cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ١٩٩٤
١٣ محەممەد جەواد
١٤ خالید مەولید
١٥ ساڵەح داود
١٦ تەڵاڵ جەبرین
١٧ یاسر تایفی
١٨ عەواد عنەزی
١٩ حەمزە ساڵەح
٢٠ حەمزە ئیدریس
پارێزگای تۆیاما
پارێزگای تۆیاما (بە ژاپۆنی:富山県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە ناوچەی چووبو ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری تۆیامایە.
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ١٩٩٤
٢١ حوسێن سادق
پارێزگای تۆیاما
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١،١٠٤،٢٣٩ کەس بووە.
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ١٩٩٤
٢٢ ئیبراھیم حیلوە
پارێزگای تۆیاما
چەپ|وێنۆک|نەخشەی پارێزگای تۆیاما
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ١٩٩٤
ڕاھێنەر جۆرج سۆلاری
پارێزگای تۆیاما
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای تۆیاما پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ١٩٩٨
١ محەممەد دەعیع
٢ محەممەد جەھانی
٣ محەممەد خیلەیوی
٤ عەبدوڵڵا زوبروماوی
٥ ئەحمەد جەمیل
٦ فوئاد ئەمین
٧ ئیبراھیم شەھرانی
٨ عوبەید دوسەری
٩ سامی جابر
١٠ سەعید عوەیران
١١ فەھد میھەللیل
١٢ ئیبراھیم حەربی
١٣ حوسێن عەبدولغەنی
١٤ خالید مەولید
١٦ خەمیس عوەیران
١٧ ئەحمەد دوخی
١٩ عەبدولعەزیز جەنوبی
٢٠ حەمزە ئیدریس
٢١ حوسێن سادق
٢٢ تیسیر نەتیف
ڕاھێنەر کارلۆس ئەلبێرتۆ پەیریرا و محەممەد خەراشی
ساڵی ٢٠٠٢
١ محەممەد دەعیع
٢ محەممەد جەھانی
٣ ڕەزا توکەر
٤ عەبدوڵڵا زوبروماوی
٥ موحسن حارسی
٦ فەوزی شیھری
٧ ئیبراھیم شەھرانی
٨ محەممەد نوور
٩ سامی جابر
١٠ محەممەد شەھلوب
١١ عوبەید دوسەری
١٢ ئەحمەد دوخی
١٣ حوسێن عەبدولغەنی
١٤ عەبدولعزیز خەسران
١٥ عەبدولعزیز دوسەری
١٧ عەبدوڵڵا واکید
١٨ نەواف تیمیات
٢٠ حەسەن یامی
٢٢ محەممەد خوجەلی
٢٣ مەنسوور سەقەفی
ڕاھێنەر ناسر جەوھەر
ساڵی ٢٠٠٦
١ محەممەد دەعیع
٢ ئەحمەد دوخی
٣ ڕەزا توکەر
٤ حەمەد مەنتەشەری
٥ نایف قازی
٦ عومەر غامدی
٧ محەممەد ئەمین
٨ محەممەد نوور
٩ سامی جابر
١٠ محەممەد شەھلوب
١١ سەعد حارسی
عەلی شوون ھەڵگر
عەلی عەبدوڵڵا ناسراو بە عەلی شوون ھەڵگر لێکۆڵەر و شوێن ھەڵگر و بلیمەتێکی دەشتی ھەولێر بوو، کە لە ڕێی زیرەکی و لێھاتوویی و خۆی و بە وردبوونە لە شێواز و چۆنییەتی ڕوودانی تاوانەکان و پاشماوە و شوێن پێیەکانیان توانیویەتی ئەنجامدەران و تاوانباران بدۆزێتەوە و پێ بە پێ (ھەنگاو بە ھەنگاو) بە دوایان بکەوێت و ئاشکرایان بکات و ڕادەستی تاوانلێکراوانیان بکاتەوە و بەم شێوەیەش لە دەڤەرەکەدا ناسرا و بووە جێی متمانەی خەڵکی و بۆ ھەموو تاوانێک خەڵکی دەڤەرەکە دەیاننارد بە دوای عەلی شوون ھەڵگر بۆ ئەوەی بێت و شوێن پێی تاوانباران بدۆزێتەوە و بیانگرێت.
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ٢٠٠٦
١٢ عەبدولعزیز خەسران
عەلی شوون ھەڵگر
ژیانی
ناوی تەواوی (عەلی عەبدوڵڵا قوربانی)یە، لە ھۆزی (گەڵاڵی)یە؛ بە (عەلی شوون ھەڵگر) ناسراو بوو لە ھەولێر و دەوروبەری کە بە مانای (شوێن ھەڵگر) دێت [لە بنشێوەزاری ھەولێریدا بە (شوێن) دەگوترێت (شوون)]. لە ساڵی ١٩٠٣ لە گوندی (گردیش)ی سەر بە شارەدێی (قوشتەپە)ی سەر بە پارێزگای ھەولێر لەدایکبووە و لە ١٩٦٩/١/٣١ لە ھەولێر کۆچی دوایی کردووە و لە گۆڕستانی (براغ) بە خاک سپێردراوە.
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ٢٠٠٦
١٣ حوسێن عەبدولغەنی
جوگرافیای کووەیت
250px|وێنۆک|چەپ|وێنەیەکی کووەیت کە لە ڕێگای مانگی دەستکردەوە گیراوە لە تشرینی دووەمی ٢٠٠١ وڵاتی کووەیت دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای نیمچەدوورگەی عەرەبی و لە باکووری کەنداوی عەرەبی، لە باکوورەوە لەگەڵ عێراق ھاوسنوورە و لە باشووریشەوە لەگەڵ عەرەبستانی سعوودی ھاوسنوورە. کووەیت نۆ دوورگەی ھەیە کە گەورەترینیان دوورگەی بووبیانە.
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ٢٠٠٦
١٤ سعود کەریری
عەلی شوون ھەڵگر
ژیانی
برایەکی ھەبووە بە ناوی (حەسەن) لەگەڵ دوو خوشک بە ناوەکانی (ھەیبەت) و (فاتمە)، دایکی ناوی (بەلقیسا) بووە و ھاوسەرەکەشی ناوی (ئەسمەر محەممەد کابایز)ە، دوو کوڕی ھەبووە بە ناوی (محەممەد) کە مردووە و ھەروەھا (شەریف) کە ئەویش لە ژیان نەماوە لەگەڵ کچێک بە ناوی (ئەستی) کە لە ژیاندا نەماوە.
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ٢٠٠٦
١٥ ئەحمەد بەحری
جوگرافیای کووەیت
پۆل:جوگرافیای کووەیت
عەلی شوون ھەڵگر
ژیانی
لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا گوندی (گردیش) جێ دێڵێ و دێتە گوندی (بنەسڵاوەی گچکە) کە ئێستا سەر بە شارەدێی (قوشتەپە)یە، دواتر لە ساڵانی سییەکانی سەدەی بیست لە ژێر زەبر و زۆری ئاغاکانی ئەو ناوچەیە ناچار دەبێت ماڵەکەی بار بکات (بگوازێتەوە) بۆ ھەولێر و لە گەڕەکی (ئەربیل ئولا) کە بە گەڕەکی (تەعجیل ئیسلام) دەناسرا نیشتەجێ بووە. کە ئێستا دابەش بووە لە نێوان بازاڕ و گەڕەکی (تەعجیل) و دەکەوێتە بەشی پشتەوەی بازاڕی نیشتیمان. دواتر ھاتۆتە گەڕەکی (خانەقا) و ئینجا بار دەکات بۆ گەڕەکی (سەیداوە) و لە ساڵی ١٩٦٣ دووچاری ستەمی (حەرەس قەومی)یەکان دەبێتەوە و ناچار دەبێت جارێکی تر بگوازێتەوە بۆ گەڕەکی پشت (ھۆڵی گەل) کە دواجار ھەر لەوێش کۆچی دوایی کرد.
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ٢٠٠٦
١٦ خالید عەزیز
عەلی شوون ھەڵگر
ژیانی
عەلی عەبدوڵڵا لەسەر ڕەزامەندی (موتەسەڕیف)ی ھەولێر (پارێزگاری ھەولێر)ی ئەوکات بە نووسراوی ١٦٩٦٣ لە ١٩٠٩/١٠/١١ لە فەرمانگەی سەرژمێری ھەولێر بە ناونیشانی (معقب الاثار - شوون ھەڵگر) مۆڵەتی ژمارە (٨٠)ی لە ساڵی ١٩٠٩ی چەک ھەڵگرتنی دراوەتێ، ھەروەھا لە نیسانی ساڵی ١٩٦٢ سەفەری حەجی ماڵی خوای کردووە.
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ٢٠٠٦
١٧ محەممەد بیشی
عەلی شوون ھەڵگر
پیشەی
عەلی عەبدوڵڵا ھەرچەندە نەخوێندەوار بووە بەڵام پیاوێکی ڕۆشنبیر و بەھرەمەند و بەغیرەت و چاو نەترس و بەسەلیقە و زۆر وردبین بیر فراوان بە دڵ بووە لە زوڵم ستەمی دەرەبەگ و ئاغاکانی سەدەی ڕابردوو ھەرگیز سڵی نەکردووە ملی بۆیان کەچ نەکردووە بەڵام زۆر وریا و دلێرانە بەرگری لە خۆی کردووە توانیویەتی شوێنی خۆی دیار بکات لەناو کۆمەڵی ئەوسای کوردەواری کە سەرتاپای نەزانی و ھەژاری و دواکەوتوویی بوو.
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ٢٠٠٦
١٨ نەواف تیمیات
عەلی شوون ھەڵگر
پیشەی
دەسەڵاتداران ھەژارانیان کاری نابەجێشیان بەرانبەر دەکردن، بۆ مەرامە گڵاوەکانیان خزمەتکارە بەکرێ گیراوەکانیان دەناردە سەر ئەو خەڵکە ھەژارانە تاکو دزیان لێ بکەن و بیان ڕووتێننەوە لەو لاشەوە لەلایەن پیاوانی پۆلیس و میری (حکومەت) ھیچ داوا و مافێکیان وەرنەدەگیرایەوە چونکە لایەن گیری ئاغاکانیان دەکرد بەم جۆرە دەردی ئەم خەڵکە زیاتر دەبوو.
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ٢٠٠٦
١٩ محەممەد مەولید
عەلی شوون ھەڵگر
پیشەی
بە وردبوونەوە لە شێوازی ھەڵسوکەوت و چۆنییەتی چوونە ناو بابەتی تاوان و تێبینییە وردەکانی، چەندین خاڵی گرنگمان لا گەڵاڵە دەبێت کە بە بەراورد لەگەڵ توانای ئەو سەردەم و ئێستادا جیاوازییەکی زۆر ھەیە، ئەگەر ژیانی ٦٠ ساڵ لەمەوبەری ئەم دەڤەرەی ھەولێر و کوردستان و عێراق بەگشتی بێنینە بەرچاو ئینجا توانا و شکۆمەندی ئەم پیاوەمان بۆ دەردەکەوێت، ھەر لە نەخوێندەواری و ھەژاری و دواکەوتوویی کۆمەڵ بگرە تا ئەو ستەم و زۆرداری و کۆڵەمەرگییەی کە لە سایەی ڕژێمی ئەو کات کە لە ئارادابوو پێیەوە دەیناڵاند.
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ٢٠٠٦
٢٠ یاسر قەحتانی
عەلی شوون ھەڵگر
پیشەی
کۆلێژ و پەیمانگەی عەلی عەبدوڵڵا تەنیا بیری ورد و ژیری و ئەزموونی ژیانی بووە، نە کۆمپیوتەر و فاکس و نە کامێرای دیجیتاڵی ھەبووە، نە پشکنینی ترشی ناوەکی DNA و RNA، نە تیشکی ژێر سووری لەبەر دەست بووە، ئەم پیاوە پەرتووک و بیردۆزەکانی مارکس و گاندی و ئەرستۆ و فۆکۆیاما و ...ھتد نەخوێندبۆوە، بەڵام چاکسازێکی کۆمەڵایەتی سەردەمی خۆی بووە، سەردەمی ژیانی پڕ لە ژێردەستەیی و ھەژاری و دەرەبەگایەتی بووە، ھەرگیز تەرازووی ھێز و ململانێ لە بەرژەوەندی چینی زەحمەتکێش و جوتیار و کرێکار و نەدار نەبووە بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا عەلی عەبدوڵڵا بەو بێ پشتیوانی و ھەژارییوە نمونەی بەرگری و ململانێی ئازادیخوازی وخۆڕاگری بووە و ستەمکارەکانی ڕووشکێن و شەرمەزار کردووە و خەڵکی لە کردەوە ناشیرینەکانیان ئاگادار کردۆتەوە.
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ٢٠٠٦
٢١ موبارەک زەید
عەلی شوون ھەڵگر
پیشەی
عەلی عەبدوڵڵا لەسەر تاوانێکی سووکی وەک دزینی ئێسترێک یان دزینی ھیزەڕۆنێک (گۆزەی ڕۆن) یان مافوورێک کە ھۆکارەکەی نەداری و برسیەتی و بێکاری بووە و تەنھا بۆ سک تێر کردن بووە نەک بە مەبەستی تاوانکاری، چاوی پۆشیوە و کێشەکانی ھەر لە شوێنی ڕووداو چارەسەر کردووە و لێنەگەڕاوە ڕووداوەکە گەورەتر ببێت، واتاھەردەم ئاوی بە ئاگر داکردووە بەڵام لە ھەمان کاتیشدا لە تاوانی گەورەی وەک کوشتن و ھەتک (ئەتک) و دزی گەورە ...ھتد ھەرگیز چاوپۆشی نەکردووە نەفەس درێژی و ماندوو نەبوون و سووربوونی لەسەر دۆزینەوەی تاوانباران کە شێوازی سەیریان بەکارھێناوە لە تاوانەکانیان تاکو ئاشکرا نەبن زیرەکی و بە سەلیقەیی و ھێمنی و ورەدەکاری ئەم پیاوە دەردەخەن، بە دەیان و بگرە سەدان کیلۆمەتر رێگای بە پێی و لەژێر ھەتاو و سەرما و باران و تۆز و بادا بڕیوە و نەترساوە و بوێرانە بەرەنگاری چەندین کۆسپ و تەگەر بۆتەوە وەک شارەزایەکی دەرونناسی ھەڵسوکەوتی لەگەڵ گومان لێکراوەکان کردووە، جاری وا بووە ھەر بە سەیر کردنیان یەکسەر ڕووخاون و دانیان بە تاوانەکانیان ناوە وە جاری واش ھەبووە دزێک لە جارێک زیارتر ھەڵساوە بەم تاوانە ڕێ و شوێنی ئەم جۆرە دزانەی زۆر بە ئاسانی دیار دەکرد و ئاشکرای دەکردن، یەکێک لە سیفەتە ھەرە گرنگەکانی ئەوە بووە کە زۆر پرسیاری کردووە لەبارەی تاوانەکە لە منداڵ و لاو و پیر و ئافرەت وە وازی لێیان نەدەھێنا تا تە تەواوی باوەڕی نەھێنابایە کە ئەو کەسە ھیچ نازانێت و ھیچ سەرەداوێکی تاوانەکەی لا نیە، لە بری مەرەکەب و کاغەزی تایبەتی پەنجەمۆر و پێوانە و وێنەگرتن ئەو گێچی (گەچ)ی بەکارھێناوە بۆ دیاری کردن و زانینی پێوانەی (پێ)ی تاوان باران گەچەکەی لەسەر زەوی ڕوو کردووە و داوای لە گومان لێکراوان کردووە بێن بە پێی خواسی (خاوس) لەسەر گەچەکە بوەستن و بە بەراود لەگەڵ ئەندازەی پێیەکانیان ئاشکرای کردوون.
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ٢٠٠٦
٢٢ محەممەد خوجە
عەلی شوون ھەڵگر
پیشەی
بەقسەی ھەموو ئەوانەی ناسیویانە و بینیویانە چاوی تیژ بووە بەجۆرێک ڕادەی بینینی چاوەکانی لەوەدا بوو کە (لەسەر بەرد) شوێن پێی مرۆڤ و گیاندارانی دیار کردووە ھەروەھا لەسەر شەقامی قیڕتاویش شوێن پێی تاوانبارانی دۆزیوەتەوە، جاری وا ھەبووە تاوانبار لبادی (ڕایەخ-بەڕ)ی لە پێی خۆی ئاڵاندووە و لەسەر بەرد ڕۆیشتووە بەڵام ئەو ھەر شوێن پێی دۆزیوەتەوە.
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ
ساڵی ٢٠٠٦
٢٣ مالیک موعاز
ڕاھێنەر مارکۆس پاکیتا
عەلی شوون ھەڵگر
پیشەی
ئەو پیاوە دانایە زۆر ھاوکار و گوێڕایەڵی قسە و فەرمانەکانی ئەو پۆلیس و کەسانە بووە کە لەگەڵیدا بوون، لە کاتی بە دواداچوونی تاوانەکاندا زۆر ھێمن و بەئۆقرە بووە ئەو دڵی ماندووان برسی و ماڵدزراو و زۆرلێکراوانی داوەتەوە کە ھاوڕێی گەڕانەکانی بوون ئەوانەی کە یاوەر و یارمەتی دەری بوون زۆر ڕێزیان گرتووە و متمانەی تەواویان پێکردووە بە جۆرێک کە مسۆگەر بوون کە تاوانەکە ئاشکرا دەکات ئەگەر کاتەکەش درێژە بکێشێت بۆیە ھەر جارە و بە گوڕ و تینێکی زیاترەوە لەگەڵیدا کاریان دەکرد.
ئەم پیاوە ماندوو نەناسە ببووە قەڵغان و سەنگەر لە دژی تاوانکاری بەجۆرێک دز و پیاو خراپان و ئەوانەش کە لە پشتیانەوە بوون سەد حیسابیان دەکرد ھەتا تاوانێکیان ئەنجام دەدا لە ترسی مام عەلی چەندین پیلان نەخشەی جۆراوجۆریان دەگرتە بەر لە ترسی ئەو زۆر جارانیش نەدەوێران ھیچ کارێک ئەنجام بدەن بەم جۆرە ببووە پارێزەر و بەربەستێکی سەخت و قەڵایەکی بەرزی بەرگری لە دژی دیاردەی تاوانکاری لە ناوچەکەدا.
ھەروەھا دەگێڕنەوە کە عەلی عەبدوڵڵا زۆر متمانەی بەخۆی ھەبووە و ئەگەر بیگوتبایە ئەوە دزە تەواو جەختی لەسەر دەکردەوە و پەشیمان نەدەبۆوە کە ئەوە دزەکەیە یان تاوانبارەکەیە، وە دز قوتار بوونیان نەبووە لە دەستی بەڵام زۆر جاران لەبەر زوڵم ستەمی ئاغاکان کە حکومەتی ئەو کات پشتیوانیان بوو و ڕۆژگارەکە بە ویستی ئەوان بوو دەبوایە عەلی پرسیان پێ بکات. ھیچ دزێکیش لە عەلی نەدەبۆوە چونکە زۆر کەم نەبا بەگرتی نەدەدان بەڵکو ماڵە دزیارییەکەی دەدایەوە خاوەنی و کێشەکەی چارەسەر دەکرد و کێشەکە گەورە بێت. ھەروەھا ڕاددەی وردی و بلیمەتی ئەو پیاوە بە جۆرێک بووە کە یەکێکی دەبینی یەکسەر دەیخوێندەوە و دەیزانی ڕەوشت و خوی چۆنە و چ کەسێکە..
وە بۆ بەدوا گەڕانی تاوانبارن و شوون ھەڵگرتنیان زۆر جاران بە ترومبێل (ئۆتۆمبێل) جێ شوونەکەی ھەڵدەگرت و بەدوایدا دەڕۆیی و دەیگووت: بڕۆ....ئەوە ڕۆیی واتا (شوونەکە ڕۆیی). دەرگای ترومبێلەکەی دانەدەخست ھەر بەدەم ڕۆیشتنەوە سەیری سەر زەوی و جێ شوونەکەی دەکرد زۆر جارانیش بە سواری وڵاخ یان بە پێیان (پیادە) چەندین کیلۆمەتری لە بەرزی و نزمی و ناو ئاو و بەرد و تەلان (گردی بچووک) دەبڕی بێ ئەوەی بێزار و ماندوو ببێت.
لە کۆتاییدا ئەو توانایەی کە عەلی شوون ھەڵگر ھەیبووە لە شوون ھەڵگرتن و ئاشکرا کردنی تاوانباران و دۆزینەوەیان بە بەکارھێنانی کەرستەی سەرەتایی وەک گەچ و ئارد وە ھەروەھا نەخوێندەواری و نەداری و خراپی باری ئابووری و کۆمەڵایەتی و دواکەوتوویی ئەو سەردەم و نەبوونی زانستیی سەردەمی، کەچی ئەو پێش سەردەمی خۆی کەوتووە و بە بیری ورد و لێکدانەوەی زانستییانە و بەڵگەداری بۆ ڕووداو و تاوانەکان کردووە، وەکو لێکۆڵەرێکی دەرچووی کۆلێژی پۆلیس و خاوەن بڕوانامە بووە. ھەروەھا وەکو فەرمانبەرێکی فەرمی دەوڵەت و چاکسازێکی کۆمەڵایەتی کۆمەڵگەی کوردی بووە.
بەڵام ئاخۆ ئەگەر ئەم پیاوە لەو سەردەمەی ئێمەدا بووایە لە ئاست فێڵ و پلان و نەخشەی وردی تاوان و ئەو ئامرازە پێشکەوتووانەی ئێستا، ئەو ڕۆڵی دەبوو یاخود تەنیا (پیاوی سەردەمی خۆی بوو)؟.
عەبدولعەزیز کوڕی باز
عەبدولعەزیز ئیبن باز
موفتی شانشینی سعودییەی عەرەبی (١٩٩٣ - ١٩٩٩) عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولڕەحمان کوڕی محمد کوڕی عەبدوڵڵا ئال باز لە( ١٢ / ذو الحجة / ١٣٣٠ ) هیجری بەرامبەر ( ٢٢ / ١١ / ١٩١٢ ) زاینی لە ڕیازی پایتەختی ھەرێمی نەجد لە دایک بووە ، لە سەرەتای منداڵی چاوی ئاسایی بوو بەڵام لە تەمەنی( ١٦ )ساڵی بە ھۆی نەخۆشێک بینایی لە دەستت دەدا چاوی کوێر دەبێت ، ئیبن باز قازی و فوقەھای سعوودییە بووە ، لە ساڵی ( ١٩٩٢ ) دەبێت بە موفتی گشتی عەرەبستانی سعوودی تا مردنی لەم پۆستە دەمێنێتەوە ، ناوبراو یەکێکە لە ناسراوترین زانایی جیھانی ئیسلام و سەلەفی سەدەی بیست و کاریگەری گەورەی ھەبووە ، لە ١٣ی ئایار ساڵی ١٩٩٩ لە تەمەنی ٨٨ ساڵی کۆچی دوایی کرد.
سەرەتای زانستی شەرعی و مامۆستاکانی
شێخ ئیبن باز هه‌ر به‌منداڵی هه‌موو قورئانی پیرۆز له‌به‌رده‌كات پێش ئه‌وه‌ی بالغ ببێت ، وه‌ له‌لای زۆرێك له‌ زانایانی ( شاری ریاض ) ده‌ست ده‌كات به‌خوێندنی شه‌رعی و زانستی شه‌رعی به‌ده‌ست دێنێت ، له‌وانه‌ :
1_ الشيخ محمد بن عبد اللطيف بن عبد الرحمن  .
2_ الشيخ صالح بن عبد العزيز بن عبد الرحمن.
3_ الشيخ سعد بن حمد بن عتيق  .
4_ الشيخ حمد بن فارس  .
پێگەی شێخ ئیبن باز
شێخ ئیبن باز به‌ یه‌كێك له‌ گه‌وره‌ زانایانی ئه‌هلی سوننه‌ و جه‌ماعه‌ داده‌نرێت و كه‌سێك بووه‌ له‌سه‌ر عه‌قیده‌ی سه‌له‌فی صالح بووه‌ و بانگه‌وازی بۆ كردووه‌ ، وه‌ له‌سه‌ر سوننه‌ت بووه‌ و نه‌هی له‌بیدعه‌ و خوارفیات كردووه‌.
شێخ ئیبن باز له‌ ساڵی ( ١٣٥٧ ) ی كۆچی ده‌كرێت به‌ قاضي له‌شاری ( الدلم ) ، وه‌ له‌وماوه‌یه‌دا كاری پێش نوێژی و وتاربێژیش ده‌كات.
وه‌ له‌ساڵی ( ١٣٧١ ) ی كۆچی ده‌بێت به‌وانه‌ بێژ له‌ مه‌عهه‌دی علمی له‌ شاری رياض.
وه‌ له‌ساڵی ( ١٣٨١ ) ی كۆچی ده‌كرێت به‌ سه‌رۆكی جامیعه‌ی ئیسلامی له‌ مه‌دینه‌ی مونه‌ووه‌ره‌.
وه‌ له‌ساڵی ( ١٣٩٥ ) ی كۆچی ده‌كرێت به‌سه‌رۆكی به‌ڕێوه‌به‌ردنی لێكۆڵینه‌وه‌ زانستیه‌كان و فه‌تواو بانگه‌وازی.
وه‌ له‌ساڵی  ( ١٤١٣ ) ی كۆچی ده‌كرێت به‌ موفتی عام و سه‌رۆكی ده‌سته‌ی گه‌وره‌ زانایان.
قوتابییەکانی
زۆرێك له‌زانایان و قازیه‌كان زانستی شه‌رعیان له‌لای شێخ ابن باز به‌ده‌ست هێناوه‌ له‌وانه‌ :
1_ راشد بن صالح.
2_ عبد الله بن حسن بن قعود.
3_ محمد بن صالح بن عثيمين.
4_ عبد الله بن جبرين.
5_ عبد الله بن عبد المحسن التركي.
6_ صالح بن عبد الرحمن الأطرم.
7_ صالح الفوزان أعضاء هيئة كبار العلماء.
8_ القاضي عبد الله بن عبد الرحمن.
9_  عبد الرحمن البراك.
10_ عبد العزيز الراجحي
وەجگه‌ له‌مانه‌ش ...
نوسراوەکانی
١ - فتاوى نور على الدرب لابن باز بعناية الشويعر.
٢ - الدروس المهمة لعامة الأمة.
٣ - العقيدة الصحيحة وما يضادها ونواقض الإسلام.
٤ - إقامة البراهين على حكم من استغاث بغير الله أو صدق الكهنة والعرافين.
٥ - حكم السحر والكهانة وما يتعلق بها.
٦ - فتاوى مهمة لعموم الأمة.
٧ -دروس للشيخ عبد العزيز بن باز.
٨ - فتاوى نور على الدرب لابن باز بعناية الطيار.
٩ - رسالة في حكم السحر والكهانة مع بعض الفتاوى المهمة.
١٠ - العقيدة الصحيحة وما يضادها.
١١ - الغزو الفكري ووسائله.
١٢ - منهج أهل السنة والجماعة في السمع والطاعة.
١٣ - حكم الإسلام فيمن زعم أن القرآن متناقض.
١٤ - أصول الإيمان لابن باز.
١٥ - شرح ثلاثة الأصول لابن باز.
١٧ - مسائل الإمام ابن باز.
١٨ - مجموع فتاوى ابن باز.
١٩ - الدعوة إلى الله وأخلاق الدعاة.
٢٠ - بيان التوحيد الذي بعث الله به الرسل جميعا وبعث به خاتمهم محمدا عليه السلام.
٢٢ - وجوب تحكيم شرع الله ونبذ ما خالفه.
٢٣ - وجوب العمل بسنة الرسول صلى الله عليه وسلم وكفر من أنكرها.
٢٤ - الإمام محمد بن عبد الوهاب دعوته وسيرته.
٢٥ - التحذير من البدع.
٢٦ - التحاكم إلى الكتاب والسنة في حفظ الأمن وحماية الأرواح.
٢٧ - فتاوى عاجلة لمنسوبي الصحة.
٢٨ - فتاوى مهمة تتعلق بالحج والعمرة.
٢٩ - كيفية صلاة النبي صلى الله عليه وسلم.
٣٠ - التحقيق والإيضاح لكثير من مسائل الحج والعمرة والزيارة على ضوء الكتاب.
٣١ - الفوائد الجلية في المباحث الفرضية.
٣٣ - تحفة الإخوان بأجوبة مهمة تتعلق بأركان الإسلام.
٣٤ - ثلاث رسائل في الصلاة.
٣٥ - حكم شرب الدخان وإمامة من يتجاهر به.
٣٦ - رسالتان في الصلاة.
٣٧ - فتاوى تتعلق بأحكام الحج والعمرة والزيارة.
٣٨ - تحفة الأخيار ببيان جملة نافعة مما ورد في الكتاب والسنة من الأدعية والأذكار.
٣٩ - التبرج وخطر مشاركة المرأة للرجل في ميدان عمله.
٤٠ - نقد القومية العربية على ضوء الإسلام والواقع.
٤١ - شرح رسالة محمد بن عبد الوهاب في شروط الصلاة وأركانها وواجباتها._ العقيدة الصحيحة وما يضادها.
2_ الدعوة إلى الله وأخلاق الدعاة.
3_ وجوب تحكيم شرع الله ونبذ ما خالفه.
4_ كيفية صلاة النبي صلى الله عليه وسلم.
5_ وجوب لزوم السنة والحذر من البدعة.
6_ حاشية على فتح الباري شرح صحيح البخاري.
وەفاتکردنی
شێخ ئیبن باز له‌ به‌یانی رۆژی پێنج شه‌ممه‌ له‌ ( ٢٧ / موحه‌ڕه‌می / ١٤٢٠ ) ی كۆچی به‌رامبه‌ر به‌ ( ١٣ / ٥ / ١٩٩٩ ) ی زایینی له‌ته‌مه‌نی ( ٨٨ ) ساڵیدا وه‌فاتی كرد ،  له‌دوای نوێژی هه‌ینی له‌ ( ٢٨ محرم ) له‌ مسجد الحرام نوێژی مردووی له‌سه‌ركرا ، وه‌ له‌گۆڕستانی ( العدل ) له‌مه‌ككه‌ی پیرۆز نێژرا ( خوای په‌روه‌ردگار به‌ به‌هه‌شتی فیرده‌وس شادی بكات ).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٠ پۆل:مردووانی ١٩٩٩ پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە پۆل:ڕەخنەگرانی بێخوایی پۆل:موفتی گشتی سعودیە
شەکر
وێنۆک|دانەی شەکەر
فرانسیس دو میوماندر
فرانسیس دو میوماندر نووسەری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٠ پۆل:مردووانی ١٩٥٩ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆنکور
شەکر
تەندرووستی
زۆر بوونی شەکر لە خوێن دەبێتە ھۆی کەمبوونەوەی کالیسیۆم ئەمەش دەکرێت سەر بکێشێت بۆ پووکانەوەی ئێسک.
بەستەرە دەرەکییەکان
*
ھۆنشوو
٢٥٠px|چوارچێوە|چەپ|دورگەی ھۆنشوو
ھۆنشوو « بە ژاپۆنی: 本州؛ کە بە مانای ھەرێمی سەرەکی یاخود زەوی سەرەکی دێت».
دوورگەیەکی ژاپۆنییە کە کۆمەڵێک لە پارێزگا گرنگرکانی ئەو وڵاتە لەخۆ دەگرێت لەوانە تۆکیۆی پایتەخت. ھۆنشوو گەورەترین دوورگەی خاکی ژاپۆنە و بە زەوی سەرەکی وڵاتەکە دادەنرێت. دوورگەکە لە باشووری دوورگەی ھۆکایدۆیە کە گەرووی تسوگارو لێکیان جیا دەکاتەوە و لە باکووری دوورگەی شیکۆکوە کە دەریای ناوەخۆی سێتۆ لێکیان جیا دەکاتەوە و لە باکووری ڕۆژھەڵاتی دوورگەی کیووشوە کە گەرووی کانمۆن لە یەکتریان جیا دەکاتەوە. ھەروەھا ئەم دوورگەیە حەوتەم گەورەترین دوورگەیە لە جیھاندا لە ڕووی ڕووبەرەوە و دووەم گەورەترین دوورگەیە لە ڕووی چڕی دانیشتووانەوە لە دوای دوورگەی جاوای ئەندەنوسی.
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانەکەی لە ساڵی ٢٠٠٥ نزیکەی ١٠٣ ملیۆن کەس بووە (ئەمە لەکاتێکدا کە ژمارەیان ٩٨٬٣٥٢٬٠٠٠ کەس بووە لە ساڵی ١٩٩٠دا و لە ساڵی ١٩٧٥یشدا ٨٩٬١٠١٬٧٠٢ کەس بووە)، کە زۆربەیان لە دەشتایی و نزمایییەکاندا نیشتەجێ بوونە و ھەندێکی تریشیان لە بەرزایییەکانی کانتوو دەژین کە ڕێژەیان دەگاتە ٢٥٪ ھەموو ئەوانە لە ناوچەی تۆکیۆی مەزن دەژین کە ئەم شارانە لەخۆ دەگرێت (تۆکیۆ، یۆکۆھاما، کاواساکی، سایتاما، چیبا) و شارۆچکەکانی سەر بە چیبا.
ئابووری
زۆربەی کارگەکان و پیشەسازییەکانی وڵات دەکەونە سەر پشتێنەیەک کە لە تۆکیۆوە درێژ دەبێتەوە بەرەو ھەموو شارە کەناراوییەکانی باشووری ھۆنشوو کە لەمانە پێک دێت (کیۆتۆ، ئۆساکا، ناگۆیا، کۆبە، ھێرۆشیما).
ئابووری لە بەشی باکووری ڕۆژاوای دەریای ژاپۆن بە شێوەیەکی گشتی پشت بە ڕاوەماسی و کشتوکاڵ دەبەستێت، ھەروەھا نیگاتا بە دیارترین بەرھەمھێنەری برنج دادەنرێت. بەرزایییەکانی کانتوو و نووبی بەناوبانگن بە بەرھەمھێنانی برنج و سەوزەوات.
سۆیا
وێنۆک|سۆیا
ھۆنشوو
ئابووری
و چەند شوێنەوارێکی کۆنی مێژوویی وەک کیۆتۆ و نارا و کاماکورای لێیە.
سۆیا
سۆیا جۆرە گیایەکە کە ناوکەکانی دەخورێت. لە دانەوێڵەی سۆیا خۆراکگەلێکی جۆراوجۆر دروست دەکرێت. جووتیارانی ئەمریکا ساڵانە بە ملیۆنان تۆن سۆیا بەرھەمدێنن. لە ساڵی ٢٠١٥ دا و ڕێژەی ٨٠٪ ی بەرھەمەکەیشی لە بەرھەمھێنانی گۆشتدا بەکاردەھێنرێت، بەتایبەت لە چین (٧٠ ملیۆن تەن) و لە ئەوروپایش (٣١ ملیۆن تەن).
١٦ی تشرینی یەکەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی یەکەم
ھۆنشوو
ئابووری
پۆل:دوورگەکانی ژاپۆن ھۆنشوو
سۆیا
سەرچاوەکان
پۆل:ڕوەکە ڕیشاڵییەکان پۆل:چێشتکەری ژاپۆنی
خێڵی ئاخە
خێڵی ئاخە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
خێڵی ئاخە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پێنج ئەنگوستی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی جامڕێزی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی پەیتەش لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دۆبڕاو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
خەروا
خەروا جۆرە خواردەمەنییەکی تایبەتی کوردەوارییە کە بە ھەویری ئاردی گەنم دروست دەبێ و ناوەکەی پیاز و کاکڵەی گوێزی تێدەکرێ لە ناو سکڵدا دەبرژێ و بە کەرە یان ڕۆن چەور دەکرێ و دەخورێ. جۆرێک کولێرەی تریش لە کوردەواری دروست دەبێت بە ناوی گێتەمەژگە کە وەک خەروا ناوەکەی گوێزی تێدەکرێت.
سەرچاوە
ھەژار، فەرھەنگی ھەنبانە بۆرینە، انتشارات سروش، ١٩٩٠، تاران.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چێشتی کوردی
بڕیارنامەی ٦٠٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٠٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٨٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-کۆماری عەرەبیی سووریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٧٦٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:ھەوڵەکانی ئاشتی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٧ پۆل:سووریا لە ١٩٨٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٧
پارێزگای یاماناشی
پارێزگای یاماناشی (بە ژاپۆنی:山梨県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە ناوچەی چووبو ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری کۆفویە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١١ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٨٦١،٤٣١ کەس بووە.
چەپ|وێنۆک|نەخشەی پارێزگای یاماناشی
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای یاماناشی پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
١٧ی تشرینی یەکەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی یەکەم
بڕیارنامەی ٦٠٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٠٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٧٧١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٧
کوبۆت
thumb|یەکێک لە سەرکەوتووترین مۆبایلەکانی ماڕکەکە :نرخ : ١٦٠ - ١٩٠ دۆلار ڕام : ٢ گێگابایت ڤێرژنی ئەندرۆید .: لالیپۆپ ٥.١ کامیرا : پێشەوە ٨ مێگاپیسڵ ، پشتەوە : ١٦ مێگاپیکسڵ کوبۆت ماڕکەیەکی مۆبایلە هۆشمەندەکانی ئەندرۆیدە کە سەرپەرشتی و درووست دەکرێت لەوڵاتی چین.کۆمپانیاکە دەکەوێتە شێنزێن،چین.ئەم کۆمپانیایە یەکێکە لەو کۆمپانیانەی کە زۆر بەخێرایی گەشە دەکات بەهۆی بەرزی کوالێتی تەلەفۆنەکانیان و هەرزانی لە نرخەکانیاندا و ڕکابەری کۆمپانیا گەورەکانی وەک (ZTE) و (Huawei) و (Lenovo) دەکات.
ڕەقەکاڵا
مۆبایلەکانی کوبۆت لەئێستادا چیپی (میدیا تێک) بەکاردێنن.
مۆدێلەکان
مۆدێلەکانی ئێستا و پێشوو
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:لقەکانی چین پۆل:کارگەکانی موبایل
پێڕستی گوندەکانی قەزای سلێمانی
قەزای سلێمانی (ناوەند)، پێکھاتووە لە ناحییەی بەکرەجۆ و بازیان و تانجەرۆ.
بەکرەجۆ
لە ٧٩ گوند پێکھاتووە.
بازیان
لە ٥٩ گوند پێکھاتووە:
تانجەرۆ
لە ٧١ گوند پێکھاتووە:
پارێزگای ھیۆگۆ
پارێزگای ھیۆگۆ (بە ژاپۆنی:兵庫県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە ناوچەی کانسای ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری کۆبێیە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١١ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٥,٥٨٤,٠٦٩ کەس بووە.
چەپ|وێنۆک|نەخشەی پارێزگای ھیۆگۆ
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای ھیۆگۆ پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
کۆنکریت
thumb|کۆنکریتکردن لەلایەن چەند نوژیارێک thumb|داڕشتنی کۆنکریتی شیشبەند
کۆنکریت یان کۆنکرێت (بە ئینگلیزی: Concrete)، بریتیە لە تێکەڵێک چیمەنتۆ و ڕیخ(خیز) کە بۆ دروست کردنی باڵەخانە و دیوار و جادە و ھەرجۆر پێکھاتەیەک بە کار دێت. لە زۆرێک وڵاتانی دنیادا بە کونکریت، کە لە ئینگلیزیەوە گیراوە یان بە بێتون کە لە فەرەنسیەوە وەرگیراوە ناوی لێدەبرێت. کۆنکریت زۆرترین کەڵکی لە ئەندازیاریی شارستانی و تەلارسازیدا ھەیە، چونکە ھەرزانە و لە ھەموو قاڵبێکدا دەگونجێت و ھەروەھا لە پتەویی پێویستی ھەیە.
سەرچاوەکان
A.M.Nevill, J.J. Brooks, Ceoncrete Technology, ISBN 8131705366, 9788131705360
پۆل:کۆنکریت پۆل:ماددەکانی بینا پۆل:ڕووی ڕێگە
تۆماس ھۆبز
تۆماس ھۆبز (بە ئینگلیزی: Thomas Hobbes), فەیلەسووفی بەریتانی کە بە کارەکانی لە بارەی فەلسەفەی ڕامیارییەوە ناسراوە, لە سالی ١٥٨٨ز لە شاری ویڵت شایەر لە ئینگلتەرا لە دایک بووە. لە قوتابخانەکەیدا بە زمانەوان و وەرگێڕ و شاعیرێکی سەرکەوتوو ناوبانگی دەرکرد. خوێندنی زانکۆی, کە لە بارەی کلاسیکەوە بوو, لە زانکۆی ئۆکسفۆرد لە ئینگلتەرا تەواو کردووە. دوای ئۆکسفۆرد وەک سکرتێر ومامۆستا و ڕاوێژکاری گشتی کاری بۆ خێزانەکەی ویلیام کاڤیندیش دەکرد. پەیوەندی ئەو بە بنەماڵەی پاشاوە ئەو دەرفەتەی بۆ ئەو ڕەخساند کە سەفەری زۆر بکات و بە دوای خویندنەکەشیدا بچێت بەڵام لە ھەمان کاتدا بوونە ھۆکاری ئەوەی ببێتە لایەنێک لە شەڕی ناوخۆی بەریتانیادا. لە ساڵی ١٦٤٠ز دا تێکچوونی باری سیاسی ئینگلتەرا ناچاری کرد ئەوێ بە جێ بھێڵێت و ڕوو لە فەڕەنسا بکات, لەوێش بەردەوام پەیوەندی ھەبوو لەگەڵ بیریار و زانایانی ئەوروپادا لەوانە گالیلێو گالیلەی و ڕێنیە دیکارت.
لەو ماوەیەدا سەردانی زۆرێک لە وڵاتە ئەوروپیەکانی کرد, لەو سەفەرانەیدا چاوی بە زۆرێک لە ڕۆشنبیرە ئەوروپیە بەناوبانگەکانی ئەو سەردەمەی خۆی کەوت. ھۆبس مەبەستی لە سەردانی وڵاتانی ئەوروپا ئەوە بوو چاوی بە زانایان بکەوێت و لێکۆڵینەوە لە فۆرمە جیاوازەکانی حکومەت بکات و لە بارەیانەوە بخوێنێتەوە. لەو ماوەیەی کە لە دەرەوەی ئینگلتەرابوو, ئەوەی سەرنجی ھۆبس ی راکێشابوو ئەوە بوو کە بۆچی خەلک ڕێگە بە خۆیان ئەدەن بەرێوەببرێن و ئایا باشترین فۆرمی حکومەت بۆ ئینگلتەرا کامەیە؟ ھۆبس وەک فەیلەسوفێکی سیاسی بەردەوام کاریگەری بەسەر بیری سیاسی ئەورەپاوە ھەبووە. لە سالی ١٦٥١ز دا ھۆبس بە ناوبانگترین کتێبی نووسی بە ناونیشانی (Leviathan) کە لێکۆڵینەوەیەکی سیاسیە و تێیدا باس لەوە دەکات کە خەلک لە سروشتیاندا دڕندەن و نابێت لە بەڕێوەبردندا متمانەیان پێبکرێت. لەبەر ئەوە ھۆبس باوەڕی وابوو دەستەڵاتی ڕەھا, حکومەتێک ھەموودەستەڵاتەکەی لە سەرۆک یان پاشاکەیدا کۆبکاتەوە, باشترین جۆری حوکمڕانیە. ھۆبس پێی وابوو کە مرۆڤەکان لە سرووشتیاندا دروستکراوێکی خۆپەرستن و ئامادەن ھەموو شتێک بکەن بۆ ئەوەی حاڵی خۆیان باشتر بکەن. ئەو پێی وابوو ئەگەر وازیان لێبھێنرێت, ئەوا خەڵک لەسەر ئارەزووە شەیتانیەکانیان کارەکانیان ئەنجام ئەدەن. لەبەرئەوە بە بۆچوونی ھۆبس نابێت متمانە بە مرۆڤەکان بکرێت تا بریار لەسەر کارەکانی خۆیان بدەن. زیاد لەوەش ھۆبس ھەستی بەوە کردبوو کە نەتەوەکانیش, وەک مرۆڤەکان, ھەستی خۆپەرستی زاڵە بەسەریاندا. ھەروەھا باوەڕیشی وابوو کە ھەموو وڵاتێک لە ململانێیەکی بەردەوامدایە بۆ بەدەست ھێنانی دەستەڵات و سامانی زیاتر. بۆ سەلماندنی ئەم بۆچوونەی, ھۆبس نوسیویەتی (ئەگەر مرۆڤ لە سروشتی خۆیدا لە حاڵەتی شەردا نیە, بۆچی بە بەردەوامی چەک ھەڵدەگرن یان بۆچی بەردەوام کلیلەکانیان پێیە بۆ داخستنی دەرگای ماڵەکانیان؟)
بە بۆچونی ھۆبس, حکومەت درووست ئەکرێت بۆ بەرگریکردن لە خەڵک لە خۆپەرستی و لایەنی شەیتانی خۆیان. باشترین جۆری حوکم ئەو جۆرەیە کە دەستەڵاتێکی بەھێزی رەھاو تۆقێنەری ھەبێت. ھۆبس باوەڕی بە دەستەڵاتی پاشا ھەبوو چونکە ھەستی بەوە کردبوو کە وڵات پێویستی بە دەستەڵاتێکی دیاری کراو ھەیە بۆ ئەوەی ئاڕاستەیان بکات و ڕێنیشاندەریان بێت. چونکە خەڵک تەنھا ئارەزووی لە زیادکردن و بە دیھێنانی حەزە تایبەتەکانی خۆی ھەیە. ھۆبس پێی وابوو دیموکراسی, کە ڕێ بە ھاوڵاتیان ئەدات دەنگ بدەن بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکیان, ھەرگیز سیستەمێکی گونجاو نیە. ھۆبس دەنوسێت ( ھەموو مرۆڤایەتی بە بەردەوامی ئارەزوویەکی درێژخایەنیان ھەیە بۆ دەستەڵات, ئەم ئارەزووەش تەنھا مردن دەتوانێت ڕایبگرێت و بیوەستێنێت.) بەم شێوەیە ئەگەر دەستەڵات بدرێت بە تاکەکان بارودۆخێکی ترسناکی وای لێ دەخولقێنن کە (شەڕی مرۆڤ لە دژی مرۆڤ) دەست پێ دەکات و سەراپای ژیان پڕدەکەن لە ( تەنھایی, ھەژاری, ناڕەحەتی, دڕندەیی, و بێ ئارامی). سەڕەڕای ئەوەی کە متمانەی بە دیموکراسی نەبوو, بەڵام ھۆبس باوەڕی وابوو بوونی کۆمەڵێک نوێنەری جیاواز کە دەڕبڕی کێشەکانی ھاوڵاتیان بن بە گشتی, بە خۆشحاڵیەوە, ڕێگر دەبێ لە پاشا ببێتە کەسێکی دیکتاتۆر و نا دادپەروەر. لە سەردەمی ژیانی ھۆبس دا بازرگانی دەورێکی کاریگەری ھەبوو لەسەر حکومەت. ئەوانەی کە دەیانتوانی ھاوبەشی بکەن لە پارەدان بە حکومەتدا پایەی گەورەیان پێ دەدرا و بەرژەوەندی بازرگانی ھێزێکی زۆر کاریگەر بوو. بۆ ئەوەی باڵانسی گەشەکردنی دەستەڵاتی بازرگانی ڕابگیرێت, ھۆبس باوەڕی وابوو دەکرێت تاکەکان لە حکومەتدا گوێیان لێبگیرێت لە ڕێگەی ئەو نوێنەرانەی کە لە شوێنی ئەوان قسەئەکەن. ھۆبس باوەڕی بە وتەی ( دەنگی خەڵک) ھەبوو, واتە دەکرێت کەسێک ھەڵبژێردرێت بۆ نوێنەرایەتی کردنی کۆمەڵە خەڵکێک کە ھەمان بیر و بۆچوونیان ھەبێت. لەگەڵ ئەوەشدا, ئەو (دەنگ)ە بە تەنھا ببیسترێت و پێویست بەوە ناکات بە گوێیان بکرێت, چونکە کۆتا بڕیار لە لای پادشایە. لە ئۆکتۆبەری ١٦٧٩ دا ھۆبس توشی نەخۆشیەکی سەخت دەبێت و لە دیسەمبەری ١٦٧٩ دا کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوە
ماڵپەڕی نووسین - تۆماس هۆبز
پەراوێز
پۆل:نووسەران بە زمانی لاتینیی سەدەی ١٧یەم پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٧یەم پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە فەڕەنسا پۆل:لەدایکبووانی ١٥٨٨ پۆل:مردووانی ١٦٧٩ پۆل:نووسەرانی ئینگلیزی سەدەی ١٧یەم پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک پۆل:فیزیکزانانی ئینگلیز پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور پۆل:فەیلەسووفانی پەروەردە پۆل:فەیلەسووفانی زمان پۆل:فەیلەسووفانی یاسا پۆل:فەیلەسووفانی بیرکاری پۆل:فەیلەسووفانی زانست پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:نووسەری پیاوی ئینگلیزی سەدەی ١٧
ڤالێری لاربو
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨١ پۆل:مردووانی ١٩٥٧ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
بڕیارنامەی ٦٠٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٠٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ وڵاتە داگیرکراوەکان لە لایەن ئیسرائیلەوە. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٧٧٧‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:کێشەی ئیسرائیل و فەلەستین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل
ڕافایل ڤان دێر ڤارت
thumb| ڤان دێر ڤارت یاریکەرێکی ھۆڵاندیە لە دایک بووی ١١ەی شووباتی ساڵی ١٩٨٣ ئەم یاریکەرێکی ھۆڵاندی و یاری بۆ یانەی ڕیال بێتیس دەکات لەھێڵی ناوەڕاست ، پێشتر یاری بۆ یانەی تۆتنھام ھۆتسپێر بکات یاری بۆیانەکانی ئەجاکس و ھامبۆڕگ و ڕیال مەدرید کردووە
سەرچاوە
پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ھۆڵەندی پۆل:دوور لە وڵاتانی ھۆڵەندی لە ئەڵمانیا پۆل:دوور لە وڵاتانی ھۆڵەندی لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ھۆڵەندی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
کەنداوی فارس
کەنداوی فارس ، ھەروەھا لە وڵاتانی عەرەبی ناسراو بە کەنداوی عەرەبى ، کەنداوێکە لە ڕۆژاوای ئاسیا کە لە نێوان ئێران و نیمچەدوورگەی عەرەبی ھەڵکەوتووە و لە ڕۆژھەڵاتەوە بە تێپەڕبوون لە تەنگاوی ھورمز دەڕژێتە ناو کەنداوی عومان. دەلتای شەتەلعەرەب ھێڵی کەناریی باکووری ڕۆژاوای کەنداوەکە پێکدێنێت. ئەم کەنداوە لە دوای کەنداوی مەکسیک و کەنداوی ھەدسن بە ٢٥١،٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەوە سێیەمین کەنداوی گەورەی جیھانە.
١٨ی تشرینی یەکەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی یەکەم
چەرەس
وێنۆک|300px|چەرەسی تێکەڵ لە بادام زەوینی و کشمیش چەرەس بریتییە لە تێکەڵێک لە وشکەبەر کە بە پێی حەز و مۆدێلی جۆراوجۆر تێکەڵ دەکرێ.
ئەگەرچی ژمارەی وشکەبەری نێو چەرەس زۆرە، بەلام گرنگترینی بریتییە لە: پستە، فندق، تووی گوڵەبەڕۆژە، تووی کوولەکە، بادام، بادام زەوینی، بادامی ھیندی، گوێز، کشمیش، مێوژ، نۆکەقەنی، سۆیا و...
ناوکانی تر
thumb|300px|[[گوێز ]] لە زمانی کوردی بۆ ئەم مەبەستە ئەم وشانە ھاتووە: چەرەز، شەوچەرە و ئاجیل thumb|300px|[[فندق ]]
سەرچاوە
[//fa.wikipedia.org/w/index.php?oldid=9584603 ویکیپیدیای فارسی]
پارێزگای کیۆتۆ
پارێزگای کیۆتۆ (بە ژاپۆنی:京都府) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە ناوچەی کانسای ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری کیۆتۆیە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١١ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٢٬٦٣٣٬٤٢٨ کەس بووە. وێنۆک|نەخشەی پارێزگای کیۆتۆ
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای کیۆتۆ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٦٨ پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٦٨ لە ژاپۆن پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
ئاوارە، دیواندەرە
ئاوارە یەکێک لە دێکانی بەشی چلچەمەی شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٤٤ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٢٤٤ کەسە.
ئەم دێیە لە ٤٥ کیلۆمەتری شاری دیواندەرە ھەڵکەوتووە و نزیکەی ١٠ کیلۆمەتر لە کێوی چلچەمە دوورە.
ئاوارە لە پاکێوێک دا ھەڵکەوتووە و چۆمێک لە خوارووی دێکەوە تێپەڕ دەبێت. ئەمبەر و ئەوبەری بە داری چنار و بی پۆشراوە و دیمەنێکی جوانی داوە بەم دێیە.
ھاوبابەت
ئەشکەوتی ئاوارە
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
ئۆتۆ بێچەر
ئۆتۆ ھەمفری بێچەر (لەدایکبووی ١٣ی ئەیلوولی ١٩٠٨ – مردووی ١٥ی حوزەیرانی ١٩٧٧) ئەفسەرێکی پایەبەرزی ھێزی دەریاییی شاھانەی ئوسترالیا بوو. بێچەر لە ھارڤی لە ڕۆژاوای ئوسترالیا لە دایکبووە، لە ساڵی ١٩٢٢ چوو ناو کۆلێژی دەریاییی شاھانەی ئوسترالیا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٨ پۆل:مردووانی ١٩٧٧ پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک ئەڵمانی
کۆیە
کۆیە یان کۆیسنجق شارێکی کوردستانە کە ناوەندی قەزای کۆیە سەر بە پارێزگای ھەولێرە. کۆیە دەکەوێتە ٧٩ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژھەڵاتی شاری ھەولێر و ٧٥ کیلۆمەتر لە شاری کەرکووک دوورە و کەوتووەتە نێوان ھەر دوو چیای سەرکەشی باواجی و ھەیبەت سوڵتان و باشوری شارەکەش دەشتێکی گەورەیە و سەنتەری شارەکەش دەکەوێتە ناوچەیەکی نیمچە شاخاوی و ڕوبارێکیش بە لای ڕۆژھەڵاتی شارەکەدا تێ دەپەڕیت کە بە ڕووباری کۆیە دەناسرێ.
ناو
ناوی شارۆچکەکە لە "کۆی" (بە تورکی "گوند") و "سانجاق" (بە تورکی "ئاڵا") وەرگیراوە، بەم شێوەیە کۆی سەنجەق واتا "گوندی ئاڵا". دواتر کوردان کردوویانەتە کۆیە.
مێژوو
وێنۆک|کۆیە لە ساڵی ١٩٦٠.|ڕاست بەپێی نەریتی ناوچەکە، شارۆچکەی کۆیە لە لایەن کوڕی سوڵتانێکی عوسمانیەوە دامەزراوە کە ئاڵاکەی چاندووە و گارنیۆنێکی لە شوێنی بازاڕێکی وەرزی دامەزراندووە دوای شکستپێھێنانی یاخیبوونێک لە بەغدا، کۆمەڵگەی کۆیە بۆ یەکەمجار لە کۆتایی سەدەی ١٨دا باسی لێوە دەکرێت، کە بەھۆیەوە کۆمەڵگاکە گۆڕستانی تایبەتی خۆی ھەبوو.
ژمارەی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ١٩٤٧دا ٨١٩٨ کەس بووە، کە ٧٧٤٦ موسڵمان و ٢٦٨ جولەکە و ١٨٤ مەسیحی بوون. ٨٠-١٠٠ جولەکە لە گوندی بێتواتە بۆ ماوەی چەند مانگێک لە ساڵی ١٩٥٠ پەنایان بردە ناو شارۆچکەکە، قەبارەی کۆمەڵگەی ناوچەکە زیاد کرد بۆ ٣٥٠-٤٠٠ کەس، بۆیە بۆ ئەوەی یاوەری جولەکەکانی کۆیە بکەن کاتێک لە ساڵی دواتردا کۆچیان کرد بۆ ئیسرائیل. ژمارەی دانیشتووانی شاری کۆیە لە ساڵی ١٩٦٥ گەیشتە ١٠ ھەزار و ٣٧٩ کەس.
شارۆچکە کە لە ١٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤ بە ھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئێرانەوە کراوەتە ئامانجی بنکەی پارتی دیموکراتی کوردستان و لە ئەنجامدا ھاووڵاتییەکی سڤیل گیانی لە دەستدا و سێ چەکداری پارتی دیموکراتی کوردستانیش برینداربوون. ساڵی ١٩٩٩ ئاشوورییەکانی گوندی ھەرمۆتە لە نزیکەوە ناڕەزایەتییان دەربڕی بەرامبەر بە دروستکردنی مزگەوتێک لە گوندەکەیان لە کۆیە. زانکۆی کۆیە لە ساڵی ٢٠٠٣ دامەزراوە.
٣٥ خێزانی ئاشوری ئاوارەی مووسڵ لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ لە بینایەکی کڵێسا گۆڕدراوی شارۆچکەکەدا نیشتەجێ بوون، و تا نیسانی ٢٠١٥ نیشتەجێ نەکرابوون. تا مانگی ئازاری ٢٠١٨، ٦٠ بنەماڵەی ئاشووری لە کۆیە نیشتەجێن. دانیشتوانی ئاشووری تاڕادەیەکی زۆر بە زمانی کوردی قسە دەکەن، بەڵام ھەندێکیان بەردەوامن لە قسەکردن بە زمانی سوریانی. ھێرشێکی مووشەکیی ئێران بۆ سەر بارەگای حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە شارۆچکەکە لە ٨ی ئەیلولی ٢٠١٨دا ١٤ کەس شەھید بوون.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
پارمێنیدیس
پارمێنیدس فەیلەسووفێکی یۆنانیی سەر بە فێرگەی ئیلیایییەکانە کە لە سەدەکانی ٥ و ٦ی پێش زایینیدا ژیاوە. ئەو لە بنەماڵەیەکی دەوڵەمەند و ناودار لە کۆلۆنیی یۆنانیی ئێلیا ھاتە دنیاوە. ڕێکەوتی لەدایکبوون و مردنی تەواو ڕوون نییە و یەکلایی نەبووەتەوە. دیۆژێنیس لائێرتیۆس دەڵێ بەر لە ۵۰۰ی پێش زایین گەورە و پێگەیشتوو بووە، کە ئەمە ساڵی لەدایکبوونی دەخاتە دەوروبەری ۵۴۰ی پێش زایینەوە. بەڵام، لە دیالۆگی پارمێنیدیسدا، ئەفلاتوون دەڵێ ئەو کاتەی پارمێنیدیس سەردانی ئاتینای کردووە ۶۵ ساڵی بووە، سوقراتیش لاو بووە، کە دەکاتە ۴۵۰ی پێش زایین. ئەگەر ئەمە ڕاست بێ، ساڵی بەدنیاھاتنی دەبێتە ۵۱۵ی پێش زایین. ھەر چۆنێک بووبێ، وا بیر دەکرێتەوە کە لە ۴۷۵ی پێش زاییندا زیندوو و چالاک بووە.
تاقە کاری ناسراوی پارمێنیدیس شیعرێکە کە ناونیشانە سەرەکییەکەی نەزانراوە، بەڵام، ئەغڵەب بە ناوی «لە بابەت سروشتەوە» دەناسرێ. تەنیا پارچەگەلێکیشی لێ ماوەتەوە. لەو شیعرەدا، پارمێنیدیس دوو ڕوانگە بۆ واقیع دەنوێنێ. یەکەم ڕوانگە لە ڕێگای ڕاستییەوە بۆی دەچێ و، دووەم ڕوانگە لە ڕێگای بیروڕاوە. لە ڕوانگەی یەکەمەوە، گشت واقیع یەکە و، گۆڕان دەستنەداوە و، ھەبوونیش ھەمیشەیی و یەکشێوەیە. لە ڕوانگەی دووەمەوە، جیھان جیھانی ڕواڵەتەکانە، کە تێیدا ھەستەکانی ئینسان بەرەو تێگەیشتنێکی ھەڵەی دەبەن و دەیخەڵەتێنن.
پارمێنیدێس وەکوو بناخەدانەری ئۆنتۆلۆجی ڕەچاو دەکرێ و، بەھۆی ئەو کاریگەرییە کە لەسەر ئەفلاتوون ھەیبووە، کاریگەری لەسەر گشت مێژووی فەلسەفەی ڕۆژاوایی داناوە.
فەلسەفەی پارمێنیدیس
پارمێنیدس بوون بە شتێکی ھەمەکی دادەنێت و پێی وایە نەگۆڕە و نەجووڵاوە. چونکە کاتێک بوون دەگۆڕێت، دەبێت لە فۆرمێکەوە بۆ فۆرمێکی تر بێت، وەک گەرمکردنی ئاو و بوونی بە ھەڵم. ئەگەر بێت و بوون بگۆڕێت دەبێت ببێت بە شتێک کە بەدەر بێت لە بوون. گریمان ببێت بە نەبوون، بەڵام ئەو باوەڕی بە نەبوون نییە، کەواتە گۆڕانەکە لە «بوون»ەوە بۆ «بوون»ە و، ئەمەش گۆڕان نییە. ئەو بوونەی کە پارمێنیدیس باسی دەکات ھەمەکییە و ھەموو بابەتێکی ھەمەکیش تەنیا لە ڕێگەی ئەقڵەوە پێ دەزانرێت و ھەست پەی پێنابات و نایدۆزێتەوە. چونکە ئەم فەیلەسووفە بە ھەموو شێوەیەک ھەستەکان ڕەت دەکاتەوە و بە بڕوای ئەو ھەبوون ھەیە و ناتوانیت بڵێیت نییە، نەبوونیش نییە و ناتوانیت بڵێیت ھەیە و بیری لێ بکەیتەوە.
پارمێنیدیس باوەڕی وایە بۆ زانین دوو ڕێگا ھەیە: یەکەمیان ھەستە کە ڕێگای گومانە و پێ ناوترێت زانین. دووەمیشیان ئەقڵە و یەقینە و دەتوانرێت پشتی پێببەسترێت.
سەرچاوە
ماڵپەڕی نووسین - پارمێنیدس
پەراوێزەکان
پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٥ەمی پ.ز پۆل:شاعیرانی سەدەی ٥ەمی پ.ز پۆل:فەیلەسووفانی یۆنانی کۆن پۆل:مردووانی ٤٥٠ی پ.ز پۆل:لەدایکبووانی ٥١٠ی پ.ز پۆل:مێژووی فەلسەفە پۆل:مێژووی بیرۆکەکان پۆل:فەیلەسووفانی سروشتی پۆل:ھەبوونناسی پۆل:واقیع
باریکە
وێنۆک|250px|[[باریکەی پاناما]]
باریکە یان بەرزەخ (بە ئینگلیسی: isthmus) ھێڵێکی باریکی وشکاییە کە دوو ھەرێمی وشکایی گەورەتر پێکەوە دەلکێنێت. بۆ نموونە: باریکەی پاناما، ئامریکای باکوور و ئامریکای باشوور پێکەوە دەلکێنێت.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
بووکەبەفرینە
250px|وێنۆک|بووکەبەفرێکی کلاسیکیی سێ [[تۆپەبەفری.]] بووکەبەفرینە یان شێرەبەفرینە پەیکەری کەسێکە، لە بەفر دروست دەکرێت. بەزۆری لە بەسەریەکەوەنانی یەک، دوو، یان سێ تۆپەبەفری گەورە دروست دەکرێت، لە وەرزی بەفرباریندا، بەتایبەتی لەلای منداڵان. چەند شتێکیشی پێوە دەلکێنرێت تا شێوەی مرۆڤ بدات، لەوانە؛ دانانی دوو چاو، و لووتێک کە بەزۆری بە بەکارھێنانی گێزەرێکە، دروستکردنی دوو دەست بە بەکارھێنانی دار یان شتێکی ھاوشێوە، لەگەڵ دانانی چەند قۆپچەیەک لەسەر سنگی، ھەندێک جار جلوبەرگی لەبەردەکرێت، بەتایبەتی دانانی ملپێچ و کڵاو بۆی.
دروستکردن
بەفر ئەو کاتە گونجاو دەبێت بۆ لەخشت دان و دروستکردنی بلۆکی بەفر، کاتێک نزیک دەبێتەوە لە پلەی توانەوەی و شێدار و توند دەبێت. دروستکردنی بووکەبەفرینە لە تۆزی بەفر و بەفری تازەباریوو گرانە، لەبەرئەوەی توانای تۆپەڵبوون و یەکگرتنی لەگەڵ خۆی نیە ، و ئەگەر لەم کاتەدا پلەی گەرمی زیادتر دابەزی ئەوا دیسان بەفرەکە گونجاو نابێت بۆ درووستکردنی بووکەبەفرینە چونکە بووەتە سەھۆڵ. کەواتە، باشترین کات بۆ دروستکردنی بووکەبەفرینەیەک لە پاشنیوەڕۆیەکی گەرمی دوای ڕۆژی بەفربارینە. کارەکە بە دروستکردنی تۆپەبەفرێکی بچووک دەست پێدەکات، و بادانی لەناو بەفری سەرزەوی تا قەبارەکەی گەورە دەبێت، چەند زۆرتر بیخولێنینەوە تۆپەکە قەبارەیەکی گەورەتری دەبێت.
بووکەبەفرینە زلەکان
لە ساڵی ٢٠١٥ پیاوێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بووکەبەفرینەیەکی دروستکرد، بە بڵندایی ٢٢ پێ و پانایی ١٢ پێ.
ڕیکۆردی جیھانیی گەورەترین بووکەبەفرینە لە ساڵی ٢٠٠٨ لە شاری بێتلی ویلایەتە یەکگرتووەکان تۆمارکراوە. بەرزیی بووکەبەفرینەکە ٣٧.٢١ مەتر بوو.
یونیکۆد
لە سیستەمی یونیکۆد، کۆدی (U+2603) ھێمای بووکەبەفرینەیە ( ☃ ).
سەرچاوەکان
-
پۆل:بەفر پۆل:چالاکییەکانی کاتی بەتاڵی پۆل:یارییەکانی مناڵان پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٤یەم پۆل:یاریکردن پۆل:جۆرەکانی پەیکەرتاشی
لیر (نەخۆشی)
thumb|300px|لیر لیر یان لیرگ کاردانەوەیەکی ئالێرجیکی تووشە کە بە شێوەی زیپکەی پانی سوور لە سەر پێست دەردەکەوێت.
لیر ھەڵماسینی پێستی لەشە وەک ئەوەی بەر گیای گەزنە کەوتبێت.
لیر نەخۆشییەکی کورت خایەنە کە تێیدا ھەموو لەش سوور دەبێتەوە و دەخورێت. ئەم دیاردەیە لە دەنکە زیپکەی وردی پەمەیی و بڕێجار بلۆق دەچێ کە وێڕای خورینی زۆر سەرھەڵدەدات. لیر بەزۆری بە ھۆی کاردانەوەی لەش لە ھەمبەر ماکی ھیستامین و ھاوشێوەکانی بەدی دێت
ئەو ماکانەی کە زۆرترین ئەگەری لیر دەرکردنیان لە سەرە: چەرەس، چاکڵێت، ماسی، تەماتە، ھێلکە، تووە فەرەنگی، شیر و زیادەمەنی خۆراکی و میوەی تازە بە تایبەت مزرەمەنی و دەرمانی ئانتی بیوتیک وەک پێنیسیلین و ئەسپیرین، خەوھێنەرەکان، ڤیتامینەکان و..
بە زۆری لیر بێ زەرەرە و زیانی لێ ناکەوێتەوەو لە ٦ حەفتەدا کۆتایی دێت، لەوانەیە ئەم ماوەیە زیاتر بێتەوە و تا چەندین مانگ و ساڵیش درێژە بستێنێ.
ناوەکانی تر
لە زمانی کوردیدا ئەم وشانە ھاتووە: لیر، لیرک و ھیر.
چارە
باشترین چارەسەری لیر، ناسین و دەسنیشان کردنی ھۆکارەکانی سەرھەڵدانی لیر و خۆپاراستن لێیانە. لەوانەیە گۆڕانی شوێنی ژیان بۆ ماوەی دوو حەفتە، کاریگەرییەکی زۆر باشی ھەبێ.
ئەو کەسانەی لیر دەردەکەن، دەبێ لە خواردنی بڕێ خۆراکی وەک چەرەز، مۆز، تووە فەرەنگی، پیاز، تەماتە، باینجان، ھێلکە، مزرەمەنی، شیر، ماسی، پەنیر، بەھارات، ڕەنگی خۆراکی، خۆراکی تێکەڵ بە ماکی ڕاگر (سووسیس، کۆنسێرڤ، مایۆنێز و..) پارێز بکەن، دەرمانە ناپێویستەکان وەلاوە نێن و بە ئاوی فێنک خۆ بشۆن.
ھەتوانەکان وەک کرێم و لووسیۆن لە سەر لیر کاریگەرییەکی ئەوتۆیان نییە.
زۆربەی کات بۆ ھێور کردنەوە و لابردنی لیر، دەرمانی ئانتی ھیستامین بەکار دێنن، ئەم دەرمانانە لەوانەیە خەوھێنەر بێ، کەوایە لە کاتی لێخوڕین و وردەکاریدا بەکاری مەھێنن. ئانتی ھیستامی چەن جۆری ھەیە کە لە نەخۆشێکەوە بۆ نەخۆشێکی تر دەگۆڕی و پزیشک جۆرەکەی دەسنیشان دەکات.
سەرچاوە
[//fa.wikipedia.org/w/index.php?oldid=10237565 ویکیپیدیای فارسی]
پۆل:نەخۆشییە پێستییەکان
ئاریەن ڕۆبن
thumb|ئاریان ڕۆبن بەدرێسی [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|یانەی بایەرن میونخ. ]] ئاریان ڕۆبن لەدایک بووی ٢٣ی جانێوەری ساڵی ١٩٨٤ یاریکەرێکی ھۆڵەندیە یاری بۆ ھەلبژاردەی نیشتیمانی ھۆڵەندی و یانەی بایەرن میونخ یاری دەکات لە ھێڵی ھێرشبەر یان ناوەڕاستی ھێرشبەر بەر لەوەی یاری بۆ یانەی بایەرن میونخ بکات یاری بۆ گرینجینی ھۆڵاندی و ئادۆندۆھۆڤنی ھۆڵاندی و چێڵسی ی ئینگلیزی و ڕیال مەدرید ی ئیسپانی کردووە ڕۆبن لەگەڵ سەرجەم یانەکانی ئاستی زێڕینی پێشکەش کردووە و باشترین ئەنجامیش بۆ ھەڵبژاردەی ھۆڵەندا کە گەیشتنە بۆ یاری کۆتایی و بەدەستھێنانی پلەی دووەمە لە جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ بووە
سەرچاوە
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:دوور لە وڵاتانی ھۆڵەندی لە ئەڵمانیا پۆل:دوور لە وڵاتانی ھۆڵەندی لە ئیسپانیا پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ھۆڵەندی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ھۆڵەندی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢ پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
وشکەبەر
وێنۆک|300px|دەوریی میوەی وشک وشکەبەر یان وشکەبار بە سەرجەم میوەی وشکەوە کراو، ناوکە و کاکڵەی دانەکان دەڵێن.
کاکڵە وەک: گوێز، پستە، فندق، بادام و ...
میوەی وشک وەک: ھەمرۆلەتە، قەیسی لەتە، کشمیش، مێوژ، توو، خورما، ھەنجیری وشک و ...
سەرچاوە
[//fa.wikipedia.org/w/index.php?title=خشکبار&action=history ویکیپیدیای فارسی]
پارێزگای میێ
پارێزگای میێ (بە ژاپۆنی:三重県 میێ-کێن) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە ناوچەی کانسای ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری تسویە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١،٨٥٥،١٧٧ کەس بووە.
چەپ|وێنۆک|نەخشەی پارێزگای مییە
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای میە پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
داربەڕوو، سەنگاو
داربەڕوو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
داربەڕوو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەڕەچیا و لە باشوور لەگەڵ گوندی کێلەبەرزە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەکیە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تیمار.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جێری ئادامز
جێرالد ئادامز یان جێری ئادامز  (بە ئینگلیزی: Gerard "Gerry"Adams) (بە ئیری: Gearóid Mac Ádhaimh)، (٤ ئوکتۆبر ۱۹٤۸ بەلفاست - ) ڕێبەری شینفێن شاخەی چەکداری ئارتەشی جومھۆریخوازی ئێرلەندی باکوورە. ئەو لە ھەڵبژاردنی ساڵی ٢٠١١ ھەتا ئیستا ئەندامی پارلەمانی ئیرلەند بووە.
ئادامز لە ساڵی ١٩٨٣ ھەتا ١٩٩٢ و ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٧ ھەتا ٢٠١١یش نوێنەری بێدەنگی پارلەمانی شانشینی یەکگرتوو ناوچەی ھەڵبژاردنیی بەلفاستی ڕۆژئاوا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨ پۆل:سۆسیالیستە ئیرییەکان
سەرحەدۆ
سەرحەدۆ گۆرانیبێژێکی ھیپ ھۆپی کوردە.
سەرحەدۆ ساڵی ١٩٨٤ لە پایتەختی سوید، لە ستۆکھۆڵم، لەدایک بووە. لە بنەچەوە، ماڵباتی وی خەڵکی گوندی ھەلەخ لە باکووری کوردستانن کە سەر بە شاری مدیادە. ئەوان لە ساڵەکانی حەفتاکاندا کۆچیان کرد بۆ وڵاتی سوید. سەرحەدۆ پێش ستۆکھۆڵم، لە سۆلەنتونا لەگەڵ دایک و خوشک و براکانی گەورە بووە. باوکی زۆرە نەدیوە چونکە ئەو لە برووکسەل لە مەد تیڤیدا کاری دەکرد.
پارێزگای ھەڵەبجە
پارێزگای ھەڵەبجە یەکێکە لە پارێزگاکانی کوردستان و عێراق کە ناوەندەکەی شاری ھەڵەبجەیە. ئەم پارێزگایە لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٤دا و سێ ڕۆژ بەر لەیادی کیمیابارانی ھەڵەبجە بڕیاری بەپارێزگاکردنی بەفەرمیی لەلایەن حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە ڕاگەیەندرا و بەمەش بووە چوارەمین پارێزگای ھەرێمی کوردستان