cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڕووداوی ٥٥
٤ ڕۆژ دوای کودەتاکە، ٤٨٥ ئاغا و شێخی ھەڵبژێردراوی ڕۆژھەڵات و باشووری ڕۆژھەڵات ڕەوانەی کەمپێکی سیڤاس کابەک یەزی کران. بانگەشەی ئەوە دەکرێت کە جەمال گورسیل وتووبێتی یەڵڵە با ٢٥٠٠ کوردی دیار لەسەر ئەم بابەتە بکوژین. کەمپی سیڤاس بە یاسای نیشتەجێکردنی ناچاری ژمارە ١٠٥ کە لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٠ دەرچووە چۆڵکرا و لەلایەن کۆمیتەی یەکێتیی نیشتمانییەوە دوورخرایەوە بۆ ئانتالیا، ئیسپارتە، ئیزمیر، ئافیۆن، مانیسا، دەنیزلی و چۆروم، بە بانگەشەی ئەوەی کە ٥٥ ئاغا پشتگیری لە پارتی دیموکراتی گەلان دەکات. ئەم یاسایە لە ساڵی ١٩٦٢ ھەڵوەشایەوە.
نیگەرانی بزووتنەوەی کورد
خەباتی ڕزگاری خوازی نەتەوەیی کە پارتی دیموکراتی کوردستان بە سەرکردایەتی مستەفا بارزانی لە باشووری کوردستان دەستیپێکرد، کاریگەریی لەسەر ناوچەکانی تورکیاش ھەبوو وەک ھەکاری، وان، سیرت، مێردین، ئامەد، مووش، شرناخ و چالاکیی کۆکردنەوە بۆ خەباتی بارزانی لەو ناوچانە دەستیپێکرد.
مەلا مستەفا بارزانی وەک خاوەن موڵک و شێخ و سەرۆک ھۆز ھەژمار دەکرا، و وا بیر دەکرایەوە کە ئاغا شێخ و سەرۆک ھۆزەکانی بزووتنەوەی کوردیان لە تورکیا ورووژاند. ھەر بۆیە کرانە ئامانج.
ھەندێک گۆڕانکاری لە دەستووری ساڵی ١٩٦١دا کرا. دەستەواژەی «سەروەری بەبێ مەرج سەر بە میللەتە»، کە ماددەی سێیەمی دەستووری ساڵی ١٩٢٤ بوو، گۆڕدرا بۆ «سەروەری بەبێ مەرج سەر بە نەتەوەی تورکیایە».
سەرچاوەکان
پۆل:١٩٥٠ پۆل:١٩٥٥ پۆل:١٩٥٩ پۆل:باکووری کوردستان پۆل:تورکیا
٢٣ی گەلاوێژ
٢٣ی گەلاوێژ ١٤٧ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٢١٨ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٢١٩ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گەلاوێژ
دانمارک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
دانمارک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی قوم
وێنۆک|300پیکسڵ|پەیکەری یەک [[فڕۆکە لە پارکی ئەلغەدیری قوم]] فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی قوم فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتییە کە لە ٢٤ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژاوای شاری قوم لە ئێران ھەڵکەوتووە و ئێستا لە حاڵی سازبوون دایە و بە چاکی دیار نییە کێی ساز دەبێت.
لە ئابی ٢٠١٤، سەرمایەدارانی چینی لە گانسۆ باسیان لە دانانی سەرمایەکەیان لەسەر ئەو فڕۆکەخانەیە کرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:قوم پۆل:فڕۆکەخانەکانی ئێران
چیو ینگ
وێنۆک چیو ینگ (بە چینی:仇英;، لەدایکبووی ١٤٩٤ بۆ ١٥٥٢) وێنەکێشێکی چینی بوو کە تایبەمەندبوو لە بواری تەکنیکی فڵچەی گۆنگبی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ پۆل:لەدایکبووانی ١٤٩٤ پۆل:مردووانی ١٥٥٢ پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو پۆل:خەڵکی تایچانگ
بانکی ناوەندیی یۆنان
وێنۆک|280px|بینای بانکی ناوەندیی یۆنان بانکی ناوەندیی یۆنان کۆمپانیایەکی جیھانی بانکییە کە ناوەندەکەی لە ئەتینای یۆنانە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بانکە ناوەندییەکان پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٤١
سورینام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
سورینام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە ژاپۆن
پەتای جیهانیی کۆڤید-١٩ لە وڵاتی قەتەر بەشێکە لە پەتای جیهانیی نەخۆشی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩ (COVID-19) کە هۆکارەکەی نەخۆشی سەختی کۆئەندامی هەناسەی ڤایرۆسی کۆرۆنا ٢ (SARS-CoV-2). لە ڕێكەوتی ١٥ کانوونی دووەمی ٢٠٢٠دا حکومەتی یابانی یەکەمین بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکەی هاوڵاتییەك دا پشتڕاستکردەوە کە لە وهانی وڵاتی چین گەڕابۆوە.
دوابەدوای ئەم تووشبوونە لە نێوان ١١-٢٣ی ئازار چەند تووشبوویەکەی دیکە پشتڕاستکرانەوە کە هەڵگرەکانی ڤایرۆسەکە گەشتیار و کەسانی گەراوە بوون لە ئەوروپا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە. بەپێی (پەیمانگای نەتەوەیی بۆ نەخۆشییە گواستراوەکان – یابان National Institute of Infectious Diseases (Japan) )  زۆرینەی ڤایرۆسەکانی لە یابان بڵاودەبنەوە سەرچاوەکەی دەگەرێتەوە بۆ جۆری ئەوروپییەکان و لە مانگی ئازار بە دواوە ئەو جۆرە ڤایرۆسەی وهان لە کەم بوونەوەدایە. هەتا ٥ی تشرینی یەکەم ژمارەی بارە تووشبووە پشتڕاستکراوەکان لە وڵاتی یابان زیاتر بووە لە ژمارەی تووشبووە پشتڕاستکراوەکان لە وڵاتی چین.
حکومەتی یابانی هەستاوە بە گرتنەبەری چەندین ڕێکاری جۆراوجۆر بۆ کەم کردنەوەی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە. لە ٣٠ کانوونی دووەم دا سەرۆك وەزیران (شینزۆ ئابی) هەستا بە دامەزراندنی (یەکەی ئامادەی نەتەوەیی یابانی دژە ڤایرۆسی کۆرۆنا - Japan Anti-Coronavirus National Task Force ) کە بەرپرسیاربوون لە تەواوی ڕێكار و کاردانەوەکانی حکومەت دەربارەی پەتا جیهانییەکە. لە ٢٧ی شوبات دا سەرۆك وەزیران داوای داخستنی کاتیی تەواوی قوتابخانە سەرەتایی، ناوەندیی و ئامادەییەکانی کرد هەتا سەرەتای مانگی نیسان. لەگەڵ بڵاوبوونەوەی زیاتری پەتا جیهانییەکە، ئەنجامدانی ئۆلۆمپی هاوینەی ٢٠٢٠ جێی مەترسی بوو بۆیە حکومەتی یابانی توانی لەڕێی دانوستانەوە لەگەڵ ئەنجومەنی ئۆلۆمپی نێودەوڵەتی بگەنە بڕیاری دواخستنی تا ساڵی ٢٠٢١.
ڕێکارە پزیشکییەکان
یەکە ئامادە پزیشکییەکەی ڕاوێژی دەدا بە حکومەت هەستابوون بە جێبەجێ کردنی سێ رێکار بۆ گەمارۆدان و کەم کردنەوەی بڵاوبوونەوەی کۆڤید-١٩ ئەوانیش ئەمانە بوون: (١) زوو دەستنیشانکردن و زوو وەڵامدانەوەی کۆمەڵە تووشبووەکان لەڕێی بەدواداچوونی بەرکەوتەکانەوە، (٢) زوو دەستنیشاکردنی نەخۆشیی نەخۆشەکان و باشترکردنی خزمەتگوزاری چاودێری پزیشکی چڕ و دابینکردنی یارمەتی تەندروستی تایبەت بۆ نەخۆشە سەختەکان، (٣) گۆرینی و باشترکردنی هەڵسوکەتی هاوڵاتیان.
لە ماوەی قۆناغەکانی سەرەتایی بڵاوبوونەوەکەدا شارەزایانی پزیشکی پێشنیارییان دەکرد بۆ حکومەت کە ئەنجامدانی پشکنینی کۆڤید-١٩ تەنها بۆ ئەو کەسانە ئەنجام بدرێت کە بەرکەوتەیان هەبوو لەگەڵ کەسی تووشبوو لەگەڵ ئەو کەسانەی خاوەنی ئەم نیشانانەن، یەکەم: هەبوونی (نیشانەکانی سەرمابوون و هەبوونی تایەك بە لایەنی کەمەوە پلەی ٣٧.٥ پلەی سەدی) بۆ ماوەی چوار رۆژ. دووەم: هیلاکییەکی زۆر و سەختی هەناسەدان. هەروەها (کەسانی بەساڵاچوو، ژنانی دوو گیان و ئەو کەسانی خاوەنی نەخۆشی درێژخایەنن) نیشانەکانی سەرمابوونیان تێدا دەرکەوتووە بۆ ماوەی دوو رۆژ دەتوانن پشکنینی ڤایرۆسی کۆرۆنایان بۆ ئەنجام بدرێت. بەهۆی بوونی ژمارەیەکی زۆر لە ئامێری ( Computed Tomography Scan - CT Scanner ) لە وڵاتەکەدا کە بۆ هەر یەك ملیۆن هاوڵاتی ١١١.٤٩ ئامێر بوونی هەیە کە ڕێخۆشکەر بووە بتوانن ئەو کەسانەی گوومانی هەوکردنی سییەکانیان لێ دەکرێت بەشێوەیەکی خێرا دەستنیشانیان بکەن و چارەسەری پێویستیان بۆ دابین بکەن پێش ئەنجامدانی پشکنینی کۆڤید-١٩ بۆیان.
لە ١ی نیسان دا شارەزایانی پزیشکی داوایان لە حکومەت کرد کە هەستێت بە دابین کردنی تەختی خەوی زیاتر لە نەخۆشخانەکان و ئەو کەسانەی خاوەنی نیشانەی کەم یان بێ نیشانەن بگوازرێنەوە بۆ ناوندەکانی دیکە بەمەبەستی زیاتر سەرنج خستنە سەر چارەسەری نەخۆشە سەختەکان.
لێکەوتە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکان
شینزۆ ئابیی سەرۆك وەزیران گووتی "ڤایرۆسی کۆرۆنا کاریگەرییەکی گەورەی کردۆتە سەر کەرتی گەشتیاریی، ئابووری و کۆمەڵگە." و یابانی خستۆتە باری پاشەکشەی ئابوورییەوە. لە سەرتاسەری وڵاتەکەدا دەمامکی دەموچاو بەرەو نەمان دەڕوات و دەمامکە کۆگاکراوە نوێیەکانیش بەزووی کاردەبن. هەروەها فشارێکی زۆر خراوەتەوە سەر خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان لەڕێی زیادبوونی داواکاری لەسەر پشکنینە پزیشکییەکان  رۆژ لە دوای رۆژیش هاوڵاتینای چینی ڕووبەڕووی جیاکارییەکی زیاتر دەبنەوە.
بوارەکانی گەشتی هەوایی، کڕین و فرۆشتن و گەشتیاری فرۆشەکانیان بەڕێژەیەکی بەرچاو کەمی کردووە و هەندێك لە کۆمپانیاکانی دروستکردن سکاڵاکاربوون دەربارەی پچڕانی کەرەستەی کارگە چینییەکان و هێڵەکانی دابینکردن. بەهۆی ئەوەی لە %٤٠ گەشتیارانی وڵاتەکە هاوڵاتی بەڕەچەڵەك چینین، سەرۆك وەزیران بیری کردۆتەوە لە بەکارهێنانی سەرمایەی فریاگوزاری بەمەبەستی کەم کردنەوەی کاریگەریی بڵاوبوونەوەی پەتا جیهانییەکە لەسەر کەرتی گەشتیاری وڵاتەکەی.
تانگ ین
تانگ ین (بە چینی:唐寅، لەدایکبووی ١٤٧٠ بۆ ١٥٢٤) وێنەکێش، شاعیر، خۆشنووسی ئیمپراتۆریەتی مینگ بوو ھەروەھا وێنەکێشێکی کاریگەر بوو، ئەگەرچی لە سەردەمی ئیپمراتۆریەتی مینگ لەدایکبوو، زۆربەی وێنەکانی، بەتایبەتی ئەوانەی خەڵک، دوبارە وێنەیان بۆ کێشرایەوە
تانگ ین یەکێک بوو لە بەناوبانگترین وێنەکێشەکان لە مێژووی ھونەری چین، یەکێک بوو لە چوار مامۆستاکەی ئیمپراتۆریەتی مینگ (مینگ سی جیا) کە لە ناویاندا شێن ژۆو، وێن ژێنگمینگ، چیو ینگ بوون جگە لە کاری وێنەکێشانیش ھەروەھا شاعیرێکی بەھرەمەندی سەردەمی خۆی بوو، بەیەکەوە لەگەل وێن ژێنگمینگ، ژو یونمینگ، سو ژێنگچینگ، بە "چوار مامۆستاکەی ناوچەی وو ژۆنگ" ناسراون
یەکێک لە چیرۆکەکانی کە لە فۆلکلۆری چینی بەناوبانگە، " دەکەوێتە خۆشەویستی لەگەل کچێکی بەندە، کە چاوی بە کچەکە دەکەوێت لەناو بەلەمێکی فەرمانبەرێکی پلەبەرزی حکومەتدایە و بە سوژۆو تێدەپەڕێت و ڕێدەکات، دواتر خۆی وەک بەندە دەفرۆشێت بەم فەرمانبەری حکومەتە تا بتوانێت بە کچەکە بگات، دواتر بە یارمەتی ھاوڕێکانی سەرکەوتوو دەبێت لە ڕزگارکردنی کچەکە و ھێنانەوەی بۆ ماڵەکەی خۆی" ئەم چیرۆکە بووەتە ھۆی سیناریۆی "سێ وشەکە" لەلایەن فێنگ مێنگلۆنگ بنووسرێتەوە و شانۆی سێ زەردەخەنەکە بەرھەم بھێنرێت تانگ ین قوتابیەکی ناوازە بو، ھاوڕێ ھاوپۆلەکانی بریتی بوون لە شێن ژۆو، وو کوان، ژو یونمینگ، لە ١٤٩٨ تانگ ین یەکەم بوو لە تاقیکردنەوەی پارێزگای نانجینگ، وە پلەی دووەمی ھێنا لە تاقیکردنەوەی شاھانە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧٠ پۆل:مردووانی ١٥٢٤ پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٥یەم پۆل:مامۆستا چینییەکانی پێشکەشکردنی چای پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ پۆل:شاعیرانی جیانگسو پۆل:نووسەرانی سوژۆو پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٥یەم پۆل:ھونەرمەندانی سوژۆو
نانسی ویڵەر
نانسی کارەکتەرێکی یاریپێکەرە لە کایەی ڤیدیۆیی ٢٠١٦ی جۆری ترسناکی Dead by Daylight.
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی شتە نامۆکان
دوایین گۆرانی (فیلمی ٢٠١٠)
دوایین گۆرانی فیلمێکی دراما و ڕۆمانسی ئەمریکیی ساڵی ٢٠١٠یە، شانبەشانی ڕۆمانی نیکۆلاس سپارکس لە ساڵی ٢٠٠٩ بە ھەمان ناو پەرەی پێدراوە. فیلمەکە لەلایەن جوولی ئان ڕۆبنسن کاری دەرھێنانی بۆ کراوە، و لەلایەن سپارکس و جێف وان ڤی نووسراوە. ئەم فیلمە ڕۆڵی سەرەکی مایلی سایروس و لیام ھێمسوۆرت و گرێگ کینیری تێدا دەبینرێت.
چیرۆک
ڤێرۆنیکا «رۆنی» میلەر لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا، یاخیبووە لەو ڕۆژەوەی کە دایک و باوکی جیابوونەوە و باوکی سێ ساڵ پێشتر ڕووی لە جۆرجیا کرد. سەردەمانێک منداڵێکی سەرسووڕھێنەر بووە و لەژێر سەرپەرشتی باوکی ستیڤ میلەر (گرێگ کینیر) پیانۆی کلاسیکی دەژەنی، بەڵام ئێستا ڕۆنی لەم ئامێرە بێئاگایە و لەو کاتەوەی باوکی ڕۆیشتووە قسەی لەگەڵ باوکی نەکردووە. قوتابخانەی جوولییارد ھەر لە گەنجییەوە گرنگییان پێداوە، بەڵام ڕۆنی ڕەتیدەکاتەوە ئیتر بچێتە قوتابخانە.
بەرھەمھێنان
دوایین گۆرانی کاتێک دەستی پێکرد کە بەڕێوەبەری جێبەجێکاری دیزنی جەیسن ڕید لەگەڵ مایلی سایرس کۆبووەوە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر پلانەکانی داھاتووی پیشەکەی. لەو کاتەدا سایرس بە شێوەیەکی سەرەکی بە ڕۆڵی ئەستێرەیەکی پۆپ لە بەرنامەی ھانا مۆنتانای کەناڵی دیزنی ناسرابوو، کە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی منداڵان بوو و فراوانتر بووبوو بۆ پاشکۆی میدیایی سەرکەوتووی جیھانی. لەگەڵ نزیکبوونەوەی زنجیرەکە لە کۆتاییدا، دیزنی ھیوای خواست ئۆتۆمبێلێکی ئەستێرەیی دروست بکات بۆ ئەوەی یارمەتی سایرۆس بدات لەو کەسایەتییە پۆپەی کە لە ڕێگەی ئەم پاشکۆیەوە پەرەی پێدابوو دەربچێت و سیروس بە بینەرانی بەتەمەنتر بناسێنێت. لە میانی دیداری لەگەڵ ڕید، سایرس خواستی خۆی دەربڕی بۆ وێنەگرتنی فیلمێکی ھاوشێوەی فیلمی A Walk to Remember کە فیلمێکی ساڵی ٢٠٠٢ لەسەر بنەمای ڕۆمانێکی نیکۆڵاس سپارکس دروست کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠ پۆل:کورتە فیلمەکان لە ساڤانا، جۆرجیا پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
ڕاشمیکا ماندانا
ڕاشمیکا ماندانا (لەدایکبووی ٥ی نیسانی ١٩٩٦) خانمەکتەر و مۆدێلی ھیندییە، کە لە فیلمەکان بە زمانەکانی تێلووگوو و کانادا بەشداریدەکات براوەی دوو خەڵاتە بەھۆی بەشدارییەکانی لە فیلم.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦ پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی پۆل:زیندووان پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان
میحراب
وێنۆک|میحرابی مزگەوتێک لە [[ئیسپانیا]] میحراب، محراو یان میحراو حەواڵەیەکە کە ئاڕاستەی قیبلەی مزگەوت نیشان دەدات کە ڕێبەری ئایینی یان پێشنوێژ لەکاتی نوێژدا تێیدا ڕادەوەستێت. لە مزگەوتەکاندا میحراب دەکەوێتە ناوەڕاستی قیبلەی مزگەوتەوە بۆ ئەوەی بە وەستانی ئیمام یان پێشنوێژ، ڕوو لە قیبلە بکات و نوێژ بکات. شێوەی میحرابەکە لە ناو مزگەوتدا ئاڕاستەی قیبلە دیاری دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕەخەکانی ئەردنیگاری پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
کانی ڕێزە
کانی ڕێزە کانیێکی شێفابەخش و چاککەرەوە بۆ نەخۆشینانی گورچیلە و بەردی گورچیلە زۆر بەکار دێت. ئەم کانیە لە رێی شاری جوانڕۆ بۆ شارستانی سەلاسی باوەجانی لە ١٠ کیلۆمیتری شاری تازاوای سەلاس بوونی هەیە..
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی سەلاسی باوەجانی پۆل:کانییەکانی کوردستان پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کرماشان
ماکوان
چیای ماکوان بە بەرزایی نزیک بە ٢٧٠٠ میتر لە بەشی باشوور ڕۆژهەڵاتی هەورامان و هاوڕێ بە چیای ئاتەژگە لە دوو شارستانی پاوە و جوانڕۆ، بەرامبەر بە شاری باینگان نیشتەجێیە. کە لە دەوروبەری کێوەکە دارستان (وەک دارستانی کۆپانە) و شەخەلێکی زۆر پڕ بوونی هەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای کرماشان پۆل:جوگرافیای ئێران پۆل:شارستانی جوانڕۆ پۆل:شارستانی پاوە پۆل:کێوەکانی پارێزگای کرماشان پۆل:کێوەکانی کوردستان پۆل:کێوەکانی ئێران
تازەدێ، ناڵپارێز
تازەدێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
تازەدێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کوڕی گەپڵە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی سێفی شێخ حامید و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی توتمانی خواروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کۆلیتانی سەروو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سەیدا پەرینچەک
سەیدا پەرینچەک (بە کوردیی کرمانجی: Seyda Perînçek) گۆرانیبێژێکی کوردی خەڵکی باکووری کوردستانە کە لە ساڵی ١٩٧٨ لە دێرک سەر بە پارێزگای مێردین لەدایک بووە.
ژیان
سەیدا پەرینچەک لە ساڵی ١٩٧٨ لە دێرکی چیای مازی لە پارێزگای مێردین لەدایک بووە. ئەو لە منداڵیدا حەزی بە ھونەر و مۆسیقا بووە. سەیدا پەرینچەک تا ئێستاکە نزیکەی ٨٠٠ گۆرانی و بەستە بە دەنگی خۆی تۆمار کردووە کە لە نێویاندا ئامێری دیوانیش لێداوە. تۆزێک لە کارەکانی سەیدا پەرینچەک لەلایەن ناوەندی چاندی مێردین بڵاو کراوەتەوە. ئەو ھەروەھا لە ناوەندی چاندی مەزۆپۆتامیا سەبارەت بە مۆسیقا و لێدانی ئامێری دیوان وانە دەدات. ھەڵبەستەکان و نۆتەکانی مۆسیقای کارەکانی سەیدا پەرینچەک بە شێوەی پەرتووکیش لەلایەن ئینستیتوتی کوردیی ئامەد بڵاو کراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ژەنیارانی کورد پۆل:گۆرانیبێژانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی باکووری پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد
ماریا بێڵۆ
وێنۆک ماریا ئێلینا بێڵۆ (لەدایکبووی ١٨ی نیسانی ١٩٦٧) خانمەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکییە.
سووتان
وێنۆک|گڕەکان دروست دەبن لەئەنجامی سووتەمەنیێک کە دەسووتێت وێنۆک|کەرستەی کەمکردنەوەی پیس بوونی ھەوا کۆنتڕۆلی سووتان دەبەخشێتە پرۆسە پیشەسازییەکان سووتان کارلێکێکی کیمیایی گەرمیدەرە لەنێوان سووتەمەنیێک (کەملێکەرەکە) و ئۆکسێنەرێک، بەشێوەیەکی ئاسایی ئۆکسجینی بەرگە ھەوا، کە بەرھەمی ئۆکسیدی و بەزۆری گازی دروست دەکات، لەتێکەڵەیەکدا ناودەبرێت بە دووکەڵ. سووتانی ئاگر گڕێک دروست دەکات، و ئەو گەرمییەی کە بەرھەم ھاتوە دەتوانێ وا لە سووتانەکە بکات کە بەبەردەوامی سەربەستی ھەبێ. سووتان بە زۆری زنجیرەیەکی ئاڵۆزی کارلێکی سەرەتایی ئەتۆمەکانە. سوتەمەنییە ڕەقەکان٫ وەک دار و خەڵووز٫ سەرەتا بە کارلێکی شیبونەوە بە گەرمیدا تێەپەردەبێ بۆ بەرھەمھێنانی سووتەمەنی گازی سووتان دواتر گەرمییە داواکراوەکە دەبەخشێت بۆ بەرھەمھێنانی بڕێکی زۆرتر. بەزۆری سووتان تەواو گەرمە٫ کە ڕووناکی داگیرساو لەسەر شێوەی ھەریەک گەشانەوە یان گڕێک بەرھەم دێت. نموونەیەکی سادە دەتوانرێ ببینرێ لە ناو سووتانی ھایدرۆجین و ئۆکسجین بۆ ھەڵمی ئاو٫ کارلێکێک بە گشتی بە کاردێ بۆ تێکردنی بزوێنەری مووشەک. ئەم کارلێکە kJ/mol 242 گەرمی بڵاودەکات و ئێنتاڵپی کەم دەکاتەوە و بەوەشێوەیەش (لە پلەی گەرمی و پەستانی جێگیردا):
سووتانی سوتەمەنییەکی ئۆرگانیکی لە ھەوادا ھەردەم گەرمی دەرە چونکە بۆندە دوانییەکەی (O2) زۆر لاوازترە لە بۆندە دوانییەکانی تر یان جووتێک لە بۆندە تاکەکان، و لەبەر ئەوە پێکھێنانی بۆندە بەھێزەکان لە ناو بەرھەمەکانی سووتان H2O و CO2 دەبێت لە ئەنجام لە بڵاوکردنەوەی وزە. وزەکانی بۆندی ناو سووتەمەنییەکە تەنھا ڕۆڵی لاوەکی دەگێڕێ، لەوکاتەوەی کە ئەوان چوونیەکن لەگەڵ وزەی بۆندەکان کە لە نێو بەرھەمەکانی سووتاندان؛ بۆ نموونە، سەرجەمی وزەی بۆندەکانی (CH4) بە نزیکەیی چوونیەکە لەگەڵ (CO2). گەرمی سووتانەکە بە نزیکەیی -418 kJ بۆ مۆڵی (O2) بەکارھاتووە لە کارلێکی سووتاندا، و دەتوانرێ پێکھاتەی توخمی سووتەمەنییەکە بخەملێندرێ.
سووتانی ھان نەدراو لەناو ھەوادا پێویستی بە پلەی گەرمی بەرزی یەکسانە، سووتانی تەواو ستۆکیۆمەتریکە(stoichiometric)
بە گوێرەی سووتەمەنییەکە، کە لەوێدا ھیچ سووتەمەنییەکی بە جێماو نییە، و بەشێوەیەکی خەیاڵی ھیچ شتێکی ئۆکسێنەر بەجێنەماوە. بە شێوەیەکی داینەمیکە گەرمی، ھاوسەنگی کیمیایی سووتان لەناو ھەوادا بەڕادەیەکی ئێجگار زۆر دەکەوێتە لای (دەکەوێتە سەر) بەرھەمەکان. ھەرچەندە سووتانی تەواو ئەستەمە بە نزیکەیی ئەستەمە بۆ بەدەستھێنانی، لەو کاتەوەی ھاوسەنگییە کیمیایییەکە بە شێوەی پێویست نەگەیشتووە (بە دەست نەگەیشتووە)، یان لەوانەیە بەرھەمی نەسووتاوی تیابێت وەک کاربۆن مۆنۆکساید(CO)، ھایدرۆجین و ھەروەھا کاربۆنیش (کاربۆنی ڕەش یان خۆڵەمێش). بەم شێوەیە، بەشێوەیەکی گشتی دووکەڵی بەرھەمھاتوو ژەھراویە و کەمێک بەرھەمی ئۆکسیدبوو یان نەسووتاو دەگرێتەخۆ. ھەرسووتانێک لە پلەی گەرمی بەرز لەناو ھەوای بەرگە ھەوای زەوی، کە سەدا (٧٨)ی نایترۆجینە، ھەروەھا نایترۆجین چەندین ئۆکسیدی نایترۆجینی بری بچووک دروست دەکات، بە گشتی وەک (NOx) ئاماژەی پێدەکرێ، لەوکاتەوەی کە سووتانی نایترۆجین بەشێوەیەکی داینامیکە گەرمی لە پلەی گەرمی بەرز پەسەندی دەکات، نەوەک نزم. لەوکاتەوەی کە سووتان بەدەگمەن پاکە، لەوانەیە پاکردنەوەی گازی فرێدراوی دووکەڵ یان کاتەلیک کۆنڤێەرتەر لەلایەن یاساوە داوابکرێ.
ئاگر بەشێوەیەکی سرووشتی ڕوودەدات، کە داگیرساوە بەھۆی تریشقە لێدان یان بەھۆی بەرھەمەکانی گڕکانی. سووتان (ئاگر) یەکەمین کارلێکی کیمیایی کۆنتڕۆڵکراوبوو لەلایەن مرۆڤەوە دۆزراوەیەوە، لەسەر شێوەی ئاگری ھەوارگە یان ئاگرەخۆشە، و بەردەوام دەبێ بۆئەوەی ببێتە شێوازی سەرەکی بۆ مرۆڤایەتی بۆ بەرھەمھێنانی وزە. بەگشتی، سووتەمەنییەکە کاربۆنە، یان ھایدرۆکاربۆن یان تێکەڵەیەکی ئاڵۆزە وەک دار کە کەمێک ھایدرۆکاربۆنی بە ئۆکسیدبووی تێدایە. ئەو وزە گەرمییە بەرھەم ھاتووە لە سووتانی سووتەمەنی بەردبووەکانەوە وەک خەڵووز یان نەوت، یاخود لە سووتەمەنییە نوێبووەکان(renewable fuels) وەک داری ئاگر، کە دروێنەکراووە بۆ بەکارھێنانی ھەمەجۆری وەک، پیشەسازی یان گەرمکرنی نیشتیمانی (ناوەخۆ). ھەروەھا سووتان لەم دواییانەدا تاکە کارلێکە کە بەکاردێ بۆ ھێزپێدان بە مووشەکەکان. ھەروەھا سووتان بەکاردێ لە لەناوبردنی پاشماوەی بەفیڕۆچووی ھەردوو جۆری بەزیان و بێ زیان.
ئۆکسێنەرەکان بۆ سووتان توانای شاراوەی ئۆکساندنی بەرزی ھەیە و ئۆکسجینی بەرگەھەوا یان ئۆکسجینی بێخەوش دەگرێتەوە، یان کلۆرین، فلۆرین، کلۆرین تریفلۆرید، نیتریس ئۆکسید و نیتریک ئەسیدیش دەگرێتەوە. بۆنموونە ھایدرۆجین لە ناو کلۆرین دەسووتێ بۆ پێکھێنانی کلۆریدی ھایدرۆجین بە ئازادکردنی تایەتمەندی گەرمی و ڕووناکییەکەی سووتان. ھەرچەندە بەگشتی ھاننەدراوە، سووتان دەتوانێ ھانبدرێ بەھۆی پلاتنیۆم(پلاتین) یان ڤانادیۆم، ھەروەک لەناو کرداری (پڕۆسەی) بەریەککەوتن.
تەواو و ناتەواو
تەواو وێنۆک|سووتانی میثاین، ھایدرۆکاربۆنێک لەسووتانی تەواودا، مادە کارلێکەرەکە دەسووتێ لە نێو ئۆکسجین، و ژمارەیەکی سووتانی بەرھەم بەرھەمدەھێنێ. کاتێک ھایدرۆکاربۆنێک دەسووتێ لە نێو ئۆکسجین، کارلێکەکە بەشێوەیەکی سەرەکی دوانەئۆکسیدی کاربۆن و ئاو بەرھەمدەھێنێ. کاتێک پێکھاتەکان دەسووتێنرێ، بەرھەمەکان بە پلەی یەکەم باوترین ئۆکسیدن. کاربۆن دوانە ئۆکسیدی کاربۆن دروست دەکات، گۆگرد دوانە ئۆکسیدی گۆگرد دروست دەکات، و ئاسن ئۆکسیدی ئاسن دروست دەکات. نایترۆجین بە مادەی زوو گڕگرتوو ڕەچاو ناکرێ کاتێک ئۆکسجین ئۆکسێنەرەکەیە، بەڵام بڕە کەمەکانی ئۆکسیدی نایترۆجینەکان ھەمەجۆرەکان (بە گشتی بە جۆری NOx ناولێنراوە) پێکدێت کاتێک ھەواکە ئۆکسێنەرەکەیە.
سووتان بەشێوەیەکی پێویست خوازراوی بەرزترین پلەی ئۆکساندن نییە، و سووتان دەکرێ ببێت بە پەیوەست بە پلەی گەرمی. بۆنموونە، گۆگردی ئۆکسیدی سیانی بە چەندێتی بەرھەم نەھاتووە بەھۆی سووتانی گۆگرد. جۆری NOx بە بڕێکی گرنگ دەردەکەوێ بە نزیکەی سەروی (١٬٥٤٠ °C)، و زیاتر بەرھەمدێت لەپلەی گەرمی بەرزتر. ھەروەھا بڕی (NOx) نەخشەیەکە لە جۆری ئۆکسجین.
لە زۆربەی بەکارھێنانەکانی پیشەسازی و لە ئاگردا، ھەوا سەرچاوە ئۆکسجینە (O2). لەھەوادا، ھەر مۆڵێکی ئۆکسجین تێکەڵکراوە بە نزیکەیی لەگەڵ (٣٫٧١) مۆڵی نایتۆجین. نایترۆجین لەناو سووتان جیانابێتەوە، بەڵام لە پلەی گەرمە بەرزەکان ھەندێک لە نایترۆجین دەگۆڕدرێ بە NOx (بەزۆری NO، لەگەڵ بڕی بچووکتر لە NO2). لەلایەکی ترەوە، کاتێک ئۆکسجینی بەشکردوو نییە بۆ سووتانی سووتەمەنییەکە بە تەواوی، ھەندێک کاربۆنی سووتەمەنییەکە دەگۆڕێ بۆ یەکەئۆکسیدی کاربۆن(CO) و ھەندێ لە ھایدرۆجینەکە بە کارلێکردویی دەمێنێتەوە. کۆمەڵەیەکی تەواوی زیاتر لە ھاوکێشەکان بۆ سووتانی ھایدرۆکاربۆنێکی نێو ھەوا، لەبەرئەوە، داوای حیسابێکی تر دەکات بۆدابەشکردنی ئۆکسجین لەنێوان کاربۆنەکە و ھایدرۆجینی نێو سووتەمەنییەکە.
بڕی ھەوای پێویست بۆ ڕوودانی سووتانی تەواو زانراوە بە ھەوای تیۆری. ھەرچەندە، لەکرداردا، ھەوای بەکارھاتوو (2-3x) جاری ھەوای تیۆرییە.
سووتانی ناتەواو
سووتانی ناتەواو ڕوودەدات کاتێک ئۆکسجینی تەواو نییە بۆ ئەوەی ڕێگەبە سووتەمەنییەکە بدات تاکو بەتەواوی کارلێک بکات بۆ بەرھەم ھێنانی دوانەئۆکسیدی کاربۆن و ئاو؛ و ھەروەھا ڕوودەدات کاتێ سووتانەکە بەخێرایی سارد دەکرێتەوە بەحەوزێکی گەرمی، ھەروەک ڕوێکی پتەو و تەڵەی بڵێسە (flame trap).
ئاو بەرھەمدێ لەڕێگای سووتانی تەواو؛ ھەرچۆنێک بێت، کاربۆن، یەکەئۆکسیدی کاربۆن، و/یان ھایدرۆکسید بەرھەمدێت لەجیاتی دووانە ئۆکسیدی کاربۆن.
بۆ زۆربەی سووتەمەنیەکان، ڕۆنی دیزڵ، خەڵووز یان دار، شیبونەوە بەگەرمی پێش سووتان ڕودەدات. لە سووتانی ناتەواودا بەرھەمەکانی کارلێکی شیبوونەوە بەگەرمی بە نەسووتاوی دەمێنێتەوە و دووکەڵەکە پیس دەکەن بە تەنۆلکەی زیانبەخش و گازەکان. نیمچەپێکھاتووە ئۆکسیدبووەکان بەھەمان شێوە نیگەرانیێکن؛ نیمچەئۆکسانی ئیثانۆڵ دەتوانێ ئاستیھاڵدیھایدی زیانبەخش بەرھەم بێنێ، و کاربۆنیش دەتوانێ یەکەیۆکسیدی ژەھراوی بەرھەم بھێنێ.
بەھۆی دیزایییەنەکانی ئامێرەکانی سووتان کوالێتی سووتان دەتوانرێ باشتر بکرێ، وەک سووتێنەر و بزوێنەری سووتانی ناوەکی. چاککردنی زیاتریش بەردەستە بەھۆی کاتەلیک (catalytic) دوای ئامێرە سووتانەکان (ھەروەک کاتەلیک کۆنڤێرتەر) یان بەھۆی ئەو بەشە ساردەیە گەڕاوەی گازی فڕێدراوەوە بۆ نێو کرداری سووتان. ئەم جۆرە ئامێرانە لەلایەن یاسادانانی ژینگەیییەوە بۆ ئۆتۆمبێل داواکراوە لەزۆر وڵاتان و لەوانەیە پێویستیش بکات بۆ ئامێری سووتانی گەورە، بۆ نموونە وێستگەی کارەبای گەرمی، بۆئەوەی بگات بە دەردانی ستاندارد.
پلەی سووتان دەتوانرێ بپێورێت و شیبکرێتەوە لەرێی ئامێری تاقیکردنەوە. بەڵێندەرانی (HVAC)، پیاوانی ئاگرھوژێنەوە و ئەندازیاران شیکەرەوەی سووتان بەکاردێنن بۆ تاقیکردنەوەی چوستی سووتێنەرێک لەماوەی کرداری سووتاندا. سەڕەڕای ئەوەش، دەتوانرێ بەم ڕێگایە چوستی بزوێنەرێکی سووتانی ناوەکی پێوانە بکرێ، و ھەندێک لە ھەرێمەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ھەندێ لە شارەوانییە ناوەخۆکان شیکاری سووتان بەکاردێنن بۆ پێناسەکردن و ئەندازەکردنی چوستی گوێزەرەوەکان لەسەر ڕێگادا لە ڕۆژانی ئەمڕۆدا.
یەکە ئۆکسیدی بەرھەم ھاتوو لەسووتانی ناتەواودا
یەکە ئۆکسیدی کاربۆن یەکێکە لە بەرھەمەکانی سووتانی ناتەواو. کاربۆن لە کارلێکی ئاسایی سووتاندا بەڕەڵا دەکرێت، کە کاربۆنی ڕەش و تۆز پێکدێنێت. لەو کاتەوەی کە یەکە ئۆکسیدی کاربۆن بە گازێکی ژەھراوی زانراوە، سووتانی تەواو پەسەندکراوە، ھەروەک لەوانەیە یەکە ئۆکسیدی کاربۆن ببێتە ھۆی کێشەی ھەناسەدان کاتێ کە ھەڵمژرا، کەلەو کاتەوەی شوێنی ئۆکسجین دەگرێ و لەگەڵ ھیمۆگلۆبین یەک دەگرێ.
کێشە ھاوبەشەکان لەگەڵ سووتانی ناتەواو
کێشەی ژینگەیی: ئەو ئۆکسیدانە لەگەڵ ئا و ئۆکسجین یەکدەگرێ لە نێو بەرگەھەوادا، ترشی نیتریک و ترشی گۆگردیک دروست دەکەن، کە دەگەڕێتەوە سەر ڕووی زەوی بەشێوەی نیشتنی ترش. یان «ترشە باران». نیشتنی ترش زیان بە زیندەوەرە ئاویەکان دەگەیێنێت و درەختەکان دەکوژێ. بەھۆی پێکھێنانی خۆراکە باوەڕپێکراوەکان کە کەمتر بەردەستە بۆ ڕوەکەکان ھەروەک کالسیۆم و فۆسفۆڕ، بەرھەمداری سیستەمی ژینگەیی و کێڵگە کەم دەکاتەوە. کێشەیەکی تری ھاوبەش لەگەڵ ئۆکسیدی نایترۆجین ئەوەیە کە ئەوان لەگەڵ(لەتەک) ھایدرۆکاربۆنە پیسکەرەکان، دەبنە ھۆ بۆ پێکھێنانی چینی ئۆزۆنی ترۆپۆسفیری (tropospheric ozone), پێکھاتەیەکی گەورەی سمۆگە (دووکەڵ و تەم بەیەکەوە).
سووتانی لەسەرخۆ :-
سووتانی لەسەرخۆ شێوەیەکی بێ گڕی ھێواش و پلەی گەرمی نزمی سووتانە، بەردەوام دەبێ، بە گەرمی پەرەسەندوو کاتێک ئۆکسجین ڕاستەوخۆ ھێرش دەکاتە سەر ڕووی سووتەمەنیێک لە دۆخی خەستبوو. ئەمە بەشێوەیەکی نموونەیی کارلێکی سووتانی ناتەواوە. ماددە پتەوەکان کەدەتوانن بەردەوامی بدەن بە کارلێکێکی سووتانی لەسەرخۆ کە خەڵوز، سلیلۆز، دار، لۆکە، تووتن، خەڵوزی زۆنگاوەکان، کەفی دەسکرد، سووتانی پۆڵیمەر(polyurethane foam یش دەگرێتەوە) و تۆزیش دەگرێتەخۆ. نموونەی باوی دیاردەی سووتانی لەسەرخۆ وەک دەستپێکی ئاگری نیشتەنی (شوێنی نیشتەجێبوون) لەسەر کەل و پەلی ھەڵواسراوی ناوماڵ بەھۆی سەرچاوەیەکی گەرمی کەم (نموونە: جگەرە، شۆتی وایەری کارەبا) ھەروەھا بەردەوامی سووتانی بارستایی چالاکی ئاگری گەورەی وەک (سووتانی دارستانەکان).
سووتانی ستۆکیۆمەتریکی ھایدرۆکاربۆنێکی ناو ئۆکسجین
بە گشتی، ھاوکێشەی کیمیایی بۆ سووتانی ستۆکیۆمەتریکی ھایدرۆکاربۆنێکی نێو ئۆکسجین:
کاتێک :.
بۆ نموونە، سووتانی ستۆکیۆمەتریکی پڕۆپانی نێو ئۆکسجین:
سووتەمەنییەکان
ماددەکان کە بەکرداری سووتاندا دەڕۆن ناودەبرێن بە سووتەمەنی. باوترین نموونەکان وەک گازی سروشتی، پڕۆپان، کیرۆسین، دیزڵ، بەنزین، ڕەژوو، خەڵووز، دار، .... ھتد.
سووتەمەنییە شلەکان
سووتانی سووتەمەنییە شلێک لەڕاستیدا لەنێو دەوروبەرێکی ئۆکسێن لە دۆخی گازی ڕوودەدات. ئەوە ھەڵمەکەیە کەدەسووتێ نەوەک شلەکە. لەبەرئەمە، شلێک بەئاساییانە ئاگر دەگرێ تەنھا لە پلەیەکی گەرمی بەرزی خاڵی کڵپەکردن. خاڵی کڵپەکردنی سووتەمەنی شلێک نزمترین پلەی گەرمییە کە دەتوانێ شێوەیەکی سووتێنەری تێکەڵ لەگەڵ ھەوا پێکبھێنێت. کەمترین پلەی گەرمییە کە سووتەمەنی ھەڵمێنراوی تەواو ھەیە لەنێو ھەوادا بۆ دەستپێکردن بە سووتان.
سووتەمەنی گازی
سووتانی سووتەمەنییە گازییەکان لەوانەیە بە یەکێک لە چوار جۆرە جیاکەی سووتان ڕووبدات: گڕی بڵاوبوەوە، گڕی تێکەڵبوو، کارلێکی سووتانی خودی (ئۆتۆ)، یان وەک تەقینەوەیەک. لەڕاستیدا ئەو جۆرە سووتانەی کەڕوودەدات پشت دەبەستێتە سەر پلەی تێکەڵبووی پێشوو کە سوتەمەنییەکە و ئۆکسێنەرەکە تێکەڵکراون بۆ گەرمبوون لە پێشودا بۆنمونە تەقینەوەیەک (گڕێکی پەرشبوو) پێکدێت گەر سووتەمەنییەکە و ئۆکسێنەرەکە لەسەرەتاوە جیاکرابێتەوە، لەکاتێکدا گڕێکی تێکەڵبوو بەپێچەوانەوە پێکدێت. ھەروەھا، جۆری سووتانەکە پشت دەبەستێتە سەر پەستانەکە: تەقینەوەیەک، بۆنمونە، کارلێکێکی سوتێنەری خودییە (ئۆتۆ) بەستراوە بە شەپۆڵێکی شۆکی بەھێز کەتایبەتمەندی پەستانی بەرز و خێرایی تەقینەوەی بەرز دەبەخشی.
= سەرچاوەکان =
پۆل:کاردانەوە کیمیایییەکان
٢٤ی گەلاوێژ
٢٤ی گەلاوێژ ١٤٨ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٢١٧ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٢١٨ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گەلاوێژ
زمانی بونون
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان پۆل:زمانەکانی تایوان
٢٥ی گەلاوێژ
٢٥ی گەلاوێژ ١٤٩ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٢١٦ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٢١٧ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گەلاوێژ
دانمارک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
دانمارک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
قۆتورلار
قۆتورلار گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قۆتورلار ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سورینام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سورینام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
ڕاستییە سادەکە: کۆنسێرتێک بۆ کوردە ئاوارەکان
ڕاستییە سادەکە: کۆنسێرتێک بۆ کوردە کۆچبەرەکان کۆنسێرتێکی مۆسیقی-گۆرانی بوو لە شارەکانی لەندەن، ئەمستەردام، فیلادلفیا و سیدنی ئەنجامدرا. کۆنسێرتەکە لەلایەن تۆنی هۆلیننگسوۆرت بەرهەمهێنرا. ئامانجی کۆنسێرتەکە یارمەتیدانی کورد، ئەمەش دوای ئەوەی کوردانی باشووری کوردستان تووشی کۆڕەوی ١٩٩١ هاتن لە دوای جەنگی کەنداو. کۆنسێرتەکە لە ٣٦ وڵات لەڕێگای تەلەفزیۆنەوە بەشێوەی ڕاستەوخۆ پەخشکرا، بڕی ١٥ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بۆ یارمەتیدانی کورد کۆکرایەوە، بڕی پارەکەش سپاردرا بە ڕێکخراوی خاچی سوور بۆ سەرپەرشتیکردنی هاوکارییەکان.
هونەرمەندەکان
کۆمەڵێک هونەرمەند بەشداریان کرد لە کۆنسێرتەکە، لە نێویاندا شڤان پەروەر وەک تاکە گۆرانیبێژێکی کورد بەشداربوو.
یاریگای ئۆڵۆمپیی کەرکووک
دوای ڕووخانی ڕژێمی سەددام حوسێن لە ٢٠٠٣، لانیکەم ٥٠٠ ھاووڵاتیی کورد کە دەربەدەر کرابوون، گەڕانەوە بۆ کەرکووک و بۆ ماوەی زیاتر لە شەش ساڵ لە یاریگاکەدا نیشتەجێ بوون.
سەرچاوەکان
پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی عێراق پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێ، تەواوبوونی ١٩٨٢
قیبلە
سەرچاوەکان
پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان پۆل:نژیاروانیی ئیسلامی پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:کەعبە پۆل:ڕەخەکانی ئەردنیگاری
جۆ جۆرگنسن
جۆ جۆرگنسن (بە ئینگلیزی: Jo Jorgensen؛ لەدایکبووی ١ ی ئایاری ١٩٥٧) چالاکێکی سیاسیی ئەکادیمی و ئازادیخوازی ئەمریکییە. ئەو پاڵێوراوەی حیزبی لیبراڵی بۆ سەرۆکی ئەمریکا لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٢٠ جۆ جۆرگنسن پێشتر بەربژێری حیزبی لیبراڵی بوو بۆ جێگری سەرۆک لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٩٦. ھەروەھا کاندیدی حیزبی لیبراڵی بوو بۆ ناوچەی کۆنگرەی چوارەم لە کارۆلینای باشوور لە ساڵی ١٩٩٢ دا، بە ٤٢٨٦ دەنگ، یان ٢, ٢٪ ی کۆی گشتی دەنگەکانی بەدەست ھێنا بە یەکێک لە کاندیدەکانە بۆ پۆستی سەرۆک کۆماری ئەمریکا لە ھەڵبژاردنی ٢٠٢٠ی سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
دانمارک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
دانمارک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
کۆلیتانی خواروو
کۆلیتانی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کۆلیتانی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی یاساماڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی خڕنوک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کۆلیتانی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دۆڵەسوور.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
یەکەم ئیمپراتۆریەتی ئور
یەکەم ئیمپراتۆریەتی ئور دەگەڕێتەوە بۆ ٢٦ تا ٢٥مین سەدەی پێش زاین ئیمپراتۆریەتێکی سۆمەرییەکان بوو لە شاری ئور بەشێک بوو لە سەرەتای سەردەمی سێ ئیمپراتۆریەتەکە
کەلوپەلی دۆزراوە
کەلوپەلەکان کە لە ڕێگەی بازرگانیەوە یان بەرھەمی ناوەخۆی ئەو سەردەمەوە بووە لە گۆری شاھانەکان دۆزراونەتەوە
سەرچاوەکان
پۆل:یەکەم ئیمپراتۆریەتی ئور
٢٦ی گەلاوێژ
٢٦ی گەلاوێژ ١٥٠ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٢١٥ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٢١٦ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گەلاوێژ
وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران)
وەزارەتی ھەواڵگریی کۆماری ئیسلامیی ئێران (، بە کورتە واجا) یەکێک لە وەزارەتەکانی حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران، کە ئەرکی بەرپرسیارییەتییە لە کۆکردنەوە و پرۆسێسکردنی زانیارییەکانی ئەمنی لە ناوخۆ و دەرەوەی سنوورەکان، ھەروەھا پاراستنی زانیارییەکان، چالاکییەکانی دژی سیخوڕی و دژی تیرۆر. ئەو وەزارەتە لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و یەکێتیی ئەورووپاوە بە تۆمەتی پاڵپشتی لە تیرۆریزم، پێشێلکردنی مافەکانی ھاووڵاتییانی ئێرانی و چالاکییە تیرۆریستییەکان گەمارۆی خراوەتە سەر. لە ئێستادا ئیسماعیل خەتیب وەکوو وەزیری ھەواڵگری کار دەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران) پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٨٤
نۆپۆ
وێنۆک|300px|نۆپۆ نۆپۆ بە ناوی فەرمیی ھێزە تایبەتەکانی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر (بە فارسی: نیروهای ویژه پاد وحشت) و لە ھەندێک سەرچاوەدا ھێزە تایبەتەکانی پاسەوانانی ویلایەت (بە فارسی: نیروهای ویژه پاسداران ولایت) ھێزێکی تایبەتە کە وەکوو بەشێک لە یەکینە تایبەتەکانی فەرماندەییی جێبەجێکردنی یاسای کۆماری ئیسلامیی ئێران ھەژمار دەکرێت.
یانەی تۆپی پێی سپاھان
یانەی تۆپی پێی سپاھان بە فەرمی یانەی تۆپی پێی فوولادی موبارەکەی سپاھانی ئەسفەھان (بە فارسی: باشگاه فوتبال فولاد مبارکه سپاهان اصفهان) یانەیەکی تۆپی پێی نیشتەجێی ئەسفەھان لە ئێرانە کە لە خولی نایابی کەنداوی فارس بەشدارە. ئەو یانەیە لە ساڵی ١٩٥٣دا دامەزراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەرزشی ئێران
سەمووری سپی
سەمووری سپی بە ئینگلیزی: mustele erminea گیانلەبەری لە بنەماڵەی سکەنک خۆماڵی بەش گەل باکووری ئەوراسیاو ئەمریکای باکوورە. سەمووری سپی تا ڕادەیەک لە سکەنک چکۆلە گەورەترە، جووچکەیشی درێژترە، کۆتایی جووچکەیشی بە ڕەنگ تۆخە. لە سەدەی نۆزدە یەمدا بۆ ڕاگیر کردن کەروێشک، ئەم گیانلەبەریانە بۆ نیوزیلاند برد بەڵام ئەم کارە بووبە سۆنگەی ئەوەی کە ئاپۆری هەژمارێک لە گیانلەبەران کەمەو بێت. سەمووری سپی زیادتر بە شەو و سپێدە دەگەرێت. سەمووری سپی مەلەوانێک بەهێزە توانییگیە ئاپۆرەی خۆی لە دوڕگەکان وا نێزیک بەستینە( زرێوار )زیاد پکاتەوە. سەمووری سپی نێر درێژی ۳۰ سانتیمەترە، نێرەکان گەورەترن لە مێ کان.
ژیان جوانە (فیلم)
ژیان جوانە (بە ئیتالی: La vita è bella) فیلمێکی ئیتالی ١٩٩٧ـە لەجۆری دراما و کۆمێدیا، کە لەدەرھێنان و نواندنی سەرەکی ڕۆبێرتۆ بێنیگنی ھەروەھا ڕۆبێرتۆ بەھاوبەشی ڤینزینۆ چرامی کاری نووسینی فیلمەکەیان کردووە. فیلمەکە وێڕای ئەوەی لەجۆری کۆمێدییە بەڵام باسی تراژیدیا و کۆمەڵکووژی جووەکان دەگێڕێتەوە لەلایەن نازیییەکان.
فیلمەکە لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پەسەندکرا و چەندین خەڵاتی نێودەوڵەتیشی بردەوە کەتێیدا سێ خەڵاتی ئەکادیمیا (ئۆسکار)ی بردەوە کە لەنێوییان ڕۆبێرتۆ بێنیگنی بووە باشترین ئەکتەر بۆ ئۆسکاری ١٩٩٩ وە فیلمەکەش بووە باشترین فیلمی بیانی. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٨ لە فێستیڤاڵی فیلمی کان خەڵاتی گەورە (Grand Prix)ی بردەوە.
چیڕۆک
لەساڵی ١٩٣٩ لە شانشینی ئیتالیا، لاوێکی جوولەکە بەناوی گویدۆ دەکەوێتە خۆشەویستی ژنێکی دەوڵەمەند بەناوی دۆرا و ھاوسەرگیری دەکەن و منداڵییان دەبێت بەڵام تراژیدیای دژی جولەکەکان لەلایەن نازییەکانەوە ئەم خێزانە بەختەوەرە لەیەکتری جیادەکاتەوە بۆ کەمپە زۆرەملێیەکانی ئەڵمانیا و لەکۆتاییدا گویدۆ لەپێناو سەلامەتی خێزانەکەی ژیانی خۆی بەخت دەکات.
ماسی سوور
ماسی سوور بە ئینگلیزی: carassius جۆرێک ماسیە. ناڤین ( نێوان ) درێژی ئەم ماسیە ۱٨ سانتیمەترە، زۆرینەی درێژی ۳٥ سانتیمەترە. قورسایی ئەم ماسیە ۱۹۷ تا ۲۰۰ گەرەمە، بەڵام هەژمارێکیان بە ۲٥۰۰ گەرەمیش دەگەین. ئەم ماسییە لە تەمەن ۳-٤ ساڵی بە خۆناسی (پێگەیوی) دەگەیتو درێژیشی بە ۱٥ تا ۲۰ سانتیمەتر دەگەێت. کاتێک خۆراک فرە بێت لە تەمەن ۲ ساڵیدا بە خۆناسی دەگەێت. درێژی تەمەن ماسی سوور بە ٥۰ ساڵ دەگەیێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گیانلەبەران پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
٢٧ی گەلاوێژ
٢٧ی گەلاوێژ ١٥١ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٢١٤ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٢١٥ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گەلاوێژ
سێیەم ئیمپراتۆریەتی ئور
سێیەم ئیمپراتۆریەتی ئور دەگەڕێتەوە بۆ ٢٢ بۆ ٢١یەکەمین سەدەی پێش زاین کە ئیمپراتۆریەتێکی تەمەن کورتی فەرمانڕەوایەتی سۆمەرییەکان بوو لە شاری ئور بەپێی لێکۆلینەوەی مێژووناسەکان سەردەمی پێشووی بریتی بووە لە یەکەم ئیمپراتۆریەتی ئور بەڵام وا دەردەکەوێت دووەم سەردەمی ھەرگیز بوونی نەبوبێت
سێیەم ئیمپراتۆریەتی ئور دواین ئیمپراتۆریەتی سۆمەرییەکان بوو کە خاوەنی ھێزێکی ڕەھا بوو لە مێزۆپۆتامیا.
سەرچاوەکان
پۆل:سوومەر پۆل:ئوور پۆل:شام پۆل:ویلایەت و ناوچەکان کە لە ھەزارەی سێیەمی پێش زایین دامەزراون
سورینام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سورینام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
کۆلیتانی سەروو
کۆلیتانی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دەرمانناسی
وێنۆک|چەپ|200px|وێنەی بابەتە جۆراوجۆرەکان کە لەگەڵ وشەی فارماکۆلۆژیدا پەیوەندییان هەیە. دەرمانناسی یان فارماکۆلۆجی لقێکە لە پزیشکی و ژینناسی، کە دەپەرژێتە سەر خوێندنەوەی کارلێکی بەرانبەری دەرمانەکان (یان ماددە کیمیایییەکان) لەسەر گیانلەبەران، کە دەبێتە هۆی چێبوونی کاریگەریی ژینناسی ئەم دەرمانانە. دەرمانناسی بریتییە لە دوو بەشی فارماکۆدینامیک و فارماکۆکینیتیک. ڕەگی مێژوویی دەرمانناسی نۆرینەگەیی دەگەڕێتەوە بۆ چاخەکانی ناوەڕاست و کتێبی پزشکی قانوون نووسراوەی ئیبن سینا و ڕووماڵی ئیسحاق نووسراوەی پترۆس ئیسپانۆس و هەروەها جان سنت ئاماند.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندەکیمیا
دووپشک
دووپشک یا دووپشکە جۆرێک گیانلەبەری ڕاوچییە کە ھەشت پێی ھەیە و لە تیرەی جۆڵاییکەرەکانە. بڕێک جۆری دووپشک ژاری کوشندەیان ھەیە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دووپشکەکان
دانمارک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
دانمارک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
جیۆڤانی ئۆرلاندۆ
وێنۆک
جیۆڤانی ئۆرلاندۆ مەلەوانبازێکی خانەنشینکراوی ئیتاڵییە و لە ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٦٤ بەشداری کردووە. ئەو بەشێک بوو لە تیمی ئیتاڵی، لە پێشبڕکێی ٤×٢٠٠م پلەی ھەشتەمی بەدەستھێنا، و لە گەرماکانی پێشبڕکێی ٢٠٠م تاکەکەسی پێشبڕکێی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥ پۆل:زیندووان
مۆسیقای کایەی ڤیدیۆیی
مۆسیقای کایەی ڤیدیۆیی ھەریەک لە تراکی دەنگی و مۆسیقای پاشبنەما لەخۆدەگرێت کە بۆ یارییەکی ڤیدیۆیی دروستکراون. ئەم مۆسیقایانە دەتوانن کۆمەڵێک مۆسیقا و مێلۆدی خاو تا پارچە خێراکان لەخۆ بگرن. ئەم مۆسیقایانە بە ئامێر و کەرستەی جۆراوجۆر بۆ ژەنینی گۆرانی ئامادە دەکرێن، کە بەپێی شارەزایی ئاوازدانەر بەکاردێت. پرۆسەی ئامادەکردن و دروستکردنی مۆسیقا بۆ یارییە کۆمپیوتەرییەکان لەگەڵ دروستکردن و دیزاینکردنی یارییەکاندا پێشکەوتووە. بەم شێوەیە یارییە کۆنەکان گۆرانی کۆنتر و سادەتریان ھەبوو کە بە ڕیتمێکی بنەڕەتی پێشکەش دەکران؛ ئەمەش لە کاتێکدایە لە ساڵانی ڕابردوودا پڕۆسەی دروستکردنی میوزیک بۆ یارییە کۆمپیوتەرییەکان پێشکەوتنی زۆری بەخۆیەوە بینیوە، بەجۆرێک بۆ ئەم مەبەستەش گرووپ و تیمی تایبەتمەند لە بواری دیزاینی مۆسیقای یارییەکاندا بەکاردەھێنرێن. ئەم کەسانە کە بە تایبەتی سەرنجیان لەسەر پرسی دروستکردنی پارچە موزیکەکانە، کۆمەڵێک مۆسیقای باکگراوند و گۆرانی باکگراوند بەپێی پرەنسیپە پیشەیییەکانی نواندنی دەنگی و ھاوئاھەنگی لەگەڵ چیرۆک و پرۆسەی یارییەکەدا دیزاین و جێبەجێی دەکەن.
مەدەک
مەدەک گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سیامەنسور، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
مەدەک ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سوپای پاکستان
وێنۆک|لۆگۆی سوپای پاکستان سوپای پاکستان (بە ئوردو: پاکستان فوج) لقی سەرەکی جەنگی وشکانی ھێزە چەکدارەکانی پاکستانە ڕەگی بوونی ھاوچەرخی دەگەڕێتەوە بۆ سوپای ھیندی بەریتانی کە لە دوای دابەشکردنی ھیندستانی بەریتانی نەما، لە ئەنجامدا ئەو کارە پەرلەمانییە بوو کە سەربەخۆیی پاکستان لە شانشینی یەکگرتووەوە لە ١٤ی ئابی ١٩٤٧ دا جێگیرکرا، بەپێی خەمڵاندنی دەزگای نێودەوڵەتی بۆ لێکۆڵینەوەی ستراتیژی IISS لە ساڵی ٢٠١٧ دا سوپای پاکستان ٦٥٠ ھەزار کەسی چالاکی ئەرکی ھەبوو، کە لەلایەن یەدەگی سوپا و گاردی نیشتیمانییەوە پشتگیری دەکرێن، بە شێوەیەکی کاریگەر لە ڕووی ھێزی مرۆڤەوە، کردیان بە ٦ھەمین گەورەترین سوپای جیھان ھاوڵاتیان دەتوانن بە خۆبەخشی سەربازی پێشکەش بکەن بە گەیشتن بە ١٦ساڵ و ناتوانرێت بڵاوبکرێتەوە بۆ شەڕ کردن تا تەمەنی ١٨ساڵ بەپێی دەستووری پاکستان، ئەرکی سەرەکی و دەستووری سوپای پاکستان بۆ دەستەبەرکردنی ئاسایشی نەتەوەیی و یەکێتی نیشتمانی پاکستانە بە بەرگریکردنی لە دەستدرێژیدەرەکی یان ھەڕەشەی جەنگ. ھەروەھا دەکرێت لە حکومەتی فیدراڵیش بترسێت بۆ وەڵامدانەوەی ھەڕەشە ناوخۆیییەکان بە پاراستنی ئارامی و ئاسایش لە سنووری وشکانیدا لەکاتی ڕووداوەکانی کارەساتی نەتەوەیی و نێودەوڵەتی و لەناکاودا، لە ماڵەوە پرۆسەی ڕزگارکردنی مرۆیی ئەنجام دەدات و بەشدارێکی چالاکە.
سەرچاوەکان
https://m.hindustantimes.com/india-news/in-gen-bajwa-s-saudi-trip-an-apology-snub-and-then-a-new-proposal/story-5wYoIHlJAAJoLS4KsyZ8IP_amp.html
٢٨ی گەلاوێژ
٢٨ی گەلاوێژ ١٥٢ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٢١٣ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٢١٤ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گەلاوێژ
ویکیپیدیای سوێدی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویکیپیدیاکان بەپێی زمان پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان
دانمارک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
دانمارک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ئینۆلا ھۆڵمز (فیلم)
ئینۆلا ھۆڵمز فیلمێکی ئەمریکیی ڕازئامێزە کە لە کتێبی یەکەمی زنجیرەکتێبەکانی ئینۆلا ھۆڵمز لە نووسینی نانسی سپرینگەر وەرگیراوە. فیلمەکە، کە باسی خوشکە ھەرزەکارەکەی شێرلۆک ھۆڵمزی بەناوبانگ دەکات، لەلایەن ھاری برادبیەرەوە دەرھێنراوە، و لە سیناریۆی جاک ثۆرنە. میڵی بۆبی بڕاون ڕۆڵی کەسایەتی سەرەکی دەگێڕێت، و بەرھەمھێنەری فیلمەکەشس. ھێنری کاڤیل، سام کڵافلین، عادل ئەختەر، فرانسس دێ لا تۆر، لویس پارتریج، سوزی وۆکۆما، و ھێلێنا بۆنھام کارتەر لە ڕۆڵی پاڵپشتدا نواندن دەکەن.
فیلمەکە بڕیار بوو کە لە سینەماکان پەخش بکرێت لەلایەن وارنەر برۆسەوە، مافی بڵاوبوونەوەی فیلمەکە فرۆشرا بە نێتفلیکس بەھۆی کۆڤید ١٩ ەوە. ئینۆلا ھۆڵمز لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ لەلایەن نێتفلیکسەوە بڵاوکرایەوە. فیلمەکە بە گشتی ڕیڤیوی پۆزەتیڤی ڕەخنەگرانی وەرگرتووە، کە ستایشی نواندنەکەی میڵیان دەکرد.
چیرۆک
لە ڕۆژی شازدەھەم لەدایکبوونیدا، ئینۆلا ھەڵدەستێت و دەزانێت کە دایکی بێسەروشوێنە، و تەنھا ھەندێک دیاری بەجێھێشتووە. ئینۆلا براکانی، بە ناوەکانی مایکرۆفت و شێرلۆک، دەبینێت کە یەکەم جار نایناسنەوە چونکە چەبد ساڵێکە نەیانبینیوە. شێرلۆک دەزانێت کە ئینۆلا کچێکی کارامەیە، و لە لایەکەی تریشەوە مایکرۆفت، کە بەخێوکەرییەتی، بە ئاژاوەگێڕ دەیبینێت؛ و ھەوڵ دەدات بیخاتە قوتابخانەیەکی شەو و ڕۆژییەوە کە لەلایەن کەسێکی توندوتیژ بەڕێوەدەبرێت کە بە خاتوو ھاریسن ناسراوە. ئینۆلا سەرەداو و پارەکانی دایکی دەدۆزێتەوە و لە شێوەی کوڕێکدا ڕادەکات. لە شەمەندەفەرەکەدا، ڤیسکاونت تیوکسبێری گەنج دەبینێت کە لە جانتایەکی گەشتدا خۆی حەشارداوە. ئینۆلا پێی وایە گەمژەیە بەڵام ئاگاداری دەکاتەوە کە پیاوێکی کڵاو قاوەیی (بە ناوی لینثۆرن) لە شەمەندەفەرەکەدا بۆی دەگەڕێت. ئینۆلا و تیوکسبێری بۆ ھەڵھاتن باز ھەڵدەدەنە دەرەوەی شەمەندەفەرەکە و دەڕۆنە لەندەن، کە لەوێ لێک جیادەبنەوە.
ئینۆلا لە شێوەی خانمێکی ڤیکتۆریاییدا خۆی حەشاردەدات، و بەردەوام دەبێت لە گەڕان بەدوای دایکیدا و نامەی ژمارەیی لە ڕێکلامە کەسییەکاندا لە ڕۆژنامەکان بۆ یودۆریا بەجێدێڵت تا بیاندۆزێتەوە. کاتێک ئینۆلا بەردەوام دەبێت لە گەڕان بە دوای دایکیدا، دەزانێت کە دایکی ئەندامی گرووپێکی ژنانی فێمینیستە. لینثۆرن ئینۆلا دەدۆزێتەوە و یەک لەسەر یەک سەری دەخاتە نێو ئاوەوە لەکاتێکدا ئینۆلا بێ دەسەڵاتانە پێی دەڵێت کە نازانێت ڤیسکاونت لە کوێیە. سەرەڕای ئەوانەش، لینثۆرن دەیەوێت بیخنکێنێت، بەڵام ئینۆلا شوێنەکە دەتەقێنێتەوە و ڕادەکات؛ و بڕیاردەدات لە باتی گەڕان بە دوای دایکیدا، تیوکسبێری بدۆزێتەوە و ڕزگاری بکات، چونکە ناتوانێت خۆی بپارێزێت. لەو کاتەدا، مایکرۆفت بە ھاوکاری لێکۆڵەر لێسترادی یاردی سکۆتلەند بە دوای ئینۆلادا دەگەڕێت.
لە ھەمان کاتدا، ئینۆلا ئاگاداری تیوکسبێری دەکاتەوە و یارمەتیدەدات ھەڵبێت، بەڵام مایکرۆفت ئینۆلا دەدۆزێتەوە و لە قوتابخانەکەی خاتوو ھاریسندا بەندیدەکات. شێرلۆک سەردانی دەکات و پێی دەڵێت کە سەرسامە بە کارەکانی. تیوکسبێری لە سندوقێکدا دەچێتە قوتابخانەکەوە، و پێکەوە ھەڵدێن، و ئۆتۆمبێلەکەی خاتوو ھاریسنیش دەدزن. بڕیاردەدەن لە باتی چوونە لەندەن دەچنە ماڵەکەی تیوکسبێری تا ڕووبەڕووی مامی ببنەوە، چونکە ویستوویەتی تیوکسبێری بکوژێت. ماڵەکە تەواو بەتاڵە، و لینثۆرن پەیدادەبێت و دەیەوێت تەقەیان لێبکات، بەڵام دەتوانن بیبەزێنن. دواتر دەردەکەوێت کە نەنکی تیوکسبێری لە پشت پلانی کوشتنی تیوکسبێرییەوەیە؛ و باوکی کوشتووە و ئێستا دەیەوێت تیوکسبێری بکوژێت تا جێی باوکی نەگرێتەوە لە کۆشکی پاشاکان و دەنگبدات بۆ لابردنی باج و سەرانە، کە بەتەمایە بیکات. شێرلۆک دەگاتە یاردی سکۆتلەند، و لێستراد دوو پرسیاری لێدەکای: یەکەم کە چۆن توانیوویەتی کەیسەکە چارەسەر بکات، و دووەم کە چۆن خوشکەکەی یەکەم کەس چارەسەری کردووە.
ئینۆلا نامەیەک لە ڕۆژنامەکان دەخوێنێتەوە، بەڵام بۆی دەردەکەوێت کە لەلایەن دایکییەوە نییە بەڵکو لەلایەن شێرلۆکەوەیە. لەو شوێنی یەکتربینینەکەدا، شێرلۆک و مایکرۆفت وازدەھێنن لە ئینۆلا، کە لە شێوەی ڕۆژنامەفرۆشێکدا خۆی حەشارداوە، و یارییەکی کۆن بۆ شێرلۆک بەجێدێڵێت؛ لەکاتێکدا کە شێرلۆک دەزانێت کە ئینۆلا لەوێ بووە، بڕیاردەدات کە بۆی نەگەڕێت. کە ئینۆلا دەگەڕێتەوە ماڵەوە، دەبینێت کە دایکی لە ژوورەکەی چاوەڕێیەتی. باوەشی پیادەکات، و یودۆریا ڕوونی دەکاتەوە کە بۆچی ڕۆیشتووە، و پێیدەڵێت کە چەند سەرسامە کە ئینۆلا چی کردووە. ئینۆلا ئازادی و مەبەستی خۆی دۆزییەوە – ئەو لێکۆڵەر و دۆزەرەوەی ناخی خۆیەتی.
بەرھەمھێنان
لە شوباتی ٢٠١٩وە دروستکراوەیەکی زنجیرە کتێبەکانی نانسی سپرینگەر لە بەرھەمھێنان دابوو لەلایەن Legendary Picturesوە لەگەڵ میڵی بۆبی بڕاون کە بەرھەمھێنانی بۆ ئەکرد و ڕۆڵی کارەتەری سەرەکی ئەگێڕا و ھاری برادبیەریش دانراو بۆ دەرھێنان. میڵی کتێبەکانی خوێندبووەوە لەگەڵ خوشکە گەورەکەی پەیج و ویستبووی کە ڕۆڵی ئینۆلا بگێڕێت، بەڵام ھێشتا گەنج بوو بۆ ڕۆڵگێڕانی کارەکتەرە شازدە ساڵانەکە. دواتر بە باوکی وت کە پێویستە بیکەن بە فیلمێک و کاری لەگەڵ Legendary Pictures دا کە پێشتر کاری لەگەڵدا کردبوون بۆ فیلمی Godzilla. ئەو قسەی لەگەڵ نووسەر جاک ثۆڕن کرد کە چۆن ئەیەوێت دیواری چوارەم بشکێنێت.
لە حوزەیراندا، ھێنری کاڤیل، ھێلینا بۆنھام کارتەر، ئادیڵ ئەختەر و فیۆنا شۆ بەژداریان لە کاستەکە کرد،  لەگەڵ سام کڵافڵین، لویس پارتریج، سوزی وۆکۆما و بێرن گۆرمان کە تەممووزی بەژداریان کرد کە وێنەگرتن دەستی پێکرد لە لەندەن. ھەروەھا وێنەگرتن لە لوتۆن ھوو لە بێدفۆڕدشیەریش جێی گرتووەتەوە. دیمەنی سەر سکەکان لە وۆرسێستەرشیەر لە وێستگەی شەمەندەفەری ئارلی، وێستگەی کیدەرمینستەر تاون و پردی ڤیکتۆریا لە وێستگەی سێڤێرن ڤاڵی. شوێنی مانەوەی خێزانی ھۆڵمز کە ھۆڵی فێرندڵە لە ھۆڵی بێنثاڵ لە شرۆپشیەر وێنە گیراوە.
ڤیژواڵ ئێفێکتەکان لەژێر سەرپەرشتی مایکل ئێلیسدا بووە و لەلایەن Mr. X و Host VFX کراوە.
The Conan Doyle Estate قەزیەیەکیان دژی نێتفلیکس تۆمارکرد بەھۆی فیلمەکەوە، لەبەرئەوەی باسی ئەوە دەکات کە شێرلۆک ھۆڵمز ھەستی ھەبێت، ڕوویەکی کارەکتەرەکە کە دەڵێن ناکەوێتە ژێر موڵکی گشتییەوە و کە تەنھا لە چیرۆکەکانی نێوان ١٩٢٣ بۆ ١٩٢٧ ھەستی ھەبووە، و مافی ئەو چیرۆکانەی کە لەو ماوەیەدا بڵاوکراونەتەوە ھێشتا لەژێر دەستی ئەوان دایە.
مۆسیقا
لە تەممووزی ٢٠١٩وە، دانیێڵ پێمبرتن گیراوە بۆ ئەوەی موزیکی فیلمەکە دابڕێژێت. ساوندتراکەکە لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە.
بڵاوبوونەوە
نێتفلیکس مافی بڵاوکردنەوەی فیلمەکەی وەرگرت، کە وارنەر برۆس نەیتوانی لە سینەماکان پەخشی بکات بەھۆی کۆڤید ١٩وە. فیلمەکە لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە.
بۆ دەرخستنی فیلمەکە لە شانشینە یەکگرتووەکان، نێتفلیکس زنجیرەیەک لە پەیکەری بۆ خوشکە بەناوبانگەکە دروستکرد لە تەنیشت پەیکەری برا بەناوبانگەکانییەوە. ھەروەھا یارییەکی ڤیدیۆی سەرکێشییان بڵاوکردەوە لەگەڵ Escape Hunt UK بەناوی An Enola Holmes Adventure.
لە ھەفتەی یەکەمی بڵاوبوونەوەیدا ئینۆلا ھۆڵمز دووەم پڕ بینەرترینی نێتفلیکس بوو، لە پشت زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی Ratched. دوای پێنج ڕۆژی یەکەمی بووە بەیەکەم پڕ بینەرترین فیلمی نێتفلیکس.
پێشوازیکردن
لە وێبسایتی ڕاتن تۆمەیتۆز، فیلمەکە ٩٣٪ پێدراوە لەسەر ٨٣ ڕیڤیو، بە ڕەیتینی ٧٫٠٤/١٠. ڕیڤیوەکان دەڵێن: «ئینۆلا ھۆڵمز ھەوای پاک دەھێنێت بۆ بەیکەر ستریت—زۆر ژوور بەجێ دەھێڵێت بۆ میڵی بۆبی بڕاون بۆئەوەی مۆری ھەڵچوون بەجی بێڵێت لە زنجیرەیەک کە لە چاوەڕووانی دایە.» لە مێتاکریتیک، سکۆری ٦٦ لە ١٠٠ ی پێدراوە، لەسەر ٢٣ ڕیڤیو، کە «ڕیڤیویەکی باشن».
پیتەر دی بروژی مەگەزینی Variety فیلمەکەی بە «زنجیرە فیلم دەستپێکەرێکی پڕ چێژ" دانا و وە باسی ڕۆڵگێڕانەکەی میڵی کرد، وتی کە "شێوازی ڕۆڵگێڕانەکەی ھەڵچوونەکەی کیێرا نایتڵی بیرئەخاتەوە کە ھێناویەتی بۆ Pride and Prejudice، تێکشکاندنی ڕەوشە تووندڕەوەکانی دروستکراوەکانی پێشتری جەین ئۆستن.» دی بروژ فیلمەکەشی بینی بە «پڕ چیژتر لە چیرۆک باسکردنەکە پڕ وزەکەی لە فیلمەکانی شیرلۆک ھۆڵمزی گای ڕیچی، و فیلمەکە خۆشترە لە دروستکراوەی ٢٠١٩ی نانسی درو»، جۆن دێ فۆری The Hollywood Reporter ڕیڤیویەکی پۆسەتیڤی بە فیلمەکە داو نووسی: «بە سەرکەووتووی شوێنێک دێنێتە بەرچاو بۆ قارەمانییەکەی لە جیھانی ھۆڵمزدا، و بینەرە گەنجەکان قایل دەکات کە ئینۆلا پێویست نییە کە زۆری لێبکرێت بە پێگەکانی ئەو جیھانە»، ئان ھۆرنادەی واشنتن پۆست نووسی: «ئینۆلا ھۆڵمز ھەڵھاتنێکی خێرا و چالاک لە کاتی ھاوچەرخ پێشکەش دەکات، لەگەڵ خانمەکتەرە سەرەکییەکەی کە بیرۆکە جوانەکانی پێشکەش دەکات بە گەشتەکە. کاتێک یارییەکە نزیکە، زۆر بەتواناترە، نەک تەنیا بۆ مانەوە لەگەڵ ئەوەی کەڕووئەدات، بەڵام بۆ بردنەوەی ڕۆژەکە.»
ڕیڤیویەکی نێگەتیڤ لەلایەن میک لاسەیڵی San Francisco Chronicleوە ھات، کە نووسیبووی: «خانمەکتەرێکی گەنجی گەش، ئەکتەرێکی ئەستێرەی فیلم و بیرۆکەیەکی بەچێژ بجووک دەکرێتەوە بۆ ١٢٨ خولەک لە شتێکی بێنرخ.»
بەشی دووەم
لە ئەیلوولی ٢٠٢٠ دا، بەرھەمھێنەر و ئەستێرە میڵی بۆبی بڕاون و دەرھێنەر ھاری برادبیەر باسی حەزی خۆیان کرد بۆ دروستی کرد بەشێکی تر. میڵی تەنیا بیری لە دروستکردنی یەکەم فیلم کردبووەوە بەڵام زۆر ڕۆڵگێڕانی کارەکتەرەکەی خۆشویستووە و دەڵێت کە خەونێک دەبێت کە دووبارە بیکاتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە بەریتانییەکان پۆل:فیلمە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی نێتفلێکس بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمەکان دەربارەی پەیوەندییەکانی دایک و کچ پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن دانیال پێمبەرتۆنەوە تۆمارکراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە سەدەی ١٩ داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە سەردەمی ڤیکتۆریادا داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئینگلتەرا وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکان کە لە شاری سوری وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکانی لێجندەری پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی شێرلۆک ھۆڵمز
موون جای-ئین
موون جای ئین (، ؛ لەدایکبووی ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٩٥٤) سەرۆک کۆماری پێشووی کۆریای باشوورە، کە لە ساڵی ٢٠١٧ ھەتا ٢٠٢٢ لەسەر کار بوو. پێشوو تر بەرێوەبەری ستافی سەرۆک ڕۆھ مۆ ھیون بوو لە (٢٠٠٧ تا ٢٠٠٨) ئەو ھەروەھا سەرۆکی پارتی دیموکراتی کۆریا (٢٠١٥–٢٠١٦) و ئەندامی دەستەی نیشتمانی کۆریای باشوور بوو (٢٠١٢–٢٠١٦).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣ پۆل:زیندووان پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی کیونگ ھی پۆل:ئەندامانی دەستەی نیشتمانی (کۆریای باشوور)
گەڵۆز
گەڵۆز گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گەڵۆز لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەرەمیانە و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەرکان، ناڵپارێز و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گەوڕان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مکڵ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سورینام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سورینام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦