cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
محەممەد
کتێبی فەرموودە
ژیاننامەی پێغەمبەر بەشێکی فراوانی گرتووە لە کتێبەکانی فەرموودەدا، ھەموو ئەوانەی کتێبیان لە فەرموودەدا داناوە، بەش و دەروازەی تایبەتیان داناوە لەسەر ژیانی پێغەمبەر محەممەد، و بانگەوازەکەی، و ھاوەڵەکانی، لەگەڵ ئەوەی ئەو ڕووداوانە بەپێی کات ڕیزبەند نەکراوان، لەبەرئەوەی ئەوان مەبەستیان کۆکردنەوەی وتەکانی محەممەد و کردار و فەرمان و حوکمەکانی بووە. بەشێک لە ژیاننامەکەی لەو کێبانەدا هاتووە بەمەبەستی بەڵگە هێنانەوە بۆ حوکمی شەرعی، بەم هۆیەوە زۆر بەوردی باس نەکراوە و تەنیا گێرانەوەی هەندێک هەواڵ بووە بەپێی ڕێبازی فەرموودەناسان. زانایانی موسڵمان کۆکن لەسەرئەوەی کە ناودارترین و دێرینترین کتێب لەبارەی ھەواڵی ژیاننامەی پێغەمبەرەوە موەتتەئی مالیکە، کە کۆمەڵێک فەرموودەی دەربارەی ژیاننامە و سیفاتەکانی پێغەمبەر هێناوە و باسێکی تایبەتی جیهادی کردووە. پاشان سەحیحی بوخاری باسی چەند لایەنێکی کردووە پێش پێغەمبەرایەتی و دوای دابەزینی سروش، کتێبێکی تایبەت کردووە بە غەزاکانی و جیهاد، بەشێکی زۆر لەسیفاتەکانی و بەڵگەکانی پێغەمبەرایەتی باسکردووە، کەدەکاتە دەیەکی کتێبەکەی. و دواتر سەحیحی موسلیم کە بەشێکی زۆریان لە ژیانی محەممەد باسکردووە. ھەروەھا ھەریەکە لە ئەبووداوود، ئەحمەد کوڕی حەنبەل، ئیبن ماجە، و ترمزی، بەھەمان شێوە بەشێکی کتێبەکانیان تەرخان کردووە بۆ ژیانامەی پێغەمبەر بەڵام بە جیاوازی لە شێوەی ڕێکخستن و ڕیزبەندیدا.
نەژادی
ڕاست|وێنۆک|ڕەجەڵکی پێغەمبەر ئەبوول قاسم محەممەدی کوڕی عەبدولڵای کوڕی عەبدولموتەڵیب کوڕی عەبدولمەنناف کوڕی قوسەیی کوڕی کیلابی کوڕی موڕەی کوڕی کەعبی کوڕی لوئەی کوڕی غالیبی کوڕی فیھری کوڕی مالیکی کوڕی نەزڕی کوڕی کینانەی کوڕی خوزیمەی کوڕی مودرکەی کوڕی ئیلیاسی کوڕی مزەڕی کوڕی نزاری کوڕی مەعدی کوڕی عەدنانە (تائێرە زانایان کۆدەنگن)، لەگەڵ ئەوەی سەلمێنراوە دەچێتەوە سەر نەسەبی ئیسماعیلی کوڕی ئیبراھیم.
غەزای خەیبەر و مۆتە
توانیان سەرکەوتووبن لە دەستبەسەرداگرتنی قەڵاکان و دیلی لێ گرتن لە ناویان سەفییە کچی حوییەی کە دواتر هاوسەرگیری لەگەڵ محەممەد کرد. دوا قەڵا کە داگیرکرا بریتی بوون لە ئەلوەتیح و ئەلسەلام و موسڵمانان بۆ چەند شەوێک گەمارۆیان دا، تا سەرکەوتنیان بەدەستهێنا. محەممەد ئەیویست جولەکەکان دەربکات لە خەیبەر بەڵام لەگەڵیان ڕێکەوت لەسەر ئەوەی ساڵانە نیوەی بەروبوومەکەیان بدەن بە موسڵمانان. پاشان دوای ٨ مانگ، محەممەد لە زولقەعدەی ساڵی ٧کۆچی دەرچوو بۆ عومرە بەو پێیەی لە ڕێکەوتنی حودەیبیەدا لەگەڵ قوڕەیش لەسەری ڕێککەوتبوون. لە جەمادی یەکەمی ساڵی ٨کۆچی، غەزای موئتە ڕوویدا لە باشووری ئوردن، کە ھۆکەی کوژرانی پەیامبەرەکەی پێغەمبەر بوو کە ناردبووی بۆ پاشای بوسڕا تا بانگی بکات بۆ ئیسلام، کە حارس  عومەیرئەزدی بوو، محەممەد سوپایەکی ٣٠٠٠ کەسی نارد و لە بەرامبەریاندا سوپای ڕۆم ھەبوو بە سەرکردایەتی ھەرقل و ١٠٠٬٠٠٠ جەنگاوەرەوە، شەڕی موئتە یەکەم شەڕە کە موسڵمانان لە دەرەوەی سنوورەکانی نیمچە دوورگەی عەرەبی ئەنجامیانداوە، سێ ھەزار چەکداری موسڵمان بۆ ماوەی شەش ڕۆژ بەرگەی دوو سەد ھەزار سوپای ڕۆم و عەشیرەتە عەرەبەکانی ھاوپەیمانان گرت، لە حەوتەمین ڕۆژی دوای ئەوەی ئەو سێ سەکردەی (زەید کوڕی حاریسە، جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیب، عبداللە کوڕی ڕەواحە) موسڵمانان کە پێغەمبەر دیاریکردبوون کوژران ، دواتر خالید خالید کوڕی وەلید سەرکردایەتییەکەی گرتە ئەستۆ لە ڕێگای تەکنیکی سەربازی خۆی، توانى سوپای موسڵمانان بکشێنێتەوە بۆ مەدینە. شەڕەکە بە شکستی موسڵمانان کۆتایی هات.خەڵکی مەدینە کاتێک سوپاکە گەڕایەوە سەرزەنشتیان کردن و هاواریان کرد بەسەریاندا و دەیان وت (هەڵهاتووەکان، ئێوە لە جیهاد کردن لە پێناو خوا هەڵهاتوون )، محەممەد کاتێک ئەوەی بیست جوابی دانەوە و وتی (ئەمانە هەڵهاتوو نین، بەڵکو ئەمانە کۆڵنەدەرن و راکەرەن ان شادەستیان کرد بە فڕێدانی خۆڵ بەسەر ڕووخساریان و دەیانگوت: ئەی ئاواران، ئایا ئێوە لە پێناو خودا هەڵاتوون؟ محمد دەفەرموێت (ئەوان هەڵنەهاتوون، ئەوانە ڕاکەرن إن شاء الله).
فەتحی مەککە
وێنۆک|وێنەکێشانێکی فارسی [[بیلالی حەبەشی|بیلالی کوڕی ڕەباح لە کاتێکدا کە لە سەربانی کەعبە بانگی نوێژی دەکرد دوای فەتحی مەککە لە ساڵی ٨ی کۆچیدا.]] لە ئەنجامەکانی ڕێکەوتنی حودەیبیە، ھۆزی خزاعە ھاتنە ھاوپەیمانییەکەی محەممەدەوە، و بەنوبەکر چوونە ھاوپەیمانییەکەی قوڕەیشەوە، و بەنی بەکر و خزاعە شەڕ و کوشتاری سەردەمی نەزانی لە نێوانیاندا بوو، ماوەیەک بە ئیسلامەوە سەرگەرم بووبوون و پاشان شەڕ لەنێوانیان دەستی پێکردەوە، و قوڕەیش یارمەتی بەنوبەکریان دا،چەندین کەسیان لەیەکتری کوشت. بەمەش کۆتایی بە ڕێکەوتنەکەیان لەگەڵ موسڵمانان ھات، ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب لە مەککەوە هات و ویستوی ڕێکەوتنەکەیان نوێ بکاتەوە, بەڵام ڕەتکرایەوە. پاشان محەممەد فەرمانی ئامادەکردنی سوپا و جوڵەی بەرەو مەککە دەرکرد، نزیکەی ١٠٬٠٠٠ جەنگاوەر لە ١٠ی ڕەمەزانی ساڵی ٩ک، بەرەو مەککە کەوتنە جووڵە بە شێوەی نهێنی وە خەڵک لەو ڕۆژەدا بەڕۆژوو دەبن.تاکوو شەو گەیشتنە مر زەهران لە دەورووبەری مەککە، بەهەڵکردنی ١٠ هەزار مەشخەڵ هەواڵی گەیشتنی سوپای چاوەروانەکراوی موسڵمانان گەیشتە سەرکردەکانی مەککە.پاشان ئەبوو سەفیان و حەکیم کوڕی حزام بۆ پشتراستکردنەوەی هەواڵەکە لە مەککە چوونەدەر،لە ڕێگە بەدیلی کوڕی وەرقایان پێ گەیشت، بە بینی ئەو سوپایە زۆرە توشی سەرسوڕمان بوون و زانییان کە توانایی ڕووبەڕووبوونەوەیان نییە.لەو کاتەدا عەبباس کوڕی عەبدولموتەلیب کە پێشتر بۆ بینینی محەممەد بەڕێکەوتبوو گەیشتە لایان، داوای لێکردن باوەڕ بە ئیسلام بهێنن و ببنە موسڵمان گەرەنتی پاراستنی گیانان دەدا تا دەگەنە لای پێغەمبەر، ئەوانیش ڕازی بوون و دواتر چوونە لای محەممەد موسڵمان بوونیان ڕاگەیاند. ڕۆژی سێشەممە، ١٧ی ڕەمەزان لە ساڵی ٨ی کۆچی، سوپا بەردەوام بوو لە ڕێپێوانەکەی بۆ شاری مەککە. موسڵمان بوونی ئەبوو سفیان کە یەکێک بوو لە سەرکردەکانی قوڕەیش کاریگەری زیاتر هەبوو بۆ ئەوەی موسڵمانان بەبێ شەڕ بچنە ناو مەککە، محەممەد لەگەڵ ئەبوو سفیان ڕێکەوت خەڵکی مەککە ڕازی بکات لەکاتی چوونە ناوەی سوپای ئیسلام خەڵک ڕووبەروویان نەبێتەوە، پاشان گەڕایەوە مەککە بۆ ئەوەی قسەکانی محەممەدیان پێ بلێت واتە: هەرکەسێک بچێتە ناو ماڵی ئەبووسفیان پارێزراودەبێت ! وە هەرکەسێک دەرگاکەی ماڵەکەی دابخات ونەیەتەدەرەوە پارێزراو دەبێت! وە هەرکەسێک بچێتە ناو مزگەوتەوە (بیت الحرام-کەعبە) پارێزراو دەبێت”. ئەمەش تا ڕادەیەکی زۆرلەلایەن خەڵکی مەککەوە پێشوازی لێ کرا. ڕاست|وێنۆک|[[کەعبە ساڵی ١٩١٠]] دواتر محەممەد فەرمانی بە یەکە سەربازییەکانی دا لە چەند شوێنێکەوە بچنە ناو مەککە بەبێ ئەوەی ڕووبەڕووی کەس بنەوە تەنها ئەوانە نەبێت کە شەڕیان لەگەڵ دەکەن. ئەوەبوو خالید بن الوالید و ئەوانەی لەگەڵیدا بوون لە لە خوارەوە، وە زوبەیر کوڕی عەوام و ئەوانەی لەگەڵیدا بوون لەسەرەوە و ئەبوو عوبەیدە کوڕی جەڕاح  لە  دۆڵەکەوە هاتە ناوەوە مەککە لەکاتی چوونە ناو مەککە تەنها لەلای خالید کوڕی وەلیدەوە  تووشی ڕووبەڕووبوونەوە بوون،ھەندێک لە قوڕەیشەکان بە سەرۆکایەتی عیکریمە کوڕی ئەبوو جەھل ھەوڵیان دەدا ڕووبەڕووی موسڵمانان ببنەوە،خالید شەڕی لەگەڵیان کردو دوازدە کەسیانی کوشت، ئەوانی دیکە ھەڵھاتن و دوو لە موسڵمانان کوژران.
حەجی ماڵاوایی
لە زولقەعدەی ساڵی ١٠کۆچی، پێغەمبەر محەممەد ویستی ڕێوڕەسمەکانی حەج ئەنجام بدات، دوای ئەوەی ٩ ساڵی لە مەدینە بەسەربرد بێ ئەوەی حەج بکات، بۆیە بە خەڵکەکەی ڕاگەیاند کە بۆ ئەو مەبەستە بەرەو مەککە بەرێ دەکەوێت.بۆیە خەڵکێکی زۆر هاتنە مەدینە, هەموویان هەوڵیاندەدا لەگەڵ محەممەد سەفەر بکەن بەرەو مەککە.ئەم حەجە لە مێژوودا بە حاجی حەجی ماڵاوایی, یان حەجی پەیوەندی, یان حەجی ئیسلام ناسراوە, بەڵام زیاتر بە حەجی ماڵاوایی ناسراوە چونکە لە وتارەکەی ماڵاوایی لە موسڵمانان کردو دوای ئەوە حەجی نەکردەوە. هەروەها باسی ئەو شتانەی بۆ کردن کە حەرام یان حەڵاڵن، لە ڕۆژی ٢٥ی زوقەعدەی ساڵی ١٠کۆچی، محەممەد دەرچوو بەرەو مەککە لەگەڵ نزیکەی ١٠٠٬٠٠٠ موسڵمانی ژن و پیاودا. بە وتنەوەی «لبيك اللهم لبيك، لبيك لا شريك لك لبيك، إنّ الحمد والنعمة لك والملك، لا شريك لك» چووە مەککەوە لە ڕۆژی یەکشەممە ٤ی زیلحەجە، و چووە مزگەوتی حەرامەوە، دوای ئەوەی مەناسیکەکانی حەجی ئەنجامدا، ووتاری حەجی ماڵاوایی دا.
بیابانی سووریا
ھەڵکەوتە و ناونان
ناوی شامییەش بۆ بیابانی سووریا بە کارھاتووە ناوەکە لە ڕابردوودا وەک بەدیعەت ئەلشام یان بادیەت-ئەلشام بەکارھاتووە.
بڕیارنامەی ١٦٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٠ی ئایاری ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سۆمالیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٣٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ئێڵ جی
گروپی ئێڵ جی کۆری (بە کۆری: 법인) بنکەکەی لە کۆریای باشوورە، ئەم کۆمپانیایە دووەم گەورەترین کۆمپانیایە کە بەرهەمی ئەلیکترۆنی و ماددە کیمیاییەکان و پەیوەندییەکان بەرهەم دەهێنێت لە زیاتر لە ٨٠ وڵات بەردەستە.کۆمپانیای ئێل جی چوارەمین گەورەترین بەرهەمهێنەری ئەلیکتڕۆنیاتە لە جیهان وە دوەمینی کۆریایە دوای کۆمپانیای سامسۆنگەوە.
دەیەی ٢٠٢٠
دەیەی ساڵی ٢٠٢٠ لە ١ی ١ ی ٢٠٢٠ دەستیپێکردووە، لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٩ کۆتایی دێت. پێش کۆتایی ئەم دەیە ژمارەی دانیشتوانی جیھان لە ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ گەیشتە ٨ ملیار کەس.
مۆبایل
مێژووی سەرھەڵدانی مۆبایل بۆ ساڵی ١٩٤٧ دەگەڕێتەوە ئەو کاتەی کۆمپانیای لۆست تەکنۆلۆژی دەستی بە تاقیکردنەوەکان لە کارگەکەی لە نیوجێرسی کرد، بەڵام خاوەنی یەکەم مۆبایل نەبوو، بەڵکو خاوەنی ئەو دەستکەوتە مارتن کۆپەری ئەمریکی توێژەر لە کۆمپانیای مۆتۆرۆلا بۆ پەیوەندییەکان بوو لە شیکاگۆ، کە یەکەم پەیوەندیکردنی لە ٣ی نیسان/١٩٧٣ ئەنجامدا، تەلەفۆنی گیرفان - مۆبایل یان گەڕۆک- بریتیە لە بازنەی وەرگرتن و ناردن لە ڕێگەی ئاماژەی لەرەلەری لەمیانی وێستگەکانی ناردنی زەوینی و ئاسمانیی، تەواو ھاوشێوەی ئاماژەکانی ڕادیۆ، بەڵام مۆبایل و تۆڕە زەوینەکانی لە ڕادیۆ جیاوازە و ئاماژە لەرەلەرەییەکانیشی وەکو ئاماژەکانی کێشانی دڵە و ھەڵکشان و داکشانی ھەیە و زۆر بەھێزە و دەگاتە ٢٠ مێگاھێرتزی ناردن و وەرگرتن لەیەک چرکەدا، دەربارەی شێوازی پەیوەندیکردنیش لە ڕێگەی بازنەیەکی تەواو دەبێت کە خۆی لە مۆبایلی کەسی و سویچی سەرەکی تایبەت بە کۆمپانیا و ھێڵی سیم کارت (SIM CARD) دەنوێنێت و سیم کارتیش بریتیە لە کارتێکی بچووک کە یەکەی ئەمبارکردنی بچووک و زۆر ورد و یەکەیەکی چارەکردنی تێدایە کە داتاکانی بەکارھێنان و پۆستەی تێدا ئەمبار دەکرێت، کە بۆ پەیوەندیکردن بە کەسانی دیکەوە بەکاردەھێندرێت، ھەرچی تایبەتمەندییەکانی مۆبایلە لە بازنەی وەرگرتن و ناردن و یەکەی چارەکردنی ناوەندی و لقی و ڕام و فلاش بۆ ئەمبارکردنی زانیارییەکان پێکدێت و دەکرێ کورتەنامە بنووسیت و چێژ لە تایبەتمەندییەکانی مۆبایل وەربگریت کە ئەمانەن:-
عەبدولعەزیز بووتێفلیقە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی جەزائیر
ئەگەر دەتوانی بمگرە (فیلم)
چیرۆک
فیلمەکە باس لە فڕانک ویڵیام ئابیگنەیلی بچووک دەکات کە لە تەمەنی ١٦ ساڵییەوە بەھۆی لەیەک جیابوونەوەی دایک و باوکی لە ماڵەوە ڕادەکات و بیرۆکەی ئەوەی بۆدێت ببێت بە فڕۆکەوان، بۆیە جل و بەرگی فڕۆکەوانی دەکڕێت و خۆی وەک فڕۆکەوانێک دەناسێنێت و ھەڵدەستێت بە دروستکردنی چەکی بانکی ساختە و وەرگرتنی پارە بە بانکەکان. پاش ئەوەی ماوەیەک بەسەر ئەوەشدا تێدەپەڕێ لە جۆرجیا لە نەخۆشخانەیەک ھەڵدەستێ بە دروستکردنی بڕوانامەی ساختە و خۆی وەک دکتۆرێک دەناسێنێ و لەو نەخۆشخانەیە دەستبەکار دەبێت. پاش ئەوەی دەیەوێت کچێک مارەبکات، فڕانک ڕاستییەکان بە باوکی کچەکە دەڵێت و باوکیشی چونکە پارێزەرە دەیبات بۆ تاقیکردنەوەی پارێزەری و فڕانکیش سەرکەوتوو دەبێت و دەبێتە پارێزەر. بەڵام شتەکان دەگۆڕێن و لە شەوی ئاھەنگی گواستنەوە بریکار کارڵ کە ماوەیەکی زۆرە بە دوای دەگەڕێ دەیدۆزێتەوە لەبەر ئەمەش فڕانک ھەڵدێت و دووبارە دەگەڕێتەوە سەر کاری فڕۆکەوانی. پاشان دەست بە گەشتێک دەکات بۆ چەندین وڵات و لەو ماوەیەش بریکار کارڵ لێکۆڵینەوەی لەسەر دەکات و دوایین جار لە فەڕەنسا لەو لادێیەی کە دایک و باوکی فڕانک یەکترییان تێدا بینیوە دەستگیری دەکات و دەیگەڕێنێتەوە ئەمریکا. بەھۆی ئەو ھەموو کارانەی و تاوانانەی کردوویەتی بۆ ماوەی ١٢ ساڵ زیندانی دەکرێت، بەڵام لەبەر شارەزایی لە چەندین کاردا ئێف بی ئای لە زیندان دەریدەھێنن و دەیکەن بە ڕاوێژکاری ئاسایش.
ھەڵامەت
ئالۆزییەکانی
لەوانیە ببێتە ھەوکردنی درێژخایەنی بۆشاییە ھەوایەکان.
ھەوکردنی پەردی دەماغی.
بیژەن کامکار
بیژەن کامکار، گۆرانیبێژ و ژەنیاری تار، ڕووباب و دەف. ساڵی ١٩٤٩ لە ورمێ لە دایک بووە. بیژەن کامکار گۆرانیبێژی سەرەکیی تیپی مووسیقای کامکارانە.
عەلی فەتاح دزەیی
سەرجاوەکان
پۆل:خەڵکی ھەولێر پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨ پۆل:مردووانی ١٩٩٢
پاکتاوکردن لە تورکیا (٢٠١٦-ئێستا)
پێشەکی
حکوومەتی تورکیا پێنج ڕۆژ دوای کودەتای تەممووزی ٢٠١٦، پشت بەست بە مادەی ١٢٠ی دەستوری تورکیا باری نائاسایی ڕاگەیاند کە ھەتا ئێستا بەردەوامە، کۆتاجار لە ساڵیادی کودەتا شکستخواردووەکە، پەرلەمانی تورکیا بۆ جاری چوارەم باری نائاسایی بۆ سێ مانگی تر درێژکردەوە. نائارامی و توندوتیژی، ھەڕەشەی تیرۆر، مەترسی بۆ سەر دیموکراسییەت بیانووی ڕاگەیاندن و درێژکردنەوەی باری نائاسایین.
بڕیارنامەی ١٦٨٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٨٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی ئایاری ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٤٠‌ەم، بە ١٣ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:شەڕی لوبنان ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا
ئەرسەلان کامکار
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی سنە پۆل:ژەنیارانی ئێرانی پۆل:ژەنیارانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:کامکاران پۆل:ھونەرمەندانی کورد
ناڕەزایییەکانی ٢٠١١ی باشووری کوردستان
٢٠ی شوبات
لە بەرەبەیانی کاتژمێر دووی شەو، دەیان چەکداری پارتی هێرش دەکەنە سەر کەناڵی (NRT) و دواتریش دەیسووتێنن. هەمان ڕۆژ لە شاری سلێمانی لە شەقامی کاوە نزیکی فلکەی هەڵۆکە ناڕەزایی دەستیپێکرد و لە ئەنجامدا پۆلیسانی کارەبا بە چەکی جۆراوجۆر تەقە لە خۆپیشاندەران دەکەن و لە ئەنجامدا سورکێو زاهیر محمد و شێرزاد تەها شەهیدبوون و ۱۰ کەسیش بریندارکران. لە شارەکانی کۆیە و سەیدسادق و ڕانیە خۆپیشاندان دەستی پێکرد و زانکۆکانی سەڵاحەدین و سلێمانی بایکۆتیان ڕاگەیاند
سەرچاوەکان
پۆل:عێراق لە ٢٠١١ پۆل:سلێمانی
١٤٢٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
قەزای ڕانیە
* لە نێوان ساڵانی(١٨٧٣ - ١٩١٨)دا
لە ساڵی (١٨٧٩)دا ویلایەتی مووسڵ درووستکرا، لەم ماوەیەدا قەزای ڕانیە سەر بە لیوای شارەزوور(کەرکووک) بوو. 400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی ئەو قەزایانەی لیوای ئەربیلیان لێ درووستکرا لە ساڵی ۱٨۹٤. قەزای ڕانیە لەم سەردەمەدا سەر بە لیوای کەرکووک بوو. 400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی ئەو قەزایانەی لیوای ئەربیلیان لێ درووستکرا لە ساڵی ۱۹۱۲دا. قەزای ڕانیە لەم سەردەمەدا سەر بە لیوای کەرکووک بوو.
ئەردەشیر کامکار
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی سنە پۆل:ژەنیارانی ئێرانی پۆل:ژەنیارانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢ پۆل:کامکاران پۆل:ھونەرمەندانی کورد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
قەزای ڕانیە
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان سلێمانی پۆل:قەزاکانی باشووری کوردستان پۆل:قەزاکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:قەزاکانی عێراق پۆل:قەزاکانی کوردستان
ئۆڕۆڕا
کات
لە هەندێک شوێنی زەوی ئۆڕۆڕا بەنزیکەیی هەموو ڕۆژێک دەتواندرێت ببیندرێت، بەڵام ئەو هۆکارانە ئەگەری بینینی ئۆڕۆڕا زیاد دەکەن:
چالاکیی خۆر: چەند خۆر چالاکتر بێت، ئۆڕۆڕا زۆرتر دەبیندرێت لەسەر زەوی.
شوێن
کە چالاکیی خۆر زیاد دەکات نەک تەنها ڕووناکیی ئۆڕۆڕا زیاد دەکات، بەڵکو ئۆڕۆڕا لە ناوچەیەکی فراوانتریش دروست دەبن. باشترین شوێنیش بۆ بینینی ئۆڕۆڕا ناوچەکانی باکووری کەنەدا، باکووری ڕووسیا، سکاندیناڤیا، و ئالاسکان.
هەسارەکانی دیکە
جگە لە زەوی، چەند هەسارەیەکی دیکەش ئۆڕۆڕایان لەسەر دروست دەبێت. هەسارەی هورمز و کەیوان ئۆڕۆڕایان لەسەر بینراوە کە هی ئەوان زۆر بەهێزترە لەوەی زەوی. هەروەها نێپتۆن و ئورانوس و ڤینوس و مەریخیش ئۆڕۆڕایان لەسەر ڕوودەدات.
ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
ویلایەتە یەکگرتووەکان یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨، کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن، بەریتانیا بەڕێوەچوو. ٣٠٠ پێشبڕکێکار (٢٦٢پیاو و ٣٨ژن) بەشداریان لە ١٢٦ یاری کردووە لە ١٩ وەرزشدا. وەرزشوانانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بە کۆکردنەوەی ٣٨ مەدالیای زێر بۆ جاری ھەشتەم لە مێژووی پلەی یەکەمیان بەدەستھێنا.
یاریی کۆتایی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠
هۆلەند
یاری قۆناغی پێش کۆتایی هۆلەندا لە ٦ی تەمموز لە یاریگای کیپ تاون بەرامبەر هەڵبژاردەی ئۆرۆگوای بوو کە لە قۆناغی هەشت لە هەڵبژاردەی گانای بردبوووەوە. لە خولەکی ١٨دا جیۆڤانی گۆڵی یەکەمی بۆ هۆڵەندا تۆمارکرد ، پێش ئەوەی دیێگۆ فۆرلان بە تۆمارکردنی گۆڵێک ئەنجامەکەی یەکسان بکاتەوە بۆ ئۆرگوای. لە خولەکی ٧٠دا هۆڵەندا پێشکەوتنی وەرگرتەوە کاتێک شنایدەر شنایدەر گۆڵی دووەمی تۆمارکرد، یاریزانانی ئۆرۆگوای ناڕەزایەتیان دەربری  کە ڤان پێرسی لە دۆخی ئۆفسایددا قاچی بەر تۆپەکە کەوتبوو، بەڵام گۆڵەکە لەلایەن ناوبژیوانە هەژمارکرا پاش دڵنیابوون لەوەی تۆپەکە بەر قاچی نەکەوتووە.ڕۆبن دوای ماوەیەکی کەم لەم خوولەکی ٧٣ گۆڵی سێیەمی هۆلندای تۆمارکرد بە لێدانێکی سەر و ئەنجامەکەی زیاتر کرد، بەڵام ئۆرگوای له خوولەی ٢ی کاتی زیاکرداوی نیوەی دووەم، لە ڕێگای ماکسی پێرێرا گۆڵی دووەمی خۆیان تۆمارکرد و یارییەکە بەم ئەنجامە ٣–٢ کۆتایی هات.
بڕیارنامەی ١٦٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٦١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
دوایین ڕاوکەری جادووگەر (فیلم)
تەواوکەری فیلم
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە فانتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٥ پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی نەفرەت پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون پۆل:فیلمەکانی سامیت ئینتەرتەیمێنت
ئەلێکساندەر سۆلژنیتسین
ئەلێکساندەر سۆلژنیتسین لە ساڵی ١٩٧٠ خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی پێبەخشرا، لە ساڵی ١٩٧٤ لە یەکێتی سۆڤیەت دەرکرا و لە ساڵی ١٩٩٤ گەڕایەوە بۆ ڕووسیا. سۆلژنیتسین باوکی «ئیگنات سۆلژنیتسین»ی پیانۆژەنە.
ئێرڤین ڕۆمل
ژیانی سەربازیی
ڕۆمل ئەوەی پێباشتر بووە کە وەکو سەرکردەی مەیدانی بمێنێتەوە لە ناو جەرگەی شەڕەکاندا بە پلەی ئەرکانی شەڕ. زۆر حەزی لەوە کردوە کە ڕۆژێک لەڕۆژان لە یەکێک لە ئەکادیمییەکانی سەربازیدا بخوێنێت. ڕۆمل ڕوخسەتی وەرگرتوە کە دیراسەی ئەزموونە سەربازییەکانی بکاتلە چۆنییەتی داھێنانی جۆرێک لە شەڕی نوێدا کە ئەمەشی لە کتێبی ھیرشی پیادەدا نوسیوە. لە ساڵی ١٩٣٧ ز یدا.
ڕۆمل ویستی سوپای ئەڵمانی بکشێنێتەوە لە باکووری ئەفریقیا لەبەر ئەوەی نەیان دەتوانی بەرگەی ھاوینی بیابان بگرن بەڵام ھیتلەر ئەم پیشنیارەی ڕۆملی ڕەدکردەوە و داوای لە ڕۆمل کرد کە بەرەو پایتەختی میسر قاھیرە بڕوات و سویسیش داگیربکات و بەکردار ھێزی ئەڵمان بەرەو ئەسکەندەریە ملی نا تاوەکو ھێزەکانی بەریتانیا توانیان ڕایان بگرن لە دووری ٢٠٠ کیلۆمەتر لە ئەسکەندەرییەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
ماڵپەڕی ڕۆمل لیبیا
ڕووباری ئاراس
ڕووباری ئاراس یان ئاراز واتە ئاڤارەشAvaReŝ لە ناوچەی روژهەڵاتی تورکیاسەرچاوە دەگرێت وە دەکەوێتە ناوچەی قەوقازەوە و سنوری سرۆشتی نێوان تورکیاوئەرمینیا، وئێران و، ئازەربایجان پێک دێنێت تا لەئاکامدا دەرژێتە دەریای قەزوین (خەزەر). ڕووباری ئاراس درێژاییەکەی ١.٠٧٢ کیلۆمەترە. بەنزیکەیی ٦٦٥ میلە.
ڕووباری ئاراس لای کوردان
پۆل:سنووری ئێران–ئازەربایجان پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئەرمەنستان پۆل:ڕووبارە نێونەتەوەیییەکانی ئاسیا پۆل:ڕووبارەکانی ئەرمەنستان پۆل:ڕووبارەکانی ئازەربایجان پۆل:ڕووبارەکانی ئێران پۆل:ڕووبارەکانی تورکیا پۆل:چەمە سنوورییەکان
ناو نازداریی
ناو نازداریی (بە ئینگلیزی hypocorism)، بریتییە لە بەکارھێنانی ناوێک بۆ کەسێک یان شتێک، جیاواز لە ناوەکەی خۆیان بۆ دەربڕینی خۆشەویستی زیاتر، ئەکرێت ھەر ھەمان ناو بێت وەک ناوی بچوککراو و جۆرێکی ئەو بێت بە پێوەنانی زیادەیەک بۆ ناوەکەی، یان ناوێکی جیاواز بێت.
١٤٣٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
فۆنتی کوردی
فۆنتەکانی مایکرۆسۆفت
کۆمپانیای مایکرۆسۆفت (Microsoft) لەگەڵ سیستەمی کارپێکردنی ویندۆز و مایکرۆسۆفت ئۆفیسدا ئەم فۆنتانەی خوارەوەی بڵاوی کردووەتەوە کە ئەلفوبێی سۆرانی بە تەواوی پشتیوانی دەکەن.
عێراق و چەکی کۆمەڵکوژ
وێنۆک|[[دامەزراوەی توێژینەوەی ئەتۆمی بەغداد – ١٠ی ئازاری ١٩٩١.]]
سەرچاوەکان
پۆل:شەڕکردن بەپێی چەشن
پۆل:تۆنی بلێر
ئیسحاق کوڕی حونەین
ئیسحاق کوڕی حونەین لە خێزانێکی مەسیحی لەدایک بووە ساڵی ٨٣٠ زایینی لە بەغدا، بەڵام بووەتە موسڵمان، لە کۆتاییەکانی تەمەنیدا تووشی ئیفلیجی بوو و کۆچی دوایی کرد. لای باوکی خوێندویەتی و پێکەوە کاریان کردووە، زمانی سریانی و یۆنانیشی دەزانی، کتێبەکانی کە وەریگێڕاوە بە جیاواز بوون کە تێگەیشتنی ئاسان بوو، هەروەها لە دەستەواژە بێگانەکان تێدەگەیشت. هەروەها بیرکاریزانیش بوو. لە ساڵی ٩١١ زایینی/٢٩٨ کۆچی هەر لە بەغدا کۆچی دوایی کردووە.
کارەکان
چەند نمونەیەک لە وەرگێڕانەکانی: وە چەند بەرهەمێکیشی هەبووە کە هەندێکیان لە کتێبەکەی ئیبن ئەبی ئوسەیبیعە (طبقات الأطباء) لەوانە:
گێستاپۆ
پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ١٩٤٥ پۆل:ھۆلۆکۆست لە ئاڵمانیا پۆل:ھۆلۆکۆست پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ١٩٤٥ لە ئەڵمانیا پۆل:گێستاپۆ پۆل:ھێنریک ھیملەر پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ١٩٩٣ لە ئەڵمانیا
پێرستی زانکۆ عەرەبییەکان
کووەیت
50px
بالۆن دۆر ١٩٥٨
سەرچاوە
http://www.francefootball.com/
ماری لافۆرێت
مەرگ
ماری لافۆرێت لە ٢ی تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠١٩ لە سویسرا کۆچی دوایی کرد، بەھۆی لێککەوتەکانی شێرپەنجەی سەرەتایی ئێسکەوە.
ئەفسانەکانی بەیانی
وەرزی یەکەمی نمایشەکە بەسەرداچوونەوەی لاواز یان تێکەڵی وەرگرت، بەڵام لەگەڵ وەرزەکانی دواتردا بۆ باشتر گۆڕا لەبەر گۆڕانی کەسایەتییەکان و زیادبوونی ڕێژەی کۆمیدیا تێیدا. وەرزەکانی دواتر بە بەردەوامی بەسەرداچوونەوەی ئەرێنی لە ڕەخنەگرانەوە وەرگرتووە، کە بە ئەکشن و کۆمیدیا و ڕۆڵگێڕاندا هەڵیانداوە.
ئارۆڤێرس
لە ئایاری ٢٠١٥دا، رێنی لە کامیۆیەکدا لە ئەڵقەی کۆتایی لە وەرزی یەکەمی فلاشدا، "بەپێی پێویست خێرا"، دەرکەوت و دواتر لە وەرزی دووەمی نمایشەکەدا لە تشرینی دووەمی ٢٠١٥ دەرکەوتنێکی ئەنجامدا. لە تەممووزی ٢٠١٥دا، گوگنهایم ڕایگەیاند کە زیندووبوونەوەی سارا لانس لە یەکەمین ئەڵقەکانی وەرزی چوارەمی تیردا دەبێت، و ڕووداوەکانی ئەڵقەی حەوتی تیر و فلاش، کە ڕووداو تێپەڕبوون بوو، بۆ ئامادەکردنی کەسایەتی نوێ بۆ ئەفسانەکانی بەیانی بەکاردەهێنرێت. فرانز درامێ وەک نیوە بەشە نوێکەی ڕەشەبای ئاگریی لە ئەڵقەی چوارەمی وەرزی دووەمی فلاش پێشکەشکرا. کڕامپ و هێنچێڵ و جەیمس لە ئەڵقە تێپەڕبوونەکانی وەرزی دووەمی فلاش و وەرزی چوارەمی تیر دەرکەوتن. لە تشرینی دووەمی ٢٠١٦دا، ئەکتەرانی ئەفسانەکانی بەیانی لەسەر فلاش و تیر وەک بەشێک لە سێ بەشی ڕووداوی تێپەڕبوونی داگیرکردن! دەرکەوتن، ئەڵقەکانی تێپەڕبوون هەروەها دەرکەوتنی مێلیسا بێنۆیست بینی، کە ڕۆڵەکەی وەک کارا دەنڤەر/سووپەرگێرڵ لە زنجیرەی سووپەرگێرڵەوە دەگێڕا.
ھێنریک ھیملەر
شەڕی دوەمی جیھانی
پاشان سوپایەکی نوێتری بەناوی سوپای ڤیستۆلا دروستکرد بۆ وەستانی سوپای سۆڤیەت بۆ بەرلین لەو کاتەشدا ئەمری سزا و مەرگی دەرکرد بۆ ئەوانەی کە فەرمانەکانی جێبەجێ ناکەن لە ١٣ مارس دا دەستی لە سەرکردایەتی ھەڵگرت ھەوڵی دانوستانی دا لەگەڵ ھاوپەیمانەکاندا بەڵام شکستی ھیێنا ئەوەش ئەو ھەواڵە بوو کە ڕادیۆی BBC بڵاوی کردەوە و بوو بەھۆی توڕەکردنی ھیتلەر.
ئەحمەد بەگی کۆماسی
وا دیارە ئەحمەد بەگ لەگەڵ پاشایانی قاجاڕدا یا دەسەڵاتدا ناکۆکی بووە و ھۆی دوور خستنەوەکەی ھەر ئەوە بوە.
نموونەی ھۆنراوە
ناسراوترین ھۆنراوەی خاڵۆی کۆماسی ھۆنراوەی گڵکۆی تازەی لەیلە، کە بە بۆنەی مەرگی ھاوسەرەکەی خۆیەوە وتوویەتی. ئەمە بەشێک لە ئەو شێعرەیە:
ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
زانکۆی جەزائیر
زانکۆی جەزائیر (بە ئینگلیزی: University of Algiers) یەکێکە لە زانکۆکانی وڵاتی جەزائیر ، لە ساڵی ١٩٠٩ دامەزراوە.
ناوی بچووککراو
بەکارھێنانەکانی لە زماندا
ناوی بچووککراو بە ئەم مەبەستانە بەکار دێت:
کۆمەڵگەی ئینتەرنێتی
سەرچاوە
پۆل:مێژووی ئینتەرنێت پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٩٢
١٤٤٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
چیاکانی کۆریاک
کێوەکانی کۆریاک یان کوێستانی کۆریاک (ڕووسی:) زنجیرە چیایەکن لە دووری ڕۆژھەڵاتی سیبریای ڕووسیا، کە بەشێکیان دەکەوێتە ئۆکروگ و خۆبەڕێوەبەری چوکۆتکا و لە کامچاتکا کرای ئەمە دووەم گەورەترین زنجیرەی چیایە لە ھەموو سیبریا بەرزترین خاڵی زنجیرەکە ٢٬٥٦٢ مەترە بەناوی لووتکەی لێدیانایە، دەکەوێتە زنجیرەی ئۆکاڵیات، لە بەشی ناوەندی چیاکان.
زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی
زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی (بە ئینگلیزی: The American University of Iraq – Sulaimani، کورت دەکرێتەوە بۆ "AUIS") زانکۆیەکی ئەھلیی قازانج نەویستە کە خوێندنێکی فراوانی ھونەرە لیبراڵیەکان لەسەر شێوازی ئەمریکی پێشکەش دەکات بۆ ھەموو خوێندکارە شایستەکان بێ گوێدانە ئینتیما و بنەچەیان.
زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی کە دەکەوێتە شاری سلێمانیەوە و لە ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن ئەنجومەنی ئەمیندارانەکەیەوە دەستی پێکرد و لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ دا دەرگاکانی واڵا کرد. زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی چوار بواری پسپۆڕی زانکۆیی و یەک پرۆگرامی ماستەری بەڕێوەبردنی کار و کۆرسە ئیبگلیزیەکان و پیشەییەکان لە ڕێی پەیمانگای گەشەپێدانی پیشەییەوە پێشکەش دەکات. ھەروەھا زانکۆکە پرۆگرامێکی زمانی ئینگلیزی بەردەوامی ھەیە بۆ خوێندکارە وەرگیراوەکان کە پێویستیان بە ڕاھێنانی زیاتر ھەیە لە ئینگلیزی دا پێش دەستپێکردنی کۆرسە ئەکادیمیەکان. ‌
زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی وەک زانکۆیەکی ھونەرە لیبراڵیەکان تەماشا کرا. بۆ ئەم مەبەستەش، ھەموو خوێندکارەکانی زانکۆ پێویستە پرۆگرامێکی بنچینەیی تەواو بکەن کە بواری ھەمەجۆر دەگرێتەوە لە زانستە مرۆڤایتیەکان و زانستەکان پێش تیشک خستنە سەر بوارە تایبەتیەکەی کە ھەڵیدەبژێرن. لە گشت ئاستەکانی خوێندندا، فێربوون لەڕێی پۆلە بچووک و ئاوێتەییەکانەوە پەرەی پێدەدرێت، درکاندنی راستی، کردنەوەی دەرگای گفتوگۆ لەنێوان خوێندکاران و دەستەی مامۆستایاندا. لەبەرئەوەی کە ھەموو وانەکان بە ئینگلیزی دەووترێنەوە، خوێندکارەکان زۆر بە زوویی زمانیان پاراو دەبێت تیایدا و دەرگا واڵا دەکات لەبەردەم دەرفەتی بێشوماری پیشەیی و ئەکادیمی لە ناو عێراق و دەروەی عێراقیشدا.
کامپی نوێ
ئەمڕۆ، تاقمەکانی بینا دروستکردن ناوەوەی نوێترین بینای سەرۆکایەتی پڕ لە ئامێر و تەکنیک و تەکنۆلۆژیای نوێ تەواو دەکەن کە دەبێتە گرنکترین بینای نوێی زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی. ھەر کە تەواو بوو، ئەم بینا پێنج ئاستە پێشکەوتووە نایابە ئیدارەی زانکۆکە و زنجیرەیەک تاقیگەی کۆمپیوتەر و شوێنی نانخواردنی نایاب و ھۆڵێکی بەکارھێنانی ھەمەلایەنە دەگرێتە خۆ.‌
هەروەها ببینە
لیستی زانکۆ عەرەبییەکان
فرانس پۆشکاش
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
عەلائەدین خەلجی
عەلائەدین خەلجی، کە پێی دەوترێت عەلائەدین خیلجی یان عەلائەدین غیلجی، لەدایکبووی عەلی گورشەسپ ، ئیمپراتۆر لە شانشینی خەلجی کە حوکمڕانی سوڵتانی دەلھییان لە کیشوەری ھیندستان کرد. عەلائەدین کۆمەڵێک گۆڕانکاری بەرچاوی ئیداری دامەزراند، کە پەیوەندییان بە داھاتەکان، کۆنتڕۆڵکردنی نرخەکان، ھەروەھا بە سەرکەوتوویی بەرپەرچی چەندین لەشکرکێشییەکانی مەنگۆلەکان بۆ ھیندستان داوە.
سەرەتای تەمەن
مێژوونووسانی ھاوچەرخ زۆریان لەسەر منداڵی عەلائەدین نەنووسیوە. بەگوێرەی مێژوونووسی سەدەی ١٦/١٧ حاجی ئود دابیر، عەلائەدین تەمەنی ٣٤ ساڵ بووە کاتێک دەستی بە ڕێپێوانەکەی کردووە بۆ ڕانتەمبۆر (١٣٠٠–١٣٠١). بەگریمانەیەک کە ئەمە ڕاست بێت، دەتوانرێت مێژووی لەدایکبوونی عەلائەدین بۆ ساڵانی ١٢٦٦–١٢٦٧ بگەڕێنرێتەوە. کوڕە گەورەکەی شیھابەدین مەسعوود بوو، کە برا گەورەی سوڵتانی دامەزرێنەری خانەڵاتی خەلجی بوو جەلالەدین. سێ برای ھەبووە: ئەلماس بەگ (دواتر ئولوغ خان)، قوتلوغ تیگین و محمد.
هەڵمەتەکانی مەروار و باشوور، ١٣٠٧-١٣١٣
لەم نێوەندەدا، بەشێک لە سوپای عەلائەدین چەند ساڵێک بوو بە بێ سەرکەوتن گەمارۆی قەڵای سیوانایان لە ناوچەی مەروار دابوو. لە مانگی ئاب-ئەیلوولی 1308 ، عەلائەدین بە شێوەیەکی شەخسی بەرپرسیارێتی ئۆپەراسیۆنەکانی گەمارۆدانی لە سیوانای گرتە ئەستۆ. سوپای دەهلی قەڵاکەیان داگیرکرد، و فەرمانڕەوای بەرگریکار سیتالادێڤا لە مانگی نۆڤەمبەردا کوژرا 1308.
دراوەکان
خاڵجی بە بەکارهێنانی نازناوی سیکەندەر سانی دراوی دروستکردووە. سکاندەر فارسی کۆن بۆ 'ئەلێکساندەر'، نازناوێک کە لەلایەن ئەلکساندەر بەناوبانگ بووە. لە کاتێکدا سانی عەرەبی بۆ 'دووەم'. ئەفسانەی دراوەکە (سیکاندەر-سانی) وەرگێڕدراوە بۆ 'ئەسکەندەری دووەم' وەک ڕێزلێنانێک بۆ سەرکەوتنە سەربازییەکەی.
زێڕ
زێڕ بەرگری لە زۆربەی ترشەکان دەکات، هەرچەندە لە ئاکوا ڕیجیا (تێکەڵەیەک لە ترشی نیتریک و ترشی هایدرۆکلۆریک) دەتوێتەوە، کە ئەنیونێکی تێتراکلۆرۆئۆراتی تواوە دروست دەکات. زێڕ تەنها لە ترشی نیتریکدا ناتوێتەوە، کە زیو و کانزا بنەڕەتییەکان دەتوێنێتەوە، تایبەتمەندییەک کە لە مێژە بۆ پاڵاوتنی زێڕ و پشتڕاستکردنەوەی بوونی زێڕ لە ماددە کانزاییەکان بەکاردێت، ئەمەش زاراوەی 'تاقیکردنەوەی ترش'ی لێکەوتەوە. زێڕ لە گیراوە ئەلکالیەکانی سیانیددا دەتوێتەوە، کە لە کانگاکردن و کارەبادا بەکاردەهێنرێت. هەروەها زێڕ لە جیوەدا دەتوێتەوە و ئالۆوی ئامالگام دروست دەکات و بەو پێیەی زێڕەکە بە سادەیی وەک تواوە کاردەکات، ئەمە کارلێکی کیمیایی نییە.
سەرچاوەکان
پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:توخمە کیمیایییەکان زێڕ پۆل:ھێماکانی کالیفۆرنیا
سکاندیناڤیا
وێنۆک|وێنەی سکاندیناڤیا کە ھەرسێ وڵاتی دانمارک و نۆرویژ و سوید دەگرێتەوە.
چیاکانی کورەی
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرەچیاکانی ڕووسیا
دێردێڤڵ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
دێردێڤڵ (بە ئینگلیزی: DareDevil، ماناکەی بە کوردی: شەیتانی بوێر) زنجیرەیەکی وێبی ئەمریکییە لە لایەن درو گۆدارد بۆ نێتفلیکس لەسەر کەسایەتییەکی ماڕڤڵ کۆمیکس بە ھەمان ناوەوە دروستکراوە. لە جیھانی سینەماییی ماڕڤڵ شوێن دەگرێت، کە ناوەڕۆکەکەی لەگەڵ فیلمەکان بازرگانییەکاندا دەڕوات، ھەروەھاش یەکەم زنجیرە لە زنجیرە دووا بە دووایەکەکانی بوو کە لە کۆتاییدا بۆ بەرگریکەرەکان ھەنگاوی نا. زنجیرەکە لە لایەن تەلەڤیزیۆنی ماڕڤڵ بە ھاوبەشی لەگەڵ ستۆدیۆکانی ئەی بی سی بەرھەمھێنراوە، کە دێنایت بۆ وەرزی یەکەم و گۆدارد تێکستیلیز بۆ وەرزی یەکەم و دووەم بەرھەمھێنانیان کردووە. بۆ بەڕێوبەری نمایشەکە ستیڤن ئێس. دێنایت بۆ وەرزی یەکەم و دۆگ پیچڕی و ماڕکۆ ڕامیرز بۆ وەرزی دووەم و ئێڕێک ئۆڵسن بۆ وەرزی سێیەم کارین دەکرد، ھەروەھا گۆداردیش وەک ڕاوێژکار بەژداربوو.
قەڵای
قەڵای یان ژریژە (بە ئینگلیزی: Tin) یەکێکە لە توخمە کیمیاییەکان، هێماکەی (Sn) و گەردیلەی ژمارە (٥٠)یە.
١٤٤٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
مەترا
مەترا  کۆمپانیایەکی بواری بەرهەمهێنانی ئەتومبیل.
گۆگرد
گۆگرد (بە ئینگلیزی: Sulfur) یەکێکە لە توخمە کیمیاییەکان، هێماکەی (S) و گەردیلەی ژمارە (١٦)یە.
کارگێڕیی کات
ئەم یاسایە جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە ھەرکارێک پێویستی بە بڕێک کات ھەیە بۆ ئەنجامدانی واتا کاتێکی زۆر تەرخان نەکرێت بۆکارێک
ناوانگ خێچۆگ
ناوانگ لە تبت لەدایک بووە، بەڵام دوای داگیرکاری چین لە ساڵی ١٩٤٩ / ١٩٥٠، خێزانەکەی چوونە ھیندستان، کە ناوانگ خوێندنی مەدیات و فەلسەفەی بووداییی خوێندووە ئەو یازدە ساڵی وەک ڕاھابێک بەسەر برد، لە نێویاندا چوار ساڵ وەک مێدیتە لە بناری ھیمالایان لەژێر ڕێنمایی دالای لاما ڕاھێنانی کردووە.
مۆسیقاژەنێکی بیستەنی و خۆرسکە، دەربڕینی ناوانگ لە ھەست و سۆزەکانی و ئەزموونی ژیانی خۆی بە گەشتی جیھان وەک عەمبارێکی تبتیی دەردەچێت. لە ساڵی ١٩٨٦ کۆچی کرد بۆ ئوستورالیا، کە یەکەم جار نمایشی کرد، تۆمارەکانی بە باشترین شێوە پێگەیان بەدەست ھێنا ناوانگ زیاتر ناسراوە بە ھاوکارییەکانی لەگەڵ کیتارۆ، لە نێویاندا نمایشەکان لەسەر گرامی کەیتارۆ و ئەلبومەکانی مێنداڵە و ئێوارانی ئەفشەنگی کاندیدکراوی کیتارۆ. ستایشی نێودەوڵەتی بۆ نمایشە زیندووەکانی لەگەڵ فیلیپ گلاس، پاول وینتەر، لوری ئەندرسۆن، پاول سیمۆن، ناتالی مێرچانت، ئاڕ کارلۆس ناکای و باباتۆندی ئۆلاتونجی وەرگرتووە لە ٣١ی تەممووزی ١٩٩٩، نەوانگ لە میانەی ئاھەنگی فۆجی ڕۆک لە نایگاتای ژاپۆن لەگەڵ گرووپی فیش نمایشی کرد.
بڕیارنامەی ١٦٩٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٩٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی تەمموزی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٥٠٢ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ڕێنۆ
thumb|بەرهەمێکی کۆمپانیای ڕینۆلت لەساڵی ١٩٧٤ رینۆلت  کۆمپانیایەکی بواری بەرهەمهێنانی ئەتومبیل, کۆمپانیایەکی فەڕەنسییە و بارەگاکەشی لە فەڕەنسایە.
نیزامیی گەنجەوی
بەرھەمەکان
پێنج دیوانی شیعری بە زمانی فارسی ھەیە کە بە خەمسەی نیزامی (واتە پێنجینەی نیزامی) ناسراون. ئەم کتێبانە بریتین لە:
شکۆی حەسەن
نموونەی شیعری
لە ساڵی ١٩٦٥ شکۆ لیریکێکی شیعری بەناوی «کوردستان د شەوتە» لە شاری یەریڤان نووسیوە. ھەستی خۆی بەرامبەر بەخاک و نیشتیمانی باب و باپیرانی دەخاتە ڕوو و دەڵێ: شەرە، شەرە لالێ جان د شەوتە کوردستان ژ ناڤ مژا بارووتێ دەنگی شین و گری تێ
مێردەزمە
بڵاوبوونەوەی مێردەزمەکان لە منداڵدا (تەمەن ٥–١٢ ساڵ) لە نێوان ٢٠ بۆ ٣٠٪ و بۆ گەورەکانیش لە نێوان ٨ بۆ ٣٠٪دایە. لە زمانی ھاوبەشدا مانای مێردەزمە درێژ بووەتەوە بۆ زۆر شتی خراپ، وەک بارودۆخێکی خراپ یان دڕندەیەکی ترسناک یان کەسێک.
نیشانەکانی
ئەو کەسانەی کە مێردەزمەیان ھەیە شارەزایی ناوازەی خەوتن دەکەن کاریگەری بوونی مێردەزمەیەک لە شەودا دەرکەوتووە کە زۆر ھاوشێوەی ئەو بێ خەویەیە. ئەمە وا بیردەکرێتەوە کە بەھۆی بێداریی زۆر لە شەوانە و ترس لە خەوتن دروست دەبێت. نیشانەکانی بێسەروبەریی مێردەزمە بریتییە لە بێداری دووبارە لە کاتی خەوی سەرەکی یان نەپ لەگەڵ بیرھێنانەوەی ورد لە خەونە درێژکراوەکان و زۆر ترسناکەکان، کە زۆربەی کات ھەڕەشەکان بۆ مانەوە، ئاسایش، یان خۆبەڕێوەبەری لەخۆدەگرێت. بە گشتی لە ماوەی نیوەی دووەمی کاتی خەوتندا بەئاگابوونەکان ڕوودەدەن.
ھۆبیت: گەشتێکی چاوەڕواننەکراو
ھۆبیت: گەشتێکی چاوەڕواننەکراو  (بە ئینگلیزی: The Hobbit: An Unexpected Journey) فیلمێکی ئەمریکیی سەرکێشی و خەیاڵی ساڵی ٢٠١٢ەیە. فیلمەکە لە دەرھێنانی پیتەر جاکسنە و بەشی یەکەمی سیانەی فیلمەکەیە، چیڕۆکی فیلمەکەش لە زنجیرە کتێبی ھۆبیت وەرگیراوە لە نووسینی (جەی ئار ئار تۆلکین). فیلمەکە دوو فیلمی تری تەواوکەری بەدواوە ھات کە ئەوانیش ھۆبیت: وێرانکارییەکانی سماوگ و ھۆبیت: جەنگی پێنچ سوپاکە بوون، و فیلمەکە باسی ڕووداوەکانی بەر لە سیانەی فیلمی (شای ئەنگوستیلەکان - Lord of The Rings) دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە فانتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٢ پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن پۆل:فیلمەکانی نیو لاین سینەما پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە نیوزیلاندییەکان پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس پۆل:فیلمە پێشبڕکێیە ئەمریکییەکان
بڕیارنامەی ١٧٠١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٠١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١١ی ئابی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٥١١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
تارمایی
تارمایی لە بوارەکانی باوەڕ بوون بە بوونی ژیانێکی پاشەکەوت و دەرکەوتەکانی ڕوحی مردووان بەربڵاوە، کە دەگەڕێتەوە بۆ ئەنیمیزم یان باپیرانپەرستی لە کولتووری پێش خوێندەواریدا. ھەندێک لە کردارە ئایینییەکان و مەراسیمی پرسە و ھەڵچوون و ھەندێک کرداری ڕوحییەتی و سیحری نەریتییدا ھەیە، بە تایبەتی بۆ پشوودانی ڕوحی مردووان داڕێژراون. تارمایییەکان بە گشتی بە گەوھەری تاکەکەسی و وەک مرۆڤ وەسف دەکرێن، ھەرچەندە چیرۆکەکانی سوپای تارمایی و تارمایی گیانلەبەران و مرۆڤیش دەگێڕدرێنەوە. ئەوان باوەڕیان وایە کە شوێنەکان، بابەتەکان یان ئەو کەسانەی کە لە ژیاندا پەیوەندییان پێوەبوو لە خۆ دەگرن. بەپێی توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٩ی سەنتەری لێکۆڵینەوەی پیو، ١٨٪ ی ئەمریکییەکان دەڵێن تارمایییەکیان بینیوە.
ئەیسەر
کۆمپانیای ئیسەر (بە ئینگلیزی :Acer ، بە عەرەبی : إیسر) یەکێکە لە کۆمپانیاکانی خزمەتگوزاری تەکنۆلۆژیای زانیاری و ئێلەکترۆنییات. لە ساڵی ١٩٧٦ز لەلایەن ستان شی لە شاری سینچوو لە تایوان دامەزراوە.
بڕیارنامەی ١٧٠٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٠٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٥ی ئابی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی تیمۆری ڕۆژھەڵات. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٥١٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
دەیەی ١٩٢٠
ئەم دەیەیە لە یەکەمی کانوونی دووەمی ١٩٢٠ تا ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٩ دەستی پێکردووە دەیەی سێیەمی سەدەی بیستەمە. پۆل:دەیەی ١٩٢٠ پۆل:مێژوو پۆل:ساڵەکان پۆل:کات
یەکێتیی سۆڤیەت لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سەرچاوەکان
پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
زانکۆی قاھیرە
هەروەها ببینە
لیستی زانکۆ عەرەبییەکان
یوونیکۆد
ھەروەھا ئەژمارێکی زۆر ھێمای بیرکاری و فەننی، ھێماکانی خاڵبەندی، پەیکان و ھێمای جۆربەجۆر لەم ستانداردەدا ھەیە. ئەم ستانداردە بۆ ئەو ھێمایانەی وا دەتوانن تێکەڵی پیتی‌تر ببن یان بۆ سەرە و بۆرە و ژێرەکانیش کۆدی لەبەر‌چاو گرتووە. دوایین نووسراوەی یوونیکۆد، سەرجەم، ٤٩.١٩٤ نووسەی ھەیە. سەرەڕای ئەوە، ٦.٤٠٠ کۆدیش بۆ بەکار‌ھێنانی تایبەتی لەبەرچاو گیراوە کە بەرنامەنووسەکان دەتوانن لەوانە بۆ نووسەکان و توانەکانی خۆیان کەڵک وەرگرن.
مێژوی یونیکۆد
ھەروەھا لە سەرەتا ١٩٨٩ گرووپێکی یونیکۆد دروست بوو،بۆ جێبەجێکردنی کارەکانیان پێکھاتبوو لە Ken Whistler لەگەڵ Mike Kernaghan لە وەرگرتن،Karen Smith-Yoshimura لەگەڵ Joan Aliprand لە RLG ھەروەھا لەگەڵ Glenn Wright لە Sun Microsystems وە لە ساڵی ١٩٩٠ Michel Suignard لەگەڵ Asmus Freytag لە مایکرۆسۆفت وە لەگەڵ Rick McGowan لە NeXT ھەموو ئەمانە ھاتنە ناو ئەم گرووپەوە،وە لە کۆتایی ١٩٩٠ دەستیان کرد بە ئیشکردن وە بۆ دانانی نەخشەێک بۆ نووسەێکی encodingـێکی ستاندار بە تەواوەتی،ھەروەھا بۆ دووبارەکردنەوەی لە کۆتایی بۆ ئامادەکردن،بۆ یەکگرتنەوەی ڕێکخستنەکانی یونیکۆد لە ٣/١/١٩٩١ لە کالیفۆرنیا ھەروەھا لە مانگی ١٠ـی ١٩٩١ یەکەم وەشانی دەرچوو بەشێوەێکی ستاندار,سەێری ئەم خشتەی خوارەوە بکە،ھەموو وەشانەکانی یونیکۆدە،
ئێڤاریست گالوا
ژیاننامە
گاڵوا دوای ئەوەی چەند مانگ لە بەندیخانەدابوو، ئازاد کرا؛ و تەمەنی نزیک بیست ساڵ و حەوت مانگ دەبوو کە لە یارییەکی دوئێل لەسەر کچێک بریندار بوو و کوژرا. ھەندێک کەس لەسەر ئەو باوەڕە بوون دووژمنە سیاسییەکانی گاڵوا بە ھێنانەمەیدانی ئەو کچە پیلانێکیان بۆ گاڵوا ڕێکخست و لە دوایدا مەسەلەی شەڕافەتیان کردە بیانوو و بە دۆئێلەک کە ئەنجامەکەی دیار بوو کوشتیان.
گەوھەری کۆشک (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
کورتە چیرۆک
چیرۆکەکە لە کۆریا لە سەردەمی پاشا سیۆنگجۆنگ (١٤٥٧-١٤٩٤)، پاشا یۆنسان (١٤٩٤-١٥٠٦) و پاشا یۆنگجۆنگ (١٥٠٦-١٥٤٤) ڕوودەدات. هەروەها کۆتاییەکە بە سەردەمی پاشا ئینجۆنگ (١٥٤٤-١٥٤٥) و پاشا میۆنگجۆنگ (١٥٤٥-١٥٦٧) دەگرێتەوە، کە دوا دیمەنی لە مانگی ئازاری ساڵی ١٥٥٠ بووە.
دوای هەشت ساڵ پاشا یۆنگجۆنگ مردووە و شازادەی گەورە جیۆنگڤۆن لەسەر تەختی پاشایەتی دانراوە، لە کاتێکدا شاژنە مونجیۆنگی دایکی ئێستا هەم شاژنە بێوەژنەکەی شاهانەیە و هەم شاژنە شاهانەیە و دەسەڵاتێکی گەورەی بەدەستەوەیە. کاتێک دەزانێت کە جۆنگوم هێشتا لە وڵاتەکەدایە، بانگهێشتی خۆی و جیۆنگ-هۆ دەکات کە بگەڕێنەوە بۆ کۆشکەکە و بگەڕێندرێنەوە بۆ شوێنی پێشوویان. جۆنگوم و جیۆنگ-هۆ بە خۆشحاڵیەوە دەگەڕێنەوە، بەڵام بڕیار دەدەن لە دەرەوەی کۆشکەکە بژین لە پێناو خێزانەکەیاندا. جۆنگوم کۆشکەکە بەجێدەهێڵێت نەک پێش ئەوەی هاوڕێکانی لە دوورەوە ببینێت. لەگەڵ گەڕانەوەیان بۆ ڕۆتینی پێشوویان، جۆنگوم تووشی ژنێکی دووگیان دەبێت، و بە سەرکەوتوویی تواناکانی نەشتەرگەرییەکەی بەکاردەهێنێت بۆ منداڵبوونی ژنەکە لە ڕێگەی نەشتەرگەری قەیسەریە. لە کاتێکدا کە ئاهەنگی سەرکەوتنەکانی دەگێڕێت، جیۆنگ هۆ خەمبار دەکات بۆ کەشوهەوای کۆمەڵایەتی سەرکوتکەری کۆریا، و بێتوانایی لە جێگیرکردنی ژنێکی خاوەن تەماح.
سەرەکییەکان
پیاوێکی خوێندەوار و زۆر زیرەک و جوانە، زانایەکی سەرکەوتووە کە هەم فێربوون و هەم هونەری جەنگی تێکەڵ دەکات. جیۆنگ هۆ دادوەری ڕێکخراوی هانگ سونگ بوویە کە وەزارەتێکە کاروباری هانسونگی پایتەخت بەڕێوەدەبات. جانگ-گیوم بێ ئاگا لەوەی کێیە، کاتێک تەقەی لێدەکرێت ڕزگاری دەکات. پاشان جارێکی تر یەکتر دەبیننەوە کاتێک لێی نزیک دەبێتەوە بۆ ئەوەی کتێب بە قەرز وەربگرێت. ئەوان پەیوەندییەکی ڕۆمانسی دەبن کاتێک دەچێتە نای گێوم وی (پاسەوانی سەربازی شاهانە) وەک جۆنگ سا گوان، ئەفسەرێکی باڵا.
کۆواری بایت
وێنۆک|چەپ|150px|یەكەم ژمارە لە [[گۆڤاری بایت]] گۆڤاری بایت (Byte Magazine) گۆڤارێکی مانگانەیە گرنگی دەدات بە بواری تەکنۆلۆژیای زانیارییەکان (کۆمپیوتەر، ئینتەرنێت).
مەبەست لە گۆڤاری بایت
گۆڤاری بایت لەلایەن چەند گەنجێکی کورد بە مەبەستی گەیاندنی زانیاریەکانی تایبەت بە بواری کۆمپیوتەر و ئینتەرنێت. بۆ گشت ھاوولاتیانی ھەرێمی کوردستان دەردەکرێت.
پاوانی ئاست-سەری گشتی
پاوانی ئاست-سەری گشتی ئاماژە بە ھەریەک لە پۆلەکانی پاوانە ئاست-سەرەکان دەکا کە بۆ بەکارھێنان لە سیستمی ناوی پاوانی ئینتەرنێتدا، لەلایەن ئایانا - بنکەی دەسەڵاتداری ژمارە سپێردراوەکانی ئینتەرنێت - ەوە پارێزگاری دەکرێن.
١٤٦٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
زانکۆی کەفر شێخ
پەراوێزەکان
پۆل:زانکۆکانی میسر
مێژووی مەردۆخ
بەشەکان
ئەم کتێبە لە خۆگری چوار بەشە:
زانکۆی مەنسورە
هەروەها ببینە
لیستی زانکۆ عەرەبییەکان
.sa
سەرچاوە
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان پۆل:ناساندنەکانی پەیوەست بە کۆمپیوتەر لە ساڵی ١٩٩٤
ئێکس بۆکس
وێنۆک| وێنەیەکی کۆنسوڵی ئێکس بۆکس
جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین
ڕوانگەکان
تۆڵکین سەر بە ئایینی کاسۆلیکی ڕۆمانی بوو، وە لە ڕوانگەی ئایینی و بەڕێوەبردنەوە، زۆربەی کات شێوازێکی تا ڕادەیەک کۆن و ئازادانەی پەیڕەو دەکرد.
بڵاوکراوەکان
تۆڵکین چەندین بەرھەمی بڵاوکراوەی ھەیە کە ئەوانیش زیاتر چیرۆکی خەیاڵی و ئەفسانەیی بوون و بەناوبانگترینیشیان ھۆبیت و شای ئەنگوستیلەکان بوو ھەرچەندە تۆڵکین ھەرگیز لەو بڕوایەدا نەبوو بەرھەمەکانی بەم شێوەیە بەناوبانگ بن.
١٤٧٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٧١٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧١٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان ئەریتریا و ئەتیۆپیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٥٤٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
عەبدولکەریم سوڵتان
'''
ڕێد دێد ڕیدێمپشن
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٠ پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣ پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠ پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون
بڕیارنامەی ١٧١٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:لیبێریا لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا
١٤٧٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
سیمسۆن
سیمسۆن کۆمپانیایەکی بواری بەرھەمھێنانی ئۆتۆمۆبیل.
ئێسواتینی
ئێسواتینی بە فەرمی شانشینی ئێسواتینی (بە سوازی: Umbuso weSwatini) کە ناوی پێشووی سوازیلاند بووە، وڵاتێکە لە کیشوەری ئەفریقا ھاوسنوورە لەگەڵ وڵاتی مۆزامبیک لە باکووری ڕۆژھەڵات و ئەفریقای باشوور لە باکوور، ڕۆژاوا، باشوور. درێژییەکەی زیاتر نیە لە ٢٠٠ کم لە باکوورەوە بۆ باشوور وە ١٣٠ کم لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ ڕۆژاوا، ئێسواتینی یەکێکە لە بچووکترین وڵاتانی ئەفریقا، لەگەڵ ئەوەشدا ئاووھەوا و تۆپۆگرافی جیاوازی ھەیە. ڕووبەری ١٧٣٦٣ کیلۆمەترە، زمانی فەرمی زمانی سوازی و ئینگلیزییە. شاری مبابانێ پایتەخت و گەورەترین شاری وڵاتەکەیە.
نەوشیروان مستەفا
ژیان
نەوشیروان مستەفا کە ئێستا خاوەنی کۆمپانیای وشەیە و پێشتر جێگری سکرتێری گشتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بوو، لە ساڵی ١٩٨١ خێزانی پێکەوە ناوە، خێزانەکەی خوشکەزای ڕەفعەتی مەلای ھاوڕێی دێرینی شاخ و شارییەتی.
بنەماڵە
نەوشیروان خاوەنی دوو کوڕ و کچێکە بەناوەکانی (نما، چیا، چرا).
دادگا
ڕۆژی ١٤ی تەممووزی ٢٠٠٠، لە گردی عەلی ناجی، چوار بارەگای حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاری لەلایەن یەکێتییەوە پەلاماردران و ھەریەک لە (ھاوڕێ لەتیف، ھاوار محەممەد، عەبدولباست موحسین، ئومێد نکبین، محەممەد مستەفا) لە حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاری کوژران.
بەرپرسانی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاری سەرکردایەتی ئەوکاتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە بەرپرسیار دەزانن لەکوشتنی کادرەکانیان، بەڵام نەوشیروان مستەفا جێگری پێشووی سکرتێری گشتیی یەکێتی و ڕێکخەری گشتیی ئێستای بزووتنەوەی گۆڕان و خەسرەو گوڵ محەممەد بەرپرسی دەزگای زانیاری و سەرکەوتی کوبە بەڕێوەبەری پێشوی ئاسایشی سلێمانی و بەرپرسی مەکۆی ئێستای سلێمانی بزووتنەوەی گۆڕان، بە ئەنجامدەری ڕاستەوخۆی ڕووداوەکەوە دەزانن.
زانکۆی شا سعوود
یەکێکە لە زانکۆکانی وڵاتی سعودیە.
پێکھاتەدراوە
پێکھاتەدراوەکان لە نزیکەی گشت بەرنامە و نەرمەواڵەیەکدا بەکار ئەگیردرێن. پێکھاتەدراوەکان ئامێرێکێن بۆ بەڕێوەبردن و کۆنترۆڵکردنی کارامەی بڕە ئێجگار گەورەکانی دراوە.
زانکۆی شا عەبدولعەزیز
پەراوێزەکان
پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ١٩٦٧
ئووگاندا
سەرۆکی ئێستای ئووگاندا بریتیە لە یوری موسێڤنی، کە لە کانوونی دووەمی ١٩٨٦ دوای شەش ساڵ لە جەنگی گەریلای وڵاتەکە ھاتە سەر کار لەدوای ئەو چاکسازییانەی کە لە وڵات کران کە سنوورداربوونی بۆ سەرۆکاییەتی لابرد، توانی کە بۆ ھەڵبژاردنەکانی داھاتووش خۆی ھەڵبژێرێتەوە وەک ھەڵبژاردنە گشتییەکانی ساڵانی ٢١١، ٢٠١٦ و ٢٠٢١
تۆگۆ
تۆگۆ (بە زمانی فەڕەنسی:République togolaise) وڵاتێکە لە کیشوەری ئەفریقا. پایتەختی ئەم وڵاتە شاری لۆمێیە.
ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ویلایەتە یەکگرتووەکان یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦، لە ھەمانکاتیش وڵاتی خانەخوێ بوو کە یارییەکانی لە ئەتلانتا، جۆرجیا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ١٩ی تەممووزەوە تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ بەڕێوەچوو. ٦٤٦پێشبڕکێکار، (٣٧٥ پیاو و ٢٧١ژن) بەشداریان لە ٢٦٣ یاری کردووە لە ٣١ وەرزشدا. وەرزشوانانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بە کۆکردنەوەی ٤٤ مەدالیای زێر ،١٠١ مەدالیای گشتی پلەی یەکەمیان بەدەستھێنا.
عەلی موڕاد خان زەند
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٧٨٥ پۆل:فەرمانڕەواکانی زەند پۆل:ژەنەڕالەکانی زەند
زانکۆی پزیشکیی ھەولێر
مێژوو
لە تەممووزی ٢٠٠٥ ئەم زانکۆیە بەڕووی خوێندکاران کرایەوە. ئەو کاتەی ئەم زانکۆیە بنیاتنرا، چوار کۆلێژی پزیشکی ھەبوون کە لەلایەن زانکۆی سەلاحەدین بەڕێوەدەبران. ئەو زانکۆیە دامەزرا بۆ چاودێریکردنی ئەم چوار کۆلێژە و باشترکردن و بەرەوپێشبردنی پەروەردەی پزیشکی و سیستەمی تەندروستی.
مەیباخ
بەستەری ناوخۆی
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٠٩
فرانک کێسیێ
سیزینا (خواستن)
لە ٢٦ی ئابی ٢٠١٥، کیسێ بە شێوەی خواستن پەیوەندی کرد بە یانەی سیزینا لە خولی پلە دووی ئیتاڵی بۆ ماوەی یەک ساڵ. لە ٢٦ی ئەیلوول یەکەم یاری پیشەگەری خۆی ئەنجامدا، کە وەک یەدەگ لە جێگای ئەنتۆنیۆ ڕاجوسا ھاتە یاریگاوە و لە دەرەوەی یاریگای خۆیان ٠–٠ بەرامبەر بوون لە دژی پێروگیا.
کاروانی نێودەوڵەتی
لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠١٩، وەک زۆرترین ئەسیست کۆتایی پێھێنا لە پاڵەوانێتییەکەدا بە ھاوبەشی لەگەڵ ئیسماعیل بێناسەر، بە ھەبوونی سێ ئەسیست. تیمەکەی لە چارەکی کۆتایی لەلایەن پاڵەوانی پاڵەوانێتییەکە جەزائیرەوە دەرکران، دوای ئەوەی ٤–٣ بە لێدانی یەکلاکەرەوە دۆڕان و یاری ئاسایی ١–١ بەرامبەر بوون لە ١١ تەمووزی؛ کیسێ یەکەم لێدانی یەکلاکەرەوەی ئەنجام و گۆڵی تۆمار کرد.
بڕیارنامەی ١٧٢١ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:کۆتدیڤوار لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆتدیڤوار
بڕیارنامەی ١٧٢٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
سەرچاوەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا
ئۆپڵ
بەستەری ناوخۆی
ئۆپڵ کۆمپانیایەکە لەلایەن ئادەم ئۆپڵەوە بنیات نراوە سەرەتا کۆمپانیاکە تەنھا ئامێری درومانی دروست دەکرد بەڵام لەساڵی ۱۸۹۹ دەستی کرد بە نەخشەدانان بۆ دروست کردنی ئۆتۆمبێل ئۆپڵ کادێت ئۆپڵ ئێسترا ئۆپڵ ڤێکترا ئۆپڵ ئۆمێگا ئۆپڵ سیناتۆڕ ئۆپڵ مۆکا ئۆپڵ کۆرسا ئۆپڵ ئینسیگنیا ئۆپڵ ڕیکۆرد ئۆپڵ زەفیرا ئۆپڵ بڵیتز ئۆپڵ مۆنزا
جێرارد پیکێ
سەرچاوەکان
پۆل:وەرزش پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢
زانکۆی ژنانی کۆبێ شۆین
زانکۆی ژنانی کۆبێ شۆین (神戸松蔭女子学院大学, کۆبێ شۆین جۆشی گاکوین دایگاکو) زانکۆییەکی ژنانی تایبەتە لە پارێزگای کۆبێ لە رۆژاوای ژاپۆن، لە ١٨٩٢ دامەزراوە، زانکۆییەکی چوار ساڵەیە، تیایدا لە جۆرەھا بەش کۆرس دابین دەکات، لەگەڵ بە نزیکەیی ٢،٥٠٠ قوتابی ساڵانە.
دەیڤد بێرمان
سەرچاوەکان
پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:مۆسیقاژەنە جووە ئەمریکییەکان
ئەکادیمیای عەرەبی بۆ زانست و تەکنۆلۆژیا و گواستنەوەی دەریایی
thumb|وێنەی باڵەخانەی ئەکادیمیای عەرەبی بۆ زانست و تەکنۆلۆژیا و گواستنەوەی دەریایی یەکێکە لە زانکۆ تایبەتییەکانی وڵاتی میسر, ئەکادیمیاکە لەساڵی ١٩٧٢ دامەزراوە
زانکۆی بەریتانی لە میسر
پەراوێزەکان
پۆل:فێرکاری لە قاھیرە پۆل:زانکۆکانی میسر
لوک پی بلاکبێرن
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٨٨٧ پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٦
دەیڤد ھیلبێرت
ژیاننامە
لە ساڵی ١٨٩٩ کتێبی «ئەندازەی بنەڕەتی» بڵاو کردەوە، ئامانجی ھیلبێرت لە نووسینی ئەم کتێبە دروستکردنی پەیوەندی نێوان بەڵگەنەویستە ئەندازەییەکان و بەڵگەنەویستە ژمێرەییەکان بوو، لەم کتێبەدا، ئەنجامی توێژینەوەکانی شرۆڤە کردووە.
بەڵگەنەویستەکانی ھیلبێرت
پێناسەی (ھاوبەربوون): دوو ھێڵ ھاوبەر دەبن، ھەر کات کە یەکتر نەبڕن، واتە ھیچ خاڵێک نەدۆزرێتەوە کە لەسەر ھەردوو ھێڵەکە بێت.
تۆماس بلامی
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٥١ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤
بڕیارنامەی ١٧٢٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:ئیسرائیل لە ٢٠٠٦ پۆل:سووریا لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا
بڕیارنامەی ١٧٣١ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:لیبێریا لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا
بڕیارنامەی ١٧٣٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦
ھێزەکانی پاراستنی گەل
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان پۆل:ڕێکخراوە ئاپۆییستەکانی تورکیا پۆل:پارتی کرێکارانی کوردستان
جابیر کوڕی مەنسوور سەکری
جابیر کوڕی مەنسوور سەکری، پزیشکێکی موسڵمانی عەرەبیی ناسراوە، لە مووسڵ لە دایک بووە و لە حەلەب کۆچی دوایی کردووە، ئیبن ئەبی ئوسەیبیعە وتویەتی «موسڵمان بوو و زانا بوو لە پیشەسازی پزیشکی» دەگووترێ کە ئەو لەسەر دەستی ئیبن ئەبی ئەشعەس خوێندویەتی. جابیر تاکە پزیشک نەبوو لە بنەماڵەکەیدا، بەڵکو یەکەمیانە، کە لە نەوەکانیشی پزیشک دەرچوو، کوڕەکەی زافیر کوڕی جابیر سەکری و نەوەی مەوهوب کوڕی زافیر سەکری و کوڕی نەوەی جابیر کوڕی مەوهوب سەکری هەموویان پزیشکن.
بڕیارنامەی ١٧٣٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٣٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ڕێژلێنان و ماڵاواییکردن لە سکرتێری گشتی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٦٠٧ەم، پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦
بەکرێگیراوەکان (فیلمی ٢٠١٠)
فیلمەکە باس لە کۆمەڵێک بەکرێگیراوی ھەڵبژاردە دەکات کە ئەرکێک بۆ لە دەسەڵات لابردنی دیکتاتۆرێکی ئەمریکای لاتینە کە لەلایەن بریکارێکی پێشووی سی ئای ئەیەوە بێ بەزەییانە کۆنترۆڵ کراوە.
وێنەگرتن
لە ھاوینی ٢٠١٠ کۆمپانیای بەڕازیلی (o2 فیلم) بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند کە ھێشتا زیاتر لە ٢ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی قەرزاری ئەو فیلمە بووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە جەنگییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە پۆل:فیلمەکان دەربارەی بەکرێگیراوەکان پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن برایەن تایلەر تۆمارکراون پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی سیلڤستەر ستالۆن پۆل:بەکرێگیراوەکان (زنجیرەفیلم) پۆل:فیلمە سەرکێشییە جەنگییەکان پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ئاڤی لێرنەر بەرھەمھێنراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە وڵاتێکی خەیاڵی ڕوودەدەن پۆل:فیلمەکانی نو ئیمەیج
بیردۆزی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان
لیبڕالیزم
به‌گوێره‌ی لیبڕالیه‌کان ، تاک بنه‌مای سه‌ره‌کیه‌ وه‌ هاوکاری بنه‌ڕه‌تیه‌ له‌ گۆڕانکاریه‌کان به‌ره‌و چاکه‌٫ وه‌ ئه‌و هێزه‌ ته‌نها له‌لای تاکی کۆمه‌ڵگه‌دایه‌. ڵیبڕالیزم ته‌ماشای ده‌وڵه‌ت ده‌کات وه‌ک ڕێکخراوێکی ناحکومی که‌له‌ژێرناوی  ڕێکخراوێکی حکومیه‌وه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌بردرێت له‌کۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی .ده‌وڵه‌ت چه‌ندین به‌رژه‌وه‌ندی هه‌یه‌ که‌ ته‌نها ناتوانێت بیانپارێزێت یان به‌ده‌ستیان بخات له‌وانه‌ سه‌روه‌ریه‌که‌ی. ڵیبڕالیزم دڵنیای ده‌داته‌وه‌ به‌ هاوکاریه‌کانی نێوان ده‌وڵه‌ت و کۆمپانیا فره‌ ڕه‌گه‌زه‌کان و داموده‌زگاکانی وڵات. لیبڕالیه‌کان ڕژێمی نێو ده‌وڵه‌تی به‌ شتێکی هه‌ره‌مه‌کی داده‌نێن و ده‌سه‌ڵاتێکی نێوده‌وڵه‌تی گشتگر نابینن ٫  هه‌روڵاته‌و بۆ به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌تی خۆی هه‌وڵ ده‌دات.