cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تەحسین تەھا
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١ پۆل:مردووانی ١٩٩٥ پۆل:مەقامبێژ پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی باکووری پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد
قەزای سلێمانی
قەزای سلێمانی لە سێ ناحیە پێکھاتووە:
جوگرافیا
سنووری قەزای سلێمانی، لەباکوورەوە قەزای شارباژێڕ، لە باکووری ڕۆژاواوە قەزای دووکان، لە باشوورەوە قەزای قەرەداغ، لە باشووری ڕۆژاواوە قەزای چەمچەماڵ لەڕۆژھەڵاتەوە قەزای سەید سادق، لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە قەزای شارەزوور.
مێژوو
لە سەرەتای ئاواکردنی لیوای سلێمانی ھەرچی گوندەکانی دەورووبەری سلێمانییە لەلایەن ناوەندی لیواوە بەڕێوەدەبرا، بە گوێرەی یەکەمین ژمارەی ساڵنامەی بەغدا، ئەم ناوەندە تەنھا ناحیەی زڕگوێزی لەسەر بووە، زۆری نەخایەند ئەویش ھەڵوەشێنرایەوە. دواتر گوندەکانی دەورووبەری سلێمانی دابەش کران بۆ دوو ناحیە بە ناوەکانی سەرچناری ڕۆژھەڵات و سەرچناری ڕۆژاوا، ناوچەی قەرەداغیش کە پێشتر قەزا بوو ھەڵوەشێنرایەوە و کرا بە ناحیە و بەسترایەوە بە قەزای ناوەندەوە، جگە لەم سێ ناحیەیە کە دەیان گوندیان لە سەربوو، حکومەت ناحیەیەکی بۆ (ئێلی غەوارە) پێک ھێنابوو لە ھەردوو ساڵنامەی بەغدای(٨و٩)دا ھاتووە. ئەم ئێڵە ھاوینان لە کوێستان و زستانان لە قەزای بازیان ژیانیان بە سەر دەبرد، بۆیە ئەم ناحیەیە ھیچ گوندێکی لەسەر نەبوو، ناحیەی سورداش کە پێشتر سەر بە قەزای مەرگە بوو خرایە سەر ناوەندی لیواکە لە کۆتای سەردەمی عوسمانیدا لیواکە لە (٥) ناحیە و (٣٨١) گوند پێکھاتبوو.
لە سەردەمی پاشایەتیدا چەندین گۆڕانکاری ئەنجامدرا، لەوانە ھێنانەکایەی ناحیەی بازیان و بەستنی بەم ناوەندەوە و ھەڵوەشاندنەوەی ناحیەی ئێڵی غەوارە، گۆڕینی ناوی سەرچناری ڕۆژھەڵات بۆ ناحیەی تانجەرۆ و ناوەندەکەشی گواسترایەوە بۆ گوندی عەربەت، ناوی سەرچناری ڕۆژاوا بۆ ناحیەی سەرچنار و ناوەندەکەشی سەرچنار بوو کە لە ئێستادا گەڕەکێکی شاری سلێمانییە. لە ساڵی ١٩٣٥دا قەزای ناوەندی لیوا ھاتەکایەوە ناحیەی سەرچنار ھەڵوەشێنرایەوە و کەرتەکانی خرایە سەر ئەم قەزایە، ڕەوشی ئەم قەزایە جگە لە گۆڕینی ناوەکان یان دابڕاندنی چەند کەرتێک تا ھێنانەکایەی قەزای دووکان لە ساڵی ١٩٧١دا وەک خۆی مایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان سلێمانی پۆل:قەزاکانی باشووری کوردستان پۆل:قەزاکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:قەزاکانی عێراق پۆل:قەزاکانی کوردستان
بیابانی تابێرناس
کەشە بیابانییەکەی
وێنۆک|366x366پیکسڵ|شاری یۆکای سینەمایی لە بیابانەکە، کە زۆرینەی فیلمە کابۆیییەکانی لێ دەرھاتووە. بیابانی سیرادی تابێرناس لە باکووری بیابانی سیرادی ھامیلە کە ھەردوو ناوچە کەوتونەتە ناوچەی سێبەری باران و دابڕاون لە بای شێداری دەریای ناوەڕاست، لە ناوچەیەکدا نەبێت کە تۆزێک بارانی لێ دەبارێت بە لیڤانتی ناسراوە، ئەو بیابانە ساڵانە نزیکەی ٢٤ سم باران وەردەگرێت، بیابانیش ئەزموونی گەرمای ساڵی دەوری دەکات، کە تێکڕای پلەی گەرمای ١٨ پلەی سیلیلیزییە.
سینەما لە بیابانەکە
بەھۆی لەیەکچوون لەنێوان بیابانی تابێرناس و بیابانەکانی ئەمریکای باکوور لەخۆرئاوای دوورو باکووری ئەفریقاو بیابانی عەرەبی و دیمەنی مانگ، لەپەنجاکانی سەدەی ڕابردووەوە و بیابان وەک شوێنێک بۆ بەرھەمھێنانی چەندین فیلم و فیلمی خۆرئاوایی بەکارھێنراوە، فیلمەکان جەخت لەسەر ئەوە دەکەنەوە کە شەڕی ڕۆژئاوایی و سپاگێتی بکەن، بیابانەکە سێ ستۆدیۆی سەرەکی ھەیە: تەکساس، مینی ھۆڵیوود، شێری ڕۆژاوا.
ئەلفوبێی تاجیکی
پیتەکان
پیتەکانی ئەلفوبێی تاجیکی بریتین لە:
پۆل:ئەلفوبێ لاتینییەکان پۆل:زمانی تاجیکی تاجیکی
کۆماری ئەفریقای ناوەندی
ئایین
٥١٪ مەسیحی، ٢٥٪ ئیسلام (سوننە)، ٢٤٪ کاتۆلیک.
سەرچاوەکان
پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئەفریقا پۆل:کۆمارەکان پۆل:کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست پۆل:وڵاتانی چواردەور وشکی پۆل:وڵاتانی لە حاڵی گەشەکردن پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٠ پۆل:وڵاتەکانی ئەفریقای ناوەندی پۆل:وڵاتانی فەڕەنسی زمان
بڕیارنامەی ١٧٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی لیبەریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٦٩٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا
بڕیارنامەی ١٧٦١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٦١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆتدیڤوار. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٧٠٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆتدیڤوار
کۆتۆکا
لە ساڵی ١٧٩٩ کەنیسەی کاسۆلیکی ڕێگەی دا بە دروستکردنی مەزارگەیەک بۆ ڤێرجن دی کۆتۆکا، کە وێنەیەکی مریەم (دایکی عیسا) بوو کە لە شارۆچکەکەدا بینرا. ئێستا پاکیزە پیرۆزی پارێزەری تەواوی پارێزگای سانتا کروزە و جەژنەکەی لە ٨ تا ١٥ی کانوونی دووەم ھەزاران بۆلیڤیایی بۆ لای خۆی ڕادەکێشێت. ژمارەی دانیشتووان لە چل ساڵی ڕابردوودا دە ھێندە زیادی کردووە:
سانتا کروز دی لا سیێرا
ناوچەی گەورەی سانتا کروز دی لا سیێرا دەکەوێتە سەر ڕووباری پیرای لە ڕۆژھەڵاتی ناوچە نزمە گەرمەکانی بۆلیڤیا، زۆرترین دانیشتووانی شارەوانییە لە بۆلیڤیا بە مەزەندەکردنی ٢٫٤ ملیۆن دانیشتووان لە ساڵی ٢٠٢٠، لەلایەن شارۆچکەیەکی حەوت کەسی پێکھاتووە شارەوانییەکانی سانتا کروز: سانتا کروز دی لا سیێرا، لا گواردیا، وارنز، کۆتۆکا، ئێل تۆرنۆ، پۆرۆنگۆ و مۆنتیرۆ.
شارەکە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٥٦١ لەلایەن گەڕانی ئیسپانی نوفلۆ دی چاڤێسەوە دامەزراوە و نزیکەی ٢٠٠ کم (١٢٤ میل) لە ڕۆژھەڵاتی شوێنی ئێستایەوە دوورە، چەند جارێک گواسترایەوە تا دواجار لە کۆتایی سەدەی ١٦دا لەسەر ڕووباری پیرای دامەزرا. بۆ زۆربەی مێژووەکەی، سانتا کروز زیاتر شارۆچکەیەکی بچووکی بنکە بوو، تەنانەت دوای ئەوەی بۆلیڤیا سەربەخۆیی خۆی لە ساڵی ١٨٢٥ بەدەستھێنا، گرنگییەکی کەم لەلایەن دەسەڵاتداران یان دانیشتووان بەگشتی درا بۆ نیشتەجێکردنی ناوچەکە. تا ناوەڕاستی سەدەی بیستەم بە چاکسازی قووڵی کشتوکاڵی و زەوییەوە بوو کە شارەکە بە خێرایییەکی زۆر خێرا دەستی بە گەشەکردن کرد. بەھۆی کەمی بەرزییەکەی لە دامێنی گردەکانی ئەندێس و ھەڵکەوتووی لە حەوزی ئەمازۆن، شارەکە کەشوھەوایەکی گەرمی ھەیە بە پێچەوانەی ناوچە سەرەکییەکانی تری میترۆی لاباز کە لە ڕووی بەرزییەوە ھەزاران مەتر بەرزترە.
ئەم شارە زۆرترین ژمارەی دانیشتووانی بۆلیڤیایە، نزیکەی ٣٥٪ی بەرھەمی ناوخۆیی گشتی بۆلیڤیا بەرھەم دەھێنێت، زیاتر لە ٤٠٪ی سەرجەم وەبەرھێنانی ڕاستەوخۆی بیانی لە وڵاتەکەدا وەردەگرێت. ئەمەش یارمەتیدەر بووە بۆ ئەوەی سانتا کروز ببێتە گرنگترین ناوەندی بازرگانی لە بۆلیڤیا و شوێنی دڵخوازی کۆچبەران لە ھەموو وڵاتەکە و ھەندێک لە وڵاتانی دراوسێشەوە
سەرچاوەکان
پۆل:سانتا کروز دی لا سیێرا
بیابانی جەمسەری
سەرچاوەکان
پۆل:بیابانەکان پۆل:کۆلکەوتارەکانی جوگرافیا پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان پۆل:شێوەزەوییەکان
بڕیارنامەی ١٧٦٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٦٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی عێراق. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٧١٠‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق پۆل:عێراق لە ٢٠٠٧
عەزیز شاھڕۆخ
عەزیز شاھرۆخ گۆرانیبێژی بەناوبانگی کوردی لە دایک بووی مەھابادە.
ژیاننامە
عەزیز شاھرۆخ لە ساڵی ١٣١٧ ھەتاوی لە گەڕەکی «قەبران» (شەقامی وەفایی) لە شاری مەھاباد لە دایک بووە. خوێندنی لە ساڵی ١٣٤٠ی ھەتاوی تەواو کردووە و بووەتە مامۆستا، لە ساڵی ١٣٤٨ی ھەتاوی چالاکی ھونەری خۆی دەست پێ کردووە بەرھەمە ھونەرییەکانی ئەو ھونەرمەندە لە ٤٠ ئاڵبۆم پێک ھاتوە، کە بە ھاوکاری ماموستایانێک وەک، عەندەلیبی، موجتەبا میرزادە، سەعیدی فەرج پوری و مەھدی خەجەندی بە ڕێزی بەرھەمەکانی ئەو ھونەرمەندە زیاد بووە. عەزیز شاھرۆخ جگە لە گۆرانی فلکلۆری کوردەواری شێعری زۆربەی گۆرانییەکانی خۆی دەنوسێ، عەزیز شاھرۆخ جگە لە ھونەری گۆرانی، شێعریش دەنووسێت. بەرھەمی ئەشعاری عەزیز شاھرۆخ ئێستا چاپ و بڵاو نەکراوەتەوە، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٠دا ئەدەبیانی زاراوەی کوردی کۆ کردووەتەوە کە بە پشتیوانی نێچیرڤان بارزانی لە دەسگای ئاراس چاپ و بڵاو کراوەتەوە. عەزیز شاھرۆخ بە دانانی کۆنسێرت لە وڵاتانی ئوروپایی موزیکی ڕەسەنی فلکلۆری کوردی بە گوێ جێھانیان ناساند.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩ پۆل:خەڵکی مەھاباد
ھێڵی پانیی ئەسپ
وێنۆک|300x300پیکسڵ|ھێلکاری دابەشکاری ناوچەی بایەکان و ھێلەکانی پانی گۆی زەوی ھێڵی پانی ئەسپ دەستەواژەیەکە کە بە ناوچەیەکی گۆی زەوی دراوە کە کەوتووەتە نێوان ھێلەکانی پانی نزیکەی ٣٠–٣٥ پلە کە پالەپەستۆی بەرزی ژێرەوەی ھێلەکە زاڵ دەبێت بە ئارامییەکی تەواو با بۆ کەشتییەکان دابین دەکات، بۆیە پێی دەڵێن ھێڵی پانی ئەسپ چونکە کەشتی دەریایی ئیسپانی کە ئەسپیان دەگواستەوە بۆ کۆلۆنییە ئەمەریکییەکان بۆ ماوەی چەند ھەفتەیەک لەم ناوچە ئارامەدا بە ئارامی دەمانەوە چونکە کەشتییەکان بە ھێواشی دەجولان، ماوەیەکی زۆرتریان دەویست لە ئاکامدا ئاوی خواردنەوە تەواو دەبوو یان بەشی نەدەکردن بۆیە ناچار دەبوون ئەسپەکان فڕێ بدەنە ناو زەریای ئەتلەسی، ھەر لەبەر ئەمەش ئەم نیشانانە بە پیشاندانی ئەسپ ناو دەبرێن. ئەم ناوچە گەرمانە ھۆکاری میکانیکین بەھۆی ھاتنە خوارەوەی ئاستی ھەوا و لە ئەنجامدا پالەپەستۆیەکی زۆر دروست دەبێت.
ئالان عومەر
ئالان عومەر گۆرانیبێژ و ڕاگەیاندنکاری کوردە لە ساڵی ١٩٧٥ لە شاری سلێمانی لەدایک بووە و دەرچووی پەیمانگای پزیشکییە. لە ساڵی ٢٠٠١ یەکەم ئەلبۆمی بڵاودەکاتەوە و بەدوای ئەوەشدا لە ساڵی ٢٠٠٢ ئەلبۆمی دووھەمیشی دەداتەدەرەوە. ئێستا لە سوید دەژێت.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی
کارێن کاراپێتیان
کارێن کاراپێتیان (، ; لەدایکبووی ١٤ی ئابی ١٩٦٣ ) سیاسەتمەدارێکی ئەرمەنییە کە لە ئەیلوولی ٢٠١٦ تا نیسانی ٢٠١٨ سەرۆک وەزیرانی ئەرمەنستان بووە، پێشتر لە ساڵی ٢٠١٠ تا ٢٠١١ سەرۆکی شارەوانی یەریڤانی پایتەخت بووە. لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٦ لەلایەن سەرۆک سێرژ سەرگسیانەوە وەک سەرۆکوەزیران دەستنیشانکرا و تا ٩ی نیسانی ٢٠١٨ پۆستی سەرۆکایەتی کردووە، کاراپێتیان لە ١٧ی نیسان تا ٢٣ی نیسانی ٢٠١٨ وەک جێگری یەکەمی سەرۆکوەزیران کاری کردووە، کاتێک دوای دەستلەکارکێشانەوەی سێرژ، سەرۆکوەزیرانی بە وەکالەت دەستنیشانکرا سەرگسیان. ئەم پۆستەی تا ھەڵبژاردنی نیکۆڵ پاشینیان وەک سەرۆک وەزیران لە ٨ی ئایاری ٢٠١٨دا ھەبووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئەرمەنستان
شنەبا
شنەبا جۆرێکە لە جۆرەکانی جووڵەی با کە لە ھەوای وشکدا زۆر جاران لە شەواندا بەسەر چیا و لێژەکان بەرەو دۆڵەکان و کەندەڵانەکان لەژێر کاریگەری تالاسامیادا دادەبەزن، کە ئەمەش لە ئەنجامی ساردبوونەوەی ھەوای لێژەکانی سەرەوە خێراتر لە ساردبوونەوەی ھەوای دۆڵ و مەزراکان دروست دەبێت و ئەم با نزمانە بە شنەبای چیا ناسراون و خێراییی ئەو بایانە لە بەیانی زوودا زۆرترینن کاتێک ساردبوونەوەی شەو دەگاتە ئەوپەڕی.
بڕیارنامەی ١٧٦٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٦٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆتدیڤوار. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٧١١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆتدیڤوار
شتەکان لێک دەترازێن
شتەکان لێک دەترازێن ڕۆمانێکی ساڵی ١٩٥٨ی نووسەر چینوا ئەچێبێیە (١٩٣٠- ٢٠١٣) کە خەڵکی نێجیریایە. بەپێی زۆرێک لە ڕیزبەندییەکان لەنێو باشترین سەد ڕۆمانی ھەموو سەردەمەکاندایە، لەوانە: تایم مەگەزین و گاردیان و تەلەگراف. لە ھەندێک لە زانکۆ و ناوەندەکانی خوێندن لە ئەفریقا لە وانەکاندا دەخوێنرێت. بۆ زیاتر لە ٥٠ زمان وەرگێڕراوە. لەنێو رۆمانە پڕفرۆشەکاندایە و تا ئێستا زیاتر لە یانزە ملیۆن دانەی لێ فرۆشراو. بە باشترین رۆمانی ئەفەریقی دادەنرێت. جگە لەوەی خودی نووسەرەکەشی ئەفەریقییە و وێنەیەکی راستەقینەی ژیانی ئەو کۆمەڵگایانەی بۆ کێشاوین. لە ساڵی ١٩٥٨ بڵاو کراوەتەوە کە لەو دەمەدا ئەچێبێ تەمەنی تەنیا ٢٨ ساڵا بووە. لە ساتی دەرچوونییەوە قسە و باسی زۆری بە دوای خۆیدا ھێناوە و چەندین لێکۆڵینەوەی لەبارەوە ئەنجام دراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ڕۆمانەکانی ١٩٥٨ پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ڕۆمانە مێژووییەکان
ئایشە شان
ئایشە شان (١٩٣٨ - ١٩٩٦) گۆرانیبێژی کوردی لەدایکبووی ئامەدە. لە مێژووی سەرھەڵدانی چاند و ھونەری کوردیدا ئایشە شان یەکێک بووە لەو کەسایەتییانەی کە لە دژی سیاسەتی کەمالیزم بوون لە باکووری کوردستان. ئەو بە شاژنی بێ تاج ناسراو بوو.
لە ساڵی ١٩٩٦ بە نەخۆشی شێرپەنجە کۆچی دواییی کرد.
ژیان
ئایشە شان، کە لەنێو کورداندا بە ئایشانا کورد، ئەیشە خان، ئایشانا عوسمان، ئایشانا عەلیش ناسراوە ساڵی ١٩٣٨ لە دیاربەکر لەدایک بوو. ناوی دایکی حاجیە خانم لە عەشیرەتی حاجی مستەفا بەگی ئەرزرۆمی و ناوی باوکی محەممەد عوسمان بوو. باوکی دەنگبێز بوو.
ئایشە شا لە تەمەنێکی زوودا هاوسەرگیری کرد، هاوسەرەکەی ناوی شەوکەت توران بوو. ئەوان بەیەکەوە کچێکیان بەناوی یاسەمین بوو. ئەوان بەیەکەوە لە ماردین دەژیان، بەڵام کاتێک مێردەکەی هاوسەرگیریی دووەمی کرد ئەوا ئایشە شان ئەم بابەتەی پێ قبووڵ نەکراوە، هەربۆیە دەگەڕێتەوە ئامەد.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٩٦ پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی پۆل:گۆرانیبێژانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨ پۆل:گۆرانیبێژە ژنەکانی کوردیی باکووری پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی کورد
بیابانی سۆنۆران
32.26°N, -112.92611°W
چەپ|وێنۆک|300x300پیکسڵ|دیمەنێکی بیابانی سۆنۆران لە ئەریزۆنا. بیابانی سۆنۆران بیابانێکە لەسەر سنووری ئەمریکا - مەکسیک کە بەشەکانی کالیفۆرنیاو ئەریزۆنا لەئەمریکا دەگرێتەوە، لە ھەر یەک لە ویلایەتەکانی سۆنۆراو بای کالیفۆرنیاو سینالۆلەی مەکسیک، ئەم بیابانە زیاتر لە ٣٠٠ ھەزار کیلۆمەتر دووجایەو ڕوەکی کاکتۆسی زۆر ھەیە، ئەم بیابانە ھەروەھا بەبیابانی خواروو ناودەبرێن کە بیابانی مۆجاڤی و ھەروەھا بیابانی جیلا ش بەنزیک بەڕووباری گیلا ناودەبرێن.
ئەم بیابانە دابەش دەکرێت بۆ دوو ناوچە:
ئەم بیابانە پڕە لە جیاوازی ژینگەیی پتر لە ٦٠ جۆر لە ئاژەڵ، ٣٥٠ جۆر باڵندە، ٢٠ جۆر ئەمفیبیان، زیاتر لە ١٠٠ خشۆک، ھەروەھا ٣٠ جۆری ڕەسەنی ماسی، ھەروەھا ٢٠٠٠ ڕوەکی ڕەسەن، ھۆکاری ئەم جیاوازییە شیوازە زۆری باران بارینە لەسەر ئەم بیابانە، کە تێکڕای باران بارین لە ساڵێکدا لە ٣٨٠ میلی لیتر نزیکە و ئەمەش دەکات بە تەرترین بیابان.
سەرچاوەکان
پۆل:کەنداوی کالیفۆرنیا پۆل:بیابان و دارستانی زیریک
بڕیارنامەی ١٧٦٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٦٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٦ی تەممووزی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆتدیڤوار. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٧١٦ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆتدیڤوار
بڕیارنامەی ١٧٦٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٦٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٧١٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٧ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ٢٠٠٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا
ئەندازیاریی ئاو
ئەندازیاری ئاو (به ئینگلیسی Hydraulic engineering) لقێکه له ئەندازیاریی ئاوەدانی که سەبارەت به پاراستن و کەڵک لێ گرتن له ئاو بۆ خواردنەوه و دروس کردنی وزه‌ و دەرکردنی زێرابه. ئەندازیاری ئاود به بۆنەی کەڵک وەرگرتن له بەربەس(سەد) و پرد و ژێدەری ئاوه وه، پەیوەندی لەگەڵ ئەندازیاریی پێکھاتەیی دا هەیه، هەروەها به بۆنەی ئاڵاندن به ژیانی مرۆڤ و ژینگه دا لەگەڵ ئەندازیاری ژینگه دا پەیوەندی زۆری هەیه. له ئەندازیاری ئاو دا زیاتر له هەموو شت له یاسا فیزیکیەکان و زانستی ئاوناسی کەڵک وەردەگیرێت.
سەرچاوەکان
هیدرولوژی کاربردی، امین علیزاده، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد پۆل:ئەندازیاریی ئاو
پۆل:ئەندازیاریی شارستانی
گەشتەکانی مارکۆ
گەشتەکانی مارکۆ زنجیرەیەکی کارتۆنیی ژاپۆنییە و لە بەرھەمھێنانی ھاوبەشگای نیپۆن ئەنیمەیشنە. لە ساڵی ١٩٧٦ لە لایەن ئیزاو تاکاھاتایە کاری دەرھێنانی بۆکراوە، چیرۆکی زنجیرەکە لە ڕۆمانی (دڵ)وەرگیراوە کە ھی نووسەر (Edmondo De Amicis)ە، دەرھێنەر لەژێڕناوی (Dagli Appennini alle Ande)کاری بۆکردووە کە کۆی چیرۆکەکەی لە ٥٢ زنجیرەی تەلەڤژیۆنی نمایش کردووە. بۆ یەکەم جار زنجیرەکە لەسەر سەکۆی شانۆیی World Masterpiece نمایش کرا، ئەم شانۆیە سەکۆیەکی بەناوبانگی شانۆیییە کە ساڵانە ھەموو ئەم زنجیرانەی لێ نمایش دەکرێت کە لەلایەن دەرھێنەرە ژاپۆنییەکانەوە بەرھەم دێن بەتایبەت ئەو بەرھەمانەی پشتیان بە چیرۆکی فۆلکلۆری و ژیاننامە جۆربەجۆرەکانەوە بەستووە.
ئەم زنجیرەیە سەرکەوتنێکی مەزنی بەدەست ھێنا ھەر زوو بۆ چەندین زمانی جیاواز وەرگێڕدرا و لەچەندین وڵات کەوتە سەر شاشەکان وەک: ئێران و پورتوگال و بەڕازیل و پێروو و ئیسپانیا و فەنزەوێلا و کۆلۆمبیا و ئەلمانیا و چیلی و تورکیا و مالیزیا و و وڵاتانی عەرەبی و ئیسرائیل (و ھەرێمی کوردستان). ھەریەک لە وڵاتەکان ناوێکیان لێنا بۆنموونە لە ١٩٩٠ بە زمانی عیبری ناویان نا (הלב)کە بەواتای (دڵ)دێت کەھەمان ناوی ڕۆمانەکەیە کە چیرۆکەکەی لێ وەرگیراوە، ھەروەھا لە لایەن وڵاتانی ئەوروپی و ئەمەریکای باشوور تەنھا بە (مارکۆ) ناوزەندیان کرد. لەزمانی عەرەبی بە (وداعاً مارکو) (ماڵئاوا مارکۆ) بڵاوکرایەوە، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٠لەلایەن تەلەفزیۆنی خاک لەژێڕ ناوی (گەشتەکانی مارکۆ) پەخش کرا کە سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەست ھێنا.
چیڕۆک
چیرۆکەکە بەگەشتی دایکی مارکۆ دەست پێدەکات لە شاری جەنەوای ئیتاڵیا بۆ ئەرژەنتین بەمەبەستی دەستکەوتنی پارە تا یارمەتی خێزانەکەی پێ بدات، بەمە مارکۆ بەتەنھا جێ دەھێڵێت لەجەنەوا، مارکۆش تا بەدیداری دایکی شادبێتەوە دەست بە گەشتکردن دەکات بۆ کیشوەری ئەمەریکای باشوور لە ڕێگای کەشتییەوە، کاتێک دەگاتە ئەرژەنتین چەندین ڕووداوی جۆربەجۆر دێتە پێشی بەڵام بە ھاوکاری کۆمەڵە خەڵکانێک دەتوانێت کێشەکان چاڕەسەر بکات وێنۆک| 200px|مارکۆ لە بناری ئەلپەوە بۆ [[زنجیرە چیاکانی ئەندێز]]
ناونیشانی زنجیرەکان
ژمارەی سەرجەم زنجیرەکان ٥٢ زنجیرەن کە ھەریەکەیان ناونیشانێکی تایبەتی خۆی ھەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی فوجی پۆل:ئەنیمی و مانگای مێژوویی پۆل:فیلمە ژاپۆنییەکان
فەرھاد
فەرھاد یان فەراێ ناوی کەسایەتییەکی ئەفسانەیی چیرۆکی عاشقانەی خەسرەو و شیرین یا فەرھاد و شیرینە. فەرھاد ھێمایەک لە عاشقی ڕاستەقینەیە لە ئەدەبی کوردی، فارسی، تورکی و پەنجابیدا.
فەرھاد لە ئەدەبی کوردیدا
لانیکەم سێ شاعیری کورد ئەڵماس خانی کەنۆڵەیی، میرزا شەفیعی کولیایی و خانای قوبادی چیرۆکی شیرین و فەرھادیان بە شێعر ھوێندوەتەوە. جگە لەم شاعیرانە، کەم شاعیرێکی کلاسیکی کورد دەست دەکەون کە ناوێکیان لە فەرھاد نەبردبێت لە شێعردا.
خانای قوبادی ناوی فەرھاد لە یەکەم دێڕی خەسرەو و شیریندا دێنێت و دەڵێت: بە نام ئەو کەس شیرین ئەرمەن
پەیدا کرد نە خاک فەرھاد کۆکەن
مەحوی دەڵێت: کێ لە گوڵزاری نیشاتا گوڵبونی شیرینی ناشت
ئەو لە کۆساری خەما فەرھادی کردە لالەنێژ
فەرھاد لە ئایینی یارسان
لە کەڵامی پیرۆزی یارسان، فەرھاد خاوەنی زاتی داو کەوسوارە و ئەوینداری شیرینە کە ئەوەیش خاوەنی زاتی پیر بنیامینە. لە کەڵامی دەروێش عەبباس کرنی نووسراوە کە فەرھاد شازادەیەکی چینی بووە کە لە خەوندا لە بوونی دڵدارێک ئاگادار دەبێت و بە ھۆی دۆزینەوەی دڵدارەکەی لە وڵاتی خۆی بار دەکات و دێت بە مەڵبەندی کرماشان. لە لایەکی دیکە شیرینیش بە شوێنی فەرھاد دەگەڕێت و لەم ڕێگایە لەگەڵ خەسرەو ئاشنا دەبێت کە خاوەنی زاتی بابەیادیگارە و پاشای گۆرانە. فەرھاد لە بارەگای خەسرەو دەزانێت کەە ناوی دڵدارەکەی شیرینە کە شازادەیەکی ئەرمەنییە. شیرین لە ناخی دڵ ئەوینداری فەرھادە، بەڵام خەسرەو شەرت دەکات ئەگەر فەرھاد کێوی بێستوون بتاشێت دەتوانێت بە دیداری شیرین بگەیێت. فەرھاد لە ڕەنجی تاشینی بێستوون گیانی خۆی فیدای شیرین دەکات.
لە سەرانسەری ناوچەی کرماشان و تۆزێک شوێنی دیکە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان نیشانەکانێک لەم چیرۆکە خەیاڵییە ناوزەد کراوە و شوێنەوارەکانی کۆنی ئەو ناوچانە لەلایەن خەڵکی ناوچەکە بە ناوی شیرین، فەرھاد، خەسرەو یان کەسایەتییەکانی دیکەی ئەم چیرۆکە ناوی لەسەر نراوەتەوە.
لە کەڵامی یارسان
دەروێش عەبباس کرنی دەڵێت: فەرھاد پەی شیرین ویش مەتاشا سەنگ
نە بەرق تیشەش مەلان مەوین لەنگ
یاوا ویش پەنە چە شیرین ئیشا
مودام تیر عشق شیرین مەکیشا
شوێنەکانی ناونراو لەسەر شیرین و فەرھاد
ھێنری راولینسۆن کە لە ساڵی ١٨٣٦ سەفەری کردووە بە کرماشان دەڵێیت کە لە کوردستانی ئێران ناوچەکانێکی زۆر ھەیە کە لە چاندی گشتیی خەڵکی کوردی ناوچەکە پەیوەندی بە چیرۆکی دڵدارانەی شیرین و فەرھاد دراوەتە یان باوەر لەسەری ئەوەیە کە بە دەستی فەرھاد ساز کراوەتەوە. لە ناوچەی کرماشان چیرۆکی شیرین و فەرھاد جێگایەکی ھەرە بەرزی لە فۆلکلۆری کوردی و چاندی گشتیی گەل ھەیەتی.
سەرچاوە
دیوانی مەحوی، لێکۆڵینەوە و لێکدانەوەی؛ مەلا عەبدولکەریمی مودەریس و موحەممەدی مەلا کەریم، انتشارات کردستان، ۱۳۸۹ ھەتاوی.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:وێژەی کوردی پۆل:وێژەی فارسی پۆل:میتۆلۆژیای فارسی
حەسەن بەننا
حەسەن بەننا (ناوی تەواوی ، ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٦-١٢ی شوبات ١٩٤٩) دامەزرێنەری کۆمەڵەی برایانی موسڵمانە لە ١٤ تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٠٦ لە میسر لەدایک بووە، لەدواناوەندی ڕەشاد بەزیرەکی و لێھاتوویی لە ھاوڕێکانی جیادەکرایەوە و وەکو سەرۆکی ئەنجومەنی کۆمەڵەی ڕەوشتی ئەدەبی لەلایان قوتابیەکانەوە ھەڵبژێردراوە، دواتر لەدەروەی قوتابخانە کۆمەڵەی قەدەغەکردنی حەرامکراوەکانی دامەزراندووە و پاشان کە چۆتە قوتابخانەی مامۆستایان کۆمەڵەی ڕۆژنامەوانی خێرخوازی دامەزراندووە کە بانگەشەی بۆ ڕەوشتی جوان و دوورکەوتنەوە لەکاری خراپ کردووە.
لە دوای تەواکردنی قوتابخانەی مامۆستایان حسن البنا ڕۆشتووە بۆ قاھیرە و چۆتە قوتابخانەی ماڵی زانستی باڵا و چۆتە نێو کۆمەڵەی ڕەوشتە جوانەکانی ئیسلامەوە و لەم ماوەیەدا بیرۆکەی دامەزراندنی کۆمەڵەی برا موسڵمانەکان لەمێشکیدا کەڵەکەبووە، لەساڵی ١٩٢٧ بڕوانامەی دبلۆمی لەماڵی زانستی باڵا بەدەستھێناوە و وەکو مامۆستا لە قوتابخانەی ئیسماعیلییەی سەرەتایی دامەزراوە، لەساڵی ١٩٢٨ لەگەڵ ٦ ھاوڕێیدا بەڵێنیان داوە کۆمەڵەی برایانی موسڵمان لەئیسناعیلییە دابمەزرێنن، دواتر حیزبە میسریەکانی دیکە کەوتونەتە دژایەتیکردنی تاکو نەتوانێت پەرە بە کۆمەڵەی برایانی موسڵمانان بدات و پێگەی سیاسی لەمیسر بەرفراوان بکات.
لە ٨ دیسەمبەری ساڵی ١٩٤٨ النقراشی پاشا سەرۆک وەزیرانی میسری ئەوکاتە بڕیاری ھەڵوەشاندنەوەی کۆمەڵەی برایانە موسڵمانی داوە و زۆربەی زۆری ئەندامان و لایانگرانی حیزبەکەیان دەستگیرکردووە، لە١٢ فبرایەری ساڵی ١٩٤٩ حسن البنا درایە بەر دەستڕێژی گوللە و بەڵام پێش ئەوەی گیانی لەدەستبدات ژمارەی ئەو ئۆتۆمبیلەی تۆمارکردووە کە تەقەی لێکردووە و دواتر دەرکەوتووە کە ئۆتۆمبێلی بەڕێوەبەری گشتی لێکۆڵینەوەی تاوانەکانی سەر بەوەزارەتی ناوخۆی میسر بووە، واتا حسن البنا تیرۆرکراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٤٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٦ پۆل:حەنبەلییەکان پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان پۆل:موسڵمانە چالاکەکان
سۆڵاوان
وێنۆک|350px|کێوی سۆڵاوان (٢٠٠٦) سۆڵاوان (بە زمانی ترکی : ساوالان، بە فارسی: سبلان) ناوی کێوێکی بەرزە له پارێزگای ئەردەوێڵ لە باکووری ڕۆژھەڵاتی وڵاتی ئێران. بەرزایی ئەم کێوە ٤٨١١ میترە و سێیەمین کێوی بەرزی وڵاتی ئێرانە.
پۆل:گڕکانە چینییەکان پۆل:کێوەکانی ئێران پۆل:گڕکانەکانی ئێران پۆل:پارێزگای ئەردەوێڵ
بوروندی
بوروندی، بەفەرمی کۆماری بوروندی (بە ئینگلیزی: Burundi) وڵاتێکە لە کیشوەری ئەفریقا. پایتەختی ئەم وڵاتە شاری بوجومبورایە.
نادین ئەلراسی
نادین ئەلراسی (لەدایکبووی ٤ی ئەیلوولی ١٩٧٩) خانمەکتەرێکی لوبنانییە، لە شاری ڕەحبە لە پارێزگای باکووری لوبنان لەدایکبووە. بە ڕۆڵی لە زنجیرەی «عصر الحریم» ناسرابوو، ھەروەھا زنجیرەی «جریمە الشغف» کە لەسەر شاشەکانی ڕۆتانای میسری نمایشکرا، ھەروەھا کەناڵی مانگی دەستکردی لوبنانی ئێڵ بی سی، سێ جار خەڵاتی ڕۆڵی مۆرێکسی لوبنانی بەدەستھێناوە لە ساڵی ٢٠٠٧، بەھۆی ڕۆڵی لە زنجیرەی «غنوجە بیا»، و لە ساڵی ٢٠٠٨ لە زنجیرەی «ابنی» و لە ساڵی ٢٠١٠ بۆ کارە گشتییەکانی لە ساڵی ٢٠٠٩ خەڵاتی بەدەستھێناوە.
بوروندی
ئایین
٦٧٪ کریستیان، ١٢٪ ئیسلام( سوننە )، ١١٪ ئەوانی دیکە.
نادین ئەلراسی
ژیانی ھونەری
یەکەم دەرکەوتنی لە نمایشەکانی جلوبەرگدا بوو، و وەک مۆدێل دەرکەوت لە ڤیدیۆ کلیپی “تۆم خۆشویست” لەلایەن ھونەرمەند فەزڵ شاکر و کلیپی “تکایە” لەلایەن ھونەرمەند وائیل جەسار، بە ڕێکەوت چووە بواری نواندن و بۆ یەکەم جار دەرکەوت لە زنجیرەی ئەلباشوات و دواتر بەشداری لە زنجیرەیەکی دیکەدا کرد بە ناوی " کرت السبحە " ھەروەھا بەشداری لە سینەما کردووە, و یەکێک لە گرنگترین فیلمەکانی: خلیك معي و غنوجە بیا بوو لە کارەکانی و چەندین بەرھەمی ھونەری پێشکەش کرد کە زۆربەیان لە تەلەڤیزیۆن بوون، خەڵاتی ڕۆڵی مۆرێکسی بۆ باشترین ئەکتەری لاوەکی بەدەستھێنا لە ساڵی ٢٠٠٧،لە یەکەم وەرزیدا لە کەناڵی ئێڵ بی سی بەشداری لە ئاھەنگی دیو ئەلمەشاھیر کردووە دوای پێشبڕکێیەک لەگەڵ ھونەرمەندی میسری ئەمیر کەرارە پلەی یەکەمی بەدەستھێنا، خەڵاتی دارایی پێشکەشی خاچی سووری لوبنان کرد و بەشداری لە پرۆگرامی یارییەکانی سپلاش کرد و پلەی یەکەم و خەڵاتی پەنجا ھەزار دۆلاری بۆ خاچی سووری لوبنان بەدەستھێنا.
بوروندی
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی بانتوو ئاخێو پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو پۆل:وڵاتانی چواردەور وشکی پۆل:وڵاتانی لە حاڵی گەشەکردن پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئەفریقا پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:بوروندی پۆل:کۆمارەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٢ پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا پۆل:ناوچە و وڵاتانی سەواحیلی ئاخێو پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو
نادین ئەلراسی
ژیانی تایبەتی
خوشکی گۆرانیبێژ جۆرج ئەلراسیە بۆ یەکەمجار ھاوسەرگیری لەگەڵ "حاتم حەدچیتی" کردووە لە ساڵی ١٩٩٦ ، کاتێک تەمەنی حەڤدە ساڵان بوو، کوڕێکی بوو بەناوی مارک، دواتر بێ زانینی ھۆکارەکە لێی جیا دەبێتەوە، دووبارە ھاوسەرگیری لەگەڵ بازرگان و ئەکتەری لوبنانی ئەبی نادر کرد لە ساڵی ٢٠٠١ دوو کوڕی بوو بەناوەکانی: مارسێل و کارل، و لە ساڵی ٢٠١٦ لە ھاوسەرەکەی جیابووەوە، لە مانگی ئەیلولی ٢٠١٨ میدیاکان بڵاویانکردەوە کە نادین ئەلڕاسی ھەوڵی خۆکوشتنی داوە دوای ئەوەی ویستوویەتی خۆی لە ئۆتۆمبێلەکەی فڕێ بدات، ھەروەھا ڕاگەیەنراوە کە بە کێشەی دەروونیەوە دەناڵێنێت.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩ پۆل:موسڵمانانی لوبنانی پۆل:زیندووان
ئاندرێس کریستینسن
ئاندرێس بۆدکەر کریستینسن (لەدایکبووی ١٠ی نیسانی ١٩٩٦) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێیە کە یاری دەکات وەک بەریگریکاری ناوەند بۆ یانەی بەرشەلۆنە و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی دانیمارک.
کریستێنسن دەستی بە کاروانی وەرزشی کرد کرد لە سکۆڵد بیرکەرد و دواتر چووە بۆ برۆندبای. لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا و لە شوباتی ٢٠١٢ چووە یانەی ئینگلیزی چێڵسی و لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ یەکەمین یاری پیشەگەری خۆی بۆ یانەکە ئەنجامدا. لە ماوەی ساڵی ٢٠١٥ تا ٢٠١٧، بە خواستن چووە یانەی بۆندسلیگا یانەی بۆروسیا مۆنشنگلادباخ، کە لەوێ بەشداری ٨٢ یاری کرد و ٧ گۆڵی تۆمارکرد.
کاروانی سەرەتایی
کریستینسن بۆ یەکەم جار لە پێکھاتەی یەکەمی چێڵسی ھەڵبژێردرا بۆ کۆتا یاری وەرزی ٢٠١٢–١٣ لە ١٩ی ئایاری ٢٠١٣، بەڵام بەشداری یارییەکەی نەکرد و وەک یەدەگ مایەوە، کە یارییەکە کۆتایی ھات بە بردنەوەی ٢–١ لە یاریگای خۆیان لە بەرامبەر ئێڤەرتۆن لە کۆتا یاریی ڕافایل بینیتێز وەک ڕاھێنەر. لە گەشتی پێش دەسپێکردنی وەرزی ٢٠١٣–١٤ بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێش وەرزی ١٤، بەشێک بوو لە پێکھاتەی یەکەم و دواتر گرێبەستی پیشەگەری واژوو کرد.
وەرزی ٢٠١٤–١٥
لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ یەکەمین یاری پیشەگەری خۆی بۆ چێڵسی ئەنجامدا، کە ٩٠ خولەکی تەواو یاریکرد لە باڵی ڕاستی بەرگریدا کاتێک چێڵسی ٢–١ یارییەکەی بردەوە بەرامبەر شروسبێری تاون لە قۆناغی چوارەمی جامی لیگ. کریستینسن تا ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ یاری بۆ چێڵسی نەکردەوە، کاتێک لە ھەمان پێگەی یاری کرد لە قۆناغی چوارەمی جامی ئێف ئەی و لە یاریگای خۆیان دۆڕان ٤–٢ بە یانەی لیگ وەنی ئینگلیزی برادفۆرد سیتی.
ھەرچەندە کریستینسن لە ھیچ یارییەکی تری وەرزەکەدا بەشدار نەبوو، چێڵسی جامی لیگی بردەوە بە بردنەوەی ٢–٠ بەسەر یانەی ڕکابەری تۆتنھام ھۆتسپێر لە یاری کۆتایی. کاتێک پرسیاری لێکرا کێ باشترین یاریزانی یارییەکە بوو لە یاریی کۆتایی، ڕاھێنەر جۆسێ مۆرینیۆ وتی، «باشترین یاریزانی یارییەکە ئاندرێس کریستینسن بوو کە بە باشی یاری کرد بەرامبەر شروسبێری. ئێرە تەنیا جۆن تێری نییە (باشترین یاریزانی یارییەکە بوو لە یاری کۆتایی) چونکە ئێمە تیمێکین. شانازی بە پێکھاتەکەم دەکەم».
لە ١٣ی نیسانی ٢٠١٥، کریستینسن یاری بۆ چێڵسی خوار ١٩ ساڵان کرد لە یاری کۆتایی خولی لاوانی ئەورووپا ٢٠١٤–١٥ بەرامبەر شاختار دۆنێتسک لە سویسرا و ھەرچەندە گۆڵێکی لە خۆیان تۆمارکرد و ئەنجامەکە یەکسان بۆوە کە چێڵسی گۆڵی یەکەمی تۆمار کردبوو نیوەی یەکەمدا، چێڵسی ھێشتا بە بردنەوەی ٣–٢ یارییەکەی کۆتایی پێھێنا. لە ٢٤ی ئایاردا یەکەمین یاری خۆی لە یانەی پریمەرلیگ ئەنجامدا بەرامبەر ساندەرلاند، کە لە جێگەی جۆن ئۆبی مایکڵ ھاتە یاریگاوە کە ١٢ خولەکی یارییەکە مابوو لە بردنەوەی ٣–١ لە یاریگای خۆیاندا. ھەرچەندە کریستینسن تەنھا یەک یاری لە خولدا ئەنجامدا لە تەواوی وەرزەکەدا، بەڵام مۆرینیۆ ڕای گەیاند کە مەدالیایەکی دیکەی لە یانەکەی بۆ وەردەگرێت بۆ بەشدارییەکانی لەو وەرزەدا.
خواستن بۆ بۆروسیا موینشنگلادباخ
لە ١٠ی تەممووزی ٢٠١٥، کریستێنسن چووە بۆروسیا میونشنگلادباخ بە بە خواستن بۆ ماوەی دوو ساڵ لە چێڵسی. لە ١٠ی ئابی یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا بەرامبەر پاوڵی لە قۆناغی یەکەمی جامی ئەڵمانیا، لە یارییەکەدا ٤–١ بردیانەوە. پێنج ڕۆژ دواتر، کریستینسن یەکەمین یاری خۆی لە بۆندسلیگا ئەنجامدا لە بەرامبەر بۆروسیای دۆرتمۆند و ٤–٠ دۆڕان یەکەم گۆڵی پیشەگەری خۆی تۆمارکرد لە ٥ی شوباتی ٢٠١٦، کە تۆمارکردنی دوو گۆڵ بوو لە بردنەوەی ٥–١ لە بەرامبەر ڤێردەر بریمەن لە بۆروسیا-پارک.
دوای وەرزێکی دەستپێکی نایاب، کریستینسن ھەڵبژێردرا بە باشترین یاریزانی وەرزی پێکھاتەکەی، کە پێش گرانت شاکا کەوت کە ھاوکات کاپتنی تیمەکە بوو. دوای سەرکەوتنی وەرزی یەکەمی، میونشنگلادباخ چەندین ھەوڵی دا تا گواستنەوەکەی بکات بە ھەمیشەیی لە ھاوینی ٢٠١٦، ھاوینی ٢٠١٦، ھەروەھا ڕاگەیەندرا کە چێڵسی ١٤٬٢٥ ملیۆن پاوەندی لە یانە ئەڵمانییەکەوە ڕەتکردووەتەوە.
لە خولی ئەورووپا ٢٠١٦–١٧، کریستینسن کۆتا گۆڵی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٤–٢ لە بەرامبەر فیۆرێنتینا لە دووەمی یاری قۆناغی ٣٢ کە بەھۆیەوە ٤–٣ بە ئەنجامی ھەردوو یاری بردیانەوە. لە قۆناغی دواتردا جارێکی تر گۆڵی تۆمار کرد لە بەرامبەر دراوسێکەی شالکە، کە بە ئەنجامی ھەردوو یاری ٣–٣ بوون و بە گۆڵی یاریگای دەرەوە سەرکەوتن.
گەڕانەوە بۆ چێڵسی
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/ACvsQarabag17.png/170px-ACvsQarabag17.png|وێنۆک|کریستینسن لە کاتی یاریکردن بۆ چێڵسی لە ٢٠١٧ لە ١٢ی ئابی ٢٠١٧، کریستینسن یەکەم یاری خۆی بۆ چێڵسی ئەنجامدا دوای دوو ساڵ خواستن لە ئەڵمانیا، کە بە یەدەگ ھاتە یاریگاوە لە دوای ئەوەی کاپتن گاری کاھیڵ بە کارتی سوور دەرکرا، لە یەکەم یاری یاریگای چێڵسی کە ٣–٢ دۆڕان بەرامبەر بێرنلی. دوای ھەشت ڕۆژ، یەکەم یاری خۆی لە پرێمیەرلیگ بە شێوەی سەرەکی ئەنجامدا بە بردنەوەی ٢–١ بەرامبەر تۆتنھام ھۆتسپێر لە یاریگای وێمبڵی کۆتایی ھات. لە ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨، کریستێنسن گرێبەستێکی نوێی چوار ساڵ و نیو لەگەڵ چێڵسی واژوو کرد کە تا ساڵی ٢٠٢٢ بەردەوام دەبێت، دوای ئەوەی خۆی لە پێکھاتەی یەکەم سەلماند. کریستێنسن ٤٠ یاری بۆ شین پۆشەکان ئەنجامدا لە وەرزی٢٠١٧–١٨، لەوانە سێ یاری لە جامی ئێف ئەی کە نازناوەکەیان بردەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، تووش بوون بە پێکانی پشت وای لێکرد کە بەشداری لە یاریی کۆتایی نەکات. پێش کۆتایی ھاتنی وەرزەکە، خەڵاتی باشترین یاریزانی لاوی یانەکەی پێبەخشرا.
ڕاھێنەری نوێی یانەکە ماوریزیۆ ساری پێی باشتر بوو داڤید لویز و ئەنتۆنیۆ ڕودگەر لە بەرگری یاری پێ بکات بکات، و تا شوباتی ٢٠١٩ کریستینسن ١٥ یاری ئەنجامدابوو، تەنھا دوو لەوانە لە خولدا. لەگەڵ ئەوەشدا ڕەتی کردەوە کە بییەوێت یانەکە جێبھێڵێت.
بەرشەلۆنە
لە ٤ی تەممووزی ٢٠٢٢، کریستینسن گرێبەستێکی بۆ ماوەی چوار ساڵ لەگەڵ یانەی لا لیگا بەرشەلۆنە واژوو کرد کە بڕی ھەڵوەشاندنەوەی گرێبەستەکە بە ٥٠٠ ملیۆن یۆرۆ دانرا.
کاروانی نێودەوڵەتی
لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥، کریستین یەکەم یاری خۆی بۆ پێکھاتەی یەکەمی دانیمارک ئەنجامدا لە بردنەوەیەکی یاری دۆستانە بەرامبەر مۆنتیگرۆ لە یاریگای ڤیبۆرگ، وەک یەدەگ ھاتە یاریگا لە جێگەی پیێر-ئێمیلی ھۆیبێرگ لە خولەکی ٦٩. لە ٢٤ی ئازاری ٢٠١٦، کریستینسن یەکەم یاری خۆی بە شێوەی سەرەکی بۆ دانیمارک ئەنجامدا کە ٢–١ بردیانەوە لە بەرامبەر ئایسلاند، کە ھەموو ٩٠ خولەکەکە یاری کرد لە یارییە دۆستانەکەدا لە یاریگای ئێم سی ئێچ.
کریستین شەش یاری ئەنجامدا لە یارییەکانی پاڵاوتن بۆ سەرکەوتنی دانیمارک بۆ پاڵەوانێتی جامی جیھانی فیفا ٢٠١٨. لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧دا یەکەم گۆڵی نێودەوڵەتی تۆمارکرد کە گۆڵی یەکسانکردنەوە بوو لە بردنەوەی ٥–١ بەرامبەر کۆماری ئیرلەندا لە یاری دووەمی قۆناغی پلەی ئۆف ڕاھێنەری یانەکە ئەیج ھارێدی بانگی کرد بۆ یاری کۆتایی لە ڕوسیا. بە ھاوبەشی لەگەڵ سیمۆن کایر لە بەرگریدا بوون، کە لەو پێگەیەدا یاری کرد بەھۆی ئامادە نەبوونی ئاندرێس بیلاند بەھۆی پێکانەوە، بەڵام لە کۆتا یاری کۆمەڵەکان لە بەرامبەر فەڕەنسا ڕۆڵی ناوەندی بەرگری (بەردەم بەرگریکار)ی بینی. لە قۆناغی ١٦ بەرامبەر کڕواتیا، لە ناوەڕاستی یاریگا مایەوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی ھێزی ڕکابەرەکانی لەو جێگایەدا، بەڵام ھەڵەیەکی کرد کە وای کرد ماریۆ ماندزوکیچ گۆڵی یەکسان بوون بکات و کڕواتیا بە لێدانی یەکلاکەرەوە یارییەکەی بردەوە.
ئاندرێس کریستینسن یەکێک بوو لە یاریزانانی سەرەکی دانیمارک لە کاتی ئەنجامێکی سەرکەوتوو لە ماوەی یۆرۆ ٢٠٢٠، ھەموو شەش یارییەکەی ھەڵبژاردەکەی ئەنجامدا. لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١، کریستینسن گۆڵێکی نایابی تۆمار کرد لە مەودای دوورەوە بەرامبەر ڕووسیا لە بردنەوەی ٤–١ کە یارمەتیدانیمارک دا سەربکەوێت بۆ قۆناغی دواتری پاڵەوانێتییەکە. دوای ئەوەی لە ھەردوو ویڵز و کۆماری چیک بردەوە بۆ گەیشتن بەو قۆناغە، دانیمارک لە نیوەی کۆتایی ٢–١ لە بەرامبەر ئینگلتەرا دۆڕا لە دوای کاتی زیاد کراو لە یاریگای وێمبڵی.
شێوازی یاریکردن
کریستینسن یاریزانی بەرگریکارە و ناسراوە بە ھێمنی کاتێک تۆپی لایە و پاسی ورد، ھەروەھا زۆر باشە لە تۆپی بەرزدا. لە ساڵی ٢٠١٨، ڕاھێنەری چێڵسی ئەنتۆنیۆ کۆنتێ وتی دانیمارکییەکە «گەورەیی زۆر» نیشانداوە و زیاتری وت لەسەری کە «متمانەیەکی زۆری ھەیە بە کریستینسن. ئەم یاریزانە یاریزانێکە بۆ ئێستای چێڵسی و بۆ داھاتووی چێڵسی بۆ ماوەی ١٠ یان ١٤ ساڵ. ھەروەھا دەتوانێت ببێتە کاپتنی ئەم تیمە لە داھاتوودا». بۆ سوپاسکردنی بەھرەکانی یاریزانەکە، ھاندەران بە «ماڵدینی دانیمارکی» ناویان بردووە، بە ڕێکەوتدکردنی لەگەڵ پاڵەوانی ئیتاڵی پاولۆ ماڵدینی.
خەڵاتەکان
لاوانی چێڵسی
چێڵسی
تاکەکەسی
بڕیارنامەی ١٧٦٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٦٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سۆمالیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٧٢٠ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سۆماڵیا
بڕیارنامەی ١٧٦٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٦٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی تەمموزی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان ئەریتریا و ئەتیۆپیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٧٢٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٧ پۆل:ئێریتریا لە ٢٠٠٧ پۆل:ئیتیۆپیا لە ٢٠٠٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێریتریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیتیۆپیا
ئەو (فیلمی ٢٠١٧)
جەیدن لیبەرھێر و بیل سکاشگارد و فین وۆڵفھارد و سۆفیا لیلیس و چۆزن جاکۆبس و جاک دیلان گرازەر و جێرمی ڕەی تایلۆر و وایت ئۆلاف و نیکۆلاس ھامیلتۆن و جاکسۆن ڕۆبەرت سکۆت لە ئەکتەرەکانی فیلمەکەدان. وێنەگرتنی فیلمەکە لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦ لە شاری تۆرۆنتۆی کەنەدا دەستیپێکرد و لە ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٦ لە ئۆشاوا کۆتایی ھات. ئۆنتاریۆ و پۆرت ھۆپ شوێنی دیکەی وێنەگرتن بوون. کۆمپانیای سینەمای نیو لاین بەرپرسی بەرھەمھێنان و بەرھەمھێنانی فیلمەکە و ھەروەھا کۆمپانیای وارنەر برادرز بەرپرسی نمایشکردن و دابەشکردنی فیلمەکە بووە. فەرشی سووری فیلمەکە لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ لە شاری لۆس ئەنجلۆس بەڕێوەچوو و لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ەوە نمایشی بەرفراوانی فیلمەکە دەستیپێکرد. ھەرچەندە بوودجەی فیلمەکە تەنھا ٣٥ ملیۆن دۆلار بووە، بەڵام داھاتی فیلمەکە لە سەرانسەری جیھاندا ٧٠٠ ملیۆن دۆلار بووە. ئەم فیلمە پڕفرۆشترین فیلمی ترسناکە لە مێژووی سینەمادا. ھەروەھا چوارەم فیلمە کە زۆرترین داھاتی بەدەستھێناوە لە مێژووی سینەمادا کە پلەی Rی بەدەستھێناوە دوای فیلمەکانی جۆکەر دێدپوول و دێدپوول ٢ و The Matrix: Reboot. فیلمەکە لەلایەن ڕەخنەگران و بینەرانەوە پێداچوونەوەی زۆر ئەرێنی وەرگرت و لە ڕووی دەرھێنان و کارەکتەری و مۆسیقا و سینەماکاری و دەدای تیمی نواندنەوە ستایشی زۆری لێکرا. ڕەخنەگرانیی فیلم بە یەکێک لە باشترین فیلمە وەرگێڕدراوەکانی کتێبەکانی ستیڤن کینگ و یەکێک لە باشترین فیلمە ترسناکەکانی مێژووی سینەما وەسفیان کردووە. درێژەی ئەم فیلمە لە دەرھێنانی مۆشیتی بە ناوی (ئەو: بەشی دووەم)، لە ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩ بڵاوکرایەوە.
ھۆبیت: وێرانکارییەکانی سماوگ
هۆبیت: وێرانکارییەکانی سماوگ (ئینگلیزی: The Hobbit: The Desolation of Smaug) فیلمێکی ئەمریکیی خەیاڵی و سەرکێشی ساڵی ٢٠١٣ەیە، لە دەرهێنانی پیتەر جاکسن. فیلمەکە لەلایەن کۆمپانیای وارنەر بردەرزەوە بڵاو کرایەوە. فیلمەکە دووەمین فیلمی سیانەی فیلمەکەیە و چیڕۆکەکەشی لە زنجیرە کتێبی (The Hobbit)ەوە وەرگیراوە لەنووسینی جەی.ئاڕ.ئاڕ.تۆلکین.فیلمەکە تەواوکەری فیلمەکەی بەرلەخۆی گەشتێکی چاوەڕوانەکراوە و دوای خۆشی بەشێکی تری لێدەرچوو بەناوی جەنگی پێنچ سوپاکە.
ئەو (فیلمی ٢٠١٧)
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە دانراوەکان لە ساڵی ٢٠١٦ پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین پۆل:فیلمە ترسناکە سەروو سروشتییەکانی ئەمریکا پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە ترسناکە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی مەرگی منداڵ پۆل:فیلمەکان دەربارەی مناڵان پۆل:فیلمەکان دەربارەی تەمەنی پێگەیشتن پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھەرزەکاران پۆل:فیلمەکانی نیو لاین سینەما پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆرنتۆ وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمە ھەرزەکارەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ترسناکەکانی ٢٠١٧ پۆل:فیلمە ترسناکە ھاوڕێیە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە قسەی ناشرین پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ھاوڕێیەتی پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە ترسناکە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای بەرھەمەکانی ستیڤن کینگ پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی ئاندی موسکیتی پۆل:ئەو فیلمانەی لە ١٩٨٨ داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ١٩٨٩ داندراون پۆل:فیلمەکان کە لە ویلایەتی مەین داندراون
ھۆبیت: وێرانکارییەکانی سماوگ
چیڕۆکەکە بۆ فیلم نووسراوەتەوە لەلایەن فڕان والش و پیتەر جاکسن و گولیرمۆ دێل تۆرۆ.فیلمەکە بەشێوەیەکی تایبەت کاری وێنەگرتنی بۆ کراوە لە ولاتی نیوزلەندا کاری وێنەگرتنەکەی کراوە.
هۆبیت : وێرانکاریەکانی سماوگ  لە ٢ی دیسەمبەری ٢٠١٣ نمایشی سەرەتایی کرا و دواتر لە ١١ی دیسەمبەری ٢٠١٣ کەوتە سینەماکانەوە و توانی داهاتی ٩٥٨$ ملیۆن کۆبکاتەوە و ببێتە چوارەم پڕداهاترین فیلمی ٢٠١٣ و ٢٧ەم پڕداهاترین فیلمی مێژوو.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە فانتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٣ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن پۆل:فیلمەکانی نیو لاین سینەما پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە نیوزیلاندییەکان پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس پۆل:فیلمە پێشبڕکێیە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
بڕیارنامەی ١٧٦٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٦٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی تەمموزی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٧٢٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
ئاووھەوای بیابانی
وێنۆک|300x300پیکسڵ|نەخشەیەک ناوچەکانی کەش و ھەوای بیابانی ڕوون دەکاتەوە. ئاووھەوای بیابانی یان ئاووھەوای وشک (لە پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن BWh و BWk) ئاووھەوایەکە کە تێیدا کرداری بە ھەڵمبوون پترە لە کرداری باران بارین. ڕووەکانی بیابان ڕووت و بەردینن یان لمی و خوێیین کاتێک برەک شێ یان باران دێت ئەم جۆرە ڕووکارانەی بیابان ناتوانن پاڕێزگاری لە مانەوەی شێ یان دلۆپە ئاوەکان بکەن بەھۆی گەرمی و پێکھاتە کیمیایییەکەیانەوە. ٢٤٬٢٪ ی ڕووبەری زەوی بیابانە گەرمەکانن لە دوای ئاووھەوای جەمسەری، باوترین جۆری ئاووھەوان لەسەر زەوی.
ھەرچەندە ھیچ بەشێکی زەوی بەدڵنیایییەوە بەبێ بارانێکی تەواو نەناسراوە، بەڵام لە بیابانی ئاتاکاما لە باکووری چیلی تێکڕای بارانبارینی ساڵانەی لە ماوەی ١٧ ساڵدا تەنھا ٥ ملیم بووە (٠٫٢٠ ئینج). ھەندێک شوێن لە بیابانی مەزن وەک کوفرە لە لیبیا ساڵانە تەنیا ٠ .٨٦ ملم (٠ .٠٣٤ ئینج) بارانی لێ دەبارێت. بنکەی فەرمی ئاووھەوا لە دۆڵی مەرگ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕایگەیاند کە ساڵانە ٦٠ ملم (٢٫٤ ئینج) بارانی لێ دەبارێت، بەڵام لە ماوەی ٤٠ مانگدا لە نێوان ساڵەکانی ١٩٣١ بۆ ١٩٣٤ دا کۆی گشتی ١٦ ملم (٠٫٦٣ ئینج) باران باریوە.
دوو جۆر ئاووھەوا بیابانی ھەیە: ئاووھەوای بیابانیی گەرم (BWh)، ھەروەھا ئاووھەوای بیابانیی سارد (BWk). بۆ جیاکردنەوەی «ئاووھەوای بیابانی گەرم» لە «ئاووھەوای بیابانیی سارد»، سێ تێبینی ھەیە: کە بریتین لە بەرزترین و نزمترین پلەی گەرمی لەگەڵ پلەی مام ناوەندی ساڵانە. پلەی گەرمی ئاسایی ساڵانەی بیابانەکان ١٨°C (64.4°F)، و پلەی مامناوەندییان لە نێوان ٠ یان ٣–٣ °C (٣٢٫٠ یان ٢٦٫٦°F) لە ساردترین مانگدا ھەیە، ئەو بیابانانەی لەم پلانەی سەرەوە ساردتر بن دەبنە بیابانی سارد.
لە زۆربەی ئەو بیابانانەی کە ئاووھەوای ساردیان ھەیە ساڵانە لە نێوان ٢٥ بۆ ٢٠٠ ملم (١ و ٨ ئینج) بارانیان لێ دەبارێت. لە سیستەمی پۆلێنکردنی کوپێن ئاووھەوایەک وەک ئاووھەوایەکی بیابانی پۆلێن دەکرێت ئەگەر ڕێژەی بارانبارینی ساڵانەی لە میلیمەترێک کەمتر بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:بیابانەکان پۆل:بیابان و دارستانی زیریک
شارام نازری
شارام نازری (؛  لەدایکبووی ١٨ی شوباتی ١٩٥٠ ) مۆسیقازانێکی دیاری بە ڕەچەڵەک کوردی خەڵکی کرماشانە، کە لە ھەردوو مۆسیقای کوردی و ئێرانیدا کاردەکات. لەگەڵ مۆسیقازانانی تری ئێرانی وەک جەلیل شەھناز، حوسێن عەلیزادە، جەلال زولفنوون، پەروێز مەشکاتیان، و فەرامەرز پایوەردا بەریەککەوتنی ھەبووە. ھەروەھا لەگەڵ حافزی کوڕیشیدا کاریکردووە.
نازری یەکەم مۆسیقازان بوو کە شیعری مەولانای ڕۆمی ھێنایە مۆسیقای فارسییەوە، و بووە ھۆی دروستبوونی نەریتی مۆسیقای سۆفیگەری لە ھەردوو مۆسیقای کوردی و مۆسیقای سونەتیی ئێرانیدا. کریسچن ساینس مۆنیتەر نازناوی «پاڤارۆتیی ئێران» ی داوەتێ.
ژیان
وێنۆک|چەپ|نازری بە منداڵی شارام نازری لە ١٨ی شوباتی ١٩٥٠، لە کۆڵانی یەخچاڵی گەڕەکی بەرزەدەماخی کرماشان، لە خێزانێکی کورددا لەدایکبووە کە ئاشنای شیعر و مۆسیقا بوون. لەلایەن دایکییەوە ئاشنای مۆسیقا و شیعر بووە؛ باوکیشی دەنگێکی خۆشی ھەبووە و لەگەڵ شارەزایی لە گۆشە و ڕەدیفەکانی میلۆدیی ئێرانی، سێتاریشی ژەنیوە. باوکی کەڵکی لە شێوازە پێشینەکان و گۆرانیبێژانی ئەو دەڤەرە وەرگرتووە، بە تایبەتیش «شێخ داوودی». مامۆستا پەروێز خان پوورنازری، ناسراو بە حاجی خان، گەورەی ئەو خێزانە بووە و لە قوتابییەکانی دەروێش خان و کۆلۆنێڵ وەزیری بووە. زۆربەی شارەزایانی مۆسیقای کرماشان لەسەر دەستی ئەو فێری نۆتە و مۆسیقای سونەتیی ئێرانی بوون. بەھۆی ئەمەوە شارام نازری توانی لە تەمەنی حەوت ساڵیدا یەکەم بەرنامەی ھونەریی خۆی لە ڕادیۆی کرماشان پێشکەش بکات. لە تەمەنی ١١ ساڵیشدا توانی چەند بەرنامەیەکی تری مۆسیقیی پێشکەش بکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:خەڵکی کرماشان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:زیندووان پۆل:ژەنیارانی کورد پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فارسی پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد پۆل:گۆرانیبێژانی کلاسیکیی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠ پۆل:مۆسیقای کوردی
لم
وێنۆک|نمونەی لم لە [[بیابانی گۆبی، مەنگۆلیا]] لم مادەیەکی سروشتییە و لە تەنۆلکەی بەردی نەرم و بەردی کڕمی و بەردە کانزایییەکان پێکھاتووە، بە قەبارەی ئەو ماددەیە ناسراوە کە دەنکە کانی لە چەو بچووکترە و گەورەترە لە ئاڵڤێال (سیلت). .
لم بەشێوەی سروشتی لە چەند ناوچەی جیھان ھەیە. وەک کەناراوەکان، کەنداوەکان، ئەشکەوتەکان، و بیابانەکان.
پێکھاتەی لمی بەپێی سەرچاوە و مەرجە پێکھێنەرانی بەردی خۆماڵی جیاواز دەبێت، بەڵام باوترین پێکھاتەیان لە ناوچە کەناراوییەکانی ناو زەوییە کیشوەری و لاوەکییەکانە، سیلیکە (دیئۆکسیدی سلیکۆن، یان SiO2)ە، کە بە زۆری لە شێوەی کوارتز مێتاڵ (کوارتز) دایە، ھەروەھا کاربۆناتی کالیسیۆم دووەم جۆری باوی پێکھاتەی لمن وەک ئارۆگۆنیت، کە لە ماوەی نیو ملیار ساڵی ڕابردوودا لمیان پێک ھێناوە.
پێکھاتە
وێنۆک|کانزای پەستێوراو لە چینای، ھیندستان. وێنۆک|تەنۆچکەی لمی لە پارکی نیشتمانی یوتا. وێنۆک|نمونەی لمی بیسمۆ بیچ لە کالیفۆرنیا. زیاتر لە پێناسەیەکی وردی لم ھەیە و بەپێی سیستمی پۆلێنکردنی یەکگرتووی خاک، کە لە ئەندازیاری و جیۆلۆجیدا بەکارھاتووە و ئەو سیانەی پێوانەیی ئەمریکی بەکار دەھێنێت، لمیش بە شێوەی دنک ھەژمار دەکرێت بە تیرەی نێوان ٠٧٤ / ٠ ملم و ٤. ٧٥ ملم پێناسە دەکرێت بۆ ھەر دەنکێک.
بە گوێرەی جیۆلۆجیستەکانیش، لمی بە دەنک ھەژمار دەکرێت بە تیرەی نێوان ٠ .٠٦٢٥ ملم (یان ١٦ / ١ ملم) تا ٢ ملم.
گرووپی لم دەکەوێتە نێوان گرووپی چەوەوە (تیرەی دەنکە چەوێڵەکان لە ٢ ملم ەوە بۆ ٦٤ ملم بەپێی سیستمی جیۆلۆجیستەکان، و لە ٤٫٧٥ ملم تا ٧٥ ملم بەپێی سیستەمی پۆلێنکردنی باوی خاک) و لمیش (تیرەی دەنکە کانی لە ٠٫٠٠٤ ملم تا ٠٫٠٦٢٥ ملم) و ٠٫٠٦٢ ملم لە دەنکە لمی بەپێی سیستەمی پۆلێنکردنی باوی خاک) و دەست ئەلبێرت ئەیتەر بێرگ لە سەرەتای سەدەی بیستەم دا ڕەچاو کراوە. وێنۆک|دەنکۆلەکانی لم لەژێر مایکرۆسکۆبی ئەلیکترۆنی
سەرچاوەکان
پۆل:زەویناسی
بڕیارنامەی ١٧٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٠ی ئابی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی عێراق. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٧٢٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٧ پۆل:عێراق لە ٢٠٠٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق
بڕیارنامەی ١٧٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی تەمموزی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سوودان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٧٢٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٧ پۆل:سوودان لە ٢٠٠٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان
عەلائەدین مەسعود شا
عەلا الدین مەسعود شا (لە ١٠ی حوزەیرانی ١٢٤٦ کۆچی دوایی کردووە، ) حەوتەمین سوڵتانی سوڵتانی دەلھی بووە.
ژیان
کوڕی ڕوکن الدین فیروز (١٢٣٦)، کوڕی سوڵتان ئیلتوتمیش و شا تورکان و کوڕەزای سوڵتان ڕازییەت بووە. (١٢٣٦-٤٠). دوای ئەوەی پێش خۆی و مامی مویز الدین بەھرام لە ساڵی ١٢٤٢دا دوای چەندین ساڵ لە نائارامی لەلایەن سوپاوە کوژرا، سەرۆک عەشیرەتەکان بۆیان ھەڵبژارد کە ببێتە فەرمانڕەوای داھاتووی دەلھی. بەڵام زیاتر بوکەڵەیەک بوو بۆ سەرۆک عەشیرەتەکان و لە ڕاستیدا دەسەڵات و کاریگەرییەکی ئەوتۆی لە حکومەتدا نەبوو. بەڵکو بەھۆی حەزی بۆ کات بەسەربردن و شەرابەوە بەناوبانگ بوو. وەک سەرۆکی پێش خۆی، بە "ناکارامە و بێ بەھا" دادەنرا. تا ساڵی ١٢٤٦ سەرۆک عەشیرەتەکان بەھۆی زیادبوونی برسێتی بۆ دەسەڵاتی زیاتر لە حکومەتدا دڵتەنگ بوون، و لە سێدارەیان دا و لە شوێنیدا ناسرودین مەحمود شایان گرتەوە.
دراوەکان
دراوی زێڕ و زیو و بیلۆن بە عەلا الدین مەسعود شا ناسراون. دراوی زێڕ و زیو لە لاکناو و دەلھی دەرچووە. دراوی ملیاردێر لە بوداون و دەھلیەوە لێدرا.
مەلەکووت (چیرۆک)
200px|thumb|left|روبەرگی کتێبی "مەلەکوت" چاپی یەکەم ٢٠١٠
مەلەکوت (بە فارسی: ملکوت) ناوی چێرۆکێکی درێژە لە بەھرام سادقی (بە فارسی: بهرام صادقی)، نووسەری فارسی ئێرانی. ئەم کتێبە سەعید سلێمانی کردویەتی بە کوردی و لە لایەن یانەی قەڵەم چاپ کراوە. مەلەکوت یەکێکە لە رۆمانە هەرە دەگمەنە فەلسەفیەکانی وێژەی فارسی کە نیگایەکی تاریک و ڕەشبینانەی هەیە سەبارەت بە جیهان. بەھرام سادقی لە کەش و هەوایەکی کافکاییدا جیهانێکی جیاواز دەئافرێنێ تەواو ترسێنەر و سەیر و پڕ کارەسات. مەلەکوت رۆمانێکە بە ڕووداوێکی چاوەڕوان نەکراو دەست پێدەکات، کارەسات بە شەو دەست پێدەکات و لە سپێدەدا ، دوای لە ناوچونی کەسایەتییەکان کۆتایی پێدێت. چیرۆکەکە ئاوا دەس پێدەکات " لە کاتژمێر یازدەی شەوی چوار شەممەی ئەو حەوتەدا جنۆکە خۆ لە گیانی "ئاغای موەدەت" ڕادەکات. ئاغای موەدەت لەگەڵ سێ کەس لە هاوڕێکانی بۆ رابواردن و خواردنەوە چوون بۆ ناو باخەکەی ئەو لە دەرەوەی شار ...
لە وەرگێڕی ئەم بابەتە چەندین بابەتی تر لە چاپ دراون :
سەرچاوە
پۆل:ڕۆمانە ئێرانییەکان
کەشوھەوای ئۆرانۆس
وێنۆک|230x230پیکسڵ| [[یورانۆس|ئۆرانۆس کە لەلایەن ڤۆیجەر ٢ بینراوە]] کەشوھەوای ئۆرانۆس ڤۆیجەر ٢ بۆی دەرکەوتووە کە ئۆرانۆس چالاکیی بەرگەھەوای کەمی ھەیە و زریانەکانی وەک زریانەکانی موشتەری و کەیوان و نێپتوون توند نین. دە ڕۆژ پێش نزیکترین ڕووبەڕووبوونەوەی فڕۆکەی ڤۆیجەر ٢ لەگەڵ ئۆرانۆس، ھەوری بچووکی لە بەرگەھەوای سەرەوەی ھەسارەکەدا دۆزییەوە، ئەمەش وای کرد زاناکان بای ئۆرانۆس بە ٤٠ بۆ ١٦٠ مەتر لە چرکەیەکدا بخەمڵێنن، بە بەراورد بە خێرایی بای ناسراو بە جێت ستریم لەسەر زەوی نزیکەی ٥٠ مەتر لە چرکەیەکدا. بێگومان لە کۆتایی ساڵی ٢٠٠٤دا فەلەکناسەکان بۆیان دەرکەوت کە زریانی بچووک و گەورە لە بەرگەھەوای ئۆرانۆسدا زۆرن بە بەکارھێنانی تەلەسکۆپی ١٠ مەتری کێک کە دەکەوێتە شاخی مۆناکی ھاوایی.
ئەم ھەسارەیە لە لای خۆیەوە کەوتووە، واتە میحوەرەکەی خولانەوەی جیاوازی گۆشەی نزیکەی ٩٨ پلە بە بەراورد بە ڕاستڕەوە بە تەختەی خولگەی ھەسارەکە. ھەندێک لە زانایان ھۆکاری مەیلبوونی ھەسارەکە بە پێکدادانی تەنێکی زەبەلاح دەزانن کە ڕەنگە قەبارەی ھەسارەیەکی بەردین بێت لەگەڵ ئۆرانۆس لە ڕابردوویەکی دووردا. لەبەرئەوەی ھەسارەکە لە لای خۆیەوە کەوتووە، ئۆرانۆس درێژترین وەرزی ھەیە لە ھەموو ھەسارەیەکدا، واتە ھەر وەرزێک نزیکەی ٢١ ساڵ زەوی دەخایەنێت. ماوەی خولانەوەی ئۆرانۆس بە دەوری خۆردا ٨٤ ساڵی زەوییە. ٤٢ ساڵی زەوی یان نیو ساڵێکی ئۆرانی، جەمسەری باکوور ڕووی لە خۆر دەبێت و ڕووناکی لێ وەردەگرێت، نیو ساڵێکیی ئۆرانیش جەمسەری باکوور تاریکە و جەمسەری باشووری ھەسارەکە ڕووی لە خۆر دەبێت. لەگەڵ ئەوەی ئەم جەمسەرە ڕووی لە خۆر بێت، پێویستە گەرمتر بێت لەو جەمسەرەی کەلە تاریکیدا ھەیە، بەڵام ڤۆیجەر ٢ بۆی دەرکەوت کە پلەی گەرمی ئۆرانۆس لە دەوروبەری -٢١٤ پلەی سەدییە لە ھەموو شوێنێک. ڕەنگە میکانیزمێکی نەناسراو گەرمی لە بەرگەھەوای ھەسارەکەدا بڕەوێنێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمەڵەی خۆر پۆل:ئاووھەوا پۆل:کەش
نەسرەدین مەحمود شا
ناسر الدین مەحمود شا (١٢٢٩/١٢٣٠ – ١٩ی تشرینی دووەمی ١٢٦٦، حوکمڕانی: ١٢٤٦–١٢٦٥) ھەشتەمین سوڵتانی سوڵتانی مەملوک (خانەدانی کۆیلە) بوو. تەبەقەتی نەسیری، کە مێژوونووسی دەربار مینھاجی سیرەج نووسیویەتی، تایبەتە بەو. خەزووری غیاس أددین بالبان لە سەردەمی حوکمڕانیدا کاروباری دەوڵەتی بەڕێوە دەبرد.