cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
برایانی کارامازۆڤ
برایانی کارامازۆڤ ڕۆمانێکی فەلسەفی و پڕ لە ئاشۆ و ئاژاوەیە کە بە قووڵی دەچێتە ناو مژارگەلێک وەک گومان لە بوونی خودا، ویستی ئازاد و ڕەوشتەوە. درامایەکی ڕەوشتییە سەبارەت بە گێرە و کێشاکێشە ڕەوشتییەکانی پەیوەندیدار بە باوەڕ و گومانەوە لە ڕووسیای خەریکی مۆدێرنبوونەوەدا. ھەر لە بڵاوبوونەوەیەوە تاکوو ئەمڕۆ، ھەمیشە وەکو یەکێک لە ڕۆمانە مەزنەکان لە وێژەدا وەسف کراوە.
ئەم ڕۆمانە لە زمانی سەرەکیی ڕووسییەوە بۆ سەر زمانەکانی تر وەرگێردراوە. لە کوردیدا، یەکەم وەرگێڕانی لەلایەن ئەمین گەردیگلانی لە ساڵی ٢٠٠٨دا بوو.
ڕابردووی ڕۆمانەکە
ھەرچەندە دۆستۆیەڤسکی یەکەم تێبینییەکانی لەسەر برایانی کارامازۆڤ لە مانگی نیسانی ساڵی ١٨٧٨دا نووسیبوو، بەڵام پێش ساڵانێک چەندین بەرھەمی تەواونەکراوی نووسیبوو. ھەندێک توخم لە بەرھەمە تەواونەکراوەکانی خۆی لە کارەکانی دواتریدا جێگیر کردووە، بەتایبەتی لە داستانی «ژیانی گەورە گوناھبارێک»، کە لە ھاوینی ساڵی ١٨٦٩ دەستی کرد بە کارکردن لەسەری، دواجار ڕۆمانەکە تەواو نەبووە دوای ئەوەی دۆستۆیەڤسکی سەرنجی خۆی خستە سەر دۆسیەی نێچایڤ، کە پەیوەندی بە کوشتنی یەکێکەوە ھەبوو لەلایەن کۆمەڵێک توندڕەوەوە. وەک چۆن ئەو چیرۆکەی لە نووسینی ڕۆمانی شەیتانەکاندا بەکارھێناوە. درامای تەواونەکراوی تۆبۆڵسک یەکەم ڕەشنووسی یەکەمین بەشی برایان کارامازۆڤە. ڕۆمانەکە لە ١٣ی ئەیلوولی ١٨٧٤ ڕوودەدات و باس لە کوشتنێکی خەیاڵی دەکات لە فیلمی ستاریا ڕوسا کە لەلایەن ئەفسەرێکەوە بە ناوی دیمیتری ئیلینسکۆڤ (بە پشتبەستن بە سەربازێکی ڕاستەقینە لە ئۆمسک) ئەنجامدراوە، کە پێدەچێت باوکی کوشتبێت. لە درێژەدا باس لە دۆزینەوەی لەناکاوی تەرمەکەی دەکات لەناو کانییەکدا لەژێر ماڵێکدا. بە ھەمان شێوە باسی تەواونەکراوی سۆرۆکۆڤینی کە لە بەرواری یەکەمی ئابی ١٨٧٥دا نووسراوە، لە پەرتووکی نۆیەم، بەشی ٣-٥ و پەرتووکی یازدەھەم، بەشی نۆیەمدا ھاتووە.
دۆستۆیەڤسکی لە وتارێکیدا لە یاداشتنامەی خۆی لە تشرینی یەکەمی ١٨٧٧دا باسی لە «ئەو بەرھەمە وێژەیییە کردووە کە لە ماوەی دوو ساڵی چاپکردنی پەرتووکی تێبینی دا وردە وردە و بێ ویست لە مندا شێوەی گرتووە». بیرەوەریییەک بریتیییە لە کۆکردنەوەی چەند وتارێک، کە تەوەری ھاوشێوە لەخۆدەگرێت کە دواتر دۆستۆیەڤسکی لێی وەرگرتووە بۆ نووسینی برایان کارامازۆڤ. لە نێویاندا بابەتەکانی کووشتنی باوک، یاسا و ڕێسا، و پرسە کۆمەڵایەتییەکان ھەیە. ھەرچەندە دۆستۆیەڤسکی لە ژیانی و نووسینی ڕۆمانی برایانی کارامازۆفدا کەوتە ژێر کاریگەری ئایین و فەلسەفە، بەڵام گۆڕانی ڕەوتی کارەکە بەھۆی کارەساتێکی تایبەتیییەوە بوو. لە مانگی ئایاری ساڵی ١٨٧٨دا، کوڕە سێ ساڵانەکەی دۆستۆیەڤسکی بە ناوی ئیلیوشا، بەھۆی نەخۆشی سەرئێشە کە لە باوکییەوە بۆی مابووەوە، کۆچی دوایی کرد. خەم و پەژارەی گێڕەرەوە بە درێژایی پەرتووکەکەدا دیارە و دۆستۆیەڤسکی ناوی پاڵەوانەکە ناونا ئەلیۆشا کە ئەو تایبەتمەندییانەی پێبەخشی کە بەدوایدا دەگەڕا و سەرسامی خۆی بۆ دەربڕی. ھەروەھا لەدەستدانەکەی لە چیرۆکی کاپتن سنێگیرۆڤ و کوڕە گەنجەکەی بەناوی ئیلیوشا دەردەکەوێت.
پێکھاتن
ھەرچەندە برایانی کارامازۆڤ لە سەدەی نۆزدەھەمدا نووسراوە، بەڵام کۆمەڵێک توخمی مۆدێرن پیشان دەدات. دۆستۆیەڤسکی بە بەکارھێنانی چەندین تەکنیکی وێژەیی پەرتووکەکەی نووسیوە. ھەرچەندە زۆرێک لە بیرکردنەوە و ھەستەکانی پاڵەوانەکە تایبەتن، بەڵام گێڕەرەوە نووسەرێکی خۆبەناونیشانە و زۆرجار ئەوەندە لە ڕۆمانەکەدا باس لە ڕەفتار و تێڕوانینە کەسیییەکانی خۆی دەکات کە دەبێتە یەکێک لە کارەکتەرەکانی ناو ڕۆمانەکە. لە ڕێگەی وەسفەکەیەوە، دەنگی گێڕەرەوە نائاشکرا تێکەڵ بە شێوازی ئەو کەسانە دەبێت کە باسی دەکات، زۆرجار درێژدەبێتەوە بۆ زۆرترین بیرکردنەوە تایبەتییەکانی کارەکتەرەکان. لە چیرۆکەکەدا دەنگی دەسەڵات نەبووە (بۆ زانیاری زیاتر لەسەر پەیوەندی نێوان دۆستۆیڤسکی و کارەکتەرەکەی بڕوانە پەرتووکی کێشەکانی میخائیل بەختین لە ھۆنراوەی دۆستۆیڤسکیدا). جگە لە گێڕەرەوەی سەرەکی، چەند بەشێک ھەیە کە بە تەواوی لەلایەن کارەکتەری دیکەوە گێڕدراوەتەوە، وەک چیرۆکی ئینکویزیتەری گەورە و دانپێدانانەکانی زۆسیما. ئەم تەکنیکە تەوەری ڕاستی بەھێز دەکات، زۆر لایەنی چیرۆکەکە دەکاتە تەواو بابەتیی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ڕۆمانەکانی ١٨٨٠
تۆشیبا
تۆشیبا کۆمپانیایەکە بۆ بەرهەم هێنانی ئامێری کارەبایی و ئەلیکتڕۆنی ، کۆمپانیاکە لەساڵی ١٩٣٩ لە ژاپۆن دامەزراوە بنکەی سەرەکیش لە تۆکیۆ یە
باشترین بەرهەم
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٣٩ پۆل:تۆشیبا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٣٩ لە ژاپۆن پۆل:کۆمپانیاکانی ئاسیا پۆل:کۆمپانیاکانی ژاپۆن پۆل:تۆپیکس ١٠٠ پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
ئەلکین
ئەلکین (ئینگلیزی: Alkene) ھایدرۆکاربۆنێکی ناتێرە، بەندێکی دووانی یان زۆرتری تێدایە.
حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان
حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان حیزبێکی کوردی باشوورە لەژێڕ ئایدیای سۆشیالیزم ، پارتەکە لەساڵی ١٩٧٦ دامەزراوە لەلایەن مەحموود عوسمان و عەدنان موفتی و ڕەسوول مامەند، و لەساڵی ١٩٧٩ بەشێک لە ئەندامانی حیزبی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان جیابوونەوە هاتنە بەرەی حیزبی سۆسیالیستی کوردستان هەر لە باشووری کوردستان یەکێکیش لەو ئەندامانە محەممەد حاجی مەحموود کە ئێستا سکرتێری گشتیی حیزبی سۆسیالیستی کوردستانە.
سەرچاوە
پۆل:حیزبە سۆسیالیستییەکانی عێراق پۆل:حیزبەکانی عێراق پۆل:حیزبەکانی باشووری کوردستان پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان پۆل:پەرلەمانی کوردستان پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان
بڕیارنامەی ٥٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٦٣٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٥
١٥ی ئەیلوول
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئەیلوول
تالیۆم
تالیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Tl» و گەردیلە ژمارەی ٨١.
سەرچاوەکان
تالیۆم
پۆل:تالیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
بڕیارنامەی ٥٧٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٧٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەنگۆلا-ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٦٣١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٥ پۆل:ئەفریقا لە ١٩٨٥ پۆل:ئەنگۆلا لە ١٩٨٥ پۆل:ئەفریقای باشوور لە ١٩٨٥ پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئەفریقای باشوور پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەنگۆلا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
پلاتین
پلاتین یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Pt» و گەردیلە ژمارەی ٧٨.
سەرچاوەکان
پلاتین
پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە ئیسپانیا پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:پلاتین پۆل:توخمە کیمیایییەکان پۆل:زانستی ماددە
شەویلگەی خواروو
شەویلگەی خوارۆ (بە ئینگلیزی: Mandible) بەشیکە لە ئێسکی کەللە سەر. ئەم ئێسکە تاقە ئێسکی کەللە سەر کە دەجووڵێت و تەکان دەخوات، ئەرکی سرەکی ئەم ئێسکەیش جاوینی ئەو شتەیە کە دێتە ناو دەم. ھەندێک ماسوولکە بەم ئێسکە دەلکن کە لە بەھێزترین ماسوولکەکانی لەشن. خاڵێکی دیکەش کە گرینگە ئەوەیە کە بنەمای ددانەکان دەچنە ناو ئەم ئێسکەوە. 300px|وێنۆک|چەپ|شەوێلگە لەگەڵ ددانەکان، ئەو ژمارەنەکە نووسراوە نیشانی ئەو جێگانەیە کە زۆرتر دەشکێن 300px|وێنۆک|چەپ|شەویلگە بە ڕەنگی زەرد پیشان دراوە.
جیاوازیەکانی شەویلکە لە نێر و مێو دا
بە پێی تەکاموڵ (دارڤینیسم)، شەویلکە لە نێرینەدا بەھێزتر، گەورەترە و گۆشەگەلێ تیژتریشی ھەیە.
بەشگەلی شەویلکە
شەویلکە وەکوو دیکەی ئێکەکانی لەش لە ھەندێک بەشی گرینگ لە بوواری ئاناتۆمی (لەشناسی) ەوە پێک ھاتووە کە بریتی لەمانەن کە لە خوارەوە ھاتوون:
سەرچاوەکان
http://syllabus.med.unc.edu/courseware/embryo_images/unit-hednk/hednk_htms/hednk023.htm پۆل:ئێسکەکانی سەر و مل
واڵت دیزنی
دەستکەوتەکانی:
سەرچاوەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی ئینگلیزی پۆل:واڵت دیزنی پۆل:مردووانی ١٩٦٦ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١ پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی سییەکان پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم پۆل:وەرگری خەڵاتی ڕێزلێنانی ئەکادیمیا پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک کەنەدی پۆل:بەخاک سپاردن لە پارکی یادگاری فۆڕێست لاون (گلێندەیل) پۆل:خێرخوازان لە ئیلینۆی پۆل:سیناریۆنووسانی ئێڵەنۆی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمەریکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ڕێزلێنانی سیزار پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
بڕیارنامەی ٥٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارمتەگرتن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٦٣٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پێڕستی یانە ئەوڕوپیەکان
پێڕستی یانە ئەوڕوپیەکان
یانە ئینگلیزیەکان
200px|وێنۆک|چەپ|جامی [[خولی ئینگلیزی لە مۆزەخانە]] 200px|وێنۆک|چەپ|یاریگای [[وێمبڵی تایبەت بە یانەی ئارسناڵ]]
یانە ئیسپانیەکان
200px|وێنۆک|چەپ|لۆگۆی [[خولی یانەکانی ئیسپانیا]]
یانە ئیتاڵیەکان
200px|وێنۆک|چەپ|یاریگای یانەی [[ئەی سی میلان لە یاریەکی خولی ئیتاڵی]]
یانە فەڕەنسیەکان
200px|وێنۆک|چەپ|وێنەی یاریەکی [[خولی فەڕەنسی]]
ئەبووسەعید ئەبولخەیر
ئەبووسەعیدی ئەبولخەیر (بە فارسی: ابوسعید ابوالخیر)، (٣٥٧-٤٤٠ی کۆچی) لە عارفان و شاعیرانی ناسراوی فارسە. ئەبووسەعید، ھەم لە بواری خواناسیدا زۆر ناسراوە و لە ڕیزی خواناسانی گەورەی ئیسلامیە و ھەم لە بواری شێعردا دەستێکی بەرزی ھەبوە و لە چوارینە نووسە ناسراوەکانی فارسە.
ژیان
ئەبوو سەعید لە ساڵی ٣٥٧ی کۆچیدا لە شاری میھەنە لە وڵاتی تورکمانستان لە دایک بوە. لە لای باوکی و زانایانی ئەو شارەدا دەرسی خوێندوە. ھەروەھا سەفەرێکی بۆ شاری نەیشابوور کردوە و لەوێدا چاوی بە زانایان و گەورەپیاوانی ئەو شارە کەوتوە. ئەبووسەعید لە دوا ماوەیەک ڕووی لە ڕێبازی سۆفیان کرد و بوو بە یەکێک لە گەورەترین خواناسانی ئەو سەردەمە. لە ساڵی ٤٤٠ی کۆچیدا لە دنیا ماڵئاوایی کرد و ھەر لە میھەنەدا نێژرا.
بەرھەمەکان
ئەو بەرھەمانەی پەیوەندیان بە شێخ سەعیدەوە ھەیە بریتین لە:
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی ئێرانی پۆل:لەدایکبووانی ٩٦٧ پۆل:مردووانی ١٠٤٩ پۆل:ھۆنراوەنووسانی فارس پۆل:ئێرانییەکانی سەدەی ١٠یەم
بەڕێوەبردنی خزمەتگووزاریی ئایتی
وێنۆک|پەیوەندی نێوان فرەیموێرکەکانی بەڕێوەبردنی خزمەتگووزاریی ئایتی لەگەڵ هەندێ لە ستانداردەکانی بەڕێوەبردن. بەڕێوەبردنی خزمەتگووزاریی ئایتی بریتییە لە کۆمەڵە کردەیەک کە دامەزراوەیەک تێیدا دیزاین، بەڕێوەبردن، گەیاندن و کۆنتڕۆلی خزمەتگوزارییەکانی تەکنەلۆژیای زانیاری دەکات بۆ پێشکەشکردنی بەرهەم بە کڕیاران.
بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی ساڵانەی (CIO WaterCoolers) لە بواری بەڕێوەبردنی خزمەتگووزاریی ئایتی ئەوا کۆمپانیاکان ئەو بوارە بەکاردەهێنن بۆ بەڕێژەی ٣٥٪ بۆ پاڵپشتیکردن لە ئەزموونی کڕیار هەروەها ڕێژەی ٤٨٪ بۆ باشترکردنی چۆنییەتی (کوالیتی) خزمەتگووزاری.
چوارچێوە
وەک دیسپلین، ئەوا بواری بەڕێوەبردنی خزمەتگووزاریی ئایتی خواستی هاوبەشی هەیە لەگەڵ بابەتەکانی دیکەی پەیوەندیدار بە ئایتی و بەڕێوەبردنی گشتی وەک بەڕێوەبردنی ئاسایشی زانیاری و ئەندازیاریی نەرمامێر. لە دەرەنجامی ئەوەدا، ئەم بوارە بووەتە سەرچاوەیەک بۆ داڕشتنی چەند بچنینەیەک وەک (ISO 9000)، (ISO/IEC 27000) هەروەها (CMMI).
ئایتل
زۆربەی کات بەڕێوەبردنی خزمەتگووزاریی ئایتی بە ئایتل هاوتا دەکرێت، خۆی لە ڕاستیدا ئایتل تەنیا یەکێکە لەو فرەیموێرکانەی کە بۆ بەڕێوەبردنی خزمەتگووزاریی ئایتی بەکاردێت لە ناو کۆمەڵێک فرەیموێرکی دیکەدا. ئایتل لەلایەن حکوومەتی شانشینی یەکگرتوو بەکاردێت و ڕێکخراوە. لە کانوونی دووەمی ٢٠١٤، خاوەندارییەتی ئایتل گواسترایەوە بۆ (AXELOS)، کە خاوەندارییەتییەکی هاوبەشە لە نێوان حکوومەتی بەریتانیا و گرووپی کاپیتا.
لە ١٨ی شووباتی ٢٠١٩، چوارەمین کتێبی ئایتل بڵاوکرایەوە. کتێبەکە پێنج بەشییە، هەر یەکێکیان باس لە قۆناغێکی بەڕێوەبردنی خزمەتگووزاریی ئایتی دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:بەڕێوەبردنی تەکنۆلۆژیای زانیاری
پۆل:تەلەفۆن
گۆڵد کۆست
گۆڵد کۆست بە مانای کەناری زێڕین یەکێکە لە شارە تووریستیەکانی ئوسترالیا لە ویلایەتی کوینزلەند.
ئەم شارە لە کۆتا خاڵی باشووری ڕۆژاوای ئەم ویلایەتە و هاوسنووری ویلایەتی نیو ساوت وێلز.
لە بارەی گۆڵد کۆست دا
گۆڵد کۆست لە کەنارەکانی ئۆقیانووسی ئارام دا بنیاد نراوە و بەم هۆیەش درێژاییەکەی لە باکوورەوە بۆ باشوور زۆر زیاترە لە پانیەکەی. ئەم شارە لە ڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ ئوقیانووسی ئارام و لە ڕۆژاواشەوە لەگەڵ زنجیرە چیایەکی گەورەی دابڕێنەر و لە باشووریشەوە لەگەڵ ویلایەتی نیو ساوت وێلز و لە باکووریش لەگەڵ بریزبێن هاوسنوورە. شارەکە کەش و هەوای نیمچە [[هێلی ئیستوا|ئیستوایی] هەیە.
گۆڵد کۆست لە کۆنەوە ژینگەی خەڵکی خۆجێیی ئوسترالیا بووە. بەڵام پرەسەندنی شارنشینی تێیدا دەگاتەوە سەدەی بیستەم کە بە هۆی سرووشتی گەشتیاری زۆر، بۆتە ناوەندێکی خۆشگووزارەنی دەوڵەمەندەکانی بریزبین و بە فرۆشتنی مڵک و زەوی و بنیادنانی بینای بەرز، ئاوازە و گەشەی بەرچاوی هەیە.
ئەمڕۆکە گۆڵد یەکێکە لە ناوچە خێرا گەشەکەرەکانی ئوسترالیا. ناوچەی گۆڵد کۆست لە ٢٠٠٦ دا زیاتر لە نیو ملیۆن کەس گەلهەی هەبووە کە بەم پێیە دووهەم شاری گەورەی کوینزلەند و شەشەم شاری گەورەی ئوسترالیا هەژمار دەکرێ. ئەم شارە بە هۆی زنجیرە ئاسمانبڕە بەرزەکانی کەنار دەریای ئاوازەیەکی زۆری بەدەست هێناوە[//en.wikipedia.org/wiki/Gold_Coast,_Queensland].
سەرچاوە
پۆل:گۆڵد کۆست پۆل:پەناگە خۆشگووزەرانیە کەناراویەکانی ئوسترالیا پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا پۆل:شارەکانی ئوقیانووسیا پۆل:شارەکانی کوینزلەند پۆل:شارە کەناراویەکانی ئوسترالیا پۆل:شارە بەندەرییەکانی ئوسترالیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢٣ پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٢٣ لە ئوسترالیا پۆل:ئۆسترالیا پۆل:کوینزلەند
بیزموت
بیزمۆت یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Bi» و گەردیلە ژمارەی ٨٣.
سەرچاوەکان
بیزمۆت
پۆل:بیزموت پۆل:توخمە کیمیایییەکان پۆل:ماددە کیمیاییەکان
١٦ی ئەیلوول
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئەیلوول
سماقووڵی گرتک
سماقووڵی گرتک یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی کۆیە(ناوەند) لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
پۆلۆنیۆم
پۆلۆنیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Po» و گەردیلە ژمارەی ٨٤.
سەرچاوەکان
پۆلۆنیۆم
پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە پۆڵەندا پۆل:پۆلۆنیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
ناحیەی زەلان
جوگرافیا
ناحیەی زەلان ھاوسنوورە لەگەڵ، لە باکوورەوە ناحیەی سیوەیل، لە باشوورەوە ناحیەی سرۆچک، لە ڕۆژھەڵاتەوە ناحیەی ناڵپارێز و ناحیەی گەرمک، لە ڕۆژاواوە ناحیەی ناوەندی قەزای چوارتا و ناحیەی سیتەک.
مێژوو
مێژووی ناحیەی زەلان کۆن نییە، ئەم ناحیەیە لە ساڵی (٢٠٠٥)دا بە بڕیاری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بە پێشنیاری وەزارەتی ناوخۆ و پارێزگای سلێمانی بۆ ئاسانکردنی پڕۆسەی کارگێڕی لە سنووری قەزای شارباژێڕدا، (٣) ناحیە درووستکران بە ناوەکانی ناحیەی سیتەک(سیتەک)، ناحیەی زەلان(زەلان) و ناحیەی گاپیڵۆن(گاپیڵۆن). بە بڕیاری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ژمارە(٥٥٤٦) لە (٢٩ - ١٢ - ٢٠٠٤). بە دابڕانی گوندەکان لە ناحیەی سیوەیل و ناحیەی ناوەندی قەزای شارباژێڕ و ناحیەی سرۆچک ئەم ناحیە پێکھێنرا.
کارگێڕی
ئەم ناحیەیە لە ٥١ گوند پێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
یاریگای نیشتیمانی وارسۆ
چەپ|300px|وێنۆک|یاریگای نیشتیمانی وارسۆ یاریگای نیشتیمانی وارسۆ بە (ئینگلیزی: warsaw national stadium). یاریگایێکی نیشتیمانی وڵاتی پۆڵەندایە، یاریگایەکە پێشوازی لە یەکەم یاری (پاڵەوانیێتی یۆڕ)ی تۆپی پێکرد، کە لەو وڵاتە بە ابەشی لەگەڵ وڵاتی (کڕواتیا) ئەنجام درا، دواتر دوو یاری لە ھەمان قۆناغی کۆمەڵەکانی لەسەر ئەنجام دراو دواتر یارییەکی کوارتێر فایناڵ و یارییەکی پێش کۆتایی،یەکەم یاری لەسەر یاریگاکە لە نێوان ھەڵبژاردەکانی پۆڵاند و پۆرتوگال ئەنجامدرا، کە یارییکە بە بێ گۆڵ بەکۆتا ھات.
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠١٢ لە پۆلەندا پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی ئەمریکی لە پۆڵەندا پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی وارساو پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی پۆڵەندا پۆل:وەرزشی وارساو پۆل:یانە وەرزشییەکان، تەواوبوونی ٢٠١١
پیەر سووڤێستر
پیەر سووڤێستر نووسەر ، ڕۆژنامەوان و وکیل ی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
ھێزی سەربازی
وێنۆک|چەکدارەکانی ئەرتەشی [[ئاڵمانیا]]
ھێزی سەربازی یان ھێزی عەسکەری ھێزێکە کە لە زۆربەی وڵاتانی جیھان ئەرتەشی پێی دەگوترێت، ئەم ھێزە ڕێکخراوێکە بۆ پاراستنی وڵاتێک لە مەترسی ھێرشی وڵاتانی دیکە.
سەرچاوەکان
پۆل:سەربازی پۆل:بابەتە سەرەکییەکان
بڕیارنامەی ٥٨٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٥ پۆل:ئەفریقا لە ١٩٨٥ پۆل:ئەفریقای باشوور لە ١٩٨٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
کارزان قادر
کارزان قادر (لەدایکبووی: ٨ی ئەیلوولی ١٩٨٢) ئەکتەر، دەرھێنەر و سیناریۆنووسێکی کوردە. لە شاری ستۆکھۆڵم دەژی. لە جەنگی عێراق (ساڵی ١٩٩٠) خێزانەکەی کوردستانیان بەجێ ھێشت و ئەوکات کارزان ٩ ساڵانە بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد پۆل:کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان پۆل:دەرھێنەرە کوردەکان پۆل:کەسایەتییەکانی سلێمانی پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:سویدییەکانی بە ڕەگەز کورد
عوسمان جەعفەری
عوسمان جەعفەری (لەدایکبووی ساڵی ١٩٧٠ لە شاری جوانرۆی پارێزگای کرماشانی رۆژھەڵاتی کوردستان)، ئەدەبیاتی عەرەبی لە زانکۆی سنە و ماستەری ئیلاھییاتی لە زانکۆی تاران وەرگرتووە. لە سالی ١٩٩٦ چووەتە ناو رێزەکانی پەکەکە و بۆ ماوەی سێ سال لە وڵاتانی سووریە و لوبنان کاری کردووە. ئەندامی گروپی دامەزرێنەری پژاک بووە و ئێستاش سکرتیری گشتی یەکێتی دێموکراتی کوردستان(ئێران)ە..
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
پی جی ئی ئارێنا گدانسک
یاریگای پی جی ئارێنا یەکێکە لەو یاریگاییانەی کە سێ یاری قۆناغی کۆمەڵەکانی کۆمەڵەی سێیەمی تێدا ئەنجام دەدرێت و یەک یاری کوارتێر فایناڵیش. thumb|یاریگای پی جی ئی ئارێنا لە شاری گدانسک
سەرچاوەکان
پی جی ئی ئارێنا
پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی گدانسک پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی پۆڵەندا پۆل:وەرزشی گدانسک پۆل:یاریگا وەرزشییەکانی پارێزگای پۆمۆرسکێ پۆل:یانە وەرزشییەکان، تەواوبوونی ٢٠١١
چیرۆکی پێرین
چیرۆکی پێرین (، ) زنجیرە تەلەفیزیۆنییەکی ئەنیمێیە لەلایەن ستۆدیۆی نیپۆن ئەنیمەیشن دروست کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی پۆل:زنجیرە ئەنیمێیەکانی ھیکتۆر مالۆت پۆل:ئەنیمی و مانگای مێژوویی
عەبدولحەمیدی دووەم
سوڵتان عەبدولحەمید لە کۆشکی سوڵتانی خوێندویەتی ولەگەڵ تورکیدا زمانی فارسی وعەرەبی وفەڕەنسی خوێندووە وھەروەک مێژوو وئەدەبی خوێندووە وگرنگیەکی زۆری داوە بە شیعر.
ھەندێک ئەیناسن بە (ئولو خاقان) واتە (پاشای مەزن) و لە ڕۆژاوا ناسراوە بە (سوڵتانی سور) بە بیانوی کوشتارگەی ئەرمەن کە لە سەردەمی دەسەڵاتی ئەودا ڕوویدا کە بۆخۆی خەتای ئەرمەنەکان بوو لە ڕاستیدا.
زۆربەی موسڵمانان بە دوایین خەلیفەی تەواوی موسڵمانانی دادەنێن، کە ھیمەتێکی بەرزی ھەبوو لە کێشە ئیسلامیەکاندا، وپڕۆژەی سکەی ئاسنی حیجازی لێدا کە مەدینە بە دیمەشقەوە ئەبەستێت وئەیویست ئەو خەتە درێژکاتەوە بۆ ھەریەک لە ئەستەنبوڵ و بەغدا کە لە کاتی جەنگی جیھانی یەکەم ئینگلیز پڕۆژەکەیان لەناوبرد چونکە لەوەدەترسان ئەو پڕۆژەیە جیھانی ئیسلامی بەیەکەوە گرێ بدات.
بەشێک لە نەتەوەی عوسمانی پێشوازی گەڕانەوەی حوکمی دەستوریان کرد دوای دوورخستنەوەی سوڵتان عەبدولحەمید، لە کاتێکا زۆربەی موسڵمانان تا ئێستا ڕێز لەم سوڵتانە ئەنێن کە دەسەڵاتی لە دەست دا لە پێناو خاکی فەلەستیندا کە ڕازی نەبوو بیفرۆشێت بە سەرکردەکانی سەھیۆنیەت ئەوەش گەورەترین شکۆمەندی بوو بۆ ئەو سوڵتانە.
ژیانی
عەبدولحەمیدی دووەم لە دایک بووە لە ٢١ی ئەیلولی ١٨٤٢ز، کوڕی سوڵتان عەبدول مەجیدی یەکەم بوو، ولە تەمەنی ٧ ساڵیدا بووە دایکی کۆچی دوایی کردووە، عەبدول مەجید پەروەردەبوونی دایە دەستی ژنی باوکی کە گرنگی پێدا وخۆشی ئەویست وڕێگەی گەیشتن بە تەختی دەسەڵاتی پێدا لەبەر ئەوە ناسرا بە (سوڵتانی دایکی).
سوڵتان عەبدولحەمید ھەردوو زمانی (عەرەبی وفارسی) فێر بوو وکتێبی ئەدەب ودیوانی شیعری خوێندوە.
ماوەی دەسەڵاتی
سوڵتان عەبدولحەمیدی دووەم خەلافەتی گرتە دەست لە ٣١ی ئابی ١٨٧٦ز، ودەسەڵات لەوپەڕی خراپیدا بوو لەو کاتانە، لە ناوخۆ ودەرەوە، لە ھەمان ساڵدا دەوڵەتی عوسمانی کەوتە ئەزمەیەکی ئابوریەوە لە ماوەی حوکمی سوڵتان عەبدول عەزیز کە کۆمەڵەی ئیتیحاد وتەرەقی توانیان لایبدەن لەسەر حوکم ساڵی ١٨٧٦ز بە پیلانێک کە ھەندێک لە پیاوەکانی کۆشک ڕێکیان خستبوو، ولە دوای ئەو موڕادی پێنجەم برای عەبدولحەمید دەسەڵاتی گرتە دەست، دوای ماوەیەکی کەم لادرا کە نزیکەی ٣ مانگ و٣ ڕۆژ بوو ماوەکەی، سوڵتان عەبدولحەمید حوکمی گرتە دەست دوای ئەوەی لەگەڵ کۆمەڵەی ئیتیحاد وتەرەقی ڕێکەوت لە پەیڕەوکردنی سیاسەتی عوسمانیە ئازادەکان، ومەدحەت پاشای نەفی کرد بۆ تائیف.
خراپی بارودۆخی دەرەوە
وڵاتەکانی ڕۆژاوا ڕێکەوتن لەسەر لەناوبردنی دەوڵەتی عوسمانی کە ناویان نا (میراتی پیاوە نەخۆشەکە)، پاشان بەشەکانی دابەش بکەن، لەگەڵ ئەوەشدا یاخی بوونی بۆسنە وھەرسک ڕوویدا کە سوپای عوسمانیان شکاند وگەمارۆیان دان لە شاخی ڕەش، وسڕب شەڕیان ڕاگەیاند لە دژی دەوڵەت بە ھێزی ڕێکخراو، وتەقینەوەی شەڕی ڕوسی کە ساڵی ١٨٧٧ز دەستی پێکرد، وفشاری دەوڵەتی ڕۆژاوا مەسیحیەکان لەسەر دەوڵەت بۆ ڕاگەیاندنی دەستور وچاکسازی لە وڵاتدا، لەگەڵ ھەڵگیرسانی شۆرش لە بولگاریا بە ھاندانی ڕوسیا ونەمسا.
خراپی بارودۆخی ناوخۆ
thumb|300px|عەبدولحەمید ساڵی ١٩٠٨ز. خەزێنەی دەوڵەت ئیفلاسی کردبوو وقەرز زۆربوو بەسەریەوە، کە قەرزەکانیان گەیشتبووە نزیکەی ٣٠٠٬٠٠٠ میلیۆن لیرەی تورکی، ھەروەک دەمارگیری نەتەوەیی سەری ھەڵدا وبانگەوازە نەتەوەییەکان کە ئامانجێکی سیاسیان ھەبوو دەستیان پێکرد، بە ھاندانی دەوڵەتە دوژمنکارەکانی ڕۆژاوا، بە تایبەت ئینگلتەرا، گرنگترین ناوەندی ئەو کۆمەڵانە لە بەیروت و ئەستەنبوڵ بوو، و مەسیحییەت دەورێکی گەورەی بینی لە دامەزراندنی ئەو کۆمەڵانە لە بەیروت، بەڵام کۆمەڵەکانی ئەستەنبوڵ چین وئەندامی جیاوازیان لە خۆ ئەگرت و یەھودی دەورێکی گەورەی ھەبوو لە دروست بوونیان لە گرنگترین ئەو کۆمەڵانەش کۆمەڵەی تورکیای لاوان بوو کە لە پاریس دامەزرا ولقی ھەبوو لە بەرلین وئەستەنبوڵ، بەسەرکردایەتی ئەحمەد ڕەزا بەگ، کە کاریگەر بوو بە ئەورووپا وبە بیرۆکەی شۆڕشی فەڕەنسی، وئەم کۆمەڵانە بە دەستی ماسۆنی جیھانی بەڕێوەئەبران، ھەر لە کاروبارە ناوخۆ خراپەکان، پیاوانێک بوون کە ڕۆڵێکی ترسناکیان ھەبوو لە دەوڵەتدا کە کاریگەر بوون بەو پێشکەوتنەی لە ئەورووپا ڕوویدا بوو، کە دووربوون لە ناسینی ئیسلام، وخەلیفەکانیان تۆمەتبار ئەکرد بە حوکمی تاکە کەسی ودیکتاتۆری وداوای دانانی دەستوریان ئەکرد بۆ دەولەت لەسەر شێوەی دەستورە ئەوروپیە مەسیحیەکان وئیشکردنیان بە شەریعەتی ئیسلامی ڕەت ئەکردەوە.
چاکسازی دەستوری
لە سەردەمی سوڵتان عەبدولحەمید سەعید نورسی زانای کوردی و یەکێک لە دیارترین سەرکردەی ڕێگە ئاینیەکان وزۆری تر بانگەوازی چاکسازی دەستور وفێربوونیان کرد، وکردنەوەی زانکۆ لە شاری ڤانی تورکی بۆ ڕاپەڕینی زانستی، وکاتێک سوڵتان عەبدولحەمید ئەم داواکاریانەی ڕەت کردەوە، سەرکردەی ڕێبازە ئاینیەکان پاڵپشتی کۆمەڵەی ئیتیحاد وتەڕەقیان کرد کە داوای چاکسازی سیاسی وکۆمەڵایەتی ئەکرد ودژایەتی سوڵتان عەبدولحەمیدیان ئەکردە وئەو کۆمەڵەیە ساڵی ١٩٠٨ز کودەتایەکیان کرد بەسەر سوڵتان عەبدولحەمید لە ژێر دروشمی (ئازادی، دادپەروەری، یەکسانی) وکودەتاکارەکان بەڵێنی سنوری جیاکردنەوەیان دا لە ماف وئەرکدا لەسەر بنەمای نەژاد وئایین.
لە گرنگترین ئیشەکانی
thumb|270px|دەروازەی زانکۆی ئەستەنبوڵ، ساڵی ١٩٠٠ز thumb|270px|وێستگەی حەیدەر پاشا (وێستگەی سەرەکی لەسەر ھێڵی سکەی حیجاز لە ناوەندی ئەم ھەموو ئاڕاستە وشەپۆلە جیاوازانەدا سوڵتان عەبدولحەمید حوکمی کرد، ودەستی بە ئیش کرد بە پێی ئەم سیاسەتەی خوارەوە؛
ڕووداوی ئەرمەن
قبوڵکردنی دەوڵەتی عوسمانی بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی ئەرمەنی لە ناوەندەکەیدا (ویلایەتی شەشەم لە ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵ) ولەو ناوچانەی موسڵمانان زۆربەی دانیشتوانی پێک دەھێنن وەک کرداری خۆکوشتن بوو بۆ دەوڵەتی عوسمانی، ژمارەی ئەرمەن (بە پێی سەرژمێری بیانی وعوسمانی) لە نێوان میلیۆنێک وسەد ھەزار بۆ میلیۆن ونیوێک بوون لە ھەموو خاکەکانی دەوڵەتی عوسمانی، لەبەر ئەوە سوڵتان نە گوێیدا بە فشاری دەرەوە ونە بە ھەڕەشەکانی ئینگلترا وناردنی کەشتیگەلەکانی جەنق قەلعە، وئەو ڕێکخراوە چەکدارانە ھەوڵی کوشتنی سوڵتانیان دا لە ساڵی ١٩٠٥ بەڵام سوڵتان ڕزگاری بوو، وتاوانبارەکە گیرا بەڵام سولتان لێی خۆش بوو.
لابردنی و مردنی
دوورخرایەوە ولابرا لە پایەکەی لە ساڵی ١٩٠٩زاینی بە زوڵم و ستەم لەکار لابردرا و محەممەد ڕەشادی برای خرایە جێگەی. سوڵتان عەبدولحەمیدی دووەم کۆچی دوایی کرد لە مەنفا لە ١٠ی شوباتی ساڵی ١٩١٨ز.
سەرچاوەکان
پۆل:تورکە عوسمانییەکان پۆل:مردووانی ١٩١٨ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٢ پۆل:سوڵتانەکانی سەدەی بیستەمی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی پۆل:فەرمانڕەوا لابراوەکان پۆل:ئەو سەرۆکانەی بە کودەتا لاکەوتوون
جنۆکەی حەمەتاڵیب
جنۆکەی حەمەتاڵیب گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
گۆشەپێو
thumb|چەپ|گۆشەپێو گۆشەپێو ، ئامێرێکە لە شێوەی جۆراوجۆر وەکوو بازنە، نیوەبازنە، چوارگۆشە یان لاکێشە دروست دەبێت و بۆ پێوانی گۆشە کەلکی لێ وەردەگیرێت. ڕەنووسکردنی گۆشەپێوی نیوەبازنەیی لە °٠ دەست پێ دەکات و لە °١٨٠ کۆتایی دێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئامرازە ماتماتیکییەکان
ئەستاتین
ئەستاتین یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «At» و گەردیلە ژمارەی ٨٥.لە کۆمەڵەی ھالۆجینەکانە و لە خولی شەشەمە ، ئەستاتین توخمێکی تیشکدەرە و زیاتر لە ٢٤ زڕتوخمی ھەیە کە نیوەتەمەنیان زۆر کورتە ،  سەرەتا کیمیاناسان ئەم توخمەیان ناو لێنابوو ئەلەباماین Alabamine لەساڵی ١٩٤٠دا زانایانی ئەمریکایی ئیمێلیۆ سیگری و کۆرسۆن و ماکنزی لە زانکۆی کۆڵۆمبیا چەندین تاقیکردنەوەیان ئەنجام دا ، بۆ ئەم مەبەستە ئایۆنی ھیلیۆمیان دایە بەر توخمی بزمۆپ ئەنجامەکەی بووە ھۆی پەیدابوونی توخمێکی نوێ کە تیشکی زۆر بەتین بوو و خۆنەگر بوو و لە ماوەیەکی زۆر زۆر کەمدا لەخۆیەوە ھەڵدەوەشا ، دەستبەجێ لەم رەوشتەوە ناویان نا ئەستاتین ، ناوی ئەستاتین لە لە وشەی ئەستالۆس ی یۆنانیەوە ھاتووە کە بەمانای خۆنەگر دێت. تا ئێستا ئەو بڕەی کە ئامادەکرابێت دەگاتە نزیکەی ٠,٠٥ مایکرۆگرام. لەبەر ئەوەی زۆر تەمەن کورتە تاکوو ئێستا کارێکی وەھای بۆ دەستنیشان نەکراوە لە کارەکانی رۆژانەدا.
سەرچاوەکان
ئەستاتین
پارێزگای ئەکیتا
پارێزگای ئەکیتا (بە ژاپۆنی:秋田県 ئەکیتا-کێن) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە ناوچەی تووھۆکو لە باکووری دوڕگەی ھۆنشوو ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری ئاکیتایە.
چەپ|وێنۆک|نەخشەی پارێزگای ئاکیتا
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی
پۆل:پارێزگای ئاکیتا پۆل:ناوچەی تۆھۆکو پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
پەیکەر
وێنۆک|پەیکەری [[نالی، لە باخی گشتی - سلێمانی]] پەیکەر یان کۆتەڵ شێوەی کەسێک یان شتێکە کە لە بەرد بتاشرێت یان لە قوڕ، تەختە، کانزا، یان هەر کەرەستەیەکی تر دروست بکرێت، بتوانرێت بە قنجی دابنرێت و هەر چوار لای بۆش بێت.
بەو کەسەی پەیکەران دروست دەکات دەڵێن پەیکەرتاش، و بە پیشەکەش دەوترێت پەیکەرتاشی (یان پەیکەرسازی). ئەو پەیکەرانەی لە شێوەی مرۆڤ دروست دەکرێن، بە گشتی ھەمان قەبارە و شێوەی کەسە ڕاستەقینەکەیان ھەیە، بەڵام ھەندێکیان گەورەتر دروست دەکرێن، بەتایبەتی ئەوانەی تەنیا بەشی سەرەوەی کەسەکە دەنوێنن. مەبەست لە دروستکردنی پەیکەرەکان بۆ یادخستنەوەی کەسە گرنگەکانە، یان ڕووداوێکی گرنگ، یان بۆ دەربڕینی بیرۆکەکان. بە گشتی لەژێر زۆربەی پەیکەرەکان نووسینێک ھەیە، کە زانیاریێکە لەبارەی پەیکەرەکە، بە تایبەتی گەر پەیکەری کەسێک بێت.
سەرچاوەکان
پۆل:پەیکەرەکان پۆل:کارە ھونەرییەکان پۆل:جۆرەکانی پەیکەرتاشی
بڕیارنامەی ٥٨١ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٦ پۆل:ئەفریقا لە ١٩٨٦ پۆل:ئەفریقای باشوور لە ١٩٨٦ پۆل:مێژووی ئەفریقای باشوور پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
ڕادۆن
ڕادۆن یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Rn» و گەردیلە ژمارەی ٨٦. قورسترین گازی ناسراوە کە ناوکێکی ناجێگیری هەیە، واتا تیشک دەرە. بە هۆی ئەوەی بەرگی ئەلێکتڕۆنی پڕە، حەز بە کارلێک و دروست کردنی بەند ناکات بۆیەس بە تەنهایی دەسوڕێتەوە. ئەم گازە بۆ تەندروستی باش نیە و هۆکارێکی شێرپەنجەیە. لە شی بوونەوەی ڕادیۆم دروست دەبێت و پاشان لە توێکڵی زەوی دەردەچێت. یەکێک لەو شوێنانەی کە چڕیەکی مەترسیداری هەیە، بریتیە لە ژێرزەمینی ماڵەکان، بەتایبەت کە هەوایەکی قەتیسی هەبێت. لە زۆرێک لە ووڵاتە پێش کەوتوەکان چەندین شوێنی دیاری کراو هەیە بۆ پێوانە کردنی ڕێژەی ئەم گازە. وە بە مەبەستی پێش بینی بومەلەرزەش توێژینەوەی لەسەر ئەنجام دەدرێت.
سەرچاوەکان
ڕادۆن
پۆل:ڕادۆن پۆل:توخمە کیمیایییەکان
ئالبێر تیبۆدێ
ئالبێر تیبۆدێ ڕەخنەگر ی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارنووسانی فەڕەنسی پۆل:ڕخنەگرە فەڕەنسیەکانی ئەدەبیات پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٤ پۆل:مردووانی ١٩٣٦
ئەمین (کیمیا)
ئەمین (ئینگلیزی: Amine) لە کیمیادا. ئاوێتەیەکی ئەندامییە، لە ئەمۆنیا وەردەگیرێت. بە جێگۆڕکێی کۆمەڵە ئەلکیلێک یان زۆرتر، لەگەڵ ھایدرۆجینەکەیدا.
سەرچاوە
پۆل:ئەمینەکان
فرانسیۆم
فرانسیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Fr» و گەردیلە ژمارەی ٨٧.
سەرچاوەکان
فرانسیۆم
زانستی ماددە پۆل:توخمە کیمیایییەکان پۆل:زانستی ماددە
حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان
حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان حیزبێکی کوردییە لە باشووری کوردستان لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٥ دامەزرا ئەوەش بەجیابوونەوەی بوو لە حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان کە ئەوکاتەوە لەلایەن خالید زەنگەنە ناسراو بە قادر عەزیزەوە سەرپەرشتیکرا، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٨ کرا بە دوو بەشەوە کە یەکێکیان ناوی وەک خۆی بوو ئەوەی دیکەیان بەرەی حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستانی سەربەخۆ بوو لالەیەن قادر عەزیزەوە پاڵپشت دەکرا تاکوو ئەو بەرەیە ناوەکەی گۆڕی بۆ حیزبی ئایندەی کوردستان و قادر عەزیز بووە سەرۆکی ئایندە و بارەگای حیزبی ئایندە لە سلێمانی جێگیربوو و بارەگای حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان بەسەرۆکایەتکردنی حیزب لەلایەن بەڵێن عەبدوڵڵا بارەگا گوێزرایەوە بۆ ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:لیژنەی کاری ھاوبەشی چەپی کوردستان پۆل:حیزبە سۆسیالیستییەکانی عێراق پۆل:حیزبەکانی عێراق پۆل:حیزبەکانی باشووری کوردستان پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان
ستادیۆن میەیسکی (ڤرۆتسواف)
یاریگای ستادیۆن میەیسکی (ڤرۆتسواف)
thumb|یاریگای مونیسیپال (شارەوانی) لە شاری ڤرۆتسواف
یاریەکانی جامی نەتەوەکانی ئەرووپا
ھەموو یارییەکانی کۆمەڵەی یەکەم لە قۆناغی کۆمەڵەکان لەسەر یاریگای مونیسیپال بەڕێوە ئەچێت.
سەرچاوەکان
یاریگا
پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ڤرۆتسواف پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی پۆڵەندا پۆل:وەرزشی ڤرۆتسواف پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی ئەمریکی لە پۆڵەندا پۆل:یانە وەرزشییەکان، تەواوبوونی ٢٠١١
محەممەد مورادی
موحەممەد مورادی کوڕی حەمە کەریم، ناسراو بە کوڕە خات'، ساڵی ١٩٠٧ی زایینی لە گوندی "دەرەکێ"، چاوی بە ژیان ھەڵێناوە. بۆ چارەسەری نەخۆشی ئەچێتە بیارە و دوای چاک بوونەوەی ئەبێت بە موریدی شێخانی بیارە و سەردەمانێکی زۆر لە بیارە و دۆڕۆ وەک یەکێک لە نزیکانی ئەو بنەماڵەیە ‌ئەمێنێتەوە، ئەگەر چی نەخوێندەوار بووە، بەڵام ھەر بە منداڵی دەستی بە شیعر ھۆنینەوە کردووە و ھەست و سۆز و خۆشەویستیی خۆی بۆ مەڵبەند و نیشتمانەکەی بە شێوەی شیعر دەربڕیوە.
دوای دەس پێکردنی شەڕی ئێران و عێراق، روو دەکاتە کوردستانی عێراق و ماوەیەکی زۆر لەوێ دەمێنێتەوە.
لە کاتی ھۆنینەوەی شیعری کتوپڕ و لە ناکاودا سەدان سەیرانگا و کانیاو و شیو و دۆڵی مەڵبەندەکەی ناو لێ دەبات و لەگەڵیاندا دەدوێت.
سەد مخابن ئەژدی‌ھای خەمساردی و گوێ‌نەدان، زۆربەی شیعرەکانی ھەڵمژیوە و ئەوانەشی کە مابێتەوە بە پرژی و بڵاوەییە.
ئەم شاعیرە لە دوای گەڕانەوەی بۆ گوندەکەی پاش ململانێیەکی زۆر لەگەڵ نەخۆشی، لە زستانی ساڵی ٢٠٠٢ی زایینی، ماڵئاوایی لە ژیان دەکات و گۆڕستانی گوندی دەرەکێ دەبێت بە دوا ھەوارگەی ژیانی.
سەرچاوە
ماڵپەڕی دەرەکێ
پەراوێز
پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
سماقووڵی گەلی
سماقووڵی گەلی یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی کۆیە(ناوەند) لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
محەممەد ناسرەددین ئەلبانی
وێنۆک|شێخ محەمەد ناسرەدینی ئەلبانی
باوکی عەبدول ڕەحمان محەممەد ناسرەدین ئەلبانی (بە عەرەبی: محمد ناصر الدین الألبانی، Muhammad Nasiruddin al-Albani) (١٣٣٣ھ/١٩١٤) بەیەکێک لەزانابەناوبانگەکانی بواری فەرمودەناسی ئەم سەدەیە دادەنرێت، ژمارەیەکی زۆر کتێب و نوسراوەی ھەیە لەبواری زانستی فەرموودەدا کە بەناوبانگترینی وە قوڵبوەتەوە لەبواری فەرموودەدا زۆر خوێندکار لەسەردەستی پێگەیشتوون ٣٠٠ دانراوی ھەیە، دووجار بەند کراوە یەکیان لە ساڵی ١٩٦٧ بۆماوەی مانگێک لەقەڵای دیمەشق کە ھەمان قەڵابوو ئیبن تەیمیە ی تێدا بەند کرابوو، دواتر گواسترایەوە لە دیمەشقەوە بۆ ئوردن لەوێ مایەوە تاکو مردنی. [[File:شيخ الباني.jpg | thumb | 220x124px | right | alt= شێخ محەمەد ناسرەدینی ئەلبانی |
گەشەکردنی
ئەلبانی لەساڵی ١٩١٤ لەشاری شکۆدەرەی پایتەختی کۆنی ئەلبانیا لەدایک بووە، باوکی شەریعەی خوێندوە لە ئەستەمبوڵ دواتر گەڕاوەتەوە بۆ وڵاتەکەی وە بوە بەیەکێک لەگەورە زانایانی مەزھەبی حەنەفی لەوێ، دوای ئەوەی پاشا ئەحمەد موختاری ئەلبانیا پەچەی ئافرەتی قەدەغەکرد کرد خۆی و خێزانەکەی کۆچیان کرد بۆ سوریا وە محەممەدیشیان لەگەلدابوو.
شەڕ
وێنۆک|چەکدارەکانی [[ئەمریکا لە جەنگی جیھانیی دووەم]]
محەممەد ناسرەددین ئەلبانی
خوێندنی
خوێندنی سەرەتای لە دیمەشق تەواوکرد دواتر باوکی لەخوێندن دەری کرد، خۆی مەنھەجێکی خوێندنی بۆ دانا و لای باوکی دەستی کرد بەخوێندنی قورئان و زانستی جوان خوێندنەوەی قورئان و نەحوو سەرف و فیقھی مەزھەبی حەنەفی وە چەندین کتێبی تر، وەقورئانی تەواوکرد لەسەردەستی باوکی.
بەند کردنی
دووجار بەندکراوە ھەرچەند دوریش بووە لە سیاسەت یەکیان لە ساڵی ١٩٦٧ بۆماوەی مانگێک لەقەڵای دیمەشق کە ھەمان قەڵابوو ئیبن تەیمیە ی تێدا بەند کرابوو، لە کاتی ھەڵگیرساتی شەڕدا لەساڵی ١٩٦٧ حوکمەت بریاری ئازادکردنی ھەمووزیندانە کانی دا کە ئیمام ئەلبانیش ئازادکرا وەکاتێک شەر توند تر بوو جارێکی تر دەستگیر کرایەوە بەلام ئەم جارە لە بەندینخانەی حەسەکە لە باکوری رۆژھەڵاتی دیمەشق وە ھەشت مانگ لەسجن مایەوە.
شەڕ
سەرچاوەکان
پۆل:شەڕ پۆل:فەلسەفەی ئەخلاق پۆل:ململانێیەکان پۆل:توندوتیژی پۆل:توندوتیژی دژی پیاوان
محەممەد ناسرەددین ئەلبانی
مردنی
لە ساڵی ١٩٩٩ لە عەممانی پایتەختی ئوردن وەفاتی کرد ھەرلەوێش نێژرا لەدوای نوێژی عیشا.
سەرچاوە
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤ پۆل:مردووانی ١٩٩٩ پۆل:زانایانی ئیسلام پۆل:فەرموودەزانی پۆل:سەلەفی پۆل:سوننە پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە پۆل:زانایانی فەرموودە
لیستی خزمەتگوزاری و چاکسازی
لیستی خزمەتگوزاری و چاکسازی ئەو لیستە هاوبەشی حیزبەکانی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان و کۆمەڵی ئیسلامی کوردستان و حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان و حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان (کەئەوکات ناوی حیزبی ئایندەی کوردستانی سەربەخۆ بوو) بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠٠٩ ، لەئەنجامی هەڵبژاردنەکەشدا ٢٤٠٨٤٢ دەنگیان بەدەست هێنا کەدەکاتە زیاتر لە ١٢.٥% دەنگەکان و ١٤ کورسییان مسۆگەر کرد ، لەدوای ئەنجامەکانی هەڵبژاردن لیستەکە جیابۆوە و جگە لە حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان کە بەشداری لە حکوومەتی هەرێم کرد ئەوانی دیکە چوونە بەرەی بەرهەڵستیکاران (ئۆپۆزسیۆن).
سەرچاوەکان
پۆل:حیزبەکانی عێراق پۆل:حیزبەکانی باشووری کوردستان پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان
بڕیارنامەی ٥٨٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٨٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٤ی شوباتی ١٩٨٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئێران-عێراق. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٦٦٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٦ پۆل:ئێران لە ١٩٨٦ پۆل:عێراق لە ١٩٨٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی ئێران و عێراق
کۆبوونەوە
وێنۆک|250x250پیکسڵ کۆبوونەوە (بە ئینگلیزی: Meeting، بە عەرەبی: اجتماع) بە کۆبوونی دوو یان چەند کەس لەگەڵ یەک دەڵێن کە سەبارەت بە یەک یان چەند مژار زۆرتر بە شێوەیەکی فەرمی لێدوان دەکەن.
پۆل:بەڕێوەبەری پۆل:کۆبوونەوەکان
ڕادیۆم
ڕادیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Ra» و گەردیلە ژمارەی ٨٨.
سەرچاوەکان
ڕادیۆم
پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە پۆڵەندا پۆل:ڕادیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
ئۆڵدترافۆرد
thumb|وێنەی یاریگای ئۆڵدترافۆرد ئۆڵدترافۆرد (بەئینگلیزی:Old Trafford) یاریگایەکی تۆپی پێیە تایبەتە بە یانەی مانچستەر یونایتد، یارگایەکە دەکەوێتە شاری مانچستەر لە ئینگلستان و جێگای ٧٥،٧٦٥ ھاندەر لەخۆ دەگرێت یاریگایەکە لەساڵی ١٩٠٩ بنیادنراوە و لە ١٩ی شووباتی ساڵی ١٩١٠ بەڕەسمی ھاتۆتە کردنەوە ھەر لەو کاتەوە تا ئێستا یانەی مانچستەر یونایتد خاوەنی یاریگایەکەیە ، یاریگایەکە میوانداری جامی جیھانی فیفای ١٩٦٦ و جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ساڵی ١٩٩٦ کردوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی ئینگلستان پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی ئۆڵمپیک پۆل:مانچستەر یونایتد ئێف سی.
ھیومن ڕایتس وۆچ
thumb|لۆگۆی فەرمی هیومەن ڕایتس وۆچ هیومن ڕایتس وۆچ یان ڕوانگەی مافەکانی مرۆڤ (بە ئینگلیزی:Human Rights Watch) ڕێکخراوێکی نێودەوڵەتییە بۆ چاودێریکردنی مافەکانی مرۆڤ لە ووڵاتانی جیهان، ڕێکخراوەکە لەساڵی ١٩٧٨ دا دامەزراوە و بارەگای فەرمی لە شاری نیویۆرکە.
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٧٨ پۆل:ڕێکخراوی مافی مرۆڤ
ستادیۆن میەیسکی (پۆزنان)
thumb|ستادیۆن میەیسکی (پۆزنان)
یاریکانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٢
یاریگای شارەوانی لە شاری پۆزنان کە یەکێکە لەو یاریگاییانەی کە یارییەکانی قۆناغی کۆمەڵەکانی لەسەر ئەنجام دەدرێت،سێ یاری لە کۆمەڵەی سێیەم لەسەر ئەم یاریگاییە ئەنجام دەدرێت کە ھەڵبژاردەکانی ئیتاڵیا،کڕۆاتیا،ئێرلەندا یاری لەسەر دەکەن.
پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی پۆڵەندا
مەستوورە ئەردەڵان
مەستوورەی ئەردەڵان (لەدایکبووی ١٨٠٤ - مردووی ١٨٤٨) شاعیر و مێژوونووسی کوردە. ناوی خۆی ماھ شەرەف خانم بووە و نازناوی مەستوورە بووە. دەوروبەری ساڵی ١٢٢٠ ک. م (١٨٠٤ ز) لە بنەماڵەی قادرییەکانی سنەدا، کە ئەوسا زۆر لای والییەکان بەقەدر بوون، لە شاری سنە ھاتە دنیا.
مەستوورە چل و چوار ساڵ تەمەنی بووە کە لە سلێمانی مردووە و ھەر لەوێش نێژراوە.
ئەحمەد بەگی کۆماسی بۆ وەسفی لە شێعرێکدا دەڵێت:
وێنۆک|333x333px|پەیکەرەی مەستوورەی ئەردەڵان لە حاڵی سازکردن، کارێک لە [[ھادی زیائوددینی|alt=]]
ژیانی سەرەتایی
ناوی ماھ شەرەف خانم و نازناوی مەستوورە بووە. دەوروبەری ساڵی ١٢٢٠ ک. م (١٨٠٤ ز) لە بنەماڵەی قادرییەکانی سنەدا، کە ئەوسا زۆر لای والییەکان بەقەدر بوون، لە شاری سنە ھاتە دنیا. باوکی ئەو، ئەولەسەن بەگ (ئەبولحەسەن بەگ)ی کوڕی محمەممەدئاغای ننازیری کوردستانی، لە پیاوە ڕەسەنەکانی سنە بووە و بە ماھ شەرەف خانمی خوێندووە تا وەھای پێ گەیاندووە کە ناو دەرکا. لە زەمانی خوسرەو خانی ئەردەلان، والیی سنە، کە بە ناکام ناو براوە، خان و ماڵە قادرییەکان لە یەکتر ڕەنجاون و ئاشت بوونەوە و بوونە خزم.
مەستوورە لە سەرەتای ژیانیدا لە پەیوەندییەکی تۆکمەدا بووە لەگەڵ باوکی، زۆرجار بەیەکەوە لە کۆڕە ڕۆشەنبیرییەکان بەیەکەوە ئامادەبوون. کاتێک تەمەنی مەستوورە شەش ساڵان بوو، محەممەدئاغا کە باپیرەی مەستوورە بوو، ئەوا مەستوورەی بردووەتە مزگەوتی گەورەی سنە بەمەبەستی خوێندن. مەستوورە زمانەکانی کوردی، فارسی و عەرەبی زانیوە.
ژیانی خێزانی
خوسرەو خانی ناکام، والی سنە کە شاعیریش بوو، چاوی بڕیبووە مەستوورە. بەڵام مەستوورە مەیلی زیاتری بۆ حوسێن قولیخانی (پوورزاکەی) هەبوو. خوسرەو خان لەڕێی بەستنی تۆمەت بۆ باوک، باپیرە و بنەماڵەی مەستوورە ئەوا فشاری کردووەتە سەر مەستوورە تاوەکوو بە هاوسەرگیرییەکەیان ڕازی بێت. دواتر ناکۆکییەکانیان چارەسەر کرد بە هاوسەرگیری نێوان مەستوورە و خان. ئەوان لە ساڵی ١٢٤٤ کۆچی هەتاوی بەرامبەر ١٨٢٨ یان ١٨٢٩ هاوسەرگیرییان کردووە. لە شیعردانان دا لە خانم نزیک بۆتەوە. لە دیوانی ھەردووکیان دا شیعر بە یەکدا ھەڵدانیان زۆر بەرچاوە. بەر لە مەستوورە، خوسرەو ژنێکی دیکەی هەبووە، کە لەو ژنە ٣ کچ و کوڕی هەبوو.
شیعرەکانی
مەستوورە لە شیعردانان، چ بە کوردی و چ بە فارسی، زۆر خاوەن دەستەڵات بووە. بەداخەوە زۆربەی شیعرەکانی لە ناو چوون و تەنیا دووھەزار بەیتێکی ماوەتەوە کە ساڵی ١٣٠٥ ک. ە (١٩٢٦ ز)، میرزا ئەسەدوڵڵا خانی کوردستانی، سەرۆکی فەرھەنگی سنە، لە تاران چاپیانی کردووە. ژمارەی ھۆنراوە کوردییەکانی کەمترن لە فارسییەکانی بەڵام لە قەسیدەیەکیدا کە بەم بەیتەوە دەست پێ دەکا:
وا دیار ئەدا کە شیعرە کوردییەکانیشی زۆر ڕەوان بووبێتن. خێوی کتێبی حەدیقەی ناسری، کە ئامۆزای مەستوورە بووە، ژمارەی شیعرەکانی لە قەسیدە و غەزەڵ و وردە بابەت، بە نزیکەی بیست ھەزار بەیت نووسیوە بەڵام «توحفەی ناسری» کە ئەویش لە مەڕ کوردستان تاریخێکە، دە ھەزاری لەو بیستە کەم کردۆتەوە و دەڵێ دەھەزار بەیتێکی وەھۆندووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:خەڵکی سنە پۆل:نووسەرانی ژنی ئێرانی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٠٥ پۆل:مردووانی ١٨٤٨ پۆل:مێژوونووسانی کورد پۆل:شاعیرانی سەدەی ١٩یەم پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:فەیلەسووفانی کورد پۆل:زانا کوردەکان پۆل:ژنانی کورد
ستامفۆرد بریدج
thumb|وێنەی یاریگای ستامفۆرد بریدج ستامفۆرد بریج (بەئینگلیزی:Stamford Bridge) یاریگایەکی تۆپی پێیە تایبەت بە یانەی چێڵسی ئینگلیزی، یاریگاکە دەکەوێتە شاری لەندەن و ٤١،٨٣٧ ھاندەر لەخۆ  دەگرێت  یاریگاکە لەساڵی ١٨٧٦ بنیادنراوە ، لەساڵانی ١٩٠٤ بۆ ١٩٠٥ وە لەساڵی ١٩٩٧ نۆژەن کراوەتەوە
پۆل:یاریگا وەرزشییەکانی لەندەن
ئەکتینیۆم
ئەکتینیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە ھێمای کیمیاییی «Ac» و گەردیلە ژمارەی ٨٩.
سەرچاوەکان
ئەکتینیۆم
پۆل:ئەکتینیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
ئامین
وێنۆک|وشەی ئامین بە زمانی عەرەبی ئامین زاراوەیەکە کە لەلایەن ئایینە ئیبراھیمییەکان بەکاردێت. موسڵمانان دوای خوێندنی فاتیحە و دوای دوعاکردن دەیڵێن، واتایەکەی بریتییە لە «خوایە وەڵامی داواکارییەکەمان بدەوە». هەروەها جوو و مەسیحیەکان لە نوێژ و پاڕانەوەکانیان بەکاریدێنن.
ئامین سەرەتا لە کتێبی پیرۆزی عیبری پاشان لە کتێبی پەیمانی نوێ هات.
پارێزگای ئاوۆمۆری
پارێزگای ئائۆمۆری(بە ژاپۆنی:青森県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە ناوچەی تووھۆکو ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری ئائۆمۆرییە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١,٣٧٣,١٦٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای ئاوۆمۆری پۆل:ناوچەی تۆھۆکو پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٧١ لە ژاپۆن پۆل:دابەشکارییەکانی وڵاتی ژاپۆن پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
عەبدوڵڵا چەمەن گوڵی
عەبدوڵڵا چەمەن گوڵی  ( لەدایک بووی ١٩٧١ شاری سەقز ) زۆرانبازی کوردی ساڵانی پێشووی ھەڵبژاردەی زۆرانبازی ئێران و ڕاھێنەری ھەڵبژاردەی لاوانی ئێرانە.
ڕاھێنەری
عەبدوڵڵا چەمەن گوڵی  لە پاش تێپەڕ کردنی وانەکانی ڕاھێنەری بوو بە ڕاھێنەری ھەڵبژاردەی زۆرانبازی لاوانی ئێران و لە ساڵی 2012 لەلایان فیلاوە بە باشترین ڕاھێنەری زۆرانبازی ساڵ ھەڵبژێردرا و ئەمە لە لایان کارناسانی ئێرانیەوە ڕەخنەی زۆری لێ گیرا ، چونکە ئەوان پیان وا بوو موحەممەدی بەننا ڕاھێنەری ئێرانی شایانی ئەم نازناوە بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:خەڵکی سەقز پۆل:زۆرانبازانی کورد پۆل:زیندووان
لەبەرچوون
[[پەڕگە:Abortion Laws.svg|وێنۆک|یاسا کانی لەباربردنی زارۆک:
بەستەرە دەرکییەکان
پۆل:لەبەرچوون پۆل:بەبەری پۆل:پزیشکیی زان پۆل:زاراوە پزیشکییەکان پۆل:واوشە فەڕەنسییەکان
٢٨ی کانوونی دووەم
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:کانوونی دووەم
ئانۆد
ئانۆد (ئینگلیزی: Anode) ئەو جەمسەرەیە، کە کردەی ئۆکسانی تێدا ڕوودەدات.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:جەمسەرەکان
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیاد
سێنیگال بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٤ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کرد. لەوکاتەوە لە سەرجەم یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەدا بەشداری کردووە، بە پێچەوانەی زۆربەی وڵاتانی دەوروبەری، سەنیگال لە دوای سەربەخۆیییەوە ھیچ ئۆڵۆمپیادێکی ھاوینەی لەدەست نەداوە. تەنھا جارێک وڵاتەکە مەدالیای ئۆڵۆمپیادی بەدەستھێناوە ئەویش لەلایەن ئامادو دیا با کە لە ساڵی ١٩٨٨ لە پێشبڕکێی ڕاکردنی ٤٠٠ مەتری بەربەستی پیاوان مەدالیای زیوی بەدەستھێناوە. سەنیگال لە ڕیزی ئەو وڵاتەنەی کیشوەری ئەفریقایە کە بەشدارییان لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا کردووە. وەرزشوانانی سێنیگال لە ساڵی ١٩٨٤ەوە بەشداری پێنج ئۆڵۆمپیادی زستانەیان کردووە، ھەرچەندە ھیچ مەدالیاییان بەدەست نەھێناوە.
بەرمال چەم
بەرمال چەم (بە کوردیی کرمانجی: Bermal Çem) ژنی گەریلا و سترانبێژی شۆڕشگێڕی کوردی خەڵکی باکووری کوردستانە کە بەھۆی گۆتنی سترانەکانی شۆڕشگێڕانە بە زمانی کوردی ناسراوە. بەرمال چەم ئەندامی گرووپی مۆسیقای ئاوازی چیایە.
بەرنامەکان
بەرمال چەم لە نەورۆزی ساڵی ٢٠١٧ بەتەک چەند ھونەرمەندی کوردی دیکە لە ئاھەنگێک کە لە کەرکووک لەلایەن تەڤگەری ئازادی کۆمەڵگای کوردستان ڕێکخرابوو سترانی خوێند.
ڕوانگەکان
بەرمال چەم لە ھەڵبژاردنی پەرلەمانی تورکیا لە ساڵی ٢٠١٥ وەکوو ئەندامی ئاوازی چیا سروودی ھەدەپە'ئێ بۆ پارتی دیموکراتی گەلان خوێندبوو و لە پشتیوانی لە ئەم حیزبە گوتی: ئەگەر ئێمە بە سترانەکانمان بەم ھەڵبژاردن ڕۆح ببەخشینن، ئەمە وەکوو سوپاسێک لە ڕۆحی سرۆشت و کوێستانانە. خەڵکانیش ھەروەھا بە دەوری ئەم ڕۆحە ھەڵدەپەڕێن و لەگەڵ ئەم سترانانە ھاوڕێ دەبن و ئەمە بۆ ئێمە زۆر پیرۆزە … ئێمەش دەمانھەوێت بە سترانەکانمان پاڵپشتی لە ڕەوتی ھەڵبژاردن بکەین. سترانەکانی ئێمە بەکۆمەڵ و بە ڕۆحێکی بەتین و ئیمانێکی مەزن بەرھەم دەھێنرێت.
بەرمال چەم ھەروەھا سەبارەت بە کۆمەڵکوژیی چاندی و فیزیکیی خەڵکی کورد و ئەرکی ھونەرمەندانی کورد گوتبوو نابێت ھونەرمەندانی کورد وابزانن کە ھەر بە تەنیا بە خوێندنی ستران بە زمانی کوردی ئەرکی خۆیانیان جێبەجێ کردووە، بەڵکوو دەبێت وێڕای زمان، ھەست و ھزری خۆشیان تێکەڵی کارەکانیان بکەن … ئەگەر ھونەرمەندان ئەرکی خۆیان بە جێ بھێنن کاریگەرییەکی ھەرە زۆرترێکیان لە سیاسەتوانان لەسەر کۆمەڵگەدا ھەیە.
بەرمال چەم لە ژمارەی ١٧٠ی کۆڤاری نەوایا ژن لە ئایاری ٢٠١٩ وتارێک بە زمانی کوردی بە ناوی «ڕۆڵی ژنی کورد لە پێشخستنی وێژەدا» سەبارەت بە ھۆنراوەوانە ژنەکانی کورد لە ئەدەبی کلاسیکی کوردیدا نووسیوە. ھەروەھا لە ژمارەی ١٩٤ی ئەو کۆڤارە لە ئایاری ٢٠٢١ وتارێک بە زمانی کوردی سەبارەت بە ژیان، خەبات و ھونەری ھۆزان مزگین نووسیوە.
لە نیسانی ٢٠١٨ لە نووسینێک لە ڕۆژنامەی یەنی ئۆزگوور پۆلیتیکا بە زمانی تورکی سترانبێژەکانی وەکوو ئیبراھیم تاتلیسس و یاڤووز بینگۆل یا ئەو سترانبێژە تورکانە کە پاڵپشتییان لە ھێرشی حکوومەتی تورکیا بۆ سەر عەفرین دەکرد و ھاتبوون بۆ سنۆری سووریا و سترانیان دەخوێند، داردەستانی فاشیزم زانی کە لە شەڕێکی چەپەڵ بەشدار بوونە و بۆ بەدیھێنانی کۆمەڵگەیەکی فاشیستی یارمەتەیی ئەردۆغان دەدەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ژنانی کورد پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی پۆل:گۆرانیبێژانی کورد پۆل:گۆرانیبێژە ژنەکانی کوردیی باکووری پۆل:ئاوازی چیا
لووسی دێلاروو-ماردرووس
لووسی دێلاروو-ماردرووس نووسەر ، شاعیر ، ڕۆژنامەوان ، مێژووناس و مجسمه‌سازی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی ژنی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٤ پۆل:مردووانی ١٩٤٥ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
تۆریۆم
تۆریۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Th» و گەردیلە ژمارەی ٩٠.
سەرچاوەکان
تۆریۆم
پۆل:تۆریۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
ماداگاسکار
چەپ|وێنۆک|200px|ماداگاسکار ماداگاسکار یان کۆماری ماداگاسکار وڵاتێکی دوورگەیییە لە ئوقیانووسی ھینددا کە لە نزیکی کەنارەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی کیشوەری ئافریقادا ھەڵکەوتووە. ماداگاسکار چوارەمین دوورگەی گەورەی جیھان و خاوەنی ٥ لە سەدی جۆرەکانی گیا و گیانەوەرانی جیھانە کە ٨٠ لە سەدیان خۆماڵیی ماداگاسکارن. پایتەختی ئەم وڵاتە شاری ئانتاناناریڤۆیە.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان پۆل:دوورگەکانی ئوقیانووسی ھیند پۆل:وڵاتانی لە حاڵی گەشەکردن پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئەفریقا پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمارەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٠ پۆل:دوورگەکانی ئەفریقا پۆل:دوورگەکانی ماداگاسکار پۆل:ماداگاسکار پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا پۆل:پارێزگاکانی فیزیۆگرافیا
جنۆکەی غەیدان
جنۆکەی غەیدان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
جنۆکەی غەیدان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پنگڵەی دووەری تازە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەلان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی جنۆکەی قازی شەل لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی جنۆکەی حەمەتاڵیب.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
وڵاتی دوورگەیی
وڵاتی دوورگەیی وڵاتێکە کە مەڵبەندی سەرکیی پێکھاتبێت لە یەک یان چەن دوورگە. لە ساڵی ٢٠٠٨ دا چل و حەوت وڵاتی جیھان (نزیکەی ٢٥%) دوورگەیی بوونە.
پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان پۆل:جوگرافیای سیاسی
ئایزۆمەر
ئایزۆمەر (ئینگلیزی: Isomer) ئەو ئاوێتانەن کە ھەمان شێوگی گەردییان ھەیە، بەڵام شێوگی پێکھاتنیان جیاوازە.
پرۆتەکتینیۆم
پرۆتەکتینیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Pa» و گەردیلە ژمارەی ٩١.
بڕیارنامەی ٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٨ی نیسانی ١٩٨٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٦٢٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٦ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٦ پۆل:لوبنان لە ١٩٨٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
پرۆتەکتینیۆم
سەرچاوەکان
پرۆتەکتینیۆم
پۆل:پرۆتەکتینیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
ئایزۆمەر
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کیمیای ئەندامی پۆل:ئایزۆمەرەکان
پارێزگای فووکووشیما
پارێزگای فووکووشیما (بە ژاپۆنی:福島県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە ناوچەی تووھۆکو لە دوڕگەی ھۆنشوو ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری فووکووشیمایە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٢٬٠٢٨٬٧٥٢ کەس بووە.
چەپ|وێنۆک|نەخشەی پارێزگای فووکووشیما
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای فووکووشیما پۆل:ناوچەی تۆھۆکو پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
وەگەڕخەری دیسکی ڕەق
وێنۆک وەگەڕخەری دیسکی ڕەق (کورتکراوەی HDD بۆ بەکارھاتووە). ئامێرێکی تایبەتە بۆ خوێندنەوە و نوسینی زانیاریی لەسەر پەپکەیەکی موگناتیسی.
سەرچاوەکان
پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:کۆگەی کۆمپیوتەر
یاریگای ئیمارات
یاریگای ئیمارات (بەئینگلیزی:Emirates Stadium) یاریگایەکی تۆپی پێیە تایبەتە بە یانەی ئارسناڵ ، یارگایەکە دەکەوێتە شاری لەندەن و جێگای ٦٠،٣٦١ هاندەر لەخۆ دەگرێت یاریگایەکە لە تەمموزی ٢٠٠٣ زەوی بۆ پڕۆژەکە دابینکراو لە ٢٢ی تەمموزی ٢٠٠٦ بەڕەسمی یاریگایەکە کرایەوە لەو کاتەوە یانەی ئارسەناڵ خاوەنی یاریگایەکەیە
پۆل:یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ پۆل:یانە وەرزشییەکان، تەواوبوونی ٢٠٠٦ پۆل:یاریگا وەرزشییەکانی لەندەن
موحسین باوەجانی
موحسین باوەجانی ناسراو بە ئاسۆ لە ساڵی ١٩٨٦ لە شاری جوانڕۆی سەر بە پارێزگای کرماشان لەدایکبووە. کاروباری سیاسی بە شێوەی چڕوپڕ لە ساڵی ٢٠٠١ دەستپێکردووە، و لە ساڵی ٢٠٠٥ ڕۆیشتووەتە ناو یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان. ئێستا بەرپرسی گشتی ئۆرگانی ڕاگەیاندنی یەکێتیی دیمۆکراتی کوردستان و سەرنووسەری ڕۆژنامەی ھیوای نوێیە.
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
یاریگای ئۆڵمپیسکی
یاریگای ئۆڵمپیسکی ئەو یاریگایەیە دەکەوێتە شاری کیێڤ کە پایتەختی ئوکراینا یایە ، گرنگترین ئەو پاڵەوانیەتیەی کە لێوەی ئەنجام دراوە ئەوا بێ یەک و دوو پاڵەوانیەتی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٢ بووە.