cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سامسۆنگ گالاکسی ئێس ١٠
سامسونگ گالاکسی ئێس ١٠ و ئێس ١٠ پڵەس ، مۆبایلێکی ھۆشمەندی ئەندرۆیدە، دروستکراوی کۆمپانیای سامسۆنگە، ڕێکەوتی وەشانی ڕۆژنامەگەری ئەم ئامێرەکە لە ڕۆژی ٢٠ی شوبات ٢٠١٩، ئەمە زنجیرەی تەلەفۆنی زیرەک زنجیرەیێکی سەلێبرەتۆرییەکەیە ١٠ ەم ساڵیادی لیستەی سامسونگ گالاکسی ئێسە، ئەوە دەیەم نەوەی سامسۆنگە.
ھەروەک کرابوو لەوەتەیەکە گالاکسی س٦، سامسۆنگ کەشتی جەنگ گالاکسی ئاشکرا کرد س١٠ و گالاکسی [س١٠+]، مۆدێل بەشێوەیەکی سەرەکی جیابوونەوە لەلایەن قەبارەی شاشە وێک کامێرای زیاتر سامسۆنگ، وە ھەروەھا مۆدێلێکی بچووکتری ئاشکرا کرد ناسراو بە گالاکسی S10e.
تایبەتمەندییەکان
وێنۆک|392x392پیکسڵ|سامسونگ گالاکسی ئێس ١٠ و ئێس ١٠ پڵەس
وێنۆک|287x287پیکسڵ|لای پێچەوانە بکەوە س١٠ پڵەس
سەرچاوەکان
پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:سامسۆنگ گالاکسی پۆل:مۆبایلەکانی سامسۆنگ پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان
ئێیرۆکو
وێنۆک|500x500پیکسڵ ئێیرۆکو (永禄) ناوی سەردەمێکی ژاپۆنییە (年号, nengō,ناوی ساڵ) لەدوای سەردەمی کۆجی و لەپیش گێنکی دێت. ئەم سەردەمە لە شووباتی ١٥٥٨ دەست پێ دەکات بەناو نیسانی ١٥٧٠. لەم سەردەمە ئیمپراتۆر ئۆگیماچی فەرمانڕەوایی دەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:سەردەمەکانی ژاپۆن پۆل:دەیەی ١٥٥٠ لە ژاپۆن پۆل:دەیەی ١٥٦٠ لە ژاپۆن پۆل:دەیەی ١٥٧٠ لە ژاپۆن پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٥٥٠
توران شا
وێنۆک|وێناکردنی [[تیرۆرکردنی توران شا لە سەدەی ١٤ی ئەورووپادا]] توران شا لەلایەن باوکییەوە متمانەی پێنەکرابوو، باوکی ناردی بۆ حەسکیف بۆ ئەوەی لە سیاسەتی میسڕ دووری بخاتەوە. مەرگی باوکی لە فەریسەدین ئەکتای فەرماندەی بەحری مەملوکەکانی باوکی زانی کە لە میسرەوە نێردرابوو بۆ ئەوەی بیھێنێتەوە و شەڕی دژی لویسی نۆیەمی فەرەنسا و جەنگی خاچپەرستی حەوتەم بەدوادا بکات. ئەکتای لە سەرەتای مانگی ڕەمەزانی ٦٤٧/کانوونی دووەمی ١٢٤٩ گەیشتە حەسکیف و چەند ڕۆژێک دواتر، ١١ی ڕەمەزان/١٨ی کانوونی دووەم، توران شا و نزیکەی پەنجا ھاوەڵەکەی بەرەو میسڕ بەرێکەوتن. حیزبەکە ڕێگایەکی سووڕاوەیان گرتەبەر بۆ ئەوەی لەلایەن ڕکابەرە دوژمنکارەکانی ئەیوبییەوە ڕێگرییان لێ نەکرێت و لە ٢٨ی ڕەمەزانی ٦٤٧/٤ی کانوونی دووەمی ١٢٥٠ گەیشتنە گوندی قوسەیر لەنزیک دیمەشق، ڕۆژی دواتر ڕێوڕەسمی چوونەژوورەوەیان ئەنجامدا، کاتێک توران شا بە فەرمی وەک سوڵتان ڕاگەیەندرا.
مردن
لە ٢٨ی موحەڕەم ٢/٦٤٢ی ئایاری ١٢٥٠، توران شا خوانێکی گەورەی پێشکەش کرد. لە کۆتاییی جەژنەکەدا بایبەرس و کۆمەڵێک سەربازی مەملوک بەپەلە ھاتنە ژوورەوە و ویستیان بیکوژن. توران شا بریندار بوو، چونکە دیارە شمشێر لێدانێک دەستی شکاندبوو. بە برینداری توانی خۆی ھەڵبێت بۆ تەلارێک لەتەنیشت ڕووباری نیل. مەملوکەکان بەدوایدا کەوتن و ئاگریان لە تەلارەکە بەردا. بەھۆی بڵێسەی ئاگرەکەوە، بە زۆر کەوتە خوارەوە و ویستی ڕابکات بۆ ڕووبارەکە، بەڵام بە ڕمێک لێی درا، کە بەر بڕبڕەکانی کەوت. بە دوای ڕمەکەدا ھەڵات بۆ ناو ڕووبارەکە. ڕاوەدوونانی لەسەر کەنارەکان وەستابوون و بە تیریان بۆ دەھاویشت، تەنانەت لەکاتێکدا کە داوای ژیانی دەکرد و پێشنیاری دەستلەکارکێشانەوەیان دەکرد. بایبەرس خۆی نەیتوانی لە کەنارەوە بیکوژێت، بەپەلە ھاتە دەرەوە بۆ ناو ئاوەکە و تا مردن. دەوترێت کە فاریسەدین ئەکتای دواتر دڵی بڕیوە و دەیباتە لای لویسی نۆیەمی فەرەنسا، بەو ھیوایەی پاداشتێک وەربگرێت، کە نەیکردووە. بەپێی ھەندێک گێڕانەوە لە ڕاستیدا ئەوە فاریسەدیب ئاکتای بووە نەک بایبەرس کە کوشتوویەتی.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٢٥٠ پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٣یەم پۆل:سوڵتانە ئەیووبییەکان لە میسر
کوکا
کوکا کۆمپانیایەکی ئەڵمانیە تایبەت بە درووسکردنی ڕۆبۆتی پیشەسازی لە چەند بوارێکی جیاوازی پیشەسازی وەک بەرھەمھێنانی ئۆتۆمبێل، کانزا، خۆراک، تەندروستی. کوکا لەلایەن گروپی میدیای چینی خاوەندارێتی دەکرێت.
کوکا لە ئێستادا زیاتر لە ٢٥ لقی ھەیە لە ھەریەک لە ووڵاتانی ئەمریکا، ئوسترالیا، مەکسیک، کەنەدا، بەڕازیل، چین، ژاپۆن، تایوان، ڕوسیا و کۆریای باشوور.
سیستەمی کوکا KUKA Systems GmbH ، لقێکی کوکایە کە خزمەتگووزاری ئەندازیاری پێشکەش بە وولاتان دەکات لە بواری ئەندازیاری بەرھەمھێنان و چارەسەرکردن وەک ھەریەک لە کۆمپانیاکانی بەرھەم ھێنانی ئۆتۆمبێل، فڕۆکە، شەمەندەفەر، کانزا، ووزە، کشتووکاڵ.
ڕەنگی فەرمی کوکا پڕتەقڵیە و ھەندێک جار ڕەشیشی تێدا بەکاردێت.
مێژوو
کوکا لە ساڵی ١٨٩٨ لە ئاوسبێرگ لە ئەڵمانیا دامەزرا لە لایەن جۆھان جۆزێف و جاکۆب ناپیچ.
سەرەتا تایبەت بوو بە بەرھەمھێنانی گڵۆپ و ئامێری ناوماڵ پاشان توانیان لایتی ئۆتۆمبێل درووست بکەن. لە ساڵی ١٩٠٥ توانیان پەرە بە کارەکانیان بدەن بە کاری لکاندن (لەحیمکاری) لە بەرھەم‌ێنانی ئۆتۆمبێلدا. لە ساڵی ١٩٢٢ توانیان دەست بکەن بە دروستکردنی پێکھاتەی ئاسنی ئاڵوز بۆ بەرھەمھێنانی ئۆتۆمبێل تا وای لێھات لە ساڵی ١٩٢٧ توانیان پەرەبسەنن بۆ بەرھەمھێنانی بارھەڵگری گەورە. لە ساڵانی ١٩٣٦ تا ١٩٤٥ کوکا پەرەی بە کارەکانی خۆی دا لە بواری لکاندندا Welding و چەندین ئامێری تایبەت بە لکاندنیان بەرھەمھێنا تا وایلێھات لە ساڵی ١٩٥٦ توانیان یەکەم ئامێری لکاندنی خودکار دروست بکەن کە ئەمەش پێشوازیەکی زۆری لێکرا لە بەرھەم ھێنانی ئامێری جل شتن و بەفرگرە ئەمەش بووە رێخۆشکەرێک بۆ کوکا تا بتوانن بچنە بەواری کارکردن لەگەل گرووپی فۆلکسڤاگن. پەرەسەندنەکانی کوکا بەردەوام بوو تا گەیشتە ئەوەی لە ساڵی ١٩٧١ یەکەم رۆبۆتی کوکا تایبەت بە کاری لکاندن Robotic Welding System لە بەرھەمھێنانی مێرسێدس-بێنز پۆل-ئێس بەکارھێندرا. لە ساڵی ١٩٩٣ گەشەسەندنەکانی کوکا لە بواری لکاندن ئاستێکی جیھانی بەزاند تا گەیشتە ئەوئاستەی لە ھەریەک لە ووڵاتانی ئەمریکا و چین پێشوازیەکی گەرمی لێکرا. کوکا لە ئێستادا گەشە و فراوانبوونێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە بەجۆرێک لە ئێستادا ئامێری ڕۆبۆتی زۆر ئالۆوزیان ھەیە تایبەت بە بەواری بەرھەمھێنانی پیشەسازی.
لە حوزەیرانی ٢٠١٦ میدیا گرووپی چینی ئامادای خۆی پشاندا بۆکڕینی کوکا بەرامبەر بە ٤٬٥ میلیارد یۆرۆ، لەئیستادا میدیا گرووپ بەتاوای خاوەندارێتی کوکا دەکات و خاوەنی %٧٤٬٥٥ ی پشکەکانی کوکا یە.
فۆرزا ھۆرایزن
فۆرزا ھۆرایزن یەکێکە لە یارییە ڤیدیۆ ئەلیکترۆنییەکان لە جۆری پێشبڕکێی ئۆتۆمۆبیلەکان. لە ستۆدیۆی پلەی گڕاوند گەیمزی بەڕیتانی دەرکەوتووە، دواتر کۆمپانیای تێرن ١٠ی ستۆدیۆی ئەمریکی لەلایەن کۆمپانیای مایکرۆسۆفتی ئەمریکی بڵاوی کردەوە. بە تایبەتی لە سیستمی ئێکس بۆکس ٣٦٠ کار دەکات.
وێنۆک|پۆستەری یاری فۆرزا ھۆرایزن ١
فۆرزا ھۆرایزن لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ ستایش کرا، سەرەتا لە زنجیرە نوێیەکەی دووەمی لەژێر ناوی فۆرزا دانرا لەگەڵ زنجیرەی فۆرزا مۆتۆسپۆرت ڕەسەنەکە. بەرەبەرە فۆڕزا گەشەی سەند، و لە ماوەی شەش ساڵان سێ بەشی تری بڵاوبوویەوە کە ئەمانە بوون: forza horizon 2 (٢٠١٤)، forza horizon 3 (٢٠١٦)، forza horizon 4 (٢٠١٨).
یاریکردن
فۆرزا ھۆرایزن بەتایبەتی تیشک دەخاتەسەر پێشبڕکێ کردن لەسەر شەقام، یارییەکە وەک ئەوە وایە لەسەر نەخشەیەکی گشتی بیت ھەندێک لە ڕێگاکان بەشێوەیەکی کاتی داخراون، لادان (درێفت) لەناو یارییەکە دەبێتە ھۆی کۆبونەوەی خاڵ (پۆینت).
لەگەڵ بەرزبوونەوەی ئاست (لێڤڵ) پێشبڕکێ لەگەڵ یاریزانی بەناوبانگ دەکەیت، بۆ نموونە پێشبڕکێ کردن لەگەڵ کۆپتەر و فرۆکە. یاریزان دەتوانێت بەشێوەی ئۆنڵاین یاری بکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢ پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠ پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە بەریتانیا پەرەیان پێدراوە
بەردەکەشک
جوگرافیا
ڕەشکان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
پاپوا گینێی نوێ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
پاپوا گینێی نوێ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
.pf
pf. پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی پۆلینێسیای فەڕەنساە (ئینگلیزی:French Polynesia) لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩٦دا دامەزراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
قۆخی حاجی کەریم
قۆخی حاجی کەریم گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیوەیل، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قۆخی حاجی کەریم لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەنگێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی کاوڵانی نۆڕک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بۆسکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەڵوانی شارباژێڕ.
فریشتە
وێنۆک|فریشتەیەک دڵنەوایی [[مەسیح دەدات پێش دەستگیرکردن و لە خاچدانی، تابلۆکە لەلایەن کارل بلۆچەوە کراوە (١٨٦٥-١٨٧٩)]] فریشتە یان بە فرەیی فریشتەکان، دەستەواژەیەکە کە لە زۆرێک لە بیروباوەڕە ئایینییەکاندا دەبینرێت. ئەوان بە شێوەیەکی بەرفراوان بە نێردراوی خودا دادەنرێت، کە لەلایەن ئەوەوە دەنێردرێن بۆ ئەنجامدانی ھەندێک ئەرک. بیروباوەڕەکان سەبارەت بە فریشتەکان جیاوازن سەبارەت بە سروشت و ڕۆڵ و ئەرکی وردی فریشتەکان. ھەروەھا چەمکەکان سەبارەت بە دەرکەوتنی فریشتەکان جیاوازن، زۆرجار لە ڕواڵەتدا وەک مرۆڤێک سەیر دەکرێن بەڵام باڵدارن.
سەرچاوەکان
پۆل:فریشتەکان
٦٨٢ (ژمارە)
٦٨٢ (شەش سەد و هەشتا و دوو) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٦٨١ و ٦٨٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کلیک بەیت
لەڕوانگەی مێژووییشەوە، کلیک بەیت دەتوانین لەگەڵ ڕۆژنامەوانی زەرد (Yellow journalism) هاوپۆلی بکەین، کە ڕۆژنامەوانی زەرد ئەو جۆرە هەواڵ و سەردێڕانە دەگرتەوە کە بەبێ تووێژینەوەی ورد و درێژ بەخێرایی بڵاودەکرێنەوە بۆ پڕفرۆشکردنی ڕؤژنامە.
ژێدەرەکان
پۆل:زاراوەکانی ئینتەرنێت
گرافیکی کۆمپیوتەر
گرافیکی کۆمپیوتەر ئاماژەیە بۆ بواری داتا وێنەیی، کە لەلایەن کۆمپیوتەرێکەوە بە تایبەتی بە یارمەتی ڕەقەکاڵا و نەرمەکاڵای گرافیکی تایبەتمەند دروست دەکرێت. گرافیکی کۆمپیوتەر یەکێکە لەو تەکنەلۆژیا گرنگانەی کە لە بواری فۆتۆگرافی تەکنیکی, فیلم، یاری ڤیدیۆیی , مۆبایل، ئامێری پیشاندانی بینراو، و بوارە تایبەتمەندەکانی تر و تەکنەلۆژیا بەکاردێت. گرافیکی کۆمپیوتەر بوارێکی فراوان و مۆدێرن لە زانستی کۆمپیوتەر، کە لێکۆڵینەوە لە شێوازەکانی بنیاتنانەوە و دەستکاریکردنی ناوەڕۆکی بینراو دەکات. ھەرچەندە ئەم زاراوەیە زۆرجار ئاماژەیە بۆ گرافیکی سێ ڕەھەندی، بەڵام گرافیکی دوو ڕوویی و ڕێکخستنی وێنەش لەخۆدەگرێت. لە نێوان ساڵانی ١٩٤٠ بۆ ١٩٥٠ جۆن ویتنی گەورە بە یەکێک لە پێشەنگەکانی یەکەم و یەکێک لە باوکانی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەر دادەنرێت، زاراوەی گرافیکی کۆمپیوتەر لە سەرەتای شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا لەلایەن ویلیام ئالان فێتێرەوە پێناسە کراوە، ھی دیزاینەری گرافیکە لە کۆمپانیای بۆینگی ئەمریکا. زاراوەی گرافیکی کۆمپیوتەر لەگەڵ ھاتنی ڕەقەکاڵای گرافیکدا دەرکەوت.
سەرچاوەکان
پۆل:ھونەرە سۆماییەکان پۆل:گرافیکی کۆمپیوتەر پۆل:کۆمپیوتەرەکان
ئیمپراتۆر ئۆگیماچی
وێنۆک ئیمپراتۆر ئۆگیماچی ((正親町天皇,ئۆگیماچی تێنۆ، لەدایکبووی ١٨ی حوزەیرانی ١٥١٧ تا ٦ی شوباتی ١٥٩٣) ١٠٦مین ئیمپراتۆری ژاپۆن بوو، سەردەمی فەرمانڕەوایەتییەکەی لە ٢٧ی تشرینی یەکەم دەست پێدەکات تا ئەوکاتەی واز دەھێنێت لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٥٨٦، ناوی کەسی خۆی میچیھیتۆ (方仁) بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن پۆل:لەدایکبووانی ١٥١٧ پۆل:مردووانی ١٥٩٣ پۆل:دەیەی ١٥٧٠ لە ژاپۆن پۆل:دەیەی ١٥٨٠ لە ژاپۆن پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٦یەم پۆل:ئیمپراتۆرە ژاپۆنییە خانەنیشین بووەکان
چەشمە کازم
کانی جانقولی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
چەشمە کازم ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دێکۆن، خورماڵ
دێکۆن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی خورماڵ، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای هەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دێکۆن لە باکورەوە هاوسنورە لەگەڵ ناحیەی خورماڵ و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی خارگێڵان و لەڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ گوندی ئاوایی ڕۆستەم بەگ لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی گۆمەلار.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر
وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر لە جامی جیھانی فیفا (مۆندیال)٢٠١٨ ڕووسیا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر (بە ئینگلیزی Egypt national football team) نوێنەری وڵاتی میسرە لە سەرجەم پالەوانێتییەکانی تایبەت بە تۆپی پێی پیاوان ساڵی ١٩٢١ دامەزاوە و ساڵی ١٩٢٣ بۆتە ئەندامی فیفا و ساڵی١٩٥٧ بۆتە ئەندامی یەکێتی تۆپی پێی ئەفریقا. یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئیتالیا بوو کە بە ئەنجامی (١–٢)یارییەکەی دۆراند بە یەکێک لە باشترین ھەڵبژاردەکانی کیشوەری ئەفریقا و دەوڵەتە عەرەبییەکان دائەنرێت سێ جار بەشداری جامی جیھانی فیفا کردووە حەوت جار بۆتە پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقا (١٩٥٧-١٩٦٩-١٩٨٦-١٩٩٨-٢٠٠٦-٢٠٠٨-٢٠١٠)
سەرچاوەکان
تۆپی پێ پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
.pe
pe. پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی پێروویە لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩١دا دامەزراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
ھامپا
ھامپا گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چەمەن، ناوچەی تەختی سڵێمان، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
ھامپا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بابانەزەڕ و لە باشوور لەگەڵ گوندی قوشابوڵاق و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گوڵابلو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بڕنجە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
باوۆ لینگھوی
باوۆ لینگھوی (بە چینی:鲍令晖) شاعیرێکی چینی سەردەمی زنجیرە فەرمانڕەواییەکانی باشوور بوو. ھەروەھا خوشکی بچووکی شاعیر باوۆ ژاوۆ بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیرە ژنە چینییەکان پۆل:شاعیرانی لیو سۆنگ پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی پێنجەم پۆل:شاعیرانی جیانگسو پۆل:نووسەرەکانی لیانیونگانگ پۆل:نووسەرە ژنە چینییەکانی سەدەی پێنجەم
ئیمپڕاتۆریی ئینکا
سەرچاوە
وەرگێڕان لە ویکی ئینگلیزیی سادەوە
پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان پۆل:مێژووی ئێکوادۆر پۆل:مێژووی پێروو پۆل:مێژووی دانیشتووانی سەرەکیی ئەمریکاکان
کاروانقڕان
کاروانقڕان گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
کاروانقڕان ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ڕیشێن
ڕیشێن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی خورماڵ، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای هەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ڕیشێن لە باکورەوە هاوسنورە لەگەڵ گوندی دەرەگوڵان و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی مەلاوەیسە و لەڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ گوندی میری سوور لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی قول خورد.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تێتیس (مانگ)
وێنۆک|مانگی تێتیس
مانگی تێتیس (بە ئینگلیزی: Tethys) یاخوود کەیوانی سێیەم مانگەکی ناوەندە لە قەبارە لە دەوری ھەسارەی کەیوان دەخوولێتەوە بە تیرەی نێزیکەی ١٠٦٠کم، ئەو مانگە ئاشکرا کرا لەلایەن جی.دی.کاسینی لە ساڵی ١٦٨٤
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوون
پشتوێنی کویپێر
وێنۆک|Artist's rendering of the Kuiper Belt and hypothetical more distant Oort cloud پشتوێنی کویپێر ناوچەیەکی کۆمەڵەی خۆرە کە دەکەوێتە دوای خولگەی نێپتۆن (لە مەودای ٣٠ یەکەی ئەستێرەناسیەوە) تا ٥٠ یەکەی ئەسێرەناسی لە خۆرەوە.
ژمارەیەکی زۆر تەن وەک ھەسارەی بچکۆلە لە پشتوێنی کویپێردا ھەن کە زۆر لە تەنەکانی پشتێونی ھەسارۆکەکان گەورەترن.
دوای ئەوەی کە پشوێنی کویپێر لە ساڵی ١٩٩٢ەوە دۆزرایەوە، ژمارەی تەنە ناسراوەکانی پشتوێنی کویپێر بۆ زیاتر لە ھەزار دانە بەرز بۆوە. وا دەزانرێت زیاتر لە ٧٠٬٠٠٠ تەنی پشتوێنی کویپێر(KBOs) لە تیرەی زیاتر لە ١٠٠ کیلۆمەتردا ھەن. وێنۆک|پشتێنی کویپێر کە ڕێژەی تەنە ئاسمانییەکان لە سنووری پشتێنەکە بە ڕەنگی سەوز ڕوون دەکاتەوە
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزیی ساکار پۆل:کۆمەڵەی خۆر
پۆل:گەردوون
بەلیز لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
بەلیز نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
گێگابایت
گێگابایت چەند ھێندەیەکی بایتی یەکە بۆ زانیاری دیجیتاڵی. پێشگری گێگا لە سیستەمی نێودەوڵەتی یەکەکاندا (SI) بە واتای 10 9 دێت؛ بۆیە یەک گیگابایت یەک ملیار بایتە. ھێمای یەکە بۆ گێگابایت بریتییە لە GB.
سەرچاوەکان
پۆل:یەکەکانی زانیاری
جەنگی ئەستێرەکان (فیلم)
220x440px|وێنۆک جەنگی ئەستێرەکان (بە ئینگلیزی: Star Wars)‏ ناوی گۆڕدرا بۆ جەنگی ئەستێرەکان ئەڵقەی چوارەم: (بە ئینگلیزی: Star Wars Episode IV: A New Hope)‏ فیلمێکی ئۆپێرا بۆشایی ئاسمانییە لە ساڵی ١٩٧٧ کە لەلایەن جۆرج لوکاسەوە نووسراوە و دەرھێنراوە. لەم فیلمەدا مارک ھامیل و ڤیسێرۆ و پیتەر کوشینگ و فۆرد و گینس ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن.
لە چیرۆکەکەدا کۆمەڵێک ئازادیخواز کە بە "ھاوپەیمانی یاخیبووەکان" ناسراون بە سەرۆکایەتی شازادە لیا پلانیان ھەیە وێستگەی بۆشایی ئاسمانی ئەستێرەی مەرگ لەناوببەن، کە لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی گەلەئەستێرەیی دروستکراوە و ھێزی لەناوبردنی ھەسارەیەکی تەواوی ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٧٠ پۆل:فیلمە ئینگلیزییەکانی دەیەی ١٩٧٠ پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی دەیەی ١٩٧٠ پۆل:فیلمەکانی ١٩٧٧ پۆل:فیلمە زانستییە خەیاڵییەکانی ساڵی ١٩٧٧ پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان) پۆل:فیلمەکان دەربارەی یاخیبوونەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی دووانە پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی جۆرج لوکاس پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی گاری کورتز پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جۆن ویلیامزەوە تۆمارکراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە بیابانەکاندا ڕوودەدەن پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئی ئێم ئای-ئێڵستری وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆی شێپەرتۆن وێنەیگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئینگلتەرا وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە گواتیمالا وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە توونس وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین دیزاینی جلوبەرگ بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین تێکەڵکردنی دەنگ بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین کاریگەری بینراو بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەری ھونەرییان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنانی ھونەری بەدەستھێناوە پۆل:فیلمەکانی لوکاس فیلم پۆل:فیلمە زانستییە خەیاڵییەکان پۆل:فیلمی ئەکشنی خەیاڵی سەرکێشی پۆل:فیلمەکانی ئۆپێرای بۆشایی ئاسمان پۆل:جەنگی ئەستێرەکان (فیلم) پۆل:فیلمەکانی جەنگی ئەستێرەکانی سکای واکەر سیگا پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی
ئاگری ئوسترالیا ٢٠١٩-٢٠٢٠
وێنۆک|مانگە دەستکردەکان ئاگرەکەی ئوسترالیا پێشان دەدا کە چ کاریگەرییەکی دووکەڵی جێھێشتووە
ئاگرە گەورکەی ئوسترالیا لە ساڵی ٢٠١٩–٢٠٢٠ ئەو ئاگرە گەورە کۆمەڵە ئاگرێ بوون کە پێکەوە گڕیان گرت و ئوسترالیایان کردە ناوچەیەکی ئاگرین و شارەکانیشیان ڕەشکرد لەگەڵ دووکەڵەکانیان بە تایبەت لە باکووری رۆژھەڵات، لەبەر ئەوەی ئوسترالیا دەکەوێتە نیوەگۆی باشوور بە پێچەوانەی نیوەگۆی باکوور کاتێک لە وڵاتەکانی نیوەگۆی باکوور زستانە لە وڵاتی ئوسترالیا ھاوینە، ئەو ئاگرە بە ماوەیەکی کورت نزیکەی (١٠٫٧ میلیۆن ھێکتار زەوی، کە دەکاتە ١٠٧ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە یاخوود ٤١ ھەزار میلی چوارگۆشەی سووتاند) ھەروەھا (٥٩٠٠) خانوو سووتا و لەناوچوون، ھەروەھا (٨) کەس مردن بە ھۆکاری ئەو ئاگرە بەپێی ئامارەکان ھەتا ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠. وێنۆک|شاری سیدنی دووکەڵی ئاگرەکە شارەکەی تاریک کردووە
ھۆکار
ھۆکارەکەی دەگەڕێتەوە بۆ برووسک بە تایبەت برووسکی ھیشک کاتێک بە برووسک دەوترێت برووسکی ھیشک لە کاتێکدا برووسک ڕووبدا و بارانی لەگەڵ نەبی، ھەروەھا ھۆکاری زیاتری وەکوو دەستکردی مرۆڤەکان لە بەرھەمھینانی کارەبا و کارگەکان و وشکە ساڵی و ھەروەھا گوێ پێنەدانی مرۆڤەکان دەربارەی پاراستنی ژینگە و پیسکردنی بەبێ گوێ پێدان و بە تایبەت فرێدانی جگەرە و برینەوەی دارەکان و کردنەوەی ئاگری بە ئەنقەست وێنۆک|ئاگرکوژێنەوەکانی ئوسترالیا لە کاتی کۆنترۆلکردنی ئاگرەکە بەشەک لە ھەواڵسازیەکانی ڕادەگەیەنن کە ئاگرەکەی ئوسترالیا ٢٠١٩–٢٠ کاریگەری لەسەر زەوی ھەبوە و گۆرانکاری بەسەر کەش و ھەوا ھێناوە. وێنۆک| بڵاوبوونەوەی ئۆکسیدی کاربۆن لە ھەوادا لە باشووری رۆژھەڵات، زانیاریەکان لەلایەن [[ناساوە بڵاوکراوەتەوە]]
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ئاووھەوا پۆل:گۆڕانی ئاووھەوا
کۆجی (سەردەمی مورۆماچی)
وێنۆک|500x500پیکسڵ کۆجی (弘治) ناوی سەردەمێکی ژاپۆن بوو (年号, nengō,ناوی ساڵ) سەردەمەکە لەدوای تێنبون و پێش ئێیرۆکو دێت. دەستپێکی ئەم سەردەمە بەناو تشرینی یەکەمی ١٥٥٥ دەڕوات تا شووباتی ١٥٥٨. لەم سەردەمە ئیمپراتۆر گۆ-نارا و ئیمپراتۆر ئۆگیماچی فەرمانڕەوایەتییان کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:سەردەمەکانی ژاپۆن پۆل:دەیەی ١٥٥٠ لە ژاپۆن پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٥٥٠
٦٨٣ (ژمارە)
٦٨٣ (شەش سەد و هەشتا و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٦٨٢ و ٦٨٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
قۆخی حەسەن ناڵی
قۆخی حەسەن ناڵی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیوەیل، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قۆخی حەسەن ناڵی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شەھابەدین و لە باشوور لەگەڵ گوندی بوالک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تیمار، سیوەیل و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سیرێی بابەشێخ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
عەلی حەسەنیانی
عەلی حەسەنیانی ناسراو بە ھاوار (١٧ی تەممووزی ١٩٣٩ لە تاران، ئێران - ٨ی ئایاری ١٩٩٢ لە کۆپنھاگن، دانمارک) نووسەر و شاعیرێکی کوردی سەدەی بیست بوو. ھاوار لەگەڵ کەسانی وەک سوارە ئیلخانیزادە و فاتیح شێخولئیسلامی (چاوە) لە پێشەنگانی ھۆنراوەی نوێن لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا. ھاوار خاوەن پەخشانیش بووە و چەند چیرۆک و ڕۆمانیشی داناوە.
ژیان
عەلی حەسەنیانی کوڕی سەعید ١٧ی تەممووزی ١٩٣٩ی زایینی (٢٥ی پووشپەڕی ١٣١٨ی ھەتاوی) لە تاران لە دایک بوو. ساڵی ١٩٤٦ گەڕاوە مەھاباد و تا پۆلی شەشی سەرەتایی لەو شارە درێژەی بە خوێندن دا، دواتر بۆ ماوەی ساڵێک چۆوە تاران و دووبارە ڕووی لە مەھاباد کردەوە و لە قوتابخانەی محەممەد ڕەزا دیپلۆمی وەرگرت. ساڵی ١٩٥٩ لە بەشی ماف و زانیارییە سیاسییەکان لە زانکۆی تاران وەرگیرا و لەوێ لەگەڵ چالاکان و ڕووناکبیرانی کورد و سوارە ئیلخانی زادە و فاتیح شێخولئیسلامی ئاشنا بوو. نەورۆزی ساڵی ١٩٦٤ ھاوڕێ لەگەڵ سوارە و چاوە بە تاوانی کوردایەتی و ئەندامییەتی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران خرا زیندانی قزڵقەڵا و دوای ئازاد بوونی درێژەی بە خوێندن دا و کۆلێژی تەواو کرد. لە وەزارەتی ناوخۆ دامەزرا بەڵام بەھۆی بیر و باوەڕی سیاسییەوە زوو زوو لە نێوان شارەکانی کوردستان و ئێراندا ڕایاندەگوێزت و ئەوە بوو بەھۆی وازھێنانی لەم ئیشە. ئیزنیان پێ نەدا بگەڕێتەوە بۆ مەھاباد بۆیە لە میاندواو بوو بە پارێزەر. پاش سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی گەڕایەوە شاری خۆی بەڵام سێ ساڵ دواتر ڕووی لە شاخ کرد. ساڵی ١٩٨٥ لە مەھاباد بۆوە پارێزەر و ھاوکاتیش ھاوکاری گۆڤاری سروە بوو و لەگەڵ دەستەیەک لە شاعیران ئەنجومەنێکی ئەدەبیشی دامەزراند. ساڵی ١٩٨٩ وڵاتی بەجێ ھێشت و چوو فەنلاند و لە کۆتاییدا لە دانمارک نیشتەجێ بوو.
عەلی حەسەنیانی ٨ی ئایاری ١٩٩٢ بەھۆی جەڵتەی دڵ لە بارودۆخێکی دەروونی و ماڵی خراپدا لە کۆپێنھاگ ماڵاوایی لە دونیا کرد و لە گۆڕستانی ئەو شارەش بە خاک ئەسپێردرا.
شیعر
عەلی حەسەنیانی ساڵی ١٩٥٩ بە شیعری جەللاد چوارچێوەی شیعری کلاسیکی تێک شکاند و بوو بە دامەزرێنەری شیعری نوێی کوردی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. دوا بە دوای ئەو شیعری (بۆمباران) ی خوڵقاند. مامۆستا ھێمن لە تاریفی ئەم شیعرەدا دەفەرمووێ: "میللەتێک کە لە ئەدەبیاتیدا ئەم شیعرەی ھەبێ، ھەرگیز نامرێ". ساڵی ١٩٦١یش شیعری (کەژاڵێ)ی دانا. ھاوار لە زانکۆی تاران لەگەڵ سەلاح موھتەدی و دواتریش باوکی ڕەحمان ئاغای موھتەدی ئاشنا بوو کە چاویان بە شیعری کلاسیکی کوردی کردەوە. ھەر لەوێش بە بۆنەی چاوە مامۆستا گۆران و شێعری نوێی کوردی ناسی. ھاوار و چاوە و کاک سوارە سێ کۆلەکەی شیعری نوێی کوردی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانن کە لە زانکۆی تاران یەک دەگرنەوە و بە ئامۆژگاری ڕەحمان ئاغا ڕوو لە شیعری کوردی دەکەن و بە یارمەتی سەلاح ڕچەی شیعری نوێی کوردی دەشکێنن.
بەرھەمەکان
عەلی حەسەنیانی بە کۆی گشتی خاوەنی ٧٦ شیعرە کە ٣٢یان کۆنن و ٤٤یشان شیعری نوێن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩ پۆل:مردووانی ١٩٩٢ پۆل:خەڵکی تاران پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی پۆل:نووسەرانی کوردیی ناوەندی پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
جەللاد (شیعر)
جەللاد پارچە شیعرێک لە عەلی حەسەنیانییە کە لە ساڵی ۱۹٥۹ نووسراوە. لەم شیعرە وەکوو یەکەم شیعری ئازاد لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان ناو براوەتەوە. ھەلومەرجی ژیانی شاعیر، خوێندن لە تاران، تێکەڵ بوون لەگەڵ ڕووناکبیران و چالاکانی کورد، ھەروەھا ئاشنا بوون لەگەڵ شیعری نوێی کوردی، بوون بە ھەوێنی خوڵقانی ئەم بەرھەمە.
سەرچاوەکان
پۆل:شیعرە کوردییەکان پۆل:کارەکانی ١٩٥٩ پۆل:شیعرە ئازادەکان پۆل:شیعرەکانی عەلی حەسەنیانی
سپیشیزیزم
سپیشیزیزم یان جۆرپەرەستی ( — گۆکردن: ) پێکھاتووە لە جیاکاری لە بەینی جۆرەکانی سەر زەوی و دانانی ماف و بەھای زیاتر بۆ جۆرێک لە چاو جۆرەکانی تردا. ئەم دەستەواژەیە زیاتر لەلایەن چالاکوانانی مافی ئاژەڵان و ڤیگنەکانەوە بەکاردێت و یەکسانی دەکەن بە ڕەگەزپەرستی و سێکسیزم. سپیشیزیزم زیاتر لەنێو مرۆڤەکان باوە کە مافەکانی خۆیان پێش مافی ئاژەڵان دەخەن.
سەرچاوەکان
پۆل:مافی ئاژەڵان
پاپوا گینێی نوێ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
پاپوا گینێی نوێ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
وێنەکێشان
وێنەکێشان بریتییە لە ھونەری دروستکردنی وێنە لەسەر ڕووکارێک بە بەکارھێنانی ئامرازە جۆراوجۆرەکانی وەک قەڵەم، خەڵوز، بۆیاخ، یان نەرمەکاڵای دیجیتاڵی. زۆرجار وێنەکێشان وەک جۆرێک لە پەیوەندیکردن بەکاردەھێنرێت، بەو پێیەی دەتوانێت بیرۆکە و ھەست و زانیاری بگەیەنێت بەبێ ئەوەی پێویستی بە وشە ھەبێت. ھەروەھا وەک ئامرازێکی چارەسەری بەکاردێت، چونکە دەتوانێت یارمەتی تاکەکان بدات ئارام بگرن و بیرکردنەوە و ھەستەکانیان ڕێک بکەن. چەندین شێواز و تەکنیکی جیاواز ھەیە کە دەتوانرێت لە وێنەکێشاندا بەکاربھێنرێن، ھەر شێوازێک تایبەتمەندی تایبەتی خۆی ھەیە و دەتوانرێت سوودی لێ وەربگیرێت بۆ دروستکردنی کاریگەری یان خەیاڵییەکی جیاواز. بە گشتی وێنەکێشان کارامەیییەکی ھەمەلایەنەیە کە دەتوانرێت بە چەندین شێوازی جیاواز بەکاربھێنرێت، لە دروستکردنی ھونەرەوە تا گەیاندنی بیرۆکەکان تا تەنھا چێژوەرگرتن لە پرۆسەی دانانی قەڵەم لەسەر کاغەز.
ئۆبێرۆن (مانگ)
وێنۆک|مانگی ئۆبێرۆن لەلایەن کەشتی ئاسمانی [[ڤۆیجر ٢ لە ساڵی ١٩٨٦]]
مانگی ئۆبێرۆن ھەروەھا بەناوبانگە بە ئۆرانۆسی چارەم دوورترین مانگە لە ھەسارەی یۆرانۆس، ھەروەھا دووەم گەورەترین مانگی ھەسارەکەیە، ھەروەھا نۆیەم گەورەترین مانگی کۆمەڵەی خۆرە، ئەو مانگە لەلایەن ویلیام ھێرشل لە ساڵی ١٧٨٧ دۆزراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوون
فانکشنی جووت و تاک
لە ماتماتیکدا فانکشنی xn پێی دەوترێت فانکشنی جووت ئەگەر n ژمارەیەکی تەواوی جووت بێت و ئەگەر n ژمارەیەکی تەواوی تاک بێت، فانکشنەکە تاکە.
فانکشنی جووت
چەپ|وێنۆک|f(x) = x^2، نموونەی فانکشنێکی جووت وا دابنێ f(x) فانکشنێکی ڕاستەقینە بێت. ئەوا f، جووتە ئەگەر پەیوەندیی خوارەوە بۆ ھەموو بەھایەکیx کە لە بواری fدا بێت، ئەم مەرجە جێبەجێ بکات:
لە ڕوانگەی ئەندازەیییەوە فانکشنی جووت ھاوتایە لەگەڵ تەوەری yـەکان.
ئەمانە چەند نموونەیەک فانکشنی جووتن:
فانکشنی تاک
لە ڕوانگەی ئەندازەیییەوە فانکشنی تاک ھاوتایە لەگەڵ خاڵی بنەڕەت.
پەراوێز
پۆل:ژمێرەی جیاکاری و تەواوکاری
تێنبون
وێنۆک|500x500پیکسڵ تێنۆبون ((天文), ھەروەھا وەک تێنۆن ناسراوە، ناوی سەردەمێکی ژاپۆنییە کە لەدوای کیۆرۆکو و پێش کۆجی دێت. دەستپێکی ئەم سەردەمە بەناو ساڵەکانی تەمموزی ١٥٣٢ تا تشرینی یەکەمی ١٥٥٥ دێت. لەم سەردەمە ئیمپراتۆر گۆ-ھێیزێی یان گۆ-نارا فەرمانڕەوایەتیی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:سەردەمەکانی ژاپۆن پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٥٣٠ پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٥٤٠ پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٥٥٠
ڕوش ھەشانا
ڕوش ھەشانا کە بە مانای "سەری ساڵ" دێت ساڵی نوێی عیبریە. ناوەکەی لە کتێبی پیرۆزی عیبریدا، یەوم تڕوایە، کە بەمانای ڕۆژی ئاگاداری و ھاوارکردن دێت. ئەم ڕۆژە یەکەمین ڕۆژە لە زنجیرە پشووەکانی جولەکەدا.
جولەکەکان لە سەرانسەری جیھاندا وەک سەری ساڵی نوێی عیبری ئاھەنگ دەگێڕن. ئەم جەژنە ھاوکاتە لەگەڵ یەکەم ڕۆژی مانگی تەشریە کە ماوەی دوو ڕۆژ دەخایەنێت و لە پەرستگاو شوێنە پیرۆزەکانیان نوێژ و سروتی ئایینی تایبەت بە خۆیان دەکەن. شوێنکەوتووانی لەم ڕۆژەدا بیر لە کردەوەکانیان دەکەنەوە کە لە ساڵی ڕابردوودا ئەنجامیان داوە و داوای لێخۆشبوون دەکەن، ئەگەر ھاتوو ھەستیانکرد کارێکی ھەڵەیان ئەنجامداوە. جگە لەوەش بیر دەکەنەوە لە کارە لە ھەرە لە پێشینەکانی ژیانیان، کە دەبێت لە ساڵی نوێدا کام کارەیان لە پێش ھەموویانەوە ئەنجام بدەن. لەم جەژنەدا زۆربەی خێزانە جولەکەکان ڕوودەکەنە پەرستگاکان بۆ نوێژخوێندن و سروت و پاڕانەوەی تایبەت بە خۆیان.
سەری ساڵی عیبری لە وەرزی پایزدا دەست پێ دەکات، نەک وەک سەری ساڵی زایینی کە لە یەکەم ڕۆژی مانگی کانوونی یەکەم دەست پێ دەکات. جەژنی ڕوش ھەشنا ئاھەنگ گێرانە بە دروستبوونی جیھان، بۆیە پەیوەندارە بە بیرۆکەی سەرەتایەکی نوێ. ڕۆژمێری جولەکەکان بە ھەمان شێوەیەکی ڕۆژمێری کۆچی پشت بە سوڕانەوەی مانگ دەبەستێت، بۆیە جیاوازە لە ڕۆژمێری زایینیدا کە پشت بە ڕۆژ دەبەستێت.
ژەمەکان
ھەر بەو بۆنەیەوە جولەکان خواردنی تایبەت ئامادە دەکەن، وەک قاشی سێو لە ھەنگوین ھەڵدەکێشن و دەیخۆن، وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەی کە دەستپێکردنی ساڵی نوێ ساڵێکی خۆش بێت بۆیان.
مێژووی ئایین و ڕۆژەکە
لە ئایینی جولەکەدا، ئەم ڕۆژە پەیوەندی ھەیە بە بیرۆکەی ڕۆژی دواییەوە، بەشێوەیەک جولەکەکان لەو بڕوایەدان پەروەردگار کارە چاکەکانیان کێشانە و پێوانە دەکات کە لە ساڵی ڕابردوودا ئەنجامیان داوە، کارە خراپەکانیشیان بە ھەمان شێوە، ھەر ئەویش بڕیار دەدات لەسەر ١٢ مانگی داھاتوویان.
فووکردنی شوفار
چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ|ئامێرێکی شوفار لەم ڕۆژەدا، ژمارەیەک لە جولەکان فوو دەکەن بە ئامیرێکدا کە بە شوفار ناسراوە و لە قۆچی ئاژەڵ دروستکراوە، کە بە یەکێک لە کۆنترین ئامێرە موزیکە کۆنەکان دادەنرێت لە جیھاندا.
فوکردن بەو قۆچی ئاژەڵەدا ئاماژەیە بۆ ئەو بەرانەی کە پێغەمبەر ئیبراھیم کردیە قوربانی لە بری کوڕەکەی ئیسحاق بە گوێرەی بیرو باوەڕی جولەکە و ئیسماعیل بە گوێرەی بیرو باوەڕی ئیسلامی، وەک وەڵامدانەوەیەکە بۆ فەرمانی خودا و ئەو خەونەی کە بینیبووی.
سەرچاوەکان
<references group="" responsive="1"/> پۆل:ئادەم و حەوا
ومبریێل (مانگ)
وێنۆک|مانگی ومبریێل
مانگی ومبریێل یەکەک لە مانگەکانی ھەسارەی یۆرانۆس ئەو مانگە دیتراوە لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٨٥١ لەسەر دەستی ویلیام ھێرشل. دیتنەوەی ئەو مانگە ھاوکات بوو لەگەڵ دیتنەوەی مانگی ئێریەل.
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوون
ئەسما ئەسەد
ئەسما فەواز ئەخرەس خانمی یەکەمی سووریایە و خەڵکی شاری حومسە لە بەریتانیا لە ساڵی ١٩٧٥ لەدایکبووە و کچی پزیشکێکی ناسراوی سووریایە، لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠ لەگەڵ بەشار ئەسەد ھاوسەرگیری کردووە.
ژیانی سەرەتا
ئەسما لە ١١ی ئابی ١٩٧٥ لە لەندەن لە دایک بووە باوکی فەواز ئەخراسە پزیشکی دڵە لە نەخۆشخانەی کرۆموێڵ و سەحەر ئەخراسی ھاوسەری (ئێنێ ئۆتری) دیپلۆماتێکی خانەنشینە و لە باڵیۆزخانەی سووریا لە لەندەن وەک سکرتێری یەکەم خزمەتی کردووە دایک و باوکی موسڵمانی سوننەن و بە ڕەگەز سوریین، خەڵکی شاری حومسەن.
لە ٨ی ئابی ۲۰۱٨ دا ڕاگەیەندرا، کە چارەسەریی بۆ شێرپەنجەی مەمکی قۆناغی سەرەتایی دەست پێکردووە لە ٤ی ئابی ۲۰۱۹ دا ئەسما ئەسەد بە ئاشکرا ڕایگەیاند کە ئەو بە تەواوی چاک بووەتەوە و بە فەرمی شێرپەنجەی نەماوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥ پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی کۆلێجی کینگز لەندەن پۆل:بەشار ئەسەد پۆل:موسڵمانانی سووری
٦٨٤ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
شێرلۆک ھۆڵمز
شێرلۆک ھۆلمز ( یان ) لێکۆڵەرێکی تایبەتی خەیاڵییە کە لەلایەن نووسەری بەڕیتانی ئارتەر کۆنان دۆیڵ دروست کراوە؛ کە بەخۆی دەڵێت «لێکۆڵەرێکی ئامۆژگاریکەر» لە چیرۆکەکانیدا، Kaywan ناسراوە بۆ لێھاتووی لە وردبوونەوە، ڕێ نیشاندان، زانستی دادوەریی، و بەڵگەی لۆجیکی کە سنوور دادەنێت بۆ خەیاڵییەکەی، کە بەکاری دێنێت لەکاتی لێکۆڵینەوەی کەیسەکان بۆ بۆ بەشێکی زۆر لە کڕیارەکانی، کە سکۆتلەند یاردیش دەگرێتەوە. یەکەم دەرکەوتنی لە ڕۆژنامەدا لە A Study in Scarlet ی ١٨٨٧، ناوبانگی کارەکتەرەکە بڵاوبووەوە لەگەڵ یەکەم زنجیرەی لە کورتە چیرۆکەکان لە مەگەزینی The Strand Magazine، کە بە «A Scandal in Bohemia» دەستی پێکرد لە ١٨٩١ دەستی پێکرد؛ چیرۆکی دیکە لەوکاتەوە دەرکەوت تا ١٩٢٧، کە بووە کۆی چوار ڕۆمان و ٥٦ کورتە چیرۆک. ھەمووی بێجگە لەیەک دانە لە سەدەمی ڤیکتۆری و ئێدواردی دایە، لەنێوان ساڵانی ١٨٨٠ و ١٩١٤. زۆرینەی لەلایەن ھاوڕێ و بایۆگرافەری ھۆڵمز دکتۆر جۆن ئێچ واتسن خوێندراونەتەوە، کە زۆرینەی کات یارمەتی ھۆڵمز دەدات لە لێکۆڵینەوەکانی و زۆرینەی کات لەگەڵی دەمێنێتەوە لە 221B بەیکەر ستریت، لەندەن، کە زۆرینەی چیرۆکەکانی لێوە دەستپێدەکەن.
ھەرچۆنێک بێت یەکەم لێکۆڵەری خەیاڵی نییە، شێرلۆک ھۆڵمز بەناوبنگترینە. لە ١٩٩٠ کانەوە زیاتر لە ٢٥٬٠٠٠ دروستکراوەی سەر ستەیج، فیلم، بەرھەمی تەلەڤیزیۆنی و بڵاوکراوە ھەیە کە ھۆڵمزی تێدا بێت، و کتێبی گینس بەو کارەکتەرە مرۆڤە لە ئەدەبدا دای ناوە کە زۆرترین جار ڕۆڵی بەرجەستەکراوە لە مێژووی فیلم و تەلەڤیزیۆندا. ناوبانگی ھۆڵمز ئێجگار زۆرە کە زۆرینەی کەس بڕوایان وایە کە کارەکتەرێکی خەیاڵی نەبێت و کەسێکی ڕاستی بووبێت؛ زۆر کۆمەڵەی ئەدەبی و ھەواداران لەسەر ئەم پێشبینییە دروستبوون. کارەکتەر و چیرۆکەکانی کاریگەرییەکی زۆری لەسەر نووسینی ئاڵۆز و کلتوری بەناوبانگ ھەبووە، لەگەڵ چیرۆکە ڕەسەنەکانی و لەگەڵ ھەزاران کە لەلایەن نووسەری دیکە بێجگە لە کۆنان دۆیڵ کە دروستکراونەتەوە لەسەر ستەیج و شانۆی ڕادیۆی، تەلەڤیزیۆن، فیلم، یاری ڤیدیۆی، و میدیای دیکە بۆ زۆر لە ھەزار ساڵ.
کۆکراوەی کورتە چیرۆکەکان
کورتە چیرۆکەکان بەڕەسەن لە مەگەزینەکاندا بڵاوکراونەتەوە، کە دواتر کران بەپێنج کۆکراوە:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لێکۆڵەرانی خەیاڵی پۆل:شێرلۆک ھۆڵمز پۆل:جگەرەکێشە خەیاڵییەکان پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم
سەرکەن
جوگرافیا
سەرکەن لە باکورەوە هاوسنورە لەگەڵ گوندی خەرپانی و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی زەلەکێ و لەڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ گوندی تاوێرە لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی دەرەشیشی سەروو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پێکھاتەی جەبری
لە بیرکاری و بەتایبەت لە جەبری پەتیدا پێکھاتەی جەبری لەسەر کۆمەڵەی A (پێی دەگوترێت ھەڵگری کۆمەڵە یان کۆمەڵەی نادیار) بریتییە لە سەرجەم کردارەکان لەسەر کۆمەڵەی A؛ بەھەمان شێوە کۆمەڵەی A لەگەڵ ھەموو پێکھاتەکەی پێی دەگوترێ جەبر. نموونە لەسەر پێکھاتەی جەبری ئەمانە دەگرێتەخۆ (گرووپەکان، ئەڵقەکان (rings)، مەیدانەکان و زنجیرەکان). پێکھاتەی جەبری بەشێوەیەکی ئاڵۆزتر دەتوانرێت بە لێکدانی کردارەکانیش پێناسە بکرێت، بە جیاوازی لەگەڵ کۆمەڵەنادیارەکان یان گۆڕینی بەڵگەنەویستەکان (ئەگزیۆمەکان). نموونە لەسەر پێکھاتەکانی جەبری بەشێوەکی ئاڵۆز ئەمانەدەگرێتەخۆ (بۆشاییی ئاڕاستەبڕ (vector space)، مودولەکان، جەبر). لە تایبەتمەندیەکانی پێکھاتەی جەبر و وردەکاری لەسەری پێویستە جەبری پەتی (abstract algebra) بخوێندرێت. بیردۆزی گشتی بۆ پێکھاتەی جەبری شێوەی گشتی پێکھاتەی جەبر دەخاتەروو لە جیھانی جەبر. تیۆریی کاتیگۆری بەکاردێت بۆ ڕونکردنەوە و خوێندن لەپەیوەندی و جیاوازی نێوان جەبری کلاسیکی و بابەتا نا-جەبریەکان. ئەمە لەبەر ئەوەی ھەندێک کات مەحاڵە پەیوەندیەکی بەھێز لەنێوان بابەتە کلاسیکیەکان بدۆزرێتەوە، بەتایبەت جۆرەجیاوازەکان. بۆ نمونە تیۆریی گاڵوا پەیوەندی دروست دەکات لە نێوان فیڵدەکان و گروپەکان: کە دوو پێکھاتی جەبری جیاوازن.
سەرچاوەکان
پۆل:جەبری پەتی پۆل:پێکھاتە جەبرییەکان پۆل:پێکھاتە ماتماتیکییەکان
خۆرەبا
خۆرەبا بایەکی خۆرە. ئەوە لێشاوێک لە بارگەکانی پڕۆتۆن و ئێلێکترۆن و پلازمایە کە لە خۆرەوە دەھاوێژێت. باکە بە خێرایی ھایپەرسۆنیکەوە دەھاوێژرێت، ئەوەندە خێرا کە لە یەک ساڵی تیشکیدا دەتوانێت ھەموو درێژایی کۆمەڵەی خۆر بپێوێت و ھێلیۆسفێر ساز دەکات. تەنۆلکەکان بۆ ئاسمانگەڕ و کەشتییە بۆشاییەکان مەترسیدارن.
بە گێژخواردنی خۆرەبا، گەردەلوولی ھەتاوی دەڵێن.
خۆرەبا ھەروەھا ھۆکارێکی کلکداربوونی کلکدارەکانە. کاتێک کە کلکدارێک بە قەدەری پێویست بە خۆر نزیک دەبێتەوە کە گەرما بڕێک لە سەھۆڵی کلکدارەکە دەھەڵمێنێت، جووڵەی خۆرەبا دەبێتە ھۆی ھەڵماو و تۆزی بۆشایی کە بە لێشاو لە کلکدارەکە دوور دەکەوێتەوە. چون ئەو لەلایەن خۆرەباوە ھەڵمێنراوە. کلکی کلکدارەکە لە پشتییەوە نابێت بەڵام بە بەردەوامی ئاماژە بە لای دوور لە خۆرەوە دەکات.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزیی سادە
پۆل:ستێرفیزیک پۆل:کۆمەڵەی خۆر پۆل:گەردوون
سوڵتاناوا، دۆڵ
سوڵتاناوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دۆڵ، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
شیعەکان لە تورکیا
شیعەکان لە تورکیا ئەو ھاوڵاتیانەی تورکیان کە سەر بە ڕێبازی شیعەن، و ٢٠٪ی کۆی دانیشتووانی تورکیا پێکدەھێنن، بەم شێوەیەن: عەلەوییەکان (عەلەوییەکانی ئەنادۆڵ ) ١٤.٥٪ی کۆی دانیشتووانی تورکیا و دوانزە جەعفەری شیعەکان ٤٪ پێکدەھێنن، و عەلەوییەکان (عەلەوییەکانی شام و ئەسکەندەروون) ١.٣٪ی پێکدەھێنن.
.om
om. پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی عومانە لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩٦دا دامەزراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
تریتۆن (مانگ)
وێنۆک|مانگی تریتۆن لەلایەن کەشتیی ئاسمانیی [[ڤۆیجر ٢ لە ساڵی ١٩٨٩]] مانگی تریتۆن گەورەترین مانگی ھەسارەی نیپتۆنە، لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٨٤٦ لەسەر دەستی ویلیام لاسیل دۆزراوە. ئەم مانگە بەپێچەوانەی خولانەوەی زەوی خول دەکا. ئەوەش لەلایەن کەشتیی ئاسمانیی ڤۆیجر ٢ ئاشکرا کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:مانگەکانی نێپتوون
ھەوکردنی جومگەکان
220x440px|وێنۆک|کەسێک بەھۆی ئازارەوە دەستی مەساج دەکات ھەوکردنی جومگەکان، کۆمەڵێک نەخۆشی و دۆخە کە کاریگەرییان لەسەر جومگەکانی لەش ھەیە و لەناویان دەبەن، نیشانەکانی بەگشتی بریتین لە ئازار و ڕەقبوونی جومگەکان، نیشانەکانی تری بریتین لە سووربوونەوە و گەرمی و ئاوسانی جومگەکان و کەمبوونەوەی مەودای جوڵە لە جومگەکانی تووشبوودا. ھەروەھا ئەندامەکانی تریش لە ھەندێک جۆری ھەوکردنی جومگەکاندا تووش دەبن. سەرھەڵدانی نەخۆشییەکە وردە وردە یان لەناکاو دەبێت.
زیاتر لە ١٠٠ جۆر ھەوکردنی جومگەکان ھەیە، لەگەڵ ھەوکردنی ئێسک و جومگەکان (نەخۆشییەکی تێکچوونی جومگەکانە) و ھەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم دوو جۆری باون. بەزۆری ھەوکردنی ئێسک و جومگەکان لەگەڵ تەمەندا ڕوودەدات و کاریگەری لەسەر پەنجە و ئەژنۆ و شان دەبێت، ھەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم نەخۆشییەکی بەرگری خۆکارە و زۆرجار تووشی دەست و قاچ دەبێت. جۆرەکانی تری ھەوکردنی جومگەکان بریتین لە زگماکی، لوپوس، ئازاری ڕیشاڵی ماسولکەیی، و ھەوکردنی جومگەی سپێتیک، ھەمووی جۆری نەخۆشی ڕۆماتیزمە.
چارەسەرکردن لەوانەیە بریتی بێت لە پشوودانی جومگەکە و بەکارھێنانی گەرمی و سەرما بەدوای یەک. ھەروەھا ڕەنگە دابەزاندنی کێش و وەرزشکردن یارمەتیدەر بێت. دەرمانە پێشنیار کراوەکان بەندە بە جۆری ھەوکردنی جومگەکان، و دەرمانی ئازارشکێن وەک ئیبوپڕۆفین و پاراسیتامۆڵ (ئەسیتامینۆفین) لەخۆدەگرن. گۆڕینی جومگەکان لە ھەندێک دۆخدا بەسوود دەبێت.
ھەوکردنی ئێسک و جومگە زیاتر لە ٣.٨٪ی تاکەکان تووشی دەبێت، لەکاتێکدا ھەوکردنی جومگەی ڕۆماتیزم نزیکەی ٠.٢٤٪ تووشی دەبێت. نەخۆشی زراو نزیکەی ١-٢٪ی دانیشتوانی ڕۆژئاوا لە ھەندێک کاتدا لە ژیانیاندا تووشی دەبێت. نزیکەی ١٥٪ی خەڵکی ئوسترالیا تووشی ھەوکردنی جومگەکان بوون، لەکاتێکدا لە ئەمریکا ڕێژەی ئەو کەسانەی کە ھەندێک جۆری ھەوکردنی جومگەکانیان ھەیە زیاترە لە ٢٠٪. بەگشتی نەخۆشییەکە لەگەڵ تەمەندا زیاتر بڵاودەبێتەوە. ھەوکردنی جومگەکان ھۆکارێکی باوی ئامادەنەبوونە لە کار و دەبێتە ھۆی کەمبوونەوەی جۆری ژیان. ئەم زاراوەیە لە arthr- (بە واتای "جومگە") و -itis (بە واتای "ھەوکردن") وەرگیراوە.
بەلیز لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
بەلیز نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
ھەوکردنی جومگەکان
سەرچاوەکان
پۆل:ھەوکردنەکان
بەلیز لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
قۆخی غەفار
قۆخی غەفار گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیوەیل، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قۆخی غەفار لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ماڵتە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی گوێز، شارباژێڕ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قۆخی تالون و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سورەدزێ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
قیام ١
یەکێک لە گرینگترین تایبەتمەندییەکانی ئەو مووشەکە زەوی بە زەوییە، نەبوونی باڵە کە لە باری تەکنیکییەوە، نەبوونی باڵ بۆ ئەو جۆرە مووشەکانە زۆر سەرەنج ڕاکێشە و گرینگە. لە تەکنۆلۆژیای مووشەک، باڵ وەکوو ھۆکاری سەرەکی باڵانس لە ڕینوێنی ڕێگایە و زۆربەی جار ھاویشتنی سەرکەوتنی مووشەک بە بێ باڵ ئەستەمە، کەواتە نەبوونی باڵلە.
سەرچاوەکان
پۆل:مووشەکی بالیستیکیی کورت مەودا
جایرۆسکۆپ
چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ|وێنەی جایرۆسکۆپێک چەپ|وێنۆک|جایرۆسکۆپێک لە کاتی کارکردندا. تێبینی بکە لە جوڵەکەی کە بە ھەر سێ تەوەری سوڕانەوەدا ئەسوڕێتەوە. پەپکە خولاوەکەی ناوەڕاست تەوەری سوڕانەوەی خۆی ناگۆڕێ بێ گوێدانە ئاراستەی سوڕانەوەی چوارچێوەکەی دەرەوەی. جایرۆسکۆپ، (لە لاتینییەوە وشەی سوڕانەوە و تەماشاکردن) ئامێرێکە بەکاردێ بۆ پێوانەکەکردنی «ئاراستە» و گۆشە خێرایی جووڵە. ویل یان پەپکەیەکی خولاوەیە کە بۆخۆی ئاراستەی خولانەوەی خۆی دیاری ئەکات بە ئازادانە. لە کاتی خولانەوەیدا، تەوەری سوڕانەوەکەی ناگۆڕێت بێ ئەوەی کاریگەری بکرێتە سەر بە لارکردنەوەی بنکەکەی یان سوڕاندنەوەی بنکەکەشی، ئەمەش بەگوێرەی یاساکانی ھێشتنەوەی «بەردەوامیی گۆشەیی» فیزیایی.
ئاواتە مەخمەڵییەکان
ئاواتە مەخمەڵییەکان (بەناوی Awate Mexmaliyekan بڵاوکراوە)، گۆرانییەکی ھونەرمەند ھۆمەر دزەیییە، لە ساڵی ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە، لەسەر ئەلبوومی گەڵا وەریوەکانی ھونەرمەندی ناوبراو.
دەق
بریا سەوزە گیای بەھار بووام ئێواران پێش ڕۆژاوا ئەو کچە جوانە بەرخەوانە لەسەرم ڕاکشابوا،
بریا من سروەی بەیان بوام لێوی تۆم فێنک دەکرد بریا من ھەوای ئاسمان بوام خۆم بەناو دەمتا دەکرد،
.nz
nz. پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی نیوزیلاندیە لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩٥دا دامەزراوە.
ئاواتە مەخمەڵییەکان
دەق
بریا من ئاوێنە بوام خۆت دەگۆڕی لەبەر چاوما جەستەی جوانت ھەڵدەگیرا لەناو ھەست و ھەناوما،
بریا من پەڕەسێلکە بوام لە بنمیچی ماڵی تۆ ھێلانەی خۆم دادەبەست چاو لە دانەی خاڵی تۆ، شەو و ڕۆژ تەوافم دەبوو بە دەوری بەژن و باڵات ساڵانە دوو حەجم دەبوو لە ماڵی خوا و ماڵی تۆ،
.nz
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا
ئاواتە مەخمەڵییەکان
دەق
بۆچ ئەم خەونە مەخمەڵییانەم بۆ لێم نابن بە ڕاستی تا ئەو مەمک و سمت و ڕانەم بوگشیبایە بە دەستی،
بۆچ ژیان ھێندە بە غەمە بۆچی یەک خۆشیم نەدی خۆ ھیوای من سادە و کەمە دەبا جارێک بێتە دی.
پاپوا گینێی نوێ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
پاپوا گینێی نوێ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
٦٨٥ (ژمارە)
٦٨٥ (شەش سەد و هەشتا و پێنج) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٦٨٤ و ٦٨٦.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
لاری تێسلەر
لاری تێسلەر یان لاری لۆڕەنس گۆردن تێسلەر (؛ لەدایکبووی ٢٤ی نیسانی ١٩٤٥ - مردووی ١٦ی شوباتی ٢٠٢٠) زانایەکی کۆمپیوتەر بوو لە بواری کاردانەوەی مرۆڤ بۆ ئامێر (HCI)، کە لە چەندین کۆمپانیای جیھانیی کاری کردبوو لەوانەیش: زیڕۆکس پارک، ئەپڵ، یاھوو!، ئەمازۆن... ھتد
بە بنیاتنەری کردەی «لەبەرگرتنەوە-بڕین و دانانەوە» (یان کەت، کۆپی - پەیست) دادەنرێت. تێسلەر لە ٢٤ی نیسانی ١٩٤٥ لە شاری نیوۆرک گەورە بووە و زانستی کۆمپیوتەری لە زانکۆی ستانفۆڕد خوێندووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ٢٠٢٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥ پۆل:جووە ئەمریکییەکان پۆل:پڕۆگرامەرەکانی کۆمپیوتەر لە ئەمریکا
ئیلیزابێت دۆمیتین
ئیلیزابێت دۆمیتین (Elisabeth Domitien؛ ١٩٢٥ - ٢٦ی نیسانی ٢٠٠٥) کەسایەتی ژنە سیاسەتوان بوو، ئەو لە ماوەی ٢ی کاننووننی دووەمی ١٩٧٥ تاکوو ٤ی نیسانی ١٩٧٦ سەرۆک وەزیرانی لە کۆماری ئەفریقای ناوەندی بوو. ئەو یەکەمین ژنە لە وڵاتەکەی ئەو پۆستەی وەرگرتبێت.
ئیلیزابێت دۆمیتین لە ڕۆژی ٢٦ی نیسانی ٢٠٠٥، لە تەمەنی ٧٩ یان ٨٠ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.
سەرەتای ژیان
ئیلیزابێت دۆمیتین لە ساڵی ١٩٢٥ لە شاری لۆبایە لە دایکبوو. باوکی فەرمانبەر بوو لە دەزگای پۆستە هەروەها دایکیشی جووتیار بوو. ئەو منداڵی گەورە و تاقانە کچی خێزانەکەیان بوو. ئەو تەنیا خوێندنی سەرەتایی وەک نووسین و خوێندنەوە لە قوتابخانەیەکی کاتۆلیکی فێربوو، هەروەها فێری چێشتلێنان و دوورین بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مردووانی ٢٠٠٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٥
گەڵا وەریوەکان
گەڵا وەریوەکان (Gella Weriwekan)، ئەلبوومێکیی ھونەرمەند، ھۆمەر دزەییە کە لە ٢٠٢٠ بڵاویکردوەتەوە. لە ٩ تراک پێکدێت، لەوانەش: ئاواتە مەخمەڵییەکان، مەرا بێبووس، ئۆرزوولا، لەیلا پۆڵ مەلەک، گەڵا وەریوەکان، ماچی خودایی، چاوەڕوانی، ڕێبواری شەو، دوێنێ کە جوان بووم.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
ویکیھەواڵ
ویکیھەواڵ پڕۆژەیەکی بڵاوکاری ھەواڵی ناوەڕۆک ئازادی سەربە دامەزراوەی ویکیمدیایە جێمی وەیڵز ویکیھەواڵی بەوە لە ویکیپیدیا جیاکردۆتەوە کە ئەڵێت "ھەموو چیرۆکێکی ناو ویکیھەواڵ پێویستە بە شێوەی ھەواڵی بنووسرێت بە پێچەوانەی وتارێکی ئینکلۆپیدیایی" وە لە Septemberی 2023وە، ویکیھەواڵ بە ٢٩ زمان و بەبەشداری سەرنووسەری چالاک لە کۆی  وتاری ھەواڵی بەردەستە
سەرچاوەکان
پۆل:پڕۆژەکانی ویکیمیدیا پۆل:وێبگەکانی ئینتەرنێت کە لە ٢٠٠٤ دامەزراون
زمانی دایک
وێنۆک|250x250پیکسڵ|پەیکەرێک بۆ یادکردنەوەی زمانی دایک لە [[نەخچیڤان|شاری نەخچیڤان, ئازەربایجان]] زمانی یەکەم یان زمانی دایک (بە L1 ناسراوە)، ئەو زمانەیە کە مرۆڤ لە لەدایکبوونەوە یان لە ماوەی گرینگدا بەرکەوتەی بووە. لە ھەندێک وڵاتدا دەستەواژەی زمانی دایک ئاماژەیە بۆ زمانی نەتەوەی مرۆڤ نەک زمانی یەکەم. ھەندێک جار زاراوەی " زمانی دایک " بەکاردێت، یان ئەو زمانەی کە مرۆڤ لە منداڵیدا فێری بووە (بەزۆری لە دایک و باوکییەوە). ئەو منداڵانەی لە ماڵە دوو زمانەکاندا گەورە دەبن، بەپێی ئەم پێناسەیە دەتوانن زیاتر لە زمانی دایک یان زمانی زگماکییان ھەبێت.زمانی یەکەمی منداڵ بەشێکە لە ناسنامەی کەسی و کۆمەڵایەتی و کولتووری ئەو منداڵە. کاریگەرییەکی دیکەی زمانی یەکەم ئەوەیە کە ڕەنگدانەوە و فێربوونی نەخشە کۆمەڵایەتییە سەرکەوتووەکان دەھێنێتە ناو نواندن و قسەکردنەوە. ھەروەھا بە پلەی یەکەم بەرپرسیارە لە جیاکردنەوەی لێھاتوویی زمانەوانی لە نوێنەرایەتیدا. لە کاتێکدا ھەندێک دەڵێن شتێک نییە بە ناوی "قسەکەری ڕەسەن" یان "قسەکەری زگماکی"، گرنگە لە زاراوەی بنەڕەتی تێبگەین و تێبگەین کە قسەکەرێکی "ناڕەسەن" بوون واتای چییە، و کاریگەرییەکانی دەتوانێت لەسەر ژیانی مرۆڤ ھەبێت. توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە لە کاتێکدا کەسێک کە قسەکەرێکی زمانی دایک نییە، ڕەنگە دوای نزیکەی دوو ساڵ لە نوقمبوون، پەرە بە ڕواندنەوە لە زمانێکی ئامانجدا بدات، بەڵام دەتوانێت لەنێوان پێنج بۆ حەوت ساڵدا بخایەنێت تا ئەو منداڵە لە ھەمان ئاستی کارکردندا بێت وەک ھاوتاکانیان کە بە زمانی دایک قسە دەکەن. لە ١٧ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩، یوونێسکۆ ٢١ی شوباتی وەک ڕۆژی جیھانی زمانی دایک دەستنیشان کرد.
سەعداوا، بیجاڕ
سەعداوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
سەعداوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
فاقلو
جوگرافیا
فاقلو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئەحمەدئاوای سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی تۆمارکەندی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بڕنجە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گۆگردچی.
مردنەکان لە ٢٠٢٠
نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە:
کامپ ڕۆک
کامپ ڕۆک فلیمێکی تەلەڤیزیۆنی میوزیکیی ٢٠٠٨ە کە دەرھێنەرەکەی ماتیو دایمۆندە، ئەم فلیمە ٧٣یەمین فلیمی فلیمە ڕاستەقینەکانی کەناڵی دیزنییە، ئەستێرەکانی فلیمەکە دێمی لۆڤاتۆ، جۆی جۆنس، مێگان مارتین، ماریا کانلس، دانیال فێزەر، و ئالسن ستۆنەر، لەفلیمەکەدا، گۆرانیبێژێکی گەنج مێجی تۆرس، (لۆڤاتۆ) سەردانی کامپ ڕۆک دەکات، کە کەمپێکی میوزیکی ھاوینەیییە
.nu
nu. پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی حکوومەتی دوورگەی نیوێیە (ئینگلیزی: Niue) لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩٧دا دامەزراوە.
کامپ ڕۆک
ئەم فلیمە لە ٢٠٠٨ی، جۆنی ٢٠دا لە کەناڵی دیزنی پەخشکراوە، دوای ئەوەی کە لە کەناڵی دیزنی پەخشکرا و داشنراوە لە ئاتونس ئەم فلیمە ٨٫٩ ملیۆن بینەری ھەبووە، و لە پشت
قوتابخانەی ئامادەی میوزیکی ٢ و شوێنی ویزارد و وارڤلی: فلیمکە، و فلیمی داھاتووشی کامپ ڕۆکی ٢: کۆتای پەخشکراوە لە مانگی ١١ی ٣ی ٢٠١٠دا
.nu
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
کامپ ڕۆک
چیرۆک
میچی تۆرێس مۆسیقاژەنێکی گەنجە و ئاواتەخوازە ببێتە گۆرانیبێژ. ئەو دەیەوێت بچێتە کەمپی مۆسیقای ھاوینە بە ناوی «کەمپ ڕۆک». بەو پێیەی خێزانەکەی توانای دابینکردنی کرێی خوێندنیان نییە، دایکی میچی بەناوی کۆنی تۆرێس دەبێت خواردن دابینبکات بۆ کەمپەکە، بەم شێوەیە ڕێگە بە میچی دەدات بەشداری بکات. لە بەرامبەردا میچی دەبێت لە چێشتخانە یارمەتی دایکی بدات. دوای ماوەیەکی کەم لە گەیشتن بە کەمپ، میچی کچێک بە ناوی کایتلین دەناسێت.
لەلایەکی دیکەوە شەین گرای، گۆرانیبێژی سەرەکی خراپ و خۆبەزلزانینی سێ کەسی مۆسیقای بەناوبانگی کۆنکێکت ٣، لەلایەن ھاوڕێکانی نەیت گرای و جەیسۆن گرایەوە ئەرکی بەرپرسیارێتی وانەکانی سەما لە کەمپی ڕۆک پێسپێردراوە و ناچارە گۆرانییەک لەگەڵ براوەی… فایناڵ جام. شەین گوێی لە گۆرانیوتن میچی دەبێت و عاشقی دەنگەکەی دەبێت، بەڵام میچی دەڕوات پێش ئەوەی شەین بزانێت ئەوە ئەو بووە، ئەمەش دەبێتە ھۆی ئەوەی بۆ دۆزینەوەی گۆرانیبێژە نھێنییەکە ھەبێت.
لە کاتی کردنەوەی کۆتایەکەدس، میچی دەزانێت کە زۆرێک لە کەمپەکان ڕەگ و ڕیشەی بەرچاویان ھەیە و شەرمەزار دەبێت کە تەنھا بەھۆی خزمەتگوزاری خواردنی دایکییەوە توانیویەتی بێتە کەمپەکە. درۆ لەگەڵ تێس تایلەر دەکات کە کچێکە بە دایکە بەناوبانگەکەی و ناوبانگییەکەی ناسراوە و ھاوڕێکانی بە ناوەکانی پێگی و ئیلا دەڵێت دایکی سەرۆکی کۆمپانیای ھۆت تیونز تیڤی چینە. تێس بە سەرسامییەوە بانگھێشتی میچی دەکات بۆ ئەوەی لەگەڵ گرووپەکەیدا لە ھەمان ژووربن
ڕۆژێک لە کاتی نان خواردنی نیوەڕۆدا لە کافتریاکەدا، تێس و کایتلین دەست دەکەن بە فڕێدانی سپاگێتی بەسەر یەکتردا و میچی لە ناوەڕاستی شەڕەکەدا دەبێت. براون خاوەنی کەمپەکە شەڕەکە دەوەستێنێت و تێس بۆ ڕووداوەکە کایتلین لە چوارچێوەیەکدا دادەنێت. براون سزای کایتلین دەدات و وا دەکات لە چێشتخانە کار بکات و میچی کە نیگەرانە لەوەی کەیتلین بە نھێنییەکەی بزانێت، بەرگری لێ ناکات.
ھاوکات شەین گۆرانییەکی نوێ دەنووسێت، کە لەگەڵ میچیدا ھاوبەشی دەکات. میچی گۆرانییەکەی بەدڵە و شەین کە گومانی ھەیە کە کۆمپانیای تۆمارکردنی گۆرانییەکەی و ھەوادارانی گۆرانییەکە قبوڵ بکەن، دەست دەکات بە داوی خۆشەویستی بۆی. دواتر کایتلین دەگاتە چێشتخانەکە لەکاتێکدا میچی کاردەکات و زانیاری لەسەر نھێنی میچی دەبێت. کایتلین ھێشتنەوەی ناسنامەی میچی وەک کچەکەی چێشتلێنەرەکە بە نھێنی ناپێگەیشتوو ناودەبات و میچیش لە بەرامبەردا سووکایەتی بە ھەڵوێستی کەیتلین دەکات. بەڵام ئەو دوو کچە ئاشت دەبنەوە دوای ئەوەی میچی بەرامبەر تێس وەستاوە کاتێک تێس ھەوڵدەدات کەیتلین لە پاجاما جامدا بەرز بکاتەوە.
شەین ئەو قسەیە بڵاودەکاتەوە کە بەدوای کچێکدا دەگەڕێت بە «دەنگەکە». کاتێک تێس دەبینێت میچی و شەین پێکەوە بە کەشتی دەڕۆن، ئیرەیی پێدەبات و دوای ئەوەی لە نھێنی میچی دەزانێت، ناچاری دەکات ڕاستییەکان بە تەواوی کەمپەکە بڵێت. شەین پێی وایە میچی فریوی داوە بۆ ئەوەی لێی نزیک بێتەوە تەنھا لەبەر ئەوەی بەناوبانگە. تێس و میچی کە ئێستا لە سەرانسەری کەمپەکەدا جێگەی پێکەنین بووە، لە گرووپەکەی دەریدەکات. دواتر تێس دەزانێت کە میچی ئەو کچەیە کە شەین بەدوایدا دەگەڕێت. بۆ ئەوەی لە میچی ڕزگاری بێت، لە سەروبەندی کۆتایدا، تێس میچی و کایتلین لە چوارچێوەیەکدا دادەنێت بەھۆی دزینی ملوانکە سۆزدارەکەیەوە. کاتێک کچەکان ناتوانن بێتاوانی خۆیان بسەلمێنن، براون تا کۆتایی یاری کۆتای لە ھەموو چالاکییەکانی کەمپ قەدەغەیان دەکات.