cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
درەختی خێزانیی پاشاکانی شیللا
شیللا لە ٥٧ی پێش زایینی دامەزراوە تا ٩٣٥ی زایینی، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا، ھەر لە زووەوە شیللا لەلایەن بنەماڵەکانی پارک، سیۆک و کیم فەرمانڕەوایەتی کراوە. فەرمانڕەواکانی شیللا ناونیشانی جۆراوجۆریان ھەبووە، وەک ئیساگوم، ماریپکام، دایوانگ. وەک ھەندێک پاشاکانی بایکجی ھەندێکیان خۆیان بە ئیمپراتۆر ناوزەند ئەکرد.
٤٨٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
حوزەیران
حوزەیران (بە عەرەبی: حزیران) ناوی سوریانیی مانگی شەشەمی ساڵە لە ڕۆژژمێری گریگۆریدا و ٣٠ ڕۆژی ھەیە. بە ئینگلیزی «جوون» (June ) و بە فەڕانسەیی «ژووەن» (Juin) دەوترێ. ناوی ئەم مانگە لە ناوی خواژنی ڕۆمی، جوونۆ، ژنی ژووپیتێر گیراوە، کە بەرامبەرە لەگەڵ خواژنی یۆنانیی ھێرا.
لە سەرەتای مانگی جوون دا خۆر لە کۆئەستێرەی کەڵەگا ھەڵدێت؛ وە لە کۆتایی ئەم مانگە دا خۆر لە کۆئەستێرەی دوانە ھەڵدێت. جوون بەناوبانگە بەوەی کە بە بەراورد لەگەڵ مانگەکانی‌تر زۆرترین زەماوەندی تێدا دەکرێت. ھۆکاری ئەمەش ئەوەیە کە ناوی ئەم مانگە لە ناوی خواژن جوونۆ (ھێرا) گیراوە، کە خواژنی زەماوەند و ھاوسەرێتیە. ھەربۆیەش ھەندێک پێیان واێە زەماوەندکردن و پێکھێنانی ھاوسەرێتی لەم مانگە دەبێتە ھۆی بەختەوەریی.
ھێما
گوڵی نیشانەی ئەم مانگە گوڵەباخە. ھەندێک جار بەم مانگە دەگوترێت مانگی گوڵەباخ.
سەرچاوەکان
پۆل:حوزەیران پۆل:مانگەکان
دزییەک لەگەڵ ماڕکیپڵایەر
دزییەک لەگەڵ ماڕکیپڵایەر فیلمێکی کایەیی ٢٠١٩یە کە لەلایەن ماڕک ئێدوارد فیشباکەوە نووسراوە و دەرھێندراوە، ناسراو بە نازناوەکەی ماڕکیپڵایەر. فیلمەکە بەبێ بەرامبەر بڵاوکرایەوە لە یوتیووب پریمیەم لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩. لە فیلمەکەدا، فیشباک، ڕۆسانا پانسینۆ، ماتیو پاتریک، و چانس مۆریس ڕۆڵی سەرەکی ئەگێڕن، لەگەڵ فیشباک لە دزییەک لەگەڵ یاریدەدەرەکەی (لێنزی بینەران) کە بە ھەڵە دەڕوات. گەر بەشێکی فیلمەکە بەردەوام بێت، ئەوە دوو کارد بینەرەکان دەبەن بۆ کۆتایی جیاواز، کە ٣١ دانەن.
چیرۆک
ماڕکیپڵایەر و یاریدەدەرەکەی دەچنە ناو مۆزەخانەیەکەوە بۆ دزینی سندوقێکی کۆن لەناو خەزێنەیەکدا. زنجیرەیەک لە سەرکێشی وایان لێدەکات کە دوو کلیل بدۆزنەوە کە پێویستە بۆ چوونە ناو خەزێنەکەوە. ماڕک سندوقەکە ھەڵدەگریت، کە وریاکەرەوەکان کار پێدەکات. ماڕک دوو ھەڵبژاردەی ھەڵھاتن دەدات: چوونە خوارەوە بۆ زێرابێک، یان تەقاندنەوەی خەزێنەکە و ھەڵھاتن لەڕێی دەرگاکەوە.
لەڕێی زێرابەکەوە، دەگەنە لقێک کە ئەگاتە دوو تونێل: دانەیەژی تاریک یان دنەیەکی ڕووناک. لەھەمان کاتتدا، بە بەکارھێنانی بۆمبەکە، ھەردووکیان ھەڵدێن بۆ ژوورێکی کۆکردنەوە کاتێک بۆمبەکە ئەتەقێتەوە، بەڵام ئەگیرێن لەلایەن پاسەوانەکانەوە. ئەوان دواتر ھەڵدێنە دەرەوە، و ماڕک پلانی ئەوە دائەنێت کە بگەڕێنەوە بۆ شوێنی نیشتەجیبوونیان. ئەوان ھەڵبژاردەی ھەلیکۆپتەر و ئۆتۆمبێلێکیان لەبەردەستدایە.
لە تونێلە تاریکەکە، ماڕک پێشنیاری ئەوە دەکات کە جیاببنەوە بۆ مئەوەی زیاتر بگەڕێن. لە کاتی ڕازیبووندا، ماڕک ئەخورێت لەلایەن بوونەوەرێکەوە کە لە تونێلە تاریکەکاندا ئەژیت و لەسەر مرۆڤ دەخوات. کە جیابوونەوە ناکرێت، دەگەنە شوێنی نیشتەجێبوونی ڕێبازێک لەگەڵ تونێلێک. گەر جیانەبنەوە، ماڕک دەمرێت و یاریدەدەرەکەی ھەڵدێت. گەر وانەبێت، یاریدەدەرەکە خەیاڵی کەسێک دەکات کە ئەڵێت کە ماڕک درۆزنە، و کە کۆدی شاراوەی ھەیە بۆ ڕاستییەکە. ئەو ئەگەڕێتەوە بۆ سەرەتا، کە شڵەژاوە لەوەی بچێتە ناو مۆزەخانەکەوە یان نا. گەشتکردن بۆ تونێلە ڕووناکەکەش سەرنەگرتوو دەبێت، لەگەڵ ماڕک کە ڕووناکییەک لێی دەدات دوای ئەوەی لەیزەرێکی ناو سندوقەکە کار پێئەکرێت، و یاریدەدەرەکەشی لەلایەن قرشێکەوە ئەخورێت لەکاتی ھەوڵی ھەڵھاتن.
لە سیناریۆی ھەڵبژاردنی ئۆتۆمبێلەکەدا، ماڕک پێی ئەڵێت کە ئۆتۆمبێلەکە لەکار کەوتووە. ئەو ھەڵبژاردەی ڕۆیشتن بەپێ یان چاککردنەوەی ئۆتۆمبێلەکە دەدات. کاتێک کە ڕۆیشتن ھەڵئەبژێرن، کۆمەڵێک زۆمبی دوایان دەکەون. نەزانراو بۆ ماڕک، یاریدەدەرەکەی گازی لێگیراوە لەلایەن یەکێک لە زۆمبییەکانەوە. گەر ڕاستییەکە بڵێت، ئەوە ماڕک پێی ئەڵێت کە بڕوات، و یاریدەدەرەکەی لەگەڵ زۆمبییەکان دەژیێت بۆ ھەتاھەتایە. بەپێچەوانەوە، دەردەکەوێت کە ژیان کۆتایی پێدێت. لە تاقیگەیەکی زانستی، زانایەک باسی ئەوە دەکات کە شتێک لە ڕووداوەکانی ئێستادا وای لە کات و بۆشای کردووە کە شۆڕ ببنەوە، چەندەھا کاتھێڵی سیناریۆ شیاوەکان لە ژیاندا بۆ چەسپاندن پێکەوە بەشێوازێکی سەیر. زاناکە چەند ئامێرێکی ئامادەکردووە، کە پێکدێن لە چەک، بۆ دۆزینەوەی شتە سەیرەکە، بۆئەوەی کات بگەڕێتەوە وەک پێشتر. ئەو دەریئەخات کە یاریدەدەرەکە شتە سەیرەکەیە. گەر ھەڵبێت، تاقیگەکە ئەڕوخێت. بەپێچەوانەوە، ئەو تەقەی لێدەکات، و ئەنێردرێت بۆ دەروازەیەک بە نەخشەیەکەوە کە ھەموو ٣١ کۆتایییەکانی تمناو فیلمەکەی تێدایە. ئەو ئەگەڕێتەوە بۆ سەرەتا. لەھەمان کاتتدا لە فۆڕت براناگان، تاکە شوێنی دژە زۆمبی، ئەوان لێیان دەگەڕێن بۆ شوێن گاز. گەر یاریدەدەرەکە ڕاستییەکە بڵێت، ئەوە تەقەی لێئەکرێت. گەر نەیڵێت، ئەوە لەفەی کەرەی بستە و مرەبا یان لەفەی تونایان ئەدرێتێ. گەر لەفەی ٢٬٠٠٠ ساڵەکەی یەکەم بخورێت، ئەوە تەبایی لەنێوان زۆمبی و مرۆڤەکان دروست دەکات. گەر لەفە ١٧ ساڵ پێش زایینە توناکە بخورێت، ئەوە چارەسەرێک بۆ ڤایرۆسی زۆمبیزم دروست دەکات.
کاتێک ھەوڵ ئەیەن کە ئۆتۆمبێلەکە چاک بکەنەوە، ھێزێک لێکیان جیائەکاتەوە. یاریدەدەرەکە ئەگاتە ئەشکەوتێک، کە پیاوێک بەناوی ئیڵینۆیس، کە بە ئیندیا جۆنز دەچێت، پەیکەرێکی نەفرەت لێکراوی مەیمونێکی ئەداتە دەست و پێی ئەڵێت کە بیخاتە جێگەکەی خۆی. گەر ڕەتی بکاتەوە کە بیخاتە جێی خۆی، پەیکەری مەیمونەکە ھێرشی ئەکاتە سەر. گەر بیخاتە جێی خۆی، دەبێتە مەیمونێک و ئەبرێتە ناو بەھەشتێکی مەیمونەکان.
لەسەرێکی ترەوە، ھەڵیئەبژێرن کە ھەلیکۆپتەرەکە لێخوڕن، بەڵام ئەگیرێن و ئەنێردرێن بۆ بەندینخانەی ھاپی تڕەیڵس. لە یەکێک لە کۆتایییەکاندا، سندوقەکە پەرییەکی تێدایە کە ھیواکان دەھێنێتە دی. لە کۆتایییەکەی دیکەدا، یاریدەدەرەکە دەرئەخرێت کە ماڕکبێت دوای ئەوەی ماڕک تەقەی لێئەکرێت و ئەکوژرێت لەلایەن ڕێنیشاندەری فیدڕاڵی. کۆتایییەکی سێیەم تۆزێک ناونیشان و ناوی کەسایەتییەکان دەگۆڕێت. لە کۆتایی چوارەندا، یاریدەدەرەکە دەچێتە ناو تونێلێکەوە بە ڕووناکییەک لە کۆتایییەکەیدا بە شێوەی بوونەوەری ئاسمانی. لە کۆتایی پێنجەمدا، ماڕک و یاریدەدەرەکەی لە ھاپی تڕەیڵس ھەڵدێن و دەچنە ڕێی جیای خۆیان؛ سندوقەکە ئەدرێتە یاریدەدەرەکەی. ئەو سندوقەکە ئەکاتەوە و کە کلیلێکی ئێسقانی گەردووبی تێدایە، کە دەتوانێت ھەموو جۆرە قفڵێک بکاتەوە. دوو کۆتایییەکەی دیکە دووانەکە نیشان دەدات کە بەنداری بەندینکراوەکانی دیکە دەکەن، و بە ئاسای دەژین.
بەرھەمھێنان
لە کۆتایییەکانی ٢٠١٨دا، فیشباک ویستی کە پڕۆژەی بەچێژتر دابنێت بۆ کەناڵی یوتیووبەکەی، بۆیە سیناریۆی دزییەک لەگەڵ ماڕکیپڵایەری نووسی، کە ٣١ کۆتایی ھەبوو. لەگەڵ ڕوستەر تیث کاری وێنەگرتنیان کرد. بەرھەمھێنانەکەی لەلایەن یوتیووب پریمیەمەوە تەرخان دەکرا، کە فیلمەکەشیان بڵاوکردەوە. دوای سەرکەوتنی Black Mirror: Bandersnatchی نێتفلیکس، یوتیووب پڕۆژەی کایەیی ڤیدیۆیی خۆیانی ویست.
بەرھەمھێنان لە ئاستن، تێکسەس کرا. وێنەگرتن نزیکەی مانگێکی ویست بۆ تەواوبوون، لە ئایاری ٢٠١٩وە بۆ حوزەیرانی ٢٠١٩.
ژوانێک لەگەڵ ماڕکیپڵایەر
لە ٢٠١٧دا، فیشباک ویستی کە ڤیدیۆیەکی تایبەت دروستبکات بۆ ڕۆژی ڤالانتاین، بۆیە بڕیاری دا کە ڤیدیۆیەکی کایەیی دروستبکات کە بینەر دەتوانێت بچێت بۆ ژوانێک لەگەڵی. ئەم کورتەیە دە کۆتایی ھەبوو، کۆی ٩٠ ملیۆن بینەری کۆکردەوە. ئەم کورتەیە بووە ھۆی دروستبوونی دزییەک لەگەڵ ماڕکیپڵایەر. کۆتا قسەی کۆتایی "کۆتایی" لە دزییەک لەگەڵ ماڕکیپڵایەر، "چی دەربارەی ئەو ژووانە؟"یە کە پێشنیاری ئەوە دەکات کە ڕووداوەکانی دزییەک لەگەڵ ماڕکیپڵایەر پێش ڕووداوەکانی ژوانێک لەگەڵ ماڕکیپڵایەرە.
وەڵامی ڕەخنەیی
دزییەک لەگەڵ ماڕکیپڵایەر زۆر بەباشی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە وەرگیرا. لە ڕیڤیویەکی کڵارک کڕۆنیکڵ، گریسێڵدا ئێیچانەر وتی، «ئەمە ئەو ھۆکارەیە کە ئەم زنجیرەیە لە ھەموو شتەکانی دیکەی یوتیووب جیا ئەکاتەوە: بۆ بینەر دروستکراوە. چیرۆکەکە ئەوەیە کە تۆ ھەڵیدەبژێریت؛ و ئاڕاستەیەکی تەواو سەیر ھەرچییەک ھەڵبژێریت، بۆیە دەتوانیت چیت ویست بیکەیت بەبێ ترس لە سەرئەنجامەکەی.»
ناکۆکی
لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩دا، ھەفتەیەک دوای بڵاوبوونەوەی فیلمەکە، فیشباک ڵایڤستریمێکی کایەیی فیلمەکەی دەستپێکرد لە یوتیووب. ئەو سەبسکرایبەرانەی کە پارەیان دابوو ئەیانتوانی کە شتی جیاوازی فیلمەکە ھەڵبژێرن بە بەکارھێنانی دوگمەیەکی سوور و دوگمەیەکی سەوز. ڵایڤستریمەکە وا دانرابوو کە تاقیکردنەوەیەکی کایەیی بێت، بەڵام یوتیووب سەدان ھەژمارانەی بانکرد کە دوگمەکانیان «سپام» کردبوو. نزیکەی کاتژمێرێک و نیوی پێچوو تا بەڕێوبەرەکان بە کێشەکەیان زانی.
چەندەھا بەکارھێنەری یوتووب، فیشباک خۆیشی دۆخەکەیان پێناخۆشبوو. فیشباک باسی کرد کە ھەژامرەکان تەنیا بان نەئەکران؛ بەژداریکردنەکان ون ئەبوون، بەرھەم ئەسڕدرایەوە، و تەنیا ھەژماری یوتیووب نەبوو کە ئەسڕدرانەوە. تەواوی ھەژمارەکانی گووگڵ ئەسڕدرانەوە، و زۆرینەی بەکارھێنەران داوایان ئەکرد کە ھەژمارەکانیان بگەڕێندرێتەوە و ڕەت ئەکرانەوە. لەکۆتاییدا ھەژمارەکان گەڕێندرانەوە، بەڵام زیان درابوو.
دواتر، لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩دا، فیشباک لێدوانێکی دا کە وتی کە قسەی لەگەڵ یوتیووب کردووە لەبارەی کێشەکە، و کاری لەسەر ئەکرێت.
بەشی دووەم
دوای سەرکەوتنی دزییەک لەگەڵ ماڕکیپڵایەر، فیشباک باسی بیرۆکەی دروستکردنی بەشی دووەمی کرد لە چاوپێکەوتنێکی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩. ئەو وتی، «گەر دووبارە بیکەمەوە، و لەوانەیە بیکەمەوە، ئەمەوێت کە زۆر باشتر بێت لەمەی ئەمجارە؛ و ھیچ بیرۆکەیەکم نییە کە ئەوە واتە چی، و ھیچ بیرۆکەیەکم نییە کە چۆن ئەوە بڵێم، بەڵام، گەر دووبارە بیکەمەوە ئەمەوێت ئەوە تێپەڕێنێت کە پێشتر کردوومە.»
لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٠دا، دوای ئەوەی کە کەناڵی ئونس ئانس سڕایەوە، ئەو دڵنیای کردەوە لە ڤیدیۆی «ئونس ئانس - دوای مردن» کە دزییەک لەگەڵ ماڕکیپڵایەر ٢ تەواو لە بەرھەمھێناندایە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩ پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە دزییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ دەربارەی دزیکردن پۆل:فیلمە کۆمیدییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان
کێلەی عەباساوا
کێلەی عەباساوا (Kêley 'Ebasawa، بە فارسی: کیله عباس آباد) گوندێکە لە بەخشی نەنۆر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٨١٠ کەس لە ١٥٤ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
ڕامدانی ئیساد
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١
وەزارەتی کارەبا
وەزارەتی کارەبا یەکێکە لە وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
٤٨٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ڕەحیم ڕەشیدی
ژیان نامە
ڕەحیم ڕەشیدی لە ساڵی ١٩٩٦ بوو بە پێشمەڕگەی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران و چالاکی خۆی دەس پێ کرد. دوای چەن ساڵ بوو بە چالاکی مافی مڕۆڤ و ھەر وەھا ڕۆژنامەنوس و پێشکەشکاری پڕۆگرامە سیاسییەکانی تیشک تیڤی. دواجار لەلایەن زۆریک لە میدیاکانی دونیا بانگھێشت دەکرا بۆ گفتوگۆ لە بارەی کورد و کوردستان و ڕۆژھەڵاتی ناوین. ئەو ئەندامی ئیتەحادییەی ڕۆژنامەنوسانی خەڵکی سوێد، ئەندامی فدراسیۆنی نێونەتەوەیی ڕۆژنامەنوسان و ئەندامی ناوەندی ھەواڵنێریی دەرەیی دپارتمانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە. ھەر وەھا ھەواڵنێری کوردستان تیڤی و کوردستان ٢٤ە. ڕەحیم ڕەشیدی بە ھەستێکی نیشمان پەروەرانەوە باسەکان و ھەواڵەکانی ھەڵبژاردنەکانی سەربەخۆیی کوردستانی دەگەیاندە کونفرانسەکانی کۆشکی سپی و میدیاکانی جیھان.
ڕەحیم ڕەشیدی چەن کتێبی بە زمانی کوردی وەرگێرانە لە وانە:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی سەقز پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد پۆل:مافی مرۆڤ پۆل:نووسەرانی ئێرانی پۆل:زیندووان پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان
مایک شینۆدا
230px|وێنۆک|چەپ|وێنەی مایک شینۆدا مایک شینۆدا (لەدایک بووی ١١ی شوباتی ١٩٧٧)، مۆسیقاژەن و ھونەرمەندی ئەمەریکییە و ناوبانگێکی زۆر باشی ھەیە لە وتنی ڕاپدا و ئێستا لەگەڵ گرووپی لینکین پارک (بەئینگلیزی: Linkin Park) کار دەکات.
پۆل:زیندووان پۆل:ھونەرمەندانی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەمریکی پۆل:ژەنیارانی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژانی ڕاپی ئەمریکی پۆل:گیتارژەنانی ڕۆکی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:مۆسیقاژەنی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:تۆماری بەرهەمهێنەرانی هیپ هۆپی ئەمریکی پۆل:بەڕێوەبەرانی پیشەسازی مۆسیقایی ئەمریکی
ئالتان تان
ئالتان تان (لەدایکبووی ساڵی ١٩٥٨، ئێلح) نووسەر و سیاسیی کوردە لە باکووری کوردستان و تورکیا، لە ئێستادا یەکێکە لە پەرلەمانتارەکانی پارتی ئاشتی و دیموکراسی. ئالتان بەرهەمە نووسینەکانی بەزمانی تورکین.
لە ساڵی ٢٠١٧، لەلایەن دادگاوە دوو ساڵ سزای زیندانی بۆ ئالتان تان دەرچوو، ئەمەش لە ژێر تۆمەتی "هاندانی خه‌ڵك بۆ كین و دوژمنایه‌تی" بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨ پۆل:سیاسەتوانانی کورد
ڕێکخراوەی ھاوکاریی شانگھای
ڕێکخراوەی ھاوکاریی شانگھای ڕێکخراوەیەکی نێودەوڵەتیە لە ساڵی ٢٠٠١دا دامەزراوە کە ھەندێک لە وڵاتانی رۆژاوای ئاسیا لە خۆدەگرێت کە پێکھاتوون لە چین، ڕووسیا، قیرغیزستان، کازاخستان، تاجیکستان، ئۆزبەکستان. بێجگە لە ئۆزبەکستان وڵاتەکانی تر ئەندامی «کۆمەڵەی پێنج قۆڵی شانگھای» بوون کە لە ساڵی ١٩٩٦دا دامەزرا بەڵام دوای ھاتنی ئۆزبەکستان بۆ ناو کۆمەڵەکە، ناوەکەی گۆڕدرا بۆ «ڕێکخراوەی ھاوکاریی شانگھای».
ئامانجە ڕاگەیێنراوەکانی ڕێکخراوەکە خۆی دەگرێتەوە لە نەھێشتن و قەڵاچۆکردنی تیرۆر و توندوتیژی و لەناوبردنی ھەموو جۆرە بزووتنەوەیەکی جیاخوازی و ھەروەھا ڕێگری کردن لە بازرگانی ماددە ھۆشبەرەکان و چەک، بەڵام زۆربەی چاودێرە سیاسیەکان وەکو ھاوپەیمانیەکی سەربازی سەیری دەکەن کە ئامانجی ڕکابەرایەتی کردنی ناتۆیە.
بەستەر بۆ دەرەوە
ماڵپەڕی فەرمیی ڕێکخراوەی ھاوکاریی شانگھای پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٩٦ پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی ئاسیا
وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی
وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی یەکێکە لە وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
زی لالا
Z LaLa (لەدایکبووی ٦ی تەممووزی ١٩٩٢) کەسێکی بەڕەگەز (لوبنانی، جامایکی، ئەرمەنی، ئەمەریکییە) کە (ئەکتەر، گۆرانیبێژ، نوسەری-میوزیک، ڕاپەر، بازرگان، مرۆڤی )ـە بەناوبانگە لە گۆرانی وتن لە ٢١ زمانی جیاواز لەناویاندا (زمان ھێمای دەستی بە شێوازی ئەمریکی)  ئەلبومەکەی ئیلیکترۆ-پۆپ بە ناونیشانی " Zilosophy" لە تشرینی یەکەمی ٢٠١١ بڵاوبووەتەوە  ھەروەھا شێوە جلوبەرگەش ناسراوە کە ھەمان شێوازی لەیدی گاگای ھەیە  دەرکەوتنەکەی لە خەڵاتی میوزیکی بێلبۆرد سەرەنجی بەدوای خۆی ڕاکێشا لە گشتییەکان وەکوو (Billboard, E! News, Business Insider,یاھوو!) و لە زۆر شوێنی تر
ژیان و خوێندن
لە لۆس ئەنجلۆس، کالیفۆرنیا لەدایک بووە و پەروەردە کراوە، لە خێزانێکی گۆرانیبێژی ئۆپێرای پێشکەشکاری شانۆیی کاتێک تەمەنی ١٢ ساڵ بوە دەستی کردو بە پێشکەشکاری لە قوتابخانە و پێشبرکێ ناوخۆیییەکان لە تەمەنی چواردە ساڵی پێشکەشکاری لە ئاھەنگە مرۆڤییەکان ئەکرد لە قوتابخانە
تێبنییەکان
<references group="تێبینییەکان"/>
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢ پۆل:زیندووان پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
بڕیارنامەی ١٠٢٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٢٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ یووگسلاڤیای پێشوو. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٥٩٥‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٥ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٥ پۆل:کرواتیا لە ١٩٩٥ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کرواتیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
شڤانی کورد
شڤانی کورد یان شڤانی کورمانجی ناونیشانی یەکەمین ڕۆمانی کوردییە کە لەساڵی ١٩٢٩ لەلایەن نووسەری کوردی یەکێتیی سۆڤیەت - عەرەبی شەمۆ نووسراوە وەک کتێب لە ساڵی ١٩٣٥ چاپکرا ، ڕۆمانەکە بە ئەلفوبێی لاتینی - مارگولۆف نووسراوە بە ٣٨٤ پەڕ نووسراوە ، ڕۆمانەکە بۆ چەندنین زمان وەرگێڕدراوە لە وانە فەڕەنسی و ڕووسی.
پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان
٤٨٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
لێمی لێمان کۆکۆ
لێمی لێمان کۆکۆ نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١
ھەنگەژاڵ
ھەنگەژاڵ (Hengejall، بە فارسی: هنگه ژال) گوندێکە لە بەخشی نەنۆر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٠٢ کەس لە ٣٣ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
٤٩٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
وەزارەتی دارایی و ئابووری
وەزارەتی دارایی و ئابووری یەکێکە لە وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.
وەزیرەکەی ئەم وەزارەتە ئێستاکە رێباز محەمەد عبدوڵڵا محەمەدە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
کامێرا
چەپ|300px|وێنۆک|وێنەی چەند کامێرایەکی جیاواز کامێرا یان دووربین ( بە ئینگلیزی: Camera بە عەرەبی: الکامیرا یان القمرة ) ئەو ئامێرەیە کە وێنە دەگرێت و تۆماری دەکات. دوو جۆر وێنە گرتن ھەیە ئەوانێش وێنەی وەستاو (فۆتۆگراف) و وێنەی جوڵاو (ڤیدیۆ).
پێکسڵ چییە
وەک دەزانن بەرجەستەکردنی وێنەی جێگیر و وێنەی جووڵاو بەشێوەیەکی ئەلیکترۆنی پشت دەبەستێت بە کۆمەڵێ خاڵ کە بە (پێکسڵ) ناسراوە. تا چەند ژمارەی ئەو پێکسڵانە زیاتر بن ئەوا وێنەکە ڕوونتر و کتومتتر دەردەکەوێت
ئەو کۆمپانیایانەی کە بەرھەمەکانی کامێرایان سەرکەوتووە
پۆل:کامێراکان پۆل:ئامێرەکانی وێنەگری
وەزارەتی تەندروستی
وەزارەتی تەندروستی یەکێکە لە وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان. وەزیرەکەی ئەم وەزارەتە لە ئێستادا سامان بەرزنجییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئابووری
250px|چەپ|thumb|نەخشەی ئەو وڵاتانەی کە ئەندامن لە ڕێکخراوی ئیکۆ
ڕێکخراوی ھاوکاریی ئابووری ڕێکخراوێکی نێودەوڵەتییە بۆ ھاوکاریی بازرگانی و ئابووری پێک ھاتووە لە نێوان دە وڵاتدا کە ئەمانەن (ئێران، تورکیا، پاکستان، ئازەربایجان، تورکمانستان، ئەفغانستان، قرغیزستان، کازاخستان، ئۆزبەکستان، تاجیکستان) بنکەی سەرەکیی ئەم ڕێکخراوە لە تارانی پایتەختی ئێرانە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئابووری تاجیکستان پۆل:ئابووری تورکمانستان پۆل:ئابووری ئەفغانستان پۆل:ئابووری ئازەربایجان پۆل:ئابووری ئێران پۆل:ئابووری کازاخستان پۆل:ئابووری قرغیزستان پۆل:ئابووری پاکستان پۆل:ئابووری تورکیا پۆل:ئابووری ئۆزبەکستان پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییە ئابوورییەکان پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی ئاسیا
نێمولی شیللا
پاشا "نێمول"ی شیللا، لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٤٠٢ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٣٥٦ی زایینی تا ٤٠٢ی زایینی بووە. حەڤدەیەم پاشای شانشینی شیللابوو. برازای پاشا میچوبوو. ھاوسەرگیری لەگەڵ کچی میچو، خاتوو بۆبان کرد. نێمول ھەڵگری ناونیشانی ئیساگومبوو.
سەرچاوە
پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا پۆل:مردووانی ٤٠٢ پۆل:پاشاکانی سەدەی ٤ەم لە ئاسیا پۆل:پاشاکانی سەدەی ٥ەم لە ئاسیا
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٤ەم لە ئاسیا پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٥ەم لە ئاسیا پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی چوارەم پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی پێنجەم
بڕیارنامەی ١٠٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کرواتیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٥٩٦ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٥ پۆل:کرواتیا لە ١٩٩٥ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کرواتیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
نبێرنار سیمۆنێ
نبێرنار سیمۆنێ ڕۆماننووسی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١
چەقۆی سویسڕی
250حءpx|وێنۆک|چەپ|نمونەیەک لە چەقۆی سویسڕی چەقۆی سویسڕی ئامێرێکە کە چەندین کاری پێ ئەنجام دەدرێت وەکو ھەڵپچڕاندنی سەرە سیفۆن و قووتوی خواردەمەنی و بەکارھێنانی وەکو مقەست و چەندین کاری تر.
پۆل:چەقۆکان پۆل:داھێنانەکانی سویسڕا پۆل:چەکە سپییەکان
ئیمپراتۆریەتیی سۆڤیەت
300px|چەپ|thumb|یەکێتیی سۆڤیەت و وڵاتە ھاوپەیمانەکانی ئیمپراتۆرییەتی سۆڤیەت ئەم دەستەواژەیە لە کاتی شەڕی سارد پەیدا بوو کە بۆ گوزارشت کردن لە یەکێتیی سۆڤیەت و ھاوپەیمانەکانی بەکاردەھات، ھەرچەندە یەکێتیی سۆڤیەت ئیمپراتۆرییەت نەبوو و ئیمپراتۆریش فەرمانڕەوایی نەدەکرد بەڵام لەلایەن وڵاتانی ڕۆژاواوە ئەم ناوەی بەسەردا بڕا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت پۆل:ئیمپراتۆریەتییەکان پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان پۆل:شەڕی سارد پۆل:سیاسەتی یەکێتیی سۆڤیەت
٤٩١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
نالیا
نالیا کۆمپانیایەکی خۆماڵی کوردییە و لەڕێکەوتی ١٤ی ئابی ٢٠٠٧ دامەزراوە و شاسوار عەبدولواحید خاوەندارێتی کۆمپانیاکە دەکات. کۆمپانیا خاوەنی ٢١ ھەزار ئەندازیاری شارەزایە و کەھەندێکیان دەرچووی بەشی ئەندازیارین لە ئەڵمانیا. و نزیکەی ٧٠٠ وەستای شارەزا لەبواری بیناسازی و ١٣٠٠ کرێکار و ٧٠ فەرمانبەر لەکارگێڕی و بەڕێوەبردن کاردەکەن.
پڕۆژەکانی
کۆمپانیای نالیا لەو کاتەی دامەزراوە و تا ئێستا لەکارکردندایە و چەندین پڕۆژی دروستکردووە. لەوانە:
شاری چاڤی گەشتیاریی
شاری چاڤی گەشتیاریی یەکێکە لەپڕۆژە گەشتیارییەکانی کۆمپانیای نالیا، کە لەسەر ڕووبەری ٧٥٠ ھەزار مەتری دووجا و بەبڕی ٢٠٠ میلیۆن دۆلار لەشاخی گۆیژەی سلێمانی جێبەجێدەکرێت لە ١ی شوباتی ٢٠١٠دا دەستکراوە بەکارکردن تێیدا، و بڕیار وایە لە ٢١ی ئازاری ٢٠١٣دا بکرێتەوە.
ئارکتیک مەنکیز
ئەندامەکانی گرووپەکە پێکدێن لە ئەلێکس تێرنەر (گیتار و گۆرانیبێژی)، جەیمی کوک (گیتار، کیبۆرد)، نیک ئۆمالی (گیتاری بەیس، ڤۆکالی پشتەوە)، مات ئێڵدەرس (تەپڵ، ڤۆکالی پشتەوە).
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ٢٠٠٢ پۆل:براوەکانی خەلاتی بریت پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت
لا کارۆلینا پارک
سەرچاوەکان
پۆل:پارکەکان لە کیتۆ
ڕێکەوتننامەی ئاماسیە
ڕێکەوتننامەی ئاشتیی ئاماسیە لە ساڵی ١٥٥٥ لە نێوان سەفەوییەکان و عوسمانییەکان بەسترا کە دوایی ھێنا بەو شەڕەی کە لە ساڵی ١٥٣٢ەوە لە نێوانیاندا بوو. بەھۆی ئەم ڕێکەوتننامەیەوە زۆربەی ئەو ناوچانەی ئێستا لەسەر ئێراقن خرانە ژێر دەسەڵاتی عوسمانی و ئەرمەنستانیش لە نێوان دوو دەوڵەتەکەدا بەشکرا. ئەم ڕێکەوتننامە عوسمانیی گەیاند بە کەنداوی فارس.
پۆل:ئاسیا لە ١٥٥٥ پۆل:ئێران لە سەدەی ١٦یەم پۆل:پەیماننامەکانی ئاشتیی ئیمپراتۆرێتیی عوسمانی پۆل:پەیماننامەکانی سەدەی ١٦یەم پۆل:پەیماننامەکانی سەفەوییەکان پۆل:پەیماننامەکانی ١٥٥٥ پۆل:مێژووی ئاماسیا پۆل:مێژووی ئەرمەنستان پۆل:مێژووی عێراق پۆل:مێژووی گورجستان پۆل:یاسا لە ١٥٥٥
کانیشێلمە
کانیشێلمە (Kanîşêlme، بە فارسی: کانی شیلمه) گوندێکە لە بەخشی نەنۆر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٨ کەس لە ١ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
٤٩٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بابەتە بنچینەییەکانی فیزیک
پەیوەندیدار بە فیزیکەوە
پۆل:چەمکە فیزیکییەکان پۆل:فیزیک
تیپی مۆسیقای پاشای گەورە
تیپی مۆسیقای پاشای گەورە گرووپێکی مۆسیقیی کوردی بوو کە لە ١ی تەممووزی ١٩٧٧ لە شاری ڕەواندز دامەزرا. ئەم تیپە بەشێک بوو لە کۆمەڵی ھونەر و وێژەی کوردی کە ھەمان ساڵ لە ڕەونداز دامەزرابوو. زرار محەممەد مستەفا سەرۆکی ئەم کۆمەڵە و دامەزرێنەری تیپی مۆسیقای پاشای گەورە بوو. تیپەکە بەگشتی ٧٥ بەرھەمی تۆمار کرد و توانی لە بەشی موزیکی جیھانی وەکوو ئۆکێستراش چالاکی بنوێنی. ھونەرمەندان بەھجەت یەحیا و عەدنان کەریم و ڕازاو یەکەم بەرھەمیان لە لای ئەم گرووپە تۆمار کردووە.
ئەندامان
بەشێک لە ئەندامانی تیپەکە:
بەشێک لە گۆرانیبژەکان:
بەرھەمەکان
ھەندێک لە بەرھەمەکانی تیپی مۆسیقای پاشای گەورە:
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
کاتژمێر
200px|وێنۆک|کاتژمێری ئەنەلۆگ (کاتژمێری دیوار)
کاتژمێر یان دەمژمێر یان سەعات ئامێرێکە بۆ دیاریکردن و زانینی کات. کاتژمێر یەکێکە لە ھەرە داھێنانە کۆنەکانی مرۆڤ، لە بەناوبانگترین کاتژمێرەکانی جیھان کاتژمێرەکەی بیگ بێنە لە لەندەنی پایتەختی ئینگلتەرا.
مێژووی کاتژمێر
چەپ|300px|وێنۆک|کاتژمێرەکەی باخی شار، [[هەولێر]]
پۆل:کاتژمێرەکان
وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی
وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی یەکێکە لە وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان. وەزیرەکەی ئەم وەزارەتە ئێستاکە (د. ئارام محمد قادر)
سەرچاوەکان
پۆل:وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
ئەمید تیبائووچی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:شاعیرانی جەزائیری پۆل:نووسەرانی جەزائیری پۆل:زیندووان
شیلسۆنگی شیللا
پاشا "شیلسۆنگ"ی شیللا یان شیلجو/شیلگوم یان سیلسۆنگ/سیلسیۆنگ، لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٤١٧ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٤٠٢ی زایینی تا ٤١٧ی زایینی بووە. ھەژدەیەم پاشای شانشینی شیللابوو. کوڕی ژەنەڕاڵ (کیم دایسۆجی)ی برا بچووکی پاشا میچوبوو. بەپێی سامگووک یوسا ناونیشانی (ماریپکان) بوو، وە بەپێی سامگووک ساگی ناونیشانی (ئیساگوم) بوو.
سەرچاوە
پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا پۆل:مردووانی ٤١٧ پۆل:پاشاکانی سەدەی ٥ەم لە ئاسیا
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٥ەم لە ئاسیا پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی چوارەم پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی پێنجەم
نینۆک
200px|وێنۆک|چەپ|توێکاریی نینۆک 200px|وێنۆک|نینۆکەکان
نینۆک ماددەیەکی ڕەقی نیمچەئێسکە کە کۆتایی پەنجەکانی دەست و پێی داپۆشیوە و بە شێوەیەکی سەرەکی لە ماددەی کیراتین دروست دەبێت. مرۆڤی ئاسایی بیست نینۆکی ھەیە بە دەست و پێیەکانی، نینۆک پۆلێن دەکرێت و بە بەشێک یاخود ئەندامێکی پێست دادەنرێت و لە ڕێگای پێستەوە خۆراکی بۆ دەچێت و گەشە دەکات. لە کوردەواریدا ئەو گۆشتەی دەکەوێتە ژێر نینۆکەوە پێی دەگوترێت «زندە»، ئەگەر کەسێک نینۆکی بکات بەڵام زۆر کورتی بکاتەوە ئەوا دەڵێن «تا سەر زندەی بردووە» کە گۆشتێکی ڕەنگ سوورە و ھەر کاتێک تا سەر زندە نینۆکت بکەیت ھەست بە ئازارێک دەکەیت لە کۆتایی پەنجەکانتدا کە بۆ یەک تا دوو ڕۆژ بەردەوام دەبێت تاکو تۆزێک نینۆکەکان دێنەوە.
پۆل:نینۆکەکان
٤٩٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
محەممەد عەلی کلای
کازیەس مارسیلوس کلای ناسراو بە محەممەد عەلی کلای (١٧ی کانوونی دووەمی ١٩٤٢ لە لوویڤیل، کنتاکی، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا - ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦) یاریزانێکی بۆکسێنی ئەمریکی بوو.
ژیاننامە
لە ١٧ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٤٢ لە شاری لویسڤیڵ لە ولایەتی کێنتوکی لە دایکبووە، باوکی کە ھەڵگری ھەمان ناو بوو (کازیەس مارسیلوس کلای) کاری بۆیاخکردنی دەکرد و دایکی ئۆدێسا گرادی کلای وەک کارگوزار کاری دەکرد.
ژیانی وەرزشی
محەممەد علی کلای لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا دەستی کرد بە وەرزشی بۆکسێن، بۆ ماوەی ٤ ساڵ لای ڕاھێنەر (چەک بۆداک) ڕاھێنانی بۆکسێنی کردوە، لە ساڵی ١٩٦٠ لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا بەشداری یارەکانی ئۆڵۆمپی کردوە و مەدالیای زێری بەدەست ھێناوە، بەپێی ژیاننامەکەی کە لەلایەن خۆیەوە نوسراوە لە ساڵی ١٩٧٥ مەدالیاکەی ھەڵداوەتە ڕووباری (ئۆھایۆ)، بەپێی وتەکاتی ھۆکارەکەشی دەگەڕێتەوە بۆ پێنادی کارێکی چێشتخانەیەک بەھۆی ڕەگەزپەرستییەوە، پاشان لە یارییەکانی ئۆڵۆمپی ١٩٩٦دا شەرەفی داگرساندنی ئاگری ئۆلۆمپی پێدرا و وەک نیشانەیەک بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڕەگەزپەرستی مەدالیایکی زێڕی پێبەخشرا.
محەممەد علی کلای داھێنەری شێوەیەکی نوێی بۆکسێن بوو کە لەو کاتەدا بەتەواوەتی نوێ بوو، کاتێک بەرەنگاری یاریزان دەبووەوە دەستەکانی نزم دەگرت و بەمەبەستی بەرگریکردن تەنھا پشتی بە خێرایی پێیەکانی و لەشی دەبەست نەک پاراستنی سەری بە دەستەکانی کە لەوکاتەدا زۆر بەربڵاو بوو، باڵای ١٩١ سم بوو کە باڵایەکی زۆر گونجاوە بۆ یاریزانی بۆکسێن.
محەممەد علی کلای کەسێکی ئاشتیخواز و دژ بە ڕەگەزپەرستی بوو، تەنانەت لە ساڵی ١٩٦٧دا خرایە زیندانییەوە بەھۆی ئامادەنەبوونی بۆ خزمەتکردنی سوپای ئەمریکی و بەشدارینەکردنی جەنگی ئەمریکا و ڤێتنام.
محەممەد علی کلای لەلایەن جیھانی وەرزشییەوە بە باشترین یاریزانی مێژووی بۆکسێن دەناسرێت، لە ژیانی وەرزشیدا ٦١ یاری بردووەتەوە و تەنھا ٥ جار دۆڕاوە و ھیچ کات بەرامبەر نەبووە. دەستکێشەکانی لە مۆزەخانەی (سمیسۆنیان)ی بەناوبانگی ئەمریکیدا پارێزراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢ پۆل:مردووانی ٢٠١٦ پۆل:موسڵمانانی ئەمریکی پۆل:مێدالیاوەرگرانی زێڕی ئۆڵمپیکی ئەمریکی پۆل:چاکەکارانی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
یاریگای دیاربەکر
یاریگای دیاربەکر یان یاریگای ئامەد یاریگایەکی تۆپی پێیە لە شاری ئامەد لە تورکیایە کە شوێنی زیاد لە ٣٣ ھەزار ھاندەری تێدا دەبێتەوە. یارییەکانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا، یانەکانی ئامەدسپۆر و دیاربەکرسپۆر لە ئەم یاریگایە ئەنجام دەدرێت. دروستکردنی ئەم یاریگایە لە ساڵی ٢٠١٤ دەست پێکرا و دروستکردنەکەی لە ساڵی ٢٠١٨ی زایینیدا تەواو کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی تورکیا
وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن
وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن یەکێکە لە وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان. وەزیرەکەی ئەم وەزارەتە ئێستاکە دانا عەبدولکەریم حەمەساڵحە..
٢٢ی ئازار
٢٢ی ئازار ٨١ەم ڕۆژی ساڵە (٨٢ لە ساڵی پڕدا). ٢٨٤ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتایی ساڵ.
بۆنەکان
پۆل:ئازار پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
کێراتین
300px|وێنۆک|چەپ|ڕیشاڵەکانی کیراتین کێراتین ماددەیەکی کیمیایە کە بەشداری دەکات بە شێوەیەکی سەرەکی و وەکو ماددەیەکی بنچینەیی لە دروست کردنی (موو، پەڕەموچ، دەندوک، نینۆک، قۆچ و ...) و ھەروەھا بە ڕێژەیەکی کەمیش لە دروست بوونی پێستدا بەشداری دەکات.
کڵێسای سانتۆ دۆمینگۆ، کیتۆ
وێنۆک|کڵێسای سانتۆ دۆمینگۆ کڵێسای سانتۆ دۆمینگۆ کڵێسایەکی کاسۆلیکییە لە ناوەندی مێژوویی شاری کیتۆی پایتەختی ئیکوادۆر. کۆمەڵگەی خانەقا و کڵێسا و کەنیسە دەکەوێتە سەر پلازا دی سانتۆ دۆمینگۆ کە خۆی بەناوی کڵێساکەوە ناونراوە.
مێژوو
وێنۆک|ڕاست|کڵێسای سانتۆ دۆمینگۆ لە ساڵی ١٩٤٥ دروستکردنی لە ساڵی ١٥٤٠ دەستی پێکرد، کاتێک شوێنەکە بۆ کۆمەڵگەی باوکانی دۆمینیکان تەرخانکرا؛ دواتر و دوای ئەوەی کەنیسەیەکی کاتی دروست کرا، پلانە یەکلاکەرەوەکانی پەرستگاکە کە تا ئێستاش بەردەوامن لە ساڵی ١٥٨١ لەلایەن تەلارساز فرانسیسکۆ بێسێرا داڕێژران. دوای مردنی بێسێرا، کارەکە کەوتە دەستی باوک ڕۆدریگۆ مانریکی دی لارا؛ دەروێش ئەنتۆنیۆ ڕۆدریگێز بەرپرسی کارەکانی خانەقاکە بوو، لەکاتێکدا دەروێش خوان مانتیلا بەرپرسی تەواوکردنی کارەکانی کڵێساکە بوو لە ساڵی ١٦٨٨.
سەرچاوەکان
پۆل:کەنیسەکانی ڕۆمانی کاسۆلیکی لە کیتۆ
مووسا کۆناتێ
مووسا کۆناتێ نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠١٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم
زمان (ئەندام)
زمان بە هۆی هەبوونی پرزگەلێک لەسەری، تەنیا ئەندامێ چێشتنو تامکردنە لە جەستەدا. هەروەها یارمەتیمان ئەدات کاتی قسەکردن بەهاتووچۆ پێکردنی جۆراوجۆر، دەنگگەلێکی جۆراوجۆریش سازبکەین. زمان بە هۆی لییکاوی ناودەم دایمە بە تەڕی و کەشدار ئەمێنێتەوە، هەژمارێکی زۆر دەمار (Nerve) و رەگ یارمەتی زمان ئەدەن بۆ جم وجۆڵ کردن.
هەندێک زمان، وەک بەهێزترین ماسولکەی جەستەی مرڤ ناوزەد ئەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆئەندامی ھەرس پۆل:زمان (ئەندام)
٤٩٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
وەزارەتی داد (ھەرێمی کوردستان)
وەزارەتی داد یەکێکە لە وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.
وەزیرەکەی ئەم وەزارەتە ئێستاکە سینان عەبدولخالق ئەحمەد چەلەبییە.
پارێزگاکانی کوردستان
سەرچاوەکان
<references group="2. وینە کوردپیدیا"/>
٤٩٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٠٢٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٢٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٦٠١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
خالید عەزیزی
خالید عەزیزی (لەدایکبووی ١٩٦٠ لە شنۆ) سیاسیەتوانێکی کوردە کە وەکوو وتەبێژی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کار دەکات.
ناوبراو دوای لەتبوونی حیزبی دێموکرات لە ساڵی ٢٠٠٦دا وەک کەسایەتی دەرکەوت و پاشان لە یەکەم کۆنگرەی حدک وەک سکرتێری گشتیی ئەو حیزبە ھەڵبژێردرا کە بە ژمارە کۆنگرەی چاردەھەم بوو و لەو ساتە بەدواوە لە کۆنگرەکانی ١٤، ١٥، ١٦ و ١٧ وەک سکرتێر بەردەوام بووە، ماوەیەکی کاتی دوای کۆنگرەی ١٦ بەناوی پاراستنی پڕۆسەی دێموکراسی، وازی لە پۆستی سکرتێری ھێنا و مسەتەفا مەولوودی لە جێگەی ئەو وەکوو سکرتێر دەستنیشان کرا، بەڵام دوای ماوەیەک و لە کۆنگرەی ١٧ی ئەم حیزبە خۆی بۆ سکرتێری پاڵاوتەوە. پێش ساڵی ٢٠٠٦ ناوبراو وەک بەرپرسی پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکانی حیزبی دێموکرات لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ھەروەھا چەند وڵاتی ئەورووپایی چالاکیی دەکرد.
شوێنی لەدایکبوون
خالید عەزیزی کوڕی ڕەحمان لە ساڵی ١٩٦٠ی زایینی لە گوندی ئاڵیاوێ نێوان شارەکانی شنۆ و نەغەدە لە دایکبووە.
وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)
وەزارەتی ناوخۆ یەکێکە لە وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.
خالید عەزیزی
ئاستی خوێندن
خالید عەزیزی خوێندنی ماستەری لە بەشی زانستە سیاسییەکان لە دەرەوەی وڵات تەواو کردووە.
وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)
وەزیرەکەی ئەم وەزارەتە ئێستاکە عەبدولکەریم سوڵتان عەبدوڵڵا (کەریم سنجاری)یە.
خالید عەزیزی
ژیانی سیاسی
خالید عەزیزی لە سەرەتای لاوێتی و لە دەستپێکی شۆڕشی ١٩٧٩ی گەلانی ئێران تێکەڵ بە ڕیزی تێکۆشەرانی کورد بووە. عەزیزی تێکۆشانی حیزبیی خۆی لە کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی کوردستانی ئێران دەست پێکرد بەڵام لە سەرەتاێ دەستپێکردنی باسەکانی ناو کۆمەڵە لە پێناو پێکهێنانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران دا، وازی لە کۆمەڵە هێنا و چوە ناو حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران و تا ئێستا پۆستی جۆراوجۆری لەناو حیزبی دێموکراتدا بەڕێوەبردووە. پێش ئەوەی وەکوو سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستان ھەڵبژێردرێ، بەر لە ساڵی ٢٠٠٦ بەرپرسی پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکانی حیزبی دێموکرات بووە. دوای تەواو بوونی دەورەی سکرتێریی عەبدوڵڵا حەسەنزادە و دەستپێکی کێشە ناوخۆیییەکانی حیزبی دێموکرات لە دوای کۆنگرەی ١٣ کە بووە ھۆی لەتبوونی ئەو حیزبە لە ساڵی ٢٠٠٦ دا، ناوبراو لە کۆنگرەی ١٤ی حیزبی دێموکراتی کوردستاندا توانی دەنگی متمانەی زۆرینەی کۆنگرە بۆ لای خۆی ڕابکێشێ و سەرەتا تا ٢ ساڵ وەک ڕاوێژکاری دەفتەری سیاسی و دواتر وەک سکرتێری گشتی دەستنیشان بکرێ. ھەروەھا لە کۆنگرەکانی ١٥ و ١٦ ئەو حیزبەش توانی ھەمان دەنگی متمانەی زۆرینەی کۆنگرە وەدەست بێنێ و لە ھەمان پۆست دا بمێنێتەوە. ناوبراو لە نێوان ئەنداما و لایەنگرای حیزبی دێموکرات و ھەروەھا چاودێرانی سیاسی بە کەسێکی نوێخواز ناسراوە. چەند مانگ دوای کۆنگرەی ١٦ی حدک وازی لە پۆستی سکرتێری ھێنا و لە ١٥ی ژانویەی ٢٠١٧ مستەفا مەولوودی لەلایەن کۆمیتەی ناوەندی بە سکرتێری حدک دیاری کرا. کۆنگرەی ١٧ی حیزبی دێموکڕات لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ (٢٠ی خەزەڵوەری ١٣٩٨ی ھەتاوی) دووبارە خالید عەزیزی وەکوو سکرتێری ئەو حیزبە ھەڵبژاردەوە. لە ئابی ٢٠٢٢دا، لەدوای یەکگرتنەوەی حدک و حدکا، ئەو وەکوو وتەبێژی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ھەڵبژێردرا.
وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)
سەرچاوەکان
پۆل:وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
خالید عەزیزی
سەرچاوەکان
پەسندکراوی کۆنگرەکانی ١٤، ١٥ و ١٦
http://fa.kurdistanukurd.com/files/barnmeasasnameFA..pdf
http://fa.kurdistanukurd.com/files/barnmeasasnameFA.pdf
http://fa.kurdistanukurd.com/files/asnad1.pdf
http://fa.kurdistanukurd.com/files/asasnama.kdp_.pdf
http://www.bbc.com/persian/tv/2010/03/100301_l42_hardtalk_azizi.shtml
http://rudaw.net/sorani/kurdistan/100220167
http://www.kurdistanukurd.com/?p=2582
http://rudaw.net/sorani/onair/tv/episodes/episode/rudawy_emro_13012016
پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:کەسایەتییە سیاسییەکان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:خەڵکی شنۆ پۆل:خەڵکی نەغەدە پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان
بڕیارنامەی ١٠٢٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٢٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کرواتیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٦٠٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٥ پۆل:کرواتیا لە ١٩٩٥ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کرواتیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
سەفەوییەکان
سەفەوییەکان (بە فارسی: صفویان) دەوڵەتێکی بەھێزی شیعە بوون کە لە ساڵانی ١٥٠١ ھەتا ١٧٣٦ دەسەڵاتیان ھەبووە دامەزرێنەری حکومەتەکە شا ئیسماعیلی یەکەم بووە کە تەورێزی لە ئازەربایجان کردووە بە پایتەختی خۆی. سەفەوییەکان مەزھەبی شیعەی دوازدە ئیمامییان کرد بە ئاییینی سەرەکیی حکوومەتەکایان. سەفەوییەکان لەگەڵ عوسمانی لە ڕۆژاواوە و لەگەڵ ئوزبەکەکان لە ڕۆژھەڵاتەوە شەڕ و کێشەی زۆریان ھەبووە. دواتر لە ساڵی ١٥٩٨ شاری ئەسفەھانیان کرد بە پایتەخت.
مێژوویان
ئیسماعیل سەفەوی لە ساڵی ١٤٩٤ز وە سەرکردایەتی ڕێکخستنی سەفەوییەکانی گرتە دەست وھەستا بە بانگەواز بۆ مەزھەبی شیعە، دەستی گرت بەسەر ناوچەکانی گەیلاندا، لە ساڵانی نێوان ١٤٩٩ تا ١٥٠١ز، بەردەوام بوو لە فراوانکردنی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتیدا ھەتا مەموو وڵاتی فارس (ئێران)ی گرتەوە, و ھەستا بە دەرکردنی قەراقوینڵۆ (ھۆزێکی تورکمان بوون) لە ساڵی ١٥٠٧ز و دەستی گرت بەسەر عێراقدا, و مەزھەبی شیعەی دوانزە ئیمامەکەی کردە ئاینی فەڕمی دەوڵەت، و لە بەرامبەر عوسمانیەکاندا تێک شکا لە شەڕی چاڵدێراندا لە ساڵی ١٥١٤ز دا، وشەڕ لە نێوانیان و لە نێوان عوسمانیەکان بەردەوام بوو لەلای ڕۆژئاواوە, و لەلایەکی ترەوە لەگەڵ ئۆزبەگیەکان (شیبانیەکان لە بوخاری) لە سنورەکانی ڕۆژھەڵاتیانەوە لە ناکۆکیدا بوون.
تەھماسب لە ساڵانی ١٥٢٤ تا ١٥٧٦ز حوکمی گرتە دەست و توانی سیاسەتێکی ھاوسەنگ وەربگرێت و چارەسەرێکی ناوەندی بۆ کێشە ئاینیەکان دابنێت، ھەروەک لە سەردەمی ئەمدا ئەدەب و ھونەر گەشەیان سەند، پاشان چەند قۆناغێکی پێکدادانی ھاتن وجارێکی تر بارودۆخ جێگیر بووەوە لە سەردەمی عەباسی یەکەمدا (١٥٨٧ تا ١٦٢٩)ز، و دەستی گرت بەسەر ئازەربایجان ساڵی ١٦٠٣ز پاشان شیراز و ئەرمینیا و چەند بەشێکی ئەفغانستان لە ساڵی ١٦٠٨ز، و لە ساڵانی ١٦٢٤/١٦٢٣ کوردستان و عێراقی خستە پاڵ دەوڵەتەکەی جارێکی تر، و لە ڕووی ناوخۆییەوە ھەستا بە کۆمەڵێک چاکسازی لە سوپادا، و گەشەی دا بە شاری ئەسفەھان و کردی بە یەکێک لە گرنگترین شارەکان لەو ماوەیەدا، ھەروەک توانی بازرگانی ڕیکبخات و ئابوری دەوڵەت ببوژێنێتەوە، بەڵام لە دوای ئەم چەند فەرمانڕەوایەک دەسەڵاتیان گرتە دەست کە بە گشتی کەسایەتیان لاواز بوو.
دەوڵەتی سەفەوی دوایین ماوەی سەربەرزی بەخۆیەوە بینی لە سەردەمی عەباسی دووەم (١٦٤٢-١٦٦٦)ز، کە ئاڵوگۆڕی بازرگانی زیاد کرد لەگەڵ دەوڵەتە ئەوروپیەکاندا لە ڕێگەی ئەو کۆمپانیا بازرگانیانەی لە ناوچەکەدا ئیشیان ئەکرد، ھەروەک چەند چاکسازیەکی ناوخۆیی ئەنجامدا، و ساڵی ١٦٤٨ز چەند بەشێکی تری ئەفغانستانی خستە پاڵ دەوڵەتەکەی. پاشان ئابوری وڵات چەند گەڕانە دواوەی خێرای بە خۆیەوە بینی لە سەردەمی شا حسەین (١٦٩٤- ١٧٢٢)ز، کە ھۆکار بوو بۆ شۆڕشی سونە دوای ئەوەی لێخۆشنەبوون لە ھەڵسوکەوتیا دەرکەوت لەگەڵیان و دەمارگیریەکی توندی ھەبوو بۆ مەزھەبی شیعە، لە ساڵی ١٧١٩ز ئەفغانەکان ھاتن کە (گەڵزای) حوکمی ئەکردن لەسەر شانشینشی سەفەوییەکان، ئەوانە دەستیان کرت بەسەر ئەسفەھاندا لە ساڵی ١٧٢٢ز، وشا حسەینیان لابرد ولە سێدارەیان دا لە ساڵی ١٧٢٦ز، ھەتا ساڵی ١٧٣٦ گەڵزای حوکمەتێکی دامەزراند لە ژێر سێبەری سەفەوییەکان ( بەڵام شا ھیچ دەسەڵاتێکی نەبوو), ودەسەڵاتی ڕاستەقینە لە وڵاتی فارسدا زەند و ئەقشەریەکان دابەشیان کردبوو ھەتا دواتر گواسترایەوە بۆ قاچاریەکان.
لیستی ناوی شاکان
thumb|250px|ئەستیرەی سەفەوی بە سەقفی مزگەوتی شا لە ئەسفەھان، ئێران
سەرچاوەکان
پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٧٣٦ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٥٠١ پۆل:مێژووی ئیسلام
پۆل:مێژووی داغستان
سەیوان سەعیدیان
سەیوان سەعیدیان (۱۹۷۲-) ھونەرمەندی پەیکەرتاش و نیگارکێشی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. زۆرتر کار لە سەر پەیکەرسازی دەکات و زیاتر مەتریاڵی ئاسن بە کار دەھێنێت.
ژیان
سەیوان لە ساڵی ۱۹۷۲ لە مەھاباد لەدایکبووە. خوێندنی لە کۆلێژی ھونەری سلێمانی خوێندنی دوایی ھێناوە. زۆرێک شارەکانی کوردستان گەڕاوە و لە ساڵی ۲۰۱٤وە لە دیاربەکر نیشتەجێ بووە.
کار
سەعیدیان زۆرێک کاری سەبارەت بە ئەنفال کردووە. ھەروەھا ژیاندنەوە و ناساندنی سێوی مێخەکڕێژ وەکوو دیارییەکی ھەرێمی کوردستان بۆ گەشتیاران یەکێک تر لە کارەکانی ئەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ھونەرمەندانی کورد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئەمازۆن ڤیدیۆ
ئەمازۆن ڤیدیۆ دابەشکارێکی دیجیتاڵە لەلایەن ماڵپەڕی ئەمازۆنەوە پەرەیپێداوە و خاوەندارییەتی دەکرێت. خزمەتگوزارییەکە بۆ کڕین و بەکرێگرتنی فیلم و بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان و زنجیرەکان. بۆ بەکارهێنانی تەواوی خزمەزگوزارییەکانی ئەمازۆن ڤیدیۆ بەکارهێنەر دەبێت خاوەن هەژماری کڕاوبێت بۆئەوەی دەستی بگات بە تەواوی فیلم و بەرهەمەکان. ئەمازۆن ڤیدیۆ بۆیەکەمینجار لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦ وەشانکرا و تاکوو ئێستاش بەچالاکی ماوەتەوە.
بەستەری دەرەکی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ماڵپەڕی ئەمازۆن پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٦ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:نەرمامێرەکانی پلەیستەیشن ٤ پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس وەن پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس پۆل:نەرمامێرەکانی پلەیستەیشن ٣ پۆل:خزمەتگوزارییەکانی بەشداریکردنی ڤیدیۆ لەسەر داواکاری پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠ پۆل:نەرمەکاڵای پلەیستەیشن ٥ پۆل:نەرمەکاڵای ئێکس بۆکس سێرێس ئێکس و ئێس
سەلیم ژێ
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١
کارۆلین مەکۆڵ
چەپ|وێنۆک|200x200پیکسڵ|کارۆلین مەکۆڵ کارۆلین مەکۆڵ (لەدایکبووی ١٣ی ئەیلوولی ١٩٦١- ) ژنێکی ناو کاری بەریتانیە و خاوەن خەڵاتی DBE یە، سەرۆکی جێبەجێکاری ئیزی جێت.
سەرەتای ژیان و کارەکانی
لە بەنگەلۆری ھیندستان لەدایکبووە، تەنھا مناڵی دوو کۆچبەری بەریتانیە. لە ھیندستان خوێندویەتی تا سەرو یازدە ساڵی. دواتر لە قوتابخانەیەک لە بەریتانیا. لە زانکۆی کێنتی بەریتانی بەکالۆریۆسی وێژە وەر ئەگرێت لە مێژوو و سیاسەت. دوای ئەوە ماستەر ئەخوێنێ لە زانکۆی لەندەن لە سیاسەت.
دوای بەکالۆریۆسەکەی دەست ئەکا بە وانە وتنەوە وەک مامۆستا. دوای ماستەرەکەشی ئەچێتە لای گروپێکی بیناسازی. دواتر کارێکی دەست ئەکەوێ لە گۆڤارێک و دواتریش وەک توێژەرەوە ئەچێتە ڕۆژنامەی گاردیان لە ١٩٨٦. لە گاردیان پلە پلە سەر ئەکەوێت تا ئەبێتە سەرۆکی ڕۆژنامەکە و دواتریش کۆمپانیای ئیزی جێتی ھێڵی ئاسمانی ھەرزان، ئەیکەن بە سەرۆکی کۆمپانیاکە. ئەوترێ کە توانی لە ماوەی سەرۆکایەتی کردنیدا کۆمپانیای ئیزی جێتی لە کۆمپانیایەکی بچووکەوە کرد بە کۆمپانیایەکی گەورەی چەن ملیار دۆلاری، لە کاتێکدا سێ‌ منداڵیشی بوە و خۆی بەخێوی کردوون.
References
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:دەرچووانی زانکۆی لەندەن پۆل:زیندووان پۆل:دەیمەکانی فەرماندەی نیشانەی ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی
نینۆکبڕ
300px|وێنۆک|چەپ|نینۆک بڕ نینۆکبڕ ئامێرێکە بەکاردەھێنرێت بۆ نینۆک کردن و کورت کردنەوە و ڕازاندنەوە و ڕنینی نینۆک، ئەم ئامێرە یەکێکە لەو شتانەی کە پزیشکان ئامۆژگاریمان دەکەن بەوەی کە ھەر کەسە و نینۆک بڕی تایبەت بەخۆی بەکار بھێنێت و بە شوەیەکی ھاوبەش بەکارنەھێنرێت لەلایەن چەند کەسێکەوە ئەگەر لە یەک بنەماڵەش بن ھەر وەکو فڵچەی ددان چونکە دەبێتە ھۆی گوێزرانەوەی نەخۆشی لە ڕێگەی خوێنەوە ئەگەر پەنجەکانمان بریندار بوون. پۆل:کەرەستە پزیشکییەکان پۆل:ئامرازەکانی بڕین پۆل:ئامرازەکانی ناوماڵ پۆل:داهێنانەکانی سەدەی نۆزدەهەم
بڕیارنامەی ١٠٢٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٢٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کۆماری مەقدوونیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٦٠٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ئیبن نەفیس
ئیبن نەفیس ( بە ئینگلیزی: Ibn al-Nafis بە عەرەبی: إبن النفیس ) ناوی ئەبو حەسەن علاء الدین علی کوڕی ئەبی حەرەمی قرشی دیمەشقی.یە. زانایەکی بەناوبانگ و پزیشکێکی بە توانای عەرەب بووە. چەندین دەستەواژەی گرنگی لە زانستی پزیشکیدا دۆزیوەتەوە. هەروەها بە دۆزەرەوە ( سوڕی بجووکی خوێن) ناسراوە.
سەرچاوە
پۆل:لەدایکبووانی ١٢١٣ پۆل:مردووانی ١٢٨٨ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٣یەم پۆل:پزیشکە عەرەبەکانی سەدەکانی ناوەڕاست پۆل:پزیشکەکانی سەدەکانی ناوەڕاستی ئیسلام
حەیدەر قوربانی
حەیدەر قوربانی (لەدایکبووی ٣١ی ئایاری ١٩٧٣ لە کامیاران – ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ لە سنە) بەندکراوی سیاسیی کورد بوو کە لەلایەن حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە لە بەندیخانەی ناوەندیی سنە لە سێدارە درا. ئەو تۆمەتی دەستدرێژی بۆ سەر مافەکانی خەڵک، ھاوکاری لە کوشتنی سێ کەس لە ئەندامانی سپای پاسداران و، ھەروەھا ئەندامەتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانی لەسەر بوو. پارێزەری قوربانی ئەوی بە بێتاوان ناساند. ھەروەھا، چوار مانگ پێش لەسێدارەدانی، سەدان کەس لە دانیشتووانی کامیاران و ھەورامان لە نامەیەکدا بۆ ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران ڕایانگەیاند، حەیدەر بێ تاوان سزا دراوە و داوایان کرد بڕیاری لەسێدارانەکەی ھەڵبوەشێندرێتەوە.
ژیاننامە
قوربانی لە ٣١ی ئایاری ١٩٧٣ لە دێی بزوەش، ناوچەی ناوەندیی شارستانی کامیاران لە دایک ببوو. باوکی بە ناوی عەلی قوربانی، پێشمەرگە بوو کە لە ساڵی ١٩٨٠ لە شەڕێک لەگەڵ ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی گیانی لە دەست دا. ئەو پێش دەستبەسەرکردنی لە شاری کامیاران دووکاندار بووە.
گرتن
حەیدەر قوربانی کە ڕۆژی ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ (٢٥ی ڕەزبەری ٢٧١٦) لەگەڵ ژنبرایەکی بە ناوی مەحموود سادقی لە ماڵەکەیدا دەستبەسەر کرابوون، چەندین مانگ لە ژووری تاکەکەسیدا و بە وتەی کەسە نزیکەکانیان لە ژێر توندترین ئەشکەنجەی جەستەیی و ڕۆحیدا بوون و لە ئاکامدا حەیدەر قوربانییان ناچار کرد کە لە کاناڵی ئینگلیزیی زمانی پرێس تیڤی بە زۆرەملی دان بە تۆمەتەکانیدا بنێت.
حەیدەر قوربانی مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ (ڕێبەندانی ٢٧١٩) لەلایەن لقی یەکەمی دادگای شۆڕشی سنە بە سەرۆکایەتیی دادوەر سەعیدی، بە تۆمەتی دەستدرێژی بۆ سەر مافەکانی خەڵک و ھاوکاری و ئەندامەتی لە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، سزای سێدارەی بە سەردا سەپا و ئەم سزایە ٢٨ی کانوونی دووەمی ھەمان ساڵ (٨ی ڕێبەندان) بە فەرمی بە ناوبراو لە بەندیخانەی سنە ڕاگەیەندرا.
سزای سێدارەی حەیدەر قوربانی، ڕۆژی پێنجشەممە ٦ی ئابی ٢٠٢٠ (١٦ی گەلاوێژی ٢٧٢٠)، لەلایەن لقی ٢٧ی دیوانی بەرزی وڵاتی ئێرانەوە پەسەند کرا و پارێزەرەکانی ئەو حوکمەیان بە بنەماڵەی ڕاگەیاندبوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:خەڵکی کامیاران پۆل:لەسێدارەدراوانی کورد پۆل:شەھیدانی کورد
وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی (ھەرێمی کوردستان)
وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی یەکێکە لە وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.
وەزیرەکەی ئەم وەزارەتە ئێستاکە محەممەد قادر ھاودیانییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
وەزارەتەکانی ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
وەزارەتەکانی ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە کۆنترین وەزارەتەکانی جیهانن که لە سال ۱۷۸۹ درووست کراون.
دڵدار
یوونس ڕەئووف ناسراو بە دڵدار (١٩١٨ لە کۆیە، باشووری کوردستان – ٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٨ لە ھەولێر) شاعیر، پارێزەر و چالاکوانێکی سیاسیی کورد بوو. بەناوبانگترین شیعری دڵدار، ئەی ڕەقیبە کە لە تەمەنی ٢٨ ساڵیدا و ٢ ساڵ پێش مردنی، کرا بە سروودی نیشتمانیی کۆماری مەھاباد و تا ئێستاش ھەر لەلایەن زۆربەی کوردەکانەوە وەک سروودی نیشتمانی دەناسرێتەوە.
ژیان
دڵدار، یوونس کوڕی مەلا ڕەئووف کوڕی مەلا مەحموود ئەفەندی کوڕی مەلا سەعدی خادیم ئەلسەجادە و لە ڕۆژی ٢٠ی شوباتی ١٩١٨ لە شاری کۆیە لە دایک بووە. پاش ماوەیەک باوکی کراوە بە فەرمانبەری سەرژمێریی ڕانیە و بە بنەماڵەوە چوون بۆ ئەوێ. دڵدار لەبارەی ژیانی ڕانیەوە دەڵێت: «ھەرچەند ڕۆژێکی چاک و چوار ڕۆژانیش نەخۆش بووم، سەرەڕای ئەوەش ڕانیەم ھەر لەلا خۆش بوو، بەتایبەتی سەوداسەری قوللە بووم. ھەر کاتێک چاک بووبامایەوە، مەلەم لە ڕووبارەکە و لە بن دار بییەکان ڕاوەچۆلەکەم دەکرد». لە تەمەنی دە ساڵیدا دڵدار نێردراوەتە قوتابخانە و پۆلی یەک و دووی سەرەتایی لە ڕانیە تەواو کردووە. دوای ماوەیەک باوکی لەسەر فەرمانەکەی لابراوە و ناچار بە ماڵەوە گەڕاونەتەوە بۆ کۆیە و خوێندنی سەرەتایی لە کۆیە تەواو کردووە لە ساڵی ١٩٤٠دا لە شاری کەرکووک قۆناغی دواناوەندی تەواو کردووە و ئینجا ڕووی کردووەتە بەغدا و چووەتە زانکۆی یاسا و ساڵی ١٩٤٥ بڕوانامەی زانکۆی یاسایی وەرگرتووە و بووە بە پارێزەر. لە بەغدا بووە بە ئەندامی حیزبی ھیوا. دوای ماوەیەک بەھۆی کارە سیاسییەکانییەوە خراوەتە زیندان.
مردن
لە ئێوارەی ڕۆژی ١٢ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٤٨ لە ھەولێر بە نەخۆشیی دڵ لە یانەی فەرمانبەرانی ھەولێر کۆتایی بە ژیانی ھاتووە و تەرمەکەی گواستراوەتەوە بۆ کۆیە و لەوێ لە گۆڕستانی کەکۆن بە خاک سپێردراوە کە دەکەوێتە پشت قشلەی کۆیە (قەڵای کۆیە).
بەرھەمەکان
دڵدار، یەکەمین ھۆنراوەی لە ساڵی ١٩٣٥دا داناوە و لە ژمارەی ٢ی ساڵی ١٩٣٥ی گۆڤاری ڕووناکیدا بڵاوی کردووتەوە. لەبارەی سەرەتای خۆ تاقیکردنەوە بە شیعر دەڵێت: «لە ١٩٣٥دا لە پۆلی یەکی ناوەندیدا بووم، کە دیوانی نالیم زۆر بەوردی خوێندەوە، ھەڵبەستە جوانەکانی نالی لەگەڵ ھەڵبەستە ئاگرینەکانی حاجی قادری لەسەر پێشەوایەتی وێژەی لە مێشکمدا شەڕیان بوو. ئەو کێشەکێشە دەرگای ھونەری شاعیری لێ کردمەوە، زۆر کەڵکەڵەی وام لە کەلەدا بوو، حەزم دەکرد لە ھەڵبەستەدا دایڕیژم. ئەوجا بەناو خەڵکیاندا بڵاو بکەمەوە و ئیتر ھەر خۆم تاقی کردەوە».
شیعرەکانی نالی، لە گۆڕەپانی دڵداریدا و حاجی قادری کۆیی، لە نەتەوایەتی و کۆمەڵایەتیدا کاریگەرییان لەسەری بووە. لەبارەی خولیای ھۆنراوەی و چێژ لێ وەرگرتنی خۆیەوە دەڵێت: «ھێشتا لە قوتابخانەی سەرەتاییدا بووم، کە دیوانی حاجی قادری کۆییم زۆرتری لەبەر کردبوو، ھەمیشە بەوردی سەرنجم لە ھەڵبەستەکانی عەونی و ڕاجی و عاسی و حسێنی و ھیرانی دەدا و لەبەریشم دەکردن، بەوانەش دابین نەبووم ھەڵبەستی ھەر کەسێکم دەست بکەوتایە دەمنووسییەوە و لەبەریشم دەکردن. بەتایبەتی ھەڵبەستی وەفایی، کوردی، فایەق بێکەس، پیرەمێردم زۆر لەبەرکردن و ھەر لەو ساڵەدا ھەستم بەوە دەکرد، کە چێژ لە ھەڵەبەست وەرگرم و زۆر گیرۆدەی بووم».
ئەی ڕەقیب
بەناوبانگترین شیعری دڵدار سروودی نیشتیمانیی کوردستانە:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی کۆیە پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨ پۆل:مردووانی ١٩٤٨ پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان پۆل:کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٧ پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی پۆل:پارێزەرانی کورد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
٤٩٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
وەزارەتی کاروباری شەھیدان و ئەنفالکراوان
وەزارەتی کاروباری شەھیدان و ئەنفالکراوان یەکێکە لە وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.
وەزیری ئەم وەزارەتە لە ئێستادا عەبدوڵڵا حاجی مەحموودە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
نولجیی شیللا
پاشا "نولجی"ی شیللا، لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٤٥٨ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٤١٧ی زایینی تا ٤٥٨ی زایینی بووە. نۆزدەیەم پاشای شانشینی شیللای یەکێک لە سێ شانشینەکەی کۆریا. کوڕی پاشا نێمول و خاتوو "بۆبان"ی کچی پاشا میچو بوو. نولجی ھاوسەرگیری لەگەل کچی پاشا شیلسۆنگی شیللا کرد.
سەرچاوە
پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا پۆل:مردووانی ٤٥٨ پۆل:پاشاکانی سەدەی ٥ەم لە ئاسیا
٤٩٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ڕۆنێ دو سێکاتی
رۆنێ دو سێکاتی نووسەر و شانۆنووسی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:زیندووان
بڕیارنامەی ١٠٢٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٢٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ڕواندا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٦٠٤ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕواندا لە ١٩٩٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ڕواندا
وەزارەتی شارەوانی و گەشت و گوزار
وەزارەتی شارەوانی و گەشت و گوزار یەکێکە لە وەزارەتەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.