cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
سەردەمی ھاوچەرخ
لە کاتی دەسەڵاتداریی جۆرج بووش (باوک)، ئەمریکا لە شەڕی کەنداودا بەشداریی کرد. ساڵی ١٩٩٨ کلینتۆن، سەرۆک کۆمار، توشی ڕیسواییەکی سێکسی بوو بەڵام لە دەسەڵات مایەوە. ساڵی ٢٠٠٠ پاش ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی، کە دادگای باڵای ئەمریکا ڕای کۆتاییی سەبارەت بە ئاکامەکەی دەڕبڕی، جۆرج بووش (کوڕ) بووە سەرۆک کۆمار.
حکوومەت و ڕامیاری
ویلایەتە یەکگرتووکان کۆنترین حکوومەتی فیدراڵە. حکوومەتێکی دەستوورییە کە لەسەر بنەماکانی دیموکراسی بنیات نراوە کە تێیدا تەنانەت مافی کەمینەکانیش لەلایەن دەستوور و یاساوە پارێزراوە. حکوومەت بەپێی یاسای بنچینەیی ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە سەرەکیترین یاسای وڵاتە، لەسەر بنەمای جوداییی ھێزەکان دانراوە.
پەیوەندییەکان لەگەڵ دەرەوە
ویلایەتە یەکگرتووەکان پەیوەندییەکی تایبەتی ھەیە لەگەڵ بەریتانیا و پەیوەندییەکی قایمی ھەیە لەگەڵ کەنەدا، ئۆسترالیا، نیوزیلاند، فیلیپین، ژاپۆن، کۆریای باشوور و ئیسرائیل و ھەروەھا چەن وڵاتێکی دیکەی ئەورووپی وەک فەڕەنسا و ئەڵمانیا. ھەروا ھاوکاریی تەواوی ئەندامانی ناتۆ لە ھەوڵە ئاسایشی و ئەمنییەکان دەکات. بەردەوام ھاوکاریی وڵاتانی کیشوەری ئەمریکا دەکات. بۆ نموونە، ڕێکەوتننامەی بازرگانیی ئازادی ھەیە لەگەڵ کەنەدا و مەکسیکدا.
ھێزە سەربازییەکان
سەرۆک کۆمار سەرۆکی ھەموو ھێزە سەربازییەکانە و، وەزیری بەرگری لە لایەن ئەوەوە دەستنیشان دەکرێت. وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا ھەموو ھیزە سەربازییەکانی لەژێر فەرماندایە: ھـێزی زەمینی، ھـێزی دەریایی، چەکدارانی دەریایی و ھـێزی ئاسمانی. پاسەوانیی کەنارئاوەکان لە ژێر دەسەڵاتی وەزارتی ناوخۆدایە لە کاتی ئاشتیدا، بەڵام لە کاتی شەڕ دەڕواتە ژێر چاودێریی ھێزی دەریایی.
ئابووری
بەرھەمە کیماییەکان یەکێ لە گەورەترین کاروبارەکانی درووستکردنە لە ئەمریکا. ئەم وڵاتە سێھەمین بەرھەمھێنەری نەوتە لە دونیادا و ھاوکات گەورەترین ھاوردەکاری نەوتیشە. پلەی یەکەمی ھەیە لە بەرھەمھێنانی کارەبا و وزەی ناوەکی و ھەروەھا گازی سروشتیی شلە، سولفور، فۆسفات و خوێ. لە ڕێژەی داھاتی ناپوختەی ناوەکی، کشتوکاڵ کەمتر لە یەک لە سەد بەشیەتی و لە ھەمان کاتدا ئەمریکا گەورەترین بەرھەمھێنەری گەرمەشانی و سۆیایە. کۆکاکۆلا و مەک دۆناڵد دوو ناسراوترین نیشانەکانی دونیان.
سەرۆک کۆمارەکانی ئەمریکا
تا ئێستا ٤٥ کەسایەتی بوونەتە سەرۆک کۆماری ئەمریکا کە دووانیان کوڕ و باوکن کە ئەوانیش جۆرج دەبلیوو بوش و جۆرج .ھ.و.بۆش کە ھەردووکیان بەربژێری پارتی کۆمارییەکان بوونە. لەنێوان ٤٤ کەسایەتییەکە تەنیا یەکێکیان ڕەنگ پێستی ڕەشە، ئەویش باراک ئۆباما یە کە بەربژێری پارتی دیموکرات بووە.
تابلێت
thumb|Tablet تاتەبژمێر ئەم زاراوەیە ئاماژەیە بۆ ئەو جۆرە کۆمپیوتەرانەی کە تەنھا لەیەک بەش پێکھاتوون، تایبەتمەندی جیاکەرەوەیان ئەوەیە کە شاشەیەکی لەمس بەکاردەھێنن وەکو ئامێری بەناوبەر (input device) بۆ داخڵکردنی زانیارییەکان و ئیشکردن لەسەر ئامێرەکە. تاتەبژمێرە نوێکان بە پەنجە ‌کاریان لەسەردەکرێت ئەمە لەکاتێکدا تابلێتە کۆنەکان Stylus بوون و بەھەموو تەنێکی ڕەق کاریان پێدەکرا.
فەرھەنگی شیکارانەی زاراوەی ئەدەبی
پۆل:فەرھەنگە کوردییەکان پۆل:کتێبەکانی ٢٠٠٤
زمانی سویفت
زمانی سویفت (بە ئینگلیزی: Swift) له‌ ساڵی 2014 له‌ لایه‌ن كۆمپانیای Apple دروستکراوە و و به‌رده‌وام گه‌شه‌ی پێ ده‌درێت.
سویفت هه‌ر تایبه‌ت نییه‌ به‌ په‌ره‌پێدانی سیسته‌مه‌كانی ئه‌پڵ به‌ ته‌نها، به‌ڵكو زمانی سویفت ده‌توانرێت به‌كاربهێنرێت بۆ په‌ره‌پێدان و داڕشتنی ئه‌پ بۆ سیسته‌مه‌كانی؛ Linux و Ubuntu و Unix. له‌م بابه‌ته‌شدا باسی گرنگرین هۆكاره‌كان ده‌كه‌ین كه‌ پاڵنه‌ره‌ بۆ فێربوونی زمانه‌كه‌.
به‌هۆی ئه‌وه‌ی سه‌رچاوه‌كه‌ سه‌رچاوه‌كانی كراوه‌ن، توانای هه‌یه‌ كۆده‌كانی له‌ ناو هه‌ریه‌كه‌ له‌ سیسته‌مه‌كانی Linux و Unix و Ubuntu و Android ـدا به‌كار بهێندرێت.
ھاوسەرگیریی شازادە چارڵز و شازادە دایانا
مەراسیمەکە لەسەر شێوازی کۆنی کڵێسای ئینگلتەرا بەڕێوەچوو. سەرۆکی کڵێسای قەشە پۆڵ ئالان وێبستەر سەرۆکایەتی مەراسیمەکەی کرد و قەشەی باڵای کڵێسای ئینگلتەرا ڕۆبێرت ڕونسی ھاوسەرگیرییەکەی پیرۆز کرد. لەناو کەسانی دیاری بەشداربووی ئاھەنگەکە ژمارەیەکی زۆری ئەندامانی خێزانی شاھانە لە وڵاتانی جیاواز و بەرپرسانی وڵاتانی جیاواز و ئەندامانی خێزانی بووک و زاوا ئامادە بوون. دوای ئاھەنگەکە دایانا و چارڵز لەسەر باڵکۆنی کۆشکی شاھانەی بەکینگھام دەرکەوتن کە نەریتێکی خێزانی شاھانەی بەریتانیایە.
چەندین ئاھەنگی دیکە لەو وڵاتانەی دیکە سازکران کە شاژن شاژن ئیلیزابێس شاژنیانە لەگەڵ ئاھەنگی دیکە لەسەر شەقامەکانی بەریتانیا بۆ پیرۆزکردنی بۆنەکە. دایانا و چارڵز لە ساڵی ١٩٩٢ەوە بەجیایی دەژیان و ساڵی ١٩٩٦ بە فەرمی لێکجیابوونەوە کە ساڵێک پێش مردنی دایانا بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:شازادە دایانا پۆل:پاشایەتی بەریتانیا
تاھیر خەلیلی
تاھیری خەلیلی ساڵی ١٩٥٦ (١٣٣٥ ھەتاوی) لە شاری بۆکان لە دایک بووە. لە تەمەنی ٧ سالی یەوە عاشقی گۆرانی و موسیقا بووە. گوێ گرتن لە دەنگی ھونەرمەندانێک وەک محەمەد ماملێ، حەسەن زیرەک بە تایبەت تاھیر تەوفیق، عەلی مەردان و ساڵح دیلان بوو بە ھۆی وەی کە بەرھەمی یەکەمی لە تەمەنی ١٥ ساڵی لە شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بڵاو بکاتەوە. ئەو بڵاو کردنەوە لە ڕۆژ ھەڵاتی کوردستان بوو بە ھۆی وەی کە ڕاگەیاندنە کوردیەکانی ئەو کاتی حکوومەتی ئێران بۆ وتووێژ بانگی بکەن، چەند بەرھەمێکیشی لە تەلەفزیۆنی مەھاباد تۆمار کرد کە بریتین لە: دەنگ وڕەنگ، شەوی تاریک و بێ دەنگ، گوڵی مەھاباد، کیژۆڵەی کوردستان ھەر ئەوە بردیە تەلەفزیۆنی تاران بۆ کۆنسێرت لە تەمەنی ١٨ ساڵی دا. ھەروەھا تەلەفزیۆن و ڕادیۆ سنە.
لە ئەو کاتە دا بوو کە ڕاپەڕینی گەلانی ئێران دەستی پێ کرد ئەویش وەک کوردێک بە ھەستێکی نەتەوەیی یوە چووە ناو خەبات و بوو بە ڵێشمەرگەیەکی کوردستان لە شۆرش دا زیاتر لە ٥٠ گۆرانی و سروودی نەتەوەیی بڵاو بۆتەوەو بە سروودی لە قەندیلی سەربەرزەوە ناوبانگی دەرکرد. لە ھەموویان پێ سەر کەوتوو تر بووە. بە ھۆی پێشمەرگایەتی و گوتنی سروودی سیاسی و نەتەوەیی کوردی لە حکومەتی ئەو کاتی ئێران قاچاغ بووە.
پستن
بزوێنەری سووتانی ناوەکی
بزوێنەری سووتانی ناوەکی کارپێکراوە بەو پەستانەی کە لە ئەنجامی سووتانی گازەکانەوە پەیدا دەبێت لە ناو ژووری سووتان لە سەرووی سلندەرەکە، دواتر ئەو ھێزە کار لە قوڵە بەگن دەکات بەرەو خوارەوە بۆ کڕانک شەفتەکە. قوڵە بەگن بەستراوە بە پستنەکەوە بەھۆی بەڕووڵە مەچەک((wrist pin. ئەم بە بەڕووڵە دانراوە لەناو پستنەکە. بەڵام بەپێچەوانەوە لەبزوێنەری ھەڵمیدا، قوڵە بەگنی نییە.
٢٥ی تەممووز
بۆنەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
نەمروود
دەسەڵات ەکەی بەتەنیا بابل ی نەگرتبووەوە ، بەڵکو بەفراوانی سەر زەوی دەسەڵات ی بڕی دەکرد ، یەکەم کەسە تاجی کردووەتە سەری ، یەکەم کەسیش بووە بانگەشە ی خودا یەتی کردووە. بەدرێژایی ٤٠٠ ساڵ بە ئاگر و ئاسن دەسەڵاتی سەر زەوی بەڕێوە دەبرد
زانیاری زیاتر دەربارەی
لە شەو ێکی تاریک دا نەمروود خەو ێکی بینی: {مانگ ێک لە ئاسمان دا دەرکەوت ، هەموو ڕووناکی خۆر ی بۆ خۆی برد و هیچ ڕووناکییەکی نەهێشتەوە} ، ئەستێرەناس ەکان لە لێکدانەوەی خەونەکەدا وتیان: (لەم ساڵەدا مناڵ ێک لەدایک دەبێت ئەو منداڵە تۆ لەناودەبات) ، نەمروود فەرمانی کرد هەر منداڵێک لەدایک بوو کۆتایی بە ژیان ی بهێنن، لەو ساڵەدا ئیبراهیم پێغەمبەر (د.خ) لەدایک بوو ، دایک ی لەترسان لەچاو ی خەڵک دووریخستەوە ، ڕۆژ هات و چوو ئیبراهیم گەورە بوو ، گەنج ێکی لێهاتوو بوو، بووە گەنجێک وەک خەڵکەکەی تر بتی نەدەپەرست، داوای لە خەڵک کرد واز لە پەرستن ی نەمروود و بتەکانیان بهێنن و خودای تاک و تەنیا بپەرستن، سەرەتا کەس وەڵامی نەدایەوە. ڕۆژێک لە ڕۆژان خەڵک لە دەرەوەی شار خەریکی ئاهەنگ گێڕان بوون، ئیبراهیم تەواوی بتەکانی شکاند جگە لە هەرە گەورەکەیان نەبێت، بۆئەوەی بۆیان بسەلمێنێت کە بت توانای ئەوەی نییە پارێزگاری لە خۆیشی بکات، دواتر تەور ەکەی لای گەورەکەیانەوە داناو گەڕایەوە ماڵەوە، کاتێک خەڵکەکە گەڕانەوە بینیان بت ەکان هەمووی شکێنراون، پرسیاریان لێکرد کێ بتەکانی شکاندووە ? ئەویش وتی گەورەکەیان ، ئەگەر بڕوا ناکەن دەتوانن پرسیاری لێ بکەن.. ، دواتر بەخۆیاندا چوونەوە و وتیان: (چۆن پرسیار لە بەرد ێک بکەین کە نە قسە دەکات نە دەبینێت?) زانیان ئەم بت انە هیچیان پێ ناکرێت بەڵام لەبەر خۆبەزلزانییەکەیان زۆر تووڕەبوون، بەفەرمانی نەمروود ئاگرێکی گەورەیان کردەوە و ئیبراهیمیان تێ فڕێدا ، وە خوای گەورە فەرمانی بە ئاگر کرد: (ئەی ئاگر سارد ببەرەوە و بێ زیان بە لەسەر ئیبراهیم)، نەمروودیش زۆر سەری سووڕما! ، چۆن ئیبراهیم لەم ئاگرە مەزنە ڕزگاری بوو? ، و لەبەردەم خەڵکەکەیدا دەربارەی خودا لەگەڵ ئیبراهیم کەوتە گفتوگۆ، نەمروود پرسیاری لێکرد: (خوداکەت چی دەکات?) ئیبراهیم وتی: (خودا مرۆڤ دەژیێنێت و دەیانمرێنێت)، نەمروود وتی:(منیش خەڵک دەژیێنم و دەیانمرێنم)، فەرمانی بە پاسەوانەکانی کرد دوو زیندانی بۆ بهێنن کە فەرمانی مردن یان بۆ دەرکرابوو، یەکێکیانی ئازاد کرد و ئەوی تریانی هەر لەوێدا کوشت، ئیبراهیم پێی وت: (ئەگەر ڕاست دەکەیت و تۆ خودایت ئەوەی کە کوشتت زیندووی بکەرەوە) ، نەمروود بێ دەنگ بوو، پاشان پرسیاری کردەوە (خوداکەت چی تر دەکات)، ئیبراهیم فەرمووی: (خودای من ڕۆژ لە ڕۆژهەڵات ەوە هەڵدێنێ و لە ڕۆژئاوا وە ئاوای دەکات، ئەگەر تۆ خودای پێچەوانەی بکەرەوە.) نەمروود نەیتوانی قسە بکات و وەڵام بداتەوە.
سەرچاوە
وەرگیراو لە پێگەی فەرمی Chaw media لە یوتیوب: https://youtube.com/c/ChawMedia
بڕیارنامەی ٥٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٤٨
ئۆرنج بیچ، ئەلاباما
پەراوێز
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٨٤ پۆل:شارەکانی ئەلاباما
ئاڵەکۆک
سەرچاوەکان
پۆل:ڕوەکە باخییەکان پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
ھۆلاکۆ خان
هۆلاکۆ خان (١٢١٨ - ٨ شوباتی ١٢٦٥) سەرکردەی مەنغۆلیا (مەغۆلی) ئەو کەسە بوو کە توانی زۆربەی وڵاتانی باشووری ڕۆژئاوای ئاسیا داگیر بکات. دوای ئەوەی بە ملیۆنانی لێ کوشتن، سوپاکەی بە شێوەیەکی زۆر بڵاو بووەوە لە بەشی باشووری ڕۆژئاوای ئیمپڕاتۆریەتی مەغۆل، کە بووە هۆی دروست کردنی ڕەچەڵەکی خانات لە فارسدا، وە ڕەچەڵەکەکە زۆر گۆڕانکاری تێیدا ڕووی دا تا گەیشت بە ئێرانی ئێستا. لەژێر سەرکردایەتی هۆلاکۆ، مەغۆلەکان هێرشیان کردە سەر بەغدا پایتەختی جێنشینی عەباسییەکان، کە ئەمەش بووە کۆتایی جێنشینی عەباسییەکان. هەروەها لە سەردەمی ئەودا سیستەمی نووسین لە عەرەبییەوە گۆڕدرا بۆ فارسی.
کاتۆ سڤانیدزێ
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٥ پۆل:مردووانی ١٩٠٧ پۆل:بنەماڵەی ستالین
نیڵ پاتریک ھاریس
ژیانی پیشەگەری
thumb|هاریس لەساڵی ٢٠٠٨، فیستیڤاڵی کۆمیک کۆن، سان دێگۆ، کالیفۆرنیا
ڕاڵف ماچیۆ
پیشە
ماچیۆ دەستیکرد بە فێربوونی سەمای نووکی پەنجە لە تەمەنی ٣ ساڵیدا و دۆزیەوە کە ١٦ ساڵ بوو. کاستکرا بۆ ڕۆڵی جێرێمی ئاندرێتی لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی Eight Is Enough. دوای تەواوبوونی Eight Is Enough، ڕۆڵی جۆنی کەیدی لە فیلمی The Outsidersی ساڵی ١٩٨٣دا بردەوە. بەھۆی ئەو ڕۆڵەوە ھەڵبژێردرا بۆ ڕۆڵی دانیەڵ لاروسۆ لە فیلمی ١٩٨٤ی مناڵی کاراتێ و دوو بەشەکانی تری، The Karate Kid II و The Karate Kid Part III. ماچیۆ دەرکەوت لە فیلمی Crossroadsی ١٩٨٦، بە بەرجەستەکردنی ڕۆڵی یووجین مارتۆنی قوتابیی مۆسیقا. ھەروەھا لە ١٩٦٨دا، ماچیۆ ڕۆڵی سەرەکی گێڕا لە Cuba and His Teddy Bear l، شان بە شانی ڕۆبێرت دێ نیرۆ. لە ١٩٩٢دا، ڕۆڵی سەرەکی گێڕا بەرامبەر جۆ پێشی و مارسا تۆمەی لە فیلمی بەناوبانگی کۆمێدیی My Cousin Vinny، بە ڕۆڵگێڕانی بیڵی گامبینی، کە بە ھەڵە تۆمەتبار دەکرێت بە کوشتن کاتێک دەچێتە شارۆچکەیەکی ئەلاباما. لە ١٩٩٦دا، ماچیۆ ڕۆڵی سەرەکیی جەی. پێرێپۆنت فینچی نمایشکرد لە موزیکاڵی ١٩٦٢ی How to Succeed in Business Without Really Tryingی براوەی خەڵاتی تۆنیدا، و ستایش کرا. لە ئاماژەدانی نمایشەکەی وەک ئامادەبوویەک لە بەرھەمھێنانی فیلمیی ھەمان موزیکاڵدا، ماچیۆ وتی، «من بە 'منداڵە سەماکەرەکە' ناسراوبووم، وا نا کە زۆر شارەزا بووبم. بەڵام لە تەمەنی سێ ساڵییەوە سەمام دەکرد، و وانەم وەردەگرت لە قوتابخانەی سەمای جون کلەیر لە بابیلۆن، لۆنگ ئایلەند.»
ماچیۆ لە ئێستادا گەڕاوەتەوە بۆ ڕۆڵی دانیەڵ لاروسۆ لە کۆبرا کایدا، کە زنجیرەیەکی ئەکشن و کۆمێدی-درامیی یووتیووب پریمیەمە کە لە گێڕانەوەی ئەڵقەییدا پەخشدەکرێت، و لە ٢٠١٨دا دەستیپێکردووە. ھەروەھا بەرھەمھێنەری جێبەجێکاری ھاوبەشی زنجیرەکەیە، لەگەڵ ویلیام زابکا. زنجیرەکە باسی ٣٤ ساڵ دوای پێشبڕکێی کاراتێی ئۆڵ گالیی ١٩٨٤ە و چیرۆکەکە لە دەوری جۆنی لۆرێنس (زابکا) دەسوڕێتەوە کە – بۆ ڕێکخستنەوەی ژیانی، و تۆڵەسەندنەوە لە پێشبڕکێکەی ١٩٨٤ – دۆجۆی کۆبرا کای دووبارە دەکاتەوە. ئەمە دوژمنایەتییەکەیان لەگەڵ لاروسۆ، کە ئێستا سەرکەوتووە، گەرم دەکاتەوە و لاروسۆش ھەوڵدەدات ھاوسەنگیی ژیانی بھێڵێتەوە بێ ڕێنماییەکانی بەڕێز میاگی، کە ئێستا کۆچی دوایی کردووە.
ژیانی تایبەتی
ماچیۆ لە ڕێی نەنکییەوە ھاوسەرەکەی، فیلیس فیێرۆی، ناسیوە لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا. لە ٥ی نیسانی ١٩٨٧دا ھاوسەرگیرییان کرد، و دوو منداڵیان ھەیە، جولیا (لەدایکبووی ١٩٩٢) و دانیەڵ (لەدایکبووی ١٩٩٦). فیێرۆ پەرستارە.
عەتا قەرەداغی
سەرەتای ژیان
عەتا قەرەداغی لە ساڵی ١٩٧٣ لە شاری سلێمانی لەدایک بووە و ئامادەییی پیشەییی لەوێ تەواو کردووە. ھاوسەرگیریی کردووە و خاوەنی دوو کوڕ و کچێکە.
پیشە
عەتا لە ساڵی ١٩٩٣ لەڕێگەی ئەنوەر قەرەداغییەوە دەستی بە کاری ھونەری کردووە و ھەر لەو ساڵە یەکەم گۆرانیی خۆی بەناوی ئازیز ئەمشەو لە کەناڵی گەلی کوردستان بڵاو کردووەتەوە. ھەروەھا ھەندێ کاری لەگەڵ تیپی مۆسیقای سلێمانی کردووە. عەتا تا ئێستا تەنیا دوو ئەلبوومی بە ناوەکانی سرووتی ئەوین لە ٢٠٠٤ و جوانە لە تۆ لە ٢٠٠٨ بڵاو کردووەتەوە، کە ئەلبوومی جوانە لە تۆ لە تاران تۆمار کرا. ھەروەھا عەتا بە ئیشەکانی عەباسی کەمەندی کاریگەر بووە.
١ (ژمارە)
١ (یەک) (1) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٠ و ٢.
نادا (کۆبێ)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گەڕەکەکانی کۆبێ
٣١ی تەممووز
ڕووداوەکان
ئەنفالی زیاتر لە ھەشت ھەزار نێرینەی بارزانییەکان لە منداڵ و گەنج و لاو و پیر
بڕیارنامەی ٥٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
سەرچاوەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٤٨
مەلاسالار
مەلاسالار (Melasalar، ) دێیەکە لە ناوچەی زێویەی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٢٩ کەس لە ٣٥ بنەماڵەدا بووە.
کۆرپەس
لە تەکنەلۆژیای گەڕان، کۆپەس کۆکراوەی بەڵگەنامەکانە کە بەدوایدا دەگەڕێن.
مۆرفۆلۆجی (زمانەوانی)
مۆرفۆلۆجی بریتییە لە زانستی لێکۆڵینەوە لە وشەکانی زمان. ئەم بەشەی زمانەوانی لە چۆنیەتی پێکھاتنی وشەکان، بنوشەکان، لکێنەکان یان دابڕەەکان، پێشگر و پاشگرەکان و ھتد دەکۆڵێتەوە. لە مۆرفۆلۆجیشدا، وەکوو ھەموو بوارێکی زانستی، ھێندێک چەمکی گرینگ و تایبەتی ھەن. مۆرفۆلۆجی لەم چەشنە پرسیارانە دەکۆڵێتەوە: وشە چییە؟ مۆرف، مۆرفیم و ئەلەمۆرف چین؟ وشەی «تێکھەڵچوونەوە»، بۆ نموونە، لە چەند وشەی بچووکتر، یان لە چەند مۆرف و مۆرفیم پێکھاتووە؟
پادینگتن ٢
کورتەی چیرۆکەکە
لە پادینگتن ٢دا، پادینگتن ھەوڵ دەدات بۆ ڕۆژی لەدایکبوونی پوورە خۆشەویستەکەی کتێبێک بە دیاری بکڕیت. بەڵام ئەو دیارییەی پادینگتن دەیھەوێت بیکڕیت، وا بە ئاسانی دەستی ناکەوێت و زۆر کێشە و گرفتی بۆ دروست دەکات و بۆ کارێک کە ئەنجامی نەداوە تاوانبار دەکرێت و دەیخەنە زیندانەوە.
ھەرسە برین
دەستنیشان کردنی نەخۆشی
تاکە ڕێگە کە پزیشکەکەت دەتوانێت بە دڵنیاییەوە  پێت بڵێت ئەگەر تۆ برینێکت هەیە ئەوەیە کە سەیر بکات. لەوانەیە زنجیرەیەک تیشکی ئێکس یان تاقیکردنەوەیەک بەکار بهێنن کە پێی دەوترێت نازور.
ڕێگری
دەتوانیت هەنگاو بنێیت بۆ پاراستنی خۆت لە تووشبوون ، وەک هێلیکۆبەکتەر پیلۆری ، بە زۆر  شۆردنی دەستەکانت بە سابوون و ئاو ،بە خواردنی ئەو خواردنانەی کە بە تەواوی کووڵاون
تورکمانستان
ڕێبەران: سەرۆک کۆمار: سەردار بێردی محمدۆڤ
بواری ڕاگەیاندن
ڕاگەیاندنی تورکمانستان بەتەواوی لەلایەن دەسەڵاتەوە پاوان کراوە وکاربەدەستانی حکومی چاودێری ڕاگەیاندن وبڵاوکردنەوەی چاپەمەنییەکان و ڕێباز وسیاسەتەکانیان دەکەن. لە ڕاپۆرتێکی ڕێکخراوی ئاسایش وھاوکاری ئەورووپا کەلەساڵی ٢٠٠٢دا بڵاوکراوەتەوە ھاتوە: «نەبونی ئازادی راگەیاندن لە تورکمانستان بەبەراورد لەگەڵ وڵاتانی دیکەدا بێ وێنەیە.» ھەروەھا بەپێی ڕاپۆرتێکی پەیامنێرانی بێسنوریش سەفەر موراد نیازۆف سەرۆکی پێشوی ئەو وڵاتە ڕاگەیاندنەکانی کردبوە مینبەرێک بۆ پەسندانی خۆی. چاپەمەنییەکان لە تورکمانستان حەوت کەناڵی تەلەڤیزیۆنی حکومیی ھەیە و دوو کەناڵی ڕادیۆیی حکومیش پەخش دەکەن. ئاژانسی ھەواڵی تورکمانستانیش لەوێ کاردەکات کە ئەویش حکومییە. جگە لەوە ئاژانسی ھەواڵی ئاسیای ناوەڕاست لەوێ کاردەکات کە چالاکە نوسراوەی ڕەسمی کارکردنی لە ئەمریکا وەرگرتوە.
مارسێل ڕانسکی
رانسکی و گوینته‌ر گراس
ئیتر لێرەوە ئاگری شەڕێکی توند لەگەڵ گراس دەست پێ دەکات. کاتێکیش ساڵی ١٩٩٩ گراس خەڵاتی نۆبڵی بۆ ئەدەب پێ دەبەخشرت ، راسنکی بەمە خۆشحاڵ نابێت و بگرە زۆر توندیش هەڵوێستی خۆی دەردەبڕێت. لە چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ گۆڤاری شپیگلی ئەڵمانی، لەبارەی خەڵاتکردنی گراسەوە دەڵێت :
دیاره ڕاستە ‌ رانسکی و گراس ،ئه‌وان پێکه‌وه‌ سه‌ر به‌ گروپی ٤٧ بوون ، به‌ڵام هەمیشە پەیوەندییەکی خراپ و کێشەداریان هەبووە. لەلایەکی تریشەوە سیاسه‌ت، هێندەی تر ، ئه‌م دوو که‌ڵه‌ نووسه‌ره‌ی له‌ یه‌کتری جیاکرده‌وه‌. گراس ئه‌ندامێکی چالاکی پارتی سۆسیال دیموکرات بوو، له‌هه‌مانکاتیشدا زۆر دژایه‌تی ئیسرائیل و ئه‌مریکای ده‌کرد. کاتێک له‌مساڵانه‌دا گراس له‌ رۆژنامه‌ی " سوید دۆیتچه‌ تسایتونگ" شیعرێکی له‌دژی ئیسرائیل بڵاوکرده‌وه‌، هه‌رایه‌کی گه‌وره‌ی له‌ناو میدیای ئه‌ڵمانی و ئوروپی و ئیسرائیلی دروستکرد. راسنکی به‌ توندی ره‌خنه‌ی لێگرت و شیعره‌که‌شی " به‌ قێزه‌ونترین شیعر " وه‌سفکرد. له‌هه‌مانکاتیشدا گراسی به‌ که‌سێکی ئه‌نتی سیمیت" دژه‌ جووله‌که‌ " وه‌سفکرد.
سەنتەری چارەسەری فریاگوزاری
نەخۆشخانەی ئیمێرجنسی (Emergency Management Care)
*قاوشی F: ئەم قاوشەش بە هەمان شێوە تایبەتکراوە بۆ ئەو نەخۆشانەی کە بارودۆخیان جێگیرە.
بەش و ژوورەکانی نەخۆشخانە
ژووری نانخواردن: وەک هۆڵێکی گەورە وایە کە هەموو کارمەندانی نەخۆشخانە لەم ژوورەدا ژەمەکانی خۆیان دەخۆن.
کارمەندەکان
وەک لە سەرەوەش ئاماژەمان پێکردووە کە کارمەندەکانی ئەم نەخۆشخانەیە بریتین لە ٢٦٥ کارمەند کە پێکدێن لە:
تاقەدار
مێژوو
سەر ئەو تەپکە، بەم دیمەنانەوە، نزاگە و جێگە ڕاز و نیازی ڕۆژانەی تاسە‌باران بوو. لە پای دارەکە دادەنیشتن و فاتیحایان بۆ شاری نوستوو دەنارد و دەستیان بە کەلێنی گابەردەکەدا دێنا و دوای ئاوات و نیاز، شاڵی کەسکیان بە لک و پۆی دارەکەوە هەڵداوەسی.
مامۆستا هێمن موکریانی لە پشتبەرگی "پاشەرۆک"ـەکەی خۆی دا، ژیانی بێحەسانەوەی خۆی چەشنی تاقەدارەکەی مەهاباد دەشوبهێنێت و ئاوا دێتە گۆ:
تاقەداری، کزی، پیری عەوداڵ
یان ھوی (وێنەکێش)
یان ھوی (بە چینی سادەکراو:颜辉;، دێرین:顏輝) وێنەکێش بوو لە سەدەی ١٣یەم، کە لە سەردەمی باشووری سۆنگ و سەرەتای ئیمپراتۆریەتی یوان ژیاوە.
دەنگناسی (زمانەوانی)
بۆ وێنە فۆنەتیک لەوە دەکۆڵێتەوە کە لە زمانی کوردیدا چەند دەنگ ھەیە. ئەم دەنگانە لە کوێی ئەوک، دەم، زمان و لووتدا دروست دەبن و چۆن دروست دەبن؟ دەوری ئەندامەکانی لەش (دەم، زمان، ئەوک، لووت، لێو، ددان و ھتد) لە سازبوونی ئەم دەنگانە دا چیە؟ ھەروەھا، کام لەم دەنگانە دەنگی سەرەکین (فۆنیم)، کامانەش دەنگی ناسەرەکین (ئەلەفۆن). ئەمانە و زۆر شتی گرینگی دیکەش بابەتەکانی لێکۆڵینەوەی فۆنەتیک پێک دێنن.
ئورارتوو
وێنۆک|نەخشەی ئورارتوو لە سەدەی ٩ تا ٦ی پێش زاییندا ئورارتوو یان ئوورارتوو یان شانشینی ئارارات، شانشینێک بووە کە لە سەردەمی ئاسندا دەسەڵاتی کێوستانەکانی دەورووبەری دەریاچەی وانی بە دەستەوە بووە.
گەشتی ۱۱ی ھێڵی ئاسمانیی ئەمریکی
گەشتی ١١ی ھێڵی ئاسمانیی ئەمریکی گەشتێکی سەرنشینی ناوخۆیی بوو کە لە ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠١ لە چوارچێوەی ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول لەلایەن پێنج ئەندامی رێکخراوی تیرۆریستی ئەلقاعیدەوە ڕفێندرا. محەممەد عەتا، رفێنەری فڕۆکەکە، بە ئەنقەست فڕۆکەکەی کێشا بە تاوەری باکووری ناوەندی بازرگانیی جیھانی لە شاری نیویۆرک و ھەر ٩٢ کەسی ناو فڕۆکەکە گیانیان لەدەستدا و ١٤٠٢ کەس مردن بەھۆی کاریگەری ھێرشی فڕۆکەکە.
زاڵاوا
زاڵاوا فیلمێکی کوردیی ساڵی ٢٠٢١ە لە دەرھێنانی ئەرسەلان ئەمیری. فیلمەکە لە چەشنی درامای ترسێنەردا دروست کراوە و لە چەن فێستیڤاڵ لە کوردستان و جیھاندا پیشان دراوە. بڕێک لەو فێستیڤاڵانە بریتین لە تیف (لە تۆرنتۆ)، ، فەجر و فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆک.
ویندھوک
وێنۆک|ڕاست|Windhuk وێنۆک|ڕاست|180px|Windhuk ویندھۆک پایتەخت و گەورەترین شاری وڵاتی نامیبیایە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠١ ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٢٣٣٬٥٢٩ کەس بووە.
ڕۆشنبیری
ویندھوک بە پایتەختی ھونەری نامیبیا ناسراوە. گەلەری ھونەری نیشتمانی و شانۆی نیشتمانی و مۆزەخانەی نیشتمانی ھەموویان لێرەن. دوو شوێن بەشێکن لە مۆزەخانەی نیشتمانی، ئاڵتێ فێستێ (مێژوویی) کۆمەڵێک شتومەکی کۆلۆنیالیزم وەک عەرەبانە و شتومەکی ناوماڵ پیشان دەدات، لەکاتێکدا مۆزەخانەی ئۆوێلا (زانستی؛ ناوی لە ئۆوێلاوە ناونراوە، یارییەکی نەریتی کە بە تەپوتۆز یاری پێدەکرێت) لەخۆدەگرێت نمایشی کانزا و بەردبوو و نەیزەکەکان دەکات و تێڕوانینێک دەدات بە ژیانی نەریتی گوندەکان. ھەروەھا مۆزەخانەی یادەوەری سەربەخۆیی، کتێبخانەی نیشتمانی نامیبیا و کتێبخانەی گشتی ویندھوک کە لە ساڵی ١٩٢٥ دروست کراوە، لە تەنیشت ئاڵتێ فێستەوە ھەیە.
ئەخۆل
ژیان و ھونەر
ئەخۆل وێڕای ئەوەی کە پلەی خوێندەواریی کەم بووە بەڵام شارەزاییەکی تەواوی لەزمانەکانی کوردی، عەرەبی، تورکی، و فارسی دا ھەبووە و کەمێکیش ئینگلیزی زانیوە تەنانەت ھەندێ جاریش شیعری فارسی ئەگۆڕییە سەر زمانی کوردی یان تێکەڵکێشی دەکرد.
تۆماس مان
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٥ پۆل:مردووانی ١٩٥٥ پۆل:نووسەرانی ئاڵمانیی سەدەی ١٩یەم پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی پۆل:ڕۆماننووسانی ئاڵمانی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان
بەرد-وەرەقە-مەقەست
کایەکردن
عادەتەن کایەکەرەکان بە دەنگی بەرز تا سێ دەژمێرن، یان بە قسەکردن ناوی کایەکە دەڵێن (نم. «بەرد! وەرەقە! مەقەست!» یان «ڕۆو شەم بۆو!»)، ھەرجارێک یان دەستێکیان بەشێوەی مشتەکۆڵە بەرزدەکەنەوە و لەگەڵ ژماردنەکەدا بەرز و نزمی پێ دەکەنەوە یان لەپشتەوە دەینووقێنن. پاشان بەرەو ڕووی یەکتری «ڕای دەکێشن». جیاوازییەکە لەوەدایە ئەوکاتەی کایەکەرەکان تەنیا ژماردنی ژمارەکان بەکاردەھێنن پێش ڕاکێشانی جووڵەکانیان (کەواتە ڕاکێشان بە ژماردنی «مەقەست!» یان «بۆو!»)، یان سێ جار ھەژاندنی دەستیان پێش «ڕاکێشانەکە».
ئیدا تاربێل
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٧ پۆل:مردووانی ١٩٤٤
محەممەد حوسێن سەیفی قازی
ساڵی ١٩١١ لە شاری مەھاباد لە دایکبووە. باوکی حەمەحوسێن خان میرزا حەسەن سەیفولقوزات، لە ھۆنراوە و نوسیندا دەستێکی زۆر باڵای ھەبووە، ھۆنراوەکانی بە کوردی و فارسی لە کاتی خۆیدا دەستاودەست دەگەڕان و لە ناو خەڵکدا زۆر بە نرخ بوون. لە سەردەمی کۆماری کوردستاندا، کرا بە شالیاری بەرگری. شەوی ٣٠ی ٣ی ١٩٤٧ قازی محەممەد و سەدری قازی و حەمەحوسێن خان لە مەیدانی چوارچرای شاری مەھاباد لە سێدارە دران.
ئەبوولقاسم قازی
دوای تێکچوونی کۆماری کوردستان سەدری قازیش گیرا و ھێنایانەوە مەھاباد. کاتێک لەگەڵ براکەی پێشەوا و ئامۆزاکەی حەمەحوسێن خان لە چوارچرای مەھاباد ھێنایانە ژێر پەتی سێدارە گوتی: "ئێمە بە تاوانی ئەوە دەکوژن، چونکە نە بووینە ناپاکی نەتەوەکەمان".
پێریش، ئەلاباما
پێریش (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی وۆکەر، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٩٨٢ کەس بووە. ڕووبەری ٥٫٤٢ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٨١٫١٨ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
یامووسووکرۆ
سەرچاوەکان
پۆل:پایتەختەکانی ئەفریقا پۆل:پایتەختە داڕێژراوەکان
ئامبلیئۆپیا
ئەممبلیوپیا لە تەمەنی پێنج ساڵییەوە دەستبە دەرکەوتن دەکات. ڕێژەی ١ – ٥ ٪ پێگەیشتووەکان مەزندەی ئەو پشێویەیان تیادەکرێت، لەکاتێکدا چارەسەر بینین باشتر دەکات، بە شێوەیەکی ئاسایی ناگەڕێنەوە بۆباری ئاسایی لە چاوی زیانلێکەوتوودا. ئەممبلیوپیا بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٦٠٠ دا باس کراوە. ڕەنگە ئەو مەرجە وا لە خەڵک کە شیاو ئەوە نەبن بۆ ئەوەی فڕۆکەوان بن یان ئەفسەری پۆلیس بن.
نیشانەکانی
ھۆکارە سەرەکییەکانی ئەمبلیۆپیا:
پەنیری سەلک
سەرچاوە
پۆل:بەرھەمەکانی شیر پۆل:شیر پۆل:پەنیر
شێری شاخەکە (سیستەمی کارپێکەری)
سەرچاوە
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٢ پۆل:سیستمی کارگێڕی پۆل:سیستمی کارگێڕیەکانی ئەپڵ پۆل:سیستمی کارپێکردنی ئێکس٦٦-٦٤
ئال جرۆ
ئەلۆن لوبیز ئال جرۆ (لەدایکبووی ١٢ی ئازاری ١٩٤٠- مردووی ۱۲ی شوباتی ۲۰۱۷). گۆرانیبێژێکی جازی ئەمریکیە و بۆ ٧ جار خەڵاتی جرامی جیھانی وەرگرتووە و یەکەم گۆرانیبێژە لەمێژوودا لە سێ بواری جیاوازی ھونەری گۆرانیبێژیدا لە جاز و بۆب و ریزم ئاند بلووزدا خەڵات وەربگرێت، لە ساڵی ١٩٤٠ لەدایک بووە، ساڵی ١٩٦٢ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زانستی دەرونی بەدەستھێناوە، بڕوانامەی ماجستێریشی لە زانکۆی ئایۆا وەرگرتووە. لەساڵی ١٩٦٧ ئال جرۆ و خۆلیۆ ماتینیزی قانون ژەن سەرکەوتنیان بەدەستھێناوە ھەر بۆیە لە ساڵی ١٩٦٨ بڕیاریدا ژیانی خۆی تەرخان بکات بۆ گۆرانی ووتن، نەک بەتەنھا گۆرانی وتن بەڵکو ھەر لەسەرەتاوە قەسیدەشی بۆ گۆرانیەکانی داناوە، لەساڵی ١٩٧٥ ئەلبومێکی گۆرانی ووتنی بڵاوکردۆتەوە و ناوبانگی دەرکردووە و خەڵاتی جرامی ئەڵمانی وەرگرتووە. ئال جرۆ بەوە ناسراوە کە خاوەنی دەنگێکی پرَ و بەھێزە و بەجۆرێکی زۆر سەیر گۆرانی دەڵێت و ھەندێک ەھێنێت کە ھیچ واتایەکی نیە بەڵام لەسەر ڕمتی مۆسیقایە و پێکەناویی و سەرنج ڕاکێشن، ھەروەھا توانی ئەوەی ھەیە لاسایی ئالەتی قانون بکاتەوە، لەزۆربەی چالاکیە خێرخوازی و ئاھەنگە مرۆڤایەتیە جیھانیەکاندا بەگۆرانی ووتن بەشداری کردووە. لە ساڵی ٢٠١٠ عاشقان و خۆشەویستانی بەوە نیگەران بوون کە ئال جرۆ کێشەی تەندروستی لەھەناسەدان و لێدانی دڵیا ھەیە و لەپاریسی پایتەختی فەرەنسا چارەسەری بۆ دەکەن، بەڵام ئەم نیگەرانیە بەردەوام نەبووە چونکە بەسەلامەتی لە نەخۆشخانە دەرچووە و دەستی کردۆتەوە بە گەشتەکانی بەھەموو جیاندا و گۆرانی ووتووە.
ئال جرۆ زیاتر لە ١٥ ئەلبومی بڵاوکردۆتەوە و گۆرانی دەربارەی خۆشەویستی و خەون و سۆز و ئەمڕۆ و بەیانی و ئاسمان و زەویی و جوانی سوروشت و تیشکی مانگ و جوانی گوڵ ووتووە و ژمارەیەکی زۆر قەسیدەی بۆ گۆرانیەکان داڕشتووە ھەندێکی خۆی کردونی بەگۆرانی و زۆربەی زۆریشی لەلایەن گۆرانی بێژە ناودارەکانی جاز و بۆب وتراونەتەوە و ٧ جار خەڵاتی جرامی جیھانی وەرگرتووە و ١٧ جاری دیکەش خەڵاتکراوە بەرامبەر بەتواناکانی لە گۆرانی ووتن و ئەلبوم بڵاوکردنەوە.
ناسا
ناسا لە ١٩٥٨دا دامەزراوە، جێی لێژنەی ڕاوێژکاریی نەتەوەیی بۆ فڕینناسی (ناکا)ی گرتەوە. بودجەی ساڵی ٢٠٢٠ی بووە. ئاژانسی ناسا مەزنترین ئاژانسی بۆشایییە لە جیھاندا.
عەلی مەردە
ئەمانەش ببینە
ناوچەی زێویە
جەوھەر نامیق
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان پۆل:سیاسییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان پۆل:سەرۆکەکانی پەرلەمان کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦ پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:سیاسییەکانی بزووتنەوەی گۆڕان
فاشیزم
شانرخاندن
فاشیستان خۆیان بە نوێنەری ئەو ویستە دەزانی کە لە دەوڵەتدا هەیە ڕووەو مەزنایەتی پەلهاویشتن. چەمکی دەوڵەت، ڕەگەز و گەل بە چەمکی مێژووکردی زیندە و کردەی خاوەن ویست خۆ ڕادەنوێنران. فاشیزم پەیوەستێکی یەکجار توندی هەیە بە «داروینیزمی جڤاکی» Social Darwinism یەوە، کە دەیگوت مان تەنها بۆ ئەوانەیە هەرە بەهێز و هەرە بێپەروان.
جگەرخوێن
ژیان
لە ڕۆژئاوای کوردستان و ماوەیەکیش لە باشووری کوردستان و ڕۆژھەڵاتی کوردستان مەلایەتی کردووە.
جگەرخوێن و شیعر
دواتر بە ھۆکاری بینینی زۆرداری، ئەوەی دوژمنان دژی کورد ئەنجامی دەدەن، جگەرخوێن بەباشی دەزانێ لە پیشەی مەلایەتی دوور بکەوێتەوە و بە ڕۆحیەتێکی گەورە و بەبڕوایەکی ھێندە بەتین بچێتە جیھانی کاری ڕامیاری و باوەڕەکەی و خۆشەویستی کوردستان بخزێنێتە جیھانی وێژە و بە وشەی ناسک دایبڕێژێ بۆ ئەوەی خوێنەران ھەست ستەمی زۆرداران بکەن، کە چۆن دژی گەلی کوردن. بە کاریگەریی ھۆنراوە نەتەوەییەکانی ئەحمەدی خانی و حاجی قادری کۆیی و شۆڕشە نەتەوەییەکی شێخ سەعیدی پیران لە باکووری کوردستان لە ١٩٢٥دا بووە بە شاعیرێکی لێھاتووی ھۆنراوەی نەتەوەیی و کەوتە سەر باسکردنی کوردستانی نیشتمانی خۆشەویستی و ھاندانی ئافرەتی کورد بۆ خوێندن و خەباتی نیشتمانی و بڵاوکردنەوەی بیروباوەڕی کوردایەتی لە سەرەتادا ھۆنراوەیەکی نەتەوەیی لە باسی کوردستاندا بە ناونیشانی شام شەکرە، وەڵات شیرنترە داناوەو نیشتمانەکەی خۆی بە بووکی جیھانی دادەنێ و باخ و بە بەھەشت مێرگ و سەرچاوەی ئاوی سازگاری دەچوێنێ و بە کچێکی شۆخ و شەنگی جوان و ڕازاوی دادەنێ و ئەندامەکانی ئەو بووکەی کوردستانی بە تاجی سەلاحەدینی ئەیووبی و بە ڕۆژ و دەریا و ئەڵماس و دیوانەکانی ھۆنراوەی حاجی قادر و ئەحمەدی خانی دەچوێنێ و دەڵێت: وەڵاتی من تووی بووکا جیھانی ھەمی باغ و بھشت و مێرگ و کانی سەری تاجا سەلا‌حەددینی کوردی ئەنی ڕۆژە دەبورجا ئاسمانی دوو چاڤێن تە وەکی دەریایی ھورمز کەپوو ئەلماسە کاری کووش و وانی دوو زولفێن تە کتێبا حاجی قادر زمانێ تە ژ بەندا شێخی خانی جگەر خوینە کورێ تە ھەر دنالی ژ بەرنەزانی و خزانی!! دوای ئەم باسە جوانەی کوردستانی نیشتمانی خۆشەویستی، داوا لە کچانی کورد دەکات، ڕاپەڕن و بکەونە سەر خوێندن و لە خەوی بێھۆشیدا ھۆشیار بنەوە و پێیان دەڵێت: "گەر بخوێنن پێشدەکەون و گەر نەشخوێنن کەس ئێش و دەردمان لێ دوور ناخاتەوە".
پێنینگتن، ئەلاباما
پێنینگتن شارۆچکەیەکە لە کەرتی چۆکتۆ، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٢٢١ کەس بووە. ڕووبەری ٥٫٠٨ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٤٣٫٥ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
عوسمان سەبری
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٥ پۆل:مردووانی ١٩٩٣ پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان پۆل:کورد پۆل:کوردەکانی تورکیا
میخائیل تسخاکایا
میخائیل گریگۆریڤیچ تسخاکایا (٤ی ئایاری ١٨٦٥ — ١٩ی ئازاری ١٩٥٠)، ناسراو بە بارسۆڤ، شۆڕشگێڕ و سیاسەتمەدارێکی سۆڤیەت بوو. بارسۆڤ سەرکردەیەکی باڵای بزووتنەوەی بەلشەفی لە جۆرجیا بووە، لە ساڵی ١٨٨٠ەوە لە سیاسەتی شۆڕشگێڕانەدا چالاک بووە، یەکێک بووە لە پێنج واژووکاری ئەو بەڵگەنامەیەی کە یەکێتی سۆڤیەتیان پێکھێناوە.
لە تەممووزی ١٩٠٦ تسخاکایا شایەتحاڵی ستالین بوو لە ئاھەنگی ھاوسەرگیرییەکەی لەگەڵ کاتۆ سڤانیدزێ. لە ٩ی ئەیلوولدا، تسخاکایا و ستالین لە کۆنفرانسی سۆسیال دیموکراتەکان لە تفلیس لە نێو تەنھا شەش بەلشەفیدا بوون (٣٦ کەسەکەی تر مێنشێڤیک بوون) لە کۆنگرەی پێنجەمی پارتی کرێکارانی سۆسیال دیموکراتی ڕووسیا لە لەندەن ژوورێکیان ھاوبەش بوو. ھیچ کامیان بەھۆی لاوازی بەلشەفیزم لە جۆرجیا ڕێگەیان پێنەدرا دەنگ بدەن. لە ساڵی ١٩٠٧ دوای زنجیرەیەک دەستگیرکردن و دیپۆرتکردنەوە، چووە دەربەدەری لە سویسرا و لەوێ لە ژنێڤ سەردانی لینینی کرد.
لە ساڵی ١٩١٧ گەڕایەوە ڕووسیا شانبەشانی لینین بە شەمەندەفەری بەناوبانگی مۆرکراو. لەو کاتەوە سەرکردەیەکی کاریگەری حزبی شیوعی جۆرجیا بووە. لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩١٩ لە شاری کوتایسی لەلایەن حکوومەتی مێنشێڤیکەوە دەستگیر دەکرێت، و لە مانگی ئایاری ١٩٢٠ ئازاد دەکرێت، دەبێتە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی حزبی شیوعی (بۆلشەڤیک)ی جۆرجیا. نوێنەری کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی جۆرجیا بوو لەژێر حکوومەتی کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤیەتی ڕووسیا. لە ساڵی ١٩٢٣ تا ١٩٣٠ تسخاکایا وەک سەرۆکی سەرۆکایەتی کۆمیتەی بەڕێوەبەری ناوەندی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی جۆرجیا و یەکێک لە سەرۆکەکانی کۆمیتەی بەڕێوەبەری ناوەندی کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقاوقاز کاری کردووە کۆمیتەی ناوەندی بەڕێوەبەری یەکێتی سۆڤیەت
دوای نەخۆشییەکی سەخت لە ١٩ی ئازاری ١٩٥٠ لە مۆسکۆ کۆچی دوایی کرد، دوای ماوەیەکی کەم لە ھەڵبژاردنی وەک نوێنەری سۆڤیەت لە نەتەوەکانی سۆڤیەتی باڵای یەکێتی سۆڤیەت. لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا، لە پانتێۆنەکەوە بە خاک سپێردرایەوە لە پانتێۆنی متاتسمیندا بە خاک سپێردرا.
پێردیدۆ بیچ، ئەلاباما
پەراوێز
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ٢٠٠٩ پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
ئەی پی بایۆ
وەڵامدانەوە ڕەخنەییەکان
بەپێی ٣١ بەسەرداچوونەوە، وەرزی یەکەم ٦٥٪ نمرەی بە مامناوەندی ٦٫٣٤/١٠ لە کۆکردنەوەی بەسەرداچوونەوەی وێبسایتی ڕاتن تۆمەیتۆز بەدەستھێنا. ڕای بڕیاردەری ماڵپەڕەکە دەڵێت: «ئەی پی بایۆ ھەندێک پێکەنینی ڕاستەقینەی ھەیە، بەڵام بینەران چەندین کەسایەتی خاوەن دەسەڵاتی بینیوە کە خراپ ھەڵسوکەوت دەکات - و ئەوان مافی خۆیانە چاوەڕێی زیاتر لەم بنچینە و بەھرەمەندییە بکەن.» مێتاکریتیک، کە ھەڵسەنگاندنی مامناوەندی بەکاردەھێنێت، زنجیرەکەی بە ٥٩ نمرە لە ١٠٠ بەپێی ١٦ ڕەخنەگر نرخاند.
شیعەی دوازدە ئیمام
شیعەی دوازدە ئیمام، جەعفەری یان شیعەی ئیمامی (، ) کۆمەڵەیەکن لە ئایینی ئیسلام و مەزھەبی شیعە. شیعەی دوازدە ئیمام لە ئەمڕۆدا زۆرترین ژمارەی شیعە پێکدەھێنن لە جیھاندا، لەبەر ئەوە ھەر کاتێک وشەی شیعە بە تەنیایی بەکارھات ئەوە مەبەست لێی شیعەی دوازدە ئیمامییە، ئەوان بڕوایان وایە کە پێغه‌مبه‌ر محمدﷺ دوای خۆی عەلی کوڕی ئەبووتالیبی بۆ ڕێبەرایەتیی موسڵمانان ھەڵبژاردووە و لە دوای ئەویش ھەتا دوازدە نەوەی دیکە ھەر کوڕەکانی عەلی، یەک لە دوای یەک بوون بە پێشەوای موسڵمانان.
ناو
ھەروەھا بە دوازدە ئیمام ناودەبرێن، لەبەر ئەوەی باوەڕیان بە شەرعییەتی دوانزە ئیمام ھەیە بۆ پێشەوایەتی موسوڵمانان، کە بریتین لە:
ڕێبازگە
سەرچاوەکان
پۆل:میکانیک
ڕەفەی کیشوەری
ڕەفەی کیشوەری دەوراندەوری درێژەپێدراوی ھەر کیشوەر و دەشتاییە کەنارییەکانی ئەو کیشوەرەیە کە لە سەردەمی سەھۆڵبەندان بەشێک بووە لە کیشوەر، بەڵام لە سەردەمی نێوان سەھۆڵبەندان (وەکوو سەردەمی ئێستا) دەریاکان و کەنداوەکان بردویانە ژێر ئاو.
١٩٢٦
سەدەی ١٩یەم | سەدەی ٢٠ەم | سەدەی ٢١ەم ١٩٢١ | ١٩٢٢ | ١٩٢٣ | ١٩٢٤ | ١٩٢٥ | ١٩٢٦ | ١٩٢٧ | ١٩٢٨ | ١٩٢٩ | ١٩٣٠ | ١٩٣١
نێڵەگین
نێڵەگین یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی سێگردکان لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
عەدنان موفتی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩ پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان
شێخ سەعید
شۆڕشی شێخ سەعید
لە پاش کوبونەوەیەکی گەورە لە شاری حەڵەب، ھەمووان گەیشتنە ئەو باوەڕەی کە مافی نەتەوایەتی گەلی کورد بەبێ شورشێکی چەکدارانە مەحاڵە مسۆگەر بکرێت. پاشان، ڕوژی ٢١ ئازاری ساڵی ١٩٢٥ دانرا بە یەکەم ڕوژی ھەڵگیرسانی شۆرش. لە نیوەی دوەمی مانگی یەکەمی ساڵی ١٩٢٥ دا شێخ سەعید گەشتێکی بەزۆربەی ناوچەکانی کوردستاندا کرد، دەچووە ھەر ناوچەیەک بە کومەڵ لایەنگر و دۆست ڕوویان تێ دەکرد. لە ٥ی شوباتی ١٩٢٥ شیخ سەعید خانیی بەجێ ھیشت لەگەڵ سەد سوارە بەرەو گوندی پیران بەڕێ کەوتن بۆ ماڵی عەبدول ڕەحیمی برای. ھەر لەو شەوەدا مەفرەزەیەکی سوپای تورک بەسەرۆکایەتی حوسنی ئەفەندی و مستەفا عالیم کە ھاتبوون بۆ گرتنی چەند کەسێک لە گوندنشینەکان. شێخ سەعید ڕازی نەبوو کە کەس بگیرێ. ئەمە بوە ھوی ئەوەی کە ھەر دوو لا سەنگەر لەیەک بگرن. لەپاش شەڕوتەقە کردن چەندەھا کەس لە مەفرەزەی دوژمن کوژران و ئەوانی تریش بە ئەسیری گیران.
ئەم ڕوداوە لەپڕە بووە ھوی ڕێگرێکی سەرەکی ناوەخت لە کامل نەبوونی خۆ ئامادە کردنی ڕاپەڕینەکەی شێخ سەعید. کاتێک شێخ تایەری برای شێخ سەعید ئەم ھەواڵەی بیست، بێ وەستان و چاوەڕوانی لە ١٠ی شوباتی ئەو ساڵەدا کونتڕوڵی شاروچکەی لیچەی کرد و دەستی بەسەر گشت پارە و نووسین و نامە و تەلگرافی نھێنی ڕژێمدا گرت، لە ڕوژی ١١ی شوباتدا، لەگەڵ دوو سەد ھەزار سوارە چوونە خزمەت شێخ.
بواری کارەبایی
بواری ئەلەکتریکی کادێکی ھەڵگرییە و یەکەی جیھانی SIی ھەیە: (N C−١) واتە نییۆتن لەسەر کوولام ؛ یان ھاوتای ئەوە (V m−١) ڤۆلت لە سەر مەتر. توانای کاد لەھەر شوێنێکدا، بە دیاریکردنی ئەو ھێزەی کادەکە دەیخاتە سەر بارگەیەکی تاقیکردنەوەی پۆزیتیڤ بە بارگەیی ١ کوولام، کە لەو شوێنەدا بێت. ئاڕاستەی کادەکە بە ئاڕاستەی ھەمان ھێز دەستنیشان دەکرێت.
مەیموون
وێنۆک|جۆرێک لە مەیموون
مەیموون جۆرێکە لە گیانلەبەر کە خۆی چەندین جۆری ھەیە وەکوو گۆریلا و ھۆرانھۆتنا و شامپانزی. لە چەندین شوێنی جیھان بوونی ھەیە بەڵام شوێنگەی سەرەکیان کیشوەری ئەفریقایە.
کونەڕەش
وێنۆک|کونێکی ڕەشی ڕاستەقینە کە لە نیسانی ٢٠١٩ لەلایەن تەلیسکۆپی ئاسۆی ڕووداوەوە گیراوە کونەڕەش یان کونی ڕەش بریتییە لە بۆشایییەک کە لە گەردوون بە شێوەی کونێکی ڕەش دەردەکەوێت. کونەڕەشەکان توانای ڕاکێشانی ھەر شتێکیان ھەیە بۆ ناوەوەیان، کە لە نزیکیانەوە تێپەڕبێت، گەر ئەو تەنە بە سەدان جار لە خۆشیان گەورەتر بێت.
دروستبوونی کونە ڕەشەکان
کاتێک ئەستێرەیەکی گەورە دەتەقێتەوە وەک "سوپەرنۆڤا" ، زۆرجار زۆربەی بارستاییەکەی هەڵدەداتە گەردوون و ناوکی ئەستێرەیەکی نیوترۆنی بەجێ دەهێڵیت لەدوای خۆیدا کە بارستاییەکەی لەو ڕێژەیە نەماوە کە زیاتر بتوانێت شی ببێتەوە ، لەناو تەنێکی ئاوها چڕدا ، مادەکان زۆر بە توندی یەک دەگرن بەڕادەیەک تەنانەت گەردیلەکانیش ناتوانن پارێزگاری لە پێناسی خۆیان بکەن ، لە مادەی ئاساییدا ، وەک ئەو شتانەی لە دەوروبەرمان هەموو شتێکیان پێک هێناوە ، بە خۆشمانەوە ، گەردیلەکان زۆربەیان لە بۆشایی بەتاڵ پێکهاتوون سەرەڕای بچوکی قەبارەیان
فیل کەمبل، ئەلاباما
فیل کەمبل (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی فرانکلین، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ١٬١٤٨ کەس بووە. ڕووبەری ١٠٫٥٧ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٠٨٫٦١ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
عومەر ئەلبەشیر
عومەر حەسەن ئەلبەشیر (لەدایکبووی ١٩٤٤)، سەرۆک کۆماری پێشووی وڵاتی سوودان و سکرتێری حیزبی کۆنگرەی سوودانە. لە ١٩٨٩دا کاتێ ئەندامی ئەرتەشی سوودان بوو، لە کۆدەتایەکی بێ خوێنڕشتن، سادق ئەلمەھدی سەرۆک وەزیرانی کاتی ناوە لاوە و بە دەسەڵات گەیشت
گورجستان
لە سەردەمی کلاسیکدا چەندین شانشینی سەربەخۆ لە ناوچەی ئێستای جۆرجیا دامەزران، وەک کۆلچیس و ئیبێریا. لە سەرەتای سەدەی چوارەمدا، جۆرجییەکان بە فەرمی ئایینی مەسیحییان وەرگرت، ئەمەش جگە لەوەی کە مەسیحیەت تێکەڵی ڕۆحی سیاسەتی ئەو وڵاتە بوو. لە سەدەکانی ناوەڕاستدا ، شانشینی یەکگرتووی جۆرجیا سەریهەڵدا و گەیشتە سەردەمی زێڕینی خۆی، ئەمەش بە تایبەت لە سەردەمی شا دەیڤیدی چوارەم و شاژن تامار لە سەدەی ١٢ و سەرەتای سەدەی ١٣. دواتر شانشینی پاشەکشەی کرد و لە کۆتاییدا لە ژێر هەژموونی زلهێزە ناوچەییە جیاوازەکاندا هەڵوەشایەوە، لەوانە مەغۆلەکان و تورکەکان و خانەدانییە جیاوازەکانی فارس. لە ساڵی ١٧٨٣ یەکێک لە شانشینیەکانی جۆرجیا لەگەڵ ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا هاوپەیمانییەکی کرد، کە بە درێژایی سەدەی نۆزدەهەم بە شێوەیەکی پارچە پارچە خاکی جۆرجیا مۆدێرنەکەی گرتەوە.
ئایین
کەمینە ئایینییەکانی جۆرجیا بریتین لە موسڵمانان (١٠.٧%)، مەسیحییەکانی ئەرمەنستان (٢.٩%) و ڕۆمانی کاسۆلیکەکان (٠.٥%). ٠.٧٪ی ئەوانەی لە سەرژمێری ٢٠١٤ تۆمارکراون خۆیان بە پابەندی ئایینەکانی دیکە ڕاگەیاندووە، لەسەدا ١.٢ ڕەتیانکردووەتەوە یان ئایینەکەیان نەخستووەتەڕوو و لەسەدا ٠.٥ بەهیچ شێوەیەک هیچ ئایینێکیان ڕانەگەیاندووە.
کۆمەڵگەی جولەکەش لە جۆرجیا مێژوویەکی کۆنیان هەیە، بەڵام ژمارەکانیان لە دەیەکانی ڕابردوودا کەمیکردووە بەهۆی ئاستی بەرزی کۆچکردنیان بۆ ئیسرائیل.
تەخت
ئەمانەش ببینە
ناوچەی زێویە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
یۆکۆھاما
تێبینیەکان
<references group="تێبینی" />
سەلیم ساوڵ
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
ڕۆناڵد ئاراوخۆ
ڕۆناڵد فێدێریکۆ ئاراوخۆ دا سیلڤا (، لەدایکبووی ٧ی ئازاری ١٩٩٩) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری ئوروگوایییە کە وەک بەرگریکارێک یاری بۆ یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنای ئیسپانی و ھەڵبژاردەی نەتەوەییی ئوروگوای دەکات.
قەڵاچوخە
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
قازیاوا
قازیاوا (Qaziyawa، بە فارسی: ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٤١ کەس لە ٤٦ بنەماڵەدا بووە.
سەردەشت عوسمان
ھەڕەشەی کوشتن
سەردەشت جگە لەوەی کەسانی پەیوەندیداری ئاگادار کردبوەوە لە ھەڕەشەی کوشتن لێی، بابەتێکیشی بڵاوکردوە. لە بابەتەکەیدا بە ئاشکرا داوا لە بکوژەکانی دەکات کە مەرگێکی شایستە بە ژیانەکەی پێ ببەخشن و دەڵێت: «دوعاش دەکەم مردنێکی تراژیدیام پێببەخشن کە شایستەی ژیانە تراژیدیاکەم بێت. بۆیە ئەم قسانە دەکەم تابزانن گەنجەکانی ئەم وڵاتە چ ھۆلیسۆسێکن و مردن سادەترین ھەڵبژاردنیانە، بۆ ئەوەی تێبگەن کە ئەوەی ئێمە دەترسێنێت بەردەوامی ئەم ڕۆژگارەی ئێستایە بۆ نەوەیەکی داھاتوو، نەک مردنی خۆمان، کاری منیش خۆشبەختی برا بچوکەکانمە، نەک خۆم».
لیدیا
لیدیە پاشایەتییەکی کۆن بوو لە سەردەمی پێش لەدایکبوونی عیسای مەسیح کە لە خۆراوای تورکیای ئەوڕۆ دامەزرابوو.
چەشمەبەردین
چەشمەبەردین گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی شۆڕش، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
قاسم موئەیەدزادە
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
خەلیفە کەیخەسرەوی ئیمامی
300px|وێنۆک|گۆڕی خەلیفە کەیخەسرەوی ئیمامی (بەئیحتیمالی زۆر) یان کوڕەکەی خەلیفە یانی خەلیفە هۆمەری ئیمامی (بەئیحتیمالی کەم) لە نزیکیی و ناوبەینی دو گوندی کولور و کانی سالار سەر بە بەشی کڵاشی [[شارستانی جوانڕۆ لە پارێزگای کرماشان. لە دواهەمین سنووری ئێران و عێراق و لە گۆی دوو ڕووباری لێڵە و سیروان.]] خەلیفە کەیخەسرەوی ئیمامی (بە فارسی: خلیفە کیخسرو امامی) شاعیر و عارفی کورد، کە لە تیرە و ھۆزی ئیمامیەکان بووە و لە لای شێخ عەبدولڕەحمانی‌ تاڵەبانی تەریقەتی وەگرتووە و لە ناوچەی ئیمامیدا ژیاوە، شاعیری ھاودەەم و ھاوچەرخی مەولەی تاوگۆزی بوو و ھەر وەھا لەگەڵ مەولەوی نامەگۆڕینەوە و موشاعیرەیان بوو. شیعری تەڕ و بەتامی زۆری بووە بەڵام ھێچی لێ نەماتەوە.
ھەوکردنی گوێی ناوەڕاست
زۆر ھۆکار ھەیە کە ئەگەری توشبونی ئەم نەخۆشییە کەم دەکاتەوە ئەوانیش توشنەبوونی بە نەخۆشی ئەنفلوەنزا و شیردانی سروشتی، دورکەوتنەوە لە جگەرە کێشان ئازارشکێنەکان گرنگن بۆ بەکارھێنایان لە حاڵەتی AOM دا وەکو پاراسیتامۆڵ ئسیتامینۆفین یان ئیبۆپۆرفین یان قەترەی گوێ وەک بێنزۆکایین یان ئەو قەترانەی کە ئۆپێۆدیسیان تیادایە لە AOM دا وەرگرتنی دەرمانەکانی دژە ھەوکردن دەبێتە ھۆی چاکبونەوەی خێراتر بەڵام کاریگەریی لاوەکیان دەبێت. پاشان دژە بەکتریاکان پێشنیار دەکرێت بۆ ئەوانەی کە نەخۆشییەکەیان سەختە یان لە دوو ساڵ تەمەنیان کەمترە. بۆ ئەوانەی کە بە ئاسانی ئەم نەخۆشییە دەگرن پێشنیاری دژە بەکتریا دەکرێت تەنھا لەو کاتەی کە چاکنابنەوە لە دوای دوو یان سێ ڕۆژ دژە بەکتریای یەکەم ئەمۆکسیسلین. لەوانەی کە زۆر جار توشی ئەم نەخۆشییە دەبن دەبێتە ھۆکاری … لە زۆر بەکارھێنانیان لە مندالاندا کە توشی ھەوکردنی گوێی ناوەڕاست دەبن لەگەڵ جەراعەت دژە بەکتریاکان دەبێتە ھۆکاری زیادکردنی نیشانەکان ھەندێک جار زەحیری (ئیسھالی) و ڕشانەوە و سوورھەڵگەرانی پێست ڕوودەدات.
ھۆکارەکان
ھۆکاری باوی نەخۆشی ھەوکردنی گوێی ناوەڕاست بریتییە لەبونی کێشەی ئیستاکیوس. ئەمەش زۆر کات بەھۆی ھەوکردنی چینی دەرەوەی لەوزەتێنەکان دەبێت، کە ئەوەش لەوانەیە لە نەخۆشییەکی ڤایرۆسی لە بەشی سەرەوەی سییەکان بێت URTI، یان ھەوکردنی قورگ یان ھۆکاری حەساسییەت.
دەستنیشانکردن
ھەوکردنی گوێی ڤایرۆسی دەبێتە ھۆی سەرھەڵدانی زیپکە لە دیوی دەرەوەی پەردەی گوێ، کە بە ھەوکردنی نخاع الفقاعی (bullous myringitis) کە ناوە لاتینییەکەی (myringa).
Acute otitis media
ناودارترین بەکتریا لەناو گوێی ناوەڕاست لە حاڵەتی AOM بریتین لە (Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, و Staphylococcus aureus).
خۆپارێزی
ئەوە زانراوە کە ھۆکارە مەترسییە باوەکانی وەکو وەرزی، خۆئامادەکردنی حەساسییەت، ھەبوونی خوشک و برای گەورەتر کە ھۆکارە بۆ ھەوکردنی گوێی ناوەڕاستی دووبارە و جەراعەت کردنی گوێی ناوەڕاستی بەردەوام MEE.
جەیک بیوسی
ژیانی تایبەتی
بیوسی کوڕی ئەکتەر گاری بیوسییە. لە ٢٠١٢ دا، خۆی و خۆشەویستەکەی ئەیپڕڵ کچێکییان بوو بەناوی ئۆتەم.
کیانۆش ڕۆستەمی
سەرچاوەکان
پۆل:وەرزشکارانی کورد پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی کرماشان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١ پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢ پۆل:مێدالیاوەرگرانی برۆنزی ئۆڵمپیکی ئێرانی پۆل:یاریکەرانی بەرزکردنەوەی قوڕسایی پۆل:یاریکەرە کوردەکانی بەرزکردنەوەی قوڕسایی پۆل:یارسانییەکان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٦ پۆل:خەڵکی ئارووناوا
بوێنس ئایریس
600px|center|thumb|بوێنس ئایریس
جۆمۆ جەنکریسی ٢٠٥
بزوێنەری جەنکیرس جو ٨٦ (junkers ju 86) جۆری R و P لەو فرۆکانە بەکاردەھات بۆ فرین لە چینە بەرزەکان، کە درێژی باڵەکانی ٤٦ مەتر بوو.
دیزاین و پێشکەوتنەکان
ئەم شێوە نا ئاساییە پێویستی بە دوو کرانکشەفتە، یەکێکیان لە ژێر سلندەر بلۆکە ئەوی تر لە سەرەوەیە کە بەیەکەوە دەجولێن.
دواتر ئەو سیستەمانەی بە دوو ھەنگاوی دروستکران پاکتر و چوستی باشتر بوو وەک سیستەمەکانی چوار ھەنگاو کە دەمەوانەی تێیدا بەکارھاتبوو.
ھەمەجۆرەکان
جومۆ ٢٠٨
CLM Lille 6As
بەکارھێنانەکان
جومۆ ٢٠٥ بەکارھاتووە بۆ چەند بوارێکی تر جگە لە سەربازی وەکو ھێلی ئاسمانی(Blohm &
(Voss Ha 139 کە چوستی فیوڵیان زۆر باش بووە لە ئەڵمانیا بەکارھاتووە بۆ ئەو کەشتیانەی کە بۆ گواستنەوەی نەوت بەکاردێت وە لەھەندێک فرۆکەی جەنگی جۆری (BV138 وە BV222).
تانگۆ
thumb|سەمای تانگۆ لە بۆینس ئایرس تانگۆ يەكێكە لە نيشانەكانى مويزيكى وڵاتى ئارجەنتینە سەرەتاى سەرهەلدانى لەشارى بیۆنس ئایرس لە كۆتاى سەدەى 19.
چێسواف میڤۆش
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:مردووانی ٢٠٠٤ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١ پۆل:شاعیرانی پۆڵەندی پۆل:وەرگێڕەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی پۆڵەندی پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:وەرگێڕە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست هێناوە
زانیاری
وەکوو پەیامێک
زانیاری وشەیەکە بە گەلەک واتەوە. واتاکەی گرێدراوی ئەو بەستێنەیە کە وشەکەی تێدا وەدەرکەوتووە. بە کورتی، زانیاری پەیامێکە وەردەگیردرێت و فام دەکرێت. بە پێی دراوە، دەکرێت زانیاری ئاوەھا پێناسە بێت: کۆمەڵێک ڕاستی کە شایەنی ئەوەن دەرەنجامیان لێبگیردرێت. لەبەر ئەوەی کە زانیاری ئەو ئاگادارییەیە کە بە ھۆی کۆڵێنەوە یان ئەزموون یان فێرکارییەوە پەیدادەبێت، خاوەنی زۆر لایەنی دیکەشە. بەڵام بەگشتی، زانیاری ئەنجامی کارلەسەرکردن، یاریـپێکردن، و ڕێکخستنی دراوەیە بە جۆرێک کە بە زانینی ئەو کەسەی کە وەریدەگرێت زێدەبکات.
وەکوو تێچووی ھەستی
ھەندێکات وەکوو چەشنێک تێچوو بە ئۆرگانیزمێکەوە (زیندەوەرێک) یان بە کەرەستەیەکی داڕێژراوەوە چاو لە زانیاری دەکرێت. تێچووەکان دوو جۆرن. ھەندێک لە تێچووەکان لەخۆوە گرنگییان ھەیە بۆ کاری ئۆرگانیزمەکە (بۆ نموونە، خوادەرمەنی) یان بۆ کاری کەرەستەکە (بۆ نموونە، وزە). ئەمانە پێیان دەوترێت تێچووی ھۆیی. تێچووەکانی تر، کە پێیان دەوترێت "زانیاری"، تەنیا لەبەر ئەوە کە گرێدراو و ئاوێتەی تێچووە ھۆیییەکانن و دەکرێت بۆ پێشبینیکردنی ڕوودانی تێچووە ھۆیییەکان لە کاتێکی تر (و ڕەنگە لە شوێنێکی تردا) بەکاربھێنرێن، بۆ ئۆرگانیزمەکە یان بۆ کەرەستەکە گرنگییان ھەیە. ھەندێ زانیاری لەبەر گرێدران و ئاوێتەبوون بە زانیاریی دیکەوە گرنگییان ھەیە، بەڵام پێویستە کە سەرەنجام پێوەندییەک بە تێچوویەکی ھۆیییەوە بوونی ھەبێت. لە کردەوەدا، زانیاری زۆرتر لەلایەن ھاندەرێکەوە ھەڵگیراوە و پێویستە پێش ئەوەی لە ئۆرگانیزمەکە یان لە کەرەستەکەدا بەکاربھێنرێت، سیستەمێکی ھەستیی پسپۆڕ (ھی ئۆرگانیزمەکە یان کەرەستەکە) بیدۆزێتەوە و تێچووە وزەیییەکان بەھێزی بکەن. بۆ نموونە، ڕووناکی بۆ گیا و ڕووەک زۆرتر تێچوویەکی ھۆیییە، واتە ڕووناکی لەخۆوە بۆ کاری ڕووەک (ڕۆشنەپێکھاتن) گرنگیی ھەیە، بەڵام بۆ ئاژەڵان زانیاری دابیندەکات. ڕووناکیی ڕەنگیی کە لە گوڵێکەوە دەدرێتە دەرەوە بۆ کاری ڕۆشنەپێکھاتن زۆر لاوازە، بەڵام ھەر ئەو ڕووناکییە لەلایەن سیستەمی بیناییی ھەنگەوە دەدۆزرێتەوە و سیستەمی دەماریی ھەنگەکەش زانیارییەکە بەکاردھێنێت بۆ نیشاندنی ڕێ بە ھەنگەکە بەرەو گوڵەکە، ئەو شوێنەی کە شیلە و تۆزەگوڵ و ھەڵاڵە پەیدادەکات، کە بۆ ئەو تێچوی ھۆیین.
زانیاری بریتییە لە ھەر چەشنە تێچوویەکی ھەستی. کاتێک زیندەوەرێک کە خاوەنی سیستەمێکی دەمارییە تێچوویەک وەردەگرێت، دەیکاتە سیگناڵێکی کارەبایی. ئەمە لەلایەن ھەندێ کەسانەوە وەکوو زانیاری چاوی لێدەکرێت.
بێرتۆلت برێشت
بێرتۆلت برێشت (بە ئەڵمانی (۱۸۹۸ - ۱۹۵۶)، شانۆنووس، دەرهێنەری شانۆ و شاعیر ئەڵمانی بوو. برێشت هۆگری سۆسیالیزم و کۆمۆنیزمبوو. بێرتۆلت برێشت بە هۆی شانۆنامەکانیەوە بەناوبانگە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مردووان بەھۆی جەڵدەی دڵ پۆل:مردووانی ١٩٥٦ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨ پۆل:شاعیرانی ئاڵمانی پۆل:شانۆنامەنووسانی ئاڵمانی پۆل:نووسەرانی ئاڵمانی پۆل:نووسەرانی مارکسیست پۆل:دەرھێنەرانی ئاڵمانی پۆل:کۆمۆنیستە ئاڵمانییەکان پۆل:پێرستی ڕەشی ھۆلیوود پۆل:بیردۆزە مارکسییەکان
ناتالی پۆرتمان
ناتالی پۆرتمان (؛ ناوی لەدایکبوون: ناتالی ھێرشلاگ، لەدایکبووی ٩ی حوزەیرانی ١٩٨١) ئەکتەر و بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکی – ئیسرائیلییە. لە ژیانی ھونەریدا چەند خەڵاتێکی بەدەستھێناوە لە نێویاندا خەڵاتێکی ئۆسکار ھەروەھا خەڵاتێکی گۆڵدن گلۆب. ناتالی بەیەکێک لە گرانترین خانمەئەکتەرانی جیھان دادەنرێت.
ژیانی کەسی و خێزان
ناتالی لە خێزانێکی جوولەکە لە ئوورشەلیم لە دایکبووە،  ناوەکەشی ھەر ناوێکی جوولەکانە و بەمانای «بۆمن بیچێنە» دێت. کاتێک ١٠ ساڵان بووە پێشنیاری بۆ کاری مۆدێلکردنی بۆ ھاتووە، بەڵام پێشنیارەکەی ڕەتکردووەتەوە و ئەم پەیوەندییەی بەکاری ھێناوە بۆئەوەی بێتە ناو بواری نواندنەوە.
سەرما
ناکرێ سەرما بەرانمەری گەرما دابنرێت، لەبەر ئەوەی گەرما بەڵگەیەکە لەسەر ھەبوونی شتێک، بەڵام سەرما شتێکی نەبوونییە. لە ڕاستیدا سەرما بوونی نییە و ئەوە نەبوونی گەرمایە کە وا لە ئێمە دەکات ناوێکی وەکو سەرمای بۆ دابنێین.
مۆزەخانەی فەرشی ئازەربایجان
مێژوو
مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٦٧ دامەزراوە و سەرەتا لە مزگەوتی جومعە لە شاری ئیچەری شێھر کەوتبوو. ئەم مزگەوتە لە سەدەی پازدەھەم دروست کراوە و لە سەدەی نۆزدەھەمدا نۆژەن کراوەتەوە. یەکەم پێشانگای لە ساڵی ١٩٧٢ بەڕێوەچوو. لە ساڵی ١٩٩٢ دوای ڕووخانی یەکێتی سۆڤیەت، مۆزەخانەکە گواسترایەوە بۆ نھۆمی دووەمی کە ئێستا ناوەندی مۆزەخانەی باکویە بینایەک کە لە سەرەتادا مۆزەخانەی لینین بووە ئەم کۆمەڵەیە وەک ڕێزێک بۆ دیزاینەری فەرش لەتیف کەریمۆڤ ناونراوە.
دینەمۆ
بنچینەی کارکردنی
دینەمۆکان بەکاردێن لە بەشی گرینگی وێستەگەکانی بەرھەمھینانی وزە ھەروەھا بۆ کۆنتڕۆلکردنی بواری تەزوو بۆ رێکردنەوەی وزەی پەرچدراوە، و یارمەتیدەرە بۆ جێگیرکردنی سیستەمی وزە دژی کاریگەریەکانی ھەڵە لەناکاوەکان. بەزۆری سێ جۆر لە پێچی جێگیر دادەنرێت کە پارسەنگی بواری موگناتیسی خولاوە دەکات کە سێ خەت تەزوو بەرھەم دەھێنێت.
خێراییە ھاوشێوەکان
لەرەلەری بەرھەمھاتووی دینەمۆ بەندە لەسەر ژمارەی جەمسەرەکان و خێرایی خولانەوە. ھاوشێوەی خولاوە بە لەرەلەرێکی تایبەت پێشی دەگوترێ خێرایی ھاوشێوە بۆ ئەو لەرەلەرە.
پۆلێنکردنەکان
دینەمۆ دەکرێت پۆلێن بکرێن بە چەند رێگایەک وەک: بە ھاندان، ژمارەی خەتەکان، جۆرەکانی خولانەوە وە ڕێگاکانی ساردکردنەوە و بەکارھێنانەکانی.
ڕۆبێرت بەرنز
ڕۆبێرت بەرنز ( • – ) ھەروەھا ناسراوە بە ڕابی بەرنز، ھۆزانڤان و ھۆنراوەنووسێکی سکۆتلەندی بووە و ناسراوە بە چەندین کاری ھونەری، ئەو بە نووسەری ناوخۆیی ناسراوە و بەدرێژایی سکۆتلەندا ساڵانە ئاھەنگی بەسەردا دەگێڕدرێت. ئەو باشتر ناسراوە بەو ھۆنراوانەی کە بە زمانی سکۆتلەندی نووسیوێتی، ھەرچەندە زۆربەی نووسراوەکانیشی بە زمانی ئینگلیزین. ئەو بە شێوازێک دەینووسی کە خەڵکانێک کە لە دەرەوەی سکۆتلەندا بوون دەیانتوانی لێی تێبگەن، بە شێوازی ستانداردی ئینگلیزی. لە نووسینەکانیدا باوەڕە سیاسییەکان و شارستانییەکانی تۆخترین بوون.
ھەرێمی کوردستان
مێژووی کۆن
لە سەردەمی مێژووی کۆن ناوچەکە شوێنی نیشتەجێ بوونی مرۆڤی نیاندەرتاڵ بووە پاش ئەوەی لە سەرەتای ساڵی ١٩٦٠ پاشماوەی ئێسکی مرۆڤی ئەو سەردەمە لە ئەشکەوتی شانەدەر دا دۆزرایەوە .ناوچەی چەرمۆ شوێنی دەستپێکردنی ژیانی نوێ بووە یەکێک لە کۆنترین کۆمەڵگە کشتوکاڵییەکانە کە تا ئێستا دۆزراوەتە کە کۆنترین ئاسەوارەکانی دەگەڕێنەوە بۆ ساڵی ٧٠٠٠ساڵ پێش زایین. ڕووبەرەکەی ١٢٠٠ بۆ ١٦٠٠ مەتری چوارگۆشەیە و لە ٨٠٠ مەتر بەرزتر لە ئاستی دەریاکاندایە .سەرەتاییترین شوێنی سەردەمی نیۆلیسیک لە کوردستان لە تل حەسونە کە ناوەندی حەسونە، نزیکەی ٦٠٠٠ ساڵ پێش زایین.
سەردەمی ئیسلامی
لە نێوان سەدەی ١٦ بۆ ١٧ ئەو ناوچەیەی کە ئێستا بە کوردستانی باشوور ناسراوە، لەلایەن میرنشینی بابان و بادینان و ئەردەلان و سۆرانەوە فەرمانڕەوایی دەکرا ،بەردەوام لە نێوان ململانێی نێوان سەفەوی و عوسمانییەکاندا بوو جارێک سەفەوی دەستی بەسدا دەگرت جارێک عوسمانییەکان ، تا ئەو کاتەی عوسمانییەکان توانیان بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە دەست بەسەر ناوچەکەدا بگرن ئەمەش دوای جەنگێکی درێژخایەن لەنێوان عوسمانی-سەفەوی (١٦٢٣-٣٩) و پەیماننامەی زەهاویان لە نێوان خۆیان مۆرکرد بەپێی ئەم پەیماننامەیە ناوچەکانی کوردستان دابەشکرا بەسەرخۆیاندا و کوردستانی باشوور کەوتە ژێر دەسەڵاتی عوسمانیەکان .بەڵام ئەفشارییەکان بە سەرکردایەتی نادرشا جارێکی دیکە دەستیان بەسەر ئەم ناوچەیەدا گرتەوە ، دواجار  لە ساڵی ١٨٣١دا دەسەڵاتی ڕاستەوخۆی عوسمانی دامەزرا کە تا جەنگی جیهانی یەکەم بەردەوام بوو، کاتێک عوسمانییەکان لەلایەن هاوپەیمانانەوا شکستیان هێنا و ئیمپراتۆریەتەکەیان ڕووخاند.
دوای جەنگی کەنداوی فارس
ھەرێمی کوردستان لە بنەڕەتدا لە ساڵی ١٩٧٠ دا وەک ھەرێمی ئۆتۆنۆمیی کوردی دامەزرا، ئەمەش دوای ئەو ڕێکەوتنە ئۆتۆنۆمییەی لەنێوان سەرکردەکانی حکوومەتی عێراقی و سەرکردەکانی کوردە جڤاتی کوردەکانی عێراق مۆر کرا. ئەنجومەنی یاسادانان لە ھەولێر دامەزرێنرا و دەسەڵاتێکی تیۆریی ھەبوو بەسەر پارێزگا کوردنشینەکانی ھەولێر و دھۆک و سلێمانی دا. ھەرچەندە لە ڕاستیدا ئەنجومەنەکە لە ساڵی ١٩٧٠ دا دامەزرێنرا بەڵام ھەر لەژێر کۆنتڕۆڵی سەدام حسێنی سەرۆکی عێراقدا بوو تا ساڵی ١٩٩١ کاتێک دوای کۆتاییھاتنی جەنگی کەنداو ڕاپەڕینی جەماوەریی سازکرا دژی دەسەڵاتەکەی. بایەخدان بە ئارامی و ئاسایشی ئاوارە کوردەکان ئەوکاتە ڕەنگی دایەوە کە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان بڕیاری ٦٨٨ی دەرکرد بۆ پێکھێنانی «سەیڤ ھەیڤن» بۆ کوردەکان بەوەی کە ھێزە ئاسمانییەکانی ئەمریکاو بریتانیا پارێزگاری ناوچە کوردییەکانی عێراق بکەن. ناوچەی دژە فڕین دھۆک و ھەولێری دەگرتەوە، بەڵام سلێمانی و کەرکووکی بەجێھێشتبوو. دوای چەند شەڕێکی خوێناوی لەنێوان ھێزە عێراقییەکان و کوردەکاندا، نایەکسانی لە ھێزدا دروست بوو، و حکوومەتی عێراقی سوپاکەی و کارمەندەکانی لە ناوچەکە کێشایەوە لە تشرینی یەکەمی ١٩٩١دا. لە ھەمان کاتدا، حکوومەتی عێراق ئابڵوقەی ئابووریی خستە سەر ھەرێمەکە، بە کەمکردنەوەی نەوت و خواردەمەنی. بەمەش ھەرێمەکە سەربەخۆیییەکی دیفاکتۆی ڕاگەیاند و لەلایەن ھەردوو حزبە گەورەکەوە، پارتی دیموکراتی کوردستا و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ناوچەکەیان بەڕێوە دەبرد لە دەرەوەی دەسەڵاتی حکوومەتەکەی بەغدا. حکوومەتەکە ئاڵاو سروودی نەتەوەیی خۆی ھەیە.
ھەرێمی بارانی نامسۆگەر
ئەم ھەرێمە ناوچە نیمچە شاخاوییەکان دەگرێتەوە کەبەرێژە بارانی کەمە (ساڵانە لە ٥٠٠ملم) کەمترە، ئەم ھەرێمە لاوەکییە دیسان بەوە ناسراوە کەبڕی بارانی مانگانە و ساڵانە و وەرزانە ھەڵبەز و دابەزێکی گەورە بەخۆیەوە دەبینێت بەبەراورد کردن لەگەڵ ھەرێمی پێشوودا، بۆیە کشتوکاڵی زستانەی بەتایبەتی لەبەشەکانی باشوورو باشووری ڕۆژاوادا ڕەنگە ڕوبەڕوی ھەڕەشەی وشکی ببێتەوە.