cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مۆسیقای شتە نامۆکان
ساوندتراکە ڕەسەنەکانی شتە نامۆکان لەلایەن کایڵ دیکسن و مایکڵ ستێینی باندی سورڤایڤەوە سازکراون. بە شێوەیەکی بەربڵاو سینتسایزەریان بەکارھێناوە وەک ڕێزلێنانێک بۆ ھونەرمەندان و ئاوازدانەرانی ١٩٨٠کان وەک جۆن-مایکڵ جار، تانجێرین دریم، ڤانگێلیس، گۆبڵین، جۆن کارپێنتەر، جیۆرجیۆ مۆرۆدەر، و فابیۆ فریزی.
پێشینە
برایانی دەفەر یەکەمجار بە مۆسیقای دیکسن و ستێین شاد بوون لەکاتی سەیرکردنی فیلمی ھەستبزوێنی ٢٠١٤ی میوانەکە، کە مۆسیقای تێدا بوو کە لەلایەن باندەکەیان، سوورڤایڤ، بەرھەمھێندرابوو. کاتێک ترایلەرێکی تاقیکردنەوەیییان دروست دەکرد کە دواتر بەکارھێندرا بۆ فرۆشتنی زنجیرەکە بە نێتفلیکس، برایانی دەفەر بڕیاریاندا کە گۆرانی «شیوەن» ی سوورڤایڤ بەکاربێنن وەک ساوندتاکی ترایلەرەکە. کاتێک کە زنجیرەکە وەرگیرا، برایانی دەفەر پەیوەندیان بە سوورڤایڤەوە کرد لە دەوروبەری تەممووزی ٢٠١٥ و پرسیان کە باندەکە پێکەوە ماون و دەتوانن کە ئاوازی وەرزەکە دابنێن؛ لە ئەنجامدا، دیکسن و ستێین زۆرەھا گۆرانی بڵاونەکراوەی پێشووی باندەکەیان بەخشییە تیمی بەرھەمھێنان. برایانی دەفەر دڵخۆشبوون بە گوێگرتن لە مۆسیقاکان، داوایان لە دووانەکە کرد کە واز لە کارەکانی خۆیان بێنن و بەتەواوی مۆسیقا بۆ زنجیرەکە بەرھەم بھێنن. ئەوان خۆشحاڵبوون، و کاتێک زنجیرەکە لە بەرھەمھێناندابوو، لەگەڵ بەرھەمھێنەراندا کاریان کرد بۆ ھەڵبژاردنی ھەندێک لە گۆرانییە کۆنەکانیان و کارکردنەوە تیایاندا بۆ زنجیرەکە و ھاوکات بەرھەمھێنانی مۆسیقای نوێ وەک ھاندەری کەسایەتی. مۆسیقاکانی کە دووانەکە بەرھەمیان ھێنابوو لەکاتی وێنەگرتنی زنجیرەکەدا نێردران بۆ برایانی دەفەر، کە دواتر دێمۆکانیان بە «سکێج» دانا بەھۆی ناونیشانە سەیرەکانی دیکسن و ستێینەوە («ھورمز و بایە ٨ ڕۆحییەکان»، «بیرگەی تەڕکەران ٣»، «مۆمە بروسکەیییەکان و پیتزای ھێلکەیی» سەیرترینی کۆمەڵەکەن). «سکێچ»ێک کە ناوی «وەحی» بوو دواتر کرایە ئاوازی سەرەکی زنجیرەکە. بەتەواوی، نزیکەی ١٤ کاژێر لە مۆسیقا بەرھەم ھات بۆ زنجیرەکە لە ماوەی ساڵێکدا. دیکسن و ستێین پێش ھەڵبژاردنی ئەکتەرەکان وەرگیرابوون، بۆیە دێمۆ ھاندەرەکانیان لەگەڵ تۆماری تاقیکردنەوەکانی ئەکتەرەکان لێدەدرا، بۆ باشترکردنی ھەڵبژاردنەکە.
مۆسیقای سەرەکی
مۆسیقای سەرەکی زنجیرەکە لە پارچەیەکی بەکارنەھێنراوەی ستێینەوە وەرگیراوە. دووانەکە وەشانێکی «خۆنەگرتوو»یان بەخشییە ستافی بەرھەمھێنان، کە پێیان وابوو بە چەند کاردانەوەیەک تێیدا باش دەبێت بۆ دەستپێکی زنجیرەکە. دیکسن و ستێین دەستیانکرد بە نوێکردنەوەی دێمۆکە، و بەپێی پێشنیاری ستافەکە، «گەورەتر و باشتر»یان کرد، ئامانجێک کە بە بەکارھێنانی سینتسایزەری پڕۆفێت-٥، ڕۆڵاند ئێس ئێچ-٢، و مێلێترۆن، و بە بەکارھێنانی جۆرەھا پاڵێوی دەنگی ھاتە دی. چەند وەشانێکی دیکەشی لێ بەرھەم ھات کە جیاواز بوون لە درێژیدا.
دوای بڵاوبوونەوەی یەکەم وەرزی زبجیرەکە و ناوبانگە بەرچاوەکەی، ئاوازدانانەکانی دیکسن و ستێینیش ناوبانگێکی زۆریان پەیداکرد. چەندەھا ھونەرمەند وەک بلینک-١٨٢ گۆرانییەکەیان لە بەرھەمە ڕاستەوخۆکانیاندا بەکارھێناوە، و ژمارەیەک لە مۆسیقاژەنی تازەکار مۆسیقاکەیان ژەنیوەتەوە و لە یووتیووب بڵاویانکردووەتەوە. گۆرانییەکە خەڵاتی پڕایمتایم ئێمی بردەوە بۆ باشترین گۆرانی سەرەکیی دەستپێکی ڕەسەن لە ٦٩یەم خەڵاتەکانی پڕایمتیام ئێمیی ھونەر.
سەرچاوەکان
*
گۆرەوی
گۆرەوی پۆشاکێکە دروست دەکرێت لە بەند، نایلۆن یان کاموا کە لە پێ دەکرێ و پێپۆشێکە بۆ ژێری پێڵاو.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مێژووی جلوبەرگ
ڕیتا ئۆرا
ڕیتا ئۆرا (لە دایکبووی ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٠) ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئینگلیزییە کە لە شوباتی ساڵی ٢٠١٢دا لەگەڵ دی جەی فرێش (DJ Fresh) (کە بەرھەمھێنەرێکی میوزیکی ئینگلیزییە) گۆرانییەکیان لە چەشنی درام ئەند بەیسدا بڵاوکردەوە کە بووە ھۆی سەرکەوتنی زۆری ڕیتا، ئەم گۆرانییە پلەی یەکەمی میوزیکی بەریتانیای بە دەست ھێنا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی لەندەن
سارگۆنی گەورە
سارگۆنی ئەکەدی یان سارگۆنی گەورە ، یەکەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ئەکەدی بوو، ئەو بە هۆی داگیرکردنی شار-دەوڵەتەکانی سۆمەری لە سەدەی بیست و چوار تا بیست و سێیەمی پێش زاییندا بەناوبانگ بوو. هەندێک جار بە یەکەم کەس لە مێژوودا ناودەبرێت کە حوکمڕانی ئیمپراتۆریەتێکی کردووە. ناوەڕاست|وێنۆک|350x350پیکسڵ| ئیمپراتۆریەتی سارگۆن، لە کۆتایی سەدەی بیست و چوارەمی پێش زایین. م
سەرچاوەکان
پۆل:مانگیلەی بەپیت پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر پۆل:ئەکەد
کێتیرا
کیتیرا دوورگەیەکە لە دەریای یۆنان، یۆنان. ڕووبەری خاکەکەی ٣٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە، و ژمارەی دانیشتووانەکەی ٤٬٠٤١ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دوورگەکانی یۆنان پۆل:یۆنان پۆل:گەشتیاری لە یۆنان پۆل:ناوچەکانی کۆماری ڤێنیز
ناحیەی تەکیەی جەباری
ناحیەی تەکیەی جەباری یەکێکە لە حەوت ناحیەی قەزای چەمچەماڵ لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی تەکیەی جەباریە. ژمارەی دانیشتووانی ناحیەی تەکیەی جەباری لە ساڵی ٢٠٢٠دا (١٬١٢٤)کەسە.
ناو
ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی تەکیەی جەباریە.
جوگرافیا
ناحیەی تەکیەی جەباری ھاوسنوورە لەگەڵ؛
مێژوو
ناحیەی تەکیەی جەباری مێژوویەکی کۆنی نییە لە (٢٠٠٤)دا بە بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیرانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان درووستکرا، بە دابڕانی ٢٠ گوند و کەرت لە ناحیەی قادرکەرەم. ناوەندەکەشی شارەدێی تەکیەی جەباریە.
خۆرشت کاری
وێنۆک|چەند جۆر کاری
ناحیەی تەکیەی جەباری
کارگێڕی
ئەم ناحیەیە لە ٢٠ گوند پێکھاتووە:
خۆرشت کاری
خۆرشت کاری یان کاری چەترەزاراوەیەکە بۆ ئاماژە بە چەندین جۆر خوراک کە ھەموویان لە نیمچەکیشوەری ھیندەوە سەرچاوەیان گرتووە. تایبەتمەندی ھاوبەشی ئەم خۆراکانە کەڵک گرتن لە چەندین جۆرە بەھارات، ترشی و سەوزەیە کە بە گشتی، تێکڵاوەیەکە لە زەردەچێوە، زەنجەفیلی تازە یا وشک و بیباری توون.
سەرچاوەکان
پۆل:چێشتکەری ژاپۆنی پۆل:دەستاوی کۆری
ناحیەی تەکیەی جەباری
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
باھاماز لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
باھاماز نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
ڕادیۆ سەلام
alt=لۆگۆی رادیۆ سەلام|وێنۆک|170x170پیکسڵ|لۆگۆی رادیۆ سەلام ڕادیۆ سەلام وێستگەیەکی ڕادیۆی سەربەخۆی ھەمە ئایین و پێکھاتەیە لەسەر شەپۆلی ٩٤٫٣، ئامانجی گرنگیدانە بە بارودۆخی پەنابەرانی سوریا و ئاوارەکانی ناو عێراقە کە بە ھۆی جەنگەوە ئاوارە بوون، بە تایبەت لە دەشتی نەینەوا دوای داگیرکردنی ناوچەکە لە ٢٠١٤  لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش).
ئامانجەکانی رادیۆ
ڕادیۆ سەلام مۆسیقا و ڕاپۆرت و پرۆگرام پەخش دەکات بە شێوەیەکی بەردەوام لە ھەفتەدا و ٢٤ کاتژمێر لە ڕۆژێکدا، بە ھەردوو زمانی کوردی و عەرەبی. ھەوڵ دەدات پشتگیری لە گفتوگۆ بکات و لایەنەکان لێک نزیک بکاتەوە، ھەروەھا دەنگی ئاوارە و پەنابەران و گەڕاوەکان بگەێنێت، و پاڵپشتی لە پاراستنی مافی کەمینەکان، وەک کریستیان و ئیزیدییەکان بکات. کاتێک رادیۆ سەلام  دروستبوو، نزیکەی دوو ملیۆن کەس لە ئاوارە و پەنابەر ھاتبوون  بۆ ھەرێمی کوردستان ی عێراق.
دامەزرێنەر و ھاوبەشەکان
ئەم رادیۆیە دامەزرا بە دەستپێشخەری سێ رێکخراوی نا حکومی فەرەنسی  La Guilde Européenne du Raid ,  رادیۆ بێ سنور Radio Sans Frontières  and l'Oeuvre d'Orient.
پاڵپشتی دارایی پێشکەشی رادیۆ سەلام کراوە لەلایەن دەزگای رائوول فۆلیرۆ و سەنتەری قەیران و کێشەکانی سەر بە وەرزارەتی دەرەوەی فەرەنسا و ئەورۆپا و کاروبارەی دەرەوەی فەرەنسی و وەکالەتی گەشەپێدانی فەرەنسی ، و ناوچەی ئۆفیرۆنی رون ئەلب. ناونیشانی رادیۆ لە ھەولێر ە لە ئۆفیسەکانی کۆمپانیای میدیایی بابیلۆن.
لە سەرەتای دروستکردنی رادیۆ، بوو بە بابەتی میدیایی و ڕاپۆرتی لەسەر دروستکرا لەلایەن چەندین دەزگای میدیایی فەرەنسی وەک TV5 Monde و RFI. و بریار وایە کە فیلمێکی لەسەر دروست بکرێت لە لایەن دەرھێنەری فەرەنسی گزافییر دی لۆزان و لە ساڵی ٢٠٢٢  پەخش بکرێت.
جیۆن ھێ-جین (خانمەکتەر، لەدایکبووی ١٩٧٦)
جیۆن ھێ-جین (لەدایکبووی ١٠ی ئابی ١٩٧٦) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە کە دەستی بە ڕۆلگێران کردووە لە درامای مێژوویی بۆ ئەمەش خەڵاتی فیلمی دراگۆنی وەک باشترین خانمەکتەری پشتگریکەر وەرگرت
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی سانگمیونگ پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
بانکی ڕۆمانیاسکا
بانکی ڕۆمانیاسکا بانکێکی ڕۆمانییە، بنکەی سەرەکی دەکەوێتە شاری بوخاریست، لەلایەن ئیکزیمبانک خاوەندارێتی دەکرێت.
کۆنفرانسی ئەکادیمی
وێنۆک|200px|کۆنفرانسی [[دەرمان|پزیشکی لە ئۆسلۆ، نەرویج]]
کۆنفرانسی ئەکادیمی یان کۆنفرانسی زانستی و ھەروەھا سیمپۆزیۆم، وۆرکشۆپ، یان کۆبوونەوە، بۆنەیەکە بۆ توێژەران (نەک بە پێویستی ئەکادیمییەکان) کە کارەکەیان پێشکەش بکەن و تاوتوێ بکەن.
کۆنفرانسەکان پێکەوە لەگەڵ گۆڤار و ئەرشیفی ئەکادیمی یان زانستی کەناڵێکی گرنگ بۆ ئاڵوگۆری زانیاری لەنێوان توێژەراندا دابین دەکەن.
وێنۆک|200px|کۆنفراسە گەورەترەکان لەوانەیە پێشانگا و پێشاندانیان ھەبێت بۆ بەشداربووان لە نێوان کۆبوونەوەکان
جۆرەکان
کۆنفرانسەکانی ئەکادیمی عادەتەن بەسەر سێ جۆردا دابەش دەکرێن:
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە فراوان-چەمکەکان پۆل:کۆنفڕانسەکان پۆل:کۆبوونەوەکان پۆل:ڕووداوە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:کۆنفڕانسە ئەکادیمییەکان
مایا ساندو
مایا ساندو (لە دایکبووی ٢٤ی ئایاری ١٩٧٢) ژنە سیاسەتوانی مۆڵدۆڤییە، ئەو لە ئێستادا سەرۆکی وڵاتی مۆڵدۆڤایە، لەوەتەی ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ ئەم پۆستەی وەرگرتووە. ئەو پێشتر (٢٠١٦ بۆ ٢٠٢٠) سەرۆکی پارتی کار و یەکگرتنن (PAS) بوو. لەماوەی ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩ تاکوو ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩، لە پۆستی سەرۆک وەزیرانی مۆڵدۆڤا بوو.
ئەو لە ماوەی ٢٤ی شووباتی ٢٠١٩ تاکوو ٨ی تەمموزی ٢٠١٩، ئەندام پەرلەمانی مۆڵدۆڤا بوو. هەروەها لە ماوەی ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٢ بۆ ٣٠ی تەمموزی ٢٠١٥، وەزیری پەروەردە بوو. مایا لە ماوەی ١٩٨٩ بۆ ١٩٩٤، لە ئەکادیمیای خوێند ئابوورییەکانی مۆلدۆڤا لە بەشی بەڕێوەبردن خوێندوویەتی. لە ماوەی ١٩٩٥ بۆ ١٩٩٨، لە بەشی پەیوەندییە نێونەوەییەکان لە ئەکادیمیای بەڕێوەبردنی گشتی لە مۆلدۆڤا خوێندی. لە ساڵی ٢٠١٠، لە سکوڵی جۆن کێنەددی لە زانکۆی هارڤارد درێژەی بەخوێندن دا، لە ساڵی ٢٠١٢ ئەم خوێندنەشی تەواوکرد. دواتر لە واشینگتن، وەک ڕاوێژکاری بەڕێوبەری جێبەجێکار لە بانکی جیهانی کاری دەکرد. مایا دەتوانێت بە زمانەکانی ئینگلیزی، ئیسپانی، ڕووسی و ڕۆمانی قسە بکات.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:خانمە سەرۆکەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
پێشەکیی جەزەری
وێنۆک|کۆپییەکی نووسراوی پێشەکیی جەزەری.
ئەو پێشەکییەی کە پێویستە قورئانخوێن بیزانێ ناسراو بە پێشەکیی جەزەری یان مەتنی جەزەری، مەتنی ئیمامی ئیبن جەزەریە سەبارەت بە زانستی تەجوید.
ئەلئەعلا
لەقورئاندا
.
لەفەرموودەدا
ئیبن عەبباس دەڵێت: کاتێک پێغەمبەر ئایەتی دەخوێند دەیگوت: پاکی و بێگەردی بۆ خوای بەرز.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا
پێشەکیی جەزەری
لەگەڵ بچووکی پەرتووکەکە، زۆربەی بابەتەکانی تەجوید لەخۆدەگرێت، بە گۆیەکی (لەفزێکی) جوانیش، ھەروەھا توانی ڕازی بوونی خەڵکی وەدەست بھێنی ھەر لە سەرەتای نووسینی تا ئێستاش، ھەروەھا زانایان لە چەند سەردەمی جیاواز شەرحیان بۆ داناوە، چەند شەرحێکیش لەو شەرحانە لە چاپ دراوە.
لە ١٠٩ دێڕە شیعر پێکھاتووە، بەڵام ئیبن جەزەری سەردێڕ و ناونیشانی لە نێوان دێڕەکان دانەناوە، بەڵام ئەوانەی کە دوای ئەو لێیان کۆڵیەوە و لەبەریان گرتەوە، چەند ناونیشانێکیان بۆ داناون.
گۆزی
گۆزی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی زەلان، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گۆزی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زێوێی شارباژێڕ و لە باشوور لەگەڵ گوندی گۆڕەدێم و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گۆماو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چنارەی چوارتا.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھێلدس ھایم
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی ساکسۆنیای خواروو پۆل:پارێزگای ھانۆڤەر پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
نەرویژ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
نەرویژ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤ە کە لە ٢٦ی تەممووز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە دەچێت.
سەرچاوەکان
٢٠٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
کتێبخانەی ئاشووربانیپاڵ
وێنۆک کتێبخانەی ئاشوربانیپاڵ کتێبخانەی شاھانەی ئەشوربانیپاڵ، ناوی لێنراوە وەک دوا پاشای گەورەی ئیمپراتۆریەتی ئاشووری نوێ, ئەم کتێبخانەیە کۆمەڵێکە لە ھەزاران لەوح و پارچەی گڵین کە دەقی جۆراوجۆری سەدەی حەوتەمی پێش زایین لەخۆدەگرێت. لەوانە چیرۆکی گلگامێش.
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ٧ەمی پ.ز پۆل:ئاشوور پۆل:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
تاژی خۆڵەمێشی
تاژی خۆڵەمێشی یان تاژی خۆڵەمێشی ئینگلیزی جۆرێکی تاژییە زوری بۆ پێشبرکێ سەگەکان بەکاردەھێنرێت و بۆ ڕاوکردنیش زور چالاکە. ئەم جۆرە تاژییە خێراترین تاژیە لە جیھاندا. تاژی خۆڵەمێشی زور حەزی لە سروشت و ناو مروڤەکانە بۆیە ئاژەڵێکی باشە بۆ ماڵیکردن.
سەرچاوەکان
پۆل:سەگەکان پۆل:ئاژەڵەکان
گۆوا
گۆوا یەکێکە لەویلایەتەکانی هیندستان. گۆوا بەکەنار دەریاکانییەوە دەناسرێتەوە و دەکەوێتە ڕۆژئاوای هیندستان. لەباکوورەوە هاوسنووری ویلایەتی مەهاراشترا و کارنەتاکایە وە لە باشوور و ڕۆژهەڵاتیشیدا هاوسنووری دەریای عەرەب ە. گۆوا بچووکترین ویلایەتی هیندستانە وەک ڕووبەر وە چوارەمین کەمترین ژمارەی دانیشتوانی هەیە لەو وڵاتەدا. گۆوا باشترین ویلایەتی هیندستانە بۆ داهاتی تاک. گۆوا کاریگەربووە بە کەلتووری پوورتوگالی ئەمەش بۆ سەدەی ١٦ەمینی زایین دەگەڕێتەوە کاتێک بازرگانە پورتوگالییەکان ڕوویان لەو هەرێمە کردووە و دواتر گۆوا بۆماوەی ٤٥٠ ساڵ کەوتە ژێردەستی پورتوگال تاوەکوو ساڵی ١٩٦١ گەڕایەوە بۆسەر هیندستان.
ژێدەرەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی ھیند پۆل:ویلایەتەکانی هیند
تەیمانە، ئەیوان
تەیمانە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەڕنە، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
ئەلفرێدۆ درێفوس
وێنۆک ئەلفرێدۆ درێفوس (لەدایکبووی ٩ی تشرینی یەکەمی ١٨٥٩– ١٢ی تەممووزی ١٩٣٥) ئەفسەرێکی تۆپخانەکانی فەڕەنسی بە ڕەچەڵەک جوولەکە بوو لە ساڵی ١٨٩٤دا بە تاوانی خیانەت تاوانبار کرا و کەیسەکەی یەکێک بوو لە گەرمترین دۆسیەی سیاسی لە مێژووی ھاوچەرخی فەرەنسادا ئەلفرێد دریفۆس تۆمەتبارکرا بە فرۆشتنی نھێنی سەربازی فەرەنسی بە ئەڵمانییەکان لە کۆتایییەکانی سەدەی نۆزدەیەم و دوای ئەوەی خرایە زیندان، دوایی ١٢ ساڵ کەیسەکەی دووبارە کرایەو لێبوردنی بۆ دەرچوو.
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٩ پۆل:مردووانی ١٩٣٥
فێستیڤاڵ
فێستیڤاڵ بە ڕۆژێک یان چەند ڕۆژێکی جێژنەکان یان ئایینەکان و یان جۆرێک لە پێشھاتە کولتووریەکان وەکوو پیشاندان و لێوردبوونەوەی فیلمەکان کە لە جێگایەکی تایبەت  بەڕێوەدەچێت، دەوترێت.
فێستیڤاڵ بەرێوەبردنی ڕێوڕەسمێکە کە بەڕەێوبەرەکانی دەیانەوێت پێشھاتێکی خۆش و سەرەنجڕاکێش کە لە ماوەیەکی دیاریکراو وەکوو یەک ساڵ لە بوارەکانی زانستی، ھونەری، کولتووری، پێشەسازی و... ھتد ڕوویان داوە بناسێنن و ڕێزی لێ بگرن. وتاربێژانی فێستیڤاڵ دەتوانن لە چوارچێوەی بابەتی دیاریکراو بۆ فێستیڤاڵەکە وتارەکانیان پێشکەش بکەن. وتاری وتاربێژانی فێستیڤاڵ دەبێت لەبارەی ناساندن، ڕێزگرتن، بەرزنرخاندن و دەستخۆشی لە خولقێنەر بن. لە بڕێک لە فێستیڤاڵەکان، بە بەرزڕاگرتن یان ڕێزگرتن لە بەرھەمێکی دیاریکراو یان بە ناساندنی خەڵاتی وەرزی، بەمەبەستی ھاندانی خەڵک بۆ بەشداری لەم جۆرە ڕووداوە تایبەتانە تێدەکۆشرێت.
سەرچاوەکان
[//fa.wikipedia.org/wiki/جشنواره جشنوارە لە ویکی فارسی]
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فێستیڤاڵەکان پۆل:ڕووداوە کۆمەڵایەتییەکان
حەمەوغان
جوگرافیا
حەمەوغان لە باکورەوە ھاوسنورە لەگەڵ گوندی زەمەقی خواروو و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی زەمەقی سەروو و لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی عەنەب لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی بەکراوا.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
خیاڵ
خیاڵ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کۆکس، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
خیاڵ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شیلان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھەودعەلی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی جەدیدە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەپەقەوی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کۆنفرانسی وەرزشی
کۆنفراسێکی وەرزشی کۆکراوەی یانە وەرزشییەکانە کە لە خولی وەرزشیدا بە شێوەیەکی پێشبڕکێکارانە بەرامبەر یەکتر یاری دەکەن.
کۆنفرانسەکان زۆربەی کات، بەڵام نەک ھەمیشە، یانەکان دەگرێتەوە لە ناوچەی جوگرافیای گەورە. ئەم جۆرە کۆنفرانسانە لە ئوسترالیا، ئەمریکا و کەنەدا، ئینگلتەرا و وێڵز و ڕووسیا بەڕێوەدەبرێت
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە فراوان-چەمکەکان پۆل:کۆنفڕانسەکان پۆل:کۆبوونەوەکان پۆل:ڕووداوە کۆمەڵایەتییەکان
قەرەقاچ، برادۆست
قەرەقاچ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری برادۆست، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئەپۆڵۆ ١٠
ئەپۆلۆ ١٠ ئەرکێکی گەشتی ئاسمانی مرۆڤ بوو کە بەشێک بوو لە بەرنامەی ئەپۆلۆی ئیدارەی نیشتمانی فڕۆکەوانی و بۆشاییی ئاسمان (ناسا). ئەم ئەرکە لە ١٨ی ئایاری ١٩٦٩ دەستیپێکرد و چوارەم ئەرکی تیمی بەرنامەی ئەپۆلۆ بوو و دووەم ئەرک بوو کە بە دەوری مانگدا دەسوڕایەوە. ئامانجی سەرەکی ئەرکی ئەپۆلۆ ١٠ ئەنجامدانی پرۆڤەی جل و بەرگ بوو بۆ یەکەم نیشتنەوەی مانگ، تاقیکردنەوەی ئەو کەشتییە ئاسمانییانە و ئەو ڕێکارانەی کە لە ئەرکی ئەپۆڵۆ ١١دا بەکاردەھێنرێن.
قەرەقاچ، برادۆست
جوگرافیا
قەرەقاچ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ئەپۆڵۆ ١٠
لە کاتی ئەرکەکەدا کەشتییە ئاسمانییەکە بە دەوری مانگدا دەسوڕایەوە بە بەرزی نزیکەی ٥٠ ھەزار پێ، کە نزیکترینە کە تا ئێستا ھیچ مرۆڤێک نەیتوانیوە ئەوەندە نزیک بێتەوە بۆ نیشتنەوە لەسەر ڕووی مانگ. تیمی فڕۆکەوانی کە لە کەشتیوانانی ئاسمانی «تۆماس پی ستافۆرد و جۆن دبلیو یۆنگ و یوجین ئەی سێرنان» پێکھاتبوون، زیاتر لە ٦٠ کاتژمێریان لە بۆشایی ئاسمان بەسەربردووە و کۆمەڵێک تاقیکردنەوە و مانۆڕیان ئەنجامداوە بۆ ئامادەکاری بۆ نیشتنەوەی مانگی داھاتوو.
یەکێک لە ساتەکانی یادگاری ئەرکی ئەپۆلۆ ١٠ کاتێک ڕوویدا کە کەشتییە ئاسمانییەکە بە دەوری دیوی دووری مانگدا تێپەڕی. کەشتیوانەکان بۆ ماوەی نزیکەی کاتژمێرێک ھەموو پەیوەندییەکیان لەگەڵ کۆنترۆڵی ئەرک لەسەر زەوی لەدەستدا و ھەستیان بە گۆشەگیرییەکی تەواو کرد. ئەوان یەکەم مرۆڤ بوون کە ئەم دیاردەیەیان ئەزموون کرد، کە بە «ڕەشکردنەوە» ناسرا. ئەرکی ئەپۆلۆ ١٠ سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەستھێنا و ڕێگەی خۆشکرد بۆ ئەرکی مێژوویی ئەپۆلۆ ١١ کە تەنھا دوو مانگ دواتر مرۆڤەکان لەسەر مانگ بنیشێتەوە. ئەم ئەرکە توانای کەشتی ئاسمانی ئەپۆلۆ و تیمەکەی نیشان دا بۆ ئەنجامدانی نیشتنەوەی مانگ، ھەروەھا ئەزموونێکی بەنرخی بۆ ئەرکەکانی داھاتوو بۆ سەر مانگ دابین.
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٩٦٩ پۆل:ئەرکەکانی بەرنامەی ئەپۆلۆ پۆل:جین سێرنان
زەینی بێھۆش
عەقڵی نائاگا یان زەینی نائاگا بریتییە لە پرۆسەکانی ژیان و دەرھێنانی زانیاری یان بیرکردنەوەکان بە شێوەیەکی ناویستی (ویست پێشوەختە دیاری کراوە) یان بەھۆی ھۆکاری دەرەکییەوە، کە بە ناسینەوە ھەستیان پێناکرێت و کوالێتی ھۆشیارییان نییە. (نائاگا کەسایەتییەکی سەربەخۆی ھەیە لە ھەلومەرجەکانی فەرمانڕەوایەتیی جیھان و جەستە و ھەوڵی بە ڕکێفکردنی کەسایەتییەکان دەدات).
سەرچاوەکان
پۆل:سایکۆئانالیز پۆل:دەروونناسی پۆل:نیرۆسایکۆلۆژی پۆل:کۆئەندامی دەماریی ناوەندی پۆل:ھۆشیاری پۆل:خۆ
ڕان (فیلم)
ڕان فیلمێکی بەرھەمی ساڵی ١٩٧٨ی یەڵماز گونەی دەرھێنەری کوردە. کەسانی وەک تاریک ئاکان و تونجەل کورتیز لە فیلمەکەدا کایە دەکەن. گونەی لە وتووێژێک لە کۆچەرادا وتوویەتی کە ئەم فیلمە لە ڕاستیدا بەسەرھاتی خەڵکی کوردە لە تورکیادا، بەڵام چون کوردی قەدەغە بوو نەماندەتوانی بە کوردی دروستی بکەین. گەر وامان بکردایە ھەموومان دەکراینە زیندان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٧٨ پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمە تورکییەکان پۆل:فیلمەکان بە دەرھێنانی یەڵماز گونەی
جوڵیا گاڕنەر
جوڵیا گاڕنەر (لەدایکبووی ١ی شوباتی ١٩٩٤) خانمەکتەرێکی ئەمریکییە. بە ڕۆڵی روس ڵانگمۆر لە زنجیرە درامای تاوانی ئۆزارکی نێتفلیکس بەناوبانگە، کە بە ھۆیەوە خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم بۆ باشترین کچە ئەکتەری یاریدەدەر لە زنجیرەیەکی درامیدا بردەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرانی پشتگریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی ئێمی بۆ پێشکەرکردنی ناوازە پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە جووە ئەمریکییەکان پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:جولەکەکانی ئەشکەنازی ئەمریکی
باھاماز لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
باھاماز نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ھاوسەنگی بارستایی
ھاوسەنگی بارستایی بریتییە لە یاسایەک لە یاساکانی (مانەوی ماددە) بە ئینگلیزی (conservation of mass) بۆ شیکارکردنی سیستەمێکی فیزیایی، لەڕێگەی ژمێریارییەک کە لەسەر چوونەژوورەوە وھاتنەدەرەوەی ماددەکان بۆ ناو سیستەمەکە بەندە، (Mass flows)ئەتوانێت ئەو ماددانە بناسێتەوە کە کە لەوانەیە نەزانراوبن، یاخود سەختبێت پێوانەیان بکەین بەبێ بەکارھێنانی ئەم تەکنیکە. یاسای پاراستنی تەواو بەکارھاتوو کە بۆ شیکارکردنی سیستەمەکە پشتی پێدەبەسترێت دەبێت لە چوارچێوەی کێشەکەدا (کێشەی سیستەمەکە) دابێت، بەڵام ئەگاداربە دەبێت ھەموو یاساکان بەدەوری (conservation of mass)دا بخولێنەوە نابێت کارەکان لەخۆوە بکرێن.
ھەربۆیە (Mass Balance)بەفراوانی لە ئەندازە وڕێکخستنە ژینگەیییەکاندا بەکاردێت، بۆ نموونە بیردۆزی(Mass Balance) لە دیزاین کردنی ھاوکێشە کیمیاویەکاندا بەکاردێت، بۆ شیکردنەوەی پڕۆسەی جێگیرەوە بۆ بەرھەمھێنانی ماددە کیمیاویەکان، ھەروەھا بۆ ڕێگریکردن لە زیاتر پیسکردن لەلایەن کارگەکان و ھەندێک پڕۆسەی تری فیزیایی ئەم یاسایە بەکاردێنین. لە نزیکەوە تەکنیکی شیکاری پەیوەندیدار و تەواوکاری ھاوسەنگی دانیشتوان لەخۆدەگرێت (واتە ئایا لەوشارەدا چەن کەس دەژین، چەن دەمرن، چەن کۆچدەکەن، چەندکەس دێنە ناو شارەکەوە سەرەنجام ژمارەیەکمان دەستدەکەوێت کە بەنزییکەی ئەوەندە مرۆڤ لەو شارە دەژی)، ھاوسەنگی وزە وھاوسەنگی ناچالاک (ئینترۆپی) تارادەیەک ئاڵۆزترە. ئەم تەکنیکانە پێویستە بۆ دیزاین کردن وشیکردنەووەی سیستەمەکان بۆ نموونە وەک سووڕی ساردکرنەوە.
لە چاودێری ژینگەیی واژەی ژمێریاری بودجە بەکاردێت بۆ وەسفکردنی ھاوکێشەی ھاوسەنگی جەماوەری کەتیایدا بەکاردەھێنرێت بۆ ھەڵسەنگاندنی داتای چاودێری (بەراوردکردنی چوونەژوورەوە و ھاتنە دەرەوە، ھتد).
لە زیندەوەرزانیدا بیردۆزی بودجەی وزەی داینەمیکی بۆ ڕێکخراوە میتابۆلییەکان بە ئاشکرا یاساکانی (بارستە و وزە) ی ھاوسەنگ (Energy& Mass" Balance") بەکاردێت.
پێشەکی
قسەیەکی باو ھەیە لەسەر (Mass Balance) کە ئەڵێ"ماددەکان دێنەژوورەوە یان دەچنە دەرەوە بەپێی بارودۆخ بۆئەوەی ھاوسەنگی سیستەمەکە تێکنەچێت".
بیرکاریانە یاسای (Mass Balance) بەبێ ڕوودانی کارلێکی کیمیاوی بەم جۆرەی خوارەوەیە:
Input=Output+ Accumulation
ھاوکێشەی سەرەوە ئاماژە بە ئەو کارلێکانەش دەکات کە بە کیمیاویانە بەڕێوەدەچن ئەگەر مەرجەکانی ھاوکێشەی ھاوسەنگی وەربگرێت بە ئاماژەکردن بە کۆی گشتی بارستایی و کۆی ھەموو جۆرە کیمیاویەکانی سیستەمەکە. لە نەبوونی ھیچ کارلێکێکی کیمیاوی ئەوا بڕی ھەر ماددییەک کە دێتە ژوورەوە و دەڕواتە دەرەووە وەک یەک دەبێت، ئەمە ھاوسەنگییەک بە سیستەمەکە دەبەخشێت. بەکورتی، ئەگەر سیستەمەکە کیمیایی نەبوو ئەوا بۆ شیکارکردنی(Mass Balance)ئەبێت ڕاستکردنەوەیەک بۆ زیادکردنەکان(Generation)وکەمکردنەکان(Consumption)بکرێت بۆ ھەر ماددییەکی کیمیایی. ھەندێک کات یەک ڕادە بەکاردێنین لەکاتی شیکارکردنی ھاوکێشە کیمیایییەکە، کە نەرێنی دەبێت بۆ کەمکردنەوەکە(Consumption) وئەرێنی دەبێت بۆ زیادکردنەکە(Generation){واتە کەمکردن ڕوونادات تەنھا زیادکردن ڕوودەدات}، جاری واش ھەیە ئاسایییە کە ھەردووکیان واتە زیادکردن وکەمکردنەکە بارێکی ئەرێنی یان نەرێنی یان بۆ دروستبێت (ھەردوو کارەکە ڕوودەدات یان ھەردووکیان پێکەوە ڕوونادەن) ھەرچەندە بەگشتی یەک ماددە کۆی ھاوسەنگی سیستەمەکە دیاریدەکات.
گەر ئەم شیکارییە بۆ بەشێکی کەمی پڕۆسەکە بەکاربھێنرێت بەجیا و پاشان بۆ ھەموو پڕۆسەکە، ئەوا ھەردوو جۆرەکەمان پێویستە. ئەم گۆڕانکارییە ھاوسەنگە ئەتوانرێت تەنھا بەکارنەھێنرێت بۆ سیستەمە وەڵامدەرەوەکان، بەڵکو بۆ بەرزبوونەوە ونزمبوونەوەی ژمارەی دانیشتوان ھەروەک لەو کێشانەی کە ڕووبەڕووی بەشە جیاوازەکانی میکانیک دەبنەوە.
ھاوکێشەکە لە خوارەوە دراوە، تێبینی ئەوە بکە کاتێک زیادکردنەکە(Generation) سفر بێت ئەوا زۆر بە سانایی ھاوکێشەکە شیکاردەکرێت.
Input +Generation=Output +Accumulation +Consumption
سەرچاوەکان
پۆل:بارستە پۆل:ئەندازیاری پرۆسەی کیمیای پۆل:دیاردەی گواستنەوە
فڕانسس کریک
فڕانسس ھاری کۆمپتۆن کریک (بە ئینگلیزی: Francis Harry Compton Crick ham؛ لەدایکبووی ٨حوزەیرانی ١٩١٦ – مردووی ٢٨ی تە‌مموزی ٢٠٠٤)زانایەکی بەریتانی بواری گەردی زیندەزانی، فیزیکی زیندەوەر و زانستی دەمار بوو. لە ساڵی ١٩٥٣ لەگەڵ جەیمس واتسن توێژینەوەیەکی ئەکادیمیانبڵاوکردەوە و پێشنیازی ئەوەیان کرد کە گەردی DNA پێکھاتەیەکی دووانەی لوولخواردووە (پێچاوپێچ). بەیەکەوە لەگەڵ واتسن و ماوریس ویلکینز خەڵاتی نۆبڵیان لە ساڵی ١٩٦٢ پێبەخشرا لە بواری فیسیۆلۆژی یان پزیشکیی «بۆ دۆزینەوەی پێکھاتەی گەردی ترشی ناووکی و گرنگی ئەمە لە گواستنەوەی زانیاری لە تەنی زیندوو». بەشێکی ئەنجامەکەیان پشتی بەستبوو بە توێژینەوە سەرەتایییەکانی ڕۆزالیند فڕانکلین، ڕایمۆند گۆسلینگ و ویلکینس. کریک تیۆرناسێکی گرنگی بواری گەردی زیندەزانی بوو، ھەروەھا ڕۆڵێکی جەوھەری ھەبوو لە توێژینەوەی پەیوەندیدار بە پێکھاتە پێچاوپێچییەکەی DNA. ناوبانگێکی بەرفراوانی پەیداکرد بەھۆی بەکارھێنانی چەمکی «ڕێسای ناوەندی» کە بەکاریھێنا بۆ ڕوونکردنەوەی ئەو بیرۆکەیەی کە دەڵێت ھەرکاتێک زانیاری لە ترشی ناووکی (DNA یان RNA) گوازرایەوە بۆ پڕۆتینەکان، ناتوانێ بگەڕێتەوە بۆ ترشە ناووکییەکان. بە واتایەکی تر، دوایین ھەنگاو لە لێشاوی زانیاری لە ترشە ناووکییەکانەوە بۆ پڕۆتینەکان پێچەوانە نابێتەوە. لە دوایین قۆناغی ماوەی کارکردنیدا، پۆستی پڕۆفیسۆری جەی دەبڵیو کیکھێفەری توێژینەوەی ئاستبەرزی لە پەیمانگای ساڵک بۆ توێژینەوە زیندەگییەکان وەرگرت کە دەکەوێتە لالۆلە لە ویلایەتی کالیفۆرنیا. چەقی توێژینەوەکانی دواتریلەسەر بابەتی زیندەزانی دەماری تیۆریی بوو و ھەوڵی گەشەپێدانی توێژینەوەی زانستی دەدا سەبارەت بە بواری ئاگایی مرۆڤ. تاوەکو مردنیشی لەم پۆستەدا مایەوە. «لەسەرە مەرگ خەریکی پێداچوونەوەی دەستنووسێک بوو. زانایەک بوو تا کۆتایییە تاڵەکە» بە قسەی کریستۆف کۆچ.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٦ پۆل:مردووانی ٢٠٠٤ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:دەرچووانی کۆلێجی زانکۆییی لەندەن پۆل:دەرچووانی زانکۆی لەندەن پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت پۆل:دی ئێن ئەی پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی کۆڵۆن پۆل:خەون پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئینگلیز پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەوروپی زیندەزانی گەردیلەیی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست
خۆڵەمێشی ستوونی گڕکان
وێنۆک| ئەنیمەیشنێک لە مانگە دەستکردەکانەوە دەستپێکردن و تەقینەوەیەکی سەرەتایی ستوونی گڕکانێک نیشان ئەدات لە [[ھەنگا تۆنگا لە ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ ]]
خۆڵەمێشی ستوونی بوڕکانەکان پێکدێ لە تۆز و خۆڵەمێشی گڕکانەکان کە شی دەبتەوە لە ئەنجامی تەقینی گڕکانەکان،خۆڵەمێشەکە چەندین کیلۆمەتر بەرز دەبێتەوە و هەر ئەوەش وای لێدەکات شێوەیی ستوونی وەربگرێت
سەرچاوە
پۆل:گڕکان پۆل:گڕکانەکان
سیستمی پۆتانی جەمسەری
وێنۆک|چەپ سیستمی پۆتانی جەمسەری سیستمێکی پۆتانی دوو ڕەھەندیییە کە تێیدا شوێنی ھەر خاڵێک، بە دووریەکەی تا خاڵی بنەڕەت (r) و گۆشەی نێوان ئەو ھێڵەی لە خاڵی بنەڕەت تا خاڵی ئاماژەپێکراو دەکێشرێتەوە و تەوەری ئیکسەکان (θ) دیاری دەکرێت. لە سیستمی سێ ڕەھەندیدا سیستەمی پۆتانی لوولەکی و سیستەمی پۆتانی گۆیی پێ دەوترێت.
نواندنی خاڵەکان
دەتوانرێت خاڵێک لە سیستمی پۆتانی دیکارتیدا بۆ سیستمی پۆتانی جەمسەری بگۆڕدرێت و بەپێچەوانەوە:
و خاڵێک لە سیستمی پۆتانی دیکارتیدا لە ڕێگەی خوارەوە دەگۆڕدرێت بۆ سیستمی پۆتانی جەمسەری:
نواندنی ژمارەیەکی ئاوێتە لە سیستمی پۆتانی جەمسەریدا ھاوشێوەی نواندنی لە سیستمی دیکارتیدایە واتە z= x+iy \! ، لە شێوەی جەمسەریدا بریتییە لە:
بە بەکارھێنانی فورمووڵی ئۆیلەر ژمارەیەکی ئاوێتە بەم شێوە دیاری دەکرێت:
ھاوکێشەی جەمسەری
ھاوکێشەی جەمسەری ھاوکێشەیەکە پاسادانی سیستمی پۆتانی جەمسەری دەکات، ناسراوترین ھاوکێشە جەمسەرییەکان بریتین لە:
لوولپێچەکان
لە خشتەی خوارەوەدا ناسراوترین لوولپێچەکان دیاری کراون:
دریژایی کەوانەی ھاوکێشەکان
درێژایی کەوانەی ھاوکێشەیەکی دیاریکراو لە سیستمی جەمسەریدا لە ڕێگەی ھەژمارکردنی تەواوکاری خوارەوە دەدۆزرێتەوە:
ئەنتۆنیۆ گوتیرێس
وێنۆک|گوتیرێس لە ٢٠١٦ ئەنتۆنیۆ گوتیرێس لەدایکبووی ٣٠ی نیسانی ١٩٤٩. سیاسی و دیپلۆپتکاری پۆرتوگالییە. لەوەتەی ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ەوە سکرتێری گشتی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان. لە نێوان ١٩٩٥ بۆ ٢٠٠٢ سەرۆکوەزیرانی پورتوگال بووە، هەر لەهەمان ماوە سکرتێری سۆسیالیست ئینتەرناسیۆنال بووە. ئەنتۆنیۆ فیزیا و ئەندازیاریی کارەبای لە زانکۆی لیشبۆن خوێندووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩ پۆل:زیندووان
گۆماو، شارباژێڕ
گۆماو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی زەلان، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گۆماو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەوزان و لە باشوور لەگەڵ گوندی موبڕە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەوارەبەرزەی شارباژێڕ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گۆزی.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئینگۆلشتات
ئینگۆلشتات شارێکە لە باڤاریای ئەڵمانیا کە لە ڕۆخی ڕووباری دانووب لە ناوەندی باڤاریا ھەڵکەوتووە. لە سەرژمێری ٢٠١٦ دانشیتووانەکەی بە ١٣٣،٦٣٨ کەس خەمڵێنراوە. ئەمەش دەیکات بە پێنجەم گەورەترین شاری باڤاریا. وە بەشێکە لە ناوچەی شارەوانی میونخ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی باڤاریا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دانووب
ساکامۆتۆ ریۆما
ساکامۆتۆ ریۆما (坂本龍馬, لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٨٣٦ بۆ ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٨٦٧) سامورای ژاپۆنی و کەسێکی کاریگەری سەردەمی باکوماتسو و دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتی ژاپۆن لە کۆتا سەردەمی ئێدۆ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٦ پۆل:مردووانی ١٨٦٧ پۆل:چاکسازی مێیجی پۆل:خەڵکی پارێزگای کۆچی پۆل:خەڵکی کۆچی،کۆچی پۆل:خەڵکی ناوچەی تۆسا پۆل:سامورای
بازنەی نۆ-خاڵ
200px|وێنۆک|بازنەی نۆ-خاڵ thumb|تەنانەت ئەگەر لە سێگۆشەیەکدا ناوەندی بەرزایی (Orthocenter) بکەویتە دەرەوەی سێگۆشەکەش ئەمە دروستە. لە ئەندازەدا، بازنەی نۆ-خاڵ بازنەی ئۆیلەریشی پێ دەوترێت، بازنە‌یەکە کە دەکرێت بۆ ھەر سێگۆشەیەک دروست بکرێت. ھۆی ناونانی ئەم بازنەیە ئەوەیە کە ئەم بازنەیە، بە نۆ خاڵی گرینگی سێگۆشەدا تێدەپەڕێت. ئەم نۆ خاڵانە ئەمانەن: بازنەی نۆ-خاڵ، بەم ناوانەش دەناسرێت: بازنەی فیۆرباخ، بازنەی ئۆیلەر، بازنەی تێرکم، بازنەی شەش-خاڵ، بازنەی دوازدە-خاڵ، بازنەی n-خاڵ، بازنەی ناوەڕاستەکان. بازنەی نۆ-خاڵ لەگەڵ بازەی دەوردراوی سێگۆشە لە خاڵێکدا (خاڵی فیۆرباخ) لێک دەکەون.
کورتەمێژوو
بۆ یەکەم جار کارل ویلیام فیۆرباخ ماتماتیکزانی ئاڵمانی، تایبەتمەندییەکانی بازنەی شەش-خاڵی وەسف کرد، کە بەپێی بەرزایییەکانی سێگۆشە و ناوەڕاستی لایەکانی سێگۆشەدا تێدەپەڕێت. بەڵام ماتماتیکزانی فەڕانسەوی، ئۆلری تێرکم بۆ یەکەم جار شرۆڤەیەکی تێر و تەسەلی لەسەر نۆ خاڵەکانی بازنەکە خستەڕوو.
سەرچاوەکان
پۆل:بازنەکان
کیم سۆ-جین
کیم سۆ-جین (لەدایکبووی ١٩٧٩) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە بۆ ڕۆلەکانی لە دراما کۆرییەکان براوەی چەن خەڵاتێکە لەناویان (خەڵاتەکانی فیلمی دراگۆن، خەڵاتی ھونەری بێکسانگ، خەڵاتی گراند بێل)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرانی پشتگریکەر لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی چونگ-ئانگ پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:دەرچووانی زانکۆی نیشتمانی کۆریا بۆ ھونەرەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
باھاماز لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
باھاماز نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ھەنگا تۆنگا
هەنگا تۆنگا دوورگەیەکی گڕکانیە لە تۆنگا
سەرچاوەکان
پۆل:٢٠١٤ لە تۆنگا پۆل:گڕکانەکانی تۆنگا پۆل:گڕکانە چالاکەکان پۆل:دوورگەی تۆنگا پۆل:ھەڵچوونە گڕکانییەکان لە ٢٠٢١
عومان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیای داگیرکار
220x440px|وێنۆک|ئاڵای ئیمپراتۆرییەتیی ئەڵمانیای داگیرکار (١٨٩٢–١٩١٨) ئیمپراتۆرییەتیی ئەڵمانیای داگیرکار، پێکھاتبوو لە شوێنە داگیرکراوەکانی دەرەوەی ئیمپراتۆرییەتی ئەڵمانیا. ئەڵمانیا لە سەرەتای ساڵانی ١٨٧٠ لەلایەن ڕاوێژکاری ئەڵمانیا ئۆتۆ ڤۆن بیسمارک یەکیگرت. پێشتر چەندین ویلایەتیی ئەڵمانی لە سەدەکانی پێشوودا ھەوڵی داگیرکردنی ناوچەی دیکەیان دەدا بە شێوەی تاک تاک، و تەنھا دەیانتوانی ئەو ناوچە داگیرکراوانە بۆ ماوەیەکی کورت بھێڵنەوە، بەڵام ھەوڵە گرنگەکانی کۆلۆنیالیزم یان داگیرکاری، لە ساڵی ١٨٨٤ لە کاتی ھێرشکردنە سەر ئەفریقا دەستیپێکرد، بۆیە ئەڵمانیا بانگەشەی مافی خۆی کرد بۆ داگیرکردنی زۆرێک لەو ناوچانەی داگیرنەکراون و ئەوانەی کە ماونەتەوە لە ئەفریقا و توانی سێیەم ئیمپراتۆرییەتیی داگیرکار لە ڕووی ڕووبەرەوە لەو قۆناغەدا بنیاد بنێت، دوای ئیمپراتۆرییەتیی بەریتانیا و ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا.
ئەڵمانیا کۆنترۆڵی ئیمپراتۆرییەتییە داگیرکارییەکەی لەدەستدا کاتێک جەنگی جیھانی یەکەم لە ساڵی ١٩١٤دا سەریھەڵدا و زلھێزەکانی ھاوپەیمانان لە ھەفتەکانی یەکەمی جەنگدا ھەندێک ناوچەی داگیرکراوی ئەڵمانییان گرت. لە بەرامبەردا ھەندێک لە یەکە سەربازییە داگیرکارەکان یان کەتیبەی ئەڵمانیا توانیان بۆ ماوەیەکی درێژتر بەرگەبگرن. ناوچە داگیرکراوەکان لە ساڵی ١٩١٥ باشووری ڕۆژاوای ئەفریقای ئەڵمانی و لە ساڵی ١٩١٦ کامیروون و لە ساڵی ١٩١٨ی ئەفریقای ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانی خۆیان بەدەستەوە دا. لە داگیرکاری ئەفریقای ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانی، بەرگریکارانی ژێر فەرماندەیی پاوڵ ڤۆن لێتۆڤۆربێک شەڕی گەریلایان لە دژی ھێزە داگیرکارییەکانی بەریتانیا و پورتوگال کرد و داگیرکارییەکە تا کۆتایی جەنگی یەکەمی جیھانی خۆیان دەبەستەوە نەدا.
ھاوپەیمانان لە ڕێگەی پەیمانی ڤێرسایەوە دەستیان بەسەر ئیمپراتۆرییەتیی ئەڵمانیای داگیرکاردا گرت دوای شکستی ئەڵمانیا لە جەنگی یەکەمی جیھانیدا و ھەر ناوچەیەکی داگیرکراو بوو بە ھەڵبژاردەی کۆمەڵەی گەلان و لەژێر چاودێری (نەک خاوەندارێتی)یەکێک لە زلھێزە سەرکەوتووەکانی شەڕەکەدا. ئیمپراتۆرییەتیی ئەڵمانیای داگیرکار لە ساڵی ١٩١٩ کۆتایی پێھات.
یەکگرتنی ئەڵمانیا
پێشتر و پێش یەکگرتنی ویلایەتەکانی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٨٧١دا، ئەو ویلایەتانە سەرنجیان لەسەر پەرەپێدانی ھێزی دەریایی نەبوو، ئەمەش وای لە ئەڵمانیا کرد نەتوانێت لە سەرەتای پێشبڕکێی داگیرکاری بەشداری بکات بۆ کۆنترۆڵکردنی ناوچە دووردەستەکان. ئەڵمانیا بڕیاریدابوو لە پێش نەتەوە و ئیمپراتۆرییەتەکانی دیکەدا بێت. پێش ساڵی ١٨٧٠ ھەر ویلایەتێکی ئەڵمانی پێکھاتە و ئامانجی ڕامیاری سەربەخۆی خۆی ھەبوو، سەبارەت بە ڕامیاری دەرەوەی ئەڵمانیا تا سەردەمی ئۆتۆ ڤۆن بیسمارک - و لەو ماوەیەشدا سەرنجی لەسەر چارەسەرکردنی «پرسی ئەڵمانیا» لە ئەورووپا و دەستەبەرکردنی بەرژەوەندییەکانی ئەڵمانیا لەسەر کیشوەرەکە؛ بەڵام تا ساڵی ١٨٩١ زۆربەی ویلایەتەکانی ئەڵمانیا لەژێر دەسەڵاتی پرووسدا یەکگرتوو بوون. ویلایەتەکان ھەوڵیان دەدا دەوڵەتێکی «ئەڵمانی» پێکبھێنن کە تایبەتمەندی و سنوورێکی ڕوونی ھەبێت و داگیرکارییەکانیان وەک ڕێگەیەکی باش بۆ گەیشتن بەو ئامانجە دەبینی.
سەرچاوەکان
پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩١٨
جۆردانا سپیرۆ
جۆردانا سپیرۆ (لەدایکبووی ١٢ی نیسانی ١٩٧٧) خانمەکتەر، دەرھێنەر و نووسەرێکی ئەمریکییە. وەک ئەکتەر، ڕۆڵی لە چەندین فیلم و زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی وەک ئۆزاڕکی نێتفلیکس و بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی کۆمیدی کوڕەکانمی تی بی ئێس گێڕاوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە جووە ئەمریکییەکان
حسێن کوردی
حسێن کوردی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کۆکس، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
حسێن کوردی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەیدە و لە باشوور لەگەڵ گوندی گومار و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دێ بنە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەیدماڵ ئەڵا.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڕیڤەر پلەیت
وێنۆکیانەی وەرزشی ریڤەر پلەیت (بە ئیسپانی: club Atlético River plate)یەکێکە لە یانەکانی خولی تۆپی پێی ئەرجەنتینی لە ٢٥ی مایۆی ١٩٠١ دامەزراوە
ڤیدیۆ کۆنفراس
وێنۆک|200px|سیستەمی ئامادەبوونی ڤیدیۆتێلفۆنی لە ساڵی ٢٠٠٧
ڕیڤەر پلەیت
ڕیڤەرپلەیت یەکێکە لە بەناوبانگترین یانەکانی ئەرجەنتین و خاوەنی زۆرترین نازناوی خولی ئەرجەنتینییە و ٣٧ جار بووەتە پاڵەوان
ڤیدیۆ کۆنفراس
ڤیدیۆتێلفۆنی یان ڤیدیۆکۆنفرانس ناودەبرێت، تەکنەلۆجیێک پێکدێنێت بۆ پێشوازیکردن و گواستنەوەی نیشانەکانی دەنگ و ڤیدیۆ لەلایەن بەکارھێنەرانەوە لە شوێنە جیاوازەکاندا، بۆ پەیوەندیی نێوان خەڵک لە کاتی ڕاستەقینەدا. ڤیدیۆفۆنێک تەلەفونێکە کە پیشاندانی ڤیدیۆیی ھەیە، توانای ھەیە ڤیدیۆ و دەنگێکی ھاوکات بۆ پەیوەندیی نێوان خەڵک لە کاتی ڕاستەقینەدا پێک بێنێت. ڤیدیۆکۆنفرانس ئەم تەکنەلۆجیایە بۆ کۆبوونەوەی گرووپێک یان ڕێکخراوێکە نەک بۆ تاکەکان، لە کۆنفراسێکی ڤیدیۆییدا بەکار دەھێنێرێت.
ڕیڤەر پلەیت
ریڤەر پلەیت نازناوی (ملیۆنێرەکان)ی ھەیە چونکە زۆربەی ئەندامەکانی بارزگان و بوودجەکەی زەبەلاحی ھەیە لەچاو یانەکانی تر ھەروەھا زۆربەی ھەوادارانی لە چینی باڵای ئەو وڵاتەن جیاواز لە ڕکابەرەکەی بۆکا جۆنێورز
ڤیدیۆ کۆنفراس
سەرچاوەکان
پۆل:تەکنۆلۆژیای فیلم و ڤیدیۆ پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان پۆل:ڕووداوە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:ڤیدیۆ پۆل:کۆنفڕانسەکان پۆل:کۆبوونەوەکان پۆل:وتارە فراوان-چەمکەکان پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن پۆل:Webarchive template wayback links پۆل:بەشی پێداچوونەوە
ڕیڤەر پلەیت
ژمارەی دەستکەوتەکانی یانە
خولی پلە یەکی ئەرجەنتینی (٣٧)جار
خاک و خۆڵ، ھەڵەبجە
خاک و خۆڵ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیروان، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
خاک و خۆڵ لە باکورەوە ھاوسنورە لەگەڵ گوندی شەکڕاڵی و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی بەشارەتی خواروو و لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی بەشارەتی سەروو لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی تەپەگوڵاوی.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سۆپرانۆکان
سۆپڕانۆکان زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی درامای تاوانی ئەمریکییە، کە لەلایەن دەیڤد چەیسەوە دروستکراوە. چیرۆکەکە بە دەوری تۆنی سۆپڕانۆ (جەیمس گاندۆڵفینی)، پیاوێکی مافیای ئیتاڵی ئەمریکی بنکەکەی دەکەوێتە نیوجێڕسییەوە، و ئەو قوورسییەی کاتێک ھەوڵدەدات ھاوسەنگی لە نێوان ژیانی خێزانی و ڕۆڵی وەک گەورەی مافیا تووی دەبێت، دەسوڕێتەوە. ئەمانە لەکاتی دانیشتنەکەی لەگەڵ پزیشکی دەروونی جێنیفەر مێڵفی (لۆڕەین بڕاکۆ) ئاشکرا کرا. زنجیرەکە ئەندامەکانی خێزانی تۆنی، و ھاوکارە مافیاکانی، ڕکابەرەکانی، کە دیارترینیان ژنەکەی کاڕمێڵا (ئیدی فالکۆ) و کوڕە مامە دوورکەی کڕیستۆفەر مۆڵتیسانی (مایکڵ ئیمپڕیۆڵی) نمایش دەکات.
سۆپڕانۆکان بە شێوەیەکی بەربڵاو بە یەکێک لە مەزنترین زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان بە درێژایی مێژوو دادەنرێت. زنجیرەکە چەندین خەڵاتی بردەوە، کە خەڵاتی پیبادی بۆ دوو وەرزی یەکەم و ۲۱ خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم و پێنج خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب تێدا بوو. بابەتی شیکارکردنی ڕەخنەی، و مشت و مڕ، و لاسای گاڵتەجاڕی بووە، ھەروەھاش پەرتووک، و یاری ڤیدیۆیی، و ئەلبوومی مۆسیقای تۆمارکەریی، و کاڵا ھەمەجۆرەکانی لێبۆتەوە. ھەندێک لە ئەندامەکانی تیمی ڕۆڵگێڕانی نمایشەکە پێش زنجیرەکە بۆ بینەران نەناسراوبوون بەڵام دوای زنجیرەکە کاری سەرکەوتوویان ھەبوو. لە ۲۰۱۳دا، سەندیکای نووسەرانی ئەمریکای ڕۆژئاوا سۆپڕانۆکانیان بە باشترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی نووسراو دانا، و تەلەڤیزیۆنی گاید بە باشترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی لە مێژوودا پۆلاند. لە ۲۰۱٦دا، زنجیرەکە ژمارە یەکی لەو نرخاندنەی ڕۆڵینگ ستۆن بۆ مەزنترین ۱۰۰ زنجیرەی تەلەڤیزیۆنییەکانی مێژوو کردی تۆمارکرد.
لە ئازاری ۲۰۱٨دا، نیو لاین سینەما بڵاویکردەوە کە ئەوان فیلمێکیان کڕیوەتەوە کە باس لە وردەکاری ڕابردووی سۆپڕانۆکان دەکات، ڕووداوەکانی شەستەکان و حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو لە کاتی ئاژاوەکانی نیویۆرکدا دەگێڕێتەوە. فیلمەکەی ۲۰۲۱، چەندین قەشە لە نیوارک، لە لایەن دەیڤد چەیس و ڵۆرەنس کۆنەر نووسراوە و لە لایەن ئالان تایلۆر دەرھێنراوە. فیلمەکە ھەروەھا لە ڕۆڵگێڕانی مایکڵ گاندۆڵفینی، کوڕی ڕۆڵگێڕی تۆنی سۆپڕانۆ جەیمس گاندۆڵفینی، بە ڕۆڵی تۆنی سۆپڕانۆی گەنجە.
چیرۆک
لە نیوجێرسی و شاری نیویۆرک لە ماوەکانی ۱۹۹٨ بۆ ۲۰۰۷دا، زنجیرەکە دوای تۆنی سۆپڕانۆ، سەرۆکێکی مافیای ئیتاڵی ئەمریکی بنکەکەی کەوتۆتە نیوجێرسی، دەکەوێت، کە ھەوڵدەدات ژیانی خێزانی لەگەڵ ڕۆڵەکەی وەک سەرۆکی خێزانی سپڕانۆ ھاوسەنگ بکات. لە سەکتەی ترس دەناڵێنێت، تۆنی تێکەڵی دانیشتنی چارەسەرێتی لەگەڵ جێنیفەر مێڵفی بە درێژایی زنجیرەکە دەبێت. جۆنی لە کۆتاییدا خۆی دەدۆزێتەوە کێشەی لەگەڵ مامی جونیۆر، و ژنەکەی کارمێلا، و مافیاکانی تری خێزانی سۆپڕانۆ، و خێزانی ڵوپەرتازی دەبێت، کە ژیانی دەخاتە مەترسییەوە.
خەیاڵکردن
thumb|upright=0.75|[[دەیڤد چەیس لە ۲۰۱٥دا]] دەیڤد چەیس بۆ ماوەی ۲۰ ساڵ کاری لە بوواری تەلەڤیزیۆنیدا کردبوو پێش ئەوەی سۆپڕانۆکان دروستبکات. ئەو وەک نووسەرێک یان بەرھەمھێنەرێک لە چەند زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی کاری کردبوو، کە کۆڵچاک: بەدواکەتی شەویی، و سویچ، و فایلەکانی ڕۆکفۆرد، و من بۆ دوور دەفڕم، و بەرکەوتنی باکوور لەخۆ دەگرێت. ئەو ھەروەھا لە دروستکردنی زنجیرەی کورتی ڕاستەقینەی بەنزیکەی پێگەیشتوو لە ۱۹٨٨دا بەژداربوو. یەکەم دەرکەوتنی تەلەڤیزیۆنی لە ۱۹٨٦ لە ئەڵقەی "گوریسێک بۆ دوو کەس بەسە"ی پێشەکێکەی ئەڵفرێد ھیچکەک بوو. ئەو ھەروەھا لە ساڵەکانی ۱۹٨٨ و ۱۹۹۲ بە دوای یەکدا دەرھێنانی بۆ ئەڵقەکانی "بەنزیکەی پێگەیشتوو" و "من بۆ دوور دەفڕم" کردووە. لە ۱۹۹٦دا. نووسین و دەرھێنانی بۆ فیلمی تەلەڤیزیۆنی فایلەکانی ڕۆکفۆرد: سزا و تاوان ئەنجامدا. ئەو وەک بەڕێوبەری نمایش بۆ زنجیرەکانی من بۆ دوور دەفڕم و بەرکەوتنی باکوور لە ۱۹٦۰کاندا کاری کرد. چەیس یەکەم خەڵاتی ئێمی بۆ کارەکەی لە فایلەکانی ڕۆکفۆرد لە ۱۹۷٨ بردەوە (بەھاوبەشی لەگەڵ ھاوکارە بەرھەمھێنەرەکانی) و دووەم جاریش بۆ نووسینی فیلمی تەلەڤیزیۆنی ۱۹٨۰ مینێسۆتا ستریپ بوو. لەگەڵ ھاتنی ۱۹۹٦دا، ئەو بەڕێوبەرێکی نمایشی ویستراو بوو.
لە سەرەتادا چیرۆکی سۆپڕانۆکان وەک فیلمێکی گێڕانەوەی درێژ دەربارەی "سەرۆکێکی مافیا لە چارەسەری دەروونی کێشەی لەگەڵ دایکیدا ھەیە" کێشرا. چەیس ھەندێک پارەی لە بەڕێوبەرەکەی ڵۆید بڕاون وەرگرت و بڕیاریدا وەک سەرمایە لە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی بەکاریبھێنێت. ئەو ڕێکەوتنی پێشخستنی لە ۱۹۹٥ لەگەڵ کۆمپانیای بەرھەمھێنان بڕیڵستین گرێی واژوو کرد و سیناریۆی پایڵتە ڕاستەقینەکەی نووسی. ئەو زۆربەی لە ژیانی کەسێتی و ئەزموونەکانی کە لە نیوجێرسی گەورەبوو وەرگرت، و ئەوەشی باس کرد کە ھەوڵیدا "داینامیکی خێزانەکەی بۆ سەرۆکی مافیا" جێبەجێ بکات. بۆ نموونە، پەیوەندییە سەرشێواوەکەی نێوان پاڵەوانی زنجیرەکە تۆنی سۆپڕانۆ و دایکی لیڤیا بەشێکی لەسەر پەیوەندی کەسی چەیس و دایکی خۆی داڕێژاوە. ئەو ئەو کاتە لە چارەسەری دەروونی بوو و کەسایەتی جێنیفەر مێڵفی لەسەر کەسایەتی پزیشکەکەی ئەو کاتی داڕشتووە.
چەیس ھەر لە منداڵییەوە سەرسامی تاوانی ڕێکخراو و مافیا بوو، کاتێک گەورە دەبوو چاوی لەسەر ئەوانە بوو. ئەو ھەروەھا لەگەڵ فیلمی دووژمنی گەل و زنجیرەی تاوانی دەست لێ نەدراوەکان گەورە بووە. زنجیرەکە بەشێکی لە خێزانی ڕیچەرد بۆیاردۆ، خێزانێکی دیاری تاوانی ڕێکخراو کاتێک چەیس گەورە دەبوو، و بەشێکی لە خێزانی تاوانی دیکاڤاڵکانتی لە نیوجێرسی، وەرگیراوە. ئەو ئەوەشی وت کە نووسەرە شانۆییەکانی ئارسەر میڵەر و تێنیسی ویڵیامز لەسەر نووسینی نمایشەکە کاریگەریان ھەبووە، و دەرھێنەری ئیتاڵی فێدێریکۆ فێلینی کاریگەری لەسەر شێوازی سینەماییی نمایشەکە ھەبووە. زنجیرەکە لەسەر یەکێک لە ھاوڕێکانی قوتابخانەی ئامادەییی ئەو ناونراوە.
باێر دژی چەیس
داواکاری گشتی باکووری جێرسی و دادوەری شارەوانی ڕۆبێرت باێر داوای شکاندنی ڕێکەوتنی دژ بە چەیس لە ترێنتۆن بەرزکردەوە، ئەوەی کە ئەو یارمەتی دروستکردنی نمایشەکەی داوە. باێر داواکەی دۆڕاند، بەڵام ئەو ئەوەی بردەوە کە دەبێت دەستەی سوێندخۆران بڕی کرێکەی لەبەرامبەر ئاشکراکردنی شوێنەکان، و لێکۆڵینەوە، و ڕاوێژکاری چیرۆک دیاری بکەن. باێر وتووێژی ئەوەی کرد کە ئەو چەیسی بە تۆنی سپیریتۆ، خاوەنی ڕێستۆرانێک و قومارباز کە پەیوەندی بە مافیاوە ھەبوو، و تۆماس کۆچۆر، لێکۆڵەرێکی بەشی کوشتن بۆ ئیلیزابێس، نیوجێرسی، ناساندووە. چەیس گەڕان و چاوپێکەتنی لەگەڵ ھەردووکیان ئەنجامدا، کە بە شێوەیەکی بەھێز بیرۆکەی بە چەند کەسایەتییەک، و ڕێکخستن، و ڕاستییە تۆمارکراوەکانی سۆپڕانۆکان بەخشی. لە ۱۹ی کانوونی یەکەمی ۲۰۰۷دا، دەستەی سوێندخۆران دژی باێر بڕیاریان دا، و ھەموو داواکارییەکانی ڕەتکرانەوە.
ڕۆڵگێڕان
thumb|[[جەیمس گاندۆڵفینی (ڕاست) و تۆنی سیریکۆ (چەپ) سەردانی ھێزە ئاسمانییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە کاتی سەردانی ڕێکخراوەکانی خزمەتە یەکگرتووەکان بۆ باکووری ڕۆژئاوای ئاسیا دەکەن.]] زۆربەی ئەکتەرەکانی سۆپڕانۆکان ئەمریکی ئیتاڵین، وەک ئەوانەی ڕۆڵیدەگێڕن، و زۆربەیان پێش ئەوەی بۆ ڕۆڵگێڕانی سۆپڕانۆکان دیاریبکرێن بەیەکەوە لە فیلم و زنجیرەدا دەردەکەوتن. زنجیرەکە ۲۷ ئەکتەری ھاوبەشی لەگەڵ فیلمەکەی ماڕتن سکۆڕسێزی لە ۱۹۹۰ ھاوڕێیە چاکەکان تێدایە، ئەمەش ئەکتەرە سەرەکییەکانی لۆڕەین بڕاکۆ و مایکڵ ئیمپڕیۆڵی و تۆنی سیریکۆ دەگرێتەوە.
دەرھێنەرەکان جۆرجیان واڵکن و شیڵا جافی بوون. دەستەی ئەکتەرە سەرەکییەکان لە ڕێگەی چەند تاقیکردنەوەی نووسین و خوێندنەوە کۆکرانەوە. ئەکتەرانێک کە نازانن کە ئایە چەیس حەز بە ڕۆڵگێڕانیان دەکات یان نا. مایکڵ ئیمپڕیۆڵی چەندین ئەکتەری بۆ بەشی کریستۆفەر مۆڵتیسانی بەزاند، ئەو وتی کە چەیس "ڕووخسارێکی بێھەستی ھەبوو، ھەر بۆیە پێموابوو منی بەدڵ نییە، و ئەو بە بەردەوامی تێبی پێدەدام و وای لێ دەکردم دووبارەی بکەمەوە، کە زۆربەی کات نیشانەی ئەوەیە کە ڕاست نایکەیت". چەیس وتی ئەو لەبەر ئەوەی ئیمپڕیۆڵی لە ھاوڕێیە چاکەکاندا بووە ئەوی ویستووە. دوای ئەوەی دەرھێنەری ڕۆڵگێڕان سوزان فیتجێڕاڵد گرتەیەکی کورتی جەیمس گاندۆڵفینی لە فیلمی ۱۹۹۳ ڕۆمانسی ڕاستەقینە بینی ئەو بۆ بەشی تۆنی سۆپڕانۆ بانگکرا. لۆڕەین بڕاکۆ ڕۆڵی ھاوسەری مافیا کارێن ھێڵ لە ھاوڕێیە چاکەکاندا بینی، و لە سەرەتادا دەیویست ڕۆڵی کارمێڵا سۆپڕانۆ ببینێت. ئەو لەباتی ڕۆڵی د. جێنیفەر مێڵفی ھەڵبژارد چونکە دەیویست شتێکی جیاواز تاقی بکاتەوە و ھەستی کرد کە ڕۆڵی د.مێڵفیی خاوەن پەروەردەی بەرز ڕکابەرییەکی زیاتری بۆ دەبێت. تۆنی سیریکۆ مێژووی تاوانی ھەیە، ئەو واژووی لەسەر گێڕانی ڕۆڵی پۆڵی گواڵتێری کرد بە مەرجی ئەوەی ناپاک نەبێت. لە سەرەتادا سیریکۆ لەگەڵ فڕانک ڤینسنت بۆ ڕۆڵی مامە جونیۆر ھەڵبژێردران، بەڵام دۆمینیک کیانیزی دەستی بەسەردا گرت. چەیس سەرسامی شێوە و ئامادەیی گاڵتەچێتی ستیڤن ڤان زانت بوو کاتێک ڕسواکانی لە کاتی ئامادەی ھۆڵی ڕێزلێنان بۆ ڕۆک ئاند ڕۆڵ لە ۱۹۹۷ بوون و بۆ تاقیکردنەوەکە بانگی کرد. ڤان زانت، گیتارژنێکی ئی ستریت باندی بڕوس سپرینگستین ھەرگیز ڕۆڵی نەگێڕابوو. ئەو ڕۆڵی تۆنی سۆپڕانۆی ئەنجامدا، بەس ئێچ بی ئۆ پێیوابوو پێویستە ڕۆڵەکە بۆ ئەکتەرێکی بەئەزموون بڕوات، ھەر بۆیە چەیس بەشێکی نوێی بۆ نووسی. لە کۆتاییدا ڤان زنت ڕازیبوو وەک ڕاوێژکار سیلڤیۆ دانتێ ڕۆڵ بگێڕێت، و ژنەکەی لە ژیانی ڕاستەقینەدا ماورین وەک ژنەکەی لەسەر شاشە گابرێڵا ھەڵبژێردرا.
دەستەی کارکردن
دروستکەری زنجیرەکە و دەرھێنەری جێبەجێکاری دەیڤد چەیس وەک بەڕێوبەری نمایش و سەرنووسەری زنجیرەکە بە درێژایی شەش وەرزەکە خزمەتی کردووە. ئەو بە قووڵی تێکەڵی بەرھەمھێنانی دانە دانەی ئەڵقەکان دەبوو و بە بەرھەمھێنەرێکی کۆنتڕۆڵکەر و داواکەر و بەرھەمھێنەری دیاریکەر ئاماژەی بۆ دەکرا. ئەو لە دوو تا حەوت ئەڵقەی لە ھەر وەرزێک دەنووسی، و سەرپەرشتی ھەموو بەسەرداچوونەوەکانی دەکرد، و لەگەڵ دەرھێنەری ئەڵقەکە گوفتوگۆی دەکرد، و بە کەسایەتییەکان پاڵنەری کەسی دەدا، و ڕەزامەنی لەسەر جلوبەرگ و شێوازی ئەکتەرەکان دەدا، و نووسینەوەیەکی بەربڵاوی بۆ ئەڵقەکان کە لە لایەن کەسانی ترەوە نووسرابوو دەکرد. بڕاد گرێی لەگەڵ چەیس وەک بەرھەمھێنەری جێبەجێکار کاری دەکرد بەڵام ئەو ھیچ تێکەڵبوونێکی داھێنەرانەی نەبوو. زۆربەی ئەندامەکانی دەستەی داھێنەری سۆپڕانۆکان لە لایەن خودی چەیسەوە ھەڵبژێردراون، ھەندێک لە ھاوڕێ و دۆستە کۆنەکانی، ئەوانەی تر لە ڕێگەی چاوپێکەتنەوە کە بەرھەمھێنەرەکانی نمایشەکە ئەنجامیان داوە ھەڵبژێردران.
زۆربەی نووسەرانی زنجیرەکە پێش ئەوەی ببن بە ئەندامی دەستەی نووسەرانی سۆپڕانۆکان لە تەلەڤیزیۆن کاریان دەکرد. جووتە ھاوسەری ڕۆبن گرین و میچیل بێرگس لەگەڵ تیمی نووسەراندا لە یەکەم وەرزەوە تا پێنجەم وەرز وەک نووسەر و بەرھەمھێنەر بەیەکەوە کاریان کرد، ئەوان پێشتر لەگەڵ چەیس لە بەرکەوتنی باکوور کاریان کردبوو. تێرێنس وینتەر لە کاتی بەرھەمھێنانی وەرزی دووەمدا ھاتە ناو دەستەی نووسەرانی زنجیرەکەوە و لە وەری پێنجەمەوە وەک بەرھەمھێنەری جێبەجێکار خزمەتی کرد. پێش ئەوەی وەک سیناریۆ نووس کار بکات ئەو بۆ ماوەی دوو ساڵ لە بوواری یاسادا کاری دەکرد، لە ڕێگەی فڕانک ڕێنزوڵی سەرجی چەیسی ڕاکێشا. ماتیو واینەر وەک نووسەر و بەرھەمھێنەر لە وەرزەکانی پێنجەم و شەشەمدا خزمەتی کرد. ئەو سیناریۆیەی بۆ زنجیرەی ماد مان لە ۲۰۰۰دا نووسی کە بۆ چەیس گوازرایەوە، کە ئەوەندە پێی سەرسامبوو یەکسەر بۆ واینەر کاری نووسەر بۆ سۆپڕانۆکانی پێشکەش کرد. ئەندامەکانی ڕۆڵگێڕان مایکڵ ئیمپڕیۆڵی تۆنی کاڵێم بەدوای یەکدا ڕۆڵی کریستۆفەر مۆڵتیسانتی و ئانجی بۆنپێنسیێرۆ دەگێڕن، ئەوان ھەروەھا چەند ئەڵقەیەکی نمایشەکەیان نووسیوە. ئیمپڕیۆڵی لە وەرزی دووەوە بۆ پێنج پێنج ئەڵقەی نووسیوە، کاڵێم یەک ئەڵقەی وەرزی پێنجی نووسیوە.
نووسەرەکانی تر فرانک ڕێنزوڵی، و تۆد ئەی. کیسڵەر (لە دروستکردنی زیانەکاندا بەژداربوو)، و تیمی نووسینی دیان فرۆڵۆڤ و ئاندرو شنایدەر کە لە بەرکەوتنی باکووردا لەگەڵ چەیس کاریان دەکرد، و لۆڕانس کۆنەر کە لەگەڵ چەیسدا بەنزیکەی پێگەیشتوو لە ۱۹٨٨دا دروستکرد، دەگرێتەوە. لە کۆمەڵدا، ۲۰ نووسەر بەرپرسارێتی نووسینی ئەڵقەکانی سۆپڕانۆکانیان ھەڵگرتبوو. لەمانەدا، تیم ڤان پاتن و ماڕیا لوڕینۆ بۆ چیرۆکێک دانپێنانیان پێدرا، و ھەشتی تر بۆ نووسینی یەک ئەڵقە دانیان پێنرا. چالاکترین نووسەرەکانی زنجیرەکە چەیس (دانپێنان بۆ ۳۰ ئەڵقە، و چیرۆکی زنجیرەکە)، و وینتەر (۲٥ ئەڵقە)، و گرین و بێرگس (۲۲ ئەڵقە)، و واینەر (۱۲ ئەڵقە)، و ڕێنزوڵی (۹ ئەڵقە) بوون.
مۆسیقا
سۆپڕانۆکان بە ھەڵبژاردنی مۆسیقای ھەمە جۆر بەناوبانگە و بۆ بەکارھێنانی بۆ گۆرانی تۆمارکراو لە لایەن ڕەخنەگرانەوە پێیدا ھەڵدراوە. چەیس بە شێوەیەکی کەسی ھەموو مۆسیقاکانی نمایشەکەی لەگەڵ بەرھەمھێنەر ماڕتن بڕوسڵ و ئاوازدانەر کاسرین دایاک ھەڵبژاردووە، و ھەندێک جاریش لەگەڵ ستیڤن ڤان زانت ڕای دەگۆڕییەوە. بە گشتی دوای تەواوبوونی بەرھەمھێنان و بەسەرداچوونەوەی ئەڵقەکە مۆسیقای بۆ ھەڵدەبژێردرێت، بەڵام ھەندێک جار ڕیزبەندییەکە بۆ ئەوەی لەگەڵ پارچە مۆسیقا ھەڵبژێردراوەکاندا بگونجێت تۆمارکراوە.
بابەتی کردنەوەی نمایشەکە "ئەم بەیانییە لە خەو ھەڵسام"ە (یەک تێکەڵ ھەڵبژێردراوە) کە لە لایەن باندی بەڕیتانی ئاڵاباما ۳ ڕێکخراوە و بێژراوە. لەگەڵ ھەندێک جیاکاریدا، گۆرانییەکی جیاواز لە کۆتایی ھەر ئەڵقەیەکدا پێشکەش دەکرا. چەندین گۆرانی چەندین جار بە درێژاییی ئەڵقە، وەک "ژیان لەسەر ھێڵێکی باریک"ی زە کینکس لە ئەڵقەی زانکۆی وەرزی سێیەم و "مژدەی خۆش"ی ڤان مۆریسۆن لە کۆتاییی وەرزی پێنجەم بەھەموو ڕێزێکەوە، دووبارە کراوەتەوە. گۆرانی تر چەند جارێک بە درێژایی زنجیرەکە دەبیسترێت. لە نموونە دیارەکان گۆرانی لەگەڵت دەڕۆمی گۆرانیبێژی ئیتاڵی ئەندریا بۆچێلیە، کە چەند جارێک لەگەڵ کەسایەتی کارمێلا سۆپڕانۆدا ھاتووە. لەگەڵ ئەوەی نمایشەکە سامانێک لە مۆسیقای تۆمارکراو بەکاردەھێنێت، بەڵام بە بەراورد بە بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی تر، کەمێتی مۆسیقای نمایشی ڕاستەقینەی تایبەت بە خۆی پێوە دیارە.
دوو ئەلبوومی مۆسیقای تۆمارکەریی کە مۆسیقای زنجیرەکەی تێیدابوو دەرچوو. یەکەم دانە، بە ناونیشانی سۆپڕانۆکان: مۆسیقای زنجیرە ڕاستەقینەکەی ئێچ بی ئۆ بوو، لە ۱۹۹۹دا دەرچوو. ھەڵبژاردەی دوو وەرزی یەکەمی زنجیرەکەی تێدابوو و لەسەر بیڵبۆرد ۲۰۰ی ویلایەتە یەکگرتووەکان #٥٤ بەدەستھێنا. دووەم کۆکراوەی مۆسیقای تۆمارکەریی، بە ناونیشانی سۆپڕانۆکان - بیبەر و ھێلکە: مۆسیقای زنجیرەکەی ئێچ بی ئۆ بوو، لە ۲۰۰۱دا دەرچوو. ئەم جووتە دێسکە ئەلبوومە گۆرانی و گوفتوگۆی دیاریکراوی وەرزەکانی سێیەمی یەکەمی نمایشەکەی تێدایە. لەسەر بێڵدبۆرد ۲۰۰ی ویلایەتە یەکگرتووەکان گەیشتە #۳٤.