cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مارکۆ پۆلۆ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
کاری میوزیک
ئەو زنجیرەیە لەلایەن تیپە مەنگۆلییەکانی وەک ئاڵتان ئوراگ و باتزۆریگ ڤانچیگی کاریان لەسەر کردووە دانیێل لوپی بابەتی سەرەکی مۆسیقای فیلمەکەی شیکردەوە، لەکاتێکدا پیتەر ناشێل و ئیریک ڤی ھاچیکیان وەک تۆمارکەری دەنگە میوزیکییەکان بەشداربووە.
سەرچاوەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
ناتیق
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
کیڤانچ تاتلیتوگ
سەرچاوەکان
۳. جیابوونەوەی تورک "موهەنەد" و شاجوانی جیهان ئەزرا ئاکین دوای ۱۱ ساڵ پەیوەندی
چیرۆکی سەندرێلا، ئەگەر پێڵاوەکە بگونجێت
چیرۆک
لە ڕۆژی یەکەم نمایشی میوزیکاڵەکەدا، دەتینا و ئۆڵیمپیا نامەیەک بۆ تێسا دەنێرن، وا پیشان دەدەن کە جۆرجییە و داوای لە تێسا دەکەن لەبەشێکی داخراوی ھۆتێلەکەدا چاوی پێی بکەوێت. لە ژوورێکدا قفڵی دەکەن و بەرەو شانۆ دەڕۆن لە ھەوڵێکدا بۆ ئەوەی ڕۆڵی سەرەکی بۆخۆیان بگێڕن. ڕید ھەوڵدەدات پرسیار لە جۆرجی بکات دەربارەی «بێلا» و جۆرجی بە ڕید دەڵێت کە بە شێوەیەکی ڕۆمانسی سەرکردایەتی «بێلا» نەکات و فرێدی باسی دەستگیرانییەکەی بۆ دەکات. لەم نێوەندەدا تێسا لە ڕێگەی دەرچەی ھەواوە لە ژوورەکە ھەڵدێت و لە کاتیخۆیدا بەپەلە دەچێتە سەر شانۆ بۆ نمایشی مۆسیقا.
ڕۆژگیران
ئەم دیاردەیە کاتێک ڕوو دەدات کە خۆر و مانگ و زەوی بکەونە سەر یەک ھێڵی ڕاست و لە شوێن یەک ڕیز بن، واته‌ کاتی مۆقاره‌نه‌ی مانگ، که‌ ساڵێ دوو تا سێ جار ڕوو ده‌دات ودیمەنێکی سه‌رنجڕاکێش پێشکه‌ش به‌ هۆگرانی سروشت ده‌کات.
ڕۆژگیران لە مێژوودا
چینییەکان پێیان وابوو لە کاتی ڕۆژگیراندا ھەژدیھایێ خۆرەکە قووت دەدا. لە زۆرێک شوێندا ڕۆژگیرانیان بە بەڵا و نەھامەتی دەزانی. ھیندییەکان لە کاتی خۆرگیراندا تا مل خۆیان نوقمی ئاو دەکرد تا بەم کارە گوایە یارمەتی خۆر بدەن لە دەست ھەژدیھا ڕزگاری بێت.
ھەڵبژاردنی فیدراڵیی ئوسترالیا (٢٠٠٧)
ھەڵبژاردنی ئەندامانی سێنا
لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ ھەڵبژاردنی سەرتاسەری بۆ دیاری کردنی ئەندامانی سێنای ئوسترالیاش بەڕێوەچوو. ئەم ئەنجومەنە ٧٦ ئەندامی ھەیە کە چاودێری لەسەر بڕیار و پەسەند کردنەکانی کابینەو ئەنجومەنی نوێنەران.
ئۆپەراسیۆنی مێرساد
سەرچاوەکان
پۆل:شەڕەکانی ئێران پۆل:شەڕی ئێران و عێراق
بولگاریا لە ئۆڵۆمپیاد
بولگاریا بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٩٦ لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد بەشداری کرد، لەوکاتەوە بەشداری سەرجەم خولەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە جگە لە ساڵەکانی ١٩٣٢، ١٩٤٨ (بەھۆی ڕۆڵی بولگاریا لە جەنگی جیھانیی دووەم)، ھەروەھا بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٣٦ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە کردووە. وەرزشوانانی بولگاریا خاوەنی ٢٣٠ مەدالیای ئۆڵۆمپیادن. لێژنەی ئۆڵۆمپیادی بولگاریا لە ساڵی ١٩٢٣ دامەزراوە.
سنووری فینلاند-نەرویژ
وێنۆک|سنووری وشکانی بە ڕەنگی سوور تیشک خراوەتە سەر، سنووری ڕووبار بە ڕەنگی شین. درێژی سنووری نێوان نەرویج و فینلاند ٧٣٦ کیلۆمەتر (٤٥٧ میل)ە. سنوورێکی وشکانی و ڕووبارە لە نێوان دوو سێ خاڵدا. سێ خاڵی ڕۆژاوا بە ترێکسرۆسێت دیاری کراوە، کە کۆشکێکی کۆنکرێتییە و ھەردوو وڵات ھاوسنوورن لەگەڵ سوید. سێ خاڵی ڕۆژھەڵات بە ترێریکسرۆیسا دیاری کراوە، کە کۆشکێکی بەردییە و ھەردوو وڵات ھاوسنوورن لەگەڵ ڕووسیا.
موزەفەرەدین شا
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٣ پۆل:مردووانی ١٩٠٧ پۆل:پادشایانی ئێرانی
١٠٥١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
خوشکەکانی میرابال
وێنۆک|خوشکەکانی میرابال (ھێرماناس میرابال). وێنۆک|ڕاست|ئەو خانووەی کە خوشکەکانی میرابال لە ساڵی ١٩٦٠ تێیدا ژیاون، ئێستا مۆزەخانەیە لە شاری [[سالسیدۆ لە کۆماری دۆمینیکان.]] خوشکەکانی میرابال چوار خوشک بوون لە کۆماری دۆمینیکان، سێ خوشکیان (پاتریا، مینێرڤا و ماریا تێرێزا) دژی دیکتاتۆرییەتی ڕافایل تروخیلۆ (ئێل جێفێ) بوون و لە چالاکییە نھێنییەکان دژی ڕژێمەکەی بەشدار بوون. ئەو سێ خوشکە لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٦٠ تیرۆر کران، دوایین خوشک بە ناوی ئەدێلا "دێدێ" کە لەو کاتەدا بەشداری چالاکیی سیاسی نەبووە، لە ١ی شوباتی ٢٠١٤ بە ھۆکاری سروشتی کۆچی دوایی کردووە.
تیرۆرەکان خوشکەکانی میرابالیان کردە «ھێمای بەرخۆدانی جەماوەری و فێمینیست». لە ساڵی ١٩٩٩، بۆ ڕێزلێنان لەوان، کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان ٢٥ی تشرینی دووەمی وەک ڕۆژی جیھانی نەھێشتنی توندوتیژی دژی ژنان دەستنیشان کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی تیرۆرکراوی کۆماری دۆمینیکان پۆل:چالاکوانانی کۆماری دۆمینیکان پۆل:پارێزگای ھێرماناس میراباڵ
ھەوێردە
ھێما
وێنەی ھەوێردە لە خەتی ھیرۆگلیفی میسریدا لە جیاتی پیتی و دادەنرا.
ئەحمەدشا
ئەحمەدشای قاجاڕ (١٨٩٨-١٩٣٠) حەوتەمین و دواهەمین شای ئێران لە خانەدانی قاجاڕ بوو. ئەو دووەمین مناڵی محەممەدعەلیشا بوو و لەدوای داگیربوونی تاران بە دەستی مەشرووتەخوازەکان، لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا، بوو بە شای ئێران. ئەحمەدشا هیچ کاتێک ڕۆلێکی ئەوتۆی لە ڕووپەڕی سیاسەتی سەردەمی خۆیدا نەبوو و لە ساڵی ١٩٢٥دا لە پادشایی ئێران بۆ هەمیشە لابرا و هەتا کۆچی دوایی خۆی لە سالی ١٩٣٠ لە پاریس ژیا و دواتر تەرمەکەی لە کەربەلا بەخاکسپێردرا.
بەڵەکی
وێنۆک|بەڵەکی لە دەستی کەسێکی ڕەشپێستدا
دەسەڵاتی وەبەرھێنانی قەتەر
وێنۆک|بارەگای سەرەکی لە تاوەری ئوریدوو (لای ڕاست) دەسەڵاتی وەبەرھێنانی قەتەر سندووقی سەروەت و سامانی قەتەرە (QIA). لەلایەن دەوڵەتی قەتەرەوە لە ساڵی ٢٠٠٥ دامەزراوە بۆ بەھێزکردنی ئابووری وڵاتەکە لەڕێگەی ھەمەچەشنکردنی بۆ چینە سەرمایە نوێیەکان. لە ساڵی ٢٠٢١دا، QIA ٤٥٠ ملیار دۆلار سەروەت و سامانی ھەبووە. پێکھاتە و ڕێکارەکانی بڕیاردانی QIA وەک ناشەفاف تایبەتمەند کراوە. بڕیارەکانی خەرجکردن سەبارەت بە سندووقەکە بەستراوەتەوە بە میر و سەرۆکوەزیرانەوە (بەبێ گوێدانە ئەوەی لە دەستەی سندووقەکە دادەنیشن یان نا). لە ئەیلوولی ٢٠١٧، دەروازەی توێژینەوە (پۆستی بلۆگی بەرلین) داتای سەبارەت بە کارکردنی پشت وەبەرھێنانەکانی دەسەڵاتی وەبەرھێنانی قەتەر پێشکەش کرد و دەرکەوت کە بەشداریکردنی QIA لە سەرمایەداری جیھانی وەک بازرگانییەکی تەواو دەوڵەتی لایەنێکی ناچارکەر و کەم لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە لە ڕێکخراوەکە. بە پشکنینی داتای خاوەندارێتی ورد، CORPNET دەتوانێت چاودێری ئەم چالاکییانە بکات لەسەر ئاستی جیھانی. لە دەرەوەی سندووقەکانی سامانی سەروەری، ھەر ڕێکخراوێکی دەوڵەتی لە سەرانسەری جیھاندا دەتوانرێت لەم لێکۆڵینەوەیەدا لە تۆڕەکانی خاوەندارێتی دەوڵەتی سنووربەزێندا جێگیر بکرێت.
ئێپیکۆرییەت
مێژوو
دەگوترێت ئێپیکۆرییەکان لە دەوری ساڵانی ٣٠٠ پێش زایانی باخچەیەکی تایبەت بە خۆیان ھەبوو بۆیە پێیان دەوترێت فەیلەسووفە باخچەیەکان. لە دەروازەی باخچەکە وتەیەک نووسرابوو "ئەی میوان، تۆ لێرەدا بەخۆشی دەژیت، چونکە لێرەدا بەختەوەری باشترین فەزیلەتە".
لیکێن پلانوس
وێنۆک|لاقی کەسێکی تووشبوو بە لیکێن پلانوس
پیرباڵ مەحموود
بەرھەمەکان
لە بەرھەمەکانی:
ڕووتەختی ئاوێتە
چەپ|وێنۆک |ڕوونکردنەوەی ژمارەی ئاوێتەی (z) و [[ئاوەڵی ژمارەی ئاوێتە|ئاوەڵەکەی (\bar{z}) لەسەر ڕووتەختی ئاوێتە]] ڕووتەختی ئاوێتە دیاگرامێکی ئەندازەیییە بۆ نواندنی ژمارە ئاوێتەکان. لەو دیاگرامەدا بەشی ڕاستی ژمارە ئاوێتەکان لەسەر تەوەری ئاسۆیی (تەوەری ڕاستی) و بەشی خەیاڵییەکەی لەسەر تەوەری ستوونی (تەوەری خەیاڵی) دیاری دەکرێت.
خاڵی کوێری (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
چیرۆک
کاتێ دەیبەنەوە بۆ لێکۆڵینەوە بۆیان دەردەکەوێت کە ئەو کچە ھیچ شتێک نازانێت و ھیچ شتێکی بیر نایەت کە چۆن گەیشتووەتە ناو جانتاکە و پێشتر چی ڕوویداوە بەڵام لەسەر پشتی ئەو کچە بە تاتۆ ناوی بریکاری تایبەتی ئێف بی ئای (کەرت وێڵەر) نووسراوە؛ بۆیە ئەویش تێوەدەگلێ و ھەموو ئێف بی ئای ھەوڵ دەدەن لە ڕێگەی تاتۆیەکانەوە ئەوە بدۆزنەوە کە ئەو کچە کێیە.
قوشمە
ئەم ئامێرە جۆرێک دووزەلەی تایبەتی ناوچەکانی باکووری خۆراسانە.
ژەنیارانی قوشمە
کەسایەتی دووھەمی قوشمەژەنی ئێران <<فەرھاد باغچەقی>>ە.
چۆکلێتی داخ
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
سەلیڤان ستەیپلتۆن
گرێدان بۆ دەرەوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئوسترالی
بڕیارنامەی ١٣٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لەمەڕ سزادانی ڕێژیمەکان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٢ پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠٠٢ پۆل:تاڵیبان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفغانستان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ تیرۆریزم
زانستی تەفسیر
تەفسیرە بەناوبانگەکان
ئەمانەی خوارەوە ھەندێک لە بەناوبانگترین تەفسیرەکانی ئەھلی سوننە و جەماعەتن:
بیابانی تەکلەمەکان
مێرگەکان
تە کلەمەکان لە لایە ن خە ڵکی تورکە و ئاوەدان کراوەتەوە ھەر لەکۆنەوە خاکی ڕەسەنی تورکە مەغۆلەکانەوە بووە دواتر دەرکەوتنی چینییەکان بە قۆناغی بنەماڵەی ھان دەست پێ دەکەن، کە بە شێوەیەکی ناراستەوخۆ کۆنترۆڵی خۆیان بۆ شارەکانی بیابانی تەکلەمەکان درێژ کردەوە، تاوەکو بە و ھۆیەوە بازرگانیی ڕێگای گرنگی ئاوریشم لە سەرتاسەری ئاسیای ناوەڕاست کۆنترۆڵ بکەن، سەردەمی حوکمی چینی بە حوکمی خەڵکی تورک و مەگۆل و تبتی تێکەڵ کران. دانیشتووانی ئێستا بە ڕێژەیەکی زۆر لە خەڵکی ئویغوری تورک و گەلی ھان ی نەژادی پێکدێن.
١٠٥٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کاکەیی
ناو
لە عێراق و باشووری کوردستان بە پەیرەوانی یارسان کاکەیی دەڵێن. کاکەیی دینی ئیسلامە ھیچ گومانێکی تێدا نییە. لە ئێران ئەھلی حەق یان ھەر یارسان دەڵێن. کەواتە یارسان ناوی کاکەیییە بە زمانی ئێرانی. یارسانەکانی دیوی ئێران لە کرن و ڕۆژئاوای کرماشان دەژین. ھەروەھا بەشێکیان لە قەزوین و مازەندەرانن و لە ھۆزی کاکەوەن و خواجەوەندن. ئەو گرووپانەی کە پەیوەستن بە کاکەیییەوە بریتین لە:
ئارۆڤێرس
پێشخستن
لە تەممووزی ٢٠١٨دا، ئەوە ئاشکراکرا کە زە سی دەبلیو سیناریۆی بۆ زنجیرەیەک پێشدەخات کە سەرنجدەخاتە سەر باتوۆمەن، کە دوای دەکەوتن لە تێپەڕبوونی «جیهانەکانی تردا» بەتەمای دەرکردنین. زنجیرەکە، گەر هەڵبگرێتەوە، لەلایەن کارۆلاین دریس دەنووسرێت، لەگەڵیشیدا پیلان بۆ پەخشکردنی لە ٢٠١٩دا هەیە. لە ئابدا، ڕوبی ڕوز وەک کەیت کەین/باتوۆمەن هەڵبژێردرا. لە کانوونی یەکەمدا، ئەوە بڵاوکرایەوە کە «کارەسات لە زەوییە بێکۆتاکان» پێنجەم تێپەڕبوونی ساڵانە دەبێت، و بەدوای تێپەڕبوونی «جیهانەکانی تردا» دێت. لە ڕوونکردنەوەی زیاتردا پێشکەشژرا کە «کارەسات» پێنج کاتژمێر بەردەوام دەبێت، دەیکاتە درێژترین تێپەڕبوونی ئارۆڤێرس، و ئەڵقەکان وەک تێپەڕبوونەکانی پێشوو بەدوای یەکتردا پەخش ناکرێت. لەباتی ئەوە، سێ ئەڵقە لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ پەخش دەکرێت و دووش لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠دا ەخش دەکرێت. زنجیرەکە لە باتوۆمەن و ئەفسانەکانداش دەبێت، کە بەشێک لە تێپەڕبوونی «جیهانەکانی تردا» نەبوون.
سووپەرگێرڵ (٢٠١٥–٢٠٢١)
کارا زۆر-ئێڵ، کە بۆ زەوی لە کریپتۆنەوە لە ١٣ ساڵیدا نێردرا و لەلایەن دەنڤەرزەکانەوە ھەڵگیرایەوە، پێویستە فێرببێت ھێزەکانی بەکاربھێنێت پاش ئەوەی بۆ تەمەنێک دەیشاردەوە. دوای نەھامەتییەکی چاوەڕواننەکراو، کارا ناچاربوو ھێزەکانی دەربخات، ببێت بە پارێزەری شاری ناشناڵ.
سووپەرمان و لۆیس (٢٠٢١-ئێستا)
سووپەرمان و لۆیس مامەڵە لەگەڵ ماندووبوون و گوشار و ئاڵۆزییەکان دەکەن کە لەگەڵیدا دایک و باوکی فەرمانبەرن لە جیهانی ئەمڕۆدا.
بڕیارنامەی ١٣٩٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٩٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی شوباتی ٢٠٠٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی دادگای نێونەتەوەیی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٤٨٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ئالام شا
ژیان
لەدایکبووی عەلا الدین، دوای باوکی، محەممەد شا لەسەر تەختی پاشایەتی بووە و ناوی شانشینی عەلام شا ("پاشای جیھان")ی وەرگرتووە.عەلام شا لە ساڵی ١٤٤٨ وازی لە ئەرکەکەی ھێنا و دەلھی بەجێھێشت و خانەنشین بوو بۆ بوداون. دوای سێ ساڵ، بەھلول لۆدی کە پێشتر دوو ھەوڵی گرتبوو بۆ گرتنی دەھلی، کۆنترۆڵی پایتەختەکەی گرتە دەست بۆ ئەوەی سەرەتای شانشینی لۆدی.
بێنێدیکت کەمبەرباچ
لەڕووی کاری دەنگییەوەش بێنێدیکت دەنگی سماوگی کردووە لە فیلمی (The Hobbit)، ھەروەھا دەنگی (کلاسیفاید) لە ئەنیمەیشنی پەنگوینەکانی مەدەقەشقەر. جگە لەمانەش دەنگی خوێنەرەوەی کرد لە دۆکیۆمێنتارییەکی تایبەت لەسەر ژیانی یاریزان کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ. لە ساڵی ٢٠١٤ گۆڤاری تایم ناوی ئەو لەلیستی کاریگەرترین کەسایەتییەکانی ساڵ دانا. بێنێدیکت بۆ یەکەمجار لەژیانی پیشەگەریشیدا ڕۆڵی پاڵەوانێکی کۆمیکەکانی ماڕڤڵی وەرگرت ئەویش ڕۆڵی (دکتۆری نامۆ - Doctor Strange)ە کەلەساڵی ٢٠١٦ دەرچوو.
عوود
عوود(عود)  ئامێرێکی ژێدارە کە لە ڕۆژھەڵاتی ناوین و وڵاتانی عەرەبیدا زۆر باوە و بە کۆنترین سازی ڕۆژھەڵاتی دەناسرێت.
مێژووی عوود
لە ڕاستیدا شوێن پێی ئەم سازە تا سەردەمی سوومێرییەکانی کەونارا دیارھ.
تارق عەزیز
پۆل:زیندووان پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عێراق پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦ پۆل:مردووانی ٢٠١٥ پۆل:دەرچووانی زانکۆی بەغدا
ڕۆژدا
ئەلبۆمەکان
بەرھەمەکانی تری:
پۆل برێمەر
پۆڵ بریمەر لە ساڵی ١٩٦٦ پەیوەندی بە فەیلەقی دیپلۆماسی ئەمریکاوە کردووە، لەوێ لە باڵیۆزخانەکانی وڵاتەکەی لە چەند وڵاتێک خزمەتی کردووە و پۆستی یاریدەدەری جێبەجێکار و یاریدەدەری تایبەتی شەش وەزیری دەرەوەی ئەمریکای وەرگرتووە، ڕۆناڵد ڕەیگن، سەرۆکی پێشووی ئەمریکا، وەک باڵیۆزی وڵاتەکەی لە ھۆڵەندا بۆ ماوەی سێ ساڵ لە ساڵی ١٩٨٣وە، لە ساڵی ١٩٨٦ بریمەر وەک باڵیۆزی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا بۆ کارووباری بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر دەستنیشانکرا، ھەروەھا سەرۆکی ڕاوێژکاری سەرۆک کۆمار و وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بوو بۆ تیرۆر بۆ ماوەی سێ ساڵ، دوای ٢٣ ساڵ پۆڵ بریمەر لە فەیلەقی دیپلۆماسی کاری کردووە و لە ساڵی ١٩٨٩ خانەنشین بووە و پەیوەندی بە کۆمپانیای «کیسینجەر ئەسۆشیەیتس»ەوە کردووە کە کۆمپانیایەکی ڕاوێژکارییە و ھێنری کیسینجەری وەزیری پێشووی دەرەوەی ئەمریکا سەرۆکایەتی دەکرد.
بەھلول لۆدی
سەرەتای ژیان
وێنۆک|گۆڕی بەھلۆل لۆدی
بڕیارنامەی ١٣٩٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٩٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٢ی ئازاری ٢٠٠٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین، وێڕای کێشەی فەلەستین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٤٨٩‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
زاگرۆس جێت
وێنۆک|250px|فڕۆکەی جۆری Airbus A321-200 تایبەتی هێڵی زاگرۆس جێت
حیزبی بەعسی عێراق
thumb|ھێمای بازی بەعسی عەرەبی حیزبی بەعسی عێراق بەشێکە لە حیزبی بەعس لە ساڵی ١٩٥٢ دامەزراوە لە ساڵی ٢٠٠٣ بەشێوەیەکی یاسایی لە عێراق کارکردن لەژێر ناوی بەعس قەدەغەکرا، ئایدۆلۆژیای حیزبەکە ناسیۆنالیزمی عەرەبی و سۆسیالیزم بوو، حیزبی بەعسی عێراقی بەشداربوون لە حکوومەتی عەبدولکەریم قاسم ئەمەش لەدوای شۆڕشی ١٤ی تەممووزی ١٩٥٨ بوو، لەدوایدا چەندین کودەتا کرا و چەند جارێک بەعس دەھاتنە سەر دەسەڵات دوایی دەشکان بەڵام دوای خۆ ڕێکخستن لە ١٧ی تەممووزی ١٩٦٨ تاکوو ھێرشەکانی ئەمریکا بۆ عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ ئەم حیزبە فەرمانڕەوایی عێراقی کرد، لەپاڵ حکوومکردنی چەندین دەزگای ھەواڵگری دامەزراند لەوێنەی پاسەوانی نەتەوەیی (حارس القومی) کە بۆ سەرکووتکردنی نەیاران و بەرھەڵستیکاران بوو، حیزبی بەعس لەماوەی دروستبوونی ١٢ جار کۆنگرەی بەستووە.
نھێنی و نایاسایی
پۆل:مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:حیزبەکانی عێراق پۆل:حیزبە سۆسیالیستییەکانی عێراق
شەڕەکانی خاچپەرستی
بارودۆخی دەوڵەتەکانی ئەوروپای ڕۆژئاوا
داڕمانی ئیمپڕاتۆری کارۆلانجی لە کۆتاییەکانی سەدەی نۆیەمدا، لەگەڵ جێگیربوونێکی ڕێژەیی سنورە ئەوروپیەکان دوای سەرکەوتنی فایکنگ و سلافە و مەجەڕ، چینێکی چەکدار دروستبوون کە لە جێگەکانی تردا یەکتریان ئەکوشت و تیرۆری خەڵکی ناوچەکانیان ئەکرد، کەنیسە ھەوڵی دا ئەو توندوتیژییە کەم بکاتەوە بە بزوتنەوەی ئاشتی و ئاگربەست لەگەڵ خوادا کە تا ڕادەیەک سەرکەوتوو بوون، بەڵام چینە جەنگاوەرەکان ھەموو کات ھەوڵی فرسەتێکیان بوو بۆ دەرخستنی تواناکایان، بێجگە لە ئیسپانیا و پورتوگال کە سەربازەکانی ئەوێ لە ڕووی ئیسلامدا ئەوەستان، پاپا ئەسکەندەری دووەم دوعای بۆ مەسیحییەکانی ئیبیریا کرد لە جەنگەکانیان لە دژی موسڵمانان.
ھەڵمەتی دووەم
ھەڵمەتی دووەم ساڵی ١١٤٧ دەستی پێکرد و ساڵی ١١٩٢ کۆتایی پێھات و ماوەیەکی ھێمنی بە دوادا ھات، بێرنارد دی کلیرفۆ بانگەوازی بۆ کرد، و لویسی حەوتەمی پاشای فەرەنسا و کونرادی سێیەمی ئیمپڕاتۆری ئەڵمانیا سەرکردایەتیان کرد، و ئەمە یەکەم ھەڵمەت بوو کە پاشاکان بەشداریان تێدا کرد، ھێزە ئەڵمانیەکان گورزێکی بەھێزیان لێدرا لەلایەن سوڵتانی قۆنیەی سەلجوقی، بە ھەمان شێوە فەڕەنسیەکان تێکشکێنران، سەلجوقییەکان خاچپەرستەکانیان ھیلاک کرد بە ھێرشە یەک لە دوی یەکەکانیان، و لە ٢٤ی تەمموزی ١١٤٧دا لویسی حەوتەم و کونرادی سێیەم لەگەڵ گەورەکانی قودس کۆبوونەوە، و ڕۆیشتن بۆ گەمارۆدانی دیمەشق لەبەرئەوەی گرتنی مژدەدەربوو بە دەستکەوتێکی زۆر. گەمارۆکە پێنج ڕۆژ بەردەوام بوو لە ٢٣-٢٧ تەمموز بەڵام شکستی ھێنا، و لە ساڵی ١٠٩٧ ھێزە خاچپەرستەکان لە قوستەنتینیە کۆبوونەوەدوای خۆ ئامادەکردن لە بۆسفۆرەوە ڕۆیشتن بۆ شام و لە داستانێکدا بە سەلجوقیەکان گەیشتن کە سەلجوق شکان و خاچپەرستەکان دەستیانگرت بەسەر ئەنتاکیەدا لە باکووری شام، و یەکەم میرنشینی خۆیان تیا دامەزراند پاشان دەستیانگرت بەسەر ڕەھادا لە ھەرێمی دوورگەی باکووری و دووەم میرنشینی خۆیان دامەزراند و ڕۆیشتن بەرەو قودس و سوپای فاتیمییەکان نەیتوانی گەمارۆکەیان بشکێنێت کە مانگێکی تەواو بەردەوام بوو، و ڕۆیشتنە ناویەوە لە ١٥ی تەمموزی ١٠٩٩دا. و کوشتارگەیەکیان تیا بەرپاکرد و دەستیانگرت بەسەر ژن و مناڵ و پیاودا، یەک ھەفتە قودسیان وێران ئەکرد و خەڵکیان ئەکوشت ھەتا لە مەیدانی ئەقسادا حەفتا ھەزار موسڵمانیان کوشت، و ئەوترێت کە ڕێمۆندی سەرکردەی خاچپەرستی مەعەرە نوعمانی گرتووە و سەد ھەزاری تیا کوشتووە و ئاگری تیا کردۆتەوە، پاشان دەوڵەتە گەورەکەیان دامەزراند کە ناسراوە بە شانشینی قودس. thumb|right|200px|شەڕی حەتین، لە نێوان موسڵمانان و خاچپەرستان
لوقمان
نەژاد و پیشەی
لوقمانی کوڕی یاعور، دەگوترێت کە خوشکەزای یان پورزای ئەیوب بووە، لە ئەسوان بووە لە میسڕ، خالیدی کوڕی ڕەبیع وتوویەتی کە دارتاش بووە، وتراوە کە بەرگدوور بووە، چەند کەسێک ئاماژەیان بە سەردەمی کردووە بەوەی کە لە سەردەمی داوود بوو تا سەردەمی یوونس کە ئەمە قسەی مێژوونووس (مەسعودی)ە، بەڵام لە قورئاندا ئاماژە بە سەردەم و کاتەکەی نەکراوە.
چەند نمونەیەک لە حیکمەت
چەند نمونەیەک لە پەندەکانی و وەسێتەکانی بۆ کوڕەکەی: ئەمانە و زۆر وتە و ئامۆژگاری و وەسێتی تر.
ڕانڤیر سینگ
سەرچاوەکان
پۆل:ئەکتەرە ھیندییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی ھیندی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥ پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥ پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی
یارییەکانی ئۆڵمپیک
مێژووی ئۆڵمپیکی نوێ
دواتر و لەسەردەستی ھاووڵاتییەکی بە ڕەگەز فەرەنسی بە ناوی (بارۆن دی کۆپەرتان) کە لە ساڵانی نێوان (١٨٦٣-١٩٣٧)دا ژیاوە و دواتریش بووە سەرۆکی لیژنەی ئۆڵۆمپی نێودەوڵەتی لە ساڵی ١٨٩٦، بیرۆکەی سەرھەڵدانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیاتی بنیاتناو سەرکەوتنی بەدەستھێنا لە بانگھێشتکردنی وەفدە بیانییەکان بۆ بەشداریکردن لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیات، پاشان لە ساڵی ١٨٩٤ بناغەی لیژنەی ئۆڵۆمپی دانرا بۆ سەرپەرشتی کردنی یارییەکانی ئۆڵۆمپیات و فیکیلاس بووە سەرۆکی لیژنەی ئۆلۆمپی نێودەوڵەتی و بۆ ماوەی دوو ساڵ بەردەوام بوو لە پۆستەکەی، ھەروەھا یەکەمین خولی ئۆڵۆمپی لە ئەسیناوە سەریھەڵداو لە ڕێکەوتی ٦ی نیسانی ١٨٩٦ یەکەم خولی ئۆڵۆمپی دەستیپێکردو ماوەی ١٠ ڕۆژی خایاند، ھەروەھا لیژنەی ئۆڵۆمپی بۆ بەڕێوەبردنی یەکەم خولی ئۆڵۆمپی پەنایان بردە بەر کۆکردنەوەی کۆمەک و ھاوکاری بۆ بەڕێوەچوونی یارییەکان، دواتریش دەستوورێک دانرا بە ناوی دەستووری ئۆڵۆمپی و ھەموو خولێکی ئۆڵۆمپی لەسەر ئەو دەستوورەو بەپێی یاساکانی بەڕێوەدەچوو، بەم شێوەیە دوای ١٥٠٥ ساڵ دابڕان یەکەم خولی یارییەکانی ئۆڵۆمپیات لە ئەسینا و لەسەر دەستی فەرەنسییەک دەستی پێکردەوە.
تاک (میتافیزیک)
تاکەکان، بەپێچەوانەی بوونەوەرە دەرھەستەکان وەک ژمارە یا سیفەت، ئەغڵەب لە شێوەی بوونەوەری بەرھەست و ھەڵکەوتوو لە جێگە و کاتی دیاردا بەدی دەکرێن.
یارسان
جوگرافیا
زۆرینەی شوێنکەوتووانی یارسان لە پارێزگای کرماشان و ناوچە نزیکەکانی پارێزگای لوڕستان و پارێزگای ئیلام دەژین. ئەوان زۆرینەن لە ناوچەی ماھیدەشت و بیڤانیج و زوھاب لە کرماشان و گوندەکانی دێلفان و ھۆلیلان و پشت کوە لە ئیلام و لوڕستان. ناوەندە شارییەکان بریتین لە سەحنە و کرن و گاوارە و شارە گرنگەکانی دیکەش بریتین لە کرماشان و سەرپێڵی زەھاو و قەسری شیرین. ناوچەکانی دیکەی ئێران کە دانیشتووانەکەی یارسانی بەرچاون بریتین لە ھەشتگرد، وەرامین لە نزیک تاران، مەراغە و تەورێز لە ئازەربایجانی ئێران. لە باشووری کوردستان پەیڕەوانی یارسان بەشێوەیەکی سەرەکی لە دەوروبەری مووسڵ و کەرکووک دەژین.
کورتەمێژوو
ھەنێ مەگێڵین یەک یەک لە شاران
لە سەدەی نۆزدەیەم
بەشێکی زۆری کوردانی ئێران تا کۆتایی سەدەی نۆزدەیەم شوێن ئایینی یارسان کەوتوون ھێنری بایندر، گەشتیارێکی فەڕەنسییە، کە لە کۆتایییەکانی سەدەی نۆزدەیەمدا سەردانی کرماشانی کردووە، لە سەفەرنامەکەیدا لە ساڵی ١٨٨٧دا بە ناوی «لە کوردستان لە میزۆپۆتامیا و پێرشیا» بڵاوکراوەتەوە زۆربەی خەڵک بە یارسان دەزانێت کە لەسەردانێکیدا بۆ قەسر شیرین دەنوسێت: زۆربەی کوردانی ئێران لە مەزھەبی عەلیوڵڵایییەکانن، ئەگەر ئازاد بن لە ئەنجامدانی کارەکانیان دەست لە کاری ئەوانی تر وەرنادەن ھەستی ڕێزگرتنی بۆ بیروباوەڕی ئایینییەکانی تر زۆر بەرزە لەلایان.
فڕێیدە بابڕوات
فڕۆیدە بابڕوات (بە تورکی:ئاتگیتسین). ئەلبومێکی هونەرمەند ئیبراهیم تاتلیسسە کەلە ١٤ تڕاک پێکهاتووە. ئەلبومەکە لەساڵی ١٩٩٨دا بڵاوکراوەتەوە. گۆرانیەکانی نێو ئەلبوومەکە لەسەر شێوازی گۆرانی توری ئارابێسک وتراوون. بەهەمەکە لەلایەن کۆمپانیای ڕاکس میوزیکەوەە بەژهەمهێندراوە و بڵاو کراوەتەوە.
ئەلنیلەم
سەرچاوەکان
پۆل:ئەستێرەکان بە ناوی تایبەت
ئەحمەد سالار
ئەحمەد سالار (بە ئینگلیزی: Ahmed Salar) هونەرمەندێکی بواری شانۆیە کە لە ساڵی ١٩٤٧ لە شاری سلێمانی لەدایکبووە و خوێندنی سەرەتایی و ناوەندیی و ئامادەیی لە سلێمانی تەواو کردووە. پاشان کۆلێژی هونەرە جوانەکانی لە شاری بەغدا تەواو کردووە. لە بواری هونەریدا خزمەتێکی بەرچاوی کردووە لەوانە دامەزراندنی هەردوو تیپی هونەری پێشڕەو و سالار. لە ساڵی ١٩٧٧ لە ڤیستیفاڵی هونەری عێراق خەڵاتی باشترین دەرهێنەری وەرگرتووە.
تیۆرمی دوو مەرج
سەلماندن
کەواتە
ئۆبلاستی ڤۆڵگۆگراد
مێژوو
وێنۆک|بینای دومای ئۆبلاست و حکوومەتی ئۆبلاست ئۆبلاستی ستالینگراد (Сталинградская область) لە ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٣٦ لەسەر خاکی کرای پێشووی ستالینگراد دامەزراوە ئۆبلاستەکە لە ١٠ی تشرینی دووەمی ١٩٦١ ناوی ئێستای لێنراوە
خزر خان
حوکمڕانی
دوای ھاتنە سەر تەختی پاشایەتی، خیزر خان مەلیک شەرق توھفای وەک وەزیر دەستنیشان کرد و نازناوی تاجولمولکی پێبەخشرا و تا ساڵی ١٤٢١ لە پۆستەکەیدا مایەوە فیفەکانی موزەفەرناگار و سەھارانپور درا بە سەید سەلیم. عەبدولڕەحمان فیفی موڵتان و فاتحپوری وەرگرت. لە ساڵی ١٤١٤ سوپایەک بە سەرۆکایەتی تاجولمولک نێردرا بۆ سەرکوتکردنی یاخیبوونی ھەر سینگ، ڕەجای کاتھار. ڕاجا ھەڵھات بۆ دارستانەکان بەڵام دواجار ناچار بوو خۆی ڕادەست بکات و ڕازی بێت لە داھاتوودا باج بدات. لە مانگی تەمموزی ساڵی ١٤١٦ سوپایەک بە سەرۆکایەتی تاجولمولک ڕەوانەی بەیانا و گوالیۆر کرا و لەوێ بە ناوی درککردن بەو بڕە پارەیەی کە ھاوتایە لەگەڵ ئەو باجانەی کە دەبوو بدرێت، جووتیارانی تاڵان کرد و ھەروەھا ھەردووکیشی لکێندرا ناوچەکان. لە ساڵی ١٤١٧دا خیزرخان مۆڵەتی لە شاروخ وەرگرت کە ناوی خۆیشی بە ناوی شارۆخەوە پاشگر بێت. لە ساڵی ١٤١٨دا ھەر سینگ جارێکی تر ڕاپەڕینی کردەوە بەڵام بە تەواوی لەلایەن تاجولمولکەوە شکستی ھێنا. لە ٢٨ی ئایاری ساڵی ١٤١٤ خیزرخان دەھلی گرت و دەولەتخان لۆدی زیندانی کرد.
پەیژەی پێویستی-ی ماسلۆ
«پێویستیی فیزیۆلۆژی» Physiological Needs
بریتییە لە پێویستیی یەکەمی ھەرە بنەڕەتی. ئەمەیان «پێویستیی خۆڕسک» ـە. ئێمەی مرۆڤ بۆ ژیان پێویستمان بە ھەوا، بە خۆراک و خەوە. بۆ زاوزێ پێویستمان بە سێکسە. پێویستیی بنەڕەتی دەبێ دابین بن دەنا مرۆڤ ورەی ھەوڵدانی بەرەو سەرتر نابێ. مرۆڤ لە ژینگەی پیسدا، لە تینوەتی و برسێتیدا نای پەرژێتە گەشەی ژیان. جڤاتێک نەتوانێ پێویستیی زایەند چارە بکات، ناتوانێ ڕوو لە ھەوراز بنێت.
«پێویستیی ئاسوودەیی» Safety Needs
بریتییە لەوەی مرۆڤ پێویستی بە ئاسوودەیی ھەیە، بۆ خۆی و کەسانی نێزیک خۆی. ئاژاوە و پەشێوەی دەبنە مایەی ترس و دڵەڕاوکێ. مرۆڤ پێویستی بە ڕزگاربوونە لە ترس و لە ئاژاوە، پێویستی بە ئارامی و ئەمانە، دەنا ناتوانێ بەرەو ھەورازتر ھەڵکشێ و ڕوو لە دابین کردنی پێویستیی باڵاتر بنێت. لە بارودۆخی ئارامدا، ئاسوودەیی دابینە و ئەوجا دەرفەت ھەیە بۆ گەشە و سەرکەوتن. جڤاتێک لە ژێر چەپۆکی ترس و ھەڕەشەدا بێ گەشە ناکات. دەسەڵاتی توانا و دڵسۆز ھەرگیز خۆی ناکاتە دێوزمەی ترسناک و ستەمکار، چونکە دەزانێت کۆمەڵگە لە ژینگەی ترس و ھەڕەشەدا دەپووکێتەوە. ئەوە ویست و کاری دەسەڵاتێکە دەستچێنی دوژمن نەک خۆماڵی و خۆفەرمان.
«پێویستیی پێزانین» Esteem Needs
بریتییە لەوەی مرۆڤ پێی خۆشە دەوروبەر ئافەرینی لێ بکات، لێسەلمێنراو بێت، ببێتە خاوەن پێگە. ئێمەی مرۆڤ پێمان خۆشە ھەم خۆمان لە کاروباری خۆمان ڕازی بین و ھەم دەوروبەر بە چاوی ڕێزەوە لێمان بڕوانێت، سەنگی خۆمان و گرینگیی بەرھەممان ببینێت. گەر ئەم پێویستییە دابین نەبێ مرۆڤ ھەست بە بچووکی و سەرکزی دەکات. گەر دابین بوو شاناز دەبێ و بە پەیژەدا بەرەو ئاستی بەرزتر ھەڵدەکشێت.
به‌سته‌ری ده‌ره‌کی‌
(Theory of Human Motivation. A. H. Maslow (1943
لیۆناردۆ دا ڤینچی
لێوناردۆ لە سەردەمی خۆی وەک وێنە‌کێش ناوبانگی ھەبوو و ھەروا ئێستاش. دوودانە لە بەرھەمەکانی وا لە دونیادا ناسراون مۆنالیزا (Mona Lisa) و دوایین شێو (The Last Supper)، کە بە زیاترین ژمارە لە ڕوویەوە کێشرانەتەوە و کۆپی لێ ھەڵگیراوە. ھەروەھا ئەمانە بە ئایینی‌ترین تابلۆکانی تەواوی زەمەنەکان دەزانن و تەنھا تابلۆی خوڵقاندنی ئادەم (Creation of Adam) میکێلانجێلۆ (Michelangelo) دەتوانێ بە ناوبانگیان بگاتەوە. وێنەکێشاوەکەی لێوناردۆ بە ناوی پیاوی ڤیتروڤی (Vitruvian Man) وەک شاندەری فەرھەنگ چاو لێ‌دەکرێ و لە سەر ھەموو شتێک لە یۆرۆ (Euro) تاکوو کتێبی دەرس و ت‌یشێرت، دووبارە کێشراوە. بە ھۆی جۆراوجۆر تەنھا ١٥ دانە لە بەرھەمەکانی لە پاش خۆی بە‌جێ ماوھ؛ لەگەڵ ئەو چەند کارە پاشماوە، دەفتەری نووسینە تایبەتییەکانی خۆی کە بە چەندین کێشراوە، دیاگرامی تەکنیکی، وێنە کێشاوەکانی لە سرووشت و ھێندێ لە بیرەوەرییەکانی خۆی تێدابوو، ماوەتەوە، بۆ یارمەتی‌دانی خەڵکانی سەردەمانی دوای خۆی ھەرواکە ھونەرمەندی ھاوسەردەمی مایکڵ ئانجڵۆ وای کرد.
کارفێرگەی وێرۆچۆ، ١٤٦٦–١٤٧٦
زۆرینەی بەرھەمەکانی کارفێرگەی وێرۆچۆ بەرھەمی فەرمانبەرەکانی بوو. وەک ئەوەی وازاری بۆمان دەڵێ، ڵئۆناردۆ بۆ کێشانی تابلۆی تەعمیدی مەسیح (Baptism of Christ) بە کێشانی ئەو فریشتە بچکۆلە وا عابای عیسای ڕا گرتووە، یارمەتی وێرۆچۆی ئەدا، بەڵام ئەو کارەی ھێند جوانتر لە وەستاکەی کرد کە وێرۆچۆ قەڵەمی دانا زەوی و چی‌تر وێنەی نەکێشا. ھەڵبەت ئەمە لەوانەیە زیادپێوەنان بێت. لە ھەڵسەنگاندنێکی وردتری وێنەکە، کەڵک وەر گرتن لە شێوازە نوێکانی بەکارھێنانی ڕەنگە چەورەکان، بەرچاوخستنی دیمەنەکانی سرووشت، ئەو بەردانەی لە بن ئاوەکەدا دیارن و ھەروەھا شێوەی ڕاوەستانی عیسا ھەموو بەڵگەن بۆ بەدی کردن دەست و پەنجەی لێوناردۆ لە کێشانی ئەو تابلۆدا.
ژیانی پێشکەوتوو، ١٤٧٦–١٥١٣
لێوناردۆ کاری لە سەر زۆر پڕۆژەی جیاواز دەکرد بۆ لۆدۆڤیکۆ، وەک: ئامادەکردنی شانۆ بۆ ھۆڵی ڕۆژە تایبەتەکان، داڕشتنی پیلانێک بۆ درووست‌کردنی گۆمبەز بۆ کەنیسەی گشتی شاری میلان و مۆدێلی ئەسب‌سوارێک بۆ بینای یادبوودی فرانچێسکۆ سفۆرزا (Francesco Sforza)، دووکی پێش لۆدۆڤیکۆ. بۆ درووست کردنی ئەوە ٧٠ تۆن بڕۆنز دارژا لەو شوێنە. ئەو بینای یادبوودە بۆ ماوەی چەن ساڵ ناتەواو مایەوە؛ ھەڵبەت ئەوە شتێکی ئاسایی بوو لای لێوناردۆ. لە ساڵی ١٤٩٢دا مۆدێلی قوڕینەی ئەسپەکە ئامادە بوو. ئەو بینایە لە قەبارەدا لە تاکە دوو بینا گەورەکەی سەردەمی ڕێنێسانس، واتە پەیکەری Gattemelata لە Padua و Bartolomeo Colleoni کاری وێرۆچۆ لە وێنیزدا، پێش کەوت و دواتر بە Gran Cavallo بە مانای ئەسپێ گەورە ناویان نا.
تابلۆکانی ١٤٨٠کان
(Saint Jerome in the wilderness یەکێکە لە تابلۆ تەواونەکراوەکانی لیۆناردۆ، کە پەیوەندی بە ماوەیەکی سەختی ژیانییەوە ھەیە، ھەروەکو لە پەڕاوی بیرەوەرییەکانی خۆیدا لە بارەیەوە دواوە و دەڵێت: (وامزانی فێری ژیان دەبووم، بەڵام دەرکەوت کە تەنھا فێری مردن دەبووم). ھەرچەندە دەست پێکردنی تابلۆکە ئاوا ئاسان نەبوو، بەڵام لە ڕووی پێکھاتەکەی دیارودەگمەنە، لە ناوەڕاستی وێنەکەدا جیرۆم وەک کەسێکی پەشیمان دەردەکەوێت کە تێیدا بە شێوەیەکی نیمچە لاکێشە کڕنۆشی بردووە و قۆڵیکیشی بۆ دەرەوەی تابلۆکە درێژ کردۆتەوە و بە چاوە زەقەکانی سەیری ئاڕاستەی پێچەوانە دەکات.
١٠٧٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
١٠٧١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ستێڤن سپیلبێرگ
وێنۆک|سپیلبێرگ لە ساڵی ٢٠١٧|alt= ستیڤن سپیلبێرگ (لەدایکبووی ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٦ لە شاری سینسیناتی لە ویلایەتی ئۆھایۆ) دەرھێنەر، بەرھەمھێنەر و فیلمنامەنووسی ئامریکاییە. سپیلبێرگ خاوەنی سێ خەڵاتی ئۆسکارە و یەکێکە لە بەناوبانگترین دەرھێنەرەکانی سینەمای ئامریکا ، وە فیلمەکانی توانیویانە زۆرترین هەوادار لەخۆیان کۆبکاتەوە ، ڕەخنەگران هەمیشە وەسفی فیلمەکانی دەکەن و توانیویەتی نوێگەری زۆر لە سینەمادا بکات وە ناسراوە بە فیلمەکانی (schindler's list, Saving Praivate Ryan , catch me if you can , jaws , e.t. the extra-terrestrial , jurassic park ,indiana johns movies , ) ، وە دەوڵەمەندترین دەرهێنەرە لە مێژووی سینەما کە سامانەکەی دەگاتە 3.7 ملیار دۆلار
بڕیارنامەی ١٤٠٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:کێشەی ئیسرائیل و فەلەستین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٢ پۆل:ئیسرائیل لە ٢٠٠٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل
ئیستۆنیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ئیستۆنیا یەکێک بوو لە ولاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ی تۆکیۆ. ٣٣ وەرزشوان (١٩ پیاو، ١٤ خانم) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان کرد لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵۆمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە سێزدەهەمین بەشداربووی ئیستۆنیا بوو لە ئۆڵۆمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٢٠. لەم ئۆڵۆمپیادە وەرزشوانانی ئیستۆنیا دوو مەدالیایان (١ زێر ، ١ بڕۆنز) بۆ وڵاتەکەیان بەدەست هێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەنڕایس
پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشن لە تۆکیۆ پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنە ژاپۆنییەکان
سپەیس ئێکس ستارشیپ
وێنۆک| پشکنینی قەڵغانی گەرمی کەشتی ئەستێرەیی لە ئەیلیوولی ٢٠١٦
ھرازدان
دانیشتووان
دانیشتووانی شاری ھرازدان لە بنەڕەتدا خەڵکی ناوچەکانی ساسون، قەرس و مووش لە ڕۆژاوای ئەرمینیا و ناوچەکانی ماکۆ، سەڵماس و خۆی سەر بە ئێرانی ئێستان، کە لە نێوان ساڵانی ١٩٢٦ بۆ ١٩٢٩ گەیشتوونەتە ئەرمینیای سۆڤیەت، لە کاتی پرۆسەی گەڕاندنەوەدا ھاووڵاتییان ھەروەھا لە ناوچەکانی دیکەی ئەرمینیا و ئەرمەنییەکانی ڕەوەند لە ھرازدان نیشتەجێ کران.
خوێندن
ھرازدان شوێنی پەیمانگای مرۆیی ھرازدانە کە لە ساڵی ١٩٩٦ کراوەتەوە، خاوەندارێتی کەرتی تایبەت دەکات، زانکۆکە خاوەنی ٣ فاکەڵتییە: یاسا، پێداگۆژی و ئابووری.
مافنامەی جیھانیی مناڵان
بەندی ١
لەم مافنامەیەدا، مەبەست لە زارۆک ھەموو مرۆڤێکە تەمەنی ژێر ھەژدە ساڵ بێت، مەگەر ئەو قانوونەی دەیگرێتەوە تەمەنێکی زووتر بۆ ڕسکان دابنێت.
بەندی ١٧
دەوڵەتانی پەیمانبەست دەیسەلمێنن کە ماسمێدیا ئەرکێکی گرنگی لە ئەستۆیە و دەبنە دەستەبەری ڕاگەیشتنی زارۆک بە زانیاری و کەرەستە لە سەرچاوەی ھەمەجۆری میللی و نێودەوڵەتییەوە، بەتایبەتی ئەوەی ڕێ ھەموار دەکات بۆ گەشەی جڤاکی، ڕوحی و ئاکارەکی زارۆک و ھەروەھا تەندروستیی ھۆشەکی و لەشەکییان. دەوڵەتانی پەیمانبەست بۆ ئەم مەبەستە دەبێ:
بەندی ٢١
لە ناو دەوڵەتانی پەیمانبەستدا، ئەوانەی تەبەننی دەسەلمێنن یان ڕێی پێ دەدەن، دەبێ دەستەبەری بکەن کە بە پلەی یەکەم بەرژەوەندیی زارۆک ڕەچاو بگیرێ و دەبێ:
بەندی ٢٤
d. دابینکردنی خزمەتگوزاریی تەندروستی بۆ دایکان پێش و پاش زان.
بەندی ٢٨
١. دەوڵەتانی پەیمانبەست دەیسەلمێنن کە زارۆک مافی خوێندنی ھەیە و بۆ ئەوەی پلەپلە بگەن بە پیادە کردنی ئەم مافە و لەسەر بنەمای دەرفەتی یەکسان، دەبێ بەتایبەتی:
بەندی ٣٢
b. ڕێسای لەبار داڕێژن بۆ ماوە و ھەلومەرجی کارکردن.
c. سزا و ھەنگاوی دیکە داڕێژرێ بۆ دەستەبەری پیادە کردنێکی کاریگەرانەی ئەم بەندە.
بەندی ٣٤
دەوڵەتانی پەیمانبەست پەیمان دەدەن زارۆک لە ھەموو جۆرە بەکارھێنان و پەلاماردانێکی سێکسی بپارێزن. دەوڵەتانی پەیمانبەست، بە تایبەتی بۆ ئەم ئامانجە، ھەموو ھەنگاوێکی لەباری میللی و دولایەنە و فرەلایەنە دەنێن بۆ ڕێگرتن لە:
بەندی ٣٧
a. ھیچ زارۆکێک دووچاری ئەشکەنجە و سزا و ڕەفتاری دڕ و نامرۆڤانە و ڕێزشکێنی نەبێ. تاوانی مرۆڤی تەمەن ژێر ھەژدە ساڵ نابێ حوکمی مەرگ، یان زیندانیی ھەتا مەرگی، بێ دەرفەتی ئازادبوون، بێ.
بەندی ٣٨
بەندی ٤٠
iv. زۆری لێ نەکرێت بۆ گەواھی یان بۆ سەلماندنی تاوانباریی خۆی، گەواھی دژ بە زارۆکەکە لێی بپرسرێتەوە یان بدرێ بە لێپرسینەوە و ھەروەھا و بەھەمان ھەلومەرج داوای گەواھی بۆ زارۆکەکە بکرێ و بدرێنە لێپرسینەوە.
v. ئەگەر زارۆکەکە بە تاوانبار دانرا، ئەم بڕیارە و بڕیاری ھەڵسوکەوتێک، کە دەبێتە دەرئەنجامی ئەمیان، بدرێنە فەرمانگەیەکی بەرزتری، پسپۆڕی، ئازاد و بێلایەن یان بنگەیەکی دادپرسی بەپێی قانوون بۆ ئەزموون کردنەوە.
vi. بێ ئەوەی لەسەر زارۆکەکە بکەوێت، سوود لە تەرجومان وەربگیرێت ئەگەر زارۆکەکە لەو زمانەی بەکار دەھێنرێ تێنەگات و نەزانێ قسەی پێ بکات.
b. گەر لەبار و بەپێویست زانرا، کار بکرێ بۆ چارەسەرکردنی ئەوانەی منداڵترن لەو تەمەنە، بێ ئەوەی پرۆسەی دادگە بەکار بھێنرێ، بەو مەرجەی مافگەلی مرۆڤ و پاراستنی دەستووریی تەواو ڕێزگیراو بێ.
چارڵز داروین
کتێبەکەی لە ساڵی ١٨٥٩ لەسەر سەرچاوەی چەشنەکان دامەزرێنەر باسی تەکامۆڵی نەژادی بوو بە پێداچوونەوەیەک وەک لێکدانەوەیەکی زانستی سەرکەوتوو سەبارەت بە جیاوازی لە سروشت‌دا. ھەروا لێکدانەوەی پێگەیشتنی ئینسانی کرد لە ھەلبژاردن لە سێکس‌دا لە نەژادی بنیام و ھەڵبژاردن سەبارەت بە سێکس و بە شوێن ئەودا بەیانی ھەستۆکە لە ئینسان و ئاژەڵ. لێکۆڵینەوەکانی سەبارەت بە گیاکان لە زنجیرە کتێبێک‌دا بڵاوکرایەوە و لە دوایین کتێبەکەی باسی گرم‌بوونی زەوی و کاریگەرییەکی لە سەر خۆڵ کرد.
میرات
لە کاتی مردنییدا، داروین و ھاوکارەکانی باوڕیان بە زۆربەی زاناکان ھێنابوو کە ڕاستە گەشەکردنی سروشتی کردارێکە لە باوانەوە دەگوازرێتەوە بۆ وەچەکانی و کردارێکی بۆماوەیییە؛ و ھەروەھا داروین وەک زانایەک کە شۆڕشی لە فیکردا کردووە، ڕێزی لێ گیرا. لە حوزەیرانی ساڵی ١٩٠٩، ھەرچەندە چەند کەسێک ھاوڕا بوون لەگەل بیرۆکەکانی چارلی کە دەڵیت «ھەڵبژاردەی سروشتی سەرەکیترینە بەڵام ڕێگایەکی تایبەت نییە بۆ گۆڕان». ئاھەنگێک بە بۆنەی یادکردنەوەی سەدھەمین یادی لە دایک بوونی چارلی و ھەروەھا پەنجایەمین ساڵیادی کۆچی دوایی لەسەر بنچینەی جۆر کە زیاتر لە٤٠٠ نوسەر و زانای لە سەرانسەری جیھان تێدا کۆبونەوە، سازکرا. لە سەرەتاکانی سەدەی بیستەمدا، ماوەیەک کە ناسرا بوو بە «ئیکلیپس ئۆف داروینیسزم»، زاناکان پێشنیاری میکانیزمی جۆراوجۆری گەشەسەندنیان دەکرد ولە ئەنجامدا سەلماندیان کە بەرگری لێ ناکرێت. ڕۆناڵد فیشەرکە ئامارناسێکی ئینگلیز بوو لە کۆتاییدا توانی ڕەچەڵەکی مەندەلی لەگەڵ ھەڵبژاردەی سروشتیدا یەکبخات ئەمەش لە ماوەی نێوان ساڵەکانی ١٩١٨ بۆ ١٩٣٠ کە ھەر لە ھەمان ساڵدا کتێبەکەی بە ناوی (تیۆری بۆماوەیی و ھەڵبژاردەی سروشتی) بڵاوبووەوە. ڕۆناڵد ڕێوشوێنێکی بیرکاریانە بیردۆزەکە و ھەروەھا کۆدەنگییەکی فراوانی زانستی بەدەستھێنا کە بنچینەی ھەڵبژاردەی سروشتی و میکانیزمیی گەشەکردنە، ئەمەش بووە ھۆی دامەزراندنی بنەمایەک بۆ دانیشتوانە بۆماوەیییەکان و ھەروەھا بنیاتنانی گەشەسەندنێکی نوێ لەگەڵ (with J.B.S. Haldane and Sewall Wright)، بۆ پێکھێنانی چوارچێوەی ئاماژەپێکراو بۆ گفتوگیێکی نوێ و ھەروەھا بۆ ڕونکردنەوەی بیردۆزەکە.
فریدریش ھێگڵ
ئازادی و یەکسانی
‌‌ <blockquote style="color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;"> «دەوڵەت داکەوتێکی کۆنکرێتی ئازادییە، بەڵام ئازادیی کۆنکرێت لەوەدایە تاکایەتیی کەسەکی و خواستە تایبەتییەکانی تاکەکەس فراژووتنی تەواویان هەبێ و مافیان بسەلمێنرێت... بەوەش ئەوەی تاکگەرایە دەبێتە گشتی... و گشتاندن دوا ئامانجە‌».
تیپی مۆسیقای شۆڕش
ئەندامان
گۆرانیبێژەکان:
تیۆریی واپرینگێنی
تیۆریی واپرینگێنی یان وەپرینگێنی (واتە پرینگاندنەوە) تیۆرییەکە سەبارەت بە شەڕ و بە تایبەت چەک و چۆلی ناوەکی. بەپێی ئەم تیۆرییە، چەکی ناوەکی بەھۆی توانایی توناکاری شەدید، پێش بە شەڕ و پیکدادان دەگرن. لە واپرینگێنیدا، ھەرەشەیەکی سنووردار دەتوانێ لایەنی بەرامبەر لە ھەر جۆرە پەلامارێک سارد بکاتەوە.
فڕۆکەخانەی تەمپلھۆف لە بەرلین
مێژوو
وێنۆک|ئەدۆڵف هیتلەر لەناوەڕاستی فڕۆکەخانەی تەمپلهۆف -بەرلین٫۱۹۳۲. لەبنەڕەت دا ئەو خاکەی فڕۆکەخانەکەی لەسەر داڕێژراوە پارچە زەوی سوارچاکەکان بووە پێیان دەگووت "تەمپڵەر"،کە ئەسپ سواڕان لەم خاکەوە لەچاخەکانی ناوەڕاست پێشبڕکێی سوارچاکیان لێ ئەنجام دەدا،پاشان زەویەکە لە لایەن ڕووسەکانەوە وەک مەیدانی مەشق و ڕاهێنانی سەربازی بەکاریان دەهێنا لەدوای ساڵی ۱۷۲۰ تاوەکو سەرەتای جەنگی جیهانی یەکەم لەلایەن سووپای یەکگرتووی ئەڵمانیا مەشقی سەربازی لێ ئەنجام دەرا،لەساڵی ۱۹۰۲ فڕۆکەوانی فەڕەنسی "ئارماند زیپ فیڵ"یەکەم گەشتی بۆ زەویەکە ئەنجام دا ،دوای ئەمە لەلایەن ئۆرڤێڵ ڕایت ی ئەڵمانی بیرۆکەی بە فڕۆکەخانەکردنی زەویەکە لەدایک بوو،لە ۸ئۆکتۆبەری ۱۹۲۳ بەفەرمی بەردی بناغەی فڕۆکەخانەکە دانڕا لەلایەن ئەندازیاری ئەڵمانی لوفت هانسا،لە ڕێکەوتی ٦ژانیوەری ۱۹۲٦ تەواو بوو.
پەنجاب، ھیند
پانتانیی گشت پەنجاب بەرابەره لەگەڵ ٥٠،٣٦٢ کیلۆمەتر دووجار، له ساڵی ٢٠٠٠ی زایینی دا ڕێژەی دانیشتوانی ٢٤،٢٨٩،٢٩٦ کەس بووه. ناوەندی ویلایەتی پەنجاب شاری چەندی گەره که بە شێوەیەکی سەربەخۆ بەڕێوەه دبرێ، هەروەها وەکوو ناوچەیەکی هاوبەش ناوەندی ویلایەتی هاریاناشه. شارەه هەرەه گرنگەکانی ئەو ویلایەته بریتینه له لودیانا، موهالی، ئامریتسار، پاتیالا، جەلەنده‌ر.
تەفسیری قورئانی پیرۆز
سەرچاوەکانی نووسەر
نووسەر وەک ھەموو ئەوانەی تەفسیری قورئانیان کردووە چەند سەرچاوەیەکی سەرەکی بەکارھێناوە:
پارێزگای لووساکا
ئابووری و خوێندن
کۆی ڕووبەری بەرھەمی چێنراو لە ماوەی ساڵی ٢٠١٤ لە پارێزگاکەدا ٨٢٦٠٣٫٧٢ ھێکتار بووە، کە ٤٫٣٥٪ی کۆی ڕووبەری چێنراو لە زامبیا پێکدەھێنێت. بەرھەمی پاکی ٢٣٤ ھەزار و ٨٠٧ تۆن بووە، کە ٥٫٧٦٪ی کۆی بەرھەمی کشتوکاڵی وڵاتەکەی پێکھێناوە. گەنم بەرھەمی سەرەکی پارێزگاکە بووە بە ٤٨٬٥١٠ تۆن، کە ٢٤٫٠٧٪ی بەرھەمی نیشتمانی پێکدەھێنێت. فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کینێس کاوندا و فڕۆکەخانەی لوساکا سیتی دوو فڕۆکەخانەی پارێزگاکەن.
یاساکانی یاری (تۆپی پێی کۆمەڵە)
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی تۆپی پێ پۆل:یاساکانی تۆپی پێ
ڕادە (ماتماتیک)
ڕادەی فانکشن
تا خاڵی
]] وا دابنێ لە فانکشنی fدا، بەھای گۆڕەکەکە لە ژمارەیەکی نەگۆڕ وەک  c نزیک ببێتەوە، ئەوا ئەگەر بەھای فانکشنەکە، لە ژمارەیەکی نەگۆڕ وەکوو L نزیک ببێتەوە، L بریتییە لە ڕادەی فانکشنی f لە خاڵی  c دا. ئەگەر f (x) فانکشنی ڕاستی و  c ژمارەیەکی ڕاستی بێت؛
ڕادەی پاشیەکی
ڕادەی پاشیەکی بە هێما بیرکارییەکان بەم شێوە دەنووسرێت:
ئەنیمەیشن
ئەمرۆی وێنەی جوڵاو
دەرھێنەری سینەمایی ستیڤن سبیلیرج ھەڵسا بە پێشاندانی فیلمی یەکەمی، لە فیلمی وێنەی جوڵاو، بەناوی (ئەمرکان تێڵ) ١٩٨٦ز. ھەروەھا سبیلبیرج ھەڵسا بەیارمەتیدانی ستۆدیۆکانی واڵت دیزنی لەجێبەجێکردنی فیلمی (کێ بوو ئەو کەسەی کە ھەستا بە تووشکردنی ڕۆجەری کەرۆیشک ١٩٨٨ز) کە فیلمێکە سەرکەوتنی بەدەست ھێناوە، لە بە یەکەوە گرێدانی بەسەرھاتی فیلمە درامییەکان و، وێنە جووڵاوەکان. فیلمی وێنە جووڵاوەکان ئێستا بەرھەمھێنانیان زۆر بووە لە ھەموو جیھان، چونکە بەھەزاران ھونەرمەند کار دەکەن، لە بنکەکانی بەرھەمھێنانی فیلمەکان لە ھەندێک لە وڵاتان وەک: کۆریای باشوور و، یابان. ھەروەھا بەناوبانگترین سەرچاوەکانی بەرھەمھێنان لە ڕۆژھەڵاتی ئەوروپان، کە دەکەوێتە چیکۆسلۆڤاکیای کۆن و، ناوبانگی بە فیلمەکانی جیری ترینکا دەرکردووە، کە پشتی بەستووە بە بووکەڵۆکەی جوڵاو و داھێنانیکی زۆری ئەم فیلمانەیشی سەریان ھەڵدا، لەھەر یەکێک لە یۆگۆسلافیا و، مەجەر.
ئیراتابا
وێنۆک|ئیراتابا ئیراتابا (وە هەروەها ناسراوە بە 	یارا تاڤ وە 	ئەراتیڤ،هەمویان لە 	مۆهاڤێەوە هاتوون،ماوەی تەمەنی(١٨١٤ تا ١٨٧٤)ژیاوە،سەرۆکی	نەتەوەی مۆهاڤی بووە،بەوە ناسرابوو کە نێوانگر بوو لە نێوان خەلکەکەی خۆی و ولایەتە ئەکگرتوەکانی ئەمریکا،ئەو لە نزیک روباری کۆلۆرادۆ لەدایک بووە لە ولایەتی ئەریزۆنا،ئیراتابا بە وتارەکانی بەنێوبانگ بوو وە یەکەم کەس بوو لە 	مۆهاڤی بە ئینگلیزی قسە بکات،ئەو توانایەشی بۆ ئەوە بەکارهێنا تا پەیوەندیەکانی لەگەل ولایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا باشتر بکات،سەرەتای بینینی ئەوروپیە ئەمریکیەکانی بۆ ١٨٥١ دەگەرێتەوە دوای ئەوەی یارمەتی لێکۆلەرەوە ئەمریکیەکانی دا،لە سالی ١٨٥٤ چاوی بە ئامێل ئیپل کەوت،وە سەرۆکایەتی لێکۆلەرەوە ئەمریکیەکانی کرد بۆ کۆلۆرادۆ،هەندێک لە مۆهاڤیەکانیش یارمەتی گروپەکەیان دا.
پان عەرەبیزم
سەرچاوەکان
پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:بزاڤە سیاسییەکان
عەلی تەتەر
ژیان
وێنۆک|سەردانی شاندی پارێزگای دھۆک بە سەرۆکایەتیی پارێزگاری د‌‌ھۆک دکتۆر عەلی تەتەر بۆ ئەمریکا. عەلی تەتەر لەگەڵ خێزانەکەی لە ١٩٧٥ ئاوارەی ئێران بووە. لە ١٩٧٩ بووەتە ئەندامی یەکێتیی قوتابیانی کوردستان و، تا ٢٠١١ ئەندام بووە تێیدا. لە ٢٠٠٢ بووەتە کارگێڕی لقی دھۆک. لە ٢٠١١ تاوەکو ٢٠١٧ بەرپرسی لقی ١٠ی پارتیی دیموکراتی کوردستان بووە. لە ٢٠١٧ەوە تا ئێستا بەرپرسی لقی ھەشتی پارتیییە لە زاخۆ. لە کۆنگرەی ١٣ی ساڵی ٢٠١٠ی پارتی، بووەتە ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتیی ئەو حیزبە. دکتۆرای لە مێژوو ھەیە. لە بەشی مێژووی زانکۆی دھۆک پرۆفیسۆری یاریدەدەر بووە. لە ٢٠١٨ پلەی پرۆفیسۆری پێ دراوە. لە ھەردوو بواری سیاسی و مێژوویی خاوەنی نۆ کتێبە.
تی-١٤ ئارماتا
چەک
چەکی سەرەکی تانکەکە تۆپی ١٢٥ ملیمی لولە لووسە لە جۆری (2A82-1M) کە جێگەی تۆپی (2A46) ی گرتەوە کە لە تانکەکانی پێشووی ڕوسیا و سۆڤێت بەکردەھات. تایبەتمەندیەکی تری زیادکراو بۆ بۆ ئەم تانکە نەبوونی (fume extractor) ە کە پارچەیەکە لەسەر لوولەکە بەستراوە کە ڕێگری لە گەڕانەوەی دووکەڵ دەکات بۆ ناوەوەی بورجی تانکەکە لەکاتی تەقاندنی گولە، ئەمەش بوھۆی ئەوەی کە بورجی تانکەکە سەربازی تێدانییە، بۆیە بۆی دانەنراوە. تۆپەکە توانای تەقاندنی ١٠–١٢ گولەی ھەیە لە خولەکێکدا و دورترین مەودایکاریگەری تۆپەکە ٨ کیلۆمەترە. وەبەپێی زانیارییەفەرمییەکان مەودای ئامێرە لەیزەرییەکانی دیاریکردن و دواکەوتنی ئامانجی تۆپەکە لە ڕۆژدا زیاترە لە ٥ کیلۆمەتر بۆ دیاریکردنی ھەر تەنێک بە قەبارەی تانکێک و نزیکی ٣٫٥ کیلۆمەترە لە شەودا لەڕێگەی کامێرا گەرمی پێوەکانیەوە (حراری)، وە دوربینی تۆپەکە توانای گەورەکردنی 4x و 12x  ئامانجەکانی ھەیە.وێنۆک|چەکی 12.7x108 ملمی کۆرد (Kord)|205x205پیکسڵ ھەروەھا مەودا دۆزەرەوە لەیزەریەکەی توانای دۆزینەوەی وردی دووری ئامانجی ھەیە ھەتا دووری ٧٫٥ کیلۆمەتر. ھەروەھا تیمی تانکەکە
ئامێرەکانی پشکنین ( سۆنار ) و ڕادار
جگە لەمانە چەندین جۆری تری کامێرای بینینی گەرمایی و تیشکی ژێر سوور و سۆناری تێدایە و چەند کامێرایەکی تایبەت لەسەر بورجی تانکەکە جێگرکراون کە توانای بینینی 360 پلەی دەوری تانکەکە دەبەخشێتە فەرماندەی تانکەکە.
چنارشاھیجان
خەڵکی ئەم شارۆچکەیە زیاتر ئیسلام و شیعەن و بە زمانەکانی کوھمەڕەی (لە فارسی ناوەڕاست یان پەھلەوی ساسانی وەرگیراوە) و لوڕی و فارسی و قەشقای قسە دەکەن. ئەم شارۆچکەیە بەھۆی ھەڵکەوتە ستراتیژییەکەیەوە ژمارەیەکی زۆر کۆچبەر لە ناوچەکانی دەوروبەرەوە وەردەگرێت. چنارشاھیجان سروشتی سەوز و کەش و ھەوای مامناوەندی ھەیە. ئابووری چنارشاھیجان لەسەر بنەمای کشتوکاڵ و ئاژەڵدارییە.
مێژووی نوێ
چنارشاھیجان لە ساڵی ١٩٥١ گوندێکی سەر بە گوندەواری دوشمنزیاری بوو لە ناوچەی فەھلیان و مەمەسنی سەر بە شارستانی کازیرون. لەگەڵ دروستبوونی شارستانی مەمەسنی لە ساڵی ١٩٦١، چنارشاھیجان چووە سەر ناوچەی ناوەندی شارستانی کازیرون. لە ساڵی ١٩٩١دا چنارشاھیجان پلە بەرزکرایەوە بۆ شارۆچکە و دوای ساڵێک و لە ساڵی ١٩٩٢دا ناوی ئەم شارۆچکەیەە گۆڕدرا بۆ قائمییە. لە ساڵی ٢٠٠٤ شارۆچکەی قائیمیە و گوندەکانی دەوروبەری لە ناوچەی ناوەندی کازیرون دوورخرانەوە و بەرزکرانەوە بۆ ناوچەی چنارشاھیجان.
ڕووەک
چنارشاھیجان سروشتێکی سەوزی ھەیە. دارستانەکانی دەوروبەری چنارشاھیجان، دار بەڕوو، ئاکۆرن، کیالەک، بادەمی تاڵ، ھەنجیری کێوی، کەلخەنگ، پلانتین و سێداریان تێدایە. لە باکووری شارۆچکەکە دەشتێکی گەورە و گەروویەکی زەبەلاح ھەیە کە بە گەرووی فەرەغ ناسراوە، کە بە جۆرەھا ڕووەکی داپۆشراوە، لەنێویاندا دار بەڕوو.
گوندەواری باشقەڵا
دانیشتووان
بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (٩,٨١٨) کەس و (٥,٠٧٣)نێر و (٤,٧٤٥)مێ و (٢,٦٨١)خێزان پێکھاتووە. دانیشتووانی ئەم گوندەوارەیە لە کورد و ئازەری و یارسان و کورەسوننی پێکھاتووە.
١٠٨٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
گوندەواری باشقەڵا
گوندە ئازەرییەکان
پێکھاتووە لە ١١ گوند.
گوندە کوردەکان و ئازەرییەکان
پێکھاتووە لە ٢٢ گوند.
سەنتەری ڕۆشنبیریی بەردەڕەش
دامەزراندنی سەنتەر
سەنتەی رۆشنبیریی بەردەرەش لە ٤ی ئایاری ١٩٩٥ لە سەنتەری قەزای بەردەرەش بە ھەوڵی چەند کەسێکی ئەو قەزایە دامەزراو دەستی بە کارەکانی خۆی کرد و توانی مۆڵەتی کارکردن لە وەزارەتی ناوەخۆی حکوومەتی ھەرێم وەربگرێ. دەستەی دامەزرێنەری ئەم سەنتەرە نوخبەیەکی رۆشنبیر بوون لە قەزای بەردەرەش کە حەزیان لە کاری رۆشنبیریی بوو و ھیوا و ئاواتیان ئەوە بوو کە کۆمەلگاکەیان وشیار بکەنەوە لەو پاشکەوتنەی کە بەعس وەکو کەلتوورێک دوای دەیان ساڵ داگیرکردن و پرۆسەی بەعەرەبکردن لە ناوچەکە جێی ھێشتبوو. بۆیە ھەموویان خەمخۆرانە و خۆبەخشانە دەستیان بەکاری رۆشنبیریی کرد، بەڵام بەھۆی پەیدابوونی چەند کێشەیەک ئەم دەستەیە وازیان لە سەنتەر ھێنا و تاوەکو ئێستاش ھەندێک تەنانەت وەکو ئەندامیش ناویان لە سەنتەرەکەدا نەماوە.
ھووڤەر، ئەلاباما
ھووڤەر (، ) شارێکە لە کەرتی جێفەرسۆن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٨١٬٦١٩ کەس بووە. ڕووبەری ١٢٤٫٨٦ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٦٥٣٫٦٨ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
گۆریس
گۆریس (بە ئەرمەنی: Գորիս) شارۆچکەیەکە و ناوەندی کۆمەڵگەی شارستانی گۆریسە، لە پارێزگای سیونیک لە باشووری ئەرمەنستان. دەکەوێتە دۆڵی ڕووباری گۆریس (یان ڤاراراک)، ٢٥٤ کم لە یەریڤانی پایتەختی ئەرمەنستانەوە دوورە و ٦٧ کم لە کاپانی پایتەختی پارێزگاکە دوورە. گۆریس دووەم گەورەترین شاری سیونیکە لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانەوە. لە سەرژمێری ساڵی ٢٠١١دا ژمارەی دانیشتووانەکەی ٢٠٥٩١ کەس بووە. لەکاتێکدا لە سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١دا ٢٣٢٦١ کەس بووە، بەڵام بەپێی خەمڵاندنی فەرمی ساڵی ٢٠١٦، ژمارەی دانیشتووانی گۆریس ٢٠٣٠٠ کەس بووە. گۆریس شوێنی نیشتەجێبوونی ئەپستۆریای سیونیکە لە کەنیسەی نێردراوی ئەرمەنستان.
ئۆرکێسترا
سەرچاوەکان
ویکی فارسی
محەممەدحەسەن موعەیێری
وێنۆک|چەپ|link=Special:FilePath/Rahi_moaieri.jpeg محەممەدحەسەن موعەیێری ناسراوی بە نازناوی شیعری ڕەھی (١٩٠٩–١٩٦٨) شاعیری ئێرانی سەردەمی قاجاڕەکانە. شیعری ڕەھی لە ژێر کاریگەری سەعدیدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئێرانییەکان پۆل:شاعیران بە زمانی فارسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩ پۆل:مردووانی ١٩٦٨ پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی ئێرانی پۆل:خەڵکی تاران
١٠٨٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
میلان (موشەکی دژەتانک)
میلان (ئینگلیزی: MILAN Anti Tank) چەکێکی دەستی ئەڵمانی-فەڕەنسی دژە تانکی پێشکەوتووی بەھێزە. "میلانی دژە تانک" لەساڵی ۱۹٦۲ لەنێوان ھەردوو دەوڵەتی (ئەڵمانیا و فەڕەنسا) درووستکرا، تاکو ئەوکاتەی لەساڵی ۱۹۷۱ بۆیەکەمین جار بەکارھێنرا. میانی دژەتانک چەند جۆرێکی تایبەتی خۆی ھەیە، کە ھەریەکێیان و خاوەن چەند تایبەتمەندیێکە بەڵام بەشێوەیەکی گشتگیر خێرایی چەۆی میلانی دژەتانک ۲۰۰ مەترە لە چرکەیەکدا و دەتوانیێت نزیکەی ۲ دوو کیلۆمەتر ببڕێت تاوەکو دەگات بە ئامانجەکەی و دوای گەیشتنیشی بە ئامانجەکە، یەکەێک لە تایبەت مەندیەکانی تەقینەوەی چەکەکەکەیە بۆ دووجار لەسەر یەک، کە بە ھەردوو جاری تەقینەوەی گولەکەی، تانک یان زرێپۆشەکە تێکیدەدات و لەکاری دەخات.
نیگا تیڤی
زنجیرە بابەتەکانی نیگا
300px|بێچوارچێوە|ناوەڕاست|ئاه‏‏‏ە‏‏‏نگێكی خێرخوازی بۆ د‏‏‏ە‏‏‏زگای مرۆیی ه‏‏‏ە‏‏‏ڤیار ب‏‏‏ە‏‏‏ هاوكاری (تیپی هون‏‏‏ە‏‏‏ری "ت‏‏‏ە‏‏‏بایی" ب‏‏‏ە‏‏‏ریو‏‏‏ە‏‏‏ب‏‏‏ە‏‏‏رای‏‏‏ە‏‏‏تی ماجیدی مۆڵ "ستی س‏‏‏ە‏‏‏نت‏‏‏ە‏‏‏ر") بۆ كۆكردن‏‏‏ە‏‏‏و‏‏‏ە‏‏‏ی هاوكاری بۆ ئ‏‏‏ە‏‏‏و منداڵان‏‏‏ە‏‏‏ی ن‏‏‏ە‏‏‏خۆشی دریژخای‏‏‏ە‏‏‏نیان ه‏‏‏ەيە‏‏‏ ھەروەھا ئەنیمییەکانی ڕاوچی × ڕاوچی (کە بە ناوی ڕاو و ڕاوچی بوو)، دوورگەی گەنجینە، شێرە سپی، کیسەڵەکانی نینجا، بێن ١٠، سەرکێشییەکانی تەن تەن و ساسوکی پەخشکردووە و بەردەوام زنجیرە و ئەنیمییە نوێیە کورتەکان پەخش دەکات و بەردەوامیش ئاھەنگ و بۆنە تایبەتەکانی تایبەت بە منداڵان لە شاری ھەولێر ڕێکدەخات و لە ڕێکخستنی ئاھەنگی خۆبەخشی بۆ منداڵانی تووشبوو بە نەخۆشی درێژخایەن دەستی ھەبووە و بەردەوامە.
کیمیای گەرمی
سەرچاوەکان
پۆل:کیمیای گەرمی پۆل:پلەی گەرمی پۆل:کیمیای فیزیکی
پەیمانی تورکمانچای
پەیمانی تورکمانچای لە نێوان قاجاڕەکان و ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی لە ١٠ی فێبریوێری ١٨٢٨ی زایینی لە ئەنجامی زنجیرەیێک شەڕ لە نێوان دوو وڵاتدا بەسترا. بەپێی ئەم پەیمانە دەوڵەتی ئێران لە بەرامبەری کۆتایی پێهاتنی شەڕ دەستی لە ناوچەکانی باشووری قەوقاز وەکوو ئازەربایجان هەڵگرت و ڕووباری ئاراس بوو بە سنووری نێوان دوو وڵات.
بێلا تۆرن
ژیانی تایبەتی
تۆرن پاڵپشتیکاری Humane Society، دەزگای Cystic Fibrosis، و ڕێکخراوی The Nomadە، کە پەروەردە و خواردن و دەرمان بەردەستی منداڵەکانی ئەفریقا دەکەن. ئەو ھەروەھا بەشداری لە PETAدا کردووە بۆ ھاندانی خەڵک بۆ بایکۆتکردن و خۆپیشاندان دژی SeaWorld، کە خۆیشی بە منداڵی لە ڕێکلامێکدا لەوێ دەرکەوتووە.
یەکێتیی تۆپی پێی ئەرمینیا
یەکێتیی تۆپی پێی ئەرمینیا (بە ئەرمەنی: Հայաստանի Ֆուտբոլի Ֆեդերացիա) لە ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢ دامەزراوە و دەزگای فەرمی تۆپی پێیە لەوڵاتی ئەرمینیا. لە ١٩٩٢ بووە بە ئەندام لە فیفا، لە ١٩٩٢ بووە بە ئەندام لە یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا.
تیشکی سەروو وەنەوشەیی
تیشکی سەرووبنەوش (بە ئینگلیزی: Ultra violet یان UV) یان بانوەنەوش ناوی تیشک لە بنچینەدا لاتینییە لە وشەی (ultra) کە مانای (سەروو)، وشەی (violet) کە مانای ڕەنگ بە درێژی شەپۆل کورتتر لە تیشکی بینراوی وەنەوشەیی. ھەندێک لە درێژی شەپۆلی تیشکی سەروو وەنەوشەیی (ultra violet) دەڵێن رووناکی ڕەش چونکە بە چاو نابینرێ، ھەندێ ئاژەڵ وەک باڵندە و خشۆکەکان و مێرووی وەک مێش ھەنگوین توانای بینینیان ھەیە بە بەکارھێنانی تیشکی سەروو وەنەوشەیی نزیک (near) زۆر باڵندە ھەیە کە بەجۆرە پەڕێک داپۆشراوە کە بە چاو نابینرێ و تەنھا بە تیشکی سەروو وەنەوشەیی (UV) دەبینرێ، ھەروەھا ھەندێ ئاژەڵ ھەیە کە لە رووناکی ئاسایی بەچاو نابینرێ بە تیشکی سەروو وەنەوشەیی (UV) دەبینرێ، زۆربەی ڕووەکەکان وەک سەوزە و میوە و تۆ بەھێز و دیار دەبێ بە بەراووردکردن لەگەل رووناکی ئاسایی.
سیستەمی پۆتانی ئاسمانی
سیستەمی پۆتانی ئاسمانی سیستمێکی ھاوئاھەنگی ھاوشێوەی سیستەمی پۆتانی زەوییە بەڵام تایبەت کراوە بە ئەستێرەناسی بۆ ناساندن و ناسینەوەی خاڵەکانی ناو ئاسمان. ژمارەیەک لە سیستەمەکانی ڕێکخستنی ئاسمانی ھەیە کە ھەمان کار ئەنجام دەدەن و جیاوازییەکانیان تەنھا لە ھەڵبژاردنی شوێندایە.
ڕەوتە بنەڕەتییەکە
وێنۆک|225px|بڕوانە پۆتانەکانی ئاسمان لەنێویاندا ڕەوتە بنەڕەتییەکە دەناسرێت ڕەوتە بنەڕەتییەکە زاراوەیەکە لە ئەستێرەناسیدا بەکاردێت کە ئاماژە بە ھێڵێکی ستونی ئاسمانی دەکات کە لە سیستەمی پۆتانی ئاسمانیدا بەکاردێت بۆ درێژی بواری جوگرافی سیستەمەکە.
تیشکی سەروو وەنەوشەیی
کاریگەری بەکارھێنانی تیشکی سەروو وەنەوشەیی لەسەر چاو
چاوی مرۆڤ زیاتر لەبەشەکانی تر تیشک کاری تێدەکا، بۆ تێگەیشتنی ئەم کاریگەرییە پێویستە پێکھاتەی چاو و جۆری تیشک و شوێنی بەرکەوتن بزانرێ٠ بۆنموونە ئەو تیشکەی بەر گلێنەی چاو دەکەوێ کۆدەبێتەوە لەسەر تۆڕی (عدسە) چاو و ئاوی شووشەیی لە نزیک تۆڕی چاو. تۆڕی (عدسە) چاو تەنۆڵکەیەکی ڕوونی داخراوە بە ماسولکەیەک کە کۆنتڕۆلی ڕووی تۆڕیچاو (عدسە) دەکات و ناھێلی وزەی گەرمی بچێتە دەرەوە چڕییەکەی دەگونجێنی بەشێوەیەک کە وێنەیەکی بچووک لە تۆڕی چاو. لەکاتی تێپەڕبوونی تیشک بەم بەشە جیاوازانە بەشێک لە وزە تیشکەکە دەمژێ کە بەندە لەسەر درێژی شەپۆلی تیشکەکە. بەڵام تیشکی بینراو کە درێژی شەپۆلی لەنێوان (٤٥٠–٧٥٠) نانۆمەتر وە تیشکی ژێر سووری نزیک کە درێژی شەپۆلی کەمترە لە (١٢٠٠) نانۆمەتر دەگاتە تۆڕی چاو بێ ئەوەی ووزەکەی وون بکات لەبەشەکانی تری چاو، تیشکی ژێر سوور کە درێژی شەپۆلی لە (١٢٠٠) نانۆمەتر زیاترە بەشێکی زۆری ووزەکە لە بەشەکانی پێشەوەی چاو دەمژرێ بەتایبەتی لە گلێنە و تۆڕی (عدسە) بەشێکی زۆر کەم دەگاتە تۆڕی چاو، لەبەر ئەوە تیشکی بینراو و تیشکی ژێر سووری نزیک تا (١٢٠٠) نانۆمەتر زۆر مەترسی دارە لەسەر چاو چونکە زۆربەی وزە تیشک دەگاتە تۆڕی چاو، کەچی تیشکی ژێر سوور و تیشکی سەروو وەنەوشەیی کە درێژی شەپۆلی زیاترە لە (١٢٠٠) نانۆمەتر مەترسی دارە لەسەرتۆڕی تۆڕی (عدسە) چاو. تیشکی سەروو وەنەوشەیی کە بۆ ماوەی درێژ بەر چاو بکەوێ دەبێتە ھۆی ئاوی سپی لە چاو و دروست بوونی پەڵە بەتایبەتی لە مرۆڤی بەتەمەن.
ھەڵوژە
مێژوو و ئیتیمۆلۆژی
ناوی ڕین کلۆد (بە فەرەنسی بۆ "شاژن کلۆد")، کە لە فەرەنسا بەو ناوە ناسراون، بۆ ڕێزلێنانێکە بۆ شاژنی فەرەنسی کلۆد (١٤٩٩-١٥٢٤)، دوچێسی بریتانیا. هەروەها پێی دەوترێت سەوزە ( la bonne reine (بە فەڕەنسی بۆ "شاژنە باشەکە") لە فەرەنسا. چەپ|وێنۆک| تازە دروێنەکراو Reine Claude Verte سەوزە بە تایبەتی لە ڕۆژئاوای ئەوروپا بە شێوەیەکی بەرفراوان دەچێنرێت. ناوەکی مەودایان لە فەرەنسا تا باشووری ئینگلتەرا درێژ دەبێتەوە. لە ئەڵمانیا کە پێیان دەوترێت Reneklode یان Ringlotte, ژمارەیەکی زۆر لە جۆرەکانی پەرەیان پێدراوە. لە چیکیا بە ringle ناسراون ، لە پۆڵەندا وەک renklody ، لە هەنگاریا بە ناوی ringló ، لە سلۆڤاکیا وەک ringloty ، لە سلۆڤینیا وەک ringlo ، و لە پورتوگال وەک Raínha Cláudia . ئەوان بە شێوەیەکی بەرفراوان گەشە دەکەن، بە شێوەیەکی گشتی بۆ کوڵاو لە شەربەتدا بۆ دروستکردنی کۆمپۆت . بەڵام لە پورتوگال خواردنێکی ناسک پێکدەهێنن کە ڕاهیبەکانی دۆمینیکان لە سەدەی ١٦ یان ١٧دا (کاتێک لە خانەقاکانیاندا قەتیس بوون) لە شارۆچکەی ئێلڤاس داهێنراون، کە چەندین جار لەناو شەربەتێکی شەکرداردا دەکوڵێنرێن، لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا ، بۆ ئەوەی دواتر بە تەواوی لەناو شەربەتدا بپارێزرێت یان وشک بکرێتەوە، بە شەکر ڕوپۆش بکرێت و بخورێت یان لەگەڵ شیرینییەکی ناوخۆیی، sericaia, کە لە هێلکە و شەکر و شیر و دارچین و ئاردی دروستکراوە یان لەگەڵ پەنیری دەوڵەمەند بخورێت. چەپ|وێنۆک| Prunus domestica subsp. گوڵی ئیتالیکا لانی کەم جۆرە سەوزەکان کەم تا زۆر ڕاست لە تۆوەوە زاوزێ دەکەن. چەندین جۆری هاوشێوە کە لە نەمامەوە بەرهەم دەهێنرێن ئێستا بەردەستن؛ هەندێک لەوانە جۆرەکانی تری ئەڵوەن لە دایک و باوکیاندا دەگرێتەوە. ئەو جۆرە جۆرە کە بە شێوەیەکی بەرفراوان گەشە دەکەن بریتین لە: میوەکە ئیلهامبەخش بووە بۆ فیلمێک بە ناوی هاوینی گرینگەیج (بە ناوی لەدەستدانی بێتاوانی لە ئەمریکا) کە فیلمێکی درامای بەریتانییە لە ساڵی ١٩٦١ و لە فەرەنسا ڕوودەدات. لەسەر بنەمای ڕۆمانی هاوینی گرینگەیج (١٩٥٨) لەلایەن ڕومەر گۆدنەوە وەرگیراوە.
قەزای بەردەڕەش
ناحیەی ڕۆڤیا
ڕۆڤیا یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای بەردەرەش و ژمارەی دانیشتوانی زیاترە لە ٢٩ ھەزار کەس و لەم گوندانە پێکھاتووە: