cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گالیلێو گالیلەی
ژیاننامە
لە تەمەنی ٨ سالیدا خیزانی گالیلیۆ چوون بۆ فلۆرینس کە شاریک بوو لە ناوەراستی ئیتالیا، ئەویش بۆ ماوەی ٢ سال لە لای جاکۆبۆ بۆرگینی مایەوە و لەلایەن ئەوەوە لە سالی ١٥٧٥ تاکو سالی ١٥٧٨ لە ڤالۆم برۆسا کە ٣٠ کم دوورە لە باشووری ڕۆژ ھەڵات پەروەردە کرا. لەوسەردەمەدا لە ئیتالیا ھەلبژاردنی نازناو ئارەزومەندانە بوو. بۆیە گالیلیۆ ویستی ھەر بە ناوی خۆیەوە بانگ بکریت. ناوی گالیلیۆ و نازناوەکەی لە باپیری (بۆنایوتی) وەرگیراوە، کە پزیشکیکی بەناوبانگ و سیاسەتمەدار بوو لە فلۆرینس لە سەدەی پازدەھەم لە کۆتایییەکانی سەدەی چواردەھەمدا شوێنکەوتووەکانی ناوی گالیلیان لە خۆیان نابوو گالیلۆ لە ھەمان کڵێسە نێژرا کە پیش ٢٠٠ سال باپیری لی نیژرا بوو. گالیلیۆ بە چەند ناویک ناسرا بوو و ھەندیک جاربە گالیلیو گالیلی لینسو، ئەوەش لە کاتی کارکردن وەکو ئەندامیک لە ئەکادیمی لینسی کە ڕیکخراویکی زانستی بوو لە ئیتالیا. لە ناوەڕاستیسەدەی شازدەھەمدا لە نێو خیزانەکانی توکسان ناولینانی کوڕی گەورە لە دوای نازناوی دایک و باوک شتێکی باو بوو. ھەر بۆیە بە گرنگیان نەزانی کە ناوی گالیلی لە دوای ناوی باپیری بنێن، گالیلۆ کە ناوێکی کوڕانەی ئیتاڵییە و ناوی خێزانی گالیلی کە ناوێکی لاتینییە بە مانای "گەلیل" دێ کە شوێنێکی گرنگی ئایینییە لە باکووری ئیسرائیل؛ و بەھۆی ئەم ناوچەیە ناوی گەلیلی (بە یۆنانی: γαλιλαίος، بە لاتینی گەلیلییە و بە ئیتاڵی گەلیلی) لە چەرخی کۆندا بە کار ھاتووە (بە تایبەتی لەلایان ئیمپراتۆڕ جوولیان) وەک ھێمایەک بۆمەسیح و مەسیحییەکان و لە دوای ئەمە ناوەکە وەکو ناوێکی ئایینی بەکار ھاتووە. گەڕانەوەی ناوی گالیلۆ بۆ ناوێکی ئایینی بۆ ئەوە بووە کە ناوەکەی ببێتە مەتەڵێکی بەناوبانگ. لە ساڵی ١٦١٤ قەشەیەکی دۆمینیکی بە ناوی تۆماسۆ کاتچینی گوتارێکی سەرنج ڕاکێش و کاریگەری لە دژی گالیلی دا. کە تێیدا ئاماژەی بە نوسراوێک کرد لە دیمەنی ١:١١ کە تێیدا نوسراوە " ئەی پیاوی گەلیلی بۆ لێرە وەستاویت و سەیری بەھەشت دەکەیت؟"
منداڵەکانی
سەرەرای ئەوەی کە گالیلیۆ کەسێکی دیندار بوو، سێ مندالی لە دەرەوەی ھاوسەرگیری لە مارینا گەمبا ھەبوو. دوو منداڵی کچ (ڤیرجینا) و (لیڤیا) ھەبوو و کورێکیشیان ھەبوو بە ناوی (ڤینسینزۆ). بەھۆی ئەوەی کچەکانی گالیلیۆ لە دەرەوەی ھاوسەرگیری لە دایک ببون باوکیان وای دانا کە ناتواننھاوسەرگیری بکەن و ئەگەر ھاوسەرگیریان بکردایە نەیان دەتوانی داوای مارەیی بکەن. ئەمەش ھاوشەوەی کێشەی دارایییەکەی بوو کە لەگەڵ دوو خوشکەکەی ھەیبوو؛ و تاکە جێگرەوەی بەردەم کچەکانی ژیانێکی ئایینی بوو. ھەردوو کچەکە لە پەرستگای سان مانتیۆ لە ئارسێتری قبوڵکران و تا کۆتایی ژیانیان لەوێ مانەوە. ڤیرجینیا نازناوی ماریا کیلیستی لە پەیوەندیکردن بە پەرستگاکەوە وەرگرت. لە ٢ی مانگی نیسانی ساڵی ١٦٣٤ کۆچی دوایی کردو لەگەڵ گالیلۆ لە کلیسەی سانتا کرۆس لە فلۆریدا بە خاک سپێردران. ھەروەھا لیڤیا نازناوی (خوشکە ئەرکەنگیل)ی وەرگرت و زۆربەی ژیانیشی بە نەخۆشییەوە بەسەربرد. دواتر ڤینجینزۆ بەشێوەیەکی یاسایی بووە میراتگری گالیلۆ و ھاوسەرگیری لەگەڵ سیستیلیا بۆکینیری کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەران بە زمانی لاتینیی سەدەی ١٧یەم پۆل:فیزیکزانانی تاقیکاری پۆل:گەردوونناسانی ئیتالی پۆل:داھێنەرانی ئیتالی پۆل:فیزیکزانانی ئیتالی پۆل:فەیلەسووفانی زانست پۆل:لەدایکبووانی ١٥٦٤ پۆل:مردووانی ١٦٤٢ پۆل:گەردوون پۆل:داھێنەرە ئیتاڵییەکانی سەدەی ١٧یەم پۆل:دۆزەرەوەکانی مانگەکان پۆل:فەیلەسووفانی سروشتی پۆل:گەردونناسە ئیتاڵییەکانی سەدەی ١٦یەم پۆل:داھێنەرانی ئیتالی سەدەی ١٦یەم پۆل:بیرکارەکانی سەدەی ١٦یەمی ئیتاڵی پۆل:نووسەرە ئیتاڵییەکانی سەدەی ١٦یەم پۆل:نووسەرە پیاوەکانی سەدەی ١٦یەم پۆل:گەردونناسەکانی ئیتالیا لە سەدەی ١٧یەم پۆل:بیرکارەکانی سەدەی ١٧یەمی ئیتاڵی پۆل:فەیلەسووفانی ئیتالیایی سەدەی ١٧یەم پۆل:نووسەرانی سەدەی ١٧یەمی ئیتالیا پۆل:نووسەرانی پیاوی سەدەی ١٧یەم پۆل:پسپۆڕانی بواری بالیستیک پۆل:نابینایان لە ئیتاڵیاوە پۆل:بەخاک سپاردن لە بازیلیکای سانتا کرۆس، فلۆرانس پۆل:ناکۆکییەکانی پەیوەست بە کاسۆلیکیزمەوە پۆل:ئەستێرەناسە مەسیحیەکان پۆل:شۆڕشی کۆپەرنیک پۆل:گالیلۆ گالیلی پۆل:کاروباری گالیلۆ پۆل:ئەستێرەناسانی ئیتالی پۆل:نووسەران دەربارەی ئایین و زانست
٨٨٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
باخی عەدەن
باخی عەدەن یان بەهەشتی زەمینی ( به عیبری:גַּן עֵדֶן) به پێی ئەو شی کردنەوەی سێفری وەدی هاتن( سێفر له عەرەبی دا مانای کتێبی گەوره دەدات) له ئینجیلی پیرۆز دا کردوویەتی، بەو شوێنه دەوترێ کە یەکەم مرۆڤ یانی ئادەم و هاوسەرەکەی حەوا دوای خووڵقان به دەستی خودا لەوێ دەژیان.
ئەو باخه بەشێکه له چیرۆکی وەدی هاتن له ناو ئایینە ئیبراھیمییەکان.
به پێی چیرۆکی وەدی هاتن له کتێبی پەیمانی کۆن، شوێنه جوگرافیەکەی
پەراوێزەکان
پۆل:میتۆلۆژیای ئیبراھیمی پۆل:ئادەم و حەوا پۆل:مانگیلەی بەپیت پۆل:کەنداوی فارس پۆل:زمانی ئەکەدی پۆل:بەهەشت لە ئیسلامدا پۆل:بەھەشت لە ئیسلامدا
زمانەی زوڕنایی
وێنۆک
زمانەی زوڕنایی (ئینگلیزی: Epiglottis) پێکھاتەیەکی کڕکڕاگەیییە، لە دەروازەی قوڕگدا، ڕێگە نادات بە چوونەژوورەوەی خۆراک بۆ بۆڕیی ھەوا لە کاتی قووتداندا.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ژینناسی
پۆل:کۆئەندامی ھەرس پۆل:گەرووی مرۆڤ
٨٨٠ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
یەکەی نەخشە
یەکەی نەخشە یان سانتی مۆرگان (بە ئینگلیزی: Map unit یان Centimorgan) ئەو ماوەیە کە دوو بۆھێل لەیەکتری جیادەکاتەوە. ڕێژەی پەڕینەوە لە نێوانیاندا ١٪ ـە.
تورک دەرە
تورک دەرە گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سەفاخانە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
تورک دەرە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەمزەقاسم و لە باشوور لەگەڵ گوندی باغچەمیشە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مایین بڵاغ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سولەیماناوا.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
کتێبە پیرۆزەکان لە ئیسلامدا
کتێبە ئاسمانییەکان، بە پێی ئیسلام ئەو کتێب و پەیامانەن کە خوا دایبەزاندوون بۆ پێغەمبەر و نێردراوەکانی، وەک لە قورئاندا هاتووە؛
باوەڕبوون بە کتێبە ئاسمانییەکان
باوەڕبوون بە کتێبە ئاسمانییەکان لە ئیسلامدا یەکێکە لە پایەکانی باوەڕ، وەک لەم ئایەتەدا هاتووە؛ "و الذين يؤمنون بما أُنزل إليك وما أُنزل من قبلك وبالآخرة هم يوقنون"، واتە؛ (له هه‌مان كاتدا) ئه‌وانه باوه‌ڕ ده‌هێنن به‌و (په‌یامه‌ی) كه بۆ تۆ (ئه‌ی محمد) دابه‌زێنراوه و به‌و په‌یامانه‌ش كه بۆ (پێغه‌مبه‌رانی‎ پێش تۆ) دابه‌زێنراوه‌، دڵنیاش ده‌بن كه ڕۆژی دوایی پێش دێت و قیامه‌ت هه‌ر به‌رپا ده‌بێت.
باوەڕبوون بە کتێبەکان چوار بوار دەگرێتەوە؛
یەکەم/ زەبوور
زەبوور ئەو کتێبەیە کە خوا بۆ داوودی دابەزاندووە وەک لەم ئایەتەدا هاتووە؛
دووەم/ تەورات
بە پێی بیروباوەڕی ئیسلامی تەورات ئەو کتێبەیە کە بۆ موسا دابەزێنراوە، کە کتێبەکی مەزن بووە و ڕوناکی و ڕێنمایی لە خۆ گرتووە، لە قورئاندا دەربارەی هاتووە؛
و خوا لە قورئاندا ئاماژە بەوە دەکات کە تەورات دەستکاری کراوە و تێکدراوە، لەبەرئەوە جارێکی تر خوا پێغەمبەر عیسای ناردووە بۆ ڕێنمایی کردنی یەهود بۆ ڕاستیەکان جارێکی تر.
سێیەم/ ئینجیل
بە پێی بیروباوەڕی ئیسلامی، ئینجیل ئەو کتێبەیە کە خوا دایبەزاندووە بۆ مەسیح (عیسا) وەک تەواوکەرێک بۆ تەورات، و پاڵپشت کردنی و بانگەواز کردن بۆ پەرستنی خوا بە بێ هاوەڵ.
بەڵام ئینجیل بە پێی بیروباوەری مەسیحی کتێبی پیرۆزی مەسیحیەکانە و تەورات و ئنجیل ئەگرێتەوە، و چوار ئینجیل هەیە؛
خوا لە قورئاندا ئاماژەی بەوەکردووە کە ئینجیل گۆڕانکاری و دەسنکاری تێدا کراوە، لەبەر ئەوە پێغەمبەر محەمەدی ناردووە بۆ ڕێنماییکردنەوەی خەڵک جارێکی تر.
چوارەم/ قورئانی پیرۆز
قورئان، ووتە و گوڤتاری خوایە، خوا لەسەر ڕاستیەکان پێی ئەدوێت و دایبەزانووە بۆسەر پێغەمبەر محەمەد، و باوەڕداران باوەڕی تەواویان پێیەتی و بە ووتەی خوای ئەزانن.
و بە پێی بیروباوەری ئیسلامی قورئان دوایین کتێبی ئاسمانییە، لە هەموویان درێژتر و کشتگیرترە، دەربارەی قورئان چەند ئایەتێک لە قورئاندا هاتووە؛
و قورئان پارێزراوە لە هەر دەستکاریکردن و تێکدان و گۆڕانکارییەک و هەموو جیهانی ئیسلامی یەک نوسخەی قورئان کۆیان دەکاتەوە تا ئێستا.
سەرچاوەکان
پۆل:دەقە ئیسلامییەکان پۆل:کتێبە ئیسلامییەکان پۆل:کتێبە ئاسمانییەکان پۆل:دەقە ئایینییەکان
موکریان
موکریان (بە پاڵەوی: Mukrān یان Mukristān ؛ ھەروەھا: مکوریان، موکوریان یان مُکُریان ) ناوی مەڵبەندێکی گەورە و بەرینی کوردستانە. ناوچەی موکریان لە شارستانەکانی بۆکان، پیرانشار ،مەھاباد، شنۆ، سەردەشت، قەڵادزێ،نەغەدە، میاندواو، ساینقەڵا، تیکاب دەگرێتەوە.'' ھۆزی موکری لە موکریان نیشتەجێیە و دەسەڵاتداری ئەو ناوچەیەیە.
بێجگە لە کوردەکان کە نەتەوەی سەرەکیی موکریانی کوردستانن، ئازەرییەکانیش کە ھۆزی کۆچەرن وەک کەمایەتی لە موکریاندا دەژین. موکریان ئەو شوێنەیە کە بۆ یەکەم جار ئاڵای کوردستان لە سەردەمی کۆماری کوردستاندا شەکایەوە.'' بوونی نەتەوەکانی کورد و ئازەری و ئایینەکانی سوننی و شیعە و یارسان لە موکریاندا جاربەجار بووەتە ھۆی تێکھەڵچوونی دانیشتووانەکەی. لە بواری ئابوورییەوە، سەرچاوەی ئاوی زۆر، کانزاکانی دەوڵەمەندی ژێرزەوی وەک زێڕ، مس، ڕووی و سوورب لە ناوچەکانی سەردەشت، تیکاب و ساینقەڵادا، کانزای بەردە خەمڵێنەرەکان و بەربڵاوبوونیان لە ناوچەکەدا، چاوگەی جیوە لە مەھاباددا، سیلیس لە دەوروبەری پیرانشاردا و… بوونەتە ھۆی گرنگبوونی ناوچەی موکریان.''
جوگرافیا
وێنۆک|جێگەی موکریان لە ئێراندا
بەپێی ئامار و دابەشبوونی ڕامیاری لە ساڵی ٢٠١٦، لە سەر بنەمای ڕووبەر شارستانی مەھاباد گەورەترین و لە سەر بنەمای دانیشتووان شارۆچکەی بۆکان ئاوەدانترین شارۆچکەی ئەم هەرێمەیە. بێ گوێدانە گوندستانی تورجان، ڕووبەری هەرێمی موکریان دەکاتە (١٧،٩٤٦ کیلۆمەتری چوارگۆشە) و ژمارەی دانیشتووانی (١،٣٦١،٨٨١)کەسە لە سەر بنەمای سەرژمێری ساڵی ٢٠١٦دا.
مێژوو
بە پێی هەندێ سەرچاوەی مێژوو یەکێک لە فەرماندەکانی سۆما کە لە سەدەی (١٠/٩)زاینیدا بوو بە ناوی ئەمیر سەیفەدین خان موکری بە دامەزرێنەری ئێڵی موکری دادەنرێت کە ھۆزە کوردییەکانی (هەرێمی موکریان)ی لە کۆنفدراسیۆنی ئێڵی موکریدا کۆکردەوە و لە ناوچەی (دەرباس یا دەریاس) بووە خاوەنی هەرێمەکە.
ھەزەبانی
کورد لەمێژە لەم هەرێمەدا نیشتەجێ بووە و لە سەردەمی ئیسلامدا ئازادکراوە و بووەتە بەشێک لە دەوڵەتی ئیسلامی، کوردەکانی هەرێمی موکریان و ئازەربایجان بە ھەزەبانی و ڕەوەندیی(الروادی) ناسرابوون. شارۆچکەی شنۆ بە مەڵبەندی کوردە ھەزەبانییەکان ناسرابوو تا سەدەکانی ناوەڕاست لە ئاوەدانی و پەرەسەندندا بوو. ھەزەبانییەکان لەوەڕگای دەورووبەری هەرێمەکەیان بەکاردەهێنا بۆ بەخێوکردنی ئاژەڵەکانیان. وە ئێڵێکی کورد کەبە ڕەوەندییەکان ناسرابوون وە لە ھەزەبانییەکان بوون لە ئازەربایجان و ئەرمەنستاندا نیشتەجێ بوون، ڕەوەندییەکان کە بە پشتیوانی جەماوەریان لە ئازەربایجان و موکریاندا لە سەدەی هەشتەمی زایندا سەربەخۆیی خۆیان لە عەباسییەکان ڕاگەیاند و حکومەتیان دروستکرد بە سەرۆکایەتی (عەلی کوڕی زەڵم)، شاری ورمێیان کردە ناوەندی فەرمانڕەوای خۆیان.
شەڕی دمدم
سەرەتای گۆڕینی دیمۆگرافیای ورمێ و ناوچەکە دەستی پێکرد و کوردان لە شوێنی خۆیان ھەڵکەندران. لە ساڵی (١٧٢٩ز)دا تەھماسب قولی سوپاسالاری نادر شا، توانی (یوسف پاشا)ی حکومداری عوسمانی شاری ورمێ لە دمدمدا بشکێنێت و دواتر فەرمانیدا بە ھەڵوەشاندن و وێرانکردنی تەواوی قەڵای دمدم و کە ئیتر نەبێتەوە بەقەڵا.
دابەشبوونی ڕامیاری
هەرێمی موکریان لە ئێستادا لە (شارستانی شنۆ، شارستانی نەغەدە، شارستانی سەردەشت، شارستانی ساینقەڵا، شارستانی تیکاب، شارستانی میاندواو، شارستانی بۆکان، شارستانی پیرانشار و شارستانی مەھاباد و گوندستانی تورجان لە شارستانی سەقز) دەگرێتەوە بەڵام لە ڕابردوودا ڕووبەری ئەم هەرێمە گەورەتر بوو شارستانی مەراغە و چەند ناوچەیەکی تری دەگرتەوە. لە سەردەمی قاجاڕەکاندا لە ڕووی کارگێڕیەوە موکریان پێک هاتبوو لە شارستانی شنۆ، شارستانی سەردەشت، شارستانی بۆکان، شارستانی پیرانشار و شارستانی مەھاباد و شارستانی نەغەدە و شارستانی ساینقەڵا و شارستانی میاندواو و شارستانی تیکاب و شارستانی مەراغەی تیادا نەبوو لە ڕووی کارگێڕییەوە هەموویان سەر بە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا بوون و دواتر خرانە سەر پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات.
لە سەردەمی شانشینی پەھلەویدا تەنها مەھاباد و مەراغە شارستان بوون و مەھاباد لە ڕووی کارگێڕییەوە سەر بە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا بوو مەراغە سەر بە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات بوو، موکریانیش بە چەند ناوچە و گوندەوار دابەشی ئەم دوو شارستانە ببوو.
لە دوای شۆڕشی ئیسلامیی ئێران هەریەکە لە شارستانەکانی(شارستانی شنۆ، شارستانی نەغەدە، شارستانی سەردەشت، شارستانی ساینقەڵا، شارستانی تیکاب، شارستانی میاندواو، شارستانی بۆکان، شارستانی پیرانشار) بوونە شارستان و لە ڕووی کارگێڕییەوە سەر بە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوان.
لە ئێستادا نە هەرێمێک نە پارێزگایەک هەیە بەناوی موکریان تەنها ئەوە نەبێت کە چەند گوندەوارێک هەیە بەناوی موکریان وەکو(گوندستانی موکریانی ڕۆژاوا و گوندستانی موکریانی ڕۆژھەڵات) لە شارستانی مەھاباد.
پێشنیاری بوون بە پارێزگا
پلانێک هەبوو بۆ بە پارێزگا کردنی هەرێمی موکریان بەناوی (پارێزگای موکریان) یان (پارێزگای کوردستانی باکوور)، پلانی پێشنیار کراو بۆ پێکهێنانی پارێزگایەکی نوێ بەناوی (پارێزگای کوردستانی باکوور) ناوەندەکەی شاری بۆکان بێت لە باکووری ڕۆژاوای ئێران. کە ناوچەی مەبەستدار بۆ پێکهێنانی ئەم پارێزگایە بەشێکە لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا و پارێزگای کوردستان، (پارێزگای کوردستانی باکوور) شارە کوردییەکانی باشووری دەریاچەی ورمێ و شارەکانی سەقز و بانە لە باکووری پارێزگای کوردستان دەگرێتەوە.
بە فەرمی ئەم پلانە سەرەتا لە ۱٥ی ئایاری ١٩٩٠دا لەلایەن نوێنەری ئەو کاتی بۆکانەوە بەناوی (پارێزگای موکریان) و ناوەندی بۆ بۆکان لە (خولی سێهەمی ئەنجومەنی ڕاوێژی کۆماری ئیسلامی ئێران) پێشنیارکرا، وەزارەتی ناوخۆش پێشنیار کرا لە باشووری پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پێکی بهێنێت. ساڵی ٢٠٠٨ لە وتارێکیدا (محەممەد قاسم عوسمانلی) نوێنەری بۆکان بە ناونیشانی (بە دواداچوونی وەزارەتی ناوخۆ بۆدروستکردنی پارێزگایەکی نوێ بە ناوی (پارێزگای کوردستانی باکوور) بە ناوەندی بۆکان و بە لەبەر چاوگرتنی پێگەی ستراتیژی و توانا شاراوەکان و نەهێشتنی گومان لە هەڵاواردن) ئەم باسی (پارێزگای موکریان)ە سەر لە نوێ هاتەوە باس بەڵام ئەمجارە بە ناوی (پارێزگای کوردستانی باکوور).
لە ئێستادا تەنیا پێشنیار بووە و نەچووەتە بواری جێبەجێ کردنەوە و وە سنوری ئەم پارێزگایە دیاری نەکراوە و هەروەها لەسەر ناوەکەشی ڕێکەوتنێک نەکراوە کە ناوی پارێزگای موکریان یان پارێزگای کوردستانی باکوور بێت.
سەرچاوەکان
* پۆل:خانەدانە کوردییەکان پۆل:مێژووی کوردستان
فەرمەھین
فەرمەھین یەکێک لە شارەکانی پارێزگای مەرکەزیی ئێرانە. شاری فەرمەھین ناوەندی شارستانی فەراھانە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە لە ساڵی ٢٠١١ بەرامبەر لەگەڵ ٤،٢٩٧ کەس بووە کە زۆربەیان فارسن و پەیڕەوی مەزھەبی شیعەن.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمەھین پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی فەراھان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای مەرکەزی
پەیمانگای تەکنیکیی ئامێدی
سەرچاوەکان
پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان
ئێن ئی سی
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
سەرچاوە
پۆل:کارگەکانی موبایل پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
٨٨٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
٨٩٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
داتای ئێن تی تی
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
سەرچاوە
پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٨٨ لە ژاپۆن پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
ئاواڵ مناڵ
وێنۆک|ئاواڵ مناڵ لە مرۆڤدا
ئاواڵ مناڵ یان وێڵاش یان یاوەرە ئەو پێکھاتەیەیە کە کۆرپەلە بە منداڵدان دەبستێتەوە، ڕێگە بە ئاڵوگۆڕی خۆراکە ماددە و گازەکان و پاشەڕۆ لە نێوان دایک و کۆرپەلەدا دەدات.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامەکان پۆل:کۆئەندامی زاوزێ
دیترۆیت، ئەلاباما
دیترۆیت (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی لامار، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٢٣٧ کەس بووە. ڕووبەری ٣٫٤٣ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٦٩٫١ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٥
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٥ پاڵەوانیەتییەکی تۆپی پێی ئیسانیایە، لە دوو یاری پێکدێت. لەڕۆژانی ١٣ و ٢٠ی ئابی ٢٠٠٥، لەنێوان یانەی بەرشەلۆنای پاڵەوانی لالیگای ٢٠٠٤-٢٠٠٥ و ڕیال بێتیسی پاڵەوانی جامی شای ئیسپانیای ٢٠٠٤-٢٠٠٥ بەڕێوەچوو.
لەئەنجامدا بەرشەلۆنا توانی بەئەنجامی ٤-٢ و بەسوود وەرگرتن لەئەنجامی یاری یەکەم بۆ جاری شەشەم ببێتە پاڵەوانی جامی سووپەری ئیسپانیا.
سەرچاوە
پۆل:جامی سووپەری ئیسپانیا
بازرگانی سێکسی لە مەنگۆلیا
وێنۆک|قوربانیانی مەنگۆلی و بیانی بازرگانی بە سێکسەوە دەکرێن بۆ ناو پارێزگاکانی مەنگۆلیا و دەرەوەی پارێزگاکانی مەنگۆلیا. لە خانەکانی قەحبەخانە، ھۆتێلەکان، شوێنە بازرگانییەکان، ماڵەکان و شوێنەکانی دیکەی ناو ئەم بەشە ئیداریانە دەستدرێژییان دەکرێتە سەر و زیانێکی جەستەیی و دەروونییان پێدەگات. بازرگانی سێکسی لە مەنگۆلیا بریتییە لە بازرگانیکردن بە مرۆڤەوە بە مەبەستی ئیستغلالکردنی سێکسی و کۆیلایەتی کە لەو وڵاتەدا ڕوودەدات. مەنگۆلیا وڵاتێکی سەرچاوە و ترانزێت و مەبەستە بۆ کەسانی بازرگانی سێکسی.
ھاووڵاتیانی مەنگۆلیا کە بە پلەی یەکەم ژن و کچن، لە ناوخۆی مەنگۆلیا و بۆ وڵاتانی دیکەی ئاسیا و کیشوەرە جیاوازەکان بازرگانی سێکسیان لەگەڵ کراوە. قوربانیانی بیانی بازرگانی بە سێکسەوە دەکرێن بۆ ناو وڵات. منداڵان و کەسانی ھەژاری بە تایبەتی بەرەوڕووی بازرگانی سێکسی دەبنەوە. قوربانییەکان فریو دەدرێن، ھەڕەشەیان لێدەکرێت، و یان ناچار دەکرێن لەشفرۆشی بکەن و زۆرجار پاسپۆرت و بەڵگەنامەکانیان دەبرێن. لێدان و ماددە ھۆشبەرەکان باون. ئەوان بەدەست ئازاردانی جەستەیی و دەروونییەوە دەناڵێنن و بە شێوەیەکی گشتی قفڵ دەکرێن یان پاسەوانی دەکرێن. قوربانییەکان زیاتر لە بارودۆخێکی خراپدا دەژین و ناچار دەکرێن کاری نائازاد ئەنجام بدەن. ژمارەیەک تووشی نەخۆشییە سێکسییە گواستراوەکان دەبن لە دەستدرێژیکردنە سەر بەبێ کۆندۆم. زۆرجار قوربانییەکان تووشی زەبر و زەنگ دەبن و ھەندێکیان خۆیان دەکوژن.
زۆرجار بازرگانانی نێر و مێ ئەندامی ڕێکخراوە تاوانکارییەکان و باندەکانن یان ئاسانکارییان بۆ دەکرێت. بازرگانانی مەنگۆلی لە دەرەوەی وڵات لە چین، ماکاو، کۆریای باشوور و شوێنەکانی دیکە کاریان کردووە. ئەندامانی خێزان و ھاوڕێیان ھەندێک جار تاوانبارن.
زانینی ڕادەی بازرگانی سێکسی لە مەنگۆلیا بەھۆی کەمی داتا و سروشتی ژێرزەمینیی تاوانەکانی بازرگانی سێکسی و ھۆکاری ترەوە ئەستەمە. گەشەسەندنی خێرای پیشەسازییەکانی کانگا و پیشەسازییەکانی دیکە لە سەدەی بیست و یەکەمی مەنگۆلیا بووەتە ھۆی زیادبوونی بازرگانی سێکسی لەو وڵاتەدا. قوربانیانی بازرگانی سێکسی ڕەوانەی ئەو بازرگانیانە کراون کە پشتگیری لە پەیوەندییەکانی گواستنەوە دەکەن، لەوانەش ڕێگاکانی خەڵوز، لەگەڵ چین. حکوومەتی مەنگۆلیا ڕەخنەی زۆری لێ گیراوە کە ھاوکاری پێویستی بە قوربانییەکان نەکردووە.
سنووری چین و مەنگۆلیا
ژن و کچانی مەنگۆلی و چینی بازرگانی سێکسیان لەگەڵ دەکرێت بۆ سنووری چین-مەنگۆلیا و لە ڕێگەی سنوورەکانی چین و مەنگۆلیا. لە سنوور و لە بیابانی گۆبی کەرتی کانزای جیھانی و ئۆپەراسیۆنە پیشەسازییە قورسەکانی دیکە لەگەڵ ھێزی کاری گەورەی پیاوە گۆشەگیرەکان ھەیە. ئەم شوێنانە، لەوانەش ئەوانەی لە کۆگاکانی خەڵوزی تاڤان تۆلگۆیدان، خاڵی سەرەکی بوون بۆ لەشفرۆشی و بازرگانی سێکسی.
سەرچاوەکان
پۆل:ژن لە مەنگۆلیا پۆل:تاوانەکانی دژی ژنان پۆل:پیشەسازیی سێکس
زیادبوونەبازدان
250px|وێنۆک|ڕوونکردنەوەی زیادبوونەبازدان لەسەر [[کرۆمۆسۆم]]
زیادبوونەبازدان یان تێخستن (ئینگلیزی: Insertion mutation) لە بۆماوەزانیدا، بازدانێکە، بەھۆیەوە یەک نیوکلیۆتاید یان زیاتر، بۆ بۆھێلەکە زیاد دەبێت.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:بۆماوەزانی پۆل:بازدان پۆل:ژینناسی
لیساندرۆ مارتینێز
لیساندرۆ مارتینێز (لە دایک بووی ١٨ کانوونی دووەمی ١٩٩٨) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری ئەرژەنتینە کە بە شێوەی سەرەکی لە چەپی بەرگری یاری دەکات بۆ یانەی مانچێستەر یونایتد و هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین
مارتینێز دەستی کرد بە کاروانی یاریکردنی لە نیوێڵ ئۆڵد بۆیسی ئەرژەنتینی پێش ئەوەی دواتر بچێتە دیفێنسا جەستیشیا لە ٢٠١٧، لە سەرەتادا بە شێوەی خواستن. لە ٢٠١٩، گرێبەستی کرد لەگەڵ یانەی ئەیاکس و لەوکاتەوە دوو نازناوی ناوخۆی خولی هۆڵەندی و جامێکی هۆڵەندی بردۆتەوە. خەڵاتی باشترین یاریزانی ساڵی ئەیاکسی وەرگرت بۆ وەرزی ٢٠٢١-٢٢.
مارتینێز بەشداری کردووە لە ئاستەکانی خوار ٢٠ ساڵ و خوار ٢٣ ساڵی ئەرژەنتین، پێش ئەوەی یەکەم یاری خۆی بۆ هەڵبژاردەی نیشتیمانی ئەنجام بدات لە ئازاری ٢٠١٩. بەشێک بوو لە پێکهاتەکان کە جامی کۆپا ئەمەریکا ٢٠٢١ و فیناڵیسما ٢٠٢٢ بردەوە.
نیوێڵ ئۆڵد بۆیس
مارتینێز ماوەیەکی گەنجی بەڕێ کرد لەگەڵ کلەب ئرکیزا (گوالیگوای، ئینترێ ڕیۆس)، کلەب لیبێرتاد (گوالیگوای، ئێنترێ ڕیۆس) و نیوێڵ ئۆڵد بۆیس. یەکەم یاری پیشەگەری بۆ نیوێڵ کرد لە کۆتا هەفتەی وەرزی ٢٠١٦-١٧، کە بەشداری تەواوی یاریەکەی کرد و دۆڕان لەبەرامبەر گۆدۆی کروز.
دیفێنسا جەستیشیا
لە ئابی ٢٠١٧، مارتینێز چووە یانەیەکی تری خولی نایابی ئەرژەنتینی ئەویش دیإێنسا جەستیشا بە شێوەی خواستن. یەکەم بەشداری کردنی بۆ دیفێنسا لە ١٣ تشرینی یەکەم کە دۆڕاندیان لەبەرامبەر سان لۆرینزۆ. دوای بەشداری کردنی دوو یاری تر، یەکەم گۆڵی کاروانی پیشەگەری تۆمار کرد لە بردنەوەیان لەدەرەوەی یاریگای خۆیان لەبەرامبەر تێمپەرلی. دیفێنسا جەستیشا دواتر پارەی ٥٠٪ کڕینی مارتینێزی دا لە حوزەیرانی ٢٠١٨.
ئەیاکس
لە ١٧ ئایاری ٢٠١٩، دیفێنسا جەستیشا ڕایگەیاند کە ڕێکەوتوون بە گرێبەستێک لەگەڵ یانەی خولی هۆڵەندی ئەیاکس بۆ گواستنەوەی لیساندرۆ؛ چاوەڕوانی تێپەڕاندنی پشکنینی پزیشکین. ئەیاکس بڕی ٧ ملیۆن یۆرۆی دا بە گواستنەوەی لحساندرۆ مارتینێز. ئەیاکس کۆتایی هاتی پشکنینی پزیشکی ڕاگەیاند لە ٢٠ ئایار، لەگەڵ ئەوەی گواستنەوەکە دەچێتە بواری جێبەجێکردن لە ١ تەمووز. بە گرێبەستێک بۆ ماوەی چوار-ساڵ، لەگەڵ بژاردەی درێژکردنەوە بۆ ساڵێکی تر. بە فەرمی بەشدار نەبوو لەگەڵیان هەتا تەمووز، هەرچەندە لە یاری دۆستانە بەشدار بوو لە حوزەیران لەگەڵ کویک ٢٠ و ئئاب. یەکەم یاری فەرمی کرد لە جامی قەڵغانی یۆهان کرۆیف ٢٠١٩ لە بەرامبەر ئایندهۆڤن، کە ئەیاکس نازناوەکەی بردەوە بە بردنەوە بە جیاوازی دوو گۆڵ. وەک باشترین یاریزانی یاری دیاری کرا لە دووەم یاری خولی هۆڵەندی؛ لە بردنەوە بەرامبەر ئمێن.
مارتینێز یەکەم گۆڵی خۆی بۆ ئەیاکس تۆمار کرد لە ٢٨ ئەیلول، کە یەکەم گۆڵی بردنەوەکەیان بوو لە بەرامبەر گرۆنگێن لە یاریگای یۆهان کرۆیف. دووبارە گۆڵی تۆمار کرد لە بەرامبەر ئۆترێخت لە تشرینی دووەم، لەو وەرزەدا کە بە هۆی پەتای کۆرۆنا وەرزەکە تەواو نەکرا و وەستێنرا. لە یەکەم یاری وەرزی ٢٠٢٠-٢١، مارتینێز گۆڵی سێیەمی خۆی تۆمار کرد بۆ ئەیاکس لە بردنەوەیان لە یاریگای خۆیان لە بەرامبەر والویجک لە ٢٠ ئەیلول.
لە کۆتا وەرزیدا لە یانەی ئەیاکس وەکو باشترین یاریزانی ساڵی یانەکە هەڵبژێردرا.
مانچێستەر یونایتد
لە ١٧ی تەمووزی ٢٠٢٢، مانچێستەر یونایتد ڕایگەیاند کە گەیشتونەتە ڕێکەوتن لەگەڵ ئەیاکس بە مەبەستی گواستنەوەی مارتینێز بە نرخێکی سەرەتایی ٥٧.٣٧ ملیۆن یۆرۆ کە لە ڕێگەی گۆڕانکاریەکان بگاتە ٦٧.٣٧ ملیۆن یۆرۆ.
کاروانی نێودەوڵەتی
مارتینێز چوار جار یاری کردووە بۆ پێکهاتەی خوار-٢٠ ساڵی ئەرژەنتین لە پاڵەوانێتی تۆپی پێی لاوانی ئەمریکای باشور ٢٠١٧ کە لە ئیکوادۆر ئەنجام درا. یەکەم دانەیان لە قۆناغی یەکەمدا بوو لە دژی ڤێنزوێلا، لە کاتێکدا سێ یاریەکەی تر لە قۆناغی کۆتاییدا بوو کە ئەرژەنتین چوارەم بوو و هەروەها سەرکەوت بۆ جامی جیهانی خوار-٢٠ ساڵانی فیفا لە ٢٠١٧ کە لە کۆریای باشور ئەنجام دەدرا. بانگهێشت کرا بۆ جامی جیهانی خوار-٢٠ ساڵان بەڵام هیچ بەشداریەکی نەکرد، تەنیا یەکجار لەسەر کورسی یەدەگ بوو لەبەرامبەر گینیا. مارتینێز یەکەم بەشداری هەبوو بۆ ئاستی خوار-٢٣ ساڵانی ئەرژەنتین، کە بردنەوەی یاریەکی دۆستانە بوو ٥-٠ لە بەرامبەر بۆلیڤیا لە ئەیلولی ٢٠١٩.
شێوازی یاریکردن
مارتینێز بە شێوەی سەرەکی لە بەرگریکار یاری دەکات، هەرچەندە دەتوانێت لە بەرگریکاری لا یاخود ناوەندی یاریگا یاری بکات، کە لەو جێگایانە یاری کردووە پێشتر بۆ دیفێنسا جەستیشیا و ئەیاکس. ئەو لە بەرگریکار بە تۆپی یاری دەکات و ناسراوە بە پاسی درێژ و هێز خستنە سەر تۆپ. لە وەرزی ٢٠٢١-٢٢ خولی هۆڵەندی، بە تێکڕا زۆرترین پاسی داوە لە هەر ٩٠ خولەکێکدا لە ئاست هەر یاریزانێکی تر.
خەڵاتەکان
ئەیاکس
ئەرژەنتین
تاکەکەسی
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانە براوەکانی کۆپا ئەمریکا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ھۆڵەندا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئارجەنتینی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئارجەنتینی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
وریاکەرەوە (دەرمان)
وریاکەرەوە (بە ئینگلیزی: Stimulant) دەرمانێکە چالاکی ناوەندە کۆئەندامی دەمار زیاد دەکات.
خزمەتگوزاری بازرگانی ئۆرەنج
یەکێکە لە خزمەتگوزارییەکانی فرانس تیلیکۆم لە بواری تەکنۆلۆژیادا.
بڕیارنامەی ١٢٥٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٥٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١١ی ئابی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ انتساب دادستان بۆ دادگای نێونەتەوەیی تاوانباری یووگسلاڤیای پێشوو و دادگای نێونەتەوەیی تاوانباری بۆ ڕواندا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٠٣٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩ پۆل:ڕواندا لە ١٩٩٩ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٩
ئێلیزابێتی دووەم
ئێلیزابێت ئەلێساندرا ماری (بە ئینگلیزی: Elizabeth Alexandra Mary)، ناسراو بە ئێلیزابێتی دووەم شاژنی شانشینی یەکگرتووە (لەدایکبووی ٢١ی نیسانی ١٩٢٦-مردن ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢). «ئێلیزابێت» وەک شاژنی شانشینی یەکگرتوو فەڕمانڕەوایی ھەریەکە لە دەوڵەتانی (کەنەدا، ئوسترالیا، نیووزلەندا، جامایکا، باربادۆس، گرینادا، پاپوا، سۆلۆمۆن...) پێشتری پاکستان، ئەفریقای باشوور، گانا، نێجیریا، تۆباکۆ، ئۆگانای کردووە. لەڕێی توێژینەوەیەکی ڕۆبێرت ھاردمان باس لەوە دەکرێت کە شاژن ڕەچەڵەکی دەگەڕێتەوە بۆ پەیامبەری ئیسلام، محەممەد. شاژنە ئێلیزابێت یەکەم خاوەنی درێژترین ماوەی فەرمانڕەوای شانشینی بەریتانیایە، لەشاری لەندەن لەدایکبووە و لەماڵەوە فێری خوێندن و نووسین بووە و وانەی پێوتراوەتەوە، باوکی ناوی جۆرجی شەشەم بوو دوای ئەوەی براکەی ئیدواردی ھەشتەم لە ساڵی ١٩٣٦ واز لە تەختی پاشایەتی دەھێنێت، دەبێتە پاشای وڵات بەمەش ئێلیزابێت وەک میراتگر دەستنیشانکرا، لەو کاتەوە ئەرکی دەسەڵاتداری گرتە ئەستۆ، لە جەنگی جیھانی دووەم لە یەکەی خزمەتگوزاری ھەرێمی کاری کرد. ساڵی ١٩٤٧ ھاوسەرگیری لەگەڵ شازادە فیلیپ دەکات، بۆ ماوەی ٧٣ ساڵ تا ئەوکاتەی شازادە فلیپ لە نیسانی ٢٠٢١ کۆچی دوایکرد، دەبنە خاوەنی چوار منداڵ بە ناوەکانی " شازدە چارلس، شازادە ئانا. شازادە ئەندرۆ (دوکی یۆرک) و و شازادە ئێدوارد. دوای مردنی باوکی لە شوباتی ١٩٥٢، ئەلیزابێت لە تەمەنی ٢٥ دەبێت بە شاژن و فەرمانڕەوای حەوت وڵاتی کۆمۆنوێلس: شانشینی یەکگرتوو، کەنەدا، ئوسترالیا، نیووزلەندا، باشووری ئەفریقا، پاکستان و سیلۆن (سریلانکای ئێستا)، لە ماوەی فەرمانڕەوایەتی دا چەندین ڕووداو کۆبوونەوەی مێژووی ڕوویاندا لەوانە سەردانە مێژوویەکانی بۆ چین لە ساڵی ١٩٨٦، ڕووسیا لە ساڵی ١٩٩٤، کۆماری ئێرلەندا لە ساڵی ٢٠١١، سەردانەکانی بۆ لای پێنچ پاپای ڤاتیکان؛ و کێشەکانی ئیرلەند وکۆلۆنیالیزەکردنی ئەفریقا و پەیوەست بوون و کشانەوەی بەریتانیا لە یەکێتی ئەورووپا. ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ ڕاگەیاندنی کۆشکی شاھانەی بەڕیتانیا ڕای گەیاند، شاژنە ئێلیزابێتی دووەم لە تەمەنی ٩٦ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد. دوای خۆی کورەکەی شازادە چارلس بووە پاشای شانشینی بەریتانیا.
سەرچاوەکان
پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد پۆل:پاشا ئینگلیزەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦ پۆل:مردووانی ٢٠٢٢ پۆل:شانشینی یەکگرتوو پۆل:شاژنەکان پۆل:پاشایەتی بەریتانیا پۆل:کات کەسایەتیی ساڵ پۆل:فەرمانڕەوا لابراوەکان
٨٩١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ڕۆژی دایک
thumb|وێنەیەک لە ڕۆژی دایکەوە لەلایەن منداڵێکەوە ڕۆژی دایک ڕۆژێکە بۆ ڕێزگترن و سوپاسکردنی دایکان. ١٧ی کانوونی یەکەم وەکوو «ڕۆژی دایک» نیشان دەکرێ لە ھەرێمی کوردستان. لەو ڕۆژەدا، دایکان ئازادن و ھیچ جۆرە کارێکی ناوماڵ و دەرەوە ناکەن، مناڵەکانیان کارەکانی ئەوان دەکەن، نەک ھەر ئەوە ئاھەنگ دەگێڕن، و دیارییان پێشکەش دەکرێت.
مێژوو
سەرەتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەستی پێکردووە، لەسەر دەستی خانمێک بەناوی (Anna Jarvis). دواتر لە ساڵی ١٩١٤ لە سەردەمی سەرۆک ویلسۆن (Woodrow Wilson) بە فەرمی بووە ڕۆژی ئاھەنگگێران. ئەم ڕۆژە وەک ڕۆژی لەدایکبوونی ئەو دایکانە دەژمێردرێت کە بەھەر ھۆیەکەوە بێت، نەزانراوە و تۆمار نەکراوە. ھەر ئەم ڕۆژە، نزیکایەتی لەگەڵ ڕۆژی جیھانیی ژنانیشدا، ھەیە کە ڕێکەوتی ٨ی مارسی ھەموو ساڵێکە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژە جیھانییەکان پۆل:دایکایەتی
بڕیارنامەی ١٢٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی ئابی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سیەرالیۆن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٠٣٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:شەڕی ناوخۆیی سیەرالیۆن پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩ پۆل:سیەرالیۆن لە ١٩٩٩ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
وەستێنەر (دەرمان)
وەستێنەر (بە ئینگلیزی: Depressant) دەرمانێکە چالاکی ناوەندە کۆئەندامی دەمار کەمدەکاتەوە.
٦ی ئایار
بۆنەکان
پۆل:ئایار پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
تی سی ئێس
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
سەرچاوە
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٨٦٨ پۆل:ئابووری ماھاراشترا پۆل:گرووپی تاتا
دۆج سیتی، ئەلاباما
دۆج سیتی (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی کەلمەن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٥٩٣ کەس بووە. ڕووبەری ٨٫٩٤ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٦٦٫٣٣ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
بڕیارنامەی ١٢٦١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٦١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٥ی ئابی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ منداڵان و تێکھەڵچوونی چەکدارانە. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٠٣٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
میرنشینی حەسنەوی
میرنشینی حەسنەوی میرنشینێکی سەردەمی میرنشینە کوردییەکان بوو، کە لەسەر دەستی میر حەسنەوی کوڕی حسێن کوردی دامەزراوە. کەسەرۆکی خێڵی (بەرزیکانی) بووە لە ھەرێمی چیاکان
مێژوو
مێژووی دامەزراندنی میرنشینەکە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ٩٥٩ (کە دەکاتە ٣٤٨ی کۆچی). شاری (شاپورخواست) لە ناوچەی (لوڕستان) پایتەختی میرنشینەکە بووە
میرەکان
میر حەسنەوی ماوەیەکی زۆر فەرمانڕەوایی کردووە و زۆر ژیرانە ئاگای لە دەسەڵاتی خۆی بووە و زۆر ناوچەی ھێناوەتە سەر دەسەڵاتەکەی میر بەدر کوڕی حەسنەوی کە دوای باوکی دەسەڵاتی گرتووەتە دەست؛ میرێکی ھێژاو بەکار بووە و قۆناغەکانی دوای باوکی تەواو کردووە کە زیاتر لە ٣٥ ساڵ فەرمانڕەوایی کردووە و پیاوێکی خێرخواز بوو کە زۆرترین ناوچەی ھێناوەتە سەر میرنشینەکەی و زۆرترین سەیرکردنی بە سکاڵای لێقەوماوانەوە کردووە. میر بەدر زۆر بەدەم جووتیاران و وەرزێرانەوە بووە و پارە و پوولی بەسەردا دەبەخشینەوە. میر بەدر ھەرگیز ڕێگەی نەدەدا سەربازانی ستەم لە کەس بکەن و زۆرترین پاشماوەی مێژووییی لێ بەجێماوە. لەدوای میر بەدر دەسەڵاتی میرنشینەکە بەرەو لاوازی چوو و دوایین میر، تاھیری کوڕی ھیلال بوو، کە تەنیا بۆماوەی یەک ساڵ فەرمانڕەوایی کردووە تا لە ساڵی ٤٠٦ی کۆچی میرنشینەکە کۆتایی ھات و میرنشینی عەنازی شوێنەکەی گرتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:میرنشینە کوردییەکان پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٠یەم
میرنشینی بادینان
سەرچاوە
پۆل:مێژووی عێراق پۆل:مێژووی کورد پۆل:باشووری کوردستان پۆل:میرنشینە کوردییەکان پۆل:پارێزگای دھۆک پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان
دوا شەوی دابەزینی عیسا
دوا شەوی دابەزینی عیسا ڕۆمانێکە لە نووسینی شێرزاد حەسەن؛ ئەم ڕۆمانە ڕەھەندێکی مێژوویی ھەیە و باسگەلێکی گرینگ وەکوو: نەتەوەی کورد، تووندوتیژی، ژن و مەرگدۆستی دەورووژێنێت. نووسینی ڕۆمانەکە ١٥ ساڵی خایاندووە و ١٧ ساڵ دواتریش بڵاو بووەتەوە.
چیرۆک
پەنابەرێکی کورد ساڵی ١٩٩٧، لە جەمسەری باکوور، لە شەوی کریسمسدا شایەتی دابەزینی مەسیحە بۆ سەر زەوی؛ بڕیار وا بووە عیسا ساڵی ٢٠٠٠ بێتە خوارەوە تاوەکوو بانگەشە بۆ خۆشەویستی بکاتەوە و مرۆڤ وەئاگا بێنێتەوە بەڵام لەبەر شێواوی دۆخی ئەستێرەکە، تاقەتی نەھێناوە و داوای کردووە سێ ساڵ زووتر دابەزێت؛ یەسوع دەبێتە میوانی ئەو پەنابەرە کوردە کە لە کەمپێکدا نیشتەجێیە و ناھومێدانە چاوەڕوانی کوتەکاغەزێکە بەناوی مۆڵەت و ئەوێ شەوێش بە پێچەوانەی ھەموو خەڵکی شار و کەمپەکە نەچووەتە ھیچکوێ و بەشداریی ھیچ جێژنێکیشی نەکردووە، عیسا بۆی باس دەکات کە بە درێژایی ھەموو ئەو ساڵانەی لە ئاسمان بووە، دڵەڕاوکێی وێرانبوونی ئەم ھەسارەیەی ھەبووە و تەنیا ئەو شەوی موعجیزەیەیشی لەبەر دەستدایە.
تایبەتمەندییەکان
لە دوا شەوی دابەزینی عیسادا ھەوڵی ئەوە دراوە کە کاراکتەرێکی ئاسمانی و پیرۆز وەکوو مەسیح ببێت بە کەسایەتییەکی خەیاڵی و وەکوو مروڤێکی ئاسایی سەیری بکردرێت و ئەو پیرۆزییەی لێ دابماڵدرێت؛ ھەوەھا دەیھەوێت لە لە خاچدانی مەسیح کەڵک وەربگرێت تاوەکوو باس لە تراژێدیی کوردبوون بکات و بڵێت کورد نەتەوەیەکە کە بە درێژایی مێژوو لە خاچ دراوە و دەدرێت. ڕۆمانەکە قارەمانێکی تایبەت و تاکی نییە و لە میللەتێک دەدوێت جیاوازیی ئەم ڕۆمانە لەگەڵ باقی بەرھەمەکانی دیکەی نووسەر ئەوەیە کە باس لە گەردوونگەرایی دەکات، واتە لەسەر ئاستی عالەمییە و پەیوەندیی ئێمە لەگەڵ دونیا ڕوون دەکاتەوە. ئەوەیکە ئاخۆ کورد فریادڕەسێکی ھەیە و ئەگەر ھەیە کەی دێت، نھێنی چیرۆکەکەیە و بڕیارەکەی سپێردراوەتە دەست خوێنەر.
مردنەکان لە ٢٠٢٢
ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٢دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە:
کورد (ڕوونکردنەوە)
کورد، نەتەوەی کوردە لە ڕۆژھەڵاتی ناوین.
ئارتەر کۆمپتۆن
200px|وێنۆک|چەپ|ئارتەر کۆمپتۆن لە ساڵی ١٩٢٧ ئارتەر هۆڵی کۆمپتۆن (بە ئینگلیزی: Arthur Holly Compton) (١٠ی سێپتەمبەر ١٨٩٢ - ١٥ی مارس ١٩٦٢) فیزیکزانێکی ئەمریکی بوو کە لە ساڵی ١٩٢٧ خەڵاتی نۆبڵی لە فیزیا وەرگرت بۆ دۆزینەوەی کاریگەری کۆمپتۆن، کە ئەویش بریتی بوو لە ڕوونکردنەوەی تەنۆلکەکانی سروشتی تیشکدانی کارۆموگناتیسی. ئەمە دۆزینەوەیەکی گەورە بوو بۆ ئەو کاتە کە بەهۆی ئەمەوە سروشتی شەپۆڵی ڕووناکی بە شێوەیەکی باش ڕوونکرایەوە. بەڵام ئەو بیرۆکەیەیی کە پێی وابوو کە ڕووناکی تایبەتمەندی شەپۆلی و تەنۆلکەیی هەیە بە ئاسانی قبوڵ نەکرا.
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی پۆل:فیزیکزانانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٠ پۆل:مردووانی ١٩٤٢ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٢ پۆل:مردووانی ١٩٦٢ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:دەرچووانی کۆلێژی وستەر پۆل:نوسەران دەربارەی ئاین و زانست پۆل:نووسەران دەربارەی ئایین و زانست
٨٩٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٦
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٦ پاڵەوانیەتییەکی تۆپی پێی ئیسانیایە، لە دوو یاری پێکدێت. لەڕۆژانی ١٧ و ٢٠ی ئابی ٢٠٠٦، لەنێوان یانەی بەرشەلۆنای پاڵەوانی لالیگای ٢٠٠٥-٢٠٠٦ و ئیسپانیۆلی پاڵەوانی جامی شای ئیسپانیای ٢٠٠٥-٢٠٠٦ بەڕێوەچوو.
لەئەنجامدا بەرشەلۆنا توانی بەئەنجامی ٤-٠ و بەسوود وەرگرتن لەئەنجامی ھەردوو یارییەکە بۆ جاری حەوتەم ببێتە پاڵەوانی جامی سووپەری ئیسپانیا.
سەرچاوە
پۆل:جامی سووپەری ئیسپانیا
ئیلین ئاتکینز
دەیم ئیلین جون ئاتکینز (؛ لەدایکبووی ١٦ی حوزەیرانی ١٩٣٤) ئەکتەرێکی ئینگلیزییە و کاری سیناریۆنووس کردووە. ئاتکینز لە ساڵی ١٩٥٣ بە بەردەوامی لە شانۆ، و فیلم و تەلەڤیزیۆندا کاری کردووە. لە ساڵی ٢٠٠٨، خەڵاتی تەلەڤیزیۆنی ئەکادیمی بەڕیتانی بۆ باشترین ئەکتەر. خەڵاتی ئێمی پریمی بۆ ڕۆڵگێڕانی ئەکتەر زنجیرە و فلیم ھەروەھا سێ جار براوەی خەڵاتی ئۆلیڤیرە، بردنەوەی باشترین نمایشی پشتگیری لە ساڵی ١٩٨٨ (بۆ چەند ڕۆڵێک) و باشترین خانمەئەکتەر بۆ The Unexpected Man (١٩٩٩) و Honour (2004). ئاتکینز دیاری کرا بۆ خەڵاتی فەرمانی ئیمپراتۆرییەتی بەڕیتانی لە (١٩٩٠) و دەیم فەرماندەی فەرمانی ئیمپڕاتۆرییەتی بەڕیتانی کورتکراوەی (DBE) لە ساڵی ٢٠٠١.
ژیانی سەرەتایی
ئاتکینز لە نەخۆشخانەی دایکان لە خوارووی کلاپتۆن، لە نەخۆشخانەی منداڵبوونی سوپای ڕزگاری لە ڕۆژھەڵاتی لەندەن لەدایکبووە. دایکی، ئانی ئێلین لە باڕخانەبەک بوو. تەمەنی ٤٦ ساڵ بوو ئارسەر تۆماس ئاتکینز، کاری پێوانەی گازی دەکرد یان مەتری گاز (واتا: بۆ پێوانەکردنی قەبارەی گازە سوتەمەنیەکان وەک گازی سروشتی و نەوتی شل ماددە شلەکان). کە پێشتر لەژێر شۆفێردا بوو، بۆ باڵیۆزی پورتوگال. ئەو سێیەم منداڵی ناو خێزانەکە بووە و کاتێک لە دایکبووە خێزانەکەی بەرەو ماڵی ئەنجومەن لە تۆتنھام گواستووەتەوە. لە ڕاستیدا باوکی نەیدەزانی چۆن لێبخووڕێتەوە و بەرپرس بووە، وەک شۆفێر، بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ پاککردنەوەی ئۆتۆمبێلەکە دانرابوو. دوای ئەوەی ئیلین لەدایکبوو، دایکی بە درێژایی ڕۆژ لە کارگەیەک کاری دەکرد و پاشان وەک باڕخانەیەک لە فیل و قەڵادا لە شەودا. کاتێک ئیلین سێ ساڵ بوو. دۆمێک ھاتە بەر دەرگاکەیان و بەختی دەگرتەوە بەھۆی جۆرە ڕوەکێکەوە دەیکرد بە جلەوە. ئیلینی بچووکی بینی، و بە دایکی وت کە کچەکەی سەماکارێکی بەناوبانگ دەبێت. دایکی خێرا ئەوی لە پۆلی سەماکردن، ناونووس کرد. ھەرچەندە حەزی بەوە نەبوو، بەڵام لە تەمەنی ٣ بۆ ١٦ ساڵییەوە سەمای خوێند. لە تەمەنی ٧ تا ١٥ ساڵییەوە کە چوار ساڵی کۆتایی جەنگی جیھانی دووەمی (١٩٤١–٤٥) لە خولەکانی یانەی پیاوانی ئیشکەر لە ١٥ خول بە دراوی شڵینگ، کە دراوێکی ئینگلیزی بوو جارێک وەک بەیبی ئیلین لە کاتی شەڕەکەدا لە لەندەنیش نمایشی کرد لە سجاند دۆر کەتین بۆ سەربازە ئەمریکییەکان و گۆرانی دەوت وەک یانکی دۆدل لەکاتێکدا ئەو لە ھەفتەیەکدا چوار پێنج جار بەشداری لە پۆلی سەمادا، سەمای دەکرد.
کاتێک تەمەنی لەنێوان ١٤ بۆ ١٥ ساڵ بوو و ھێشتا لە لاتیمەر بوو، ساڵی دوو جار لەگەڵ ھەمان مامۆستا بەشداری دانیشتنەکانی «خۆپیشاندانی دراما» دەکرد. لەم کاتەدا (ھەرچەندە ھەندێک سەرچاوە دەڵێن ئەو ١٢ ساڵ بووە) یەکەم جار بەریەک کەوتنی لەگەڵ ڕۆبێرت ئاتکینز دا ڕوویدا. ھاتبوو بۆ بینینی بەرھەمی پاشا جۆن لە شانۆی ئاسمانی کراوەی پارکی ڕێجێنت کە ڕۆبێرت کاری نووسی و گوتی ئەو کوڕەی ڕۆڵی شازادە ئارتور دەکرد. پێی وت وەک پێویست باش نییە و دەتوانێت باشتر بکات ڕۆبێرت ئاتکینز نووسییەوە و داوای کرد کە بێتە بۆ بینینی ئەو ڕۆژەی چاویان بەیەک کەوت و پێی گوت کە بچۆرە قوتابخانەی دراما و لە کاتێکی تردا بێتەوە.
ڕێڤ بورتن لەگەڵ دایک و باوکی ئیلین ڕێککەوتون کە ھەوڵ بدات بۆ ئەوەی، لە قوتابخانەیەک وانەی ھونەری تیایدا بوترێتەوە. دایک وباوکی لە قوتابخانەکە ھێشتیانەوە ھەتا ١٦ ساڵ کاتێک خوشکەکەی لە ١٤ ساڵی و براکەی لە ١٥ ساڵیدا بەجێی ھێشتبوە. ئایلین لە لاتیمەر بوو تا ١٦ لە ٣٠٠ داواکاری بۆ خوێندنی (RADA) بۆ سێ دانەی کۆتایی کەمبوویەوە بەڵام دەستنیشان نەکراوە، بۆیە لە قوتابخانەی میوزیک و درامای گویلھۆل کۆرسێکی سێ ساڵەی بۆ وانە وتنەوە ئەنجام دا بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا لە کۆرس دەیخوێند، بەڵام لە ساڵی ڕابردوودا لە سێ شانۆگەریدا بەشداری لە وانەکانی درامادا دەکرد ئەمە لە سەرەتای پەنجاکان بوو لە سێھەم و ساڵیدا دەبوایە ھەفتەی جارێک وانەی بڵێتەوە، ئەزموونێک کە دواتر ووتی حەزی بەوە نییە، لە ساڵی ١٩٥٣ لە دراما ی گیولھۆل تەواو بووە.
ھەر کە درامای گیولھۆل بەجێی ھێشت یەکەم کاری خۆی لەگەڵ ڕۆبێرت ئاتکینز لە ساڵی ١٩٥٣دا ئەنجامدا: وەک جاکوینتا لە ڕۆڵەکانی لۆڤ لە ھەمان شانۆی ئاسمانی پارکی کراوەی ڕێجێنت کە ساڵانێک پێش ئێستا ھێنرا بۆ بینینی ڕۆبێرت ئاتکینز کینگ جۆن. ھەروەھا زۆر بە کورتی، یاریدەدەری بەڕێوەبەری قۆناغی یاری ئۆکسفۆرد بوو تا ئەو کاتەی پیتەر ھال ئەوی دەرکرد بۆ خۆبەکەم بینین ھەروەھا ئەو بەشێک بوو لە کۆمپانیا پیلانبەدەستەکان کە لە کامپی پشووی بیلی بوتلین لە سکیگنس لە لینکۆلنشایەر نمایشیان دەکرد لەوێ بوو کاتێک چاوی بە جولیان گلۆڤەر کەوت.
نۆ ساڵی خایاند (١٩٥٣–٦٢) پێش ئەوەی بە بەردەوامی کار بکات.
ستەیج
ئاتکینز لە ساڵی ١٩٥٢دا بەشداری لە کۆمپانیای ڕێپێتۆری یاریزانانی گیوڵد لە شاری بانگۆر لە ھەرێمی داونی ئیرلەندای باکوور کرد بە ئەکتەرێکی پێشەنگ کەو وەک پەرستار لە ھارڤی لە شانۆی ڕێپێرتۆری بەنگۆر لە ساڵی ١٩٥٢ ڕۆڵی گێڕا. لە ساڵی ١٩٥٣ وەک خزمەتکار لە خۆشەویستی لە شانۆی ئاسمانی کراوەی پارکی ڕێجێنت دا ڕۆڵی گێڕا.
یەکەم دەرکەوتنی شانۆی لەندەنی لە ساڵی ١٩٥٣ بوو وەک کەسایەتی جاکوینتا لە شانۆی ڕۆبێرت ئاتکینز بۆ لەدەستچووی خۆشەویستی لە شانۆی ئاسمانی کراوە لە پارکی ئاتکینز ساڵی ١٩٥٧ پەیوەندی کرد بە کۆمپانیای شاھانەی شکسپیرەوە و بۆ ماوەی دوو وەرز مایەوە. ئیلین لەگەڵ ڤیکی بوو (لە مانگی شوبات بۆ نیسانی ١٩٦٢) دەرکەوت.
ئاتکینز بە بەردەوامی گەڕایەوە بۆ نێو دنیای ئەکتەری و کاری ڤێرجینیا وڵف بۆ ئیلھامی پرۆفیشناڵ لە ڕۆڵگێڕانی پاتریک گارلاند ژووری تایبەت بە ئۆن و ھەروەھا لە ڤیتا و ڤێرجینیا. لە شانۆ ڕۆڵی خۆی دەنووسی، خەڵاتی یەک کەسی بردەوە لە دراما.
فیلم و تەلەڤیزیۆن
لە ھەر شەش ئەڵقەی فیلمی ھیلدا لێسێی ئارنۆڵد بێنێت لە ١٥ی ئایار تا ١٩ی حوزەیرانی ١٩٥٩ وەک ماگی کلایھانگەر ڕۆڵی گێڕا، کە لەلایەن BBC Midlands لەگەڵ جودی دێنچ و برایان سمیس بەرھەم ھێنراوە. لە بەرھەمھێنانی شکسپیری ١٩٦٠ دا تەمەنی پاشاکان.
یارمەتی دروستکردنی دوو زنجیرەی تەلەفزیۆنی دا لەگەڵ خانمەکتەری ھاوڕێ، جین مارش، ئەو چەمکەی بۆ زنجیرەیەکی تەلەفزیۆنی ڕەسەن دروست کرد، لە پشت دەرگای گرین بایزێ، کە بوو بە زنجیرەی ITV ی براوەی خەڵات لەسەرەوە، لە خوارەوە (١٩٧١–٧٥). مارش یاری بەخزمەتکار ڕۆز کرد بۆ ماوەی زنجیرەکە بەڵام ئاتکینز نەیتوانی بەشێک قبوڵ بکات بەھۆی پابەندبونی قۆناغەکە ھەروەھا ھەمان تیم بەرپرسی زنجیرەی بی بی سی ماڵی ئەلیتۆت (١٩٩١–٩٣) بوو.
لە پاییزی ٢٠٠٧ دا لەگەڵ خاتوو جودی دێنچ و سێر مایکڵ گامبۆن لە درامای بی بی سی یەک کرانفۆرد ڕۆڵی ناوەندی خاتوو دیبۆرا جێنکینس دەبینێت. ئەم نمایشە خەڵاتی ساڵی ٢٠٠٨ی بافتای بۆ باشترین خانمەئەکتەر و ھەروەھا خەڵاتی ئێمی بۆ بەدەست ھێنا. لە مانگی ئەیلوولی ٢٠٠٧ دا لە وشیارکردنەوەی یاھرزەیتی مردوو (S6: E11 - 12) دا ڕۆڵی (ابیگائیل دوسۆنیاک) ی دەووت.
لە ساڵی ٢٠٠٩ دا ئاتکینز لە بی بی سی دوو کۆمیدیای ڕەشدا ڕۆڵی پەرستاری خراپ ئێدوینا کێنچینگتۆنی بینی ئاتکینز لە فیلمی ڕۆبن ھود لە فیلمی جێی لەگەڵ ڤانسا ڕێدگرەیڤی گۆڕییەوە، کە لە مانگی ئایاری ساڵی ٢٠١٠دا لە بەریتانیا دەرچوو ھەمان ساڵ ڕۆڵی لویسای لە فیلمی کۆمیدی تاریکدا، گێڕا.
ئەوە ئاشکرا بوو کە ئاتکینز بڕیاری داوە بەردەوام نەبێت لە وەرگرتنی ئەو بەشە لەکاتێکدا کە بە دەقەکان دڵخۆش نەبوو. لە مانگی ٩ی ٢٠١١دا ئاتکینز چووە پاڵ پەخشی زنجیرە درامای کۆمێدی ای ڤی تی ڤی دۆک مارتن کە ڕۆڵی پوری بوو، ڕوت ئێلینگھام ئەو وەک پورە ڕوث گەڕایەوە بۆ زنجیرەی شەشەمی نمایشەکە لە ئەیلوولی ٢٠١٣، حەوتەمی مانگی ئەیلوولی ٢٠١٥ و ھەشتەمی مانگی ئەیلوولی ٢٠١٧
ئاتکینز لە ڕۆڵگێڕانی دافندو ماورییەر لە فیلمی سکەیپگۆت کە لە ئەیلوولی ٢٠١٢ لەگەڵ ماسیۆ ڕایس دا وەک خاتوو سپێنس بە ئەستێرە دایدەنێن دەرکەوتن.
لە دوو وێنەی شاژن بەشداری کردووە، لە فیلمی تەلەڤیزیۆنی (Bertie and Elizabeth) ساڵی ٢٠٠٢ و لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنی تاج لە بەرھەمی نێتفلیکس لە ساڵی ٢٠١٦.
ئاتکینز لە فیلمی Wit (Wit) دا پرۆفیسۆری دەرچووی قوتابخانەی ناوەندی (ئێڤلین ئاشفۆرد) بۆ ڤیڤیان بیرینگ (ئێما تۆمپسۆن) بەرجەستە کردووە کە فیلمێکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی ساڵی ٢٠٠١یە و لە دەرھێنانی مایک نیکۆڵسە. تێلێپلەیتی نیکۆڵس و ئێما تۆمپسۆن لەسەر بنەمای بردنەوەی خەڵاتی پولیتزەری ساڵی ١٩٩٩ بە ھەمان ناونیشان لەلایەن مارگرێت ئێدسۆنەوە سەرچاوەی دەگرێت فیلمەکە لە ٩ی شوباتی ٢٠٠١ لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی بەرلین نمایشکرا پێش ئەوەی لە ٢٤ی نیسان دا لەلایەن HBO پەخشی بکات. دواتر لە فیستیڤاڵی فیلمی ئێدینبۆرگ و فیستیڤاڵی فیلمی وارشۆ پەخشکرا.
ڕادیۆ
ئاتکینز لە چاوپێکەوتنێکدا، لە ڕادیۆی (بی بی سی) کە ناسراوە بە soap opera. لە ئەیلوولی ٢٠١٦ باسی ڕۆڵگێڕانی جاکی، ئەو سوێندخۆرەی کە ھاوڕیی دەستەی سوێندخۆران ڕازی دەکات. بۆ ئەوەی ھێلین تیتچێنەر (ئێنێ ئارچەر) بە تۆمەتی ھەوڵدان بۆ کوشتن و بریندارکردنی، بە نیازی مێردە خراپەکەی بەناوی ڕۆب.
ژیانی تایبەتی
ئاتکینز لە ساڵی ١٩٥٧ لەگەڵ ئەکتەر جولیان گلۆڤەر ھاوسەرگیری کرد؛ لە ساڵی ١٩٦٦ جیابوونەو ڕۆژێک دوای جیابوونەوەی، گلۆڤەر شووی بە خانمەئەکتەری ژن کرد ئایسلا بلێر. لە ٢ی شوباتی ١٩٧٨ دا ھاوسەرگیری لەگەڵ ھاوسەری دووەمی کرد بە ناوی بیل شپەرد شوان لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦ کۆچی دوایی کرد ساڵی ١٩٩٧ سیناریۆکەی بۆ خاتوو داڵۆوی (فیلم) نووسی، بە ئەستێرەی ڤانسا ڕێدگرەیڤ. پێداچوونەوەی بەراوەوە وەرگرت بەڵام شکستی بۆکس ئۆفیس بوو کارەساتێکی دارایی بوو بۆ ئاتکینز و مێردەکەی کە لەو فیلمەدا وەبەرھێنانیان کردووە دەربارەی ئەم ڕووداوە گوتی: «پێویستە کار بکەم، ئەوە تۆ بۆ ماوەی کۆتایی ژیانت تووشی کێشە دەبووی. من مووچەی خانەنشینیم نییە لە ھەر بارێک بێت، کارکردن ئازاری من نادات پێم وایە زۆر باشە، لەڕاستیدا.» وتی «لە تەواوی ماوەی کارکردنمدا ھەوڵم داوە کاری نوێ و جیاواز بکەم، بەڵام لە کۆتایی کێشە ھەیە ئەوەندەی پەیوەندی بە کاری نوێ و ھەیە وەک شانۆگەرێک، لە بینینی ھەمان شانۆگەری کۆن بێزار دەبێت لەگەڵ ڤیڤیان لی، لەگەڵ گۆگی ویتەرس، لەگەڵ پێنلۆپی ویلتۆن و خۆمان گاڵتەمان کرد کاتێک ١٩ ساڵ بووم ناتوانم جارێکی تر خۆم ببینمەوە ئەوە خۆش بوو لەو بارەیەوە.
لە ساڵی ١٩٩٥ بۆ دەرکەوت کە نەخۆشی شێرپەنجەی مەمکی ھەیە بەڵام، چارەسەری بۆ کراو و چاک بووەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤ پۆل:خانمەکتەرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی بیستەم پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانەی کە خەڵاتی دەیمھودی بەریتانیان بردۆتەوە. پۆل:خانمەکتەرانی لەندەن پۆل:باشترین خانمەکتەران لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمیای بەریتانی بافتا (تەلەڤیزیۆن) پۆل:دەیمەکانی فەرماندەی نیشانەی ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی پۆل:خانمەکتەرانی ئینگلیزی شکسپیر پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی پۆل:سیناریۆنووسانی ئینگلیز پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز پۆل:نووسەرانی ژنی ئینگلیز پۆل:ئەندامەکانی کۆمپانیای ڕۆیال شکسپیر
کۆمپانیای تیتۆ
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
سەرچاوە
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٩٩ پۆل:کۆمپانیاکانی فینلاند پۆل:براندە فینلەندییەکان
شارستانی ئاشتیان
شارستانی ئاشتیان یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای مەرکەزیی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری ئاشتیانە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە لە ساڵی ٢٠١٦ بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران بەرامبەر لەگەڵ ٢٠،٠٠٠ کەس بووە.
جوگرافیا
شارستانی ئاشتیان لە ڕۆژھەڵاتی پارێزگای مەرکەزی ھەڵکەوتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای مەرکەزی
خەو
وێنۆک|کیژێکی خەوتوو خەو یان خەوتن شێوازێکی پشوو وەرگرتنی ھەموو ئەندامەکانی لەشە بەتایبەتی مێشک، خەوتن ئێویستە بۆ ھەموو زیندەوەران، بەپێی تووێژینەوەکان خەوێکی ئاسایی مرۆڤ پێویستە لەنێوان ١٠–١٣ کاتژمێر بێت. خەوتن نەک تەنھا مێشک بەڵکو کاریگەری لەسەر زیندەچالاکییەکان ھەیە بەتەواوەتی، ئەوە سەلمێندراوە کە ئەوکەسانەی بەشێوەیەکی خراپ دەخەون مێشک و جەستەیان بە گشتی لاواز و بێ وزە دەبێت بەپێچەوانەوە ئەو کەسانەی کە شێوازێکی باشی خەوتن جێ بە جێ دەکەن بەزۆری پڕن لە وزە و مێشکیشیان زۆر بە باشی کار دەکات و چالاکە. چەند شێوازێکی خەوتن ھەیە … باشترین شێواز شێوازی یەکەمە
سەرچاوەکان
پۆل:زانستی دەماری
سییەئاوسان
سییەئاوسان (بە ئینگلیزی: Emphysema) نەخۆشییەکە لە سییەکان، بە تێکچوونی سیکڵدانۆچکەکانی ھەوا جیادەکرێتەوە، بەمەش ڕووبەری پێویست بۆ ئاڵوگۆڕی گازەکان کەمدەکاتەوە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ژینناسی
ڕەحمە ڕیاز
ڕەحمە عەبدولڕەزا مەزھەر سباھی (؛ لەدایکبووی ١٩ی کانوونی دووەمی ١٩٨٧)، زێدەتر بە ڕەحمە ڕیاز ناسراوە، گۆرانیبێژ و خانمەکتەرێکی عێراقییە. باوکی، عەبدولڕەزا مەزھەر سباھی، ناسراو بە ڕیاز ئەحمەد، گۆرانیبێژێکی ناسراوی عێراق بوو.
ژیانی تایبەتی
لە ٢٣ی ئایاری ٢٠٢١دا، دەزگیرانی خۆی لەگەڵ ئەکتەری عێراقی ئەلێکساندەر عولووم ڕاگەیاند. لە ٦ی ئابی ٢٠٢١دا، بە ئاھەنگێکی سادە بە ئامادەبوونی خێزان و کەسوکاریان ھاوسەرگیرییان کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی بەسرە
زان
وێنۆک|کۆرپەیەکی تازە لەدایکبوو (تەمەن ٣٠ خولەک).
زان یان منداڵبوون (بە ئینگلیزی: Childbirth یان labour) ئەو کردارەیە کە کۆرپەلە و وێڵاش لە منداڵدانەوە دەردەکات.
٨٩٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
زان
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبوون پۆل:گەشەکردنی مرۆڤ پۆل:دووگیانی پۆل:ژینناسی پۆل:پیرکی
ڕەجا بلملیح
ڕەجا بلملیح کچە گۆرانیبێژی مەغربی لە دایکبووی ١٩٦٢ لە ڕێکەوتی دوا نیوەڕۆی ڕۆژی یەکشەممە ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧دا و لە تەمەنی ٤٥ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد بە هۆی نەخۆشی شێرپەنجەی مەمکەوە.
بەستەری دەرەکی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢ پۆل:مردووانی ٢٠٠٧ پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی مەمک
تی سیستەمس
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
سەرچاوە
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ٢٠٠٠ پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٧
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٧ پاڵەوانیەتییەکی تۆپی پێی ئیسانیایە، لە دوو یاری پێکدێت. لەڕۆژانی ١١ و ١٩ی ئابی ٢٠٠٧، لەنێوان ڕیال مەدریدی پاڵەوانی لالیگای ٢٠٠٦-٢٠٠٧ و یانەی سێڤیلیای پاڵەوانی جامی شای ئیسپانیای ٢٠٠٦-٢٠٠٧ بەڕێوەچوو.
لەئەنجامدا سێلڤیلیا توانی بەئەنجامی ٦-٣ و بەسوود وەرگرتن لەئەنجامی ھەردوو یارییەکە بۆ جاری یەکەم ببێتە پاڵەوانی جامی سووپەری ئیسپانیا.
سەرچاوە
پۆل:جامی سووپەری ئیسپانیا
ھێزی دژەناوەند
‌ھێزی دژەناوەند یان ھێزی دژەچەق یان ھێزی ھەڵاتن لە ناوەند ھێزێکی ناڕاستەقینەیە کە لە کاتی شرۆڤەکردنی فیزیک لە چواچێوەیەکی ئاماژەپێدانی خەریکی خولانەوەدا دەردەکەوێ و لەسەر ھەر شتێکی خاوەن بارستە لەو چوارچێوەیەدا کار دەکا.
ئەمانەش ببینە
پۆل:لەز پۆل:میکانیک پۆل:ھێز
پیاوی پۆڵا (فیلم)
پیاوی پۆڵا (بە ئینگلیزی: Man of Steel) فیلمێکی ئەمەریکی پاڵەوانییە، و چیڕۆکەکەی سەرچاوەی گرتووە لە چیڕۆکی کارەکتەری کۆمیکەکانی دی سی، سوپەڕمان. فیلمەکە لە بڵاوکردنەوەی کۆمپانیای وارنەر برەدەرز ە. ھەروەھا لە دەرھێنانی زاک سیندەر و نووسینی دەیڤد گۆیەرە و لەنواندنی ئەکتەران ھێنری کاڤیل، ئەیمی ئادەمس، مایکڵ شانۆن، کێڤن کۆستنەر، لاورێنس فیشبۆرن و ڕەسل کرۆو ە.
فیلمەکە لە ١۳ی حوزەیرانی ۲۰۱۳ بەشێوەی 3D و ئێچ دی بلاوکرایەوە لە سینەماکان. ھەروەھا فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیسدا توانی $668,045,518 کۆبکاتەوە لەسەرانسەری جیھان.
چیڕۆکی فیلمەکە باسی کلاک کلێنت دەکات کە مرۆڤێکی نائاساییە و دەنێردرێتە سەر زەوی لەسەر ھەسارەی کریپتۆنەوە، دواتر بەھۆی ھاتنی کەسانێکی مەترسیدار بۆ سەر زەوی و بوونیان بە ھەڕەشەیەک بۆ سەر زەوی، کلارک ناچار دەبێ کە خۆی وەک سوپەرمان دەرخات و ھەوڵی ڕزگارکردنی زەوی بدات. بەشی دووەمی فیلمەکە لە ٢٥ی ئازاری ٢٠١٦ دەرچوو لەژێر ناوی باتمان دژی سوپەرمان: کازیوەی دادپەروەری.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە پاڵەوانییەکان پۆل:فیلمە پاڵەوانییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی خەیاڵی زانستیی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣ پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٣ پۆل:فیلمە بەریتانییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە ٢٠١٣ بەرھەمھێندراون پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سووپەرهێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئەندازیاری بۆماوەیی پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە زەریای هیندی دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:ئەو فیلمانەی دووبارە دروست کراوەتنەوە پۆل:فیلمەکان دەربارەی کودەتا پۆل:فیلمەکان لە ڤانکۆڤەر وێنەگیراون پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییە بەریتانییەکان پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی بەڕیتانیا پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی پۆل:ئەو فیلمانەی لە زەریای ھیندی دانراون پۆل:فیلمەکان کە لەسەر ھەسارە خەیاڵییەکان ڕوودەدەن پۆل:فیلمەکانی لێجندەری پیکچەرز پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە گەورەپاڵەوانەکان پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس پۆل:فیلمەکانی سووپەرمان پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە ١٩٨٩ داندراون
بڕیارنامەی ١٢٦٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٦٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی ئابی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی تیمۆری ڕۆژھەڵات. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٠٣٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ تیمۆری ڕۆژھەڵات پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیندۆنیزیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩ پۆل:تیمۆری ڕۆژھەڵات لە ١٩٩٩ پۆل:ئیندۆنیزیا لە ١٩٩٩
دۆرا، ئەلاباما
دۆرا (، ) شارێکە لە کەرتی وۆکەر، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٢٬٠٢٥ کەس بووە. ڕووبەری ١٩٫٤٧ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٠٤٫٠١ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
سووڕی ھێلکەدان
سووڕی ھێلکەدان (ئینگلیزی: Ovarian cycle) زنجیرەیەک ڕووداوە، بەھۆی ھۆڕمۆنەکانەوە ڕوودەدات، کە لە ماوەیدا ھێلکەدان ھاندەدرێت بۆ پێگەیشتنی ھێلکە و دەرپەڕاندنی.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:سووڕی مانگانە پۆل:ژینناسی