cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڕەزا عەتاران
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرە ئێرانییەکان پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خەڵکی مەشھەد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:زیندووان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی پۆل:کۆمێدییە ئێرانییەکان پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی
ئێکسپلۆرەر ١
ئێکسپلۆرەر ١ لە کاتژمێر ٢٢:٤٨ی ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٨ بەکاتی ڕۆژھەڵات (١ی شووبات، ٠٣:٤٨ UTC) بە مووشەکی جونۆی ١ لەفلۆریدا ڕەوانەی بۆشایی ئاسمان کرا. ئەمە یەکەم مانگی دەستکرد بوو بۆ دیاریکردنی پشتێنەی تیشکدانەوەی ڤان ئالین، زانیارییەکان دەگەڕایەوە ھەتاوەکو باترییەکانی لەکارکەوت پاش چوار مانگ لەکارکردن. ئەم مانگە ھەتاوەکو ١٩٧٠ لەخولگەکەیدا مایەوە و دوای خۆی زیاتر لە ٩٠ مانگی تری لەزنجیرەی ئێکسپلۆرەر ڕەوانەکراون.
ئاکامگری
ئاکامگری یا ئەنجامگری لە ئاوەزاندا واتە لە پێشەکییەکانەوە بەرەو ئاکام یا ئەنجام چوون. ئەو ھەنگاوەیە کە زەین کاتێ دەئاوەزێ لە پێشەکییەکانەوە بۆ ئاکام دەینێ و کارەکەی دوایی پێ دێ و حوکم دەکا. ھەر لە کۆنەوە، ئاکامگری بووە بە دوو پارەوە: ئیستیقرا و قیاس. لە قیاسدا پێشەکییەکان بە ڕاست و دروست دادەنرێن و بە یارمەتیی یاسا و ڕێساکانی لۆژیک ئاکامەکەیان لێ دەردەکێشرێ. ئاکامی قیاس بەبێ ئەملاوئەولا ڕاستە. بەڵام ئیستیقرا وا نییە. ئیستیقرا بەو ئاکامگرییە دەوترێ کە تێیدا لە کۆمەڵێ بەڵگەی تاکەوە بە ئاکامێکی تێکڕایی بگەین، ئاکامەکە زۆر ڕێی تێدەچێ ڕاست بێ، بەڵام ھەمیشە جێی گومانە.
شەلەیی
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
خولی کۆنفرانسی ئەورووپی
پارەی خەڵات
بۆ وەرزی ٢٠٢١-٢٠٢٢ بەشداری کۆمەڵەکان لە خولی کۆنفرانسی ئەورووپا بەبڕی ٢،٩٤٠،٠٠٠ یۆرۆ خەڵاتی بۆ تەرخانکراوە، یانەی براوە ٥٠٠ ھەزار یۆرۆ دەدات، وە یانەی یەکسان بوو ١٦٦ ھەزار یۆرۆ، ھەروەھا ھەر یەکێک لە پلە یەکەکانی قۆناغی کۆمەڵەکان ٦٥٠ ھەزار یۆرۆ پاداشت دەکرێت وە ھەریەک لە پلە دووەکان ٣٢٥ ھەزار یۆرۆ،
تشرینی دووەم
تشرینی دووەم (بە عەرەبی: تشرين الثاني) ناوی سوریانیی مانگی یازدەھەمی ساڵە لە ڕۆژژمێری گریگۆریدا و ٣٠ ڕۆژی ھەیە. بە ئینگلیزی «نێڤەمبەر » (November ) و بە فەڕانسەیی «نۆڤامبر» (Novembre) دەوترێ. novem لە زمانی لاتینی دا بە مانای «نۆ»یە.
سانسانگی گۆگۆریۆ
سەرچاوە
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢ەم لە ئاسیا پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٣یەم لە ئاسیا پۆل:فەرمانڕەواکانی گۆگۆریۆ پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی دووەم پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی سێیەم
پێشانگای ھونەری ئانتاریۆ
وێنۆک|نمای دیوی ژوورەوەی دیواری مۆزەخانەکە لە ڕۆژدا گالەریی ھونەری ئانتاریۆ مۆزەخانەیەکی ھونەرییە کە لە شاری تۆرانتۆی وڵاتی کەنەدایە. گالەرییەکە کاری ھونەریی کۆن و ھاوچەرخی تێدایە. زۆربەی کارەکان ھونەری کەنەدایی، ئەورووپین و بڕێک کاری ھونەری ئەفریقیشی تێدایە.
دوگۆ سێلۆ
دوگۆ سێلۆ شارێکی ویلایەتی زاگرێبی کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٣٬٦٠٩ کەس بووە.
پیانۆژەن
سەرچاوەکان
پۆل:ژەنیاران بەپێی ئامێر پۆل:پیانۆژەنان پۆل:پیانۆ پۆل:پیشەکان لە مۆسیقادا
جامی ئەورووپای ١٩٥٥-١٩٥٦
یاری کۆتایی
(ستادی ریمس (٣ ـ ٤)ڕیال مەدرید) ١٩٥٦/٦/١٣ سەعات ٦
ڕەجەب تەییب ئەردۆغان
چوونە ناو سیاسەتەوە
ئەردۆگان چووە ناو پارتی ڕزگاری نیشتمانییەوە بە سەرکردایەتی نەجمەدین ئەڕبەکان لە کۆتایی حەفتاکاندا، بەڵام لەگەڵ ئەو کودەتا سەربازییەی لە ساڵی ١٩٨٠دا ڕویدا، ھەموو پارتەکان ھەڵوەشانەوە، ولە ساڵی ١٩٨٣ ژیانی پارتەکان گەڕایەوە تورکیا و چالاکییەکانی ئەردۆگان گەڕایەوە لە ڕێگەی پارتی ڕەفا، بە تایبەت لە شاری ئەستەنبوڵ، و لە ساڵی ١٩٩٤ پارتی ڕەفا ئەردۆگانی پاڵاوت بۆ پارێزگای ئەستەنبوڵ، و توانی ئەو ھەڵبژارنە بباتەوە و ھەروەک پارتی ڕەفا ژمارەیەکی زۆر کورسییەکانی ئەو ھەڵبژاردنەی بەدەست ھێنا.
سیاسەتی دەرەوە
ھەڵوێستی ئەردۆگان ھەڵوێستێکی توند بوو لە دژی پێشێل کردنی پەیماننامە نێودەوڵەتییەکان لەلایەن ئیسرائیلەوە و کوشتنی خەڵکی ئاسایی لە کاتی ھێرشی ئیسرائیل بۆ سەر غەززە، ھەستا بە باسکردنی ئەو کێشەیە لەگەڵ سەرکردەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا، و ھەڵوێستەکەی ئاشکرا بوو کە بووە ھۆی بێزارکردنی ئیسرائیل و ڕەخنەی لە تورکیا گرت، و ئەردۆگان وتی؛ (من ھاوسۆزم لەگەڵ خەڵکی غەززە).
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی ئەستەمبوڵ پۆل:شارەوانانی ئەستەمبوڵ پۆل:سەرۆک وەزیرانی تورکیا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤ پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی تورکیا پۆل:نەقشبەندی
ئومێد کوردستانی
ئومێد کوردستانی (لەدایکبووی ١٩٦٣؛ لە تاران٬ ئێران) ئێرانی-ئەمریکیێکی. لە ئەنجومەنی بەڕێوەبەرایەتیی تویتەر کار دەکات. پێشتریش لە کۆمپانیای گووگڵ و ڤۆدافۆن کاری کردووە.
نۆڤی مارۆف
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
ڕاکردن لە بەندیخانە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
وەرزی چوارەم
لەم وەرزە بە٢٢ زنجیرە بە کۆبونەوەی مایکل و ھاوڕێکانی بۆ کارکردنی دژی کۆمپانیا دەست پێ دەکات (کۆمپانیا دەزگایەکە دەستەڵاتی لە ھەموو کارمەندێک و بەرپرسێکی حکوومەت زیاترە و ھەموو دەستەلاتێکی ھەیە و باوک و دایکی مایکلیش سەرەتا کاریان. بۆ کردون. بەلام باوکی مایکل دژی کۆمپانیا وەستاوەتەوە) تاکە ڕێگا بۆ ڕوخاندنی کۆمپانیا دۆزینەوەی سیلایە کە ئامێرێکە ھەموو بەڵگە و زانێارییەکی کۆمپانیای تێدایە و لە شوێنی زۆر پارێزراو و نھێنی ھەڵگراوە مایکل و ھاوڕێکانی بە پلانێکی تر سیلا بە دەست دێنن و دواتر کێشەی گەورەتریان دێتە پێش بەوەی دایکی مایکل و جەنەرال شەر دەکەن. بۆ سەندنی سیلا لە مایکل دواتر سارا دایکی مایکل دەکوژێت و جەنەرالیش دەگیرێت و کۆمپانی دەروخێت لە کۆتایی ھەموویان ئازاد دەبن و مایکل و سارا ھاوسەرگیری دەکەن بەڵام سارا بە کوشتنی دایکی مایکل دووبارە زیندانی دەکرێت بۆیە بۆ جاری سێیەم بە فیلمی Prison Break: The Final Break مایکل بە پلانێک سارا ڕزگار دەکات بەلام لە کۆتا دەرگا مایکل شکست دێنێت لە کارتی کردنەوە بۆیە ناچار دوو وایەر لێک دەدات و شوێنەکە دەتەقێتەوە و مایکل دەمرێت…
شیوەباز
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ماسک: زنجیرەی ئەنیمەیشنی
ماسک: زنجیرەی ئەنیمەیشنی بەرنامەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمەیشنییە کە بەپێی کەسایەتیی کتێبی کۆمیکی superhero، ماسکە. ئەم زنجیرەیە لە ٥٤ بەشی ٢٢ خولەکیدا و لەلایەن ستۆدیۆی فیلمسازی فیلم ڕۆمەن و ستۆدیۆی فیلمسازی سانبۆ دروست بووە و لە ١٢ی ئابی ١٩٩٥ ھەتا ١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧ەوە بڵاو بۆوە.
ئیسماعیل بێشکچی
ژیان و خوێندن
لەساڵی ١٩٦٢ کۆلێژی زانستە سیاسییەکانی تەواو کردووە لە زانکۆی ئانکارا، دوایی لە زانکۆی ھونەر و ئەدەبی سەر بە زانکۆی ئەتاتورک لە ئەرزەڕووم وەک یاریدەدەری پرۆفیسۆر لە کۆمەڵناسی کاری کردووە. ئیسماعیل بێشکچی بە یەکێک لەو تورکانە دادەنرێت ھەمیشە لەگەڵ بەدەستھێنانی مافی کورد بووە و بە دۆستێکی کوردیش دادەنرێت تەنانەت لەسەر وتارەکانیشی لەسەر کورد براوە بۆ دادگا
مارسێل ژواندو
مارسێل ژواندو نووسەری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
ھەژار
نموونەی ھۆنراوەکانی ھەژار
ھەژار بۆ قازی محەممەد لە شیعری «پاڵەوانان ناترسن»دا دەڵێ: پاڵەوانان ناترسن
ڕائول گۆنزالێس
ئاتلەتیکۆ مەدریدی ئیسپانی
دەستپێکی یاریکردنی بۆ ساڵی ١٩٩٢ تا ١٩٩٤ یاری بۆ یانەی ئەتلەتیکۆ مەدریدی ئیسپانی کردووە دواجار پەیوەندی بە ڕیال مەدرید کردووە.
نیو یۆرک کۆسمۆس
جامی ئەمریکای باکوور یەک جار: ٢٠١٥
فەقێ تەیران
میرات
فەقێی تەیران لە چەرخی خۆی و دوای مردنیشی ناسراو بووە. ئەحمەدی خانی لە شێعری خۆیدا ئاماژە بە ناوی فەقێی تەیران دەکات. بڕێک لە شێعرەکانی فەقێی تەیران کراون بە گۆرانی.
دڕکی مەسیح
جۆرەکانی
ئەم جۆرە ڕووەکە زۆر جۆری جیاوازی ھەیە، وە زۆرێک لە جۆرەکانی لەلایەن کەسانی پسپۆڕەوە دۆزراونەتەوە و ناسێندراون و پێناسەیان کراوە:-
جامی ئەورووپای ١٩٥٦-١٩٥٧
جامی ئەورووپای ١٩٥٦-١٩٥٧ دووەمین وەرزی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپایە و ڕۆژی ١ی ئابی ١٩٥٦ یەکەمین یاری ئەنجامدراو و کۆتا یاری پاڵەوانیەتیەکە لەڕۆژی ٣٠ی ئایاری ١٩٥٧ لەیاریگای سانتیاگۆ بێرنابیۆی شاری مەدریدی ئیسپانیا، لەنێوان یانەی ڕیال مەدرید و فیۆرینتینا ئەنجامدرا. لە ئەنجامدا ڕیال مەدرید توانی بە ئەنجامی ٢-٠ بەسەر فیۆرینتینای ڕکابەری سەربکەوێت و ببێتە ھەڵگری نازناوی ئەم وەرزە. دوای سەرکەوتنی گەورەی پاڵەوانێتی یەکەم، شەش وڵاتی نوێ بەشداریان کرد: بولگاریا ، چیکۆسلۆڤاکیا ، ئینگلتەرا ، لۆکسمبۆرگ ، ڕۆمانیا و تورکیا. یەکێتی تۆپی پێی ئینگلتەرا ("FA") لە ساڵی ١٩٥٥ ڕێگەی نەدابوو چێڵسی بچێتە ناوەوە، بەڵام بەپێچەوانەی خواستی یەکێتی تۆپی پێی ئینگلتەرا، مانچستەر یونایتد وەک پاڵەوانی ئینگلتەرا هاتە نێو ڕکابەرییەکانەوە و بووە یەکەم یانەی ئینگلیزی کە لە ئەوروپا یاری بکات. جێگەیەکی دیکە بەخشرایە ڕیاڵ مەدرید وەک پاڵەوانی وەرزی ڕابردوو،لەلایەکی دیکەوە ئیسپانیا بووە یەکەم وڵات دوو یانەی بەشداری بکات لە جامەکە.
بڕبڕە
سەرچاوە
[//fa.wikipedia.org/w/index.php?oldid=11454092 ویکی فارسی]
گۆسپیچ
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
شارستانی تەنگێستان
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ژاک پرادو
ژاک پرادو شاعیری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
لەگەنە
پشتێنەی لەگەنە
وێنۆک|upright|250px|پشتێنەی لەگەنەی دایناسۆر [[Falcarius utahensis]] وێنۆک|float|250px|وێنەی ئێسکی لەگەنەی مرۆڤ بە[[تیشکی ئیکس (سەروو)، ئێم ئاڕ ئای (ناوەڕاست)، تۆمۆگرافیای کۆمپیوتەری (خواروو).]]
ڕووناکی
خێرایی ڕووناکی لە بۆشاییدا بە تەواوی ٢٩٩٧٩٢٤٥٨ مەتر/چرکە پێناسە دەکرێت (١٨٦٢٨٢میل/چرکە). لەڕاستیدا، مەتر ئێستا لە ڕووی خێرایی ڕووناکییەوە دیاری دەکرێت. ھەموو شەبەنگی کارۆموگناتیسی بە ھەمان خێرایی لە بۆشاییدا دەجوڵێن. فیزیکزانان ھەوڵیانداوە بە درێژایی مێژوو خێرایی ڕووناکی بپێون. گالیلۆ ھەوڵیدا خێرایی ڕووناکی لە سەدەی حەڤدەھەم بپێوێت. یەکێک لەو تاقیکردنەوانە بۆ پێوانەکردنی خێرایی ڕووناکی لەلایەن ئۆلی ڕۆمێر فیزیکزانێکی دانمارکی لە ساڵی ١٦٧٦ ئەنجام درا. بە بەکارھێنانی تەلسکۆب، ڕۆمێر چاودێری جوپیتەر و یەکێک لە مانگەکانی جوپیتەر کرد) بە ناوی ئایۆ(لە ماوەیەکی ئاشکرادا لە خولگەی ئایۆدا، ئەو ژمێریاری کرد کە ڕووناکی نزیکەی ٢٢ خولەک دەخایەنێت بۆ ئەوەی لە ئەندازەی تیرەی خولگەی زەوی بپەڕێتەوە. بەڵام، قەبارەی خولگەی زەوی لەو کاتە نەپێورابوو. ئەگەر ڕۆمەر ئەندازەی خولگەی زەوی زانیبا، ئەوا خێرایی ڕووناکی ٢٧٧٬٠٠٠٬٠٠٠ مەتر/چرکە دیاری دەکرد.
ڕیخۆڵەئەستوورە
سەرچاوەکان
پۆل:کۆئەندامی ھەرس پۆل:ئەندامەکان
ناحیەی سنونێ
ناحیەی سنونێ، (بە عەرەبی: ناحیة الشمال، بە ئینگلیزی: Sinun subdistrict) یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای شنگال لە پارێزگای نەینەوا لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی سنونێیە.
بڕیارنامەی ٦٥٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٠
ئەلێکساندرا ئیلباکیان
ئەلێکساندرا ئیلباکیان (لە دایکبووی ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨) ژنە پرۆگرامسازی کازاخییە، هەروەها ئەو دامەزرێنەری وێبسایتی سای-هەبە، لە ڕێی ئەم وێبسایتەوە بەکارهێنەر دەتوانێت دەستی بگات بە توێژینەوە زانستییەکان بەبێ ئەوەی پارە بدات و ڕەچاوی مافی لەبەرگرتنەوە بکات. بەپێی توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠١٨، ئەوا ماڵپەڕی سای-هەب بەنزیکیی زۆرینەی توێژینەوە جیهانییەکانی لە خۆ گرتووە.
پڕۆژەی سای-هەب
دواتر دەزگاکە سکاڵاکەی بردەوە، بڕیاری سزادانی ئەلێکساندرا درا بە ١٥ ملیۆن دۆلار لەبەرامبەر زیانەکانی دەزگای ئێلزڤییر. هەربۆیە بۆ ماوەیەک ناوبراو خۆ حەشاردا لە ترسی ڕادەستکردنەوەی. ئەمەش بەتایبەت بەوەی کە ماڵپەڕەکەی سکاڵای دەزگای دیکەشی لەسەر بوو.
تێڕوانین
بە تێڕوانینی ئەلێکساندرا ئەوا زانست دەبێت بکرێتە خۆڕایی. هەر بۆیە ئەو خۆی بەیەکێک لە پاڵپشتییەکانی ئۆپن ئەکسێس دەبینێت. ئەو خۆی بە چەتەیەکی بڕوادار دەبینێت، چونکە لەو بڕوایە دایە کە یاساکانی مافی لەبەرگرتنەوە وایان کردووە لە سەر ئینتەرنێت نەتواندرێت زانیاری پێویست بە خۆڕایی بڵاوبکرێتەوە. ئەو داوای لە لایەنگرانیشی کردووە کە بێنە پاڵ حیزبی چەتە بۆ جەنگان لە دژی مافی لەبەرگرتنەوە.
بیکس بێدەربێک
بیکس لە ساڵی ١٩٣١ لە تەمەنی ٢٨ ساڵیدا مرد.
کەناڵی پێنج (ئێران)
پاشخان
«پێنج تۆڕ، تۆڕەکەت» دروشمی سەرەکی ئەم تۆڕە بوو، کە ھەمیشە لە چوارچێوەی وێنەی خۆیدا بۆ ئامادەبووان دووبارە دەبووەوە. ڕەنگە ئەم تایبەتمەندییە ببێتە ھۆی ئەوەی بینەرانی تارانی زیاتر ھەست بە پەیوەندی بە تۆڕەکەیانەوە بکەن. تۆڕێک کە جگە لە پڕکردنەوەی کاتی بەتاڵی بینەران، لە بوارە جۆراوجۆرەکانی فەرھەنگی، کۆمەڵایەتی، خۆشگوزەرانی و وەرزشی و ھتد، گرنگییەکی تایبەتی بە پرسە شارییەکانی ھاووڵاتیانی تارانی دا.
گرووپەکانی گەشەپێدەر
لە ئێستادا گرووپەکانی "خێزان و منداڵ"، "زانینی ئیسلامی"، "کۆمەڵایەتی"، "تاران و ھاووڵاتی" و "فیلم و زنجیرە" لە بواری بەرنامەسازی و بەرھەمھێنانی ناوەڕۆک لە تۆڕی پەنج سیما چالاکن و پێکھاتەی سەرەکی پێکدەھێنن لە تۆڕی پەنج سیما. ئەوان دەدەن.
جگە لەم گرووپانە، دابینکردنی بەرنامە و بەڕێوەبردنەکانی تری بارەگاکانی تۆڕ، لەوانەش بەڕێوەبردن و پلاندانانی زانیاری، پلان و بەرنامە، دارایی، بەرھەمھێنان و تەکنیکی، پەخش، ئەرشیف و ھتد، لە ڕووی پێکھاتەوە گۆڕانکارییان بەسەردا نەھاتووە و بەردەوامن لە کارکردن لەگەڵ خۆیان وەسفەکانی پێشووی کارەکان.
حاجی مەکی
کارە ھونەرییەکان
حاجی مەکی ساڵی ١٩٥٣ لە شاری کەرکووک بە شانۆگەری (پێکەنین بەبێ یاسا) بۆ یەکەمین جار چووەتە سەر شانۆ. ھەر لەو ساڵەدا نواندنی (تەمسیل) «ژن بە ژن»ی پێشکەش کردووە. لە ساڵی ١٩٥٨دا گرووپی ھونەری خەباتی دامەزراندووە و لە شاری سلێمانیش ھەمان گرووپی دامەزراندووە. بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٤ فیلمێکی سینەمایی کورتی نیو سەعاتی بە ناونیشانی «ڕەھێڵە» بەرھەمھێنا، کە لە نووسینی کامەران موکری و دەرھێنانی یووسف جەرجیسی ھونەرمەند بوو. لە ساڵی ١٩٩٠ دەبێتە بەرھەمھێنەری فیلمی سینەماییی (نێرگز بووکی کوردستانە)، کە بۆ یەکەمینجار بوو زمانی کوردیی لە فیلمی سینەماییدا بەکاردبێت. لە ٥ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٩١ وەکو یەکەمین فیلمی سینەمایی کوردی چووەتە سەر شاشەی سینەماکان و ھەر ئەو ڕۆژەش کرا بە ڕۆژی سینەمایی باشووری کوردستان. لە ساڵی ١٩٦٤ فیلمێکی لەسەر کارگەی چیمەنتۆ دەرکردووە و تا ئێستاش ماوە.
بڕیارنامەی ٦٥٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٥٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی حوزەیرانی ١٩٩٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای نێونەتەوەیی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٢٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
سلاڤۆی ژیژێک
كورته‌یه‌كی گشتی له‌ ژیانی له‌ لوبلانا له‌ دایك بووه‌ له‌ پایته‌ختی سلۆڤینیا له‌ خێزانێكی چینی مام ناوه‌ند.باوكی شاره‌زایه‌كی ئابووری و فه‌رمانبه‌رێكی شاری بوو،وه‌ دایكی ژمێریار بوو له‌ ده‌زگایه‌ك كه‌ سه‌ر به‌ده‌وڵه‌ت بوو.
پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٢١ەم پۆل:نووسەرانی مارکسیست پۆل:سلاڤۆی ژیژێک پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩ پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور پۆل:فەیلەسووفانی پەروەردە پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:بیردۆزە مارکسییەکان
ڕاوچی × ڕاوچی
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:شۆنن مانگا پۆل:ئەو مانگایانەی گۆڕدراوە بۆ فیلم پۆل:مانگای ڤیز میدیا پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت پۆل:کۆمپانیای مادھاوس پۆل:ئەنیمێ و مانگای درامیی کۆمیدی پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی پۆل:ئەنیمێی ڤیز میدیا پۆل:مانگاکانی ١٩٩٨ پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ژاپۆنی لە ٢٠١١دا دەستی پێکردووە پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی فوجی پۆل:فیلمەکان بە زمانی ژاپۆنی پۆل:ئەنیمێ و مانگای ھونەری جەنگی پۆل:مانگای شوئیشا پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١١ دەستیان پێکردووە پۆل:تونامی
تریستان دۆرێم
تریستان دۆرێم نووسەری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
کیلۆگرام
سەرچاوەکان
پۆل:یەکەکانی بارستە پۆل:١٠٠٠ (ژمارە)
بەردەرکی سەرا
دروستکردن و بەکارهێنان
لە ساڵی ١٩٢٦- ١٩٢٨ لە ناو سەنتەری شاری سلێمانی دروستکراوە کە پێکھاتووە لە دوو نھۆم و ٤٣ ژوور، چەندین جار کاری چاکسازی تیادا کراوە بۆ سوود وەرگرتن لە نیشتەجێ بوون و بەڕێوبەرایەتی فەرمانگەکانی شار. پاشان تەرخانکراوە بۆ پێگەی ئیداری پۆلیس و قایمقامیەت ئێستا لەلایەن پارێزگای سلێمانی و بەڕێوبەرایەتی شۆێنەواری سلێمانی بۆ گەڕانەوەی شێوازی ڕەسەنەکەی نۆژەنکراوەتەوە بۆ مۆزەخانەیەکی میّژوویی و سیاسی و نەتەوەیی شاری سلێمانی و شانازیەکانی ڕابردووی ئەم شارەی تێدا دەپارێزێت.
ئەمڕۆ
کاتی ئێستا (کاتژمێر گرینویچ) بەرانبەر بە  کاتی کوردستان.
پۆل:کات پۆل:ڕۆژەکان پۆل:پەڕەکانی ڕوونکردنەوە
عەینەکەی سەعیدەڕەش
جوگرافیا
عەینەکەی سەعیدەڕەش لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قادرئاوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەپەعارەبی نەریمان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی عەینەکەی حەمەشاسوار لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مشکیبان.
بەڕێوەبەرایەتیی خۆراک و دەرمان ویلایەتە یەکگرتووەکان
بەڕێوەبەرایەتی خۆراک و دەرمان ویلایەتە یەکگرتووەکان (بە ئینگلیزی: Food and Drug Administration) ئۆفیسی سەرەکی بەشی تەندروستی و خزمەتگوزاری مرۆیی ئەمریکایە.
کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان
وێنۆک|لۆگۆی ژێ کاف کومەڵەی ژیانەوەی کورد یان بە کورتی کومەڵەی ژ-ک "شێوەی خوێندنەوەی: ژێ کاف" یەکەم ڕێکخراوی سیاسیی کوردی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو، کە لە ساڵی ١٩٤٢ لە مەھاباد پێکھات و لە ساڵی ١٩٤٥ بە دامەزرانی حیزبێکی نوێ کۆتایی بە ژیانی ھات.
دیکتاتۆریی ڕەزاخان
بۆ لە نێوبردنی شوێنەواری نەتەوەیی و مێژوو و کولتوری ئەم گەلانە پلانێکی داڕێژراو و درێژخایەن بەڕێوە دەچوو کە مەبەستی تواندنەوەی گەلانی غەیری فارس بوو. دەست‌تێوەردانی مێژووی کۆن و نوێ، گۆڕینی ناوی شار و گوندەکان، قەدەغە کردنی ڕێوڕەسمە نەتەوەییەکان و لەبەرکردنی جلی نەتەوەی. ھەموو بۆ ئەوەی نیشان بدرێ لە ئێراندا تاقە نەتەوەیەک ھەیە ئەوەش فارسە. بەڵام ھەستی کوردایەتی لە کوردستان و لە دڵی ھەموو کوردێکدا ئەوەندە بەھێز بوو کە سیاسەتی ڕەزاشا بۆ تواندنەوەی نەتەوەی کورد وەک ھی مستەفا کەمال لە تورکیا بە تەواوی پووچەڵ بوو.بەرامبەر بەو ھەموو زوڵم و زۆرە لە ھێندێک ناوچەی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ڕاپەڕینی عەشیرەتەکان سازبوو. وەک ڕاپەڕینی مەحموودخانی کانی‌سانان لە ناوچەی مەریوان، عەشیرەتی مەنگوڕ لە دەوروبەری مەھاباد، ڕاپەڕینی عەشیرەتەکانی جەلالی کە ھەموویان دڕندانە سەرکوت کران.
ھەل و مەرجی دامەزران
کۆمەڵە ڕیخراوێکی نھێنی بوو و ھەر لە سەرەتای دامەزراندنەوە کوردانی باشوور تێیدا بەشدار بوون و نوێنەرانی ئەوان «میرحاج ئەحمەد» لە لایەن حیزبی ھیواوە لە یەکەم کۆبوونەوەی کۆمەڵەی ژ-ک ئامادە بووە.
بڕیارنامەی ٦٥٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٥٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی تەمموزی ١٩٩٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٣١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
جامی ئەورووپای ١٩٦٣-١٩٦٤
جامی ئەورووپای ١٩٦٣-١٩٦٤ نۆیەمین وەرزی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپایە و ڕۆژی ١٨ی ئەیلوولی ١٩٦٣ یەکەمین یاری ئەنجامدراو و کۆتا یاری پاڵەوانیەتیەکە لەڕۆژی ٢٧ی ئایاری ١٩٦٤ لەیاریگای ئێرنست ھاپڵی شاری ڤیێنای نەمسا، لەنێوان یانەی ئینتەر میلان و ڕیال مەدرید ئەنجامدرا. لە ئەنجامدا ئینتەر میلان توانی بە ئەنجامی ٣-١ بەسەر ڕیال مەدریدی ڕکابەری سەربکەوێت و ببێتە ھەڵگری نازناوی ئەم وەرزە.
میرزا مەحموودخانی ئیحتیشاموسسەلتەنە
بیرەوەری
کاتێک شا و دەست و پێوەندەکانی، خۆیان ئامادەی دوویەمین سەفەری ئەورووپا دەکرد، میرزا مەحموودخان کە وەزیری موختاری ئێران بوو لە بەرلین، بەم جۆرە بیرەوەرییەکانی ئەم سەفەرەی شا دەگێڕێتەوە:
فاتکە
فاتکە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جەیمی مارچی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:دەرهێنەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:خەڵکی نۆکسڤیل، تێنێسی پۆل:دەرھێنەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئیتاڵی پۆل:فەنیمەیشن
تێری لۆید
ھەڵەبجە
ڕاپۆرتەکانی تێری للۆید، کە ئەوترێ یەکەم ڕۆژنامەنوس بوو بچێتە هەڵەبجەەوە، یەکێ لە کارە ھەرە بەناوبانگەکانی بوو.
مۆتۆری سووتانی ناوەکی
چۆنیەتی کارکردن
بزوێنەرە سوتانە ناوەکیەکان بە زۆری پشت دەبەستن بە کارلێکی سووتانی سووتەمەنی کە ئەمەویشیان کارلێکێکی کیمیایی گەرمی دەرە ، لە گەڵ مادەیەکی ئۆکسێنەر کە بە زۆری ئۆکسجینی ناو ھەوا بەکاردەھێنرێت ، ھەندێ جاریش ئۆکسیدی نیترۆز بەکار دەھێنرێت.
سۆمەر
بنەڕەتی سوومەرییەکان و ڕێگەی ھاتنیان بۆ باشووری عێراق ھەرچۆنێک بێت بێگومان ئەوان بەشدارییەکی کارایان ھەبووە لە دروستکردن و گەشەدان بەژیاری عێراق لەھەزارەی سێیەمی پێش زاییندا و مۆرکێکی تایبەتیان بۆ زیاد کردوە تا ئاستێک دەدرێتەوە پاڵ ئەوان و بەناوی ئەوانەوە نووسراوە ھەرچەندە ئەو ژیارانەی لەعێراقی کۆندا دامەزراون بەتەنھا بەرھەمی سوومەرییەکان نەبوون بەڵکوو ھەموو ئەوھۆزانەی لەم بەشەی جیھاندا سەقام گیر بوون بەشدار بوون لە پێکھێنان و گەشەسەندندا چ فوراتە یەکەمینییەکان بن یان ھۆزە عەڕەبییە کۆنەکان یان ھۆزە سوومەرییەکان یان جگە لەوان تا ئاستێک ناتوانین ژیاری سوومەری یان ئەکەدی لەڕەگەزە ژیارییەکانی دیکە جیا بکەینەوە.
شێوەی نیزامی دەسەڵات
ئەو بیروباوەڕ ئایینیانەی کەلەماوە یەکەمینەکاندا بەسەر وڵاتدا زاڵ بوون ئاماژە بەوە دەدەن خەڵک بڕوایان وابووەخوداوەندەکان مرۆڤیان بۆ خزمەتی ئەوان دروست کردووەوھەموو دیمەن ودیاردە سروشتییەکانیش بەپێی خواستی خوداوەندەکان ڕێ دەبڕن، بۆیە متمانەی ڕەھایان دەدا بەوەی ڕۆڵی نێوەندی دەبینی لەنێوان ئەوانوخوداوەندەکاندا ئەوانەش کاھینەکان بوون ئەمەیان دەکرد تاخوداوەندەکان ڕازی بکەنولەتوڕەییوسزای خوداوەندەکان دوور بن، لەم دیدگایەوە ئەگەری زۆر ھەیە یەکەمین ئەو فەرمانڕەوایانەی کەکارگێڕی مەرکەزی شارو گوندەکانیان گرتووەتە دەست لە چینی کاھینەکان بوبن.
پوختەی ڕای جاکوبسون ئەوەیە دەسەڵاتی باڵا لەکۆنترین شارە سۆمەرییەکاندا لەسەردەمی نیمچە نووسیندا بەدەستی دوو ئەنجومەن بوو یەکەمیان ئەنجومەنی پیران یان بەتەمەنانی شارلەوانەیە سەرۆک خێزانوبنەماڵەکانی شار بگرنەوە، ئەنجومەنی دووەم ھەموو ھاووڵاتیانی شار بەژنانیشەوە لەخۆ دەگرێت، ئەو دوو ئەنجومەنە بۆ بڕیاردانی پێویست لەکاتی کتوپڕوباری پێویست بەبڕیاری یەکلاکەرەوە بۆ ڕێکخستنی ژیانی شار یەکسان بوون، ھەموو ھاووڵاتییەک مافی ھەبوو لەو کۆڕانەدا قسە بکات بەڵام دەبوو ھەندێکیان ڕای تایبەتیان ھەبێت بەتەمەنەکانیان یان ئەوانەیان کەقەڵەمڕەویان فراوانە، مشتومڕی ناو کۆڕیش بەدەوام دەبوو تادەگەیشتنە بڕیارێکی کۆتاییویەکدەنگ.
لایەنی سەربازی
سەرەڕای ئەمانەش سەربازان خەنجەرو شمشێریان پێ بوو، سەبارەت بەگالیسکە جەنگییەکان چوار ئاژەڵ لەیەک ڕیزدا ڕایان دەکێشا زیاتر لەیەک جەنگاوەریان لەسەربوو ڕموشمشێری کەوانەییان ھەبوو پێشەوەی گالیسکەکە بەبەربەستێک بۆ ڕێگرتن لەلێدانەکانی دوژمن دەپارێزرا.
شاری سۆمەری
دەکرێت بڵێین زۆربەی شارە شوێنەوارییەکانی بەشی باشووری عێراق شاری دەرکەوتووی سەردەمی دەرکەوتنی بنەماڵەکان دەبوون جگە لەھەندێک شاری کەم کەلەبنەڕەتدا لەسەردەمەکانی دواتردا دەرکەوتن وەک شاری ئەکەد، سەبارەت بەڕووبەری شارەکانوزەوییەکانیان وژمارەی دانیشتووانیان ڕاجیاوازی ھەیەوسەختە ژمارەیەکی وردودروستمان پێبێت، دەکرێت بگونجێت لەگەڵ شارە بچووکەکانی ئێستای عێراقدا بەراوردیان بکەین.
ھونەری ھەڵکۆڵین
شوێنەوارە دۆزاروەکانی گۆڕستانی پاشایەتی ئوور نموونەی گرانبەھای ھونەری ھەڵکۆڵینو ھونەرەکانی دیکەی ئەوماوەش دەنوێنن، چەندین کتێب لەسەر ئەوگۆڕستانانەوشوێنەوارە دۆزراوەکانی نووسراون بەمەبەستی ڕاڤەی بوونیانوشێوەی بەخاکسپاردنی مردووان تێیدا وەھەرشتێک بکرێت بەھۆیەوە تیشک بخەینە سەر بیڕوباوەڕە ئایینەیەکانونیزامی موڵکییەت لەوسەردەمانەدا، گومان دەبرێت ئەو گۆڕستانە سەرەکییەی کە شوێنەگرانبەھاکانی لەخۆ گرتووە بگەڕێتەوە بۆ سەردەمی سێیەمی دەرکەوتنی بنەماڵەکان، لەگۆڕستانەکەدا جگە لەکەسە نێردراوەکان ژمارەیەک شوێنەکەوتەوچوار دەورەی پاشاوژمارەیەک ئاژەڵوعارەبانەو برێک خشڵ دۆزراونەتەوە. ئەو گۆڕستانە ڕاڤەی ئەوە دەکات نێردراوەکە یەکێک لەفەرمانڕەوایان پاشاکان بووە ئەوانی دیکەش شوێنکەوتەوچواردەورەکانی بوون کەلەکاتی مردنیدا لەگەڵیدا نێژراون، لەنێو پارچە دۆزراوە نایابەکانی ئەو گۆڕستانەدا چەند خەنجەرێکی زێڕینوئاڵای ئووروکڵاوەی زێڕینودوو قیسارەی زێڕین کەھەرییەکەیان کۆتایییەکەی سەری مانگایەکە کەبەزێری پوخت دروست کراوە، لەگەڵ چەندین خشڵوپێناوی ڕازاندنەوەدا.
سیمپسۆنەکان
سیمپسۆنەکان ناوی کارتۆنێکی ئەمریکاییە کە نووسراوەی مەت گرەینینگە و لە کەناڵی فۆکسەوە پیشان دەدرێ. ئەم کارتۆنە بۆ یەکەمین جار لە ساڵی ١٩٨٩دا پیشان درا و تا ئێستەش ھەر لە سەر شاشەی تەلەفزیۆنە. چیرۆکی کارتۆنەکە لە شارێکی خەیاڵیدا بە ناوی سپرینگفیڵد دەچێتە پێش. بنەماڵەی سیمسۆن کە کەسایەتییە سەرەکییەکانی ئەم کارتۆنەن لە چینی ناوەڕاستی کۆمەڵگان.
لەیلا حاتەمی
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی پۆل:باشترین خانمەکتەران لە وەرگری خەڵاتی ورچی زیو
یووسف
پۆل:کەسایەتییەکانی ناو کتێبی پەیدابوون
ھێرمان ھێسە
ھێرمان ھێسە (بە ئەڵمانی: Hermann Hesse)، (٢ی تەمووزی ١٨٧٧ لە کالف، ئیمپراتۆریەتیی ئاڵمانی - ٩ی ئابی ١٩٦٢ لە مونتانیۆلا، سویس) شاعیر، ڕۆماننووس، و نیگارکێشی ئاڵمانیایی-سویسی بوو کە ساڵی ١٩٤٦ بوو بە وەرگری خەڵاتی نۆبڵ لە وێژەدا. ناسراوترین کارەکانی بریتین لە دێمیان، گورگی ڕووتەڵان، سیدارتا، و گەمەی گلێرەی شووشەیی کە ھەرکامێکیان سەرنجی گەڕانەوەی تاکەکەسانە بۆ ڕەسەنایەتی، خۆناسین و ڕۆحانیەت دەدات.
ساموێل بێکیت
بیکێت و شانۆنامە بەناوبانگەکە
شانۆنامەی (لە چاوەڕوانی گۆدۆدا) یەکێکە لە بەناوبانگترین شانۆنامەکانی جیھان، کە بیکێت نووسەرەکەیەتی، بەھۆی ئەم شانۆنامەیەشەوە ناوبانگێکی زۆری دەرکرد، کە بۆ یەکەمین جار و لە ساڵی ١٩٥٣ لە ھۆڵی شانۆیی (بابیلۆن) لە پاریس نمایشکرا. بیکێت سەبارەت بە نوسینی شانۆنامەکە دەڵێت: لە ماوەی چوار مانگ و بە قەڵەمێکی ڕەسساس و لەسەر یەکێک لە تێنووسەکانی قوتابخانە نووسیم.
تۆڕی پەروەردە (ئێران)
گرووپی ڕاھێنانی فەرمی
ئەم گرووپە کەرەستەی خولی سەرەتایی، ناوەندی و ئامادەیی ئێرانی لە شێوەی فێرکردنی مامۆستا، ئەنیمەیشن، پێشبڕکێی تەلەڤیزیۆنی و دۆکیۆمێنتاری زانستی وانە دەڵێنەوە. ھەروەھا پەخشکردنی بەرنامەکانی پەیوەست بە ڕاھێنانی مامۆستایان لە کارنامەی ئەم گرووپەدایە. بەرھەمەکانی ئەم گرووپە لە شەش بەشیدا بەرھەم دەھێنرێن کە بریتین لە خوێندنی سەرەتایی، ناوەندی، خوێندنی ناوەندی تیۆری، خوێندنی ناوەندی تەکنیکی و پیشەیی، پەروەردەی پێش زانکۆ و ڕاھێنانی مامۆستا. بەرنامەکانی ئەم گرووپە ھەموو ڕۆژێک لە کاتژمێر ٨:٠٠ بۆ ٩:٣٠ بەیانی و لە کاتژمێر ١٥:٣٠ بۆ ٢٠:٣٠ ئێوارە بە شێوەی کەناڵی ڕۆش پەخش دەکرێن.
بارستەی شلۆق
سەرچاوە
پۆل:تەکنۆلۆژیای ناوکی پۆل:بارستە
تویوورەلجەننە
ئەکتەرەکانی کەناڵ
١٨_١١_١٩٧٩ لە دایکبووە..منداله كانى:
پەستانی دەڵاندن
پەستانی دەڵاندن یان پەستانی ئۆزمۆزی (ئینگلیزی: Osmotic pressure) ئەو پەستانە دەرەکییەیە، کە بۆ وەستاندنی کردەی دەڵاندن پێویستە.
سانتی-
سانتی پێشگرێکی سیستەمی نێونەتەوەییی یەکەکانە کە لەگەڵ ١٠-٢ یا ٠/٠١ بەرابەرە. نیشانی ئەم پێشگرە پیتی cیە.
بڕیارنامەی ٦٦٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان
مێروولە
سەرچاوەکان
پۆل:مێرووەکان
ڕۆژوو
کاتی ڕۆژوو
کاتەکانی ڕۆژوو کۆمەڵێک کاتی دیاریکراوی زاندراون کە لەلایەن شەرعەوە داندراون، ئەمانە لەخۆدەگرێت: کاتی هاتنی مانگی رەمەزان و تەوابوونی، سەرەتای ڕۆژوو گرتن و کاتی ڕۆژوو شکاندن، کاتی پارشێو، کاتی ڕۆژوو شکاندن، کاتی گرتنەوەی ڕۆژووە لەدەست چووەکان، و ئەو کاتانەی ڕۆژوو تێیاندا دروست نییە. ڕۆژ کاتی کردەیی ڕۆژوو گرتنە، بە هەڵهانتی شەبەق دەست پێ دەکات و بە ئاوابوونی خۆر کۆتایی دێت. مانگی رەمەزان لەگەڵ هاتنی مانگی رەمەزان لە ڕۆژژمێری کۆچیدا دەست پێ دەکات، بە دوو شێواز: بەبینینی مانگی نوێ یاخود بە تەواوبوونی سی ڕۆژ لەمانگی پێشوودا. پێغەمبەر دەڵێت: ڕۆژووی رەمەزان دەست پێ مەکەن تاوەکوو مانگی یەک شەوە نەبینن، و مەیکەن بەجەژن تاوەکوو مانگی نوی دەبینن، ئەگەر بەهەر هۆکارێک مانگ دەرنەکەوت ئەوا سی ڕۆژ تەواو بکەن.
باشیەکانی ڕۆژوو گرتن
فەزڵی ڕەمەزان ڕۆژووی ڕەمەزان ئەرکە لەسەر موسڵمانان وەک لە قورئاندا ھاتووە: . واتە: ئێوە ڕۆژووتان لەسەر نوسراوە وەک چۆن لەسەر ئەوانەی پێش خۆتان نوسرا بوو.
دەربارەی زانستەکانی ڕۆژوو
پێغەمبەر ئەفەرموێت؛ (.
ئەرکانەکانی ڕۆژوو
ڕۆژوو یەک بنەمای ھەیە کە ئەویش وازھێنانە لە خواردنەکان، بەڵام لە مەزھەبی مالکیدا دوو بنەمای ھەیە یەکەمیان وازھێنان لە خواردنەکان و دووەمیان نیەتە، و ھەندێکیان ئەڵێن نیەت مەرجە. ==مەرجەکانی ڕۆژوو لەسەربوون == بۆ پیاوچاکان چەند مەرجێکی تری ھەیە, وەک پاراستنی چاو لەوەی خوا قەدەغەی کردووە، وپاراستنی زمان لە زەم و پوختان و درۆکردن و وپاراستنی گوێ لە شتە قەدەغە کراوەکان.
بەتاڵبوونەوەی ڕۆژوو
لە ئیسلامدا ڕۆژوو بەتاڵ دەبێتەوە بە ئەنجامدانی یەکێک لەمانەی خوارەوە:
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژوو لە ئیسلام پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:ڕەمەزان
ئەسعەد مەحوی
سەرەتای ژیان
لە ساڵی ١٩١٥ بۆ خوێندنی فەرمی و حکوومی لە قوتابخانەی «أعدادي» سلێمانی وەرگیراوە. لە کاتی بەرپابوونی جەنگی جیھانیی یەکەم و لەو ساتەی بەریتانیا عێراقی داگیرکرد و ڕووی کردە کوردستان، ئەسعەد مەحویش وازی لە قوتابخانەی ئەعدادی ھێنا و ڕێچکەی خوێندنی ئایینی باوانی گرت.
مردن
ئەسعەد لە ڕۆژی ٢٥ی نیسانی ١٩٧٦ لە سلێمانی کۆجی دوایی کرد و لە گۆڕستانی کردی سەیوان نێژرا.
بەرھەمەکان
لە بواری زانستی ئەم بەرھەمانەی ھەیە و کاتی خۆی چاپی کردوون:
ئۆتۆچاتس
ئۆتۆچاتس شارێکی ویلایەتی لیکا-سێنیی کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٠٬١٠٢ کەس بووە.
عوزەیر
ئارامگەی عوزەیر لە پارێزگای عەممارەیە لە عێراق.
کلێجە
کلێجە یان کلێنچکە‏ ئێسکێکی سێگۆشە، دەکەوێتە بەشی ئاخری بڕبڕاگە لە ژێر سێبەندەدا، لە ٣-٤ مۆرە پێک ھاتووە کە پێک لکاون. ئەم ئێسکە بەشێکە لە ئێسکی لەگەنە.
زەکات
زەکات و ئالوبێتی پێغەمبەر
خێر زەکات) نابێت بۆ ئال بێتی پێغەمبەر محەمەد کە چەندین فەرموودە لەسەر ئەمە هاتووە، کە پێغەمبەر پرسیویەتی بۆ خواردنێک ئەگەر وتبێتیان دیاریە لیی خواردووە بەڵام ئەگەر وتبێتیان خێرە لێی نەخواردووە.
پڕۆگرامی ئۆریجن
تایبەتمەندیەکان
چەند تاوانامەندیەکی ئەم بەرنامەیە بریتین لە:
ماونت گەمبیێر
ماونت گەمبیێر شارێکە لە ویلایەتی ئوسترالیای باشووری وڵاتی ئوسترالیا، ئەم شارە دووهەم شاری پڕدانیشتووی ویلایەتەکەیە و دانیشتوانەکەی بریتین لە ٢٥،١٩٩ کەس. شارەکە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ویلاتەکە دایە و تەنیا ١٧ کیلۆمەتر لە دەستپێکی ویلایەتی ڤیکتۆریا دوورە.لە باکووری ڕۆژاوای دا و بە دووری ٤٥٠ کیلۆمەتر دەگاتە ناوەندی ویلایەتەکە واتا شاری ئەدێلاید.
قەڵاگە
جوگرافیا
قەڵاگە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شیوەباز و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەروارەی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بەلەکجاڕ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کارێزەی ڕەبات.
کۆتر
وێنۆک|کۆترە کێویلکە
جامی ئەورووپای ١٩٧٤-١٩٧٥
جامی ئەورووپای ١٩٧٤–١٩٧٥ بیستەمین وەرزی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپایە و ڕۆژی ١٨ی ئەیلوولی ١٩٧٤ یەکەمین یاری ئەنجامدراو و کۆتا یاری پاڵەوانییەتییەکە لەڕۆژی ٢٨ی ئایاری ١٩٧٥ لەیاریگای پارک دی پرێنسی شاری پاریسی فەڕەنسا، لەنێوان یانەی بایەرن میونخ و لیدز یوناتید ئەنجامدرا. لە ئەنجامدا بایەرن میونخ توانی بە ئەنجامی ٢–٠ بەسەر لیدز یوناتیدی ڕکابەری سەربکەوێت و ببێتە ھەڵگری نازناوی ئەم وەرزە.
ئوبونتو
واتای ئوبونتو
ئوبونتو کە بە شێوەی (oo-BOON-too) دەبێژرێ، وشەیەکی کۆنی ئەفریقییە و واتە: (مرۆڤایەتی بەرامبەر بە کەسانی تر Humantity to others)، یان: (من ئەوەم کە ھەم چونکوو ھەموومان ئەوەین کە ھەین I am what I am because of who we all are).
زەکەریا
لەئیسلامدا
زەکەریا لە ئایینی ئیسلامدا، یەکێکە لە پێغەمبەرانی خودا و یەکێک لە پێغەمبەر و کاهینانی نەتەوەی بەنی ئیسرائیل بووە. مێردی خاتوو (ئەلیشا) و باوکی پێغەمبەری خودا (یەحیا)یە. زەکەریا کۆتا پێغەمبەری کوژراوە. بە دەستی سووپای فەریسییەکان لە ناو دار ێکدا کراوەتە دوو لەتەوە. زەکەریا لە ئایینی ئیسلامدا (١٥٠) ساڵ ژیاوە. زەکەریا لە قورئاندا [٧] جار ناوی هاتووە.
حەج
وحەج پێویستە لەسەر ھەر موسڵمانێک لە تواناییدا بێت وەک لە قورئاندا ھاتووە ﴿وَأَذِّن فِی النَّاسِ بِالْحَجِّ یَأْتُوکَ رِجَالا وَعَلَی کُلِّ ضَامِرٍ یَأْتِینَ مِن کُلِّ فَجٍّ عَمِیقٍ (٢٧)﴾، واتە: وە جاڕ بدە بە ناو خەڵکیدا بابێن بۆ حەج، ئەوانیش بە پیادە بەدەم بانگەوازەکەتەوە، یان بە سواری (ئەو وشترانەی کە دووری ماوەکە) لاوازی کردوون و لە ھەموو ڕێگەیەکی دوورەوە ھەر دێن... وحەج تەنھا یەک جار پیویستە لە تەمەندا بەجێبھێنرت و موسڵمانان لەو باوەڕەدان کە حەج سودێکی ڕۆحی زۆر و فەزڵی گەورەی ھەیە.
نزار قەبانی
ھاوسەرگیری
دووەم ھاوسەرگیری نزار لەگەڵ خانمێکی عێراقی بوو بەناوی بەلقیس ئەلراوی، کە مامۆستای قوتابخانە بوو. بوون بە خاوەنی کچ و کوڕێک بە ناوەکانی زەینەب و عومەر. لە ١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨١ لەمیانەی شەڕیی ناوخۆی لوبنان، بەلقیس لەکاتی تەقینەوەیەک لە باڵیۆزخانەی بەغدا لە بەیرووت دەکوژرێت. مردنی بەلقیس کاریگەری دەروونی خستە سەر نزار. بەھۆی ئەم ڕووداوەوە شیعرە بەناوبانگەکەی لەسەر بەلقیس بڵاوکردەوە، کە دەنگدانەوەیەکی زۆری ھەبوو. لەم شیعرەیدا نزار لۆمەی ھەموو جیھانی عەرەبی کرد لەسەر ئەم ڕووداوە.
ئیمپراتۆر ھویزۆنگی سۆنگ
وێنۆک ئیمپراتۆر ھویزۆنگی سۆنگ ھەشتەم ئیمپراتۆری ئیمپراتۆریەتی سۆنگ بوو، یانزەم کوڕی ئیمپراتۆر شینگزۆنگ بووە، لە ساڵی ١١٠٠ بووەتە ئیمپراتۆر، ئیمپراتۆر ھویزۆنگ لە خۆشنووسیدا ناوبانگێکی کاریگەری ھەبووە، لە ١١٢٦ کاتێک چورچیەکان - ئیمپراتۆریەتی جین ھێرشیان کردە سەر ئیمپراتۆریەتی سۆنگ و لە داگیرکاری دابوو ئیمپراتۆر ھویزۆنگ، فەرمانڕەوایەتی بەجێھێشت بۆ کوڕەکەی کوڕەکەی ژاوۆ ھوان نازاناوی ئیمپراتۆری وەرگرت و خۆشی ناونیشانی شانازی بۆ ماویەوە وەک (تایشانگ ھوانگ:: "ئیمپراتۆری خانەنشین بوو") ساڵی دواتر پایتەختی سۆنگ کەوتە دەست ئیمپراتۆریەتی جین، لە ١١٢٨ خێزانی شاھانەی سۆنگ واتا ئیمپراتۆر ھویزۆنگ و ئیمپراتۆر چینزۆنگ و تەواوی خێزانی شاھانە وەک بارمتە برانە پایتەختی ئیمپراتۆریەتی جین.
ئاماژەی زیاتر
پۆل:لەدایکبووانی ١٠٨٢ پۆل:مردووانی ١١٣٥ پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١١یەم پۆل:ئیمپراتۆرەکانی باکووری سۆنگ پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١٢یەم پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ پۆل:یاریزانانی گوچین پۆل:مۆسیقاژەنەکانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ پۆل:خەڵکی کایفێنگ پۆل:وێنەکێشەکانی ھێنان پۆل:مۆسیقاژەنەکان لە ھێنان پۆل:مامۆستا چینییەکانی پێشکەشکردنی چای پۆل:مۆسیقاژەنەکانی ئیمپراتۆریەتی جین (١١١٥-١٢٣٤) پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١١یەم پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٢یەم پۆل:وێنەکێشە چینییەکان لە وێنەی باڵندە پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٢یەم پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ
قەزای شارباژێڕ
ناو
ناوی (شارباژێڕ)تەنھا لەم پێنجەسەد ساڵەی ڕابردوودا لە تۆمارەکاندا ناوی ھاتووە، و تەنھا لەسەردەمی میرنشینی بابان و عوسمانییەکاندا ناوەکە بە شێوەی (شھربازاڕ) تۆمارکراوە و ئەم شێوازە تۆمارکردنەش ھەتا ئێستا لە ڕەگەزنامە و ناسنامەی باری کەسێتی دا ھەر دەنووسرێت (شھربازار) و لە زاری خەڵکی ناوچەکەشەوە ھەر بە شێوەی (شارباژێڕ) گۆ دەکرێت. جێی ئاماژەیە ئەم ناوە لە زمانی تورکی عوسمانیشدا ھەر بەمانای شوێنی بازارکردن دێت، لەبەرئەوە تورکەکان کێشەیەکیان نەبووە لە تۆمارکردنی ناوەکە بە شێوەیەک کە نزیکە لە ناوی شارباژێڕەوە و بە (شھربازار/شھرپازار) تۆماریان کردووە، و بۆ دەوڵەتی سەفەویش ئەم ناوە شێوەیەکی فارسی داوە و کێشەی لەگەڵ نەبووە، و دواتریش دەوڵەتە یەک لەدوای یەکەکانی عێراقیش (شھربازار)ەکەیان لە کوردییە ڕەسەنەکەی (شارباژێڕ) پێ باشتربووە و تا ئێستاش ھەر لە تۆمارە فەرمییەکاندا بەو شێوەیە تۆماری دەکەن.
سەردەمی عوسمانی
قەزای شارباژێڕ وەک خۆی مایەوە و ناوەندەکەشی شارەدێی سیتەک بوو، ھەر ناحیەی ماوەتی ھەبوو. وێنۆک|450px|ناوەڕاست|نەخشەی سنجاغی(پارێزگا) سلێمانی لە ساڵی ١٩١٢دا
سەردەمی ئینگلیز و پاشایەتی
حکومەت لەم قۆناغەدا سەرلەنوێ قەزای پشدەری ھێنایە کایەوە بە دابڕانی لە قەزای شارباژێڕ. لە پڕۆسەی سەرژمێری ساڵی ١٩٤٧دا زانیاری ورد و تایبەت بە ڕەوشی کارگێڕی لیواکانی عێراق تۆمارکرا، وەکو یەکە کارگێڕییەکان، ڕووبەر و دانیشتوانەکەی، ئەمە لەلایەک و لەلایەکیترەوە پێویستی یەکە کارگێڕییەکان لە دوای تەواو بوونی پرۆسەی یەکلاکردنەوەی مافی زەوییەکانی ھەریەک لەلایەن فەرمانگەکانی تەسوییەوە کێشرا. وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٤٧دا
فەرمانگەی تۆماری دانیشتوان (نفوس دائرەسی)
ئەم فەرمانگەیە لە سەرەتاوە پەرەی پێدراوە، ھەربۆیە دەبینین لەساڵی ١٣٠٨ک/١٨٩٠ز ئەوا (عارف بەگ) دەبێتە بەپرسی ئەم کارە و (عەلی ئەفەندی)ش دەبێتە نووسەری فەرمانگەی ناسنامە، دواتریش (عەبدولکەریم ئاغا) دەبێتە بەرپرسی ئەم فەرمانگەیە و (کانەبی عارف بەگ)یش دەبێتە فەرمانبەر لەم فەرمانگەیە. ئەم دوانە لە خزمەتکردن بەردەوام دەبن، لەبەرئەوەی بەپێی ساڵنامەی ساڵی ١٣١٢ک/١٨٩٤ز ھەمان ئەو ناوانەن کەلەم فەرمانگەیەدا کاردەکەن. ھەروەھا لەساڵانی ١٣٢٥ک/١٩٠٧زدا (عارف ئەفەندی) وەکو فەرمانبەر کار دەکات و (مەحمود ئەفەندی)ش وەکو نووسەر. ھەر ئەم فەرمانبەرانە بەردەوام دەبن لەکارەکانیان تاکو ساڵی ١٣٣٠ک/ ١٩١٢ز، لەبەرئەوەی بەپێی ساڵنامەی ١٣٣٠ک/١٩١٢ز. ئەوا ھەمان ئەو فەرمانبەرانەلەم فەرمانگەیەکاردەکەن. ئەگەرچی لەبەڵگەنامەیەکی عوسمانیدا ئاماژە بۆ ئەوەدەکات (عارف ئەفەندی) لە ساڵی ١٣٣٠ک/١٩١١ز. بەھۆی ھەندێ کردەوەی نەشیاو (گەندەڵی) لەپۆستەکەیدا دوور خراوەتەوە.
ناحیەی سیتەک
لە ٣٥ گوند پێکھاتووە.
یاری کۆتایی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٢
یاری کۆتایی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٢ کە زیاتر بە یاری کۆتایی یۆرۆی ٢٠١٢ ناسراوترە، یاری ژمارە ٣١ی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٢ یە و ڕۆژی ١ی تەممووزی ٢٠١٢ و ئۆڵۆمپیی کیێڤی پایتەختی ئوکراینای بۆ دیاریکرا. تێیدا هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا بوو بە پاڵەوان. و یەکەم هەڵبژاردە بوو کەتوانی دوو نازناوی یۆرۆی یەک لەدوای یەک بەدەست بهێنێت دوای بردنەوی لە هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا بە ئەنجامی ١-٠ لە یۆرۆی ٢٠٠٨ و بردنەوەی لە ئیتاڵیا بەئەنجامێکی چاوەڕوانکراو ٤-٠ لە یۆرۆی ٢٠١٢. یەکەم هەڵمژاردە بوو کەتوانی سێ نازناوی یەک لەدوای یەک بباتەوە کە یۆرۆی ٢٠٠٨ و جامی جیهانی فیفای ٢٠١٠ و یۆرۆی ٢٠١٢ن.
پوختە
بەدەستپێکردنی گێمی ڕاهێنەران هەڵبژاردەی ئیسپانیا زیاتر هێرشی کرد و دوای ئەنجامدانی هەر سێ گۆڕانکارییەکی ئیتاڵیا و گۆڕینی ریکاردۆ مۆنتۆلیڤۆ و دانانی تیاگۆ مۆتا لەجێگای، بەڵام پاش ٥ خولەک یاریکردنی مۆتا تووشی پێکان هات یاریگای بەجێهێشت و هەڵبژاردەی ئیتاڵیا لە خولەکی ٦٢ بەدواوە بە ١٠ یاریزان یاری دەکرد. لەدوای ٩ خولەک لەهاتنەنێو یاریگا و لە ٨٤مین خولەکی یاریدا فێرناندۆ تۆرێس گۆڵی سێیەمی بۆ هەڵبژاردەکەی تۆمارکرد و بەدەستهێنانی نازناوەکەی مسۆگەر کرد بۆ هەڵبژاردەکەی. لەدوای تەنها خولەکێک لەهاتنەنێو یاریگاوەلە ڕێگەی تۆرێسەوە خوان ماتا لەخولەکی ٨٨ گۆڵی چوارەمی تۆمارکرد و ئیسپانیای لەبەدەستهێنانی جامەکە دڵنیاکردەوە.
ئامارەکان
پۆل:وەرزشی کیێڤ پۆل:جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢
کۆم
وێنۆک|کۆم لە ژن و پیاودا تریزه یان  کۆم بەشی کۆتایی کۆئەندامی ھەرسە، ئەو شوێنی دەرچوونی خۆراکەکان و مەوادە میتابۆلیکەکانی پێکھاتە لە لەش دایە. بەشێک لە کۆم لە ناو پێستدا دیارە کە پێی دەڵێن "کونی قنگ". نەخۆشینێکی تایبەت بە کۆم کە تووشبووی زۆری ھەیە لە جیھاندا نەخۆشی ھێمۆڕۆییدە.
جاترە
مێژوو
وێنۆک|گوڵی جاترە جاترە لە ناوچەی دەریای ناوەڕاست ەوە هاتوە. جاترەی کێوی لە شامدا گەشە دەکات، کە لەوانەیە یەکەم جار لەوێدا گەشەی کردبێت. میسرییە دێرینەکان تامی بەکاردەهێنن بۆ تەرمباران. یۆنانییە دێرینەکان لە حەوزەکانیان بەکاریان دەهێنا و وەک بخوور لە پەرستگاکانیان سووتاندیان، باوەڕیان وابوو سەرچاوەی بوێرییە. بڵاوبوونەوەی جاترە لە سەرتاسەری ئەورووپا بەھۆی ڕۆمانییەکانەوە بوو، چونکە بەکاریان ھێنا بۆ پاککردنەوەی ژوورەکانیان و "بەخشینی تامێکی بۆنی بۆ شەکر و شەراب". لە سەدەکانی ناوەڕاستی ئەورووپا، گیایەکە لەژێر پێخەفەکاندا دانرابوو بۆ یارمەتیدانی خەو و خۆپاراستن لە خەونە ترسناکەکان. لەو ماوەیەدا، ژنان زۆرجار دیارییان بە سوارەکان و جەنگاوەران دەبەخشێت کە گەڵای جاترەیان تێدابوو، چونکە باوەڕدەکرا بوێری بۆ خاوەنەکە ببەخشێت. هەروەها وەک بخوور بەکاردەهێنرا و لەسەر سندوقەکان دادەنرا لە کاتی مەراسیمەکاندا، چونکە وا پێشبینی کرابوو بۆ دڵنیابوون لە هاتنە ناو ژیانی داهاتوو.
دووشەممە
دووشەممە سێھەمین ڕۆژی ھەفتە (ڕۆژژمێری کوردی). تێیدا موسڵمانان بە ڕۆژوو دەبن وەکو چۆن پێشەوایان پێغەمبەری ئیسلام تێیدا بەڕۆژوو بوو لەگەڵ ڕۆژانی پێنجشەممە بەڕۆژوو دەبوو.
سێشەممە
پۆل:ئاریز پۆل:ڕۆژەکانی ھەفتە پۆل:سێشەممە
قەڵای شێخ ڕەشید
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
چاپەمەنیی مانگ
بەستەری دەرەکی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چاپەمەنییە کوردییەکان
چوارشەممە
چوارشەممە پێنجەمین ڕۆژی ھەفتە (ڕۆژژمێری کوردی).بەڵام بەپێی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی بۆ ستانداردکردن (ISO) و ڕۆژژمێری گریگۆری، چوارشەممە سێیەم ڕۆژی هەفتەیە. ناوی ڕۆژەکە لە وشەکانی چوار و شەممە هاتووە.
لیو سانجیێ
لیو سانجیێ گۆرانیبێژێکی چینی بەناوبانگ بووە، کچی خێزانی لیو بووە بەناوی ڕاستەقینەی لیو شانھوا، بەگوێرەی سەرچاوەکان لیو کەسێکی ئەفسانەییە بۆ خەڵکی ژوانگ و گۆرانی و میلۆدییەکانی ھەست کاریگەرییەکی گەورەی ھەبووە لەناو خەڵک سەرەتاترین چیرۆکی لیو لە سەردەمی باشووری سۆنگ (١١٢٧-١٢٧٩) دەدۆزرێتەوە، زۆر ئەفسانە و گۆرانی فلکلۆری دەربارەی ئەو بنیادنراوە لە ئیمپراتۆریەتی مینگ (١٣٦٨-١٦٤٤) و ئیمپراتۆریەتی چینگ (١٦٤٤-١٩١١) لیو سانجیێ وەک کەسێکی سادە لە ساڵی ٧٠٩ لە ژوانگ لەدایکبووە، گۆرانی و ئاوازەکانی کاریگەرییەکی قوڵیان ھەبووە لەناو ناخی خەڵکی سەردەمی خۆی بۆیە پێی ئەوترا (歌仙، پەری گۆرانی وتن) لیو پێشووتر لە ناوچەکانی دەوروبەری خۆی فێری گۆرانی وتن بووە، زۆربەی خەڵکی ناوچەی لە گۆرانی وتن پێشبرکێیان لەگەڵیدا کردووە ھەرچۆنێک بێت وا دەردەکەوێت بەھرەکەی بەخیلی پێبردرابێت لەلایەن چەن کەسانێکی ناوچەکە، کەوایکردووە تەمەنی کورتتر بکات وا ھەوڵدراوە بکرێتە کۆیلە لەلایەن کەسانێک و بەرتیل بە ئەفسەرانی ناوچەکە بدەن بۆ ئەمە و کە لیو ئەمەی ڕەتکردۆتەوە، ئەمەو چەندین چیرۆکی تری لیو سانجیێ لەبەر خۆشەویستی خەڵکەکە بۆی چیرۆکەکانی لەناو خەڵکی ناوچەکەی خۆیدا ماوەتەوە بۆ سەدەھا ساڵ.
سێدەربێرگ
چیاکانی سێدێربێرگ لە نزیک کلانویلیام، نزیکەی ٣٠٠ کیلۆمەتر لە باکووری کیپ تاون پایتەختی ئەفریقای باشوور ھەڵکەوتوون. زنجیرەچیاکە ناونراوە بە سەردارێکی مەترسی کراوی کلانویلیام (ویدرینگتۆنیا والیچی) کە دارێکی ئیندێمیکە بۆ ناوچەکە. شاخەکان بۆ دروستکردنی بەردی دراماتیکی و ھونەری سان ڕۆک بەکار دەھێنرێن. ناوچەی سێدێربێرگ ویلدەرنس لەلایەن کیپ ناتەر بەڕێوەدەبرێت.
ھێلکاری پەستان-قەبارە
ئیش لە ثێرمۆداینامیک دا
کەواتا یاسای ئیش لە ثێرمۆداینامیک دەکاتە:-
سووری بازنەیی
سوری بازنەیی ئەو سورانەن لە زانستی کیمیای گەرمی دا کە سیستەمەکە لە چ خاڵێک دەت پێدەکات دوای جەند کردارێکی فیزیایی دەگەرێتەوە هەمان دۆخ و باەی جارانی ، بۆ نموونە لە بزوێنەری سەیارەدا ، ئەم بزوێنەرانە بە سوور کار دەکەن ، بۆ نموونە یەک سوور ئەوەیە کە پستۆنەکە تێکەلەکەی دێتە ناوەوەو دەسوتێت و تا دەچیت دەرەوە ئەمەیان یەک سوورە ، ئەم سوورانە لەسەر هێلکاری پەستان قەبارە رووبەرێکی داخراو دروست دەکەن.
پازین
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
پزیشکی کۆن
پزیشکی کۆن لەسەر بنەمای سروشت ناسی دامەزراوە. گۆڕانی سروشتەکان (گەرمی، ساردی، تەڕی و وشکی) و زاڵ بوونی یەک یان چەن خڵت لە خڵتە چوارەکان، لەژێر کاریگەری بژیو، ژیوار و شێوازی ژیان، مەڵبەند، کەش وھەوا، تەمەن، ئیش، ئاکار و…، دەبێتە ھۆی ترازانی مگێز و سروشتی مرۆڤ و سەرھەڵدانی نیشانەکانی.
نێرگز
وێنۆک|گوڵی نێرگز نێرگز، نێرگس، نەرگز یان نەرگس ڕوەکێکی گوڵدارە، گوڵەکەی بۆنێکی خۆشی ھەیە، لەناوچە سارد و شاخاوییەکاندا دەڕوێت و گەورە دەبێت. جوانی و بۆنخۆشیی ئەم گوڵە بووە بە هۆی ئەوەوە کە لە نێوان عامەی خەڵک و تەنانەت لە وێژەی کوردی و فارسیشدا جێگەیەکی تایبەتی ببێت.
ئاغاسوور
ئاغاسوور (Aẍasûr، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٧٩ کەس لە ٢٠ بنەماڵەدا بووە.
کارێزەی ڕەبات
کارێزەی ڕەبات گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
گابریێل شۆڤالیێ
گابریێل شۆڤالیێ ڕۆژنامەوان و شێوەکاری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سوورێنە
وێنۆک|سوورێنە ژمارەی "١" سوورێنچک ئەنادامێکە لە لەشی بڕبڕەدارەکان کە خۆراک و ئاو لە گەرووەوە ئەبات بۆ گەدە. درێژایی سوورێنە نزیکی ٢٥ سەنتیمەترە.
کاستاڤ
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
ناوەندی ڕۆشنبیری و ھونەریی ئەندێشە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕێکخراوە ناحکوومییەکانی کوردستان پۆل:چاپەمەنییە کوردییەکان
مازەداران
مازەداران یەکێک لە دوو لقی سەرەکی گیانەوەرانە. تایبەتمەندی مازەداران، هەبوونی پەتێکی دەماری هڵۆڵ لە پشتدا بە ناوی پشتە مازەیە (notochord). ئەم پەتە بە مێشک کۆتایی دێ. گەورەترین ژێرلقی مازەداران بڕبڕەدارەکانن ، کە ئەم گیانەوەرانە لەگەڵ ئەوانەی بەر لە خۆیان کە کۆئەندامی پەیکەریان لە دەرەوەی لەشیاندا ھەبوو جیاوازن، بە پێچەوانە ئەم کۆئەندامە لەماندا ھاتووەتە ناو لەشی گیانەوەرەکەوە.
تێرمۆدینامیک
سەرچاوەکان
پۆل:چەمکە فیزیکییەکان پۆل:تێرمۆدینامیک پۆل:ئەندازیاریی کیمیا پۆل:کیمیای گەرمی پۆل:پلەی گەرمی پۆل:وزە
ئیبن ئادەم
دوای ماوه‌یه‌ك ناكۆكی كه‌وتۆته نێوانی ئه‌و و محه‌ممه‌د پاشا، بۆیه شاری ڕه‌واندوزی به‌جێهێشتووه و چووه له گوندی "ڕوستێ"‌ دانیشتووه و هه‌ر خه‌ریكی وانه وتنه‌وه و په‌رتووک دانان بوو، تاكو له ساڵی ١٢٥٢ی كۆچی به‌رامبه‌ر به ١٨٣٦ی زاینی له گوندی "دێڵزه‌دا" كۆچی دوایی كردووه.
به‌رهه‌مه به‌نرخه‌كانی ئیبن ئاده‌م
تاكو ئێستا ٢٧ په‌رتووكی به‌نرخی تۆماركراون له بواره‌كانی زانست و فیقهی و ڕه‌وانبێژی و لۆژیک و زمانه‌وانی و جوگرافیا و گه‌ردوونناسی دا، زۆربه‌ی ئه‌و په‌رتووكانه‌ش له گونده‌كانی ڕوستێ و دێڵزه داناوه و دانیشتووانی ته‌سه‌ووف ماوه‌یان نه‌داوه په‌رتووكه‌كان به هه‌موو لایه‌كی دا بڵاوببنه‌وه، هه‌ر وه‌كو مامۆستا عه‌بدولڕه‌قیب یوسف ده‌ڵێت: "ئیبن ئاده‌م و سۆفیگه‌ریه‌تی دژ به یه‌ک بوون و ئه‌و زانا مه‌زنه باوه‌ڕی به سۆفیگه‌ریه‌تی نه‌بووه، به‌ڵكو باوه‌ڕی به زانستی ئایینی بینات نراو له‌سه‌ر لۆژیک و هزر بووه.
بڕیارنامەی ٦٧١ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٠ پۆل:ئێران لە ١٩٩٠ پۆل:عێراق لە ١٩٩٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی ئێران و عێراق
شانشینی ڤویرتمبێرگ
ناوی شاکان
پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەورووپا پۆل:مێژووی ڤویرتمبێرگ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩١٨ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٠٦ پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ١٩١٨ پۆل:ویلایەت و ناوچەکانی پێشووی بادن-ڤویرتمبێرگ
ئەلیساندرۆ ڤۆڵتا
ژیان
"ڤۆڵتا" لە کۆمۆی ئیتالیا لەدایک بووە. خاڵی ڤۆڵتا بەرپرسیارێتی فێرکردن و بارھێنانی ئەوی لەئەستۆ گرتووە و دواتر خاڵێکی دیکەی کەسەر بە کۆمەڵەی (دۆمینیکی) بوو و لە بیروباوەڕی یەسوعیدا وەک یەک بیریان دەکردەوە، فێرکردن و خەرجیەکانی ئەوی گرتە ئەستۆ. ڤۆڵتا' خوێندنی لەقوتابخانەی ئایینی (بنتسی) درێژە پێدا و ھەرلەوێ بوو کە کتێبی لۆکرۆتیوس'' کاریگەرییەکەی قوڵی لەسەر ئەو دانا. خاڵەکانی حەزیان دەکرد کەئەو ببێتە پارێزەر چونکە ئەو پیشەیە لە بنەماڵەی دایکیدا وەکو پیشەیەکی ئابڕومەندانە ناسرابوو. ئەوەی بەباش زانی کە پەیڕەوی لەحەزی خۆی بکات و ھەرئەوە بوو کەلە تەمەنی (۱۸) ساڵیدا دەستیدایە خوێندنەوە سەبارەت بە کارەبا و لەتەمەنی (۲۹) ساڵیدا بوو بە مامۆستا ی قوتابخانەیەکی کۆمۆ. ھەر لەوکاتەدا کەرەستەی جۆراوجۆری ئەلیکتریکی وەک "ئەلیکتڕۆفۆر"، "ئەلیکتڕۆسکۆب" و ھتد دروست کرد و لەساڵی (۱۷۷۹) وەک مامۆستای زانکۆی "پاو"ی دەست بەکار بوو. کەرەستەی پێوانەیی (گازی ڤۆڵتا) یەکێک لەگرنگترین داھێنانەکانی سەدەی ھەژدەھەممە کە زانا "ڤۆڵتا" دایھێناوە. بەھۆی دۆزینەوەکەی کە دۆزینەوەی (پیلی ئەلیکتریکی) بوو زانا ڤۆڵتا لە جیھاندا نێوبانگی دەرکرد، وەھەروەھا لەلایەن (ناپلیۆن) بۆ پاریس بانگێشت کرا و "ناپلیۆن" داوای لێدەکات کە ئەزموونەکەی خۆی لە ئەکادیمیادا دووپات بکاتەوە و دوای سەلماندنی کارەکەی، ئەو وەکو (سیناتۆر) ی دەوڵەتی ئیتاڵیا دەست نیشان دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٧٤٥ پۆل:مردووانی ١٨٢٧ پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:کەسانی پەیوەندیدار بە کارەبا
جۆرج فرێدریک ھاندڵ
جۆرج فرێدریک ھاندڵ (بە ئەڵمانی: Georg Friedrich Händel؛ لەدایکبووی ٢٣ی شوباتی ١٦٨٥ – مردووی ١٤ی نیسانی ١٧٥٩) ئاوازدانەرێکی ئەڵمانیی-ئینگلیزیی چەرخی باڕۆکە، ناسراوە بە پۆپێرا، ئۆراتۆریۆ و کۆنشێرتۆکانییەوە. ھاندڵ لە ئەڵمانیا لەدایک بووە لە ھەمان ئەو ساڵەی کە یۆھان سباستییان باخ و دۆمینیکۆ سکارلاتی تێیدا لەدایکبوون. ڕاھێنانی لە مۆزیکی ڕەخنەگرانە وەرگرتووە لە ئیتاڵیا پێش جێگیربوونی لە لەندەن و بوونی بە ھاوڵاتییەکی بەریتانیی. کۆمەڵێک کاری بەناوبانگی ھەیە وەک مێسایە، واتەر میوزک و مۆزیک بۆ یارییەئاگریینە شاھانەیییەکان. زۆر بە بەھێزیی لەژێر کاریگەری تەکنیکەکانی ئاوازدانەرە مەزنەکانی چەرخی باڕۆکی ئیتاڵیا و ئاوازدانەریی ئینگلیزی مەزن ھێنری پۆرسێڵ دا بوو. مۆزیکی ھاندڵ بەباشی ناسراو بوو لەلایەن کۆمەڵێک لە ئاوازدانەران، تێیاندا ھایدن، مۆتزارت و بیتھۆڤن.
سەرەتا ساڵەکان
ھاندڵ لە ھالێ (کە لەو کاتەدا لە دووچیی ماگدیبۆرگ، کەرتێک لە براندێنبۆرگ-پڕووسیا) لەدایکبووە بۆ جۆرج و دۆرۆسییا لە ١٦٨٥. باوکی، جۆرح ھاندڵ، ٦٣ بوو کاتێک کووڕەکەی لەدایکبوو، کاری سەرتاشیی ئەکرد، ھەروەھا وەک نەشتەرگەریش خزمەتی ئەکرد لە دادگای ساکسی-وایسێنفڵس و مارەگرەیتیڤی براندێنبێرگ. بەپێی جۆن مەینوارین بێت، کە یەکەم نووسەرەوەی ژیانی بوو، دەڵێ: «ھاندڵ بۆی دەرکەوت کە مەیلێکی بەھێزی ھەیە بۆ مۆزیک، بەڵام باوکی ھەمیشە مەبەستی بووە کە فێری خوێندنی یاساکانی سیڤیڵی بکات، ڕەنگە ھۆکارێکە ھەبوو بێت بۆ ئەو سووربوونەی باوکی. ئەو بەتووندی ڕێگریی لێ دەکرد کە تێکەڵ بێت لەگەڵ ھەر ئامێرێکی مۆزیکیی، بەڵام ھاندڵ توانیی کە شوێنێکی دەستبکەوێت لەبەشی سەرەوەی ژوورەکەیدا بۆ ئەوەی ئامێرێکی تێدا بشارێتەوە.»
ھەینی
لە ئەستێرەناسیدا
لە ئەستێرەناسیدا هەینی پەیوەستە بە هەسارەی ڤینۆسەوە و بە هێمای ئەو هەسارەیە هێما دەکرێت ♀. هەروەها هەینی پەیوەندی بە نیشانە ئەستێرەناسیەکانی کەلووی تەرازوو و کەلووی گا شەوە هەیە. پۆل:ڕۆژەکانی ھەفتە پۆل:ھەینی
مۆزەخانەی نیشتمانی مێژووی سەربازی، بولگاریا
سەرچاوەکان
پۆل:مۆزەخانەکان لە شاری سۆفیا
پرۆستات
ھۆکارەکانی
ھەرچەندە ھۆکارەکانی ئەم نەخۆشیە بە تەواوەتی ڕوون نین تا ئێستا، بەڵام پزیشکەکان ئاماژە بەوەدەکەن کە شێرپەنجەی پرۆستات دروست دەبێت کاتێک ھەندێک خانە لە پرۆستات دەبنە خانەی نائاسایی، بازدان و گۆڕان لە DNA خانە نائاساییەکان ڕوودەدات دەبێتە ھۆی ئەوەی خانەکان زۆر خێراتر گەشە بکەن و دابەش ببن لەچاو خانە ئاساییەکاندا، کۆبوونەوەی ئەم خانانەش، دەبێتە ھۆی دروستبوونی لوو، کە گەشە دەکات و دەچێت بۆ شانەکانی نزیکی، ھەندێک خانە نائاساییەکان دەپچڕێن و بڵاودەبنەوە بۆ بەشەکانی تری لەش
برۆکڵی
مێژوو و نیشتمانی بنچینەیی بەرھەمەکە
و لە داگیرکراوە ئەمەریکییەکاندا، تۆماس جیفرسۆن کە ھەروەھا باخەوانێکی تاقیکاری بوو لەگەڵ بازنەیەکی فراوان لە ئەورووپییە نێنەرەکان دا ، لەوانە بوو کە پاکەتێک لە تۆوی سەوزە دەگمەنەکانی وەکو تەماتەی بەدەست ھێنا،و تێبینی ئەوەی کرد کە لە (Monticello)برۆکۆلی بەدرێژایی لەگەڵ توور وکاھو و قەڕنابیت دا ڕوابوو ئەمە لە ڕێکەوتی (٢٧)ی مانگی ئایار(مایس)ی ساڵی (١٧٦٧)زاینی دا بوو.
تێڕوانینێکی گشتی
ئەوبەشەی کەگونجاوە بۆخواردن لەڕووەکی برۆکۆلی دا قەدە ناسکەکەیەتی لەگەڵ گوڵە نەکراوەکانی دا.وەکو لە وێنەکەدا دیارە.ئەم ڕووەکە سەرچاوەیەکی باشە بۆ ڤیتامین A،و کالسیۆم و ڕایبۆفلاڤین و یان ڤیتامین B٢ ھەروەھا ڤیتامینD.
ڕەگ
وەئەستوری ڕەگەکان بەزۆری (٠.٥ملم) ە وەھەندێ جاریش دەگاتە (١سم) ،لەسەرەتادا ڕەگەکان باریک و لاوەکین و
شەتڵکردن
بە بەکارھێنانی ڕێگای زۆرکردن بە شەتڵ دەتوانین بەشێوەیەکی باش دەستبگرین بەسەر جۆرییەتی و کاتی چاندن دا .و ئەو خۆڵەی کە لە جێگا تۆو دا بەکاری دەھێنین پێویستە ناوەندێکی دەستکردی بەپیت بێت .و تۆوەکان ڕاستەوخۆ لە جێگاتۆوەکان دا(Seed bed)تۆودەکەین و پاشان کەمیان دەکەینەوە کاتێک ھەرشەتڵێک دوو گەڵای کردبوو ،وەئەگەر شەتڵەکان لە خانووی شووشەییدا بوون ئەوا پێویستە ڕۆژی دووجار ئاوبدرێن و ھەموو دوو ھەفتە جارێکیش پەین بکرێن بە پەینی توواوە.
ڕەفتارکردن لەگەڵ تۆو
ھەمیشە واباشە کە ئەو تۆوانە بەکاربھێنین کە لەوەو پێش بە گەرمی ڕەفتاریان لەگەڵ کراوە ئەویش بۆ لابردنی ھۆکارە نەخۆشییە مەترسیدارەکان،و ئەم ڕەفتارەش بەوە دەکرێت کە تۆوەکان لەئاوی گەرم دا نقوم بکرێن کەپلەی گەرمییەکەی (٥٠◦)سیلیزی بێت و بۆماوەی (٢٦-٣٠)خولەک پاشان تۆوەکان بەخێرای سارد دەکرێنەوە و وشکیش دەکرێنەوە.
بەراوردی کشتوکاڵ بە شەتڵ لەگەڵ کشتوکاڵ بە تۆو
ئەوکێڵگانەی برۆکۆلی کە تایبەتن بە درووست کردنەوە(للتصنیع)ڕاستەو خۆ تۆو لەکێڵگەدا بەکاردەھێنرێت کە چڕی ڕووەکەکان لەنێوان (٢٠٠٠٠-٣٠٠٠٠)ڕووەک بێت بۆ ھەر فەدانێک ( دۆنم).و لێرەدا کشتوکاڵ کردن بەشێوەی ھێڵدەبێت ،و ھەرھێڵێک لەگەڵ ھێڵێکی تردا (٣٠-٣٥)سم بەینیان ھەبێت وەھەندێ جار بە دووری فراوانتر کە بگاتە(٧٠-٧٠)سم بۆ ڕێگەدان بە جوڵەی ئامێرەکان.،بەڵام دووری لەنێوان ڕووەکەکان دا (دوای کەم کردنەوەیان)نزیکەی ( ٢٠-٢٥سم)ە.
پەین کردن
بەشێوەیەکی گشتی برۆکۆلی ڕێژەیەکی زۆر لە سەرچاوەی خۆراکی دەمژێت ،بەڵام ھەمووی ناگات بێجگە لەرێژەیەکی کەمی کە دەگاتە سەرەوە ئەوی تری دەگەڕێتەوە بۆ خاکەکە پاش ھەلّگێڕانەوەی پاشماوەی ڕووەکەکە.و بەشێوەیەکی گشتی برۆکۆلی پێویستی بەم ڕێژانە لە سەرچاوەی یەکەمی ھەیە :-
بەرنامەی پەین کردن
دووەم لە زەوییە لمینییەکان دا:
چەند سوودێکی ڕووەکی برۆکۆلی
لە لێکۆڵینەوەکانی ئەم دواییانەی ئەمەریکادا لەسەر ڕووەکی برۆکۆلی دەرکەتووە کە خواردنی ئەم ڕووەکە و و ڕووەکەکانی تری خێزانی خاچییەکان ھەفتەی دووجار ئەوا مەترسی جگەرە کێشان لە سەر تەندروستی لەشی مرۆڤ کەم دەکاتەوە. و لەو لێکۆڵینەوانەی کە زاناکانی کۆمەڵەی تەندروستی ئەمەریکی لە نەخۆشی شێرپەنجەدا پێی ھەستاون دەرکەوتووە کە ئاستەکانی ژەھراوی بوونی درووست بوو بەھۆی تووتنەوە لەڕێی جگەرە کێشانەوە لەوکەسانەدا کە ھەفتانە چەند جارێک ڕووەکەکانی خێزانی خاچییەکان دەخۆن کەمە. و لێکۆڵەرەوەکان وای بۆ دەچن کە ئەم جۆرە ڕووەکانە یان سەوزانە ڕێگای ھەڵگێڕانەوەی دووکەڵی تووتن لە لەشدا دەگۆڕن.
حەوت دەڤەرە کۆنەکە
ڕێکخستنی کات
وێنۆک|200x200پیکسڵ|نەخشە کۆنەکەی بەتلمیۆس بەڵتمیوس پێرستێکی ئامادەکردبوو کە ھاوتەریب لەگەڵ ھێڵی کەمەرەیی زەوی دەستی پێدەکرد بەرەو باکوور بەو شێوەیە کە درێژترین ڕۆژ (چلەی ھاوین) بە دوازدە کاتژمێر دانابوو تاوەکو بەرەو باکوور دەڕۆیشت درێژی ڕۆژ دوو کاتژمێری زیاد دەکرد تا دەگەیشتە بیست و چوار کاتژمێر. بەڵام بۆ گونجاندنی لەگەڵ خشتە جوگرافییەکانی، بپتۆڵمیوس ئەم پێرستەی کەم دەکاتەوە بۆ یازدە کاتژمێر و دابەشکردنی ڕووبەری نێوان ناوچەکانی ھێڵی کەمەرەیی بۆ باشوور کەمتر دەکاتەوە بۆ کەمتر لە ١٧ کاتژمێر لە ھەرە بەشی خوارەوەی جیھان. سیستەمی حەوت دەڤەرەکەی بتلمیوس لە بنەڕەتدا لە ئەستێرەناسی عەرەبی - فارسی و لەلایەن نووسەرانی وەک ئەلبیرونی و ئیدریسی وەرگرتبوو بەڵام لەسەدەکانی ناوەڕاست لەلایەن ئەورووپییەکانەوە پەرەی زیاتری پێدرا.