cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فەردیناند لاسال
دە تەمەنی ٣٩ ساڵیدا بە شەڕەدەمانچە (دۆئێل) گیانی لە دەست دا
لاسل بەر لە مردنی دەساڵی ١٨٦٤دا زۆر سەرکەوتوویی بە خۆیەوە دیبوون .ئەو لە ھەمووجێگایەک وەردەگیرا. لاسێل پاش ماوەیەک دڵی  بە ھێلێن وۆن دۆنینگێس دەدۆڕێنێ .ئەو دەچتە خوازبێنی بەڵام دایک وباوکی کچە قایل نابن و کچەکەی نادەنێ .لاسێل لە باوکی کچەکەی دەوێ کە شەڕە دەمانچەی(دۆئێل )ی دەگەڵ بکا. ئەوە شتێکی مێژوویییە و سیاسەتوان ویلھێلم وۆن دوێننگێس خۆی ناچێ بەڵام کۆنە مێردی کچەکەی کە ئەشڕافێکی رۆمانی بە نێوی بایۆر یانکۆ وۆن ڕاکۆویچا دەبێ دەنێرێتە لای لاسێل بۆ شەڕھ ‌دەمانچەکە. بەرەبەیانی ٢٨مانگی ئوتی ساڵی ١٨٦٤ لاسێل بە فایتونێک بەرەوە شوێنی شەڕەکە لە دەوروبەری ژێنێو وەڕێدەکەوێ و کاتژمێر حەوت ونیوی بەیانی سەرو دەمانچەیەک دەدەست دا سیلە لەیەکترگیراو ڕووبەڕووی یەکتر ڕادەوەستن .ڕاکۆویچا بە تیری ھەووەڵ لاسێل دەنگێوێ بەڵام گوللەی لاسێل سەریکرد و سێ ڕۆژ دوای برینداربوونی دەتەمەنی ٣٩ساڵیدا لە شاری کارۆگە دەمرێ. لە بریسلاو لە گۆڕستانی جوولەکەکان دەینێژن. لەسەر ئەوتابڵۆ بیرەوەرییە کە لەلایەن نازیستەکانەوە دڕا نووسرابوو (لێرە خۆڵەمێشی فەردیناند لاسێلی بیرمەند و تێکۆشەرنێژراوە). پاشان دەساڵی ١٩٤٦دا حیزبی کرێکارانی سوسیالیستی پۆڵاند (لەھستان )کێلی قەبرەکەی نوێدەکاتەوە. لاسێل چەند حەوتوو بەر لە مردنی دەڵێ (من چاوەدێری ژیانی خۆم کە ،مەزنایەتی ، بوێری ، جوانی ،لێبوردوویی ، درەشاوەیی بووە، بووم. دواھاتووش وەک حەکەم ئەومافەم ھەرپێدەدا ). دۆستان و ناسیاوان دوای مردنی یادی قسەکانیان دەکرد ،یاکوب ئاودۆلف دە ناشتنی لاسێل دا ئەو سروودە ھەرەناسراوەی کرێکارانی خوێندەوە. کاتێکی فرێدریک ئێنگڵس خەبەری مردنی لاسێل دەبیسێ دەڵێ: «یادی بەخێر بێ ئەو کەسایەتێکی ئەدەبی زانستی بوو بەڵام لەبواری سیاسییەوە بەرچاوترین و گرینگرترین کەسایەتی بوو و تەنیا مرۆڤێکی‌‌ خاوەن کارخانە و بەر‌ھەڵستکارانی پێشکەتوویی لە ئاڵمان، لێیدەترسان، لاسال بوو».
ھاری ڕەید
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس پۆل:ئەندامانی پارتی دیموکراتیی ئەنحوومەنی نوێنەرانیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
ئێڤا گرین
وێنۆک|ئێڤا گرین ئێڤا گرین (لەدایکبووی ٥ی تەممووزی ١٩٨٠) لە پاریس لە فەڕەنسا. خانمەکتەر و نمایشکارێکی فەڕەنسییە. سەرەتای کاری ھوونەری ئێڤا لەسەر شانۆ بوو، ئینجا لەساڵی ٢٠٠٣ لەیەکەمین فیلمیدا بەناوی (The Dreamers) بەڕۆڵی ئیزابێل بەشداریدەکات. لەساڵی ٢٠٠٦ لەفیلمێکی جەیمز بۆند دابەشداریدەکات بەناوی (Casino Royale) ئەمەش لەبەرامبەری ئەکتەری ناسراو دانیێل کریگ بوو. لەئێستادا ئێڤا گرین خەریکی کارکردنە لەزنجیرەی تەلەفزیۆنی پنسە ترسناکەکان کەلەوەتەی ٢٠١٤ەوە خەریکن.
فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی ئیتالی
بڕیارنامەی ١١٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٤ی حوزەیرانی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ئەنگۆلا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٩٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لەمەڕ سزادانی ڕێژیمەکان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:ئەنگۆلا لە ١٩٩٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەنگۆلا
گوێنائێل گۆبری
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:زیندووان پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ
خێڵی مایێدا
خێڵی مایێدا (بە ژاپۆنی: 前田氏؛ شێوەی خوێندنەوەی: ماییدا-شی) یەکێک لە سەرەکیترین خێڵەکانی ژاپۆن بوو لە ماوەی چەرخی ئێدۆدا (١٥٨٣ - ١٨٦٨). ھەروەھا یەکێک لە گەورەترین خێزانەکانی ساموڕای بوو و لە بەرھەم ھێنانی برنجیشدا زۆر بەناوبانگ بوو. ئەم خێڵە لقێک بوو لە خێڵی سوگاوارا.
مارگێریتا سارفاتی
مارگێریتا سارفاتی یان مارگێریتا گراسینی (٨ی نیسانی ١٨٨٠ لە کاڤلاسکای ئیمپراتۆریەتی ئیتالیا – ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٦١)، لە درێژایی تەمنیدا وەکوو ڕۆژنامەوان، نووسەر، ڕەخنە گری ھوونەری، کۆکەرەوەی بابەت کاری کردووە.
کلارا پێتاچی
کلارا پێتاچی یان کلارێتا پێتاچی ( به ئیتاڵی :(klaˈretta peˈtattʃi) (٢٨ی شوبات ١٩٤٥ - ٢٨ی نیسانی ١٩٤٥) خۆشەویستی دیکتاتۆری ئیتاڵی بینیتۆ موسۆلینی بوو که ٢٨ ساڵ له کلارا گەوره تر بوو.
جەیمس مادیسۆن
نۆرویچ سیتی
دوای گەڕانەوەی لە ماوەی خواستنەکەی لە ئەبەردین، مادیسۆن لە ١٧ی نیسانی ٢٠١٧ یەکەمین یاری خۆی بۆ نۆرویچ ئەنجامدا، وەک یەدەگ لە نیوەی دووەمدا هاتە یاریگا و گۆڵێکی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٣-١ بەرامبەر پرێستۆن نۆرس ئیند لە دیپدەیڵ (یاریگا). مادیسۆن گرێبەستێکی نوێی بۆ ماوەی چوار ساڵ لە حوزەیراندا واژۆ کرد. لەگەڵ گەیشتنی ڕاهێنەری نوێ دانیال فارک، مادیسۆن لە وەرزی ٢٠١٧-١٨ بە شێوەی ئاسایی دەست پێکرد و خەڵاتی باشترین یاریزانی وەرزی نۆرویچ سیتی وەرگرت لە کۆتایی وەرزەکەدا، لەگەڵ پاڵاوتنی بۆ خەڵاتی باشترین یاریزانی لاو بۆ وەرزی چامپیۆنشیپ.
لیستەر سیتی
لە ١١ی نیسانی ٢٠٢١، مادیسۆن یەکێک بوو لەو سێ یاریزانەی کە لە پێکهاتەی لیستەر دورخرانەوە بەرامبەر وێستهام یونایتد لە دوای ئەوەی یاساکانی کۆڤید-١٩ یان شکاندبوو.
ئەفغانستان
خەڵک
خەڵکی ئەفغانستان کە ناسراون بە ئەفغانەکان، پێکھاتوون لە تێکەڵەیەک لە چەندین کۆمەڵەی جیاواز، پەشتوونەکان زیاد لە نیوەی دانیشتوان پێکدەھێنن، تاجیکەکان نزیکەی یەک لەسەر پێنجی دانیشتوان پێکدەھێنن، بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠٢٣ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی ئەفغانستان ٤١،٣٣٤،٢١٦	 کەس بووە کە دەکاتە ٠.٤٣ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان، تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ١٦.٨ ساڵە، ھەروەھا ٢٤٪ دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.
ژی. ئێم. ئێر
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
پیزالێ لۆرێتۆ
پیزالێ لۆرێتۆ مەیدانێکی ناسراوی شاری میلانی ئیتالیایه.
وشەی لۆرێتۆ به شێوەیەکی گشتی تر بۆ به کار دێت بۆ ئاماژه بە ناوچەکانی دەورووبەری مەیدانەکه، که بەشێکه له ناوچەی کارگێڕی ٢ی شارەوانی شاری میلان.
مریەم
مریەمی پاکیزە (بەعیبری: מרים، Miriam; بەئارامی: Maryām; بەعەرەبی:مريم، Maryam)، کەسایەتییەکی مەزنە لەنێو پەیمانی نوێ و قورئاندا وەکوو دایکی یەسووعی ناسڕی بەسکپڕبوونێک و لەدایکبوونێکی پاکیزانە بەبێ هەبوونی رەگەزی نێر، بەپێی باوەڕی مەسیحییەت و ئیسلام.
ئان گۆدار
ئان گۆدار نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
قەلەڕەش (شیعر)
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
ما وان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی یوان پۆل:شاعیرانی جیانگسو پۆل:نووسەرەکانی نانجینگ
وو شیسیان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ١٩١٦ پۆل:وێنەکێشانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی چینگ
دیار (گۆرانیبێژ)
دیار یان ھۆزان دیار یان دیار دێرسم (Hozan Diyar) (لەدایکبووی ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٦، لە ناوچەی وانی وان) ھونەرمەندێکی کوردە.
ئەلبومەکان
مام زەکی 2022
کانجی
خوێندنەوە
دابەش دەبێت بۆ:
مێخەک
مێخەک (Syzygium aromaticum، Eugenia aromaticum یان Eugenia caryophyllata) خونچەی وشککراوی دارێکە کە خۆماڵیی ناوچەی ئیندۆنیزیایە کە لە زۆربەی وڵاتانی جیھاندا وەک چێشتەخۆشکە بەکاردەبردرێت. لە کوردستاندا زۆرتر بۆ بۆنخۆشکردن بەکاری دەبەن. مێخەک و چەپکەمێخەک لە گۆرانییە فولکلۆرەکانی کوردیدا زۆر دەبیسرێت.
٧٦٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
دەریای کۆراڵ
دەریای شیلان نێوی دەریایێکە لە باکووری ڕۆژهەڵاتی ئوسترالیا و ئەم وڵاتە لە دوورگەکانی دەورووبەر جیا دەکاتەوە. دەریای شێلان لە سنووری ویلایەتی کوینزلەند دایە و بەربەستی مەزنی شیلانی ئوسترالیا لەم ناوچەیە دا هەڵکەوتوون کە زیاتر لە ٣،٠٠٠ تیرەی شیلانی و ٩٠٠ دوورگەی جیاواز بووینا هەیە.
سەرچاوە
پۆل:ئۆسترالیا پۆل:دەریای شیلان پۆل:شوێنە ئاوییەکانی ئوسترالیا پۆل:دەریاکان پۆل:دەریاکانی پەراوێزی ئۆقیانووسی ئارام
قەزای دوجەیل
قەزای دوجەیل قەزایەکی پارێزگای سەڵاحەدینە لە عێراق. پایتەختی قەزاکە شاری دوجەیلە. ژمارەی دانیشتووانی قەزاکە بەپێی خەمڵاندنەکانی ساڵی ٢٠١٤ نزیکەی ١٠٤ ھەزار کەسە.
کارێل مێنین
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
ئەلێکساندەر گراھام بێڵ
باوکی پرۆفیسۆر ئەلێکساندەر مێڵڤڵ بێل بوو کە زانای بواری دەنگەکان بوو، دایکیشی ناوی ئەلیزا گرەیس بوو. ھەر کە لە دایک بوو ناوی "ئەلێکساندەر بێڵ"یان پێ بەخشیوە، بەڵام لە تەمەنی ١٠ ساڵیدا داوای لە باوکی کرد کە ناوی دووەمیشی بۆ دانێ ھەروەک براکانی. لە تەمەنی ١١ ساڵی و ڕۆژی لەدایکبوونیدا، باوکی ڕێگای پێدا کە ناوی گراھام بۆ خۆی زیاد بکات وەک ڕێزێک بۆ گراھام بێڵ ئەو پیاوە کەنەدییەی کە لەلای باوکی کاری دەکرد و ببوو بە ھاوڕیی خێزانی. بەڵام لەلایەن خێزان و ھاوڕێکانی ھەر بە "ئالێک" ناسرابوو.
ماریا ڕاسپوتین
وێنۆک ماریا راسپوتین (٢٧ی ئازاری ١٨٩٨ – ٢٧ی ئەیلوولی ١٩٧٧) ژنێکی ڕووسی بووە کە کچی گریگوری ڕاسپوتین و پراسکۆڤیا فیۆدۆرۆڤنا دوبرۆڤینا بووە. سێ بیرەوەری لەسەر باوکی نووسیوە، کە باس لە تزار نیکۆلاسی دووەم و تزاریسا ئەلێکساندرا فیۆدۆرۆڤنا و ھێرشی کیۆنیا گوسێڤا و کوشتنەکە دەکات. سێیەمیان بە ناوی (پیاوی پشت ئەفسانە) لە ساڵی ١٩٧٧ بە ھاوبەشی لەگەڵ پات بەرھەم بڵاوکرایەوە. لە سێ بیرەوەرییەکەیدا کە ڕاستییەکەی کەوتۆتە ژێر پرسیارەوە، وێنەیەکی نزیکەی پیرۆزی باوکی کێشاوە، پێداگری لەسەر ئەوە دەکات کە زۆربەی چیرۆکە نەرێنییەکان لەسەر بنەمای بوختان و لێکدانەوەی ھەڵە بۆ ڕاستییەکان لەلایەن دوژمنەکانییەوەیە. ماتریۆنا (یان ماریا) ڕاسپوتین لە گوندی پۆکرۆڤسکۆی سیبیریا لە ویلایەتی تۆبۆلسک لە ٢٦ی ئازاری ١٨٩٨ لەدایکبووە، ھەندێک کەس پێیان وایە لە ساڵی ١٨٩٩ لەدایک بووە، ئەو ساڵەش لەسەر بەردی گۆڕەکەیە، بەڵام لە ساڵی ١٩٩٠ەوە ئەرشیفەکان لە ڕووسیا کرانەوە و زانیاری زیاتر بۆ توێژەران بەردەست بوو. ئەوەی کەمێک لەبارەی منداڵی ڕاسپوتینی باوکی ماریەوە دەزانرێت، لەلایەن ماریایەوە گوازراوەتەوە. ماریا بیرۆکەکانی خۆی سەبارەت بە ناوی بنەماڵەکەیان دەربڕی، بە وتەی ئەو باوکی ھەرگیز دەروێش نەبووە، بەڵکو چاولێکەر بووە.
شارەزوور
گرنگترین شارەکانیشی پارێزگاى هەڵەبجە و سەیدساق و عەربەت و خورماڵ و سیروان و هەڵەبجەى تازە و زەڕایەنە.
مێژوو
لە چەند بەڵگەیەکی ساسانییەکاندا ناوی شارەزوور ھاتووە.
١٩٧٤
ئایار
١٢ی ئایار - لەسێدارەدانی شۆڕشگێری کورد، لەیلا قاسم لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە.
بڕیارنامەی ١١٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٦ی تەمموزی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩٠٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ئەرمەنستان
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتانی چواردەور وشکی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:ڕۆژاوای ئاسیا پۆل:وڵاتانی ڕۆژاوای ئاسیا پۆل:ئەرمەنستان پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئەرمەنی ئاخێو پۆل:ئەورووپای ڕۆژھەڵات پۆل:کۆمارەکان پۆل:قەوقاز پۆل:وڵاتانی ئەندامی ئەنجومەنی ئەورووپا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩١٨ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩١ پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی
مەھاتما گاندی
ڕێپێوانی خوێ
داگیرکەری بەریتانیا ڕێگەی بە ھیندییەکان نەدەدا لە پیشەسازی خوێدا کاربکەن، بۆیە گاندی بیری کردەوە ئەو یاسایەی کە ڕێگری دەکات پێشێلی بکات و خەڵکی بۆ بجووڵێنێت، ئەوە بوو ڕووە و دەریا ڕۆشت بۆ دەرھێنانی خوێ، لەو پێناوەدا بە ھەزاران میلی بڕی لەگەڵ یاوەرانی، بێگومان یەکەم چنگی خوێی لەسەر دەریا گرتەدەست، ئەمە بەریتانییەکان زۆر پەستکرد، بووە ھۆی ئەوەی بیخەنە زیندانەوە، لەو کاتەی ئەو لە زینداندا بوو ھەزاران لەلایەنگرانی کەوتنە زیندانەوە و لێوانلێوی زیندانەکان لە تێکۆشەرانی ناتوندوتیژی بوو، فشاری شەقامیش ھەر درێژەی ھەبوو، دواجار بە ناچاری بەریتانییەکان لەگەڵ گاندیدا لە ساڵی ١٩٣١ (رێککەوتننامەی_دلھییان) مۆرکرد کە بەندەکانی لەبەرژەوەندی ھەردوولادابوو، بەمەش ڕێپێوانی خوێ بە ئامانج گەیشت و کۆتایی پێھات.
حوسێن محەممەد
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:وەرگێڕەکان پۆل:زمانەوانانی کورد پۆل:خەڵکی زاخۆ پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
شەپۆلی سەرووی دەنگ
شەپۆلی سەرووی دەنگ (بە ئینگلیزی: Ultra Sound Waves) هێزێکی گەورەی فشاری دەنگییە کە ڕێژەی لەرەلەرەکانی لە هێزی بیستنی مرۆڤ زیاترە.
سەرچاوە
پۆل:دەنگناسی (فیزیک) پۆل:دەنگ
چەتۆم، ئەلاباما
چەتۆم شارۆچکەیەکە لە کەرتی واشینگتن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ١٬٢٨٨ کەس بووە. ڕووبەری ٢٧٫٧٧ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٤٦٫٣٨ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
ئاڵۆزە
ئاڵۆزە یان بانوەت (بە ئینگلیزی Epi(upon)+didymis = Epididymis) بریتییە لە بۆڕییەکی درێژی پێچاوپێچ کە دەکەوێتە سەر ڕووی گون، تیایدا تۆوەکان پێدەگەن.
چ
پۆل:پیتە فارسییەکان پۆل:پیتە عەرەبییەکان
ح
ح یەکێک لە پیتەکانی ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردی و ھەروەھا شەشەمین پیتی ئەلفوبێی عەرەبییە کە نیشاندەری پیتی Ḧیە لە ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردیدا. ناوی ئەم پیتە «حێ»یە.
مێدی بێلاج کاسێم
مێدی بێلاج کاسێم نووسەر و فەیلەسووفی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
ئاوات بۆکانی
بنەماڵە و ژیانی پێش ھونەرمەندی
بنەماڵەی مام سابیر ٤ کوڕ بە ناوەکانی ئارام و ئاوات و محەممەد و ئەندام و ھەروەھا دوو کچیان ھەیە. لە ٧ ساڵی ئاوات چوو بۆ قوتابخانە و دەرس خوێندن تا پۆلی ٥ی سەرەتایی زمانی فارسی یەکەم کەس بوو لە پۆلی خۆی دا، ئاوات تا پۆلی حەوت خوێندوویەتی. ساڵێکی بە کاری مەزرا و باغ تێپەڕ کرد و دوواتر ھاتن بۆ شاری بۆکان و ٢ساڵ و نیو لەوێ ژیانی بردەسەر. ئەوکات کە سابیری باوکی ٥٠ ساڵی تەمەن بوو و لەگەڵ ژن و منداڵ لەبەر نەبوونی و سەختی ژیان و فەقیری ڕۆییشتن بۆ باشووری کوردستان. ئاوات شان بە شانی باوکی ٦ساڵ لە باشوور کاشی‌کاری دەکەن. بنەماڵەیەکی ھەژار و ژیانێکی سەختیان ھەبوو. ئارام (برا گەورەی ئاوات) ئەوکات دەچێتە بەردەست زیکۆ مۆسیقاژەن بۆ فێربوونی ساز.
چێلسی، ئەلاباما
چێلسی (، ) شارێکە لە کەرتی شێلبی، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ١٠٬١٨٣ کەس بووە. ڕووبەری ٥٦٫٢ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٨١٫١٩ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
فەرەیدوون بەگلەری
ھەروەھا بیگلەری تا ئێستا سەپەرشتیاری سێ لێژنەی شوێنەوارناسی ھاوبەشی ئێران-فەرەنسا و ئێران-بەلجیکا و ئێران-ژاپۆنی بەئەستۆبووە کە ھەندێک پشکنینیان لە کرماشان و لورستان و ھەندێک لێکۆڵینەوەیان لە پارێزگاری فارس ئەنجامداوە. لە ساڵی ٢٠٠٦دا بە ھاوکاری دوو شوێنەوارناسی فەرەنسی و بەلجیکی یەکەمین گردبوونەوەی پسپۆرانەی شوێنەوارناسی کۆنەبەردی ئێرانیان لە کۆنگرەی نێونەتەوەیی پێش لە مێژووی جیھان لە وڵاتی پۆرتوگال پێکھێنا کە وتەبێژەکانی ناوەند و ڕێکخراوەکانی تۆژینەوەیی ئێران و ئەڵمانیا و بەلجیکا و ئەمریکا و چەند وڵاتی تر ئەنجامی نوێترین تۆژینەوەکانی خۆیان لەم بوارەدا پێشکەشکرد و ئەنجامەکانی لە پەرتووکێکدا لە ھاوینی ساڵی ٢٠٠٩ لە بەریتانیا چاپ و بڵاوکراوەتەوە. سەرەڕای ئەمانە تا ئێستا نزیک سی وتاری لە گۆڤارە پسپۆرانە نێونەتەوەیییەکاندا وێنەی ئەڵمانیا، ئینگلیز، ئەمریکا، فەرەنسا، کۆماری چیک، ژاپۆن و مەکسیک بڵاوکراوەتەوە و لە ئێران و فەرەنسا و سویسرا و ژاپۆنیش ھەندێک لێدووانی سەبارەت بە شوێنەوارناسی کۆنەبەردی ئێران پێشکەشکردووە.
د
د یەکێک لە پیتەکانی ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردی و ھەروەھا ھەشتەمین پیتی ئەلفوبێی عەرەبییە کە نیشاندەری پیتی Dیە لە ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردیدا. ناوی ئەم پیتە «دال»ە.
٧٧٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
پاسەوانێک لە مەزرا
پاسەوانێک لە مەزرا ناوی ڕۆمانێکە کە لە ساڵی ١٩٥١دا لە لایەن نووسەری ئەمریکایی جێرۆم دێڤید سالینجەرەوە نووسراوە.
ئۆلیڤیێ ئادام
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤ پۆل:زیندووان
ژ
پۆل:پیتە فارسییەکان پۆل:پیتە عەرەبییەکان
جۆسیی مانگا
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زاراوەکانی ئەنیمێ و مانگا
پێوان
پەراوێزەکان
پۆل:پێوان
ئێدگار ئالن پۆ
ژیان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:شاعیرانی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٠٩ پۆل:مردووانی ١٨٤٩ پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:شاعیرە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:نووسەرانی شاری فیلادلفیا
ئاجای دیڤگان
لە ساڵی ١٩٨٥ لەڕۆڵێکی نیمچەفەرمی لەفیلمی (Pyari Behna) بۆیەکەمینجار دەردەکەوێت بەڵام خۆی بەشێوەیەکی دیار یەکەم فیلمی بۆساڵی ١٩٩١ دەگەڕێتەوە کەفیلمەکە ناوی (Phool Aur Kaante) بوو ناوبراو بەڕۆڵی «ئاجای»یش بەشدرابوو کەبەھۆی ئەم فیلمەوە خەڵاتی باشترین یەکەمین دەرکەوتنی لەزنجیرەی دابەشکرندی خەڵاتەکانی فیلمی نیشتمانیدا بردەوە. لەدوای ئەو فیلمە لەچەند فیلمێک سەرکەوتنی باشی بەدەستھێنا لەوانە لە ساڵی ١٩٩٢ لەفیلمی Jigar و فیلمی Dilwale لە ساڵی ١٩٩٤ و فیلمی Suhaag لەھەمانساڵدا و فیلمی (Ishq) لە ساڵی ١٩٩٧ بوو. لەم دواییانەش چەند فیلمێکی لەگەڵ دەرھێنەری بۆلیوود ڕۆھیت شیتی ئەنجامدا، لەوانە سینگھام و گۆلمال کە سەرکەوتنی باشیان بەدەستھێنا.
بێکۆتاییبوونی وەدیھاتوو
جیاوازیی شیاوی وەدیھاتن و وەدیھاتوو لەلایەن ئەرەستۆوە
دیسان ئەرەستوو دەڵێت: بە شێوەیەکی گشتی، بێکۆتایی ئەم شێوە بوونەی ھەیە: ھەردەم یەک شت پاش یەکێکی تر دەستێندرێتەوە و ھەر شت کە دەستێندرێتەوە ھەمیشە بەکۆتایی‌یە، بەڵام ھەمیشەش جیاوازە.
ئەکبەر شای دووەم
حوکمڕانی
ئینگلیزەکان ھانی نەوابی عود و نیزامی حەیدەرابادیان دا کە نازناوی شاھانە وەربگرن بۆ ئەوەی زیاتر پێگە و کاریگەریی ئیمپراتۆر کەم بکەنەوە. لەبەر ڕێزگرتن، نیزام نەیکرد، بەڵام نەوابی عەواد ئەو کارەی کرد. ھەروەھا بەوە ناسراوە کە نازناوی نەوابی بە نەوابی تۆنک و نەوابی جاورا بەخشیوە.
ھۆنراوە
سەرچاوەکان
پۆل:شیعر
ئینتەرفێرۆن
thumb|پێکھاتەی گەردیی ئینتەرفێرۆنی مرۆڤ - ئەلفا ئینتەرفێرۆن پڕۆتینێکە ئەو خانانە بەرھەمی دەھێنن کە تووشبوون بە ڤایروس، بە مەبەستی پاراستنیان.
ق
پۆل:پیتە عەرەبییەکان
ئێسترۆجین
تەندروستی
ھەرچۆنێک بێت وەرگرتنی چارەسەری ئێسترۆجین لە کەسانی تەمەن گەورە کێشە بۆ زەھایمەر و Demntia دروست دەکات
چین
جوگرافیا
چین سێیەم گەورە وڵاتی جیھانە لە ڕووی ڕووبەرەوە، ئەمەش لەپاش ڕووسیا و کەنەدا دێت. سنووری چین بە چواردە دەوڵەت لکاوە، ئەوانیش لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا ھەریەکە لە ڤیەتنام و لاوس و میانمار و لە باشووریش ھەریەکە لە ھیندستان، نیپال، بووتان، و پاکستان دێن. ھەروەھا، لە ناوەڕاستی ئاسیاش چین بەستراوە بە ھەریەکە لە ئەفغانستان، تاجیکستان، کازاخستان و، قرغیزستان و لە باکوری ئاسیا چین بە ھەریەکە لە کۆریای باکوور و ڕووسیای فار ڕۆژھەڵات لکاوە.
ئایین
بەپێی سەرژمێری، زۆرتر لەنیوەی دانیشتیوانی چین ھیچ ئاینێکیان نییە؛ جگە لەوەش، کۆمەڵەی تر ھەن پەیڕەویی کۆنفۆشی، بوزی، مەسیحیەت و، ئیسلام دەکەن. لە چین ھەڵبژاردنی ئایینی تاکەکەس ئازادە، بەڵام لەسەر بنەمای ڕێزگرتن لە بیروبۆچوونی ئایینی کەسی بەرامبەر دەبێت.
ڕینێسانس
ڕێنێسانس بزاڤێکی فەرھەنگیی گرینگ و دەسپێکەری سەردەمێک لە شۆرشی زانستی و چاکسازیی ئایینی و پێشکەوتی ھونەری بوو لە ئەورووپادا. ڕێنێسانس ڕۆژگاری پەڕینەوەیە لە سەدەکانی ناوەڕاستەوە بۆ سەردەمی نوێ. یەکەمجار، فەڕانسەیی‌یەکان زاراوەی ڕێنێسانس (واتە لەدایکبوونەوە) -یان لە سەدەی ١٦ھەمدا بەکار ھێنا. زیاتر سەرەتای ڕۆژگاری ڕێنێسانس دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی چواردەھەم لە باکووری ئیتالیا. ئەم بزاڤە لە سەدەی پانزدەھەمدا باکووری ئەورووپاشی گرتەوە. ڕێنێسانس بارەوباربوونێکی ٣٠٠ ساڵەیە کە لە فلۆرانسەوە دەستی پێکرد و لە ئینگلیزدا گەیشتە کۆتایی.
بەدرە، واسیت
بەدرە (بە عەرەبی: بدرة) شارۆچکەیەکە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی عێراق و لە نزیکی سنووری عێراق و ئێران لە پارێزگای واسیت دا. دانیشتووانی بەدرە لە کوردی فەیلی و عەرەب و تورکمان پێک دێت.
بەدرە لە تەنیشتی شاری کەڤناری «دێر»دا ھەڵکەوتووە.
کلەنتۆن، ئەلاباما
کلەنتۆن شارێکە لە کەرتی چیلتۆن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٨٬٦١٩ کەس بووە. ڕووبەری ٥٧٫١٦ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٥٠٫٧٩ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر پۆل:ناوەندی شارستانەکانی ئەلاباما پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٦٨ پۆل:شارەکانی ئەلاباما پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر
ئێکس بۆکس وەن
ئێکس بۆکس وان (Xbox One) یەکێکە لە پڕفرۆشترین ئامێرەکانی کۆمپانیای مایکرۆسۆفت، کە لە ٢٢ ی ١١ ی ٢٠١٣ دەرچووە، و بە بوونی گرافیکێکی ئێچ دی، و ھەروەھا ھەبوونی ھاڕدێکی ٥٠٠ گیگابایتی، بە نرخی ٤٩٩$ لە ئەمریکا و ئەورووپا. ئەوەی شایانی باسە، ئەم ئامێرە ڕکابەڕێکی سەرسەختی پلەی ستەیشن ٤ە. وەشانە نوێکانی ئێکس بۆکس وەن پێکھاتوون لە ئێکس بۆکس وەن ئێس و ئێکس بۆکس ئێکس کە پێش بڵاوبوونەوە بە پرۆژەی سکۆرپیۆ ناوی دەرکردبوو؛ پەبێی مایکرۆسۆفت، ئێکس بۆکس وەن ئێکس بەھێزترین سەکۆی یاریکردنە کە دروست کرابێت. ھەردوو وەشانە نوێکەی سەکۆکە، گەمە کۆنەکان کە بۆ یەکەم وەشانی ئێکس بۆکس وەن دەرچوو بوو کار پێ دەکەن.
بێن ١٠: ئۆمنیڤێرس
زانیاری دەربارەی زنجیرەکە
شکستپێھێنانی کەسە خراپەکان تەنھا بەشێکە لە خولیای سوپەرھێرۆییەکان. بە کەمێک یارمەتی ھاوبەشە تازەپێگەیشتوەکەی، بێن لایەنی سەیر و سەمەرەی جیھانی مرۆڤە بێگانەکان و دوژمنەکانی ڕابردووی دەگەڕێت و بەدوای تۆڵەسەندنەوەدا دەگەڕێت، لەکاتێکدا لەلایەن ڕاوچییەکی نھێنیەوە ڕاو دەکرێت. بێن تێنیسۆن گەڕایەوە لەگەڵ دە بێگانە نوێیەکان و چانسی خۆشی زیاتر لە جاران.
ئایین
ئایینە ئێرانیەکان
ئەو ئایینە دێرینانە دەگرێتەوە کە لە ئێرانی گەورەوە ھاتوون، و لە کاتی ئێستادا ئەم دیانەتانە پەیڕەو ناکرێن تەنھا لەلایەن کمینەیەک نەبێت.
ڕۆحی پیرۆز
بۆ زۆرینەی زۆری مەسیحییەکان، باوەڕبوون بە سیانێتی پیرۆز واتای هەبوونی سێ کەسێتی نایاب دەگەیەنێت کە بریتیین لە: خودای باوک، خودای کوڕ و خودا رۆحی پیرۆز وەک یەک خودای سیانەیی هەمیشەیی و ئەبەدی. بەهەرحاڵ، ئەم باوەڕەی مەسیحییەکان بەسەر هەموو مەزهەبەکانی نێو مەسیحییەت و هەموو ئایینە ئیبراهیمییەکاندا ناسەپێ.
ۆ
ۆ یەکێک لە پیتەکانی ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردییە کە نیشاندەری پیتی Oیە لە ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردیدا. «ۆ» لەو پیتانەیە کە بە ئەلفوبێی عەرەبی زیاد کراوە.
وێب٣
وێب٣ ھەروەھا ناسراوە بە وێب٣.٠   یرۆکەیەک بۆ نوێکردنەوەی تۆڕی فراوانی جیھانی کە لامەرکەزییەتی تێکەڵ دەکات لەسەر بنەمای بلۆکچاینەکان. زۆر جار لەگەڵ وێب ٢٫٠ پێچەوانە کراوەتەوە، لەو شوێنەی کە داتا و ناوەڕۆکەکە ناوەندکراوە لە گرووپێکی بچووکی کۆمپانیاکان کە ھەندێک جار بە «بیگ تیچ» ناودەبرێن. ئەم چەمکە لە ساڵی ٢٠١٤ لەلایەن ئەثیرۆمی دامەزرێنەری گاڤین ود دروست کرا و بیرۆکەکە لە ساڵی ٢٠٢١ لەلایەن پەرۆشانی کریپتۆکێرنس و کۆمپانیا گەورەکانی تەکنەلۆجیا و کۆمپانیا سەرکێشییەکانی سەرمایەوە سوودی بەدەستھێنا.
پاشبەند
وێبی ١٫٠ و وێبی ٢٫٠ ئاماژە بە سەردەمەکان دەکات لە مێژووی تۆڕی جیھانی وەک ئەوەی لە ڕێگەی تەکنەلۆجیا و فۆرماتی جۆراوجۆرەوە پەرەی سەندووە. وێب ١٫٠ بە نزیکەیی دەگەڕێتەوە بۆ ئەو ماوەیەی لە ساڵی ١٩٩١ بۆ ٢٠٠٤، کە زۆربەی وێب سایتەکان لاپەڕەی وێبی ستاتیک بوون، زۆربەی بەکارھێنەرەکان بەکارھێنەر بوون، نەک بەرھەمھێنەر، لە ناوەڕۆک. وێب ٢٫٠ لە دەوری بیرۆکەی «وێب وەک پلاتفۆڕم»، دامەزراوە و ناوەندەکان لەسەر ناوەڕۆکی دروستکراوی بەکارھێنەر بارکراوە بۆ خزمەتگوزاری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، بلۆگەکان، و ویکییەکان، لەناو خزمەتگوزارییەکانی تر. وێب ٢٫٠ بە گشتی وا دادەنرێت کە لە دەوروبەری ساڵی ٢٠٠٤ دەستی پێکردووە، و تا ئەمڕۆ بەردەوامە.
دێنزڵ واشینگتن
ژیانی
دینزل بە چەند کارێکی تەلەفزیۆنی دەست بە کاری نواندن کرد و یەکەم کاری بە ناوی کاربۆن کۆپی بو لە ساڵی 1981 و پاشان لە درامایەکی تەلەفزیۆنی بە ناوی ستریت ئیلسی وێر بۆ ماوای ٦ ساڵ لەساڵی 1987 لە فیلمی کرای فری دۆم وەک ئەکتەری پالپشت بەشداری کرد و بۆ خەڵاتی ئۆسکار دەست نیشان کرا ئەوەش کە وای کرد سەرنجی زۆرێک لە درهێنەرانی بۆ لای خۆی را بکێشێ هەر زوش دوای ئەوە بە ٢ سال  لە فیلمی گلۆری وەکو ئەکتەری پالپشت بەشداری کردو خەڵاتی ئۆسکاری بە دەست هێنا
پۆستی ئەلیکترۆنی
thumb|واژووی at کە بەشێکە لە ناونیشانی پۆستی ئەلیکترۆنی پۆستی ئەلیکترۆنی یان ئیمەیل  شێوەیەکە بۆ ئاڵوگۆڕکردنی نامە لەڕێگەی سیستمەکانی پەیوەندیکردنی ئەلیکترۆنییەوە.
بەرەی نوسرە
بەرەی نوسرە بۆ ئەھلی شام بزوتنەوەیەکی سەلەفی جیھادیە کە لە سەرەتایی ۲۰۱۲ دامەزراوە لە ماوەی قەیرانی سووریا دژی سوپای سووریا دروست بوو. ئەم بزووتنەوەیە جگە لە خەڵکی سووریا خەڵکی تری جیھادی وەک چیچانی و عەرەبە ئەفغانی کە پێشتر بەشداری جیھادیان کردبوو لە ئەفغانستان، عێراق و چیچان بۆیە لە ماوەیەکی کورت توانیان چەندین سەرکەوتنی خێرا بە سەر سوپای سووریا بەدەست بھێنن. لە ماوەیەکی کەمدا ناوبانگیان دەرکرد. ئەم بزووتنەوەیە خۆیان وەک لقێک لە رێکخراوی ئەلقاعیدە ناساندووە بۆیە ئەمریکا لە دیسەمبەری ٢٠١٢ خستوویانیەتیە نێو لیستی تیرۆر. لە ئێستادا ئەبوو مەحەمەد جۆلانی ڕێبەری ئەم بزوتنەوەیەیە.
ھاڵۆوین
ھاڵۆوین (ئینگلیزی: Halloween) جەژنێکی کۆمەڵایەتییە کە لە جیھانی ڕۆژاوادا بەرز ڕادەگیرێت و ھەموو ساڵ لە ٣١ی تشرینی یەکەم (٣١ی ئۆکتۆبەر - ٩ی ئابان) خەڵک جلوبەرگی سەیر و سەمەرە لەبەردەکەن و دێنە سەرشەقام و کۆڵانەکان و خۆشی دەکەن، منداڵان بە تورەگەیەکی نەخشدار ماڵ وە ماڵی گەڕەک دەکەن و شیرینی و دیاری کۆدەکەنەوە.
کۆنبەردی
ئەشکەوتى شانەدەر (Şaneder) دەکەوێتە قەزای مێرگەسۆر و سەر بە پارێزگای ھەولێرە. ٢٢٠٠ پێ بەرزە لە ئاستی ڕووی زەریاوە، دەکەوێتە سەر بەرزایی لوتکەی چیای برادۆست و مێژووی ئەم ئەشکەوتە دەگەرێتەوە بۆ سەردەمی کۆن به ردی ناوندی بۆ ١٠٠٠٠٠ هه زار ساڵ تا ١٠٠٠٠ هه زار ساڵ له مه و بەر و بە کۆنترین و گەورەترین ئەشکەوت دادەنرێت لە کوردیستاندا. لەساڵی ١٩٥١ تا ١٩٦١ ھەڵکۆڵینی کونینه ناسی تێدا کراوە لە لایەن زانا (ڕالف سولیکی). ديتنه‌وه‌ی کومه‌لیک ئیسکلیتی مرؤفه‌کانی نياندرتال له توی موستری ئه‌م ئه‌شکه‌وته، وه‌ک خالیکی گرينگ ره‌چاوده‌کری له لیکولينه‌وه‌کانی چاخی کؤن به‌ردی زاگرؤس و رؤژهه‌لاتی ناوه‌راست. ئه‌م دؤزرانه‌وه‌يه ره‌نگ دانه‌وه‌يه‌کی زؤری بوو: تا ئه‌و راده‌يه که نیوی شانه‌ده‌ر بؤ کؤنينه‌ناسه‌کان و ته‌نانه‌ت بؤ خه‌لکی ئاسايی وه‌بير هینه‌ره‌وه‌ی نيئاندرتاله‌کان بووه و هه‌يه.
بابا تاھیری ھەمەدانی
زمانی ھەڵبەستەکان
تۆزێک لە سەرچاوەکان زمانی ھەڵبەستەکانی بابا تاھیریان بە زمانی لوڕی نزیکتر زانیوە. بەڵام ھەندێکی دیکە لە سەرچاوەکان پێیان وابووە کە ھەڵبەستەکانی باباتاھیر بە زمانی راجی ھۆندراونەتەوە. جگە لەمانە ھەندێک کەسیش زمانی باباتاھیر بە کوردیی لەکی، یان شێوەیەک لە کوردیی باشووری زانیوە.
کفری
ڕەسەنایەتی کورد بوونی شاری کفری
یەکێک لەو بەڵگە کۆنانەی کە ڕەسەنایەتی کوردبوونی شاری کفری دەسەلمێنێ شێوەی بینا کردنی چوار تاقی سەر گۆڕستانەکەی باوەشاسوارە کە بەشێوەی چوار تاقی پەرستگاکانی ئایینی یارسان/کاکەیی دروست کراون، زۆربەی بینا و خانووەکانی کفری کۆن بەشێوەی کەمەر (کەوانە)ی دروست کراون ئەم جۆرە بیناسازییە لە دێر زەمانەوە لە ناوچە کوردییەکاندا باو بووە.
دەمارەخانە
پێکھاتە
لەوانەیە دەمارە خانە تەنھا یەک تەوەرەی ھەبێت یان چەند تەوەرەی لقداری ھەبێت کە بەچەند خانەی دیکە دەگەن، کۆتایی جەمسەری تەوەرە (Axon terminal) لە لقەکان دێت کە ناو دەبرێن بە دەمارە کۆتایییەکان، کە ئەم کۆتاییانە بە دەمارە خانەی دیکەوە یان بە خانەی وەڵامدەرەوەی وەکوو ماسوولکە خانە یان ڕژێنە خانە دەگەن.
بڕیارنامەی ١١٩٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٩٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٨ی ئەیلوولی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ئەفریقا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩٢٨ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
چاوگ (ڕێزمان)
سەرچاوەکان
پۆل:ڕێزمان
پۆتەنشڵی کار
ئەرکی کار (ئینگلیزی: Action potential) گۆڕانکاریێکی کتوپڕە لە جەمسەری پەردەی دەمارەخانە یان ڕژێنەخانە یان ماسوولکەڕیشاڵ، بەشداری لە گواستنەوەی ڕاگەیاندنی کارەبایی دەکات.
ئەلێکساندەر پۆپ
ئەلێکساندەر پەوپ (٢١ ئایاری ١٦٨٨ – ٣٠ ئایاری ١٧٤٤) یەکێکە لە ھۆنەرە بەناوبانگەکانی ئینگلیز و بەناوبانگترینی سەدەی ھەژدەیەمە.
مەسیح
thumb|چەپ|200px|کۆنترین ھێما بۆ پانتۆکرەیتۆری مەسیح - خەڵوەتگای سەینت کاترین. مەسیح (بەئینگلیزی: Christ) زاراوەیەکە بەکاردێت بەرامبەر بە وشەی «Χριστός» (خوێندنەوەکەی: خریتۆس)ی گریکی کە بەواتای کەسی چەورکراو بەڕۆن دێت. ھاوکات وەرگێرانێکە بۆ (מָשִׁיחַ-ماشیح)ی عیبری. زۆربەی جارەکان وشەی مەسیح ئەگەڕێتەوە بۆ یەشوای ناسڕی. وەکو کەسایەتییەک و ناوێک لەنێو ھەموو ئایینە ئیبراھیمییەکاندا کەسایەتییەکی گرنگە و سەرەکییە. واتای ناوەکە بەگشتی بریتییە لەو کەسەی کە بە ڕۆنێکی پیرۆز لەلایەن پەیامبەرێکەوە دەشۆردرێتەوە.
دۆمینیک بێلاڤانس
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
٧٩٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
شێرپەنجەی خوێن
سەرچاوەکان
پۆل:شێرپەنجەی خوێن پۆل:پزیشکی
بیروباوەڕی ئیسلامی
بیروباوەڕ، بە عەرەبی (العقیدە) لە چاوگی (عَـقـْـد)ەوە وەرگیراوە، کە لە زمانی عەرەبی بە واتای گرێدان و بەستن دێت، لەمەوە ھەرشتێک لە بیروڕاوبۆچوونەکان کە دڵی مرۆڤی لەسەر ببەسترێت بەجۆرێک پەسندی کات و ئارامی بۆی ھەبێت ئەوترێت عەقیدە، جا ئەم بیروبۆچوونانە ڕاست بن یان ھەڵە،‌ جیاوازی ناکات.
ئاریێل کێنیگ
ئاریێل کێنیگ نووسەر، شانۆنووس و فیلمنامەنووسی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
مافی بڵاوکردنەوە
مافی بڵاوکردنەوە جۆرێکە لە (مافی چاپکردن). کە بە (کەسی بڵاوکەر) دەدرێت کە بابەتیک بۆ یەکەمجار بڵاودەکاتەوە کەپێشتر بڵاو نەکرابیتەوە. ئەو کەسەیە کە ھەمان ماف وەردەگریت (کەسی دووەم کە داوا دەکات) ھەمان مافی بڵاوکردنەوەکەی پێ دەدرێت وەک کەسی یەکەم. مافی بڵاوکردنەوە بە شێوەیەکی گشتی بە یاسا کراوە لەسەرانسەری جیھان بەڵام ڕەنگە یاساکە لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی تر جیاوازبێت بۆ نموونە یاسای مافی لەبەرگرتنەوەلە وڵاتانی ئەورووپادا جیاوازە بە بەراورد بە یاساکانی مافی لەبەرگرتنەوە لە ویلایەتەکانی ئەمریکا. ھەروەھا لە نێو یەکێتیی ئەورووپاشدا ھەموو وڵاتانی یەکیتییەکە پەیرەوی یەک یاسای یەکگرتوو ناکەن و ھەر وڵاتە و مەرج و ڕێسای تایبەت بەخۆیان ھەیە بەڵام لە بنەما گشتییەکاندا تا ڕادەیەکی زۆر لێک نزیکن.
بێن ١٠ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ٢٠٠٥)
پێشەکی
زنجیرەکە لە دەوری بێن تێنیسۆن (تارا سترۆنگ)، کوڕێکی تەمەن دە ساڵان و لە پشووی ھاوینەدا لە دەرەوەی وڵات، لەگەڵ گوێن ئامۆزاکەی (میگان سمیس) و باپیرەیان ماکس (پۆل ئایدینگ). لە یەکەم شەوی کەمپکردنیان لە ئۆتۆمبێلی جۆری RVی باپیریان کە بە سۆزەوە ناوی "Rustbucket"ی لێنراوە، بێن شتێکی نامۆ دەدۆزێتەوە کە ئامێرێکی نھێنییە لە شێوەی کاتژمێردا بە ناوی ئۆمیترێکس. پاشان ئامێرەکە بۆ ھەمیشە خۆی بە مەچەکییەوە دەبەستێتەوە و توانای گۆڕینی بۆ چەندین جۆری ژیانی نامۆی پێدەبەخشێت، کە ھەریەکەیان خاوەنی لێھاتوویی و ھێزی تایبەتی خۆیانن. بێن لەگەڵ زلھێزە تازە دۆزراوەکانیدا دەبێت بەرپرسیارێتیەکانی پاڵەوان بوون فێربێت. لەکاتی پشووەکانیاندا، خێزانی تێنیسۆن لەلایەن دوژمنە جیاوازەکانەوە ھێرش دەکرێتە سەریان لە مرۆڤە نامۆکانی بۆشایی ئاسمانەوە تاوەکو بوونە سەروو سروشتییەکان.
کلیڤلەند، ئەلاباما
کلیڤلەند (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی یلۆنت، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ١٬٣٠٣ کەس بووە. ڕووبەری ٢٠٫٤٣ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٦٣٫٧٨ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
شارستانی سێپیدان
کشتوکاڵ و ئاژەڵداری
چیا سەوزەکانی ئەم وڵاتە جوانە شوێنێکی گونجاویان بۆ لەوەڕاندنی ئاژەڵ دروست کردووە، کە ساڵانە ڕەوەندی زۆر بۆ ئەم شوێنە ڕادەکێشێت. زۆری ئاو و ئالیکی تازە وایکردووە کە ئاژەڵداری لە ناوچەکەدا ئاوەدان بێت و ھەمیشە لەم شارستانەدا ماست و کەشک و شیری تازە و گۆشتی تازە دەدۆزرێتەوە. ئەم شارستانە لە ئامادەکردن و دابەشکردنی گۆشت لە دەرەوەی پارێزگا سەرکەوتوو بووە. دارەکانی گوێز، ھەنجیر، سێو و گێلاس زۆرترین بەرھەمی ناوچەکە پێکدەھێنن.
ڕاڵف واڵدۆ ئێمەرسۆن
وێنۆک|وێنەیەکی ئێمەرسۆن، ساڵی ١٨٥٧ راڵف واڵدۆ ئێمەرسۆن (٢٥ی ئایاری ١٨٠٣ - ٢٧ی نیسانی ١٨٨٢) فەیلەسۆف، نووسەر و شاعیری ئەمریکیی سەدەی نۆزدەیە. ئێمەرسۆن بە ڕێبەری جوڵانەوەی ترانسێندێنتاڵیزم ناسراوە. ھاوچەرخی شاعیران و نووسەرانی وەکوو ئێمیلی دیکینسۆن و ھێنری دەیڤید سۆرۆ بووە و کاریگەریی لەسەر ئەوان و باقیی ھاوچەرخانی خۆی داناوە. لە ماوەی ژیانیدا وەکوو شاعیر و بیرمەندێکی گرنگی ئەمریکا دەناسرا. دواتریش کاریگەریی ھەر ماوە و بە یەکێ لە گرنگترین فەیلەسۆفانی ئەمریکا دادەنرێت.
تۆد بۆیلی
پێشوازی
بۆیلی لە ڕۆژنامەی بازرگانی لۆس ئەنجلس لە لیستی ٥٠٠ کاریگەرترین کەسایەتیەکاندا بوو لە ساڵەکانی ٢٠١٧ تا ٢٠٢١.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:Pages with unreviewed translations پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
تاک
تاک، تاق، کەس، کێس، تاقەکەس یان تەن بە ھەر مرۆڤ دەوترێت بێ ڕەچاوکردنی تایبەتمەندییەکانی.
پۆدگۆریتسا
سەرچاوەکان
پۆل:شارەوانییەکانی مۆنتینیگرۆ پۆل:پۆدگۆریتسا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی مۆنتینیگرۆ پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:شارەکانی مۆنتینیگرۆ
بەخشەرەکە (فیلم)
بەخشەرەکە بە فیلمێکی جۆری (دراما، ڕۆمانسی، زانستی خەیاڵی) ساڵی ۲۰۱٤یە کەلە ڕێکەوتی (۱٥ی ئابی ۲۰۱٤) بڵاو کراوەتە. فیلمەکە لەلایەن فیلیپ نۆیسەوە دەرهێنراوە و لەلایەن نێیل کۆینگسبێرگ و نیککی سیلڤەر بەرهەم هێنراوە.
ئەیالەتی ترابزۆن
ئەیالەتی ترابزۆن (بە تورکیی عوسمانی: ایالت طربزون بە ڕۆمانی:Eyālet-i Ṭrabzōn) یەکێک لە ئەیالەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو. لە ساڵی ١٥٩٨ دامەزراوە، تا سەدەی ١٧ وەک ناوچەیەکی سەرەکی مەسیحی ماوەتەوە، زۆر دوای ئەوەی باقی ئەنادۆڵ موسڵمان کرا. ڕووبەری ڕاپۆرتکراوی لە سەدەی نۆزدەھەمدا ١٠٬٥٠٧ میل چوارگۆشە (٢٧٬٢١٠ کم٢) بووە.
کیم ئۆک-سووک
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٥ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی باکووری پارێزگای گیۆنگسانگ
مەحموود دەوڵەتابادی
وەرگێڕان بە کوردی
٭ سەفەر و ئاسکۆڵەی بەختی من گوزەل و: ڕەسووڵ سوڵتانی
٨٣١ (ژمارە)
٨٣١ (هەشت سەد و سی و یەک) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٨٣٠ و ٨٣٢.
شێخ وەسان
شێخ وەسان گوندێکە لە ناحیەی بالیسان لە قەزای شەقڵاوە، ھەولێر، باشووری کوردستان. ئەم گوندە لە ڕێکەوتی ١٦/٤/١٩٨٧ بۆ یەکەم جار بە چەکی کیمیایی لە لایەن ڕژیمی بەعسی عێراق لەگەڵ گوندی بالیسان بۆردومان کران کە سەدان قوربانی لێکەوتەوە.
ڕۆما
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی
سی ئێم پەنک
فیلیپ جاک برووکس (لەدایکبوون ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨)، ناسراو بەناوی زۆرانبازی سی ئێم پەنک، یاریزانی ھونەرە جەنگییەکان، نووسەری کۆمیک بووکی ئەمریکی و پێشتر زۆرانبازی پرۆفیشناڵ بووە. ئەو ئێستا لە پاڵەوانی شەڕکردنی ناوازە (UFC) یاریدەکات لە بەشی وێڵتەرویت، وە یاری بۆ کەیج فەری فایتینگ چامپیەنشیپس (CFFC)، کە وەکوو بێژەرێک ئیشدەکات. ئەو ناسراوە بەو کاتەی کە لە WWEدا بووە، کە شەشەم کەس بووە کە بۆ زۆرترین کات پاڵەوانێتی WWEی پێبووە.
٨٣٣ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
بێخود
وێنۆک|بێخود مەلا مەحموودی موفتی ناسراو بە بێخود (لەدایکبووی ١٨٧٩ سلێمانی – مردووی ٢٥ی ئابی ١٩‌٥٥ ) موفتی و مامۆستای ئایینی و شاعیرێکی بەناوبانگی کورد بووە.
ھۆنراوە
وێنۆک|بێخود لە ساڵی ١٩٥١. شیعری چوارینە بەندی «لەو ڕۆژەوە ڕۆیشتووە» لە نێوەندی ئەدەبیدا بەناوبانگ و دڵگیرە. بێخود لەم شیعرەدا باس لە دووری پێغەمبەر دەکات کە ماوەیەکی زۆر بوو لە خەودا نەیبینیبوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٩ پۆل:مردووانی ١٩٥٥ پۆل:موسڵمانانی کورد پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:خەڵکی سلێمانی پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
٨٣٤ (ژمارە)
٨٣٤ (هەشت سەد و سی و چوار) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٨٣٣ و ٨٣٥.
ڤالێتا
سەرچاوەکان
پۆل:ئەنجومەنە خۆماڵییەکانی ماڵتا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٥٦٦ پۆل:شارۆچکەکانی ماڵتا پۆل:ڤالێتا پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ماڵتا پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:پایتەختە داڕێژراوەکان
سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی
یاسای بنەمایی کۆماری ئیسلامی ئێران لە سەر سپا ئەڵێ: سپای پاسداران کە ھەر لە ڕۆژە سەرەتایییەکانی سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامییەوە پێکھاتووە، بۆ درێژە دان بە ڕۆڵی خۆی بۆ پاراستنی شۆڕشی ئیسلامی و دەسکەوتەکانی ھەر دەمێنێتەوە. سنووری ئەرکەکان و چوارچێوەی بەرپرسیارێتی ئەم سپایە لە پەیوەندی لەگەڵ ئەرک و چوارچێوەی بەرپرسیارێتی ھێزە چەکدارەکانی دیکەدا وێڕای پێداگری لە سەر ھاوکاری و ھاوئاھەنگی برایانە لە نێوانیاندا، لە لایەن یاساوە دیاری دەکرێ.ئەم گروپە منداڵکوژێکی لێهاتوون
لقەکان و سەرکردایەتی
دوا بە دوای ھاتنە سەرکاری محەممەد عەلی جەعفەری وەکۆ فەرماندەری ئەو دامەزراوەیە لە ساڵی ١٣٨٦ی ھەتاوی دا، ھەندێک نۆێکاری لە سپا دا ھاتە گٶڕێ. بەشێکی ئەو نۆێکارییانە بریتی بوون لە پێکھێنانی ڕێکخراوەی بەسیجی موستەزعەفین و ڕێکخراوەی ھەواڵگرێ سپای پاسداران و پێکھاتنی ٣١ سپای پارێزگایی بوو.
سنووری کۆلۆمبیا-پەنەما
سەرچاوەکان
پۆل:سنووری کۆلۆمبیا-پەنەما
بۆماوەبابەت
بۆماوەبابەت (ئینگلیزی: Genotype) بریتییە لە پێکھاتەی تەواوی بۆھێل لە زیندەوەردا، و کۆمەڵەی بۆھێلەکانە بۆ یەکێک یان زیاتر لە سیفەتێکی دیاریکراو.
تارا حوسێن
ژیان
تارا حسێن لە ساڵی ١٩٨٣دا لە شارۆچکەی دەربەندیخانی سەربە پارێزگای سلێمانی لە دایک بوو. تارا حسێن لە ئەندامەکانی دامەزرێنەری تەڤگەری ئازادی کۆمەڵگای کوردستانە. ئەو لە کۆنگرەی دووەمی تەڤگەری ئازادی وەکوو ڕاوێژکاری ھاوسەرۆکانی ئەو ڕێکخراوە و لە کۆنگرەی سێھەم وەکوو ھاوسەرۆک ھەڵبژێردرا.
ھێرشەکانی مومبای ٢٠٠٨
چاتراپاتی شیڤاجی
دواتر ھێرشکارەکان، چوونە نەخۆشخانەی کاما بۆ کووشتنی نەخۆشەکان. کارمەندەکانی نەخۆشخانەکە، دەروازە و شوێنی نەخۆشەکانیان داخست لەپێناو سەلامەتیان. دەستەی دژەتیرۆری مومبای بە ڕابەرایەتی ئەفسەری پلەباڵا ھیمنەت کارکاری ھاتنە وێستگەی شەمەندەفەری چاتراپاتی شیڤاجی بەڵام لەگەڕان بەدوای قەساب و خان بەجێمان. قەساب و خان، دەستدرێژی گولەیان کردە سەر ئوتومبێلی دەستەکە و ھەریەکە لە کارکاری، ڤیجای سالاسکار، ئەشۆک کامتی و ئەفسەرێکی دیکەشیان link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:Cafe_leopold_damage_Mumbai_nov_2008.jpg|alt=|وێنۆک|شوێنی گولە لە لیۆپۆلد کافێ کووشت. تەنیا یەک پۆلیس ڕزگاری بوو بەناوی ئەرون جادەڤ، کە ئەویش بریندارببوو. قەساب و خان دەستیان بەسەر ئوتومبێلی پۆلیسدا گرت، بەڵام دواتر جێیان ھێشت لەبڕی ئەوەی ئوتومبێلی ئاسایی گەشتیارانیان بەکارھێنا. دواتر لەشەڕێکی دیکەدا، خان دەکووژرێت و قەسابیش بەبریندارییەوە دەستگیر دەکرێت. ئەفسەری پۆلیس توکارەم ئۆمبلیش کووژرا لەوکاتەی ویستی ھێرشبکاتە سەر قەساب.
قوربانییەکان
بەلانی کەم ١٧٤ کەس، لەکەسانی مەدەنی (سڤیل)، ھێزەکانی پۆلیس و ئاسایش لەگەڵ ٩ چەکدارەکە. ئەوانەی لە ھێرشەکە کووژران، ھاوڵاتی ٢٦ وڵاتی جیاوازبوون. یەکێک لە چەکدارەکان دەستگیرکرا. جەستەی زۆرێک لە دیلە کووژراوان نیشانەی ئازار و ئەشکنەجەیان پیوە دیاربوو. بەشێک لەوانەی کووژران، کەسانی ناسراوبوون لە بازرگانی، میدیا و ئاسایشدا.
دەرەنجام
وەزیری دەرەوەی ئەوکاتی ھیند پرانەبی موکەرجی ئەوەی ڕاگەیاند کەئەگەری ھەیە ھێرش بکەنە سەر کەمپی تیرۆریستان لە ناو پاکستان. لەم کاتەدا ھەڵوێستی ئەمریکاش گۆڕانکاری بەسەردا دەھات لەبەرامبەر ھەردوو وڵاتدا، لەم کاتەدا ئەمریکا پێشەوایەتی ھێزەکانی ناتۆ بوو لە شەڕی ئەفغانستان و شەڕی جیھان بەرامبەر تیرۆر. بەرپرسێکی باڵای ئێف بی ئای ڕۆبەر مولەر ئەوەی ئاشکرا کرد لەدوای ڕووداوەکان، ھاوکاری نێوان دەزگا ھەواڵگرییەکانی ھند لەگەڵ ئەواندا زۆر باشتربووە بەراورد بەھەرکاتێدا. لەبەرامبەرد سکرتێری ئینتەرپۆل ڕۆنالد نۆبڵ ئەوەی ئاشکراکرد کە دەزگا ھەواڵگرییەکانی ھند ھیچ زانیارییەک لەگەڵ ئینتەرپۆل ھاوبەش ناکەن. link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:3_December_2008_Gateway_protest_march_4.jpg|alt=|وێنۆک|267x267پیکسڵ|پێکردنی مۆم و گێڕانی ماتەمینی لەنزیک دەرەوازەی ھیند لە مومبای.
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>
جۆن میلتۆن
جۆن میلتۆن (٩ی کانوونی یەکەمی ١٦٠٨ - ٨ی تشرینی دووەمی ١٦٧٤) شاعیری ئینگلیسی ، زۆر ناسراوە بە شیعری paradise lost
ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠١٠
ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە ٧ی ئازاری ٢٠١٠ ئەنجام درا کە پێکھاتبوو لە ٣٢٥ کورسیی ئەنجومەنی نوێنەران. لیستی ئەلئێراقییە بە سەرۆکایەتیی ئەیاد عەلاوی براوەی ھەڵبژاردنەکە بوو بە بەدەستھێنانی ٩١ کورسی ئەنجومەنی نوێنەران، بەدوایدا لیستی دەوڵەتی یاسای نوری ئەلمالیکی بە ٨٩ کورسی پاشان ھاوپەیمانیی نیشتیمانیی شیعە بە ٧٠ کورسی و ھاوپەیمانی کوردستانی بە ٤٣ کورسی سێیەم و چوارەمی ھەڵبژاردنەکە بوون. لیستی گۆڕانیش 8 کورسی بەدەست هێنا
پلازما (فیزیک)
مێژووی پلازما
لە ساڵی ١٨٧٩ دا زانای ئینگلیزی ویلیام کرۆکس پلازمای دۆزییەوە لە ڕێی لوولەکی کرۆکسەوە ، لەو کاتەدا ناوی نا ماددە تیشکاوەرییەکان زانای بەریتانی جۆزێف تۆمسون لە ساڵی ١٨٩٧ دا خەسڵەت و سروشتی پلازمای دۆزییەوە ، بەڵام ناولێنانی پلازما لە بنەڕەتدا بۆ زانا ئیرفینگ لانگمویر دەگەڕێتەوە لە ساڵی ١٩٢٨دا ، کە باوەڕی وابوو لە پلازمای خوێن دەچێت.
سیفه‌ته‌كانی دۆخی پلازما
ڕاست|250px|وێنۆک|[[هەورە بروسکە یەکێکە لە جۆرەکانی پلازما لەسەر ڕووی زەوی]]
پلازمای كریستاڵی له‌ تاقیگه‌دا له‌ پله‌ی سفری كلڤن دایه‌ واته‌(-273oC) كه‌چی پلازمای گێتی (بۆشایی ئاسمان) له‌ پله‌ی گه‌رمی زیاتر له‌ (10^8 OK) دایه‌ تیشكی گێتی جۆرێكه‌ له‌ پلازما كه‌ تیشكه‌كه‌ی جیرۆسكۆبی یه‌ (كه‌ له‌ شێوه‌ی لولپێچدایه‌) ئەم تیشکە وزەیەکی زۆر گەورەی ھەیە کە زۆر زیاترە لە وزە ئەو تیشکانەی کەلە تاقیگەدا لەلایەن مرۆڤ دروست کراوە. پلازما دۆخێکی گواستراوەی ماددەیە، لەبەر ئەوە بواری کارەبایی و موگناتیسی کاری تێ دەکات وە سەرچاوەیەکی سەرەکی جۆرەھا تیشکە،لە زۆربەی بوارەکانی زانستیدا بەکار دێت.
بڕیارنامەی ١٢٠٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٠٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای نێونەتەوەییی تاوانباری بۆ یووگسلاڤیای پێشوو. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩٤٤‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە
ساڵانی سەرەتایی
یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ١٩٠٨ لە شاری لەندەنی شانشینی بەریتانیا لە ٢٧ی نیسان تا ٣١ تشرینی یەکەم بەڕێوەچوو. یەکەمجار بڕیار بوو ئەم خولەی یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد، شاری ڕۆمای، ئیتالیا میوانداریی بکات بەڵام بەھۆی تەقینەوەی گڕکانی چیای ڤێسۆڤیۆس لە ساڵی ١٩٠٦ و مردنی ١٠٠٠ کەس، توانایی ئیتاڵیا بۆ میوانداری کردنی یارییەکان لاواز کرد، بەو ھۆیەوە بەفەرمی بڕیاردرا یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ئەم خولە لە شاری لەندەن بەڕێوەبچێت.
وەرزشەکان
یاساکانی پاڵاوتن بۆ ھەریەک لە وەرزشە جیاوازەکان ئۆڵۆمپیاد، لەلایەن فیدراسیۆنی وەرزشی نێودەوڵەتی (IF) دادەنرێت کە پێشبڕکێ نێودەوڵەتییەکان بەڕێوەدەبات. بۆگەیشتنی وەرزشوانێک بە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد، پێویستە براوەی پاڵاوانییەتی ناوخۆی و پاڵاوانییەتی سەر ئاستی کیشوەری بێت. ژمارەیەکی سنوورداری وەرزشوان دەتوانن نوێنەرایەتی نەتەوەکەیان بکەن لە ھەموو پێشبڕکێکانی ئۆڵۆمپیاد. لێژنەکانی نەتەوەکانیش لەو ڕێگایەوە وەرزشوانە شایستەکانی خۆیان دەستنیشان دەکەن بۆ ئەوەی نوێنەرایەتیان بکات. ھیچ وەرزشوانێک ناتوانێ نوێنەرایەتی دوو وڵات بکات، زۆرجار وڵاتێک تەنھا لە یەک پێشبڕکێ بەشداری دەکات.
کامیل ژیر
کامیل نیزامەدین جەلال ناسراو بە کامیل ژیر (Kamil Zheer) یان (Kamil Jeer) لە ٢٠/١٢/١٩٣٤ لە سلێمانی لە دایکبووە.
لە بواری ڕامیاریدا
•	ساڵی ١٩٦٣ حاکمی عەسکەری گشتی ڕەشید موسڵیح فەرمانی گرتنی بۆ دەرکردوە بە تۆمەتی ئەوەی ئۆتۆمبێلێکی بۆ مەلا مستەفای بارزانی کڕیوە.. ئەمیش ئەڵێت: ئەگەر بمبوایە پاسکیلێکم بۆخۆم ئەکڕی!.
بەرھەمە چاپکراوەکانی
•	ھەڵبەستەکانی ژ‌یر: کۆی ھۆنراوەکانێتی، تا ساڵی (١٩٩٣) کە دەزگای چاپەمەنی ڕۆژ‌ لە سوید کۆیکردبوەوەو لە (٤٢٨) لاپەڕەدا چاپیکردوە لەتەک توێژ‌ینەوەیەکدا بەناوی (پراوەکانم لە ھەڵبەستداو وانەیەک لە بارەی ھەڵبەستەوە). کە بەھەردوکیان (٤٦٣) لاپەڕەی گرتۆتەوە. •	گەورەپیا،: بریتییە لە سێ شانۆنامە بەھۆنراوە. لەتەک چاپی دومی (ئافرەت و نوشتە) کە ئەمیش ھەمان دەزگا لەسوید لە (١١٧) لاپەڕەدا چاپیکردوە:
بەزیو
سەرچاوە
پۆل:بۆماوەزانی
ئیسماعیل ولیانی
وەفاتی
دوای ماوەیەک سەفەری کرد بۆ ناوچەی بادینان بۆ ئیرشاد و زیارەتی موریدەکانی ، لەوێ نەخۆش کەوت و وەفاتی کرد ، پاشان لە گوندی ڕۆڤیا بەخاک سپێردرا لە ساڵی ١١٥٨ ی کۆچی
ھونەری شەڕ
ھونەری شەڕ کتێبێک سەبارەت بە تاکتیکەکانی شەڕ لە سەردەمی نووسرانی کتێبەکەیە. ئەم کتێبە بە دەستی سون تزو نووسراوەتەوە و بۆ ھەزاران ساڵ سەرچاوەی سەرەکی فێرکاری لە بواری شەڕ و ستراتیجی شەڕکردندا لە ئاسیا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وێژەی چینی
سان دییگۆ
هۆکارەکانی گواستنەوە
پاس : بوونی هەیە لە هەموو شارەکە
سەلام عەبدوڵڵا
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی قەزای پشدەر پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:سیاسییەکانی تەڤگەری ئازادی کۆمەڵگای کوردستان پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١
مەودا (ماتماتیک)
جووتەڕێکخراوەکان
بۆ نموونە لە فانکشنی خوارەوەدا:
٨٤٥ (ژمارە)
٨٤٥ (هەشت سەد و چل و پێنج) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٨٤٤ و ٨٤٦.
جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا
مێژوو
وێنۆک|کاپتنی ئیتاڵی [[جوزێپێ میاتزا جامی ژۆل ڕیمێی وەردەگرێت لە ئەلبێرت لیبرۆن یەکێک لە سەرۆک کۆمارەکانی فەڕەنسا لە دوای ئەوەی لە یاری کۆتایی جامی جیھانی فیفای ١٩٣٨ بە ئەنجامی ٤–٢ لە ھەڵبژاردەی ھەنگاریا بردەوە، بۆ جاری دووەم لەسەر یەک نازناوەکەیان بەدەست ھێنا .]] لە ٢١ی حوزەیرانی ١٩٣٠دا بە کەشتییەکی نەفەرھەڵگر کە لە ھەمان کاتدا شاندی یاریزانانی فەڕەنسا، بەلجیکا و ڕۆمانیای تێدا بوو جامەکە لە فەڕەنساوە بۆ ئۆروگوای گواسترایەوە، و لە یەکەم پاڵەوانییەتیدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆروگوای جامەکەی بەرز کردەوە. بەھۆی جەنگی جیھانیی دووەمە و بۆ ماوەی ١٢ ساڵ پاڵەوانییەتییەکە ئەنجام نەدرا. ھەڵبژاردەی ئیتالیا بۆماوەی ١٦ ساڵ وەک پاڵەوان و ھەڵگری نازناوە جیھانییەکە (١٩٣٤–١٩٥٠) مایەوە ئەمەش درێژترین ماوە بوو. ھەر بەھۆی جەنگەوە نیگەرانی لەسەر ئەو جامە بەنرخە پەیدا بوو ھەر بۆیە جێگری سەرۆکی ئەو کاتەی فیفا و سەرۆکی یەکێتیی تۆپی پێی ئیتالیا دکتۆر ئۆتۆرینۆ پاراسی، لەنێو سندووقی پێڵاوەکانی لەژێر جێگای خەوتنەکەی بە درێژایی جەنگەکە پاراستی لە کەوتنە دەست ھێزە داگیرکەرەکانەوە. دوای دوو ساڵ لە تەواوبوونی جەنگەکە جامەکە ھێنرایە دەرەوە، ڕەوانەی بەڕازیل کرا بەھۆی میوانداریکردنی پاڵەوانییەتییەکە لە ساڵی ١٩٥٠ لەو وڵاتە.
دەیل کارنیگی
پۆل:مردووانی ١٩٥٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٨
براتسیلاڤا
براتسیلاڤا پایتەختی وڵاتی سلۆڤاکیایە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ٤٧١,٠٦١ کەس بووە.
بەدەستھاتەکانی کۆخ
سەرچاوە
پۆل:ئاھۆناسی پۆل:نەخۆشییە چڵکییەکان
لیۆن ترۆتسکی
سەرچاوەکان
پۆل:جووە ئوکراینییەکان پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ڕووسیا پۆل:مێژووناسانی کۆمۆنیزم پۆل:لیۆن ترۆتسکی پۆل:نووسەرانی مارکسیست پۆل:شۆڕشگێڕە ڕووسەکان پۆل:مردووانی ١٩٤٠ پۆل:بێدینەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٩ پۆل:کۆلکە پۆل:کۆمۆنیستە ڕووسەکان پۆل:دوور لە وڵاتانی ڕووس لە مەکسیک پۆل:بیردۆزە مارکسییەکان پۆل:سۆسیالیستەکانی جوولەکە پۆل:بەلشەفییە کۆنەکان پۆل:کۆمیساری گەل و وەزیرانی یەکێتی سۆڤیەت
کۆلینزڤیل، ئەلاباما
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
بڕیارنامەی ١٢١٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢١٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ئەنگۆلا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩٥١ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
زاگرێب
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شاری زاگرێب پۆل:زاگرێب پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١١یەم
پارێزگای کەیپ
ئایین
ئایینیان بتپەرست و مەسیحی و ١٠٠ھەزار ئیسلام و ٥٠ھەزاریان جوولەکەن.
ئاگر
سەرچاوەکان
یەکێک لە سەرچاوەکانی ئاگر زۆری ئۆکسجینە، وەهەروەها پلەی گرمیش ڕۆل دەبینێت. ئەم دیاردەیە لە وەرزی هاوین زۆرە بەتایبەتی لەسەرەتای وەرزەکە.
بۆشایی
لە فیزیکدا، زۆرتر بۆشایی لە سێ ڕەھەنددا (پانی و درێژی و بەرزی) لە بەرچاو دەگیردرێ. ھەرچەند کە فیزیکزانەکانی ئەم سەردەمە بۆشایی وێڕای کات، بە بەشێک لە تێکتەنراوییەکی چوار ڕەھەندیی بێسنوور ناسراو بە کاتجێ دەزانن.
شەمسی تەورێزی
شەمسی تەورێزی  ناوی تەواوی شەمسەددین محمد کوڕی ملک دادی تەورێزی لەدایکبووی (١١٨٥ز لە تەبرێز) وەفاتی (١٢٤٨ ز لە خۆی)، (٥٨٢-٦٤٥ ک) شەمس عارف و شاعیر و سۆفییەکی - سونی گەورەی موسڵمانە، بەئەسڵ بەخەڵکی تەبرێز دادەنرێت. ھەندێک کەس شەمس بە مامۆستای ڕۆحی مەولانای ڕۆمی دادەنێن بەڵام خۆی ئەوە ڕەتدەکاتەوە و دەڵێت ھەم ئەو مامۆستای من بوو ھەمیش من مامۆستای ئەو.
شووشە (شار)
شووشە (بە ئازەربایجانی: Şuşa). (بە ئەرمەنی: Շուշի) شارێکە لە ئازەربایجان، لە ناوچەی ناگۆرنۆ قەرەباغە کە کێشە لەسەرە. شارەکە لە بەرزایی ١٤٠٠–١٨٠٠ مەتر (٤٦٠٠–٥٩٠٠ پێ) لە چیای قەرەباغ ھەڵکەوتووە، لە سەردەمی سۆڤیەتدا ھاوینەھەواری شاخاوی بووە.
جەنگاوەری سێزدەیەم (فیلم)
جەنگاوەری سێزدەیەم فیلمێکی خەیاڵی مێژووییە، لە ساڵی ١٩٩٩ بەرھەم ھاتووە، لەبنچینەدا لە ڕۆمانی خواردنی مردوەکان ەوە وەرگیراوە کە میکایل کریچتۆن نووسیویەتی، باس لەنەواکانی بۆوۆڵڤ دەکات، ھەریەکە لە ئەنتۆنیۆ باندێراس ودیانا ڤێنۆرا و ھومەر شەریف ڕۆڵیان تێدا بینیوە. جۆن مەک تێرنان کاری دەرھێنانی بۆکردوە، جۆن مەک تێرنان و کریچتۆن ونێد داود کاری بەرھەم ھێنانیان گرتۆتە ئەستۆ.
ئەم فیلمە لە ڕووی داھاتەوە دەستکەوتێکی ئەوتۆی بەدەست نەھێنا، کە بەبڕی ١٦٠میلیۆن دۆلار بەرھەم ھات بەڵام لەکۆی ھەموو پسولە فڕۆشراوەکانی لەسەرانسەری جیھان تەنھا ٦٠ملیۆنی لێ فڕۆشرا، بەیەکێک لە گەورەترێن لەدەستدانە ئابوریەکانی بواری سینەما دادەنرێت.
ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)
کورتە
ئەوەی لە نووسینەکانی تۆلستۆیدا بێ وێنەیە ئەوەیە کە تۆ وەک خوێنەرێک ناچیتە ژێر کاریگەرییەکانی بۆچوونی تۆلستۆی و کارەکتەرەکان تەواو بێ لایەنن، نووسەر بۆ دیاریکردنی کەسایەتییەکان و بۆچوون و پێگەی خۆت بەتەنھا جێت دەھێڵێ، ئەوەش گفتوگۆیەکە لە نێوان ھەموو ئەوانەی ڕۆمانەکە دەخوێننەوە. ئانا کارێنینا وەک ھەموو ڕۆمانەکان نییە، وەک ئەوەی خوێنەر زۆرجار کاریگەری لەسەر ڕای نووسەر بۆ کارەکتەر ھەیە، بەپێچەوانەی نووسینەکانی لیۆن تۆلستۆی. ھەروەھا عەقڵییەتی عەقڵانی تۆلستۆی بۆی دەرکەوت کە ھیچ کارەکتەرێک نییە تەنیا قسەی باش بکات، یەکێکی دیکەش یان لە ھەموو شتێکدا گاڵتە بە خراپە دەکات کە لە ڕۆمانەکەدا دەیکات، بەڵام تۆلستۆی لەو باوەڕەدایە کە ھەموو کەسێک دڵێکی ھەیە، عەقڵێک و بەرژەوەندییەکی باڵای ھەیە؛ تۆلستۆی وەک ڕۆماننووسێک لە نووسینەکانیدا ڕاڕا نییە بە گرنگییەوە وەک دەرھێنەرێک بە تەوراتە ئاینییەکانەوە بە ویرامە ئایینییەکان ڕابێت باشترینە، بۆ ھەموو ئەو ڕووداوانەی ڕووبەڕووی تاک بووەتەوە، ڕەنگە لە ئەنجامی ئەو باوەڕەی کە حیکمەت و فێرکردنی ئایینی خوایی لە ھەموو چارەسەر و ژیرییەکی ئەرێنی مرۆڤ باڵاترە، ئەمەش ئەوەیە کە خوێنەر لە ڕۆمانەکەدا دەیبینێت.
نوخا یوزد
ئابوری
دانیشتووان بە پلەی یەکەم سەرقاڵی کشتوکاڵی کشتوکاڵی، باخداری، کشتوکاڵی دەریایی، چاندنی تووتن بوون. لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا، نوخا ئوێزد نزیکەی ٩٥٪ی بەرھەمی تووتنی پارێزگای ئەلیزاڤێتپۆلی پێکدەھێنا.
ڤادوتس
سەرچاوەکان
پۆل:شارەوانییەکانی لیختنشتاین پۆل:ڤادوتس پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:شارەکانی لیختنشتاین
گوندستانی ھولەسو
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ناوچە گوندنشینەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
فیزیکی کلاسیک
بوارەکانی فیزیکی کلاسیکی
پۆل:مێژووی فیزیک
دەستووری مەزن
ئینجیلی مەرقۆس
جا بە هەموو دڵ و بە هەموو گیان و بە هەموو بیر و بە هەموو تواناتانەوە یەزدانی پەروەردگارتان خۆشبوێ.}
ئایەتەکان
<references group="lower-alpha" />
فایڵ کۆین
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەپلیکەیشنەکانی تۆڕی ھەوری پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٧ پۆل:Pages with unreviewed translations
٨٢٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بێبەزەیی
کورتە
"نووسراوە کە لەدایکبووی ھەڵەبجەیە، خەڵکی ئێرەش نی! ئێرە مەبەستت کوێیە؟ ئێرە مەبەستم ئێرانە، تۆ خەڵکی عێراقی، حاڵی ببە عێراق! ڕەنگە بۆ ئێوە ئێران و عێراق بێت، بەڵام من لە ھەڵەبجە بە کوردی قسەم دەکرد، لێرەش ھەر بە کوردی قسە دەکەم، لە ھەڵەبجە جلوبەرگی کوردیم لەبەر دەکرد، لێرەش ھەروا؛ من لەگەڵ سنوورەکانی ئێوە نامۆم."
نرخی-پی
بنەماکان
بە زمانێکی سادە نرخی پی بریتیە لەو ئەگەرە probabilityیەی کەوا لە کاتێکدا دوو داتا دابنێین وەک یەک بن، چەندە بەڕێکەوت ئەکرێ جیاوازبن. بۆ ئەوەش وا دا ئەنێین کە ھەمیشە ئەکرێ بە ڕێکەوت لانی کەم ٪٥ یان ٪١ (٠.٠٥، ٠.٠١) جیاوازبن. ئەو وەک یەک دانانە خۆی لە ئاماردا بە گریمانەی بەتاڵ دا ئەنرێ، نرخی پی'یش بریتیە لەو ئاستەی کە ئەبێ ڕێگا بدرێ کە وانەبێت. ئەگەر لەوە کەمتر بوو بڕی لەیەک نەچوونەکە ئەوا نابێ گریمانە بەتاڵەکە ڕاست بێت. کەوابێ لە کاتێکدا بڵێین ئەکرێ لانی کەم بەڕێکەوت ٪٥ جیاواز بن و ٪٩٥ وەک یەک بن، بەڵام ئەنجامی داتاکە لەوەش کەمتر بێ بۆ نمونە٪٢ جیاواز بن ٩٨٪ وەک یەک وابن ئەوا لانی کەمی ڕێکەوتەکە کەمە و نرخەکە بە significant - گرنگ دا ئەنرێت و گریمانەبەتاڵەکە null hypothesis ڕەت ئەکرێتەوە.
٧ (ژمارە)
٧ (حەوت یان حەفت) (7) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٦ و ٨.
ئایینی بەھایی
بێوێنەیی مرۆڤ
بەھائوڵڵا دەڵێت کە مرۆڤ وەک یەکن و مرۆڤ وەک میوەی دارێک و گەڵای لقێک یەکسانە. لە سەرچاوە بەھایەکاندا ئەو ڕاستییەی کە مرۆڤ ھەمووی ئەندامی یەک خێزانن وەک بنەمایەکی بنەڕەتی ناسانراوە و شەوقی ئەفەندی بابەتی یەکپارچەیی مرۆڤ بە تەوەری سەرەکی و جەوھەری ھەموو ڕاھێنانەکانی ئایینی بەھایی دەبینێت.
ھاوئاھەنگی زانست و ئایین
گونجانی زانست و ئایین یەکێکە لە بنەما بنچینەیییەکانی ئایینی بەھایی. بەرھەمە بەھایییەکان زانست و ئایین بە دژی یەک دانانن، بەڵکو جەخت لە ھاوئاھەنگی بنەڕەتیی زانست و ئایین دەکەنەوە.
ئاشتی گشتی
ھێنانەدی ئاشتی جیھانی یەکێکە لەئامانجەکانی بەھایییەت. ئەم ئایینە بانگھێشتی مرۆڤ دەکات بۆ قبووڵکردنی بنەرەتی بێوێنەیی مرۆڤ و بەدیھێنانی ئاشتی جیھانی لەڕێگەی ھاوبەشی و قبووڵکردنی یەکڕیزییەوە لەکاتی ھەمەجۆری و یەکسانی و دادپەروەری و سەرکردایەتی ئەخلاقی و یەکسانی ڕەگەزی لە ناوخۆ و نێودەوڵەتیدا تێبکۆشن.
بڕیارەکان
لە ئایینی بەھایی فەرمانەکان وەک کۆمەڵێک لەکارو کردەوەکان کەئەبێ و نابێ کەدەبێت لەترسی سزای خوایی چاودێری بکرێت باس ناکرێت. بەھائوڵڵا حوکمەکان وەک بەشێکی دانەبڕاوی گەشە ڕۆحیی مرۆڤ دەبینێت. بەپێی باوەڕی بەھایی، بڕیارەکان لە دوو ڕەھەندی تەواوکەر پێکھاتوون. یەک ڕەھەند بریتییە لە بڕیارە ئەخلاقییەکان کە لە ئایینە جیاوازەکاندا ھاوبەشن و بەتێپەڕبوونی کات ناگۆڕن، وەک بانگێشتکردن بۆ ڕاستگۆیی و دروستکاری. ڕەھەندێکی تر بریتییە لەحوکمڕانی بەئامانجی داواکردنی ژیانی کۆمەلایەتی کەھەندێک لە زەمانەدا دەگۆڕێن. زۆربەی بڕیارەکانی سەبارەت بەژیانی ڕۆحی و کۆمەڵایەتی تاک لەئایینی بەھائیدا لە «کتێبی ئەقدس» نووسراوی بەھائوڵڵا ھاتووە. لە پێشەکی ئەم کتێبە ھاتووە ھەرچەندە زۆرێک لە یاساکانی کتێبی ئەقدس دەتوانرێت لە کۆمەڵگای ئەمڕۆدا بەکار بھێنرێت، بەڵام بەھائوڵڵا وای کردووە کە یاسا نوێکان بەپێی پێداویستییەکانی کۆمەڵگەی بەھایی بەکار بھێنرێت و ئەم یاسایانە وردە وردە لەم ئایینەدا دەردەکەون یان دەگۆڕن. چاودێریکردنی یاسای تایبەتیی شەخس وەک ڕۆژوو و نوێژ لەکاتێکدا بە ھەمووان سپێردراوە ئەرکی شەخسی و تاکەکەسییە. بەھائوڵڵا حوکمەکان بە چوارچێوەیەکی سزایی بە مھبەستی بەجێھێنان یان سزا نازانێت ، بەڵکو بڕیارەکان وەک بەشێکی بنەڕەتی پێشکەوتنە ڕۆحییەکانی مرۆڤ و ڕێنوێنی ھەقناسینی خۆی باس دەکات. بنەمای حوکمەکانی بەھایی، کارە نووسراو و ڕەسمییەکانی بەھائوڵڵایە، وەک کتێبی ئەقدس و پاشکۆەکانی کانی، لەگەڵ شیکردنەوەکانی عەبدولبەھا و شەۆقی ئەفەندی و ئەو یاسایانەی کە لەلایەن ئەنجومەنی دادوەری جیھانی بەھایی سەپێندراوە. چیرۆکە شەخسییەکان و گێڕانەوەی زارەکی ژیانی بەھائوڵڵا یان پیرانی تری ئەم باوەڕە بە ھیچ شێوەیەک ناتوانێت ببێتە بنەمای دیاریکردنی حوکمەکان.