cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دەوڵەتی سەلجووقی
شەڕ لەگەڵ بیزەنتیەکان
بەڵام ئیمپراتۆری بیزەنتی بەوە وازی نەھێنا لە ساڵی ٤٦٣ک لەشکرێکی گەورەی کۆکردەوە لە ڕۆمە بیزەنتیەکان و فارس و فەڕەنج کە ئەڵێن ژمارەیان گەیشتۆتە ١٠٠ ھەزار کەس، گەیشتنە شوێنێک لە نزیک مەڵاز گرد، لەم کاتانە سوڵتانی سەلجوقی ئەلب ئەرسەلان لە ئازربایجان بوو کە ھەواڵی ئەو لەشکرە گەورەی بیست دێن بۆ وڵاتەکەی، ویستی بەپەلە سەرباز کۆبکاتەوە بەڵام نەیتوانی، بە پەلە لەگەڵ سەربازەکانی خۆیدا (کە نزیکەی ١٥ ھەزار بوون) رۆیشت بەرەو مەڵازگرد، تیپێک لە سوپاکەی ئەرسەلان ڕۆیشتنە پێشەوە لەگەڵ تیپێکی بیزەنتیەکان کە ١٠ ھەزار کەس بوون دایان بە یەکدا و سەلجوقیەکان سەرکەوتن، و کاتێک ھەردوو سوپاکە بەیەک گەیشتن ئەلب ئەرسەلان داوای ڕێکەوتنی کرد بەڵام پاشای بیزەنتیەکان ڕەتی کردەوە و وتی (ڕێکەوتن نیە تەنھا لە ڕەی نەبێت)، سوڵتان وەستا تا ڕۆژی ھەینی ھات کاتێک خەتیبەکان بانگی سەرکەوتنیان ئەکرد شەڕ دەستی پێکرد و سەلجوقیەکان گەمارۆی سوپای بیزەنتیان دا و تێکیان شکاند، کە لە گەورەترین جەنگەکانی مێژووی دەوڵەتی سەلجوقی بوو، بە جەنگی مەڵاز گرد ناونرا، کە ئەم سەرکەوتنە بووە ھۆی پەلکێشانی سەلجوقی بۆ وڵاتەکانی تری ئەنادۆڵ، و تێکشکاندنی بیزەنتی و بێتوانا کردنیان لە بەرگری کردن لە فراوانبوونی سەلجوقی، لە دوای ئەم سەرکەوتنە سەلجوقیەکان دەستیان گرت بەسەر تورکیا ھەتا لە سنوری قوستەنتینیە نزیک بوونەوە، ئیمپراتۆری بیزەنتی داوای یارمەتی لە پاپای مەسیحی کرد، و دواتر ئەم ئیمپراتۆرە پاڵپشتی ھەڵمەتی خاچپەرستی یەکەمی کرد بۆ پاراستنی ئیمپراتۆریەتەکەی، و لەوە ئەچێت دیارترین ئەنجامی ئەو جەنگە جێگیر بوونی سەلجوقی بێت لە خاکی ئەنادۆڵ کە دەوڵەتی سەلجوقی ڕۆمیان تیا دامەزراند.
داڕمان وڕوخان
لەگەڵ ئەوەی حوکم لە کۆتایدا دامەزرا بۆ برکیارق، دەوڵەتی سەلجوقی بەرەو ھەڵوەشان ڕۆیشت لەم سەردەمەدا، لە ساڵی ٤٧٠ک سەلجوقی ڕۆم لە ئەنادۆڵ سەربەخۆیی خۆیان ڕاگەیاند، و دواتر ساڵی ٤٨٧ک سەلجوقی شام سەربەخۆییان ڕاگەیاند، و پاشان سەلجوقی عێراق ساڵی ٥١١ک سەربەخۆییان ڕاگەیاند، لەگەڵ ئەوەی کۆنتڕۆڵی گشتی دەوڵەتی سەلجوقی و بەشە گەورەکەی مایەوە لە ژێر دەستی سوڵتانەکانی خۆراسان کە بەردەوام بوو تا سالی ٥٢٢ک، سوڵتانی سەلجوقی سنگر کە حوکمی کرد لە ساڵی ٥١١ تا ٥٥٢ سەرکەوتوو بوو لە گەڕانەوەی شکۆی دەوڵەتەکە و یەکخستنی وڵاتەکەی، بەڵام ئەمە ڕێگر نەبوو لە داڕمان و لاواز بوونی دەوڵەتەکە بەخێرایی دوای وەفات کردنی، لە ڕۆژانی کۆتایی سنگردا خەلیفەی عەباسی داوای یارمەتی لە خواڕەزم کرد بۆ لەناوبردنی سەلجوقیەکان و بەڵێنی دا کە ھەموو زەویەکانیان باتێت ئەگەر لە ناویان بەرێت، خواڕزمیەکان خۆراسان و ڕۆژھەڵاتیان گرت کە ئەمەش کۆتایی دەسەڵاتی سەلجوقی بوو لە خۆراسان و کرمان و عێراق، بەڵام ماوەیەکی زۆر دوای ئەوە سەلجوقی شام ڕوخان، بەڵام سەلجوقی ڕۆم بەردەوام بوون تا سەدەی ھەشتی کۆچی پاشان مەغۆل لەناوی بردن، بەم شێوەیە سەردەمی دەوڵەتی سەلجوقی کۆتایی پێھات، کە یەکێک لە بەھێزترین دەوڵەتەکانی ڕۆژھەڵاتە لە مێژوودا. thumb|250px|وێنەى مەنجەنیق
شیفا گەردی
خوێندن و کار
شیفا بەشی کۆمپیوتەری پەیمانگای تەکنیکی لە ٢٠٠٦ تەواوکردووە. لە ٢٠١٣ بەشی ڕاگەیاندنی لە کۆلێژی ئادابی زانکۆی سەڵاحەدین تەواوکردووە. لەنێوان ساڵانی ٢٠٠٧ - ٢٠١٠ کاری مامۆستایەتی کردووە و لە ساڵی ٢٠٠٦ بووەتە ڕۆژنامەنووس. لەگەڵ تۆڕی میدیاییی ڕووداو کاری کردووە و بووەتە بەڕێوەبەری ئاوتپووتی کەناڵەکە. شیفا لە کاتی ڕزگارکردنی شاری مووسڵ بەرنامەیەکی تایبەتی بەناوی (فۆکس موسڵ)ی ھەبوو، و لە قۆناغی کۆتایی ڕزگارکردنی شارەکە وەک پەیامنێر ڕووداوەکانی شەڕی لە بەرەی ڕاستی شارەکە بۆ خەڵکی دەگواستەوە.
مردن
شیفا لە ڕۆژی شەممە ٢٥ی شووباتی ٢٠١٧ لەکاتی رووماڵکردنی شەڕەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی گەڕەکی مەئموون لەبەری ڕاستی شاری مووسڵ، قاچی لە تەلی بۆمبێکی چێندراو دەئاڵێت و بۆمبەکە دەتەقێتەوە و گیان لەدەست دەدات.
١ی کانوونی دووەم
مردنەکان
٨٧٢ - ئیمام حەسەن ئەلعەسکەری - دوازدەھەمین ئیمام لە ئیمامەکانی شیعە مەزھەب
ڕۆمی دو گۆرمۆ
وێنۆک|وێنەیەکی رۆمی دو گۆرمۆ رۆمی دو گۆرمۆ نووسەر ڕەخنەگری ھونەریی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
ھوداپار
پێشخانی ئەم حیزبە
پارتی دۆزی ئازاد داوای دانپێدانانی دەستووری کورد و زمانی کوردی و پەروەردەی زمانی دایک و کۆتایی هێنان بە بەربەستی هەڵبژاردن لەسەدا 10 و لامەرکەزیکردنی دەسەڵاتی دەوڵەت و بەهێزکردنی ئیدارەی خۆجێیی دەکات. هەروەها هوداپار بانگەشە بۆ هەڵگرتنی سنووردارکردنی ئازادی ئایین و عیبادەت دەکات و قەدەغەکردنی باڵاپۆشی کۆتایی پێبهێنرێت و دەیەوێت زینا بە تاوان بزانرێت و هاوسەرگیریی ئایینی بناسرێت. هوداپار ڕەخنە لە تورکیا دەگرێت و داوا دەکات دەوڵەتی تورک داوای لێبوردن لە کورد بکات و ناوی ڕەسەنی ئەو شوێنانەی کە کوردنشینن بگەڕێنێتەوە. هەروەها هەدەپە بە پشتیوانی لە مافەکانی ئێڵ جی بی تی ئیدانە دەکەن.
لە ھاوڕێیەتی لابراو (فیلم)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤ پۆل:فیلمە ترسناکەکانی ٢٠١٤ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی سەبارەت بە خۆکوژی پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ترسناکە سەروو سروشتییەکانی ئەمریکا پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا دانراون پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە پۆل:فیلمە جنۆکەییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەربەخۆیییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان کە لە ناوچەی لۆس ئانجلەس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمە گرتە دۆزراوەکان پۆل:فیلمە سەربەخۆیییەکانی ساڵی ٢٠١٤ پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە قسەی ناشرین
چارڵز بوکۆڤسکی
ژیان
بوکۆڤسکی لە ساڵی ١٩٦٤ لە "فرانس ئیسمیت" دەبێتە خاوەنی کچێک بەناوی "مارینا لوییس بوکۆڤسکی" "ئیسمیت" و "بوکۆڤسکی" پێکەوە دەژیان بەڵام هەرگیز زەماوەندیان نەکرد
بوومەلەرزەی ٢٠١٠ی ھایتی
بوومەلەرزەی ھایتی بوومەلەرزەیەکی بەھێز بوو  ھێزەکەی گەیشتە ٧.٠ پلە بە پێوەری ڕیشتەر، ناوەندی بوومەلەرزەکەش نزیکەی 10 میل (17 کیلۆمەتر) دوربوو لە باشووری ڕۆژئاوای پایتەختی هاییتیەوە پۆرت ئۆ پرانس. بوومەلەرزەکە لە ڕۆژی سێشەممە ١٢ی کانوونی دووەم ٢٠١٠ لە کاتژمێر 16:53:09 بە کاتی هاییتی (21:53:09 بە کاتی جیهانیی یەکگرتوو ).
خەلافەتی ئەمەوی لە ئەندەلوس
مێژوو
بەڵام کە عەبدول ڕەحمانی سێیەم دەسەڵاتی گرتە دەست، وڵات یەک ڕیزییە سیاسی وھێزە سەربازیەکەی بە دەست ھێنایەوە, لەگەڵ ئەوەی کە دەوڵەتی ئەمەوی گەیشتە لوتکەی ھێز، خەلافەتی عەباسی لاواز بوو وداڕما لە ڕۆژھەڵات، عەبدول ڕەحمان نازناوی خەلافەتی گەڕاندەوە, وھەڵمەتی سەربازی بردە سەر دەوروبەری شانشینەکەی تا سنورەکانی بپارێزێت ومەمالیکە مەسیحیەکان لاواز کات، ڕووبەڕوی فاتمیەکان بوویەوە لە باکوری ئەفریکا وتوانی لە ڕێگەی یارمەتیدەرەکانیەوە مەغریب (فاس) ووڵاتی مۆریتانیا بخاتە پاڵ دەوڵەتەکەی وبەھێزی بکات، ھەروەک دەستی گرت بەسەر دەوڵەتی ئەدراسە.
لوڕی
شێوەزارەکانی لوڕی
ھەندێک کەس بە ھەڵە لە لەکی وەکوو شێوەزارێک لە زمانی لوڕی ناو دەبەن. ئەمە لە حەڵێکدایە کە لەکی وەکوو زمانێکی باکووری ڕۆژاوا دەستەبەندی کراوە و زمانی لوڕی لە زمانە ئێرانییەکانی باشووری ڕۆژاوایە، و لەکی ناتوانرێت بەشێک لە زمانی لوڕی بە ئەژمار بێت.
نمۆنەیەک لە دەقی لوڕی
ئیما ھوفتیمو نزیکیا سات چوار و چوار و نیم. ڤنۆ کە پا تەش بیێن و بیار بیێن کولن کردن خه‌ڤه‌ر و ڤ سورئەت کول خۆشوونن ئامادە کردن سی رەته ڤیرە قولە. ئاما قرار نێان کە یەک دۆ کەس بسن د ئشگەفت و بەقیە روئن ڤیرە قولە. چون ئه‌ساسیا فره‌ی داشدن کە نمیتونسن ڤا خۆشوو بیارنشۆ، دۆ که‌س مه‌نن د ئشگەفت کە ھەم بسن ته‌ک ئی ئه‌ساسیا ھەم ناشدا ھازر بەکەن کە ڤەختی ینو گلا هه‌ردن بوھورەن.
ھەندێک لە وشەکانی لوڕی
لوڕیی وروگردی:
لوڕیی ڕامھۆرمۆزی:
شارستانی ماکۆ
پێکھاتەی نەتەوەی گوندەکان
تێکەڵەی کورد و ئازەری ٩ گوند.
٨ی کانوونی دووەم
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:کانوونی دووەم
ئالفرێد کاپو
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٨ پۆل:مردووانی ١٩٢٢ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
کانیێ وێست
وێست لە ویلایەتی شیکاگۆ، ئیلنۆیس، دەست بە گوتنی ڕاپ کردووە لە پۆلی سێیەمی سەرەتاییدا. ھەرچەندە وێست دەیویست ببێت بە ڕاپەڕ، بەڵام ئەم ھەلەی بۆ نەدەگونجا لەسەرەتادا، بۆیە کاری بەرھەمھێنانی دەکرد، تاکو دواتر لە ساڵی ٢٠٠٤ یەکەم ئەلبووی خۆی بەرھەمھێنا.
ھادی عەنابی
پۆل:کوژراوانی ڕووداوە سروشتییەکان
کەشات
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
١١ی کانوونی دووەم
لە دایکبوونەکان
• ١٩٩٢ - دانی کارڤاخاڵ - یاریزانی تۆپی پێی بەڕەگەز ئیسپانی و یانەی ڕیاڵ مەدرید
ژمارەی جەبریی
به عدد مختلطی که جبری نباشد، یعنی هیچ معادلهٔ چندجمله‌ای با ضریب‌های گویا که ریشه‌اش شود نتوان یافت، یک عدد متعالی گوئیم. از عددهای متعالی مشهور می‌توان عدد نپر و عدد پی را نام برد. اولین عدد متعالی را ریاضی‌دان فرانسوی جوزف لیوویل در سال ۱۸۴۴ میلادی با اثبات معرفپێشنیار دەکرێت وشەکان بەم شێوەیە بێت:
لی مارڤین
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
میوەی قەدەغەکراو
یەھودییەت
لە ئایینی یەھودی دا، ھەر خودا ئەتوانێ ھەرچی بیھەوێ بکا، لەبەروەی خوا خێری ڕاستەقینەیە و بۆیەش ھەر دەتوانێ خێر ئیڕادە بکات؛ و حەقی ئازادی تەواوی ھەیە. ڕوونکردنەوەی زانایانی ئایینی یەھوودی ئەوەیە کە یێکەم ژن و مێردی مرۆڤ، بە خواردنی میوەی قەدەخەکراو، وایان کرد کە بڵێی خێری ڕاستەقینە بوون. لە ئایینی یەھوودی، داری خێر و شەڕ نیشاندەری ھێزێکە کە ئەسڵی جیھانە. لە تەورات ھاتوە کە: داری خێر و شەڕ لە ناوەندی باخی عەدەن ە.(پەیدابوون ٢:٩) و خوداوەند ئادەم و ھاوسەرەکەی لە خواردنی لەو دارە قەدەخە کرد. مارێک حەوای را وەسوەسە کرد کە لەبەری داری خێر و شەڕ بخوات. حەوا ھاوسەرەکەی [[ئادەم]یشی بە خواردنی بەری ئەو دارە ھان دا، و ئەوان ھەستیان بە ڕووت بوونی خۆیان کرد. لەو کاتەوە ئادەم و حەوا لە باخی عەدەن دەرکران. و لەمەودوا دەبواتە خۆیان دەستان کردبا بە ساز کردن و وەدی ھێنان و جوتیاری و ئاژەڵداری سازدانی کەرەستەی پێویستی خۆیان.
سەرچاوە
پۆل:تەورات
ڕەئووف حەسەن
ڕەئووف حەسەن (١٩٤٥ لە سلێمانی، باشووری کوردستان - ٢٠١٨ لە سلێمانی) چیرۆکنووس و نووسەرێکی کورد بوو. لە سەردەمی ڕژێمی بەعس لەبەر ئەوەی چەند وتارێکی دژی بەعس نووسیوە، گیراوە. ڕەئووف حەسەن لە نووسەرانی سەرەتای شۆڕشی کوردستان بووە و دوو کوڕی ھەبووە بە ناوەکانی: زانا کە بێژەری تیڤی و نووسەرە و شێرۆش کە ئەکتەرە.
ڤیتینیا
خەڵاتەکان
تاکەکەسی
پەیامی کوردستان
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:گۆڤارەکان بە زمانی کوردی
دەوڵەتی فاتیمی
ناوەندە ڕۆشنبیرییەکان
سەردەمی فاتیمی سەد ساڵ درێژبوویەوە کە ھەموو شتێک گەشەسەندنی بە خۆیەوە بینی, مەزھەبی فەرمانڕەواکان شیعە بوو, لە کاتێکا زۆربەی خەڵکەکە سونە بوون.
مێرئاوای بۆکان
پەراوێز
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پەیماننامەی نەھێشتنی ھەموو جۆرەکانی جیاکاری بەرامبەر ئافرەتان
بەشە و بەندەکانی پەیمانامەکە
بەشی ١ (بەندی ١-٦) جەخت دەخاتە سەر جیاکاری نەکردن، جۆرە نموونەییەکانی ڕەگەزیی و بازرگانی کردن بە سێکسەوە.
گۆچکەکانی کۆریۆنی
سەرچاوە
پۆل:ژینناسی
کۆکتێلی مۆلۆتۆڤ
کۆکتێلی مۆلۆتۆڤ (لە نێوان چەند ناوێکی تردا – بڕوانە ناوەکانی تر) دەست فڕێدراو چەکێکی سووتێنەرە کە لە  شکاو دەفر پڕکراوە لە مادەی سووتێنەر کە بە فیوز (بە شێوەیەکی گشتی بوتڵی شووشە پڕکراوە لە شلەی سووتێنەر کە بە a  لۆکە فیت). لە کاتی بەکارهێناندا ئەو فیوزەی کە بە دەفرەکەوە بەستراوەتەوە داگیرسێنرێت و چەکەکە فڕێ دەدرێت و لەکاتی لێدانیدا دەشکێت. ئەمەش دەبێتە هۆی ئاگرتێبەردانی ئەو ماددانە سووتێنەرانەی کە لەناو شووشەکەدا هەن و لەگەڵ سووتانی سووتەمەنیدا بڵێسەی ئاگر بڵاودەکاتەوە.
ئاڕ ئێن ئەی گوێزەرەوە
ئاڕ ئێن ئەی گوێزەرەوە یان تی ئاڕ ئێن ئەی (ئینگلیزی: Transfer RNA)، (کورت دەکرێتەوە بۆ: tRNA)، گەردی ئاڕ ئێن ئەیە، لە کاتی وەرگێڕاندا ترشە ئەمینییەکان دەگوازێتەوە، بۆ جەمسەرێکی فرە پیپتیدیی گەشەکردوو.
ڕۆبێرت دۆنات
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
تلیان
تلیان سەبەتەیەکی قوڵە، لە شێوەی گۆزەدا، لە شوڵی داری بی، حەسیر، یان زەل، دروست دەکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دەفرەکان
لیسگەو
لیسگەوی نیو ساوت وێلز شارێکە لە سێنترال تێیبڵلەند ی ویلایەتی نیو ساوت وێلز ی وڵاتی ئوسترالیا و ناوەندی ناوچەی سیاسی شاری لیسگەوە. ئەم شارە هەڵکەوتووە لە ناوچەیەکی شاخاوی بە ناوی دۆڵی لەسگەو.
فێمینیزمی ماددی
سەرچاوەکان
پۆل:ماتریالیزم
چل لێت تاجیکستان
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان
کۆچی دوایی
کۆچی دوایی کرد لە دیمەشق لە تەمەنی ٧٨ ساڵیدا دوای ئەوەی فەرمانی کرد بە دانانی کوڕەکەی (یەزیدی کوڕی معاویە) لە جێگەی خۆی، نێژرا لە دیمەشق ومردنی ساڵی ٦٠ک بوو، دوای ئەوەی کە ٢٠ ساڵ والی و ٢٠ ساڵ خەلیفە بوو.
ئێوارەی پەروانە
کورتەی ڕۆمانەکە
بۆ پەروانە و ھاوڕێکانی، ژیانی ڕۆژانەیان چەند سنوورێکی نەشکێنەری ھەیە. باوکەکان، براکان، پارێزەرە زۆردارەکان نەریت و ئیمانێک لە پشت ملیانەوەیە. ھیچ ژوورێک نییە بۆ بەھرەکانیان و ھیچ ژوورێکیش نییە بۆ عەشق. یەک لەدوای یەک لە شاردا دیارنامێنن - لەگەڵ خۆشەویستەکانیاندا. بۆ کوێ دەڕۆن؟
خوم خەسری
خوم خەسری (Xum Xesirî، ) دێیەکە لە ناوچەی خزڵی شارستانی نیاوەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٢٧ کەس لە ٣١ بنەماڵەدا بووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی نیاوەن پۆل:گوندەکانی شارستانی نیاوەن
پۆل مارگۆریت
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٠ پۆل:مردووانی ١٩١٨
ئیبراھیم کایپاککایا
ھەر لەدوای کوودەتای ساڵی ١٩٧١ لە تورکیا، حکوومەتی تورکیا ھەڵمەتی دژی بزووتنەوە کۆمۆنیستەکان لەو وڵاتە دەست پێکرد وە ئەوان سەرکەوتوو بوون لە تێکشکاندنی مەکینەی حیزبی حیزبی کۆمۆنیستی تورکیا/مارکسیزم-لینینیزم، لە ھەڵمەتەکانی حکوومەتی ئەوسای تورکیا ئیبراھیم کایپککایا و بەشێ لەھاوپۆل و ھاوکارانی دەستگیرکران لە بەندیخانەی ئامەد، لە ئەنجامدا ئیبراھیم کایپاککایا بەندکرا و لە ژێرئەشکەجەی تووندی زۆرتر لە چوار مانگ و لەپاشان برینداربوونی سەری بە گولە لەلایەن لێکۆڵەرەوانە ئینجا گیانی لەدەستدا.
سان پۆل ڕوو
وێنۆک سان پۆل ڕوو نووسەری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
قەرەزیائەددین
ناو
گوندە کۆنەکانی ئەم شارستانە بریتین لە: چۆرس، خەنگە، قەرە ئاغاج، حاجیلار، باستەم، پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە لە زۆر حاڵەتدا گوندی خەنگە (شوێنی ژیانی ئەحمەدی خان) بە ھەڵە ناودەبرێت خانقە (شوێنی کۆبوونەوەی شوێنکەوتوانی ئەھلی حەق یان عەلەوی). (ماڵی فرەیی دەروێش)یش بەکارھاتووە، ئەم ھەرێمە بەتەواوی لەگەڵ ئەم مانایەدا ململانێیە و یارسان و عەلیوڵا و گۆران و ھتد، دەبێت وەھا بوو بێت پێشتر جێگەی ئەم ئایینانە بووبێت و ئایینیان گۆڕی بێت یان داگیرکرابێت.
ستیڤ باڵمێر
ستیڤن ئەنتۆنی باڵمێر (ستیڤ باڵمێر) لەدایکبووی ٢٤ی ئازاری ١٩٥٦، کەسایەتی بازرگانی ئەمریکی و بەڕێوبەری جێبەجێکاری پێشووی کۆمپانیای مایکرۆسۆفت، ستیڤ لەماوەی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠ ئەم پۆستەی لە مایکرۆسۆفت وەرگرتووە تاکوو شووباتی ٢٠١٤ لەم پۆستەیەدا بەردەوام بوو، لەساڵی ٢٠١٤  دا سەرمایەی تاکەکەسی باڵمێر بە ٢٢، ١ میلیارد دۆلار خەمڵاندراوە.
ئیسلام لە کەنەدا
ژمارەی دانیشتووانی موسڵمانان لە کەنەدا تا ساڵی ٢٠٢١ ٤٫٩٪ بوو لە کاتێکدا تا ساڵی ٢٠١١ ٣٫٢٪ بووە. لە ناوچەی تۆرۆنتۆی گەورە ١٠٪ی دانیشتووان موسڵمانن، لەکاتێکدا لە ساڵی ٢٠١١دا ٧٫٧٪ بووە، لە مۆنتریاڵی گەورەش ٨٫٧٪ی دانیشتووان موسڵمانن، لەکاتێکدا لە ساڵی ٢٠١١دا ٦٪ بووە.
بەردەستێ
بەردەستێ یان بەردەچەرخ، بەردێکی ڕەقی شینە کە ئاسنی لێ بدرێت بریسکەی لێ دەبێتەوە. دەتوانرێت ئاگری پێ بکرێتەوە. لە سەردەمی کۆندا لەباتی شقارتە و چەرخ، «بەردەئەستێ» و «پوشو» بەکار ھێنراون بۆ ئاگرکردنەوە.
پرتەو
پرتەو یان پرتەوی ھەکاری (١٧٥٦ – ١٨٢٥) شاعیرێکی کوردی باکووری کوردستانە.
کارەبا
دەربارەی پێشکەوتنی کارەبا
سووڕی کارەبایی : بریتییە لە بەیەک گەیاندنی پێکھاتەکانی کارەبا وە پێکھاتەکانی بریتیین لە بەرگری ، چڕ کەرەوەکان ، کلیک ، بگۆڕی کارەبایی وە ئەلیکتڕۆنیات.
لۆراکس (فیلم)
ئەکتەرە دەنگییەکان
دانی دێڤیتۆ وەکو لۆڕاکس
زاک ئیفروون وەکو تێد
چوار ھۆکار
لەم چوارە، دوو دانەی ئەوەڵ، واتە ماددە و شێوە، بەشێک لە چییەتیی شتەکەن و، دوو دانەی دووەم، واتە جووڵێنەر و ئامانج، لە دەرەوەی چییەتیدان.
وەرکەمەر
وێنۆک|چەپ|وەرکەمەر وەرکەمەر (بە لاتین:Achillea vermicularis) ڕوەکێکی خۆڕسکی کێوییە کە گوڵی زەرد دەگرێ و بۆ دەرمان بە کار دێت. بێسارانی لە شێعرێکدا ئاماژە بە ئەم گیایە دەکا و دەڵێ:
بۆلیوود
سینەمای نوێ
لەماوەی ١٩٨٠یەکان بۆ ١٩٩٠ەکان فیلمەکانی بۆلیوود زیاتر لەبابەتی ڕۆمانسی و خێزانی وە میوزیکی بوون. لەنموونەی فیلمەکانی لەدۆزەخەوە بۆ دۆزەخ (Qayamat Se Qayamat Tak) لە١٩٨٨ وە خۆشەویستم ھەیە (Maine Pyar Kiya) لە ١٩٨٩ وە فیلمی دیلوالێ دولھانیا لێ جایانگێ لەساڵی ١٩٩٥ وە فیلمی ھەندێکجار ڕوودەدات (Kuch Kuch Hota Hai) لەساڵی ١٩٩٨ لەو سەردەمە چەندەین ئەکتەری نوێ دەرکەوتن لەوانە عامر خان، سەلمان خان، شاروخ خان وە کچەئەکتەریش لەوانە مادھوری دیکشیت، سریدڤی و جوھی چاولا. لەو سەردەمەدا لەڕووی بازرگانییەوە فیلمە ڕۆمانسی و کۆمێدییەکان سەرکەوتوو دەبوون بەتایبەت فیلمەکانی ئەکتەری کۆمێدیا گۆڤیندا وە لەخانمانیش کاریشما کاپوور وە ڕاڤینا تاندۆن لەچەندین فیلمی کۆمێدی دەرکەوتن. ھەر لەو سەردەمە ئاکشای کومار دەرکەوت کە زیاتر فیلمەکانی ئەوکاتەی ئەکشن و ھەستبزوێن بوون بەتایبەتی لە زنجیرە فیلمی خیلادی. ھەر لەو سەردەمە چەند ئەکتەر و خانمەئەکتەر دیکەی دەرکەوتن و سەرکەوتووبوون وەکو نانا پاتیکار، مانیشا کۆیرالا، تابو وە مەنۆج باجپال.
خەڵاتەکان
بۆلیوود زۆر بەکەمی پێشبڕکێ و ئارەزووی بەشداریکردن لە ئۆسکار و خەڵاتە جیھانییەکان دەکەن لەبڕی ئەوە چەندین خەڵاتی ناوخۆییان ڕێکخستووە لەنموونەی فیلم فەیر کە لەوەتەی ١٩٥٤ بەڕێوەدەچێت و گرنگییەکی زۆری ھەیە لەلای ئەکتەر و کەسایەتییەکانی ناو بۆلیوود و بەگرنگترین خەڵاتی دادەنێن. لە ئاستی ئۆسکاریش سێ فیلم گەیشتوونەتە قۆناغی کۆتایی واتە پێنج فیلمە کۆتاییەکەی باشترین فیلمی بیانی ئۆسکار ئەوانیش فیلمەکانی دایکی ھیند لە ١٩٥٧ وە سەلام مومبای لە ١٩٨٨ وە لاگان لە ٢٠٠١.
ئەوڕووپا
لە ئاستی ئەورووپادا بۆلیوود لە بەریتانیا بینەری زۆرترینە لەچاو وڵاتەکانی دیکە. زۆرجاریش دەگاتە باشترین ١٠ فیلمی حەفتە لەبۆکس ئۆفیس وڵاتەکە. لەساڵی ٢٠٠١ فیلمی ھەندێکجار خۆشی ھەندێکجار ناخۆشی (Kabhi Khushi Kabhie Gham) یەکەمین فیلم بوو بگاتە سینەماکانی بەریتانیا وە دواتر لە ھۆلەندا و ئەڵمانیا، وە سکاندیناڤیایش.
شارستانی سەڵماس
ئەم شارستانە لە ڕووی کارگێڕییەوە پێکھاتووە لە (٢) ناوچە و (٧) گوندەوار و (١٥١) گوند، ناوچەی ناوەندی شارستانی سەڵماس کە شارۆچکەی سەڵماس ناوەندێتی، ناوچەی کۆسار کە گوندی کەتبان ناوەندێتی. شارۆچکەی سەڵماس دەکەوێتە (دەشتی سەڵماس)ەوە و (ڕووباری زۆلا) لە دووری (۳کم) لە باشووری شارەکەوە تێدەپەڕێت. کەش و ھەوای ئەم شارستانە لە بار و گونجاوە و لە ناوچە شاخاوییەکان ھەوای ساردە، ئەم شارستانە بەھۆی ھەبوونی دەشتێکی بە پیت کە بەناوی دەشتی سەڵماسەوەیە بۆ بواری کشتوکاڵ و باخداری گونجاوە و ھەروەھا سەرچاوەی ئاوی چاکی ھەیە کە ڕووباری زۆڵایە، لە بواری ئاژەڵداریدا زۆر باشە بەھۆی ناوچە شاخاوییەکانییەوە پاوەن و لەوەڕگایەکی زۆری ھەیە. ئەم شارستانە لە ڕووی نەتەوەییەوە لە نەتەوەی کورد، ئازەربایجانی، کورەسوننی و ئەرمەنییەکان پێکھاتووە و ژیان لە نێوان نەتەوەکاندا لە ئێستادا دۆستانەیە و شارستانێکی بێ کێشەیە.
سیاھچەشمە
سیاھچەشمە یا چاڤشارە یا قەرەئەینی، (بە ئینگلیزی Siah Cheshmeh، بە ئازەری Siyahçeşmə، بە فارسی سیەچشمە) ، یەکێکە لە شارۆچکەکانی پارێزگای ورمێ لە ئێرانە. شارۆچکەی سیاھچەشمە ناوەندی شارستانی چاڵدێرانە کە لە باکووری ڕۆژاوای ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ئێراندا ھەڵکەوتووە.
پێکھاتەی شاری سیاھچەشمە
دانیشتوانی شاری سیاھچەشمە کورد ن.
شارستانی سەڵماس
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی سەڵماس پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان
وەزیری نادری
ژیان
لە ساڵی ١٩٢٦ ھەزار و حەوسەد ماڵی عەشیرەتەکانی کورد و ھی دیکە لە دەست تورکە کەمالییەکان ئاوارە بوون و خاکیان بەجێھێشت و ڕوویان کردە قەفقاسی ڕووسیا و پەنایان بردە بەر دەسەڵاتی سۆڤێتییەکان. بنەماڵەی وەزیری نادری یەکێک بوون لەو ئاوارانە.
ئەلێکسی ناڤاڵنی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦ پۆل:زیندووان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ساخارۆڤ پۆل:ڕووسییەکانی بە ڕەگەز ئوکراینی
حەسار (زنجیرە تەلەڤیزیۆنی)
حەسار زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکی درامای تورکییە، لە دەرھێنانی یۆکسەل ئاکسو و ھولیا گێزر، لەنێوان ساڵانی  ٢٠١٨ و ٢٠١٩ لە کاناڵی ستار تیڤی بڵاو کرایەوە. یەکەم ئەڵقەی ئەم زنجیرەیە لە ٢٩ی ئازاری ٢٠١٨ بڵاوکرایەوە. =کورتە= دەنیز ژنێکی تەمەن ناوەڕاستە و دەمێکە لەلایەن ھاوسەرەکەی توندوتیژی لێ دەکرێت، ھاکان مێردەکەی بەردەوام کحول دەخواتەوە و دەنیزی بەوە تۆمەتبار کردووە کە ڕێگەی نەداوە ببێتە مۆسیقاژەنێکی سەرکەوتوو. دەنیز و ھاکان کچێکیان ھەیە بەناوی ئێجەم و ھیچ کێشەیەکی ماڵی و داراییان نییە، بەمەشەوە دەنیز ھەست بە دڵخۆشی لە ژیانیدا ناکات و ھەمیشە ھەوڵ دەدات بەھێز بێت و لەبەر تاکە کچەکەی ئێجەم بەرگەی ئەم توندوتیژییە بگرێ.
ڕۆژێک لە کاتی دەمەقاڵێدا، ئێجەم ھەوڵ دەدات بەرگری لە دایکی بکات و بە دەمانچە تەقە لە باوکی دەکات. بەڵام دەنیز کە نایھەوێت ژیانی کچەکەی بکەوێتە مەترسییەوە، بەرپرسیاریەتی ئەم کارە لە ئەستۆ دەگرێت و لەلای پۆلیس دەڵێت من تەقەم لە ھاکان کردووە، بەم ھۆیەوە کچەکەی ڕزگار دەکات و خۆی دەکەوێتە بەندیخانە.
لێئۆ کلارسی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٢ پۆل:مردووانی ١٩٢٤
شارستانی سەردەشت
کانیاوی گڕاوان
وێنۆک|کانیاوی گڕاوان وێنۆک|کانیاوی گڕاوان لە زستاندا کانیاوی گڕاوان سەرچاوەیەکی ئاوی لە ناوچەی ڕەبەت لە شارستانی سەردەشتە کە بەھۆی تایبەتمەندیی دەرمانی و سروشتی سەرسەوزی دەوروبەری ناوبانگی ھەیە. گڕاوان لە دەشتێکی یەکدەست سەوز و سەرنجڕاکێش لە نزیک گوندی کانی گوێز لە مەودای دوو کیلۆمەتریی شاری ڕەبەت و لە دوازدە کیلۆمەتریی باکووری رۆژھەڵاتی شاری سەردەشت ھەڵکەوتووە کە خاوەن ئاوی کانیاوییە. ڕووباری زێی بچووک لە تەنیشت ئەو کانیاوە تێدەپەڕێت کە لە وەرزی بەھاردا یەکێک لە پڕئاوترین ڕووبارەکانی ناوچەیە. ئاوی ئەو کانیاوە دەڕژێتە ناو ڕووباری کەڵوێ کە بەشێک لە زێی بچووک دێتە ھەژمار. ھەروەھا گڕاوان کانیاوێکە ئاوەکەی کانزانییە و ھەڵگری خوێیە. ئەو کانیاوە ١٢٠٦ مەتر بەرزە لە ئاستی دەریا.
سێگۆشە
بە گوێرەی ئەندازەی گۆشە ناوەکییەکان
بە گوێرەی گۆشەکان سێ جۆر سێگۆشە ھەن:
چێوەی سێگۆشە
چێوەی سێگۆشە دەبێتە کۆی درێژیی ھەر سێ لاکەی، واتە:
خەبات ڕەسووڵی
خەبات ڕەسووڵی نووسەر، وەرگێڕ و ڕۆژنامەنووسێکی کوردی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. لە ساڵی ١٣٥٩ لە شاری بۆکان، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە دایک بووە. بەکالۆریۆسی لە کۆلێژی ئاداب لە بەشی کۆمەڵناسی زانکۆی سەلاحەدینی ئەیووبی وەرگرتووە. خاوەنی پێنج کۆمەڵە چیرۆک و ڕۆمانێکی وەرگێڕدراو لە زمانی فارسییەوەیە.
ڕاگەیێنی
سەرچاوە
پۆل:ڕاگەیێنی
ڕیۆ ٢ (فیلم)
ڕیۆ ٢ (بە ئینگلیزی: Rio 2) فیلمێکی ئەنیمەیشنی ئەمریکییە. کۆمێدی و سەرکەشییە. لە ٢٠ی ئاداری ٢٠١٤ بڵاوکراوەتەوە.
بڕیارنامەی ٥١٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٢ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٢ پۆل:لوبنان لە ١٩٨٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
ئێڤەنێسنس (ئەلبومی ئێڤەنێسنس)
ئێڤەنێسنس ئەلبومێکی خۆ-ناونراو و سێھەم ئەلبومی گرووپی ڕۆکی ئەمریکیی ئێڤەنێسنسە. ئەلبومەکە لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ لەڕێگەی تۆمارەکانی وایند-ئەپەوە بڵاوکراوەتەوە. گرووپەکە لە حوزەیرانی ٢٠٠٩دا دەستیان بە نووسینی ئەلبومەکە کرد. ڕێکەوتی بڵاوکردنەوەکەی چەندجارێک دواخرا: لە ٢٢ی شوباتی ٢٠١٠دا، گرووپەکە لەگەڵ بەرھەمھێنەر ستیڤ لیلیوایت ڕوویان کردە ستودیۆ، بەڵام دواتر دەستیان لە کارکردن لەگەڵی کێشا لەبەر ئەوەی «گونجاو نەبوو.» لەو کاتەدا ڕێکەوتی بڵاوکردنەوەی ئەلبومەکە ئاب یاخود ئەیلوولی ٢٠١٠ بوو، بەڵام دواتر ئەیمی لی ڕایگەیاند کە تۆمارکردنیان ڕاگرتووە تاکوو بەرھەمی زیاتر دابنێن. لە ١١ی ئازاری ٢٠١١دا گرووپەکە لەگەڵ بەرھەمھێنەر نیک ڕاسکیولینێکز گەڕانەوە بۆ ناو ستودیۆ.
بەپێی لی، لەم ئەلبومەدا جێ پەنجەی ھونەرمەندانێ وەک بیۆرک، دیپێکێ مۆد، ماسڤ ئەتاک، MGMT و پۆرتسھێد لەسەر گرووپەکە دیار بوو. گۆرانییەکانی سەر ئەلبومەکە دەنگی نیو مێتاڵ، ھارد ڕۆک و ئێلێکترۆی لەخۆگرتووە. ھەرچەند ڕەخنەگرانی مۆسیقا ڕایان بە گشتی لەسەر ئەلبومەکە باش بوو، ھەروەھا تاریفی دەنگبێژیی لی کرا، بەڵام ھەندێک لە سەرچاوەکان ئاماژەیان بە لەیەکچوونی ئەلبومەکە و کارە کۆنەکانی ئێڤەنێسنس کرد. لە یەکەم ھەفتەی دەرچوونیدا، ئێڤەنێسنس بە ١٢٧٬٠٠٠ فرۆشەوە توانی بگاتە ژمارە یەک لە بیلبۆرد ٢٠٠، و سەرکەوت بەسەر چوار ئەلبومی تریشدا: ڕۆک ئەلبومز، دیجیتاڵ ئەلبومز، ئاڵتەرنەتڤ ئەلبومز و ھارد ڕۆک ئەلبومز. ئەلبومەکە سەرکەوتنێکی جیھانی بەدەستھێنا و لە زیاتر لە ٢٠ وڵات لەسەر ھێڵکارییەکان دەرکەوت. گرووپەکە بە بڵاوکردنەوەی ھەندێک لە گۆرانییەکان لەسەر چەند وێبگەیەک و چەند کۆنسێرتێکی جیاواز جیاوازیش ئەلبومەکەیان سەرخست.
تۆمارکردن و پەرەپێدان
وێنۆک|ڕاست|ستیڤ لیلیوایت، بەرھەمھێنەری سەرەتای ئەلبومەکە ئێڤەنێسنس لە ٢٢ی شوباتی ٢٠١٠دا بۆ تۆمارکردنی ئەلبومەکە چوونە ستودیۆ. ویڵ ھەنت وەک تەپڵلێدەری دووەم و پڕۆگرامساز گەڕایەوە، ویڵ «ساینس» ھەنت بۆ بەشداربوون لە نووسین بانگھێشتکرا، بەڵام نەبووە ئەندامێکی گرووپەکە. دەیڤد کامبڵ، کە پێشووتر کاری لەسەر دەرگا کراوەکە کردبوو، بانگکرایەوە تاکوو بەشی ئامێرە ژێدارەکان بنووسێتەوە و ئەلبومەکەش لەلایەن ستیڤ لیلیوایتەوە بۆ بڵاوکردنەوە داندرابوو. دواتر لی وتی کە لیلیوایت کەسێکی «شیاو نییە» بۆ ئەو کارە و ڕای گەیاند کە گرووپەکە تاقیکردنەوەیان ئەنجام دەدا و بەبێ بەشداربوونی گرووپەکە لە پڕۆسەی تۆمارکردندا «شتەکە ڕاست نەبوو»، بەو واتایەی تاقیکردنەوەکەیان شکستی ھێنا. بەپێی لی، گۆرانییە خاو و ئەکوستیکەکانی لەگەڵ لیلیوایت تۆمارکرابوون «لەگەڵ دەنگی ئێڤەنێسنسدا ڕێک نەدەکەوتن.»
مۆسیقا و ھۆنراوە
وێنۆک|ڕاست|ئێڤەنێسنس لە کۆنسێرتێکی ساڵی ٢٠١١دا لی لەگەڵ گرووپەکەدا ١١ لە ١٢ی گۆرانییەکانی ئەلبومە ستانداردەکەیان نووسیوەتەوە، کە لە ١٢ تراک پێکھاتووە. بەھۆی ئاوازی گیتارەکان و دەنگە بەھێزەکەی تەپڵەکان و باسکردنی ئازادییەوە، گۆرانی ئەوەی دەتەوێت، کە یەکەم تراک و تاکەگۆرانیی نوێنەری ئەلبومەکەیە، بە نائاساییترین گۆرانیی ئەلبومەکە وەسف دەکرێت. لە سەرەتادا بە تەپڵ و سینتسایزەر دەست پێ دەکات؛ پێش دەستپێکردنی ئاوازی گیتارەکان، لی لەگەڵ کوتانی تەپڵەکاندا دەبێژێت: «ئەوە بکە کە دەتەوێت / ئەگەر خەون بە باشترەوە دەبینی / ئەوە بکە کە دەتەوێت / تا ئەو کاتەی ناتەوێت.» لە ڕووی ھۆنراوەیییەوە، گۆرانییەکە باسی پەیوەندییەکی ئەوینی دەکات کە ناگونجێت، ھەرچەندە خۆشەویستیش بوونی ھەیە لە ناویدا. گۆرانییەکە بە تەپڵ دەست پێ دەکات و بە گیتار نوێنەرایەتی دەکرێت. «دروستکراو لە بەرد» یەکێک لە کۆنترین گۆرانییەکانی ئەو ئەلبومەیە و کاریگەریی ھێڤی مێتاڵی لەسەرە. «گۆڕانەکە» (کە سەرەتا ناوی «مۆر» بوو) بە نەرمی دەست پێ دەکات و بەرە بەرە توندتر دەبێت، کە بەراوردکراوە بە گۆرانیی «دیجیتاڵ بات» ی گرووپی ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵی ئەمریکی دێفتۆنز. چوارەم گۆرانی، «دڵم شکاوە»، باڵدێکە کە بۆ ھارپ نووسراوە، بەڵام بە پیانۆ تۆمارکراوە. گۆرانییەکە بە پیانۆ و دەنگی لی دەست پێ دەکات، کە بەرەبەرە بۆ ڕیتمی گیتار و پیانۆ دەڕوات. لە کۆرسەکە دا لی دەڵێت: «ھەرگیز ڕێگەیەک نادۆزمەوە کە گیانمی پێ ساڕێژ بکەم / و ھەتا ماوم دەگەڕێم / لە دووری تۆ / دڵم شکاوە.»
بڵاوبوونەوە
لە ٨ی ئابدا، ئێڤەنێسنس لەسەر بەرنامەی «ئێم تیڤی یەکەمجار: ئێڤەنێسنس» بۆ ناساندنی یەکەم تاکەگۆرانیی ئەلبومەکە بەناوی «ئەوەی دەتەوێت» دەرکەوتن، کە نمایشێکی ڕاستەوخۆیان بۆ کرد و چاوپێکەوتنێکی درێژخایەنیشیان لەسەر ئەنجام دا. لە ٢٢ی ئابدا، لی سەردانی ستودیۆی «لیبرتی ستودیۆز» ی بۆ بیستنی پێنج تراکی ماستەرکراو، کە پێکھاتبوون لە: «ئەوەی دەتەوێت»، «گۆڕانەکە»، «دیوەکەی تر»، «دڵم شکاوە» لەگەڵ «ونبوو لە بەھەشت» کرد، ھەروەھا تراکەکانی بۆ ٣٠ کەسی دیاریکراویش پەخش کرد. لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١دا، ئێڤەنێسنس لە فیستیڤاڵی «ڕۆک لە ڕیۆ» دەرکەوتن، کە گۆرانییەکانی «ئەوەی دەتەوێت»، «دروستکراو لە بەرد»، «گۆڕانەکە»، «دیوەکەی تر»، «دڵم شکاوە»، «بێزار» و چەند گۆرانییەکی تر لە دوو ئەلبومەکەی پێشوویان پەخشکرد. پێش بڵاوبوونەوەی فەرمیی ئەلبومەکە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ئەیمی لی بۆ بانگەشەکردن بۆ ئەلبومەکە لەسەر بیلبۆرد دەرکەوت. گرووپەکە چەند جارێکی تر نمایشیان لە جیمی کیمێڵ ڕاستەوخۆ!، کۆنسێرتی خەڵاتی ئاشتیی نۆبڵ، ''بەرنامەی ئەمشەو لەگەڵ جان لینۆ» و «کۆنان» کردووە.
گەشت
وێنۆک|ئەیمی لی لە کۆنسێرتێکی ئێڤەنێسنس، ٢٠١١ گرووپەکە لە ١٧ی ئابی ٢٠١١دا، بە کۆنسێرتێک لە ھۆڵی «وار مێمۆریال» لە ناشڤیلی تێنسیی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەستیان بە ڕیکلامکردن بۆ ئەلبومەکە کرد. دوای ئەمە لە ٢٠ی ئابدا نمایشێکیان لە ڕۆک ئۆن دە ڕانج ئەنجام دا، دواتریش لە ٢ی تشرینی یەکەم لە ڕۆک ئین ڕیۆ و دواتریش لە ٦ی تشرینی یەکەم لە پویێرتۆ ڕیکۆ. گرووپەکە دەستیان بە یەکەم لاقی گەشتەکەیان لە ئۆکلاندی کالیفۆرنیای ویلایەتە یەکگرتووەکان کرد و لە نیویۆرک سیتی کۆتایی پێ ھات. دواتر گرووپەکە لە ٤ی تشرینی دووەمدا چەند زنجیرەیەک کۆنسێرتیان لە شانشینی یەکگرتوو ئەنجام دا و لە ١٣ی ھەمان مانگ لە بێرنینگھام کۆتاییان پێ ھات. گرووپەکە لەلایەن دە پریتی ڕێکلێس و فەیر تو میدلاند و ڕایڤڵ سەنزەوە پشتگیریان لێ دەکرا. گرووپەکە نمایشی گۆرانییەکانی ھەر سێ ئەلبومەکەیان کرد، بەڵام لی وتی «ئێمە بەدڵنیایییەوە تیشک دەخەینە سەر گۆرانییە نوێیەکان. ئێمە زیاتر بۆ گۆرانییەکان بەپەرۆشین […] بەڵام بەدڵنیایییەوە ھەندێک لە گۆرانییەکانی ئەلبومە کۆنەکانیش نمایش دەکەین. دەتوانم بڵێم بەشێوەیەکی گشتی نمایشەکەمان قورس و وزەبەخشە، بۆیە وابزانم زۆر بەملاو بەولا ڕادەکەین و گۆرانی زۆر خێرا دەڵێین.» کۆنسێرتەکانی گرووپەکە تا ٢٠١٢ درێژەی کێشا.
پێشوازیی ڕەخنەدار
ستێفن تۆماس، سەر بە گۆڤاری ئۆڵ میوزیک، بە بەرھەمھێنانەکەی ڕاسکیولێنێکز دا ھەڵیدا، وتی کە دەنگی لی و دەنگی گرووپەکە کە کەمتر وەکوو چەوساوە دەبیسترا ھەرچەندە ھەر دراماتیکی بوو. کایڵ ئاندەرسنی ڕۆژنامەی ئینتەرتەینمنت ویکڵی لە بارەی ئەلبومەکەوە وتی: کاتێک لی چەند ئامێرێکی ئاڵۆزی ئۆرکسترایی بەکاردێنێ بۆ ھێرشکردنە سەر دێوەکانی ناخی… لە کەرەستەی سەرنجڕاکێشی گرووپەکە زیاترە. لویس کۆرنەری ڕۆژنامەی دیجیتاڵ سپای چوار لە پێنجی بە ئەلبومەکە دا، بە بۆنەی ئەوەی کە دەنگی تایبەت بە باندەکەی تێدا دەبیسترێت، و «ئەگەر ڕاستی بڵێین، بەو جۆرە نەبێ نامانەوێت.» مارک لاپاج لە گۆڤاری مۆنتریاڵ گازێت بە ئەلبومەکەی دا ھەڵدا و بە داستانێکی بەھێزی خەمباری لە قەڵەم دا. بەپێی چاد گریسکۆی ئای جی ئێن، ئێڤەنێسنس ئەلبومێکی باشە کە ئەوەی لێی پێشبینی کراوە گەیاندوویەتی لەکاتێکدا چاوێکی لەسەر داھاتووش بووە. ڕۆب ویلیامزی «وینیپیگ فری پرێس» ئەلبومەکەی بە نیو مێتاڵ و ھاڕد ڕۆکی گۆتیکی ناوبرد، کە ئۆرکێسترایەکی دراماتیکی لەگەڵدایە کە وا لە شتەکان دەکات «گەورە و زیندوو بن»: «لەگەڵ ڕێژەیەکی ھێندە زۆری زەنگ و فیکەدا، چەوساوەیی ھێندە سەرسوڕھێنەر نەبووە.» مارک ھیرش سەر بە «بۆستن گلۆب» وتی کە ھەر یەکە لە ئەندامانی گرووپەکە لە ئاستی یەکیان بەرزتر کردووەتەوە بەراورد بەوەی گەر بەتەنیا بوونایە.
سەرکەوتنی بازرگانی
لە یەکەم ڕۆژی بڵاوبوونەوەی لە شانشینی یەکگرتوو، ئەلبومەکە زیاتر لە ٢٬٠٠٠ دانەی لێ فرۆشرا و بە ٢٦٬٢٢١ فرۆشەوە لە ھەفتەی یەکەمی بڵاوبوونەوەی ژمارە ٤ی ھێڵکارییەکانی شانشینی یەکگرتووی بەرکەوت. ئەلبومەکە لە ٢٢ی ئابی ٢٠١٤، دوای زیاتر لە ١٠٠٬٠٠٠ فرۆش، بڕوانامەی زێڕی لە بەریتانیا وەرگرت. ئەلبومەکە بە ٩٬٠٠٠ فرۆشەوە لە ھەفتەی یەکەمی بڵاوبوونەوەی ژمارە ٢ی ھێڵکارییەکانی کەنەدای بەرکەوت. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢، ئەلبومەکە بەھۆی زیاتر لە ٤٠٬٠٠٠ فرۆشەوە لە کەنەدا بڕوانامەی زێڕی پێ درا. ئێڤەنێسنس ژمارە ٥ی ھێڵکارییەکانی ئوسترالیای بەرکەوت و بەھۆی زیاتر لە ٣٥٬٠٠٠ فرۆشەوە بڕوانامەی زێڕی پێ درا.
کەسایەتییەکان
کاری ھونەری
ھەرەکۆل
ھەرەکۆل کێوێکە لە باکووری کوردستان کە بەرزاییەکەی ٢٨٣٨ میترە و کەوتووەتە ناوچەی پەرواری. ھەرەکۆل یەکێکە لە کیوەکانی زنجیرەچیای توروس و بەرزترین شوێنی پارێزگای سرتە.
تەپەیەزان
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی نیاوەن پۆل:گوندەکانی شارستانی نیاوەن
گێلاسی خوێن
گێلاسی خوێن ڕۆمانێکی کوردییە، لە نووسینی عەتا محەممەد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان پۆل:کتێبە کوردییەکان پۆل:ڕۆمانەکان پۆل:عەتا محەممەد
٢٧ی کانوونی دووەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:کانوونی دووەم
نگین ئاڵتوونی
نگین ئاڵتوونی (لەدایکبووی ١ی ئازاری ٢٠٠١ لە ئیلام) کاراتێکارێکی کوردە. ئەو لە ئۆڵۆمپیادی گەنجانی ٢٠١٨ میدالیای برۆنزی بردەوە، میدالیای زێڕی لە یارییەکانی قارەمانی کاراتێی گەنجانی ئاسیای ٢٠١٨ لە ژاپۆن وەرگرت  و ھەروەھا لە یارییەکانی قارەمانی خولی کاراتێی یەکەمی گەنجانی ٢٠١٨ لە کرواتیا پلەی سێیەم ھاتەوە و پشکی ئۆڵۆمپیادی گەنجانی ٢٠١٨ی بەدەستھێنا.
کالێ
رێکخراوی تیرۆریستی داعش لە ساڵی ٢٠١٥ نیازی وێرانکردنی ئەو شوێنە راگەیاند بەھۆی سروشتی ئاشوری "نائیسلامی". لە مانگی ئازاری ٢٠١٥دا حکومەتی عێراق بڵاویکردەوە کە داعش بۆ لەناوبردنی پاشماوە ھەڵکەندراوەکانی ئەو شارە بولدۆزەری بەکارھێناوە. چەند گرتەیەکی ڤیدیۆیی کە لەلایەن داعشەوە بڵاوکراونەتەوە، کارەکانیان لە قۆناغی پێشکەوتندا پیشان دەدا. لە تشرینی دووەمی ٢٠١٦ ھێزە عێراقییەکان شوێنەکەیان گرتەوە و دواتر سەردانکەران ھەروەھا پشتڕاستیان کردەوە کە نزیکەی ٩٠٪ی ئەو بەشەی شارەکە ھەڵکەندراوە بە تەواوی وێران بووە. لەو کاتەوە وێرانەکانی نەمرود لە لایەن ھێزەکانی عێراقەوە بە پاسەوانی ماونەتەوە.
نووسینە جوگرافییەکانی دواتر
ناوچەیەکی ھاوشێوە لە سەدەکانی ناوەڕاستدا لەلایەن ژمارەیەک جوگرافیاری عەرەبی لەوانە یەعقوت حەمەوی و ئەبولفیدا و ئیبن سەعیدی مەغریبی وەسف کرا، بە بەکارھێنانی ناوی "ئەثور" لە نزیک سەلامیە.
ھەڵکۆڵینەکان
دوای ئەوەی جۆرج سمیس لە ساڵی ١٨٧٣دا بۆ ماوەیەکی کورت کاری لەسەر ئەو شوێنە کرد و ڕەسام لە ساڵی ١٨٧٧ تا ١٨٧٩ گەڕایەوە بۆ ئەوێ، نەمرود بۆ ماوەی نزیکەی ٦٠ ساڵ بەبێ دەست لێدان مایەوە.
کارە ھونەریەکان
زەبەلاحێکی دیکەی ٢٧ تۆن(٣٠ تۆن کورت) لە خورسابادەوە لەلایەن پۆڵ ئیمیل بۆتا لە ساڵی ١٨٥٣دا گواسترایەوە بۆ پاریس. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٢٨ ئێدوارد چیێرا زەبەلەحێکیکەی ٣٦ تۆن (٤٠ تۆن کورت)ی لە خورسابادەوە گواستەوە بۆ شیکاگۆ. مۆزەخانەی میترۆپۆلیتان بۆ ھونەر لە نیویۆرک جووتێکی دیکەی ھەیە.
کوشتێپین
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
بڕیارنامەی ٥١٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥١٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی تەمموزی ١٩٨٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٣٨٥‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
شولستان
مێژوو
کایدانی تاج ئەمیر بەسەر چەند لقێکدا دابەش بوون: میرشەکار، میر، ئەردەوان، ئەردەشیر، گودەرز، موراد، شاپور و بەھرام. خاکەکەیان لە تەنگی شول لە بەیزا لە فارس بوو.
پاسۆک
سەرچاوەکان
Kürdistan Sosyalist Partisi (Irak) Socialistische Partij van Koerdistan
خەڵکی شول
شوول ناوی یەکێک لە هۆزە جیاکراوەکانی له لوڕ و کورد و تورکەوە ، میراتگەرانی ئەم خەڵکە بە شێوەزاری شولی رامەندی قسە دەکەن.
زو بیسو بیسو
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانییە فەڕەنسییەکان پۆل:گۆرانییەکانی ٢٠١٢
زڵاتان ئیبراھیمۆڤیچ
ئیبراهیمۆڤیچ کاروانی وەرزشی لە یانەی مالمۆ لە ساڵی ١٩٩٩ دەست پێکرد، و دوای دوو ساڵ گرێبەستی لەگەڵ یانەی ئایاکس واژۆکرد. لە ئایاکس، ئیبراهیمۆڤیچ ناوبانگی دەرکرد بە یەکێک لە سەرکەوتوانی داهاتوو لە ئەورووپا، دوای دوو ساڵ ڕووی کردە یانەی یوڤێنتوس. ئاستێکی بەرزی پێشکەش کرد لە خولی ئیتالی، و دووانەیێکی نایابی لەگەڵ داڤید ترێزێگێ پێکهێنا. پێش ئەوەی بچێتە یانەی ڕکابەری ناوخۆیی ئینتەر میلان ساڵی ٢٠٠٦، و لە وەرزی ٢٠٠٨-٢٠٠٩ باکابوکانونیێر (گۆڵکاری خولی ئیتالی) بەدەست هێنا، و سێ خولی ئیتاڵی یەک لە دوای یەک بەدەست هێنا. لە هاوینی ٢٠٠٩دا، ڕووی کردە یانەی بارسێلۆنا لە یەکێک لە گرانترین گرێبەستەکانی جیهان، دوای یەک وەرز لەگەڵ بارسێلۆنا، ئیبراهیمۆڤیچ گەڕایەوە خولی ئیتاڵی لەگەڵ یانەی ئەی سی میلان. جارێکی تر لە وەرزی ٢٠١٠-٢٠١١ خولی ئیتاڵی بەدەست هێنایەوە لەگەڵ میلان، دوایی لە تەممووزی ٢٠١٢ ڕووی کردە یانەی پاریس سان جێرمان. لە ماوەی مانەوەی لە فەڕەنسا کە چوار وەرزی خایاند، ئیبراهیمۆڤیچ چەندین نازناوی بە دەست هێنا، لەوانە چوار نازناوی لیگ 1ی بەدەست هێناوە، و سێ جار بووە گۆڵکاری خولی فەڕەنسی. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٥، بووە گۆڵکاری مێژوویی یانەی پاریس سان جێرمان لەو کاتە. لە ساڵی ٢٠١٦، بێ بەرامبەر ڕووی کردە یانەی مانچستەر یونایتد و لە یەکەم وەرزی لەگەڵ یانە جامی کاراباو کەپ و خولی ئەورووپای بەدەست هێنا. و لە ساڵی ٢٠١٨ ئیبراهیمۆڤیچ ڕووی کردە یانە لۆس ئەنجلس گالاکسیی ئەمریکی. دوای دوو ساڵ، گەڕایە ئەی سی میلان.
پێڕستی شارەکانی ئوسترالیا
ڕۆژاوای ئوسترالیا
=
٥ی شوبات
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:شوبات
ھەڵۆ خانی ئەردەڵان
چالاکییەکان
حیفش این است که میشود فانی
ڕاحەتی (شارۆچکە)
ڕاحەتی شارۆچکەیەکی شارستانی ڕۆدەکیە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١١٣٠٧ کەسە.
بەھەڵە خستنەوە
ڕەخنەکان
چەند ڕەخنەگرێکی زانستی و فەیلەسوفە شیکارەکان بە توندی دژی بۆچوونەکی پۆپەرن لەسەر فەلسەفەی زانست و پێیان وایە کە بانگەشەکانی پۆپەر وایان کردووە کە چالاکی زانستی بە ھەڵە بە دونیا نیشان بدرێت.
ویلایەتەکانی ئەڵمانیا
پۆل:ویلایەتەکانی ئەڵمانیا پۆل:دابەشکارییەکانی ئەڵمانیا پۆل:پێرستەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتان پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئاستی یەکەمی وڵاتان
فانی
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٠ پۆل:مردووانی ١٩٧٣ پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی
دەیڤد کامیرۆن
دەیڤد کامیڕۆن ناوی تەواوی دەیڤد ویللیام دۆناڵد کامیڕۆنە لەدایکبووی ٩ی ئەیلوولی ١٩٦٦، ناوبراو سەرۆک وەزیرانی پێشووی بریتانیای مەزن بوو، لەپێشتریشدا وەزیری خزمەتگوزاری مەدەنی بووە لەگەڵ سەرۆکی پارتی پارێزگاران بووە، وەھەروەھا ئەو خوێندکاری فەلسەفەی سیاسی ی ئابووری بووە لەزانکۆی ئۆکسفۆڕد
تام وۆرس, نیو ساوت وێلز
تام وۆرس شارێکە لە نیو ئینگلەندی ویلایەتی نیو ساوت وێلزی وڵاتی ئوسترالیا.
پڕۆژەی ڤۆیجر
وێنۆک| وێنەیەکی تۆماری گەشتکەری زێڕیی کە جێگیرکرا لەسەر ھەردووک ئامێرە گەشتکەرەکان
١٠ی شوبات
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:شوبات
ڤێدا
ڤێدا (بە سینھالی:වැද්දා، بە تامیلی:வேடர்) گروپێکی کەمینەی سریلانکان لە پاڵ گروپەکانی تر.
ئەی فەرات (ئەلبوم)
ئەی فەرات چوارەمین ئەلبومی ھونەرمەندی کورد شڤان پەروەرە و لە ١٠ ستران پێکھاتووە. ئەم ئەلبومە ساڵی ١٩٧٨ بڵاو بوویەوە. شڤان پەروەر لەم ئەلبومەدا تەنیا ئامێری تەموورەی بەکار ھێناوە. ئەی فەرات ساڵی ١٩٧٩ لەلایەن SES PLAK سەر لەنوێ تۆمار کرا.
تاقیکردنەوەی گایگەر–مارسدێن
ئەنجامی تاقیکردنەوەکە
گایگەر ووتی کە ھەنێکی ئەلفا پارتیکڵەکان لادەدەن (بە مانای پەرش دەبنەوە) بە پلەی زیاتر لە ١٨٠ پلە کاتێک بەر ناووکی ڕووە ئاڵتوونەکە دەکەون. رەزەرفۆرد زانیاری زیاتری بۆ مۆدێلکەی زیاد کرد کە دەیگووت بارگە موجەبەکان ھەموویان لە ناوەڕاستی ناووکدان و ئەلکترۆنەکانیشیان لەگەڵدایە کە بە ھێزی راکێشانی کارابەییەوە ئەلکترۆنەکان دەوریانیان داوە، کە ئەمەش وا دەکات کە ھەموو ئەتۆمەکە بە شێوەیەک بێت کە پێی بوترێت بێ بارگە بەو مانایەی کە ئەلکترۆنی سالب و بارگەی موجەبی تێدایە.
یانەی تۆپی پێی سپۆرتینگ
یانەی وەرزشی لیسبۆنی وەرزشی (بێژە کردنی پورتوگالی:Sporting Lisboa)ئەگەرنا بە سپۆرتینگ سی پی ناودەبرێت، تەنھا بە سپۆرتینگ (بەتایبەت لەناو پورتوگال)، یان بە سپۆرتینگ لیسبۆن لە وڵاتانی دیکەدا،  یانەیەکی تۆپی پێیە لە شاری لیسبۆن. alt=لۆگۆی سپۆرتینگ لیسبۆن|وێنۆک|لۆگۆی سپۆرتینگ لیسبۆن سپۆرتینگ لە 1ی تەمموزی 1906 دامەزراوە، یەکێکە لە یانە تۆپی پێیەکانی "Três Grandes" (سێ گەورە) لە پورتوگال، لەگەڵ ڕکابەرەکەی S.L. بەنفیکا و ئێف سی پۆرتۆ، کە لە ساڵی ١٩٣٤ەوە ھەرگیز لە پلەی یەکەمی تۆپی پێی پورتوگال، پریمێرا لیگا، دابەزێنراون. سروودی یانەکە ناوی "A Marcha do Sporting" ("مارسی سپۆرتینگ"، لە ساڵی ١٩٥٥ نووسراوە). لە مانگی تەمموزی ٢٠٢٠ کۆمپانیای سپۆرتینگ ڕایگەیاند کە ١٠٦ ھەزار و ٦٢٥ ئەندامی چالاکی ھەیە، ئەمەش دوای دوایین ژماردنەوەی ئەندامی ئەکتیڤ بووە. سپۆرتینگ سێیەم ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگالییە کە زۆرترین ڕازاوەی ھەیە، بە کۆی گشتی 54 جام، لەنێویاندا یەک نازناوی نێودەوڵەتی، جامی براوەی جامی ئەوروپا لە ساڵانی 1963-64. لە ناوخۆدا 19 نازناوی خول و 17 جامی پورتوگالی و 4 پاڵەوانێتی پورتوگال (ریکۆردێک کە لەگەڵ پۆرتۆ یەکسانە)، 4 جامی خول و 9 جامی سوپەری بەدەستھێناوە. لە ئاستی نێودەوڵەتیدا یانەی سپۆرتینگ لە ئێستادا لە پلەی ٣٥ی ڕیزبەندی یانەکانی یوفادایە.
سەرچاوەکان
پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٠٦ پۆل:وەرزشی لیسبۆن پۆل:یانە وەرزشییەکان، دامەزرانی ١٩٠٦
لێکدانی تاقیکاری
وێنۆک|[[چوارگۆشەی پەنێت، کە جۆرێکی لێکدانی تاقیکاری نیشان دەدات.]]
بێر گریلز
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤ پۆل:زیندووان پۆل:ئەنگلیکانەکانی ئینگلیز پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی
پاپ جۆن پۆلی دووەم
وێنۆک|پاپ جۆن پۆلی دووەم
مایکل فارادەی
ژیان
مایکل فارادەی لە نزیک لەندەن لەدایکبووە، لەبنەماڵەیەکی ھەژار و خۆی ناچاربوو بخوێنێت. لەتەمەنی ١٤ ساڵیدا لە فرۆشگایەکی کتێبدا خەریکی فێربوونی کابوو و لەماوەی ٧ساڵ مانەوەی لەو شوێنە کۆمەڵێک کتێبی خوێندەوە کەھەر ئەوکارە ھۆگرییەکی بە فێربوونی زانست زۆرتر کرد. لە تەمەنی ٢٠ ساڵیدا لە کۆڕی وتارخوێندنەوەی بیرمەندی ناورار «ھامفری داوی» سەرۆکی (ئەنجومەنی ڕۆیال) بەشداری کرد و ھۆگری قسە و باسەکانی ئەو بوو. دوای ئەوەیکە ناوبراو نمونەیەک لەنوسراوەکانی خۆی بۆ «داوی» نارد، فارادەی وەک یاریدەدەرێک لەلای خۆی دامەزراند. لەو سەردەمەدا فارادەی کەسێکی ناسراو نەبوو و دەوترێت کەھاوسەری دوایی لەگڵی باش نەبوە، ھەرچۆنێک بێت زۆری نەخایەند کە فارادەی بەپێش «داوی» کەوت. گەورەترین کارەکەی ئو لەگەڵ (ئەلکتریسیتە) بوو. لە ساڵی (١٨٢١) ماوەیەک دوای ئەوەیکە کیمیازانی دانیمارکی، (ھانس کریستییەن ئۆرستەد) ئەلیکتڕۆموگناتیسی دۆزیوە، «داوی» و «ڤیلیام ھید» و «لاستۆن» ھەوڵیاندا مەکینەیەکی ئەلیکتریکی دروست بکەن، بەڵام نەیانتوانی. «فارادەی» دوای قسەکردن لەگەڵیان بڕیاریدا کەدوو کەرەستە بەرھەم بێنێت بۆ ئەو شتەی کەخۆی پێی دەگوت (خولی ئەلکترۆموگناتیسی). لە ساڵی ١٨٣١دا «مایکل فارادەی» دەستی کرد بەکۆمەڵێک تاقیکردناوەی تر کەبوە ھۆی دۆزینەوەی (توڕدانی ئەلیکتڕۆموگناتیسی).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٩١ پۆل:مردووانی ١٨٦٧ پۆل:فیزیکزانانی تاقیکاری پۆل:کیمیازانانی ئینگلیز پۆل:فیزیکزانانی ئینگلیز پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد پۆل:کەسانی پەیوەندیدار بە کارەبا پۆل:نوسەران دەربارەی ئاین و زانست
باری باو
سەرچاوەکان
پۆل:گۆڕان
بڕیارنامەی ٥٢٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٢ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٢ پۆل:لوبنان لە ١٩٨٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
بلۆگ
مێژووی وێبلۆگ
وێبلۆگەکان مێژوویەکی نیسبەتەن کورتیان ھەیە؛ تەنانەت کاتێک کە لەگەڵ مێژووی خودی ئینترنتدا بەراورد دەکرێن. بەگشتی دەگوترێت کە یەکەم وێبلوگ، وێبلۆگی links.net بوو کە جەستن ھاڵ دروستی کردبوو. لەو کاتەدا، جەستن ھاڵ خوێندکاری کۆلێژی سوارتمۆر بوو لە ساڵی ١٩٩٤دا. بەدڵنیاییەوە لەو کاتەدا پێیان نەدەگوت بلۆگ یان وێبلۆگ، جەستن ھاڵ بەس وەکوو ماڵپەڕی کەسیی خۆی ناوی لێ دەبرد. ساڵی ١٩٩٧ بوو کە وشەی "وێبلۆگ" دروست کرا. دروستکردنی ئەم وشەیە نیسبەت دەدرێت بە جۆرن بارگەرەوە. وشەی "وێبلۆگ" لە ساڵی ١٩٩٩دا لەلایەن پیتر مەرھۆڵزەوە کورت کرایەوە بە وشەی "بلۆگ". پێنج ساڵ دواتر بوو کە فەرھەنگی مریەم-وێبستر ئەم وشەیەی بە وشەی ساڵی خۆیان ناساند. لەم ساڵە سەرەتاییانەدا، چەند مەکۆ و پلەتفۆرمی دروستکردنی وێبلۆگ ھاتنە ئاراوە. لەوانەیەLiveJournal ناسراوترینی ئەو سایتە سەرەتاییانە بێت. پاشان لە ساڵی ١٩٩٩دا ئەو مەکۆیە کە دواتر بوو بە Blogger لەلایەن ئیڤان ویلیامز و مێگ ھووریھانەوە دەستی پێکرد. ساڵە سەرەتاییەکانی ٢٠٠٠، سەردەمی گەشەکردنی وێبلۆگ بوو. لە ساڵی ١٩٩٩دا، بەپێی لیستێک کە لەلایەن جێس جەیمز گارێتەوە کۆکراوەتەوە، بەس ٢٣ وێبلۆگ لە ئینترنتدا بوونیان ھەبوو. لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٠٦دا، بەپێی ڕاپۆرتی Technorati ژمارەی وێبلۆگەکان لە ئینترنیتدا گەیشت بە ٥٠ ملیۆن دانە.
وۆڵۆنگانگ
وۆلۆنگانگ شارێکە لە ناوچەی ئیللاوارای ویلایەتی نیو ساوت وێلزی وڵاتی ئوسترالیا.
شارلو لو گۆفیک
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٣ پۆل:مردووانی ١٩٣٢ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
١٤ی شوبات
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:شوبات
عەبدوڵڵا پەشێو
ڕاو بۆچوونی نووسەر و ئەدیب و شاعیرانی کورد لە سەر عەبدوڵڵا پەشێو
کەریم دەشتی (شاعیر): پەشێو ڕۆڵی گاندی بینی لە بەنرخ کردنی خۆی و دەنگی ئەراگۆنی نواند لە بانگەشەی ئازادی و ڕۆڵی «ئێلیۆت»ی بینی لە تازە کردنەوەدا!
مانیفێستی کۆبانێ
http://www.pashew.com/web_documents/kobane_pdf.pdf
ھەروەھا لە گەرمەی بەرخودانی مێژوویی عەفرینیشدا شێعرێکی لە ژێر ناوی عەفرینگراد بڵاو کردەوە.
چەند چەمکێکی شێعری پەشێو
ڕاستگۆیی: بڵێی چ شتێک بووبێتە ھۆی ئەوەی پەشێو ئاوا جێی خۆی بکاتەوە و دڵ و دەروونان داگیر بکا؟ پێم وایە کلیلی دەرگەی ئەو ڕازە ئەوەیە کە شێعری پەشێو کانی و کانیاوی عاتیفە و ھەستێ بێخەوش و سەداقەتی لە ڕادەبەدەری لێ ھەڵدەقوڵێ، کەچی شێعری زۆربەی شاعیرانی ئەوڕۆی ئێمە وشکەڵانێکی کاکی بە کاکییە، شاعیر کون بە کون لە بیسەرێک دەگەڕێ. پەشێو ڕاستگۆیانە لەگەڵ بەردەنگەکانی دەدوێ و ڕەنگە ھەر بۆیەش بێ کە حەشیمەتی دنیا تایبەتییەکەی ھەر دێ و زیاتر و زیاتر دەبێ. جەماعەتێک کە ڕەخنەی شاعیرەکەیان بەدڵە و پێیان وایە لە گەرووی ئەوانەوە دێتەدەر. بەڵگەی ئەم سەداقەتەش لە زوربەی ھەرە زۆری شیعرەکانیدا دەبیندرێ.
سوڵتاناباد (شارۆچکە)
سوڵتاناباد شارۆچکەیەکی شارستانی ڕۆدەکیە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٠٣٠٦ کەسە.
خەلافەت
مێژووی خیلافەت و لیستی خەلیفەکانی ئیسلام
١. ئەبوبەکری سدیق: ٦٣٢–٦٣٤ ز.
٣. عوسمانی کوڕی عەففان :٦٤٤–٦٥٦ ز.
٤. عەلی کوڕی ئەبوتاڵیب :٦٥٦–٦٦١ ز.
١٧. یەزیدی سێیەم: ٧٤٤ ز.
٣٢. المعتز باللە: ٨٦٦–٨٦٩ ز.
٣٦. المکتفی باللە: ٩٠٢–٩٠٨ ز.
٤٦. الموقتەدیر بی ئەمری اللە: ١٠٧٥–١٠٩٤ ز.
٥٠. المقتفی بی ئەمری اللە: ١١٣٦–١١٦٠ ز.
٥٩. الموستەکفی بی اللە دووەم: ١٣٠٢–١٣٤٠ ز.
٩٣. سەلیمی سێیەم: ١٧٨٩–١٨٠٨ ز.
١٠٢. عبدالمجیدی دووەم أخر خليفة الدين: ١٩٢٢–١٩٢٤ ز.
2.خەلافەتی ئومەوی : 14 دانە.
مۆزامبیک لە ئۆڵۆمپیاد
مۆزەمبیک بۆیەکەمجار لە ساڵی ١٩٨٠ بەشداریی یارییەکانی ئۆڵۆمپیاددا کرد. لەو ساڵەوە تا ئێستا ٩ جار بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە، یاری. مۆزەمبیک ھەرگیز لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا بەشدارییان نەکردووە. خاوەنی دوو مەدالیای ئۆڵۆمپیاددە کە لە گۆڕەپان و مەیدان لە یاری ڕاکردنی ٨٠٠ مەتری ژناندا بەدەستی ھێناوە.
شەوت
کەش و ھەوا
شارۆچکەی شەوت کەشوھەوای سارد و وشکی ھەیە و بەپێی ئاژانسی بی ئێس کەی کەشوھەوای شەوت نیمچە ناوخۆییە. لە ماوەی ساڵدا بارانێکی زۆر نابارێت. لە شەوت تێکڕای پلەی گەرمی ساڵانە ١٢٫٤ پلەی سەدییە و تێکڕای بارانبارین دەگاتە ٢٦٤ ملم. کەمترین ڕێژەی بارانبارین لە مانگی ئابدا ڕوودەدات و تێکڕای ڕێژەی بارانبارین لەم مانگەدا ٧ مل دەبێت. زۆرترین ڕێژەی بارانبارین لە مانگی ئایاردا ڕوودەدات و تێکڕای ڕێژەی بارانبارین لەم مانگەدا ٤٦ ملیلیترە. تێکڕای پلەکانی گەرما لە مانگی تەمموزدا ٢٦ پلەی سەدییە کە لە بەرزترین ئاستیدایە، مانگی زانۆیەش ساردترین مانگی ساڵە بە تێکڕای پلەی گەرمی (-٥، -٢). گۆڕانی بارانبارین لە نێوان وشکترین و تەڕترین مانگی ساڵدا ٣٩ ملیلیترە، ھەروەھا گۆڕانی پلەی گەرمی ساڵانە ٢٨٫٥ پلەی سەدییە.
کاری دەستی
کاری دەستی دار، ھەموو جۆرە فەرش و دەستبۆشینێک، لەوانە فەرش، فەرش، دەستکێش، ئیسکارف، کڵاو، ڕۆح، لەوانە ڕۆحی گیایی، ڕەگی بۆردۆک، لیمۆ، ڕەگی نەعنا، ئاوی گوڵ، ھەموو جۆرە ماددە ھۆشبەرەکان، گوێز و ڕەگی بۆردۆک، ھەموو جۆرەکانی لە بەرھەمە باخداری و کشتوکاڵییەکان، لەوانە ترێ.
سەددام حوسێن
دەستپێکی ژیان و لاوی
ڕاست|وێنۆک|220x220پیکسڵ|سەددام حوسێن لە تەمەنی سێ ساڵیدا، ساڵی ١٩٤٠. لە ساڵی ١٩٣٧، سەدام لە گوندی عۆجە لە شاری تکریت دایک بوو. پێش ئەوەشی لەدایکبێت ئەوا باوک (حسێن عەبدولمەجید) و براکەی بەنەخۆشی شێرپەنجە مردبوون. بەپێی ھەندێک سەرچاوە دایکی سەددام (سوبحە تەلفاح) کاتێک کە سەددامی لە سکدا بووە ئەوا ھەوڵی لەباربردنی داوە لەگەڵ خۆکوشتن، بەڵام دواتر کە سەددامی بوو ئەوا ھیچی نەبوو تا بۆی بکات، ھەربۆیە سەددام لەلایەن خاڵییەوە ھەڵگیرایەوە.
لەو سەردەمە ھەستی شۆڕشگێری لە عێراق و ڕۆژھەڵاتی ناوین سەری ھەڵدابوو. لە عێراق پێشکەوتووخوازەکان و سۆسیالیستەکان نەریتی سیاسەتی کۆن و خانەدانەکانیان ڕووخاند کە لەلایەن کەسانی بیۆکرات، سەردەمی کۆلۆنیالیزم، ئاغا و سەرمایەدارەکان بەڕێوەدەبردرا. زیاتر لەوەش، کەسایەتی ناسیۆنالیستی عەرەبی جەمال عەبدولناسڕ، سەرۆکی میسڕ زۆر کاریگەربوو لەسەر بەعسییە گەنجەکان و بەتایبەتیش سەددام. لە ساڵانی پەنجا و شەستەکان ڕکێفی جەماوەری ناسڕ بەرزبوویەوە، ناوبراو داوای لە شەپۆڵی شۆڕشگێری عەرەبەکان دەکرد کە دژی دەسەڵاتی شاھانەی ئینگلیز لە عێراق، میسڕ و لیبیا بجەنگن. جگە لەوانەش ناسڕ ڕۆڵی ھەبوو لەسەر جەنگانی عەرەبە ناسیۆنالیستەکان لە جەنگی سینای ساڵی ١٩٥٦.
پەیڕەوی سیاسی
دوای تێپەڕبوونی چەند ساڵێک ئەوا سەددام چەند خزمەتگوزارییەکی کۆمەڵایەتی ڕاگەیاند کە نموونەی کەمبوو لەناو وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوین. سەددام کەمپەینی نەھێشتنی نەخوێندەواری ڕاگەیاند، ئەمەش جگە لە پێشکەشکردنی خوێندن بە خۆڕایی تا بەرزترین ئاستی خوێندن لە عێراق. دوای تێپەڕبوونی ساڵێک لە کەمپەینی نەھێشتنی نەخوێندەواری ئەوا سەدان ھەزار کەس فێری خوێندنەوە بوون.
لەوکاتەدا حکوومەت پشتگیری تایبەتی لە خێزانی سەربازەکان دەکرد، ھەروەھا شوێنی مانەوە بۆ قوتابیان بەخۆڕایی دابین دەکرا. سەددام سیستمێکی ھاوچەرخی تەندروستی ڕاگەیاند کە بووە یەکێک لە ھاوچەرخترین سیستمەکان لە ڕۆژھەڵاتی ناوین، ئەمەش وای کرد لەلایەن یوونێسکۆ خەڵاتبکرێت.
پەیوەندییەکانی دەرەوە
لەدوای قەیرانی نەوت لە ساڵی ١٩٧٣، فەڕەنسا ھاوپەیمانییەتی و دۆستایەتی لەگەڵ وڵاتانی عەرەب فراوانتر کرد و لەگەڵ عێراق بوونە دۆستێکی نزیک، ھەر ئەمەش وای کرد کە سەددام لە ساڵی ١٩٧٥ سەردانی پاریس بکات، لەوێ سەددام چاوی کەوت بە کەسایەتییە سیاسیی و بازرگانەکان. لە ساڵی ١٩٧٥، سەددام ھاوپەیمانییەکی لەگەڵ ئێران بەست کە تێیدا لەسەر کێشەکانی سەر سنوور ڕێککەوتن. لەبەرامبەردا ئێران لە پشتگیرکردن لە کوردەکانی عێراق کشایەوە. سەددام سەرکردایەتی بەرەی دژ بە ڕێککەوتنی میسر و ئیسرائیل بوو لە ساڵی ١٩٧٩.
شەڕی ئێران و عێراق
سەددام داوای لە حکوومەت وڵاتانی عەرەبی دەکرد کە بە کاش و پشتگیری سیاسیی لەکاتی جەنگەکە پاڵپشتی بکەن، ئەمەش بەدیاریکراوی دوای ئەوەبوو کە کەرتی نەوتی عێراق تووشی زەرەرێکی گەورە بوویەوە کاتێک کە ھێزی دەریاوانی ئێرانی کۆنتڕۆڵی کەنداوی فارس کردبوو. عێراق لەڕێگای ھەنگاوە دیپلۆماتیکییەکانی توانی سەرچاوە دارایییەکانی بەھێز بکات بەتایبەت لەلایەن چین، یەکێتیی سۆڤیەت، فەڕەنسا و ئەمریکا کە ترسیان لە گەشەسەندنی ڕەوتی شۆڕشی ئیسلامیی ئێران ھەبوو کە باڵبکێشێتە تەواوی ناوچەکە. ئێرانییەکان داوایان دەکرد کە عێراق دەبێت باجی زیانەکانی جەنگەکەیان پێبداتەوە، بەڵام ئەو ھەنگاوانە بێسوود بوون بەوەی پشتگیرییە نێودەوڵەتییەکان بۆ عێراق تا ٢٠ی ئابی ١٩٨٨ بەردەوام بوو.
جەنگە ھەشت ساڵییە خوێناوییەکە بەکۆتایی ھات. لەئەنجامی ئەو جەنگە ھەردوو وڵات بە سەددان ھەزار سەربازیان لەدەستدا، ھەروەھا بە نزیکەی ملیۆنێک کەس کوژران. ئێران و عێراق ھیچیان بەو دەستکەوتانە نەگەیشتن کە لە سەرەتای جەنگەکە پلانیان بۆی دانابوو، سنووری ھەردوو وڵاتیش بەنزیکی ھیچ گۆڕانکارییەکی بەسەردا نەھات. لە باشوور، ناوچەکانی دەوڵەمەند بە نەوت وەک خووزستان و بەسڕە کە ملمانێی سەرەکی و ئابووری لەسەری دا بوون ئەوا بەتەواوی خاپوور بوون و سنووری ھەردوو وڵاتیش گەڕایەوە بۆ سنووری پێش جەنگەکە واتە ساڵی ١٩٧٩، ھاوکات ئێران چەند ناوچەیەکی کۆنتڕۆڵکرد لە باکووری عێراق (کوردستان)، ھەردوو وڵات ئەو ئابوورییە گەورەی کە پێشتر ھەیان بوو تووشی داڕمان ھات.
شەڕی کەنداو
بەماوەیەکی کورت پێش داگیرکردنی کوەیت، سەددام ١٠٠ ئوتومبێلی مارسیدێسی نوێی لە زنجیرەی ٢٠٠ گەیاندە میسر و ئەردەن وەک دیارییەک بۆ دیارترین سەرنووسەرەکانی ئەو وڵاتانە. دوو ڕۆژ پێش ھێرشەکەش، ھەواڵی ئەوە بڵاوکرایەوە کە سەددام ٥٠ ملیۆن دۆلاری بەکاش بەدیاری داوەتە حوسنی موبارەک، سەرۆکی میسر.
ژنە لێزبیەنەکەمم کوشت، بە قولاپێکی گۆشتەوە ھەڵمواسی، و ئێستا ڕێککەوتنێکی سێ فیلمیم ھەیە لەگەڵ دیزنی
چیرۆک
دەرھێنەرێکی لەخۆبایی بەناوی ڕیچی دیدن خانمەئەکتەری سەرەکی ھەڵدەبژێرێت بۆ یەکەم فیلمی سەرەکی. ئەو پڕۆسەکە لەگەڵ ژنەکەیدا باس دەکات کە لەسەر شاشە نییە، و زیاتر تووڕە دەبێت کە قسە دەکات. دەرھێنەرەکە ساندی ھەڵبژارد، خانمەئەکتەرێکی گەنج کە لەژێر قەرەوێڵەیەکدایە لەبەر ھۆکارێک، و ڕێککەوتنەکە کۆتایی پێدێنێت لە چاوپێکەوتنی داھاتوویاندا. لە ھەمان کاتدا، ھاوماڵی ساندی ڕێ نادات کە ساندی بێتە نێو ماڵەکەوە، چونکە ساندی قەرزەکەی نەداوەتەوە. دوای ڕازیکردنی ھاوماڵەکەی بە بەڵێندانی دانەوەی قەرزەکە کاتێک ڕۆڵەکەی وەردەگرێت، ساندی دەچێتە نێو ماڵەکەوە، کە گفتوگۆیەک دەکات لەسەر تەلەفۆن لەگەڵ دایکە سەخت گیر و ناپشتیوانەکەی. دەردەخرێت کە ژنی دەرھێنەرەکە دەمبەست کراوە و بەستراوەتەوە بە قولاپێکی گۆشتەوە لە ژووری میوانەکە. دەرھێنەرەکە، کە ژن ڕق لێبوویەکی توندوتیژە، ھەست بە ئابڕووچوون دەکات بەھۆی لێزبیەنخوازیی ژنەکەی. بە تایبەتمەندییەکانی ساندیدا ھەڵدەدات، دواتر ژنەکەی دەکوژێت بە تەورێک. دەرھێنەرەکە بەردەوام دەبێت لە ڕەخنە توندەکانی، و دەڵێت کە ساندی بانگێشت دەکات تا لەگەڵی بمێنێتەوە تا فیلمەکە تەواو دەبێت.
سەددام حوسێن
شەڕی کەنداو
لە کۆتایی جەنگەکە ھێزە عێراقییەکان نەیانتوانی بەرگەی ھێرشەکانی ئەو ھاوپەیمانییە بگرن کە لەدژیان پێکھاتبوو، لە ئەنجامدا ١٧٥ ھەزار عێراقی دەستگیرکران و ٨٥ ھەزاریش بوونە قوربانی جەنگەکە. دواتر لەکاتی پڕۆسەی ئاگربەستدا، سەددام ڕازی بوو بەوەی کە چەکە بایلۆژییەکانی پارچە بکات ھەروەھا ڕێگەی بەنوێنەرانی نەتەوە یەکگرتووەکاندا کە لێکۆڵینەوە لەو ناوچانە بکەن کە چەکی لێبووە. گەمارۆی بازرگانی لەسەر عێراق وەک خۆی مایەوە، لەدوای تەواوبوونی جەنگەکە، سەددام سەرکەوتنی خۆی ڕاگەیاند لەو جەنگە لەبەردەمی گەلی عێراق.