cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تەختەڕەش (فیلم)
تەختەڕەش فیلمێکی ئێرانییە بە زمانی کوردی، بە دەرھێنەری سەمیرا مەخمەڵباف. ئەم فیلمە چیرۆکی تێکۆشانی مامۆستایەکە کە تێدەکۆشێ مێرمنداڵە قاچاخفرۆشەکانی سەر سنووری ئێران و عێراق و ئەوداڵەکانی (ئاوارەکانی) بۆمبەبارانی کیمیایی ھەڵەبجە فێری خوێندن و نووسین بکات.
چیرۆک
فیلمەکە لە شوێنێکی سەختدا لەسەر سنوورەکانی ئێران و عێراق لە کاتی شەڕی نێوان هەردوو وڵاتداییە، بەڵام ئەمە تەنها وەک باکگراوندێک وابوو، کە تراژیدیای دانیشتووانی گوندێک نیشان دەدا کە هەوڵ دەدەن بگەڕێنەوە بۆ ئەو گوندەی کە بەهۆی تۆپبارانی هەڕەشە لە ژیانیانەوە لێی ھەڵھاتوون.
محەممەد ئیسفەھانی
محەممەد ئیسفەھانی (بە فارسی: محمد اصفهانی) گۆرانیبێژی بەناوبانگی پۆپیی فارسیە. لە ساڵی ١٩٦٦ لە شاری تاران لەدایکبووە.
ژان ژاک لو فرانک دو پۆمپینیا
ژان ژاک لو فرانک دو پۆمپینیا شاعیری سەدەی ھەژدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
١٥١٨
ساڵی ١٥١٨ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
بابەک
دیمۆگرافی
ژمارەی دانیشتووانی بابەک لە ساڵی ٢٠١٠دا ٣٢٥٢ کەسە.
١٥١٩
ساڵی ١٥١٩ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
شەریف پاشا
وێنۆک ژەنەڕاڵ شەریف پاشا یان پاشای خەندان (١٨٦٥-۱۹٥۱) ژەنەڕاڵی سوپای عوسمانی و سیاسەتوانی چالاک و نوێنەری گەلی کورد بوو لە پەیمانی سیڤەردا.
پێرسن ئەڤ ئینترەست (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
زنجیرەکە بەدەوری بەرنامەدانەرێکی کۆمپیتەری ملیاردێر نادیاری دوورەپەرێز دەسوڕتەوە، هارۆڵد فینچ (مایکڵ ئیمێرسن)، کە بەرنامەیەکی کۆمپیتەریی بۆ حکومەتی فیدڕاڵی دروستکردووە و بە "ئامێرەکە" ناسراوە کە دەتوانێت هەموو سەرچاوەکانی زانیاری کۆبکاتەوە بۆ پێشبینیکردنی کاری تیرۆریستی و دیاریکردنی ئەو کەسانەی جێبەجێی دەکەن. ئامێرەکە هەروەها تاوانبار و قوربانییەکانی تاوانە ڕۆژییەکان دیاریدەکات، بەڵام لەبەر ئەوەی حکومەتی فیدراڵی ئەمانە بە "بێ پەیوەندی" داناوە، فینچ بەرنامەکەی وا داناوە هەموو شەوێک بیسڕێتەوە. پێشبینی خراپبەکارهێنانی دروستکراوەکەی کرد، ئازارکێش بەو مەرگەی کە دەکرا ڕزگارکرایە، فینچ ناچاری کرد پەیوەندییەکانی بڕێکی کەم لە زانیاری پێشکەش بکات، کە ژمارەی گرێنتی کۆمەڵایەتی ئەم "کەسانە خاوەن گرێنگیپێدانە"، کە دەکرێت قوربانی یان تاوانبار یان زیانی لاوەکی لە ڕووداوێکی کوشندە بن بۆ لێکۆڵینەوە دەنێرێت، و بە نهێنی ئامێرەکەی ڕێکخستووە تا ژمارە "پەیوەندینەدارەکان" بۆ ئەو بنێرێت. ئەڵقەی یەکەم ئەوە پیشان دەدات چۆن فینچ جۆن ڕیس (جیم کاڤیزڵ) - ئەندامێکی پێشووی هێزی تایبەتی ئەمریکی و سی ئای ئەی - کە بە مردوو دانراوە - دەخاتە سەر ئیش بۆ لێکۆڵینەوە لە ناسنامەی کەسێک لەلایەن ئامێرەکەوە دراوە. لرگەڵ تێپەڕبوونی کات کەسانی تر دێنە ناو تیمەکەوە.
جەیلبرەیک (ئای ئۆ ئێس)
سەرچاوە
پۆل:ئای ئۆ ئێس پۆل:ئەپڵ پۆل:جەیلبرێک پۆل:ئایفۆن
١٥٢١
ساڵی ١٥٢١ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
بورجی خەلیفە
بورجی خەلیفە بەرزترین بورجی سەر زەوییە، کەوتووەتە شاری دوبەی. بەرزییەکەی ٨٢٨ مەترە و هەموو بیناکە (٢١١) نھۆم دەبێت و ٣٣٠ مەتر چوار گۆشەی تاوەرەکە لە کۆنکریت، ٣١٤٠٠ تۆن مەتریشی لە پۆلا پێکھاتووە، ٥٧ پەیژەی کارەبایی ھەیە، تاوەرەکە زیاد لە ١٠٠٠ یەکەی نیشتەجێبوونی لەخۆگرتووە، ٤٩ نھۆمی تایبەتە بە نووسینگە و ھوتێل، نھۆمەکانی سەرەوەش تایبەتن بە شوێنی بەستنی کۆبوونەوە گەورە و فەرمییەکان.
دروستکردن
تاوەرەکە ئێستا بە بەرزترین تاوەری جیھان دادەنرێ کە پێشتر تاوەری تایپێی تایوانی بوو کە بەرزییەکەی ٥٠٨ مەتر بوو لە ڕووی لایەنی سیاسیشەوە تاوەرەکە گرنگییەکی تایبەتی ھەیە کە پێشتر ئەو تاوەرە ناوی دوبەی لێنرابوو بەڵام شێخ محەمەد ڕاشد ئال مەکتووم حاکمی دوبەی ناوەکەی بۆ خەلیفە بن زاید گۆڕی کە ناوبراو سەرۆکی وڵاتە و پێشتر وا باس دەکرا کە ھەردوولا ناکۆکیان ھەیە، بەڵام ئال مەکتوم بەھۆی لێھاتوویی لە بەڕێوەبردنی کاری سیاسی و پەیوەندییەکان توانی کۆتایی بەو ناکۆکی و ململانێیانە بێنێ کە لە نێوان ھەردوولا بوونی ھەبوو.
ئەی وەن پیکچەرز
ئەی وەن پیکچەرز (بە ژاپۆنی:株式会社A-1، خوێندنەوە: کابوشکی گایشا ئێ-وان پیکچازو) ستۆدییەکی ئەنیمەیشنە لەلایەن بەرھەمھێنەری پێشووی کۆمپانیای سەن ڕایسەوە میکیھیرۆ ئیواتا و کۆمپانیاکەی ژێری سۆنی میوزیک ئینتەرینمێنتی بەرھەمھێنەری ئەنیمێ دامەزراوە.
سەتەر
خەڵک وزمان
هوزە سەرەکیەکانی کولیایی بریتین لەمانە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای کرماشان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان‏ پۆل:شارستانی سونقوڕ
ئەبوو وەفا بووزجانی
ناوی ئەبوو وەفا ، محەممەدی کوڕی محەممەدی کوڕی یەحیا کوڕی ئیسماعیل کوڕی ئەلعەباس ئەلبوزجانیە. (٩٤٠-٩٩٨ز)زانایەکی فارس لە سەردەمی زێڕینی ئیسلام. ی بیرکاریزان و گەردوونناس بوو کە لە شاری بەغدا کاری دەکرد. ئەبوو وەفا یەکێکە لە گەورەترین زانا موسوڵمانەکان و دەورێکی باڵای ھەبووە لە پێشخستنی زانستی بیرکاریدا، گرنگی کاری ئەم زانایە بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە لە پێشخستنی زانستی حیسابی سێگۆشەزانی سەرەکیترین دەوری ھەبووە. ھەروەھا لەبواری ئەندازەدا لەلای (علی ابی یحیای الماردوودی) خوێندوویەتی. کاتێک تەمەنی دەگاتە بیست ساڵان لەساڵی ٩٥٩ زاینیدا کۆچ دەکات بۆ بەغدا و لەوێ جێگیر دەبێت، لەوێ ناسراوبوو لەناوخەڵکیدا بەھۆی کتێب و نوسین و شەرحکردنی دانراوەکانی إقلیدس و دیوفنطس و الخوارزمی ، و لە ٣ ی ڕەجەبی ساڵی ٣٨٨ ک، ١٠-٧-٩٤٠ز ، کۆچی دوای دەکات.
جوگرافیای عێراق
شوێن
شوێنی وڵاتی عێراق دەتوانرێت لە سێ لایەنەوە دیاری بکرێت:
بەرزی و نزمی
لێکۆڵینەوە لە فیسۆگرافیای وڵاتی عێراق کارێکی ئاسان نییە لەبەر ئەوەی لە سنووری ئەم وڵاتە چەندین جۆر دیاردەی سروشتی ڕووی زەوی بە چاو دەبینین، ناوچە شاخاوییە بەرزەکان لە باکوور و باکووری ڕۆژھەڵاتدا کە لە ڕووی پێکھاتەوە بەشێکن لە زنجیرە چیاکانی ئەلپی لە ئەورووپادا پاشان بەرەو ئاسیا درێژدەبنەوە لە ناوچەکانی بێرنە لە ئیسپانیا تا دەگاتە چیاکانی الیوماس لە بۆرما. بەشەکانی ڕۆژاوای عێراق بەشێکن لە بانەکانی نیمچەدوورگەی عەرەبی کە لە ڕووی جیۆلۆجییەوە لە تاوێری زۆر کەونن (بەردی کۆن)، و زۆر ڕەقن بەڵام، بەشەکانی ناوەڕاستی یان (دەشتەکانی دۆلی دیجلە و فورات) کە بە قووڕ و لیتە داپۆشراوە لە سەردەمی دووھەم و سێیەمی جیۆلوجی دروستبوون لەگەڵ دروستبوونی دەشتەکانی ھیند کە (کنج و سند) ناسراون ئەم دەشتانە زۆر نزمن، بەڵام ناوچەی زۆرگ چەند تایبەتمەندییەکی خۆی ھەیە کە جیا دەکرێتەوە لە ناوچەکانی تر ئەم ناوچەیە لە پێچی سادە پێک ھاتووە و لە نێوان ئەو پێچانەدا دەشتی فراوان ھەیە بۆیە ناتواندرێت لەگەڵ ناوچە شاخاوییە بەرزەکاندا یەک بخرێت، لەرووی بەرزی و نزمییەوە ناوچەی زوورگ جیاوازە لەگەڵ دەشتی نیشتە دووھەم و سێیەمی جیۆلۆجی. دواتر ئەو بەرگانە لە بەشەکانی ڕۆژاوا نەمان بەھۆی داماڵینەوە ھەرچەندە لە ڕۆژاواوە بەرەو ڕۆژھەڵات بچین جۆری بەردەکان دەگۆڕێت لە بەردی کۆنەوە بۆ بەردی نوێ و ئەگەر سەیری چینەکانی ئەم بەردانە بکەین لە بانی ڕۆژاوا لێژاییان زۆر کەمە چونکە داماڵین زۆر کاری تێکردوون تەنھا لە ناوچەی (کارە) نەبێت لە ڕۆخەکانی ڕۆژھەڵاتی بانی ڕۆژاوا کە بەپێچی سادە کۆتاییان دێت و لە ھەندێ شوێندا تووشی شکان بوونەوە. بەڵام دەشتی نیشتەنی ھەموو بەشەکانی تەختن تەنھا بەشی ڕۆژاوای نەبێت کە ھەندێ بانی تێکەڵ بووە کە سەردەمی جیۆلۆجییەکەشی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی (میۆسین).
ناوچەی زوورگ
ئەم ناوچەیە ناوچەیەکی گواستراوە لە نێوان چیا بەرزەکان لە باکووردا و لە نێوان دەشتی نیشتەنی لە باشووردا تێکرای ڕووبەرەکەی نزیکەی ١٥٪ ڕووبەری عێراقە و بەرزی لە نێوان ٢٠٠ – ١٠٠٠ مەترە لە شێوەی کەوانەیەک دایە درێژییەکەی (٥٠٠ کم) ە، و پانییەکەشی لە نێوان (٨٠ – ١٥٠ کم) ە، لە باکووری ڕۆژاواوە دەست پێدەکات تاکوو باشووری ڕۆژھەڵات ئەم ناوچەیە چەند خاسییەتێکی ھەیە یان چەند جیاوازییەکی ھەیە لە نێوان ڕووی خاکەکەی وەک بوونی چەندین گردوو شاخ و زوورگ، سنووری باشووری پێکدێت لە چیاکانی (حەمرین، مەکحول، عەتشان، ئیبراھیم، تەلەعفەر، سنجار، عادی)، بەڵام بەرزایییەکانی گردەکانی تر لەگەڵ کەنارەکانی ڕۆژھەڵاتی ڕووباری دیجلەن وەکو بەرزایییەکانی (گەیارە تا دەگاتە ڕۆژاوای شاری موێ، پاشان بەرزایییەکانی تر بەدیار دەکەون. ڕووبارەکانی دیالە و عڤیم چیای حەمرین دەبرن لە نێوان چیاکانی مەکحول حەمرین و لە پاش ئەم زنجیرەیە دەشتی زۆر فراوان و گەورە ھەن ئەم دەشتانە چەند زنجیرەیەک شاخ لێکیان جیا دەکاتەوە و بەشێوەی تاک تاک و ھاوتەریب لەگەڵ یەکتری لە سنووری عێراق ئێران دەست پێدەکات لە ڕۆژھەڵاتی کەرکووک کۆتایی پێدێت وەک چیاکانی (دارە وشکە – گەلا بات) کە بەرزیان لە نێوان ٢٠٠ – ٣٠٠ مەتر دایە بەڵام زنجیرەکانی تر پێک ھاتوون لە چیاکانی (شاکەل، تساق، عەلی) کە بەرزیان لە نێوان (٣٥٠ – ٦٠٠ مەترە) و چەند زنجیرەی تر ھەن کە لەشاری کەرکووکەوە درێژ دەبێتەوە بەرەو زێی گەورە وەکو چیای قەرەچوغ، بەڵام بەشەکانی باکووری ڕۆژاوای ئەم ناوچەیە پێک ھاتووە لە چیاکانی (مەقلوب – بەعشیقە – عین سەفڕاء - عین زالە – تەل موسا – تل عوینان) ھەروەھا لەم ناوچەیە چەندین دەشتی گەورە و فراوان ھەن وەک لە خوارەوە دیاریکراون.
پێپ گواردیۆلا
گواردیۆلا وەک ڕاھێنەر
لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٠٧ بووە ڕاھێنەری تیپی دووەمی بەرسێلۆنا لەگەڵ یاریدەدەرەکەی تیتۆ ڤیلانۆڤا بەڵام دوای دەرکردنی فڕانک ڕێکارد ڕاھێنەری بارسێلۆنای تیپی یەکەم ھەریەکە لە گواردیۆلا وەک ڕاھێنەر و ڤیلانۆڤاش وەک یاریدەری جێگای فڕانکیان پڕکردەوە، لەگەڵ ھاتنی گواردیۆلا ناوبراو ھەلسا بە دوور خستنەوەی چەندین یاریکەری بەناوبانگی یانەکە وەک ڕۆناڵدینھۆ و ساموێل ئیتۆ و دیکۆ کە بەو ھۆیەوە تووشی چەند ڕەخنەیەک بوو بەڵام دوایی بۆ ڕەخنەگران ڕوونبوویەوە ئەو پڕؤسەیەی گواردیۆلا سوودی بە بارسێلۆنا دیت لەھەمبەردا گواردیۆلا ئەوکات داوای لەیانەکەی کرد کە چەند یاریزانێک بکڕن دانی ئاڵڤێس و سێدۆ کیتا و ئەلێکساندەر ھیلب و گیرارد پیکێ ھاوکات گواردیۆلا ڕای گەیاند کە پشت بەچەند یاریکەرێک دەکات وەک جیفرێن و سێرگیۆ بۆسکێس و پێدرۆ ڕۆدریگس، دوای چەند ساڵ ڕاھێنەرایەتی یانەکە گواردیۆلا مێژوویەکی زێڕینی لەگەل یانەکە تۆمار کرد لەماوەی چوار ساڵ ڕاھێنەرایەتی کردنی یانکەی تەنیا لەیەکەم ساڵیدا توانی شەش نازناو دەستە بەر بکات ھاوکات لە وەرزی دووەمی سێ نازناو وەرزی سێێەم پێنج نازناو و تەنیا وەرزی کۆتایی وەک شکست بۆی چاو لێ دەکرێت کە یەک نازناوی بردەوە، تاکوو ئێستاش سەردەمی گواردیۆلا لەنێو دڵی ھاندەرانی یانەکە ماوەتەوە  دوای جێھێشتنی بارسێلۆنا گواردیۆلا بڕیاریدا لەماوەی ساڵێکدا واز لەکاری ڕاھێنەرایەتی بھێنێت بەمەبەستی پشوو وەرگرن دواتریش، لە ڕؤژی ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ گواردیۆلا بەشێوەی فەرمی بووە ڕاھێنەری یانەی بایەرن میونخی ئاڵمانی لەیەکەم ھەنگاویشدا توانی جامی سووپەری ئەوڕووپا لەگەڵ یانەکەی بەرێتەوە دوای سەرکەوتنیان لەیاری کۆتاییدا بەرامبەر یانەی چێڵسی ئینگلیزی.
مەل
ھەڵسوکەوتی خراپی مرۆڤەکان لە سەدەی ١٧ی زایینیی بەملاوە، بووە ھۆی تیاچوونی ١٢٠ تا ١٣٠ جۆری پەلەوەر و سەدان جۆری تریش پێش لەوە قەڵاچۆ بوون. ئەمڕۆکە سەرەڕای دامەزرانی بنکەگەلی پاراستنی پەلەوەران، ١٢٠٠ جۆر لە مەترسی تیاچووندان.
پۆلێنی پەلەوەران
پۆلێنی زانستیی پەلەوەران، بەپێی جیاوازی ڕواڵەتی کۆئەندامەکانی ئێسک و ماسوولکەیانە. بڕێ لە پەلەوەرناسان ھەوڵ دەدەن بەپێی ڕێژەی پرۆتینی نێو ھێلکەی پەلەوەران یان ڕەوت و ڕەوشتی ھاوبەشیان پۆلێنیان بکەن. ئێستاکە بێجگە لە ڕواڵەت و تایبەتمەندی ژینگەیی، دۆخی دی ئێن ئەیی پەلەوەرەکانیش، ڕچاو دەکرێت.
موعەویزەتان
وێنۆک|سوورەتی فەلەق وێنۆک|سوورەتی ناس پارێزەرەکان، موعەویزەتان زاراوەیەکە بۆ سوورەتی فەلەق و سوورەتی ناس بەکاردەهێندرێت، کە دوو سوورەتی کۆتایین لە ڕیزبەندی قورئاندا.
سەرمەس
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای کرماشان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان‏ پۆل:شارستانی گیەڵان
یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە
وڵاتانی خانەخوێ
یارییەکانی ئەم پاڵاوانییەتییە لەلایەن ١٢ وڵات لە سێ کیشوەری جیاواز میوانداری کراوە، چوار جار لە ئەمریکا (١٩٣٢، ١٩٦٠، ١٩٨٠ و ٢٠٠٢)، سێ جار لە فەرەنسا (١٩٢٤، ١٩٦٨ و ١٩٩٢)، یەکی دووجاریش لە نەمسا (١٩٦٤ و ١٩٧٦)، کەنەدا (١٩٨٨ و ٢٠١٠)، ژاپۆن (١٩٧٢ و ١٩٩٨) و ئیتاڵیا (١٩٥٦ و ٢٠٠٦)، نەرویژ (١٩٥٢ و ١٩٩٤)، سویس (١٩٢٨ و ١٩٤٨). ھەروەھا یەکجاریش، لە ئەڵمانیا (١٩٣٦)، یووگۆسلاڤیا (١٩٨٤)، ڕووسیا (٢٠١٤) و کۆریای باشوور (٢٠١٨). لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی، شاری پەکینی ھەڵبژارد بۆ میوانداریکردنی ئۆڵۆمپیادی ٢٠٢٢ و شارەکانی میلان و کۆرتینای ئیتاڵیا بۆ میوانداریکردنی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠٢٦.
عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی
عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی (لەدایکبووی ١٩٤١ لە مەھاباد - ) ھەروەھا ناسراو بە حاجی ئەحمەدی سەرکردەیەکی کوردە. ئەو سکرتێری پارتی ژیانی ئازادی کوردستان بوو، پارتێک کە لە دژی کۆماری ئیسلامیی ئێران بۆ کونفیدرالیزمی دیمۆکراتیک و ھەرێمێکی خۆبەڕێوەبەر لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان شەڕ دەکات. دەگوترێت کە ئەو بە شارۆمەندی ئەڵمانی لە شاری کۆلن، سەرکردایەتی پژاکی لەسەر ئەستۆیە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی مەھاباد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:پارتی ژیانی ئازادی کوردستان پۆل:سیاسییەکانی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان پۆل:ئەڵمانییەکانی بە ڕەچەڵەک کورد پۆل:پەنابەرە ئێرانییەکان لە ئەڵمانیا
قارا-بالتا
قارابالتا شارێکی پارێزگای چویه لە وڵاتی قرغیزستان. ژمارەی دانیشتووانی بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٥، ٤٣٫٧٢٣ کەس بووە.
سەرچاوە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای چوی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی قرغیزستان پۆل:شارەکانی قرغیزستان
ماری ژان ڕیکۆبۆنی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧١٣ پۆل:مردووانی ١٧٩٢
دەزگای دژەتیرۆر
وێنۆک|لۆگۆی دەزگای دژەتیرۆر
پێرستی مزگەوتەکانی سلێمانی
دیارە مزگەوت وێڕای ئەوەی کە شوێنێکی ئایینی پیرۆز و شوێنی عیبادەت و خواپەرستی و زانستە، شوێنێکی گرنگی خزمەتگوزارییشە و لە گوندەکاندا بە تایبەتی ئەرکی دیوەخان و میوانخانە و شوێنی کۆبوونەوەی دانیشتوانی ناوچەکە بووە و لە شۆڕشی گەلەکەشماندا مزگەوت ھەمیشە لانە و جێگەی حەوانەوەی پێشمەرگە بووە، کوردیش وەک میللەتێکی موسوڵمان بایەخ و گرنگیی داوە بە مزگەوت و ھەمیشە لەگەڵ دروستکردنی دێھاتەکان و لە ئاوەدانکردنەوەیان دا مزگەوتیان دروستکردووە. بێجگە لە مزگەوت لە سلێمانی تەکیە و خانەقاش ھەبووە. تەکیە بۆ قادرییەکان کە حاجی شێخ مارفی نۆدێ ھێناوێتیە ناوچەی سلێمانییەوە و لە بنچینەدا شێخ عەبدولقادری گەیلانی دایمەزراندووە. خانەقاش بۆ نەقشبەندییەکانە کە مەولانا خالیدی نەقشبەندی ھێنای کە ئەویش لە مەولانا عەبدولڵای دەھلی وەریگرتبوو. حاجی شێخ مارف و مەولانا خالیدی نەقشبەندی ھاوچەرخی یەکبوون و کاتێک کە میستەر ریچ لە ساڵی ١٨٢٠دا ھاتووەتە سلێمانی لە سەردەمی فەرمانڕەوایی مەحمود پاشای باباندا، باسی ئەم دوو زاتە گەورەیە ئەکات. مامۆستا مەلا محەمەدی قزڵجی لە نامیلکەیەکی بەنرخدا کە لە ساڵی ١٩٣٨ دەری کردووە بەناوی (التعریف بمسالجد السلیمانیة و مدارسھا الدینیة) باس لە مزگەوتەکانی شاری سلێمانی ئەکات کە تا ئێستا ماون.
نەتەوەکان بۆچی ئەکەون (کتێب)
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کتێبەکانی ٢٠١٢ پۆل:کتێبە ئابوورییەکان پۆل:کتێبەکان بە زمانی ئینگلیزی
ھێزی ناوەکی
جۆرەکانی
دوو جۆری سەرەکی ھەن لە پالنەری ناوەکی کە زۆر بەربڵاون لەناو بوارەکەدا کە ئەوانیش ناسراون بە تۆربۆچارجەر و سوپەرچارجەر ئەوەی یەکەمیان بە کارەکەی ھەڵدەستێت لە رێگەی ئەو گازانەی کە لە خودی مەکینەکە دێنە دەرەوە وە سوپەرچارجەر زیاتر بە کاردێت لە مەکینە گەورەکان کە لە رێگای سوڕانی مەکینە ئەویش بە کاردێت وە زیاتر بەھۆی قایشی مەکینە دەجولێنرێت.
١٥٢٦
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٢٦
دارمەندرا
سەرچاوە
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٥ پۆل:زیندووان پۆل:موسڵمانانی ھیندی پۆل:خەڵکی پەنجابی پۆل:سیاسییەکانی هیند پۆل:بەرهەمهێنەرانی فیلمی هیندی پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ھیندی پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی پۆل:پەنجابییەکان پۆل:ئەکتەرانی پیاوی هیندی سەدەی ٢٠ەم
تەپە گەورە
سەرچاوەکان
پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی کوردستان پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی عێراق پۆل:پارێزگای موسڵ
١٥٢٨
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٢٨
تۆپبارانی ناوچە سنوورییەکانی ھەرێمی کوردستان لەلایەن ئێران و تورکیاوە (٢٠١١)
پەکەکە
لە بەرامبەر بۆردومانەکانی تورکیا، گەریلاکانی ھەپەگە (باڵی نیزامی پارتی کرێکارانی کوردستان) چەندین چالاکییان لە ناو خاکی تورکیا ئەنجام‌دا، کە بووە ھۆی کوژرانی و برینداربوونی چەندین سەربازی تورک و گەریلا.
خۆپیشاندانەکانی شارەکانی کوردستان
دھۆک:پاش کوژرانی حەوت ھاوڵاتی مەدەنی، بە ھۆی تۆپبارانەکانی تورکیا، لە شاری دھۆک خۆپیشاندانێک ساز کرا و ئیدانە تۆپبارانەکانیان کرد.
١٥٢٩
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٢٩
جۆرج قەرداحی
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠ پۆل:زیندووان
ئاڤکەڤر
ئاڤکەڤر (بە کورمانجی: Avkevir یان Avekevir، بە تورکی: Taşlıçay)، یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای ئاگری ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەی دانیشتووانی ٢٣٫٤٢١ کەس بووە، کە نزیکەی ٦٫٦٣٩ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.١
مێحنەتاباد (باختەر)
مێحنەتاباد شارۆچکەیەکی شارستانی باختەرە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٢٥،٩٥٥ کەسە.
سلێن
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
وەرزش لە سلێمانی
ئەم تیپانە لەگەڵ یەکدا یاری دۆستانەیان ئەنجام ئەدا و تیپەکانی دەرەوەشیان بە یاریکردن بەسەر ئەکردەوە. لەو ساڵانەدا جێگری پارێزگاری سلێمانی بەڕێز عەبدوڵڵا بەگ بوو کە بەم جوڵانەوە بەو چالاکیە وەزشیانە زۆر خۆشحاڵ و پێی باش بووە وە لە ھەمان کاتدا خۆی حەزی لە وەرزش بوو ، ھەموو سەرۆک تیپەکانی بانگھێشت کرد بۆ دیوانی پارێزگا و پێی ڕاگەیاندن کە دەورەیەک بکەنەوە لە نێوان ھەموو تیپەکان و بەڵێنی پێدان کە ھەموو جۆرە یارمەتیەکیان بۆ دابین دەکات (لە خەڵات و کڕینی کاس و پێداویستیەکانی ئەو خولە) سەرۆک تیپەکان بە خۆشحاڵیەوە ڕەزامەندیان پیشاندا و زۆر سوپاسیان کرد. وە بۆ ئەنجامدانی چۆنیەتی یارییەکان بڕیاریاندا کە یاریەکان بە (دۆڕاندنی دووجار) بۆ ھەر تیپێک بۆ خولەکە دەچێتە دەرەوە وە لە پاشدا (قرعە) کرا بۆ یاریەکانیان لە ئەنجامی یاریەکان ھەردوو تیپی سەیوان و پێشکەوتن مانەوە بۆ یاری کۆتایی وە ڕۆژی یاری کردن دیاری کرا بەپێی ڕێکەوتنی ئەو سەرۆک تیپانە ، یاری کۆتایی ئەگەر یەکسان بوون یاری دووەم ئەنجام بدەن خۆ ئەگەر یاری دووەمیش یەکسان بوون ئەوا یاری سێیەم ئەنجام دەدەن. بەرپرسی تیپی سەیوان شەھید مامۆستا یاسین حەمەساڵح بوو وە تیپی پێشکەوتن کاک تالیب سەید عەلی بوو. وا ڕێکەوت ھەردوو تیپ لە یاری یەکەم و دووەم دا یەکسان بوون ڕۆژی دیاری کراوی سێیەم دیاری کرا.
ژان فرانسوا دو سانت‌ لۆمبێر
سەرچاوەکان
پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٧١٦ پۆل:مردووانی ١٨٠٣ پۆل:وەرگێڕەکانی ئینگلیزی–فەڕەنسی پۆل:وەرگێڕە فەڕەنسییەکان
شارستانی جوانڕۆ
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانی جوانڕۆ پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کرماشان
بزوێنەری دوو ھەنگاوی
دەمەوانەی کۆنتڕۆڵ کراو بەھۆی پستۆنەوە
ئەمە سادەترین جۆرە و لەھەمووی باوترە لە بزوێنەرە بچووکەکاندا. کە تێیدا قەباغی پستۆن کۆنتڕۆڵی ھەموو کردارەکان دەکات وەکو کردنەوەو داخستنی دەمەوانەکان. لە ساڵانی حەفتاکان کۆمپانییای یاماھا تاقیکردنەوەیەکی لەسەر ئەم جۆرە بزوێنەرە کرد، کە تێیدا بۆیان دەرکەوت کە تا تیرەی دەمەوانەی دەرکردنی دووکەڵ گەورەتر بێ توانایەکی زیاتر دروست دەکات. بۆیە ڕێژەیەکیان بۆ تیرەی ئەم دەمەوانەیە دانا کە دەکاتە ٦٢٪ی تیرەی بۆر(B). کە ئەم ڕێژەیە کاریگەری زۆری لەسەر ئەڵقەکانی پستۆن نییە.
توانای بێچەوانەبونەوەی بزوێنەری دووھەنگاووی
بزوێنەری دووھەنگاوی بەنزینی ئاسایی، دەتوانێت بەئاڕاستەی پێچەوانە بخولێتەوە بۆ ماوەیەکی کورت لەژێر بارێکی کەم و لە گەڵ ھەندێک کێشەی بچووک؛ و بۆ ئەوەی توانای گەڕانەوە بدات بە ئۆتۆمۆبیل، ئەم تایبەتمەندییە لە ھەندێک ئۆتۆمۆبیلدا ھەبوو وەک سەیارە بچووکەکان(microcars) لەوانەش جۆری Messerchmitt KR200 کە گێڕی گەڕانە دوواوەی نییە. کاتێک کە ئیش بەئۆتۆمبیلەکە دەکرێت بەھۆی کارەباوە، دەبێت بزوێنەرەکە بکوژێنرێتەوە و سویچەکە بە ئاڕاستەی پێچەوانە بابدرێت. سەیارەی گۆڵف (golf cart) سیستەمێکی ھاوشێوەی بەکار دەھێنا. چەرخی موگناتیسی(flywheel magnetos) ئاسایی بەیەکسانی کاری دەکرد کاتێک بە پێچەوانە دەخولایەوە چونکە خاڵەکانی کۆنتڕۆڵکردنی چەکوشەکان و سپارک پلاگەکان سیمیتریک (لێکجوو) بوو، و بڕینی پەیوەندی پێش گەیشتن بە بەرزترین خاڵێ بێجووڵە (TDC) بەشێوەیەکی یەکسان، وایدەکرد بزوێنەرەکە بتوانێت بەرەو پێش و دواوەش بجوڵێت. بزوێنەرەکانی دەمەوانەی ڕیشەیی توانای پێچەوانە بوونەوەیان ھەیە ھەر وەک بزوێنەرەکانی دەمەوانەی کۆنتڕۆڵ کراو بە پستۆن، و چونکە دەمەوانە خولاوەکان سیمیتریک نین بۆیە ناتوانن بە باشی کار بکەن.
محەممەد ساڵح دیلان
محەممەد ساڵح کوڕی مەلا ئەحمەد دیلان کوڕی مەلا ساڵح کوڕی مەلا قادری شەوخوێن. (لەدایکبووی ١٩٢٧ - مردووی ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠)، ماڵی باپیری لە قەڵاچۆلانەوە ھاتوونەتە سلێمانی، ساڵی ١٩٢٧ لە گەڕەکی گۆیژەی ئەو شارە لەدایکبووە.
شیعر
دیلان لە ھۆنراوەی باسیشدا، شاعیرێکی مەزنی سروشت و جوانییەو وەک وێنە کێشێکی ھونەرمەند ڕوودەکاتە دیمەنی جوانی گوڵزاری ڕازاوەی نیشتمانەکەی تاکو تابلۆی نایابیان بە ھۆنراوەی ناسک بکێشێ و ھۆنراوەی بە ھێز و پێزمان پێشکەش بکات.
قەزای جوولفە
میراتی فەرھەنگی
لە کەناری ڕووباری ئاراز پاشماوەی پێکھاتەکانی سەر بە شارۆچکەی جوغای سەدەی ناوەڕاستی ئەرمەنییەکان ھەیە کە بە جوولفەی کۆن ناسراوە. شوێنەوارە بنەڕەتییەکەی، گۆڕستانێکە کە نزیکەی ٤٠٠٠ نیشاندەری گۆڕی تێدایە، لە ساڵی ٢٠٠٦دا بە تەواوی وێران بووە. پێدەچێت وێرانەکانی کاروانسەرای سەدەی ١٣ - یەکێکە لە گەورەترینەکان لەسەر خاکی ئازەربایجان، و وێرانەکانی پردێک کە مێژووەکەی بۆ نووسراوە تا سەرەتای سەدەی ١٤، بە فەرمانی نەخچیڤان خان خاکیم زیائەددین دروست کراوە. گۆڕستانی بچووکی گوڵستان (سەدەی ١٣) لە نزیک گوندی گوڵوستان ھەیە و گۆڕستانی زیاتر لە نزیک گوندی دارکوند ھەیە (بە تایبەتی گۆڕستانی تاوەر (سەدەی پازدەھەم) بە باشی پارێزراوە). سەدەی ١٣) و ژمارەیەک شوێنەوار و وێرانە دێرینەکانی تر.
کومانۆ (میێ)
کومانۆ (熊野市, کومانۆ-شی) شارێکە دەکەوێتە پارێزگای میێ لە ژاپۆن، لەوەتەی ١ی تەمموزی ٢٠٢١، ڕیژەی دانیشتووانی شارەکە دەگاتە ١٦،٢٣٢، کۆی گشتی ڕووبەری شارەکە دەگاتە ٣٧٣،٣٥ کیلۆمەتر چوارگۆشە.
سامی یووسف
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:موسڵمانانی بریتانی پۆل:مۆسیقای ئیسلامی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:گۆرانیبێژان موسڵمان پۆل:موسڵمانانی ئینگلیز پۆل:گۆرانیبێژانی عەرەب پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فارسی پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی تاران
لەک ھیدایەت
جوگرافیا
گوندی ناوبراو بەپێی نەخشەی هەرێمی کوردستان لە باکورەوە قەزای چەمچەماڵ دێت و لای باشورەوە قەزای دوزخورماتوو دێت و وە لە ڕۆژهەڵاتەوە ناحیەی سەنگاو دێت و وە لە رۆژئاواوە ناحیەی لەیلان دێت، بەڵام هەڵکەوتەی جوگرافی بەپێی گوندکانی دەور و بەری لە باکورەوە گوندی قەڵامکایل دێت و لەباشورەوە ناحیەی قادرکەرەم دێت و لەڕۆژ هەڵاتەوە گوندی لەکی هیدایەت دێت و لە رۆژ ئاواشەوە گوندی چەمسورخاو دێت.
بەشدراو
ڕوونکردنەوە
بۆ نموونە بەشدراوەکانی ژمارەی ١٢ دەکاتە ١، ٢، ٣، ٤، ٦، ١٢. بەلام ٥ نابێتە بەشدراوی ١٢ چونکە کاتێک ١٢ دابەشی ٥ دەکرێت ئەوا ٢ ماوە یاخود باقی دەمێنێتەوە.
مەگنۆلیا
وێنۆک|گوڵی مەگنۆلیا مەگنۆلیا کە لە خێزانی مەگنۆلیاسەکانە، بە ھەردوو جۆری دەوەن و درەختەکانەوە، لە ناوچەکانی ئەمریکا و ئاسیادا دەڕوێت و ھەردوو جۆری ھەمیشەسەوز و گەڵاوەریوی ھەیە. گوڵەکانی ئەم درەختە سپی و زەرد و سوور و پەمەیی و مۆرن و لە سەرەتای وەرزی بەھاردا خونچە دەکەن.
گەڵاکان
گەڵای مەگنۆلیاکان درەوشاوە و سەوز و شێوە چەرمین و شێوەیەکی گۆیی یاخود ڕمییان ھەیە. گەڵاکانی سەر درەختی مەگنۆلیا شێوەیەکی سادەیان ھەیە کە بە دوای یەکدا لەسەر قەدە دارینەکەی ڕیز بوون. گەڵای مەگنۆلیاکان نزیکەی ٥ بۆ ٨ سم یان ١٢ بۆ ١٨ سم درێژن و زیاتر لە ٥ بۆ ١٢ سم پانن. ھەموو مەگنۆلیاکان خاوەن گەڵایەکی پەراوێز و نەرمن.
گرەند کەنیۆن
thumb|شوێنی گراند کەنیۆن گراند کەنیۆن (بە ئینگلیزی:Grand Canyon)، دۆڵێکی قووڵ و کزە کە لە ویلایەتی ئاریزۆنای ویلایەتە یەکگرتووەکان ھەڵکەوتووە. ئەم دۆڵە تا سەرحەدێکی زۆر لە ناو سەیرانگای گراند کەنیۆن، کە یەکێک لە یەکەمین سەیرانگاکانی نەتەوەیی ویلایەتە یەکگرتووەکانە، ھەڵکەوتووە. تیئۆدۆر رووسێڤێلت سەرۆک کۆماری پێشووی ئەمریکا، لە گەورەترین لایەنگرانی پاراستنی ناوچەی گراند کەنیۆن بووە.
ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق
قەیرانی سەرکردایەتیی دیالە
لە ئەیلوولی ٢٠١٢دا، حکوومەتی عێراق داوای لە حکوومەتی هەرێمی کوردستان کرد کە دەسەڵاتەکانی لەسەر هێزی پێشمەرگەی کوردستان بگوازێتەوە بۆ حکوومەتی ناوەندیی و پەیوەندییەکانی گرژتر بوون بە پێکهێنانی نێوەندێکی سەرکردایەتیی نوێ بەناوی ئۆپەراسیۆنەکانی دیجلە سەر بە هێزەکانی عێراق کە ئامانجی کۆنترۆڵکردنی ناوچە جێناکۆکەکان بوو کە هەریەک لە جکوومەتی ناوەندیی و حکوومەتی هەرێم بەهی خۆیانیان دەزانی.
ئێما ستۆن
سەرەتای نواندن (٢٠٠٤–٢٠٠٨)
ستۆن سەرەتا بەرنامەی تەلەفزیۆنی دۆزینەوەی بەھرەکان (In Search of the New Partridge Family) لە ساڵی ٢٠٠٤ بەشداریکرد. دواتر لەچەند زنجیرەتەلەفزیۆنییەک وەکو میوان بەشداربوو لەوانە میدەیم (Medium) و ماڵکۆم ئن زە میدڵ (Malcolm in the Middle).
شڵقان (بزوێنەری پستۆن)
لەبزوێنەرێکدا کە دیزاین کرابێت بۆ بەکارھێنانی شڵقانی کاریگەر.لە ناوەندی لوتکەیمردوودا سەری پستۆنەکەزۆر نزیکدەبێتەوە (تاوەکو نزیکەی کەمتر لە ١ مللیمەتر) لە کەوەری بزوێنەر، گازەکان لە پڕ دەچڵپێنرێنە دەرەوە لە ژووری سوتان، وە تێکدانێک دروستدەکات کە ڕێگە دەدات بە تێکەڵبوونیھەواو سوتەمەنی، ھۆکارێکە بۆ سوودی چوستی سوتان  ، کارریگەری سوتان دەکرێ لە بزوێنەرەکانی (OHC,OHV,side valve)دا ببینرێت،وە لەو بزوێنەرەرانەش کە کەوەری ھیرۆنیان ھەیە بەکار بھێنرێت، وە لە دەکرێ شڵقانی کارریگەر لە پستۆنی سوتانە ناوەکیەکان ببینرێت ، وە پستۆنە سوتانە شڵقاوەکان ھەروەھا بەکار دەھێنرێن لە بزوێنەرە ٢ ھەنگاوەکان و ٤ ھەنگاوەکان.
کەلجی
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
نیکۆلا تێسلا
تاقیگەی تێسلا بۆ ڕووناکیی کارەبایی و دروستکردن
وێنۆک|تێسلا لە تەمەنی ٤٠ ساڵیدا لە ساڵی ١٨٩٦
ھانی موجتەھیدی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:گۆرانیبێژە ژنەکانی کوردیی ناوەندی پۆل:خەڵکی سنە
١٥٣٨
ساڵی ١٥٣٨ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مامیسک
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شێخ ڕەزای تاڵەبانی
وێنۆک|پەیکەری شێخ ڕەزا تاڵەبانی شێخ رەزای‌ تاڵەبانی (١٨٣٧–١٩١٠) ناوی ڕەزای کوڕی‌ شێخ عەبدولڕەحمانی‌ تاڵەبانی کوڕی‌ مەلا ئەحمەدی‌ کوڕی‌ مەلا مەحموودی‌ زەنگەنەیە کوڕی یووسف ئاغای زەنگەنەیە، سـاڵی‌ ١٨٣١ لەگوندی‌ قرخی‌ نزیک چەمچەماڵ لەدایکبووە، لە تەمەنی حەوت ساڵیدا لای‌ شێخی‌ باوکی‌ دەستی‌ بەخوێندن کردووە، لەتەمەنی‌ بیست و پێنج ساڵییەوە خۆی‌ بە خوێندنی‌ وێژەی‌ عەرەبی و فارسی و تورکی خەریک کردووە، ساڵی‌ ١٨٦٠ چووە بۆ ئەستەمبوڵ و ماوەی‌ دوو ساڵ لەوێ‌ ئەبێت و پاشان ئەگەڕێتەوە بۆ کەرکوک، دوای‌ مردنی‌ باوکی‌ ئەچێ‌ بۆ کۆیەو لای‌ شێخ غەفوری‌ مامی‌ زیاتر لە شەش مانگ ئەمێنێتەوە و بەتەمای‌ کچەکەی‌ ئەبێت بەڵام مامی‌ ڕازی‌ نابێت و ئەڕوات بۆ کەرکوک، ساڵی‌ ١٨٦٦دا بۆ جاری‌ دووەم ئەچێتەوە بۆ ئەستەمبوڵ، لەرێگەی‌ میسرەوە ئەچێ‌ت بۆ حەج، ساڵی‌ ١٨٨٤ ئەگەڕێتەوە بۆ کەرکووک و زۆر جار ھات و چۆی‌ وەسمان پاشاو مەحمود پاشای‌ جاف و پیاوە گەورەکانی‌ ئەو ناوەی‌ کردووە، خێزانی‌ وەسمان پاشا، عادیلە خانم ھەمیشە دیاری‌ بۆ داناوە و یارمەتی‌ بۆ ناردووە، ساڵی‌ ١٨٩٨ ئەچێت بۆ بەغدا و لە تەکیەی‌ تاڵەبانی‌ دادەنیشێت، پەیوەندی‌ بەتینی‌ لەگەڵ بنەماڵەی‌ سەلیم بەگی‌ بابان و سەید عەبدولرەحمانی‌ نەقیبدا ھەبووە. زۆربەی‌ ھۆنراوەکانی‌ لە بابەتی‌ داشۆرین بووە. شێخ رەزای‌ تاڵەبانی‌ ساڵی‌ ١٩١٠ لە بەغدا کۆچی‌ دوایی‌ کردووە و ھەر لەوێش بە خاک سپێردراوەتەوە.
ئیسماعیلی دووەم
گرتنە دەستی دەسەڵات
وێنۆک|دادگای ئیسماعیل دووەم. وێنۆک|ڕاست|ئەم ئاڵایە لەلایەن شا ئیسماعیلی دووەمەوە داھێنراوە کە تا کۆتایی سەردەمی سەفەوی ئاڵای ئێران بووە. ئیسماعیل میرزا لە ٢٢ی ئابی ١٥٧٦ لەژێر ناوی خانەدانی ئیسماعیل دووەمدا سەرکەوتە سەر تەخت.١٩ ساڵ زیندانیکردنی لە قەڵای قەحقاح کاریگەرییەکی قووڵی لەسەری دانابوو و بەم پێیەش مەیلی ئەوە نەبوو کە ڕێگە بە نمایشکردنی دەسەڵات بدات لەلایەن ھیچ کەسێکی دیکەوە بە تێچووی خۆی. ڕاشی گەیاند، چوونە ناو کۆشکی پەری خان خانم، قەدەغەیە سەرۆک و فەرماندە و بەرپرسە باڵاکانی قزیلباش. خزمەتگوزاری پاسەوانەکانی و خزمەتکارانی دادگای ھەڵوەشاندەوە و دەست بەسەر فەزای بەرفراوانی موڵک و ماڵی ئەودا گرت. جگە لەوەش، ئەو ڕەفتارێکی سارد و نزیک نەکراوەی لە باوەش گرت کاتێک ڕێگەی بە بینەرێک دا.جگە لەوەش دەستی کرد بە لەسێدارەدانی ئەو ئەندامانەی ئەو فراکسیۆنە کە دژایەتیان کردبوو، ھەروەھا جگە لە پەری خان خانم، ھێرشی کردە سەر ھەندێک لە لایەنگرانی دیکەی. پێنج برای خۆی و چوار شازادەی تری سەفەوی کوشت یان کوێری کرد، لەنێویاندا ئیبراھیم میرزا بۆیە نەیاندەتوانی تەختی پاشایەتی لێ وەربگرن. ئیسماعیل، لە ھەڵمەتەکانیدا لە قەفقاز، ٣٠ ھەزاری دیکەی جۆرجی و چەرکەسی دیل ھێنایە ئێران زیاتریش بەرنامەی دروستکردنی چینێکی نوێ لە کۆمەڵگەی فارسدا خستە سەر، کە پێشتر لەلایەن باوکی تەھمەسپی یەکەمەوە دەستیپێکردبوو.
ئێلینۆر ئۆسترۆم
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣ پۆل:مردووانی ٢٠١٢ پۆل:ئابوورزانانی ئەمریکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم پۆل:ژنە ئەمریکییە سیاسەتوانە زانستخوازەکان پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ئامادەیی بێڤرڵی ھیڵس پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئابووری پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١
وەرگەوێڕ
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
فابیۆ کوێنتراو
thumb|فابیۆ کۆینتراو فابیۆ کۆینتراو لەدایکبووی ١١ی ئازاری ١٩٨٨ یاریکەری تۆپیپێی ھەڵبژاردەی نیشتمانی پۆرتوگال و یانەی ڕیو ئەڤی پۆرتوگالی دەکات. کۆینترا لە ھێڵی بەرگریکاری چەپ یاریدەکات دا بەرلە لە ڕیۆ ئەڤی یاری بۆ یەیانەکانی ڕیو ئەڤی (سەرەتا)، بەنفیکا، ناسیۆنال، زاراگۆزا، ڕیاڵمەدرید و مۆناکۆ کردووەز لەگەڵ ڕیالمەدرید خولی لالیگای ئیسپانی ٢٠١١-٢٠١٢ و سووپەری ئیسپانی ٢٠١٢ و جامی شای ئیسپانیای ٢٠١١ی بردۆتەوە و لەگەڵ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی پۆرتوگالیش لە یۆڕۆی ٢٠١٢ گەیشتۆتە قۆناغی پێش یاری کۆتایی وە لەگەڵ یانەی بەنفیکای پۆرتوگالی لە وەرزی ٢٠٠٩ - ٢٠١٠ خولی پورتوگالی بردۆتەوە. لەمانگی ئابی ٢٠١٥ ڕوویکردە یانەی مۆناکۆی فەڕەنسی
مشکیبان
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پارتی سەربەستیی کوردستان
پارتی سەربەستیی کوردستان یان '''پ. س. ک''' وەک پارتێکی نەتەوەییی و سەربەخۆخوازی کوردستانی، لە ١٧ی شوباتی ٢٠٠٦ (٢٨ی ڕێبەندانی ٢٧٠٥ی کوردی)، لەلایەن چەند کوردێکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ناوخۆ و دەرەوەی کوردستان بڕیار لەسەر دامەزراندنی درا.
گەلانی کۆمۆنوێلت
ڕووبەری کۆی ئەندامانی ڕێکخراوەکە دەگاتە ٢٩،٩٥٨،٠٥٠ کم٢، کە دەکاتە نزیکەی چارەکێکی ڕووبەری وشکانی جیهان و لە هەموو کیشوەرەکانیش ئەندامی هەیە. و ژمارەی دانیشتوانیشیان دەگاتە ٢.٣٢٨ ملیار کەس، نزیکەی سێ یەکی ژمارەی دانیشتوانی جیهان. لە ساڵی ٢٠١٤ کۆمۆنوێلت بودجەکەی گەیشتە ١٠.٤٥ تریلیۆن دۆلار.
ئێسواتینی لە ئۆڵۆمپیاد
ئێسواتینی بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٧٢ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد کرد. بەڵام لە دوو خولی داھاتوو (١٩٧٦، ١٩٨٠) بەشداری نەکرد. بەڵام دوای بەشداریکردن لە ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٨٤ لە لۆس ئەنجلەس لە سەرجەم خولەکانی دیکە بەشدارییان کردووە. ساڵی ١٩٩٢ بۆیەکەمجار و دوایین جار بەشدرای ئۆڵۆمپیادی زستانەیان کرد. ئێسواتینی تا ئێستا نەیتوانیوە ھیچ مەدالیایەک بەدەست بھێنێت.
گەلانی کۆمۆنوێلت
ئەندامەکان
ڕووبەری وشکانی وڵاتانی کۆمۆنوێلت دەگاتە ٣١،٥٠٠،٠٠٠ کم٢، یاخود %٢١ ی تەواوی ڕووبەری وشکانی جیهان. سێ گەورەترین وڵاتی کۆمۆنوێلت بەپێی ڕووبەر کەنەدا (٩،٩٨٤،٦٧٠ کم٢)، ئوستڕالیا (٧،٦١٧،٩٣٠ کم٢) و هیندستانن(٣،٢٨٧،٢٦٣ کم٢). و ئەندامانی ڕێکخراوەکە بودجەی ساڵانەیان زۆرترە لە ٩ تریلیۆن دۆلار، کە %٧٨ ی ئەو بودجەیە هی چوار گەورەترین ئابوورین: شانشینی یەکگرتوو (٢.٩٥ تریلیۆن دۆلار)، هیندستان (٢.٠٥ تریلیۆن دۆلار)، کەنەدا (١.٧٩ تریلیۆن دۆلار) و ئۆستڕالیا (١.٤٤ تریلیۆن دۆلار).
ئابووری
هەرچەندە هیچ ڕێکەوتنێکی نێودەوڵەتیی بازرگانی نییە لە نێوان ئەندامانی کۆمۆنوێلت، توێژینەوەیەکی کۆمەڵگای شاهانەی کۆمۆنوێلت دەریخستووە کە بازرگانی ئەندامێکی کۆمۆنوێلت لەگەڵ ئەندامێکی تر ٥٠% زیاترە لە بازرگانی لەگەڵ وڵاتێکی دەرەوەی کۆمۆنوێلت. چەند پێشنیارێک هەبووە بۆ ناوچەی بازرگانی ئازادی کۆمۆنوێلت. بەڵام زۆر لە وڵاتانی کۆمۆنوێلت بەشدارن لە چەند پڕۆژەیەکی ئابووری دیکە، بۆ نموونە یەکێتی ئەوڕووپا (٣ ئەندامی کۆمۆنوێلت) و کۆمەڵگای کاریبی (١٢ ئەندامی کۆمۆنوێلت) بۆیە بوونی ناوچەی بازرگانی ئازادی تایبەت بە ڕێکخراوەکە زۆر پێویست نییە.
کلتوور
بە هۆی مێژووە هاوبەشەکەیان، گەلانی کۆمۆنوێلت زۆر شتی هاوبەشیان هەیە، لەوانە وێژە، وەرزش، سیاسەت و هتد.
خۆزێ ڕیزاڵ
وێنۆک|خۆزێ ڕیزاڵ خۆزێ ڕیزاڵ (ماوەی ژیان: ١٩ی حوزەیرانی ١٨٦١ لە خێزانێکی دەوڵەنەمد لە کالامبای سەربە پارێزگای لاغۆنا لە فلپین تاکوو٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٨٩٦) ە، زانا و نیشتیمان پەروەرێکی فلیپینی بووە، کەسایەتیەکی سەرەکی بووە لەدامەزراندنی فلیپین لە سەردەمی داگیرکاری ئیسپانی. خۆسیە ڕیزاڵ بەپاڵەوانی فلیپین دەژمێردرێت و ھەموو ساڵێک وەکو چەژنێکی نیشتیمانی کە بە ڕۆژی ڕیزاڵ ناسراوە یادی مردنی دەکرێتەوە،. ڕیزاڵ بڕوانامەی لە ھونەر بەدەستھێناوە، بەتەنیا ڕۆشتووە بۆ مەدرید و لەوێ لە زانکۆی کەمبلۆتنسی درێژەی بەخوێندن داوە و بڕوانامەی لە پزیشکیدا بەدەستھێناوە، پاشان نێردراوە بۆ زانکۆی پاریس و بۆ جاری دووەم بڕوانامەی دکتۆرای لە زانکۆی ھایدلبرگ بەدەستھێناوە، بەتوانابووە لە زمانە جیاجیاکان و بەڵای کەمەوە ١٠ زمانی زانی وە نووسەر و شاعیر ڕۆژنامە نووس بووە و ژمارەیەکی زۆر چیرۆکی بڵاوکردۆتەوە. خۆسیە ڕیزاڵ زۆر بەھرەمەندبووە لە وێنەکێشان و بواری پزیشکیدا و لەسەر دەستی ئەو چاوە گوێرەکانی دایکی چاک بۆتەوە، کاتێک کە ڕۆمانی دەستم تێوە مەدە و وێرانکەری بڵاوکردۆتەوە ناوبانگی بەجیھاندا بڵاوبۆتەوە، لەم دوو ڕۆمانەدا باسی لەئەنجامە خراپەکانی داگیرکاری ئیسبانیا و ئەو پێشێلکاریانە کردووە کە ھێزی داگیرکاری ئیسبانیا دژ بە فلیپینیەکان ئەنجامی داوە. چیرۆکەکانی بۆتە ھۆی نانەوەی واژەواژێکی گەورە کە مەبەست لێی بەئاگەدارھێنانەوە فلیپینیەکان بووە تاکو ڕاپەڕن دژ بە ئیسپانیا، ھەر بەھۆی چیرۆک و ڕۆمانەکانیەوە دەستگیرکراوە و زیندانیان کردووە و لە گۆڕەپانێکی گشتیدا لە ٣٠ دیسەمبەری ساڵی ١٨٩٦ لەسێدارە دراوە، ڕوداوی لەسێدارەدانەکەشی بۆتە مایەی ئەوەی لە ٣٠ دیسەمبەری ساڵی ١٨٩٦ فلیپینیەکان دژ بە داگیرکاری ئیسپانیا ڕاپەڕنن و شۆڕش بەرپابکەن و ئیسپانیەکان وەدەربنێن و لە ساڵی ١٨٩٨ سەربەخۆیی ڕابگەیەنن. خۆسیە ڕیزاڵ ئەمڕۆ وەکو باڵاترین پاڵەوانێکی نیشتیمانی فلیپین وێنە و پەیکەرەکانی شەقام و شۆستە و گۆڕەپانە گشتیەکانی فلیپینی گرتۆتەوە.
فایەرفۆکس
ئێستا فایەرفۆکس لە وەشانی ٤٩ یەو یەکێکە لە وێبگەڕە بەهێزەکان کە ریقابەت دەکات لەگەڵ گووگڵ کرۆم.
سەرچاوەکان
ilk:Mozilla Firefox
شاول تچێرنیچۆڤسکی
خەڵات و ناساندن
لە چەند شارێکی ئیسرائیلدا شەقام ھەیە کە بە ناوی ئەوەوە ناونراوە، وەک قودس، تەلئەبیب، پێتا تیکڤا، ڕەعانەنا، کفەر سەبا.
گازی شلەکراوی نەوتی
چێشت لێنان
لە زۆر وڵاتدا گازی شلی نەوتی بۆ چێشت لێنان بەکار دەھێنرێت، ئەمەش لەبەر ھۆکاری ئابووری، یان ئاسانکاری، یان لەبەر ئەوەی سەرچاوەیەکی باشی سووتەمەنییە، لە ھیندستان تەنیا لە ماوەی شەش مانگی ٢٠١٦؛ نزیکەی ٨٫٩ ملیۆن تەنی لێ بەکار ھاتووە، ژمارەی پێکبەستنە ماڵییەکان ٢١٥ ملیۆنە (ھەر پێکبەستنێک بۆ شەش کەس) لەگەڵ سووڕێکی زیاتر لە ٣٥٠ ملیۆن لوولەکی گازی شلی نەوتی، زۆربەی گازە شلە نەوتییەکەش ھاوردە دەکەن.
کەس لە پشیلە ئێرانییەکان ھەواڵی نییە
کەس لە پشیلە ئێرانییەکان ھەواڵی نییە (بە فارسی: کسی از گربە ھای ایرانی خبر ندارد) فیلمێکی ئێرانییە، لە دەرھێنان و نووسینی دەرھێنەری کورد بەھمەن قوبادی.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە فارسییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩ پۆل:وتارە ھەتیوەکان
بڵبەر
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
خاموور
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای ئاگری پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ئاگری پۆل:قەزاکانی پارێزگای ئاگری
فرونزێ، قرغیزستان
سەرچاوە
پۆل:شارەکانی قرغیزستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ئۆش
کانی ڕەش، تەقتەق
دانیشتوان
بە پێی سەرژمێری ناوخۆیی ناحیەی تەقتەق، لە ساڵی ٢٠١٣دا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە پێکھاتووە لە (١٦٦) کەس و (٢٦) خێزان. - [ ]
لاھور، تاجیکستان
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:پارێزگای خەتلان
١٥٤٨
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٤٨
سپیاو
سپیاو (Spyaw، ) دێیەکە لە گوندستانی ماکوان، لە ناوچەی باینگانی شارستانی پاوە، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی سپیاو بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١دا ٨٠ کەس لە ٢٣ بنەماڵەدا بووە.
مۆشێ بارزانی
thumb|مۆشێ بارزانی مۆشێ بارزانی (ماوەی ژیان:٢٠ی حوزەیرانی ١٩٢٨ تاکوو ٢١ی نیسانی ١٩٤٧) جووی کوردی عێراقییە، لە ماڵباتێک لە ناوچەی بارزان ژیاوە ھەربۆیەش پاشناوی بارزانی ھەیە، مۆشێ بارزانی ئەندامی ڕێکخراوی لحا بوو کە گرووپێک بوو بۆ ئازادی ئیسرائیل تێدەکۆشان و دژی ئیمپریالیزم بوون.
پادما لاکشمی
پادما پارڤاتی لاکشمی (بە ئینگلیزی: Padma Lakshmi لەدایکبووی ١ی ئەیلوولی ١٩٧٠) نووسەر، چالاکوان، مۆدێلێکی ھیندی ئەمریکییە.
مێژووی سلێمانی
چایخانەی شەعب
کە دەچیتە ناو چایخانەکەوە چاوت بە کۆمەلێکی زۆر لە وێنەی ھەڵواسراو دەکەوێت کە پێک ھاتوون لە وێنەی شاعیر و ھونەرمەند و رۆژنامەنووس و سەرکردە و پێشمەرگە نەمرەکان. لە بارەی ھەڵواسینی ئەم وێنانەوە بە چایخانەکەوە (عومەر شەریف) ی چایچی وتی: (ھەڵواسینی ئەم وێنانە لای ئێمە وەک وەفا و خۆشەویستییەکە بۆ ئەوانەی جێ دەستیان لە بوارەکاندا دیارە و ماندوبوون). ئێستا چایخانەکە کۆمەڵیکی زۆر لە گەنجان و ڕۆشنبیران ڕووی تێدەکەن و تێیدا بە یەکتر شاد دەبنەوە و گفتوگۆ لە بارەی ئەدەبیات و ھونەر و ڕۆژنامەوانییەوە دەکەن. یەکێکیان بۆبەسەربردنی کاتە و ئەوی دییان بۆ ئاگاداربوونەوە لەدنیای ڕۆژانەی کوردستان، بۆ شیکارکردنی ئەو دۆخەی کە پێیدا تێپەر دەبین، یان قسە و باسە لەسەر دنیای ئەدەب و فیکر. چایخانەی شەعب وەک فۆڕم ھیچ جیاوازییەکی لەگەڵ چایخانەکانی تردا نییە بەڵام ئەوەی کە جیاوازی پێ دەبەخشێ جۆری ئەو کەسانەن کە ڕووی لێدەکەن وەک ڕۆژنامەنوسان و ھونەرمەندان و شاعیران. ئەوەی جێی سەرنجە لەم چایخانەیەدا ئەوەیە کە ھەندێ جار ژنانیش ڕوو لە چایخانەکە دەکەن بەڵام بە شێوەیەکی کەم تەنھا ئەوانە نەبێ کە لە ئەوروپاوە دەگەرێنە یان ژنانی بیانی کە سەردانی سلێمانی دەکەن و دێنە چایخانەکە.
جەم
دانیشتووان
خەڵک ئەم شارە لە نەتەوەی فارس، عەرەب و کوردن.
لودڤیگ ڤان بێتھۆڤن
بێتھۆڤن لە شاری بۆن لەدایک بووە، کە پایتەختی کۆلنە و بەشێکە لە ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز، ئەو لە تەمەنێکی لاوێتیدا نمایشی توانا مۆسیقییەکانی کردووە و لەلایەن باوکییەوە، یۆھان ڤان بێتھۆڤن، و ئاوازدانەر و مایسترۆی مۆسیقیی کریستیان گادلۆب نییفەوە فێرکراوە و مەشقی پێ کراوە. لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا ئەو ڕۆیشت بۆ ڤیەننا و لەوێ دەستی کرد بە خوێندنی ئاوازدانان لەگەڵ یووسف ھایدن، دواتریش بە «پیانۆژەنی ڤێرتوسۆ» ناوی دەرکرد. ئەو لە ڤیەننا مایەوە تاکو کۆتایی تەمەنی. لە کۆتایییەکانی ٢٠ ساڵیدا و لەکاتی پێ نانە ناو ٣٠ ساڵییەوە، توانای بیستنی دەستی کرد بە کەمبوونەوە، لە کۆتا دەیەی ژیانیدا ئەو بەتەواوی بیستنی لەدەست دابوو. لە ساڵی ١٨١١ وازی لە مایسترۆایەتیکردن ھێنا، بەڵام ھێشتا بەردەوام بوو لەسەر ئاوازدانان. زۆرێک لە کارە ھەرە کاریگەرەکانی لە کۆتا ١٥ ساڵی ژیانیدا بەرھەمھێنراون.
ماوەی ناوەڕاست
«ماوەی ناوەڕاست» ناوێکی تری ھەیە کە دەدرێتە پاڵی و بە شێوەیەکی زۆر بەرفراوان بەکاردێت، بەتایبەتی لە نێوان ئەو زانایانەی لە ژیانی بێتھۆڤن دەکۆڵنەوە، ئەویش «ماوەی دلێریی» ە. لە دلێریدا مەبەست لە دلێریی بێتھۆڤنە بۆ نووسینەوە و ئاوازدانان، ئێستاش ئەم ناوە زۆرجار وەک جێگرەوەیەک بەکاردێت. بەکارھێنانی ئەم دەستەواژەیەش بۆ وەسفکردن یان باسکردنی ھەموو ئەم ماوەیە جێگەی پرسیارە، بەھەرحاڵ. چونکە لەکاتێکدا کە کاری وەک سیمفۆنیای پێنجەم و سێیەم بە شێوازێکی دلێرانە نووسراوە و دەتواندرێت بە ئاسانی بەم ناوە وەسف بکرێن، ھەندێک لە کارەکانی تری وەک سیمفۆنیای شەشەم و پاستۆرال وا نین و تەنھا کاری ئاسایین.
سێ دەمەکە
لە ماوەی زووەکانی، بێتھۆڤن بە بەھێزی کاریگەر بووە بە کارەکانی ھونەرمەندانی پێش خۆی، وەک مۆتسارت و ھایدن. ئەو ھەروەھا چەندەھا بیرۆکەی مۆسیقیی نوێی ھەبووە و گەڕاوە بە ناو کاری نوێدا و بە درێژایی کات مەودا مۆسیقییەکەی فراوان کردووە. ھەندێک لە گرنگترین کارەکانی ماوەی زووەکانی بێتھۆڤن پێکھاتوون لە سیمفۆنی یەکەم و دووەم، شەش کوارترێتی ئامێرە ژێدارەکانی، یەکەمین دوو کنچێرتۆی پیانۆکانی و ھەروەھا ١٢ لە سۆناتای پیانۆکانی، بە سۆناتای بەناوبانگیشەوە بە ناوی پێتەتیک.
مونستەر
مێژوو
وێنۆک|شوێنێکی مێژووی لە [[کۆرک]] ناوی ئەم پاردەواڵە لە ناوی خوودایینەی کێلتی، موما، گیراوە.
ئابووری
پارێزگای موسنتێر کایەبەندێکی (رۆلێکی) گرنگی لە ناو ئابووری ئیرلەند دا ھەیە. چونکە ٢٥%ی داھاتی ئەم وڵاتە لە پارێزگای موسنتێرەوە دێتە دەست. موسنتێر بە نزیکی ٤٠ میلیۆن ئەورۆ داھاتەوە (بۆ ساڵی ٢٠٠٤) لە وڵاتانی ئیرلەندی باکور، کێنیا، لاتڤیا، و لیتوانیا دەوڵەمەندترە.
ئەحمەد مەتەڕ
لە وتەکانی ئەحمەد مەتەڕ
دەمهەوێ لەبارەی ئازادی ڕادەربڕینەوە بنووسم!
شەقاقی
سەرچاوەکان
ویکیی ئینگلیزی
وەستاخدر
جوگرافیا
وەستاخدر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تاڵەبان و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەکرباجەلان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی حەمەی بارام لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بانگۆڵ.
جۆن درایدن
جۆن درایدن لە قوتابخانەی ویسمنستەر دەستی کردووە بە خوێندن و دواتر پەیوەندی کردووە بە زانکۆی ترینتی لەشاری کەمبردج و لەساڵی ١٦٥٤ بڕوانامەی لیسانسی بەدەستھێناوە و ڕۆشتووە بۆ لەندەنی پایتەخت، لەکۆتایی پەنجاکاندا دەستی کردووە بە نووسینی ئەدەبی و سەرەتا بەتەنھا شیعر و شانۆنامە و ڕەخنەی بڵاوکردۆتەوە و بەشێوەیەکی سەرەکی گرنگی داوە بە داڕشتنی شیعر و یەکەم کەس بووە لەساڵی ١٦٦٨ پلەی شاعیری کۆشکی شاھانەی بەدەست ھێناوە و لەساڵی ١٦٧٠ پلەی مێژوونووسی شاھانەی بەدەستھێناوە.
جۆن درایدن لە مەزنترین شاعیرەکانی سەردەمی خۆی بووە و لە ١٢ی ئایاری ١٧٠٠ لەتەمەنی ٦٩ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە.
پۆل ئانری دیتریش، بارۆن دۆلباخ
پۆل ئانری دیتریش، بارۆن دۆلباخ دانشمند و فەیلەسووفی سەدەی ھەژدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
شارستانی جەم
دابەشکاری کارگێڕی
ئەم شارستانە ٢ ناوچە، ٤ شار و ٥ گوندستانی هەیە.
زمانی ھیتی
زمانی ھیتی یا نێسیلی زمانێکی دامردووی ھندوئەورۆپاییە. ئەم زمانە، زمانی خۆماڵیی ھیتییەکان بووە کە لە ئاناتۆلیا دا قسەی پێ دەکڕا.
خایدارقان
سەرچاوە
پۆل:شارەکانی قرغیزستان
١٥٥٢
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٥٢
١٥٥٣
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٥٣
١٥٥٥
ساڵی ١٥٥٥ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
ڕۆناڵدۆ
ڕۆناڵدۆ یاریزانی تۆپی پێی بەرازیلییە، لەمارسی ساڵی ٢٠٠٤ز (بیلیآ) وەک یەکێک لە باشترین ١٢٥ یاریزانی زیندووی جیھانی ھەڵیبژارد، تائێستا دوو جار خەڵاتی باشترین یاریزانی لە جیھاندا وەرگرتووە لەساڵانی (١٩٩٧، ٢٠٠٢). دوو جاریش بەھۆیەوە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەرازیلی جامی جیھانی بەدەست ھێناوە لە ساڵانی ١٩٩٤ز، ٢٠٠٢ز دا.
پی-ئێز-ڤی ئاینھۆڤن
جامی شای ھۆڵەندا یەک جار (کەی-ئێن-ڤی-پی): ١٩٩٥-١٩٩٦
باڵاجوو
باڵاجوو (Ballacû، ) دێیەکە لە ناوچەی دینەوەری شارستانی سەحنە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٦٨ کەس لە ٨٩ بنەماڵەدا بووە.
ئیسماعیل مەسقەتی
ژیان
ئیسماعیل مەسقەتی گۆرانیەکانی ھەرە ناسراوی بە وەێنەی کچە‏کچە، نازەنینە، بەو بەو و جەمیل جەمیلە خوێندووە؛ بەڵام گەھا ناسراوترین گوورانیی پەپۆ سلێمانیە کە ھێشتا لە ناسراوترین گۆرانیەکان بە زاراوەی کوردیی باشووری دێتە ئەژمار. ئیسماعیل مەسقەتی لە ساڵەکانی دوای شۆڕشی ١٣٥٧ی ئێران بە وێنەی ھەموو ھونەرمەندە کوردەکانی دێکە، ئێزنی بۆ گۆرانیگۆتن نەبوو و بە ھۆی نەداری لە چێشتخانەیەک لە کرماشان، تاری لێدەدا. بەڵام لە ساڵەکانی دواھەمینی تەمەنی، چەندین گۆرانی بازخوێنی کرد و تەنانەت کۆنسێرتیش بەڕێوەبرد کە یەکێک لە کۆنسێرتەکانی لە شاری سلێمانی بوو. لە ڕۆژی نەوڕۆزی ساڵی ١٣٨٧ی ھەتاوی، لە کرماشاندا کۆچی دواییی کرد، لە گۆڕستانی باخی فیردەوسی شاری کرماشان بە خاک سپێردراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی کرماشان پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی باشووری
کۆمۆنۆ (میێ)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی پارێزگای میێ
پوشنگ (تاجیکستان)
پوشنگ شارۆچکەیەکی شارستانی دەنغەرەە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٠٤٧٩ کەسە.
ئەندرۆید جێڵی بین
ئەندرۆید ٤،١ "جێڵی بین" وەشانێکی ئەندرۆیدی سیستەمی کارپێکەری مۆبایلـە، گەشەپێدراوە لەلایەن گووگڵ، بڵاوکرایەوە لەلایەن گووگڵ لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢. وەشانەکانی جێڵی بین بریتی بوون لە وەشانی ٤،١ و ٤،٣.
ناوی لێکدراو
ئاوەڵناو+ ناو:جوانکار
شارستانی دەییەر
شارستانی دەییەر یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای بووشێھرە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری بەندەر دەییەرە.
چەشمیەر
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
فەرھاد ئەسلانی
ژیاننامە
فەرھاد ئەسلانی لە سالی ١٩٦٦ لە شاری بیجار لە پارێزگای کوردستان لە ئێران لەدایک بووە. لە سالی ١٩٩١ دەست بە کاری ھونەر و ئەکتەری لە بواری شانۆ دا کرد. بو یەکەم جار لەزنجیرە درامای ھمسایە ھا (دراوسێکان) لە سالی ١٩٩٣ رولی ئەکتەری گێڕا دواتر لە سالی ١٩٩٤ لە بەرامبر کامێرا بەشداری لە فیلمی روسری آبی (سەرپووشی شین) لە دەرھێنانی رەخشان بەنی ئیعتیماد کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:ئەکتەرە ئێرانییەکان پۆل:کوردەکانی ئێران پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی پارێزگای کوردستان
قەزای شنگال
مێژوو
لە مانگی ئابی ٢٠١٤ گەمارۆی چیای شنگال لە نێوان چەکدارە سوننەکانی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش) دەستی پێکرد و بە کشانەوەی پێشمەرگەی کورد، کە بووە ھۆی کۆچی بەکۆمەڵی دانیشتووان، بەتایبەتی لە پێکھاتەی ئێزیدی، لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامیەوە بە "شەیتان پەرست" ناوزەد دەکران، دوای ئەوەی پێشمەرگە شکستی ھێنا. ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز بڵاویکردەوە، داعش دەیان پیاوی ئێزدی کوشتووە و ژنەکانیان ناچارکردووە لەگەڵ چەکدارانی جیھادیدا ھاوسەرگیری بکەن. بەپێی وتەی ڤیان دەخیل پەرلەمانتاری عێراق، مەزەندە دەکرێت ٦ ھەزار و ٣٨٣ ژن و منداڵی ئێزیدی لەلایەن داعشەوە وەک کۆیلە سێکسی گیراون.
ئێدینبەرە
گالێریی پانۆرامای شارەکە
پۆل:پایتەختەکانی شانشینی یەکگرتوو پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی سکۆتلاند پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی دەریای باکوور پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:شارەکانی سکۆتلاند ئێدینبەرە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٧ەم
مۆستا
سەرچاوەکان
پۆل:ئەنجومەنە خۆماڵییەکانی ماڵتا پۆل:مۆستا پۆل:شارۆچکەکانی ماڵتا
ئیسماعیل یاسین
thumb|ئیسماعیل یاسین ئیسماعیل یاسین (ماوەی ژیان: ١٥ی ئەیلوولی ١٩١٢ لە سوێز تاکوو ٢٤ی ئایاری ١٩٧٤ لە قاھیرە) ، ئیسماعیل یاسین یەکێکە لە ئەکتەرە کۆمێدییەکانی میسر ، ناوبراو چەندین بەرھەمی لە شانۆگەری و سینەمایی و دراما.
ھەرزەکاری
نیشانەکانی‌ باڵقبون
دوو جۆر نیشانە هەن لە باڵقبوندا کەپێیان دەوترێت نیشانە یەکەمیەکان و نیشانە دوەمیەکان، نیشانە یەکەمیەکان بریتین لە:-
قۆناغەکانی‌ هەرزەکاری
بەپێی ئەو لێکۆڵینەوانەی‌ لەگەڵ دایک و باوک و هەرزەکار کراون، زۆربەی‌ خێزان و دایک و باوکەکان به‌ده‌ست ئه‌م قۆناغه‌وه دەناڵێنن، که منداڵەکانیان تێیدان، ئەویش بەهۆی‌:
نامۆبوون و یاخی‌ بوون
هەرزەکار هەندێک جار گومانی‌ ئەوە دەکات، کە هیچ کام لە دایک و باوکی‌ لێی تێناگەن، بۆیە هەوڵ دەدات بۆ بەرپەرچدانەوەی‌ هەڵوێست و داواکاری‌ و حەزەکانی‌ دایک و باوکی‌، ئەمەش وەکو میکانیزمێک بۆ جەختکردنەوە لەسەر خۆناساندن، تاکێتی‌ خۆی‌ بەکاردەهێنێت، کە ئەمەش بەبەرەنگاربونەوەی‌ دەسەڵاتی‌ کەس وکار کۆتایی دێت، لەبەر ئەوەی‌ هەرزەکار وادەبینێت هەر دەسەڵاتێکی‌ سەروتر یاخود هەر ڕێنماییەک لەسەروخۆیەوە بێت، دەبێتە هۆی‌ بەلاواز تەماشاکردنی‌ توانا ژیرییەکای‌ هەرزەکار، کە ئەو وا تەماشای‌ خۆی‌ دەکات لەڕووی‌ ناوەڕۆکەوە کەسێکی‌ پێگەیشتوەو هاوسەنگی‌ هەیە، بۆیە ڕەچاونەکردنی‌ ئەوانەی‌ کەباسکران لەلایەن دایک و باوک و کەسوکارەوە دەبێتە هۆی‌ دەرخستنی‌ کۆمەڵێک ڕەفتاری‌ یاخیبون و خۆبەگەورەزان و به‌رهه‌ڵستی‌ و دەمارگیری‌ و شەڕاگێزی‌ لای‌ هەرزەکــار.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەرزەکاری
تەریکە سەر
تەریکە سەر (Terîke Ser، ) دێیەکە لە ناوچەی خزڵی شارستانی نیاوەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٤٤١ کەس لە ٩٩ بنەماڵەدا بووە.
گۆردۆن بوونزھافت
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩ پۆل:مردووانی ١٩٩٠ پۆل:جووە ئەمریکییەکان پۆل:نژیاروانانی ئەمریکی پۆل:براوەکانی خەڵاتی پریتزکەر
خولی نەتەوەکانی ئەورووپا
پێشنیار
چەمکی خولی نەتەوەکانی یوفا هەموو 55 تیپە نەتەوەییەکانی کۆمەڵەی ئەندامەکانی یوفا دەبینێت کە بەسەر کۆمەڵێک گروپدا دابەشکراون لەسەر بنەمای پۆلێنکردنێک کە بە بەکارهێنانی ئەنجامەکانی ئەم دواییانە داڕێژراون و لەوێ بەپێی ئەنجامەکانیان لەناو گروپەکەدا برەویان پێ دەدرێت. پاڵەوانیەتی پێشنیارکراو لە بەرواری ساڵنامەی یاری نێودەوڵەتی فیفادا ئەنجامدەدرێت کە پێشتر بۆ یاری دۆستانە نێودەوڵەتییەکان تەرخان کرابوون و کاریگەری لەسەر جامی جیهانی فیفا یان جامی نەتەوەکانی ئەورووپا نابێت.
جمنی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی تورکیا پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای ئەرزگان
سلیما
سلیما شارێکی ناوچەی حاربوری باکووری وڵاتی ماڵتایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ١٩٩٥دا ١٢٫٩٠٦ کەس بووە و لە ساڵی ٢٠٠٥دا گەییشتووەتە بە ١٢٫٩٩٣ کەس.
بڕیارنامەی ٣٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٣٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی کانوونی دووەمی ١٩٧٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ زمانی چینی لە ئەنجومەنی ئاسایشدا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١٬٧٦١‌ەم،   پەسندکرا.
زارا لارسن
زارا ماریا لارسن (؛ لەدایکبووی ١٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧)، گۆرانیبێژ و گۆرانینووسێکی پۆپی سوێدییە. لە ٢٠٠٨، لە تەمەنی ١٠ ساڵیدا بوو بە براوەی وەرزی دووەمی بەرنامەی بەھرەمەندەکانی تالانگ، کە وەشانی سوێدیی بەرنامەی گۆت تالێنتە. لەو کاتەوە بە تاکەگۆرانییەکانی ناوبانگی دەرکردووە لەوانە: «ژیانی گەش» (٢٠١٥)، «ھەرگیز لەبیرت ناکەم» (٢٠١٥)، «کچان حەزیان لە» (٢٠١٦) کە تاینی تێمپای تێدایە و «ھەڵەی من نییە» (٢٠١٦). دواتر لە تاکەگۆرانیی «سیمفۆنی» (٢٠١٧)ی کلین باندیت بەشداریی کرد و لە پێشەنگی چارتەکانی بەریتانیا و سویددا بوو. سێیەم ئەلبوومی ستۆدیۆی لە ٢٠٢١ پاش بەرھەمی بەناوبانگی نێونەتەوەییی «ژیانم تێک بدە» (٢٠١٨) بڵاوکرایەوە.
شەزەل
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی نیاوەن پۆل:گوندەکانی شارستانی نیاوەن
ناشار
سەرچاوەکان
پۆل:ئەنجومەنە خۆماڵییەکانی ماڵتا پۆل:شارۆچکەکانی ماڵتا
ئوسترالیای ڕۆژاوا
ئوسترالیای ڕۆژاوا گەورەترین ویلایەتی ئوسترالیا (لە ڕووی پانتایی)ە کە یێک لەسەر سێی ڕۆژاوای ئەم وڵاتەی داگیر کردووە و لەگەڵ هەردوو ویلایەتی ئوسترالیای باشوور و خاکەکانی باکووری ئوسترالیا سنووری هەیە.
سەرچاوە
ویکی ئینگلیزی
تێلاپریستۆن
وێنۆک|پێکھاتەی دەرمانەکە تێلاپرستۆن وەک تێلاپرسیتۆن ئاستەیت ناوە بازرگانییەکانی بریتین لە (پرۆجینتا، پرۆیلێکس) کۆدی پێشووتر (CDB-4124) ستۆریدێکی بەرھەمھێنراوە پەیوەندی ھەیە بە (میفێپرێستۆن) کە لەژێر گەشەپێدان دایە لەلایەن (Repros Therapeutics بۆ چارەسەری شەرپەنجەی مەمک) (حاڵەتەکانی endometriosis, uterine fibroids) بە شێوەیەکی ڕەسەن لەلایەن پەیمانگای تەندروستی نەتەوەیی گەشەپێدانی بۆ کراوە، لە ٢٠١٧ و لەژێر تاقیکردنەوەی پزیشکییە لە بەشی (گەشەپێدانی پزیشکی II) لەسەر چالاکییەکەی وەک (SPRM) بە درێژی (selective progesterone receptor modulator) دەرمانەکە ھەنێک چالاکی (antiglucocorticoid) ی ھەیە
فرانک گێھری
فرانک گێھری (بە ئینگلیسی: Frank Gehry)، (لەدایکبووی ٢٨ی شوباتی ١٩١٩)، تەلارسازێکی کەنەدایی-ئەمریکایییە.
سایمۆن کاوڵ
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩ پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:زیندووان پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی پۆل:ئەو کەسانەی ناویان لە کاغەزەکانی پەنەمادا هاتووە
قەزای بەعاج
قەزای بەعاج (بە عەرەبی: قضاء البعاج، بە ئینگلیزی: Al-Ba'aj District) یەکێکە لە قەزاکانی پارێزگای نەینەوا لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی بەعاجە. بەعاج ناحیەی قەحتانیەی بەشێکە لە ناوچە جێناکۆکەکانی کوردنشینە و شوێنی مێژوویی کوردە ئێزیدییەکانە. قەزاکە دوو ناحیەی ھەیە بە ناوەکانی بەعاج(ناوەند) و قەحتانیە.
ویلیام زابکا
پیشە
زابکا بەھۆی یەکەم فیلمیەوە، کە مناڵی کاراتێ (١٩٨٤) بوو، بەناوبانگبوو. ڕۆڵی جۆنی لۆرێنسی دەگێڕا کە دوژمنی سەرەکیی پاڵەوانی چیرۆکەکە، لە ڕۆڵگێڕانی ڕاڵف ماچیۆ، بوو. ھیچ مەشقێکی کاراتێی نەکردووە لە کاتی ھەڵبژاردنی بۆ ڕۆڵەکە، تەنھا زۆرانباز بووە. بەشداریکردنی لە فیلمەکەدا وای لێکرد دواتر فێری ھونەری جەنگیی تانگ سوو دۆ ببێت و دواتر پشتێنی سەوزی پلەی دووەمی وەگرت.
میسینمادینۆن
سەرچاوەکان
پۆل:کۆلکە-سترۆیدەکان پۆل:پڕۆجێستۆجینەکان پۆل:پڕێگنانێکان
مامە ڕیشە
ناوبانگ بوون
ئەو سەردەمەش کە کرایە فەرماندەی کەرتی جەباری، ڕژێم لە ترسی شاڵاوی ئەم ھەڵۆیە ھەموو ھاتوچۆیەکی لە نێوان کەرکووک و بازیاندا قەدەغە کرد و ناوی مامە ڕیشە کەوتە ناو سروود و دروشمە جەماوەرییەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧ پۆل:مردووانی ١٩٨٥ پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان پۆل:شەھیدانی کورد پۆل:خەڵکی پارێزگای کەرکووک
پڕێگنانێ
سەرچاوەکان
پۆل:پڕێگنانێکان پۆل:زانستی هەناو
لارانی ژوورن
لارانی ژوورن (Laranî jûrin، ) دێیەکە لە گوندستانی شێوەسەر، لە ناوچەی باینگانی شارستانی پاوە، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی لارانی ژوورن بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١دا ١٢٣ کەس لە ٢٦ بنەماڵەدا بووە.
کاربرێتەر
توێژینەوەی وشە داتاشین
کاربۆن یان وەک لە کیمییای سوتەمەنیدا بەکار دێت یان وەک وزە لە شلکردنەوەدا بەکاردێت.
(فریدیک ویلیام لانچستەر) لە شاری بێرمینگام لە بەریتانیا ھەستا بە تاقیکردنەوەی کابرێتەر لە فیتپەمپ ئۆتۆمبێلدا. فریدیک و براکەی ئۆتۆمبێلێکیان دروست کرد کە بە بەنزین کاریدەکرد لە ئینگلتەرا کە بەمەکینەی ناوەکی یەک بستۆن بە ھێزی (٥ئەسپ) کە (٣٫٧ کیلۆوات). کە ئەمەش جێگایی ڕەزامەندی نەبوو چونکە لاواز بوو، و ھەستان بە نوێگەری کردن تێیداو زیاد کردنی بستۆنێکی کە لە ساڵی دوەمدا بە تەنیشت یەکەمەوە؛ و ھەروەھا ئەمریکا بە شێوەیەکی بڵاوتر کابرێتەری بەکارھێنا بۆ گەشتن بە سووتاندنی بەنزین لەناو ئامێرەکەدا تا کۆتایی ساڵی ھەشتاکان. کە ھەواو سوتەمەنی بە شێوەیەکی باشتر کە ئەمەش تەواو بوو بە پڕکردنەوەی ئەو گۆڕانکارییانە لە کاتی داواکاری ئاڵو گۆڕ و پاراستنی لۆگۆکەی بۆ ئەوەی تەقلید نەکرێتوە لە توانای کەم نەکرێتەوە؛ و ئەم داواکارییەش بۆ پاراستنی باشترین و وردترین کۆنترۆڵ لە تێکەککردنی سوتەمەنی و ھەوا لە پێناو کۆنترۆڵکردنی ڕێڕەوێکی دیاریکراو لە ئۆکسجین و غازە لەدەست چووەکان، لە بازاڕەکانی نەتەوەیەکگرتوەکان دا ئەمە کۆتا ئۆتۆمبێل بوو کە کابرێتەری تیدا بەکارھێنرا.
وزەی دەمەوانە
١٩٥٠ز، کە لەسەرەتادا دوو ڤێنتریان بۆ چوار بەرمیلی کابرێتەر دانا. تووڵەکانیان کرد بە دوو ئەوەندە. کاتەک کە کابرێتەری چوار بەرمیلییان بەکار ھێنا. تا ساڵی ١٩٨٠ز بەداوام بوون لە بەرھەم ھێنانی کابرێتەری چوار بەرمیلی.