cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کاربرێتەر
Accelerator pump
خانەکان نایەڵێت پەمپەکەمان لیک بکات؛ و ئەو دابەزین و فڕێدانی پەمپەکە دەبێتە ھۆی ھاتنەخوارەوای تاودان تا ئەو شوێنەی کە پەمپەکە لیکی ھەیە و چاک دەکرێتەوە ئەوەش لە کاتێکدایە کە سوتەمەنی زۆر و ھەوای کەم دەچێتە ژوری سووتان. بۆیە زۆربەی کابرێتەکان سیستەمی ئەنلۆدەریان لەسەرە. ئەنلۆدەرەکە خنکێنەرەکە بە کراوەیی دێڵێتەوە بۆ وەرگرتنی ھەوای زیاتر سوتەمەنییە زیادەکە فڕێ دەدەرێرتە دەرەوەو بزوێنەرەکە دەست دەکات بە ئیش کردن
خنکێنەر
خنکێنەر ئامێرێکە کە لەناو کابرێتەردایە بەکاردەت بۆ ڕێگیریکردن لە ھاتنەژورەوەی سوتەمەنی زیادە، لەگەڵ ئەو توندییەیدا بۆشایییەکی کە دروست دەبێت لەسەر بەرمیلی کابرێتەرکە کە وا دەکات سوتەمەنی زیاتر ڕابکێشرێت بەناومێتریک سیستەم، خنکێنەر ئامێرێکە کە لەناو کابرێتەردایە بەکاردەت بۆ ڕێگیریکردن لە ھاتنەژورەوەی سوتەمەنی زیادە، لەگەڵ ئەو توندییەیدا بۆشایییەکی کە دروست دەبێت لەسەر بەرمیلی کابرێتەرکە کە وا دەکات سوتەمەنی زیاتر ڕابکێشرێت بەناومێتریک سیستەم، ئەوەش سوتەمەنی دەوڵەماند دابینی دەکات بۆ ئەو ئیشە کە کاتەک پلەی گەرمی مەکینەکە کەمە؛ و ھەروەھا خنکێنەر دەتوانرێت بە کامەوە ببەسترێت یان لەسەر ھەر ئامێرێکی کە وا بکات پلێتی دەمەوانەی ھەوا دانەخرێت کاتێک خنکێنەرەکە لە ئیش کردندایە. خنکێنەر وا لە مەکینەکە دەکات ببێتە ئایدڵ لە خێرایی زیاتر، ئایدڵی خێرا ڕێگایەکە وا لە بزوێنەرەکە دەکات زووتر گەرمدابێت، و ئایدڵێکی ھاوسەنگ بە زیادکرنی لێشاوی ھەوا بەناو ئینتایک سیستەمەکەدا.
پێکھاتەکانی دیکە
کارلێک کردنەکان لە نێوان ھەر سووڕێک لەوانەیە تەئسیری لە بکرێت لەلایەن میکانیکی جۆراو جۆر یان پەیواندی فشاری ھەوا ھەروەھا پلەی گەرمی و پێکھاتە کارەبایییەکان. ئەمانە ناسێنراون بۆ ھۆیەک وەک وەڵام دانەوەی توانایی مەکینەکە یان کۆنترۆڵی دەرچونی ئۆتۆمبێل. ھەوای جۆراو جۆر بەردەبێت (زۆر جار پێوەرێک بەوردی ھەڵدەبژێرێت لە مەودایەک دەپێوی. بە ھەمەن شێوە بۆ فڕۆکە جێتەکان) ڕێگە بە ھەوا دەدات بۆ پشکی جۆراوجۆری ڕێڕەوی سووتەمەنی و ھەڵم کردن زیاد دەکات
پشتگیری سوتەمەنی
تا دڵنیا بێت لە ئاوێتەیەکی ئامادەکراو. کابریتەر ژووری سەرئاوکەوتنی ھەیەیان «جام» کە بڕێکی سووتەمەنی تێدایە نزیک لە فشاری اتمۆسفێرک، ئامادەیە بۆ بەکار ھێنان. ئەم تەنکی ئاوە بەبەردەوامی پڕ دەکرێتەوە لەگەڵ دەستەبەری سووتەمەنی لەلایەن ترئمپایەکی سووتەمەنی. ئاستی سووتەمەنی ڕاست لە جامەکەوە دەھێڵریتەوە بەھۆی سەر ئاوێک زمانەیەکی دەروازەیی کۆنترۆڵ دەکات.
ئاغجەلەر
ئاغجەلەر شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر(ناوەند)، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
کوتاھیا
کوتاهیا (بە تورکی: Kütahya) یەکێکە لە شارەکانی وڵاتی تورکیا کە دەکەوێتە ناو پارێزگای کوتاهیا.
مۆسە
مۆسە یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای ئەرزگان ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتووانی ٩٫٩٢٥ کەس بووە، کە نزیکەی ٣٫٠٨٩ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
گابۆن لە ئۆڵۆمپیاد
سەرچاوەکان
پۆل:گابۆن لە ئۆڵۆمپیاد
نیکۆلا ئێدمی ڕێتیڤ دو لا برۆتۆن
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ١٨یەم پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:کۆمۆنیستە فەڕەنسییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٧٣٤ پۆل:مردووانی ١٨٠٦ پۆل:وەرگێڕە فەڕەنسییەکان
چارلس دی کێتێلار
یانە
<references group="lower-alpha" responsive="1"/>
زەفەر، تاجیکستان
زەفەر شارۆچکەیەکی شارستانی فەرخارە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٩٢٦٣ کەسە.
خەلافەتی ڕاشدین
گرنگترین ڕووداوەکانی سەردەمی عومەر
thumb|320px|right|شوێنی جەنگی قادسیە، لە نەخشەکەدا ھێزی موسڵمانان بە سور دیاری کراوە بە بەرامبەریدا ھێزی ساسانییەکانە بە شین.
تۆنی کرووس
بایەرن میونشن
لەساڵی ٢٠٠٧ بەشێوەی فەرمی بۆیانەی بایەرن میونخ کرد بەڵام لەبەر ئەوەی لە سەرەتاکان وەک لاوێک سەرکەوتوو نەبوو یانەی بایەرن میوخ بۆ وەرزی ٢٠٠٩ بۆ ٢٠١٠ بەشێوەی خواستن فرۆشتییە یانەی بایەرن ٠٤ لیڤەرکۆزن کرووس لەو یانە شارەزاییەکی باشی وەرگرت ئەمەش وایکرد یانەی بایەرن میوخ کرووس وەربگرێتەوە و گەڕاندییەوە بۆ یانەکەی، کڕووس لەگەڵ بایەرن میونخ لەکۆی ١٣٠ یاریدا ١٣ گۆڵی تۆمارکردووە ھاوکات چەندەھا نازناوی گرنگی وەدەست خست لەوانە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٢–١٣ و جامی سووپەری ئەورووپا بۆ ٢٠١٣، بۆندسلیگا بۆ وەرزەکانی  ٢٠٠٧–٠٨, ٢٠١٢–١٣, ٢٠١٣–١٤ و چەندان نازناوی دیکەش.
مەیوان
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی پاوە
کۆمەڵە دوورگە
ئەم وڵاتانەی کە زۆرترین کۆمەڵە دوورگەیان هەن بە پێی زۆری:
سەرچاوە
پۆل:دوورگەکان پۆل:کۆمەڵە دوورگەکان
ئازادی، ئاغجەلەر
جوگرافیا
ئازادی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەڕگەڕ و لە باشوور لەگەڵ گوندی چنارتوو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قوچەبڵاخ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی سپیلکە.
تاداوۆ ئاندۆ
تادائۆ ئاندۆ ساڵی ١٩٩٥ توانی خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر مسۆگەڕ بکات.
پاوۆلا
پائۆلا شارێکی ناوچەی حاربوری باشووری وڵاتی ماڵتایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ١٩٩٥دا ٩٫٤٠٠ کەس بووە و لە ساڵی ٢٠٠٥دا گەییشتووەتە بە ٨٫٨٥٦ کەس.
ئێدوارد ڤیکتۆر ئەپلتۆن
200px|وێنۆک|چەپ|ئێدوارد ڤیکتۆر ئەپلتۆن ئێدوارد ڤیکتۆر ئەپلتۆن (بە ئینگلیزی: Edward Victor Appleton) (٦ی ئەیلوولی ١٨٩٢ - ٢١ی نیسانی ١٩٦٥) فیزیکزانێکی ئینگلیز بوو، کە لە ساڵی ١٩٤٧ خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک وەرگرت.
ڕەئفەت ھەجان
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧ پۆل:مردووانی ١٩٨٢
کۆمیکس وەیڤ فیلمز
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:ئەو کۆمپانیا ڕاگەیاندنانەی لە ٢٠٠٧ دامەزراون پۆل:ئەو کۆمپانیا ژاپۆنییانەی لە ٢٠٠٧ دامەزراون پۆل:ئیتاچوو پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنە ژاپۆنییەکان پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشن لە تۆکیۆ پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلمی ژاپۆن
سەریاس
سەریاس (Seryas، ) دێیەکە لە گوندستانی شێوەسەر، لە ناوچەی باینگانی شارستانی پاوە، پارێزگای کوردستان، ئێران. خەڵکی سەریاس بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١دا ٨٢٣ کەس لە ٢٠١ بنەماڵەدا بووە.
کوینجێسترۆن
وێنۆک|پێکھاتەی دەرمانەکە کوینجێسترۆن ھەروەھا بە (progesterone 3-cyclopentyl enol ether (PCPE)ـش ناسراوة، لەژێر ناوی بازرگانی (ئینۆل لوتیۆڤیس Enol-Luteovis) دا دەفرۆشرێت، دەرمانێکی پرۆجستینە کە پێشوو تر بۆ کۆنتڕۆلی دووگیانی بەکاردەھات لە ئیتاڵیا بەڵام چیتر ناخرێتە مارکێتەکانەوە    لە ڕێگەی دەمەوە بەکاردێت
کلارا زێتکین
کلارا زێتکین بەھۆی ئەوەی لەلایەن پۆلیسەوە ڕاوەدوونراوە، ساڵی ١٨٧٨ ھەڵھاتووە بۆ زوریخ ، تاکو ساڵی ١٩١٧ ئەندامێکی چالاکی حزبی دیموکراسی یەکگرتوی ئەڵمانیا بووە، دواتر چۆتە نێو باڵی چەپی حزبی دیموکراتی یەکگرتووی بێلایانی ئەڵمانیا، ساڵی ١٨٩١ ڕۆژنامەی ھاوسەنگی دامەزراندووە، ھەروەھا یەکگرتووی سەبارتاکۆسییەی دامەزراندووە کە کورتکراوەی سبارتاکۆسی ئازادکەری کۆیلەکان بووە.
١٥٧٩
ساڵی ١٥٧٩ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
شیوەجان
شیوەجان یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی تەقتەق لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
دەرقەد
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:پارێزگای خەتلان
ویکیمانیا
٢٠٠٥
ویکیمانیا ٢٠٠٥، یەکەمین کۆنفرانسی ویکیمانیا بوو، لە ٤ تا ٨ی ئابی ٢٠٠٥ لە هاوس دێر یوگێند لە فرانکفۆرت لە ئەڵمانیا بەڕێوەچوو و نزیکەی ٣٨٠ کەس بەشداری تێدا کرد.
تووپاک شاکوور
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:مردووانی ١٩٩٦ پۆل:سۆسیالیستە ئەمریکییەکان پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی پۆل:ڕاپەڕە نێرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان پۆل:شاعیرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان پۆل:شاعیرە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک پۆل:نووسەرانی مانھاتن پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
١٥٨١
ساڵی ١٥٨١ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٨١
قەوالی
قەوالی بەناوبانگترین جۆری گۆرانی ئیسلامی سۆفییە لەوڵاتانی باشووری ئاسیا بەتایبەت لەپاکستان و هیندستان. قەوالی لەئێستادا ناوبانگی جیهانیی هەیە لەنێوانیشییان نوسرەت فەتاح عەلی خان بەباشترین گۆرانیبێژی قەوالی دادەنرێت. مێژووی قەوالی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی سێزدەهەم. لەگەڵ قەوالی چەندین ئامێری فۆلکلۆری ناوچەکانی باشووری ئاسیا بەکاردێت کەسەرەکیترینییان تەپڵە.
بڕیارنامەی ٣٥٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ گینێ بیساو پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان
١٥٨٢
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٨٢
ئۆخلێ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای ئەرزیڕۆم پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ئەرزەڕۆم
بلوکێن
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
درێژی
پۆل:درێژایی پۆل:ڕێژە فیزیکییەکان پۆل:بڕی بنچینەیی ئێس ئای پۆل:درێژی
نۆرمەن فۆستەر
کە پەیوەندیدارە لە گەشەپێدانی تەکنەلۆژیای-بەرزی تەلارسازی، دانانی تەکنیک بۆ بەرھەمھێنانی وزەی کارامە، فۆستەر وەک کەسایەتییەکی سەرەکی لە نوێگەری تەلاسازی بەریتانیا ناسراوە
لارانی خوارن
لارانی خوارن (Laranî xwarin، ) دێیەکە لە گوندستانی شێوەسەر، لە ناوچەی باینگانی شارستانی پاوە، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی لارانی خوارن بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١دا ١٧٢ کەس لە ٤٠ بنەماڵەدا بووە.
١٥٨٣
ساڵی ١٥٨٣ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
بێل دو زویلان
سەرچاوەکان
پۆل:ئاوازدانەرانی ھۆڵەندی پۆل:نووسەرانی ھۆڵەندی پۆل:نووسەران بە زمانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٧٤٠ پۆل:مردووانی ١٨٠٥ پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٨یەم پۆل:وەرگێڕەکانی ئینگلیزی–فەڕەنسی پۆل:شاعیرانی زمانی فەڕەنسی
بڕیارنامەی ٣٥٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ تورکیا
تەکەلتوو
دانیشتوان
بە پێی سەرژمێری ناوخۆیی ناحیەی تەقتەق، لە ساڵی ٢٠١٣دا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە پێکھاتووە لە (٤٩) کەس و (٩) خێزان. - [ ]
عومەر خەییام
خەییام باوەڕی وابوو کە مرۆڤ لەھەمبەر چەرخی گەردوون لاواز و دۆش دامانە. واتە ھەرچەندە بەرزبێتەوە و ھەرچەندە نزم بێتەوە و چەندە کەم و زۆر کات سەرەنجام ڕۆژێک مەرگ بەرۆکی دەگرێ!؟ ڕاوێژی خەییام لە ھەندێک بارودۆخدا سەرەڕای «لێبڕاوێتی» لە پەیڤدا، سارد دەبێتەوە و بۆ وێنە: مرۆڤی وەک بوونەوەرێکی دەستەوەستان و بێدەسەڵات نیشان دەدا و لە ھاتن و چوونی مرۆڤ سەری سووڕ دەمێنێ:
لا سکالا
بەستەری دەرەکی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مێژووی ئۆپێرا
گلێن موورکات
گلێن موورکات ساڵی ٢٠٠٢ توانی خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر مسۆگەڕ بکات.
١٥٨٧
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٨٧
ئەندروو تانەنباوم
بەستەری دەرەکی
پۆل:زیندووان پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤ پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
تۆڕی نێونەتەوەیی مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران
ئامانجەکان
هەوڵ بۆ یارمەتی ماڵی بە بنەماڵەی بەندکراوانی سیاسی
گوێزی ھیندی
چەپ|250px|وێنۆک|وێنەی گوێزی هندی گوێزی ھیندی یان نارگیر ئەو میوەیەیە کە بە ڕەقی بەرگی دەرەوەی ناسراوە. وە ھەروەھا بەرزی درەختەکەی دەگاتە (٣٠م).
سوودەکانی
خواردنەوەی ئاوی گوێزی ھیندی لە سێ مانگی یەکەمی دووگیانیدا دەبیتە رێگر لە حالەتی رشانەوە و سەرە گیژەو قەبزی، رێگرە لە وشکبونەوەی لەش، بەرگری لەش زیاد دەکات و ھیلاکی کەم دەکاتەوە.
لوقا
سەرچاوەکان
پۆل:ئەنجومەنە خۆماڵییەکانی ماڵتا پۆل:شارۆچکەکانی ماڵتا
بڕیارنامەی ٣٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٣٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٦ی ئابی ١٩٧٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١٬٧٩٤ەم، بە ١١ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٣ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ تورکیا
ئەندرۆید ئایس‌کریم ساندویچ
سەرچاوە
پۆل:سیستەمی کارپێکەری مۆبایل پۆل:ئەندرۆید پۆل:گووگڵ
کانی حسەین بەگ
کانی حسەین بەگ (Kanî hseyn beg، ) دێیەکە لە گوندستانی ژریژە، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەوڵاوا، پارێزگای کوردستان، ئێران. خەڵکی کانی حسەین بەگ بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١دا ١٤١ کەس لە ٤٣ بنەماڵەدا بووە.
قەرەیازی
قەرەیازی یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای ئەرزیڕۆم ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەی دانیشتووانی ٣٣٫٦٢٣ کەس بووە، کە نزیکەی ٥٫١٩٣ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
بێنجامین سێسکۆ
خەڵاتەکان
ڕێد بۆڵ ساڵزبۆرگ
کۆسپیکوا
سەرچاوەکان
پۆل:ئەنجومەنە خۆماڵییەکانی ماڵتا پۆل:شارۆچکەکانی ماڵتا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١٨یەم
مینامیسێ (میێ)
مینامیسێ ((南伊勢町, مینامیسێ-چۆ) شارۆچکەیەکە دەکەوێتە مەڵبەندی واتاری، لە پارێزگای میێ لە ژاپۆن، لە وەتەی ١ی ئابی ٢٠٢١وە ڕێژەی دانیشتووانی شارۆچکەکە بە ١١،٧٤٥ دەخەمڵێنرێت، و کۆی گشتی ڕووبەرەکەی بە ٢٤١٬٨٩ کیلۆمەتر چوارگۆشە.
سووڕی ئاو
بەستەری دەرەکی
پۆل:ئاو پۆل:ئاوناسی پۆل:ئۆقیانووسناسی
بەرگەھەوا
چەپ|وێنۆک|دیمەنێک لە بەرگەھەوای چالاکانەی [[ھورمز، لەنێویاندا پەڵەی سووری گەورە.]] بەرگەھەوا (لە یۆنانی ἀτμός "ھەڵم" و σφαῖρα "مەودا") چینێکە لە گاز کە ڕەنگە تەنێکی فیزیکی بە بارستەیەک کە بەسە بگرێتەوە، بە ھێزی کێشکردنی تەن. بۆ ماوەیەکی درێژتر دەپارێزرێن ئەگەر ھێزی کێشکردن بەرز بێت و پلەی گەرمی بەرگەھەوا کەم بێت. ھەندێک لە ھەسارەکان بە شێوەیەکی سەرەکی لە گازی جیاواز پێکھاتوون، بەڵام تەنھا چینە دەرەکییەکانیان بە بەرگەھەوا و پارێزەریان دادەنرێت.
پەستان
پەستانی گاز لە بەرگەھەوادا لەگەڵ بەرزیدا کەم دەبێتەوە لە ئەنجامی کەمبوونەوەی بارستەی گاز بەسەر ھەر شوێنێکدا. ئەو بەرزییەی کە پەستانی بەرگەھەوا بە فاکتەری - E - ( ژمارەی نیبریا بە بەھای ٢.٧١٨٢٨) کەم دەبێتەوە پێی دەوترێت بەرزی ستاندارد. کاتێک پلەی گەرمی ھەوا ڕێک دەبێت، بەرزی پێوەرەکە ڕێژەیی ڕاستەوخۆیە لەگەڵ پلەی گەرمی و ڕێژەیی پێچەوانە دەبێت لەگەڵ بارستەی گەردیلەی تەنۆلکەکانی ھەوای وشک، کە چەند ھێندە دەکرێت بە خێرایی کێشکردنی ھەسارەکە. بۆ شێوەی بەرگەھەوای لەو جۆرە، پەستان بە شێوەیەکی ڕیزبەندی دادەبەزێت لەگەڵ زیادبوونی بەرزی. بەڵام بەرگەھەوا لە پلەی گەرمیدا ڕێک نییە، بۆیە دیاریکردنی وردی پەستانی بەرگەھەوا لە ھەر بەرزییەکی دیاریکراودا ئاڵۆزترە.
یاساکانی حامۆرابی
هەندێک لە مادەکانی قانوونی حامۆرابی
و ....
مادەی ٢٨٢: ئەگەر کۆیلەیەک بە خاوەنەکەی گوت تۆ گەورەی من نیت و سەلمێنرا کۆیلەی ئەوە، گەورەکەی دەتوانێ گوێی ببڕێ.
تاتۆس
تاتۆس، یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای ئەرزەڕۆم ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەی دانیشتووانی ٣١٫١٩٠ کەس بووە، کە نزیکەی ٣٫٦٩٤ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای ئەرزیڕۆم پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ئەرزەڕۆم
ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوی
سەرەتای دەستپێکردنی ڕۆژژمێر
سەرەتای ئەم ڕۆژژمێرە، وەک هیجری مانگی، لە ساڵی هیجرەتی پێغەمبەری ئیسلام لە مەککە وە بۆ مەدینە ، کە بریتیە لە ساڵی ٦٢٢ز ، ڕۆژی ١٣ی مانگی ئەیلوول.
ساڵ، وەرز، مانگ و ڕۆژەکان
بە واتایەکی تر ساڵێک بریتیە لە ٣٦٥،٢٤٢١٩٨٧٨ڕۆژ؛ بۆ ڕیک خستنی لە گشت چوارساڵ جارێک، ساڵێکیان بە ٣٦٦ ڕۆژ ئەژمار دەکرێت.
نادیە موراد
چالاکییەکان
لە ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥، نادیە لە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان باسی لە کێشە گرفتەکانی کڕین، فرۆشتن و بەکۆیلەکردنی مرۆڤی کرد. ئەمەش یەکەمجاربوو ئەنجومەنی ئاسایش باسی بابەتی کۆیلەداری بکات. نادیە موراد ڕۆڵی بالیۆز و قسەکاری گێڕاوە لەئاستی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی بۆ ھۆشیارکردنەوە لەبابەتی پەنابەری و کۆیلەکردن. نادیە سەردانی کەمپی ئاوارەکان و ڕزگاربووەکانی کردووە بۆئەوەی گوێ لە قسەکان و شایەتییەکانیان بگرێت لەبارەی قوربانیدانیان وەک کۆیلە و جینۆسایدکردنی ئێزدییەکان. وێنۆک|نادیە موراد لە ڤیەننا، لەکاتی بەشداریکردنی لەیەکێک لە پانێلەکان دەربارەی مافەکانی مرۆڤ. لە ئەیلوولی ٢٠١٦، ئەمەل کلوونی لەبەردەم ئۆفیسی تاوان و ماددەھۆشبەرەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان قسەی لەبارەی بڕیارەکانی نادیە کرد کە لە حوزەیرانی ٢٠١٦ دایبوو، کە ناوبراو دەبێتە نوێنەری نادیە وەک لایەنی یاسایی لەدژی فەرماندەکانی داعش. کلوونی لە وەسفی جینۆساید، دەستدرێژی سێکسی و کۆیلەکردن لەلایەن داعش وتی ئەوان کارگەی شەیتانی بیۆکراتین. ھەروەھا داعشی وەک بازاڕێکی کۆیلەکردنی مرۆڤ بەشێوەی ئۆنلاین وەسفکرد کە تاکوو ئێستاش لە فەیسبووک و تۆڕەکانی دیکە لە ڕۆژھەڵاتی ناوین بەردەوامە. نادیە لەبەرامبەر چالاکییەکانی چەندجارێک ھەڕەشە لەسەر سەلامەتی خۆی درووستبووە.
ھەنجیر
سودەکانی ھەنجیر
3-کۆلیسترۆل و چەوری  خوێن دادەبەزێنێت.
کەش و ھەوای لەبار
درەختی ھەنجیر بە ھەندێک خەسڵەت لە ڕووەکەکانی تر جیا دەکرێتەوە ، کە لە ژێر ناوەڕاستی مام ناوەنجی گەشە دەکات ، توانای بەرگریی لە بەرز و نزمی پلەکانی گەرما تا ڕادەیەکی زۆرە ، بەڵام باشترین پلەی گەرما بۆ گەشە کردن نێوان پلەکانی (٢٩ - ٣٧)ی سەدییە لەگەڵ ئەوەی یەکەکانی پلەی ساردیی پێویست سنووردار نەکراوە بۆ چرۆکانی داری ھەنجیر لە خولی متبوونی زستانە زۆرینەی جۆرەکانی ھەنجیر پێویستیان بە ڕێژەیەکی بەرز ھەیە ، شێی ھەوا دەبێتە ھۆی کەوتنە خوارەوەی بەری ھەنجیر ، بەرز بوونەوەی پلەی گەرما زۆر کاردانەوەی لەسەر دار ھەنجیر ھەیە بۆیە وا چاکە لەو شوێنانەی زۆر گەرمن ، لقەکانی داری ھەنجیر بە ماددەی گەچ سواخ بدرێت تا تووشی سوتانەوەی قەدەکان نەبێت ، سروشتی ھەنجیر بە شێوەیەکی زۆر ئاو بزر دەکات ، لە ھەندێک کاتی بەرز بوونەوەی پلەی گەرمی دا ئاوی ھەڵچوو بەوە ڕاناگات کە گەڵاو قەدەکانی ھەنجیر بزری دەکەن ، بە تایبەتی بای لەگەڵ دا بێت.
زەویی لەبار
درەختی ھەنجیر لە زۆرینەی پێکھاتەکانی جۆرەکانی زەوی گەشە دەکات. بەرووبوومی ھەنجیر لەو زەوییانەی زیخاوین قەبارەیان گەورە دەبێت و زۆر لایەنی پێکھاتەی باشی لێ بەدەست دێت. بەڵام تەمەنی دارەکان درێژ نابن و تووشی نەخۆشی و لاواز بوون دێن بە ھۆی نەخۆشی نیماتۆداوە ، ھەروەھا لەو زەوییانەی گڵەسوورن ، بە مەرجێ ئاو لەناو زەوییەکە نەمێنێتەوە زیاتر شین دەبن
ھەنجیری ئەزمیری
أ- کۆمەڵەی ھەنجیری کێویلە. ب- ھەنجیری کێوی. دارەکانی گوڵی نێر دەگرن، دەنکە ھەڵاڵە بەرھەم دەھێنن ، بە ھۆی مێروولەی (بلاستۆفاجا)دەگوازرێتەوە بۆ گوڵە مێینەکانی داری ھەنجیری ئەزمیری ، چاک بوونەکەی ، بە شێوەی تری دەنکە ھەڵاڵەکانی گوڵە نێرینە دەبێت ، کە لە ناو سەبەتە دادەنرێت ، پاشان مێروولەی (بلاستۆفاجا) لەسەریان دەنیشێت و دەیانبات بۆ سەرگوڵە مێیینەکانی دارەکە، بەھەمان شێوە چاک دەبێت و دەبێتە ھەنجیری گریلە ، لە زۆر وڵاتان ھەوڵ دراوە ئەو جۆرە دارە زۆربکرێت و بڕوێندرێ بەڵام سەرکەوتنی چاکی بەدەست نەھێناوە ، ھۆکارەکەشی بۆ لێ ڕانەھاتنی مێرووی (بلاستۆفاجا) یە ، کە ناژیت.
سەرچاوەکان
پۆل:مانگیلەی بەپیت پۆل:گژوگیاکانی جەزائیر پۆل:گژوگیاکانی ئەرمەنستان پۆل:گژوگیاکانی یۆنان پۆل:گژوگیاکانی لوبنان پۆل:گژوگیاکانی پاکستان پۆل:گژوگیاکانی تورکیا پۆل:ڕوەکە باخییەکانی ئاسیا پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣ پۆل:میوەکان پۆل:ڕوەکە باخییەکانی ئەفریقا پۆل:دارە ڕازاوەکان پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
ئاش قەڵا
ئاش قەڵا یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای ئەرزیڕۆم ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەی دانیشتووانی ٢٥٫٠٢٧ کەس بووە، کە نزیکەی ١١٫٤٥٥ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
پارێزگای تۆتۆمی
وێنۆک|نەخشەی پاڕێزگاکانی پێشووتری ژاپۆن، لەناویدا پارێزگای تۆتۆمی دەستنیشان کراوە (١٨٦٨) پارێزگای تۆتۆمی (遠江国، تۆتۆمینۆ کنی) پارێزگایەکی پێشووتری ژاپۆن بوو کە لە ئەمڕۆدا دەکەویتە ڕۆژھەڵاتی پارێزگای شیزوۆکا پارێزگاکە ھاوسنوور بوو لەگەڵ پارێزگاکانی میکاوا، سروگا، شیناوۆ.
دێوەزناو
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
کەرکووک
سەردەمی بەعس
لەسەردەمیحیزبی بەعس و ھاتنە سەرکاریان لەماوەی (٤) چوار ساڵدا و بەناوی خۆماڵی کردنی نەوتی عێراق (التامیم النفط) لەدەست داگیرکەری ئینگلیز (١٩٧٢) ناوی شاری کەرکووکیان گۆڕی بە ناوی (التامیم) و بۆ ئەوەی لەدوواڕۆژدا بیکەنە بەڵگەی تەوواوی عەربی و عێراقی بوونی ئەم شارەو بەتەواوی داگیری بکەن. ھەوڵێکی شۆڤێنستی تری دووڵەتی عێراق ئەوەبوو ھەڵستا بە گوڕینی ناوچەو نەتەوەی کورد (دیموگراف) مەبەست لەم زاراوەیەش گۆڕینی ناوچەکە بە ناوو نەتەوەوە لەکوردی یەوە بۆ عارەبی بەمەبەستی داگیرکردن بۆ نەوەی داھاتویان بۆ نموونە: گۆڕینی نەتەوەی کورد (Barter) بەعارەب و گۆڕینی ناوی ناوچەکان و گەڕەکەکانی کەرکووک لەکوردی یەوە بۆ عەرەبی و گۆڕینی بیروباوەڕ لەکوردایەتییەوە بۆ بەعسێتی و (تعریب، تبعیس، تبعید) ھێنانی ھەزاران عارەب لەباشووری عێراقەوە لەبەسرە و ناسری یەو نەجەف و.. ھتد بۆ کەرکووک و بەخشینی پارەو زەوی و موڵک و ھەموو شتێکی ماکی بۆیان لەپێناو جێگیربوونیان لە کەرکووک و بەمەبەستی گۆڕین و داگیرکردنی شاری کەرکووک بۆ دوواڕۆژی خۆیان و نەتەوەی عەرەب. لەبەرئەوەی ئەم شارە زۆر دەووڵەمەندە لەباری ئابووری یەوە بۆیە دەووڵەت و دەسەڵاتە یەک لەدووا یەکەکانی عێراق (١٩٢١ / ٢٠٠٨) چاویان تێ بڕیووەو بەئاسانی وازیان لێنەھێناوەو لێی ناھێنن. کەرکووک کوردستانە ئیدی دووژمن پێی خۆش بێت یان پێی ناخۆش بێت من دڵنیام دووژمن پێی ناخۆش دەبێت بەڵام ئەم نووسین و بەڵگەنامانە خۆیان دەدوێن و لەکۆتاییدا ھەموو ماڵێک دەگەڕێتەوە بۆ خاوەنی بنەڕەتی و ڕاستەقینەی خۆی و داگیرکاری و بیری کۆنەپەرستی و شۆڤێنیستیش بۆکەس ناچیتە سەر. داگیرکردن و چەوساندنەوە و زووڵم و ستەمی تورکیا و ئێران و سووریا و عێراق و دەووڵەتە موسوڵمانەکانی کەنداوی عارەبیش ھەتاسەر نابێت بەرامبەر بەمیللەتی کورد.
بڕیارنامەی ٣٦٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٣٦٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١٬٨١٠‌ەم،   پەسندکرا.
فڕۆکەی ڕادارڕەوێن
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکە
سەڵاحەدین بەھائەدین
کۆنگرەی شەشەم و حەفتەم
وێنۆک|وێنەیەکی سیاسەتمەدار سەلاحەدین محەممەد بەھائەدین لە نووسینگەکەی|261x261پیکسڵ لەکۆنگرەی شەشەمی حیزبی یەکگرتوو ئەمینداری پێنج کۆنگرەی ڕابردوو سەڵاحەدین محەممەد بەھائەدین لەسەر داوای خۆی خۆی نەپاڵاوت بۆ پۆستی ئەمیندارییەتی یەکگرتوو، ئەمەش تا ئێستا لە مێژوویی ھیچ لایەنێک و حیزبێکی کوردی باشوور نەبووە کە سەرۆکی حیزب لەسەر داوای خۆی واز لە پۆستەکەی بھێنێت، لە ڕێکەوتی ٢ی ئایاری ساڵی ٢٠١٢ ھەڵبژاردن بۆ ئەمیندارییەتی حیزب کرا و محەممەد فەرەج بە ئەمیندارییەتی ھەڵبژێردرا لەلایەن ئەندامانی کۆنگرەی شەشەم. لەکۆنگرەی حەفتەمدا لەڕۆژی ٢٨ی ئایاری ٢٠١٦ دووبارە خۆی ھەڵبژاردەوە بۆ پۆستی ئەمینداری گشتی یەکگرتوو و سەرەنجام بەبەدەستھێنانی سەدا حەفتا و پێنجی (٧٥٪) دەنگەکانی کۆنگرە دووبارە ھەڵبژێردرایەوە وەک ئەمینداری گشتی یەکگرتوو.
ئیقلیدس
ژیان
تەنھا لە چەند سەرچاوەی کەمدا ئاماژە بە ئیقلیدس دراوە، لەبەر ئەوە، سەبارەت بە ژیانی وی زانیارییەکی زۆر کەم لەبەردەستە. لە ڕاستیدا، ئەو سەرچاوانەی ئاماژەیان بە ئیقلیدس داوە چەند سەدەیەک پاش سەردەمی ژیانی، لەلایەن پرۆکلۆس و پاپۆسی ئەسکەندەرانییەوە نووسراون، ڕەسڵ ئەڵێ سیسیرۆ یەکەم کەس بووە کە ناوی ھێناوە و دواتریش بۆثیەس یەکەم وەرگێڕانی نزیک ٤٨٠ز بۆ کردوە. پرۆکلۆس زۆر بەکورتی لە پەرتووکەکەی خۆی بە ناوی پەراوێزێک لەسەر توخمەکان کە لە سەدەی پێنجەمدا نووسیویەتی باسی ئیقلیدسی کردووە. تەنھا سەرچاوەی سەرەکیی دیکە پاپۆسە لە سەدەی چوارەمدا؛ کە ئەویش ھەر بەکورتی یادی کردووە.
مانی
مانی لە ھۆنراوەی کوردی دا
یان دەڵێت:
١٥٩٦
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٩٦
نەورۆزلو
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
قوڕەبەرازەی گەورە
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
١٥٩٧
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٩٧
کەلینین (ھەمەدانی)
کەلینین شارۆچکەیەکی شارستانی ھەمەدانیە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٩٩٩٧ کەسە.
تلیان، ئاغجەلەر
تلیان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
قەھرەمان، تاجیکستان
قەھرەمان شارۆچکەیەکی شارستانی ھەمەدانیە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٤٣٦٤ کەسە.
ئێڤاریستێ دو فۆرژ دو پارنی
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٧٥٣ پۆل:مردووانی ١٨١٤
١٧٨٦
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٧٨٦
1751 – 1800
ئەندەراب
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی تاجیکستان
ساوند کلاود
ساوند کلاود کۆمپانیایەکی دابەشکردنی دەنگە، وەک مۆسیقا و فۆرمەکانی تری دەنگ. کۆمپانیاکە لە ئەسڵدا لە سوید دامەزرا و ئێستا لقی سەرەکی لە بەرلینە.
سەرچاوەکان
پۆل:خزمەتگوزارییەکانی پەخشی مۆسیقا
تیژە
تیژە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
شێوە
وێنۆک|370px شیوەی تەنێک کە لە ناو بۆشایییەکدا ھەڵکەوتووە بەشێکە لەو بۆشاییە کە ئەو تەنە داگیری کردووە ئەو جۆرەی کە سنووری دەرەکیی ئەو تەنە دیاریدەکات، جیا لە تایبەتمەندیگەلی تری تەنەکە وەکوو: ڕەنگ، ناوەڕۆک و ماکی پێکھێنەر، ھەروەھا جیا لە تایبەتمەندیە بۆشاییەکانی تری تەنەکە وەکوو: شوێن، بار و ئەندازە.
ئەدۆنیس (شاعیر)
بەرهەمەکانی
(الشعریة العربیة)، بەیروت، چاپی یەکەم،١٩٨٥.
(مختارات من شعر الکواکبی)، بەیروت، چاپی یەکەم،١٩٨٣.
(مختارات من محمد عبده)، بەیروت، چاپی یەکەم،١٩٨٣.
(النص القرانی و افاق الکتابة)، بەیروت ،١٩٩٣.
(ها انت ایها الوقت)، ١٩٩٣.
(الاعمال الشعریة الکاملة –ایف بونفوا)، دیمەشق١٩٨٦.
قوڕەبەرازەی گچکە
قوڕەبەرازەی گچکە یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی تەقتەق لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
زەھا حەدید
ژیاننامە
زەها حەدید لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٠ لە شاری بەغدای پایتەختی عێراق لە خێزانێکی چینی خانەدانی عێراقی لەدایکبووە. باوکی، محەممەد ئەلحەج حوسێن حەدید، سەرمایەدارێکی خەڵکی موسڵ بوو. لە ساڵی ١٩٣٢دا گروپی چەپڕەوی بەناوی ئەل ئەهلی گرووپ دامەزراند، کە ڕێکخراوێکی سیاسی بەرچاو بوو لە ساڵانی ١٩٣٠ و ١٩٤٠دا. هەروەها ئەو هاودامەزرێنەری پارتی دیموکراتی نیشتمانی بووە لە عێراق و دوای ڕووخانی شا و کودەتاکەی ١٩٥٨ی عێراق بەسەرپەرشطی جەنەڕاڵ عەبدولکەریم قاسم ئەوا بووەتە وەزیری دارایی. دایکی وەجیهە سابونجی هونەرمەندێکی خەڵکی موسڵ بوو. فوڵاز حەدیدی برای نووسەر و ژمێریار و شارەزای کاروباری عەرەب بووە. زەها جارێک لە چاوپێکەوتنێکدا باسی لەوە کرد کە چۆن گەشتەکانی سەرەتای منداڵی بۆ شارە کۆنەکانی سۆمەری لە باشووری عێراق بووە هۆی ئەوەی کە حەزی لە تەلارسازی بێت. حەدید لە شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا لە قوتابخانەی بەشەناوخۆیی لە ئینگلتەرا و سویسرا خوێندوویەتی. زەها شووی لەماوەی ژیانیدا شووی نەکرد و منداڵی نەبوو.
١٧٩١
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٧٩١
شارستانی ڕوانسەر
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران شارستانی ڕوانسەر پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کرماشان پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٤
جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠
جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠ یەکەم پاڵەوانیەتی جامی جیھانیی فیفا بوو ، یەکەم پاڵەوانیەتیشە لە تۆپی پێ کە ووڵاتانی جیھانی بەیەکەوە کۆبکاتەوە ، ئەم پاڵەوانییەتیە لە ئۆرگوای بەڕێوە چوو ھاوکاتیش ھەڵبژاردەی یۆپی پێی ئۆرگوای بووە پاڵەوانی خوولەکە دوای بردنەوەیان لە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئارجەنتین ، ماوەی پاڵەوانییەتیەکەش لە ١٣ی تەمموز تا ٣٠ی تەمموزی ١٩٣٠ بوو ، لەم پاڵەوانییەتیە ٧٠ گۆڵ تۆمارکرا لەکۆی ١٨ یاری لە تێکڕای ٣.٩ گۆڵ لەھەر یارییەک ، تێکڕای ئامادەبوانی یاریگاش ٣٢ ھەزار کەس دەبوون لەھەریاریەک ، وەیاریکەری ئارجەنتینی گویلەرمۆ ستابیلی بە تۆمارکردنی ٨ گۆڵ خاوەنی نازناوی گۆڵکاری پاڵەوانییەتیەکە بوو.
سەرچاوە
پۆل:پاڵەوانیەتییەکانی جامی جیھانی فیفا پۆل:جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠ پۆل:تۆپی پێی ئەمریکای باشوور لە ١٩٣٠ پۆل:تۆپی پێی ئوروگوایی لە ١٩٣٠ پۆل:جامی جیھانیی فیفا پۆل:تۆپی پێ لە ئوروگوای پۆل:١٩٣٠
نێکسس ٧ (٢٠١٢)
سەرچاوەکان
پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:تاتەبژمێرەکانی گووگڵ پۆل:تاتەبژمێری ٢٠١٢ پۆل:گووگڵ نێکسس
ژان پیەر کلاریس دو فلۆریۆن
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٧٥٥ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٧٥٤ پۆل:مردووانی ١٧٩٤
بزوێنەری وانکڵ
چەمک
.هەروەك پەروانەى [ئۆربيتاللي] دەخولێتەوە، هەر لايێكى پەروانەكە نزيكتر دەهێنرێت و پاشان دوور لە ديوارەوەى خانووبەرەكە، پەستان و فراوانبوونى ژوورى سوتان وەك هەنگاوى پستن لە بزوێنەرى هاتنوچوندا.تواناى ئاڕاستەكراوى قۆناغى سوتان دەڕوات بەناو بنكەى زيادكراو
تێشبەروون
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی تورکیا پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای ئیدر پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ئیدر
دوورشاروکین
مێژوو
سارگۆنی دووەم لە ساڵی ٧٢٢ تا ٧٠٥ پێش زایین فەرمانڕەوایی کردووە. داواکارییەکان بۆ دار و کەرەستە و پیشەوانەکانی تر، کە لە دووری کەنارەکانی فینیقیا ھاتبوون، لە نامەکانی ئاشووری ھاوچەرخدا بەڵگەیان لەسەرە. قەرزەکانی کرێکارانی بیناسازی ھەڵوەشێنرانەوە بۆ ئەوەی ھێزێکی کاری پێویست بۆ خۆیان ڕابکێشن. زەویەکانی دەوروبەری شارۆچکەکە خراونەتە ژێر کشتوکاڵەوە و باخەکانی زەیتوون چێنران بۆ زیادکردنی بەرھەمی ڕۆنی - ئاشوور. شارە گەورەکە بە تەواوی لە دەیەی پێش ساڵی ٧٠٦ پێش زایین دروستکراوە، کاتێک دەربارەکە گواسترایەوە بۆ دور-شاروکین، ھەرچەندە ھێشتا بە تەواوی تەواو نەبووە. سەرگۆن لە ساڵی ٧٠٥ لە شەڕێکدا کوژرا. دوای مردنی چاوەڕواننەکراوی کوڕەکەی و جێنشینی سەناحەریب وازیان لە پڕۆژەکە ھێنا، و پایتەختی لەگەڵ ئیدارەکەیدا گواستەوە بۆ شاری نەینەوا کە ٢٠ کم باشوورییەوە بوو. شارەکە ھەرگیز تەواو نەبووە و دواجار دوای سەدەیەک کە ئیمپراتۆریەتی ئاشووری ڕووخان، جێھێڵدرا.
شوێنەوارناسی
ھەروەھا شتە دێرینەکانی زیاتر لە گەشتەکەی ڕاولینسۆن بۆ کویونجیک و فرێسنێل بۆ بابل بۆ بارەکە زیاد کرا. کێشەکان کاتێک دەستی پێکرد کە کاروانەکە لە مانگی ئایاری ساڵی ١٨٥٥دا بەغدای بەجێھێشت، چونکە کەناری ڕووباری دیجلە لەلایەن شێخەکانی ناوچەکەوە کۆنترۆڵکرابوو کە دوژمنایەتی دەسەڵاتدارانی عوسمانییان دەکرد و زۆرجار ھەڵیانکوتایە سەر ئەو کەشتیانەی کە بە ڕووبارەکەدا تێدەپەڕین. لە کاتی گەشتەکەدا چەند جارێک سواری کاروانەکە بوون، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی تیمەکە ناچاربن واز لە زۆربەی پارە و پێداویستییەکانیان بھێنن بۆ ئەوەی ڕێگەیان پێبدرێت زیاتر بەناو ڕووبارەکەدا تێپەڕن.
قامیشلۆ
قامیشلۆ شارێکە لە باشووری ڕۆژاوای کوردستان و لە پارێزگای حەسەکە ھەڵکەوتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی سووریا پۆل:قامیشلۆ پۆل:میزۆپۆتامیای سەروو
نێکسس ٧ (٢٠١٣)
نێکسس ٧ (بە ئینگلیزی: Nexus 7)، تاتەبژمێرێکی ئەندرۆیدە بەرهەمهێنراوە لەلایەن هەردوو کۆمپانیای گووگڵ و ئەیسووس. ئەم تاتەبژمێرە بڵاوکراوەتەوە لە تەممووزی ٢٠١٣، و لە ٢٦ هەمان مانگ بۆ ئەمریکا، پاشان لە ١٣ی ئابی هەمان ساڵ بۆ کەنەدا، ئینجا لە ٢٨ ئابی هەمان ساڵ بۆ شانشینی یەکگرتوو، دوایی لە ٢٠ی تشرینی دووەمی هەمان ساڵ بۆ هیندستان.
ڕەنگینە
وێنۆک|گلێنکەی چاو لە [[مرۆڤدا]]
حەسکیف
حەسکیف یەکێک لە شارەکانی باکووری کوردستان لە تورکیایە کە دەکەوێتە پارێزگای باتمان. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەی دانیشتووانی ٧٫٤١٢ کەس بووە، کە نزیکەی ٣٫٢٥١ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن. وێڕای ھۆشداری ناوخۆیی و نێودەوڵەتی، بەشە کەلەپوورییەکەی شارەکە ھەڕەشەی لەناوچوونی لەسەر بەھۆی تەواوبوونی کارەکانی بەنداوی ئیلیسو.
ھەستەوەری پێوانەی ھەوای ڕۆشتوو
Moving vane meter
VAF واتە قەبارەی ڕێژەی ھەوا .بەکار دەھێنرێت بۆ پێوانە کردنی ڕێژەی ڕۆچوونی ھەوا بۆناو سلیندەرەکەمان. ئەم جۆرە وەکوو لەوێنەکەدا دیارە بەشێوەی دەرگا کاردەکات کاتێک ھێزێکی بکرێتە سەر دەکرێتەوە بەشێوازی (potentiometer) کاردەکات.
زمانەکە یاخود ڤانەکە دەکرێتەوە کاتێک ھەوا بیەوێت تێپەر ببێت بەپێی رێژەیەکی دیارە کراو
Hot wire sensor (MAF
ھەستەوەری گەرمی وایەر .ئەم ھەستەوەرە ھەر وەکوو ھەستەوەرەکەی تر کار دەکات بە ھەمان شواز بەکار دەھێنرێت بۆ پێوانی ڕێژەی ڕۆچوونی ھەوا بۆ ناو بزوێنەرەکەمان بەڵام ئەم ھەستەوەرە پێچوانەی ڤان میتەر  شێوازێکی پێشکەووتو بەکار دەھێنێت بۆ پێوانە کردن ی ڕێژەی چڕی ھەوا ئەویش لەڕێگای وایەرێکی باریکەوە کە پێدەوترێت ئەنیمۆمیتەر دەتوانین چڕی ھەوا بپێوین کاتێک ھەوا بەر ئەو وایەرە دەکەويت و پلەی گەرمی وایەرەکە بەرز دەبێتەوە ئەمە دەبێتە ھۆی کارەبونی بەرگری وایەرەکە و دائیرەیەکی کارەبای دروست دەبێت و دەبێتەو ھۆی ناردنی داتاکان بۆ سیستەمەی کۆنتڕۆڵی بزوێنەر،پاشان کاتێک ھەواکە بە وایەرەکەدە تێپەڕبوو وەزانیارەیەکان چوون بۆ بزوێنەرەکە
تەوەکەڵی بچوک
جوگرافیا
تەوەکەڵی بچوک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شێخ پاڵەوان و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەوەکەڵی گەورە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مۆتلیجە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تلیان.
ڕیوئێ نیشیزاوا
ریو نیشیزاوا ساڵی ٢٠١٠ توانی خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر مسۆگەڕ بکات.
ڕووتەخت
کاتێک بمانەوێ وێنەی ڕووتەختەکان لەسەر کاغەز بکێشین ناچار دەبین لێوارەیان بۆ دابنێین؛ دەبێ ئەوەمان لە بیر بێ کە لە ڕاستەقینەدا لێوارەیان نییە.
ئاندرێ شێنیێ
ئاندرێ شێنیێ شاعیری سەدەی ھەژدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
دانیشتووانی کورد
سەرچاوەکان
پۆل:کورد پۆل:دانیشتووناسی پۆل:پەرتبوونی کورد
ئارال، جامیی تاجیکستان
ئارال شارۆچکەیەکی شارستانی جامیە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٦٩٥٦ کەسە.
محەممەد مورسی
بوون بە سەرۆک کۆماری میسر
ڕۆژی ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٢ ئەنجامەکانی کۆتایی ئاشکرا کران تێیدا مەحەمەد مورسی بەڕەسمی بووە سەرۆک کۆماری میسر دوای کۆکردنەوەی ٪٥١٫٧ دەنگەکان کە توانی بەسەر ڕکابەرەکەی ئەحمەد شەفیق سەر لەوێ کەئەمیش لەلای خۆی ٤٩٫٣ دەنگەکانی مسۆگەرکردبووە
خانەی سووتەمەنی
خانە‌ سووتەمەنییە‌کان پۆڵێن دەکرێن بە‌پێی جۆری ئە‌لیکترۆلیتەکە‌ کە‌ بە‌کاری دەھێنن، وە‌ بە‌ جیاوازی کاتی دەستپێک لە‌ مەودای یە‌ک چرکە‌ (ئاڵوگۆڕی توێژی پڕۆتۆنی خانە‌ سووتەمەنییە‌کان) (PEM fuel cells, or PEMFC) بۆ دە خولە‌ک بۆ خانە‌ی سووتەمەنی ئۆکسیدی ڕەق (SOFC).
تەوەکەڵی قەسرکان
جوگرافیا
تەوەکەڵی قەسرکان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شێخ پاڵەوان و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەوەکەڵی گەورە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مۆتلیجە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تیژە.
خانەی سووتەمەنی
خانەی سوتەمەنی ترشی فۆسفۆریک
ترشی فۆسفۆریک بۆ یەکەم جار کە دیزان کرا و پێشکەشکراوە لەلایەن G. V. Elmore و H. A. Tanner لەساڵی ۱۹٦۱، لەم خانە سووتەمەنییەدا ترشی فۆسفۆریک بەکاردێت وەک ئەلیکترۆلیتێکی نەگەیەنەر بۆ تێپەڕبوونی ئایۆنی پۆزەتیڤی ھایدرۆجین لە ئانۆدەوە بۆ کاسۆد. ئەم خانانە بەشێوەیەکی گشتی کاردەکەن لە پلە گەرمییەکانی ۱٥۰ بۆ ۲۰۰ پلەی سلیزی، ئەم پلە گەرمییە بەرزە دەبێتە ھۆی لەدەست دانی وزە و گەرمی، ئەگەر گەرمیەکە لانەدرابێت بەشێوەیەکی گونجاو. ئەم گەرمییە ئەتوانرێت بەکاربھێنرێت بۆ بەرھەمھێنانی ھەڵم لەسیستەمی ھەوا گونجاندندا یان ھەر سیستەمێکی گەرمی ھەڵمژێنەر، ھەروەھا بەکارھێنانی لە کۆجێنەرەیشندا کە دەتوانێت بەنرخی بکات و چووستییەکەی لە چل بۆ پەنجای سەدیدا بەرزکاتەوە بۆ ٨۰ ی سەدی.
خانە‌ی سووتەمەنی کاربۆناتی تواوە‌
(MCFCs) توانای گۆڕینی خانەی بەبەردبوو بۆ گازی دەوڵەمەند بەھایدرۆجینی ھەیە لەئانۆدەکەدا. لابردنی پێویستییەکە بۆ بەرھەمھێنانی ھایدرۆجین بەدەرەکییانە، پرۆسەی ئامادەکردنەکە دەردراوی دووانۆکسیدی کاربۆن درووستدەکات. سووتەمەنییە گونجاوەکان گازی سرووشتی لەخۆ دەگرن بایۆگاز و گاز بەرھەمدەھێنێت لە خەڵووز. ھایدرۆجین لەگازدا کارلێک دەکات لەگەڵ ئایۆنی کاربۆناتدا، لە ئەلیکترۆلیتەوە بۆ بەرھەمھێنانی ئاو، و ئۆکسیدی کاربۆن و ئەلیکترۆنەکان و بڕێکی کەم لە ماددە کیمییاییەکانی تر. ئەلیکترۆنەکان دەگوازرێنەوە بەسووڕێکی دەرەکی کە کارەبا دروستدەکات وە دەگەڕێتەوە بۆ کاسۆدەکە، لێرەوە ئۆکسجین لەھەواو ئۆکسیدی کاربۆن بەکاردەھێنرێتەوە لە کارلێکی ئانۆدەکەدا لەگەڵ ئەلیکترۆلیتەکان بۆ شێوەکردنی ئایۆنی کاربۆنات کە ئەلیکترۆلیتەکان پڕدەکاتەوە سووڕەکە تەواودەکرێن. کارلێکە کیمیاییەکان بۆ سیستەمی (MCFC)دەتوانرێن دەرببڕێن بەمشێوەیەیی خوارەوە.
لەگەڵ (SOFCs) ،(MCFC) زیانەکانی ئەوەیە کە بەھێواشی دەست بەکاردبێت  لەبەر ئەو پلەگەرمییە بەرزانەی کە کارییان تێدەکرێت،ئەمەش وا لە سیستەمی (MCFC) دەکات گونجاو نەبێت بۆ بەرنامە مۆبایلییەکان، ئەم تێکنۆلۆجیایە بەزۆری بەکاردێت بۆ خانە سووتەمەنییە وەستاوەکان، سەرەکیترین بەرەنگاری تەکنۆلۆجیای (MCFC) ئەوەیە کە خانەکان مەودای ژیانییان کورتخایەنە، پلەی گەرمی بەرزو ئەلیکترۆلیتی کاربۆن ھۆکارن بۆ ڕوودانی داخوورانی کاسۆد و ئانۆدەکە. ئەم ھۆکارانە پێکھاتەکانی (MCFC) شەرمەزارکردووە، کەمکردنەوەی خۆڕاگری و ژیانی خانەکە،  سەرنجی لێکۆڵەرانی بۆئەم کێشەیە ڕادەکێشێت بەتاقیکردنەوەی ماددەکانی بەرگری دژ بەخوورانی پێکھاتەکانی. ھەروەک خانەی سووتەمەنی دیزاینی ئەوەی کردووە کە زیادکردنی ژیانی خانەکە بێ ئەوەی چالاکییەکەی کەم بکات.
وزەی خانەی سووتەمەنی، درووستکەری بنچینەیی خانەی سووتەمەنی کۆنێکتیکەتە ،پەرەپێدان و فرۆشتنی خانەی سووتەمەنییە. لە (MCFC) کۆمپانیاکان ئەڵێن کە (MCFC) مەودای بەرھەم ھێنانی لە  ۳۰۰ کیلۆ وات بۆ ۲.٨ مێگا واتە ئەو سیستەمەش لە سەدا ٤۷ ـی چووستی کارەبا وە دەتوانرێت تەکنۆلۆجیای CHP بەکاربھێنرێت بۆ بەدەست ھێنانی چووستییەکی زۆر بەرزتر. یەک بەرھەمە کە DFC-ERG  کۆدەکرێنەوە لەگەڵ تۆڕباینی گاز بەڕەچاوکردنی کۆمپانیا وە لە سەدا شەست و پێنجی جووستی  کارەبا بەدەست دێت.
کۆجێنە‌رەیشن (بە‌رھە‌مھێنانی توانا و گە‌رمی کارەبایی)
گە‌رمی بە‌فیڕۆچوو لە‌ خانە‌ی سووتەمەنی دەتوانرێت لە‌ ھاویندا ڕێڕھ‌وە‌کە‌ی بگۆڕدرێت بۆ ژێر زھ‌وی بە‌ مھ‌بە‌ستی ساردکردنە‌وە‌ی، بە‌ڵام لە‌ زستاندا دەتوانرێت پاڵ بنرێت بۆ بینا و شوێنە‌کان.
ڕەخنە‌کان
لە‌ ساڵی ٢٠١٢ ـدا، لوکس لە‌ توێژینە‌وە‌کە‌یدا ئە‌وە‌ی ڕوونکردەوە‌ کە‌ "خەونی ئابووری ھایدرۆجینی نزیک نیە‌". ڕوونی کردەوە‌ کە‌ نرخێکی زەبە‌لاحی پێویستە بۆ بە‌رھە‌مھێنانی بڕی پێویستی توانا.
کێری مرۆڤ
زۆرینەی ئەم ئەندامە لە ھەمان شانەی ئاوەڵمەییەوە دروست دەبێت کە دەبێتە ھۆی دروستبوونی میتکە لە مێدا. ئەو پێستەی دەوری میزەڕۆ و کێر ھەمان بنچینەی ئاوەڵمەیی لێوە بچکۆلەکانی قوزیان ھەیە. ڕەپبوونی کێر پێکھاتووە لە ڕەقبوون و کشانی کێر تاکوو شێوەیەکی لاکێشەیی وەردەگرێت، ئەمەش لەکاتی ورووژانی سێکسیدا ڕوو دەدات، بەڵام مەرج نییە کێر ھەر بەبۆنەی ورووژانی سێکسییەوە ڕەپ ببێت. لە ھەرزەکاراندا، کێر بە شێوەیەکی ھەرەمەکی یاخود لەکاتی خەوتنا ڕەپ دەبێت، و تەنانەت لەگەڵ چوونە ناو تەمەنیشەوە، ڕەنگە کێر لەدوای خەو و لە بەیانیاندا ڕەپببێت. لە حاڵەتی ئاساییدا، کێر نەرمە و فۆرمی لاکێشەیی وەرناگرێت. ئەگەر ھاتوو کێرەکە خەتەنە نەکراوبوو، سەلکەپۆشەکە سەری کێر دادەپۆشێت. کاتێک بە تەواوەتی ڕەپ دەبێت، شانە ئیسفنجییەکەی کێر دەکشێت و ڕەق دەبێت، ھەروەھا سەری کێر دەئاوسێت. شێوازی ڕەپبوونی کێر لە مرۆڤی نێردا جیاوازی ھەیە، لە ھەندێکدا دەچەمێتەوە و لە ھەندێکیشدا ڕێکە. قەبارەی باوی کێرێکی ڕەپبوو پێکھاتووە لە ١٣.١٢ سەنتیمەتر درێژ و ١١.٦٦ کەمەرە. ناتواندرێت قەبارەی کێرێکی ڕەپنەبوو بۆ ھەڵسەنگاندنی قەبارەی ڕەپبوونەکەی بەکاربھێندرێت.
پیتوب
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی تاجیکستان
تێکرای پەستانی گۆڕاو
تێکرای پەستانی گۆڕاو تەکنە لۆجیایەکە کار لەسەر دەست کاری کردنی تێکڕای پەستان دەکات لەناو ژوری تەقینەوەکە لەکاتی کارکردندا بۆزیاد کردنی توانای بەنزین یان جوستی بەنزین
بەرھەمھێنان.
مەکینەی پەستانی گۆڕاو دەیان ساڵە لەتاقیگەکاندا بوونی ھەبوە بەڵام تەنھا بۆ مەبەستی خوێندن بەکار ھاتوە.
جۆرێکی کۆمپانیا بەناوی Saab SVC
ئەم پارچانە پێکەوە بەستراوە بە تەوەرەیەک کە لە ٤ پلە جوڵە پێک دێت واتە دەتوانێت ٤ پلە بجوڵێت،
بە کورتە فیدۆیەک ڕون کردنەوەی زیاترم داوە لەبەشی خوارەوە.
قابلجەوز
قابلجەوز یان ساسۆن یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای باتمان ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەی دانیشتووانی ٣٣٫٢٩٥ کەس بووە، کە نزیکەی ١١٫٣٦٣ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
بڕیارنامەی ٣٨١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٣٨١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٧٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-کۆماری عەرەبیی سووریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١٬٨٥٦‌ەم، بە ١٣ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ئەسیبرۆکۆل
سەرچاوەکان
پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان
١٨٠٣
ساڵی ١٨٠٣ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
سیر
چارەسەر بە سیر
١- بۆ کەم کردنی ئازارەکانی گوێ بەکاردێت بە دانانی چەند قەترەیەکی شلەتێن لە زەیتی زەیتونی تێکەڵاو کراو لەگەڵ چەند پارچەیەکی سیر لە دوای کوڵاندنیان. ٢- بۆ چارەسەرکردنی تووشبوون بە کرمی شریتی مشەخۆر لە ناو کۆئەندامی ھەرسەوە بە ووردکردنەوەی بەشەکانی سیر و کوڵاندنیان لە ناو ئاو بۆ ماوەی (٢٠) خولەک ئینجا خواردنی گیراوەکە و پێش نان خواردنی بەیانیان (لە دوای خواردنەوەی ئەم گیراوەیە خۆراک قەدەغە دەکرێت تا کاتی نیوەڕوان). ئەم چارەسەرە دووبارە دەکرێت بۆ ماوەی (٣) ڕۆژ. ٣- بۆ لابردنی بۆنی ناخۆشی سیر لە دەمەوە پێویستە یەک سێوی ووردکراو لەگەڵ یەک کەوچکی چێشت خۆر لە ھەنگوین پاش (٣٠) خولەک لە خواردنی سیر بخورێت.
فورات
230px|وێنۆک|چەپ|وێنەی فورات لە زەلەبیە ڕووباری فورات یەکێکە لەو دوو ڕووبارەی کە بەناوچەی مێزۆپۆتامیادا تێپەڕ دەبێت. فورات لە باکووری کوردستان(ناوچە شاخاوییەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی تورکیا)، سەرچاوە دەگرێت و دەڕژێته ڕۆژاوای کوردستان (باکووری سووریا) و شانبەشانی دیجلەوە بە ناو خاکی عێراقدا تێدەپەڕێت.
ڕووباری مەھاباد
سەرچاوەکان
پۆل:ڕووبارەکانی ئێران پۆل:ڕووبارەکانی کوردستان پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:شارستانی مەھاباد پۆل:ڕووبار
ئەراتۆستێن
سەرچاوە
Pitzl, Gerald R. (2004), Encyclopedia of Human Geography, Greenwood Press; USA.
ئینسایکڵۆپیدیا
وێنۆک|کتێبیش وەک ئینسایکڵۆپیدیا بەکاردێت ئینسایکڵۆپیدیا (، بە مانای: زانیارینامە) کۆمەڵە نووسراوەیەکی بەربڵاو و گشتگیرە کە لە ھەموو زانستەکان یان زانستێکی تایبەت زانیاریی پوختە و ھەڵبژاردەی تێدایە. ئینسایکڵۆپیدیا لە وتارەکان پێکدێت ھەر وتارێک سەبارەت بە بابەتێکە. بە پێناسەیەکی تر ئینسایکڵۆپیدیا جۆرێکە لە کاری سەرچاوەدار - کۆکراوەیەک لە کورتەی زانیاری ھەموو لقەکانی زانین یان لقێک لە لقەکانی.
ئێمانوێل دو لا کاز
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٦ پۆل:مردووانی ١٨٤٢
پیشەسازیی ئازاد
پیشەسازیی ئازاد زاراوەیەکی گشتی بۆ پیشەسازییەکە کە دەتوانێ لە ھەر شوێنێک ھەڵکەوێ و جێگیر بێت، بە بێ ئەوەی کاریگەری فاکتەرەکانی وەک دووری و نزیکی لە سەرچاوەکان یان کرێی گواستنەوەی لەسەر بێ. ئەم پیشەسازییانە بە زۆری تێچووی بواریی(فەزایی)بڕاوە و نەگۆڕیان ھەیە؛ بەم واتایەی کە تێچووی بەرھەمەکانی ناگۆڕدرێن سەرەڕای ئەوەی کە بەرھەمەکەش مۆنتاج کرابێ.
کاردیف
پۆل:پایتەختەکانی شانشینی یەکگرتوو پۆل:کاردیف پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی وێڵز پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:شارەکانی وێڵز پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١ەم
بڕیارنامەی ٣٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٣٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەسند. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١٬٨٦٣‌ەم، بە ٠ دەنگی لەگەڵ، قوبرسی دژ و ٠ی بێ‌لایەن Cy-map.pngکرا.
کافاین
وێنۆک|پێکھاتەی کافاین کافاین وریاکەرەوەی کۆئەندامی دەماریی ناوەندیە لە جۆری (زانسین) کافاین لەجیھاندا زۆرترین بەکارھێنراوی ھەیە وەک دەرمانێکی چالاکار بۆ کاریگەری دەروونی بە پێچەوانەی دەرمانە کاریگەرەکانی تری دەروونی کافاین یاسایی و سنووردار نەکراوە کە بە نزیکەیی لە ھەموو بەشەکانی جیھان وایە کافاین کاریگەرە بۆ چالاکردنی وزە بەڵام زۆربوونی کافاین لە جەستە لەوانەیە بببێتە ھۆی (کێشەی خەوتن، لەرزین ، بەرزبوونەوەی لێدانی دڵ)
سەرچاوەکان
پۆل:کافاین
شارستانی سەحنە
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانی سەحنە پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کرماشان
ئیڤلین ئەندەرھیڵ
چەپ|وێنۆک|228x228پیکسڵ ئیڤلین ئەندەرھیڵ (؛ لەدایکبووی ١٨٧٥ – مردووی ١٩٤١) نووسەر و لێکۆڵەری ئینگلیزی سەدەی نوزدەیەم و بیستەمە کە زۆربەی کارەکانی لە سەر عیرفانی مەسیحییەت بووە. یەکێک لە کارە ھەرە گرنگەکانی ھاوکاری لەگەڵ ڕابیندرانات تاگۆر خاوەنی خەڵاتی نۆبڵ بووە لە کتێبی چریکەکانی کەبیردا.
سەرچاوەکان
[//en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=641864614 ویکیی ئینگلیزی؛ کانوونی دووەمی ٢٠١٥]
مەرزانی سەرێ
مەرزانی سەرێ یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی تەقتەق لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
نووچە تیڤی
نووچە تیڤی کەناڵێکی تەلەڤیزیۆنیی فرەزمانی ھەواڵانە کە لە ٦ی ئازاری ٢٠١٢ دامەزراوە. زمانی سەرەکی ئەم کەناڵە کوردییە. ئەم کەناڵە بە زمانی کوردی (زارەکانی کورمانجی، سۆرانی، گۆرانی و زازاکی)، تورکی و ئینگلیزی ھەواڵان بڵاو دەکاتەوە.
فرێکانس
EUTELSAT 9A
ئیتتفاق، تاجیکستان
ئیتتفاق شارۆچکەیەکی شارستانی جامیە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٤٢٤٦ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:پارێزگای خەتلان
ھیت لێجەر
بۆ بەرجەستەکردنی ئێنیس دێل مار لە شاخی برۆکباک، لێجەر خەڵاتی بازنەی ڕەخنەی فیلمی نیویۆرکی بردەوە بۆ باشترین ئەکتەر و خەڵاتی باشتریبلن ئەکتەری سەرتاسەری لەلایەن پەیمانگای فیلمی ئوسترالیا؛ ئەو یەکەم ئەکتەر بووە کە ئەم خەڵاتە وەربگرێت دوای مردنی. ئەو پاڵێوراوە بۆ خەڵاتی بافتا بۆ باشترین ئەکتەر لە ڕۆڵێکی سەرەکی و خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین ئەکتەر. دوای مردنی، خەڵاتی ٢٠٠٧ی ڕۆحی سەربەخۆی ڕۆبێرت ئاڵتمانی لەگەڵ تەواوی کاستەکە، دەرھێنەر، و دەرھێنەری ھەڵبژاردندا دابەشکرد بۆ فیلمی من لەوێ نیم، کە باسی ژیان و گۆرانییەکانی گۆرانیبێژ و نووسەر بۆب دیلان دەکات. لە فیلمەکەدا، لێجەر ئەکتەرێکی خەیاڵی بەرجەستە دەکات بەناوی ڕۆبێرت کڵارک، یەکێک لە شەش کارەکتەرەکان کە ژیان و کەسایەتی دیلان بەرجەستە دەکەن.
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>
مورغاب، تاجیکستان
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی گۆرنۆ-بەدەخشان پۆل:شارەکانی تاجیکستان
١٨١٠
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٨١٠
زمانی پەنجابی
سەرچاوەکان
پۆل:زمانە ڕەسمییەکانی ھیندستان پۆل:زمانەکانی پاکستان پۆل:زمانەکانی بکەر–بەرکار–کار
١٨١١
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٨١١
شارستانی ئارووناوا
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانی ئارووناوا پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کرماشان
بڕیارنامەی ٣٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٦ پۆل:زیمبابوی لە ١٩٧٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ مۆزامبیک پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ڕۆدیسیا
ھۆمی بابا
ھۆمی بابا (لەدایکبووی ١٩٤٩) بیرمەندی ناوداری موتالاتی پاش کۆڵۆنیاڵ و خەڵکی وڵاتی هیندستانە. بە پێشەنگی ڕەوتی ڕەوانتوێژی لە جوڵانەوی ھزری پاش کۆڵۆنیالیسم دێتە ئەژمار.
ماگھەر
ماگھەر شارێکە لە هیندستان کە زۆرتر لە ٢٠،٠٠٠ کەس دانیشتووی هەیە.
دیواری چین
دیواری چین درێژترین بنیادنراوە، بەدرێژایی مێژوو. کە درێژییەکەی ئەگاتە نزیکەی(٦٤٠٠کم) ھەمووی بەدەست بنیات نراوە، لەسەرەتایی سەدەی چوارەم پ. ز دەست کراوە بەکار کردن تێیدا، بە بۆچوونی ڕاست بەردەوام بووە تاسەدەی حەڤدەی زاینی، چینیەکان ئەم دیوارەیان بۆ پارێَزگاریکردن لە باکووری سنوورەکەیان لە شەڕانگێزان دروست کردوە.
زەلکە
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
وەرگێڕی مایکرۆسۆفت
بزوێنەری وەرگێڕانی مایکرۆسۆفت بەردەستە لەسەر بینگ، مایکرۆسۆفت ئۆفیس، شەیر پۆینت، مایکرۆسۆفت ئێج، مایکرۆسۆفت لینس، یامەر، وەرگێڕی سکایپ، ڤیژواڵ ستۆدیۆ، ھەروەھا بەشێوەی بەرنامەش بەردەستە بەناوی Microsoft Translator بۆ ویندۆز، ویندۆزفۆن، ئەندرۆید، ئایفۆن و ئەپڵ وۆچ، ھەروەھا بۆ تابلێت و کاتژمێرە زیرەکەکانیش.
دەریاچەی سێڤان
دەریاچەی سێڤان دەریاچەیەک لە پارێزگای گێغارکونیک، ئەرمەنستانە. ئەمە گەورەترین سەرچاوەی ئاوی لە ئەرمەنستان و ناوچەی قەوقازە.
تاتۆرە
چەپ|وێنۆک|200px|تاتۆرە- Thornapple تاتۆرە یا داتوورە یا مووسەکە گیایەکی یەکساڵەی ژەھردارە لە تیرەی باینجانیەکان. گوڵی سپی و جوان دەگرێت و باڵای ھەتا یەک مەتر بەرز دەبێت.
بڕیارنامەی ٣٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٣٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٦ی نیسانی ١٩٧٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ڕۆدیسیای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١٬٩٠٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ماکاو
سەرچاوەکان
<references group="lower-alpha"/>
ئەندام (بیرکاری)
کۆمەڵەکان
ئەندامانی کۆمەڵی بریتین لە چوار ژمارەی 1, 2, 3, 4 و کۆمەڵی \{1, 2\} ژێرکۆمەڵێکی کۆمەڵی Aیە. کۆمەڵێک دەتوانیت خۆی ئەندامی کۆمەڵێکی تر بێت بۆ نموونە کۆمەڵی سێ ئەندامی ھەیە واتە کۆمەڵی \{3, 4\} یەکێک لە ئەندامانی کۆمەڵی B یە. ئەندامانی کۆمەڵێک دەتوانن ھەر شتێک بن، بۆ نموونە {، ، } = C، کۆمەڵێکە کە ئەندامەکانی بریتین لە سێ ڕەنگی و  و.
ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران
ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران (، ) ناوەندێکە کە لە ساڵی ٢٠١٨دا لەلایەن کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران، حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، حیزبی دێموکراتی کوردستان، سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران و کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان دامەزرا. بەھۆی ناکۆکی لەسەر ئامانج و پرەنسیبەکانی ناوەندی ھاوکاری، سازمانی خەبات لە دەھەمین کۆبوونەوە کە ئەو ھێڵە گشتییانەی تێدا پەسەند دەکرا، بەشدار نەبوو؛ چەمکەکانی فێدراڵیزم بۆ بەڕیوەبردنی سیستمی داھاتووی ئێران و وتووێژ خاڵە ناتەباکان بوون، سازمانی خەبات له‌ ڕاگه‌یاندراوه‌که‌یدا) ئه‌و هێزانه‌ی دیکه‌ی به‌وه‌ تاوانبار کرد که‌ له‌پرنسیپی ته‌وافقی لایان داوه‌، خاڵێک که‌ له‌ یه‌که‌م کۆبوه‌وه‌ی ناوه‌ندی هاوکاریدا ئه‌و لایه‌نانه‌ له‌سه‌ری ڕێکه‌وتبوون و ناوه‌ندی هاوکاری بە ھەڵوەشاوە ناو برد، لێ ناوەندی ھاوکاری ڕەتی کرده‌وه‌ و ڕای گەیاند چوار حیزبەکەی تر لە کاری خۆیان بەردەوام ده‌بن.
سیبەوەی
ئەبوو بیشر عەمڕ بن عوسمان بن قەنبەڕ فارسی ئینجا بەسڕی ناسراو بە سیبەوەی یان سیبەوەیھی، ، پێشەوای زانستی نەحو، یەکەم کەس کە زانستی نەحوی عەرەبی فراوان کرد و یەکەم پەرتووکی دانا لەم زانستەدا. لە ساڵی ١٤٨کۆچی بەرامبەر ٧٦٥ زایینی لە یەکێک لە گوندەکانی شیراز لەدایکبووە، دواتر کۆچی کردووە بۆ بەسڕە، سەرەتا کەمێکی لە فقھی ئیسلامی و حەدیس وەرگرت پاشان ڕووی کردە عەرەبی، زانستی نەحوی لە ئەلخەلیل بن ئەحمەد فەڕاھیدی و یونس بن حەبیب و ئەخفەشی ئەکبەڕ وەرگرتووە، ئەو پێشەوای نەحو بوو لە مەدرەسەی نەحویی بەسڕی، ھەروەھا چووەتە بەغدا و گفتووگۆشی لەگەڵ کیسائی کردووە، لەوێش گەڕاوە بۆ شیراز و ھەر لەوێ کۆچی دوایی کرد لە ساڵی ١٨٠ک بەرامبەر ٧٩٦ک. (سیبەوەیھی) واتە: بۆنی سێو.
ژیربێژی (مەنتیق)
مێژووی فەلسەفی
ژیربێژی لە سروشتی مرۆڤ دا بە شێوازی جیاواز، لە کاتی جیاواز و لەلایەن کەسایەتی جیاوازەوە پێناسەکراوە و تێدا قوڵ بوونەتەوە.
ئابنووس
گالەری
ئامێری چێکراو لە ئابنووس
یاساکانی ئازادیی زانیاری بەپێی وڵات
زیاتر لە شەست وڵات لە سەرتاپای جیھان شێوازێکی یاسای ئازادی زانیارییەکان پەیڕەو دەکەن کە ڕێسا لەسەر نھێنی پارێزی حکوومەت دادەنێن. ژمارەیەکی زۆرتری ولاتانیش ئێستا کار لەسەر ھێنانە کایەوەی ئەم جۆرە یاسایە دەکەن، و زۆر لە ھەرێمەکانی وڵاتان سەرەڕای بوونی یاسایەکی نیشتمانی یاسای خۆجێیی تایبەتیان لەو بارەیەوە ھەیە—بۆ نموونە، ھەموو ویلایەتەکانی ئەمریکا یاسای دەسترٍِاگەیشتن بە زانیارییەکانیان لەگەڵ بوونی یاسای نیشتمانیدا ھەیە. بەگشتی، ئەم جۆرە یاسایانە پرۆسەیەکی یاسایی دەستنیشاندەکەن کە لە ڕێگەیەوە زانیارییەکانی حکوومەت بەردەستدەکات بۆ جەماوەر؛ لە ھەندێک وڵاتاندا، ڕەنگە ئەمە تەنھا بەسەر ڕۆژنامەنووساندا، یان بۆ خەڵکانێک کە پێویستییەکی یاساییان بۆ بوونی ئەو زانیاریانە ھەیە بچەسپێندرێت. لە زۆر لە وڵاتاندا زەمانەتی دەستووری نا ڕوون ھەن بۆ مافی دەستڕاگەیشتن بە زانیارییەکان، بەڵام زۆربەی جار ئەمانە بە جێبەجێنەکراوی دەمێننەوە تاوەکو یاسایەکی تایبەتمەند نەبێت بۆ دووپاتکردنەوەیان. ھەروەھا ڕەنگە ئەو یاسایانە بە یاسای تۆماری کراوە یان (بە تایبەتی لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا) بە یاسای شەبەنگە رۆژ(Sun Shine Law) (کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی «رێگە بە رۆشنایی دەدات» بکەوێتە سەر پرۆسەکە) ناودەبرێن. چەمکێکی تری پەیوەندیدار بریتییە لە یاسای کۆبوونەوەی کراوە، کە ڕێگە بە جەماوەردەدات دەستیان بە زانیارییەکانی کۆبوونەوەکانی حکوومەت ڕابگات نەوەک تەنھا دەستیان تۆمارکراوەکانی ئەو کۆبوونەوانە ڕابگات. لە زۆر لە وڵاتاندا، یاسای پاراستنی تایبەتمەندییەتی و زانیارییەکان ڕەنگە بەشێک بن لە یاسای ئازادی زانیارییەکان؛ ئەم چەمکانە زۆربەی جار زۆر بەتوندی لە ڕێڕەوی سیاسەتدا بەیەکەوە لکێنراون. پرەنسیپێکی گشتی لە دواوەی زۆر لە یاساکانی ئازادی زانیارییەکان ھەیە کە بریتییە کە ئەرکی ھەڵگرتنی قورسایی بەڵگەکان دەکەوێتە سەر ئەوکەسانەی کە داوای زانیارییەکانیان لێدەکرێت نەوەک ئەوکەسانای کە داوای زانیارییەکان دەکەن. بە گشتی داواکار پێویست ناکات کە ڕوونکردنەوە ببەخشێت لەبارەی داواکارییەکان، تەنھا ئەگەر زانیارییەکان ئاشکرا نەکراوبوون ئەوکاتە دەبێت ھۆیەکی ڕەوا پێشکەشبکرێت. ھەندێک وڵات کە ئەو یاسایەیان ھەیە.
ئەلبانیا:
لە بۆسنیا و ەرزەگۆڤینیا، لە ھەردوو قەوارە فیدرالییەکەیدا- ڕیپەبلیکا سرپاسکا و فیدرالییەتی بۆسنیا و ەرزەگۆڤینیا- یاساکانی ئازادی زانیارییەکانیان پەسندکردووە لە ساڵی ٢٠٠١، یاسای ئازادی دەستڕاگەیشتن بە زانیارییەکان بۆ ڕیپەبلیکا سرپاسکا و یاسای ئازادی دەستڕاگەیشتن بە زانیارییەکان بۆ فیدرالییەتی بۆسنیا و ەرزەگۆڤینیا یەک بەدوای یەک پەسەندکراون. بەم شێوەیە، ھەرچەندە یەک یاسا نییە لەسەر ئاستی نیشتمانی، یاساکان ھەموو وڵاتەکە دەگرنەوە.