ھۆردی_زێڕین
ژیاننامەی باتۆ خان ساڵانی (١٢٤٢ تا ١٢٥٦)
کاتێک کەتون تۆریگنی مەزن بانگھێشتیی باتۆی کرد بۆ ھەڵبژاردنی ئیمپراتۆری داھاتووی مەنغۆلیا لە ساڵی ١٢٤٢، باتۆ بەشداری نەکرد و نەچۆ بۆ کۆڕولتای بەڵکو ھەر لە ڕووباری ڤۆڵگا مایەوە. ھەرچەندە باتۆ داوای لێبوردنی کرد بە بەھانەی ئەوەی کە دەردە پیری گرتووە و نەخۆشە، وا دەردەکەوێت کە پشتیوانی لە ھەڵبژاردنی گۆیوک خان نەکردبێت. گویوک و بوری، نەوەی چەگاتای خان، ئەوانەی بەشێوەیەکی توند بەرەو ڕووی باتۆ بوونەوە لە ئاھەنگی سەرکەوتنیان لە داگیرکاری مەغۆلەکان لە ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا. ئەو براکانی نارد بۆ کۆڕولتای، بۆ کاگانی نوێی مەغۆلەکان لە ساڵی ١٢٤٦ ھەڵبژێردرا. ھەموو شازادەکانی ڕووسیا، لە نێویاندا یەرۆسلاڤ دووەمی ڤلادیمێر، و دانیال -ی گالیزیا، و سڤاتۆسلاڤ سێیەمی -ی ڤلادمییەر، سەروەریی باتویان زانی. باتۆ فەرمانی بە دانیال کرد کە گالیزیا بدابەدەست مەغۆلەکان، بەڵام لە ساڵی ١٢٤٥ دانیال سەردانی باتۆ -ی کرد و سوێندی دڵسۆزی خۆی بۆ دەڕبڕی. دوای گەڕانەوەی لە گەشتەکەیدا، دانیال بە شێوەیەکی ڕوون کاریگەری مەغۆلەکان لەسەر دیار بوو، وجلی سوپاکەی لەسەر شێوازی مەغۆلەکاندا پۆشی. بۆ چەند جارێک گویوک بانگھێشتی باتۆی کرد بۆ ئەوەی ڕێزلێنانی بەفەرمی لێ بگیرێت. باتۆ لە ساڵی ١٢٤٧ یەرۆسلاڤ دووھەم و ئاندری دووەمی ڤلادیمێر و ئەسکەندەر نۆڤسکی نارد بۆ کاراکۆرەم لە مەنگۆلیا. یەرۆسلاڤ دووە م ھە ڕگیز نە گە ڕایەوە و لە مەنگۆلیا مرد، ئەو لەوانەیە ژەھراوی کرابێت لەلایەن تۆریگن کاتون، وە وا لێکدانەوەی بۆ دەکرێت لەبەر دان پێ نەنانی باتۆ بۆ تۆریگن ئەم کارەی کردووە بەوەی باتۆ و کوڕەکەی گۆیوک بڕەنجێنێ و تووڕەیان بکات. گۆیوک ئاندریای کردە شازادە لەسەر ڤلادیمێر-سوزدال و ئەسکەندەری کردە شازادەکەی لەسەر کیڤ. ئەم دوو شازادە وەکو گەڕانەوە، ئاندریا چوو بۆ ڤلادیمێر بەڵام ئەسکەندەر چوو بۆ نۆڤگۆرد. لە ساڵی ١٢٤٨، گۆیوک داوای لە باتۆ کرد کە بەرەو ڕۆژھەڵات بێت بۆ بینینی، ئەمەش ھەنگاوێکە کە ھەندێک لە ھاوچەرخەکان وەک بیانوویەک بوو بۆ دەستگیرکردنی باتۆ. بە گوێرەی فەرمانەکە، باتۆ نزیک بووەوە و سوپایەکی گەورەی ھێنابوو. کاتێک گۆیوک بەرەو ڕۆژئاوا ڕۆیشت، بێوەژنی تۆلوی و خوشکی دایک-منداڵەکەی سۆرگگستانی ئاگاداری باتوی کرد کە لەوی جۆچییەکان ببێتە ئامانجی خۆی. گۆیک لە تەمەنی ٤٢ ساڵیدا لە ڕێگادا کۆچی دوایی کرد، کە ئێستا شینجیانگ بوو. ھەرچەندە ھەندێک لە مێژوونووسە ھاوچەرخەکان باوەڕیان وایە کە بەھۆی خراپبوونی تەندروستییەوە مردووە، وە یان ئەگەرێکی تر هەیە ئەویش کە ژەھراوی کرابێت. ویلیام ڕوبڕوک و نووسەرێکی موسوڵمان دەڵێن کە بابۆ نێردراوی ئیمپراتۆریی کوشت و یەکێک لە براکانی خانە مەزنەکەی کوشت، بەڵام ئەم بانگەشانە بە تەواوەتی لەلایەن سەرچاوە سەرەکییەکانی ترەوە پشتڕاست نەکراونەتەوە. وێنۆک|ڕێڕەوەکانی داگیرکەرانی مەغۆل باتۆ بوو بە کاریگەرترین کەس لە ئیمپراتۆرییەتی مەغۆل چونکە ھاوڕێیەتی لەگەڵ مۆنگکی هەبوو بۆ پێکھێنانی شانشینێکی یەکگرتوو؛ و توانیان دەسەڵاتی ھاوبەشیان هەبێت بەسەر ناوچەکەدا کەلە ئەفغانستانەوە دەستی پێ دەکرد تا تورکیا ی سەردەم. لەگەڵ ئەو ھێزە نوێیانەی کە لەلایەن مۆنگکیەوە بە بابۆ درا، توانای دەست بەسەری ڕاستەوخۆی شازادەکانی ڕووسیا هەبێت؛ بەڵام شازادەی گەورەی ئاندری دووھەم ملکەچی وژێر دەستەیی ڕەت کردەوە، وە ملکەچی بابۆ نەبوو. بابۆ هێرشێکی وەکو سزا نارد لەژێر سەرپەرشتی نۆڤوری، کە ئاندریای شکاند و ناچاری کرد بەرەو نۆڤگۆرد ڕا بکات، پاشان بۆ پسکۆڤ، وە لە کۆتاییدا بۆ سوید. مەغۆلەکان ڤلادیمێریان داگیر کرد و بە توندی سزای سەرۆکەکەیان دا. سوارەکانی لیڤۆنیا پێشڕەوییان بۆ نۆڤگۆرد و پسکۆڤ وەستاند. بەھۆی ھاوڕێیەتی لەگەڵ سارتاک خان، کوڕی باتۆ، کە مەسیحی بوو، ئەسکەندەر وەک شازادەی گەورەی ڤلادیمێر لەلایەن باتۆ لە ساڵی ١٢٥٢ دامەزرا.