cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بڕیارنامەی ٨٦٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٦٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٣ی ئەیلوولی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی مۆزامبیک. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٧٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
جۆن ھۆروود
ژیان
دواتر لەگەڵ باوکی لە سپێلتەرێکی ناوخۆیی کاریان کردووە، بە ئەگەرێکی زۆرەوە لە کارگەی ھانھام سپێلتەر بەڵام بەھۆی ڕەفتارە خراپەکانییەوە، لەوانەش فەسادی و تێکدان، لە ساڵی ١٨١٩ کە تەمەنی تەنھا ١٦ ساڵ بوو، لە کارەکەی دوورخرایەوە لە دەوروبەری شارەکەدا، جۆن ھۆروود زیاتر بە کوڕێکی خراپەکار و وێرانکەر ناسرابوو، کە دراوسێکانی ھەراسان دەکرد و گاڵتەیان پێدەکرد. دواتر دوای مردنی کچێکی ناوچەکە بە ناوی ئەلیزا بالسۆم ناوبانگی دەرکرد. جۆن تۆمەتبار کراوە بە فڕێدانی بەردێک کە بەر سەری داوە و بووەتە ھۆی مردنی. ئەو دادگایی کرا و بەھۆی ئەم کردەوەیەوە بە تاوانی کوشتن ناسێندرا، و لە ١٣ی نیسانی ١٨٢١ لە بریستۆڵ نیو گاول ھەڵواسرا، تەنھا ٣ ڕۆژ دوای ١٨ ساڵەی لەدایکبوونی.
قەدریجان
بەلێ ئەم خزانێ مالن، لێ زەنگینێ کەمالن، زەنگینێ ئیدئالن ڕی ڕاستە، ڕیامە ئەو پێخەمبەریامە: زنجیر شکاندن، ئارمانج گھاندن. بابیلوسکان بستان، دیرۆکا ڕاستان، دبێژە دبێژە: گۆوە مەدە ئەفسانەیێ دێوان، بشوندا نەمینە ژ کارڤان کارڤانێ مەدەنییەت، گرووھێ بەشەرییەت. خولاسە، پیشی و پاشا فیلەسۆفە، فیلەسۆفیامە ئەڤە دین، مەزھەب، ئیمان… ببە ئینسان! ببە ئینان! دۆستێ من، دژمنێ پۆستێ من، بەگی ئاخرزەمان! ئەو زەنبیلا تو پێ ھاتی، نەماداتێ ژ ئەزمان.
مردن
لە ساڵی ١٩٧٢ زایینی (١٣٩٣ کۆچی) لە شاری دیمەش کۆچی دوایی کردووە و ھەر لەو شارەدا نێژراوە.
باری ئێڤانس
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣ پۆل:مردووانی ١٩٩٧ پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم
ترکان، گێغی
پۆل:گوندەکانی گێغی
بوومەلەرزەی ٢٠١٠ی چیلی
بوومەلەرزەی چیلی بە ھێزی ٨،٨ ڕیشتێر لە بەرەبەیانی ڕۆژی شەمە ٢٧ی شوباتی ٢٠١٠ی زایینی (٨ خاکەلێوەی ٢٧٠٩ی کوردی) لە وڵاتی چیلی ڕووی دا و بوو بەھۆی کوشتنی لانیکەم ٧٠٠ کەس. ناوەندی ئەم بوومەلەرزە لە ١١٥ کیلۆمیتری باکووری خۆرھەڵاتی شاری کۆنسێپسیۆن و ٣٢٥ کیلۆمیتری باشووری ڕۆژئاوای شاری سانتیاگۆ، پایتەختی چیلی بوو.
ڕەعد
سوورەتی ڕەعد سوورەتی ١٣ی قورئانە و ٤٣ ئایەتە. سوورەتێکی مەدینەییە و دوای سوورەتی یووسوف دابەزیوە.
ئیبراھیم (سوورەت)
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
٧١١ (ژمارە)
٧١١ (حەوت سەد و یازدە) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٧١٠ و ٧١٢.
پەڕگەی کۆمپیوتەر
لە کوردیدا بە «پەڕگە» و «دۆسیە» (لە فەڕەنسییەوە: dossier) وەرگێڕراوەتەوە.
لاکێشەی زێڕین
تایبەتمەندییەکی جیاوازی ئەم شێوە ئەندازەیییە ئەوەیە کە کاتێک پاژێکی چوارگۆشەی لێ لادەبردرێ، ئەوەی دەمێنێتەوە دیسان لاکێشەیەکی زێڕینی دیکەیە. ئەم لابردنی چوارگۆشەیە دەکرێ بێبڕانەوە دووپات بێتەوە و ھەرجار لاکێشەیەکی بچووکتر کە لاکانی خاوەنی ھەر ئەو ڕێژەیەن بمێنێتەوە.
دڕۆڵە
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
خاریخی سەروو، گێغی
خاریخی سەروو گوندێکی سەر بە شاری گێغیی سەر بە پارێزگای بینگۆلی باکووری کوردستانە، کە لە لایەن میریی تورکیاوە وێران کراوە.
ڕەشەقەڵات
ڕەشەقەڵات (Reşeqellat، بە فارسی: رشیدقلعه) گوندێکە لە بەخشی ناوەندی لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٧٨ کەس لە ٧٧ بنەماڵەدا بووە.
سەیفەدین قوتز
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو پۆل:لەدایکبووانی ١٢٢١ پۆل:مردووانی ١٢٦٠
٧١٧ (ژمارە)
٧١٧ (حەوت سەد و حەڤدە) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٧١٦ و ٧١٨.
بەڵخە
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی عێراق
حۆرور، گێغی
پۆل:گوندەکانی گێغی
ڕێژەی زێڕین
مێژوو
ژمارەیەک لە تیژترین زەینگەلی بیرکاریی ھەموو سەردەمان، لە پیتاگۆرس و ئیقلیدس لە یۆنانی دێرینەوە بگرە، ھەتا بیرکاری سەدەکانی ناوەڕاست لێونادرۆ پیزا و ئەستێرەناسی ڕۆژگاری ڕێنێسانس یۆھانس کێپلەر و کەسایەتییە زانستییەکانی ئەمڕۆ وەکوو ڕۆجر پێنڕۆز، ماوەیەکی یەکجار زۆر لە کاتی خۆیانیان خەرجی ئەم ڕێژە سادەیە و تایبەتمەندییەکانی کردووە. بەڵام ئەوە تەنیا بیرکاران نین کە دڵیان لەم ڕێژەیە چووە. زیندەوەرناسان، ھونەرمەندان، مێژووناسان، تەلارسازان، دەروونناسان و تەنانەت عاریفانیش سەبارەت بە سەرچاوەی ڕاکێشەریی ئەو ڕێژەیە و بنەما و ھۆی دەرکەوتن و ئامادەبوونی لە ھەموو جێگەیەکدا، دواون و بەقووڵی تێ ڕاماون. لە ڕاستیدا، ڕەنگە ڕەوا بێ بوترێ ھیچ ژمارەیەکی تر لە مێژووی بیرکاریدا ئەوەندەی ڕێژەی زێڕین سەرۆدەری بیرمەندانی گشت بوارەکان نەبووە.
ڕۆحنامە
ڕوحنامە بە شێوەی ھەنگاو بە ھەنگاو بە کلتوری تورکمانی ئاشنا کرا. نیازۆڤ یەکەم جار دانەی لە قوتابخانە و پەرتوکخانە نەتەوەیییەکان دانا بەڵام لە کۆتاییدا بوو بە پەرتوکێک کە ھەموو ھاووڵاتیانی تورکمانستان ناچارکران بیخوێنە تا گەیشتە ئەو ڕادەیەی بوو بە پەیرەوی قوتابخانەکان و زانکۆکان تەنانەت بوو بە مەرج بۆ پێدانی مۆلەتی شوفێری لە تورکمانستان. دوای مردنی نیازۆڤ لە کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦ ناوبانگی بەرز مایەوە ھەرچۆنێک بێت لەم چەند ساڵەی دواییدا کاتێک گوربانگولی بێردیموحەمیدۆڤ بوو بە سەرۆکی تورکمانستان پەرتوکەکە لە پەیرەوی قوتابخانە گشتییەکان و زانکۆکان لادران. وێنۆک|225px| بەرگی پێشەوەی پەرتوکەکە
پێشینە
ستالین ئەم داستانانەی بە «گوماناوی سیاسی» زانیبوو و پێی وابوو توانای وروژاندنی ھەستی نەتەوەپەرستی لەنێو جەماوەردا ھەیە بۆیە تا ساڵی ١٩٥١–١٩٥٢ نزیکەی ھەموو داستانە گرنگەکانی تورکمانی قەدەغەکرد.
ئەمانەش ببینە
کتێبی سەوز (قەزافی)
ڕیش
وێنۆک|پیاوێکی [[یەمەن|یەمەنی کە خاوەنی ڕیشە|alt=]] ڕیش یان ڕدێن مووێکە کە لە ڕوومەت و چەناگەی پیاو دێت، ئەوەش نەریتێکە بەڵگەیە لەسەر گەورەبوون و ھەرزەکاریی پیاوان، وەک چەندیندیکە وەک: بنھەنگڵ، زڕینی دەنگ، بەھێزبوونی ماسوولکە بەلام ھەندێک جار دوائەکەون لە پێگەیشتنی کەسەکە.
ئێڤەنێسنس
گرووپەکە چەندجارێک گۆڕانکاری بەسەردا ھاتووە: دەیڤد ھاجێز لە ٢٠٠٢دا گرووپەکەی بەجێھێشت و دۆزەرەوەی گرووپ بێن موودی لە ٢٠٠٣ (لە نیوەی گەشتەکەی کەوتوو دا)، بەیسژەن ویڵ بۆید لە ٢٠٠٦ و بەدوایدا جان لێکامت و ڕاکی گرەی لە ٢٠٠٧دا و تێری باڵسامۆ لە ٢٠١٥، لە ئەنجامدا ھیچ کامێک لە سێ ئەلبومەکانی ستودیۆی ئێڤەنێسنس ھەمان ئەندامانی لەخۆ نەگرتووە، کۆتا دوو گۆڕانکاری بووە ھۆی وچانێکی درێژخایەن بۆ گرووپەکە. بیلبۆرد پلەی حەفتا و یەکەمینی بە ئێڤەنێسنس داوە لە لیستی باشترین ھونەرمەندانی دەیە.
٢٠٠٢–٢٠٠٥: کەوتوو و ھەرشوێنێک جگە لە ماڵەوە
دواتر لە ساڵی ٢٠٠٣ ئەندامانی گرووپەکە پێکھاتبوون لە ئەیمی لی و بێن موودی ھاوڕێکانی جان لێکامت، ڕاکی گرەی و ویڵ بۆید کە ھەموویان کاریان لەسەر گۆرانییەکانی پێشوویان کردبوو. کاتێک گرووپەکە خەریکی ڕێکخستن و چاککردنی ئەلبومەکە بوون ئۆفەرێکیان بەدەست ھێنا لە لایەن کۆمپانیا نینتێندۆ بۆ ئەوەی ھەندێک لە گۆرانییەکانیان پەخش بکەن لە «نینتێندۆ فیوژن تور» بە خۆشحاڵییەوە ئۆفەرەکەیان وەرگرت و لە ساڵی ٢٠٠٣ نینتێندۆ کۆنسێرتێکی بۆ کردن.
٢٠٠٩–٢٠١٥: ئێڤەنێسنس و پشووەکەیان
ئێڤەنێسنس گەڕانەوە ناو ستودیۆ لە ٢٢ی شوباتی ٢٠١٠ بۆ تۆمار کردنی ئەلبومەکە. دواتر ویڵ ھەنت گەڕایەوە بۆ گرووپەکەو چێلۆژەن دەیڤد کامبڵیش کە پێشتر لە ئەلبومی «دەرگا کراوەکە» دا کاری کردبوو گەڕایەوە. ڕۆژی بڵاو کردنەوەکەی لە لایەن دەرھێنەر ستیڤ لیڵیوایت دیاری کرا، دواتر ئەیمی لی وتی کە «ئەو کەسێکی باش نەبوو بۆ ئەم کارە» بۆیە نیک ڕاسکیولونێکس جێی گرتەوە.
ئێڤەنێسنس گەشتەکەیان وەستاند بۆ ئەوەی بەشداری لە گەشتی کارنیڤاڵ ئۆف مادنس بکەن لەپاڵ ھونەرمەندەکانی وەک ھەیڵستۆرم، کاڤۆ، نو مێدێسن و شیڤێڵ. ئەم گەشتە لە ٣١ی تەممووزی ٢٠١٢ دەستی پێکرد لە سپرینگفیڵدی ئیڵینۆی و بەردەوام بوو تاکو ٢ی ئەیلولی ٢٠١٢، کۆتایی پێ ھات لە بەفەڵۆی نیویۆرک. گەشتەکەی ئێڤەنێسنس دەستی پێکردەوە لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ لەگەڵ چەند وەستانێکدا لە باشووری ئەمریکا، کۆستاریکا و پاناما. گەشتەکە لە ٩ی لە تشرینی دووەمی ٢٠١٢ کۆتایی پێھات لە لەندەن لە مەیدانی '«وێمبڵێی.» لی ڕایگەیاند کە پلانی گرووپەکە ئەوە بوو کە پشویەکەی درێژخایەن بدات دوای گەشتەکە، وتی «لە کۆتایی گەشتێکی دوورو درێژ پێویستە بێیتەوە سەرخۆت. پێم وایە دوای گەشتەکە پشویەک دەدەین و بیر لە ھەمووشتێک دەکەینەوە.»
قەقنەس
thumb|وێنەی قەقنەسێ کە لەلایەن وێنەکێش فرێدرێچ جەستن بێرتک کێشراوە قەقنەس (بەئینگلیزی:Phoneix، گریکی دێرین: Φοῖνιξ، بەفارسی: ققنوس، عەرەبی: العنقاء)، باڵندەیەکی خەیاڵییە، باسی لێکراوە لە داستانە کۆنەکانی عەرەب وەکو سەرچڵییەکانی سندیباد و ھەزار و یەک شەو، بەگشتیی لەنێو داستانە فارسی و رۆمانی و گریکی و میسڕی و چینییەکاندا ھەبووە. قەقنەس، وەکو بێچووی باڵندەیەکی پیرۆز لەنێو داستانەکاندا چاوی لێکراوە. باڵندەیەکە لەسەر هێلکەکەی دەنیشێ و تاکو ئەتروکێ لە کاتی تروکاندا ئەوەندە بە خۆشی بێچوەکەی دەخوێنێ و پوش و پەڵاش لە دەوری خۆی کۆدەکاتەوە تاوەکو پوشەکان ئاگر دەگرێ و خۆشی ئەسوتێ، جا بەو بێچوەی کە لە هێلکەکە ئەتروکێ پاشانیش ئەبێتەوە بەو دایکە دەڵێن قەقنەس
گەورە شاعیرەکانی کورد بەو واتایە بەکاریان هێناوە و هەندێکیش بە پاشماوەی خەڵوز و ئاگر بەکاریان هێناوە بەڵام رای یەکەم لای شاعیران پەسەندترە
کتێبخانەی نەتەوەییی ڕووسیا
وێنۆک|بینای سەدەی ١٨ی کتێبخانە
دۆڵبیان
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی عێراق
جۆن ناش
جۆن فۆربس ناش جونیەر (١٣ی حوزەیرانی ١٩٢٨–٢٣ی ئایاری ٢٠١٥) زانای بیرکاریزانی ئەمریکی بوو کە دۆزینەوەی کردوە لە بواری بیردۆزی یاری، ئەندازەی جیاکاری، و توێژینەوەی بواری بەشە ھاوکێشە جیاکارییەکاندا. کارەکانی ناش ڕووناکی خستووەتە سەر فاکتەرە زاڵەکانی بەخت (ئەگەرەکان) و بڕیاردان لە ناو سیستمە ئاڵۆزەکاندا لە ژیانی ئاسایی ڕۆژانەماندا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨ پۆل:مردووانی ٢٠١٥ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئابووری پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن پۆل:مولحیدانی ئەمریکا
یوری ڕاتاس
یوری ڕاتاس (بە ئەستۆنیایی: Jüri Ratas؛ لەدایکبووی ٢ی تەممووزی ١٩٧٨) سیاسەتوانێکی ئیستۆنییە. لە ساڵی ٢٠٠٥ تا ٢٠٠٧ سەرۆکی شارەوانی تالین و جێگری سەرۆکی پەرلەمانی ئیستۆنیا بوو، ھەروەھا لە ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ دا بە سەرۆک وەزیرانی ئیستۆنیا ھەڵبژێردرا بووە ١٨مین سەرۆک وەزیر بەڵام لە ١٣ی کانوونی دووەم دەستی بە کار کێشایەوە لە جێگای ئەو کایا کالاس بووە سەرۆک وەزیران.
تیتان (مانگ)
وێنۆک|وێنەی مانگی تیتان
خاریخی خواروو، گێغی
خاریخی خواروو گوندێکی سەر بە شاری گێغیی سەر بە پارێزگای بینگۆلی باکووری کوردستانە، کە لە لایەن میریی تورکیاوە وێران کراوە.
جاوری
جاوری گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بیارە، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
سوێروێ
سوێروێ (Swêrwê، بە فارسی: سویرو) گوندێکە لە بەخشی ناوەندی لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٠٠ کەس لە ٦١ بنەماڵەدا بووە.
تاھا (سوورەت)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان پۆل:مووسا
پەرویز بەنەفشی
پەرویز بەنەفشی گیەڵانی (١٩٤٦ لە گیەڵان - ) ھەڵبەستوانێکی کوردە کە بە زمانی کوردی و زاراوەی کوردیی کەڵھوڕی ھەڵبەست دەڵێت. نازناوی «سابر»ە.
ئەنبیا
سوورەتی ئەنبیا سوورەتی ٢١ی قورئانە و ١١٢ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی تاھا دابەزیوە.
ئارک، گێغی
ئارک گوندێکی سەر بە شاری گێغیی سەر بە پارێزگای بینگۆلی باکووری کوردستانە، کە لە لایەن میریی تورکیاوە وێران کراوە.
ئەمریکانۆ (فیلم)
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣
حەج (سوورەت)
سوورەتی حەج سوورەتی ٢٢ی قورئانە و ٧٨ ئایەتە. سوورەتێکی مەدینەییە و دوای سوورەتی ئەنبیا دابەزیوە.
پەڕەوازەکردن
وێنۆک|کاتی چونی ڕووناکی سپی بۆناو ئاوێزەیەک.
٢٢٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئاڤتارچ، گێغی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:گوندەکانی گێغی
بڕیارنامەی ٨٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٣ پۆل:کرواتیا لە ١٩٩٣ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کرواتیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
٧٢٨ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئونگوزوک، گێغی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:گوندەکانی گێغی
٧٢٩ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٢٢٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
سانسۆرکردنی ویکیپیدیا
ئێران
لە تشرینی دووەمی ٢٠١٣، تووێژینەوەیەک بڵاوکرایەوە کە لەلایەن زانکۆی پێنسلڤانیا لە ئەمریکا. تووێژینەوەکە لەلایەن کۆلین ئەندەرسن و نما نازەرییە نووسرابوو. لەم تووێژینەوەیە پشکنین بۆ ٨٠٠ ھەزار وتار لە ویکیپیدیای فارسی کرا کە لەنێویاندا ئەوە دۆزرایەوە کە حکوومەتی ئێرانی ٩٦٣ لەو وتارانەی سانسۆر کردووە. بەپێی تووێژینەوەکە وتارەکان ئەوانەبوون کەبەشێک لە ناوەڕۆکەکانیان لەسەر بیرووباوەڕی ئایینی، ڕەخنەگرتن لە ئێران و پۆلیسی وڵاتەکەبوو. جگە لەوانەش بەپێی تووێژینەوەکەبێت ئەوا نیوەی وتارە سانسۆرکراوەکان وتاری ژیاننامەیی بوون، لەنێویشیاندا ئەو وتارانە ھەبوون لەسەر ژیانی ئەو کەسانەی کە کووژراون یان زیندانیبوون.
سەرچاوەکان
پۆل:ویکیپیدیا
٧٣٠ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
بەڵگە (ڕاستی)
بەڵگە بریتییە لە بەڵگەیەک یان مشتومڕێکی تۆکمە و شیاو دەربارەی ڕاستیەکی پێشنیارکراو.
ڕوونکردنەوە
ھەروەھا واژۆ بەڵگەیەکی پتەو و توندە وەک نیشانەیەکی خاوەندارێتی؛ شیکاری دەست خەت دەکرێت وەک بەڵگە بەکاربھێنرێت بۆ سەلماندنی خاوەندارێتی نووسراوێک بەشێوەیەکی کەمتر پتەو لە واژو. زانیارییەکی ویستراو لە نووسراوێک دا دەکرێت وەک بەڵگە تەماشابکرێت کە نووسەر توانای دەست گەیشتنی ھەبووە بۆ زانیارییەکە و دواتر دەکرێت ببێتە ھۆکاری دەستخستنی شوێنی نووسەر لە کاتێکی دیاریکراودا و ئەمەش یارمەتیدەر دەبێت نووسەرەکە پاساوێکی درووست و یاسای ھەبێت بۆ یەکلایکردنەوی دۆسییە دادگاییەکەی.
٧٣١ (ژمارە)
٧٣١ (حەوت سەد و سی و یەک) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٧٣٠ و ٧٣٢.
تیپی مۆسیقای سلێمانی
بەرھەمەکان
محەممەد ئیبراھیم عەبدول (حەمە قوتو)
نەورۆز عەلی:
٧٣٣ (ژمارە)
٧٣٣ (حەوت سەد و سی و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٧٣٢ و ٧٣٤.
سەرۆک وەزیرانی ئیستۆنیا
سەرچاوەکان
پۆل:پێرستی سەرۆک وەزیران بەپێی وڵات
بەرەی کوردی
بەرەی کوردی لە ڕۆژاوای کوردستان و ناوچە تێکەڵاوە نەتەوەیییەکانی باکووری سووریا وەکوو شێخ مەقسوود، ئەشرەفیە، حەلەب، کانتۆنی عەفرین، ھەرێمی شەعبا و باکووری پارێزگای ڕەققە چالاکی بەڕێوە دەبات. ھەروەھا وەکوو بەشێک لە فەتحی حەلەب لە ناوچەکانی بووستان پاشا، حەیدەریە و حەندەراتی حەلەب ھەتا تشرینی دووەمی ٢٠١٥، کاتێک کە فەتحی حەلەب بە سوپای شۆڕشییەکان بانگەوازی شەڕکردنی دا، شەڕی کرد.
٧٣٤ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
دەگاشێخان
جوگرافیا
دەگاشێخان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھانەگەرمڵە لە شارستانی پاوە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی پاڵانیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەوێڵە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارەدێی بیارە.
بەرامەی ژنێک (فیلم)
چیرۆک
چارڵز تووشی رووداوێك بووە لە خوێندنگەی کە ئەگە چارەسەر نەکرێت دەبێتە هۆی وەدەر نانی لەو خوێندنگەیەی
ئەکتەرەکان
کریس ئودانێل دە ڕۆڵی چاڕڵز سیمس
کوا دەمۆن ، بێن ئەفلێک ، برەندەن فرازێر دانتێ باسکۆ، کریس ڕاک و ستیڤن دۆرف تاقی کرانەوە بۆ ڕۆڵی چاڕڵز سیمس. هەروەها جەک نیکڵسۆن ڕۆڵی فڕانک سلەیدی پێ پێشنیار کرا بەڵام ڕەتی کردەوە.
سەرچاوەکان
١. ویکیپیدیای ئینگلیزی
لایتکۆین
وێنۆک لایتکۆین (LTC یاخود L) دراوێکی ئەلکترۆنی نێوان دوو کەسە (peer-to-peer) و پرۆژەی سۆفتوێرێکی کراوەیە کە بڵاوکرایەوە لەژێر ڕێگەپێدانی MIT/X11. لایتۆکین دراوێکی زووی ئاڵت کۆین بوو، کە لە تشرینی یەکەمی ٢٠١١ دەستی پێکرد. لە وردەکاری تەکنیکیدا، لایتکۆین بە نزیکەی ھاوتای بیتکۆینە.
مێژوو
ئەوە کۆدی سەرچاوەی کرێدەری بیتکۆین کۆر بوو، جیاواز بوو بە پلەی یەکەم بەھۆی کەمبوونەوەی کاتی دروستکردنی بلۆک (٢٫٥ خولەک)، زیادبوونی زۆرترین ژمارەی دراوەکان، ئەلگۆریتمێکی جیاوازی ھاشکردن (scrypt، لەبری SHA-256)، و GUIیەکی کەمێک دەستکاریکراو.
ئازادلیق پرۆسپێکتی (میترۆی باکوو)
ئازادلیق پرۆسپێکتی وێستگەیەکی میترۆی باکوویە. لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ کرایەوە.
سەرچاوەکان
ئازادلیق پرۆسپێکتی
لۆقا
لۆقا لە نەریتی کڵێسادا
بە گوێرەی ئیپیفانیۆس، لۆقا لەگەڵ پۆڵس دەچێتە ڕۆما، دوای ئەوەی کە پۆڵس کوژرا لۆقا بەردەوام بوو لە کاری میسیۆنەری تا مردنی لە ساڵی ٩٠ی زایینی، پێدەچێت نیرۆ قەیسەری ڕۆما فەرمانی داوە سەری ببڕدرێت دوای ئەوەی لەلایەن قەشە بتپەرستەکان ئیدانە کرا تەرمەکەی خرایە ناو کیسەیەکەوە و فڕێیدایە ناو دەریاوە، بەڵام تەرمەکەی گەیشتە کەنار پیاوێکی مەسیحی لۆقای دۆزییەوە و کفنی کرد، کڵێسەی کاسۆلیکی لە ١٨ی تشرینی یەکەمدا یادی دەکەنەوە.
دوکانا
جوگرافیا
دوکانا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
کەوپێچ
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
بڕیارنامەی ٨٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لەمەڕ سزادانی ڕێژیمەکان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:ھایتی لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھایتی
٢٣٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ھیساکۆ کانێمۆتۆ
ژیان
کانێمۆتۆ چووەتە قوتابخانەی ناوەندی لە کامۆگاتا، ئۆکایاما، پێش ئەوەی بچێتە ناو کۆرسی کاری دەنگی لە قوتابخانەی دەنگی پەیمانگای ھونەری لە کۆبێدوای دەرچوون لە قوتابخانە دەچێتە تۆکیۆ دەچێتە پاڵ (Production Baobab) بەشداری ئەنیمی کردووە لەژێر ناوی جوری ئایکاوا، و براوەی خەڵاتی "Best Rookie Actress" بردووەتەوە لە پێنجەم ڕێورەسمی خەڵاتەکانی سێیو
پانادۆڵ
200px|وێنۆک|چەپ|دەنکۆڵەی ٥٠٠ میلیگرامیی پانادۆڵ
دزێ
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
یادگاریی کۆمەڵکووژیی جووەکانی ئەورووپا
وێنۆک|وێنەی یادگاریی کۆمەڵکووژیی جووەکانی ئەورووپا یادگاریی کۆمەڵکووژیی جووەکانی ئەورووپا (بە Holocaust-Mahnmal)  هەروەها ناسراوە بە یادگاریی هۆلۆکۆست، یادەوەرییەکە لە بەرلین بۆ قوربانیانییە جووەکانی هۆلۆکۆکۆست، لەلایەن تەلارساز پیتەر ئایسێنمان و بۆرۆ هاپۆڵد دیزاین کراوە. لە ڕووبەری ١٩،٠٠٠ مەتر چوارگۆشە پێکهاتووە کە ٢،٧١١ بەردی کۆنکرێتی تێدایە. پلانی سەرەتایی بریتی بوو لە دانانی نزیکەی ٤٠٠٠ بەرد دابنرێت، بەڵام دوای دووبارە ژماردن، ژمارەی ئەو تەختانە کە دەتوانن بە شێوەیەکی ئاسایی بگونجێن لەگەڵ ڕووبەرەکە ئەوا بڕیاری دانانی ٢،٧١١ بەرد درا. لەم یادەوەرییە ناوی ٣ ملیۆن قوربانیی جوو نووسراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن پۆل:مێژووی جوولەکەکانی ئەڵمانیا
تۆڕی میدیاییی ڕووداو
ڕووداو (ماڵپەڕ)
پۆرتاڵی ڕووداو تایبەتە بە ھەواڵ و چالاکییەکانی کوردستان و ڕۆژھەڵاتی ناوین و جیھان و ئابووری لەپاڵ ئەمەشدا چاوپێکەوتن (ھەڤپەیڤین) و وتار و بیروڕا و بابەتە کۆمەڵایەتیی و وەرزشی لەماڵپەڕەکە بڵاو دەبێتەوە، جگە لەوانە پۆرتاڵەکەی ڕووداو ھەل بە سەردانیکەران دراوە لە بەشی رووداوی تۆ، ئەمەو وێڕای ئەوەی ماڵپەڕەکە بە زاراوەی کورمانجی و سۆرانی بەردەستە و ھاوکاتیش بە زمانی ئینگلیزی و عەرەبی و تورکیش ڕووماڵی ھەواڵەکانی دەکات.
پیاوێک لە حەمامی جووەکان
چیرۆک
دلێر، کوڕەکوردێکی مەریوانیی دانیشتووی سلێمانی کە ماوەیەکیش لە شاخ پێشمەرگە بووە، بڕیار دەدات ڕوو لە ئەورووپا بکات، لە وڵاتی نەرویج دەگیرسێتەوە و لەوێ لە کاتێکدا بێپووڵە و زمانی ئەوان نازانێت و ئینگلیزییەکەیشی زۆر باش نییە، دەست بە ژیانێکی سەخت و دژوار دەکات؛ بە ھەڵکەوت و لە ڕێگەی ھاوڕێیەکییەوە، بەناوی چەتۆ لەگەڵ حەمامێکی ژێرزەوینیی ھەرزانی تایبەت بە پیاوان ئاشنا دەبێت کە جگە لە خۆشووشتن تێیدا، بۆ مەبەستی سێکسکرنیش بەکار دەھێندرێت؛ دلێر چەندین جار ڕێی لەو حەمامە دەکەوێت؛ لە درێژەدا دلێر بە تاوانی کوشتنی ھاوڕێکەی لە ھەمان وڵات بۆ ماوەیەکی کاتی، دەکەوێتە بەندیخانە و لەوێش تووشی کەسایەتیی تر دەبێت؛ دواتر دلێر دەگەڕێتەوە کوردستان، شاری سلێمانی، کەچی ھەر لە فڕۆکەخانە لەلایەن کەسانێکی نەناسراوەوە دەستبەسەر دەکرێت و بۆ ماوەیەک زیندانی و ئەشکەنجە دەکرێت، تاوەکوو لە ئاکامدا ئاشکرا دەبێت کێن و چ ئامانجێک دەپێکن؛ ڕۆمانەکە خۆژیاننامەیە و ڕاناوی کەسی یەکەمی تاک نووسیویەتی و لە کۆتاییدا دەردەکەوێت کە ئەم بەسەرھاتەنە لە ڕێگەی دەستنووسەکانی دلێرەوە کە دوای کوژرانی کەوتوونەتە دەست ژنەکەی، گێڕدراونەتەوە.
تایبەتمەندییەکان
ڕۆمانەکە پوخت نووسراوە و لە درێژدادڕی دوورە کە ئەمەیش لەلایەن ھەندێک خوێنەر و ڕەخنەگرەوە وەکوو خاڵێکی لاواز ئاماژەی پێ کراوە. تەجرەبەکانی نووسەر وەکوو دەرھێنەرێک لەسەر چۆنییەتی گێڕانەوە کاریگەر بووە، بە جۆرێک کە لە کاتی خوێندنەوەدا ھەست بەوە دەکەیت خەریکی چاولێکردنی فیلمێکی سینەماییت.
بڕیارنامەی ٨٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی سۆمالیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٩٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ژان دۆرمێسوون
ژان دۆرمێسوون ڕۆماننووس و ڕۆژنامەوانی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
٧٤١ (ژمارە)
٧٤١ (حەوت سەد و چل و یەک) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٧٤٠ و ٧٤٢.
٧٤٢ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئەشق و تۆڵە
بەرهەمهێنان
ئەشق و تۆڵە لە زنجیرە تەلەفزیۆنییەکەی کۆریای باشووری خاتوونی جوانی سینگڵەوە دروستکراوە ، کە لە ساڵی ٢٠١٤ پەخشکرا. ئەڵقەکان لەلایەن ئۆزلەم ئینجی حیکمئۆغڵو و نیل گولەچ ئونسالەوە نووسراون. وێنەگرتنی زنجیرەکە لە ئەستەنبوڵ ئەنجام دەدرێت.
پەخش
ئەڵقە نوێیەکانی زنجیرەکە هەموو هەینییەک کاتژمێر ٢٠:٠٠ بە کاتی ناوخۆ لە کەناڵی فۆکس تورکی پەخش دەکرێن، و لە کوردستان لە کەناڵی ئین ئاڕ تی٢ پەخشدەکرێت لە سەحات ٢٢:٠٠.
ڕەخنە
بیرگول ئولوسۆی لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ڕۆژنامەی بنچینەگەریی ئیسلامی تورکی یەنی ئاکیت لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١، بیرگول ئولوسۆی کە ڕۆڵی کارەکتەری ڕەیحانی گێڕا، وتی کە هەندێک دەرهێنەر و بەرهەمهێنەر "مامەڵەی ئیمتیازاتیان پێدەدرێت". ڕۆژنامەکە خۆی زنجیرەکە و بەرهەمەکانی دیکەی فۆکس تورکیای بە "بێ ئەخلاق" ناوبردووە.
بڕیارنامەی ٨٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:مۆزامبیک لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ مۆزامبیک
ئەلییێ
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
بنەخوێ
بنەخوێ (Bnexwê، بە فارسی: بنه خوی) گوندێکە لە بەخشی ناوەندی لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٠٨ کەس لە ٦٧ بنەماڵەدا بووە.
زەردەھاڵ
جوگرافیا
زەردەھاڵ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گوڵپ و لە باشوور لەگەڵ گوندی خەرپانی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بنجەودڕەی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خارگێڵان.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی عێراق
٧٤٥ (ژمارە)
٧٤٥ (حەوت سەد و چل و پێنج) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٧٤٤ و ٧٤٦.
یەکسانیی جێندەری
لە جەنگی جیھانیی دووەمەوە، جوڵانەوەی ئازادیی ژنان و ڕێبازی یەکسانیی ژن و پیاو (فێمێنیزم) ھەستاون بە دامەزراندنی جوڵانەوەیەکی گشتی بۆ ناساندنی مافەکانی ژنان. نەتەوە یەکگرتووەکان و دامەزراوە نێودەوڵەتییەکان چەندەھا پەیماننامە و کۆبوونەوەیان ئەنجام داوە سەبارەت بە بانگەشە و بەرەوپێشبردنی یەکسانیی جێندەری، ھەرچەندە ئەو پەیماننامە و کۆبوونەوانە لەلایەن ھەموو وڵاتانی جیھانەوە نەناسێنراوە و دانی پێدانەنراوە.
یاسین (سوورەت)
سوورەتی یاسین سوورەتی ٣٦ی قورئانە و ٨٣ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی فاتر دابەزیوە.
پارێزگای سۆفیا
پارێزگای سۆفیا پارێزگایەکی بولگاریایە. پارێزگاکە سۆفیا لە خاکەکانیدا ناگرێتەوە، بەڵام سۆفیا وەک ناوەندی ئیدارییەکەی دەمێنێتەوە. پارێزگاکە ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگاکانی پێرنیک، کیوستێندیل، بلاگۆێڤگراد، پازاردژیک، پلۆڤدیڤ، لۆڤچ، ڤراتسا، مۆنتاناو «پارێزگای شاری سۆفیا» و لە باکووری ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەڵ سربیا.
ئایدیۆلۆجی
پەراوێز
پۆل:زاراوەکانی کۆمەڵناسی پۆل:کۆمەڵناسی پۆل:ھزر پۆل:فەلسەفەی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مەعریفەتناسی  پۆل:فەلسەفەی سیاسی پۆل:وشە سیاسییەکان پۆل:تیۆرییە فەلسەفییەکان پۆل:تیۆریی ڕەخنەیی
کۆژک
کۆژک گوندێکی ناوچەی بادینانی باشووری کوردستانە کە ڕژیمی بەعس گوندەکەی لەسەر نەخشەی کوردستان سڕییەوە و گشت دانیشتووانی گوندەکە بە کیمیاباران کوژران.
٧٤٧ (ژمارە)
٧٤٧ (حەوت سەد و چل و حەوت) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٧٤٦ و ٧٤٨.
تیپی مۆسیقای کۆژک
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
ھێرشی سەر کونسوڵخانەی ئیسرائیل لە بەرلین
سەرچاوەکان
پۆل:پارتی کرێکارانی کوردستان پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٩٩
ئاب
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
ساد
سوورەتی ساد سوورەتی ٣٨ی قورئانە و ٨٨ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی سافات دابەزیوە.
نارنجڵە
نارنجڵە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بیارە، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
نارنجڵە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی باخەکۆن و لە باشوور لەگەڵ گوندی درەکێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھانەگەرمڵە لە شارستانی پاوە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خارگێڵان.
مەھدی عامل
مەهدی عامل لە نێوان ئاژاوە و تۆنوتیژیەکانی شەڕی ناویی لوبنان (١٩٩٠-١٩٧٥) لە تەمەنی ٥١ ساڵی تیرۆر کراو، و نیشانە و بەڵگەی یەکجار کەمێک بە دەست گەیشتووەتەوە کە بکوژەکەی ئاشکرا بکات.
ئەورسی
جوگرافیا
ھێشمەوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ماڵتا
ئایین و پێکھاتەکان
نزیکەی ٥ لەسەدی دانیشتوان تێیدا خەڵکانی بێگانەن و دانیشتوانی ماڵتە بەشێوەیەکی یاسایی و گشتی مەسیحی کاتۆلیکن.
دۆڵی گورگەکان
کاستی بەرهەمەکە
و ئەکتەرە سەرەکیەکانی ڕۆڵ دەبینن لە درامای دۆڵی گورگەکان ئەمانەی خوارەوەن؛
بەشی دووەم
و بەشی دووەمی دۆڵی گورگەکان زیاتر لە بارەی تیرۆرەوە ئەدوا، و بەڵام نمایشی دراماکە وەستێنرا لە دوای زنجیرەی دووەمی لەبەر ئەو هەڕەشەیەی بەرەو ڕووی کەسایەتییەکانی دراماکە بوویەوە، لەبەرئەوەی تیرۆری ڕوون دەرکردەوە لەگەڵ پەیوەندی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بە تیرۆرەوە.
بەشی چوارەم
و پاشان عەبدول حەی لەدوای برینداربوونی ئەکەوێتە دەستی ئارۆن فیلەری پیاوی ئەمەریکا و لە ژێر ئازاردان بۆ ئەوەی زانیارییان بداتێ یادەوری لە دەست ئەدات و دە ساڵ ئەگەڕێتە دواوە، و موڕاد سەرقاڵ ئەبێت بە چارەسەرکردنی عەبدول حەییەوە لە دواییدا و چەندین ڕووداوی گەورەش لەم میانەیەدا ڕوو ئەدەن، تا دواجار ئەسکەندەری گەورە ژنەکەی موڕاد و کچەکەی ئەفڕێنێت و پێش ئەوە بیانتەقێنێتەوە ئارۆن فیلەر کچەکەی موڕاد ئەفڕێنێت، بەڵام موڕاد وا ئەزانێت کچەکەی لەگەڵ دایکیا لە تەقینەوەکەدا گیانیان لە دەستداوە، و پاشان کۆتایی دێت بە لە پەتدانی ئەسکەندەر لەلایەن موڕادەوە.
فیلمەکانی دۆڵی گورگەکان
هاوکات لەگەڵ ئەم زنجیرە درامایانەدا، سێ فیلمی دۆڵی گورگەکان هەیە، ئەوانی دۆڵی گورگەکان - عێراق، دۆڵی گورگەکان - گلادیۆ و دواجار دۆڵی گورگەکان – فەلەستین دوای هێرشەکەی ئیسرائیل بۆ سەر کەشتیگەلی ئازادی دەرکرا.
ئێیچیرۆ ئۆدا
ئێیچیرۆ ئۆدا (尾田栄一郎 ئۆدا ئییچیرۆ) مانگاکایەکی ژاپۆنییە، لەدایکبووی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥ـە لە کوماموتو. وە ناسراوە بە دروستکەری پڕ فرۆشترین مانگا لەسەر گۆی زەوی "وەن پیس".
بەنداوی ئازاد
بەنداوی ئازاد بەنداوێکی خاکییە لە شارستانی سنە و لە نزیکی گوندەکانی میانە و نگڵ دروست کراوە. لە پاشەکەوتی ئاوی ئەم بەنداوە بۆ کشتوکاڵی دەشتی قوروە و دێولان کەڵک وەردەگیرێت.
سەرچاوەکان
ئازاد پۆل:بەنداو پۆل:بەنداوەکانی ئێران
ئامێری تار
120px|وێنۆک|تاری ئێرانی تار ئامێریکی ژێداری ئێرانیە، یەکێکی ترە لە خانەوادەی ئامێرە سیمدارەکان کە بە ڕیشەیەکی ئاسنین لێدەدرێت و جگە لە ئێران لەناوھەندێ لە وڵاتانی ئازەربایجان و ئەرمەنستان، تاجیکستان و گورجستان ھەروەھا کوردستان بەکاردەھێنرێت بە تایەبت لە موزیکی فۆلکلۆردا. پێشتر تاری ئێرانی پێنج سیمی ھەبوو بەڵام غوڵام حسەین دەروێش یاخود دەروێش خان سیمی شەشەمی بۆ زیاد کرد کە تائێستاش بەکاردەھێنرێت.
موئمن
سوورەتی موئمن سوورەتی ٤٠ی قورئانە و ٨٥ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی زومەر دابەزیوە.
کانتۆنی کۆبانی
کانتۆنی کۆبانێ (بەکورمانجی:Kantona Kobaniyê) ئەو کانتۆنەیە کە لەڕۆژی ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ ڕاگەیاندرا کەلەلایەن ئەنجومەنی باڵای کوردەوە بەڕێوەدەبردرێت کە ئەو ئەنجومەنە دامەزراوەیەکی سەر بە پەیەدە. لە ئێستادا ئەنوەر موسلیم سەرۆککوەزیرانی ئەو کانتۆنەیە.
بنچینەی خێزان، موڵکایەتی تایبەت و دەوڵەت
خێزان و موڵکایەتی
بۆچوونەکانی ئەنگڵ لەسەر ڕۆڵی موڵک لەسەر دروستکردنی خێزانی سەردەم و شارستانیەتی مۆدێرنە لە بەشی دوو دەر دەکەوێت. باسی پرسی یەکژنە دەکات و ویستی چوونە ناو خێزانی دووکەسییەوە. ئیتر وا دەکات موڵکایەتی پەیوەندییەکان و میرات دیاری دەکات. ئەنگڵیسیش تێیدا باسی ئەوە دەکات کە یەکژنی و مافی موڵکایەتی ئەنجامەکەی بڵاوبوونەوەی بێڕەوشتی و لەشفرۆشی دەبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبەکانی فریدریش ئێنگڵس پۆل:تیۆرییەکانی مێژوو
کریس ڤانس
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
پڕۆگرام
یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کاردەکات بۆ دەستخستنی مافی چارەی خۆنووسین بۆ کوردەکان لە عێراقێکی دیموکراتی یەکپارچەدا و داوای چارەسەری سیاسی دەکات بۆ پرسی نەتەوەی کورد لەسەر بنەماکانی دیموکراسی، مافی مرۆڤ و ھەروەھا داننان بە شوناسی نەتەوەیی و کلتوری کورددا. ی. ن. ک. کار بۆ پێشکەوتنی کۆمەڵگەیەکی مەدەنی دەکات بە ڕێکخراوە مەدەنییەکانەوە لە کوردستانی عێراق. ھەڵبژاردنی ئازاد و کراوە، ڕێکخراوی کۆمەڵگەی مەدەنی، ئازادی ڕادەبڕین و ڕۆژنامەوانی و مافە بنەڕەتییەکانی مرۆڤ بە یەکسانییشەوە لەو بابەتانەن کە ی. ن. ک. کاری بۆ دەکات. لەبەرئەوەی خۆی لە ئاراستەی سۆشیال دیموکراتی جیھاندا دەبینێتەوە، ی. ن. ک. باوەڕی وایە کە سیاسەتی حکومەت و ھێزی بازاڕ دەبێ یەکبخرێت بۆ گەشەیەکی ھاوتای ئابووری و کۆمەڵگا و خۆشگوزەرانی. ی. ن. ک. باوەڕی وایە کوردەکان تاکە قوربانی دەستی رژێمی عێراق نەبوون و کار بۆ پاراستنی مافی کەمەنەتەوایەتی و کەمایەتییە ئایینییەکانی تر دەکات لە عێراقدا. لەمبارەیەوە، ی. ن. ک. کار لەگەڵ نوێنەری جڤاتی تورکمان و ئاشورییەکاندا دەکات، ھەروەھا نوێنەری ڕێکخراوەکانی ژنانیش. وەک بەشێک لە حکومەتی ھەرێمی کوردستان، ی. ن. ک. ڕێز لە ھەموو جڤاتە سیاسی و کلتوری و قەومییە جیاوازەکان دەگرێت. ئەم دیدە وای کردووە تورکمان و ئاشورییەکان دامەزراوەی فێرکردن و کلتوری خۆیان ھەبێت، ھەروەھا کەنیسەش گەڕاوەتەوە سلێمانی و شارەکانی تر بۆ ئەوکەسانەی کە مەسیحیین. ی. ن. ک. چالاکانە بەشێکە لە ھێزە دیموکراتییەکان لە عێراقدا و کار بۆ ھێنانەدی سیستمێکی حوکمڕانی دیموکراتی دەکات بۆ عێراق. ی. ن. ک. داوای دەوڵەتێکی دیموکراتی فیدراڵی بۆ عێراق دەکات کە تێیدا کوردەکان و جڤاتە قەومی و کلتورییەکانی تر بتوانن ئابووری، کلتورو کۆمەڵگەی خۆیان بەرەوپێشبەرن.
پێکھاتە
سەرکردایەتی یەکێتی لەلایەن جەلال تاڵەبانی سکرتێری گشتییەوەیە، کە پیشتر سەرۆک کۆماری عێراقبوو. سیاسەت و بڕیارەکانی ی. ن. ک. لەلایەن دەستەیەکەوە دائەڕێژرێن کە مەکتەبی سیاسییە. ی. ن. ک. پارتێکی سیاسی مۆدێرنی ڕێکخراوە. بڕیاردەران دەستەیەکن لە ئەنجومەنی سەرکردایەتی کە ٣٢ کەسن. ئەنجومەنی سەرکردایەتی سکرتێری گشتی و ١١ ئەندامی مەکتەبی سیاسی ھەڵدەبژێرن، کە بەرپرسن لە بەڕێوەبردنی ڕۆژ بە ڕۆژی ڕێکخراوەکە و جێبەجێکردنی بڕیار و فرمانەکانی ئەنجومەنی سەرکردایەتی. لە بنەڕەتدا ی. ن. ک. دامەزرێنرا وەک چەترێک بۆ کۆکردنەوەی ئاراستە سیاسییە کوردییە جیاجیاکان لە عێراقدا. لە ساڵی ١٩٩٢، پێکھاتە جیاجیاکانی ناو ی. ن. ک. یەکیانگرت و بوون بە جوڵانەوەیەکی یەکپارچەی سۆشیال دیموکراتی. ی. ن. ک. لقی لە ھەموو شار و شارۆچکە سەرەکییەکانی کوردستانی عێراق ھەیە و لایەنگر و ئەندامی لەسەر ئاستێکی بەرفراوانی کۆمەڵگەی کوردیدا ھەیە. ژمارەی ئەندامەکانی ی. ن. ک. بەپێی ئامارێکی تشرینی یەکەمی ١٩٩٨، ١٤٨٢٨٠ کەسن. ی. ن. ک. لە ھەڵبژاردنەکەی ١٩٩٢ی کۆمەڵەی نەتەوەیی کوردستان بەشداری کرد و لیستەکەی توانی ٤٢٣٦٨٢ دەنگ بەدەست بھێنێت لە کۆی ٩٥٧٤٦٩ دەنگی دروست کە زۆرینەی لە سێ پارێزگا لە کۆی چوار پارێزگاکەی کوردستان بەدەستھێنا.
فلکان
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
فوسلەت
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
ژاک دوپەن
سەرچاوەکان
پۆل:وتارنووسانی فەڕەنسی پۆل:مردووانی ٢٠١٢ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
عەدنان ئۆکتار
سەرەتای نووسینی
سەرەتای ململانێ فیکرییەکانی ئەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٧٩ کاتێک قوتابی دەبێت لە کۆلێژی هونەرە جوانەکان لە ئیستەنبوڵ، و بە درێژایی ماوەی خوێندنی فەلسەفە و ئایدۆلۆژیا ماددییەکان دەستیانگرتبوو بەسەر مەیدانی دەوروبەرییدا، و لەم میانەیشدا هارون یەحیا هەستا بە لێکۆڵینەوەی فراوان لەو دژیەکیانەی لە نێو ئەو ئایدۆلۆژیایانەدا هەیە، و لە کۆتاییدا گەیشتە ئەو بڕوایەی دارووینی یان بیردۆزی پەرەسەندن هەڕەشەیەکی ڕاستییە بۆ بەها ڕەوشتی و نیشتمانییەکانی وڵاتەکەی بە پێی بیروڕای ئەو، و هەروەها داروینی بەو ئایدۆلۆژیا نێکدەرە دادەنێت کە کارەساتە جیهانییەکانی لێکەوتۆتەوە و بەشێوەیەکی زانستیانە وەڵامی بانگەشە و دژیەکەکانی ئەو فەلسەفەیە دەداتەوە.
شوورا
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
داڕمانی بیردۆزی پەرەسەندن لە بیست پرسیاردا
سەرچاوەکان
پۆل:بیردۆزی پەرەسەندن
بڕیارنامەی ٨٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:سۆماڵیا لە ١٩٩٣ پۆل:سۆمالیا لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سۆماڵیا
بەوری مازەندەران
بەوری مازەندەران جۆرێک بەور بوو کە لە باکووری ئێران، ڕۆژھەڵاتی تورکیا، مێزۆپۆتامیا، قەوقاز، قەراخی دەریای قەزوین، ئاسیای ناوەندی ھەتا باکووری ئەفغانستان و ناوچەی شینجیانگ لە ڕۆژاوای چین بوونی ھەبوو. ھەروەھا ھەتا سەدەکانی ناوەڕاست لە ئوکراینا و باشووری ڕووسیاش بوونی ھەبوو. ھەتا دەیەی ١٩٧٠ لە دارستانەکانی تەنک و داڵانەکانی ڕووباری ئەو ناوچەیە نیشتەجێ بوو. ئەو ژمارەیە وەکوو ژێرجۆرێکی جیاواز ھەژمار کرا و لە ساڵی ٢٠٠٣ وەکوو فەوتاو ڕیزبەندی کرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەورەکان پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
کانیناو
کانیناو (Kanînaw، بە فارسی: کانی ناو) گوندێکە لە بەخشی ناوەندی لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٣٧ کەس لە ٦٠ بنەماڵەدا بووە.
سەرگەت
سەرگەت گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بیارە، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سەرگەت لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەرەی مەڕ و لە باشوور لەگەڵ گوندی باخەکۆن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھانەودنی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئەحمەدئاوا.
کریستۆفەر ھیچنز
خۆ ناساندنی وەک سۆشەڵ دیموکرات، مارکسی و دژە تاکڕەوی (دژە دیکتاتۆری) (دژە تۆتالیتاریزم)، پاش ئاماژەپێکردنی وەڵامی ڕۆژئاوایییە چەپەکان بە "کاردانەوەیەکی شلەتێن" لەسەر ناتەبایی ڕۆمانی "ئایەتە شەیتانییەکان - The Satanic Verses" جیا بۆوە لە باڵی سیاسییە چەپەکان. دوا با دوای ئامێزگرتنی باڵە چەپەکان بۆ سیاسەتی بەرھەڵستیی بیل کلینتۆن و بزاڤی دژە جەنگ لە دەستێوەردانی ناتۆ (NATO) لە بۆسنە و ھەرسک لە ساڵی١٩٩٠ دا. پاڵپشتی بۆ جەنگی عێراق بووە ھۆی زیاتر جیابوونەوەی. ڕەخنەگرتن لە کەسایەتییە دیارەکان وەکو بیل کلینتۆن، ھێنری کیسینجەر، دایە تێریسا و دیانا کچەشازادەی وەیڵز بەشێک بوون لە نووسینەکانی. وە برا گەورەی نووسەر و ڕۆژنامەنووسی پارێزگار (کۆنخواز) پیتەر ھیچنزە.
سەرەتایی ژیان و خوێندنی
ھیچنز لە پۆرتسمز، ھامشێر لە دایکبووە. کریستۆفەر بە منداڵیش پەیوەندی باش نەبووە لەگەڵ براکەی پیتەر ھیچنز، کریستییان و ڕۆژنامەنوسێکی پارێزگار (کۆنخواز). باوکی ئێریک ئێرنست ھیچنز(١٩٠٩–١٩٨٧) لە سکۆتلەن دا چاوی کەوت بە ئیڤۆن جین ھیچنز(١٩٢١–١٩٧٣) کاتێ ھەردووکیان خزمەتیان دەکرد لە ھێزی دەریای شاھانەیی لە کاتی جەنگی جیھانی دووەم. زۆرجار کریستۆفەر ئاماژەی بە ئێریک کردووە وەکو «فەرماندە». ئێریک خزمەتی کردوە لە کەشتی سەربازی HMS Jamaica کە بەشدار بوو لە تێکشکاندن و نووقم کردنی کەشتی جەنگی ئاڵمانی شانھۆست Scharnhorst لە شەڕی North Cape لە ٢٦ کانونی یەکەمی ساڵی ١٩٤٣. کریستۆفەر ڕێزی لە خزمەتەکەی باوکی دەگرت و دەیوت «نووقم کردنی کەشتییەکی ھێرشبەری نازی بۆ ژێر دەریا لە ھەر ئیشێکی من باشترە کا ھەرگیز کردبێتم.»
لە شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا، ھیچنز چووە ڕیزی باڵی چەپەی سیاسی بەھۆی ناکۆک بوونی لەسەر بابەتەکانی وەکو جەنگی ڤێتنام، چەکی ناوەکی، ڕەگەزپەرستی و ئۆلیگارشی (فەرمانڕەوایی گروپێکی بچووکی دەوڵەمەند بەسەر خەڵکەوە). ھاوھەستی و نزیکی دەردەبڕی بۆ بزاڤی دژە کلتوری و خۆپشاندانەکانی ساڵانی ١٩٦٠ و ١٩٧٠ کان بارگاوی بە سیاسەت. ھیچنز خۆی پاراستووە لە ڕابواردن بە مادە ھۆشبەرەکانی ئەو سەردەمە و دەیگووت «لە کۆمەڵەکەی من دا زۆر بە کەمی ئالۆشی چێژ ببووین، چونکە بەکارھێنان و ئالودەبوون بە مادە ھۆشبەرەکان شتێک بوو زۆربەی کەسەکانی دەتناسین دەیانکرد و ئەمەش زۆر بە ئاسانی دەبووە ھۆی تووڕەکردنی پۆلیس». خوێندنەوەی پارچەیەکی جەیمس کامیرۆن ئیلھام بەخشبوو کە ھیچنز ببێتە ڕۆژنامەنووس. ھیچنز دووڕەگەز بووە لە سەردەمی گەنجێتی دا و دەڵێت کە پەیوەندی سێکسی لەگەڵ دوو خوێندکاری بەڕەگەز نێردا ھەبووە لە ئۆکسفۆرد کە دواتر بوون بە وەزیر لە سەردەمی سەرۆک وەزیرانی مارگرێت ساتچەردا، کە ئامادە نەبوو ناوی کەسیان بە ئاشکرا بدرکێنێت.
ڕەخنەی لە کەسە دیاریکراوەکان
ھیچنز ژیانامە وتاری دووردرێژی نووسیوە لەسەر تۆماس جێفریسۆن (تۆماس جێفریسۆن: نووسەری ئەمریکا - Thomas Jefferson: Author of America)، تۆماس پەین ("مافەکانی پیاو"ی تۆماس پەین: ژیاننامەیەک - Thomas Paine's "Rights of Man": A Biography) و جۆرج ئۆرێڵ (بۆچی ئورێڵ بە بایەخە - Why Orwell Matters). ھەروەھا بووە کەسێکی ناسراو بە ڕەخنەگرتنی سەخت لە کەسایەتییە ھاوچەرخەکانی وەک دایکە تێریسا، بیڵ کلینتۆن و ھێنری کێسنجەر، بابەتی تەواوی نووسینەکان بریتیی بوون لە: (The Missionary Position: Mother Teresa in Theory and Practice), (No One Left to Lie To: The Triangulations of William Jefferson Clinton),(The Trial of Henry Kissinger). ٢٠٠٧ لە کاتی برەوپێدانی کتێبەکەی (خودا مەزن نییە: چۆن ئایین ھەموو شتێک ژەھراوی دەکات - God Is Not Great: How Religion Poisons Everything)، ھیچنز کریستیانی پڕۆستنات بیللی گراھام بە "ساختەچییەکی بە ھۆش" و "پیاوێکی بەدی قێزەون" لە قەڵەم دەدات. ئەم پرۆستناتە کە لەو کۆتایانەدا لە نەخۆشخانە خەوێنرابوو بەھۆی خوێن بەربوونی ڕیخۆڵەوە، ھیچنز پێی وایە کە پارە پەیدا دەکات لەڕێی "بڵاوکردنەوەی درۆ لەناو گەنجان. پیشەیەکی چەن ناشرینە. بە ھیوام کە زوو کۆتایی بێت، بەڕاستی بە ھیوام."
ڕەخنەی لەسەر ئایین
بەدرێژایی ئەم گفتووگۆیانە، لە ئاخاوتنی گشتی خەلک دا ھیچنز ناسرابوو بە بەکارھێنانی شێوازی باوەڕپێکەرانە و ڕەوانبێژانەی بەجۆش. "زیرەکی و دەم پاراوی"، "ڕەخنەیی و کارامەی زمانەوانیی" و "ژێدەری خۆیی، بەشداری کردنی ئەدەبی و بەراوردێکی زیادەڕۆ" ھەموو ئەمانە توخمی وتارەکانی بوون. دەستەواژەی «زلەی ھیچنز» بۆتە دەستەواژەیەکی نافەرمی لە نێوان لایەنگرانی کە بە وریایەوە داھێنراوە بۆ شەرمەزارکردنی ڕکابەرەکانی. دێرێکی ھیچنز بۆ ئیدانەکردنی تاوانبارانی ئەشکەنجەدانی ئەبوغەریب و دەست درێژی کردنە سەر زیندانیان، ئاماژەی پێ کراوە لەلایەن The Humanist وەکو نموونە. لە ڕێزلێنانێکی گۆڤاری Politico ئاماژە بەوەکراوە کە ئەمە خەسڵەتێکی ھاوبەشی ھیچنزە لەگەڵ ھاوەڵی بێ دین و ڕۆشنبیر گۆر ڤیداڵ.
ژیانی تایبەتی
ھیچنز گەورە بووە بە ناوی کریستیان و لە چەندین قوتابخانەی ناوخۆی مەسیحی خوێندوویەتی، بەڵام لە تەمەنێکی گەنجییەوە بەژداری کردنی لە نوێژە ھاوبەشەکان کەم کردەوە. دواتر لە ژیانی دا بۆی ئاشکرابوو کە یەھوودییە بە ڕەچەڵەک لە بەرەی دایکییەوە وە باپیرە جولەکەکانی پەنابەر بوون لە ڕۆژھەڵاتی ئەوروپاوە ھاتبوون (کە پۆلەندیش دەگرێتەوە). ھیچنز دوو جار ھاوسەرگیری کردووە، یەکەم جار لەگەڵ ئێلێنی مێلیگرووی یۆنانی-قوبروسی لە ١٩٨١: کورێکیان ھەبوو بە ناوی ئەلێکساندەر و کچێکیش بە ناوی سۆفیا. لە ١٩٩١ دا، ھیچنز بۆ جاری دووەم ھاوسەرگیری ئەنجام دا لەگەڵ کارۆڵ بلوو کە سینارۆنووسێکی ئەمریکی بوو، لە کاتی بەستنی مەراسیمێک دا لە ماڵی ڤیکتۆر ناڤاسکی، سەرنووسەری The Nation. منداڵێکیان بوو بە ناوی ئەنتۆنیا.
فاڵکۆن ٩ پێچانەوەی تەواو
دیزاین
ئامانج لە دیزاین کردنی فاڵکۆن ٩ پێچانەوەی تەواو: بتوانرێ بە شێوەیەکی ئاسان دووبارە مووشەکەکە بەکاربێتەوە لە بەکارهێنانی ئەرکە گەورەکاندا، لەگەڵیشیدا ئەرکەکانی ناردنی مانگی دەستکردە گەورەکان لۆ خوولگەیی زەوی ، هەروەک وەشانە کۆنەکانی فاڵکۆن٩. یاخوود وەک زنجیرە مووشەکەکانی ساتوورن لە بەرنامەی ئەپۆلۆ.
سالمی سنە
ژیان
سالمی سنە (ناوی تەواو: سەلیم کوڕی شێخ ئەحمەدی کوڕی شێخ عەبدولکەریم کوڕی شێخ عەبدولغەفار کوڕی شێخ مەحموود کوڕی شێخ ئەحمەد کوڕی شێخ مستەفای تەختەیییە)، باپیرانی بە بنەچە دەچنەوە سەر شێخ مستەفای تەختە لە بنەماڵەی مەردۆخی. لە ساڵی ١٩٤٨ لە گوندی تەختە لەدایکبووە، ئەمە گوندێکە کەوتووەتە لای باشووری شاری سنەوە. سەرەتای خوێندنی لای باوکی بووە. لە ساڵی ١٨٥٩دا بە سوختەیەتی چووەتە سنە لە مزگەوتەکانی ئەوێدا گەڕاوە. لە ١٨٦٤دا کە «سیوطی» خۆیندووە، چووەتە مەدرەسەی بیارە و لەوێوە بە ڕێگەی مەریوان گەڕاوەتەوە سنە.
لە ساڵی ١٨٦٦دا لە سنە لە «مەدەرسەی حاجی ماموستای نۆدشی» سەرەتای «شرح عقائد» دەست پێ دەکات. تا «مختصر»ی تەفتازاش دەخوینێت و ھەر لەوێ دەبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی سنە پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٨ پۆل:مردووانی ١٩١١
سەما
Deto.ka
سەما و مۆسیقا: بەبێ بوونی مۆسیقا سەماکار ناتوانی بە شێوەیەکی جوان سەما بکا ، ڕۆتین یان پەیوەست بوون بە مۆسیقاوە بەشێکی گرنگە لە سەمادا و سەماکار ئەگەر شارەزای نەبێت لە ڕۆتین و مۆسیقادا ناتوانێت وێنەیەکی جوان پیشان باتوو بینەر بە شێوەیەکی ئاڵۆز جوڵە و ساماکە دەبینێت
قادر دەباخی
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامانی ژێکاف پۆل:خەباتکارانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دەستەی دراگۆن دیمۆ-١
وێنۆک| دراگۆن C204 لە تاریکایی سەروو زەوی، نێزیک لە وێستگەی بۆشایی نێونەتەوەیی
شارستانی کازیروون
ژمارەی دانیشتوان
وێنۆک|بڵاوبوونەوەی [[لوڕەکان]] بەپێی دوایین سەرژمێری کە لە ساڵی ٢٠١٦ ئەنجامدراوە، ژمارەی دانیشتوانی شارۆچکەی کازیرۆن یەکسانە بە ٩٦ ھەزار و ٦٨٣ کەس (٢٨ ھەزار و ٩٨٨ خێزان) و ژمارەی دانیشتوانی شارستانی کازیرون یەکسانە بە ٢١١ ھەزار و ٣٤١ کەس. شارۆچکەی کازیرۆن لە دوای شیراز، مەرودەشت، جەھرۆم و فەسا، پێنجەمین شارە گەورە و پڕ دانیشتووانەکەی پارێزگای فارسە. ھەروەھا شارستانی کازیرۆن لە دوای شارستانەکانی شیراز و مەرودەشت سێیەم شارستانە پڕ دانیشتووانەکەی ئەو پارێزگایە.
نیکاراگوا لە ئۆڵۆمپیاد
نیکاراگوا بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٨ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی کرد، لەو کاتەوە جگە لە ساڵی ١٩٨٨ بەشداری سەرجەم خولەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەکردووە. ھەروەھا نیکاراگوا ھیچ کاتێک بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە نەکردووە، ئەمە جگەلەوەی ھیچ مەدالیایەکی ئۆڵۆمپیادی بەدەست نەھێناوە. لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نیکاراگوا لە ساڵی ١٩٥٩ دامەزراوە و ھەمان ساڵ لەلایەن لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتییەوە بەفەرمی ناسێندرا.
سەرچاوەکان
پۆل:نیکاراگوا لە ئۆڵۆمپیاد
سوودگۆڕکێ
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پوونگە
وێنۆک|چەپ|پوونگە پوونگە، پونگ یان پوونە (ناوی لاتینی Mentha pulegium) گیایەکی بۆنخۆشە کە ھەم ئاویی M. aquatica و ھەم دێمی M. arvensis یشی ھەیە. پوونگە لە تیرەینەعناکان (Labiacées)ە، لە پوونگە ئاوی و دێمیدا زۆر جۆری دیکە جیا ئەبنەوە کە لە تام و ڕەنگدا جیاوازن، بۆ وێنە جۆرێکیان تامی پرتەقاڵ ئەدا و خورێکیان لەوانی دیکە تیژترە و ھەر بەم بۆنەوە ناوی دیکەیان وەخۆ گرتووە، لاسکەکانی باریک و لوولەیین و گەڵاکانیشی وەک گەڵای نەعنا ئەچێ، بەڵام بچووکتر و نووک تیژ و ددانەدارن و زۆرتر لە نێو ئاو و لێواری ئاودا ئەڕوێ. پونگە بە تەرچکی خواردنی زۆر خۆشە، بەڵام کە پیر ئەبێ، بەکەڵکی خواردن نایە و پێی ئەڵێن "پنگەڵ" یان "بۆ" و لەم کاتەدا بە قەد باڵای پیاوێک بەرز دەبێ و لە گەڵەکانیدا کە ڕەنگیان پەمەیی و بەنەوشن تووکێکی وەک خوری ئەڕوێ و تەنیا لە ژێر دوێینە و شەلەمدا ڕای ئەخەن تاکوو ویشک دەبنەوە و لە کاتی ھەڵگرتنیشدا بە دۆینە و شەلەمەکەوە دەنووسێن کە زستان لە کاتی لێناندا بۆن و بەرامەی پوونگەیان لێدێ.
لوو شیون
ناوی
لوو شیون نازناویەتی و ناوی ڕاستەقینەی زوو شورێنە.
خوڕەم سوڵتان
سەرەتای ژیان
thumb|150px|پەیکەری خوڕەم سوڵتان لە [[ئوکراینا.]]
کۆچی دوایی
خوڕەم سوڵتان لە ١٥ی نیسانی ساڵی ١٥٥٨ ی زاینی لە مانگی (ئەپڕێل) واتە مانگی چوار کۆچی دوایی کرد و لە مزگەوتی سولێمانیە لە شاری ئەستەمبول بە خاک سپێردرا.
میرات
لە ساڵی ٢٠٠٧دا موسڵمانانی یەکێک لە شارەکانی ناوچەی کریمە بە ناوی «ماریۆپۆل» لە وڵاتی ئوکراینا مزگەوتێکیان بە ناوی ڕۆکسێنیلا کردەوە بۆ ڕێز گرتن و مانەوەی ناوی خوڕەم.
گردوان
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
زاریات
سوورەتی زاریات سوورەتی ٥١ی قورئانە و ٦٠ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی قاف دابەزیوە.
کەمال مەزھەر
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی پۆل:وەرگێڕەکانی ڕووسی–کوردی پۆل:وەرگێڕەکانی عەرەبی–کوردی پۆل:نووسەرانی عێراقی پۆل:خەڵکی پارێزگای کەرکووک پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:دەرچووانی زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ
عەدنان عوسمان
سەرچاوە
ماڵپەڕی فراکسیۆنی گۆڕان []
پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد پۆل:سیاسییەکانی بزووتنەوەی گۆڕان پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان
ئامێری پێکەوەگرێدان
ئامێری پێکەوەگرێدان ئامێرێکە گرێدراوە بە ئۆتۆمۆبێل بۆ جووڵاندن و کارپێکردنی ئۆتۆمۆبێلەکە وەک قولاپی ئۆتۆمۆبێل وێنۆک|لەئوتومبیلیکدا ھەڵماتە قولاپ و پەیوەندی کارەبایی
کانتۆنی جزیرە
ئابووری
ئابووری کانتۆنەکە پشتبەستووە بە وەرزێڕی (کشتووکاڵ) و نەوت
٢٥٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئێڵانپی
ئێڵانپی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی خورماڵ، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان. گوندێکە لە ھەورامانی عێراق.
ناوکی لینوکس
سەرەتا
پاش نزیکەی ساڵێک دوای دەرچوونی ناووکی لینوکس، پرۆفیسۆر ئاندرۆ تانینباوم (داڕێژەری سیستمی Minix) رای خۆی لەسەر سیستمی لینوکس نووسی (ئەمە لەکاتێکدا بوو کە ھێشتا لینوکس لە وەشانەکانی سەرەتایدا بوو)، بەشێوەیەک باسی لینوکسی کرد کە گوایە سیستمێکی ھی ئەوە نییە بگوێزرێتەوە + رەخنەی لەشێوازی بنەمای درووست بوون و بنیادنانی ناووکەکە گرت کە شێوازی ناوکی یەکتایی بوو، لەکاتێکدا تانینباوم یەکێک بوو لەو کەسانەی زۆر بەتووندی لایەنگری شێوازی بچووک Microkernel بوو، گفتوگۆیەکی درێژ خایەن لەنێوان ھەردوو تۆرڤاڵدس و تانینباوم روویدا لەسەر ئەو باسە.
ھانەوقوڵی
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی عێراق
ئیدارەی گەرمیان
مێژوو
حکومەتی ھەرێمی کوردستان ھەر لەسەرەتای نەوەدەکانەوە بەڵێنی بە پارێزگاکردنی شاری کەلار ی داوە، بەڵام ئەوکات بەھۆی ئەوەی کەرکووک لەبندەستی حکومەتی عێراق بوو پرۆژەیەکی لەو جۆرە ئیمکانی جێبەجێکردنی نەبوو، چونکە زۆرکەس پێیانوابوو لەحاڵەتی کردنی گەرمیان (قەزا دابڕاوە ڕزگاکراوەکانی گەرمیان) بەپارێزگا، واتە کورد دەستی لە کەرکووک شۆردووە. بۆیە ئەوکات پارێزگای کەرکووک پێکھێنرا لە قەزاکانی کەلار، کفری، چەمچەماڵ‌ و دەربەندیخان کە ئەمەی دواییان ھەرگیز سەر بە پارێزگای کەرکووک نەبووە، بەڵام ئەوکات بەھۆی نەبوونی بینا بۆ فەرمانگەکانی پارێزگا لە کەلار، دەربەندیخان دیاریکرا بۆ ناوەندی پارێزگای کەرکووک.
شینجیانگ
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:ناوچە خۆبەڕێوەبەرییەکانی چین پۆل:ڕۆژاوای چین پۆل:ڕۆژھەڵاتی ئاسیا پۆل:ھەرێمە مێژوویییەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٥٥
زرێنیانین
سەرچاوەکان
پۆل:زرێنیانین پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڤۆیڤۆدینا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١٤یەم پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سربیا
ڕێوڕەسمی ڕەش (فیلم)
ڕێوڕەسمی ڕەش یان بلاک ماس (بە ئینگلیزی: Black Mass) فیلمێکی ئەمەریکی تاوانکاری ساڵی ٢٠١٥ەیە، لە دەرهێنانی سکۆت کووپەر و لە نووسینی ماڕک مالوک و جێژ بەتەروۆرس، چیڕۆکی فیلمەکە وەرگیراوە لە کتێبی (Black Mass: The True Story of an Unholy Alliance Between the FBI and the Irish Mob) کە نووسەران (دیک لێر و جێرار ئۆ نیڵ) لە ساڵی ٢٠٠١ نووسیبوویان، فیلمەکە لە نواندنی چەندان ئەکتەری بەتوانای وەک جۆنی دێپ،جۆوێل ئێجێرتن،بێنێدیکت کەمبەرباچ،داکۆتا جۆنسن ،کۆرێی ستۆڵ و کێڤن بەیکنە.
گەرد
ڕێژەی گەردیلەکان لە گەردێکی دیاریکراو دا ھەمیشە نەگۆڕە. بۆ نموونە لە گەردێکی ئاو دا ڕێژەی گەردیلەکانی ھایدرۆجین بە ئۆکسجین ھەمیشە ٢ە. ژمارەی گەردیلەی بوونراو لە گەردێک دا لەڕێگەی ڕێسای کیمیاییەوە پیشان دەدرێت. ھەڵبەت دەبێت ئاگاداری ئەوە بیت کە ڕێسای کیمیایی بە تەنیایی نیشاندەری تایبەتمەندییەکانی ماددە نییە. لەوانەیە دوو ماددە ڕێسای کیمیایی لێکچوویان بێت بەڵام تایبەتمەندییە کیمیاییەکانیان بەتەواوی جیاواز بێت.
ڕەحمان (سوورەت)
سوورەتی ڕەحمان سوورەتی ٥٥ی قورئانە و ٧٨ ئایەتە. له‌جوزئی (٢٧).سوورەتێکی مەدینەییە و دوای سوورەتی قەمەر دابەزیوە.وه‌{فَبِأَيِّ آَلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ}(٣١)جار له‌م سوره‌ته‌داهاتوه‌.
فراسوا چێنگ
فراسوا چێنگ نووسەر، شاعیر، وتارنووس، وەرگێڕ، توێژەر و خۆشنووسی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سارکێ سەروو
سارکێ سەروو (Sarkê serû، بە فارسی: سارتکه علیا) گوندێکە لە بەخشی نەمەشیر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٧٧ کەس لە ١٥ بنەماڵەدا بووە.
ئاوایی ڕۆستەم بەگ
جوگرافیا
ئاوایی ڕۆستەم بەگ لە باکورەوە ھاوسنورە لەگەڵ گوندی ئەحمەدئاوا و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی دێکۆن، خورماڵ و لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی گوڵپ و لەڕۆژاواوە لەگەڵ ناحیەی خورماڵ.
کرستی کالیولاید
کاری سیاسی
link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:Kersti_Kaljulaid_ja_Toomas_Hendrik_Ilves_abikaasadega.jpg|وێنۆک|کالیولاید، ھاوسەرەکەی جۆرج، سەرۆکی پێشوو تۆماس ھێندریک، ھاوسەرەکە ئیڤا ئێلڤس لە کردنەوەی کۆشکەکەی کرستی لە ١٠ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، لە [[تاڵین|تالین]] کرستی خۆی وەک پارێزکاری لیبرالیزم پێناسەکردووە کرستی لێدوان و پشتگیری دەدا بۆ کۆمەڵگایەکی سڤیلی بەھێز کە یارمەتییەکی بەرزی ئەو کەسانەی ئەدا کە پێویستیان بە یارمەتی بوو کرستی لیبرالییەت نیشان ئەدەت لە کێشە کۆمەڵایەتییەکان وەکوو مافی کۆمەڵگای پەلکەزێرینە و پەنابەرییەتی کرستی زۆرجار پارچە بیرورا بڵاودەکاتەوە لە میدیای ئیستۆنیا بریار و باس لە پلەی ئیستۆنیا لە یەکێتی ئەورووپا و سۆشیا مۆیدیا و بابەتە ئابوورییەکانجگەلەوە، بەشداری ھەیە لە پرۆگرامەکانی شیکاری سیاسی وەک ڕادیۆی (Radio Kuku) نموونە پرۆگرامی ھەفتانەی (Keskpäevatund)
لە ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٤ کرستی ئەندامی سیاسی پارتی یەکگرتووی پرۆ پاتریا بوو پێشیینەی ئێستای پرۆ پاتریا و یەکگرتووی ڕیس پوبلیکا
چوار کتێب و پێنج کلاسیکەکە
چوار کتێبەکە
(四書: سیشو) دەقێکی کلاسیکی چینین پێکھاتە و بنچینەی سیستمی کۆنفۆشیزمی تیادا تۆمارکراوە، کە لەلایەن چوو شی لە ئیمپراتۆریەتی سۆنگ دەستنیشان کرابوون بۆ ئەوەی پێناسەییەکی گشتی لەسەر بیروباوەرەکانی کۆنفۆشیزم بخاتە ڕوو، وە بە شێوەییەکی فەرمیش لە ئیمپراتۆرییەتەکانی مینگ و چینگ کاری پێدەکرا لە کاتی تاقیکردنەوە نیشتمانییەکان.
ڕەزا شا
ڕەزا پەھلەوی بە ناوی کاتی لەدایکبوونی ڕەزا پالانی، ناسراو بە ڕەزا خان یان ڕەزا شا (؛ لەدایکبووی ١٨٧٨- مردووی١٩٤٤) دامەزرێنەری دەوڵەتی پەھلەوی بوو. لە نێوان ١٩٢٥ تا ١٩٤١ لە سەر دەسەڵات بوو، بە فشاری ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانی دووەم ، رووس و ئینگلیز، لە دەسەڵات لادرا و کوڕەکەی محەممەدڕەزا پەھلەوی کرا بە جێگری.
سەرچاوەکان
پۆل:شانشینی پەھلەوی پۆل:موسڵمانانی ئێرانی پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئێران پۆل:مردووانی ١٩٤٤ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٨ پۆل:ئێران پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان
کشتوکاڵ لە پاکستان
وێنۆک|کێڵگەیەک بۆ چاندنی گەنم لە هەرێمی پەنجابی پاکستان
عەزیز گەردی
ژیاننامە
عەزیز گەردی لە ساڵی ١٩٤٧ لە بەحرکەی سەر بە پارێزگای ھەولێر لەدایک بووە. قۆناغەکانی خوێندنی سەرەتایی و ناوەندیی و ئامادەیی ھەر لە بەحرکە تەواو کردووە. ئەو بڕوانامانەی کە لە ژیانیدا بەدەستیھێناون بریتین لە: بەکالۆریۆس لە بەشی زمانی فەڕەنسی زانکۆی مووسڵ، ماستەر لە ئەدەبی کوردی لە ساڵی ١٩٩٤ و دکتۆرا لە ئەدەبی کوردی لە ساڵی ١٩٩٩. بڕوانامەی دکتۆرای دووەمی لە کۆلێژی زمان لە زانکۆی کۆیە لە ساڵی ٢٠٠٩ بەدەستھێناوە.
ھێزی ئاسمانیی شاھانە
هێزی ئاسمانیی شاهانە (ئینگلیزی: Royal Air Force) کورتکراوەی (ئینگلیزی: RAF) یەکێکە لە هێزە چەکدارەکانی (شانشینی یەکگرتوو). کەتایبەتە بە بەهێزی ئاسمانی. یەکێکە لەهێزە گەورەکانی جیهان لە بواری هێزی ئاسمانیداو خاوەنی چەندین فڕۆکەی بەهێزو گەورەیە وەکو فڕۆکەی (پاناڤیا تۆڕناڵدۆ). و کۆنترین هێزی تایبەتی ئاسمانییە. کەلە ڕێکەوتی (۱ی نیسانی ۱۹۱۸) دامەزراوە. قەبارەی هێزەکە (۳٤٫۲۰۰)سەربازە. هێزەکە بەشێکە لە سووپای بەریتانیا و ڕاستەوخۆ لەژێر فەرمانی (شاژنە ئیلیزابێل)ن.
بڕیارنامەی ٨٩٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٩٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی کانوونی دووەمی ١٩٩٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٣٢٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
برادۆست
سەرچاوەکان
پۆل:ھۆزە کوردییەکان پۆل:١٦٠٩
٢٦٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان