cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شون کوانگ (شونزی)
لاوێتی و سەردەمی ژیان لە چی (Qi) (310-284ی پێش زایین)
شونزی لە ژون کوانگ لەدایکبووە، بە ئەگەرێکی زۆرەوە دەوروبەری ساڵی 310ی پێش زایین بەڵام بە دڵنیاییەوە پێش 279ی پێش زایین بووە. لەو سەردەمەدا بە ئەگەرێکی زۆرەوە وەک ژون چینگ ناسراوە بە واتای "وەزیری ژون" یان چەمبەرلەین ژون پاش پۆستی دواتری ناوبراو. هەندێ لە دەقەکان نازناویان لەباتی ژون وەک شون نووسیوەتەوە، ئەگەرچی ڕەنگە هۆکاری ئەمە بگەڕێتەوە بۆ قەدەغەبوونی ئەو ناوە لەسەردەمی دەسەڵاتداری ئیمپەراتۆرێکی هان بەناوی ژوان هان (73-48ی پێش زایین). ناوبراو زیاتر بە ناوە فەخرییەکەیەوە واتە شونزی دەناسن کە واتە مامۆستای شون و زی بەردەنووسێکی باوە بۆ فەیلەسووفە گرنگ و ناودارەکان. زێد و شوێنی لەدایکبوونی ناوبراو ژائۆ، ویلایەتێک بووە کە باکووری ناوەڕاستی چین کە ئەوڕۆ دەکەوێتە پارێزگای شانشی. ڕەنگە ڕەچەڵەکی شونزی بگەڕێتەوە بۆ بنەماڵەی شون، عەشیرەتێکی ئێلیت و هەڵبژاردە کە پاش دابەشبوونی جین ئاپوورەیان کەم بۆتەوە، ئەڵبەت ئەمە تەنیا گومانێکە و بەڵگەی لەسەر نییە. مێژووناس ی ئیمپەراتۆری هانی ڕۆژهەڵات باسی لەوە کردووە کە لە سەردەمی گەنجێتیدا شونزی کەسێکی بلیمەت و خاوەن بەهرە بووە لە خوێندندا. هیچ شتێکی دیکە لەسەر پێشینە و ڕاهێنرانی شونزی بەردەست نییە و بۆیە هەر چەشنە هەوڵێک بۆ گرێدانی فەلسەفەی ناوبراو لەگەڵ بابەتەکانی دیکەوە پووچ و بێ ئەنجامە.
لە ماوەیەکدا کە تەمەنی لەنێوان 13 بۆ 15 ساڵ بووە (نێوان 297 و 295ی پێش زایین) شونزی ڕۆیشتووەتە ویلایەتی چی لە باکووری ڕۆژهەڵاتی چین. لەوێ ڕۆیشتووەتە ئاکادیمیای جیشیا، کە ئەو سەردەمە گرنگترین ناوەندەی فەلسەفەی چینی کۆن بووە و شا ژوان دایمەزراندووە. لە ئاکادیمیادا شونزی خوێندنەوەی لەسەر زۆرینەی قوتابخانە فەلسەفییەکانی ئەو سەردەمە کردووە و لای مامۆستایانی وەک زوو یان، تیان پیان و چونیوو کون خوێندوویەتی.
سروشتی مرۆڤ- زینگ
بەناوبانگترین و ئەو بەشەی کە وەک بەرهەمی شونزی ئاماژەی پێدەدرێ بەشی 23یە، "سروشتی مرۆڤ شەڕ و شەیتانە". سروشتی مرۆڤ بەناوبانگ بە زینگ، بابەتێک بووە کە کۆنفۆشیۆس تا ڕادەیەک ناڕوون و لێڵ باسی کردووە و بۆشایی و ڕێگای زیاتری هێشتووەتەوە بۆ فەیلەسووفەکانی پاش خۆی تا ئەو بابەتە پەرە پێبدەن. شونزیش وەک شانگ یانگ لەسەر ئەو باوەڕە بوو کە خواست و مەیلە زاتییەکانی مرۆڤ بەرەو شەڕ و شەیتانن و نۆڕم و یاسا ئەخلاقییەکان بۆ چاککردنی مرۆڤ داهێنراون. واتە جۆری کۆنفۆشیۆسگەرایی شونزی ڕەشبینانە و تاریکە بە پێچەوانەی کۆنفۆشیۆسگەرایی مەنسیۆس کە ڕوانگەی گەشبینانەی هەیە و بەشێوەی ئەرێنی و چاکە سەیری مرۆڤ دەکات. بەڵام وەک زۆرینەی کۆنفۆشیۆسگەراکان شونزی لەسەر ئەو باوەڕە بوو کە مرۆڤ لە ڕێگای پەروەردە و ئایینەوەوە پاک و خاوێن دەبێتەوە.
پۆل:فەیلەسووفەکانی زنجیرە فەرمانڕەواییەتی ژۆو پۆل:نووسەرەکانی شانسی پۆل:فەیلەسووفانی زمان پۆل:فەیلەسووفەکانی شانسی پۆل:فەیلەسووفە چینییەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین پۆل:مردووانی سەدەی ٣یەمی پ.ز پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ٣ی پێش زایین پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی
ئەزموون (شێرکۆ بێکەس)
ئەزموون: چەپکێک ھەڤپەیڤین، ١٩٨٥-٢٠٠٠ کتێبێک بریتی لە کۆمەڵێک ھەڤپەیڤین لەگەڵ شێرکۆ بێکەسە. کۆکردنەوە و ئامادەکردنەوەی کتێبەکە لەلایەن یاسین عومەرەوە ئەنجام دراوە و لە ساڵی ٢٠٠١ چاپ و بڵاو کراوەتەوە.
میی نزمی بچووک
پێکھاتووە لە پەیژەیەکی بچووک کە لەسەر نۆتی می (E) بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: E♭, F, G♭, A♭, B♭, C♭, و D♭.
عەبدولسەمەد خۆشناو
عەبدولسەمەد عەبدولستار حەمەد بە ( عەبدولسەمەد خۆشناو ) ناسراوە گەنجێکی عێراقییە و لە دایکبووی پارێزگای هەولێرە لە باکوری عێراق. خەڵاتی باشترین کۆمێنتار لە پێشبڕکێیەکدا کە لەلایەن کەناڵەکانی bein sports لەڕێگەی بەرنامەی Allo Bein ڕێکخرابوو، دوای ئەوەی عەبدولسەمەد خۆشناو 32%ی دەنگی خەلک بەدەستهێنا، بەجۆرێک ئەم گەنجە دەرفەتێکی زۆر باشی پێدرا بۆ کۆمێنتاری لەسەر یاری کۆتایی چامپیۆنزلیگ.
ژیانی تایبەت
عەبدولسەمەد خۆشناو لە ١٩ی ئەیلولی ١٩٩٧ لە شاری هەولێر لە دایکبوویە. لە ساڵی 2003 دەستی بە خوێندنی سەرەتایی کردووە، دواتر توانی پەیوەندی بە زانکۆوە بکات و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە یاسادا تەواو کردووە. هەر لە منداڵییەوە خاوەنی خەیاڵ و خەونی تۆپی پێیە، هەروەها یاریزانی تۆپی پێ بووە لە چەند یانەیەکی هەولێر و هەرێمی کوردستان. دوای ئەم هەموو خۆشەویستییەی بۆ تۆپی پێ هەیەتی، رژدبووە لە کۆمێنتاری تۆپی پێ.
کۆمێنتاری تۆپی پێ
لە ساڵی ٢٠١٦ عەبدولسەمەد بە فەرمی پەیوەندی بە کەرتی کۆمێنتاری تۆپی پێ کرد و تا ساڵی ٢٠١٨ دەستی کرد بە شرۆڤەکردنی خولی نایابی کوردستان و عیراق لە کەناڵە تەلەفزیۆنییە ناوخۆییەکان، بووە لە بەناوبانگترین و خۆشەویستترین کۆمێنتاری تۆپی پێ لە هەرێمی کوردستان.
خەڵاتی باشترین کۆمێنتاری عەرەب
لە ساڵی ٢٠١٩ عەبدولسەمەد خۆشناو بەشداری لە پرۆگرامی کەنالی بین سپۆرت کرد بۆ باشترین کۆمێنتاری تۆپی پێی عەرەبی، توانی بچێتە قوناغی کۆتایی و دواتر بە بەدەستهێنانی ٣٢%ی دەنگی بینەران و بووە باشترین کۆمێنتاری عەرەبی لەنێوان ٢٢ وڵاتی عەرەبیدا. پاشان توانی ببێتە کۆمێنتاری یاری کۆتایی خولی پاڵەوانان لە نێوان لیڤەرپوول و تۆتنهام لە دۆحەی پایتەختی قەتەرەوە لە کەنالەکانی بین سپۆرت.
سەرچاوەکان
پۆل:پیشەی پەخشکردنەکان پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن پۆل:زیندووان
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
شین ھێ-سون
شین ھێ-سون (لەدایکبووی ٣١ی ئابی ١٩٨٩) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە بۆ یەکەمجار لە ٢٠١٣ دەستی بەکاری ڕۆلگێران کردووە لە درامای تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نایاب لە ڕۆلگێران، و خانمەکتەرانی براوە خەڵاتی ئەستێرەیی ئاپان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سێئول پۆل:دەرچووانی زانکۆی سێجۆنگ
ئۆزان ئەسکەندەری
ئۆزان ئەسکەندەری گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئۆزان ئەسکەندەری ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
گردی تلێ
گردی تلێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی حاجیاوا، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گردی تلێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارەدیی سەروچاوە و لە باشوور لەگەڵ گوندی پوکەی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تاقۆڵان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خەلیفە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جوانکیلەی خەوتوو (فیلمی ١٩٥٩)
جوانی خەوتوو فیلمێکی وێنەی جووڵاوی ئەمریکییە کە لەلایەن کۆمپانیای واڵت دیزنی بەرھەم ھێنراوە.
چیرۆک
لە سەردەمێکی کۆندا، فەرمانڕەوا ستیڤن دوای چەندین ساڵ منداڵێکی بوو. ئەو و ھاوسەرەکەی ناوی منداڵەکەیان نا «ئۆرۆرا». لە ئاھەنگی لەدایکبوونی شازادە بچووکەکەدا سێ پەری میھرەبان ئاواتی بۆ دەخوازن. پەری یەکەم ھیوای جوانی بۆ دەخوازێت و پەری دووەم ھیوای دەنگێکی خۆشی بۆ دەخوازێت. کاتێک باس لە پەری سێیەم دەکرێت، جادووگەر خراپەکارەکەی ئەم ناوچەیە تووڕەیە چونکە بۆ ئاھەنگەکە بانگێشت نەکراوە. لە ئاھەنگەکەدا دەڵێت کە شازادە لە شازدە ساڵەی یادی لەدایکبوونیدا دەمرێت کاتێک پەنجەی بەر چەرخێکی ڕستن دەکەوێت.
لەبەر نەبوونی توانا بۆ شکاندنی جادووی جادووگەرەکە، ناچار پەرییەکان ئاواتاکەیان دەیگۆڕن و ئاوات دەخوازن کە ئاورۆرا لەبری ئەوەی بمرێت بکەوێتە خەوێکی قووڵەوە و تەنیا بە ماچێک لە خۆشەویستی ڕاستەقینەی خۆیەوە لە خەو ھەستێت. پاشا لە ترسدا فەرمان دەکات کە ھەرچی چەرخی ڕستن ھەیە لەناو خاکەکەیدا بسوتێندرێن و شازادە دەنێرێت بۆ ئەوەی لە ماڵێکدا لە قووڵایی دارستانەکەدا لەگەڵ سێ پەریدا بژی.
دوای شازدە ساڵ، ئاورۆرا لە شازدە ساڵەی لەدایکبوونیدا لە دارستانەدا شازادە پرینس فیلیپ دەناسێت. پرینس بەھۆی ئەوەی شەیدای ئاورۆرا دەبێت، داوای لێدەکات جارێکی دیکە چاوی پێ بکەوێتەوە. ئاورۆرا دەگەڕێتەوە بۆ کۆختەکە و پەرییەکان کە ئاھەنگێکی بچووکی لەدایکبوونیان بۆ ئامادە کردووە، ناسنامە ڕاستەقینەکەی خۆی پێدەڵێن و ئامادەی دەکەن بۆ گەڕانەوە بۆ کۆشکەکەی باوکی. بەڵام جادووگەرەکە کە ئێستا دۆزیویەتییەوە، دیواری کۆشکەکەی بۆ دەکاتەوە و چەرخی ڕستنی نیشان دەدات، ئاورۆرا دەست لە دەرزی چەرخەکە دەدات و بێھۆش دەبێت.
لە لایەکی ترەوە شازادە فیلیپ کە بۆ چاوپێکەوتن لەگەڵ ئاورۆرا چووە کۆختەکە، دەکەوێتە ناو تەڵەی جادووگەرەکە و زیندانی دەکرێت. و ئەو سێ پەرییە کە پێیان وایە شازادە فیلیپ تاکە ڕێگایە بۆ ڕزگارکردنی شازادە ئاورۆرا بۆیە بە ھانایەوە دەچن و ئازادی دەکەن.
فیلیپ دەچێتە کۆشک بۆ ئەوەی ئاورۆرا ڕزگار بکات بەڵام لە ڕێگادا چاوی بە جادووگەرەکە دەکەوێت. جادووگەرەکە خۆی دەگۆڕێت بۆ ئەژدیھا و فیلیپ بە شمشێرەکەی دڵی کون دەکات و دەیکوژێت. پاشان دەچێتە کۆشک و ئۆرۆرا ماچ دەکات و ئاورۆرا لە خەو ھەڵدەستێت و لە کۆتاییدا ھاوسەرگیری دەکەن.
کەیپڤەرد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
کەیپڤەرد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
ئەندەلوس (ھەرێم)
ھەرێمی ئەندەلوس یان ئەندەلوسیا ناوچەیەکی کارگێڕییە و دەکەوێتە باشووری ئیسپانیا، یەکێکە لە حەڤدە ناوچە سەربەخۆکانی و دووەم گەورەترین ھەرێمەکانی. پایتەختەکەی شاری سێڤییایە و خاکەکەی بەسەر ھەشت پارێزگادا دابەشکراوە: ھوێلڤا، سێڤییا، ئەلمێریا، کۆردۆبا، مەلەگا، جین، گرانادا، کادیز.
جوگرافیا
ئەندەلوس دەکەوێتە باشووری ئیسپانیا، لە باکوورەوە لەگەڵ کاستیل و مێنشڤیکەکان و ئێکسترێمادورا، و لە باشوورەوە لەگەڵ زەریای ئەتڵەسی دەریای ناوەڕاست و جەبەل تاریق، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ مورسیا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ پورتوگال. ئەندەلوس ڕووبەرەکەی ٨٧٢٦٨ کیلۆمەتر دووجایە (دووەم گەورەترین ڕووبەرە لە ئیسپانیا).
لای نزمی بچووک
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە
پێکھاتووە لە پەیژەیەکی بچووک کە لەسەر نۆتی لا (A) بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: A♭, B♭, C♭, D♭, E♭, F♭, و G♭.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە بچووکەکان
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سێنیگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ویکیپیدیای ئیسپانی
ویکیپیدیای ئیسپانی لە ڕێکەوتی ١١ی ئایاری ٢٠٠١ دامەزرا و لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦ بە ١٠٠،٠٠٠ وتار و لە ١٦ی ئایاری ٢٠١٣ بە ١،٠٠٠،٠٠٠ وتار گەیشت. ویکیپیدیای ئیسپانی بەپێی ژمارەی بەکارھێنەر لەدوای ویکیپیدیای ئینگلیزی دووەمین ویکیپیدیا و بەپێی ژمارەی وتار نۆھەمین ویکیپیدیایە.
ھوانگ سوو-جونگ
ھوانگ سوو-جونگ (بە کۆری: لەدایکبووی ٢٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٢) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە دوای دەستکردنی بەکاری ڕۆلگێران لە ١٩٩٤، ھوانگ بە شێوەیەکی ناسراو ناسرا، بەھۆی بەشدارییەکەی لە زنجیرە درامای ھورجون لە ساڵی ١٩٩٩.بەمەش خەڵاتەکانی ئێم بی ئێس دراما بردەوە لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ باشترین خانمەکتەر و خانمەکتەری دڵخواز
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
ویکیپیدیای ئیسپانی
ویکیپیدیای ئیسپانی ھەتا ئێستا ' ھەژماری بەکارھێنەرانی تێدا دروست کراون، ' بەڕێوەبەر و  وتاری ھەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
ئیسپانی ویکیپیدیا
زانکۆی لێکۆڵینەوە
زانکۆی لێکۆڵینەوە زانکۆییەکە کە ئەرکی سەرەکی و تایبەتمەندییەکەی بریتییە لە لێکۆڵێنەوە گەر گشتی بێت یان تایبەت، وە بە زۆری ناوێکی ناسراویان ھەیە
مێژوو
بنچینەی زانکۆی لێکۆڵینەوە لە سەرەتاکانی سەدەی ١٩یەم لە پڕوسیای ئەڵمانیا ھەڵکەوتووە، کاتێک وێلیام ڤۆن ھومبۆلد ھەوڵی بەرھەمھێنانی پەروەدەیەکی دا کە سەرەنج دەخاتە سەر شوێنە سەرەکییەکانی زانین (زانستە سروشتییەکان، زانستە کۆمەڵایەتییەکان) و مرۆڤییەکان لەجیاتی تیشک خستنە سەر ئامانجەکانی پێشووتری فێربوون کە سەرەنجی دەخستە سەر گەشەپێدان لە تێگەیشتنی ڕاستی، جوانی، چاکیەتی.
قەڵاجوق، ماکۆ
قەڵاجوق گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
زانکۆی لێکۆڵینەوە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خوێندنی باڵا پۆل:جۆرەکانی زانکۆ و کۆلێژ
قەڵاجوق، ماکۆ
جوگرافیا
قەڵاجوق ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (شیعە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
گەرمکەداڵ
گەرمکەداڵ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی حاجیاوا، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گەرمکەداڵ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پاسقۆتەڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئەستریلان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی میرەبەگ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارەدێی سەروجاوە.
کاکی ھیران
230px|وێنۆک|چەپ|بنەماڵەی کاکی هیران تەکیەی کاکی هیران یاخود کاکی هیران یەکێکە لە لقەکانی تەریقەتی قادری ئەم رێبازە دەگەرێتەوە بۆ شێخ عەبدولقادری گەیلانی دەکەوێتە پارێزگای هەولێر لە قەزای شەقڵاوە شارۆچکەی هیران. مێژووه‌كه‌ی بۆ 400 ساڵ پێش ئێستا ده‌گه‌ڕێته‌وه‌. ئه‌م ته‌كیه‌یه‌ ژماره‌یه‌كی زۆر مورید و شوێنكه‌وتووانی له‌ ناوچه‌ جیاوازه‌كانی وه‌كو هەولێر و ڕواندوز و سۆران و كۆیه‌ و سیده‌كان هه‌یه‌. 230px|وێنۆک|چەپ|دەستنووسێکى زیاتر لە 723 ساڵ لەمەوبەر 2022 لە تەکیەى هیران پارێزراوەا 230px|وێنۆک|چەپ|پەرتووکخانەی کاکی هیران
دامەزرادن:
ئه‌م رێبازه‌ له‌سه‌ر ده‌ستی شێخ سولەیمان دامه‌زراوه‌ کە لەپێشوتردا میر بووە و حوکمڕانی ناوچەکەی کردووە، دواتر بەهۆی جەنابی(شێخ تەهای بەدلیسی)کە ڕێگە پێدراوی حەزرەتی شێخ (مصطفی) قوطبی شامی و شێخ(اسماعیلی ولیانیە) قدس اللە سرهما تەمەسووک دەکاو ڕێگای خودا پەرستی دەگرێتە بەر وبەرەو عیشقی خودای و تەریقەتی سۆفیگەری ئەڕوا ودیوانی میرایەتی دەگۆڕێتەوە بەتەکیە و مقامی خودا پەرستی و دەبێتە یەکێ لە تەواوکەرەکانی زنجیرە ڕێبازی قادری لەناوچەکەدا کەوا نسیبەت دراوە بەلای ڕئیس العارفین حەزرەتی شێخ عبدالقادری گەیلانی(قدس سرە). وواهاتووە کە ئەم شێخ(سولەیمانە)حەوت حەجی بە پێیان لەسەر یەکتری کردووە و حەوت چلە(خڵوە)لە خزمەت بارەگای حەزرەتی شێخ (عبدالقادری )گەیلانی لەبەغدا کێشاوە. 230px|وێنۆک|چەپ|ئەشکەوتی شێخ سولەیمان
ئەشکەوتی شێخ سولەیمان:
یەکێ لە کارەکانی شێخ(سولەیمان)ئەوە بووە ئەشکەوتێکی لە بەردێکی داتاشراو لەهیران لەگەڵ موریدەکانی درووستی کردووە و بە وکەرستەوئامرازانەی ئەو سەردەمی و کردوویەتی بەشوێنی خودا پەرستی و خڵوە وعیبادەت و کاتێ لەژیاندا ماوە گۆڕیشی بۆخۆی هەڵکەندووە و ئەم دەستوورە لە بنەماڵەکەدا هەرماوە پشتاو پشت کوڕ لەجێی باوکی تاوەکوو هەشتەمین پشت کەوا ئێستاکە لەژیادا ماوە.
لەقەبی کاک:
لەقەبی(کاک)دەبێتە لەقەبی ئەم بنەماڵەیە بەتایبەتی پۆست نشینان ولەدوای خۆی شێخ سولەیمان دووکوڕی بەجێدێڵی بەناوی کاک(عبدللە) و (کاک احمد). کاک عبداللەی کوڕەگەورەی دەبێتە پۆست نشینی باوکی لە ئیرشادات و خزمەتکردن و عیبادەت کردن و کاک احمدی برای ئەچێتە کۆیە(کویسنجق)لەوێ تەکیە درووست دەکاودرێژە بەڕێبازی باوکی دەدا. ولەدوای کاک عبدللە کوڕە گەورەی بەناوی کاک(مصطفی)دائەنیشێ و سەرپەرشتی ئەو تەکیەوقۆناغە دەکات و دوای ئەویش کاک(علی)کوڕە گەورەی دائەنیشێ و دوای کاک علی حەزرەتی کاک (عبداللە)دائەنیشێ کە مەشهوورە بە کاک عبدللەی ثانی ودرێژە ئەدابەهەمان شێوەی باوباپیری لە پەیڕەوی تەریقەت وشەریعەت و نیشتمان پەروەری و واناسراوە کە یەکێ بووە لە(قوطبە)کانی سەردەمی خۆی وتٲریخی ویلادی کەلەویەوە دیارە لەساڵی1830میلادی لەدایک بووە و لەساڵی 1906وەفاتی فەرمووە وودوو دیوانیشی لەپاش بەجێماوەن بە هەردوو زمانی کوردی و فارسی بەڵام داخەکەی گرانم چەند شیعرێکی ماوە ئەویتر فەوتاون.
سافیی هیرانی:
کاک عبدللە ثانی کوڕە گەورەوناودارەکەی بەناوی کاک مصطفی(سافیی)هیرانی لەشوێنی باوباپیری دادەنیشێ و سەرپەشتی ئەم مقام وخانەدانیە دەکاوتایبەت مەندی کاکی سافیی ھیرانی لەوەدایە کەوا بەوێنەی مەحوی و نالی و.... یەکێ بووە لەشاعیرە هەست ناسک و جوامێرەکانی کورد کە بەهەر چوار زاراوەی کوردی وعربی و فارسی و تورکی شعری لە پاش بەجێماون هەروەک خۆی دەفەرموێ: (صـافـی) لـەهـەوای عـیـشـقی تـۆ ئێـسـتـێ کوردی وعربی وفارسی وتورکی بووە اشعار و تاریخی ویلادی ساڵی1873بووە و لەساڵی1942وەفاتی فەرمووە ودوای خۆی حاجی کاک(علی)دەبێتە پۆست نشین بەهەمان شێوەی باو باپیری درێژە بە ڕێبازەکەیان دەدا و لەعلومی عەقلی ونەقلی توانایێکی لەڕادەبەدەری هەبووە و چەند شیعرێکی لەپاش بەجێماوە و،لەهۆنینەوەی شعریش نازناوی(صفوەت)بووە و لەساڵی1900لەدایک بووە ولەساڵی 1977ئەمری خودای فەرمووە ولەدوای خۆی کوڕەگەورەکەی بۆتە پۆست نشینی بنەماڵە بەناوی(کاک ملا ثانی)کەلەساڵی 1936لەدایک بووە و بەهەمان شێوەی باوباپیری لەپەیڕەوی بازاری تەریقەت و نیشتمان پەروەری وکوردایەتی خەریکی باری عیبادەت و صولح کاری و خزمەتی میللەتی کوردە ویەکێکە لەکەسایەتیە دیارولێهاتووەکانی کوردستان و بەهەمان شێوەی باپیرانی لەژیادا ماوە و گۆڕی بۆخۆی هەڵکەندووە لەئەشکەوتی شێخ(سولەیمان. 230px|وێنۆک|چەپ|بنەماڵەی کاکی هیران
بنەماڵەی کاکی هیران:
بنەماڵەی(کاکی هیرانی)یەکێکن لە خانەوادە ناودارەکانی کوردستان کە بەهەزاران مورید ومحسوب و منسوب یان هەنە لە کوردستاندا و شوێن پەنجەیان دیاربووە لەگشت پرسە دینی وارشادی وسۆفیگەری ونیشتمان پەروەریەکاندا.
سەرچاوەکان
٣.https://www.basnews.com/so/babat/787729
خوا ژنە (گۆرانی)
«خوا ژنە» گۆرانییەکە لەلایەن گۆرانیبێژی ئەمریکی ئاریانا گراندێی. لە ١٣ی تەممووزی ٢٠١٨دا وەک دووەم تاکەگۆرانی چوارەم ئەلبومی ستودیۆی شیرینکەری گراندێی بڵاوکرایەوە. گۆرانییەکە لەلایەن گراندێی، ماکس مارتن، ساڤان کۆتێچا، ڕیکارد گۆرانسۆن، و بەرهەمهێنەر ئیلیاوە نووسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانییەکانی ئاریانا گراندێ
ڕۆس گێلر
ڕۆس خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە و پاشماوەناسە و دواتریش دەبێتە پڕۆفیسۆر وانە دەڵێتەوە و زیرەکترین کەسی گرووپەکەیە ھاوڕێکانی ھەندێکجار ڕەخنەی لێدەگرن لەبەر ڕاستکردنەوەی ھەڵە ڕێزمانییەکانیان، ڕۆس برای مۆنیکایە و ھەر لە لاوێتییەوە ڕەیچڵ گرینی خۆشویستووە بەڵام پێی نەوتووە و ڕۆژانی کۆلێج لەگەڵ چاندلەر بینگ ھاوژوور بوون و ھەر بە ھاوڕێیی ماونەتەوە، ڕۆس سێ جار ھاوسەرگیری دەکات و جیادەبێتەوە بۆیە زۆرجار ھاوڕێکانی گاڵتەی پێدەکەن لەبەر ھاوسەرگیرییەکانی کە جاری یەکەم لە ھاوسەرکەی جیابووەتەوە لەبەرئەوەی ژنەکەی ھاوڕەگەزباز بووە و جاری دووەم لە کاتی ئاھەنگی ھاوسەرگیرەکەدا لە باتی ناوی دەسگیرانەکەی بھێنێت ناوی ڕەیچڵ دەھێنێت و جاری سێھەمیش بە سەرخۆشی ھاوسەرگیری دەکات، دوو منداڵی ھەیە یەکەمیان بە ناوی بێن لە ھاوسەری یەکەمی و دووەمیان بە ناوی ئێما لە ڕەیچڵ
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان پۆل:کارەکتەرە کوڕە ئەمریکییەکان لە تەلەڤیزیۆن
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سێنیگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ویکیپیدیای پۆڵەندی
ویکیپیدیای پۆڵەندی لە ڕێکەوتی ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠١ دامەزرا و ئێستا نزیکەی وتاری ھەن کە دەبێتە دەھەمین ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتار.
ویکیپیدیای پۆڵەندی ھەتا ئێستا ' ھەژماری بەکارھێنەرانی تێدا دروست کراون، ' بەڕێوەبەر و  وتاری ھەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆڵەندی ویکیپیدیا
قوش
جوگرافیا
قوش ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ساوند تراک
مۆسیقای تۆمارکەریی یان ساوند تراک بریتییە لە دەنگی بیستراو بۆ دیمەنێکی سینەمایی یان شانۆگەریی یان تەلەڤیزیۆنی یان ڕادیۆیی، و یەکێکە لە پێکھاتە سەرەکییەکانی دروستکردنی فیلمی سینەمایی یان شانۆگەریی، ھەروەھا ساوند تراک پێشی وتووێژ کەوتووە لە فیلمە بێدەنگەکان لە کازیوەی دروستکردنی سینەما جیھانییەکان کە دیاترینیان فیلمەکانی چارڵی چاپلنە ئەمەش چونکە لەو سەردەمەدا تەکنەلۆژیای دەنگ دەستنەکەوتووە، بۆیە ھەڵدەستان بە دەربڕینی دیمەنەکە بە پیشاندانی فیلمە بێدەنگەکە لەسەر شاشە و مۆسیقاژەنێک یان پیانۆژەنێک بە ژەنینی مۆسیقایەک لەگەڵ دیمەنەکە بگونجێت.
ئەوینی ئەفلاتوونی
220px|left|thumb |ئەفلاتوون و قوتابییەکانی [[ئاکادیمیای ئەفلاتوونی|ئاکادیمیای ئەفلاتوون]] ئەوینی ئەفلاتوونی زاراوەیەکە بۆ چەشێک لە ئەوین بەکار دێت کە پەیوەندی بە سێکسەوە نییە و بیرکردنەوەیەکی خاوێن و پەتییە سەبارەت بە جوانی ئاسمانی و پیرۆز لە زاتی خوداوەندا. ئەفلاتوون لە کتێبی میوانیدا باسی سوکرات دێنێتە گۆڕەوە لە پیرێژنێکی زانا بە ناوی دیوتیما بیرۆکەی ئەوین یان ئێرۆسی وەرگرتووە، بەپێی قسەی دیوتیما، مرۆڤ نابێت لە چوارچێوەی جوانی خۆی ببەستێتەوە بەڵکوو دەبێت وەکوو پەیژەک ئەو جەستەیە بەکار بێنیت تا کوو لە جوانی جەستەوە دەگات بە جوانی زەین. ھێمای ئەم ئەوینە ڕۆزی سپییە. ناوی ئەوینی ئەفلاتوونی دوای ئەفلاتوون بەکار ھاتووە و ئەفلاتوون خۆی قەت ئەم زاراوەی بەکار نەھێنا. یەکەم جار ئەم زاراوەیە (Amer Platonicus لە زمانی لاتین) لەلایەن مارسیلیۆ فیچینۆ لە سەدەی پازدەھەم بۆ ڕاڤەی ئەو ھەست و سۆزەی نێوان سوکرات و قوتابییەکانیدا بوو، بەکار ھات. ئەوینی ئەفلاتوونی لە بەرامبەر ئەوینی ڕۆمانتیکدا بەکار دێت.
ساوند تراک
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی فیلم و ڤیدیۆ
ئەوینی ئەفلاتوونی
سەرچاوەکان
پۆل:ئەفلاتوون پۆل:فەلسەفەی ئەوین پۆل:ئەوین
کوردستان (ڕوونکردنەوە)
.
تۆپی پێ لە لوبنان
وێنۆک تۆپی پێ لە لوبنان بەناوبانگترین وەرزشە کە لەلایەن خەڵکی ئەم وڵاتەوە ئەنجام دەدرێت خاوەنی چەندین یانەی وەرزشیە لەلایەن  فیدراسیۆنی تۆپی پێی لوبنانەوە بەڕێوەدەبرێن ساڵانە خول و پاڵەوانێتی تایبەت بەم یارییە ئەنجام دەدرێت و پاڵەوانەکان خەڵات دەکرێن ، یانە وەرزشییەکانی تۆپی پێی لوبنان لە خولە نێودوڵەتیەکان بەشداری دەکەن.
گۆچان
گۆچان، گۆپاڵ یان گاڵۆک بریتییە لە ئامرازێک بەکار دەھێنرێت لەلایەن زۆرێک لە خەڵکەوە بۆ ئاسانکردنی ھاوسەنگی و ڕۆشتن.
گۆچان بە چەندین شێوە و قەبارە دێت، وە دەکرێت ھەر کەسێک کە بییەوێت بە دوایدا بگەڕێت، وە دەکرێت لەلایەن ئەوانەی تووشی کەم ئەندامی بوون بەکار بھێنرێت وەک دارشەق. وە لە ڕووی مێژووییەوە گۆچان دەتوانرێت بەکار بھێنرێت وەک چەکێکی ھێرشکردن یان بەرگریکردن. وە لەوانەیە چەقۆیەک یان شمشێرێک بشارێتەوە.
بەکارھێنانی کەنیسەیی
وێنۆک|دارێک بە دەستی پیاوێکی دینی نەسرانی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئامرازەکان پۆل:پیاسەکردن
کەیپڤەرد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
کەیپڤەرد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
مۆڵەتنامەی کرێیتیڤ کۆمنز
وێنۆک|250px|لۆگۆی کرێیتیڤ کۆمنز مۆڵەتنامەی کرێیتیڤ کۆمنز (، بە کورتە: CC) یەکێک لە چەندین مۆڵەتنامەی مافی لەبەرگرتنەوەی گشتییە کە ڕێگا بە بڵاوکردنەوەی بەخۆڕاییی ئەو پەڕانە دەدات کە بە مافی لەبەرگرتنەوە بڵاوبوونەوە. مۆڵەتنامەی کرێیتیڤ کۆمنز کاتێک بەکاردەبردرێت کە نووسەر بیھەوێت بە کەسانی تر مافی بڵاوکردنەوە، بەکاربردن و سازکردن بدات. لە کرێیتیڤ کۆمنز کەسانێک کاری نووسەر بەکاربەرن یان دیسان بڵاویکەنەوە، ھەتا کاتێک کە مەرجەکان بەڕێببەن، مەترسییەک بۆ پێشێلکردنی مافی لەبەرگرتنەوە بوونی نییە.
زوزوبالاند (ئەنیمەیشن)
زوزوبالاند (بە پورتوگالی: Zuzubalândia) زنجیرە کارتۆنێکی کۆمیدی بەڕازیلیە کە لەلایەن ماریانا کالتابیانۆ دروستکراوە، کە بۆ یەکەم جار لە ٢٥ی ئایاری ٢٠١٨دا لە کۆمپانیای بوومەرەنگ پەخشکرا.
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سێنیگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
مۆسیقای ئیسلامی
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/A_Musical_Gathering_-_Ottoman%2C_18th_century.jpg/220px-A_Musical_Gathering_-_Ottoman%2C_18th_century.jpg|وێنۆک| گردبوونەوەیەکی مۆسیقی – سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی، سەدەی ١٨]] ڕەنگە مۆسیقای ئیسلامی ئاماژە بە مۆسیقای ئایینی بکات، وەک ئەوەی لە خزمەتگوزارییە گشتیەکانی ئیسلامی یان پەرستشە تایبەتەکاندا پێشکەش دەکرێت، یان بە شێوەیەکی گشتیتر بۆ نەریتە مۆسیقییەکانی جیهانی موسڵمانان. دڵی ئیسلام ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا و قۆچی ئەفریقا و ڕۆژئاوای ئەفریقا و ئێران و ناوەڕاستی ئاسیا و باشووری ئاسیایە. بەهۆی ئەوەی ئیسلام ئایینێکی فرە نەتەوەییە، دەربڕینی مۆسیقی لایەنگرانی زۆر هەمەچەشنە. نەریتە ڕەسەنەکانی بەشە جیاوازەکان کاریگەرییان لەسەر شێوازە مۆسیقییەکان هەبووە کە ئەمڕۆ لە نێو موسڵماناندا باون. وشەی "مۆسیقا" لە زمانی عەرەبیدا، ( mūsīqā موسيقى ) بە تەسکتر لە زمانی ئینگلیزی یان هەندێک زمانی دیکە پێناسە کراوە و "چەمکەکەی" لانیکەم لە سەرەتادا "تەنها بۆ مۆسیقای هونەری عەلمانی تەرخان کراوە ناو و چەمکە جیاوازەکان سەر بە گۆرانییە فۆلکلۆرییەکان و سروودە ئایینییەکان بوون". )
لانی کەم یەک زانا (جاکۆب م. لانداو) گشتاندنێک لەبارەی مۆسیقای ئیسلامییەوە دەکات کە "بە ڕێکخستنێکی زۆر وردی مێلۆدی و ڕیتم تایبەتمەندە"، کە "پێکهاتەی دەنگی زاڵە بەسەر ئامێردا"، و تاک مۆسیقاژەن "هەیە". ڕێگەی پێدرا، و لە ڕاستیدا هاندرا، بۆ ئیمپرۆڤیزەکردن".
لە ڕووی مێژووییەوە پرسیاری ئەوەی کە ئایا مۆسیقا لە فیقهی ئیسلامیدا ڕێگەپێدراوە یان نا، جێی مشتومڕە.
مۆسیقای کلاسیکی ئیسلامی
بە بڕوای زانا جاکۆب ئێم لانداو، "تێکەڵێک لە شێوازە مۆسیقییەکان" توانیویەتی لە نێوان "مۆسیقای عەرەبی پێش ئیسلام" و مۆسیقای فارسەکان، بیزەنتینییەکان، تورکەکان، ئیمازیغێن (بەربەرەکان) و مۆرەکان پەرەبسێنێت، ئەمەش بەهۆی "نزیکایەتییەکی بەهێزەوە". لە نێوان مۆسیقای عەرەبی و مۆسیقای ئەو گەلانەی کە لەلایەن گەلانی عەرەبی فراوانترەوە داگیرکراون". ناوچەی سەرەکی ئەم "هونەرە نوێیە"ی مۆسیقای ئیسلامی کلاسیکی سەرکەوتوو بوو درێژ بووەوە "لە دۆڵی نیلەوە تا فارس". بەڵام زۆرێک لە بەشەکانی جیهانی موسڵمانان "هونەری نوێ"ی مۆسیقای ئیسلامی کلاسیکیان وەرنەگرت، یان وەریانگرت بەڵکو فۆرمەکانی مۆسیقای ڕەسەنیشیان هێشتەوە کە "نامۆ" بوون بە مۆسیقای ئیسلامی کلاسیک. بەگشتی مرۆڤ تا لە ناوچەی نێوان ڕووباری نیل و فارس دوورتر بێت، "کەمتر مۆسیقای ئیسلامی نەشەلکراو دەدۆزێتەوە".
ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاست
هەموو ئەم ناوچانە زۆر پێش فەتحەکانی سەدەی حەوتەم بە بازرگانی بەیەکەوە گرێدراون و ئەگەری زۆرە شێوازەکانی مۆسیقا بە هەمان ڕێگای کاڵا بازرگانییەکان ڕۆیشتبن. بەڵام بەهۆی کەمی تۆمارکردن، تەنیا دەتوانین گەمژە بکەین سەبارەت بە مۆسیقای پێش ئیسلامی ئەم ناوچانە. ئیسلام دەبێ کاریگەری زۆری لەسەر مۆسیقا هەبووبێت، چونکە ناوچە بەرفراوانەکانی ژێر دەستی خەلیفە یەکەمەکانی یەکخستووە، هەروەها ئاسانکاری بۆ بازرگانی نێوان خاکە دوورەکان دەکرد. بە دڵنیاییەوە سۆفیەکان, برایەتی عیرفانی موسڵمانان, مۆسیقای خۆیان بە پانی و فراوان بڵاوکردەوە.
مۆسیقای ئیسلامی هاوچەرخ
هونەرمەندە دیارەکانی نەشید بریتین لە:
زیاتر دەخوێنێتەوە
پۆل:مۆسیقای ئیسلامی پۆل:مێژووی مۆسیقا پۆل:شەریعەتی ئیسلامی
پارک ئیون-بین
پارک ئیون بین (بە کۆری:박은빈; بە ھانجا: 朴恩斌, لەدایکبووی ٤ی ئەیلولی ١٩٩٢) خانمە ئەکتەرێکی کۆریای باشوورە لە منداڵییەوە دەستی بە کاری ڕۆڵ گێڕان کردووە
بێتواتە
بێتواتە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بێتواتە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بێکێل و لە باشوور لەگەڵ گوندی دوواوە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی نۆرەی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی نواوەی کۆن.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئێکس دۆت کۆم
ئێکس دۆت کۆم بانکێکی ئۆنلاین بوو کە لە مارسی ١٩٩٩ لەلایەن ئیلۆن ماسک، ھاریس فریکەر، کریستۆفەر پاین و ئێد ھۆ دامەزراوە. لە ئازاری ٢٠٠٠ ئێکس دۆت کۆم لەگەڵ کۆمپانیای کۆنتینیتی پێشبڕکێکار یەکخراوە، کە کۆمپانیایەکی سۆفتوێرە لە سیلیکۆن دۆڵییە. کۆمپانیای تێکەڵکراو ناوی خۆی گۆڕی بۆ پەیپاڵ، ئی بەی پەیپاڵی کڕی بە ١٫٥ ملیار دۆلاری ئەمریکی لە ساڵی ٢٠٠٢، لە تەممووزی ساڵی ٢٠١٥ پەیپاڵ بوو بە کۆمپانیایەکی سەربەخۆ.
بەستەری دەرەکییەکان
پۆل:کۆمپانیاکان پۆل:ئیلۆن مەسک
قۆری بوڵاغ
قۆری بوڵاغ گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
نــاو
ناوی ئەم گوندە وشەی (قۆرو) واتای وشک لە زمانی تورکی ئازەریدا و ھەروەھا وشەی (بوڵاغ) واتای كانی، واتاکەی بە زمانی کوردی دەکاتە کانییە وشک.
جوگرافیا
قۆری بوڵاغ ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ویکیپیدیای ئیتالی
ویکیپیدیای ئیتالی یەکێکە لە وەشانەکانی ویکیپیدیا کە بە زمانی ئیتالی دەنووسرێت، ویکیپیدیای ئیتالی وەک ویکیپیدیایەکانی تر ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادە و ھەمووان دەتوانن دەستکاری پەڕەکان بکەن بێجگە لە چەند پەڕەیەک کە تەنیا بەکارھێنەرە خاوەن ھەژمارەکان دەتوانن دەستکاری بکەن.
ویکیپیدیای ئیتالی لە ڕێکەوتی ١١ی ئایاری ٢٠٠١ دامەزرا و بە یەکەم جار لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠٠١ دەستکاری تێدا کرا. ویکیپیدیای ئیتالی بەپێی ژمارەی وتار ھەشتەمین ویکیپیدیایە.
ویکیپیدیای ئیتالی ھەتا ئێستا ' ھەژماری بەکارھێنەرانی تێدا دروست کراون، ' بەڕێوەبەر و  وتاری ھەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
ئیتالی ویکیپیدیا
کەیپڤەرد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
کەیپڤەرد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ئەلقیان
ئەلقیان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئەلقیان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
براد گرێی
پۆل:جووە ئەمریکییەکان پۆل:مردووانی ٢٠١٧ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧ پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم پۆل:بەرھەمھێنەرانی تەلەڤیزیۆنیی لە نیویۆرک
میلان، ماکۆ
میلان گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ساری سو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
میلان ناوەندی گوندستانی ساری سوە.
جوگرافیا
میلان ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
گوێسەبان
چەپ|وێنۆک|نمونەیەکی گوێسەبانی خانوویەکی ڕۆژاوایی بۆردکراو و بۆری باراناودار. چەپ|وێنۆک گوێسەبان یان گوێسەبانە ئەو قەراخانەی سەربانە کە شۆڕبۆتەوە (یان درێژترە) لە دیوارێک، عادەتەن درێژتریشە لە لاتەنیشتەکانی تەواوی بینایەک. ئیشی گوێسەبانە ئەوەیە نەھێڵێ ئاو بڕژێتە سەر دیوارەکان و ئەشکرێ زۆر بڕازێنرێتەوە وەک بەشێک لە شێوازی ئەندازیاری، بۆ نمونە "دوگۆنگ"ی چینیەکان.
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سێنیگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
قەڵای موسڵمان
بەشەکان
١٠٠- نزای گەشتیار بۆ نیشتەجێ
١٠١- نزای نیشتەجێ بۆ گەشتیار
١٠٢- اللە أکبر و سبحان اللە کردن لە کاتی گەشتدا
١٠٣- ئەگەر گەشتیار پارشێوی بەسەردا ھات
١٠٤- کاتێک لەگەشتەکەی دا دەبەزیت
١٠٥- ویردی گەڕانەوە لە گەشت
١٠٦- لەکات ھاتنی خۆشییەک یان ناخۆشییەک
١٠٧- سەڵاوات دان لەسەر پێغەمبەر (صلی اللە علییە وسلم)
١٠٩- چۆن وەڵامی بێ باوەڕ دەدەیتەوە ئەگەر سڵاوی کرد
١١٠- لەکاتی بیستنی دەنگی کەڵەشێر و دەنگی گوێ درێژ
١١١- لەکاتی بیستنی وەڕەی سەگ لە شەودا
١١٢- ئەگەر جوێنت بەکەسێک دا
١١٤- کاتێک مەدح و ستایش کرایت
١١٥- چۆن تەلبییە دەکرێت لە کاتی حەج یان عومرەدا
١١٦- (اللە أکبر) کردن لە کاتی گەیشتن بە گۆشەی بەردە ڕەشەکە
١١٧- نزای نێوان گۆشەی یەمانی و بەردە ڕەشەکە
١١٨- نزای وەستان لەسەر صەفا و مەروە
١١٩- نزای ڕۆژی عەرەفە (ڕۆژێک پێش جەژنی قوربان)
١٢٠- ویردی لای (المشعر الحرام) (المزدلفة)
١٢١- (اللە أکبر) کردن لەکاتی ھاویشتنی زیخی (الجمار)
١٢٢- لە کاتی بینینی شتێکی سەر سووڕھێنەردا
١٢٣- ئەگەر ھەواڵێکی خۆشیان بۆ ھێنایت
١٢٤- کاتێک ھەست بە ئازارێک دەکەیت لە لاشەتدا
١٢٥- ئەگەر ترسای لەوەی چاوت کاریگەری بکاتە سەرشتێک
١٢٦- لە کاتی ھاتنی ھەواڵێکی ناخۆش و ترسناک
١٢٧- لە کاتی قوربانیدا
١٢٨- دوورخستنەوەی فێڵ و تەڵەکەی شەیتانەکان
١٢٩- داوای لێخۆشبوون و گەڕانەوە لە تاوان
١٣٠- فەزڵ و گەورەیی (سبحان اللە، الحمد للە …) کردن
١٣١- پێغەمبەری خودا (صلی اللە علییە وسلم) چۆن ویردەکانی دەخوێند
١٣٢- لە جۆرەکانی ڕەوشت جوانی و کۆکردنەوەی ماڵ
١٣٣- نزای کڕینی ئاژەڵ
بەستەرە دەرەکییەکان
قەڵای موسڵمان
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبەکانی ئەهلی سونە و جەماعە
کوردانە
کوردانە ئەلبومێکی مۆسیقای سدیق تەعریفە، کە لە ٨ گۆرانی پێکھاتووە. لەلایەن گرووپی کامکاران ئاوازی بۆ دانراوە و لەم ئەلبومەدا لە شیعرەکانی ھێمن، وەفایی، تاھیر بەگی جاف و ئەحمەدی کۆر کەڵک وەرگیراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومە کوردییەکان
قوتابخانەی ئاسایی ویلایەتی کالیفۆرنیا
قوتابخانەی ئاسایی ویلایەتی کالیفۆرنیا کۆلێژێک بوو کە لە ٢ی ئایاری ١٨٦٢ دامەزرابوو دواتر پەرەی سەند بۆ زانکۆی ویلایەتیی سان جۆز لە ویلایەتی سان خۆسێ و زانکۆی کالیفۆرنیا، لۆس ئەنجلەس لە لۆس ئەنجلەس.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زانکۆی ویلایەتیی کالیفۆڕنیا پۆل:بەشی شوێنەکان پۆل:بەشی پێداچوونەوە
شیرین بوڵاغ
شیرین بوڵاغ گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی حەسەنلو، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەدووری (٩کم) دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی نەغەدەوە.
جوگرافیا
شیرین بوڵاغ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ دەریاچەی ورمێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی حاجی باغلو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ دەریاچەی ورمێ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شیروان شەلی.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ویکیپیدیای ھۆلەندی
ویکیپیدیای ھۆلەندی یەکێکە لە وەشانەکانی ویکیپیدیا کە بە زمانی ھۆلەندی دەنووسرێت، ویکیپیدیای ھۆلەندی وەک ویکیپیدیایەکانی تر ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادە و ھەمووان دەتوانن دەستکاری پەڕەکان بکەن بێجگە لە چەند پەڕەیەک کە تەنیا بەکارھێنەرە خاوەن ھەژمارەکان دەتوانن دەستکاری بکەن.
ویکیپیدیای ھۆلەندی لە ڕێکەوتی ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٠١ دامەزرا. ئێستاکە ئەم ویکیپیدیایە بەپێی ژمارەی وتار شەشەمین ویکیپیدیایە.
ویکیپیدیای ھۆلەندی ھەتا ئێستا ' ھەژماری بەکارھێنەرانی تێدا دروست کراون، ' بەڕێوەبەر و  وتاری ھەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
ھۆلەندی ویکیپیدیا
شارستانی بەدرە
شارستانی بەدرە یا بەیرە یەکێک لە شارستانەکانی(قەزا) پارێزگای ئیلامی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە و ناوەندەکەی شاری بەدرەیە. بەدرە ٣٨ کیلۆمەتر لە شاری دەڕەشار دوورە.
مێژوو
بەدرە ساڵی ١٣٤٧ی هەتاوی(١٩٦٨ی زایینی) لە ناوچەیەکی گوندیی بۆ بەشی بەدرە و ناوچەی شاری بەدرە گۆڕدرا و تا ساڵی ١٣٩٢ی هەتاوی(٢٠١٣ز) بەپێی دابەشکردنەکانی وڵاتی ئێران بەشێک لە شارستانی دەڕەشار بوو بەڵام لە ٢٠١٣ بەولاوە وەک شارستانێکی سەربەخۆ لە شارستانی دەڕەشار جیا کرایەوە.
جوگرافیا
ناوچەی جوگرافیی بەدرە بە درێژیی و پانایی نزیک ٧٠ لە ٩ کیلۆمەتر و ڕووبەری ٦٢٥ کیلۆمەتری دووجێ، سروشتێکی کوێستانی و دارستانی هەیە و نزیکەی ٨٠ لە سەدی ناوچەکە بە لێڕە چڕەکانی بەڕوو داپۆشراوە. بڵیندترین خاڵی بەرزایی ئەم شارستانە لوتکەی وەرزەڕین بە بەرزایی ٣٢٠٠ مەتر لە ئاستی دەریایە. مەودای نێوان بەدرە تا ناوەندی پارێزگە واتە ئیلام ٧٠ کیلۆمەترە.
دابەشکاری
ناوەندی شار: بەدرە
زمان
زمانی دانیشتووانی شارستانی بەدرە کوردییە و بە دیالێکتی کوردیی باشووری و زاری فەیلی(ئیلامی) قسە دەکەن.
ژمارەی دانیشتووان
بەپێی سەرژمێری ناوەندی ئاماری ئێران، ژمارەی دانیشتووانی شارستانی بەدرە لە ساڵی ٢٠٠٦، ١٦٥١٧ کەس بووە
تەپەکانی لارت
چەپ|وێنۆک|150x150پیکسڵ|تەپەی لارت تەپەکانی لارت هی سەردەمی ساسانی - سەردەمانی پاش ئیسلامن و لە شارستانی بەدرە، بەشی ناوەندی شارستانی بەدرە، گوندی ئاوهەری خواری هەڵکەوتوون و وەک ئاسەواری نەتەوەیی ئێران تۆمار کراوە.
ئاسەواری دۆڵی دەربەند
ئاسەواری دۆڵی دەربەند هی سەردەمانی ساسانی- سەدەکانی سەرەتایی پاش ئیسلامین و لە شارستانی بەدرە بەشی هندەمینی، گوندی گەچ کۆبان و ٣ کیلۆمەتری گەرووی دەربەند هەڵکەوتوون و وەک ئاسەواری نەتەوەیی ئێران تۆمار کراون.
دیمەنی سروشتی
لە ناوچە سەرنجڕاکێشەکانی ئەم هەرێمە گوندی کەم، دۆڵی ڕازیانە و تاڤگەی دەربەند و کوێستانی کەڤەرە کە لە زستانەوە تا کۆتایی وەرزی بەهار بەفری پێوەیە.
دەریاچەی بەنداوی سەیمەڕەش لە دیمەنە سەرنجڕاکێشەکانی شارستانی بەدرەیە.
سەرچاوەکان
<div class="reflist references-small references-column-count references-column-count-2" style="-moz-column-count: 2;">
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئیلام
سربیا و مۆنتینیگرۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
سربیا و مۆنتینیگرۆ  نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ٢٠٠٤
باتمان (زنجیرە)
باتمان یان پیاوی شەمشەمەکوێرە بریتییە لە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی لە ساڵی ١٩٦٦ دەستی بە پەخشکردن کرد و تا ساڵی ١٩٦٨ بەردەوام بوو، وە ئەو لە پێکھاتەیەک ئەکشن و سەرکێشی و کۆمیدیا پێکھاتبوو، ئادەم وێست ھەڵسا بە گێڕانی ڕۆڵی باتمان و بورت وەرد ھەڵسا بە گێڕانی ڕۆڵی ڕۆبن، و ھەردوو پاڵەوانەکە لە شاری کۆسەم ھەڵدەستان بە شەڕکردن دژی تاوانباران، وە ئەم زنجیرەیە لە دەستەی ڕاگەیاندنی ئەمریکی (ئەی بی سی) لەسەر شێوەی دوو بەش پەخشکرا کە کۆکراوەی زنجیرەکان ١٢٠ ئەڵقە بوو، ھەروەھا زنجیرەکە لە ئامادەکردنی ویلیام دۆزەر بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:باتمان (زنجیرە) پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە دروستکراوەکان لەسەر چیرۆکە نەخشێندراوەکانی دی سی کۆمیکس پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنییەکانی فۆکس لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە تاوانکارە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە وەرگیراون بۆ فیلم پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان پۆل:باتمان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
کەیپڤەرد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
کەیپڤەرد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ترازکردنی سەرچاوەکان
وێنۆک|نموونەیەکی تەختکردنی سەرچاوەکانی پرۆژەیەک بە کەڵکوەرگرتن لە نەرمامێرێکی کۆمپیوتەری. لێرە سەرچاوەکە خەڵکە. تەختکردنی سەرچاوەکان یا تەرازکردنی سەرچاوەکان تەکنیکێکی بەڕێوەبردنی پرۆژەیە بۆ پێشگری لە خواروژوورکردنی نائاسیی سەرچاوەکان لە ماوەی پرۆژەیەکدا. ئەم کارە بە جێبەجێ کردنی کاتی دەستپێک یا تەواو بوونی چالاکییەکان بەڕێوە دەبرێت. واتە، بۆ نموونە دەستپێکی دوو کار یا چالاکی کە پێویستیان بە یەک جۆر سەرچاوە ھەیە، بە یەکەوە دەبەسترێنەوە تا سەرچاوەکە بۆ ھەردووکیان بە کار بھێنرێت. بۆ نموونە ئەگەر لە پرۆژەیەکی ماڵ کردنەوەدا لە شوێنێکی پرۆژەکەدا پێویست بە تراکێک بێت بۆ بردنە دەرەوەی خەوش و خاڵ و ڕۆژێک دوای ئەوەش پێویست بە تراک بێت بۆ چالاکییەکی لە ھەمان شێوە، ئەو دوو چالاکییە دەبەسترێنەوە بە یەکەوە کە تراکەکە ھەموو کارەکان پێکەوە بکات و پرۆژەکە بە جێ نەھێڵێت تا کارەکە دوایی دێت. بەم جۆرە خەرجێکی کەمتر دەکەوێتە ئەستۆی خاوەن پرۆژەکە. تەختکردنی سەرچاوەکان پرسێکی ئاپتیمیزەیشنە. بۆیە دەکرێت ئەلگۆریتمەکانی ئاپتیمیزەیشن بە کار بھێنرێت بۆ دۆزینەوەی وڵامەکەی.
سەرچاوەکان
پۆل:بەڕێوەبردنی پرۆژە
گەجوت
گەجوت گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (شیعە و سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
چوارگۆشەی جادوویی
وێنۆک|چەپ|250px چوارگۆشەی جادوویی بریتییە لە خشتەیەکی، n *n ، کە خانەکانی بە ژمارە ئەرێنییەکان لە  1  ھەتا n^2 بە جۆرێک پڕ کراوەتەوە، کە سەرجەمی ژمارەکانی ھەر ڕیزێکی ئاسۆیی و ھەر ستوونێک یان ھەر یەک لە تیرە سەرەکییەکانی، ژمارەیەکی نەگۆڕە. زۆرتر بەم شێوە باوە کە تێیدا ژمارەکان لە 1 تا n^2 دەنوێنرێن، بەڵام ھەندێک جار، بۆ وشەکانیش کەلکی لێ وەردەگیرێت. پەڕگە:MagicSquare-ExplicitSums.png ئەم ژمارە نەگۆڕە بەم شێوە دەدۆزرێتەوە و پێی دەوترێت، نەگۆڕی جادوویی یان سەرجەمی جادوویی:
بۆ نموونە نەگۆڕی جادوویی کاتێک n یەکسان بێت بە ٣، ٤، ٥ و ٦ دەکاتە:
١١١، ٬٦٥ ٬٣٤ ٬١٥
چووکەترین چوارگۆشەی جادوویی بریتییە لە چوارگۆشەیەکی ٣*٣.
کورتەمێژوو
لە درێژایی سەدەکاندا چوارگۆشەی جادوویی لەلای مرۆڤ شتێکی سەرنجڕاکێش بووە و زۆرتر لە ٤٠٠٠ ساڵە لە چاندە جیاوازەکان لەوانە ھیند و ئەورووپا، زۆرتر بەشێوەی ھەڵکۆڵراو لەسەر کانزاکان و بەردەکانەوە بینراوە. لەسەر ئەم باوەڕە بوون کە چوارگۆشەی جادوویی خاوەنی بنەمای نجومی و پێشگۆیی بووە و پێشگۆکان بۆ پێوانی تەمەن و پێشگرتن لە نەخۆشییەکان بەکاریان ھێناوە. بۆ نموونە، لە ھیندستان چوارگۆشەیەکی ٣×٣ لەسەر زەوی دەکێشنەوە بە ناوی Kubera-Kolam کە ھەمان چوارگۆشەی جادوویی لە پلەی سێیە، بەو جیاوازییەی ھەر یەک لە خانەکانی لەگەڵ ١٩ کۆ کراوەتەوە، بەشێوەیەک نەگۆڕی جادوویییەکەی دەکاتە ٧٢، چوارگۆشەکە بەم شێوەیە:
ساگرادا فامیلیا
وێنۆک|150px جۆزێف سابیراچز چوارگۆشەیەکی لە پلەی ٤ لە کلێسای Sagrada Família ھەڵکۆڵیوە کە ژمارە جادوویییەکەی یەکسانە بە ٣٣. لە ڕاستیدا زۆر لە چوارگۆشەی جادوویی Albrecht Dürer دەچێت، بەو جیاوازییەی کە لە ٤دانە لە خانەکانی یەک دەرکراوە.
ئەم چوارگۆشەیە، جیاوازە لە چوارگۆشەیەکی ئاسایی، لەبەر ئەوەی دوو ژمارەی ١٤ و ١٠ دوو جار تێیدا ھاتووە و ژمارە ١٢ و ١٦ی تێدا نییە.
ئەورووپا
لە دەوروبەری ساڵی ١٣٠٠ی زایینی لەدوای وەرگێڕانی کتێبی شەمسولمەعاریف لە ئەورووپا چەندین کتێب لەبارەی چوارگۆشەی جادووییدا نووسران. مانوێل موخبولۆسی یۆنانی لە یەکەم کەسانێک بوو کە کاری لەسەر وەرگێڕانی کتێبەکەی ئەلبەنی کرد. ھەروەھا لە دەقە ئیسپانییەکاندا، ھەندێک بابەت ھەیە کە پەیوەندی بە چوارگۆشەی جادوویی ھەیە. چوارگۆشە جادوویییەکان لە ئیتالیاش لە سەدەکانی ناوەڕاستدا باو بوون، لوکا پاککویا لەسەر چوارگۆشە جادوویییەکان لە پلەی ٣ تا ٩ کاری زۆری ئە ئەنجام داوە.
ئەلگۆریتم
شیکاریی چوارگۆشە جادووییەکان بە بەکارھێنانی ئەلگۆریتمەکان زۆر ئاسان دەبێت و دەکرێت بە ھەر زمانێکی بەرنامەسازی، بەرنامەیان بۆ دروست بکرێت. بۆ نموونە، بەکارھێنانی زمانی جاڤا، دەتوانرێت فانکشنی چوارگۆشەی جادوویی بۆ ھەر ژمارەیەکی سروشتی دروست بکرێت کە بە شێوەی خوارەوەیە:
عوروە کوڕی زوبەیر
عوروە کوڕی زوبەیر لەنێو ئەو حەوت فیقھەکان (فیقھە ناس) بوو کە لە سەردەمی تابیعیندا فیقھەی مەدینەیان داڕشت و یەکێک بوو لە مێژوونووسە موسڵمانەکان.
خێزان
عوروە کوڕی زوبەیری کوڕی عەوام و دایکی ئەسما کچی ئەبووبەکر بووە. ھەروەھا برای عەبدوڵلا کوڕی زوبەیر و کوڕەزای عائیشە کچی ئەبوبەکر بووە.
خۆشەویستترین کوڕی ھیشامی کوڕی عوروە بوو.
گوایە کۆمەڵگەیەکی نیشتەجێبوونی لەسەر ھەندێک زەوی کشتوکاڵی لە پەراوێزی مەدینە نزیکەی ٣ کم لە ڕۆژاوای مزگەوتی پێغەمبەر دروست کردووە.
سەردەمی عوسمان
لە ساڵانی سەرەتای خەلیفە عوسمان لە مەدینە لەدایکبووە و لە شەڕی ناوخۆدا (شەڕی ناوخۆی موسڵمانان) ژیاوە کە دوای شەھیدبوونی عوسمان ڕوویدا. ھەرچەندە عەبدوڵڵای کوڕی زوبەیری برای حوکمی لە عەبدولمەلیک سەندەوە، بەڵام نازانرێت کە ھاوکاری کردبێت یان نا. خۆی بۆ خوێندنی فیقھە و فە ڕموودە تە ڕخان کردووە و گە ورە ترین زانستی ھە بوو لە سە ڕ فە ڕموودە کان کە لە عائیشە و وەرگێردراوەتەوە. وتی: پێش مردنی عائیشە بینیم بووم بە یەکێک لە چوار دەسەڵات، وتم ئەگەر بمرێت ھیچ فەرموودەیەک نامێنێت کە لەو کەسانەدا ون بێت کە دەیناسێت، ھەموویانم لەبیر کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٧١٣ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:تابعین
گوربانگولی بێردیموھادۆو
گوربانگولی مالیک-گەلییەڤیچ بێردیموھادۆو یان قوربانقولی مالیک-گەلییەڤیچ بێردی محەممەدۆف (لەدایکبووی ٢٩ی حوززەیرانی ١٩٥٧) سیاسەتمەدارێکی تورکمانە کەوا لە ساڵی ٢٠٠٧ەوە سەرۆکایەتی تورکمانستان دەکات. بێردیموھادۆو کاری پیشەگەری خۆی پزیشکی ددانە، لەژێر کابینەی سەرۆکی پێشووی وڵات ساپارمورات نیازۆڤ وەک وەزیری تەندروستی لە ساڵی ١٩٩٧ دەستبەکار تا بووە جێگری سەرۆک لە ساڵی ٢٠٠١ و سەرۆکی وڵات لە ساڵی ٢٠٠٧ دوابەدوای مردنی سەرۆکی پێش خۆی لەڕێگەی ھەڵبژاردنێکی تاکلایەنە و دوای ئەوە لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٢ و ٢٠١٧ش دووبارە دەرچووەتەوە و ھەردووجار ڕێژەی ٩٧٪ دەنگەکانی ھێناوەتەوە، بەڵام ھەردوو ھەڵبژاردنەکە بە ساختەکاری لە قەڵەمدراوە لەلایەن وڵاتانی جیھان.
وەک سەرۆکی پێش خۆی، بێردیموھادۆو کەسایەتییەکی دیکتاتۆری ھەیە. بەپێی ھیومەن ڕایتس وۆچ، بێردیموھادۆو و خزمەکانی دەسەڵاتی بێ سنووریان ھەیە لە تەواوی وڵاتەکەدا. بێردیموھادۆو نازناوی «ئارکاداگ» ی بۆخۆی ھەڵبژاردووە کە بە واتای «پارێزەر» دێت لە زمانی تورکمانیدا.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧ پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووە ھەمیشەیییەکان پۆل:ھەموو وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
پازێلی ١٥
سەرچاوەکان
پۆل:کایە ماتماتیکییەکان پۆل:گۆڕینەکان
مافەکانی مرۆڤ لە عێراق
مافەکانی مرۆڤ لە عێراق ئەم وتارانەی خوارەوە لە خۆ دەگرێت
پۆل:مافەکانی مرۆڤ لە عێراق
ئەحمەدکلوان
ئەحمەدکلوان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئەحمەدکلوان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قۆخی مامینە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی مانگای کۆن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بوبان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دەرەمیانە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سان خۆسێ، کالیفۆرنیا
وێنۆک|دیمەنێکی سان خۆسێی سان خۆسێ بە فەرمی (سان ھۆزێی - ھۆسێی) لە ژمارەی دانیشتووان و ڕووبەردا گەورەترین شارە لە باکووری کالیفۆرنیا، بەپێی سەرژمێری ٢٠٢٠ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە ١،٠١٣،٢٤٠ ملیۆن کەس بوو. لەدوای شارەکانی وەک لۆس ئانجلەس، سان دییگۆ سێیەم چڕترین شارە لە کالیفۆرنیا، وە دەیەم چڕترین شارە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەکەوێتە ناوەندی دۆلی سانتا کلارا، لە باشووری کەناری کەنداوی سان فرانسیسکۆ، ڕووبەری شارەکە ١٧٩،٩٧ میل چوارگۆشەیە (٤٦٦،١ کیلۆمەتر دووجا). سان خۆسێ ناوەندی شارستانی سانتا کلارایە. بە پیتترین شارستانە لە کالیفۆرنیا و یەکێکە لە بەپیت ترین و دەوڵەمەندترین شارستانەکانی ئەمریکا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٥٠ لە کالیفۆرنیا پۆل:بەشی شوێنەکان پۆل:بەشی پێداچوونەوە
ئامەدسپۆر
ئامەدسپۆر (پێشتر: یانەی دیاربەکر) یانەیەکی تۆپی پێیە لە خولی تۆپی پێی تورکیا یاری دەکات، بنکەی یانەکە دەکەوێتە شاری ئامەد و بەیانەی شارەکە دادەنرێت. لە ئێستادا یانەکە لە خوولی پلە دووی تورکیا یاری دەکات. یانەکە وەک یانەیەکی کوردی دەناسرێت، لەگەڵ ئەوەشدا چەند یاریزانێکی تورک لە یانەکە یاری دەکەن. لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤، یانەکە بەشێوەی نافەرمی ناوی لە دیاربەکرەوە گۆڕی بۆ ئامەدسپۆر، واتە ناوە کوردییەکەیان ھەڵبژارد بۆ یانەکە، دواتر یەکێتیی تۆپی پێی تورکیا گۆڕانکارییەکەی بە فەرمی ناساند. ئامەدسپۆر یانەیەکی بالەی هەیە تایبەت بە ژنان.
ناوبانگ و سزا
لە سەرەتای ٢٠١٦، ئامەدسپۆر توانی لەیانەی بۆرساسپۆر بباتەوە، بەمهۆیەوە گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی لە جامی تورکیا. لە قۆناغی دواتر ڕووبەرووی یانەی فەنارباخچە بوویەوە. دوای بردنەوەیان لەیانەی بۆرساسپۆر ئەوا یانەکە لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی تورکیا سزادرا و ڕێگری لە هاتنە ژوورەوەی هاندەرەکانیان کرا بۆ یاری فەنارباخچە، هەروەها بەهۆی چەند توویتێکییەوە لەتوویتەر ئەوا یاریزانی هێڵی ناوەڕاستی یانەکە دەنیز ناکی بۆ دوانزدە یاری سڕکرا و بڕی ٧٠ هەزار دۆلاریش سزادرا. دواتر پۆلیسیش هێرشی کردە سەر ئەندامانی دەستەی کارگێڕی یانەکە، کۆمپیوتەرەکانیان لێبردن بەتۆمەتی هەبوونی پەیوەندی لەگەڵ پەکەکە.
بەگوێرەی چاوپێکەوتنی نوێنەرانی یانەکە لەگەڵ ڕۆژنامەی دی زێتی ئەڵمانی، یانەکە تووشی هەڕەشە و زەحمەتی بۆتەوە لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی تورکیا و دەسەڵاتی تورکیاوە بەبۆنەی ئەوەی ناسنامەیەکی کوردانەی هەڵگرتووە. هاندەرانی یانەکە ناتوانن بانەر بەزمانی کوردی بهێننە ناو یاریگاوە، هەروەها ناتوانن لەو یارییانە ئامادەبن کە لەدەرەوەی یاریگای ئامەدسپۆر بەڕێودەچن.
سەرچاوەکان
پۆل:یانەکانی تۆپی پێی تورکیا
سیلیا جۆنسن
سیلیا جۆنسن (لەدایکبووی ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٨ بۆ ٢٦ی نیسانی ١٩٨٢) خانمەکتەرێکی ئینگلیزە چالاکبوە لە کاری فیلم و تەلەڤیزیۆنی بۆ ڕۆلەکانی لە فیلم و دراما چەند خەڵاتێکی پێ بەخشراوە لەناویان خەڵاتی فیلمی ئەکادیمیای بەریتانی.
بابوولمەندەب
گەرووی بابوولمەندەب ڕێڕەوێکی ئاوییە کە دەریای سوور بە کەنداوی عەدەن و دەریای عەرەبییەوە دەبەستێتەوە.
مێژوو
لە سەرەتای سەدەی هەژدەهەمدا بەریتانیا لەگەڵ هەردوو دەوڵەتی عوسمانی و فەڕەنسا کێبڕکێی ھەوڵی دەدا ناوچەکە بخاتە ڕکێفی خۆیەوە، بەو پێیەی ئینگلیزەکان لە ساڵی ١٨٣٩دا عەدەنیان گرت و عوسمانییەکان لە ساڵی ١٨٤٩ گەڕانەوە بۆ بەشەکانی باکووری یەمەن، فەڕەنسا سەرنجی لەسەر کەناری ئەفریقا بوو و داگیرگەیەکی لە زەوی سۆماڵ درووست کرد لە ساڵی ١٨٨٨، و لەگەڵ دامەزراندنی کەناڵی سوێس لە ساڵی ١٨٦٩دا هاتوچۆی کەشتیوانی لە ڕێگەی گەرووی باب ئەلمەندەبەوە زیادی کرد، ئەمەش گرنگییەکەی زیاتر کرد. فەڕەنسییەکان لە جیبۆتی مانەوە، لەکاتێکدا ئینگلیزەکان لە ساڵی ١٩٦٧دا یەمەن و بەندەری عەدەنیان بەجێھێشت، دوای ڕووداوەکانی ١١ی ئەیلوول و لەشکرکێشی بۆ سەر عێراق، گەرووەکە بوو بە ناوچەیەکی نا ناسەقامگیر لەڕووی ئاساییشەوە و ژمارەیەک کەشتی لە ناوچەکانیدا کەوتە بەر ھێرشی جیا جیای ئاو.
ئیبن عەبدولحەکەم
ئەبووقاسم عەبدولڕەحمان کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولحەکەم مێژوونووسێکی عەرەب بوو لەدایکبووی لە فوستات میسر بوو کە بەرھەمێکی نووسیوە کە بەگشتی بە " فەتحی میسر و باکووری ئەفریقا و ئیسپانیا (ئەندەلوس)" ناسراوە. ئەم بەرھەمە بە یەکێک لە سەرەتاییترین مێژووی ئیسلامی عەرەبی دادەنرێت کە تا ئێستا ماوەتەوە.
ژیان
عەبدولڕەحمان کوڕی عەبدولحەکەم، نەریتخواز بوو نەک مێژوونووسێکی پاک و گشتی. ئەو بە شێوەیەکی سەرەکی گرنگی بە ڕووداوە مێژوویییەکان دەدا کە داب و نەریتی سەرەتایی موسڵمانان نیشان دەدا کە دەیتوانی بۆ فێرکردنی شەریعەتی ئیسلامی بەکاری بھێنێت. سەرچاوەکانی ئەو کتێبانە بوون کە لەلایەن نەریتخوازە زۆر سەرەتایییەکانەوە کۆکراونەتەوە و ئێستا لەدەستچوون، ھەروەھا سەرچاوەی زارەکی وەک باوکی خۆی.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٨٧٠ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٩یەم
جێریکان
وێنۆک|نموونەیەکی جێریکان - ٢٠ لیتر جێریجان لە ناوخۆشدا بە جلیکان ناودەبرێت، لە ھەندێک زمانی تردا پێی دەڵێن بیدۆن؛ جێریکان کۆنتەینەرێکی کانزاییە (ستیل) بەکاردێت بۆ ھەڵگرتن و گواستنەوەی شلە سووتەمەنیەکان، کە توانای ھەڵگرتنی ٢٠ لیتری ھەیە.
جێریکان لە ساڵی ١٩٣٠ لە ئەڵمانیا دیزاین کراوە بۆ بواری سەربازی بۆ ھەڵگرتن و گواستنەوەی سووتەمەنی. لەمڕۆدا گەشە بە دیزاینەکەی دراوەو کە ھەندێکجار لە پلاستتک دروست دەکرێن و بۆ ھەڵگرتنی ئاو و سووتەمەنی بەکاردێن. جێریکان بە چەند رەنگێک بەرھەم دەھێنرێت ئەویش بۆی جیاکردنەوەی ئاو و شلە سووتەمەنیەکانە لەیەکتری بە تایبەتی لە کاتی ھەڵگرتنی چەند سووتەمەنیەکی جیا بەیەکەوە.
مێژوو
جێریکان مێژوویەکی سەرنجراکێشی ھەیە بەوەی کە لە ئەڵمانیا دیزاین کرا بەڵام دواتر بە ئەندازیاری گەڕانەوە، کۆپیکردن و دەسکاری کردنێکی بچووک لەلایەن ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانی دووەمەوە بەکارھێنرا.
ووشەی جێریکان لە جێری و کان ەوە ھاتووە، کە جێری نازناوێکی ئەڵمانیە لە جەنگی جیھانی دووەم بەکار دەھات و کانیش واتە قوتوی ھەڵگرتن.
بەکارھێنانی سەردەمیانە
جێریکانی ئەڵمانی/بەریتانی ھەتاوەکو ئەمڕۆش وەک سانداردێکی ھەڵگرتن و گواستنەوەی سووتەمەنی دادەنرێت لە سوپای ووڵاتانی ناتۆدا.