cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئەوزاعی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نووسەران پۆل:توێژەرانی ئایینی ئیسلام پۆل:شەرع زانان پۆل:زانایانی ئیسلام پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان پۆل:مردووانی ٧٧٤
پلووراڵیزم (فەلسەفەی سیاسی)
بەھەمان شێوە فرەیی پەی بەوە دەبات کە چەند بارودۆخێکی دیاریکراو لەوانەیە دانوستانی چاک مەحاڵ بکەن، لەبەرئەوە تیشک دەخاتە سەر ئەوەی کە پێکھاتە دامەزراوەکان دەکرێت ببنە ھۆکاری گۆڕین یان بەرپەچدانەوەی ڕوودانی بارودۆخێکی لەو شێوەیە. فرەیی پاڵپشتیی جۆرە ھێڵکاریی دامەزراوەکان دەکات کە بتوانێت شێوەی کرداری ڕیالیزمی بپارێزێت لێرەدا، وە خۆگونجاندنێکی سەرەتایی کە شیاو بێت لەگەڵ ئەو بنیادە دامەزراوانەی کە ھەن لە کاتی پێویستی دا.
چاکە باوەکان
فرەیی (پلولاریزم) ھیوای ئەوەی ھەیە کە ئەم پرۆسەی ناکۆکی و گفتووگۆیە ببێتە ئەنجامی چاکەی باو بە ھەر ڕووکەشێک بێت. ئەم چاکەی باوە بەھایەکی پوخت نییە یان لەسەر بەرد نەخشێنراوە، بەڵکو ھەوڵێکە بۆ ھاوسەنگ کردنی بەھا کۆمەڵایەتییە پێشبرکێکەرەکان لەبەرئەوە ئەم چاکەی باوە بەبەردەوامی لە گۆڕاندایە بەپێی ئەو بارودۆخە کۆمەڵایەتییەی کە ھەیە. لایەنگرانی ڕوانینی ئەم فەلسەفە سیاسییە ھاوچەرخە بریتیین لە: ئێزایا بێرلین. ستیوارت ھامشێر و بێرنارد ویلیەمز. شێوازی کۆنتری فرەیی سیاسی ئاڕاستەیەکی گرنگ بوو لە پێکھێنانی دیموکراسی کۆمەڵایەتی نوێ (بۆ ھاوسەنگی کردن لە نێوان سۆشەلیزم و سەرمایەدارییە 'کاپیتەڵیستە' نموونەییەکان)، وەک بیردۆزانەکان، ھارۆڵد لاسکی، ج.د.ھـ. کۆڵ، ھەروەھا ئەندامە پێشڕەوەکانی تری کۆمەڵەی فەبیانی بەڕیتانی. لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا، ڕەفتاری «ناوەندگیری» سەرۆک ئایزنھاوەر بەڕادەیەکی زۆر سەرچاوە و ھاندانەکەی ھاتبووە کایەوە بەھۆی باوەڕ بە فرەیی سیاسی.
فرەیی پێویستی بە گرتنەخۆی دیموکراسی کۆمەڵایەتی نییە لە کاتێکدا بە پەسەند دانانرێت بۆ سیستەمی سیاسی. لە جیاتی دا فرەییەکان شێوازی پشت بەستن بە دابونەریتە بەردەست و بەرژەوەندییە زانراوەکانی کۆمەڵگا بە باشتر دەزانن وە بنیادی سیاسی دەبێت لەگەڵ ئەم مەرجانەدا ھاوتا بێت. بۆیە فرەییەکان بەھەمان شێوە نووسەرانی وەک میکائیل ئۆکشات و جۆن کەکاس بە لایەنگری شتێکی نزیک وەک پارێزگاری لیبڕاڵ ھەژمار دەکەن (لە کاتێکدا زۆربەی جار ئەم جۆرە ئاماژە سیاسیانە ڕەت دەکەنەوە). ئەوەی کە زۆربەی فرەییەکان بە دڵنییایەوە باوەڕێکی ھاوبەشیان ھەیە ئەوەیە کە تاکە دیدگەیەک یان تاکە نەخشەیەکی ئایدۆلۆجی-فیکری (چ ئەگەر مارکسی بێت یان لیبڕالی نوێی ناجڵەو) یەکجار سادەیە بۆ گوجاندن لەگەڵ بەھا فرەییە سروشتییەکانی مرۆڤ. پلوریستەکان بەھەمان شێوە ڕەتی بیروڕای مێژوویزم (بیردۆزێکە کە پێی وایە ھەموو ڕووداوە کۆمەڵایەتی و کلتوورییەکان بە مێژوو دیاریکراوە) دەکەنەوە. لە کاتێکدا ھەندێکی وەک جۆن ن. گرێی ھەموو پڕۆسەی مێژوو وەلاوەدەنێن، وە ئێدمەند بێرک پێی وایە کە ھەموو بەرەوپێش چوونی مرۆڤایەتی ڕویداوە وەک نەخشەیەکی باش بووی ھاوئاھەنگی کۆمەڵایەتی.
سەرچاوەکان
پۆل:بیردۆزە سیاسییەکان پۆل:لیبرالیزم
مورین ستاپلتن
لۆس مورین ستاپلتن (لەدایکبووی ٢١ی حوزەیرانی ١٩٢٥ بۆ ١٣ی ئازاری ٢٠٠٦) خانمەکتەرێکی ئەمریکی بوو کە بۆ کارەکانی چەندین خەڵاتی وەرگرت لەناویاندا (خەڵاتەکانی ئۆسکار، خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب، خەڵاتی فیلمی ئەکادیمیای بەریتانی، خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم، خەڵاتی گرامی)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٥ پۆل:مردووانی ٢٠٠٦ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی ترۆی، نیویۆرک پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:باشترین خانمەکتەری پشتگریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمی پۆل:باشترین خانمەکتەرە پشتگریکەرەکان لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمی بەریتانی بافتا پۆل:باشترین خانمەکتەر لە بردنەوەی خەڵاتی گۆلدن گڵۆب (فیلم) پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی سییەکان پۆل:خانمەکتەرانی ڕۆلی سەرەکی براوەی خەڵاتی ئێمی لە پێشکەشکردنی ناوازە بۆ کۆمەڵە زنجیرەیەک یان فیلم پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی
نەخۆشیی گورچیلە
نەخۆشیی گورچیلە یان نەخۆشیی کلیە کە بە وردە گورچیلە ناسراوە نەخۆشی یان تێکچوونی گوچیلکەکانە. نێفریتیس جۆرێکی ێەم نەخۆشییە کە پەیوەستە بە ھەلئاوسانی گورچیلە. نێفریتیس زور جۆریتریش لە خۆ دەگرێت و جۆرەکانی پەیوەستن بە شووێنی ھەوکردن. نەفرەوسەس لە لایەکیترەوە نەخۆشیی گورچیلکەکانە کە پەیوەست نییە بە ھەوکردنەوە. زۆربەی کات نەخۆشیی گورچیلە دەبێتە ھۆی لەدەستدانی کارەکانی گورچیلە و ئەگەر گورچیلەکان بە تەواوی لە کار بکەون نشستیی گورچیلە بە دیدەکرێت. نشستیی گورچیلە بە قۆناغی-کۆتاییھاتنھێ نەخۆشیی گورچیلە دەدەنرێت کە تەنھا چارەسەری دیالیزە یان گواستنەوەی گورچیلەیە.
زاتورا: سەرکێشییەکی بۆشایی
زاتورا: سەرکێشییەکی بۆشایی فیلمێکی سەرکێشیی خەیاڵی زانستیی ئەمریکیی ٢٠٠٥ە لە لایەن جۆن فاڤرۆ دەرھێنراوە. لە کتێبی مناڵانی زاتورای ٢٠٠٢ی کریس ڤان ئاڵسبێرگ وەرگیراوە، نووسەری کتێبی مناڵانی جومانجیی ١٩٨١یشە. سپین ئۆفێکی سەربەخۆی فیلمی جومانجیی ١٩٩٥ و بەشی دووەمی فرەنچایزی جومانجییە. ھەریەکە لە جۆش ھەچرسن، جۆنا بۆبۆ، داکس شێپەرد، کریستن ستیوارت و تیم ڕۆبینز ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن.
ئۆرگنی بۆری
وێنۆک|ئۆرگنێکی بۆری لە [[پاریس]] ئۆرگنی بۆری یان پایپ ئۆرگن پێکھاتووە لە ئامێرێکی مۆسیقی کە بە پەستانی ھەوا بە ناو بۆرییەکانیدا ئاواز دەر دەکات.
زاتورا: سەرکێشییەکی بۆشایی
چیرۆکی فیلمەکە سەبارەت بە دوو برای سەربەقڕەیە، دانی و واڵتەر بەدوینگ (بە ڕیز، بۆبۆ و ھەچرسن ڕۆڵیان دەگێڕن) کە کایەیەکی تەختەییی نھێناوی لە ژێرزەمینەکەدا دەدۆزنەوە کە خانووەکەیان بۆ بۆشاییی دەرەکی دەگوازێتەوە. لەگەڵ خوشکە گەورەکەیان لیزا (ستیوارت) و ئەستێرەگەڕێک (شێپەرد)، ھەوڵ دەدەن لە کایەکە ڕزگاریان بێت تا بتوانن بگەڕێنەوە نیشتمان.
نەخۆشیی گورچیلە
ھۆکارەکان
وێنۆک|مردن بەھۆی نەخۆشیی گورچیلە لە میلیۆن کەس لە ٢٠١٢{{legend|#ffff20|16-61}}{{legend|#ffe820|62-79}}{{legend|#ffd820|80-88}}{{legend|#ffc020|89-95}}{{legend|#ffa020|96-110}}{{legend|#ff9a20|111-120}}{{legend|#f08015|121-135}}{{legend|#e06815|136-160}}{{legend|#d85010|161-186}}{{legend|#d02010|187-343}} ھۆکارەکانی نەخۆشیی گورچیلە بریتیە لە دانانی ئمینۆگڵۆبوولین ئەی دژەتەن لەناو گلۆمەرولوس. بەرێوەبەرایەتی ئازارکوژ. کەمبوونەوەی ئۆکسیدایسەی زانتاین. ژەھراویەتی بریکاری چارەسەرکردن بە مادەی کیمیاوی. حاڵەتەدرێژخایەن بریتین لە فشادی خوێنی بەرز. مەللیتوسی شەکرە. ھتد.
ئۆرگنی بۆری
سەرچاوەکان
پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا
نەخۆشیی گورچیلە
دەستنیشانکردنی نەخۆشی
بۆ دەستنیشانکردنی نەخۆشیی گورچیلکەکان:
ناڵی زێڕین
ناڵی زێڕین یان گۆڵدن ھۆرس شوو ناوچەیەکە لە باشووری پارێزگای ئانتاریۆ لە کەنەدا. دەکەوێتە کۆتاییی ڕۆژاوای دەریاچەی ئەنتاریۆ. ناوچەکە لەسەر شێوازی ناڵی ئەسپە بۆیە ئەم ناوەی لێنراوە. ناوچەکە لە ڕووی ئابوورییەوە گرنگییەکی تایبەتی ھەیە بەم ھۆیەوەش نازناوی زێڕینیان خستووەتە پاڵی. سنووری دەرەوەی درێژ بووەتەوە بەرەو باشوور تا دەریاچەی ئێری لە سنووری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و لەبەری باکوور بۆ دەریاچەی سکوگۆگ و دەریاچەی سیمکۆی درێژ بووەتەوە. ناوچەی تۆرۆنتۆی مەزن و شارەوانییەکانی دەوروبەری تۆرۆنتۆ لە ئامێز دەگرێت. ناوچەکە پڕاوپڕترین ناوچەیە لە پیشەسازی لە کەنەدا. کە ژمارەی دانیشتووانی ٩٬٢٤٦٬٣٤٨ کەسە ناوچەی ناڵی زێڕین زیاتر لە ٢١ لە سەدی دانیشتووانی کەنەدا و زیاتر لە ٥٥٪ی دانیشتووانی ئەنتاریۆ لەخۆ دەگرێت.
کرۆکی ناڵی زێڕین لە تاڤگەی نیاگاراوە لە کۆتایی ڕۆژھەڵاتی نیمچە دوورگەی نیاگارا دەست پێ دەکات و بەرەو ڕۆژاوا درێژ دەبێتەوە، لە کۆتایی ڕۆژاوای دەریاچەی ئەنتاریۆ لە ھامڵتۆن پێچراوەتەوە و پاشان بەرەو باکووری ڕۆژھەڵات ھەڵگەڕاوەتەوە بۆ تۆرۆنتۆ (لە کەناری باکووری ڕۆژاوای دەریاچەی ئەنتاریۆ).
سەرچاوەکان
پۆل:کەنەدا
زاتورا: سەرکێشییەکی بۆشایی
فیلمەکە لە لۆس ئانجلەس و شاری کەڵڤەر، کالیفۆرنیا فیلم گیراوە و لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بڵاو کراوەتەوە. بە پێچەوانەی جومانجی، کە لە لایەن ترای ستار پیکچەرز دابەش کرابوو، فیلمەکە لە لایەن کۆلومبیا پیکچەرز دابەش کراوە کە لە ڕێگەی سۆنی پیکچەرز ئینتەرتەینمنتەوە لەگەڵ ترای ستار ھاوبەشە. لە لایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرتووە و داھاتی فیلمەکە لە گشت جیھاندا بووە.
دەروازەی کیلیک
وێنۆک| دەروازەی کیلیک (بەرزییەکەی ٤٨٢٧ م یان ١٥٨٣٧ پێ؛ بە چینی: 基里克达坂؛ ئووردو: کلوک پاس) لە ڕۆژاوای دەروازەی مینتاکا دەروازەیەکی شاخاوی بەرزە لە چیای کاراکۆروم لە نێوان گیلگیت-بالتیستان لە پاکستان و شینجیانگ لە چین. ئەو دوو پاسە، لە سەردەمی کۆندا، دوو خاڵی سەرەکی چوونە ناو دۆڵی سەرەوەی ھونزا (کە پێی دەوترێت دۆڵی گۆژاڵ) لە باکوورەوە بوون. جگە لەوەش ئەو دوو پاسە ئەو ڕێگایانە بوون کە لە باشوورەوە بۆ گەیشتن بە دۆڵی چالاچیگو و تەغدمباش پامیر بەکاردەھێنران.
سەرچاوەکان
پۆل:دەروازە سنوورییەکانی چین-پاکستان پۆل:دەروازە شاخاوییەکانی چین پۆل:شوێنەکان بە درێژایی رێگای ئاوریشم
سیشێل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سیشێل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
کانی مانگا
کانی مانگا گوندێکە، کەوتووەتە قەزای پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی مانگا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی بی، پێنجوێن و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی سارد (ڕوونکردنەوە) و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بلکیان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی مانگای کۆن.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شاوگوان
شاوگوان شارێکە لەسەر ئاستی پارێزگاکان لە چین و دەکەوێتە ناوچەی گوانگدۆنگ.
گشتی
بەپێی داتاکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٢٫٨٢٦٫٢٤٦ کەسە
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی چین
ژێ (مۆسیقا)
وێنۆک|ژێیەکانی [[گیتاری بەیس|گیتارێکی بەیسی بێ فرێت]] لە مۆسیقادا، ژێ پێکھاتووە لە ئامرازێکی ژەنین لە ئامێرە ژێدارەکاندا کە دەلەرێتەوە بۆ دەرکردنی ئاواز.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا پۆل:لەتەکان و کەلوپەلی ئامێرەکان پۆل:ئامێرە ژێدارەکان
کۆماری کۆنگۆ لە ئۆڵۆمپیاد
کۆماری کۆنگۆ لە ئۆڵۆمپیاد کۆماری کۆنگۆ ساڵی ١٩٦٤ بۆ یەکەمجار بەشداریی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی کرد. لەو کاتەوە وەرزشوانانی ناردووە بۆ ئەو پاڵەوانێتییە، بەڵام ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ لەدەستدا، ھەروەھا وەک یەکێک لە نەتەوە ئەفریقیەکان بایکۆتی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ ی کرد. وەرزشوانانی کۆماری کۆنگۆ تا ئێستا ھیچ مەدالیایەکی ئۆڵۆمپیادیان بەدەست نەھێناوە، ھەروەھا ھیچ کاتێک بەشداریی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی نەکردووە. لێژنەی ئۆڵۆمپیادی کۆماری کۆنگۆ ساڵی ١٩٦٤ دامەزراوە ھەر ھەمان ساڵ لەلایەن لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی بەفەرمی ناسێندرا.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆماری کۆنگۆ لە ئۆڵۆمپیاد
محەمەدکەندی
محەمەدکەندی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
محەمەدکەندی ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (شیعە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بۆرسلینگن
بۆرسلینگن شارەوانییەکە لە ناوچەی ئەلب-دۆناو-کریس لە ناوچەی بادن-ڤورتێمبێرگ لە ئەڵمانیا.
مەودا (مۆسیقا)
وێنۆک|نزمترین بۆ بەرزترین نۆتەی [[ساکسفۆن دەتوانێت دەری بکات]] لە مۆسیقادا، مەودا پێکھاتووە لە نزمترین بۆ بەرزترین ئەو نۆتانەی ئامێرێکی مۆسیقا لە توانیدایە دەری بکات.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا پۆل:نمایشی مۆسیقا پۆل:پەردە (مۆسیقا)
بێلەنگە، بێتواتە
بێلەنگە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بێلەنگە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی نێوە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی توان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی سەروچاوە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گردەشێر.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بانگەواز (گرووپی مۆسیقی)
بانگەواز گرووپێکی مۆسیقا بوو کە لە بڕێک لە پێشمەرگە ھونەرمەندەکانی کۆمەڵە پێکھاتبوو. زۆربەی سروودە شۆڕشگێڕانەکانی کۆمەڵە، لە لایەن گرووپی بانگەواز خوێندراوەتەوە.
ڕێکخستن
گرووپی بانگەواز وەکوو لقێک لە گرووپی ھونەری کۆمەڵە دامەزراو، و ئەندامان و پیشمەرگەکانی کە لە بواری ھونەر و مۆسیقا توانا بوو، جگە لە کارەکانی حیزبی و خەبات، بوون بە بەرپرسی خوێندنەوەی سروود و گۆرانیەکانی شۆڕشگێڕانە بۆ حیزبی کۆمەڵە. ئامانجی کۆمەڵە لە ڕێکخستنی ئەم گرووپە گەشەکردنی ئاستی ھونەری شۆڕشگێڕانە لەو سەردەمە لە ناو خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ئێراندا بوو.
بەستەرە دەرەکیەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان پۆل:بانگەواز
کانی میرانی بابەعەلی
کانی میرانی بابەعەلی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی میرانی بابەعەلی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بیستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی وریاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گەرمک و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی میرانی کۆماری.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دوورگەکانی کەیمەن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
دوورگەکانی کەیمەن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ڕێبەری کتێبسازە کوژراوەکان
ڕێبەری کتێبسازە کوژراوەکان ڕۆمانێکی کوردییە، لە نووسینی عەتا محەممەد. ساڵی ٢٠١٤ لەلایەن ناوەندی ڕۆشنبیری و ھونەریی ئەندێشە لە سلێمانی بڵاو بووەتەوە؛ ساڵی ٢٠١٩ لەلایەن ڕەزا کەریم موجاور وەرگێڕدراوەتە سەر فارسی.
ناوەرۆک
کوڕەکوردێکی دانیشتووی سوید بە ھەڵکەوت لەگەڵ کتێبنووسە نەناسراوەکان ئاشنا دەبێت و بەدواداچوونەوەیان بۆ دەکات و لە ڕێگەی دەستنووسەکانییەوە کە ژنەکەی خەریکە دەیانخوێنێتەوە، چیرۆکەکان دەگێڕێتەوە.
قەرەلەرا ئاغاتاغی
قەرەلەرا ئاغاتاغی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قەرەلەرا ئاغاتاغی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سپینێت
وێنۆک|سپینێتێک کە لە لایەن یۆھان ھێنریکەوە دروست کراوە لە ساڵی ١٧٦٥ سپینێت پێکھاتووە لە وەشانێکی بچووکتر لەو ئامێرە تەختەکلیلانەی کە ھەن، وەک پیانۆ و ھارپسیکۆرد و ئۆرگن.
سەرچاوەکان
پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا
سیشێل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سیشێل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
حوسێن خان
حوسێن خان  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەجەفاوا، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
حوسێن خان  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
خاڵێگ و شوون سێ زام
خاڵێگ و شوون سێ زام کتێبێکی ھەڵبژاردەی شیعرەکانیی فێدێریکۆ گارسیا لۆرکایە کە سەعید عبادەتیان لە زمانی فارسییەوە وەریگێڕاندووەتە سەر زمانی کوردیی باشووری. ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠١٩ چاپ و بڵاو کراوەتەوە.
سیشێل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سیشێل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
کۆردۆفۆن
سەرچاوەکان
پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا پۆل:کۆردفۆنەکان
کێلو
کێلو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کێلو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی نزارە و لە باشوور لەگەڵ شارۆچکەی پێنجوێن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مەسۆ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دەربەند، پێنجوێن.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
عاسی
ژیان
ناوی مەلا مستەفا کوڕی مەلا ڕەسووڵ کوڕی مەلا ئەبوبەکر کوڕی مەلا عەباس کوڕی مەلا محەممەد کوڕی مەلا عوسمان کوڕی مەلا ئەحمەد لە ساڵی ١٨٨٥ لە گوندی خەرابە سەر بە شاری کۆیە لە دایک بووە. عاسی بە کەسێکی قسە خۆش و نوکتەبێژ و دەم بە خەندە بووە، و پەیوەندی لەگەڵ شاعیرانی سەردەمی خۆی ھەبووە وەک قانیع، بێخود، عەونی، سافی، و ئاژگەیی.
خوێندن
دەرسی لەلای باوکی مەلا ڕەسووڵ خوێندووە پاشان چووە بۆ کۆیە و دەرسی لەلای مەلا گەورە و لە سەرگەڵو لەلای مەلا ئەحمەد، پاشان گەڕاوەتەوە بۆ کۆیە، لە مزگەوتی قامیش دەرسی لەلای مەلا ئەحمەد بێڵاوەیی خوێندووە، ماوەیەکیش بۆ دەرس خوێندن سەردانی سلێمانی و بیارەی کردووە. ھەرچەند نەزانراوە عاسی ئیجازەی مەلایەتی وەرگرتبێت بەڵام لە چەند شوێنێک مەلایەتی کردووە وەک گوندەکانی خەرابە، کانی کوردە، کانی بی، شیواشۆک، تەلان، قەمچۆغە، بانەگوڵان، بۆگد، و شاری کۆیە.
کارەکان
عاسی لەگەڵ مەلایەتی دوکانداریشی کردووە، ھەروەھا چالاکانە بەشداری جموجۆڵی ئەدەبی شاری کۆیەی کردووە و ئەندام بووە لە کۆمەڵی ھونەر و وێژەی کوردی لقی کۆیە و یەکێتی نووسەرانی کورد لقی ھەولێر.
نموونەی شیعری
فرسەتە ئەی کورد دەخیلە قەت نەکەن بکشێنەوە
بەو خودایەی لامەکانە بێ خودا ھیچ ناکرێ
ببنە حیزبوڵڵا عەزیزم قەت لەیەک مەپسێنەوە
پشتیوانتان گەر خودا بێ کێ ھەیە خۆی ڕاگرێ
خوا لە قورئان وەعدی داوە ئایەتە بخوێننەوە
ئیشراکی و مارکسی بۆ دینی ئیسلام ئاگرن
بۆ خودا تێکۆشە ئەی کورد ھەردوولا بکوژێننەوە
ئەو کەسەی فەتوای کە داوە پیاو و ژن تێکەڵ ببن
دیارە بێناموسە بۆخۆی زووچنە بیشکێننەوە
ژاری وەی بابی نیفاقە جەرگی کوردی واڕزاند
زوو بە بەردی یەکگرتیتان مێشکی ئەو بپژێننەوە
سەیری تاریخ و کتێب کەن ھەر نیفاقە کوردی کوشت
(عاسی) جارگی پڕ برینە چیتری مەکولێننەوە.
مردن
لە ٢٣ ی ئەیلوولی ١٩٧٥ لە شاری کۆیە کۆچی دوایی کردووە و لە گۆڕستانی شەھیدان بەخاک سپێردراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:شاعیران پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٥ پۆل:مردووانی ١٩٧٥
دوورگەکانی کەیمەن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
دوورگەکانی کەیمەن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
پالێرمۆ
پالێرمۆ شارێکە دەکەوێتە باشووری ئیتالیا، پایتەختی هەرێمی ئۆتۆنۆمی سیسیلی و پارێزگای پالێرمۆیە. شارەکە بە مێژوو، کەلتوور، تەلارسازیی و خواردن ناسراوە، مێژووی بوونی شارەکە بۆ زیاتر لە ٢٧٠٠ ساڵ بەر لە ئێستا دەگەڕێتەوە. پالێرمۆ دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای سیسیلی و هەروەها دەکەوێتە سەر کەنداوی پالێرمۆ.
شارەکە لە ساڵی ٧٣٤ بەر لەزایین دامەزرا.
سەرچاوەکان
پۆل:پالێرمۆ پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٨ەمی پ.ز
ئوما تورمان
ئوما کارونا تورمان (لەدایکبووی ٢٩ی نیسانی ١٩٧٠) خانمەکتەر و مۆدێلێکی ئەمریکییە. لە فیلمەکاندا چەندین ڕۆڵی جۆراوجۆری ڕۆمانسی و ئاکشن پێشکەش کردووە، و بەشداری لە چەندین فیلمدا کردووە بەشداری لە سەرکەوتووترین فیلمی کرۆکی ئەندێشە، ١٩٩٤ کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
دۆی گەورە
وێنۆک|دەستپێکردن لە دۆوە (C) ناوەڕاست، بەرە و سەر و دواتر ھاتنەوە خوارەوە بە ھەمان شێوە دۆی گەورە پێکھاتووە لە پەیژەیەکی مۆسیقی کە لەسەر نۆتی دۆ بەرھەم ھاتووە. ئەم سکەیڵە ھیچ دێز و فلاتێکی نییە و بە سادەترین کلیلەکان دانراوە. پێچەوانەی ئەم کلیلە دۆی بچووکە.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە گەورەکان
خان (ناسناو)
خان ناسناوێکە، بەمانای ڕەسەن دێت لە زمانی مەنگۆڵی. ئێستا لەلایەن زۆرینەی سەرکردە موسڵمانەکانی پاکستان و ئەفغانستان و ھیندستان بەکاردێت.
خان بەشێوەیەکی بەرفراوان بەکاردێت لەنێو موسڵمانان لە وڵاتانی ئاسیای ناوەڕاست و باشووری ئاسیا. بەتایبەت ئەو ناوچانەی کە پێشتر لەلایەن مەغۆڵ و تەتارەکان دەستیان بەسەردا گیراوە. خان ناسناوی زیاتر لە ١٠٨٫٦٤٧ کەسایەتی جیھانییە لە ڕیزبەندی دوازدەھەمین ناسناوی بەکارھاتووی شانشینە یەکگرتوەکان و جیھانە، یەکێکە لە گەورەترین ئەونازناوانەی جیھان کە لەلایەن خەڵکانەوە بەکاردێت بەجۆرێک زیاتر لە ١٢ میلیۆن کەس لە ئاسیا و ٤٢ میلیۆن کەس لە سەرانسەری جیھان ناسناوی خان بەکاردێنن.
سکاڵا
سکاڵای یاسایی (بە ئینگلیزی: Lawsuit) ئەوەیە کە لەلایەن کەسێک یان لایەنێک داوایەک پێشکەشی دادگا دەکرێت لە دژی کەسێک یان لایەنێکی دیاریکراو، بۆ ئەوەی داوای وەرگرتنەی ماف و قەرەبوو بکات لە دەزگایەک یان کۆمپانیایەک یان کەسیێک، لایەنی داوا لەسەر تۆمارکراویش دەبێت پابەندی بڕیاری دادگا بێت.
چێوەی خواروو
چێوەی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سکاڵا
سەرچاوەکان
پۆل:یاسا پۆل:مافەکانی مرۆڤ
چێوەی خواروو
جوگرافیا
چێوەی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بالیسان و لە باشوور لەگەڵ گوندی چیوەی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی مێرگەسەر و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئەسپیندارە.
خان (ناسناو)
وشەی خان لە زمانی کوردی
خان بە ڕوخساری ڕێنوسی لەزمانی کوردی دا ھەیە بەڵام واتای تری ھەیە. و تەنھا لە وێکچوون لەگەڵ خان ی کورد وەک یەکن لە واتادا جیاوازە. وشەی خان لە زمانی کوردی بەواتای ڕێز بەکاردێت بەرامبەر بە ڕەگەزی مێ، وەک مەستوورەخان گەڵاوێژخان، ھەروەھا بەواتای کۆگا و شوێنیش دێت وەک دەرمانخانە و میوانخانە، جگە لەمە وشەی خان چاوگی بنەڕەتی زۆر وشەی تری کوردییە وەک خانوو و تەرخان و ژێرخان؟ لەگەڵ ھەموو ئەمانەش ناسناوی خان بەھەمان واتا ھاتۆتە ناو کولتووری کوردی، لەژێر کاریگەریی وڵاتانی دراوسێ و ئاینپەروەرانی ئیسلامی، بەمە بووەتە ناسناوی چەندین کەسایەتی کوردی، وەک ئەحمەدی خانی.
چێوەی خواروو
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڕۆژی ئاڵای نیشتمانی (ئوکراینا)
٢٣ی ئاب ڕۆژی ئاڵای نیشتمانییە (День Державного Прапора України ڕۆژی نیشتمانی ئاڵای ئوکراینا) ڕۆژەکە لە ٢٠٠٤ دەستیپێکردووە ٢٤ی تەممووز پێشووتر وەک ڕۆژی ئاڵای نیشتمانی دیاریکرابوو لە کێیڤ کۆتا جار کە ئاڵاکە ھەڵکرابێت لە ٢٤ی تەممووزی ١٩٩٠ بووە لە شوێنی ئاڵاکانی کۆنسۆلی شاری کێیڤ.
لەوەتەی سەربەخۆ بوونی ئوکراینا لە ١٩٩٢، ٢٤ی ئاب وەک ڕۆژی ئاڵا بەرزکردنەوە دیاریکراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠٤ لە ئوکراینا پۆل:ڕۆژی ئاڵا پۆل:ئاڵاکانی ئوکراینا پۆل:ڕووداوەکانی ھاوین لە ئوکراینا
دەرھێنان ٢
دەرھێنان ٢ فیلمێکی ئەکشنی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢٣ لە دەرھێنانی سام ھارگرەڤ و نووسینی جۆ ڕوسۆ و لەسەر بنەمای ڕۆمانی گرافیکی Ciudad. فیلمەکە درێژەی فیلمی دەرھێنان ١ (٢٠٢٠)ە و کریس ھێمسوۆرس و گۆڵشیفتە فەراھانی و ئادەم بێسا ڕۆڵەکانیان دووبارە دەکەنەوە، ھەروەھا ئۆلگا کوریلێنکۆ و دانیال بێرنھارت و تیناتین دالاکیشڤیلی و ئیدریس ئێلبا ئەندامی نوێی کاستی فیلمەکەن.
فیلمەکە لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ لەلایەن کۆمپانیای نێتفلێکسەوە بڵاوکرایەوە، بە پێداچوونەوەی ئەرێنی و بەھۆی نواندن (بەتایبەت ھێمسوۆرس) و سینەماکاری و مۆنتاژ و زنجیرە ئەکشنەکانییەوە ستایشی زۆری لێکرا.
کورتە
دوای ئەوەی لەو برینە قورسە ڕزگاری بوو کە لە ئەرکەکەی پێشووی لە «بەنگلادیش» تووشی بوو. (تایلەر ڕەیک) گەڕایەوە و تیمەکەی ئامادەیە بۆ وەرگرتنی ئەرکی داھاتوویان.
شوێندۆزی سەرچاوەی جیھانی
شوێندۆزی سەرچاوەی جیھانی (بە ئینگلیزی: Uniform Resource Locator یان URL)، بە نافەرمیی ناونیشانی وێب یان web address، ئاماژەیە بە ھەر سەرچاوەیەکی وێب کە شوێنی خۆی دیاری دەکات لەسەر ڕایەڵەیەکی کۆمپیوتەر لەگەڵ میکانیزمێک بۆ وەرگرتنەوەی. URL جۆرێکی تایبەتی ناسێنەری سەرچاوەی چوونیەکە (URI) ئەگەرچی گەلێک کەس لەجێی یەکتر بەکاریان دەھێنێت. زۆربەی جاران URL بەکاردێت بۆ ئاماژەدان بە پەڕەیەکی وێب (ئەیچ تی تی پی)، بەڵام بۆ گواستنەوەی پەڕە (ئێف تی پی)، ئیمەیڵ، (مەیڵتو)، دەستپێگەیشتنی بنکەی دراوە (جەی دی بی سی) و زۆری تر بەکاردێت.
زۆربەی وێبگەڕەکان URL لەسەرە لەنێو باڕی ناونیشاندا نیشان دەدەن. URLێکی سادە دەکرێت ئەم شێوازەی ھەبێت ، کە پرۆتۆکۆلێک ، ناوی خانەخوێ  و ھەروەھا ناوی پەڕگەیەک  دەدات بەدەستەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێندۆزی سەرچاوەی جیھانی پۆل:پێناسەکەرەکان پۆل:ناساندنەکانی پەیوەست بە کۆمپیوتەر لە ساڵی ١٩٩٤
سیانگی شانشینی سیا
سیانگ (بە چینی:相) ناوی پادشایەکی سەردەمی شانشینی دێرینی سیایە و پێنجەم پادشای شانشینەکەیە.
ژیاننامە
سیا توانی بچێتە سەر تەخت بەسەرکەوتووی دوای باوکی ژۆنگ کانگ، وە پێش مامی پاشا تای کانگ.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢١می پێش زایین
سەماکردن لەگەڵ مەلەکان
سەماکردن لەگەڵ مەلەکان فیلمێکی بەڵگەنامەیییە لە ساڵی ٢٠١٩ لە دەرھێنانی ھوو کۆردی و گێڕانەوەی ستیڤن فرایە.
کورتە
لە دارستانەکاندا چەندەھا جۆری باڵندەی جوان و ناوازە ھەیە، کە بەڕێگای ھەمەجۆر و سەیر و سەمەرە ئەڤیندارانە و شەیدایی ھاوسەرگیری دەکەن و ھەوڵی بەدەستھێنانی ھاوسەرێک دەدەن.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩
شیروان شەلی
شیروان شەلی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی حەسەنلو، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
تەغدمباش پامیر
وێنۆک|دۆڵی تاشکورگان لە ھەرێمی شینجیانگ چین، کە بەرەو سنووری پاکستان دەڕوانێت تەغدمباش پامیر (بە چینی: 塔克敦巴什帕米尔 یان لە ڕووی مێژوویییەوە چینی: 塔德八士} )یان دۆڵی تاکسکۆرگان پامیر یان دۆڵی بەرزە لە باشووری ڕۆژاوای تاشکورگان پارێزگای ئۆتۆنۆمی تاجیک، لە شینجیانگ، چین. دەکەوێتە ڕۆژاوای ڕێگای سەرەکی کاراکۆرام. ئاژەڵدارەکانی واخی و کەرغیز و سەریکۆلی نیشتەجێن، کە لە چیمەنتۆی پامیردا یاک و ئاژەڵەکانی دیکە دەلەوەڕێن.
ھەروەھا ھەندێک جار ناوی تەغدمباش پامیر بۆ زنجیرە چیایەکانی دەوروبەری پامیر بەکاردەھێنرێت، لە سنووری پاکستان و ئەفغانستان و تاجیکستان، کە بە درێژایی زنجیرە چیای پامیر بە درێژایی زنجیرە چیای ساریکۆڵ و ھیندۆسی کوش و چیای مستەغ و واخان دەبڕدرێن. ئەم مەودایە پارێزگای بەداخشان لە ئەفغانستان، پارێزگای خۆسەری گۆرنۆ-بەداخشان لە تاجیکستان و گیلگیت-بالتیستان لە پاکستان دابەش دەکات.
لە سەردەمی شانشینی چینگدا، چینییەکان ئیدیعای سەروەرییان دەکرد بەسەر ناوچەکەدا بەڵام ڕێگەیان بە میری ھونزا دا کە ناوچەکە بەڕێوەببات لە بەرامبەر باجێکدا. بەپێی سەرچاوە کۆلۆنیالییەکانی بەریتانیا، ئەم ڕێکخستنە لە سەرەتای شانشینی ئایۆشی میری ھونزا دەستی پێکردووە، کاتێک میرەکان کۆچەرە کەرغیزەکانی تەغدمباش پامیریان داگیرکرد. میرەکان لە دافدار کایرنێکی دروست کرد بۆ ئەوەی بەڵگەی کۆنترۆڵکردنی بێت. سیستەمی باجدان تا ساڵی ١٩٣٧ بەردەوام بوو.
لە ساڵی ١٩٨٤دا، پامیر و دەوروبەری بە پارێزراوی سروشتی تاکسکۆرگان دەستنیشانکرا. دۆڵی چالاچیگو، لقێکی پامیرە تاکە شوێنە لە چین کە دەتوانرێت مەڕی مارکۆ پۆلۆی تێدا بدۆزرێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:دۆلەکانی شینجیانگ
مەسۆ
مەسۆ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مەسۆ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەرەگورگان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاڵیاوا، پێنجوێن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەڵاڵاوا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کێلو.
سیشێل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سیشێل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
مەسۆ
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سیشێل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
کەس پەرستی
زاراوەکە لە ساڵی ١٩٥٦ زیاتر دەرکەوت، لە گوتارە نھێنییەکەکی نیکیتا خروشچۆڤ بەناویی دەربارەی کەس پەرستی و ئاکامەکانی کە لە کۆتا ڕۆژی کۆنگرەی بیستەمی پارتی کۆمۆنیستی یەکیەتی سۆڤیەت. لە وتارەکەدا، خروشچۆڤ، کە سکرتێری حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت بوو- بەکرداری، سەرکردەی دەوڵەت- ڕەخنەی لە بەنموونەیکردنی ستالین، بەدەرەنجام، ھاوتا کۆمۆنیستەکەی چێرمان ماو، بەوەی کە دژی بیری مارکسیزمە. گوتارەکە دواتر بڵاوکرایەوە و بەشێکبوو لە پرۆسەی ڕیشەکێشکردنی ستالینیزم کە یەکییەتی سۆڤیەت پێیدا تێپەڕی.
دوو ڕووت لە دارستانێک
دوو ڕووت لە دارستانێک تابلۆیەکی زەیتییە لە ساڵی ١٩٣٩، لەلایەن وێنەکێشی مەکسیکی-سوریالیستی، فریدا کالۆ کێشراوە. ھەندێکجار بەو تابلۆیە دەگوترێت زەوییەکە، دوو ڕووتەکە لە نێو دار یان من و نانییەکەم. لە تابلۆکەدا دوو ژنی ڕووت دەردەکەون کە لەیەکەوە نزیکن، کە یەکێکیان فریدایە و ئەوەی تریش وا بڕوا دەکرێت خانمەکتەر دۆلۆرێس دێل ڕیۆ بێت. پێشتریش فریدا لە تابلۆی ئاو چیی پێ بەخشیم وێنەی دوو ژنی ڕووتی بەیەکەوە کێشا بوو.
کەس پەرستی
زەمینە
بڵاوبوونەوەی بیرە دیموکراتی و سێکیولەرەکان لە ئەورووپا و ئەمریکای باکوور لە سەدەکانی ١٨ و ١٩ وایکرد کە زۆر گرانبێت بۆ پاشاکان کە ئەو کاراکتەرە بپارێزن. بەھەرحاڵ، پەرەسەندنی دواتری ماس میدیا، وەک ڕادیۆ، ڕێیدا ڕێبەرە سیاسییەکان وێنەیەکی ئەرێنی خۆیان بەسەر خەڵکدا بسەپێنن کە بەرلەوە ھاوتای نەبوو. لەم ھەلومەرجەدابوو لەسەدەی بیستەم کەزۆرینەی ڕێبازە پەرستراوە بەدناوەکان دەرکەوتن. زۆرجار ئەم کەس پەرستیانە جۆرێکن لە دینی ڕامیاری.
دوو ڕووت لە دارستانێک
لە ئایاری ٢٠١٦، تابلۆکە بە بەھای ٨ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی لە مەزادخانەی کریستی لە نیویۆرک فرۆشرا.
کەس پەرستی
زەمینە
زاراوەی کەس پەرستی لەزمانی ئینگلیزیدا دەبێ لە دەوروبەری ١٨٠٠–١٨٥٠ دا دەرکەوتبێ، دەگەڵ بەکارھێنانی فەرەنسی و ئەڵمانی. لەسەرەتا ھیچ نیازێکی ڕامیاری لەپشت نەبوو بەڵکو لەجێی ئەوە پەیوەست بوو بە ڕۆمانتیزمەوە. بەکار بردنی ڕامیاری دەستەواژەکە بۆ یەکەم جار لە نامەیەکی کارل مارکس بۆ کارکەری ڕامیاری ئەڵمان ولیام بلۆس، لە ١٠ی تشرینی دووەمی ١٨٧٧ دەرکەوت."ھیچکام لە ئێمە بەقەدەر پوشکەیەکیش ناوبانگمان بەلاوە گرنگ نییە. با بەڵگەیەکت بۆ ئەمە بۆ بێنمەوە: ئەمە بوو ڕقی من بۆ کەس پەرستی کە لەسەردەمی نێونەتەوە، کاتێک بەڵایاوی بوو بە ژمارەیەک لە جوڵە[...] بۆ ئەوەی ڕێزلێنانی خەڵکم پێببەخشێ، ھەرگیز ڕێمنەدا ھیچکام لەمانە بچێتە مەودای گشتی[...]"چەپ|وێنۆک|275x275پیکسڵ|کۆمەڵێک خەڵکی کۆریای باکورخۆیان چەماندۆتەوە لەبەردەم پەیکەری کیم سوونگ٢(لەلای چەپ) و کیم جۆنگ ئیل (لەلای ڕاست)
ڕۆڵی ڕاگەیاندن
ماس میدیا ڕۆڵی ئامرازی بینیوە لە دروستکردنی کەس پەرستی ڕابەری نەتەوەکان.
دوو ڕووت لە دارستانێک
ناوەڕۆک
دوو ژنی تابلۆیەکە، یەکێکیان پێستی تۆخە و ئەوەی تر سپی، پێستە تۆخەکە وەک ھێمای ڕەسەنێتی فریدا لێک دەدرێتەوە. ھاوشێوەی تابلۆی دوو فریداکە، ئەوا ئەم تابلۆیەش لایەنی دووڕەگەزخوازیی فریدا پشان دەدات.
سەرچاوەکان
پۆل:تابلۆکانی فریدا کالۆ پۆل:تابلۆکانی ١٩٣٩
کەس پەرستی
ڕۆڵی ڕاگەیاندن
تۆماس ڕایت لە ساڵی ٢٠١٣ دەڵی"ئەوە ڕاستییە کە سەرکردەی کاریزمایی، بەتایبەتی لە بواری سیاسەت، زیاتر بووە بە بەرھەمی ڕاگەیاندن و خۆ دەرخستن."وەک تیشکخستنە سەر ڕاگەیاندن لە ولایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا ڕۆبێرت بەڵا ئەمەی لای خوارەوەی دەخاتە سەر "گرانە کە بتوانین بڵێین کە تا چ ڕاددەیەک ڕاگەیاندن دەبێتە ھۆی ڕەنگدانەوەی کەس پەرستی لە سیاسەتی ئەمریکا و تا چ ڕاددەیەک دروستی دەکات. بەدڵناییەوە بەتەنیا ڕاگەیاندن دروستی نەکردووە، بەڵام بەشداری کردووە لە درووستکردنی. لەھەر بارێکدا، کەسایەتی سەرکردە سیاسییەکان بەراددەیەک زاڵە بەسەر سیاسەت لە ئەمریکا کە وێنەی نییە لە جیھانی سەردەم… لە سیاسەتی بەکەسی کراوی ئەم ساڵانەی دوایدا 'کاریزمای' کەسی سەرکردە دەکرێت بە تەواوەتی بەرھەمی نیشاندانی (یا بەدەرخستنی) ڕاگەیاندن بێت."
سەرچاوەکان
پۆل:وشە سیاسییەکان پۆل:ھزر پۆل:ستالینیزم پۆل:پرۆپاگەندە
چانگ ئێ
وێنۆک چانگ ئێ (بە چینی: 嫦娥 شێوازی خوێندنەوھ) بە نافەرمی وەک چانگ-ئار یان چانگ-ئۆ ناسراوە خاتوو چانگ لە چەندین گێرانەوەیی ئەفسانەیی چینی دا ھەیە.
ئەمانەش ببینە
Allan, Tony, Charles Phillips, and John Chinnery, Land of the Dragon: Chinese Myth, Duncan Baird Publishers, London, 2005 (through Barnes & Noble Books), ISBN 0-7607-7486-2
تانگ وێی
تانگ وێی (بە چینی سادەکراو:汤唯; بە چینی دێرین:湯唯 خوێندنەوە: تانگ وێێ: لەدایکبووی ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩) خانمەکتەرێکی چینیە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩ پۆل:خانمەکتەرانی چین لە سەدەی ٢١م پۆل:خانمەکتەرانی چین لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرانی وێنژۆو پۆل:دەرچووانی زانکۆی خوێندنەوە پۆل:دەرچووانی ناوەندی ئەکادیمیای دراما پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە چین پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە چین پۆل:خانمەکتەرانی چین لە تەلەڤیزیۆن پۆل:زیندووان پۆل:ئەو کەسانەی نیشتەجێبوونی ھۆنگ کۆنگیان وەرگرتووە پۆل:باشترین خانمەکتەرانی ئاسیا لە براوەی خەڵاتی ھونەری فیلم پۆل:باشترین خانمەکتەرانی براوەی خەڵاتی بلو دراگۆن لە فیلم
پاریس ھیلتن
پاریس ھیلتن (؛لە دایکبووی ١٧ی شوواتی ١٩٨١) کەسایەتی ژنە مێدیاکار، بازرگان، نمایشکاری جلووبەرگ، گۆرانیبێژ، خانمەئەکتەر و دیجەی ئەمریکییە. ئەو کچە گەورەی کۆنراد هیلتنە، دامەزرێنەری زنجیرە هۆتێلی هیلتن. ئەو لە نیویۆرک سیتی لە دایکبووە، دواتر لە نەوەدەکان ناوبانگی لە کالیفۆرنیا دەرکرد. دواتر لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا دەستی کرد بە کاری مۆدێل، ئەمەش لەگەڵ ئاژانسەکەی دۆنالد ترامپ بوو کە بەناوی ترەمپ مۆدێل مەنجمێنتە.
پاریس لەساڵی ٢٠٠٤، کتێبێکی نووسی بەناوی (Confessions of an Heiress)، کتێبەکە بووە پڕفرۆشترین کتێبی نیویۆرک تایمز. لە ساڵی ٢٠٠٥، لە یەکەم فیلمیدا بە ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی ماڵی مۆم (House of Wax) دەرکەوت. دواتر لە ساڵی ٢٠٠٦، یەکەمین ئەلبوومی خۆی بەناوی پاریس بڵاوکردەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:وتارەکان بە hCard پۆل:ئەمریکییە گۆرانیبێژەکانی سەدەی ٢١م پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەمریکییە دی جەیەکان پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:براوەکانی خەڵاتی ڕاسپبێری زێڕین پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی پۆل:ژنە نووسەرەکانی خۆژیاننامە پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەرویجی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییە ژنە ئەمریکییەکان
دوورگەکانی کەیمەن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
دوورگەکانی کەیمەن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سەرگەشت
سەرگەشت گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
وێبپەڕەی بزۆک
وێبپەڕەی بزۆکی لای ڕاژەکار (بەئینگلیزی: server-side dynamic web page) پەڕەیەکی وێبە کە درووستکردنەکەی کۆنترۆڵکراوە لەلایەن ڕاژەکارێکی بەرنامەی بەکاربەرییەوە کە سکریپتەکانی لای ڕاژەکار پێ ئاوەژۆ دەکەن. لە سکریپتسازیی لای ڕاژەکاردا، ڕاگەیێن ئەوە یەکلایی دەکاتەوە کە پێکەوەگرێیدانی ھەر پەڕەیەکی نوێی چۆن دەچێتە پێشەوە، لەنێویاندا ئامادەسازیی بۆ پێئاوەژۆیی زیاتر لەلای ڕاژەخواز.
وێبپەڕەی بزۆکی لای ڕاژەخواز (بەئینگلیزی: client-side dynamic web page) پێئاوەژۆی پەڕەی وێب دەکەن بەبەکاھێنانی سکریپتسازیی ئەیچ تی ئێم ئێڵ کە لەسەر وێبگەڕ کاردەکات لەکاتی بارکردندا. جاڤاسکریپت و زمانەکانی تری سکریپتسازیی ئەوە یەکلایی دەکەنەوە کە چۆن ئەیچ تی ئێم ئێڵ لەپەڕەی وەرگیراودا چارەسەری سینتاکسیی بۆ دەکرێت بۆ ناو بەڵگەنامەی مۆدێلی تەن (DOM)، کە پەڕە بارکراوەکە نوێنەرایەتی دەکات. ھەمان تەنکیک دەکرێت بزۆکانە DOM نوێی بکاتەوە بەھەمان شێوە.
پەڕەیەکی بزۆکی وێب دواتر دووبارە بار دەکرێتەوە لەلایەن بەکارھێنەرێکەوە یان پرۆگرامێکی کۆمپیوتەرەوە بۆ دەستکاریکردنی ھەندێ ناوەڕۆکی گۆڕاوە. زایناری نوێکردنەوە دەکرێت لەلایەن ڕاژەکارەوە بگات، یان لە لایەن دەستکارییەوە کە لە DOMی پەڕەکەدا دەکرێت. دەشێت بەم کارە مێژووی وێبگەڕ کوور بکرێتەوە یاخود نا، و دەشێت وەشانێکی پاشەکەوتکراوە درووست بکا بۆ مەبەستی گەڕانەوە بۆی، بەڵام نوێکردنەوەی پەڕەی وێبی بزۆک لەڕێگەی ئەیجاکسەوە ھیچ لەو دووانەی پێشوو ئەنجام نادات، بەڵکو لەئاکامدا بەکارھێنەر یەک پەڕەی بزۆک بەدەست دەھێنێت کە بەشێوەی تاکە پەڕەیەک بەڕێوە دەبرێت لەسەر وێبگەڕ لەکاتێکدا ناوەڕۆکی وێبی ڕاستەقینە کە لەسەر ھەر پەڕەیەک دەخرێتەڕوو دەکرێت بگۆڕدرێت.
ئەیچ تی ئێم ئێڵی بزۆک دەستەواژەیەکی چەترییە بۆ ئەو تەکنەلۆژیا و میتۆدانەی کە بەکاردێن بۆ درووستکردنی پەڕەی وێبی بزۆک. سکریپتسازیی لای ڕاژەکار و سکریپتسازیی لای ڕاژەخواز یان تێکەڵەیەک لەھەردووکیان ئەزموونی پەڕەی بزۆک لە وێبگەڕدا درووست دەکەن.
چەمکی بنەمایی
ڕێنیشاندەریی سەروودەقیی نەریتیی بە ئەیچ تی ئێم ئێڵ و ئێکس ئەیچ تی ئێم ئێڵ بەتەنھا، ناوەڕۆکی نەبزۆک دەستەبەر دەکەن، بەو واتایەی کە بەکارھێنەر داوای پەڕەیەک دەکات و بەسادەیی پەڕەکە و زاینیارییەکانی ناوی دەبینێت. بەھەرحاڵ، پەڕەیەکی وێب دەتوانێت ئەزموونێکی زیندوو، بزۆک، یان کارلێکساز دەستەبەر بکات. ناوەڕۆک (دەق، وێنە، فۆڕم و ھتد.) لەسەر ھەر پەڕەیەک دەشێت بگۆڕێت لەوەڵامدا بۆھەلومەرجی جیاواز. دوو ڕێگە ھەیە بۆ درووستکردنی ئەم کاریگەرە:
ئەو پەڕانەی وێب کە سکریپتسازیی لای ڕاژەخواز بەکاردەبەن پێویستە تەکنەلۆژیایەکی ڕووکەش بەکاربەرن کە بەگشتی پێی دەوترێت پەڕەی ناوبەستکراوی دەوڵەمەند. زمانەکانی سکریپتسازیی لای ڕاژەخواز وەکوو جاڤاسکریپت یان ئاکشنسکریپت، کە بەکاردێن بۆ تەکنەلۆژیاکانیئەیچ تی ئێم ئێڵی بزۆک (DHTML) و فلاش زۆرینەی کات بەکاردێن بۆ ڕێکخستنی جۆرە میدیاییەکانی ڕووکەش (دەنگ، جووڵانەوەکان، گۆڕینی دەق، ھتد.). سکریپتسازییەکە ھەروەھا ڕێگەش دەدات بە سکریپتسازیی دووراودوور، کە تەکنیکێکە لەڕێگەیەوە DHTML دەتوانی زانیاری زیادە داوا بکات لە ڕاژەکارەوە، بەبەکارھێنانی چوارچێوەی نادیار، XMLHttpRequest، یان ڕاژەی وێبەوە.
پەڕەکانی وێب کە سکریپتسازیی لای ڕاژەکار بەکاردەھێنن زۆربەی کات درووست دەکرێت بە یارمەتی زمانەکانی لای ڕاژەکار وەکوو، پی ئەیچ پی، ئەی ئێس پی، ڕووبی و دیکە. ئەم زمانانە ناوبەستی دەرەڕێی ھاوبەش بەکاردەبەن بۆ بەرھەمھێنانی پەڕەی وێبی بزۆک.
سکریپتسازیی لای ڕاژەکار
پرۆگرامێک کە لەسەر ڕاژەکاری وێب کاردەکات بەکاردێت بۆ بەرھەمھێنانی ناوەڕۆک بۆ پەڕە جیاوازەکانی وێب، بەڕێوەبردنی دانیشتنەکانی بەکارھێنەر، وە بۆ کۆنترۆڵکردنی وۆرکفلۆو. وەڵامدانەوەکانی ڕاژەکار دەکرێت یەکلایی بکرێتەوە بە شتانێکی وەکوو دراوەی نێو فۆڕمی ئەیچ تی ئێم ئێڵ، ڕاگەیێنەکان لە شوێندۆزی سەرچاوەی جیھانیدا، جۆری وێبگەڕی بەکارھێنراو، ماوەی کاتیی، یان لە بنکەی دراوە یان دۆخی ڕاژەکاردا.
ئەم پەڕانە دەکرێت درووست بکرێن بەھاوکاری ھەریەک لە زمانەکانی لای ڕاژەکار وەک ئەی ئێس پی، گۆ، جاڤاسکریپت، پێڕڵ، پی ئەیچ پی، ڕووبی، پایتن و ھتد، لەڕێگەی ڕاژەکارێکی پاڵپشتییەوە کە پێویستە لەسەر ھەمان ئەوە ڕەقەکاڵایە کار بکات کە ڕاژەکاری وێبەکەی لەسەرە. ئەم زمانانە ناوبەستی دەرەڕێی ھاوبەش بەکاردەبەن بۆ بەرھەمھێنانی پەڕەی وێبی بزۆک.
سکریپتسازیی لای ڕاژەخواز
سکریپتسازیی لای ڕاژەخواز بریتییە لە گۆڕینی ڕەفتاری ناوبەست لەنێو پەڕەیەکی وێبی دیاریکراودا، لەوەڵامی کردەیەکی مشک یان تەختەکلیلدا یان لەوەڵامی ڕووداوی کات بۆ ھەڵبژێراودا. لەم دۆخەدا، ڕەفتاری بزۆک لەنێو ڕووکەشدا ڕوو دەدات. ناوەڕۆکی پەڕەی لای ڕاژەخواز لەسەر ئامێری کۆمپیوتەری بەکارھێنەر بەرھەم دێت.
ئەو پەڕانەی وێب کە سکریپتسازیی لای ڕاژەخواز بەکاردەبەن پێویستە تەکنەلۆژیایەکی ڕووکەش بەکاربەرن کە بەگشتی پێی دەوترێت پەڕەی ناوبەستکراوی دەوڵەمەند. زمانەکانی سکریپتسازیی لای ڕاژەخواز وەکوو جاڤاسکریپت یان ئاکشنسکریپت، کە بەکاردێن بۆ تەکنەلۆژیاکانیئەیچ تی ئێم ئێڵی بزۆک (DHTML) و فلاش زۆرینەی کات بەکاردێن بۆ ڕێکخستنی جۆرە میدیاییەکانی ڕووکەش (دەنگ، جووڵانەوەکان، گۆڕینی دەق، ھتد.). سکریپتسازییەکە ھەروەھا ڕێگەش دەدات بە سکریپتسازیی دووراودوور، کە تەکنیکێکە لەڕێگەیەوە DHTML دەتوانی زانیاری زیادە داوا بکات لە ڕاژەکارەوە، بەبەکارھێنانی چوارچێوەی نادیار، XMLHttpRequest، یان ڕاژەی وێبەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سکریپتسازی پۆل:جۆرەکانی پەڕەی وێب پۆل:چەمکەکانی وێب داڕشتن پۆل:نەرمامێر پۆل:داڕشتنی وێب
ڕێگای سەرەکی کاراکۆرام
وێنۆک|ڕێگای سەرەکی کاراکۆرام ڕێگای سەرەکی کاراکۆرام (ئوردۆ: شاھراھ قراقرم، ناسراو بە ن-٣٥ یان ڕێگای نیشتمانی ٣٥ (ئوردۆ: قومی شاھراھ ٣٥)یان ڕێگای دۆستایەتی چین-پاکستان) ڕێگایەکی سەرەکییە بە درێژایی ١٣٠٠ کم (٨١٠ میل) کە لە حەسەن عەبدالەوە درێژ دەبێتەوە لە پارێزگای پەنجاب لە پاکستان بۆ دەروازەی خونجێراب لە گیلگیت-بالتیستان، لەوێ دەپەڕێتەوە بۆ چین و دەبێتە ڕێگای نیشتمانی چین ٣١٤. ڕێگا سەرەکییەکە پارێزگاکانی پاکستانی پەنجاب و خەیبەر پاکتونخوا لەگەڵ گیلگیت-بالتیستان بە ھەرێمی ئۆتۆنۆمی شینجیانگ ئویغور لە چین دەبەستێتەوە. ڕێگا سەرەکییەکە شوێنێکی گەشتیاری بەناوبانگە و یەکێکە لە بەرزترین ڕێگا قیرتاوکراوەکانی جیھان، بە زنجیرە چیای کاراکۆرامدا تێدەپەڕێت، لە ٣٦°٥١′٠٠′′N 75°٢٥′٤٠′′E لە بەرزترین بەرزی ٤٬٧١٤ م (١٥٬٤٦٦ پێ) لە نزیک دەروازەی خونجێراب. بەھۆی بەرزییەکەی و ئەو بارودۆخە سەختەی کە لەژێردا دروست کراوە، زۆرجار بە ھەشتەمین سەرسووڕھێنەری جیھان ناودەبرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:رێگا سەرەکییەکان لە پاکستان پۆل:دەروازە سنوورییەکانی چین-پاکستان پۆل:شوێنەکان بە درێژایی رێگای ئاوریشم
بنچڕ
بنچڕ گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بنچڕ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەڵاتە و لە باشوور لەگەڵ گوندی سپیدارە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شەشۆ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کۆلکە، ماوەت.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سیەرالیۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
عادل شاسواری
عادل حەمە عارف موئمن ناسراو بە عادل شاسواری نووسەر، ڕۆژنامەوان و بێژەری ڕادیۆی کوردە.
سه‌رچاوه‌کان
پۆل:کەسایەتییەکانی سلێمانی پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:پێشکەشکارە کوردەکان
کینگ کۆنگ (فیلمی ٢٠٠٥)
کینگ کۆنگ فیلمێکی سەرکێشی داستانی دڕندەیەکە، نووسین، بەرھەمھێنان، دەرھێنانی لەلایەن پیتەر جاکسۆن، ئەمە دووەمین فیلمە، کە تەواوکەری فیلمی ساڵی ١٩٣٣ بەھەمان ناویشان. ئەستێرەکانی فیلمەکە ناومی واتس، جاک بلاک، ئەدریان برۆدی. کۆمەڵە ڕووداوەکانی فیلمەکە ھی ساڵی ١٩٣٣، چیرۆکی فیلمەکە ئەوەیە تیمێک بۆ دەرھێنانی فیلم بە کەشتی بۆ دورگەیەی کەلەسەر (جمجمە) دەچن، لەوێدا ئەوان ڕوبەرووی زۆر شت دەبنەوە، کە پێشتر ئەم دورگەیە نەدیترابوو، ھەروەھا گۆرێلایەکی گەورە لەو دورگەیە ھەیە، کە بە کۆنگ ناسراوە. دواتر ئەوان کۆنگ دەگرن، وە بەرەوە شاری نیۆرک دەڕۆنەوە.
تۆمارکردنی فیلمی کینگ کۆنگ لە نیوزیلاند لە ئەیلوولی ٢٠٠٤ بۆ ئازاری ٢٠٠٥ بوو، بوودجەی پڕۆژەکە ١٥٠ میلیۆن دۆلار بوو، لەوکاتەدا بۆ ٢٠٧ میلیۆن دۆلار بەرز بۆیەوە. لە ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥ لە ئەڵمانیا و ئەمریکا بڵاوکرایەوە، لەسەرەتای کردنەوەی ٥٠٬١ میلیۆن دۆلاری کرد. فیلمی کینگ کۆنگ لە ھەموو جیھان ٥٦٢ میلیۆن دۆلاری کۆکردەوە. چوارەم بەرزترین فیلمی کۆمپانیای «وێنەکانی گەردوون»، وە بە پێنجەم بەرزترین تێکرای فیلمی ساڵی ٢٠٠٥ دادەنرێ. ھەروەھا بەڵاوکردنەوەی بۆسەر DVD، ١٠٠ میلیۆن دۆلار دروست کرد. فیلمەکە بۆ پێداچوونەوە پۆزەتیف دەرچوو، بە فیلمێکی کاریگەر ستایش کرا، ھەروەھا کارکردنی و دیمەنەکانی کە تەواوکەری فیلمە ڕەسەنەکەی ساڵی ١٩٣٣. لەبەر ئەوەی فیلمەکە سێ کاتژمێرە، ڕەخنەیان لێگرت. ھەروەھا لە ئەکادیمی خەڵاتەکان سێ بەشی بردەوە: باشترین دەستکاریکردنی دەنگ، باشترین تێکەڵکردنی دەنگ، باشترین کاری بینایی. بەستنەوەی بە یاری ڤیدیۆی کە شان بە شانی فیلمەکە بڵاوکرایەوە، وە سەرکەوتنێکی گەورەیی بەدەست ھێنا.
چیرۆک
تیمێک بۆ دەرھێنانی فیلمێک لەسەر دورگەیەکی دیاریکراو بەکەشتی سەفەر بۆ ئەو دورگەیە دەکەن، لە ژێر فەرمانی کاپتن «ئینگلھۆرن»، کاڕڵ بۆ وێنەگرتنی فیلمەکە، جاک و ئان وەک ئەکتەرێکی فیلمەکە. پاشان بەھۆی باران و زریانێکی زۆرەوە کەشتییەکە بە ڕێگایەکی ھەڵەدا دەروات، دواتر ھەموویان لەم ڕووداوە ئاگادار دەبنەوە، کاپتن ئینگلھۆرن بۆ گۆڕینی ئاراستەی کەشتییەکە ھەوڵ دەدات، بەڵام بەھۆی تەمێکی زۆرەوە شوێنەکان نابیندرێن، دواتر کەشتییەکە نزیک دورگەیەکی نەناسراوە دەبێتەوە، لەکاتی نزیک بوونەوە بەردی گەورە و سەیر لە دەوروبەری دورگەکە ھەیە. پاش ئەوەی بە دورگە نەناسراوەکە گەیشتن، کەسێکی وەحشی مناڵ بە ڕەچەڵەک مرۆڤ پەلەماری کاڕڵ دەدات، دواتر باوانی ئەو کەسە ھێرش بۆ تیمەکە دەکەن، پاش ئەوەی ڕزگاریان دەبێت، بۆ کەشتییەکە دەگەرێنەوە، شەو یەکێک لە کەسە وەحشییەکان بەدزییەوە بۆ کەشتییەکە دێت، دواتر ئان (کچەکە) بۆ کەمپەکەی خۆیان دەڕفێنێت، بۆ ئەوەی وەک قوربانییەک بۆ کۆنگ بەکاریبھێنن، کۆنگ (گۆرێلاکە، ٢٥ پێ درێژە) دێت بۆ بینینی قوربانییەکە. جاک لەناو کەشتییەکە تێبینی ون بوونی ئانی کرد، بۆ دورگەکە دەگەڕێتەوە، بەڵام درەنگە کۆنگ ئانی بۆ دارستانەکە برد، ھەرچەندە سەرەتا کۆنگ ئانی تۆقاند، بەڵام لە دارستانەکە ئان بۆ ئەوەی سەرنجی کۆنگ ڕابکێشێت دەست بە سەما دەکات، کۆنگیش وەک یاریکردنێک ئەو بەردەداتەوە، کۆنگ دەکەوێتە داوی خۆشەویستی ئان. ئینگلھۆرن تیمەکەی بۆ ڕزگارکردن ڕێک خست، ھەروەھا ھایس و جاک ڕابەریان دەکرد. بەرەو دارستانەکە ڕۆیشتن، چەنەھا دەیناسۆر ئەوان ڕاو دەکەن، چەند کەسێک لە تیمەکە دەمرن، دواتر بە بان دارێکی گەورەی دارستانەکە دەیانەوێت تێپەربن، بەڵام کۆنگ ھێرش دەکاتە سەریان، ئەوان دەکەونە خوارەوە، کە دۆڵێکی ترسناکە پڕە لە بوونەوەری سەیر و دڕندە.
بەرھەمھێنان
سەرئەنجام بڕیاری دروستکردنی فیلمی کینگ کۆنگ لەلایەن دەرھێنەر پیتەر جاکسۆن پەسەندکرا. جاکسۆن بەبەردەوامی کتێبی لەسەر کینگ کۆنگ دەخوێندەوە، بۆ ئەوەی زیاتر دەربارەی چیرۆکەکە شارەزابێت. لەسەرەتادا دەیانویست، زۆمبی بۆ ناو فیلمەکە دابنێن، وەک فیلمی Braindead بەڵام ڕەتکرایەوە. جاکسۆن لەگەڵ «ھارڤی وێنستەین»، کۆمپانیای فیلمەکانی میراماکس، کاری دەکرد، دواتر بۆ بڵاوکردنەوەی فیلمەکە کۆمپانیای سەدەی ٢٠ فیلمەکەی بەمەرجێک گرتە ئەستۆ، کە جاکسۆن کار بۆ دوبارەکردنەوەی فیلمی «ھەسارەی مەیمونەکان» بکات، بەڵام جاکسۆن فیلمەکەی ڕەت کردەوە. سەرئەنجام کۆمپانیای وێنەکانی گەردوون فیلمەکەی بڵاوکردەوە.
بڵاوکردنەوە
فیلمەکە لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٥ خرایە بازاڕەکانەوە، یەکەم ترایلەری بەشێوەی ئۆنڵاین لە وێبسایتی Volkswagen کاتژمێر ٨:٤٥ خولەک بڵاوکرایەوە. ترایلەری فیلمەکە لە یەکێک لە شانۆکانی ئەمریکا دەرکەوت، بەھۆی ئەم فیلمە، فیلمی جەنگی جیھانەکان بۆ ٢٩ی حوزەیران دواخرا.
پێشوازی
لە باکووری ئەمریکا، کینگ کۆنگ لەسەرەتای چوارشەمە تێکرای ٩٬٧٥٥٬٧٤٥ میلیۆن دۆلار بوو، دوای کۆتای ھەفتە تێکرایی ٦٦٬١ میلیۆن دۆلار بوو. فیلمەکە لە باکوری ئەمریکا بەردەوام تێکرایی بەرز دەبوو، تا ٢١٨٬٠٨٠٬٠٢٥ گەیشت، بۆ بەرزی تێکرا بە پێنجەمیین فیلمی ساڵ دانرا. تێکرای فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس بۆ ٣٤٤٬٢٨٣٬٤٢٤ گەیشت، بەڵام لەھەموو جیھان بۆ ٥٦٢٬٣٦٣٬٤٤٩ گەیشت. فیلمەکە بە ١٠٠ میلیۆن دۆلار بۆ DVDs فرۆشرا، ئەم داھاتە بۆ ستۆدیۆکانی گەردوون بووە مێژوو. کینگ کۆنگ زیاتر لە ٧٬٦ میلیۆن DVDsی لێ فرۆشرا، بەتەنھا لە بازارەکانی ئەمریکا نزیکەی ١٩٤ میلیۆن دۆلاری بە فرۆشتن کۆکردەوە. تا ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ لە DVDs ٣٨ میلیۆن دۆلاری دروست کرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٥ پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیوزیلاند گیراون پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە ئەهریمەنەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەیناسۆرەکان پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە فیلمسازی پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ١٩٣٣ دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە مانهاتان دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە زەریای هیندی دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی نیوزلەند پۆل:فیلمە داستانییەکانی نیوزلەند پۆل:دووبارە دروستکردنەوەی فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ژاپۆنییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان) پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس نیوتن ھاواردەوە تۆمارکراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە مانھاتن داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە زەریای ھیندی دانراون پۆل:فیلمەکان کە لە کەشتییەکان ڕوودەدەن پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین تێکەڵکردنی دەنگ بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین کاریگەری بینراو بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن پۆل:فیلمەکانی کینگ کۆنگ پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دایناسۆڕەکان
کانی پاشا
جوگرافیا
کانی پاشا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی توەووشکی و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەیتول لە شارستانی سەلاسی باوەجانی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بەڕوێنی خواروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حاجی ئاوا.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھۆکس پۆکس ٢
ھۆکس پۆکسی ٢ فیلمێکی کۆمیدی سەروو سروشتی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢٢ لە دەرھێنانی ئان فلێچەر، لە نووسینی جێن دی ئەنجێلۆ و بەرھەمھێنانی لەلایەن کۆمپانیای واڵت دیزنی پیکچەرز. لە دوای فیلمی ھۆکس پۆکس لە ساڵی ١٩٩٣، ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن کە بێت میدلەر و سارا جێسیکا پارکەر و کەتی ناجیمی و دۆگ جۆنز ڕۆڵەکانیان دووبارە دەکەنەوە لەکاتێکدا سام ڕیچاردسۆن و ویتنی پیک و بێلیسا ئیسکۆبیدۆ و تۆنی ھێل و ھانا وادینگھام بەشداری لە کاستەکە دەکەن لە ڕۆڵی نوێدا.
وێنەگرتن لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ تا مانگی یەکەمی ٢٠٢٢ لە شاری ڕۆد ئایلەند ئەنجامدرا و جێگەی سالم لە ویلایەتی ماساشوستس گرتەوە. لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ لە کەناڵی دیزنی+ نمایشکرا، بە پێچەوانەی فیلمە ڕەسەنەکە، فیلمەکە وەڵامێکی تێکەڵاو بۆ ئەرێنی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە وەرگرت، ستایشی نمایشی کاستەکان و نوکتەیان کرد، بەڵام ڕەخنەی لە چیرۆکەکان گرت. ھەندێک لە ڕەخنەگران ئەم فیلمە بە باشتربوونی فیلمی پێش خۆی دەزانن
چیرۆک
لە ساڵی ١٦٥٣دا وینیفرید ساندەرسۆنێکی ھەرزەکار لەلایەن ڕێبەر تراسکێوە لە سالم دوورخرایەوە. وینیفرێد لەبری ئەوەی ڕێگە بدات خوشکەکانی، مێری و سارا، لێی ببرێن، لەگەڵیان ھەڵدێت بۆ دارستانێکی قەدەغەکراو. لەوێدا ئاشنا دەبن بە جادووگەرێکی نھێنی کە کتێبی سیحراوی خۆی بە دیاری دەدات بە وینیفرێد بۆ شازدەھەمین ڕۆژی لەدایکبوونی بەڵام بە ڕوونی خوشکەکان ئاگادار دەکاتەوە لە جادوویەک کە بە جادووگەری ماکسیما ناسراوە.
لە ساڵی ٢٠٢٢، دوای بیست و نۆ ساڵ لە زیندووبوونەوەی خوشکەکانی ساندەرسۆن لەلایەن مۆمی بڵێسەی ڕەشەوە، دوو ھەرزەکاری سالم بە ناوەکانی بێکا و ئیزی خۆیان ئامادە دەکەن بۆ ئاھەنگێڕان بە بۆنەی ھەردوو ئاھەنگی ھالۆوین و شازدەھەمین ساڵیادی لەدایکبوونی بێکا بەڵام بانگھێشتنامەیەکی ئاھەنگێڕان لەلایەن ھاوڕێکەیان کاسی تراسکێ ڕەتدەکەنەوە، کە لێیەوە دوور کەوتوونەتەوە. بێکا و ئیزی سەردانی دوکانێکی سیحر دەکەن (پێشتر کوخەکەی ساندەرسۆن بووە) کە لەلایەن جیلبێرتەوە بەڕێوەدەبرێت، کە مۆمێک بە دیاری دەدات بە بێکا بۆ ڕێوڕەسمی ساڵانەیان. بێکا و ئیزی مۆمەکە داگیرسێنن و بۆیان دەردەکەوێت کە مۆمێکی تری بڵێسەی ڕەشە. وەک چۆن مانگی پڕ ھەیە و کچەکان ھەردووکیان پاکیزەن، مۆمەکە جارێکی دیکە خوشکەکانی ساندەرسۆن زیندوو دەکاتەوە.
کچەکان توانیویانە لە خوشکەکان لە ماڵێکی ناوخۆیی والگرین زاڵ بن و دواتر ھەڵبێن بۆ دوکانە سیحرەکە کە لەوێ بۆیان دەردەکەوێت کە جیلبێرت بە مەبەست مۆمەکەی پێداون بەو ھیوایەی خوشکەکان زیندوو بکاتەوە، دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٩٣ لە جەژنی ھالۆوین بینیویانە و فێری چۆنییەتی دروستکردنی مۆمەکە کراوە مۆم بەپێی کتێب. خوشکەکان دەگەنە کچەکان و فلایەرێکی ھەڵمەتی ھەڵبژاردن دەبینن کە ھی سەرۆکی شارەوانی تراسکێیە و باوکی کاسییە و نەوەی ڕاستەوخۆی ڕێبەر تراسکە. وینیفرێد بڕیاریدا کە جادووی ماجیکای ماکسیما بکەن بۆ نەھێشتنی تراسکێ و تۆڵە لە سالم بکەنەوە. خوشکەکان ئیزی و بێکا لە ژێرزەمینەکەدا دەخەنە تەڵەوە و ئەرکی کۆکردنەوەی پێکھاتەکانی سیحرەکە دەدەنە جیلبێرت لەکاتێکدا ئەوان تراسکێ ڕاو دەکەن، خوێنی ئەویش پێویستە بۆ تەواوکردنی جادووەکە.
کچەکان ھەڵدێن و بەرەو ماڵی تراسکێ دەڕۆن بۆ ئەوەی سەرۆکی شارەوانی ئاگادار بکەنەوە لەکاتێکدا خوشکەکان ڕێگەی خۆیان بۆ کەرنەڤاڵی ھالۆوینی شارۆچکەکە دەدۆزنەوە و ھاووڵاتیان سیحر دەکەن بۆ ئەوەی یارمەتیان بدەن لە دۆزینەوەی سەرۆکی شارەوانی. لەم نێوەندەدا جیلبێرت بیلی بوتچەرسۆن ھەڵدەکێشێت، کە ئاشکرای دەکات کە لە ساڵی ١٩٩٣ەوە بەئاگا بووە بەڵام نێژراوە، جیلبێرت پێویستی بە سەری بیلی ھەیە بۆ جادووەکە بەڵام پێی دەڵێت کە ھەوڵدەدات خوشکەکان بشکێنێت، یارمەتی بیلی وەردەگرێت بە بەڵێندان بە ھەمووان ڕاستییەکان سەبارەت بە پەیوەندییەکەی لەگەڵ وینیفرێد.