cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پارێزگای مادھیش
پارێزگای مادهیش (نیپاڵی: मधेश प्रदेश) پارێزگایەکە لە باشوری ڕۆژهەڵاتی نیپاڵ کە لە دوای هەڵگرتنی دەستوری نیپاڵ دروست بووە. وێنۆک
سیاوۆ سین
سیاوۆ سین (بە چینی:) ناوی کەسی زی سۆنگ، پاشایەکی ئیمپراتۆریەتی شانگ بوو لە مێژووی دێرینی چین.
تۆمارەکان
بەگوێرەی شیجی کە لەلایەن سیما چیانەوە نوسراوە بیستەم پاشای ئیمپراتۆریەتەکە بوو، کە شێنی برا گەورەکەی پان گێنگی گرتەوە، و بۆ ماوەی سێ ساڵیش فەرمانڕەوایەتی کرد و دواتر لەلایەن برا بچووکەکەی سیاوۆ یی.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتی شانگ پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٣ی پێش زاین
ڕەزیان
رەزیان یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
پارێزگای باگمەتی
پارێزگای باگمەتی (نیپاڵی: बागमती प्रदेश) یەکێکە لە حەوت پارێزگاکەی نیپاڵ کە بە دەستوری نیپاڵ دامەزراوە.
وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگاکانی نیپاڵ
یاریی کۆتاییی جامی ئەورووپای ١٩٥٧
یاری کۆتایی جامی ئەورووپای ساڵی ١٩٥٧ یارییەکی تۆپی پێ بوو، بۆ دیاریکردنی براوەی جامی ئەورووپا ١٩٥٦–٥٧. کە لە ٣٠ی ئایاری ١٩٥٧ لە نێوان ڕیاڵ مەدریدی ئیسپانی و فیۆرێنتینا ئیتاڵی لە یاریگای سانتیاگۆ بەرنابیۆ لە مەدرید بەڕێوەچوو. ڕیال مەدرید دوای گۆڵەکانی ئەلفرێدۆ دی ستیفانۆ و پاکۆ جێنتۆ لە گێمی دووەمدا بە دوو گۆڵی بێ وەڵام سەرکەوتنی بەدەستھێنا. بۆ جاری دووەم لەسەر یەک نازناوەکەی بەرزکردەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
گەناو
گەناو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئیسێوێ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
قەراغی شار
وێنۆک
قەراغی شار ڕووبەرێکی شارۆچکەیەک یان شارێکە، کەمێک لە ناوشارەوە دوورە، لەوێ چەند باڵەخانەیەکی گەورە و سەرەکی خانوو، قوتابخانە و دوکانێکی لێیە. ئەم جۆرە شوێنانە پێیان دەوترێت ناوچەی شارەدێ یان شارەدێ. هەندێک جار، قەراغی شار ناوچەیەکی زۆر گەورە دادەپۆشێت. قەراغەکە بەشێکە لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی و لەوانەیە بە یاسایی بەشێک بێت لە شارێکی سەرەکی.
لەوەتەی شۆڕشی پیشەسازی سەریهەڵداوە، شار زۆر بەخێرایی و دوور بڵاوبۆتەوە. گواستنەوە بە شێوەی ترام، پاس، شەمەندەفەر و ئۆتۆمبێل ڕێگە دەدات لە ماڵە دوورەکانەوە بۆ کارکردن لە ناوەوەی شار. ئەمە بووە هۆی گەشەکردنی قەراغەکان وەک ناوچەی نیشتەجێبوون. خانووەکان بە شێوەیەکی گشتی بریتییە لە خانوی وردکراو و خانوی نیمچە ڕاخراو و شوقە. خانووەکان بەجیا دوورتر لە ناوەوەی شار دروستکراون و زۆرجار شوێنی باخچە و پارکەکان هەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شار
لیسۆتۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
لیسۆتۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
تیغی ئۆکام
تیغی ئۆکام (لە : novacula Occami) ، هەروەها ناسراوە بە بنەمای قرچۆکی یان یاسای پارسیمۆن (لە : )، بنەمای چارەسەرکردنی کێشەیە کە "یەکەکان نابێ زیاد بکرێن زیاد لە پێویست". بەگشتی ماناکەی لەوەوە دێت کە تا تیۆر یان ڕوونکردنەوەی پێشبڕکێکار، سادەتر بن، بۆ نموونە مۆدێلێک کە پێوەرەکانی کەمتر بێت، دڵخوازراوتر دەبێت. ئەم بیرۆکەیە زۆرجار دەدرێتە پاڵ کەسێکی ئینگلیزی فرانسیسکانی بەناوی ویلیام ئۆکام (١٢٨٧-١٣٤٧)، فەیلەسوفێکی سکۆلاستی و تیۆلۆژی هەرچەندە هەرگیز ئەم وشانەی ڕاستەوخۆ بەکارنەهێناوە. ئەم تیغە فەلسەفییە پێشنیاری ئەوە دەکات کە کاتێک لەگەڵ گریمانەی پێشبڕکێکار دەربارەی هەمان پێشبینی پێشکەش دەکرێت، پێویستە ئەو چارەسەرە هەڵبژێرێت کە کەمترین گریمانە ی هەبێت، و ئەمە مەبەست نییە کە ڕێگەیەک بێت بۆ هەڵبژاردنی نێوان گریمانەکان کە پێشبینی جیاواز دەکەن.
بە هەمان شێوە، لە زانستدا، تیغی ئۆکام بەکاردێت وەک دەستگیرکردنێکی کەسیانە لە پەرەپێدانی مۆدێلی تیۆرییدا نەک وەک دادوەرێکی توند لەنێوان مۆدێلە کاندیدەکان. لە میتۆدی زانستیدا، تیغی ئۆکام بە بنەمایەکی بێ هەڵە لە لۆژیک یان ئەنجامێکی زانستی ناژمێردرێت؛ پەسەندکردنی سادەیی لە میتۆدی زانستی لەسەر فاکتەری بەهەڵەداخستنەوە دانراوە. بۆ هەر ڕوونکردنەوەیەکی پەسەندکراو بۆ دیاردەیەک، لەوانەیە ژمارەیەکی زۆر گەورە، لەوانەیە تەنانەت نادیار، ژمارەیەکی گونجاو و ئاڵۆزتر هەبێت. لەبەر ئەوەی ڕوونکردنەوە شکستخواردووەکان هەمیشە دەکرێت بارگرانی گریمانەی تایبەت بن بۆ ڕێگریکردن لەوەی هەڵبوەشێندرێنەوە، بیردۆزی سادەتر باشترن لە بیردۆزی ئاڵۆزتر چونکە زیاتر شایەنی تاقیکردنەوەن.
پێڕست
پۆل:فەلسەفەی زانست پۆل:لۆژیکی فەلسەفی پۆل:ھەبوونناسی پۆل:مێژووی زانست پۆل:مێژووی لۆژیک پۆل:تیۆرە ئیپیستمۆلۆژییەکان پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی پۆل:زانین پۆل:فەلسەفەی ئایین پۆل:مێژووی ئایین پۆل:بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە پۆل:چەمکەکان پۆل:ئاوەزان پۆل:تیۆرییەکان پۆل:گومان
نەخۆشخانە
وێنۆک|نەخۆشخانێکی قەدیمی نەخۆشخانە یان خەستەخانە (، ) شوێنێکی تایبەتکراوە بۆ چارەسەری نەخۆش، لەلایەن تاقمی پزیشکی شارەزا چارەسەری نەخۆش دەکرێت، نەخۆشخانە یان لەلایەن حکوومەتەوە بە بەڕێوە دەبرێت یان لەلایەن کەرتی تایبەت بەڕێوە دەبرێت.
نەوت لە بەرامبەر خۆراکدا
بەرنامەی نەوت بەرامبەر خۆراک بەرنامەیەکی نەتەوە یەکگرتووەکان بوو کە بە بڕیاری ژمارە ٩٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش لە ساڵی ١٩٩٥ دەرچوو. بەرنامەیەکە ڕێگەی بە عێراق دەدا کە بەشێکی دیاریکراو لە نەوتەکەی ھەناردە بکات، بۆ ئەوەی سوود لە داھاتەکانی ببینێت بۆ کڕینی پێداویستییە مرۆییەکانی گەلەکەی لەژێر چاودێری نەتەوە یەکگرتووەکاندا.
ماوەی بەرنامە
بەرنامەی نەوت بەرامبەر خۆراک لە ساڵی ١٩٩٥ دەرچوو و جێبەجێکرا تا ھەڵوەشایەوە لە ساڵی ٢٠٠٣.
ھەمدڵا
ھەمدڵا یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
ینگجە
ینگجە گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ھولەسو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
ینگجە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئاغاجاری و لە باشوور لەگەڵ گوندی باغی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی حەسەنلو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مەحموداوای خواروو.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
سیاوۆ یی
سیاوۆ یی (بە چینی:小乙) ناوی کەسی:زی لیان، پاشایەکی ئیمپراتۆریەتی شانگ بوو لە مێژووی دێرینی چین،
تۆمارەکان
بە گوێرەی شیجی کە لەلایەن سیما چیانەوە نوسراوەتەوە بیست و یەکەمین پاشای ئیمپراتۆریەتەکە بوو کە شوێنی برا گەورەکەی سیاوۆ سینی گرتەوە و بۆ ماوەی دە ساڵ فەرمانڕەوایی کرد و دواتریش لەلایەن کوڕەکەی  شوێنی گیرایەوە.
پارێزگای لومبینی
پارێزگای لومبینی (نیپاڵی: लुम्बिनी प्रदेश) پارێزگایەکە لە ڕۆژئاوای نیپاڵ.
وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگاکانی نیپاڵ
خەرجانە
جوگرافیا
خەرجانە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی نەمەڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی جۆلانە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دسکەرە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دەربەندفەقەرە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئەژدیھا
ئەژدیھا، ئەژدەھا، حەزیا، زەھا، زیھا، زیا یان حەفی بووندارێکی ئەفساناوی لە چاندی گەلانی جیھانە و لە ئەستوورەکانی جیھان جێگەی تایبەتێکی ھەیە. لە وشەی کوردی و ئەفسانە و مەتەڵەکانی چاندی کوردی بە تایبەت لە شانامەی کوردی زۆر بە ئەژدیھا ئاماژە کراوەتەوە.
لە وێژەی کوردیدا
سالم:
ئەژدەھا یەک شەو ببینێ ماری زوڵفت گەر بە خەو
ئەم دەسێنێ ئینتیقامی ھەر چی ئەزیەت بێ لە ئەو
ئاوگسبۆرگ
ئاوگسبۆرگ شارێکە لە باشووری ئەڵمانیا، لە ویلایەتی باڤاریا. ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ٢٧٢،٠٠٠ دەخەملێنرێت و زانکۆییەکی لێیە. شارەکە لە سەردەمی ڕینێسانسی ڕۆمان دامەزراوە (لەدوای سەدەکانی ناوین)
ئەژدیھا
لە وێژەی کوردیدا
ئەحمەد موختار جاف:
ئاوگسبۆرگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئاوگسبێرگ پۆل:شارۆچکەکانی باڤاریا
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئەڵمانیا پۆل:شار و شارۆچکەکانی ڕۆمانی لە ئەڵمانیا
ئەژدیھا
لە وێژەی کوردیدا
وتم قوربانی تۆ بم لادە زوڵفی خۆت لەسەر ڕوخسار
وتی بۆ پاسەوانی گەنجی وا ھەر ئەژدەھا چاکە
خوێنی ئەژدیھا
لە نزیکی شاری قوروە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان کانییەکی ھەیە کە ئاوەکەی ڕەنگی سوورە و لەلای تاشەبەردێک داکەوتووە کە وەکوو ئەژدیھایە و بابەگوڕگوڕی پێ دەڵێن، و لە چاندی خەڵکی ناوچەکە ئەم ئەفسانە باب بوو کە ئاوی کانییەکە خوێنی ئەژدیھایە.
لە شاری دێلوڕان لە پارێزگای ئیلام لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان کانێکی قیر ھەیە، کە لە ئەفسانەی خەڵکی ناوچەکە قیری کانەکە خوێنی ئەژدیھایەک بووە کە لە شەڕ لەگەڵ پاڵەوانێکی نەمر کوژراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەژدیھاکان پۆل:ئەفسانە ئێرانییەکان پۆل:میتۆلۆژیای فارسی پۆل:بووندارە ئەفسانەییەکان پۆل:میتۆلۆژیای کوردی
پارێزگای سودورپاشچیم
پارێزگای سودورپاشچیم (نیپاڵی: सुदूरपश्चिम) یەکێکە لەو حەوت پارێزگایەی کە بە دەستوری نوێی نیپاڵ لە ٢٠ی ئەیلولی ٢٠١٥ دامەزرا.
وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگاکانی نیپاڵ
خاقانێتیی تورکیی دووەم
ئیمپراتۆریەتی گۆکتورکی دووەمی ئیمپراتۆریەتێک بووە لە ناوەڕاست و ڕۆژهەڵاتی ئاسیا کە لەلایەن گۆکتورکەکانەوە دامەزراوە و لە نێوان ساڵانی ٦٨٢-٧٤٤ بەردەوام بووە. بوژانەوەیەک بوو لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورکی ڕۆژھەڵات (٥٥٢-٦٣٠)، کە دەستی بەسەر ئیمپراتۆریەتی تانگدا گرت. ئیمپراتۆریەتی گۆکتورکی دووەمی لە سەر ئۆتووکەن بوو. زمانی ڕەسمی زمانی تورکیی کۆن بوو و ئایینی فەرمی تەنگرییەت بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی سەدەی ٨ەم پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی دەیەی ٦٨٠
دەشتێوی خواروو
جوگرافیا
دەشتێوی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قوڵەشار و لە باشوور لەگەڵ گوندی لبانە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بێناسە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دەشتێوی ناوەڕاست.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی بەڵگەنامەییی ئەفریقای باشوور
فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی بەڵگەنامەییی ئەفریقای باشوور یەکەم فێستیڤاڵی بەڵگەنامەیییە لە ئەفریقا و یەکێکە لە کۆنترین فێستیڤاڵەکانی فیلم لەو کیشوەرەکەدا. تا ئێستاش یەکێکە لەو چەند فێستیڤاڵانەی کە لە کیشوەرەکەدا تەنھا تایبەتن بەو چەشنە. فێستیڤاڵەکە لە سەرەتای دامەزراندنییەوە، دراوی فیلمە بەڵگەنامەیییەکانی وڵات و ناوچەکەی پێشخستووە، پاڵپشتی بەرھەمە نوێیەکان دەکات و سەکۆیەکی ئەفریقی بە فیلمە بەڵگەنامەیییە نێودەوڵەتییەکان بەخشیووە. فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی بەڵگەنامەییی ئەفریقای باشوور بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٩ بەڕێوەچوو. لەو کاتەوە ئامانجی سەرەکی پەرەپێدانی پیشەسازی بەڵگەنامەیی بووە لە ئەفریقای باشوور، چ لە ڕووی زیادکردنی بەرھەمھێنان و چ لە ڕووی دروستکردنی بینەرێک بۆ ئەم چەشنە.
پارێزگای کارناڵی
پارێزگای کەرنالی (نیپاڵی: कर्णाली प्रदेश) یەکێکە لە حەوت پارێزگا فیدڕاڵییەیی نیپاڵ بە دەستوری نوێ کە لە ٢٠ی ئەیلولی ٢٠١٥ دامەزراوە.
وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگاکانی نیپاڵ
ھەڤندکا
ھەڤندکا یان ھەڤنکا یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
شەڕی ناوخۆیی گۆکتورکی
شەڕی ناوخۆیی گۆکتورکی شەڕێکی ناوخۆیی بوو لە ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورک لە نێوان ساڵانی ٥٨٣ بۆ ٦٠٣ کە ئیمپراتۆریەتەکەی دابەش کرد بەسەر ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵات. دوای ئەوەی سەرکردە مرد و ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا جێنشینێکی جیاوازیان دەویست، بەهۆی دوژمنایەتییەوە دەستی پێکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:دەیەی ٥٨٠
یوکو تاکیوچی
یوکو تاکیوچی (؛ لەدایکبووی ١ی نیسانی ١٩٨٠ – مردووی ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠) خانمەکتەرێکی ژاپۆنییە. لە شاری سەیتما لە ژاپۆن لە دایک بووە. لە ماوەی پیشەکەیدا بەشداری چەندین دراما و فلیمی کردووە و چەندین خەڵاتی لەو بوارەدا بەدەست ھێناوە. لە ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ لە ماڵەکەی خۆیدا بە مردووی دۆزرایەوە لە لێکۆلینەوەکاندا وا دەردەکەوێت کە خۆی کوشتێت. یوکو تاکوچی ھاوسەرگیری کردبوو دایکی دوو منداڵ بووە.
فو جینگ
فوجینگ شاژنێکی ئیمپراتۆریەتی شانگ بوو وە ھاوسەری پاشا وو دینگ بوو
سەرچاوەکان
پۆل:ژنە سیاسەتمەدارە چینیەکان پۆل:ژنە چینییەکانی سەدەی سیانزەمی پێش زایین پۆل:خەڵکانی ئیمپراتۆریەتی شانگ پۆل:ژنان لە جەنگ پۆل:ژنان لە سیاسەت پۆل:ژنە ژەنەڕاڵەکان پۆل:خانەدانیی چینی
ڕووداو (فەلسەفە)
لە فەلسەفەدا، ڕووداوەکان «ئۆبژەکان لە کاتدا» -ن یا «دەرکەوتن و خرانەڕووی تایبەتمەندییەکان لە ئۆبژەکاندا» -ن. بە پێی ھەندێ لە ڕوانگەکان، ئەوەی ڕووداو پێک دێنێ و بناخەی ڕووداوە، تەنیا گۆڕان و جووڵەیە، ئەویش لە شێوەی بەدەستھێنان یا لەدەستدانی تایبەتمەندییەک، بۆ نموونە، ژاکیان و سیسیانی گوڵ و گیا، ڕووداوێکە و گۆڕانێکیشە. بەڵام، ڕوانگەی واش ھەیە کە پێی وایە تەنانەت نەگۆڕان و ھەروامانەوەی تایبەتمەندییەکانیش بۆ خۆی دەتوانێ ڕووداوێ بێ، بۆ نموونە، گەش و تەرچک مانەوەی گوڵ و گیا. زۆربەی جارەکان، لە ڕووی میتافیزیکەوە، ڕووداوەکان بە تاک و تایبەت دەناسێندرێن، یانی پێچەوانەی تێکڕایییەکان، ناتوانن لە کاتێکی تردا دووپات ببنەوە. پێڤاژۆ یا پرۆسە خۆی ڕووداوێکی ئاڵۆزە کە لە پاشیەکییەک لە ڕووداوگەلی سادەتر پێک ھاتووە. ھەرچەند، خودی ڕووداوە سادەکانیش دەکرێ لە گوێن ھەبوویەکی ئاڵۆز ڕەچاو بکرێن کە، ئۆبژەیەک و کاتێک و ئەو تایبەتمەندییەی کە لەو کاتەدا لەو ئۆبژەیەدا وەک نموونە دەردەکەوێ، ھەر سێک، پێکەوە دەگلێنێ.
لیسۆتۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
لیسۆتۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ١٩٤٣
ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق بەڕێوەچوو لەنێوان ٢٠ی ئاب بۆ ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٣.
باکگراوەند
هەڵبژاردنی پێشووی پەرلەمان لەساڵی ١٩٤٣ بوو، ئەمجارەیان لە ٩ی حوزەیرانی ١٩٤٣ لەدوای تەواوبوونی ٤ ساڵی خۆی پەرلەمان لەکارەکانی وەستا.. نووری سەعید و دەستەکەی لە حکوومەت ئامادەکارییان دەستپێکرد بۆ هەڵبژاردنی نوێ.
ئەنجامەکان
زۆربەی ئەندامپەرلەمانەکان دووبارە هەڵبژێردرانەوە و ٢٦ ئەندام پەرلەمانی نوێش هەڵبژێردران بۆ پەرلەمان. پەرلەمانە نوێیەکە لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٤٣ کۆبوویەوە. هەڵبژاردنی سەرۆکی نوێی پەرلەمان لە ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٣ بوو کە بۆئەم پۆستە محەممەد ڕەزا شەبیبی هەڵبژێردرا، کە ڕکابەری سەلمان ئەلبەراکی کرد بۆ ئەم پۆستە و تیایدا محەممەد شەبیبی براوەبوو بە ٧٣ دەنگ بەرامبەر بە ٦٤ دەنگ.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق
تاوەری ئۆسکار ڤۆن میلەر
تاوەری ئۆسکار ڤۆن میلەر (بە ئەڵمانی: Oskar-von-Miller-Turm) تاوەرێکە بۆ پێوانەکردنی کەشناسی و دەکەوێتە شاری گارچینگ لە ئەڵمانیا. لە ساڵانی ٢٠٠٧–٢٠٠٩ دروست کراوە، ناوی ئۆسکار ڤۆن میلەر بووە و لەلایەن زانکۆی تەکنیکی میونشن بەڕێوەدەبرێت.
پێکھاتەیەکی کۆنکرێتییە و بە قاتێک لە شووشەی ئەکریلیک دەورە دراوە، تاوەری ئۆسکار ڤۆن میلەر بەرزییەکەی ٦٢ مەترە و ئامێری پێوانە بۆ ھەموو ئاراستەکانی ٥، ١٠، ٢٠، ٣٥ و ٥٠ مەتر لە سەرووی زەوییەوە دەگوازێتەوە. ١٣٥٠ ئێڵ ئی دی لۆگۆی زانکۆی تەکنیکی میونشن پیشان دەدەن، لەکاتێکدا ٣٧٥٠ داتای ڕاستەقینەی کەشوھەوا پیشان دەدەن. جێگەی مەستێکی گوڵاوی گرتەوە کە بۆ ھەمان مەبەست لەسەر ناوچەکە بەکاردەھێنرا.
سەرچاوەکان
پۆل:تاوەرەکان لە ئەڵمانیا
ببانا
ببانا یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
ڤۆڵگا دێڵتا
سەرچاوەکان
پۆل:دێڵتاکانی ڕووبارەکانی ئەورووپا پۆل:دەریای کاسپیەن پۆل:ئۆبڵاستی ئەستراخان پۆل:جوگرافیای ڕووسیا
ئینسایت (کەشتی ئاسمانی)
وێنۆک|کەشتی ئاسمانی (ئینسایت)
کەشتی ئاسمانی ئینسایت (بە ئینگلیزی: Insight) کەشتیەکی ئاسمانیە و لێکۆلینەوە لەسەر مەریخ ئەنجام دەدا، ناوی ئەو کەشتیە کورتکراوەی (Interior Exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport)یە، لێکۆلینەوە دەکا لە نێو جەرگەی مەریخ لێکۆلینەوە دەکا لەسەر ئەوەی چۆن بوومەلەرزە روو دەدا و پلەی گەرمی ناوەوەی مەریخ
ڕێکەوت
لە سالی ٢٠١٠ ناسا رایگەیاند کە (ئینسایت) یەکێکە لە ئامێرە ئاشکراکەرەکانی نھێنیەکانی مەریخ رایگەیاند کە یەکێکە لە پرۆژەکانی ناسا ئەو ئامێرەش نزیکی ٣ ملیار دۆلاری تێیدا خەرجکراوە بۆ گەران و لێکۆلینەوە، لە یەکەمدا ئامێری (ئینسایت) ناوی سەرەتایەکەی (جیمس GEMS) بوو بەلام دوای بە داواکردنی ناسا خۆی ناوەوکی گۆردرا بۆ (ئینسایت)
رووپۆشی ئامێرەکە
وێنۆک|تاقی کردنەوەی بەشەکانی ئامێری ئینسایت لەسەر زەوی ئامێرەکە قەبارەی گەورەیە و ھاوشێوەی نزیکە لە کەشتی ئاسمانی فینێکس کە یەکێکە لە ئامێرە سەرکەوتوەکانی نێردراوی سەر مەریخ لە سالی ٢٠٠٨ ، و سەرچاوەی ھێزەکەی لە ‌‌ھێزی کارەباییەکەی وەردەگرێ، و رووپۆشکرایە لە وزەی خۆری بۆشایی
ئامانجەکانی
ئامانجی یەکەم: ناردنی ئەو کەشتیە بۆ زانین و ئاشکراکردنی شێوەی مەریخە بۆ ٤ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر ئامانجی دووەم: لێکۆلینەوەی لیجیوفیزیای ھەسارەکە ، زانینی چالاکیەکانی ھێڵی ھەڵە و کاریگەریەکانی بەرکەوتنی نەیزەک لەسەر ھەسارەی مەریخ
سەرچاوە
پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان
ڕەحیماباد
ڕەحیماباد گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نازیا ئەڤراز، ناوچەی نازی، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ڕەحیماباد ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(شیعە) و مەسیحی پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
عالیە خەلەف ساڵح
عالیە خەلەف ساڵح ناسراو بە دایکی قوسەی (لە دایکبووی ١٩٥٦ لە سەلاحەددین، عێراق) کەسایەتی مرۆڤدۆستی عێراقییە کە بەیەکێک لە پاڵەوانانی نەتەوەیی لە عێراق دەناسرێت.
ژیان
عالیە لە نزیک تکریت، لە خێزانێکی سوننە لە ساڵی ١٩٥٦ لەدایکبوو. لە تەمەنی ١٣ ساڵیدا ھاوسەرگیری کرد، ھەرگیز ھەلی ئەوەی نەبووە بچێتە قوتابخانە. لە ھێرشە تیرۆریستییەکانی داعش، ھاوسەر و کوڕ و برازاکانی لەدەستدا، ئەمەش لە ڕووداوەکانی سەربازگەی سپایکەر ڕوویدا. عالیە توانی زیاتر لە ٥٠ سەربازی عێراقی بە قاچاغ ڕزگاربکات کە لەنێویاندا کورد، شیعە، ئێزدی و کریستیان ھەبوون. عالیە جلی ژنانی دەدایە کوڕ و پیاوەکان بۆئەوەی خۆیان بشارنەوە لە گەڕەکی ژنان و کێڵگەی خۆی. لەبەرئەوەشی کە داعشەکان بەدوای کەسە ڕاکردووەکان دەگەڕان ئەوا عالیە کارتی زانکۆی بۆ کەسە ڕزگاربووەکان درووستدەکرد، ھەروەھا ناوی خەڵکی ناوچەکەی لێدەنان. ھەروەھا ئەوانەشی کە شیعەبوون فێری دەکردن کە چۆن وەک سوننەکان نوێژ بکەن بۆئەوەی بەسەلامەتی بمێننەوە. دوای پێنج مانگ توانی لەڕێگای بارھەڵگرێکەوە ڕزگاریان بکات بەرەو شاری کەرکووک، عالیە ڕزگاربووەکانی لەنێو کۆمەڵێک لە ژنە خزمەکانی تێکەڵکرد. دوای ئەو کارەی عالیە، ئەوا ٢٥ لە ئەندامانی خێزانی عالیە بەپێ لەدەست داعش ڕایانکرد.
ڕێزلێنان
لە تەممووزی ٢٠١٥، لەلایەن سەرۆکوەزیرانی عێراق حەیدەر عەبادی خەڵاتی مێدلیای وڵاتی پێبەخشرا. دواتر لە ئازاری ٢٠١٨، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەڵەتی پێدرا. لە ساڵی ٢٠١٩، لەلایەن وەزیری ڕۆشەنبیری عێراق عەبدولئەمیر حەمدانی خەڵاتێکی پەیکەری بڕۆنزی پێدرا.
بیلفێلد
بیلفێلد شارێکە لە باکووری ئەڵمانیا. لە باکووری ویلایەتی ڕاین، ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ٣٢٧،٠٠٠ کەس دەخەملێنرێت و زانکۆییەکی لێیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بیلفێلد پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا پۆل:پارێزگای وێستفالیا پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
ئیلات
ئیلات بەشێکە لە بیابانی باشووری نەگڤ، لە کۆتایی باشووری عەڕەبە، تەنیشت شاری ھاوینەھەواری میسری تەبا لە باشوورەوە، لە ڕۆژھەڵاتەوە شاری بەندەری عەقەبەی ئوردن و لە چاوی حەقل، عەرەبستانی سعودیە، بەسەر کەنداوەکەدا بەرەو باشووری ڕۆژھەڵات.
کەشوھەوای وشکی بیابانی ئیلات و شێداری کەم بەھۆی نزیکی لە دەریایەکی گەرمەوە مامناوەند دەبێت. زۆرجار پلەی گەرمی لە ھاویندا لە ٤٠ پلەی سەدی (١٠٤ پلەی فەھرەنگی) تێدەپەڕێت، و لە زستاندا ٢١ پلەی سەدی (٧٠ پلەی فەھرەنگی) لەکاتێکدا پلەی گەرمی ئاو لە نێوان ٢٠ بۆ ٢٦ پلەی سەدی (٦٨ بۆ ٧٩ پلەی فەھرەنگی) دایە. ئیلات بە تێکڕا ٣٦٠ ڕۆژی خۆر لە ساڵێکدا.
جوگرافیا
جیۆلۆجی و دیمەنی سروشتی جۆراوجۆرە: بەردی ئاگرین و گۆڕاو، بەردی شنی و بەردی لیمۆ؛ شاخەکان تا ٨٩٢ مەتر (٢٩٢٧ پێ) لە ئاستی دەریاوە؛ دۆڵە فراوانەکانی وەک ئاراوا، و کەناری دەریا لەسەر کەنداوی عەقەبە. بە تێکڕای بارانبارینی ساڵانە ٢٨ ملیمەتر (١٫١ ئینچ) و پلەی گەرمی ھاوین ٤٠ پلەی سەدی (١٠٤ پلەی فەھرەنگی) و زیاتر، سەرچاوەکانی ئاو و ڕوەک سنووردارە. "ئەو توخمە سەرەکیانەی کە کاریگەرییان لەسەر مێژووی ناوچەکە ھەبوو، سەرچاوەی مس و کانزاکانی دیکە بوون، ئەو ڕێگا نێودەوڵەتییە کۆنانەی کە ناوچەکەیان دەبڕییەوە و پێگەی جیۆپۆلەتیکی و ستراتیژییەکەی. ئەمانە بووە ھۆی چڕییەکی نیشتەجێبوون کە سەرپێچی لە بارودۆخی ژینگەیی دەکات.
پەروەردە
وێنۆک|ڕاست|پەیمانگای نیشتمانی بۆ بایووەتەکنەلۆژیا سیستەمی پەروەردەیی ئیلات زیاتر لە ٩ ھەزار گەنج لە ھەشت سەنتەری چاودێری ڕۆژانە، ٦٧ باخچەی پێش ساوایان و باخچەی ساوایان، ١٠ قوتابخانەی سەرەتایی و ٣ قوتابخانەی ئامادەیی شەش ساڵان لەخۆدەگرێت. ھەروەھا ھەندێک قوتابخانەی پەروەردەی تایبەت و قوتابخانەی ئایینی ھەن. زانکۆی بن گوریون لە نەگڤ کەمپێکی لە ئیلات دەپارێزێت. لقی ئیلات ھەزار و ١٠٠ خوێندکاری تێدایە کە نزیکەی لەسەدا ٧٥یان خەڵکی دەرەوەی شارن. لە ساڵی ٢٠١٠دا، بەشەناوخۆیییەکی نوێی خوێندکاران لەلایەن فیدراسیۆنی جوولەکەکانی تۆرۆنتۆ، دامەزراوەی ڕەشی، زانکۆی بن گوریونی نەگێڤ و شارەوانی ئیلاتەوە پارەدار و دروست کرا. کۆمەڵەی پاراستنی سروشت لە قوتابخانەی مەیدانی ئیلاتی ئیسرائیل لە جەرگەی ئیلات گەشتی تایبەتی بە پێ پێشکەش دەکات کە تێیدا تیشک دەخاتە سەر ئیکۆلۆژیای بیابان، دەریای سوور، کۆچی باڵندە و لایەنەکانی تری گیا و گیاندارەکانی ئیلات. ھێسدەر یەشیڤا ئایلێت ھاشاچەر، بنکەکەی لە شاری ئیلاتە، لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراوە.
پاس
کۆمپانیای ئێگێد کە کۆمپانیای نیشتمانی پاسە، خزمەتگوزاری بەردەوام پێشکەش بە خاڵەکانی باکوور دەکات بە شێوەیەکی نزیکەی کاتژمێری و ھەروەھا لە ناو شاردا بە شێوەی نیو کاتژمێر لە کاتی ڕۆژدا. بەشێکی بەھۆی درێژبوونەوەی کاتەکانی گەشتکردنە، ڕێکاری جیاوازی حجزکردنی پاسەکان بۆ ئیلات ھەیە، لەوانەش بژاردەی حجزکردنی پێشوەختە
شەمەندەفەر
ھەروەھا پلانەکانی داھاتوو داوای پەیوەندییەکی شەمەندەفەر دەکەن، کە ھەندێکجار بە مێد-ڕێد ناودەبرێت بۆ کەمکردنەوەی کاتەکانی گەشتکردن بە شێوەیەکی بەرچاو لە ئیلاتەوە بۆ تێل ئەڤیڤ و قودس، لە ڕێگەی ھێڵی ئێستا لە بیر شەبا؛ پلاندانان لە ئارادایە. لە ساڵی ٢٠٢١ وێستگەی شەمەندەفەری دیمۆنا باشووریترین وێستگەی شەمەندەفەری سەرنشینە لە ئیسرائیل.
ئابوری
لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا گەشتیاری گرنگتر بوو بۆ ئابووری شارەکە، چونکە پیشەسازییەکانی دیکە داخران یان بە شێوەیەکی بەرچاو کەمبوونەوە. ئەمڕۆ گەشتیاری سەرچاوەی سەرەکی داھاتی شارەکەیە، ھەرچەندە ئیلات لە ساڵی ١٩٨٥ بووە ناوچەیەکی بازرگانی ئازاد.
سەرچاوەکان
پۆل:شارە بەندەرییەکانی ئیسرائیل پۆل:ئیلات
ھەسنێ
ھەسنێ یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
دەشتێوی سەروو
دەشتێوی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئیسێوێ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دەشتێوی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بادین و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەشتێوی ناوەڕاست و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زێوەڵە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دەڵگە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سەرەتای دروستبوونی مافیا
سەربردەی دەرکەوتن و دامەزراندنی مافیا ، گەلێک زۆرن بەڵام ئەمانەی کە زۆر باسدەکرێن و زۆر ئاشکرا و جێگای باوەڕپێکردنن ئەمانەن :
سەربردەی یەکەم
لە سەربردەی یەکەمی پەیدابوونەکە دەڵێن : " پاش داگیرکردنی دورگەی سیسیلیا لە لایەن فەڕەنسیەکانەوە مافیا پەیدا بووە ، بۆ بەرپەرچدانەوەی داگیرکردنەکە ، لە مانگی مه‌ی 1282 خەڵکی ئەو دورگەیە کە ھێشتا نەبوونە بەشێک لە ئیتاڵیا ، بە ئاشکرا ناڕەزایی و تۆڵەکردنەوە لەناو خەڵکی دوورگەکە سەریھەڵدا، پیاوێک بە ناوی (جان بروسیدا) لە پالیرموی پایتەختی دوورگەکە سوێند دەخوات کە دەبێت خاکەکەیان لە داگیرکەران پاک بکاتەوە. ئەو لەگەڵ دەستەیەک لە ھاوڵاتیانی دوورگەکە ڕێکخراوێکی نھێنیان بەناوی Morte alla francia italia anela دامەزراند ، کە ماناکەی دەبێتە ( مردن بۆ فەڕەنسیەکان ھاواری ئیتاڵیایە) یان ماناکەی ( ئیتاڵیا ھیوای مردن بۆ فەڕەنسیەکان دەخوازێت) ، پیتی یەکەمی وشەکان بەواتای مافیا - MAFIA دێت . ئەوەش دەبێتە نیشانه‌ی دەستە نھێنیەکە بۆ کارکردن و بەرژەوەندی کێشە نیشتیمانیەکان.ئەگەر چی گومانیش لەو بۆ چوونە دەکرا چونکە لەو دەمانە ئیتاڵیایی یەکگرتوو ھێشتا دانەمەزرابوو.ئەو فەڕەنسیانەی چوونە ناو دوورگەکە و پێش ڕزگارکردنی سیسلیا ، لە چالاکی نادیار و کتوپڕدا ھەموویان لەناو چوون ، پیاوەکانی بروسیدا دەست بەسەر دورگەکەدا دەگرن. ئەوەیان سەربردەی یەکەمی دامەزراندن و سەرھەڵدانی مافیابوو.
سەربردەی دووەم
چیرۆکی دووەمی سەرھەڵدانی ئەو بزافە لەسەر زاری جۆزێف بنانۆ- Joseph bonanno کە لە (کتێبی پیاوی شەرەف) نوسیوێتی. ئەو دەڵێت مافیا لەگەڵ سەرھەڵدان و یاخیبوونی خەڵکی سیسیلیا بووە دژ بە داگیرکەرانی فەڕەنسی کە لەساڵی 1282 کردوویانە. لە ھەفتەی ژانەکانی پێش چەژنی قیامەت ، لەو ڕۆژەدا پیاوانی باج وەرگرتن بۆ گرتن و بەدوا داچوونی ئەو کەسانەی باجیان نەداوە ، لە بەردەم کڵێساکانی بالیرموی پایتەختدا و پێش نوێژی ئێوارە دەوستان ، تا ئەوانەی باجیان نەداوە و خۆیان لە باجدان دەزنەوە بگرن. لەو دەمانە کیژە نازدارەکەی سیسیلیا لەگەڵ دایکی بەرەو کڵێسا دەچوون ، سەربازێکی فەڕەنسی پەلاماری دەدا و کیژەکە دەباتە پەنای کڵێساکە و تا لەوێ دەستدرێژی بکاتە سەر ، بۆیە دایکی ھاوار دەکا ، کیژەکەم کیژەکەم ، دەنگی ئەو ژنە سیسیلیایو ئاگر لە ھەناوی پیاوانی ئەو دوورگەیە بەردەدا ، ھاوارەکەی ئەو دەبێتە دروشمێک بۆ سەرھەڵدانەکەیان و سومبلی خاکە داگیرکراوەکەیان ، بەوەش یاخیبوون و ناڕەزایی دەگاتە شارەکانی تری سیسیلیا ، پیاوانی مافیا ئەو چیرۆکە بۆ بەرپابوونی مافیا بە شکۆدارتر دەزانن.
سەربردەی سێیەم
سەربردەی سێییەمیش بەھۆی قاوەیەکی عەرەبیەوەیە ، بۆ سەرھەڵدانی مافیا دەگێڕدرێتەوە ، دکتۆر ئوسامە شەعلان لە ئینسکلۆپیدیایی کچەکەی خۆیدا. لەسەر زاری توێژەرێکی ئەمریکایی دەڵێت : کەوا وشەی مافیا ، لە وشەیەکی عەرەبییەوە ھاتووە ، (مفیای) واتا نوا یان پەنا ، کە موسڵمانەکان لەسەدەی نۆیەمی زاینی ھێرش دەکەنە سەر دورگەی سیسیلیا زۆربەی خەڵکەکە لە ترسی موسڵمانەکان ڕادەکەن ، خۆیان لەناوچە شاخاویەکان حەشار دەدەن ، لەوێ کۆمەڵگەیەکی نھێنی لەو خێزان و ئەو ھۆزانە دادەمەزرێنن تا بەرگری و دژایەتی عەرەب و موسڵمانەکان بکەن.
هەندێک بیروڕای جیا
ھەندێ نوسەر و توێژەری تر لە چەندان کتێب بۆ سەرەتای پەیدابوونی ئەو کۆمەڵە نھێنیانە بۆچوونی تریان ھەیە ، کەوا لەساڵی 1860 کە ئیتاڵیا بەسەر چەندان وڵات و ھەرێم دابەش کرابوو ، لەوانەش دورگەی سیسیلیا ، کە لەلایەن چەند چەتەیەک بەناوی (لاتیڤۆند) بەڕێوە دەچوو ، کە دەسەڵاتیان لەسەر خەڵکی ڕەشوڕووتی ، نا گوندەکانی شازادە و دەرەبەگەکان چەسپاندبوو ، ، کارەکانی ئەو دەرەبەگانە لەلایەن پیاوانی لاتیڤۆندەوە جێبەجێ دەکرا ، بە تایبەتی لە ھەرێمە ڕۆژئاواییەکانی دورگەکە کە لە شارەکانی بالیرمو و ئاجریجانتی و ترابانی تێدابوو. لەناو شاخەکاندا ، لە گوندە لاچەپەکاندا ، خەڵکە ھەژارەکە لەناو ئەو بەرزاییانەوە خەریکی بژێوی خۆیانبوون ، زۆر بە زەحمەت زادی ڕۆژانەی خۆیان دابین دەکرد ، ئینجا شازادە و دەرەبەگەکان ، ئەوانەیان دارکاری کردووە و کاری زۆر قورسیان پێ کردوون ، لە کێڵگەکانیان بەخۆڕایی کاریان پێکردوون ، خۆشیان لەشارە گەورەکانی ڕۆما و بالیرمو و ناپۆلی خەریکی کەیف و سەفا دەبن ، میللەتەکەش لەناو نەخوێندەواری و نەخۆشی و برسێتی دەتلانەوە ، لە ئەنجامی ئەو زۆردارییە و لە ئاکامی زەبروزەنگی زۆردارەکان لەو ناوچە شاخاوییانەدا بنکە و ھێلانەی دەستەکانی مافیا لە کوڕانی بە جەرگ و چاونەترسەکان دروست دەبێت. ئەو دەستانە باج و سەرانە لە ئاغا و دەرەبەگەکان دەستێنن ، کەسیش جورئەت ناکات لە داواکانیان ساردییان کەمتەرخەمی بکات ، ئەوان لەو دەمانە دەستە و چەتەکانی مافیا دادەمەزرێن. لەو ڕۆژانە کەس نەبوو مەڕوماڵاتەکەی بلەوەڕێنێت گەر باج و خاوەی نەدابوایە ، کەس گەنمەکەی نە دەدوورییەوە گەر سەرانە و پارەی نەدابوایە ، ئەگەر نا کە بەیانی لەخەو ھەڵدەستا ، دەیبینی بەرھەم و داھاتەکەی تێکدراوە و ئاژەڵەکانی سەر بڕاوە ، ئەگەر ھەر باجی نەدابوایە ئەوە سێیەمین ئاگادارکردنەوە و کەڤکردنەکە کوشتنی خۆی بوو ، چەند پیاوێکی دەمامکدار دەچوونە سەری ، بەو تفەنگەی جوتیارەکان ناویان نابوو ، گورگینە ، ئەوان بەو تفەنگە گورگیان کوشتووە ئەگەر پەلاماری مێگەڵەکانیان دابوایە، دەیانکوشت.
بەپێی ئەو زانیاریانەی تۆمارکراون لەنێوان ساڵانی 1900 تا 1925 ھەزارەھا لادێیی بونەتە قوربانی دەستی چەتە و ڕێگرەکانی لاتیڤۆندی. ھێدی ھێدی کۆمەڵەکە دەستیان درێژ دەبێت ، دەگاتە ناو ھەموو توێژەکانی کۆمەڵگەکە ، کە بەزمانی ئیتاڵی پێی دەوترێت ، نومو ، کە بەواتای پیاو دێت ، ئەوەش نیشانەی جوامێری و پیاوەتی دەستەکەبووە ، چونکە لەو دەمانەدا تەنیا پیاو کاریان کردووە.
قسەیەکی تریش ھەیە گوایە دەستەواژەی مافیا بۆ یەکەمین جار لە 1863 و دووساڵ لەدوای دامەزراندنی مەملکەتی ئیتاڵیا پەیدا بووە ، کە تێدا دورگەی سیسیلیا لەژێر بەیداخی یەکەتی ئیتاڵیادا بووە ، کە لەسەر دەست و فەرماندەیی (جۆزێف کازیبالدیی) ڕزگارکەری سیسیلیا و ناپۆلی لە بن دەستی بنەماڵەی (بوربوونی) دەرھێناوە لەساڵی 1860. لەو فەرمانڕەواییەدا کێشەی زۆر لەسەر باج و پەیڕەوکردنی نادادپەروەری تێدا ڕوویداوە ، بەھیچ شێوەیەک ڕەچاوی ھەژاری دانیشتوانە ھەژارەکەی نەکردووە ، باجەکەی سەرشانی لە دانیشتوانی ھەرێمی لومباردیای لە ڕوو ئابوورییەوە کە بە ھەرێمە دەوڵەمەند و گەشەدارەکە ناسرابوو زۆربووە. بۆ گەشەکردنی ئابووریە ساوا و لاوازەکەیان حوکمەتی ناوەندی باجی زیاتری لەسەر کارە بازرگانیەکانیان داناوە ، ئەوانەی لەگەڵ فەڕەنسیەکان کاریکردووە داناوە ، بەوەش ڕەچاوی گوزەرانی جوتیارەکانی باشووریان نەکردووە ، ئەوانەی دانەوێڵەیان بۆ بەرھەم ھێنانی مەشروپ و میوە ناردووە بۆ فەڕەنسا، دیارە کەوا فەڕەنسیەکانیش بەھەمان شێوە کاریانکردووە و باجیان زۆر کردووە و بەمەش باری سەر جوتیاران قورستربووە. لەو دەمانە و لەگەڵ چەوسانەوەی خەڵکەکە ، کەسێک بەناوی (جۆزینی ماتزینی) لەسەر یاخیبوون بەردەوام دەبێت و یەکگرتنی وڵاتەکەی پێ باش نابێت ، کە لە ژێر فەرمانڕەوایی ئیمانوئیلی پاشای سیردینیا کرابوو ، لەساڵی 1870 یاخیبونەکەی بالیرمو شۆڕشێکی لێ بەرپا دەبێت ، پاش ئەوە خەڵکی دوورگەکە سوپایەکی یەکگرتووی لێ ساز دەکات ، بەمەش مافیا دادەمەزرێت و قەوارەیەکی یەکگرتوو بەخۆیەوە دەبینێ ، ماتزینی سود لە بێکاری خەڵکەکە و ئازایەتییان وەردەگرێت ، ھەموویان لەژێر فەرماڕەوایی خۆی کۆ دەکاتەوە و دروشمێک بۆ خۆی بەناوی ( ماتزینی بواری دزیکردن و سوتان و ژەھراویکردن دەدات ) ، لەو دروشمەدا وشەی مافیا وەکو گەمەیەکی گجکە لەسەر کەنارەکانی سیسیلیا دروست دەبێت ، بەوەش وشەکە و دەستەکە گەورە دەبێت ، دەبێتە وشەیەکی تەریبی مردن ، زۆرتر شێوە و ئاکاری دڕندەیی وەردەگرێت.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
گلعاد
گلعاد (عەرەبی: جلعاد) ناوێکی کۆن و مێژوویی ناو ئینجیلە، ناوچەیەکی شاخاوی باکووری هەرێمی ترانسجۆردانی ئوردنە.
وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:گەشتیاری لە ئوردن
لەشەنلی
لەشەنلی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
لەشەنلی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی قاھیرە
وێنۆک|160px|لۆگۆی فەرمی فێستیڤاڵەکە فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی قاھیرە یەکێکە لە ١٢ فێستیڤاڵە نێونەتەوەیییە گەورەکانی جیھان و گرنگترین فێستیڤاڵی فیلمە لە ئەفریقا و جیھانی عەرەبی، کە ھەموو ساڵێک لە قاھیرە بەڕێوەدەچێت. لە ساڵی ١٩٧٦ دامەزراوە و لە سەرەتای دامەزراندنییەوە ھەموو ساڵێک بەڕێوە دەچێت، جگە لە ساڵانی ٢٠١١ و ٢٠١٣ کە بەھۆی سنوورداربوونی بوودجە و ناسەقامگیری سیاسی ھەڵوەشایەوە، بەڵام فێستیڤاڵەکەی ساڵی ١٩٨٥ کە بە شێوەیەکی سەربەخۆ ڕێکخرابوو، بە قۆناغی یەکەمی فێستیڤاڵەکە ناسراوە. ھەروەھا بەشی کێبڕکێی نێونەتەوەیی فێستیڤاڵەکە لە ساڵی ١٩٩١ دەستی پێکردووە. فێستیڤاڵی فیلمی قاھیرە وەک فێستیڤاڵێکی پێشەنگی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و جیھانی عەرەبی ھەمیشە بە ڕکابەری سەرەکیی فێستیڤاڵی «فیلمی مەغریب» ناسراوە. لەم ساڵانەی دواییدا لەگەڵ سەرھەڵدانی فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دوبەی و فێستیڤاڵی فیلمی ئەبووزەبی، ئەم فێستیڤاڵە ھەوڵدەدات ڕۆڵی خۆی وەک بەناوبانگترین فێستیڤاڵ لە ناوچەکەدا بپارێزێت. ئەم بۆنەیە تاکە فێستیڤاڵی پێشبڕکێیە کە لەلایەن کۆمەڵەی نێونەتەوەییی بەرھەمھێنەرانی فیلم (FIAPF) لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و ئەفریقا پەسەند کراوە.
ھۆستان
ھۆستان یان ھوستان یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی ئووگاندا
خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی ئووگاندا ساڵانە پێشکەش دەکرێن بۆ ناساندنی نایابی لە پیشەسازی فیلم لە ئووگاندا. خەڵاتەکان لە ساڵی ٢٠١٣ لەژێر دەستپێشخەرییەکی کۆمیسیۆنی پەیوەندییەکانی ئووگاندا بۆ ناساندن و پەرەپێدانی پیشەسازی فیلمی ئووگاندا دەستیپێکردووە. فیلمە پاڵێوراوەکان لە فێستیڤاڵێکی پێنج ڕۆژەدا نمایش دەکرێن و ھەروەھا ڕاھێنان و بازاڕ و پێشانگەش بەڕێوەدەبات. شەوی خەڵاتکردنەکە بەڕێوەچوونی فێستیڤاڵی فیلمە کە بۆ ماوەی سێ ڕۆژ بەردەوام دەبێت. پۆلەکان بۆ تەلەڤیزیۆن لە ساڵی ٢٠١٦ ناسێنران لەکاتێکدا پۆلەکانی فیلم لە ساڵی ٢٠١٣ بە خەڵاتەکان دەستی پێکرد.
ژێنگ ژێنسیانگ
ژێنگ ژێنسیانگ (بە چینی:) یەکێکە لە شوێنەوارناسە زۆر بەناوبانگەکانی چین کە ناوبانگی دەکردووە لە دۆزینەوەی شوێنەوارە مێژوویەکان وەک سەردەمی بڕۆنز دۆزینەوەی خاتوو فوھاۆ لە ئانیانگ، خاتوو فوھاۆ وەک یەکەم خاتوون ناسراوە لە مێژووی شوێنەوارناسی چین.
پەراوێزەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩ پۆل:زانستخوازەکانی ھێبێی پۆل:چینییە ئەکادمییەکانی زانستی کۆمەڵایەتی پۆل:خەڵکی سانگژۆو پۆل:ژنە چینییە شوێنەوارناسەکان پۆل:دەرچووانی زانکۆی پێکینگ
پیچاقچی
پیچاقچی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ھولەسو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
پیچاقچی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قزل قایەی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی پۆخڵەمیش و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەرەزاغ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مەمەر.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
گئۆمات
thumb|گئۆماتی مادی لەژێر پێی داریۆشی پارسی.
گئۆمات، گئۆماتە، گەومات یان گۆمادا مۆغێکی مادی بوو کە بە دوای مردنی کوروش و کامبۆزیای دووەم خۆی وەکوو کوڕی کوروش نواند و دەسەڵاتی پاشایەتی لە دەستی خۆی گرت. گئۆمات خۆی بە جێی بەردیا کوڕی کوروش نواند و بە جێی ئەو لەسەر تەختی پاشایەتی دانیشت. لە ساڵی ٥٢١ بەر لە زایین کامبۆزیا کە کوڕی گەورەی کوروش بوو، لە ڕێی ھاتنەوە لە میسر مرد و نوڕی پاشایەتی بە کوڕە بووچکەلانەکەی بە ناوی بەردیا گەیشت. گئۆمات کە پیاوێکی مادی و لە پیائایینییەکانی مۆغ بووە، بە شوێنی زیندووکردنەوەی پاشایەتیی مادەکان دەھەستێت و خۆی بە جێی بەردیا وەکوو پاشا دەناسینێت. داریۆشی یەکەم کە سەرکردەی سپای کوروش و ھەروەھا زاوای ئەو بووە، لە ساڵی ٥٢٢ بەر لە زایین گئۆماتی کوشت و خۆی بوو بە پاشا. لە وێنەبەردینەی بێستوون داریۆشی پارسی بە نیشانەی سەرکەوتن پێی لە سەری سینگی گئۆماتی مادی داناوە. ھەندێک پێیان وایە گئۆمار بە ڕاستی ھەر ئەو بەردیا بووە، و ھەندێکی تریش ئەم باوەڕە ڕەد دەکەنەوە و دەڵێن ئەو بە دروو خۆی بەجێی بەردیا نواندووە.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی پارێزگای کرماشان پۆل:کورووشی مەزن
حەرانە
حەرانە (عەرەبی: الحرانة) بەشێکە لە بانی ڕۆژهەڵاتی ئوردن، لە دووری ٦٠ کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژهەڵاتی شاری عەممان.
وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی ئوردن
لیسۆتۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
لیسۆتۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
شەڕی ژۆنگدو
شەڕی ژۆنگدو (کەوا دەکاتە شاری پەکینی ئەمڕۆ) بریتیبوو لە شەڕێکی گەورەی ساڵی 1215 لەنێوان مەغۆلەکان بە سەرکردایەتی جەنگیزخان و ئیمپراتۆرییەتی جین کەوا لەوکاتەدا جڵەوی باکووری چینیان لەدەستدابوو و شاری ژۆنگدو پایتەختی ئیمپڕاتۆریەتەکە بوو. مەغۆلەکان توانییان جەنگەکە ببەنەوە و درێژە بە داگیرکارییەکانیان بدەن لە خاکی چیندا.
جەنگەکەی پەکین ماوەیەکی زۆری خایاند و هێزێکی زۆر تیایدا بەشداربوو، بەڵام مەغۆلەکان توانییان بگەنە سەرکەوتن و دەسەڵاتی خۆیان فراوانتر بکەن ئەوکاتەی لە ١ـی حوزەیرانی 1215ـدا دەستیان بەسەر پایتەختی ئیمپراتۆریەتی چیندا گرت، دواتریش تەواوی دانیشتووانی شارەکەیان کۆمەڵکوژ کرد. لە دەرئەنجامدا، ئیمپراتۆریەتی جین زوانژۆنگ هەڵسا بە گواستنەوەی پایتەختی ئیمپراتۆریەتەکەی بۆ کایفێنگ. دوای حەڤدە ساڵ و لە 1232ـدا، کایفێنگیش کەوتە ژێردەستی مەغۆلەکان گورزێکی کوشندە بەر ئیمپراتۆریەتەکە کەوت.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی پەکین پۆل:شەڕەکانی ئیمپراتۆریەتی مەغۆل
کڵێسای سنە
وێنۆک|کڵێسای سنە کڵێسای سنە دەکەوێتە شاری سنە. بیناکە دەکەوێتە بەشی ڕۆژاوا ی شەقامی نەمەکی و لە گەڕەکی کۆن ئاغەزەمانە. ئاخری سەردەمی سەفەوی لە سەردەمی شا عەباسی دووەم، کاتێک حکومەتی سەفەوی مەسیحیەکانی قەتڵوعام کرد، کۆمەڵێک کلدانی خەڵکی عێراق پەنایان بۆ پارێزگای کوردستان برد و لە سنە نیشتەجێ بوون. لەوێ پارێزگارەکانی ئەردەڵان شێوازێکی بیناسازی و جۆری تەلارسازی کڵێسا سنەیان لە ژێر کاریگەری تەلارسازی شێوازی ئەسفەهانی و تێکەڵێک لە نوێنەرایەتی شێوازی ڕەسەن وەک کەوان و ستوونی خشت دامەزراند. له به شی سەروه وه به کارده هیێت بۆ پێکهێنانی مەشخەڵه کە به سێ بەرخشتی تەرەکی هێڵەکانی ستوونی لە دەرەوەی بیناکە جەخت لەسەر بەرزیی کڵێساکە دەکەنەوە لە چەپکە زەنگی کڵێسادا کاشیەکانی قەوقی و قۆرچەکانی پۆرسەلینی بەرچاون هەڵکردنی بەردەکان لە دەروازەکەدا، کە ڕۆڵی گوڵە لۆتۆس و ترامۆتی هەیە، کاری پرۆفیسۆری سنەییە. کڵێساکە قەناتی چالاکی هەیە و هەروەها لە حەوشەکەی خۆیدا لە لای باشوورەوە قەناتی جوانی هەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کوردستان پۆل:سنە
ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورکی ڕۆژھەڵات
ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورکی ڕۆژھەڵات ئیمپراتۆریەتێک بوو کە لە دوای ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورک شەڕی ناوخۆیی گۆکتورکی ھەبووە و بووە ئیمپراتۆریەتی ڕۆژھەڵات و ئیمپراتۆریەتی ڕۆژاوا. زمانی فەرمی زمانی تورکیی کۆن بوو و ئایینی فەرمی تەنگرییەت بوو. لەلایەن شانشینی تانگەوە شکستی ھێنا و ھەموو زەویەکانی دەستی بەسەردا گیرا.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان
مارگاریتا سالاس
ئەو یەکەم ژنە زانا بوو کە ھەڵبژێردرێت بۆ ئەکادیمیای شاھانەی ئیسپانیا. لە ساڵی ٢٠١٩، بەماوەیەکی کورت بەر لە مردنی ئەوا خەڵاتی داھێنەرانی ئەورووپی پێدرا. لە ھاوینی ٢٠٠٨، لەلایەن پاشای ئیسپانیا خوان کارلۆسی یەکەم، خەڵات و ناونیشانی ڕێزلێنانی پێبەخشرا. لە ماوەی ژیانیدا، سالاس سەرپەرشتی ٤٠ قوتابی دکتۆرای کردووە، ھەروەھا ٢٠٠ وتاری زانستی بڵاوکردووەتەوە. ئەو یەکێک بووە لە قسەکەران و پارێزەرانی ژننان بەتایبەتیش لە بواری فێمێنیزم لە زانستدا.
مارگریتا لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩، لە تەمەنی ٨٠ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.
سەرەتای ژیان
مارگاریتا سالاس لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٣٨ لە کانێرۆ لە پارێزگای ڤاڵدێز، ھەرێمی ئاستۆریاس دایکبوو. ئەو کچی دکتۆرێکی دەروونناس بوو. ئەو بەکالۆریۆسی لە زانکۆی کۆمپلوتینسی مەدرید لە بەشی کیمیا بەدەستھێنا. لە ساڵی ١٩٦٣، بڕواننامەی دکتۆراشی وەرگرت، ئەلبەرت سۆلس لە ئەنجومەنی توێژینەوەی ئیسپانی، سەرپەرشتی خوێندنی دکتۆراکەی بوو. دوای تەواوکردنی تێزەکەی، چوونەتە ئەمریکا بۆ کارکردن لەگەڵ سیڤیرۆ ئۆچوا. دوای ئەوەی لەگەڵ ھاوسەرەکەی لە ئەمریکا گەڕانەوە بۆ ئیسپانیا، ئەوا لە شاری مەدرید تاقیگەیەک دادەمەزرێنێت لەبواری بۆماوەزانیی گەردی. دواتر لە چەند زانکۆیەکی مەدرید، سالاس بوو بە پڕۆفیسۆر.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠١٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨ پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
تۆرنیۆ
وێنۆک|شوێنی تۆرنیۆ لە فینلاند وێنۆک|ڕاست|ناوەندی تۆرنیۆ تۆرنیۆ شارەوانی لە لاپلاند لە وڵاتی فینلاند. شارەکە لەگەڵ ھاپاراندا لە دیوی سویددا شارێکی دوانە سنووربەزێن پێکدەھێنێت. ڕووبەری شارەوانییەکە ١٣٤٨٫٨٣ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە (٥٢٠٫٧٩ میل چوارگۆشە)، کە ١٦١٫٥٩ کیلۆمەتر چوارگۆشە (٦٢٫٣٩ میل چوارگۆشە) ئاوە. چڕی دانیشتووان لە ھەر کیلۆمەتر چوارگۆشەیەکدا ١٧٫٩٧ کەسە (٤٦٫٥/می چوارگۆشە)، کۆی ژمارەی دانیشتووانی ٢١٣٢٦ کەسە (٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١).
تۆرنیۆ بە شێوەیەکی تاک زمانە فینلەندییە و ژمارەیەکی کەم لە زمانی سوێدی ڕەسەنی ھەیە، ھەرچەندە ئەمە ژمارەیەکی زۆری دوو زمانەوان ناژمێرێت کە زمانی سویدی وەک زمانی دووەم قسە دەکەن، بە ئامانجی فەرمی دوو زمانەیی کارکردنی گشتگیر بۆ ھەردوو شارەوانی سنوورییەکان.
گواستنەوە
پچڕانی پێوەر لە تۆرنیۆ لە نێوان سیستەمی شەمەندەفەری فینلەندی و سوید ڕوودەدات. ئاڵوگۆڕی بۆگی و ئاسانکاری گۆڕینی پێوەرەکانی ڕێڕەوی ئەکسیلی گۆڕاو دابین کراوە. تۆرنیۆ خزمەتگوزاری سەرنشینی ھەیە کە لە وێستگەی تۆرنیۆ-ئیستەوە لەلایەن ھێڵی ئاسنی فینلەندی ڤی ئاڕ سێ ڕۆژ لە ھەفتەیەکدا بۆ ماوەی شەوێک پێشکەش دەکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:تۆرنیۆ پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی فینلاند
فێستیڤاڵی فیلمی سیلوێرسکیرم
فێستیڤاڵی فیلمی سیلوێرسکیرم فێستیڤاڵێکی فیلمە کە ساڵانە لە شاری کامپس بەی لە ئەفریقای باشوور بەڕێوەدەچێت. فێستیڤاڵەکە لە ساڵی ٢٠١٠ەوە ھەموو مانگی ئاب بەڕێوەدەچێت و یەکێکە لە تاکە فێستیڤاڵەکانی فیلمە ئەفریقییەکان لە جیھاندا. ساڵانە نزیکەی ٥٠٠٠ بلیت دەفرۆشرێت و ٦٥٠٠ کەسیش وەرگیراون، وەک فێستیڤاڵێکی تایبەتی فیلمە ئەفریقییەکان دادەنرێت. تا ٣٠ فیلم لە چەند بەشێکدا لە سەرانسەری چەشنە سینەمایییەکان نمایش دەکرێن. نزیکەی شەش فیلم کێبڕکێ لەسەر خەڵاتی درێژی فێستیڤاڵەکە دەکەن و نزیکەی پازدە کورتە فیلمیش لە کێبڕکێدا دەبن.
سەربازیی زۆرەملێ لە ئێران
سەرچاوەکان
پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان پۆل:CS1 errors: dates پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
ھەسنەکا
ھەسنەکا یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
کۆمپانیای کۆماک
ڕێکەوت
کۆمپانیای COMAC، کۆمپانیای فڕۆکەی بازرگانی چین، لە ١١ی ئایاری ٢٠٠٨ لە شاری شەنگەھای دامەزراوە. کۆمپانیاکە بە ھاوبەشی لەلایەن کۆمپانیای پیشەسازی فڕۆکەوانی چین، کۆمپانیای ئەلەمنیۆمی چین، کۆمپانیای باوستێل گرووپ، سینۆکۆم، کۆمپانیای شەنگەھای گووشینگ، و کۆمیسیۆنی چاودێری و کارگێڕی سەروەت و سامانی دەوڵەت (SASC) دامەزراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی پۆل:لقەکانی چین پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
کەریم زەند
کەریم زەند (لەدایکبووی ١٩٢٤ لە سلێمانی، عێراق – مردووی ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ لە سلێمانی، عێراق) گەڕیدە و مێژوونووسێکی کورد بوو. خوێندنی ئایینی، سەرەتایی و ناوەندیی لە سلێمانی تەواو کردووە و ساڵی ١٩٤٤ خانەی مامۆستایانی بەغدای تەواو کردووە.
ساڵی ١٩٤٦ بەشداریی لە کۆماری کوردستان کردووە و لەدوای ڕووخانی کۆماری کوردستان لە مەھاباد چووەتە یەکێتیی سۆڤیەت. ھەروەھا لە بوارەکانی مێژوو، جوگرافیا و بابەتی دیکەدا خاوەنی دەیان کتێبە، و خاوەنی کتێبی تۆماری تەمەنە کە لە ٥ بەرگ پێکھاتووە و باس لە جوگرافیا و شێوەزاری میللەتانی کوردستان دەکات.
زەند یەکەم کەسە کە کتێبی ئینجیلی کردووەتەوە کوردی.
مردن
کەریم زەند لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ لە کاتژمێر ١٠ی پێش نیوەڕۆ، لە ماڵەکەی خۆیدا لە شاری سلێمانی بەھۆی نەخۆشییەوە لە تەمەنی ٩٣ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٤ پۆل:مردووانی ٢٠١٧ پۆل:مێژوونووسانی کورد پۆل:خەڵکی سلێمانی
سێتەلانی خواروو
سێتەلانی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی وارماوا، قەزای شارەزوور، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سێتەلانی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی جۆلانە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی ھەنجیر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئەحمەدئاوا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سێتەلانی سەروو.
پێریە
پێریە (عەرەبی: بيرية) بەشی شانشینی هیرۆدی مەزن بوو کە بەشی ڕۆژهەڵاتی دۆڵی ڕووباری ئوردنی داگیرکردبوو، لە نزیکەی سێیەکی ڕێگاوە بەرەو خوارەوەی ڕووباری ئوردنەوە بەشی دەریای گالیل و دەریای مردوو دەبەستێتەوە. وێنۆک
ڕێشە
رێشە یان رێشەی یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورکی ڕۆژئاوا
ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورکی ڕۆژاوا (بە تورکیی کۆن: 𐰆𐰣:𐰸:𐰉𐰆𐰑𐰣) ئیمپراتۆریەتێک بوو کە لە ئەنجامی شەڕی ناوخۆی نێوان ساڵانی ٥٩٣–٦٠٣ دروست بوو و ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورک دابەش بوو بەسەر ئیمپراتۆریەتێکی ڕۆژاوا و ڕۆژھەڵات. زمانی فەرمی زمانی تورکیی کۆن بوو و ئایینی فەرمی تەنگرییەت بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان
شەوە ڕۆشنەکان (کورتەچیرۆک)
220x440px|وێنۆک|پەرتووکی «شەوە ڕۆشنەکان» لە نووسینی نووسەر [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی (١٨٦٥)]] شەوە ڕۆشنەکان ( بە ڕووسی: Белые ночи) کورتە چیرۆکێکە لە نووسینی نووسەری ڕووسی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی. چیرۆکەکە یەکێکە لە بەرھەمە سەرەتاییەکانی، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٤٨دا بڵاوکراوەتەوە. چیرۆکەکە وەک زۆرێک لە پەرتووکەکانی دۆستۆیەڤسکی لە ڕووانگەی گێڕەرەوەی بێ ناوەوە دەگێڕدرێتەوە، لە چیرۆکەکەدا گێڕەرەوە لە سانت پترسبۆرگ دەژی و بەدەست تەنیاییەوە دەناڵێنێت. ئەم چیرۆکە بە یەکێک لە باشترین کورتە چیرۆکەکانی دادەنرێت و لە سینەماکانی ڕووسیا، ئیتاڵیا، فەڕەنسا، ئەمریکا، ھیندستان و ئێران نمایشکرا.
تەوەری سەرەکی چیرۆکەکە پەیوەندی نێوان گێڕەرەوە - کارەکتەری سەرەکیی کە ناوەکەی نادیارە - و لەگەڵ ھاوڕێیەکی کچ کە تازە یەکترییان ناسیوە بەناوی «ناستێنکا». گێڕەرەوە شەیدای ناستینکا دەبێت، بەڵام دان بە خۆشەویستی خۆیدا نانێت بۆی، لەکاتێکدا ناستینکا بە قووڵی شەیدای پیاوێکی دیکەیە کە ڕەتیدەکاتەوە وەڵامی نامەکانی بداتەوە. ھەردووکیان لە ھەستکردن بە بێھیوایی بۆ ئەم ھاوڕێیەتییە دۆستانە ھەڵدێن، وەک چۆن گێڕەرەوە لە تەنیایی خۆی ھەڵدێت و ناستێنکا لە پەیوەندییە گەرم و گوڕەکەی لەگەڵ خۆشەویستەکەیدا ھەڵدێت. ناستێنکا داوا لە گێڕەرەوەکە دەکات کە یارمەتی بدات لە نووسینی نامە بۆ خۆشەویستەکەی، ئەویش نازانێت کە زۆر خۆشی دەوێت، بەڵکو پێی دەڵێت: «خۆشمدەوێیت، چونکە تۆ شەیدای من نەبوویت». گێڕەرەوە بەھۆی ئەو خۆشەویستییە زۆرەی کە بۆی ئەوی ھەیە ھەستکردن بە نامۆبوون دەکات لە ھاوڕێیەتییەکەیدا، چونکە ناچارە وا خۆی نیشان بدات کە خۆشی ناوێت. کاتێک خۆشەویستەکەی کچەکە وەڵامی نامەکانی ناداتەوە، ناستنکا ھەست بە بێھیوایی دەکات، بەتایبەتی کە خۆشەویستەکەی لە ھەمان شاردا دەژی، بۆیە ڕوو لە ھاوڕێکەی دەکات کە ڕەنگە دڵنەوایی بکات، ئەمەش وا لە گێڕەرەوە دەکات کە بە ئاشکرا خۆشەویستی خۆی بۆ دەرببڕێت. ناستێنکا سەرەتا ھەست بە سەرلێشێواوی دەکات، کە گێڕەرەوە چاوەڕێی نەدەکرد، پاشان ھەست دەکات دوای ئەم ڕووداوە ناتوانێت درێژە بە ھاوڕێیەتییەکەی بدات لەگەڵیدا، بۆیە پێداگری لەسەر ئەوە دەکات کە جارێکی دیکە نەیبینێتەوە، بەڵام ئەو داوای لێدەکات بمێنێتەوە. ھەردووکیان دەچنە دەرەوە بۆ سەر شەقام، ئەویش پێی دەڵێت کە ڕەنگە ڕۆژێک پەیوەندییەکەی نێوانیان بگۆڕێت بۆ پەیوەندییەکی ڕۆمانسی، ئەویش بە ڕوونی ھاوڕێیەتی ئەو لە ژیانیدا دەوێت، بۆیە گێڕەرەوە ھەست بە دڵنیایی دەکات کە توانیویەتی لانیکەم ھاوڕێیەتییەکەی بپارێزێت. لە کاتی ڕۆیشتن بە شەقامەکەدا بەر پیاوێک دەکەون، کابرا ڕوو لە ناستێنکا دەکات و بانگی دەکات، دەردەکەوێت کە ئەو خۆشەویستەکەیەتی، ئەویش بە خۆشییەوە باز دەداتە باوەشی، و دەگەڕێتەوە بۆ لای گێڕەرەوە تا ماچێکی خێرای پێ ببەخشێت بەڵام کۆتا ماوەی شەو لەگەڵ خۆشەویستەکەیدا بەسەر دەبات و گێڕەرەوە بە ھەستێکی بریندارەوە بە تەنیا جێدەھێڵێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کورتە چیرۆکانەی کراون بە فیلم
١٩٥١ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٥١ لە نەرویژ
سەرچاوەکان
پۆل:١٩٥١ بەپێی وڵات
فێستیڤاڵی فیلمی ڕواندا
فێستیڤاڵی فیلمی ڕواندا ھەروەھا بە ھێڵیوود ناسراوە فێستیڤاڵێکی فیلمە کە ساڵانە لە مانگی تەممووزدا لە شاری کیگالی پایتەختی ڕواندا بەڕێوەدەچێت. فێستیڤاڵی فیلمی ڕواندا لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا ناوبانگێکی جیھانی بەدەستھێنا و بووەتە یەکێک لە ڕووداوە سینەمایییە گەورەکانی ئەفریقا. فێستیڤاڵی فیلمی ڕواندا لە ساڵی ٢٠٠٥ لەلایەن ئێریک کابێرا دامەزراوە. فێستیڤاڵی فیلمی ڕواندا کە لەلایەن سەنتەری سینەمای ڕواندا پێشکەش دەکرێت، کە ڕێکخراوێکە ئامانجی بەرەوپێشبردنی پیشەسازی فیلمی وڵاتەکەیە، فێستیڤاڵی فیلمی ڕواندا کە نازناوی «ھیلیوود»ی لێنراوە بەھۆی نازناوی «خاکی ھەزار گرد»ی ڕواندا، ھەربۆیە فێستیڤاڵێکی گەشتیارییە. بەھۆی خواستی کابێرا بۆ پیشاندانی فیلمەکان بە زۆرترین بینەر، فێستیڤاڵەکە نەک تەنھا لە پایتەختی کیگالی بەڕێوەدەچێت، بەڵکو فیلمەکان بە تایبەت ئەوانەی کە لەلایەن سینەماکارانی ڕواندا دروستکراون، لەسەر شاشەیەکی گەورە لە ناوچە گوندنشینەکانی سەرتاسەری وڵاتدا نمایش دەکرێن.
ھەڤاڵ ئەبووبەکر
ھەڤاڵ ئەبووبەکر حوسێن محەممەد یان ھەڤاڵ ئەبووبەکر (لە دایکبووی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٧١) لە ھەڵەبجە لەدایکبووە، پارێزگاری سلێمانیە (٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧-)، پێشتر سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی بوو (١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥–٢٥ی ئابی ٢٠١٦) لەپشکی بزووتنەوەی گۆڕان.
ھەڵبژاردنی ٣٠ی نیسانی ٢٠١٤
لە ڕۆژی ٣٠ی نیسانی ٢٠١٤دا ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان بەڕێوەچوو، کە ئەم ھەڵبژاردنە تەنھا لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥دا بەڕێوەچوو.
ھەڤاڵ ئەبووبەکر سەرۆک لیستی بزووتنەوەی گۆڕان بوو بۆ ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی و پاڵێوراوی گۆڕان بوو بۆ وەرگرتنی پۆستی پارێزگاری سلێمانی. لەکاتی بەڕێوەچوونی بانگەشەی ھەڵبژاردنەکاندا، ململانێکی توند لەنێوان یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و بزووتنەوەی گۆڕان ھەبوو بەتایبەت لەسەر پۆستی پارێزگاری سلێمانی، کە پاڵێوراوی یەکێتیی ئاسۆ فەرەیدوون بوو.
لەدوای ڕێککەوتنی یەکێتی و گۆڕان لەبارەی پۆستەکانی پارێزگای سلێمانی، کە بڕیارە دوو ساڵی سەرەتا بۆ یەکێتی و دوو ساڵی کۆتایی بۆ گۆڕان بێت، ڕۆژی ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ ھەڤاڵ ئەبووبەکر وەکو سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی ھەڵبژێردرا.
ڕۆژی ٢٥ی ئابی ٢٠١٦، ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی ھەڤاڵ ئەبووبەکری لەپۆستی سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگا بەخشی و وەکو پاڵێوراوی گۆڕان بۆ پۆستی پارێزگاری سلێمانی پەسەندیکرد.
پارێزگاری سلێمانی
دوای ئەوەی لە ٢٥ی ئابی ٢٠١٦، لەلایەن ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانیەوە متمانەی پارێزگاری پێدرا، بەھۆی کێشەی یاسایی بوونی سەرۆکایەتی ھەرێم، نووسراوی پەسەندکردنی وەکو پارێزگار ڕەوانەی وەزارەتی ناوخۆ نەکرا، بۆیە بەشێوەیەکی کاتی سەردار قادر وەکو جێگری پارێزگاری سلێمانی مامەڵەی دەکرد و دوای تەواوبوونی ماوە یاسایییەکەی ناونیشانی لەبری پارێزگاری سلێمانی پێبەخشرا و دواتر لە مانگی ئایاری ٢٠١٧ دەستی لەکارکێشایەوە، پاشان عومەر قەڵادزەیی پۆستی لەبری پارێزگاری سلێمانی وەرگرت.
دوای ئەوەی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧، پەرلەمانی کوردستان دەسەڵاتەکانی سەرۆکی ھەرێمی کوردستانی دابەشکرد، نووسراوی پەسەندکردنی ھەڤاڵ ئەبووبەکر وەکو پاڵێوراوی ئەنجومەنی پارێزگا بۆ پایەی پارێزگاری سلێمانی ڕەوانەی وەزارەتی ناوخۆ کرا. دواتر بەفەرمانی ژمارە (٥١٥٥)ی ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ کە بەئیمزای نێچیرڤان بارزانی دەرچووە، ھەڤاڵ ئەبووبەکر وەکو پارێزگاری سلێمانی بەپلەی بریکاری وەزارەت لەوەزارەتی ناوخۆ دامەزرێنرا.
ڕۆژی ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ وەزارەتی ناوخۆ فەرمانی دەستبەکاربوونی بۆ دەرکرد، ڕۆژی دواتر لەڕێگەی نووسراوێکەوە دەستبەکاربوونی خۆی بەوەزارەتی ناوخۆ ڕاگەیاند.
کوزە کەنان
وێنۆک کوزە کەنان یەکێک لە شارەکانی بەشی ناوەڕاستی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵاتی ئێرانە. دوورییەکەی لە ناوەندی پارێزگای تەورێزەوە ٧٥ کم و لە ناوەندی شارەوە ١٢ کم. ئەم شارە لە باکوورەوە بەرەو چیاکانی مەیشوداغ و لە باشوورەوە بەرەو گوندی یوسفئاباد و لە ڕۆژاواوە بەرەو بەندەری شەرەفخانە و لە ڕۆژھەڵاتەوە بەرەو شاری خامنەیی دەڕوات. لە بناری شاخەکانی میشاب (میشوداغ)دا، لالەنگی عەباسی و گوڵی ڕوەکی لە کێوی و ئۆتۆدا ھەیە. لە باکووری ڕۆژاوای وڵاتەکەیدا دەتوانرێت کانە خوێیەکان ببینرێت کە بەردی خوێی پاکی بەرزی تێدایە، کە لە ئێستادا سوودیان لێوەردەگیرێت. لە دەوروبەری ئەم کانانەدا دوو کانیاوی نزیک لە یەکتر ھەن. ژمارەی دانیشتووانی کوزەکان زیاتر لە پێنج ھەزار کەسە و پیشەی زۆربەی دانیشتووانەکەی کشتوکاڵە؛ بەڵام بەشێک لە دانیشتووانی ئەم شارەش کوزەچین. مزگەوتی جەما کە دەرگای چوونە ژوورەوە و مینبەرەکەی بەھای مێژوویی ھەیە، بە یەکێک لەو شوێنە دادەنرێت کە پێویستە بیبینیت. کار و پاشماوەی گۆزە و کۆزە کۆنەکان کە ھەندێکجار لەوێدا دەبینرێن، ئاماژەن بۆ پیشەی سەرەکی کۆنەکان و ڕەنگە ناوی ئەم شارە بێت. دامەزرێنەری کۆفەی مۆدێرن لەم شارەدا حاج ئیسماعیل عەباسغولیزادە ئازادە. ئەم شارە بە «کۆزە کەنان، لانکەی ھونەری کۆفەی ئێران» ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
وزەی گەرمی خۆر
وێنۆک|ئامێری سێرمۆسیفۆن کە بەبەرھەمھێنانی وزەی گەرمی یارمەتی گەرمکردنی ئاو ئەدات. وێنۆک|ئامێری خەزەنەکردنی وزە، خانوویەک ١٩٣٩، کە وزەی گەرم یان سارد خەزەنە ئەکات و ھەرکاتێک بویسترایە بەکار ئەھێنرا
وزەی گەرمی خۆر (STE) شێوەی وزە و تەکنەلۆژیایەکە بۆ ھەڵمژینی وزەی خۆر و بەرھەمھێنانی وزەی گەرمی بۆ مەبەستی بەکارھێنان لە پیشەسازیدا، ھەروەھا لە کەرتەکانی نیشتەجێبوون و بازرگانیدا.
کۆکەرەوەی گەرمی خۆر لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی زانیاری وزەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە پۆلێن کراون وەک کۆکەرەوەی پلەی گەرمای نزم، مامناوەند، یان بەرز کۆکەرەوەکانی پلەی نزم بەشێوەیەکی گشتی ونبوون و بۆ گەرمکردنی مەلەوانگە یان گەرمکردنی ھەوا بەکاردەھێنرێن. کۆکەرەوەی پلەی مامناوەندیش بە زۆری پلێتەکانی تەختن بەڵام بۆ گەرمکردنی ئاو یان ھەوا بۆ نیشتەجێبوون و بەکارھێنانی بازرگانی بەکار دەھێنرێ.