cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
٢٠٠٥
ئەیلوول
پۆل:٢٠٠٥ پۆل:ساڵەکان
ئێڤەرتۆن
یانەی ئێڤەرتۆن (بەئینگلیزی:Everton F.C.) یانەیەکی تۆپی پێی ئینگلیزیە بنکەی یانەکە دەکەوێتە شاری لیڤەرپوول ، بەشدار لە خولی پلە نایابەکانی ئینگلستان ناسراو بە پرێمەر لیگ دەکات ، یانەکە لەساڵی ١٨٧٨ دامەزراوە، یانەکە خاوەن کۆمەڵێ دەستکەوتە لەوانە ٩جار پاڵەوانی پلەیەکەکانی ئینگلیزی و ٨ جاریش پلە دووەکانی بەدەست ھێناوە وە ٥ جاریش جامی یەکێتیی ئینگلیزی و لەساڵی ١٩٨٥یش بۆ یەکەمینجار جامی ئەوڕووپای بەدەست ھێنا ،یانەی خاوەن یاریگایەکی ھاوچەرخە بەناوی گۆدیسۆن پاڕک کە جێگای زۆرتر لە ٤١،١٥٧ ھاندەر دەگرێت ، یانەکە سەروو ١٠٠ جار بەشداری پرێمەر لیگ ی کردووە
بەستەری دەرەکی
پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٨٧٨ پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٧٨ لە ئینگلستان پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئینگلستان
پۆل:یانەکانی پرێمیەرلیگ
ڕۆنتگێنیۆم
رۆنتگێنیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە ھێمای کیمیاییی «Rg» و گەردیلە ژمارەی ١١١.
سەرچاوەکان
رۆنتگێنیۆم
پۆل:توخمە دەستکردەکان پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:زانست لە ١٩٩٤  پۆل:توخمە کیمیایییەکان
بڕیارنامەی ٥٩٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٩٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ وڵاتە داگیرکراوەکان لە لایەن ئیسرائیلەوە. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٧٢٧‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ڤیکتۆریا (شاژن)
ئەلەکسانەرینا ڤیکتۆریا (١٨١٩–١٩٠١) شاژنی پاشایەتیی یەکگرتووی بریتانیای مەزن و ئیرلەند بوو لە ساڵانی ١٨٣٧ تا ١٩٠١ کە بە سەردەمی ڤیکتۆریا ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٠١ پۆل:شاژن ڤیکتۆریا پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٩
فەرھەنگی ئینگلیزیی ئۆکسفۆرد
وێنۆک فەرھەنگی ئینگلیزیی ئۆکسفۆرد فەرھەنگێکی گشتگری زمانی ئینگلیزییە کە لەلایەن چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆردەوە بڵاو دەکرێتەوە. یەکەم چاپی ئەم فەرھەنگە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٨٨٤، چاپی دووەمی بۆ ١٩٨٩ و چاپی سێیەمیشی لە ئامادەکردندایە. فەرھەنگەکە لە ٢٢ ھەزار لاپەڕە پێک دێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:چاندی ئینگلیزی پۆل:زمانی ئینگلیزی پۆل:فەرھەنگە ئینگلیزییەکان پۆل:کتێبەکانی ١٨٨٤ پۆل:فەرھەنگەکانی ئۆکسفۆرد
ئابوورخوازی
ئابوورخوازی (Economism), بەهەند گرتنی ئابووری و بژیوی بە سەر سیاسەت و خەباتی سیاسیدا. لە کۆتایی سەدەی نۆزدە و سەرەتای سەدەی بیستەم، لە حیزبی سۆسیال دیموکراتی سۆڤیەت، لاگیرییەک بۆ بەستنەوەی خەبات بە خەباتی ئابووری (باشتر کردنی ئیش و کار و زیاد کرندی مووچە و ...) هاتە ئاراوە. ئەم لاگیرییە بە حیزب و رۆڵی شۆڕشگێڕانەوە بەو چەشنەی کە لینین بیری لێ ئەکردەوە نەبوو. لینین لە کتێبی "ئەبێ چ بکەین؟"(١٩٠٢)، بە دژی ئەم فیکرە راوەستا.
سەرچاوە
پۆل:مارکسیزم پۆل:بیردۆزە کۆمەڵایەتییەکان
ڕەیمون ڕووسێل
رەیمون رووسێل شاعیر ، نووسەر و شانۆنووس ی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٧ پۆل:مردووانی ١٩٣٣
٢٢ی ئەیلوول
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئەیلوول
شیلە
شیلە یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی کۆیە(ناوەند) لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
کۆپەرنیسیۆم
کۆپەرنیسیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Cn» و گەردیلە ژمارەی ١١٢.
سەرچاوەکان
کۆپەرنیسیۆم
پۆل:فیزیکی ناوکی پۆل:توخمە دەستکردەکان پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:نیکۆلاس کۆپەرنیکس پۆل:کۆپەرنیسیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان پۆل:زانستی ماددە
ئابووری سیاسی
وێنۆک|بەرگی کتێبی وتار لەسەر ئابووری سیاسی [[ژان ژاک ڕوسۆ، ١٧٥٨]]
زاراوەی ئابووری سیاسی (Political economy) چەمکێکی نوێباوە کە کێشە و ئاریشەی زانستەکانی سیاسەت و ئابوور لێک دەداتەوە. بە واتایەکی تر ئابووری سیاسی لە شوێن دۆزینەوەی پێوەندی دوولایەنەی وزە سیاسی و ئابوورییەکان و کاردانەوەی ئەم ھێزانەیە بەسەر پێکھاتەکانی سیاسەتی ئابووریدا. ھەروەھا کاردانەوەی بارودۆخی ئابووری بەسەر حکوومەتە ھەڵبژاردە خەڵکییەکانیش لێک دەداتەوە.
سەرکەوتنی حکوومەت لە بواری سیاسەتە ئابوورییەکان، شەرعییەت و ئەگەریی دووبارە ھەڵبژاردنەوەی ئەو حکوومەتە زیاد دەکات. لە گوتاری پۆزیتۆڤیزم دا ھەڵامسان، ڕادەی بێکاری و ھاوتەرازنەبوونی خەرج و بەرج و …
یەکێکی تر لەو مەسەلە گرینگانە، ئەوەیە کە تا چ ڕادەیەک بارودۆخی ئابووری وڵاتەکان دەرەنجامی سیاسەتەکانی دەوڵەتە و تا چ ڕادەیەکیش بەرھەمی ھۆکارگەلێکی بێ کۆنتڕۆڵ وەک بازاڕی جیھانییە؟
سەنگی ھۆکارگەلی سیاسی لە پێکھاتنی سیاسەتە ئابوورییەکان گرانە و ئەم ھۆکارانە دەکەونە ناوەندی سەرنجی ئەم زانستەوە. بۆ وێنە ئەگوترێ کە دەوڵەتان لە پێش ھەڵبژاردنەکان و بە مەبەستی خۆ شیرین کردن لە بەر چاوی ڕەشەگەلدا دەست دەدەنە بووژاندنەوەی ئابووری و تەنانەت تاکوو چەن مانگێکیش ئەو شتانەی کە بەر عۆدەی بوون بە ئەنجامی ئەگەێنن. بەڵام دوای گەیشتن بە دەسەڵات لەم ڕێبازە دوور دەکەونەوە.
پێوەندی ئایدیۆلۆژی حیزبی لەگەڵ مەسەلە ئابوورییەکانیش، بووەتە بابەتێک لە توێژینەوەکانی ئابووری سیاسی. ئەغڵەب حیزبە چەپییەکان ھەوڵ دەدەن گرفتی بێکاری چارەسەر بکەن، کەچی حیزبە ڕاستییەکان ھەوڵ دەدەن پلەی ھەڵامسان دابەزێنن. کەواتە پێوەندی ئایدیۆلۆژی سیاسی و ئابووری سیاسی مەسەلەیەکی گرنگ لە ئەژمار دێت. ئابووری سیاسی بەم واتایە، لەگەڵ ئابووری سیاسی بە واتا کۆنەکەی کە بە ڕوانگەیەکی مارکسییەوە ئەیڕوانییە سیاسەت، خۆبەخۆ جیاوازی ھەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سیستەمە ئابوورییەکان پۆل:ئابووری سیاسی
بڕیارنامەی ٥٩٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٩٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١١ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٧٢٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
حەمەی بارام، سەنگاو
حەمەی بارام گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
حەمەی بارام لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قرخ و لە باشوور لەگەڵ گوندی ژاڵەی بچووک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دێی ڕەشە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چنگنی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پەنکریاس
پەنکریاس یەکێکە لە ڕژێنەکانی لەشی مرۆڤ و بەشێکە لە کۆئەندامی ھەرس (ئینگلیزی: Digestive System) و کۆئەندامی کوێرەڕژێنەکان. ئەم ڕژێنە ھەندێک ھۆرمۆن دروست دەکات کە ئەرکی گرینگیان ھەیە لە کۆئەندامی ھەرس و ڕژێنەکاندا و لە پرۆسەی هەرسیشدا بە ھەمان شێوە.
ھۆرمۆنەکانی پەنکریاس
ئەو ھۆرمۆنانەی کە پەنکریاس درووستیان دەکات ئەرکێکی گرینگیان ھەیە و کاتێک ئەم گرینگیە جوان خۆی نیشان دەدات کە وا نەخۆشیێک ڕوو بدات، وەکوو نەخۆشینی شەکەرە(دیابت). ھۆرمۆنەکان:
بنەماکانی تری پەنکریاس
پەنکریاس جگە لەو ئەرکەی کە لە کۆئەندامی کوێرەڕژێنەکاندا ھەیەتی، لە کۆ ئەندامی ھەرسیشدا ئەرکێکی بەرچاوی ھەیە:
سەرچاوەکان
زانکۆی پزشکی جورجیا
پۆل:ئەندامەکان
٢٣ی ئەیلوول
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئەیلوول
ئوونوونتریۆم
ئوونوونتریۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Unt» و گەردیلە ژمارەی ١١٣.
سەرچاوەکان
ئوونوونتریۆم
پۆل:توخمە دەستکردەکان پۆل:ئوونوونتریۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
فلیرۆڤیۆم
فلیرۆڤیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Fl» و گەردیلە ژمارەی ١١٤.
سەرچاوەکان
فلیرۆڤیۆم
یاسوھیرۆ تاکێمۆتۆ
یاسھیرۆ تاکێمۆتۆ (بە ژاپۆنی: 武本 康弘 - تاکێمۆتۆ یاسھیرۆ) بەرھەمھێنەرێکی ژاپۆنی ئەنیمی و دەرھێنەری فیلم بوو، لە کیۆتۆ ئەنیمەیشن کاری دەکرد بە نزیکەیی تەواوی کارەکەی لە ئەنیمی لەو کاتەوەی چووەتە کۆمپانیا لە ١٩٩٦.
کارکردن
دوای دەرچوون، چووە پەیمانگای یۆیۆگی ئەنیمەیشن، کە تایبەت بوو بە ئەکیدیمیای ئەنیمەیشن لە یۆیۆگی، شیبویا، تۆکیۆدوای دەرچوون، لە کۆمپانیای ستۆدیۆی کیۆتۆ ئەنیمەیشن دەستی بەکارکرد، کە بووە یەکێک لە گرنگترین ئەندامەکانی ستۆدیۆکە
ڤایرۆسی کۆمپیوتەر
تایبەتمەندیەکانی ڤایرۆس
1- توانای خۆ کۆپی کردنەوەی ھەیە Replication.
یاسوھیرۆ تاکێمۆتۆ
کارکردن
یەکەم کاری گرنگی بریتی بوو لە دەرھێنەری ئەنیمەیشنی فولمیتال پانیک؟ فموفۆ، دوو ساڵ دواتر تەواوکاری ئەنیمەکەی دەرھێنایەوە بەناوی (دە سێکند ڕاید The Second Raid) لە ٢٠١٧. دوای دەست لەکارکێشانەوەی دەرھێنەر یوتاکا یامامۆتۆ یاسوھیرۆ چوە شوێنی دواتر پێشەرەوی کرد لە ئەنیمی ھاروھی-چان سزویاما و نیۆرۆن- چرویا-سان، و بووە دەرھێنەری سەرەکی لەگەل تاتسویا ئیشھارا لە دووەم وەرزی ھاروچی سزویاما لە ٢٠٠٩، ھەروەک فلمی (ونبوونی ھاروھی سزویاما)
ڤایرۆسی کۆمپیوتەر
تایبەتمەندیەکانی ڤایرۆس
2- ڤایرۆس خۆی بە بەرنامەی ترەوە دەبەستێتەوە Host.
یاسوھیرۆ تاکێمۆتۆ
کارکردن
لە ٢٠١٢ لە خرایە ژێر دەرھێنانی ئەنیمی ھیۆئوکا بە گوێرەی ڕۆمانەکەی لەلایەن ھۆنۆبو یۆنێزاوا لە ئەلقەکان، ھەروەھا سیناریۆنووس شۆجی گاتۆھ، نووسەری فولمیتاڵ پانیک! دوو ساڵ دواتر لە ٢٠١٤ ئەرکی دووبارە دەرھێنانی ئەلقەی تری پێدرا کە لەسەر ڕۆمانەکانی گاتۆھ بوو، ئاماگی بڕلیەنت پارک
ڤایرۆسی کۆمپیوتەر
تایبەتمەندیەکانی ڤایرۆس
٣. توانای گواستنەوە لە کۆمپیوتەرێکی توش بوو بۆ یەکێکی سەلامەت.
یاسوھیرۆ تاکێمۆتۆ
کارکردن
تاکێمۆتۆ زانیارییەکی مەزنی لەسەر میوزیکییە کلاسیکییەکان ھەبوو، وەک بەکارھێنانەکەی Shostakovich's 7th symphony لە ئەلقەی ١١می ئەنیمەیشنی ھاروھی سزویاما و چەن پارچەیەک لە ھەڵبژاردەکەی ئیرێک ساتێی بۆ فلمی (ونبوونی ھاروھی سزومێ) کە بیرۆکەی ئەو بوون
ڤایرۆسی کۆمپیوتەر
پێکھاتەی ڤایرۆس
ڤایرۆس بەشێوەیەکی سەرەکی لە چوار “میکانیزم”بەش پێک دێت:
یاسوھیرۆ تاکێمۆتۆ
کۆچی دوایی
چوار ڕۆژ لەدوای ھێرشەکەی سەر کیۆتۆ ئەنیمەیشن لە ١٨ ی نیسانی ٢٠١٩ تاکێمۆتۆ لەلایەن باوکییەوە ئەوە ڕاگەینرا کە ونە کە باوکی وتی «نادۆزرێتەوە» دواتر مردنەکەی سەلماندنی بۆ کرا لەلایەن خزمەکانی و حکوومەتەوە
ڤایرۆسی کۆمپیوتەر
پێکھاتەی ڤایرۆس
1- The Replication Mechanism. توانای لە بەر خۆ گرتنەوە، ھەر ئەم میکانیزمەیە کە وای لێ دەکات زۆر بڵاوببێتەوە.
2- The Protection Mechanism. میکانیزمی خۆشاردنەوەو پارێزگاریکردن لە خۆ.
3- The trigger Mechanism خۆچالاککردن، وا لە ڤایرۆس دەکا کە خۆی بڵاو بکاتەوە پێش ئەوەی ھەستی پێ بکرێت.
4- The Payload Mechanism. میکانیزمی بەجێگەیاندن، کە ڤایرۆس دەست بە جێبەجێکاری کارەکانی دەکا پاش چالاک بوونی.
یەکەم ڤایرۆسی کۆمپیوتەر لە مێژوو دا
یەکەم ڤایرۆس بەناوی “براین ڤایرۆس” لە ساڵی ١٩٨٦ ەوە لە لایەن دوو برای پاکستانی بەناوەکانی ئەمجەد و باسیت فاروق دروستکرا، کە ئەم ڤایرۆسە لە رێگەی فلۆپی دیسکەوە بڵاوبووەوە کاری دەکردە سەر تۆمارەکان و ریکۆردەکانی بوت، بەلام کاری نادکردە سەر ھارد درایڤەکان، ھەروەھا ئەم ڤایرۆسە ناسرابوو بە لاھوری، پاکستانی، براینی پاکستانی، ئەی_براین. وە لە مارچی ١٩٨٨ دا یەکەم دژە ڤایرۆس بەرھەمھێنرا بۆ لەناوبردن و سرینەوەی ڤایرۆسی براین.
زمانەکانی کە ڤایرۆسی پێ دادەرێژرێت
زمانەکانی ڤیژوال بەیسک و ڤیژوال سی پلاس پلاس و سی…
1- پرۆگرامە جی بەجی کاریەکانی کە پاشگری “exe, bat, cmd” ھەیە
2- VOLUME BOOT RECORD،MASTER BOOT.
٣- فایلاتی باچ و سکریپتەکان لە ویندۆز و فایلەکان لە یونیکس.
٤- فایلە بەکاربراوەکانی ئۆفیسی ئەکسس، ئەکسل، وۆرد.
٥- داتا بەیس و فایلات کە لە رێگەی ئاوتلوکەوە و ئیمێلەوە.
٦- فایلاتی ئەکرۆبات پی دی ئێف و بەشاراوەیی لە نێو ئێچ تی ئێم ئێل.
٧- لە فایلە ھەڵگیراوەکانی رار، زیپ.
جۆرەکانی ڤایرۆس
ڤایرۆس-کرم- ترۆجان
ڤایرۆس
ئەم جۆرە لەناو ھۆست کارەکانی دەکا، واتە بەشێوەی ئەپلیکەیشن کە دەتوانرێ ناوببرێت بە پرۆگرامێکی جێبەجێ کاری لەناو فایلە جیبەجێکاریەکانی کە پاشگرەکانی..scr,.pif,.bat,.exe ,.com کە جۆرێکی ترسناکە توانای لە بەرخۆگرتنەوەی ھەیە وە گواستنەوەی خۆیی لە کۆمپیوتەری توش بوو بۆ کۆمپیوتەری توش نەبوو ئەمەش لە رێگەی سی دی و فلاش.
کرمەکان
ئەمە لە رێگەی ھێڵەکانی ئینتەرنێتەوە دەگوازرێتەوە و بڵاودەبێتەوە بە ھێلەکان دا لە رێگەی ئیمێلی ئەلیکترۆنی وە بۆچوونی جیاواز لەسەر ئەم جۆرە ھەیە ھەندێک لە شارەزایان بە ڤایرۆسی دادەنێن ھەندێکیش تەنھا بە پرۆگرامی شاراوە و لەناوبەری دادەنێن. کرمەکان ھیچ کردەیەک ناکەن کە زیان بگەیەنێت تەنھا دوای بڵاوبونەوەیان و زۆربونی ژمارەیان بۆ زیاتر لە ٥٠٠٠٠ ئەوا دەبنە کێشە بۆسیستەمی ئامێرەکان، کرمەکان بەشێکی تایبەتن لە ڤایرۆس. بەشێوەیەکی سەرەکی کار دەکەنە سەر نێتوۆرک بەشێوەی خۆحەشاردەر لە ناو فایلی تر. وەکو مایکرۆسۆفت وۆرد.
خێرایی ڤایرۆس
ڤایرۆسەکان دەکرین بەچەند بەشێکەوە؛ ڤایرۆس ھەیە خیرایە لە بڵاوبوونەوە ھەیە زۆر سستە لە بڵاوبوونەوە لە رووی چالاک بوونەوەش ھەیانە لە کاتی دیارکراو چالاک دەبن. نمونەی ڤایرۆس
File virus*.
.Boot sector virus*.
Virus Hoax*.
دێری مار ئوراھا
دێری مار بەھنام (بە سورینی: ܕܲܝܪܵܐ ܕܡܵܪܝ ܐܲܒ݂ܪܵܗܵܡ، بە عەرەبی، دیر مار اوراھا)، (دێری مار ئەبراھام) دێرێکی کاسۆلیکی کلدانییە لە باشووری کوردستان لە عێراق لە نزیک گوندی باتنایا نزیک لە شارۆچکەی تلکێف.
ڤایرۆسی کۆمپیوتەر
ترایڤیال
ئەم جۆرە ھیچ کاریگەری و زیانێکی نیە بۆ زانیاریەکان وەکو ڤایرۆسی رێپلیکەیشن تەنھا زۆرکردن نەبێت replication.
دێری مار ئوراھا
دێرەکە بە شێوەیەکی نەریتی دەگەڕێتەوە بۆ مار ئۆراھا کە ھاوڕێی ڕەبان ھورموز بووە. لەو شوێنەی کە لە چیای مەقلوب نیشتەجێ بووە پێش ئەوەی بەھۆی وشکەساڵی لەو قۆناغەدا ناچار بێت بڕوات. ئەفسانە باس لەوە دەکات کە مار ئۆراھا گوێی لە دەنگێک بووە کە داوای لێدەکات دێرێکی دیکە لە نەینەوا دابمەزرێنێت. ئەو دێرەی بە ناوی خۆیەوە لە سەردەمی باوکسالاری ئیشو یاپ (٥٨١ - ٥٩٦) دروست کردووە.
ڤایرۆسی کۆمپیوتەر
مینۆڕ
executable file کاریگەری نیە بەسەر زانیاریەکان تەنھا دووچاری فایلە جیبەجێ کاریەکان دەکات
مۆدیرەیت
ئەم جۆرە ھەموو فایلەکانی سەر دیسک تێک ئەدا و لەناو ئەبات بە ئالوگۆرکردنی زانیاریەکان Disk killer چارەسەری ئەمەش دیسک کیلەرە.
دێری مار ئوراھا
نادر شا لە ساڵی ١٧٤٣ لە کاتی ئەو ھەڵمەتەی کە بۆ سەر شاری مووسڵ دەستی پێکرد، دێرەکەی وێران کرد و ھەموو دەروێشەکانی تێدا کوشت. لە ساڵی ١٩٢١ دووبارە دروست کراوەتەوە.
ڤایرۆسی کۆمپیوتەر
ئەنلیمەتید
ئامانجی پێکانی ھێلەکان، تۆرەکان فایلە ھاوبەشەکانە، بە ڤایرۆسی بێ سنوور ناسراوە، شارەزایانی بواری کۆمپیوتەر ھەڵسەنگاندنیان بۆ ژمارەی کۆمپیوتەرەکان کە بەم کرمە توش بوون چارەگە ملێونێک بوو تەنھا لە یەک رۆژ دا، کە مای دۆم بوو لە ساڵی ٢٠٠٤.
دێری مار ئوراھا
بینای ئێستای دێرەکە بەرزییەکەی ٣٣ مەتر و پانییەکەی ٢٦ مەترە. دڵسۆزەکان ساڵانە دوو جار سەردانی دەکەن: جەژنی مار ئۆراھا دوو جار لە دێرەکە بەڕێوەدەچێت، یەکەم یەکشەممەی جەژنی ڕەمەزان، و دووەم یەکشەممەی دوای جەژنی ئیستەر(جەژنی گاوران).
سەرچاوەکان
پۆل:مەسیحییەت پۆل:مەسیحییەت لە کوردستان پۆل:گرووپە مەسیحییەکان لە ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:ئاشوورییەکان و سوریانییەکان پۆل:کڵێساکان
ڤایرۆسی کۆمپیوتەر
بۆچی بەکاربردنی ڤایرۆس؟
پرۆگرامسازەکان ھەڵدەستن بە دروستکردنی ئەم پرۆگرامە بەتوانایانە کە توانای کۆنترۆلکردن ودزەپێ کردنی زانیارییەکانی ھەیە یان لە رێگەی کۆمپانیاکانەوە دێتە بەرھەم ئەمەش دەگەرێتەوە بۆ زۆر ھۆ لەوانە: بازرگانی، تەکنەلۆژی، سەربازی، …….. و ھەندێک لە پرۆگرامسازەکانی ئەم بوارە تەنھا وەکو ھونەر خوو بەکارەکەوە دەگرن یەکێک لە گرنگترین ئامانجەکانی دروستکردن و بڵاوکردنەوەی ڤایرۆس بۆ ئامانجی بازرگانییە ئەمەش بە دروستکردنی ڤایرۆس ولەناوبەری ڤایرۆسیش چونکە دوای ئەوەی کە ڤایرۆسەکە بڵاویەبێتەوە ئەو کات بەکار بەر پێویستی بە بەرنامەی دژە ڤایرۆس دەبێت بۆ لەناودان و خۆ رزگارکردن لە ڤایرۆس.
سەربازی
ھەوڵ دانە بۆ چونە ناو سیستەمی بەرامبەر و دەستگرتن بەسەر ئامێرەکانی دوژمن، بەدەستھێنانی زانیاری و پلانەکان. وە سیخوریکردن بەسەر بەرامبەرەوە.
لە ڕووی یاساییەوە
ھەر کەسێک کە ڤایرۆس دروست دەکات و بڵاوی دەکاتەوە بۆ ھەر مەبەستێک بێت لە رووی یاساییەوە ئەو کەسە تاوانبارە وە دروستکردنی ڤایرۆس تاوانە بە پێی ئەو یاسایانەی کە ھەیە.
لیستی نوێترین ڤایرۆسەکانی کۆمپیوتەر
OPRAH WINFREY VIRUS
AT&T VIRUS
PAUL REVERE VIRUS
JIMMY HOFFA VIRUS
POLITICALLY CORRECT VIRUS
ROSS PEROT VIRUS
TED TURNER VIRUS
DAN QUAYLE VIRUS #2
GOVERNMENT ECONOMIST VIRUS
NEW WORLD ORDER VIRUS
FEDERAL BUREAUCRAT VIRUS
GALLUP VIRUS
TERRY RANDALL VIRUS
TEXAS VIRUS
ADAM AND EVE VIRUS
AIRLINE VIRUS
FREUDIAN VIRUS
ELVIS VIRUS
OLLIE NORTH VIRUS
SEARS VIRUS
CONGRESSIONAL VIRUS #2
KEVORKIAN VIRUS
IMELDA MARCOS VIRUS
STAR TREK VIRUS
HEALTH CARE VIRUS
GEORGE BUSH VIRUS
CLEVELAND INDIANS VIRUS
LAPD VIRUS
CHICAGO CUBS VIRUS
ORAL ROBERTS VIRUS
PBS VIRUS
جیروسالم
یەکێکە لە یەکەم ڤایرۆسەکانی مایکرۆسۆفت_دۆس لە مێژوو دا کە کاریگەری ھەبوو لە زۆربەی وڵاتان و زانکۆ و کۆمپانیاکان لە سەرتاپای جیھان لە سەرەتای ساڵی ١٩٨٨ ئەم ڤایرۆسی کۆمپیوتەرە دەرکەوت لە ئەوروپا و ئەمریکا، رۆژھەلاتی ناوین، ناوەکەشی بۆ ئەوە دەگەرێتەوە، بۆ یەکەم جار کە لە زانکۆی جیروسالم دەرکەوت.
مۆریس
ئەم جۆرە کاریکردە سەر نزیکەی ٦٠٠٠ سیستەمی کۆمپیوتەر لە ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وەکو کرم کە توانای خۆ بلاو کردنەوەی ھەیە، توانی خۆی بلاو بکاتەوە و لە ماوەیەکی کەم دا. ھەروەھا دەیتوانی ژمارەی نھینی بەکاربەر ببات.
سۆلەر سەنرایس
لە ساڵی ١٩٩٨ دا جۆرە ڤایرۆسیک سەری ھەڵدا، کە توانی بچێتە نێو سیستەمی کۆمپیوتەری زیاتر لە ٥٠٠ بەکارھێنەر و کۆنترۆلی بکات کە ئەم کۆمپیوتەرانەش کۆمپیوتەری سوپا بوون، بەشێکی تایبەت و پاریزراوی حکومەت، لە ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ئەم جۆرەش بە سەن سۆلاریس ناسرا.
سی ئای ئێچ
لە سالێ ١٩٩٨ لە وڵاتی تایوان دەرکەوت، بە یەکێ لە ڤایرۆسە ترسناکەکان دانراو کە کاری دەکردە سەر ویندۆزی ٩٥ و ٩٨ و ویندۆز می، وە فایلە جێبەجێ کارییەکان. چوونە ناو میمۆری و دەسکاریکردنی بایۆس.
مێلیسا
لە ٢٦ مارچی سالێ ١٩٩٩ ڤایرۆسی مێلیسسا دەرکەوت، کە توانای لە کارخستنی سیستەمی مەیلی ئینتەرنێتی ھەبوو، کە بەشێوەی کرمی کاری دەکرە سەرئیمێل و بلۆکی دەکرد، مێلیسا لەلایەن داڤید ئێل. سمیس ھاتە کایەوە، لە نیو جێرسی. دوای بڵاوبونەوەی میلیسسا لە لایەن تیمی ئێف بی ئای دروستکەرەکەی گیرا و ٢٠ مانگ زیندانی کرا لە زیندانی فیدرالی، وە بە سزادانی بری ٥٠٠٠$، میلیسا توانای خۆر زۆرکردنی ھەبوو لەسەر مایکرۆسۆفت وۆرد ٩٧ و٢٠٠٠ھەروەھا ئەکسلی ٩٧، ٢٠٠٠، ٢٠٠٣ دا. میلیسسا بەشێوەیەکی شاراوە لە ناو فایلێ بوو بەناوی.List.Doc
خۆشم دەوێی
لە ساڵی ٢٠٠٠ دا ڤایرۆسی خۆشم دەوێی “ئای لۆڤ یوو” دەرکەوت. ھاوشێوەی میلیسا ئەم ڤایرۆسە کاریگەری ھەبوو بە ملیۆنان کۆمپیوتەرلەسەرتاپای جیھان وەکو مێلیسا بەناردنی وشەی نھێنی و ناوی بەکاربەر، دواتر دەرکەوت کە خویندکاریکی گەنجی فلیپینی لە پشت ئەم ھێرشەوە بووە.
کۆد رێد
لە جولای ساڵی ٢٠٠١ دا کۆد رێد بووە ھۆی زیان گەیاندن بەبری خەملێنرا کە گەیشتە دوو بلیۆن دۆلار، لەسەر کۆمپیوتەرەکانی کە بە سیستەمەکانی مایکرۆسۆفت ویندۆز و ویندۆز سێرڤەر ٢٠٠٠ کاری دەکرد. کۆد رێد بەمەبەستی بەکارھینانی ھێزی ھەموو کۆمپیوتەرە توشبووەکان لە دژی نوسینگەی کۆشکی سپی بنیات نرابوو.
نیمدا
لە دوای ١١ی سێپتەمبەری سالی ٢٠٠١ ەوە ئەم ڤایرۆسی کۆمپیوتەرە کاری کردە سەر ھەزاران کۆمپیوتەری جیھان نیمدا وادانرابوو ببێتە یەکێک لە ھەرە ڤایرۆسە زیانبەخشەکان، کە پێنج رێگەی ھەبوو بۆ کارکردنە سەر کۆمپیوتەر و توشبوونی سیستەمی کۆمپیوتەر بەم جۆرە، و توانای خۆ دروستکردنەوە و کۆپی کردنەوە.
داونئەدئەپ
دوا دانە و مەترسیدارترین ڤایرۆس کرمی داونئەدئەپ بوو، کە بە کۆنفیکەریش ناو ئەبرا. کە بووە ھۆی زیانگەیاندن بە ٣٫٥ ملیون کۆمپیوتەر لە سەرتا سەری جیھان. ئەم پرۆگرامە زیانبەخشە توانی بە خێرای خۆی بڵاو بکاتەوە لە رێگەی تۆرەکانی نێت، کۆمپانیای ئێف_سیکویرتی بواری پاریزگاری و سیکویرتی وڵاتەکانی چین و بەرازیل و رووسیایی بە زۆرترین بەرکەوتوو لە ریژەی تووشبوون لەقەڵەم دا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئاسایشی ئینتەرنێت
یۆست گیپێرت
یۆست گیپێرت (خوێندنەوەی ئالمانی: [joːst gɪpʰɐt]؛ لە دایک بووی ١٢ی ئازار ١٩٥٦ لە شاری وینز-نیدروینیگرن کە ئێستا بە ناوی ھاتینگینە، ئاڵمانیا) زمان‌ناسێکی ئالمانیە، قەفقازناس، نوسەر و مامۆستای زمان‌ناسی تەتبیقی لە ئەنیستیتۆی زمان‌ناسی تەجروبی زانکۆی  گۆتەی  فرانکفۆرتە.
مێژووی چالاکی
لە ساڵی ١٩٧٢، گیپێرت لە قوتابخانەی لایبنیزی شاری ئێسێنی ئالمان خویندنی سەرەتایی تەواو کرد. بەینی سالەکانی ١٩٧٢ ھەتاکونێ ١٩٧٧ لە زانکۆی ماربورگ دەرسی زمان‌ناسی تەتبیقی، ھیندناسی، خویندنی ژاپۆنی و چینی تەواو کردو دوکتورای لە ساڵی ١٩٧٧دا لە زانکۆی ئازادی بەرڵین لەسەر دوروست بونی مەسدەری نەحوی لە زمانەکانی ھیندوئوروپایی وەرگرت. لە کاتەکانی ١٩٧٧ ھەتاکونێ ١٩٩٠، لە زانکۆکانی بەرڵین، ڤیێناوەسالزبورگ مامۆستای کاتی وپسپۆر بووە، دوایی ئەو ماوەیە لە زانکۆی بامبێرگ بە تیزی دوکتورای لەسەر ووشە وەرگیراوەکانی ئێرانی لە نێو ئەرمەنیو گورجی مامۆستای کاتی تایبەتی وەرگرت. لە کاتی ١٩٩٤، گیپێرت لە زانکۆی گۆتەی  ئالمان زمان‌ناسی تەبیقی دەرسدا. ئەو بەشێک لە ئەندامانی ئاکادیمیای زانیستی گیلاتی (گورجستان) لە کاتی ١٩٩٦ بو وە ھەروەھا دیپارتمانی "زمان" لە ئاکادمی زانیستی و مرۆڤ‌ناسی بەرڵین برانددربورگ بو لە کاتی ٢٠٠٧ دا بو. لە کاتی ١٩٩٧ ئەو مامۆستای ئیفتیخاری [زانکۆی  ئوربیلیانی سەبا سولخان] لە تبلیس گورجستان بو وە لە ساڵی  ٢٠٠٩ دوکتورای ئیفتیخاری لە زانکۆی ئیوانی یاواخیشویلی لە تبلیس وە لە ٢٠١٣ دوکتورای ئیفتیخاری لە زانکۆی شوتا روستاویلی باتومی گورجستانی وەرگرت. کاتێک کە گیپێرت بو بە پروفیسوری زمان‌ناسی تەتبیقی، زوربەی پسپۆریەکانی لەسەر زمانەکانی ھیندوئورووپی وە میژوو ریشەناسی ئەو زمانانە بو. جیگە لەوە ئەو لەسەر رەدەناسی زمان‌ناسی وە بەتایبەت لەسەر زمانەکانی قەفقاز. بە سپاس لە تیشکوشینیەکانی بو پرۆژە کانی لەسەر زمانەکانی قەفقاز، زورێک لە پرۆژە کانی نیوان‌دەولەتەکان لەو ولاتە کراونو ئەو سەرپەرەستو بەریوبەر بوە تێیاندا. پسپۆریەکانی زورتر لەسەر زمان‌ناسی مێژوویی، رەدەناسی زمان‌ناسی، دادەی نوسراوی جیاوازی زور، سەبتو زەبتی چەند شێوازی زمان و لێکولینەوەی نوسراوەکانی ئیلێکترۆنیکی بوە.
تیتۆس، ئارامزی، جی‌ئین‌سی و لوڤۆ
گیپێرت بەدیھێنەرو بەرێوبەری پرۆژە ی تیتۆسە (قاموسی مەتنەکانی ھیندوژێرمەنی وە کوتراوەکان). ئامانج لەوە، لە کاتی ١٩٨٧ کە وەدی ھاتوە، دیجیتال کردنی تەواوی مەتنەکانی کە لە زمانەکانی ھیندوئوروپایی و زمانەکانی جیران زەبت کراون. لە ١٩٩٩، ئەو دەستی بە پرۆژە ی ئارامزی (زمانەکانو کولتوری قەفقاز: سەبتی ئیلیکترۆنیک) کرد. ئەو پرۆژە یە ئامانجی خرکردنەوەی بەلگەکانی زمانی قەفقاز بو. ئەو پرۆژە یە، ئیشێکی گەورەتری بەدواداھات بە ناوی پرۆژە‌ی بناغەی نەتەوەیی گورجیستان (جی‌ئین‌سی). لە ٢٠١٠، گیپێرت سەروکی پرۆژەی "مرۆڤ‌ناسی دیجیتالی لە ئێیالەتی ھێسێن: تێکخستنەوەی تێکوشینو لێکولینەوەی نوسراوەیێکی زوری بلاو بووە" بو کە بەشێک لە "ھێرشی فیدیرال بەسەر پەروەردەکردنی بالای زانیستی و ئابوری" (پرۆژەی لوڤۆ). ئەو مەرکەزە بەینی زانکۆی گۆتەی فرانکفورت وە زانکۆی فەننی دارمشتات بو وە پشتگیری موزەی فرانکفورتیشی ھەبو.
بەرڵین لێکولینەوەی نوسراوەکانی ئیلیکترۆنیکی
لە کاتی ١٩٩٠، گیپێرت رووی لە نوسراوەکانی روژھەلاتی ئاسیا و ناوەندی کرد و پروژانیکی بەو ئامانجەی کە ئەوانیش دیجیتالی کە کرد وەکو نوسراوەکانی توخاری مەجموعەی تورفانی بەرڵین. جگە لەوە ئەو پروژ ێکیشی لەسەر ویرایەشی نوسراوەکانی پالیمپسیتی قەفقاز-ئالبانی لەسەر کێوی سینای کرد. لە ٢٠٠٩ ئەو پسپۆری گروپی بەرڵین لێکولینەوەی "کولتورەکانی نوسراوە" لە زانکۆی ھامبورگ بە سەر برد. لە کاتی ھاوینی ٢٠١٣، دوبارە لە زانکۆی ھامبورگ ئیشی پسپۆری بە جێ ھێناوە بە نێو ھەوالی کارپیرت پیترا وە بەشداری خرکردنەوەی "قاموسی کولتورەکانی نوسراو" کردو پەرتوکیکی "خوێندنی تەتبیقی نوسراوەکانی شەرق‌ناسی" بلاو کردەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئاڵمانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦ پۆل:زیندووان
ناسیاریناسی
ناسیاریناسی، مەعریفەتناسی، ئێپیستێمۆلۆژی یان بیردۆزی زانین (، ) لە لقەکانی فەلسەفەیە کە گرنگی بە سروشت و سنوورەکانی زانین دەدات. مەعریفەتناسی خۆی ڕووبەڕووی ئەم پرسانە دەکاتەوە:
زۆرینەی گفتوگۆکان لەم گۆڕەپانەدا وردبوونەتەوە لەسەر شیتەڵکاریی سروشتی زانین و ئەوەی کە زانین چلۆن گرێدراوە بە تێگەیشتەکانی دیکەوە، لەوانە: دروستی، باوەڕ و پاساوھێنانەوە. لەگەڵ واتای بەرھەمھێنانی زانینیشدا سەروکاری ھەیە و ھەروەھا لەگەڵ گومانکاری لە بانگەشە جۆربەجۆرەکانی مەعریفەتدا.
وشەی «ئێپیستێمۆلۆژی» (Epistemology) لە یۆنانییەوە وەرگیراوە: episteme - ἐπιστήμη، «زانین، زانست» + λόγος، لۆگۆس.
زانین چییە؟
لە وەڵامی ئەم پرسیارە دوو ڕێباز (ڕێباوەڕ)ی سەرەکی ھەن:
ڕێبازی ڕاستی دەڵێت: ئەو شتانەی بە ھەستەکان یان بە ژیری (ھۆش) دەیانزانین شتانێکی ڕاستەقینەن و لە دەرەوەی بیر و ھۆشی ئێمەدان، بەو پێیە شتەکان ھەن جا ئێمە ھەستیان پێبکەین یان نا؛ و زانین درک پێکردنی شتەکانە وەک چۆن لە واقیعدا ھەن.
لە بەرامبەردا ڕێبازی نموونەیی کە دەڵێت: ئەو شتانەی ئێمە دەیانزانین (ھەستیان پێدەکەین) بوونیان بەندە بە بیر و ھزری ئێمەوە. بەو پێیە زانین درک پێکردنی شتەکانە وەک چۆن بۆ مرۆڤ دەردەکەوێت نەوەک ڕاستی بنچینەیی شتەکان.
پۆل:ناسیاریناسی
دەیڤد فینچەر
دەیڤد ئەندرو لیۆ فینچەر (بە ئینگلیزی: David Fincher) لە دایک بووە لە ٢٨ی ٨ی ١٩٦٢، دەرھێنەری فیلم و بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکیە، پاڵێوراوە بۆ خەڵاتی ئۆسکار لە پێناو دەرھێنانی فیلمی دۆسیە دەگمەنەکەی بێنجامین بەتن (٢٠٠٨) و لە پێناوی فیلمی تۆڕی کۆمەڵایەتی توانیویەتی خەڵاتەکانی گۆڵدن گڵۆب و بافتا دەستەبەر بکات. دەیڤد فینچەر ناوبانگێکی جیھانی ھەیە بەھۆی دەرھێنانی فیلمەکانی یانەی شەڕ و حەوت وە یەکێکیشە لە دروستکەرانی زنجیرەی ماڵی کاردەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢ پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە کالیفۆڕنیا پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:زیندووان پۆل:براوەی باشترین دەرهێنەری گۆڵدن گڵۆب پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:براوەی باشترین دەرھێنەری گۆڵدن گڵۆب پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە کالیفۆرنیا پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
زیانامێر
زیانامێر بەو نەرمامێرە دەوترێت کە بۆ تێکدان و شپرزەکردنی کارەکانی کۆمپیوتەر، بەدەستھێنان و کۆکردنەوەی زانیاری، یا دۆزینەوە و بەردەستخستنی ڕێگەگەلی شاراوە بۆ چوونەناو سیستەمە کۆمپیوتەرەیییەکان بەکاردێت و بەگەلێک شێوازی جیاجیاوە خۆی نیشان دەدا، لەوانە کۆد، سکریپت، ناوەرۆکی پەڕەی وێب. بەگشتی زیانامێر زاراوەیەکە بۆ ئاماژە بە ھەموو فۆرمەکانی نەرمامێر کە بە نەیار یا خۆترنجێنەر دێنە ئەژمار. زیانامێرەکان بریتین لە ڤایرووس، کرم، ئەسپی ترۆجان، ڕووتکیت، کلیلدز، سپایوەیر، و ئەدوەیر. تا ساڵی ٢٠٢٠، بەرنامەیەکی زیانبەخش کە بە ناوی جۆکەر ناسراوە، چونکە ئەو ئایکۆنەی کە بەکاریدەھێنێت لەکاتی دەرکەوتنی لە ئەپ ستۆرەکان ھی گاڵتەجاڕێکە- زیاتر لە ١٧٠٠ بەرنامەی تووش کرد کە دەبوو لە یازدە ئەپ ستۆر لاببرێن. بەڵام ئەم بەرنامە زیانبەخشە زۆر بەخێرایی خۆی لەگەڵ فرۆشگاکەدا دەگونجێنێت و دەتوانرێت بە ئاسانی بشاردرێتەوە. بەگشتی بەرنامەی زیانبەخش بەھۆی کراکەرەکانەوە دروست دەبێت کە لە ڕێگەی جووڵەی جیاوازەوە لە ڕێگەی بەستەر یان ئیمەیڵەوە دەچنە ناو ئامێرێکەوە بۆ بەدەستھێنانی زانیاری بەکارھێنەر.
پاڵنەرەکان
لە ماوەی ساڵانی ھەشتاکان و نەوەدەکاندا، بەرنامەی زیانبەخش وەک جۆرێک لە تێکدان یان فەسادی دروست دەکرا. بەڵام لە ئێستادا پاڵنەرە سەرەکییەکە بەدەستھێنانی سوودێکی ئابوورییە. لەساڵانی ڕابردوودا، بەرنامە زیانبەخشەکانی پەیوەست بە ھەڕەشە بەردەوامە پێشکەوتووەکان دەرکەوتوون، کە ھەڵمەتێکی زۆر ڕێکخراون لەلایەن گرووپەکانی پەیوەست بە دەوڵەتەکان یان لایەنە گرنگەکانەوە ئەنجام دەدرێن کە دەسەڵاتیان ھەیە، کە باوترین ئامانجیان دزینی زانیاری ستراتیژی یان زیانگەیاندنە بە سیستەمی ڕێکخراوە ئامانجدارەکان.
باوترین پاڵنەرەکان بۆ دروستکردنی بەرنامەی زیانبەخش بریتین لە:
تاقیکردنەوە لەکاتی فێربووندا (بۆ نموونە کرمی مۆریس).
کاتێک بەرنامەی زیانبەخش دەبێتە ھۆی زیانێکی دارایی بۆ بەکارھێنەر یان خاوەنی کۆمپیوتەر، ھەروەھا وەک بەرنامەی تاوان یان نەرمەکاڵای تاوان پۆلێن دەکرێت. ئەم بەرنامانە بەزۆری ئامانجیان لایەنی دارایی و دزینی ناسنامە و سیخوڕییە. ھەندێک لە نووسەران بەرنامەی زیانبەخش لە بەرنامەی "خۆڵەمێشی" جیا دەکەنەوە (کە پێی دەوترێت greyware, graynet، یان greynet)، ئەم جۆرەی دووەمیان بەو بەرنامەیە پێناسە دەکەن کە بەبێ مۆڵەتی بەکارھێنەر دامەزراون و بە شێوەیەک ڕەفتار دەکەن کە بێزارکەر یان نەخوازراو بێت بۆ بەکارھێنەر، بەڵام کەمتر مەترسیدارن وەک لە بەرنامەی زیانبەخش. لەناو کۆدی بەرنامە زیانبەخشەکەدا دەتوانین کۆدێکمان ھەبێت کە مەبەست لێی دابینکردنی جۆرە جیاوازەکانی کارایی بێت: باری سوودبەخشەکە. ئەو بەشەی کۆدە کە پەیوەندی بەو چالاکییە زیانبەخشەوە ھەیە کە لەلایەن بەرنامە زیانبەخشەکەوە ئەنجام دەدرێت و، ھەربۆیە، ئەم بەشە ئیجبارییە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیانامێر پۆل:بەرنامەسازی
٢٤ی ئەیلوول
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئەیلوول
تۆکیۆ
تۆکیۆ بە ناوی فەرمی گەورە شاری تۆکیۆ  پایتەختی وڵاتی ژاپۆنە.گەورە شاری تۆکیۆ دەکەوێتە دیوی ڕۆژھەڵاتی یەکێک لە گەورەترین چوار دوورگە وشکانیەکەی خاکی ژاپۆن کە ناوی دوورگەی ھۆنشووە و لە دیوی ڕۆژاوای کەنداوی تۆکیۆ و نزیک ڕووباری سومیدا ھەڵکەوتووە، لە ساڵی ١٨٦٨ی زایینییەوە پایتەختی ژاپۆنە و لە ڕۆژگاری ئەمڕۆشدا بۆتە ناوەندێکی ڕامیاری، ئابووری و کلتوری ئەو وڵاتە.
جوگرافیا
ڕووبەری پارێزگاکە ٦٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە، حکوومەتی خۆجێیی پارێزگاکە شارەکەی دابەش کردووە بەسەر ٢٣ ناوچەوە یاخود گەڕەکەوە (بە ژاپۆنی: 区؛ شێوەی خوێندنەوەی "کوو") کە ئەمانیش دابەش دەبن بەسەر ٣٩ شارەوانی و دوو دوورگەی بچووک کە دەکەونە ڕۆژاوای پارێزگاکە.
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی گەورەترین ناوچەی پارێزگاکە ٨ ملیۆن کەسە و بەھەموو ناوچەکان و دوو دوورگەکەیشی ژمارەی دانیشتووانەکەیان دەگاتە زیاتر لە ١٣ ملیۆن کەس وە ئەگەر ھەموو پارچە زەویەکانی دەوروبەری لەگەڵی ھەژمار بکرێت کە ڕووبەرەکەی نزیکی ١٠،٠٠٠ کیلۆمەتر دووجایە کە پێک ھاتوون لە کۆمەڵە شارۆچکەیەکی بچووک بچووک لەگەڵ سێ شاری گەورە کە ناوەکانیان (یوکوھاما، کاواساکی، چیبا)یە ژمارەی دانیشتووانی پارێزگاکە دەگاتە ٣٥ ملیۆن کەس بەمەش دەبێتە قەڵەباڵغترین ناوچە لەسەر ڕووی زەوی لە ڕووی دانیشتووانەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:تۆکیۆ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٤٥٧ پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا پۆل:دامەزراوەکانی ١٤٥٧ لە ئاسیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی دەیەی ١٤٥٠
٢٥ی ئەیلوول
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئەیلوول
ئوونوونپێنتیۆم
ئوونوونپێنتیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Unp» و گەردیلە ژمارەی ١١٥.
سەرچاوەکان
ئوونوونپێنتیۆم
پۆل:توخمە دەستکردەکان پۆل:ئوونوونپێنتیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
لیڤەرمۆریۆم
لیڤەرمۆریۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Lv» و گەردیلە ژمارەی ١١٦.
سەرچاوەکان
پۆل:توخمە دەستکردەکان پۆل:لیڤەرمۆریۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
پلەی ڕادەدار
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ڕادەدارەکان
٢٦ی ئەیلوول
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئەیلوول
شارل-فێردیناند ڕامو
شارل-فێردیناند رامو شاعیر و نووسەر ی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٨ پۆل:مردووانی ١٩٤٧
Charles-Ferdinand Ramuz, dit C.-F. Ramuz
یانەی ئایندھۆڤن
یانەی ئایندهۆڤن (بەئینگلیزی:PSV Eindhoven) یانەیەکی تۆپی پێی هۆڵەندیە بنکەی یانەکە دەکەوێتە شاری ئایندهۆڤن لە هۆڵەندا ،یانەکە بەشدارە لە خولی نایابی هۆڵەندا ، یانەکە لە ٣١ی ئابی ١٩١٣ دامەزراوە ، یانەکە خاوەن کۆمەڵێ دەستکەوتە لەوانە ٢٤ جار پاڵەوانی خولی هۆڵەندی و نۆ جاریش جامی هۆڵەندا و و ۱۰جاریش جامی یۆهاین کڕۆیف و جارێکیش خولی ئەورووپا و جارێکیش جامی ئەورووپای بەرزکردۆتەوە ،یانەی خاوەن یاریگایەکی هاوچەرخە بەناوی وێستگەی فلیپس  کە جێگای زۆرتر لە ٣٥،٠٠٠ هاندەر لەخۆ دەگرێت.
بەستەری دەرەکی
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩١٣ لە ھۆڵەندا پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩١٣ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ھۆڵەندا پۆل:وەرزشی ئایندھۆڤن
٢٧ی ئەیلوول
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئەیلوول
ئوونوونسێپتیۆم
ئوونوونسێپتیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Uus» و گەردیلە ژمارەی ١١٧.
سەرچاوەکان
ئوونوونسێپتیۆم
پۆل:توخمە دەستکردەکان پۆل:ئوونوونسێپتیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
بڕیارنامەی ٥٩٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٩٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٨٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٧٣١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٧ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٧ پۆل:لوبنان لە ١٩٨٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
شارستانی بۆکان
thumb|شوێنی شارستانی بۆکان لەسەر نەخشەی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا شارستانی بۆکان، یەکێک لە شارستانەکانی ئێرانە کە لە پارێزگای ورمێ ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری بۆکانە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٧ ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانه ٢٥١٫٤٠٦ کەسە کە ١٩٤٫٨٤٩ کەس لەم ژمارەیە له شاردا ده‌ژین که له‌چاو سه‌رژمێریی ساڵی ٢٠١١ تووشی گۆڕان بووه.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
خدری خواروو
جوگرافیا
خدری خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەڵەڕەشی بچوک و لە باشوور لەگەڵ گوندی جنۆکەی قازی شەل و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی خاکی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پنگڵەی دووەر.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شێخ ئەلوان
شێخ ئەلوان یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی کۆیە(ناوەند) لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
ڤیکتۆر سێگالێن
ڤیکتۆر سێگالێن شاعیر ، ڕۆماننووس ، پزیشک ، باستان‌شناس و مردم‌نگاری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٨ پۆل:مردووانی ١٩١٩
لۆگۆس
لۆگۆس زاراوەیەکی گرنگە لە فەلسەفە، دەروونناسی، ڕەوانبێژی، و لە ئاییندا. ھیراکلیتوس (٥٣٥ ھەتا ٤٧٥ی پێش زایین) ئەم زاراوەیەی ھێنایە ناو فەلسەفەی ڕۆژئاوایییەوە بە واتای سەرچاوە و تەکووزیی بنەڕەتیی گەردوون.
بڕیارنامەی ٥٩٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٩٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی ئازاری ١٩٨٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای‌ نێونەتەوەییی داد. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٧٣٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
لۆگۆس
لۆگۆس لە فەلسەفەی یۆنانیدا بنەمایەکی ئەقلانییە کە گرێدراوی ھێزە فۆرم خولقێنەرەکانە. لەلای ھیراکلیتس، لۆگۆس یاسای گەردوونییە. لەلای ئەرەستوو، لۆگۆس شتێکە کە پەیوەندیی بە ناواخنی پێناسە ئەقڵانییەکانەوە ھەیە. لەکاتێکدا ستۆیکەکان لۆگۆسیان کردۆتە مرۆڤ و بە ھاوتای ڕۆحی خوایانەی جیھان دایدەنێن. دواتریش ئایینی مەسیحی لۆگۆس دەکاتە وشەی خوا، کە دواتر دەبێتە ھۆی دروستبوونی جەستەی مرۆڤ و جەستەی کوڕی خوا (مەسیح).
بڕیارنامەی ٥٩٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٧
لۆگۆس
سەرچاوەکان
پۆل:زمان پۆل:ستۆیسیزم پۆل:بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە پۆل:ناسیاریناسی پۆل:لۆژیک پۆل:ئەفلاتوونیزمی نوێ پۆل:ھەبوونناسی پۆل:فەلسەفەی زەین پۆل:فەلسەفەی ئایین پۆل:پیرھۆنیزم پۆل:ھزر پۆل:ڕاستی پۆل:تیۆرییە فەلسەفییەکان پۆل:فەلسەفەی دەروونناسی
سەدەی ٢١ەم
---Sidenote START--- سەدەی ٢١ەم لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١ دەست پێ‌دەکات و پاش تێپەر بوونی ١٠٠ ساڵ لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢١٠٠ کۆتایی پێ‌دێ.
شارستانی پۆلدەشت
شارستانی پۆلدەشت یان شارستانی پارێزدەشت، یەکێک لە شارستانەکانی ئێرانە کە لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری پۆلدەشتە. ئەم شارستانە ھاوسنورە لە باکورەوە لەگەڵ کۆماری ئۆتۆنۆمی ناخچەوان و شارستانی ماکۆ و لە باشوورەوە لەگەڵ شارستانی چایپارە و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ کۆماری ئۆتۆنۆمی ناخچەوان و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ شارستانی شەوت و شارستانی ماکۆ. لە ساڵی (٢٠٠٨) بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی کۆماری ئیسلامی ئێران ئەم شارستانە لەرووی کارگێڕییەوە دابەشکراوە بۆ (٢) ناوچە (ناوچەی ناوەندی شارستانی پۆلدەشت و ناوچەی ئاراس) و (٤) گوندەوار و (٧١) گوند.
سەدەی ٢١ەم
سیاسەت و شەڕ و وڵاتەکان
وێنۆک|سەرۆکی ڕووسیا [[ڤلادیمیر پوتین لەگەڵ جۆرج دەبلیوو بوش و سەرکردەکانی دیکەی ڕۆژئاوا لە مۆسکۆ، ٩ی ئایاری ٢٠٠٥ ]] وێنۆک|خۆپیشاندەران لە میانی بیست و حەوتەمین كۆبوونەوەی لوتكەی جی هەشت لە شاری جێنەوا لە ئیتاڵیا، بە سووتاندنی ئۆتۆمبێل لەسەر رێگای سەرەكی لوتكەكە، هەوڵدەدەن رێگری بكەن لە بەشداریكردنی ئەندامانی گروپی جی هەشت لە لوتكەدا.
شارستانی پۆلدەشت
پێکھاتەی دانیشتوان
وێنۆک|پێکھاتەی شارستانی [[پۆلدەشت]]
سەدەی ٢١ەم
وڵاتی نوێ و گۆڕانکارییە ناوچەییەکان
هەندێک ناوچە لە ماوەی سەدەی بیست و یەکەمدا سەربەخۆیی خۆیان بەدەستھێنا. ئەمە لیستی ئەو دەوڵەتە سەروەرانەیە کە لە سەدەی بیست و یەک سەربەخۆیی خۆیان بەدەستھێناوە و لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە دانیان پێدانراوە. وێنۆک|ئاهەنگ گێڕان بەبۆنەی سەربەخۆیی [[کۆسۆڤۆ]]
شارستانی پۆلدەشت
چۆم و ڕوبار
لەم شارستانەدا دوو چۆمی سەرەکی ھەیە:
سەدەی ٢١ەم
وڵاتی نوێ و گۆڕانکارییە ناوچەییەکان
ئەو دەوڵەتانەی کە لە ڕێگەی چاکسازی حکوومەتەوە سەروەرییان بەدەستھێنا:
شارستانی پۆلدەشت
ئاو و ھەوا
شارستانی پۆلدەشت ئاو و ھەوای ھەروەک ئاو و ھەوای ناوچەی ئازەربایجانە، بەھۆی بەرز و نزمی زۆر لە پەکھاتەی خاکەکەیدا و دووری لە دەریاوە وەھای کردووە کە ڕادەی شێی کەم بێت و ئاو و ھەوای لەزستاناندا سارد و ووشکە سەرمای ھەبێت و لە ھاویناندا گەرما و گرەی ھەبێت، ھەروەھا ڕێژەی باران بارین لەم شارستانەدا (٣٥٠ملم) ە کە وەھای کردووە نیمچە بیابان دەربکەوێت و زەوییەکانی نیوەی بەکەڵکی کشتوکاڵ بێت.
سەدەی ٢١ەم
وڵاتی نوێ و گۆڕانکارییە ناوچەییەکان
پۆل:ھەزارەی ٣یەم پۆل:سەدەی ٢١ەم پۆل:سەدەکان
شارستانی پۆلدەشت
ڕوبەر
ڕووبەری ئەم شارستانە دەکاتە (١٨٢٠کم٢)، وە کەوتووەتە باکوری ڕۆژھەڵاتی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاواوە، کەوتووەتە ڕۆژاوای ووڵاتی ئێران، ھەروەھا دەکاتە باکوری ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
کارگێڕی
ناوچە
گوندستان (گوندەوار)
گوندستانی ناوچەی ناوەند:
گوندستانی چایپاساری ڕۆژھەڵات
لە ١٥ گوند پێکھاتووە:
گوندستانی زەنگەبار
لە ٢٩ گوند پێکھاتووە:
گوندستانی ناوچەی ئاراس:
گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات
لە ١٨ گوند پێکھاتووە:
گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژاوا
لە ٩ گوند پێکھاتووە:
گوندە کورد نشینەکان
لە (٤٤) گوند پێکھاتووە:
گوندە ئازەری نشینەکان
لە (١٥) گوند پێکھاتووە:
گوندە تێکەڵەی کورد و ئازەری
لە (٨) گوند پێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئوونوونۆکتیۆم
ئوونوونۆکتیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە ھێمای کیمیاییی «Uuo» و گەردیلە ژمارەی ١١٨.
سەرچاوەکان
ئوونوونۆکتیۆم
پۆل:توخمە دەستکردەکان پۆل:ئوونوونۆکتیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
ئانتۆنیۆ کۆنتی
ئانتۆنیۆ کۆنتی  ( ؛ لە دایکبووی ٣١ی تەممووزی ١٩٦٩) یاریزان و ڕاهێنەری پیشەیی تۆپی پێی ئیتاڵی یە.
کۆنتی وەک یاریزانی ناوەڕاست یاری دەکرد، و کاروانی وەرزشی لە یانەی لێچی ناوخۆیی دەستپێکرد، و دواتر بووە یەکێک لە کاریگەرترین و باشترین یاریزانەکان لە مێژووی یوڤێنتوس. سەرکردایەتی یانەکەی کرد و نازناوی چامپیۆنزلیگ، جگە لەوە پێنج نازناوی سێریا ئەی بە دەست هێنا لە نێوان نازناوەکانی تر. هەروەها یاری بو هەڵبژاردەی ئیتاڵیا ئەنجامداوە، و بەشداری جامی جیهانیی فیفای ١٩٩٤ و یۆرۆی ٢٠٠٠ کردووە، کە لەهەر دوو جاردا ئیتالیا بە پلەی دووەم کۆتایی پێ هێنا.
لە ساڵی 2006 دەستی بە ڕاهێنەرایەتی کرد، و بووە هۆی بردنەوەی سێریا بی بۆ یانەی باری، و سەرخستنی یانەی سیێنا لە هەمان خول دوای دوو ساڵ. لە ساڵی ٢٠١١ دەستی بە ڕاهێنەرایەتی یانەی یوڤێنتوس کرد، و سێ نازناوی خولی ئیتاڵی یەک لەدوای یەک بەدەست هێنا، و لە ساڵی ٢٠١٤ بەرپرسیاریەتی هەڵبژاردەی ئیتاڵیای گرتە ئەستۆ تا یۆرۆی ٢٠١٦. دوایی بووە ڕاهێنەری چێڵسی و سەرکردایەتی یانەکەی کرد بۆ بردنەوەی پریمەرلیگ لە یەکەم وەرزی، لە وەرزی دووەمی لە گەڵ یانەی چێڵسی FA cupی بەدەست هێنا. لە ساڵی ٢٠١٨ کۆنتی لە ڕاهێنەرایەتی یانەی چێڵسی لادرا، و دوای یەک ساڵ ڕووی کردە یانەی ئینتەر میلان. و لە دووەم و کۆتا وەرزی لەگەڵ ئینتەر خولی ئیتاڵی بەدەست هێنا.
کۆنتی بووە هۆکاری دووبارە بڵاوکردنەوەی پێکهاتەی 3-5-2 دوای ئەوەی، کە بەکارهێنانی زۆر سنوورداری بە خۆیەوە بینی لە سەرەتای دەرکەوتنی لە جامی جیهانیی فیفای ١٩٩٠.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩ پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیتالی پۆل:یاریزانانی یانەی یوڤێنتوس پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠ پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئیتالی پۆل:ڕاهێنەرانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٦ پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:ڕاهێنەرانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:ڕاھێنەرانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا پۆل:ڕاھێنەرانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٦
٢٨ی ئەیلوول
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئەیلوول
محەممەد حاسڵی
محەممەد حاسڵی، وێنەگرێکی زەحمەتکێشی مەهابادییه و ماوەی ٥١ ساڵه به ئەڤین و حەزەوه له چوار شاری سەردەشت، سەقز، ورمێ و مەهاباد له خزمەتی خەڵک دا بووه.
ژیان
محەممەد حاسڵی، کوڕی خەلیل حاسڵی و نەوەی ڕەشید حاسڵییه. ڕێکەوتی ١٠ی خەرمانانی ساڵی ١٣٢٦ هەتاوی له شاری مەهاباد له دایک بووه و به هۆی دۆستایەتی لەگەڵ وێنەگرێکی ئەرمەنی به ناوی "جێمس"، له تەمەنی پازده ساڵییەوه گیرۆدەی هونەری وێنەگری دەبێ. ساڵی ١٣٤١ دەچێته ئاتولیەی باڕۆن و له ماوەی ساڵەوەختێک دا بەشێکی زۆر له کاروباری وێنەگری به هاوکاری جێمس به شێوەی پڕۆفیشنال فێر دەبێ. وێنەگری باڕۆن له لایەن "ویلیام ئابڕاهام بڕانشا" له دەیەکانی سی دا له مەیدانی مەلا جامی مەهاباد و له تەنیشت ڕاستەی سەربەرداش دامەزرێندرابوو. ویلیام دوو کوڕی هەبوو؛ "جێمس" و "وێنووس". خەڵکی دەڤەر وێنووسیان به یۆنس بانگ دەکرد. ویلیام کوڕەکانی ساڵی ٥٦-١٣٥٥ ئێرانیان بەرەو ئەمریکا بەجێ هێشت و ئاتولیەی باڕۆن کۆ کرایەوه.
محەممەد حاسڵی ساڵی ١٣٤٢ تا ١٣٤٦ هەتاوی له شاری سەردەشت کاری کرد و دوو ساڵی ئیجباری له سابڵاغ تەواو کرد. ساڵی ١٣٥٢ له شاری سەردەشت ئاتولیەی وێنەگریی "ساتی" دامەزراند. ساڵی ١٣٥٣ تا ١٣٥٨ هەتاوی له شەقامی حافزی ورمێ و هەروەها مەیدانی عەسکەرخان ئاتولیەی وێنەگری دامەزراند و بۆ ماوەی ساڵێک لەگەڵ خوا لێخۆشبوو یۆسف حەسەنزاده به شەریکایەتی کاریان کرد. ساڵی ١٣٥٨ ورمێ بەرەو سەقز بەجێ دێڵێ. له شاری سەقز له مەیدانی هەڵۆ، ئاتولیەی وێنەگری هەر به تابڵۆی "ساتی" دادەمەزرێنێ و ساڵی ١٣٦٠ی هەتاوی به یەکجاری دێتەوه سابڵاغ و له پاساژی شەریفزاده به تابڵۆی ساتی وێنەگری خۆی دادەمەزرێنێتەوه و ئێستاش ئەو ئاتولیەیه بەردەوامه.
بەرهەمی ژیانی هاوبەشی حاسڵی سێ کێژوڵەیه.
سەرچاوه
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:وێنەگرانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
٢٩ی ئەیلوول
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئەیلوول
خەلیل زەیانی
خەلیل زەیانی ڕاھێنەرێکی سعودییە و یەکەم سەرکەوتنی وڵاتەکەی لە ١٩٨٤ و لە جامی گەلانی ئاسیاوی سەنگافوورە لەەر دەستی ئەم ڕاھێنەرە بووە. ئێستا جێگری سەرۆکی یانەی ئەتیفاقی سعودیە.
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧ پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە نۆروێژ
کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە نەرویژ (ک.خ.ک.ن)، ، (KSFN) ساڵی ٢٠٠٤ دامەزراوە و نوێنەرایەتیی خوێندکارە کوردەکانی ھەر چوار پارچەکەی کوردستان دەکات. بیرۆکەی کۆمەڵەی خویندکارانی کورد ماوەیەکی زۆرترە ھەیە لە نێوان خوێندکارە کوردەکانی زانکۆی ئۆسلۆ، بەڵام ھیچی لەگەڵدا نەکرا، ھەتا پێش مانگی شوباتی ٢٠٠٤؛ دوای دەستپێشخەریی گرووپێکی خوێندکاریی کورد لە زانکۆی ئۆسلۆ، کۆبوونەوەیەکی گشتی بۆ خوێندکارانی کورد لە زانکۆ و پەیمانگاکان، بە شێوەیەکی سەرەکی لە ئۆسلۆ ڕێک خرا، کە کۆمەڵەکەی تێیدا ڕاگەیەندرا. لە ڕووی سیاسی و ڕووانگەی ژیارییەوە، کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد بێلایەن و سەربەخۆیە.
پۆل:ڕێکخراوە خوێندکارییەکانی کوردستان پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان
٣٠ی ئەیلوول
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئەیلوول
ڤرۆتسواف
ڤرۆتسواف (بە ئەڵمانی: Breslau) شارێکە دەکەوێتە وڵاتی پۆلەندا و پایتەختی ناوچەی سیلزیا سلڤی کە ناوچەیەکی مێژووییە لە وڵاتەکە. شارەکە لەسەدەی ١٠ بنیاد نراوە و ئێستا دانیشتووانی شارەکە ٦٣٢ ھەزاری تێپەڕ کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١٠یەم پۆل:ڤرۆتسواف پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
ڕیاز عوبەید ئەحمەری
ڕیاز عوبەید ئەحمەری لەدایکبووی ١٩٦٥ ە. یاریزانی پێشووی (یانەی نەسری سعودیە) یە. لەڕیزەکانی یانە پلەی تازە پێگەیشتووان لەساڵی ١٩٨٥ یاریکردووە. ژمارەیەک پاڵەوانییەتی بەسەرکەوتووی تەواو کردووە.. بەھۆی پێکانەوە ١٩٩٦ لەیاریکردن دوورکەوتووەتەوە. لە خولێکی ڕاھێنەرایەتی بەشداربووە و دواتر بووە بە ڕاھێنەری تازە پێگەیشتووانی یانەی نەسر. ئاستی خوێندنەواری لە ئاستی ناوەندی دایە. خێزاندارە و ٥ کوڕ و ٧ کچی ھەیە.
سنووکەر
سنووکەر یان سنۆکەر (بە ئینگلیزی:snooker) جۆرێکی یاری بیلیاردە مێژووی یاریکردنی دەگەڕێتەوە بۆ ئەفسەرەکانی سووپای بەڕیتانی لە ھیندستان لە نیوەی دووەمی سەدەی ١٩یەم، کە یاری دەکرێت لە مێزێکی لاکێشەیی داپۆشراو بە پەڕۆی سەوز و ٦ کوونی تێدایە، چوار دانە لە گۆشەکان و دوو دانە لە ناوەڕاستی ھەر لایەکی درێژ. بەڵا ئەم یاریە یاساکانی شێوازێکی تر پەیڕەودەکات کە دوورە لە بلیاردەوە وە مێزی ئە یاریە گەورەترە لە مێزی بلیارد لە ڕووی درێژی و پانیەوە کە ڕووبەری مێزەکە ١٢ × ٦ فووت وە لەم یاریەدا پێچەوانەی یاری بلیارد داری یارمەتیدەر بەکار دەھێنرێت بۆ کاتێک ئەگەر تۆپەکە لە شوێنێکدا بوو سەیتەرەت نەبێت بە سەریدا.
مێژوو
بنچینەی یاری سنووکەر دەگەڕێتەوە بۆ نیوەی دووەمی سەدەی ١٩م لە ساڵی ١٨٧٠ز، لێدانی تۆپی بلیارد چالاکییەکی باناوبانگ بوو لەنێو فەرمانبەرانی سوپاس بەریتانی ستاتیۆنەد لە ھیندستان و یارییەکەیە چەندین جیاوازی ھەیە لەگەڵ ئێستا.
سەرچاوەکان
پۆل:سنووکەر پۆل:وەرزشە داخراوەکان
یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا ئەتلێتیک
یانەی بارسێلۆنای بی ئەم یانەیە بە تیپی دووەمی یانەی بارسێلۆنا دادەنرێت، کە یاریزانانی فێرگەی لاماسیا بەر لەوەی بێنە تیپی یەکەم لەم یانەیە یاری دەکەن. هەروەها لە خولی پلە دووی ئیسپانیا یاری دەکات.
دامەزراندن
ئەم یانەیە لە ساڵی (۱۹۷٠) دامەزراوە، لەو کاتەدا ناویان نا ئەتلەتیک بارسێلۆنا.
ڕیزبەندی یانەکە بەپێی ساڵەکان
{|
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئیسپانیا
پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٧٠ پۆل:یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا پۆل:یانەکانی تۆپی پێی بەرشەلۆنا
دۆنێتسک
thumb|ئاڵای شارەکە دۆنێتسک شارێکە دەکەوێتە ڕۆژهەڵاتی ووڵاتی ئوکراینا کە ژمارەی دانیشتوانی زیاترە لە ٩٧٥ هەزار کەس. بە پێی ئامارەکانی ٢٠٠١، دۆنێستک پێنجەم گەورەترین شاری ئۆکرانیا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی پارێزگای دۆنێتسک پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٦٩ پۆل:شارەکانی ئوکراینا پۆل:دۆنێتسک
ڤلادیمیر مایاکۆڤسکی
ڤلادیمیر ڤلادیمیرۆڤیچ مایاکۆڤسکی (بە ڕووسی: Влади́мир Влади́мирович Маяко́вский) (١٩ی تەمموز ١٨٩٣ - ١٤ی نیسانی ١٩٣٠)، شاعیر، فتۆریستی شۆڕشگێڕی رووسی بوو. ڤێلادیمێر لە گوندی بەگدات لە پارێزگای کووتائیسی جۆرجیا لە قەوقاز لە دایک بوو، لە کاتی داهێنان و چالاکیە هوونەریەکانی یەکێک لە مامۆستایان و شارەزایانی شێوازی فتۆریسم بووە و لەگەڵ راپەڕینە شۆڕشگێڕانەکەی رووسیا گەشەی کردووە و لە دوای شۆڕشە بۆلشڤیکییەکەی رووسیا و لە کاتی حکوومەتی سۆڤیەتدا یەکێک لە بەناوبانگترین شاعیرانی کاتی خۆی بووە.
ئەم شاعیرە فتۆریستە شۆڕشگێڕەی رووسیا لە تەمەنی ١٤ ساڵیەوە بوو بە ئەندامی حیزبی بۆلشڤیک و بەر لە بە ئەنجام گەیشتنی شۆڕش چالاکیە هونەری و سیاسیەکانی خۆی دەست پێکردبوو. ئەو لە شێعری رووسی دا کێش، شێوازی ئەدا و خوێندنەوەی شێعر، رستەکان، وشەکان و خوازەکان دا شێوازێکی نوێ و داهێنەرانەی بەدی هێنا، ئەو شێوازی فتۆریستی هەڵبژاردبوو و دوای کەوتبوو بەڵام بە هەموو یاسا و دەستوورەکانی ئەم شێوازە پابەند نەبوو و شێوازی تایبەت بە خۆی بەکار ئەهێنا.
مایاکۆڤسکی ١٣ بەرهەمی هەیە کە ١٢ لەو بەرهەمانەی لە دوای سەرگرتنی شۆڕش نووسیوە. ئەو وێژەی تەکووز و شێعری لەگەڵ راستیەکان نزیک کردەوە و خستنیە خزمەت کردنی خواستەکانی هاوچەرخ و گۆڕینی بۆ چەکێک لە رێگای بەدەست هێنانی ئامانجەکانی خۆی. مایاکۆڤسکی چێژی لە شێعرە کلاسیکەکان ئەبرد، بەڵام نەئەبوە دیلی ئەوان. ئەیوت: هوونەر ئەبێ تێکەڵ بە ژیان ببێ. یا تێکەڵی ببێ یا لە ناو بچێ.
مایاکۆڤسکی لە ساڵی ١٩٣٠ لە دوای شکست هێنان لە پێوەندیە دڵداریەکەی و هەروەها رێپێنەدانی چوونە دەرەوەی لە خاکی سۆڤیەت لە لایەن حکوومەتەوە بە فیشەکێک کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا. پێش خۆ کوشتنەکەی لەسەر لاپەڕەیەک نووسیبوی : « بۆ هەمووان... ئەمرم...» تەرمی مایاکۆڤسکی لە گۆڕستانی «گەورەپیاوانی شۆڕش» لە مۆسکۆ بە خاک سپێردرا. لە سۆڤیەت نازناوی گەورەترین شاعیری کاتی شۆڕشی درابویێ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شانۆنامەنووسانی ڕووس پۆل:ھونەرمەندانی ڕووس پۆل:وێنەکێشە ڕووسەکان پۆل:شاعیرانی ڕووس پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣ پۆل:مردووانی ١٩٣٠ پۆل:مردووەکان بە خۆکوژی پۆل:بۆلشڤیکەکان پۆل:نووسەرانی مارکسیست پۆل:شاعیرانی مارکسیست پۆل:شاعیرانی ڕووسیا پۆل:ھونەرمەندانی ڕووسیا پۆل:شۆڕشگێرانی ڕووسیا پۆل:کۆمۆنیستەکانی ڕووسیا پۆل:مارکسیستەکانی ڕووسیا پۆل:نووسەرانی ئوکراینی پۆل:شاعیرانی ئوکراینی پۆل:ھونەرمەندانی ئوکراینی پۆل:کۆمۆنیستەکانی ئوکراینی پۆل:مارکسیستەکانی ئوکراینی پۆل:نووسەرانی سۆڤیەت پۆل:شاعیرانی سۆڤیەت
ئەی زێد ئەلکمار
ئەی زێد ئالکەمار (بە ئینگلیزی: Alkmaar Zaanstreek) (کورتکراوە: AZ) یانەیەکی تۆپی پێی ھۆڵەندییە بنکەی یانەکە دەکەوێتە شاری ئالکەمار، یانەکە بەشدارە لە خولی نایابی ھۆڵەندا، یانەکە لە١٠ی ئایاری ١٩٦٧ دامەزراوە. ئەلکەماری خاوەن کۆمەڵێ دەستکەوتە لەوانە دوو جار بۆتە پاڵەوانی خولی ھۆڵەندا و سێ جار بۆتە پاڵەوانی جامی ھۆڵەندا، ھەروەھا جارێکیش لەجامی یۆھاین کڕۆیف بۆتە پاڵەوان و جارێکی پلەی دووەمی لە جامی ئەورووپا وەرگرتووە، یانەی خاوەن یاریگایەکی ھاوچەرخە بەناوی یاریگای ئافاس کە جێگای زیاتر لە ١٧ ھەزار ھاندەری لە خۆ دەگرێت.
خدری سەروو
خدری سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئەی زێد ئەلکمار
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەی زێد ئەلکمار پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٦٧ لە ھۆڵەندا پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ھۆڵەندا پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٦٧
خدری سەروو
جوگرافیا
خدری سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی خاکی و لە باشوور لەگەڵ شارەدێی سەنگاو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەنارەی خوارو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی جنۆکەی فەتاحەسور.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
لێئۆن ڤێرت
لێئۆن ڤێرت ڕۆماننووس ، وتارنووس ، ڕۆژنامەوان و ڕەخنەگر ی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
١ی تشرینی یەکەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی یەکەم
میرنشینی ئەردەڵان
میرنشینی ئەردەڵان حکوومەتێکی نیمچەسەربەخۆ بووە کە بۆ ماوەی نزیک بە ٧٠٠ ساڵ (١١٦٩ ھەتا ١٨٦٧) فەرمانڕەواییی بەشێک لە کوردستانی کردووە. تا بەر لە دامەزرانی شاری سنە لە ساڵی ١٠٤٦ی کۆچیی مانگی (١٦٣٦ی زایینی )، ناوەندی حکوومەتیان زۆرتر ھەورامان، قەڵای پاڵەنگان و قەڵای مەریوان بووە. قەڵەمڕەوی ئەردەڵانەکان لە درێژەی ساڵاندا زۆر جۆربەجۆر بووە و تەنانەت جارێک ئەردەڵانەکان کەرکووک و موسڵ و دواتر بەغداشیان داگیر کردووە.