cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کڵێسای ڕاستەقینەی یەسوع
ئائینی پیرۆز
ئایینی پیرۆز، ئایینێک بۆ بیرکردنی مردنی عیسا مەسیحە. ئەم کارە وا دەکا ئێمە ببینە بەشێک لە گۆشت و خوێنی عیسا لە ئایینی پیرۆزدا و بەم جۆرە دەتوانین بە ژیانی ھەمیشەیی بگەین و لە ڕۆژی پەسڵاندا ھەستینەوە. ئەم ئایینە ھەتا لە دەست ھات دەبێ بکرێ. تەنیا نانێکی بێھەوێن و ئاوی ترێ دەبێ بەکاربگیرێ.
یەسوعی پیرۆز
"Peyamber Îsa yê ku gotinên xwedê digihand mirovan, bû kurê bi ruh û can, ji bona gunehkaran rizgar bike hate çarmîxkirin. Roja sêyemîn dîsa ew anîn jiyanê û çû bihuştê. Ew rizgarvanê yekane yê mirovahiyê, afirênerê bihuşt û cîhanê ye û tenê ew xwedayê rastî ye."
کتێبی پیرۆز (ئینجیل)
"Incîla ku ji aliyê xwedê ve hat afirandin bi beşên xwe yên kevn û nû ve, rastiya pîroz a yekane û standarda jiyana Xristiyanan e."
ڕزگاری
"Rizgarî alîkariya (diyariya) xwe ya ji bona baweriyê ye. Divê yên bibawerî; ji bona berdewamiya pîrozbûnê, firazwerkirina xwedê û hezkirina mirovan, ji Ruh el Qudûs bawer bikin."
کڵێسا
"Dêra Îsa'yê Rastîn, di dema baranên duyemîn, gava Ruh-el kuds (Ruhê pîroz) bû ji aliyê Îsa Mesîh ve hate avakirin. Dêra Îsa'yê Rastîn, ji dera rast a dema Papa hatiye restorekirin."
ھاتنی دووبارە
"Hatina duyemîn a Mesîh dê bibe "Roja Dawî". Ewê ji bihuştê ji bona damezirandina cîhanê were; yên dilpak dê wê bibin xwedî jiyanek bê dawî û yên di giyana wan de xerabî hene dê ji bona jiyanek bêdawî werin lanetkirin." پۆل:ئایین لە چین
مارتیرۆس سەریان
مارتیرۆس سەریان (, ٢٨ی شوبات (ساڵنامەی جوولیانی ١٦ی شوبات) ١٨٨٠ – ٥ی ئایاری ١٩٧٢) نیگارکێشێکی ئەرمەنی سۆڤیەت بوو، دامەزرێنەری قوتابخانەیەکی نیشتمانی مۆدێرن بوو بۆ نیگارکێشان.
ژیاننامە
وێنۆک|ڕاست|خانوویەک لە ڕۆستۆڤ ئۆن دۆن کە سەریان لە ساڵی ١٩١٩ تا ١٩٢١ تێیدا ژیاوە.
لە بنەماڵەیەکی ئەرمەنی لە شاری ناخیچێڤان ئۆن دۆن (ئێستا بەشێکە لە شاری ڕۆستۆڤ ئۆن دۆن لە ڕووسیا) لەدایکبووە. لە ساڵی ١٨٩٥ لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا قوتابخانەی ناخیچێڤانی تەواو کردووە و لە ساڵی ١٨٩٧ تا ١٩٠٤ لە قوتابخانەی ھونەری مۆسکۆ خوێندوویەتی لەنێویاندا لە وۆرک شۆپەکانی ڤالێنتین سێرۆڤ و کۆنستانتین کۆرۆڤین. کاریگەرییەکی زۆری لەسەر کارەکانی پۆل گۆگین و ھێنری ماتیس بووە. بەرھەمەکانی لە نمایشی جۆراوجۆردا نمایش کرد. بەرھەمەکانی لە پێشانگای گوڵی شین لە مۆسکۆ نمایشکرابوو سەرەتا لە ساڵی ١٩٠١ سەردانی ئەرمینیای کرد، پاشان بەشێک بوو لە ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی سەردانی لۆری، شیراک، ئێچمیادزین، ھەغپات، سنەھین، یەریڤان و سێڤانی کرد. یەکەم دیمەنەکانی خۆی ئامادە کردووە کە ئەرمینیا وێنا دەکات: ماکراڤانک، ١٩٠٢؛ ئاراگاتس، ١٩٠٢؛ بوفالۆ. سێڤان، ١٩٠٣؛ ئێوارە لە باخچە، ١٩٠٣؛ لە گوندی ئەرمەنی، ساڵی ١٩٠٣ و ھتد، کە لە چاپەمەنی مۆسکۆدا زۆر ستایشیان لێکرا.
لە ساڵی ١٩١٠ تا ١٩١٣ گەشتێکی بەرفراوانی لە تورکیا و میسر و ئێران کردووە. ساڵی ١٩١٥ چووە ئێچمیادزین بۆ یارمەتیدانی ئەو پەنابەرانەی کە لە جینۆسایدی ئەرمەنییەکان لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی ھەڵاتبوون. لە ساڵی ١٩١٦ گەشت دەکات بۆ شاری تبلیس لەوێ لەگەڵ لوسیک ئاگایان ھاوسەرگیری کردووە. ھەر لەوێ بوو کە یارمەتی ڕێکخستنی کۆمەڵەی ھونەرمەندانی ئەرمەنی دا.
وێنۆک|سەریان لەسەر دراوێکی درامی ساڵی ١٩٩٩ ٢٠٠٠٠ دوای دەستبەسەرداگرتنی دەسەڵاتی بەلشەفییەکان لە ساڵی ١٩١٧ لەگەڵ بنەماڵەکەی چوو بۆ ژیان لە ڕووسیا. لە ساڵی ١٩٢١دا ڕوویان لە ئەرمینیا کرد.[٤] لەکاتێکدا زۆربەی کارەکانی ڕەنگدانەوەی دیمەنی ئەرمینیا بوون، بەڵام ھەروەھا دیزاینی ئاڵای بۆ کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان کردووە و دیزاینی پەردەی بۆ یەکەم شانۆی دەوڵەتی ئەرمەنی کردووە. ھەروەھا پێشنیارێکی بۆ ئاڵای ئەم ئەرمینیا سەربەخۆیە کرد لەسەر بنەمای ڕەنگ و دیزاینی قوماش و فەرشی نەریتی ئەرمەنی، ھەرچەندە دیزاینەکەی ڕەتکرایەوە لە ساڵی ١٩٢٦ تا ١٩٢٨ لە پاریس ژیاوە و کاری کردووە، بەڵام زۆربەی کارەکانی ئەم قۆناغە بەھۆی ئاگرکەوتنەوە لەناو ئەو بەلەمەی کە پێی گەڕاوەتەوە بۆ یەکێتی سۆڤیەت لەناوچوون. سەریان لە ساڵی ١٩٢٨ تا مردنی لە ئەرمینیای سۆڤیەت ژیاوە.
لە ساڵانی سەختی ساڵانی ١٩٣٠دا، بە شێوەیەکی سەرەکی جارێکی دیکە خۆی بۆ نیگارکێشانی دیمەنی سروشتی تەرخان کردەوە، ھەروەھا بۆ وێنەکێشان. ھەروەھا وەک جێگری سۆڤیەتی باڵای یەکێتی سۆڤیەت ھەڵبژێردرا و سێ جار فەرمانی لینین و خەڵات و مەدالیای دیکەی پێبەخشرا. ئەندامی ئەکادیمیای ھونەری یەکێتی سۆڤیەت بووە (١٩٧٤) و ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکانی ئەرمەنستان (١٩٥٦). سەریان لە ٥ی ئایاری ١٩٧٢ لە یەریڤان کۆچی دوایی کرد. ماڵی پێشووی لە یەریڤان ئێستا مۆزەخانەیەکی تایبەتە بە کارەکانی و بە سەدان بابەتی نمایش کراوە. لە یەریڤان لە پانتێۆن لە تەنیشت کۆمیتاس ڤارداپێت بە خاک سپێردرا.
غەزارۆس (لازارۆس) سەریان کوڕی ئاوازدانەر و پەروەردەکار بووە. ھەروەھا مریەم پەترۆسیان کچە نەوەکەی نیگارکێشە، ھەروەھا کاریکاتێریست و ڕۆماننووسێکی خاوەن خەڵاتە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٠ پۆل:مردووانی ١٩٧٢ پۆل:نیگارکێشانی سۆڤیەت
ھیپی
وێنۆک|200px|ھیپییەکی ھاوچەرخی خەڵکی ڕووسیا
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مۆزامبیک
یاریگای یاریکردنی یانەکە یاریگای زیمپێتۆیە کە دەکەوێتە پایتەختی وڵاتەکە، ماپوتۆ، وە جەی ٤٢٬٠٠٠ بینەر دەگرێتەوە. ڕاھێنەری یانەکە ڕاھێنەر ڤیکتۆر ماتینە کە لە تەممووزی ٢٠١٩ ئەستۆی ڕاھێنەرایەتی یانەکەی وەرگرت، لە شوێنجێی ڕاھێنەر ئەبێل خاڤیێر، کە لە شوباتی ٢٠١٦وە ڕاھێنەرایەتی یانەکەی دەکرد.
ھیپی
وردەفەرھەنگی ھیپی (بە ئینگلیسی: hippie یان hippy)، لە بنەڕەت دا، بزووتنەوەیەکی لاوان بوو کە لە سەرەتاکانی دەیەی ١٩٦٠، لە ئەیالەتە یەکگرتووەکان دا دەستیپێکرد و دواتر، لە سەرانسەری جیھان دا بڵاوبووەوە. وشەی ھیپی (hippie) لە ھیپستێر (hipster) گیراوە و لە سەرەتا دا بۆ ناساندنی ئەو بیتنیکانەی بە کار دەچوو کە گواسترابوونەوە بۆ ناوچەی ھایت ئاشبێریی سانفرانسیسکۆ. ئەم خەڵکە بایەخگەلی دژەفەرھەنگیی بەرەی بیت یان بە میرات پێ گەیشتبوو، ئەنجومەنگەلی تایبەتیی خۆیانیان دروست کردبوو، سایکێدێلیک راکیان گوێ دەگرت، باوەشیان بۆ اپەرینی سێکسی دەکردەوە، و دەوا بێھۆشکەرەکانیان مەسرەف دەکرد.
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مۆزامبیک
سەرچاوەکان
پۆل:تۆپی پێ پۆل:وەرزش پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
ھیپی
لە ژانویەی ١٩٦٧ دا، کۆبوونەوەی ھیومن بی-ئین کە لە گۆڵدێن گەیت پارکی سانفرانسیسکۆ دا بەڕیوەچوو، گەشی دا بە فەرھەنگی ھیپی و ریگەی کردەوە بۆ ھاوینی ئەوین و فێستیڤاڵی وودستۆک.
مۆد و بایەخگەلی ھیپی، کاریگەرییەکی زەبەندی لە سەر فەرھەنگ، مۆسیقای خەڵکپەسەند، تێلێڤیزیۆن، فیلم، ئەدەبیات، و ھونەر بووە. لە دەیەی ١٩٦٠ەوە تا ئێستا، زۆر لایەنی فەرھەنگی ھیپی لە ناو جەرەیانی سەرەکیی کۆمەڵگا دا تواوەتەوە و تێکەڵ بووە. جۆراوجۆریی فەرھەنگی و مەزھەبی، کە ھیپییەکان بڕوایان پێیەتی، مەقبوولییەت و پەسەندکراوییەکی بەربڵاوی بە دەست ھێناوە و فەلسەفەی ڕۆژھەڵاتی و چەمکگەلی ڕۆحانی ھۆگری زۆری پەیدا کردووە. میراتی ھیپی، لە بێژمار فۆرمی فەرھەنگی ھاوچەرخ دا دەبینرێت - لە خواردەمەنی پاکژەوە، تا فێستیڤالگەلی مۆسیقی، تا داب و نەریتگەلی سێسکیی ھاوچەرخ و تەنانەت تا ئینقلابی فەزای سایبێریش.
سەرچاوە
پۆل:چاندی ویلایەتی واشینگتن پۆل:مۆسیقا لە دەیەی ١٩٧٠ پۆل:شێوازی ژیان
دۆن دیابلۆ
دۆن پەپەین سخیپەر لە ٢٧ ی شوباتی ساڵی ١٩٨٠ لە دایک بووە، زیاتر بە ناوەکەی سەر ستەیجی دەناسرێتەوە دۆن دیابلۆ. دی جەی و بەرهەمهێنەر و میوزیکژەن بواری ئیلیکترۆ دانسی وڵاتی ھۆڵەندا و شاری کۆڤەردنە لەگەڵ ئەوەشدا گۆرانی دەنووسێت. بە شێوازە ئیلیکترۆنی و سەرنج ڕاکێش و تایبەتەکەی ناسراوە. یەکێکە لە پێشڕەوانی ژانری فیوچە ھاوس و لە ساڵی ٢٠١٨ دا لە ڕیزبەندی ١٠٠ دی جەیەکەی سایتی دی جەی ماگ پلەی ٧ ەمی بەدەست ھێنا، ھەروەھا لە ھەمان ساڵ پلەی یەکەمی لە لیستی ١٠٠١ بەرهەمهێنەر بە دەست ھێنا لە تراکلیستس، لە ساڵی ٢٠١٦ ش پلەی یەکەمی بە دەست ھێنا وەکو ھونەرمەندی بواری ئیلیکترۆ دانس-ژانری فیوچە ھاوس لە بیتپۆڕت. ساڵی ٢٠١٣ بە ھاوکاری لەگەڵ نیکی ڕۆمێرۆ و ستیڤ ئانجیلۆ و ئاکسوێڵ، چەند گۆرانیەک لە ڕێی لەیبڵی "سپینین ڕیکۆردس" بڵاو دەکەنەوە، لەسەر داوای کۆمپانیای وارنەر برۆس تراکێک بۆ یاری ڤیدیۆیی "باتمان: ئارکەم ئۆریجینز"  و ھەروەھا مۆسیقای فیلمی و   داناوە.
١٩٩٧-٢٠٠٥
دۆن دیابلۆ لە کەنەدا و بەڕیتانیا و ئەمریکا و ئوسترالیا و یابان و بەڕازیل و ئیسرائیل نمایشی ئەنجام داوە، تەنانەت ئەو لە چەندان یانەی شەوانەی وەکو یانەی شەوانەی "پاشن" لە لەندەن وەکو دی جەی نیشتەجێ نمایشی ئەنجام داوە.
ئەلبومەکانی
ساڵی ٢٠٠٨ دیابلۆ ئەلبومی "ژیان فیستیڤاڵە"ی بڵاو کردەوە کە ئەمیان پێکھاتبوو لە ١٦ تراک کە بریتی بوون لە:
٢٠١٠-٢٠١٣
لە ساڵی ٢٠١٠ ئەلبومی "ئاژەڵان" کە ناویان نا (Animale) واتە بە پیتی ڕۆمانی... لەگەڵ "دراگنەیت" دەکررد و ناوبانگی باشی پەیدا کرد.
لە ساڵی ٢٠١٣ گۆرانیەکی تایبەتی بۆ یاری ڤیدیۆیی "باتمان: ئارکەم ئۆریجنز" دروستکرد لەسەر داوای وارنەر برۆس و لە لەیبڵی "سپینین ڕیکۆردس".
٢٠١٤-٢٠١٦
لە ساڵی ٢٠١٤ دۆن دیابلۆ بیرۆکەی دامەزراندنی لەیبڵێکی تایبەت بە خۆی خستە ڕوو بە ناوی "ھێکساگۆن".
ھەر لە ھەمان ساڵدا، دۆن دیابلۆ ناوی چووە لیستی ١٠٠ دی جەیەکەی سایتی دی جەی ماگ و پلەی ٨٢ گرت، بەڵام ھەرزوو و بۆ ساڵی دواتر ٥٢ پلە پێشکەوت و ھاتە پلەی ٣٠ بەوەش خەڵاتی دی جەی مەگەزینی بۆ خێراترین سەرکەوتن بە دەست ھێنا لە ساڵی ٢٠١٥.
دۆن دیابلۆ ساڵی ٢٠١٥ یەکەمین بەرھەمی خۆی لە لەیبڵی "ھێکساگۆن" بڵاو کردەوە، کە ڕیمیکسێکی گۆرانیەکی "ئەلێکس ئەدێر" بوو بە ناوی "وام لێ دەکەیت باشتر ھەست بکەم" (You Make Me Feel Better)، کە پلەی یەکەمی بۆ ماوەی دوو ھەفتە گرت لە بیتپۆڕت و لەیبڵەکەش خەڵاتی "باشترین لەیبڵی نوێی ساڵ"ی بردەوە.
سەبارەت بە گۆرانیەکەشی کە بۆ یاریە ڤیدیۆییەکە دروستی کردبوو لە ساڵی ٢٠١٣ زۆر ناوبانگی پەیداکرد و ملیۆنان بینەری لە یووتیووب بۆ ھات ھەر بە زویی.
ساڵی ٢٠١٥ لەگەڵ دی جەی بەناوبانگ و ھاونیشتیمانی "تێیستۆ" لە کارێکی ھاوبەشدا تراکی"کیمیاییەکان" "Chemicals" دەرکرد.
٢٠١٧:ڕابردوو. ئێستا. داھاتوو
ساڵی ٢٠١٧ دۆن دیابلۆ گۆرانی "ڕابردوو. ئێستا. داھاتوو" (Past.Present.Future) دەکرد کە ھەر تێکەڵەیەک بوو لە ڤێرژنی گۆرانیەکانی پێشووی "لە مێشکمدا" (on my mind)، بڕینی شێوەکان" (Cutting Shapes)، ھەروەھا کارە ھاوبەشەکەی لەگەڵ تێیستۆ "کیمیاییەکان" (Chemicals).
لە ساڵی ٢٠١٧ دۆن دیابلۆ بە بەرزترین پلەی ژانری فیوچە ھاوس دەستنیشان کرا لە دی جەی ماگ و پلەی ١١ ی بە دەست ھێنا.
لە ئەیلولی ساڵی ٢٠١٧ دۆن دیابلۆ ڕایگەیاند کەوا بەمزووانە ئەو ئەلبومەی بڵاو دەکاتەوە کەوا بۆماوەی ١٠ ساڵە کاری تێدا دەکا بە ناوی "داھاتوو" (future) و بەوەش فانەکانی زۆر بە پەرۆش کرد و سەرکەوتنی دۆن دیابلۆشی بە دوای خۆیدا ھێنا لە دوای ئەو ئەلبومەوە.
٢٠١٨ و ئەلبومی "داھاتوو (فیوچە)" (Future)
لە ٩ ی مانگی شوباتی ساڵی ٢٠١٨ دیابلۆ دووھەمین ستۆدیۆ ئەلبومی خۆی بڵاو کردەوە بە ناوی "داھاتوو" (Future) کە پێکھاتبوو لە ١٨ تراک و بەرھەمی دە ساڵەی خۆی بوو، جێی باسە ئەم ئەلبومە بە باشترین ئەلبومی دۆن دیابلۆ دا دەنرێت و سەرکەوتنێکی یەکجار گەورەی پێ بە دەست ھێنا، ئەلبومەکە ئەم گۆرانیانەی لە خۆ گرتبوو:
بەستەرە دەرەکییەکان
وێبگەی فەرمیی دۆن دیابلۆ
قەزای دووکان
قەزای دووکان یەکێکە لە قەزاکانی پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی دووکانە. ژمارەی دانیشتوانی بریتیە لە ٨٤،٧٥٠ کەسە.
قەزای دووکان لە ساڵی ١٩٧١دا درووستکرا لە کەرت و گوندەکانی ناحیەی سورداش و ناحیەی چنارانی سەر بە قەزای سلێمانی. ئەم قەزایە پێکھاتووە لە شەش ناحیە:
کەوتووەتە نێوان چیاکانی ئاسۆس و کۆسرەت و شاخی گەورەی قەرەسرد، لە خۆرئاوای قەزاکەش چیای ھەیبەت سوڵتان لەگەڵ سنوری قەزای کۆیە جیایان دەکاتەوە، چیاکانی سارا و دابان ھەلاج و جاسەنە و پیرەمەگروون کەوتونەتە خۆرھەڵاتی قەزاکەوە، قەزای دووکان ھەڵکەوتووە لەسەر بەنداوی دووکان و زێی بچووک ، خاوەنی ھەردوو دەشتایی بە پیتی مەرگە و پیرەمەگروونە، بەوەش بێجگە لە سروشتە جوان و دڵڕفێنەکەی کە کردوویەتییە ناوچەیەکی گەشتیاریی، سنورێکی بەرفراوانی کشتوکاڵییش لەخۆدەگرێت.
ناو
ناوی قەزای دووکان لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە، کە ئەویش شارۆچکەی دووکانە.
چەند بۆچونێک ھەیە لەسەر ناوی دووکان کە لە چییەوە ھاتووە:
جوگرافیا
قەزای دووکان ھاوسنوورە لەگەڵ؛ لە باکوورەوە قەزای ڕانیە و قەزای پشدەر، لە باشوورەوە قەزای سلێمانی و قەزای بازیان، لە ڕۆژھەڵاتەوە قەزای پشدەر و قەزای ماوەت و قەزای شارباژێڕ، لە ڕۆژاواوە قەزای کۆیە و قەزای چەمچەماڵ.
سەردەمی کۆماری
ھێنانە کایەی قەزای دووکان لە سنووری پارێزگای سلێمانی، ناوەندەکەشی لە جێکەوتی بەنداوی دووکان، لە کەرتی (٤٧/تۆپزاوا) و ھەردوو ناحیەی سورداش و ناحیەی چناران بەستران بەم قەزایەوە بەپێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٢٤٧) لە ١٦\٦\١٩٧١دا. 450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی قەزای دووکان لە ساڵی ١٩٧١دا
450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی قەزای دووکان لە ساڵی ١٩٨١دا
لەگەڵ دەستپێکردنی پڕۆسەی خاپوورکردنی گوندەکانی باشووری کوردستان دەستی کرد بە ھەڵوەشاندنەوەی ژمارەیەکی زۆری ناحیەکان، ناحیەی مەرگە بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٢١) لە ١١/٦/١٩٨٧دا و ھەردوو ناحیەی سورداش و ناحیەی چناران بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٩١١) لە ١٦/١١/١٩٨٧دا ھەڵوەشێنرانەوە و ھەموو کەرتەکانیان بەسترانەوە بە ناوەندی قەزای دووکانەوە. 450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی قەزای دووکان لە ساڵی ١٩٩٠دا
گەشتیاری
بەھۆی بوونی زێی بچووک و بەنداوی دووکان، کە ساڵانە ژمارەیەکی زۆر گەشتیار لە ناوچە جیاجیا کانی باشووری کوردستان و عێراق و دەرەوە ڕووی تێ دەکەن، ئەوەش دروستکردنی زۆر شوێنی گەشتیاریی لە خۆ دەگرێ، کە ھەلیکاری بۆ سەدان کەس لە دانیشتوانی قەزاکە دابین کردووە، ھەروەھا بووەتە ھۆی بژێوی بۆ خاوەن شوێنە گەشتیارییەکان و کارمەندانی ئەو شوێنانە، کە خۆی دەبینێتەوە لە (قەشقۆڵی، بەنداوی دووکان، چەمی ڕێزان، زێوێ و دەربەندی بنگرد).
شوێنەوار
شوێنەوارەکان لە ھەر جێگایەک بن، ئەبن بە شوێنی گەشتیاریی و سەرنجڕاکێش، ھەڵکەوتەی قەزای دووکان و ناوچەکانی سەر بەو قەزایەش، زۆر شوێنی گەشتیارییان لەخۆ گرتووە وەک ( ئەشکەوتی قزقاپان، ئەشکەوتی جاسەنە، ئەشکەوتی گەچکار و قەڵای ڕەبەنە لە شاخی پیرەمەگروون، قەڵای پاشا کوێرە)، بۆیە ئەو شوێنەوارە مێژووییانە گرنگی زیاتریان داوە بە ناوچەکە، بەھۆی سەردانیکردنی ھەزاران گەشتیار و شوێنەوارناس و مامۆستا و خوێندکاری زانکۆ و پەیمانگاکان، کە بۆ لێکۆڵینەوەکانی خۆیان سەردانی ئەو شوێنانە دەکەن، ھەر ئەو لێکۆڵینەوانەش وایانکردووە بزانین، کە سەدان ساڵ پێش ئێستا ژیان لەو جێگایانەدا ھەبووە.
سامانی ماسی
بەھۆی بوونی بەنداوی دووکان و زێی بچووک، گرنگیی زیاتر بە سامانی ماسی دراوە لە سنورەکەدا و بە سەدان خێزان بژێوییان لەسەر بەخێوکردن و ڕاوکردنی ماسییە، ئەوەش خۆی دەبینێتەوە لە ماسی جۆراوجۆر کە بۆ بازاڕەکانی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان و ھەندێکجار بۆ باشوری عێراق و دەرەوەش دەنێردرێ، کەواتە قەزای دووکان لەڕووی سامانی ماسییەوە گرنگییەکی زۆری ھەیە بۆ ئابوریی ھەرێمی کوردستان.
کشتوکاڵ و ئاژەڵداریی
بەرز و نزمیی بان و چیا و دەشت و ئەشکەوت و بوونی سەرچاوە ئاوییەکان، سنووری قەزای دووکانی کردووە بە ناوچەیەکی کشتوکاڵیی و شوێنی بە خێوکردنی ئاژەڵ، وەک بەھێزکردنی لایەنی ئابوریی و بژێوی بۆ دانیشتوانەکەی، کشتوکاڵ لەو سنورە بەو شێوەیە دابەش بووە، زۆربەی میوە و سەوزە و دانەوێڵە لە ناوچە دەشتە بە پیتەکاندا دەچێنرێ، سەبارەت بە میوەکانی وەک (ترێ، سێو، ھەڵوژە، بەڕوو، چوالە، گێوژ، سماق و... ھتد)ش لە بەرزایی و ناوچە چیاییەکاندا دەڕوێنرێن و زۆر لە شارەزایانی کەرتی کشتوکاڵ و جوتیاران بەرھەمیان دەھێنن، کە دەینێرنە بازاڕەکانەوە بۆ دابینکردنی پێداویستییەکانی خۆیان. لەلایەکی ترەوە لە پیشەی زۆربەی دانیشتوانی ئەو سنورەدا، بەھۆی بوونی ئەشکەوت و ئاو و لەوەڕگای زۆر، کە ئاو و ھەوایەکی گونجاوی ھەیە بۆ بەخێوکردنی (مەڕ، بزن، مانگا و گامێش)، ھەروەھا ژمارەیەکی زۆر ناوچەی پەلەوەری کراونەتەوە بۆ زیادکردنی بەرھەمی گۆشتی سپی بەشێوەیەکی تەندروست، زۆر کات دانیشتوانی گوندەکانی سنوری قەزای دووکان لە پاڵ کاری کشتوکاڵی، ئاژەڵدارییش دەکەن کە دوو کاری تێھەڵکێشی یەکن.
بەنداوی دووکان
بەنداوی دووکان ساڵی ١٩٥٤ بە بڕیاری حکومەتی عێراق دەستکراوە بە دروستکردنی، ئەوەش دوای پشکنینی خاکی ناوچەکە، کە زانراوە ئەو جێگایە گونجاوە بۆ دروستکردنی بەنداو، بەھۆی نزیکبوونەوەی کۆتایی ھەردوو چیای کۆسرەت و سارا، کە وەک تەنگەبەرێک ھەڵکەوتبوو، ھەروەھا ھەبوونی پانتاییەکی زۆر لە سەرووی ئەو جێگایەی کە بەنداوەکەی لێدراوە و دروستکراوە.
بۆ کۆکردنەوەی ئاو، بەنداوی دووکان لەسەر زێی بچووک دروستکراوە بە دووری ٦٥ کیلۆمەتر و لە خۆرئاوای پارێزگای سلێمانی ھەڵکەوتووە، ئەو بەنداوە ساڵی ١٩٥٩ تەواو کراوە، بە تەواوبوونیشی گلدانەوەی ئاو لە بەنداوەکەدا دەستی پێکردووە، کە بەرزترین ئاستی پڕبوون لەو دەریاچەیەدا (٥١١)مەترە و نزمترین ئاستیش بۆ بەرھەمھێنانی کارەبا (٤٧٩)مەترە، ھەروەھا نزمترین ئاستی ئاوی دەریاچەکە، کە ناتوانرێت سەرف بکرێت (٤٦٩)مەترە، دەریاچەکە دەرچەیەکی بۆ دروستکراوە لە کاتی سەرڕێژبوون، ئاوە زیادەکە دەچێتەوە خوارەوە و (بە بێل ماوس) ناسراوە، ئەو دەریاچەیە دەیان سوودی سروشتی و مرۆیی ھەیە، لەوانەش ژینگەیەکی لەبارەی رەخساندووە بۆ ھەزاران جۆر ماسی و باڵندەی کێویی و ئاویی و ئاژەڵی تر.
بەوتەی شارەزایان و لێکۆڵیاران، بەنداوی دووکان سوودی کشتوکاڵی و ئاژەڵداریی گەورەی ھەیە، لەلایەکی ترەوە سەرچاوەی زیادبوونی ئاوی ژێرزەوییە، کە بەھۆی گونجاویی شوێن و بوونی ئاوی بەھێز، زۆر گرنگە بۆ بەرھەمھێنانی وزەی کارەبا، وێستگەی کارەبای دووکان ڕۆڵی زۆری ھەیە لە پڕکردنەوەی پێداویستیی کارەبا بۆ ھەرێمی کوردستان.
کارگێڕی
ناوەندی قەزا شارۆچکەی دووکانە. قەزای دووکان قەزایەکی پارێزگای سلێمانییە کەوتۆتە باکووری ڕۆژاوای. لەڕووی کارگێڕییەوە لە قەزای دووکان و ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان(ناوەند) و ناحیەی سورداش و ناحیەی پیرەمەگروون و ناحیەی بنگرد و ناحیەی خدران و ناحیەی خەلەکان پێکھاتووە، لەگەڵ ١٩٢ گوند.
ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان
لە ١٤ گوندپێکھاتووە.
ناحیەی سورداش
لە ٣٦ گوند پێکھاتووە.
ناحیەی پیرەمەگروون
لە ٤٧ گوند پێکھاتووە:
ناحیەی بنگرد
لە ٥٥ گوند پێکھاتووە.
ناحیەی خدران
لە ٢٣ گوند پێکھاتووە.
ناحیەی خەلەکان
لە ١٧ گوند پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان سلێمانی پۆل:قەزاکانی باشووری کوردستان پۆل:قەزاکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:قەزاکانی عێراق پۆل:قەزاکانی کوردستان
نەخۆشخانەی بەخشین
بەخشین گەورترین پرۆژەى تەندروستى قازانج نەویستە لە هەرێمى كوردستان كە دەكەوێتە لەسەر شەقامى بازنەى مەلیك مەحمود لە ناوەندى پارێزگاى سلێمانى.
نەخۆشخانەى بەخشین یەكێكە لە پرۆژەكانى دەزگاى خێرخوازى بەخشین كە لە ساڵى ٢٠١٣ و لە چواچێوەى كۆمەڵگایەكى پزیشكى بە ناوى گۆمەڵگاى پزیشكى كوردستان بونیادنرا.
نەخۆشخانەى بەخشین
لە ساڵى ٢٠١٧ كۆمەڵگاى پزیشكى كوردستان لە پرۆژەیەكدا فراوانتر كراو بۆ نەخۆشخانەى بەخشین و لە تەلارێكى حەوت نهۆمیدا لەسەر شەقامى بازنەى مەلیك مەحمود بە دەستى وەزیرى تەندروستى رێكەوت حمە رەشید لە مەراسیمێكدا كرایەوە.
نەخۆشخانەى بەخشین پێكهاتووە لە زیاتر لە 32 بەش.
سەنتەرى تیشك
سەنتەرى تیشك پێكهاتووە لە چوار بەشى سەرەكى
سەنتەرى ددان
لە سەنتەرى ددان  ئەم خزمەتگوزارییانە پێشكەش دەكرێن.
سەنتەرى پێست و جەوانكارى بە لەیزەر
لە سەنتەرى پێست تەواوى خزمەتگوزاریه سەردەمیانەکان بە پێشكەوتووترین ئامێر و لە ژێر چاودێرى پزیشكى پسپۆڕ پێشكەش دەكرێن.
هۆڵى نەشتەرگەرى
لە بەخشین 7 هۆڵى تایبەت و جیاواز بۆ نەشتەرگەرى بوونى هەیە، کە نەشتەرگەریە سانا و ئاڵۆزەکانی تیدا ئەنجام دەدرێت بەپێی بەشە جیاوازەکان وەکو لە خوارەوە ڕوون کراونەتەوە؛
نەشتەرگەرى چاو
نەشتەرگەرى ئاوى سپى و ئاوى رەش
= سەرچاوە =
پۆل:نەخۆشخانەکانی کوردستان پۆل:نەخۆشخانەکان لە سلێمانی
بۆر
(،) بۆر نیشانەی پشوویەکی کورتە، لەو شوێنە دادەنرێت کە وا لە ڕستەکە بکات ئاسان بخوێنرێتەوە، ڕوون بێت و بەباشی تێبگەیەنرێت. بۆر، چارەسەرێکی باشە بۆ ڕستەی دوورودرێژی پشووبڕ.
بەکارھێنان
کچینە، ھەوڵ بدەن، بە ھەوڵدان دەگەنە ئامانج. مەستوورەی کوردستانی، ھۆنەر و مێژوونووس، لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا دەژیا. خوێ، ڕۆن، پیاز و برنج ھەموو ئەو شتانەیە کە پێویستن. زانیارییەکی باش، باشی ھەبوو. ئۆف، چ ھەوایەک! پێنووسەکەم بدەرێ، ئاسۆ. پێشمەرگە بە برسییەتی و تینوویەتی، بە ھیلاکی و ماندوویەتی، کۆڵی لێ نادات. خۆم وتم، "چێکردنی ماڵپەڕ زۆر ئەستەم نییە." نە تۆ ھاتبووی بۆ کۆبوونەوەکە، وە نە ئاراسی ھاوڕێت. یا نامەکە بنووسە، یان پەڕتووکەکە بخوێنەرەوە. بەڵێ، نامەکەم نارد. نە، لەو کاتەدا ناتوانم بەشدار بم. من دەچم بۆ سلێمانی و ئەویش، بۆ ھەولێر. شنۆ ویستی بچێ بۆ شایی، جلی لەبەر کرد، خۆی ڕازاندەوە، تەلەفۆنی لە ھاوڕێکانی کرد، یەکیان گرت، خۆیان گەیاندە شایییەکە. پێم خۆشە، پێکەوە بچین بۆ سینەما. سوپاست لێ دەکەم، سەرت لێ دام. سەرنج: بۆر، دەبێ بلکێنرێ بە وشەکەی پێشیەوە و بۆشاییی ھەبێ لەگەڵ وشەی دوایدا.
پۆل:خاڵبەندی
بەکاری سانیا
بەکاری سانیا لەڕێکەوتی 14/2/1983 لەدایک بووە کە(٣٠ ساڵ دەکات تا ئێستا) ، لە ئێستا یەکێکە لە باشترین بەرگریکارەکانی ئارسناڵ و هەڵبژاردەی فەڕەنسا و پێشتر یاری بۆ یانەکانی ئۆکسێر و سێنس ئێف سی کردوە.
سەرەتای ژیانی وەرزشی
سەرەتای ژیانی وەرزشی بەکاری سانیا لەیانەی سێنس ئێف سیەوە دەستی پێکردووەو لە ئەکادیمیای ئەو یانەیە پێگەشتووە
لەگەڵ ئۆکسێر
لەساڵی 1998 پەیوەندی کردووە بەیانەی ئۆکسێری فەڕەنسیەوە پاشان هەموو ئاستەکاندا تێپەڕیوە تاخۆی گەیاندۆتە ڕیزی یەکەمی یانەکە لەساڵی 2004 و دەورێکی سەرەکی هەبووە لە بردنەوەی جامی فەڕەنسا لەلایەن یانەکەیەوە لەساڵی 2005 بەکاری سانیا 89 یاری بۆ یانە فەڕەنسیەکە ئەنجامداوە و بۆیەکەمین جار لەمێژووی یانەی ئۆکسێری فەڕەنسی لەو ساڵەدا بەشداری جامی یۆرۆلیگی کرد و بەباشترین یاریزانی هێڵی بەرگری لای ڕاست دیاریکرا لەخولی فەڕەنسی, یونس کابول و ئەبو دیابی و فیلیپ مێکسیسیش هەر لەهەمان یانەی بەکاری پێگەشتوون.
ژیانی یاریکردنی لەگەڵ ئارسناڵ
لە 12/7/2007 یانەی ئارسناڵ سەرکەوتوو بو لەمۆرکردنی بۆند لەگەڵ بەکاری سانیا و بەبڕی 11 ملیۆن پاوەند بۆندی لەگەڵ واژۆکرد یەکەمین یاری بەدرێسی ئارسناڵەوە لە لە ڕێکەوتی 19/7/2013 بەرامبەر گنتشلەر بێرلیگی تورکی کردووە لەیاریەکی دۆستانەی نێوان هەردوو یانەدا وەیەکەمین گۆڵی لەبەرامبەر چێڵسی تۆمارکرد لەخولی ئینگلیزی لە ڕێکەوتی 23/3/2008 بەلێدانی سەر - و هەر لەو ساڵەدا بەباشترین یاریزانی بەرگری لای ڕاست دیاریکرا لەخولی ئینگلیزی یەکەمین گۆڵی بەکاری لەسەر یاریگای ئیماڕات بەرامبەر سەڵتیکی سکۆتلەندی بووە لە جامی دۆستانەی یاریگای ئیماڕات و بۆ دووەمین وەرز لەسەریەک ئارسناڵ بووە پاڵەوانی ئەو جامە - سانیا بەشداری 178 یاری کردووە لەگەڵ ئارسناڵ و لەو ماوەیەدا توانیویەتی 4 گۆڵ تۆماربکات و 19 گۆڵ بۆ هاوڕێکانی درووست بکات
سانیا لەگەڵ هەڵبژاردەی فەڕەنسا
یاری بۆ هەڵبژاردەی لاوانی فەڕەنسای خوار 21 ساڵ ئەنجامداوە و بەشداری 12 یاری کردووە و لەساڵی 2007 ەوە پەیوەندی بەڕیزی یەکەمی هەڵبژاردەکەوە کردووەو بەشداری 34 یاری کردووە
ئارسن ڤینگەر لە پیاهەڵدانی سانیادا
جوانترین ووتەی ئارسن فینگەر لەسەر بەکاری سانیا : تۆ باشترین یاریزانی بەرگریکاری لای ڕاستی پریمەرلیگی لەو کاتەوەی ڕاهێنەری ئارسناڵم کە بینیبێتم.
سەرچاوە
پەیجی ئارسناڵ فۆڕ کورد
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:موسڵمانانی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ پۆل:پریمەرلیگ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:بەرگریکارانی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا پۆل:یاریزانانی لیگ ١ پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦
بەرەی بیت
بەرەی بیت (بە ئینگلیسی: Beat Generation) بە بزووتنەوەی ھەندێک لە نووسەران، شاعیران و ھونەرمەندانی ئامریکایی دەوترێت لە دەیەکانی ١٩٥٠ و ١٩٦٠ دا. ھەروەھا، بەو دیاردە فەرھەنگییەش ئاماژە دەکات کە ئەوان دەربارەیان دەنووسی (دواتر ھەندێک جار پێی دەوترا "beatniks").
ئەبووبەکر ڕازی
ئەبوبەکر ڕازی ناوی تەواوی ئەبوبەکر محەممەد کوڕی یەحیا کوڕی زەکەریا ڕازی (بە ئینگلیزی ناسراوە بە Rhazes) زانایەکی فارسی موسوڵمان بوو و زانایەکی دیاری سەردەمی زێڕینی ئیسلام بوو. لە بوارەکانی فیزیا و کیمیا و فەلسەفەدا دەستێکی باڵای ھەبووە. ڕازی بەشداری گەورە و بنچینەیی کردووە لە بوارەکانی دەرمان و کیمیا و مۆسیقا و فەلسەفەدا کە لە زیاتر لە (٢٠٠) کتێبدا پێشکەشی کردوون لە چەندین بواری جیاواز لە زانستدا. زانیارییەکی باشی ھەبووە دەربارەی دەرمان سازی فارسی کۆن و یۆنان و ھیندستانی کۆن، چەندین پێشکەوتنی کردووە لە دەرمانسازیدا بەھۆی تاقیکردنەوە و دۆزینەوەکانییەوە.
بەرەی بیت
ناودارترین نووسەرانی ئەم بزووتنەوەیە کە ڕێبەرایەتیشیان دەکرد ئالەن گینسبێرگ و جەک کێرواک بوون. دەستەواژەی بەری بیت لە جەک کێرواک ەوە ھاتوە کە ھەندێجار وەکوو "پاشای بیتەکان" ناوی لێ دەبرێت.
ئەبووبەکر ڕازی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:داھێنەرانی ئێرانی پۆل:لەدایکبووانی ٨٥٤ پۆل:مردووانی ٩٢٥ پۆل:پزیشکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:زانایانی سەردەمی زێڕینی ئیسلام پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٠یەم پۆل:لەدایکبووانی ٨٦٥ پۆل:مردووانی ٩٣٥ پۆل:کیمیاگەرانی سەردەمی نێوەڕاستی ئیسلام پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:سەردەمی زێڕینی ئیسلام پۆل:فەیلەسووفە فارسەکانی سەدەکانی ناوەڕاست پۆل:داھێنەرە موسڵمانەکان پۆل:پزیشکەکانی سەدەکانی ناوەڕاستی ئیسلام
بەرەی بیت
ھێما سەرەکییەکانی فەرھەنگی "beat" ئەمانەن: ڕەدکردنی بایەخگەلی کۆمەڵگای ئامریکایی، تاقی کردنی دەوا ھۆشبەرەکان و فۆرمگەلی دیکەی سێکس، ھۆگر بوون بە ڕۆحانییەتی ڕۆژھەڵاتی. پۆل:وێژەی ئەمریکی
بڕیارنامەی ٢٠١٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٢٠١٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای نێونەتەوەییی تاوانباری بۆ ڕواندا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٦٣٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١١ پۆل:ڕواندا لە ٢٠١١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ڕواندا
مۆنتێڤەلۆ، ئەلاباما
مۆنتێڤەلۆ شارێکە لە کەرتی شێلبی، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٦٬٣٢٣ کەس بووە. ڕووبەری ٣٣٫٣٦ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٨٩٫٥٤ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨١٥ پۆل:شارەکانی ئەلاباما پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر
سەھۆڵان
سەھۆڵان (Sehollan، بە فارسی: ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٤٩ کەس لە ٣٠ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
بڕیارنامەی ٢٠١٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٢٠١٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی یەمەن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٦٣٤ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١١
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ڕواندا
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ڕواندا، کە نازاوی Amavubi (زەردەواڵەکان) ی ھەیە، ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەتەوەیی ڕواندایە کە لەلایەن فیدڕالیی تۆپی پێی ڕواندا کۆنتڕۆڵکراوە. ھەڵبژاردەکە ئەندامێکە لە ھاوپەیمانی تۆپی پێی ئەفریقا (CAF) و ئەنجومەنی تۆپی پێی ڕۆژھەڵات و ئەفریقای ناوەندی (CECAFA). یاریگای یانەکە یاریگای ئاماھارۆ لە پایتەختی وڵاتەکە، کیگالی. ئەوان ھەرگیز نەگەییشتوون بە جامی جیھانیی فیفا وە بۆ یەکەم جار گەییشتوون بە جامی نەتەوەکانی ئەفریقا لە ٢٠٠٤.
مێژوو
ڕواندا بۆ یەکەم جار بەشدارییان لە جای نەتەوەکانی ئەفریقا کرد لە ٢٠٠٤وە.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرزش پۆل:تۆپی پێ پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
لیختنشتاین
لیختنشتاین ( (بە ئەڵمانی: Fürstentum Liechtenstein، لیچتنشتاین) بە فەرمی میرنشینی لیختنشتاین وڵاتێکە لە کیشوەری ئەورووپا.
دانیشتوان
بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی لیختنشتاین ٣٧,١٩٤ کەس بووە کە بە یەکێک لە بچووکترین وڵاتانی جیھان لە قەڵەم دەدرێت. تەنیا ١٤ لەسەدی دانیشتوانی ئەم وڵاتە لە شارەکان دەژین.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەورووپای ناوەندی پۆل:پاشایەتییە دەستوورییەکان پۆل:وڵاتانی چواردەور وشکی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:ئەورووپای ڕۆژاوا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٦٦ پۆل:لیختنشتاین پۆل:وڵاتانی ئەندامی ئەنجومەنی ئەورووپا پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی پۆل:وڵاتانی ئەندامی یەکێتی بازرگانی ئازاد لە ئەوروپا
عەبدولکەریم خەتابی
وێنۆک|محممەد عەبدولکەریم خەتابی محمدی عەبدولکەریم ختابی (ماوەی ژیان:١٨٨٢یان١٨٨٣ شارۆچکەی ئەجدیر لە مەغریب تاکوو ٦ی شووباتی ١٩٦٣ لە قاهیرە). بەگریەکی ڕۆژئاوای ناوچەی لادێ و سەرۆک کۆماری لادێ بووە و دژی داگیرکاری فەڕەنسا و ئیسپانیا شەڕی کردووە و نازناوی قارەمانی لادێ و شێری لادێ و سەرۆکی موجاھیدەکانی لێنراوە. لە ساڵی ١٨٨٢ لەشارۆچکەی ئەجدیر لە لادێ لە مەغریب لەدایک بووە، لەسەر دەستی باوکی قورئانی پیرۆزی لەبەرکردووە و دواتر لە قوتابخانەی سەفارین و شەراتیین لەفاس خوێندوێتی و دوای ئەوەی زانیاری تەواوی لە فیقھی ئیسلام و فەرموودە پەیداکردووە لە زانکۆی لادێکانی فاس تەخەڕوجی کردووە، وەکو مامۆستا و دادوەر و سەرنووسەری ڕژنامەیەکی ئیسپانی کاری کردووە.عەبدولکەریم لەلایەن ئیسپانیانییەکانەوە ١١ ساڵ زیندانی کراوە، دوای ئەوەی ئازاد کراوە دووبارە بۆتەوە دادوەر، دوای شکستھێنانی دانوستانەکانی نێوان باوکی و ئیسپانیەکان گەڕاوەتەوە بۆ ئەجدیر و ڕیزی ھۆزەکانی ڕێکخستووە بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئیسپانیەکان و لەشەڕی ئەنوالی ساڵی ١٩٢١ ھێزە داگیرکارەکانی ئیسپانیای تێکشکاندووە، لەساڵی ١٩٢١ کۆماری لادێی دامەزراندووە بەناوی کۆماری یەکگرتووی ھۆزی لادێیەکان کە پێکھاتبوو لەدەستور و پەرلەمان، پایتەختەکەشی ئەجدیر بووە و عبدالکریم ختابیش وەکو سەرۆک کۆمار ھەڵبژێردراوە، لەساڵی ١٩٢٦ لەلایەن ھێزێکی ئیسپانی و فەرەنسیەوە کە ژمارەیان ٥٠٠ ھەزار سەربازبووە و بەچڕی چەکی کیمیاویان بەکارھێناوە کۆماری لادێیان پوچەڵکردۆتەوە.لەلایەن فەڕەنساییەکان ختابی و خێزانەکەی نەفی کران بۆ دورگەی لارینیۆن، لەدوای زیاتر لە ٢٠ بەسەربردنی ژیانی مەنفا بڕیاریاندا بیگوازنەوە بۆ فەڕەنسا، کاتێک کە کەشتیەکە لە بوورسەعیدەوە تێپەڕبووە، داوای لە شا فاروقی میسر کردووە پەنابەرێتی سیاسی بداتێ ئەویش داواکاریەکەی جێبەجێکردووە و تادوا ژیانی لەمیسر ماوەتەوە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مردووانی ١٩٦٣ پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٨٨٠
ھەڵم بستێنە (گۆرانیی ئەڤیچی)
سەرچاوەکان
پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی نۆرویژ پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئاڵمانیا پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی فینلاند پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئۆسترالیا پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو پۆل:گۆرانییەکانی ئەڤیچی پۆل:گۆرانییەکانی ٢٠١٣ پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا
فەتحی یەکن
شێخ ، دکتۆر فەتحی یەکن ناوی تەواوی فتحی محمد عینایە (ماوەی ژیان: ٩ی شووباتی ١٩٣٣ لە لوبنان تاکوو ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٩بەنەخۆشی دڵ لە لوبنان، سیاسەتمەدار و زانایەکی ئایینی سوننە مەزھەب بوو و سەرۆکی بەرەی کاری ئیسلامی و ئەمینی کومەڵەی ئیسلامی بووە لە لوبنان، لە ٩ فبرایری ساڵی ١٩٣٣ لە شاری تەڕابلسی لوبنان لەدایک بووە و بڕوانامەی دکتۆرای لەخوێندنی ئیسلامی و زمانی عەرەبی بەدەستھێناوە.
فەتحی یەکن لەساڵانی پەنچاکانی سەدەی بیستەم چەیوەندی بەکاری ئیسلامیەوە کردووە لە لوبنان، یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی بزوتنەوەی ئیسلامی لە لوبنان، لەساڵی ١٩٦٢ بۆ ساڵی ١٩٩٢ ئەمینی داری گشتی کۆمەڵەی ئیسلامی بووە، لەساڵی ١٩٩٢ وەکو ئەندام پەرلەمان ھەڵبژێردراوە و بەرەی کاری ئیسلامی دامەزراندووە، سەرپەرشتی دەستپێشخەریەکی سیاسی کردووە بۆ چارەسەرکردنی قەیرانی نێوان حکومەتی لوبنان بەسەرۆکایەتی فوئاد سەنیورە و ئۆپۆزسیۆن بەسەرکردایەتی حسن نصر اللە، بەپەیڕوکردنی سیاسەتێکی مامناوەند ناسراوبووە و لەلایەن ناوەندی ئیسلامی و سیاسی لوبنان بەتایبەتی و نێودەوڵەتی بەگشتی ڕێژی لێگیراوە، ھەروەھا یەکێک بووە لەو کەسایەتیانەی بانگەشەی بۆ نزیک کردنەوەی ھەردوو مەزھەبی سوننە و شیعەی کردووە و لەساڵی ٢٠٠٦ لەبەیروت پێشنوێژی کۆمەڵێ گەورەی ھەردوو مەزھەبی شیعە و سوننەی کردووە. فەتحی یەکن دیوانێکی زۆری بڵاوکردۆتەوە کە ژمارەیان دەگاتە زیاتر لە ٣٥ دیوان و زۆربەی زۆریشی تەرجەمەکراوە بۆ زمانە جۆراوجۆرەکانی جیھان، لەبەناوبانگترین دیوانەکانی: کێشەکانی بانگەشە و بانگەشەکردن، چۆن بانگەشە بۆ بە ئیسلام بوون بکەین، پەیوەست بونم بەئیسلامەوە چی ئەگەیەنێت، گەنجان و گۆڕنکاری.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣ پۆل:مردووانی ٢٠٠٩
نیشتەجێی نھۆمی نێوەند (فیلم)
کورتەی چیڕۆک
شەھاب حوسێنی لە فیلمی نیشتەجێی نھۆمی نێوەندا ڕۆڵی نوسەرێک دەگێڕێت کە لە شوقەیەکدا نیشتەجێیە کە نھۆمی خوارەوە و سەرەوەی دوو ھەمیشە دەنگی مۆسیقا دێت لە نھۆمی خوارەوە مۆسیقای ڕۆژئاوایی و سەرەوە مۆسیقای ڕۆژھەڵاتی، ئەم نوسەرە دەیەوێت کتێبەکەی تەواو بکاتو کۆتاییەکی نەمری بۆ بنوسێت بەڵام ھەمیشە مێشکی بە ھەندێک پرسیارەوە سەرقاڵە لەبارەی خودی مرۆڤ و ژیان و سەرگەردانی ڕۆحەوە، بۆیە گەشتێکی فکری و فەلسەفی تەی دەکات بەناو خۆیدا بە ڕوانگەی کەسایەتیە دیارەکانی مێژوو و شارستانیەتە جیاوازەکان یان ھەر خودی شەھاب ڕۆڵەکانیان دەگێڕێت، لە نێو ئەو کەسایەتیانەدا کۆمەڵێک ئەدیب و فەیلەسوفی ڕۆژھەڵاتی ھەن وەکو مەولانای ڕۆمی و سوھرەوەردی و شێخی سەنعان وە لە نێو زاناو فەیلەسوفە ڕۆژئاواییەکاندا سوقرات و ئیساک نیوتۆن ھەن، لە پێغەمبەرانیشدا زەکەریا و ئادەم و مەسیح ھەن و لە نمونەی  شۆڕشگێڕیش ڕۆڵی چێ گیڤارا بەرجەستە کراوە، شەھاب ڕۆڵی چەند ھونەرمەندێکیشی گێڕاوە لەوانە فەرھاد و حسێن گوڵنەراقی
نوێنەران
لە نێو فیلمەکەدا کۆمەڵێکی زۆر ئەکتەری دیاری سینەمای ئێران ھەن بەڵام تەنھا خودی شەھاب حوسێنی ئەکتەری سەرەکیە و ئەوانی دیکە پاڵپشتین وێنۆک|شەهابی حوسێنی لە ڕۆڵی شێخی سەنعان وێنۆک|شەهابی حوسێنی لە ڕۆڵی چی گیڤارا وێنۆک|شەهابی حوسێنی لە ڕۆڵی ئیساک نیوتن
مۆسیقا
لە نێو فیلمەکەدا کۆمەڵیک مۆسیقا و ساوندتراکی جیا جیا ھەیە کە خودی شەھاب حوسێنی ھەڵیبژاردون و گۆرانی کۆتایی فیلمەکە تراکێکە لە ئەلبومی (حریق خزان) ی میھیار عەلی زادە بە دەنگی ھونەرمەند عەلی ڕەزا قوربانی، تراکەکە ناوی بێ قەرارەو ھۆنراوەی ھۆشەنگ ئیبتیھاجە باس لە حاڵی کارەکتەری سەرەکی فیلمەکە دەکات کە ھەمیشە بێقەرار و نائارامە
داھات
داھاتی فیلمەکە لە دوای یەک ھەفتە نمایش بە ٢٠٠ میلیۆن تمەن گەیشت وە لە دوای چل ڕۆژ نمایش لە ٥٠ ھۆڵی سینەما لە تاران و شارەکانی دیکە داھاتی گەیشتە میلیاردێک و سی میلیۆن تمەن
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان
١٩ی تەممووز
١٩ی تەمموز ٢٠٠ەم ڕۆژی ساڵە (٢٠١ لە ساڵی پڕدا). ١٦٥ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.
بۆنەکان
پۆل:تەممووز
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئووگاندا
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوگاندا، کە نازناوی بەرزکەرەوەکانیان ھەیە، ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەتەوەیی ئووگاندایە کە کۆنتڕۆڵکراوە لەلایەن فیدڕالیی تۆپی پێی ئووگاندا. باشترین ئەنجامییان لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقا ھێنانی پلەی دووەمە لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ١٩٧٨.
ئەلن گینزبێرگ
وێنۆک|150px ئیروین ئەلن گینزبێرگ (٣ی حوزەیرانی ١٩٢٦ – ٥ی نیسانی ١٩٩٧) شاعیری ئامریکایی و یەکێ لە ناودارانی بزووتنەوەی بەرەی بیت بوو. لەلە سەرەتای پەنجاکان سەری ھەڵدا و بۆ یەکەمجار "جاک کرواک" بزووتنەوەکەی ناونا "بیت". چەندان شاعیر و نووسەری گرنگی لە دەوری خۆی کۆکردەوە و پەیڕەوییان لە بزووتنەوەکە کرد. شاعیر و نووسەرانی ئەو بەرەیە، شێوەژیانی ھیپیانەیان دەخواست و ئارەزوویانبوو ئەدەب و شیعر لە ھەرچ کۆت و بەندێکی پێشخۆیان ڕزگاربکەن.
ئەلن گینزبێرگ، یەکێک بوو لە شاعیرە دیارەکانی ئەو بەرەیە و بە پێشڕەوی ئەو بەرەیەش ناوزەد دەکرێت، بەتایبەت لەدوای نووسینی قەسیدە ھەرە بەناوبانگەکەی بە ناوی "لوورە" کە ساڵی ١٩٥٦ لەگەڵ کۆمەڵێک شیعریتردا بڵاوی کردەوە..
ئەلن گینزبێرگ لە ساڵی ١٩٩٧ لە تەمەنی ٧٠ ساڵییدا کۆچی دوایی کرد.
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی ئەمریکی پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە نیویۆرک پۆل:مردووانی ١٩٩٧ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦ پۆل:کەسایەتی ئەمریکی پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:دوور لە وڵاتانی ئەمریکی لە فەڕەنسا پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:چالاکوانانی ئەمریکی دژە جەنگی ڤێتنام پۆل:شاعیرە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:شاعیرانی نیوجرسی پۆل:نووسەرانی مانھاتن پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە
بڕیارنامەی ٢٠١٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٢٠١٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سۆمالیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٦٣٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١١ پۆل:سۆماڵیا لە ٢٠١١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سۆماڵیا
ئەگوستوس
وێنۆک|ئەگوستوس
ئەگوستوس (ساڵی ٦٣ی پێش لەدایکبوونی یەسووع - ١٤ی زایینی) یەکەمین ئیمپراتۆری ئیمپراتۆری ڕۆم بوو کە ڕۆڵێکی سەرەکی بوو لە بە ئیمپراتۆری بوونی کۆماری ڕۆم.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٦٣ی پ.ز پۆل:مردووانی ١٤ پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر پۆل:ئیمپراتۆرە ڕۆمانییەکانی سەدەی یەکەم پۆل:زنجیرە فەرمانڕەوایی جولیۆ-کلاودیان پۆل:فیرعەونە ڕۆمانییەکان
سەیداوا
سەیداوا (Seydawa، بە فارسی: ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٣٨ کەس لە ٣٨ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
پێڕستەکانی شارەکان بەپێی وڵات
ئەمە بریتییە لە پێرستی پێڕستەکانی شارەکانی وڵاتانی ئێستای جیهان, ناوی پێڕستەکان بە ڕەنگی تۆخ نوسراون.
د
-
بەستەری دەرەکی
پۆل:پێڕستەکانی شارەکان بەپێی وڵات
تێکیلا
تەکیلا Tequila، یەکێکە لە خواردنەوە کحولییەکان، دروست دەکرێت بە شێوەیەکی گشتی ناوچەکانی دەوری گوندی تەکیلا کە ئەکەوێتە ڕۆژئاوای ویلایەتی گالیسکۆی مەکسیکی، دروست دەکرێ لە ڕووەکی تەکیلای شین.
پۆل:تێکیلا
لێنز
وێنۆک|جۆرێکی هاوێنە(هاوێنکۆ) وێنۆک|چۆنیەتی کۆکردنەوەی تیشکەکان بەهۆی (هاوێنکۆ)وە
لێنز یان هاوێنە (ئینگلیزی: Lens) تەنێکی ڕوونە کەتیشکی ڕووناکی دەشێکنێتەوە کۆیان دەکاتەوە یان پەرتیان دەکات بۆ دروستکردنی وێنە. کاتێک ڕووی ناوەندێکی دیاریکراو کووڕە ئاراستەی ستونی کێشراو لەسەر ڕووەکە لە خاڵێک بۆ خاڵێکی تر دەگۆردرێت، بۆیە کە تیشکێکی ڕوناکی دەچێتە ناوەندێک کەڕوویەکی کوڕ یان زیاتری تێدابێت، بڕی لادانەکەی دەگۆڕێت لەخاڵێکەوە بۆ خاڵێکی تر.
سەرچاوەکان
پۆل:لێنز
محەممەد ئەمین زەکی بەگ
محەمەدئەمین زەکی بەگ (١٨٨٠-١٩٤٨) مێژوونووس و سیاسەتوانێکی کورد بوو.
بە تورکی و عەرەبی و کوردی سەبارەت بە مێژووی جەنگ و لەشکر و مێژووی ڕامیاری و کوردستان خاوەنی بەرھەمی بەنرخە. ئەمین زەکی بەگ ئارەزووی لە ھۆنراوە، وێژە، خۆشنووسین و نیگارکێشان بووە و زمانەکانی کوردی، عەرەبی، فارسی، تورکی، ئێنگلیزی، ئەڵمانی و فەڕەنسی زانیووە و لەبەر زیرەکی و لێوەشاوەیی بە «زەکی» ناوبانگی دەرکردووە.
محەممەد ئەمین زەکی بەگ لە سەردەمی پاشایەتی عێراقدا پەرلەمانتار بووە و وەک نوێنەری سلێمانی ھەڵبژێردراوە. لە دوو راپۆرتیدا بۆ پادشای ئەو کاتەی عێراق و کاربەدەستانی ئینگلیز بە روونی باسی لە کێشەی پارێزگا کوردنشینەکانی ئێراقی کردووە و لە رێگای رەخنەکانییەوە کاربەدەستانی بە ئاگاھێناوەتەوە لە جێبەجێکردنی ئەو بەڵێنانەی لە ساڵی ١٩٢٦ بە کورد درابوو.
ژیان
محەممەد ئەمین زەکی بەگ کوڕی حاجی عەبدولڕەحمان کوڕی مەحمود باپێرە لە ساڵی ١٨٨٠دا لە گەڕەکی گوێژەی شاری سلێمانی لە دایکبووە و باوک و دایکی نەخوێندەوار بوون و خاوەن وڵاخ و کاروان بوون. لە ساڵی ١٨٩٢ چووتە فێرگەی موڵکیی سەرەتایی سلێمانی پاشان ماوەیەکیش لە فێرگەی مەلا عەزیز خوێندویەتی. لە ساڵی ١٨٩٣ چووەتە فێرگەی ڕوشدیەی سەربازی سلێمانی و دوای دوو ساڵ خوێندن چوونەتە ڕوشدیەی سەربازی بەغدا ساڵی ١٨٩٨ چووەتە کۆلێژی سەربازی ھەروەھا بەشی ئەرکانی ئەستەمبۆل کە لە ساڵی ١٩٠٢ بە پلەی «رەئیس چاک» دەرچووە و لە لەشکری عوسمانی شەشەمی بەغدا دامەزراوە.
ساڵی ١٩٠٣ تا تەممووزی ١٩٢٤ لە لەشکری عوسمانیدا چەند جۆر پلەی بڕیووە، لەگەڵ گەڕانەوەشی بۆ ئێراق لە ١٩٢٥/٢/٢ تاکو ١٩٢٥/٧/١٥ فەرمانی دووەم پشکنەر فەرماندەی فێرگەی سەربازی ئێراقی بووە. ساڵانی ١٩٢٥-١٩٢٨-١٩٣٧ نوێنەرەی ھەڵبژێراوی بۆ یەکەمجار لە شالیارێتی عەبدولموحسین ئەلسەعدوندا بووە بە شالیاری (کارداری و ھامووشۆ) تا ١٩٤١/١١/١٠ بۆ ١٠ جار لە شالیاریتیەکانی زانستی، بەرگری، ئابووری و ھامۆشۆدا بووە لە ١٩٤٢/٢/١٠ لە بەر نەخۆشی بەیەکجاری دەستی لە کاروباری میری ھەڵگرت.
لە شەوی ١٩٤٨/٧/٩ لە دیدەنی شاری سلێمانیدا کتوپڕ گورچیلەکەی لە کارکەوتوە و خوێنی لێ پیس کردووە بەو جۆرە گیانی سپارد.
بەرھەمەکان
خاوەنی زیاتر لە ١٢ بەرھەمە ئەمەش چەند بەرھەمێکی:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:مردووانی ١٩٤٨ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٠ پۆل:مێژوونووسانی کورد پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عێراق پۆل:کوردەکانی عوسمانی پۆل:خەڵکی سلێمانی
١٨ی تەممووز
١٨ی تەمموز ١٩٩یەم ڕۆژی ساڵە (٢٠٠ لە ساڵی پڕدا). ١٦٦ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتایی ساڵ.
بۆنەکان
پۆل:تەممووز پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
پارکی گۆڵدن گەیت
لەسەر وێب
نەخشەی باخەکە
موودی، ئەلاباما
موودی (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی سەینت کلێر، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ١١٬٧٢٦ کەس بووە. ڕووبەری ٦٤٫٠١ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٨٣٫١٩ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پارکی گۆڵدن گەیت
لەسەر وێب
پۆل:پارکی گۆڵدن گەیت
موودی، ئەلاباما
پەراوێز
پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر پۆل:شارەکانی ئەلاباما
سون یات سێن
وێنۆک
سون یات-سێن پێشەوای گەلانی چین بوو لە ساڵی ١٩١١ بۆ ڕووخاندنی دەستەڵاتی خانەدانی چینگ و دامەزراندنی حکوومەتی کۆماری لە چین.
سەیرانگای شاری
وێنۆک|سەیرانگای [[ئاویەر لە شاری سنە]] وێنۆک|سەوزەڵانیی یەکێک لە پارکەکانی شاری [[ئاتلانتا]]
سەیرانگای شاری، بە سەیرانگایەک دەڵێن کە لە ناو شار دا ھەڵکەوتبێت. گشت پارکەکان و فەزاگەلی سەوزی ناو شارێک کە بۆ سەردانی دانیشتوانی ئەو شارە دروست کراون، سەیرانگایەکی شارین.
زۆرتر، ئەرکی دروست کردن و پاراستنی سەیرانگا شارییەکان، بە ئەستۆی شارەدارییەوەیە.
٩ی تەممووز
٩ی تەمموز ١٩٠ەم ڕۆژی ساڵە (١٩١ لە ساڵی پڕدا). ١٧٥ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.
ڕووداوەکان
ئه‌مرۆ له‌ میژوودا (9/7/2012ز -18, پوشپه‌ر 2712 كوردی)
بۆنەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
بیلاڕووس
دانیشتووان
بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتووانی وڵاتی بیلاڕووس ٩,٣٠٧,٦٠٩ کەس بووە کە دەکاتە ٠.١٣ لە سەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٣٩.٤ ساڵە. ھەروەھا ٦٨ لە سەدی دانیشتووانی وڵات لە شارەکان دەژین.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتانی چواردەور وشکی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:بیلاڕووس پۆل:ئەورووپای ڕۆژھەڵات پۆل:کۆمارەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩١
بڕیارنامەی ٢٠١٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبیا پۆل:٢٠١١ لە لیبیا
بۆ پێشەوە! ھیند (فیلمی ٢٠٠٧)
بۆ پێشەوە ھیند (بە ھیندی: चक दे इंडिया) فیلمێکی وەرزشی بۆلیوودی ھیندییە لە دەرھێنانی شیمیت ئەمین لە ١٠ی ئابی ٢٠٠٧ لە ھیندستان بڵاو کرایەوە و یەکێکە لە فیلمەکانی شاروخ خان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧ پۆل:فیلمە وەرزشییە ھیندییەکان پۆل:فیلمەکانی یاش ڕاج فیلمز پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ھیندی پۆل:فیلمە ئوسترالییە ھیندییەکان پۆل:فیلمە فێمینیستەکانی ھیندستان پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری دەلھی وێنەیان گیراوە
سیچان بڵاغ
سیچان بڵاغ (Sîçanbillaẍ، بە فارسی: ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٣ کەس لە ١٠ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مالاوی
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مالاوی، کە ناسراوە بە گڕەکان، ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەتەوەی مالاوییە کە کۆنتڕۆڵکراوە لەلایەن کۆمەڵەی تۆپی پێی مالاوی. پێش ١٩٩٦، ئەوان وەک ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نیاسالاند ناسراوبوون.
سەرچاوەکان
پۆل:تۆپی پێ پۆل:وەرزش پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
١٠ی تەممووز
١٠ی تەمموز ١٩١ەم ڕۆژی ساڵە (١٩٢ لە ساڵی پڕدا). ١٧٤ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.
رووداوەکان
ئا/م: سلام عادل
بۆنەکان
پۆل:تەممووز پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
مۆرسڤیل، ئەلاباما
مۆرسڤیل شارۆچکەیەکە لە کەرتی لایمستۆن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٥٣ کەس بووە. ڕووبەری ٠٫٣١ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٧٠٫٩٧ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨١٨ پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
مێژووی جاف
باسی جاف وتیرەکانیان لە سەردەمەکانی دواتردا بە شێوەیەکی فراوان نەھاتووە، مەگەر لە ھەندێک سەرچاوە و دەستنووسی ئیسلامیدا نەبێت کە ئاماژەیان بە بوونی جاف وەک عێلێکی سەربەخۆ و بە ھەمان ناوی ئێستای کردووە، ھەروەھا بە ڕاشکاوی و ئاشکرا ئاماژەیان بەناوی ھەندێک لە تیرە سەرەکییەکانی جاف داوە لە ھەردوو سەدەی حەوت و ھەشتی کۆچیدا وەک تیرەکانی، گڵاڵی و ھارونی.
ھەمیسان ناوی جاف لە پەرتووکە کۆنە ئایینییەکانی مەزەبی یارسانی ئەھلی حەقدا ھاتووە، وەک چۆن نور عەلی ئیلاھی لە کتێبەکەیدا (برھان حق لاپەڕەی ٣٨) ئاماژە دەکات، کە ناوی دایکی سوڵتان ئیسحاق- سوھاک (سھاک)ی نوێکاری مەزەبی یارسان دایراکی کچی حسێن بەگە (جلە جاف).
ھەروەھا بەپێی ئەوەی لەکتێبە ئایینییەکانی ئەھلی ھەقیشدا ھاتووە، ژمارەیەک لە زانا و مورشیدەکانی ئەو مەزەبە سەر بە عێلی جاف بوون، وەک چۆن سدیق زادە بۆرەکەیی لە کتێبەکەیدا (سرودھای دینی یارسان لا/ ٦) ناوی ئەوانە باس دەکات وەک، عێل بەگی جاف، عابدین جاف، ئیبراھیم جاف.. لەکاتێکدا شەرفخانی بەدلیسی لە کتێبە ناودارەکیدە ((شەرەفنامە ساڵی ١٠٠٥ ک )) باس لە جاف ناکات وەک عێلێکی ناسراوی کورد وەک ئەوانی تر، کەچی سەرچاوگەلێکی دیکە ئاماژەدەکەن بە فراوانبوونی ڕۆڵی سیاسی و سەربازیی جاف لەسەردەمی سەفەوییەکان و پاش ئەوسەردەمەدا. ھەرلەومیانەدا ناوی جاف لە پەیماننامەکەی نێوان سوڵتان مورادی چوارەم و شاسەفی سەفەوی (١٠٤٩ک) ھاتووە، بەم شێوەیە:..
لە عەشیرەتەکانی جاف ھەردوو عەشیرەتی زیائەدین و ھارونی لە پاڵ ئێمەدا دەمێننەوە (واتە لەگەڵ عوسمانییەکاندا)، ھەردوو عەشیرەتی پیرە و زەردۆییش لە پاڵ دەوڵەتی سەفەویدا دەبن.
لە کتێبەکەیدا (سەرجەم مێژووی ئەفشاری و زەندییەکان لا/ ٣٠٠) ئەبولحەسەن محەمەد ئەمین گلستانە ئاماژە بە ڕۆڵی جاف لە ڕووداوەکانی سەردەمی زەندەکاندا دەکات (ئەو سەردەمە لە ساڵی ١٧٥٣ تا ١٧٩٤ی خایاند).
ھەر وەھا ھاتنی زایەر بەگی جاف بە یاوەریی چوار سەد خێزان لە عێلە کۆچەرەکەی لە زێدی ڕەسەنیانەوە (جوانڕۆ) بۆ کوردستانی باشوور، بە ڕووداوێکی مێژوویی گرنگ لە ژیانی ئەم عێلەدا دەژمێردرێت.
زایەر بەگی جاف
زایەر بەگ بە خۆی و یاوەرانییەوە لە ڕووباری سیروان پەڕینەوە و لە بەری ڕۆژئاوایدا نزیک بە شوێنی دەربەندیخانی ئێستا دامەزران، ئیدی لەو شوێنەدا دەسەڵات و موڵک و سامانیان لە سەردەمی بابانییەکاندا بەردەوام زیادیان کرد.
لێرەدا مێژوونووسان لەسەر دیاریکردنی مێژووی ھاتنی زایەر بەگ و خزمانی بۆ کوردستانی عێراق کۆک نین، ھەندێکیان دەڵێن ئەو مێژووە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی سوڵتان مورادی چوارەم کە نازناوی (مورادی) وەک پاداشت بەو جافانە بەخشی لە ئەنجامی ئەوەی لە فەتحی بەغدادا ساڵی (١٠٤٨ک) ھاوکاری ئەویان (واتە مورادی چوارەم) لە دژی فارسەکان کرد.
بەڵام ھەندێکی دیکەش لە مێژوونووسان دەڵێن، ئەم ڕەوە بە کۆمەڵەی جاف بۆ کوردستانی عێراق لە سەردەمی نادر شای ئەفشاردا (ساڵی ١١٥٥ک) ڕوویداوە، ئەم زانیارییەش بەپێی باری مێژوویی زیاتر لە ڕاستییەوە نزیکە. جا ئەگەر ئێمە ئەم زانیارییەی دواییە پەسەند بکەین کە بەپێی ڕیزبەندی مێژوویی ڕووداوەکانی ڕابردوو زیاتر لەگەڵ ڕاستیدا دەگونجێت وەک ئاماژەمان بۆ کرد، ئەوە دەبێت دان بەوەدا بنێین کە نازناوی جافی مورادی بەو تیرە و ھۆزانەی دیکەی جاف بەخشراوە کە بەر لە ھاتنی زاھیر بەگ بۆ کوردستانی عێراق ھاتوون و ئەمانە یارمەتیی سوڵتان مورادیان لە فەتحی بەغدادا داوە. ئەمەش بە تەواوی لەگەڵ زانیارییەکەی باسیل نیکیتیندا دەگونجێت کە باس لەوە دەکات ھارونی و گڵاڵی (دوو تیرەی جافن- وەرگێڕ) یارمەتیی سوڵتانی ناوبراویان لە فەتحی بەغدادا داوە و، بەو ھۆیەوە نازناوی (مورادی)یان پێ بەخشراوە.
جەنگاوەری پیادە (تفەنگچی) جاف
بەھەر حاڵ ئێمە زیاتر لەسەر ئەوە ناڕۆین کێ و کەی و چۆن نازناوی جافی مورادیی وەرگرتووە، وەلێ گرنگ ئەوەیە ئەو نازناوە بوو بە نازناوێکی گشتی بۆ گشت جافەکانی خەڵکی کوردستانی عێراق کە ئەوانیش بە وێنەی باب و باپیرانیان بۆ ماوەیەکی زۆر کۆچەر بوون و ھاتووچۆی نێوان گەرمیان و کوێستانیان دەکرد.
ئەوەی دیقەت لە نووسین و بەرھەمی لێکۆڵەر و ڕۆژھەڵاتناس و گەڕیدە بیانییەکان بدات، ئەوانەی کە بە مەبەست و خواستی جیا جیا بەکوردستاندا گەڕان، دەبینێت چەند بەسەر سووڕمانەوە زۆربەی ئەمانە، بایەخیان بە باس و ھەواڵی جاف و شێوەی ژیانی خێڵەکی گەڕۆکیان و ڕەوشتی کوردانەی بەرزیان داوە.
ھۆکاری سەرەکیی ئەم بایەخدانەش دەگەڕێتەوە بۆ فراوانی ئەم عێلە و دەسەڵات و شۆرەتیان لە کۆن و ڕابردوودا، وەکو پێشتریش ئاماژەمان بۆ کرد، جاف تەنھا عێلێکی مەزن و بە سام و شەوکەتی کورد نەبوون ، بگرە لەڕاستیدا وەک میرنشینییەکی خێڵەکی وەھا بوون کە لە چەندین تیرە و ھۆز پێکدەھاتن و، ئەم تیرە و ھۆزانەش یەکێتیی و یەکڕیزی خۆیانیان لە بۆتەی عێلە مەزن و یەکگرتووەکەیاندا دەپاراست کە میرەکان- بەگزادەکان- ی جاف لە قۆناغ و سەردەمە جیا جیاکاندا سەرۆکایەتییان دەکرد.
خولی نایابی کوردستان
خولی نایابی کوردستان یان خوولی پلە یەکەکانی کوردستان بەرزترین پاڵەوانیەتی وەرزشی یانەکانی تۆپی پێییە لە ھەرێمی کوردستاندا. ڕێکخەرەکەی یەکێتی تۆپی پێی کوردستان و لە وەرزی ٢٠٠٦-٢٠٠٧ دا دەستی پێکردوە ، ١٦ یانە بەشداری تێدا دەکەن و لە ھەر وەرزێکدا ٢ یانە دادەبەزن بۆ خوولی پلەیەك ، یەکەمین پاڵەوانی خولی نایاب یانەی وەرزشی دھۆک بوو
مێژووی جاف
جەنگاوەری پیادە (تفەنگچی) جاف
بەو شێوە مێژووی جاف بریتییە لەگشت ئەو بەسەرھات و ڕووداوانە کە ئەم عێلە، ھەر لە بەگزادە و تیرە گەورەکانییانەوە تا دەگاتە ھۆز و خێڵە بچووکەکانیان، تێیدا ژیاون و پێیدا تێپەڕ بوون.
خولی نایابی کوردستان
یانەی وەرزشی زێرەڤانی توانیویەتی چوار جار ببێتە پاڵەوانی خولی نایابی کوردستان ، پاش ئەو یانەی وەرزشی ھەولێر دێت کە توانیویەتی ٣ جار نازناوەکە بەدەست بھێنێت.
مێژووی جاف
جەنگاوەری پیادە (تفەنگچی) جاف
مستەر ڕیچ کە ساڵی ١٨٢٠ گەشتی بە کوردستاندا کردووە و لە ٢٠ی ئابی ئەو ساڵەدا بووەتە میوانی ھەوارگەی ھاوینەی جاف لە مەریوان، زۆر سەرسام بووە بە داب و شێوەی کۆچەریی ژیانی جاف و سام و شۆرەت و سیمای نایاب و دڵگیریان و دانایی، و خۆشمەعشەریی کەیخسرەو بەگی میریان.