cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئاوازی دەنگی تەواو
فیلمەکە لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢ لە شاری لۆس ئەنجلۆس بۆ یەکەمجار نمایشکرا و لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ لە ئەمریکا نمایشکرا. فیلمەکە زیاتر لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت و بووە جێگەی سەرنجێکی باش و داھاتی زیاتر لە ١١٥ ملیۆن دۆلاری لەسەرانسەری جیھاندا بەدەستھێنا. یەکەم فیلمە لە زنجیرە فیلمەکەدا و دواتر دوو فیلمی بەدواداچوون بە ناوەکانی ئاوازی دەنگی تەواو ٢(٢٠١٥) و ئاوازی دەنگی تەواو ٣ (٢٠١٧) ھاتە ئاراوە.
چیرۆک
لە یارییەکانی کۆتایی ئای سی سی ئەی لە ساڵی ٢٠١١ لە سەنتەری لینکۆڵن، گرووپی ئاکاپێلای زانکۆی باردن کە سەرجەمیان مێینەن، باردن بێلاس، بەھۆی ڕشانەوەی ئەندامێکی بچووک ئۆبری پۆزن لەسەر شانۆ لە ناوەڕاستی گۆرانییە تاکەکەی، بە گرووپە ڕکابەرەکەیان کەسەرجەمیان پیاون، دۆڕان. دوای چوار مانگ، بێکا میچڵ کە حەزی لە دی جەیییە، خوێندکاری قۆناغی یەکەمی زانکۆی باردنە لەسەر پێداگری باوکی کە مامۆستایە لە زانکۆکە، سەرەڕای ئەوەی ھیچ ئارەزووی چوونە کۆلێژی نییە، لەبری ئەوە کاتەکانی بە دروستکردنی تێکەڵەی گۆرانییەکانی ماش ئاپ بەسەر دەبات. لە ئیزگەی ڕادیۆیی قوتابخانەکەدا کاری ڕاھێنان دەکات، لەوێ ھاوڕێی خوێندکاری قۆناغییەکەم جێسی سوانسۆن دەناسێت.
لە پێشانگای چالاکییەکانی زانکۆکەدا، بێکا لەلایەن کەسانی پلە باڵا و ھاوسەرکردەکانی ئێستای ئابری و کڵۆی بیلەوە بانگھێشت دەکرێت بۆ ئەوەی بەشداری لە خێزانی بێلا بکات، بەڵام ئەو ڕەتیدەکاتەوە. دواتر کلۆی گوێی لە گۆرانی بێکا دەبێت لەناو دوشەکەدا، ئەمەش قەناعەتی پێدەکات کە تاقیکردنەوە بکات. ھەرچەندە لە تاقیکردنەوەکەدا درەنگ کەوتووە، بەڵام کلۆی ڕێگەی پێدەدات بە ھەر شێوەیەک بێت نمایشیان بۆ بکات. ئەو تاقیکردنەوە دەکات بە گۆرانی "کوپەکان (کاتێک من نەماوم)"، دەیخاتە ناو بێلاکانەوە لەگەڵ سینتیا ڕۆز ئادەمز، ستایسیکۆنرادی فلێرت، لیلی ئۆناکورامارا کە دەنگی نزمە، جێسیکا سمیس بلبلی، ئاشلی جۆنز ئاڵتۆ، پاتریشیا "ئیمی قەڵەو" ھۆبارت، و دێنیسینەرم و نیان. لەم نێوەندەدا جێسی پەیوەندی بە یانەی کێشەدروستکەرەکانەوە دەکات.
بێلاکان بەشداری لە پاڵەوانێتی ناوچەیی ئای سی سی ٢٠١٢ دەکەن، کە لەسەر پێداگری ئابری ھەمان ئەو ئاوازە ئەنجام دەدەن کەیارمەتی بێلاکانی دا سەرکەوتن بۆ قۆناغی کۆتایی ساڵی پێشوو. سەرەڕای لیستی کۆمەڵە کۆنەپەرستەکەیان، گرووپەکە توانیویەتی پلەیدووەم بەدەستبھێنێت و دەیاننێرێت بۆ قۆناغی پێش کۆتایی. دوای پێشبڕکێکە، خێزانی بێلا ھەوڵدەدەن شەڕێک لە نێوان ترێبلمەیکەرز وتۆنھانجەرەکان بشکێنن کە گرووپێکی پیاوی پێشووی ئا کاپێلان. بێکا و ئیمی قەڵەو بە ھەڵە پەنجەرەیەک بە جامەکەی ترێبلمەیکەرز دەشکێننو پۆلیس ئاگادار دەکەنەوە کە دواتر بێکا دەستگیر دەکەن. جێسی پەیوەندی بە باوکییەوە دەکات بۆ ئەوەی بە کەفالەت ڕزگاری بکات، ئەمەشدەبێتە ھۆی درز لە پەیوەندییەکەی لەگەڵ ھەردووکیان. ئابری پێداگری دەکات لەسەر ئەوەی بۆ جاری سێیەم ھەمان گۆرانی ئەنجام بدات، سەرەڕای ئەوەی بێکا داوای لێدەکات بوێرتر بن. لە ناوەڕاستی نمایشەکەیاندا، بێکا بە ھیوای ئەوەی جەماوەرە بێباکانە بەھێز بکاتەوە، چینێکی بێ ئامادەکاریی «فیشکەیسەلماندن» دەخاتە ناو سێتەکەوە.
ئابری بە تووڕەیییەوە قسەی ناشرین بە بێکا دەکات لەسەر ئەمە و تۆمەتباری دەکات بە پەیوەندی لەگەڵ جێسی، پێشێلکردنی یاسایەک کەسزای دەرکردنی لە بێلاکان دەدرێت. جێسی گوێی لێدەبێت و ھەوڵدەدات ئینکاری بکات، ئەمەش وای کردووە بێکا چەقۆیەک لە ھەردووکیان بدات و واز لە بێلاکان بھێنێت. سەرەڕای ئەوەی دادوەرەکان و جەماوەر چێژ لە ئیمپرۆڤیزەکردنی بێکا وەردەگرن، بەڵام بێلاکان سەرناکەون بۆ یاری کۆتایی بەھۆی ڕیزبەندی سێیەمیان لە دوای ترێبلمەیکەرز و فۆتنۆتس. بەڵام بێنجی ئەپڵبام ھاوژوورەکەی جێسی بۆی دەردەکەوێتکە تیمۆسی سەرۆکی فۆتنۆتس خوێندکاری ئامادەیییە و ڕاپۆرتی لەسەر دەدات، ئەمەش فۆتنۆتس بێبەش دەکات و ڕێگە بە بێلاکان دەدات سەرکەون بۆ یاری کۆتایی. دوای پشووی بەھار، بێکا ھەوڵدەدات لەگەڵ جێسی ئاشت بێتەوە، بەڵام ئەو ڕەتیدەکاتەوە و تۆمەتباری دەکاتبەوەی ھەموو ئەوانەی گرنگی پێدەدەن پشتی لێدەکات.
لە کاتی پرۆڤەی خێزانی بێلاکاندا، کلۆی دژی ئابری وەستاوە و شەڕ لەسەر بۆری یاریگاکە دروست دەکات. پاشان بێکا دەگەڕێتەوە و داوای لێبووردن لە بێلا دەکات کە بەبێ مۆڵەتی ئابری لە کاتی قۆناغی پێش کۆتاییدا کۆمەڵەکەیان گۆڕیوە و داوای لێبوردن دەکات کە چانسی دووەمی پێبدرێت. دوای ئەوەی ھەموو بێلاکان گفتوگۆیەکی دڵ بە دڵیان کردووە، بێکا پەیوەندی بە گرووپەکەوە دەبێتەوە و ئابری نیوەی سەرکردایەتییەکەی دەستبەرداری بێکا دەکات. کلۆی بۆی دەردەکەوێت کە دوای نەشتەرگەری لابردنی گرێیەکانی لە پشووی بەھاردا، توانای گۆرانیوتن بە نۆتی باس ھەیە. لەلایەکی دیکەوە، سەرۆکی یانەی ترێبلمەیکەرز، بامپەر ئالن، دوای ئەوەی کارێکی وەک گۆرانیبێژی یەدەگ بۆ جۆن مایر پێشنیارکرا، گرووپەکە بەجێدەھێڵێت. بەھۆی نەمانی بامپێر، جێسی ترێبلەکان ڕازی دەکات کە ڕێگە بە بێنجی بدات لەشوێنی بامپێر بێتە گرووپەکەوە، پۆستێک کە پێشتر بێنجی ڕەتکرایەوە سەرەڕای تاقیکردنەوە سەرنجڕاکێشەکەی.
بەرھەمھێنان
فیلمەکە لەسەر بنەمای کتێبی ناخەیاڵیی پارچەی سەردەمی میکی ڕاپکین لە ساڵی ٢٠٠٨ دروست کراوە کە (ئاوازی دەنگی تەواو: پرسیارەکە بۆ کاپێلا شکۆمەندەکانی زانکۆ). ڕاپکین، سەرنووسەری باڵا لە گۆڤاری جی کیو، وەرزێکی بەسەر برد لە ڕووماڵکردنی کێبڕکێی کۆلێژی ئا کاپێلا. ئەو بەدوای زانکۆی تافتس بیلزێبوبس (ئیلھامبەخش بۆ ترێبلمەیکەرز)، زانکۆی ئۆریگۆن دیڤیسی (ئیلھامبەخشی شل بۆ بێلاکان) و زانکۆی ڤێرجینیا ھولاباھۆس کەوت کە کامێرایان لە فیلمەکەدا ھەیە. کتێبەکەی ڕاپکین بە شێوەیەکی سەرەکی گۆرانی و گرووپی و ئاھەنگگێڕان و ڕکابەرییەکان دەگرێتەوە. دوو ئەندامی کۆمەڵگەی ئا کاپێلا، دیکی شارۆن کە پاڵەوانێتی نێودەوڵەتی کۆلێژی ئەی کاپێلایان دامەزراند، و ئێد بۆیر کە ھەردووکیان لە کتێبی ڕاپکین بوون، ھێنرانە ناو کەشتییەکە بۆ ڕێکخستنی گۆرانی و بەرھەمھێنانی دەنگ و ڕۆڵگێڕان وەک دەرھێنەری مۆسیقا لە شوێنی ڕووداوەکە، کە… ئەوان «کەمپێکی بووتی کاپێلا»یان بۆ ماوەی مانگێک بەڕێوەبرد. فیلمەکە لە سەرانسەری کەمپ و ناو بیناکانی زانکۆی ویلایەتی لویزیانا لە شاری باتۆن ڕوژ لە ویلایەتی لویزیانا وێنەگیراوە. ئەلیزابێس بانکز ھاوکارە لە بەرھەمھێنەر و ھاوئەستێرەی فیلمەکە.
بڵاوبوونەوە
فیلمەکە لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ لە ئەمریکا نمایشکرا. لە ئوسترالیا لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ بڵاوکرایەوە.
میدیای ناوخۆیی
ئاوازی دەنگی تەواو لەسەر دیڤی دی و بلو ڕەی لە کانوونی یەکەمی ١٨ی ٢٠١٢دا بڵاوبۆوە و لەسەر فۆرکەی ڕێگەی پێدرا لە ساڵی ئازاری ٢٠ی ٢٠١٨ بڵاوبکرێتەوە
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە کۆمیدییە گەنجانەکانی ئەمریکا پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە هاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمی هاوڕێی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە میوزیکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە کۆمیدییە ھاوڕێیەتییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٢ پۆل:یەکەم فیلمە دەرھێنراوەکانی ساڵی ٢٠١٢ پۆل:فیلمە کۆمیدییە مۆسیقییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠١٢ داندراون
بڕیارنامەی ٧١٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧١٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەمەریکای ناوەندی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٠١٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩١ پۆل:مێژووی ئەمریکای ناوەندی پۆل:مێژووی نیکاراگوا
قەزای شارەبان
قەزای شارەبان (بە عەرەبی: قضاء المقدادیة، بە ئینگلیزی: Miqdadiyah District) یەکێکە لە قەزاکانی پارێزگای دیالە لە باشووری کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی شارەبانە. قەزاکە سێ ناحیەی ھەیە بە ناوەکانی دەلی عەباس و ئەبی صەیدا و الوجیھیة. زۆرینەی عەرەبە و کەمینەی تورکمان و کوردن. دووەم گەورەترین قەزای پارێزگای دیالەیە دوای ناوەندی قەزای بەعقووبە.
جوگرافیا
قەزای شارەبان دەکەوێتە باکووری عێراق. بە تایبەتی لە باکووری ڕۆژھەڵاتی عێراق.
ناو
ناوی ئەم قەزایە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارۆچکەی شارەبانە.
کەش و ھەوا
کەشوھەوای بیابان لە ناوچەکەدا زاڵە. تێکڕای پلەی گەرمی ساڵانەی ناوچەکە ٢٤ پلەی سەدییە. گەرمترین مانگ مانگی تەمموزە کە تێکڕای پلەی گەرمی ٣٦ پلەی سەدییە، ساردترینیش مانگی یەکە کە ١٠ پلەی سەدییە. تێکڕای بارانبارینی ساڵانە ٢٩١ ملیمەتر دەبێت. تەڕترین مانگ مانگی نۆڤەمبەرە کە تێکڕای بارانبارین ١٠٨ ملم دەبێت، وشکترین مانگ مانگی ئەیلول کە ١ ملم باران باریوە.
سەرچاوەکان
پۆل:خانەقین پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دیالە پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:جوگرافیای عێراق پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان
سێڤلیێڤۆ
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای گابرۆڤۆ پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
لوییز دو ڤیلمۆرا
لوییز دو ڤیلمۆرا نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
کامەم
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
بەنداوی دووکان
بەنداوی دووکان لە ساڵانی ١٩٥٤ تا ١٩٥٩ لەسەر ڕووباری زێی بچووکدا و لە پارێزگای سلێمانیی کوردستاندا دروست کراوە، ئەم بەنداوە٦٠ کیلۆمەتر لە شاری سلێمانی و نزیکەی ١٠٠ کیلۆمەتر لەشاری کەرکووکەوە دوورە.
بەردی بناغەی ئەم بەنداوە لە ساڵی ١٩٥٤ لە لایەن مەلیکی عیراق مەلیک فەیسەڵەوە دانرا، لە بناغەی ئەم بەنداوەدا مەلیک فەیسەڵ فلسێکی عێراقی دانا وەک ھێمایەک بۆ ئەو سەردەمە کە بچووکترین دراوی ئەوسەردەمە بوو، ئەم بەنداوە لە ساڵی ١٩٥٤ دەستی پێ کرد و لە ساڵی ١٩٥٩ تەواو بوو کە لەلایەن کۆمپانیای دۆمیز بالوتی فەرەنسییەوە ئەنجام درا بە سەرپەرشتی ھەردوو کۆمپانیای بنی دیکن و کۆرلی. ئەم بەنداوە بڕی ١٤ میلیۆن دیناری ئەو سەردەمەی تێ چوو لە کاتێکا کە ڕۆژانەی کرێکارێکی ئەو سەردەمە ٢٥ فلس بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگای سلێمانی پۆل:بەنداوەکانی کوردستان پۆل:زێی بچووک
میرەیی حەمەحەسەن
میرەی حەمەحەسەن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
میرەی حەمەحەسەن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی جنۆکەی فەتاحەسور و لە باشوور لەگەڵ گوندی قادرئاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی سەنگاو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عزەت ئاوا.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
باجیراوی یەکەم
باجیراوی یەکەم یان پێشەوا باجیراو یان باجیراو بەلال (ماوەی ژیان: ١٨ی ئابی ١٧٠٠ تاکوو ٢٨ی نیسان ١٧٤٠) ژەنەرال یاخوود پێشەوای ئیمپڕاتۆری ماراتا (Maratha) لە هیندستان. لەماوەی حوکمڕانی پێشەوا باجیراودا ئیمپراتۆرەکەی فەرمانڕەوایی ڕووبەرێکی فراوانی هیندستانی دەکرد وە ئامانجی سەرەکی ئیمپراتۆرەکەی (ماراتا) بریتبووە لە لەناوبردنی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆلی هیند. . بەپێی بەڵگەنامە مێژووییەکان و وتەی ئەفسەری بەریتانی بێرنارد مۆنتگۆمێری پێشەوا باجیراو لەهیچ شەڕێکدا شکستی نهێناوە.
هەڵبژاردنی وەک پێشەوا
باجیراو کوڕی به‌لالجی ڤیشواناتە، که‌ پێش باجیراو، باوکی پێشه‌وای ئیمپراتۆری ماراتابوو له‌ ساڵی ١٧١٩ باوکی کۆچی دوایی ده‌کات، له‌و کاته‌دا باجیراو ته‌مه‌نی ته‌نها ١٩ ساڵهبوو و دەپاڵێوێت بۆ پله‌ی پێشه‌وا و لەئەنجامدا دەبێتە پێشەوای ئیمپراتۆری ماراتا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٧٠٠ پۆل:مردووانی ١٧٤٠ پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٨یەم پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان پۆل:مردووانی سەدەی ١٨یەم
دڵگەش موراد
دڵگەش موراد (بە ئینگلیزی: Della Murad) دیزاینەرێکی سەرکەوتووی جلوبەرگی کوردیی مۆدێرنە. دڵگەش موراد لە ھەڵەبجە لەدایکبووە و ئێستا لە لەندەن لە بریتانیا دەژێ.
بورجی شارد
بورجی شارد (بە ئینگلیزی: The Shard) بە ڕەسمی وەک بەرزترین باڵەخانەی ئەوروپا ناسێنراوە کە بەرزییەکەی ٣٠٩ مەترە و لەلایەن ڕێنزۆ پیانۆ ئەندازیاری ئیتاڵییەوە دیزاین کراوە و لە چەندین نھۆم پێکھاتووە کە ئوتێلی پێنج ئەستێرە و ریستۆرانت‌ و ئۆفیس لە خۆدەگرێت پێشبینیشدەکرێت کارکردن لە بەشەکانی ناوەوەی ئەو باڵەخانەیە لە ساڵی ٢٠١٣ تەواوبێت. دروستکردنی ئەو باڵەخانە مۆدێرنە لە ناو شاری لەندەن دا مشتۆمرێکی زۆری دروستکردوە بەو پێیەی ئەو شارە چەندین بینای دێرین لە خۆدەگرێت‌ و چەند جارێکیش جێبەجێکردنی پرۆژەی دروستکردنی ئەو باڵەخانەیە بەھۆی قەیرانی دارایی ئەوروپاوە دواخرا دواتر گروپی سێڵەر پرۆپێریتی و بانکی نیشتمانی قەتەر پرۆژەکەیان جێبەجێکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:خانووبەرە ئاوەدانەکان، تەواوبوونی ٢٠١٢ پۆل:بورجەکان
چیای مێلبۆرن
چیای مێڵبۆرن چیایییەکە کە ٢٬٧٣٣ مەتر بەرزە، چیایەکی بە بەفر داپۆشراوی کیشوەری ئانتارکتیکایە لەبەشی ڤیکتۆریا لاند، لە نێوان کەنداوی ود و کەنداوی ترانۆڤای ھەڵکەوتووە. چیایەکی درێژکۆڵەیە و پێشتر کانێکی گرکانی چاڵاکی ھەبوو. چیای مێلبۆرن نزیکەی ١٨٠ کیلۆمەتر سێجایە و پێکھاتووە لە کۆکراوەکانی تیفرا و لێشاوی لاڤا؛ ھەروەھا کۆکراوە بەردینییەکانی بەکارھێنراون بۆ دەستنیشانکردنی کاتی دوایین تەقینەوەکانی گرکانەکەی کە وا دەخەملێنرێت لە ساڵی ١٨٩٢ کۆتا ساڵی چاڵاکییەکەی بووە. لەکاتی ئێستادا گڕکانەکە بە ناچالاک دادەنرێت.
گڕکانەکە بەشێکە لە گرووپی گڕکانەکانی مکمۆردۆ و پۆلایدس لە چیاکانی ئۆڤەرلۆرد و ڕیتمان.
لێشاوی گەرمای جیۆتێرمال لەسەر چیای مێڵبۆرن ئیکۆسیسێمێکی ناوازەی دروست کردووە کە لە چەندین کانزای بەبەھا پێک ھاتووە بوونەتە ھۆی دروستبوونی ژینگەیەکی لەبار بۆ گەشەکردنی ھەندێک ڕوەکی تایبەت کە لە نێوان تاوەرەکان ڕواون. ئەم جۆرە ڕوەکانە لە گڕکانەکانی تری ئەنتەرکتیکا دەدۆزرێنەوە ئەمیش کاتێک گەرمای گڕکان بەفرەکان دەتوێنێتەوە ئاوی سازگار دروست دەکات، بەو شێوەیە ڕێگە بە ڕوەکەکان دەدات لە ژینگەی ساردی ئانتارکتیکادا گەشە بکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن پۆل:چینەگڕکانەکانی نیوزلەندا پۆل:گڕکانەکانی خاکی ڤیکتۆریا
جۆن دبلیو بێچتەر
وێنۆک جۆن ویلیام بێچتەر (بە ئینگلیزی John William Beschter لە دایک بووی ٢٠ی ئایاری ١٧٦٣مردنی لە ٦ی کانوونی دووەمی ١٨٤٢) قەشەیەکی کڵێسای کاتۆلیکی و ئەندامێکی کۆمەڵگای عیسا بوو، لە لە ویلایەتی دووکی لۆکسمبۆرگ لە نەمسای ھۆڵەندا. لە ساڵی ١٨٠٧ کۆچی کرد بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٣ پۆل:مردووانی ١٨٤٢
نیکۆلاس کەیج
{{Infobox person | image           = Nicolas Cage Deauville 2013.jpg | caption         = کەیج لە ۲۰۱۳ | birth_date      = {{Birth date and age|mf=yes|١٩٦٤|١|٧}} | residence      = لاس ڤێگاس، نێڤادا، ویلایەتە یەکگرتووەکان | birth_name      = نیکولا کیم کوبولا | occupation      = ئەکتەر، بەرهەمهێنەر | partner         = Christina Fulton | years_active    = ١٩٨٠–ئێستا | spouse      = Patricia Arquette(١٩٩٥ تا ٢٠٠١)  {{-}} Lisa Marie Presley (٢٠٠٢ تا ٢٠٠٤)  {{-}} Alice Kim (له ٢٠٠٤ەوە تا ۲۰۱٦) {{Marriage|Erika Koike|2019|2019|end=div}}} | children        = ٢ | signature = CageAutograph.jpg }}
نیکۆلاس کەیج (بە ئینگلیزی: Nicolas Cage) ناوی تەواوی (نیکولا کیم کوبولا) لە شاری (لونج بیتش، کالیفۆرنیا، ئەمریکا) لە دایک بووە. ئەو کوڕی نووسەر و زانای ئەدەبی ئاگێست کۆپۆلایە کە لە ٧ کانوونی دووەمی ۱۹٦٤دا لە دایک بووە، لە کاتی نەرمی نینوکەکانیەوە حەزی لە تەمسیل کردووە وە نزیکی لە دەرھێنەری جیھانی (فرانسیس فورد کوبولا) پاڵپشت بوو بۆ ھێنانی ئەو بۆ ناو جیھانی سینەما فرانسیس فورد کوبولا) مامی نیکولاس کیم سەرەتا چەندین ڕۆڵی سەرەتایی پێ دەدا بەڵام کەیج ھەستی کرد کە بەھۆی نزیکی لە مامی لە ڕووی سینەماوە زۆر پشت گوێ دەخرێ بۆیە بــڕیاری دا بە گۆڕینی ناوی خوی بۆ (نیکولاس کەیج) وە لە تەمەنی ٢٠ ساڵی چاوی بە (جینی ریت) کەوت وە ٢ ساڵ لەگەڵی ژیا ، پاش ئەو لەگەڵ کریستینا فولتون نمایشکاری جل و بەرگ وە بوونە خاوەنی مناڵێک لە ساڵی ١٩٩۰ بە ناوی ویستون کوبولا کەیج.
پەراوێزەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری فیلمی دراما پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ئامادەیی بێڤرڵی ھیڵس پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی پەیڕەوی کلێسەی کاسۆلیکی ڕۆم پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
شاسوار عەبدولواحید
شاسوار عەبدولواحید قادر ئیبراھیم (لەدایکبووی ٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٩ لە تووی مەلیک، سلێمانی، عێراق) کەسایەتی سیاسی و سەرۆکی جووڵانەوەی نەوەی نوێ، لەھەمانکاتدا دامەزرێنەر و خاوەنی کۆمپانیای نالیا و تەلەڤیزیۆن و ڕادیۆی نالیایە، دەرچووی کۆلێژی ئەندازیاریی زانکۆی سلێمانی، لە ١١ی ئایاری ٢٠١٧، وەکو سەرۆکی فەخری یانەی سلێمانی و سەرپەرشتیاری تیپی تۆپی پێی یانەکە دیاریکرا. لە سەرەتای بڕیاری کردنی ڕیفراندۆمەوە دژایەتی خۆی بۆ ئەو بڕیارە دەرکرد و لەگەڵ نزیک بوونەوەی کاتی ڕیفراندۆم بەرەی «نەخێر لە ئیستادا» ڕاگەیاند و داوای کرد دەنگ بدەن بە نەخێر لە ڕیفراندۆمدا. دواتر قەوارەی نەوەی نوێی دامەزراند.
بازرگانی و میدیا
شاسوار پێش ئەوەی بێتە ناو سیاسەت، بە کاری بازرگانی دەستی پێکرد، ساڵی ٢٠٠٧ کۆمپیانیای نالیای دامەزراندن، بۆ کاری خانووبەرە، سەرەتا وەبەرھێنانی لە پڕۆژەکانی نیشتەجێبوون وەک گوندی ئەڵمانی یەک و دوو و سێ چەند پرۆژەیەکی دیکە. پاش سەرکەوتن لە پرۆژەکانی خانووبەرەن ڕوویان لە کاری میدیایی کرد، ساڵی ٢٠١٠ دامەزراوەی میدیایی نالیای دامەراند، کە لە ئێستادا جگە لە ماڵپەرەکانی ئێن ئارتی و ئێن ئارتی دوو خاوەنی چوار کەناڵی میدیایییە (ئێن ئارتی، ئێن ئارتی دوو، ئێن ئارتی سێ، ئێن ئارتی چوار) ئێن ئارتی عەرەبیشی دامەزراند بەڵام بەھۆی قەیرانی دارایییەوە لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠١٨دا لە پەخشکردن وەستا. ھەروەھا خاوەندارییەتیرادیۆی نالیا ئێف ئێم، ئێن ئارتی سپۆرت، ئەکادیمیای میدیایی نالیا دەکات. کەناڵەکانی ئێن ئارتی چەندین جار ڕووبەرووی ھەڕەشە و داخستن بوونەتەوە ساڵی ٢٠١١ تەنھا سێ ڕۆژ دوای دەستپێکردنی پەخشەکەی لەلایەن کۆمەڵیک کەس سوتێنرا لەکاتی خۆپیشاندانەکانی دژی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان. ساڵی ٢٠١٣ پڕۆژە چاڤی لاندنی تەواو کرد کە بە یەکێک لە شوێنە گەشتیاریارییە دیارەکانی سلێمانی دادەنرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەو کەسانەی ھەوڵی تیرۆریان دراوە پۆل:خەڵکی سلێمانی پۆل:دەرچووانی زانکۆی سلێمانی پۆل:زیندووان پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
سڤیشتۆڤ
سڤیشتۆڤ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای ڤێلیکۆ تارنۆڤۆ لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٣٠٬٥٩١ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڤێلیکۆ تارنۆڤۆ پۆل:سڤیشتۆڤ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دانووب پۆل:١٠٠ پێگەی گەشتیاری لە بولگاریا پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
دایک
150px|وێنۆک|تابلۆی دایک، لەلایەن [[ویلیلم بوگروو]] دایک باوانی مێی مرۆڤە. دایک ئەو کەسەیە کە دووگیان دەبێت و منداڵی دەبێت.
دایکی بایۆلۆجی
دایکایەتیی بایۆلۆجی بۆ مرۆڤ، ھەروەک شیردەرەکانی تر، ڕوودەدات کاتێ مێیەنەیەکی دووگیان ھێلکەیەکی پیتێنراو ھەڵدەگرێت لەنێو لەشی. بە گشتی، ئاوڵەمەیەک پەرەدەسەنێت لە لە زایگۆتێکەوە، دواتریش دەبێتە کۆرپەلە. دووگیانی یان سکپڕی ڕوودەدات لە مناڵدانی ژنەوە تا ئەو کاتەی کۆرپەکە بە تەواوی پەرەدەسەنێت بۆ لەدایکبوون. لە مرۆڤەکان، ئاسایی سکپڕبوون ٩ مانگ دەخایەنێت، دوای ئەوە ژنەکە ژان دەگرێت و مناڵی دەبێت. بارەکە ھەموو کات بەم شێوەیە نییە، ھەندێک مناڵ زووتر یان درەنگتر لەدایک دەبن، یان ئەوەی ژنەکە تووشی حاڵەتی لەبارچوون دەھێت، و ماوەی دووگیانییەکەی تەواو ناکات. عادەتەن، ھەر کە کۆرپەکە لەدایکبوو، دایکەکە دەست بە بەرھەمھێنانی شیر دەکات لەڕێی کرداری شیرسازی. شیری مەمکی دایک سەرچاوەیە بۆ دژەتەنەکانی سیستەمی بەرگری و بە گشتی تاکە سەرچاوەی خۆراکە بۆ مناڵە ساواکە لە ماوەی یەکەم ساڵی تەمەنی، ئەم ماوەیە دەکرێ زیاتریش بێت.
دایکی نابایۆلۆجی
جگە لە دایکی بایۆلۆجی دەکرێت بە کەسانی تریش بوترێت دایک، بەتایبەتی بەوانەی کە ھەمان ڕۆڵی دایکێکی ئاسایی دەگێڕن لە بەخێوکردنی مناڵێک. ئاسایی دایکی نابایۆلۆجی ژنێکە کە ئەرکی بەخێوکردنی منداڵێکی گرتۆتەئەستۆ یان زڕدایکێکە (باوەژن) کە لەگەڵ پیاوێک مناڵدار ھاوسەرگیری کردووە. ھەڵگرتنەوە یان گرتنەئەستۆی مناڵ، بە چەندین شێوەی جیا، بە درێژاییی مێژوو ھەبووە، تەنانەت پێش شارستانییەتی مرۆڤیش. سیستەمە مۆدێرنەکانی گرتنەخۆی مناڵ لە سەدەی بیستەمەوە سەریان ھەڵدا، کە لە ڕێی کۆمەڵێک قانوون و ڕێنمایییەوە ڕێکخراوە. گرتنەخۆ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ئاسانترە بە بەراورد لەگەڵ وڵاتانی تری ڕۆژاوا، ئەمەش وای کردووە نزیکەی نیوەی مناڵە ھەڵگیراوەکانی جیھان لە ئەمریکا بن.
بریدایک
بریدایک یان دایکی بەدیل ژنێکە کە ھەڵدەستێت بە ھەڵگرتنی مناڵێک لە مناڵدانەکەی کە گەراکەی پیتێنراوە لە ژنێکی تردا، بەھۆی ئەوەی کە ژنەکەی تر توانای مناڵبوونی نییە. بەمە دایکی بەدیل دووگیان دەبێت و منداڵێکی دەبێت لە کاتێکدا دایکی بایۆلۆجی یان ڕاستەقینەی مناڵەکە نییە. دایەکایەتیی بەدیل بووە مومکین لەگەڵ پێشچوونەکانی تەکنۆلۆژیای زاوزێ، وەک پیتاندن لەنێو شووشەدا.
ڕۆڵی کۆمەڵایەتی
ئەو ڕۆڵە کۆمەڵایەتییانەی پەیوەندیدارن بە دایکایەتییەوە بەپێی کات، کولتوور، و چینە کۆمەڵایەتییەکان دەگۆڕێن. لە ڕابردوو، ڕۆڵی ژنان سنووردار بوو، ئەوان زۆرتر ئەرکی دایکایەتی و ھاوسەرێتیان بەجێ دەھێنا، و زۆرترین کاتیان لە ئاگاداربوون و ڕێکخستنی ماڵ بەسەردەبرد. لە زۆر کولتوور و کۆمەڵگە، ژنان یارمەتی لە ژنانی بەتەمەنەوە وەردەگرن، وەک دایکیان یان خەسوویان لە ڕاپەڕاندنی فرمان و کارەکانیان. سەبارەت بە ژنان لە ھێزی کار، دایکان ناچاردەبن کە کارێک بکەن کە کاتی زۆریان لێ نەبات، زۆرینەیان ناتوانن ببنە ژنی کار، واتە ژنێک کە کاتێکی زۆر بەسەربەرێت لەپێناو پیشەکەی. بەشێکی ژنانیش ژیانیان وەک ژنی ماڵ بەسەردەبەن و کاری دەرەوەیان نییە. لە چەند دەیەی دواییدا ژمارەی ئەو باوکانەش زیادی کردووە کە لە ماڵەوە دەمێننەوە و لەبەر بێئیشی لەجیاتیی دایکی مناڵەکان چاودێریی مناڵەکان دەکەن، ڕوانینی کۆمەڵایەتی بۆ ئەم بابەتە بەپێی کولتوورەکان جیاوازە، لە ڕۆژاوا زۆرینەی ژنان لەپاڵ مێردەکانیان کار دەکەن، بەڵام لە وڵاتانی ڕۆژھەڵات زۆرینەی دایکان کاری دەرەوەیان نییە و ژنی ماڵەوەن، و باوکانیش ئەرکی پەیاکردنی بژێویان لەئەستۆیە.
بەنداوی گاڕان
بەنداوی گاڕان بەنداوێکی خاکییە بە بەرزاییی ٦٢ مەتر لەسەر چەمی گاڕان لە شارستانی مەریوان و لە نزیکی گوندەکانی دوێسە و وێڵە لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە خەریکە دروست دەکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:بەنداوەکانی کوردستان پۆل:بەنداو پۆل:بەنداوەکانی ئێران پۆل:شارستانی مەریوان
کازم ساھر
کازم جەبار سامەڕایی (لەدایکبووی ١٢ی ئەیلوولی ١٩٥٧) ناسراو بە ناوی ھونەریی کازم ساھر ، گۆرانیبێژ، مۆسیقازان و گۆرانینووسێکی عێراقییە. نازناوی «قەیسەری گۆرانیی عەرەبی» و «ناسێنەری عێراق بە جیھان»ی پێدراوە.
کازم ساھر یەکێکە لە سەرکەوتووترین گۆرانیبێژەکانی جیھانی عەرەبی، زیاتر لە ١٠٠ میلیۆن ئەلبومی فرۆشراوە و پلەبەرزترین کۆنسێرتە عەرەبییەکانی ھەیە. لە گۆرانی ڕۆمانسییەوە تا سیاسی، و لە پۆپەوە تا مۆسیقای کلاسیکیی عەرەبی. لە ٢٠٠٣، بەپێی دەنگدانێکی نێودەوڵەتیی بی بی سی، زیاتر لە نیو میلیۆن کەس لە ١٦٥ وڵاتدا دەنگیان دا کە گۆرانیی أنا و ليلا (من و لەیلا بەناوبانگترین گۆرانییەتی کە دەربارەی خۆشەویستێکییەتی بە ناوی لەیلا، و شەشەمە لە ١٠ بەناوبانگترین گۆرانی ھەموو کات.
لەگەڵ ئۆرکێسترایەکی دە بۆ بیست کەسیدا گۆرانی دەڵێت کە ئامێرەکانی عوود و قانون و نەی و تەواوی سترینگەکان (ڤیۆلین، چەلۆ، و باس). لەکاتێکدا لە ھەندێک لە کارەکانیدا ئامێرە دەنگییە ئەلیکترۆنییەکان بەکاردێنێت، و ھەرگیزیش سینتیسایزەر بۆ ئامێرە ئاکۆستیکەکان بەکارناھێنێت. کارەکانی بە زۆری ئامێر و ڕیتم و میلۆدیی فۆلکلۆریی عێراقی تێدایە.
ژیاننامە
کازم لە مووسڵ، عێراق لە ١٢ی ئەیلوولی ١٩٥٧ لەدایکبووە. باوکی لە بەغداد ژیاوە، بەڵام لە بنەچەدا خەڵکی سامەڕا بووە و خەڵکی گوندی دەراج بووە و دایکیشی خەڵکی نەجەف بووە. زۆربەی ژیانی لە گەڕەکی ئەلحورییەی بەغداد بەسەربردووە. نۆ خوشک و برای ھەیە.
خێزانەکەی کازم ھەرگیز پشتیوانی نەبوون لە بوون بە مۆسیقاژەن، و دایکیشی لێی دووربووە و نەیتوانیوە پاڵپشتی بێت. خێزانەکەی باوەڕیان نەبووە سەرکەوتوو ببێت، و لە باتی ئەوە ویستیویانە ببێتە دکتۆر یان دادوەر. براکەی کازم ڕۆژێک بردییە چەند شوێنێکی جیاواز کە خەڵکی گۆرانییان تیا دەووت، و پێی وت کە ھەڵبژاردەی خۆیەتی کە بە شێوازێکی ڕێزدارانە گۆرانی بڵێت یان بە شێوازێکی خراپ. پێی وت کە تاکە ڕێگای بەدەستھێنانی سەرکەوتن ئەوەیە کە ڕێز لە مۆسیقاکەت و خۆت بگریت.
کازم لە گەنجیدا سەرسامی شیعرەکانی مستەفا قسەیەر بوو، کە کارەکانی بۆ ھەیا دەشوالی دەنووسی.
ژیانی سەرەتایی
دەرچووی پەیمانگای مامۆستایانە لە ١٩٧٨ و بووەتە مامۆستا لە مووسڵ. لە ناوچەی ئەقرای مووسڵ وانەی مۆسیقای دەووتەوە، و لەوێش ئاشنای جوانیی باکووری عێراق بوو. بەھۆی ئەو گۆرانییانەی کە لە ڕادیۆدا گوێی لێدەگرت زیاتر شەیدای مۆسیقا و کاری مۆسیقادانەرەکانی وەک محەممەد عەبدل وەھاب بوو.
کازم یەکەم گۆرانی و مۆسیقای لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا نووسی، کە گۆرانییەکی ڕۆمانسی بوو بە ستایلی کلاسیکی، بۆ کچێک کە عاشقی بووبوو. لە دوای قوتابخانە لەگەڵ باوکیدا کاری دەکرد بۆ ئەوەی یارمەتیی خێزانەکەی بدات. لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا چووە پەیمانگای مۆسیقای بەغداد و شەش ساڵ لەوێ خوێندی.
لە تەمەنی دە ساڵییەوە دەستیکرد بە نووسینی گۆرانی. دوای فرۆشتنی پایسکلەکەی، توانی گیتارێک بکڕێت لە ١٢ ساڵیدا، و فێری ھونەرەکانی گیتار و سێ مانگ دواتر یەکەم گۆرانی کلاسیکی خۆی نووسی. گیتار یەکەم ئامێری بووە.
دواتر خۆی فێری عوود کرد، کە ئامێرێکی بەناوبانگتر بوو، و بەھۆیەوە لە پەیمانگای مۆسیقای بەغداد وەرگیرا.
١٩٨٧–١٩٩٥: بەناوبانگبوون
پێش ئەوەی بچێتە پەیمانگای مۆسیقای بەغداد، کازم لە ڕێی گوێگرتن لە ڕادیۆوە زانیارییەکی باشی کۆکردەوە دەربارەی مۆسیقای ڤۆکاڵیی عەرەبیی نیوەی سەدەی بیستەم. بە قووڵی ئاشنابوو لەگەڵ ھەردوو مۆسیقای کلاسیکیی عەرەبی، کە بە زۆری میسر و لوبنانن، و مەقامی عێراقی، کە ھونەرێکی ناوخۆیی بوو. بەھۆی ئەم لێزانینانەیەوە لە ستایلە جیاوازەکانی مۆسیقای فۆلکلۆری باشتر بوو لە گۆرانی وتن و مۆسیقا داناندا.
یەکەم ڤیدیۆی کە دروستکرا بریتیبوو لە ھاوبەشیکردنێک لەگەڵ ھاوڕێیەکیدا کە دەرھێنەری تەلەڤیزیۆن بوو. گۆرانییەکە ناوی «» (گازی مار) بوو، کە لە تەلەڤیزیۆنی عێراق لە ١٩٨٧، یەک ساڵی پێش تەواوبوونی جەنگی ئێران و عێراق پەخشکرا. گۆرانییەکە دەنگدانەوەیەکی زۆری نایەوە بەھۆی کات و ڕووداوە ھەستیارەکانی ئەو سەردەمە. تەلەڤیزیۆنی عێراقی داوایان لێکرد کە یان تێکستەکە بگۆڕێت یان قەدەغە دەکرێت. ڕەتکردنەوەکەی لە گۆڕانی تێکستەکە و قەدەغەکردنی گۆرانییەکەی زیاتر بەناوبانگ کرد. دوای ئەوە دەستیکرد بە کردنی کۆنسێرت لە تەواوی کەنداوی فارسدا و تۆمارکردنی گۆرانی لەگەڵ تۆمارگە کوەیتییەکاندا.
لە ١٩٩١ و بەھۆی شەڕی کەنداو، کازم گواستییەوە بۆ ئوردن و لەوێ بۆ چەندان ساڵ لەگەڵ خێزانەکەیدا ژیا. کازم ئەو دەمەی ژیانی لە ئوردن بە دەمێکی گرنگ لە سەرکەوتنی لە ژیان و پیشەیدا دادەنێت. کازم چەند لە سەرکەوتووترین کۆنسێرتەکانی لەوێ پێشکەشکرد لە جێراش و دوو ئەلبومی سەرکەوتووی لە ستودیۆکانی سەمیر بەغدادی لە عەمان بەرھەمھێنا.
١٩٩٦–٢٠٠٠: دەرکەوتن
وێنۆک|دەرکەوتنی کازم ساهر لە ئابی ٢٠١٩، کۆنسێرتی سعودیە. لە ١٩٩٦، ڕۆیشتە لوبنان و نزار قەبانی ناسی، لەوێ گرێبەستێکی گۆرانینوسینی لەگەڵدا کرد کە قەبانی تێکستی بۆ گۆرانییەکانی دەنووسی، پێش ئەوەی بە تەواوی لە قاھیرە نیشتەجێ ببێت. نزار قەبانی، کە لە ١٩٦٠کان بۆ ١٩٧٠کان تێکستی بۆ گۆرانیبێژە ناودارەکانی وەک عەبدل حەلیم حافز و نەجات سەغیرە دەنووسی، تێکستی بۆ زیاتر لە ٣٠ لە گۆرانییەکانی کازم نووسی. لەگەڵ شیعرەکانی قەبانیدا، کازم ھەردوو گۆرانی سیاسی و ڕۆمانسی دەووت بۆ عێراق و بەغداد، کە تێیدا ھەست و تراژیدیای ھاوڵاتیانی ئەوێی پیشاندەدا.
کازم بەردەوام بوو لە بڵاوکردنەوەی ئەلبوم و زنجیرە کۆنسێرت. گۆرانییەکانی بەناوبانگتر و ڕۆمانسی تر بوون.
لەگەڵ ھاتنی ١٩٩٨دا، دە ئەلبومی بڵاوکردبوویەوە؛ و دواتر بەھۆیەوە ناوبانگێکی جیھانی پەیداکرد و خەڵاتی یونیسێفی بەدەستھێنا بۆ گۆرانی «»، کە بەھۆیەوە توانی لە ئەمریکا گۆرانی بڵێت بۆ کۆنگرەی نەتەوە یەکگرتووەکان و UN. ساڵی دواتر، گۆرانییەکی تۆمارکرد لەگەڵ ئۆرکێسترای سیمفۆنیی ئیتالیا بۆ ڕێزلێنان لە پاپا.
کازم دوای بڵاوکردنەوەی چەندان ئەلبوم و زنجیرە کۆنسێرت ببووە ھونەرمەندێکی پڕداھات و ڕێزلێگیراو. ناوبانگەکەی زیاتر گەشەی کرد بە ھاوبەشیکردن لەگەڵ گۆرانیبێژە ئەوروپی و ئەمریکیی باکوورییەکان، وەک سارا برایتمان و لێنی کراڤیتز. بۆ ماویەک لە چەندان شوێنی جیاجیای وەک قاھیرە و دوبەی و پاریس و تۆرنتۆ نیشتەجێ دەبێت.
لەکاتێکدا ھەوادارێکی گەورەی ئۆرکێسترا گەورەکانە، ھێشتا کراوەیە بۆ مۆسیقای تەکنەلۆژیایی و تەنانەت ڕێگەی داوە گۆرانی «» ڕیمیکس بکرێت (لەلایەن Trasnglobal Underground) کە ھەمان ئاوازیان بۆ گۆرانی La Trinidad داناوەتەوە، و ھێشتوویەتی یەکەم ئەلبومەکانی بڵاوکردنەوەیەکی فەرمیی ئەمریکی بدرێتێ.
٢٠٠٤–ئێستا: ھاوبەشیکردنەکان
لە ٢٠٠٤، کازم گۆرانییەکی دژی جەنگ بە ھاوبەشی لەگەڵ لێنی کراڤیتز وت و لە Rock The Vote بڵاویانکردەوە، بە ناوی «We Want Peace» (ئێمە ئاشتیمان دەوێت)، و دوای ماوەیەکی کەم گۆرانی «'» (جەنگ تەواوبوو)ی لەگەڵ سارا برایتمان تۆمارکرد، و لە ئەلبومی Haremی سارا و «'»ی کازمدا بڵاوکرایەوە و لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا دەستخۆشییەکی زۆری لێکرا. بەشەکانی کازم لە ھەردوو دوێتەکەدا لەلایەن بەرھەمھێنەری جێبەجێکار دێرگھام ئۆوایناتیی کۆمپانیای EMI Music Arabiaیەوە بەرھەمھێنرابوون.
لە ٢٠٠٤، کازم بەردەوام بوو لە کارکردن لەگەڵ گۆرانیبێژە جیھانییەکانھ وەک کەی سی پۆرتەر و کوینسی جۆنز.
ئەو ڕاھێنەر و لیژنەی The Voice Kidsی عەرەبییە و لین ھایکی ئەندامی تیمەکەی لە لوبنان براوەی وەرزی یەکەم بوو.
ژیانی تایبەتی
باوکی کازم لە پاڵاسێکی نزیک خۆیان کاری دەکرد، ھەرچەندە مووچەکەی بەشی نەدەکرد، توانی دە مناڵ بەخێوبکات، کە کازم بچووکترین برایان بوو. کازم لە تەمەنی گەنجیدا ھاوسەرگیری کردووە، بەڵام جیابووەتەوە.
کازم لە سەرەتای نەوەدەکان عێراقی بەجێھێشتووە بەھۆی شەری کەنداوەوە. لە ئێستادا شوێنێکی نیشتەجێبوونی سەرەکی نییە بەڵکو زۆربەی جار دەگەڕێت لە نێوان شارەکانی قاھیرە، دوبەی، بەیرووت و پاریس. دوو کوڕی ھەیە بە ناوەکانی ویسام ساھر، کە ئێستا ھاوسەرگیری کردووە، و عومەر ساھر.
ھەروەھا کازم باپیری سانایە کە کچی ویسامە.
لە شوباتی ٢٠١٩، کازم بە فەرمی داوایکرد کە ناوی کۆتایی لە ئەل سامەڕایی یەوە بگۆڕن بۆ ئەل ساھر.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:خەڵکی مووسڵ پۆل:زیندووان پۆل:ژەنیارانی عێراقی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧ پۆل:موسڵمانانی عێراقی
تارا جاف
وێنۆک|تارا جاف لەکاتی میوزیکژەنین تارا جاف (لەدایکبووی ١٩٥٨) گۆرانیبێژ و مۆسێقازانی کوردی شارەزا لە ھارپ (چەنگ)ە. تارا جاف چەن ئەلبۆمێکی ھەیە و کۆنسێرتیشی لە وڵاتە جۆربەجۆرەکان ھەبووە. ئێستا لە بریتانیا لە چەند جێگەیەک بە چەنگ مۆسیقای ئارام دەژەنێ بۆ نەخۆشەکان.
ژیان
لە ساڵی ١٩٥٨ لە شاری بەغدا لەدایک بووە. بنەماڵەکەی لە جافەکانی خەڵکی ھەڵەبجەن. لە بەغدا فێری مۆسیقای کلاسیک و پیانۆ بووە. ساڵی ١٩٧٦ ڕۆشتووە بۆ بەریتانیا. لە ساڵی ١٩٩١ەوە دەستی کردووە بە ژەندنی چەنگ. پێش چەنگ، پیانۆ و گیتاری لێ داوە. زۆربەی زانستی مۆسیقاییەکەی خۆی بە دەستی ھێناوە و وانەی مووزیکی نەخوێندووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی بەغدا پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:ژەنیارانی کورد پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨ پۆل:جاف پۆل:گۆرانیبێژە ژنەکانی کوردیی ناوەندی پۆل:ژنە کوردەکانی باشووری کوردستان
١٩٩٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1996 (توضيح)
ژان بروولێر
ژان بروولێر تصویرگر و نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
Jean Bruller, dit Vercors
بڕیارنامەی ٧٢٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٢٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٩١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ڕاسپێری سەبارەت بە دانانی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٠١٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩١
نەوال سەعداوی
دەرچووی کۆلێژی پزیشکیی زانکۆی قاھیرە بوو و پسپۆڕی لە نەخۆشییەکانی سنگ وەرگرت بوو. ئەو سەرۆکی سەرنووسەرانی گۆڤاری تەندرووستی بوو لە قاھیرە، ھەروەھا سەرنووسەر بووە لە گۆڤاری یەکێتیی پزیشیکی.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چالاکوانانی میسری پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١ پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢١ەم پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی پۆل:ڕۆماننووسانی میسری پۆل:نووسەرانی فێمینیست پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
کاوەیس
کاوەیس (Kaweys، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٦٢ کەس لە ٨ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
دەوڵەتی حەفسی
حەفسیەکان یان بەنی حەفس بنەماڵەیەکی دەسەڵاتداری بەڕبەڕی بوون حوکمی تونسیان کرد لەگەڵ ڕۆژهەڵاتی جەزائیر و تەڕابلس لە نێوان ساڵانی ١٢٢٩-١٥٧٤ز.
بارەگاکەیان؛ شاری تونس بوو
میژوویان
حەفسیەکان ئەچنەوە سەر هۆزی مەسمودی بەربەڕی، شوێنی نیشتەجێوونیان شاخەکانی ئەتڵەس بوو، ناوەکەیان لە ئەبوحەفس عومەرەوە هاتووە کە یەکێک بوو لە باپیرەکانی خێزانەکە، و کوڕەکەی لە دوای خۆی بوو بە یەکێک لە کارگێڕی موەحیدەکان لە تونس، پاشان کوڕەکەی (ئەبوزەکەریا حەفسی) دەستی گرت بەسەر دەسەڵاتدا و سەربەخۆیی خۆی ڕاگەیاند و توانی دەوڵەتێک دابمەزێنیت کە جێگەی دەوڵەتی موەحیدەکان بگرێتەوە لە ناوچەکە، موستەنسیری کوری دەستی گرت بەسەر هەڵمەتی هەشتەمی خاچپەرستەکان لە ساڵی ١٢٧٠ز، و نازناوی پێشەوای باوەردارانی پێدرا، بەڵام لە دوای مردنی کوڕەکانی بوو بە ناکۆکیان لەسەر دەسەڵات، و شەڕێکی زۆر لە نێوانیان روویدا.
لە کۆتاییەکانی سەدەی ١٣دا دوو لق لە خێزانەکە جیابوونەوە، یەکێکیان حوکمی ئەکرد لە بنجایە و ئەویتریان لە قسنتینە، و لە ناوەڕاستی سەدەی ١٤دا مەرینیەکان دەستیان گرت بەسەر وڵاتدا، دوای هاتنی مەرینیەکان دەوڵەتی حەفسی ژیان و چالاکی بۆ گەڕایەوە لەگەڵ سەردەمی هەر یەک لە ئەبوعەبباس ئەحمەد و ئەبو فارس عەزیز و پاشان ئەبوعومەر یەحیا، لەم ماوەیەدا جێگیری و ئاسایش هەموو لایەکی دەوڵەتی گرتەوە و تونسی پایتەخت بوو بە ناوەندێکی بازرگانی گرنگ.
لە ساڵی ١٤٩٤وە قۆناغی کەوتنی خێرا دەستی پێکرد، زۆربەی شار و ناوچەکان سەربەخۆییان ڕاگەیاند، لە ساڵی ١٥٠٥ز تورکەکان لە ڕێگی سەرکردەکانیان عروج و خەیرەدین بەڕبەڕوسە دەستیانگرت بەسەر ناوچەکەدا، ئیمپڕاتۆری جێرمانی (کارلی پێنجەم) و پاشای ئیسپانی (کارلۆسی یەکەم) گەمارۆی تونسیان دا ساڵی ١٥٣٥ز، حەفسیەکان لە نێوان فشاری توندی تورکەکان کە لە جەزائیر بوون لەلایەک و ئیسپان لەلایەکی ترەوە تا حاکمی جەزائیر سەرکەوتوو بوو لە چوونە ناو تونسەوە، و دوایین سوڵتانی حەفسیەکانیان لابرد و بەمەش تونس چووە ژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی عوسمانیەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەفریقا پۆل:مێژووی جەزائیر پۆل:مێژووی لیبیا پۆل:مێژووی توونس پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٥٧٤ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٢٢٩ پۆل:ھەڵوەشانەکانی ١٥٧٤ پۆل:مێژووی ئیسلام
بارزانی و بزوتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد
بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد کتێبێکە لەلایەن مەسعوود بارزانی بە زمانی عەرەبی نووسراوە دواتر لە لایەن دەستەیەکەوە کراوە بە کوردی لە ساڵی ٢٠٢٠ چاپ کراوە کە تیایدا باسی شۆڕشی بارزانییەکان دەکا هەر لە ساڵی ١٩٣٢ تا نسکۆی شۆڕشی ئەیلوول سەرەتا بە کورتی باسی بنەماڵەی بارزانییەکان دەکا، کتێبەکە زیاتر باسی لایەنی شەڕەکان دەکا وەک لەوەی باسی لایەنە سیاسییەکەی بکا لە شۆڕشی شێخ ئەحمەدی بارزانیەوە دەست پێدەکا دواتر باسی شۆڕشی دووەمی بارزان دەکا کە لەم کاتەوە مەلا مستەفا بارزانی وەک سەرکردەیەکی شۆڕش دەرکەوت، دوای ئەوەی شۆڕش توانای بەرەنگاری سوپای عێراقی نەما بارزانییەکان بڕیاریاندا بچن بۆ لای کۆماری کوردستان لە مەهاباد ببنە یەکێک لە داکۆکیکاران لە کۆمار، پاش ڕوخانی کۆمار بارزانییەکان دەگەڕێنەوە بۆ عێڕاق ماڵو منداڵیان تەسلیمی حکوومەتی عێراق دەبنەوە بەڵام مەلا مستەفا بڕیاریدا تەسلیمی حوکمەت نەبێ، وای بەباش زانی پەنا بەرێتە بەر یەکێتی سۆڤیەت، لە سۆڤیەت بەهۆی ئازەریەکان تووشی ئازاری زۆربوون دوورخرانەوە بۆ ناوچەکانی تورکستان و تاجیکستان و ئۆزبەکستان بەڵام دواتر بە مردنی ستالین و هاتنە سەرکاری خڕۆشۆف باردۆخەکیان بەرەو باشی ڕۆی، دەرگای خوێندن و ئازادی زیاتریان بۆ کرایەوە. دوای شۆڕشی چواردەی تەموز مەلا مستەفا و هاوەڵەکانی هەلیان بۆ ڕەخسا بگەڕێنەوە بۆ عێراق، لە عێراق پێشوازیەکی گەرمی شۆڕشگێڕانەیان لێکرا و پلەی بەرز و ڕێزیان لە کۆماری نوێدا بەدەست هێنا.
دواتر بەهۆی تێکچوونی پەیوەندییەکانی کورد بە کۆمارەوە هەردوولا خۆیان ئامادە دەکرد بۆ شەڕ بە ڕەسمی شەڕ لە نۆی ئەیلوول دەستی پێکرد بەڵام ڕۆژی یازدەی ئەیلوول بەڕۆژی دەسپێکردنی شۆڕش دانراوە.
پاش چەندین شەڕ و پێکدادان لە نێوان شۆڕش و حوکمەتە یەک لە دوای یەکەکان و دوای ڕێککەوتنامەی جەزائیر لە نێوان عێراق و ئێران و دوای ئەوەی ئێران بڕیاری دەست بەردانی لە شۆڕشدا شۆڕش بە فەرمانی سەرۆکی شۆڕش مەلا مستەفا بارزانی چەکی دانا و شۆڕشگێڕان کوردستانیان بە جێ هێشت بەرەو ئێران ڕۆشتن.
١.نووسەر دەڵێ هەژار موکریانی لە سۆڤیەت چاوی بە بارزانی کەوتوە لە کاتێکدا بارزانی خۆی هەژار موکریانی ناردوە بۆ سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٥٩.
٢.لە باسی شۆڕش زیاتر باسی لایەنی شەڕی کردوە نەک باسی لایەنە سیاسی کۆمەڵایەتی و هۆکار و دەرئەنجامەکانی.
٣.لە باسی تاقمەکەی برایم ئەحمەد و جەلال تاڵەبانی و بوون بە جاشیان تەنیا باسی هەڵەکانی ئەوان دەکا باسی ئەو هۆکارانە ناکا کە لایەنی بەرامبەر بونە دروست کەریان.
٤.باسی هەڵەکانی پەیوەندیەکان لە گەڵ ئێران و بەتەواوی کەوتنە ناو تای ئێران ناکا کە هەر ئەمەش بوو بەهۆی نسکۆی شۆڕش.
٥.لە کتێبی بۆ مێژوو دەڵێ عەبدولسەلام بارزانی ساڵی ١٩١٤ چاوی بە قەیسەری ڕووسیا کەوتووە. بەڵام لە کتێبی بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد دەڵێ چاوی بە نوێنەری قەیسەر کەوتوە.
= سەرچاوەکان =
پۆل:مێژووی کورد پۆل:کتێبە مێژوویییەکان پۆل:مێژووی کوردستان
نان ساجی
وێنۆک|وێنەی نان ساجی لە دێییەک لە نزیکی [[جوانڕۆ]]
نان ساجی یان نانی ھەورامی نانێکی زۆر ناسکی تایبەتی کوردەوارییە کە بە ئاردی گەنم دروست دەکرێت لە سەر ساج دەبرژێت. ئەم نانە مێژوویەکی کۆنی لە کوردەواریدا ھەیە و لەبەر ئەوەی کە لە زۆرێک لە ناوچە ھەورامییەکاندا باو بووە، نانی ھەورامیشی پێ دەوترێ. لە ئێران بە ناوی پارێزگای کرماشانەوە تۆمار کراوە. لە ناوچە کەڵھوڕنشینەکانی کرماشان و ئیلام ئەم نانە بابە.
لە کوردانی کەڵھوڕ
نانی ساجی لەسەری کەرەستەیەکی کانزایی بەناوی ساج دەکۆڵێندرێت و بۆیە ناوی نانی ساجی لەسەری دانراوە. لە کوردانی کەڵھوڕ لە ناوچەکانی کرماشان و ئیلامی ڕۆژھەڵات و ھەروەھا خانەقینی باشووری کوردستان، نانی ساجی نانێکی زۆر بابە. چەند کاتژمێر بەر لە کۆڵاندن، ھەویری نانەکە لە سوێنەیەکی مسین یان ڕوویی کە خوانچەی پێ دەڵێن چێ دەکرێت. کاتێک ھەویرەکە ئامادە کرا، کوانێش دەبێ ئامادە بکرێت، کوانێ چاڵەیەکی گلۆرە کە لە ڕەشەماڵ یان چێشتخانە (مدوەخ) ھەڵکەنراوە و دەوراندەوری لەگەڵ بەرد و قوڕ دادەپۆشێنرێت و سێ دانە بەردی خڕت لە دەوری دەھیلرێت کە لە کوردیی باشووری کوچگانگی پێ دەڵێن. لەنێوی کوانێیەکە کەڵەدار دەھیلرێت و دادەیگیرسێنرێت و ساجەکە لەسەری کوچگانگ دادەنرێت. بەدوای ئەوەیکە ساجەکە داخ کرا، ھەویرەکە بە تەڕدەستی لەسەری ڕادەخرێت. بەدوای ئەوەیکە ھەویرەکە خۆی گیرا، بەرەوپشت دەکرێت.
سەرچاوە
نانی ھەورامی دەخرێتە لاوە؛ کوردستانی نوێ
پەرتووکناسی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نانەکان پۆل:نانە کوردییەکان پۆل:چێشتی عەرەبی پۆل:چێشتی تورکی
١٩٩٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1997 (توضيح)
مۆجانگ
وێنۆک مۆجانگ ستۆدیۆ یان مۆجانگ گەشەپێدەرێکی یاری ڤیدیۆیی سویدییە و بنکەکەی لە شاری ستۆکھۆڵمە. ستۆدیۆکە بە پەرەپێدانی یاری ساند بۆکس و یاری ماینکرافت ناسراوە کە پڕفرۆشترین یاری ڤیدیۆییە لە ھەموو سەردەمێکدا.
ستۆدیۆی مۆجانگ لەلایەن دیزاینەری سەربەخۆی یارییە ڤیدیۆییەکان مارکوس پێرسۆن لە ساڵی ٢٠٠٩ وەک تایبەتمەندییەکانی مۆجانگ بۆ پەرەپێدانی ماینکرافت دامەزراوە. ستۆدیۆکە ناوی خۆی لە کۆمپانیایەکی دیکەی یارییە ڤیدیۆییەکانەوە بە میرات گرتووە کە پێرسۆن دوو ساڵ پێشتر جێی ھێشتبوو. دوای بڵاوبوونەوەی سەرەتایی یارییەکە، پێرسۆن بە ھاوبەشی لەگەڵ جاکۆب پۆرسێر، لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٠دا کارەکەی بە ناوی مۆجانگ ئەی بی دامەزراند، و کارل مانێی وەک بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیاکە بەکرێ گرت. بەشێکی دیکەی بەکرێگیراوانی سەرەتایی بریتی بوون لە دانیال کاپلان و جێنس بێرگنسن. ماینکرافت سەرکەوتنێکی زۆری بەدەستھێنا، ئەمەش گەشەیەکی بەردەوامی بە مۆجانگ بەخشی. بە ئارەزووی ئەوەی لە یارییەکەدا بچێتە پێشەوە، پێرسۆن پێشنیاری فرۆشتنی پشکەکەی لە کۆمپانیای مۆجانگ کرد و کۆمپانیاکە لە مانگی یازدەی ساڵی ٢٠١٤ لەلایەن مایکرۆسۆفتەوە کڕدرا.
مێژوو
ستۆدیۆی مۆجانگ لەلایەن مارکوس پێرسۆن، دیزاینەر و پرۆگرامەری سەربەخۆی یاری ڤیدیۆیی سویدی لە ساڵی ٢٠٠٩ دامەزراوە. لە تەمەنێکی بچووکدا حەزی لە یارییە ڤیدیۆییەکان بووە، فیلمی بارد تەیڵ و چەند یارییەکی دزراوی لە کۆمپیوتەری ماڵەوەی باوکیدا بەناوی کۆماندۆری ١٢٨ یاری کردووە، لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا بە یارمەتی خوشکەکەی فێری بەرنامەسازی بووە. لەبەر ئەوەی لە قوتابخانەدا "تەنھا" بوو، زۆربەی کاتە بەتاڵەکانی لە ماڵەوە بە یاری و بەرنامەسازی بەسەر دەبرد. دوای دەرچوونی و چەند ساڵێک لە کارکردنی وەک گەشەپێدەری وێب، پێرسۆن یاری ئۆرم ئۆنڵاینی دروستکرد، کە یارییەکی ڕۆڵگێڕانی ئۆنلاینە بە شێوەیەکی بەرفراوان فرە-یاریزانە، لەگەڵ ھاوکارەکەی ڕۆڵف یانسۆن لە ساڵی ٢٠٠٣. ناوی "تایبەتمەندییەکانی مۆجانگ"یان بەکارھێنا لە کاتی پەرەپێدانەکەدا و، وەکو گەیم دەستی کرد بە قازانجکردن، کۆمپانیای مۆجانگ ئەی بی لە ساڵی ٢٠٠٧ دامەزراند. پێرسۆن لە کۆتایی ئەو ساڵەدا پڕۆژەکەی بەجێھێشت و ئارەزووی دووبارە بەکارھێنانەوەی ناوەکەی کرد، بۆیە جانسۆن ناوی کۆمپانیاکە گۆڕی وەن توو فریی و دواتر لەم نێوەندەدا، پێرسۆن پەیوەندی بە میداسەوە کردبوو کە دواتر بە کینگ ناسرا، لەوێ ٢٥-٣٠ یاری پەرەپێدا. کاتێک لە کاتی بەتاڵیدا یاری دروستکردنی لێ قەدەغە کرابوو، کۆمپانیاکەی جێھێشت.
سەرچاوەکان
پۆل:مژارەکان لە چاند پۆل:یەکگرتنەوە و دەستکەوتن ساڵی ٢٠١٤ پۆل:کۆمپانیای یارییە ڤیدیۆییەکان لە سووید پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی
ڤێلینگراد
ڤێلینگراد شارۆچکەیەکە لە پارێزگای پازارجیک لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٥٬٠٠٩ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای پازارجیک پۆل:١٠٠ پێگەی گەشتیاری لە بولگاریا پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٤٨
ھاوینەھەواری حاجی ئۆمەران
ھاوینە ھەواری حاجی ئۆمەران دەکەوێتە قەزای چۆمان لە باکووری شاری ھەولێر بە دووری ١٨٥کم، بەرزی ئەم ھاوینە ھەوارە (١٧٨٠ م) بەرزە لەسەر ئاستی ڕووی دەریاوە، بۆیە بە ھاوینەھەوارێکی کوێستانی دادەنرێت، پلەی گەرمی لەم ناوچەیە لە ٣٠ پلەی سەدی تێپەر ناکات، ئاو ھەوایەکی ساف و سازگاری ھەیە لە وەرزی ھاویندا، لەزستانیش بەفر و بارانێکی زۆری لێدەبارێت و تا درەنگی ساڵیش بەفر لەسەر کێوەکانی دەوروبەری دەمێنێت ، کە دیمەنێکی جوان و دڵگیر بە ناوچەکە دەبەخشێت لەگەڵ ئەوەشدا ژمارەیەکی بەرچاو ماڵە ڕەوەندەکان لە ھاویندا بە مەبەستی بە خێوکردنی مەڕ و ماڵات و کشتوکاڵ لەم ناوچەیە نیشتەجێن، ھەر لەم ھاوینەھەوارەدا کانیاوی شێخی باڵەکان ناوبانگی زۆری ھەیە، وەک کانیاوێکی کانزایی بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی گورچیلە، کە گەشتیاران سەردانی دەکەن، لەگەڵ کانیاوێکی دیکە، کە بۆ چارەسەری نەخۆشی پێست بەکاردەھێنرێت. زۆربەی خەلکی ناوچەکە و گەشتیاران سەردانی دەکەن.
سەرچاوەکان
ماڵپەڕی پارێزگای ھەولێر
١٩٩٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1998 (توضيح)
ئاسۆ
ئاسۆ ھێڵێکی ڕواڵەتییە کە جیاکەرەوەی ڕووی تەنێکی گەردوونی و ئاسمانەکەیەتی، کاتێ کە لە بەرجەوەنی ڕوانەرێکەوە چاوی لێ بکرێت کە لەسەر یان لە نزیک ڕووی تەنەکەوە دەڕوانێ. وێنۆک|ئاسۆی کاتی خۆراوابوونی بیابانێک لە [[کالیفۆرنیا]]
ژمارەیەکی کەمی لێ دەر چێت، گشت ئینسانگەلێک کە تا ئێستا ژیاون بۆ خۆیان جگە لە ئاسۆی زەوی ئاسۆی ھیچ تەنێکی گەردوونیی دیکەیان نەدیوە. ئەستێرەگەڕەکانی ئەپۆلۆ کە لەسەر مانگ نیشتوونەتەوە و لەوێوە ئاسۆی مانگیان دیوە، جیاوازن. ھەروەھا، بە بەکارھێنانی کەشتیگەلی بۆشاییگەڕی بێ کەشتیوان، لە ئاسۆی ھەندێکی تر لە تەنەکانی کۆمەڵەی خۆر، بە تایبەت مەریخ، فیلم گیراوە و لە بەردەستە.
ئاسۆی ڕاستین
ئاسۆ لە مانای باو لەنێو خەڵکدا بە سنووری نێوان ئاسمان و زەوی دەگوترێت. ھێڵێکە لە دوورەدەستدا کە لە ڕوانگەی ڕوانەرەوە ئاسمان و زەوی لەوێ پێک دەگەن، و بە لێوارەی ژێرینی ئاسمانی دیار و لێوارەی ژوورینی زەوی و ھەموو بەرزی و نزمییەکانی دەژمێردرێت. دیمەنی کێو و دار و بینا دەبنە ھۆی ئەوە کە ئاسۆ بازنەیەکی ڕاستەقینە (ئەندازەیی) نەبێت. ئەگەر کەند و لەند و بەرزی و نزمی بەر چاوی ڕوانەری نەگرتبێ، بۆ نموونە ئەگەر لە کەنار دەریاوە بڕوانێ و ئاسمان بگاتە ڕووی ئاوەکە، بەو ئاسۆیە کە ڕوانەر دەیبێنێ دەڵێن ئاسۆی ڕاستین (true horizon).
وشەڕەتناسی
وشەی ئاسۆ نزیکایەتیی زۆرە لەگەڵ وشەی ئاسماندا. ھەردوو لە ڕەگ و ڕیشەیەکەوە دەرکەوتوون کە بە مانای بەرد و تیژ دێ. ڕەنگە ھۆکەی بگەڕێتەوە بۆ ئەوە کە لە کۆندا وایان دەزانی ئاسمان گومەز و قوبەیەکی ھەڵدراو و بەرپاکراوە کە لە بەرد دروست بووە.
بەرھەم (کاسبی)
لە بازاڕوانیدا، بەرھەم بریتییە لە ھەر شتێ کە لە بازاڕدا شیاوی نواندن بێ و بۆ بەجێھێنانی خواست یا ویستێکی تایبەت سوودی لێ وەرگیرێ. لە چێکاری و پیشەسازیدا، بەرھەمەکان وەکوو کەرەستەی خاو ئەسێنرێن و وەکوو شمەکی چێکراو ئەفرۆشرێن.
پۆل:زاراوەکانی کاسبی پۆل:بازاڕوانی پۆل:بەرھەمەکان
ئیکۆل پۆلیتێکنیک
thumb|250px|left ئیکۆل پۆلیتێکنیک (بە فەڕانسەیی: École Polytechnique، قوتابخانەی پۆلیتێکنیک) گرنگترین و کۆنترین زانکۆی تەکنیکی و ئەندازیاری‌یە لە فەڕەنسا. ئەم زانکۆیە لەناو زانکۆکانی جیھانیشدا پلە و پایەیەکی بەرزی ھەیە و یەکێک لە چل زانکۆی یەکەمی جیھانە. ساڵی ١٧٩٤ لە پاریس دامەزراوە.
بەستەری دەرەکی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی دەیەی ١٧٩٠
ترۆیان
ترۆیان شارۆچکەیەکە لە پارێزگای لۆڤێچ لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٣٬٣٣٢ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای لۆڤێچ پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٦٨ پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
باخچەی پیتەکان
باخچەی پیتەکان پرۆگرامێکی کوردی منداڵانە بۆ فێربوونی زمانی کوردی بە ھەردوو زاراوەی سۆرانی و کورمانجی. لە ٨ ئاداری ساڵی ٢٠٠٢ کەوتۆتە بازاڕەوەو لە خوێندنگەکانی زمانی دایک لە سوید منداڵانی کورد سوودی لێوەردەگرن. باخچەی پیتەکان لەلایەن دیلان سالح دروستکراوە کە پسپۆری کۆمپیوتەرە. باخچەی پیتەکان یەکەم پرۆگرامی کوردییە کە بە شێوەیەکی تازە چاککرابێت.
فۆلکسڤاگن سی سی
350px|وێنۆک|فۆلکسڤاگن سی سی
فۆلکسڤاگن سی سی یان فۆلکسڤاگن پاسات سی سی (Volkswagen Passat CC) ئۆتۆمبێلێکی پتەوی پایەبەرزە کە لەلایەن کۆمپانیای فۆلکسڤاگنەوە بەرھەم دەھێنرێت.
ژێدەرەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فۆلکسڤاگن پۆل:ئۆتۆمبێلەکانی گرووپی فۆلکسڤاگن پۆل:ئەڵمانیا پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٧٠ پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٨٠ پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠
ئەشکەوتی ھاودیان
ئەشکەوتی ھاودیان دەکەوێتە چیای برادۆست سەر بە قەزای مێرگەسۆر و ئەو ئەشکەوتە لە ئەشکەوتی بێستوون نزیکە. ھاودیان لە سنوور ئیدارەی سەربەخۆی سۆران مێژووێکی کەلتووریی کۆنە دیرێنە، و تا ئێستا ئاسەوارەکانی چەند قەڵا و میرنشینەکان لەو ناوچەیەیە یەکێک لە ئاسەوارەکان، قەڵای میرکەلۆس لە میرنشینی سۆرانە.
کیسەڵان، مەھاباد
کیسەڵان (Kîsellan، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٢٤ کەس لە ١٦ بنەماڵەدا بووە.
ئەشکەوتی ھاودیان
پۆل:ئەشکەوتەکانی کوردستان پۆل:شوێنەکانی ھەولێر
کیسەڵان، مەھاباد
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
ژان تاردیو
ژان تاردیو نووسەر و شاعیری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
بڕیارنامەی ٧٢١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٢١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٩٩١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کۆماری فێدرالی سۆسیالیستیی یووگسلاڤیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٠١٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩١ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
خۆشەویستی
خۆشەویستی یان ئەڤین یان ئەوین بریتییە لە ھەستکردن بە کێشکردن و سەرنج ڕاکێشان بەرامبەر بە کەسێک یان شتێک، ئەو دوو کەسەی یەکتریان خۆش ئەوێت یان ئەو دوو کەسە ئاشقەی کە چاویان بەیەک دەکەوێت لەشیان ھەڵدەستێت بە دەردانی ھۆڕمۆنی ئۆکسیتۆسین ناسراو بە ھۆرمۆنی ئاشقان. وێنۆک|200px|دڵی سوور ھێمای خۆشەویستی
خۆشەویستی لە ئایینی ئیسلامدا
«وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن یَتَّخِذُ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَندَادࣰا یُحِبُّونَهُمۡ كَحُبِّ ٱللَّهِۖ وَٱلَّذِینَ ءَامَنُوۤا۟ أَشَدُّ حُبࣰّا لِّلَّهِۗ» سوورەتی بەقەرە: ١٦٥
ھەروەھا دەفەرمووێت: «قُلۡ إِن كَانَ ءَابَاۤؤُكُمۡ وَأَبۡنَاۤؤُكُمۡ وَإِخۡوَ ٰ⁠نُكُمۡ وَأَزۡوَ ٰ⁠جُكُمۡ وَعَشِیرَتُكُمۡ وَأَمۡوَ ٰ⁠لٌ ٱقۡتَرَفۡتُمُوهَا وَتِجَـٰرَةࣱ تَخۡشَوۡنَ كَسَادَهَا وَمَسَـٰكِنُ تَرۡضَوۡنَهَاۤ أَحَبَّ إِلَیۡكُم مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَجِهَادࣲ فِی سَبِیلِهِۦ فَتَرَبَّصُوا۟ حَتَّىٰ یَأۡتِیَ ٱللَّهُ بِأَمۡرِهِۦۗ وَٱللَّهُ لَا یَهۡدِی ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡفَـٰسِقِینَ» سوورەتی تەوبە: ٢٤
ئەمەشیان خۆشەویستی دایک و باوک بۆ منداڵەکانیان و بە پێچەوانە، خۆشەویستی نێر بۆ مێ لەم چوارچێوەدا پێغەمبەری ئیسلام دەڵێت: «والَّذي نَفْسي بيدِهِ، لا تَدخُلوا الجَنَّةَ حتَّى تُؤمِنوا، ولا تُؤمِنوا حتَّى تَحابُّوا، أفلا أدُلُّكم على أمْرٍ إذا فعَلْتُموه تحابَبْتُم؛ أفشُوا السَّلامَ بينكم»
خوداش باسی لە خۆشەویستی نێوان ژن و مێرد کردووە: وعاشروھن بالمعروف واتە: بە باو و نەریتێکى پەسەند و جوان ھاوکارییان بکەن و مامەڵەتان چاک بێت لەگەڵیاندا، وەکو ئێوە چاوەڕووانى چاکە لەوانە دەکەن.
لە ڕووی زانستییەوە
زانایان ئەوەیان دۆزییەوە کە ھۆڕمۆنی تیستۆستیرۆن لە رێژەی خۆی کەم دەکات لەلایەن پیاوەکان کاتێک دەکەونە ناو ئەوینداریەوە، بەڵام بە پێچەوانەوە لە لایەن ئافرەتی دڵدارەوە لە رێژەی خۆی زیاتر دەبێت. کۆمەڵێک لێکۆڵەر لە زانکۆی "لەندەن کۆلێج" ئەوەیان دۆزیەوە کە خۆشەویستی کار لە سووری زۆر سەرەکی ئەکات لە مێشکی مرۆڤ. کە کاردانەوەی زۆری دەبێت لەسەر گۆرینی ھەڵسوکەوتی کۆمەڵایەتی ئەو کەسە، ئەم تاقیکردنەوانە لەسەر کۆمەڵێک کەس ئەنجام درابوون کە لەم بوارەدا شکستیان ھێنابوو، ئەوەیان بۆ روون بووەوە کە کار لە سوورەکانی مپخ دەکات و وای لێ دەکات پەیوەندی کۆمەڵایەتی بەرەو تێکچوون بچێت.
بۆ خۆشەویستی
ھۆنەر ئەحمەد ھەردی دەڵێت:
گەرچی دڵداری لە خاکی ئێمەدا ئەفسانەیە
گیانەکەم ئەمما دڵی من لەو دڵە شێتانەیە
بێ ئەوەی ھیچ شک بەرێ کوژراوی ئەو چاوانەیە
ڕەگی وشەکە
وێنۆک|تابلۆی ئەویندارانی دێرین، [[ڕۆمیۆ و جولیەت، نیگارکێشانی فرانک دیکسی]] عەشق لە عەشقە وە وەرگیراوە کە ڕووەکێکی بێ ڕەگ و ڕیشەیە بە ناوی لابلاب، ئەگەر بپێچی لە ھەر درەختێک وشکی دەکات. عەشقی ڕووکەشی درەختی جەستەی خاوەنەکەی وشک و زەرد دەکات، بەڵام عەشقی قووڵ بنجی درەختی عاشق وشک دەکاتەوە و وا دەکات لە خۆیەوە بمرێت. عەشق بە خۆشەویستییەکی توند و سۆزێکی تەواو پێناسە کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:بنەمای ئەخلاقی
دەربەندیخان
دەربەندیخان (ئینگلیزی: Darbandikhan)شارۆچکەیەکە کەوتووەتە باشوری ڕۆژهەڵاتی پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
قەزای دەربەندیخان لە ھەردوو ناحییەی (دەربەندیخان، باوەخۆ شێن) پێکدێت. بنەچەی شارۆچکەی دەربەندیخان لە گوندی (سەلیم پیرگ)ەوە دەست پێدەکات کە لە بناری چیای تونێلەکەدا بووە لە ٢٠ ماڵێک پێکھاتبوو. لە ڕوی گەشتوگوزارەوە گرنگییەکی تایبەتی ھەیە بەھۆی بەنداوی دەربەندیخان، دواتر بەھۆی تونێلی دەربەندیخانەوە گەشتوگوزار زیاتر گەشەی کردووە.
زانکۆی شاھانەی بەریتانی
زانکۆی شاھانەی بەریتانی زانکۆیەکی کەسییە (ئەھلی) لە ڕۆژی ٢ی ئاداری ساڵی ٢٠٠٩ لە شەقامی گوڵان لە شاری ھەولێر کراوەتەوە ، لە زانکۆیەکەدا تەنیا بەشی یاسا بەزمانی عەرەبی دەخێندرێت ئەوەی تر بەزمانی ئینگلیزی دێتە خوێندن ، مۆمل علاالدین ڕاگری کۆلێژەکەیە.
دەربەندیخان
قەزای دەربەندیخان لە باکوری خۆرھەلاتەوە ھاوسنورە لەگەڵ قەزای سەیدسادق، لە باکوری ڕۆژئاوا ھاوسنورە لەگەڵ قەزای قەرەداغ، لە باشوور و باشوری ڕۆژئاوایشەوەی ھاوسنورە لەگەڵ قەزای کەلار, لە ڕۆژھەلاتیشیەوەی لەگەل پارێزگای ھەڵەبجەی شەھید ھاوسنورە.
زانکۆی شاھانەی بەریتانی
بەستەری دەرەکی
پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان پۆل:زانکۆ کوردیەکان
دەربەندیخان
ناو
سەبارەت بە ناوی دەربەندیخان دوو بۆ چوون ھەیە:
جوگرافیا
دەربەندیخان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی فەقێ جنە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ژاڵەناو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زمناکۆ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گوڵانی حەمەی مەحموود.
مێژوو
وێنۆک|دەربەندیخان لە ساڵی ١٩٥٦. بنەچەی شارۆچکەی دەربەندیخان لە گوندی (سەلیم پیرک) ەوە دەست پێدەکات کە لە بناری چیای تونیلەکەدا بووە و ناوەکەی لەو پیاوەوە ھاتووە کە ئاوەدانی کردووەتەوە، (صاڵحی پیرک و سان ئەحمەد و حمەئەمین عبدالقادر، حمەئەمین سەلمە، کاکە ئەمین) ڕیش سپی ئەم گوندە بوون و نزیکەی (٢٠) ماڵێک بوون، لەبەرەی خۆرئاوای ئەم گوندەوە بە دووری دوو کیلۆ مەتر یان کەمتر ھەشت نۆ ماڵێک ھەبوون لە نزیک سەرچاوەی ئاوێک کە ئاسک بۆ ئاو خواردنەوە ڕوویان تێ کردووە و ناوی (کانی ئاسکان) بووەو (فقێ محمودی وەڵەد بەگی) ئاوەدانی کردوەتەوە و پاشان ئەم ئاوە چووە بۆ گوندی کانی سارد.