cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کەسێک نامەیەک بۆ سەرھەنگ نانووسێت
کەسێک نامەیەک بۆ سەرھەنگ نانووسێت (بە ئیسپانیایی:El coronel no tiene quien le escriba) کورتە ڕۆمانێکە لەلایەن گابریێل گارسیا مارکێز نووسراوە. گابریێل لە پاریس لە ساڵی ١٩٥٧ لە کاتێکدا ئەم کتێبەی نووسی کە لەباری ئابووری لە دۆخێکی خراپدا بوو. ئەم بەرھەمە لە ساڵی ١٩٦١ی زایینی بڵاو کرایەوە.
خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران
بەپێی چالاکانی مافەکانی مرۆڤ لە ئێران ، لانیکەم ٥١٧ کەس لە ئەنجامی دەستێوەردانی حکوومەت لە خۆپیشاندانەکاندا کوژراون، کە تەقەی ڕاستەوخۆشی تێدایە. ئەو ناڕەزاییانە بە کوشندەترین خۆپیشاندانەکان لەدوای خۆپیشاندانەکانی ٢٠١٩-٢٠٢٠ ناسراوە کە بووە ھۆی کوژرانی زیاتر لە ١٥٠٠ کەس.
کوردستان
† = منداڵ (لە کاتی کوژراندا تەمەنی کەمتر لە ١٩ ساڵ بووە)
زانکۆی ھواژۆنگی زانست و تەکنۆلۆژیا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زانکۆی ھواژۆنگی زانست و تەکنەلۆژی پۆل:زانکۆ و کۆلێژەکانی وو ھان پۆل:پڕۆژەی ٩٨٥ پۆل:پڕۆژەی ٢١١
وارینا حوسێن
سەرەتای ژیان
وارینا لە ساڵی ١٩٩٩ لە باوکێکی کوردی عێراقی و دایکێکی ئەفغانی لە دایکبووە. ئەو لە ئەمریکا گەورەبووە، تاکوو تەمەنی ١٢–١٣ ساڵی لەگەڵ دایکی ڕوو دەکەنە ھیندستان. وارینا لە پەیمانگای ئەکادیمی فیلم لە نیویۆرک خوێندوویەتی. دواتر لە ھیندستان ڕووی کردووەتە کاری نمایشکردنی جلووبەرگ.
باپ (ژەمی برنج)
باپ  (کۆری:밥) ناوێکە بەکاردێت بۆ برنجی کوڵێنراو یان لەگەڵ پێکھاتەکانی تر، وەک برنجی ڕەش، جۆ، سۆرگوم، جۆی جۆراوجۆر، و فاسۆلیا. دەکوڵێنرێت تا ئەوکاتەی ئاوی ناو برنجەکە کەم دەبێتەوە
بڵاوکەرەوەی کایەی ڤیدیۆیی
سەرچاوەکان
پۆل:بڵاوکەرەوەی یارییە ڤیدیۆییەکان
ڕەنا سەددام حوسێن
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩ پۆل:زیندووان پۆل:ژنانی عێراقی پۆل:سەددام حوسێن پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق
سین کارا
میدیاکانی دیکە
ئاریاس بۆ یەکەمجار لە یاری ڤیدیۆی WWE 13 لە ژێر ناوی ھۆنیکۆ دەرکەوت، پاشان لەم یاریانەش وەک سین کارا دەرکەوت:
کۆمیکە ئەکشنییەکان
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمیکەکانی سوپەرھێرۆ
ڕۆمانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
پڕۆژەی ٩٨٥
پڕۆژەی ٩٨٥ (بە چینی:985工程; خوێندنەوە: جیوباوو گۆنگچێنگ) پڕۆژەیەکە لە سەرەتادا لەلایەن سکرتێری گشتی کۆمیونستی چین جیانگ زێمین لە ١٠٠ەم یادکردنەوەی زانکۆی پێکینگ لە ٤ی ئایاری ١٩٩٨ ڕاگەیەنرا، بۆ بەرزکردنەوەی گەشەسەندن و ناوبانگی سیستمی پەروەردەی خوێندنی باڵای چینی بە دامەزراندنی زانکۆ جیھانییەکان لە سەدەی ٢١ەم
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پڕۆژەی ٩٨٥ پۆل:پڕۆژە پەروەردەییەکان
ئەمیر عید
ژیانی پیشەیی
لە ساڵی ٢٠٢٢دا گۆرانی «اھلا وسھلا»ی پێشکەش کرد بۆ پێشخستنی دەستپێشخەریییەکەی سەرۆک کۆمار بۆ پەرەپێدانی گوندەکانی دەشتی میسڕ.
پەیوەندی (فەلسەفە)
سەرچاوەکان
پۆل:چەمکەکان لە مێتافیزیک
تازەقیشلاخ
جوگرافیا
تازەقیشلاخ  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
گیمباپ
گیمباپ وەک کیمباپ دەخوێنرێتەوە، ژەمێکی کۆرییە لە برنج و ھەندێک پێکھاتەی تری وەک سەوزەوات و ماسی و گۆشت پێکھاتووە کە لولدراوە و پێچراوەتەوە بە گیم و بەشێوەی قاش قاشکراو پێشکەش دەکرێتو بەشێوەی قاش قاشکراو پێشکەش دەکرێت ھەرچۆنێک بێت ژەمەکە بەشێکە لە خواردنی سەفەری وەکوو دۆسیراک
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دەستاوی کۆری پۆل:ئەو خۆراکانەی لە برنج پێکھاتوون
چەقلاوا
چەقلاوا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی تانجەرۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
کاری کرێ و سەرمایە
وەرگێڕان بە کوردی
وتاری کاری کرێ و سەرمایە بە ناونیشانی ژێرەوە بە کوردیی سۆرانی وەرگێڕاوەتەوە.
جەنگی چیای سپی
لەساڵی ۱٦۲۰ لەنێوان ئیمپرتۆریەتی ئیسپانیا ـ شانشینی بۆهیما(چیک) ـ ئیمپراتۆری رۆمای پیرۆز ـ کاتۆلیکەکان ئەنجامدرا، ئەو چوار هێزە بوون بە دووبەرە بەرەی یەکەم تەنیا شانشینی بۆهیما(چیک)بوو ، بەرەی دووەم ئیمپراتۆریەتی ئیسپانیا ـ ئیمپراتۆری ڕۆمای پیرۆز ـ کاتۆلیکەکان بوون. جەنگەکە لە ۱٦۲۰/۱۱/۸ دەستیپێکرد لەناوچەی بیلا هۆرا نزیک شاری پراگ لە چیک، جەنگەکە نزیک شانشینی بۆهیما بوو. شانشینی بۆهیما ۱۵هەزار پیاوی بۆ جەنگەکە هێنابوو کە زۆربەیان بەکرێگیراوبوون و هۆڵەندی و نەمسی و هەنگاری بوون. بەرەکەی تریش ۲۷هەزار پیاویان بۆجەنگەکە هێنابوو کەزۆربەیان سەربازانی ئیسپانی بوون، لە ئەنجامی جەنگەکە شانشینی بۆهیما کەبەرەی دووەم بوو چوار هەزار کوژراو و برینداری هەبوو، وە بەرەکەی تر تەنیا ۷۰۰کوژار و برینداری هەبوو
ناکڵز ئێکیدنا
ناکڵز ئێکیدنا جۆرێک ژیشکە کە ڕەنگێکی سووری ھەیە کە کەسایەتییەکی سادە و جدی و ھەندێکجار داماو و ھەستی نوکتەیی ھەیە. زۆر بەھێزە و قۆڵ و ماسولکەی بەھێزی ھەیە. دەرچوونی ھەیە لە چەندین کایەی ڤیدیۆیی و فیلمدا لە زنجیرەکانی سۆنێکی ژیشک.
پێڕستی شارەکانی پارێزگای ورمێ
وێنۆک|[[ورمێ؛ گەورەترین شاری پارێزگای ورمێ]] وێنۆک|[[خۆی؛ دووەمین شاری گەورەی پارێزگای ورمێ]] وێنۆک|[[مەھاباد؛ چوارەمین شاری گەورەی پارێزگای ورمێ]] وێنۆک|[[میاندواو؛ پێنجەمین شاری گەورەی پارێزگای ورمێ]]
بورکینا فاسۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
Burkina Faso at the 2020 Summer Olympics پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
گورگەیی فەتاح
گورگەیی فەتاح گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی چەمچەماڵ(ناوەند)، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
دکتۆر ئیگمان
دکتۆر ئێگمان کارەکتەری سەرەکی و پاڵەوانی زنجیرەی سۆنێکی ژیشکی سێگایە. کارەکتەرەکەی لە سەرەتادا لەلایەن ناتۆ ئۆشیما دیزاین کراوە، کە وەک بەشێک لە ھەڵبژاردنە زۆرەکانی بۆ شانسی نوێی کۆمپانیاکە ناساندووە. لە فیلمی سۆنێکی ژیشک جیم کاری ڕۆڵی ئەم کارەکتەرەی بینیوە.
ھێڵکاری کات-پلەی گەرمی-گۆڕان
سەرچاوەکان
پۆل:کانزاناسی
خزرقشڵاق
خزرقشڵاق گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەرەسو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
لوا (زمانی پرۆگرامسازی)
هەلەو وێڵد
فەنکشنی پرینت یان
کلانسی بڕاون
کلارنێس جۆن بڕاون (؛ لەدایکبووی ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٥٩) ئەکتەر و ئەکتەری دەنگی ئەمریکییە. زیاتر بە کارکردنی ڕۆڵ ناسراوە، وەک کارەکتەری گورگان لە فیلمی «ھایلاندەر» ١٩٨٦، بایڕۆن ھادڵی لە «ڕزگاربوون لە شاوشانک» ١٩٩٤، ئێس جی تی. زیم لە فیلمی «کەشتی ئاسمانی سەربازەکان» ١٩٩٧، بەڕێز کرابس لە سپۆنجبۆب سکوێرپانتس ١٩٩٩، براکەی جوستن کرۆو لە زنجیرەی «کارنیڤاڵ» ٢٠٠٣–٢٠٠٥. ھەروەھا دەنگەکانی لە لوکس لاتەر لە فیلمی «سوپەرمان: زنجیرەی ئەنیمەیشن» ١٩٩٦–٢٠٠٠، دکتۆر نیۆ کۆرتێکس و ئوکا ئوکا لە یاریی ڤیدۆیی «کڕاش باندیکووت» ١٩٩٧–٢٠٠٣، دەنگی سورتۆر لە «بەکرێگرتنی ماتۆڕسکیل» ٢٠١٧.
بۆرما لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
دەمیرچی، سێڵاوتان
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دەروێشێ عەڤدی
سەرچاوەکان
https://www.youtube.com/watch?v=CVvX0RqUdrc
https://xeber24.org/archives/184967
گورگەیی کاک عەبدوڵا
جوگرافیا
گورگەیی کاک عەبدوڵا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کۆچک نەخشینە و لە باشوور لەگەڵ گوندی گورگەیی شامار و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی لکاوەی کۆن لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەمزە.
کشومات
لە زۆربەی یارییەکانی ئاستی ماستەر یان نزیک لێی، یاریزانەکان خودکارانە خۆیان بەدەستەوە دەدەن، چونکە دەزانن کە دوای جووڵەیەک یان دووان دەگیرێن، بەڵام لە ئاستی جیھانیدا، مامۆستای گەورە کاتێک خۆی بەدەستەوە دەدات کە دەزانێت لە حاڵەتی دۆڕاندایە، ئەوەش لە دووری دە بۆ بیست جووڵە لە گرتن دەکرێت.
ئاگەداری بۆ گەمارۆدان
دوو حاڵەت بۆ گەمارۆدان لەم گرتنەدا ھەیە کە پێویستە لەسەر یاریزان ئاگەداری بێت.
پاشا و فیلمەکان
دوو گرتنی سەرەکی بە پاشا و فیلمەکان ھەیە، یەکێکیان لە سووچەکەدایە و ئەوی تریش لە لاکە (شێوەی ١ و ٢). کاتێک کە فیلەکان ڕەنگی چوارگۆشەکەیان جیاواز بێت دەکرێت بە یارمەتیی ڕاستەوخۆی پاشا ھەڵسن بە گرتن، لە کاتێکدا دوو فیل یان زیاتر لە ھەمان ڕەنگ ناتوانن بەردەوامی بە گرتن بدەن، ئەگەر ئەم مەرجانە جێبەجێ بکرێت ئەوا بە پاشا و فیلەکان ئەوەندە قورس نییە ھەڵسیت بە گرتن (کە دەبێت ڕەنگی چوارگۆشەکانیان جیاواز بێت):
خنکێنەرەکە گرا
ھەروەھا دەرکەوتنی لە چەندین کردنەوەدا دیارە وەک: پارێزگاری کارۆ-کان، گامبێت شڵن بلاکبێرن، بۆدابست.
بیردۆزە کەمەکانی گرتن
ھەروەھا حاڵەتانێک ھەیە کە تێیدا پاشا و ئەسپ دەتوانن پاشا و فیل، و پاشا و قەڵا، و پاشا و ئەسپ بگرێت، ھەروەھا حاڵەتانێک ھەیە پاشا و فیل دەتوانێت پاشا و فیل لە ڕەنگی چوارگۆشەکانی پێچەوانە یان پاشا و ئەسپ بگرێت، بەڵام ناکرێت ئەم گرتنانە بسەپێنرێت گەر پارچەی تر لەسەر تەختەکە بوونی نەبێت (سەیری شێوەکان بکە)، لەگەڵ ئەوەشدا بوونی ھەموو ئەم پارچانە لە کۆتایی یاریدا یاسای یەکسانی نایگرێتەوە لەژێر «پارچەی کەم بۆ گرتن» یان «گرتن مەحاڵە» لە یاساکانی یەکێتی نێودەوڵەتی شەتڕەنج، یاسا فیدرالییە ئەمریکییەکانی شەتڕەنج جیاوازە چونکە ئەو ڕێگە بەم حاڵەتانە دەدات (پارچەیەکی بچووک دژی پارچەیەکی بچووک) بۆ یاریزان داوای یەکسانی بکات گەر کاتی زۆری نەمابوو.
ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا
سەرەتا
بەپێی دەستوری ئەساسی ئەمریکا، ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی سەنا ھەر دوو ساڵ جارێک بەڕێوە دەچێت. لە ڕاستی دا ئەندامەکان بۆ سێ کۆمەڵە دابەش دەبن. دەستەی یەکەم (٣٣ ئەندام)، دەستەی دووەم (٣٣ ئەندام) و دەستەی سێیەم (٣٤ ئەندام) لە خۆ دەگرێت. ھەر دوو ساڵ جارێک ھەڵبژاردن بۆ یەکێک لەم گرپانە بەڕێوە دەچێت.
خولخولە
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
جونگ ئیون-چای
جونگ ئیون-چای (لەدایکبووی ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٨٦) خانمەکتەر و مۆدیلی کۆریای باشوورە.
ئەبوو عاس کوڕی ڕەبیع
سەرچاوەکان
پۆل:محەممەد پۆل:مردووانی ٦٣٤ پۆل:ھاوەڵەکان
ھەرقل
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٥٧٥ پۆل:مردووانی ٦٤١
مرۆڤ بەرامبەر سروشت
250px|وێنۆک|لۆگۆی زنجیرە فیلمی مرۆڤ بەرامبەر. سروشت
قاپی قولو
قاپی قولو بە تورکى:( Kapıkulu Ocağı, "کۆیلەى هەمایۆنى ) ئەو خزمەتکارانە بوون کە لە کۆشکى سوڵتانەکانی عوسمانی بابی عالی دا خزمەتیان دەکرد . ئەوان بریتی بوون لە فەیلەقی پیادەی یەنیچەری و هەروەها شەش فیرقەی سوارەى سپاهى . بە پێچەوانەی لەشکری ویلایەتەکان و هێزى لاوەندى و وهەیتە نانیزامیەکان، قاپی قولو سەربازی پیشەگەر و راهێنراو و فێرکراو بوون،  زۆربەیان لە ڕێگەی سیستەمی دەڤشیرمەوە پەروەردەکرابوون.  بڕبڕەی پشتی لەشکرى ئیمپراتۆریەتی عوسمانییان پێکدێنا لە "سەردەمی کلاسیک" دا ، لە سەدەی ١٥مەوە تا  ساڵى ١٨٢٦ کە بووە هۆی هەڵوەشاندنەوەی ئەم لەشکرە پاش بڕیاری سیستەمى نوێى کە بە سەردەمی تانزیماتى جەدید دەناسرێ.
سەیدحوسێن
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مەحمودێ
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
وەرزش لە عەرەبستانی سعوودی
وەرزش لە سعودییە بەشێکی گرنگی کەلتوری عەرەبستانی سعودییە بە شێوەی تاک و کۆمەڵ بەڕێوە دەچن. تۆپی پێ یەکێکە لە جەماوەرترین یارییە وەرزشییەکانی ئەم وڵاتە چەندین جار لە پاڵەوانێتییە جیاوازەکان ھەڵبژاردەی تۆپێ پێی سعودییە توانیویەتی نازناوەکان بباتەوە، ھاوکات وەرزشی دیکەی وەک کریکێت و تۆپی سەبەتەش بە شێوەیەکی بەرفراوان پەیڕەو دەکرێت سنووردارکردنی وەرزشی ژنان لە سعودییە لە ساڵی ٢٠١٠ دا کەمێک ئاسان بووە بەڵام بەشداری ژنان لە وەرزشدا ھێشتا جێی مشتومڕە. بەشێوەیەکی گشتی یارییە وەرزشییەکانی دیکەش بە ڕێژەی جیاجیا ئەنجام دەدرێن
سەرچاوەکان
وەرزش لە عەرەبستانی سعوودی
قامیشە، خەلەکان
قامیشە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی خەلەکان، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
چەک زیتۆ
پیشە
دوای ئەوەی لە شوێن پێی باوکیدا، زیتۆ بوو بە بۆکسەرێکی بکوژ، لە بەشی «دەستکێشەکانی زێڕینی نیویۆرک»، لە کاتی کاری دەستیدا ساڵی ١٩٨٠ دوای ھاوکاریکردنی پاسەوانەکانی ئەکتەر ڕۆبێرت کۆنراد لەکۆنفرانسی ماتۆڕسکیلدا زیتۆ دەستی بەئاژانسی پاسەوانی تایبەتی خۆی کرد. زیتۆ سەرەتا ناوی (خزمەتگوزاری پاسەوانی تایبەتی فریشتەکانی چارلی)ی لێنراوە، کە لە سەرەتادا پارێزگاری لە خانمەئەکتەر لۆرنا لۆفت کردووە و دواتر لەلایەن لیزا مینێلی نیوەخوشکی بە کرێ گیرا. ئەو خانمە ئەکتەرە، پێشکەشکردنی زیتۆی بۆ ژمارەیەکی زۆر لەناسیاوە بەناوبانگەکانی ڕاسپارد، کە ڕێگەی بەزیتۆدا بەخێرایی پەیوەندی لەتەواوی ھۆڵیوود پەرە پێبدات. ٢٠١٠ زیتۆ ٥ میلیۆن دۆلار دادی لەسەر تۆڕی کێبڵی FX تۆمارکرد، کە تێیدا باسی ئەوە دەکات کە لە ساڵی ٢٠٠٦ کۆبوونەوەیەکی گەشەپێدانی لەگەڵیان کردووە، و لەوێ بیرۆکەی گروپی ماتۆڕسکیلەی دەرەوەی یاسایان باسکرد، گوایە FX بیرۆکەکەی دزی، دواتر کردیانە درامای کوڕەکانی ئاژاوە، لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ زیتۆ حوکم درا. زیتۆ لە «کوڕانی وەرزی ئەنارکی ٥» دەرکەوت، وەک فرانکی دایمۆندس. ھەروەھا لە زنجیرە بەڵگەنامەیی کەناڵی «دیسکۆڤریدا» دەرکەوت، کە لەلایەن دروستکەر SOA Kurt Sutter, Outlaw Empires دروستکراوە. زیتۆ ساڵی ٢٠١٣ لە تەلەفزیۆنی تۆڕی خۆراک پێشبڕکێی کرد، لەگەڵ «نانسکار دانیکا پاتریک» ئەستێرەی NFL تیکی باربەر و ناتالی کۆگلین پاڵەوانی ئۆڵۆمپی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:بۆکسەرەکانی نیویۆرک پۆل:بۆکسەرە نێرە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
ڕیمۆنتادا
ئەم دیاردەیە زۆرجار سەرنجی میدیاکان ڕادەکێشێت،   ھەروەھا ھاوسۆزی و سەرسامی لەلای ھاندەران دروست دەکات، تەنانەت لەلای ئەوانەی کە بێلایەنن یان لایەنگری تیپی بەرامبەرن. یەکێک لە نموونە ھەرە بەناوبانگەکانی ڕیمۆنتادا یاریی گەڕانەوەی قۆناغی ١٦ی پاڵەوانەکانی ئەورووپا بوو لە نێوان یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا و یانەی تۆپی پێی پاریس سان جێرمان.
ڕۆبێرت فۆرستەر
ڕۆبێرت واڵاس فۆرستەر جونیەر (١٣ی تەممووزی ١٩٤١–١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩) ئەکتەرێکی ئەمریکی بوو. فۆرستەر بە ڕۆڵەکانی جۆن کاسیلس لەفیلمی Medium Cool (١٩٦٩)، تیرۆرستی لوبنان عەبدول لە فیلمی The Delta Force (١٩٨٦)، و ماکس چێری لەفیلمڵی جاکی بڕاونی دەرھێنەر کوێنتین تارانتینۆ (١٩٩٧)، کە بۆ فیلمی ناوبراو پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەری پشتگیریکار.
یاریی مەزن
کێبڕکێی سێبەر  ناونیشانێکی دیکەیە کە ئاماژەیە بۆ کێبڕکێی نێوان ئەم دوو زلهێزەی کات لە ناوچەکانی ئاسیای ناوەڕاستدا، لەوانە؛ ئەفغانستان, ئێران و ئەمیر یان خانەکانی تری ئەم ناوچانە داوە. ئەم پێشبڕکێیانە لە سەرەتای سەدەی نۆزدەهەمی زایینی دەستیان پێکردووە. واتە نزیکەی دوای پەیمانی گۆڵستانی نێوان ڕووسیا و ئێران دەستی پێکرد و تا ڕووخانی میرنشینی بوخارا و دوای ئەوەش تا شۆڕشی ئۆکتۆبەری ڕووسیا بەردەوام بوو. ئەم نازناوە لە دوای جەنگی جیهانی دووەم و پێگەی دوای کۆلۆنیالیزم لە وەسفکردنی پلانی جیۆپۆلەتیکی زلهێزەکان و زلهێزە ناوچەییەکانی ئەو سەردەمە وەک کایەی نفوزی جیۆپۆلەتیکی لە ناوچەکانی ئێران و ئەفغانستان بە شێوەیەکی نافەرمی درا.
پارە (دراو)
وێنۆک|200x200پیکسڵ| پەنجا پارە ساڵی ١٩٦٥ پارە، پارەی عوسمانی، (لە فارسی پارھ, pâre, پارچە) دراوێکی پێشووی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی و تورکیا و میسر و مۆنتینیگرۆ و سڕبیا و ئەلبانیا و یووگۆسلاڤیا بووە.
بە زمانی ئەلبانی و کوردی و یۆنانی و بولگاری و مەقدۆنی و مەندایی و ڕۆمانی و سڕبی و کرواتی و تورکی، پارا، پاری، پارێ، پارالێ، پارای، پاراجا یان paralar واتایەکی گشتییە بۆ پوول و دراو. لە کوردیا ڕەگی وشەی پارە بۆ پار (بەش) و پاروو و پارچە و پەرت دەگەڕێتەوە.
ھاری پۆتەر
زمانەکان
ڕۆمانەکە کۆمەڵێک بەربەستی گەورەی بڕیوە و لە ئێستادا ڕۆمانەکە بۆ سەر ٧٣ زمانی جیاوازی جیھان وەرگێڕدراووە. کە سەرەتا لەساڵی ١٩٩٦ بۆ سەر زمانی ئەڵمانی وەرگێڕدرا.
چاخانە
سەرچاوەکان
پۆل:چا پۆل:چاخانەکان
بەرنامەسازیی پشتبەستوو بە پرۆتۆتایپ
بەرنامەسازیی پشتبەستوو بە پرۆتۆتایپ شێوازێکە لە بەرنامەسازیی تەنخواز کە تێیدا دووبارە بەکارھێنانەوەی ھەڵسووکەوت (کە ناسراوە وەک بۆماوە) ئەنجام دەدرێت لەڕێگەی پڕۆسەیەک بۆ دووبارە بەکارھێنانەوەی تەنە ھەبووەکان لەڕێگەی نوێنەرایەتییەوە کە کاردەکەن وەک پرۆتۆتایپ. ئەم مۆدێلە پێشی دەوترێت بەرنامەسازیی پرۆتۆتایپیی، پرۆتۆتایپخواز، بێ کڵاس، یان پشتبەستوو بە نموونە. نوێنەرایەتی سیفەتێکی زمانە کە پاڵپشتی لە بەرنامەسازیی پشتبەستوو بە پرۆتۆتایپ دەکات.
گشتپرسیی ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسیی ١٨٥٢
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:گشتپرسی لە فەڕەنسا
بالتیمۆر
بالتیمۆر شوێنی یارییەکانی ڕەڤێنز (تۆپی پێ) و ئۆریۆلز (بیسبۆڵ)ە، ھەردووکیان تیپی وەرزشی پیشەگەرن. ڕۆژنامەی سەرەکییەکەی بریتییە لە بالتیمۆر سەن . لە شارەکەدا شوێنێک ھەیە بۆ پێشبڕکێی ئەسپ بە ناوی پیملیکۆ. لە بالتیمۆر چەندین کۆلێژ و زانکۆ ھەیە، وەک زانکۆی جۆنز ھۆپکینز.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی مێریلەند
لورانس ماڕک
ژیان و پیشە
ماڕک لەم دواییانەدا فیلمی The Greatest Showmanی بەرھەم ھێنابوو، کە میوزیکی «ھیو جاکمان» و «زاک ئیفرۆن» و «میشێل ویلیامس» و «زێندیا» و دەرھێنانی «مایکڵ گراسی» بوو، کە زیاتر لە ٤٢٥ میلیۆن دۆلاری لە ئاستی جیھاندا کۆکردەوە. لە ئەمریکای باکوور پڕداھاتترین فیلمی مۆسیقای ڕەسەن و فیلمی زیندووە، کە تا ئێستا و سێیەم باشترین قازانجی موزیکی زیندووە. دوای ئەوە ماڕک فیلمی Last Vegasی بەرھەم ھێنا، بە ڕۆڵگێری مایکڵ دۆگلاس، ڕۆبێرت دی نیرۆ، مۆرگان فریمەن، کێڤین کلاین، و دەرھێنانی جۆن کیسەڵتاپ. ھەروەھا فیلمی «فلاتلەرس» بە ئەستێرەیی ئێلین پەیج، دیگۆ لۆنا، نینا دۆبرێڤ لە دەرھێنانی نیڵس ئاردن ئۆبلێڤ. و فیلمی «جولی و جولیا» بە ئەستێرەیی مێریل ستریپ، ئەیمی ئادمز، لە نووسین و دەرھێنانی نۆرا ئیفرۆن. ماڕک لە ئێستادا فیلمی Vivo بەرھەم دەھێنێ، کە فیلمێکی ئەنیمەیشنی مۆسیقایە و میوزیک و ھۆنراوەی لین مانوێل میراندای تێدایە، ئەم فیلمە کە لە دەرھێنانی کیرک دیمیکۆیە بڕیارە لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ لەلایەن «سۆنی پیکچەرز ئەنیمەیشنەوە» بڵاو بکرێتەوە. بۆ تەلەڤیزیۆن ماڕک بەرھەمھێنەرێکی جێبەجێکاری When We Rise بوو، زنجیرەیەکی ھەشت سەعاتی سنووردار بوو، کە لەلایەن داوسین لانس بلاکەوە نووسراوە، و بەئەستێرەیی گای پیرس و ماری لویس پارکەر و ڕاچڵ گریفیث، کە لەسەرەتای ئەمساڵدا لە کەناڵی ئەی بی سی پەخشکراوە. لەگەڵ بیل کۆندۆن، ماڕک وەک بەرھەمھێنەرێک بۆ ٨١مین خەڵاتی ئەکادیمیای «ھیو جاکمان» کاری کردووە، کە پاڵاوتنی ئیمی بۆ بەدەست ھێنا. ھەمان نمایش ١٠ پاڵاوتنی ئێمی وەرگرتووە، و چواریانی بەدەست ھێنا. پێش ئەوانە ماڕک فیلمی «کچانی خەون» ی بە ئەستێرەیی جێمی فۆکس و بیانسێ و ئێدی مورفی بەرھەم ھێنا، و لە دەرھێنانی بیل کۆندۆن بوو. ھەروەھا ھەشت پاڵاوتنی خەڵاتی ئەکادیمیای وەرگرت، کە بەرزترین ژمارەی پاڵاوتنی ھەر فیلمێکی ساڵی خۆی بوو، و دوو دانەی لێ بردەوە، یەکێکیان بۆ جێنیفەر ھەدسن وەک باشترین پاڵپشتی ئەکتەر. پێشتر ماڕک خەڵاتی ئەکادیمیای وەرگرت، بۆ باشترین بەرھەمھێنەری وێنە جێری ماکگویر، ھەروەھا دوو پاڵێوراوەکەی تری خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین وێنە و خەڵاتی باشترین فیلم بەرھەم ھێنا. ماڕک پاڵاوتنی ئیمی و پاڵاوتنی گۆڵدن گلۆب وەک بەرھەمھێنەرێکی جێبەجێکاری ئاژەڵانی سیاسی وەرگرت، زنجیرەیەکی سنوردار کە لەلایەن گرێگ بێرلانتی و بە ئەستێرەی سیگۆرنی ویڤەر دروستکراوە، و لە ساڵی ٢٠١٢ لە تۆڕی ئەمریکا پەخش کراوە، نمایشە کە چوار پاڵاوتنی ئەمی بەدەست ھێنا، و یەک پاڵاوتنی بۆ ئێلین بروچین وەکو باشترین پاڵپشتی ئەکتەر. ھەروەھا بەرھەمھێنەرێکی جێبەجێکاری فیلمی «ھونەری زیاتر» ئەستێرەیە دێنیس کوەید و کەیت بۆسوۆرت و کاری ئیلۆیز و کریستیان کوک کە لە ماوەی دوو وەرزدا لە تەلەفزیۆنی کراکڵ «سۆنی» پەخشی دەکرد.
شێخ مستەفا تەختەیی
نموونەی شێعر
بزانە چەنێ وێش کەردەن فیدات
یاریی کۆتاییی جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠١
سەرچاوەکان
<references group="" responsive="1">
لەیاسا دەرچووەکان (زنجیرەفیلم)
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرەفیلمە ئەکشنییەکان پۆل:زنجیرەفیلمە تاوانکارییەکان پۆل:زنجیرەفیلمەکانی کۆریای باشوور
گوندەواری خەسراوا
گوندەواری خەسراوا لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە سێ گوندەواری ناوچەی چەنگ ئەڵماس لە شارستانی بیجاڕ، لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی خەسراوایە.
شەمەندەفەری بوسان
شەمەندەفەری بوسان فیلمێکی ئەکشن و ترسناکە دەربارەی زۆمبییەکانە لە دەرھێنانی یان سیونگ ھۆ، لە ساڵی ٢٠١٦ لەلایەن سینەمای کۆریای باشوورەوە بەرھەم ھێنراوە. ئەم فیلمە بۆ یەکەمجار لە فێستیڤاڵی فیلمی کان لە ساڵی ٢٠١٦ نمایشکرا. درێژەی ئەم فیلمە بە ناوی نیمچە دوورگە لە ساڵی ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە.
کێلێ
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پەروەردەی مۆسیقی
سەرچاوەکان
پۆل:پەروەردەی مۆسیقا پۆل:پیشەکان لە مۆسیقادا
بۆرما لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
پێرستی ژنانی ھەڵبژێردراو و دیاریکراو بۆ پۆستی سەرۆکی وڵات و حکوومەت
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>
ڕێفراندۆمی دەستووری فەڕەنسا (١٨٧٠)
ڕێفراندۆمی دەستووری فەڕەنسا، ڕێفراندۆمێک بوو لە ٨ی ئایاری ١٨٧٠ لە فەڕەنسا ئەنجام درا. پرسیار لە دەنگدەران کرا سەبارەت بە چاکسازییە لیبراڵییەکان لە دەستووری فەڕەنسا، کە لە ٢٠ی نیسانی ١٨٧٠ لەلایەن ئەنجومەنی پیرانەوە پەسەند کرابوو.
مێرگەپاشا
جوگرافیا
مێرگەپاشا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گردبەڕوو و لە باشوور لەگەڵ گوندی سێکانیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی پێسپیان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شیوەشان، ئاشتی.
ھەمزە، چەمچەماڵ
جوگرافیا
ھەمزە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چاڵاو و لە باشوور لەگەڵ گوندی چەمچەماڵ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گورگەیی کاک عەبدوڵا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئیبراھیم ئاغا.
عەدنان ئیبراهیم (بیرمەند)
عەدنان ئیبراهیم (لەدایکبووی ١٩٦٦) بیرمەندێکی ئیسلامی فەلەستینییە ، لە شاری غەززە لەدایک بووە، یەکێکە لە بانگخوازە دیارەکانی موسڵمان لە ئەوروپا, هەندێکیش بە یەکێک لە پێشەنگەکانی گوتاری ئایینی ڕۆشنگەری دەزانن،  لە کاتێکدا هەندێکی تر بە یەکێک لەو کەسایەتیانە بزانن کە هەڵگری بیرۆکەی چەواشەکارانەن کە دژایەتی ئیسلام دەکەن،  بانگخواز و بیرمەندە ، شارەزای زانستە مرۆییەکان و زانستە سروشتی و زانستە شەرعیەکانە و ئەدەبیاتە ، جگە لەوەش چەندین زمان شارەزایە لەمانە عەرەبی، هەروەها ئینگلیزی و ئەڵمانی و کرواتی سربی.
سنووپ دۆگ
پیشەی مۆسیقا
لە سەرەتای ژیانی ھونەریدا، برۆدوس لەژێر ناوی شانۆیی سنۆپ دۆگی دۆگ نمایشی کرد. بۆ یەکەمجار لە یەکەم ئەلبوومی تاکە کەسی دکتۆر درێ دەرکەوت بە ناوی The Chronic کە لە ساڵی ١٩٩٢ بڵاوکرایەوە. دواتر لە ساڵی ١٩٩٣، سنۆپ دۆگ یەکەم ئەلبوومی خۆی بەناوی Doggystyle بڵاوکردەوە. ئەلبوومەکە سەرکەوتوو بوو.
کیم مین-ھی (خانمەکتەر، لەدایکبووی ١٩٨٢)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی دانکوک پۆل:باشترین خانمەکتەران لە وەرگری خەڵاتی ورچی زیو
دێی ئەلی
دێی ئەلی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی تانجەرۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دێی ئەلی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی شاسوار و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی وەیس و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی حەمەی بارام و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قارەمان.
جۆرج ساند
ئەمانتین لوسیل ئۆرۆر دوپا (؛ ١ی تەممووزی ١٨٠٤—٨ی حوزەیرانی ١٨٧٦) باشتر بە ناوە قەڵەمییەکەی ناسراوە، کە جۆرج ساندە، ڕۆماننووسێکی فەڕەنسی بوو کە باشتر بە پەیوەندییەکەی ناسراوە بە فرێدریک شۆپانەوە.
نیوزیلاند ھیراڵد
نیووزیلاند ھیرالد ڕۆژنامەیەکی بەرفراوانە و یەکێکە لە گەورەترین ڕۆژنامەکانی نیوزلەندا. زۆرترین تیراژی ڕۆژنامەی ھەیە لە ھەموو ڕۆژنامەکانی نیووزلەندا، لە ساڵی ٢٠٠٦دا زیاتر لە ٢٠٠ ھەزار دانە بووە، ھەرچەندە تیراژی ڕۆژنامەی دەیلی ھیرالد بە تێکڕا تا مانگی ئەیلوولی ٢٠١٩ بۆ ١٠٠ ھەزار و ٧٣ دانە دابەزیوە.
پاشیەکیی ژمارەیی
سەرجەم
کەوایە:
ستیڤن جەی گۆلد
گۆڵد لەلای خەڵکی گشتی ناسراو بوو بە ٣٠٠ وتارە بەربڵاوەکانی لە گۆڤاری (مێژووی سروشتی Natural History), و کۆمەڵە کتێبەکانی کە بۆ کەسانی شارەزا و نەشارەزا نووسرابوو. لە نیسانی ساڵی ٢٠٠٠ دا، کتێبخانەی ئەنجومەنی پیرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان ھەستا بە ناساندنی وەک «ئەفسانەی زیندوو».
ئێل کەمینۆ: فیلمی برێکینگ باد
چیڕۆک
چەندین دیمەنی تری ڕابردوو دەبینین کە ھی ئەوکاتەیە کە جێسی ژێردەستەی تۆد بووە. لە یەکێک لە دیمەنەکاندا، تۆد و جێسی دەچنە شوقەیەک بە مەبەستی شاردنەوەی تەرمێک. لە دیمەنی دەمی ئێستادا، جێسی سەردانی ھەمان شوقە دەکاتەوە کە لەلایەن پۆلیسەوە سەراوژێر کراوە بۆ لێکۆڵینەوە بەمەبەستی دۆزینەوەی بڕە پارەیەکی زۆری حەشاردراو. دوای مەینەتییەکی زۆر جێسی پارەکە دەدۆزێتەوە، بەڵام ڕێک لەوکاتەدا دوو ئەفسەری پۆلیس بەناوەکانی کەیسی و نیڵ دەگەنە شوقەکە. جێسی سەرەتا کەیسی دەگرێت، بەڵام نیڵ پێی دەڵێت ئەگەر ئەوانیش بکوژێ، دەیان پۆلیسی تر لەدەرەوە چاوەڕێنە. جێسی بەناچاری خۆی بەدەستەوە دەدات، بەڵام ڕاستەوخۆ دەزانێت کە ئەمانە پۆلیس نین و ھەر بۆ پارەکە ھاتوون. جێسی شوێنی پارەکەیان پێدەڵێت و ڕێک دەکەون کە پارەکە بەش بکەن و بەشێکی کەمی بدەنە جێسی. لەکاتی جێھێشتی شوقەکە، جێسی ئەوەی بیردەکەوێتەوە کە نیڵ ئەو کەسە بوو لەکاتی ژێردەستەییدا قەفەسی زیندانیەکەی دروستکردبوو.
دەرچوون
100px|وێنۆک|چەپ|ئێل کەمینۆ کۆتا فیلمی [[ڕۆبێرت فۆرستەر بوو، کە لە ھەمان ڕۆژی بڵاوکردنەوەی فیلمەکە مرد.]] بۆ یەکەمجار فیلمەکە لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لە سینەمای رێگنجی ڤیلج لە لۆس ئانجلەس نمایش کرا. دواتر فیلمەکە لەسەر تۆڕی نێتفلیکس لە ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩دا بڵاوکرایەوە. فیلمەکە لەنێوان ١١ بۆ ١٣ی تشرینی یەکەمیش لە سینەماکان پەخشکرا بۆ ئەوانەی خوازیاربوون فیلمەکە لە شاشەی سینەماوە ببینن.
نەزانینخوازی
بێرتراند ڕەسڵ
لە ساڵی ١٩٣٩، ڕەسڵ وانەیەکی لەسەر بوون و سروشتی خودا پێشکەش کرد، کە تێیدا خۆی بە بێ باوەڕ دیاری کرد، وتی: "بوون و سروشتی خودا بابەتێکە کە من تەنیا دەتوانم باسی نیوەی بکەم. ئەگەر کەسێک بگاتە ئەنجامێکی نەرێنی سەبارەت بە بەشی یەکەمی پرسیارەکە، بەشی دووەمی پرسیارەکە سەرھەڵنادات، وھەڵوێستی من، وەک ئەوەی ڕەنگە بزانن، ھەڵوێستێکی نەرێنییە لەسەر ئەم بابەتە."
بەشیر کوڕی سەعد
بەشیر کوڕی سەعد یەکێک بوو لە ھاوەڵانی پێغەمبەر. ئەندامی بەنی خەزرەج بووە و دواتر بووەتە سەرکردەی. ئەو یەکەم کەس بوو کە لە کۆبوونەوەیەکدا لە شاری سەقەفە بەیعەتی بە خەلیفەی یەکەم ئەبووبەکر دا. ئەو بە ژیری مامەڵەی لەگەڵ دۆخەکەدا کرد کاتێک ناکۆکی و دووبەرەکییەکی گەورە لەسەر بابەتی جێنشینی پێغەمبەر دروست بوو.
دینامیکی شلگاز
جێگیری و نا جێگیری لێشاو
لێشاوە جێگیرەکان زۆربەی کات ئاسانتر کار پێ دەکرێن لە لێشاوە نا جێگیرەکانی تر. ھاوکێشە یاساییەکان لە ھەمان بەربەست و کێشە بە بێ وەرگرتنی سوود و قازانج لە جێگیری بواری لێشاو.
لێشاوە بەرپەرچ دراوەکان و نابەرپەرچ دراوەکان
لێشاوە بەرپەرچ دراوەکان ئەوانیش لێشاوی بەرپەرچ دراوی کیمیاین، وە دەتوانرێ بەکاربھێنرێت بۆ ئاسن وەک سووتانی (بزوێنەری سوتانی ناوەکی)، ئامێری جووڵاندنی (موشەکەکان، بزوێنەری فڕۆکە، ھتد…)، تەقەمەنییەکان، مەترسیەکانی ئاگر و سەلامەتیشیان، فیزیای گەردوون زانی، چەندانی تریش.
ئەو دەستەواژانەی کە بەکاردێن بۆ جۆری ئەو داینامیکی شلانەی کە توانای بەگەرگرتنی پەستانیان نییە
ئەو خاڵانەی کەلەشلەی دەرپەڕیوەکە ھەن دەبنە ھۆی وەستانی دەرپەڕینەکە نمونە (خێرایی یەکسان دەبێت بەسفر لەنزیک بەشێک لە لاشە بەستووە نادیارەکە لەکاتی دەرپەڕینی شلەکە) کە گرنگییەکی تایبەتی ھەیە. گرینگیەکەشی ئەوەیە کەلەجیاتی ئەوەی ناوێکی تایبەتی بۆ دابنێین - خاڵی وەستان(Stagnation Point). ئەوەیە کە پەستانی جێگیر خاڵی وەستانی ھەیە کەئەویش گرنگییەکی تایبەتی ھەیە ھەر بۆیەش پێی دەڵێن - پەستانی وەستاو (stagnation pressure). ئەو شلە دەرپەڕیوانەی کە ناتوانین بی پەستین، پەستانی جێگیر کە لەخاڵی وەستاو دایە یەکسانە بە پەستانی گشتی بەدرێژایی مەودای دەرچوونەکە.
مەزڵووم کۆبانی
فەرھاد عەبدی شاھین ناسراو بە مەزڵووم کۆبانی، مەزڵووم عەبدی یان شاھین سلۆ، سەرکردەیەکی سەربازیی کوردی ڕۆژاوایە. ئەو لە ئێستادا فەرماندەی گشتیی ھێزەکانی سووریای دیموکراتە.
لە ئەیلوولی ٢٠١٩، لەکاتی ھێرشەکانی ٢٠١٩ی ڕۆژاوا لەلایەن تورکیاوە، بەناچاری لەگەڵ سوپای سووریا و ڕووسیا ڕێکدەکەوێت، مەزڵووم کۆبانی لەسەر ئەو ڕێککەوتنە وتی «ئەگەر ناچاربین لەنێوان سازش و جینۆساید یەکێک ھەڵبژێرین ئەوا ئێمە خەڵکی خۆمان ھەڵدەبژێرین».
گوندەک
جوگرافیا
گوندەک  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
گوندەواری تەغامین
گوندەواری تەغامین لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە سێ گوندەواری ناوچەی کوڕانی لە شارستانی بیجاڕ، لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی ئاغبولاغی تەغامینە.
قەڵای ئەلەموت
ئەلەموت کە بەناوبانگترینی ئەم زینجیرە قەڵایانە بوو، وابیردەکرایەوە کە زۆر پتەوبێت لە بەرامبەر هەر هێرشێکی سەربازی و بەهۆی باخچە ئاسمانیەکان، پەرتووکخانە و تاقیگەکەی کە فەیلەسوفەکان، زاناکان و ئاینداران دەیانتوانی بەشێوەیەکی ئازادی بیری مشتومڕی تێدابکەن.
ئیمام عەلائەدین موحەمەد
دوای مردنی ئیمام جەلالەدین حەسەن لە ساڵی ١٢٢١ی زاینی، کوڕەکەی "عەلائەدین موحەمەد" جێگەی گرتەوە. ئیمام عەلائەدین موحەمەد تەمەنی تەنها ٩ ساڵ بوو کە تەختی دەسەڵاتی کەوتەدەست، بەردەوامی بە سیاسەتی باوکی دا بۆ پاراستنی پەیوەندی دۆستانە لەگەڵ خەلافەتی عەباسی. ٤٠٦ لەژێر سەرکردایەتی ئیمام عەلائەدین موحەمەد، جەختی لەسەر پێویستی ئیمامێک کردەوە کە بەپیێ داخوازی سەردەم ڕێنمایی کۆمەڵگا بکات. ژیانی هزری و زانست لەژێر دەسەلاتی ئیمام عەلائەدین موحەمەد پێشکەوت. کتێبخانەکانی نزارییەکان پڕکرابوو لە زانایانی سەرتاسەری ئاسیا کە لەدەست داگیرکاری مەغۆلەکان ڕایانکردبوو. ١٤٧ لەنێو ئەم ڕۆشنبیرانەشدا، بەشێکیان بەرپرسیاربوو لەبەشدارییە گرنگەکان لە بیری ئیسماعیلیدا تاکو کۆتایی سەردەمی ئەلەموت، وەک نەسیرەددینی تووسی. تووسی لەسەر بابەتەکانی فەلەکناسی، فەلسەفە و ئاینناسی نووسیوە، بەشدارییە دیارەکانی لە بیری ئیسماعیلی بریتین لە "بەهەشتی ملکەچبوون(روضة التسليم)" کە لەگەڵ "حەسەن مەحمود کاتیب" سازاندوویەتی، و "وێژیاریی ژیان و ڕەفتار(آداب السير والسلوك)" کە ڕێژیانی ڕۆحی خۆیەتی. تووسی دوابەدوای ئەم دوو بەرهەمە ڕەوشتییە گرنگە، لەژێر چاوێری ئیمامی ئیسماعیلی لە کتێبخانەی ئەلەموت خوێندوویەتی تاکو خۆبەدەستەوەدانی بۆ مەغۆلەکان لە ساڵی ١٢٥٦ی زاینی.
گۆرانی وتن (فیلمی ٢٠١٦)
چیرۆک
مینا بەھۆی فشارەوە لەلایەن باپیرەیەوە، ھەوڵدەدات داوای دەرفەتێکی دیکە لە بەستەر بکات، بەڵام لەبری ئەوە دەبێتە دەستی شانۆیی ئەو. کاتێک سێ کەسی چۆلەکەکە جیا دەبنەوە و پیت بریندار دەبێت، پێشنیاری مینا دەکرێت کە بە شێوەیەکی دروست لە بەرنامەکەدا بێت، بەڵام بەھۆی ترسی شانۆگەرییەکەیەوە ڕەتیدەکاتەوە. ھەر زوو کێشەی دیکە سەرھەڵدەدەن؛ ڕۆسیتا لە ڕۆتینی سەماکەیدا لەگەڵ گونتەردا خەریکە دەڕوات، پێی وایە ئەرکە دایکایەتییەکانی بووەتە ھۆی ئەوەی خولیای خۆی لەدەست بدات؛ ئاش بۆی دەردەکەوێت کە لانس فێڵی لێدەکات، فڕێی دەداتە دەرەوە و دواتر بە گریان دەشکێت لەکاتی پرۆڤەکردنی گۆرانییەکەی کە بۆی دیاری کراوە؛ و مایک کە دڵنیایە پارەی خەڵاتەکە بەقەد ئەو باشە، ئۆتۆمبێلێکی زەق دەکڕێت و لە یارییەکی کارت دا کۆمەڵێک ورچ فێڵ دەکات. جۆنی کە لەلایەن بیگ دادییەوە ناچار دەکرێت ببێتە شۆفێری ھەڵھاتن لە دزییەکدا، بە دزییەوە دەچێتە پرۆڤەیەکەوە بەڵام خەبات دەکات بۆ ئەوەی سەرنجی لەسەر ژەنینی پیانۆکە بێت. ھاتوچۆ ڕێگری دەکات لە گەڕانەوەی جۆنی بۆ دزیکردنەکە، لە ئەنجامدا بیگ دادی دەستگیر دەکرێت و پەیوەندییەکەی نێوانیان گرژ دەبێت.
قەڵای ئەلەموت
لەشکرکێشی مەغۆلەکان و ڕووخانی دەوڵەتی نزاری ئیسماعیلی
لەم ماوەیەدا کە ئیمام عەلائەدین موحەمەد کوژاربوو کوڕەکەی "ڕوکنەدین خورشا‌" لە ساڵی ١٢٥٥ی زاینی شوێنی گرتەوە، لە ساڵی ١٢٥٦ی زاینی ڕوکنەدین دەستی بە زنجیرەیەک جوڵەکرد کە ئاماژە بوو بۆ ملکەچبوونی بە مەغۆلەکان. ڕوکنەدین لە نیشاندانی ملکەچبوونی خۆی و لەسەر دواکاری هۆلاکۆ دەستی کرد بە پرۆسەی هەڵوەشاندنەوە لە ئەلەموت، مەیمون دژ و لامسار، لابردنی قولە(تاوەر) و سپێری قەڵا(battlements). ٢٦٧ بەڵام لەگەڵ نزیکبوونەوەی زستان، هۆلاکۆ ئەم جوڵانەی بە هۆکارێک زانی بۆ دواخستنی گرتنی قەڵاکان و لە ٨ی تشرینی دووەم ١٢٥٦ی زاینی، سەربازە مەغۆلەکان بەخێرای قەڵای مەیمون دژ و شوێنی نیشتەجێبوونی ئیمامیان گەمارۆدا. دوای چوار ڕۆژ لە بۆردومانکردنی سەرەتایی و زیانێکی زۆر بۆ هەردوو لا، مەغۆلەکان مەنجەنیقەکانیان لە دەوری قەڵاکە کۆکردەوە وەک ئامادەکاریەک بۆ ئابلۆقەدانی ڕاستەوخۆ. هێشتا بەفر نەکەوتبووە سەر زەوی و هێرشەکان بەردەوام بوون، ڕوکنەدین بڕیاریدا خۆی بەدەستەوە بدات لەبەرامبەر تێپەرینی خۆی و خێزانەکەی بە ڕێگایەکی سەلامەت. فەرمانێک داڕێژراو و برادرا بۆ ئیمام لەلایەن جوەینیەوە. ٧٩ دوای بۆردومانێکی تر، ڕوکنەدین لە ١٩ی تشرینی دووەم لە قەڵای مەیمون دژ هاتەخوارەوە.
دەربەندی ڕانیە
جوگرافیا
دەربەندی ڕانیە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بیتوێن، لە باشوور لەگەڵ بەنداوی دووکان، و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تۆپاوا.
زنجیرەی ئەندازەیی
لێرەدا، a تێرمی یەکەمی و r بریتییە لە بنچینەی زنجیرەکە.
چیرۆکی شاری قەدەغەکراو
چییەتی بابەت و شێوازی لێکۆڵینەوە
توێژینەوەی چیرۆکی شاری قەدەغەکراو کە بە ئامانجی کۆڵینەوەی بارودۆخی شارومەندانی هاوڕەگەزخواز لە ئێران ئەنجام دراوە، وەکوو درێژەی توێژینەوەکانی ناوبراوە لەسەر بابەتی ڕەگەزێتی و خەسارە کۆمەڵایەتییەکان کە لە درێژەی چەندین ساڵدا شوێنگری کردووە. توێژینەوەی چیرۆکی شاری قەدەغەکراو بەرهەمی چالاکییەکانی توێژەر و هاوکارانیەتی کە لە ماوەی ساڵ و نیوێکدا و 2017 و 2018 لە سێ گەورەشاری تاران، ئەسفەهان و مەشهەد ئەنجام دراوە.
دەستبەسەرکردنی نووسەر و دادگاییکران
ساڵی 2019 میدیاکانی ناوخۆ و دەرەوە ڕایانگەیاند کە کامیل ئەحمەدی لە لایەن دەزگای زانیاری و بنکە ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کراوە. ساڵی دواتر دادگای لێکۆڵینەوەی تاوانەکانی کامیل ئەحمەدی کرایەوە، ناوبراو تاوانی جۆراوجۆری خرابووە پاڵ و یەک لە تاوانەکانیش ئەم توێژینەوە بوو کە تاوانی "پاڵپشتی و پەرەپێدانی هاوڕەگەزخوازی" زیاد کرابووە سەر دۆسیەکەی لە دادگا و لە ئەنجامدا حوکمی 9 ساڵ بەندیخانەی بۆ بڕایەوە. ئەو کاتەی کە ئەحمەدی لە بەندیخانەدا بوو و لەلایەن دەزگای زانیاری و ئیتلاعاتی ئێرانەوە لێپێچینەوەی لێدەکرا ئەم توێژینەوە لە لەندەن و لەلایەن وەشانخانەی مێهرییەوە چاپ و بڵاو کرایەوە.
ویلایەتەکانی ئەمریکا
پێڕستی ویلایەتەکان
Colorado
Louisiana
Maryland
Mississippi
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:جۆرەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتەکان پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئاستی یەکەمی وڵاتان پۆل:دابەشکارییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
یاریگای ھامپدین پارک
ھامپدین پارک دووەم گەورەترین یاریگایە لە شاری گلاسگۆ لە وڵاتی سکۆتلاند، لە ١٩٠٣ کراوەتەوە، پاشان لە ساڵی ١٩٩٩ نوژەن و گەورەکراوە. یاریگایەکە جێگای ٥١،٨٦٦ کەس دەبێتەوە. گرنگترین ئەو پاڵەوانییەتییەی کە لەوێ ئەنجام دراوە پاڵەوانییەتی یاریەکانی گەلانی کۆمۆنوێلت ٢٠١٤ و جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ بووە.
گوندەواری گوێرگون
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ پۆل:پارێزگای کوردستان
زوزانا چاپوتۆڤا
سەرچاوەکان
پۆل:خانمە سەرۆکەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:ژنە پارێزەرەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە چالاکوانەکانی مافەکانی مەدەنی
قزڵ ھەرقی خواروو
جوگرافیا
قزڵ ھەرقی خواروو ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئەمجەد عەلیمورادی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی سەقز پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:ھونەرمەندانی کورد پۆل:شانۆکاران پۆل:نووسەران
پەیمانگای گوانگدۆنگ
پەیمانگای گوانگدۆنگ (چینی سادەکراو:广东教育学院; دێرین廣東教育學院; خوێندنەوە: گوانگدۆنگ جیاوۆیو سوێ یوان) پەیمانگاییەکی خوێندنی باڵایە دەکەوێنە پارێزگای گوانگژۆو، گوانگدۆنگ لە چین.
شێرزۆ
شێرزۆ لە مۆسیقای کلاسیکی ڕۆژاواییدا، پێکھاتووە لە ئاوازێکی کورت، زۆرجار جووڵەیەکە لە کارێکی گەورە وەک سیمفۆنی یان سۆناتایەک.
سەرچاوەکان
پۆل:شێوەکانی مۆسیقای کلاسیکیی ڕۆژاوا
ڕواندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سەرچاوەکان
پۆل:ڕواندا لە ١٩٩٦
جەنگی تەرابلوس (٢٠١٨)
وێنۆک جەنگی تەرابلوس(٢٠١٨) زنجیرەیەکی درێژی مانگێکی پێکدادان بوو لە تەرابلوسی پایتەختی لیبیا و ناوەندی حکوومەتی ویفاقی نیشتمانی، لەکاتی جەنگی ناوخۆی لیبیای دووەم. پێکدادانە سەرەتایییەکان لە سەرەتای ١٣ی ئابەوە دەستیپێکرد ، ھەتا ئاگربەست لە ٢٩ی ئاب/١١ی گەلاوێژ، بەڵام لە ٢٠ی ئەیلوولدا دووبارە چالاک بوونەوە لە درێژەی پێکدادانەکانی ڕۆژی ٣ ی ئەیلوولدا ھەواڵی ئەوە بڵاو بوویەوە کە ٤٠٠ زیندانی لە بەندیخانەی (ئاین زارا) لە ئەنجامی توندوتیژییەکان ڕایانکردووە UNSMIL بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوە و ئیدانەی دوژمنایەتییە نوێکانی کرد و داوای ئاگربەستی دەستبەجێی کرد. لە میانەی پێکدادانەکانی دەوروبەری فڕۆکەخانەو ناو فڕۆکەخانەکە و گەڕەکەکانی باشووری تەرابلوس تووشی زیانی زۆربوونەوە ھەروەھا لە ئەنجامی تۆپبارانەکان زیانیان بە ژێرخانی کارەبا گەیاند. ڕۆژی ٢٥ی ئەیلوول ئاگربەست واژۆکرا، کۆتایی بە شەڕەکە ھات.
وێنەی جەستەیی
وێنەی جەستەیی پێکھاتووە لە شێوەی بیرکردنەوە و ھەست و تێگەیشتنی کەسێک بەرامبەر جوانی و سەرنجڕاکێشیی سێکسیی جەستەی خۆیان.
سەرچاوەکان
پۆل:خۆ پۆل:تیۆری فێمێنیستی پۆل:ڕواڵەتی مرۆڤ
فایز ئەلسەراج
فایز مستەفا ئەلسەراج (لەدایکبووی ٢٠ی شوباتی ١٩٦٠ لە تەرابلوس) سیاسەتمەدارێکی لیبیایە، سەرۆکی ئەنجومەنی سەرۆکایەتی لیبیا و سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی ویفاقی نیشتیمانییە، کە لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ لەسەر بنەمای ڕێککەوتننامەی سیاسی لیبیا پێکھێنرا ھەروەھا ئەندامی پەرلەمانی تەرابلوس بووە لە ساڵی ١٩٨٢ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە بواری بیناسازی و پلانی شارسازیدا لە زانکۆی فاتیح (زانکۆی تەرابلوسی ئێستا) و ماستەرنامی (MBA) لە ساڵی ١٩٩٩ وەرگرت ئەندامی پارتی ھاوپەیمانی نیشتمانی تەرابلوسە و ئەندامی کۆمیتەی ئامادەکاری دیالۆگی نیشتیمانییە. لەسەرەتای کارکردنیدا وەک ئەندازیارێک لەبەڕێوەبردنی پڕۆژەکان لەسندوقی ئاسایشی کۆمەڵایەتی کاری کردووە، وەک ڕاوێژکاری ئەندازیاری کاری کردووە، لەوێ لەچەندین لیژنەی تایبەتمەند بۆ خوێندن و دیزاینی پڕۆژەکان بەشداری کردووە. ھەروەھا چووە ناو بازرگانی تایبەت و ئەندامی دەستەی دامەتاشی ڕاوێژکاری ئەندازیاریی سێجاڵ بوو دوای ڕووخانی حکوومەتی موعەمەر قەزافی بووە یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکانی لیبیا.
گۆڕستانی ئەلباقیع
مێژوو
لەو كاتەی پێغەمبەر لە دەرەوەی مەدینە بوو بۆ شەڕی بەدر، كچەكەی روقەیا نەخۆش دەكەوێت و لە ساڵی ٦٢٤ كۆچی دوایی كرد، لە ئەلباقیع بەخاك سپێردرا. یەکەم کەس بوو لە ئەهلی بەیت (ماڵی پێغەمبەر محەممەد) کە لەم گۆڕستانەدا بەخاک سپێردرابێت.
یەکەم ڕووخاندن
وێنۆک|گۆڕستانی باقیع پێش ڕووخاندنی ساڵی ١٩٢٦ وێنۆک|گۆڕستانی پێشووی فاتیمە، عەباس، [[حەسەن کوڕی عەلی، عەلی ئەسسەجاد، محەممەدی باقر و جەعفەری سادق]] وێنۆک|پانۆراما کە گۆڕستانەکە پیشان دەدات، کە [[قیبلە لە پشت فۆتۆگرافەرەکەوەیە، دیمەنەکە بەرەو باکوورە]]
دووەم ڕووخاند
خێڵی سعودیە لە ساڵی ١٩٢٤یان ١٩٢٥دا کۆنترۆڵی حیجازیان کردەوە. ساڵی دواتر پاشا ابن سعود مۆڵەتی دا بە وێرانکردنی شوێنەکە بە مۆڵەتی ئایینی کە لەلایەن قازی عەبدالله کوڕی بولەیحیدەوە دابینکرابوو، و ڕووخاندنەکە لە ٢١ی نیسانی ١٩٢٦ (یان ١٩٢٥) لەلایەن ئیخوان (براکان) دەستی پێکرد، میلیشیایەکی ئایینی وەهابییە. ڕووخاندنەکە لەناوبردنی "تەنانەت سادەترین بەردی گۆڕەکانیش"ی لەخۆگرتبوو. ئیلدۆن ڕوتەر کە گۆڕی بەریتانی گۆڕاوە، ڕووخاندنی بە بوومەلەرزەیەک بەراورد کرد: لە هەموو گۆڕستانەکەدا هیچ شتێک نەدەبینرا جگە لە تەپۆڵکە بچووکە نادیارەکانی زەوی و بەرد، پارچە دار، ئاسن، بلۆکی بەرد، و داروپەردووێکی شکاوی چیمەنتۆ و خشت،  بەدەوریدا بڵاوبووەتەوە.
بەڵاد (مۆسیقای کلاسیک)
بەڵادی ئامێری
ئەم ناوە لەلایەن فرێدریک شۆپانەوە داھێندرا کاتێک ناوی ھەندێک لە پارچە مۆسیقییەکانی خۆی نا؛ پێکھاتووە لە بەڵادێک کە بۆ ئامێرێکی مۆسیقی دەنووسرێتەوە، وەک پیانۆ، بەبێ وشە و ھۆنراوە.
گۆڕێن
جوگرافیا
گۆڕێن لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی خمانە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ناور و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی شەکراو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سپیدارە.
پێرستی کۆدەکانی ئای سی دی ٩
سەرچاوەکان
پۆل:پۆلێنکردنی نەخۆشییەکان بەشێوەی نێودەوڵەتی پۆل:پۆلاندنی نێونەتەوەییی نەخۆشییەکان
کریس سولیڤان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
دانیشتووە ڕەسەنەکانی کەنەدا
گەلە ڕەسەنەکانی کەنەدا بەتایبەت ئەو ھۆزانەی کەوتوونەتە سنووری ڕامیاری کەنەدای ئێستا وەک (مێتیس) و (ئینوت)، تا ئێستا نازناوی ھیندی و ئەسکیمۆیان ھەڵگرتووە لە بەڵگەنامە فەرمیەکان. کە ئەمە بۆتە مایەی ھەڕاسانیان.
ئازادی گەل بەرەو پێش دەبات
ئازادی گەل بەرەو پێش دەبات (بە فەڕەنسی: La Liberté guidant le peuple) تابلۆیەکە لەلایەن ئووژن دولاکروا دروستکراوە، تێیدا یادی شۆڕشی تەممووزی ساڵی ١٨٣٠ دەکاتەوە، لە شۆڕشەکەدا، پاشا چارلزی دەیەم لە دەسەڵاتدا ھاتە خوارەوە. ژنێکی کە سیمبوڵی ئازادییە ئەوا پێشەوایەتی کۆمەڵەیەک دەکات بۆ پێشکەوتن و ڕۆیشتن بەسەر لاشە و بەربەستەکان، ھەروەھا ژنەکە ئاڵای شۆڕشی فەڕەنسی ھەڵگرتووە، کە ئەم سێ ڕەنگە، دوای ئەم شۆڕشە بووە ئاڵای فەرمی فەڕەنسا. ھەندێک جار بە ھەڵە وا بیر دەکرێتەوە کە تابلۆکە پەیوەندیدارە بە شۆڕشی فەڕەنسیی ساڵی ١٧٨٩.
مافەکانی مرۆڤ لە عێراقی سەددام حوسێن
وێنۆک|کوشتن و ھەڵواسین لە سەردەمی سەددام حوسێن
مۆڵان، ماوەت
مۆڵان گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مۆڵان لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئەزمەک و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەڵاتە و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی سەرگەڵو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بڵخوان.
خواجەوەند (شار)
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی ئازەربایجان پۆل:شار و شارۆچکەکانی ئارتساخ
عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ٥٧٨ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٥ەم پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٥٦ە پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٦ەم
قوتب منار
سەرچاوەکان
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ھیندستان پۆل:نژیاروانیی ئیسلامی پۆل:تاوەرەکانی ھیندستان
ناحیەی ناوەندی قەزای پشدەر
ناو
ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوی قەزاکەوە وەرگیراوە، ھەر لە کۆنەوە بەم ناوچەیان وتووە (پشدەر).
* لەنێوان ساڵانی(١٨٧٣-١٩١٨)دا
لەم ماوەیەدا قەزای پشدەر کرا بە ناحیەی پشدەر، ناحیەی پشدەر خرایە سەر لیوای سلێمانی و شوێنی ھۆزەکانی(مەنگوڕ و مامش و ڕەمەک) لە پشدەر جیاکرایەوە و خرایە سەر قەزای ڕانیە و ناحیەی شوانیش گەڕایەوە سەر سنجاغی شارەزوور. ناحیەی پشدەر سەر بە قەزای مەرگە بوو، لیوای سلێمانی لەم کاتەدا لە حەوت قەزا پێکھاتبوو.
* لە نێوان ساڵانی(١٩١٨ - ١٩٣٦)دا
ھەڵوەشانەوەی قەزای مەعمورە و لکاندنی ھەردوو ناحیەی (پشدەری ١) و (پشدەری ٢) بە قەزای شارباژێڕەوە.
ئارام قادر
ژیان
ئارام قادر لە ساڵی ١٩٦٥ لە گوندی گەچێنەی ناوچەی ھەورامانی باشووری کوردستان لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە ھەڵەبجە تەواو کردووە. بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە کۆلێژی یاسای زانکۆی سلێمانی بەدەست ھێناوە. ئارام قادر خێزاندارە و خاوەنی پێنج منداڵە.
یۆشیتۆ سێنگۆکو
وێنۆک
قشڵاق بەھلول
قشڵاق بەھلول گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەرەسو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
زنجیرەی گرێگۆری
زنجیرەکە
زنجیرەی گرێگۆری لە ڕێگەی پەیوەندیی خوارەوە دەدۆزرێتەوە:
سیستمی ھەسارەیی
بنچینه‌ و پەرەسەندن
لەماوی دروستبوونی سیستەمێک زۆرێک لە ماددە بەهۆی هێزی کێشکردن پەرشدەبن بەرەوە خولگە دوورەکان وە هەندێ لە هەسارەکان بەتەواوی دەرئەچن لە سیستەمەکە
نۆرفۆلک
سەرچاوەکان
پۆل:نۆرفۆلک
کچە پرتەقاڵییەکە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆمانە فەلسەفییەکان پۆل:کارەکانی یۆستاین گاردەر پۆل:ڕۆمانەکانی ٢٠٠٣ پۆل:ڕۆمانە نەرویژییەکان کە کراونەتە فیلم
سوزان وۆجیسکی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:دەرچووانی زانکۆی کالیفۆرنیا سانتا کروز پۆل:یووتیووب پۆل:بەشی ژیاننامە پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:بەڕێوەبەرانی جێبەجێکاریی تەکنەلۆژیای ئەمریکی پۆل:زیندووان
پێڕستی کۆمپانیاکانی کوردستان
ئەمە پێڕستی کۆمپانیاکانی کوردستانە.
کەمبۆدیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
سەرچاوەکان
پۆل:کەمبۆدیا لە ١٩٦٤
پێڕستی کۆمپانیاکانی کوردستان
پۆل:باشووری کوردستان پۆل:کۆمپانیاکان بە پێی وڵات
گەورەخراپەکار
گەورەخراپەکارەکان بەزۆری وەک بەربەست بەکاردێن بۆ پێشکەشکردنی بەرەنگاربوونەوەیەکی ترسێنەر بە گەورەپاڵەوانەکە. لەو حاڵەتانەی کە گەورەخراپەکار ھیچ ھێزێکی سەروومرۆڤی، جادوویی، یان ئەوجیھانیی نییە، لەوانەیە ژیرییەکی لەڕادەبەری ھەبێت یان کۆمەڵە لێزانییەک کە ڕێی پێ بدات کە پلانی ئاڵۆز یان تاوان بە شێوەیەک ئەنجام بدات کە مرۆڤی ئاسایی نەتوانن. تایبەتمەندییەکانی تر لەوانەیە خۆبەزلزانی و خاوەندارێتیی سەرچاوەی گەورە بێت بۆ بەرەوپێشبردنی ئامانجەکانیان. زۆرینەی گەورەخراپەکارەکان چەند خەسڵەتێکی ھاوبەشیان لەگەڵ دیکتاتۆرەکان، تاوانکارەکان، زانا شێتەکان، خەڵات ڕاوکەرەکان، بازرگانە خراپەکان، ڕیزەبکوژەکان، و تیرۆریستەکانی جیھانی ڕاستی ھەیە، لەگەڵ ئاواتی زاڵبوونی جیھانی یان سەرۆکایەتیی گەردوونی.
گەورەخراپەکارە دیارەکان
ھەروەک گەورەپاڵەوانەکان، گەورەخراپەکارەکان ھەندێک جار ئەندامی کۆمەڵەی تاوانن، وەک شەش نەگریسەکە، دەستەی خۆکوژی، کۆمەڵەی نادادپەروەری، برایەتیی بازدەران، لەشکری مەرگ، و گەورەکانی خراپە.
کەمبۆدیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سوورەیا سیراجەدینی
سوورەیا سیراجەدینی (لەدایکبووی ٢٣ی ئازاری ١٩٦٠ – مردووی ٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٦) چالاکوانێکی کوردی بواری مافەکانی مرۆڤ بوو، سورەیا لە تەھران لە خێزانێکی ڕێزلیگراو بەناوی نەقشبەندی لەدایکبووە، خێزانەکەی لە ١٩٨٠ لە ئێران کۆچیان کرد بۆ سلێمانی و بەغدا بۆ ماوەی دوو ساڵ و دواتر چوون بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ١٩٨٢،   سورەیا لەھەردوو زانکۆی ویلایەتی سان فرانسیسکۆ و زانکۆی (NEU) خوێندی لە بواری ئەندازیاری ئەلیکترۆنیک و بڕوانامەی بەکالیۆرۆسی زانستی لە بوارەکەی ھێنا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:مردووانی ٢٠٠٦ پۆل:چالاکانی کورد پۆل:ژنان لە سیاسەت پۆل:چالاکوانە ئێرانییەکان لە مافەکانی مرۆڤ
زنجیرەی تایلۆر
پێناسە
لێرەدا n! بەواتای فاکتۆریێلی n و بریتییە لە گرتەی n ـەمی فانکشنی f لە خاڵی x_0. بەپێی پێناسە، گرتەی ٠-ـەمی ھەر فانکشنێک دەکاتەوە فانکشنەکە خۆی و (x-x_0)^0 و 0! یەکسانن بە ١. لە کاتێکدا x_0=0 بە زنجیرەکە دەوترێت زنجیرەی مەکلۆرین.
ھەینیی ڕەش
ناوی ھەینیی ڕەش بە یەکەم جار لە فیلادلفیاوە ھاتووە، بە کەمەوە بە ساڵی ١٩٦١ دەگەڕێتەوە، جێیەک کە لەلایەن پۆلیسەوە بۆ گوتنی ترافیکی قورسی خەڵک و پێڕاگوێزەکان لە ڕۆژی دوای سپاسگوزاری بەکاردەھات.
کەوتنی قوستەنتینە
کەوتنی قوستەنتینیە (یۆنانی: Άλωση της Κωνσταντινούπολης ، تورکی نوێ: İstanbul'un Fethi، بە تورکیی عوسمانی: استانبول فتحی یان قسطنطینیہ فتحی)، بریتییە لە ناوێک کە بە یەکێک لە دیارترین ڕووداوەکانی مێژوو دادەنرێت، بریتییە لە کەوتنی شاری قوستەنتینیە پایتەختی ئیمپراتۆریەکی بیزەنتی بەدەستی موسڵماناندا کە نوێنەرایەتی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی، دوای گەمارۆدانێک کە چەند ھەفتەیەکی خایاند بە سەرۆکایەتی سوڵتانی گەنجی تەمەن بیست و یەک ساڵ، محەممەدی دووەم کوڕی موراد عوسمانی، دژی ھاوپەیمانییەک کە پێکھاتبوو لە بیزەنتینییەکان و ڤێنیزییەکان و جەنەواییەکان بە سەرۆکایەتی قەیسەر ئیمپراتۆری ڕۆما کۆنستنتین پالێۆلۆگۆسی یازدەھەم. گەمارۆدانەکە بۆ ماوەی پەنجا و پێنج ڕۆژ بەردەوام بوو، لە ھەینی ٢٦ی ڕەبیعەلئەوەل دەستی پێکرد تا سێشەممە ٢١ی جومادەلئوولا لە ساڵی ٨٥٧ کۆچی، بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی، کە ھاوتایە لەگەڵ ٥ی نیسان تا ٢٩ی ئایاری ١٤٥٣ی زایینی، بەپێی ڕۆژژمێری ڕۆمی کاتێک بەرگرییەکانی ڕۆمەکان ڕووخا و شارەکە بووە نێچیرێکی ئاسان بۆ عوسمانییەکان.
کەیتی کاڤەنا
پیشە
لە ٢٠١٣دا، لە کورتە فیلمی Bradford Halifax Londonدا بە ڕۆڵی مام دەرکەوت.
ژیانی سەرەتایی
کاڤەنا ھاوسەرگیری لەگەڵ فیلمساز و بەرھەمھێنەر کریس جوپدا کردووە. سێ منداڵیان ھەیە: نۆوا (لەدایکبووی ٢٥ی شوباتی ٢٠٠٥)، کە ئەکتەرە، جێمیما (لەدایکبووی نز. ٢٠٠٧)، و جەیکۆبی (لەدایکبووی ٢٠١٣).
ئەستێرەی نیوترۆنی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەستێرە نیوترۆنییەکان پۆل:جۆری ئەستێرەکان پۆل:ماددەی نامۆ پۆل:ئەستێرە چڕەکان
عودەی سەددام حوسێن
عودەی سەددام حوسێن (بە عەرەبی: عدي صدام حسين؛ لە دایکبووی ١٨ی حوزەیرانی ١٩٦٤ لە تکریت - مردووی ٢٢ی تەمموزی ٢٠٠٣ لە موسڵ) کوڕە گەورەی پێنجەمین سەرۆکی پێشووی کۆماری عێراق، سەددام حوسێن و دایکی ناوی ساجیدە تەلفاح بوو ، بۆ چەندین ساڵ ، عودەی بە جێگرەوەی باوکی دانرابوو بۆ گرتنە دەستی سەرۆکایەتی عێراق، بەڵام دوای برینداربوونی شوێنەکەی بۆ برا بچووکەکەی قوسەی جێهێشت. بەپێی قسەی شایەتحاڵەکان، عودەی تاوانباربووە بە کووشتن ، ئەشکەنجە و دەستدرێژی سێکسی ، لەنێویاندا سووکایەتیکردن و ئەشکەنجەدانی وەرزشوانەکانی عێراق کە لەدوای دۆڕانیان لە هەر پاڵەوانیەتییەکی تۆپی پێدا پێیان دەکرا کە یان کوشتن بوو یان سزای لەسێدارەدان.
سەینت کیتس و نیڤیس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
کەمبۆدیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
تەقینەوە
سروشتی
(لێواری کاکێشان)
گەردوون ناسی
(supernova)ە، کە ڕوودەدات کاتێک ئەستێرەیەک لەناکاو ئەتەقێتەوە بەھۆی دەستپێکردنی یان کۆتای ھاتنی ژیانی.
ئەلکترۆنی و موگناتیسی
ئەم ھێڵە پڕیشکە سامناکە مەترسیدارە بۆ ئەو کەسانەی ئیش لەسەر مەکینەی بەرھەمھێنانی وزەکە دەکەن.
پەیژەی کرۆماتیکی
سەرچاوەکان
پۆل:پەیژە مۆسیقییەکان
کونیۆ ھاتۆیاما
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠١٦ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨ پۆل:وەزیرانی پەروەردەی ژاپۆن پۆل:وەزیرانی دادی ژاپۆن پۆل:وەزیرانی کاروباری ناوخۆی ژاپۆن پۆل:ئەندامانی ئەنجوومەنی نوێنەران (ژاپۆن) پۆل:دەرچووانی زانکۆی تۆکیۆ پۆل:سیاسەتمەدارانی ژاپۆنی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەندامانی نیپۆن کایگی
زۆر خواردنەوە
پێناسەکان
پێناسەی دیکەی کەمتر باو ھەیە کە پشت بە چڕی کحولی خوێن دەبەستێت. بۆ نموونە، دەزگای نەتەوەیی بۆ خراپ بەکارھێنانی کحول و ئالوودەبوون پێناسەی «زۆر خواردنەوە» بە شێوازێکی خواردنەوە کە خەستی کحول لە خوێنی کەسێکدا دەکات بە ٠٫٠٠٨ گرام لە سەدا یاخود زیاتر دەکات. ژمارەکان ھەرچەنێک بن، بە شێوەیەکی باو واتە خواردنەوەی زۆر یان بەکارھێنانی خێرای کحول لە ماوەیەکی کورتدا بە مەبەستی ژەھراویبوون، چونکە خواردنەوەی چوار یان پێنج خواردنەوە لە ماوەی ڕۆژێکدا لەگەڵ ژەمەکاندا ھەمان ڕێژەی کاریگەریی نییە کە بە چەند کاتژمێرێک و گەدەی بەتاڵ خورابێتەوە.
شەڕی سانتا کلارا
وێنۆک|وێنەی چێ گیڤارا لە ١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٩ لە سانتا کلارا، دوای شەڕەکە. شەڕی سانتا کلارا زنجیرەڕووداوێکبوو لەکۆتاییەکانی ١٩٥٨ (٢٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٨ تاوەکوو ١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٩). شەڕەکە لەشاری سانتا کلارا لە کوبا ڕوویدا لەنێوان یاخیبووەکان بەسەرکردایەتی فەرماندە چێ گیڤارا لەدژی حکوومەتی ئەوکاتی کوبا بەسەرکردایەتی فولگێنسیۆ باتیستا کەتیایدا لەمشەڕەیە گرووپە یاخیبووەکان براوەبوون. لەدوای ١٢ کاتژمێر لە گرتنی شارەکە ئەوا باتیستا کوبای جێهێشت. لە شەڕەکەدا ٣٩٠٠ سەربازی کوبا و ٣٤٠ گەریلای یاخیبووەکان بەشداربوون.
دووربینی
پۆلێنکردن
وێنۆک|Choroid folds in high hyperopia (fluorescein angiography) دوربینی بە شێوەیەکی نمونەیی  پۆلێن دەکرێت بەگوێرەی ڕوخساری پزیشکی توندی یان چۆنیەتی حاڵەتەکە
سێ جۆر دوربینی پزیشیکی ھەیە:
زمانە تورکییەکان
تایبەتمەندی
خاسیەتەکانی ئەم ماڵباتە زمانە بریتین لە ئەگلوتیناسیۆن واتە بە لکاندنی وشە و پێشگر و پاشگر وشەی زۆر درێژ و ئاڵۆز دروست دەکرێ و تایبەتمەندییەکی دیش بریتییە لە نەبوونی جێندەر لە زمانەکان.
سەینت کیتس و نیڤیس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
سەینت کیتس و نیڤیس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
تانزان ئیشیباشی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤ پۆل:مردووانی ١٩٧٣ پۆل:دەرچووانی زانکۆی واسێدا پۆل:سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:سەرۆک وەزیرانی دارایی ژاپۆن پۆل:خەڵکی تۆکیۆ پۆل:ئەندامانی ئەنجوومەنی نوێنەران (ژاپۆن) پۆل:بودییەکانی ژاپۆن پۆل:وەزیرانی تەندروستی و خۆشگوزەرانی یابان
دیکینسۆن
دیکینسۆن یان دیکنسن دەتوانێت ئاماژە بە یەکێک لەمانە بێت:
فێرڤیو مۆڵ
ڕوونکردنەوە
ھەروەھا فێرڤیۆمۆڵ دەکەوێتە سەر ھەردوو ڕێگای خێرای ٤٠١ و ٤٠٤. فێرڤیومۆڵ ھەموو خزمەتگوزارییەکانی شارەوانی و گواستنەوە و ھۆینی میترۆ و پاس و گۆڕەپانی تەکسی لەخۆ دەگرێت. وێنۆک|یەکێک لە دەروازەکانی فێرڤیو مۆڵ ئەم شاباژێڕە لە ٥٠٪خاوەنداریێتی دەکرێت لەلایەن (کادیلاک فێرڤیو) وە لە ٥٠٪ خاوەنداریەتی دەکرێت لەلایەن ئیڤان ھۆی. کە یەکێکن لە دوو خاوەن موڵک و بازرگانی گەورەی کەنەدا.
سەینت کیتس و نیڤیس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سەینت کیتس و نیڤیس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەنا بەرزنجی
ژیاننامە
سەنا بەرزنجی لە ٢٨ی ئازاری ٢٠٠١ لەدایکبووە، و سەرەتای کارەکانی وتنەوەی گۆرانییە فۆلکلۆرییە کوردییەکان دەستی پێکرد. لەم سەرەتایەیدا، سەنا گۆرانییەکانی بەبێ دەرکەوتنی خۆی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاودەکردەوە. لە شوباتی ٢٠٢٠دا، یەکەم ئەلبومی خۆی بە ناوی ڕاز بڵاوکردەوە. لە ئەلبومی ڕاز، بۆ ڤیدیۆکلیپی «من ئەو کچەم» بۆ یەکەمین جار ڕوخساری خۆی دەرخست.
ڕۆژی شەھیدی شیوعی
ڕۆژی شەھیدی شیوعی ١٤ی شوباتە کە ھەر ساڵە لەلایەن حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق و ھۆگرانی و بنەماڵەی شەھیدانی ئام حیزبە بەرزڕادەگرێتەوە.
ئەپیکور
پارادۆکسی ئەپیکور
ناوبراو دەڵێت: یان خودا دەیهەوێت شەڕەکان لەناو بەرێت و ناتوانێ؛ یان ئەتوانێ و پێی خۆش نییە بیکات؛ یان نە ئەتوانێ و نە پێی خۆشە، هەم پێی خۆشە و هەمیش ئەتوانێ. ئەگەر پێی خۆشە و ناتوانێ، واتە لاوازە و ئەمە لەگەڵ کەسایەتی خودا یەک ناگرێتەوە؛ ئەگەر ئەتوانێ و پێی خۆش نییە بیکات ئەوا شەڕخوازە و ئەمەش لەگەڵ ئەو خودایەی ئێمە ئەیناسین یەک ناگرێتەوە؛ ئەگەر نە پێی خۆشە و نە ئەیشتوانێ، ئەوا هەم شەڕخوازە و هەمیش لاواز، کەوابێ خودا نییە؛ ئەگەر هەم پێی خۆشە و هەمیش ئەتوانێ کە ئەمەیان بۆ خودا گونجاوە، سەرچاوەی شەڕەکان کوێیە؟ یان بۆ خودا لەناویان نابات؟
دیگنیتاس
سەرچاوەکان
پۆل:خۆکوشتن پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٩٨
جەنگی ئەجنەدەین
سەرچاوەکان
پۆل:٦٣٤
واتەرلوو
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٥٧ پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان پۆل:کەنەدا پۆل:ئەنتاریۆ پۆل:شارەکانی ئۆنتاریۆ
دڵزار
شیعرێک دەربارەی ژیانی خۆی
بەڵام ئەوەی کە مایەی سەبەرزی و شانازییە
شیعری «تاکەی»
خەریکی ماڵی خوێش و خزمانی
تاکەی وڵات و میلەت فرۆشی
تاکەی خەریکی ڕامی و پۆکەری
شیعری «ماھی تابان»
ماھی تابانە ئەسیری شوعلەیی ڕوخساری تۆ
لەت لەتە جەرگم بە ژەھری زولفەکەی ڕەشماری تۆ
عەینی بارانی بەھاران خوێن دەڕێژێ دیدەکەم
شاھیدی عەشق و جەفایە ڕەنگی زەردو ئاھی سەرد
جەنگی زەفەر
شەڕی زەفەر لە ساڵی ٦٣٢ لە نێوان خالید کوڕی وەلید - و سەرۆک هۆزێک بە ناوی سەلما ڕوویدا. خالید شکستی پێهێنا و لە بەرەکانی جەنگدا گیانی لەدەستدا. شەڕەکە بەشێک بوو لە جەنگەکانی ڕیدا.