cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قەزا و قەدەر
باوەڕبوون بە قەزا و قەدەر
دووه‌م/ باوەڕهێنان به‌وه‌ی هه‌رچی رووی داوه‌و ڕوو ده‌دات ‌هه‌موو له‌كتێبێكدا نووسیوه ‌به‌ناوی (لوح المحفوظ) ئه‌مه‌ش (٥٠) هه‌زار ساڵ پێش دروست بوونی بوونەوەر و گەردون، خوا ده‌فه‌رموێت:{وَكُلُّ شَىۡءٍ۬ فَعَلُوهُ فِى ٱلزُّبُرِ ٭ وَكُلُّ صَغِيرٍ۬ وَكَبِيرٍ۬ مُّسۡتَطَرٌ} واته‌: هه‌رچی کارو کرده‌وه‌یه‌ک که‌ئه‌نجامیان داوه‌له‌ (لوح المحفوظ) و له‌لای فریشته‌چاودێره‌کان تۆمارکراوه‌،وه‌ هه‌رچی وردو درشت هه‌یه‌، له‌کارو کرده‌وه‌یان نووسراوه‌و تۆمارکراوه.
وه‌ده‌فه‌رموێت:{ڪَذَٲلِكِ ٱللَّهُ يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُ‌ۚ} واته‌: به‌م شێوه‌یه ‌خوای گه‌وره ‌ئه‌وه ‌دروست ده‌كات كه‌ویستی له‌سه‌ره.
چواره‌م/ باوەڕهێنان به‌وه‌ی خوا هه‌موو بوونه‌وه‌ری دروست كردوه‌، به‌زاتیان و سیفاتیان و به‌جووله‌یان و به‌كرداریان، خوای گه‌وره ‌ده‌فه‌رموێت : { ٱللَّهُ خَـٰلِقُ ڪُلِّ شَىۡءٍ۬‌ۖ} واته‌: خوا به‌دیهێنه‌ری هه‌موو شتێکه‌.
هه‌روه‌ها ده‌فه‌رموێت :{وَٱللَّهُ خَلَقَكُمۡ وَمَا تَعۡمَلُونَ} واته‌: خوا ئێوه‌ی دروست كردووه‌وه‌كرداره‌كانیشتان.
سەرچاوەکان
پۆل:کارەساتە سروشتییەکان پۆل:سروشت
قڕشی سپی مەزن
وێنۆک قڕشی سپی مەزن یان کارکاردۆن  جۆرە قڕشێکە کە لە ئۆقیانووسەکان دەژی. بەھۆی قەبارە گەورەکەیەوە دەناسرێتەوە، بەجۆرێک کە درێژی گەورەترین تاکی مێینەکەی دەگاتە ٦٫١ مەتر (٢٠ پێ) ھەروەھا بەکێشی ١٩٠٥ بۆ ٢٢٦٨ کیلۆگرام لە کاتی تەمەنی پێگەیشتوودا، لە بەرامبەردا ببە شێوەی تێکرا ئەوا قەبارەی نێرینە بچووکترە. بە جۆرێک ناوەندی تەمەنیان دەگاتە ٧٠ ساڵ یان زیاتریش.
بە گوێرەی توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠١٤، ئەم جۆرە قرشە لە نێرینەدا لە تەمەنی ٢٦ ساڵیدا دەگەنە قۆناغی پێگەیشتوو کە توانای وەچەخستنەوەیان دەبێت، لەبەرامبەردا ٣٣ ساڵی بۆ مێینەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:قرش پۆل:ئای یوو سی ئێن لیستی سووری جۆرە لاوازەکان پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
حاجی مووسی
حاجی مووسی یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٣١ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ١٨١ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
٦٢ (ژمارە)
٦٢ (شەست و دوو) (62) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٦١ و ٦٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کرن
کرن یەکێکە لە شارەکانی پارێزگای کرماشان. خەڵکەکەی بە زمانی کوردیی باشووری دەئاخاوێنن و سەر بە ئایینی یارسانن.
کرن لەناوی چاندی کوردان بە ھۆی ئایینی یارسان و بارگە پیرۆزەکانی پیر بنیامین و پیر مووسی، پێشەی چەقۆسازی، تەموورە، نژیاروانیی بەردینە، کەشوھەوای خۆش و پێکەوەژیانی ئایینەکانی جیاواز لە ئاشتیدا ناسراوەتەوە.
زمان
زمانی زۆرینەی خەڵکی شاری کرن و دەوروبەری، کوردیی کرنی یان کرنیانەیە، کە یەکێکە لە بنزارەکانی دیالێکتی کوردیی باشووری کە تایبەتە بۆ کوردەکانی ئەم شارە. کوردیی کرنی تەنیا بنزاراوەی کوردیی باشوورییە ک ئرگاتیڤە و بەم ھۆیە ھەندێک پێیان وایە کە ئەم تایبەتمەندی لە کوردیی باشووریش بووە و لەناوچووە و ئێستاکە تەنیا لە بنزاراوەی کرنی ماوەتەوە. جگە لە ئەم بنزاراوە، کوردیی گۆرانییش لە کرن ھێشتا دەئاخێڤدریت.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای کرماشان‏
کریستۆف کیشلۆڤسکی
کریستۆف کیشلۆڤسکی دەرھێنەری خەڵکی پۆلەندا، لە دایک بووی ١٩٤١ لە وەرشۆ، شوێندانەر لە بواری فیلم و سینەما و پاڵێوراوی ئۆسکار، بە ناوبانگ لە دونیادا بۆ درووست‌کردنی سێدانەیی ئاوی/سوور/سپی و دە فەرمانی موسی!
ژیانی سەردەمی لاوی
کیشلۆڤسکی لە شاری وەرشۆ لە دایک‌بوو. دەگەڵ باوکی کە تووشی نەخۆشینی سیل بوو بۆ دۆزینەوەی دەرمان شار و شارۆچکەی زۆر گەڕان. کاتی ١٦ساڵی لە خولێکی فێر کردنی کووژاندنەوەی ئاگر بەشداری کرد بەڵام تەنھا دوای ٣مانگ بە‌جێی ھێشت. بێ ھۆێەکی سەرەکی لە زانکۆی فێرکردنی تەکنیکەکانی شانۆ دەستی بە خوێندن کرد. بەڵێنی دا ببێتە دەرھێنەری شانۆ، بەڵام لەبەر ئەوەی لەو بوارەدا ھەلی درێژەدانی خوێندن نەبوو ھەوڵی دا سینەما درێژە بدات تا لە کۆتایی‌دا بگڕێتەوە سەر شانۆ.
زانکۆ بە جێ دێڵێت و وەک خەیات بۆ شانۆ کار دەکا و ھاوکات ھەوڵ دەدا بڕواتە قۆتابخانەی فیلمی لۆدز (Łódź Film School)، ھەر ئەو شوێنەی کە دوو دەرھێنەری تری بەناو بانگی دی پۆلەندا ئاندرێ واژدا (Andrzej Wajda) و ڕۆمان پۆلانسکی (Roman Polaٌski) لەوێ درێژەیان بە خوێندن داوە. داواکارییەکی بۆ وەرگیرانی ٢جار ڕەت ئەکرێتەوە. بۆ نەڕۆشتن بۆ چەکداری بۆ دەوڵەت ئەبێتە خوێندەواری ھۆنەر و ھەوڵ ئەدا بە کەم خواردن بەر لێ‌بوردنی سەربازی کەوێت. دوای چەن مانگ تێ‌کۆشان بۆ نەڕۆشتن بۆ چەک‌داری، لە لایەن لۆدزوە وەر ئەگیرێ.
لە ١٩٦٤ ھەتا ١٩٦٨، کاتێک لە لایەن دەوڵەتەوە ئازادیەکی باش درابوو بە کارە ھۆنەریەکان، لەو زانکۆدا بەشدار بوو. بە خێرایی ھۆگریی خۆی بۆ دەرھێنانی شانۆ لەدەست دا و بڕیاری درووست‌کردنی فیلمی دۆکۆمێنتاری دا. کیشلۆڤسکی لە دوایین ساڵی خوێندنی، واتە لە ساڵی ٦٧دا ژیانی ھاوسەری دەگەڵ ماریا کاوتیلۆ (Maria Cautillo) تاکە خۆشەویستی سەرانسەری ژیانی، پێک ھێنا. کچێکیان بوو لە ساڵی ١٩٧٢دا بە ناوی مارتا (Marta).
کیشلۆڤسکی لە تەمەنی ٥٤ساڵیدا و لە ١٣ی مارچی ساڵی ١٩٩٦ لە درێژەی نەشتەرگەرییەکی کراوەی دڵ، بە ھۆی جڵتەی دڵەوە تێدا چوو و لە وەرشۆ، زێدی خۆی نێژرا. قەبرەکەی لە شوێنی تایبەتی ژمارە ٢٣دایە و لە سەر قەبرەکەی پەیکەرێکی چکۆلانە دانراوە لە دوو دەست کە بە قامکەکان چوار چێوەیەکیان درووست‌کردووھ؛ ھەر ئەو جۆرەی وا وەک قاپی کامێرا بە کاری دێنن. لە کیشلۆفسکی، خێزانەکەی ماریا و کچەکەی مارتا جێ ماوە.
دۆکۆمێنتارییەکان
فیلمە دۆکۆمێنتاریە سەرەتایییەکانی کیشلۆڤسکی سەبارەت بە ژیانی ڕۆژانەی جەماوەری خەڵکی شار، کرێکاران و سەربازەکان بوو. ئەگەرچی بە ڕوونی دەرھێنەرێکی سیاسی نەبوو بەڵام بۆی دەرکەوەت باس لە ژیانی ڕۆژانەی جەماوەری خەڵکی پۆلەندا بە زوویی تێ‌ھەڵچوون پێک‌دێنی دەگەڵ حکوومەت. فیلمی کرێکارانی ٧١ (Workers '٧١) کە بۆ تی‌ڤی سازی کردبوو، بە فیلتەر و کورت‌کردنەوەیەکی زۆرەوە بڵاو کراوە. ئەو وتووێژی کرێکارانی نیشان ئەدا سەبارەت بە دەست‌لە‌کار کێشانەوە‌ی گشتی کرێکاران لە ١٩٧٠دا. دوای کرێکارانی ٧١ بە خێرایی بەری فیلمەکانی کردە خۆدی دەسەڵات‌دارەکان؛ لە فیلمی شەرحی ژیان (Curriculum Vitae) کە پێک‌ھاتبوو لە لەتە چەندین کورتە فیلمی دۆکۆمێنتاری ھەڵ‌گیراو لە دانیشتنەکانی حیزبی کۆمۆنیستی پۆلەندا و چیرۆکی پیاوێک کە چەن ئەفسەری دەسەڵات، سەبارەت بە ڕووداوێک بە توندی پرسینەوەیان لێ‌دەکرد. ئەگەرچی کیشلۆڤسکی دەیگوت فیلمەکە دژبە دەسەڵات بووە بەڵام لە لایەن ھاوڕێکانییەوە ڕەخنەی لێ گیرا کە ھاوکاری حکوومەتی کردە.
کیشلۆڤسکی دواتر گوتی لەبەر ٢ھۆی سەرەکی دەستی لە درووستکردنی فیلمی دۆکۆمێنتاری کێشاوەتەوە: سانسۆڕی توندی فیلمی کرێکارانی ٧١ کە خستوویەتە شکەوە لە دەسەڵات‌داری دیکتاتۆری دا چۆن دەکرێ لە ڕاستی قسە بکرێت، دیمەنێکی فیلمی وێستگە (Station) کە لە ١٩٨١دا درووستی کرد لە دادگایەک وەک شایەت دژی کەسێک بەکار ھێنرا. ئیتر وای لێھات بڕیاری دا فیلمی چیرۆک‌دار درووست‌کا نە تاکە لەبەر ئەوەی ئازادی زیاتری پێ‌دراوە بەڵکوو لە بەر ئەوەی باشتر تێیدا دەتوانێ باسی ژیانی ڕۆژانەی خەڵکی بکات.
سیمای فیلمەکانی پۆلەندا
وێنۆک|پەیکەری کیشلۆڤسکی لە پۆلەندا. یەکەمین فیلمی غەیری دۆکۆمێناتاری کیشلۆڤسکی پێرسونێل (Personnel) لە درووست‌کردنی ساڵی ١٩٧٥ بۆ تی‌ڤی بوو و یەکەمین خەڵاتی لە Mannheim Film Festival وەر گەرت. ھەر دوو فیلمی پێرسونێل و فیلمەکەی تری برین (The Scar | Blizna) لە سەر بنەماکانی کۆمەڵایەتی و سیاسی بوون: پێرسونێل، سەبارەت بە پسپۆڕە تەکنیکیەکانی شانۆ، لە سەر ئەزموونەکانی ڕابردووی خۆی درووست‌کرا و برین، شێواوی لە شارۆچکەیەکی بچووک دوای بەڕێوە بردنی پڕۆژە‌یەکی سەنعەتی نیشان ئەدا کە پلانی درووستی بۆ دانەندراوە. ئەو فیلمانە لە لە سەر شێوازی وەک دۆکۆمێنتاری بوون و ئەکتەرەکانی پیشەیی نەبوون. ھەروەک دوایین فیلمەکانی ژیانی خەڵکانی لە ژێر باری دەستگایەکی حکوومی دیکتاتۆر ئەخستە ڕوو، ئەگەرچی بە ڕوونی باسی نەدەکرد. خۆرەی کامێرا (Camera Buff|Amator) لە درووست‌کردنی ساڵی ١٩٧٩ کە بووە بەرندەی خەڵاتی گەورەی مێھرەجانی نێودەوڵەتی فیلمی مۆسکۆ (Moscow International Film Festival) و بەختی کوێر (Blind Chance|Przypadek) لە درووست‌کردنی ساڵی ١٩٨١ ھەر لەسەر ئەو ڕیگایەی بەرھەمەکانی پێشووی، بەڵام بە جەخت کردنەوەی زیاتر لەسەر بنەمای ھەڵبژاردنی ئەخلاقی تاکە‌کەس نەک کۆمەڵ درووست‌کراون. ھەر لەو ماوە‌دا دەگەڵ دەرھێنەرەکانی ئەو سەردەمەی پۆلەندا وەک یانوز کیجۆڤسکی (Janusz Kijowski)، ئاندرێ واژدا (Andrzej Wajda) و ئاژێنسکا ھۆڵەند (Agnieszka Holland) بووە ئەندامی بزووتنەوەی ڕزگاری، ئەو کۆمەڵەی لە سینەمادا باسی مەترسیە ئەخلاقیەکانیان دەکرد. ھاوکاری کیشلۆڤسکی دەگەڵ ئەو دەرھێنەرانەی دی، سەرنجی دەوڵەتی پۆلەندای ڕاکێشا و بووە ھۆی سانسۆڕی توند، وێنە ھەڵ‌گرتنی دووبارە و دەرھێنانی دووبارەی فیلمەکان. فیلمی بەختی کوێر ھەتا ٦ساڵ دوای درووست‌کردن بڵاو نەکرایەوە.
فیلمی بێ‌کۆتایی (No End | Bez koٌca) لە دەرھێنانی ساڵی ١٩٨٤، شایەد بە ئاشکرایی سیاسی‌ترین فیلمی کیشلۆڤسکی ئەشمێردرێت. ئەو فیلمە پیشان‌دەری دادگا سیاسیە‌کانی پۆلەندایە لە ڕوانگەی ڕۆحی پارێزەرێک و بێوەژنەکەی. لە لایەنی ڕەخنەگران و دەسەڵات‌دارانی دەوڵەت بە توندی ڕەخنە لەو فیلمە گیرا. بێ‌کۆتایی بووە سەرەتای دەست‌پێکردنی ھاوکاری کیشلۆڤسکی دەگەڵ دوو ھاوکاری دواتری، نووسەری سیناریۆ و دەرھێنەری سینەما کریستۆف پیسیڤیچ (Krzysztof Piesiewicz) و مۆسیقازان زبیگنێڤ پریزنێر (Zbigniew Preisner). پیسیڤیچ پارێزەرێکی دادگایەک بوو کە کیشلۆڤسکی لە درێژەی لێ‌کۆڵینەوەکانی دادگا سیاسیەکان لە کاتی دەسەڵاتی نیزامیەکان، بۆ بەرھەم ھێنانی فیلمێ دۆکۆمێنتاری ھەر سەبارەت بەو بابەتە، سەردانی کرد؛ لەوێ‌دا یەکیان ناسی. دواتر بووە نووسەری سەرەکی بەرھەمەکانی کیشلۆڤسکی. پریزنێر مۆسیقای فیلمی بێ‌کۆتایی دانا و دوا ئەوەش مۆسیقای زیاتری فیلمەکانی کیشلۆڤسکی ئەو داینا. مۆسیقا لە فیلمەکانی کیشلۆڤسکی، بە تایبەت ئەوانەی پریزنێر کاری بۆ کردە، دەورێکی سەرەکی ھەیە. وەک ئەوەی باسی ئەکەن مۆسیقا لەو فیلمانە وەک ئەکتەر، دەوری ھەیە. دە فەرمانی موسی (The Decalogue) لە درووست‌کردنی ساڵی ١٩٨٨، زنجیرەی دە کۆرتە فیلمی ھەرکام تا ٦٠خۆلکە، کە لە تاوەرێک لە شاری وەرشۆ وێنە گیراوە. ھەر کام لە ھەڵقەکان لە سەربنەمای دانەیەک لە دە فەرمانە بەناوبانگەکەی وا خودا داویەتی بە موسی درووست‌کراون. ئەو زنجیرە بۆ تەلەفیزیۆنی پۆڵەندا و لەسەر پارەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا درووست‌کرا. ئێستا ئەو فیلمە لە لایەن پسپۆڕانی بواری سینەما وەک یەکێک لە باشترین بەرھەمەکانی ھەموو زەمانەکان ستایش کراوە. کیشلۆڤسکی و پیسیڤیچ ھەردوو نووسینی سیناریۆی فیلمەکانیان گرتە ئەستۆ بەڵام لە پێش دا دەیان‌ویست ھەر ھەڵقە بدەنە دەرھێنەرێکی جیاواز درووستی بکات ئەما دواتر کیشلۆڤسکی بۆی دەرکەوت ناتوانێت سەرپەرشتی ھەموو پڕۆژەکە بکات بۆیە خۆی بووە دەرھێنەری ھەر دە ھەڵقەکە بەڵام ھەر ھەڵقە دەرھێنەری وێنەھەڵگری جیاوازی ھەبوو. ھەڵقەکانی ژمارە ٥ و ٦ بە فراوانی و لە دونیادا کەوتە بەردەست بینەران بە ناوی تایبەت بە خۆیانەوە وەک فەرمانە تایبەتیان: کورتە فیلمێک سەبارەت بە کوشتن (A Short Film About Killing) و کورتە فیلمێک سەبارەت بە خۆشەویستی (A Short Film About Love). کیشلۆڤسکی پلانی دانابوو کە ھەڵقەی ژمارە ٩ش وەک ئەو دوانەی‌تر دەرھێنانێکی بە درێژی تەواوی بدات و بە ناوی کورتە فیلمێک سەبارەت بە چاوچنۆکی (A Short Film About Jealousy) بڵاوی کاتەوە، بەڵام مانوویی بەرگری ئەوە بوو تاکوو ١٣ھەمین فیلمەکەی لەو ساڵەدا درووست‌بکات.
بەرھەمەکان لەھەندەران
دوایین فیلمەکانی کیشلۆڤسکی کە بریتی بوون لە ٤فیلم، لە دەرەوی وڵات درووست‌کران؛ زیاتر لە سەر پارەی وڵاتی فەڕەنسا و بەتایبەت دەرھێنەرێکی بەڕەگەز ڕۆمانیایی بە ناوی مارین کارمیتز (Marin Karmitz). ئەم فیلمانە زیاتر لە پێشو جەخت ئەکەنەوە لە سەر بنەما ئەخلاقیەکان و مێتافیزیک وەک دە فەرمانی موسی و بەختی کوێر بەڵام ھەڵماڵیاوتر، ژمارەی ئەکتەری کەمتر، چڵەچیرۆکی زیاتر و کەمتر بایەخ‌دان بە کۆمەڵ. بەم فیلمانە پۆلەندا زیاتر کەوتە بەر چاوی دەرەوەی ئەوڕووپا. ھەر چوار بەرھەمەکە بە کەمێک جیاوازییەوە سەرکەوتوو بوون لە بواری فرۆشتن و ئابوری‌دا.
یەکەم فیلم ژیانی دوانی وێرۆنیکا (The Double Life of Véronique | La double vie de Véronique) لە درووست‌کردنی ساڵی ١٩٩٠ بوو کە تێیدا ئایرێن یاکووب (Irène Jacob) بە جوانی دەوری بینی. سەرکەوتوویی ئەم فیلمە ڕێگای دا بە کیشلۆسکی بۆ بە دی‌ھێنانی ئاواتی بۆ درووست‌کردنی دوایین فیلمەکەی، سیانەی سێ ڕەنگ، ئاوی، سپی، سوور (Trilogy Three Colors - Blue, White, Red) کە ئەو ڕەنگانە ڕەمزێک بوو لە ڕەنگەکانی ئاڵای فەڕەنسا. ئەو بەرھەمە ستایش و خەڵاتی فراوانی بە دواو بوو بۆ کیشلۆڤسکی لە سەرانسەر دونیادا، وەک ئەمانە: شێری زێڕ بۆ باشترین فیلم و شێری نۆقرە بۆ باشترین دەرھێنەر لە مێھرەجانی فیلمی وێنیز، ورچی نۆقرە بۆ باشترین دەرھێنەر لە مێھرەجانی فیلمی بەرلین و ھەروەھا وەرگرتنی ٣ پاڵێوراوی ئاکادمی ئاوارد.
ئەکتەرەکان
کیشلۆڤسکی لە ھێندێ دەوری سەرەکی جیاواز لە ھێندێ لە فیلمەکانی ھەر لە تاکە ئەکتەرێک کەڵکی وەر گرتە، وەکوو:
مردن
دوای مردنی کیشلۆڤسکی ھاروی وێنشتێن (Harvey Weinstein) سەرۆکی کۆمپانیای میراماکس بەرپرسی بڵاو کردنەوەی ٤بەرھەمە کۆتایییەکەی کیشلۆڤسکی لە ئەمریکا، برووسکەیەکی لە ستایشی کیشلۆڤسکی لە گۆڤاری پریمیێر (Premiere) بڵاو کردەوە. لەو نامەدا وتی کە کوێنتین تارانتینۆ (Quentin Tarantino) ژیانی دوانی وێرۆنیکای لە مێھرەجانی فیلمی کەن‌دا دیوە و نە‌ک ھەر کاری لە ھەستی کردووە بەڵکوو دەگەڵ ئایرێن یاکووب ئەکتەری سەرەکی فیلمەکە تووشی خۆشەویستییەکی قووڵ بووە. ڕەنگە بەشێک لە وتنەکانی ژنەکەی برووس ویلیس (Bruce Willis) لە پاڵپ فیکشێن (Pulp Fiction) بۆ ئەو نووسراوە، بەڵام ئەو نەیدەتوانی کاتی وێنە‌ھەڵگرتن لەوێ‌دا بێت لەبەر ئەوەی لە فیلمی سێ ڕەنگ: سوور لە ھەمان کات‌دا کایەی دەکرد. ھەر سەبارەت بەو بابەتە تارانتینۆ فیلمی سووری لە کەن دیت و پێی وا بوو خەڵاتی سەرەکی مێھرەجانەکە دەباتەوە، بەڵام فیلمەکەی خۆی، پاڵپ فیکشێن خەڵاتەکەی بردەوە.
ئەگەرچی کیشلۆڤسکی بەڵێنی دابوو دوای سێ ڕەنگ دەست لە کار دەکێشێتەوە بەڵام کاتی مردنی لە سەر سێدانییەکی نوێ کاری دەکرد کە دەگەڵ پیسیڤیچ پێکەوە سیناریۆیان نوسیبوو، کە بریتی بوو لە بەھەشت (Heaven)، دۆزەخ (Hell) و بەرزەک (Purgatory) کە لە کۆمێدی خودایی دانتە‌و وەرگیرابوو. وەک درووست‌کردنی دە فەرمانی موسی سیناریۆی فیلمەکە سپاردرابوو بە چەن دەرھێنەری جیاواز، بەڵام مردنی ناوەختی کیشلۆڤسکی ماوەی نەدا بزانین ھەر وەک ئەزموونی پێشوو خۆی درووست‌کردنەکە ئەگرێتە ئەستۆ یان ئەم‌جار یاسا دەگۆڕێت. تاکە بەشی ئامادەکراوی ئە‌و سێدانەکە بەھەشت (Heaven) لە لایەن تام تیکوێر (Tom Tykwer) دروست‌کرا و لە ساڵی ٢٠٠٢ لە مێھرەجانی نێودەوڵەتی فیلمی تۆرۆنتۆ (Toronto International Film Festival) بڵاو کرایەوە. لە دوو بەشەکەی تر تاکە ٣٠ لاپەرەی لە نووسینی کیشلۆڤسکی لێ ماوەتەوە. پیسیڤیچ پاش‌ماوەکەی تەواو کرد و ئامادەی درووست‌کردنی کرد بۆیە لە ساڵی ٢٠٠٥دا دەرھێنەری بۆسنیایی دانیس تانۆڤیچ (Danis Tanoviو)، دۆزەخی بڵاو کردەوە بە دەوری سەرەکی ئەمانوێل بیرت (Emmanuelle Béart) و سێھەمین بەشی لە ساڵی ٢٠٠٧دا بڵاو کرایەوە. ئەکتەر و دەرھێنەری خەڵکی پۆلەندا جێرزی شتووھەر ((Jerzy Stuhr، کە لە چەن‌دانە لە فیلمەکانی کیشلۆڤسکی دەوری بینی‌بوو و سیناریۆی بۆ خۆرەی کامێرا نووسیبوو، لە سەر سیناریۆیەکی درووست‌نەکراوی کیشلۆڤسکی لە ساڵی ٢٠٠٠دا فیلمی ئاژەڵی گەوەرە (Big Animal | Duże zwierzę) درووست‌کرد.
کیشلۆڤسکی لە چاوپێکەوتنێک‌دا گوتی: ئەو بابەتە لە ناخی بنیامەوە دێت وا شتێک بە قیمەت بێت بۆ خواستی فەرھەنگ، ئەوانەی وا ئەبێتە ھۆی پەیوەندی دانی بنیامەکان نەک جیا کردنەوەیان. زۆر شت لە دونیادا ھەیە وا ئەبێتە ھۆی جیا بوونەوەی خەڵکان، وەک ئایین، سیاسەت، مێژوو یا نیشتمان‌پەروەری. ئەوە گرینگ نییە تۆ کێ بیت یان من کێم، کاتێ ددانی تو یان من بداتە ژان ھەردوو ھەست بە یەک ئازار دەکەین. ھەستەکان یەکێک لەو شتانەن و خەڵکان پێکەوە پەیوەندی دەدات، لەبەر ئەوەی وشەی «خۆشەویستی» تاکە مانایەکی ھەیە بۆ ھەموان؛ یان «ترس»، یان «ئازار بینین». ئێمە ھەموومان بە ھۆی یەکسانەوە دەترسن و ھەر بە ھۆی یەکسان خۆشەویستی دەکەین. ھەر لەبەر ئەوەیە کە من باسی ئەو بابەتانە دەکەم چۆنکا لە بابەتەکانی غەیری ئەمە بە خێرایی ھەستی بە یەک‌نەگرتوویی دەکەم.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٩٦ پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی پۆڵەندی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١ پۆل:دەرھێنەرەکان پۆل:سیناریۆنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
ڕەوڕەوە
چه‌پ|200px|وێنۆک|ڕەوڕەوەی بچووک
ڕەوڕەوە یا ڕاوڕاوێلکە، (بە لاتین Charadriidae، بە عەرەبی زقزاقیە ، به‌فارسی سلیم) تۆرەمەیەک باڵندەن کە لە تەنکاوان دەژین، دندووکیان تیژە، توند دەفڕن، پێڕۆن، کاتی چینە سەروکلکیان زوو- زوو دەجووڵێنن، زۆربەیان کۆچەرین و بە پۆل دەفڕن، لە سەر ھەردی ڕووتەن ھێلانە ساز دەکەن. دانەوێڵەو گیانەوەری ورد دەخۆن، ٦٤-٦٢ جۆریان ھەیە کە ناسراوترینیان بریتییە لە:
جۆرجیانا، ئەلاباما
جۆرجیانا (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی بەتلەر، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ١٬٧٣٨ کەس بووە. ڕووبەری ١٦٫١٥ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٠٧٫٦٢ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
بڕیارنامەی ١٣٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی تیمۆری ڕۆژھەڵات. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٢٦٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ تیمۆری ڕۆژھەڵات پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیندۆنیزیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠١ پۆل:تیمۆری ڕۆژھەڵات لە ٢٠٠١ پۆل:ئیندۆنیزیا لە ٢٠٠١
تۆرەمەی ڕەشیشەکان
چ‏‏‏ە‏‏‏پ|300px|وێنۆک|ڕەشیشە
ڕەشیشەکان، (بە لاتین Thrushes، بە عەرەبی سمنە، بە فارسی توکایان) تۆرەمە باڵندەیەکن ڕەنگاوڕەنگ و دەنگخۆش، دندووکیان باریک و لاقیان بەھێزە، بە چەند خێزان دابەش دەبن:
حسەیناوای مەڕان
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
چۆڵبڵاخ
چۆڵبڵاخ یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٦٨ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٣٨٩ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
٦٤ (ژمارە)
٦٤ (شەست و چوار) (64) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٦٣ و ٦٥.
زاک ئێفڕۆن
زاکری ئێفڕۆن (لەدایکبووی ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٧) ئەکتەرێکی ئەمەریکی و گۆرانیبێژە .زاک بەهۆی ڕۆڵەکەی لە زنجیرەی (High School Musical)دا بەناوبانگ بووە. هەروەها بەشداری کردووە لە چەندان فیلمی کۆمێدی وەک (Neighbours, Thaht Awkward Moments . Bad Grandpa) و چەندەها فیلمی کۆمێدی تر ، لەنێویاندا ئێمە هاوڕێی تۆین. thumb|ئێفڕۆن لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان|فیستیڤالی فیلمی کان]]
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەمریکییە گۆرانیبێژەکانی سەدەی ٢١م پۆل:گۆرانیبێژە کوڕەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان پۆل:جووە ئەگنۆستیکەکان پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
٦٣ (ژمارە)
٦٣ (شەست و سێ) (63) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٦٢ و ٦٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئەین ھاردینگ
ئەین مایکڵ ھاردینگ (بە ئینگلیزی Ian Michael Harding، لە ١٦ی ئەیلولی ١٩٨٦ لەدایکبووە) ئەکتەرێکی ئەمەریکییە. بە ڕۆڵی ئێزرا فیتز لە زنجیرە درامای شۆخە بچووکە درۆزنەکان زنجیرەى کەناڵى ABC Family ناوبانگی دەرکردووە.
سەرەتای ژیان
ئەین ھاردینگ لە شاری ھیدلبیرگ لە خێزانێکی سەربازی ئەمەریکی لە ئەڵمانیا لەدایک بووە، خوشکە گەورەکەى ناوی سارایە. چەند ساڵێک دواى ئەوە خێزانەکەیان بۆ ویلایەتی ڤیرچینا گواستۆیانەتەوە. لە دواناوەندی ئەین بەشدارى یانەى دراما دەکات. دواتر لە بەشى میوزیک و دراماى زانکۆى کارنەیگ میلۆن وەردەگیرێت.
کارەکانی
دیارترین کارەکانی ئەین ڕۆڵی ئێزرا فیتز لە زنجیرە درامای شۆخە بچووکە درۆزنەکانی زنجیرەى کەناڵى ABC Family یە. لەسەر ئەو رۆڵە ئەین شەش جار پالێوراوە بۆ خەڵاتی تین چۆیس ئەوۆرد، کە پێنج خەڵاتەکەی بەدەست هێناوە لەساڵانی ٢٠١٠، ٢٠١١، ٢٠١٢، ٢٠١٣، ٢٠١٤.
خەڵاتەکان
ئەین ھاردینگ بۆ ھەشت خەڵاتی جیهانی پاڵێوراوە:
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
بڕیارنامەی ١٣٣٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٣٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی گورجستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٢٦٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئەبخازیا و گورجستان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠١ پۆل:ئەبخازیا لە ٢٠٠١ پۆل:گورجستان لە ٢٠٠١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ گورجستان
ھیمالایا
وێنۆک|ھیمالایا
وێنۆک|شوێنی ھیمالایا لە نێوان ھیند و تەبەت
سەرچاوەکان
پۆل:ھیمالایا پۆل:زنجیرەچیاکانی ئاسیا پۆل:زنجیرەچیاکانی چین پۆل:زنجیرەچیاکانی ھیندستان پۆل:زنجیرەچیاکانی نیپال پۆل:زنجیرەچیاکانی پاکستان پۆل:چیاکان پۆل:زنجیرەچیاکان پۆل:زنجیرەچیاکانی هیمالایا
ئەشقی شێتانە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
ئەشقی شێتانە (بە تورکی: Kara Sevda «کەرە سێڤدا») بریتییە لە زنجیرە درامایەکی ڕۆمانسی دڵتەنگی تورکی لە بەرھەمھێنانی کۆمپانیای مانگ بۆ بەرھەمھێنانی ھونەرییە پەخش کراوە لەسەر کەناڵی ستار تیڤی تورکی لە ڕێکەوتی ١٥ تشرینی یەکەمی ٢٠١٥. وەرزی یەکەم پێکدێت لە ٣٥ زنجیرە کە کار لێی تەواو بوو لە حوزەیرانی ٢٠١٦. وەرزی دووەم پەخش کرا لە ٢١ ئەیلولی ٢٠١٦.
چیرۆک
چیرۆکی زنجیرەکە دەسوڕێتەوە بەدەوری کەمال (بوراک ئۆزچیڤیت) کە گەنجێکی ھەژارە لەگەڵ نیھان (ناسلیھان ئەتاگول) کە کچێکی دەوڵەمەندە، کەمال و نیھان دەکەونە داوی خۆشەویستییەوە، وە لە لایەنێکی تر ئەمیر ھەیە کە پیاوێکی دەوڵەمەندی خاوەن دەسەڵاتە دەیەوێت وا لە نیھان بکات بکەوێتە داوی خۆشەویستی ئەوەوە بۆیە ھەڵدەستێ بەیامەتی باوکی بە بۆسە دانان بۆ براکەی بە تاوانی کوشتن، وە ھەڕەشە لە بنەماڵەکەی دەکات کە بە پۆلیس دەڵێت ئەگەر نیھان ڕازی نەبێت ھاوسەرگیری لەگەڵ بکات. وە ئەمە نیھان ناچار دەکات ھاوسەرگیری لەگەڵ کەمال نەکات و ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەمیر بکات. وە دوای پینج ساڵ کەمال دەگەڕێتەوە بە مەبەستی تۆڵەکردنەوە، پاشان گومان لە ھاوسەرگیرییەکەیان دەکات، وە ھەوڵ دەدات ھۆکاری ھاوسەرگیرییەکەی بۆ ئاشکرا ببێت و پاشان نیھان دان بەھموو شتێک دەنێت و ئەویش سوێن دەخوات کە ڕزگاری کات لەو زیندانەی تێیدایە وە لەو ھاوسەرگیرییەی بە ئەمیر وە لەم کاتەدا کەمال ئاشنا دەبێت بە چەند کەسایەتییەکی مافیا و تێکەڵی چەند کارێک دەبێت پاشان لەگەڵ نیھان بڕیار دەدەن ڕابکەن و چیرۆکی ئەشقەکەیان دوور لە ئەمیر بژین، وە براکەی نیھان ھاوسەرگیری لەگەڵ خوشکی کەمال کردووە وە بەیەکەوە ڕایان کرد بەڵام خوشکەکەی کەمال پەیوەندی ھەیە لەگەڵ ئەمیر و شوێنی کەمال بە ئەمیر دەڵێت پاشان ئەمیر دێت بۆلای نیھان ھەڕەشەی کوشتنی کەمالی لێ دەکات ئەگەر نەگەڕێتەوە لەگەڵی، وە لەگەڵی گەڕایەوە، گەڕایەوە و بەکەمالی وت کە ئەو ڕقی لێیەتی و ھەوڵ دەدات ئەمیری خۆش بووێت وە دوای ئەوە کەمال ڕوو دەکاتە دادپەروەری وە ئۆزان (برای نیھان) دەکاتە ناو زیندان وە نیھان دەست دەکات بە توڕە بوون لە کەمال.
وە یارمەتیدەرەکەی ئەمیر (تۆفان) ھەڵدەستێ بە ناردنی وێنەی ئەمیر و زەینەب بۆ ئۆزان لە زیندان ھاوار دەکات، دەگری، بێزار دەبێت، توڕە دەبێت، پاشان دەکەوێتە نەخۆشخانە بەھۆی ژەھراوی بوونەوە کە ئەمیر پیلانی بۆ گێڕاوە و دەیەوێت لە زیندان بیفڕێنێ بەڵام کە زانی وێنەکانی بینیوە پیلانەکەی دەگۆڕێت بۆ کوشتنی. وە لێرە وەرزی یەكەم تەواو دەبێت
تیمساحی ئەمریکی
وێنۆک تیمساحی ئەمریکی یان تیمساحی میسیسیپینسی جۆرە تیمساحێکە کە بەزۆری لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەمریکا دەژی. لە تەمەنی پێگەیشتوویاندا قەبارەیان دەگاتە ٣.٤ بۆ ٤.٦ مەتر لە درێژی، هەروەها کێشیان دەگاتە ٤٥٣ کیلۆ گرام. بەشێوەیەکی گشتی مێینەیان بچووکترن، بە قەبارەی ٢.٦ بۆ ٣ مەتر لە درێژیدا.
سەرچاوەکان
پۆل:ھێماکانی فلۆریدا پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
دەریاچەی بایکاڵ
وێنۆک|بەردی ئۆلکۆن شەمەن لە ناو بایکاڵ
پەراوێزەکان
پۆل:دەریاچەی بایکاڵ پۆل:جوگرافیای پارێزگای ئیرکوتسک پۆل:جوگرافیای کۆماری بوریاتیا پۆل:دەریاچەکانی ڕووسیا پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ڕووسیا
شارستانی نەیشابوور
وێنۆک|چەپ|300px| جێگەی شارستانی نیشابوور لە [[پارێزگای خۆراسانی ڕەزەویدا بە ڕەنگی وەنەوشەیی نیشان دراوە]] شارستانی نەیشابوور یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای خۆراسانی ڕەزەویی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری نەیشابوورە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی پۆل:شارستانی نەیشابوور پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:نەیشابوور
ڕایەن ڕێینۆڵدز
گەورەترین سەرکەوتنی بازرگانیی ڕێینۆڵدز لە فیلمی سووپەرھیرۆکانی دێدپووڵ (٢٠١٦) و دێدپووڵ ٢ (٢٠١٨) بوو، کە تێیدا ڕۆڵی کەسایەتیی سەرەکی دەگێڕێت. بەشی یەکەم چەند تۆمارێکی شکاند لەکاتی بڵاوکردنەوەیدا بۆ کۆمیدییەکی ئاڕ ڕەیتد و نواندنەکەی کردیە خاوەنی پاڵاوتن بۆ خەڵاتەکانی فیلمی ھەڵبژاردەی ڕەخنەگران و خەڵاتەکانی گۆڵدن گڵۆب.
ڕێینۆڵدز ئەستێرەیەکی وەرگرت لە پیادەڕێی ناوبانگی ھۆڵیوود لە ٢٠١٧. دوو جار ھاوسەرگیریی کردووە: لەگەڵ خانمەئەکتەر سکارلێت جۆھانسن لە ٢٠٠٨ بۆ ٢٠١١، و لە ٢٠١٢وە لەگەڵ خانمەئەکتەر بلەیک لیڤلی، کە لەگەڵیدا سێ کچی ھەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرە کەنەدییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:کۆچبەرە کەنەدییەکان بۆ ئەمریکا پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیستەم پۆل:بازرگانانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەکەم پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:سەرۆکی تۆپی پێ و وەبەرهێنەرانی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان پۆل:ئەکتەرە تەلەفزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست هێناوە پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان پۆل:خێرخوازە ئەمریکییەکان پۆل:سەرۆکی تۆپی پێ و وەبەرھێنەرانی ئەمریکی پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست ھێناوە پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
محەممەد سەدیق کەبودوەند
محەممەد سەدیق کەبودوەند چاڵاکوانێکی کوردی بواری مڕۆییە و لە کوردستانی خۆڕھەڵات کاردەکات، ھەروەھا ڕۆژنامەنووس و سەڕۆکی دەزگای بەرگریکاری خەڵکی کوردستان ە. لەساڵی ٢٠٠٧ لەلایەن دادگای ئینقلابی ئیسلامی تاران بە تاوانی ھەڕەشەکاری بۆ سەر ئاسایشی نەتەوەیی ئێران بە دە ساڵ و شەش مانگ بڕیاری بەندکردنی بۆ دەرکرد. لە ١٣ی پێنجی ٢٠١٧ ماوەی بەندکردنەکەی تەواو بوو و ئازادکرا.
کەبودوەند بەرپرس و بەڕێوەبەری  ھەفتەنامەی "پیام مردم""ھەڵوێستی خەڵک"بوو کە بەھەردوو زمانی فارسی و کوردی دەردەچوو، بەڵام لەساڵی ٢٠٠٦ بۆ ماوەی شەش مانگ لەلایەن ڕژێمی ئێرانەوە ڕاگیرا، دواتر ماوەی ڕاگرتنەکەی  بۆ پێنج ساڵ دڕێژکرایەوە، ڕۆژنامەنووس کەبودوەند بەدڕێژایی ئەم ماوەیە کاری ڕۆژنامەگەری لێ قەدەغەکرا..
دەزگای دیدەبان حقوق بشر خەڵاتی ھێڵمن/بۆ نووسەرانی ژێڕسانسۆر و دژوار لەساڵی ٢٠٠٩ خەڵاتی ھێڵمنی پێشکەش بە کەبودوەند کرد.
ژیاننامەی
کەبودوەند لەبواری بازڕگانی کارگوزاری کارگێڕی کاری کردوە.
پەرتووکەکانی
کەبودوەند سێ پەرتوکی نووسیوە لەبواری مافی شارستانی و ڕەگەزی بەرامبەر، کە ڕژێمی ئێران مافی سپاردن و چاپی پێ نەبەخشیوە کە بڕیتین لە:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
دەریاچە گەورەکان
وێنۆک|دەریاچە گەورەکان بە ناو ئینگلیزیەکانیانەوە
٩٩١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ڕێزدێنت ئیڤڵ (فیلم)
رێزیدێنت ئیڤڵ (بە ئینگلیزی: Resident Evil)، فیلمێکی زانستی و خەیاڵی تۆقێنەرە لە ساڵی ٢٠٠٢ دەرچوو کە تێدا میللا جۆڤۆڤیچ و ئێریک مابیۆس ڕۆڵی سەرەکی فیلمەکەیان ئەبینی. میللا جۆڤۆڤیچ (ئالێس) وەک ڕزگارکەری شاری ڕاکۆن ناسرا.
سەرچاوەکان
پۆل: فیلمەکانی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢ پۆل:فیلمە بەریتانییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی-ئەڵمانی پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی پۆڵ دەبلیو. ئێس. ئەندێرسەن پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی بەڕیتانیا پۆل:فیلمەکان دەربارەی یاخیبوونەکان پۆل:فیلمەکان لە دەرهێنانی پاوڵ دەبلیو ئێس ئەندەرسۆن پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی پاوڵ دەبلیو ئێس ئەندەرسۆن پۆل:فیلمەکان کە لە بەرلین وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی ئەڵمانیا
٩٢١ (ژمارە)
٩٢١ (نۆسەد و بیست و یەک) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٩٢٠ و ٩٢٢.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
جێرالدین، ئەلاباما
جێرالدین (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی دیکەب، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٨٩٦ کەس بووە. ڕووبەری ١٠٫١٨ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٨٨٫٠٢ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
٦٥ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
بڕیارنامەی ١٣٤٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٤٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٨ی شوباتی ٢٠٠١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای نێونەتەوەییی تاوانباری بۆ یووگسلاڤیای پێشوو. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٢٧٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠١ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ٢٠٠١
٦٦ (ژمارە)
٦٦ (شەست و شەش) (66) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٦٥ و ٦٧.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
حەیدەر دیدەبان
حەیدەر دیدەبان یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٣٢ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٢١٧ کەسە.
٩٢٢ (ژمارە)
٩٢٢ (نۆسەد و بیست و دوو) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٩٢١ و ٩٢٣.
٩٩٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
٩٢٢ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ناوچەی دڵوەران
ناوچەی دڵوەران لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە چوار ناوچەی شارستانی قوروەیە لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
گوندەواری دڵوەران
لە (٥) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری مالوجە
لە (٣) گوند پێکھاتووە:
گوندە کوردەکان
پێکھاتووە لە ٥ گوند.
گوندە ئازەرییەکانیەکان
پێکھاتووە لە ٢ گوند.
گوندە کوردەکان و ئازەرییەکانیەکان
پێکھاتووە لە ١ گوند.
خاکیوەی
خاکیوەی یان خاکی‌بەیگ یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٧٩ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٥٠٨ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
٩٢٣ (ژمارە)
٩٢٣ (نۆسەد و بیست و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٩٢٢ و ٩٢٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
پارێزگای ئارماڤیر
پارێزگای ئارماڤیر پارێزگایەکە (مارز) لە بەشی ڕۆژاوای ئەرمینیا. دەکەوێتە دەشتی ئارارات کە لە باشوورەوە چیای ئارارات و لە باکوورەوە چیای ئاراگات زاڵە، پایتەختی پارێزگاکە شارۆچکەی ئارماڤیرە لەکاتێکدا گەورەترین شار ڤاغارشاپات (ئێچمیادزین). ئەم پارێزگایە لە باشوور و ڕۆژاوا سنوورێکی درێژییەکەی ٧٢ کم (٤٥ میل) لەگەڵ تورکیادا ھەیە. بەپێی سەرژمێری فەرمی ساڵی ٢٠١١، ژمارەی دانیشتووانی ئارماڤیر ٢٦٥٬٧٧٠ کەسە (١٣٠٬٠٧٨ پیاو و ١٣٥٬٦٩٢ ژن)، کە نزیکەی ٨٫٨٪ی تەواوی دانیشتووانی ئەرمینیا پێکدەھێنێت. ئەم پارێزگایە بەشداری ٤٪ی ھەیە لە کۆی بەرھەمی پیشەسازی ساڵانەی ئەرمینیا. پیشەسازی پارێزگاکە بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر بنەمای پرۆسێسکردنی خۆراک و خواردنەوە کحولییەکان دامەزراوە
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی یەریڤان زڤارتنۆتس دەکەوێتە نزیک گوندی پاراکار لە پارێزگای ئارماڤیر (١٢ کم (٧ میل) لە ڕۆژاوای یەریڤان).
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای ئارماڤیر ئارماڤیر
ئێمە ھاوڕێی تۆین (فیلم)
ئێمە ھاوڕێی تۆین فیلمێکی ئەمریکیی مۆسیقایی و دراما و کۆمێدییە لەلایەن ماکس جۆسێپ دەرھێنراوە، و لە نووسینی جۆسێپ و مێگان ئۆپنھایمەرە. فیلمەکە لە نواندنی ئەکتەران زاک ئێفڕۆن، ئیمیلی ڕاتاجکۆوکسکی و وێس بێنتلییە. چیڕۆکی فیلمەکە باس لە کەسێکی دیجەی دەکات کە دەیەوێ سەرکەوتوو بێ لە کاروباری مۆسیقی، دواتر بە بەرھەمێنەرێکی مۆسیقی شاد دەبێ کە بەتەواوی ڕێچکەی کارەکانی بەرەو سەرکەوتن دەبات.
فیلمەکە لەلایەن کۆمپانیای وارنەر برەدەرزەوە لە ٢٨ی ئابی ٢٠١٥ بڵاوکرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە بەریتانییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سەربەخۆیییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درامییە مۆسیقییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی دیوون ئینتەرتەیمێنت پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان
٦٧ (ژمارە)
٦٧ (شەست و حەوت) (67) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٦٦ و ٦٨.
ڕووباری کۆنگۆ
وێنۆک|شوێنی ڕووباری کۆنگۆ لە سەر نەخشە
ڕووباری کۆنگۆ دوای نیل درێژترین ڕووباری کیشوەری ئەفریقایە.
وێنۆک|دیمەنێک لە ڕووباری کۆنگۆ
سەرچاوەکان
پۆل:ڕووبارە نێونەتەوەیییەکانی ئەفریقا پۆل:ڕووبارەکانی ئەنگۆلا پۆل:ڕووبارەکانی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ پۆل:ڕووبارەکانی کۆماری کۆنگۆ پۆل:چەمە سنوورییەکان پۆل:ڕووباری کۆنگۆ پۆل:ڕووبار
گیلبەرتاون، ئەلاباما
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
خاڵەوازە
خاڵەوازە یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٣٧ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٢٨٣ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
بڕیارنامەی ١٣٤١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٤١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی شوباتی ٢٠٠١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٢٨٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بوروندی پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئووگاندا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠١ پۆل:کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ لە ٢٠٠١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ڕواندا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
٦٨ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئارماڤیر
شارۆچکەکە پێش ساڵی ١٩٣٥ بە سەردارئاباد ناسرابوو، و لە ساڵی ١٩٣٥ تا ١٩٩٥ بە ھۆکتەمبەریان ناسرابوو. لە ئێستادا، ئارماڤیر شوێنی نیشتەجێبوونی ئەپستۆریای ئارماڤیری کەنیسەی نێردراوی ئەرمەنییە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ئارماڤیر پۆل:پارێزگای ئێریڤان
ڕەشیشە
چەپ|٣٠٠px|وێنۆک|ڕەشیشە چەپ|٣٠٠px|وێنۆک|ڕەشیشە - نێر ڕەشیشە یان شالوور (دهۆک:شالیل) (بە ئینگلیزی Common Blackbird) باڵندەیەکە لە خێزان و تۆرەمەی ڕەشیشەکان.
٢٥سمە، نێر لە مێ گەورەترە و تەواو ڕەشە. مێکان دندووک و بازنەی دەوری چاویان نارنجییە و ملیان خاڵخاڵە. نێرەکان بە باڕی قاوەیی ئاماڵ ڕەشن و دندووکیان تۆخە. ئەم باڵندەیە لە سەر زەوی چینە دەکا، کلکی وەک چەتر لێدەکا و قیت ڕایدەگرێ و باڵان شۆڕ دەکا. لە لێڕەوار و باخاندا دەژی. لە نێو پەرژین و میچی تەویلە و ھۆڵان ھێلانە ساز دەکا. زستانان زۆر دەبینرێت.
سەرچاوە
فەرھەنگی باڵندە - ئەحمەد بەحری
سێ شانشینەکەی کۆریا
300px|وێنۆک|نەخشەی سێ شانشینەکەی کۆریا لە کۆتایی سەدەی پێنجەم
سێ شانشینەکەی کۆریا (بە ھانگۆل: 삼국시대، بە ھانجا: 三國時代)، سێ شانشینی کۆریای کۆن بوون پێک ھاتبوون لە گۆگۆریۆ بایکجی وە شیللا، کە زاڵبوو بەسەر نیمچە دورگەی کۆریا بە شێک بوو لە مەنچوریا لە ھەزارەی یەکەم. ماوەی سێ شانشینەکەی کۆریا دەستی پێ کرد لە ٥٧ی پێش زایین کاتێک شیللا سەرکەوت بەسەر گۆگۆریۆ لە ٦٦٠ز.
سەرچاوە
پۆل: کۆریا پۆل: ئاسیا پۆل:پێڕستە چاندییەکان پۆل:مێژووی زووی کۆریا پۆل:سێ شانشینەکەی کۆریا
شیللا
سەرچاوەکان
پۆل:پاشایەتیە پێشووەکانی ئاسیا پۆل:وڵاتانی پێشوو لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا پۆل:شیللا پۆل:٥٧پ.ز پۆل:خەڵکی دێرین پۆل:وڵاتانی پێشوو لە مێژووی کۆریا پۆل:مێژووی کۆریا پۆل:چاندی کۆری پۆل:سێ شانشینەکەی کۆریا پۆل:ھەڵوەشانەکانی ٩٣٥ پۆل:فەرمانڕەوا پێشووەکان لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا
٩٩٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
٩٢٤ (ژمارە)
٩٢٤ (نۆسەد و بیست و چوار) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٩٢٣ و ٩٢٥.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئالدۆس ھەکسلی
وێنۆک|تابلۆی شین لە 16 Bracknell Gardens, Hampstead، لەندەن، یادکردنەوەی ئەلدوس، براکەی جوولیان و باوکی لیۆنارد ئەلدوس لیۆنارد ھەکسلی (٢٦ی تەممووزی ١٨٩٤) نووسەر و فەیلەسوفێکی ئینگلیزی بوو. ئەو نزیکەی ٥٠ کتێبی نووسیوە، ھەردوو ڕۆمان و کاری ناخەیاڵی نووسیوە، ھەروەھا وتار و شیعریشی بە بەرفراوانی نووسیوە.
وێنۆک|ئەلدۆس ھەکسلی لەلایەن لۆ (١٩٣٣) ھەکسلی ئاشتیخواز بوو. حەزی لە ئەفسانەی فەلسەفی و گەردوونیزم بوو، باسی ئەم بابەتانە دەکات بە کارەکانی وەک فەلسەفەی ھەمیشەیی (١٩٤٥) کە ھاوشێوەی نێوان ئەفسانەیی ڕۆژاوایی و ڕۆژھەڵاتی و دەروازەکانی تێگەیشتن (١٩٥٤) کە ئەزموونی دەروونی خۆی لەگەڵ مێسکالین لێکدەداتەوە. لە بەناوبانگترین ڕۆمانەکەی «جیھانێکی نوێی ئازا» Brave New World (١٩٣٢) و کۆتا ڕۆمانەکەی «دوورگە» (١٩٦٢) دا، تێڕوانینی خۆی بۆ دیستۆپیا و یوتۆپیا (ناشوێن) پێشکەش کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور پۆل:کۆچەرانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٤ پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا پۆل:مردووانی ١٩٦٣ پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئینگلیز پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
داڵان
داڵان یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٨١ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٤٣٣ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
عەبدوڵڵا کوڕی حاریس
عەبدوڵڵا کوڕی حارس کوڕی عەبدولعوزای سەعدی برای شیری پێغەمبەر محەممەدە و گوتراوە یەکێکە لە ھاوەڵان، دایکی حەلیمەی سەعدییەیە و باوکی حارس کوڕی عەبدولعوزایە، گوتراوە خۆی و باوکی موسڵمان بوون و موسڵمانی چاکبوون.
سەرچاوەکان
پۆل:ھاوەڵەکان
فەرھەنگی باڵندە
کتێبی فەرھەنگی باڵندە بەرھەمێکی تۆکمەیە لە بواری پێناسەکردنی باڵندەکان، لە نووسینی ئەحمەد بەحرییە بە شێوازێکی ستاندارد لە توێی یەک بەرگ فەرھەنگدا.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرھەنگە کوردییەکان پۆل:کتێبە کوردییەکان پۆل:کتێبەکانی ٢٠٠١
٦٩ (ژمارە)
٦٩ (شەست و نۆ) (69) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٦٨ و ٧٠.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
٩٢٥ (ژمارە)
٩٢٥ (نۆسەد و بیست و پێنج) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٩٢٤ و ٩٢٦.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
خنجەرەی خواروو
خنجەرەی خواروو یان خنجێرەی خواروو یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٣ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٢٢ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارستانی دیواندەرە
٩٩٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
دەواخ
دەواخ یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٣٦ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٢٥٨ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
گلێن ئەلن، ئەلاباما
گلێن ئەلن (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی فایێت، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٥١٠ کەس بووە. ڕووبەری ١٧٫٠١ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٢٩٫٩٨ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
٧١ (ژمارە)
٧١ (حەفتا و یەک) (71) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٧٠ و ٧٢.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٧٠ (ژمارە)
٧٠ (حەفتا) (70) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٦٩ و ٧١.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٩٢٦ (ژمارە)
٩٢٦ (نۆسەد و بیست و شەش) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٩٢٥ و ٩٢٧.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
دەروەن
دەروەن یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٢٠١ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ١٢٠١ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە پۆل:گوندەکانی شارستانی دیواندەرە
٩٢٧ (ژمارە)
٩٢٧ (نۆسەد و بیست و حەوت) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٩٢٦ و ٩٢٨.
بڕیارنامەی ١٣٤٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٤٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی شوباتی ٢٠٠١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی دادگای نێونەتەوەیی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٢٨٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠١ پۆل:مەغریب لە ٢٠٠١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ مەغریب پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سەحرای ڕۆژاوا پۆل:سەحرای ڕۆژاوا لە ٢٠٠١
جانێت گەینۆر
لۆرا ئۆگەسا گەینۆر (؛ ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٦ — ١٤ی ئەیلوولی ١٩٨٤) فلیمساز و نمایشکاری فلیم، شانۆ، و تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی بوو.
٧٢ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ڕەشبەش
چەپ|٣٠٠px|وێنۆک|ڕەشبەش ڕەشبەش باڵندەیەکی مامناوەندی ئاوژییە، لە تۆرەمەی مریشکاویلە ، ڕەش و بەشە
لێکدانەوە
باڵندەیەکە لە تۆرەمەی مریشکاویلە ، ڕەش و بەشە، لاقی شینە، قامکەکانیان ھەرکام بە جیا پەردەیان ھەیە، بە باڕی بۆرە و بەرسینگ و ملی مەیلەو سپییە. زیاتر لە ئاودایە، بینە دەکێشێ، زستانان بە گەل دەژی، بە دژواری ھەڵدەفڕێ و دەبێ ماوەیەکی زۆر بە سەر ئاودا ڕابکا تا باڵ دەگرێ، لە ئاوی تفت و شیریندا دەژی، لە ناو قامیش و گیا و گوڵی قەراخ ئاو ھێلانە دەکا.
سەرچاوە
بەحری، ئەحمەد، فەرھەنگی باڵندە، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر.
پۆل:مەلەکانی کوردستان
گەیاندنی خاتوو دەیزی
لە ٦٢ەهەمین بۆنەی خەڵاتەکانی ئۆسکار لەساڵی ١٩٩٠ فیلمەکە نۆ جار پاڵێوراو کرا بۆ خەڵاتەکە ، کە توانی چوار دانەیان بباتەوە لەنێویاندا باشترین فیلمی ساڵ ، باشترین خانمە ئەکتەر،باشترین چیڕۆکی وەرگیراوە و باشترین مکیاج و جوانکاری.فیلمەکەش بە یەکێک لە سەرکەوتووترین فیلمەکانی مۆرگان فریمان دادەنرێت.
سەرچاوەکان
١.ویکیپیدیای ئینگلیزی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ١٩٨٩ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلم پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٥٠ پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئۆتۆمبێل پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:باشترین فیلمە مۆسیقییەکان یان کۆمیدییەکانی براوەی گۆڵدن گڵۆب پۆل:فیلمەکان کە نمایشێکی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەریان تێدایە پۆل:ئەو فیلمانەی کە باشترین ئەکتەری مۆسیقی یان کۆمیدییان تێدایە کە خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی باشترین خانمەکتەری مۆسیقی یان کۆمیدییان تێدایە کە خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبیان بەدەستھێناوە پۆل:فیلمەکان کە لە دەیەی ١٩٤٠ داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە نووسەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین سیناریۆی گونجاوی بەدەستھێناوە پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان کە لەسەر بنەمای شانۆنامە دروستکراون
سۆفی عومەر
عومەر چەلیک (لە دایکبووی ١٩٦١ لە شەمزینان، باکووری کوردستان) ناسراو بە سۆفی عومەر کەسایەتیی بەناوبانگی کوردە کە لە بواری ھەڵپەڕکێی کوردیدا چالاکە و ڤیدیۆکانی لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بینەری زۆر دەخوات.
ژیاننامە
عومەر چەلیک بە سۆفی عومەر ناسراوە، چوونکە ڕیشی ھەیە و لە بنەماڵەیەکی سۆفییە. ساڵی ١٩٦١ لە گوندی بێتکارۆک لە قەزای شەمزینان لە باکووری کوردستان لەدایکبووە و لە ھۆزی گەردییە. تەمەنی ١٥ ساڵ بووە کە ژیانی ھاوژینی پێکھێناوە، ئێستا باوکی ٥ کوڕ و ٥ کچە. ئەو ھەر لە منداڵییەوە خۆی داوەتە شایی و ھەڵپەڕکێ و دەڵێت: «شوانی مەڕ بووم، بەبێ ساز و گۆرانی لەسەر یەک پێ هەڵپەڕکێم دەکرد». ئەوە ٢٠ ساڵە لە کاری ھەڵپەڕکێی دایە و بەردەوام دەچێتە شایییەکانی ناوچەکە. کارەکانی سۆفی عومەر لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دەنگی داوەتەوە، بەرھەمەکانی بینەرێکی زۆر دەخوات و چەندین ئیشی وەکوو چالێنج لەلایەن بەکارھێنەرانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە دەستنیشان کراوە. ھەروەھا لە بەرھەمێکدا لەگەڵ ئاگرین دڵشاد ھاوکاری کرد و لە ڤیدیۆی گۆرانییەکەدا خەریک بە ھەڵپەڕکێ بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:زیندووان پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان
سەنی لیۆنێ
کاڕێنژیت کەورڤۆھرە،لەدایک بووی ۱۳ی مەی ۱۹۸۱ ە.ناسڕاوە بە "سەنی لیۆنێ"ڕۆڵگێڕ و ئەستێرەیەکی نمایشکاری بەڕەگەز ھیندیە،سەرەتای دەرکەوتنی لەکارە سینەماییەکانی ھیندستان بووە،ئەستێرەیەکی بەرچاوی فیلمە ڕووتەکان بووە،ئێستا ھەڵگری ڕەگەزنامەی ئەمەریکیە،ھەروەھا ھەڵگری ناوێکی تری خوازڕاوە بەناوی"کارین ماڵھۆترا".پێشتر لەژێڕ ناوی ماکسیم یەکێک ووە لە دوازدە ھەرە ئەستێرە بەرچاوەکانی فیلمە ڕووتەکانی ساڵی ۲۰۱۰ بووە.
ھەروەھا بەشێوەی سەربەخۆ چەندین ڕۆڵی جیاوازی بینیوە،لە ھەندێ بەرنامەی تەلەڤیژیۆنی و فیلمی سینەمایی،یەکەمین دەرکەوتنی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ۲۰۰٥،لەکاتی کارکردنی وەک پێشکەشکارێکی سەر بەرماڵی سووڕ لە پێشکەشکردنی خەڵاتی مۆسیقی فیلمەکان لە ھیندستان،لەساڵی ۲۰۱۱وەک  ڕۆڵگێڕێکی سەرەکی ڕۆڵی بینی لە زنجیرەیەکی تەلەڤیژیۆنی بەناوی "Big Boss".
لەساڵی۲۰۱۲ بەشداری چەندین فیلمی کرد لە بۆڵیوود،
ژیانی پێشینەی
سەنی لیۆنێ لە سارنیا لەدایک بووە،کە ناوچەیەکی سەر بەھەڕێمی ئۆنتاریۆیە  لە کەنەدا،باوکی بەڕەگەز خەڵکی تیبتە کۆچی کردوە بۆ ھیندستان کاتێک دایکی سەنی ناسیوە بڕیاڕی داوە لە ھیندستان بمینێتەوە،دایکی لە ساڵی ۲۰۰۸کۆچی دوایی کردوە.
پیشەی پێشینەی
بەرلەوەی بێتە بواڕی فیلمە ڕووتەکان،وەک سەرپەرشتیکارێکی کۆگا لە نانەواخانەیەکی ئەڵمانی کاری کردوە،پاشان بوەتە کارمەند لە فەرمانگەی باج و دەرامەت،دواتر ھەوڵی دا لەبواری نوژداری و پەرستاری کاربکات. alt=A black-haired woman wearing a yellow top and jeans sitting behind a table looking up at the camera.|ڕاست|وێنۆک|لیونێ لەساڵی۲۰۰۲ کاتێک گەورە بوو بڕیاری دا ناوێکی گەورانە بۆ خۆی ھەڵبژێڕێت،چونکە ناوی بنچینەی خۆی بەواتای کچی بەرھەتاو یان "ساماڵ" دەھات،ئەم ناوەشی لەلایەن بۆب گوکیانێ لێنڕاوە،کە خاوەنی ئیمتیازی ئەوگۆڤاڕە بوو وێنەی یەکەمی لیونێ ی بڵاوکردەوە. وێنۆک|سەنی لیۆنێ لە AVN Awards لە ۲۰۰٦. وێنۆک|لیۆنێ لە ئیکسۆتیکا ۲۰۰۹ لە میامی. وێنۆک|لیۆنێ لەساتیPETA.
لە سینەمای ھیندی
ڕاست|وێنۆک|لیۆنێ لەکاتی ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی jism 2لە ۲۰۱۲. وێنۆک|لیۆنێ لە ستۆدیۆی مەهبووب لە ۲۰۱٦.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی پۆل:خانمەکتەرە پۆرنۆگرافییە ئەمریکییەکان پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی پۆل:کۆچبەرە کەنەدییەکان بۆ ئەمریکا پۆل:بازرگانانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەکەم
٩٩٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٣٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٧ی ئازاری ٢٠٠١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سیەرالیۆن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٢٨٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:شەڕی ناوخۆیی سیەرالیۆن پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لەمەڕ سزادانی ڕێژیمەکان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠١ پۆل:لیبێریا لە ٢٠٠١ پۆل:سیەرالیۆن لە ٢٠٠١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
دەروێشان
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
گلێنکۆ، ئەلاباما
گلێنکۆ شارێکە لە کەرتی ئێتۆوا، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٥٬١٦٠ کەس بووە. ڕووبەری ٤٤٫٠٧ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١١٧٫٠٩ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارەکانی ئەلاباما
٧٣ (ژمارە)
٧٣ (حەفتا و سێ) (73) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٧٢ و ٧٤.
کەندەسمە (تۆرەمە)
چەپ|٣٠٠px|وێنۆک|تۆرەمەی کەندەسمە تۆرەمەی کەندەسمە یا کەندەسمان ئەو مەلانە دەگرێتەوە کە باریکەڵەن، باڵیان درێژ و نووک تیژە و کلکیان درێژە. دندووکیان باریک و تا ڕادەیەک خوارە، نێر و مێیان یەک جۆرە و لە کوناندا ھێلانە ساز دەکەن، زۆرتر زەرگەتە و ھەنگ دەخۆن، ھەر بەم بۆنەوە بە ھەنگ چنەش دەناسرێن. بریتین لە:
٩٢٨ (ژمارە)
٩٢٨ (نۆسەد و بیست و هەشت) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٩٢٧ و ٩٢٩.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
دەرەسپ
دەرەسپ یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٨٨ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٥٨٤ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
لێڤۆن تێر-پێترۆسیان
لێڤۆن تێر-پێترۆسیان (لەدایکبووی ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٤٥)، بە ناوە سەرەتایییەکانی LTP ناسراوە، سیاسەتمەدارێکی ئەرمەنییە کە وەک یەکەم سەرۆکی ئەرمینیا لە ساڵی ١٩٩١ تا دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ١٩٩٨ کاری کردووە.
ژیان
تێر-پێترۆسیان لە ساڵی ١٩٦٩ لە بەشی ڕۆژھەڵاتناسی لە زانکۆی یەریڤانی حکومی دەرچوە. لە ساڵی ١٩٧٢ خوێندنی پۆست گریجوەی لە زانکۆی لینینگراد تەواو دەکات. ساڵی ١٩٨٧ بڕوانامەی دکتۆرای لە ھەمان زانکۆ وەرگرتووە. لە ساڵی ١٩٧٢ تا ١٩٧٩، تێر-پێترۆسیان وەک توێژەری بچووک لە پەیمانگای ئەدەبی مانوک ئابێغیان لە ئەکادیمیای زانستی ئەرمەنی کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٧٩ تا ١٩٨٤ پۆستی سکرتێری زانستی لە مەتەنەداران بە ناوی سەینت مەسرۆب مەشدۆتسەوە وەرگرتووە. لە ساڵی ١٩٨٤ەوە لە ماتێناداران وەک توێژەرێکی باڵا کاری کردووە.
تێر-پێترۆسیان ھاوسەرگیری لەگەڵ لیودمیلا (لەدایکبووی پلێسکۆڤسکایا) کردووە؛ ئەو دوو ھاوسەرە یەک کوڕیان ھەیە بە ناوی دەیڤد کە ئابووریناس و بازرگانە و چوار نەوەیان ھەیە (لیڤۆن، ھاکۆب، لوسیا، ئارێگ).
ئەمانەش ببینە
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥ پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئەرمەنستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی حەلەب
٩٩٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
٧٤ (ژمارە)
٧٤ (حەفتا و چوار) (74) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٧٣ و ٧٥.
٩٢٩ (ژمارە)
٩٢٩ (نۆسەد و بیست و نۆ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٩٢٨ و ٩٣٠.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
دەرەیەزان
دەرەیەزان یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٥٤ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٣٧٠ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
ناحیەی قەیرەوان
ناحیەی قەیرەوان، (بە عەرەبی: ناحیة القیروان، بە ئینگلیزی: Qairawan subdistrict) یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای شنگال لە پارێزگای نەینەوا لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی بلێجە.
مێژوو
لە کۆندا ناوچەیەکی کوردنشین بوو بەڵام دوای ھاتنی ئیسلام و عەرەبەکان بۆ عێراق ھۆزێکی عەرەبی یەمەنی کۆچەر کە بەھۆزی  الزبید دەناسرێن دەستیان گرت بەسەرناوچەکە .ئێستا وازیان لە ئاژەڵداری  ھێناوە و سەرقاڵی کشتوکاڵ کردنن.
ئەم ناحیەیە لە ساڵی ١٩٧٨دا پێکھێنراوە.
دانیشتوان
دانیشتوانی ئەم ناحیەیە لە زۆرینەی کوردە و کەمینەیەک عەرەب و ئاشوورییەکانی تێدایە.
کارگێڕی
لە ڕووی کارگێڕییەوە ئەم ناحیە پێک ھاتووە لە (٢٧) گوند.
سەرچاوەکان
پۆل:ئێزیدی پۆل:پارێزگای موسڵ پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ پۆل:جوگرافیای کوردستان پۆل:کوردستان پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
دەرەسفتە
دەرەسفتە یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٥٢ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٣٣٧ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
بەرات
وێنۆک|مزگەوتی جمکران (قوم، ئێران) لە شەوی بەرات.
لە شەوی بەراتدا، قیبلەی موسڵمان گۆڕدرا لە قودسەوە بۆ شاری مەککە. شەوی بەرات، لای زانایانی ١٢ی ئیمامی شیعە شەوێکی پیرۆزە. هۆکاری پیرۆزییەکەش بۆ لەدایکبوونی ئیمام زەمان یان محەممەد مەهدی دەگێڕنەوە کەپێیان وایە لەم شەوەدا لەدایکبووە. لەلایەکی دیکەوە موسڵمانە سەلەفییەکان ئەم ڕۆژە بەڕۆژێکی گرنگ نابینن.
بەرات لە شیعری کوردیدا
لەبارەی بەراتەوە شاعیری کورد مەدھۆش دەڵێت:-