cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تۆم و جێری
نەوەدەکان و دوو ھەزارەکان
(ھانا و باربیرا) بەیارمەتی ھاوڕێ کۆنەکەیان (میترو گۆڵدن مایر) زنجیرەی نوێیان دەرکرد کە تێیدا نەوەکانی تۆم و جێری دەرکەوتن، ھەروەھا توانیان ساڵی ١٩٩٢ درێژترین فیلمی خۆیان بەرھەم بێنن لە دوای ٥٠ ساڵ لە پێشکەشکردنی زنجیرە. لە ٢٠٠١ ولیام ھان لە تەمەنی ٩٠ ساڵیدا مرد بەھۆی شێرپەنجەوە، لەدوای ئەویش ھاوڕێکەی جۆزێف بابیرا و باوکی (تۆم و جێری) لە تەمەنی ٩٥ ساڵی و لە ساڵی ٢٠٠٦ کۆچی دوایکرد. لە دوای ئەوەی لە ٢٠٠٥ گرێبەستی ئەنجامدا لەگەڵ کۆمپانیای (وارنەر برازەرس) بۆ بەرھەم ھێنانی زنجیرەی نوێ تۆم و جێری، ئەوەی کۆمپانیاکە کردی بەرھەم ھێنانی ١٣ زنجیرەی نوێ بوو کە ھەریەکیان سێ چیرۆکی لەخۆگرتبوو کە ھەوڵیدەدا شێوەی زنجیرە کلاسیکییەکان پەیڕەو بکات. دروستکارانی تۆم جێری مردن ئەوەی مایەوە زنجیرەکانی تۆم و جێری بوو کە تا ئێستاش لە ھزر و خەیاڵی نیوەی مرۆڤەکانی سەر زەوی ماوە و خەندەی خشتۆتە سەر لێوەکانمان بە تایبەتی دوای دەرکەوتنی تەلەفیزۆن لە حەفتاکان تاوەکو ئەمڕۆ.
لەنێوان ساڵانی ١٩٤٠–١٩٥٧
Fraidy Cat
Dog Trouble
Puss 'n' Toots
The Bowling-Alley Cat
Slicked-up Pup
Nit-witty Kitty
Cat Napping
Timid Tabby
Feedin' the Kiddie
Mucho Mouse
Tom's Photo Finish
لەنێوان ساڵانی ١٩٦٠–١٩٦٣
High Steaks
Mouse into Space
Landing Stripling
Calypso Cat
لەنێوان ساڵانی ١٩٦٣–١٩٦٧
Ah sweet Mouse-story of Life
Tom-ic Energy
Bad Day At Cat Rock
The Brothers Carry-Mouse-Off
Jerry Go-Round
Love Me, Love My Mouse
Puss 'N' Boats
سەرچاوەکان
ماڵپەری زانستی ھەسارەی شەشەم
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٦٠ پۆل:مافە دەستوورییەکانی وارنەر برۆس پیکچەرز پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان
گاڵاتاسەرای
یانەی وەرزشیی گەڵاتەسەرای (بەتورکی: Galatasaray Spor Kulübü) یانەیەکی تۆپی پێ ی تورکی کە دامەزراوە لە ٣٠ی تشرینی یەکەم ی ١٩٠٥ لە شاری ئەستەمبوڵ. وە یاری دەکات لە خولی سوپەری تورکی. گەڵاتەسەرای یەکێکە لە باشترین یانەکانی وڵاتی تورکیا وە یەکەمین یانەیە کە توانیویەتی ١٩ جار خولی سوپەری تورکی بەدەست بھێنێت، وە توانیویەتی ٤ جار جامی تورکیا بەدەست بھێنێت. وە یەکەمین یانەی تورکیە کە زۆرترین بەژداری کردووە لە خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا. وە یەکەمین یانەی تورکیە کە توانیویەتی لە کێبڕکێکانی ئەورووپا بباتەوە، لە ساڵی ٢٠٠٠ توانی ھەردوو نازناوی خولی ئەورووپا و جامی سووپەری ئەورووپا بەدەست بھێنێت.
پێشتر یاریگای عەلی سامین یاریگای ڕەسمی یانەکە بوو لە ساڵی ١٩٦٤تا ٢٠١١. بەڵام لەساڵی ٢٠١١ یاریەکانی یانەکە لە یاریگای عەلی سامین ەوە گوازرایەوە بۆ یاریگای نوێی یانەکە یاریگای تورک تلیکۆم ئەرینا لە شاری ئەستەمبوڵ.
سەرچاوە
ویکیپیدیای عەرەبی
پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٠٥ پۆل:یانەی تۆپی پێی گەڵاتەسەرای پۆل:یانەکانی تۆپی پێی تورکیا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٥ لە ئیمپڕاتۆریەتی عوسمانی پۆل:دامەزرانەکانی یانەکانی تۆپی پێ لە ١٩٠٥
گۆدێچ
گۆدێچ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای سۆفیا لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٬٨٠١ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سۆفیا پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
ژاک دو بووربوون بوسێ
ژاک دو بووربوون بوسێ نووسەر و دیپلۆمات ی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢ پۆل:مردووانی ٢٠٠١
جابیر کوڕی حەییان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٧٢١ پۆل:مردووانی ٨١٥ پۆل:کیمیازانانی ئێرانی پۆل:کیمیازانە عەرەبەکان پۆل:کیمیازانە موسوڵمانەکان پۆل:کیمیاگەرانی سەردەمی نێوەڕاستی ئیسلام
بڕیارنامەی ٧٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ لیبەریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬١٣٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لەمەڕ سزادانی ڕێژیمەکان پۆل:لیبێریا لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا
ساموای ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیاد
ساموای ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیاد لە ٦ یاری هاوینەدا بەشداری کردووە. یەکەمجار لە ساڵی ١٩٨٨ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینە کرد،هەروەها بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٤ لە نەرویژ بەشدارییان لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا کرد. وەرزشوانانی ئەم وڵاتە تا ئێستا هیچ مەدالیایەکیان بەدەستنەهێناوە.
موکیش
موکیش چاند ماتور (ماوەی ژیان:٢٢ی تەمموزی ١٩٢٣ تاکوو ٢٧ی ئابی ١٩٧٦ بە جەڵدە) گۆرانیبێژی پلەی باک بوو لە فیلمە ھیندییەکان. موکیش شانبەشانی محەممەد رافی و ماننا دی و کیشۆری کومار بەباشترین گۆرانیبێژە پلەی باکەکانی مێژووی بۆلیوود دادەنرێن کە تاکوو ئێستاش ناو و گوێگری خۆیان ھەیە. موکیش بە دەنگی گۆرانییەکانی ئەکتەری بەناوبانگ ڕاج کاپوور دەناسرایەوە. کە زۆرینەی دەنگی گۆرانییەکانی ئەو ئەکتەرەی وتووە. کاتێ موکیش مرد ڕاج کاپووری ئەکتەر وتی "موکیش مرد، دەنگی منیش مرد".
خەڵاتی فیلم فەیر
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٣ پۆل:مردووانی ١٩٧٦ پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان پۆل:گۆرانیبێژانی هیندی لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:گۆرانیبێژانی نێری پەخشکردنەوە لە هیندستان
کۆوار
thumb|شوێنێکی فرۆشتنی گۆڤار کۆوار یان گۆڤار جۆرێک بلاڤۆکی دەورەیی و کاتییە کە بە چاپی وتاریی گشتی و زانستی پەرە بە بڵاوکردنەوی زانیاری، زانست و دەرەنجامی لێکۆڵینەوەکان لە بارەی پێشکەوت لە جۆرێکی تایبەتی زانستی دەدات.
گۆڤار بە بەڵگە یان نووسراوەیەک دەوترێ کە بە شیوەیەکی ڕێکوپێک و لە کاتی دیاریکراودا بڵاو دەبێتەوە و بەپێی ژمارە و ڕێکەوتی دیار لە بابەتی جۆراوجۆر وەکو: کۆمەڵایەتی، سیاسی، ئابووری، فەرھەنگی، ئایینی، زانستی، وەرزێڕی، سەربازی، وەرزشی و... دایە و زیاتر لە دووجار لە ساڵێکدا وەشانی بۆ بکرێ و زیاتر لە دوو وتاری تێدا بێ.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژنامەکان
یاراڵی
یاراڵی (Yarallî، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٨٣ کەس لە ٢٢ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
سانت ئان (میزۆری)
وێنۆک| وێنەیەک لە بەرامبەر مۆڵێکی شاری سانت ئان
سانت ئان ‏ شارێکە دەکەوێتە ویلایەتی میزوری لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕێژەی دانیشتووانی ١٣٬٠٢٠ کەسە بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٠.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی میزوری
کارۆستەم
کارۆستەم (Karostem، بە فارسی: کارستم) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٤٠ کەس لە ٢٥ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
ئیچی و سکراچی
وێنۆک|ئیچی و سکراچی
ئیچی و سکراچی کارتۆنێکە کە لە ناو زنجیرەی تەلەڤزیۆنیی سیمپسۆنەکاندا پیشان دەدرێت. کاراکتەرە سەرەکییەکانی کارتۆنەکە دوانن، سکراچی کە پشیلەیەکە و ئیچی کە مشکێکە. ئەم کارتۆنە وەکوو بەشێک لە بەرنامەکەی کراستی لە زنجیرەی تەلەڤزیۆنیی سیمپسۆنەکاندا پیشان دەدرێت و بارت و لیسا سەیری دەکەن. ماوەی کارتۆنەکە لە ٦٠ چرکە کەمترە و ناوەرۆکەکەی بریتییە لە توندوتیژیی ئەو کاراکتەرە بەرامبەر یەک بە جۆرێکی کۆمیدی.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چاندی ئەمریکی پۆل:کەسایەتییەکانی سیمپسۆنەکان پۆل:کەسایەتییە کارتۆنییەکان پۆل:خوێن لە خەیاڵدا پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییەکان
یەکگرتنەوە (کورتەڕۆمان)
یەکگرتنەوە (لە بنەڕەتدا بە ئەڵمانی ناونیشانی کتێبەکە Reunion بوو و ئێستا بووە بە Der wiedergefundene Freund) کورتەڕۆمانێکە لەلایەن فرێد ئوهلمانەوە نووسراوە. ڕووداوەکانی چیرۆکەکە حەوت ساڵ پێش دەستپێکردنی جەنگی جیهانیی دووەم لە ئەڵمانیا ڕوو دەدەن. ئەم کورتەڕۆمانە بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٧١ بە چاپکردنی٧٠٠ بەرگ بڵاو کرایەوە. ٥٠ بەرگی دیکەش بۆ مەبەستی نابازرگانی چاپ کران و لەلایەن نووسەرەوە واژۆ کران و ژمارەیان لێ درا.
خستنەڕوو
کتێبەکە باس لە دۆستایەتیی مەحاڵی نێوان گێڕەرەوە هانس شوارتز، کوڕی دکتۆرێکی جوولەکە و کۆنرادین ڤۆن هۆهنفلس، گەنجێکی ئەرستۆکرات، لە کاتی سەرهەڵدانی ڕژێمی نازی (لە ساڵی ١٩٣٢) لە شتوتگارت دەکات.
هانس و کۆنرادین سەرەڕای جیاوازییەکانیان دەبنە هاوڕێ. هانس چەند جارێک هاوڕێکەی بانگھێشت دەکات بۆ ماڵی خۆیان و بەلایەوە سەیرە کە کۆنرادینیش وا ناکات. لە کۆتاییدا، کۆنرادین هانس بانگھێشت دەکات بۆ ماڵی خۆیان، بەڵام هەموو جارێک بەبێ ئامادەبوونی دایک و باوکی. هانس، کە بەمە بێتاقەت بووە، داوای ڕوونکردنەوە دەکات. لەو کاتەدایە کە کۆنرادین بە هانس دەڵێت کە دایکی ڕقی لە جوولەکەیە. هاتنە سەر دەسەڵاتی هیتلەر دەبێتە هۆی ئەوەی کە کۆنرادین واز لە هانس بهێنێت. دایک و باوکی هانس، کە گومان دەکەن کوڕەکەیان لە قوتابخانە ئامادەیییەکەی هەراسان دەکرێت، بڕیار دەدەن کە بینێرن بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ ئەوەی لەگەڵ باوەگەورەکانی بژی. هانس لەوێ لە زانکۆی هارڤارد، لە ماساچووستس، یاسا دەخوێنێت و دەبێت بە پارێزەر. دایک و باوکی لە ئەنجامی چەوساندنەوەیانەوە لەلایەن نازییەکان خۆیان دەکوژن؛ هانس هەوڵ دەدات دۆزەخی ڕابردووی خۆی لەبیر بکات.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆمانەکانی ١٩٧١ پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ئینگلیزی
فاڵکۆن ١
وێنۆک| هەڵدانی فاڵکۆن ١ لە دوورگەی ئۆملیک لە زەریایی هێمن لە ١٤ی تەمموزی ٢٠٠٩
سەرچاوە
پۆل:گەردوون
دڤێ مۆگیلی
دڤێ مۆگیلی شارۆچکەیەکە لە پارێزگای ڕوسێ لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٬٧٩٠ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕوسێ پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
گاری بایڵی
گاری ریچارد بایلی (له دایکبوون ٩ ئه یلوول ١٩٥٨) یارێزانێکی پێشوو تۆپی پێ بوو وە نزیکەی ٣٠٠ یاری ئەنجامدا وەکوو گۆڵچی یانەی مەنچستەر یوونایتد. لەدایکبوو لە شاری ئێپسویچ، سەفۆک، گەورە بوو لە ئەفریقییای باشوور، بەڵام یاری کرد بۆ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
٧٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
لێئۆن-گونتران داما
لێئۆن-گونتران داما نووسەر، شاعیر و سیاسیی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢ پۆل:مردووانی ١٩٧٨ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
ڕۆبێرت بێنکن
ڕۆبێرت بێنکن لەدایکبووی ٢٨ی تەممووزی ١٩٧٠ لە شاری سانت ئان (میزۆری). بێھنکن خاوەنی دکتۆرایە لە ئەندازیاری میکانیکی و پلەی عەقید لە ھێزی ئاسمانی ئەمریکا، ھاوسەرگیری لەگەڵ ھاوڕێ ئاسمانییەکەی (مێگان مەکئارسەر) کردییە، بێنکن سەرۆکی فەرمانگەی بۆشایی ئاسمانی بوو لە ساڵی ٢٠١٢ تا ٢٠١٥. لە ساڵی ٢٠١٨ وەک بەشێک لە بەرنامەی تیمی بازرگانی ناسا لۆ کەپسولی ئەژدیھای سپەیس ئێکس دەستنیشانکرا، بێنکن لە مانگی ئایاردا لە یەکەم ئەرکی تیمی کەشتیی ئاسمانیدا لەگەڵ ھاوڕێ ئاسمانییەکەی دۆگلاس ھێرلی چوونە بۆشایی و توانیان بگەنە وێستگەی بۆشاییی نێونەتەوەیی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:زیندووان
تراستێنیک
تراستێنیک شارۆچکەیەکە لە پارێزگای پلێڤێن لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٬٧٨٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای پلێڤێن پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
جەیسن ستەیتم
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:مۆدێلی پیاوانی ئینگلیزی پۆل:زیندووان
ماست
ماست یان ماس یەکێک لە جۆرەکانی سپیاتییە، کە لە مەیین یان ترشانی شیر بە جۆرێ بەکتریا بە ناوی لاکتۆ پاسیل دروست دەبێ. لە ھەر جۆرێ ماستێک شیر دروست دەبێ، بەڵام ئێستا زیاتر شیری مانگا بە کاردێنن.
مێژوو
گەرچی لە مێژووی چاندی خەڵکانی ھیند و ئەورووپی لە ٥٠٠ ساڵ پێش لەدایکبوونی مەسیح ئاماژە بە ماست کراوە و لە داب و نەریتی خەڵکی ئەم ناوچانەشدا خەڵک باوەڕی وا بوە کە ئیبراھیمی پێغەمبەر بەھۆی خواردنی بەردەوامی ماست تەمەنێکی زۆری ھەبووە و لەش ساخ بووە.
بەڵام یەکەم ماستەکان پێ دەچێ بە ھەڵکەوت دۆزرابنەوە، واتا کاتێک شیریان لە پێست و ھەمپانە کردووە بۆ گواستنەوە بەکتریای ناو پێستەکە، بووەتە ھۆی ترشان یان مەینی شیرەکە و ماستی پێکھێناوە.
زیندەزانێکی ڕووسی باوەڕی وابوو کە بەکتریای لاکتۆپاسیلووس بۆ سەلامەتی بەسوودە، ئەو ھەوڵیدا کە خواردنی ماست لە سەرتاسەری ئەورووپا بڵاو بکاتەوە. بەدوای ئەوە دا لە ساڵی ١٩١٩ یەکەم کارخانەی بەرھەمھێنانی ماست لە شاری بارسێلۆنای ئسپانیا سازکراو بەکارھێنانی ماست ڕۆژ بە ڕۆژ زیادی کرد.
ترشان، مەیین یان ھەوێن کردن و تایبەتمەندی کیمیاوی
ماست لە ترشانی قەند یان شەکری شیر بە ناوی لاکتۆز وەدەست دێ.بەکتریای تایبەتی بەرھەمھێنانی ماست، لاکتۆز دەکاتە ئەسید لاکتیک و ھەروەھا ماستەکە تووند دەکات، بەھۆی ھەبوونی ئەسید لاکتیک ماست تامێکی ترشی لێ دێ.
بۆ دروستکردنی ماست دەبێ بەکتریای تایبەتی لە ناو شیری پەستۆرایز کراو بکەی (ھەوێنی بکەی)، ھەروەھا شوێن و باروودۆخەکەی زۆر گرینگە
سەرچاوەکان
پۆل:بەرھەمەکانی شیر پۆل:سپیاتی پۆل:شیر پۆل:ماست پۆل:دێسێرەکان پۆل:چێشتی تورکی
یەڵتەمر
یەڵتەمر (Yelltemr، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٦٣ کەس لە ٢٧ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
کانیچۆلەکە
کانیچۆلەکە (Kanîçoleke، بە فارسی: کانی چولکه) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٤ کەس لە ٩ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
١١.٢٢.٦٣ (زنجیرەی تەلەڤزیۆنی)
١١٫٢٢٫٦٣ زنجیرەیەکی ئەمریکی زانستی خەیاڵییە، بنچینەی گرتووە لە کتێبی ١١/٢٢/٦٣ لەنووسینی ستێفن کینگ، و پێکھاتووە لە ھەشت ئەڵقە. جەی جەی ئابرامس یەکێک بووە لە بەرھەمھێنەرە جێبەجێکارەکانی زنجیرەکە. زنجیرەکە لەنواندنی جەیمس فڕانکۆ، سارا گۆردن، جۆش دوھامل و کریس کووپەرە. یەکەم ئەڵقەی زنجیرەکە لە ١٥ی شوباتی ٢٠١٦ لەسەر تۆڕی زنجیرەیی (ھولو) پەخش کرا و پێشوازییەکی باشی لێکرا.
چیڕۆک
جەیک ئێپینگ (جەیمس فڕانکۆ)، مامۆستایەکی زمانی ئینگلیزی لە مەینەوە، چانسی ئەوەی پێدەدرێ کە بگەڕێتەوە تەکساس بۆ ساڵی ١٩٦٠، لەلایەن ھاوڕێ کۆنەکەی ئاڵ تێمپلتن (کریس کووپەر). دوای ئەوەی ڕازیدەبێ تا ئەمکارە ئەنجامبدات ھەڵدەستێ بەدەستپێکردنی ھەوڵەکانی بۆ ئەوەی نەھێڵێ سەرۆک جۆن کێنیدی بکوژرێ و ھەوڵەکانی چڕ دەکاتەوە بۆ ڕێگریکردن لەم ڕووداوە، لەھەمان کاتدا لەگەڵ ژیانی ئەوکاتە لێڕادێت و پەیوەندی خۆشەویستی درووست دەکات لەگەڵ سەیدی دەنھیڵ (سارا گۆردن) کە دەکرێ ببێتە ھۆی ئەوەی ئامانجە سەرەکییەکەی لەیاد بچێتەوە.
کاردانەوەی ڕەخنەگران
زنجیرەکە بەشێوەیەکی گشتی ڕای پۆزەتیڤانەی وەرگرت لەلایەن ڕەخنەرگرانەوە. وێبسایتی Rotten Tomatoes ڕێژەی %٨٠ی بە زنجیرەکە دا. وێبسایتی IMDBیش نمرەی ٨٫٧/١٠ی بە زنجیرەکەدا و جێگیری کرد لە ٢٥٠ باشترین زنجیرەکەی مێژوو، وێبسایتی MetaCritic لەسەر ١٠٠ ٦٨ی بە زنجیرەکەدا.
سەرچاوەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە
بڕیارنامەی ٧٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:ھەوڵەکانی ئاشتی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩٢ پۆل:سووریا لە ١٩٩٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا
ڕۆژێ ئیکور
رۆژێ ئیکور ڕۆماننووسی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:جووە فەڕەنسییەکان پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢ پۆل:مردووانی ١٩٨٦ پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆنکور
لووڤر
وێنۆک|مۆزەخانەی لووڤر
لووڤر یان مۆزەخانەی لووڤر یەکێک لە گەورەترین و بەناوبانگترین مۆزەخانەکانی جیهانە کە لە شاری پاریسی وڵاتی فەڕەنسادایە. نزیکەی ٣٥٠٠٠ کاری ھونەری و مێژوویی لە دەورانی پێش مێژووەوە ھەتا سەدەی ٢١ لەم مۆزەخانەیەدا پارێزراوە. ڕووبەری مۆزەکە ٦٠،٦٠٠ مەتری چوارگۆشە (زیاتر لە ٦ ھەکتار). ئەم مۆزەخانەیە زۆرترین گەشتیارانی لە دنیادا ڕاکێشاوە و لە ساڵی ٢٠١٢دا نزیکی دە ملیۆن کەس چاویان پێی کەوتووە. وە لە جیھاندا لەڕووی گەشتکردن بۆ مۆزەخانەکان (مۆزەخانەی لووڤر) لە پلەی یەکەمدایە. گرنگترین پارچەی ئەم مۆزەخانەیە تابلۆی (مۆنالیزا)یە کە لە لایەن (لیۆناردۆ دا ڤینچی)ەوە کێشراوە.
سەرچاوەکان
ویکیی ئینگلیزی
بەستەرە دەرەکییەکان
ماڵپەڕی لووڤر
پۆل:لووڤر پۆل:مۆزەخانەکانی پاریس پۆل:مۆزەخانەکانی یۆنانی کۆن
لاربوونی ستوونی پشت
لاربوونی ستوونی پشت یان لاربوونی بڕبڕەکانی پشت یاخود خواربوونی  پشت    بریتیە لە دیاردەیێکی ناتەندرووست کە تووشی بڕبەکانی پشت دەبێت بەهۆی جولەی بڕبڕەکان لەلایەک بۆ لایەکی تر بە ناڕێکی بەجۆڕێک بڕبڕەکان بە شێوەیەکی سرووشتی و گونجاو لەسەر یەک ستوون ئاسا ناوەستن،بەهۆی ئەو ناڕێکی و لاریەی پشتەوە لەگەڵ ئەو کێشە زۆڕەی جەستەوە کە بڕبڕەکان ڕایانگرتووە شێوەی تیپی (S)ئینگلیزی وەردەگرێت.
ئەو لاربوونەی پشت ئاسایی لای گەنجان و بەساڵاچوان ڕوودەدات، بەهۆی تیشکی xray و mri دەتوانین بڕ و شێوەی لاربوونەکە ببینین کە لە شێوەی تیپی (S)و(C)ی ئینگلیزی دەردەکەون، ئەم دیاردەیە زۆر جار لە زگماکیەوە لە پشت بەدی دەکرێت ، یان بەهۆیەکی نادیار  یان بەهۆکارێکی زۆر دەگمەن کە بە کێشەی پێک گەیشتنی هەستەوەرە ماسولکەییەکانەوە ڕوو دەدەن،یان بەهۆی تەشەنەکردنی نەخۆشی ترەوە وەک هەوکردنی ماسولکەکانی درکە پەتک و مێشک، لاربوونی پشت تووشی هەموو بڕبڕەدارێک دەبێت بۆ نموونە ماسیەکان، بۆیەکەم جار ئەم نەخۆشیە لەلایەن پزیشکی ئەگریکی [ئێپکرات] دەستنیشان کرا.
ناونان و دەستەواژەکانی
ناونانی لاربوونی پشت بەگوێرەی چۆنیەتی لاربوونەوەکەی دەکرێت، هەروەها ڕەچاوی بڕ و جۆڕ و ئاراستەی لاربوونەوەکە دەکرێت، لەگەڵ ئەو گۆشەیەی لاربوونەوەکەی درووستی کردوە.
پۆڵێن کردنی لاربوونەکان
لاربوون دابەش دەکرێت بۆ دوو بەشی سەرەکی،ئەوانیش:
لاربوونی نازگماکی
لێرەدا هیچ کێشەیەک لەبڕبڕەکانی پشت نیە،بەڵام دیاردەکە ڕوو دەدات بەهۆی گرژبوونی ماسولکەکانی پشت یان هەوکردنی جوومگەکانی پشت ،هەروەها ڕەنگه دڕێژی و کورتی لاقەکان ئەم دیاردەیەش دڕووست بکەن،کە لەم بارە بە لاربوونی زگماکی هەژماڕی بکەنەوە،گەلێک جار بەهۆی نادرووستی کڕنووش بردنیش بەدیاردەکەوێت.
لاربوونی زگماکی
لەم بارە هۆکاری لاربوونەکان دەگەڕێتەوە بۆ هەبوونی کێشە لە دڕکە پەتک و بڕبڕەکانی پشت،کە ئەم جۆڕەیان بۆ چوار جۆڕی تر دابەش دەکرێت،بڕیتین لە:
لاربوونی ناڕوون (نادیاری هۆکار)
ئەم جۆڕەیان لە ٪۸۰ بارەکانی لاربوون دەگرێتەوە(بەربڵاوە) بەڕێژەی ٪٤-۲ تووشبووان لەو جۆڕەن،ڕەگەزی مێ زیاتر تووشی دەبن  لەچاو نێرینەکان،کە زیاتر بڕبڕکانی سنگ بەلای ڕاستدا لار دەبنەوە.
ئەم جۆڕەشیان دابەش دەبێت بۆ سێ جۆڕی تر کەبریتین لە:
لاربوون بەهۆی دەمارەکانی ماسولکە
هۆکارەکانی بۆ پەک کەوتنی ماسولکەکان دەگەڕێتەوە بەهۆی نەخۆشی دەمارەکان ،یان بەهۆی کەمی گەشەو توانای ماسولکەکان و پێکهاتەکانیان،وەک ئیفلیجی مێشک و ئیفلیجی منداڵان.
لاربوونی بنکی کەمەرە
بریتیە لە لاربوونی یەک ئاڕاستەیی کە لە ۱۰نمرە تێپەردەکات ،بەشێوەیەکی گشتی لە بڕبڕەکانی سنگ و کەمەر ڕوو دەدات دوای گڕێی چوارەم و پێنجەمی تەمەن،بەهۆی نەخۆشیە جۆربەجۆرەکانی تەمەنەوە(دەردەپیری).
لاربوونی لاوەکی
ڕوودەدات بەهۆی هۆکارە تەندرووستیەکانی وەک:
هۆکارەکان
ئەم نەخۆشیە لەنەخۆشیە بۆماوەییەکانە پتر،کە لەقۆناغەکانی گەشەی مرۆڤ گۆڕانکاری بەسەردادێت جا بەرەو چاکی بێت یان خڕاپ بوون،بۆ تێگەیشتنی زیاتر:
زۆڕینەی دیاردەکانی لاربوونی پشت لای هەرزەکاران هۆکارەکەی ڕوون و ئاشکرا نیە. هۆکارەکانی لاربوون دیارنین لەبنەڕەت دا،بەڵام زۆڕینەیان هاوڕان لەسەر ئەوەی نەخۆشیەکە پەیوەندی بە بۆماوەوە هەیە. وە دیاردەکە وەکو نەخۆشی پتر لای مێینەکان هەیە لەوەی لەنێرینەکان بە چوار بەرامبەر. بەتایبەت ئەوکەسانەی هەڵگری ئیفلیجی مێشکن یاخود بەشێوەیەکی تەندرووست لەدایک نابن،جگە لەوەی هەندێک لە نەخۆشەکان لەکاتی لەدایک بوونیشیان بە تەنرووست و لەشساغیەوە لەدایک بوون  بەڵام بەهۆی هەڵگرە بۆماوەییەکانیانەوە لەکاتی هەرزەکاری یان پێگەیشتنی تەواو نیشانەکانی لاربوونیان تێدا دەردەکەوێت بەهۆی ڕووداوێکی بچووکەوە.
بەشێوەیەکی گشتی لە ٪۸۰ دیاردەکانی لاربوون هۆکارەکەی نادیارە،وە لە ٪۲۰بەهۆی نەخۆشیەکانی دەمار و ماسوولکەکان و بەستەرەکان و گەشەی کۆئەندامی ئێسکەوەیە،کە دوای ماوەیەکی کەم لە ڕووداوەکان نیشانەکانی دەردەکەوێت،یان بەهۆی لاوازی دڵ و جیاوزی کورت و دڕێژی لاقەکانیش هۆکاری ترن.
ئوردن
ئەردەن یان ئوردون یان بە فەرمی شانشینی ئوردونی ھاشیمی (، Al-Mamlakah al-ʾUrdunniyyah al-Hāšimiyyah) وڵاتێکی عەرەبی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستە دەکەوێتە باشووری ڕۆژئاوای کیشوەری ئاسیاوە، ڕووبەری خاکەکەی ٨٩٬٢١٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە و ژمارەی دانیشتووانەکەی شەش ملیۆن کەس دەبێت. دراوسێکانی ئوردن ئەمانەن: لە باکوورەوە سووریا، لە باشووری خۆرھەڵاتەوە عەرەبستانی سەعوودی، لە باکووری ڕۆژھەڵاتیشەوە عێراق، لە خۆرئاواوە ئیسرائیل و کەنارەکانی خۆرئاوای ڕووباری ئوردن سنووریان لەگەڵ ئەو وڵاتەدا ھەیە، لە باشووریشەوە ٢٦ کیلۆمەتر سنووری ئاوی لە کەنداوی عەقەبە‌دا ھەیە لەگەڵ ئەمانەشدا لە ناو وڵاتانی عەرەبیدا ئوردن کەمترین سنووری ئاوی ھەیە پایتەختی ئەم وڵاتە شاری عەممانە.
لاربوونی ستوونی پشت
ئامار و تەشەنەکردنی نەخۆشیەکە
تێکچوونی ڕێزبەندی بڕبڕەکانی پشت لەنێوان مرۆڤەکان لە ۳تاوەکو٥کەس دەبێت بۆ هەر۱۰۰۰کەسێک  لە ۲۰°ئەو ڕێژەیە یەکسانە لەنێوان ڕەگەزەکانی نێڕ و مێ دا،بەڵام ئەو نەخۆشانەی گۆشەی لاربوونەکەیان لە ۲۰°زیاترە دەبینین ڕێژەکەیان کەمترە کە لە نێوان هەر ۲٥۰۰کەس کەسێک هەڵگری ئەو ڕێژە بەرزەیە،بەشێوەیەکی گشتی لە ٪۲مێینەکان توشی ئەم نەخۆشیە دەبن بەرامبەر بە ٪۰٫٥نێرینەکان.
ئوردن
مێژوو
ئوردن لەدوای جەنگی یەکەمەوە تا ساڵی ١٩٤٦ لە ژیر چاودێری بریتانیا مایەوە و لەو ساڵەدا بنەماڵەی ھاشمی سەربەخۆیی ئوردنیان ڕاگەیاندو لەوەو بەدواش بە شانشینی ئوردنی ھاشمی ناسرا.
لاربوونی ستوونی پشت
نیشانەکان و ناساندنەوەی
لەنیشانە هەرە باوەکانی پەیدابوونی ئازارە لە بڕبڕەی پشت لەکاتی پێگەیشتن دا،بەتایبەت ئەگەر هاتوو ئازارەکە فەڕامۆش کرا بە بێ ڕێنماییەکانی پزیشک و وەرگرتنی چاڕەسەر.زۆڕینەی ڕاپۆرتە پزیشکیەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە نەشتەرگەری  بڕبڕەکانی پشت بۆ ڕاست کردنەوەی لاریەکەی نەیتوانیوە سەرکەوتن بەدەست بێنێت بە لابردنی ئازارەکەی،تەنها بۆ کاری جوانکاری باڵا و ڕێکی پشت نەبێت بۆ ئەوکەسانەی کە بەڕێژەیەکی زۆڕ لاریەکەی ناوچەی قۆپاو و قۆقزی درووست کردوە،ڕاهێنانە وەڕزشیەکان بە باشترین چاڕەسەریەکانی لابردنی ئازار دادەنڕێت.لەنیشانەکانی تر:.
ئوردن
مێژوو
دوای ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی، شا عەبدوڵای یەکەم بووە فەرمانڕەوای ئەم وڵاتە و دوای تیرۆرکردنی شا عەبدوڵا لە ساڵی ١٩٥١ دا لە شاری ئورشەلیم، تەلال بن عەبدوڵڵا بۆ ماوەیەکی کورت بووە پادشای ئوردن.
گەورەترین سەرکەوتنی شا تەلال پەسەندکردنی دەستوور بوو، بەڵام لە ساڵی ١٩٥٢ دا لەبەر نەخۆشی ئێسکیزۆ فڕنی، لە دەسەڵات لابرا. لەبەر ئەوەی حسێنی کوڕی لەو کاتەدا تەمەنی نەگەیشتبووە ١٨ ساڵ، لیژنەیەکی کاتی وڵاتی ئوردنی بەڕێوەبرد. شا حسێن لە ساڵی ١٩٥٣ لەتەمەنی ١٨ ساڵیدا توانی دەسەڵات بگرێتە دەست و لە ماوەیەکی کورتدا پشتیوانی سوپا و عەرەبە ڕەسەن و عەرەبە فەلەستینییەکانی ئوردن بۆ خۆی مسۆگەر بکات. لە ساڵی ١٩٩١ کۆتایی بە ڕەوشی نائاسایی شانشینەکەی ھێنا و لە ساڵی ١٩٩٢ شدا بە پەسەندکردنی یاسایەک ڕێگەی بۆ دامەزراندنی پارتە سیاسییەکان خۆشکرد.
لاربوونی ستوونی پشت
تێبینیەکان
پۆل:زانستی تەندروستی پۆل:پزیشکی پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ئوردن
مێژوو
دواجار لە ساڵەکانی ١٩٨٩ و ١٩٩٣ ھەڵبژاردنەکانی پەرلەمان لەو وڵاتە بەڕێوە چوون. گۆڕانکاری لە یاسای ھەڵبژاردندا ھەراوھۆریای زۆری لێکەوتەوە و لایەنە ئیسلامییەکان لە ھەڵبژاردنی ١٩٩٧ دا بەشداریان نەکرد.
شا حسێن پاش ٤٦ ساڵ لە گرتنە دەستی دەسەڵات، لە ساڵی ١٩٩٩دا مرد و تەختی پادشایەتی بۆ شا عەبدوڵای دووەمی کوڕی بەجێھێشت. شا عەبدوڵڵای دووەم لە ساڵی ١٩٩٩ جێگەی باوکی گرتەوەو بە شێوەیەکی فەرمی ڕێکەوتننامەی ئاشتی لە گەڵ ئیسرائیل ئیمزاکرد و پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئەمریکا پتەوتر کرد و لە یەکەم ساڵی دەسەڵاتداریی خۆیدا چاکسازیی ئابووری خستە ئەولەوییەتی بەرنامەکانییەوە.
دانیشتووان
بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتووانی وڵاتی ئوردن ٧٬٥٠٤٬٨١٢ کەس بووە کە دەکاتە ٠٫١٠ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٢٣٫٧ ساڵە. ھەروەھا ٨٣ لە سەدی دانیشتووانی وڵات لە شارەکان دەژین.
سیستەمی سیاسی
ئوردن وڵاتێکی پاشایەتی مەرجدارە و دەستووری ئەم وڵاتە لە ساڵی ١٩٥٢ دا پەسەند کراوە. دەسەڵاتی ئیداری و بەڕێوەبەرایەتی لە ئەستۆی شای ئوردن و کابینەی حکوومەتەکەیدایە. سەرجەم یاساکان لەلایەن شاوە واژوو دەکرێن، بەڵام دوو لەسەر سێی نوێنەرانی پەرلەمان دەتوانن ڤیتۆی شای ئوردن ھەڵوەشێننەوە. شا دەتوانێ سەرجەم دادوەرەکان دیاری بکا و لەسەر کار لایان ببات. ھەروەھا چاکسازییەکانی دەستوور پەسەند بکات و شەڕ ڕابگەیێنێ. کابینەی حکوومەت بە سەرۆکایەتی سەرۆک وەزیران لەلایەن شاوە ھەڵدەبژێردرێت، بەڵام دەبێ کابینە وەڵامدەرەوەی پەرلەمان بێ و پەرلەمانیش دەتوانێ بە دەنگی دوو لەسەر سێی ئەندامەکانی، کابینەی حکوومەت ھەڵبوەشێنێتەوە. شا سەرۆکی ھێزە سەربازییەکان و دەزگای ھەواڵگری ئوردن یشە.
بەردەوامبوونی کێشەی ئابووری و زیادکردنی ڕێژەی دانیشتووان و کەشی کراوەی سیاسی، بوونەتە ھۆی سەرھەڵدانی چەندین پارت و ڕێکخراوی سیاسی لەو وڵاتە. ھەرچەندە شا دەسەڵاتداری بێ ڕکابەرە لە ئوردن، بەڵام پەرلەمانیش ڕۆڵێکی بەرچاو دەگێرێ و پارت و لایەنە سیاسییەکان بەتایبەتی ئیسلامییەکان ڕا و سەرنجی خۆیان دەردەبڕن. تا ئێستا پارلەمان بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەی لەسەر گەندەڵیی ئیداری چەندین بەرپرسی حکومی کردووە.
سیاسەتی دەرەوە
ئوردن لە سیاسەتی دەرەوەدا ھەموو کات لایەنگری خۆراوا بووە و پەیوەندی پتەوی لەگەڵ بریتانیا و ئەمریکا ھەبووە و ھەرلە کۆنەوە لەکێشە ناوچەیییەکاندا خۆی بێلایەن ڕاگرتووە. بۆیە پەیوەندی لەگەڵ دراوسێکانی باش بووە. لە شەڕی کەنداودا، ئوردن نەچوە پاڵ ھێزەکانی ئەمریکا بۆ ھێرشکردنە سەر عێراق. لەپاش کۆتایی ھاتنی شەڕی کەنداو، ئوردن سەرلەنوێ بەشداری لە پرۆسەی ئاشتی خۆرھەڵاتی ناوەڕاست کرد و پابەند بوو بە گەمارۆی نەتەوە یەکگرتووەکان لەسەر عێراق، بەمەش جارێکی تر پەیوەندییەکانی لەگەڵ خۆراوا باشتر کردەوە کە بەھۆی شەڕی کەنداوەوە کێشەی تێکەوتبوو. ئوردن لە ٢٥ی تەممووزی ١٩٩٤ دا بە ناوبژیوانیی ئەمریکا، ڕێکەوتنامەیەکی لەگەڵ ئیسرائیل مۆر کرد کە تایبەت بوو بەوەی ھیچیان ھێرش نەکەنە سەر ئەویتریان و بە بڵاوکراوەی واشنتۆن ناسراوە.
شا عەبدوڵا پادشای ئوردن و ئێسحاق ڕابین لەسەر ئەم ڕیکەوتنامەیە وتووێژیان کرد و لە ئەنجامی ئەم وتووێژانەدا لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٤ ڕێکەوتنامەی ئاشتی نێوان ئوردن و ئیسرائیل بە بەشداری بیل کلینتۆنی سەرۆکی ئەوکاتەی ئەمریکا مۆر کرا. لەدوای ڕاپەرینی قودس، ئوردن و میسر باڵوێزەکانیان لە ئیسرائیل بانگ کردەوە، بەڵام لەدوای دانیشتنی شەرم الشیخ لە ٨ی شوباتی ٢٠٠٥ شانبەشانی میسر بڕیاریدا باڵیۆزی خۆی ڕەوانەی ئیسرائیل بکاتەوە.
کوردستان موکریانی
کوردستان موکریانی (١٩٤٧ له ھەولێر) زمانناس و نووسەر و چالاکوانی مافی ژنان و ھۆنراوە نووسێکی کوردە. کچی گیوی موکریانییە.
ژیان
لە ھەولێر ھاتووەتە دونیا و خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و دواناوەندی ھەر لە ھەولێر تەواو کردووە. لە دوای وەرگرتنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە بەشی زمانی کوردی زانکۆی بەغدا وەرگرتووە. بۆ تەواوکردنی خوێندنی باڵای ڕووی لە مۆسکۆ کردووە و لە ساڵی ١٩٧٧دا بڕوانامەی دکتۆرا لە زانستی فیلۆلۆژی لە ئینستیتیوتی ڕۆژھەڵاتناسی سەر بە ئەکادیمیای سۆڤیەت وەرگرتووە و ھەر لە ھەمان ساڵدا گەڕاوەتەوە وڵات و لە زانکۆی سلێمانیدا دامەزراوە. ساڵانی ١٩٧٨ ھەتا ١٩٨٢ سەرۆکایەتی بەشی زمانی کوردی لە زانکۆی سلێمانی و دواتر زانکۆی سەلاحەدینی پێ سپێرراوە. لە ١٩٨٢ ھەتا ١٩٨٧ لە بەغدا لە دەزگای ڕۆشنبیری و بڵاوکردنەوەی کوردی سەر بە وەزارەتی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندن دامەزراوە. لەوێ لە گۆڤارەکانی «بەیان» و «ڕۆشنبیری نوێ» بەشداری کردووە. ساڵی ١٩٩١ ڕووی کردووەتە وڵاتی ھۆڵەندا و وەک شارەزا و ھەڵسەنگێنەر لە سەنتەری وەرگێڕاندا کاری کردووە. ساڵی ١٩٩٩ لە دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراسدا سەرپەرشتی ئامادەکردن و سەر لە نوێ نووسینەوە و چاپکردنی «فەرھەنگی کوردستان»ی کردووە. ساڵی ٢٠٠٠ بووە بە ئەندامی کارای کارگێڕی کۆڕی زانیاری کوردستان و لە ساڵی ٢٠٠٦ بوو بە سەرۆکی ئەو کۆڕە. لە ٢٠٠١ەوە سەرنووسەری گۆڤاری «شاووشکا»یە، کە گۆڤارێکی ڕۆشنبیری وەرزییە بۆ ئافرەتان و لە ٢٠٠٢ دا «سەنتەری شاووشکا بۆ چالاکی ڕۆشنبیری» دامەزراندووە. لە ٢٠٠٧ بە سکرتێری یەکێتی ئافرەتانی کوردستان ھەڵبژێرراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی کورد پۆل:خەڵکی ھەولێر پۆل:مافی ژنان پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی پۆل:زمانەوانانی کورد
بڕیارنامەی ٧٩١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٩١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئێلسالڤادۆر. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬١٤٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:ئێلسالڤادۆر لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێلسالڤادۆر
بارت سیمپسۆن
بارت سیمسۆن (بە ئینگلیزی: Bart Simpson) ناوی کاراکتەرێکی کارتۆنی سیمپسۆنەکانە. بارت منداڵی گەورە و تەنیا کوڕی بنەماڵەی سیمپسۆنە و و لە پۆلی چواری سەرەتاییدا لە سپرینگفیڵد دەخوێنێ.
سەرچاوەکان
ویکیی سیمپسۆنەکان
٧٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
سنجاقی زوور
سنجاقی زۆر سنجاقێکی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو کە لە ساڵی ١٨٥٧ دروست کرا، بەشێک لە ناوچەکانی لە ویلایەتەکەی بەغدا جیاکرابووەوە. پایتەختەکەی دێرەزوور بوو، شارۆچکەیەک لە کەناری ڕاست (واتە باشوور)ی فورات، کە ھەروەھا تاکە شارۆچکەی بەرچاوی سەنجاک بوو لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا ڕووبەرەکەی سانجاک ٣٨٦٠٠ میل چوارگۆشە بووە (١٠٠ ھەزار کیلۆمەتر دووجا) و ژمارەی دانیشتووانەکەی بە ١٠٠ ھەزار کەس مەزەندە دەکرێت، کە زۆربەیان کۆچەری عەرەبن. پایتەخت خۆی تەنھا گوندێک بوو پێش ئەوەی ببێتە ناوەندی سانجاق.
دابەشکردنی کارگێڕی
قەزاکانی سنجاقی زۆر:
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای دەیرەلزۆر پۆل:حەلەب پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٥٧ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩١٧
زیندەقۆڵ
زیندەقۆڵ (Zîndeqoll، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٠٨ کەس لە ٢٧ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
٧٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کانیگوڵێ
کانیگوڵێ (Kanîgullê، بە فارسی: کانی گلی) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٥١ کەس لە ١٢ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
سلاڤیانۆڤۆ
سلاڤیانۆڤۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای پلێڤێن لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٬٧٦٣ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای پلێڤێن پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
لیسا سیمپسۆن
لیسا سیمسۆن (بە ئینگلیزی: Lisa Simpson) ناوی کاراکتەرێکی کارتۆنی سیمپسۆنەکانە. لیسا منداڵی ناوەڕاست و کچی گەورەی بنەماڵەی سیمپسۆنە و و لە پۆلی دووھەمی قوتابخانەی سەرەتاییدا لە سپرینگفیڵد دەخوێنێ. لیسا لە خوێندندا زۆر زیرەکە، گۆشت ناخوات و لە جێگەیەکی داستانەوە لە مەسیحییەت دەگەڕێتەوە و ڕوو دەکاتە ئایینی بوودیزم.
سەرچاوەکان
ویکیی سیمپسۆنەکان
پۆل:چاندی ئەمریکی پۆل:کەسایەتییەکانی سیمپسۆنەکان پۆل:کەسایەتییە کارتۆنییەکان پۆل:کەسایەتییە مێیینەکانی نێو فیلم
دێمیان
دێمیان: چیرۆکی لاویی ئێمیل سینکلێر ناوی یەکێک لە ڕۆمانەکانی ھێرمان ھێسەیە، یەکەم جار ساڵی ١٩١٩ بڵاو بووەوە؛ لە ١٩٦٠دا پێشەکییەکی پێ زیاد کرا. دەڵێن نووسینی تەنیا سێ حەفتەی خایاندووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆمانەکانی ١٩١٩ پۆل:ڕۆمانەکان
ئۆژێن یۆنێسکۆ
ئۆژێن یۆنێسکۆ دراماتورژ و نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شانۆنامەنووسانی فەڕەنسی پۆل:ڕخنەگرە فەڕەنسیەکانی ئەدەبیات پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:شانۆنامەنووسانی ڕۆمانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢ پۆل:مردووانی ١٩٩٤
مۆزەخانەی میترۆپۆلیتەنی ھونەر
وێنۆک|مۆزەخانەی میترۆپۆلیتەنی ھونەر مۆزەخانەی میترۆپۆلیتەنی ھونەر گەورەترین مۆزەخانەی ھونەریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و یەکێک لە مۆزەخانە گەورەکانی عالەمە. ئەم مۆزەیە لە شاری نیویورکی ئەمریکادایە.
سەرچاوە
ویکیپدیای ئینگلیزی؛ نیسانی ٢٠١٥
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مۆزەخانەکانی یۆنانی کۆن پۆل:مۆزەخانە ھونەرییەکانی شاری نیویۆرک پۆل:مۆزەخانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:مۆزەخانەی ئامێری مۆسیقا
٧٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ٧٩٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٩٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کەمبۆدیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬١٤٣‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کەمبۆدیا لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:سیاسەتی کەمبۆدیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کەمبۆدیا
ئەزموون
ئەزموون ئەو زانایییە یا ئەو زاڵێتییەیە لە ئاست ڕووداو یا بابەتێکدا کە بە ھۆی بەرکەوتن یا تێوەگلانەوە بە دەست دێ.
وشەڕەتناسی
وشەی ئەزموون لە چاوگی ئەزمووتەن -ی پاڵەوی کەوتۆتەوە کە لە فارسیدا بووە بە ئازموودەن و بە مانای تاقیکردنەوەیە. وشەکانی ئازمایش و ئازمایشت -یش ھاوڕیشەن لەگەڵ ئەم وشەیەدا.
سەرچاوەکان
پۆل:فەلسەفەی زانست پۆل:ھۆشیاری پۆل:سەرچاوەکانی زانین پۆل:دەروونناسی پۆل:بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە پۆل:تیۆرە ئیپیستمۆلۆژییەکان پۆل:مێژووی فەلسەفە پۆل:مێژووی زانست پۆل:مێژووی بیرۆکەکان پۆل:ھزر
مەگی سیمپسۆن
مەگی سیمسۆن (بە ئینگلیزی: Maggie Simpson) ناوی کاراکتەرێکی کارتۆنی سیمپسۆنەکانە. مەگی بچووکترین کچ و منداڵی بنەماڵەی سیمپسۆنە. ئەو مندڵێکی ساوایە کە ھێشتا فێری قسە کردن نەبووە.
سەرچاوەکان
ویکیی سیمپسۆنەکان
پۆل:چاندی ئەمریکی پۆل:کەسایەتییەکانی سیمپسۆنەکان پۆل:کەسایەتییە کارتۆنییەکان پۆل:کەسایەتییە مێیینەکانی نێو فیلم
نیکۆپۆل، بولگاریا
نیکۆپۆل شارۆچکەیەکە لە پارێزگای پلێڤێن لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٬٧٥٨ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای پلێڤێن پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دانووب پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
شارەزوور، مەھاباد
شارەزوور (Şarezûr، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٧٩ کەس لە ٤٧ بنەماڵەدا بووە.
بەستن
بەستن یان ڕچین گۆڕانکارییەکی فیزیکییە کە تێیدا ماک لە دۆخی شلیەوە بۆ دۆخی ڕەقی دەگۆڕدرێت. لە ڕاستیدا بەستن پێچەوانەی توانەوەیە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:تەرمۆدینامیک پۆل:زانستی ماددەکان پۆل:گەرمی دینامیکی کەش و هەوا پۆل:گەرمی دینامیکی کەش و ھەوا
٨٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
گاری بەیلی
گاری ریچارد بەیلی (له دایکبوون ٩ ئه یلوول ١٩٥٨) یارێزانێکی پێشوو تۆپی پێ بوو وە نزیکەی ٣٠٠ یاری ئەنجامدا وەکوو گۆڵپارێز یانەی مەنچستەر یوونایتد. لەدایکبوو لە شاری ئێپسویچ، سەفۆک، گەورە بوو لە ئەفریقییای باشوور، بەڵام یاری کرد بۆ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا ..
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:پرێمیەرلیگ پۆل:تۆپی پێ پۆل:ئینگلستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئینگلیز پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:هەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا
ڕەزاق سات
وێنۆک| وێنەیەکی ڕەزاق سات
ڕەزاق سات (بە ئینگلیزی : RazakSAT) مانگێکی دەستکردی وڵاتی مالیزیایە لە ڕێکەوتی ١٧ی تەممووزی ساڵی ٢٠٠٩ بە بەکارهێنانی هەڵگری فاڵکۆن ١ی بۆشاییەوە کە خاوەندارییەتی لەلایەن کۆمپانیای سپەیس ئێکسەوە دەکرێ هەڵدرا، یەکەمین مانگی دەستکردە هەستکردنێکی بەهێزی هەیە لە سەروو هێڵی کەمەرەییەوە، ئەو مانگە دەستکردە بە ناوی سەرۆک وەزیرانی دووەمی وڵاتی مالیزیاەوە تون عبدالرزاق حسین کرا.
ئەرکی مانگە دەستکردەکە
مانگی دەستکردی ڕەزاق سات قەبارەیەکی بچوکی هەیە، هەر وەک کێشەکەی دەگاتە ١٩٠ کیلۆگرام، ئەو مانگە دەستکردە هەڵگری کامێرایەکی گچکەی یەکجار بەهێزە کە توانای هەستکردنی بە هەموو شتێک هەیە لەسەر زەوی ئەگەر قەبارەی کەرەستەکە بگاتە ٢.٥ مەتر، ئەو کامێرا هەستەوەرەش بەکاردێت لە هەندێک بواری تایبەت وەک: ئاسایش و پلاندانانی شاری و پەرەپێدانی کەرتی وەرزێری و چاودێریکردنی ڕووداوەکان و چاککردنی نەخشە، ڕەزاق سات یەکەمین سەتەلایتە کە توانای هەستکردن بە دووری هەیە لە خوولگەی جوگرافی زەوی لە سەروو هێڵی کەمەرەییەوە.
هەڵدان
سەرەتا وڵاتی مالیزیا دەستیکرد بە گواستنەوەی ڕەزاق سات لە بنکەی هێزی ئاسمانی مالیزیا هەتا دوورگەی کواجلین بە ٢٠ کاتژمێر لە باکووری زەریایی هێمن بە ئامادە بوونی ١٧ بەرپرس لە هێزی ئاسمانی مالیزی و ٢١ی کارمەند لە کۆمپانیایی ئاسترۆناوتیک تەکنەلۆژی مالیزی، ئەوە بوو مانگە دەستکردە هەڵدرا لە ١٧ی تەمموزی ٢٠٠٩.
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوون
قۆچەقانی
230px|وێنۆک|قۆچەقانی دەستکاری [[مەکزیک]] 230px|وێنۆک|قۆچەقانی ئاسنی قۆچەقانی یان دارلاستیک ئامێرێکە بۆ فڕەدانی بەرد و گوللەی ئاسنی، ئەم ئامیری زۆر جار لە لایەن منداڵانەوە بۆ کایە و ڕاو بەکار دێت، ھەندێک جارێش بۆ ڕاو بەکاردێت. ئەم ئامێرە دەستەیێکی "Y" شکڵی ھەیە کە قاییشێکی پێوە دەلکێت، شوێنێکی تایبەتیشی بە دانانی بەرد ھەیە.
سەرچاوەکان
کۆمپانیای بەرھەمھێنانی قۆچەقانی Wrist-Rocket لە ئەمریکا
ھای بوروی دۆنگبویۆ
های بورو (بە هانگۆل: 해부루؛ ھانجا: 解夫婁)، لە ٨٦ی پێش زایین لەدایکبووە و لە ٤٨ی پێش زایین مردووە، پاشای بوکبویۆ و دامەزرێنەری دۆنگبویۆ بوو، شانشینێکی کۆنی کۆریا بوو. های بورو تەختی پاشایەتی وەرگرتوو، و بوو بە پاشای "بوکبویۆ"، های بورو ڕێبەری شوێنکەوتووان و هەندێ خەڵکی بوکبویۆ کرد بۆ شاری (گاسیۆپۆن)، شارەکە نزیک دەریای ژاپۆن بوو. لەهەمان ساڵدا های بورو (بویۆ)یەکی نوێی دامەزراند بەناوی (دۆنگبویۆ).
سەرچاوە
پۆل:مێژووی کۆریا پۆل:فەرمانڕەواکانی بویۆ پۆل:مردووانی ٤٨ی پ.ز پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی یەکەمی پێش زایین
ئاندرێ بریتۆن
thumb|ئاندرێ بریتۆن ئاندرێ بریتۆن (ماوەی ژیان: ١٩ی شوباتی ١٨٩٦ تاکوو ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٦٦) نووسەر و شاعیری فەڕەنسییە، بەباشترین و کاریگەرترین دامەزرینەری سوریالیزم دەناسرێت ، لەساڵی ١٩٢٤ تاکوو ١٩٢٩ یەکەم مانیفێستی سوریالیزمی نووسی.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:کۆمۆنیستە فەڕەنسییەکان پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی مارکسیست پۆل:مردووانی ١٩٦٦ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٦ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان
کارخانە
کارگە یان کارخانه بە خانوو یان باڵەخانەیەکی گەورە یان کۆمەڵێک لە بیناوو خانووبەرە دەوترێ کە تێیدا کرێکار و کارگەر خەریکی وەبەرهێنانن.
مێژوو
چەند سەدە بەر لە شۆڕشی پیشە سازی لە ڤێنیز کارخانەیەک هەبووە کە بە شێوەیەکی زۆر و گشتی کەشتی بەرهەم هێناوە.
سەرچاوه
پۆل:شۆڕشی پیشەسازی پۆل:کار
ئێدمۆن ژابێس
ئێدمۆن ژابێس نووسەر و شاعیری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:جووە میسرییەکان پۆل:نووسەرانی میسری پۆل:جووە فەڕەنسییەکان پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢ پۆل:مردووانی ١٩٩١ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی جوو پۆل:شاعیرانی جوو
٨١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
زەڕایەن
alt=دیمەنێکی زەڕایەن|وێنۆک|دیمەنێکی زەڕایەن زەرایەن کۆمەڵگایەکی زۆرەملێیە بوو لە ساڵی ١٩٧٨ ڕژێمی پێشووی سەددام دروستی کرد بو ئەو گوندانەی ئەوبەری ئاوی سیروان لە نزیک شاری سلێمانی لە دەشتی شارەزوور دواتر کرایە ناوەندی ناحیەی زەڕایەن. وێنۆک|وێنەیەکی زەڕایەن لەساڵی ٢٠٠٠
مێژوو
وێنۆک|زەڕایەن وێنۆک|پەیکەرەی مەولەوی لە مەیانێک لە شاری زەڕایەن. پاش دروستکردنی حکومەتی عێراقی لە ساڵی ١٩٢٥ و لکاندنی باشووری کوردستان بە دەوڵەتی پاشایەتی ئەوسای عێراقەوە، دەستکرا بە دامەزراندنی دەزگا ئیدارییەکان لە عێراقدا، لەکوردستانیشدا چەند لیوا (پارێزگا) و قەزا و ناحیە دامەزرا. یەکێک لە ناحیەکان، ناحیەی وارماوا بوو لە گوندی چەمەرگە ئیدارەکەی دامەزرێنرا، سنورەکەشی ئەو کاتە پێکھاتبوو لە ناحیەی زەڕایەنی ئێستاو ھەڵەبجەی تازە و دەربەندیخان بە ھەموو دێھاتەکانییەوە. لە ساڵی ١٩٥٢ بەڕێوەبەرێتی ناحیەی وارماوا لە گوندی چەمەرگە گوێزرایەوە بۆ گوندی قلیجە تا ساڵی ١٩٥٨، لە ساڵی ١٩٥٢ تا ساڵی ١٩٥٥ شێخ نوری شێخ ساڵح بەڕێوەبەری ناحیە بووە. پێش شۆڕشی ١٤ی تەممووز لە ساڵی ١٩٥٨ بۆ ماوەیەکی کەم، بەڕێوەبەرێتی ناحیەکە گوێزرایەوە بۆ گوندی چنارە و ھەر بەناوی بەڕیوەبەرێتی ناحیەی وارماواوە بووە، لە ماوەی ساڵەکانی ١٩٥٥ تا ١٩٥٨ عەبدول جەبار زەنگەنە بەڕێوەبەری ناحیەی وارماوا بووە. لە پاش شۆڕشی ١٤ی تەممووزی ١٩٥٨ بەڕیوەبەرێتی ناحیەی وارماوا لە گوندی چنارەوە گوێزراوەتەوە بۆ دەربەندیخان و ناوەکەی گۆڕدراوە بۆ بەڕێوەبەرێتی ناحیەی دەربەندیخان. لە ساڵی ١٩٧٩ ناحیەکە گوێزراوەتەوە بۆ ئۆردوگای زۆرە ملێی زەڕایەن، کە لەلایەن حکومەتی عێراقەوە لە ساڵی ١٩٧٨ لەشێوەی ئۆردوگای زۆرەملێ لەدانیشتوانی گوندەکانی سەر سنوری عێراق-ئێران کەژمارەیان (٢٠)گوند بووە کە بەزەبری ھێز و سوپا و تانک ڕاگوێزران بۆ ئەم شارۆچکەیە کە ژمارەی ماڵەکانیان (١٢٥٠) ماڵ بوون. کەبریتیی بوون لەم گوندانە (گمە، پشتە، گڵیجاڵ، سەعداوا، قەڵپ، بەلەسۆ، چواردارانی سەروو، چواردارانی سەروو، کانی پاشا، کانی وەیسکی، تۆوشکێ، مۆرتکە، سەرشاتەی خواروو، سەرشاتەی سەروو، زارێن ، بەڕوێن، بانی بۆڵان، لاوران)، بەڵام بەھۆی ئەوەی لەوکاتەدا بەشێک لەماڵەکانی گوندی ھۆرێن و کانی ژاڵە و سەرتەک ئاوارە بوون لەگوندەکانی چوارداران و بەلەسۆ و گڵێجاڵ و کانی ویسکێ و کانی پاشا دانیشتبوون ئەوانیش ھاتوونەتە ئۆردووگای زەڕایەن.
لەسەردەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان جارێکیتر ناوەکەی گۆڕا بۆ ناحیەی زەڕایەن لەساڵی ۲۰۰۰ بەبڕیارێک ناوی ناحیەی زەڕایەن گۆڕا بۆ ناحیەی وارماوا لەساڵی ۲۰۲۱ بەپێی بەیانی ژمارە ۳۳ی وەزارەتی ناوخۆ لەڕۆژی ۲۰۲۱/۱۰/۲۸ بڕیاردرا بەگۆڕینی ناوی ناحیەی وارماوا بۆ ناحیەی زەڕایەن.
یەکەم بەڕێوەبەری ناحیە ناوی محەممەد یاسین بووە.
لەدوای ڕاپەڕینی ئازاری ١٩٩١ تا ساڵی ١٩٩٥ لە ڕووی ئیدارییەوە بەسترابوەوە بە پارێزگای کەرکووکەوە لەقەزای دەربەندیخان. لە ساڵی ١٩٩٥ بە فەرمانی ئەنجومەنی وەزیرانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان، ناحیەی زەڕایەن لەڕووی ئیدارییەوە خرایە سەر قەزای شارەزوور لەپارێزگای سلێمانی.
حلبجة) و گواستنەوەی ناوەندەکەی بۆ شارۆچکەی صدامیة حلبجة(ھەڵەبجەی تازە). (ب) گۆڕینی ناوی ناحیەی تانجەرۆ بۆ (ناحیەی الاخوة) و ناوەندەکەشی لە موجەمەعی(الاخوة - برایەتی - باریکە) بوو. (ج) گۆڕینی ناوی ناحیەی زەڕایەن بۆ (ناحیەی شارەزوور) و دابڕانی لە قەزای دەربەندیخان و لکاندنی بە (قەزای صدامیة حلبجة)وە، بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٣١١) لە ٢٨\٦\١٩٨٩دا.
دابڕانی (ناحیەی الاخوة) لە (قەزای صدامیة حلبجة) و لکاندنی بە قەزای سلێمانییەوە.[٧] دوای ڕاپەڕین دەستکاری لەدوای ڕاپەڕینی بەھاری ١٩٩١ و بەبرِیاری پارێزگاری سلێمانی ئەوکات لە ساڵی ١٩٩٢دا ناوەکەی گۆردرا بە (پێشەوا) و دواتر بەھۆی فراوانبوونی ناوچەکەوە لەمانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٥ز بەفەرمانێکی ئەنجومەنی وەزیران-ئیدارەی سلێمانی کرا بە قەزا و ناویشی لێنرا (قەزای شارەزوور) و ھەڵەبجەی تازە کرا بە مەڵبەندی قەزاکە. یەک ناحیەی ھەیە کە ئەویش ناحیەی زەڕایەنە، سەرەتا ناوی ناحیەی وارماوا بوو.
یەکەم قوتابخانە
دوای دروستکردنی شارۆچکەی زەڕایەن لە ساڵی ١٩٧٨، یەکەم قوتابخانە کە دروستکرا قوتابخانەی ھەواران بوو. ئەم قوتابخانەیە بەفەرمی لە ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨ دەوامی تێداکرا و ئەمانەش بەڕێوەبەرانی قوتابخانەکە بوون: ئەم قوتابخانەیە چەندین نەوەی پێگەیاندووە.
مێژووی دامەزراندنی یەکەم خوێندنگای ناوەندی و ئامادەیی لە زەڕایەن
دوای درووستبوونی زەڕایەن لە ساڵی ١٩٧٨ ھەر لەسەرەتاوە قوتابخانەی سەرەتایی تێداکرایەوە، بەڵام ھیچ خوێندنگایەکی ناوەندی و ئامادەیی تێدا نەبوو تا لە ساڵی ١٩٨٢ بۆیەکەمجار خوێندنگایەکی ناوەندی بەناوی (متوسط زراین للبنین) کرایەوە لەبینای قوتابخانەی کاروان ئێستا.
لە ساڵی ١٩٨٦ خوێندنگای دواناوەندی بەناوی (ثانویة زراین للبنین) کرایەوە.
ھەروەھا ئامادەیی (نیشتیمان) ی کچانیش جیاکراوەتەوە.
یەکەم بەڕێوەبەر ناوی (تاھر حەمەخان قادر) بووە لە ساڵی (١٩٨٢ تا ١٩٨٧) بەڕێوەبەر بووە.
ناوی بەڕێوەبەرەکان:
١- تاھر حەمەخان قادر (١٩٨٢ تا ١٩٨٧)
٢- مھاباد فەرەج محەممەد (١٩٨٧ تا ١٩٩٠)
٣- عومەر ئەحمەد مەحمود (١٩٩٠ تا ١٩٩٢)
٤- عزەت عارف ئەحمەد (١٩٩٢ تا ١٩٩٥)
٦- ئازاد عەبدوڵا سەعید (١٩٩٦ تا ١٩٩٧)
٧- مەحمود ئەحمەد کاکە (١٩٩٧ تا ٢٠٠٢)
٨- ئەحمەد حەمەکەریم ڕەحیم (٢٠٠٢ تا ٢٠٠٥)
٩- ئیبراھیم محەممەد عەزیز (٢٠٠٥ بەکاتی)
١٠- مەحمود حەمەئەمین (٢٠٠٥ – چەند مانگی)
١١- لقمان محەممەد قادر (٢٠٠٦ تا ٢٠٠٩)
١٢- سەباح فەتاح ئەحمەد (٢٠٠٩ تا ٢٠١١)
١٣- لقمان محەممەد قادر (٢٠١١ - ۲۰۲۰)
۱٤- ئیسماعیل ئەحمەد عەبدوڵا ( ۲۰۲۰ - تائێستا)
یەکەم مزگەوت
مزگەوتی کانی ئاسکان یەکەم مزگەوتی ناوچەکەیە لە ڕووی مێژوویی ناوچەکەوە و ساڵی ١٩٧٩ بنیاتنراوە بە ھەوڵ و ماندووبوونی مامۆستا مەلا محەمەدی تاوگۆزی و چەند کەسێکی دڵسۆزەوە بەقەبارەی ١٥×١٠ دواتر لە ساڵی ١٩٨٦ دا بەشیکی دیکەی بۆ زیادکراوە لەلایەن حاجی حەسەن باجەڵانەوە. دواتر لە ساڵی ٢٠١٤دا لەلایەن خێرخوازانەوە بەسەرپەرشتی محەممەد سۆفی محمود گڵیجاڵییەوە سەرلەنوێ بنیاتنراوەتەوە. یەکەم پیشنویژ و وتاربێژی مەلا فایەق قەڵپی بووە. دواتر بۆ ماوەی نزیکەی پینج مانگ مامۆستا مەلا محەمەدی سەرشاتە وتاربیژ بووە. دوای ئەویش بۆ چەند مانگیک مامۆستامەلا سەعیدی گڵێجاڵ وتاربێژ بووە. پاشان دووبارە مامۆستا مەلا فایەق گەڕاوەتەوە بۆ ھەمان مزگەوت و وەک وتاربێژ کاریکردووە. لە ساڵی ١٩٩٣یشەوە مامۆستامەلا مەحمودی تاوگۆزی وەک پیشنویژ و وتاربێژ دەستبەکاربووە تاکۆتایی ساڵی ٢٠١٥ و لەوکاتە بەدواشەوە مامۆستا مەلا محەمەدی کوڕی ئەو ئەرکەی گرتوەتە ئەستۆ و لە وتاربیژی بەردەوامە.
ناوی زەڕایەن
لەسەر ناوی زەڕایەن چەند ڕایەکی جیاواز ھەیە، گەریدەی ناودار (کەریم زەند) دەڵێت:
ھەروەھا لەبۆچوونێکی تردا ئاماژە بەم ناوە دەکات و دەڵێت "لەوناوچەیەدا کانییەک ھەبووە ناوی (کانی زێڕین) بووە دواتر ئەم ناوە گۆڕاوە بۆ زەڕایەن.
لەبۆچوونێکی تردا ھاتووە لە ساڵی ١٩٧٨دا حکومەتی ڕژێمی بەعس ھاوڵاتیانی گوندەکانی ئەوبەری سیراونی گواستەوە، ئەو گوندانەی کە نزیکی زەڕایەن بوون ئەوانیشی گواستەوە بۆ (مجموعەی زەرایەن) واتا ئۆردوگای زەڕایەن ئەم ناوی زەڕایەنەش لەناوی گوندی (زەڕایەنی کۆن) وە ھاتووە کە نزیکی زەڕایەنە.
ڕووبەری زەوی ناحیەی زەڕایەن
alt=دیمەنێکی زەڕایەن|وێنۆک|دیمەنێکی زەڕایەن سەبارەت بەڕووبەری ناحیەی زەڕایەن بەدۆنم، بەپێی داتاکانی ساڵی٢٠١٢ دەرکەوتووە کۆی گشتی زەویە کشتوکاڵییەکان لەوەڕگاو دارستان(١١٤٠٩٤٬٥)دۆنم بووە لەنێوانیاندا بڕی ٥٢٢٧٧ دۆنم زەوی دێم وەبڕی ١٤٩٧٨دۆنم بەراوە وەبڕی ٦٥٢٨دۆنم بەردەڵانە واتە بێ کەڵکە ھەروەھا لەوەڕگاش ٢٨٩١٥دۆنم لەوەڕگایە وبڕی ١٠٨٦٠دۆنم دارستانی سروشتییەو بڕی ٥٠٠دۆنم دارستانی دەست کردە کەلە لایەن فەرمانگە پەیوەندی دارەکانەوە دروست کراوە، ھەروەھا بڕی(٧٨٬٥) دۆنم باخی بەراوە وەبڕی (٣٦)دۆنم ڕەزە واتە دێم.
شوێنی ناحیەکە
alt=شەقامێکی زەڕایەن|وێنۆک|شەقامێکی زەڕایەن وێنۆک|دیمەنێکی بازاڕی زەڕایەن بەپێی بازنەکانی پانی دەکەوێتە نێوان (٣٥٬١٥–٣٥٬١٨)ـی باکور ھێڵەکانی درێژی (٤٥٬٣٩–٤٥٬٤٤)ـی خۆرھەڵات. وێنۆک|وێنەیەکی زەڕایەن لەساڵی ٢٠٠٠ سەبارەت تۆبۆگرافیای ناحیەی زەڕایەن درێژییەکەی لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ ڕۆژاوا(٤٥)کم پانییەکەی(١٥–٢٠)کم وەبەرزییەکەی لەنێوان (٤٥٠–٦٠٠)م وەشاخەکانی ھەورامان و چوارتاو باڵامبۆدەوریان داوە لەباکوری ڕۆژئاواوە دەبەسترێتەوە بەدەشتی سلێمانی، ئەم دەشتە بە بەپیترین دەشت دادەنرێت لەھەرێمی کوردستاندا بەھۆی نیشتوی ڕووبارەکانەوە کە لەشاخەکاندا دێتە سەرئەم دەشتە ڕووباری تانجەرۆ و ئاوی زەڵم و چەقان و ڕووباری تابین لەبەشی ڕۆژئاوایەوە دەڕژێتە ناوی.
سنووری جوگرافی زەڕایەن
ناحیەی زەڕایەن دەکەوێتە باشوری ڕۆژھەڵاتی شاری سلێمانی بە دووری ٣٦ کیلۆمەتر. لە ڕۆژھەڵاتەوە قەزای سەیدسادقەوە چەمی تانجەرۆ لە یەکتریان جیادەکاتەوە. لە بەنداوی دەربەندیخان تادەگاتە گوندی قەرەگۆل لەوێدا ناحیەی تانجەرۆ ھاوسنورە لە گەڵیدا، لە خۆرئاواوە سنورەکەی درێژ دەبێتەوە بۆ گوندەکانی بناری قەرەداخ لە گوندی ئاوەکەڵەوە بەبنارەکەدا تێدەپەڕی تاگوندی چەم و ژاڵە لەوێشەوە دەپەڕێتەوە گوندی میرەدێ تا دەگاتە گوندەکانی کانی بەردینە و دەق.
گوندەگانی سنوری ناحیەی زەڕایەن:
پەراوێزەکان
زەڕایەن نیوز تاکە پەیجى فەرمى زمانحاڵى ناحیەى زەڕایەنە  (https://www.facebook.com/zarayannews1978 )
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
سۆزۆپۆل
سۆزۆپۆل شارۆچکەیەکە لە پارێزگای بورگاس لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٬٦٧٩ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای بورگاس پۆل:شارەکانی یۆنانی کۆن پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
HLA-B27
HLA-B27 پشکنینێکی پزیشکییە بۆ ئەو نەخۆشانە دەکرێت کە بەھەڵگڕتنی ڕەوشتێکی بۆماوەیی لەکڕۆمۆسۆمی شەشەم تووشی ھەندێ باری ناڕوونی تەندروستی بوونەتەوە، وەک ھەوکردنی جومگەکان و ھەوکردنی بڕبڕەکانی پشت و گڵاوپێستی، ڕێژەی ھەڵگرانی مرۆڤەکان بەپێی پێگەی جوگرافیان دەگۆڕدرێت، بۆنموونە لە ٨٪ قەوقەزییەکان ھەڵگری ئەم ڕەوشتە بۆماوەیییەن و لە ٤٪ دانیشتووانی باکووری ئەفەریکا ھەڵگرن و چینییەکان لە ٢٪-٥ و ژاپۆنییەکان لە١٪و کەمتر، لەکاتێک لە ٢٤٪ئەسکەندەناڤییەکان ھەڵگری ئەم بۆماوە خانەن.
قەڵاجووغە، کانی بازاڕی مەھاباد
قەڵاجووغە (Qellacûẍe، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٣٥ کەس لە ٣٣ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
بڕیارنامەی ٧٩٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:ئەنگۆلا لە ١٩٩٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەنگۆلا
فراوانی گەرمی تایبەتی
فراوانیی گەرمیی تایبەتی (بە ئینگلیزی: Heat capacity)کە ھێماکەی (Cp)یە. بڕی گەرمیی پێویستە بۆ بەرزکردنەوەی یەک کیلۆگڕام لە ماددەیەک بە بڕی یەک پلەی سیلیزی (°C) بە جێگیربوونی پەستان. وە یەکەی پێوانەی (°J/Kg.c)یە.
گەروو
چ‏‏‏ە‏‏‏پ|200px|وێنۆک|گ‏‏‏ە‏‏‏روو
فراوانی گەرمی تایبەتی
ھاوکێشەی (فراوانی گەرمی تایبەتی):. Cp: فراوانیی گەرمیی تایبەتی.
گەروو
گەروو یان قوڕگ (بە لاتینی: throat)، بریتییە لە بەشی پێشەوەی گەردن بە ھەموو پێکھاتەکانییەوە، کە بریتین لە: ئەوک، خوێنھێنەر و خوێنبەرەکان، دەمارەکان، ماسوولکەکان و....
فراوانی گەرمی تایبەتی
(Q): وزەی گەرمیی ئاڵوگۆڕکراو.
گەروو
گەرووی مرۆڤ پۆل:سەر و ملی مرۆڤ
فراوانی گەرمی تایبەتی
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:تایبەتمەندی گەرمی داینامیکی پۆل:ڕێژە فیزیکییەکان
٨٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
سایە
سایە یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی قەسرێ سەربە قەزای چۆمان لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی قەسرێ
کۆنۆر گالاگێر
کۆنۆر جۆن گالاگێر (لەدایکبووی ٦ی شوباتی ٢٠٠٠)یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری ئینگلیزییە کە وەک یاریزانی ناوەند یاری دەکات بۆ یانەی پرێمیەرلیگ چێڵسی و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا.
ژیانی سەرەتایی و کەسی
گالاگێر لە ئیپسۆم، ساری لە ئینگلتەرا لەدایکبووە لە لی و سامتانتا گالاگێر (دایک و باوکی) و بچووکترینیانە لە چوار کوڕەکەی. ئەو لە گرەیت بۆکھام (ئینگلتەرا) گەورە بووە و لە قوتابخانەی ھۆوارد لە ئیفینگام خوێندوویەتی. برا گەورەکانی، جەیک، جۆش و دان، یاریزانانی تۆپی پێن لە ئاستە نزمەکاندا. خێزانی گالاگێر ھاندەرانی چێڵسی بوون، و دە خولەک لە شوێنی ڕاھێنانەکانیان لە ستۆک دی ئەبەرنۆن دوور دەژیا.
کاروانی یانە
دوای یاریکردن بۆ ئیپسۆم ئیگڵز، گالاگێر لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا چووە چێڵسی. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ گرێبەستێکی نوێی لەگەڵ چێڵسی واژوو کرد تا ساڵی ٢٠٢١. لەو ساڵەدا نەشتەرگەرییەکی بچووکی دڵیان بۆ ئەنجامدا. لە ئایاری ٢٠١٩ دا لەسەر کورسی یەدەگ بوو لە یاری کۆتایی خولی ئەورووپا ٢٠١٩، مەدالیای براوەی وەرگرت، ھەروەھا خەڵاتی باشترین یاریزانی ساڵی ئەکادیمیای چێڵسی بۆ وەرزی ٢٠١٨–١٩ بردەوە.
لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠، گالاگێر گرێبەستێکی پێنج ساڵەی نوێی لەگەڵ چێڵسی واژوو کرد، و گواسترایەوە بە خواستن بۆ یانەی پریمەرلیگ وێست برۆمیچ ئەلبیۆن و بۆ وەرزی ٢٠٢٠–٢١. لە ٢٨ی تشرینی دووەمدا، گالاگێر یەکەم گۆڵی بۆ ئەلبیۆن تۆمارکرد لە بردنەوەی ١–٠ لە یاریگای خۆیان لە خولدا بەسەر شێفیڵد یونایتد.
لە تەممووزی ٢٠٢٢، پێش وەرزی ٢٠٢٢–٢٣، گالاگێر وتی کە بڕیاری داوە لە پێکھاتەی یەکەمی چێڵسی بەشدار بێت لە ٦ی ئابی ٢٠٢٢، یەکەمین یاری خۆی لە چێڵسی ئەنجامدا، وەک یەدەگ، لە بردنەوەی ١–٠ بەرامبەر ئێڤەرتۆن لە پریمەرلیگ.
کاروانی نێودەوڵەتی
لە ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، گالاگێر یەکەم بانگھێشتی بۆ تیمی ئینگلتەرای خوار ٢١ ساڵ پێگەیشت و لە ١١ی تشرین یەکەمی ٢٠١৯ یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا وەک یەدەگ لە یارییەکەیان دژی سلۆڤینیا لە ماریبۆر کە ٢–٢ بەرامبەر بوون.
لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١، یەکەم بانگھێشتی بۆ پێکھاتەی یەکەمی ئینگلتەرا پێگەیشت. ڕۆژی دواتر، یەکەم یاری خۆی کرد، وەک یەدەگ ھاتە یاریگا لە کۆتایی نیوەی یەکەم لە بردنەوەی ئینگلتەرا بە ١٠–٠ بەسەر سان مارینۆ.
یانە
<references group="lower-alpha" responsive="1"/>