cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شارستانی زەرەندیە
شارستانی زەرەندیە یەکێکە لە شارستانەکانی پارێزگای مەرکەزی، ئێران. ناوەندی ئەم شارستانە شاری مەئموونیەە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە لە ساڵی ٢٠١٦دا، بەرامبەر لەگەڵ ٦٣،٩٠٧ کەس بووە، کە زۆربەیان ئازەری، فارس و تاتن و لە ئیسلامی شیعە پەیڕەوی دەکەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای مەرکەزی پۆل:شارستانەکانی ئێران
ناوچەی سیمینە
ناوچەی سیمینە یەکێک لە ناوچەکانی شارستانی بۆکان لە پارێزگای ورمێ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ناوەندی ئەم ناوچەیە شاری قەرەموسالیانە.
دابەشکاریی کارگێڕی
گوندستانەکانی سیمینە:
شارەکان:
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی سیمینە لە ساڵی ٢٠٠٦دا بەرامبەر لەگەڵ ٢٥٬٤٠١ کەس لە ٤٬٧٨٨ خێزاندا بووە، کە ھەموویان کوردن و لە ئیسلامی سوننە پەیڕەوی دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بۆکان پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ناوچەکانی شارستانی بۆکان پۆل:ناوچەکانی کوردستان
قەڵاسوورە
جوگرافیا
قەڵاسوورە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی جێشانە و لە باشوور لەگەڵ گوندی برایماوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شێخ وەساڵ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەرزەل.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دەزگای توێژینەوەی بۆشاییی کۆریا
دەزگای توێژینەوەی بۆشاییی کۆریا (بە کۆری: 한국항공우주연구원) ڕێکخراوەیەکی بۆشایییە لە کۆریای باشوور، نوسینگەی سەرەکیی لە شاری دایجونە. بەشدارە لە تەقاندنی مووشەکی بۆشاییی کۆریا، و پڕۆژەی پێشتری لە ساڵی ١٩٩٩ ناردنی مانگی دەستکردی ئەریرانغ بوو. ئەم دەزگایە لە ساڵی ١٩٨١، بەدیاریکراوی لە سەرەتای دروستبوونی کۆریا دامەزرا.
پۆل:دەزگاکانی بۆشایی پۆل:گەردوون پۆل:ئاژانسە حکوومییەکانی کۆریای باشوور
کەتواک
وێنۆک
کەتواک لە فاشندا ڕێگایەکی باریکە بە شێوەی پیتی "T"ی ئینگلیزی کە مۆدێلەکان پێیدا دەڕۆن و جلەکان نمایش دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:فاشن
خەیاڵ، قۆرەتوو
خەیاڵ گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
خەیاڵ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی کەلار و لە باشوور لەگەڵ گوندی حاجی خەلیل و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ساڵەح ئاغا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خدری گەورە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھوانگ ئین-یۆنگ
ھوانگ ئین-یۆنگ (لەدایکبووی ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٧٨) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە کە لە ١٩٩٩ دەستی بە ڕۆلگێران کرد، بەشداری لە فیلم و زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی و شانۆگەری کرد لە کۆریای باشوور
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور
ئادەم فێرگسۆن
ئادەم فێرگسۆن (؛ لەدایکبووی ١ی تەممووزی ١٧٢٣ – مردووی ٢٢ی شوباتی ١٨١٦) مێژووناس و فەیلەسوفێکی سکۆتلاندی بوو، یەکێک لەدامەزرێنەرانی کۆمەڵناسییە، لە لۆگیرایت لە شاری ئاتھۆڵ لە پێرتشایەر لە سکۆتلەندا لە دایک بووە، کوڕی ڕێڤ ئادەم فێرگسۆنە، لە قوتابخانەی لۆجیرایت پاریش، قوتابخانەی پێرت گرامر، و لە زانکۆی ئەدینبۆرگ و زانکۆی سانت ئەندریوس (MA ١٧٤٢) پەروەردەکەی وەرگرتووە، خاوەنی چەند نوسینێکی تایبەتی فەلسەفییە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئێدینبەرە پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق پۆل:فەیلەسووفانی سروشتی پۆل:فەیلەسووفانی سکۆتلاندی پۆل:لەدایکبووانی ١٧٢٣ پۆل:مردووانی ١٨١٦ پۆل:دەرچووانی زانکۆی ست ئاندروس پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور پۆل:فەیلەسووفانی ئابووریزانی پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان
لەتیفە زیات
ژیان
دوو لە ڕۆمانە دیارەکانی لەتیفە، دەرگا کراوەکە و خاوەن ماڵەکە بوون کە ھەردووکیان بۆسەر زمانی ئینگلیزی وەرگێڕدراون، شێوازی نووسینی ڕۆمانەکان بۆ ئەوسەردەمە نوێگەریان پێوەدیاربووە بۆیە دەنگۆی باشیان لێکەوتەوە.
لەتیفە مامۆستای زمانی ئینگلیزی بوو لە زانکۆی عەین شەمس، ھەروەھا بووەتە ڕاگری بەشی ئینگلیزی لەھەمان زانکۆ. ماوەکیش بووەتە بەڕێوبەری ئەکادیمیای ھونەری میسڕ. لەتیفە لە تەمەنی ٧٣ ساڵیدا، بەھۆی شێرپەنجە کۆچی دوایی دەکات لە ١٠ی ئەیلوولی ١٩٩٦.
یادکردنەوە
لە ٨ی ئابی ٢٠١٥، ماڵپەڕی گووگڵ وەک یادەوەرییەک بۆ لەتیفە وێنەیەکی ئەوی لەپەڕەی سەرەکی خۆی دانا، وێنەکە لەتەواوی جیھانیی عەرەبی دەنگدانەوەی ھەبوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٣ پۆل:مردووانی ١٩٩٦
١٩١٥ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ١٩١٥ لە نەرویژ
سەرچاوەکان
پۆل:١٩١٥ بەپێی وڵات
حوسێن یەزدانپەنا
حوسێن یەزدانپەنا فەرماندەی سەربازی، سیاسەتوانی کورد و سەرۆکی پارتی ئازادیی کوردستانە. ئەو پێشدا جێگری پارتەکە بوو، بەڵام دواتر عەلی قازی وازی لە پۆستەکەی ھێنا و یەزدانپەنا جێگەی گرتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:سیاسییەکانی پارتی ئازادیی کوردستان
میراوا، دەشت
میراوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەشت، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
میراوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سدیق کەمانگەر
سدیق کەمانگەر (لەدایکبووی نیسانی ١٩٤٦ – مردووی ٤ی ئەیلوولی ١٩٨٩) پارێزەر، سیاسەتوانی کورد و یەکێک لە سەرکردەکانی کۆمەڵە بوو. ئەو لە باشووری کوردستان لەلایەن کەسانی سەر بە حکوومەتی ئێران تیرۆر کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦ پۆل:مردووانی ١٩٨٩ پۆل:خەڵکی کامیاران پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:سیاسییەکانی کۆمەڵە ڕێکخراوی کۆمۆنیستی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران پۆل:سیاسییەکانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران پۆل:مارکسیستە کوردەکان پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان پۆل:تیرۆرکراوانی کورد لە عێراق پۆل:تیرۆرکراوانی کورد لە ھەرێمی کوردستان
زمانی ئادیگی
220x440px|وێنۆک|زمانی چەرکەسی (٢٠٠٢) زمانی ئادیگی ( адыгабзэ )، و لە وڵاتانی عەرەبی بە ناوی زمانی چەرکەسی ناودەبرێت، بەڵام وشەی زمانی چەرکە ئاماژەیە بۆ کۆمەڵە زمانێکی فراوانتر کە تەنیا زمانی ئادیگی ناگرێتەوە.
زمانێکی کۆنی وەسفکەری بزوێنە، بە ئەلفوبێی سیریلیک (ڕووسی) نووسراوە، کە خوێندنەوە و نووسینی قورس دەکات بەھۆی درێژی وشەکانەوە. ھەر پیتێکیش واتای خۆی ھەیە، بۆیە ئەلیف بە واتای (دەست) دێت، با واتای (زۆر)، میمیش بە واتای (بۆن) دێت، جوڵەی پیتەکەش کاریگەری لەسەر واتاکەی دەبێت، ژمارەی پیتەکان ٥٢ پیتە، لەگەڵ بزوێنەکاندا دەگاتە ٦٠.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان پۆل:چەرکەسەکان پۆل:زمانەکانی عێراق پۆل:زمانەکانی ئوردن پۆل:زمانەکانی ڕووسیا پۆل:زمانەکانی سووریا پۆل:زمانەکانی تورکیا
مۆزەخانەی شارستانی ھەولێر
مۆزەخانەی شارستانی ھەولێر  مۆزەخانەیەکی شوێنەوارییە و دەکەوێتە ناو شاری ھەولێری پایتەختی کوردستانی عێراق. دووەم مۆزەخانەیی گەورەیە لە کوردستانی عێراق، لەدوای مۆزەخانەی سلێمانی لە پارێزگای سلێمانی لە ڕووی ناوەڕۆک و کۆکراوەوە، لەماوەیی کۆتایھاتنی عەباسیدا دەکرێتەوە.
مێژوو
یەکەم بینای مۆزەخانەکە لە ناوەڕاستی دەیەی ١٩٦٠ دروستکراوە، و چەند دەستکردێکی تێدایە، بیناکە بچووک بووە و دەکەوێتە دڵی ھەولێرەوە، لە مەڵبەندی منارە، دواتر بەڕێوەبەرایەتی پشکنینی شوێنەواری ھەولێر لێپرسراوی دەستەی کارگێڕی مۆزەخانەکە بوو. لە ناوەڕاستی دەیەی ١٩٧٠ بینای مۆزەخانەکە بۆ قەڵای ھەولێر گواسترایەوە، مۆزەخانەکە لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاسەوارەکانی بەغداوە بەڕێوەبرا، چەندین دەستکردی سەردەمی دێرینی جۆراوجۆر لە مۆزەخانەی عێراقی لە بەغدا داندرا، دواتر وەک قەرزی ھەمیشەیی گواسترایەوە بۆ مۆزەخانەکە. ناوەڕۆک و کۆکراوەی مۆزەخانەکە زۆر گەشەی کردووە، پڕۆژەیەکی تر بۆ دروستکردنی بینایەکی نوێ لە ساڵی ١٩٨٥ دەستی پێکرد بۆ ئەوەی ڕێژەی بەرھەمھێنەری زۆربوون لە خۆی جێ بکات. ئەم بینایەی ئێستا لە ساڵی ١٩٨٩ کراوەتەوە، دوای کۆتایی ھاتنی شەڕی ئێران و عێراق (١٩٨٠–١٩٨٨) و دەکەوێتە نزیک گردی کۆنی قالنج ئاغا. دوای داگیرکردنی کوێت (لەلایەن سوپای عێراقەوە) لە ساڵی ١٩٩٠ ڕاپەڕینی کورد لە ساڵی ١٩٩١ و شەڕی ناوخۆی ناوخۆی کورد لە ناوەڕاستی دەیەی ١٩٩٠ دەستی پێکرد، چەندین ئەرشیفی مۆزەخانەی لێ ون بوو. بۆیە ھیچ زانیارییەک لە بارەی چەندین کۆکراوەی مۆزەخانە و دەستکردەوە نییە. مۆزەخانەکە لە کاتژمێر ٩ی بەیانی تا ١ی پاش نیوەڕۆ، دووشەممە بۆ پێنج شەممە کراوەیە، لە پشووەکان داخراوە دەروازەکە ئازادە.
ژووری نمایش
وێنۆکیەکێک لە ھۆڵەکانی مۆزەخانەی شارستانی ھەولێر، کە لە سەردەمی چەرخی پالیۆلیتی تا سەرەتای ھەزارەی دووەمی پێش زایین، دەستکردی میزۆپۆتامیا پیشان دەدات.
وێنۆکیەکیک لە ھۆڵەکانی مۆزەخانەی شارستانی ھەولێر کە ئاسەواری ئاشووری و شارستانییەکان پیشان دەدات، لە کوردستانی عێڕاق.
وێنۆکبناغەی پەرستگای کۆدیا کۆن فەرمانڕەوای لاکش ماوەی سێیەمی لە باشووری میزۆپۆتامیا، لە عێراقی ھاوچەرخدا، مۆزەخانەی شارستانی ھەولێر، کوردستانی عێراق.
کانی ڕۆشنایی
کانی ڕۆشنایی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی ڕۆشنایی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەڵاسوورە و لە باشوور لەگەڵ گوندی گەڕەزیل و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شێخ عەوڵا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی قەیسەر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سولەیماناوا
سولەیماناوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سەفاخانە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
سولەیماناوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زەیدکەندی و لە باشوور لەگەڵ گوندی حەسار و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تورک دەرە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قوزلوی ئەفشار.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
١٩١٦ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵَی ١٩١٦ لە نەرویژ
سەرچاوەکان
پۆل:١٩١٦ بەپێی وڵات پۆل:ئەورووپا لە ١٩١٦
کیریباس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
کیریباس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
کۆیلی تێسلا
وێنۆک|200px کۆیلیی تێسلا سووڕێکی گۆڕینی دەنگدانەوەیە کە لەلایەن نیکۆلا تێسلا لە ساڵی ١٨٩١ دروست کراوە و بەکاردێت بۆ بەرھەمھێنانی ڤۆڵتییەی بەرز و کارەبای نزم و کارەبای گۆڕاو فرێکوێنسی بەرز. تێسلا ئەم بازنەیەی لە پێکھاتەی جۆراوجۆردا بەکارھێنا کە دوو یان ھەندێکجار سێ بازنەی کارەبایی دەنگدانەوەیان لەخۆگرتبوو. تێسلا ئەم کویلانەی بەکارھێنا بۆ ئەنجامدانی تاقیکردنەوەی داھێنەرانە، لەوانە لە بواری ڕووناکی، فۆسفۆڕسەنس، بەرھەمھێنانی تیشکی ئێکس، دیاردەی تەزووی گۆڕاو بە فرێکوێنسی بەرز، چارەسەری کارەبایی و گواستنەوەی بێ وایەری وزەی کارەبایی. بەرھەمی کویلەکانی تێسلا لە ٥٠ کیلۆڤۆڵتەوە دەست پێدەکات تا چەند ملیۆن ڤۆڵتێک بۆ کویلە گەورەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:ناساندنەکانی ١٨٩١ پۆل:داھێنانەکانی سەدەی نۆزدەھەم
١٩١٧ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩١٧ لە نەرویژ
سەرچاوەکان
پۆل:١٩١٧ بەپێی وڵات پۆل:ئەورووپا لە ١٩١٧
سەراو، مییەخاس
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئیلام ئیلام ئیلام پۆل:گوندەکانی شارستانی ئیلام پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
گۆڕینی بۆماوەییی ڕووەکەکان
وێنۆک|270px|دوو جۆر [[گەنمی جیاواز، لەلای چەپەوە، گەنم لەگەڵ توانای بەرگری مامناوەند بۆ سۆڵی ئاو و خۆڵ و لە لای ڕاستەوە گەنمی بێ توانای بەرگری]] گۆڕانی بۆماوەییی ڕووەکەکان بریتییە لە زانستی گۆڕینی تایبەتمەندیی ڕووەکەکان بۆ بەرھەمھێنانی تایبەتمەندییە گونجاوەکان. ئەم زانیارییە بەکارھاتووە بۆ باشترکردنی کوالێتیی خۆراکی مرۆڤ و ئاژەڵ. ئامانجەکان گۆڕینی بۆماوەییی ڕووەکەکان دەستکەوتنی بەرھەمی جۆراوجۆرە کە تایبەتمەندییەکی بێھاوتا و بەرزیان ھەیە بۆ جۆرەھا بەکارھێنانی کشتوکاڵ. گرنگترین تایبەتمەندییەکان کە عادەتەن ڕەچاو دەکرێن بریتین لە:
گۆڕانکاری بۆماوەییی ڕووەکەکان دەکرێت بە شێوازی جیاواز ئەنجام بدرێت. لە ھەڵبژاردنی سادەی ئەو ڕووەکانەی کە تایبەتمەندییان ھەیە بۆ زیادبوون، ھەتا ئەو شێوازانەی کە زانیاریی جێنەتیک و کرۆمۆسۆم بەکاردێنن، یان بەکارھێنانی تەکنیکی مۆلەکولاری ئاڵۆزتر.
جێنەکانی ڕووەک دیاری دەکەن کە ڕووەک چەن جۆرە سیفەتێکی ھەبێت. ئەندازیارانی گۆڕانی بۆماوەییی ڕووەکەکان تێدەکۆشن بۆ بەرھەم ھێنان، جۆرێکی دیاریکراوی ڕووەک یان جۆری نوێی نەناسراوی ڕووەک دروست بکەن.
دارەخورمای سەیدغەریب
دارەخورمای سەیدغەریب گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھوانگ سیۆک-جیۆنگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی نیشتمانی سێئول پۆل:خانمەکتەرانی زنجیرەکانی سەر وێب
محەممەدمەھدی شەھریاری
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:سیاسەتوانانی ئێرانی
گەڕەزیل
گەڕەزیل گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گەڕەزیل لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی ڕۆشنایی و لە باشوور لەگەڵ گوندی دۆڵانی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باخی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی فیکەدەرە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٩١٨ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵَی ١٩١٨ لە نەرویژ
جیھانی ئیسلامی
وێنۆک|ڕێژەی سەدی موسوڵمانان لە وڵاتانی جیھان
١٩١٨ لە نەرویژ
مردنی دیار
٢٦ شوبات - ئۆتۆ جینسن، بیشۆپ، سیاسەتمەدار و وەزیر (لەدایکبووی ١٨٥٦).
سەرچاوەکان
پۆل:١٩١٨ بەپێی وڵات
جیھانی ئیسلامی
جیھانی ئیسلامی بریتییە لە تەواوی ئەو کۆمەڵانەی کە پەیڕەویی ئایینی ئیسلام دەکەن یان ئەو کۆمەڵانەی ئیسلام تێیاندا پەیڕەو دەکرێت. بە پێی زانستی جیۆپۆلیتیکی مۆدێرن، جیھانی ئیسلامی بە ئەو وڵاتانەی دەگورێت کە ئیسلام تێیاندا بەربڵاوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەرێمە مێژوویییەکان پۆل:چاندی ئیسلامی پۆل:ھەرێمەکانی ئەفریقا پۆل:موسڵمانان
دەڵگە
دەڵگە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دەڵگە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پاجکار و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەرتەنگ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دەشتێوی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کەویەی خواروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
خەزرەین
خەزرەین (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
خەزرەین ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئامانج بابانی
ئامانج بابانی (لەدایکبووی ٢٥ی ئابی ١٩٧٩–مردووی ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩) ڕۆژنامەوانێکی کورد بوو. وەک پێشکەشکار لە کەناڵی ئێن ئاڕ تی کاری دەکرد.
١٩١٩ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵَی ١٩١٨ لە نەرویژ
ئامانج بابانی
مردن
لە شەوی ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لەگەڵ ھاوسەر و منداڵە تەمەن پێنج ساڵانەکەی لە ڕووداوێکی نادیاردا کوژران. پۆلیسی سلێمانی لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا ئامانج بابانی بە بکوژی خۆی و خێزانەکەی دانا. لە ساڵی ٢٠٢١، کەیسی ئامانج بابانی هەڵدەدرێتەوە لە لایەن سەرۆکایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان و دوای دووبارە پێداچوونەوە بەو کەیسەکە کرا. لەم بارەیەوە، جووتیار عادل ڕایگەیاند کە هیچ کەیسێک لە کوردستان پشتگوێ ناخرێت "لەوانە کەیسی رادەستکردنەوەی مستەفا سەلیمی و تیرۆرکردنی ئامانج بابانی و هاوژین و منداڵەکەی".
١٩١٩ لە نەرویژ
سەرچاوەکان
پۆل:١٩١٩ بەپێی وڵات پۆل:ئەورووپا لە ١٩١٩
ئامانج بابانی
سەرچاوەکان
پۆل:پێشکەشکارە کوردەکان پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩ پۆل:مردووانی ٢٠١٩
پاشا جۆرجی یەکەم
پاشا جۆرج یەکەم ( ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٨٤٥ - ١٨ی ئازاری ١٩١٣ ) پاشای یۆنان بوو لە نێوان ٣٠ی ئازاری ١٨٦٣ تا ١٨ی ئازاری ١٩١٣ ، بۆ ماوەی نزیک ٥٠ ساڵ حکومڕانی یۆنانی کرد، لە بنەڕەتدا شا جۆرج شازادەیەکی دانیمارکی بوو تەمەنی تەنها ١٧ ساڵ بوو کاتێک لەلایەن ئەنجومەنی نیشتمانی یۆنانیەوە وەک پاشا بە پشتیوانی بەریتانیا و ڕووسیا و فەرەنسا هەڵبژێردرا، لە ساڵی ١٩١٣ تیرۆر کرا و کوڕەکەی شا کۆنستنتین یەکەم شوێنی گرتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩١٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٥ پۆل:پاشاکانی یۆنان پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی دانمارکی
سنووری فەڕەنسا- ئیسپانیا
وێنۆک|چوونە ژوورەوەی پۆستەر بۆ ئیسپانیا وێنۆک|پۆستەر ھاتنە ژوورەوە بۆ فەرەنسا سنووری فەڕەنسا و ئیسپانیا (بە فەڕەنسی: Frontière entre l'Espagne et la France؛ بە ئیسپانی: Frontera entre España y Francia) لە ساڵی ١٦٥٩ بە فەرمی پێناسە کرا، ھەردوو وڵات لە ھێندای و ئیرون لە ڕۆژاوا جیا دەکاتەوە، بە پیرینیسدا تێدەپەڕێت تا دەگاتە سێربێر و پۆرتبۆ لەسەر دەریای ناوەڕاست.
دوورگەی فیزانت
دوای ماوەیەکی کەم لە دەستپێکردنی سنووری ڕۆژاوا، بە دوای ڕەوتی ڕووباری بیداسۆا، دوورگەی فیزانت کە دەکەوێتە ناوەڕاستی ڕووبارەکەوە ڕژێمێکی سنووری تایبەتی ھەیە: دوورگەکە کۆندۆمینیۆمێکە کە سەروەرییەکەی لە نێوان ھەردوو وڵاتدا ھاوبەشە کە بەو شێوەیە دیاری دەکرێت کە ئەگەر بێت نیوەی یەکەم یان دووەمی ساڵێک.
نیشانەدان
بەپێی بڕگەکانی پەیماننامەکانی بایۆن، سنوورەکە بە شێوەیەکی فیزیکی لەسەر زەوی بە ٦٠٢ کایرن نیشانە کراوە کە دابەشبوونی نێوان ھەردوو وڵات نیشان دەدات. ئەم نیشاندەرانە لە ڕۆژاواوە بۆ ڕۆژھەڵات ژمارەیان بۆ دانراوە: یەکێکیان دەکەوێتە سەر بیداسۆا و دواھەمینیان لە کاپ سێربێری، بە ژمارە و پیتی یەک لە دوای یەک نیشانە کراوە.
٤٥ کەیرنی دیکە سنووری دەوروبەری لیڤیا دیاری دەکەن؛ ژمارەیان بە ئاراستەی دژە کاتژمێر لە ژمارە ١ لە دەروازەی ڕێگای فەرەنسی ئاڕ دی-٦٨ لە ناوچەی ئینکلاڤەکەدا. پاراستنی ئەم سیگناڵکردنە یان بەناوی ھەردوو دەوڵەتەوە کاردەکات
سەرچاوەکان
پۆل:سنووری فەڕەنسا- ئیسپانیا پۆل:دامەزرانەکانی ١٦٥٩
پێڕستی نووسەران بە زمانی فەڕەنسی بەپێی سەدە
ئەمەی خوارەوە پێڕستێکە لە نووسەران بە زمانی فەڕەنسی بەپێی زمان (ڕێکەوتی لەدایکبوون).
سەرچاوەکان
پۆل:پێڕستەکانی نووسەران بەپێی زمان پۆل:نووسەران بە زمانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی
١٩٢٠ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٢٠ لە نەرویژ
سەرچاوەکان
پۆل:١٩٢٠ بەپێی وڵات پۆل:ئەورووپا لە ١٩٢٠
گوڕباز
گوڕباز گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بەرەسۆر
بەرەسۆر گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەشت، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
بەرەسۆر ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پارێزگای ڤیێنتیان
وێنۆک پارێزگای ڤیێنتیان (بە لاوۆ:ແຂວງວຽງຈັນ) یەکێکە لە پارێزگاکانی لاوس لە باکووری ڕۆژاوای وڵاتەکە، بەپێی سەرژمێری ٢٠١٥ ژمارەی دانیشتووانی بە ٤١٩،٠١٩ خەملێنراوە، ڕووبەرەکەی بە ١٥،٩٢٧ کیلۆمەتر و ١١ ناوچەی تێدایە. شارە بەرێوەبەرایەتییەکانی بریتین لە ڤانگ ڤیێنگ و موانگ فۆن-ھۆنگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی لاوس
دارەخورمای محمەدسالم
دارەخورمای محمەدسالم گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دارەخورمای محمەدسالم لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دارەخورمای سەیدغەریب و لە باشوور لەگەڵ گوندی مێخاس و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەنجیرەی کوێخاشامراد لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سیاوڵەی شێخ نەجم.
ھوانگ سیونگ-ئیۆن
ھوانگ سیونگ-ئیۆن (لەدایکبووی ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە. کە بەشداری لە ژمارەیەک فیلم و زنجیرە تەلەڤیزیۆن، بەرنامەکانی تەلەڤیزیۆن، مۆسیقادا کردووە.
دارەخورمای محمەدسالم
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پارێزگای نۆنگ خای
وێنۆک
نۆنگ خای (بە تایلەندی:หนองคาย) پێشووتر زۆربەی باکووری ڕۆژھەڵاتی تایلەندی پێک دەھێنا، تا ھەشت لە ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی جیابوونەوە تا ئەم پارێزگا نوێیانەی ئێستای تایلەندیان لێ درووست بوو وەکوو: پارێزگای بوێنگ کان، لە ٢٠١١. ھەرچۆنێک بێت، پارێزگای نۆنگ خای درێژ دەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی بوێنگ کان، ساکۆن ناخۆن، ئودۆن تانی، لۆوێی. بەرەو باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگای ڤیێنتیان، و کارگێڕی ڤیێنتیان، و بۆلیخامسای پارێزگای لاوس.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
توولاو
توولاو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مییەخاس، ناوچەی سیوان، شارستانی ئیلام، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
ناو
لە ڕابردوودا ئەم گوندە بە سپی دۆڵی مییەخاس ناسرابوو، بە تێپەڕبوونی کات بەناوبانگ بووە کە چەندین کانیاوی بچووکی تێدایە. (توول) بە واتای بچووک لە کەلتوری فۆلکلۆری ئەم ناوچەیەدا دێت.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئیلام ئیلام ئیلام پۆل:گوندەکانی شارستانی ئیلام پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
محەممەدباقر قالیباف
محەممەدباقر قالیباف (؛ لەدایکبووی ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٦١) سیاسەتوان و ئەفسەرێکی پێشووی ئێرانییە کە لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە سەرۆکی پەرلەمانی ئێرانە. ئەو ھەروەھا لە ساڵانی ٢٠٠٥ ھەتا ٢٠١٧، سەرۆکی شارەوانیی تاران بووە.
ژیاننامە
قالیباف لە ٢٣ی ئابی ١٩٦١، لە تۆرقەبە، نزیکی مەشھەد، لە باوکێکی کورد و دایکێکی فارس لەدایکبووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:خەڵکی مەشھەد پۆل:سیاسەتوانانی ئێرانی پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:شارەوانانی تاران
کیریباس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
کیریباس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
ھوانگ سون-ھی
ھوانگ سون-ھی (لەدایکبووی ١٥ی ئابی ١٩٨٦) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە
کیریباس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
١٩٢١ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٢١ لە نەرویژ
دێرێ
دێرێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دێرێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی داودێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی گردمەیتەر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کەستانە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حەسار.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئەم شارە بە دواتەوە دێت
ئەم شارە بە دواتا دێت (بە تورکی: Bu Şehir Arkandan Gelecek) بریتییە لە زنجیرە درامایەکی تورکی بەرھەمھاتووە لە کانوونی دووەمی ۲۰۱۷، زنجیرەکە لە پاڵەوانێتی ئەکتەری گەنج کەرەم بورسینە لەگەڵ کچە ئەکتەری گەنج لەیلا لیدیا توگۆتلۆ، وە ھەروەھا ئەکتەر گورکان ئۆیگۆن و چیرۆکەکە لە نووسینی ئیجی یوارنچە. پەخشکراوە لەسەر کەناڵی ئەی تیڤی تورکی لە ٤ کانوونی دووەمی ۲۰۱۷، وە تەواو بوو لە ۱٤ حوزەیرانی ۲۰۱۷.
کیوومەرس حەیدەری
کیوومەرس حەیدەری (لەدایکبووی ١٩٦٤) ژەنەڕاڵێکی کوردی ئێرانییە کە ئێستا وەک فەرماندەی ھێزی وشکانیی سوپای ئێران خزمەت دەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:خەڵکی سەحنە پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پارێزگای ترانگ
وێنۆک
ترانگ (بە تایلەندی:ตรัง) یەکێکە لە پارێزگاکانی باشووری تایلەند، لەلای ڕۆژاوا نیمچەدورگەی مالای لەبەردەم دەربەندی مەلاکا. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی کرابی، ناخۆن سی تامارات، فاتالونگ، و ساتون.
میریاسی خواروو
میریاسی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
میریاسی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سۆڵیاوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی نەوتێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی وێلەکەی خواروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی داریزاین.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھوانگ وو-سیول-ھێ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩ پۆل:خانمەکتەرانی سێئول پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی کۆنکوک
ئیبن مەلکا بەغدادی
ئەبولبەرەکات ھیببەتوڵڵا بن عەلی بن مەلکا بەغدادی پزیشک و فەیلەسووفێکی موسڵمان بوو.
ژیان
ئیبن مەلکا لە ساڵی (٤٨٠ی کۆچی/١٠٨٧ی زایینی) لە خێزانێکی جولەکە لەدایک بووە، بەڵام بووەتە موسڵمان و ھەوڵی بۆ دا تا بوو بە یەکێ لە زانایانی زانستی بەکاربراو، ئیبن مەلکا ھەر لە منداڵیەوە گرنگی بە پزیشکی داوە، ھەتا ئەو وایلێھاتبوو دادەنیشت لە دیار دەرگای گەورەی پزیشکان لە سەردەمەکەی (الحسن سعيد بن هبة الله بن الحسين) گوێی دەگرت لە شەرح بۆ قوتابیەکانی تا فێری پزیشکی بێت، (الحسن) لە گەورە پزیشکانی ئەو سەردەمە بوو، ژمارەکی زۆر قوتابی ھەبوو ڕۆژانە دەھاتن بۆ لای تا فێر ببن، پێی ناخۆش بوو کە جولەکەیەک لە مەجلیسەکەی دابنیشێت، ئیبن مەلکاش دەیویست کە لەو فێر ببێت، بە ھەموو ڕێگەیەک ھەوڵی بۆدا، بەڵام نەیتوانی، بەڵام لەلای دەرگاکەی دادەنیشت و گوێی دەگرت، ھەر شتێکی گوێ لێ بووبایە زوو تێیدەگەشت. جا ڕۆژێکیان شێخ وتووێژی لەگەڵ قوتابیەکانی دەکرد سەبارەت بە بابەتیک بۆ ئەوەی وەڵامی دەستەکەوێ، بەآم ئەوە قوڕس بوو لەسەر شێخ و قوتابیەکانیشی، ھەر بەردەوام بوون لە وتووێژ سەبارەت بەمە تا ئیبن مەلکا شیکاری کرد و وەڵامی دایەوە. دوایی نزیکەی ساڵیک بە ھەمان شێوە کێشەیەک ھەبوو بۆ شێخ و دوویارە ئەبولبەرەکات وەڵامی داوە و شێخ سەرسوڕمان بوو بە زیرەکیەکەی، جا بوو بە یەکێ لە قوتابیە ھەرە زیرەکەکانی، ھەروەھا ئەو بە فەیلەسووفی عێڕاقیەکان دەناسرا لە سەردەمەکەی خۆیدا. لە ساڵی (٥٦٠ـی کۆچی/١١٦٥ـی زایینی).
خۆبەخشانی نەتەوە یەکگرتووەکان
خۆبەخشانی نەتەوە یەکگرتووەکان بەرنامەێکی نەتەوە یەکگرتووەکانە کە بۆ ئاشتی و پەرەسەندن لەڕێگای خۆبەخشان لە ھەموو جیھان بەشداری دەکات. خۆبەخشی ڕێگایێکی بەھێزی تووش کردن خەڵکە لە چارەسەر کردن گرفتی پەرەسەندن، و دەتوانێت ڕەوت و سروشتی پەرەسەندن بگۆڕێت.
ئیبن مەلکا بەغدادی
بەرھەمەکان
مێژوونووسان سەریان سوڕ ماوە سەبارەت بە زیرەکی ئیبن مەلکا، کە ئیبن ئەبی ئوسەیبیعە وتویەتی: «پۆلێنەکانی لە ئەوپەڕی چاکیدا بوو، کە گرنگی زۆری بە زانست دەدا …» ئەند تنونەیەک لە بەرھەمەکانی:
پارێزگای ناخۆن سی تامارات
وێنۆک
خۆبەخشانی نەتەوە یەکگرتووەکان
سەرچاوەکان
پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٧١
ئیبن مەلکا بەغدادی
ئیبن مەلکا و دەروونناسی
گرنگی بە دەروونناسیش داوە، کە چارەسەری نەخۆشیە دەروونیەکان خەڵکی دەکرد، زۆر بە ڕاستخوازانە دەیکرد کە چەند زانایایەکی سەردەمی نوێ پێی سەرسوڕمان بوون، ئیبن ئەبی ئوسەیبیعە گێڕاویەتیەوە کە کەسێک لە بەغداد نەخۆشی (Melancholia)ی ھەبوو، کە وایدەزانی کە کاسێکی لەسەر سەرە و لێی نابێتەوە، کە ھەمووجارێک کە دەڕۆیشت بە سەبری دەڕۆیشت …، ھەر بەو نەخۆشیە ماوە تەنانەت چەند پزیشکێکیش ھەوڵیان بۆ داوە بەڵام سوودی نەبوو، تا ھینایان بۆ لای ئیبن مەلکا، جا بیری کردەوە و زانی کە ھیچ چارەیەک نەماوە تەنھا بە چارەسەرە خەیاڵیەکان یان بە فێڵ، بە خێزانەکەی وت کە لە ماڵ بووم بیھێنە بۆ لام، جا فەرمانی بە یەکێک لە یارمەتیدەرانی کرد کە کاتیک قسەی لەگەڵ دەکەم دارێک ھەڵگرێ و لەسەری بدات گوایە دەیەوێ ئەو کاسە بشکێنێ کە وادەزانێ لەسەر سەریەتی، فەرمانی بە یەکیکی تریش کرد کە کاسێک ھەڵبگرێ بۆ ئەوەی کە ئەوەی تر دارەکەی لەسەری دا یەکسەر ئەویش کاسەکە فڕێ بداتە سەر زەوی گوایە کاسەی سەر سەریەتی، جا ئیبن مەلکا لە ماڵەوە بوو نەخۆشەکە ھات و قسەی لەگەڵ دەکرد، ئاماژەی بۆ یارمەتیدەرەکە کرد بەبێ ئاگای نەخۆشەکە، وە وتی واللھ پێویستە ئەو کاسەی سەر سەرت بشکێنم و لەکۆڵتی بکەمەوە، جا دارەکەی لە سەری دا و یارمەتیدەرەرکەی تریش کاسەکەی فڕەدا سەر زەوی و دەنگێکی گەورەی لێوە ھات و شکا و پارچە بوو، جا کاتێک نەخۆشەکە ئاوڕی داوە و کاسە شکاوەکەی بینی و تێبینی نەکرد کە کاسەکە تەنھا خەیاڵی خۆی بوو، وە چاک بۆوە. ئیبن ئەبی ئوسەیبیعە سەبارەت بەم بەسەرھاتە وتویەتی: ئەوەش دەروازەیەکی گەورەیە لە چارەسەر، وە ئەم شتانە بەسەر چەند کەسانێک دا ھاتووە وەک گالێن و بێجگە لەویش لە پزیشکان.
بوێریەکەی لە چارەسەر کردن و نەشتەرگەری
ئەبولبەڕەکات بەناوبانگ بوو بە بوێریەکەی لە چارەسەری نەخۆشی، کردنی نەشتەرگەریە مەترسیدارەکانی ڕەت نەدەکردەوە، ھەروا ئامۆژگاری قوتابیەکانیشی دەرکرد بەوەی کە ئەگەر پزیشک پێی وابوو کە نەشتەرگەریەکە چارەسەر نابێت ئەوا با بە نەخۆشەکە نەڵێت کە وایە، چونکە ئەوە وای لێدەکات بترسێت و ترسەکەش لەوانەیە کاریگەری لە چارەسەری ھەبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی بەغدا پۆل:پزیشکە عێراقییەکان پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٠٨٠ پۆل:مردووانی دەیەی ١١٦٠ پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٢یەم پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان پۆل:فەیلەسووفانی جوو پۆل:پزیشکە عێراقییەکانی سەدەکانی ناوەڕاست پۆل:فەیلەسووفانی سروشتی پۆل:پزیشکەکانی سەدەکانی ناوەڕاستی ئیسلام پۆل:پزیشکانی کۆشک
سەروێشگ
سەروێشگ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مییەخاس، ناوچەی سیوان، شارستانی ئیلام، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئیلام ئیلام ئیلام پۆل:گوندەکانی شارستانی ئیلام پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ڕاھێنەری
وێنۆک|[[ڕاھێنەری وەرزشی|ڕاھێنەریی وەرزشی یا جەستەیی یەکێک لە جۆرەکانی ڕاھێنەرییە.]]ڕاھێنەری یانی ھاوکاریی نێوان دوو یا چەند کەس یان لەگەڵ یەک کارکردنی کەسەکان. یەکێک لەوان حەز دەکات خۆی پێ بگەیەنێت و گەشە بکات و شت فێر بێت، کەسێکی دیکەش یارمەتیی دەدات بۆ خۆپێگەیاندن. ڕاھێنەری وەک ناوێک ئاماژە کردنە بە ڕۆڵ و کاراکتەر، کاریگەری، ھەڵسوکەوتی جیاواز، ڕازیبوون، خوو و ڕەوشت و داخوازی چ بۆ تاک (شەخسی) و چ وەک تاک لە ناو ڕێکخراودا. بێرگ و ڕایب بەو شێوەیەی خوارەوە ڕاھێنەری پێناسە دەکەن: ڕاھێنەری مێتودیکە کە لە ڕێگای دیالۆگێکی کردەوەخوازی (پراگماتیسم)، دەتوانی یارمەتی کەسانی تر بدەی بۆ ئەوەی ھەم ھۆ (ئەنگیزە) بۆ فێربوونیان لا پێک بێت و ھەم چالاکانە تێ بگۆشن بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانیان، چ ئامانجی تاکە یان کەسی (شەخسی) بێت و چ ئامانجی ڕێکخراوەیی. کەواتە بەپێی ئەو پێناسانەی سەرەوە بەگشتی بەو شێوەیە دەتوانرێت ڕاھێنەری پێناسە بکرێت: ڕاھێنەری پرۆسەیەکی کۆمەڵایەتی مەبەستدارە لە پێناو گەشەدان و پێشکەوتنی ھەر تاکێکی کۆمەڵگە، ئەوەش ھەموو لایەنەکانی کەسایەتی مرۆڤ وەک بیرکردنەوە، شارەزایی، ژیری، جەستەیی، زانستی، دەروونی، ڕەفتار و کردەوە و … ھتد لەخۆ دەگرێت.
میریاسی سەروو
میریاسی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
میریاسی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سۆڵیاوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی نەوتێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی وێلەکەی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زەیدعومەری سەروو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
قوتابخانەی پزیشکی زانکۆی جۆنز ھاپکنز
قوتابخانەی پزیشکی زانکۆی جۆنز ھۆپکنز (بە ئینگلیزی: Johns Hopkins University School of Medicine) بریتییە لە یەکێک لە قوتابخانەکان بۆ فێرکردنی پزیشکی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا. دەکەوێتە شاری بالتەیمۆر لە ویلایەتی مێریلەندی ئەمریکی. جۆری ئەو بڕوانامە پزیشکییەی لەوێ بە دەستی دێنیت بریتییە لە دکتۆر لە پزیشکیدا.
پۆل:زانکۆی جۆنس ھاپکنز
باغی خواروو
باغی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سەفاخانە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
باغی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی باغی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی پەچەسوور و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گۆزەوڵاغ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەقزلوو.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
سریجە
سریجە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سریجە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ڕیشوان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کوشکەڵە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەیدئەحمەندان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کەوی بابەسەن.
پارێزگای سۆنگخلا
وێنۆک
سۆنگخلا (بە تایلەندی:สงขลา) یەکێکە لە پارێزگاکانی باشووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ساتون، فاتالونگ، ناخۆن سی تامارات، پاتانی، و یالا. بەرەو باشوور ھاوسنوورە لەگەل ناوچەکانی کێداھ و پێرلیسی مالیزیا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
دارەخورمای مەلاحەسەن
دارەخورمای مەلاحەسەن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دارەخورمای مەلاحەسەن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مەرکەزحدود و لە باشوور لەگەڵ گوندی مێخاس و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دۆڵی بەگزاد لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەوزبڵاخی گەورە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھوانگ یۆنگ-ھی
ھوانگ یۆنگ-ھی خانمەکتەر و مۆدێلی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
ئۆتۆمۆبیلەکان لەسەر ڕێگەکە
پێشمەرج
دوای ماوەیەک لە ڕووداوەکانی فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان ٣ (٢٠١٧)، ڵایتینگ ماکوین و باشترین ھاوڕێی ماتەر دەست دەکەن بە گەشتێکی ڕێگاوبان بەسەر ئەمریکادا بۆ بەشداریکردن لە ئاھەنگی ھاوسەرگیری ماتۆی خوشکی ماتەر.
پەرەپێدان
وێنۆک|لۆگۆی فەرمی زنجیرەکە|150px لە ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، کۆمپانیای پیکسار لە ڕۆژی وەبەرھێنەرانی دیزنی ڕای گەیاند: (کە زنجیرەیەکی ئەنیمەیشن کە تێیدا ڵایتینگ ماکوین و ماتەر بەشدارن، کە گەشت دەکەن و بە وڵاتاندا دەگەڕێن و لەکاتێکیشدا ھاوڕێی نوێ و کۆن دەناسن)، لە پەرەپێداندایە و بۆ یەکەمجار لە دیزنی پڵەس لە پاییزی ٢٠٢٢ نمایش دەکرێت. زنجیرەکە لەلایەن ستیڤ پورسێلەوە نووسراوە و مارک سەنھایمەر بەرھەمی جێبەجێکارە، پورسێل و بۆبی پۆدێستا و دەرھێنەری فیلمی کارس ٣ برایان فەی کاری دەرھێنانی ئەڵقەکانی کردووە. بەپێی وتەی سۆندھایمەر، دەرھێنەرەکان پێکەوە کاریان کردووە بۆ پاراستنی بەردەوامی لەناو زنجیرەکەدا. لە ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ ڕاگەیەندرا کە زنجیرەکە بە ناوی ئۆتۆمۆبیلەکان لەسەر ڕێگەکە دەبێت. بەرھەمھێنانی زنجیرەکە لە ماوەی ١٥ مانگدا ئەنجامدرا.
نووسین
سینەماکاران دەیانویست زنجیرەیەکی بچووکیان ھەبێت چونکە ھەستیان دەکرد باشترین ڕێگایە بۆ لێکۆڵینەوە لە چەمکی گەشتە ڕێگاوبانەکە لە ھەمان کاتدا لێکۆڵینەوە لە پەیوەندی نێوان ماکوین و ماتەر، چونکە بەرھەمھێنەران ھەستیان دەکرد کەسایەتییەکان کاتیان لەسەر شاشە نییە پێکەوە. ھەر ئەڵقەیەک تۆن و ژانەری جیاوازی ھەیە. چەمکی زنجیرەکە لەلایەن پورسێلەوە پێشنیارکرا، کاتێک بەرھەمھێنەران بیرۆکەکانیان کۆدەکردەوە بۆ نووسینەوەی زنجیرەکە، دوای ئەوەی یەکێک لە بەرھەمھێنەران ئیلھامێکی لە گەشتێکی ڕێگاوبانی منداڵیدا وەرگرتبوو کە لەگەڵ خێزانەکەیدا ئەنجامیدابوو، ھەروەھا پورسێڵ ویستویەتی لێکۆڵینەوە بکات کە چۆن ماکوین و ماتەر کاردانەوەیان دەبێت بەرامبەر بە دۆزینەوەی خۆیان لە سیناریۆی جیاوازدا. بەپێی وتەی پورسێل، چیرۆکی ھەر ئەڵقەیەک لە سیناریۆیەکی بنەڕەتییەوە بڕیاری لەسەر دراوە، دوای ئەوە سینەماکاران چەمکگەلێکیان خستەڕوو کە لەناو جیھانی ئۆتۆمبێلەکاندا جێیان بووەتەوە و پێشتر لێکۆڵینەوەیان لەسەر نەکراوە. چەمکەکانی ئەڵقەکان بریتین لە چیرۆکەکان کە ئیلھامیان لە فیلمەکانی وەک ماد ماکس و دەرەوەشانەوە وەرگرتووە. بۆ پەیوەندی ماتەر لەگەڵ خوشکەکەی ماتۆ، پۆدێستا ئیلھامی لە پەیوەندییەکەی لەگەڵ خوشکەکانی خۆی وەرگرتووە.
ڕۆڵەکان
لە ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ ڕاگەیەندرا کە ئۆین ویلسۆن و لاری کەیبڵ گای ڕۆڵی خۆیان وەک لایتنینگ مەکوین و ماتەر دووبارە دەکەنەوە. بەپێی وتەی دەرھێنەر برایان فی، لاری و ویڵسن ڕێگەیان پێدراوە لەکاتی تۆمارکردنی دێڕەکانیان پێشنیاری جیاوازیش پێشکەش بکەن.
میوزیک
دوای بڵاوبوونەوەی ترەیلەرەکە دەرکەوت کە جەیک مۆناکۆ ئاوازی بۆ ھەر نۆ ئەڵقەکە داناوە. ھەروەھا مۆناکۆ لەگەڵ دەرھێنەر بۆبی پۆدێستا گۆرانی سەرەکی بەرنامەکەیان نووسیوە و بۆبی ھامریک گۆرانییەکەی پێشکەش کردووە. ھەر ئەڵقەیەک جۆرێک لە گۆرانی سەرەکیی تێدایە بۆ ئەوەی ڕەنگدانەوەی شێوازەکەی بێت.
بڵاوکردنەوە و پێشوازیکردن
فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان لەسەر ڕێگەکە بۆ یەکەمجار لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ لە کەناڵی دیزنی+ بڵاوکرایەوە. ترەیلەری فەرمی لە کەناڵی یووتیووب پیکسار لە ١ی ئابی ٢٠٢٢ بڵاوکرایەوە. بۆ ناساندنی زنجیرەکە، ھەروەھا مەکدۆناڵدز ھەڵمەتێکی ڕیکلامی بۆ ئەم زنجیرەیە دەستپێکردبوو. لە ماڵپەڕی کۆکەرەوەی پێداچوونەوەکان، زنجیرەکە خاوەنی ڕیزبەندی پەسەندکردنی ٩٢٪ە، بە تێکڕای ڕیزبەندی ٧/١٠ بە پشتبەستن بە ١١ پێداچوونەوە. جۆیل کیلەر لە کۆمپانیای دیسایدەر زنجیرەکەی بە گەشتێکی کلاسیکی ڕێگاوبان بۆ ھاوڕێیەتی ناساند، ستایشی نوکتە و پێشکەشکردنی کلتووری پۆپی کرد، لە ھەمان کاتدا ستایشی نواندنی دەنگی و داینامیکی نێوان ئۆین ویلسۆن و لاری کەیبڵ گای کرد. پۆلی کۆنوای لە کۆمپانیای کۆمۆن سێنس میدیا ٤ لە کۆی ٥ ئەستێرەی بە زنجیرەکە بەخشی، ستایشی وێناکردنی پەیامە ئەرێنییەکان و نموونەکانی کرد، ئاماژەی بە ھاوڕێیەتیش کرد تێیدا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان (پاشکۆ) پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی پیکسار پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر ئۆتۆمۆبیلی پێشبڕکێ پۆل:بەرنامەسازی ڕەسەنی دیزنی+ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە پاشکۆیە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان لەسەر بنەمای فیلمەکانی دیزنی پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی دیزنی+ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکانی دیزنی پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر ئۆتۆمۆبیلە پێشبڕکێیەکان
پشگلە
پشگلە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەشت، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
پشگلە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
فەرەیدوون موعتەمید وەزیری
فەرەیدوون موعتەمید وەزیری، (لەدایکبووی ١٩٢٢ – مردووی ٢٠٠٦)، سیاسەتوان، مامۆستای زانکۆ و بناغەدانەری زانکۆی ڕازی و زانکۆی کوردستان بوو. فەرەیدوون لەدایکبووی سنەیە.
دوورگەی فیزانت
جوگرافیا
وێنۆک|ڕاست|دوورگەکە وەک لە لای ئیسپانیاوە دەبینرێت تا مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٨، دوورگەکە درێژییەکەی نزیکەی ٢٠٠ مەتر و پانییەکەی ٤٠ مەتر (١٣٠ پێ)ە، و خەریکە دەڕژێت.
فەرەیدوون موعتەمید وەزیری
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:خەڵکی سنە پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢ پۆل:مردووانی ٢٠٠٦
دوورگەی فیزانت
جوگرافیا
بەو پێیەی ھێڵی سنووری فەرەنسا و ئیسپانیا بەدوای تاڵوێگی ڕێڕەوی سەرەکی ڕووباری بیداسۆادا دەڕوات، کە دەکەوێتە کەناری باکووری دوورگەکە، تەواوی خاکی دوورگەی فیزانت ئینکلاڤێکە کە دەکەوێتە ناو سنوورەکانی ئیسپانیا.
دەسگەیشتن
ھەندێک جار دەتوانرێت لە لای ئیسپانیاوە بە پێ لە کاتی نزمبوونەوەی مەل و بادا بگاتە ئەو دوورگەیە. کەسی تێدا نییە، و چوونە ژوورەوە قەدەغەیە، تەنھا ناوبەناو لە ڕۆژانی کراوەی میراتدا نەبێت. جگە لەوەش، کارمەندانی حکوومەتی شارەوانی ئیرون یان ھێندای دەتوانن لە شەش مانگ جارێک جارێک بچنە ناو دوورگەکە بۆ پاککردنەوە و باخداری، و ئەندامانی فەرماندەیی دەریایی سان سێباستیان (ئیسپانیا) و بایۆن (فەرەنسا)، بەرپرسیارن لە چاودێریکردن دوورگەکە، ھەر پێنج ڕۆژ جارێک لەسەری دەنیشنەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سنووری فەڕەنسا- ئیسپانیا پۆل:دوورگە نێودەوڵەتییەکان پۆل:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata پۆل:دوورگەکانی ئیسپانیا پۆل:دوورگەکانی فەڕەنسا
نەوتێ
نەوتێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
نەوتێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی میریاسی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی تازەدێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دەربەندفەقەرە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی داریزاین.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دارەشەکران
دارەشەکران ناحیەیەکە کە سەنتەرەکەی بریتیە لە قەرەقاجین، ڕووبەری گشتی بریتییە لە (٢٩٣٬٤کم٢) کە دەگاتە (٤٢٬١٩٨٪)ی ڕووبەری گشتی قەزا.
دەورە
دەورە گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
یووسف نووری
یووسف نووری (لەدایکبووی ١٩٦١) سیاسەتوانێکی ئێرانییە کە وەزیری پەروەردەی ئێرانە. ئەو ھەروەھا سەرۆکی ئەنجومەنی ڕێکخراوەی قوتابیی ئێرانە. نووری لەلایەن ئیبراھیم ڕەئیسییەوە بە پەرلەمانی ئێران پێشنیار کرا و سەرئەنجام بوو بە وەزیری پەروەردە.
دەورە
جوگرافیا
دەورە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەردەسور و لە باشوور لەگەڵ گوندی باریکە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی حەمید ئاوا لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی کەلار.
یووسف نووری
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:خەڵکی ئیلام پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی ئێرانی پۆل:سیاسەتوانانی کورد
دەورە
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پارێزگای ساتون
وێنۆک
ساتون (بە تایلەندی:สตูล) یەکێکە لە پارێزگاکانی باشووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ترانگ، فاتالونگ، و سۆنگخلا. بەرەو باشوور ھاوسنوورە لەگەڵ ناوچەی پێرلیسی مالیزیا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند پۆل:دەربەندی مالاکا
ڕزگاری، خەبات
ناحیەی ڕزگاری سەنتەرەکەی بریتیە لە کۆمەڵگای تۆبزاوە، ڕووبەری گشتی بریتییە لە (٢٥١٬٤کم٢) کە دەکاتە (٣٦٬١٥٧٪)ی ڕووبەری گشتی قەزا.
دۆڵی بەگزاد
جوگرافیا
دۆڵی بەگزاد لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مەرکەزشێخ و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەربەندجوق لە شارستانی قەسری شیرین لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەڵەمە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دارەخورمای مەلاحەسەن.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سینەمای میانمار
سینەمای میانمار (ئینگلیزی : Cinema of Myanmar) مێژوویەکی دوور و درێژی هەیە. لە دەیەی یەکەمی سەدەی بیستەمەوە سینەما لە بۆرمای پێشوو و میانماری ئێستا گەشەی کردووە. ئۆین ماونگ یەکەم بەرهەمهێنەر و دەرهێنەری بۆرمایە لە مێژووی ئەم وڵاتەدا و ئەمڕۆ بە باوکی سینەمای میانمار ناسراوە. یەکەم فیلم کە دروستی کرد وێنەگرتنی پرسەی تون شین بوو (سیاسەتمەدارێکی دیاری ساڵانی ١٩١٠ کە بەھۆی سەربەخۆیی بۆرما ستایش و ڕێزی لێدەگیرا). فیلمەکە لە سینەما شاھانە بۆ خەڵک نمایشکرا. بینەران ڕێزیان لەم فیلمە گرت، بەڵام ئۆین مۆنگ لە سەرەتای فیلمەکەدا پێش کارەکان ئەم ڕستەیەی نووسیوە: تکایە داوای لێبوردنمان قبوڵ بکەن بۆ نزمی کوالێتی فیلمەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە بۆرماییەکان
جیۆنگ دا-بین
جیۆنگ دا-بین (لەدایکبووی ٤ی ئایاری ١٩٨٠ بۆ ١٠ی شووباتی ٢٠٠٧) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:مردووانی ٢٠٠٧ پۆل:خەڵکی سیۆنگنام پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
کۆسۆڤۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
کۆسۆڤۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
نەفیسە کووھنەوەرد
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:خەڵکی ورمێ پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کەورگۆسک
ناحیەی کەورگۆسک کە سەنتەرەکەی بریتیە لە کۆمەڵگای کەورگۆسک، ڕووبەری گشتی بریتییە لە (١٠٨٬٤کم٢) کە دەکاتە (١٠٨٬٤)ی ڕووبەری گشتی قەزا.
شان کەو
شان کەو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مییەخاس، ناوچەی سیوان، شارستانی ئیلام، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئیلام ئیلام ئیلام پۆل:گوندەکانی شارستانی ئیلام پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
لەیال عە‌بۆد
وێنۆک لەیال عەبۆد (عربی: لَیال عَبّود [layāl ʿab'boud]؛ لەدایکبووی ٢٥ی ئایاری ١٩٨٣) گۆرانیبێژێکی لوبنانییە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:گۆرانیبێژانی عەرەب پۆل:ھونەرمەندانی لوبنانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:گیتارژەنەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە گیتارژەنەکان پۆل:موسڵمانانی شیعەی لوبنانی پۆل:خەڵکی باشووری لوبنان
پارێزگای فاتالونگ
وێنۆک
فاتالونگ (بە تایلەندی:พัทลุง) یەکێکە لە ناوچەکانی باشووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ناخۆن سی تامارات، ساتون، و ترانگ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
مۆزەخانەی پۆلیس (قوبرس)
مۆزەخانەی پۆلیس ئەم مۆزەخانەیە لە قوبرسە، بۆ مێژووی جێبەجێکردنی یاسا لە وڵاتدا تەرخان کراوە. لەلایەن بنکەی پۆلیسی «ئەی» بەڕێوەدەبردرێت، مۆزەخانەی پۆلیس بە گشتی کراوەیە، دووشەممە بۆ ھەینی لە نێوان (٠٩٠٠–١٣٠٠) و کرێی چوونەژوورەوە نادرێت.
مێژوو
مۆزەخانەی پۆلیسی قوبرس لە ساڵی ١٩٣٣ لە سەردەمی داگیرکاری بەریتانیا (١٨٧٨–١٩٥٩) دامەزراوە. ئەو کاتە سەرۆکی پۆلیسی بەریتانیا بوو، لە حکوومەتی کۆلۆنیال، W.C.C بازنەیی نارد بۆ ھەموو بنکەی پۆلیسی بەش کە ڕاگەیاندنی دامەزراندنی مۆزەخانەی پۆلیسن، پاشان بە مۆزەخانەی تاوان ناسرا، داوای لە ھەموو ئەفسەرانی بەرپرس لە بەشەکانی لێکۆڵینەوەی تاوان لە ھەر ناوچەیەک کرد، ھەر نموونەی تاوانبارێکی نائاسایی بنێرن، نموونەی پەیوەندیدار بە جانتای مەترسیدار یان شتی سەرنجڕاکێش کە گونجاوبێت بۆ نمایشکردن لە مۆزەخانەکەدا، لە بارەگای پۆلیس. سەرەتا مۆزەخانەی پۆلیس لە بەشی لێکۆڵینەوەی تاوان لە بارەگای پۆلیس داندرابوو. ساڵی ١٩٥١ بۆ قوتابخانەی ڕاھێنانی پۆلیس گواسترایەوە، لەو کاتەدا لە سترۆڤۆلۆس و لە ساڵی ١٩٧٥ گواسترایەوە بۆ بارەگای پۆلیس لە ئەتالاسە لە نزیک بارەگای پۆلیس. لە مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤ لە خانووەکە کار کردراوە، کە لە سەردەمی داگیرکاری بەریتانیا دروست کراوە و دەیان ساڵە وەک شوێنی نیشتەجێبوونی پۆلیس بەکار ھاتووە. لە ساڵی ٢٠٠٣ ئەو خانووە گۆڕدرا و بە تایبەتی فراوان کرا بۆ ئەوەی پێویستییەکانی مۆزەخانەکە پڕبکرێتەوە، ئەوەش دوای ئەوەی کە لە دوای ڕێوشوێنێکی سەرۆکی ئەو کاتەی پۆلیس بەڕێز «تاسۆس پاناییۆتۆ» کە دەتوانێ کۆکراوەیەکی دەوڵەمەندتر لە پێشانگاکانی پەیوەندیدار بە پۆلیس و ھەروەھا بەرفراوانتر بوونی بایەخە مێژوویییەکانی تێدا بکات، کە دەکرێت لەلایەن گەشتیارانەوە سەردانی بکرێت. لەو کاتەی کرایەوە تا ساڵی ٢٠٠٣ مۆزەخانەی پۆلیس بە تایبەتی لەلایەن خوێندکارانی قوتابخانەی ڕاھێنانی پۆلیس سەردانی دەکرا، لەو کاتەدا و لەم دواییانەشدا ئەکادیمیایی پۆلیس وەک بەشێک لە ڕاھێنانەکانیان سەردانیان دەکرد.
پەیوەستە بە پۆلیس
بەشێکی زۆری مۆزەخانەکە تایبەتە بە مێژووی پۆلیسی قوبرس، لەگەڵ ئەو پیشانگایانەی کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی سەرەتای سەردەمی بەریتانیا بۆ ئێستا. ھەر گەشتیارێک دەتوانێت چەک و جل و بەرگی پۆلیس و کەلوپەلی دیکەی پۆلیس و ھەروەھا ئۆتۆمبێلی پۆلیس و ئامێری میوزیکی دەستەی پۆلیس و تۆمار و بەڵگەنامەکان ببینێت.
پەیوەستە بە تاوان
بەشێک ھەیە لەسەر تاوانی ترسناک و تاوانبارە بەدناوەکان لە مۆزەخانەکەدا کە تێیدایە، لە نێو شتی تردا چەک و وێنە و چەندین توخمی تری تاوانە ترسناکەکانی ڕابردوو ھەیە، کە کۆمەڵگای قوبرسی لەرزاندوە، ھەروەھا توخم و تۆمارەکانی پەیوەست بە یاسا دەرونەکانی بەدناوی تێدایە.
پارێزگای یالا
وێنۆک
یالا (بە تایلەندی:ยะลา) بە زۆری دەکەوێتە باشووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی سۆنگخلا، پاتانی، ناراتیوات. بەشی باشوورەکەی ھاوسنوورە لەگەل ناوچەکانی کێداھ و پێراکی مالیزیا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
خەبات
سەنتەری قەزای خەبات -ھەنجیرۆک: ڕووبەری گشتی بریتییە لە (٤٢٬١کم٢) کە دەکاتە (٦٬٠٥٥٪)ی ڕووبەری گشتی قەزا
مۆزەخانەی کەلەپووری میلی
مۆزەخانەی کەلەپووری میلی ئەم مۆزەخانەیە لە تیمفوو، ناوچەی تیمفوو، بووتان.
مێژوو
مۆزەخانەکە لە ٢٨ی تەممووزی ٢٠٠١ بە دەستپێشخەری شاژن «دایە ئاشێ دۆرجی» کرایەوە.
تەلارسازی
مۆزەخانەکە لە خانوویەکی کۆنی سەدەی ١٩ زیاتر لە ١٥٠ ساڵ دەبێت برنج، گەنم، میلاکی ئاوی، باخچەکانی چێشتخانە، گەرماوی بەردی گەرمی تێدابوو، نھۆمی زەمینی لە ژوور دەچێت، نھۆمی سەرەوە لە پەناگەی ئارام دەچێت و وەک شوێنی ژیان و نانخواردن.
پێشانگا
مۆزەخانەکە چەندین کەلوپەلی جۆراوجۆر پیشان دەدات، کە پەیوەستن بە کلتور و شێوازی ژیانی بووتان. پێشانگاکان بریتین لە کەلوپەلی خێزانی لادێیی، کەلوپەل، کەلوپەل و ئامرازەکان.
کاتی کردنەوە
مۆزەخانەکە ھەموو ڕۆژێک جگە لە پشووی گشتی لە کاتژمێر ١٠:٠٠ی بەیانی تا ٤:٣٠ی ئێوارە کراوەیە، لە ڕۆژانی ھەفتەدا لە کاتژمێر ١٠:٣٠ی بەیانی تا ١:٠٠ی پاش نیوەڕۆ ڕۆژانی شەممە و ١١:٣٠ی پێش نیوەڕۆ تا ٣:٣٠ی پاش نیوەڕۆ لە ڕۆژانی یەکشەممە.
سەیدئەحمەدان
سەیدئەحمەدان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سەیدئەحمەدان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گردقەزوان و لە باشوور لەگەڵ گوندی چۆم خرکە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئاڵان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سریجە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سیگناڵی ئەنالۆگ
سیگناڵی ئەنالۆگ (بە ئینگلیزی: Analog Signal) سیگناڵێکە کە مەوداکەی دەتوانێت ھەر بەھایەکی ژمارەی ڕاستەقینەکان بێت. جیاواز لە سیگناڵی دیجیتاڵ، لە سیگناڵی ئەنالۆگدا، بچووکترین گۆڕانکاریی ئاستی سیگناڵیش چەمکێکی ھەیە و ڕەچاو دەکرێت.
ھەموو پرۆسەیەکی سروشتی، چ لەلایەن مرۆڤ کۆنترۆڵ بکرێت و چ سەربەخۆ بێت، سیگناڵی ئەنالۆگ بەرھەم دەھێنێت. کردارەکان لەسەر سیگناڵی ئەنالۆگ ئەنجام دەدرێن، وەک وەرگرتنی سیگناڵەکان، زۆرکردن، فلتەرکردن و گواستنەوەی بە مەدار ئەلکترۆنیک.
ناولێنان
لەبەر ئەوەی کە فراوانی ئەم نیشانە ھێمایێکە بۆ چەندێتییەک لە حال گۆڕین بە نسبەت کات، پێی دەوترێت ئەنالۆگ (واتە ھاوشێوە)، واتە ئەنالۆگ یان ھاوشێوەی چەندایەتییەکی تر.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلەکترۆنیک پۆل:فیزیک پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن
ھەرگێنە، قەرەداغ
ھەرگێنە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ھەرگێنە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەڵاسوورە و لە باشوور لەگەڵ گوندی گەڕەزیل و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شێخ عەوڵا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەنگیسەر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئیبن کەتانی
ئەبو عەبدوڵڵا موحەممەد بن ئەلحەسەن بن ئەلحوسەین قورتوبی ناسراو بە ئیبن کەتتانی پزیشکی موسڵمان و شاعیر و فەیلەسووفی ئەندەلووسی خەڵکی قورتوبە. پزیشکیی لە مامی (محمد بن الحسين) وەرگرتووە ، نامیلکەی زۆری نووسیووە سەبارەت بە پزیشکی، هەروا لە وێژەش کە بەناوبانگترینیان (نُقط العروس)ـە ، لۆژیکیشی لە چەند زانایاەک وەرگرتووە لەوانە مەجریتی، هەروەها لە زانستەکانی فەلسەفە و ئەستێرەناسیدا ، لەگەڵ ئەوەی کە شاعیر و وێژەییشە.
سەرچاوەکان
ابن خلکان،  أبو العباس أحمد بن محمد بن إبراهيم بن أبي بكر (1972). وفيات الأعيان وأنباء أبناء الزمان. دار الكتب العلمية، بيروت.
السعدي الخزرجي، موفق الدين أبي العباس أحمد بن القاسم (1882). عيون الأنباء في طبقات الأطباء. المطبعة الوهابية.
الضبّي، أحمد بن يحيى (1967). بغية الملتمس في تاريخ رجال أهل الأندلس. دار الكاتب العربي.
پۆل:پزیشکە ئەندەلوسییەکان پۆل:مردووانی ١٠٢٩ پۆل:لەدایکبووانی ٩٥١ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١١یەم پۆل:پزیشکە عەرەبەکانی سەدەکانی ناوەڕاست پۆل:زانا ئەندەلووسییەکان پۆل:نووسەرانی ئەندەلوس پۆل:پزیشکەکانی سەدەکانی ناوەڕاستی ئیسلام
پارێزگای پاتانی
وێنۆک
پاتانی (بە تایلەندی:ปัตตานี) یەکێکە لە پارێزگاکانی باشووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ناراتیوات، یالا، سۆنگخلا، پایتەختەکەی پاتانیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
ئەگادیز
ئەگادیز یان ئاگەدیز، پێشتر بە ئەگدایس ناوی دەھات، پێنجەم شاری گەورە وڵاتی نیجەرە، بەپێی سەرمێری ٢٠١٢ ژمارەی دانیشتووانی ١١٠ ھەزار و ٤٩٧ کەس بووە، شاری ئەگادیز پایتەختی ھەرێمی ئاگەدێزە کە دەکەوێتە بیابانی مەزنی ئەفریقا. یەکێکە لە شارە نەریتییەکانی ھۆزی تەوارقی کۆچەری. ناوەندی مێژوویی شارۆچکەکە لەلایەن یونسکۆوە بە شوێنێکی کەلەپووری جیھانی دیاری کراوە.
ڕەزوار
ڕەزوار گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئەگادیز
مێژوو
لە ساڵی ١٤٤٩ دا ئەگادیز بووە سەلتەنەت، بەڵام دواتر لە ساڵی ١٥١٥ دا لەلایەن ئیمپراتۆرییەتی سۆنچایەوە داگیر کرا، تا ساڵی ١٥٩١ بەشێک لەو ئیمپراتۆرییەتە مایەوە. لەم ساتەدا شارەکە ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ٣٠ ھەزار کەس بووە و ڕێڕەوێکی سەرەکی بووە بۆ بازرگانیکردنی کاروانەکانی سەدەکانی ناوەڕاست لەنێوان شارەکانی ڕۆژئاوای ئەفریقای کانۆ (سەرچاوەی زمانی حوسە کە زمانی نەریتی یە لەنێوان گرووپە ئەتنییە جیاوازەکان لە شارەکەدا بەتایبەتی لەبواری بازرگانی و ئاینی و ئیداری) و تیمبوکتو و ئۆسە کانی باکووری ئەفریقای غەت.
ڕەزوار
جوگرافیا
ڕەزوار لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی جەبراوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی چیاسەوز و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چوارکڵاوی کوێخا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی پەموو.