cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پلاکی پریشکدار
کەلێنی پلاکی بپریشکدار
پلاک بە گشتی لە ئۆتۆمبێلدا کەلێنێکی ھەیە کە لە نێوان ٠٫٦ تا ١٫٨ملم (in0.024(0.071in- کەلێنەکە پێویستە دەستکاری بکرێت پێش ئەوەی لە شوێنی خۆی دابنرێت. گێچی کەلێنی پلاک بریتییە لە دیسکێک لەگەڵ لێوارێکی لار یان وایەری بازنەیی کە نیوەتیرەیەکی وردی ھەیە و بەکاردێت بۆ پێوانی کەلێنەکە و بەکارھێنانی گێچی فیلەر لەگەڵ باڵی تەخت لەبری وایەرە بازنەیەکان، ئۆتۆمبێلە گەورەکان بەگشی گازی پەستێوراو بەکاردەھێنن و پێویستیان بە کەلێنێکی تەسکترە لەو ئۆتۆمبێلانەی کەبەنزین بەکار دەھێنن.
ڕێکخستنی کەلێن کارێکی گرنگە بۆ ئەوەی بزوێنەرەکە بە باشی کاربکات، کەلێنە تەسکەکان ئاگرێکی بچووک و لاواز دەدەن بۆیە دەبێت تێکەڵەی ھەواو سوتەمەنی بەکاربھێندرێت، بەڵام پلاکەکە ئاگر دەدات لەسوڕەکەی خۆیدا، ئەو کەلێنانەی کە فراوانە ڕەنگە لە سەرەتادا نەھێڵت کە ئاگر دروست بێت یان لە خێرای بەرزدا ئاگرەکە پچڕانی تێدەکەوێت، بەڵام ئەگەر بەردەوام ئاگر دروست بێت و ھیچ پچڕاندنێکی تێنەکەوێت ئەوا ئاگرەکە خاوێن بەھێز دەبێت و بزوێنەر دەتوانێت بە تەواوی کار بکات، ئەو پلاکەی کەوا ھەندێک جار لە ئاگردان دەوەستێت ئەوا ڕاستەوخۆ تێکەڵەی سوتەمەنی و ھەواکە لە بەرچاو ناگیرێت بەڵام گاریگەری دەبێت لەسەر توانا(power)ی بزوێنەرەکەو دەبێتە ھۆی کەمکردنەوەی چوستی سوتەمەنییەکە
بەتاڵکردنی پلاکی پریشکدار
پستنی بزوێنەر بەشکی ھەیە ھەیە لە ژووری سووتان کە ھەمیشە دەگاتەوە بە پستنەکە ئەم ناوچەیە بریتییە لە و شوێنەی کە سپارک ی پلاکەکەی تێدا ڕوودەدات، بزوێنەری وانکێڵ بە ھەمیشەیی ناوچەی سووتانی گۆرانکاری بەسەردادێت، سپارک پلاگ بەشێوەیەکی حەتمی خاوێن دەکرێتەوە لەلایەن نوکی سیڵەوە، کاتێک کە وا سپارکێکی تەواو روونەدات لە بزوێنەری وانکێڵ لە ژووری سووتاندا ئەوا دەبێت بزانین کە پلاکەکە پیس بووە و پیسیەکە بەردەم کونی دەرپەڕینی پریشکەکەی گرتووە و ناتوانێت سپارکێکی تەواو ئەنجامدا، لەو کاتەدا بۆ ئەوەی کە بزوێنەرەکە بە تەواوی لەکارنەکەوێت ئەوا بۆ ماوەیەکی کەم پشوو بە بزوێنەرەکە دەدەین بۆ ئەوەی کە پلاکەکە ساردبێتەوە، و پلاکی بێھێز سووتانێکی ھەژار دروست دەکات بەو واتایەی کە ئەو زەبرەی دروست دەبێت زۆر کەمترە لەو زەبرەی کە لە کاتی ئاسایی دەستمان دەکەوێت، ئێستا جۆری تازەو پێشکەوتوو دروست دەکرێت بۆ بزوێنەری وانکێڵ بە جۆرێکە کە ھەموو ئەو کێشانەی تێدا چارەسەر کراوە و کوالێتی پلاکەکە لە ئێستا زۆر بەرزترە لە چاو پێشوو و ئەم پلاکە نوێیانەی بزوێنەری وانکێڵ بە جۆرێکە کە نوکەکەی تەختە و ڕاستەوخۆ و لە ژووری سووتان دایە، و ماوەی ئەلیکترۆیدی ناوەندی زۆر کەمە لە شوێنی سووتان، تەواوی لاشەی پلاکەکە توشی داخوران دەبێت لە لای ئەلیکترۆدەکەوە، و سودی نوکی سیڵ ئەوەیە کە شوێنی دەرچوونی پریشک لە پلاکەکەوە پاک دەکاتەوە، و چاودێرییەکی ئاسانی تێکەڵی ھەوا و سوتەمەنییەکە دەکات لە ڕێژەدا، کونی پلاک بە تەواوی ژیانی بە نەگۆری دەمێنێتەوە، بەڵام ڕێچکەی دەرچوونی پریشک بەردەام دەگۆڕێت (لە پلاکی ئاسایدا لە بنکەوە دەردەپەڕێت بۆ ئەلیکترۆدی لا)، کەچی ئەلکترۆدی لا بە دەگمەن وزە وەردەگرێت تەنھا دەیبەخشێت، ئەمە کارێکی مەحاڵە لەگەڵ بەتاڵکردنی پلاکی پریشکەدار، ھیچ نییە بەبێ پشوو، ئەم بەتاڵکردنی پلاکە بەرھەم ھێنراوە لەلایەن (ئینتی ئایلا، دێنسۆ، ئێن جی کەی، چامپیۆن، بۆش).
دەرپەڕینی لوتکە
درێژی سەری دایسداری پلاکەکە دەبێن نزیکبێت لە ئەستووری شوێنی پلاک لە سەری سیلیندەرەکەوە، ئەگەر ھاتوو سەری پلاکەکە زیاد چووە ناو ژووری سووتان ئەوا لە کاتی چونە سەرەوەی پستن بۆ دروست بوونی پەستان ئەوا بەر سەری پلاکەکە دەکەوێت و مەترسی دروست دەکات لەسەر بەشی ناوەوەی پستنەکە بۆیە نابێت لە ئاستی ستاندارد زیاتر پلاکەکە توند بکەین، بە شێوەیەکی بەرچاو کەمتر سەری پلاک دەچێتە ژوورەوە بۆ ژووری سووتان چونکە وەک باسمان کرد دەبێتە مەترسی بۆ سەر بزوێنەرەکەمان، ئەگەر لێوارە تیژەکانی دایسی پلاکەکە درێژبێتەوە بۆ ناو ژووری سووتان ئەوا وەکو سەرچاوەیەکی وزە بەکاردێن بۆ گەرمگردن پێش ڕوودانی تەقینەوە لە ژووری سووتان، ئەگەر سەری پلاک زۆر بچێتە ناو سیلیندەرەوە ئەوا بە تێپەربوونی کات پلاکەکە کەپس دەبێت بە سیلیندەرەکەوە بەھۆی زۆر گەرمبوونی کە ئەمەش دەبێتە کێشە بۆ کاتی گۆڕینی پلاک، یاخود ھەندێک لە بەرھەم ھێنەرانی پلاک بۆ دایسی پلاک ماددەی ئەلەمنێۆم بە کاردەھێنن کە ئەمەش ھەڵەیە چونکە ماددەکە نەرمە لە کاتی بەستن و کردنەوە دایسەکان زوو تێکدەچن و ئەمەش وادەکات کە بە جوانی لەسەر سیلیندەرەکە نەنیشێت، ڕێژەی چوونە ژوورەوەی پلاکەکە بۆناو ژووری سووتان کاریگەری ھەیە لەسەر توانای پلاکەکە و ھەتا شوێنی سەری پلاکەکە لە ناوەڕاستی سیلیندرەکە بێت باشترە چونکە پریشکی گەرمییەکە بە یەکسانی بە ناو سیلیندەرەکەدا بڵاو دەبێتەوە و ئەمەش وا دەکات کە سووتانێکی باش و ئاسای ڕووبدات، بەڵام ھەندێ لە شارەزایان پێیان وایە کە شتەکە زۆر لەوە ئاڵۆزترە و پەیوەندی بەشێوە و قەبارەی ژووری سووتانەوە ھەیە، ئەگەر بزوێنەر گازی زیادەی سووتان ئەوا ئەو گازە زیادەیە دەچێتە ژووری سووتان و وا دەکات کە پلاکەکە پیس بێت و لە کارکردنی بخات، لەم کاتانەدا وا باشترە کە پلاکەکەمان کورت بێت چونکە توانای کارکردنی بەرزتر و باشترە وەک لە پلاکی درێژ، ھەندێ پلاکمان ھەیە کە دژە ھەڵەیان ھەیە واتا لە بزوێنەرەکەدا ھەر ھەڵەیەک ھەبێت ئەوا خۆیان لە گەڵی دەگونجێنن و چارەسەری دەکەن بە شێوەیەک کە ئەو ھەڵەیە وا نەکات زیان بە بزوێنەرەکە و سلیندەرەکە بگەیەنێت و ئەم دژە ھەڵەیە دەکەوێتە نێوان پلاکەکەو سەری سیلیندەرەکەوە بۆ ئەوەی درێژی پلاکەکە کەم بکاتەوە، لەبەر ئەم ھۆکارە لەو بزوێنەرانەدا بەکاردێن کە کون بوونە و تووشی سووتانی زۆری ڕۆن بوونە چونکە تێکەڵ بوونی ڕۆن لەگەڵ سووتەمەنی وادەکات کە پێکھاتەی کیمیایی تێکەڵەکەمان بگۆرێت و پڕۆسەی سووتان زۆر خاوتر دەکاتەوە
مەودای گەرمی
پلەی گەرمی کارپێکردنی پلاک بریتییە لە پلەیەکی فیزیایی کە پەیوەستە بە پلاکەکەوە لەکاتێکدا کە بزوێنەرەکە کار دەکات بە شێوەیەکی ئاسایی لە نێوان ٥٠٠ لبۆ ٨٠٠ پلەی سیلیزیدایە ئەمە گرینگە چونکە دۆزینەوەی چوستی خۆ پاک کردنەوەی پلاکەکە پەیوەستە بەمەوە و دەتوانین لە ڕێگەی ئەمەوە بیدۆزینەوە، بەڵام بەشێوەیەکی گشتی پلەی گەرمی سەرەتای کار پێکردنی بزوێنەرەکە لە ژووری سووتان پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆ نییە لە نێوان پلەی گەرمی کارپێکردنی ڕاستەقینە لەگەڵ ڤۆڵتییەی سپارکەکەدا ھەرچەندە ئاستی ئەو زەبرەی کە بەرھەم دەھێنرێت لەلایەن بزوێنەرەکەوە کاریگەری بەھێزی دەبێت لەسەر پلەی گەرمی کارپێکردنی پلاکەکە لەبەر ئەوەی زۆرترین پلەی گەرمی و پەستان دروست دەبێت کاتێک کە بزوێنەرەکە کار دەکات واتا لەو کاتەی کە بەرزترین زەبر بەرھەم دێت ئەوا پلاکەکە بەرزترین پلەی گەرمی ھەیە، وەڵامدانەوەی پلەی گەرمی ماددە نەگەیەنەرەکە بۆ باری گەرمییەکەی پەیوەستە بە پلەی گەرمی ژووری سووتان،
ھەندێک جار پێش سپارک کرن تەقینەوە لە ژووری سووتان ڕوودەدات کە ئەمەش کێشەیە بۆ بزوێنەر، دوو ھۆکار ھەیە بۆ ڕوودانی ئەم کارە یەکەم خراپی کوالێتی سوتەمەنی یان دووەم تاخیر بوونی سپاک کە بەھۆی دروست بوونی پەستانی زۆر لە ژووری سووتان ڕوودەدەن، ئەگەر پلاکەکە سارد بێت توانای گەیاندنی کارەبای کەم دەبێت و نیشتن ڕوودەدات لەسەر نەگەیەنەرەکە ئەمەش دەبێتە ھۆی لە دەستدانی وزەی پلاکەکە یان ڕوودانی شۆرتی کارەبای لە پلاکەکەدا، پێویستە ھەموو پلاکێک نەگەیەنەرێکی باشی گەرمی ھەبێت بۆ ئەوەی گەرمییەکی زۆر بھێڵێتەوە و نەھێڵێت پلاکەکە سارد بێتەوە
مەودای گەرمی لە پلاکدا جۆریکی تایبەتمەندە و کۆمپانیاکان بە ژمارە و کۆد دیار دەکەن، ھەندێ ژمارە ھەیە بەکاردەھێنرێت بۆ پلاکی گەرم و پێچەوانەی ھەمان ژمارە بە کاردێت بۆ پلاکی سارد، مەودای گەرمی پلاکەکە کاریگەر دەبێت بە بنیاتنانی پلاکەکە و جۆری ئەو ماددەیەی بە کارھێنراوە و درێژی نەگەیەنەرەکە و ڕووبەری ڕووی کرانەوەی پلاکەکە لەگەڵ ژووری سووتان بۆ بەکارھێنانێکی ئاسایی دیاریکردنی مەودای گەرمی پلاک، پلاکە ساردەکان نەگەیەنەری سیرامیکی گەورەیان ھە یە و کونی نێوان ئەلیکترۆدی ناوەندی و ڕووە داپۆشراوەکەی پڕ دەکاتەوە، بەڵام پلاکی گەرم ماددەی سیرامیکی کەمە و تیپەکە زیاتر دابڕێنراوە لە لاشەی پلاکەکە و گەڕانەوەی گەرمی باشتر. گەرمی لە ژووری سووتان دەردەچێت لە ڕێگەی ئێگزۆستەوە، مەودای گەرمی پلاک تەنھا یەک خولەک کاریگەری ھەیە لەسەر پلەی گەرمی ژووری سووتان و تەواوی پلە گەرمییەکانی بزوێنەرەکە، پلاکی سارد ماددەکە سارد ناکاتەوە تەنھا پلەی گەرمی بزوێنەرەکە کەم دەکاتەوە، کاریگەری لە پلاکی سارد یان گەرم بریتییە لە کارپێکردن لە پلەی گەرمی تیپی پلاکەکە. ئەوە زۆر باو بوو پێش سەردەمی نوێی کۆمپییەتەری کە سوتەمەنی و ھەوا تێکەڵ بکرێت پاشان بکرێتە ژووری سووتانەوە بەڵام لە ئێستادا لە ژووری سووتان تیکەڵ دەکرێن و لە ھەمان کاتدا دەپەستێورێنەوە
، پلاکی گەرم واباشە بە خاوی لێبخوڕی واتا لە چواردەوری شار بەڵام پلاکی سارد بۆ خێرای بەرز و ڕێگای دوور بە کاردەھێنرێت. ئەم کردارە لەگەڵ ئەوەشدا بە شێوەیەکی بڵاو ڕەت کراوەتەوە ئێستا ئەوە ئۆتۆمۆبێلانەی ھەواو سوتەمەنی تێکەڵ دەکەن لەگەڵ پلەی گەرمی سلیندەر لە مەودایەکی تەسکدا دادەنرێت، بۆ مەبەستی سنووردارکردنی بڵاوبوونەوە، بزوێنەری پێشبڕێکی ھەرچەندە تا ئێستا سوود لە ھەڵبژاردنی پلاکی مەودا گەرمی گونجاو وەردەگرێت
بەڵام پیشەسازی وەکو چامپیۆن و بۆش و بریسک و بیرو لەگەڵ ئەی سی دیلکۆ ئەمانە ھەتا ژمارەیان بەرزتر بێت پلاکەکە گەرمتر دەبێت، بۆ نموونە پلاکی 19LM کە پلاکێکی باوەو زیاتر لە ئامێری چیمەن بڕین بەکاردێت و پیشەسازانی بەرھەم ھێنانی پلاک ژمارەی جیاواز بە کاردەھێن بە دەگمەنی کۆمپانیاکان ژمارەکانیان یەکە
ناوەڕۆکی پلاکی پریشکەدار
ناوەڕۆککردنی پلاکەکان دەوەسێتەوە سەر دامەزراندنیان کە دامەزراندنی پلاکی پریشکەدار لە خۆدەگرێت کە دەوەستێە سەر ڕووبەری کراوەی درزەکەی یان کونەکەی نابێت پەردە پۆش بکرێت بە ئەلیکترۆدی ئەرزی. ڕووی چەقی ژووری سووتان زیاترە لە چەند دیوارێک، بیردۆزەکەی ئەوە ھەڵدەگرێت کە دەرخستەی سوتەمەنی و ھەوا تێکەڵ زیاد دەکات بۆ پریشک دانەکە، ھەرووەھا ئەوە دەستەبەر دەکات کە ھەموو ژوورێکی سووتان جووتە لە ڕێکخستنەکاندا و لێرەشەوە لە ئەنجامدا داگیرساندنی باشتر دەبێت، ناوەرۆک کردن دەھێندرێتە دی بە دیاری کردنی شوێنی کون (درز)ەکان لە ڕووی دەرەوە لە پلاکەکە، دایدەمەزرێنین و تێبینی ئاڕاستەی ھەریەک لە ڕووە دیاریکراوەکانی دەکەین، پاشان دەیجوڵێنین و واشەرەکانی بۆ زیاد دەکەین بۆ گۆڕینی ئاڕاستەی تووند کردنی پلاکەکە، ئەمە پێویستە تەواو بکرێت بۆ دانە دانەی ھەر پلاکێک، وەک ئاڕاستەی کونەکان و ڕەچاو کردنی دەزووی قەباغەکەی کە ھەڕەمەکییە. ھەندێک لە پلاکەکان دروست دەکرێن بە ئاڕاستەی نا ھەڕەمەکی کون و زۆر جار نیشان کراون وەک پاشگرێک ژمارەی مۆدێلەکە بە زۆری ئەمانە دیاریکراون بۆ بزوێنەرە زۆر بچووکەکان دروست کراون کاتێک پلاکی پریشکەدارەکە لووتکەو سێوەی ئەلیکترۆدەکان بە گرنگییەوە بە شێکی گەورەی شێوەی ژووری سووتانەکەیە، ناوەوەی ھۆندا پلاکی پریشکەدارەکەی لە کارگەدا، لەگەڵ ژمارەیەک پارچەی جیاوازی بەر دەست بە گونجاندنی بۆ پلە جیاوازەکانی ناوەڕۆک کردن بۆ بەدەست ھێنانی زۆر ترین چووستی سووتان و زۆرترین چووستی سووتەمەنی.
پۆل:پێکھاتەکانی بزوێنەر
تۆوێی ئەنیمەیشن
تۆوێی ئەنیمەیشن (بە ژاپۆنی: 東映アニメーション株式会社، رۆماجی: تۆوێی ئەنیمەیشن کابوشیکی-گایشا) ستۆدیۆیەکی ژاپۆنییە کە لەلایەن کۆمپانیای تۆوێی بەڕێوە دەبردرێت ژمارەیەک زنجیرە ئەنیمەیشنی بەرھەمھێناوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:تۆوێی ئەنیمەیشن پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشن لە تۆکیۆ پۆل:ئەنیماکس پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنە ژاپۆنییەکان
زلاتار
زلاتار شارێکی ویلایەتی کراپینا-زاگۆریێی کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٦٬١٦٨ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
زەردەشت
وێنۆک|200px|وێنەیەکی خەیاڵیی زەردەشت زەردەشت پێشەوای ئایینی، ڕیفۆرمخواز، فەیلەسووف و شاعیری خەڵکی ئێرانی مەزنی بووە. شوێنکەوتووانی فێری کرد کە گەردوون گۆڕەپانی شەڕی ھێزەکانی چاکە و خراپە و مرۆڤ ئازادە لە ھەڵبژاردنی شوێنی خۆی لەم خەباتەدا. وانەکانی ئەو ناوەکی ئایینی زەردەشتی پێکدەھێنن. سەردەمی ژیانی ڕوون نییە بەڵام لەوانەیە لە سەدەی ١٨ھەم تا سەدەی ١٠ھەمی پێش زایین بووبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٦ەمی پ.ز پۆل:ئایینی زەردەشتی پۆل:دامەزرێنەرانی ئایینەکان پۆل:شاعیرانی ئێرانی پۆل:ئایینی زەردەشت پۆل:سەرچاوەی ئایینی کۆنی ئێران
تەمی سەر خەرەند
تەمی سەر خەرەند ڕۆمانێکە لە نووسینی شێرزاد حەسەن کە پاییز و زستانی ٢٠٠٢ نووسیویەتی و ساڵی ٢٠٠٣یش لە ھەولێر بڵاوی کردووەتەوە. تەمی سەر خەرەند یەکێک لە باشترین ڕۆمانە کوردییەکانە.
چیرۆک
فەرھاد، دوای چەند ساڵان لە ھەندەرانەوە دەگەڕێتەوە کوردستان و دەچێتەوە گوندی خۆیان. لەوێ، لەگەڵ ئەوەی بە ھەموو شوێنێک نامۆیە و ھیچ ناسیاوێکیش نابینێت، بە بیرەوەرییەکانی سەردەمی منداڵیی خۆیدا دێتەوە.
فیلم
بڕیار وابوو ساڵی ٢٠٠٥ لەسەر بنەمای ئەم ڕۆمانە فیلمێک لە خەرەندی ڕەواندز ساز بکرێت. تەنانەت لە نێوان وەزارەتی ڕۆشنبیری و دەرھێنەرەکەی، بەڵێننامەیەک واژوو کرا، بەڵام پرۆژەکە لە کۆتاییدا ڕووبەڕووی ھەندێک کێشەی دارایی و یاسایی بۆوە.
کورتە
"سەگباب تۆ شوانی چەند مەڕ و بزنانی؟ بەدەم ھەنسکەوە وتم: شەست.. پەنجا.. سی.. نە، بوەستە مامۆستا، بە بزنە شێتەکەوە چل و چوار.. یان چل و پێنج. شێتانەتر پرسی: چل و چوار.. یان چل و پێنج؟ شپرزەتر و داماوتر وتم: چل و ھین.. چل ھین.. ! تفێکی لێ کردم، ویستم بیسڕمەوە.. چل و گۆڕی باوکت.. نەکەی.. ئەو تفە نەسڕیتەوە.. حەیوان.. ئەو بزنە شێتە بۆ جیا دەکەیتەوە؟ شەپازللەیەکی لەناکاوی سرەواندە ناو دەمم و بۆکسێکی خێواندە پشتی سەرم کە وەھا توند بوو، پۆلەکەی لەبەر چاو تاریک کردم.. لە ترسانا.. بەپەلە و بە درۆ وتم: چل و پێنج."
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان پۆل:کتێبە کوردییەکان پۆل:ڕۆمانەکان پۆل:کتێبەکانی شێرزاد حەسەن
سەرنشینی ٥٧ (فیلمی ۱۹۹۲)
سەرنشینی ٥۷ (بە ئینگلیزی : Passenger 57) فیلمێکی ئەکشنی ھەستبزوێنی ئەمریکییە لە ساڵی ۱۹۹۲ بەرھەمھێنراوە و لە دەرھێنانی کێڤن ھوکسە. لە فیلمەکەدا وێسلی سنایپس و بروس پێین ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن.
شەش سیگما
شەش سیگما (٦σ) بریتییە لە کۆمەڵێک تەکنیک و ئامراز کە بەکاردێن بۆ بەرەوپێشبردنی پڕۆسەکان. ئەندازیاری ئەمریکی بیل سمیت بە داهێنەری ٦ سیگما دادەنرێت ئەوەش لەو کاتەبوو کە لە ساڵی ١٩٨٦ بۆ کۆمپانیای مۆتۆرۆلا کاری دەکرد. هەر پڕۆسەیەکی شەش سیگما بە جۆرێک کاردەکات بۆ درووستکردنی هەر بەرهەمێک ئەوا بە ڕێژەی ٪٩٩.٩٩٩٦٦ چاوەڕوانی لێ بکرێت بە دووربێت لە کەم و کوڕی.
ستراتیژییەکانی شەش سیگما وێڵە بۆ باشترکردنی کوالیتیی درووستکردن لەڕێی لابردنی دیاریکردن و لابردنی کەم و کوڕییەکان هەروەها کەمکردنەوەی جیاوازی لە نێوان درووستکردن و پڕۆسەکانی کار. شەش سیگما ئەم کارە دەکات لەڕێی بەکارهێنانی ئامار و میتۆدی ڕاستەقینەی کوالیتی بەڕێوەبردن و دامەزراندنی کارمەندی پسپۆڕ لە بواری شەش سیگما. هەر یەکێک لە پڕۆژەکانی شەش سیگما ئامانجی تایبەتی خۆی هەیە، نموونە لە کەمکردنەوەی پیسبوونی ئاووهەوا یان وەرگرتنی ڕەزامەندی کڕیار.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی کاسبی
ماداگاسکار (فیلمی ٢٠٠٥)
ماداگاسکار (بە ئینگلیزی: Madagascar) فیلمێکی ئەنیمەیشنی ئەمریکییە. کۆمێدییە. بەرھەمی دریم وۆرکس ئەنیمەیشنە. لە ٢٧ی ئایار، ٢٠٠٥ بڵاوکراوەتەوە. چیڕۆکی فیلمەکە باسی کۆمەڵێک ئاژەڵی باخچەی ئاژەڵانی پارکی ناوەندیی نیویۆرک دەکات، کە لەوێ ژیان بەسەردەبن و بەشێوەیەکی چاوەڕواننەکراو دەگوازرێنەوە بۆ دوورگەی ماداگاسکار لە ئەفریقا.
چیرۆک
فیلمەکە بە کۆمەڵێک ئاژەڵی باخچەی ئاژەڵان دەست پێدەکات، لەوانە ئەلێکسی شێر (دەنگی بێن ستیلەر)، مارتی زیبرا (دەنگی کریس ڕۆک)، مێلمانی زەڕافە (دەنگی دەیڤید شویمەر) و گلۆریای کەرکەدەن (دەنگی جادا پینکێت). سمیس)، بە ژیانێکی ئاسوودە لە شوێنی نیشتەجێبوونیان لە باخچەی ئاژەڵانی سەنتەری پارکدا دەژین؛ بەڵام مارتی لە ژیانی ڕۆتینی خۆی بێزار دەبێت و تامەزرۆی ئەزموونکردنی شتێکی جیاوازە. لە باخچەی ئاژەڵان ھەڵدێت و ھاوڕێکانی ھاندەدات بەدوایدا بچن.
لە کۆتاییدا گرووپەکە خۆیان لە کەشتییەکدا دەبیننەوە کە بەرەو کینیا دەڕوات بەڵام بە ھەڵە لە کاتی زریانێکدا لە دەریادا گیردەبن. لە کەناراوەکانی ماداگاسکار خۆیان دەبیننەوە، لەوێ ڕووبەڕووی لیمور و ئاژەڵە نامۆکانی دیکە دەبنەوە. لەکاتێکدا ئەلێکس سەرەتا چێژ لە بوون لە «کێوی» و زیاتر پەیوەندیکردن لەگەڵ حەزە سەرەتایییەکانی وەردەگرێت، بەڵام زۆری نەخایاند تێدەگات کە بیری ژیانی ئاسوودەیی خۆی لە باخچەی ئاژەڵانەکە دەکات.
لەم نێوەندەدا مرۆڤەکان دەگەنە سەر ماداگاسکار و بەدوای کەشتی بارھەڵگری ونبووەکەیاندا دەگەڕێن. ئاژەڵەکان سەرەتا تووشی شڵەژان دەبن بەڵام لە کۆتاییدا تێدەگەن کە پێویستە یارمەتی یەکتر بدەن ئەگەر بیانەوێت بەھەر چانسێک بێت بگەڕێنەوە ماڵەوە.
لە لووتکەدا ئەلێکس تێدەگات کە پێویستە حەزە ئاژەڵییەکانی کۆنتڕۆڵ بکات ئەگەر بییەوێت یارمەتی ڕزگارکردنی ھاوڕێکانی بدات لە بردنەوەیان بۆ نیویۆرک وەک ئاژەڵی سێرک. لە کۆتاییدا ھەموویان بە سەلامەتی دەگەڕێنەوە ماڵەوە و وانەی بەنرخ لەبارەی ھاوڕێیەتی و لێھاتوویی مانەوە و خۆئاگابوون فێردەبن.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٥ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠٠٥ پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمریکی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە هاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمب ئەنیمەیشنی دەربارەی ئاژەڵان پۆل:فیلمەکان لە دەرهێنانی ئێریک دارنێڵ پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون پۆل:فیلمەکانی ماداگاسکار (زنجیرە) پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی درێم وۆڕکس ئەنیمەیشن پۆل:فیلمەکانی درێم وۆڕکس پیکچەرز پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی ئێریک دارنێڵ پۆل:ماداگاسکار (زنجیرەفیلم)
وشکێنی کۆماسی
وشکێنی کۆماسی گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی وشکێنی کۆماسی بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٧٧ کەس لە ٥٩ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
پێڕستی گوندەکانی ڕانیە
ڕانیە ناوچەیەکی پارێزگای سلێمانییە کەوتۆتە باکورییەوە. لەڕووی ئیدارییەوە لە قەزای ڕانیە و ناحیەکانی ڕانیە(ناوەند) و سەرکەپکان و بێتواتە و چوارقوڕنە و حاجیاوا پێکهاتووە، لەگەڵ ١٤٧ گوند.
ناحیەی ڕانیە(ناوەند)
٨ گوند سەر بە ناحیەی ڕانیەیە:
ناحیەی بێتواتە
٣٧گوند سەر بە ناحیەی بێتواتەیە:
ناحیەی حاجیاوە
٢١گوند سەر بە ناحیەی حاجیاوایە:
ناحیەی چوارقوڕنە
١٥ گوند سەر بە ناحیەی چوار قوڕنەیە:
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
مەرزەبۆتۆ
مەرزەبۆتۆ شارۆچکەیەکی بچوکە لە نزیک "بۆڵۆنیا"ی ئیتالیا. بەوە ناسراوە کە قەتڵ و عامێکی تێدا کرا لەلایەن نازیەکانەوە و هەر لەبەر ئەوەشە کە ساڵی ١٩٩١ بە ناوی مەرزبۆتۆ'وە لە هەڵەبجەی شەهید قوتابخانەیەک کرایەوە کە وترا شارەوانی ئەو شارە خەرجی دابین کردبوو.
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
جامی پێشانگاکانی شارەکان
جامی پێشانگاکانی شارەکان پێشبڕكێیەکی تۆپى پێ ئەوروپايى بوو کە ئەنجامدرا لە ساڵانی ١٩٥٥ بۆ ١٩٧١. ئەم جامە بیرۆکەی هەریەکە لە سوپرێمۆ ئێنست تۆمەنی سویسرایی و، ئۆتتۆرينۆ باراسى ئیتاڵی. و یانەی بەرشەلۆنای ئیسپانی بە بردنەوەی ٣ جار جامەکە و ١جار پلەی دووەمی بەدەستهێناوە بە پێشەنگی جامی پێشانگاکانی شارەکان دێت. وەڵدۆ ماچادۆ یاریزانی یانەی ڤالێنسیا بە تۆمارکردنی ٣١ گۆڵ لەساڵانی ١٩٥٥ بۆ ١٩٧١ بۆتە گۆڵکاری جامەکە.
دێلنیتسێ
دێلنیتسێ شارێکی ویلایەتی پریمۆریێ-گۆرسکی کۆتاری کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٦٬١٤٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
بڕیارنامەی ٦٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دوورگەکانی ئوقیانووسی پاسیفیک. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٧٢‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ١ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
دەنیز گەزمیش
دەنیز گەزمیش (لەدایکبووی ٢٧ی شوباتی ١٩٤٧ - مردووی ٦ی ئایاری ١٩٧٢) کەسایەتی چەپ، مارکسی-لێنینی، ڕێبەری قوتابیان و چالاکوانی سیاسیی بوو لە تورکیا. لە ساڵی ١٩٧١، سوپای میللی ئازادی تورکیا دامەزراند.
بڕیارنامەی ٦٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٠ پۆل:مێژووی مایکرۆنیزیا
بەلجووان
بەلجووان شارۆچکەیەکی شارستانی بەلجووانە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٣٬٦٦٠ کەسە.
دەنیز گەزمیش
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧ پۆل:مردووانی ١٩٧٢ پۆل:شۆڕشگێرە تورکەکان پۆل:مارکسیستە تورکیاییەکان
زەنووری
زەنووری گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٦٢ کەس لە ٤٥ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
بەلجووان
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:پارێزگای خەتلان
بێنژامێن فوندان
بێنژامێن فوندان فەیلەسووف، شاعیر، وتارنووس، شانۆنووس و فیلمسازی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شانۆنامەنووسانی فەڕەنسی پۆل:وتارنووسانی فەڕەنسی پۆل:ڕخنەگرە فەڕەنسیەکانی ئەدەبیات پۆل:شانۆنامەنووسانی ڕۆمانی پۆل:جووە فەڕەنسییەکان پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:وەرگێڕە فەڕەنسییەکان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ڕۆمانی پۆل:شاعیرانی ڕۆمانی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨ پۆل:مردووانی ١٩٤٤ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:سیناریۆنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی جوو پۆل:ژیاننامەنووسانی نێر
شێخ مارف بەرزنجی
مارف شێخ عەبدولکەریم شێخ حوسێن بەرزنجی (لەدایکبووی ١٠ی شووباتی ١٩٢١ ناحیەی قادر کەرەم قادر کەرەم – مردووی ٢٣ی حوزەیرانی ١٩٦٣ کەرکووک) شاعیر و چیرۆکنووس و ڕەخنەگرێکی لێھاتووی کورد لە بنەماڵەیەکی ئایینی سەر بە ڕایەڵی ڕێبازی تەسەوفی قادری سەر ھەڵداوە، کە دەچنەوە سەر شێخ حەسەنی قەرەچێواری جێنشینی کاک ئەحمەد شێخ، ئەو شێخ حەسەنەشمامی باوکی بووە و لە نەوەی شێخ ئیسماعیلی وەلیانییە.
ژیان
خوێندنی سەرەتایی تا پۆلی چوارەم لە قادر کەرەم تەواو کردووە، پاشان لەگەڵ شێخ حوسێنی برای چوونەتە شاری کەرکووک و لە تەکیە کۆنەیەکی خۆیان ژیاون. پۆلی پێنجەم و شەشەمی لەوێ تەواو دەکات. لە ساڵی ١٩٣٧ لە قوتابخانەی ناوەندی کەرکووک دەخوێنێ. لە ساڵی ١٩٤٠ دەچێتە ئامادەیی و لە ساڵی ١٩٤٣دا بڕوانامەی دەرچوونی لە ئامادەیی وەردەگرێ و ھەر لەو ساڵەدا باوکی خوازبێنی کچێکی بۆ کردووە بەبێ ئەوەی چاوی پێ بکەوێ. لە دوای ژن ھێنان بۆ ماوەی نۆ مانگ دەبێتە فەرمانبەر لە فەرمانگەی دابینکردن. لە ساڵی ١٩٤٤دا دەچێتە بەغدا و لە کۆلیژی ماف وەردەگیرێ، لەبەر دەست کورتی ماوەیەک لە فەرمانگەی تووتن لە بەغدا دامەزراوە بۆ ئەوەی خوێندنی کۆلێژی ماف بباتە سەر. لە بەغدا پەیوەندی ناسیاوی لەگەڵ ئازادیخواز و نیشتمانپەروەران کردووە. لە خۆپیشاندانەکانی ئەو سەردەمانەی بەغدا بەشدار بووە. لە کانوونی یەکەمی ١٩٤٧ فەرمانی گرتنی لە لایەن دەسەڵاتی میرییەوە دەرچووە. ماوەیەک خۆی شاردووەتەوە. لە ھاوینی ١٩٤٨دا خوێندنی یاسا تەواو دەکات و بڕوانامەی دەرچوون وەردەگرێ و دەبێتە پارێزەر. دوو ساڵ پارێزەری لە کەرکووک دەکات، بەڵام لەسەر ھەڵوێستی ڕامیاری و خەباتی نیشتمانی پێشکەوتنخوازی تووشی ڕاوەدوونانی پیاوانی میری دەبێ، ناچار تا ساڵی ١٩٥٠ بەشاخەکانی سەنگاو و قەرەداغ و شارباژێڕەوە ئاوارە دەبێت و نزیکەی چوار مانگ لای شێخ مەحموودی حەفید لە داری کەلی و مانگێکیش لە سیتەک لای شێخ لەتیفی حەفید دەبێ.
چالاکییەکان
شێخ مارف لە ساڵی ١٩٣٧ەوە، پەیوەندی ڕامیاری بەڕێکخراوی کوردییەوە بووە و لەگەڵ دامەزراندنی پارتی ھیوا لە ساڵی ١٩٣٩دا دەبێتە ئەندامێکی چالاکی چەپڕەوی نێو ئەو پارتە نەتەوەییە جەماوەرییەی کوردی و لە ساڵی ١٩٤٠دا دەبێتە باوەڕ پێکراوی قوتابیان لەشاری کەرکووک و ھەردەم گیانێکی شۆرشگێڕی بووە و لە ھەڵبژاردنەکەی ساڵی ١٩٥٤ی پەرلەمانی عێراق، یەکێک بووە لە پاڵێوراوانی بەرەی نیشتمانی یەکگرتوو، دەنگێکی یەکجار زۆر لە سلێمانی وەردەگرێ، بەڵام لە ئەنجامدا ڕژێم نایەڵێ ببێتە نوێنەری میللەت لە پەرلەماندا.
لە ساڵانی ١٩٥٤ – ١٩٥٥ دا د‌ەبێتە پارێزەری جوتیارەکانی کوردستان لە دژی خاوەن موڵکە دەسەڵاتدارەکان و لە گەلێک داوا سەردەکەوێ و ناوبانگی میللی لەناوچەکەدا بە تەواوی بڵاودەبێتەو‌‌ە و ناو د‌ەنرێ پارێزەری ھەژاران.
لەدوای شۆڕشی ١٤ی تەممووزی ١٩٥٨ دا چونکە تێکۆشەرێکی پێشکەتنخواتی بوو، بۆیە بە سکرتێری ئاشتیخوازانی پارێزگای کەرکووک و ئەندامی ئەنجومەنی نیشتمانی ئاشتخوازانی ئێراق ھەڵبژێردراوەو لەسەر داخوازیی جەماوەری کەرکووک بە سەرۆکی شارەوانی ئەو شارە دێڕینەی کوردستان دامەزراوەو داوی چەند مانگێک لەسەر ھەراو دووبەرکی کەرکووکی ڕۆژانی ١٤ و ١٥ی تەممووزی ١٩٥٩ دەگیرێ و لەگەڵ دەستەیەک نیشتمانپەروەرانی پێشکەوتنخوازی کورد دەدرێن بە دادگای سەربازی و فەرمانی لە سێدارەدانیان دەردرێ، بەڵام تا ڕۆژی ١٩٦٣٫٠٦٫٢٣ فەرمانەکانیان جێبەجێ ناکرێ و لە بەرەبەیانی ئەو ڕۆژە شوومە لە سێدارە دەدرێن و گیانی پاکیان دەچێتە بەھەشتی بەرین.
شێخ مارف بەرزنجی تێکۆشەرێکی بە جەرگ و چاو نەترس بوو، گرتن، و فەرمانی لە سێدارەدانی لە خوڵقاندنی بەرھەمی پتەوی وێژەی ساردنەکردەو‌‌ە لەناو بەندیخانەوە وتاری بەپێزو ھۆنراوەی پتەوو چیرۆکی ھونەریی و ڕەخنەو لێکۆڵینەوەی بەھێزی دەنووسی و پەیتا پەیتا لە گۆڤارە کوردییەکان بەنازناوی "پشکۆ" بڵاودەکردەوە.
وێژە
دەبێ ئەو ڕاستیەش بووترێت، کە ژیانی وێژەی "پشکۆ" لە ساڵی ١٩٣٧وەوە دەست پێدەکات، کە یەکەمین ھۆنراوەی نەتەوەیی داناوە، بەڵام یەکەمین ھەوڵی بۆ بڵاوکردنەوەی بەرھەمەکانی بۆ ساڵی ١٩٤٢ دەگەڕێتەوە، کە چەپکە ھۆنراوەیەکی لە ڕۆژنامەی دەستنووسی "باسەرە"دا بڵاوکردۆتەوە کە مامۆستای خوالێخۆشبوو شاکر فەتاح لە ناوچەی قادر کەرەم بەڕێوەبەری ناوچە بووە دەری دەکرد.
یەکەمین ھەوڵیشی بۆ چیرۆکنووسین لەساڵی ١٩٤٧دا بووە، بەڵام ھەوڵدانی بۆ نووسینی چیرۆک لەسەر شێوەو تەکنیکی نوێ لە ساڵی ١٩٥٥دا بووە، کە چیرۆکێکی بە ناوی "سەر لە بەیانی نەورۆزێک" نووسیوە و لە پێشەکیەکەیدا دەڵێ: "ئەم چیرۆکەم لەسەر شێوە و شێوازی تەیاری وەعی نووسیوە!" ئەو شێوازەش لەناو چیرۆکنووسانی کورد دا شێخ مارف یەکەمین نووسەر بووە دەستی داوەتێ.
لەگەڵ دەرچوونی گۆڤاری "شەفەق" لە شاری کەرکووک لە ١٩٨٥٫٠١٫١٥دا شێخ مارف یەکێک بووە لە نووسەرە دیارە خامە بەھێزەکانی و چیرۆکی بەھێز و سەرکەوتووی وەکو چیرۆکی "ئاواز و کەباب"ی تێدا بڵاوکردۆتەوە و ھەندێ چیرۆکی سەرکەوتووی دیکەی وەکو چیرۆکی "گای پیرۆز"ی لە گۆڤارەکانی دیکەدا پەخش کردووە و چیرۆکی "نامەی سەرسنوور"ی لە گۆڤاری ڕووناەی و شەتڵ-ی لە گۆڤاری "ھیوا"دا بڵاوکردۆتەوە.
شێخ مارف لەناو زیندان و ژووری لەسێدارەدان دا جوانترین ھۆنراوەی سەرکەوتووی نووسیوەو لە ڕۆژنامە و گۆڤارە کوردییەکانی ساڵی ١٩٦١دا بڵاوکردۆتەوە و بەھرەی ئەو وێژەناسە مەزنە ھەر لە بواری چیرۆک و ھونراوەدا چەکەرەی نەکردووە، بەڵکو لەبواری شانۆنامە نووسین و ڕەخنە و لێکۆڵینەوەی وێژەیی شانۆییش دا بەھرەدار و دەست ڕۆیشتوو بووە، لە بواری ڕەخنەی وێژەییدا، دیوانی ھۆنراوەی نوێی کوردی ھەڵدەسەنگاند و دەیویست ئەو ڕێنووسانەی، کە لە بەرنامەی ڕەخنەی دروستکردندا ھەن، لە وێژەی ھاوچەری کوردیدا پەیڕەو بکرێن و بیان کات بە پێوانەیەکی ڕاست و دروست بۆ شیکردنەوەی ناوەڕۆکی بەرھەمی وێژەیی ھاوچەری کوردی و یەکەم پڕۆژەی لە گۆڕەپانی ھۆنراوەی نوێی کوردیدا دیوانی "دیاری"ی کامەران موکری بوو، لە بارەی ئەم شاعیرەوە گوتوویەتی: "کامەران شاعیرێکی سەربەست و تەڕو شیرین گوفتارە، شاگردێکی پێشکەوتووی مامۆستا گۆرانە، کەمێکیش پەیڕەوی ھەردی لە شیعرەکانیدا دیارە..."
لەبارەی ھەڵسەنگاندنی پەرتووکی "مەم و زینی"ی خانی یە، کە ھەژاری شاعیری کوردی کروویەتی بەشێوەی موکریانی دەڵێ: "ئەگەر شەرەفنامە بەڵگەیەکی خۆماڵیی مێژوویی نەتەوەکەمان بێ، مەم و زینی خانیش شاکارێکی خۆماڵیی کوردە و خشڵ و زێڕێ نەخواستراوەی‌ میللەتەکەمانە و کورد خاوەنی ڕاستەقینەیەتی".
پشکۆی وێژەناسی بەتوانا، لەبواری ڕەخنەی شانۆیش دەست ڕۆیشتوو بووە، ھەروەک لە ڕەخنە و ھەڵسەنگاندنی دوو پەرتووکەکەی "عەبدولرەزاق بیمار" "شانۆگەریی بووکی پەردە" و "شانۆی کوردستان" دەردەکەوێ و لەکارە ڕەخنەییەکەی دا دەڵێ: "لە لێکۆڵینەوەی وێژەی دا بە پلەی یەکەم سەرنجی "ئایدیۆلۆژییەت و ھونەرمەندێتی" دەدرێ، کە ناوەڕک و ڕووخساری پێ دەڵێن و نووسراوی پەسەند و بەکەڵکیش ئەوەیە، کە "زۆر بژی و خۆشی بەگەل ببەخشی!"
بورنی، تاسمانیا
بورنی شارێکی کەناراویە لە کەنارەکانی باکووری ڕۆژاوای دوورگەی تاسمانیای وڵاتی ئوسترالیا، لە ساڵی ١٨٢٧ دا وەکوو ئێمۆبی دەناسرا، دواتر لە دەیەی ١٨٤٠ و بەناوی بەڕێوەبەری کۆمپانیای وەن دایمێنز لۆرد، ویلیام بورنی ناوەکەی گۆڕا.
شارێکی بچووکتر لە دەروەی بورنی هەیە بە ناوی سامێرست، بەڵام زیاتر وەکوو گەڕەکێک هەمان شار هەژمار دەکرێ، ناوەندی سیاسی ئەم شارە لە شارستانی بورنی دایە.
لە سەرژمێری ٢٠١١ی ئوسترالیا دا دانیشتوانی شارەکە بریتی بوون لە ١٩٠،٣٢٩ کەس.
سەرچاوە
پۆل:بورنی، تاسمانیا پۆل:باکووری ڕۆژاوای تاسمانیا پۆل:شارە بەندەرییەکانی ئوسترالیا پۆل:شارە کەناراوییەکانی ئوسترالیا پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا پۆل:شارەکانی ئوقیانووسیا پۆل:شارەکانی تاسمانیا
ئۆرۆسلاڤیێ
ئۆرۆسلاڤیێ شارێکی ویلایەتی کراپینا-زاگۆریێی کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٦٬١٢٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
ھاڤانا
هاڤانا (ئیسپانی: La Habana) پایتەخت و گەورەترین شاری کۆماری کووبایە. لە سەدەی شازدەهەمدا لەلایەن ئیسپانییەکانەوە دۆزراوەتەوە.
بیلباو
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ١٣٠٠ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی دەیەی ١٣٠٠ پۆل:شارەکانی هەرێمی باسک پۆل:شارەکانی ئیسپانیا پۆل:بیلباو پۆل:دامەزراوەکانی ١٣٠٠ی پێش زایین لە ئەوڕووپا پۆل:شارەوانییەکانی باسک پۆل:شارە بەندەرەکان و شارۆچکەکانی سەر کەنارەکانی ئەتڵەسی ئیسپانیا
میشیل دو گێلدۆرۆد
میشیل دو گێلدۆرۆد نووسەر و شاعیر، قصه‌گویی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨ پۆل:مردووانی ١٩٦٢ پۆل:نووسەرانی بەلجیکی لە فەڕانسا
تێژتێژ
تێژتێژ گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی تێژتێژ بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٨٢ کەس لە ٦٦ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
خەڵاتی ئابێل
خەڵاتی ئابێل خەڵاتێکە کە ھەر ساڵە بە یەکێ یان چەند بیرکاری گرنگ و سەرکەوتووی دنیا پێشکەش دەکرێ. ئەم خەڵاتە لە لایەن پاشای نەرویجەوە دەبەخشرێ و بە خەڵاتی نۆبێلی بیرکاری ناوبانگی دەرکردوە.
سەرچاوە
ویکیی ئینگلیزی
بەستەری دەرەکی
ماڵپەڕی فەرمی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:خەڵاتە ئەکادیمییەکان پۆل:خەڵاتەکان، دامەزرانی ٢٠٠١ پۆل:نیڵز هێنریک هابیل
خورۆسە
خورۆسە گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی خورۆسە بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٦٠٨ کەس لە ١٤٧ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
ئاڵیاوا
ئاڵیاوا گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی ئاڵیاوا بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٦٩٧ کەس لە ١٤٦ بنەماڵەدا بووە.
سلونی
سلونی شارێکی ویلایەتی کارلۆڤاتسی کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٦٬١٠٥ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
کەلان
کەلان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کەلان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی عزەت ئاوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی قیرچە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باخەگردەڵە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەیتول.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
کەریم بێنزیما
کەریم مستەفا بێنزیما (بە عەرەبی: کریم بن زیمة؛ بە فەڕەنسی: Karim Benzema؛ لەدایکبووی ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧) بە ڕەچەڵەک دەچێتەوە سەر ووڵاتی جەزائیر، دایک و باوکی بە ڕاستەقینە جەزائیرین و ھەردووکیان لە ڕەچەڵەکی کابیلیای جەزائیرن بەڵام بەھۆی ئەوەی لە فەڕەنسا لە دایک بووە و ڕەگەزنامەی ئەو ووڵاتەی ھەیە بۆیە یاری بۆ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا دەکات.
لە ساڵی ٢٠٢٢، بووە براوەی خەڵاتی بالۆندۆر.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:موسڵمانانی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ پۆل:ھێرشبەرانی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا پۆل:یاریزانانی لیگ ١ پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠
سەری خاسار
سەری خاسار شارۆچکەیەکی شارستانی بەلجووانە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٤٢١٨ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:پارێزگای خەتلان
ڕۆبێر گۆففە
رۆبێر گۆففە نووسەر و شاعیری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨ پۆل:مردووانی ١٩٨٤
کەناڵی کوردستان
کەناڵی کوردستان کەناڵێکی تەلەفزیۆنییە کە ناوەندەکەی لە شاری سنەی پارێزگای کوردستانە. بەرھەمەکانی ئەم کەناڵە ٢٤ سەعاتە بە دوو زمانی کوردی و فارسی پەخش دەبێتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی فارسی پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی کوردستان پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئێران
ئارنسبێرگ
ئارنسبێرگ شاڕۆچکەیەکە لەوڵاتی ئەڵمانیا. ژمارەی دانیشتوانی (۷٣٫۰۰۰) کەسە کە زۆربەیان کاسۆلیکین.
پەروێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئاڵمانیا پۆل:شارەکان پۆل:شارەکانی ئاڵمانیا
پۆل:پارێزگای وێستفالیا پۆل:شارۆچکەکانی ڕاینی باکوور-وێستفالیا پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
ئەکادیمیای نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی
ئەکادیمیایی نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی (بە ئینگلیزی : International Academy of Astronautics) ڕێکخراوێکی سەربەخۆیی نا حکومیە کۆمەڵەک لە زانایان و شارەزاییان ئەندامن تێیدا بە ئامانجی فراوانکردنی سنوری بۆشایی، ئەو ئەکادیمیاییە لە وڵاتی سوێد لە شاری ستۆکھۆڵم لە ڕێکەوتی ١٦ی ئابی ١٩٦٠ لەلایەن (دکتۆر تیۆدۆر ڤۆن کەرماون) دامەزرا، لە ساڵی ١٩٩٦ لەلایەن نەتەوەیەکگرتووەکان بە فەرمی ناسێندرا، ئەکادیمیاییەکە لە ساڵی ١٩٦٠ەوە زانایان و شارەزایانی جیهان کۆدەکاتەوە لۆ گفتوگۆ و گەڕان دەربارەی بۆشایی ئاسمان ، ئەو ئەکادیمیاییە بەشدارە لە چەندین چالاکی وەک:
ئامانج و گەڕانەکانی ئەکادیمیایی نێودەوڵەتی
ئامانجە بنەڕەتییەکانی ئەکادیمیایی نێودەوڵەتی بۆ گەرآنی بۆشایی بریتین لە:
سەرۆکەکانی ئەکادیمیا
سەرەتایی ئەکادیمی لەلایەن یەکەم سەرۆکەوە بەڕێوەدەبرا ئەویش تیۆدۆر ڤۆن کەرماون و پاشان ئێدوارد سی ستۆن لە ساڵی ١٩٦٠ هەتا تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٩ پۆستەکەیان بەڕێوەبرد و پاش ئەوانیش مادهاڤان نایر سەرۆکی ئەکادیمیا بوو لە هەمانکاتدا سەرۆکی دەزگای بۆشاییی ھیند بوو لە ساڵی ٢٠٠٩ هەتا ٢٠١٥ ئەرکی سەرۆکی ئەکادیمیایی گەرت ئەستۆ.
بەستەری دەرەکی
پۆل:گەردوون
ڤایادۆلید
بەلەد وەلید شارێکە دەکەوێتە باکووری ناوەڕاستی ووڵاتی ئیسپانیا ، شارەکە پایتەختی هەرێمی بەلەدوەلیدە ، بەپێێ سەرژمێری ساڵی ٢٠١١ زۆرتر لە ٣١٣ هەزار کەس لەشارەکەدا دەژین
ئەمانەش ببینە
پۆل:ڤایادۆلید
بڕیارنامەی ٦٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٩١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٧٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:ھەوڵەکانی ئاشتی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩١ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩١ پۆل:لوبنان لە ١٩٩١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
کەریەنە
کەریەنە گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی کەریەنە بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٣٥ کەس لە ٣٨ بنەماڵەدا بووە.
کلۆربوونی ددان
کلۆربوونی ددان بریتیە لە دروستبوونی بۆشایی لەنێو ددانەکان بەھۆی کۆبوونەوەی خۆراک و بوونی بەکتریا بە ھەبوونی کاتێکی دیاریکراو. ئەم بۆشایانە بریتین ڕزانی مادەی کانزای ددانەکان. ڕێژەی کلۆربوونی ددانەکان زیاتر دەبێت بە بوونی ماددە ترشەکان و خواردنەوەی خواردنەوە گازییەکان کلۆربوونی ددان یەکێکە لە کێشە تەندروستییە ھەرە باوەکان لە جیھان. ئەم بارە زۆرتر دەبیندرێرت لەنێو منداڵان.
ئەگەر کلۆربوونی ددان زوو چارەسەر نەکرێت بە لابردنی بەشە کلۆربووەکەی ددان و پڕکردنەوەی، ئەوا ڕزیبوونەکە گەورە و زیاتر دەبێت، دەبێتە ھۆی ئازارێکی زۆر سەخت، ھەوکردن، ھەروەھا لەدەستدانی تەواوی ددانەکە و چەندین ئاڵۆزی تر.
نیشانەکانی
نیشانەکان دەوەستێتە سەر شوێن و ڕاکشانی "گەورەیی و بچووکی" کلۆربوونەکە. لەسەرەتای کلۆربوونی ددان لەوانەیە ھیچ ئازارێک نەبێت. بەڵام لەگەڵ گەورەبوون و ڕاکشانی کلۆربوونەکە، ئەم نیشانانەی خوارەوە دروست دەکات؛
ھەستیاربوونی ددان
ئازارێک زۆر تیژ و سەخت لەگەڵ خواردن و خواردنەوە‌ی شتێکی شیرین، سارد یاخود گەرم
ھەندێک جار خڕبوونەوەی کێم و دەردراو لە دەوری ددانەکە.
ھۆکاری دروستبوونی
کلۆربوون دروست دەبێت لە ئەنجامی ڕزیبوونەوە، کە ئەمیش پڕۆسەیەکە سەرھەڵ دەدات بە درێژایی کات. ناو دەمی مرۆڤ وەک ھەموو جێگایەکی تر لەش، بەشێوەیەکی سروشتی زۆرێک لە بەکتریایی تێدایە. ھەندێک لەم بەکتریایانە دەژین لەسەر ئەو خواردن و خواردنەوانەی کە شەکریان "کاربۆھیدرات" تێدایە. کاتێک ئەم شەکرانە بەباشی لاناچن "لانابردرێن" لە ددانەکان، لەم کات بەکتریایەکان ھەڵدەستن بە گۆڕینیان بۆ ماددەی "ترشی". ئەم بەکتریا و ماددە ترشیەکان و وردە خۆراک و لیکاو دەنووسێن بە ددانەکانەوە. ماددە ترشەکان ھەڵدەستن بە ھێرشکردنە سەر کانزاکانی رووی بەشی ڕەقی دەرەوەی ددان "مینا" و دەبێتە ھۆی خورانی بەشەکە" ئەم خورانە دەبێتە ھۆی دروستکردنی کونی زۆر بچوک لە رووی "مینا"ەوە، بەھۆی ئەم کونانەوە بەکتریا و ماددە ترشەکان دەتوانن بگەن بە چینێکی تری ددانەکە کە چینێکی نەرم و بەرگری کەمە بۆ ماددەی ترشی بەبەراورد لەگەڵ بەشی "مینا". ئەم تێکدان و رزیبوونە بەردەوام دەبێت تاکو ماددە ترشیەکان و بەکترییایەکان دەگەن بە بەشی ناوەوەی ددانەکە. لە بەشی ناوەوەی ددانەکە دەمار و لوولەی خوێن ھەیە. بەشی ناوەوەی ددان ھەڵدەئاوسێت و ئازاردەدرێت بەھۆی بەکتریاوە. دوای ئەوەی کلۆربوونەکە بەرەوەپێش دەچێت، دەبێتە ھۆی ئازراێکی ددانی زۆر سەخت.
ھۆکارە مەترسیدارەکان
ھەندێک جۆری خۆراک؛ ئەو خۆراک و خواردنەوانەی بۆ ماوەیەکی درێژ دەمێننەوە لە نێو ددانەکان، بۆ نموونە شیر، ھەنگوین، کێک، مێوژ و ھاوشێوەی مێوژ و پەتاتە.
زۆر خواردن و خرواردنەوەی شەکری "چەنجارەی خواردنەوە".
نەشووشتنی ددان دوای خواردن و خواردنەوە بە فلچە.
خواردنەوەی ئاوی ناو بووتڵ "پاڵێنداو".ھەندێک جۆری ئاوی پاڵێندراو "بووتڵ" ماددەی فلۆریدی تێناکرێت، کە ماددەیەکە لە ئاوی گشتی دەکرێت و یارمەتی کەم کردنەوەی رزیبوونی ددان دەدات.
بەساڵاچوون.
وشکی دەم
سووتانەوەی دڵ
ئالۆزییەکانی
ھەوکردن و خڕبوونەوەی کێم لەدەوری ددانەکە.
شکانی ددان
کێشەی خواردنجووین
خۆپاراستن
دوای خواردن و خواردنەوە ددانەکانت بە فلچە بشۆ. بە لایەنی کەم دوو جار لە ڕۆژێک، بەڵام بە شێوەیەکی نموونەیی دەبێت دوای ھەموو ژەمە خواردنێک بشۆردرێت. ئەگەر ھەر ناتوانیت بە فلچە بیشۆیت، ئەوا بەلایەنی کەم بە ئاو بیشۆ "غەرغەرە بکە".
تەنھا ئاوی پاڵێنداو "بووتڵ" مەخۆرەوە، رۆژانە ھەندێک ئاو گشتییش بخۆرەوە.
دووربە لە زۆر خواردن و خواردنەوەی شەکری "بۆ نموونە لە ڕۆژێک چەندین بووتڵ شەربە یاخود خوارندوەی گازی بخۆیتەوە - چەنجارە".
ئەو خۆراکانە بخۆ کە بۆ تەندروستی ددانەکانت باشە، وەک پەنیر، میوە و سەوزەی تازە. ھەروەھا خۆت بە دووربگرە لەو خۆراکانەی لە نێو ددانەکانت دەمینێنەوە، وەک جپس "پەتاتە" شیرنەمەنی..
ناوەناوە سەردانی پزیشک بکە و پەیڕەوی ئەو خشتەی سەردانە بکە کە بۆت دادەنێت.
کەی سەردانی پزیشک بکرێت؟
ھەرکاتێک ھەستت بە ئازاری ددان کرد یاخود ھەستیاری ددانت، پێیوستە سەردانی پزیشکی ددان بکەیت.
شرەیا غوشال
شرەیا غوشال لەدایکبووی ١٢ی ئازاری ١٩٨٤ (٣١ ساڵ) لە بهارامپور لە ڕؤژئاوای بەنگال لە هیندستان، شرەیا گۆرانیبێژی پلەی باک (playback)ی هیندییە کە گۆرانییەکانی بەزاری هیندی، بەنگالی، نیپاڵی، کاننادی، مالیالامی، تامیلی، تیلگویی وتووە. لە ئێستادا بەیەکێ لە هەرە گۆرانبێژە دیارەکان و دەنگخۆشەکانی بۆلیوود دادەنرێت. توانیویەتی جەماوەرێکی دیار لەخۆی کۆبکاتەوە هەر لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک ٢٣.٥ ملیۆن هەواداری هەیە کە لەو ١٠ کەسایەتییەیە هیندییە کە زۆرترین هەوادارییان هەیە لە فەیسبووک! بەجۆرێک پێشی چەندین ئەکتەر و کەسایەتی هیندی داوەتەوە. گۆڤاری فۆربیسی ئەمریکی بە یەکێ لە ١٠٠ ناودارترین کەسایەتی هیندی داناوە.تاکوو ئێستا شرەیا چەندین خەڵاتی بەدەستهێناوە لەوانە چوار جار خەڵاتی (National Film Awards)بۆ باشترین گۆرانبێژی پلەی باک وە پێنججاریش خەڵاتی فیلم فەیری وەرگرتووە لەگەڵ چەندەها خەڵاتی جۆراوجۆری دی. شرەیا بۆیەکەمینجار لە بۆلیوود لەساڵی ٢٠٠٢ بۆ فیلمی دیڤداس (Devdas) گۆرانی وت، لە فیلمی دیڤداس لە ٥ گۆرانی بەشداریکرد.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:گۆرانیبێژانی هیندی پۆل:زیندووان پۆل:خەڵاتی فیلم فەیر براوەی باشوور پۆل:براوەی خەڵاتی فیلمی ویلایەتی کیرالا
بڕیارنامەی ٦٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٩١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئێران-عێراق. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٧٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩١ پۆل:ئێران لە ١٩٩١ پۆل:عێراق لە ١٩٩١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی ئێران و عێراق
داکۆتا فانینگ
هانا داکۆتا فانینگ ، لەدایکبووی ٢٣ی فێبرواریی ١٩٩٤ لە کۆنیێرز، جۆرجیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان. مۆدێل و خانمەئەکتەرێکی ئەمریکییە. لەتەمەنی حەوت ساڵیدا دەستی بەکاری هونەری کردووە، یەکەم جار لە فیلمی من سامم لە ساڵی ٢٠٠١ دەرکەوتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
بوزێت
بوزێت شارێکی ویلایەتی ئیستریای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٦٬٠٩٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
بەڕوەر
بەڕوەر گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی بەڕوەر بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢١٦ کەس لە ٤٣ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
خیخۆن
خیخۆن (بەئیسپانی:Gijón) (خوێندنەوە:Gijón / Xixón) شارێکە دەکەوێتە باکووری ڕۆژئاوای ووڵاتی ئیسپانیا وە دەکەوێتە بەرامبەری ڕووی ڕووباری كانتاباريا، بەپێی سەرژمێری ساڵیت ٢٠١١ نزیکەی ٢٧٧ هەزار کەس لە شارەکەدا دەژین
پۆل:خیخۆن پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٥ەمی پ.ز
کاتژمێری زەوی
کاتژمێری زەوی ڕووداوێکی ڕێکخراوی سەندووقی نێونەتەوەیی سروشتە کە لەکۆتا شەممەی مانگی ئازاری ھەموو ساڵ بەڕێوە ئەچێت.
شێوەی بەڕێوە بردنی بەم جۆرەیە کە بنەماڵەکان و خاوەن پیشەکان لە کاتژمێری ٢٠:٣٠ بەکاتی ناوخۆی وڵات بۆ ماوەی ١ کاتژمێر تەواوی ئەو کەرەستانەی کە بە کارەبا ئیش دەکەن و کەمتر پێویستیان پێەی لە کار ڕادەگرن و بەم جۆرە ئەیانەوێت کە درووشمی ھۆشیاری بە گۆڕانی کەش و ھەوا و کەمتر کەڵک وەرگرتن لە سەرچاوەکانی وزە بە گوڕتر بکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:پاراستنی وزە پۆل:پاراستنی ژینگە
سەتەلموش
سەتەلموش شارۆچکەیەکی شارستانی بەلجووانە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٣٦١٤ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:پارێزگای خەتلان
توارە ڕووتە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
چیاکانی بڤومبا
چیاکانی بڤومبا یان چیاکانی ڤومبا زنجیرەچیایەکن کەوتووەتە نێوان سنووری زیمبابۆی و مۆزامبیک، بڤومبا بۆ ١٩١١ مەتر بەرزدەبێتەوە لە لووتکەی قەڵای بێکۆن. چیاکانی چیمەنیمانی لەبەری باشوور و چیاکانی نینگا لە بەری باکوور ھەلکەوتوون و بەشێکن لەم زنجیرەچیایە، بەشێک لە کوێستانەکانی ڕۆژھەڵاتی مانیکالاند و پارێزگاکانی مانیکای ھاوسنوورن لەگەڵی. زۆرجاران ئەوان بە «چیاکانی میست» (بڤومبا) ناودەبرێن. لە بناری ئەو چیایانە بەھۆی گردە سەوزە ساردەکانییەوە بووەتە جێگای سەدان میوانخانە و گازینۆ و مێرگی گۆڵف.
گەیشتن
لە بەرەی زیمبابوە گەیشتن پێی سەختە بەڵام بە ڕێگایەکی ترسناک لە موتارەوە بەردەستن. دەکرێت لە ڕێگای سەرەکی ئێن ٦ لە ڕۆژاواوە پێی بگەیت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن پۆل:بەرزاییەکانی ڕۆژھەڵات پۆل:زنجیرەچیاکانی زیمبابۆی
کۆئەندامی زاوزێی مێینە
سیستمی زاوزێی ژنانە بەشێکە لە تەنی ژناندا کە ئەرکی سەرەتایی تۆرەمخستنەوەی لە ئەستۆیە.
شێرپەنجەی مەمک
شێرپەنجەی مەمک شێرپەنجەیەکە کە گەشە دەسەنێ لە شانەکانی مەمکدا. ھەندێ کات نیشانەکانی شێرپەنجەی مەمک پێکھاتووە لە لوویەک لەناو مەمکدا، گۆرانی شێوەی مەمک، چالییەک لە پێستدا، ھاتنە دەروەی شلە لە گۆی مەمکەوە، ھەلگەرانەوەی گۆیەکان، یان سوور ھەڵگەرانوو زبر بوونی پارچەیەکی پێستی مەمک. لەو شوێنانەی کە نیشانەکانی تێدا دەرکەوتووە، دەشێببێتە ھۆی ئازاری ئێسکەکان، ھەوکردنی لیمفە گرێکان، ھەناسە کورتی، ڕەنگ زەردی.
ھۆکارە مەترسیدارەکانی گەشەسەندنی ئەم نەخۆشییە لە ئافرەتاندا بریتییە لە، قەڵەوی، کەمی ڕاھێنانی فیزیای، خواردنەوە کھولیکان، تیشکی ئێکس، ئەو ھۆرمۆنانەی کە چارەسەرن بۆ تەمەنی بێئومێدی، زوو کەوتنە سەر خوێن، منداڵبوون ی درەنگ یان ھەر نەبوونی، ھۆکاری بۆماوەی. نزیکەی ٥–١٠٪‏ ئەم بارودۆخە ھۆکارەکی جیناتە کە دەمێنێتەوە لە باوانەوە. باوترین جۆری شێرپەنجەی مەمک ئەوەیە کە گەشە دەسێنێ لەو بۆریچکە خانانەی کە شیری تێدا بەرھەم دێت. زیاتر لە ھەژدە جۆری کەی شێرپەنجەی مەمک ھەیە.
نیشانەکان
یەکێک لە گرنگترین نیشانەکانی شێرپەنجەی مەمک ھەبوونی لووە کە جیاوازە لە شانەکانی تری مەمک. ھەروەھا چربوونەوەی شانەکانیش ھۆکارێکی ئەم نەخۆشییەیە، یەکێک لە مەمکەکان کە قەبارەکەی گەورەتر یان بچووکتر دەبێ، سەر گۆیەکان شوێن و شێوەیان ئەگۆرێت و ھەڵئەگەڕێتەوە، پێستەکەی وشک ئەبێتەوەو ھەڵدەقڵیشێت، برین لە دەوری گۆی مەمک، ئازار لە بەشەکانی سنگ و بنباڵدا و ھەڵئاوسان لە بەشی خواروی بنباڵو ئێسکی چەڵەمەدا. ھەرچەندە ئازار لە سنگدا بۆ دیاری کردنی شێرپەنجەی مەمک پشتپێبەستراو نییە، بەڵام ئەتوانرێت بەسود بێت بۆ دیاری کردنی کێشە تەندروستییەکانی تری مەمک.
سەلماندن
کاتێک کە شک لە ھەبوونی شێرپەنجەی مەمک بوو دەبێت پزیشک «مامۆگرافی» بکات. ئەم مامۆگرافییە ھەبوون یان نەبوونی شێرپەنجە دەسەلمێنێت، دوای ئەوەش بۆ دڵنیای تەواو دەبێت «بایۆپسی» بکرێت.
شێوازی ژیان
ئافرەتان دەتوانن مەترسییەکانی تووشبوون بە شێرپەنجەی مەمک کەمبکەنەوە بە بەردەوام بوون لە ڕاھێنانی وەرزشی و کێشی تەندروست، و کەم کردنەوەی خواردنوەوە ئەلکھولییەکان، و شیردان، بەم ڕێگایانە دەتوانین ٣٨٪‏ توشبوون بەم نەخۆشییە کەم بکەینەوە.
نەشتەرگەری پێشوەخت
بە لابردنی ھەردوو مەمک پێش ئەوەی نەخۆشییەکە دیاری بکرێت یان لوو تێیدا دەربکەوێت.
چارەسەرکردن بە دەرمان
مەترسی شێرپەنجەی مەمک کەم دەکاتەوە وەکوو دەرمانی (تامۆکسیفین).
دوای نەشتەرگەری
170px|وێنۆک|[[ئەنجلینا جۆولی لە ساڵی ٢٠١٠ پێش لە نەشتەرگەری مەمکی]] زۆر جار لە خانمەکاندا دوای نەشتەرگەری ھەست بە لە دەست چوونی ژنایەتی دەکرێت لە بەر ئەوەی کە ئەم ھەستە لاواز و ناخۆشە لە کۆڵی خانمەکان بکرێتەوە، نەشتەرگەریێکی تریان بۆ دەکرێت کە بۆ جوانکارییە ئەم نەشتەرگەرییە ئاوایە کە لە جێی ئەو مەمک (یان ھەردوو مەمک) کە ھەڵ دەگیرێت دوو دانە مەمکی دەستکرد کە بە ڕوواڵەت، شکڵ و جنس دەقاودەق وەکوو مەمکی بەڕاستینەیە، دادەنرێت. بۆ وێنە ئەم نەشتەرگەرییە لە ساڵی ٢٠١٣ لە ٣ ھەنگاودا لەسەر ئەکتەری سینمای ئەنجلینا جۆولی ئەنجام درا و دوای نەشتەرگەرییەکە گەڕاوە سەر ژیانی ئاسایی خۆی و بێ ھیچ گرفتێک درێژەی بە ژیانی دا.
ئەو شتانەی مەترسی تووشبوون زۆر دەکەن
ھەندێک ھۆ و دەلیل ھەن کە ئاستی تووشبوون بە شێرپەنجەی مەمک زۆر دەکەن وەک ئەمانەی لە خوارەوە دێن:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شێرپەنجەی مەمک
لا کۆرونیا
لاکەڕۆنیا (بەئیسپانی:La Coruña) شارێکە دەکەوێتە باکووری ڕۆژئاوای ووڵاتی ئیسپانیا، نزیکەی ٢٤٣ هەزار کەس لە شارەکە دەژین، گرینگی شارەکە لەوەدایە کە زەریای ئەتڵەس ی بەشارەکە دا تێپەڕ دەبێ ئەمەش سوودی ئابووری و کشتووکاڵی و بەرووبوومی گیانەوەری ئاوی لە شارەکەدا زۆر کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لا کۆرونیا پۆل:پارێزگای لا کۆرونیا
کەناڵی زاگرۆس
کەناڵی زاگرۆس کەناڵێکی تەلەفزیۆنییە کە ناوەندەکەی لە شاری کرماشانی پارێزگای کرماشانە. بەرھەمەکانی ئەم کەناڵە ٢٤ سەعاتە بە دوو زمانی کوردی و فارسی پەخش دەبێتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی فارسی پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی کوردستان پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئێران
ئێستێبان گرانێرۆ
thumb|گڕانیرۆ بەدرێسی یانەی ڕیال مەدرید ئێستێبان گرانێرۆ یاریکەری هێڵی ناوەڕاستە لەدایک بووی ٢ی جووڵی ١٩٨٧ یاری بۆ یانەی کوینز پاڕک ڕەنجەرز ی ئینگلیزی و هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا دەکات ، لەماوەی ١٧٠ یاری تەنیا ١٨ گۆلی تۆمار کردووە ، باڵای ناوبراو مەترێک و هەشتا سانتیمەترە
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی مەدرید پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن پۆل:یاریزانانی تێرسێرا دیڤیسیۆن
توارمەڵا
توارمەڵا گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی توارمەڵا بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٦٤٩ کەس لە ١٣٥ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
ڤربۆڤسکۆ
ڤربۆڤسکۆ شارێکی ویلایەتی پریمۆریێ-گۆرسکی کۆتاری کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٥٬٩٢١ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
میگۆ
میگۆ سیستەمێکی کارگێڕی و پڕۆژەیەکی سەرچاوە کراوەی لینوکسە بۆ ژمارەیەکی بەرچاو لە ئامێرە جیاوازەکان ھەر لە ئامێری مۆبایلەوە ھەتا نێتبووک و تابلێت و تەلەفزیۆن. میگۆ لە ئەنجامی یەکگرتنی ھەردوو پڕۆژەی مۆبلینی ئینتێل و مایمۆی نۆکیا پێکھات کە لە ١٥ی شوباتی ٢٠١٠ لە کۆنگرەی جیھانیی مۆبایل لە بەرسەلۆنا لەلایەن ھەردوو نۆکیا و ئینتێلەوە ئاشکرا کرا.
میگۆ وەک پڕۆژەیەکی کراوە لەژێر دامەزراوەی لینوکس خانەخوێ دەکرێت و لەسەر ھەردوو ڕەقەکاڵای X٨٦ و ARM کار دەکات.
سەرچاوە
پۆل:لینوکس پۆل:میگۆ پۆل:سیستەمی کارگێڕی‏ پۆل:سیستمە بەکارخەرییەکانی مۆبایل پۆل:سیستمی کارپێکردنی ARM
فیلیپ ئێریا
فیلیپ ئێریا نووسەری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز پۆل:شانۆنامەنووسانی فەڕەنسی پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:ئەکتەرە فەڕەنسییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨ پۆل:مردووانی ١٩٧١ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆنکور پۆل:نووسەرانی پاریسی
گەنەوە
گەنەوە گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی گەنەوە بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٦١ کەس لە ١١٩ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
ڕەش
thumb|ڕەنگی ڕەش ڕەش ڕەنگێکی نەدراوەیە کە بەشێکە لە شەبەنگی ڕووناکی دەرکەوتوو ، ڕەنگی ڕەش بەڕەنگێکی دەرنەکووتوو یان نیشانیەک بۆ خەم بەکاردێ ، گیانەوەری ڕەنگ ڕەشیش هەن وەک پشیلەی ڕەش وە ناوی دەریاچەش هەیە وەک دەریاچەی ڕەش
ڕەنگی ڕەش لەڕووی سایکۆلۆجیا
ڕەنگی ڕەش ئاوێنەیە بۆ: غەم، مەرگ، شەو، تاریکی، شوومی، شەرانگێزیی. کەڵەکەبوونی هەستونەست، هەستکردنی تاک بەنەگونجان، خۆ بەکەم زانین. بەکارهێنانی ڕەنگی ڕەش وەکو سێبەر هێمایە بۆ خستنەپاڵ یان خستنەسەری ترس و بیرۆکەی ڕەش بەسەر کەسانیتردا. ڕەنگی خۆڵەمێشییش کە لەناوەڕاستی ڕەش و سپیدایە هێمایە بۆ چەپاندن و نکولی کردن، یەکسانی هەڵچوونی.
سەرچاوە
پۆل:ڕەنگ پۆل:ھیچ
تازاوای ئیسیاوا
تازاوای ئیسیاوا گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی تازاوای ئیسیاوا بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٣٤ کەس لە ٨٢ بنەماڵەدا بووە.
دێکتور
دێکتور شارۆچکەیەکی شارستانی بەلجووانە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٥٢١٩ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:پارێزگای خەتلان
مەرقۆس
alt=مەرقۆس|وێنۆک|مەرقۆس مەرقۆس یان مەرقس و بە زمانی عیبری «מרקוס مارکوس» پێی دەوترێت مەرقۆس ئەلبەشیر، ئەو نووسەری پەرتووکی دووەمی پەیمانی نوێ بووە، ئینجیلی مەرقۆس، ھەر لەبەر ئەم ھۆکارەش مەرقۆس بە ئینجیلییەکە ناودەبرێت. بەپێی نەریتی کڵێسەی ئەسکەندەری، بە یەکەم باوکسالاری دادەنرێت لە (٥٥–٦٨)یان (٤٣–٦٣).
ئەم پەرتووکە پیرۆزە بە باسکردن لە کۆتایی جیھان و چی ڕوودەدات کاتێک عیسا دەگەڕێتەوە پاشان ئەو ڕووداوانە دەخاتە ڕوو کە پەیوەندییان بە ئازار و مردن و زیندووبوونەوە و بەرزبوونەوەی مەسیحەوە ھەیە بۆ شکۆمەندی، ھەروەھا پشتگیری مەسیح بۆ قوتابییەکانی دووپات دەکاتەوە کاتێک مژدەی بڵاودەکەنەوە بۆ ھەموو جیھان.