cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پێڕستی ڕووداوەکانی ترس لە بێگانە و ڕەگەزپەرستی دەربارەی پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩
عێراق
کەسایەتی دیاریی ئیسلامی (موقتەدا سەدر) لۆمەی ھاوسەرگیری ھاوڕەگەزانی دەکرد دەربارەی ئەم پەتا جیھانییە و داوای دەکرد ئاڵای ئیسلامی لە تەواوی جیھان دا ھاڵبدرێت.
ھۆنگ کۆنگ
زیاد لە ١٠٠ چێشتخانەی ھۆنگ کۆنگ ئامادە نەبوون پێشوازی لە خەڵکانی چینی بکەن و تەنانەت یەکێک لەو چێشتخانانە داوای لە کڕیارانی دەکرد کە ھەستن بە پیشاندانی کارتی نازنامەی ھۆنگ کۆنگ بەمەبەستی سەلماندنی ئەوەی کە خەڵکی چین نیین. چێشتخانەیەکی مەعکەرۆنی یابانی (ھینگ ھۆم) ڕەتدەکردەوە خواردن بە کڕیاری چینی بدات و لە تۆری کۆمەڵایەتی فەیسبووک چێشتخانەکە دەیگوت "دەمانەوێت بۆ ماوەیەکی درێژتر بژین و کڕیارە ناوخۆیییەکانیام بپارێزین بۆیە تکایە بەجێمان بێڵن)
لیتوانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
زانا نیمتسۆڤا
زانا نیمتسۆڤا (لە دایکبووی ٢٦ی ئازاری ١٩٨٤) ژنە ڕۆژنامەنووسی ڕووسی و چالاکوانی کۆمەڵایەتییە. کچی کەسایەتی سیاسیی ڕووسی بۆریس نیمتسۆڤایە.
سەلەمیە
سەلەمیە شارێکە لە سووریا. کەوتووەتە پارێزگای حەما. دانیشتووانی شارەکە ١١٠٬٦٨٣ کەسن. سەلەمیە ٤٧٥ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزترە. مێژووی شارەکە دەگەڕێتەوە بۆ ٣٥٠٠ ساڵ پێش زایین و شارستانیەتی بابل.
ئیسلاماباد، کوڕانی
جوگرافیا
ئیسلاماباد ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ڕۆب ئادەمز
ڕۆب ئادەمز یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، و ڕۆڵی لە چەندین فیلمی ئەمریکیدا بینیووە.
جەنگ (فیلمی ٢٠١٩)
جەنگ فیلمێکی ھیندی ئەکشنی ھەستبزوێنە کە لەلایەن سیدھارت ئاناند دەرھێنراوە و لەلایەن ئادیتیا چۆپرا بەرھەمھێنراوە. ھریتیک ڕۆشەن و تایگەر شرۆف ئەکتەرن لە فیلمەکەدا.
دەرعا
دەرعا شارێکە لە سووریا. کەوتووەتە پارێزگای دەرعا. دانیشتووانی شارەکە ١٠٧٬٥٠٠ کەسن. دەرعا ٤٣٥ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزترە. شارەکە ١٣ کیلۆمەتر دوورە لەگەڵ سنووری ئەردەن. درعا بەیەکێک لە شارە دێرینەکانی سووریا دادەنرێت و مێژووەکەی دەگەڕێندرێتەوە بۆ سەردەمی کەنعانییەکان.
ئەلێکس مێرێت
کاروانی نێودەوڵەتی
مێرێت یەکەمین یاری نێودەوڵەتیی خۆی بۆ پێکھاتەی یەکەمی ئیتاڵیا ئەنجامدا لەژێر ڕاھێنەری ڕۆبێرتۆ مانچینی، لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩، وەک یەدەگ لە جێگەی سالڤاتۆرێ سێرجیۆ لە بردنەوەی ٩–١ لە یاریگای خۆیان بەرامبەر ئەرمینیا، لە کۆتا یاری پاڵاوتنی یۆرۆ ٢٠٢٠.
نازناوەکان
ناپۆلی
فرانسیس مەکدۆرماند
فرانسیس لویس مەکدۆرماند (ناوی کاتی لەدایکبوون: سینتیا ئان سمیت؛ لەدایکبووی ٢٣ی حوزەیرانی ١٩٥٧) خانمەئەکتەر و بەرھەمھێنەری ئەمریکییە. ئەو چەند خەڵاتێکی بەدەستھێناوە، لە نێویاندا دوو جار خەڵاتی ئۆسکار، دوو جار خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم، یەک جار خەڵاتی تۆمی، واتە فرانسیس یەکێکە لەو خانمە ئەکتەرە کەمانەی کە سێ تاجی نواندنی وەرگرتبێت بەھۆی وەرگرتنی سێ لە دیارترین خەڵاتەکان بۆ ئەکتەرانی سینەمایی.
ئارون ناگار
سەرچاوەکان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ھیندی پۆل:زیندووان
ڕەزگەی خواروو
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
چاڵەڕەشی کۆن
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تاوەری سۆیێمبیکا
سەرچاوەکان
پۆل:تاوەرەکان لە ڕووسیا پۆل:بینا و پێکھاتە لە کازان
زمانە سامییەکان
زمانە سامییەکان لقێکن لە بنەماڵەی زمانە ئەفریقا-ئاسیایییەکان و لقێکە کە وردە وردە سەربەخۆ بووە تا شتێک دروست بوو کە زمانەوانان گریمانەیان دەکەن بۆ زمانێک کە پێی دەوترێت زمانی سامی دایک. ئەم زمانە دەگەڕێتەوە بۆ “ سامییەکان ”. ئەم زاراوەیە بۆ یەکەمجار لە ھەشتاکانی سەدەی ھەژدەھەم لەلایەن ئەندامانی قوتابخانەی مێژووی گۆتینگنەوە بەکارھێنرا، کە ناوەکەیان لە (سام) وەرگرتووە، کە یەکێکە لە سێ کوڕەکەی نووح وەک لە پەرتووکی پیرۆز لە پەیمانی کۆن لە بەشی پەیدابوون ئاماژەی پێکراوە. زمانە سامییەکان لە ئێستادا نزیکەی ٤٦٧ ملیۆن کەس قسەی پێ دەکەن و لە ئێستادا قسەکەرانیان لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا و ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا چڕبوونەتەوە، بەربڵاوترین زمانی سامی لە سەردەمی ئێمەدا زمانی عەرەبییە، بەو پێیەی قسەکەرانی زیاتر لە ٤٢٢ ملیۆن قسەکەرن، دواتر زمانی ئەمھەری بە ٢٧ ملیۆن قسەکەر، دواتر زمانی تیگرینیا بە نزیکەی ٦٫٧ ملیۆن قسەکەر، پاشان زمانی عیبری بە ٥ ملیۆن قسەکەر. زمانە سامییەکان بەو شێوەیە جیا دەکرێنەوە کە لە یەکەم زمانەکاندان کە ئەلفوبێیان لە نووسیندا بەکارھێناوە، کە ئیلھامەکەی لە ھیرۆگلیفی میسری وەرگرتووە و لەوێوە بۆ زۆربەی زمانەکانی جیھان گواستراوەتەوە، نووسینە ئەکەدییەکان سامییەکان دۆزاوەتەوە کە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ ھەزارەی سێیەمی پێش زایین، نزیکەی ٥ ھەزار ساڵ لەمەوبەر، ئەمەش وای کردووە لە کۆنترین زمانە نووسراوەکانی جیھان دابنرێت، زۆربەی ئەو زمانانەی کە سامی نەبوون لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لەناوچوون تەنیا دەقی ئایینی ماونەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زمانەکانی ئەفریقی-ئاسیایی پۆل:زمانی ئەکەدی پۆل:زمانی ئەمھەری پۆل:زمانی عەرەبی پۆل:زمانی ئارامی پۆل:زمانی گعز پۆل:زمانی عیبری پۆل:زمانە سامییەکان پۆل:زمانەکان
ھێڵی کەمەرەیی
درێژی ھێڵی کەمەرەیی ٤٠٬٠٧٠ کم ە کە دەکاتە (٢٤٬٨٩٨ میل بە نزیکەیی).
کەش و ھەوای کەمەرەیی
دیاریکردنی کەش و ھەوای ناوچە کەمەرەیییەکان پشت دەبەستێت بە بەرزی و نزمیان لەگەڵ دووری و نزیکیان لە دەریا و زەریاکانەوە، زۆرینەی ناوچە کەمەرەیییەکان زەوی تەخت و نیشتەنیین، بارانی بە چڕی لێ دەبارێت و پلەی گەرمیشی بەرز و نەگۆڕە بەدرێژایی ساڵ. جگە لە کەناراوەکانی خۆڕھەڵاتی ئەفریقا کە ھیچ بڕە بارانێکی لێ نابارێت و زەوییەکی وشکی ھەیە. ھەروەھا شوێنێکی ترمان ھەیە لەسەر ھێڵی کەمەرەیی کە بەھۆی بەرزییەوە کە ٢٬٨٥٠ م بەرزە لە ئیکوادۆر ھەڵکەوتووە پلەی گەرما ناگۆڕدرێت کە ١٤ پلەی سلیلیزییە، کە بەھۆیەوە بە ساردترین شوێنی کەمەرەیی دادەنرێت.
ئەو وڵاتانەی کە کەوتوونەتە سەر ھێڵی کەمەرەیی
ھێڵی کەمەرەیی بە وشکانی و دەریادا ڕەت دەبێت بۆیە ١٤ وڵات و چەندین ئاوی ھەرێمی و نێودەوڵەتی لەخۆ دەگرێت ئەم خشتەیە زانیاری باشتری تێدایە:
سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کوردستان
١٩٩٢–٢٠٠٥
دوای بەڕێوەچوونی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانی عێراق ١٩٩٢، پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان توانیان سەرکەوتن بەدەستبھێنن دوای ئەوەی ھەریەکەیان توانی ٥٠ کورسی لەکۆی ١٠٠ کورسی پەرلەمان مسۆگەر بکەن، بۆیە بڕیارییاندا کە حکوومەتێکی یەکگرتوو دروست بکەن کە حکوومەتی ئەو کاتەی عێراق (بە سەرۆکایەتی سەددام حوسێن) دانی پێدانەنا.
کەوخانی بچووک
کەوخانی بچووک گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری پەنجە عەلی باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی قوروە، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
سەرەتای بەدیھێنان
پەرتووکی سەرەتای بەدیھێنان یان پەیدابوون (عیبری: בראשית)، یەکەم پەرتووکی تەوراتە (پێنج پەرتووکی موسا) ھەروەھا تەوراتیش یەکەم پەرتووکی تەناخە، و بەشێکە لە پەرتووکی پیرۆزی عیبری، پەرتووکی سەرەتایی بەدیھێنان یەکەم پەرتووکی پەیمانی کۆنە لە نێو مەسیحییەکاندا. 440x220px|وێنۆک|alt=کەشتی نووح، لە نووسینی نیگارکێشی فۆلکلۆری ئەمریکی ئێدوارد ھیکس(١٨٤٦) (ڕووداوی لافاو)|کەشتی [[نووح، لە نووسینی نیگارکێشی فۆلکلۆری ئەمریکی ئێدوارد ھیکس(١٨٤٦)]] ڕووداوگەلێکی تێدایە کە لە سەرەتای دروستکردن و لە ژیاننامەی ھەندێک پێغەمبەرەوە دەست پێدەکات، ھەروەھا باس لەوە کراوە کە چۆن خودا گەردوون و مرۆڤی دروست کردووە و چۆن خودا پێغەمبەر نووحی ھەڵبژاردووە بۆ ئاگادارکردنەوەی مرۆڤایەتی لەو لافاوە گەورەیەی کە دەگەیشت، پاشان بانگەوازی خودا بۆ ئیبراھیم و ئیسحاق و یەعقووب باوکی ھۆزەکان، پاشان چۆن یووسف لەلایەن براکانییەوە فرۆشرا بە بازرگانانی کۆیلە و ھاتنی بۆ میسر و خاوەندارێتی ئەو بەسەر ھەموو خاکی میسر. لە پەرتووکی سەرەتای بەدیھێنان ڕووداوەکانی سەرەتای دروستکردن تا کۆتایی ژیانی پێغەمبەر یووسف دەخاتە ڕوو. نووسەری پەرتووکەکە بە شێوەیەکی نەریتی دەگەڕێتەوە بۆ موسا، ھەروەھا ھەموو دەرچوون و لێڤییەکان و سەرژمێری و زۆربەی بەشی دواوتار، بەڵام زانایانی مۆدێرن وەک بەرھەمی سەدەی شەشەم و پێنجەمی پێش زایینە و بەرھەمی زۆر کەسە لە ماوەی چەندین سەدەدا.
زێوکە
جوگرافیا
زێوکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەزگەسک لە شارستانی پیرانشار لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کونەمارە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ساوان لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی کەران.
کیرستی ئاڵی
سەرچاوەکان
پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی پۆل:ساینتۆلۆژیستە ئەمریکییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:مردووانی ٢٠٢٢ پۆل:گاورە پێشووەکانی ئەمریکا پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم پۆل:خانمەکتەرانی ڕۆلی سەرەکی براوەی خەڵاتی ئێمی لە پێشکەشکردنی ناوازە بۆ کۆمەڵە زنجیرەیەک یان فیلم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
سینەمای عەرەب
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی عەرەبی پۆل:سینەمای عێراق پۆل:سینەمای سووریا پۆل:سینەمای ئەفریقی پۆل:سینەمای ئاسیایی پۆل:سینەما بە پێی چاند پۆل:سینەما بەپێی شوێن پۆل:سینەمای جەزائیر پۆل:سینەمای بەحرەین پۆل:سینەمای جیبووتی پۆل:سینەمای میسڕ پۆل:سینەمای ئێریتریا پۆل:سینەمای کووەیت پۆل:سینەمای لوبنان پۆل:سینەمای مەغریب پۆل:سینەمای سعوودیە پۆل:سینەمای سۆماڵیا پۆل:سینەمای توونس پۆل:سینەمای جیھانی عەرەبی پۆل:سینەمای ئیماڕات
حەسەن مەحە
جوگرافیا
حەسەن مەحە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زەماوەنگە و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەرلوت و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قولەسوتاو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قاسم ئاغا.
لیو یوان (ھان ژاوۆ)
لیو یوان (劉淵) ناو: یوانھای (元海)، بە فەرمی ئیمپراتۆر گوانگوێنی ھان (ژاوۆ) (漢(趙)光文帝)، ئیمپراتۆری دامەزرێنەر لە ڕەگەزی سیۆنگنو بۆ ویلایەتی ھان ژاوۆ لە ٣٠٨
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٣١٠ پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر پۆل:ئیمپراتۆرە پێشووەکانی ژاوۆ پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتیی جین (٢٦٥-٤٢٠) پۆل:خەڵکی لولیانگ پۆل:ژەنەڕالەکانی شێنسی پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی چوارەمی زایینی پۆل:ژەنەڕالەکانی شانسی
ڤیتالی میکۆلینکۆ
ئیڤەرتۆن
لە ٨ی ئایاری ٢٠٢٢، میکۆلینکۆ یەکەم گۆڵی بۆ ئێڤەرتۆن تۆمارکرد، کە لێدانێکی سەرنج ڕاکێش بوو لە دووری ٢٥ یاردەوە لە بردنەوەی ٢–١ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر لیستەر سیتی لە یارییەکی پریمەرلیگ دا.
نەخۆشیی بڵاوبووەوەی پەتای جیھانیی کۆئەندامی ھەناسەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، ٢٠١٢
لە ساڵی ٢٠١٢ەوە، ڤایرۆسی کۆرۆنای کۆئەندامی ھەناسەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە چەندین وڵاتی جۆراوجۆر بڵاوبووەتەوە بەتایبەتی لە شوێنی ناوەکەی خۆی (ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست). ئەو ڤایرۆسەی دەبێتە ھۆی نەخۆشییەکە ڤایرۆسێکی تازە پەیدابووە و بۆ یەکەمین جار لە نەخۆشێکی بەڕەگەز سعودی عەرەبی لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠١٢ دا دەستنیشانکرا. لە ٢٤ وڵاتی جیھان دا، تووشبوونی جار بە جار، کۆمەڵە تووشبووی بچووک و بڵاوبوونەوەی گەورە تۆمارکراوە کە ژمارەی تووشبووان گەیشتووەتە ١٠٠٠ کەس و ژمارەی گیانلەدەستدانیش ٤٠٠ کەسی تێپەڕاندووە ھەتا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠١٥.
تونس
لە ڕێکەوتی مایسی ٢٠١٣دا، ڤایرۆسی کۆرۆنا گەیشتە تونس و بەو ھۆیەوە یەک پیاو گیانی لەدەست دا و دوو خزمیشی تووشبوون. تونس ھەشتەمین وڵات بوو تووشی ڤایرۆسی (MERS-CoV) بێت لە دوای وڵاتانی (ئوردن، سعودی عەرەبی، قەتەر، شانشینی یەکگرتوو، فەڕەنسا، ئەڵمانیا و شانشینی ئیماراتی عەرەبی).
ئوردن
لە نیسانی ٢٠١٢دا، شەش کارمەندی نەخۆشخانە دەستنیشانکران بەوەی کە خاوەنی شکستی کۆئەندامی ھەناسەن بێ ئەوەی سەرچاوەکەی دیر بێت. لەو شەش کەسە، دووانیان گیانیان لەدەست دا. ھەر شەش باری تووشبوونەکە بە (ناوەندی ئەوروپی بۆ ڕێگرتن و دەستبەدەردا گرتنی نەخۆشییەکان - ECDC) ڕاگەیەنرا. دوای دەستنیشانکردن و پێناسەکردنی ڤایرۆسەکە (CoV) لە مانگی ئەیلول دا، ھەڵسەنگاندنێکی کاردانەوەیی بۆ کارمەندەکانی نەخۆشخانەکە ئەنجام درا. دواتر لە ڕێگەی بەکارھێنانی نموونەی ھەڵگیراوی شەش کەسەکەوە، توانرا پشتڕاست بکرێتەوە کە پشکنینی نموونەی ئەو دوو کەسی گیانیان لەدەستدا بۆ (nCoV) ئەرێنی دەرچوو.
ئێران لە جەنگی جیھانیی یەکەم
سەرەتای جەنگی جیھانی یەکەم
لێڤ ئیڤانۆڤیچ میرۆشنیکۆڤ سەبارەت بە زیان و وێرانکارییەکانی ئێران لە جەنگی جیھانی یەکەمدا دەنووسێت:
دیواری دەنگ
٤. شەپۆلی شۆک]] دیواری ده‌نگ، دیواری دەنگی یان به‌ربه‌ستی ده‌نگ بریتییه له زیادبوونێكی له‌ناكاوی کێشانی ئایرۆدینامیک و بڕێک ئەسەری نه‌ویستراوی تر کە ڕەنگە بۆ فڕۆکەیەک یا شتێکی تر ڕوو بدات لەو کاتەدا کە نزیک دەبێتەوە لە خێراییی دەنگ. سەرەتا کە فڕۆکەکان توانیان بگەنە نزیکی خێراییی دەنگ، ئەم دیاردەیە وەک کۆسپێکی زۆر گرنگ دەبینرا کە تەختکردنی زۆر ئەستەم یا مەحاڵ بوو. لە ئەمڕۆدا وشەی شکان یا بەزاندنی دیواری دەنگ بۆ ئەو فڕۆکانە بەکار دێت کە لە دەنگ خێراتر دەفڕن. لە ھەوای وشک و لە پلەی گەرمیی ٢٠ پلەی سەدیدا خێراییی دەنگ ٣٤٣ مەتر لە چرکەیەکدایە. ئەو مەرجە لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمەوە ھاتووە کاتێک فڕۆکەوانەکان فڕۆکەکانیان دەگەیشتنە زۆرترین خێرایی بۆیە لە فڕۆکە جەنگییەکانەوە ئەو کاریگەری و پەستانەیان درک پێکرد. ژمارەیەک لە کاریگەرییە پێچەوانەکانی ئایرۆدینامیک زیاتر ڕێ لە تاودان دەگرن. بەڕواڵەت ئەو پەستانەی تووشی فڕۆکە دەبێت لەکاتی فڕين، وای لێدەکات نزیک ببێتەوە لە خێراییی دەنگ. ئەو پەستانەش وادەکات دیواريک دروست ببێت کە ئەمەش واتە گەیشتن بە سەروو خێراییی دەنگ. لە ساڵی ١٩٤٧ دا فڕۆکەیەک نمایشکرا کە توانی فڕینێکی پۆزەتیڤانە ئەنجامبدا و توانی خێراییی دەنگ ببەزێنێت. و دواتر لە ساڵی ١٩٥٠ دا دیزاینێکی نوێ بۆ فڕۆکە جەنگییەکان نمایشکرا کە دەیتوانی خێراتر بگات بە خێراییی دەنگ.
گرفتەکانی پێشوو
ھەموو ئەوکاریگەرییانە، لەگەڵ ئەوەی زۆربەی رێگاکان رێک و پێک نین ، بۆیە وادەکات بیرۆکەی دروستبوونی دیوار نارەحەتی و قورسییەک بۆ فرۆکە دروستبکات بۆیە دەبێتە ھۆی گەیاندنی راپۆرتی ھەڵە. کە خێرایی لە خێرایی دەنگ زیاتر دەبێت خەلک دیمەنت دتواری دەنگ دەبینن کە بە شێوەیەکی فیزیایی دەتوانین بڵێین دیوار. ئەو فرۆکانە لەسەروو خێرایی دەنگ دەفرن پێویستیان بە لوتێکی دەرزی درێژ ھەیە لەبەشی پێشەوەی لاشەی فرۆکەکە، بەرھەمی پسپۆری رۆکێت و تۆپھاوێژەکان ماخ ١ تێدەپەرێنێت، بەلام دیزاینەرانی فرۆکە و ئەندازیارانی ئایرۆداینامیک لەدوای جەنگی دووەمی جیھانەوە گفتوگۆکان دەربارەی ماخی ٠.٧ بووە کە سنوورێکی مەترسیدار تێدەپەرێنێت.
بانگەشەکانی پێشوو
ئەو کۆمێنتانەی کە دەربارەی گەڕاندنەوە و کۆنترۆڵکردنی فڕین ھەیە و وەستاندنی ئەو بەرھەڵستییانەی کە توشی فرۆکە دەبێت لەسەرووی ماخی ١ زۆر گرنگن و جێگای بایەخ پێدانن.لەگەڵ ئەوەشدا،روون نیە کە ئەو مەرجە لەکوێوە ھاتوە ، بەلام ئەو بارودۆخە لەگەل فرۆکەوانە ئەمریکییەکان دەرناکەوێت ھەر وەک لەو تێستانەی کردووییانە و ئاماژەیان پێکردووە.
شکاندنی دیواری دەنگ
وێنۆک|یەکێک لە مۆدێلەکانی ڤیکەرز کە لە تونێڵێکدا تێست کرا بۆ گەیشتن بەخێرایی دەنگ (فرۆکەی رۆیاڵ ئێرکرافت ئیستبلیشمێنت مۆدێل ئێم.٥٢) زیادکردنێکی گرنگی تر کە لەبەکارھێنانی (پاوەر ئۆپەرەیتد ستابیلەیتەر)کە زانراوە بە (ئۆڵ مۆڤینگ تەیل) یان (فلاینگ تەیل) کە کلیلێکە بۆ کۆنترۆڵی فڕین لە خێرایی سەروودەنگ کە پێچەوانەیە لەگەڵ ئەنجامە کۆنەکەی تەیڵ پلەینس (ھۆریزێنتاڵ ستابیلایزەرس) کە میکانیکییانە پەیوەست دەبێت بە کۆنترۆڵ کۆلۆمی فرۆکەوان. ئاساییانە رووی کۆنترۆلەکە بوە بە شتێکی ناکاریگەر لە خێرایی زۆری ژێر خێرایی دەنگ ئەوانە بەدەست ھێنراون لەلایەن فرۆکەوانە شەڕکەرەکانەوە .بەھۆی ئەو ھێزە ئایرۆداینامیکیانەوە کە ھۆکار بووە بۆ دروستبوونی شەپۆلی راتەکاندن لە ئەنجامی ئەو جولە ە کە پێی دەڵێن پەستانی ناوەراست (سەنتەر ئەڤ پرێژە) کە دەتوانی کۆنترۆلی ھێزەکە بکات و پوچەڵی بکاتەوە،کە دەتوانێت بەشێوەیەکی میکانیکی کرداری لەلایەن فرۆکەوانەکەوە.چاککردنەوەی ئەو کۆسپە لە کۆسپە سەرەکییەکەوە بۆ نزیکنوونەوە لە خێرایی دەنگ ،ئەو دیاردەی کە ھۆکاری فڕین بو ئەوانەی تێدایو (دار . ستیک .سوکان) بۆ گوڕینی ئاراستە لە خێرایی زۆردا و ئەوە ھۆکارێکە بۆ زۆربەی رووداوەکان و نزیک بوونەوە لە زۆربەی رووداوەکان .فرۆکەی ئێـم٥٢ یەکەمین نموونەو حاڵەتی ئەم ئەنجامە بو لەو کاتەوە بە شێوەیەکی گشتی لەھەموو جیھاندا جێبەجێ کرا.
شکاندنی دیواری دەنگ وەک :ھەڵدانی موشەک
(بۆمگارتنەر) نیشتەوە لە رۆژھەڵاتی مەکسیکی نوێ ،دواتر ھەنگاوی نا بەرەو ریکۆردێکی جیھانی بەبەرزی (١٢٨،١٠٠ فیت -٣٩٠٤٥ مەتر٢٤.٢٦ میل) وەلەگەشتەکەیدا توانی دیواری دەنگ ببەزێنێت بەخێرایی( ٨٣٣.٩ میل /س -١٣٤٢کم/س) بە ماخی ١.٢٦. لە پرێس کۆنفرانسێکدا دوای ھەلدانەکە، ئەوە راگەیاندرا کە ماوەی ھەلدانەکە ٤ خولەک و ١٨ چرکە بووە. کەدووەم درێژترین ماوەی خۆھەلدانە لەدوای (جۆزێف کیتنگەر) کە ٤خولەک ٣٦ چرکە بوو.
بیڵ پاکستن
سەرچاوەکان
١. ویکی ئینگلیزی
ئەلڕەستەن
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
ڕەشکە (ڕوەک)
300px|وێنۆک|چەپ|گوڵى رەشکە وێنۆک| پۆرگ و دەنکە رەشکە Nigella sativa رەشکە سياوڵە ، ناوى زانستى : Nigella sativa ، ڕوەکێکی وەرزیەو بەرزیەکەی دەگاتە ٣٠ سم قەدێکی لقداری ھەیە گەڵاکەی باریک و ووردن و ناوگەڵاکەی قوڵن ڕەنگی گوڵەکانی شینێکی مەیلەو ڕەساسییە و شوێنی سەرھەڵدانی ئەم ڕووەکە ناوچەی دەریای سپی ناوەڕاستە ، بەڵام لە زۆر شوێن دەڕوێنرێت ئاسیاو ئەفریقاو نیوە دورگەی عەرەب. جۆرەکانی بریتین لە:١– ڕەشکەی باو ٢– ڕەشکەی دیمەشقی ٣– رەشکەی شرقی.
ڕێبوار خالید
ژیان
ڕێبوار خالید لە ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٥ لە گەڕەکی گوێژەی شاری سلێمانی لەدایک بووە. کشتوکاڵی خوێندووە و ساڵی ١٩٨٠ کۆلێجی تەواو کردووە.
ھێلین ھەنت
سەرچاوەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:باشترین مۆسیقاژەن یان خانمەکتەری کۆمیدیاکار لە بردنەوەی گۆلدن گلۆب (تەلەڤیزیۆن) پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس، کالیفۆرنیا پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە جووە ئەمریکییەکان
شەڕی ناوخۆی چیلیی ١٨٩١
شەڕی ناوخۆی چیلیی ١٨٩١ بریتی بوو لە شەڕێک لەناو وڵاتی چیلیدا لەناو خودی جەماوەری ئەو وڵاتەدا کە دابەش ئەبوون بەسەر دوو بەشی دیاریکراو واتە ئەو لایەنەی کە پشتیوانی لە کۆنگرێس ئەکرد و ئەو لایەنەی کە داشداری لە سەرۆک کۆمار ئەکرد واتە لایەنگرییان لە جۆزێ مانۆوال بالماسید ئەکرد کە لە ماوەی نێوان ڕێکەوتی ١٦ی ئەیلوولی ١٨٩١ەوە تا ١٨ی کانوونی دووەمی ١٨٩١ سەرۆک کۆمار بوو. شەڕەکە شەڕێک بوو لە نێوان سوپای چیلی لەگەڵ ھێزی دەریایی چیلی کە سوپا پشتیوانی لە سەرۆک کۆمار ئەکرد و ھێزی دەریاییش لایەنگری لە کۆنگرێس ئەکرد. ئەم شەڕ و پێکدادانە بە تێکشکانی سوپا و ھێزەکانی سەرۆک کۆمار کۆتایی پێھات و بەم جۆرە کۆنگرێس سەرکەوت و لە دەرئەنجامی ئەم شکستەدا سەرۆک کۆمار «بالماسیدا» ـش خۆکوژی کرد. لە مێژوونووسی وڵاتی چیلیدا ئەم شەڕە ئەبێتە نیشانەیەک بۆ دیاریکردنی کۆتایی ھاتنی سیستەمی کۆماری لیبرال و سەرھەڵدانی سیستەمی پەرلەمانی.
ڤارۆشا
ناونانی
ناوی ڤاڕۆشە لەبنەڕەت دا ناوێکی سربی و کرواتیە(Варош) کە بەواتای (شار)دێت ،لەسەردەمی عوسمانیەکان و بەتایبەت لەکاتی پەلھاوێشتنیان بۆ باشوری ئەوروپا ئەم وشەیان ھێنا ناو زمانی تورکی.
لە ١٩٧٤ تاوەکو ئەمڕۆ
لەماوەی ساڵەکانی ١٩٩٧ تا ١٩٩٨ سوپای قوبرس بەمەبەستی ئازادکردنەوەی شارەکە ھێرشی کردە سەر شارەکە بەڵام ڕەئوف دەنگتاش ھەڕەشەی وێرانکردنی سەرتاسەری دا سوپای قوبرس ئەگەر بێت و پاشەکشە نەکەن ،بۆیە سوپایەکەی قوبرس پاشەکشەی کرد تاوەکو ئەمڕۆ.
بەستەرە دەرەکیەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شارەکانی ئەوروپا پۆل:شارە قەدەغەکراوەکان پۆل:شارە چۆڵکراوەکان
تەمارا فێڵدمان
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:زیندووان
ئیلیا چاڤچاڤادزێ
ژیانی سیاسی
ژیانی سیاسیی ئیلیا بە چەندین دەستگیرکردن، زیندانیکردن و دەربەدەربوون بەسەر چووە، بەڵام تا مردنی لە کارکردن بۆ دۆزی سەربەخۆییی خەڵکی گورجستان دژی ئیمپڕاتۆریەتیی ڕووسی بەردەوام بووە، لە ١٩٠٧ لەلایەن بەکرێگیراوێکی ڕووسییەوە تیرۆر کرا.
سەنگەر میرعەبدوڵا
سەنگەر میرعەبدوڵا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ھەیتەم ئەحمەد زەکی
ژیان
ھەیتەم ئەحمەد زەکی لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایک بووە. لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە تا مردنی لە دەیان فیلمی سینەمایی و درامای تەلەڤیزیۆنی بەشداریی کردووە.
فیلیپ کۆھن
لایپزیگ
لە ٢٣ی شوباتی ٢٠١٧، بەڕێوەبەری وەرزشی لایپزیگ لەوکاتەدا، ڕالف ڕاگنیک ڕای گەیاند کە کۆھن گرێبەست لەگەڵ یانەکە واژوو دەکات ئەو کاتەی گرێبەستەکەی لەگەڵ شتوتگارت لە ھاویندا کۆتایی پێدێت. لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧، کۆن گرێبەستێکی بۆ ماوەی چوار ساڵ واژوو کرد تا حوزەیران ٢٠٢١ لە ئەڵمانیا دەمێنێتەوە. ھیچ یارییەکی بۆ یانەکە نەکرد.
پایڵت (بڕۆکلین ناین-ناین)
چیرۆک
لە بەیانییەکی بنکەی ٩٩یەمیندا ڕەقیب تێری جێفەردز (تێری کروز) بۆ ئەفسەرەکان ڕادەگەیەنێت کە کاپتنە نوێکەیان گەیشتووە. ئەمەش پڕاڵتا بێزار دەکات لەبەر ئەو پەیوندییەی لەگەڵ کاپتنی پێشوو، کەسێکی بێ بەرپرسیار کە ڕێگەی پێدەدات ھەرشتێکی بوێت بیکات، ھەیبوو. کاپتن ڕەیمۆند ھۆڵد (ئاندرێ بڕاوەر) ڕێک لەو کاتەدا دەبێت کە پڕاڵتا بەشێوەی دەنگی ڕۆبۆت گاڵتەی پێ دەکات و ئەویش وای لێ دەکات ھەموو شتێک وەک خۆی بڵێتەوە. بە پڕاڵتا دەڵێت بۆینباخ ڵەبەر بکات و پڕاڵتاش ڕەتی دەکاتەوە. لەم کاتانەشدا چارڵز بۆیڵ (جۆ لۆ تروگلیو) دەیەوێت داوا لە ڕۆزا دیاز (ستێفانی بیاتریز) بکات لەگەڵی بۆ ژووانێک بچێتە دەرەوە.
جانان گولو
لە ئازاری ٢٠٢١، لەلایەن وەزارەتی دەرەوەی حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە پای کارەکانی لە بواری مافەکانی ژنان لە تورکیا، جانانی خەڵاتکرد بەپێدانی خەڵاتی نێونەتەوەیی ژنانی ئازا.
مارتن کیمی
پەرەپێدان
ئەمەش چینێکی نوێی ئاڵۆزی بۆ کارەکتەری کیمی زیاد دەکات، چونکە ڕەفتارە بێ وەستان و بەڕواڵەت ناعەقڵانییەکەی ڕوون دەکاتەوە. ئامادەیە ھەر کارێک بکات بۆ تەواوکردنی ئەرکەکەی و ڕێگریکردن لە چالاککردنی ئامێرەکە، تەنانەت ئەگەر بە مانای ھەڕەشەکردن لە ژیانی بێتاوانەکان یان قوربانیکردنی پیاوەکانی خۆی بێت. کیمی تووشی مردنێکی ترسناک دەبێتەوە لەسەر دەستی پاڵەوانی زنجیرەکە، جاک شێفارد؛ بەڵام پەرەپێدانی کارەکتەری بە درێژایی وەرزەکە مردنی کاریگەرتر دەکات، چونکە بینەران گەیشتوونەتە پاڵنەرەکانی و ھاوسۆزی لەگەڵیدا لە ئاستێکدا.
عەبدولستار مەجید
وێنۆک عەبدولستار مەجید قادر (لەدایکبووی ١٩٧٠ لە ھەولێر، عێراق) سیاسەتوانێکی کوردی باشووری کوردستانە. ئێستا ئەندامی پەرلەمانی کوردستانە لە لیستی کۆمەڵی دادگەریی کوردستان. پێشتر وەزیری کشتوکاڵ و ئاودێریی ھەرێمی کوردستان بووە لە کابینەی ھەشتەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.
ئاوباریک، قوروە
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پێشمەرگەی ڕۆژ
مێژوو
ئەو سەرکردەیەی کەنەکە ئیدیعای کرد کە لە بەرامبەر بەرزبوونەوەی هێزی سەربازی یەپەگە و یەپەژە، باڵە چەکدارەکانی پەیەدە، کەنەکە باڵی نیمچە سەربازیی خۆی، پێشمەرگەی ڕۆژ پێکهێنا. بەگوێرەی بانگەشەی ئیبراهیم بیرۆ، پێشمەرگەکانی ڕۆژئاوا زیاتر لە پەنابەرانی کوردی سوریا و ئاوارەی سوپای سوریا لە هەرێمی کوردستان وەرگیراون. پێشمەرگەی ڕۆژ کە لەلایەن پێشمەرگە و زێرەڤانی لە سەردەمی مەیجر جەنەڕاڵ بەهجەت تەیماس مەشق و ڕاهێنانیان پێدەکرا، پێشمەرگەی ڕۆژ تا مانگی حوزەیرانی 2016 هێزی ئیدیعاکراوی 3000 چەکداری هەبوو و تا کانوونی دووەمی 2018 5 هەزار چەکداری هەبوو، ئامانجی سەرەکییان بەرگریکردن بووە لە ناوچە کوردستانییەکان، و شەڕکردن لەگەڵ دەوڵەتی ئیسلامی.
لەشکری کوڕی محەممەد
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:مردووانی ٩٧٨ پۆل:شەدادییەکان
کاریگەریی پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لەسەر گەشتی ئاسمانی
نزمبوونەوەی بەرچاوی ژمارەی سەرنشینان بووەتە ھۆکاری ھەڵوەشاندنەوەی گەشتەکان یان فڕینی فرۆکەکان بە بەتاڵی لەنێوان فرۆکەخانەکان دا و لە ئەنجام دا بووەتە ھۆی کەمبوونەوەیکی یەکجار زۆری داھاتی ھێلە فرۆکەوانییەکان و فشاری خستووەتە سەر ھێڵەکان ھەستن بە دوورخستنەوەی کارمەندەکانیان یان ڕاگەیاندنی مایەپوچبوونی کۆمپانیاکانیان بەشێوەیەکی سەرتاسەری. لە دوای ھەڵوەشاندنەوەی گەشتتەکان، ھەندێک لەو ھێڵانە ڕەتیان کردووەتەوە بڕی پارە دراوەکان بگەرێنەوە بۆ خاوەنەکانیان بەمەبەستی یەکسان کردنەوەی بوجەکانیان. کۆماپانیا دروستکەرەکانی فرۆکە و کارپێکەری فرۆکەکانیش بەھەمان شێوە ھەستاون بە دوورخستنەوە کارمەندەکانیان. Such as industry executives:and media outlets: بەپێی ھەندێک لە لێدوانیدەران قەیرانەکە خراپترین ڕووداو بووە لە مێژوودا کە ڕووبەروی کەرتی گەشتی ئاسمانی ببێتەوە.
عەبدولسەمەد بابەک
ژیاننامە
بابەک لە هەکاری لەدایکبووە و لە ساڵی ٩٧٢ تا ١٠١٩ یان ١٠٧٨ ژیاوە. سەرچاوەکانی دیکە باس لەوە دەکەن کە لە ساڵی ٩٣٨ تا ٩٩٥ ژیاوە.ئیبن خەلەکان بەرواری لەدایکبوونی خۆی بە ٩٧٣ دادەنێت.
جەیرود
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
سەیدخەلیل دەروێش حسێن
سەیدخەلیل دەروێش حسێن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کەلار(ناوەند)، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
قەریەتەین
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی
کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی (، کورتکراوە: APA) ڕێکخراوێکی پرۆفیشناڵی سەرەکیی دەروونپزیشکانە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، و گەورەترین ڕێکخراوی دەروونپزیشکییە لە جیھاندا. ٣٦,٠٠٠ ئەندامێکی ئەمریکین و ئەوانی تریش جیھانین.
کونەمارە، ژاراوە
کونەمارە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ژاراوە، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٤٨
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پێرستیی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە
ئێران ئینتەرنەشناڵ
سەرچاوەکان
پۆل:ڕادیۆ فارسییەکان پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی فارسی
کیم یێشی
کار
لە ٢٠٠٥ دەستی بە لێکۆلێنەوە کردووە بەھۆی کەسایەتییە نەرم و میھرەبانییەکەی. بە یارمەتی کچەکەی دێچین، وۆرک شۆپێکی لە گوندی زۆرگێی ڕیتۆما داناوە (دەکەوێتە پارێزگای گانسو لە چین)، لە ٢٠٠٦ دەستی بە دروستکردنی پیشە و کار کردووە بۆ خەڵکی گووندەکە. پڕۆژەکە بە مەبەستی ڕێکخستنەوەی سەرچاوەی گووندەکە دامەزرا بۆ دروستکردنی ھەل و جێگیرکردنی بازرگانی، و ڕەخساندنی بوار بۆ ئەو کەسانەی کە ئاژەڵێکی زۆر کەمیان ھەبوو و یان پێویستیان بە ھەلێک بوو بۆ جێگیرکردنی ژیانی خۆیان جگە لە پشت بەستن بە کشتووکاڵ و مەڕ و ماڵات، و ناچار نەبن بچنە شارەکان بۆ بەدوا گەڕان بەدوای کار.
تەلەڤیزیۆنی تیانجیان لە دۆکیومێنتارییەکدا پەخشی ڕاھێنان و کارەکانی ئەوانی کرد کە چۆن ڕاھێنان بە خەڵکەکە دەکرد، و وۆرک شۆپەکە زیاتر لە ١٠٠ کارمەندی ھەبوو، کە زۆربەیان لە ٢٠٠٨وە کارمەند بوون.
توانای پەستاوتن
پەیوەندی خێرایی دەنگ
خێرایی دەنگ پێناسە کراوە لە میکانیکی کلاسیکدا وەکو:
گەرمە جووڵە
لە ناوچەکانی گواستنەوە، ئەو پەستانەی پشتدەبەستێت بە لێکجیاکردنەوەی ئاوێتەکان ئەوا ناتەواوە، ھەردوو β (ڕێژەی بەشە داتاشراوی قەبارە\پەستان) و بەشە داتاشراوەکەی، توانای گەرمە پەستانی نەگۆڕ زۆر زیاد دەکات.
لێرە γ ڕێژەی توانای گەرمیە.
ھێڵی کارژۆڵە
-23.43778°N, °W وێنۆک|250x250پیکسڵ|ھەڵکەوتەی ھێڵی کارژۆڵە لەسەر نەخشەی جیھان ھێڵی کارژۆڵە یەکێکە لە پێنج خوڵگە پانەکانی گۆی زەوی، ھێڵێکی گریمانەیی زانستییە بۆ دیاریکردنی شوێنەکان و کەش و ھەوا سوودی لێ دەبینرێت. ھێڵی کارژۆڵە کەوتۆتە سەر ٢٢ ٢٦ ٢٣ پلەی ھێڵی پانی باشووری گۆی زەوی (باشووری ھێڵی کەمەرەیی)، دواھەمین شوێنە لەبەری خوارووی گۆی زەوی کە بەشێوەی ستوونی تیشکی خۆری بەر دەکەوێت.
باخچەی ئاژەڵانی کازان
وێنۆک|دەروازەی باخچەی ئاژەڵناسی و ڕوەکی کازان باخچەی ئاژەڵناسی و ڕوەکی کازان (بە ڕووسی: Казанский зооботанический сад) ھەندێک جار پێی دەوترێت باخچەی ئاژەڵانی کازان، باخچەیەکی تێکەڵە لە کازان لە ڕووسیا. زیاتر لە ھەزار و ١٦٠ جۆری ڕوەک و ئاژەڵ نمایش دەکات. لە ساڵی ٢٠١٤ەوە باخچەکە ئاوەدانکرایەوە و شوێنی زیادە خرایە ناوەوە. لە ساڵی ١٩٩٦ باخچەکە پەیوەندی بە کۆمەڵەی باخچەی ئاژەڵان و ئەکواریای ئەورووپییەوە کرد.
مەیموون کوردی
مەیموون کوردی کوڕی جابانی کوردیە. دەوترێت لە سەردەمی پێغەمبەردا بووە بە موسڵمان. بەڵام بەپێی هەندێک سەرچاوە دەڵێن تابعین بووە. براکەی ناوی ئەبو بوسەیرە. مەیموون بە واتای بەختەوەر دێت لە زمانی عەرەبی.زانیارییەکی کەم لەسەر ژیانی ئەو هەیە.
ئەی دڵ، دژوارە
چیرۆک
دوای ئاھەنگی ھاوسەرگیرییەکە، لەناو فرۆکەخانە کە ئەیان فڕۆکەکەی دەچوو بۆ فرانکفورت لەوێ چاوی بە ژنە شاعیرێک کەوت بەناوی سەبا کەئەویش لەڕێگادابوو بچێتە ڤیەننا. لەوێ سەبا ژمارەی خۆی بە ئەیان دا و دوای سێ مانگ لەو ڕووداوە ئەیان لە ڤیەنناوە تەلەفۆن بۆ سەبا دەکات و پێی دەڵێت کە دەیەوێت چاوی پێبکەوێت. ئەیان دەکەوێتە خۆشەویستی سەبا بەڵام دواتر لەوە تێدەگات کە سەبا ژنێکە لەمێردەکەی جیابۆتەوە و شوێنی خۆشەویستی لەنێو دڵیدا نییە. ئەیان ڕؤژێک تەلەفۆن بۆ ئەلیزە دەکاتەوە و بەرلەوەش وێنەی سەبای بۆدەنێرێت و وەک خۆشەویستی نوێی خۆی دەیناسێنێت تاوەکوو ئەلیزە ئیرەیی پێببات. دوای ئەوە ڕۆژێ ئەلیزە ھەواڵ بەئەیان دەدات کەدێتە ڤیەننا و دەیەوێت ئەو ببینێت لەگەڵ خۆشەویستە نوێیەکەی کە سەبایە. دواتر لەئێوارەیەکدا ئەلیزە دەچێتە ئەو ماڵەی کە ئەیان و سەبا لێی دەژین و دەبینێت ئەوان لەخۆشەویستیدان بۆیە ئەلیزە جێیان دەھێڵێت. ھەر ئەوشەوە سەبا لەوە تێدەگات کە ھەرچەندە ئەیان خۆشەویستی پێبدات بەڵام ناتوانێت ھەمان ئەو خۆشەویستییەی پێبدات کە ھەیەتی بۆ ئەلیزە ھەربۆیەش داوا لەئەیان دەکات لەماڵەکەی بڕوات و جێی بھێڵێت.
بۆکس ئۆفیس
لە بەریتانیا فیلمەکە باشترین دەستپێکی ھەبوو لە ساڵی ٢٠١٦ لەنێو ھەموو فیلمەکانی بۆلیووددا. کەتوانی لەوێ ٤. ٨٨ کرۆر واتە نزیکەی ٧٧٣ ھەزار دۆلار کۆبکاتەوە. وە لەئەمریکا و کەنەداش فیلمەکە توانی ١٤ کرۆر واتە ٢. ١٣ میلیۆن دۆلاری ئەمریکی کۆبکاتەوە و لەکۆتایی حەفتەش لەڕیزی ١٠ەیم بینرا.
دۆزەخ
دۆزەخ بریتییە لە دەستەواژەیەک کە بەزۆری لە بواری ئاینی بەکاردێت، ئاماژەیەکە بۆ ئازار و سزای دەروونی بۆ مرۆڤەکان کاتێک کە ھەستێکی شەڕانگێزیان دەبێت، ھەموو یان زۆرینەی ئاینەکان دۆزەخیان ھەیە، سەرەتا وابڕوا بوو کە دۆزەخ شوێنێکی زۆر ساردە بەتایبەت لای ھیندۆسەکان. دواتر لە ئاینی جولەکە و ئینجا کریستیانی دۆزەخ بە ئاگر چوێندرا و بەشوێنێکی گەرم ناوزەند کرا، لەدوای ئەوانیش ئاینی ئیسلام دۆزەخی بە ھەردوو باری گەرم و سارد چواند ناوی لە شوێنە گەرمەکە نا «السعیر» وە بەدۆزەخە سارد و سڕەکەی گوت «الزمھریر»، ھەروەھا دەستەواژەی «الجحیم» (دۆزەخ) چەندین جار لە قورئان ئاماژەی بۆ کراوە.
مەدەر مەشرووم
دەستگیرکردنەوەی ٢٠١٦
لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، مەدەر مەشرووم دەستگیرکرا کاتێک ھەوڵیدا سەردانی چالاکوانە زیندانییە سیاسییەکان بکات. نووسینگەی کۆمیسیارانی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ ڕاپۆرتی ئەوەی بڵاوکردەوە کە نگوین لە ناوچەی خوان ھۆوا دەستگیرکراوە، ناوبراو سزادەدرێت لەژێربەندی ٨٨ سزای تاوانەکانی ڤیەتنام بەتۆمەتی درووستکردنی پڕووپاگەندە لەدژی دەسەڵاتی سۆسیالیستی ڤیەتنام.
کاردانەوەکان
لە ڕۆژی ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧، مەدەر مەشرووم بۆ ماوەی ١٠ ساڵ سزای زیندانیکردنی بۆ دەرچوو لەدادگای خان گۆوا ئەمەش دوای ئەوەی دادگا چالاکییەکانی ئەوی وەک بڵاوکردنەوەی پڕووپاگەندە دژی وڵات ھەژمارکرد. بەڵام دواتر لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨، ئازادکرا. خۆی و خێزانەکەشی پارێزبەندییان پێشکەشکرا لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا. دوای دەرچوونی لە زیندان و چوونی بۆ ئەمریکا، ئەوا مەدەر مەشرووم ئەوەی ئاشکرا کرد کە ئەو بێدەنگ نابێت لە پێشێلکارییەکانی مافەکانی مرۆڤ لە ڤیەتنام.
ناوچەی ناوەندی شارستانی کرماشان
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی ناوەندی شارستانی کرماشان لە ساڵی ٢٠٠٦دا بەرامبەر لەگەڵ ٨٨٨،٩٩٠ کەس لە ٢٢٢،٠٢٢ خێزاندا بووە، کە ھەموویان کوردن و لە ئیسلامی شیعە پەیڕەوی دەکەن.
ئالپ ئەرسەلان
ھەلمەتەکانی بۆ دەست گرتن بە سەر شام و حەلب
ئالپ ئەرسەلان لە ساڵی ٤٦٢ی ک. دەستی کرد بە غەزوی وڵاتی شام و حاکمی دەوڵەتی میرداسیە (مەحموود کوڕی ساڵح کوڕی میرداس) ی ناچار کرد تا وتاری ھەینی بە ناوی خەلیفەی عەباسییەوە بدات و سوپای نارد بۆ باشووری شام و فەتحی ڕامەڵڵا و بیتولموقەدەسی کرد کە لەژێر دەستی دەوڵەتی فاتمیدا بوون. لە ساڵی ٤٦٣ی ک. ئالپ ئەرسەلان بەرەو ڕەھا ڕۆیشت بەڵام نەیتوانی بیگرێت، وازی لێ ھێنا و لەگەڵ ٤ ھەزار سەرباز بەرەو حەلەب ڕۆیشت و داوای لە میری حەلەب کرد کە ملکەچ بێت بۆ سەلجووقییەکان و دەرگای شارەکەیان بۆ بکاتەوە، بەڵام میری حەلەب ڕەتی کردەوە. لەبەر ئەوە ئالپ ئەرسەلان بەرەو حەلەب ڕۆیشت و گەمارۆی میر (مەحموودی کوڕی ساڵح)ی دا کە چاوەڕیی ئەوە نەبوو لەبەر ئەوەی گوێڕایەڵبوونی ڕاگەیاندبوو بۆ سەلجوق و خەلیفە، بەڵام دوای دوو مانگ گەمارۆ بۆی نەگیرا و لە پلانی بیزەنتی بۆ داگیرکردنی خۆراسان ترسا. ئالپ دەترسا لە گەمارۆدانی دوو شار یەک لەدوای یەک شکست بھێنێت لەبەر ئەوە سەرکردەیەکی لە جێگەی خۆی بۆ گەمارۆکە دانا و خۆی بۆ جەنگان لەگەڵ بیزەنتییەکان ڕۆیشت بۆ خۆراسان. کاتێک مەحموود بەوەی زانی، خێرا داوای ڕێککەوتنی کرد و ئالپ ئەرسەلان مەرجی بۆ دانا کە گوێڕایەڵیی عەباسی و سەلجووقییەکان بکات. بەم شێوەیە حەلەب بووە میرنشینێکی سەلجووقی. دواتر، ئالپ ئەرسەلان ڕووی کردە ڕۆژھەڵات بۆ شەڕ لەگەڵ بیزەنتییەکان و سوپاکەی لەگەڵ ھەندێک سەرکردەدا بەجێ ھێشت و ڕێگەی شەڕی پێ دان لە وڵاتی شامدا. سوپای ئالپ ئەرسەلان جوبەیل، دیمەشق، ڕامەڵڵا، بەیتولموقەدەس و، تەبڕیەیان فەتح کرد و گەمارۆی یافایان دا، ئەمەش لە نێوان ساڵی ٤٦٣ و ٤٦٥ی کۆچیدا بوو.
سەرچاوەکان
https://web.archive.org/web/20161207074435/http://islamstory.com/ar/%D8%A7%D9%84%D8%A8-%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%86
دە مێنتڵست
دە مێنتڵست زنجیرەیەکی ئەمریکییە ڕێوشوێنی پۆلیسیی پیشان دەدات و لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ لەسەر ھێڵی سی بی ئێس دەستی بە پەخشکردن کرد و لە شوباتی ٢٠١٥ کۆتایی ھات. نووسەر و بەرھەمھێنەری زنجیرەکە بڕۆنۆ ھێڵەرە. چیرۆکی زنجیرەکە بە دەووری پاتریک جاین کە نێوانگیرییەکی پێشووی ڕۆحیییە و ئێستا وەک ڕاوێژکار لە نووسینگەی کالیفۆرنیا بۆ لێکۆڵینەوە (CBI) کار دەکات.
جنس (فەلسەفە)
جنس یەکێ لە پێنج تێکڕایییە.
ماری بارا
ماری تیرێسا بارا (؛ لەدایکبووی ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٦١) کەسایەتی ژنە بازرگانی ئەمریکییە. ئەو لەتەوەی ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ بووەتە سەرۆک و بەڕێوبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای جەنەرال مۆتۆرز. ئەو یەکەمین ژنە بووبێتە سەرۆکی جێبەجێکار لە کۆمپانیا دیارەکانی دروستکردنی ئۆتۆمبێل. ئەو لە ئابی ٢٠١٧، وەک ئەندامی ئەنجومەنی دیزنی ھەڵبژێردرا.
چەتای ئولسۆی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠ پۆل:زیندووان
سافیتا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
ویکیپیدیای فینلاندی
ویکیپیدیای فینلەندی چاپی ویکیپیدیایە بە زمانی فینلەندی. بەپێی ژمارەی بابەتەکان، گەورەترین ویکیپیدیایە کە نزیکەی ٥٥٢٬٠٠٠ وتاریان ھەیە تا نیسانی ٢٠٢٣. ویکیپیدیا تاکە ئینسایکلۆپیدیایە بە زمانی فینلاندی کە تا ئێستا نوێکراوەتەوە. پڕۆژەی زمانی فینلەندی لە کۆتایی ساڵی ٢٠٠٢ دەستی پێکردووە، بەڵام تا ساڵی ٢٠٠٣ لە قۆناغێکی زۆر سەرەتاییدا ماوەتەوە. خێرایی گەشەکردن تا ڕادەیەک بەرزبووەوە دوای ئەوەی نەرمەکاڵای میدیاویکی لە کۆتایییەکانی تشرینی دووەمی ٢٠٠٣ بەرزکرایەوە بۆ قۆناغی سێیەم، و تا ساڵی ٢٠٠٤ بەردەوام بوو لە زیادبوون.
زەبەدانی
زەبەدانی شارێکە لە سووریا. کەوتووەتە پارێزگای ڕیف دیمەشق. دانیشتووانی شارەکە ٢٦٬٢٨٥ کەسن. زەبەدانی ١٬١٠٠ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزترە. شارەکە نزیکە لە سنووری لوبنان.
دامغان
دامغان ناوەندی شارستانی دامغان و یەکێک لە کۆنترین شارەکانی پارێزگای سمنان و ئێرانە کە لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی بناغەی دانراوە. ناوی کۆنی دامغان سەد دەروازە بووە. ژمارەی دانیشتووانی دامغان بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٦ی ئێران، ٥٩٬١٠٦ کەس بووە. خەڵکی دامغان بە زمانی فارسی و زاراوەی دامغانی قسە دەکەن.
ڤیکی نتیتیما
ڕووماڵی کووشتنی تووشبووانی ئەلبینیسم
ڤیکی پەردەی لەسەر ئەو کەسانە ھەڵدایەوە کە وەک پزیشکی لۆکاڵی مامەڵەیان بە جەستەی ئەلبینیسمەکان دەکرد، ئەو خەڵکانە وایان دانابوو کە جەستەی تووشبووانی ئەلبینیسم چارەسەرێکی جادووییە بۆیە دەیانکووشتن و مامەلەیان پێوەدەکردن. ڕاپۆرتەکانی ڤیکی چاوی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بەلای خۆیدا ڕاکێشا. دواتر ڕووماڵەکانی بوون بە ھەڕەشە لەسەر ژیانی، ئەمەش وایکرد چەندجارێک خۆی باشرێتەوە، وە بۆ دووجاریش وڵات جێبھێڵێت.
کوڕانە
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
قومری
سەرچاوەکان
پۆل:مەلەکان پۆل:مەلەکانی ئەفریقا پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
جێگیرکردنی وشە
سەرچاوەکان
پۆل:وەرگێڕانی ئامێر پۆل:فێربوونی مەکینە
کۆڵمانسکۆپ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شارە قەدەغەکراوەکان پۆل:شارە چۆڵکراوەکان
گرێ سپی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
قولەسوتاو
جوگرافیا
قولەسوتاو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چاڵەڕەشی کۆن و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەنگەری سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تازەدێی گۆڕەشەلە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حەسەن مەحە.
یاسای بڕاگ
سەرچاوەکان
پۆل:زانستی ماددە پۆل:نیوترۆن
دورەیکیش
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
درووستبوونی گەلە ئەستێرە
شوێنی زەوی لە گەلە ئەستێرەکاندا
وێنۆک|گەلە ئەستێرەی کاکێشان لە گەردوونەوە شوێنی زەوی دەکەوێتە گەلە ئەستێرەی کاکێشانەوە کە بە ٢٠٠ ملیۆن ئەستێرە مەزەندە دەکرێت ، شوێنی زەوی لە سیستەمی خۆری خۆمان دایە کەلەگەڵ هەسارەکانی تر هەموویان بەدەوری خۆیان و خۆر ئەخولێنەوە ، و خۆر هەسارەکانیش لەیەک کاتدا بەدەوری گەلە ئەستێرەی کاکێشان ئەخولێنەوە. ڕاست|وێنۆک|وێنەی پاشماوەیەکی تەقینەوە گەورەکە (ئۆمێگا نیبۆلا) ڕاست|وێنۆک|گەلە ئەستێرەی کاکێشان لە زەوییەوە
سەرچاوە و بەستەرە دەرەکییەکان
[کتێبی فیزیای پۆلی یانزە]
ئەمیرەسەن
جوگرافیا
ئەمیرەسەن ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ڤایرۆسی ھانتا
نیشانەکانی
نەخۆشی ھانتاڤایرۆسی سیەکان کاریگەری زۆر مەترسیدار لەسەر سیەکان دەبێت و وا لە سیەکان دەکات کە کێشە لە ھەناسەدان دروست ببێت و ھەناسەدان قورس دەکات و کۆخە دروست دەکات. ئەگەر گورچیلەکانیش توشی ببن پێی دەوترێت نەخۆشی تای خوێنبەربوونی کورچیلەیی. نارێکی میزکردن و سووربوونی ناوپۆشەرەکان لەوانەیە لە نیشانەکانی نەخۆشیەکە بن. باروودۆخی مەترسیدار لەوانەیە دروست ببێت لەئەنجامی خوێنبەربوونێکی زۆر یاخود لەکارکەوتنی گورچیلەکان. لەوانەیە نەخۆش توشی شۆک ببێت و بەرەو مەرگ بروات.
خۆپاراستن
کاتێک ناوچەیەک پاکدەکەیتەوە و گومانی ھەبوونی قڕتێنەرەکان لەو ناوچەیە ھەبێت دەبێت دەستەوانەی گونجاو لە دەستت بێت، ئەگەر شوێنەکە داخراوبێت وەکو کۆگای ماڵ یەکەمجار با کەمێک دەرگا کراوە بێت بۆ ئەوەی ھەوایەکەی بگۆڕدرێت دواتر بچۆ ژوورەوە، بە پاککەرەوەیەکی تایبەت ناوچەکە پاک بکە. خۆت بپارێزە لە گێسک دان ئەگەر بزانی تۆز و خۆڵ بەرزدەبێتەوە بۆ ناو ھەوا، بۆ ئەم مەبەستەش باشترە دەمەوانەیەک بەکاربێنیت.
شۆگاکوکان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی ژاپۆن پۆل:کۆمپانیا ئەنیمێیەکان
متمانەپێکراوی ویکیپیدیا
ویکیپیدیا لەلایەن ژمارەیەکی زۆر بەکارھێنەرەوە نووسراوە، کە لەوانەیە لە ھەر شوێنێکی جیھان کەسانێک بن کە دەستیان بە ئینتەرنێت بگات و دەیانەوێت زانیارییەکانیان ھاوبەشی پێ بکەن. لەم نێوەندەدا خراپە یان ھەڵە تێکدان ڕوودەدەن، کە چاوەڕوان دەکرێت لەلایەن بەشداربووانی دواترەوە ڕاست بکرێنەوە. پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە دۆزینەوەی ناسنامەی ڕاستەقینەی ئەو کەسانەی کە بەشدارن لە نووسینی ئەم ئینسایکلۆپیدیایە یان تەنانەت ھەوڵی تێکدان و بوختانکردنی کەسایەتییە زیندووەکان دەدەن، بەھۆی بوونی یاسای تایبەتمەندییەوە، ئەگەر مەحاڵیش نەبێت، ئەستەم بێت. بۆ ئەوەی لە ویکیپیدیادا مامەڵە لەگەڵ ئەم جۆرە کێشانەدا بکرێت، ڕێکخستنەکان بۆ ئاسانکاری پێداچوونەوە و ناسینەوەی دەستکارییە بێ یارمەتیدەرەکان کراوە؛ بەڵام بڕی ئەو ناوەڕۆکە کە لەم ئینسایکلۆپیدیایەدا ھاتووە ئەوەندە زۆرە کە چاودێران ناتوانن پێداچوونەوە بە ھەموویاندا بکەن. ھەروەھا پرسی پانتای ویکیپیدیا لە کاتی پشکنینی وردی زانیارییەکانیدا کێشەدارە، بەجۆرێک کە توێژەرێک مەحاڵە وردبینی تەواوی ناوەڕۆکەکانی بپشکنێت. بەڵام ھەندێک لە توێژەران سیستەمی ئێستای ویکیپیدیایان بە ورد و پێداچوونەوە بە ڕادەیەکی پێویست زانیوە.
بێلچیتێ
ئەم شارەدێیە وەک شوێنەوارێکی مێژوویی ماوەتەوە و بۆتە جێگای وێنەگرتنی فیلمە سینەماییەکان وەک فیلمی تیری گیلیام (Terry Gilliam's)لە ١٩٨٨ و سەرکێشیەکانی باڕۆن مونچاوسەن.
٢٠٨ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئاڵای بێ وڵات
فیلمەکە لە بەرھەمھێنانی ھاوبەشی پارێزگای ھەولێرە، لە ٤ی ئابی ٢٠١٦ لە ھەولێر نمایشکرا.
ڤۆیجر ٢
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گەردوون
قادر عەبدوڵڵا
بەرھەمەکان
بە زمانی فارسی بە زمانی ھۆڵەندی
کۆتاییی دونیای نەفرەتی
پەرەپێدان
چیڕۆکی زنجیرەکە لە چیڕۆکی کۆمیکەکەی فۆرسمن جیاوازی ھەیە. لە کتێبە چاپکراوەکە، منداڵەکان بکوژێکی شەیتان پەرست دەکوژن، کە خێزانەکەی ئەفسەری پۆلیسە؛ لە جیاتی ئەوە لە زنجیرەکە دوو ئەفسەری پۆلیسی تێدایە یوونس نوون و تێری دیراگۆ، ھیچ ئاماژەیەکی تێدا نییە کە بکوژەکە شەیتان پەرست بێت. یەکێکی تر لە جیاوازییە دیارەکان ئەوەیە، لە کۆتایی کۆمیکەکە: ئەفسەری پۆلیسە شەیتان پەرستەکە بەدوای جەیمسەوە دەبێت، ھەردووکیان ھێرش دەکەنە سەر یەکتری، لەو کاتەی کە پۆلیس ھەوڵی جیاکردنەوەیان لە یەکتری دەدات. دواتر دەنگی تەقەکردن دێت. لە دیمەنی کۆتایی دایکی ئەلیسا دەبینرێت کە باسی ڕزگارکردنی کچەکەی دەکات لە دەست جەیمس، لە کاتێکدا ئەلیسا ناوی جەیمس لەسەر قۆڵی ھەڵدەکەنێت. ھەندێک لە ڕەخنەگران پێیان وایە کە ئەمە بە واتای مردنی جەیمس دێت، بەڵام فۆرسمن کۆتایییەکەی بە نادیار و لێڵ باس دەکات.
شینچی کودۆ
ران مۆری
ران مۆری ھاوڕێی منداڵی شینچی کودۆیە و ئەوی زۆر خۆشدەوێت، بەڵام دانی پێدا نەناوە. (تەنیا لە فیلمێکدا دانی بە خۆشەویستییەکەیدا ناوە بەناوی «جادووگەری ئاسمانی زیوی»). ران بەوە نازانێت کە بەسەر شینچیدا ھاتووە، چونکە ئەو پێی وتووە کە بە ھۆی کارەکەی لە ھەندێ دۆسییەی قورسدا ناتوانێت ئامادە بێت. لە ماوەیەکەوە بۆ ماوەیەکی تر بە بەکارھێنانی دەنگی ڕاستەقینەی پەیوەندی پێوە دەکات بەڵام ڕادەکات کاتێک دەربارەی شوێنەکەی پرسیاری لێ دەکات. شینچی ھەر کاتێک بۆ قەبارەی سروشتی خۆی گەڕابێتەوە زیاتر لە جارێک ویستوویەتی دان بە خۆشەویستییەکەی بۆ ران بنێت، و لە کۆتاییدا لە لەندەن لە زنجیرەی ٦۱٨ دا سەرکەوتوو بوو. شینچی نایەوێت ران بە ڕاستی ئەوەی بەسەریدا ھاتووە بزانێت بۆ ئەوەی تووشی مەترسی ڕێکخراوی ڕەشی نەکات. ران زیاتر لە جارێک گوومانی لەوە کردووە کە کۆنان شینچی بێت بەڵام ئەو ھەموو جارێک لە ھەڵخەڵەتاندنی سەرکەوتوو دەبێت.
بزووتنەوەی منیش
سەرچاوەکان
پۆل:جوڵانەوە و ئایدۆلۆژیاکانی فێمێنیزم پۆل:کەڵکاژۆی سێکسی پۆل:دروشمەکان پۆل:توندوتیژی دژی ژنان پۆل:توندوتیژی دژی پیاوان
جێسیکا تاندی
لە ساڵی ١٩٩٠، لەلایەن گۆڤاری پیپڵ تاندی بەیەکێک لە ٥٠ جوانترین ژنانی جیھان دەستنیشانکرا.
شارستانی نیاوەن
شارستانی نیاوەن یان شارستانی نەھاوەند (، ) یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدانی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری نیاوەنە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە لە ساڵی ٢٠١٦دا بەرامبەر لەگەڵ ١٧٨٬٧٨٧ کەس بووە، کە زۆربەیان لە نەتەوی کورد و خێڵی لوڕن و لە ئیسلامی شیعە پەیڕەوی دەکەن.
شۆڕشی عورابی
شۆڕشی عورابی کە ھەروەھا بە ناوی ڕاپەڕینی عورابی ناسراوە بزوتنەوەیەکی ناسیۆنالیستی بوو کە لە میسر دا لە ساڵەکانی نێوان ١٨٧٩ تا ١٨٨٢دا سەریھەڵدا. ئەم شۆڕشە لە لایەن کۆلۆنێل ئەحمەد عورابییەوە ڕێبەری ئەکرا و ھەر ناوی ئەویشی لەسەر دانرا. ھۆی ئەم سەرھەڵدانە ئەمە بوو کە کۆلۆنێل ئەحمەد عورابی بەتەما بوو خدێوی تۆفیق پاشا لەسەر کار لابەرێت و کۆتایی بێنێت بە کاریگەری و دەسەڵاتی فەڕەنسی و ئیمپراتۆریەتیی بریتانی لەسەر وڵاتی میسردا. بە پێچەوانەی ویستی فەڕەنسی یەکان کە داشدارییان لەچارەسەری نیزامی نەئەکرد و ھەروەھا قسەکانی نوێنەری بەریتانیا واتە گلادستۆن کە داوای چارەسەری ئاشتی خوازانەی بۆ ئەم ھەلومەرجە ئەکرد، ئەم شۆڕشە بە بۆمباران کردن لە لایەن ھێزەکانی بەریتانییەوە وەڵامی دراوە و ئەم شۆڕشە سەرکوت کرا و بەم جۆرە ئەم وڵاتە تا کۆتایی جەنگی جیھانیی دووەم لە ژێر کۆنترۆڵی ھێزە بیانییەکاندا ماوە.
مێژووی ویکیپیدیا
مێژوو
ویکیپیدیای کوردی لە ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ سازکرا، ویکیپیدیاکە وا ڕێک خرابوو کە بە کورمانجی و سۆرانی وتاری تێدا بڵاوبکرێتەوە. بەڵام بەھۆی ھەبوونی ئاستەنگی تەکنیکی و زمانەوانی، ئەو شێوازە سەری نەگرت کە هەردوو شێوەزارەکە لە ژێر زمانێکدا بەردەوام بن، ئەمە بووە ھۆی ئەوەی لە ١٢ی ئابی ٢٠٠٩ وەشانێکی نوێ بۆ کوردیی ناوەندی (بە کۆدی زمانیی ckb) سازبکرێت
کەریماوا، تەرگەوەڕ
کەریماوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
یاریگای ناوەندی (کازان)
یاریگای ناوەندی (بە ڕووسی: Центральный стадион، زمانی تاتاری: Үзәк стадион)یاریگایەکی فرە مەبەستە لە شاری کازان لە ڕووسیا. لە ئێستادا زیاتر بۆ یارییەکانی تۆپی پێ بەکاردەھێنرێت و یاریگای ماڵەوەی یانەی ڕوبین کازانە. نیوەی ڕۆژاوای تریبۆنەکان بە چەترێک داپۆشراوە. لە ساڵی ٢٠١٠ یاریگاکە پۆلێنبەندی چوار ئەستێرەی لە یەکێتی تۆپی پێی ئەورووپا بەدەستھێنا.
نی یولان
چالاکی
لە ٧ی نیسانی ٢٠١١، لەپڕۆسەیەکی حکوومەتی چین لەدژی ناڕازییەکان ئەوا نی یولان و ھاوسەرەکەی و کۆمەڵێک لە کەسایەتی ناڕازی دەستگیرکران. لە ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١، دەسەڵاتی چین سزای نی یولانی دا بەتۆمەتی فێڵکردن و ھەڵخەڵەتاندن لە پەکین. لە نیسانی ٢٠١٢، خۆی و ھاوسەرەکەی بەتۆمەتی فێڵکردن و درووستکردنی کێشە دوو ساڵ زیندانیکران.
داگیرکاری (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
بڵاوبوونەوە
زنجیرەکە لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١، بە بڵاوبوونەوەی سێ ئەڵقەی یەکەمی بۆ یەکەم جار پەخش کرا؛ وەرزی یەکەم لە ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ کۆتاییی پێ ھات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩
کۆمەڵە، سەنگەسەر
جوگرافیا
کۆمەڵە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خڕەچەو و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەرسیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سوڵتانەدێی کۆن و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دەربەندی ڕانیە.
لی سێ-یۆنگ
لی سێ-یۆنگ (بە کۆری:이세영; لەدایکبووی ٢٠ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
خڕەچەو
جوگرافیا
خڕەچەو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارەدێی سەنگەسەر و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆمەڵە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سوڵتانەدێی کۆن و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چەمەسوتاو.
٢٠٠٠ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٨٨ لە نەرویژ
ستان لۆرێل
ستان لۆرێل ناوی ڕاستەقینەی ئارسەر ستانلی جێفرسۆنە  (١٦ی حوزەیرانی ١٨٩٠ – ٢٣ی شوباتی ١٩٦٥)، نواندکارێکی کۆمیدی بوو.
مێگان، دەچی سەسیکس
مێگان، دەچی سەسیکس (لە دایکبووی ٤ی ئابی ١٩٨١) ئەمریکییەکی ئەندامی خێزانی شاھانەی بەریتانیایە و پێشتر ئەکتەر بووە.
ئاشکی
ئاشکی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
توێژینەوە ئەکادیمییەکان سەبارەت بە ویکیپیدیا
بابەتەکانی توێژینەوە بریتی بوون لە متمانەپێکراوی ئینسایکلۆپیدیا و جۆرە جیاوازەکانی لایەنگری سیستەمی؛ لایەنە کۆمەڵایەتییەکانی کۆمەڵگەی ویکیپیدیا (لەوانەش کارگێڕی، سیاسەت و دیمۆگرافی)؛ ئینسایکلۆپیدیا وەک بنکەیەکی زانیاری بۆ فێربوونی ئامێر؛ و دەکرێت ڕەوتەکانی ویکیپیدیا ڕەنگە پێشبینی ڕەفتاری مرۆڤ بکەن یان کاریگەرییان ھەبێت.
ئۆلیڤەر ھاردی
یەکێک بوو لە دووانەکە بەناوەکانی لۆرێل و ھاردی کە تیمێکی کۆمیدی بوو لە سەردەمی فیلمی بێدەنگ دەستی پێکرد و نزیکەی چارەکە سەدەیەک لە ساڵانی ١٩٢٧–١٩٥١ بەردەوام بوو. ھاردی لەگەڵ ھاوبەشە کۆمیدییەکەی بەناوی ستان لۆرێل لە ١٠٧ فیلمی کورت و درێژ بەشداری کردووە. ھاردی یەکەم فیلمی خۆی بە ناوی Outwitting Dad لە ساڵی ١٩١٤ تۆمارکرد. ھەندێک لە بەرھەمە سەرەتاییەکانی لەژێر ناوی «بەیب ھاردی» تۆمار کردووە.
بێن تێنیسن
بنیامین کیربی "بێن" تێنیسن زیاتر بە بێن تێن ناسراوە سوپەرهیرۆیەکی خەیاڵییە و نازناوی پاڵەوانی چیرۆک بێن ١٠ی لێنراوە. منداڵێکی ئاسایی تەمەن دە ساڵانە تا ئەو کاتەی ئۆمنیتریکس دەدۆزێتەوە، ئامێرێکی بەهێزی وەک کاتژمێرە کە ڕێگەی پێدەدات بگۆڕێت بۆ دە بەڵام بوونەوەری جیاواز، ئەمە بۆ بێن ١٠ (٢٠٠٥ - ٢٠٠٨) دروستکرا، ڕۆڵە دەنگیەکەی تارا سترۆنگ بوو. سترۆنگ لەلایەن یوری لۆوێنتاڵەوە جێگەکەی گرترا، بۆ سێ زنجیرەی پاشکۆی بێن ١٠: ئەلێن فۆرسی (٢٠٠٨ - ٢٠١٠)، بێن ١٠: ئاڵتیمەیت ئەلێن (٢٠١٠ - ٢٠١٢)، بێن ١٠: ئۆمنیڤێرس (٢٠١٢ - ٢٠١٤).
سوورێش پرۆدەکشنز
وێنۆک کۆمپانیای سوورێش پرۆدەکشنز کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنان و دابەشکردنی فیلمی ھیندییە و بە کارەکانی لە سینەمای تیلوگو ناسراوە. لە ساڵی ١٩٦٤ لەلایەن دی. ڕامانایدو دامەزراوە. یەکێکە لە گەورەترین کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلمی ھیندستان کە زیاتر لە ٥٠ ساڵ ئەزموونی ھەیە. خانووی بەرھەمھێنانەکە دەکەوێتە ستۆدیۆکانی ڕامانایدو لە حەیدەراباد.
ویکیپیدیای سێبوانۆ
ویکیپیدیای سێبوانۆ (بە سێبوانۆ: Wikipedya sa Sinugboanon) وەشانی زمانی سیبوانۆی ئینسایکلۆپیدیای ویکیپیدیایە، کە لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٣ دروست کراوە.
پێکدادانەکانی ئایاری ١٩٩٤ی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان
پێکدادانەکانی ئایاری ١٩٩٤ی یەکێتیی نیشتیمانی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان یەکەم سەرھەڵدانی شەڕی براکوژی بوو کە لە ساڵی ١٩٩٤ ھەتا ١٩٩٧ لە باشووری کوردستان لە نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتیمانی کوردستان ڕوویدا. لە ئەو شەڕەدا دەوروبەری ٣٠٠ کەس گیانیان لەدەستدا. لە ئەنجامی پێکدادانەکاندا یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان توانی شارەکانی شەقڵاوە و چەمچەماڵ لە دەستی پارتی دیموکراتی کوردستان وەربگرێت.
نازێی بچوک
نازێی بچوک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کەلار(ناوەند)، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
عوسمان ڕەحمانزادە
عوسمان ڕەحمانزادە (لەدایکبووی ١٩٥٦ لە بۆکان) پەیکەرتاشی بووکەڵە دارییەکانی کوردە. ئەو لەبەر بووکەڵەکانی بە باوکی ژێپتۆ ناسراوە.
زەمبیلفرۆش
ناونیشان و ژیانی زەمبیلفرۆش
چەند بەیت لە وتووێژی زەمبیلفرۆش و خاتوون:
بەشێک لە بەیتی زەمبیلفرۆش لە کتێبی توحفەی موزەفەرییە
ئاشق بە لیقا و شەوق بوو
لە ترسی مەوت، ماڵ کرد بەتاڵ
قەڵاکۆن، ساینقەڵا
قەڵاکۆن گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی کشاوەرز، ناوچەی کشاوەرز، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
ناحیەی سێوسێنان
ناو
سێوسێنان ناوەکەی لە سەید حوسەینانە وە ھاتووە واتە دوو سەید حوسەین بوون سەرەتا لە بەکربەو ژیاون دواتر ھاتونەتە قەمەرئاڵی دوای ماوەیەکیش ھاتوونەتە ئەم شوێنەی ئێستەی سێوسێنان و ئاوەدانیان کردوەتەوە.
کارتوون نێتوۆرک
کارتۆن نێتۆرک کەناڵێکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە، بەرنامەی تایبەت بە منداڵانی گەنج پەخش دەکات، زۆربەی بەرنامەکان زنجیرە کارتۆنی ئەنیمەیشنن، بەڵام جار بە جار چەند بەرنامەیەکی ڕاستەوخۆی ئەکشن پەخش دەکات، لەگەڵ ئەوەشدا شەوانە کارتۆن نێتوۆرک دەگۆڕێت بۆ Adult Swim کە بەرنامەکانی بۆ ھەرزەکاران و پێگەیشتووان پەخش دەکات. کارتۆن نێتوۆرک یەکەمجار لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ لە ڕێگەی کێبڵ و تەلەڤیزیۆنی مانگی دەستکردەوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەلایەن سیستمی پەخشی تێرنەر دەستی پێکرد. لە ساڵانی زوودا، زۆرێک لە بەرنامەکانی کەناڵەکە کارتۆنی کلاسیک و بەرنامەی ھانا-باربێرا بوون. دوای دامەزراندنی کەناڵەکە لە ئەمریکا بەسەرکەوتوویی، تی بی ئێس بڕیاریدا کەناڵەکە لە وڵاتانی دیکە دەست پێبکرێت، کەناڵەکانی کارتۆنی نێتۆرک لە وڵاتان نمایشی ڕەسەنی کارتۆن نێتۆرکی بە چەند زمانێکی جیاواز پەخش دەکرد.
چۆمەسوتاو
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بێن ١٠: دوایین بیانی
وێنۆک
ئەنتۆراج (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
پێشوازیکردنی ڕەخنەیی
ئەنتۆراج بەسەرداچوونەوەی ئەرێنی لە ڕەخنەگرانەوە بە درێژایی زرۆبەی کاتی نمایشەکەی وەرگرت، و زۆرێک ستایشی ڕۆڵگێڕانی پیڤن وەک ئاری گۆڵد و ڕۆڵگێڕانی دیڵن وەک جۆنی چەیس کرد. لەسەر مێتاکریتیک، نمایشەکە بۆ وەرزی یەکەم ٦٨\۱۰۰، بۆ وەرزی سێیەم ۷۳\۱۰۰، بۆ وەرزی پێنجەم ۷۱\۱۰۰، بۆ وەرزی حەوتەم و ھەشتەم ٦۱\۱۰۰، بەدەستھێنا. واڵ ستریت جۆرناڵ لێدوانی لەسەر نووسینەکە دا، وتی "نزیکەی ھەموو کات زیرەک، و تیژ و خۆشە." کێن تاکەر لە ئینتەرتەینمەنت ویکڵی، وەرزی سێیەمی بە "بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو چێژبەخشە" بانگ کرد. لە ۲۰۰۹دا، تاکەر سەرنجی یەکەم پەخشی وەرزی شەشەمی دا، کە "نمایشەکە ئەوەندە خوش نەماوە". وەرزی حەوت، لەگەڵ بەدەستھێنانی بەسەرداچوونەوەی ئەرێنی بە گشتی، پێشوازیکردنی بە بەراورد بە وەرزەکانی پێشوو تێکەڵتر بوو چونکە "ھەمووی لەوانەیە ھەستی بە ناسیاوی دەکرد."
نازێی گەورە
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بۆترۆپ
بۆترۆپ شارێکە لە ناوەندی رۆژاوای ئەڵمانیا، لە کەناڵی راین-ھێرن، لە ویلایەتی باکووری راین، بۆترۆپ دەکەوێتە ناوچەی پیشەسازی ڕور، و لە تەنیشت ئێسن، ئۆبەرھاوسن، گلادبێک و دۆرستێنە، شارەکە خەریکی دەرھێنان و بەرھەمھێنانی خەڵووز و ناوەندێکی ھێلێ ئاسنین بووە،. وە چەندین کارگەی بەرھەمھێنانی قیر و خەڵووز و گرتە، مەکینە لێ بووە، ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١١٩،٦٦٥ خەملێنراوە، گەشەکردنی بەرھەمھێنان و دەرھێنانی خەڵووز و گرنگ بوونی شارەکە لە سەرەتای دەیەی ١٨٦٠ دەست پێدەکات، و لە ساڵانی ١٩٢١ وەک شار ھەژمار کراوە، لە ١٩٧٥ بەیەکەوە لەگەڵ ناوچە ھاوسێکانی وەک گلادبێک بەیەکەوە بەستراونەتەوە.
کلارا بارتۆن
کارکردن لە ڕێکخراوەی خاچی سوور
لە ساڵی ١٨٦٩ دا کلارا دەست بەگەشتێک دەکات بەرەو وڵاتانی ئەورووپا بەمەبەستی وەرگرتنی چارەسەری پزیشکی و وەرگرتنی پشوو، بەڵام لەو کاتەدا بەھۆی ڕودانی چەندین کارەساتی سروشتی کلارا واز لە وەرگرتنی پشوو دەھێنیت و لە ھەوڵی یارمەتیدانی لێقەوماواندا دەبێت. بۆیە لەلایەن سەرپەرشتیارانی ڕێکخراوەی خاچی سوورەوە داوای کارکردنی ھاوبەشی ئاڕاستە دەکرێت. پاش سەرھەڵدانی شەڕ و ناکۆکی نێوان فەڕەنسا و ئەڵمانیا کلارا لەگەڵ ئەندامانی ڕێکخراوەکەدا سەردانی ئەو ناوچانە دەکات کە کێشەو ئاڵۆزیان تێدایە لەگەڵ ھاوکاریکردنی نەخۆشخانە سەربازییەکان. لە ساڵی ١٨٧١ دا کلارا سەرپەرشتی دابەشکردنی ھاوکاری بەسەر ھەژاراندا لە ستراسبورگ دەکات لە ساڵی دواترا ئەبێتە نوێنەری ڕێکخراوەکە لە پاریسی پایتەختی فەڕەنسا.
مردن
کلارا بارتۆن بەھۆی کارو ماندوبوونەکانییەوە چەندین خەڵاتی پێبەخشراوە لە ١٢ی نیسانی ساڵی ١٩١٢ لە غلین ئیکۆ لە ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا مرد.
برێمەرھاڤن
برێمەرھاڤن یەکێکە لە بەندەرە گرنگەکانی کۆچبەری لە ئەوورپا، لە ٢٠٠٥  مۆزەخانەیەکی کۆچبەران کرایەوە لە برێمەرھاڤن.
باوەنور
جوگرافیا
باوەنور لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پاریاوڵەی بچوک و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەی مەحمود و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی عەلی پەکان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ژاڵەی حاجی قادر.
مافە بنچینەییەکان
لە مافەبنجێنەییەکانی مرۆڤدا هەندێک لە مافەکان باس کراون کە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی بە بنچینەیی و بناغەی مرۆڤایەتی دادەنرێن و تۆمارکراون لە (ڕاگەیاندنی مافەکانی مرۆڤ لە نەتەوە یەکگرتووەکان)، (پەیماننامەی نێودەوڵەتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافە شارستانی و سیاسییەکان) و (پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتووەکان لەسەر مافە ئابووری، کۆمەڵایەتی و کلتوورییەکان) و ئەم مافە پێناسە کراون تێیدا:
هیندستان
نوێترین مافی زیادکراو بۆ ڕیزبەندیی مافە بنچینەییەکان لە هیندستان لە ساڵی ٢٠١٧ دا بوو کە بریتییە لە: