cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تێزخراب
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
ھاوسەرگیریی سپی
ھاوسەرگیریی سپی یەک لە شێوازەکانی پێکھێنانی بنەماڵەیە کە وەک ڕێگایەکی چارەسەر و ڕێککەوتن لەگەڵ کێشە و گرفتەکانی جیھان و ژیانی نوێ ھاتووەتە ئاراوە. لەم جۆرە ژیانە ھاوبەشەدا ژن و پیاو بەبێ ئەوەی کە پێوەندیی ھاوسەرگیریی خۆیان بەشێوازی فەرمی و یاسایی تۆمار بکەن، تەنیا بەپێی ڕێککەوتنی نێوان خۆیان ژیانی ھاوبەش پێک دێنن.
پێناسە
دەکارھێنانی کۆنی «ھاوسەرگیریی سپی» لە زمانەکانی فەڕەنسە و ئینگلیزیدایە  کە بە واتای ھاوسەرگیریی بەبێ پێکگەیشتن، یان تۆمارکراو و یاسایییە بەڵام لەبەر ھۆکاری جۆراوجۆر ھیچ جۆرە پێوەندییەکی سێکسی تێدا نییە.
مێیپڵ
تەواوکاری
int(cos(x/a), x);
شینیا یاماناکا
شینیا یاماناکا توێژەری خانەی لەشە و ژاپۆنییە، براوەی خەڵاتی نۆبڵە. وەک بەڕێوبەری سەنتەری خانەی IPS خانەی (Cell induced Pluripotent Stem Cell) توێژینەوە و بەرنامە و پڕۆفیسۆر لە پەیمانگای زانستە پزیشکییەکانی سنوور لە زانکۆی کیۆتۆ خزمەت دەکات؛ وەک پشکنەری باڵا لە پەیمانگای J. David Gladstone Institutes لە سان فڕانسیسکۆ لە کالیفۆڕنیا و وەک پڕۆفیسۆری توێکاری لە زانکۆی کالیفۆڕنیا سان فڕانسیسکۆ (UCSF).
کەڵەوانان
جوگرافیا
کەڵەوانان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دارتووی مەولانە و لە باشوور لەگەڵ گوندی چەقژی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سورگەی خواروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حەسەن تەپەی خواروو.
بایزاوا، نەغەدە
بایزاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
بنجامین بریجز
بنجامین بریجز (؛ لەدایکبووی ٢٤ی نیسانی ١٨٣٥، ماساچوستی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا) دەریاوانێکی ئەمریکی بوو. کاپتنی کەشتی بەناوبانگی ماری سلیست بووە کەلە تشرینی دووەمی ١٨٧٢ لەزەریای ئەتلەسی لەگەڵ خێزان و کچەکەی شوێن بزربوون.
شێخ حسێنی کەسنەزان (ئەبوو تاھیر)
وەفاتی
شێخ سوڵتان حوسەینی كەسنەزان لەساڵی (١٣٦٠-كۆچی) بەرانبەر (١٩٣٩-زاینی) دونیای بەجێ هێشت بۆ جیهانی دیكە. دوای دەست نیشان كردنی حەزرەتی شێخ عەبدولكەریم بۆ شێخایەتی ئەم تەریقەتە, دەرچوونی لەدونیا كاریگەریی زۆر بوو لەسەر موریدان بەتایبەتی و موسڵمانان بەگشتی لەبەر ئەوەی ئیسلام پیاوێكی گەورەی لەدەست دا لەو كاتەی كە ئیسلام زۆر پێویستی بەو جۆرە كەڵەپیاوانە بوو كە خزمەتی ئایینی ئیسلامیان دەكرد بە گەورەترین خزمەت. مەلا حەسەنی نەوحی بە بۆنەی وەفاتی سەید سوڵتان حوسێن لە ژێر ناوی (شیوەن بۆ شێخ حوسێن شێخ قادری كربچنە) نوسیویەتی:
هـەر چــەند تەكـلیفی (ما لا یگاق)ە
سەدبێری، سافک
سەدبێری شارۆچکەیەکە لە ناوچەی بەیبورگ، لە سافک، ئینگلتەرا. وە شوێنی لەدایکبوونی وێنەکێش تۆماس گەینسبرایە
سارا سیدۆن
سارا سیدۆن (لەدایکبووی ٥ی تەممووزی ١٧٥٥ تا ٨ی حووزەیرانی ١٨٣١) خانمەکتەرێکی خەڵکی وێڵز بوو. بەباشترین شێوە بەھۆی ئەو ڕۆلە تراژیدیانەی ناسراوە کە لە سەدەی ١٨یەم گێڕاویەتی. خوشکی گەورەی جۆن فلیپ کێمبل، چارلس کێمبڵ، ئان ھاتۆن و ئێلیزابێت ویتلۆک بوو. زۆر بەناوبانگ بوو بەھۆی ئەو ڕێگاییەی لە ڕۆلگێرانی کارەکتەری ویلیام شێکسپیر (خاتوو ماکبێت) دەیکرد. و خۆی زۆر حەزی بە ڕۆلەکەی بوو.
بێخڕێ
جوگرافیا
بێخڕێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بژیان و لە باشوور لەگەڵ گوندی دۆڵەگۆم و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دێگە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خانەڵێ.
چوپی
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ساکورا
کێڵگەی گوڵی گێلاس
بۆ پێشبینیکردنی ڕێکەوتی گوڵکردنی گوڵی گێلاس لەسەر نەخشەی ژاپۆن، شێوازێکی تایبەت بە کاردەھێنرێت کە پێی دەوترێت ناوچەی گوڵی گێلاس. لەم شێوازەدا ئەو شارانەی کە گوڵی گێلاسیان لە یەک کاتدا دەگوڵێت، لەسەر نەخشە بە ھێڵێک بەیەکەوە دەبەسترێنەوە. ئەم ھێڵانە بە ناوچەی گوڵی گێلاس ناودەبرێن و کاتی پێشبینیکراو بۆ کردنەوەی ساکورا و بە تایبەتی سومی یۆشینۆ لەسەر نەخشەی ژاپۆن بەم شێوەیە نیشان دراوە. زاراوەی کێڵگەی گوڵی گێلاس لەلایەن میدیای بەکۆمەڵەوە داھێنراوە و لە ساڵی ١٩٦٧ەوە بەکاردەھێنرێت.
تیمۆسی جۆنز دووەمی
ژیان
تیمۆسی جۆنزی دووەم لە ساڵی 1981 لە دایک بووە، لە دایک و باوکی ناویان تیمۆسی جۆنز یەکەم و سیندی جۆنز بووە، کە تەمەنی 16 ساڵ بووە کاتێک دووگیان بووە. هەرچەندە دایکی هەرگیز بە فەرمی دەستنیشان نەکراوە، بەڵام پێدەچێت نەخۆشییەکی دەروونی هەبووبێت. کاتێک تیمۆسی دووەم تەمەنی یەک ساڵ و نیو بوو، دایک و باوکی جیابوونەوە و باوکی ژنێکی دیکەی هێنا. منداڵییەکەی ڕێکوپێک بوو. لە ساڵی ٢٠٠١ تیمۆسی جۆنز دووەم لە ویلایەتی ئیلینۆی بە تۆمەتی هەڵگرتنی مادەی کۆکاین و ساختەکاری و دزینی ئۆتۆمبێل دەستگیرکرا. سزای حەوت ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا، بەڵام دوای دوو ساڵ لە ساڵی ٢٠٠٣ ئازادکرا.
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
پۆڵەندا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
پاشبەرد، نەغەدە
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کەنەکەوەی ئیسکان
کەنەکەوەی ئیسکان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ناسنامەی مەسیحی
ناسنامەی مەسیحی باوەڕێکی ئایینییە کە جۆرەها تیرۆریستی مەسیحی و باوەڕدارانی باڵادەستی سپی پێست لەخۆدەگرێت. ناسنامەی مەسیحی وا لێکدەداتەوە کە ئەوروپییە سپی پێستەکان گەلی هەڵبژێردراوی خودان، بەتایبەتی خەڵکی سێلتیک و جێرمان. ناسنامەی مەسیحی جوولەکە و خەڵکی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ڕەشپێست و ئاسیا و لاتین بە نەفرەت لێکراو دەزانێت. زۆرێک لە گروپە تیرۆریستیەکان و هەروەها مەزهەبەکانی مەسیحی باوەڕیان بەم ئایدۆلۆژیایە هەبووە.
دێبرا باپتیست ئسترادا
دێبرا باپتیست ئسترادا (Debra Baptist-Estrada) کارمەندی بەشی کۆچ (ئیمگرەیشن) ی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەیی فلیپ گۆڵدسنە لە بەلیز. لە ساڵی ٢٠١٥، پلانێکی قاچاغی لە مامەڵەکردن و بەقاچاغبردنی مرۆڤ و دەرمان بەرەو ئەورووپا و ئەمریکا ئاشکرا کرد. ئەو لەو کارەیدا ڕەتی کردەوە کە بەرتیل وەربگرێت و داوای کرد بەپێی یاساکان مامەڵە لەگەڵ ئەم ڕووداوە بکرێت. ھەر بەم ھۆیەوە لە ساڵی ٢٠١٦ بانگێشتی ئەمریکا کرا دواتر لەلایەن وەزارەتی دەرەوەی حکوومەتی ئەمریکا، لە ڕۆژی جیھانیی ژنان واتە لە ٨ی ئازاری ٢٠١٦ خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.
ئەلغەفار
وێنۆک ئەلغەفار لێخۆشبو و داپۆشەری گوناهو تاوانەکانە لەدنیا ودواڕۆژدا.
کارا بوۆنۆ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ئامادەیی فیریلو ھ. لاگواردیا پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٧٠
ئاڕ (زمانی پرۆگرامکردن)
ئەنجامی دوافرمان ئەم وێنەیەی خوارەوە دەر ئەچێت. چەپ|نەخشەیەکی دروستکراو بە R
کوورانی
کوورانی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ بەراندێزا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
شەبەنگپێوی بارستایی پلازمای جووتکراوی سەپێنەر
گازی ئارگۆن
لە ICP-MS سەرچاوەی دروست کردنی ئایۆن، بریتیە لە پلازمای گازی ئارگۆن کە پلەی گەرمیەکەی دەگاتە ٨٠٠٠ کلڤن. سەرەتا پلازما بە ھۆی مەشعەلێک لە جنسی کوارتز بەرھەم دەھێنرێت. پاشان نموونەی تاقی کردنەوەکە بە شێوەی تۆزکراو دەپڕژێنرێت و بە ھۆی بەر کەوتنی بەو پلازمایەوە دەبێ بە ئایۆن.(M → M+ + e-)بەکار ھێنانی گازی ئارگۆن بە دوو ھۆکار دێت: ئەکەم بە ھۆی فراوانی گازی ئارگۆن کە ھەرزانترە لەو گازانەی کە لە کۆتا کۆڵۆمی خشتەی توخمە کیمیاییەکان (ناسراو بە گازەکانی نۆبڵ) نوسراوون. ھەروەھا ووزەی یەکەم ووزەی ئایۆنی بەرزترە لە توخمەکانی وەک ھێلیۆم، فلۆر، و نیۆن. کەواتە پلازمای گازی ئارگۆن خێراتر و ئاسانتر دەتوانێت ئەلێکتڕۆنێک لە ماددەی نموونە وەرگرێت و بیکات بە ئایۆن. لەم شێوەیەش دا ئایۆنی ماددەی کانزایی زیادتر دەتوانن لە ناوەندەکەدا بمێننەوە.
لەیزەر
بە گشتی بۆ بە ئایۆن کردنی نموونە کانزاییەکان سود لە لەیزەر وەردەگیرێت. لەم تەکنیکەش دا نموونەکە پێویستە لە شێوەی ھەورێک لە دەنکۆڵەی زۆر ورد بپڕژێنرێنە ناو پلازما.
زانستی سیاسی
زانستی سیاسی زانستێکی کۆمەڵایەتییە کە مامەڵە لەگەڵ سیستمەکانی حکوومەت دەکات و لەسەر چالاکییە سیاسییەکان، بیرە سیاسییەکان و کردەوە سیاسییەکان دەکۆڵێتەوە.
ئەلوەھاب
وێنۆک|بەردێک ناوی ئەلوەھابی لەسەر ھەڵکەندراوە ئەلوەھاب بەخشەری بێئەندازە بە ھەموو دروستکراوەکانی.
کەنەکەوەی شەھیدان
جوگرافیا
کەنەکەوەی شەھیدان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ سەربازگەی سەلام و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەنەکەوەی دەواجین و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کەنەکەوەی ئیسکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تاسڵوجە، سلێمانی.
قەڵاچوغ
قەڵاچوغ گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات، ناوچەی ئاراس، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
قەڵاچوغ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئیلانلو و لە باشوور لەگەڵ گوندی تۆرەمیش و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شێخ حەمزەلو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئەلەویردی کەندی.
ئەلرەزاق
لەفەرموودەدا
واتا "خوا نەوەد ونۆ ناوی هەیە، تاکە و تاک خۆشدەوێ، هەر کەسێک لەبەریان کات دەچێتە بەهەشت، لەوانە ئەلرەزاق".
چارڵز برینتۆن ھۆگین
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١ پۆل:مردووانی ١٩٩٧ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:پزیشکە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کەنەدی پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:کۆچبەرە کەنەدییەکان بۆ ئەمریکا
جەنەوا
زەوییەکان
لەناوەڕاستی کەناراوەکەی ڕێڕەوی بەندەری سروشتی جەنەوا ھەڵکەوتووە کە لەشێوەی دەشتەنی دایە، شارەکەی کردۆتە دوو لەتی سەرەکی :بیزانیۆ لەبەری خۆڕھەڵاتی، پۆلشیڤیرا لەبەری خۆڕئاوای.
چنارنە
چنارنە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ماسوی
ماسوی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
وەرزش لە کۆریای باشوور
تۆپی پێ
وێنۆک یەکێکە لەو یارییانەی زۆرترین جەماوەری ھەیە لە کۆریایی باشوور چەندین یانەی وەرزشی تایبەت بەم وەرزشی ھەیە یەکێتی تۆپی پێی ئەم وڵاتە بە یەکەم یەکێتی ئاسیایی دادەنرێت کەتوانی میوانداری جامی جیھانی بکات لە ساڵی ٢٠٠٢ بە ھاوبەشی لەگەڵ وڵاتی ژاپۆن ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆریای باشوور توانی بگاتە یارییەکانی پێش کۆتایی و پلەی چوارەم بەدەست بھێنێت ھەروەھا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانیان توانیان جامی جیھانی بۆ ئافرەتانی خوار ١٧ ساڵ بەدەست بھێن لە ساڵَی ٢٠١٠. خولی تۆپی پێی کۆریای باشوور لە ناووڵاتە ئاسیایییەکان خولێکی بەناوبانگە. ساڵانە یەکێتی تۆپی پێی ئەم وڵاتە خولی تایبەت دەکاتەوە
ئۆتۆکراسی
ئۆتۆکراسی سیستێمێکە لە حکوومەت کردن کە سەرەکیترین هێز لە دەس کەسێک کۆبوەتەوە کە بڕیارەکانی نە بە یاساکانی ڕەسمی دەرەوە و نە بە مێکانیسم‌گەلی قاعیدەمەندی کۆنترۆل لە لایەن خەڵک سنووردار کراوە (تەڵبژێر لە هەڕەشەیێکی نائاشکرای کۆدتا یا سەرهەڵدان).
کیمیکۆ
کیمیکۆ کەسایەتییەکی کچی خەیاڵیی سووپەرھیرۆیە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دەستەی ھاوڕێکان، و ئەندامە لە دەستەی ھاوڕێکان، لە زنجیرەکەدا. ھێزەکانی ئەم کەسایەتییە بریتیین لە ھێزێکی زۆر کە توانای تێکشکانی دەیان کەسی ھەیە، خەڵکی ژاپۆنە و لە ئەمریکا لەگەڵ مافیادا پێشتر دەستی تێکەڵ کردووە. دەبێتە خۆشەویست و ھاوڕێی فرێنچی.
ڕۆڵی یەکێتیی قوتابییانی کوردستان لە ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١
ڕۆڵی یەکێتیی قوتابییانی کوردستان لە ڕاپەڕیندا
لەگەڵ ڕاپەڕین و وەدەرنانی حکوومەتی عێراقی داگیرکەر، بۆ یەکەم جار بارەگای مەکتەبی سکرتارییەت، لە ھاوینەھەواری پیرمام دانرا و ھەر لەگەڵ دانانی یەکەم پێشەنگەی پۆستەر و نیگارکێشانی کردەوە.
دوای ئازادکردنی شاری کەرکووکیش لە ٢١ی ئازاری ١٩٩١ بارەگای مەکتەبی سکرتارییەت گوێزرایەوە شاری ھەولێر و تا ئێستاش ماوەتەوە.
ماڵێک بە دەرگای ئاوەڵاوە
شێوازی توێژینەوە و دەسکەوتەکانی توێژینەوە
کتێبی ماڵێک بە درگای ئاوەڵاوە لە بەشی سێهەمی خۆیدا دەرەنجام و دەسکەوتە مەیدانییەکانی توێژینەوەکە شرۆڤە دەکات و لەگەڵ باسکردنی ئەو پێشەکییەی کە چ فاکتەرگەلێک دەبنە هۆی ئەوەیکە گەنجان بەرەو هاوسەرگیریی سپی بچن، ئاماژە دەداتە ئەنجامەکان، کاریگەرییەکان و شوێنهاتەکانی گەشەکردنی ڕێژەی هاوسەرگیریی سپی لە ئێراندا. ئەم توێژینەوە لە چوارچێوەی ڕوانگەی شرۆڤەگەرایی و ڕوانگەی شێوازناسانەی چۆنێتی و لەگەڵ کەڵ وەرگرتن لە شێوازی تیۆریی بەستێنیی (GT) لە سێ گەورەشاری تاران، ئەسفەهان و مەشهەد ئەنجام دراوە. زانیاری و داتاکانی توێژینەوەکە لە ڕێگای کەڵک وەرگرتن لە تەکنیکی وتووێژی نیوەپێکهاتووە و قووڵ کۆکراونەتەوە. لەبەر هەستیاربوونی بابەتەکە لە باری ئایینی و کەلتوورییەوە و هەروەها ئەستەمبوونی دەستپێڕاگەیشتن بە نموونەکان، لە شێوازی نموونەگیری ئامانجدار کەڵک وەرگیراوە.
بەگشتی ئەم توێژینەوەیە لەسەر ئەو باوەڕەیە کە هێماکانی نوێخوازی لە هەندێ بابەتدا لەگەڵ نەریتە کەلتوورییەکانی کۆمەڵگا یەک ناگرنەوە و هەلومەرجێکی ناکۆک و شێواویان ساز کردووە کە بوونەتە هۆی ئەوەیکە هەندێ لە داڕێژە کەلتوورییەکانی نوێخوازی و مودێڕنیتە وەک هاوماڵبوون بە شێوەی شاراوە لە شارەکاندا گەشە بکات. ئەنجامەکانی ئەم توێژینەوە باس لە بێ باوەڕبوون بە هاوسەرگیریی فەرمی، مافی تاک لەسەر جەستە، کێشە ئابوورییەکان و نەبوونی متمانە وەک گرنگترین هۆکارەکانی گەشەکردنی دیاردەی هاوسەرگیریی سپی دەستنیشان دەکات.
پێشنیار و ڕێچارەکان
·       قبووڵکردنی هەبوونی هاوسەرگیریی سپی و حاشانەکردنی هەبوون و زیادکردنی لە ئێراندا لە لایەن حکومەتەوە.
سیۆ یا-جی
سیۆ یا-جی (بە کۆری:서예지;) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە کەلە چەندین زنجیرە درامای کۆری بەشداری کردووە
کریس تەکەر
ژیانی کەسی
تەکەر ھاوڕێیەکی نزیکی جاکی چانە. ھەروەھا لەگەڵ گۆرانیبێژ مایکڵ جاکسنیش نزیک بووە: لە ئاھەنگی ٣٠ ساڵەیدا ناساندوویەتی و سەمای کەگەڵدا کردووە؛ لە ڤیدیۆکلیپی «تۆ جیھانی من دەھەژێنیت» دەرکەوتووە لە ئەلبومی لە شکان نەھاتووی ساڵی ٢٠٠١؛ و لە مەراسیمی یادکردنەوەیدا ئامادە بووە. ھەروەھا ژیانی ھونەریی تەکەر کاریگەریی جاکسنی لەسەر بوو، وەک لە دیمەنێکی فیلمی کاتژمێری جەنجاڵی ٢دا دەبیندرێت کە سەما دەکات و گۆرانیی «مەوەستە تاکوو بێزار دەبیت» دەڵێتەوە و لە ھەینیدا لاساییی شێوازی سەماکردنی جاکسن دەکاتەوە. لە ھەڵبژاردنە سەرەتایییەکانی ساڵی ٢٠٠٨دا، پشتگیریی باراک ئۆبامای کرد.
شاھۆ گۆران
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد پۆل:نووسەرانی کورد
کۆنکریتی بەھێزکراو
300px|وێنۆک|شیشی پۆڵاینی نێو ھەیکەلێکی دروستکراو بە کۆنکریتی بەھێزکراو، پێش تێکردنی کۆنکریت. کۆنکریتی بەھێزکراو یان کۆنکریتی شیشدار ماددەیەکی دەستکردە، لە کۆنکریت و ماددەی پتەوی دیکە کە بەزۆری پۆڵایە دروست دەکرێت. ئاسایی کۆنکریت توانای کشانی کەمە، پۆڵا کە توانای کشانی بەرزە لەنێو کۆنکریت دادەنرێت تا توانای کشانی کۆنکریتەکە بەرزبکات. لە زۆربەی بیناکانی ئەم سەردەمە، کۆنکریتی بەھێزکراو بەکاردێت، لەبەرەوەی توانایەکی بەرزی بەرگەگرتنی بارەکانی سەر بیناکەی ھەیە و تێچووشی کەمترە بە بەراورد بە ماددەکانی تری بیناکردن.
پێکھاتەناسی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پێکھاتەناسی (ژینناسی) پۆل:لقەکانی ژینناسی
خوڕخوڕە، مەرگە
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
پۆڵەندا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
لیۆن، مەکسیک
لیۆن شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ١٬٢١٩٫٦٧ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٬٧٢١٬١٩٩.
جەیمس گلیشەر
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:مردووانی ١٩٠٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٠٩
ئاڵای سوور (سیاسەت)
سۆسیالیستەکان لە شۆڕشەکانی ١٨٤٨ ئەم ھێمایان وەرگرتووە و ھەروەھا لە ئاکامی بە کار ھێنانی لە کۆمۆنی پاریس لە ساڵی ١٨٧١ بووەتە بە ھێمایەک بۆ کۆمۆنیزم. ئاڵای چەند دەوڵەتێکی سۆسیالیستی بریتی لە چین، ڤیێتنام و یەکێتیی سۆڤیەت بە ڕوونی لە بنەمای ئاڵای سووری سەرەکیدایە. ئاڵای سوور ھەروەھا وەکوو ھێمایەک لەلایەن بڕێک لە سۆسیالیستەکانی دیموکرات و سۆسیالدیموکراتەکان، بەسبار یەکێتیی سۆسیال دیموکراتەکانی ھۆنگ کۆنگ، حیزبی سۆسیالیستی فەڕەنسا و حیزبی سۆسیال دیموکراتی ئەڵمانیا بە کار دەھێندرێت. پارتی کرێکارانی بەریتانیا ھەتا ساڵەکانی ١٩٨٠ بە کاری دەھێناو. ئاڵای سوور ھەست جۆڵێنەری خوڵقاندنی سروودەکانێکی شۆڕشگێڕانە وەکوو سروودی سۆسیالیستیی ئاڵای سوور بووە.
بەر لە شۆڕشی فەڕەنسا و تەنانەت ھەتا ئێستاکە، ئاڵای سوور بیرھێنەری سۆسیالیزم، کۆمۆنیزم یان ئەنارکیزم نەبوو، بەڵکوو وەکوو ھێمایەک بۆ شەڕ و پێکدادان دەنواڕدرا.
دەسەڵاتخوازی
سێ تایبەتمەندیی سەرەکیی ڕێژیمە ئۆتۆریتەرەکان
ژوان لەنز سێ تایبەتمەندیی سەرەکیی ڕێژیمە ئۆتۆریتەرەکانی دیاری کردووە:
شک
سەرچاوە
Doubt (enwiki)
ماریا سیلڤێرا
ئەو لە ئوکراینا بەشی ئابووری لە زانکۆی نیشتمانیی دۆنیتسک تەواو کرد، ھەروەھا ماریا بڕواننامەی ماستەری لە بەڕێوەبردنی گشتی لە سکووڵی بەڕێوەبردن لە شاری ستراسبۆرگ لە فەڕەنسا بەدەستھێنا. ماریا دۆ کارمۆ سیلڤێرا ئەندامە لە پارتی سۆسیالیست دیموکراتی ساوتۆمێ و پرینسیپی.
ئۆریگامی
وێنۆک|دوو [[قوڵینگی ئۆریگامی|قوڵینگی ئۆریگامی]] وێنۆک|پێچانەوەی قوڵینگێکی ئۆریگامی
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
کیم جونگ-ھیون
کیم جونگ-ھیون (لەدایکبووی ٥ی نیسانی ١٩٩٠) ئەکتەرێکی کۆریای باشوورە لە بەشدارییەکانی لە دراما کۆرییەکانی وەک خۆشەویستی لەسەر تۆ دەنیشێتەوە، بەڕێز کوین) ناسراوە.
سەرتەنگ
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تیۆریی فۆرمەکان
فۆرم
ھۆی ئەوە کە ئەفلاتوون لە دیالۆگ و لە قسە ئاسایییەکانیدا باسی فۆرم دەکا و دەیەوێ ڕوونی بکاتەوە، ئەوەیە کە لە واقیعدا، ھەر شتێ یان ھەر چۆنایەتییەک فۆرمێکی ھەیە: سەگ، مرۆڤ، کێو، ڕەنگ، بوێری، خۆشەویستی و، باشی. فۆرم پرسیاری «ئەوە چییە؟» وەڵام دەداتەوە. ئەفلاتوون ھەنگاوێک بەرەو پێشتر چوو و پرسی «ئەدی فۆرم خۆی چییە؟» ئەو پێی وا بوو شت لە زات و لە واقیعدا فۆرمە و دیاردەکان سێبەر و لاساییی فۆرمن. وێنە و نموونەگەلێکی تیژپەڕ و کەمدەوام لە فۆرمەکەن لە ھەلومەرجگەلی جیاجیادا. بە قەبووڵکردنی ئەوە کە فۆرم شتێکی ھەڵاواردەی تاقانەیە بەڵام دەتوانێ خۆی زۆرتر لە یەک جار لە شتگەلی تایبەتدا بنوێنێتەوە، پرسی تێکڕایییەکانیش - ئەوەی کە چۆن شتێک کە گشتی و تێکڕایییە دەتوانێ چەند شتی تاک و تایبەت بێ - چارەسەر دەبێ.
ھیشام زەمان
وڵاتی زستان (٢٠٠٧)
وڵاتی زستان فیلمی دواتری ھیشامە. کۆمیدیای درامایەک لەبارەی پیاوێکی کورد کە لە باکووری نەرویژ، لە جێیەکی دوور ژیان بەسەر دەبات و لەگەڵ کچێکی وڵاتی خۆی کە تا ئێستا نەیدیتووە، ھاوسەرگیری دەکات.
نامەیەک بۆ پاشا (٢٠١٤)
نامەیەک بۆ پاشا دووھەمین فیلمی درێژی ھیشام زەمانە و بریتییە لە چیرۆکی پێنج کەسایەتی، لە سەفەرێکی یەک ڕۆژەیان لە کەمپی نیشتەجێبوونیان بۆ ئۆسلۆ؛ کە ھەرکامیان پیلانی تایبەت بە خۆیان بۆ سەفەرەکە داڕشتووە. ئەو پێنج چیرۆکە لە ڕێگەی دەنگی پیرەپیاوێکەوە پێک گرێ دراون، کە لە چوونەوە بۆ کوردستان بێھیوا بووە و بڕیاری داوە نامەیەک بۆ پاشانی نەرویژ بنووسێت و باسی حاڵ و وەزعی خۆی بۆ بکات. سیناریۆی فیلمەکە لەگەڵ محەممەد ئاکتاش، بەرھەمھێنەر و نووسەری باکووری کوردستان، نووسراوە؛ نووسینی سیناریۆکە سێ ھەفتەی پێ چووە و کەڵکیان لە چیرۆکی ئەو پەنابەرانە وەرگرتووە کە ڕاستەخۆ ناسیویانە. فیلمەکە بەبێ ھیچ پشگرییەکی ماڵی، لە ٣٥ ڕۆژدا فیلمبەرداری کراوە. ئەم فیلمەش بوو بە براوی خەڵاتی دراگۆن (Dragon Award) بۆ باشترین فیلمی نۆردیک (Nordic Film) لە فێستیڤاڵی فیلمی یۆتۆبۆری بۆ ساڵی ٢٠١٤. ھەروەھا لە فێستیڤاڵی سینەمای ئەورووپایی لێچێ، خەڵاتی فێپرێشی (Fipresci) بردەوە. نامەیەک بۆ پاشا یەک لەو سێ فیلمانە بوو، کە لەلایەن کۆمیتەی ئۆسکاری نەرویژ، بۆ بەربژێری خەڵاتی ئۆسکار ھەڵبژێردرا.
فیلمەکان
وێنۆک|
لیندسی مۆرگان
وێنۆک|لیندسی مۆرگان لە کاتی قسەکردن لە وندرکونی ٢٠١٨ لە کالیفۆرنیا
تۆلۆکا
تۆلۆکا شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٤٥٢٬٣٧ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٩١٠٬٦٠٨.
ئۆلف ڤۆن ئۆلەر
ئۆلف ڤۆن ئۆلەر (بە ئینگلیزی :Ulf von Euler؛ لە دایکبووی٧ی شوباتی ١٩٠٥ – مردووی ٩ی مارسی ١٩٨٣) زانا و توێژەرێکی خەڵکی سوید بوو. ساڵی ١٩٧٠ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بە ھاوبەشی لەگەڵ بێرنارد کاتز و یۆلیۆس ئەکسلۆرد.
زانکۆی سونگکیونکوان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زانکۆی سونگکیونکوان پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١٣٩٨ لە ئاسیا پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١٤ەم لە کۆریا پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٤٦ لە کۆریا پۆل:زانکۆ و کۆلێژە تایبەتەکانی کۆریای باشوور پۆل:زانکۆ و کۆلێژەکان لە سێئول پۆل:زانکۆ و کۆلێژەکانی سوۆن پۆل:زانکۆ و کۆلێژەکانی کۆنفۆشیۆسی پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە ١٩٤٦ دامەزراون
جیزیل خوری
جیزیل خوری ژنە راگەیاندکارێکی لوبنانیە ئیستا لە کەناڵی بی بی سی عەرەبی بەرنامەی (المشهد) پێشکەش دەکات. لە دایکبووی ساڵی (١٩٦١)ە خێزانی چالاکوانی چەپی دیموکراتخوازی لوبنانی (سمیر قصیر) ـە کە لە ساڵی ٢٠٠٥ لە لوبنان تیرۆرکرا. دوو منداڵی لێ ھەیە بە ناوی مەروان و رەنا.
ھێرمۆسیلۆ
ھێرمۆسیلۆ شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ١٦٨٬٢٠ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٨١٢٬٢٢٩.
شەعبان کەندی
شەعبان کەندی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ بەراندێزا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
نەفعی
ژیان
ناوی ڕاستەقینەی عومەر بەگ شا محەممەد بەگی کوڕی زولقادرە، خەڵکی ئەرزڕۆم. پاشان چۆتە ئەستەمبوڵ لە دەوڵەتدا وەک کۆنترۆڵکەری مینەکان کاری کردووە. بەڵام بەهۆی ڕەخنە و گلەیی و هێرشە ئەدەبییەکانی لەگەڵ دەوڵەت چەندین جار پەیوەندییەکانی لەگەڵ سەرکردەکان تێکچووە و لە کۆتاییدا لە ساڵی ١٦٣٥ بە خنکاندن لە سێدارەدرا. جگە لە زمانی کوردی و عوسمانی زمانی فارسی و عەرەبیشی باش دەزانی. جگە لە دیوانە عوسمانی و فارسییەکانی کۆمەڵە شیعرێکیشی بە ناوی سیهامی کازا (تیری قەدە) هەیە. لە ئێستادا هیچ زانیارییەک لەسەر بەرهەمەکانی بە زمانی کوردی نییە کە نووسیبێتی یان نا.
پیامن خوارێ
پیامن خوارێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
بوێریی سەگە ترسنۆکەکە
چیرۆک
ڕووداوی زۆر سەیر بەسەر سەگێک ڕوودەدات بەناوی (کۆردج)، ئەوەی لەگەڵ کۆردج دەژێت خاوەنەکانییەتی بەناوی (میورێل) و (ئوستەیس) ی گەورە، ئەوان دوو ھاوسەری کۆنن لە کێڵگەیەک دەژین لە نۆیر (شارێکی خەیاڵییە لەکانزەس، ئەمریکا، کە پشتگوێ خرابوو کەسی بۆ نەدەچوو، ھەتا میورێلی سکۆتلەندی کە ئافرەتێکی بەتەمەن بوو دۆزییەوە. کۆردج سەگێکی بچووک بوو کاتێک میورێل ئەوی دۆزییەوە، لەگەڵ مێردەکەی بەناوی ئوستەیس کەسێکی زۆر توڕە و چاوچنۆک نیگەران بوو، چێژی لەترساندنی کۆردج وەردەرگرت، کۆردج چاوێکی سپی، لووتێکی ئەرخەوانی، لێوێکی زەرد، ددانێکی پەمبەی ھەبوو. کۆردج و میورێل و ئوستەیس زۆرجار ڕووداوی سەیر و نامۆیان بەسەردەھات، بۆ نموونە: زۆمبی، دێو، بوونەوەری ئاسمانی. زۆربەی جار تەنھا کۆردج خۆی ڕەوانی دەبینی و زۆر دەترسا ھەمیشە خۆی لێیان دەشاردەوە ھەروەھا نەیدەتوانی بە خاوەنەکانی بڵێت چونکە قسەناکات، لەگەڵ ئەوەی سەگێکی ترسنۆکە بەڵام بوێرە بۆ ڕزگارکردنی خاوەنەکەی. زنجیرەکە پێکھاتەی کۆمیدیای ڕەش کۆدەکاتەوە، ترس، خەیاڵی، سریالی، کۆمیدی، ھەندێک جار دراما.
بەرھەمھێنان
ئەو ئەڵقە کورتە بۆ یەکەم جار لە کارتۆن نیتۆرک لە ساڵی ١٩٩٦ نیشاندرا، کارتۆنەکانی ھانا باربێرا نوێکاری بۆکرا لەلایەن فرێد سایبێرت، کارتۆنە ماوە کورتەکە وایکرد کە زنجیرەکە لەداھاتوودا کاری لەسەر بکرێت.
گۆڤاری ھۆژین
گۆڤاری ھۆژین یەکەم وەرزنامەی زانستییە بە زمانی کوردی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. ئەم گۆڤارە ساڵی ١٣٩٦ی ھەتاوی لە ئێران مۆڵەتی بڵاوکردنەوەی وەرگرتووە. گۆڤاری ھۆژین لەسەر بنەمای ڕۆژنامەگەریی زانستییە بە شێوەیەک کە نوێترینەکانی زانست بە زمانی کوردی بگوازێتەوە. تا ئێستا حەوت ژمارە لەم وەرزنامە زانستییە دەرچووە. لە سەرەتای ساڵی ١٣٩٨ی ھەتاوی گۆڤاری ھۆژین کرا بە دووەرزنامە و دوو وەرز جارێک دەردەچێت. ھۆژین لە لایەن ڕێکخراوە زانستی فەرھەنگیی ھۆژانەوە بەڕێوە دەچێت.
ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی کار
237px|وێنۆک|چەپ|لۆگۆی ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی کار ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی کار (، کورت دەکرێتەوە بۆ ILO) ئاژانسی نەتەوە یەکگرتووەکانە کە داواکاری ئەوەیە تا دادوەریی کۆمەڵایەتی پێش بکەوێت و کاری شیاو بەرەو پێش ببات بە دانانی ستاندارد نێونەتەوەیی بۆ کار. ئەم ڕێکخراوە یەکەم ئاژانسی تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان. ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی کار ١٨٧ دەوڵەتی ئەندامی ھەیە لە ١٩٣ ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان. ئایلەوەکە نزیکەی ٢٬٧٠٠ بەرپرس لە بەسەر ١٥٠ نەتەوە لە بنگەی سەرەکیی لە جنێڤ، و دەوروبەر ٤٠ نووسینگەی بوار لەدەوری جیھان بەکار دەھێنێت.
ھێڵی تەلەڤیزیۆنی فۆکس
تۆڕی تەلەڤیزیۆنی فۆکس یان فۆکس (FOX)   تۆڕێکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی چێژبەخشی کە لە شاری نیویۆرکن پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
کوێریتارۆ
سەرچاوەکان
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە مەکسیک
چیمالھواکان
چیمالھواکان شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٤٤٬٦٩ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٦١٤٬٤٥٣.
سۆنگ ھێ-کیۆ
سەرچاوەی سندووقی زانیاری:
<references group="upper-alpha" />
ڕووناک یاسین
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو کەسانەی بوونیان نیە پۆل:جەعلە ئەدەبییەکان
لیۆی چوارەم
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیمپراتۆرە بێزەنتییەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:لەدایکبووانی ٧٥٠ پۆل:مردووانی ٧٨٠
ماری سلێست
جێھێشتن
کاتێک ماری سلیست خۆی ئامادەدەکات بۆ دەریاوانی، بریجانتینێکی تری لێدەبێت کە دی گراشیای کەنەدی دەبێت، کە لە نزیک ھۆپۆکین لە نیوجێرسی دەبێت کەشتییەکە لە چاوەروانی بارکردنی نەوتدا دەبێت کە بەرەو جەنەوا دەیگواستەوە بە گەڕووی گیبرالتار. کاپتنەکەی دێڤد مۆرھاوس بوو لەگەڵ ئەفسەری پلەیەک ئۆلیڤەر دیڤۆ لە نۆڤاسکۆشیاوە، ھەرھەموویان خاوەن ئەزموونێکی باشی دەریاوانی و ڕەوشتبەرزی بوون. ھەروەھا وەکوو کاپتن بەرژەوەندی ھاوبەشیان ھەبوو بە جۆرێک مۆرھاوس و بریجز یەکتریان باش دەناسی. ھەندێک لە باسەکان لەوە بوو کە دوو ھاوڕێی نزیکی یەکتربوون، ھەردووکیان پێکەوە نانی ئێوارەیان خواردبوو ڕۆژێک پێش دەرچوونیان، کە خێزانی مۆرھاوس دوای پەنجاساڵ گەواھی لەسەر ئەوەدا. کەشتی دی گراشیا لە ١٥ی تشرینی دووەم نۆ ڕۆژ دوای ماری سلیست بەندەری جێھێشت بە ھەمان ئاراستەی ڕێگا.
دانیشتنەکانی دادگا بۆ گوێگرتن لە ڕزگارکەران لە گیبرالتار
ڕاست|وێنۆک|گەڕووی گیبرالتار لە سەدەی نۆزدەھەمدا. دانیشتنەکانی دادگا بۆ گوێگرتن لە ڕزگارکەران لە گیبرالتار لە ڕێکەوتی ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٨٧٢ دەستی پێکرد، بە سەرۆکایەتی جیمس کۆچرین، سەرۆکی دادگای گیبرالتار؛ و بەئامادەبوونی فرێدریک سولی فلۆد وەک داواکاری گشتی و پارێزەری گشتی گیبرالتار، ھەروەھا چاودێریکەری شاھانە بوو لە نووسینگەی شاھانەی گیبرالتار. یەکێک لە مێژوونووسانی دۆزی ماری سلیست بە ناوی فلود ئاماژە بە کەسایەتییەکەی دەکات کە دەڵێ «کەسێکی قسە زل و لەخۆبایییە و گونجاو نییە لەچاو زیرەکییەکەی». و «پیاوی لەو جۆرە، کاتێک بۆچوونێکی دەبێت، ڕێگا نادات کەس بیگۆڕێت». بەڵام دیڤۆ توانیویەتی باوەری پێبێنێت بەڵام لەگەڵ ئەوەش کۆک بوو لەسەر ئەوەی تاوانێک ڕوویداوە لەسەر کەشتییەکە، ھەروەھا ڕەخنەیەک لەسەر دانیشتنەکە نووسراوە لەسەر ڕۆژنامەی «شیپینگ ئاند کۆمێرشیال لیست» لە نیویۆرک لە ڕێکەوتی ٢١ی کانوونی یەکەم: «بەڵگەکان ئاماژە بە تاوانێک دەکەن، لەگەڵ بوونی بارێکی زۆر لە کحول لە دواوەی کەشتییەکە».
دواھەمین گەشتی
ماری سلیست لەژێر خاوەندارییەتێکی نوێوە کەوتەوە دەریا بە تایبەت ڕێگاکانی خۆڕئاوای ھیندستان و زەریای ھیندی، بە شێوەیەکی چاک پارەی کۆدەکردەوە بۆ خاوەنەکەی. گەشتەکانی لە ھەواڵەکانی دەریاوانی پەخش دەکرا؛ لە فەبرایەری ١٨٧٩ڕاگەیاندرا کەوا لە دوورگەی سانت ھێلینایە، کە داوای بەھاناچوونی پزیشکی کردووە بەھۆی نەخۆش کەوتنی توسێلی کاپتنەکەی. کە لەسەر ھەمان دوورگە کۆچی دوایی کردوە، یەکلایی بۆوە بۆ خەڵک کە کەشتییەکی نەفرەت لێکراوە؛ چونکە ئەوە بووە ھۆی کوشتنی سێ کاپتن. لە فەبرایەری ١٨٨٠ خاوەنەکەی فرۆشتییەوە بە دوو بازرگانی خەڵکی بۆستن بە سەرۆکایەتی وێزلی جۆڤ. کاپتنی نوێی تۆماس ئیل فلیمینگ بوو تاوەکو ١٨٨٤ کە پۆستەکەی درایە جیلمان سی پارکەر. لەم ماوەیەدا بەندەرەکە چەندین جار پەڕاوی تۆماری گەشتەکانی گۆڕی، تا دواتر گەڕایەوە بۆستن. کە لەو ماوەیە ھیچ تۆمارێکی نەبوو، لەکاتێکدا کە بریان ھیکس خەریکی تۆمارکردن و توێژینەوەکانی بوو لەسەر کەشتییەکە تێبینی ئەوەی کرد کە جۆف زۆر کۆشش دەکات بۆ سەرکەوتن و شکۆی کەشتییەکە. ڕاست|وێنۆک|دورگەی [[دوورگەی گۆناڤ|گۆناڤ، لە کەنداوی گۆناڤ لە ھایتی، بڕوانە تاوێرێکی مەزن ھەیە لە نێوان دوورگەکە و لایەکی وشکانییەکە لە بەشی خوارەوەی دوورگەکە.]] لە ٣یەنایەری ١٨٨٥ ماری سلیست لە بەندەری پۆرت ئۆو پرێنس نزیک دەبێتەوە لە ڕێگای کەناڵی نێوان دوورگەکانی گۆناڤ و پارچە وشکانییەکەی لەم نێوەندە چاوی بە پارچەیەک مەرجانی بریسکەدار دەکەوێت و بەئاراستەی دەڕوات لە ناکاو خۆی دەکێشێت بە تاوێرێکی زەبەلاح و بە سەختی برینداری دەکات. بۆیە لەگەڵ دەستەکەی ناچاردەبێت بەرەو وشکانییەکە مەلە بکەن، لە دوای ئەمە پارکەر بریار دەدات کەشتییەکە بفرۆشێت و ملکەچ بێت بە دانانی پارەی بیمەکەی بۆ قونسولی ئەمریکی بە بری ٥٠٠دۆلار، کە داوای پارەی زیاتریان لێدەکرد.
لە ئابی ٢٠٠١ لێکۆلەرێکی شوێنەوارناسی دەریایی بە ناوی کلایڤ کاسلەر ئەوەی ڕاگەیاند کە پاشماوەی کەشتییەکەی دۆزیوەتەوە لە نزیک تەنکە دوورگەی ڕوچیلۆس؛ و توانیویەتی ھەندێک لە پارچە تەختەکانی کۆبکاتەوە لەگەل ھەندێک لە پێکھاتە کانزایییەکانی، بەڵام پەیکەری بناغەی کەشتییەکە نەدۆزرایەوە و لە دوورگەکە ونبوو. تاقیکارییە سەرەتایییەکان ئەوەیان ڕاگەیاند کە جۆری تەختەکە ھەمان جۆری ئەوتەختە باوانەیە کە لە نیویۆرک کەشتیان پێ دروست دەکرا لە وانەش ماری سلیست لە ١٨٧٢ تەواوی پارچەکانی ماری سلیستیان دۆزییەوە. لەگەڵ ئەمەشدا، تاقیکردنەوە جیۆلۆجییەکان بە تایبەت پشکنین و زانینی تەمەنی درەختەکان لەلایەن سکوت سانت جۆرجی کەنەدی ئەوەیان نیشاندا کە دارەکان لە ولایەتی جۆرجیای ئەمریکییەوە ھاتووە، کە دەگەرانەوە بۆ ساڵی ١٨٩٤، واتا دە ساڵ دوای لە ناوبردنی ماری سلیست.
یادکردنەوەی کەشتییەکە
ماری سلیست یەکەم کەشتی لەو جۆرەیە کە بەم شێوازە وردە چاودێری کراوە لەلایەن توێژەرانی دەریایییەوە. ڕۆبێرت جۆلد کە ئەفسەرێکی دەریاوانییە دەڵێت ڕووداوگەلی وەھا زۆر ڕوویانداوە لە نێوان ساڵانی ١٨٤٠بۆ ١٨٥٥. کێ دەڵێت ئەم قسانە ڕاستن، ئەوە ماری سلیستە چووەتە ناو بیری خەڵکی. تەنھا ناوی کەشتیێکە کە زۆرجاران خەڵک بە ھەڵەش ناوی دێنن (Marie Celeste) بووەتە بەشێکی ترس لە مێشکی مرۆڤەکان کە ناتوانن لێی تێبگەن.
خانووەکەی مزگەوتێ
چیڕۆکی ڕۆمانەکە
ڕۆمانەکە باس لە ژیانی سێ خێزانی ئامۆزای یەکدی دەکات: ئاغاجان کە بازرگانێکی مافووری شارە. ئەلسابڕی کە مەلای مزگەوتەکەیە و ئاغا شۆجاعیش کە بانگدەری مزگەوتێیە کە لە خانوێکی ٣٥ ھۆدەیی دا دەژین کە لە پاشخانی مزگەوتەکەی شاری زەنجانە. چیڕۆکەکە ھەر لە کۆتایی شەستەکان و سەرەتای حەفتاکان دەستپێدەکا و بە درێژایی ساڵەکان و ڕووداوەکان لەگەڵ ئەو خێزانەدا دەڕوا. کاراکتەری سەرەکی ڕۆمانەکە ئاغاجانە کە ڕۆڵێکی گەورە و گرنگی ھەیە ھەم لە شار و بازاڕ و ھەم لە ماڵەوە و ناو خێزانیش. بەڵام دوای شۆڕشەکەی ئایەتولڵا خومەینی وڵات بە تەواوی دەگۆڕێ و ئەو گۆڕانانەش کار لە خێزانەکەی خانووەکەی مزگەوتێ دەکا و تووشی ھەرەسھێنان و دەرکردن و ناخۆشی دەبنەوە. ئەوەی جێی سەرنجە ئەوەیە کە ژیانی نووسەری ڕۆمان؛ قادر عەبدولڵا، بە وێنەی خێزانەکەی مزگەوتێ بووە. باوکی مافوورچن بووە و خێزانەکەشی دیندار بوون. ھەر لە گەنجێتیشیدا چۆتە ڕیزی پارتێکی چەپی ئێرانی، ئەمەش وێنەدانەوەی لە کاراکتەری شاباڵی نێو ڕۆمانەکەیە، کە کوڕی ئاغا شۆجاعە. ھەرچەندە ڕۆمانەکە باس لە مێژووی ئێران دەکا، بەڵام قادر عەبدولڵا ھەندێک وردەکاری و ڕووداوی گۆڕیوە.
وەرگێڕانی کوردی
ڕۆمانەکە لە ساڵی ٢٠١٦دا لەسەر دەستی شەفیقی حاجی خدر لە ھۆڵەندییەوە وەرگێردڕاوەتە سەر زمانی کوردی و لەلایەن ناوەندی ئاوێرەوە بڵاوکراوەتەوە.
کچە باشەکە بە خراپ دەرچوو
کچە باشەکە بە خراپ دەرچوو (بە ئینگلیزی: Good Girl Gone Bad) ناوی ئەلبۆمێکی ڕیانا، ژنە گۆرانیبێژی باربادۆسییە. ئەم ئەلبۆمە ڕۆژی 31ی ئایاری 2007 لە لایەن Def Jam Recordings و SRPەوە بڵاو کراوەتەوە. پۆل:ئەلبومەکانی ٢٠٠٧ پۆل:CS1 Spanish-language sources (es) پۆل:CS1 Russian-language sources (ru) پۆل:CS1 Portuguese-language sources (pt) پۆل:CS1 Polish-language sources (pl) پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl) پۆل:CS1 Japanese-language sources (ja) پۆل:CS1 Italian-language sources (it) پۆل:CS1 Hungarian-language sources (hu) پۆل:CS1 German-language sources (de) پۆل:CS1 French-language sources (fr) پۆل:CS1 Finnish-language sources (fi) پۆل:Certification Table Entry usages for United Kingdom پۆل:Certification Table Entry usages for Canada پۆل:Certification Table Entry usages for Australia
عاکیف مامۆ زاگرۆس
سەبارەت بە عاکیف مامۆ زاگرۆس
کۆمیتەی شەھیدەکانی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان لە پایزی ٢٠٢٢ کتێبێک لەژێر ناوی «سروەی ژیانبەخش» (بە فارسی: نسیم حیاتبخش) بڵاوکردووە کە لە تێدا بجگە لە وتارەکانی ھەڤالانی عاکیف مامۆ زاگرۆس سەبارەت بە ژیان و تێکۆشان و کەسایەتیی ئەو، وتارەکانێک لەخۆی و ژیاننامەی لەزمانی خۆی چاپ کراوەتەوە.
توولکان
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پاتریبھا پاتیل
ژیان
لە ١ی حوزەیرانی ٢٠١٩، لەلایەن حکوومەتی مەکسیک مێدالیای ڕێزلێنانی (Order of the Aztec Eagle) وەرگرت''. ''
ئاناکسیمینیس
وێنۆک|ئاناکسیمینیسی میلیتۆسی ئاناکسیمینیس ناسراو بە ئاناکسیمینیسی میلیتۆسی (بە یۆنانی: Ἀναξιμένης ὁ Μιλήσιος؛ لەدایکبووی ٥٨٦ – مردووی ٥٢٦ی پێش زایین) فەیلەسووفێکی یۆنانی کۆن بوو. ھی سەردەمی پێش سوقرات، کە لە نیوەی دووەمی سەدەی شەشەمی پێش زاییندا چالاک بووە. لە کارەکانی ھیچ نەماوە و، بەم بۆنەوە وردەکارییەکان لەبارەی ژیانییەوە ناڕوون و لێڵە. ئەوەی کە ئەمڕۆ لەبارەی ئایدیا و فەلسەفەکەیەوە زانراوە بەھۆی تێبینییەکانی ئەرەستوو و دیکەی نووسەرانی مێژووی فەلسەفەی یۆنانەوەیە.
ھەر وەک ئاناکسیماندرۆس و تالیس، ئەمیش بە دوای دەستنیشانکردنی ئەو تاقانە واقیعە شاراوە و بنەڕەتییەوە بوو کە پیان ئەوت ئارخێ و لایان وا بوو کە ھەموو شتەکانی ناو ئەم دنیایەی لێ دروست بووە. ھەر ئەوەی کە بە لای تالیسەوە «ئاو» و بە لای ئاناکسیماندرۆسەوە جەوھەرێکی بێسنوور یا ئاپەیرۆن بوو، ئاناکسیمینیس ئەیوت «ھەوا» یە. ئەو تیۆریی مامۆستاکانی خۆی دا بە دواوەوە و وتی ھەموو شت لە سروشتدا لە ھەوا (یا ھەڵم یا مژ) دروست بووە. ئاگر ھەوای ناسکەوبووە، ئاو و خاکیش ھەوای خەسەوبوون.
موون گیون-یۆنگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرانی براوەی خەڵاتی پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن) پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی گراند بێڵ پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرە منالەکانی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی سونگکیونکوان پۆل:خەڵکی گوانگجو پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
تلاکێپاکێ
تلاکێپاکێ شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٢٧٠ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٥٧٥٬٩٤٢.
بێھرووز بووچانی
بێھرووز بووچانی (بە کرمانجیی باشووری: بێھرووز بۊچانی، بە فارسی: بھروز بوچانی)، (لەدایکبووی ٢٣ی تەممووزی ١٩٨٣ لە ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان - ) ڕۆژنامەوان، پارێزەری مافی مرۆڤ، نووسەر و بەرھەمھێنەرێکی کوردی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە.
ناوبراو لە ناوەندی بەندکردنی دوورگەی مانوسدا لە پاپا نیو جینیا لە ٢٠١٣ەوە تا داخستنی ناوەندەکە لە ٢٠١٧ بەندکرا. ئەو لە دوورگەکەدا مایەوە پێش ئەوەی بڕوات بۆ پۆرت مۆسبی لەگەڵ بەندکراوانی دیکە لە دەوروبەری ئەیلولی ٢٠١٩. لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ گەیشتە کریستچەرچ لە نیوزلەندا بە ڤیزەیەکی یەک مانگی، تا لەگەڵ بەشداریکردن لە چەند کۆڕێکی دیکەشدا، لە کۆڕێکی تایبەت لە ڕێکەوتی ٢٩ی تشرینی دووەم کە لەلایەن وۆرد کریستچەرچەوە ئامادە کرابوو وتاربدات. لە کانونی یەکەمی ٢٠١٩، ڤیزە یەک مانگییەکەی بۆ نیوزیلاند بەسەرچوو. پشتڕاستکراوەتەوە کە بێھروز نیوزیلاندی جێنەھێشتووە، و ھێشتاش لەوێیە بەو ڤیزە بەسەرچووەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣ پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:خەڵکی ئیلام پۆل:پەنابەرانی کورد
ئەکۆنکاگوا
سەرچاوەکان
پۆل:حەوت لووتکە پۆل:کێوەکانی ئارجەنتین
یاریزانی ژمارە یەک ئامادەیە (فیلم)
یەک یاریزانی ئامادە یەکێکە لە سەرکێشییەکانی فیلمی زانستی ئەمریکی ساڵی ٢٠١٨، کە «ستیڤن سپیلبێرگ» کاری دەرھێنانی بۆ کردووە، لە سیناریۆیەکی زاک پێن و ئێرنست کلین لەسەر بنەمای ڕۆمانی «کلینی» ساڵی ٢٠١١ دەرکراوە، بە ھەمان ناو و بەھەمان ئەستێرەکانی وەک تای شێریدان، ئۆڤلیڤا کووک، بێن مێندلیسۆن، لانا وەیتی، تی جەی میلەر، سایمۆن پێگ. ئەم فیلمە لە ساڵی ٢٠٤٥ ڕوودەدات، کاتێک زۆر لە مرۆڤەکان بەرنامەی واجیسی واقیعی (حەرەکەتی ھەستەوەریی ئەنترۆپۆلۆجی) بەکار دەھێنێن بۆ دەربازبوون لە وێرانی جیھانی ڕاستەقینە. وەید واتس «شێریدان»ی ھەرزەکاری ھەتیو، بەڵگە بۆ یارییەکی شاراوە دەدۆزێتەوە، کە بەڵێنی خاوەندارێتی Oasis بۆ براوە دەدات، ئەو و چوار ھاوپەیمان ھەوڵ دەدەن تەواوی بکەن پێش ئەوەی کۆمپانیایەک لەلایەن بازرگان نۆلان سۆرینتۆ «مێندێلسۆنەوە» بەڕێوە بچێت.
سەیدەوان
قارەمانی شکسپێر «هاملێت»ی باوک کوژراو؛ دایکی خەیانەتکار و مامی پیاوکوژ بوونە هۆی پەژارەی «هاملێت»؛ بەڵام لە بەیتی «سەیدەوان»دا باوکێک سێ کوڕی گەنجی ئەمرن، کە یەکێک بە دەستی باوکەکە ئەکوژرێ.
بەڵام لە باشووری کوردستان لەگەڵ ئەوەی کە شوێنی ڕوودانی بەیتی سەیدەوان کەوتۆتە سنووری کوردستانی عێراق، تەنیا یەک کەس بە ناوی “رەسوڵ ئاوەژەیی” ئەم بەیتەی گوتووە کە “زیاد محەمەد ئەمین” ساڵی 1983لە کەشکۆڵی (چووزەبیزا)دا لە لاپەرەکانی 65-72 تۆماری کردووە.
لەو 18 ڕیوایەتەدا، هەرکام بە شێوەی جیاواز لەوی تر گوتراون، واتە لە بەیتەکان لە شێوەی گوتندا لە یەکتر ناچن، ئەوەی کە زۆر گرنگ بێ ئەوەیە کە بەیتی سەیدەوان لە ڕیوایەتدا دوو فۆرمی هەیە.
نەوەک دڵی کیژ و کوڕی داسنیان
باب بە دەستی خۆی کوڕی خۆی بکوژی
هەڵیدەداوە لە تیلەگی دە کوێستانێ
یارە
بی خودایە ئەتۆ هەڵکەیە بای رەحمەتی
باب بە دەستی خۆی کوڕی خۆی بکوژێ و دە خوێنێی بگەوزێنی
ئەوە بەهارە رۆڵە بەهارە
ئەورۆکە ئەمن زەینێ خۆم دەداوە سەر قەبری کاک سەیدەوانی
چ بەهارێکی لە من سەر بە زستانە
وەرن سێ داوەتان بگێڕن
بیجان
بیجان گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
شیبلوی عەجەم
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:ڕادیۆ فارسییەکان پۆل:حکوومەتی ئێران
سەرچڵوسکان سەرێ
سەرچڵوسکان سەرێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
ئەپۆداکا
ئەپۆداکا شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ١٨٣٬٥ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٥٢٣٬٣٧٠.
پێشمەرگە (فیلمی ٢٠١٦)
پێشمەرگە فیلمێکی دۆکیومێنتەری - شەڕییە لە دەرھێنانی بێرنارد ھێنری لێڤی. بەڵگەفیلمەکە بەرھەمی ساڵی ٢٠١٥یە و سازکردنەکەی نزیک ساڵێکی خایاندووە و زۆربەی شەڕەکانی تێدایە و لە جەلەولا ھەتاکوو شنگال کاری وێنەگری بۆ کراوە و ٢٠ی ئایاری ساڵی ٢٠١٦ لە شێست و نۆھەمین خۆلی فێستیڤاڵی فیلمی کان، دوو جار نمایش کراوە؛ ئاڵا ھۆشیار کە جگە لە کاری وێنەھەڵگرتنەوە، لە فیلمەکەشدا ڕۆڵی بینیوە، میوانداری کرابوو و وەکوو نوێنەری کورد بە جل و بەرگی کوردییەوە بەشدار ببوو ؛ و دوای ئەوە لە فێستیڤاڵ و شار و وڵاتە جۆراوجۆرەکانی دونیا دونیا وەکوو: فەرانسە (٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦)، لەندەن، نیویۆرک (١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧) و سێربیا پیشان دراوە ؛ ھەروەھا سەرەڕای دژایەتییەکی زۆری نوێنەرانی عێراق و تورکیا، لە ڕێکەوتی ٢٨–٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ لە بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکان  و لە ڕێکەوتی ٦ی ئازاری ٢٠١٨یش لە کۆنگرێسی ئەمریکا نمایش کراوە  ؛ ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩یش بە بەشداریی دیپلۆماتی زۆربەی وڵاتەکان، لە باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە هەولێر پیشان دراوە. فیلمەکە باس لە ھێز و خۆڕاگریی ھێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان لە ھەمبەر داعش دەکات و قارەمانە سەرەکییەکەی شەھید مەغدید ھەرکییە.
بیھار (خازار)
بیھار خانێک بوو لە سەردەمی خازارەکان لە ساڵانی دەیەی ٧٣٠. و باوکی خازاریا بوو. کە شازادەیەک بوو ھاوسەرگیری لەگەڵ ئیمپراتۆری بێزەنتی کۆنستانتینی پێنجەم دەکات.
سونگ یو-ری
= سەرچاوەکان =
بی ئێم دەبلیوو ئای-٨
بی ئێم دەبلیوو ئای-٨ بە (ئینگلیزی: BMW i8). بەرهەمێکی نوێی کۆمپانیای ئەڵمانی بی ئێم دەبلیووە درووستدەکرێت بەڵام بەشیوەیەکی بڵاو نیە. کە یەکێکە لە دوا مۆدێلی ئۆتۆمبێلەکانی کۆمپانیاکە کە پشت بە وزەی سوتەمەنی تەواو نابەستێت، ئۆتۆمبێلەکە بە هایبرید ناسراوە. ئۆتۆمبێلەکە بە بزوێنەری کارەبایی کار دەکات و توانای زیاتر لە ١٧٠ ئەسپی هەیە. هەروەها کێشی ئەو ئۆتۆمبێلەکە بەشێوەیەک کەمە کە خێرایی لە هەشت چرکەی یەکەم دەگاتە سەد کیلۆمەتر لەیەک کاژێر. وە لە داهێنانی نوێی کۆمپانیای (BMW) لە دیزاینی نێو ئۆتۆمبێلەکەدا سوود لە ئاسودەترین میکانیزم و سیستەمەکانی کۆشن و کورسیەکان وەرگیراوە. لەو مۆدێلەی i8 دا تێکەلێک لە وزەی غازو کارەبا بۆ مەکینەی ئەو ئۆتۆمبێلە بەرهەم هێنراوە. بە شێوەیەک بۆ سەد کیلۆمەتر تەنیا پێویستی بە 2.7 لیتر غاز هەیە. هەروەها خێرایی ئەو مۆدێلەش لە سەد کیلۆمەتری یەکەم، تەنیا چوار چرکەیە.
لۆپێز ماتیۆس
لۆپێز ماتیۆس شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٩١٬٠٧ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٤٨٩٬٩٣٧.
کرداری جنسیی دەمی
وێنۆک|كردارێكى جنسی دەمی بەدزیەوە لەسەر ئافرەتێک لەو کاتەی ئاهەنگێکى فەرمی لە چوونە پێشە ئەنجام دەدرێت. کرداری جنسی دەمی چاڵاکیی جنسیە کە کەسێک بە ئەندامی زاوزێیەکەی بەشداری دەکات و لەلایەن کەسێکی تر دەم (ھەروەک لێوەکان، زمان یان ددان) یان قوڕگ بەکار دەھێنێت. کێر مژین کرداری جنسی دەمیە کە ئەنجام دەدرێت لەسەر ئەندامی زاوزێوەی کوڕان ، قوز مژینیش کرداری جنسی دەمیە کە ئەنجام دەدرێت لەسەر ئەندامی زاوزێوە کچان. قنگ مژینیش شێوەیێکی تری کرداری جنسی دەمیە کە بە ھاندانی دەمی کۆمی کەسێک ئەنجام دەدرێت. ھاندانی زارەکیی بەشێکی دیکەی لەش (ھەروەک لە ماچ کردن و لێسێتنەوە) بە شێوەیەکی ئاسایی کرداری جنسی دەمی ڕەچاو ناکرێت.
قوز مژین
210px|وێنۆک|ناوەڕاست
قنگ مژین
190px|وێنۆک|ناوەڕاست|ریمینگ لەنێوان ئافرەتان: لەژێر زمان، ئێمە ئەندامی زاووزێ ئافرەتی ھاوکاری ناچاڵاک دەبینین.
سەرچاوە
پۆل:کرداری جنسی
دەرووناسیی پەرەسەندوو
بنەماکان
دەرووناسیی پەرەسەندوو لەسەر چەند پێھاتە وبنەمایەکی بنچینەی دامەزراوە:
ڕەھەندە کلتووریە گشتییەکان
جیاوازییە بنەڕەتییەکانی ڕەگەزەکان (وەک ھەبوونی پەرۆشی زۆر بۆ جووتبوون لە پیاوان و ھەبوونی خەسڵەتی شەرمنی لە ئافرەتان دا) ڕوونکراوەتەوە لەڕێی دوو لایەنی بوونی خۆگونجاندنە دەروونییەکان کە ڕەنگدەرەوەی جیاوازی ڕوانینە دەربارەی جووتبوون لە ژن و پیاوان دا. ھەروەھا لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە کە بەژداربووان توانای ناسینەوەی دەربڕینە ڕووخسارییەکانی سەر دەموچاوی پیاوان بەرامبەر بە ترس باشتر بناسەنەوە بە بەراورد بە ژنان.
قەرەتەپە، مەرگە
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تەگلێدانی بەشەکانی ئاخاوتن
لە زمانناسیی کۆرپسدا، تەگلێدانی بەشەکانی ئاخاوتن یان (تەگلێدانی POS)، کە بە تەگلێدانی ڕێزمانیش دەناسرێت، بە پێواژۆیەک دەوترێت کە لەو ڕێگەیەوە بۆ وشەیەک لەناو کۆرپسدا بەشێک یان چەند بەشێکی ئاخاوتن دیاری دەکرێت.
ناسر فەھیمی
دەستگیرکردن و زیندانیکردن
ناوبراو بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٨ لە کاتی ناڕەزایەتییەکان بە ئامانجی ئیدانەکردنی کردەوەی پشتیوانی حکوومەتی تورکیا بۆ عەبدوڵڵا ئۆجەلان دەستگیرکرا. هەروەها لە ساڵی ٢٠١٠ دوای ٢١ ڕۆژ لە دەستگیرکردنی لە شوێنێکی نادیار، گواسترایەوە بۆ زیندانی ٢٠٩.
بەرتەنگ، شارۆچکە
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی تاجیکستان
شێخ عەبدولعەزیزی ئاکرێ
لەدایکبوونی
شێخ عەبدولعەزیز گەیلانی پیاوێکی لێھاتوو و ئازا و بەتوانا و سادە و دەرکەوتوو بووە ھاوشێوەی باوکی عەبدولقادری گەیلانی یەکێک بووە لە پیاوە بانگخواز و چاکەکار و تێکۆشەر لە پێناو ئایینەکەی و بەرگری لێکردنی. وێنۆک|415x415پیکسڵ|مەرقەدی شێخ عبدالعزیزی گەیلانی - دوای نۆژەنکردنەوە بە فەرمانی باوکی شێخ عەبدولقادری گەیلانی عەبدولعەزیز گەیلانی چووەتە ناوچە شاخاوییەکانی دەوروبەری شنگاڵ لە باکوری ڕۆژاوای مووسڵ بۆ بانگەواز و پەروەردەکردنی خەڵک و بڵاوکردنەوەی بنەماکانی ئایینی پیرۆزی ئیسلام و ڕێبازی قادری تا ئێستاش شوێنەکەی ماوە و دیارە و خەڵک سەردانی دەکات. دوای ئەوە ڕوو لە شاری ئاکرێ دەکات و لە شوێنێکی ئەم شارە نیشتەجێ دەبێت کە ئێستا بەناوبانگە بە گەلی شێخ عەبدولعەزیز، لەو شوێنەدا دەستی کردووە بە بڵاوکردنەوەی بنەما و ڕێساکانی ڕێبازی قادری و ئامۆژگاری خەلک و ڕووکردنیان بەرەو پەرستنی خوای گەورە و فەرمان کردن بە چاکە و ڕێگریکردن لە کاری ناڕەواو وپابەندبوون بە سووننەتی پێغمبەری پێشەوا صلی اللە علییە وآلە وسلم، خەلکێکی زۆر ڕوویان لێکرد و لەسەر دەستی بەیعەتیان وەرگرت و بوونە دەروێش و موریدی ئەو. لەوکاتەدا لە شاری ئاکرێ قەڵایەک ھەبووە کە ئێستا بەناوبانگە بە سەرێ کەلێ پاشایەک فەرمانڕەوایی دەکرد کە تا ئێستاش شوێنەواری ئەو قەڵایە ماوە، دەنگ و باس گەیشتە ئەو پاشایە کەوا کەسێک ھاتووەتە شارەکەی و ناوی شێخ عەبدولعەزیز گەیلانییە و لە ئەشکەوتێک پەرستنی خوا دەکات و لەو دەشکەوتە دەمێنێتەوە و ڕێسا و یاساکانی ئایینی پیرۆزی ئیسلام و ڕێبازی قادری بڵاوئەکاتەوە، و خەڵکێکی زۆر لە دەوروبەری کۆبووەتەوە و ڕێنماییان دەکات و شارەزاییان دەکات لە شەریعەتی ئیسلامی، بۆیە پاشاکە سێ جار بە دوای دەنێرێ و داوای لێدەکات بێتە دیداری، بەڵام شێخ عەبدولعەزیز ناچێتە لای و دەڵێ من پیاوێکی ھەژارم خوا دەپەرستم، ھیچ پێویستییەکم نییە لای پاشا، ئەگەر پاشا حەز بە بینینی من دەکات با ئەو بێتە لام، کاتێ ئەو پەیامەیان گەیاندەوە لای پاشا، پاشا سەڕی سووڕما لە قسەکانی و ھات بۆ دیداری شێخ عەبدولعەزیز گەیلانی، کاتێک چاوی کەوت بە شێخ عەبدولعەزیز و ئەو سادەیەی جەنابی شێخ، دڵی بۆی چوو و بەیعەتی وەرگرت لەسەر دەستی و بووە یەکێک لە دەروێش و شوێنکەوتووانی و بە جەنابی شێخی گووت داوا بکە ھەر چی ئەتەوێ، بەڵام شێخ عەبدولعەزیز گەیلانی پێی گووت کەوا ھیچی لەو ناوێت تەنیا ئەوە نەبێ لە دوای کۆچکردنی قوببەیەک لەسەر گۆڕەکەی دروست بکات بۆ ئەوەی شوێنەوارەکەی ون نەبێت و شوێنەکە وەک بنکەیەکی بڵاوکردنەوەی ئایینی پیرۆزی ئیسلام ھەر بمێنێ. دوای کۆچی دوایی شێخ عەبدولعەزیز پاشا بەلێنەکەی بەجێھێنا و قوببەیەکی بچووکی دروست کرد لەسەر گۆڕەکەی، پاشاکەش وەسیەتی کرد کەوا لە نزیک گۆڕی جەنابی شێخ بنێژرێ، بۆیە دەڵێن گۆڕی ئەم پاشایە ئێستا لەو گۆڕستانەی تەنیشت مەرقەدی شێخ عەبدولعەزیز گەیلانییە.
شێخ محێدینی کەرکوکی
هەندێک لە بەرهەمەکانی شێخ محێدنی کەرکووک :
٩)أصلاح النفوس و اداب السلوك
سەرچاوەکان
8- مجمع المؤلفين - جوزئی 12 - لاپەڕە (207)
9-مەلا عبدالکریمی مودەریس - بنەماڵەی زانیاران - لاپەڕە (251 -252)
بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سەرچاوەکان
پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ئۆڵمپیادی هاوینە بە پێی ساڵ
جاڤاسکریپت
وەک ھەر زمانێکی فرە پارادایم، جاڤاسکریپت پاڵپشتی دەکات لە بەرنامەسازیی فرمانی (لەنێویاندا تەنخواز و لەسەر بنچینەی پرۆتۆتایپ)، فەنکشنەڵ، بەڕووداو پاڵنراو. جاڤاسکریپت خاوەنی ناوبەستی بەرنامەسازیی بەرنامەی بەکاربەرییەکی تایبەتە بۆ کارکردن لەگەڵ دەق، ڕیز، ڕێگولەر ئیکسپرێشن، و ھەروەھا قۆزتنەوەیەکی سەرەتایی دۆم بەڵام زمانەکە لەخۆیدا ھیچ تێکردن/دەرخستەیەکی وەکوو ڕایەڵە، کۆگا، کەرەستەکانی گرافیک لەخۆ ناگرێت بەڵکو پشت بەستوو بە ژینگەی ئەو خانەخوێیەی کە لەخۆی دەگرێت.
سەرەتاکان لە نێتسکەیپ
لە ١٩٩٣ دا، سەنتەری نیشتمانی بۆ سوپەرکمپیوتینگ ئاپڵیکەیشنز (NCSA)، کە یەکەیەک بوو لە زانکۆی ئیلینۆی لە ئێربانا–شەمپەین، بەرنامەی NCSA Mosaicی دەرکرد کە یەکەم وێبگەڕی بەربڵاوی نیگارەیی بوو کە ڕۆلێکی گرنگی ھەبوو لە گەشەپێدانی بەربڵاوی تەونی بەربڵاوی جیھانیدا. لە ١٩٩٤ دا، کۆمپانیایەکە بەناوی مۆزایک کۆمینویکەشنز دامەزرا لە ماونت ڤیو، کالیفۆرنیا کە زۆرینەی نووسەرەکانی NCSA Mosaic بەکرێ گرتەوە بۆ دروستکردنی مۆزایک نێتسکەیپ. بەڵام بەقەستی ھیچ کۆدێکیان لەگەڵ NCSA Mosaic دا ھاوبەشی نەدەکرد. ناوی ناوخۆیی بۆ وێبگەڕی کۆمپانیاکە "مۆزیلا" بوو، کە کورتکراوەی "Mosaic killer" بوو ئەمەش لەبەرئەوەی ئامانجی کۆمپانیاکە ئەوە بوو کە NCSA Mosaic وەک وێبگەڕی ژمارەیەکی جیھان بھێننە خوارەوە. یەکەم وەشانی وێبگەرەکە، مۆزایک نێتسکەیپ ٠٫٩، لە کۆتایی ١٩٩٤ دا بڵاوکرایەوە. لەماوەی ٤ مانگدا توانی سێ چارەکی بازاڕی وێبگەڕ بۆخۆی داگیر بکات و بەوەش بووە وێبگەڕی سەرەکی ٩٠ەکان. لەپێناو خۆپاراستن لە کێشەی خاوەندارێتی ترەیدمارک لەگەڵ NCSA، وێبگەڕەکە ناوەکەی گۆڕدرا بۆ Netscape Navigator لەھەمان ساڵدا و کۆمپانیاکەش ناوی گۆڕدرا بۆ Netscape Communications. کۆمپانیاکە دەیزانی کە وێب پێویستی بەوە ھەیە کە لەوە زیاتر بزۆک بێت. مارک ئاندریسن، کە دامەزرێنەری کۆمپانیاکە بوو، باوەڕی وابوو کە HTML پێویستی بە زمانێک ھەیە کە چەسپی بکات و گرێ بدات بەیەکەوە بەڵام بەمەرجێک کە ئاسان بێت لەڕووی بەکارھێنانەوە بۆ دیزاینەرەکان و بەرنامەسازەکان.
دوورگەکانی گالاپاگۆس
سیاستەی پاراستنی ژینگە
لە ساڵەی ١٩٥٩ دا، لە ساڵیادی سەد ساڵەی چاپکردنی کتێبەکەی چارڵز داروین بە ناوی (بنەچەی جۆرەکان - The Origin of Species) حوکمەتی ئیکوادۆر ھەستا بە ناساندنی لە ٩٧٫٥٪ ڕووبەری خاکی گالاپاگۆس بە پارکی نەتەوەیی و ھەر لە ھەمان ساڵی دا دامەزراوەی چارڵز داروین (CDF) دامەزرا. ئەرکی بنچینەی ڕێکخراوەکە بریتییە لە لە ئەنجامدانی لێکۆڵینەوە و پێدانی ئەنجامی لێکۆڵینەوەکان بە حوکمەت بۆ ھێنانەدی بەڕێوبردنێکی کاریگەرانە لە گالاپاگۆس.
فەرموودەی شاز
حوکمی فەرموودەی شاز
فەرموودەی شاز فەرموودەیەکی زەعیفە. کاری پێناکرێت، و حوکمی شەرعی لێوە وەرناگیرێت.
مازاتلان
مازاتلان شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٣٬٠٦٨٬٥ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٥٠٢٬٥٤٧.
ڕاندی ئۆرتن
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:زیندووان پۆل:زۆرانبازە پیشەگەرە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی تێنێسی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
کریستاڵ جونگ
کریستال جونگ (لەدایکبووی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٤) خانمەکتەری کۆریای باشوور و گۆرانیبێژی کۆری-ئەمریکی لە کۆریای باشوور.
کانی شینکە
کانی شینکە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ناحیەی نەوجول
* لە نێوان ساڵانی (١٩٧٠-١٩٨٩)
350px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی نەوجول لەساڵی ۱۹۷۲دا 350px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی قەزای دووز لە ساڵی ۱۹۷۲دا 350px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی قەزای دووز لەساڵی ۱۹٨۷دا
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێکوادۆر
سەرچاوەکان
پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
بۆسکێن، ڕانیە
بۆسکێن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕانیە(ناوەند)، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
کونەمارە
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شێخ عەلی ھەکاری
هەروەک خۆی ئەفەرموێ تەمەنم دە ساڵ بووە دەستم کردووە بە وەرگرتن و گێڕانەوەی فەرموودە ، جا بۆ وەرگرتنی فەرموودە زۆر وڵات گەڕاوە و گەیشتووە بە خزمەت زۆر لە زانایان و دانایانی ئەو سەردەمە و فەرموودەی لێ وەرگرتوون
مامۆستاکانی ( ئەوانەی فەرموودەی لێیان وەرگرتووە )
٭ ئەبوجەعفەر موحەمەدی کوڕی موحتاجی مەروزی فەقیە
شێخ و مامۆستای لە تەسەوف و سلوک دا:
ئەویش لە شێخ جونەیدی بەغدادی
ئەویش لە حەزرەتی پێغەمبەری وەرگرتووە صلی اللە علیە وسلم
لە خەلیفە ناودارەکانی لە کوردستان:
٭ شێخ موحەمەد موتەوەکیل ، لە گووندی مائی نێژراوە
٭شێخ یەحیای کوڕی مەندە ئەفەرموێ شێخ عەلی هەکاری هاتە لامان ، زۆر نوێژ و عیبادەتی دەکرد و یەکێک بوو لە گەورەی سۆفییەکان
کیم وۆن-ھی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین کچە پێشکەشکاری جۆراوجۆر لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:زیندووان پۆل:ھونەرمەندەکانی چێژبەخشی ئێف ئێن سی پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خەڵکی سێئول
قەرەبوڵاغ، ماکۆ
جوگرافیا
قەرەبوڵاغ ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
خۆشمێر ڕۆژھەڵات
حەسەن ڕاستا ناسراو بە خۆشمێر ڕۆژھەڵات (١٩٨٠ لە کۆتۆل - ٢٠٠٦ لە مەرگەوەڕ ) ئەندامی دامەزرێنەری پارتی ژیانی ئازادی کوردستان، ئەندامی مەجلیسی ئەو پارتە و لە پێشەنگەکانی بزووتنەوەی ئاپۆییست لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو.
ئاریۆس محەممەد سەعید
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئاوازدانەرانی کورد پۆل:زیندووان
سەیان
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ڕۆز فڕانسین ڕۆگۆمبە
ڕۆز فڕانسین ڕۆگۆمبە (Rose Francine Rogombé؛ لە دایکبووی ٢٠ی ئەیلوولی ١٩٤٢ - مردووی ١٠ی نیسانی ٢٠١٥) ژنە سیاسەتوانی گابۆنییە، ئەو لە ماوەی ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٩ تاوەکوو ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩، بە وەکالەت بووە سەرۆکی گابۆن، ئەمەش دوابەدوای مردنی سەرۆکی کۆچکردوو و دەسەڵاتدارە درێژخایەنەکەی عومەر بۆنگۆ بوو. ڕۆز پارێزەر و ئەندامی پارتی دیموکراتی گابۆنی بوو (PDG). ڕۆز فڕانسین ڕۆگۆمبە یەکەم ژنە لە گابۆن کە پلەی سەرۆکایەتی لە ئەستۆ بگرێت.
ڕۆز فڕانسین ڕۆگۆمبە لە ڕۆژی ١٠ی نیسانی ٢٠١٥، لە نەخۆشخانەیەکی شاری پاریس، فەڕەنسا لە تەمەنی ٧٢ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد، لە کۆتا ڕۆژەکانی ژیانی لەو نەخۆشخانەیە چارەسەری پزیشکی دەکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ٢٠١٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢ پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
جووندوولئیسلام
220x440px|وێنۆک جووندوولئیسلام یان سەربازانی ئیسلام، گرووپێکی سەر بە قاعیدە و پێکھاتەکانی سەر بە حیزبووڵڵای لوبنانییان ھەیە، ژمارەیەک لە سەرکردەکانی ڕێکخراوی جیھاد ڕایان گەیاند کە گرووپی «جووندوولئیسلام» سەر بە قاعیدەیە و پلانەکانی لە داھاتوودا زیاتر دەبن، بەو پێیەی کە شێواز و ڕێساکانی قاعیدە پەیڕەو دەکەن، بەڵام بە ناوی جیاوازەوە. عەبدولحەمید سوبح، سەرکردەی گرووپی جیھادی سەلەفی لە سینا، بۆ «» پشتڕاستی کردەوە کە «جووندوولئیسلام» گرووپێکی جیھادییە و ماوەیەکی زۆرە لە سینا بوونیان ھەیە، ھەروەھا ھەندێکیان لە پێکھاتەی لوبنان لەژێر ناوی «سەربازانی خودا-جووندووڵڵا» سەر بە قاعیدەن، بەڵام بۆ یەکەمجار بە ئاشکرا ڕایان گەیاند کە ئەو تەقینەوانەی ئەم دوایییە ئەنجامدراوە لە بینای ھەواڵگریدا خۆیان ئەنجامیان داوە.
کوێرەکانی
کوێرەکانی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان