cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گەرمیی جۆری
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندازیاریی کیمیا پۆل:کیمیای گەرمی پۆل:پلەی گەرمی پۆل:تایبەتمەندی گەرمی داینامیکی
پەنجاب، پاکستان
ناوچەیەکی دەشتیه که ڕووباری ئیندۆی بە ناو دا دەڕوا و خاکێکی زۆر به پیتی هەیه.
عەباس میرزا
وێنۆک
جوانەزەوە
سەرچاوە
[//fa.wikipedia.org/w/index.php?oldid=10388623 ویکیپیدیای فارسی]
ئایبووپرۆفێن
لێکەوتە خراپەکان
بەکارھێنانی بەردەوامی بروفێن وەک دیکەی دژەھەوە ناسترۆئیدییەکان ئەگەری جەڵتەی دڵ بەرز دەکاتەوە.
نەجمەددین ئەییووب
پۆل:مردووانی ١١٧٣ پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٢یەم
بڕیارنامەی ١٤٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٢ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ٢٠٠٢ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ٢٠٠٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا
بڕیارنامەی ١٤٢٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سربیا و مۆنتینیگرۆ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٢ پۆل:کرواتیا لە ٢٠٠٢ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ٢٠٠٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کرواتیا
مۆڵە ئێنتالپیی پێکھاتن
ئەو ئاوێتانەی بەھای ΔHfO ـیان سالبە و بەرزە، زۆرتر جێگیرن، بۆ نموونە ΔHfO ی گازی دوانە ئۆکسیدی کاربۆن زۆر جێگیرە دەکاتە Kj/mol ٣٩٣.٥، بەڵام ئەو ئاوێتانەی کەبەھای ΔHfO ـیان مووجەبە یان کەمێک سالبە ناجێگیرن بۆ نموونە  ΔHfO ـی HI دەکاتە Kj/mol ٢٦.٥ بۆیە ناجێگیرە و لەپلەی گەرمی ژووردا شی دەبێتەوە.
سدیق تەعریف
بەستەری دەرەکی
ماڵپەری سدیق تەعریف
پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فارسی پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی ناوەندی پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
عەبدولڕەحمان قاسملوو
سەرەتای خەباتی سیاسی
لەو ماوەیەدا کە لە پڕاگ خەریکی خوێندن بوو لە تێکۆشانی یەکێتیی نێونەتەوەیی خوێندکارانیشدا بەشدار بوو. ساڵی ١٣٣٠ ھەتاوی بە نوێنەرایەتی خوێندکارانی ئێران لە دووھەم کۆبوونەوەی ئەم ڕێکخراوەدا کە لە شاری پڕاگ گیرا، بەشدار بوو. ھەر لەو ماوەیەدا وەک نوێنەری ئێران لە زۆر کۆبوونەوە و کۆنفرانسی فیدراسیۆنی جیھانی لاوان دا لە شاری بوداپێست پێتەختی مەجارستان بەشدار بوو.
خەباتی سیاسی
فیلیپ بولانژێ، پڕۆفیسۆری فەڕانسی دەڵێ: «عەبدولڕەحمان قاسملوو، سکرتێری گشتی حیزبی دێموکڕات، ئەگەر ئاکادیمیسییەنێکی ناسراو بوو، نە تەنیا بابەت و وتاری ئاکادیمی دەنووسین: ئەو بە ڕاستی مرۆڤێکی یەکجار زۆر بەکردەوە بوو، واتە نەتەنیا ڕێبەرێکی سیاسی دور لە مانۆڕدان و بەرپرسێکی بە ئەزموونی حیزب بوو، بەڵکوو سەرۆکێکی چریکییش بوو کە دەنگی کەڵاشینکۆڤ نەیدەترساند. ئەو شایانی ستایشە چونکە ھیچکات بنەمای ئەخلاقی خۆی نەفرۆشت و کواڵێتییەکانی ئەخلاق بەرزی بە ھاوچەرخەکانی خۆی نیشان دا.»
سووڕی مانگانە
ژانەکانی سووڕی مانگانە
ھێشتا ھۆی گیرۆدە بوونی بڕێک لە ژنان بە سووڕی ژاناوی و خەلسانی زۆربەیان لەم دەردە نەزانراوە؛ ژانێکی چڵەک بۆ سمت و پشت ڕان، ھێڵنج و زکچوون و قەبزی و ... لە دیارترین نیشانەکانی ئەم ئازارەن.
سووڕی نائاسایی
سووڕی مانگانەی ئاسایی لە ژنێکدا ٢٨ ڕۆژ دەخایێنێ، کە ماوەی ٧-٣ ڕۆژی، بە ڕێژەیەکی کەم( ٢٨٠-٢٠میلی لیتر) خوێنی لێدەچێت. سووڕی نائاسایی کاتێکە کە ئەم ڕەوتە بە ھەر ھۆیەک تێک بچێت:
ماکە مژەرەکانی خوێن
تەنزیف (پۆنمژ)، تامپۆن، کووپی پۆن و...
چەرخەی سووڕی مانگانە
، زۆرێک لە دایک و باوکان بە گوێرەی چەرخەی سووڕی مانگانە و بە شێوەیەکی ئاسایی بەرنامە بۆ مناڵداربوون یا پێشگری دەڕێژن.
سەرچاوەکان
فرھنگ فارسی کردی دانشگاە کردستان
پۆل:سووڕی مانگانە پۆل:پیرکی
گوندەواری بەکشلوچای
گوندە کوردەکان و کورەسوننیەکان
پێکھاتووە لە ١ گوند.
کورد لە سەردەمی ئەمەوییەکان
کورد لە سەردەمی ئەمەوییەکان (٤١ – ١٣٢) کۆچی.
١٠٩٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
زەعفەرانلو
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
یەکێتیی تۆپی پێی بۆسنە و ھەرسک
یەکێتیی تۆپی پێی بۆسنە و ھەرسک (بە بۆسنی: Nogometni Savez Bosne i Hercegovine) لە ١٩٩٢ دامەزراوە و دەزگای فەرمی تۆپی پێیە لەوڵاتی بۆسنە و ھەرسک. لە ١٩٩٦ بووە بە ئەندام لە فیفا، لە ١٩٩٨ بووە بە ئەندام لە یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا.
ھیتۆپ، ئەلاباما
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
گابۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
گابۆن یەکێک بوو لە ولاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ی تۆکیۆ. ٥ وەرزشوان (٣ پیاو، ٢ خانم) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان کرد لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە.لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵۆمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە یازدەهەمین بەشداربووی گابۆن بوو لە ئۆڵۆمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٧٢. لەم ئۆڵۆمپیادە وەرزشوانانی گابۆن نەیانتوانی هیچ مەدالیایەک بەدەست بهێنن.
ویسلی فۆفانا (یاریزانی تۆپی پێ)
ئاماری کاروانی وەرزشی
<references group="lower-alpha" responsive="1"/>
سەرچاوەکان
پۆل:موسڵمانانی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠
ئیدۆس مۆنتریال
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپی ئێمبرەیسەر پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی
یەکێتیی تۆپی پێی بولگاریا
یەکێتیی تۆپی پێی بولگاریا (بە بولگاری: Български футболен съюз, БФС) لە ١٩٢٣ دامەزراوە و دەزگای فەرمی تۆپی پێیە لەوڵاتی بولگاریا. لە ١٩٢٤ بووە بە ئەندام لە فیفا، لە ١٩٥٤ بووە بە ئەندام لە یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:یەکێتییەکانی تۆپی پێ پۆل:وەرزش لە بولگاریا پۆل:ئەندامانی یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا
بڕیارنامەی ١٤٢٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٢ پۆل:ئیسرائیل لە ٢٠٠٢ پۆل:لوبنان لە ٢٠٠٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
یەکێتیی تۆپی پێی قوبرس
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:یەکێتییەکانی تۆپی پێ پۆل:وەرزش لە قوبرس پۆل:ئەندامانی یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا
گوندەواری تورکەمان
جوگرافیا
گوندەواری تورکەمان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە:
گوندە کوردەکان و ئازەرییەکان
پێکھاتووە لە ٢٦ گوند.
سیامەک ئەنساری
ئەو ھونەری خوێند و کارناسییەکەی لە زانکۆی ئازادی ئیسلامی وەرگرت. ئەو لە ساڵی ٢٠١١دا لەگەڵ تەناز ھادیان ھاوسەرگیری کرد، بەڵام دواتر لە ساڵی ٢٠١٨دا جیا بوونەوە.
سێپا (ڕووپێوی)
وێنۆک|سێپا
پێژمان جەمشیدی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی پۆل:خەڵکی تاران پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئێرانی پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
پارکینسۆن
نیشانەکان
١/ئەم نەخۆشییە نیشانەکانی لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاوازە و لەسەرەتادا نیشانەکانی کەمن و پاشان وردە وردە زیاد دەکەن، لەیەک لای لەش زیاد دەکەن و دواتر دەداتە ھەردوو لای لەش، بەڵام نیشانەکانی لای یەکەمی دەستی پێکردووە خراپترە لەلایەکی تر.
یاساکانی داینامیکە گەرمی
یاسای سفر
گەر دوو سیستم لە ھاوسەنگی گەرمی دابن لەگەڵ سیستمی سێیەم دا، کەواتە ئەم دوو سیستمە پلەی گەرمیەکانیان یەکسانە. گەر پلەی گەرمی A یەکسان بێ بە پلەی گەرمی B, وە پلەی گەرمی B یەکسان بێت بە پلەی گەرمی C, کەواتە پلەی گەرمی A یەکسانە بە پلەی گەرمی C. یەکێک لە بەکارھێنانی ئەم یاسایە بریتیە لە گەرمی پێو. لە ڕاستیدا ئەم یاسایە لە دوای سێ یاساکەی تر دۆزرایەوە، بەڵام لەبەر ئەوەی لە گشتیەن سەرەتاییتر بوو بۆیە بە بێ گۆڕینی پێشگری ئەوانیتر پێشگری سفری وەرگرت.
پارکینسۆن
نیشانەکان
٦/لە دەستدانی جوڵە ئۆتۆماتیکییەکانی لەش وەک نوقاندنی چاو و پێکەنین و جوڵەی دەست لەکاتی ڕۆیشتندا.
یاساکانی داینامیکە گەرمی
سەرچاوەکان
پۆل:تێرمۆدینامیک پۆل:یاساکانی داینامیکە گەرمی پۆل:یاسا زانستییەکان
پارکینسۆن
ئاڵۆزییەکانی پارکینسۆن
نەخۆشی پارکینسۆن زۆرجار ئەم کێشە زیادانەی لەگەڵدایە، کە ڕەنگە چارەسەر بکرێت:
ڕێگریکردن و کۆنتڕۆڵکردنی پارکینسۆن
چونکە ھۆکاری ئەم نەخۆشییە نەزانراوە بۆیە پێشگیریکردن لێی ئەستەمە لێکۆڵینەوەکان دەریان خستووەکە چەند وەرزشێکی ھەوایی ڕێگرن لە ڕوودانی ھەندێکی تر دەڵێن خواردنەوەی قاوە و چایە ڕێژەی تووشبوون کەم دەکەنەوە بەھۆی ھەبوونی ماددەی کافاین کە ھەرچەندە ھیچ زانیارییەکی وا بەردەست نییە پەیوەندی نێوان پارکینسۆن و کافاین پشت ڕاست بکاتەوە.
جاکسن، ئەلاباما
جەکسن (، ) شارێکە لە کەرتی کلارک، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٥٬٢٢٨ کەس بووە. ڕووبەری ٤١ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٢٧٫٥١ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
نیکۆڵ کیدمن
کیدمەن لە ساڵی ١٩٨٩ بە بەشداری لە فیلمی بێدەنگی گۆڕستانی ئاوازەی دەرکرد. کارنامەی ھونەریی خۆی لە دەیەی ٩٠ و وێڕای ھاوسەری پێشووی تۆم کرووز بەدەست ھێنا. ئەو بە بەشداری لە فیلمی بۆ ئەو مردن زۆر ڕێزی لێ گیرا و توانی چەند خەڵاتێکی وەکوو؛ گۆڵدن گڵۆب، خەڵاتی ئیمپایەر و ئەنجومەنی ڕەخنەگرانی لەندەن بەدەست بێنێ. دوای ئەمە بە دەرکەوتنی لە فیلمی چاوە تەواو داخراوەکان و خەڵکی تر و مولێن ڕوژ لایەنگرێکی زۆری بۆخۆی پەیدا کرد و سەرنجەکانی خستنە سەر خۆی.
ژیانی سەرەتایی
باوکی نیکۆڵ ئیرلەندی و دایکیشی سکۆتلەندی بووم، کە ھەردووکیان لە ئوسترالیا لە دایک ببوون. بەڵام نیکۆل لە شاری ھۆنۆلولوی ویلایەتی ھاوایی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە دایک بوو و بۆیە ھەردوو ڕەگەزنامەی ئوسترالی و ئەمریکی ھەیە. باوکی، «ئەنتۆنی» زانای کیمی کلینیکاڵ و دایکی «جەنێڵ ئان» فێرکاری پەرەستاری بوو.
کارەساتی چێرنۆبڵ
ھۆکار
پێشھاتەکە کاتێک ڕوویدا کە چەند کرێکارێک سەلامەتی کارلێکەری ژمارە چواریان تاقیدەکردەوە و ئامێرەکانی تایبەت بە ڕێگەگرتن لە تەقینەوەی کارلێکەرەکە کوژاندرابوونەوە. لەو کاتەدا کارلێکەرەکە تووشی ھەڵکشانێکی زۆری وزە بوو. ئەوەش بووە ھۆی ئەوەی کە لوولەی کارلێکەرەکە بتەقێتەوە. بە ھۆی ئەو تەقینەوەیە، بڕێکی زۆر لە ماددەی تیشکدەر و سووتەمەنی وەشێندرا ناو بەرگەھەوا. ئەوەش بووە ھۆی چەند کێشەیەکی دیکەی تەکنیکی و ئاگری لێکەوتەوە. ئاگرەکە بڵاوکردنەوەی ماددە تیشکدەرەکانی زۆرتر کرد، کە بەھۆی دووکەڵی ئاگرەکە دەگوازرانەوە ناو بەرگەھەوا.
بڕیارنامەی ١٤٣٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێریتریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیتیۆپیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٢ پۆل:ئێریتریا لە ٢٠٠٢ پۆل:ئیتیۆپیا لە ٢٠٠٢
گوندەواری چەمێ ڕەوزە
دانیشتووان
بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (٣٦,٦٥٦) کەس و (١٨,٦٥١)نێر و (١٨,٠٠٥)مێ و (٨,١٧٨)خێزان پێکھاتووە. دانیشتووانی ئەم گوندەوارەیە لە کورد و ئازەری و کورەسوننی و ئاشوورییەکان و ئەرمەنییەکان پێکھاتووە.
گوندە ئازەرییەکان
پێکھاتووە لە ٨ گوند.
جاکسنز گەپ، ئەلاباما
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
سنووری نیکاراگوا-ھۆندووراس
وێنۆک|سنووری نیکاراگوا-ھۆندووراس سنووری نیکاراگوا-ھۆندووراس سنووری نێودەوڵەتییە کە درێژییەکەی نزیکەی ٩٥٠ کیلۆمەتر (٥٩٠ میل)ە لە نێوان ھۆندووراس و نیکاراگوا، کە لە کەنداوی فۆنسێکاوە لەسەر زەریای ھێمن تا دەریای کاریبی دەڕوات. ڕووباری کۆکۆ کە بە گشتی بەرەو باکووری ڕۆژھەڵات دەڕوات بۆ کاری بی، زیاتر لە نیوەی سنوورەکە پێکدەھێنێت.
نەخۆشیی ئەلزھایمەر
ھۆکار
درەنگ تێگەیشتن دەگەڕێتەوە بۆ ھۆکاری نەخۆشی ئەلزەھایمەر نزیکەی ٧٠٪ ھۆکارەکەی بۆ ماوەییەو پەیوەستە بە جینەوە ھۆکاری تر دەگەڕێتەوە بۆ ئازاری ناڕەحەتی و پەستی و بەرزی پەستانی خوێن لەکەسی تووشبوو. قۆناغەکانی نەخۆشیەکە ھاوکاتە لەگەڵ بەگژداچوونی دەماری تووڕەیی لە مێشکدا. گونجاوترین ڕێگا بۆ دەست نیشانکردنی نەخۆشی ئەلزەھایمەر پەیوەستە بە ڕابردووی نەخۆشیکە و تاقیکردنەوەی ژیری لەگەڵ وێنەکردنی پزیشکی تاقیکردنەوەی خوێن بۆ قەدەغەکردنی ھۆکارەکانی تر کە دەکرێ ببێتە ھۆی نەخۆشی ئەلزەھایمەر. تاقیکردنەوەی لەسەر شانەی مێشک پێویستە بۆ دەست نیشان کردنی ناخۆشیەکە چالاکی و فیزیایی و دوورکەوتنەوە لە قەڵەوی دەبێتە ھۆی کەمبوونەوەی نەخۆشی ئەلزەھایمەر.
4. Advanced
بە درێژایی قۆناغی کۆتایی ئەم نەخۆشییە بە تەواوەی پشت بە یارمەتیدانی کەسانی تر دەبەستێت وە گۆڕانکاری لە کەسایەتی نەخۆش زۆر بە ئاشکرایی تێبینی دەکرێت وە توانای قسەکردنی زۆر کەم دەبێتەوە کە بگاتە ئەو حاڵەتەی ھەڵە لە تاک وشەکانیشی بەدی دەکرێت وە توانای وەڵامدانەوەی کەسانی تریشی نامێنێت وە ماسوولکەکانی ڕەق دەبن وە توانای دانیشتن و بەرزکردنەوەی دەستیشی نامێنێت ھەروەھا بۆ بیرکردنەوەش. ماندویەتی تیادا زۆر بەدی دەکرێت وە لەم قۆناغەدا مردن چارەنووسی کەسی تووشبوو دەبێت.
سنووری گواتیمالا-ھۆندووراس
سەرچاوەکان
پۆل:سنووری گواتیمالا-ھۆندووراس
بڕیارنامەی ١٤٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٤٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین، وێڕای کێشەی فەلەستین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٦١٤‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
فانکشنی بەردەوام
وێنۆک لە زانستی بیرکاریدا فانکشنی بەردەوام بە فانکشنێک دەوترێت کە لە خاڵی a پێناسەی ھەبێت و ھەروەھا ڕادەی فانکشن لە خاڵی a بوونی ھەبێت و یەکسان بێت بە f(a). بە واتایەکی تر ئەگەر بتوانی ڕوونکردنەوەی فانکشنێک بکێشیت، بێ ئەوەی قەڵەمەکەت ھەڵبگریت، ھەست بە بەردەوامی فانکشن دەکەیت. بە فانکشنێک کە بەردەوام نەبێت دەوترێت فانکشنێکی پچڕاو.
بڕیارنامەی ١٤٣٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:شەڕی ناوخۆیی سیەرالیۆن پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٢ پۆل:لیبێریا لە ٢٠٠٢ پۆل:سیەرالیۆن لە ٢٠٠٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
جەنگی جیھانیی یەکەم
جەنگی جیھانیی یەکەم یان یەکەم جەنگی جیھانی، ئەو جەنگە بوو کە لە نێوان ساڵانی ١٩١٤ و ١٩١٨دا لە ئەورووپا دەستی پێکرد و پاشان ئەمریکا، ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی، ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، ئەفریقا و بەشەکانی دیکەی ئاسیای گرتەوە. لە لایەن ھاوچەرخەکانەوە بە "جەنگی گەورە" ناودەبرێت. ئەم شەڕە یەکێک لە خوێناویترین ململانێکانی مێژووە کە ٩ ملیۆن کەس لە شەڕدا کوژراون و زیاتر لە ٥ ملیۆن خەڵکی مەدەنی بەھۆی داگیرکاری سەربازی، بۆردوومان، برسێتی و نەخۆشییەوە گیانیان لەدەستداوە. ملیۆنەھا قووربانی دیکەش لە ئەنجامی کۆمەڵکوژییەکانی ناو ئیمپراتۆریەتی عوسمانی ڕوویدا. ھەروەھا لە سەرەتای ساڵی ١٩١٨ پەتایەکی گەورەی ئەنفلەوەنزای ناسراو بە ئەنفلەوەنزای ئیسپانی لە سەرانسەری جیھاندا بڵاوبووەوە و بەھۆی جووڵەی ژمارەیەکی زۆر لە سەربازەکان خێراتر بوو.
لە ساڵی ١٩١٤، زلھێزەکانی ئەورووپا دابەش ببوون بەسەر ھێزی ھاوپەیمانان (فەڕەنسا, ڕووسیا و بەریتانیا) لەبەرامبەری وڵاتانی ناوەند(یەکێتی سییانی) کە پێک ھاتبوو لە ئەڵمانیا و ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان و ئیتاڵیا. گرژییەکان کاتێک دەستی پێکرد کە ئیمپڕاتۆڕییەتیی نەمسا-مەجارستان شانشینی سربیای گرت لە دەرئەنجامی کوژرانی شازادەی نەمسا-مەجارستان و ھاوسەرەکەی لەلایەن خوێندکارێکی سربییەوە. ڕووسیا ھەستا بە کۆکردنەوەی ھێزەکانی یەک ڕۆژ دوای ڕاگەیاندنی جەنگی نەمسا-مەجارستان لەسەر سڕبیا، ئەڵمانیا ھێزی کۆکردەوە لە ٣٠ی تەممووز و فەڕەنسا ھێزەکانی کۆکردەوە لە ٣٠ی ئاب. ئەڵمانیا لە ھەمان ڕۆژدا جەنگی ڕاگەیاند لە دژی ڕووسیا دوای ئەوەی بینی ڕووسیا وەڵامی داوای ئەڵمانیا ناداتەوە بە ڕاگرتنی کۆکردنەوەی سوپا، پاشان جەنگی ڕاگەیاند لە دژی فەرەنسا، و بەلجیکای گرت کە ئەمەش وای لە بەریتانیا کرد بێتە ناو جەنگەکەوە.
ئەڵمانیا لە ھەر دوو لاوە رووبەڕوی شەڕ ئەبۆوە. ستراتیژی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩١٤دا ئەوە بوو کە یەکەم جار لە بەرەی ڕۆژئاوا فەڕەنسا بگرێت و پاشان ھێزەکانی خۆی بگوێزێتەوە بۆ بەرەی ڕۆژھەڵات و شکست بە ڕووسیا بھێنێت. بەڵام پێشکەوتنی ئەڵمانیا بۆ فەڕەنسا شکستی ھێنا. لە کۆتایی ساڵی ١٩١٤دا بەرەی ڕۆژئاوا ڕووبەڕووی یەکتربوونەوە کە تا ساڵی ١٩١٧دا ھیچ لالیەنێک پێشکەوتنی زۆری بەدەست نە‌ھێنا. بەپێجەوانەوە سنوورەکانی بەرەی ڕۆژھەڵات زۆرتر ئەگۆڕا. نەمسا-مەجارستان و ڕووسیا خاکێکی زۆریان ئەگرت و لەدەستیان ئەدا. بەرە گرنگەکانی تر بریتی بوون لە بەرەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و بەرەی ئیتاڵیا و بەرە بالکان و کێشانی بولگاریا و ڕۆمانیا و یۆنان بۆ ناو جەنگ.
پێشبڕکێی چەکداری
ئاستی پێشبڕکێ لەسەر چەکداربوون زیادی کرد لە نێوان ھێزە ئەوروپییەکاندا و ئەڵمانیا ھەوڵی دامەزراندنی ئیمپڕاتۆرێکی ئیستیعماری دا لە خاکەکانی ئەو دیو دەریاکان و قەبارەی کەشتیگەلەکانی زیادی کرد و ئەمەش وای لە بەریتانیا کرد کە ھەستێت بە دەرکردنی کەشتیگەلی جەنگی "HMS Dreadnought" لە ساڵی ١٩٠٦ ئەو کەشتییەی ھەموو کەشتییەکانی پێش خۆی ھەڵوەشاندەوە، و بەریتانیا و ئەڵمانیا بە تایبەت ھەوڵی پێشخستنی کەشتیگەلەکانیان ئەدا.
شەڕی ساڵی ١٩١٧
و بەریتانییەکان گۆڕانی گرنگیپێدانی ئاڵمانیان بینی بۆ بەرەی بەریتانی، و شەڕی باشندیل کەوتەوە کە بەریتانیا ١٠٠ ھەزار سەربازی لە دەستدا تێیدا لە نێو کوژراو و بریندارەکاندا، و چەند کارەساتێک ھات بەسەر ڕیزەکانی ھاوپەیماناندا لە بەرەکانی ڕوسی و فەرەنسی و ئیتالی، لەگەڵ ئەوەی سەرکەوتن بەسەر عوسمانییەکان و توانیان بچنە ناو عێراق و فەلەستینەوە.
ھەروەک ئەو ساڵە جیادەکرێتەوە بە سەرکەوتنێکی گەورەی ھێزە ئەلمانی و نەمساویەکان لە شەڕی کابۆریتۆ دوای زنجیرەیەک شەڕ وەک شەڕی ئیسونزۆ.
دەرئەنجامەکان
شەری جیھانی یەکەم بوو بە ھۆی ڕووخانی ئیمپڕاتۆری عوسمانی لە ساڵی ١٣٤١ک-١٩٢٤ز و کەوتنەوەی چەندین زیانی گەروەی ماڵی و گیانی و گەڕانە دواوەی ڕۆڵی ئەورووپا لە ئاڕاستەکردنی سیاسەتی جیھان، بەڵام گرنگترین ئەنجامی دامەزراندنی ئەو ئاشتییە کەموکوڕەدا بوو کە ھەموو ئەو ئامڕازانەی لە خۆ ئەگرت کە بوون بە ھۆی ھەڵایسانی شەڕی جیھانی دووەم ساڵی ١٩٣٩.
زیانە گیانی و ماڵییەکان
بەڵام گرنگترین زیانە ماڵییەکان لەو خاکانە کەوت کە شەرەکە تیایاندا ڕوویدا کاتێک کێڵگە کشتوکاڵییەکان تیاچوون لەگڵ کێڵگە ئاژەلییەکان و سەدان ھەزار ماڵ وێران کران لەگەل ھەزران کارگە ھاوکات لەگەڵ ئەو زیانانەی بە سکە ئاسنینەکان و کانی خەڵوزەکان کەوت.
١١٠٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
عەبدوڵڵای کوڕی مەسعوود
سەرچاوەکان
پۆل:ئیسلام پۆل:خەلافەتی ڕاشدین پۆل:لەدایکبووانی ٥٩٤ پۆل:مردووانی ٦٥٣ پۆل:خەڵکی مەککە
لە ناوەوە
چیرۆک
لە ئاھەنگی دەرچوون لە زانکۆ ھەمووان سەرسام دەبن کاتێک یوسف سارپ دەر دەکات لە زانکۆ تەنھا لەبەر ئەوەی باوکی بەزیندان سزا درابوو وە تۆمەت زاری دەکات کە کار بۆ جەلال دەکات. ئەمە پیلانی نێوان یوسف و سارپە کە بێجگە لو دووە کەس نایزانێت وە ئەمەش بۆ ئەوەیە سارپ بچێتە ناو باندەکەی جەلال بە سیفەتی پۆلیسێکی قووبوڵ نەکراو لە کارەکەی وە کینە ھەڵگر بەرامبەر ھەموو پیاوانی پۆلیس، وە بەڕاست سەرکەوتوو دەبێت لە بەدەست ھێنانی متمانەی جەلال، وە لە ھەمان کاتدا مەرد سەردەکەوێت و دەبێتە یارمەتی دەری یوسف. ھەردوو براکان چێنراون لە تیمی بەرامبەر، ھەردووکیان "لە ناوەوەن" وە ھەر لێرەوە ناوی زنجیرەکە ھاتووە.
مێھرداد چەمەنی
ژیان
مێھرداد چەمەنی لە ساڵی ١٩٥٨دا لە شاری کرن سەر بە پارێزگەی کرماشان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا لە بنەماڵەیەکی یارسان دایک بوو. بەدوای تەواوکردنی وانەخوێندنەکەی چوو بۆ زانستگای ڕازیی کرماشان و لە ڕشتەی بییۆلۆژی وانەی خۆێند. چەمەنی لە ساڵی ١٩٧٨ بوو بە ئەندامی ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران و وەکوو ئەندامی ئەم ڕێکخراوە لە ڕێکخستنی خەباتەکانی خوێندکارانی زانستگای ڕازیی کرماشان ڕۆلی ھەرەگرینگێکی بوو.
گوندەواری نازیا نشیو
دابەشی کارگێڕی
لە (٣٠) گوند پێکھاتووە:
کۆماری کوردستان
دامەزراندنی کۆمار
وێنۆک|300px|کاتی ڕاگەیاندنی دامەزرانی کۆماری کوردستان لە مەھاباد 300px|وێنۆک|وێنەی [[قازی محەممەد و کۆمەڵێک سەکردەی تری کۆماری مەھاباد لەوانە مەلا مستەفا بارزانی کە لە پێشەوە وەستاوە.]] وێنۆک|300px|ڕۆژنامەی کوردستان لە ڕێکەوتی ١٥ی ڕێبەندانی ٢٦٤٦ی کوردی (١٣٢٤ی ھەتاوی) بەرامبەر لەگەڵ ٤ی شوباتی ١٩٤٦ی زایینی
لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦، قازی محەممەد دامەزراندنی کۆماری کوردستانی راگەیاند. ھەندێک لە ئامانجەکانیان لە مانیفێستۆکەدا بڵاوکرایەوە ئەمانەن:
دواھات
وێنۆک|گۆڤاری تاران مۆسەوەر لە دژایەتیی کۆماری کوردستان، ١٨ی نیسانی ١٩٤٧ مستەفا بارزانی، لەگەڵ پێشمەرگەکانی کە لە کوردستانی عێراقەوە ھێنابوونی، بەشێکی سوپای کۆماریان پێکھێنا. دوای رووخانی کۆمارەکە، زۆربەی سەربازەکان و چوار ئەفسەر (سەرھەنگ عێزەت عەبدولعەزیز، سەرھەنگ مستەفا خۆشناو، سەروان محەممەد مەحموود قودسی و سەرگورد خەیروڵڵا عەبدولکەریم) بڕیاری گەڕانەوەیان دا بۆ عێراق. دوای ھاتنەوەیان بۆ عێراق، ئەو چوار ئەفسەرە سزای کوشتنیان بەسەردا سەپێنرا و تا ئێستاش وەک شەھیدی قارەمانی شەرەفمەندی کوردستان ناودەبرێن. چەندسەد سەربازێک لەگەڵ بارزانیدا مانەوە و لە ماوەی ئەو رێڕۆیشتنە پێنج ھەفتەییەیاندا کە بەرەو ئارزبایجانی سۆڤییەت گرتیانە بەر، ھەموو ھەوڵەکانی سوپای ئێرانیان بۆ رێلێگرتنیان تێکشکاند. لە تشرینی یەکەمی ١٩٥٨، مستەفا بارزانی گەڕایەوە بۆ کوردستانی عێراق، و خەباتی دەستپێکردەوە. مەسعود بارزانی، سەرۆکی پێشووی ھەرێمی کودستان، لە مھاباد لەدایک بووە.
ماتیۆس نونێس
کاروانی سەرەتایی
لە ڕیۆ دی جێنیرۆ لەدایکبووە، باوکی پورتوگالی و دایکی بەڕازیلییە، نونێس لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا لەگەڵ دایکی و ھاوسەرەکەی کۆچیان کرد بۆ ئریسێرا لە شاری لیشبۆن (پورتوگال). ئەو دەستی بە یاری تۆپی پێ کرد لەگەڵ یانەی ناوخۆیی ئێریسییرێنس لە پلە شەشدا، ھەروەھا یارمەتی خێزانەکەی دا لە نانەواخانەکەیان بۆ ماوەیەکی کورت لەکاتێکدا یاری دەکرد.
ئەسەدەددین شێرکۆ
ئەسەدەددینی مامۆستا لە دیمەشق و وڵاتی شام
thumb|250px|وێنەیەکی سەڵاحەدین برازای ئەسەدەددین، لە سەدەی ١٩ کێشراوە لە دیمەشق میر نورەددین زەنگی و ئەسەدەددین شێرکۆ وەک مامۆستای یەکەم و فێرکاری ڕاستەقینە و دۆزەرەوەی توانا و لێهاتوویەکانی کوڕی براکەی سەڵاحەددین یوسف کوڕی ئەیووب سەلاحەددینی ئەیووبی بوون، ئەمەش لەو کاتانەوە کە سەلاحەدین گەنجێکی لاو بوو کە شێرکۆ بە چاوی شارەزا لەم گەنجە مناڵەدا عەقڵ و دانایی نەجمەددینی باوکی و ئازایەتی و سوارچاکی ئەسەدەددینی مامی و لەخواترسی و دینداری نورەددینی میری تیادا بینیەوە کە ئەم سێ ڕەوشتەش بەسن بۆ ئەوەی ئەم کوڕە لاوە لە داهاتوودا ببێت بە پێشەوای نەتەوە، هەموو ئەمانە ئەسەدەددین لە کوڕی براکەیدا بینییەوە و پەیمانی دا بە چاودێری کردنی و وبردیە لای خۆی و ڕاهێنانەکەی گرتە ئەستۆ لەسەر هونەرەکانی جەنگ وسەرکردایەتیکردنی سوپا و شێوازەکانی بەڕێوەبردنی داستانەکان بە هێرش و بەرگریەوە، هەروەها فێری هونەرەکانی سیاسەت و وتوێژی کرد، هەتا ئەم لاوە گەنجە پێ گەیشت و بوو بە لاوێکی بەهێز و ئەسەدەددین هاوڕێیەتی ئەکرد لە هەموو شوێنێک و لە شارەکانی شام وەکو دەستی راستی وابوو و هەرکەس نەیناسیایە وای دائەنا کە سەلاحەدین تاکە کوڕی ئەسەدەددین بێت، و هەروەها ڕاهێنان و فێرکردنی سەلاحەددین بە گرنگترین کارەکانی ئەسەدەددین دائەنرێت.
ھیندۆ ڕاج
تایبەتمەندی
کێوی ھیندۆ ڕاج لەنێوان چیتراڵ و گیلگیت ھەڵکەوتووە، ئەوان دەکەونە باشووری چیای پامیری و ڕۆژھەڵاتی ھیندوکوش، لووتکەکانی بەرز دەبێتەوە بۆ نزیکەی ٢٢٬٥٠٠ پێ. چیاکانی ھیندۆڕاج ھاوتەریب لەگەڵ چیاکانی ھیندۆکوش درێژبوونەتەوە، بەرزترین لووتکەکەی کۆیۆ زامە کە بەرزییەکەی دەگاتە ٦٨٧٢ مەتر.
قازی محەممەد
ڕووخانی کۆمار
دوای وتووێژی زۆر، تاران و کۆماری کوردستان بە خاڵێکی ھاوبەش نەگەشتن و گرفتەکان چارەسەر نەکران. ھەر بۆیە بەشوێن ماوەیەک ھەڕەشە، و بە دوای وەر گرتنی ھێندێ بەڵێن بۆ یارمەتیدان لە ڕووخاندنی کۆماری مەھاباد لەلایەن بڕێک سەرۆک عەشیرەتەکان، تەنانەت چەن کەس لەوانەی دەگەڵ قازی سەفەری باکۆیان کردبوو، تاران لە پێشدا ھێرش دەکاتە تەورێز بۆ ڕووخاندنی کۆماری ئازەربایجان و پاشان ھێرش دەکاتە سەر کوردستان.
ڤاتیکان
سیستمی سیاسی
خاوەنی سیستمێکی سیاسیی تا ڕادەیەک ئاڵۆزە. پاپا سەرۆکی دەوڵەتە و لەلایەن ئەنجومەنی کاردیناڵەکانەوە ھەڵدەبژێردرێت. پاپا تا لە ژیاندا بێت پاپایە و خاوەنی دەسەڵاتێکی ڕەھای جێبەجێکردن و یاسا دانان و دادوەرییە. ھەر خۆشی ٥ ساڵ جارێک دەستەی بەڕێوەبردن دەسنیشان دەکات بۆ ئەنجامدانی کاروبارەکانی دەوڵەت، وەزیری دەوڵەتیش بریتییە لە کاردیناڵێک کە لەلایەن پاپاوە دەستنیشان دەکرێت و بەرپرسە لە پەیوەندییە دەرەکییەکانی ڤاتیکان و کورسی پاپەوی.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتانی چواردەور وشکی پۆل:جوگرافیای ڕۆما پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٩ پۆل:ڤاتیکان پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ڤاتیکان پۆل:شارە پیرۆزەکان پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:شارەکانی ڤاتیکان پۆل:شوێنەکانی حەجی کاتۆلیک پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی
واگنەر مۆرا
thumb|واگنەر لەساڵی ٢٠١٣. واگنەر مانیسوبا دی مۆرا (لەدایکبووی ٢٧ی حوزەیرانی ١٩٧٦) ئەکتەرێکی بەڕازیلیە. واگنەر لە وڵاتی بەڕازیل یەکێکە لە ناسراوترین ئەکتەرەکان و بەهۆی ڕۆڵی کاپتن ڕۆبێرت ناسکیمنتۆ لە لە هەردوو بەشەکەی فیلمی (Elite Squad)ەوە بەناوبانگ بووە.هەروەها سەرنجی ڕەخنەگرانی بەلای خۆیدا ڕاکێشا کاتێ لەفیلمی (Elysium)دا ڕۆڵی "سپایدەر"ی بینی لەپاڵ ئەکتەر مات دەیمن.واگنەر لەئێستا بەشدارە لە زنجیرەی نارکۆس و تیایدا ڕۆڵی پاشای ماددە هۆشبەرەکان پابلۆ ئیسکۆبار دەبینێ و لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بە باشترین بەرجەستەکردنی ڕۆڵی پابلۆ ئیسکۆبار دادەنرێ.واگنەر بۆ یەکەمجار لەژیانی پیشەگەریدا پاڵێوراو کرا بۆ خەلاتی باشترین ئەکتەری گۆڵدن گڵۆب بۆ رۆلی پابلۆ ئێسکۆبار لەزنجیرەی نارکۆسدا.
پەڕەپان
پەڕەپان (ئینگلیزی: Broadsheet) گەورەترین قەبارەی ڕۆژنامەیە و بە گشتی بە قەبارەکەیدا ئەناسرێتەوە (زۆرجار ٥٦سم پانن). زاراوەکە خۆی لە شێوازەکانی بڵاوکردنەوەوە ھاتوە کە بە گشتی تەنھا پەڕەیەکە. ئەوترێ کەوا یەکەم ڕۆژنامەی پەڕەپان ڕۆژنامەیەکی ھۆڵەندی بوە لە ساڵی ١٦١٨دا.
بڕیارنامەی ١٤٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٤٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان عێراق و کووەیت. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٦٥٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
کلۆڤەر وۆرک
کلۆڤەر وۆرک (クローバーワークス, Kurōbā Wākusu) ستۆدیۆیەکی ئەنیمێی ژاپۆنییە کە ئەنیمەیشنی ژاپۆنی بەرھەم دەھێنێت کە ناوی براندەکەی گۆڕیوە بۆ ئەی وەن پیکچەرز لە جیاتی «ستۆدیۆی کۆینجی»، کۆمپانیای کلۆڤەر وۆرک لقێکی کۆمپانیای ئەنیپلێکسە کە خاوەنەکەی کۆمپانیای سۆنی میوزیک ئینتەرتەینمەنتی ژاپۆنییە.
سەرچاوکان
پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشن لە تۆکیۆ پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنە ژاپۆنییەکان پۆل:ئەو کۆمپانیا ڕێکلامییانەی کە لە ٢٠١٨ دامەزراون
مەکسیکۆ سیتی
مەکسیکۆسیتی (بە ئیسپانیایی: Ciudad de México) گەورەترین شار و پایتەختی وڵاتی مەکسیکە. بە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٩ دانیشتوانی ئەم شارە دەگاتە نزیکەی ٨.٨ ملیۆن کەس.
لێنەکەوت
لە ئەندازەی شیکارانەدا لێنەکەوت یا دەرکەنار بۆ چەماوەیەک، بریتییە لە ڕاستەھێڵێک کە دوورییەکەی تا چەماوە بۆ ئەو بەھایانەی بەرەو بێسنوور دەڕۆن لە سیفر نیزیک دەبێتەوە. لە ھەندێک لە بوارەکانی بیرکاریدا وەکوو ئەندازەی جەبری لێنەکەوت بەم شێوە پێناسە دەکرێت، ھێڵێکە کە کاتێک بەھاکان بێسنوور زیاد دەکرێن وەکوو ھێڵی لێکەوت لە چەماوەکە نیزیک دەبێتەوە. سێ جۆر لێنەکەوت ھەن، ئاسۆیی، ستوونی، لارە.
لێنەکەوتی ستوونی
یا یا یا
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندازەی شیکارانە پۆل:شیکاریی ماتماتیکی
مەدرید
چاند
لە مەدرید کۆڵێ لە مۆزەخانەی ھوونەری گرنگ و گەورە بەرچاو دەکەوێت کە گرنگترینیان مۆزەخانەی پڕادۆ و مۆزەخانەی شاژن سۆفیایە، ھەر لە مۆزەخانەی شاژن سۆفیا تابلۆیەکی بەنرخ ھەیە کە لەلایەن وێنەکێشی بەناوبانگی ئیسپانی پابلۆ پیکاسۆ کێشراوە کە تابلۆنەکە ناوی گوێرنیکایە، ئەو تابلۆیە مەبەستی پیکاسۆی نیشانداوە کە چۆن ئەو تووڕە بووە لەوکاتەی کە ئاڵمانیای نازی لەساڵی ١٩٣٧ شاری گوێرنیکای وێرانکردووە.
ویلیام شێکسپیر
شانۆگەرییەکانی بۆ ھەموو زمانە زیندووە سەرەکییەکانی جیھان وەرگێراون، و لەھەر شانۆگەرییەکی تر زۆرتر پێشکەش دەکرێن. شێکسپیر لەدایکبووە و گەورە بووە لە سترادفۆرد ئابۆن، لەتەمەنی ١٨ ساڵییدا چۆتە ژیانی ھاوسەرییەتییەوە لەگەڵ ئان ھاتاوای، کە ٣ منداڵی لێی بوو، سوزانا و دووانەیەک کە ھامینت و جۆدێس بوون. لەنێوان ساڵەکانی ١٥٨٥ بۆ ١٥٩٢ دەستی کرد بە پیشەیەکی سەرکەوتوو لە لەندەن وەک ئەکتەر و نووسەر، و بەشێک بوو لە خاوەنی کۆمپانیای نواندن کە ناوی پیاوانی لۆرد چامبرلین بوو، کە دواتر بە ناوی پیاوانی پادشا ناسرا. دەردەکەوێت کە خانەنشین بووە و گەڕاوەتەوە بۆ سترادفۆرد لەدەوروبەری ساڵی ١٦١٣، کە دوای سێ ساڵ پاش ئەو کۆچی دوایی کرد. تۆمارنامەیەکی کەم ماوە لەژیانی تایبەتیی شێکسپیر.
سەرەتاکانی ژیانی
ویلیام شێکسپیر کوڕی جۆن شێکسپیر بوو، درووستکەرێکی زۆر سەرکەوتوو بوو لە بواری درووستکردنی دەستکێشدا، و ئەندامی شارەوانیش بوو، ڕەگەز و بنەڕەتی ئەگەڕێتەوە بۆ سنێترفێڵد، دایکیشی ماری شێکسپیر، کچی دەوڵەمەندێک بوو کۆمەڵێکی زۆر زەوی ھەبوو. شێکسپیر لە سترادفورد ئابۆن ئافۆن و وا دانراوە کە لە ٢٦ ی نیسانی ١٥٦٤ لەدایکبووە، ڕێکەوتی لەدایکبوونی ڕاستەقینە و دڵنیایی شێکسپیر تائێستا نەناسراوە، و سێیەم منداڵ بووە لەنێو ھەشت منداڵدا.
لەگەڵ نەبوونی ھیچ تۆمارنامەیەکی زیندوو بۆ ئەو ماوەیە، بەڵام زۆربەی پەڕتووکەکانی ژیاننامە کۆکن لەسەر ئەوەی کە شێکسپیر لە قوتابخانەی پادشای نوێ لە سترادفۆرد فێری خوێندن بووە، ئەویش قوتابخانەیەکی ئازاد بووە، لە ساڵی ١٥٥٣ بەکرێگیراوە کە دوورییەکەی چارەکە میلێک دەبوو لە ماڵەکەیەوە، خوێندنگەکانی ڕێزمانی زمان جیاواز بوو لەڕووی ئاستەوە لەسەردەمی ئێڵیزابێسدا، بەڵام مەنھەجەکە دەنووسرایەوە بەپێی یاسا لەسەرانسەری ئینگلتەرادا، بەوشێوەیەش خوێندنگە فێربوون و خوێندنێکی ڕاست و بەھێزی دابین دەکرد لە ڕێزمانی زمانی لاتینی و کلاسیکێتی.
کۆتا ساڵەکان و کۆچی دوایی
لەدوای ١٦٠٦–١٦٠٧، شێکسپیر ژمارەیەکی کەمتری لە شانۆگەریی نووسیی، وھیچیشییان نەگێردرانەوە بۆی لەدوا ١٦١٣. دوایین سێ شانۆگەریی پاڵپشتیی کرد لەگەڵ جۆن فلێچر، کە جێنشینی کرد وەک شانۆنووسێکی تایبەت بە پیاوانی شاھـ. شێکسپیر، لە ٢٣ ی نیسانی ١٦١٦ دا کۆچی دوایی کرد، لەدوای خۆی ژنەکەی و دوو کچەکەی بەجێھێشت، سوزانا شوویکرد بە پزیشکێک لە ساڵی ١٦٠٧، کە ناوی جۆن ھۆل بوو، ھەروەھا جۆدیس ـیش شوویکرد بە تۆماس کوینی کە بازرگانی خواردنەوەی کھولیی بوو، ئەمەش بەدوو مانگ پێش کۆچی دوایی شێکسپیر.
لە وەسییەتنامەکەیدا، شێکسپیر بەشی گەورەی سامانەکەی بەجێھێشت بۆ کچە گەورەکەی، سوزانا؛ و ڕێنمایییەکان وابوو کە تێپەڕبێت تا دەگاتە "یەکەم منداڵ لە جەستەی"، خێزانی کوینیی سێ منداڵییان بوو، ھەرسێکییان بەبێ چوونە ناو ژیانی ھاوسەرییەتییەوە مردن. بەڵام خێزانی ھۆل، یەک منداڵییان بوو کە ئێلیزابێس بوو، کە دوو جار شوویکرد بەڵام لەھیچ جارێکییاندا منداڵی نەبوو، پاشان مردووە لە ساڵی ١٦٧٠، کە کۆتا کەس بوو لە ڕەچەڵەکی ڕاستەوخۆی شێکسپیر. وەسییەتنامەکەی شێکسپیر زۆر بەکەمی باسی ئانی ژنی تێدا بوو، کە دەبوو خۆکارانە سێ یەکی سامانەکەی بەربکەوتبا. بەڵام خاڵێک ھەیە لێرەدا سەلێمێنرا، ئەویش بەجێھێشتنی "باشترین دووەم سیسەمی نووستن لام"، ئەمەش بەجێھێڵدراوێک بوو کە زۆر جێی قەبڵاندن بوو؛ و زۆرێک لەزانایان ئەم بەجێھێڵدراوە وەک سوکایەتییەک بۆ ئان دادەنێن، و ھەندێکی تر لەھەمان کاتدا وای دادەنێنی کە "باشترین دووەم سیسەمی نووستن" دەبێ سیسەمی ھاوسەرێتی بێت. شێکسپیر نێژراوە لە بەندەییگە لە کەنیسەی سالۆسی پیرۆز، پاش دوو ڕۆژ لە مردنی، لەسەر کێلی گۆڕەکەی نووسراوێک ھەڵکەندراوە کە نەعلەت دەکات دژ لەجووڵاندنی ئێسکی شێکسپیر:
ئایین
ڕوونە کە شێکسپیر کەسێکی دیندار بووە، بەڵام ڕوانینەکانی بۆ ئایین ئەوا جێگای مشتوومڕ بوونە. ھەندێک لە زانایان دەڵێن کە ئەندامانی خێزانی شێکسپیر کاسۆلۆکیی بوون، لەکاتێکدا کە پەیڕەوکردن و بەجێھێنانی کاسۆلۆکییەت دژ بە یاسا بووە. دایکی شێکسپیر، ماری ئاردن، بە دڵنیایییەوە لە خێزانێکی کاسۆلۆکی خوداناس بووە، ڕەنگە دیارترین و بەھێزترین بەڵگە لەسەر ئەوە، بەیاننامەی کاسۆلۆکی واژوو کراو لە جۆن شێکسپیر ـەوە، بێت. کە لە ساڵی ١٧٥٧ لە نێو تەختە بەسەرییەکدا ھەڵچنراوەکانی ماڵە کۆنەکەی خۆی لە شەقامی ھینلی دۆزرایەوە. ئەو بەڵگەنامەیە لە ئێستادا ونە، لەگەڵ ئەوەشدا، زانایان لەسەر درووستیی ئەو بەڵگەنامەیە ناکۆکن. لە ساڵی ١٦٠٦ دا، ویلیام شێکسپیر ی کوڕی سوزانا لەنێو ئەو لیستەدا نەبوو کە ئاماژەی بە سەردانکەرانی جەژنی فوسح لە سترادفۆرد کردووە، بەواتایەکی تر ئامادەی ئەو جەژنە نەبووە و نەچووە، کەجەژنێکی کاسۆلۆکییەکانە. زانایان بەڵگە بۆ ھەردووک لەگەڵ بوون و دژایەتی کاسۆلۆکیی بوونی شکێسپیر دەدۆزنەوە لە شانۆگەرییەکانییەو، بەڵام ڕاستی ئەوەیە ڕەنگە گەیشتن بە ئەنجام، ئەستەم بێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٦٤ پۆل:مردووانی ١٦١٦ پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز پۆل:نووسەری پیاوی ئینگلیزی سەدەی ١٧ پۆل:شانۆنامەنووسانی ئینگلیز پۆل:شاعیرانی ئینگلیز By.Twana
ماکس ڤۆن سایدۆو
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩ پۆل:مردووانی ٢٠٢٠
دوو فڵچەی کانزایی
دوو فڵچەی کانزایی، لەدینەمۆی سادەی کارەبایی تەزووگۆڕاودا، هەریەکەیان ئەڵقەکانی لەسەر هەڵدەخلیسکێت کە تەزووی درووست بووی ناو ئارمێچەرەکە ئەگەیەنێتە سووڕی دەرەکی.
گابرێڵ خێسوس
ژیانی سەرەتایی
لە سان پاولۆ لەدایکبووە، لە دراوسێی جاردیم پێری گەورە بووە. دوای ئەوەی لە سەرەتادا یاری تۆپی پێی لەسەر شەقام دەکرد، چووە ناو یانەکانی ئاست نزم، دوایین یانەکەی بریتی بوو لە Associação Atlética Anhanguera.
مانچێستەر سیتی
خێسسو یەکەم دەرکەوتنی خۆی لە ٢١ی کانوونی دووەمدا ئەنجامدا، لە خولەکی ٨٢ دا وەک جێگرەوەی ڕاحیم ستێرلینگ لە یارییەکدا کە ٢–٢ بەرامبەر بوون لەگەڵ تۆتنام ھۆتسپۆر لە یاریگای مانچێستەر سیتی. دوای ھەفتەیەک، خێسوس یەکەم دەرکەوتنی خۆی لە یانەی یەکەمی مانچستەر سیتی ئەنجامدا، ئەسیستی گۆڵێکی بۆ ستێرلینگ کرد لە بردنەوەی ٣–٠ لە جامی یەکێتی ئینگلیزی لە بەرامبەر کریستاڵ پاڵەس. لە ١ی شوباتدا یەکەمین یاری خۆی لەپرێمییەرلیگ کرد کە بەشدار بوو لەجێگەی سێرجیۆ ئاگوێرۆ و لە خولەکی ١٧دا ئەسیستی بۆ کێڤن دی برووین کرد و پاشان یەکەم گۆڵی بۆ یانەکە تۆمارکرد لە خولەکی ٣٩. لەگەڵ ئەمە، بوو بە یەکەم یاریزانی مانچستەر سیتی کە گۆڵ و ئەسیستی ھەبێت لە یەکەم یاریان کە لەسەرەتاوە بەشدار بێت لە پریمەرلیگ، ھەروەھا تەنھا سێیەم یاریزانی سیتی کە بەشدار بێت لە دوو یان زیاتر گۆڵ لە یەکەم یاری کە لە سەرەتاوە بە شدار بن لەگەڵ یانەکەیان لە خولی نایابی ئینگلیزی. لە چوارەمین یاریی دا (سێیەم یاری بەشدار بوون لە سەرەتاوە لە خولدا) خێسوس لە پێی ڕاستیدا مێتارسالێکی شکاند و چاوەڕوان دەکرا بۆ تەواوی وەرزی ٢٠١٦–١٧ لە خولەکە دورکەوێتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، لە نیساندا گەڕایەوە بۆ دێربی مانچێستەر، وەک یەدەگ بەشدار بوو لە یارییەکی بێ گۆڵدا. خێسوس وەرزی ٢٠١٦–١٧ بە حەوت گۆڵ و چوار ئەسیست لە ١١ یاریدا کۆتایی پێھێنا.
ژیانی کەسی
گابرێل خێسوس لەگەڵ دایکی و برا گەورەکەی لەگەڵ دوو ھاوڕێیەوە ھاتنە ئینگلتەرا. ئەو لە خێزانێکی ئایینییەوە ھاتووە و بەگوێرەی ڕاپۆرتەکان ژمارە ٣٣ لەبەرکردووە وەک ڕێزلێنانێک بۆ ئەو تەمەنە کە باوەڕ دەکرێت عیسای مەسیح لە خاچ درابێت. ئەو و نێیمار تاتۆی ھاوشێوەیان کرد لە ئابی ٢٠١٦دا کە وێنەی کوڕێک دەدا کە سەیری کۆمەڵگایەک دەکات دەکات.
لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١، دوای ئەوەی تاکە گۆڵی تۆمارکرد لە سەرکەوتنێکدا بەرامبەر چێڵسی، خێسوس ڕای گەیاند کە چاوەڕێی یەکەم منداڵە.
ئی ئێم تی سکوێرد
سەرچاوەکان
پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشن لە تۆکیۆ پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنە ژاپۆنییەکان
بڕیارنامەی ١٤٤٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٢ پۆل:ڕواندا لە ٢٠٠٢
ھەوکردن
سەرچاوە
پۆل:فیزیۆلۆژیای گیانلەبەری پۆل:کۆئەندامی بەرگری پۆل:ھەوکردن پۆل:نەخۆشیزانی پۆل:فیزیۆلۆژیی مرۆڤ پۆل:ھەوکردنەکان
بەغدا
بەغدا گەورەترین شاری عێراقە و لە نێوان وڵاتانی عەرەبیدا لە پاش قاھیرە دووەم شاری گەورەی عەرەبییە. بەغدا لە نێوان ساڵانی ٧٦٢ بۆ ٧٦٤ دروست کراوە. لە سەردەمێکدا پایتەختی خەلافەتی عەبباسی بووە. ڕووباری دیجلە بە ناوەڕاستیدا تێدەپەڕێت و بەغدا دەکات بە دوو بەشەی سەرەکییەوە لە ڕووی جوگرافییەوە، شاری بەغدا لە دەیەی یەکەمی سەدەی ھەژدەیەمی زاییندا ئەبووجەعفەری مەنسوور بە شێوەیەکی بازنەیی بە دەوری ڕووباری دیجلەدا نەخشەسازی بۆ کێشاوە و دروستی کردووە.
مێژوو
شاری بەغدا، پاش مردنی ھارونە رەشید لە ساڵی ١٩٣ی کۆچیدا کە بەرامبەر بە ٨٠٩ زایینی دەکات، ئەمینی کوڕی ھارونە رەشید، بە خەلیفە ھەڵبژێردرا، لە سەردەمی ئەمیندا، ئاشوب و شەڕو شۆڕێکی زۆر، کەوتە شاری بەغداوە تا بە کوشتنی خۆی کۆتایی پێھات، دوایی ئەو مەئمونی برای کرا بە خەلیفەی بەغدا لە ساڵی ٨١٤ی زایندا، لە دوای مردنی ھارونە رەشید بە دوو ساڵ ناکۆکی دەکەوێتە نێوان ئەمین مەئمونەوە و بەم جۆرە دەسەڵاتێکی سەربازی تێدا ھاتەکایەوە، لە سەردەمی مەئموندا بەغدا بۆ یەکەمین جار ماوەی ١٤ مانگ گەمارۆی ئابووری سەپاوە بە سەریداو بە حوکمی ئاگرو ئاسن چووە بەڕێوە. لە کۆتایی ٨١٢ی زایین دا ھەردوو سەرۆکی سوپای مەئمون کە ناویان (ھەرسەمەو گاھیر) بوو توانیان لە دوو قۆڵەوە گەمارۆی شاری بەغدا بدەن، بەو شێوەیە خەلیفە لە کۆشکی سەرۆکایەتی خۆیدا کە بە کۆشکی خولد ناسراوە و دەکەوێتە سەر کەناری دیجلە، بە تەنیا مایەوە، لەکاتێکدا کە ھەوڵی خۆدەربازکردنی دەدا بەدیل گیراو کوژرا، بەو شێوەیە گەمارۆکە کۆتایی پێھات، بەڵام بە کوشتنی ئەمین خەڵکی شاری بەغدا زۆر توڕەو نیگەران بوون، بەم شێوە وێرانی و قاتوو قڕی ڕووی لەو شارە کرد و جوانییەکەی پێشوی نەما.
پشێوی سەردەمی عەبباسی
پاش دروستبوونی پشێوی‌و شەڕو شۆڕ لە بەغدادا، نزیکەی دوو ساڵێک ئیبراھیمی کوڕی مەھدی عەباسیی، بەسوود وەرگرتن لەو ناکۆکیانەی کە لە نێوان خەڵک و عەباسییەکاندا ھەبوو، خەریک بوو دەسەڵات بگرێتە دەست، بە لام بەھۆی ناپاکی لێکردنی سەرکردەکانیەوە ناچار بوو دەسەڵات بداتەوە دەست مەئمون، لەبەر ئەوەی مەئمون فارسەکان پشتیوانیان لێدەکرد و ھەوڵی دەدا کە پایتەختی عەباسی بگوازێتەوە بۆ خوراسان بۆ ئەوەی بە باشی کۆنتڕۆڵی کاروبارەکانی دەوڵەت بکات، داوای ئەویش حەسەنی کوڕی سەھل خەلافەتی وڵاتی عێراق و حیجاز و یەمەنی گرتە دەست، بەو شێوەیە باری ئەمنی بەغدا رووی لە خراپی کردو بشێویی و فیتنە باڵی بەسەردا کێشا بە یەکجاری، تا ئەو کاتەی کە مەئمون لە ساڵی ٨٢٠ گەڕایەوە بەغداو ئەو شارەش کەمێک گەرایەوە سەر دۆخی جارانی خۆی، تا ساڵی ٨٣٤ زایین مەئمون کۆچی دوایی کردو خەلافەت درایە دەست موعتەسەمی برای. لەو کاتەوە بەغدا ئارامی بەخۆیەو نەبینی تا ساڵی ١١٥٧ زایین، لەو مەملەکەتە گەورە و ئاوەدانە تەنھا شارەکۆنەکە خۆی و ھەندێک لە دەوروبەری مانەوە. لە ساڵی ١٢٥٨ دا ھۆلاکۆش بە سوپایەکی گەورەوە گەمارۆی بەغدای داو داگیری کرد، ئاگری شەڕو فیتنەی ناوخۆش ھەر بەردەوام بوو، تا ئەو دەمەی تەتارەکان چونە بەغدا و کۆتاییان بە دەسەڵاتی موعتەسەم ھانی و خۆیی و ماڵ و منداڵ و دارو دەستەکەیان ھەموو کوشت و قەتڵ و عامێکی گەورەشیان لەو شارەدا بەرپاکرد و بەزەییەیان بە ژن و منداڵ و پیریشدا نەھاتەوە، بەو شێوەیە کۆتایی بە دەسەڵاتی خەلافەتی عەبباسی ھات کە زیاتر لە پێنج سەدەی خایاند.
مێژووی فەرمانڕەواییکردن لە شاری بەغدا
ئەو کەسانەی کە لە شاری بەغدادا فەرمانڕەواییان کردووە زۆرن، بەڵام گرنگترینیانە ئەمانەن:
پێترۆس
ناوەکانی
بوتڕوس یان پیتەر (لەئینگلیزیدا) و ناسراویشە بە کوڕی یوحەننا لای ئارامییەکان و عیبرییەکان، بوتڕوس بەواتای بەرد دێت. پیترا و بوتڕوس (بەگریکی: Κηφᾶς)، کیفا (کیفا و سیفاس כיפא، دیسان بە واتای بەرد دێت)، سیفاس بەئارامی. بەپێی بەسەرهاتەکانی نێو کتێبی پیرۆز بێت، سەمعان، ناوی بوتڕوسی لە لایەن یەسووعی مەسیحەوە پێ دراوە.
یوریی گۆگۆریۆ
پوختە
پاشا جومۆنگ ڕایگەیاند کە یوری ببێتە شازادەی جێنیشنی گۆگۆریۆ، ئۆنجۆ و بیریو، (کوڕەکانی سۆ سیۆ-نۆ) جێگای متمانە نەبوون. سۆ سیۆ-نۆ لەگەڵ کوڕەکانی ئەڕۆنە باشوور و شانشینی بایکجی دائەمەزرێنن ئۆنجۆ ئەبێتە یەکەم فەرمانڕەوای بایکجی. یوری ئەبێتە پاشای داھاتوو دوای مردنی جومۆنگ.
ئۆبلاستی ئەستراخان
وێنۆک|ئۆبلاستی ئەستراخان ئۆبلاستی ئەستراخان (بە ڕووسی: Астраха́нская о́бласть، ئۆبلاستی ئەستراخانسکایا)یەکێکە لە بابەتەکانی فیدراڵی ڕووسیا (ئۆبلاستێک) کە دەکەوێتە باشووری ڕووسیا. ناوەندی ئیدارییەکەی شاری ئەستراخانە. بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانەکەی ١٠١٠٬٠٧٣ کەس بووە.
گورجستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:گورجستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر
ئۆپنھایمەر لە زانکۆی ھارڤارد خوێندوویەتی و لە ساڵی ١٩٢٥ بەکالۆریۆسی لە کیمیا بەدەستھێناوە. لە زانکۆی کامبریج و زانکۆی گۆتینگێن لە بەشی فیزیادا خوێندوویەتی و لە ساڵی ١٩٢٧ دکتۆرای وەرگرتووە. پۆستی ئەکادیمیی ھەبووە لە زانکۆی کالیفۆرنیا، بێرکڵی و دامەزراوەی تەکنەلۆژیای کالیفۆرنیا و کۆمەکێکی بەرچاوی لە فیزیای تیۆریدا کردووە، لەوانەش لە مێکانیکی کوانتۆم و فیزیکی ناوکی. لە جەنگی جیھانیی دووەمدا بۆ کارکردن لەسەر پڕۆژەی مانھاتن وەرگیرا، و لە ساڵی ١٩٤٣ وەک بەڕێوەبەری تاقیگەی لۆس ئالامۆس لە نیو مەکسیکۆ دامەزرا، کە ئەرکی پەرەپێدانی چەک بوو. سەرکردایەتیی ئۆپنھایمەر و شارەزاییی زانستی ئامرازی سەرەکی بوون لە سەرکەوتنی پڕۆژەکە. ئەو لەنێو ئەو کەسانەدا بوو کە لە ١٦ی تەممووزی ١٩٤٥دا چاودێریی تاقیکردنەوەی ترینیتییان کرد، کە تێیدا یەکەم بۆمبی ئەتۆمی بە سەرکەوتوویی تەقێندرایەوە. دواتر ئاماژەی بەوە دا کە تەقینەوەکە چەند وشەیەکی کتێبی پیرۆزی ھیندۆسیی بەگاڤاد گیتای ھێنایەوە یاد: "ئێستا من بوومەتە مەرگ، لەناوبەری جیھانەکان". لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٤٥دا، بۆمبە ئەتۆمییەکان لەسەر شارەکانی ھێرۆشیما و ناگاساکیی ژاپۆنی بەکارھێندران، کە تاکە بەکارھێنانی چەکی ئەتۆمییە لە شەڕدا.
تەجوید
ئەم زانستە سەری ھەڵدا لە سەدەی سێیەمی کۆچی دوای ئەوەی کە سنووری دەوڵەتی ئیسلامی فراوان بوو تا چەندین ناوچەی نا عەرەبی بگرێتەوە، جا ھەڵەکردن لە خوێندنەوە زۆر بوو بەھۆی موسڵمان بوونی چەند گەلانێکی جیاواز، جا زانایان ھەستان بە دانانی حوکم و یاسا و ڕێزمانی تەجوید.
ناسر الدین مەحمود شا توغلوق
ناسر الدین مەحمود شا توغلوق(حوکمڕانی: ١٣٩٤ – شوباتی ١٤١٣ی زایینی) ھەروەھا ناسراوە بە ناسرەدین محەممەد شا، دوا سوڵتانی بنەماڵەی توغلاق بوو کە حوکمڕانی سوڵتانی دەھلی ئیسلامی کرد.
کیم باسینگەر
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرە ژنە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:باشترین خانمەکتەری پشتگریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمی پۆل:باشترین خانمەکتەر لە بردنەوەی خەڵاتی گۆلدن گڵۆب (فیلم) پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
ڕووسەکان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئازەربایجان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئۆزبەکستان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تاجیکستان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تورکمانستان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی داغستان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕووسیا پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی گورجستان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی چین پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئەورووپا
گڵخۆرکە
سەرچاوەکان
پۆل:گیانلەبەران
ئیجەڤان
دیمۆگرافی
ئیجەڤان گەورەترین کۆمەڵگەی شارستانی تاڤوش. زۆربەی دانیشتووانی شارۆچکەکە ئەرمەنییە نەتەوەیییەکانن کە سەر بە کەنیسەی نێردراوی ئەرمەنین. دەزگای ڕێکخستنی کڵێساکە بریتییە لە ئەپستۆریای تاڤوش کە قەشە یەزنیک پترۆسیان سەرۆکایەتی دەکات.
ئەکتیڤ دایرێکتۆری
تەنەکان
پێکھاتەی ئەکتیڤ دایرەکتۆری زنجیرەیەکی ھەرەمییە لە زانیاری لەسەر تەنەکان. تەنەکان ئەکەونە ناو یەکێک لەم دوو پۆلەوە: کەرەستەکان (بۆ نموونە چاپگەر) و ڕاسپاردە ئەمنییەتییەکان (واتە ھەژمارەکانی بەکارھێنەران یا کۆمپیوتەرەکان). گشت ڕاسپادە ئەمنییەتییەکان ناسێنەرێکیان لەپاڵ دراوە کە پێی ئەوترێ ناسێنەری ئەمنییەتی (security identifier).
بایفۆبیا
وێنۆک|ئاڵای شانازی [[دووڕەگەزخوازەکان]] بایفۆبیا پێکھاتووە لە باوەڕنەکردن و ڕق لێبوونەوە لە دووڕەگەزخوازان و پەسەند نەکردنیان. بایفۆبیا جۆرێکی فۆبیاکانە.
لاپاز
پۆل:بۆلیڤیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٥٤٨ پۆل:پایتەختەکانی ئەمریکای باشوور پۆل:لاپاز
ڕەزبەر
ئەمانەش ببینە
پۆل:مانگەکانی ڕۆژژمێری کۆچی ھەتاوی ٠٧ *
بڕیارنامەی ١٤٥٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
سەرچاوەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٢ پۆل:عێراق لە ٢٠٠٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق
بەرزی
چەپ|وێنۆک|200px|بەرزایی [[ڕەھەندێکە.]]
فرانچێسکۆ تۆتی
تۆتی لەگەڵ ڕانێری
پاش ئەوەی دوو یاریی یەک لەسەر یەکی دەستپێکی لەگەڵ ڕۆما دۆڕاند،لۆچیانۆ سپالێتی وەرزی ڕابردوو ٢٠٠٩-٢٠١٠ وازی لەپۆستی ڕاھێنەری یانەکە ھێنا و کڵاودیۆ ڕانێری شوێنی وی گرتەوە.تۆتی لەگەڵ دەستبەکاربوونی ڕانێری ـیدا بەشێوەیەکی بەرچاو ئاستی بەرزبۆیەوە و سێ ھاتریکی تۆمارکرد،لەخولی ئەوروپی(جامی یەکێتی ئەوروپای پێشوو)ـیدا یەکەمیانی ٧-١ لە یانەی گێنت و دووەمیانی لەیانەی کۆسیچە و سێھەمیانی لەخولی ئیتاڵی لەیانەی باری تۆمارکرد،پاشان جارێکی دیکە پێکان بەرۆکی گرتەوە و چەند مانگێک دووریخستەوە لەیاریی کردن،لە ٣٠/١١/٢٠٠٩ تۆتی بۆندەکەی لەگەڵ ڕۆما بۆ پێنج وەرزی دیکە درێژ کردەوە بۆ ئەوەی ژیانی وەرزشی خۆی لە جیالۆڕۆسۆ کۆتایی پێبھێنێت. پاش ئەوەی لە ٢٤ یاریی دوای یەکدا یانەی ڕۆما ھیچ یارییەکی نەدۆڕاند،بەشێوەیەکی چاوەڕواننەکراو و دراماتیکی لەپلەکانی کۆتایی ڕیزبەندەوە گەڕایەوە کێبڕکێی بەدەستھێنانی نازناوەکە لەگەڵ یانەکانی ئەنتەرمیلان و ئەیسی میلاندا،دوای ئەوەی ھەردوو یانەی شاری میلان لەچەند یارییەکدا تووشی شکست ھاتن یانەی ڕۆما پلەی یەکەمی ڕیزبەندی گرتە دەست،پاشان بەیانەی سامپادۆریا دۆڕان و پلەی دووەمیان بەدەستھێنا.لەجامی ئیتاڵیاشدا گەیشتنە یاریی کۆتایی و بە گۆڵێکی بێبەرامبەر بەیانەی ئەنتەرمیلان دۆڕان.ئەوەی جێی ئاماژەپێکردنە لەو یارییەدا تۆتی ڕەفتارێکی ناشرینی نواند و بەتوندی لە ماریۆ بالۆتێلی یاریزانی پێست ڕەشی یانەی ئەنتەرمیلان-ییدا.
یۆرۆی٢٠٠٠
ئیتاڵیا یارییەکانی یۆرۆی ٢٠٠٠ـی دەستپێکرد و تۆتی ئاستێکی بەرزی نمایش کرد،دوو گۆڵی تۆمارکرد،یەکەمیان لەھەڵبژاردەی بەلجیکا لەقۆناغی گرووپەکان و ئەوی دی لەھەڵبژاردەی ڕۆمانیا لە قۆناغی چارەگی کۆتایی…پاش ئەوەی گەیشتنە یاریی کۆتایی بەرامبەر فەڕەنسییەکان،ئیتاڵیا بەگۆڵی زێڕین یارییەکەی دۆڕاند و تۆتی وەکو باشترین یاریزانی یارییەکە دیاریی کرا.ھەروەھا ناوی لەپێکھاتەی نموونەی یۆرۆی ٢٠٠٠ بوو.
نازناو و دەستکەوتەکان
جامی جیھانی فیفا:٢٠٠٦
خەڵاتی Guerin d’Oro دوو جار:١٩٩٨،٢٠٠٤
باشترین یاریزانی کاڵچیۆ(خولی ئیتاڵی) ٢ جار:٢٠٠٠،٢٠٠٣
شەبەنگی کارۆموگناتیسی
چەپ|370px|وێنۆک|خشتەیەک کە هەموو جۆرەکانی شەبەنگی کارۆموگناتیسی پیشان دەدات بە جۆر و [[درێژی شەپۆلەکانیانەوە]] شەبەنگی کارۆموگناتیسی (بە ئینگلیزی: The Electromagnetic Spectrum) مەودای تەواوی شەپۆلە کارۆموگناتیسیەکانە بە ھەموو لەرە لەرە کانیانەوە یان درێژی شەپۆلەکانیەوە. ھەموو شەپۆلە کارۆموگناتیسیەکان لە بۆشاییدا بە ھەمان خێرایی دەگوێزرێنەوە واتا بە خێرایی ( ٣٠٠،٠٠٠ کم/چرکە).
ڕۆمانس (ئەوین)
سەرچاوەکان
پۆل:ئەوین پۆل:سۆزەکان پۆل:ڕۆمانس پۆل:فەلسەفەی ئەوین
گوندەواری دۆڵ
گوندەواری دۆڵ لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە نۆ گوندەواری ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ لە شارستانی ورمێ، لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی دزێ دۆڵە.
گوندە کوردەکان
پێکھاتووە لە ١٥ گوند.
بڕیارنامەی ١٤٥٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٤٥٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ھەڕەشەی ئاشتی و ئاسایشی نێونەتەوەیی بە ھۆی چالاکییە تیرۆریستییەکان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٦٨٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ (ناوی فەرمی: Games of the XXXI Olympiad) پاڵەوانییەتییەکی یارییەکانی ئۆڵمپیادە کە کۆمەڵە یارییەکی وەرزشی لەخۆدەگرێت. ئەم ئۆلۆمپیادە لە شاری لەندەن پایتەختی بەریتانیا، لە ٢٧ ی تەممووزی ٢٠١٢ دەستی پێکرد و لە ١٢ەی ئابی ٢٠١٢ کۆتایی ھات. لە پاڵەوانییەتییەکە لە ٢٠٤ وڵاتی جیاواز ١٠٬٧٦٨ ھەزار وەرزشوان بەشدارییان تێداکردووە. شارەکانی مەدرید، نیۆرک، مۆسکۆ، پاریس، لەندەن ئامادەی خۆیان نیشاندا بۆ میوانداریکردنی ئەم پاڵەوانییەتییە لە دوای دەنگدان شاری لەندەن بە ٥٤ دەنگ مافی میوانداریکردنی پێ بەخشرا. بۆ سێیەم جار ئەم پاڵەوانییەتییە لە شاری لەندەن بە ڕێوەچوو کە پێشتر لە ساڵەکانی ١٩٠٨، ١٩٤٨ میوانداریکردبوو. چەندین شوێنی بەمەبەستی بەڕێوەچوونی یارییەکان دروستکرد.
قەڵای ھەولێر
تۆمارکردنی لە میراتی جیھانیی یوونێسکۆ
لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠، کۆمیسیۆنی باڵای بووژاندنەوەی قەڵای ھەولێر (HCECR)و دەستەی عێراق بۆ شوێنەوارە دێرین و کەلەپورییەکان (SBAH) قەڵای هەولێریان وەک یەکێک لە شوێنەوارە دیرێنەکانی عێراق کاندید کرد بۆ ئەو شوێنانەی وەک میراتی جیهانی هەژمار دەکرێن. دوو ڕێککەوتنی دیکە لە نێوان کۆمیسیۆنی باڵای بووژاندنەوەی قەڵای ھەولێر و یوونێسکۆ لە مانگی ئازاری ٢٠١٠ بۆ ئەو مەبەستە واژۆ کرا.هەروەها  پارێزگای هەولێر بە بڕی ١٣ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی پارەی پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەی قەڵاکە دابین دەکات. کارەکانی نۆژەنکردنەوەی قەڵاکە لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٠ دەستی پێکرد.قەڵاکە لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٤ لە لیستی میراتی جیھانیی یوونێسکۆ تۆمارکرا، لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٧ یوونێسکۆ ئاماژەی بەوەدا  بەهۆی کەمتەرخەمی و خاوی لە نۆژەنکردنەوەی قەلاکە،دەتوانرێت ئەو شوێنە لە لیستەکەدا لاببرێت.
ئەلیسیا ڤیکاندەر
وێنۆک|ڤیکاندەر لە ٢٠١٣
بزووتنەوەی شۆڕشگێڕی لاوانی نیشتمانی
گرووپەکە پشتیوانی لە خۆبەڕێوەبردنی ھەرێمی دەکرد بۆ خەڵکی کورد لە باکووری کوردستان. ئامانجەکانی تری YDG-H بریتیە لە وەستاندنی ھەموو چالاکییەکانی پەیوەندیدار بە ماددە ھۆشبەرەکان و لەشفرۆشی و تاوانەکانی تری ھاوشێوەی ناوچەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان پۆل:پارتی کرێکارانی کوردستان
١١٢٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
دلیجان
خوێندن
دیلیجان لقێکی کارپێکردنی ئەکادیمیای ھونەرە جوانەکانی ویلایەتی یەریڤانی ھەیە. ھەروەھا سێ کۆلێژی ناوەندی بۆ پزیشکی و ھونەر و پیشەسازی لە شارۆچکەکەدا کاردەکەن. بە تێچووی ٨٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی، سەنتەری پەروەردەیی بانکی ناوەندیی ئەرمەنستان لە ساڵی ٢٠١٣ لە شاری دلیجان کرایەوە، نزیکەی ١٥٠ کارمەندی بانکی ناوەندی لەگەڵ خێزانەکانیان لە ھەنگاوی گۆڕینی شارۆچکەکە بۆ شارۆچکەیەکی ناوچەیی لە یەریڤانەوە ڕوویان لە دیلیجان کرد ناوەندی دارایی. وێنۆک|ڕاست|[[کۆلێژی جیھانی یەکگرتووی دلیجان]] لە ساڵی ٢٠١٤ کۆلێژی جیھانی یەکگرتووی دلیجان کە بەشێکە لە بزووتنەوەی پەروەردەیی جیھانی کۆلێژەکانی جیھانی یەکگرتوو، لە شارۆچکەکەدا کرایەوە. دروستکردنی قوتابخانەی ناوەندی دیلیجان لە ساڵی ٢٠١٣ لەلایەن دامەزراوەی پەروەردەیی ئەیب بە ھاوکاری بانکی ناوەندیی ئەرمەنستان دەستیپێکرد. لە پاییزی ٢٠١٥دا، قوتابخانەی تازە دروستکراوی پێشکەوتوو بە فەرمی کرایەوە.
ھوا ڕانگ دو
ھوا رانگ دو (بە ھانگۆل: 화랑도؛ بە ھانجا: 花郞道)، ھونەرێکی سەربازی کۆریـیە کە پەرەی پێدرا لە ساڵی ١٩٧٠ـکان لەلایەن (جوو بانگ لی) وە براکەی (جوو سانگ لی). (ھوا رانگ دو) فێریت ئەکات: (تەکنیکی جەنگ، چەک، ڕاھێنانی گیانی، زیادکردنی ڕۆشەنبیری، ھونەری تێڕانین (ڕاوەدونان).
کرەیگ ڕۆبنسن
کڕەیگ فیلیپ ڕۆبنسن (بە ئینگلیزی: Craig Robinson) (لەدایکبووی ٢٥ی ئۆکتۆبەری ١٩٧١) ئەکتەرێکی کۆمێدیی ئەمریکییە. کرەیگ بەھۆی ڕۆڵی داریل فیلبین لە زنجیرەی کۆمێدی (The Office) بەناوبانگ بووە. ھەروەھا ڕۆڵەکانی تریشی لە فیلمی (This is the End) و فیلمی (Hot Tub Machine). thumb|کرەیگ لە ساڵی ٢٠١٣.
سوودان
پێش زایین
لە لێکوڵینەوە شوینەوەریەکاندا هەندێ پاشماوەی گوزەی مێژوویی دۆزراونەتەوە کە مێژوویان دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ٣١٠٠ پ.ز تا ٢٠٠٠ ساڵ پ.ز، هەروەها کەللە سەری هەندێ مروڤ کە لە شاری خەرتوم ژیاون دوزراونەتەوە شێوەیان لە کەللە سەری رەچەڵەکی ئەفریقی(رەشپێست)ی ئەم سەردەمە جیاوەزاە، بەپێی ئامێرو کەلوپەلە دۆزراوەکان دەردەکەوێت کە ژیانیان لەسەر راوکردنی ماسی و ئاژەڵی کیوی، هەروەها کۆکردنەوەی بەرووبوومی دارەکان بووە.
شانشینی کوش
لە نێوان ساڵانی ١٠٧٠ پ.ز تا ٣٠٠ ز شانشینی کوش لە باکووری سودان سەری هەڵدا کە پایتەخەتەکەیان لەسەرەتای دروستبوونیەوە نەبتە بووە، لە قوناغی دواتر گوڕڕاوە بۆ میڕوی، هەروەها بە شانشینی کوشی نوبیش ناودەبرێت، زۆر کاریگەربووە بە شارستیانیەتی میسری کۆن لە رووی سەربازی، ئابووری و روشنبیریەوە، تا سەدەی هەشتەمی پێش زایین دەسەڵاتیان بەسەر میسردا سەپاندووە پاشاکانی کوش بۆ ماوەی سەدەیەک وەک خێزانی هەشتەمی فیرعەونەکانی میسر فەرمانڕەواییان کرد تا داگیرکردنی میسر لەلایەن ئاشوریەکانەوە بە سەرکدایەتی ئاشورپانیبال توانی کوشیەکان لە میسر دەربکات، لە لوتکەی دەسەڵاتیان ناوچەی فەرمانڕەواییان لە باشوری کوردوفانەوە تا نیمچە دوورگەی سینا درێژبووتەوە.
لایەنە سیاسیەکان
پارتی ئوممەی نەتەوەیی
پارتی یەکێتی دیمۆکراتی
بزووتنەوەی ئیسلامی-ئیخوان موسلیمین
کۆنگرەی نیشتمانی
لە ساڵی ٢٠١٣ دامەزراوە لە ژمارەیەک لە جیابووە لە پارتی دەسەڵاتدار.
کات
کات پێشڕەویی بێبڕانەوە و بێسنووری ڕووداوەکانە کە وا دیارە لە ڕابردووەوە دێت و بە ئێستادا تێ دەپەڕێت و بەرەو داھاتوو دەڕوات و، ناشگەڕێتەوە. لە کاری پێواندا وەکوو چەندایەتییەک چاوی لێ دەکرێت کە بۆ دیاریکردنی بەر و دوای ڕووداوەکان و، پێکگرتنی ماوەی خایاندنیان و مەودای نێوانیان بەکار دێت. ھەروەھا، بۆ بەھەندکردنی خێراییی گۆڕانی چەندایەتییەکان لە واقیعی ماددیشدا کەڵکی لێ وەردەگیرێت. زۆربەی جارەکان وەکوو ڕەھەندی چوارەم ناوی لێ دەبرێت، لە پاڵ سێ ڕەھەندەکەی تر لە بۆشاییدا، واتە بەرزی و درێژی و پانی.
١١٢٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ڕۆسنەفت
لە بنەڕەت دا
ڕۆس نەفت لەساڵی ١٩٩٣ دامەزرا،
دروپال
مێژوو
گەشەکردنی دروپاڵ و جێگرتنەوەی بە شیوەیەکی لەناکاو بوو کە لە مانگی ٤ی ٢٠٠٧ بوو بۆ مانگی ٥ی ٢٠٠٨ کە لەو ماوەیەدا ١٫٤ میلیۆن جار داگیرا لە ماڵپەڕی سەرەکیەوە کە ئەمەش %١٢٥ زیادی لە ساڵەکانی پێشوو تری. دروپاڵ گەلێک خەڵاتی بردۆتەوە وەک سەرچاوە کراوە CMS وە ٣ جاریش لەسەر یەک خەڵاتی Webwareـی بردۆتەوە. دروپاڵ ٦٫٥ لە مانگی ١٢ی ٢٠٠٩ وەشێنرا، کە ئەمەش دووا وەشانە. لە ٥ی ئازاری ٢٠٠٩ دراس بایتەر کۆدەکانی دروپاڵی ٧ ی دەست پێکرد تا مانگی ١١ی ٢٠٠٩ کە وەشانی تاقیکاری لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ بڵاوکرایەوە ھێشتا ڕۆژ دیاری نەکراوە بۆ بڵاوکردنەوەی دوا وەشان.
وەرگێڕان
لە مانگی ٢ی ٢٠٠٨دا زمانە وەرگێڕاوەکان بۆ دروپاڵ کارا بوو لە ژێر ٤٤ زماندا لەگەڵ زمانی ئینگلیزی (وەک زمانی بنەڕەت). وە چەند زمانێکی تریش، وەک زمانی عەرەبی و فارسی و ھەندێکی دیکە. وەشانی ٦ ی دروپاڵ پشتگیری ھەموو ناوەڕۆکەکان و زۆربەی زمانەکان دەکات.
گرانت گەستن
تۆماس گڕانت گەستن (بە ئینگلیزی: Thomas Grant Gustin) (لەدایکبووی ١٤ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠) ئەکتەر و گۆرانیبێژێکی ئەمریکییە. گرانت بەھۆی ڕۆڵی باری ئالن/فلاش ناوبانگی دەرکرد لە نجیرەی بەناوبانگی فلاش.
بێرد
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای تاڤوش پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١٠یەم
ئەل ڕیحلە ئەدیداس
ئەم تۆپە بە یەکەم تۆپی فیفا دادەنرێت کە لە دروستکردنیدا کەلوپەلی دۆستی ژینگەی تێدا بەکارهێنراوە.
سەرچاوە
https://en.wikipedia.org/wiki/Rihla