پردی_دێرینی_ئەڵوەن
گه‌لێك ڕاو بۆ چوون هه‌یه‌ له‌سه‌ر مێژوو و دروست بوونی ئه‌م پرده‌ بۆ نمونه‌ محمد هادی دفتر, عبدالله‌ حسن ده‌ڵێن ئه‌گه‌ر پرسیار بكه‌ین سه‌باره‌ت به‌دروستبوونی پردی ئه‌ڵوه‌ن به‌چه‌ند شێوه‌یه‌كی جیاواز باسی لێوه‌ده‌كه‌ن , ده‌ڵێن مێژوویه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ پێش سه‌ده‌ی شه‌شه‌می كۆچی, دوورنیه‌ چه‌ند جارێك وێران كرابێت و پاشان چاك كرابێته‌وه‌ , به‌چه‌ند شێوه‌یه‌ك باسی دروست بوونی ده‌كه‌ن وده‌ڵێن ڕووباری ئه‌ڵوه‌ند پردی نه‌بووه‌ كه‌خه‌ڵك به‌سه‌ریدا تێپه‌ر بێت, ئه‌وانه‌ی كه‌له‌ئێرانه‌وه‌ هاتوون  بۆعێراق و ئه‌وانه‌شی له‌عێراقه‌وه‌ ده‌چوون بۆ ئێران ناچاربوون به‌(كه‌ڵه‌ك -جۆرێكه‌ له‌به‌له‌می بچوك) بپه‌ڕنه‌وه‌. وه‌ له‌سه‌رده‌می قاجارییه‌كاندا یه‌كێك له‌شاژنه‌كانی ئێران به‌ناوی ("نواب عالیه‌ ئوم سه‌له‌مه‌") (7)كه‌ ده‌كاته‌ چواره‌مین كچی "فه‌تح عه‌لی شای قاجار" و خوشكی "محمد عه‌لی میرزای" والی ئه‌وسه‌رده‌مه‌ی كرماشان سالی 1855زاینی دێته‌ شاری خانه‌قین به‌مه‌به‌ستی ڕۆیشتن بۆ به‌غداد و كه‌ربه‌لا و زیاره‌تكردنی مه‌زارگا ئاینیه‌ پیرۆزه‌كانی شیعه‌ له‌عێراق به‌ڵام كاتێك دێته‌ شاری خانه‌قین ئه‌وساڵه‌ باران و لافاوێكی زۆر ده‌بێت   و ڕووباری ئه‌ڵوه‌ن یه‌كجار ئاوی زۆر بووه‌ و لافاوی دروست كردوه‌, دوای ئه‌وه‌ی ئه‌م شاژنه‌ چه‌ند ڕۆژێك چاوه‌ڕوانی كه‌م بوونه‌وه‌ی ئاوی ڕووباره‌كه‌ی كردوه‌ به‌ڵام هه‌ر سودی نه‌بووه‌ , ڕۆژ به‌ڕۆژ هه‌ر زیادی ده‌كرد , ناچار ئه‌و شاژنه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئێران و ساڵی داهاتوو بڕیار ده‌دات كه‌پردێك دروست بكات بۆ په‌ڕینه‌وه‌ی ئه‌وانه‌ی كه‌ له‌ئێرانه‌وه‌ دێن بۆ زیاره‌تی مه‌زاری شوێنه‌ پیرۆزه‌كان  به‌و بڕه‌ پاره‌ییه‌ی كه‌ته‌رخانی كردبوو بۆ زیاره‌تكردن, هه‌روه‌ها چه‌ند بۆچونێك هه‌یه‌ له‌سه‌ركاتی دروست كردن و چۆنیه‌تی دروستكردنی ئه‌م پرده‌ هه‌ندێك له‌و بۆچوونانه‌ كه‌مێك لەراستیه‌وه‌ دورن و ده‌ڵێن له‌كاتی دروستكردنی ئه‌م پرده‌ چه‌ند جارێك ڕووخاوه‌ و ته‌واو نه‌كراوه‌ و ناچار بوون قوربانی پێشكه‌ش بە ڕووباری ئه‌ڵوه‌ن بكه‌ن تاوه‌كو پرده‌كه‌ ته‌واو بكرێت (8)و دووچاری ڕووخان نه‌بیته‌وه‌ ده‌ڵێن پاشماوه‌ی قوربانیه‌كان كه‌ ئاژه‌ڵ بوون تێكه‌ڵ به‌مه‌وادی دروستكردنی كه‌ره‌سته‌ی بیناسازییه‌كه‌ كراوه‌ و تاوه‌كو پته‌و بێت و پرده‌كه‌ نه‌ڕوخێت و هه‌ندێك ده‌ڵێن شاژن نواب عالیه‌ هه‌ندێك زێڕ و زیوی له‌ژێر پاییه‌كانی پرده‌كه‌ شاردوته‌وه‌ وه‌كو قوربانی تا له‌ڕووخان به‌دوربێت هه‌روه‌ها دروستكردنی ئه‌م پرده‌ نزیكه‌ی (5)ساڵی خایاندوه‌و له‌ساڵی 1860 ته‌واو بووه‌ هه‌ندێكیش ده‌ڵێت له‌ساڵی 1863 ته‌واو بووه‌ و شاژن (نواب عالیه‌)له‌پال ئه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ی ته‌رخانی كردبوو بۆ سه‌ردانكردنی مه‌زارگا پیروزه‌كان له‌دروستكردنی پردی ئه‌ڵوه‌ن به‌كاری هێنا چه‌ند جارێكی تریش بڕی پاره‌ی ناردووه‌ و هه‌روه‌ها محمود باجه‌ڵان كاتێك باسی دروست كردنی پرده‌كه‌ ده‌كات ده‌ڵێت:( شێوه‌ی پرده‌كه‌ كه‌بیناكاریكی به‌ناوبانگ داینابوو , به‌ناوی "وه‌لی ئه‌سفه‌هانی" له‌گه‌ڵ دووبیناكاری به‌ناوبانگی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی قاجارییه‌كان به‌ناوی "عه‌باس مه‌عمار باشی و ره‌زا به‌ننا" له‌دروستكردنی پرده‌كه‌ (پێنج هه‌زار) كرێكار به‌شداری تیدا كردووه‌ (9), پێداویستی دروستكردنی پرده‌كه‌ له‌ئێرانه‌وه‌ ئاماده‌ ده‌كرا به‌تایبه‌تی سود له‌دارگوێزی كرماشان وه‌رگیراوه‌ و به‌شیكی زۆری پاییه‌كان و راگرتنی پرده‌كه‌ داری ئه‌ستوری گوێزی كرماشانی تێدا به‌كارهێنراوه‌ و كه‌شاژن نواب عالیه‌ له‌كرماشانه‌وه‌ ڕه‌وانه‌ی خانه‌قینی كردوه‌(10). دوای ئه‌وه‌ی پرده‌كه‌ دروستكرا ئاهه‌نگێكی گه‌وره‌ی  بۆ سازكردوه‌, پردی ئه‌لوه‌ن پردێكی زۆر ئه‌ستورو به‌هێزه‌ كه‌ جگه‌ له‌خه‌ڵكی شاره‌كه‌ خه‌ڵكی تر وه‌كو میوانه‌ ئێرانیه‌كان سوودیان لێوه‌رگرتوه‌, و له‌وێنه‌ی ئه‌م جۆره‌ پرده‌ له‌عێراق زۆر كه‌م هه‌یه‌ به‌لام له‌ئێراندا چه‌ند پردێكی هاوشێوه‌ی هه‌یه‌.