cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بابانۆئێل
ناوی (پاپا نۆێڵ) لە چیەوە ھاتوە و یانی چی؟
لە گەلێک وڵاتی تر بە ناوی (قیددیس نیکۆڵاس) ـەوە ناوی دەبرێت، بۆیە لە وڵاتە ئینگلیزی‌زمانەکان، وەکو (ئەمێریکا) و (بریتانیا) و (ئۆسترالیا)، زۆر جار لەبریی ناوەکانی تری پێی دەوترێت (سەینت نیکۆڵاس) Saint Nicholas. ھەر ئەم ناوە لەو وڵاتە ئینگلیزی‌زمانانەدا بە شێوەی (سانتا کلۆز) Santa Claus یش دەوترێت (ئەمەیان لە Sinterklaasـە ھۆڵانداییەکەوە وەرگیراوە)، و کورتیش دەکرێتەوە بۆ (سانتا) Santa، و بەم شێوە کورتکراوەیە زۆر باوە. لە (ئەمێریکا) و (ئۆسترالیا) بە شێوەی (سەینت نیک) Saint Nick یش کورت دەکرێتەوە. لە (کەنەدا) ش (بەشە ئینگلیزی‌زمانەکەی) سانتا کلۆز Santa Claus ی پێ دەوترێت. لە (ماڵتا) ش بە ھەمان شێوە پێی دەوترێت (سان نیکڵاو) San Niklaw. لە (پۆڵاندا) ش بە ھەمان واتا پێی دەوترێت (شفیێتی میکۆڵای) Świety Mikołaj. لە (کۆستا ریکا) یش دەوترێت (سان نیکۆڵاس) San Nicolás یاخود (سانتا کلۆس) Santa Clos، لە (ڤێنێزوەیلا) یش (سان نیکۆلاس) San Nicolás ی پێ دەوترێت. لە (مەکسیک) یش پێی دەوترێت (سانتا کڵۆس) Santa Claus، ھەرچەند لەوێ ناوێکی تریشی ھەیە دواتر باسی دێت. لە (کرواتیا) ش ئەو مەسیحیانەی بڕوادارن (سڤێتی نیکۆڵا) Sveti Nikola ی پێ دەڵێن. ھەمو ئەمانە بە یەک واتان: قیددیس نیکۆڵاس.
لە ھەندێک شوێنیش ھەر بە (نیکۆلاس) ناوی دەبرێت. وەکو ئەوەی لە ئاڵەمانیا (نیکۆلاوس) Nikolaus یشی پێ دەوترێت. ھەروەھا لە (بولگاریا) میکولاس Mikulas یشی پێ دەوترێت، لە (ھەنگاریا) ش ھەر (میکولاس) Mikulás بە (قیددیس نیکۆلاس) دەوترێت، و ھەرچەند میکولاس شیرینی بۆ منداڵان دروست دەکات بەڵام لە ھەنگاریا ڕۆژەکەی (٦ ی کانونی یەکەم) ە و پەیوەندیی بە ڕۆژی کریسمەسەوە نیە.
سەیر ئەوەیە ئێستە لە وڵاتی یۆنان، لەبریی ناوی قیددیس نیکۆلاس، ناوی قیددیس باسیل (ھاگیۆس ڤاسیلیس Άγιος Βασίλης) دەبرێت کاتێک ئاماژە دەکرێت بۆ (بابە کریسمەس). کە ئەمیش ناودارە بە قیددیس (باسیل) ی گەورە Saint Basil the Great و بە باسیلی کەیساریە Basil of Caesarea، ئوسقوفی شاری (کەیساریە) Caesarea ("قەیصەری" ی ئێستە) بوە لە ھەرێمی کەپەدۆکیا لە ئاسیای بچوک (تورکیای ئێستە). تیۆلۆجیستێکی مەسیحیی سەدەی (٤ ز.) بوە و ساڵی (٣٣٠ ز.) لەدایک بوە و (١) ی کانونی دوەمی (٣٧٩ ز.) مردوە. جا لە وڵاتی یۆنان، ئەم قیددیسە بوەتە بابە کریسمەس و دیاریھێن.
بە ھەندێک زمانی تر و لە ھەندێک وڵاتی تر بە شتێک ناو دەبرێت کە واتای (پیاوی کریسمەس) دەدات. ناوە (ئاڵەمانیا) ییەکە (ڤایناختسمان) Weihnachtsmann لەم بابەتەیە. ھەروەھا لە دانمارک پێی دەوترێت (یولەمانـˀـن) Julemanden کە بە ھەمان واتایە، کە لەوێ بڕوا وایە لە (گرینلاند) دەژی. ھەر لەم بابەتە لە (ھۆڵاندا) پێی دەوترێت (کێستمان) Kerstman، بەڵام تەنھا لای ھەندێک لە ھۆڵانداییەکان لە ڕۆژی کریسمەسدا ئاھەنگی ھەیە، قیددیس نیکۆلاسیش، کە ئەوان (سنترکلاس) Sinterklaas ی پێ دەڵێن لە ڕۆژی (٥ ی کانونی یەکەم) دا ئاھەنگی ھەیە. لە بێلجیکا (لای ئەوانەی بە ھۆڵاندایی قسە دەکەن) بە ھەمان شێوە (کێستمان) Kerstman ی پێ دەوترێت.
لە ھەندێک وڵاتی تر بە (کوڕی کریسمەس) ناو دەبرێت. وەکو شێوە ئایسلەنداییەکەی: لە (ئایسلەندا) پێی دەوترێت Jólasveinar، کە بە واتای (کوڕی کریسمەس) Yule Lad ـە، کە ١٣ دانەن و ھەمویشیان ناوی خۆیان ھەیە!
لە ھەندێک شوێنی تر بە (باپیرە) ناوی دەبرێت بەڵام لەگەڵ ئاماژە بۆ سەھۆڵ، وەکو ئاماژەیەک بۆ ئەوەی ئەم کەسێتیە لە ناوچەیەکی سارد و سەھۆڵبەندان دەژی، شێوە و جل‌وبەرگەکەیشی ھەر ئاماژەیە بۆ ئەوە (شێوە سڵاڤیەکەی ئەم کەسێتیە زیاتر ڕەنگی سپی و دیمەنی بەفر لەدەوری زاڵە بەسەریدا). ئەمەش زیاتر ناوچە سڵاڤی‌زمانەکان دەگرێتەوە: ناوە ڕوسیەکەی (دێد مۆرۆز) Дед Мороз ئاماژەیە بۆ ئەم واتایە، کە لە (ڕوسیا) و (ئوکراینا) بەکار دێت. لە (کرواتیا) ش دەوترێت (دێد مراز) Djed Mraz بە ھەمان واتای (باپیرە سەھۆڵ). ھەر لەم بابەتە لە (سێربیا) پێی دەوترێت (دێدا مراز) Деда Мраз. بە ھەمان شێوە لە (مەکەدۆنیا) و (سلۆڤاکیا) دەوترێت (دێدۆ مراز) Dedo Mraz. ھەر لەم بابەتە لە ئوزبەکستان پێی دەوترێت (ئایۆز بابۆ) Ayoz Bobo واتە (باپیرە سەھۆڵ)، ھەروەھا (قۆر بابۆ) Qor Bobo یشی پێ دەوترێت واتە (باپیرە بەفر). ھەروەھا لە تورکمانستانیش پێی دەوترێت Aýaz baba.
لە ھەندێک وڵاتیش بە (بابە زستان) ناوی دەبرێت. ناوە (ئەلبانیا) ییەکەی Babadimër یاخود Babadimri بەم واتایەیە. ھەروەھا لە تاتارستان پێی دەوترێت (قیش بابای) Кыш Бабай کە بە ھەمان واتایە.
لە ھەندێک وڵاتی تر، بەتایبەتی وڵاتانی سکاندیناڤیا، پیاوە پیرەی کریسمەس پیاوێکی گرگن (قزم) ـە. لە کولتوری سویددا جۆرە گرگنێک ھەبوە پێیان وتوە (تۆمّتە) Tomte و بڕوا وا بوە کە ماڵ و منداڵی کشتیار دەپارێزێت، بۆیە ئەو گرگنەی کە کەسێتیی پیاوە پیرەی کریسمەسە لە سوید پێی دەوترێت (ژولتۆمّتە) Jultomte واتە گرگنی کریسمەس Yule Gnome. لە کولتوری نۆروێگی و دانمارکییشدا ئەو جۆرە گرگنە پێی وتراوە (نیسّە) Nisse، بۆیە کەسێتیی پیاوە پیرەی کریسمەس ـ کە گرگنێکە ـ لە نۆروێگ پێی دەوترێت (یولەنیسّە) Julenissen، کە بە ھەمان واتایە.
شێوەیەکی تری کەسێتیی دیاریھێنی کریسمەس، لە ھەندێک کولتوردا، لەبریی ئەوەی لە شێوەی پیرە پیاوێکدا بێت، لە شێوەی منداڵێکدایە، کە وەکو (مەسیحی منداڵ) بیری لێ دەکرێتەوە. لە شێوەی منداڵێکی پرچ زەرد و کاڵدایە، و ڕەگەزیشی دیاری نیە نێرە یان مێ، بەڵکو نیوە منداڵ و نیوە فریشتەیەکی بچوکە. ئەم کەسێتیە زیاتر لە ئۆستریا (النمسا) و (سویسّێرا) و (چێک) و (سلۆڤاکیا) و (ھەنگاریا) و باشوری (ئاڵەمانیا) باوە و لە کولتوری تریشدا ھەیە. بۆیە لە ئۆستریا (النمسا) و (سویسّێرا) و (لیختنشتاین) Liechtenstein و ھەرێمی (باشوری تیرۆل) Südtirol (ھەرێمێکە لە ئیتالیا) پێی دەوترێت (کریستکیند) Christkind (و ھەندێک جار: Christkindl، ھەندێک جاریش: Christkindchen)، ئەمەش واتە (مەسیحی منداڵ). لە کولتوری باشوری (ئاڵەمانیا) ش ھەمان کەسێتی ھەیە بە ھەمان ناوی (کریستکیند) Christkind وەکو کەسێتیی دیاریھێنی کریسمەس، جگەلەوەی کە سانت نیکۆلاسیش کە ئەوان Nikolaus ی پێ دەڵێن ئاھەنگی خۆی ھەیە لە (٦ ی کانونی یەکەم) دا. لە کولتوری (ھەنگاریا) ییشدا ئەوەی دیاریی کریسمەس دەھێنێت فریشتەکانن ھەروەھا یەشوعی منداڵ کە ئەوان (ییزوشکا) Jézuska (یەشوعۆکە!) یاخود (کیش ییزوش) Kis Jézus ی پێ دەڵێن. لە (چێک) یش بە ھەمان واتا پێی دەوترێت (یێژیشێک) Ježíšek، ئەمیش ھەر یانی (یەشوعۆکە) یان (یەشوعە چکۆلە). لەناو مەسیحیە کاثۆلیکەکانی (سلۆڤاکیا) ش دەوترێت (یێژیشکۆ) Ježiško بە ھەمان واتا. لە (ئیتالیا) ش ھەمان کەسێتی ھەیە بە ناوی (جێزو بەمبینۆ) Gesù bambino بە واتای (یەشوعی منداڵ)، لە ھەمان کاتیشدا لە (٦ ی کانونی یەکەم) دا قیددیس نیکۆلاس ئاھەنگی خۆی ھەیە. لە (ئەمێریکا) ش ھەمان کەسێتی ھەیە بە ناوی Kris Kringle (ھەندێک جار: Kriss Kringle). لە (کرواتیا) ش پێی دەڵێن (ماڵی ئیسوس) Mali Isus بە واتای (یەشوعی منداڵ). لە (ڤێنێزوەیلا) یش پێی دەوترێت (نینیۆ خێسوس) Niño Jesús بە ھەمان واتا. ئەم کەسێتیی (مەسیحی منداڵ) ـە، لە ھەندێک لە وڵاتانی ئەمێریکای لاتینی، (کۆڵۆمبیا) و (ئێکوادۆر)، و لە (مەکسیک) یش، بە (منداڵی خوا) (ئیل نینیۆ دیۆس) El Niño Dios ناو دەبرێت، واتە منداڵەکە بە (خوا) وەسف دەکرێت بەو پێیە کە یەشوعی مەسیحە.
کەسێتیی (بابا نۆێڵ) لای پیاوانی ئایینیی ئیسلامی
لە جیھانی ئیسلامیدا، لە ناوەندە ئیسلامیەکاندا و بەتایبەتی لای پیاوانی ئایینیی ئیسلامی، کەسێتیی (پاپا نۆێڵ) پەسەند نیە و بایەخدان بەو کەسێتیە و بەڵکو بەشداریکردن لە ئاھەنگی سەری ساڵدا بە ناڕەوا دادەنرێت. ئەوەش بەو پێیە کە جەژنەکە جەژنێکی ئیسلامی نیە، و دەڵێن لە ئیسلامدا تەنھا جەژنی ڕەمەزان و قوربان ھەیە، و ئیتر بەشداریکردن لە جەژنی نائیسلامیدا بە ناڕەوا دادەنرێت بەو پێیە کە ئەوانە جەژنی (بێباوەڕان) ـن!
بێ گومان جەژنی سەری ساڵی زایینی و کەسێتیی پاپا نۆێڵ زۆر نامۆیە بە کولتوری عەرەبی ـ ئیسلامی.. چونکە جەژنی سەری ساڵی زایینی و لەدایکبونی مەسیح و ڕەگ‌وڕیشە و پێشینەکانیشی دەکەونە زستان یاخود ناوەڕاستی زستان، یاخود مانگەکانی کانونی یەکەم و دوەم. ئەمەش شتێکە بەتەواوی نامۆیە بە کولتور و کالێندەری عەرەبی ـ ئیسلامی. ئینجا لە ئیسلامدا لەدایکبونی مەسیح وەکو بۆنەیەک نەناسراوە، چونکە ھەر لە بنەڕەتەوە ئیسلام کەسێتیی مەسیحی وەکو فریادڕەسێک کە میراتبەری فریادڕەسە سروشتیەکانی پێشوە نەناسیوە. دوای ئەوەش کەسێتیی پیاوێکی ئایینیی پیر کە منداڵانی خۆش بوێت و دیارییان بۆ بھێنێت؛ لە کولتوری عەرەبی ـ ئیسلامیدا ونە و لە ھیچ بۆنە و جەژنێکدا دەرنەکەوتوە.
ئەوەش ئاساییە کە ھەمو کولتورێک تایبەتمەندیی خۆی ھەبێت و کەسێتییەک و جەژنێک لە کولتورێکدا لە کولتورێکی تردا نەبێت، بەڵام کاتێک جەژنێک و کەسێتییەکی پەیوەست بەو جەژنەوە دەبنە داب‌ونەریتێکی جیھانی یان نیمچەجیھانی و لە چوارچێوە ئایینیەکە دەردەچن و دەبنە بابەتی نێوکولتوری؛ ئیتر ئاسایی نیە بە ناوی پارێزگاریکردن لە ئایین و کولتور و بە ئامڕازی ئایینی ھەوڵی قەدەغەکردنی بدرێت. بەتایبەتی کە پیاوانی ئایینیی ئیسلامی جاری وا ھەیە بە بیانو و بەھانەی پێکەنیناوی ھەوڵ دەدەن کەسێتیی پاپا نۆێڵ ناشیرین بکەن. بۆ نمونە: موفتییەکی تورک، بە ناوی (سولەیمان یەنیچەری) Süleyman Yeniçeri، کە موفتیی ناوچەی (کێشان) Keşan ـە لە پارێزگای (ئەدیرنە) لە باکوری خۆرئاوای تورکیا، وەکو ڕۆژنامەی (حوررییەت) Hürriyet لە کاتی خۆیدا بڵاوی کردەوە، ڕۆژی (٢٧/١١/٢٠١١) بەتوندی ڕەخنەی گرت لە کەسێتیی پاپا نۆێڵ. جگە لەوەی کە وتی ئەم کەسێتیە ئەفسانەییە و بایەخپێدانیشی لاساییکردنەوەی مەسیحیەکانە؛ وتی: ئەو کەسێتیە پاک و نیازپاکیش نیە، چونکە قورئان فەرمان بە موسوڵمان دەکات کە لە دەرگاوە بچنە ماڵان، بەڵام پاپا نۆێڵ لە دەرگاوە نایەتە ژورەوە بەڵکو لە دوکەڵکێشەکانەوە دەچێتە ژورەوە!! لەبەر ئەوە کەسێکی ناپاک و نیازخراپە!(٩)
پەراوێز
(١) ده‌‌رباره‌‌ی Jólnir وه‌‌کو ناوێکی ئه‌‌لته‌‌رناتیڤ (بدیل) بۆ ئۆدین؛ بڕوانه‌:
Crump, William D., The Christmas Encyclopedia. McFarland & Co. Second Edition, 2006. P. 443.
Jastrow, Marcus, A Dictionary of the Targumim, the Talmud Babli and Yerushalmi, and the Midrashic Literature. London: Luzac & Co., New York: G. P. Putnam's Sons. 1903. V. 1, pp. 1, 2.
Levi, Rabb. J., Chaldäisches Wörterbuch über die Targumim und einen grossen Theil des Rabbinischen Schriftthums. Dritte Unveränderte Ausgabe. Leipzig: Verlag von Gustav Engel. 1866. Band 1, p. 1.
(٣) ده‌‌رباره‌‌ی ܐܰܒ و ܐܰܒ݂ܳܐ ی سوریانی، بڕوانه‌:
Payne Smith, Jessie (Mrs. Margoliouth), A Compendious Syriac Dictionary, founded upon the Thesaurus Syriacus of R. Payne Smith. Oxford: The Clarendon Press. 1903. P. 1.
(٤) بڕوانه‌:
Jastrow, A Dictionary of the Targumim, the Talmud Babli and Yerushalmi, and the Midrashic Literature. V. 1, p. 136.
(٥) بڕوانه‌:
Brown, Francis, & Samuel Rolles Driver, Charles Augustus Briggs, A Hebrew and English lexicon of the Old Testament, with an appendix containing the biblical Aramaic. Based on the Hebrew lexicon of Wilhelm Gesenius as translated by Edward Robinson. Oxford: Clarendon Press. 1906. P. 93.
(٦) ده‌‌رباره‌‌ی ܐܰܒܺܘܢ ی سوریانی، بڕوانه‌:
Payne Smith, A Compendious Syriac Dictionary. P. 1.
(٧) ده‌‌رباره‌‌ی وشه‌‌ی Papa، بڕوانه‌:
Collins' etymological dictionary, containing roots and derivations and embracing the most recent words. London and Glasgow: Collins' Clear-Type Press. P. 250.
Weekley, Ernest, An Etymological Dictionary of Modern English. London: John Murray. I921. P. 1038.
Skeat, Rev. Walter W., An Etymological Dictionary of the English Language. Oxford: The Clarendon Press. Fourth Edition, 1910. P. 427.
Brewer, E. Cobham, Etymological and Pronouncing Dictionary of Difficult Words. London and New York: Ward, Lock, & Co. P. 795.
(٧) ده‌‌رباره‌‌ی ڕیشه‌‌ی وشه‌‌کانی noël و noel و nowell و natalis، بڕوانه‌:
Williams, A. M., And Frederick T. Smith (General Editors), The King's English dictionary. London: British Books Limited. P. 575.
Brachet, A., An etymological dictionary of the French language. Translated by G.W. Kitchin. Third Edition, 1882. Oxford: The Clarendon Press. PP. 264, 267.
Collins' etymological dictionary, containing roots and derivations and embracing the most recent words. London and Glasgow: Collins' Clear-Type Press. P. 235.
Donkin, T. C., An Etymological Dictionary of the Romance Languages. London and Edinburgh: Williams and Norgate. 1864. P. 317.
Donald, James, Chambers's Etymological Dictionary of the English Language. London and Edinburgh: W. & R. Chambers. 1872. P. 336.
Skeat, Rev. Walter W., An Etymological Dictionary of the English Language. Oxford: The Clarendon Press. Fourth Edition, 1910. P. 396.
Brewer, E. Cobham, Etymological and Pronouncing Dictionary of Difficult Words. London and New York: Ward, Lock, & Co. P. 704.
بۆ ھه‌‌ندێک ئه‌‌گه‌‌ری تر سه‌‌باره‌‌ت به‌ ڕیشه‌‌ی وشه‌‌ی Noël، بڕوانه‌:
Dawson, W. F., Christmas: its origin and associations, together with its historical events and festive celebrations during nineteen centuries. London: Elliot Stock. 1902. P. 9.
(٩) بڕوانه‌ ڤیدیۆکه‌‌ی:
http://www.youtube.com/watch?v=uDyyc6YGvNY
سه‌‌رچاوه‌: سه‌‌روه‌‌ر پێنجوێنی، پاپا نۆێڵ.
سەرچاوەکان
پۆل:بابانۆئێل
گورزەیی، کۆیە
گورزەیی یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شۆڕش لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
ئینکوردیش
ئینکوردیش (Inkurdish) وێبگەیەکی کوردییە، کە تایبەتە بە فەرھەنگی کوردی و لە ساڵی ٢٠١٣دا کارابووە. وەرگێڕان بۆ چەندین زمان دەستەبەر دەکات وەک: ئینگلیزی بۆ کوردی و بەپێچەوانەوە، عەرەبی بۆ کوردی، فارسی بۆ کوردی و وێڕای چەند خزمەتگوزاری تر وەک فەرھەنگی وێنەیی و چۆنیەتی خوێندنەوەی وشە ئینگلیزییەکان و چەندین خزمەتگوزاری تر. ئەم فەرھەنگە بەرنامەی بۆ سیستمی کارپێکراوی ئەندرۆید، و ھەروەھا زیادکراوەی گۆگڵ کڕۆم ھەیە. ڕۆژانە چەندین کەس سەردانی دەکەن و سوودی لێوەردەگرن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:وێبگە کوردییەکان
سەرتەزێن
سەرتەزێن (Sertezên، بە فارسی: سرتزین) گوندێکە لە بەخشی نەنۆر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٧٨ کەس لە ١١ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
٤٧٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٠١٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠١٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای نێونەتەوەییی داد. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٥٩٠ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٥
ڕۆژێ مارتەن
رۆژێ مارتەن نووسەر و سیاسیی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠
٤٨٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
دونیا تیڤی
دونیا تیڤی کەناڵێکە لە تورکیا وەشانی خۆی لەوەتەی ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠ بەزمانی کوردی بە زاری کورمانجی دەکات، بەرنامەکانی دونیا تیڤی هەمەڕەنگە و لەنێویدا بابەتی ئیسلامیی (پانتاییەکی فراوان) و سیاسیی و چاند و وەرزشی لەخۆ دەگرێت.
ئاڵگی ئەدریناڵ
وێنۆک|چەپ|ڕژێنی ئەدرینال دەکەوێتە سەرەوەی گورجیلەکان ڕژێنی ئەدرینال (بە ئینگلیزی Adrenal gland) بەشێکە لە کوێرە ڕژێنەکانی لەشی مرۆڤ، دەکەوێتە سەر ھەر گورچیلەیەک. ھەر ئەدرینالە ڕژێنێک کاکڵی ناوەکی ھەیە کە پێی دەڵێن کرۆکە (Medulla)، و چینی دەرەوەش توێکڵە (Cortex). ھەریەکە لە کرۆک و توێکڵ وەکو ڕژێنێکی سەربەخۆ کاردەکەن. دەمارە کۆئەندام کۆنتڕۆڵی دەردانی ھۆرمۆنەکانی کرۆک دەکات، و ھۆرمۆنەکانی پلی پێشەوەی ژێر مێشکە ڕژێن دەردانی ھۆرمۆنەکانی توێکڵ ڕێکدەخەن.
کرۆکی ئەدرینال
کاتێک کەسێک کاردەکات (یان لەژێر فشاردا)، کرۆک ئیپینفرین و نۆرئیپینفرین بۆ خوێن دەردەدات و:
توێکڵی ئەدرینال
توێکڵی ئەدرینال وەڵامی ھۆرمۆنی ھاندەری توێکڵی ئەدرینال (ACTH) Adrenocorticotropic hormone)) دەداتەوە، کە پلی پێشەوەی ژێر مێشکە ڕژێن دەریدەدات.
ئەرک، دەبێتە ھۆی ھاندانی ژێر لانک لە دەردانی ھۆرمۆن دەرپەڕاندن (ACTH)، کە پلی پێشەوەی ژێر مێشکە ڕژێن ھاندەدات ھۆرمۆنی (ACTH) دەربدات. پاشان (ACTH) توێکڵی ئەدرینال ھاندەدات بۆ بەرھەمھێنانی دوو ھۆرمۆنی سترۆیدی: کۆرتیزۆل و ئەلدۆستیرۆن.
سەرچاوە
پۆل:زگ پۆل:کۆئەندامی کوێرەڕژێنە پۆل:ئاڵگەکان
ئەحمەد کوڕی جەزار
پزیشکی عەرەب ئەحمەدی کوڕی جەزا ( بە عەرەبی: أحمد بن الجزار ) ناوی تەواوی (ئەبو جەعفەر ئەحمەد کوڕی ئەبی خالید کوڕی جەزاری قەیروانی) (٨٩٨-٩٧٩ز)
پۆل:مردووانی دەیەی ٩٧٠ پۆل:پزیشکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٨٩٠ پۆل:پزیشکەکانی سەدەکانی ناوەڕاستی ئیسلام پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:پزیشکە عەرەبەکانی سەدەکانی ناوەڕاست
پیتەوا
پیتەوا لە ئابوورزانیدا بابەتێکی شیاوی نواندنە لە بازاڕدا کە بۆ وەڵامدانەوە بە خواست یا ویستێکی تایبەت بەرھەم ھێنراوە و بە دوو شێوە بەرچاو دەکەوێ: شتومەک و ڕاژە.
بەگشتی، پیتەواکان سەرچاوەگەلی بنەڕەتی و بەرھەمگەلی کشتوکاڵن، بۆ نموونە: بەردی ئاسن، نەوت و بەرھەمە نەوتییەکان، کۆمڕ، نمەک، شەکەر، چا، دەنکی قاوە، دەنکی سۆیا، ئەلەمنیوم، مس، برنج، گەنم، زێڕ، زیو، پالادیوم و، پلاتینوم.
سەرچاوەکان
پۆل: پیتەواکان پۆل: زاراوەکانی کاسبی پۆل:زاراوەکانی ئابوورناسی
ژان کلۆد میشێئا
ژان کلۆد میشێئا فەیلەسووف و مامۆستای زانکۆی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
تیپی مۆسیقای فۆلکلۆری کورد
تیپی مۆسیقای فۆلکلۆری کورد گرووپێکی مۆسیقیی کوردی بوو کە لە ١٩٩٤ دامەزرا. یەکەمین بەرھەمەکانی ئەم تیپە مۆسیقایە، بێکەسی، بۆ ئەوین، و ئاھەنگی ڕوح بوون. تیپی مۆسیقای فۆلکۆری کورد بۆ زۆرێک لە ھونەرمەندانی ئەو سەردەمە گۆرانیی تۆمار کرد و توانی چەندین ھونەرمەندی وەک: ئەیووب عەلی و سامان عومەر دروست بکات. ھەروەھا ئەم تیپە زۆر فێستیڤاڵی گۆرانیی تایبەت بە خۆی ئەنجام داوە.
گۆرانیبێژان
بەشێک لە گۆرانیبێژەکان:
بەرھەمەکان
ئەمانەی خوارەوە ھەندێک لە بەرھەمەکانی تیپی مۆسیقای فۆلکلۆری کورد بوون:
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
ڤێرجینیا وولف
ڤێرجینیا وولف (٢٥ی کانوونی دووەمی ١٨٨٢ – ٢٨ی ئازاری ١٩٤١)، نووسەر و وتارنووسی ئینگلیز بوو، و یەکێک لە نوێخوازی پێشەنگی (پۆست سەدەی بیستەم و فێمینیست بوو، چیرۆکەکانی بەوە ناوبانگیان دەرکردووە کە ویژدانی مرۆڤ دەھەژێنێت و بەیەکێک لەگرنگترین ئەدیبەکانی سەدەی بیستەم دەژمێردرێت.
ژیان
لە ٢٥ یەنایری ساڵی ١٨٨٢ لە لەندەن لەدایک بووە، باوکی مێژوو نووس و نوسەر و ڕەخنەگر و شاخەوان بووە، دایکیشی نمونەیەک بووە لەجوانی و بەجوانێکەی ماوبانگی دەرکردووە، لەماڵێکی ڕۆشنبیر و لەسەر دەستی دایک و باوکی خوێندوێتی.
ڤێرجینیا وولف ساڵی ١٩١٢ ھاوسەرگیری لەگەڵ ڕەخنەگر و نووسەری ئابووری لیونارد وولف کردووە، یەکێک بووە لەو ئافرەتانەی زۆر کاریگەریان لەسەر ھەستی مرۆڤ ھەیە، لە ساڵی ١٩١٩ بۆ یەکەم جار چیرۆکێکی تەقلیدی بڵاوکردۆتەوە بەڵام دواتر ڕێبازی ڕەوتی وێژدان و ھەستی گرتۆتەبەر و ژمارەیەک چیرۆکی تەعبیری بڵاوکردۆتەوە، ھەروەھا وەکو ڕەخنەگریش کاری کردووە و وتار و کورتە چیرۆکیشی نووسیوە.
خۆکوژی و مردن
ڤێرجینیا وولف دوای ئەوەی چیرۆکی لەنێوان کارەکانی بەرھەم ھێناوە دووچاری نەخۆشی دەرونی بۆتەوە و لەدوای ھەڵگیرسانی جەنکی جیھانی دووەم بارودۆخی خراپتربووە و ماڵەکەی لەلەندەن وێرانکراوە و تەنانەت دەستەکانی گۆی نەکردووە لەنووسینیش بەردەوام بێت، لە ٢٨ مارسی ساڵی ١٩٤١ قاپوتەکەی لەبەرکردووە و پڕی کردووە لە بەرد و خۆی فڕێداوەتە ناو دەریایی ئاوسی نزیک لەماڵیان و خۆی خنکاندووە و لە ١٨ ئیبریلی ساڵی ١٩٤١ تەرمەکەی دۆزراوەتەوە.
ڤێرجینیا وولف پێش ئەوەی خۆی بکوژێت نامەیەکی بۆ ھاوسەرەکەی نووسیوە و دەڵێت: «خۆشەویستەکەم من دڵنیام لەوەی کە شێت دەبم، لەو باوەڕەشدانیم بتوانین بەسەر کاتە ترسێنەرەکانماندا زاڵ بین ھەروەک لەو باوەڕشدانیم ئەمجارەیان چاک ببمەوە، واملێھاتووە گۆێم لەچەند دەنگێک دەبێت و توانای کۆنتڕۆڵی خودی خۆمم نەماوە بۆیە من ھەر ئەو کارە دەکەم کە خۆم بە گونجاوی دەزانم، تۆ واتلێکردم ھەست بەخۆشییەکی مەزن بکەم لەو بڕوایەشدانێم ھیچ کەسێک وەک من و تۆ ھەستی بەخۆشییەکی بێسنوور کردبێت تا ئەو کاتەی دووچاری ئەم نەخۆشییە سەختە بوومەوە، من چیتر توانای بەرگری کردنم نەماوە، دەشزانم ژیانی خۆم تێکدەدەم و تۆش بەبێ من ژیانێکی باشترت دەبێت، من دڵنیام لەوە، دەبینیت تەنانەت ناتوانم ئەم نامەیەشت بەشێوەیەکی باش بۆ بنوسم، ناشتوانم بخوێنمەوە، ئەوەی لەھەمووی گرنگترە پێتی بڵێم من لەو خۆشیانەی بەدەستم ھێناوە قەرزاری تۆم، تۆ مرۆڤێکی باش بویت لەگەڵما و زۆر بە ئارام بووی لەگەڵما، ھەموانیش ئەم ڕاستییە دەزانن، ئەگەر یەکێک ھەبوایە بیتوانیایە ڕزگارم بکات ئەوا ئەو کەسە تۆ دەبووی، ھەموو شتێکم لەدەستداوە و تەنانەت دڵم بەوە خۆشە کە تۆ مرۆڤێکی چاکیت، چیتر ناتوانم لەوە زیاتر ژیانت تێک و پێک بدەم، لەو باوەڕشدا نیم ھیچ کەسێک ھەبێت وەک من و تۆ تام چێژی لەخۆشی بینیبێت».
ڤێرجینا خاوەن چەندین ڕۆمانە کە چەندێکیان کراون بە فیلم.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی بریتانیی سەدەی ٢١ەم پۆل:نووسەرانی ژنی سەدەی ٢٠ەم پۆل:دەرچووانی کۆلێجی کینگز لەندەن پۆل:ڕۆماننووسانی ئینگلیز پۆل:نووسەرانی ژنی ئینگلیز پۆل:نووسەرانی فێمینیست پۆل:خۆکوژییەکان لە ئینگلستان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢ پۆل:مردووانی ١٩٤١ پۆل:نووسەرانی ئینگلیزی سەدەی ١٩یەم پۆل:ژنانی دووڕەگەزخواز پۆل:نووسەرانی خۆژیاننامە بەریتانییەکان پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئینگلیز پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
عەزیزە ھاڕوون
عەزیزە عومەر ھاڕوون (: لەدایکبووی ١٩٢٣ بۆ ١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٨٦) ژنە شاعیرێکی سووری بوو، لە لازقیە لەدایکبووە و ھەرلەوێش خوێندوویەتی، لە ڕادیۆی دیمەشق کاری کردووە، لە سەردەمێکی زوو دەستی بە شیعر نووسین کردووە و لە گۆڤارێک بەناوی ( مجلة الصباح الأدبية الدمشقية) بڵاوی کردۆتەوە وە لە چەن گۆڤارێکی تریش، شاعیر و ڕووناکبیری لوبنانی میخائیل نەعیمە و شاعیری مصری ئەحمەد ڕامی، تەھا حوسێن پشتگیری عەزیزەیان دەکرد لە بوارەکەی، وە ئەندامێک بوو لە کۆمەڵەی نووسەرانی عەرەب، ھەرچۆنێک بێت زۆرێک لە شیعرەکانی عەزیزە وەک نووسین مانەوە و لە چاپ نەدران، کۆمەڵە شیعرێکی دوای کۆچی دوایی لە ١٩٩٢ بڵاوکرانەوە.
شارستانێتی
چەپ|350px|وێنۆک|وێنەی دیاریکردنی شارستانێتییەکانی [[جیھان (١٩٩٦)]] شارستانێتی یان ژیواری (، ) ھەندێک جار ئەو لایەنەیە کە مشت و مڕی زۆر بە چەندین شێوە ھەڵدەگرێت. بە شێوەیەکی سەرەکی شارستانێتی ئەو لایەنەی مرۆڤەکان دەگرێتەوە کە چەندین دەستکەوت و ئامێر یاخود کشتوکاڵیان بە شێوازێکی سەرسوڕھێنەر بە دەست ھێناوە لە بوارەکانی تەکنەلۆژیا، زانست و ھتد.
عەزیزە ھاڕوون
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٣ پۆل:مردووانی ١٩٨٦
شارستانێتی
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای چاندی پۆل:مێژووی چاندی پۆل:چاند  پۆل:کۆمەڵگا پۆل:تیۆرییەکانی مێژوو
یاری مۆبایل
نۆکیا لە ساڵی ١٩٩٧ بە دانانی یاری سنێک لەسەر ئامێرەکانی سەرکەوتنێکی باشی بەدەست هێنا. سنێک لەسەر زۆرترین ئامێرەکانی نۆکیا بەردەست بوو بەبێ ڕەزامەندی بەکارھێنەر، لەو کاتەوە تا ئێستا بووە بە یەکێک لەو یاریانەی کە زۆرترین بەکارهێنەری هەبووە وە لەسەر زیاتر لە ٣٥٠ ئامێر بەردەست بووە لە هەموو جیهان. نۆکیا٦١١٠ یەکەم مۆبایل بوو کە ئەم یاریەی لەسەر بەردەست بوو.
ئەمرۆ بەبەردەوامی یاریەکانی مۆبایل بە خۆڕایی دادەبەزێنرێت لە ئەپڵیکەیشنی ستۆرەکانی مۆبایل، بەڵام لە هەندێک حاڵەت بەکارهێنەر دەیانکڕێت، یاخود دەنێردرێت بە بلوتوز، وای فای و پڕۆگرامە نوێیەکان یان گواستنەوەی بە کێبڵ.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی
وزەی ئاو
500px|وێنۆک|پەروانەیەکی بەرھەمھێنی وزەی کارەبا بەھۆی وزەی ئاو لە بەریتانیا وزەی ئاو بەو وزەیە دەوترێت کە لە بزووتنی ئاو وەردەگیرێت. وشەی Hydro وشەیەکی یۆنانییە و بە مانای ئاو دێت. ئاو جگە لەوەی سەرچاوەیەکی گرنگە بۆ ژیانی مرۆڤ و گیانەوەر و ژیانەوەی زەوی، لە ھەمان کاتدا سەرچاوەیەکی سەرەکیشە بۆ بەرھەمھێنانی وزەی پاک. وزەی ئاو بەیەکێک لە وزە نوێبووەکان دادەنرێت کە بڵاوترین جۆریانە. لە دێر زەمانەوە ئاو سەرچاوەیەکی گرنگی بەرھەمھێنانی وزە و ھێز بووە. ھەروەھا بۆ جووڵاندنەوەی ئامێرە میکانیکیەکان و ھاڕینی دانەوێڵە بەکار ھاتووە، لە ئێستاشدا بەھۆی دروستکردنی بەست و بەنداوەوە توانراوە سوود لە وزەی ئاو وەربگیرێت، یەکەمین بەکارھێنانی کرداریی و زانستی ئاو بۆ مەبەستی بەرھەمھێنانی وزەی کارەبا دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٨٨٢. ھاوکات لە ئێستادا وزەی ئاو بەڕێژەی ٢٠٪ بەشدارە لە دابینکردنی پێداویستییەکانی وزە لە جیھاندا. لەم سۆنگەیەشەوە کیشوەری ئاسیا خێراترین ناوچەی گەشەسەندنی وزەی ئاوە، بە جۆرێک کە لە وڵاتی چین گەورەترین وێستگەی وزەی ئاو دامەزراوە. سوودە ژینگەیییەکانی وزەی ئاو خۆی دەبینێتەوە لەوەی کە (دەبێتە ھۆی کەم بەکارھێنان و پاشەکەوتکردنی سووتەمەنی پاشماوە بەبەردبووەکان، نابێتە ھۆی پیسکردنی ژینگە چونکە ھیچ جۆرە گازێکی ژەھراوی لێناکەوێتەوە و چەندان سوودی تر).
وزەی ھەڵکشان و داکشانی ئاوی دەریا (Wave Energy)ئەمیش شێوەیەکی تری سوودوەرگرتنە لە وزەی ئاو ئەم جۆرە وزەیە لە ئەنجامی ھەڵچوون و داچوونی ئاوی دەریا و زەریاکانەوە پەیدا دەبێت. ئەمەش بەھۆی ھێزی کێشکردنی خۆر و مانگەوە دروست دەبێت، کاتێک کە مانگ لەزەوی نزیک دەبێتەوە کاریگەری گەورە دەکاتە سەر ھەڵچوون و داچوونی ئاوی دەریاکان، لەبەرئەوەی ٧١ ٪ی ڕووبەری گۆی زەوی ئاو دای پۆشیوە. بە مەبەستی دەستکەوتنی ئەم جۆرە وزەیەش گونجاوترین شوێن نزیک ڕێژگەی دەریاکان و کەنارەکانیانە، چونکە ھێزی ھەڵکشان و داکشانیان زۆرە. لەم سۆنگەیەوە زانا بەریتانییەکانی بواری وزە نوێبووەکان لەباکوری ڕۆژاوای بەریتانیا و باکووری سکۆتلەندا توانیان وزەیەکی زۆر لەم ڕێگەیەوە بەدەست بھێنن و بەمەبەستی بەرھەمھێنانی وزەی کارەبا سوودی لێوەربگرن، ئەمەش لەڕێگەی دوستکردنی دیوار یاخود ڕاگرێک بە درێژایی کەنارەکان و کاتێک ئاستی ئاوی دەریاکە بەرز دەبێتەوە (ھەڵدەکشێت) بەو تۆڕباینانەدا تێپەڕدەبێت کە لە ناو دیوارەکەدا دانراوە، و کاتێکیش ئاستی ئاوەکە نزم دەبێتەوە دووبارە بەو تۆڕباینەدا تێپەڕ دەبێتەوە، وزەی کارەبا بەرھەم دێت. ئەم جۆرە وزەیە سەرچاوەیەکی پاکە و ژینگەپارێزە، چونکە ھیچ جۆرە پاشماوە و گازرێکی مەترسیداری نییە و، ھەروەھا جێگەی سووتەمەنی شل دەگرێتەوە، و لە ھەمان کاتیشدا بڕی تێچوون و کارپێکردن و چاککردنەوەی لە کاتی لەکارکەوتنیدا کەمە.
سەرچاوەکان
پۆل:وزە پۆل:گۆڕانی وزە پۆل:ئەندازیاریی ئاو
ھەڵگورد مەلا محەممەد
هەڵگورد مەلا محەممەد تاهیر زێباری لەدایکبووی ١١ی ئاداری ١٩٨٨ لە موسڵ ، هەڵگورد یاریکەرێکی کوردی تۆپی پێیە لەهێڵی ناوەڕاستە و لەئێستادا یاری بۆ یانەی هەولێر دەکات ، هەڵگورد برای یاریکەری کورد ھاوار مەلا محەممەدە ، هەڵگورد پێشتر لەساڵانی ٢٠٠٤ تاکوو ٢٠٠٩ بۆیانەی سلێمانی یاری کردووە ئینجا لەوەتەی ٢٠٠٤ ەوە لەهەولێر یاری دەکات.
پۆل:وەرزشکارانی کورد پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩ پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی عێراقی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨ پۆل:خەڵکی مووسڵ
٤٨١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
چەک
250px|بچووککردنەوە|چەپ|thumb|دەمانچەیەکی تاکەکەسی چەک بریتییە لەو ئامێرانە کە لە کاتی شەڕ و تێکھەڵچووندا بەکار دێن بۆ لێدان و بریندارکردنی ڕکابەر و دوژمن. ھەروەھا بۆ زیان گەیاندن و تێکشکاندنی خۆی و کەلوپەل و موڵک و سامانی، چەک دەتوانرێت بۆ مەبەستی ھێرشکردن و بەرگری و زۆر جار بۆ ھەڕەشەکردنیش بەکاردێت، وە لە باری کرداریدا چەک بریتییە لە ھەر شتێک کە توانای زیان گەیاندنێکی ماددی و جەستەییی ھەبێت وە بەم ھۆیەوە چەک دابەش دەبێت بەسەر چەندین جۆر و شێوەوە کە لە بچووکترین و سەرەتاترینیان دەست پێدەکات وەکو (قامچی، چەقۆ، تەور و کوتەک)ەوە بۆ پێشکەوتووترین و نوێترینیان وەکو (مووشەکە کیشوەربڕەکان و مووشەکە ئارەستەکراوەکان بە لەیزەر).
سەرچاوەکان
پۆل:چەکەکان پۆل:کەرەستەی سەربازی پۆل:ئاسایش
چەکی سپی
چەکی سپی دەستەواژەیەکە بەکاردێت بۆ گوزارشت کردن لە بارەی چەکە بێ ئاگرەکان وەکو (چەقۆ و داس و تەور و ھتد ...) کە بۆ بەرگری بەکاردێت و زۆر جار دەبێتە ئامێری کوشتن، وە ھۆکاری ناوبردنی بە (چەکی سپی) بۆ ئەوە دەگەرێتەوە کە دەنگ و ئاگری نیە لە کاتی بەکار ھێنانیدا وە زۆر بە ئاسانی ھەموو کەسێک دەتوانێت دەستی پێیان بگات، چەکی سپی لە زۆربەی یاخود لە ھەموو وڵاتاندا ھەڵگرتنی قەدەغە کراوە بە پێی یاسا بەتایبەتی لە شوێنە گشتیەکانی وەک (فڕۆکەخانە و قوتابخانە و یاریگاکان).
پۆل:چەکە سپییەکان
کۆرتس جۆنز (یاریزانی تۆپی پێ)
کۆرتس جولیان جۆنز (لەدایکبووی ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری ئینگلیزیە کە وەک یاریزانی ناوەند یاری دەکات بۆ یانەی پرێمیەرلیگ یانەی لیڤەرپوول.
لیڤەرپوول
دوای ئەوەی لە ناوەندی لیڤەرپوول گەورە بوو لە دایک و باوکێکی بەریتانی و نێجیری، جۆنز لە تەمەنی نۆ ساڵیدا چووە لیڤەرپول. دوای ئەوەی لە کانوونی دووەمی ٢٠١٨ یەکەمین گرێبەستی پیشەگەری خۆی لە بۆ ئاستی خوار ٢٣ ساڵان ئەنجامدا، جۆنز یەکەمین گرێبەستی پیشەگەری لە ١ی شوباتی ٢٠١٨ واژۆ کرد.
لە تیمی لیڤەرپوولدا بوو بۆ یاریی پریمەرلیگ بەرامبەر ئێڤەرتۆن لە ٧ی نیسانی ٢٠١٨ و لەسەر کورسی یەدەگ بوو بەڵام بەشداری یاریەکەی نەکرد.
جۆنز بە شێوەیەکی بەرچاو بۆ لیڤەرپوول یاری کرد لە خۆ ئامادەکاریەکان بۆ وەرزی ٢٠١٨-١٩ی یانەکە. ڕاهێنەری یانەکە یۆرگن کلۆپ ستایشی ئاستی جێگیر و تواناکانی کرد.
جۆنز یەکەمین یاری خۆی بۆ تیپەکە ئەنجامدا لە ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩، لە قۆناغی سێیەمی جامی ئێف ئەی (جامی یەکێتی ئینگلتەرا) بەرامبەر یانەی وۆڵڤەرهاپتۆن واندەرس
وەرزی ٢٠١٩-٢٠
جۆنز یەکەم وەرزی خۆی بۆ یانەکە و و دووەم یاری فەرمی خۆی بۆ یانەکە کرد لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩ لە یاریەکی جامی ئی ئێف ئێڵ بەرامبەر میڵتۆن کاینس دۆنس. کە دواتر وەکو باشترین یاریزانی یاریەکە دەستنیشان کرا.
دواتر لێدانی یەکلاکەرەوەی بردنەوەی تۆمارکرد لە لێدانەکان دژی ئەرسیناڵ لە جامی ئی ئێف ئێڵ. لە ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ یەکەمین یاری خۆی لە پریمەرلیگ ئەنجامدا، بە شێوەی یەدەگ لە دژی یانەی بۆرنمۆس.
لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، جۆنز بەشێک بوو لە پێکهاتەی لیڤەرپوول کە بە زۆری لە لاو و تیمی دووەم پێکهاتبوو لەگەڵ ئەوەشدا ١-٠ لە ڕکابەرەکەیان ئیڤەرتۆنیان بردەوە لە جامی ئێف ئەی لە ئانفێڵد. جۆنز گۆڵی بردنەوەی تۆمارکرد بۆ یانەکە بە لێدانێک لە دووری 20 مەتر. لە تەمەنی ١٨ ساڵ و ٣٤٠ ڕۆژدا، جۆنز بوو بە لاوترین گۆڵکار لە دێربی مێرسیساید لەوەتەی ڕۆبی فاولەر گۆڵی بۆ لیڤەر تۆمار کرد لە ١٩٩٤. لە قۆناغی دواتردا دوای سێ هەفتە، گۆڵی یەکەمی یاریەکەی تۆمار کرد لە بەرامبەر بوون ٢-٢ لەگەڵ شروسبۆری تاون، کە بووە یەکەم لاو کە لە دوو یاری یەک بە دوای یەک گۆڵ بۆ سورەکان تۆمار بکات لەدوای ڕاحیم ستێرلینگ لە نیسانی ٢٠١٤. لە ٥ی شوباتی ٢٠٢٠، جۆنز بوو بە لاوترین کاپتن لە لیڤەرپوول کە تەمەنی ١٩ ساڵ و ٥ ڕۆژ بوو کاتێک کە کاپتنی لاوترین پێکهاتەی لیڤەرپوڵ بوو لە مێژوودا و تێکڕای تەمەنی یاریزانەکان ١٩ ساڵ و ١٠٢ ڕۆژ بوو و ١-٠ بەرامەبر شروسبۆری بردنەوەیان بەدەست هێنا لە دوبارەکردنەوەی جامی ئێف ئەی لە ئەنفێڵد.
لە ٤ی تەممووزی ٢٠٢٠، جۆنز گرێبەستێکی نوێی درێژخایەنی لەگەڵ یانەکە واژۆ کرد. دوای ڕۆژێک یەکەم گۆڵی لە خولدا بۆ یانەکە تۆمارکرد دوای ئەوەی وەک یەدەگ هاتە یاریگا لە بردنەوەی ٢-٠ بەرامبەر ئەستۆن ڤێلا ، کە لە پاسێکی محەمەد سەڵاح ەوە بوو بە لێدانی سەر و گۆڵی لە گۆڵپارێزی پێشووی لیڤەرپوڵ پیپی ڕینا تۆمارکرد.
لە ٢٢ی تەممووز، جۆنز لە دژی چێڵسی بە یەدەگ هاتە یاریگا بۆ پێنجەم یاری ئاست بەرز لە وەرزی ٢٠١٩-٢٠ لەگەڵ لیڤەرپوول، بەم شێوەیە توانی مەدالیای براوەی پرێمیەرلیگ بەدەست بهێنێت. لە ٣٠ی تەممووز، جۆنز بە یاریزانی وەرزی پرێمیەرلیگی ٢ هەڵبژێردرا بۆ وەرزی ٢٠١٩-٢٠ لە پێش هەر یەک لە پاڵێوراوەکانی وەک : لیام کڵێن، بیلی گیڵمۆر، جەیماڵ هێکتەر-ئینگڕام، ناتان هۆڵاند و ڕایان توڵۆخ.
وەرزی ٢٠٢٠-٢١
دوای ئاستە بەرزەکەی لە وەرزی ٢٠١٩-٢٠، ڕاگەیەندرا کە درێسی ژمارە ١٧ لەبەر دەکات بۆ وەرزی ٢٠٢٠-٢١.، کە پێشتر لەلایەن ستیڤن جێرارد و ستیڤ ماکمانامان لەبەرکراوە لە ٢٤ی ئەیلوول، دوو گۆڵی تۆمارکرد لە ماوەی چوار خولەکدا بەرامبەر لینکۆڵن سیتی لە دەرەوەی یاریگای خۆیان لە جامی ئی ئێف ئێڵ و بە باشترین یاریزانی یارییەکە دانرا لەلایەن سکای سپۆرتس. بەهۆی پێکانی یاریزانانی ناوەندی جۆردان هێندەرسۆن، جەیمس میلنەر، تییاگۆ ئالکانترا، نابی کیتا و ئەلێکس ئۆکسڵاید-چامبەرلین ، و یاریکردنی فابینۆ وەک بەرگریکار، ڕۆڵی جۆنز لە تیمەکەدا زیادی کرد.
لە ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠، یەکەم گۆڵی خۆی لە خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا تۆمارکرد لە بردنەوەی ١-٠ بەرامبەر ئایاکس، کە بووە هۆی ئەوەی لیڤەرپوول سەربکەوێت بۆ قۆناغی یەکتر کردنە دەرەوە لە پاڵەوانێتیەکەدا. لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٢١، جۆنز یەکەم گۆڵی خولی لە وەرزەکەدا تۆمارکرد لە بردنەوەی ٢-٠ بەرامبەر شێفیڵد یونایتد.
کاروانی نێودەوڵەتی
لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠، جۆنز یەکەم بانگهێشتی بۆ پێکهاتەی ئینگلتەرای خوار ٢١ ساڵ پێگەیشت و یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا لە یاریەکدا کە ٣-٣ بەرامبەر بوون بەرامبەر ئاندۆرا  لە ٧ی تشرین یەکەمی ٢٠٢٠. یەکەم گۆڵی خۆی بۆ خوار ٢١ ساڵان تۆمارکرد لە کاتی بردنەوەی ٣-١ بەرامبەر ئاندۆرای خوار ٢١ ساڵان لە یاریگای مۆلینوکس لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠.
خەڵاتەکان
لیڤەرپوول
تاکەکەسی
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:هەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠١ پۆل:Pages with unreviewed translations پۆل:ھەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ
بڕیارنامەی ١٠١٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠١٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ یووگسلاڤیای پێشوو. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٥٩١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٥ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٥ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کرواتیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
پەروەردەی سۆزداری
پەروەردەی سۆزداری (بە فەڕەنسی: L'Éducation sentimentale) ڕۆمانێکی گۆستاڤ فلۆبێرە کە لە ساڵی ١٨٦٩دا نووسراوە و بە یەکێک لە کاریگەرترین ڕۆمانەکانی سەدەی نۆزدەیەم دادەنرێت. ئەم ڕۆمانە لەلایەن ھاوچەرخەکانی فلۆبێر وەک جۆرج ساند و ئێمیل زۆلا ستایش کرا، بەڵام لەلایەن ھێنری جەیمسەوە ڕەخنەی لێ گیرا. چیرۆکەکە دەربارەی ژیانی خۆشەویستیی گەنجێکە لە سەردەمی شۆڕشی فەڕەنسا لە ساڵی ١٨٤٨دا.
ڕۆمانەکە باس لە ژیانی گەنجێک دەکات (فرێدریک مۆرۆ) کە لە کاتی شۆڕشی ساڵی ١٨٤٨ و دامەزراندنی ئیمپراتۆرییەتی دووەمی فەڕەنسادا ژیاوە. ڕۆمانەکە ھەروەھا باس لە خۆشەویستیی فرێدریک بۆ ژنێکی گەورەتر (لە کارەکتەری ھاوسەری بڵاوکەرەوەی مۆسیقا مۆریس شلیسینگەر، کە لە کتێبەکەدا بە ناوی ژاک ئارنوو باسی کراوە، وەرگیراوە) دەکات. تۆنی ڕۆمانەکە ھەم تەشەراوی و ھەم ڕەشبینە؛ کتێبەکە ناوبەناو کۆمەڵگەی فەڕەنسی دادەشۆرێت. کارەکتەری سەرەکی، فرێدریک، زۆر جار خۆی دەخاتە نێو باوەشی بەرزەفڕییە عاشقانە خەیاڵاوییەکانییەوە.
پاشخان
فلۆبێر زۆرێک لە ئەزموونەکانی پاڵەوانەکەی (لەوانەش پەرۆشییە ڕۆمانسییەکەی) لەسەر بنەمای ژیانی خۆی داڕشت. ئەو لە ساڵی ١٨٦٤دا لەبارەی بەرھەمەکەوە نووسیویەتی: «دەمەوێت مێژووی ئەخلاقیی پیاوانی نەوەکەم (جیلی خۆم) بنووسم- یان وردتر [بڵێم]، مێژووی سۆزەکانیان. کتێبەکە دەربارەی خۆشەویستییە، دەربارەی سۆز؛ بەڵام سۆزێکی وەک ئەوەی دەتوانێت لەم سەردەمەدا ھەبێت __ واتە [سۆزێکی] ناچالاک.»
پوختەی ڕووداوەکان
فرێدریک مۆرۆ جارێکی دیکە چاوی بە ھاوڕێیەکی سەردەمی منداڵیی خۆی دەکەوێتەوە بە ناوی دێلۆریێ و، ھاوڕیکەی ئامۆژگاریی دەکات لەگەڵ دامبرۆز، کە بانکدارێکی دەوڵەمەندی پاریسی بوو، کۆ ببێتەوە. فرێدریک بە نامەیەکی ڕاسپاردەی دراوسێکەیەوە، بەڕێز ڕۆک، کە لە کۆمپانیاکەی دامبرۆز کار دەکات، ڕەوانەی پاریس دەبێت. سەرەڕای ئەمەش، یەکترناسینی فرێدریک و دامبرۆز زۆر سەرکەوتوو نییە.
کارەکتەرەکان
تایبەتمەندییەکی بەرجەستەی کارەکتەرەکانی پەروەردەی سۆزداری ڕاڕاییبوون و خۆپەرستییە. فرێدریک، کارەکتەری سەرەکی، لە بنەڕەتدا عاشقی مادام ئارنووە، بەڵام بەدرێژاییی ڕۆمانەکە عاشقی ئەو دەبێت و لێی سارد دەبێتەوە. جگە لەوەش، ناتوانێت بڕیار لەسەر پیشەیەک بدات و لەبری ئەوە لەسەر میراتی مامی دەژی. کارەکتەرەکانی دیکەی وەک بەڕێز ئارنوو، ھێندەی ڕاڕاییبوونی فرێدریک لە خۆشەویستیدا لە بازرگانیدا ڕاڕایین. بەبێ ماتریاڵیزم و «پەرستنی غەریزەییی دەسەڵات»، نزیکەی تەواوی کارەکتەرەکان بەتەواوی بێ ڕەگ و ڕیشە دەردەکەون. ھەڵسەنگاندنی فلۆبێر بۆ سەردەمی خۆی بەم شێوەیە بوو؛ باڵکێشبوونی بەردەوامی ڕۆمانەکە بەشێکی بەھۆی ڕەشبینیی ڕۆمانەکەوەیە.
دەرنەچوون (فیلم)
دەرنەچوون فیلمێکی ئەمریکی ساڵی ۲۰۱٥ی جۆری (ئاکشن)ە. کەلەلایەن (جۆن ئێریک دۆودڵی) بەرھەم ھێنراوە، کەھەر خۆی کاری نووسینەکەی کردووە، وە براکەی تەواوی کردووە. فیلمەکە باس لەخێزانێک دەکات، کە گەشت بۆ وڵاتێکی نەناسراوی (باشوور-ڕۆژھەڵات)ی ئاسیا دەکەن، بکگەشت کردن. بەڵام دوای گەیشتنیان بەوڵاتەکە، لە وڵاتەکە شۆڕشێک ڕوودەدات کە چەندین جار خێزانەکە لەمردن ڕزگاریان دەبێت. فیلمەکە لە ۱٦ی ئۆگستی ۲۰۱٥ بڵاو کرایەوە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی.
پەراوێز
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی سەدەی بیست و یەک پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ڕاونانی فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ڕاونانەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی مانەوە پۆل:فیلمەکان دەربارەی کودەتا پۆل:ئەو فیلمانەی لە تایلەند وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان
چا
وێنۆک|وێنەی گەڵای چا چا یان چایی چای ناوێکی چینییە بەکاردێت بۆ ئەو درەخت و دەوەن و گەڵا و خواردنەوەیەی لە گەڵا دروستدەکرێت، ڕووەکەکەی هەردەم سەوزە، و شوێنی بنەڕەتی ڕۆژهەڵاتی ئاسیایە، لە شوێنی خۆیدا تا ٩ مەتر بەرز دەبێتەوە، بەڵام لە کێڵگەکاندا دەوەنی بچوکن درێژییان ٩٠-١٥٠ سم. گەڵاکانی ڕمییە لە شێوەدا و ڕەنگی سەوزی تۆخە، وگوڵەکانی سپی زەردباوی بۆنخۆشە، ولە سەدەی هەشتدا چێنراوە بە شێوەیەکی بازرگانی.
چا بە خواردنەوەیەک هەژمار دەکرێت کە زۆرترین بەکارهێنانی هەیە لە دوای ئاوەوە، و گرنگترین وڵاتانی بەرهەمهێنی چا ئەمانەن: هیند، چین، سیلان، ئەندەنوسیا و ژاپۆن. و ئەو وڵاتانەی زۆرترین وەریدەگرن، شانشینی یەکگرتوو، وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ئوسترالیا، ڕووسیا، کەنەدا، هۆڵەندا. چاندنی پێویستی بە خاکێکی پاراوی سوک هەیە، لەگەڵ کەشێکی گەرم، و هەوای شێدار و بارانێکی زۆر. گەڵاکانی بە سەوزی بە دەست لێدەکرێنەوە و وازیان لێ دەهێنرێت تا ووشک دەبن.
تامی چا هۆکارەکەی زەیتێکی فڕۆکە، تایبەتمەندیی بێدارکردنەوەی هەیە بە هۆی ئەو کافایینەی تیایەتی، لە ناودارترین و بەچێژترین خواردنەوەکانە لە جیهاندا، لە شێوە و تامی جیاوازا پێشکەش دەکرێت و ئامادەکردنی پێنج دەقیقە دەخایەنێت، خەڵک جیاوازن لە خواردنەوەی چادا، هەندێک زۆر پێیان خۆشە، هەندێکی تر بە شیرەوە پێیان خۆشترە وهەندێک بە سادەیی.
مێژووەکەی
وێنۆک|چەپ|200px|پیاڵەی چای کوردی
ووشەکە لە فارسیەوە هاتووە (چای) هەندێک لەو باوەڕەدان چا لە هیندییە سورەکانەوە هاتووەن بەڵام ئەم زانیارییە هەڵەیە، هەندێک سەرچاوەی زانیاری وەک ئینسایکلۆپیدیای بەریتانی ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەسڵی چا وڵاتی چینە، لەوێوە بڵاو بۆتەوە بە ئاسیادا لە پێنج هەزار ساڵەوە.
چینییەکان بۆ یەکەم جار چایان چاندووە و بەکاریانهێناوە، وا دەگێڕنەوە کە پاشا شینۆگ خولیای کۆکردنەوە و چارەسەر بە ڕووەک بووە، و حەزی کردووە بە خواردنەوەی ئاوی گەرم دوای کوڵانی، و هەندێک گەڵای چای لە باخەکە جێهێشتووە و بە ڕێکەوت با گەڵایەکی وشکی چا دەباتە ناو ئاو گەرمەکە، و پاشاکە هەست بە گۆڕانی ڕەنگی ئاوەکە دەکات، کە لێی دەخوات زۆر بە دڵی دەبێت و دواتر بەردەوام دەبێ لەسەر خواردنەوەی بەم شێوەیە بەکارهێنانی لە چین و دەرەوەیدا بڵاو دەبێتەوە.
و چا بە گشتی ناسرا لە جیهاندا لە سەدەی حەڤدەدا و یەکەم باری چا گەیشتە ئەوروپا لە ساڵی ١٦١٠ و لەوێوە بەکارهێنانی چا لای ئەوروپیەکان دەست پێدەکات، هەروەها خواردنەوەی چا لای عەرەب باو نەبووە تا دوای سەردەمی عەبباسی و لە دوای ئەم مێژووە هاتۆتە ناوچە عەرەبیەکان و بە تایبەت عێراق کە لە ئێستادا ناسراوترین و ناودارترین خواردنەوەیە لە عێراقدا.
چا لە جیهاندا
وێنۆک|پەڕگە:وڵاتە بەرهەمهێنەرەکانی چا لە جیهاندا گرنگترین خواردنەوەی مەزاجییە، و چا لە ئاسیاوە گواستراوەتەوە بۆ ئەوروپا لەڕێگەی پورتوگالییەکانەوە، و دوای نزیکەی سەد ساڵ ئینجا بەردەست دەکەوت بۆ هەموو خەڵک بە نرخێکی گونجاو لە بازاڕە ئەوروپیەکاندا. پاشان خواردنەوەی بووە بە عادەتێکی کۆمەڵایەتی لە ئەوروپا و لە ناوچە جیاوازەکانی جیهاندا. و چا بە زۆری لە هیندەوە دێت لەگەڵ دوورگەی سیلان و چین و ئەندەنوسیا.
چا جۆر و تامی جیاوازوی هەیە لەوانە:
لیستی وڵاتەکان بە پێی بەکارهێنانی چا
ئەمەی خوارەوە =لیستی وڵاتەکان بە پێی بەکارهێنانی چا بۆ تاک، لە ٢٠٠٤ و ٢٠١٠.
جۆرەکانی
وێنۆک|کوپێک چای سەوز چەند جۆرێک چا بەکاردەهێنرێت، ئەوانیش ئەمانەن:
سود و زیانەکانی‌ چا
چەندین لێکۆڵینەوەی ئەکادیمی لە سوید و بەریتانیا و وڵاتە یەکگرتووەکان سوودە تەندروستییە زۆرەکانی چایان سەلماندووە وهاوکات توانای زیادکردنی بەرگری لەشی مرۆڤ لە بەرامبەر نەخۆشیەکان، لەوانەش: وێنۆک|کێڵگەیەکی چا لە مالیزیا
ڕێنمایی لەسەر خواردنەوەی چا
بۆ کەمکردنەوەی‌ ئەم زیانە لاوەکیانە و سودبینین لە خواردنەوەی‌ چا پێویستە رەچاوی‌ ئەم راستیانەی‌ خوارەوە بکەین:
سەرچاوە
پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان پۆل:چا پۆل:خواردنەوەکان پۆل:ڕۆژھەڵاتی ئاسیا پۆل:باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا
٤٨٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئاڕ دی ئێف
ئاڕ دی ئێف؛ چوارچێوەی ناساندنی سەرچاوە (ئینگلیزی: Resource Description Framework، کورتکراوەتەوە بۆ RDF) بریتییە لە یەکێ لە دانراوەکانی کۆنسۆرتیەمی تۆڕی جیهانی (W3) کە لە بنەمادا داڕێژراوە وەک مێتاداتا ی مۆدێلی داتا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئێکس ئێم ئێڵ
٤٨٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
قوڵیاوا
قوڵیاوا (Qullyawa، بە فارسی: قلی آباد) گوندێکە لە بەخشی نەنۆر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٩٥ کەس لە ١٦ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
قایمقامی کینگستاون
قایمقامی کینگستاون زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی سەر ئینتەرنێتی وروژێنەری تاوانی ئەمریکییە لەلایەن تایلۆر شێریدان و هیو دیلۆن دروستکراوە.
چیرۆک
"قایمقامی کینگستاون دوای خێزانی بەهێزی مکلوسکی دەکەوێت، بریکارەکانی هێز لە کینگستاون، میشیگان، کە تەنها کاری زیندان تاکە کاری بووژاوەی ناوچەکەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە دەربارەی خێزانەکان
بڕیارنامەی ١٠٢٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٢٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ لیبەریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٥٩٢ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لیبێریا لە ١٩٩٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا
ئانتوان ڤۆلۆدین
ئانتوان ڤۆلۆدین ڕۆماننووسێکی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢١ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠
گوڵەباخ
وێنۆک|چەپ|گوڵەباخ وێنۆک|چەپ|گوڵەباخى گوڵەباخ یان گوڵەباخی یان گوڵباخی (بە ئینگلیزی: Damask rose) ناوی گوڵێکی زۆر جوانە و بۆنی زۆر خۆشە‌. گوڵەباخی ویشک کراو کە لە کوردەواریدا زۆر باوە و ئەو کاتانەی کە گوڵەکە نیە، ویشک کراوەکەی بەکار دێنن و لە چایی دەکەن.
پۆل:بەھارات پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان پۆل:گژوگیاکانی پاکستان
پۆل:گژوگیاکان
چەقۆ
ھیچ ماڵێک نیە چەقۆ تێدا نەبێت لە ھەموو ناندینێکدا (مەتبەخێکدا) چەقۆ ھەیە بە چەندەھا جۆر و شێوە و قەبارەوە تەنانەت لەسەر سفرە و خوانەکانیشدا ئامێرێکی پێویستی نان خواردنەو پێویستە دابنرێت.
بەکارھێنان
بەشێوەیەکی سەرەکی چەقۆ بۆ دوو مەبەست بەکار دەھێنرێت کە ئەمانەن:
پۆل:چەقۆکان پۆل:چەکە سپییەکان پۆل:ئامرازە بەردییەکان
چەکی کۆکوژ
200px|چەپ|thumb|ھێماکانی چەکی کۆکوژ چەکی کۆکوژ یاخود چەکی کۆمەڵکوژ ئەو چەکەیە کە کارەساتێکی گەورە و زیانێکی زۆر دەنێتەوە لە کاتی تەقینەوەیدا، ئەم جۆرە چەکە قەدەغەکراوە لە لایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە و ھەر کەسێک دژی ھاوڵاتیانی مەدەنی بەکاری بھێنێت بە تاوانباری جەنگ دادەنرێت. ئەم چەکە دابەش دەبێت بەسەر سێ جۆر:
ماڕاتۆنی ھەولێر
ماڕاتۆنی ھەولێر پێشبڕکێیەکی ماڕاتۆنی ساڵانەیە لە شاری ھەولێر ئەنجامدەدرێت. لەساڵی ٢٠١١، بۆیەکەمینجار بەڕێوەچوو. ھێڵی کۆتایی پێشبڕکێیەکە لە پارکی سامی عەبدولڕەحمانە.
ئەنجامەکان
کلیل:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھەولێر پۆل:ماراتۆن لە عێراق
درەختی بی
وێنۆک|400px|چەپ|درەختێکی بی، پلەی ٥ B-Tree یان درەختی-بی لە زانستی کۆمپیوتەردا پێکھاتەیەکی درەختیی داتا یە کەوا داتا بە ڕیزکراوی ئەھێڵێتەوە، ڕێگاش ئەدات 'گەڕان' بکرێ تیایدا، بەدەستخستنی بەسەرە، تێکردن، و سڕینەوە لە ماوەیەکی لۆگاریتمی دا. درەختی-بی گشتیکردنێکە بۆ گەڕانی درەختی دوانی کە ھەر گرێیەک بتوانێ زیاد لە دوو وەچەی ھەبێت.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ڕۆماجی
رۆماجی (بەژاپۆنی: ローマ字) بریتییە لە بەکار هێنانی پیتە لاتینییەکان بۆ نوسینی زمانی ژاپۆنی کە لەکاتی ئاسایدا بە پیتی لوگوگرامی دەنوسرێ (کانجی) وە پیتە لەتکراوەکان (کانا). رۆمانجی بەکاردێت بۆ ئاسانکردنی خوێندنەوەی نوسراوە ژاپۆنییەکان بۆ ئەوانەی زمانەکە نازانن، وەک ناوەکانی شەقامەکان و پاسپۆرتی گەشت کردن، وە فەرهەنگەکان و کتێبەکانی قوتابخانە بۆ بییانییەکان. وشەی "رومدزی" هەندێ جار بەهەڵە دەنوسرێ "رۆمانجی".
پێنج پیتە دەنگییەکانی زمانی ئینگلیزی بەکار دەهێنرێت بۆ دەربڕینی دەنگە ژاپۆنییەکان رۆمانجی زیاتر بەکار دێت بۆ پیتە ژاپۆنییەکان لەسەر کۆمپیتەر و چارەسەر کردنی وشەکان (سەیرکە زمانی ژاپۆنی و کۆمپیتەر)، بۆیە زۆربەی ژاپۆنییەکان دەتوانن بەکاری بهێنن.
جیاوازی بەکارهێنان
پۆل:سیستمی نوسینی ژاپۆنی
سەرھەنگ موحسین
وێنۆک|سەرھەنگ موحسین لە ساڵی ٢٠٢١ سەرھەنگ موحسین (لەدایکبووی ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٦)، یاریکەرێکی کوردە بۆ یاری تۆپی پێ لە ھێڵی گۆڵپارێز، ئەو یاری بۆ یانەی ئەمانەی بەغدا دەکات و لە ساڵی ٢٠٠٧ یاری بۆ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق کردووە و خاوەن شەش یاری نێودەوڵەتییە. ساڵی ٢٠١٠ دووبارە بانگھێشتی ھەڵبژاردەی عێڕاق کراوە بۆ دوو یاری دۆستانە بەرابەر ھەڵبژاردەی سعودیە و کۆریای باشوور.
سەرەتای ژیانی وەرزشی
لە ساڵی ٢٠٠١ بانگھێشتی لاوانی یانەی وەرزشی ھەولێر کراوە، دوای سێ مانگ دەیگوازنەوە تیپی یەکەمی یانەکە کە بەژدارە لە خولی عێڕاق. - لە ساڵی ٢٠٠٤ دوای ئەنجامدانی یارییەکی دۆستانەی نێوان ئەستێرەکانی شاری ھەولێر و ھەڵبژاردەی لاوانی عێڕاق، سەرھەنگ بانگھێشتی لاوانی عێڕاق دەکات و بەھۆیەوە بەژداری جامی نیگاتا دەکات لەوڵاتی یابان و لەشاری ئۆساکای بۆ خوار تەمەن ١٨ ساڵی. پاشان بەژداری پاڵاوتنی جامی جھیانی لاوان دەکات لە وڵاتی مالیزیا. - لە ساڵی ٢٠٠٥ ھەڵبژاردەی کوردستان دادەمەزرێ و دوو یاری دۆستانە ھەڵبژاردەی کوردستان و ھەڵبژاردەی عێڕاق کۆ دەکاتەوە. دوای ماوەیەک دوو یاری تریش لە ھەولێر و سلێمانی لەنێوان ھەمان ھەڵبژاردەی کوردستان و ئۆڵمپی عێڕاق ئەنجام دەدرێ. - لە ساڵی ٢٠٠٧ پاش یاری یانەی وەرزشی مینا و ھەولێر لەشاری بەسڕا بانگھێشتی ھەڵبژاردەی عێڕاق دەکرێ. بەژداری غرب اسیا و جامی LG و چوار یاری دۆستانە دەکات. - دوای ئەوە بانگھێشتی ھەڵبژاردەی ئۆڵمپی عێڕاق دەکرێ بۆ پاڵاوتنی ئۆڵمپیاتی پەکین. لەوەرزی ٢٠٠٦–٢٠١٧ ھەولێر بەفەرمی دوای قۆناغی یەکەم لە خولی عێڕاقی دەکشێتەوە و بەھۆیەوە سەرھەنگ بەشێوەیەکی کاتی ڕوو لە یانەی وەرزشی شوڕتە دەکات لەشاری بەغدا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:وەرزشکارانی کورد پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی عێراقی پۆل:خەڵکی ھەولێر
٤٨٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
تیر
300px|چەپ|thumb|نمونەیەک لە تیر تیر ئەو چەکەیە کە بریتیە لە دارێکی باریکی نوک تیژ کە ھەندێ جاریش پارچە ئاسنێکی تیژ دەکرێتە سەرەکەی و بە ھۆی کەوانەوە دەھاوێژرێت و کۆترین چەکە کە لە مەودایەکی دوورەوە توانای پێکانی ئامانجەکانی ھەیە و مێژووی دۆزینەوەی ئەم چەکە دەگەڕێتەوە بۆ چاخە کۆنەکانی پێش مێژوو، ھەروەھا ئەم چەکە ناسراو بووە لە لای زۆربەی شارستانیەتەکان. پۆل:ئامرازە بەردییەکان پۆل:چەکی موشەکی
زانستی سەربازی
زانستی سەربازی زانستێکی تایبەتە بە لێکۆڵینەوە لەبارەی سوپاکان و ستراتیژیە سەربازیەکان و چەک و تفاقی جەنگیەوە، ئەم زانستە لە سەردەمێکی کۆنەوە ھەبووە بەڵام لە سەدەی بیستەمدا پەرەی پێدراوە و پێشکەوتووە و بوەتە زانستێکی سەربەخۆ و چەندین لقی لێ جیا بوەتەوە.
پۆل:زانستی سەربازی
سێپ بلاتەر
گۆڕانکاری و پێشنیازکراوەکانی بۆیاری تۆپی پێ
پۆل:زیندووان پۆل:فیفا پۆل:سەرۆکەکانی فیفا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦ پۆل:هاندەرانی هۆڵی ناوبانگی تۆپی پێی ئینگلیزی
ئەزیز شواکی
ئەزیز شواکی نووسەر، ڕۆماننووس و دراماتورژی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:مردووانی ٢٠١٩ پۆل:نووسەرانی جەزائیری
وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو
وەزیرەکەی ئەم وەزارەتە ئێستاکە عەبدولسەتار مەجید قادرە.
کانیسوور، بانە
کانی‌سور (Kanîsûr، بە فارسی: کانی‌سور) گوندێکە لە بەخشی نەنۆر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ۲۰۲۲دا ۳۳ کەس لە ۷ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
ھەڵبژاردنی ٢٠١٤ی ئەنجومەنی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان
ھەڵبژاردنی ٢٠١٤ی ئەنجومەنی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان ئەو ھەڵبژاردنە بوو کە لە ڕۆژی ٣٠ی نیسانی ٢٠١٤ ئەنجام درا، تێیدا نەخشەی سیاسیی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان.
پارێزگای ھەولێر
پارتی دیموکراتی کوردستان براوەی ھەڵبژاردنی پارێزگای ھەولێر بوو بە بەدەستھێنانی زۆرتر لە ٤٩٪ دەنگەکانی ئەو پارێزگایە.
پارێزگای سلێمانی
بزووتنەوەی گۆڕان بەجیاوازییەکی کەم لەگەڵ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان توانی زۆرترین دەنگ لەم پارێزگایە بەدەستبھێنێت.
سەرچاوە
پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق
کریستیەن بۆبە
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
٤٨٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ستێر (کۆوار)
ستێر گۆڤارێکی وێژەیی و چاندی کوردی بوو لە قامیشلۆی کوردستانی ڕۆژئاوا, گۆڤارەکە ٢٤ ژمارەی لێ دەکرا و یەکەم ژمارەی لەساڵی ١٩٨٣بوو.
پۆل:گۆڤارەکان بە زمانی کوردی
بڕیارنامەی ١٠٢١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٢١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ یووگسلاڤیای پێشوو. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٥٩٥‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٥ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٥ پۆل:کرواتیا لە ١٩٩٥ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کرواتیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
گۆپتەپە، کۆیە
گۆپتەپە یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شۆڕش لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
ڕەوانبێژی
ڕەوانبێژی بریتییە لەو وتە ڕەوان و کاریگەرییەی لەگەڵ بارودۆخی گوێگر یان خونەر بگونجێت بۆ ئەوەی مەبەستەکەی بە ڕوونی بەخوێنەر یان گوێگرەکە بگەیەنێت و چێژی پێ ببەخشێت و کاری تێ بکات ، ئەمەش دەبێت نووسەرەکە لێزان و شارەزاناین وشە و دەقەکان لەبار و داڕشتی تۆکمە و ڕێکخستنی ژیربێژییانە بنووسێت.
زانستی ڕەوانبێژی
ئەو هونەر و دەستوور و بنەمایانە دەکۆڵێتەوە کە دەبن بە مایەی ڕەوانی و جوانی و کاریگەری قسە و پاراستینی لەلێڵی و شل و شێواوی.
ڕەوانبێژانی کورد
لە نێو ئەدەبیاتی کوردان چەندان دەست و پەنجەی دەقە شیعری بەڕەوانبێژی دەبینرێت لەوێنەی نالی و عەبدوڵڵا گۆران و هێمن و حاجی قادری کۆیی و ئەحمەدی خانی و چەندانی دیکە.
وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوان
وەزارەتی رۆشنبیری و لاوان یەکێکە لە وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.
وەزیرەکەی ئەم وەزارەتە ئێستاکە خالید عەبدولڕەحمان ئەحمەدە.
سەرچاوەکان
پۆل:وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان