cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گایباک
کۆتا شەڕەکە
لە ٦٦٠، بایکجی بە ٥٠،٠٠٠ سەربازی شیللا، و ١٤٤،٠٠٠ سەربازی پاڵپشتی تانگ داگیرکرا، بەرامبەر ٥،٠٠٠ سەربازی بایکجی لەژێر فەرمانی ژەنەڕاڵ گایباک. شەڕەکە لە هوانگسانبۆل بوو، بەرلەوەی کە شەڕەکە دەست پێ بکات وتراووە کە گایباک، هاوسەر و منداڵەکەی کوشتووە بۆ ئەوەی کاریگەری لەسەر کردەوەکانی نەبێت و نەشڵەژێت لە کاتی شەڕەکەدا.
١٥٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
سابتی کوڕی سینان
سابتی کوڕی سینان ناوی تەواوی ئەبو حەسەن سابتی کوڕی سینانی کوڕی سابتی کوڕی قوڕڕە. لە ساڵی ٩٧٥ز کۆچی دوایی کردووە. دکتۆر و مێژوونووسێکی بەغدادی بووە.
سەرچاوە
ویکی عەرەبی
حسێنی کوڕی عەبدوڵڵای دووەم
منداڵی و فێربوونی
کە ھەمان ئەکادیمیایە کە باوکی شا عەبدوڵڵای دووەم و باپیرەی خوا لێخۆشبوو شا حسێن کوڕی تەلال لێی دەرچوون، بەشداری لەگەڵ ئەندامانی ھێزە چەکدارەکانی ئوردن کردووە لە زۆرێک لە خولی ڕاھێنانی سەربازی و تایبەتمەند لە بواری مەیدان و بازدانی پەرەشوت و ئۆپەراسیۆنە تایبەتەکان و ھێزی دەریایی، ھەروەھا ڕاھێنانی لە جۆرەھا کارامەیی و ئۆپەراسیۆنی شەڕەکاندا کردووە، خولێکی سەرکردایەتی بەلەم و خولێکی تاکتیکی ژێردەریایی(غەواسە) لە ھێزی دەریایی شاھانەی ئوردن وەرگرت، ھەروەھا بەشداری لە کۆمەڵێک بەلەمی شەڕکەردا کردووە لە ئەرک و دەوریە و مەشقەکاندا لە ساڵی ٢٠١٩، ھەروەھا بەشداری لە مەشقەکانی بازدانی پەرەشوت کردووە لە ئەمریکا،  و شانبەشانی ئەندامانی ھێزە چەکدارەکانی ئوردن بەشداری کردووە، و لە چەندین خولی مەشقی سەربازی و تایبەتمەندی مەیدانیدا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:زیندووان
فرانسوا ئۆژیێرا
فرانسوا ئۆژیێرا نووسەر و ھونەرمەندی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
١٥٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
موفتی پێنجوێنی
ژیاننامە
- دەزانم نامناسی.
مردن
شاعیر لە ڕۆژی ١٥ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٥٢ لە سلێمانی کۆچی دوایی کردووە، تەرمەکەیان بردۆتەوە پێنجوێن و لە گۆڕستانی حاجی شێخ بەخاک سپێردراوە. لە دوای ناشتنی بە چەند ڕۆژێک وەسیەتنامەی گەیشتۆتە دەست بنەماڵەکەی. لەو تۆمارەدا پێشنیازی کردووە لە گردی سەیوان لە سلێمانی بنێژرێ.
گەورەیەک
یاخوا ئەو گەورە بەشێ نەمان بێ
ئەگەر شۆرەتی وەک سلێمان بێ
مەرزە
سەرچاوە
پۆل:گژوگیاکان پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
ڕۆژی زمانی کوردی
مێژوو
لە ١٥ی ئایاری ساڵی ١٩٣٢ گۆڤاری ھاوار بۆ یەکەمجار لە پایتەختی سووریا لە نووسینی میر جەلادەت بەدرخان دەرچوو. گۆڤاری ھاوار، ٢٣ ژمارەی یەکەمی بە پیتی کوردی عەرەبی و کۆتا ٣٤ ژمارەی گۆڤار بە پیتی کوردی لاتینی چاپکران و بڵاوکرانەوە. لە ساڵی ١٩٨٧ فیرات جەوەری چووە دیمەشق و سەرجەم ژمارەکانی گۆڤارەکەی لە دوو بەرگدا کۆکردەوە و لە ١٥ی ئایاری ١٩٩٨دا بڵاویکردەوە، بەو پێیەی ئەمە ساڵڕۆژی بڵاوبوونەوەی گۆڤارەکەیە. ئەم ڕۆژە ھەموو ساڵێک لە لایەن دامەزراوە ڕۆشنبیری و لایەنە ڕامیارییەکانەوە وەک میھرەجانی زمانی کوردی بەڕێوە دەچێت.
لۆ
سوورە ھەراڵە و چنوور و شەوبۆ
حەسەن کوڕی عەلی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٦٢٥ پۆل:سوننە پۆل:لەدایکبووانی ٦٢٤ پۆل:مردووانی ٦٧٠ پۆل:ئیمامانی شیعە پۆل:عەرەبە موسڵمانەکان پۆل:بنەماڵەی محەممەد پۆل:شەھیدانی موسڵمان پۆل:چاکەکاران
سندۆڵان، پشدەر
جێگا و مەزاری چەند پیاوێکی ئایینی تێدایە کە یەکێک لەوانە، شێخ قادر سەرڕووتی سندۆڵانە، کە زۆر بەناوبانگە.
گوندەژۆر
پۆل:گوندەکانی چۆمان
جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢
لە مانگی ئایاری ٢٠١١دا گومان لە بوونی گەندەڵی بڕیاری لێژنەی باڵای فیفا بۆ ھەڵبژاردنی شاری میواندار دروست بوو. پرسیار لەسەر یاسایی بوونی ڕێکخستنی جامی جیھانی فیفای٢٠٢٢ لەلایەن قەتەر وروژاند، بەگوتەی جاک وارنەر، ئیمەیڵێک بڵاوکرایەوە دەربارەی ئەگەری کڕینی مافی ڕێکخستنی پاڵەوەنییەتییەکە لە قەتەر لە ڕێگەی بەرتیلەوە کە لەلایەن محەممەد بن حەمامەوە دابینکرابوو کە لەو کاتەدا سەرۆکی یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا بووە. بەرپرسانی قەتەر لە شاندی مەلەفی کاندیدبوونی قەتەر ڕەتیانکردەوە کارێکی نایاسیان کردبێت. لەپاشاندا ئەو زانیاریانە دەرکەوت تەنھا تۆمەتێک بوون. دوای ئەوەی قەتەر مافی میوانداری کردنی پاڵەوانییەتییەکەی بەدەستھێنا، نیگەرانی سەبارەت بە کەش و ھەوای ئەو وڵاتە و دۆخی کاتی یارییەکان بڵاوبووەوە، بۆ ئەم مەبەستە بەرپرسانی ڕێکخستنی جامەکە چەندین ڕێگای چارەیان پێشنیار کرد کە یەکێکیان گۆرینی ڕێکەوتی بەڕێوەچوونی یارییەکان بوو، لەگەڵ دانان و جێگیرکردنی سیستەمی فێنکەرەوە لە یاریگاکان. پرسی مافی کرێکاران جێی سەرنجی میدیاکان بووە، بەدواداچوونێکی گاردیان بانگەشەی ئەوەی کردووە کە زۆرێک لە کرێکاران لە خواردن و ئاو بێبەش بوون، ناسنامەیان لێسەندراوەتەوە و لە کاتی خۆیدا حەقدەستیان وەرنەگرتووە. ڕۆژنامەی گاردیان مەزەندەی کردووە کە تا چوار ھەزار کرێکار بەھۆی خراپی یان نەبوونی ستانداردی سەلامەتی گیانیان لەدەستداوە لەکاتی کارکردن لە پڕۆژەکانی ڕێکخستنی جامەکە. جگە لەوەش، قەتەر ڕووبەڕووی ڕەخنەی توند بووەتەوە بەھۆی شێوازی مامەڵەکردنی لەگەڵ کرێکارانی بیانی کە لە ئامادەکارییەکانی جامەکە بەشدارن، ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی ئاماژەی بە کاری زۆرەملێ کردووە و ڕای گەیاندووە کە سەدان یان ھەزاران کرێکاری کۆچبەر لە ئەنجامی پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤ، دۆخی کرێکارانی خراپترکردووە، ڕۆژی ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٠، سکرتێری گشتی لێژنەی ڕێکخستنی جامی جیھانی، حەسەن سەوادی نیگەرانی خۆی وروژاند کە ڕەنگە ئابووری جیھان پاشەکشەبکات بەھۆی بڵاوبوونەوەی پەتای بەردەوامی ڤایرۆسی کۆرۆنا، کە کاریگەری لەسەر توانای ھەوادارانی تۆپی پێ دەبێت بۆ ئەوەی توانای گەشتکردنیان ھەبێت. بۆ بەشداریکردن لە جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢.
زانستی وزەی گەردوونی
پەیوەندیی نێوان وزەی زانستی مرۆیی لەگەڵ یاسای کێشکردن
یاسای کێشکردن لەسەر بنەمای ئەو بیرکردنەوەیە داڕێژراوە کە ھەر شتێک مێشک وەری بگرێت دەتوانرێت دواتر لێکۆڵینەوەی لێ بکرێت و ھەموو بیرکردنەوەکان لە کۆتاییدا دەگەڕێنەوە بۆ ئەو ڕاستییەی ئەگەر مرۆڤ سەرنج بداتە سەر بیرکردنەوە و ھەستە نەرێنییەکانی، ئەوا ھەمان ئەو شتە نەرێنییانە پەلکێش دەکات کە بیری لێ دەکاتەوە، بە پێچەوانەوە ئەگەر بێت و بیر لە شتی ئەرێنییانە بکاتەوە، زاڵ دەبێت بەسەر بیرکردنەوە خراپەکانیدا.
باری ئالێن (ئارۆڤێرس)
بارسۆلیمیو هێنری "باری" ئالێن, کە هەروەها بە نازناوەکەی تری زە فلاش ناسراوە، کەسایەتییەکی خەیاڵی زنجیرەی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی زە سی دەبلیوی ئارۆڤێرسە یەکەم پێشکەشکردنی لە ئەڵقەی ٢٠١٣ی "زاناکەی" زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی تیردا بوو، و دواتر لە دەستپێکی فلاشدا دەرکەوتەوە.
ئێمیل دانوئێن
ئێمیل دانوئێن نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
١٦٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
برێگۆڤۆ
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڤیدین پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
ناوەندە
پۆل:گوندەکانی چۆمان
ناکۆکیی پەنجشێر
دۆخی سەربازی
لە ٦ی ئەیلولدا دوای شەڕێکی قورس و زیانێکی گەورە لە ھەردوولادا تاڵیبان هەموو پەنجشێری گرت و ئاڵای تاڵیبان لە نوسینگەی پارێزگار لە بازاڕەک هەڵکرا ، بەگوێرەی دوایین ڕاپۆرتەکان ئەو هێزانەی دژی تاڵیبان دەجەنگن بەرەو چیاکان کشاونەتەوە  تاڵیبان باس لەوە دەکات کە زۆر لەو هێزانە هەڵھاتوون، وە دەڵێن ئەحمەد  مەسعوود لە شوێنێکی ئارامدا و دوور لە شەڕەکە خۆی پەناداوە، و ئامروڵڵا ساڵحیش هەڵاتووە بۆ تاجیکستان.
کانیبراییم
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
پارتی کرێکارانی کوردستان
درووست بوونی پارتی کرێکارانی کوردستان
تۆڕێکی گەورەی میدیایی وەک ستێرک تیڤی، ئاژانسی ھەواڵی فورات، نوچە تیڤی، ئاژانسی ھەواڵی دیجلە، کەناڵی ئای ئێم سی، ڕۆژنامەی ئازادیا وڵات، ڕۆژنامەی یەنی ئوزگور پولوتیکا کارو چالاکییەکانی پەکەکە ڕووماڵ دەکەن. شانبەشانی ئەوانە ئاژانسی ھەواڵی ھاوار، ڕووناھی تیڤی، نەورۆز تیڤی و چرا تیڤی گرنگی بە بڵاوکردنەوەی کارو چالاکییەکانی پەکەک دەدەن.
مایکرۆسۆفت
مایکرۆسۆفت (بە ئینگلیزی: Microsoft Corporation) کۆمپانیایەکی چەندنەتەوەییی تەکنۆلۆژیای کۆمپیوتەرە. گرینگترین بەرھەمەکانی سیستمی کارپێکردنی مایکرۆسۆفت ویندۆز و مایکرۆسۆفت ئۆفیسە. مایکرۆسۆفت لە ١٩٧٥دا دامەزراوە. مایکرۆسۆفت لە ساڵی ١٩٨٠کاندا MS-DOـی خستە بازاڕەوە کە بۆ بەکارھێنانی ماڵەوە بەکاردێت، کە لە دوای ئەویش Windows XPـی دروست کرد.
دامەزراندنی کۆمپانیا
لە نێوان ساڵەکانی ١٩٧٦-١٩٨١ گەیتس تەنھا دوو ڕۆژ پشووی وەردەگرت. لە ساڵی ١٩٨٠ کۆمپانیای ئای بی ئێم ھاتە جیھانی کۆمپیوتەری بچووک لە ڕێگای ئامێرێک کە لەسەر تەنکەپەڕی یاد لە (ئەنتل ٨٠٨٦). کۆمپانیای ئای بی ئێم ڕێککەوت لەگەڵ کۆمپانیای مایکرۆسۆفت بۆ نووسینی بەرنامەی بەیسیک بۆ یادی ئای بی ئێمکە ھەشت بایت بوو، کۆمپانیای ئای بی ئێم داوای لە مایکرۆسۆفت کرد کە زمانەکانی تری وەک فۆرتران و پاسکال و کۆبۆل دابین بکات بۆ ئامێرەکانی ئای بی ئێم. بۆ ئەنجامدانی ئەم کارە پێویست بوو کە مایکرۆسۆفت شارەزایی تەواوی ھەبێ لەسەر سیستمی کارکردنی (CP/M) کە سەر بە کۆمپانیای دیجیتاڵ ڕیسێرچ بوو. نوێنەرانی کۆمپانیای ئای بی ئێم و کۆمپانیای مایکرۆسۆفت ھەوڵی دانووستانیان دا لەگەڵ کۆمپانیای دیجیتاڵ ڕیسێرچ بۆ ڕێککەوتنێک کە ڕێگەبدات کە مایکرۆسۆفت شارەزایی تەواوی ھەبێ لەسەر سیستمی کارکردنی (CP/M) کە سەر بە کۆمپانیای دیجیتاڵ ڕیسێرچ، بەڵام کۆمپانیای دیجیتاڵ ڕیسێرچ ڕازی نەبوو. لە کۆتاییدا بیل گەیتس دانانی سیستمی کارکردن بە (MS-DOS) ی ڕاگەیاند جگە لە زمانەکانی بەرنامەدانان، ئەم بیرۆکەیە لەلایەن کۆمپانیای ئای بی ئێم پەسەندکرا. لەم کاتەدا بال ئالان سیستمی کارکردنی (مغمور) بەناوی (Q-DOS) ی کڕی لە کۆمپانیای سیاتل بۆ کۆمپیوتەر بە بڕی (٥٠٠٠٠ دۆلار) ی ئەمریکی، سیستمی کارکردنی (Q-DOS) بۆ تەنکەپەڕی یاد لە (ئەنتل ٨٠٨٦) دانرابوو. ئەمەش بووە بنچینەیەک بۆ داھێنانی سیستمی ویندۆز(MS-DOS).
ئالڤارۆ ئاربێلوا
thumb|ئالڤارۆ ئاربێلوا بەدرێسی یانەی ڕیال مەدرید ئالڤارۆ ئاربێلوا یاریکەری ئیسپانی لەدایک بووی ١٧ەی جانێوەری ساڵی ١٩٨٣، ئاربێلوا یاری بۆ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا و یانەی ڕیال مەدرید ی ئیسپانی دەکات لەھێڵی بەرگریدا، نابراو کێشی ٧٨ کیلۆ گرامەو بەرزی باڵاشی ١٫٨٣ سم دەبێت، ئاربێلوا بەر لەوەی یاری بۆ ڕیال مەدرید ئەنجام بدات یاری بۆ تیپی لاوانی ڕیال مەدرید و دیپۆرتیڤۆ لاکەڕۆنیا و لیڤەر پوول کردووە ئینجا دوو بارە گەڕاوەتەوە یانەی ڕیال مەدرید.
مەلا مەشھوور
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی ئەفغانی پۆل:چاندی ئۆزبەکی پۆل:چاندی ئێرانی پۆل:چاندی تورکی پۆل:چاندی فارسی پۆل:فۆلکلۆری ئێرانی پۆل:کەسایەتییەکانی پەندەکانی پێشینان پۆل:لەدایکبووانی ١٢٠٨ پۆل:مردووانی ١٢٨٤ پۆل:مێژووی ئیسلام پۆل:وێژەی تورکی پۆل:وێژەی عەرەبی پۆل:وێژەی فارسی پۆل:چاندی کوردی پۆل:فۆلکلۆری تورکی پۆل:ئەفسانەکانی سەدەی ناوەڕاست
سەرکڕان
سەرکڕان (Serkirran، ) دێیەکە لە گوندستانی شمشێر، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی پاوە، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی سەرکڕان بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١دا ٦٤ کەس لە ٢١٣ بنەماڵەدا بووە.
بڕیارنامەی ٨٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٣ پۆل:کرواتیا لە ١٩٩٣ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
فرانسین دو سێلڤ
فرانسین دو سێلڤ نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
مەلا کەریم فیدایی
ژیان
دەسدێن دیوانی شێعری کوردییە و قسەی دڵی شاعیرە. غەزەلەکانی ئەو دیوانە حەکایەت لە ھەستێکی خاوێن و ڕوون دەکەن و بەرھەمی ڕۆژەکانی تەمەنی ھەستیارێکە، کە گا لە شاگەشکەی خۆشیدا بووە و گا ڕوندکی حەسرەت و دووری لەسەر ڕوومەت. گا لە بۆنەیەک دواوە و گا بە جوانی و ڕازاوەیی سروشتی زێدەکەی ھەڵداوە:
ئەو، ھیچکات بێ بوار لە ئاوی نەدەدا. ئەمجارەش بە پشوویەکی درێژ و لە سەرەخۆ، دە ساڵ لەسەر ئەو بەیتەی کۆڵییەوە. لە زاری ئەم و ئەوی بیست، دیسانیش بە شوێن بەیت‌بێژێکی شارەزاتر و باشتردا دەگەڕا. تا دوایین جار، دوایین گرێ‌کوێرەکانی ئەم کارەی بە دەستی سەربازێکی ونی پارێزەری زمانی کوردی بە ناوی «وسێن کەنیلە» کردەوە و دوایی بە لێکۆڵینەوەکەی ھێنا. ئەمجار پرێسکەی دەساڵەی گەڕان و سەفەرەکەی لە بەردەم خۆی ھەڵڕشت و بە ھونەری شێعر، دەستی کرد بە ھۆندنەوەی و لە ماوەی شەش مانگدا کارەکەی بە ئەنجام گەیاند و لە ٤٧٠٠ دێڕە شێعردا ھۆندییەوە.
وێب
وێنۆک|چەپ|200px|لۆگۆی وێب وێب (بە ئینگلیزی: Web) سیستمێکی بەڵگەکانی سەروودەقی پێکەوە بەستەرکراوە کە لە ڕێگای ئینتەرنێتەوە دەکەوێتە بەردەست. بە وێبگەڕێکەوە ھەر کەس دەتوانێت پەڕەکانی وێب کە دەق، وێنە، ڤیدیۆ و زۆر ماڵتیمیدیای دیکەیان لە خۆیان گرتووە سەیر بکات.
وەڵەبەگی
وەڵەدبەگی تیرەی وەڵەدبەگی لە تیرە ناسراو و مەزنەکانی جافی جوانڕۆیە، لە نێو جافی موڕادیی کوردستانی باشووریشدا چەند لق و پۆیەکی ھەیە.
زیندە ھەرێمەکانی وشکانی
حەوت ھەرێمە زیندەیییە سەرەکیەکان
جیاوازی لەنێوان ھەرێمە زیندەییەکان لەڕێگای جیاوازی ئەو ڕووەک و گیانەوە دەکرێت کەتیایدا دەژین، بەڵام ئاسایی پێناسە کردنیان لە ڕێگای ژیانی ئەو ڕووەکانەوە دەکرێت کەتیایاندا زاڵن بۆ نمونە دارو درەختە ڕەقەکان، وەک دار (زان، Beech) و دار کەوت (Maple)، ژیانی ڕووەکی ھەرێمە زیندەییەکانی دارستانی گەڵا وەریوەکان پێک دەھێنن. زۆربەی زانایانی ژینگە ھەرێمە زیندەییەکان بۆ حەوت جۆری سەرەکی دیاریدەکەن.
گابریێل ڤیتکاپ
گابریێل ڤیتکاپ نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
ئەڵپ
جۆگرافیا
درێژایی ئەم زنجیرە چیا ١٢٠٠ کیلۆمیترە و لە نێوان حەوت وڵات دا دابەش کراوە کە ئەمانەن:
بارامی چۆیین
وێنۆک|پارەی سەردەمی بارامی چۆیین
مەوحیبە ئینۆنو
مەوحیبە ئینۆنو (؛ ٢٢ی ئەیلوولی ١٨٩٧ – ٢٩ی شوباتی ١٩٩٢) لە ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٣٨ تا ٢٧ی ئایاری ١٩٥٠ لە سەردەمی سەرۆکایەتی ھاوسەرەکەی عیسمەت ئینۆنو خانمی یەکەمی تورکیا بووە.
کامەران موکری
ژیان
تا ئەو کاتەی لەژیاندا بووە حەوت دیوانی شیعری چاپکراوە، لەنێوان ساڵانی ١٩٤٥–١٩٧٢، دیارترین دیوانەکانی (ئاشتی، دیاری، ئاگر و ژیلە و گوڵاڵە سوورە)ن، وە لە دوای مردنیشی لە ساڵی ١٩٨٧ سەرجەم شیعرەکانی لە کتێبێکدا بەناوی (کامران موکری) کۆکراوەتەوە و لە چاپ دراوەتەوە. سەرەڕای کاری شاعیری "کامران موکری چیرۆکنوسیش بووە.
خۆشەویستی و ئەڤینی
مەبەستێکی تری شیعرەکانی کامەران، دڵداری و ئەڤینییە. وەک نموونەیەک لە شیعرەکانی تایبەت بەخۆشەویستی:
دارت
بەکارھێنان
دارت پشت بە Source-to-source compiler دەبەستێت بۆ گۆڕینی سەرچاوەی کۆدەکانی بۆ جاڤاسکریپت. Source-to-source compilerیش وەرگێڕێکە کە لەتوانایدا ھەیە زمانە Higher Levelەکان بگۆڕێت بۆ Lower Levelەکان، نموونەی ئەو وەرگێڕانانەش (سەرچاوەی کۆدی زمانی دارت بۆ جاڤاسکریپت، یاخود سەرچاوەی کۆدی زمانی پایسۆن بۆ جاڤاسکریپت). و بەمجۆرەش پاش وەرگێڕانی کۆدەکانی بۆ جاڤاسکریپت دەتواندرێت لەسەر وێبگەڕەکان بەکاربخرێن.
Ahead-of-time compiled
Native
نموونە
نموونەی سڵاو، جیھان! فەنکشنێک بۆ ھەژمارکردنی Fibonacci number'ی ژمارە n نموونەی کڵاسێکی سادە:
چیپرۆڤتسی
چیپرۆڤتسی شارۆچکەیەکە لە پارێزگای مۆنتانا لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٬٢٦٧ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای مۆنتانا پۆل:چیپرۆڤتسی پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
١٧٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
تەقینەوەکانی ١١ی ئایاری ٢٠١٦ی بەغداد
لە ١١ ئایار ٢٠١٦، دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش) زنجیرەیەک ھێرشیان ئەنجام دا لە نزیک بەغدا پایتەختی عێراق بە لایەنی کەم ١١٠ کەس کوژرا و زیاتر لە ١٦٥ ی کە بریندار بوون، بەگوێرەی (داعش) ئامانجیان لە ھێرشەکە جەنگاوەرانی شیعە بوون.
ھێرش
لەدوای ڕۆژێک ھێرشێکی خۆکوژی ڕوویدا لە گەڕەکی (کازمییە) ی شیعە، ١٨ کەس کوژرا و ٤٣ کەس بریندار بوون.
پێشینە
لە مانگی شوباتی ٢٠١٦ دوو (داعش) تەقینەوەیەک ئەنجام دەدەن لە شاری سەدر، لە ئەنجامدا دەبێتە ھۆی کوشتنی ٥٢ کەس.
تەشەنا
سەرچاوە
پۆل:نەخۆشییە چڵکییەکان پۆل:ئاھۆناسی
شمشێر، پاوھ
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی پاوە
تاوان و سزا
بەندی سێیەم
دواتر ڕاسکۆڵنیکۆڤ ھەریەکە لە خوشک، دایکی و ڕازومیخینی جێھێشت. لەکاتی گەڕانەوەی بۆ باڵەخانەکەی خۆی، چاوی بە پیرەپیاوێکی بێگانە کەوت، ڕاسکۆڵنیکۆڤ ھەوڵیدا بزانێت کە ئەو چی دەوێت. بەڵام ئەو ھیچ شتێکی نەگوت جگە لەوەی بە ڕاسکۆڵنیکۆڤی گوت، «تۆ بکووژیت» و دواتریش ڕۆیشت. ڕاسکۆڵنیکۆڤ بە پەشۆکاوییەوە گەڕایەوە ژوورەکەی و خەوت. کە دواتر لە خەو ڕابوو، پیاوێک ھاتە ژوورەکەی خۆی بە ئیڤانۆڤیچ سڤیدریگالۆڤ ناساند.
ساڤانا
بەستەرە
زیندە هەرێمەکانی وشکانی
سەرچاوە
زیندەزانی (کتێبی پۆلی دەیەمی ئامادەیی/کتێبی قوتابی)
ئەحمەد بەشیر
ئەحمەد بەشیر یان ئەحمەد ئەلبەشیر (؛ لەدایکبووی ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٤) ڕۆژنامەنووس، کۆمیدیان و دەرھێنەرێکی عێراقییە، ئەو بە پێشکەشکاری بەرنامەی سیاسیی تەنزئامێزی ھەفتانەی ئەلبەشیر شۆ بەناوبانگە کە لە کەناڵی دۆیچە ڤێڵی عەرەبی نمایش دەکرێت و ئەڵقەکانی لە یووتیووبدا نیو ملیار بینەری تێپەڕاندووە.
ژیانی تایبەتی
ئەحمەد ئەلبەشیر لە ساڵی ٢٠٢٠ لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ جەعفەر عەبدولکەریم ئاشکرای کرد کە بە فەرمی پەیوەندی بە کچێکی عێراقییەوە ھەیە، کە ماوەیەکی زۆرە دەیناسێت، بەڵام بەھۆی پەتای کۆرۆناوە نەیتوانیوە ئاھەنگی ھاوسەرگیری ئەنجام بدات.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:خەڵکی بەغدا
ڕەزبار (گرووپی مۆسیقا)
ئەندامانی گرووپ
سەرپەرشتی گرووپی ڕەزبار شاھرۆخ زارعیە. ئەندامانی ئەم گرووپە، مۆسیقا وەکوو کاری خۆ نازانن و مۆسیقا بۆ ڕەزبار ئامێرەکی ئایینییە. ئەندامانی ڕەزبار لە تەمبوور، کەمانچە، نەی و دەف لە کارەکانیان کەڵک وەردەگرن.
ئەندرۆید ستۆدیۆ
لە ٧ ی ئایاری ٢٠١٩ دا کۆتلین بووە جێگرەوەی جاڤا لەلایەن گۆگڵەوە وەک زمانی بنجینەیی بۆ بەرنامەدارێژی ئەندرۆید بەڵام جاڤاش ھێشتا پاڵپشتیکراوە وەک C++.
بزوێنەر
وێنۆک|بزوێنەری سووتانی ناوەکیی V6، ئۆتۆمبیلی مێرسێدێس بزوێنەر یان مۆتۆر (لە بنەڕەتدا وشەیەکی لاتینییە و بە مانای بزوێنەر و جووڵەپێکەرە) مەکینەیەکە داڕێژراو بۆ گۆڕینی وزە بە جووڵەی میکانیکی. بزوێنەرە گەرمایییەکان کە بریتین لە بزوێنەرەکانی سووتانی ناوەکی و بزوێنەرەکانی سووتانی دەرەکی (وەکوو بزوێنەری ھەڵم) بۆ دروستکردنی گەرما و پاشان دروستکردنی جووڵە لەو گەرمایە، سووتەمەنی بەکار دەبەن. بزوێنەرە کارەبایییەکان وزەی کارەبایی دەکەن بە جووڵەی میکانیکی، بزوێنەرە ھەوایییەکان ھەوای پەستاوتە بەکار دێنن و ئەوانی تر - وەکوو ئەوانەی وا کاتژمێرەکان دەخەنە کار وزەی ئێلاستیک بەکار دەبەن. لە سیستەمە بایۆلۆژیکییەکاندا، بزوێنەرگەلی گەردی، وەکوو میووزین لە ماسوولکەکاندا، بۆ دروستکردنی جووڵە وزەی کیمیایی بەکار دەبەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەشەکانی ئۆتۆمۆبیل پۆل:بزوێنەرەکان پۆل:تەکنۆلۆژیای بزوێنەر
دۆجکۆین
Dogecoin.com وا ڕیکلام بۆ دراوەکەی دەکات کە «دراوێکی ھاوڕێیانە و خۆشی ئینتەرنێتە»، کە ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ڕەسەنەکەی کە وەک «گاڵتەیەک» ئاماژەی پێکرا. ئەندازیارانی سۆفتوێر و بەرنامە بیلی مارکۆس و جاکسن پاڵمەر ئەم دراوە تەنز ئامێزەیان بڵاوکردەوە وەک ڕێگایەک بۆ گاڵتە کردن بە بیتکۆین و چەندین دراوی تری ئەلکترۆنی کە پلانی گەورەیان ھەبوو دەست بەسەر جیھاندا بگرن. لەگەڵ یارمەتی ڕێددیت (ئینگلیزی: reddit)، ماڵپەڕەکە تەواو بەناوبانگ بوو. لەماوەی دوو ھەفتەدا، دۆجکۆین بلۆگ و مەکۆی تایبەت بە خۆی دروست کرد، و نرخی بازاڕی گەیشتە ٨ ملیۆن دۆلار، لە بەرزبوونەوەیەکدا جارێک توانی ببێت بە حەوتەم گەورەترین دراوی ئەلکترۆنی لە جیھاندا. دۆجکۆین لەسەر بنەمای ئەلگۆریتمی Scryptە، و ماوەی گواستنەوە و مامەڵەکردنی ڕونتر و گونجاوترە وەک لە بیتکۆین. دۆجکۆین تەنیا ١ خولەکی پێ دەچێت بۆ ئەوەی دڵنیا بکرێتەوە، لەکاتێکدا BTC نزیکەی ١٠ خولەک دەخایەنێت.
مێژوو
لە نیسانی ٢٠٢١، دۆجکۆین و دراوە ئەلکترۆنییەکانی تر بەرزبوونەوەیان بەخۆوە بینی، ئەمەش بەھۆی لیستکردنی ڕاستەوخۆی ئاڵوگۆڕی دراوە ئەلکترۆنییەکانی کۆین بەیس (ئینگلیزی: Coinbase) لە ١٤ نیسان، ھەرچەندە پلاتفۆڕمەکە ئاڵوگۆڕی دۆجکۆینی تێدانەبوو. لەگەڵ ئەوەش بۆ یەکەم جار نرخەکەی گەیشتە ٠٫١٠$ لە ١٤ نیسان، پێش ئەوەی بەرزبوونەوەی نوێ ببینێت لە ٠٫٤٥$ لە ١٦ نیسان (بەرزبونەوەی ٤٠٠٪ لەو ھەفتەیەدا )، لەگەڵ قەبارەی نزیکەی ٧٠ ملیار دۆلار ئاڵوگۆڕ لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا. لەو کاتەدا، سەرمایەی بازاڕی دۆج کۆین گەیشتە ٥٠ ملیار دۆلار، وای کرد ببێت بە پێنجەم بە نرخترین دراوی ئەلکترۆنی ؛ نرخەکەی زیاتر لە ٧٬٠٠٠٪ ھێندە زیادی کرد لە ماوەی ساڵێکدا.
بەکارھێنان و ئاڵوگۆڕەکان
ھەروەھا دۆجکۆین بەکارھێنرا بۆ کڕینی خانوو و بینا، و بەکاردەھێنرێت لە پیشەسازییەکانی قومارکردن و گازینۆی ئۆنلاین و پۆرنۆگرافی.
زانیاری ئۆنلاین
بوارێکی گەورەی بازرگانی دراوە ئەلکترۆنییەکان بۆ بانگەشە و زانیاری بریتییە لە سیستەمەکانی زانیاری بەخشینی سەر ئینتەرنێت، کە لە ناویدا بەکارھێنەرانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان ئامۆژگاری و زانیاری دەدەن بە بەکارھێنەرانی تر دەربارەی دراوەکان و ئاڵوگۆڕەکان.
تەکنەلۆژیا و دێفی
دێفی (دارای لامەرکەزی، ئینگلیزی: Defi, Decentralized finance) جۆرێکی مامەڵەی دارایییە کە پشت نابەستێت بە کەسی ناوەڕاست وەک ڕێکخەر، ئاڵوگۆڕەکان یاخود بانکەکان بۆ پێشکەشکردنی ئامڕازی دارایی. ئەمە ڕوودەدات بە بەکارھێنانی «گرێبەستە زیرەکەکان» کە ڕێکەوتنی جێبەجێکراوی ئۆتۆماتیکین کە پێویستیان بە نێوەندگیری وەک بانک یان پارێزەر نییە، بەڵکو لەبری ئەوە تەکنەلۆژیای بلۆکچەینی ئۆنلاین بەکاردەھێنن. لەکاتێکدا کە دۆجکۆین ناتوانێت ڕاستەوخۆ کارلێک لەگەڵ گرێبەستە زیرەکەکان بکات بەو پێیەی کە لەسەر زنجیرەی خۆی کاردەکات، دەتوانرێت دراوەکان «بپێچرێتەوە» بۆ ئەوەی بتوانرێت لە دۆخێکدا قفڵ بکرێن کە لەگەڵ گرێبەستێکدا کاربکات تاوەکو دواتر بڵاودەکرێتەوە. پرۆژەی Ren وای کردووە کە Dogecoin (renDOGE) لەسەر بلۆکچەینی ئیسەریوم بەکاربھێنرێت و دەستی بگات بە تۆڕی DeFi. زۆربەی دراوەکانی DeFi تۆڕی بلۆکچەینی ئیسەریوم بەکاردەھێنن. دراوەکانی بەستراو بە DeFi بەرنامەی لامەرکەزی ("dApps") بەکاردەھێنن بۆ مامەڵەکردن و بازرگانیکردن لە ئاڵوگۆڕە لامەرکەزییەکان (DExs). نموونەی دێکسێک بریتییە لە Uniswap؛ ئەمانە بە تەواوی ئاڵوگۆڕی ھاوتا بۆ ھاوتان، بەبێ ئەوەی ھیچ کۆمپانیایەک یان دامەزراوەیەکی تر پلاتفۆرمەکە دابین بکات.
ڕەخنەکان
ڕەسەنی دۆجکۆین وەک «گاڵتەیەک» بوو، کە ئەمەش وا دەکات یەکەم کۆینی گاڵتە پێکردن بێت، وای کرد کە سەخت بێت بە ڕاستی تەواوی وەربگیرێت لەلایەن پسپۆڕانی دارایی و میدیا سەرەکییەکان. دراوە ئەلکترۆنییەکان مێژوویەکی درێژ و پڕ کێشەیان ھەیە بۆ بابەتی سکامەکان. کە ئەمەش ھاوشێوەیە لە زۆربەی دراوە ئەلکترۆنییەکان، دۆجکۆین وا دادەنرا لەلایەن بەشێک لە بێژەران و وتاردانەوە کە جۆرێکە لە پلانی پۆنزی. ڕەخنەگران وایان دەوت کە وەبەرھێنەرانی دۆجکۆین کە لە سەرەتاوە دۆجکۆینیان کڕیوە، ھاندانێکی گەورەی دارایی دەدەن کە کەسی تر دۆجکۆینی زیاتر بکڕێت تا نرخەکەی بەرزبێتەوە، ھەر بۆیە وەبەرھێنەرانی سەرەتا خێرێکی دارایی زۆر بکەن لەسەر گیرفانی کڕیارانی درەنگتر. دۆجکۆین حسابکردنێکی دابینکردنی نییە وەک دراوە ئەلکترۆنییەکانی تر، وەک بیت کۆین کە تەنیا ٢١ ملیۆن کۆین بەرھەم دەھێنێت. لەبری ئەوە دۆجکۆین ڕێژەیەکی بە ئەنقەست جێگیر و «ھەڵاوسانی دیاریکراو»ی ھەیە کە ١٠ ھەزار دۆجکۆین بۆ ھەر بلۆکێکە، لەگەڵ کاتی بلۆککردنی یەک خولەک. ساڵانە پێنج ملیار دۆجکۆینی تەواو و نوێ دروست دەکرێت و دەچێتە بازاڕەوە.
ئیلۆن مەسک و دۆجکۆین
ئیلۆن مەسک بە بەردەوامی پلاتفۆڕمی تویتەری بەکاردەھێنێت بۆ ئەوەی ڕوئیا و بیرکردنەوەکانی ئاشکرا بکات لەسەر دۆجکۆین، کە ئەمەش وای کرد ئاماژە بەوە بکرێت کە کردارەکانی بۆ فێڵکردنە لە بازاڕەکە چونکە نرخی دۆجکۆین بەبەردەوامی ئەزموونی گۆڕانکاری کردووە بە ماوەیەکی کورت لە دوای تویتێکی ئیلۆن بەسک کە پەیوەندیدار بێت بە دۆجکۆین. لەگەڵ ئەوەش چونکە دراوە ئەلکترۆنییەکان ڕێک نەخراون وەک پشکەکان، ئەم کردارانە نایاسایی نین. مەسک و بانگەشەکانی بۆ دۆجکۆین ڕەخنەی لێگیرا لەلایەن ھاودروستکەری دۆجکۆین جاکسن پاڵمەر، کە بە مەسک بە "self-absorbed grafter" بانگ دەکات.
لە مایسی ٢٠٢١، نرخی دۆج کۆین ١٠٪ بەرز بۆوە لە چەند کاتژمێرێک دوای ئەوەی مەسک تویتی لینکێکی ڕێددیتی کردبوو بۆ بەکارھێنەران تا پێشنیاری خۆیان بنوسن بۆ باشتر کردنی دراوە ئەلکترۆنییەکان.
تورکمانی سووریا
تورکمانی سووریا یان تورکەکان لە سووریا گروپێکی ئیتنیکی تورک لە سووریان. تورکمانەکان سێیەم گەورە کەمایەتی سووریا دوای عەرەب و کوردن، کە زیاتر لە ڕۆژاوای سووریا بڵاون.
نۆریاو
گوندێکە لە هەورامانی ئێران. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦دا ١٥٠٠ کەس بووە.
دەروون
سەرچاوە
پۆل:دەروونناسی
کێرمێن
کێرمێن شارۆچکەیەکە لە پارێزگای سلیڤێن لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٬٠٨٢ کەس بووە.
بیرۆ
ناوەکانی تر
لە فەرھەنگی ھەنبانە بۆرینەدا بۆ بابەتی «بیرۆ» ئەم وشانە ھاتووە:
فۆنتەکانی عەلی
کۆمەڵی دووەم
کۆمەڵی دووەم لە ساڵی ٢٠٠٢دا دروست کراون و بریتیە لە ٥ فۆنت:
دیلن ئۆبڕاین
دیلن ئۆبڕاین (لەدایکبووی ٢٦ی ئۆگێستی ١٩٩١). ئەکتەر و موزیکژەنێکی ئەمریکایە. بەشداری کردووە لە فیلمی (دە گوورگەکە(Ten wolfes))لەساڵی ٢٠١٠. وە ھەردوو بەشی فیلمەکانی (مەتەڵی ھەڵاتن).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١ پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
مین
thumb|مینی تی ئێم - ٣٥ی سۆڤیەت لە مۆزەی چیای ساپون لە سێڤاستۆپۆل مین یان ماین (بە ئینگلیزی: [//https://translate.google.com/?hl=en&tab=wT#fa/en/مین - Mine]) ھەندێک مادەی تەقەمەنی یان شتێکە کە لە داپۆشراوێکی ئاسنی، داری یان پلاستیکی دا و لە جۆر و قەبارەی جیاواز وەدی ھێنراوەن و بۆ لە ناوبردنی ئۆتۆمبیل، کەشتی یان فڕۆکە و بۆ بریندار کردن و لە ناوبردنی خەڵک بە کار دێت
ئەو شوێنانەی پیس و مین ڕێژ کراون
لە ئێستادا وڵاتانی میسر، ئێران و ئەفغانستان زۆرترین زەوی مین ڕێژ کراویان ھەیە. thumb|تابلۆی (مەترسی مین) لە بەرزایەکانی جۆلان کە دوای ٤٠ ساڵ لە دانانی بە دەستی ھێزە سەربازییەکانی سووریا ھەر گرینگی خۆی ھەیە thumb|ئەو وڵاتانەی ڕێکەوتنی ئۆتاوایان واژوو کردوە thumb|ئەو ولاتانەی کە زۆرترین قوربانیان بە مین داوە thumb|upright|جلی تایبەتی مین ھەڵگرتنەوە
ھەورامان
زۆربەی خەڵکی ھۆرامان بە زمانی کوردی و شێوەزاری ھۆرامی قسەدەکەن. پاوە و نۆتشه (نۆدشه) و تەوێڵە و بیارە و هەورامانی تەخت ناوەندە شارییەکانی ھۆرامانن. ڕێژەیەکی زۆری ھۆرامییەکان ئێستا لە شارەکانی دیکەی کوردستان وەک مەریوان، ھەڵەبجە، سنە، کرماشان، سەوڵاوا، کانیدینار و کامیاران نێشتەجێ بوونە. لە ٢٧ی جولا ٢٠٢١ ھەورامان لە لایەن میراتی جیھانیی یوونێسکۆ خرایە ناو پێڕستی شوێنەوارە جیھانییەکانەوە.
پێتار گابرۆڤسکی
سەرچاوەکان
پۆل:ڕازگراد پۆل:سەرۆک وەزیرانە ئیعدام کراوەکان پۆل:سەرۆک وەزیرانی بولگاریا پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨ پۆل:مردووانی ١٩٤٥
ئاسمان بێ مەرزە
دە نموونە لە سێ خشتییەکان ی ئەم کۆمەڵە ھۆنراوەیە
٢
بلەکێ
بلەکێ (Blekê، بە فارسی: بله که) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٧٢٩ کەس لە ١٤٣ بنەماڵەدا بووە.
ئێلیزابێتی یەکەمی ئینگلتەرا
ژیان
ئێلیزابێت منداڵی دووھەمی ھێنڕیی ھەشتەم بوو. ھەتا مردن زەماوەندی نەکرد و بە کچێنی ماوە. لە لایەن کڵێسەی کاتۆلیکـەوە بە حەرامزادە ناسرابوو و بۆیە پارلەمانی ئینگلتەرا ئیجازەی ئەوەی پێنەدەدا کە ببێت بە شاژنی ئینگلتەرا. بەڵام لە ١٥٥٨ـدا لە دوای مردنی خوشکە باوکییە گەورەکەی واتە ماری توودۆر بوو بە شاژنی ئینگلتەرا.
عەبدوڵڵا بن عەلی بەسفەڕ
بەرھەمەکان
بەسفەڕ چەند دانراوێکی ھەن لەمانە:
برێزۆڤۆ
برێزۆڤۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای پلۆڤدیڤ لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٬٩٧٦ کەس بووە.
سەرۆکی ھەرێمی کوردستان
سەرچاوەکان
پۆل:سیاسەتی باشووری کوردستان پۆل:حکوومەتی ھەرێمی کوردستان پۆل:سیاسەتی ھەرێمی کوردستان
بڕیارنامەی ٨٥٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٥٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٩ی تەمموزی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ مۆزامبیک. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٥٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
کوان
سەرەتا ھۆکاری نەخۆشی (وردەئۆرگانیزم) بە دەردانی ژار و زیان گەیاندن بە خانەکانی لەش، بواری ھەڵماسین و ھەو کردنی شانەکان خۆش دەکا، قۆناخەکانی دوایی بریتییە لە: بەردرانی ئانتی بادی لە لایەن خانەکانی بەرگری ئەو شوێنە، بەربوونی سایتۆکین، کارا بوونی سیستەمی کامپێڵمێنت، کۆبوونەوەی خانەکانی بەرگری و ... .
نسێبین
سەرچاوەکان
پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە تورکیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای مێردین پۆل:شارۆچکەکانی تورکیا
کریستاڵ ڕید
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
محەممەد ئەییووب
چی وت کاتێک کرا بە ئیمام لە مزگەوتی پێغەمبەر
شێخ موحەممەد ئەییوب دەگێڕێتەوە کە چی وت ئەو کاتەی کرا بە ئیمامی مزگەوتی پێغەمبەر:
بەدەستھێنانی ئیجازەی ڕیوایەتی حەفس
شێخ موحەممەد ئەییوب مۆڵەتی ڕیوایەتی حەفسی بەدەست ھێنا لەسەر دەستی شێخان، ئەوانیش شێخ (حەسەن بن ئیبڕاھیم ئەلشاعر) و  (ئەحمەد عەبدولعەزیز ئەلزەییات) و (خەلیل بن عتەبدولڕەحمان)، وە یەکێک لە شێخەکانی شێخ زەکی داغستانی بوو.
بڕیارنامەی ٨٥١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٥١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی تەمموزی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی ئەنگۆلا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٥٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بیرەسپان
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی کەرکووک
شێخ کەریم قڵاگەیی
ژیان
لە ڕێکەوتی ١٥ی ئازاری ١٩٦٨ بە پیلانێکی نامەردانە و ناجوامێرانە لە خڕی قڵاتەبزان لە ناوچەی گەرمیان پێکایان دوای چەند ڕۆژێک بە برینداری گیانی فیدای کورد و کوردستان و مەسەلە ڕەواکەی کرد.
مۆمین پرۆخۆد
مۆمین پرۆخۆد شارۆچکەیەکە لە پارێزگای سۆفیا لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٬٧٩٠ کەس بووە.
عەرەز
سەرچاوەکان
پۆل:مێتافیزیک
میراوە
ئایین
سەرجەم خەڵکی شاری مەیراوە موسڵمان و سوننی شافعین ، ڕێژەی زۆری ئەو گۆڕستانانەی لە میراوەن و بە قەبری جووەکان ناو دەبردرێن دەریدەخا کە لە سەردەمانی پێش ئێستا خەڵکی ئەو ناوچەیە زۆرتری جوو و ئەرمەنی بوونە، لەو نموونە گۆڕستانانە دەکرێ ئاماژە بە (کێلیژان) و (قەبرە جوان) بکرێ.
ساوت وێست (ئوسترالیای ڕۆژاوا)
ساوت وێست یەکێکە لە (٩)نۆ هەرێمەکەی ویلایەتی ئوسترالیای ڕۆژاوا لە وڵاتی ئوسترالیا. ئەم هەرێمە پانتاییەکەی دەگاتە ٢٤،٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە و گەلهەی بریتیە لە ١٢٣،٠٠٠ کەس. هەرێمەکە کەش و هەوایەکی مەدیتەرانەیی هەیە بەو مانایە کە پلەی گەرمی لە نێوان ١٦ تا ٣٢ پلە لە گۆران دایە.
ئالفاتار
ئالفاتار شارۆچکەیەکە لە پارێزگای سیلیسترا لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٬٧٦١ کەس بووە.
کارگی جادوویی خاڵە کوارگەوان
وێنۆک|کارگی جادوویی خاڵە کوارگەوان
بڕیارنامەی ٨٥٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣
کیوریاستی
ئامێرە زانستیەکان
وێنۆک|وێنەیەکی کیوریوسیتی کە خۆی وێنەی سێلفی خۆی گرتیە کیوریاستی چەند ئامێرەکی لەسەرە
سەرچاوە
رێکخراوی فەلەکناسی کوردستان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ناسا پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان پۆل:گەردوون پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:تاقیگەی زانستیی بارام
ئەنارکیزم
لە کاتێکدا دەرکی خەڵکی لە ئانارکیزم توندوتیژییە (بزاڤی دژەدەوڵەت) ئانارکیزم ڕێبازێکە، نە یارییەکی سادە لەگەڵ دەوڵەت. ئانارکیستەکان دژی ئەو شێوازە بیرکردنەوەن، کە دەسەڵات و سەروەری بۆ کۆمەڵگە بە پێویستییەکی ناچاری دەزانن و لە بەرامبەر ئەمەدا پشتیوانی لە گەلکاری و ھەرەوەزی، شێوە ناپایەبەندی قوچکەیی کۆمەڵگە و ڕێکخراوەی ڕامیاریی و ئابووریی دەکەن.
وۆردپرێس
چەند زمانە
وۆردپرێس سیستەمێکی سەرچاوەکراوەیە و دەتوانرێت لەلایەن خەڵکەوە گەشەی پێ بردرێت هەر بۆیە تاکوو ئێستە وۆردپرێس بە 70 زمانی جۆراوجۆر وەرگێڕاوەتۆ. (لە تیمی چاوگ و هەر وەها کاک سیامەند نەریمان بۆ وەرگێڕانی وۆردپرێس بە کوردی زۆر سپاس دەکەم.) ماڵپەڕی Wordpress.org سیستەمێکی بۆ وەرگێڕان دابین کردە کە دەتوانن بە ئاسانی کەڵکی لێ وەربگرن.
ویلیام ڤیکری
سەرچاوە
Lawrence M. Ausubel, and Paul Milgrom. The Lovely but Lonely Vickrey Auction. Combinatorial Auctions, MIT Press, 2006, Chapter 1.
سیندرۆمی گیلەن بارێ
سیندرۆمی گیلەن بارێ حاڵەتی لاواز بوونی کوتوپڕی دەست و پێیە بە هۆی دروست کار نەکردنی ئەندامە دەمارییە بڵاوەکان. زۆربەی جاران ئەم حاڵەتە بە هۆی چڵک کردنێکی لە لەشدا ڕوو دەدات. گیلەن بارێ دەبێتە هۆی خراپ بوونی بەرگی مایلینی دەوری دەمارەخانەکان و لەم ڕووەوە هە وەکوو نەخۆشی ئێم ئێس وایە. گیلەن بارێ دەتوانێت ژیانی نەخۆش بخاتە مەترسییەوە و پێویست بێت کە نەخۆش ببرێتە بەشی I.C.U.ی خەستەخانەوە. ئەگەری ئەوە هەیە کەسی تووش بوو بە گیلەن بارێ توانایی هەناسەکێشان لەدەستبدات. هەروەها ئەگەری ناڕێکی لە لێدانی دڵ و تەوژمی خوێنیشی هەیە کە ئەم دوو حاڵەتەش دەتوانن مەترسی بن بۆ سەر ژیان.
وشکە دەرە
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
کوردانی ڕووسیا
عەبدوڵڵا ئۆجەلان هەوڵی بەدەستهێنانی مۆڵەتی پاراستن وەک پەنابەرێکی سیاسی لە ڕووسیا دا لە ١٩٩٨دا.
٦ی شوبات
بۆنەکان
پۆل:شوبات پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
ناحیەی ئاڤگەنی
ناحیەی ئاڤگەنی، (بە عەرەبی: ناحیة العیاضیة، بە ئینگلیزی: Avgani subdistrict) یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای تەلەعفەر لە پارێزگای نەینەوا لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی ئاڤگەنیە.
دانیشتووان
پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە بەم جۆرەیە:
تێکتۆنیکی پەڕەیی
تێکتۆنیکسی پەڕەیی بریتیە لە تیۆرییەک کە باسی جموجوڵە مەزنەکانی لیتۆسفێری زەوی دەکات. ئەم تیۆرییە بیرۆکە کۆنەکانی ڕۆچوونی کیشوەری (continental drift) (کە لە نیمەی یەکەمی سەدەی ٢٠م دا ھاتە ئاراوە) و پەرەسەندنی بندەریا (کە لە ساڵانی دەیەی ١٩٦٠ دا پێی زانرا) لە خۆ دەگرێت.
موسلیم کوڕی حەجاج
کورتەی ژیانی
لە نیشابوور لەدایکبووە. ئەو شارە دێرینەی ناسراوە بە زانستی فەرموودە و گێڕانەوە، لە خێزانێکی عەرەبی نەژاد لە ساڵی ٢٠٦ک بەرامبەر ٨٢١ز، لە خێزانێکی بەڕێزدا پەروەردە بوو لەسەر زانست و چاکە، باوکی لەوانە بوو کە لە پێشەوەی زنجیرەکانی زانستدا بوو لەبەرئەوە بایەخی دا بە پەروەردە و فێرکردنی کوڕەکەی، ئەمەش بوو بەھۆی پەروەردەبوونی بە زانست و خۆشەویستی بۆ فەرمودە، یەکەم گوێگرتنی لە فەرمودە لە ساڵی ٢١٨ک دا بوو، پاشان سەردانی چەندین وڵاتی ئیسلامی کرد، گەشتی کرد بۆ عێراق و شام و حیجاز و میسر.
دانراوە چاپکراوەکانی
زۆربەی دانراوەکانی لەسەر فەرموودەیە و ناودارترینیان سەحیحی موسلیمە. کە لە دوای سەحیحی بوخاری بە ڕاسترین پەرتووک دادەنرێت لە فەرموودەدا.
ترێنت ئەلێکساندەر-ئارنۆڵد
دەستکەوتەکان
ئینگلتەرا
ساوان، بانە
ساوان (Sawan، بە فارسی: ساوان) گوندێکە لە بەخشی ناوەندی لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٠٥٥ کەس لە ١٦٧ بنەماڵەدا بووە.
ھەڵەی ئاشکرا (تەجوید)
نموونە
چەند نموونەیەک:
بروسارتسی
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای مۆنتانا پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
ڕۆژێ بووسینۆ
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١ پۆل:مردووانی ٢٠٠١
قەندیل
قەندیل یەکێک لە کوێستانەکانی زنجیرەچیاکانی زاگرۆسە کە لە سنوری ڕۆژهەڵات و باکوور و باشووری کوردستان هەڵکەوتوە، بەشێکی لە شارستانی پیرانشاره و ساڵانه شاخەوانێکی زۆر لە شارەکانی ئێران و بە تایبەت ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە ڕووی تێ دەکەن. بەرزترین لوتکەی قەندیل بە ناوی کەو کەز ناسراوە کە لە باکووری کوردستان دایەوە بەرزیەکەی ٣٨٠٠ مەترە. چیای قەندیل بە بەرزایی ٣۵۸٠ مەتر دیوارێکی بە بەرزایی ٤٥٠ مەتری کە یەکێکە لە دیوارە چیایەکانی ئێران.(دیوارەی چیای بێستوون لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ١٢٠٠ مەترە و گەورەترین دیوارەی چیایی کوردستانه). قەندیل یەکێکە لە پڕ بەفرترین چیاکانی کوردستان کە بە درێژایی ساڵ بەفری لێ نابڕێت.
تەشار
تەشار (Tîn، ) دێیەکە لە ھەورامانی ئێران؛ لە گوندستانی سیروان، لە ناوچەی نەوسوودی شارستانی پاوە، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی تەشار بە شێوەزاری ھەورامی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦دا ٣٠٦ کەس بووە.
جێگە لە ئایینی یارسان
دێیەکەی تەشار لە شوێنە پێرۆزەکانی پەیرەوانی ئایینی یارسانە و یارسانییەکان بە ئاوی تەشار سوێند دەخۆن.
مارسێل پرووست
مارسیل پرووست
لە ساڵی ١٨٦٨دا پوختەیەکی ئەو پارچە نوسینانەی پێشتری لەژێر ناونیشانی Les plaisirs et les jours دا بڵاوکردەوە. کتێبەکە پێشەکییەکی لەخۆگرتبوو کە لەلایەن ئەناتۆڵ فرانسەوە نووسرابوو ھەروەھا ھێڵکاریگەلێک لەلایەن مێ لیمەیرەوە کە پرۆست لە ساڵۆنە ئەدەبییەکەی ئەودا میوانێکی بەردەوام بوو ھەر ئەویش ئیلھام بەخشی Mme Verdurin فرۆست بوو. ئەو خاتوونە لە ھاوینی ١٨٩٤ پرۆست و ڕەیناڵدۆ ھاھنی بۆ کۆشکیchâteau de Réveillon ەکەی بانگھێشت کرد(the model for Mme Verdurin's La Raspelière) و لە ساڵی ١٨٩٥دا بۆ ماوەی سێ ھەفتە بانگھێشتی کردنەوە. بەرھەمھێنانی کتێبەکە ھێند گران کەوت بە جۆرێک دوو ھێندەی تێچووی کتێبێکی ئاسایی ھەمان قەبارەی تێچوو.
لە سەرەتای ساڵی ١٨٩٥ و پرۆست چەندین ساڵی لە خوێندنەوەی تۆماس کارلایل، ڕاڵگ واڵدۆ ئیمێرسن و جۆن ڕۆسکیندا بەسەربرد. لە ڕێگەی ئەم خوێندنەوەیەوە تیۆرییەکانی لەبارەی ھونەر و ڕۆڵی ھونەر لە کۆمەڵگادا داڕشتەوە. ھەروەھا لە «کاتی گەڕاوە» دا پرۆتاگۆنیستە جیھانییەکەی پرۆست ئەوەی بیر دەکەوێتەوە کە Sesame and Liliesی ڕۆسکینی وەرگێڕاوە. بەرپرسیارییەتی ھونەرمەندە کە ڕووبەڕووی دەرکەوتەی سروشت ببێتەوە، کڕۆکەکەی بۆ دەربکەوێت و ئەو کڕۆکە لە کاری ھونەریدا ڕوون بکاتەوە و بگێڕێتەوە. دیدی ڕۆسکین بۆ بەرھەمی ھونەریی ھۆکاری سەرەکی پشت ئەو تێگەیشتنە بوو، ھەروەھا کارەکەی ڕوسکین بە ڕادەیەک بۆ پرۆست گرنگ بوو کە دەیگوت چەندین کتێبی ئەوی لەبەرە لەوانەشThe Seven Lamps of Architecture, The Bible of Amiens, and Praeterita.
ساڵی ١٩٠٨ ساڵێکی گرنگ بوو بۆ بەرەوپێشچوونی پرۆست وەکو نووسەرێک. لەمیانەی بەشی یەکەمی ساڵەکەدا پرۆست لە چەندین گۆڤاردا بابەتی وەک لاساییکردنەوەی نووسەرانی دیکەی بڵاوکردەوە. ڕەنگە ئەم ھەوڵە لاساییکەرەوانانە وای کردبێت پرۆست شێوازی نوسینی خۆی سەرپێ بخات. لەگەڵ ئەوانەشدا چەندین پارچە نووسینی دیکەی جیاواز کە دواتر لەژێر ناونیشانی Contre Sainte-Beuve یەکخران. پرۆست لە نامەیەکیدا بۆ ھاوڕێیەک ئاوا باس لە ھەوڵەکانی دەکات: «ئەمانەم لەژێر دەستدایە: لێکۆڵینەوەیەک لەبارەی خانەدانییەوە، ڕۆمانێکی پاریسیی، وتارێک لەبارەی سەینت بویڤوێ و فلاوبێرت، وتارێک لەسەر ژنان، وتارێک لە بارەی منداڵبازییەوە (کە بڵاوکردنەوەی ئاسان نییە)، لێکۆڵینەوەیەک لەسەر شوشەی ڕەنگاوڕەنگی پەنجەرە، لێکۆڵینەوەیەک لەسەر بەردی سەرگۆڕ، لێکۆڵینەوەیەک لەسەر ڕۆمانێک.»
گەڕان بۆ کاتی لەدەستچوو
کاتێک پرۆست تەمەنی ٣٨ ساڵ بوو، لە ساڵی ١٩٠٩ دەستی کرد بە نووسینی "گەڕان بۆ کاتی لەدەستچوو" کە پێکدێت لە حەوت بەرگ کە بە تێکڕا ٣٢٠٠ لاپەڕەیە (نزیکەی ٤٣٠٠لاپەڕە لە وەرگێڕانی کتێبخانەکانی سەردەمدا) و زیاتر لە دوو ھەزار کارەکتەر لەخۆدەگرێت. گراھام گرین نازناوی "مەزنترین ڕۆماننوسی سەدەی بیستەم"ی لە پرۆست نا و دەبڵیو سۆمەرست موگام ڕۆمانەکەی بە "باشترین ڕۆمان تا ئەمڕۆ" دانا. ئەندرێ گاید زۆر خۆشی لە کارەکانی نەدەھات. بەرگی یەکەمی لەلایەن بڵاوکار گاڵیماردەوە لەسەر ئامۆژگاری گاید ڕەتکرایەوە. دواتر بە نووسینێک داوای لێبوردنی لە پرۆست کرد بۆ ڕۆڵی لە ڕەتکردنەوەکەدا و ئەوەی بە گەورەترین ھەڵەی ژیانی دانا. پرۆست پێش تەواوکردنی پێداچوونەوەی ڕەشنووس و چاککاری بەرگەکانی کۆتایی، کۆچی دوایی کرد، ئەو سێ بەشەی کۆتایی کە پاش مردنی بڵاوکرانەوە و لەلایەن ڕۆبێرتی برایەوە ھەڵەچنییان بۆ کرا.
٢٤ی شوبات
بۆنەکان
پۆل:شوبات پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
خۆلیۆ ئەگلیسیاس
دەستکردن بە گۆرانی
خۆلیۆ بەردەوام بوو لەسەر ئەو خولیایە. رۆژێک لە رۆژان بڕیاریدا پەیوەندی بکات بەیەکێک لە کۆمپانیاکانی بەرهەمی مۆزیک بۆئەوەی یەکێک لە تێکستەکانی خۆیی و ئاوازەکەشی بدات بەوان تا کەسێک بیکاتە گۆرانی. دوای ئەوەی بەرهەمهێنەکانی موزیک لەو کۆمپانیایە گوێبیستی دەنگ و تێکستەکە و ژەنینی گیتارەکەی دەبن پێی دەڵێن (بۆچی خۆت ئەو گۆرانیە ناڵیت) خۆلیۆ دەڵێ (ئاخەر خۆ من گۆرانی بێژ نیم!) بەڵام بەرهەمهێنەکان قایلی دەکەن بەوەی کە هیچ کەس لە خۆی باشتر ناتوانێت ئەو کارە بکات، ئیتر ئەویش قایل دەبێت و دەچێتە میهرەجانی بەناوبانگی موزیک لە بینیدرۆم لە ئیسپانیا، رۆژی ١٧ی مانگی گەلاوێژی ١٩٦٨ بە گۆرانی (ژیان ریچکەی خۆی وەردەگرێت) خەڵاتی میهرەجانەکەی بۆخۆی برد.
شەڕەکان، پاوە
گوندێکە لە هەورامانی ئێران. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦دا ٢٣٦ کەس بووە.
کەشمیر
وێنۆک|سرووشتی کەشمیر، ئازاد کەشمیر (بەشی پاکستان) کەشمیر (بەکەمشمیری:كشهير) هەرێمێکە لەباشوور و ناوەڕاستی ئاسیا. کەشمیر ناوچەیەکی مێژووییە کەپێشتر تەنیا باشوور و کۆتاییەکانی ڕؤژئاوای زنجیرەچیای ھیمالایا دەگرتەوە بەڵام ئەمڕۆ کەشمیر فراوانتربووە کە جاموو و کەشمیر (بەشی هیندستان) و ئازاد کەشمیر (بەشی پاکستان) دەگرێتەوە جگە لەبەشێکی بچووکیش لە چین. دۆڵی کەشمیر دەورەدراوە بەچیاکان وە شێوازی سرووشتییە جوانەکە و ژیانی ئاسایی خەڵکەکە وێنەیەکی جوانی بە کەشمیر بەخشیوە. بەشێک لەسنووری پاکستان-هیندستان دەکەوێتە کەشمیر. ئابووری کەشمیر پشتدەبەستێت بە گەشتیاران و وەرزێڕی. زۆرینەی دانیشتوانی کەشمیر موسڵمانن.
بڕیارنامەی ٨٥٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:لیبێریا لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا
ھەڵگورد
چیای‮ ‬ھەڵگورد ھەرچەندە ھەندێ کەس بە ھەڵە دەڵێن یەکەم چیای بەرزی باشوورە بەڵام لە ڕاستیدا دووەم بەرزترین لوتکە چیای‮ باشووری کوردستان و ھەروەھا ئێراقیشە، لەدوای لوتکەی چیخی دەرێوە. بەرزی لوتکەکە ٧٠٦٣ مەتر لە سەر ئاستی‮ ‬رووی‮ ‬دەریایە، ‮ ‬بە دووری‮ ١٨ کیلۆمەتر دەکەوێتە باکوری‮ ‬رۆژھەڵاتی‮ ‬ھەوڵێری‮ ‬پایتەخت. ھەڵگورد دەکەوێتە ناو بازنەی کوێستان و باغی نیشتمانی ھەڵگورد سەکران لە کوردستان ھەر چیا و شاخ و کێوێک ھێمایەکی شکۆداری و سومبولی شۆڕش و کوردایەتی دەنوێنێ، ئەو چیایانە شان بەشانی پێشمەرگە لەکاتی شۆڕشەکاندا وەک قەڵغانێک بوون لەبەرانبەر دوژمندا، یەکێک لەو چیا بەرزانە، لوتکەی چیای ھەڵگوردە، شوێنی جوگرافی دەکەوێتە زنجیرە چیاکانی حەسارۆست، نزیک سنووری نێوان ڕۆژھەڵات و باشوور، ئەو چیایە دەکەوێتە قەزای چۆمان، ئەوەی شایەنی باسە چیای ھەڵگورد بەدیمەنێکی شاخاوی لە زستان و بەھاردا لوتکەی بە بەفر دادەپۆشرێ و لەھاوینYش دەبێتە ناوچەیەکی گەشتیاری و تەنانەت خەڵکێکی زۆر حەز بەسەیرانی ناوچەکانی دەوروبەری ئەو چیایە دەکەن.
مۆنالیزا
تابلۆکە گریمانە دەکرێت وێنەی ژنەبەگزادەی ئیتالی لیزا گێراردینی بێت، ھاوسەری فرانسێسکۆ دێل جۆکۆندۆ، و بە بۆیەی زەیتی لەسەر لەوحەی سنەوبەر کێشراوە. بڕوا وایە کە لە نێوان ١٥٠٣ و ١٥٠٦دا کێشرابێت؛ دواتریش، لیۆناردۆ لەوانەیە دەستی پێکردبێتەوە لە ١٥١٧. لەلایەن پاشای فرانسسی یەکەمی فەرەنساوە کڕدراوە و ئێستا موڵکی کۆماری فرەنسایە، و لە مۆزەخانەی لووڤر لە ١٧٩٧ەوە ھەڵگیراوە.
فرانک لامپارد
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:ڕاهێنەرانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئینگلیز پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئینگلیز پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلیز پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤ پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانە دیاریکراوەکانی ئێم ئێڵ ئێس پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:هەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا پۆل:هاندەرانی هۆڵی ناوبانگی تۆپی پێی ئینگلیزی پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:ڕاھێنەرانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی پۆل:ھەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ پۆل:ھاندەرانی ھۆڵی ناوبانگی تۆپی پێی ئینگلیزی پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا
سەحیحی بوخاری
هۆ و ماوەی دانانی
هەروەها دەربارەی دانانەکەی دەڵێت؛ بە ماوەی شازدە ساڵ دامناوە، و لە کۆی شەسەد هەزار فەرموودە هەڵم بژاردووە.
قوتابخانەی نێودەوڵەتی فەڕەنسی دانیێل میتێران (ھەولێر)
قوتابخانەکە
قوتابخانەی فەرەنسی دانیێل میتران لە هەولێر لە ساڵی ٢٠٠٩ لەلایەن دکتۆر فرێدریک تیسۆ کونسوڵی گشتی فەرەنسا لە هەولێر لەو کاتەدا بە مەبەستی باشترکردنی خوێندن لە کوردستان دامەزراوە. ناوی قوتابخانەکە بۆ ڕێزلێنان لە خانمی یەکەمی پێشووی فەرەنسا، دانیێل میتران، کە بە داکۆکیکردن و پشتیوانی لە مافەکانی کورد و گەلی کورد ناسرابوو. تێوەگلان و چالاکی بە ناوی کوردەوە سەرسامی و ڕێزی لە ناو کۆمەڵگای کورددا بەدەستهێنا.
قوتابخانەکە ئەندامی گەورەترین تۆڕی قوتابخانە بیانییەکانە لە جیهاندا، کە تۆڕێکە لە ٥٨١ قوتابخانەی فەرەنسی لە ١٣٩ وڵاتدا. دەزگای پەروەردەی فەرەنسی لە دەرەوەی وڵات (AEFE) کە لقێکی وەزارەتی دەرەوەی فەرەنسایە، سەرپەرشتی هەموو ئەم قوتابخانە نێودەوڵەتییە فەرەنسییانە دەکات و دڵنیای دەدات لەوەی کە کوالیتی خوێندن دەپارێزرێت بە پشکنینی قوتابخانەکە بە شێوەیەکی بەردەوام و پێشکەشکردنی فێربوون و ڕاهێنانی بەردەوام بە مامۆستاکانیان. قوتابخانەی فەرەنسی دانیێل میتران لە هەولێر باوەڕپێکراوی خۆی دەپارێزێت لە ڕێگەی ئەم پرۆسەی پشکنینە توندەی کە هەموو ساڵێک، و بە درێژایی ساڵ، لەلایەن حکومەتی فەرەنسا ئەنجام دەدرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ٢٠٠٩ پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠٩ لە باشووری کوردستان پۆل:قوتابخانە نێونەتەوەیییەکانی عێراق
١٩٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ٨٥٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٥٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی ئابی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ یووگسلاڤیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٦٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ھۆمەرەشاڵ
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
مەیسن دای
پیشە
لە ٢٠١٦دا، دای ڕۆڵی سەرەیکی تایلەر ئێڤانسی گێڕا لە فیلمی درامی Natural Selection لەگەڵ کاترین مەکنامارا. دواتر لەو ساڵەدا، ڕۆڵی سەرەکی جۆش جاکسنی گێڕا لە فیلمی ئەکشن-سەرکێشی درامی Vanished – Left Behind: Next Generation لەگەڵ ئامبەر فڕانک و دیلان سپرەیبێری. لە ٢٠١٧دا، دای ڕۆڵی بڕوس کەینی گێڕا لە فیلمی ھەستبزوێنی ڵایفتایمی Stalker's Prey. ئەو ڕۆڵی سەرەکی تایلەر پێمھاڕدی ھەبووە لە فیلمی ترسناکی Truth or Dare، کە لە کەناڵی سایفای پەخشکرا. لە ٢٠١٨دا، ڕۆڵی سەرەکی ماتی گێڕا لە فیلمی ڵایفتایمی The Wrong Son.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان
دیمۆڤۆ
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڤیدین پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
عەقیدەی مەرزیە
300px|وێنۆک|وێنەی دەستنووسێکی عەقیدەی مەرزییەی مەولەوی کە لە ئەرشیڤی کۆمیتەی کەلەپووری [[ناوەندی فەرھەنگی ھونەریی ڤەژین|ڤەژین وەرگیراوە. دەستنووسەکە لە ساڵی ١٨٦٤دا نووسراوە.]] عەقیدەی مەرزییە (بە عەرەبی: اَلْعَقِیدَةُ الْمَرْضِیَّة) کتێبێکی شێعری کوردیی ناوەندی نووسراوەی مەولەوی کە لە سەر عەقیدە و کەلام نووسراوە. ئەم پەرتووکی ٢٤٥٢ شیعری کوردی تێدایە و لە ساڵی ١٣٥٢ی کۆچی مانگی لەلایەن محیددین سەبری ئەنەعیمی (محي الدّین صبري النّعيمي) لە میسر لە چاپ دراوە. مەلا عەبدولکەریم مودەریس شرۆڤەی لە سەر نووسیوە. شێعرەکانی بە کوردیی ناوەندی لە قاڵبی مەسنەویدا لەسەر وەزنی بڕگەیی نووسراون. عەقیدەی مەرزییە ئاوەھا دەست پێ دەکات: کتێبەکە لە چەندین بابەتی جۆراوجۆری عەقیدە پێک ھاتووە. نموونەی ئەو بابەتانە بریتین لە ئیمان، ناوەکانی خودا، فریشتەکان، عیلم، قەزا و قەدەر، شەفاعەت و میعراج. یەکێک لە بەیتە بەناوبانگەکانی عەقیدەی مەرزییە دەربارەی ڕووداوی میعراجە کە دەڵێت:
بڕیارنامەی ٨٥٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٥٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٤ی ئابی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەبخازیا، گورجستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٦٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
خێوەت گەورە
لە سیاسەتدا، خێوەت گەورە جۆرە حیزبێکی سیاسییە کە بۆ دەنگدەر و لایەنگر لە ڕوانگە و ئایدیۆلۆژیگەلی جیاوازەوە دەگەڕێت. ئەمە لە بەرامبەری حیزبەکانی تردایە کە پشتگیری لە ئایدیۆلۆژییەکی دیاریکراو دەکەن و بۆ دەنگدەر و لایەنگرانێک دەگەڕن کە شوێنی ئەو ئایدیۆلۆلۆژییە دەکەون و خەڵک بەرەو لای ڕادەکێشن.
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پۆڵەندا
یاریگای سەرەکیی (هەڵبژاردەی پۆڵەندا) (یاریگای نێودەوڵەتی وارساو)ە. ڕاهێنەری هەڵبژاردەی پۆڵەندا (ئادەم ناواڵکا)یە.
ناحیەی تلکێف
سەرچاوەکان
پۆل:ئێزیدی پۆل:پارێزگای موسڵ پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ پۆل:جوگرافیای کوردستان پۆل:کوردستان پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
ئیریک تین ھاگ
سەرەتاکانی پیشەی
لە ساڵی ٢٠١٢دا، تین ھاگ وەک بەڕێوەبەری گۆ ئەھێد ئیگلز لە ئیرستێ دیڤیسی لەلایەن مارک ئۆڤەرمارس کە پشکەکی لە یانەکەی ھەبوو دەستنیشان کرا.
ئایاکس
٥ی ئایاری ٢٠١٩ یەکەم نازناوی لە ژیانی بەڕێوەبەریی خۆی لەگەڵ ئایاکس بردەوە، کە ھۆڵەند لە وەرزی ٢٠١٨–٢٠١٩ بوو، لە کۆتاییدا لە ڤیڵیم دووی بردەوە. تەنیا ١٠ ڕۆژ پاش بردنەوەی جامی، ئایاکس بە پێشەنگایەتی لەگەڵ تین ھاگ خولی نایابی ھۆڵەندای بردەوە و ھەروەھا دوای سەرکەوتنی ٤–١ ی دوور بەسەر دی گرافشاپ و دووانەکەی ھێنایەوە بۆ یانەکە.
بڕیارنامەی ٨٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:کەمبۆدیا لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:سیاسەتی کەمبۆدیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کەمبۆدیا
گەمجێ
گوندێکە لە هەورامانی ئێران.
٧٠٤ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
بڕیارنامەی ٨٦١ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لەمەڕ سزادانی ڕێژیمەکان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:ھایتی لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھایتی
٧٠٥ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
یوونوس (سوورەت)
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
خۆپیشاندانەکانی خوێندکارانی ھەرێمی کوردستان (٢٠٢١)
خۆپیشاندانەکانی خوێندکارانی ھەرێمی کوردستان کۆمەڵێک خۆپیشاندان بوو کە لە ڕێکەوتی ٢١ی تشرینی دووەم ھەتا ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ لەلایەن خوێندکارانەوە بە ئامانجی گەڕانەوەی دەرماڵەکانی خوێندن ئەنجامدرا. ھێزە ئەمنییەکان لە سلێمانی بە ئامانجی بڵاوەپێکردنی خۆپیشاندەران، گازی فرمێسکڕێژ و ئۆتۆمۆبیلی ئاوڕێژیان بەکاھێنا و بەھۆیەوە دۆخی تەندروستی بەشێکی خوێندکاران تێکچوو.
سەرچاوەکان
پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢١ پۆل:خۆپیشاندانەکانی ھەرێمی کوردستان
قەڵاجێ
مێژوو
لە کاتی شەڕی ئێران و عێراقەوە ژمارەیەکی زۆر لە ھاوڵاتیانی کورد کە بەدوای شەڕەکە ئاوارە بوون و زۆربەیشیان ھەورامی بوون، لەم دێیەدا نیشتەجێ بوون.
دەزگای خێرخوازیی بارزانی
دەزگای خێرخوازیی بارزانی و (عەرەبی: مٶسسة بارزانی الخیریة) دەزگایەکی ناحکومیی و ناسیاسی و قازانج نەویستە لە ساڵی ٢٠٠٥ لە ھەولێری پایتەختی ھەرێمی کوردستان دامەزراوەو بەڕێز مەسرور بارزانی سەرۆکی بۆردی دامەزرێنەرانی دەزگای خێرخوازیی بارزانییەو راستەوخۆ سەرپەرشتیاری کارەکانی دەزگا دەکات.
لە ئەنجامی نەبوونی دەزگایەکی خێرخوازیی خۆماڵی لە کوردستان بۆ ئەوەی ھاوکاری خەڵکی ھەژارو کەمدەرامەتی کوردستان بکات، دامەزراندنی (دەزگای خێرخوازیی بارزانی) کەلێنێکی لەو بوارە گرنگەدا پڕ کردەوە. جگە لەوە، لەدوای تێکچوونی باری ئارامی ناوچەکانی ناوەڕاست و باشووری عێراق و وڵاتی سوریا، پەنابەرو ئاوارەکان پێویستی زۆریان بە ھاوکاری ھەبووە وەکو (خۆراک و جلوبەرگ و داوودەرمان و کەرەستەی تەندروستی... ھتد). ئەم دەزگایە لە سەرەتای دامەزراندنیەوە ئەو بۆشاییانەی پڕکردۆتەوەو رۆژ لەدوای رۆژ بە بەرنامەی پێشکەوتووی و لەسێکتەری جۆراوجۆردا خزمەتی بەو کەسانە کردووە کە پێویستیان بە خزمەتکردن بووە.
ئۆفێسی سەرەکی دەزگای خێرخوازیی بارزانی لە ھەولێرە و سەرپەرشتی (١٣) کەمپ لە سنوری پارێزگای ھەولێر بەھاوکاری دەستەی ھەماھەنگی قەیرانەکان لە ھەولێر دەکات. ئۆفیسی لە پارێزگاکانی (ھەولێر، دھۆک، سلێمانی، گەرمیان، شنگال و نەینەوا)یش ھەیە. ھەروەھا لە پارێزگای کەرکوک و سەرجەم کەمپەکاندا ئۆفێس، سەنتەر، یان نوێنەری ھەیە.
ئەبووداوود
سەرچاوەکان
پۆل:فەرموودە پۆل:فەرموودەزانی پۆل:لەدایکبووانی ٨١٧ پۆل:مردووانی ٨٨٨ پۆل:حەنبەلییەکان
ئستێفان ڤوول
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢ پۆل:مردووانی ٢٠٠٣ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
یووسوف (سوورەت)
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
بیگ بێن
قەڵاکە
وێنۆک|چەپ|300px|کاتژمێری بیگ بن، [[تەلاری وێستمینستر و پردی وێستمینستر]]
ڕوەکانی کاتژمێرەکە
وێنۆک|ڕاست|150px|ڕووی کاتژمێرە گەورەکەی وێستمینستر. درێژی سەعات ژمێر ٢٫٧ متر (9 ft). درێژی خولەک ژمێر ٤٫٣ مەتر (14 ft).
کرماشان
خەڵکی کرماشان بە زاراوەکانی کوردیی باشووری (کەلھوڕی)، کوردیی سۆرانی (زاراوەی ئەردەڵانی و جافی)، لەکی و ھەورامی قسە ئەکەن. لە خوێندنگاکان و زانستگاکانی کرماشان تەنیا بە زمانی فارسی وانە دەدرێت و زمانی کوردی بۆ وانەخوێندنەوە قێخەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای کرماشان پۆل:کرماشان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٦٢ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سەر ڕێگای ئاوریشم پۆل:شارستانی کرماشان پۆل:پەرتبوونی کورد
تاکەکەسێتی
تاکەکەس
تاکەکەس بریتییە لە کەسێک یان شتێکی دیاری کراوە لە کۆمەڵەیەک دا. لە سەدەی پانزدەھەم و پێشتر و تەنانەت لەم سەردەمەش دا لە بوارەکانی ئامارزانی و دەرەوەی سروشت (مێتافیزیک) دا، تاکەکەس با واتای «دابەش نەکراو» دێت، بە شێوەیەکی باو وەک تاکە شتێک و ھەندێک جار وەک «کەس»یش پێناسە دەکرێت. لە سەدەی حەڤدەھەم بە دواوە تاکەکەسی نیشانەیە بۆ جودایی و دابەش بوون. تاکەکەسێتی بە واتای کەسێک جیاواز بێت لە چواردەورەکەی بە کەسایەتییەکی شاز و دانسقە بەوەی کە خاوەنی چەند پێویستی، ئامانج و ئارەزووەیەکی تایبەت بە خۆیەتی بە بەراورد بە کەسانی تر.
تاکەکەسێتی سیاسی
پشتگیریکەرانی تاکەکەسێتی بە بەردەوامی دودڵن سەبارەت بە پاراستنی سەربەخۆیی تاکەکەس لەو ئەرکانەی دامەزراوە کۆمەڵایەتییەکان (وەک دەوڵەت یان ڕەوشتە ئایینییەکان) دەیسەپێنن. سوزان براون دەڵێت «ئازادڕەویی (لیبڕاڵیزم) و ئەنارکی (دژە دەسەڵاتداران) دوو فەلسەفەی سیاسیین لە بەشێوەیەکی سەرەکی بایەخ بە ئازادی تاکەکەسی دەدات بەڵام جیاوازن لە نێوانیان دا بوونی ھەیە بە شێوەکی زۆر ئاشکرا. ئەنارکی (دژە دەسەڵاتداران) ھاوبیرە لەگەڵ ئازادڕەویی (لیبڕاڵیزم) لەسەر پابەندبوونێکی بناغەیی ئازادی تاکەکەسی بەڵام ڕەتی پەیوەندییە موڵکدارییە پێبرکێ ئاسای ئازادڕەوی (لیبڕاڵیزم) ڕەت دەکاتەوە.»
ترمزی
ترمزی، ئەبو عیسا محەممەد کوڕی عیسا کوڕی سوورە کوڕی زوحاک سەلەمی ترمزی، لە سەرەتاکانی سەدەی سێی کۆچی ھاتووەتە دنیاوە، لە ساڵی ٢٠٩ک لە ترمز لە ئاسیای ناوەڕاست.
کۆکتێل (باڵندە)
کۆکتێل قەبارەکەی مامناوەندییە، تووتی کە ئەندامی لقێکی تایبەتیخێزانی کاکاتۆ ە کە لە ئوسترالیادا نیشتەجێیە. وەک ئاژەڵی ماڵی و تووتی و جۆرەکانی لە سەرانسەری جیھاندا بەنرخن و بەخێوکردنیان تاڕادەیەک ئاسانە. وەک باڵندەیەکی ماڵی کراو، کۆکاتێلەکان لە پلەی دووەمی خوازراوەکانە تەنھا لە دوای باڵندەی تەیرولحوب.