cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
زەر
سانسۆرکردن
لەکاتی نمایشکردنی فیلمی زەر، لە ٣٦ەمین فیستیڤاڵی فیلمی نێونەتەوەییی ئەستەمبوڵ ئەوا دوو دیمەن لە فیلمەکە سانسۆرکرا، لەکاتی نمایشکردنی فیلمەکە دیمەنەکان تەڵخکران و تێکستێک خرایە سەری کە نووسرابوو، «ناتوانینت سەیری ئەم دیمەنە بکەیت چونکە دیمەنێکی گونجاو دانانرێت لەلایەن ئەنجومەنی پێداچوونەوە لە بەڕێوبەرایەتی گشتی سینەمای وەزارەتی ڕۆشەنبیری.» کازم ئۆز لەبارەی ئەم دوو دیمەنە ئاشکرایکرد کە یەکێکیان دیمەنی کۆمەڵکووژی دێرسیم لە ساڵی ١٩٣٨ بوو، دیمەنەکەی دیکەش پشاندانی گەریلا و کەمپەکانیان بوو.
وەزنێ، نەغەدە
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
چیرۆکی کایەکلێ
وێنۆک|لۆگۆی تۆی ستۆری چیرۆکی کایەکلێ یان تۆی ستۆری زنجیرە فیلمێکی ئەنیمەیشنی بڵاوکراوەی کۆمپانیای واڵت دیزنی پیکچەرز  و بەرھەمھێندراوی کۆمپانیای پیکسارە. لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٥ دەستکرا بە پەخشکردنی، و دەرھێنەری ئەنیمەیشنەکە جۆن لیستەرە لە نووسینی: بۆب بارۆن، پیت دۆکتەر، جۆس ویدنە، تێچووەکەی ٣٠٫٠٠٠٫٠٠٠ دۆلارە، لەساڵی ١٩٩٤ ئیشکردن لەسەری دەستی پێکردوە وە لەساڵی ١٩٩٥ دەرچووە.
شاھیناوا
جوگرافیا
شاھیناوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ڕۆژی شوکرانەبژێری
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆژی شوکرانەبژێری
پۆلیۆ
نیشانەکانی
زۆربەی کەسەکان کە توشی پۆلیۆ دەبن بە گشتی نیشانەیان نییە، بەڵام لە نێوان ٤ کەس ١ کەس لەوان لەوانەیە نیشانەکانی لێدەربکەوێت، کە بریتین لە: چەند ساڵێک دواتر، لەوانەیە دەست بە ھەندێک نیشانەی تر بکەیت کە ناسروان بە (نیشانە سەرەتایییەکانی پۆلیۆ) کە ئەوانیش بریتین لە: پۆلیۆ پەلاماری کۆئەندامە دەمارەکان دەدات و وادەکات کە ماسولکەکانت لاوازببن و ھیچیتر بەرگە نەگرن.
ڕێگریکردن
ھیچ چاک بوونەوەیەک لە ئارادا نییە بۆ توشبوانی پۆلیۆ بەڵام ڤاکسین (کوتان) دەتوانێ یارمەتیت بدات کە پێش وەختە لەشت بپارێزیت لەو نەخۆشییە. پێش ئەوەی ڤاکسین بدۆزرێتەوە لە ساڵی ١٩٥٠ ڤایرۆسەکە بە ھەزاران خەڵکی ئیفلیج دەکرد ساڵانە، بەڵام لە ساڵانی ١٩٧٠ و بەدواوە کە خەڵک دەکوترا، زۆر زۆر بە کەمی حالەتی ئیفلیجی تۆمار دەکرا بۆ نموونە لە ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا کە ژمارەیان بە دەگمەن دەگەیشتە ١٠ حالەت. دوو جۆر لە ڤاکسین ھەیە : : IPV یەکێکیان کە ڤایرۆسەکەی تێدایە بەڵام زۆر لاواز و سستە کە بە (ئای پی ڤی) ناسراوە، ئەم کوتانە لە قۆل یانیش لە قاچ دەدرێ، کە دەبێتە ھۆی ئەوەی کە بەرگری لەش دروستبێت. : OPV
کلاڤیکۆرد
سەرچاوەکان
پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا پۆل:ئامێرە ژێدارەکان
بەھای قوربانیپێکراو
بۆ نموونە، کاتێک دەبیتە قوتابی زانکۆ دەبێت قوربانی بە یاریکردنی بەردەوام بدەیت، بەوپێیەی خوێندنەکە گرینگترە. یاخود ئەگەر کارێکت ھەبێت، قوربانی بە پشوودانت دەدەیت. چوونە سەر کارت، واتا پشووی کەمتر و قازانجی ماددی زیاتر. لەوکاتەی نەچوونە سەر کار، واتا پشووی زیاتر و نەبوونی قازانجی ماددی.
دلمە
دلمە گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی حەسەنلو، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
پارالمپیکی ھاوینەی ٢٠٢٠
ژمارەی وەرزشوانانی بەشداربووی پارالمپیکی ٢٠٢٠
٤٬٥٣٧ وەرزشوان لە ١٦٣ ولاتی جیاوازە بەشداری پارالمپیکی ھاوینەی ٢٠٢٠ی تۆکیۆیان کردووە وڵات وەرزشوان
پردی کریمیا
ڕێگای شەمەندەفەر لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ کرایەوە و یەکەم شەمەندەفەری نەفەر هەڵگری بەرنامە بۆ داڕێژراو دوای دوو ڕۆژ بەسەر پردەکەدا ڕۆیشت. پردەکە لە ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ بۆ شەمەندەفەرە بارهەڵگرەکان کراوەتەوە، لە ١٥ی ئابی ٢٠٢٠ بڕێکی پێوانەیی هاتوچۆ تۆمارکراوە کە کۆی گشتی ٣٦ هەزار و ٣٩٣ ئۆتۆمبێل بووە.
پردەکە دوای دەنگدانێکی سەرهێڵ لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٧دا ناوی لێنرا "پردی کریمیا" لە کاتێکدا "پردی کێرچ" و "پردی یەکگرتنەوە" پلەی دووەم و سێیەمیان بەدەست هێنا.
لە ئامێزگرتنێکی خۆشەویستانەی گەردوون، زەوییەکە (مەکسیک)، خۆم، دیێگۆ و سێنۆر شۆلوتل
سەرچاوەکان
پۆل:تابلۆکانی فریدا کالۆ پۆل:ئاسک لە ھونەر
جاکی کووگن
جاکی کووگن ( • ١٩١٤-١٩٨٦) ئەکتەرێکی کۆمیدییە، لە لۆس ئەنجلەسی ولایەتی کالیفۆرنیا لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩١٤ لە بنەماڵەیەکی ھونەرمەند لە دایک بووە. لە تەمەنی پێنج ساڵیدا دەستی بە کاری ئەکتەری کردووە، سەرسامی ئەکتەری بەناوبانگ چارلی چاپلین بووە. لە ساڵی ١٩١٩ لەفلیمی (A Day´s pleasure) لەگەڵ چاپلیندا ڕۆڵی گێڕاوە، لە پاش ئەو فلیمە ناوبانگێکی زۆری پەیدا کرد. دوای ئەوەی کە خانەوادەکەی ھەموو سەروەتەکەیان خەرج کرد، ئەمەریکا ھەستا بە دانانی یاسایەک بۆ پاراستنی ئەو سەروەت و سامانەی کە منداڵێکی ئەکتەر ھەیەتی، تاوەکو ئێستاش ئەو یاسایە لە ئەمەریکا پەیڕەو دەکرێ بە ناوی یاسای کووگن، ئەو یاسایە پێشتر تایبەت بوو بە کەسانێک کە ئەکتەر بوو لە پاشان بوو بە یاسایەکی تایبەت بە ھەموو منداڵ و ھەرزەکارێک کە تەمەنی لە نێوان ١-١٨ ساڵ بێت. دواجار لە ساڵی ١٩٨٦، کووگن توشی نەخۆشی دڵ بوو، دڵی ڕاوەستا و مرد.
دەربارەی سەرچاوەی جۆرەکان
کورتەی بیردۆزەکەی داروین
بیردۆزەکەی پەرەسەندنی داروین بەندە لەسەر چەندین ڕاستی گرنگ و ئەو چەمکە پوختانەی لێوەی بەدەستھێنراوە کە زانای زیندەزانی (ئێرنست مەیەر) بەم شێوەیە کورتی کردۆتەوە:
مێژووی عێراق
ھاتنی ئەمەوییەکان بۆ عێراق
دوای کوشتنی خەلیفەی سێیەم عوسمان لە ساڵی ٦٥٦ ئاڵۆزی پەیدا بوو لە ناو خەلیفەکاندا. لە بەسڕە لە ساڵی ٦٥٦ کێشە دروست بوو لە ناو مسوڵماناندا. ئیمامی عەلی لە ساڵی ٦٦١ دا شەھید کرا. ھەر دوای ئەو فەرماندەی موئاویە لە سوریا بانگەوازی خەلافەتی خۆی کرد، ئەو بوو بەیەکەم خەلیفە لە ئەمەویەکان کە پایتەختەکەی دیمەشق بوو. لە ساڵی ٦٨٠ یەزید ھاتە سەر حوکم دوای مردنی موئاویە ئەوەش بوو بەھۆی ناڕەزایی چەند گروپێک و کەسێک لەوانە کوڕی دووەمی ئیمامی ئلی، حوسێن، کە لە پێشەوەی نارەزایەکان بوو. لە کەربەلا ئیمامی حوسێن لەگەڵ نزیکەی ٧٢ ئەسحابە شەھید کران.
ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق
لەڕۆژی ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، لەھەمان ڕۆژدا ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان بەڕێوەچوو. ئەم ھەڵبژاردنە بۆ درووستکردنی حکوومەتێکی ئینتقالی بوو، ٢٧٥ ئەندام مافی ئەوەیان پێدرا کە لەنووسینەوە دەستوورێکی نوێ بۆ عێراق بەشداربن لەدوای دەستێوەردانی دەرەکی و لابردنی دەسەڵاتەکانی سەددام حوسەین. ھاوپەیمانی عێراقی یەکگرتوو بەڕێبەرایەتی گەورە مەرجەعی شیعەی عێراقی عەلی سیستانی زۆرینەی دەنگەکان بەڕێژەی ٤٨٪ بەدەستھێنا، ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان بەپلەی دووەم توانی ٢٦٪ ڕێژەی دەنگەکان بەدەستبھێنێت، ھەروەھا لیستی عێراقی بەسەرکردایەتی ئەیاد عەلاوی ڕێژەی ١٤٪ دەنگەکانیان بەدەستھێنا. لەکۆی گشتی ١٢ حیزب توانیان کورسی پەرلەمان بەدەستبھێنن. ڕێژەی بەشداریکردنی سوننەی عەرەب کەمبوو لەم ھەڵبژاردنەدا، لە پارێزگای ئەنبار تەنیا ٢٪ خەڵک بەشداربوون لەکاتی ھەڵبژاردنەکە زیاتر لە ١٠٠ ھێرشی چەکداری ڕوویدا، بەلانی کەم ٤٤ کەس کووژران کە نۆ کەسی خۆکووژبوون بە بۆمب، لەنێو قوربانییەکان ٢٠ کەس لە بەغدای پایتەخت بوون.
ساخیی دەروون
چ جۆرە وەبەرھێنانەک ؟
ھەموان پێویستە لەسەرمان ئەوەبکەین کەھەز لەوشتەدەکا بۆگەشە پێدانی تەندروستی و کۆمەڵگا. ئەمەش ئەوانە دەگرێتەوە بۆنمونە ڕێکخراوینێودەوڵەتیەکان و پارێزەری سەرەتایی و ئاژانسەکانی حکومەت.
چارڵز دانس
واڵتەر چارڵز دانس (؛ لەدایکبووی ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٦) ئەکتەرێکی ئینگلیزە. ھەندێک لە بەناوبانگترین ڕۆڵی دانس وەک ڕۆڵی تایوین لانستەر لە زنجیرەی کایەی تەختە پاشایەتییەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی) کە لە ئێچ بی ئۆ پەخشکرا. لە (٢٠١١–٢٠١٥)، وە بە ڕۆڵی کارلین لە کورتە زنجیرە یان زنجیرەی بچووک لە Childhood's End لە کەناڵی Syfy لە (٢٠١٥)، وە بە ڕۆلی گای پێرۆن لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنی The Jewel in the Crown (١٩٨٤)، لەم دوایانەدا بە ڕۆڵی ماونتباتنی میر لە وەرزی سێیەم و چوارەمی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی تاج بەشداری کرد.
ئاشور
ئاشور (بە ئەکەدی: 𒀸𒋩، سوریانی: ܐܬܘܪ یان ܐܫܘܪ) شارستانییەتێکە کە لە شاری ئاشور لە باکووری مێزۆپۆتامیا سەریھەڵداوە، و لە ھەزارەی دووەمی پێش زایین فراوانتر بووە. زایین. بەرەو باکوور درێژ بووەوە تا شارەکانی نەینەوا و نەمرود و خورساباد. م. شا شەمشی لە ساڵی ١٨١٣ پێش زایین فەرمانڕەوایی شاری ئاشووری کرد؛ و حامۆڕابی پاشای بابل لە ساڵی ١٧٦٠ پێش زایین دەستی بەسەر ئاشووردا گرت. بەڵام پاشای ئاشوری شەلمەنەسەری یەکەم دەستی بەسەر بابلدا گرت و لە ساڵی ١٢٧٣ پێش زایین شکستی بە میتانییەکان ھێنا. پاشان ئاشوور جارێکی تر لە ساڵی ١٢٤٠ پێش زایین دەستی بەسەر بابلدا گرتەوە. لە ساڵی ١٠٠٠ پێش زایین. ئارامیەکان دەستیان بەسەر ئاشووردا گرت، بەڵام ئاشوورییەکان لە ساڵی ٧٧٤ پێش زایین فینیقیایان گرت؛ و وێنەکان لە ساڵی ٧٣٤ پێش زایین؛ و سامەریا لە ساڵی ٧٢١ پێش زایین؛ و سارگۆنی دووەم لە ساڵی ٧٠١ پێش زایین جولەکەکانی لە قودس گرت. لە ساڵی ٦٨٦ پێش زایین. ئاشوورییەکان شاری بابلیان وێران کرد و بابلییەکان لە دژی دەسەڵاتی ئاشوورییەکان ڕاپەڕین و بە یارمەتی میدیان لە ساڵی ٦١٢ پێش زایین شکستیان پێھێنا. ز. ئاشورییەکان ھەڵمەتەکانیان لەسەر باقی سوریا ، تورکیا وئێران دەستپێکرد.
گۆنگسون کانگ
پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان پۆل:سیاسەتوانەکانی ھان
بەردە سوور
سەرچاوەکان
پۆل:ڕووبارە نێونەتەوەیییەکانی ئاسیا پۆل:ڕووبارەکانی ئێران پۆل:ڕووبارەکانی کوردستان پۆل:شارستانی ورمێ
خەفرەع
خەفرەع یان خەفری یان ئەو سیێەمین یان چوارەمین فیرعەونی خێزانەکەیە دەسەلاتی لە ٢٥٥٩، و٢٥٣٥ ق م بووە وە ئەو کوری پاشا خۆفۆیە
سینگاپوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
دەڤشێرمە
مێژووی
سەرچاوەی یۆنانی ئاماژە بە شێوازی بەرێوەبردنی دەڤشێرمە کردووە، قەشە ئایسیدۆری سێسالۆنجا لە ٢٨ی شوباتی ساڵی ١٣٩٥ دا لە وتارێکیدا بڵاوی کردووەتەوە و ناونیشانەکەی بەمە دەست پێ دەکات: «لە بارەی ڕفاندنی منداڵان لەسەر فەرمانی سوڵتان وە لەسەر یەکلا کردنەوەیەک لە دواڕۆژدا». وتارەکە ئاماژەی بە چۆنییەتی بەرێوەبردنی دەڤشێرمە کرایە کە لەژێر سایەی بە موسولمان کردنی منداڵانی مەسیحییەکان و بەکارھێنانی توندوتیژی وزۆرەملێ کردن لەم شێوازی و بەڕاھێنانەی ڕێگای سەخت بۆ ڕاھێنانەکان کە لەسەریان ئەنجام دەدران ئەمیش بەکارھێنانی سەگ و ھەڵۆی دڕندە بوو.
موارەکاوا
موارەکاوا  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەجەفاوا، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
چێوەی سەروو
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نوێترین بنەچەی ھاوبەش
دیاریکردنی (MRCA)ی کۆمەڵەیەک لەڕێی تاکە دیارکەرێکی بۆماوەیی
ھەروەھا دەکرێت بنەچەی بۆماوە (جیین) تاکەکانی کۆمەڵە بۆماوەیەک دیاریبکرێت لەجیاتی دیاریکردنی بنەچەی تەواوی زیندەوەرەکە. بیردۆزی تێکەڵاوبوون ھەڵدەستێت بە ناساندنی نموونەیەکی ھەڕەمەکی کە چۆن بنەچەی (دیاریکەرە بۆماوەکان) دەتوانن مێژووی کۆمەڵەیەک نەخشەبکەن.
(TMRCA) تەواوی مرۆڤە زیندووەکان
لێکۆڵینەوەیەکی ماتماتیکی نا بۆماوەیی لەلایەن زانای ماتماتیک جۆزیف ت. چانگ، دۆگلاس رۆھد وستیڤ ئۆڵسن ھەستا بە ھەژمارکردنی تەمەنی (MRCA) بە نزیکەی ٣٠٠ پێش زایین. نموونەی ئەم لێکۆڵینەوەیە ئەو ڕاستییەی بەھەند وەرگرتبوو کە خەڵکی بەشێوەیەکی ھەڕەمەکی ھاوسەرگیری ناکەن بەڵکو زۆربەی خەڵک ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەو کەسانەدا ئەنجام دەدەن کە شوێنی ژیانیان نزیکە لێیانەوە و زۆرجار لەگەڵ ئەو کەسانەی لە ھەمان گوند یان شارۆچکەن و ئەم دیاردەیە لە سەردەمانی ڕابردوودا زۆر بەربڵاوبووە، بۆیە کارێکی یەکجار دەگمەن بووە ئەنجام دانی ھاوسەرگیری لەگەڵ کەسێک ژیاو لە وڵاتێکی دیکەدا. بەڵام چانگ گەیشتە ئەو دەرئەنجامەی کە ئەگەر کەسێکی دەگمەن ھەڵسێت بە ئەنجامدانی ھاوسەرگیری لەگەڵ کەسێکی مەودا دوور، ئەوا ئەو کەسە بەپێی تێپەڕینی کات زنجیرەی تۆماری خێزانی ھەموو جیھان لێکدەداتەوە و ھیچ کۆمەڵەیەک بەڕاستی و تەواوی دابڕ و جودا نین.
بەندەری فاوە بەسرە
توەنەکانی بەندەرەکە
توانای بەندەری فاو بریتییە لە 99 ملیۆن تۆن کەرەستەی ساڵانە، دوای تەواوکردنی بەندەرەکە، عێراق مانگانە 15 ملیار دۆلاری لەو بەندەرە دەستدەکەوێت. بۆ باشترکردنی دۆخی گواستنەوە و چالاکترکردنی بەندەرەکەش، بڕیارە لەگەڵ پرۆژەی دروستکردنی بەندەری فاودا، هێڵێکی شەمەندەفەر دروستبکرێت کە ناوچەی کەنداو لەڕێگەی خاکی عێراقەوە بە باکووری ئەوروپا دەبەستێتەوە لەڕێگەی تورکیاوە، ئەمەش بایەخێکی دیکەی ستراتیژی بە پرۆژە بازرگانییە جیهانییەکە دەدات. بەشێکی دیکەی پرۆژەکە بریتییە لە دروستکردنی کۆگاکانی هەڵگرتنی دانەوێڵە، لەگەڵ بەرزکەرەوە گەورەکانی ناو بەندەرەکان، ھەروەھا شوێنی نیشتنەوەی فڕۆکە و دروستکردنی رێگەی نێودەوڵەتی و دروستکردنی چەندین کارگە و سەرچاوەی بەرهەمهێنانی سووتەمەنی. بەپێی بەدواداچوونی شارەزایانی ئابووریی بەندەری فاو، لە حاڵەتی تەواوبوون و کارکردنی ئاسایی خۆیدا، ساڵانە 25 تاوەکو 35 ملیار دۆلار دەهێنێتە خەزێنەی عێراقەوە، ئەمە جیا لە داهاتی کارەکانی دیکەی پەیوەست بە بەندەرەکەوە، لە شێوەی گواستنەوە، فڕۆکەوانی، فڕۆکەخانەکان، شەمەندەفەر و سووتەمەنی. ساڵح ھاشمی، شارەزای ئابووری دەڵێت "پرۆژەی بەنداوی فاو، ئەگەر تەواوبکرێت پرۆژەیەکی زیندوو و ستراتیژی دەبێت، یارمەتیی عێراق دەدات بە شێوەیەکی زۆر گەورە. عێراق بەتەواوی بە جیھان دەبەستێتەوە و چەندین دەرگای ئابووری دەکاتەوە، ئەمە جگە لەوەی ھەلی کار دروستدەکات، وەبەرھێنانی ناوخۆ و دەرەوە زیاد دەکات، بەڵام کێشەکە ئەوەیە ئەم مینایە لە بەرژەوەندییەکانی وڵاتانی ھەرێمی و نێودەوڵەتی دەدات، بۆیە زۆرێک لە وڵاتان کار بۆ وەستانی دەکەن و وەکو دەبینن پرۆژەکەش وەستێنرا، لەگەڵ ئەوەشدا عێراق وڵاتێکی لاوازە لەڕووی سیاسی و ئابووری و ئەمنییەوە، بۆیە ئەستەمە کۆنترۆڵیان بکات، دوو وڵات بە شێوەیەکی گەورە لە بەرژەوەندییەکانیان دەدرێت لەوانە ئیمارات و کۆماری ئیسلامیی ئێران، بۆیە لەگەڵ سەرکەوتوویی پرۆژەکە نین، ھەروەھا کوێتیش، چونکە کاریگەریی زۆر دەبێت لەسەر مینای موبارەکی ئەو وڵاتە.
سیلۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
تۆشكه‌ (كڕێشی سه‌ر)
درم ناسی
تۆشكه‌ تووشی نزیكه‌ی له‌ سه‌دا (٥٠)ی پێگه‌یشتووه‌كان ده‌بێت.
خوێن مەیین
چاەرەسەرکردن
چارەسەرکردنی ئەم نەخۆشیە زۆرکات بە بەکارھێنانی (ئانتیکۆاگولانت)ەکانن وەک (ھیپارین) کە یەکەم بەکادێت بۆ کەمکردنەوەو خێرا راوەستانی مەینی خوێنەکە و (وارفەرین) بۆ ڕێگری لە مەینی زیاتر. ئەگەر دەرمانی ئانتیکۆگولانت شیاو نەبن ئەوا فلتەرێک لە ڕێگەی سکەوە ئەخرێتە خوێنھێنەرە کلۆرەی خواروو، کە ڕێ ئەگرێت لە گەیشتنی خوێن مەین بۆ دڵ و سی. ھەروەھا، ڕاھێنان کردن، بەرز ڕاگرتنی قاچ و بەستی گۆرەوی کە پەستان بخاتە سەر شوێنی توشبوو ئامۆژگاری پزیشک دەبن.
دوواوە
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
حاجی فەیروز
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کەشتی پشکنینی مەریخ
سەرچاوە
مالپەری مالین لەبۆ زانستی بۆشای ئاسمان
کانی بی، پێنجوێن
کانی بی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی بی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بوبان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی مانگا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بلکیان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی مانگای کۆن.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تازەدێ، مەیدان
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
حەمزە بین دەلاج
شێوازی کارکردن
بە بەکارھێنانی نەرمەکاڵایەکی زیانبەخش بە ناوی «سپایئای»، حەمزە لەژێر ناوە ساختەکانی «BX1» و «Daniel HB»، کۆمپیوتەرەکانی بانک یان کەسە تایبەتەکانی ھاک دەکرد بۆ بەدەستھێنانی تێپەڕوشە و کۆدی ناسنامە. کاتێک ئەکاونتێکی ھاک دەکرد و کۆنتڕۆڵی دەکردن ئەکاونتەکەی بەتاڵ دەکردەوە.
ئەمێتی
ئەمێتی ئەوەیە کە بە دامەزراوی لە شتێکدا ھەیە و شتەکە دەکاتە ئەم شتە تاک و تایبەتە و، چی دیکەش داناشکێتەوە. زاراوەکە لە فەلسەفەی سکۆلاستیکی سەدەکانی ناوەڕاستدا و، لە لایەن ھەندێ لە شوێنکەوتووانی دانس سکەوتوس -ی فەیلەسووفەوە ڕۆ نراوە. گوایە چەمکەکە لە ئەوەوە سەرچاوەی گرتووە. ئەمێتی دەگەڕێتەوە بۆ ئەو جیاوازییە کە کەسێ یا شتێ بە «تاک» دەکا، بۆ وێنە، ئەو جیاوازییە کە لە نێوان چەمکەکانی «پیاوێک» و «شێرکۆ بێکەس»دا ھەیە.
حەمزە بین دەلاج
پشتگیریکردن لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان
لە ساڵی ٢٠١٥دا، ماڵپەڕێکی تونسی دەنگۆیەکی بڵاوکردەوە کە حەمزە سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندراوە. ئەم دەنگۆیە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لە جەزائیر بڵاوبوویەوە و چەندین گرووپی پشتیوانی فەیسبووک وەک کاردانەوەیەک بۆ پشتگیریکردنی دروست کران. داواکارییەک دەستیپێکرد و تێیدا داوای دەستوەردانی وەزارەتی کاروباری دەرەوەی جەزائیر و باراک ئۆباما کرا بۆ ئازادکردنی. باڵوێزی ئەمریکا لە جەزائیر، جۆوان ئەی. پۆڵاشیک، لە ھەژماری تویتەری وتی کە، «تاوانەکانی کۆمپیوتەر تاوانی لەسێدارەدان نین».
زیخان
جوگرافیا
زیخان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بیراوە و لە باشوور لەگەڵ گوندی چێوەی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی میرانۆک و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سوێرە.
میشل عەون
میشل عەول (لەدایکبووی ١٩٣٣ - بەیرووت) لە ٣١ی ئۆکتۆبری ٢٠١٦ دوای سی مانگ نەبوونی دەستەڵات بوو بە سەرۆک کۆماری لوبنان. میشل عەون سەرۆکی بزووتنەوەی نیشتمانیی ئازادە و خۆی و ئەم بزووتنەوەیش بە هاوپەیمانانی حزبوڵڵای لوبنان دادەنرێن.
کانی مانگای کۆن
کانی مانگای کۆن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
زێوە
زێوە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
تەپە تاڵیبەباد
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
تۆڤگە
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئۆرگن
وێنۆک|[[پایپ ئۆرگنێک]] ئۆرگن ئامێرێکی تەختەکلیلە کە بۆری ھەیە و بە کلیلەکانی سەر تەختەکەی یاخود بە پەیدان دەژەنرێت.
تەپە مەحمەی
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
قەرز
قەرز پابەندییە کە یەک لایەنی قەرزداری پێویستە، بۆ دانی پارە یان بەھایێکی دیکەی پەسەند کراو بوو لایەنی دیکەی، خاوەن قەرز. قەرز پارەدانێکی دوا خراو، یان زنجیرەی پارەدانە، کە قەرز لە کرینێ یەکسەرجیاواز دەکات. قەرز لەوانەیە لەلایەن دەوڵەت یان وڵاتی سەربەخۆ، حکومەتی ناوچەیی، کۆمپانیا، تاکەکەس وەربگیرێت.
مێژووی ئەورووپا
جەنگی جیھانیی یەکەم
وێنۆک|چەند دیمەنێک لە جەنگی جیھانی یەکەم
کانی میرانی کۆماری
کانی میرانی کۆماری گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
عەمانوێل غەریب
عەمانوێل غەریب ( 1950 -)، قەشەیێكی کوەیتی کەنیسەی نیشتمانی ئینجیلی یەلە کوێت ، نوێنەرایەتی کەمینەی مەسیحی دەکات لە کوێت ، و بە یەکەم قەشەی هاوچەرخی کەنداو دادەنرێت کە ئەم پۆستەی بەدەستهێناوە، هەروەها یەکەم قەشەی هاوچەرخە کە كۆفیە و  جلی کڵێسا لەبەر بكات  لە کاتی ئەنجامدانی ڕێوڕەسمە ئاینییەکان، بەڵام لە كاتی ئاساییدا بەرگاڵی  کوەیتی دشداشەو عەقاڵ دەپۆشێت.
مێژووی پەرەسەندنی ڕووەکەکان
بەڵگەی بەھێز و ئامادە لەبەردەستدایە کە (ساینۆبەکتریا – بەکتریای تایبەت بە ڕۆشنە پێکھاتن - Cyanobacteria) و زیندەوەرە فرەخانە رۆشنەپێکھاتووەکان لە ناوچە و ژینگە ئاوییە سازگارەکانی سەر زەوی دا ژیاون نزیکەی ١ میلیارد ساڵ لەمەوبەر، وە ھەروەھا کۆمەڵە زیندەوەرەی فرەخانەی ئاڵۆزی ڕۆشنەپێکاھتوو بوونیان ھەبووە لەسەر وشکانی دا لە چاخی (Precambrian)ی کۆتادا نزیکەی ٨٥٠ میلیۆن ساڵ لەمەوبەر.
سەرئەشکەوتان
سەرئەشکەوتان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سیلۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ئینچیۆن
ئینچیۆن (بە کۆری: 인천; ھانجا: 仁川; خوێندنەوە:ئینچۆن) تا سەردەمی دوای ١٩١٠، بە فەرمی وەک شارەوانی شاری ئینچیۆن (인천광역시) ناسرابوو، شارەکە دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای کۆریای باشوور، ھاوسنوورە لەگەڵ سێئول و گیۆنگگی بەرەو ڕۆژھەڵات، دانیشتووی تێدایە لەوەتەی شارستانی نیۆلیسیک. ئینچیۆن پێشووتر تەنھا شوێنی نیشتەجێبوونی ٤،٧٠٠ کەس بوو، دواتر بەھۆی بەندەرە نێودەوڵەتییەکەی لە ئەمڕۆدا، نزیکەی سێ ملیۆن کەس لە شارەکە دەژین، ئەمەش دەیکات بە سێیەم چڕترین شاری کۆریای باشوور لەدوای شارەکانی سێئول و بووسانەوە دێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ناوچەی پایتەختی سێئول پۆل:شارە تایبەت و شارەوانییەکان لە کۆریای باشوور
بەردە ڕەشەکە
بنەچە زانستییەکە
ڕاست|وێنۆک|228x228پیکسڵ|وێنەیەکی نزیکی بەردە ڕەشەکە کە وەک پارچەیەک کانزا خۆی نیشان دەدات ئەمەش بەھۆی ئەو چینە شەمێیەی پێی سواق دراوە. زۆر جۆر شلۆڤە و شیکاری زانستی بۆ بەردەکە کراوە بەردێکی داڕێژراو و ئاوێتەیی بازلت و کەڵبە ییە لە گەڵ پارچەی شووشەیی سروشتی و نەیزەکی بەردینییە. لە ساڵی ١٨٥٧ پۆڵ باتریچ بەرپرسی بەشی بەردە گرانبەھاکان لە ئیمپراتۆرییەتی نەمسای مەجەری ڕاپۆرتێکی تێر و تەسەلی لە بارەی بەردەکەوە بڵاوکردەوە کە تێیدا ئاماژەی بەوە دابوو کە بەردێکی نەیزەکییە. لە ساڵی ١٩٧٤ ڕۆبێرت دیتز و جۆن ماکھۆن لە بارەی بەردە ڕەشەکەوە ڕایانگەیاند کە بەردێکی تەواو نەیزەکییە لە جۆری بەردی کەڵبەیە، ھەروەھا توێژینەوەی زەویناسە عەرەبەکانیش ئاماژەیان بە ھەمان شت داوە.
زانایان دڵنیا نەبوونەوە لە بارەی گریمانەکانی ناوچەی وەبار تاوەکو ساڵی ١٩٣٢، ناوچەی وەبار لە سەر ڕێگای کاروانچییە بیابانییەکانە و ناوچەیەکی ئاشنایە بە ھۆزە بیابان نشینییەکان. ناوچەکە سنورێکی فراوانی ھەیە و لە ھۆنراوە عەرەبییەکان جێی خۆی کردۆتەوە بە ناوی وبار یاخود ئەوبار (ئێستا پێی دەڵێن: «إرم ذات العماد») شوێنی کەوتنەخوارەوەی نەیزەکەکە ئاوەدانی بووە بەڵام بەھۆی داکوتانی نەیزەکەکانەوە وێران بووە. لە ئەنجامی کاری کنە و پشکنینەکانی ناوچەی وبار ئەوە دەرکەوتووە کە پێشتر مرۆڤ لەم ناوچانە نیشتەجێ بووینە بەڵام بەپێی لێکۆلینەوەکانی ٢٠٠٤ ئەمەی خستە ناو ئەگەرەوە کە دەڵێن پێش ٢٠٠ تا ٣٠٠ ساڵ لە مەوبەر نیشتەجێبووینە، بەپێی دوایین لێکۆلینەوەکانی مۆزەخانەی بەریتانی بۆ مێژووی سروشتی بەردە ڕەشەکە بەردێکی ئاسایی ھەسارەی زەویە و بەھۆی نەیزەکەوە پێک ھاتەکەی گۆڕدراوە بەوەی ئێستا ھەیە.
ئێکزیما
وێنۆک|تووشبوویێکی ئێکزیما نەخۆشی ئێکزیما یان دێرماتایتس، یەکێکە لە نەخۆشییە بەر بڵاوەکانی پێست دادەنرێت. ئێکزیما لە ئەنجامی ھەوکردنی پێستەوە دروست دەبێت. ئەم نەخۆشیە بە خوران، سووربوونەوەی پێست و دروست بوونی لیر و قڵیشان دەناسرێتەوە. ئێکزیما نەخۆشیەکی گوێزەرەوە نییە و کوشندەش نییە ئەگەر بێت و چارەسەری بکرێت و پشتگوێ نەخرێت. ئەم نەخۆشییە بە زۆری لە تەمەنی منداڵیدا بەر بڵاوە.
نەمام غەفووری
نەمام مەحموود ئاغای کاکە زیاد ناسراو بە نەمام غەفووری (لە دایکبووی ١٩٦٨ – مردووی ١ی نیسانی ٢٠٢١) کەسایەتی پزیشک و چاکەکاری کوردی عێراقی-سوێدی بوو. ئەو ماوەی ٣٥ ساڵ لە سوێد ژیا، دواتر بۆ کارە ڕێکخراوەیییەکان و ھاوکاریکردنی ئێزدییەکان گەڕاوەتەوە کوردستان.
سلۆڤاکیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
پێدرۆ پاسکال
ژیانی سەرەتایی
خۆسێ پێدرۆ بالماسێدا پاسکال لە ٢ی نیسانی ١٩٧٥ لە شاری سانتیاگۆی چیلی لەدایکبووە. کوڕی دەروونناسێکی منداڵان «ڤێرۆنیکا پاسکال یوریتا» و پزیشکی منداڵبوون «خۆسێ بالماسیدا» ڕیێرایە. خوشکێکی گەورەی ھەیە بە ناوی خاڤیێرا، برایەکی بچووکی ھەیە بە ناوی نیکۆلاس و خوشکێکی بچووکی ھەیە بە ناوی لوکس کە ئەکتەر و چالاکوانێکی ترانسجێندەرە. دایکی پاسکال ئامۆزای ئاندرێس پاسکال ئالێندێ بوو کە کوڕەزای سەرۆکی سۆسیالیستی چیلی "سالڤادۆر ئالێندێ" بوو. ئاندرێس سەرکردەیەکی سەرەتایی بزووتنەوەی چەپی شۆڕشگێڕ بوو، کە بزووتنەوەیەکی گەریلای شار بوو کە تایبەت بوو بە ڕووخاندنی دیکتاتۆری سەربازی "ئۆگستۆ پینۆشێت".
پیشە
لە ساڵی ٢٠١٥ پاسکال وەک بریکاری دی ئی ئەی ئەمریکی خافێر پێنا لە بەرنامەی ڕەسەنی نێتفلیکس بەناوی نارکۆسدا ڕۆڵی بینی. لە فیلمی «زۆڵە خوێنمژەکان» لە ساڵی ٢٠١٥دا پاسکال ڕۆڵی خوێنمژێکی بەناوی ماکس گێڕاوە. پاسکال ئەزموونی شانۆیی بەرفراوانی ھەیە ھەم وەک ئەکتەر و ھەم وەک دەرھێنەر؛ خەڵاتی بازنەی ڕەخنەگرانی درامای لۆس ئەنجلۆس و خەڵاتی گارلاندی وەرگرت بەھۆی ڕۆڵی لە بەرھەمی شانۆیی نێونەتەوەییی شار لە فیلمی ھەتیوەکان، و لە بەرھەمە کلاسیک و ھاوچەرخەکاندا نمایشی کردووە. لە ساڵی ٢٠١٠ شانۆگەرییەکی لە دەرھێنانی سارا سیلڤەرمان نووسی بەناوی «فلاکا ئێسکی خۆش دەوێت»، کە دەربارەی چوار خوشک و برایە لە دارستانێکی بەفراویدا کۆدەبنەوە بۆ ئاشکراکردنی نھێنییەکی خێزانیی خۆیان. یەکەم دەرھێنانی خۆی بە شانۆنامەی «لەژێر جێگا» لە ساڵی ٢٠٠٨ ئەنجامدا.
جەلیل گادانی
جەلیل گادانی (لەدایکبووی ٣ی ئازاری ١٩٣٤ – مردووی ٦ی ئابی ٢٠٢٠) سیاسی و ئەندامێکی لەمێژینەی حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک) بوو کە لە سەردەمی کۆماری کوردستانەوە تێکەڵ بە ژیانی سیاسی و حیزبی بوو و چەندین دەورە ئەندامی سەرکردایەتی و بۆ ماوەی ٨ ساڵ سکرتێری حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ـ ڕێبەرایەتی شۆڕشگێر بوو. ناوبراو ڕۆژی ٦ی ئابی ٢٠٢٠ لە تەمەنی ٨٦ ساڵیدا لە باشووری کوردستان کۆچی دوایی کرد. بەگوتەی زۆربەی کەسایەتییە سیاسییەکانی ھەر چوار پارچەی کوردستان، جەلیل گادانی ڕۆڵێکی گرنگی لە مێژووی بزووتنەوەی سیاسیی کورد بە تایبەت لە رۆژھەڵاتی کوردستاندا ھەبووە.
چاد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ئوچۆلەر
ئوچۆلەر گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ھەڵبژاردەی سروشتی
ھەڵبژاردەی سروشتی بریتییە لە توانا و غەریزەی بەردەوام بوون لە ژیان و زازوێ کردنی تاکەکان بەھۆی جیاوازیان لە ھەڵسوکەوت دا. ھەڵبژاردەی سروشتی ڕێکارێکی سەرەکی پەرەسەندن پێکدەھێنێت و چارلز داروین ھەستا بە ناساندن و بڵاوکردنەوەی دەستەواژەکە و بەراوردکردنی بە ھەڵبژاردەی دەستکرد کە ھەڵبژاردەی دەستکرد کردەیەکی خۆویستانەیە بەڵام ھەڵبژاردەی سروشتی خۆویستانە نییە.
ڕێکارەکان
بۆ نموونە کاریگەری ھەڵبژاردەی سروشتی لەسەر پەرەسەندنی مۆرانە، مێرووی باڵداری مۆرانە بە ھەردوو ڕەنگی کاڵ و تۆخ لە بەڕیتانیای مەزن دەژین. لە سەردەمی شۆرشی پیشەسازی دا زۆربەی ئەو دارانەی مۆرانەکان پشوویان لەسەر دەدا بەھۆی دووکەڵ و سوتووەوە ڕەش بوون کە ببووە ھۆی سوودگەیاندن بە مۆرانە ڕەنگ تۆخەکان لەڕێی ئاسانکردنی خۆشاردنەوە لە ڕاوکەران. ئەم دیاردەیە ھەلێکی باشتری ڕەخساند بۆ مۆرانەکان لە مانەوە و بەردەوامی خستنەوەی وەچەی ڕەنگ تۆخ. لە ماوەی تەنھا ٥٠ ساڵ دا ھەموو مۆرانەکانی ناوچەی پیشەسازی مانچستەر گۆران بۆ ڕەنگ تۆخ. ئەم دیاردەیە جارێکی تر گۆرانکاری بەسەردا ھات و پێچەوانە بۆوە بەھۆی کاریگەری (بڕیاری ھەوای پاکژی ساڵی ١٩٥٦) کە ڕێژەی مۆرانە ڕەنگ تۆخەکان کەم بوونەوە.
زەبەلاحە ئاسنەکە
چیرۆک
لە شوێنێک زەبەلاحەکە ھەوڵی خواردنی ڕێگایەکی ئاسنی شەمەندەفەر دەدات، دواتر شەمەندەفەرێک خۆی پێدا دەکێشێت، ھۆگارت ڕابەری زەبەلاحەکە دەکات، لە شوێنکە دووری دەخاتەوە، ڕۆبۆتەکە توانایی ھەیە خۆی چاک بکاتەوە، ھۆگارت کۆمەڵە کتێبێکی وێنەی جوڵاو بە ڕۆبۆتەکە پیشان دەدات، یەکێک لە کتێبەکان باسی سەرکێشی سووپەرمان دەکات. یەکێک کە بریکاری حوکمەتە بەناوی کێنت مانسلی بۆ ماڵی ھۆگارت دێت، بەھۆی ڕووداوی شەمەندەفەرەکە شکی لە ھۆگارت ھەیە، لەگەڵ دایکی و ھۆگارت قسە دەکەن، باسی باوکی ھۆگارت دەکەن کە مردووە، دواتر یەکێک لە ژوورەکانی ماڵەکە بەکرێ دەگرێت، بۆ ئەوەی چاودێری ھۆگارت بکات.
زەینەڵ خان
زەینەڵ خان  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەجەفاوا، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
شکارتە
شکارتە کۆمەڵگایەکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کۆشکەوە
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
میرمام، پێنجوێن
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سلۆڤاکیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
چوار وەرزەکان (ڤیڤاڵدی)
ڤیڤاڵدی کە بۆ ئەو ماوەیە نائاسایی بوو، کۆنسێرتەکانی بە سۆنێتەکانی هاوڕێیەوە بڵاوکردەوە (ڕەنگە لەلایەن خودی ئاوازدانەرەوە نووسرابێت) کە ڕوونی دەکردەوە کە لە ڕۆحی هەر وەرزێکدا چییە کە مەبەست لێی وروژاندنی مۆسیقاکەی بووە. بۆیە کۆنسێرتەکان وەک یەکێک لە سەرەتاییترین و وردترین نموونەکانی ئەو شتە وەستاون کە پێی دەوترێت مۆسیقای بەرنامەیی- بە واتایەکی تر، مۆسیقا کە توخمێکی گێڕانەوەی تێدایە. ڤیڤاڵدی زۆر زەحمەتی دەدا بۆ ئەوەی مۆسیقای خۆی بە دەقی شیعرەکانەوە ببەستێتەوە، دێڕە شیعرییەکان خۆیان ڕاستەوخۆ بۆ ناو مۆسیقای سەر لاپەڕەکە وەرگێڕا. بۆ نموونە لە بەشی ناوەڕاستی "بەهار"دا، کاتێک بزنەکە دەخەوێت، لە بەشی ڤیۆلادا دەنگی سەگەکەی کە دەقەقێت، دەبیسترێت. مۆسیقاکە لە شوێنەکانی دیکەشدا بە هەمان شێوە دەنگە سروشتییەکانی دیکە وەبیر دەهێنێتەوە. ڤیڤاڵدی هەر کۆنسێرتێکی بەسەر سێ جووڵەدا دابەش کرد (خێرا-هێوا-خێرا)، و، بە هەمان شێوە، هەریەکەیان سۆنێتیان بە سێ بەشەوە بەستەوە.
عەلیاوا، نەجەفاوا
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مێھرداد میناوەند
وێنۆک|200px|مێھرداد میناوەند لە ساڵی ٢٠١٥ مێھرداد میناوەند (؛ لەدایکبووی ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٧٥ لە تاران، ئێران – مردووی ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ لە تاران، ئێران) یاریکەر و ڕاھێنەری تۆپی پێی ئێرانی بوو.
بەشدارییە نێودەوڵەتییەکان
مێھرداد میناوەند بە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێران یاری کرد و لە جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨ بەشداری ھەبوو.
ئاوی سپی
نزیکەی ٢٠ میلیۆن کەس بە ھۆی ماشاوەوە بینینیان لە دەست دەدەن. لە ٥٪'ی دۆخەکانی کوێر بوون لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھۆکارەکەی ماشاوە و ھەروەھا ٦٠٪ لە ئەفریقیا و ئەمریکای باشوور بە ھەمان شێوە. کوێر بوون بە ھۆی ماشاوەوە لە ١٠–٤٠ لە ١٠٠٬٠٠٠ مندال لە ولاتە پێشکەوتووەکان روودەدات. زیاتر لە نیوەی دانیشتووانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا تووشی ماشاو دەبن کە دەگەن بە تەمەنی ٨٠ سالی.
ھەڵبژاردەی سێکسی
بەھای سەرچاوە و ڕیزبەندی کۆمەڵایەتی
یەکێکی تر لەو ھۆکارانەی دەکرێت کار بکاتە سەر کێبرکێی نێوان نێر-نێر بەھای سەرچاوەکانە لای کێبرکێکاران. ململانێی نێوان نێر-نێر دەکرێت چەندەھا مەترسی بخاتە سەر لەباریی و شیاویی جەستەیی نێرەکە وەک بەکاربردنی وزەیەکی زۆر، برینداری جەستەیی، دابەزینی ئاستی باشێتی تۆوەکان و لەدەستدانی باوکایەتی. لەبەر ئەم ھۆکارانە دەبێت مەترسی ئەنجامدانی کێبرکێیەکە شایستەی بەھای سەرچاوەکە بێت کە ململانێی لەسەر دەکات و ھەروەھا ئەگەری زیاتر ھەیە نێرێک بچێتە کێبرکێیەکەوە کە دەکرێت بەھای سەرچاوەکە زیاتر بێت و سەرکەوتووی ھاوسەرگرتن و زاوزێی زیادبکات. ھەرچەندە دەکرێت کێبرکێی نێوان نێر-نێر ڕووبدات لە ئامادەبوون یان نەبوونی مێ دا بەڵام کێبڕکێیەکان زیاتر ڕوودەدەن بە ئامادەبوون مێ. ئامادەبوون و بوونی مێیەکان ڕاستەوخۆ بەھای سەرچاوەیەکی وەک ناوچە یان پەناگە زیاددەکەن بۆیە ئەگەرێکی زیاتر ھەیە نێرەکان بەردەوام بن لەسەر کردەی کێبرکێیەکە سەرەڕای بوونی مەترسییە باسکراوەکان. بەھۆی ڕێژەی زیاتری مەترسی بۆ سەر نێرە بچووکەکان ئەوا بە ڕێژەیەکی کەمتر بەژداری دەکەن لە ململانێیەکان دا و لە ئەنجامیش دا کەمتر ھاوسەرگیری و زاوزێ دەکەن بە بەراورد بە نێرە گەورە و زاڵەکان.
قەدەم خەیر
قەدەم خەیر فەیلی (لەدایکبووی ١٨٩٩ لە ئێران) یەکەم کەس بوو لەو ژنانەی کە شۆڕشی پشتکۆی لە دژی شای ئێران ھەڵگیرساند.
لوومپەنپڕۆلتاریا
لوومپەنپڕۆلتاریا دەستەواژەیەکە کە بۆ یەکەم جار لە لایەن کارڵ مارکس و فریدریش ئێنگڵس لە ساڵانی ١٨٤٠ەکان بۆ دەستەیێک لە چینی کرێکاران بەکارھات، کە لەوەناچێت ھیچ کاتێک بگاتە ئاستی ئاگاداری چینایەتی و لەبەر ئەمەش توانایی بەرھەمھێنانی کۆمەڵایەتی لەدەستداوە. ئەم چینە کۆمەڵایەتییە پێکھاتووە لە دزەکان، سواڵکەرەکان، ھەرزەکارەکان و ھتد.
ئینڤایسیت فلۆ
ھەروھەا ژمارەی ڕاینۆڵدس زیاتر ئەکات لە دانەیەک.
بەکارھێنانی ھاوکێشەی ئیولەر دەبێتە ھۆی چارەسەر نزمی لینجیەکە ھەرچەندە ئەو برە لینجە بێسودە زۆر کارانابێت لە سنوری بەرجەستەکراودا.
Superfluids سوپەرفلود دۆخێکی ماددەیە کە جوڵەیەکی بێ لێکخشان وە لینجی سفری ھەیە کە بە جولەی نالینج. ناسراوە inviscid flow تاوەکو ئێستا ھیلێۆم تاکە ماددەیە کە دۆزرابێتەوە کە تایبەتمەندییەکانی سۆپەر فلود ی تێدا بێت لە پۆینتێک کە پێی k,ھیلێۆم دەبێتە سوپەر فلود کاتێک سارد دەکرێتەوە بۆ ژێر ٢٢ ەوە ئەوا ھیلێۆم گشت lambda pointلە پلەی گەرمی سەرو. lambda point دەوترێت kتایبەتمەندییەکانی جوڵەی شلەیەکی ئاسایی ھەیە. کاتێک سارد دەکرێتەوە بۆ ژێر پلەی 22 lambda pointبەشێوەی کوانتەمی ڕەفتار دەکات) تایبەتمەندی کوانتەمی دەنوێنێت (بۆ نمونە لە بڕی گەرمی بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات بەڵام کاتێک بەردەوام دەبێت لە زیاتر ساردبوونەوە بڕی گەرمی لەگەڵ پلەی گەرمیدا کەم دەکات، لە بەرامبەرداتوانای گەیاندنی گەرمی زۆر گەورەیە، کە. تایبەتمەندی ساردکەرەوەیەکی باش بە سوپەر فلودی ھیلێۆم دەبەخشێت heat capacity بڕی گەرمی. thermal conductivity توانای گەیاندنی گەرمی ـ ـ
نواوەی نوێ
جوگرافیا
نواوەی نوێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی نواوەی کۆن و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەردۆڵ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دوواوە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چێوەی سەروو.
سلۆڤاکیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سلۆڤاکیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سوپای بەریتانیا
سوپای مۆدێرن بەریتانی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٧٠٧، لەگەڵ پێشینە لە سوپای ئینگلیزی و سوپای سکۆتلەندا کە لە کاتی نۆژەنکردنەوە لە ساڵی ١٦٦٠ دروستکراون. زاراوەی سوپای بەریتانیا لە ساڵی ١٧٠٧ دوای کردەوەکانی یەکێتی لە نێوان ئینگلتەرا و سکۆتلەندا وەرگیراوە. ئەندامانی سوپای بەریتانیا سوێند بە بەیعەت دەخۆن بۆ پاشا وەک فەرماندەی گشتی خۆیان، بەڵام یاسای مافەکانی ساڵی ١٦٨٩ و یاسای داوای ماف لە ساڵی ١٦٨٩ پێویستی بە ڕەزامەندی پەرلەمان ھەیە بۆ ئەوەی تاج سوپایەکی ھەمیشەیی لە کاتی ئاشتیدا بپارێزێت. بۆیە پەرلەمان بە دەرکردنی یاسای ھێزە چەکدارەکان لانیکەم جارێک پێنج ساڵ جارێک سوپا پەسەند دەکات. سوپاکە لەلایەن وەزارەتی بەرگرییەوە بەڕێوەدەبرێت و لەلایەن سەرۆکی ئەرکانی گشتییەوە فەرماندەیی دەکرێت. سوپای بەریتانیا لە جەنگە گەورەکانی نێوان زلھێزەکانی جیھاندا کرداری بەخۆیەوە بینیوە، لەوانە جەنگی حەوت ساڵە، جەنگی شۆڕشگێڕی ئەمریکا، جەنگەکانی ناپلیۆن، جەنگی کریمە و جەنگی جیھانی یەکەم و جەنگی جیھانی دووەم. سەرکەوتنەکانی بەریتانیا لە زۆربەی ئەم جەنگە چارەنووسسازانەدا، ڕێگەی پێدا کاریگەری لەسەر ڕووداوەکانی جیھان ھەبێت و خۆی وەک یەکێک لە زلھێزە سەربازی و ئابوورییە پێشەنگەکانی جیھان جێگیر بکات. لە کۆتایی جەنگی ساردەوە، سوپای بەریتانیا لە ژمارەیەک ناوچەی شەڕدا جێگیر کراوە، زۆرجار وەک بەشێک لە ھێزێکی گەشتیاری، ھێزێکی ھاوپەیمانی یان بەشێک لە ئۆپەراسیۆنێکی ئاشتیپارێزی نەتەوە یەکگرتووەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:سوپای بەریتانیا پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو
ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ
گوندە یارسانەکان
پێکھاتووە لە ٧ گوند.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:شارستانی ورمێ پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
حاجیلەری سەروو
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئێرفۆیل
بەپێچەوانەی یەکترییەوە کە ئەوەش گۆشەی
لێدانی سفر پێکدێنن ئەتوانێ بەرزبوونەوە و دروست دەبێ لەسەر ئاستی گۆشەی سفر کە ئەمە وادەکات کە لەئەنجامدا دەبێتە ھۆی دروستبوونی پەستانێکی کەم لەلایەک و پەستانێکی زۆر لەلایەکی تری ئەمب جیاوازییە پەستانە ڕووئەدات لەگەڵ جیاوازی خێرایی بەپێی ڕێگای (بنەماکانی بێرنۆڵ) تێکرایی خێرایی لەسەر ڕووەکانی فرین واتا لەسەرەوەی ڕووبەرەکە زیاترە وەک لەخوارەوەی ڕووبەرەکە
کە١٨٠ یە ڕووەکانیرووی فرین ئەوەستن ھێزی بەرسکەرەوە دەتوانرێ ڕوونبکرێتەوە بەو ھێزەی سەر ڕووەکەی ھەیەتیلە چینەھ سنوردارەکەییدا.
لە کۆتاییدا گرنترین بیردۆز بۆ وەصفکردنی ڕەوشتەکانی ڕووەکانی فرین لەکاتی جولاندن بە ھۆی شلەو ئەمانەن:-
Part 3
قیشڵاخلو
قیشڵاخلو  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەجەفاوا، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
بەرزیی پەستانی خوێن
نیشانەکان
بەرزی پەستانی خوێن بەدەگمەن دەردەکەوێت بە نیشانە، بۆیە زۆر جار دیاری کردنی لە رێگەی گەران بە دوای نەخۆشی تر یان شاشە دەکرێ. زۆربەی ئەو کەسانەی توشبوون بەم حالەتە ھەست بە سەرئێشە دەکەن (بە تایبەت لە پشتی سەر و لە بەیانیاندا), سەرسووران، زرە زر لە گوێیەکان، گۆرینی بینین، و بوورانەوە.
سکپری
بەرزی فشانی خوێن ٨–١٠٪ ڕوو دەدات لە کاتی سکپری. بارێکی تایبەت ھەیە کە پێی دەڵێن پریکلامپسیا کە لە نیوەی دووەمی سکپڕی و لە دوای لە دایک بوون دەردەکەوێ. نیشانەکان بریتین لە سەرئێشە، تێکچوونی بینین، رشانەوە، ژان لە گەدە و ئاوسان.
منداڵ
شکستی گەشەکردن، ھەستەوەری، نەبوونی وزە، و سەختی لە ھەناسەدان پەیوەندیان بە بەرزی پەستانی خوێن ھەیە لە منداڵ.
بەرزی پەستانی خوێنی سەرەتایی
ئەم جۆرە لە ئەنجامی کارلێکردنی ئالۆزی جین و ژینگە دروست دەبێ. ٣٥ جێگەی بۆماوەیی دیاری کراو ھەیە کە پەیوەندی بە فشاری خوێن ھەیە. چەند ھۆیەکی ژینگەیی بریتییە لە خواردنی برێکی زۆری خوێ, نەکردنی راھێنان، قەلەوی.
ئەحمەد بازگر
ئەحمەد بایەزیدی ناسراو بە ئەحمەد بازگر (لەدایکبووی ١٩٦١ لە سەردەشت، ئێران) شاعیر و چالاکێکی سیاسیی کوردە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:خەڵکی سەردەشت
چاد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
چاد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
ھێنری ستیکمین کۆکراوە
ھێنری ستیکمین کۆکراوە یارییەکی سەرکێشییە کە لەلایەن InnerSloth کۆدکراوە.
پەرەسەندنی ئاست بەرز
ڕێکاری دروستبوونی جۆرەکان (Speciation) دەکرێت سەر بە ھەر یەکێک لەو دوو شێوازە بێت بەپێی ئەو ھێزانەی پاڵنەری کردەکەن. زانستەکانی (بەردین، زیندەزانی گەشەکردنی پەرەسەندوو و جینۆمزانی بەراوردکاری) دابینکەری سەرەکی بەڵگەکانی شێواز و ڕێکاری پەرەسەندنی ئاست بەرزن.
سلۆڤێنیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ئیڤان سپیگل
ژیاننامە
ئیڤان شبیگڵ داھێنەری پرۆگرامی سناپ چاتە لە ساڵی (١٩٩٠) لە شاری لۆس ئانجلیسی ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا لە دایکبووە، لەئێستادا بە بەڕێوبەر و دامەزرێنەر و سەرۆکی جێبەجێکاری سناپ چات ناودەبرێت، ئیڤان لە زانکۆی ستانفۆرد خوێندویەتی و ساڵی (٢٠١٢) ئەو زانکۆیەی بەجێھێشت تا ھەموو توانای بخاتەگەڕ بۆ برەودان بە پرۆگرامی سناپ چات.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئەمریکییەکان پۆل:دامەزرێنەرە ئەمریکیەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠ پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:زیندووان پۆل:بەڕێوەبەرانی جێبەجێکاریی تەکنەلۆژیای ئەمریکی
ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی فەڕەنسا ١٨٧٣
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی لە فەڕەنسا
لیو بیان
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦ پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم پۆل:مردووانی سەدەی ٢ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦ی پێش زایین پۆل:فەرمانڕەوا چینیەکانی سەدەی ٢می زایینی پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە ئاسیا پۆل:فەرمانڕەوا لابراوەکان
سماق
چەپ|250px|وێنۆک|سماقی سوور چەپ|250px|وێنۆک|سماقی ھاردراو سماق یان ترش دارێکی خۆرسکە لە شۆێنی بەرز و وشک شین دەبێت، بەری ئەم دارە بریتییە لە سماق. زیاتر لە ٢٥٠ جۆری سماق لە جیھاندا بەربەڵاون کە تەنھا سێ جۆر سماق لە کوردستان بەرھەم دێت، سماقی سپی، سوور، لەگەڵ سماقی کیڤە زەرد. بەچاندنی شەتڵی سماق ئەگەر بێت و ھیچ نەخۆشییەک لێی نەدات ئەوە بە سێ ساڵی بەرھەمی دەبێت. سماق سوودێکی زۆری ھەیە بۆ جەستەی مرۆڤ، دەوڵەمەندە بە ڤیتامینی C و پرۆتین و ئاسن و پۆتاسیۆم و کالیسیۆم و مەگنیسیۆم و فۆسفۆر.
شێوەزارەکانی ئیمیلیان
شێوەزارەکانی ئیمیلیان نوێنەرایەتی یەکێک یان زیاتر لە لقە سەرەکییەکانی زمانەکانی گالۆ-ئیتاڵیک دەکات. شێوزارەکە تایبەتمەندە بە خاکەکانی نێوان ڕووباری ڕینۆ و ڕووباری تارۆ، ئەمەش لە نێوان پارێزگاکانی پارما و ڕۆژاوای بۆلۆنایە. لە دەرەوەی ئەم ناوچەیە بە زمانەکانی تری گالۆ-ئیتالیک قسە دەکرێت.
مۆسیقاناسی
مۆسیقاناسی (لە وشەی μουσική و λογος زمانی یۆنانییەوە وەرگیراوە) پێکھاتووە لە شرۆڤەی زانستی و ئەکادیمیی مۆسیقا. ئەم خوێندنە لەسەر بنەمای بەدواداچوون بەڕێوەدەچێت.
فرانکلین پیرس
فرانکلین پیرس (؛ لەدایکبووی ٢٣ی تشرینی دووەمی ١٨٠٤ – مردووی ٨ی تشرینی یەکەمی ١٨٦٩) چواردەیەمین سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا(١٨٥٣–١٨٥٧)ە. پیرس دیموکراتێکی باکوور بوو کە بزووتنەوەی ھەڵوەشاندنەوی وەک ھەڕەشەیەکی گەورە بۆسەر یەکپارچەیی گەل بینی، یاسای کانساس - نیبراسکای ئیمزاکرد و بە توندی داکۆکی لێکرد، یاسای کۆیلەی ھەڵگەڕاوەی جێبەجێ کرد، فرانکلین لە نیوھەمپشیر لە دایک بووە، لەو ویلایەتەی تیدا ژیا پارێزەر بووە و لەم کارەدا سەرکەوتوو بووە و لە ساڵی ١٨٤٥ دا بە بریکاری وەزارەتی دادی دەرەوە دەستنیشان کراوە. پێرس بە پلەی لیوا ڕوکن لە سوپادا بەشداری لە شەڕی مەکسیک - ئەمەریکادا کرد. ئەندامانی حیزبی دێموکرات وەک کاندیدێکی سەنترالیزم ی یێکخستنی بەرژەوەندییەکانی باکوور و باشوور سەیری دەکەن و پارتەکە لە ٤٩ ھەمین دەنگدان لە کۆنگرەی نەتەوەیی دێموکراتی لە ساڵی ١٨٥٢ دا ئەویان بۆ سەرۆکایەتی کاندید کرد، لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی، بە ئاسانی لە ڕکابەرەکەی بردەوە بووە سەرۆکی ئەمریکا، لە ژیانی خێزانی زۆر ناخۆشی بینیوە، ھاوسەرەکەی تووشی نەخۆشی خەمۆکی بوو. ھەموو منداڵەکانی لە تەمەنی گەنجیدا گیانیان لەدەستدا، دواین کوڕیشی لە ڕووداوێکی شەمەندەفەردا گیانی لەدەستدا لەکاتێکدا خێزانەکەی کەمێک پێش دەست بەکاربوونی پیرس لە سەفەردا بوون. پیرس سیاسەتی فراوانبوونی ھەبوو، ئیمزای لەسەر مامەڵەی گاددن کرد بۆ کڕینی زەوییەک لەمەکسیک و بووە ھۆی ھەوڵێکی شکستخواردو بۆ بەدەستھێنانی کوبا لەئیسپانیا. ناوبانگ و پشتگیری لە ویلایەتەکانی باکوور دا بە شێوەیەکی بەرچاو کەمبوویەوە پاش ئەوەی پشتگیری لە یاسای کانساس- نیبراسکا کرد، کە ئەمەش جێگیربوونی میسۆری ھەڵوەشایەوە، ھاوکات لە باشوور سپیپێستەکان بەردەوام بوون لە پشتگیریکردنی، دەرکردنی ئەم یاسایە بووە ھۆی خەباتێکی توندوتیژ لەسەر فراوانبوونی کۆیلایەتی لە ڕۆژئاوای ئەمەریکادا. ئیدارەی پیرس لە ماوەی سەرۆکایەتییەکەیدا ڕووبەرووی ڕەخنە و دژایەتییەکی زۆر بوو وەوە. ھەرچەندە زۆرێک پێشبینیان دەکرد کە پارتی دێموکرات لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی ١٨٥٦ دا دووبارە بەربژێر بکەنەوە، بەڵام ھەلیان نەبژاردەوە. فرانکلین پیرس زۆربەی ژیانی بە مەیخواردنەوە بەسەر برد و لە ساڵی ١٨٦٩ بەھۆی نەخۆشییەک لە جگەریدا مرد. لە نێو ڕای گشتی مێژووناس و لێکۆڵەرانی تردا بە یەکێک لە خراپترین سەرۆکەکانی ئەمریکا دادەنرێت
لیز فریدلاندەر
سەرچاوەکان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی کالیفۆرنیا سانتا کروز پۆل:زیندووان پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
کلۆرۆفیل
سەرچاوەکان
پۆل:ڕوەکناسی
ئەلفرێد ڕەسڵ واڵس
کتێبەکەی ساڵی ١٩٠٤ی واڵس بە ناوی (پێگەی مرۆڤ لە گەردوون دا - Man's Place in the Universe) یەکەمین ھەوڵی گرنگ بوو لەلایەن زیندەزانێکەوە بۆ ھەڵسەنگندنی ئەگەری بوونی ژیان لەسەر ھەسارەکانی دیکە و ھەروەھا یەکێک بوو لە یەکەمین زاناکان کە شیکردنەوەیەکی قوڵ بنووسێت لەسەر بابەتی بوونی ژیان لەسەر مەریخ.
ئۆفرێکتمی
سەرچاوەکان
پۆل:پزیشکیی نەشتەرگەریی ژنان پۆل:توندوتیژی دژی ژنان پۆل:کەڵکاژۆی سێکسی
ھەرمک
ھەرمک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
وەرزش لە ئەرمەنستان
وێنۆک وەرزش لە ئەرمەنستان بە ڕێژەیەکی بەرفراوان لەلایەن خەڵکی ئەم وڵاتەوە ئەنجام دەدرێت لە وەرزشە بەناوبانگەکانیان تۆپی پێ، بالە، ھۆکییە. بەڵام لەگەڵ ئەوانەشدا ئەم وڵاتە لە یارییەکانی ئۆڵمپیادی جیھانی زیاتر یاریزانانی بۆکسێن، زۆرانبازی، بەرزکردنەوەی قورسایی، جودۆ، جمناستیک، گۆڕەپان و مەیدان، مەلەوانی و تەقکردن دەنیرێت. ناوچە شاخاویەکانی ئەرمەنستان یارمەتی دەری باشن بۆ وەرزشوانانی شاخەوان و یارییەکانی خلسکێنەی سەر بەفر. ھەروەھا شەتڕەنج لە یارییە نەریتییەکانی ئەم وڵاتەیە.
ھیستێرێکتمی
ھیستێرێکتمی پرۆسەیەکی نەشتەرگەرییە کە تیایدا مناڵدان لادەبرێت ھەورەھا لەگەڵیشدا لەوانەیە ھێلکەدان و جۆگەی فاڵۆپ و شوێنەکانی تر کە دەوری شوێنەکەیان داوە لا ببرێن بە زۆری نەشتەرگەرییەکە لەلایەن پزیشکێکی پسپۆری (Gynaecology) پزیشکی ئافرەتانەوە دەکرێت.
بەردبارانکردنی شەیتان
سەرچاوەکان
پۆل:ئیسلام پۆل:حەج پۆل:شەیتان
شەبەنگی خووە كەرتبوون
ئەو کەسانەی دووچاری ئەم نەخۆشیە دەبن کێشەی پەیوەندی و تێکەڵاوبوونی کۆمەڵایەتی و دووباەبوونەوەی ھەڵسوکەوت و چالاکیان.
زاوزێ پێ کردنی دەستکرد
لە لێکدانی ئاژەڵەکان دا، شێوازەکانی لێکدانی ناوخۆیی (لە نێوان خزم دا)، لێکدانی ھێڵی (نزیک لە ھەمان جۆر) و لێکدانی دەرەکی (لەگەڵ جۆرێکی جیاوازدا) بەکاردێت و بە ھەمان شێوەی ڕێگا ھاوشێوەکان لە لێکدانی ڕووەکەکان دا بەکاردێت. چارڵز داروین باسی سەرکەوتووی لێکدانی دەستکردی کردووە لە بەرھەمھێنانی گۆرانکاری بە تێپەڕینی کات لە کتێبە بەناوبانگەکەی ساڵی ١٨٥٩ بە ناوی (دەربارەی سەرچاوەی جۆرەکان - On the Origin of Species). یەکەم بەشی کتێبەکە باسی لێکدانی دەستکرد و ماڵی کردنی ئاژەڵەکانی کۆتر، پشیلە، ڕەشەوڵاخ و سەگەکان دەکات. داروین کردەی ھەڵبژاردەی دەستکردی وەک خاڵی بەھێز بەکارھێنا لە ناساندن و پتەکردنی بیردۆزی ھەڵبژاردەی سروشتی.
لێکدانی دەستکرد لە ناوەندی بەخێوکردنی زیندەوەرە ئاوییەکان
جۆرە ئاوییەکان بەخێودەکرێن لەبەر چەند خەسڵەتێکی دیاریکراو وەک ڕێژەی گەشەکردن، ڕێژەی مانەوە، جۆرێتی گۆشت، بەرگری نەخۆشیی، بەپیتیی و خەسڵەتە توێکڵییەکان (سەدەف) وەک قەبارەی و ڕەنگی توێکڵەکان.
٩ (فیلمی ٢٠٠٩)
پێشوازی
دوای بڵاوکردنەوەی درامای «من دەتوانم ھەمووشتێک بکەم لەخۆم» لە کۆتای ھەفتە بڵاوکرایەوە. بۆ پێنج ڕۆژی سەرەتا نزیکەی ١٠٬٧٤٠٬٤٤٦ میلیۆن دۆلار بۆ ١٥٬١٦٠٬٩٢٦ میلیۆن دۆلار. فیلمەکە لە ھەموو جیھان تێکرایی ٤٨٬٤٢٨٬٠٦٣ میلیۆن دۆلار بوو.
بازاڕکردن
لە ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ ترایلەرەکەی لە Apple. Com بڵاوکرایەوە، تایبەتمەندی مۆسیقای بەخێرھاتنی ماڵ لەلایەن Coheed and Cambria تێدابوو. فیلمی ٩ دووەم فیلمی وێنەی جوڵاوی سەرەکی «بایەخی تایبەتمەندییەکان»، یەکەمین فیلمی کۆرالاینە، کە نووسین و دەرھێنانی لەلایەن ھێنری سێلیک بوو، لەسەر بنەمای کتێبی نێڵ گەیمان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠٠٩ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩ پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمریکی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:ئەو فیلمانەی لە بەرلین دانراون پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە گەورەساڵانە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی فۆکیوس فیچەرز پۆل:فیلمەکانی فۆکیوس فیچەرز پۆل:ڕیزبەندی فیلمە میدیاییەکان پۆل:فیلمە لۆکسمبۆرگییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان کە لە دەیەی ١٩٤٠ داندراون
سانسۆرکردن
سیاسی
ڕۆژنامەنووسی سەربەخۆ بوونی نەبووە لە یەکێتی سۆڤیەت دا ھەتا میکائیل گۆرباشۆڤ بووە سەرکردە؛ ھەموو جۆرە ڕاگەیاندنێک ئاراستە کرابوو لەلایەن حیزبی شیوعی یان ڕێکخراوە پەیوەندیدارەکانەوە. پراڤدا، ڕۆژنامەی زاڵی یەکێتی سۆڤیەت بوو ھەموو بەرھەمەکانی قۆرخ کردبوو. ڕۆژنامە بیانییەکان چاپ و بڵاودەکرانەوە تەنھا ئەگەر ھاوسۆر بوونایە لەگەڵ حیزبی شیوعی یەکێتی سۆڤیەت دا.
بەکارھێنان و خاوەندارێتی ئامێری لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن) بە توندی کۆنترۆل کرابوو بۆ ڕێگرتن و بڵاوکردنەوەی سامیزدات (بڵاوکردنەوەی کتێب و گۆڤار دەست بە دەست لە ڕۆھەڵاتی ئەورووپا). خاوەندارێتی تەنھا یەک دەستنووسی سامیزدات وەک کتێبێکی ئاندرێی سینیاڤسکی بە تاوانێکی مەترسیدار دادەنرا و لەوانەیە ببوایەتە ھۆی سەردانێک لەلایەن (دەستەی ئاسایشی دەوڵەت - KGB). ڕێگەیەکی تر بۆ ئەو بەرھەمانەی لە خزمەت دەوڵەت دا نەبوو بریتیی بوو لە بڵاوکردنەوەیان لە دەرەوەی وڵات.
عێراق لەژێر حوکمی سەدام حوسێنی بەعسی دا ھەمان شێوازی ھەبوو لە سانسۆرکردنی میدیادا ھەروەک ڕۆمانیا ھەیبوو لە سەردەمی نیکۆڵایی چاوشێسکی بەڵام ئەوەی عێراق ئەگەری توندوتیژی زۆر زیاتر بوو.
ھونەر
دادگای دادوەری لەندەن لە ٢٠١٥ دا فەرمانی دا بە لەناوبردنی وێنە و نیگارەکانی وێنەگر و ھونەرمەندی بەڕیتانی (گراھام ئۆڤندنین) بەھۆی بێشەرمی کارەکانی و وێنە لەبەر گیراوەکانی لابران لەسەر تۆڕی ئینتەرنێتی (پێشانگای تەیت - Tate gallery).
تۆڕی کۆمەڵایەتی
لێکۆڵینەوە سەلماندوویەتی کە ڕەخنە پەسەندکراوە لە تۆرە کۆمەڵایەتییەکان دا، بۆیە ڕەخنە سانسۆر ناکرێت مەگەر ئەگەرێکی زۆری ھەبێت بۆ کۆبوونەوەی جەماوەری. ھیچ گرنگ نییە کە ڕەخنەکە لایەنگری یان نالایەنگری سەرکردەی وڵاتە، گرنگی سەرەکی لە سانسۆرکردنی بڵاوکراوە دیاریکراوەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دڵنیابوونە لەوەی کە ھیچ کردەوەیەکی گەورە جێبەجێ ناکرێت بەھۆکاری وتنی شتێک لە ئینتەرنێت دا. بڵاوکراوەکان کە بەرەنگاری پلە سیاسییە ڕابەرەکانی پارتەکە دەبێتەوە لە حکوومەتی چین دا، ئەگەری زۆر ھەیە سانسۆر بکرێت بەھۆی دەرئەنجامی ئەو بەرەنگارییەی لە پارتی کرێکارانی چین دا دروستی دەکات.
ڕووتێکردن
وێنۆک ڕووتێکردن بە (ئینگلیزی:Tropism)گەشەی ھەموو زیندەوەرە یان بەشێکی زیندەوەر وەک وەلامدانەوە بۆ کارتێکەرەێکی دەرەکی وەک ڕۆشنایی
دەربارە
وەڵامدانەوە وەرزیەکان چی ڕوودەدات ئەگەر ڕووەکێک گوڵێکرد کە لە ناوچەیەک دەژیا زستانەکەی زۆر سارد بوو؟ ئایا ڕوەکە توانای بەرھەمھێنانی تۆوەکان و بەری بەسەرکەوتووی دەبێت؟ ئەگەری ھەیە کە ئەمە ڕوونەدات وەک ئەوەی گوڵەکان بیانبەستێت و بمرن بەمەش بۆیە گوڵەکان تۆی پێگەیشتوو بەرھەم نەھێنن ئەو ڕووەکانەی کە لە ناوچە زستانە ساردەکاندا دەژین لەوانەیە توانای ھەستکردنی گۆرانەوەرززەیەکانیان ھەبێت چۆن ڕووەکەکەان ھەست بەم گۆڕانە دەکەن؟ لەکاتێکدا پایز نیک دەبنەوە رۆژ کورت دەبێتەوەو شەو درێژ دەبێتەوە بە پێچەوانەی ئەمە ڕوو دەدا لەگەل زیکبونەوەی بە ھارو  ھاوین ڕووەکەکان وەلامی گۆرانی کتوپڕی درێژی رۆژ دەدەنەوە
مانھوا
مانھوا (بە ھانگول: 만화، بە ھانجا:漫畵 شێوازی خوێندنەوە: مانھوا) زاراوەیەکی کۆریە بۆ کۆمیکەکان و ئەنیمەیشنەکان زاراوەکە بە زۆری کۆمیکەکانی کۆریای باشوور دەگرێتەوە ھەرچۆنێک بی زاراوەکە بەھەمان شێوە کۆریای باکوریش دەگرێتەوە، مانھوا بەشێکی گرنگ و بەناوبانگی کلتوری کۆریا باشوورە.
دەربەندی پالک
دەربدەندی پالک ئاوەڕێیەکە لە باشووری ڕۆژاوای کەنداوی بەنگال لە زەریای ھیند دا، ئەم دەربەندە لە نێوان باشووری ڕۆژھەڵاتی ھیند و باکوری سریلانکا دا ھەڵکەوتووە. ئەم دەربەندە نزیک بە ٤٠ بۆ ٨٥ مایل (٦٤ تا ١٣٧ کیلۆمەتر) پانتایی ھەیە و درێژییەکەی دەگاتە ٨٥ مایل (١٣٧ کیلۆمەتر) ھەروەھا کۆمەڵە گردێکی ژێرئاوی وەک پێلی لە باشووریدا ھەڵکەوتوون کە ئادامز بریج (یان راماز بریج) پێک دێنن. ھەروەھا دوورگەی پامبان (ھی ھیندستان) و دوورگەی منار (ھی سریلانکا) لە باشووری ئەم دەربەندەدان. چەندین ڕووبار، لەوانی ڕووباری وایگای ھیند دەڕژێنە ئەم تەنگاوە وە چەندین دوورگەی سریلانکاش ھەر لەوێدا ھەڵکەوتوون.
شەڕی ڕووسیا و گورجستان
220x440px|وێنۆک جەنگی ڕووسیا و گورجستان، شەڕێکە لە نێوان گورجستان و ڕووسیا و کۆماری ئۆسێتیای باشوور و ئەبخازیا. ڕووداوەکانی شەڕەکە لە مانگی ئابی ساڵی ٢٠٠٨ ڕوویدا، دوای ماوەیەک لە تێکچوونی پەیوەندییەکانی نێوان ڕووسیا و گورجستاندا کە دوو وڵاتی دامەزرێنەری یەکێتیی سۆڤیەتی پێشوون. ململانێکان لە ناوچەیەکی زۆر ستراتیژی گرنگ لە ناوخۆی قەوقازی باشووردا ڕوویدا. ئەم شەڕە یەکەمین جەنگی ئەورووپایە لە سەدەی بیست و یەک.
چاد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
Chad at the 2020 Summer Olympics پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
شەڕی ١٨١٢
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی دانیشتووانی سەرەکیی ئەمریکاکان پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو پۆل:شەڕەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆینت گرەی پیکچەرز
پۆینت گرەی پیکچەرز کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی فیلم و تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە و لە ساڵی ٢٠١١ لەلایەن سێس ڕۆگن و ئیڤان گۆڵدبێرگەوە دامەزراوە. ناوی کۆمپانیاکە لە قوتابخانەی ناوەندیی پوینت گرای ڤانکۆڤەرەوە ھاتووە کە ڕۆگن و گۆڵدبێرگ لەوێ یەکتریان بینیوە.
دوورگەکانی سولەیمان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
دەزگای بۆشاییی ئەورووپی
ئەو دەزگایە جگە لە بارەگای سەرەکی چەندین بارەگای دیکەی وەک لق ھەیە ئەوانیش:
سەرچاوەکان
پۆل:دەزگاکانی بۆشایی پۆل:گەردوون
نەزەراوا قەڵا
جوگرافیا
نەزەراوا قەڵا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
چیلی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩١٢
سەرچاوەکان
١٩١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩١٢
.gu
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
ڕووحوڵڵا خالەقی
خالقی لە شاری ماھان لە پارێزگای کرمان لە دایک بووە، بەڵام دوای چەند مانگێک لە لەدایکبوونی و دوای تەواوکردنی ئەرکی باوکی لە کرمان لەگەڵ خێزانەکەی دا بەرەو تاران بەڕێوە چوو لە منداڵیدا لەژێر کاریگەری دایک و باوکیدا کە ھەردووکیان مۆسیقایان دەزانی ئاشنای مۆسیقا بوو لە تاران و شیراز و ئەسفەھان لە قوتابخانە ی سەرەتایی ئامادە بوو ھەرچەندە باوکی حەزی لە مۆسیقا بوو، بەڵام دژی ھەڵبژاردنی بوو بە پیشە یەک بۆ کوڕی بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، مەیلی ڕووحوڵڵا خالقی بۆ مۆسیقا وای لێکرد کە لە ھەرزەکاریدا دەست بکات بە ناونووسکردن و خوێندنی مۆسیقا. لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا فێری مۆسیقا بووە و لە دارەلفنون درێژەی بە خوێندن داوە و کارناسی لە فەلسەفە و ئەدەبی فارسیدا گرد.
دڵنەبردنی دڵەڕاوکەیی
چاره‌سه‌رکردنی ئه‌نۆڕه‌کسیا پێک دێت له گه‌ڕانه‌وه بۆ کێشێکی ته‌ندروست و ئاسایی، چاککردنی کێشه فیزیۆلۆجییه بناغه‌ییه‌کان، و ناونیشانکردنی ئه‌و ره‌فتارانه‌ی کێشه‌که گه‌وره‌تر ده‌که‌ن. هه‌ر چه‌نده ده‌رمان خواردن یارمه‌تی که‌سه‌که نادات بۆ زیادکردنی کێش، ده‌توانرێت سوودی لێ ببینرێت بۆ چاره‌سه‌رکردنی دڵەڕاوکێ (ئه‌نگزایه‌تی) یان خەمۆکی (دیپڕێشن) هاوپه‌ست. چه‌نده‌ها چاره‌سه‌ری ده‌روونی سوودمه‌ند هه‌یه وه‌ک چاره‌سه‌ری کۆگنه‌تیڤ بیهه‌یڤیۆڕه‌ڵ یاخود چاودێری کردنی خواردن له لایه‌ن باوان (چاره‌سه‌ری مۆدسلی فامیلی). هه‌ندێک کات وا پێویست ده‌بێت که‌سه‌که بخرێت بۆ نه‌خۆشخانه بۆ گه‌ڕانه‌وه بۆ کێشی ئاسایی. به‌ڵام به‌ڵگه له سوودمه‌ندی نه‌یزۆگاستریک تووب فیدینگ دیار و ئاشکرا نییه. هه‌ندێک که‌س بۆ ماوه‌یه‌ک یاخود ئه‌ڵقه‌یه‌ک تووشی ده‌بن به‌ڵام که‌سانی دیکه له‌وانه‌یه چه‌نده‌ها جار تووش ببن. زۆر له کێشه‌کان چاره‌سه‌ر ده‌بن دوای زیادکردنی کێش.
موئمین زەڵمی
موئمین زەڵمی (ناوی تەواو: موئمین یاسین محمدامین) (لەدایکبووی ۱۹٨٥ لە زەڵم، ھەورامان) شرۆڤەکار و سیاسییەکی کوردی باشووری کورستانە.
ئەکادیمیا و ڕۆشنبیری
دەرچووی زانکۆی سەلاحەدینە لە بەشی ئینگلیزی، هەڵگری بڕوانامەی ماستەرە لە زمان و ئەدەبیاتی ئینگلیزی لە زانکۆی بەنگەلۆری هیندستان و دکتۆرای لە پەروەردە و سیاسەتی زمانەوانی خوێندووە و مامۆستای زمانی ئینگلیزییە لە زانکۆکانی هەرێمی کوردستان. زیاتر لە پانزە ساڵە لە بواری رۆژنامەنوسیدا کاردەکات، بە زمانەکانی (ئینگلیزی و عەرەبی و فارسی و کوردی) کاری رۆژنامەوانی ئەنجام داوە و ئەندامی سەندیکای رۆژنامەنوسانی کوردستانە.ستووننوس بووە لە ژمارەیەک دەزگا و رۆژنامەی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی.دیوانە شیعرێک و چەند کتێبێکی چاپکراو و پانزە توێژینەوەی بڵاوکراوەی هەیە.