cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بەلیین
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
ماداگاسکار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ماداگاسکار نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
لێرەبیر
لێرەبیر یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی گۆڕەتوو سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
عەباساباد
جوگرافیا
عەباساباد ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
لالیخان حەمەی فەرەج
لالیخان حەمەی فەرەج گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی دەربەندیخان(ناوەند)، قەزای دەربەندیخان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ڕایا و کۆتا ئەژدیھا
چیرۆک
ڕایا و سیسو بەسەر ئەو کایەی دا دەگەڕێن، پارچە گەوھەرەکە وەردەگرنەوە و ھاوڕێی نوێ دەدۆزنەوە: گەنجە چێشتخانەدارەکە باون لە کلک، ھونەرمەندی فێڵبازی منداڵان لیتل نۆی و سێ ئۆنگەکەی لە تالۆن، و جەنگاوەر تۆنگ لە سپاین، کە ھەموویان دۆڕاون خۆشەویستان بۆ درون. ناماری بەدوای ڕایادا دەگەڕێت، بەو ھیوایەی پارچە گەوھەرەکان بۆ ھۆزی فانگ بەدەستبھێنێت. ھەر پارچەیەکی گەوھەر کە بەدەستی دەھێنن، سیسو بە یەکێک لە ھێزە ئەفسوناوییەکانی خوشک و براکانی بەرەکەتدار دەکات. ڕایا کە بە تەواوی متمانەی بە ھاوڕێ نوێیەکانیان نییە، پێداگری دەکات کە سیسو بە جلوبەرگی مرۆڤەوە بمێنێتەوە، بەڵام سیسو خۆی ئاشکرا دەکات بۆ ئەوەی ڕایا لە نەماری لە سپاین ڕزگار بکات. لە فانگ سیسو ڕایا ڕازی دەکات کە پێشنیاری ھاوپەیمانی بۆ ناماری بکات نەک پارچەی کۆتایی گەوھەرەکە بدزێت. وەک ئاماژەیەکی متمانە، ڕایا ئەو ئاڵقەیە دەگەڕێنێتەوە کە نەماری ساڵانێک لەمەوبەر پێی بەخشیبوو. ناماری کە لە نێوان بەرپرسیارێتی خۆی بەرامبەر بە فانگ و خواستی یارمەتیدانی لە شکستپێھێنانی درونەکاندا دڕاوە، بە چەقۆ ھەڕەشەیان لێدەکات. سیسو ھەوڵدەدات ناماری ئارام بکاتەوە بەڵام ڕایا بە چەقۆی قامچییەکەی ھێرش دەکات کاتێک پەنجەی ناماری لەسەر تریگەرەکە دەبینێت، ئەمەش دەبێتە ھۆی ئەوەی کە چەقۆکە تەقە بکات و سیسو بکوژێت. مردنی سیسو ھەموو ئاوی کوماندرا دەڕژێنێت، ڕێگە بە درونەکان دەدات کە زاڵ بن بەسەر کایەی دا. ڕایا بە تووڕەیییەوە لە کارەکانی نەماری، بەدوای نماریدا دەگەڕێت، کە دەبینێت کە خەمباری بەردبوونی دایکی دەکات. بە تاڵیی شەڕ لەگەڵ یەکتر دەکەن لەکاتێکدا ھاوڕێکانی ڕایا پارچە گەوھەرەکان بەکاردەھێنن بۆ چۆڵکردنی خەڵکی فانگ. ڕایا شکستی دەھێنێت و خۆی ئامادە دەکات بۆ کوشتنی نماری، بەڵام کاتێک ناماری ڕۆڵی خۆی لە مردنی سیسودا ڕایا بیردەخاتەوە بەھۆی نەتوانینی متمانە بە کەسانی دیکە. ڕایا و ناماری دەچن بۆ یارمەتیدانی ئەوانی تر. لەگەڵ قازانجی درونەکان لەسەر گرووپەکەی، ڕایا بیری دێتەوە کە چۆن متمانە ڕێگەی بە سیسو دا جیھان ڕزگار بکات. ئەو داوای لەوانی تر دەکات کە یەکبگرن و گەوھەرەکە کۆبکەنەوە، باوەڕەکەی بە ناماری نیشان دەدات بە ڕادەستکردنی پارچە گەوھەرەکەی و ڕێگەدان بە درونەکان بیکەن بە بەرد. بۆن و تۆنگ و نۆی و ئۆنگییەکان بەدوایدا دەگەڕێن و ناماری گەوھەرەکە کۆدەکاتەوە پێش ئەوەی درونەکان ئەویش بەردباران بکەن. لەگەڵ کۆکردنەوەی گەوھەرەکەی ئەژدیھا، شەپۆلێکی شۆکی بەھێز ئازاد دەکات کە بەسەر کوماندرادا بڵاودەبێتەوە، ھەموو درونەکان دەباتەوە، و زریانێکی باراناوی ئەفسوناوی دەخاتە ڕوو کە ھەمووان زیندوو دەکاتەوە، شانبەشانی ھەموو ئەو ئەژدیھایانەی کە دواتر سیسو زیندوو دەکەنەوە. گرووپەکە لەگەڵ خۆشەویستە ونبووەکانیان یەکدەگرنەوە، لەوانە ڕایا و باوکی؛ ھۆز و ئەژدیھاکان لە دڵ کۆدەبنەوە بۆ ئەوەی جارێکی تر وەک کوماندرا یەکبگرنەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان دەربارەی دراگۆن پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
شۆش
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی پارێزگای خووزستان پۆل:شارەکانی ئێران
ڕووباری مەزنی دەستکرد
مێژوو
لە ساڵی ١٩٥٣ لەکاتی گەڕان و پشکنین بۆ دۆزینەوەی نەوت لەباشووری لیبیا تێبینی ئەوەیان کرد کە ڕێژەیەکی زۆرئاوی سازگار لەژێڕ ئەم بیابانە وشکە ھەیە. بیرۆکەی پڕۆژەی ڕووباری مەزنی دەستکرد دەگەڕێتەوە بۆ کۆتایی شەستەکان بەڵام لە ١٩٨٤ پڕۆژەکە چووە بواری جێبەجێ کردنەوە. درووستکردنی پڕۆژەکە بۆ پێنج قۆناغ دابەش کرا. قۆناغی یەکەم ٨٥ میلیۆن مەتری چوارگۆشە کاری ھەڵکۆڵین ئەنجام درا و لە ٢٨ی ئابی ١٩٩١ تەواو بوو. قۆناغی دووەم لەژێڕ ناوی (یەکەم ئاوی تەرابلوس)لە ١ی ئەیلوولی ١٩٩٦ تەواو بوو. خاوەنی پڕۆژەکە «دەستەی پڕۆژەی ڕووباری مەزن» بوو کە حکومەتی قەزافی پارەی بۆ دابین دەکرد. بەڵێندەری سەرەکی بۆ قۆناغی یەکەم ھاوبەشگای (Dong Ah Consortium) بوو، بەڵام بەڵێندەری ئێستا ھاوبەشگای (نەھر بۆ بازرگانی سنووردار). کەلوپەل و ئامرازەکان لە کۆریاوە ھاوردە کرابوون لە ڕێگای دەریاوە بۆ بەندەری سیدرە. کاری چاودێری و درووستکردنی لولەکان لەلایەن ھاوبەشگای (AMAC Corrosion Protection) ئوسترالی سەرپەرشتی دەکرا، کە لە مەلبۆرن ەوە بۆ بەندەری بەنگازی دەیگواستنەوە. ئەوانی تریش لە لیبیا درووست دەکران. بڕی بودجەی تێچوو ٢٥ میلیارد دۆلار بوو، کە حکومەتی لیبیا پارەکەی فەراھەم کرد بێئەوەی داوای یارمەتی لە وڵاتانی جیھان یان بەنکی نێودەولەتی بکات. لە ١٩٩٠ بەدواوە ڕێکخراوی یوونێسکۆ سەرپەرشتی و ڕاھێنان بۆ کارمەند و ئەندازیارانی پڕۆژەکە دەکات. کۆگا ھەڵکۆڵدراوەکان کە لەڕێگای ئەوانەوە ئاوی سازگار لە ناخی زەوی دەرھێنرا ئێستا پڕن لە ئاو بە پێی بەدواداچوونێکی ساڵی ٢٠٠٧ ئەم کۆگایانە تا ھەزار ساڵی تر ئاویان تێدا دەمینێت. ئاماژەکان ئەوە نیشان دەدەن کە لەماوەی ٦٠ تا ١٠٠ ساڵی تر ڕێژەی ئاوی سازگار لە کەمی بدات، ئابووری ناسان دەڵێن ئەو بڕە پارەی لە پڕۆژەکە بەکارھاتووە کە ٢٥ میلیارد دۆلارە دەکاتە نڕخی ١٠٪ ئەو ھەموو ئاوەی کە بەرھەم دێت. ھەروەھا لەپاڵ ئەم پڕۆژەیە پڕۆژەی چاندنی ٥٠٬٠٠٠ دارخوورما بە بڕی ١٬٠٠٠ یۆرۆ بۆ ھەر دارخورمایەک لەلایەن ئەندازیاری ئیسپانی ئەنتۆنیۆ ئیبانیس. لە ٢٢ یۆلیۆی٢٠١١ لەکاتی جەنگی ناوەخۆی لیبیا، یەکێک لە دامەزراوەکانی پڕۆژەکە کەوتە ژێر مووشەکبارانی فڕۆکەکانی ناتۆ، ڕۆژێک دوای مووشەک بارانکردنەوە ھێزەکانی ناتۆ ڕایانگەیاند لەناو دامەزراوەکە مووشەک ئاراستەمان کراوە و دواتر چەندین کەلوپەلی سەربازی و تەقەمەنی لە شوێنەکە دۆزرانەوە. بەھۆی بەردەوامی ناکۆکی و ململانێکانی لایەنەکانی شەڕی ناوەخۆی لیبیا ژێڕخانی پڕۆژەکە وێران بووە، تاوەکو یۆلیۆی ٢٠١٩ زیاتر لە ١١٠ بیر لەکۆی ٤٧٩ بیر دارووخاون و بەکار ناھێندرێن. لە ١٠ ئەپریلی ٢٠٢٠ لە ئاکامی ھێرشێکی تێکدەرانە بۆ سەر لولەکانی تەرابلوس و ناوچەکانی نزیکی زیاتر لە میلیۆنێک لە دانیشتوانی تەرابلوس بێ ئاو بوون، ھێرشەکە لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە سەرکۆنە کرا.
کورکێ
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
کنود فریس
کنود فریس (لەدایکبووی ١٢ی ئازاری ١٩٢٦ بۆ ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٠) نژیاروانێکی مۆدێرنی دانمارکی بوو.
خاتوو سوون
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم پۆل:خێزانی سوون چوان پۆل:خێزانی لیو بێی پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی سێیەم پۆل:ژنە چینیەکانی سەدەی سێیەم
مارگرێت فولر
سارە مارگرێت فولەر (؛ ٢٣ی ئایاری ١٨١٠–١٩ی تەممووزی ١٨٥٠) کەسایەتی ژنە ڕۆژنامەننووس، سەرنووسەر، ڕەخنەگر، وەرگێڕ و چالاکوانی مافەکانی ژنانی ئەمریکی بوو. ئەو یەکەم ژنە پەیامنێر و ڕۆژنامەنووسی ژنی ئەمریکییە. کتێبی ژنان لە سەدەی نۆزدەم (Woman in the Nineteenth Century)، کە لە ساڵی ١٨٤٥ بڵاوکرایەوە ئەوا بە یەکەم بەرھەمی گەورە و سەرەکی لەبارەی فێمێنیزم دادەنرێت لە ئەمریکا.
سارە فولەر پارێزەری مافەکانی ژنان بوو، بەدیاریکراوی کاری لەسەر مافی خوێندنی ژنان. فولەر بووەتە سەرچاوەی ئیلھام بۆ کەسانی دیکەش بۆ ئەوەی لە بواری مافەکانی ژنان چالاک بن، لە نێویاندا سوزان بی ئەنتۆنی ئاماژەی بەوە کردووە کە سرووشی کارەکانی لە فولەرەوە سەرچاوەی گرتووە.
زەنگەکەی بچوک
جوگرافیا
زەنگەکەی بچوک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ترشاکەی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی سۆفی ڕەحیم ڕەزابەگ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قورباق لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حەمەی قادر.
زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی ئاداب
سەرچاوەکان
١-ماڵپەری زانکۆی سەلاحەدین https://su.edu.krd/ku
محەمەد ئاوا
جوگرافیا
محەمەد ئاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئیقبال و لە باشوور لەگەڵ گوندی نەجار و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زەمان ئاوا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پارەی سەروو.
ئیمپراتۆر مۆنتۆکو
ئیمپراتۆر مۆنتۆکو (文徳天皇,مۆنتۆکو تێنۆ، لەدایکبووی ئابی ٨٢٧ تا ٧ی تشرینی یەکەمی ٨٥٨) ٥٥مین ئیمپراتۆری ژاپۆن بوو، سەردەمی فەرمانڕەوایەتییەکەی لە ٨٥٠ تا ٨٥٨ دەبێت
دۆرێ
دۆرێ یان دۆرە یان دۆری یان دوری یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی گۆڕەتوو سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
عەرەبلویا بیشە
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
مالاوی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ئەبوبەکرە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
لی جانگ-سوو (دەرھێنەری تەلەڤیزیۆن)
لی جانگ-سوو (بە کۆری: 이장수; لەدایکبووی ٥ی نیسانی ١٩٦٠) بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوورە.
ئیمپراتۆر یۆزێی
ئیمپراتۆر Name (陽成天皇,,Name تێنۆ، لەدایکبووی ٢ی کانوونی دووەمی ٨٦٩ تا ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٩٤٩) ٥٧مین ئیمپراتۆری ژاپۆن بوو، سەردەمی فەرمانڕەوایەتییەکەی لە 876 تا 884 دەبێت
کاریگەریی جیھانی ئیسلامی لەسەر ئەورووپا لە سەدەکانی ناوەڕاست
وێنۆک|موسڵمانێک و مەسیحیەک [[شەترەنج دەکەن لە ئەندەلوس، لە (Libro de los juegos)ـی ئالفۆنسۆی دەیەم، دەوروبەری ساڵانی ١٢٨٥. ]] کاریگەری موسڵمانان لە ئەوروپای سەدەکانی ناوەڕاست زۆر بوون لە ڕوانگەی جیاواز وەک ھونەر و بیناسازیی و پزیشکی و دەرمانسازی و کشتوکاڵ و زمان و تەکنەلۆژیا. لە سەدەی ١١یەم بۆ سەدەی ١٣یەم، ئەوروپا زانینی خواردەوە لە شارستانیەتی ئیسلامی لە ڕێگەی وەرگێڕانە کلاسیکەکانی یۆنانیەکان بەتایبەت فەیلەسووفی یۆنانی ئەرەستوو، دوای وەرگێڕانی لە عەرەبی.
گەردوونناسی و ماتماتیک (بیرکاری)
<sup class="reference" title="Copernican heliocentrism">[بالإنجليزية]. ھەروەھا کتێبی (تحقيق ما للهند من مقولة مقبولة في العقل أو مرذولة) و (القانون المسعودي)ـی بیروونی وەرگێڕدراوە بۆ لاتینی لەژێر ناونیشانی (Indica) و (Canon Mas’udicus) بە ڕیزبەند. وە لە ساڵی ١٢٠٢، فیبۆناچی سیستمی ژمارەی ھیندو-عەرەبی گواستەوە بۆ ئەوروپا لە کتێبەکەیدا (Liber Abaci).
فیزیا
لەوانەیە بیردۆزی جووڵە ک ئیبن سینا گەشەی پێدا کاریگەی ھەبووبێت لە فیزیکی ئەرەستوو  بیردۆزی ھێزی پاڵدانی (جان بوریدان) (کە پێش بیرۆکەی سرەوتن و ڕاوەش کەوتبوو). ھەروەھا کارەکانی گالیلێو گالیلەی لە میکانیکی کلاسیکی (کە فیزیکی ئەرەستووی ھەڵوەشاندەوە) کاریگەر بووە بە نووسراوەی فیزیاییە موسڵمانەکان وەک ئیبن باجە.
نووسین: ڕۆژاوا و خەتی عەرەبی
وێنۆک|نەخش بە شێوازی (شبیە کوفی) "نیمچە کووفی" لەو بازنەیەی کە دەوری وێنەی کێشراوی[[مریەمی پاکیزە| مریەمی پاکیزەی داوە، دەگەڕێتەوە ساڵی ١٤٢٣.]] ڕۆژاوا لە سەدەکانی ناوەڕاست و ڕینێسانس لاسایی نەخشی خەتی کوفی عەرەبی دەکرد بۆ بەرھەم ھێنانی شتێک بەناوی (شبیە الکوفي): "ھونەری ئەوروپی کە لاسایی عەرەبیی دەکردەوە بە شبیە الکوفی پێناسە دەکرا. ئەم ھونەرە گواستراوەتەوە لە خەتی عەرەبی، کە بڵاو بوو بۆ نەخشی بیناسازیی ئیسلامی". ئەم ھنەرە بڵاو بۆوە لە ماوەی سەدەی دەیەم تا پازدەیەم، تەنانەت جاروبار لەبەریان دەگرتەوە بێ ئەوەی بزانن کە چی نووسراوە، بۆ نەخشی قوماشەکان یان چوارچێوە ئایینیەکان. ئەمانەش لە وێنەکانی گیۆتۆ دەردەکەوێت. ھۆکاری ڕاستەقینەی بەکارھێنانی نەخشی شبیە کوفی لە ڕینێسانس نەزانراوە، بەڵام وادیارە کە ڕۆژاواییەکان نەخشەکانی سەدەکانی ١٣ و ١٤یەمیان بە ھەڵە گواستۆتەوە گوایە وایانزانیوە کە ئەوانە ئەو نەخشانەن کە لە سەردەمی یەسووع بڵاو بووە:  "لە سەردەمی ڕینێسانس، نەخشی شبیە کوفی بە ڕازاندنەوەی جلی پاڵەوانانی پەیمانی کۆن بەکاردەھێنرا وەک دەیڤد" . ھۆکارێکی تریش پێشبینی دەکرێت، ئەوەیە کە وێنەکێش دەیویست تەعبیر لە جیھان و شارستانییەتی مەسیحی بکات بە تێکەڵکردنی چەن زمانێک بەیەکەوە، لەو کاتەی کە تیایدا کەنیسە ئاوات و تموحاتی نێودەوڵەتی بەھێزی ھەبوو.
پارەلێدان
(جانیت أبو لغد) دەڵێت:
فەلسەفە
ھەروەھا غەزالیش کاریگەری ھەبوو لە فەیلەسووفە مەسیحییەکان و جوولەکەکانی سەدەکانی ناوەڕاست. لێکۆڵەرەوە (مارگریت سمیت) دەڵێت "بێ گومان کارەکانی غەزالی گرنگی زۆری زانا ئەوروپیەکانی ڕاکێشاوە" وە "بەزۆری ئەو نووسەرە مەسیحییانەی کە کاریگەر بوون پێی، تۆماس ئەکویناس (١٢٢٥-١٢٧٤)، کە کارەکانی زانا موسڵمانەکانی خوێندوە، کە لە (زانگۆی ناپۆلی) خوێندویەتی کە کاریگەری ئەدەب و سەقافەتی ئیسلامی باو بوو لەو کاتەدا".
ئەسلان مەسخادۆڤ
ئەسلان (خالید) عەلیڤیچ مەسخادۆڤ (بە چیچانی: Масхадан Али-воӀ Аслан (Халид)) (٢١ی ئەیلوولی ١٩٥١ – ٨ی ئازاری ٢٠٠٥) سێیەمین سەرۆکی کۆماری چیچانی ئیچکیریا بوو و یەکێک بوو لە گەورەترین سەرکردەکانی شەڕڤانانی چیچان، لە جەنگی یەکەمی چیچاندا ڕۆڵی گەورەی ھەبوو لە سەرکەوتنی چیچانییەکان کە لە ئەنجامدا کۆماری چیچانی ئیچکیریا دامەزرا، کە لە کانوونی دووەمی ١٩٩٧دا وەک سەرۆکی کۆمارەکە ھەڵبژێردرا. لەگەڵ دەستپێکردنی دووەم جەنگی چیچان لە ئابی ١٩٩٩، سەرکردایەتی بەرخۆدانی چەکداری چیچانی لە دژی ھێزەکانی سوپای ڕووسیا وەرگرت، تا لە مانگی ئازاری ٢٠٠٥ لە گوندی تۆڵستۆی-یورت لە باکووری چیچان کوژرا.
ئاشقوڵکە
جوگرافیا
ئاشقوڵکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قڕناقاو و لە باشوور لەگەڵ گوندی بێباڵان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەپێکان لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سورەدێ.
نەجار
نەجار گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی کشاوەرز، ناوچەی کشاوەرز، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
ئیمپراتۆر ئیچیجۆ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن پۆل:مردووانی ١٠١١ پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١١یەم پۆل:لەدایکبووانی ٩٨٠ پۆل:ئیمپراتۆرە ژاپۆنییە خانەنیشین بووەکان پۆل:خەڵکی سەردەمی ھێیان (ژاپۆن)
وێژەی نادیار
وێژەی نادیار زۆربەی کات وەک بەرامبەرێک بۆ ڕۆمانە پۆلیسییەکان یان وێژەی تاوان بەکاردێت بە مانایەکی تر ڕۆمان یان چیرۆکی کورت تێیدا لێکۆڵەرەکە (جا شارەزا یان نەشارەزا بێت) بە لێکۆڵینەوە و شیکارکردنی تاوان ھەڵدەستێت.
سوپای ئەلیکترۆنیی سووریا
سوپای ئەلیکترۆنی سووریا (SEA) گروپێکی بەناوبانگی ھاکەرە کە لە ساڵی ٢٠١١ لە کاتی شەڕی ناوخۆی سووریا سەریھەڵدا. ئەم گرووپە بە ھێرشە ئەلیکترۆنییەکانی بۆ سەر ڕێکخراو و دەزگاکانی ڕاگەیاندنی جۆراوجۆر لە سەرانسەری جیھان ناسراوە، بە تایبەت ئەوانەی ڕەخنە لە حکوومەتی سووریا دەگرن. پێدەچێت SEA گرووپێکی لایەنگری ڕژێمی بەشار ئەسەد بێت و لە سووریاوە کاردەکات و بەرپرسیار بووە لە تێکدانی ئەکاونتەکانی سۆشیال میدیا و تێکدانی ماڵپەڕەکان و دزینی زانیاری نھێنی لەڕێگەی فێڵەکانی فیشینگەوە. گرووپەکە ڕێکخراوە ھەواڵییە گەورەکانی وەک سی ئێن ئێن، بی بی سی، ئەی پی و ئەلجەزیرە و ھەروەھا دەزگا حکومییەکان و کۆمپانیا تایبەتەکانی کردووەتە ئامانج.
زانیار خەسرەوی
یەکەمین بلیتەکانی کۆنسێرتەکەی لە کەمتر لە دوو ڕۆژ فرۆشان، کە بوو بە ھاندەر بۆ بەرەوپێشچوونی کارەکانی.
نووک
دیمۆگرافیای
تا مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٣، ژمارەی دانیشتوانی نووک ١٩٦٠٤ كەس بووە،كە گەورەترین شارۆچکەیە لە گرینلاند. ژمارەی دانیشتوانی شاری نووک لە ساڵی ١٩٧٧ دوو هێندە زیادی کردووە، لە ساڵی ١٩٩٠ زیاتر لە یەک لەسەر سێ زیادی کردووە و لە ساڵی ٢٠٠٠ نزیکەی ٢١% بەرزبووەتەوە. دانیمارکییەکان بەهۆی هەلی کارێکی باشەوە بە مووچەی بەرزەوە بەردەوام بوون لە نیشتەجێبوونیان لە شارۆچکەکەدا. ئەمڕۆ، نووک زۆرترین ڕێژەی دانیمارکی لە هەموو شارۆچکەکانی گرینلاند تێدایە. نیوەی کۆچبەرانی گرینلاند لە نووک دەژین، كە چارەکێکی دانیشتوانی ڕەسەنی وڵاتەکە پێکدەهێنێت.
ووزە
هەموو کارەبای گرینلاند لەلایەن کۆمپانیای نوکیسیۆرفیتەوە کە سەر بە حکومەتە دابین دەکرێت کە پشكی لە کارەبای گرینلاند هەیە. لە ساڵی ١٩٩٣بەدواوی، نووک وزەی کارەبای خۆی بە شێوەیەکی سەرەکی لە وێستگەی کارەبای ئاوی بوکسفیۆردەوە وەرگرتووە لە ڕێگەی هێڵی کارەبای ١٣٢ کیلۆڤۆڵتەوە کە بە مەودای ٥٣٧٦ م (١٧٦٣٨ پێ) فیۆردی ئەمێرالیک دەبڕێت، کە درێژترین دووریە لە جیهان.
لە پێناو ئازادیدا
بەرھەمھێنان
لە پێناو ئازادیدا لەسەر سنووری تورکیا و زۆرتری لە کۆبانی بەرھەم ھاتووە. لە ھەمان کاتدا لە ڕەققە شەڕی دژی داعش لە ئارادا بووە و لە درێژەی کارەکەشدا تورکیا دەستی کردووە بە تۆپبارانکردنی عەفرین.
بارەگای جێبەجێکاریی فەرمانی ئیمام
وێنۆک بارەگای جێبەجێکاری فەرمان ئیمام ڕێکخراوێکی حکومی و نیمچە حکومی ئێرانە کە لەژێر کۆنترۆڵی سەید عەلی خامنەیی ڕێبەری کۆماری ئیسلامیدا کاردەکات. بارەگای جێبەجێکردن لە ساڵی ١٩٨٩ بە فەرمانی ڕوحوڵڵا خومەینی دامەزراوە. ئەم بارەگایە لە ھەزاران زەوی و موڵکی دەستبەسەرداگیراو لە دوای شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران دروست کراوە. توێژینەوەکانی ڕۆیتەرز دەریان خستووە کە ڕێکخراوەکە بناغەی خۆی لەسەر «دەستبەسەرداگرتنی سیستماتیکی و ڕێکخراو لە ھەزاران زەوی و موڵکی سەر بە ئێرانییە ئاسایییەکان» بنیات ناوە، ھەروەھا دەستی بەسەر موڵک و ماڵی ئەندامانی کەمینە ئایینییەکان و بازرگانان و ئێرانییەکانی دانیشتووی دەرەوەی وڵاتدا گرتووە. ئەمڕۆش ئەم دامەزراوەیە بەردەوامە لە دەستبەسەرداگرتنی سەروەت و سامانی زیندانیانی سیاسی و ئایدیۆلۆژی و گەندەڵکاران و ھەروەھا لە بواری بەڕێوەبردنی ئەو سەروەت و سامانانەشدا کاردەکات. لە ساڵی ٢٠١٣ ئاژانسی ڕۆیتەرز بڵاوی کردەوە، سەروەت و سامانی بارەگای جێبەجێکردن ٩٥ ملیار دۆلار بووە. خومەینی سەرەتا فەرمانی بە سێ لە یاریدەدەرەکانی کرد کە ئاگاداری ئەو موڵکە دەستبەسەرداگیراوانە بن و بەسەر خێرخوازیدا دابەشی بکەن؛ بەڵام لە سەردەمی خامنەیی ئەم ڕێکخراوە موڵک و ماڵی بۆ خۆی دەستکەوتووە. ئەم ڕێکخراوە بووەتە ناوەندی سەرەکی دەسەڵاتی ئابووری لە ئێراندا. سەروەت و سامانەکانی بریتین لە بڕێکی زۆر لە خانووبەرە و ٣٧ کۆمپانیا کە نزیکەی ھەموو کەرتەکانی پیشەسازی ئێران دەگرێتەوە، لەوانەش دارایی، نەوت و پەیوەندییەکان. لەکاتێکدا حسابەکانی (پەیوەندیدار بە سپیکردنەوەی پارە) تەنانەت بۆ پەرلەمانی ئەنجومەنی ئیسلامی ئێرانیش نھێنین. خەمڵاندنێکی ڕۆیتەرز لە ساڵی ٢٠١٣دا کۆی سەروەت و سامانی بارەگا سەرەکییەکە بە ٩٥ ملیار دۆلار (کە نزیکەی ٥٢ ملیار دۆلار لە خانووبەرە و ٤٣ ملیار دۆلار لە سامانی کۆمپانیاکان دەگرێتەوە).
ڕێزان
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
قوربانی
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:مافی ئاژەڵان پۆل:ئیسلام و کۆمەڵگا پۆل:جەژنە ئیسلامییەکان
کتێبخانەی نەتەوەییی نامیبیا
کتێبخانەی نیشتمانی نامیبیا کتێبخانەی دانانی یاسایی و مافی چاپکردنە بۆ نامیبیا. کتێبخانەکە دەکەوێتە شاری ویندھوک. کتێبخانەی نیشتمانی نامیبیا سەر بە خزمەتگوزاری کتێبخانە و ئەرشیفی نیشتمانی حکوومەتی نامیبیایە، لە وەزارەتی پەروەردە و ھونەر و ڕۆشنبیری.
کۆمپانیای پەخشی مانھوا
کۆمپانیای پەخشی مانھوا (بە ئینگلیزی:Manhwa BroadCasting Corporation) (ئێم بی سی، بە کۆری:주식회사문화방송، بە ھانجا:株式會社文化放送; خوێندنەوە:جوسیک ھۆیسا مانھوا بانگسۆنگ بە مانای: کۆمپانیای پەخشی کلتوری) یەکێکە لە کۆمپانیا پێشڕەوەکانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور کە بە شێوەی ڕادیۆ و تۆڕ پەخشەکانی خۆی ئەکات.
ئامێرەکانی پەیوەندیکردن
فرۆشیارەکان
ووڵاتانی بەرھەمھێن و فرۆشیاری ئامێر و پارچە ئەلکترۆنییەکانی پەیوەندیکردن بەپێی خەمڵاندنی ٢٠١٧:
ھاککەر
باسکردن
ئەو ئامراز و تەکنیکانەی کە ھاکەرەکان بەکاریدەھێنن بەردەوام لە پەرەسەندندان، ئەمەش وای کردووە ڕێکخراوەکان لە ڕووی ئاسایشی ئەلیکترۆنییەوە لە پێش کێشەکەدا بمێننەوە. ھەندێک شێوازی باو کە ھاکەرەکان بەکاریدەھێنن بریتین لە ئەندازیاری کۆمەڵایەتی (کە تێیدا ھەوڵدەدەن فێڵ لە خەڵک بکەن بۆ ئەوەی دەستیان بە زانیارییە ھەستیارەکان بگات)، فێڵی فیشینگ (کە تێیدا ئیمەیڵ یان نامە دەنێرن کە بە شێوەیەک داڕێژراون کە یاسایی دەربکەون بەڵام کە بەرنامەی زیانبەخش یان کۆدی زیانبەخشی دیکەی تێدایە)، و ھێرشی ھێزی دڕندە (کە تێیدا ئامرازی نەرمەکاڵا بەکاردەھێنن بۆ پێشبینیکردنی وشەی نھێنی تاوەکو یەکێکیان دەدۆزنەوە کە کاربکات). بۆ پاراستن لەم جۆرە ھێرشانە، تاک و ڕێکخراوەکان پێویستیان بە ڕێبازێکی چالاکانە ھەیە بۆ ئاسایشی ئەلیکترۆنی. ئەمەش بریتییە لە بەکارھێنانی وشەی نھێنی بەھێز کە پێشبینیکردن یان درزکردن بۆ ھاکەرەکان قورسە.
جەلکان
جوگرافیا
جەلکان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئێندزە و لە باشوور لەگەڵ شارۆچکەی ڕانیە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مەمکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حاجی وسو.
سۆفی ڕەحیم ڕەزابەگ
جوگرافیا
سۆفی ڕەحیم ڕەزابەگ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زەنگەکەی بچوک و لە باشوور لەگەڵ گوندی ژاڵەی حاجی قادر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گڵاڵ کەوەی حاجی محەمەد لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کیژۆک.
ڕێبوار حەمەتۆفیق
پێرستی بەرھەمە بڵاوکراوەکان
ژمارەو ناوی بڵاوکراوە ڕۆژی بڵاوکراوە ژمارەی بڵاوکراوە ناوی بابەت تێبینی
نووسینگە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ئەمریکی)
وێنۆک|لۆگۆی زنجیرەکە
نووسینگە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی سیتکام و بەڵگەنامەی و گاڵتەجاری ئەمریکییە کە ژیانی کاری ڕۆژانەی کارمەندەکانی نووسینگەیەکی شاری سکرانتۆنی پێنسلڤانیا لقی کۆمپانیای کاغەزی داندەرمیفلین(Dunder mifflin) دەگێڕێتەوە کە لە ئین بی سی لە ٢٤ مارسی ٢٠٠٥ەوە بۆ ١٦ی ئایاری ٢٠١٣ پەخشکرا کە سەرجەم ٩ وەرز بەرھەم ھات و کاتی ھەر ئەڵقەی ٢٢ خولەک تا ٤٢ خولەکە و لە زنجیرەیەکی بریتانیای بە ھەمان ناو وەرگیراوە کە لە ساڵەکانی ٢٠٠١-٢٠٠٣ لە لایەن ڕیکی گێرڤایس و  ستیڤن مێرسنت سازکراوە.
زانکۆی بەیان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زانکۆکانی کوردستان پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان
ژان پیاژێ
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دەروونناسان پۆل:زانایانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٦ پۆل:مردووانی ١٩٨٠
ئیمپراتۆر کۆکۆ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن پۆل:مردووانی ٨٨٧ پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ٩یەم
پێکهاتەی بەرنامەی ئەندرۆید (APK)
دەتوانرێت فایلەکانی APK لەڕێی Android App Bundles ی گۆگڵەوە دروست بکرێت و تۆمار بکرێت بۆ بڵاوکردنەوە لە کۆگای گۆگڵ پلەی.
مالاوی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
فاوستینۆ ئاسپێریا
وێنۆک فاوستینۆ ئاسپێریا (لەدایکبووی ١٠ی تشرینی دووەمی ١٩٦٩) یاریزانێکی پێشووی تۆپی پێی پیشەگەری کۆڵۆمبییە و وەک ھێرشبەر یاری کردووە.
ھاناو
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی ھێسن پۆل:شارەکانی ھێسن پۆل:ھاناو پۆل:ماین-کینزیگ-کریس
مێرانۆ
مێرانۆ (بە ئیتالیایی: Merano) شارێکی ئیتاڵیایە کە لە تایرۆڵی باشووردا شوێنی گرتووە. لە ڕابردوودا ئەم شوێنە ناوچەیەکی بەناوبانگ بۆ نیشتەجێبوونی زانایان و ھونەرمەندان بووە.
مانگگیران
چێ روودەدا لەسەر مانگ
سەر رووی مانگ پلەی گەرمی دەگاتە ١٣٠ پلە بەڵام کاتێکە زەوی رێگری دەکا لە تیشکی خۆر ئەو کاتە پلەی گەرمی لەسەر رووی مانگ دەبێتە -٩٩ ژێر سفر، بەو مانایەی بە تەنھا لە کاتی مانگ گیرانی تەواودا پلەی گەرمی لەسەر مانگ دەگۆردرێ و نزیکی ٢٢٩ پلە جیاوازی درووست دەبێ.
کوردانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:کورد پۆل:خەڵکی پارێزگای ئیلام پۆل:خەڵکی پارێزگای کرماشان پۆل:خەڵکی پارێزگای کوردستان پۆل:ھەرێمەکانی ئێران پۆل:کوردەکانی ئێران
مانگگیران (فیلم)
سەرچاوە
پۆل:فیلمە چینییەکان پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٩
قەیرانی نەوتی ١٩٧٣
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٧٣ پۆل:ئابووری لە ١٩٧٣
زنگورە
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
بانوەقەل
بانوەقەل گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ھاککەری کڵاوی خۆڵەمێشی
ھاککەری کڵاوی خۆڵەمێشی کەسێکە کە لە نێوان سنووری هاککردنی بەڕەوشت و ناڕەوشتدا کاردەکات. ئەمەش بەو مانایەیە کە ڕەنگە بە ھۆکاری ڕەوا و ناشەرعی، بەپێی دۆخەکە، بەشداری چالاکیی ھاککردن بکەن. ھاکەرەکانی کڵاوی خۆڵەمێشی بە بەکارھێنانی لێھاتوویییەکانیان بۆ ئاشکراکردنی لاوازییەکانی ناو سیستەم و تۆڕەکان ناسراون، دواتر ڕاپۆرتیان دەکەن بۆ لایەنە پەیوەندیدارەکان یان ڕێکخراوە پەیوەندیدارەکان. ھەروەھا لەوانەیە خزمەتگوزارییەکانیان وەک ڕاوێژکاری ئاسایش پێشکەش بە کۆمپانیاکان بکەن بۆ ئەوەی یارمەتیان بدەن لە دیاریکردنی لاوازییە ئەگەرییەکان لە سیستەمەکانیاندا؛ بەڵام ڕەنگە ھاکەرەکانی کڵاوی خۆڵەمێشی بەبێ مۆڵەت بەشداری چالاکییەکانی ھاککردن بکەن یان لێھاتوویییەکانیان بۆ قازانجی کەسی بەکاربھێنن، ئەمەش دەپەڕێتەوە بۆ بواری چالاکییە نایاسایییەکان. ئەمەش دەتوانێت دەستڕاگەیشتن بە زانیارییە کەسییەکان بەبێ ڕەزامەندی یان دزینی زانیاری بۆ قازانجی دارایی لەخۆبگرێت.
دەستەواژەی «کڵاوی خۆڵەمێشی» بەکاردێت چونکە نوێنەرایەتی سروشتی ناڕوونی کردەی ئەم تاکانە دەکات. لەکاتێکدا کە ڕەنگە مەبەستی زیانبەخشیان نەبێت، بەڵام ئەگەر بە شێوەیەکی گونجاو یان بە مۆڵەتی دروست ئەنجام نەدرێت، ئەوا کارەکانیان دەتوانێت زیانیان پێ بگەیەنێت. گرنگە ئاماژە بەوە بکەین کە ھاککردنی کڵاوی خۆڵەمێشی ھێشتا بە نایاسایی دادەنرێت و ئەگەر بگیرێت دەتوانێت لێکەوتەی یاسایی لێبکەوێتەوە. بەم پێیە، زۆر گرنگە بۆ ئەو کەسانەی ئارەزووی ھاککردنی ڕەوشتی دەکەن کە ڕێنمایییە دامەزراوەکان پەیڕەو بکەن و داوای مۆڵەتی دروست بکەن پێش ئەوەی بەشداری ھەر جۆرە چالاکییەکی ھاککردن بکەن.
بەھادین نووری
ژیان
بەھادین لە ساڵی ١٩٢٧، لە گوندی تەکێ لە قەرەداغ لەدایکبوو. ئەو لە خێزانێکی ئایینی ھاتە دنیاوە بەوەی باوک و باپیری مەلا بوون، باوکی داوای لێکرد کە ببێتە مەلا بەڵام خۆی چەپبوونی ھەڵبژارد. لە ١٩٤٦ پەیوەندی بە حیزبی شیوعی عێراقی کردووە، لە ساڵی ١٩٤٦ دەبێتە سکرتێری حیزبەکە، ماوەی چوار ساڵان لەو پۆستە ماوەتەوە. لە ١٣ی نیسانی ١٩٥٣ بۆ ١٩٥٨، لەلایەن دەسەڵاتی شاھانەی عێراقی دەستگیرکراوە، لەدوای شۆڕشی ١٤ی تەممووز ئازادکراوە. لە ساڵی ١٩٨٤، حیزبی شیوعی جێھێشت. لە ١٩٩٤، حیزبی بزووتنەوەی دیموکراسیخوازانی دامەزراند بەڵام دواتر وازی لەوەش ھێنا.
لی سونگ-یۆل
سەرچاوەکان
پۆل:دەرھێنەرەکانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی نیشتمانی سێئول پۆل:زیندووان
قولەبەرز
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بەردکوڕان
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
باوە، مێرگەسۆر
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
ئێدواردی حەوتەم
وێنۆک ئێدواردی حەوتەم (ئەلبێرت ئێدوارد بە ئینگلیزی؛ لە دایکبوون ٩ی تشرینی دووەمی ١٨٤١ مردن ٦ی ئایاری ١٩١٠) پاشای شانشینی یەکگرتوو بەریتانیای مەزن و ئێرلەندا و شوێنە خۆبەڕێوەبەرییەکانی بەریتانیا و ئیمپراتۆری ھیند بوو لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٠١ ھەتا مردنی لە ١٩١٠.
کوردانی باشووری کوردستان
پارتە سیاسییەکان
وێنۆک|ساتی ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆیی باشووری کوردستان لە [[ھەولێر، لە ئەیلوولی (٢٠١٧)]] یەکێک لە خاڵە لاوازە سەرەکییەکانی یەکگرتوویی نەتەوەیی کورد، بەھێزی کوتلە عەشایەری و ناوچەیییەکانە، کە زۆرجار بووەتە ھۆی دووبەرەکی بەھێز لەنێوان لایەنە سیاسییەکانی ھەرێمی کوردستاندا. پارتی دیموکراتی کوردستان کە مستەفا بارزانی دایمەزراندووە، لە باکووردا ئامادەیییەکی بەھێزی ھەیە. بەھۆی پێگەی جوگرافیایانەوە، لە مێژوودا پشتیان بە تورکیا بەستووە بۆ کاریگەری نێودەوڵەتی. یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان جەلال تاڵەبانی لە سەردەمی خەباتی ڕزگاریخوازیدا لایەنگری «ئایدیاڵە مارکسیزمەکان» کرد و لە باشووری کوردستانی عێراقدا قەڵایەکی بەھێزی ھەیە..
ھاککەرەکان لەسەر ھەسارەی زەوی
ھاککەرەکان لەسەر ھەسارەی زەوی بە کورتکراوەیی (HOPE) یەکێکە لە دیارترین کۆنفرانسە ھاکەرەکان لە جیھاندا. لەلایەن کۆمەڵەی ھاککردن کە بنکەکەی لە شاری نیویۆرک، 2600: The Hacker Quarterly ڕێکخراوە. کۆنفرانسەکە ھەر دوو ساڵ جارێک بەڕێوەدەچێت و ھاککەرەکان و پیشەگەرەکانی ئاسایش و چالاکوانان و ئارەزومەندانی تەکنۆلۆژیا لە ھەموو جیھانەوە بۆ خۆی ڕادەکێشێت. یەکەمین کۆنفرانسی HOPE لە ساڵی ١٩٩٤ بەڕێوەچوو و لەو کاتەوە بووەتە سەکۆیەک بۆ ھاوبەشکردنی زانیاری و بیرۆکەکان سەبارەت بە ھاککردن، ئاسایشی کۆمپیوتەر، تایبەتمەندی و مافە دیجیتاڵییەکان. لە کۆنفرانسەکەدا چەندین وتار و وۆرک شۆپ و گفتوگۆی پانێڵ و نمایشی جۆراوجۆر لەسەر بابەتەکان لە ھاککردنی ڕەقەکاڵاکانەوە تا ئەندازیاری کۆمەڵایەتی تا دەگاتە کریپتۆگرافی.
ئازادی، مێرگەسۆر
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
خۆشناوی
جوگرافیای ئاخێوەران
شەقڵاوە وەکوو زێدی خۆشناو و بنشێوەزاری خۆشناوی ناس دەکرێت. ھەروەھا ھیران، مەسیف، کۆڕێ و بالیسان و سەروچاوە و سکتان و باسرمە و بەشێک لە پارێزگای ھەولێر و حەشیمەتێکی کێم لە کۆیە و ڕانیە و سۆران.
کەسایەتییە ناودارەکان
شاعیر و ھونەرمەند:
شولم
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی ڕاینی باکوور-وێستفالیا پۆل:ئێنەپ-ڕور-کرایس پۆل:پارێزگای وێستفالیا
دەنگەوەرە
جوگرافیا
دەنگەوەرە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەنداوی دەربەندیخان و لە باشوور لەگەڵ شارۆچکەی مۆرتکە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ کۆکۆیی شەمێران و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی وڵوەر.
مۆزەخانەی بیرەوەری سوپای سوور
مۆزەخانەی بیرەوەری سوپای سوور سەرچاوەی مێژوویی ڕەسمی چینییە، دەکەوێتە پارکی سوپای سوور، لە Rugaoی پارێزگای Jiangsuی چین. لە بنەڕەتدا گۆڕستانێکی نەتەوەیی بوو، بەڵام ھەزاران پیشانگا و چێشتخانەیەکی بچووک و دوکانێک و ڕێبەرەکانی ئەوروپی زمان لەخۆدەگرێت، لەبەر ئەم ھۆیە شوێنێکی سەرنج ڕاکێشە بۆ ڕاکێشانی گەشتیاران.
مۆزەخانەی ژیجیانگی مێژووی سروشتی
وێنۆک
شێخانا پشت قەڵەندەر
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
گەرمکەڕەش
گەرمکەڕەش گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێباز، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
مۆزەخانەی ووھان
مۆزەخانەی ووھان مۆزەخانەیەکی ووھانی چینە، لە ساڵی ١٩٨٤ دەست بە دروستکردنی کراوە و لە ساڵی ١٩٨٦ کراوەتەوە. ساڵی ٢٠٠١ بینایەکی نوێ تەواو کرا و بەڕووی ڕای گشتیدا کرایەوە. کۆی ڕووبەرەکەی ١٧٬٨٣٤ مەتر چوارگۆشەیە (١٩١٬٩٦٠ پێ). پانی دەگاتە ٦٠٠٠ مەتر دووجا (٦٥ ھەزار پێ چوارگۆشە). مۆزەخانەکە لە مانگی ئایاری ٢٠٠٨ بە مۆزەخانەی نیشتیمانی پۆلی یەکەمی چین ناونرابوو. لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ کۆگای مۆنۆمێنتی کلتوری شارەوانی ووھان لە مۆزەخانەی ووھان کۆکرابووەوە.
نوێژی مانگگیران و ڕۆژگیران
نوێژی مانگ گیران و ڕۆژگیران، جۆرێکە لە جۆرەکانی نوێژی سوونەت، بەپێی کاتە و بە ھۆکاری مانگ گیران و ڕۆژگیران دەکرێ، وە پێی دەگووترێ (نوێژی مانگ گیران) یان (نوێژی رۆژ گیران)، وە ئەو نوێژە نوێژێکی خۆشەویست و بەردەوام بوە لە لای (پێغەمبەر) رەزای خوای لەسەر بێ، پێکدێ لە ٢ رکعات، لە ھەر رکعاتێلک پێکدێت لە (٢راوەستان و ٢ خوێندنی قورئان و ٢ رکوعو و ٢ سوجدە) وە دەتوانرێ بە کۆمەڵیش بکرێت بەڵام بەبێ بانگ دان و بەبێ ئیقامە، لەو کاستەش کە نوێژەکە بە کۆمەڵ لە مزگەوت کرا، پێشنوێژەکە وتاری گەرانەوە بۆ لای خوا و داوای تۆبە لە کۆمەڵی مووسلمانان دەکا، دوای نوێژەکانیش یاد کردنەوەی خوای تێدا ئەنجام دەدرێ و نزا و پارانە و داوای لێخۆشبوون لە خوا دەکرێ
D
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پیتە لاتینیەکان
ھەوارەڕەقە
ھەوارەڕەقە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێباز، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرشاتەی سەروو
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پیاوە بەستەڵەکەکە
فیلمی ئایسمان فیلمێکی ئەمریکییە، کاری دەرھێنان و نووسینی بۆ کراوە لەلایەن دەرھێنەر ئارێڵ ڤۆرمان، فیلمەکە لە ڕووی داھات شکستی ھێنا
G
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پیتە لاتینیەکان
پارێزگای حوولی
دانیشتووان
لە حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٤دا ژمارەی دانیشتووانی پارێزگای حوولی بەرامبەر لەگەڵ ٨٩٠،٥٣٣ کەس بووە.
سیارە
سیارە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی دەربەندیخان(ناوەند)، قەزای دەربەندیخان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
مێژووی کووەیت
کۆن
لە سەردەمی عوبەید (٦٥٠٠ ساڵ پێش زایین)، کووەیت شوێنی سەرەکی کارلێکی نێوان میزۆپۆتامیا و گەلانی بەحرەینی سەردەمی بەردینی نوێ بووە،  کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە باکووری کووەیت بنکەیان ھەبووە. یەکەم بەڵگەی نیشتەجێبوونی مرۆڤ لە کووەیت دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ٨٠٠٠ پێش زایین کاتێک کەرەستەی مێزۆلیتیک لە بورقان دۆزرایەوە. سوبیا لە باکووری کوێت یەکەم بەڵگەی شارنشینی لە تەواوی ناوچەی کەنداوی فارسە.
دامەزراندنی
ڕێکەوتی دامەزراندنی کووەیت دەچێتە سەر باراک بن غەریر ئەلحەمید، ھۆزی بەنی خالید و فەرمانڕەوای میرنشینی ئەحسا، کە لە کۆتایی ساڵی ١١١٠ی کۆچی، قەڵایەکی بە ناوی کوت دروست کرد بۆ ھەڵگرتنی پێداویستی و ھەروەھا چەکی کۆگا، دوای ئەوە ناوی کووەیتی لێ وەرگیرا، و پاشان ئەم لە سەردەمی سەعدون بن محەممەد ئەلحەمید، شارەکە درا بە بنەماڵەی ئەلسەباح. لە ماوەی ڕابردوودا بازرگانی کووەیت زیاتر لەلایەن ئێرانییەکان و بە تایبەت خەڵکی پارێزگای بەھبەھان و بوشێھرەوە ئەنجام دەدرا. لە سەرەتای گەشەی شاردا، چەند سەد بنەماڵەی بەھبەھانی لە ھەموو چین و توێژەکان لەم بەندەرەدا نیشتەجێ بوون.
ھونەری حەوتەم
هونەری حەوتەم
سه‌ره‌تای ئه‌م هونه‌ره‌ بۆ ساڵانی هه‌شتای سه‌ده‌ی 19 ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، ئامانج ئه‌وه‌ بوو، به‌ ڕیزه‌ وێنه‌ جووڵه‌ به‌رجه‌سته‌ بكرێت. یه‌كه‌مین وێنه‌ی سینه‌ما به‌ ناوی (دیمه‌نی باخچه‌ی ڕاوندهای: Roundhay Garden Scene)یه‌، له‌ ساڵی 1888دا وێنه‌ی گیراوه‌، ماوه‌كه‌ی (2,11) چركه‌یه‌.
ته‌كنۆلۆژیای وێنه‌گرتن و ئامێره‌كانی، نه‌خشی كاریگه‌ریان له‌ گه‌شه‌ كردنی وێنه‌گرتن و سینه‌مادا هه‌بوو. پیشه‌گه‌رانی بواره‌كه‌ سوودیان له‌ هه‌ر داهێنانێكی نوێی زانست و پیشه‌سازی وه‌رده‌گرت. له‌ به‌راییدا فیلم ڕه‌ش و سپی بوو، به‌ ته‌كنیكی مۆنۆكرۆم (Monochrome) ده‌گیرا، بۆ ئه‌وه‌ی فیلم ڕه‌نگدار بێت، ئه‌وكات یه‌ك یه‌ك گرته‌كان به‌ فڵچه‌ ڕه‌نگ ده‌كران. ئه‌مه‌ش كارێكی فره‌ زه‌حمه‌ت و به‌ ئه‌رك بوو. هه‌وڵه‌كان بۆ دروست كردنی فیلمی ڕه‌نگدار بۆ سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیسته‌م ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، ده‌شگوترێت فیلمی (سیحربازی ئه‌وز) یه‌كه‌مین فیلمی ڕه‌نگداره‌، له‌ 1939دا هاتووه‌ته‌ به‌رهه‌م.
یو ئین-نا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن) پۆل:باشترین تازە ھاتووەکان لە براوەی خەڵاتی ئەستێرەیی ئاپان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:خەڵکی سیۆنگنام پۆل:ھونەرمەندەکانی چێژبەخشی وای جی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:پێشکەشکارەکانی ڕادیۆ لە کۆریای باشوور پۆل:پێشکەشکارە ژنەکانی ڕادیۆ پۆل:پێشکەشکارە ژنەکانی ڕادیۆ لە کۆریای باشوور پۆل:پێشکەشکارانی ڕادیۆ لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی زنجیرەکانی سەر وێب پۆل:ژنە پێشکەشکارەکانی ڕادیۆ پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
J
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پیتە لاتینیەکان
K
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پیتە لاتینیەکان
بەیواچ (فیلم)
وێنۆک
عازەبان، دەربەندیخان
عازەبان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی دەربەندیخان(ناوەند)، قەزای دەربەندیخان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
باسرمە
مێژووی ناحیەی باسرمە
لە ساڵی (٢٠٠٧) باسرمە کە تەنھا کۆمەلگا بووە کراوەتە ناحیە، کە پێش تر سنووری ناحیەی ھەریر بووە، وەپێشتر وەک کۆمەلگایەکی زۆرەملێ دروست کراوە، و خەلکی گوندەکانی خۆشناوەتی و دۆڵی بالیسان و مێرگە سۆر و بالەکایەتی و گوندەکانی خەیلانی و شەبەک لێ کۆکراوەتەوە دوای ئەوەی لە ناوچە ڕەسەنەکانیان کۆچ پێکراون وناوچەکانیان کاول کراون ھەرچەندە زۆربەی خەلکەکە لە دوای سالی ١٩٩١کۆمەلگایە کەیان جێ ھێشت و گەراونەوە زێدی خۆیان؛ و ناوی باسرمە لە ناوی ئەوە گوندە وەرگیراوە کە ئێستا (١)کم لە سەنتەری ناحیەکە دوورە(گوندی باسرمە یان باسرمەی کۆن)، زۆربەی کۆمەلگاکە لەسەر عەقاری ئەم گوندە دروست کراوە بۆیە ناوەکەشی لەمە وەرگیراوە، بەڵام ناوەکە تاکو ئێستا دیار نی یە لە چی وەرگیراوە. وەلەساڵی ١٩٨٨سەرجەم ئەو گوندانە کە ئێستا سەر بە باسرمەن لەلایەن حکوومەتی عێراقی ئەو کات تێکدارن و خەلکەکە لە باسرمە نیشتە جێ کراون و بەشێوەیەکی گشتی گوندەکانی سنووری ناحیە بەردەوام حەشارگەی پێشمەرگەبوونە لە سەردەمی شۆرشی ئەیلوول و چەند گوندێکی ھەیە چەند جار کاول کراون وەکو گوندەکانی (باویان، خەتبیان، شێراوە، کونە قیر، قادیانە، قەسرۆکە، میرۆستمە، مامەجلکە، گەرەوانی سەروو، گەرەوانی خواروو، قاسمییە، باشووری سەروو، باشوری خواروو، سیساوە، فاتاوە، شێخ مەمودیان، سەرکەند خیلانی، رەزگە دیوین، گراو، بابە جیسک، ماوەران) لە نێوان سالانی ١٩٥٨تاکو ١٩٨٠. لە سالی (١٩٥٠)پاشای عێراق (فەیسەلی دووەم)سەردانی ئەو ناوچەی کردووە، وەھاتوتە گوندی (باویان و مۆتراوە) وەلەسالی (١٩٦١)فرۆکەی جەنگی عێراق بۆردوومانی گوندی (سیساوە)یان کردوە دوومنداڵ بوونەتە قوربانی.
لەتبوونی مانگ
وێنۆک|تابڵۆیەکی ئێرانی محەممەد لەگەڵ ھاوەڵانی گەواھی لەتبوونی مانگ دەدەن. لەتبوونی مانگ یەکێکە لە دەرئاسا و پەرجوو یەکانی پێغەمبەر محەممەد کە موسڵمانان باوەڕیان پێی هەیە، ئەم پەرجوو یە بەر لە کۆچی ئەو لە شاری مەککە ڕوویداوە، کاتێک بێ باوەڕان داوا لە پێغەمبەر محەممەد دەکەن نیشانەیەکیان پیشان بدات بۆ ڕاستی پێغەمبەرایەتییەکەی، ئەویش داوا لە خودا دەکات و خوداش مانگ دەکات بە دوو بەشەوە بەشێکیان دەچێتە ڕاستی کێوی ئەبی قوبەیس و بەشەکەی تریش دەکەوێتە ڕاستی کێوی قەعیقەعان.
ڕەخنەکان
ئەوانەی ئەم ڕووداوە ڕەت دەکەنەوە دەڵێن:
جولیان مۆر
جولیان ئان سمیت ناسراو بە جولیان مۆر (لە دایکبووی ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٠) خانمەکتەر و نووسەری ئەمریکییە. لە ماوەی ژیانی ئەکتەریدا، چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە لەوانە خەڵاتێکی ئۆسکار، دوو جار خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم، ھەروەھا دوو جار خەڵاتی گۆڵدن گلۆب. لە ساڵی ٢٠١٥، لەلایەن گۆڤاری تایم جولیان وەک یەکێک لە لە ١٠٠ کاریگەرترین کەسایەتییەکانی جیھان دیاری کرا. لە ساڵی ٢٠٢٠، نیویۆرک تایمز ناوی ئەوی لە پلەی ١١ەم لە کۆی ٢٥ مەزنترین ئەکتەرانی سەددەمی بیست و یەکەم ھێنا.
جولیان لە ساڵی ٢٠١٤، لە فیلمی ھێشتا ئاڵیس بەڕۆڵی سەرەکی دەرکەوت، کە بەھۆی ئەم فیلمەوە خەڵاتی ئۆسکاری پێدرا وەک باشترین خانمەئەکتەر. ھەر لەو ساڵەدا دوای بەشداریکردنی فیلمی (Maps to the Stars)، خەڵاتی کان بۆ باشترین خانمەئەکتەر پێدرا.
دەریاچەی ئەنتاریۆ
جوگرافیا
وێنۆک|چەپ دەریاچەی ئەنتاریۆ کە بچوکترین دەریاچەیە لە ڕێزبەندی پێنج دەریاچە گەورەکانی ئەمەریکای باکوور ڕووبەرەکەی (٧٬٣٤٠میل، ١٦٣٩کم دووجا) یە، سێزدەھەمین دەریاچەی گەورەی جیھانە کە چەندین دورگەی تێدایە درێژی کەناراویەکانی (٧١٢میل، ١١٤٦کم) ە، لەڕووی بەرزی ڕووی دەریاوە لە ھەر چوار دەریاچە گەورەکەی تر نزمترە بەرزی ڕووی دەریاچەکە لە ئاستی ڕووی دەریاوە (٢٤٣پێ،٧٤مەتر) ە، ھەروەھا بەبڕی(٣٢٦پێ،٩٩مەتر) لە ئاستی ڕووی دەریاچەکانی تەنیشتی نزمترە بەھۆی ئەم نزمییەوە ئاوی دەریاچەکانی تری دەڕژێتە ناوی وەک دەریاچەی ئێری کە سەرچاوەی ئاوی دەریاچەی ئەنتاریۆیە لەڕێگای تاڤگەکانی نەیاگراوە ئاوی دەڕژێتە ناوی درێژی دەریاچەکە (٣١١کیلۆمەترە) و پانی دەریاچەکە (٤٦کیلۆمەترە) و قوڵی دەریاچەکە (٢٤٤مەترە) لە قوڵترین خاڵدا، نۆکەندی سانت لۆرانس تاکە دەرچەی دەریاچەکەیە، قەبارەی گشتی دەریاچەکە (٦٤٠٣٠کیلۆمەترە) ڕێژەی ئاوی دەریاچەکە ساڵ بۆ ساڵ دەگۆڕدرێت بەڵام لەم ساڵانەی دوایی بەگشتی ئاوی دەریاچەکە زیادی کردووە ئەمەش بەھۆکاری گۆڕانی کەش و ھەوای جیھان دەگەڕێتەوە ھەروەھا ڕێژەی ماسی و زیندەوەرەکانی کەم بوونەتەوە بەھۆی پیسی ژینگەی دەریاچەکە و دامەزراندنی چەندین کارگەی پیشەسازی و زۆربونی ماسیگران.
ویلایەتی ژۆو (پێش ئیمپراتۆریەت)
سەرچاوەکان
پۆل:پۆلی کۆمنز بە بەستەری خۆماڵیی یەکسان لەگەڵ ویکیدراوە پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو پۆل:ئیمپراتۆریەتیی شانگ
ئەلقودوس
لەفەرموودەدا
واتا «ئەگەر لە نوێژی ویتر بوبایەوە سێجار دەیگوت، پاکی بۆ خوای بەدەسەڵات و بێکەموکوڕی».
زۆر سەیرە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرەی تەلەفزیۆنی خەیاڵی زانستی ئەمریکی لە دەیەی ١٩٩٠ پۆل:زنجیرە تەلەفزیونی نهێنی ئەمریکی پۆل:زنجیرە تەلەفیزیۆنە سەروو سروشتیەکانی ئەمریکا پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەفیزیۆنێکی کرپتۆزۆلۆژی پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی دەربارەی میوزیکژەنە خەیاڵیەکان پۆل:بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان لە شاری ڤانکۆڤەر وێنەگیراون پۆل:زنجیرە تەلەفیزیۆییە کرپتۆزۆلۆژییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی میوزیکژەنە خەیاڵیەکان
کارا دیلیزیا
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی شاری سیلڤەر سپرینگ لە ویلایەتی میریلاند
کانی کەوە
کانی کەوە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی دەربەندیخان(ناوەند)، قەزای دەربەندیخان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی کەوە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ بەنداوی دەربەندیخان و لە باشوور لەگەڵ گوندی شەمێران و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی توڵەبی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ بەنداوی دەربەندیخان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کێبڵی جۆری ٥
وێنۆک|کێبڵێکی کەم ڕووتکراو کە چوار [[جووت بادراو|جووتی بادراو (ھەشت وایەر) نیشاندەدات.]]
ئەلسەلام
وێنۆک ئەلسەلام بێ کەم کوڕی و بێگەرد، ئاشتیی خواز و دڵنیاکەرەوەی ئەوانەی شایەنی سزا نین.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا
ئیمپراتۆر سوتۆکو
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن
عورف
عورف، زاراوەیەکی ئیسلامییە کە ئاماژەیە بۆ «زانیاری»، مرۆڤێک یان کۆمەڵگایەک. بۆ ئەوەی لە ئیسلامدا بناسرێت، عورفی کەسێک یان کۆمەڵگا دەبێت لەگەڵ یاسای شەریعەتدا بگونجێت.
مەرزوبان کوڕی محەممەد
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:مردووانی ٩٨٥ پۆل:شەدادییەکان
چێڕنۆبڵ (کورتەزنجیرە)
وێنەگرتن
وێنەگرتنی فیلمەکە لە نیسانی ٢٠١٨ لە لیتوانیا دەستیپێکرد. ناوچەی فابیۆنیسکسی شاری ڤیلینسی لیتوانیا وەک شاری پریپات بەکارھێنرابوو کەوا ھەر لەدوای نەمانی یەکێتی سۆڤیەتیشەوە کاریگەری سۆڤیەتی بەسەرەوە مابوو. دەرھێنەری زنجیرەکە یۆھان ڕێنک بێزاری خۆی لە بوونی پەنجەرەی مۆدێرن دەربڕی لەسەر باڵەخانەکان و پێیوابوو لە بەھای زنجیرەکە کەم دەکاتەوە. بە مەبەستی وێنەگرتنی باڵەخانەی کارەساتی چێرنۆبڵ، کاستی فیلمەکە بەرەو شاری ڤیساگیناس بەڕێکەوتن کە لەوێدا وێستگەی وزەی ناوکی ئگنالینا بەدی دەکرێت، و لەلایەن خەڵکی ناوچەکە نازناوی "خوشکی چێرنۆبڵ"ی پێدراوە بەھۆی لێکچوونی وێستگەکە بە وێستگەی وزەی ناوکی چێرنۆبڵەوە. لە حوزەیرانی ٢٠١٨، بەرھەمھێنانی فیلمەکە گواسترایەوە ئوکراینا بۆ وێنەگرتنی ھەندێ دیمەنی کۆتایی زنجیرەکە. بەگشتی زنجیرەکە بەماوەی ١٦ ھەفتە کاری وێنەگرتنی تەواوبوو.
تەرسیم سینگ
سەرچاوە
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:زیندووان پۆل:پەنجابییەکان
R
وێنۆک|پیتی R لەگەڵ شێوەی کێشانەوەی R (وەکوو ئاڕ دەخوێنرێتەوە) ھەشتەھەم پیتی ئەلفوبێی ستانداردی لاتینی و ھەروەھا ئەلفوبێی لاتینیی کوردییە کە ڕێنووسی فەرمی ھەردوو شێوەزاری کورمانجی و زازاکییە.
ئیمپراتۆر شیراکاوا
ئیمپراتۆر شیراکاوا (白河天皇,شیراکاوا تێنۆ، لەدایکبووی ٧ی تەممووزی ١٠٥٣ – ٢٤ی تەممووزی ١١٢٩) ٧٢مین ئیمپراتۆری ژاپۆن بوو، سەردەمی فەرمانڕەوایەتییەکەی لە ١٠٧٣ تا ١٠٨٧ دەبێت.
کوھلی خواروو
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
خولی سووپەری ئەورووپی
ڕاگەیاندنی خولی سووپەر بووە ھۆی دژایەتی جیھانی لەلایەن ھاندەران و یاریزانان و بەڕێوەبەر و سیاسەتمەداران و یانەکانی تر و ھەروەھا فیفا و یوفا و حکوومەتە نیشتمانییەکانەوە. کاردانەوەی توند بەرامبەر ڕاگەیاندنی پێکھێنانی خولەکە بووە ھۆی ئەوەی ھەر شەش یانەکەی ئینگلیزییەکە نیازی خۆیان بۆ کشانەوە ڕابگەیینن. دوابەدوای ڕۆیشتنی یانە ئینگلیزییەکان، سێ ڕۆژ دوای ئەوە بە فەرمی ڕاگەیەنرا جامی سووپەرلیگ ڕاگیراوە.
ئیمپراتۆر موراکامی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن
فەزلی کوڕی محەممەد
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٠٣١ پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:کوردەکانی سەدەی ١١یەم پۆل:شەدادییەکان
ڕەوشان چەلیکەر
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:گۆرانیبێژە ژنەکانی کوردیی باکووری پۆل:خەڵکی تووختەوان پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی کورد پۆل:ژنە گۆرانیبێژەکان پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان پۆل:ژنە کوردەکانی تورکیا
وازۆڵ
جوگرافیا
وازۆڵ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەق و لە باشوور لەگەڵ شارۆچکەی بەنداوی دەربەندیخان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوڵانی حاجی فەرەج و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عازەبان.
ئەیاز زاخۆیی
ژیان
لە سەرەتای ساڵانی ١٩٨٠دا، ئەیاز زاخۆیی لە وێستگەی کوردی لە بەغدا گۆرانییەکانی تۆمار کردووە و خاوەنی ٣٣ بەرھەمی تۆمارکراوە. گۆرانییەکانی "من دیت جارا عەولی"، "لاندک"، "بەس خۆ گرانکە"، "ئەڤین دایێ"، "دێ بھەژینە"، "کەڤۆک"، "چوخک"، "سرودانەڤرۆز"، "سرودا شەھید"، "چیبکەم ئەز"، "ھیڤی" و "گۆڤەندە" لە دیارترین گۆرانییەکانی ناوبراوە.
ئەیاز لەگەڵ چەندین شاعیر کاری ھاوبەشیان ئەنجام داوە بۆ سازکردنی گۆرانییەکان، لەوانە: (عەبدولعەزیز سلێمان، بەشار محەممەد، سەگڤان عەبدولحەکیم، بەدرخان سندی، عەبدوڵا حوسێن و. ھتد) بوون. جگە لەو گۆرانییانەی لەگەڵ تیپی دھۆک تۆماری کردوون، سێ کاسێتی دیکەشی لە تۆمارگەی «تۆمار» تۆمار کردووە. ھەروەھا چەند گۆرانییەکی بە دوو قۆڵی لەگەڵ ھونەرمەند ئەردەوان زاخۆیی گوتووە. لە ساڵی ١٩٨٢ لە زاخۆ کاسێتێکی تۆمارکردووە کە چەند گۆرانییەک بوو، لەوانە: «ئەگەر دنیا ھەمی گۆلبن، ھای بەردەبەردەک، چ تەڤنە، مەقامی مێرەمێ و بەستەی پازنیل».
قسڵان
جوگرافیا
قسڵان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
کوردەمیری ئەحمەد
کوردەمیری ئەحمەد گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی شێخ تەویل، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
محەممەد بەحرولعلوم
مردنی
لە ٧ی نیسانی ٢٠١٥ بەھۆی نەخۆشیەوە لەشاری نەجەف کۆچی دوایی کرد.
.bb
دۆمەینی bb. تایبەتە بە حکومەتی بەربادۆس لە ساڵی ١٩٩٦ کەوتۆتە کار
ناحیەی خدران
سەردەمی حکوومەتی ھەرێم
450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی چناران لە ساڵی ۱۹٥۷دا
.cd
دۆمەینی cd. تایبەتە بە دورگەی کۆنگۆ لە سالی ١٩٩٧ کەوتۆتە کار
ئەنوشیرڤان کوڕی لەشکری
ژیان
ئەنوشیرڤان کوڕی دووەمی لەشکری کوڕی موسا بووە، ڕەنگە لە ھاوسەری یەکەمی بێت، لەگەڵ سێ برای دیکەدا. لەشکر پازدە ساڵ فەرمانڕەوایی ئاران کرد لەکاتێکدا مێژوونووسی عوسمانی مونەجیم بە دەسەڵاتێکی پڕ لە کێشە وەسفی دەکات.
مالیزیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
Z
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پیتە لاتینیەکان
باخچەی ئاژەڵانی مۆسکۆ
لە ساڵی ١٩٩٠ باخچەی ئاژەڵان نۆژەنکرایەوە. زیادکردنە سەرنجڕاکێشەکان بریتین لە دەروازەیەکی سەرەکی نوێ لە شێوەی قەڵایەکی گەورەی بەردین، و پردێکی پێ کە موڵکە کۆنەکانی (١٨٦٤) و نوێی (١٩٢٦)ی باخچەی ئاژەڵان بەیەکەوە دەبەستێتەوە. پێش دروستکردنی پردی پێ، باخچەی ئاژەڵان وەک دوو 'باخچەی ئاژەڵانی جیاواز' کاردەکات، چونکە شەقامی بۆلشایا گروزینسکایا موڵکەکان دابەش دەکات.
.ag
دۆمەینی ag. تایبەتە بە وڵاتی ئەنتیگوا و بەربودا کەوتۆتە کار لە ساڵی ١٩٩١.
کوردەمیری بارام
جوگرافیا
کوردەمیری بارام لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کوردەمیری حاجی حەمەئەمین و لە باشوور لەگەڵ گوندی کوردەمیری مارف سەیدات و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھۆمەرەخەجانی والی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بەردەکونار.
.ag
دۆمەینەکانی تری
com.ag, .org.ag, .net.ag.
١٨٣٣ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٣٣ لە نەرویژ
پیاوی جاڵجاڵۆکە: گەڕانەوە بۆ نیشتمان
پیاوی جاڵجاڵۆکە: گەڕانەوە بۆ نیشتمان  فیلمێکی سوپەر پاڵەوانی مارڤل کۆمیکسە کە لەلایەن ستۆدیۆکانی کۆلۆمبیا پیکچەرز و مارڤل ستۆدیۆز بەرھەمھێنراوە و لەلایەن سۆنی بڵاو کراوەتەوە. ئەم فیلمە دادەنرێت بە دووەم گێڕانەوە بۆ زنجیرەی پیاوی جاڵجاڵۆکە وە ھەروەھا فیلمی شانزەیە لە جیھانی مارڤلی سینەمای، دەرھێنەری فیلمەکە جۆن واتسە وە سیناریۆ لە نووسینی جۆناسان گولدچاینە، پاڵەوانانی فیلمەکە بریتیین لە تۆم ھۆلاند، مایکڵ کیتۆن، زیندیا، دۆناڵد گلۆڤەر، لورا ھاریس، ڕۆبێرت داونی جوونیەر بەڕۆڵی تۆنی ستارک. لەم فیلمەدا پیتەر پاڕکەر ھەوڵ دەدات ھاوسەنگی لە نێوان ژیانی پاڵەوانێتی و چوون بۆ قوتابخانە دابین بکات. پیاوی جاڵجاڵۆکە: گەڕانەوە بۆ نیشتیمان وا بڕیارە لە ڕێکەوتی ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ دەرچێت لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ڕێگەی 3D، IMAX، و IMAX 3D.
بیجاپور
سەرچاوەکان
پۆل:پایتەختەکانی پێشووی ھیندستان
حاجی چای
حاجی چای گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری قسڵان، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کاپچۆروا
ئاماژە بەنرخەکان
ئەم خاڵانەی کە شایستەی ئاماژە پێدانن لە سنووری شارۆچکەکە یان نزیک  لە شارۆچکەکە ڕوویان داوە یاخود هەن:
سەرچاوەکان
پۆل:ئەفریقا پۆل:شارۆچکەکان بەپێی وڵات
کوردەمیری حەمەسڵێمان
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مایەرلیس ئەنگاریتا
لە ڕۆژی جیھانیی ژنان، واتە ٨ی ئازاری ٢٠٢١ ئەوا مایەرلیس لەلایەن جیل بایدن، خانمی یەکەمی ویلایەتەیەکگرتووەکانی ئەمریکا، لەپای کارەکانی بۆ مافەکانی ژنان ئەوا خەڵاتی نێونەتەوەیی ژنانی ئازای بە مایەرلیس بەخشی.
.ga
دۆمه‌ینه‌كانی تر
mairie-name.ga  : هۆڵى شار
org.ga یان .or.ga : ڕێكخراوى نێودەوڵەتى
.edu.ga, .ed.ga, ac.ga, یان univ.ga : قوتابخانە، زانكۆ، ئەكاديمى
ناوتاق
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:شارەکانی عێراق
شەڕی بەدر
وێنۆک|نەخشەی شوێنی شەری نێوان موسڵمانان و قورەیشییەکان ٠جەنگی بەدری گەورە ، شەڕی بەدری گەورە ئەو شەڕە بوو کە لە نێوان موسڵمانان و بنەماڵەی قورەیشییەکان ڕویدا یەکەم جەنگ بوو لەمێژوودا لەنێوان موسوڵمانان و بێ بروایانی قوڕەیش لە ١٧ ی ڕەمەزانی ساڵی ٢ ی کۆچی بەسەرپەرشتی پێغەمبەر محەممەد لە موسوڵمانان و ابو جھل لە بنەماڵەی قوڕەیش ڕوویدا شەڕەکە لەنزیک بیری بەدر ڕوویدا کە ١٥٠ کم لە مەدینەوە دوورە ھۆکاری شەڕەکە ئەوەبوو موسوڵمانان ویستیان دەست بگرن بەسەر کاروانێکی بازرگانی قوڕەیشییەکان و تۆڵەی ئەوەیان لێ بکەنەوە کە لە مەککە کاتێ کۆچیان کرد بۆ مەدینە قوڕەیشییەکان گشت ماڵ و سەروەتی موسوڵمانەکانیان دەست بەسەردا گرت بەڵام کاروانەکە ڕزگاری بوو وە موسوڵمانەکانیش ڕوبەڕووی ئەو سوپایە بوونەوە کە لە مەککەوە ھاتبوو بۆ پاراستنی کاروانەکەی قوڕەیش سوپای موسوڵمانان ژمارەیان ٣١٧ کەس بوو بە سەرکردایەتی پێغەمبەر وە سوپای قورەیش ژمارەیان لە ٩٥٠ بۆ ١٠٠٠ کەس دەبوو وە ژمارەیەکی زۆری سوارچاکیشیان لەگەڵ بوو بەپێی گیرانەوەکان خوا مەلائیکەی دابەزاند بۆ سەرخستنی موسوڵمانان لەو شەڕەدا موسوڵمانان سەرکەوتن ئەبوو جەھل لەم شەرەدا کوژرا ئەم شەڕە لە قورئانا ئاماژەی پێکراوە، ھۆی ناونانی ئەم جەنگە بە بەدر دەگەرێتەوە بۆ بوونی شوێنک کە بیری لێ بوو ناوی بەدر بووە
دروستبوونی شەڕ
سەرەتایی شەرەکە بە ڕووبەروو بوونەوە دەستی پێی کرد سێ کەس لە قورەیشەکان یاخود بێ باوەرەکان و سێ کەس لە موسڵمانان شەریان کرد لەم شەرەدا ھەرسێ سەربازی بێ باوەرەکان کوژران دواتر ھەردوولا ھێرشیان بۆ یەکتر ھێنا شەرێکی خوێناوی ڕویدا موسڵمانان لە ژێر سەرکردایەتی یەک کەس و بە شێوازی ڕیز بەستنی پتە و تۆکمە وشەی نھێنیان لە کاتی شەرەکەدا (احد) بوو ئامانجیا کوشتنی ژمارەیەکی زۆر لە بێ باوەرەکان بوون لە بەرامبەردا سوپای بێ برواکان لە کاتی شەرەکەدا لە ژێر فەرمانی یەک سەرکردایەتی یەکگرتوو نەبوون تەکنیک و شێوای شەریان بریتی بوو لە ھێرشکردن و گەرانەوە ئەمە بە یەکێک لە ھۆکارەکانی شکستی قورەیشەکان دائەنرێت ژمارەی کوژراوانی بێ باوەرەکان لەم شەرە گەیشتە ٧٠ کەس دەستگیرکردنی ٧٠ کەسی دیکە وەژمارەی کوژراوانی مسڵمانان ١٤ کەس بوون شەشیان بە کۆچەران ھەشتیان لە پشتیوانان لە ناو کوژراوانی قورەیشدا ئەبوو جەھل فەرماندەی ھێزە و گەورەیی قورەیشەکانی تێدا بوو
٤٠٥ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
تەلیسکۆپی زۆر گەورە
وێنۆک|وێنەی ٤ تەلیسکۆپی زۆر گەورە
ھەینی (فیلمی ١٩٩٥)
چیرۆک
کرەیگ ھەوڵدەدات پارە لە چەند کەسێک قەرز بکات، لەوانە بێتیی دایکی، دەینای خوشکی، و خۆشەویستە بەخیلەکەی جۆی. لەکاتێکدا جۆی ڕازی دەبێت کە پارەکەی بداتێ فێلیشا لەوێوە تێپەڕ دەبێت، جۆی وادەزانێت کە کرەیگ ناپاکیی لەگەڵ کردووە لەگەڵ فێلیشای ئالوودەبوو و دێبیدا، بۆیە پارەکەی پێ نادات. کرەیگ دەمانچەیەک دەردەھێنێت بۆ ئەوەی سمۆکی بە پێ بباتەوە بۆ ماڵەوە، بەڵام ویڵیی باوکی پێی دەڵێت کە پێویستە لەبری چەک دەستەکانی بەکاربھێنێت بۆ ئەوەی یارمەتیی خۆی بدات.
ئینجە
ئینجە گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چەرداوڕۆ، ناوچەی کشاوەرز، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
سویوز
وێنۆک|کەشتی بۆشاییی سویوز
گیراوەی ڕەق
پێویستە جیاوازی بکەین لە نێوان ئەو دوو ماددەیەی کە بە ھۆی فیشارێکی میکانیکیەوە تێکەڵ دەکرێن وەک دوو جۆری خوێ، شەکر و خوێ و … ھتد. بۆ نمونە داڕشتە جۆرێکە لە گیراوەی ڕەق. وێنۆک|وێنەی ٢. ئەم ھێڵکاریە دوو گیراوەی ڕەق نیشان دەدات، کە بریتین لە ئاڵفا α و بێتا β.
وێنەی ٢، بریتیە لە دوو گیراوەی ڕەق. ھەروەھا تێکەڵەیەک لەم دوو فەیزە کە بریتیە لە α+β (ناوچەیەک لە نێوان ھەریەک لە α و β). لەگەڵ ئەمەشدا لە نێوان دۆخی شل و ھەرکان لە α و β ناوچەیەکیتر دروست بوە کە بریتیە لە شلەیەک کە دورگەی بچوکی ماددەی ڕەق تێیدا دروست دەبن و بە ساردبوونەوەی ماددەکە ئەم دورگە بچوکانە گەشەدەکەن و لە کۆتایی دا دەنکۆڵە پێک دێنن.
ڕۆزا جولێتا مۆنتانۆ
ڕۆزا جولێتا مۆنتانۆ سالڤاتیرا (لە دایکبووی ١٦ی ئابی ١٩٤٦) پارێزەر، بەرگریکار و چالاکوانی مافەکانی مرۆڤە لە بۆلیڤیا. لە ساڵی ٢٠١٥، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.
چارەسەری گەرمی
کاریگەری کات و پلەی گەرمی
لەبەر ئەوەی دەنکۆڵەکان (grain) کاریگەری ڕاستەوخۆی ھەیە لەسەر سیفاتی میکانیکی ماددەکە، بۆیە ماددەکان گەرم دەکرێن بۆ پلەی گەرمی بەرزتر لە پلەی گەرمی شڵۆق تاکو ڕێگری بکرێ لە گەورەبوونی دەنکۆڵەکان. بۆ نمونە کاتێک ئاسن گەیشتە فەیزی ئەوستێنایت دەنکۆڵەکەن گەورە دەبن بە ھۆی بەرز کردنەوەی پلەی گەرمیەکەی. وە کاتێک بە خێراییەکی زۆر پلەی گەرمیەکەی دابەزێنرا بۆ مارتێنسایت دەنکۆڵە گەورەکان وەک خۆیان دەمێننەوە. گەورەبوونی دەنکۆڵە دەبێتە ھۆی دەبێتە ھۆی لاوازی لە پەیکەری ئاسن. بە شێوەیەکی گشتی قەبارەی دەنکۆڵەکان کۆنتڕۆڵ دەکرێن بۆ پارێزگاری کردنی ماددە لە شکان.
کوویەشت
کەش و هەوا
کەش و هەوای شاری کوویەشت فێنک و کوێستانییە.
ئەمانەش ببینە
پارێزگای لوڕستان
محەممەد پووریان
ژیاننامە
موحەممەد پووریان لە ۱۱ مانگی شووباتی ساڵی ٢٠٢٠ لە نەخوشخانەی شاری سەقز دوای چەن مانگ نەخوشین گدە کۆچی دوایی کرد و لە گۆرستانی ئایچی سەقز بە خاک سپێردرا.
پیشنگاکانی خۆشنووسی
محەممد پووریان لە ماوەی چەن دەیە چالاکی ھونەری دەیان پێشانگای خۆشنووسی بە تاکەکەسی یا بە شێوازی گرووپی لە ناوەندە ھونەریەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان کردەوە کە تاقمێ لەوانە بریتین لە:
بەنگال
سەرچاوەکان
پۆل:ھەرێمە دابەشکراوەکان پۆل:جوگرافیای بەنگلادێش پۆل:جوگرافیای ھیندستان پۆل:ھەرێمە مێژوویییەکان پۆل:مێژووی بەنگال پۆل:ھەرێمەکانی ئاسیا
٤١٠ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
مشەخۆرناسی
مشەخۆرناسی لێکۆڵینەوەی مشەخۆرەکان، خانەخوێیەکانیان و پەیوەندیی نێوانیانە. وەک لقێکی ژینناسی، بواری مشەخۆرناسی بە زیندەوەر یان ژینگەی لێکۆڵراو دیاری ناکرێت بەڵکوو بە شێوازی ژیانیان دیاری دەکرێت. ئەمەش واتە تێکەڵکردنێک لە لقەکانی تر پێک دەھێنێت، و کەڵک لە تەکنیکەکانی بوارەکانی وەک ژینناسیی خانەیی، زیندەزانیارییەکان، زیندەکیمیا، ژینناسیی گەردی، بەرگریناسی، جێنەتیک، پەرەسەندن و ژینگەناسی وەردەگرێت.
بازرگانیی ئەلیکترۆنیکی
سەرچاوەکان
پۆل:بازرگانیی ئەلیکترۆنیکی پۆل:پیشەسازیی ئەلیکترۆنی
ئاڵ
ئەم ئاشووبی دڵ و دینە بە لێوی ئاڵ و چاوی کاڵ ئەحمەدی خانی دەڵێت: ھەمرەنگێ سوراحی و پیالە