cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پارێزگای تاران
چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای تاران پارێزگای تاران یەکێک لە پارێزگاکانی ئێرانە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری تارانە.
پارێزگای تاران لە باکووردا لە گەڵ پارێزگای مازەندەران ، لە ڕۆژھەڵات‌دا لە گەڵ پارێزگای سمنان ، لە باشووردا لە گەڵ پارێزگای قوم ، لە باشووری ڕۆژئاوادا لە گەڵ پارێزگای مەرکەزی و لە ڕۆژاوا‌دا لە گەڵ پارێزگای ئەلبورز ھاوسنوورە.
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای تاران پۆل:پارێزگای تاران تاران
محەممەد عوسمان سیراجەدینی دووەم
محەممەد عوسمان سیڕاجەدینی دووەم (١٨٩٦–١٩٩٧) پیری تەریقەتی نەقشبەندی و ڕابەری ھێزی چەکداری سوپای ڕزگاری لەناوچەی ھەورامان بوو.
ژیان
محەممەد عوسمان کوڕی محمد عەلائەدینی کوڕی عمر زیائەدین کوڕی عوسمان سیراجەدینی یەکەمە. عوسمان لە ساڵی ١٨٩٦ لە گوندی سەفیاوا کە کەوتووەتە لای شاری جوانڕۆ لەدایکبووە. دایکی نورجیان خانم، کچی محمد سادق وەزیری سەوڵاوا ناسراو بە نایب الحکومە بووە. لە منداڵیدا، باوکی، دەڕوات بۆ گوندی سەفیاوا کە لەو زەمانەدا موڵکی خانەقای بیارە بووە و چەند ساڵێک لەوێ ماوەتەوە. محەممەد عوسمان ھەر لە منداڵییەوە لەگەڵ براکەی خالید دەست دەکەن بە خوێندنی فیقھ و لە مەجلیسەکانی سۆفییەکان بەشداریان کردووە. ئەدەبیاتی عەرەبی و فارسی لە مدرەسەی دینیی بیارە و دووڕۆ فێربووە. تەفسیری قورئان لە سەید حوسێن تاربوغی ساوجیلاغی فێربووە.
محەممەد عوسمان دوای تەواوکردنی خوێندن و سلووک کێشان بە دەستووری باوکی دەکرێت بە سەرپەرشتی ھەردوو خانەقای بیارە و دووڕۆ. لە بەر نەخۆشی و بەساڵاچوونی باوکی بەڕێوەبردنی خانەقاکان دەکەوێتە ئەستۆی ئەو. باوکی لە ساڵی ١٩٥٤ کۆچی دوایی کردووە.
لە ساڵی ١٩٥٨ لەبەر ئالۆزیی باردۆخی سیاسیی ئەو کاتەی عێراق ناچار بیارە بەجێ دەھێڵێت و بەرەو دووڕۆ دەچێ. لەوێ ماوەیەکی زۆر دەمێنێتەوە و موڵک و ماڵ و زەوی و زارێکی زۆری دەبێت و باخی محمووئاوا و خانەقا و مەدرەسەی دووڕۆ و محمووئاوا دروست دەکات.
عوسمان لە ساڵی ١٩٧٩ لە دوای شۆڕشی ئیسلامیی لە ئێران و ئاڵۆزیی بارودۆخ ناوچەکە دەگەرێتەوە بۆ بیارە و دوای ساڵێک لە ھەڵگیراسانی شەڕی عێراق و ئێران محەممەد عوسمان دەچێت بۆ بەغدا و لەوێ دەمێنێتەوە تا ساڵی ١٩٩٠ پاشان دەچێ بۆ ئوردن و لەوێ نزیکەی دوو ساڵ دەمێنێتەوە و پاشان دەڕوات بۆ تورکیا بۆ شاری ئەستەمبۆڵ. لە ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧ دوای نەخۆشییەکی سەخت لە نەخۆشخانەیەکی ئەستەنبۆڵ کۆچی دوایی کرد و ھەر لە باخچەی ماڵەکەیدا بەخاک سپێردا.
چالاکی سیاسی و چەکداری
محەممەد عوسمان پەیوەندی لەگەڵ بەرپرسە باڵاکانی ڕژێمی پەھلەوییەوە ھەبوو. دوای شۆڕشی ئیسلامی ١٩٧٩ میلیشیای ھێزی سۆپای ڕزگاری بۆ دژایەتیکردنی کۆماری ئیسلامی پێک ھێنا. گرووپی ڕزگاری ٢٠٠٠ چەکداریان ھەبوو و لە ھەورامان جێگیر بوون. دوای پێکدادانی سەربازی گرووپەکە لەگەڵ ھێزەکانی سوپای پاسداران، ئەرتەش و لایەنە ئۆپۆزسیۆنەکان شکستیان پێھێنرا. کەمێک دوای شۆڕشی ئیسلامیی، سەرەتا محەممەد عوسمان نەغسەبەندی گوازرایەوە بۆ گوندی بیارەی سەر سنووری عێراق و ئێران، دواتر لەژێر پارێزگاری حیزبی بەعس بۆ بەغدا گوازرایەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نەقشبەندی پۆل:ئیسلامییەکانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٦ پۆل:مردووانی ١٩٩٧ پۆل:ئەولیا
ماوس
thumb|وێنەی مشکی کۆمپیوتەرێک
thumb|left|270px|[[مێکانیزمی ماوسێک.]] ماوس یان مشک ئامێرێکی وەک مشک وایە کە لە رێزی کەل‌وپەلی تێچووی کۆمپیوتەر دەژمێردرێت. ماوس، وەک تەختە کلیل، نێوانجی بەکارھێنەریەکی رەقەکاڵا‏یی دێتە ھەژمار. ئەم ئامێرە زۆرتر دوو پشکۆژی ھەیە و بە کابڵ بە کۆمپیوتەرەوە گرێ دەدرێت. لە نەرمەکاڵاکانی ئەوڕۆییدا ماوس بەشی زۆری ئەرکەکانی تەختە کلیلی لە ئەستۆ گرتووە.
جۆرەکانی ماوس
ماوسەکان لە گۆنەگەلێ جۆراوجۆرا بوونیان ھەیە ، جیاوازیەکان لە گۆنەگەلی ئەو رەقەکاڵا لە بوارە جۆراوجۆرەکاندا چۆنیەتی کارکردنی فیزیکی ، چۆنیەتی پەیوەندی لە گەڵ کۆمپیوتەر و ھەروەھا چۆنیەتی گرێدانی بە ئەوەوەیە. ماوسەکان لە روانگەی چۆنیەتی کارکردن لە گۆنەکانی تلێنی، نووری(Optical)، ژیرۆسکۆپی و سێ رەھەند دا بوونیان ھەیە. چۆنیەتی پەیوەنی ماوس لە گەڵ کۆمپیوتەر، پێکھاتووە لە پرۆتۆکۆلەکانی وەک یەکی لە حاڵی کارپێکردن بە ھۆی کۆمپانیاکان‏ی مایکرۆسۆفت ، لۆجیتێک(Logitech)، ماوس سیستەمز و ئای بی ئێمەوە. ماوسەکان دەتوانن لە لایەن دەرکەی یەک لە دوای یەک ، دەرکەی پی ئێس و دەرکەی یو ئێس بی ەوە بە کۆمپیوتەر گرێ بدرێن.
ماوسی تلێنی
ماوسی تلێنی (یان نووری - مێکانیکی) لە گۆیەکی پلاستیکی پێکھاتووە کە لە گەڵ سووڕانەوە لە کەشی ژێرینی ماوسەکەوە ، دوو چەرخ‌دندەی پەنای خۆی لە نێو ماوسەکەدا دێنێتە جووڵەجووڵ ، جووڵەی ئەم چەرخ‌دندەگەلە لە لایەن دوو دیۆد پێناسە دەکرێن و بۆ پشکێنەر دەنێردرێن.
ماوسی نووری
ماوسی نووری لە جیاتی جووڵە پێخستنی ھەندێک لە لەتەکانی خۆی وەکوو ماوسە مێکانیکیەکان ، دیۆدێکی بەڵاوکەری نوور و دیۆدگەلێکی نووری بۆ پێناسە کردنی جوڵە سەبارەت بە رووی ژێرین بە کار دێنێت.
پشکۆژەکان (Buttons)
ماوس ئامێرێکە بۆ بەڕێوەبردن و بەکار ھێنانی بەرنامەکان نە تایبەت لە ویندۆز و ئینتەرنێت‏ کە خاوەنی ٢ کلیلی سەرەکیە (کلیلی سێھەمین کە لە ناوەند یان شوێنی پاڵەوەی ھەندێک لە ماوسەکان دانراوە لە بەرنامەگەلێ تایبەت دا بەکاردێت).
کەڵکی ماوس لە پێوەندەرە بەکارھێنەریەکان(User Interface) دا
داھێنەرانی نەرمەکاڵا تێدەکۆشن نەرمەکاڵاکانی ئەوڕۆیی بە جۆرێک دابڕێژن کە توانایی بەڕێوەبردن لە گەڵ ماوسیان ھەبێت، بۆ ئەوەی کە ھەم کار لەگەڵی ئاسانە و ھەمیش فێربوون و فرزیەکەی شیاوە. ماوس بە یارمەتی کابڵێک لە گەڵ کۆمپیوتەردا گرێ دەدرێت و نیشاندەر(Pointer) لە مۆنیتۆردا بەڕێ دەخات و رێنوێنی دەکات. ماوس لە ھەر شوێنێک بێت، لە گەڵ ئاوڕدان بۆ ھەر پەکێک، بە لێدان (کرتە کردنی پاشکۆژی راس یان چەپ) ھەڵسوکەوت دەکات و کار بە رێوە دەبات. کلیلی لای راس زۆرتر بۆ ھەندێک لە بەرنامە سیستەمیەکان(روونووس، بڕین، قت کردن، گۆڕدرانەکان و ھتد...) بە کار دێت. کلیلی لای چەپ کە بەرچاووترین کارەکان ئەنجام دەدات ، ئەم چوار کارەی لە ئەستۆدایە :
ئەو چوار کارە لە بەرنامەگەلی تایبەتدا کاری تایبەتی خۆیان ئەنجام دەدەن کە تا ڕادەیەك کارەکانی سەرەوەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:مێژووی ھەڵسوکەوتی مرۆڤ و کۆمپیوتەر
ھێرشی تاڵیبان (٢٠٢١)
ھێرشێکی سەربازی بزووتنەوەی تاڵیبان و ھاوپەیمانەکانی وەکوو ڕێکخراوەی ئەلقاعیدە، دژی حکوومەتی ئەفغانستان بوو. ھێرشەکە لە ١ی ئایاری ٢٠٢١ دەستی پێکرد و ھەتا ڕووخانی کابول لە ١٥ی ئابی ٢٠٢١ بەردەوام بوو، ئەم ھێرشە ھاوکات لەگەڵ کشانەوەی زۆربەی ھێزە چەکدارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بوو. تاوەکوو ئێستا لەلایەن تاڵیبان و ھاوپەیمانەکانی لە کۆی ٣٤ ویلایەت، ناوەندی ٣٣ ویلایەتی ئەفغانستان کۆنتڕۆڵکراوە.
ئایار
لە مانگی ئایاردا تاڵیبان دەستی بە ١٥ ناوچەدا گرت کە گرنگترینیان پارێزگای وەردەک بوو. لەو شەرانەی کە لەو مانگەدا کران ٤٠٥ سەربازی ئەفغانستان و ٢٦٠ ھاووڵاتی و ٢١٤٦ چەکداری تاڵیبان کوژراون.
حوزەیران
لە مانگی حوزەیراندا لە بەردەوامی ھێرشێکەدا، ٦٩ ناوچەی تر کەوتنە دەست ھێزەکانی تاڵیبان و مەزار شەریف کە چوارەم گەورەترین شارە لە ئەفغانستان و پایتەختی پارێزگای بەلخ گەمارودرا. لە ماوەی ئەم مانگەدا ٧٠٣ چەکداری حکومی ئەفغانستان و ٢٠٨ ھاووڵاتی و ١٥٣٥ چەکداری تاڵیبان کوژراون، بە سەدان ھامڤی و کامیونی سەربازی کەوتنە دەست تاڵیبان.
تەممووز
لە مانگی تەممووزدا ٦٤ ناوچەی تر کەوتنە دەست ھێزەکانی تاڵیبان وەھەروەھا ھێزەکانیان چونە ناو ھەر دوو شاری ھێرات و قەندەھار لە پارێزگای ھێرات و پارێزگای قەندەھار کە دووەم و سیێەم گەورەترین شارن لە ئەفغانستان. لە ماوەی ئەم مانگەدا ٣٣٥ چەکداری حکومی ئەفغانستان و ١٨٩ ھاووڵاتی و ٣١٥٩ چەکداری تاڵیبان کوژراون.
ئاب
لە یەکەم ڕۆژەکانی مانگی ئابدا لە کۆی ٣٤ پارێزگا، ٢٦ بە تەواوی کۆنتڕۆڵکران لەلاێەن تاڵیبانەوە. لە ١٥ی ئابی ٢٠٢١، لە دوای ھەڵاتنی ئەشڕەف غەنی، سەرۆک کۆماری پێشووی ئەم وڵاتە و ڕۆشتنەوەی ھێزەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ وڵاتەکەیان، کابول ڕووخا و تاڵیبان توانی ٣٣ پارێزگای ئەم وڵاتە بگرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمارە ئیسلامییەکان پۆل:ئەفغانستان پۆل:تاڵیبان
ئێپیسکۆپی
thumb|چەپ|ئوردوگای ئێپیسکۆپی لە ئاکرۆتری
ئێپیسکۆپی پایتەختی ئاکرۆتری و دێکیلیایە، مەڵبەندی بریتانیا لە دەرەوەی وڵات لە دوورگەی قوبرس.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی - نووسراوەی 19:17, 8 March 2011
پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا
تایگەر وودز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:ئەو کەسانەی ناویان لە کاغەزەکانی پەنەمادا هاتووە
فیلیپی سێیەمی ئیسپانیا
فیلیپی سێھەمی ئیسپانیا (١٥٧٨- ١٦٢١) (بە ئیسپانیایی: Felipe III) یان فیلیپی دووھەمی پورتوگاڵ یەکێ لە پاشایانی ئیسپانیایە.
ژیانی
فیلیپی دووھەم کوڕی فیلیپی دووھەمی ئیسپانیا و لە بنەماڵەی ھاپسبورگ بوو. لە مادریددا لە دایک بوو. ئەو پاشایەکی لاواز بوو و زۆربەی کار و باری سیاسیی ئیسپانیا و پورتوگالی دا بە دەستی دووکی لێرماوە. خۆی کاتۆلیک بوو و تەنانەت زیاتر لە باوکی ھەوڵی دا کە ژیانێکی زاھیدانەی ببێ.
سەرچاوەکان
Durant, W. and Durant, A. (1989). “The Story of Civilization: Age of Reason Begins,” pp. 344- 346, World Library, Inc., USA.
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٧٨ پۆل:مردووانی ١٦٢١ پۆل:پاشاکانی ئیسپانیا
باڵەقڵوو
ئەمانەش ببینە
ناوچەی زێویە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
سیگۆرنی ویڤەر
سیگۆرنی ویڤەر (لەدایکبووی ٨ـی ١٩٤٩) ژنە ئەکتەری ئەمریکییە کە چەن جار نامزەد کراوە بۆ بردنەوەی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:خانمەکتەرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩ پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:باشترین خانمەکتەرە پشتگریکەرەکان لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمی بەریتانی بافتا پۆل:باشترین خانمەکتەر لە بردنەوەی خەڵاتی گۆلدن گڵۆب (فیلم) پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
ڕیڤەر فالز، ئەلاباما
ڕیڤەر فالز (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی کۆڤینگتۆن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٥٢٦ کەس بووە. ڕووبەری ١٨٫٣٨ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٢٨٫٦٢ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
موزەفەر
موزەفەر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی شۆڕش، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
موزەفەر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی چەمچەماڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەوزگە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی شۆڕش لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی باش بوڵاغ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دارفوور
دارفوور (بە عەرەبی: dār fūr) بە واتای "شوێنی حوکمڕانی فوور" ناوی ناوچەیەکە لە وڵات سوودان. ناوچەیەک کە بۆ ماوەی سەدان ساڵ پاشایەتی سەربەخۆی بووە تاکوو لەلایەن ھێزەکانی بەڕیتانیا-میسری لەگەڵ سوودان یەکدەخرێت. ئەم ناوچەیە بە سێ پارێزگا دابەش کراوە: دارفووری باکوور، دارفووری باشوور و دارفووری ڕۆژاوا کە ھەرسێ لە لایەن دەسەڵاتێکی چالاکی ناوچەیی حوکمڕانی دەکرێت. بە ھۆی دەستپێکردنی شەڕی دارفوور لە لایەن دەسەڵاتدارانی سوودانەوە دژ بە جەماوەری غەیری عەرەبی ناوچەکە، ئەم ناوچە لە ساڵی ٢٠٠٣وە لە لایەن نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکیەتیی ئەفریقا کۆنتڕۆل دەکرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
چاودێری لەسەر دارفوور پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەفریقا پۆل:مێژووی ئیسلام پۆل:دارفوور
بێڵی بەچەر
وێنۆک|وێنەی بێڵی بەچەر لە زنجیرەی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]]
ژێرماوس
ماوسه سەرەتاییەکان پێویستییان به ژێرماوس نەبوو.ئەوان دوو دەنک چەرخیان له ژێری خۆیاندا هەبوو که تا رادەیێک له سەر هەموو شتێک دەگەڕان.بەڵام ماوسەکانی له دوای ئەوان، که له سەرەتاوه گۆیەکی ویرەییان له ژێر خۆیانەوه هەبوو، بۆ کارکردنی باشتر پێویستیان به ژێرماوس هەبوو. ژێرماوس زۆرتر له گەڵ ماوسه مێکانیکیەکاندا بەکار دەهێنرێت.بایسیشی ئەوەیه که گۆی ژێرەکەیان بۆ کارکردی باشتر پێویستی به لێکخشانی شیاو هەیه، بەڵام ئەم لێکخشانه زۆرتر له لایەن رووی زۆربەی مێزگەلێک که ماوس له سەر ئەوانەدا هەڵسوکەوت دەکات دابین ناکرێت. له گەڵ بوونی ئەوەوه که زۆربەی ماوسه نووری و لەیزێریەکان پێویستییان به ژێرماوس نییه، هەندێک له بەکارهێنەرەکان بۆ ئاسانکاری زۆرتر یان لەرزانی کەمتری نیشاندەر، ژێرماوس بەکار دێنن. هەندێک له ماوسه لەیزێری و نووریەکان زۆرتر له گەڵ رووگەلی رووتەنک یان بریقەدەردا کێشەیان هەیه.له بەکارهێنانەکانیتری ژێرماوس دەتوانین به خاڵگەلێک ئاماژه بکەین که کاتێک ترس له ئەوه هەبێت که مێز تووشی کڕ یان نوقسانییەک ببێت و یان کاتێ که نەخشەکانی سەر رووی مێز بایسی جوڵەجوڵی وردی ماوس ببن.
بێڵی بەچەر
ویلیام بەچەر یان بێڵی بەچەر کەسایەتییەکی خەیاڵییە و دژە پاڵەوانە لە کتێبی کۆمیک و زنجیرەی ئەمازۆن پرایم بە ناوی دەستەی ھاوڕێکان، کە لەلایەن گارس ئێنیس و داریک ڕۆبەرتسۆنەوە دروستکراوە. بێڵی سەرۆکی دەستەی ھاوڕێکانە، کە گروپێکە لە چاودێران کە لەلایەن سی ئای ئەی پاڵپشتی دەکرێت (پێکھاتووە لە ھیوویی، بەکی، فرانچی و کیمیکۆ).
ژێرماوس
پێ ماوس
پێ ماوس یان به ئینگلیزی Foot covers یان foot-pads، ئامێرێکه بەلاستیکی به لێکخشانی کەمەوه که ماوس له سەر ئەوه دەگلێتەوه. هەندێک له بەرهەمه بەکەڵکترەکانی، له تێفلۆن بۆ کەم کردنی زۆرتری لێکخشان بە کار دەبردرێت.
بێڵی بەچەر
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمیکەکانی دی سی سوپەرڤیلاینەکان پۆل:کۆمیکەکانی دی سی گەورەخراپەکارەکان پۆل:بکوژە خەیاڵیەکانی منداڵان پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرەی دەستەی ھاوڕێکان پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی بەڕیتانیا پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە پۆل:گەورەخراپەکاری نێری کۆمیکەکانی دی سی پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون پۆل:کەسایەتییەکان کە لەلایەن گارس ئینیسەوە دروستکراون پۆل:کەسایەتی خەیاڵی کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە پۆل:کۆچبەرە خەیاڵییەکان بۆ ئەمریکا پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٦ ناسێنراون پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی پۆل:کەسایەتییەکانی داینامیت ئینتەرتەیمێنت پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە پۆل:کەسایەتییە وریاییەکان لە کۆمیکەکان پۆل:کەسایەتییەکانی ویڵدستۆرم
ژێرماوس
سەرچاوەکان
پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:مێژووی ھەڵسوکەوتی مرۆڤ و کۆمپیوتەر
پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری
چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاریپارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری (بە فارسی: چھارمحال و بختیاری) یەکێک لە پارێزگاکانی ئێرانە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری کوردە.
پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری لە باکوور و ڕۆژھەڵاتدا لەگەڵ پارێزگای ئەسفەھان، لە باشووردا لە گەڵ پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیرەحمەد، لە ڕۆژاوادا لەگەڵ پارێزگای خووزستان و لە باکووری ڕۆژاوادا لەگەڵ پارێزگای لۆڕستان ھاوسنوورە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری چوارمەحاڵ و بەختیاری پۆل:نیشتنگە لوڕییەکان پۆل:لوڕ
چۆرلو
چۆرلو شارێکی تورکیایە و دەکەوێتە باکووری ڕۆژئاوا کە دەکەوێتە پارێزگای تەکیرداغ.
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شارەکانی تورکیا پۆل:چۆرلو پۆل:شارۆچکەکانی تورکیا
پەچەسوور
پەچەسوور (Peçesûr، ) دێیەکە لە ناوچەی زێویەی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٦ کەس لە ٧ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
ناوچەی زێویە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
حاجیلار
حاجیلار شارێکە لە گوندستانی حاجیلاری باشوور، ناوچەی حاجیلار، شارستانی چایپارە، پارێزگای ورمێ، ئێران. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا، بەرامبەر لەگەڵ ١،٢٩١ کەس لە ٣٧٠ خێزاندا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
شەوی ھەینی فەنکین
شەوی ھەینی فەنکین (زۆرجار کورت دەکرێتەوە بۆ ئێف ئێن ئێف) سەرچاوەی کراوە بەخشندە یاری ڕیتم یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٢٠ بۆ جمی یاری بڵاو کرایەوە. یارییەکە لەلایەن تیمێکی چوار بەکارھێنەری زەوی نوێ پێش خرا. یارییەکە ھەندێک تایبەتمەندی گیمپلی لەگەڵ شۆڕشی سەما و پاراپا ڕاپەر, ھەرچەندە کاریگەری جوانکاری لە یاریەکانی وێبگەڕ قەرز دەکات. یارییەکە بە بەکارھێنەرانی لێخوڕینەوە بۆ نیو گڵەنز قەرز کراوە، سایتێک کە ناوبانگەکەی لە سەرەتای ٢٠٠٠کاندا بەرز بووەتەوە.
یارییەکە کارنامەیەک لەخۆ دەگرێت کە بە گشتی کاراکتەرەکانی میدیای دەرەکی لە سایتی نیو گڵەنز پێکدێنێت.
یارییەکە بە دەوری کارەکتەری یاریزاندا دەخولێتەوە، «دۆست»، کە دەبێت چەندین کەسایەتی لە پێشبڕکێی گۆرانیوتن و ڕاپکردندا ببەزێنێت بۆ ئەوەی حەزی خۆشەویستی خۆی، «دۆستی» ببەزێنێت. گەمەی یارییەکە دەگەڕێتەوە لە دەوری لاساییکردنەوەی تێبینییەکانی ڕکابەرەکە لەگەڵ تێکردنی کات لەکاتی خۆدزینەوە لە تەواوبوونی تەندروستی بۆ ماوەی گۆرانییەکە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٠ پۆل:گەمەکانی ویندۆز پۆل:یارییەکانی ویندۆز
ڕۆون ئاتکنسن
رۆون سبەستیان ئاتکنسن ئەکتەر، نووسەر و بەرھەمھێنەری ئینگلیزی لەدایک بووی ٦ی کانوونی دووەم ساڵی ١٩٥٥، ناوبراو زیاتر بە کەسایەتی یان ڕۆڵی مستەر بین دێتە ناسینەوە کە بەشێوەی فیلم و زنجیرەی کارتۆنی ھاتبوە بەرھەم، گەرچی بەشداریشی لە چەندەھا فیلم و ڕۆڵی تر بینیوە، ناوبراو لەساڵی ١٩٧٨ ھاتۆتە نێو بواری ھوونەر و تاکوو ئێستاش بەردەوامە.
ژێدەرەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:مستەر بین پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥ پۆل:ئەکتەرە کۆمێدیەکان پۆل:ئەکتەرە ئینگلیزەکان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ئیمپراتۆریەتی بەڕیتانی بە پلەی فەرماندە پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز
تەلەمەتار
تەلەمەتار، یەکێک لە گوندەکانی شاری ھەولێرە. ئەم گوندە لەڕووی بەرھەمھێنانی دانەوێڵە لە کوردستان، خاکێکی بەپیتی ھەیە.
ناوی گوند
تەلەمەتار لە ھاتووە. باشان بوو بە تەلەمتیر ئینجا بوو بە تەلەمەتار"" واتە گردی تەیران کە گردێک بوو لە ڕێگای رەنج لە باشووری تەلەمەتار.
مێژووی گوند
تەلەمەتار، لە ڕووی مێژووی دروستبوونیەوە لە ساڵی ١٩٤٠ دروست بووە و ئاوەدان کراوەتەوە. ڕووبەری کشتوکاڵی ئەم گوندە "(٥٠٠٠)"دۆنمە ، "(١ دۆنم=٢٥٠٠مەتر دووجا)". پێشتر عەشیرەتی "ئۆرمزیار" لەو گوندە دەژیان، بەڵام بەھۆی شەڕکردن لەگەڵ عەرەبی ئەو ناوچانەی دەوروبەری ئەم گوندە سەرۆک عەشیرەتەکەیان شەھیدکرا ھەربۆیە دوای ئەوە، گوندەکەیان بەجێھێشت. لەپاش عەشیرەتی ئۆرمزیار، عەشیرتی (سیان) ڕوویان لەم گوندە کرد و ئاوەدانیان کردەوە ئەویش لە لایەن باپیرە گەورەی ئەم گوندە بە ناوی "عارەب عبدوڵڵا کاکاری وسوو"، بڕیاری ئەوەی دا کە لەم شوینە نیشتەجێ بن و دووبارە خەڵکی ئەم گوندە چەندان جار تووشی شەر بوون لەگەڵ عەرەبەکانی دەوروبەری ئەم گوندە. سەرەرای ئەوەش کە لە ساڵی ١٩٨٧ لە لایەن ڕژێمی بەعس گوندەکەیان کاول کرد و خەڵکی ئەو گوندەیان دەربەدەر کرد، لەبەر ئەوە ئەم گوندە وەک لانەیەک وابوو بۆ پێشمەرگەی کورد. ئیتر بەعس ئەم شوێنەیان تەعریب کرد تا ساڵانێکی زۆر بەرھەمی زەوییەکانیان دەخوارد تا پرۆسەی ئازادی عێراق. یەکێک لە نیشانەی خۆراگری و بەھیزی ئەم گوندە بوونی دارخورمایەکە کە لەلایەن "حاجی جمیل عبدوڵڵا" چاندراوەلە ساڵی ١٩٥٥ کە چەندین جار ھەوڵی لەناوبردنی ئەم دارخورمایەیان داوە بە سوتاندن و ھەلکۆلینی قەدی ئەم دارە بەڵام لەناونەچووە و تا ئێستا بەسەوزی ماوەتەوە.
ژمارەی خانووەکان و پڕۆژەکان
گوندی تەلەمەتار، ئێستا نۆژەن کراوەتەوە لەلایەن ڕێکخراوی UNHCR ژمارەی خانووەکانی ئەم گوندە ٣٣ خانووە. ھەروەھا بیری ئیتوازی بۆ لیدرا لەلایەن حکومەتی ھەرێموە کارەبای بۆ ڕاکێشرا بەڵام بێ ئاو و بێ کارەبایە. وە یەکێک لە برۆژە کۆنەکان کە لە سەردەمی عەبباسیەکان ھەولی بۆ دراوە کە یەکێک بووە لە پڕۆژە گرینگەکانی ئەم ناوچەیە بەمەبەستی زیاتر پەرەپێدان و بووژانەوە لە ڕووی ئابووری و وەبەرھێنانەوە، کە ئەویش پڕۆژەی دروست کردنی دارستان و پرۆژەی عەمار کردنی ئاو بووە ئەویش بە دروست کردنی خەندەق لە باشووری رۆژھەڵاتی گوندی تەلەمەتار کە لە نزیک قەزای (دبس) دەست پێ دەکات. ئەم پڕۆژەیەش گرینگیەکی ئابووری ھەبووە لە بۆ ناحیەی قەراج بەگشتی و تەلەمەتار بەتایبەتی.
پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی
چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی (بە فارسی: استان خراسان رضوی) یەکێک لە پارێزگاکانی ئێرانە و کەوتۆتە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەم وڵاتە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری مەشھەدە.
پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی لە باکووردا لە گەڵ وڵاتی تورکمانستان ، لە باشووردا لە گەڵ پارێزگای خۆراسانی باشوور ، لە ڕۆژئاوا دا لە گەڵ پارێزگای خۆراسانی باکوور و لە ڕۆژھەڵات‌دا لە گەڵ وڵاتی ئەفغانستان ھاوسنوورە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی خۆراسانی ڕەزەوی پۆل:خۆراسان
ئیسحاق ڕابین
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئیسرائیل پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢ پۆل:مردووانی ١٩٩٥ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:جووە ئەگنۆستیکەکان پۆل:جوولەکەکانی تیرۆرکراو پۆل:سەرۆکی حکوومەتە تیرۆرکراوەکان پۆل:خەلکی ئورشەلیم
ئۆڵمپیک مارسیلیا
ئۆڵۆمپیک مارسێلیا (بەفەڕەنسی:Olympique de Marseille) یانەیەکی تۆپی پێی فەڕەنسییە کە دامەزراوە لە ساڵی ١٨٩٩ لەشاری مارسێلیا لە فەڕەنسا ، یاری دەکات لە خولی فەڕەنسی و خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا. و یەکێکە لەباشترین یانەکانی وڵاتی فەڕەنسا و چەندین نازناوی گرنگی بەدەست ھێناوە لەدەرەوە و ناوەوەی فەڕەنسا و خاوەنی زۆرترین ھاندەرە لە فەڕەنسادا کە ٩٠٠٠٠٠٠ ھاندەری ھەیە.
سەرچاوە
ویکیپیدیای عەرەبی
نورەی خواروو
نورەی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی شۆڕش، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەشێویی دەروونی
پەشێویی دەروونی یان نەخۆشیی دەروونی بە کۆمەڵێک نەخۆشی دەگوترێ کە کار دەکەنە سەر ھزر و ڕەفتاری نەخۆش و دەبنە ھۆی ئازار و داماویی نەخۆش. ھۆکاری نەخۆشییە دەروونییەکان ڕوون نییە، بەڵام ئاشکرایە کە ھۆکارەکانی جینیتیک، سترێس و چۆنیەتیی ڕووبەڕووبوونەوەی کەس لەگەڵ دەوروبەری زۆر کاریگەرە. خەمۆکی، دڵەڕاوکێ، وەسواس، شێواوی دوو سەرە (بە کوردی شێتەوژیرە) و شیزۆفێرنی لە دیارترین نەخۆشییە دەروونییەکانن.
مێژوو
سەدان ساڵ کۆمەڵگاکان لەگەڵ ئەو نەخۆشانەی کە بەھۆی شێوانی دەروونی ئازاریان دەدی، بە شێوەی دڕندانە دەجووڵانەوە. بیرۆکەی باوی ڕابردوو، ھۆی نەخۆشییە دەروونییەکانی بۆ شەیتان و ھێزە ژوورسروشتییەکان دەگەڕاندەوە. بۆ چارەسەری نەخۆشی دەروونی، جەستەی نەخۆشیان دەخستە ژێر ئازار و لێدان و برسییەتی زۆرەوە تا جێ بە شەیتان لەق بکەن و لە دەروونی ڕاو بنێن. زیگمۆند فرۆید لە یەکەمین دەروونناسانێک بوو کە شێوازی نوێی بۆ دەرمانی نەخۆشیی دەروونی دانا و دەروونشیکاریی لە سەر ئەم بنەمایە دامەرزاند.
پەراوێز
پۆل:تەندروستیی دەروونی
زانکۆی سەنعەتیی شەریف
زانکۆی سەنعەتیی شەریف (بە فارسی: )، یەکێکە لە زانکۆ ناسراوەکانی ئێران، کە لە شاری تاراندایە. زانکۆی سەنعەتیی شەریف لە ساڵی ١٩٦١دا بینا نراوە و لە سەرەتا نێوی زانکۆی سەنعەتیی ئاریا مێھر بووە. زانکۆی شەریف لە لقەکانی ئەندازیاری و زانستدا وەکوو بیرکاری، فیزیک و کیمیادا خوێندکاری ھەیە. لە ساڵی ١٩٩٩ دا لقەکانی بەڕێوەبەری و ئابوور زیاد کرا. لە ساڵی ٢٠٠٦ دا ئەندازیاری وزەش دەستی بەکار کرد. بێجگە ئەم بوارانە لە بوارەکانی فەلسەفەی زانست و زمانناسی  و زمانناسی کۆمپیوتەریدا خوێندکاری هەیە.
بیشکێک
بیشکێک (بە قرغیزی و ڕووسی:Бишкек) گەورەترین شار و پایتەختی وڵاتی قرغیزستانە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ١٩٩٩ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ٧٦٢,٣٠٨ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای چوی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی قرغیزستان پۆل:پارێزگاکانی قرغیزستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢٥ پۆل:شارەکانی قرغیزستان پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا
مۆساد
thumb|ئاڕمی مۆساد مۆساد (بە عیبری: המוסד؛ واتە پەیمانگا بۆ هەواڵگری و ئۆپەراسیۆنی تایبەت) دەزگایەکی سەرەکی هەواڵگری دەوڵەتی ئیسرائیلە لەپاڵ دەزگای ئەمان (هەواڵگری سەربازیی) و شاباک (ئاسایشی ناوخۆ).
نایاد (مانگ)
نایاد (ھەروەھا بە نەپتون III ناسراوە و پێشتر بە S/1989 N 6 ناوزەد کراوە) ناوی لە نایادەکانی ئەفسانەی یۆنانییەوە ناونراوە ناوەوەترین مانگی دەستکردی نێپتوون و نزیکترینە لە ناوەندی ھەر زەبەلاحێکی گازی کە مانگەکانی ھەیە بە دووری ٤٨٬٢٢٤ کم لە ناوەندی ھەسارەکەوە دوورە. ماوەی خولگەیییەکەی کەمترە لە ڕۆژێکی نەپتونی، لە ئەنجامدا دەبێتە ھۆی بڕینی مەل و با کە دەبێتە ھۆی تێکچوونی خولگەکەی.
مێژوو
وێنۆک|right|دیمەنێکی ھاوشێوەی نایاد نایاد کاتێک پێش ناوەڕاستی مانگی ئەیلوولی ١٩٨٩ لە وێنەکاندا دۆزرایەوە کە لەلایەن پشکنەری ڤۆیەجەر ٢ەوە گیراوە. دوا مانگ کە لە کاتی فڕیندا دۆزرایەوە، بە S/1989 N 6 ناوزەد کرا دۆزینەوەکە لە ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٨٩، لە فەرمانی ژمارە ٤٨٦٧ی IAU ڕاگەیەندرا، و باس لە «٢٥ چوارچێوە کراوە کە لە ماوەی ١١ ڕۆژدا گیراوە»، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ڕێکەوتی دۆزینەوەکە لەکاتێکدا پێش ١٨ی ئەیلوول بووە. ناوەکە لە ١٦ی ئەیلوولی ١٩٩١ دانراوە
حاجی حەسەن، سەقز
حاجی حەسەن (Ḧacî ḧesen، ) دێیەکە لە ناوچەی زێویەی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٥٣ کەس لە ٣٠ بنەماڵەدا بووە.
نایاد (مانگ)
تایبەتمەندییە جەستەیییەکان
وێنۆک|right|وێناکردنی جووڵەی خولگەی نایاد (سوور) لە دیمەنێکدا کە لەگەڵ تالاسادا ھاوکات دەسوڕێتەوە (خاڵێکی زەردی ناوەڕاست) نایاد شێوەی ناڕێکی ھەیە. پێدەچێت کەڵەکەیەکی داروپەردوو بێت کە لە پارچە مانگە دەستکردە ڕەسەنەکانی نەپتون دووبارە کۆکراوەتەوە، کە بەھۆی تێکچوونەکانی تریتۆنەوە شکێندرابوون ھەر زوو دوای گرتنی ئەو مانگە بۆ خولگەیەکی سەرەتایی زۆر سەرنجڕاکێش.
حاجی حەسەن، سەقز
ئەمانەش ببینە
ناوچەی زێویە
نایاد (مانگ)
خولگە
نایاد لە دەنگدانەوەیەکی خولگەیی ٧٣:٦٩دایە لەگەڵ مانگی دەرەوەی داھاتوو، تالاسا لە «سەمای دوورکەوتنەوە». لەکاتێکدا بە دەوری نەپتوندا دەسوڕێتەوە، نایاد کە زیاتر مەیلە، یەک لە دوای یەک دوو جار لە سەرەوە و پاشان دوو جار لە خوارەوە بە تالاسادا تێدەپەڕێت، لە خولێکدا کە ھەر ~٢١٫٥ ڕۆژ جارێکی زەوی دووبارە دەبێتەوە. ئەو دوو مانگە نزیکەی ٣٥٤٠ کم لەیەکتر دوورن کاتێک بە یەکتردا تێدەپەڕن. ھەرچەندە تیژڕەوی خولگەیییەکانیان تەنھا ١٨٥٠ کم جیاوازە، بەڵام نایاد لە نزیکترین نزیکبوونەوەدا ~٢٨٠٠ کم لە سەرەوە یان خوارەوەی تەختەی خولگەیی تالاسا دەسوڕێتەوە. بەم شێوەیە ئەم دەنگدانەوە، وەک زۆرێک لەم جۆرە پەیوەندییە خولگەیییانە، خزمەت بە جێگیرکردنی خولگەکان دەکات بە زۆرترین جیابوونەوە لە کاتی پەیوەندیدا. بەڵام ڕۆڵی مەیلی خولگەیی لە پاراستنی ئەم دوورکەوتنەوەیە لە حاڵەتێکدا کە نائاسایییەکان کەمترین بن نائاسایییە
گەڕان
لە دوای فڕینی فڕۆکەی ڤۆیەجەر ٢ەوە، سیستەمی نەپتون بە شێوەیەکی بەرفراوان لە ڕوانگە زەمینییەکان و تەلەسکۆپی بۆشایی ئاسمانی ھابلەوە لێکۆڵینەوەی بەرفراوان کراوە. لە ساڵی ٢٠٠٢–٢٠٠٣ تەلەسکۆپی کێک بە بەکارھێنانی بینایی گونجاوی چاودێری سیستەمەکەی کرد و بە ئاسانی گەورەترین چوار مانگی دەستکردی ناوەوەی دەستنیشان کرد. تالاسا بە ھەندێک پرۆسێسی وێنە دۆزرایەوە، بەڵام نایاد شوێنی نەدۆزرایەوە ھابل توانای دیاریکردنی ھەموو مانگە دەستکردە ناسراوەکان و مانگە دەستکردە نوێیە ئەگەرییەکانی ھەیە تەنانەت کاڵتر لەوانەی کە لەلایەن ڤۆیەجەر ٢ەوە دۆزراونەتەوە. لە ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ دامەزراوەی SETI ڕای گەیاند کە نایاد لە وێنە ئەرشیفکراوەکانی ھابل لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە جێگیر بووە. گومانی ئەوەی کە لەدەستدانی شوێنەکە بەھۆی ھەڵەی بەرچاوەوە بووە لە ئیفیمێرەکانی نایاد ڕاست بوو چونکە لە کۆتاییدا نایاد لە ٨٠ پلە لە شوێنی چاوەڕوانکراوەکەیەوە جێگیر بوو.
سەرچاوەکان
نایاد
پارێزگای خۆراسانی باشوور
چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای خۆراسانی باشوور پارێزگای خۆراسانی باشوور(بە فارسی: استان خراسان جنوبی) یەکێک لە پارێزگاکانی ئێرانە و کەوتۆتە ڕۆژھەڵاتی ئەم وڵاتە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری بیرجەندە.
خۆراسانی باشوور لە باکووردا لەگەڵ پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی ، لە باشووردا لەگەڵ پارێزگای سیستان و بەلۆچستان ، لە ڕۆژئاوا دا لەگەڵ پارێزگای یەزد ، لە ڕۆژھەڵات‌دا لەگەڵ وڵاتی ئەفغانستان و لە باشووری ڕۆژئاوادا لەگەڵ پارێزگای کرمان ھاوسنوورە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خۆراسانی باشوور خۆراسانی باشوور پۆل:خۆراسان
ئەحمەد عەلی زەین
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥ پۆل:زیندووان پۆل:ڕۆژنامەوانانی لوبنانی
مۆدێم
پێناسەی مۆدێم
ئامێرێکی ئەلیکترۆنییە، وە‌ک کاڵایەک لە کۆمپیوتەر دەبەسترێت،‌ بەکاردێت وەک ڕێکخەرێک بۆ وەرگرتن و ناردنی زانیاری و دراوە بەشێوەی دیجیتاڵ لەسەر ھێڵێکی تەلەفۆن لە تۆڕە کۆمپیوتەرییەکاندا.
چۆنێتی کارکردنی
گەر بمانەوێت دوو کۆمپیوتەری تەنیشت یەک پێکەوە ببەستین بەمەبستی ئاڵوگۆڕ پێکردنی زانیاری لەنێوانیاندا، ئەوا بەکێبڵێکی تایبەتی بەیەکیان دەگەیەنین و کارەکە ئەنجام ئەدەین، بەڵام گەر ئەو کۆمپیوتەرانە دورربن لەیەک ئەوا ناتوانین بەو کێبڵە یان بەو ڕێگەچارەیە پێکەوە بیانبەستین، لەبەر نەبونی کێبڵێکی بەوجۆرە درێژ وگونجاو بۆ ئەنجامدانی ئەو کارە..
خۆشبەختانە بەستنێکی دیکە ھەیە کە دەتوانێت جێگەی ئەو کێبڵەمان بۆ بگرێتەوە، ئەویش بەھۆی ھێڵی تەلەفۆن کردنەوەیە. لێرەدا گرفتێک دێتەکایەوە، ئەویش کۆمپیوتەر زانیاری و داتا بەشێوەی شەپۆلی ژمارەیی (دیجیتاڵ) Digital signal دەنێرێت (لێرەدا ژمارەیی؛ مەبەست لە سفر و یەکھ)، بەڵام کابینەی تەلفۆن کردن و ھێڵی گواستنەوەکانی بەشێوەی شەپۆلی گۆڕدراو (ئەنالۆگ) Analog signal قسەکردن و دەنگ ڕاگوێز دەکەن وەک تەزووی کارەبایی..
لێرەدا مۆدێم کاری خۆی دەکات و زانیاری و نێردراوی کۆمپیوتەر ‌کە بەشیوەی شەپۆلی ژمارەییە دەگۆڕێت بۆ ی شەپۆلی گۆردراو « بەم کارەی دەڵێن MOdulator » و بەشێوەیەکی ئاسایی ڕاگوێز دەبێت بەھێڵی تەلەفۆندا. ‌بەرامبەر بەمەیش مۆدێمێکی تر زانیاریی و داتاکان وەردەگرێت و دەیکاتەوە بە بەشێوەی شەپۆلی ژمارەیی، پێچەوانەی کاری پێشوو « بەم کارەی دەڵێن DEModulator » و کۆمپیوتەری وەرگر زانیاریی و داتاکان بەشێوەیەکی ڕێکوپێک وەردەگرێت.. مۆدێم یش لەم دوو کارەیەوە ناوەکەی وەرگیراوھ؛ Modulator و Demodulator کە پێکەوە ووشەی MODEM پێکدێنن.
شێوەکانی مۆدێم بە گوێرەی بەستنی
دوو جۆر مۆدێم ھەیە کەلە کۆمپیوتەر دەبەسترێت؛ ناوەکی Internal وە دەرەکی External، مۆدێمی ناوەکی وەک کارتێکی card لێکبەستنە (پارچە بۆردێکە چەند سوڕێکی ئەلیکترۆنیی لەسە نەخشان کراوە بۆ ئەنجامدانی کارێک) کە لەناو کۆمپیوتەرەکەدا دادەمەزرێنرێت، مۆدێمی دەرەکیش وەک ئامێرێکی جیا بەھۆی کێبڵی خۆیەوە لە کۆمپیوتەر دەبەسترێت ( لەسەر بەشێکی‌ وەک: دوای یەک COM، دوای یەکی گشتی USB جێگیر دەکرێت) و تەزووی کارەبای خۆی بەجیا لەسەرچاوەی کارەباوە وەردەگرێت، بێگومان ناوەکی ووزەی کارەبای لە کۆمپیوتەرەکەوە بۆ دێت..
مۆدێمی ترمان ھەیە وەک PC-card modem کەپێشتر ناو دەبرا بە PCMCIA لە شێوەدا جیاوازی ھەیە و قەبارەیەکەی بچووکە، سەرەتا بەکاردەھێنرا لەگەڵ جۆری ھەڵگر Laptop دا. شایەنی باسە مۆدێمی دەرەکی بۆ تەنھا جۆرێکی کۆمپیوتەر دروست ناکرێت، بەڵکە دەتوانرێت لەگەڵ ھەر جۆرە سیستەمێکی کارپێکەری کۆمپیوتەردا بەکاربھێنرێت، بۆ نمونە لەگەڵ ماکینتۆش MAC، کۆمپیوتەری کەسی PC یان ئەمیگا AMEGA بەڵام ھەریەکەو نەرمەکاڵای software جیای خۆی لەگەڵدا دادەمەزرێت. مۆدێمی ناوەکی بەتایبەت بۆ جۆرێکی کۆمپیوتەر دروست ئەکرێت، بۆ نمونە مۆدێمێکی ناوەکی ماکینتۆش لە کۆمپیوتەری کەسی نابەسترێت و ناتوانین بەکاری بھێنین.
تایبەتمەندییەکانی مۆدێم
گرنگترین خاڵ دەبێت لەکاتی کڕینی مۆدێمدا ڕەچاو بکرێ، خێرایی ئەنجامدانی کارەکەیەتی، تا مۆدێمێک خێراتربێت بەکاتێکی کەم زانیاری و دراوەی زۆرتر ئاڵوگۆڕ دەکات و خەرجی کەمتر دەوێت.
باشترین پێوەریش بۆ پێناس کردنی خێرایی مۆدێم ژمارەی (بیت)ی ڕاگوێزراوە لە چرکەیەکدا Bit per second "bps" ، کە ھەر بیتێکیش برێتییە لە ژمارە ١ یا سفر، کە دەڵێین خێرایی مۆدێمێک ٥٦ کیلۆبیتە، واتە؛ لەچرکەیەکدا ٥٦ کیلۆ سفر و یەکی دەتوانێت وەربگرێ وە یا بنێرێت. مۆدێم کاری زۆر پێ ئەنجام دەدرێ، ناسراوترینی لەژیانی ‌ئەمڕۆماندا چوونە ناو تۆڕی ئینتەرنێتە و ئەنجامدانی ھەموو کارەکانە کە ئەم خزمەتگوزارییە پێشکەشی دەکات (پۆست کردنی ئەلیکترۆنی email، فاکس، کڕین، ھەواڵ...ھتد)، ھەروەھا دەتوانین لە سیستەمێکی BBS بەشداری بیین کە وەک مەڵبەندێک زۆربەی بەکارھێنەرانی کۆمپیوتەری کەسی PC کۆدەکاتەوە و سەرچاوەیەکی دەوڵەمەندە لەپرۆگرام و زانیاریدا..
سەرچاوە
زانستپەروەرانی کورد پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:مۆدێمەکان
ئێنریکۆ فێرمی
thumb|ئینریکۆ فێرمی ئینریکۆ فێرمی (ماوەی ژیان:٢٩ی ئەیلوولی ١٩٠١ تاکوو ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٥٤) کەسایەتی زانای فیزیکی ئیتالی - ئەمریکی و ھەڵگری خەڵاتی نۆبێل لەبواری فیزیک لەساڵی ١٩٣٨ بەھۆکاری کارەکانی لەسەر ڕادیۆئەکتیڤیتی ، ئینریکۆ خاوەنی بیردۆزی میکانیک کوانتەمە (Quantum Theory).
سەرچاوە
پۆل:فیزیکزانانی تاقیکاری پۆل:فیزیکزانانی ئەمریکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی پۆل:داھێنەرانی ئیتالی پۆل:فیزیکزانانی ئیتالی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١ پۆل:مردووانی ١٩٥٤ پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی گەدە پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
حەسەناوای قاشوخ
حەسەناوای قاشوخ (Ḧesenaway qaşux، ) دێیەکە لە ناوچەی زێویەی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٧١ کەس لە ١٤ بنەماڵەدا بووە.
ڕیڤەرساید، ئەلاباما
ڕیڤەرساید (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی سەینت کلێر، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٢٬٢٠٨ کەس بووە. ڕووبەری ٢٦٫٩٦ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٨١٫٩ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
حەسەناوای قاشوخ
ئەمانەش ببینە
ناوچەی زێویە
ڕیڤەرساید، ئەلاباما
پەراوێز
پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٨٦
حەسەناوای قاشوخ
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
ئیمپڕاتۆر کۆمێی
ئیمپڕاتۆر کۆمێی (孝明天皇) ١٢١مین ئیمپراتۆرییەتی ژاپۆن بوو، سەردەمی فەرمانرەوایەتییەکەی لە ١٨٤٦ تا ١٨٦٧ بوو، کۆتا سەردەمی ئێدۆ بوو لە ژاپۆن، لەدوای ئەوە ژاپۆن سەردەمی چاکسازی مێیجی بەدوای خۆی دەبینێت کە لە ناوی ئیمپڕاتۆر مێیجی ھاتووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣١ پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٨٦٠ پۆل:دەیەی ١٨٤٠ لە ژاپۆن پۆل:دەیەی ١٨٥٠ لە ژاپۆن پۆل:مردووانی ١٨٦٧ پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٩یەم
مزگەوتی گەورە (ڕەواندز)
مزگەوتی گەورەی ڕەواندز یەکێکە لە مزگەوتە دێرینەکانی پارێزگای ھەولێر و دەکەوێتە قەزای ڕەواندز، نزیکەی ٢٥٠ ساڵ پێش ئێستا لەلایەن یەکێک لەمیرەکانی میرنشینی سۆرانەوە دروستکراوە، وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئاینی لە ساڵی ١٩٧٠دا دروستی کردووەتەوە لەپاش ڕووخانی.
مزگەوتی گەورەی ڕەواندز فراوانە و ڕووبەرەکەی دەگاتە ١٠٠٠ مەتری چوارگۆشە، پێنج نوێژە نووسراوەکە و نوێژی ھەینی و دوو جێژنەکەی تێدا ئەنجام دەدرێت.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شوێنەوارناسیی عێراق پۆل:مزگەوتەکانی عێراق
تایم (کۆوار)
وێنۆک|یەکەم ژمارەی تایم|200px تایم (بە ئینگلیسی: TIME) ناوی گۆڤارێ ناسراوی ئەمریکییە کە بە شێوەی حەفتانە لەچاپ دەدرێت. بڕیتۆن ھادن لە ساڵی ١٩٢٣ دەستیکرد بە لەچاپدانی ئەم گۆڤارە. یەکێک لە بەشە سەرەکییەکانی ئەم گۆڤارە ھەڵبژاردنی کەسایەتیی ساڵە. ژمارەی یەکەمی تایم تایم TIME بە زمانی ئینگلیزی گۆڤارێکی ھەفتانەی ئەمریکاییە، و کۆپیەکی ئەوروپایی ھەیە ھەر بە زمانی ئینگلیزی بە ناوی تایمی ئەوروپا TIME Europe کاتی خۆی بە ناوی TIME Atlantic و گۆڤاری تایم ئەوروپاو خۆرھەڵاتی ناوەڕاست و ئەفریقیاو ئەمریکای لاتینی دەگرێتەوەو ژمارەی یەکەمی ئەم گۆڤارە لە ٣ی شوباتی ساڵی ١٩٢٣ دەرچوە لە لایەن ھێنری لوس و بیرتۆن ھاریس. مێژووی گۆڤاری تایم: لە کۆتایی زستانی ١٩٢٢ دوو کەس کە تازە دەرچوبون لە زانکۆی (بێڵ) گۆشە نیگایەکیان ھەبوو لەبارەی پاشەڕۆژی ئەمریکاوە، و ئەم دوو ھاوڕێیە (بریتۆن ھادین و ھێنری لویس) ھەردوو لە رۆژنامەیەکی زانکۆکەیاندا کاریان دەکرد کە ناوی (دەیلی نیوز)Daily News بوو. لە ئەنجامی کاریگەرییەکی بەھێز لە توشبونی ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا بە جەنگی جیھانی یەکەمەوە، ھەردوو (بێرتۆن ھادین و ھێنری لویس) بەپێی ئەودەسەڵاتەی ھەیان بوو لە گۆڤارەکەی زانکۆدا بانگەشەی خۆیان دەکرد بۆ خۆشەویستی نیشتمان بە شێوەیەکی زۆر چڕ. ئەوەش ئیلھام بەخشێک بوو بۆ بیرو باوەڕێک دەربارەی ئاستی ھوشیاری ئەمریکایی. و پێویستیی پێشخستنی. و ھەریەکەیان لەو باوەڕەدابوون کە ئەم زانیاری و مانشێتانە داباریوەتە سەر گەلی ئەمریکا، و بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا تا ئێستا ھەر میللەتێکی نەزانن. پاش بیرکردنەوەیەکی زۆر لەگەڵ ئەوەشدا کە گەلێک لەو جۆرە نوسراوانە دەردەچون ھەردووکیان بڕیاریاندا، کە خەڵک پێویستیی زیاتری ھەیە بە گۆڤارێکی ھەواڵی خوێندراوە کە کورتتر بێت، لەبەرئەوەی ھاوڵاتی ئەمریکایی بە شێوەیەک خەریکی ژیانیەتی ناتوانێت سەرچاوە ھەواڵییە درێژەکان بخوێنێتەوە، کە پڕە لە زانیاری زۆر، بۆیە ھەستیان کرد کە ئەم بیرۆکەیە باشترەو پاش ھەوڵدانێکی زۆرو ئامادەکارییەکی زۆر بۆ نوسین یەکەمین چاپی گۆڤاری تایم لە ٣ی شوباتی ساڵی ١٩٢٣ دەرچوو، بۆ ئەوەی ببێتە یەکەمین گۆڤاری ھەواڵسازی لە مێژوی ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا. سەرەتا ھەموو بەرپرسێتیەکانی نوسین کەوتبوە ئەستۆی ھادین، و یەکەمین کەس بوو کە شێوازی وروژاندن وسەرسوڕمان و سەیروسەمەرەی سەر بەرگی گۆڤارو شێوازی سەیری رۆژنامەنوسانەی ھێنایە ئاراوە، لەو کاتەدا لویس خەریکی بوارەکانی دارایی و بەڕێوەبردن بوو، بەڵام ئەوانەی تر کە ھەر لە سەرەتاوە لە تیمەکەدا کاریان کرد (ستیڤن ڤینسینت تێنیت و ئارچیبۆڵد ماکلیش) بوون. بە کۆچی دوایی ھایدن لەساڵی ١٩٢٩، لویس بووە بەرپرسی یەکەمی گۆڤارەکەو بووە یەکێک لە کەسە ھەرە زاڵەکان لە دەزگاکانی راگەیاندنی ھەاڵسازی لە سەدەی بیستەمدا. بەڵام بەڕێوەبەری نوسینی ئێستا، کە بەڕێوەبەری ژمارە ١٦ دەکات لە مێژووی گۆڤارەکەدا ریچارد ستینگڵە، نوێنەرەکانی بەڕێوەبردنی نوسین پریسکیلا بێنتۆن و ئادی ئەگناتێوسە لەگەڵ مایکڵ ئەلیۆت، ئەمساڵ تایم خشتەیەکی جیاوازی بەکارھێنا بۆ دابەشکردنی گۆڤارەکە، و لەبری دابەشکردنی ئاسایی لە کۆشکەکانی فرۆشتنی رۆژنامەو گەیاندنی بە بەشداربووان، ئێستا ھەموو رۆژێکی ھەینی دەخریتە بازاڕەوەو رۆژی شەممە دابەشدەکرێت و ئەمساڵ چاپی یەکەم بۆ ماوەی یەک ھەفتە دواکەوت لە ئەنجامی ھەندێک لە گۆڕانکارییەکانی کە بەسەر کۆمپانیاکەدا ھات، وەک لابردنی نزیکەی ٣٠٠ کارمەند لەگەڵ ھەندێک گۆڕانکاری تردا لە بواری نوسین. ئەم دەزگایەی کە تایبەتە لە بواری ھەواڵسازی چاپکراودا بەردەوامە لە پێشکەوتن و فراوانبوندا نەک تەنھا لە لایەنی خێراییەوە لەگەڵ تەلەفیزۆندا بەڵکو لەگەڵ ئینتەرنێتیشدا
پەراوێزەکان
پۆل:گۆڤارە ئەمریکییەکان پۆل:بڵاڤۆکەکان، دامەزرانی ١٩٢٣ پۆل:تایم
نورەی سەروو
جوگرافیا
نورەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆشت قووت و لە باشوور لەگەڵ گوندی گۆڕبنە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی نورەی خواروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەپەدێی سەروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تالاسا (مانگ)
تالاسا نەپتونی چوارەم، دووەم ناوەوەترین مانگی دەستکردی نێپتوون. ناوی تالاسا بە ناوی خوداوەندی دەریایی تالاسا ناونراوە کە کچێکی ئیتەر و ھێمێرا بووە لە ئەفسانەی یۆنانی. ھەروەھا «تالاسا» وشەی یۆنانییە بۆ «دەریا».
دۆزینەوە
تالاسا کاتێک پێش ناوەڕاستی مانگی ئەیلوولی ١٩٨٩ لە وێنەکاندا دۆزرایەوە کە لەلایەن پشکنەری ڤۆیەجەر ٢ەوە گیراوە. ناوی کاتی S/1989 N 5 ی پێدرا دۆزینەوەکە لە ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٨٩ ڕاگەیەندرا (IAUC ٤٨٦٧)، و باس لە «٢٥ چوارچێوە کراوە کە لە ماوەی ١١ ڕۆژدا گیراوە»، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ڕێکەوتی دۆزینەوەکە کە پێش ١٨ی ئەیلوول بووە. ناوەکە لە ١٦ی ئەیلوولی ١٩٩١ دانراوە
تایبەتمەندی فیزیایی
تالاسا شێوەی ناڕێکی ھەیە. پێدەچێت کەڵەکەیەکی داروپەردوو بێت کە لە پارچە مانگە دەستکردە ڕەسەنەکانی نەپتون دووبارە کۆکراوەتەوە، کە بەھۆی تێکچوونەکانی تریتۆنەوە شکێندرابوون ھەر زوو دوای گرتنی ئەو مانگە بۆ خولگەیەکی سەرەتایی زۆر سەرنجڕاکێش بە شێوەیەکی نائاسایی بۆ تەنە ناڕێکەکان، وا دیارە بە نزیکەیی شێوەی دیسکی ھەیە.
خولگە
وێنۆک|ڕاست|وێناکردنی جووڵەی خولگەی نایاد (سوور) لە دیمەنێکدا کە لەگەڵ تالاسادا ھاوکات دەسوڕێتەوە (خاڵێکی زەردی ناوەڕاست) بەو پێیەی خولگەی تالاسی لە خوار تیژڕەوی خولگەی ھاوکاتی نەپتونەوەیە، بە ھێواشی بەرەو ناوەوە دەسوڕێتەوە بەھۆی خاوبوونەوەی مەل و با لە کۆتاییدا ڕەنگە کاریگەری لەسەر بەرگەھەوای نەپتون ھەبێت، یان لەگەڵ تێپەڕبوونی سنووری ڕۆشەکەی بەھۆی کشانی مەل و باوە بشکێت بۆ ئەڵقەیەکی ھەسارەیی. تاڕادەیەک بەم زووانە، ڕەنگە پاشماوەی بڵاوبووەوە بەر خولگەی دێسپینا بکەوێت.
تالاسا لە ئێستادا لە دەنگدانەوەیەکی خولگەیی ٦٩:٧٣دایە لەگەڵ ناوەوەترین مانگ، نایاد لە «سەمای دوورکەوتنەوە». لەکاتێکدا بە دەوری نەپتوندا دەسوڕێتەوە، نایاد کە زیاتر مەیلە، یەک لە دوای یەک دوو جار لە سەرەوە و پاشان دوو جار لە خوارەوە بە تالاسادا تێدەپەڕێت، لە خولێکدا کە ھەر ~٢١٫٥ ڕۆژ جارێکی زەوی دووبارە دەبێتەوە. ئەو دوو مانگە نزیکەی ٣٥٤٠ کم لەیەکتر دوورن کاتێک بە یەکتردا تێدەپەڕن. ھەرچەندە تیژڕەوی خولگەیییەکانیان تەنھا ١٨٥٠ کم جیاوازە، بەڵام نایاد لە نزیکترین نزیکبوونەوەدا ~٢٨٠٠ کم لە سەرەوە یان خوارەوەی تەختەی خولگەیی تالاسا دەسوڕێتەوە. بەم شێوەیە ئەم دەنگدانەوە، وەک زۆرێک لەم جۆرە پەیوەندییە خولگەیییانە، خولگەکان جێگیر دەکات بە زۆرترین جیابوونەوە لە کاتی پەیوەندیدا. بەڵام ڕۆڵی مەیلی نزیکەی ٥°ی خولگەیی نایاد لەم خۆپاراستنەدا لە دۆخێکدا کە سەرنجڕاکێشییەکان کەمترین بن، نائاسایییە
سەرچاوەکان
تالاسا
نان و سیرک
"نان و سیرک" (یان نان و یاریەکان؛ لە لاتینی: panem et circenses) دەستەواژەیەکی مێتۆنیمییە کە ئاماژە بە ئاشتەوایی ڕووکەش دەکات. ئەو شیعرە دراوەتە پاڵ یۆڤەنال، کە شاعیرێکی ڕۆمانی بوو کە چالاک بوو لە کۆتاییەکانی سەدەی یەکەم و سەرەتای سەدەی دووەمی زایینی، و بە شێوەیەکی گشتی لە چوارچێوەی کلتوری، بەتایبەتی سیاسی، بەکاردێت.
جۆڤەنال، کە ئەم دەستەواژەیە داهێنا، بەکاری هێنا بۆ ڕەخنەگرتن لە "خۆپەرستی" خەڵکی ئاسایی و پشتگوێخستنیان لە نیگەرانی فراوانتر. ئەم دەستەواژەیە ئاماژە بە لاوازبوونی دانیشتوان یان نەزانینی ئەرکی شارستانی دەکات وەک ئەرکێکی پێشوەختە.
ڕۆمای کۆن
ئەم دەستەواژەیە لە ڕۆماوە سەرچاوەی گرتووە لە ساتیری ئێکس لە شاعیرە ڕۆمانییەکەی جۆڤەنال (نزیک ١٠٠ی ز). لە چوارچێوەیدا، زمانی لاتینی panem et circenses (نانی و سیرکان) تاکە بەرژەوەندیی دانیشتوانی ڕۆمانی دیاری دەکات کە چیتر گرنگی بە مافی لەدایکبوونی مێژوویی بەشداری سیاسی نادەن. لێرەدا جۆڤەنال ڕق و کینە لە پاڵەوانێتی ڕۆمانی هاوچەرخ دەردەخات، بە بەکارهێنانی کۆمەڵێک بابەتی جیاواز، لەوانە ئارەزووی دەسەڵات و ئارەزووی پیربوون بۆ ڕوونکردنەوەی مشتومڕەکەی. سیاسەتمەدارانی ڕۆمانی لە ساڵی ١٤٠ی زایینی یاسایان دەرکرد بۆ پاراستنی دەنگی هاوڵاتیانی هەژارتر لەڕێی پێشکەشکردنی پارەدان بە گەنم: دابینکردنی خۆراک و چێژ وەرگرتنێکی هەرزان، "نانی و سیرک"، بوو بە کاریگەرترین ڕێگا بۆ سەرکەوتن بۆ دەسەڵات.
ئارد
وێنۆک|ئارد. ئارد، لە ھاڕینی دانەکانی خەڵە یان دانەکانی دیکە وەکوو برنج و بەڕوو یان ڕیشەی گیا (وەکوو گیای کاساوا) دروست دەکرێت. ئارد، ئینگریدینتی سەرەکی نانە کە خۆراکی سەرەکی زۆربەی نەتەوەکان بووە و ھەیە. ئاردی گەنم خۆراکی زۆر گرنگ لە چاندی وڵاتانی ئورووپایی، ئەمریکای باکوور، ڕۆژھەڵاتی ناوین و ئەفریقای باکوورە. ئاردی زەڕات لە زۆر ساڵی پیشوو لە ماسو ئامریکا بەکار دێنرێت و ھەر بەو شێوەیە لە ئەمرۆشدا لە ئەمریکای لاتینیدا ماوەتەوە.
ئارد نشاستەی زۆری تێدایە کە ئەمەش کەربۆھیدراتێکە کە لە بە ناوی پۆلی ساکاریدیش دەناسری. ئارد ھەروەھا پرۆتئینی تێدایە کە ئەگەر پرۆتئینی گەنمیک زۆر بێ ئاردی پتەوتری لێ دروست دەکری و نانەکەشی باشتر دەجاورێت. کاتێک کە ئاو تێکەڵی ئارد دەکرێت، پرۆتئینیکی نوێ بە ناو گلوتێنین بەدی دێت کە ئەمە دەبێتە ھۆی کێشھاتنی ھەویر. ھەروەھا گلوتێنین دەتوانێ ھەوا بگرێتە خۆی و ببێتە ھۆی ئیسفەنجی بوون یان brittle بوونی نان.
دەکرێ ئارد بێ ڕەنگ بکرێت تا سپیتر بێت. بیجگە لە سپیکەرەوەکان لە ھەندێک ماددەی دیکەیش کەڵک وەردەگرن کە ببێتە ھۆی پێ گەیێنی ئارد وەکوو:
لە پاش دروستکردنی ئارد، ھەندێک لە مەوادی خۆراکییەکان لە دەست دەدا کە دەکری بە enriching جوبران ببێتەوە. مەوادێک کە زیاد دەکری بە ئارد بۆ پاراستن وەکوو:
مێژووی پێکھاتنی ئارد
ئاردی گەنم لە ٩٠٠٠ ساڵ پیش زایین دۆزراوەتە و وەھا مرۆڤ پێی زانی کە دەکرێ گەنم بخاتە نێوان دوو بەرد و بیھاڕێ. دەڵێن کە یەکەم جار ڕۆمەکان بەردەھاڕی مەخرووتییان (cone) بەکارھێناوە. بۆ کەمتر لەکاربوونی دەستی مرۆڤ لەھاڕینا، ئەمجارە دروستکردنی ئاشی ئاوی و ئاشی بایی بەدی ھات. یەکەمین بەردەھاڕی کە بە ھەڵمی ئاو کاری دەکرد لەسالی ١٨٧٩ لە لەندەندا بەکارھێنرا.
پڕپۆڵە
بەو ئاردەی کە دوای تەڕکردنی دەکرێتە کڵۆی بچووک بۆ خواردنی مەلی تازە ھەڵھاتوو، دەوترێ پڕپۆڵە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئارد پۆل:گەنم
بزەینیان
بزەینان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیتەک، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
بارودۆخی بزەینان
ئەم دێیە تەواو فەرامۆشکرابوو لەلایەن ڕژێمی عێراقییەوە. ڕێگاوبان، کارەبا و، ئاو و ئاوەڕۆی بۆ نەکرابوو. ئێستا بەپشتیوانی ڕێکخراوە خێرخواکان و پرۆژەکانی ئاوەدانکردنەوەی حکومەتی ھەرێم، ڕێگاوبانی بۆکراوە و بۆری ئاو ڕاکێشراوە بۆ ماڵان.
بەروبوومەکانی بزەینان
زستانە: بەڕوو ھەموو ئەم میوانە بە وشکی بۆ شەوچەرەی زستان ساڵانە بەرھەمھێنراون.
بەروبوومی ئاژەڵیشی زۆرە. دۆ، کەشک و، بەرھەمە کوردەوارییەکانی تر لە بزەیناندا بوونی ھەبووە.
گرنگی بزەینان
ئەم دێیە بەھۆی ھەڵکەوتن و دروستبوونی لەم ناوچە شاخاوییەدا، بۆ بزوتنەوەی شۆڕشی کورد، پەنایەکی گرنگ بووە بۆ پێشمەرگەکان. دەستی ڕژێمی بەعسییەکان و جاشە خۆفرۆشەکانی نەگەیشتۆتێ ھەتا کاتی ڕووخانی لە ساڵی ١٩٨٨ دا.
جوگرافیا
بزەینان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی نۆدێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی وێڵەی شارباژێڕ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی دڕکە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاڵەسیاوی سەروو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئەمادیوس (فیلم)
ئەمادیوس فیلمێکی ١٩٨٤ی ئەمریکییە لە جۆری درامای مێژوویی. لە ڤیەننا و ئەستریا جێگە دەگرێت لە سەدەی ١٨ھەمدا، ژیاننامەیەکی خەیاڵییە لەبارەی ڤۆڵفگانگ ئەمادیوس مۆتسارت. مۆسیقاکانی مۆزارت لە دروستکردنی فیلمەکەدا بەکارھێنراوە.
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلم پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان) پۆل:براوەکانی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین فیلمی درامی پۆل:فیلمەکان بە براوەی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین نمایشی ئەکتەری درامیی پۆل:فیلمەکان لە ڤییەنا دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین دیزاینی جلوبەرگ بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین تێکەڵکردنی دەنگ بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەری ھونەرییان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنانی ھونەری بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین دەرھێنەر بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە نووسەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین سیناریۆی گونجاوی بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە پراگ وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە ڤیەنا وێنەیان گیراوە
ناڵپارێز
ناڵپارێز شارۆچکەیەکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئەم شارۆچکەیە ناوەندی ناحیەی ناڵپارێزە.
جوگرافیا
ناڵپارێز لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەرزەڵە و لە باشوور لەگەڵ گوندی گوڵانی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی یاساماڵ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گوڵانی خواروو.
مێژوو
دروست بوونی ناحیەی ناڵپارێز ئەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٧٨ و لەو کاتەدا ڕژێم ئەو شوێنەی کرد بە ئۆردووگای زۆرەملێ و ئیدارەی ناحیە و شارەوانی بۆ دانا. یەکەم بەڕێوەبەری ناحیەکە لە ساڵی ١٩٨٨ دابوو بە ناوی (ئەحمەد) ناسراو بە (ئەحا لەیلێ) وە یەکەم مدیر بەلەدیە کە کاری کرد ئەویش ناوی (ئەحمەد) بوو. بەھۆی شەڕی عێراق-ئێرانەوە ساڵی ١٩٨٣ چۆڵ کرا و ڕوخێنرا و ئاوەدانی تیا نەما. پاش ڕاپەڕین لە ساڵی ١٩٩١ و کۆڕەو جارێکی تر ناڵپارێز ئاوەدانی بۆ گەڕایەوە٠ ئەو کاتە ئیدارە نەبو رێکخراوەجیھانیەکان ھاتنە ناو کوردستانە وە لە ساڵی ١٩٩١ ڕێکخراوی مانگی سووری نێو دەوڵەتی (ICRC) یەکێک لە خوێندنگەکانی ناو ناڵپارێزیان نۆژەن کردەوە.
نەخۆشخانەیەکیش تا ساڵی ١٩٩٢ ئەو ڕێکخراوە بەڕێوەی دەبرد پاشان لە ساڵی ١٩٩٣ حکومەتی ھەرێمی کوردستان و وەزارەتی تەندروستی بەڕێوەی دەبرد تا ساڵی ١٩٩٧ کۆی نەشتەرگەری گەورە و بچووک بریتی بوو لە (١٠٠٠٠) دە ھەزار نەشتەرگەری.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڕیڤەرڤیوو، ئەلاباما
ڕیڤەرڤیوو (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی ئێسکامبیا، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ١٨٤ کەس بووە. ڕووبەری ٣٫٨ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٤٨٫٤٢ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
شارستانی سەوڵاوا
شارستانی سەوڵاوا  لە دابەشکاریی وڵاتیی ئێراندا، یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای کوردستانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری سەوڵاوایە. بە پێی سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارستانە ٥٣٩٩٢ کەس بووە. شارستانی سەوڵاوا پێشتر بەشێک لە شارستانی مەریوان بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی سەوڵاوا پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کوردستان
مێیگن ترەینەر
مێیگن ئیلیزابێت ترەینەر (لەدایکبووی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٣) گۆرانیبێژ-گۆرانینووسێکی ئەمریکییە. ئەو لە نێوان ٢٠٠٩-٢٠١١، سێ ئەلبومی بە سەربەخۆیی تۆمار کردووە و بڵاوی کردوونەتەوە. ئەو لە ساڵی ٢٠١٤ لەگەڵ ئێپک ڕێکۆردز گرێبەستی بەست.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣ پۆل:زیندووان پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئەمریکی
گۆشخانی
300px|وێنۆک|دیمەنێکی گوندی گۆشخانی لە ساڵی ٢٠١٤دا
یۆلاگەلدی
یۆلاگەلدی شارێکە لە گوندستانی یۆلاگەلدی، ناوچەی ناوەندی، شارستانی شەوت، پارێزگای ورمێ، ئێران. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا، بەرامبەر لەگەڵ ٣،٥٩٠ کەس لە ٧٨٩ خێزاندا بووە.
گۆشخانی
گۆشخانی گوندێکی گەورەی شارستانی سەوڵاوایە. گوندی نسڵ لە ١ کیلۆمەتریی باکووری گۆشخانیدایە و باخ و زەوییەکانی ئەم دوو گوندە زۆر سەرسەوز و پڕپیتن. جادەکەشیان بۆ سەر جادەی سەرەکیی مەریوان-سنە ئەسفاڵت کراوە. خەڵکی گۆشخانی بە شێوەزاری سۆرانی و لەزاراوەیەکی نزیک بە ئەردەڵانی قسە دەکەن. لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦ دا ١١٠٧ کەس دانیشتووی ھەبووە.
یۆلاگەلدی
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
گۆشخانی
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
تێکنۆبلەید
ئەلێکسەندەر (لەدایکبووی ١ی حوزەیرانی ١٩٩٩ تا حوزەیرانی ٢٠٢٢) بە ئۆنڵاین وەک تێچنۆبلەید ناسرابوو، یوتیووبەرێکی ئەمریکی و کەسایەتییەکی ئینتەرنێت بوو بەھۆی یاری ماینکرافت و پەخشی ڕاستەوخۆی یوتیووب ناسرابوو. تێچنۆ تەمەنی کەناڵە سەرەکییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٢٠١٣. و ناوەڕۆکی کەناڵەکە سەرەنجی لەسەر یاری ماینکرافت بوو،   بە دیاریکراوی لە سێرڤەری ھایپیکسل، لەدوای ئەوەی بەناوبانگ دەبێت لە ٢٠١٩ بەھۆی بەشدارییەکانی لە یاری ئۆنڵاین، تێچنۆ لە ٢٠٢٠ بانگھێشت کرا بۆ سێرڤەرێکی ماینکرافت بەناوی (Dream SMP Minecraft)  ئەمەش وایکرد شوێنکەوتووانی زیاتربن. بەشێوەیەکی فراوان لەلایەن یاریزانان وەک یەکێک لە باشترین یاریزانەکانی یاری ماینکرافت دادەنرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩ پۆل:مردووانی ٢٠٢٢ پۆل:کەناڵەکان بە زمانی ئینگلیزی لە یوتیووب پۆل:ئەو کەناڵانەی لە ٢٠١٣ دەستبەکاربوون لە یوتیووب
کاتماندوو
کاتماندوو (بە نیپالی:काठमांडौ) گەورەترین شار و پایتەختی وڵاتی نیپالە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ٩٨٩,٢٧٣ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:کاتماندوو پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی نیپال پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٨ەمی پ.ز
نۆکیا
نۆکیا (بە ئینگلیزی: NOKIA) ناوی شەریکەیەکی چەندنەتەوەییە کە لە بواری دەم و دەزگاکانی ڕاگەیاندن بەتێل و بێتەل چالاکی دەکات. ئێستا گەورەترین کۆمپانیای پێکھێنانی تەلەفۆنی تاکەکەسی یان مۆبایل لە دونیادایە.
نووسینگەی سەرەکیی کۆمپانیاکە لە شاری ئەسپۆ، نزیکی ھێلسینکی پایەتەختی وڵاتی فینلاندە بەڵام لە چەندانە لە شارەگەورەکانی دیکەش نوێنەرەیی سەرەکییان ھەیە. نۆکیا کۆمپانیایەکی فنلەندیە، سەرەتا ساڵی ١٨٦٥ لە شاری ھلنسکی فینلاندا بونیاتنراوە، وەک کۆمپانیایەکی پسپۆڕ لە بواری تەختەو پیڵاوی لاستیکیدا دەستی پێکردوە، ساڵی ١٩٧٢‌ و بەمەبەستی سەربازیی یەکەمین ھاند مۆبایلی بەرھەم ھێناوە، حاڵی حازر ژمارەیەکی زۆر کارگەی لە زۆرێک لەشارەکانی دنیادا ھەیە لەوانەش شارەکانی ئەسینا‌و پەکین‌و تۆکیۆ، لقیشی لە زۆربەی دەوڵەتانی جیھاندا ھەیەو کاریگەریەکی بەرچاوی ھەیە لە سەر ئابوری ولاتەکەی و بەردەوام بووە لە پێشخستنی پیشەسازیی مۆبایلدا، ھەروەھا ئامێرەکانی کامێرا و یاری ‌و ئامێرەکانی پەیوەندیکردن بەرھەم دەھێنێت، لە بواری ریکلامیشدا کاردەکات، کۆمپانیای نۆکیا ناوی لەلیستی چوار بازاڕی بۆرسەی جیھانیدا ھەیە و بەشدارە تیایاندا. پێنجەم بەناوبانگترین مارکەیە لە جیھاندا، بەرھەمەکانی لە ٢١١ وڵاتدا خراوەتە روو، کۆمپانیای نۆکیا لە سەر ئاستی جیھان ھێندە بەناوبانگە کەم کەس دەزانێت کۆمپانیایەکی فنلەندیە.