cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بڕیارنامەی ١٩٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٥ی ئایاری ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی چاد، کۆماری ئەفریقای ناوەندی و ناوچەکان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٢١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:چاد لە ٢٠١٠ پۆل:سوودان لە ٢٠١٠ پۆل:کۆماری ئەفریقای ناوەندی لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ چاد پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری ئەفریقای ناوەندی
بڕیارنامەی ١٩٢٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
بڕیارنامەی ١٩٢٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٢٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ھایتی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٣٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:ھایتی لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھایتی
پاراگوای
پاراگوای، بە ڕەسمی کۆماری پاراگوای (بە زمانی ئیسپانی: República del Paraguay) وڵاتێکە لە کیشوەری ئەمەریکا. پایتەختەکەی ئاسۆنسیۆنە.
سەرچاوەکان
پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا پۆل:وڵاتانی چواردەور وشکی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمارەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١١ پۆل:پاراگوای پۆل:وڵاتەکانی ئەمریکای باشوور
ڕۆمانیا لە ئۆڵۆمپیاد
ڕۆمانیا بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٠٠ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد کرد، لەو کاتەوە بەشداری خولەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە، تەنھا وڵاتی بلۆکی ڕۆژھەڵات بوو کە بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ی لۆس ئانجلەس لە ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا کرد لەکاتێک ولاتەکانی دیکە بایکۆتیان کردبوو. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٢٨ بۆ یەکەمجار بەشداری یارییەکانی ئۆڵمپیادی زستانە کرد. وەرزشوانانی ڕۆمانیا بە گشتی خاوەنی ٣٠٩ مەدالیای ئۆڵۆمپیادن ٩٠زێڕ، ٩٧ زیو، ١٢٢ برۆنز.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆمانیا لە ئۆڵۆمپیاد
بڕیارنامەی ١٩٢٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٢٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ منبع گسترش کۆماری دیموکراتیکی گەلی کۆریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٣٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:کۆریای باکوور لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆریای باکوور
خوتبە
خوتبە (بە عەرەبی: خطبة) وەک بۆنەیەکی فەرمی سەرەتایی بۆ بانگەشەی گشتی لە نەریتی ئیسلامیدا کاردەکات بە تایبەت لە (نوێژی هەینی)دا. وێنۆک|[[خەلافەتی عەباسی|عەباسی قازی (لە ئیسلام) لە مزگەوت لەسەر مینبەر خوتبە دەگەیەنێت.  (خوتبە لەلایەن خەلافەتەوە پەیڕەو دەکرا، دواتر لەلایەن فەرمانڕەوا موسڵمانەکانی دیکەشەوە پەسەندکرا)]]
ئەم جۆرە وتاریانە بە بەردەوامی ڕوودەدەن، وەک لە فێرکارییەکانی هەموو قوتابخانە یاساییەکاندا دیاری کراوە. دەتوانرێت لە نوێژی جەماعەتی هەینی لە ڕۆژی هەینیدا بە فەرمی نەریتی ئیسلامی ڕەچاو بکرێت. جگە لەوەش لە دوو ڕۆژی جەژنەکان و دوای نوێژی خۆر و مانگگیران داوای وتاری هاوشێوە دەکرێت.
پێناسە
گێڕانەوەی وتاری ئایینی لەوانەیە لە چەندین شوێنی جیاواز و لە کاتە جیاوازەکاندا بڵێتەوە. بەڵام خوتبە ئاماژەیە بۆ خوتبەی جومعە، بەزۆری بە واتای ئەو ناونیشانە دێت کە لە مزگەوتدا لە ڕێوڕەسمەکانی هەفتانە (بەزۆری هەینی) و ساڵانە پێشکەش دەکرێت. قسەکردن و بۆنە ئاینییەکانی دیکەی بانگەشەی بە دەرس (وانەیەک) یان (ئامۆژگارییەک) وەسف دەکرێن.
قازی (لە ئیسلام)
قازی دادوەر یان دادوەری دادگای شەریعەیە، کە ھەروەھا ئەرکی دەرەوەی دادوەری ئەنجام دەدات، وەک نێوەندگیری، سەرپەرشتیکردنی منداڵانی ھەتیو و کەم تەمەن، و چاودێریکردن و وردبینیکردنی کارە گشتییەکان.
خوتبە
پێناسە
خوتبە لە پراکتیزەکردنی پێغەمبەری ئیسلامەوە سەرچاوەی گرتووە، محەممەد، کە لە کۆبوونەوەکاندا بۆ عیبادەت لە مزگەوتدا، کە لە حەوشەی ماڵەکەی لە مەدینە پێکهاتبوو، وشەی ئامۆژگاری، ڕێنمایی، یان فەرمانی دەگەیاند.
قازی (لە ئیسلام)
مێژوو
وێنۆک|ئەبو زەید لەبەردەم [[مەعەڕەت نوعمان|مەعەڕەت نەعمان (١٣٣٤)، نیگارکێشی نەناسراو، کتێبخانەی نیشتمانی نەمسا.]] زاراوەی قازی لە سەردەمی محەممەدەوە (ص) لە سەرەتای مێژووی ئیسلامدا بەکارھاتووە، و بە درێژایی مێژووی ئیسلامی و سەردەمی خەلافەتەکان بەو زاراوەیە ماوەتەوە کە بۆ دادوەرەکان بەکارھاتووە. لەکاتێکدا موفتی و فیقھی ڕۆڵیان ھەبوو لە ڕوونکردنەوەی بنەماکانی فیقھی ئیسلامی و شەریعەتی ئیسلامی (شەرعی)، قازی وەک کەسێکی سەرەکی ماوەتەوە کە مسۆگەرکردنی دامەزراندنی دادپەروەری لەسەر بنەمای ھەر ئەم یاسا و ڕێسایانە. بەم شێوەیە قازی لەنێو ئەو کەسانەدا ھەڵبژێردرا کە شارەزا بوون لە زانستەکانی فیقە و یاسا. خەلیفە عەباسییەکان نووسینگەی "سەرۆک قازییان دروست کرد، کە خاوەنەکەی بە پلەی یەکەم وەک ڕاوێژکاری خەلیفە لە دانان و دەرکردنی قازییەکان کاری دەکرد. دواتر دەوڵەتە ئیسلامییەکان بەگشتی ئەم پۆستەیان پاراستووە، لە ھەمان کاتدا دەسەڵاتی دەرکردنی دامەزراندن و دەرکردنیان بە ناوی خۆیەوە بە خاوەنەکەی دا. سوڵتانی مەملوک کە لە ساڵی ١٢٥٠ تا ١٥١٦ی زایینی فەرمانڕەوایی میسر و سوریای دەکرد، پراکتیزەی دانانی چوار «قازی سەرەکی» ناساند، یەکێکیان بۆ ھەر یەکێک لە قوتابخانە سوننەکانی فیقھی ئیسلامی (مەزھەب).
لە سەردەمی خەلافەتی عەباسیدا، نووسینگەی "سەرۆک قازی دامەزرا. لە ناودارترین دادوەرە سەرەتایییەکان کە بۆ ڕۆڵی قازی دەستنیشانکرابوون، ئەبو یوسف بوو، کە شاگردی زانا و فەقیھی سەرەتایی موسڵمان بوو، ئەبو حەنیفە، دامەزرێنەری قوتابخانەی حەنەفی فیقھی ئیسلامی. نووسینگەی قازی لە ھەموو میرنشینەکانی خەلافەت و سوڵتانەکانی ئیمپراتۆرییە جیاوازەکانی موسڵمانان بەدرێژایی سەدەکان بەردەوام بوو لە پۆستێکی زۆر گرنگ. فەرمانڕەواکان لە ھەموو ناوچە و شارۆچکە و گوندێکدا قازییەکان دانا بۆ کۆنترۆڵی دادوەری و ئیداری و بۆ ئەوەی ئاشتی و دادپەروەری بەسەر ئەو دەسەڵاتانەدا جێگیر بکەن کە کۆنترۆڵیان دەکرد.
خوتبە
سەرچاوەکان
پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
قازی (لە ئیسلام)
مێژوو
ھەرچەندە بەرپرسیارێتی سەرەکی قازی بەرپرسیارێتی دادوەری بوو، بەڵام بەگشتی ئەو بە ھەندێک بەرپرسیارێتی نادادپەروەریش تۆمەتبار دەکرا، وەک بەڕێوەبردنی وەقفە ئایینییەکان، شەرعییەتدان بە پەیوەستبوون یان دانانی فەرمانڕەوایەک، جێبەجێکردنی وەسیەتنامەکان، باوەڕپێکردنی شایەتحاڵەکان، سەرپەرشتیکردنی منداڵانی بێ باوک و ئەوانی دیکە کە پێویستیان بە پاراستن ھەیە، و چاودێریکردنی جێبەجێکردنی ئەخلاقی گشتی.
سەرچاوەکان
پۆل:ناونیشانەکانی فەرمانڕەوایەتی پۆل:دادوەران پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی
سورینام
سورینام، بە ڕەسمی کۆماری سورینام (بە زمانی ھۆڵەندی: Republiek Suriname) وڵاتێکە لە کیشوەری ئەمەریکا. پایتەختەکەی پاراماریبۆیە.
سەرچاوەکان
پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمارەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٥ پۆل:سورینام پۆل:وڵاتەکانی ئەمریکای باشوور پۆل:دوورگە بچووکە گەشەکردووەکان پۆل:وڵاتەکانی کارایبی
ڕووسیا لە ئۆڵۆمپیاد
ڕووسیا بۆ یەکەمجار بەم ناوەی ئێستا لە ساڵی ١٩٩٦ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کرد. بەڵام بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٠٠ وەک ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا بەشداری کرد. تا ١٩٩١ دواتر بەھۆی شۆرش لە پاڵەوانییەتییەکە دورکەوتەوە تا ساڵی ١٩٥٢ کە بەناوی یەکێتی سۆڤیەت بەشداری کرد، پاشان وەرزشوانانی ڕووسیا بەشێک بوون لە تیمی یەکگرتوو دوای ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتی سۆڤیەت. لیژنەی ئۆڵۆمپیادی ڕووسیا لە ساڵی ١٩٩١ دامەزرا و لە ساڵی ١٩٩٣ بەفەرمی ناسێندرا، ساڵی ٢٠١٤ ڕووسیا میوانداری ئۆڵۆمپیادی زستانەی لە شاری سوچی کرد. ساڵی ٢٠١٧ ڕووسیا لە بەشداریکردن لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد قەدەغەکرا، ئەمەش پاش بەکارھێنانی ماددە وزەبەخشەکان لەلایەن وەرزشوانانی ڕووسیاوە بە پشتیوانی دەوڵەت، بەڵام لە دواتر ڕێگا بە وەرزشوانانی ئەم وڵاتە درا لە ژێرناوی لێژنەی ئۆڵۆمپیادی ڕووسیا بەشداری ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠١٨ بکەن. بەھەمان شێوە لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ و ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠٢٢ ڕێگەیاندرا بەشداری بکەن. بە شێوەیەکی گشتی ڕووسیا خاوەنی ٥٤٦ مەدالیای ئۆڵۆمپیادن١٩٥ زێڕ، ١٦٥ زیو، ١٨٦ برۆنز.
بڕیارنامەی ١٩٣١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٣١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای نێونەتەوەیی بۆ یووگسلاڤیای پێشوو. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٤٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠
بڕیارنامەی ١٩٣٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٣٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٣٩‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ١ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:قوبرس لە ٢٠١٠
پوری جاگاناد
وێنۆک|پوری جاگاناد لە ساڵی ٢٠١١|150px
ئوروگوای
ئوروگوای، بە ڕەسمی کۆماری ڕۆژھەڵاتی ئوروگوای (بە زمانی ئیسپانی: República Oriental del Uruguay) وڵاتێکە لە کیشوەری ئەمەریکا. پایتەختەکەی مۆنتیڤیدیۆیە. ئەم وڵاتە یەکێک لە ھەژارترین وڵاتانی کیشوەری ئەمەریکایە.
پوری جاگاناد
پوری جاگاناد دەرھێنەرێکی سینەمایی و سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەرێکی ھیندییە، کە بە پلەی یەکەم لە پیشەسازی فیلمەکانی زمانی تێلووگوو کاردەکات. یەکەم دەرھێنانی بۆ فیلمی تێلووگوو «بادری» ئەنجامدا کە پاوان کالیان و ڕێنو دێسای و ئەمیشا پاتەل ڕۆڵی سەرەکییان تێدا گێڕا. لە ساڵی ٢٠٠٦ دەرھێنەری فیلمی تێلووگوو «پۆکیری» بووە، کە بۆ یەکەمجار لە حەوتەمین فێستیڤاڵی فیلمی IIFA کە لە دوبەی بەڕێوەچوو. دواتر فیلمەکە بە چەند زمانێکی ھیندستان دووبارە دروستکرایەوە، بەمەش ناساندنی بەرفراوانتری ھیندی بە ناوی پوری ھێنا. پوری جاگاناد لە ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٦٦ لە شاری پیتاپورام لە ویلایەتی ئاندرە پرەدێش لەدایکبووە. شوێنی لەدایکبوونی گوندی باپیراجو کۆتاپالییە لە قەزای ڤیساخاپاتنام لە ئەندرە پرادێش. ئەو لە شاری سانت بوو. ئامادەیی تێری زا، پێدا بۆداپالی و دەرچووی کۆلێژی ئامال، ئاناکاپالێیە. پوری کاری دەرھێنانی فیلمی وەک یاریدەدەری دەرھێنەر بۆ ڕام گۆپاڵ ڤارما و بۆ چەندین فیلمی تێلووگوو کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە ژانەری ئەکشندا دەستی پێکردووە.
ئوروگوای
سەرچاوەکان
پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٢٥  پۆل:وڵاتەکانی ئەمریکای باشوور
پوری جاگاناد
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:خەڵاتی فیلم فەیر براوەی باشوور پۆل:زیندووان پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ھیندی
بڕیارنامەی ١٩٣٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠
مێزۆپۆتامیای سەرەوە
مێزۆپۆتامیای سەرەوە ئەو ناوەیە کە بۆ بەرزاییەکان و دەشتی گەورەی ئاوەڕۆی باکووری ڕۆژئاوای عێراق و باکووری ڕۆژهەڵاتی سوریا و باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا، لە باکووری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەکاردێت. لە سەرەتای فەتحەکانی موسڵمانان لە ناوەڕاستی سەدەی حەوتەمەوە، ناوچەکە بە ناوی عەرەبی نەریتی ئەلجەزیرە (بە عەرەبی: الجزيرة "دوورگە") ڕووبارەکانی فورات و دیجلە مێزۆپۆتامیا دەگۆڕن بۆ نزیکەی دوورگەیەک، بەو پێیەی لە شەتەلعەرەب لە پارێزگای بەسرەی عێراق بەیەکەوە دەبەسترێنەوە و سەرچاوەکانیان لە ڕۆژهەڵاتی تورکیا لە نزیکەوەن. وێنۆک|هەرێمی میزۆپۆتامیای سەرەوە (جەزیرە)، لەناو [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.]] ناوچەکە لە چیاکانی ئەنادۆڵەوە بەرەو باشوور درێژ دەبێتەوە، لە گردەکانی کەناری چەپی ڕووباری فورات بەرەو ڕۆژهەڵات، لە چیاکانی کەناری ڕاستی ڕووباری دیجلە بەرەو ڕۆژئاوا درێژ دەبێتەوە و دەشتی شەنگالیش دەگرێتەوە. درێژ دەبێتەوە بۆ خوارەوەی دیجلە تا سامەڕا و بە خوارەوەی فورات تا هیت، عێراق. خابوور زیاتر لە ٤٠٠ کم (٢٥٠ میل) بەسەر دەشتەکەدا دەڕوات، لە تورکیاوە لە باکوورەوە، خۆراک دەداتە فورات.
شارۆچکە سەرەکییەکان بریتین لە موسڵ، دێرەزوور، ڕەققە، حەسیچە، ئامەد و قامیشلۆ. بەشی ڕۆژئاوا، بەشی سوریا، لە بنەڕەتدا لکاوە بە پارێزگای حەسیچە سوریا و بە "سەبەتەی نانی سوریا" وەسف دەکرێت. بەشی ڕۆژهەڵات، بەشی عێراقی، پارێزگاری نەینەوای عێراق دەگرێتەوە و کەمێک زیاتریش درێژ دەبێتەوە. لە باکوور پارێزگاکانی تورکی ڕحا ئورفا و مێردین و بەشێک لە پارێزگای ئامەد دەگرێتەوە.
جوگرافیا
وێنۆک|[[دیجلە|ڕووباری دیجلە بەناو موسڵدا تێدەپەڕێت، لە نزیک شاری نەینەوا دێرینی ئاشوری، کە شارۆچکەیەکی سەرەکییە و لە مێزۆپۆتامیای سەرەوە میوانداری زەوی کشتوکاڵی دەکات]] ناوی ئەلجەزیرە لە سەدەی حەوتەمی زایینیەوە لەلایەن سەرچاوە ئیسلامییەکانەوە بەکارهاتووە بۆ ئاماژەکردن بە بەشی باکووری مێزۆپۆتامیا، لە کاتێکدا مێزۆپۆتامیای خوارەوە کە بە سەواد ناسراوە، بەشی باشووری مێزۆپۆتامیایە. ناوەکە بە واتای "دوورگە" دێت، و لە سەردەمێکدا ئاماژەیە بۆ زەوی نێوان دوو ڕووبارەکە. لە ڕووی مێژووییەوە، دەتوانرێت ناوەکە تەنها لە دەشتی شنگالدا سنووردار بکرێت کە لە چیای شنگالەوە دێتە خوارەوە، یان فراوانتر بکرێت بۆ ئەوەی تەواوی فەلاتەکەی ڕۆژهەڵاتی زنجیرە کەناراوەکان لە باوەش بگرێت.لە سەردەمی پێش عەباسیدا پێدەچێت سنوورەکانی ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵات هەڵاوسانیان هەبووبێت،  هەندێک جار لەوانەش ئەو شوێنەی کە ئێستا باکووری سوریایە لە ڕۆژئاوا و ئەدیابینە لە ڕۆژهەڵات.
ئەلجەزیرە وەک دەشتێکی ئاوەڕۆ یان شلەمەنی تایبەتمەندە، کە تەواو جیاوازە لە بیابانی سوریا و ناوەڕاستی مێزۆپۆتامیا کە لە خوارەوەیە، بەڵام ناوچەکە گردە وەرینەکان و چەمەکانی بڕین لەخۆدەگرێت. هەرێم چەند بەشێکی هەیە بۆی. لە باکووری ڕۆژئاوا یەکێکە لە گەورەترین تەختە خوێیەکانی جیهان بە ناوی سەبخەت ئەلجەبوڵ. لە باشوورەوە، لە موسڵەوە درێژ دەبێتەوە بۆ نزیک بەسرە بیابانێکی خۆڵاوییە کە جیاواز نییە لە ڕوبع ئەلخالی. لە کۆتایی سەدەی بیستەم و سەرەتای سەدەی بیست و یەکەمدا ناوچەکە تووشی وشکەساڵی بووە. وێنۆک|ڕووبارەکانی [[فورات و دیجلە مێزۆپۆتامیا دەگۆڕن بۆ نزیکەی دوورگەیەک (لێرەوە ناوی عەرەبی ئەلجەزیرە، بە واتای دوورگە)، بەو پێیەی لە شەتلعەرەب لە پارێزگای بەسرەی عێراق بەیەکەوە دەبەسترێنەوە و سەرچاوەکانیان لە ڕۆژهەڵاتی تورکیا لە نزیکەوەن  نزیکایەتی.]] وێنۆک|نەخشەیەک لە ئەتڵەسی مێژوویی ([[١٩٢٣) کە نیشانی دەدات مێزۆپۆتامیای سەرەوە لە باکووری ڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ بەرزاییەکانی کوردستان، باکوور-باکوری ڕۆژئاوا بە زنجیرەچیای تۆڕۆس و لە باشوورەوە بە بیابانەکانی سووریا هاوسنوورە.]]
باری ئایینی
جەزیرە یەکێکە لە چوار ئەپستۆریای کڵێسای ئۆرسۆدۆکسی سوریانی. ئەوانی تر لە حەلەب، حومس-حەمە و دیمەشقن.
نیکاراگوا
نیکاراگوا، بە ڕەسمی کۆماری نیکاراگوا (بە زمانی ئیسپانی: República de Nicaragua) وڵاتێکە لە کیشوەری ئەمەریکا. پایتەختەکەی ماناگوایە. لە روی روبەرەوە گەورەترین وڵاتی ئەمریکای ناوەراستە.
زانیاری گشتی
ناوی تەواو: کۆماری نیکاراگوا
جۆری دەسەڵات:کۆماری پەرلەمانی
پایتەخت:مانگوا
سەربەخۆیی: 1821
زمان:ئیسپانی
ئایین:مەسیحی
روبەر:130ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە
رێژەی دانیشتوان:5,5ملیون کەس
داھاتی سەرانە:3636 دۆلار
دراو:کۆردوبا
ھێمای ئەنتەرنێت: ni
کۆدی تەلەفون:505+
جوگرافیا
نیکاراگوا ھەروەک ئیسپانیا دابەش بوە بە سەر 15 ناوچەدا و دو ھەرێمی ئۆتۆنۆم بە ناوەکانی"دێل ئاتلانتیکۆ نۆرت" و دێل ئاتلانتیکۆ سور"ی‌ ھەیە . ئەم دو ھەرێمە بەر لەوەی لە ساڵی 1985مافی ئۆتۆنۆمیان پێببەخشرێ یەکەیەکی ھاوبەش بون بە ناوی "زێلایای نیکاراگوا". نزیکەی لە 8 % روبەری نیکارگوا لە ژێرناوی پارکی نیشتمانی پاشکەوتی بایۆلۆژی لە لایەن حکومەتەوە وەک ناوچەی پارێزراو ناسێندراوە. نیکاراگوا لە سێ ھەرێمی جوگرافیایی جیاواز پێک دێت کە ئەمانەن:
دەشتەکانی کەناری زەریای ھێمن
ناوچە شاخاویەکانی باکور و ناوەراست
کەنارەکانی ماسکیتوا و دەشتەکانی ئاتلانتیک.
دراوسێکانی ئەم وڵاتە ئەمانەن:
لە باکورە وە وڵاتی ھێندو راس
لە باشورەوە: کۆستاریکا
لە رۆژھەڵاتەوە: دەریای کارائیب
لە رۆژئاواوە :زەریای ھێمن
مێژو و سیاسەت
نیکاراگوا وەکو زۆربەی وڵاتانی ئەمریکای ناوەراست و ئەمریکای باشور بۆ ماوەیەکی درێژ کۆلۆنیای ئیمپراتوَری ئیسپانیا بوو. بە ھۆی لاواز بونی ئەو ئیمپراتوَریەتەو پەرەسەندنی شۆرشە رزگاریخوازەکانی گەلانی ئەمریکای لاتین لە سەرەتاکانی سەدەی نۆزدە زۆرینەی ئەو وڵاتانە سەربەخۆییان راگەیاند. وڵاتی نیکاراگوای‌ لە ساڵی 1821 خۆی لە کۆلۆنیالیزم ئیسپانیەکان رزگار کرد.
بەرەی رزگاری نەتەوەیی ساندینێستا لە ساڵی 1979 بە سود وەرگرتن لە نارەزایەتیەکانی خەڵک لە دیکتاتۆری "سوموزا" دەسەڵاتی لەم وڵاتەدا گرتە دەست خۆی. و دانیێل ئۆرتێگا بوە سەرۆک کۆماری ئەو وڵاتە. ھێزەکانی ناسراو بە " کۆنترا" بە ھاوکاری ئەمریکا شەرێکی چەکداریان دژ بە حکومەتی نوێی ساندینیست رێکخست.لە روداوێک کە بە ناوی ئێران-کۆنترا ناسراوە دەرکەوت کە بە پێچەوانەی خواستی کۆنگرێسی ئەمریکا عەمید"ئۆلیوێر نۆرت" یەکێک لە راوێژکارەکانی سەرۆکی ئەوکاتەی ئەمریکا داھاتی فرۆشتنی شاراوەی چەک بە ئێران بۆ یارمەتی دانی ھێزەکانی کۆنترا تەرخان دەکات. لە ھەڵبژاردنی ساڵی 1990 ڤیلۆتا چامۆر زۆرترین دەنگی بە دەست ھێناو بو بە سەرۆک کۆماری نیکاراگوا. لە ھەڵبژاردنی 2001 ئێنریکۆ بۆلانیۆس ئەم پۆستەی گرتە دەست جارێکیتر لە ھەڵبژاردنی 2006 دانیێل ئۆرتێگا توانی ببێتەوە بە سەرۆک کۆماری نیکاراگوا.
حکوومەت و سیاسەت
نیکاراگوا کۆمارێکی دیمۆکراتی پەرلەمانیە. سەرۆک کۆمار سەرۆکی وڵات و سەرۆکی جکومەتیشە.. بە ھاوکاری حکومەت دەزگای یاسادانان واتە پەرلەمان یاساکانی وڵات پەسند دەکات و ئەگەر پێویستیش بکات یاسای بنەرەتی گۆرانکاری و چاکسازی بە سەر دا بێت ئەوا پەرلەمان بەو کارە ھەڵدەستێت. دەسەڵاتی دادیش تەواو سەربەخۆیە. سیاسەتی ئەم وڵاتە لە سەر بنەمای فرە حیزبی دارێژراوە. سەرۆک کۆماری ئێستای نیکاراگوا دانیێل ئۆرتێگایە. ھەڵبژاردنەکان لە 5ی نوڤەبری 2006 بەرێوە چون و ئۆرتێگا بە بەدەستھێنانی 39% دەنگەکان توانی بۆ جاری سێھەم ببێتە سەرۆک کۆمار.
سیاسەتی دەرەوەی ئورتێگا زۆر دەشوبھێتە سیاسەتەکانی شافێز لە ڤەنزویلا و ئەم وڵاتەش پەێوەندیەکی باشی ھەیە لە گەڵ مەحمودی ئەحمەدی نەژاد سەرۆکی ئێران لە ساڵی 2008 رایگەیاندئەو ھاوڵاتیانەی ئێران کە ئارەزوی سەردانی نیکاراگوایان ھەیە پێویست ناکا ڤیزەیان پێبدرێت. سەرۆکەکانی‌ ئەم دو وڵاتە تاکو ئێستا چەندین جار سەردانی وڵاتی یەکتریان کردوە. بە ھەمان شێوە ئۆرتێگا لە گەڵ زۆربەی وڵاتانی ئەمریکای باشور پەیوەندیەکی باشی ھەیەو لە ھەوڵی پەرە پێدانی پێوەندیەکانیدایە لە گەڵ روسیا و وڵاتانی ئاسیای دور.
سەرچاوەکان
نەوا
پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمارەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٢١ پۆل:نیکاراگوا پۆل:وڵاتەکانی ئەمریکای ناوەندی
کارمی کاور
وێنۆک کارمی کاور بەرھەمھێنەری فیلمی ھیندییە و ئەکتەری پێشووی فیلمە. ئەو بەھۆی کارەکانیەوە ناسراوە کە زیاتر لە سینەمای تێلووگوودا ھەیە، ھەروەھا کەم فیلمی تامیل، مالایالم، کانادا و ھیندییشی ھەیە. فیلمە دیارەکانی بریتین لە فیلمەکانی وەک ماس (٢٠٠٤)، ئانوکۆکوندا ئۆکا ڕۆجو (٢٠٠٥)، لاکشمی (٢٠٠٦)، پورنامی (٢٠٠٦)، راکی (٢٠٠٦)، کە تێیدا لە ھەموو ئەم فیلمانەدا بەشداری کردووە جگە لە فیلمی ئانوکۆکوندا ئۆکا ڕۆجو کە ڕۆڵی پاڵپشتی گێڕاوە. دواتر لە فیلمەکانی وەک مانترا (٢٠٠٧) دەرکەوت، کە خەڵاتی ناندی ویلایەتی بۆ باشترین ئەکتەری کچ بەدەستھێنا، لە ساڵانی دواتردا لە فیلمەکانی مانۆراما (٢٠٠٩)، ڕۆژنامەی کاڤیا (٢٠٠٩) و مانگالا (٢٠١١) دەرکەوت، وا دیار بوو کە ئەو پاداشتێکی بۆ دەستکەوت. خەڵاتی تایبەتی دەستەی سوێندخواردنی ناندی لە ویلایەتێکی دیکەوە. دواتر لە فیلمی ھیندی بودا... ھۆگا تێرا باپ لەگەڵ ئەمیتاب باچان دەرکەوت.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی مومبای پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
بڕیارنامەی ١٩٣٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٣٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆتدیڤوار. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٥٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:کۆتدیڤوار لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆتدیڤوار
بڕیارنامەی ١٩٢٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٢٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٩ی حوزەیرانی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەسند. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٣٥‌ەم، بە ١ دەنگی لەگەڵ، پەرەپێنەدانی چەکوچۆڵی ناوەکیی ئێرانی دژ و ٢ی بێ‌لایەن Iran (orthographic projection).svgکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لەمەڕ سزادانی ڕێژیمەکان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:ئێران لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێران
ناوچەی سیوان
ناوچەی سیوان یەکێک لە ناوچەکانی شارستانی ئیلام لە پارێزگای ئیلام لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ناوەندی ئەم ناوچەیە شارەدێی جافرابادە. ئەم ناوچەیە ئەو شوێنەیە کە ھۆزی مییەخاس له نیوی دەژین.
دابەشکاریی کارگێڕی
گوندەواری ناوچەی سیوان:
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی ناوەندی شارستانی ئیلام لە ساڵی ٢٠١٦دا بەرامبەر لەگەڵ ٨،٩٩٤ کەس لە ٢٤،٦٥ خێزاندا بووە، کە ھەموویان کوردن و لە ئیسلام شیعە پەیڕەوی دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئیلام پۆل:ناوچەکانی شارستانی ئیلام پۆل:شارستانی ئیلام
ئاڤێتیک سەحاکیان
وێنۆک|ئاڤێتیک سەحاکیان ئاڤێتیک ھۆڤانێسی سەحاکیان (بە ئەرمەنی: Աւետիք Սահակեան؛ ١٨٦٣–١٩٣٣)، ناسراو بە باوک ئەبراھام، سیاسەتمەدارێکی ئەرمەنی بوو، سەرۆکی پەرلەمانی (سەرۆک)ی کۆماری یەکەمی ئەرمینیا بوو لە ١٩١٨–١٩، وەزیری ئاسایشی کۆمەڵایەتی و ئەندامی نووسینگەی ڕۆژھەڵاتی فیدراسیۆنی شۆڕشگێڕی ئەرمەنستان داشناکتسوتین. ھەروەھا بە زانای کشتوکاڵ ناسرابوو.
کورتە
سەحاکیان لە شاری جەلالۆغلی لە ستێپاناڤان ئەرمەنستان لەدایکبووە. لە چالاکییەکانی ڕزگاری ڕۆژاوای ئەرمەنستان لە ساڵی ١٨٩٨ و پڕۆژەی قەوقازی ARF بەشدار بووە. ھاوسەرگیری لەگەڵ ڤارڤارا سەحاکیان کردووە، کە بووە یەکێک لەو سێ ژنە یەکەمانەی لە ساڵی ١٩١٩ بۆ پەرلەمانی ئەرمینیا ھەڵبژێردران، لە ساڵی ١٩١٨ بووە سەرۆکی پەرلەمان.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٣ پۆل:مردووانی ١٩٣٣ پۆل:وەزیرانی پاراستنی کۆمەڵایەتی کۆماری یەکەمی ئەرمەنستان پۆل:خەڵکی پارێزگای تیفلی
بڕیارنامەی ١٩٣٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:ئیسرائیل لە ٢٠١٠ پۆل:سووریا لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا
ئەیوان
ئەیوان یەکێکە لە شارۆچکەکانی پارێزگای ئیلامە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. لە ئێران، ئەیوان لە مێژوو پێ ئەڵن ئاریوخ یا ئاریوج کە وردە وردە ناسراو بۆ بە ئاریوجان.
خەڵکی ئەیوان بە زاراوەی کوردیی باشووری (کەلھوڕی) قسە دەکەن. کەڵھوڕی یان کەلڕی ناوی یەکێک لە زارەکانی دیالێکتی کوردیی باشوورییە و ئێڵی کەلھوڕ بەم زارە کە بەشێک لە دیالێکتی کوردیی باشوورییە قسە دەکەن. کەڵھوڕی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا لە شارەکانی وەک شاباد (ئارووناوا)، گییەڵان، قەسری شیرین، کرمانشان، ئاسماوە، ئەیوان، سەرپێڵ زەھاو، کرن، و لە باشووری کوردستاندا لە شارەکانی وەک خانەقین، کەلار، مەندەلی و ناوچەی گەرمیان بە گشتی ھەیە.
مێژوو
شاری مێژوویی زەڕنە یەکێکە لە شارەدێیەکانی ئەم شارستانە. ئەم ناوچەیە بە تێپەڕبوونی کات بە ناوی جیاواز ناسراوە. ھێنری ڕاولینسۆن لە سەفەرنامەکەیدا دەربارەی ئەیوان دەنووسێت: "«وا دیارە دەشتی ئاریوخ کۆنترین ناوی ناوچەی ئەیوان بووبێت، تا سەدەی ١٣ی زایینی، بە ئاریۆحان ناسرابوو.»"
بنیامین تودێلێ بە ئاریان ئاماژە بەم ناوچەیە دەکات. وا دیارە پێش ھێرشی ئەسکەندەری مەزن ناوی ئاریوخ گۆڕدرابێت بۆ سەباد کە فرەییەکەی سەبادانە کە پێشی ماە دانراوە و بووە بە ماە سەبەتە یان ماھسبادان.
لەسەردەمی ئەردەشیر بابکان، یەکەم پاشای ساسانی، ئەم ناوچەیە یەکێک بوو لە ناوچەکانی ماھسەبدان، وە کاتێک موسڵمانان حوکمیان دەکرد، عەرەبەکان دوو وشەی ماە و سەبدانیان تێکەڵ کرد و پیتی "د"یان گۆڕی بۆ "ز" و ناویان لێنابوو مەسبزان.
ئەبو دۆلف لە سەفەرنامەکەیدا دەنووسێت: "لبەلای ڕاستدا دەچنە مەسبزان و قەزق کە چەندین شار لەخۆدەگرێت، لەنێویاندا ئاریۆحان. ئەم شارە دەکەوێتە دەشتێکی نێوان شاخەکانی پڕ لە دار، ئاوەکەی دەڕژێتە ناو 'بەندەنیجین' کە ناوی شاری مەندەلی مۆدێرنە لە عێراقدا»."
تاکە ڕووبارێک کە دەڕژێتە ناو مەندەلی ڕووباری گەنگیرە کە لە ئەیوانەوە سەرچاوەی گرتووە. کەواتە بە پێی بۆچوونی ئەبو دۆلف ئەم ناوچەیە ناوی ئاریۆحان بوو.
پێش ھاتنی ڕەزاخان بۆ ئیڤان، ئەم شارە ناوی جۆی دێزد یان جودز بووە و کاتێک ڕەزاخان دەچێتە ناو ئیڤان ناوی جۆی زاری بۆ ناوەندی شار ھەڵبژاردووە و دواتر بە باغ شا ناسرا. پاشان دیسان وشەی ئەیوان بۆ ناوەندی شارەکە بەکارھات کە ئێستا بە ھەمان ناو ناسراوە.
ترینیداد و تۆباگۆ
وێنۆک|[[ئاڵای ترینیداد و تۆباگۆ]] ترینیداد و تۆباگۆ، بە ڕەسمی کۆماری ترینیداد و تۆباگۆ (بە زمانی ئینگلیزی: Republic of Trinidad and Tobago) وڵاتێکە لە کیشوەری ئەمریکا.
ئایین
٣٠٪ کاتۆلیک، ٢٥٪ پرۆتێستانت، ٢٢٪ ھیندوو، ٧٪ ئیسلام (سوننە)، ١٦٪ ئەوانی تر.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمارەکانی کۆمۆنوێلت پۆل:داگیرگەکانی شانشینی یەکگرتوو پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی وڵاتانی کۆمۆنوێلت پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو پۆل:کۆمارەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٢ پۆل:ترینیداد و تۆباگۆ پۆل:وڵاتەکانی ئەمریکای باکوور پۆل:وڵاتەکانی کارایبی پۆل:دوورگە بچووکە گەشەکردووەکان
ئەیوان
زمان و ڕۆشنبیری
کتێبی "شنەوای شەماڵ" (پێداچوونەوە بە ھەموو لایەنەکانی دیوان شاکە و خان مەنسوور لەگەڵ وەرگێڕانی فارسییەکەی) لە لایەن "عەلیرەزا خانی" شاعیر و توێژەر و لێکۆڵەری ئەیوانی چاپ و بڵاو کرایەوە.
ئەم فستیڤاڵە لەسەر ئەرکی ئەنجومەنی شیعر و ئەدەبی ئەیوان و ھاوکاری دایرەی فەرھەنگ و ئێرشادی ئەیوان، بە مەبەستی دۆزینەوە و ناساندنی توانا نوێکانی شێعری کوردی منداڵان و پەرەدان بە پاراستنی زمانی کوردی لە وەرزی اوینی ئەمساڵدا بەڕێوە دەچێت. بانگەوازەکە لە شاعیرانی تایبەت بە ئەدەبی منداڵان داوا دەکات کە بەرھەمە نوێکانین بۆ فستیڤاڵەکە بنێرن. بانگەوازەکە ئاشکرا دەکات کە فستیڤاڵەکە لە دوو بەشی تایبەتی "شیعری شاعیرانی گەورە بۆ منداڵان" و "شیعری شاعیرانی منداڵ" بەڕێوە دەچێت و لە ھەر بەشدا دە کەس لە باشترینەکان خەڵات دەکرێن و دەیتریش ڕێزیان لێ دەگیردرێت.
شوێنە گەشتیارییەکان
لەم شارستانەدا گردی دێرین ھەیە کە پەیوەندی بە سەردەمی ساسانییەوە ھەیە، گۆڕستانی ھەلووچ، تاقی شیرین و فەرھاد، پەرستگای ئاگری سیاھگۆل و ھتد لەم شارەدا ھەڵکەوتوون. ئەم بینا مێژووییە پەنجەرەیەکی چوارگۆشەی ھەیە بە قەبارەی ٥*٥ مەتر و بەرزییەکەی نزیکەی ١٠ مەتر دەبێت. پانی دیوارەکانی یەک مەترە، چاڵێکی ئاگری ھەیە و لە بەشی سەرەوەی، کون ھەیە کە لەوانەیە بۆ دەرچوونی دوکەڵی سووتەمەنی بێت. بیناکە بە حەوشەیەک دەورە درابوو، بەڵام ئێستا بەھۆی ھۆکاری سروشتی و ناسروشتی وێران بووە. ئەم بینایە لە بەرد و قسڵ و گەچ دروستکراوە و تەلارسازییەکەی پەیوەندی بە سەردەمی ساسانییەوە ھەیە. پەرستگای ئاگرەکە دەکەوێتە کەناری باشووری ڕووباری "گەنگیر" و بە دووری نزیکەی ٧٠٠ مەتر لێیەوە دوورە، ھەروەھا دەکەوێتە دەشتێکی بچووک کە ڕەنگە زۆر خانووی نیشتەجێبوون لە دەوروبەری ئەم پەرستگایە ئاگرینەدا ھەبووبێت. ڕەنگە زەوییە بەپیت و ئاوماڵشتی دەوروبەری پەرستگای ئاگرەکە تەرخانکرابن بۆی.
ئەم پەرستگایە ئاگرینە چوار دەروازەی ھەیە کە ڕووی لە چوار ئاڕاستەی سەرەکییە و ھاوشێوەی پەرستگای ئاگری ساسانییە لە شاری قەسری شیرین. لەبەردەم پەرستگای ئاگری ئاماژەپێکراو و لەناو ڕووباری "گەنگیر"دا، بەردێکی بەرز ھەیە کە بەرزییەکەی نزیکەی ١٢ مەتر و تیرەکەی ٦ مەتر دەبێت، کە زۆر سەرنجڕاکێشە. بەردێکی دیکە کە بەرزییەکەی کەمترە دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ئەوەوە، کە بەھۆی ھۆکارەکانی وەرینی زەویەوە مەیل کراوە.
ژیان لە شاری ئەیوان مێژوویەکی دوور و درێژی ھەیە. بەپێی بەڵگەنامە مێژووییەکان، پێش ئیسلام شاری ئەیوان بە ئاریۆمان یان مەسبەندان ناسرابوو و چەندین شوێنەواری مێژوویی ھەبووە کە ھەموویان ئاماژەن بۆ دێرینییەکەی.
ناوچەی ڕەنو ناوچەیەکی نێوان شاری ئیلام و شاری ئەیوانە کە چەندین شوێنی سەرنجڕاکێشی سروشتی و شوێنی کات بەسەربردنیان تێدایە.
لە نێو ناوچە دیمەندار و جوانەکانی دیکەی شارستانی ئەیواندا، گوندی شاشاێڵ ھەیە کە کەش و ھەوایەکی خۆش و سروشتێکی سەوز و جوانی ھەیە، کە دەکەوێتە حەوت کیلۆمەتر لە شاری ئەیوان و لە ڕووی شوێنە گەشتیارییەکانیشەوە بە تایبەت لە وەرزی بەھار و ھاویندا بەھۆی سەوزاییەوە سروشت، ھەمیشە پێشوازی لە گەشتیاران دەکات، زۆربەیان خەڵکی ناوچە جیاوازەکانی پارێزگای ئیلام و پارێزگاکانی دیکەی ئەو وڵاتەن.
ئەم ناوچەی کات بەسەربردنە دەکەوێتە باشووری ڕۆژئاوای شاری ئیڤان و لە بناری چیای شێرێ زۆڵ و لە ڕووی ھەمەجۆریی و ڕووەکی و ھەبوونی باخ و کێڵگەی برنجەوە، دیمەنێکی جوان پێشکەش بە گەشتیارانی سروشت دەکات کە چاوی ھەموو بینەرێک سەرسام دەکات.
ھاتنەدەرەوەی کانیاوەکان لە دڵی شاخەکە، پارکە سروشتییەکان، باخەکانی میوە و بوونی درەختی میوەی کێوی وەک تووتڕک لە دەوروبەری ئەم گوندە سەوزە وایکردووە کە ببێتە شوێنێکی گەشتیاری بۆ زۆرێک لە گەشتیارانی نەورۆز.
یەکێکی تر لە جوانییە سەرنجڕاکێشەکانی ئەم گوندە، نیشتەجێبوونی باڵندە کۆچبەرەکانە، لەوانە ئەو لەق لەقە جوانانەی کە لەسەر دارە بەرزەکانی گوندەکە ھێلانە دەکەن.
دۆڵێکی جوان و شاخاوی ئەم دۆڵە یەکێکە لە جوانترین و گەورەترین دۆڵی زنجیرە چیای شەری زۆڵ کە دەکەوێتە ١٥ کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژئاوای شاری ئەیوانەوە. ئەم دۆڵە ناوەندێکی زۆر جوانی کات بەسەربردنی ناوچەکەیە بە سروشتی دارستانەکانیەوە و کانییەکی گەورەی ئاوی تێدا دەڕژێت.
یەکێکی دیکە لە شوێنە سەرنجڕاکێشە سروشتییەکانی شارستانی ئەیوان تاڤگەی حەوت قەلوی پێلیایە. بە پانایی ٢٥ مەتر و ٧ تا ٩ شەقاری ئاو کە تەنیا دەرکەوتنێکی بچووکی جوانی تایبەتی ئەم خاکەیە، ناوچەیەکی پاک و کەم ناسراوە کە تەنانەت زۆربەی خەڵکی پارێزگای ئیلامیش بێ ئاگان لە بوونی ئەم شاکارە سروشتییە.
پیشەسازی و کانەکان
لەم شارەدا کانگای خەڵوز (قیر) و گەچ و لم ھەیە کە زۆربەیان لە دەوروبەری ڕووباری گەنکیرن. لە نێو گرنگترین کارە دەستییەکانی شارستانی ئەیوان، دەتوانین ئاماژە بە بونیادنانی جاجیم، فەرش و فەرشی ڕیلیف، فەرشی فلۆف و ئاوریشم، پەردەی ڕەش، و ھتد بکەین. جاجیم (شەپۆل) بونیادنانیش لەم شارستانەدا زۆر بەناوبانگە، کە بۆ جوانکردنی ماڵ بەکاردێت و زیاتر لەلایەن پیاوانەوە دروستدەکرێت و کەرەستەکانی بریتین لە خوری یان موو.
کشتوکاڵ
ئابووری ئەیوان لەسەر بنەمای کشتوکاڵ و ئاژەڵدارییە. ئاوی کشتوکاڵی لە ڕووبار و بیرە قووڵەکانەوە دابین دەکرێت و بەرھەمە کشتوکاڵییەکانی بریتین لە: گەنم، جۆ، سڵق، گەنمەشامی، پەتاتە، ھەرمێ، ھەنار، ترێ، ھەنجیر، قەیسی. بەرھەمە کشتوکاڵییە بەناوبانگەکانی بریتین لە تەماتە و ترێی ڕەش.
ڕووەکی دەرمانی
لە بەرزایی و دەشتەکانی ئەیوان، جۆرەھا ڕووەکی بە تایبەتمەندی دەرمانی ناسراو دەڕوێن، کە دەتوانرێت بەم شێوەیە ئاماژەی پێبدرێت: گوڵە چەرمێ (بەیبون)، گوڵی زمانی گا، چەقچەق، بەڕەزا، گایەمە، چیمەنی مار، مورت، شەوەن، سوسنبر، گوڵە تیون، کەویرە.
ڕووەکی خۆراکی
کەنگر، خارچگ (قارچک)، تووڵیە(تۆڵەکە)، پاقازە(لێشرێ)، سەڵمانە(سمرکە)، پیوشگ، شنگ، کیوز، وەنگی، چەورگی(خەرتەلە)، ھەپوولک(گێلاخە)، ھەڵەڕەزگی، دگانتێژکەرە(پەڵپینە)، چاوبازە، گاپەنام.
ڕووەکی بۆنخۆش و بەھارات
ھەزوە(بۆخۆشکە)، ئاڵەتی کێوی، چەویر.
ڕووەکی پیشەسازی
گون، شیرین بەیان.
کاری دەستی و پۆشاک
لە نێو گرنگترین کارە دەستییەکانی شارستانی ئەیوان، دەتوانین ئاماژە بە بونیادنانی جاجم، فەرش و فەرشی باریک، فەرشی فلۆف و ئاوریشم، چادرێکی ڕەش، و ھتد بکەین. جاجیم (شەپۆل) بونیادنانیش لەم شارستانەدا زۆر بەناوبانگە، کە بۆ جوانکردنی ماڵ بەکاردێت و زیاتر لەلایەن پیاوانەوە دروستدەکرێت و کەرەستەکانی بریتین لە خوری یان موو.
جل و بەرگی خەڵکی ئەم شارستانە ھاوشێوەی ناوچە کوردنشینەکانی تر شەڕواڵی کوردی(ڕانک یان جافی) بۆ پیاوان دەگرێتەوە. لەم ساڵانەی دواییدا مەیلی بەکارھێنانی بەرگی چاکەت و پانتۆڵ لە نێو گەنجاندا زۆر بە کاردێت. جل و بەرگی ژنانی کورد ھەمیشە لەلای ژنانی گوندەکان جێی بایەخ بووە و لە نێو گەنجانیشدا بەزۆری لە ئاھەنگەکاندا زیاتر بەکاردێت.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای ئیلام پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ڤیجەی دێڤاراکۆندا
وێنۆک|ڤیجەی لەساڵی ٢٠١٨
ڤیجەی دێڤاراکۆندا ئەکتەر و بەرھەمھێنەرێکی سینەمایی ھیندییە و زیاتر لە سینەمای تێلووگوودا کاردەکات. وەرگری خەڵاتی فیلمفێر و خەڵاتی ناندی و خەڵاتی سیمایە. لە ساڵی ٢٠١٨ەوە بەھۆی داھات و ناوبانگەکەیەوە لە لیستی سێلێبریتی ١٠٠ی فۆربێس ھیندستاندایە. دێڤاراکۆندا یەکەم جار لە فیلمی نوڤیلا (٢٠١١) دەرکەوت و بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی یڤادێ سوبرامانیام (٢٠١٥)دا ستایشی زۆری لێکرا. خۆی وەک ئەکتەری سەرەکی سینەمایی بە فیلمە بەناوبانگەکانی پێلی چۆپولوو (٢٠١٦) و ئارجوون ڕێدی (٢٠١٧) جێگیر کرد. دێڤاراکۆندا لە شاری حەیدەراباد لە ویلایەتی ئاندرە پرەدێش لەدایکبووە، لە دایک و باوکێک کە ناویان گۆڤاردان ڕاو و مادھاڤی بووە. خێزانەکەی خەڵکی گوندی تومانپێتا لە قەزای پێشووی مەحبوبناگار (ئێستا ناگارکورنول)ن. باوکی دەرھێنەری زنجیرەیەکی بچووکی تەلەڤیزیۆنی بووە کە بەھۆی نەبوونی سەرکەوتنەوە وازی لێھێناوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩ پۆل:خەڵاتی فیلم فەیر براوەی باشوور پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی
بڕیارنامەی ١٩٣٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٣٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٥ی ئابی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی عێراق. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٦٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:عێراق لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق
بڕیارنامەی ١٩٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی تەممووزی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سوودان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٦٦ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:سوودان لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان
ئەنانیا پاندای
وێنۆک|ئەنانیا پاندای لەساڵی ٢٠١٩ ئەنانیا پاندای ئەکتەرێکی ھیندییە و بە پلەی یەکەم لە فیلمە ھیندیەکاندا کاردەکات. کچی ئەکتەر چنکی پاندایە، لە ساڵی ٢٠١٩ دەستی بە کاری نواندن کردووە بە ڕۆڵی لە فیلمی لاوانی خوێندکاری ساڵ ٢ و فیلمی کۆمیدی پاتی پاتنی ئاور وۆ. ئەم نمایشانە خەڵاتی فیلمفەیری بۆ باشترین یەکەم دەرکەوتنی مێینەیان بەدەستھێنا. دواتر فیلمە کەمتر سەرکەوتووەکان ھاتە ئاراوە، ھەرچەندە ڕۆڵی لە درامای گێھرایان (٢٠٢٢) باشتر پێشوازی لێکرا. پاندای لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٨ لەدایک بووە، لە دایک و باوکی ئەکتەری ناوداری ئەمریکی چەنکی پاندای و دیزاینەری جلوبەرگ بەڤنا پاندای لەدایکبووە. تا ساڵی ٢٠١٧ لە قوتابخانەی نێودەوڵەتی دیروبای ئەمبانی خوێندوویەتی. لە ساڵی ٢٠١٩، پاندای دەستپێشخەرییەکی بەناوی So Positive دەستپێکرد بۆ دروستکردنی ھۆشیاری سەبارەت بە قسەی ناشرین لە سۆشیال میدیا و ڕێگریکردن لە نەرێنی و بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی ئەرێنی. لە ئاھەنگی خەڵاتی دارایی تایمز بۆ ساڵی ٢٠١٩، پڕۆژەکە وەک دەستپێشخەری ساڵ دەستنیشانکرا. پاندای پشتگیریکەری ناودارانە بۆ زۆرێک لە براندەکان، لەوانە لاکمێ و جیلێت ڤینۆس. پاندای یەکەمجار لە ساڵی ٢٠١٩ بە فیلمی ھەرزەکاران خوێندکاری ساڵ ٢ بەشداری کرد کە تایگەر شرۆف و تارا سوتاریا ڕۆڵی سەرەکییان تێدا گێڕا و لەلایەن کۆمپانیای دارما پڕۆدەکەشنز بەرھەم ھێنرا. ناندینی ڕامنات ھەستی کردووە پاندای تواناکانی خۆی لە فیلمێکی ناوازەدا نیشانداوە. فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیسدا ئاستێکی خراپی بەدەستھێنا. ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢٢ لە فیلمی لایگەر بەشداری کردووە و ڕۆڵی سەرەکی گێڕاوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨ پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی مومبای پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
ئاڕ ئێکس جەی١٨٥٦.٥–٣٧٥٤
وێنۆک|وێنەیێکی تیشکی ئێکسی ئاڕ ئێکس جەی١٨٥٦.٥–٣٧٥٤ ئاڕ ئێکس جەی١٨٥٦.٥–٣٧٥٤، ئاڕ ئێکس جەی١٨٥٦٣٥–٣٧٥٤ یان ئاڕ ئێکس جەی١٨٥٦.٥–٣٧٥ ئەستێرەیەکی نیوترۆنییە لە کۆئەستێرەی تاجی باشووردا. نزیکەی ٤٠٠ ساڵی ڕووناکی لە زەوییەوە دوورە، نزیکترین ئەستێرەی نیوترۆنییە کە تا ئێستا دۆزرابێتەوە.
بڕیارنامەی ١٩٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی لیبەریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٨٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:لیبێریا لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا
بڕیارنامەی ١٩٣٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٣٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نیپال. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٨٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:نیپال لە ٢٠١٠
بڕیارنامەی ١٩٣٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٣٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی ئابی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٧٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:ئیسرائیل لە ٢٠١٠ پۆل:لوبنان لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
مینبەر
وێنۆک|مینبەر و [[میحرابی مزگەوتی محمدی کوڕی قەلاوون لەناو قەڵای سەلاحەدین لە قاھیرە. ]]مینبەر (بە عەرەبی: منبر) مینبەرێکە لە مزگەوتێکدا کە ئیمام (سەرکردەی نوێژەکان) بۆ پێشکەشکردنی وتاری (خوتبە) وەستاوە. ھەروەھا لە چوارچێوەی دیکەی ھاوشێوەدا بەکاردێت، وەک لە حوسەینییەکاندا کە وتاربێژ تێیدا دادەنیشێت و وتار دەداتە جەماعەت.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
پێروو
alt=ئاڵای پێروو|وێنۆک|ئاڵای پێروو پیروو یان ڕەسمییانە کۆماری پیروو  وڵاتێکە لە ڕۆژاوای باشووری ئەمریکا. پیروو ھاوسنوورە لەگەڵ ئیکوادۆر لە باکوورییەوە، کۆلۆمبیا لە ڕۆژھەڵاتییەو، بۆلیڤیا لە باشووری ڕۆژھەڵاتییەوە، چیلی لە باشوورییەوە و ئۆقیانووسی ئارام لە ڕۆژئاوایەوە. پایتەختی پیروو شاری لیمایە.
دانیشتوان
ژمارەی دانیشتوانی نزیکەی ٣١٫٥ میلیۆن کەسن، پێروو چوارەمە لە لیستی وڵاتانی ئەمریکای باشوور. ڕێژەی گەشەکردنی دانیشتوانی پێروو کەمی کردووە لە ٢٫٦٪ بۆ ١٫٦٪ لەنێوان ١٩٥٠ بۆ ٢٠٠٠، بەگوێرەی سەرژمێری پیرۆیی کە لە ساڵی ١٩٤٠ کە ئەوکات ٧ میلیۆن کەس نیشتەجێ بوون چاوەڕێیان دەکرد ژمارەی دانیشتوان لە ساڵی ٢٠٥٠ بگاتە ٤٢ میلیۆن.
سەینت لووسیا
سەینت لووسیا (بە ئینگلیزی: Saint Lucia) وڵاتێکە لە کیشوەری ئەمەریکا پایتەختەکەی شاری کاسترییسە و زمانی فەرمی ئەم وڵاتە ئینگلیزیە و ئاینی فەرمی ڕۆمانی کاسۆلیکیە.
مێژوو
فەرەنسییەکان لە دوورگەی سەینت لووسیا لە ساڵی ١٦٥٠ جێگیر بوون و لە ساڵی ١٨١٤ دا تەسلیمبە بەریتانییەکان یان کرد. ساڵی ١٩٦٧ بەریتانییەکان ڕەزامەندیان لەسەر سەربەخۆیی ناوخۆیی ئەو دوورگەیە دا، لە ساڵی ١٩٧٩ دا ڕەزامەندییان لەسەر سەربەخۆیی تەواوی خۆی لە چوارچێوەی کۆمەڵگای ژێردەسەڵاتی بەریتانیادا.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشایەتییە دەستوورییەکان پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی وڵاتانی کۆمۆنوێلت پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:سەینت لووسیا پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٩ پۆل:دوورگەکانی سەینت لووسیا پۆل:وڵاتەکانی ئەمریکای باکوور پۆل:وڵاتەکانی کارایبی پۆل:دوورگە بچووکە گەشەکردووەکان
بڕیارنامەی ١٩٤٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٤٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سیەرالیۆن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٩٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:شەڕی ناوخۆیی سیەرالیۆن پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:سیەرالیۆن لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
جافراباد
جافراباد شارەدێیەکە لە ناوچەی سیوان لە شارستانی ئیلام لە پارێزگای ئیلام، لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ناوچەی سیوانە، ناوەندی ھۆزی (مییەخاس)ە دەکەوێتە دامێنی چیای کەبیر و لە دەوروبەری مێلێ پەنجاب. خەڵکی جافراباد لە ھۆزی مییەخاسن و بە کەلھوڕی قسە دەکەن.
دانیشتوان
بەپێی سەرژمێری گشتی دانیشتووان و خانووبەرە لە ساڵی ٢٠١٥ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارەدێیە ٢،٢٣٧ کەس بووە (٦٢١ خێزان).
مێژوو
جافراباد گوند بوو، لە ٩ی ئازاری ٢٠١٣ پلەی بەرزکرایەوە و کرایە شارەدێ و کرایە ناوەندی ناوچەی سیوان.
سەرچاوەکان
* پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای ئیلام پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان‏ پۆل:ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران
بڕیارنامەی ١٩٤٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٤٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆتدیڤوار. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٩٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:کۆتدیڤوار لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆتدیڤوار
سەینت ڤینسەنت و گرینادینز
سەینت ڤینسەنت و گرینادینز یان سەینت ڤینسەنت و گرینادینەکان (بە ئینگلیزی: Saint Vincent and the Grenadines) وڵاتێکە لە کیشوەری ئەمەریکا. لە ٢٧ی تشرینی یەکەم ساڵی ١٩٧٩ سەربەخۆیی لە بەریتانیا ڕاگەیاند.
جوگرافیا
سەینت ڤینسەنت دوورگەیەکی کوێستانییە و پڕ لە دارە.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشایەتییە دەستوورییەکان پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی وڵاتانی کۆمۆنوێلت پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٩ پۆل:سەینت ڤینسەنت و گرینادینز پۆل:وڵاتەکانی ئەمریکای باکوور پۆل:وڵاتەکانی کارایبی پۆل:دوورگە بچووکە گەشەکردووەکان
بڕیارنامەی ١٩٤١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٤١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سیەرالیۆن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٩٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بڕیارنامەی ١٩٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی ئەفغانستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٣٩٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بڕیارنامەی ١٩٤١ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:سیەرالیۆن لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
بڕیارنامەی ١٩٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفغانستان
بڕیارنامەی ١٩٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆتدیڤوار. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٤٠٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:کۆتدیڤوار لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆتدیڤوار
بڕیارنامەی ١٩٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سوودان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٤٠١‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠ پۆل:سوودان لە ٢٠١٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان
بڕیارنامەی ١٩٤٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٩٤٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ایجاد ئاشتی پس از تێکھەڵچوونی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٤١٤ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٠
برووسکە
200px|وێنۆک 220x124px|وێنۆک برووسکە یان برووسک دیاردەیەکی بینایی سروشتییە کە لە شێوەی پریشکێکی کارەبایی دەردەکەوێت، کە لە دەردانی کتوپڕ و توندوتیژ لە ناوچە بارگاوییەکانی بەرگەھەوادا سەرھەڵدەدات. زۆرجار لە کاتی ڕەشەبای برووسکەدا دروست دەبێت، برووسکە بریتییە لە دەنگی شەپۆلێکی شۆک کە لە ئەنجامی زیادبوونی کتوپڕی پەستانی تەنۆلکە گازییەکان دروست دەبێت. کاتێک کە دەرچوونی کارەبایی لە نێوان ھەورەکان و تەنێکی بارگاویکراو لەسەر زەویدا چڕ ببێت، ئەوا برووسکە و ڕەشەبای ھاوڕێیی (البرق والرعد المصاحب) پێیان دەوترێت ھەورە برووسکە. سێ پۆلی سەرەکی برووسکە ھەیە، بەپێی شوێنی دەردانی، کە یان لەناو ھەوری برووسکە دروست دەبن، لە نێوان ھەورەکاندا، یان نێوان ھەورەکان و زەوی، چەندین جۆری ڕواڵەتی ڕەشەبا ھەیە، ژمارەیان نزیکەی ١٥ دانەیە: ڕەشەبای بێ برووسکە، کە دەبینرێت بەڵام برووسکەکەی نابیسترێت، ھەروەھا ڕەشەبای وشک کە دەبێتە ھۆی ئاگرکەوتنەوەیەکی زۆر لە دارستانەکان. بۆ ئەوەی دەرچوونێکی کارەبایی ڕووبدات، دەبێت دوو مەرجی بنەڕەتی جێبەجێ بکرێت، یەکەمیان: بوونی جیاوازییەکی پۆتانسێلی گەورەی بەس لە نێوان دوو ناوچە لە بۆشایی ئاسماندا، دووەم: بوونی ناوەندێکی عەزلی کە ڕێگری دەکات لە یەکسانبوونی بارگە، کە بەھۆی ھەوای ناو بەرگەھەواوە مسۆگەر دەکرێت. زانراوە کە لە کاتی برووسکەدا جیابوونەوە لە نێوان دوو ناوچەی جیاوازدا لە شێوازی بارگەی کارەبایی ناو ھەورەکەدا ڕوودەدات، بەڵام ھێشتا میکانیزمی وردی پرۆسەی دروستبوونی برووسک بە تەواوی تێنەگەیشتوون.
سەرچاوەکان
پۆل:زریان پۆل:مەترسییەکانی کەشوهەوا پۆل:مەترسییەکانی کەشوھەوا
لایگەر (فیلم)
لایگەر فیلمێکی ئەکشنی وەرزشی ھیندییە لە ساڵی ٢٠٢٢ کە لەلایەن پوری جاگاناد نووسراوە و دەرھێنراوە. فیلمەکە لە یەک کاتدا بە زمانەکانی ھیندی و تێلووگوو وێنەیگیراوە، و لەلایەن کۆمپانیای دارما پڕۆدەکەشنز و پوری بەرھەم ھێنراوە. ڤیجەی دێڤاراکۆندا وەک شەڕکەری نازناوی ئێم ئێم ئەی ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت لەگەڵ ئەنانیا پاندای و ڕامیا کریشنا و ڕۆنیت ڕۆی لە ڕۆڵی سەرەکیدا. بۆکسێنەری ئەمریکی مایک تایسۆن لە دیمەنەکانی کۆتایی فیلمەکەدا ڕۆڵ دەگێڕێت. فیلمەکە لە ساڵی ٢٠١٩ ڕاگەیەندرا، ھەروەھا لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢١دا ناوی لایگەری لێ ڕاگەیەندرا. لە فیلمەکەدا دیڤێراکۆندا لە سینەمای ھیندی و پاندای لە سینەمای تیلوگودا بەشدارن. گۆرانییەکان لەلایەن تانیشک باگچی و ڤیکرام مۆنترۆسەوە ئامادەکراون. وێنەگرتنی سەرەکی لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٠ دەستی پێکرد و بەرھەمھێنانی دوای مانگی ئازاری ٢٠٢٠ بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواکەوت. لە مانگی شوباتی ٢٠٢١دا وێنەگرتن دەستیپێکردەوە و دوای ھەندێک پچڕانی زیاتری وێنەگرتن بەھۆی پەتاکە، لیگەر لە مانگی شوباتدا تەواو بوو. لایگەر لە ٢٥ی ئابی ٢٠٢٢ لە سینەماکان نمایشکرا و ستایشی ڕەخنەگرانی وەرگرت بەھۆی سیناریۆ خراپەکەی، ھاوکاتکردنی لێوی خراپ، دەنگدانەوە، نەبوونی ڕەسەنایەتی، چیرۆکی لاواز، زنجیرەی نالۆژیکی، دیالۆگی خراپ، دەرھێنانی خراپ، کە لەلایەن ڕەخنەگران و ھەوادارانەوە وەرگیرا، نمایشەکان (بەتایبەت ئەوانەی پاندای و تایسۆن) ڕەخنەی زۆریان لێگیرا. و لە کۆتاییدا بوو بە بۆمبێکی بۆکس ئۆفیس.
چیرۆک
دوای مردنی باوکی لایگەر بەناوی ڵایەن بالرام، لە پاڵەوانی نیشتیمانی MMA، ساشوات ئاگاروال ناسراو بە لایگەر و دایکی بەناوی بالامانی، لە ڤاراناسی/کەریمناگارەوە بەرەو مومبای بەڕێدەکەون، دایکی لایگەر بڕیاری داوە کە کوڕەکەی بکاتە پاڵەوانی MMA و دەیباتە لای ڕاھێنەرێک بەناوی کریستۆفەر بۆ ئەوەی فێری بکات، دوای ئەوەی لایگەر بەرەو کامڵبوون دەچێت لە ڕاھێنانەکاندا، بەڵام لەناکاو کچێک دەناسێت عاشقی ئەو کچە دەبێت بەناوی تانیا، بەڵام دواتر تانیا لەڕێگەی براکەیەوە بەناوی سانجو، دەزانێت کە لایگەر توانایی قسەکردنی بەشێوەیەکی باش نییە و دەوەستێت لە ساتی قسەکردن، لەوێدا تانیا لایگەر بە شەرمەزارییەوە جێ دەھێڵێت. لایگەر بەھۆی ئەوەی تانیا جێی ھێشت و ڕەتی کردەوە کە خۆشی بوێت، ئیتر لایگەر پاڵەوانێتی نیشتیمانی بەدەست دەھێنێت و پاشان لەڕێگەی باوکی سانجو تانیا سپۆنسەر دەکرێت تا بگاتە دەرەوەی وڵات و بەشداری لە پاڵەوانێتی نێودەوڵەتیی بکات، لەکاتێکدا لایگەر نایدەزانی کە باوکی ئەوانە. لایگەر لەھەموو یارییەکاندا سەردەکەوێت، بەڵام کاتێک دەگاتە کدتا یاری، لە دەرەوە تانیا دەڕفێندرێت لەلایەن چەند مافیایەک، دواتر باوکی تانیا بە لایگەر دەڵێت کە من پارەم لەو مافیایانە قەرز کردووە و ئەوانیش لەپێناو پارەکە دەیانەوێت کچەکەم بڕفێنن، ھەربۆیە لایگەر بڕیار دەدات خۆی بچێت بۆ دۆزینەوە و ڕزگارکردنی تانیا لەدەستی مافیاکان، یاری کۆتایی لەدەست دەدات بەھۆی ڕۆیشتنی بۆ ئەو شوێنە، بەڵام کە گەیشتە ئەوێ و بینی کە مارک ئەندەرسۆن (مایک تایسۆن) سەرۆکی مافیاکانە کە لەکاتێکدا لایگەر خۆی ھەوادارێکی گەورەی مارک ئەندەرسنە، ھەربۆیە لە بەرامبەر گێڕانەوەی تانیا بۆ دەستی لایگەر، مارک ئەندەرسن دەیەوێت شەڕ لەگەڵ لایگەر بکات، لەناو شارەکە و لە شوێنی MMA بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ تەمەشایی شەڕی نێوان مارک ئەندەرسۆن و لایگەر دەکرێت و سەرسامی شەڕەکە دەبن، دوای تەواوبوون، مارک ئەندەرسۆن وێنەیەک لەگەڵ تانیا و لایگەر دەگرێت و شوێنەکە جێ دەھێڵێت، و سەرۆکی MMA ئەم شەڕە بە شەڕی کۆتایی ھەژمار دەکات و بەمشێوەیە لایگەر دەبێتە یاریزانێکی بۆکسەری نێودەوڵەتی.
بەرھەمھێنان
ڤیجای دیڤێراکۆندا کە ڕۆڵی کیک بۆکسەر دەگێڕێت، گۆڕانکارییەکی جەستەیی گەورەی بەسەردا ھات بۆ ئەو ڕۆڵە و بۆ ڕاھێنانی ھونەری جەنگی چووە تایلەند. دوای ئەوەی جانڤی کاپوور بەھۆی کێشەی پەیوەندی خۆشەویستییەوە ئەو ئۆفەرەی ڕەتکردەوە، ئانانیا پاندای لە بەرامبەر دیڤێراکۆندا بەشداری کرد وەک کچێک لە ڕۆڵەکەدا. سینەماکاری فیلمەکە لەلایەن مانی شارما ئەنجامدراوە. ھەروەھا ئاوازدانەری تانیشک باگچی بۆ فیلمەکە واژوو کراوە. لە ئەیلوولی ٢٠٢١، بۆکسێنەر مایک تایسۆن گرێبەستی لەگەڵ کرا بۆ کامێرایەکی درێژخایەن، بەم شێوەیەش یەکەم دەرکەوتنی لە بواری نواندن لە سینەمای ھیندستان ئەنجامدا. وێنەگرتن لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ لە شاری مومبای دەستیپێکرد، بە شێوەیەکی تاقیکاری بە ناوی Fighter. ٤٠ ڕۆژ وێنەگرتن تەواو بوو کاتێک لە مانگی ئازاری ٢٠٢٠ بەرھەمھێنان ڕاگیرا بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ لە ھیندستان. فیلمەکە لە مانگی شوباتی ساڵی ٢٠٢١ دووبارە نمایشکرایەوە. خشتەی دووەم لە حەیدەراباد وێنەگیراوە. فیلمەکە لە مانگی نیسانی ٢٠٢١ دووبارە دواخرا بەھۆی شەپۆلی دووەمی قەدەغەکردنی کۆڤید-١٩. ڕۆڵەکان و تیمی فیلمەکە لە مانگی ئەیلوولی ٢٠٢١ دەستیان بە وێنەگرتنی کردەوە. لە تشرینی دووەمی ٢٠٢١، ڕۆڵەکان و تیمی فیلمەکە گەشتیان کرد بۆ لاس ڤێگاس بۆ وێنەگرتنی ئەڵقەکان لەگەڵ مایک تایسۆن. فیلمەکە لە مانگی شوباتدا تەواو بوو.
مۆسیقا
مافی مۆسیقا بە کۆمپانیای سۆنی میوزیک ھیندستان فرۆشرا. یەکەم گۆرانی بە ناوی "The Liger Hunt Theme" لە ٩ی ئایاری ٢٠٢٢ بە بۆنەی ڕۆژی لەدایکبوونی ڤیجای دیڤێراکۆندا بڵاوکرایەوە. دووەم گۆرانی بە ناوی «ئاکدی پاکدی» لە ١١ی خاکەلێوەی ٢٠٢٢ بڵاوکرایەوە. سێیەمین گۆرانی بە ناوی «وات لاگا دەنگە» لە ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٢ بڵاوکرایەوە.