cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کینە ئەم؟
دیرۆک
ھەڵبەست و ھۆنراوی ڕەسەن «کیمە ئەز؟» بوو و جگەرخوێن ھۆنیبووی، دواتر شڤان پەروەر بۆ ئەوەی وەکوو سروود یان وتار بیڵێتەوە گۆڕانکاریی تێدا کرد. ئەم ھۆنراوەیە بە زاراوەی کورمانجییە.
ھۆنراوەی کینە ئەم؟
ئەمن ئەو کوردێ سەرھشک و ھەسن ئیرۆ ژی دژمن ژ مە دترسن بینا باروودێ کەتە پۆزێ من دخوازم ھاویر بتەقم ژ بن دیسا وەک شێرا بیکەڤن چیا ناخوازم بمرن دخوازم بگرن کوردستانا خوە ئاخا میدیا کینە ئەم؟
کوودەتای تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ی سوودان
لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ سوپای سوودان کودەتایەکی سەرکەوتوویانەی دژی حکوومەتی سودان دەستپێکرد کە بەلایەنی کەمەوە پێنج کەسایەتی باڵای حکوومەتی سوودان دەستگیرکران، کە لە ناویان سەرۆک وەزیرانی مەدەنی عەبدوڵڵا حەمدووک لە ماڵەکەی دەستبەسەرکرا. پێشتر لە ئەیلوولی ٢٠٢١ ھەوڵی کودەتا درا بەڵام نەتوانرا جێبەجێ بکرێت و ڕێگری لێکرا.
ئامێری درومان
ئامێری درومان بە ڕادەییەکی زۆر بووە ھۆی گەشەکردن و پەرەسەندنی بەھرەکانی تایبەت بە پیشەی پووشاک.
سەرچاوەکان
پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:داھێنانە ئینگلیزییەکان پۆل:داھێنانە فەڕەنسییەکان پۆل:داهێنانەکانی سەدەی نۆزدەهەم پۆل:ئامێری ناوماڵ پۆل:داھێنانەکانی سەدەی نۆزدەھەم
شیرینچەشمە
شیرینچەشمە شارۆچکەیەکی شارستانی تاجیکابادە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان.
شارستانی چایپارە
جوگرافیا
شارستانی چایپارە بە ڕووبەری نزیکەی ٩٩٥ کیلۆمەتر چوارگۆشە دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارستانی خۆی و یەکێکە لە شارستانەکانی باکووری ڕۆژئاوای پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا. وە بەپێی دابەشکردنی کارگێڕی، شارستانی چایپارە دوو ناوچەی ھەیە بە ناوی ناوچەی ناوەندی شارستانی چایپارە و ناوچەی حاجیلار و دوو گوندەواری بە ناوی گوندەواری چورۆس و گوندەواری باستەم.
گوندە تێکەڵە نشینەکان (کورد و ئازەرییەکان)
بیگ دەروێش
حەمەبایزان
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
تەپەعارەبی حاجی مارف
جوگرافیا
تەپەعارەبی حاجی مارف لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی عەینەکەی حەمەشاسوار و لە باشوور لەگەڵ گوندی تۆپخانە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دۆبڕاو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تیلەکۆی ئەحمەد ئاغا.
باریۆم
باریۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە ھێمای کیمیاییی «Ba» و گەردیلە ژمارەی ٥٦.
سەرچاوەکان
پۆل:باریۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
پۆل لێئۆتو
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەران بە زمانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٢ پۆل:مردووانی ١٩٥٦ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ڕخنەگرە فەڕەنسیەکانی ئەدەبیات پۆل:نووسەرانی پاریسی
٢٥ی حوزەیران
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:حوزەیران
سەلیمی یەکەم
سەردەمی سوڵتان سەلیم جیادەکرێتەوە لە سەردەمەکانی پێشتری بەوەی کە فەتحەکانی گۆڕی لە ڕۆژئاوای ئەوروپییەوە بۆ ڕۆژھەڵاتی عەرەبی، ڕووبەری دەوڵەتەکە فراوان بوو و ھەموو وڵاتی شام وعێراق ومیسر وحیجازی ئەگرتەوە، ھەروەھا لە دەرئەنجامی فەتحەکانی سوڵتان سەلیم بوو کە دەوڵەتی عوسمانی ئەو گەشەسەندنەی بەخۆیەوە بینی لە سەردەمی سلێمان قانونی، دوای ئەوەی گرنگنرین ڕیگە بازرگانییە وشکانییەکان (ڕێگەی حەریر وتەوابل) بە دەوڵەتی عوسمانیدا تێپەڕ دەبوون، وچەند بەندەرێکی گرنگی دەستکەوت لە ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاست ودەریای سوردا.
یاخی بوونی لە سوڵتان
دوای ئەوەی بایەزید لە حوکم دابەزی سەفەری کرد بۆ دیمۆتیڤیا تا لەوێ بژی لە ڕێگەدا کۆچی دوایی کرد لە ٢٦ی ئایاری ١٥١٢، لە نامەیەکدا کە ئەمیر ئەحمەد بۆ سوڵتانی مەمالیکی نوسیوە کە دەڵێ باوکی بە ھۆکاری سروشتی کۆچی دوایی کردووە.
پێکدادان لەگەڵ پورتوگالییەکان
thumb|200px|خەیرەدین باڕباڕۆس پاشا پورتوگالییەکان چالاک بوون لە کردارە سەربازییە دەریاییەکاندا لە شارەکانی مەغریبی عەرەبی و زەریای ئەتڵەسی، و پلانیان دانا تا دەست بگرن بەسەر ئەو گەرووە گرنگانەی جیھانی عەرەبی بە زەریای ھندییەوە ئەبەستن، کە بەمە ویستیان لە ئابوری میسر وبوندقیە بدەن و توانیان دەست بگرن بەسەر ھەندێک گەرووی گرنگدا ودوای دەستگرتنیان بەسەر گەرووی ھورمز، ڕێکەوتن لەگەڵ شا ئیسماعیل لە دژی دەوڵەتی عوسمانی. وعوسمانییەکان دوای ئەوەی دەستیان گرت بەسەر میسڕدا، خێرا ڕۆیشتن بۆ بەرەنگاری پورتوگالییەکان وتوانیان مقادیشۆ وچەند شارێکی تر ئازاد بکەن و زەرەرێکی گەورە لە پورتوگالییەکان بدەن، لەم کاتانە ئەستێرەی یەکێک لە سەرکردە موسڵمانەکان دەرکەوت کە (خەیرەدین بەربروس پاشا) بوو، کە توانی شاری شرشالی لە جەزائیر بگرێت وپاشان گەڕایەوە تونس ونوێنەری نارد بۆ سوڵتان سەلیم ودڵسۆزی وگوێڕایەڵی خۆی بۆ دووپات کردەوە.
نەوید زەردی
ژیاننامه و به‌رهه‌‌مه‌کانی
ھەروەھا ئەو دوو ھونەرمەندە بە ھاوکاری یەکتر توورێکی کۆنسێرتیان ساز کرد و لە چەندەھا وڵات گۆرانیان بۆ ھاندەرانیان وت.
گۆرانییەکان
تاکە گۆرانییەکان
سێریۆم
سەرچاوەکان
سێریۆم
ئەوک
سەرچاوە
پۆل:توێکاریی گیانلەبەر پۆل:کۆئەندامی ھەرس پۆل:گەرووی مرۆڤ پۆل:دەنگی مرۆڤ پۆل:کۆئەندامی ھەناسە پۆل:سەر و ملی مرۆڤ
دیواندەرە
ناو
ناوی دیواندەرە لە دوو وشەی دیوان + دەرە یا دەڕە پێک ھاتووە. دیوان یانێ جێگەی و پێگەی یاسا و دادوەری، وشەی دەرە یانێ شیو و دۆڵ.
ماسۆنی
ماسۆنی یان فریماسۆنی بزووتنەوەیەکی برایەتییە لە چەندین ناوەند و بنکە لە وڵاتانی جیھان پێکھاتووە. ماسۆنیسم خاوەنی بەڕێوبەرایەتییەکی جیھانی نییە. پێوەندی نێوان لۆژەکانی ماسۆنی لە ڕێگەی بەڕێوەبەرانی ئەوانەوە جۆر دەکرێت. ڕەنگە وشەی فریماسۆنی لە «freestone mason-بەننای ئازاد»ی ئینگلیزییەوە ھاتبێت یان لە «franc mason-بەننای فەڕەنسی»ی زمانی فەڕەنسییەوە. کەسێک کە ئەندامی ڕێکخراوە ماسۆنییەکان بێت پێی دەوترێت «ماسۆن» یان «فریماسۆن» ھەروەھا بە ئەو بینایەی کە ناوەندی چالاکی ماسۆنییەکانە پێی دەوترێت «لۆژ».
سەرەتا
ماسۆنی لە سەرەتادا بزووتنەوەیەکی لیبرال بوو. ماسۆنییەکان بە درووشمی «یەکسانی، بەرابەری و برایەتی» ڕۆڵێکی گرینگیان ھەبووە لە کوودەتای ئەمریکا دژ بە بەریتانیا، کوودەتا گەورەی فەڕەنسا و کوودەتای مەشرووتەی ئێران. پەرتووکگەلێکی زۆر لە سەر ماسۆنییەکان و ماسۆنیسم نووسراوە بەڵام زۆربەی ئەوان بە ڕوونی لاینگرانە نووسراون و ئەکادمیک نین. ھەموو ئەندامەکانیان یەک بیر و بۆچوونیان ھەیە دەربارەی ڕەوشت وھەروەھا مێتافیزیکیا و ڕوونکردنەوەی گەردوون و باوەڕبوون بەیەک خودا کە داھێنەری ھەموو شتێکە. ماسۆنی وا ناسراوە کە زۆر نھێنی و نادیارە بە تایبەت لەھێماکانیاندا کە زۆربەی خەڵکی پێوەی سەرقاڵن و پرسیار دەربارەی ئامانجی ئەم ڕێکخراوە دەکەن. لەکاتێکدا چەند شلۆڤەکارێک وا لێکی دەدەنەوە کە ئامانجی ئەوان داگیرکردنی ھەموو جیھانە و یەکخستنی خەڵک لەژێر بیرووباوەڕەکەی خۆیان و ئامانجەکانی خۆیان و ھەروەھا وا ناسراوە کە ماسۆنی جۆرێکە لەرێکخراوانی دژایەتی کردنی ئایینی (ھەموو ئایینەکان) و بڵاوکەرەوەی بیر و بۆچوونی گشتیگەری یان جیھانگەرایی.
پۆل فۆر
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٢ پۆل:مردووانی ١٩٦٠ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
بڕیارنامەی ٥٦٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٦٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی حوزەیرانی ١٩٨٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەنگۆلا-ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٥٩٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ناوپەنچک
سەرچاوە: ویکیپیدییای ئینگلیزی https://en.wikipedia.org/wiki/Thoracic_diaphragm
پارکە نەتەوەیییەکەی یەدیگۆلەر
پارکە نەتەوەیییەکەی یەدیگۆلەر (، «حەوت دەریاچە») ناسراو بە پارکە نەتەوەیییەکەی حەوت دەریاچە دەکەوێتە بەشی باکووری پارێزگای بۆڵو لە تورکیا. ئەم پارکە لەژێر یەکێتی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی سروشت پۆلێن کراوە و لە ساڵی ١٩٦٥ دامەزراوە.. ئەم پارکە بەھۆی ئەو حەوت دەریاچەیەوە ناسراوە کە بەھۆی زەوی لەرزین دروست دەبن و بەھۆی زۆری ژیانی ڕوەکییەوە.
٥ی ئەیلوول
مردنەکان
١٩٩٧ – دایکە تیرێسا ڕاھیبەیەکەی کڵێسای کاتۆلیک لە کالکوتا لە ھیندستان.
فیلیچ بیتۆ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٢ پۆل:مردووانی ١٩٠٩
ھەستۆکی
ئاڵۆش ، ھەستیاری، حەساسیەت یان ئەلێرجی بریتییە لە کاردانەوەی لەڕادە بەدەری سیستەمی بەرگری لەش لە ھەمبەر ھۆکارە جۆراوجۆرەکان. ئەوانەی تووشی ھەستیارین، خاوەنی کۆئەندامێکی زۆر ھەستەوەری بەرگرین کە لە دژی شتی ئاساییشدا ھەڵوێستی توند دەنوێنێ.
دێری مارمەتی
مێژوو
لە ساڵی ١٣٦٩ ھێرشێکی دیکەی کورد بۆ سەر دێرەکە زیانێکی زۆری بە دەستنووسەکان گەیاند. لە ماوەی سەدەی نۆزدەھەمدا کورد چەندین جار ئەم دێرەیان تاڵان کردووە.
شارستانی چاڵدێران
مێژوو
چۆڵدەران شوێنی شەڕی مێژوویی چاڵدیرانە کە لە ساڵی ١٥١٤ لە نێوان سوپاکانی شا ئیسماعیلی یەکەمی سەفەوی و سوڵتان سەلیمی یەکەمی عوسمانی لەسەر دەشتی تەسکی دەرەوەی شارۆچکەکە روویدا. سوپای عوسمانی ئەو سوودەی ھەبوو کە چەکی ئاگرین بەکاردەھێنێت و ھەروەھا لە قەبارەدا باڵادەستی ھەبوو، بۆ یەکەمجار سوپای سەفەوییان تێکشکاند. دوای ئەوەی عوسمانییەکان ئەم ناوچەیەیان گرت، زۆرێک لە ھۆزە کوردەکانیان لە ڕۆژئاوا زیاتر نیشتەجێ کرد. وێنۆک|دێری سانت تادیۆس کڵێسای تاتاڤۆی پیرۆز(غارە کڵێسا) یان سانت تادیۆس لە ناوچەی چالدۆرانە، ٧ کم لە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی سیاھچەشمەوەیە.
گوندەکانی شارستانی چۆڵدەران
پیکھاتووە لە ١٦٦ گوند.
توولیۆم
توولیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Tm» و گەردیلە ژمارەی ٦٩.
جەمال عەبدولناسر
سەرچاوەکان
پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی سووریا پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی میسر پۆل:سەرۆک وەزیرانی میسر پۆل:سۆسیالیستە میسرییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨ پۆل:مردووان بەھۆی جەڵدەی دڵ پۆل:مردووانی ١٩٧٠ پۆل:موسڵمانانی میسری پۆل:خەڵکانی ١٩٤٨، شەڕی عەرەب و ئیسرائیل
سولەیمان قانوونی
سوڵتان سولەیمان کۆچی دوایی کرد لە ساڵی ١٥٦٦ز دوای ٤٦ ساڵ دەسەڵات، دوایی خۆی سەلیمی دووەمی کوڕی خەلافەتی گرتە دەست. مێژوونوسە ڕۆژئاوایییەکان سولەیمان بە یەکێک لە مەزنترین پاشاکان دادەنێن بە درێژایی مێژوو لەبەر ئەوە دەسەڵاتەکەی پایتەختی زۆر لە شارستانییەکانی تری جیھانی ئەگرتەوە وەک: ئەسینا، سۆفیا، بەغدا، دیمەشق، ئەستەنبوڵ، بوداپێست، بێلگراد، قاھیرە. بوخارێست و تەورێز.
گرتنە دەستی دەسەڵات
لە ماوەی یەکەمی حوکمەکەیدا سەرکەوتوو بوو لە جێگیرکردنی دەسەڵاتی دەوڵەتەکەی ولێدانی ئەوانەی ئەیانویست دەرچن لە ژێر دەسەڵاتی لە والییە تەماعکارەکان کە لەو باوەڕەدابوون بچوکی تەمەنی سوڵتان کە (٢٦) ساڵ بوو فرسەتێکی باشە بۆ بەدیھێنانی ئامانجەکانیان، بەڵام سوڵتان سەرسامی کردن بە ھیمەت بەھێزییەکەی، دەستی گرت بەسەر یاخی بوونی جان پردی غەزالی لە شام وئەحمەد پاشا لە میسر، قەلەندەر چەلەبی لە قۆنیە ومەڕعش کە شیعە بوو ٣٠٬٠٠٠ کەسی لە خۆی کۆکردبووە بۆ شۆڕشکردن بەسەر دەوڵەتدا.
جیم کاری
ژیانی سەرەتایی
جەیمس ئیوجین کاری لە ئۆنتاریۆ، کەنەدا لەدایکبوو، دایکی ناوی (کاتلین) کە ئافرەتی ماڵەوە بووە، و باوکیشی پێرسی کاری (١٩٢٧–١٩٩٤) مۆسیقاژەنێک و ژمێریای بووە. سێ کەسی لەخۆی گەورەتریان ھەبووە لە خێزانەکەی: جۆن، پەتریشا و ڕیتا. ئەو لەسەر ئاینی مەسیحییەتی کاتۆلیکی پەروەردە کراوە. thumb|ئەکتەرەکە لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان|ڤیستیڤاڵی کانی ساڵی ٢٠٠٩]]
پی ئەیچ پی
پی ئەیچ پی (بە ئینگلیزی: PHP) یەکێکە لە زمانە باو و گرنگەکانی بواری بەرنامەسازیی وێب، و زمانێکی سکریپتکردنە کە لە بنەڕەتەوە بۆ پەرەپێدانی پەڕەی وێب و وێبسایت دانراوە. PHP لە سەرەتادا کورتکراوەی Personal Home Page بووە، بەڵام لە ئێستادا کورتکراوەی PHP: Hypertext Preprocessor ە.
بۆ پی ئەیچ پی بەکار دەھێنیت؟
چوارەم / ئاسان یەک گرتنی لەگەڵ بنکەی دراوە (داتابەیس) دا: لەگەڵ ئەوەی کۆمپانیای مایکرۆسۆفت زمانی ASP وا لێکرد کە لەگەڵ پرۆگرامۆکەکانیدا یەک بگ بەشێوەیەکی ھەمیشەیی، بەڵام زمانی PHP لەگەڵ زۆربەی بنکەی دراوەکاندا پاڵپشتی لێدەکرێت، ئەمانەش چەن بنکەیەکی دراوە کە پاڵپشتی زمانی PHP دەکات:
زانکۆی مەکگیل
زانکۆی مەکگیل یەکێک لە بەناوبانگترین زانکۆکانی وڵاتی کەنەدا و ئەمریکای باکوورە. ئەم زانکۆیە لە شاری مۆنتراڵدایە و لە ساڵی 1821دا بنیات نراوە. ھەتا ساڵی 2015، دوانزە کەس لە لێکۆڵەران یان دەرچووانی ئەم زانکۆیە خەڵاتی نۆبێلیان وەرگرتووە.
غەرانیق
ئایەتە شەیتانییەکان یان غەرانیق(الغرانيق) وشەی «پێشنیاری شەیتان»ە، کە دەوترێت پێغەمبەری ئیسلام محەممەد لەناسینی بە ئایەتی خوایی تووشی ھەڵەبووە. ئەو ئایەتانە لە ژیاننامەی سەرەتایی محەممەد لەلایەن وەقدی و ئیبن سەعد و ئیبن ئیسحاق و تەفسیر ئەلتەبری (ھەرچەندە ھیچ کام لەو ژیاننامەیە زووانە حەدیسێکی دروست بۆ ئایەتە شەیتانییەکان دابین ناکەن) دەدۆزرێتەوە.
وەسفی چیرۆکەکە
لە کۆتاییدا محەممەد ئایەتی سوژدەی خوێندەوە و موسڵمانان و نا موسڵمانان کەوتنە سوژدە. جا کاتێک ھاوەڵگەران گوێیان لێ بوو، دڵخۆش بوون و دڵنیا بوون و سوژدەیان لەگەڵ محەممەددا کرد، چونکە ستایشی خوداوەندەکانی دەکرد و لە نوێژەکەی بە باشی باسیانی دەکرد. موسڵمانە کۆچبەرەکان پاش بیستنی ھەواڵەکە گەڕانەوە مەککە. دوای ئەوەی جبرەییل بۆ محەممەد ئاشکرای کرد و پێیڕاگەیاند، ئەو ئایەتانەی ستاندنەوە.
گێڕانەوەی تەبەری
قوڕەیش چوونە دەرەوە و دڵخۆش بوون بەو شتانەی کە بیستبوویان لەسەر ئەو شێوازەی کە باسی خوداکانیان کرابوو. ئەوان دەیانگوت "محمد بە لەبارترین شێوە ئاماژەی بە خوداوەندەکانمان کردووە. لە قسەکانیدا وتی کە " ئەوان باڵندەی بەرزەفڕن کە ھیوای شەفاعەتیان دەخوازرێت.".'
ئانری باربووس
ئانری باربووس نووسەر ی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
بڕیارنامەی ٥٧٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٧٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەنگۆلا-ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٦١٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بڕیارنامەی ٥٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٦٢٣‌ەم، بە ١٣ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
جەلال مەلەکشا
کۆچی‌دوایی و پاش مەرگی
زۆر لە کەسایەتییە بەناوبانگەکانی کوردستان وەک: سەرۆک حکوومەتی ھەرێمی کوردستان نێچیرڤان بارزانی و سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان مەسروور بارزانی و سەرجەم حیزب و لایەنە سیاسییەکان پەیامی سەرەخۆشیان ئاراستەی بنەماڵەکەی و ھەموو خەڵکی کوردستان کرد. ھەروەھا سەرۆک مەسعوود بارزانی تاجەگوڵینەیەکی بۆ سەرمەزاری جەلال مەلەکشا ھەناردە کرد. جگە لەو مەراسیمە کە لە شاری سنە و گوندی مەلەکشان بەڕێوە‌چوو لە شارەکانی‌تری کوردستان و ھەروەھا لە ئەورووپا و ئەمریکا چەندین مەراسیم لە لایان کوردانی دانیشتووی تاراوگە بۆ ماڵاوایی‌کردن لە شاعیری کۆچکردوو جەلال مەلەکشا بەڕێوەچوو.
دیکەی چالاکییەکان
بۆ ماوەیەک لە دامەزراوەی فەرھەنگیی ئەندێشەی ئەحمەدی خانی لە ورمێ، سەرقاڵی ڕاھێنان و پەروەردەی نووسەران و شاعیرانی گەنجی کورد بووە.
چەند نموونە لە شێعرەکانی
سەرئەنجام؟
تا چاو بڕ کات
سەرچاوەکان
هاوپەیڤین لەگەڵ سیروان ژمارەی ٣٤٤
وت و وێژ دەگەڵ جەلال مەلەکشا، ئامادە کردنی: محەمەد ساڵحی ئارسیون، سروە ژمارەی ١١٤
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:مردووانی ٢٠٢٠ پۆل:خەڵکی سنە پۆل:شاعیران بە زمانی کوردیی ناوەندی پۆل:سیاسییەکانی کۆمەڵە ڕێکخراوی کۆمۆنیستی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مۆنت بلان
مۆنت بلان ماسیف بەناوبانگە بۆ چالاکییەکانی شاخەوانی وەک پیاسەکردن، سەرکەوتن، ڕاکردن و وەرزشی زستانە وەک خلیسکانێ و تەختەی بەفرین. بەناوبانگترین ڕێگای سەرکەوتن بۆ لووتکەی مۆنت بلان ڕێگای گووەتەرە، کە بە شێوەیەکی ئاسایی دوو ڕۆژ دەخایەنێت.
ڕینیۆم
سەرچاوەکان
ڕینیۆم
ڕواندا لە ئۆڵۆمپیاد
ڕواندا بۆیەکەمجار لە ساڵی ١٩٨٤ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی کرد. لەو کاتەوە بەشداری سەرجەم خولەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە. ڕواندا ھیچ کاتێک بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا نەکردووە. تا ئێستا وەرزشوانانی ئەم وڵاتە نەیانتوانیوە مەدالیای ئۆڵۆمپیاد بەدەستبھێنن. زۆرترین ژمارەی وەرزشوان کە ڕواندا بۆ ئۆڵۆمپیادی ناردبێت لە ئۆڵۆمپیادی ١٩٩٢ی بەرسلۆنا بوو.
پەیامبەری ڕووسی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
شارستانی خۆی
دونبەلیەکان
لقێکی تر لە دونبەلییەکان چووبوونە کاشان، و ئەندامی بەرچاو و بەناوبانگی ئەوان فەتح عەلی خانی سەبای دونبەلی " مەلەک ئەلشوعەرا" ، شاعیر و شێوەکاری فەتح عەلی شای قاجار بوو.
جەنگی جیھانی یەکەم
لە سەردەمی قاجاڕەکاندا ئەم شارۆچکەیە بە ھۆی نزیک بوونی لە سنووری ڕووسەکان گرینگییەکی زۆری ستراتیجی ھەبوو. پاشماوەی دیوارەکانی بەرگری شارۆچکەکە کە لە سەدەی ١٣ی کۆچی/١٩ لەسەر داوای فەتح عەلی شا لەلایەن ژەنەراڵ گاردنەوە دروستکراوە، تا ئێستاش دەبینرێت. دواتر شارۆچکەی خۆی شاھیدی ململانێی توندی نێوان ناسیۆنالیستەکان و شاھانەی پێشوو بوو لە کاتی جەنگی جیھانی یەکەمدا.
لە یەکەم ڕۆژی مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩١٨ و ١٣ی ڕەمەزانی ساڵی ١٣٣٦ی کۆچی ھەواڵی تێپەڕبوونی ئەندرانیک ئۆزانیان لە ئاراسەوە بە تەلەگراف گەیشتە شەھبەندەری. ھێزێکی ٥٠٠ کەس کە لە سەربازی عوسمانی و سواری ئێرانی پێکھاتبوون ئەو شەو بە مەبەستی بەرگری بەرەو ئیۆ ئۆغلی بەڕێکەوتن، لە تاریکی شەودا سەربازانی عوسمانی لە دەرگا بە دەرگە بە دوای ئەرمەنییەکاندا دەگەڕان. کە لە دەروازەی ساش ڕووبەڕووی ھێزی ئەندرانیک بووەوە و شەڕێک ڕوویدا، کە دەرئەنجامەکەی سەرکەوتنی ئەندرانیک بوو.
جەنگی جیھانیی دووەم
لە ۲٥ی ئابی ١٩٤١دا ھێزەکانی یەکێتیی سۆڤیەت لە باکوورەوە و ھێزەکانی بریتانیای مەزن لە باشوورەوە ھاتنە خاکی ئێرانەوە، بە ھۆکارەکانی ئەوەی ڕەزا شا لایەنگری و مەیللی بۆ ئەڵمانیای نازی ھەبوو وە نازییەکان چاویان بڕیبووە وزەی ڕۆژھەڵاتی ناوین و ھەروەھا یارمەتی ھاوپەیمانان لەڕێی ئێرانەوە ئەگەشتە ڕووسیا.
ھەرێمی ورمێ و سەڵماس و خۆی و شارستانی چاڵدێران و ماکۆ و پۆلدەشت تایبەت مەندی خۆیان ھەیە کەتا ڕادەیەک زۆر لە ھەرێمەکانی دی ڕۆژھەڵاتی کوردستان جیاوازە، ئەویش تێکڵاو بوونییەتی لەگەڵ ناوچە ئازەربایجانییەکان و گیرۆدە بوونییەتی بەو ناکۆکی و کێشە مەزھەبی و نەتەوەییە مێژووییەی نێوان دوو گەلی کورد و ئازەربایجانی کە بە کێشەی کورد و عەجەم دەناسرێت. ئەم کێشەیە کە ناوەڕۆکەکەی لەسەر زەوی و چەسپاندنی دەسەڵات و پێگەی ئابووری و کۆمەڵایەتییە، لە ئەنجامی سیاسەتی چەوتی چینە کاربەدەستەکان و دەسەڵاتدارانی ئێران بەمەبەستی خۆش کردنی ئاگری دووبەرەکی و بەدەستھێنانی بەرژەوەندییەکانیان زیاتر قوڵ بووەوە. حکومەتی ناوەندی بەردەوام ئاسانکاری بۆ ئازەربایجانی کردنی ناوچە کوردنشینەکان دەکرد و پاڵپشتی موڵکدارە عەجەمەکانی دەکرد تا زەوی و زاری کوردەکان زەوت بکەن و لە ناوچە دەشتایی و بەپیتەکان ھەڵیان کەنن و بەرەو چیاکان پاڵیان نێن. لەلایەکی ترەوە بەھۆی ھاو مەزھەبی ئازەربایجانی و فارس حکومەتی ناوەندی لە ڕووی ئابووری و دەسەڵاتەوە باوەشی بۆ بەشێکی زۆری دەرەبەگ و ئەریستۆکراتی گوند و بۆرجوای بازرگانی عەجەمەکان کردبووەوە لە سەر حسابی کوردەکان ڕۆژ بەڕۆژ پێگەی ئابووری و کۆمەڵایەتیان بەھێزتر دەکرد تا لەھەر ڕووبەڕوو بوونەوەیەکی کورد و دەسەڵاتی ناوەندیدا وەک ئامڕاز و لەمپەرێک دژی کورد بەکاریان بھێنێت.<ref name="کۆماری میللیی دیموکراتی کوردستان"
کۆماری کوردستان
کۆماری کوردستان یان کۆماری مەھاباد لە ٢ی ڕێبەندانی ٢٦٤٦ی کوردی، بەرامبەر بە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە رۆژھەڵاتی کوردستان لەسەر دەستی حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک) دامەزرێنرا و پێشەوا قازی محەممەد وەک سەرۆک کۆمار سوێندی یاسایی خوارد، دەوڵەتێکی کوردی کەمتەمەن بوو کە لە سەدەی بیستدا و لە دوای کۆماری ئارارات لە تورکیا دامەزرا. پایتەختەکەی شاری مەھاباد بووە کە ئەکەوێتە باکووری خۆراوای ئێران. دامەزران و لەناوچوونی کۆمار راستە بەشێک بوو لەو قەیرانەی ئێرانی تێکەوتبوو، ئەو ململانێیەی لەنێوان ئەمریکا و سۆڤییەت دا ھەبوو کە شەڕی ساردی لێکەوتەوە، بەڵام خواستی لەمێژینە و ئاواتی گەلی کورد بوو بۆ دامەزراندنی دەوڵەت و وڵاتێک بەناوی کوردستان، پێشینە لە مانگی ئابی ١٩٤١، راپەڕینێکی جەماوەریی کۆنترۆڵی ناوچە کوردییەکانی لە دەستی حکومەتی ناوەندیی ئێران دەرھێنا. لە شاری مەھاباد، کۆمیتەیەکی لە کەسانی چینی ناوەند بە پشتگیری سەرۆک خێڵەکان دەسەڵاتی ناوچەکەیان گرتە دەست. پارتێکی سیاسی بەناوی کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان (ژێ کاف) دامەزرێنرا. قازی محەممەد، سەرۆکی بنەماڵەی قازی، بە سکرتێریی پارتەکە ھەڵبژێردرا. کۆمیتەکە بە سەرکردایەتیی قازی محەممەد ناوچەکەیان بە لێھاتوویی و سەرکەوتنێکی بەرچاوەوە بۆ ماوەی (٥ ساڵ) تا رووخانی کۆمار بەڕێوەبرد.
تێرمیناڵ
تێرمیناڵی سەرنشینانی شەھید حاج محەمەد حەنیفە دەرشتی لە ساڵی ٢٠٠٧ وەک گەورەترین تێرمیناڵی سەرنشین لە باکووری ڕۆژئاوا و ڕۆژئاوای ئێراندا خراوەتە بواری جێبەجێکردنەوە. توانای ڕۆژانەی ئەم تێرمیناڵی سەرنشینە ٤٥٠٠ سەرنشینە.
دەنگی باوکم
دەنگی باوکم (ناوی ڕەسەنی فیلم:Voice of My Father) فیلمێکی درامییە لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ نمایشکرا.ئۆرهان ئیسکیکۆی و زەینەل دۆغان دەرهێنەری فیلمەکەن.فیلمەکە لە ٨٨ خولەک پێکدێت و لە وڵاتەکانی تورکیا و ئاڵمانیا و فەڕەنسا وێنەی بۆگیراوە و فیلمەکە بەزمانەکانی کوردی و تورکی دەرهێنراوە. نو
کانی بڵ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کانییەکانی کوردستان پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی کوردستان پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کرماشان
برایانی کارامازۆڤ
ڕابردووی ڕۆمانەکە
مردنی کوڕەکەی بووە ھۆی ئەوەی دۆستۆیەڤسکی لە کۆتاییەکانی ئەو ساڵەدا بچێتە کڵێسای ئۆپتینا. لەوێ ئیلھامبەخشی بۆ زۆر لایەنی برایان کارامازۆڤ دۆزیەوە، ھەرچەندە لەو کاتەدا بەنیازی ئەوە بوو لەبری ئەوە ڕۆمانێکی منداڵی بنووسێت. ھەندێک بەش لە بەشی ژیاننامەی ژیانی زۆسیما لەسەر بنەمای «ژیانی لیۆنیدی گەورە» دامەزراوە، کە دەقێکە لە ئۆپتینا دۆزراوەتەوە و «نزیکەی وشە بە وشە» کۆپی کراوە.
پێکھاتن
دۆستۆیەڤسکی تەکنیکەکانی قسەکردنی تاکەکەسی بەکاردەھێنێت بۆ دەربڕینی کەسایەتی ناوەوەی ھەر کەسێک. بۆ نموونە، پارێزەر ڤیتیڤۆکۆڤیچ (بە پشتبەستن بە ڤلۆدزیمیچ سپاسۆڤیچ) بە زمانی سووکایەتیپێکردن تایبەتمەندە (بۆ نموونە بەکارھێنانی زەوتکراو لەبری دزراو، لە شوێنێکدا گومانلێکراوەکانی ئەگەری کوشتنەکە ڕادەگەیەنێت و بە نابەرپرسیار وەسفیان دەکات نەک بێتاوان.). زۆرێک لە لادانەکانی چیرۆکەکە لە بابەتەکە زانیارییەکی ورد لەسەر کارەکتەرە بچووکەکانی دیکە دەدات. بۆ نموونە گێڕانەوەی پەرتووکی شەشەم نزیکەی تەواو تەرخانکراوە بۆ ژیاننامەی زۆسیما کە دانپێدانانێکی پیاوێک لەخۆدەگرێت کە پێش چەندین ساڵ ناسیبووی. دۆستۆیەڤسکی بۆ گەیاندنی تەوەری ئەم پەرتووکە پشت بە یەک سەرچاوە یان کۆمەڵێک کارەکتەری سەرەکی نابەستێت، بەڵکو بە درێژایی دیدگا و گێڕانەوە و کارەکتەری جۆراوجۆر کەڵک وەردەگرێت
ئەلکین
سەرچاوە
پۆل:ئەلکینەکان پۆل:ئاوێتە ئەندامییەکان پۆل:کۆمەڵە کاراکان
شەویلگەی خواروو
سەرچاوەکان
پۆل:بەشەکانی دەنووکی باڵندە
واڵت دیزنی
چەپ|thumb|وێنۆک|واڵت دیزنی لە ١ی ١ی [[١٩٥٤]] واڵت دیزنی (بە ئینگلیزی: Walt Disney) لەدایک بووی ٥ ی ١٢ ی ١٩٠١ پیاوێکی ئەمریکی دەرھێنەر، سەرپەرشتیاری فیلم، نووسەری شانۆ، ئەکتەری دەنگ، داھێنەر وروژێنەری بواری ئەنیمەیشن لە سەدەی بیستەم لەگەڵ براکەی (ڕۆی ئۆلیڤەر دیزنی) کۆمپانیای دیزنیان دروست کرد پاشان بۆیە کۆمپانیایەکی وەبەرھێنی گەورەی وێنەی جوڵاو. ئێستا ساڵانە ١٠یان ھەزار دۆلار فرۆشیاری ھەیە. ئێستاش دوای ئەوەی کۆمپانیایەکیان دروست ئەو کۆمپانیایە ھەر بەردەوامە لە کارکردن بەناوی (کۆمپانیای واڵت دیزنی) ئەو پیاوە کاری ئەکرد بۆ بەرھەم ھێنانی فیلم کارتۆن بە شێوەی ڕاستەوخۆ و ڕاستی.
دواتر کۆمپانیاکە پەرەی سەند و بەتایبەتی بەھۆی میکی ماوسەوە و دواتر کاریکاتێری پشیلە و کە دیزنی بەدەنگی خۆی ئادای کردوە و دۆناڵد قاز و گۆفی بەدرێژای ڕێچکە دورودرێژە سەرکەوتوەکەی. ئەو ستافە چەند کاراکتەرێکی سەرنج ڕاکێشیان دروست کرد لەوانە میکی ماوس کە بیرۆکەی خودی خۆی بو، چەندین ئاکادیمیایان کردوە کە دواتر بیرۆکەکانیان کردە کۆمەڵێک کاراکتەری تر، ئێستا چەندین پارکی گەورە ھەن لەوانە Disneyland و Walt Disney World Resort لە ئەمەریکاو Disney Resort لە تۆکیۆ و Disneyland لە پاریس کە لەخوارەوە وێنەکانیمان داناوە وە Disneyland لە ھۆنک کۆنگ، واڵت دیزنی لە بربانک کالیفۆرنیا ١٥/١٢/١٩٦٦ کۆچی دوای کرد بەھۆی شێرپەنجەی سینگەوە. جگە لە دروستکردنی ئەنیمەیشنەکان واڵت دەنگی هەنێک لە ئەکتەرەکان بووە.
بڕیارنامەی ٥٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ تیرۆریزم
پێڕستی یانە ئەوڕوپیەکان
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ئەبووسەعید ئەبولخەیر
بەرھەمەکان
بووسەعید بێجگە لە شێعرەکانی ھیچ بەرھەمێکی نووسراوی لە دوا خۆی بە جێ نەھێشت بەڵام ناوی و قسەکانی لە زۆر جێگەی عیرفانی ئیسلامی و ئەدەبی فارسیدا ھەیە.
ناحیەی زەلان
ناحیەی زەلان یەکێکە لە پێنج ناحیەی قەزای شارباژێڕ لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی زەلانە. ژمارەی دانیشتوانی ناحیەی زەلان لە ساڵی ٢٠١٩دا (١،٨٩٥)کەسە.
ناو
ناوی ناحیەی زەلان لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی زەلانە.
پیەر سووڤێستر
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:ڕۆژنامەوانانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٤ پۆل:مردووانی ١٩١٤ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
بڕیارنامەی ٥٨٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٨٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ لیسۆتۆ-ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٦٣٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
چیرۆکی پێرین
کورتەی چیرۆکەکە
لە پاش مردنی باوکی، (پێرین) ناچار دەبێت لەگەڵ دایکیدا گوندەکەیان لە ھندستان بەجێ بھێڵن و بگەڕێنەوە بۆ ئەو شارەی کە باوکی تێیدا گەورە بووە (شاری مارەکۆت) لە وڵاتی فەرەنسا و بگەڕێن بەدوای باپیریدا. پێرین و دایکی وەک وێنەگری گەڕۆک کار دەکەن، بەوەش بژێوی ژیانیان بەدەست دەھێنن. لە گەشتەکەدا دایکی نەخۆش دەکەوێت و پێرینیش بۆ چارەسەری دایکی ناچاردەبێت زۆربەی پێداویستییەکانیان بفرۆشێت. پێرین نەیدەزانی کە باوکی لەگەڵ باپیریدا توشی دەمەقاڵێ بووە، لەسەر ئەو وەسییەتەی کە باپیری بۆی کردووە، چونکە باوکی بە گوێی نەکردووە و وەسییەتەکەی شکاندووە. ھەر لەبەر ئەوەش پێرین کە دەگاتە شارەکە، باپیری دەدۆزێتەوە کە کەسێکی دەوڵەمەندە، کارگەیەکی گەورەی ھەیە و یارمەتی ھەژاران دەدات. پێرین بە ناچار ناوی خۆی دەگۆڕێت بە (ئۆرالی) بۆ ئەوەی کەس نەیناسێتەوە و ئەو ناخۆشییەی لە نێوان باوک و باپیریدا ھەبووە بگەڕێنێتەوە بۆ خۆشەویستیی. پێرین کچێکی زیرەک و لێھاتوو دەبێت و ھەر زوو لای باپیری خۆشەویست دەبێت. لە کۆتاییدا خۆی ئاشکرا دەکات و سامانێکی زۆری بۆ دەمێنێتەوە.
عەبدولحەمیدی دووەم
عەبدولحەمید کوڕی عەبدولمەجیدی یەکەم سوڵتانی سی وچوارەمە لە سوڵتانە عوسمانیەکان، ودواین سوڵتانە کە بەکردار حوکمی کرد بێت، ویەکێکە لە زیرەکترین سوڵتانەکانی عوسمانی لە دایک بووە لە ٢١ی ئەیلولی ١٨٤٢ز، و حوکمی گرتە دەست ساڵی ١٨٧٦ز، ولە تەختی دەسەڵات دوور کەوتەوە ساڵی ١٩٠٩ز، ولە ژێر نیشتەجێبوونی دیاری کراودا مایەوە تا وەفاتی کرد لە ١٠ی شوباتی ١٩١٨ز.
سوڵتان ڕۆحێکی چاکسازی بڵاوکردەوە وپایەی سەدری ئەعزەمی دا بە مەدحەت پاشا یەکێک لە سەرکردەکانی چاکسازی فەرمانی دەرکردنی دەستوری نوێی دا وئیشی پێ بکرێت، ودەستورەکە وەرگیرابوو لە دەستوری وڵاتە ئەوروپیەکان وەک بەلجیکا وفەڕەنسا وئەوانی تر.
ژیانی
عەبدولحەمید ناسرا بوو بە وەرزش کردن وئەسپ سواری وپارێزگاری کردن لە پەرستنەکان ودروشمە ئیسلامیەکانی ودوورکەوتنەوە لە مادە بێ ھۆشکەرەکان وحەز بە تەنیایی کردن. عەبدولحەمید دارتاشێکی لێھاتوو بوو، وشوێنێکی ئیشی بچوکی لە باخچەی کۆشکەکەیدا لە ئەستەنبوڵ، وچەندین ئارەزووی جیاوازی ھەبوو لەوانە وێنە گرتن وھەستاوە بە وێنەگرتنی ھەموو لایەکی ئەستەنبوڵ ولە ئەلبومێکدا کۆی کردونەتەوە کە لە ١٢ بەرگ پێک ھاتووە وئەلبومەکە لە کتێبخانەی کۆنگرێس لە واشنتۆن لە بەشی تورکی ھەواڵی جیھاندا پارێزراوە، وھەروەک گرنگی ئەدا بە ئۆپێرا، ونوسینگەیەکی ھەبوو بۆ وەرگێڕان و شەش وەرگێڕ ئیشیان تیا ئەکرد وسەرسام بوو بە چیرۆکەکانی شارلۆک ھۆڵمز وشاعیر بووە وەک سوڵتانە عوسمانیەکانی تر.
جنۆکەی حەمەتاڵیب
جوگرافیا
جنۆکەی حەمەتاڵیب لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شاحەسەن و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەلان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی جنۆکەی غەیدان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زالواو.
ئەستاتین
سەرچاوەکان
پۆل:ئەستاتین پۆل:توخمە کیمیایییەکان پۆل:توخمە دەستکردەکان
بڕیارنامەی ٥٨١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٨١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٣ی شوباتی ١٩٨٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٦٦٢‌ەم، بە ١٣ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
محەممەد مورادی
غەواریی و دوورە وڵاتی، ھەستی شیعریی زیاتر دەبزوێنێ و چەندین پارچە شیعری دوور و درێژ وەک قسە کردن لەگەڵ دار و بەردی زێدەکەی دەھۆنێتەوە، کە خوێنەر دەخاتە بیری جامەکەی نالی بۆ سالم.
محەممەد ناسرەددین ئەلبانی
شێخ محەمەد ناسرەدینی ئەلبانی]] دیاری شافەیسەڵی جیھانی بۆخزمەتی ئیسلامی پێدراوە لەساڵی ١٤١٩ھ\١٩٩٩ وەک ڕێزێک بۆ ھەوڵ و تێکۆشان و ماندووبونی لە خزمەتی فەرموودەی پێغەمبەر.
شەڕ
جەنگ یان شەڕ دۆخی پێکدادانی دوو یان چەند وڵاتێکە، دەستە یان ھێزە کە بۆ ماوەیەک و بەشێوەیەکی ڕێکخراو ڕوودەدات. شەڕ ئاکام گەلێکی کۆمەڵایەتی و ئابووری ھەیە و دەبێتە ھۆی لەناوچوونی ژیانی مرۆڤ و لەناوچوونی بنکە ئابوورییەکانی کۆمەڵگا.
مەستوورە ئەردەڵان
ژیانی خێزانی
لە ساڵی ١٨٣٤، خوسرەو خان بە نەخۆشیی جەرگ کۆچی دوایی کرد.
ئامین
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:نوێژ لە ئیسلامدا
پارێزگای ئاوۆمۆری
چەپ|وێنۆک|نەخشەی پارێزگای ئائۆمۆری
لەبەرچوون
لەبەرچوون یان لەبارچوون حاڵەتی لەناوچوونی زارۆکە لە ناو منداڵداندا پێش لە لەدایکبوون، ئەم حاڵەتە دەتوانیت بەھۆی ھۆکاری سروشتییەوە بیت یان بە دەستی مرۆڤ ئەنجام بگرێت.
لوتفی
ژیان
لوتفی لە ساڵی ١٩٠٥ لە دێی پەڵکانەی ناوچەی قەرەحەسەنی کەرکووک لەدایکبووە. کە تەمەنی گەیشتووەتە شەش ساڵان لە حوجرەی مزگەوتی گوندی قوێن پەڵک لە ناوچەی دووز (دووزخورماتوو)دا باوکی لەلای مەلا سەعیدی ملباز خستوویەتییە بەر خوێندنی قورئان و چەند کتێبێکی ئایینیی لەلای خوێندووە. پاشان چووەتە شاری دووز لە خزمەت مەلا جەلالەدین خوێندوویەتی. دواتر بەرەو شاری کەرکووک چووە و چووەتە مزگەوتی نائیب ئۆغڵی، لەلای شێخ سەتاری شێخ محەممەدی کەرەدان ماوەیەک بووەتە فەقێ. لە دواییدا لەسەر ڕاسپاردەی (شێخ عەبدولکەریمی دارەخورما)ی خاڵی لەگەڵ شێخ مستەفا کە ناودارە بە (شێخ کاکە) نێردراون بۆ دیبەگەی سەر بە قەزای مەخموور. دوو ساڵ لەلای (مەلا تاھیر عەبدوڵڵا)یان خوێندووە و دواتر گەڕاوەتەوە بۆ ئاوایی (لەیلان)ی سەر بە کەرکووک، ماوەیەک لەلای مەلا عەلائەدین ھەندێک کتێبی ئایینیی خوێندووە. پاشان ڕووی کردووەتە گوندی خاڵۆبازیانی و لەلای مەلا شەریفی مەنسووری چەند ساڵێکی خوێندووە. دواتر گەڕاوەتەوە کەرکووک و لە مزگەوتی ئیمام قاسم بووە بە موستەعید و لەلای (مەلا محەممەدی ھەورامی)دا ماوەیەک خوێندوویەتی. پاشان چووە بۆ خانەقای سەید ئەحمەد و لەلای مەلا سلێمانی تورک خوێندوویەتی، کە ئەم مامۆستایەشی کۆچی دواییی دەکات لەلای مەلا عەلی ئەفەندی مودەڕیس دوا بابەتی ئەم کتێبانەی وەکو «فەنناری» و «سەعدوڵڵا» و «ئیعانە» تەواو دەکات.
ئەڤەلۆن
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئۆتۆمۆبیلی سیدان
پارێزگای میاگی
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٢،٣٣٧،٥١٣ کەس بووە.
ئەرکی لێکردنەوە
سەرچاوە
پۆل:کیمیای کارەبایی
ئورگوپ
سەرچاوەکان
ئورگوپ پۆل:شارەکانی پارێزگای نەڤشەھیر پۆل:شارۆچکەکانی تورکیا
دۆنباس ئارێنا
یاریەکانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا
دۆنباس ئارێنا کە ئەم یاریگاییە تایبەتە لە یانەی شاختار دۆنێتسک ـی زلھێزی ئەو ووڵاتە و دووەم گەورەترین یاریگاییە لە ووڵاتی یۆکڕاین،سێ یاری لە کۆمەڵەی چوارەم لەسەر ئەم یاریگاییە ئەنجام دەدرێت لەوانە یاری کرانەوەی کۆمەڵە لە نێوان ھەردوو ھەڵبژاردەی فەڕەنسا و ئینگلتەرا.
پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی دۆنێتسک پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی ئوکراینا پۆل:وەرزشی دۆنێتسک پۆل:یانە وەرزشییەکان، تەواوبوونی ٢٠٠٩
خەڵکی خۆجێیی ئوسترالیا
خۆجێیەکانی ئوسترالیا بە دانیشتوانی سەرەتایی کیشوەری ئوسترالیا دەوترێ کە لە دەیان هەزار ساڵ پێش چوونی ئەورووپییەکان بۆ ئەم مەڵبەندە لەوێدا دەژیان، ئەم خەڵکە لە ئوسترالیا داو بە زمانی ئینگلیزی پێیان دەوترێ Aboriginal (ئەب ئۆرجینال) کە بە کوورتی بە Aborigines دەیڵێن. ئەمڕۆکە لە نووسراوە فەرمییەکان دا Indigenous Australians لە جیاتی بەکار دەبەن.
محەممەد نووری
ژیان
محەمەد نووری لە ساڵی ١٩٢٧ (رێکەوتی ١٥ی رەشەمەی ١٣٠٥ی ھەتاوی) لە گوندی گڵۆڵانی خوارێ لە ناوچەی گەورکایەتی سەر بە شارستانی بۆکان لە داییک بووە. کوڕی "میرزا ئەبووبەکر" کوری خاڵە "حەمەزەندین" کە لە گەڵ چەند بنەماڵە لە ئێلی زەند ئاوارە بوون و ھاتوون لە گوندی قالوێی زەندان جێگیر بوون. ھەر لە تەمەنی منداڵیدا دڵ و مێشکی نووری بە بۆن و عەتری گوڵە جوانەکانی شلێرە و ونەوەشە و مێلاقە و گوڵە گەزیزەی وڵاتەکەی کوردستان زاخاو دراوە.
تەرمی پاکی محەمەد نووری ئێوارەی رۆژی دووشەممە بە ئامادەبوونی ژمارەیەکی زۆر لە شاعیران، نووسەران، زانایان، هونەرمەندان و جەماوەر و چین و توێژەکانی جۆراوجۆری خەڵکی کوردستان دوای رێوڕەسمی بەڕێکردن بە ناو شەقامەکانی شاری بۆکاندا، لە گوندی ئەنبار سەر بە شارستانی بۆکان بە خاکی نیشتمان سپێردرا. لەو رێوڕەسمەدا شاعیری بۆکانی رەسووڵ چووپانی "شوانە" پارچە شیعرێکی سەبارەت بە کۆچی نووسەر پیشکەش کرد.
ئەمەریسیۆم
ئەمەریسیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Am» و گەردیلە ژمارەی ٩٥.
شارستانی تیکاب
گوندستانی سارۆخ
لە ١٣ گوند پێکھاتووە:
گوندستانی چەمەن
لە ٢٠ گوند پێکھاتووە:
شارستانی پیرانشار
thumb|جێگای شارستانی پیرانشار لەسەر نەخشەی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا شارستانی پیرانشار، یەکێک لە شارستانەکانی ئێرانە کە لە پارێزگای ورمێ ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری پیرانشارە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارستانە ١٠٠٠٠ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی پیرانشار پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان Пираншехр (шахрестан)
شیعر
ھۆنراوەی بڕگەیی
لێکۆڵینەوەکان پیشان دەدەن کە پێش ھاتنی دینی ئیسلام و لێژ درانی زمان و فەرھەنگی عەرەب بۆ وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوین، ھۆنراوەی بڕگەیی لە کوردستان و ناوچەکانی تری ئێراندا لە برەودا بووە. کۆنترین ھۆنراوەی بەجیماو لەو سەردەمە گاساکانی ئەڤێستایە کە لەسەر کێشی بڕگەیی ھۆنراون. لە ساڵی (١٩١٠) لە لێکۆڵینێکی شوێنەوارناسی لە گوندی ھەزار مێردی پارێزگای سلێمانی، پارچە ھۆنراوەیەکی بڕگەیی، ھی سەدەی دووھەمی کۆچی دۆزرایەوە:
جنۆکەی فەتاحەسور
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بەرکیلیۆم
بەرکیلیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Bk» و گەردیلە ژمارەی ٩٧.
پارێزگای ئیواتێ
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای ئیواتێ پۆل:ناوچەی تۆھۆکو پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
سان سیرۆ
سان سیرۆ (بەئینگلیزی:San Siro) کەناوی ڕاستەقینەی (Stadio Giuseppe Meazza)یە. یاریگایەکی تۆپی پێیە، لەشاری میلانی ئیتاڵیا یاریگاکە تایبەت نیە بەهیچ یانەیەک، بەڵکو خاوەنی یاریگاکە، شارەوانی میلانە بەڵام یانەکانی ئەی سی میلان و ئینتەر میلان، یاری تێدا دەکەن. هاندەرانی یانەی ئینتەر میلان بەم یاریگایە دەڵێن جۆزێپی سیێزی مەیاتزا ئەمەش هەمان ناوی یاریکەری پێشووی یانەکە بووە کە مێژوویەکی لەگەڵ ئینتەرناسیۆنالێ تۆمارکردووە. یارگایەکە دەکەوێتە شاری میلان و جێگای ٨٠،٠١٨ ھاندەر لەخۆ دەگرێتەوە بەڵام لە یاری نێوان (ئینتەر میلان - شاڵکە) ژمارەی هاندەران گەیشتە ۸۳٫۳۸۱ کەس. و لە ١٩ی ئەیلوولی ساڵی ١٩٢٥ کرایەوە و لەساڵانی (۱۹٥٥، ۱۹۹۰، ۲۰۱٥-۲۰۱٦) نۆژەن کراوەتەوە. یاریگاکە لە لایەن (یەکێتی فدراسیۆنی نیێودەوڵەتی (فیفا)) ٤.٤ (لە ٥)خاڵی پێدراوە. قەبارەی یاریگاکە ( ۱۰٥ ٭ ٦۸) مەترە. وابڕیارە کە یاری کۆتایی (خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپای ۲۰۱٥ - ۲۰۱٦) ئەنجام بدرێت.
پارێزگای چیبا
پارێزگای چیبا (بە ژاپۆنی:千葉県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە مەڵبەنی تۆکیۆی گەورە ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری چیبایە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٦،٢٠١،٠٤٦ کەس بووە.
حاجی قادری کۆیی
حاجی قادری کۆیی (١٨١٧-١٨٩٧) شاعیر و بیرمەندێکی بەناوبانگ و نەتەوەخوازی کورد بوو. ماوەیەکی درێژ لە ئەستەمبوڵ پایتەختی عوسمانی ژیاوە و بە ھۆی نەبوونی ڕۆژنامە و گۆڤاری کوردی و نەخوێندەواریی کوردانی ئەو سەردەمە ڕووی کردووەتە ھۆنراوە و بیروبۆچوونە سیاسییەکانی بە شیعر نووسیوە. حاجی کاریگەری زۆری لەسەر بڕێک لە شاعیران و نووسەرانی پاش خۆی وەک عەبدوڵڵا پەشێو بووە. حاجی قادر سە رە ڕای دەست نیشانکردنی دەردو ئازارەکانی کورد ، زۆر جاریش هەوڵی داوە چارەیان بۆ بدۆزێتەوە ، بۆ نمونە : تاڕێک نەکەون قەبیلی ئەکراد هەروا دەبنە خەرابە ئاباد.
بەشیرو خامە دەوڵەت پایەدارە ئەمن خامەم هەیە، شیر نادیارە
سەقز
لە دوای دامەزراندنی حکوومەت بە شێوازی مۆدێرن لە ئێراندا بەھۆی پێنە‌گەیشتن و نەدانی کەل‌وپەلی پێویست لەلایەن ڕژێمی حاکمەوە گوندنشینەکان بۆ گوزەرانی ژیانیان زۆرتر ڕوویان کردووتە شاری سەقز.
وێستگەی وزەی ناوکی
وێنۆک|وێستگەیەکی وزەی ناوکی
پارێزگای گونما
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای گونما پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
ھۆتێل ترانسیلڤانیا
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٢ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٢ پۆل:فیلمە فانتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی دراکولا پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سۆنی پیکچەرز پۆل:ھۆتێل پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەهریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فلیمی ئەهریمەنی ئەمریکی پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠ پۆل:فیلمی فانتازیا-کۆمیدییەکانی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٢ پۆل:یەکەم فیلمە دەرھێنراوەکانی ساڵی ٢٠١٢ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەرە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان پۆل:فلیمی ئەھریمەنی ئەمریکی پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کچ پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ١٨٩٥ داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠١٢ داندراون پۆل:فیلمەکان کە لە قەڵاکاندا ڕوودەدەن پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٨٩٠ پۆل:فیلمەکانی فرانکشتاین پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە خێزانەکان
لۆرێنسیۆم
لۆرێنسیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Lr» و گەردیلە ژمارەی ١٠٣.
لاوی
لە کوردەواری و زۆربەی کۆمەڵگەکاندا، کاتێک کەسەکان دەگەن بە تەمەنی گەنجی، بەتایبەتی دوای تەواوکردنی خوێندنیان، کۆمەڵێ داوا و ئەرکیان دەکەوێتە سەر؛ لەوانە پەیداکردنی کار (بەتایبەتی بۆ کوڕان) و چوونە نێو ژیانی ھاوسەری.
ڕەدەرفۆردیۆم
ڕەدەرفۆرتیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Rf» و گەردیلە ژمارەی ١٠٤.
حەسەن کەنۆشی خواروو
جوگرافیا
حەسەن کەنۆشی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی فاتکە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆیک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کارێزەی دەلۆ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەرمۆڵە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
میستری
میستری سیدییەکی بەرھەمی گرووپی ڕۆکی ئەمریکی ئێڤەنێسنسە کە چەند دانەیەکی لێ فرۆشرا لە کۆنسێرتی ئەکوستیکی جوانیتا، لە ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣، پێش بڵاوبوونەوەی ئەلبومی فۆڵێن لە زووەکانی مانگی ئازار. ئەم سیدییە لەسەر مێزێکی چاوپێکەوتن دەفرۆشرا، کە تێبینییەکی سەر پەڕەی لەسەر بوو کە نووسرابوو «میستری سیدی -- $٥» بێن موودی، ئەندامی پێشووی گرووپەکە، وتی کە سیدییەکە وەک سامپڵێک وابووە بۆ فۆڵێن و چەند شتێکی لە خۆ گرتبوو کە نەخرابووە ناو ئەلبومەکەوە. سیدییەکی سادەی بێ بەرگ بوو کە ھیچ شتێکی لەسەر نە نووسرابوو. گۆرانی زۆر دووری سەر سیدییەکە تووتەی تێدەکەوێت بەھۆی دروستبوونی ھەڵەوە لەکاتی بەرھەمھێنانی سیدییەکەدا.
لی ئیل
لیل ئیل (لەدایکبووی ٢٦ی حوزەیراینی ١٩٨٢) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە بەھۆی بەشداریکردنی لە فیلم و دراماکان ناسراوە.
ئینتەرنێت
مێژووی ئینتەرنێت
دەرکەوتنی ئینتەرنێت یەکەمجار بۆ پڕۆژەیەک بوو بە ناوی ئارپانێت (ARPANET)، بۆ وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٦٩، ئەم پڕۆژەیە بەتایبەتی دروست کرابوو بۆ یارمەتیدانی سەربازی ئەمریکایی بەھۆی تۆڕی کۆمپویوتەرەوە.
بەکارھێنەرانی ئینتەرنێت لە ھەموو جیھان
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٩٦٩ پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:شۆڕشی زانستی پۆل:ئینترنێت‏ پۆل:تەکنۆلۆژیای زانیاری پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٦٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ئینتەرنێت پۆل:بابەتە سەرەکییەکان پۆل:دوورپەیوەندی
بڕیارنامەی ٥٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-کۆماری عەرەبیی سووریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٧٢٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ئەحمەد داودئۆغڵو
ژیانی خوێندن
ئەحمەد داودئۆغڵو ئامادەییی ئیستەنبوڵی کوڕانی تەواوکردووە. لە ساڵی خوێندنی ١٩٨٣-١٩٨٤ لە زانکۆی بۆغازیچی لە شاری ئیستەنبوڵ دەستی بە خوێندنی بەشی ئابووری و سیاسەت و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان کردووە. لەبەشی سیاسەت و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانی ھەمان زانکۆ بڕوانامەی ماستەر و دکتۆرای وەرگرتووە. لەساڵی ١٩٩٠ لە زانکۆی مالیزیای نێودەوڵەتی ئیسلامی وەک پڕۆفیسۆری یاریدەدەر دەستبەکاردەبێت و، دواتریش بەشی سیاسەت لەو زانکۆیە دەکاتەوە، پاشان لە ساڵی ١٩٩٣ دەبێتە سەرۆکی ئەو بەشە. لەنێوان ساڵانی ١٩٩٥-١٩٩٩ لە زانکۆی ماڕمەڕە لەبەشی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان کاری کردووە. لە نێوان ساڵانی ١٩٩٨-٢٠٠٢ لەبەشی ئەکادیمیای سەربازی و ئەکادیمیای جەنگ وەک وانەبێژ کاری کردووە.
ئەسیری
ژیان
سەرەتای خوێندنی لە مزگەوتی حاجی ئەحمەد ئاغای مستەفا ئاغا لای مەلا محەممەدی وەستا فەتاح بووە. بۆ تەواوکردنی پڕۆگرامەکانی خوێندنی ئایینی لە ساڵی ١٩١٣ ڕووی کردووەتە ھەڵەبجە، ناوچەی جوانڕۆ، بانە، سەقز، سنە و چوڕ. لە دواییدا گەڕاوەتەوە کەرکووک و لای مەلا عەلی حیکمەت دوا قۆناغی خوێندنی تەواو کردووە و ئیجازەی دوازدە زانستییەکەی ئایینی ئیسلامی وەرگرتووە. لە ساڵی ١٩٢٠ چووە بۆ ئەستەمبوڵ و لەم گەشتەیدا بەیرووت و ئیزمیری بینیوە. لە گەشتی ئەستەمبوڵی چاوی بە نەجمەدین ئەفەندی برا بچووکی و شێخ عەبدولقادری شەمزینی کەوتووە کە خەریکی خەباتی کوردایەتی بوون، و لەسەر دەستی ئەوان وانەی خەباتی نەتەوەیی فێربووە، بۆیە کە لە ساڵی ١٩٢١ گەڕاوەتەوە کەرکووک و دەستی بە خەباتی کوردایەتی کردووە و شیعری نەتەوەیی ھۆنیوەتەوە، تاکو بووەتە شاعیرێکی ناسراوی کورد و لەگەڵ شاعیرانی وەک ئەحمەد موختار جاف، فایەق بێکەس و مەلای گەورەی کۆیە جێی حاجی قادری کۆییان لە ھۆنینەوەی شیعری نەتەوەیی گرتووەتەوە.
مایتنەریۆم
سەرچاوەکان
مایتنەریۆم
٢٠ی ئەیلوول
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئەیلوول
٢٠٠٥
٢٠٠٥
٢١ی ئەیلوول
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئەیلوول
١٨ی ئەیلوول
مردنەکان
پۆل:ئەیلوول پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
بڕیارنامەی ٥٩٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:کێشەی ئیسرائیل و فەلەستین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٦
شیلە
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
بڕیارنامەی ٥٩٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٦
فلیرۆڤیۆم
سەرچاوەکان
پۆل:توخمە دەستکردەکان پۆل:فلیرۆڤیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
ڤایرۆسی کۆمپیوتەر
ڤایرۆسی کۆمپیوتەر  پرۆگرامێکی دەرەکی زیان بەخشە، کە کاردەکاتە سەر فایل و داتاکان و گۆرانکاری لە جێبەجێ کاریەکان دەکات ھەر پرۆگرامێکی ڤایرۆسیش لە پێناو مەبەست و ئامانجێک دادەرێژرێ لەلایەن پرۆگرامسازەکانەوە بۆ لەناوبردنی داتا و زانیاری و دەست بەسەرداگرتنی ئامێر و بەدەست ھێنان و دزینی زانیاری.
یاسوھیرۆ تاکێمۆتۆ
سەرچاوەکان
پۆل:دەرھێنەرە ژاپۆنیەکانی ئەنیمی فیلم پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنیی ژاپۆنی پۆل:خەڵکی پارێزگای ھیۆگۆ پۆل:خەڵکی کیۆتۆ ئەنیمەیشن پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن پۆل:مردووانی ٢٠١٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ژاپۆنی پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمێ پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن
ڤایرۆسی کۆمپیوتەر
زمانەکانی کە ڤایرۆسی پێ دادەرێژرێت
جۆری ئەو فایلانەی کە توشی ڤایرۆس دەبن بەشێوەیەکی گشتی پرۆگرامە جی بەجێکاریەکان و فایلە کۆدکراوەکان توشی ڤایرۆس دەبن:
ئەسپی ترۆجان
ئەم جۆرەیان ناو نراوە بە ئەسپی تروادە “ترۆجان” کە دەگەرێتەوە بۆ ئەو ئەفسانەیەکی یۆنانی کۆن کە لە ناو ئەسپی تروادە دا سوپای یۆنان خۆیان حەشاردابوو، کە دواتر لەم رێگەیەوە توانیان دەست بەسەر شاری تروادە بگرن و سوپاکە لە ناو ببەن، بەھەمان شێوە ئەم ڤایرۆسە وەکو بەشێک لەگەل پرۆگرامەکە خۆی حەشارئەدات بێ ئەوەی بەکاربەر ھەست بکا. ترۆجان خۆی خۆی بەکار دەخات ئەبێتە ھۆی لەدەست دانی داتا و زانیاری ھەروەھا دزینی زانیاری گرنگ کە لە ھارد درایڤ دا سەیڤکراون و ھەڵگیراون.
خێرایی ڤایرۆس
Macro Virus*.
بڕۆنتۆک
ئەم ڤایرۆسە ھەڵبژاردنەکانی فایلەکان دەشارێتەوە لە ریجستری کە وای لێ دێت لە ژێر کۆنترۆلی کۆمپیوتەرەکە دەردەچێت وە دەبێتە ھۆی دوبارە بوونەوەی فایلەکان ” واتە لەبەرگرتنەوەی فایلەکان”کە وادەکات نەزانرێت کامیان فایلە سەرەکیەکەیە ھەروەھا پەنجەرەی ئینتەرنێت ئێکسپلۆرەر دەکاتەوە وە ھەڵدەستێت بە کردنەوەی پەنجەرەیەکی سەوز بەشێوەیەکی بەردەوام و دەبێتە ھۆی سستی سیستەمی کارکردنی کۆمپیوتەرەکە.
ئۆتۆرەن
ئەم جۆرە وا دەکات کە نەتوانی درایڤەکان بکەیتەوە بە کرتە کردن لەسەری بۆ کردنەوەی پێویستە ریگەی تر بگریتە بەر وەک کردنەوە لەگەڵ گەرا
دێری مار ئوراھا
ئەم دێرە تا سەدەی حەڤدەھەم لە دەستنووسەکاندا باسی نەکراوە، کاتێک لە ڕاپۆرتێکدا کە لەلایەن مار ئیلیا، پاتریاکی کلدانییەکانەوە بۆ پاپای ڕۆما ناردبوو، باسی لێکرا. بە درێژایی ئەم قۆناغە دێرەکە سەر بە کڵێسای ئاشووری ڕۆژھەڵات بووە پێش ئەوەی لە ساڵی ١٧١٩دا بگوازرێتەوە بۆ کلدانییەکان.
ڤایرۆسی کۆمپیوتەر
تاوانکردن
بۆ بەدەست ھێنانی زانیاری و ژمارەی نھێنی کارتی و ژمارەی بانکیەکان چوونە ناو کۆمپیوتەرەکان و ژمارە بانکیەکان.
لیستی نوێترین ڤایرۆسەکانی کۆمپیوتەر
RIGHT TO LIFE VIRUS
MARIO CUOMO VIRUS
ARNOLD SCHWARZENEGGER VIRUS
CONGRESSIONAL VIRUS
NIKE VIRUS
دایسکو نامیکاوا
دایسکو نامیکاوا (بە ژاپۆنی: 浪川 大輔, نامیکاوا دیسکو) ئەکتەری دەنگی و گۆرانی بێژی ژاپۆنیە پەیوەندیدارە بە ستەی لەک، دەستی بە ڕۆل بنین کرد وەک (مناڵ) وە ھەنێک جار سەرلێشێوان روودەدات لەگەل ئەکتەر دایسکو ھاریکاوا، کە ناوەکانیان تەنھا بەیەک پیت جیاوازی ھەیە کە بە شێوازی کانجی دەنوسرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦ پۆل:دامەزرێنەرانی کۆمپانیا لە ژاپۆن پۆل:گۆرانیبێژە کوڕە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرانی دەنگی مناڵان لە ژاپۆن پۆل:گۆرانیبێژە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان
لیڤەرمۆریۆم
سەرچاوەکان
لیڤەرمۆریۆم
پلەی ڕادەدار
پلەی ڕادەدار بریتییە لە گەورەترین توان لە نێوان تێرمەکانی ڕادەدار، بەو مەرجەی هاوکۆلکەی تێرمەکە سیفر نەبێت. بۆ نموونە سێ تێرمی ھەیە، (دەتوانین ئەو ڕادەدارە بە شێوەی  بنووسین.) تێرمی یەکەم لە پلەی پێنج، تێرمی دووەم لە پلەی ۱ و تێرمی سێھەم پلەکەی سیفرە. لەمەوە دەردەچێت ئەم ڕادەدارە لە پلەی پێنجە واتە گەورەترین پلەی ھەیە لە نێوان تێرمەکانی تر.
خدری خواروو
خدری خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
شارستانی پۆلدەشت
کارگێڕی
لەبەر ئەوەی لەڕوی کارگێڕییەوە سەربە دەوڵەتی ئێرانە دابەشی کارگێری ووڵاتی ئێران پێکھاتووە لە پارێزگا و شارستان و ناوچە(پەخش) و گوندەوار و گوند، شارستانی پۆلدەشت دابەشی کارگێڕییەکەی بەم جۆرە پێکھاتووە:
پێکھاتەی نەتەوەی گوندەکان
شارستانی پۆلدەشت لە دوو نەتەوەی جیاواز پێکدێت کە ئەوانیش کورد و ئازەرین:
ڤلادیمیر مایاکۆڤسکی
... فتۆریسته‌کان دژایه‌تی یاسا و رێسای رێزمانیی و مانایی داسه‌پاو بوون و وشه‌گه‌لی ناشاعیرانه‌یان به‌کارده‌هێنا و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ وشه‌گه‌لی بچڕبچڕ و ناپێوه‌ند و "ته‌لگرافی"(بێته‌ل) یان ریز ده‌کرد. ئه‌م شێوازه‌ یەکەم جار لە لایەن مارێنتی (marinetti) شاعیری ئیتالیایی (١٨٧٦ تا ١٩٩٤) بناغەی داندرا کە مارێنتی پێی وابوو سەدەی بیست، سەدەی شارستانیەتی نوێ و گەشەی ماشینە و لە ئەدەبیشدا شێواز و زمانی ماشینی پێویستە، زمانێک که‌ هه‌موو دیارده‌کان له‌حاڵی حه‌ره‌که‌دا ده‌نوێنێ. دواتر له‌ رووسیا و له‌لایه‌ن "ڤلادیمێر مایاکۆڤسکی"یه‌وه‌ گه‌شه‌پێدرا، مایاکۆڤسکی له‌ زمانی رووسیدا کێشی نوێ و خوازه‌گه‌لی سه‌یر و سه‌مه‌ریی ئافراند و یاسا و ریسای رێزمانی "صرف و نحو"ی زمانی ئه‌ده‌بی تێکشکاند.
کۆمپانیای لکێنراو
کۆمپانیای لکێنراو ، کۆمپانیای شوێنکەوتوو ،  کۆمپانیایەکە کە بەشێکی یان بەتەواوی لەلایەن کۆمپانیایەکی ترەوە کۆنتڕۆل کراوە کە پێی دەوترێت کۆمپانیای باوان، یان کۆمپانیای ھەڵگر،   کۆمپانیای لکێنراو ئەتوانرێ کۆمپانیای (سنوردار ، ھاوبەشی ) بێت لەھەنێک حاڵەت خاوەنداریەتی دەکرێ لەلایەن حکومەت.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی کاسبی پۆل:ئابوورناسی
لێئۆن ڤێرت
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٨ پۆل:مردووانی ١٩٥٥ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئانتوان دۆ سانت ئێگزوپێری
میرنشینی ئەردەڵان
فەرمانڕەوا ناودارەکانی ئەردەڵان
میرنشینی ئەردەڵان تاکو ساڵانی (١٨٦٧-١٨٦٨) لەسەر دەسەڵاتی خۆی مایەوە دوا میری ئەم میرنشینە ئەمانوڵڵا خان بوو کە ھەر لەو دوو ساڵەدا بە دەستی عوسمانییەکان لە ناو برا و ئەم میرنشینە کۆتایی پێ ھات.
مێروولەیەکی بابردوو
بەستەر دەرەکییەکان
{[کۆلکە}
جۆن دۆن
300px|وێنۆک|چەپ|وێنەی جۆن دۆن جۆن دۆن (١٥٧٣–١٦٣١) شاعیر و قەشەی ئینگلیزە کە بە بۆنەی شێعرە عاشقانە و عیرفانییەکانییەوە بەناوبانگە. جۆن دۆن لە ساڵانی دوایی ژیانی خۆیدا بوو بە سەرپەرستی کڵێسای سەنت پاوڵی شاری لەندەن.
کاتی گەردوونیی ھاوھەنگاو
ئەوکاتەی کورتکراوەiەکییان بۆ ئەم کاتە گەردوونییە دانا فەڕەنسییەکان پێداگرییان دەکرد کە دەبی بە زمانی فەڕەنسی بێت، لە کۆتایی دا بڕیار درا کە نە کورتکراوەکەی و نە  بەکار نەھێندرێن. ھەر بۆیە کاتەکە بە UTC ناونرا.
تۆرۆنتۆ
دانیشتوانە فرەکەلتوریەکەی تۆرۆنتۆ ڕۆڵی سەرەکیان هەبووە لەکاتی ئێستا و کۆندا تاوەکو زۆرترین پەنابەر ڕووی تێبکەن. زیاتر لە سەدا پەنجای دانیشتوانەکەی سەر بە گروپێکی دیاری کراون ئەوانی تر تێکەڵەیەکی ڕەگەزیانەی چڕن کە پتر لە ٢٠٠ ڕەگەز و نەتەوەی جیاوازن. بەڵام زۆرینەی دانیشتوانەکەی بە زمانی ئینگلیزی دەدوێن وەک زمانێکی فەرمی، لەگەڵ ئەمەشدا پتر لە ١٦٠ زمان و شێوەزاری جیاواز بۆ ئاخاوتن بەکار دەهێنرێت کە کەمینەی دانیشتوانن، زیاتر لە ٢٠٠ بنچینەی جیاوازی ڕەگەزی لە نێوان دانیشتوانیدا نوێنەرایەتی دەکرێت. لە کاتێکدا زۆرینەی دانیشتوان بە زمانی ئینگلیزی دەدوێن وەک زمانی سەرەتایی خۆیان هەژماری دەکەن، زیاتر لە ١٦٠ زمان لەو شارەدا بەکاردەهێنرێت.
پێش ١٨٠٠
لە کاتی جەنگی شۆڕشی ئەمریکاشدا، شاڵاوێک لە هاوڵاتیانی بەریتانیا ڕوویان تێکرد، شانشینی بەریتانیای مەزنیش وەک هاوسۆزیەک و قەرەبووکردنەوەیەک لەوەی لە ئەمەریکا لەدەستیان دابوو  بۆ هەرخێزانێک پارچە زەویەکی پێدان. هەرێمی نوێی کەنەدای سەروو دروست بوو. لە ١٧٨٧ سەرمایەداری ئینگلیز (دۆرچێستەر) هەردوو ناوچەی تۆرۆنتۆ و میسیساگای لە نەتەوە ڕەسەنەکانی کەنەدای کڕیەوە، بەو هۆیەوە زیاتر لە چارەکە ملیۆنێک دۆنم زەوی ( ١٠٠٠ کم ٢ ) لە ناوچەی تۆرۆنتۆی دابڕی. دۆرچێستەر بەنیاز بوو شوێنەکەی پەرە پێبدات و بیکات بە ناوچەیەکی نیشتەجێبوونی ئارام. تۆرۆنتۆ ٢٥ ساڵی یەکەمی دوای کڕینی تۆرنتۆ ئارام بوو، هەرچەندە "جاروبار بازرگانی لاچەپ و سەربەخۆ هەبوو" لە ناوچەکە، لەگەڵ سکاڵا ئاساییەکانی خراپی سەرخۆشی سەرەڕۆکان.
عەبداڵان
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
تۆرۆنتۆ
سەدەی نۆزدەهەم
لە ساڵی ١٨٧٦ کۆلێژی سەربازی شاهانەی کەنەدا دامەزرا، کە زۆرینەی فەرمانبەرانی هاوڵاتیانی بەریتانی بوون. خوێندکارەکانی بریتی بوون لە  نێرینە پێگەیشتووەکان کە بۆ  ماوەی سێ مانگ کۆرسێکی سەربازییان لە کۆلێژەکە وەردەگرت. خۆی کۆلێژەکە لە ساڵی ١٨٦٤ دا لەلایەن هێزە میلیشیاکانەوە دامەزرابوو، ئەفسەرانی میلیشیا ڕاهێنانیان بە خوێندکارانی نوێ دەکرد و هەر ئەوانیش بە فەرمی دامەزران و پلەیان بەرزکرایەوە. لە ساڵی ١٨٦٨ دا کۆلێژەکە بەشەکانی سوارە و ڕێنمایی تۆپ هاوێژیان بۆ زیادکرد. وێنۆک|چەپ| لە ساڵی ١٨٩٠ دا گالیسکەی ئەسپی لە شەقامەکانی تۆرۆنتۆ دەبینران دواتر لە ساڵی ١٨٩٢ دا گۆڕدران بۆ گالیسکەی کارەبایی
سەدەی بیست و یەک
شارەکە بەردەوام لە گەشەدایە و کۆچبەران رادەکێشێت. توێژینەوەیەک لە زانکۆی ڕایرسۆن نیشانی دا کە تۆرۆنتۆ خێراترین شاری گەشەسەندووی ئەمەریکای باکوورە. شارەکە لە نێوان مانگی تەموزی ٢٠١٧ تا تەموزی ٢٠١٨ دا ٧٧ هەزار و ٤٣٥ کەسی زیاد کردووە. ناوچەی تۆرۆنتۆ دووەم خێراترین ناوچەی پایتەختی بووە لە ئەمریکای باکوور لە ڕووی گەشەسەندنی خێراوە، کە ١٢٥ هەزار و ٢٩٨ کەس زیادیان کرد، بە بەراورد لەگەڵ ١٣١ هەزار و ٧٦٧ کەس لە شاری دالاس فۆرت وۆرس ئارلینگتن لە تەکساس ئەو گەشەکردنە گەورەیەی لە ناوچەی تۆرۆنتۆ پایتەخت دا هەیە، بۆ کۆچی نێودەوڵەتی دەگەرێتەوە.
تۆپۆگرافیا
وێنۆک|چەپ|بڕوانە وێنەی سەتەلایتی شاری تۆرۆنتۆ و شارستانییەکانی دەوروبەری شارەکە کە لەلایەن دۆڵەکانی تۆرۆنتۆوە لێک پچڕاون
شارەکە بە زۆری تەپۆڵکە گردی تەخت یان نەرمە و زەویەکەی بەهێواشی لە دەریاچەی ئەنتاریۆوە بەرەو ژوور دەڕوات. زەویە تەختەکانی بە تۆڕێک لە چەم و جۆگەلەی گەورە لێک دەپچرێن،  بەرچاوترینیان ڕووباری هومبەر و ڕووباری دۆن ریڤەرین لەبەری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی شار (ئەم دوو ڕووبارە لە تەنیشت یەکتر بەرەو  بەندەری تۆرۆنتۆ دەڕۆن ) و ڕووباری ڕووژ لە سنووری ڕۆژهەڵاتی شارەکەداهەڵکەوتووە. زۆربەی چەم و دۆڵەکانی شاری تۆرۆنتۆ لەڕۆژگاری ئەمڕۆ کراونەتە  پارک  و باخچە و شوێنی کات بەسەربردن کە  بە درێژایی دۆڵ و چەمەکان  پارکی شاری درووستکراون. خۆی شارۆچکە ڕەسەنەکە کەوتۆتە سەر دەشتی تەختی باکووری بەندەرەکە، کە لەوێوە شار بۆ دەرەوە فراوان بووە، کاتێک شارەکە گەورە بوو. پانتایی و قوڵایی چەندین چەم و دۆڵی کەوتە ناوی کە ئێستا چەندین شەقام بەسەر و تەنیشتیان ڕەت دەبن وەک شەقامی فینچ و شەقامی لێسلی و شەقامی لاورێنس و شەقامی سەینت کلیر، تۆرۆنتۆ چەندین پردی هەیە کە بەسەر چەمەکان ڕەت دەبێت وەک پردی گەورەی  شازادە ئێدوارد.
وێنۆک|چەپ| [[سکاربۆرۆ بڵەفز لە بەشی ڕۆژهەڵاتی کەناراوی ئاوی تۆرۆنتۆ، کە لە ماوەی کۆتایی گلاسیال دا دروست بووە.]]