cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عەلی مەردان
ژیاننامە
مامۆستا عەلی مەردان لە ساڵی ١٩٠٤ لە شاری کەرکووک لەدایک بووە و لە چاوپێکەوتنێکدا سەبارەت بە ژیانی تایبەتی خۆی دەڵێت: "بۆ گوزەرانی ژیانم، بەپای پەتی و سەری کۆتەوە، جوتیاری و شوانی و گاوانیم کردووە. لە شاری بەغداد بووم بە ھاوڕێی مورتەزاخانی ئیسفەھانی و ئەسغەری ھەمەدانی و محەمەد سەعیدی سابڵاغی و زۆر شت لەوانەوە فێربووم، چل شەویش لەگەڵ سەید عەلی ئەسغەری کوردستانی یەکمان گرت و زۆر ھونەرمەندانە پێکەوە ژیاین. مامۆستا لە درێژەی قسەکانیدا دەڵێت: "یەکەم مەقامم، مەقامی ئای ئای بوو، ئەوەی لە ١٩٣٩، لە ئێستگەی کوردی بە زمانی کوردی باجەڵانی بۆ تۆمارکرا. (ئەم قسەیە درۆیەکی شاخدارە جونکە عەلی مەردان لە ١٩٤١دا تێکەلی ڕادیۆی کوردیی بەغداد بووەو ڕادیۆکە لە ١٩٤٨دا دەستی بە تۆمارکردنی مووسیقاو گۆرانیی کرد/ بنۆرە؛ کەمال ڕەئووف محەممەد- مێژووی ڕادیۆی کوردیی بەغداد- بەرگ ١، جزمی ١–٣، ھەولیر ٢٠١٤).. مامۆستای گۆرانی مەقامی کوردی لە ساڵی ١٩٦٥ ـدا لە ئێستگەی ڕادیۆی تاران و کرماشاندا چەندین مەقام و گۆرانی تۆمارکردووە. دوا گۆرانی عەلی مەردان بەستەیەک بووە، ئەوەی لە ساڵی ١٩٧٢ ـدا لە ئێستگەی کوردی بەغداد تۆماری کردووە. مامۆستا لە تەمەنی ٧٧ ساڵیدا و لە ٢٤ ـی تەممووزی ساڵی ١٩٨١ کۆچی دوایی کردووە و لە شاری کەرکووک لە گۆڕستانی گۆڕستانی پشت تەكیەی تاڵەبانی  سپێردراوە.
فرانسۆ ھەریری
کار و چالاکی
فرانسۆ دەستی نوسینیشی هەبووە بەگشتی و سیاسەت بە تایبەتی هاوکات لە سەردەمی شۆڕش لە ڕادیۆی دەنگی کوردستان وەکو بێژەر گۆشەیەکی تایبەتی بە زمانی سریانی هەبووە، لەو ماوەیەی کە لە پۆستی پارێزگاری هەولێردا بووە چەندان کاری گرنگی ئەنجامدا بەتایبەت دروستکردنی یاریگای نێودەوڵەتی شەهید فرانسۆ هەریری و کۆشکی هونەر وە هەروەها ئۆرکسترای کوردستانیش بەیارمەتی و پاڵپشتی ئەو دامەزرا زۆر کار و پڕۆژەی تری شارستانیشی ئەنجامدا.
فرانسۆ خێزاندار بووە و ٤کوڕ و ١کچی لەدوای خۆی جێهێشتووە کوڕە گەورەکی {فەوزی هەریری} کە ئێستا سەرۆکی دیوانی سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستانە ئاشکرای دەکات کە ئەو کاتەی باوکی پارێزگاری هەولێر بوو بەهۆی سەرقاڵی بە کار و پیشەکەی ٣٠ساڵ خێزان و کەسوکاری نەبینیوە کاتێکیش چووە بۆ سەردانیان لە وڵاتی بەڕیتانیا کوڕە بچوکەکەی و نەوەکانی نەیانناسیوەتەوە.
مردن
ڕۆژی ١٨ شوباتی ٢٠٠١ لەکاتی چوونی بۆ سەرکار لەسەر شەقامی ٦٠مەتری هەولێر لەلایەن ژمارەیەک چەکدار تیرۆرکرا.فرانسۆ چەندین جار لای مەسعود بارزانی ووتویەتی کە لەوانەیە ئەو بە مردنی خۆی نامرێ بەڵکو شەهید بکرێت لەبەر گرژی ناو خاو نێوان پارتی و یاکێتی لە لایەکەوە و جیوازی ئاینی و هەبوونی ئێسلامی تواندراو لەو سەردەم دا، لەو سەردەمەدا بەهۆی بارگرژی زۆرو ساردی نێوان هەردوو حیزبی دەسەڵات پارتی و یەکێتی پارتی پەنجەی تاوانی بۆ یەکێتی درێژدەکرد بەڵام دوای ڕووداوەکە پارتی شاندێکی بە سەرۆکایەتی ڕۆژ نوری شاوەیس ناردە سلێمانی تاکو لەگەڵ جەلال تاڵەبانی کۆببنەوە بۆ دۆزینەوەی سەرەداوی ئەم تاوانە بەڵام دواتر دەرکەوت کە گرووپی ئەنسارول ئیسلام لەپشت تاوانەکەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧ پۆل:مردووانی ٢٠٠١ پۆل:سیاسییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان پۆل:خەڵکی ھەولێر پۆل:پارێزگارەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:مەسیحییەکانی عێراق پۆل:ئاشوورییەکانی باشووری کوردستان پۆل:ئاشوورییەکانی عێراق
تۆواو
سەرچاوەکان
پۆل:کێر پۆل:شلەکانی جەستەی مرۆڤ
فەڕەنسا لە ئۆلۆمپیاد
فەڕەنسا وەک خاوەنی بیرۆکەی دەستپێکردنی ئۆڵۆمپیادی ھاوچەرخ دادەنێرت ئەمەش بەھۆی مێژوونووسی فەرەنسی پیێر دی کۆبێرتینەوە، فەرەنسا لە لە سەرجەم خولەکانی ئۆڵۆمپیادی (ھاوینە و زستانە) بەشداری کردووە، جگە لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٠٤ (بەو پێیەی سەرچاوەکان لەسەر ئەوە کۆک نین کە ئایا وەرزشوان ئەلبێرت کۆری بەناوی ئامریکا بەشداری کردووە یان فەڕەسنا). وەرزشوانانی ئەم وڵاتە لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەدا ٧٥١ مەدالیای بەدەستھێناوە و کە زیاتر یارییەکانی شمشێربازی و پاسکیلسواریدا بەدەستھێناوە. لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا ١٣٨ مەدالیای دیکەی بەدەستھێناوە کە زۆربەیان لە یارییەکانی خلیسکێنەی سەر بەرزایییەکاندا بوون.
بڕیارنامەی ١٦٣٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٣٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆتدیڤوار. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٢٨٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەبەربوون
299px|چەپ|وێنۆک|خانەیەکی [[تۆو|سپێرم خەریکی بەبەرکردنی گەرایەکە]]
مالیک کوڕی ئەنەس
ئیمام مالیکی کوڕی ئەنەس، ٩٣ک/٧١٥ز – ١٧٩ک/٧٩٦ز، یەکێکە لە چوار پێشەوا ناودارەکەی سوننە، مەزھەبی مالیکی لە فیقھی سوننەدا ئەگەڕێتەوە بۆی و یەکێکە لە گرنگترین پێشەواکانی فەرموودەکانی پێغەمبەر، لە دایکبووە ساڵی ٩٣ک ساڵی کۆچی دوایی ئەنەسی خزمەتکاری پێغەمبەر.
جەنگی ئوحود
موسڵمانان نزیکبوون لە سەرکەوتنەوە بەڵام دوای شەهید بوونی حەمزە کوڕی عەبدولموتەلیب بە دەستی وەحشی و دابەزینی ئەو ٥٠ تیرهاوێژەی کە پێخەمبەر داینابوون لە سەر چیای ئوحود بۆ ئەوەی پارێزگاریان لێبکەن لە دواوە خالید کوڕی وەلید هێرشێکی کردە سەریان لە دواوەو توانی سەرکەوتن بۆ بێباوەڕەكان بە دەسیبهێنێت. پێخەمبەر محەممەد لەم جەنگەدا برینداربوو و بڕیاری پاشەکشیدا. دوای کشانەوەی موسڵمانان لە جەنگەکە بۆ سەر چیای ئوحود هیند کچی عوتبە ئەمری بە وەحشی کرد کە زکی حەمزە هەڵبدڕێت لە تۆڵەی کوژرانی باوکی و براکەی و مامی لە جەنگی بەدردا. پێخەمبەری خودا کە ئەم دیمەنەی بینی دەستی کرد بە گریان.
بڕیارنامەی ١٦٣٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٣٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆتدیڤوار. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٢٨٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
نەکیحەت خانم
سەرچاوەکان
پۆل:شیعە ئێرانییەکان پۆل:ژنانی سەدەی ١٧یەم
فانکشنی ڕاستەقینە
لە بیرکاریدا فانکشنی ڕاستەقینە یان فانکشنی ڕاستەقینە-بەھا  بە فانکشنێک دەوترێت کە بوار و مەوداکەی ژێرکۆمەڵێک لە ژمارە ڕاستەقینەکانن. فانکشنە ڕاستەقینەکان لە لقی شیکاریی ڕاستەقینەدا تاوتوێ دەکرێن.
ناوی پاوان
ناوی پاوان یان ناوی دۆمەین مۆرکێکی ناسێنەرە کە ھەرێمێکی ئۆتۆنۆمی، دەسەڵات، یان کۆنترۆڵی بەڕێوەبەرانە و کارگێڕانە لە ئینتەرنێتدا پێناسە دەکا. بۆ نموونە لە ناونیشانی nimune.krd ـدا.krd ناوی پاوانە و nimune ـیش خودی پاوانە. ئەو ناوانەی خانەخوێش کە سەرچاوەکانی پرۆتۆکۆلی ئینتەرنێت، وەکوو وێبگەکان، دەستنیشان دەکەن ژی ناوی پاوانن. ناوگەلی پاوان بەھۆی ڕێساکان و ڕەوتانەکانی سیستەمی ناوی پاوانەوە (Domain Name System یان DNS) پێک دەھێنرێن.
فلۆر
تایبەتمەندییەکانی
فلۆری خاوێن گازێکی رەنگ زەردی کاڵە ئۆکسێنەرێکی بەھێزە، وە چاڵاک ترین توخمە لەگەڵ ئەوش زۆرترین کارۆسالبی ھەیە، ئاوێتە بەخێرایی پێک دەھێنت لەگەڵ توخمەکانی تر. فلۆر لەگەڵ گازە خانەدانەکانی وەک کریپتۆن، زینون، رادون یەکدەگرێت لە تاریکی و پلەی گەرمی نزم، بە خێرایی کارلێک دەکات لەگەڵ ھایدرۆجین، وە مەیلی بۆ زۆربەی کانزاکان ھەیە، ھەتاکو سلیکۆنیش لەبەر ئەوەش ناتوانرێ لە ناو شووشە ئامادە بکرێ یان کۆبکرێتەوە. لە ھەوای کە ھەڵمی ئاوی تێدایە بە خێرایی کارلێک دەکات بۆ پێک ھێنانی ترشی ھایدرۆفلۆریکی ترسناک.
گۆڕەپانی کۆماری
ئەرمەنستانی سەربەخۆ
لە ٤ی ئایاری ٢٠١٢ لە گردبوونەوە و کۆنسێرتێکی پارتی کۆماریدا لە گۆڕەپانی کۆماری لە کاتی بانگەشەی ھەڵبژاردنی پەرلەماندا، دەیان باڵۆن کە پڕ بوون لە ھایدرۆجین تەقینەوە و لە ئەنجامدا لانیکەم ١٤٤ کەس بریندار بوون.
لە ٢٤ی نیسان، ڕۆژی یادکردنەوەی جینۆسایدی ئەرمەنستان، دەیان ناڕەزایەتی کۆبوونەوە بۆ پاککردنەوەی گۆڕەپانەکە و شەقامەکەی تەنیشتەکەی. لە ١ و ٨ی ئایاردا گردبوونەوەی زیاتر لە گۆڕەپانەکەدا بەڕێوەچوو. لە ٨ی ئایاردا کە بە سەرۆک وەزیران ھەڵبژێردرا، پاشینیان لە گۆڕەپانەکەدا وتارێکی پێشکەش بە لایەنگرانی کرد لە ١٧ی ئابی ٢٠١٨ پاشینیان گردبوونەوەیەکی ئەنجامدا بۆ یادی ١٠٠ ڕۆژی یەکەمی سەرۆکایەتییەکەی. تا ١٥٠ ھەزار کەس بەشدارییان لە گردبوونەوەکەدا کردووە. لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، مانگێک دوای کۆتایی ھاتنی شەڕی قەرەباغی ٢٠٢٠، ھاوپەیمانییەکی زیاتر لە دەیان لایەنی ئۆپۆزسیۆن لە گۆڕەپانەکەدا گردبوونەوەیەکیان ئەنجامدا و داوای دەستلەکارکێشانەوەی پاشینیانیان کرد. لە ١ی ئازاری ٢٠٢١ چەند ڕۆژێک دوای بانگەوازەکانی سوپا بۆ دەستلەکارکێشانەوە، پاشینیان لەگەڵ ٢٠ ھەزار لایەنگرەکەی لە گۆڕەپانەکەدا گردبوونەوەیەکی ئەنجامدا. لە پێش ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١، ھەردوو پاشینیان (گرێبەستی مەدەنی) و ڕکابەرە سەرەکییەکەی ڕۆبێرت کۆچاریان (سەرۆکی ھاوپەیمانی ئەرمینیا) گردبوونەوەیەکی گەورەیان لە گۆڕەپانەکەدا ئەنجامدا و زیاتر لە ٢٠ ھەزار و ٣٠ ھەزار لایەنگریان بەخۆیەوە بینی.
بۆبی چاڵتۆن
وازھێنان لەیاری
پێش ئە‌و‌ی باسی جامی جیھانی ١٩٧٠ بکە‌ین ، ئە‌بێت باسی ئە‌و ڕووداوە‌ بکە‌ین کە‌ پێش چە‌ند ڕۆژێک لە‌ دە‌ستپێکردنی پاڵە‌وانێتیە‌کە‌ بۆبی چاڵتۆن و ھاوڕێکە‌ی بۆبی مور تۆمە‌تبارکران بە‌ دزی لە‌ دوکانێکی گە‌وھە‌ر فرۆش ، مور بۆ ماوە‌ی چوار ڕۆژ دە‌ستگیرکرا و دواتر بە‌ ئازادکردنی مە‌رجدار ئازادکرا بە‌ڵام چاڵتۆن دە‌ستگیرنە‌کرا.
پێدەشتی کارمامزە کوژراوەکان
پێدەشتی کارمامزە کوژراوەکان ڕۆمانێکی شێرزاد حەسەنە کە لە نێوان ساڵەکانی ١٩٨٣ تا ١٩٩٦ نووسراوە.
تیپی مۆسیقای سروود
ئەندامان
بەشێک لە ئەندامانی تیپی مۆسیقای سروود:
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
١٣٤٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
سۆدیۆم
خاڵەکانی توانەوەی (٩٨ پلەی سەدی) و کوڵانی (٨٨٣ پلەی سەدی)ی سۆدیۆم کەمترە لە خاڵەکانی لیتیۆم بەڵام بەرزترە لە خاڵەکانی کانزا ئەلکالییە قورسەکانی پۆتاسیۆم، روبیدیۆم و سیزیۆم، بەپێی ڕەوتی خولیی لە خوارەوەی گروپەکە. ئەم تایبەتمەندیانە لە پەستانی بەرزدا بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش دەگۆڕدرێن: لە 1.5 Mbar، ڕەنگەکە لە کانزایی زیوینییەوە دەگۆڕێت بۆ ڕەش؛ لە 1.9 Mbar مادەکە شەفاف دەبێت بە ڕەنگێکی سوور؛ و لە ٣ Mbar، سۆدیۆم ڕەقێکی ڕوون و شەفافە. هەموو ئەم ئالۆتڕۆپە پەستانی بەرزانە عەزلی و کارەباین.
١٣٤٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
یانەی تۆپی پێی سێڤیلیا
یانەی تۆپی پێی سێڤیلیا (بە ئیسپانی :Sevilla Fútbol Club S.A.D.) یانەی تۆپی پێی شاری سێڤیلیای وڵاتی ئیسپانیایە. ئەم یانەیە لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ساڵی ١٨٩٠ دامەزراوە و ئێستا لە خولی لا لیگا یاریی دەکات.
زاوزێ
وێنۆک|270px|چەپ|دروستبوونی تاکی نوێ لە پەراوێژی گەڵای [[گیای ھەوامژ (air plant)، ناوی زانستی Kalanchoë pinnata. ئەو ڕوەکە بچووکەی کە لە پێشەوەیە نزیکە ١ س‌م بەرزە.]] تۆرەمخستنەوە یان زاوزێ بریتییە لە ئەو پڕۆسە بیۆلۆژیکییە کە لە ڕێگەیەوە ئۆرگانیزمی جیاجیای نوێ دروست دەبێت. تۆرەمخستنەوە بنەڕەتیترین و گرنگترین تایبەتمەندیی ھەموو چەشنەێکی ژیانە، وە ھەموو ئۆرگانیزمە جیاجیاکان لە ئاکامی تۆرەمخستنەوە دروست دەبن. شێوازە ناسراوەکانی تۆرەمخستنەوە بەگشتی پۆلێن دەکرێن بە دوو دەستەی: سێکسی و ناسێکسی.
وەرزی زاوزێ
زاوزێی دەستەیی
زرۆێک لە جۆرەکانی گیانەوەران بە شێوەی کۆلۆنی یان دەستە و پۆلی گەورە زاوزێ دەکەن کە پێی دەگوترێت زاوزێی دەستەیی. بینینی چەندھا کۆمەڵ لەم جۆرە گیانەوەرانە لە وەرزی زاوزێی سروشتی دا کە لە شوێنێکی تایبەت و گونجاو کۆ دەبنەوە شتێکی ئاساییە. ئەم پۆلە زاوزێکەرانە و شوێنەکەیان بە گشتی بە پێی یاسای پاراستنی ژینگە بە مەبەستی پێشگری لە لەناوچوونی ئەوان پارێزراون. ھەندێک لە جۆرەکانی گیانەوەران بەشێوەیەک بار ھاتوون کە تەنیا بە شێوەی دەستەیی و لە نێو کۆمەڵ دا زاوزێ دەکەن وە ناتوانن لە دەستەی بچووکتر یان بە جووتێکی نێرومێی تەنیا زاوزێ بکەن. ئەم جۆرە گیانەوەرانە ئەگەر لە شوێنی زاوزێی سروشتی‌یان دا ڕاو بکرێن یان ئەگەر دەستە و کۆمەڵی زاوزێی ئەوان تێک بدرێت، دەکەونە بەر مەترسی لەناوچوون. کۆتری کۆچەر نموونەیەکی بەناوبانگە لە جۆرە پڕژمارەکانی پەلەوەرە زەمینیەکانە لە کیشوەری ئەمەریکا کە تەنھا بە شێوەی دەستەیی و لە نێو کۆمەڵ دا زاوزێ دەکات. ئەم جۆرە کۆترە بە ھۆی ڕاوکردنی بەربڵاو لە شوێنی زاوزێی دەستەیی ئەوان لە وەرزی زاوزێی سروشتی دا وە بە ھۆی ئەوەی کە نەیدەتوانی لە گرووپی بچووکتردا زاوزێ بکات لەناو چوو.
فازل ڕەسووڵ
نوسینەکانی: (ئاوا عەلی شەریعەتی دوا؛ بە زمانی عەرەبی: ئیسلام و مێژوی کورد (چاپ نەکراوە). زلھێزەکانی دونیا و بزوتنەوەی ڕزگاری خوازی جیھانی سێیەم (کورد و سۆڤیەت)، بە زمانی ئەڵمانی: جەنگی عێراق و ئێران، بە زمانی ئەڵمانی و عەرەبی. ھەروەھا چەندین وتاری ھزری و سیاسیش بە زمانی کوردی و عەرەبی و ئەڵمانی).
بەندیخانەی ئامەد
سەرچاوەکان
پۆل:مافی مرۆڤ لە تورکیا پۆل:بەندیخانەکانی تورکیا پۆل:پێشێلکاری مافی مرۆڤ لە تورکیا پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ئامەد
٢٠١٩ لە کوردستان
ڕووداوەکانی ساڵی ٢٠١٩ز لە کوردستان.
زمانی سوێدی
لە ڕوی ڕێزمانیەوە نزیکی ئینگلیزیە و وەکو ئەو جیاوازی دەکات لە نێوان ڕەگەزەکان و ژمارە و ناساندندا بارەکانی ناو دیاری دەکات لە ڕێگای پێشگرێک تاوەکو بزانین ناسراوە یاخود نەناسراوە، وە ڕێچکەی ھۆنراوە نوسینیشی لەسەر بنەمای دڵنیابوونەوە و درێژە پێدانە.
خێزان و کۆمەڵە
یەکێکە لە زمانە ھیندۆ ئەوروپیەکان سەر بە خێزانی زمانەکانی گێرمەنی باکور، زۆر لە زمانی نەرویژییەوە نزیکە تا ڕادەیەکیش لە زمانی دانمارکی کە ھەرسێکیان سەر بەیەک خێزانی زمانن وە لە ڕەگی زمانە کۆنەکانی ئەسکەندەناڤیاوە رەگیان ھەڵ کوتیوە زمانە گێرمەنیەکانی باکوریش دابەش دەبن بۆ دوو کۆمەڵە:کۆمەڵەی یەکەم  زمانی ئەسکەندەناڤی ڕەگ یاخود ڕەسەن کە زمانەکانی ئایسلەندی و فڕۆیی دەگرێتەوە.
٢٠١٩ لە کوردستان
سەرچاوەکان
پۆل:کوردستان
زمانی سوێدی
خێزان و کۆمەڵە
کۆمەڵەی دووەمیش زمانی ئەسکەندەناڤی کیشوەری کە زمانەکانی دانمارکی و نەرویژی و سویدی دەگرێتەوە وە ھەمووشیان بەیەکەوە کاریگەریان خستۆتە سەریەک.
ئامرازەکانی ناساندن
ڕێچکەی یەکەم (ناوە ھاوبەشەکان)
ڕێچکەی سێ یەم (ناوە ھاوبەشەکان)
١٣٥١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
محەممەد پێغەمبەری خودا (فیلم)
محەممەد پێغەمبەری خودا فیلمێکی ئێرانییە، لەلایەن مەجید مەجیدییەوە دەرھێنراوە و مەجیدی و کەمبوزیا پەرتۆڤی نوسیوویانە، فیلمەکە باسی کاتی منداڵی پێغەمبەری ئیسلام دەکات، بە گرانترین فیلمی مێژووی سینەمای ئێران دادەنرێت.
بەرھەمھێنان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمە فارسیەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ بە زمانی فارسی پۆل:فیلمەکان کە لە ئێران داندراون
زانکۆی ڕازی
بەستەرە دەرەکییەکان
ماڵپەڕی زانکۆی ڕازی
بڕیارنامەی ١٦٣٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٥ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ٢٠٠٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا
ھۆڵۆگرامێک بۆ پاشاکە (فیلم)
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی-ئەڵمانی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە مەکسیکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە فەرەنسییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمە مەکسیکییەکان بە زمانی ئینگلیزی
بە بیابان بوون
وێنۆک|نەخشەیەکی جیھان کە ناوچەکانی فراوان بوونی بیابانەکان نیشان دەدات وێنۆک|لەم کورتە ڤیدیۆیە بروانە چۆن دەریاچەی ورمێ لە خۆڕھەڵاتی کوردستان وشک دەبێت و شوێنەکەی دەبێت بە بیابانێکی خوێیی بە بیابان بوون جۆرێک لە داتەپین و مردنی زەوییە وشکەکانە کە بنچینە بایۆلۆجییەکانی ژیانی بەھۆی پرۆسە سروشتییەکانەوە لەدەست دەچێت یان بەھۆی چالاکییە مرۆیییەکانەوە ئەم زەویە وشکانە بە یەکجاری دەپوکێتەوە کە بەو ھۆیانەوە ناوچە بەپیتەکان بەشێوەیەکی زیاد وشک دەبن. بڵاوبوونەوە و زیادبوونی ناوچە بیابانییەکان بەھۆی چەندین ھۆکاری جۆراوجۆرەوە دروست دەبێت، وەک گۆڕانی کەشوھەوا (بەتایبەت گەرمبوونی ئێستای جیھان) و بەزۆر بەکارھێنانی خاک لە ئەنجامی چالاکی مرۆڤ
فێران تۆرێس
دەستکەوتەکان
ئیسپانیای ژ١٩
ئیسپانیا
بەستەی فاتمە
سەروەتم ناوێ, بزەی تۆ، ئەو پەڕی ئاواتمە
بووکی ڕازاوەی خەیاڵم گیانەکەم ست فاتیمە!
خودای باوک
ڕەگەزی خودا
بەزۆریی، خودا وەکوو ڕۆحێک پێناسە دەکرێت، بەو شێوەیە ڕەگەزێکی مرۆڤانەی بایەلۆجی نییە. بۆ نموونە لە فێرکردنەکانی کڵێسای کاسۆلیکدا، لەژمارە ٢٣٩ دا، زۆر بەتایبەتی ئەم ڕوونکردنەوەیە ھاتووە: "خودا نە پیاوە و نە ژنە، ئەو خودایە".
ناوی کات و شوێن
لە کرداری سیانی
صار > مصیر
کردارەی جگە لەسیانی
اجتمع = یجتمع > مُجتَمٍع
بڕیارنامەی ١٦٤٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٥ پۆل:قوبرس لە ٢٠٠٥
دەوحە
سەرچاوەکان
پۆل:شارەوانییەکانی قەتەر پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی قەتەر پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢٥ پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا پۆل:دەوحە
ئەردەوان کامکار
ئەردەوان کامکار، بچووک ترین ئەندامی بنەماڵەی کامکاران و ژەنیاری بەناوبانگی سەنتوورە.
ژیاننامە
دەورووبەری ٢٠ سال تەمەنی دەبێت کە لە کۆنسێرتێکی کامکاران لە تاران قەتعەیەکی زۆر بێوێنە پێشکەش دەکات بە ناوی دەریا کە ئێستاکە وەکوو ڕاپەرینێک لە دنیای سەنتوور دا چاوی لێ دەکرێت. دەریا، یەکەم قەتعە بوو کە بە تەواوی ڕەنگ و بۆی تازەی ھەبوو و لە تەکنیکەکانی تایبەتی سازی سەنتوور تێیدا بە کار چووبوو و نەدەتوانرا بە ھیچ شێوە بە سازگەلێک وەکوو پیانۆ لێبدرێت.
ئادیتیا ڕۆی کاپور
ژیانی کارکردن
لەشووباتی ٢٠١٦ و نزیکانێک لەڤالانتاین لە فیلمی Fitoor ڕۆمانسی بەڕۆڵی سەرەکی لەگەڵ کاترینا کێف بەشداربوو کە ئەم فیلمەیان شکستی ھێنا لەبۆکس ئۆفیس و چیڕۆکەکەی لەسەر ڕۆمانی چاوەڕوانییەکی مەزن (Great Expectations)ی نووسەری بەریتانی چارڵز دکنزەوە وەرگیراوە. لەسەرەتای ٢٠١٧ەش لەفیلمی ئۆکەی جانو دەرکەوت لەگەڵ شرادھا کاپوور بەڵام لەویشدا شکستی ھێنا لەبۆکس ئۆفیس.
ناوی پاوانی بەتەواوی شیاوکراو
ناوی پاوانی بەتەواوی شیاوکراو (Fully Qualified Domain Name - FQDN) یان ناوی پاوانی ڕەھا (Absolute Domain Name) ئەو ناوی پاوانەیە کە بەوردی شوێنی خۆی لە زنجیرەپلیکانەی سیستەمی ناوی پاوان‌دا دیاری بکا. واتە تێیدا ھەموو ئاستەکانی پاوان، بریتی لە پاوانی ئاست-سەر و پاوانی ڕیشە، دیاری کرابێتن. یەک ناوی پاوانی بەتەواوی شیاوکراو بەوە دەناسرێتەوە کە ھیچ چەشنە لێڵی و ناڕوونییەکی تێدا نییە؛ تەنھا بە یەک شێوە مانا دەکرێتەوە.
قەربلیانی ئەندەلوسی
ئەبوو عەبدوڵڵا موحەممەد کوڕی عەلی کوڕی فەرەج قەربلیانی، پزیشکی نەشتەرگەر و زانای ڕووەکناسی موسڵمانی ئەندەلوسی.
ژیان
بە ڕەگەز خەڵکی قەرەبیلیانە (Crevillent)، کە شارێکە لە نزیک ئۆریھیۆلە لە ڕۆژھەڵاتی ئەندەلوس، لەو کاتەدا لەژێر دەسەڵاتی گاورەکان بوو کە پێش ئەمە لە ژێر دەسەڵاتی موسڵمانان بوو سەربە ئەندەلوس. ئیبن خەتیب لە کتێبەکەی دا باسی قەرەبیلیانی کردووە کە ئەو پیاوێکی سادە بووە و سەرقاڵ بوو بە پزیشکیی و ڕووەکناسی ...
بڕیارنامەی ١٦٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئاشتیکردن لە دوای تێکھەڵچوون. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣٣٥‌ەم، بە ١٣ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ھاوار مەلا محەممەد
یاریی نێودەوڵەتی
بەھۆی ئاست بەرزییەوە بانگێشت کرا بۆ ھەڵبژاردەی عێراق لەلایەن بەڕێوبەری ھوونەری ھەڵبژاردەی عێراق عەدنان حەمەدەوە کە یەکەم یاریشی بۆ ھەڵبژاردەی عێراق بەرامبەر ھەڵبژاردەی سعوودیە بوو لەمیانەی یارییەکانی پاڵاوتن بۆ جامی جیھانی ساڵی ٢٠٠٢. هەروەها لە پێکهاتەی هەڵبژاردەی عێراق بوو بۆ یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٠٤ کە پلەی چوارەمیان بەدەستهێنا .١١٣ یاریی بۆ هەڵبژاردەی عێراق ئەنجامداوە و خاوەنی ٢٠ گۆڵە.
وێبگە
وێبگە، وێبسایت یان ماڵپەڕ  بەرھەڤۆکێکە لە وێبپەڕگەلی پێوەندیدار کە تێکست، وێنە، ڤیدیۆ، یان شتانی تری دیجیتاڵیان لەخۆگرتووە. ھەر وێبگەیەک لانی کەم لەلایەن یەک ڕاژەکاری وێبەوە خانەخوێیی دەکرێ و بەھۆی تۆڕێک (وەکوو ئینتەرنێت یان تۆڕێکی خۆماڵیی تایبەتی) و ناونیشانێکی ئینتەرنێتییەوە (پێی دەوترێ URL) لەبەردەستە.
وێبپەڕەکان بە پرۆتۆکۆلی گواستنەوەی ھایپێرتێکست دەکەونە بەردەست. ئەو بەرنامەیەی وێبپەڕەکان لە وێبگە دەگرێ و دەیاننوێنێ ناوی وێبگەڕە.
دیارنەمانی گابی پێتیتۆ
ڕووماڵکردنی میدیا و کاردانەوەی گشتی
گەڕان بەدوای پیتیتۆ داپۆشینی ھەواڵی نەتەوەیی بەرچاوی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بەدەست ھێنا و بەرژەوەندی بەرفراوانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا بەرھەم ھێنا سەرنجی جەماوەری بەرچاو سەرنجی خستە سەر بێدەنگی لاندەری لە کەیسەکە و خۆپیشاندەران و پەیامنێران لە دەرەوەی ماڵی دایک و باوکی لە باکووری پۆرت کۆبوونەوە ھەندێک لە دانیشتووانی بەندەری باکوور لە شەوی ١٧ی ئەیلوولدا مۆم لایتیان بۆ پیتیتۆ بەست.
عێزەدین حوسێنی
ساڵانی ١٩٧٩ تا ١٩٨١
١ی تشرینی دووەمی ١٩٧٩ لەسەر داوای مامۆستا بەبۆنەی جەژنی قوربانەوە بە ژمارەیەک لە خەڵکی کوردستان لە شار و شارۆچکە و لادێکاندا خۆپیشاندانی ڕێکخست بە پشتیوانی لە بزووتنەوەی کوردستان.
پاوانی ئاست-سەر
پاوانی ئاست-سەر (top-level domain یان TLD) زاراوەیەکە بۆ ئاماژە بە ھەریەک لە پاوانەکانی ھەڵکەوتوو لە بانترین ئاست لە ئاستەکانی زنجیرەپلیکانەی سیستەمی ناوی پاوانی ئینتەرنێت. پاوانە ئاست-سەرەکان لە ناوچەی ڕیشەی DNSدا جێگیر دەکرێن و دێنە دامەزراندن. ئەوان لە دوایین بەشی ناوی ھەموو پاوانەکانی ئاستەکانی خوارتردا دەردەکەون. بۆ نموونە، لە ناوی پاوانی www.example.com -دا، com ناوی پاوانی ئاست-سەرە. بەگشتی، دوایین مۆرک لە یەک ناوی پاوانی بەتەواوی شیاوکراو (fully qualified domain name) ناوی پاوانێکی ئاست-سەرە. بەڕێوەبەریی کاروباری زۆربەی پاوانە ئاست-سەرەکان سپێردراوەتە ژمارەیەک ڕێکخراوەی بەرپرس. ئەم کارەش لەلایەن بەشدارگەی ئینتەرنێتی بۆ ناو و ژمارە پێسپێردراوەکانەوە- ئایکان ICANN کراوە، کە بۆخۆی بەسەر بنکەی دەسەڵاتداری ژمارە پێسپێردراوەکانی ئینتەرنێتدا ڕادەگا.
یانەی تۆپی پێی ڤیاڕیال
یانەی تۆپی پێی ڤیاڕیال یان تەنھا ڤیاڕیال، یانەیەکی تۆپی پێی پیشەگەری شاری ڤیاڕیالی پارێزگای کاستێیۆنی وڵاتی ئیسپانیایە، ئەم یانەیە لە ١٠ی ئازاری ١٩٢٣ دامەزراوە و ئێستا لە لا لیگا یاری دەکات.
١٣٦٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
زنجیرەچیای زامبالێس
جوگرافیا
چیاکانی زامبالێس ڕووبەری ٣٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیی (١٢٠ می چوارگۆشە) ھەیە کە لە باکوورەوە بەرەو باشوور درێژ دەبێتەوە لە چیاکانی ڕۆژاوای پارێزگای پانگاسینان، تەواوی درێژی زامبالێس، بۆ سەرکی نیمچە دوورگەی باتان لە باشووری گەمارۆدراوی کەنداوی مانیلا. ھەروەھا زنجیرە چیاکان لە شارەوانییەکانی بامبان، کاپاس، سان جۆزێ، سان کلێمێنتێ، مایانتۆک، سانتا ئیگناسیا، کامیلینگ لە پارێزگای تارلاکدا تێدەپەرێت لە پامپانگا، کێوەکانی فلۆریدابلانکا، پۆراک، شاری ئەنجلۆس و مابالاکت دەگرێتەوە.
جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیب
جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیب (بە عەرەبی:جعفر بن أبي طاليب) (٣٤ پێش کۆچی- ٨ جومادەلئوولا کۆچی) ھەروەھا بە جەعفەر تەیار ناسراوە واتا جەعفەری فڕین ھاوەڵ و ئامۆزای پێغەمبەری ئیسلامی محەممەد بووە، و برایەکی گەورەی عەلی (خەلیفەی چوارەمی موسڵمانان) بووە.
تۆبا کاکەر
تۆبا کاکەری (، ) تەواوکەری باشووری چیاکانی سولەیمان لە پارێزگای بەلۆچستان لە پاکستانە، کە درێژ دەبێتەوە بۆ پارێزگاکانی قەندەھار و زابول لە ئەفغانستان، ڕێگای مێژوویی بەناو چیاکاندا بە پاسی بۆلان ناسراوە. چیاکان لە مانگی ئابی ١٩٧٩دا سەرنجی میدیایان وەرگرت کاتێک بەڵگە دەرکەوت کە پاکستان لەوانەیە وەک شوێنێکی شاراوە بۆ لێکۆڵینەوەی بۆشایی بەکاریان بھێنێت بەرەو پێشکەوتنی چەکی ناوەکی. بەتایبەت لە ھەڵکەندراوێکی ڕۆژاوای زنجیرەکە لە ناوچەی کیلا عەبدوڵڵا بە تۆبا ئەچاکزی ناودەبرێت (ھەروەھا بە خاجە عیمران ناسراوە).
محەممەد حوسێن کەریمی
ژیان
محەممەد حوسێن کەریمی لە بنەماڵەیەکی بێبەش لە بواری ئابووری، لە شاری سەقز لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان ھاتە دونیا. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی ھەر لەو شارەدا بردەسەر و بۆ خوێندنی ئەندازیاریی کشتوکاڵ ڕەوانەی زانکۆی کەرەج بوو. ماوەی خوێندنی لە زانکۆ دەرفەتی پێ دەدات بۆ دیتن و بیرکردنەوە لە ژیانی گەلی ژێردەست و چینی کرێکار. ھەر لەوێ چەن کەسی کوردی ھاوبیروڕای خۆی وەک فواد مستەفاسوڵتانی و عەبدوڵا موھتەدی دەناسێت و باس و لێدوانی ناویان دەبێتە ڕێکخستن و ساماندانی بزووتنەوەی کرێکاری و دامەزراندنی ئایدیا سوسیالیستییەکان.
خەڵکی بولگار
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی بولگاریا پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تورکیا پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئوکراینا پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئیسپانیا پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی شانشینی یەکگرتوو پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
ئەڵمانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
سەرچاوەکان
پۆل:ئەڵمانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
دیوان (ڕوونکردنەوە)
پۆل:وشە و دستەوشە فارسییەکان
دیوان (ئامێر)
لە کووکی Dîwan،دیوان تایبەت بە ئامێری جۆری دەستە درێژ ( سێ تێلی خوارەوە لەسەر دەنگ و نۆتی ( La_A) (دوو تێلی مام ناوەند لەسەر دەنگ و نۆتی( Re_D) (دوو ژێی سەرەوە لەسەر دەنگ و نۆتی (Sol_G)ئەبەسترێن
ئامێری مۆسیقا
پێدەچێ کۆنترین ئامێری مۆسیقا دەنگی مرۆڤ بێ. پاشان ئامێره‌کانی کوتانی و باژەن مێژوویەکی دوور ودرێژتریان ھەیە. لەتە ئێسکێکی کون کراوی سەردەمی مرۆڤی نیاندرتاڵ بە کۆنترین ئاسه‌واری ئامێری باژەن دەناسرێت.
گۆڕەپانی گارێگین نژدە (وێستگەی میترۆ)
سەرچاوەکان
پۆل:وێستگەکانی میترۆی یەریڤان
بڕیارنامەی ١٦٥٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٥٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣٦٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
١٣٧٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
شێخ نەھرۆ کەسنەزانی
خوێندن
پاشان شێخ نەهرۆ کەسنەزانی بەڕێوەبردنی تەریقەتەکە دەکەوێتە ئەستۆی ، لەسەر بەرماڵی شێخایەتی دادەنیشێت ، دەبێتە درێژەپێدەری ڕێگای باوکی لە کۆکردنەوەی هەموو ئاین و نەتەوە و بیروباوەڕ و کەسایەتیە جیاوازەکانی کۆمەڵگا ، چونکە تەریقەتی کەسنەزانی هەنگاو دەنێت بەرەو ئاشتی و تەبایی و دۆستایەتی نێوان هەموو مرۆڤایەتی و دژ بە هەموو بیروباوەڕێکی توندڕەوی و تەکفیری و دەرمارگیریە وێنۆک|468x468پیکسڵ|شێخ نەهرۆ کەسنەزانی و بافڵ تاڵەبانی
دامەزراوە زانستیەکان
لە ساڵی ٢٠٠٤ شێخ نەهرۆ هەستا بە دامەزراندنی کۆلێژێک بە ناوی (کۆلێژی سەلام) لە بەغداد کە ئەم بەشانەی لەخۆ دەگرت :
فەرمایشتەکانی شێخ نەهرۆ کەسنەزانی
3. شێخ عەبدولکەریمی کەرکوک
6. شێخ عەبدولکەریم ( شاهی کەسنەزان )
ڤایۆلین
کەمانچەژەن و کۆکەرەوەکان بە تایبەتی خەڵاتی ئەو ئامێرە مێژووییە جوانانە دەکەن کە لەلایەن بنەماڵەکانی سترادیڤاری، گوارنێری، گواداگنینی و ئاماتی لە سەدەی ١٦ تا ١٨ لە برێشیا و کرێمۆنا (ئیتاڵیا) و لەلایەن جاکۆب ستاینەر لە نەمسا دروستکراون. بەپێی ناوبانگیان، کوالیتی دەنگەکەیان سەرپێچی لە هەوڵەکانی ڕوونکردنەوە یان یەکسانکردنی کردووە، هەرچەندە ئەم باوەڕە مشتومڕی لەسەرە. ژمارەیەکی زۆر لە ئامێرەکان لە دەستی دروستکەرانی کەمتر بەناوبانگەوە هاتوون، هەروەها ژمارەیەکی زیاتر لە "کەمانچە بازرگانییەکان"ی بازرگانی بەرهەم هێنراوی بەکۆمەڵ کە لە پیشەسازییەکانی کوتەکەوە دێن لە شوێنەکانی وەک ساکسۆنیا، بۆهێمی و میرکۆرتەوە. زۆرێک لەم ئامێرە بازرگانیانە پێشتر لەلایەن کۆمپانیای سیرز و ڕۆباک و کۆمپانیا و بازرگانییە بەکۆمەڵەکانی دیکەوە دەفرۆشران.
زولفیقار
فەرموودە
ھەر لەبەر ئەم ھۆکارەش ئەھلی سوننەتی الجماعە ببینە کە لە فەرموودەی ئەبو ڕەفیعدا ھاتووە: “کاتێک عەلی کوڕی دەبی تالیب لە ڕۆژی یەکێک لە لیواکاندا کوژرا کە پێغەمبەری خودایە، خوای گەورە بەرەکەتی بۆ ببەخشێت و بەخشندەی بکات ئەو ئاشتی، کۆمەڵێک لە موشریکەکانی قوڕەیشی بینی، بە عەلی گوت: من لەسەریان ھەڵدەگرم. بۆیە پەلاماری کردن و بڵاوەپێکردنی گردبوونەوەکەیان، و عەمری کوڕی عەبدوڵڵای جوماھی کوشت، فەرمووی: ئینجا پێغەمبەری خوا خوای گەورە (ص)، کۆمەڵێک لە موشریکەکانی قوڕەیشی بینی، ئەویش بە عەلی فەرموو: من ھەڵیان دەگرم. بۆیە ھەڵی گرت و گرووپەکەیان بڵاوە پێکرد و شەیبە بن مەلیکی کوشت. جبریل فەرمووی: ئەی پێغەمبەری خودا؟ ئەمەش بۆ دڵنەوایییە. پێغەمبەری خودا، دوعا و سڵاوی خوای لەسەر بێت، فەرمووی: ئەو لە منەوەیە و منیش لە ئەوم، جبریل فەرمووی: من یەکێکم لە ئێوە. وتی، بۆیە گوێیان لە دەنگێک بوو: ھیچ شمشێرێک نییە جگە لە زولفیقار، و ھیچ گەنجێک نییە جگە لە عەلی فەرموودەیەکی ئیدانەکراوە، کە تێیدا وتراوە: الثھابی لە کتێبی (المغنی فی الدعفع`)دا لەسەر دەسەڵاتی عیسا بن مەھران فەرموویەتی: درۆزن
الأجلونی باسی لەوە کردووە کە فەرموودەکە نادروستە.
لە الفواعید المجمع الشوکانی، کە المعلمی صلی اللە علییە وسلم فەرموویەتی: و لە زنجیرە گواستنەوەکەیدا، عیسا بن مەحران، بە شوێنەکاندەگێڕدرێتەوە و ئەم فەرموودەیە لەلایەن ابن المحرانەوە ھاتووە. جەوزی لە بابەتەکاندا، ئیبن حیبانیش لەو بابەتەدا بەدوایدا ھاتووە. لەلای شیعە
١٣٨٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
چوار پێشەواکەی سوننە
ئیمام مالیک
مالیکی کوری ئەنەس کوڕی ئەبو عامر ئەسبەحی، لە مەدینە لە دایکبووە لە ساڵی ٧١١ز بەرامبەر ٩٦ک، و کۆچی دوایی کردووە ساڵی ٧٩٥ز بەرامبەر ١٧٩ک، بە درێژایی ژیانی لە مەدینە ژیاوە و کتێبێکی ناوداری هەیە لە فەرموودەدا بە ناوی (الموطأ).
ئیمام ئەحمەد
لە فێرخوازەکانی ئیبن ساڵحی کوڕە گەورەکەی بوو لەگەڵ عەبدوڵڵای کوڕی و هەروەها عەبدول مەلیک کوری عەبدول حەمید مەیمونی.
ناوچە (DNS)
ناوچەی ڕیشە و پاوانە ئاست-سەرەکان
لە سەرترین ئاستی خۆیدا، سیستەمی جیھانیی ناوی پاوان بریتییە لە تەنھا یەک ناوچە، ناوچەی ڕیشە. ئەم ناوچەیە بێناوە و زۆرتر لەلایەن یەک دانە خاڵەوە (".") لە زنجیرەپلیکانەکەدا نوێنەرایەتیی دەکرێ. ئێستاکە، ١٣ ڕاژەکاری ناو کە لە سەرانسەری جیھاندا بڵاون کار بۆ ناوچەی ڕیشە دەکەن. ناوچەی ڕیشە داگری ھەموو پاوانە ئاست-سەرەکانە.
مالیکی
وێنۆک|بڵاوەی فیقهەکانی ئیسلام
ڕێباز (فیقھ)
مەزهەبی حەنبەلی
ئیمام ئەحمەد پشتی بەستووە بە فەرموودە و بە شێوەیکی گشتی بە تەواوی زانیووە بۆ یاسادانان لە دوای قورئان، هەروەک گەڕاوەتەوە بۆ فەتوای هاوەڵەکان بە تایبەت خەلیفەکانی ڕاشدین، بە مەرجێک پێچەوانەی هیچ فەرموودەیەک نەبێت. و زۆر بە کەمی قیاسی بەکارهێناوە لەبەرئەوە زۆریان بە پیاوی فەرموودە ناوی دەبەن نەک پیاوی قیقهـ.
گورجستان لە ئۆڵۆمپیاد
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتی گورجستان لە ئۆڵۆمپیاد
ئیخوان موسلمین
ئیخوان موسلمین یان کۆمەڵەی برایانی موسوڵمان کۆمەڵەیەکی ئیسلامی ڕامیاریی سوننییە بنکەی لە بەشێک لە وڵاتانی عەرەبی و جیھان ھەیە، لە ساڵی ١٩٢٨ لەلایەن حەسەن بەنا لە میسر دامەزرا، کاریگەری ئایدۆلۆژیای بەننا و ئیخوان لە سنووری میسر تێپەڕیداوە و بەسەر چەندین ڕێکخراوی ئیسلامی خێرخوازیی و ڕامیاریی باڵی کێشاوە، ھەموویان لەژێر یەک ناودا کارناکەن.
ھێرمێن مێلڤێل
ژیان
سەرەتای ژیانی خێزانی زۆرناخۆش دەبێت. بەڵام کاتێک باوکی لە ١٨٣٢ کۆچی دوایی دەکات و دایکیشی بۆ کێڵگەی ناسیاوێکی دووری دەخاتەوە ژیانی خۆشی دەست پێدەکات.
سەرەتاکانی ژیان
ھێرمان مێلڤیل لە شاری نیۆ یۆرک لە یەکی مانگی تەممووزی ساڵی ١٨١٩ لە دایک بووە. باوکی ناوی ئالان مێلڤیل (١٧٨٢–١٨٣٢) و دایکی ناوی ماریا (گانسەڤۆرت) میلڤیل (١٧٩١–١٨٧٢) بوو. ھێرمان لە نێو ھەشت منداڵدا، منداڵی سێیەم بوو لە خێزانێکی بە ڕەگەز و ڕەچەڵەک ھۆڵەندی. خوشک و براکانی کە ڕۆڵێکی گرنگیان ھەم لە ژیانی پیشەیی و ھەم لە ژیانی سۆزداری میلڤیل ھەبوو بریتی بوون لە جانسیفۆرت (١٨١٥–١٨٤٦)؛ ھیلێن ماریا (١٨١٧–١٨٨٨)؛ ئاوگوستا (١٨٢١–١٨٧٦)؛ ئالان (١٨٢٣–١٨٧٢)؛ کاثرین (١٨٢٥–١٩٠٥)؛ فرانسیس بریسیلا (١٨٢٧–١٨٨٥)؛ ھەروەھا تۆماس (١٨٣٠–١٨٨٤) کە دواتر بوو بە پارێزگاری سەیلەرز سنەگ ھاربەر. وەک ئەندامێک لە خێزانە زەنگینەکەی لە شاری بۆستن، ئالان میلڤیل زۆربەی کاتەکانی لە دەرەوەی نیۆ یۆرک و لە ئەورووپا وەک بازرگانێک و ھاوردەکەری کەلوپەلی وشکی فەڕەنسی بەسەر دەبرد.
باوکی ھێرمان بەھۆی ئەوەی باری دەروونی ناجێگیر بوو و کرێی خانووی لەسەر مابووەوە لە برۆدوەی، بۆیە ھەوڵی دا لەو کێشانە خۆی ڕزگار بکات بە گواستنەوەی خێزانەکەی بۆ ناوچەی ئەلبانی لە نیۆیۆرک لە ساڵی ١٨٣٠ و دەستی بە بازرگانی خووری کرد. ھێرمان چووە ئەکادیمیای ئەلبانی لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٨٣٠ تا تشرینی یەکەمی ١٨٣١، کە لەوێ وانەکانی ئامادەیی خوێند لەوانەش وانەی خوێندنەوە و ڕێنوس و ھەروەھا خۆشنووسی و بیرکاری و ڕێزمانی ئینگلیزی و جوگرافیا و مێژووی سروشت و مێژوی جیھانی و یۆنانی و ڕۆمانی و ئینگلیزی و ژیاننامەی کلاسیکی و کلتوری کۆنی جولەکەکان.
لە کانونی یەکەمدا، باوکی ھێرمان لە شاری نیویۆرک بە بەلەمی ھەڵمی گەڕایەوە، بەڵام بەفر ناچاری کرد کە ٧٠ میلی کۆتایی گەشتەکەی بە ٢ شەو و ٢ ڕۆژ تەواو بکات بە گالیسکەیەکی ئەسپی سەر کراوە، لە پلەی گەرمی -٢ فەھرەنھایتدا (واتە -١٩ سیلیزی)، کە ئەمەش بووە ھۆی نەخۆش کەوتنی. لە سەرەتای کانونی دووەم «نیشانەکانی وڕێنەی» لێ بەدیارکەوت و تەندروستی ھەر بەرەو خراپی دەچوو تا ژنەکەی ھەستی کرد کە ئازارەکانی نەخۆشییەکەی وایلێکردووە کە چیتر توانای عەقڵیی پێشووی نەماوە. دوو مانگ پێش ئەوەی تەمەنی بگاتە پەنجا ساڵی، ئالان مێلڤیل کۆچی دوایی کرد لە ٢٨ ی کانونی دووەمی ساڵی ١٨٣٢. لەو کاتەدا کە ھێرمان نەدەچووە قوتابخانە، ئەگەری ھەیە کە کاتی نەخۆشی و مردنی باوکی بینیبێ. پاش ٢٠ ساڵ باسی حاڵەتێکی مردنی کردووە لە (پیری) کە نزیک بوو لە مردنی باوکی
وەشانی پاشا جەیمز
KJV یەکەم جار لەلایەن جۆن نۆتۆن و ڕۆبەرت بارکەرەوە چاپکرا، کە ھەردووکیان پۆستی چاپکەری پاشایان ھەبوو، و سێیەم وەرگێڕان بوو بۆ زمانی ئینگلیزی کە لەلایەن دەسەڵاتدارانی کڵێسای ئینگلیزییەوە پەسەند کرا: یەکەمیان کتێبی پیرۆزی مەزن بوو، کە لە سەردەمی شاژنی ھێنری ھەشتەم (١٥٣٥) دا، و دووەمیان کتێبی епископەکان بوو، کە لەلایەن شاژنی ئیلیزابێسی یەکەمەوە (١٥٦٨) دا بڵاوکرایەوە. لە جنێڤ، سویسرا، نەوەی یەکەم نەوەی چاکسازیخواز، کتێبی پیرامی عیبری جنێڤ لە ١٥٦٠ لە زمانی یۆنەوە، لە زمانی ی زێڤ و نووسینی یۆنانی یۆنانی دروست کرا لە زمانی یۆرانی دروست کرا.
لە کانوونی دووەمی ١٦٠٤، جەیمس پاشا کۆنگرەی کۆرتەکەی ھامپتۆن کۆکردەوە، کە تێیدا وەرگێڕانێکی نوێی ئینگلیزی دروست کرا بۆ وەڵامدانەوەی کێشەکانی وەرگێڕانی پێشووتر کە لەلایەن پۆریتانییەکانەوە ھەستی پێدەکرا، کە بەشێکە لە کڵێسای ئینگلتەرا.
گەردیلە
گەردیلە، ئەتۆم، (بە ئینگلیسی : Atom) بچووکترین بەشی ماکە(ماددە) کە تایبەتمەندیی توخمێکی کیمیایی هەبێت.
بڕیارنامەی ١٦٦٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٦٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئازاری ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی ئەفغانستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣٩٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
کەبیر
کەبیر (بە ھیندی: कबीर، بە پەنجابی: ਕਬੀਰ، بە ئوردوو: کبیر‎) (١٤٤٠–١٥١٨ ) شاعیر و خواناسی ناسراوی خەڵکی ھیندستان بوو. لە دەوروبەری ساڵی ١٤٤٠دا لە شاری بەنارەس لە دایک بووە. باوک و دایکی کەبیر موسڵمان بوون و ناوی کەبیریان (کە یەکێک لە ناوەکانی خودای موسوڵمانانە) لە سەر منداڵەکەیان ناوە. کەبیر لە لای ڕاماناندای ھێندوو شاگردی کردووە و زانینی زۆری ئەو کاریگەری زۆری لە سەر کەبیر کردووە. ھەروەھا ھۆنراوەنووسانی فارسی وەکوو مەولانای ڕۆمی تا ڕادەیەک لە سەر بیروڕا و ھۆنراوەی کەبیر کاریگەر بوون. کەبیر شاعیرێکی شەفاھی بووەو زۆربەی ھۆنراوەکانی سینە بە سینە لە ناو خەڵکدا ھاتوە یان موریدەکانی نووسیویانەتەوە. ناوەرۆکی شیعرەکانی بە زۆری عیرفانین و زۆر ڕەخنەی لە دوژمنایەتیی ئایینی گرتووە. ھەروەھا ڕەخنەی لە ڕەواڵەت پەرستی، ڕیا و ھەندێک لە دابونەریتەکانی کۆمەڵگای ھیندی گرتوە. لە سەر بزووتنەوەی بھەکتی و ئایینی سیکیزم کاریگەریی بووە و لە ھیند و وڵاتانی دەور و بەریدا شوێنکەوتوانێکی زۆری ھەیە. شوێنکەوتوانی کەبیر ڕێبازی کەبیریان داناوە کە لە ئێستەدا نزیکی ١٠ میلیۆن شوێنکەوتووی لە باکوور و ناوەڕاستی ھینددا ھەیە. لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا ڕابیندرانات تاگۆر خاوەنی خەڵاتی نۆبڵ لە کتێبی چریکەکانی کەبیردا سەد شیعری کەبیری بە ھاوکاریی ئێڤلین ئاندەرھیڵ وەرگێڕایە سەر ئینگلیزی و ئەم شاعیرەی زیاتر بە دنیا ناساند.
ھۆنراوەکان و فەلسەفەکەی
کانیاوە پیرۆزەکان ھیچی تریان تێدا نیە بێجگە لە ئاو من دەزانم کە بێکەڵکن، چون خۆم لەوێدا شۆردوە…
نەزانیە، لە گەورەپیاوێک بپرسی باشە تۆ لە کام خێڵی، لە کام چینی؟ دەلاک و جلشۆر و دارتاش ھەموان ھەر بە دوای خودادا خەریکی گەڕان و گەڕان کەسانی وەکوو «ڕایداسیش» بە دوای خودادا دەگەڕان “سواپاچاً لە ماڵێکی چەرمچی بوو ھێندوان و موسڵمانان وەکوو یەکدی گەشتوونەتە شوێنی دوایی کە لەوێدا قەد نابینی، شتێک نیشانی جیایی
عیرفانی کەبیر
وێنۆک|چەپ|تابلۆیەک لە سەدەی نۆزدە کە تێیدا کەبیر لە پاڵ چەن پیاوچاکێکی ھیندیدا وەکوو [[ڕایداس و جایپوردا دانیشتوە. تابلۆکە لە مۆزەخانەی نەتەوایەتیی شاری دێھلی نۆدا پارێزراوە]] ئێڤلین ئاندەرھیڵ لێکۆڵەری ئایین دەڵێ دەتوانین کەبیر لە شێوەی موکاشیفە و خواناساسیدا لە ڕیزی عاریفانی گەورە وەکوو مەولانای ڕۆمی و سەنت ئاگۆستین و ڕویسبرووک دابنێین کە قسە لە توانەوەی مرۆڤ لە خالقدا دەکەن وە ئەوەی کە مرۆڤ لەو مەقامەدا بوونی خۆی لە بیر دەچێتەوە. کەبیر جەختێکی زۆر لە سەر ناسینی خۆ دەکاتەوە و بیرۆکەی پلوورالیستیش لە شیعرەکانیدا بە دی دەکرێ. دیاردەیەکی زۆر گرنگ و بەرچاو کە لە شێعر و عیرفانی کەبیردا ھەیە ناسینی خۆیە، بەر ھەنگاو نان لە ڕێبازی خواناسی و ناسینی عالەمدا. لە زۆرێک لە شێعرەکانیدا دەڵێت مرۆڤ ئەشێ لە سەرەتاوە سەرنجی ناو خۆی بدات تا بتوانێ دنیا و خودا بناسێ. بۆ نموونە دەڵێ:
گوام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
گینێ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
گینێ یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ی تۆکیۆ. ٥ وەرزشوان (٢پیاو، ٣خانم) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان کرد لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵۆمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە دوازدەیەمین بەشداربووی گینێ بوو لە ئۆڵۆمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٦٨. لەم ئۆڵۆمپیادە وەرزشوانانی گینێ نەیانتوانی ھیچ مەدالیایەک بەدەست بھێنن.
قەزای کەلار
ڕووبەر
ڕووبەری ئەم قەزایە (١٦٩٨کم٢)یە لە (٨٫٤١٪) پارێزگای سلێمانی پێکدەھێنێت.
* لە نێوان ساڵانی(١٩٧٠ - ١٩٧٧)
400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی قەزای کەلار لە ساڵی ۱۹۷۰دا 400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی قەزای کەلار لە ساڵی ۱۹۷٥دا
ناحیەی ناوەندی قەزای کەلار
لە ٢٥ گوند پێکھاتووە:
گینێ بیساو لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
گینێ بیساو لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
گیلگیت
گیلگیت پایتەختی گیلگیت-بەلتیستانە. ئەو مەڵبەندە ناوچەی باکووری کشمیرە کەلەلایەن پاکستانەوە بەڕێوەدەچێت. ئەم شارە دەکەوێتە دۆڵێکی فراوانەوە لە نزیک گۆمی گلگیت و ڕووباری ھونزا. گیلگیت لە پاکستان شوێنی گەشتیاریی سەرەکییە و وەک ھۆبەیەک بۆ گەشتوگەڕان و شاخەوانیی لە زنجیرەچیاکانی کەرەکۆرەم خزمەت دەکات. وێنۆک|دیمەنێکی کراوەی شاری گیلگیت گیلگیت پێشتر ناوەندێکی سەرەکی ئاینی بوودیزمی بوو ھەروەھا یەکێک بوو لە وێستگە سەرەکییەکانی ڕێگای ئاوریشم. ئەمڕۆ وەک شوێنێکی سەرەکی دادەنرێت لەسەر ڕێگای گشتی کەرەکۆرەم و ڕێگاکانی نێوان چین و شارەکانی پاکستان. کەوتووەتە سەر ڕێگای سکاردو چیترال و پیشاوەر و ئیسلام ئاباد. لەئێستادا وەک گومرگێکی خاڵی سنووریی لە بواری چالاکی ئابووری بەکاردێت. دانیشتووانەکەی بەشێوەیەکی سەرەکی پشت بە ئاژەڵداری و کشتوکاڵ کردن دەبەستن گەنم و جۆ وەک بەروبوومی سەرەکی ناوچەکە ھەژمار دەکرێت.
ئەحمەد فەوزی
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی سلێمانی پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
ھۆمایون ئەردەڵان
پەیوەندییە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی سەقز پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز پۆل:مردووانی ١٩٩٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠ پۆل:تیرۆرکراوانی کورد پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پۆل:تێکۆشەرانی گەڵی کورد پۆل:پەنابەرە ئێرانییەکان لە ئەڵمانیا پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان
ئەحمەد دیدات
مردن
نەخۆش کەوتن و ماڵئاوای کردنی شێخ (ئەحمەد دیدات). لە ساڵی ١٩٩٦ی زاینی دا شێخ (ئەحمەد دیدات) توشی نەخۆشی (شەلەل) ھات لە تەواوی ئەندامەکانی بەتەنھا (دەماغی) بە ساغ مابوو، لەو کاتەوە ئیتر شێخ کەوتە ژیر جێگاو نەیی توانی کە دەوام بدات بەو بانگەوازە ماندونەناسەی کە لە ڕێگای سەکەوتنی وتەی حەق و دینی ئیسلامی پیرۆز دا دەیکرد. لە وکاتە بوو کە لە (أسترالیا) گەڕایەوە و ھەوڵی ئەوەی ئەدا کە وەڵامی ئەو نامانەی ئەدایەوە کە ھاتبوو بۆی کە ڕۆژانە ژمارەی نامەکان ئەگەیشتە (٥٠٠) نامە بێجگە چەندەھا تەلەفۆنات کە بۆی دەکرا و و (فاکس) کە بۆی دەھات چ لە ڕێگای تەلەفۆنەوە یان لە ڕێگای تۆڕی ئەنتەرنێتەوە. و شێخ (ئەحمەد دیدات) زۆر بە شێوەیەکی جوان لەگەڵ خێزانەکەیدا ئەیان توانی وەڵامی ئەو نامە و وتە و نوسراوانە بداتەوە کە ڕووی تێ دەکردن و زمانێکی تایبەتیان ھەبوو بۆ وەڵام دانەوەیان. و لە و دەمەی کە توشی (شەلەل)ەکە ھات خێزانەکەی کە ناوی خاتوو(حوا) بوو زۆر خزمەتی دەکردن و بەدەور و پشتی دا دەھات ھەتا ئەو کاتەی کە ماڵئاوای بکات و دونیا بە جێ بھێلێت، بەڵام پێش وەفاتی شێخ (ئەحمەد دیدات) نێرایە وڵاتی عەرەبی سعودیە بۆ چارەسەر کردن، و بۆ ماوەیە چارەسەر کرا لەوێ پاشان گەڕایەوە بۆ (باشووری ئەفەریقا) و بۆ دوا جار لەوێ ماڵ ئاوای کرد لە ڕێکەوتی (٠٨/٠٨/٢٠٠٥) لە تەمەنی (٨٧) ساڵیدا لە ماڵەکەی خۆی لە ناوچەی (فیرولام) لە ئیقلیمی (کوازولوناتال) لە (باشووری ئەفەریقا) دا لە دوای ئەو ماوەیەکی درێژ کە بە نەخۆشی مابوەوە، شێخ (ئەحمەد دیدات) ھەتا ھەتایە بووە بەڵگەیەک لەسەر (نەصراییەکان).
ڕیزبەندیی جیھانیی فیفا
وێنۆک ڕیزبەندیی جیھانیی فیفا سیستەمێکی ڕیزبەندییە بۆ تیپە میللییەکانی تۆپی پێی پیاوانی وڵاتانی جیھان. تیپەکانی تۆپی پێی پیاوانی فیفا بەپێی ئەنجامی یارییە نیشتمانییەکان ڕیزبەندی دەکرێن، باشترین تیپیش لە پلەی یەکەمی ڕیزبەندییەکە دادەنرێت. ئەم ڕیزبەندییە لە ساڵی ١٩٩٢ دەستی پێکردووە. تا ئێستا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل ڕیکۆردی درێژترین ڕیزبەندی لە لووتکەی ئەم ڕیزبەندییەدا ھەیە. سیستەمی ڕیزبەندی فیفا لەسەر بنەمای سیستەمی خاڵەکانە کە تێیدا خاڵەکان بە پشتبەستن بە ئەنجامی پێشبڕکێ نیشتمانییەکانی ئەو تیپە سزادراوانەی فیفا دابەش دەکرێن. لە سیستەمی ئێستادا ڕیزبەندیکردنەکە لەسەر بنەمای ئاستی تیپەکە لە چوار ساڵی ڕابردوودا ئەنجام دەدرێت. بەڵام یارییە نوێیەکان کاریگەری زیاتریان ھەیە. دوای ماوەیەکی زۆر لە تاقیکردنەوە و شیکردنەوەی باشترین ڕێگا بۆ ھەژمارکردنی ڕیزبەندی جیھانی فیفا/تۆڕی ئاشی، مۆدێلێکی نوێی جێبەجێکرد دوای پەسەندکردنی ئەنجومەنی فیفا لە مانگی ئابی ٢٠١٨.
تاکیشی کیتانۆ
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە ژاپۆنییەکان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ژاپۆنی پۆل:وێنەکێشە ژاپۆنییەکان پۆل:شاعیرە ژاپۆنییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧ پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە ئاسیا پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە ژاپۆن
میکرۆب
thumb|250px|left|ھێشویەک لە [[بەکتریای ئیشریکیا کۆلای کە ١٠٠٠٠ جار گەورە کراوەتەوە.]] میکرۆب، میتەن(میتە واتە بچوک) یان وردەئۆرگانیزم  یان وردەزیندەوەر  بە ئۆرگانیزمێک دەوترێ کە میکرۆسکۆپی بێ (واتە زۆر لەوە بچووکتر بێ کە بە چاوی ئاسایی ببینرێت). بە زانستی توێژینەوەی میکرۆبەکان دەگوترێت میکرۆبناسی (میکرۆبیۆلۆژی). لە ساڵی ١٦٧٥وە، پاش ئەوەی کە ئانتۆنی فان لیوێنھۆک (Anton van Leeuwenhoek) بە میکرۆسکۆپێک کە خۆی دروستی کردبوو میکرۆبەکانی دۆزیەوە، میکرۆبناسی وەکوو بوارێکی زانستی دامەزرا.
میکرۆبەکان لە ھەموو بەشەکانی ژینگۆ دا دەژین، کە لەوێ ئاوی شل ھەیە. کەواتە وردئەندامەکان لە نێو خاک، کانیاوە گەرمەکان، لە سەر بنی ئۆقیانووس، لە ئاسمان لە نێو ئاتمۆسفێر و لە نێو دڵی بەردەکانی نێو پێستی زەوی دا ھەن. میکرۆبەکان زۆر گرینگن بۆ دووبارەبەکارھێنانەوەی (ریسایکلینگ) مادە خۆراکییەکان لە ئێکۆسیستەم، چونکا ئەوان وەکوو داڕزێنەر کار دەکەن. بە ھۆی ئەوەی کە زۆرێک لە میکرۆبەکان دەتواننن نیترۆژن جێگیر بکەن، ئەوان بەشێکی بنەڕەتین لە سیکلی نیترۆژن، و توێژینەوەکان لەم دواییانە دەری خستووە کە ئەو میکرۆبانە کە لە ڕێگەی باوە دەگوازرێنەوە دەتوانن دەوریان ھەبێت لە بارین و کەش و ھەوا دا.
١٣٩٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
فانکشنی یەکبەیەک
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فانکشنە بیرکارییەکان پۆل:چەمکە بنەڕەتییەکانی تیۆریی کۆمەڵە
شانگری-لا
بەکارھێنان
شانگری لا زۆرجار لە چوارچێوەی ھاوشێوەی «باخچەی عەدەن»دا بەکار دەھێنرێت، بۆ ئەوەی گوزارشت لە بەھەشتێک بکات کە لە مرۆڤی ھاوچەرخ شاراوەبێت. ھەندێک جار وەک نموونەیەک بۆ گەڕانێکی درێژ یان شتێکی ھەڵھاتوو بەکاردێت؛ بۆ پیاوێک کە بە خولیایییەوە ژیانی خۆی بەسەر دەبات و بەدوای چارەسەری نەخۆشیدا بگەڕێت، جا بەوکەسە دەوترێت یان وا دەکرێت بلێین ئەو پیاوە «شانگری لا»یە ھەروەھا لەوانەیە بەکاربێت بۆ نواندنی خەواندنی موگناتیسی کە لە شێوەی خۆشەویستی، بەختەوەری، یان ئایدیای یوتۆپیدا بێت. ڕەنگە لەم چوارچێوەیەدا شان بەشانی نموونە ئەفسانەیی و بەناوبانگەکانی تری ھاوشێوەی میتافۆرمەکانی وەک (ئەلدۆرادۆ) و کانیای لاوان و (Grail)ی پیرۆز.
ھایتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:ھایتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
سێرجیۆ ڕیگولۆن
ڕیاڵ مەدرید
لە ساڵی ٢٠٠٥، لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا چووە سیستەمی لاوانی ڕیال مەدرید. لە ٥ی ئابی ٢٠١٥، دوای تەواوبوونی خۆ دامەزراندنی، بۆ وەرزەکە بە خواستن درا بە یانەی ئیسپانی لۆگرۆنێس.
لە ٢٣ی ئابی ٢٠١٥ یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا، لە حەوت خولەکی کۆتایی یاریکرد لە بردنەوەی ٣–٠ لە یاریگای خۆیان بەرامبەر کۆمپۆستێلا. لە ١٦ی کانوونی دووەمی دواترا، دوای ئەوەی بە کەمی بەشداری پێ دەکرا، گەڕایەوە بۆ لۆس بلانکۆس و لە خولی پلە سێی ئیسپانیا لەگەڵ یاریزانانی تیمی دووەم یاری دەکرد.
خەڵاتەکان
سیڤیلیا
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦ پۆل:CS1 Spanish-language sources (es)
بڕیارنامەی ١٦٦٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٦٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٠ی نیسانی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای نێونەتەوەییی تاوانباری بۆ یووگسلاڤیای پێشوو. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٠٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
فانکشنی گشتگر
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فانکشنە بیرکارییەکان پۆل:ژمێرەی جیاکاری و تەواوکاری پۆل:چەمکە بنەڕەتییەکانی تیۆریی کۆمەڵە
ئی ئێم سی
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
سانع ژاڵە
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی کۆماری ئیسلامی ئێران پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥ پۆل:شەھیدانی کورد پۆل:خەڵکی کرماشان پۆل:خەڵکی پاوە پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
زیەرۆکس
وێنۆک|باڵخانەی سەرەکی کۆمپانیای زیرەکس زیەرۆکس یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا لە ١٨ی نیسانی ١٩٠٦ دامەزراوە. زیرەکس یەکەم کۆمپانیابوو کە کۆمپیوتەری بەسیستەمی بەکارهێنانی ناوبەستی نیگارەیی بەکارهێنەر درووستکرد کە دواتر کۆمپانیاکانی ئەپڵ و پاشان مایکرۆسۆفت بەکاریانهێنا.
ئەبوولفەزل حارسی
ژیان
سەفەری کردووە بۆ میسڕ شتێکی لە حەدیس گوێ لێ بووە لە شێخکانی، حارسی بەناوبانگ بوو بە پزیشکیی و بیرکاری و ئەندازە و گەردوونناسی، سەرقاڵیش بووە بە وێژە و ڕستەناسی، ھۆنراوەشی دەنووسی. حارسی بە ئەندازیار ناسراوبوو بەھۆی زانینەکەی لە ئەندازەدا پێش زانینی پزیشکیی، تەنانەت ئەو لە سەرەتای ژیانیدا دارتاش بوو، دەستێکی باڵای ھەبو لە دارتاشیدا کە خەڵک حەزیان بە کاری دەکرد.
بڕیارنامەی ١٦٧١ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
بەکتاشی
بەکتاشیەکان پەیوەندییەکی نزیکیان لەگەڵ جانیسارییەکان ھەیە، چونکە ھەر سەربازگەیەکی جانیساری ڕێبەری تایبەتی خۆی ھەبووە و بەم پێیەش بەکتاشیەکان باڵادەستی تەواویان بەسەر جانیساریەکاندا ھەبووە. بەڵام دۆخی ئەم شێوازە ئاماژەی پێکرا کاتێک سوڵتان مەحمودی دووەم لە ساڵی ١٨٢٦ی زایینیدا جەنیساریەکانی لەناوبرد، پاشان بە فەرمی لەگەڵ لقە سۆفییەکان لە تورکیا لە ساڵی ١٩٢٥ی زایینیدا ھەڵوەشایەوە، بەڵام ھێشتا بەکتاشیەکان لە باڵکان بوونیان ھەیە، بەتایبەتی ئەلبانیا کە سەرکردەکەیان لە تەکیەی تیرانا نیشتەجێیە.
خۆپێشاندانەکانی یەریڤانی ساڵی ١٩٦٥
خۆپیشاندانی یەریڤانی ساڵی ١٩٦٥ لە یەریڤانی پایتەختی ئەرمەنستان لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٥ لە ٥٠ھەمین ساڵیادی جینۆسایدی ئەرمەنەکان بەڕێوەچوو. دەوترێت ئەم ڕووداوە یەکەم ھەنگاوی خەبات بۆ داننان بە جینۆسایدی ئەرمەنەکانی ساڵی ١٩١٥ پێکدەھێنێت.
بڕیارنامەی ١٦٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی نیسانی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەرەپێنەدانی چەکەکانی کۆکوژی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٢٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
میرنشینە کوردییەکان
دەوڵەتی حەسنەوی
کورد لە سەردەمی ئایینی ئیسلامیشدا لە خاکی کوردستاندا چەند دەوڵەتێکی جیاوازی دامەزراندووە. بەپێی باری ئەو دەمە ئەوانە دەوڵەتی ھەرێمی بوون و لە ژێر سەرۆکایەتیی ھەندێک خێزاندا بوون.
میرنشینی بابان
ئەوەی شایانی باسە، لە ماوەی دەسەڵاتداریی ئەم میرنشینەدا زمان و ئەدەبی کوردی زۆر پەرەی سەند، بەتایبەتی لە کۆتایی سەدەی شانزەوە تاکوو نیوەی یەکەمی سەدەی ھەژدە
پلەی ستەیشن
پلەی ستەیشن ٥
پلەی ستەیشن ٥ لە ساڵی 2020 خرایە بازار، ئەو تایبەندمەندییانەی کە بڕیارە لەسەر پلەی ستەیشن ٥ دا بنرێن: HRDی توانای ٨٢٥گێگابایتە و کوالیتی HDMI2.1 وە کامێرایەکی HD و ھێدسێت بە فلاش وە ھەروەھا کۆنترۆڵێک بۆ پلەیستەیشنەکە. وێنۆک|پلەی ستەیشن ٥
پەیامەکانی نوور
تازەیی قورئان و دواندنی ھەموو چینەکان
خۆ ئەگەر پەیامەکانی نوور وەسف بکەین بەم تایبەتمەندیە ئەوە ئاشکراترین سیفەتەکانیەتی، بە جۆرێک لەگەڵ ئاستە جۆربەجۆرەکان و ئەوانەی ئەڵقەیان بە دەوردا بەستووە دەدوێت. ھەموو خەڵک بێ جیاوازی لە سەرچاوە قورئانیە سازگارەکەی وەردەگرن و (بە بێ قورسی) مەبەست و پێویستی خۆیانی تێدا دەست دەخەن. ئیتر بە مناڵ و گەورە و نەخوێنەوار و پیاو و ژن و ھتد...
زاڵبوونی بەسەر فشار و سەختیدا
کەواتە ئەمانە تەفسیرێکی تەواو جیاوازن لە تەفسیرەکانی تر، چونکە ھەر تەفسیرێک سەردەمێکی تایبەتی خۆی ھەیە، بێگومان تەفسیرێک کە لە ڕابردوودا نوسرابێت لەو تەفسیرە ناچێت کە بەرھەڵستی لە شەپۆلی شاڵاوی گومڕایی دەکات لەم سەردەمەدا. ئەو تەفسیرانە تەنھا لەگەڵ ئیمانداراندا دەدوان (بەڵام پەیامەکانی نوور کە موعجیزەیەکی مەعنەوی قورئانی پیرۆزن تەنھا سوود لە پاشماوەکانی ئیمان وەەناگرن بەلکو ھەڵدەستن بە ڕزگارکردن و سەلماندنی ئیمان بە ھێنانەوەی بەڵگەی ئاشکرا و نمونەی زۆر، لەبەر ئەوە ھەرکەس لێیان ورد دەبێتەوە بڕیار دەدات کە :ئەم پەیامانە لەم سەردەمەدا وەک نان و دەرمانن) خۆ لەوانەیە ئەم وەسفەی خوارەوە وەڵامێکی باش بێت بۆ ئەو پرسیارەی کە ھەر لە سەرەتایشەوە کردم و لەوانەیە بە خەیاڵیشدا بێت: سروشتی پەیامەکانی نوور چیە؟
وەڵام : (مادام ھەر حەوت ڕەنگەکەی خۆری قورئانی پیرۆز بە ئاشکرا لە ئاوێزەی ڕاستیەکانی پەیامەکانی نووردا دەردەکەون، کەواتە ئەوان کتێبی شەریعەت و عەقیدەن و کتێبی نزا و دانایین. کتێبی پەرستش و بانگەواز و زیکر و بیرن، کتێبی حەقیقەت و سۆفیەتی و مەنتق و زانستی کەلام و ھاندانن بۆ کارکردن و لغاوکردن و بێدەنگکردنی نەیارەکان) ئەمە جگە لە یەک پەیام کە بریتیە لە  (ئیشارەتەکانی ئیعجاز) مامۆستا لە کاتی جەنگی جیھانی یەکەمدا  لە مەیدانی جیھاد دژی ڕووسەکاندا بە زمانی عەرەبی نوسیویەتی، کە وەک شێوەی تەفسیرەکانی ترە. لە ھەموو ئەمەوە دەگەینە ئەو ئەنجامەی کە: پەیامەکانی نوور تەفسیری ماناکانی قورئانی حەکیمن کە جارەسەری مەسەلە بنچینەییەکانی ژیانی مرۆڤ دەکەن، بۆیە بۆچونێکی ئیمانی نوێ تیایدا گەشە دەکات و بۆچونی قەڵب و ھەڵسوکەوتی لاواز دەڕوخێنێت. چونکە بە دەوری (یەکتاپەرستی) و (حەقیقەتی ڕۆژی دوایی) و (ڕاستگۆیی پێغەمبەرایەتی) و (مردن) و (قەدەری خودا و ویستی مرۆڤ) و باقی ئەو بابەتانەدا دەخولێتەوە کە جێگەی بایەخی زیاتری قورئانی پیرۆز بوون. ھەروەھا ئەو بابەتانەی کە باسی بانگەواز بۆ لای خوای گەورە و خۆشەوایستی پێغەمبەر (دروودی خوای لەسەر بێت) و تا دەگاتە ڕۆژی دوایی و کاروباری کۆمەڵایەتی و سیاسی جۆراوجۆر باسدەکەن لەبەر ئەوە مامۆستا لەبارەیانەوە دەفەرمێت:
١٤١١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئای ئەی سی (کۆمپانیا)
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
نیمچەدوورگەی عەرەبی
سنوور
لە ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتووانی گەیشتە ٧٥٬٣٣٣٬٨٩٧ کەس، و نزیکەی ١٨٬٥٧٦٬٠٧٦ دانیشتووی بیانی دەگرێتە خۆ، و زیادبوونی ژمارەی دانیشتووانی بە نزیکەی سێ ملیۆن دادەنرێت لە ساڵێکدا.
غەززە
مێژوو
سەرچاوە مێژووییەکان ئاماژە بەوە ئەدەن کە نیشتەجێبوونی مرۆڤ لە غەززەدا ھەبووە پێش ٣٠٠٠ ساڵ، بۆ یەکەم جار لە ھێڵکارییەکی فیرعەون تەحتەمسی سێیەم (سەدەی ١٥ی پێش زایین) ناوی غەززە ھاتووە ، ھەروەھا ناوی غەززە لە ناو نامەکانی تل عمارنەدا ھاتووە، سێ سەد ساڵ دوای داگیرکردنی فیرعەون بۆ شارەکە ھۆزێکی فەلەستینی دابەزیوون بۆ شارەکە وناوچەکانی دەوروپشتی.
خەلافەتی عوسمانی
چووە ژێر حوکمی دەوڵەتی عوسمانیەوە لە سەدەی شانزەدا و مایەوە لە ژێر حوکمیاندا تا ساڵی ١٩١٧، کاتێک ھێزە بەریتانییەکان دەستیان بەسەرداگرت لە ساڵی ١٩١٧ لە میانەی شەڕی جیھانی یەکەمدا، دوای سێ شەڕی گەورە کە ھەزاران قوربانی لە ھەردوولا کەوتەوە.
شەڕی ناوخۆ و گەمارۆی ئیسرائیلی
دوای ئەوەی بزوتنەوەی حەماس ژمارەیەکی زۆر لە کورسییەکانی پەرلەمانی فەلەستینی بە دەستھێنا، کۆمەڵێک پێکدادان لە نێوان ئەندامانی ھەردوو بزوتنەوەی فەتح و حەماسدا ڕوویدا، لە ناوەندی حوزەیرانی ٢٠٠٧دا کێشەکە گەیشتە بەرزترین ئاستی و بزوتنەوەی حەماس بە تەواوی دەستی گرت بەسەر کەرتی غەززە و ھەموو دام و دەزگاکانیدا.
دانیشتوان
بەپێی ئامارە عوسمانییەکان لە ساڵی ١٥٥٧دا ژمارەی پیاوەکان گەیشتۆتە ٢٤٧٧ ، و بەپێی ئامارەکانی ١٥٩٦ ژمارەی موسڵمانەکان بەم شێوەیە بووە، (٤٥٦ خێزان، ١١٥ سەڵت، ٥٩ کەسایەتی ئایینی، ١٩ کەمئەندام) ھاوکات ١١٩ سەربازی عوسمانی لێبووە، و مەسیحییەکان ژمارەی خێزانەکانیان ٢٩٤ بووە لەگەڵ حەوت بێ خێزان، و ژمارەی خێزانە یەھوودییەکان ٧٣ خێزان و ٨ خێزانیش سامری بوون، کۆی ھەمووی ٦٠٠٠ کەس بووە و لە پلەی سێیەمدا بووە لە ڕووی ژمارەی دانیشتوانە لە فەلەستینی عوسمانیدا لە دوای قودس و سەفەد.