cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دوورگەکانی سولەیمان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
دوورگەکانی سولەیمان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
گۆران ڤیشنجیچ
گۆران ڤیشنجیچ لەدایکبووی ٩ی ئەیلوولی ١٩٧٢) ئەکتەری کرواتی-ئەمریکییە و لە فیلم و بەرھەمە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکی و بەریتانیایییەکان بەشداری کردووە. لە ئەمریکا بە ڕۆڵی دکتۆر لوکا کۆڤاچ لە فیلمی ER و گارسیا فلین لە فیلمی Timeless ناسراوە کە ھەردووکیان زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی ئێن بی سی یە. بۆ فیلمی ER ئەو و کاستەکەی پاڵێوراو بوون بۆ دوو خەڵاتی ڕێکخراوی ئەکتەرەکانی شاشە. زاوای دەرھێنەری فیلمی کرواتییە و بەرپرسی پێشووی تەلەڤیزیۆنی ڕادیۆیی کرواتیایە (١٩٩١–٩٥)، ئەنتون ڤردۆڵجاک. لە کۆتایییەکانی نەوەدەکاندا ڕووی لە ئەمریکا کردووە.
ڤیشنجیچ لە ٩ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە شاری شیبێنیک لە وڵاتی کرواتیا لە ویلایەتی یوگۆسلاڤیا لەدایکبووە. یەک خوشک و برایەکی ھەیە کە برایەکی گەورەیە بە ناوی یۆشکۆ. باوکی بە ناوی ژێلجکۆ شۆفێری پاس بووە و دایکی بە ناوی میلکا لە بازاڕێکدا کاری دەکرد. بە درێژایی تەمەنی منداڵی لە شانۆنامەکاندا دەرکەوتووە و لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا یەکەمجار لەسەر شانۆ دەرکەوتووە لە فیلمی مشتومڕاوی یوگۆسلاڤیا بەناوی Braća po materi (١٩٨٨)، ڕۆڵی ئوستاشایەکی گەنجی گێڕاوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
چیلی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
ئێس ئەی ٨٠
وێنۆک|وێنەی چەکی ئێس ئەی ٨٠، بەدەستی سەربازێکی بەریتانی
ئێس ئەی ٨٠ بە(ئینگلیزی: SA80) چەکێکی جەنگی هێرشبەری بەرتانیایە. چەکەکە لەخێزانی چەکەکانی جۆری (5.56×45mm NATO small arms)ە. چەکەکە لساڵی ١٩٧٧ەوە تاوەکو ئێستا لەو وڵاتە درووستدەکرێت. کە هاوکاتی ساڵی تاقیکردنەوەی چەکەکە بوو، بەڵام چەکەکە لەساڵی ١٩٨٥ەوە چووەتە نێو خزمەتی سەربازی. هۆی دواکەتنیشی دەگەڕێتەوە بۆ ناڕەزایی ناتۆ بەرامبەر بە قەبارەی گوولەکانی چەکەکە کە سەرەتا (4.85X49) بوون، وەدواتر کرابە (5.56x45). چەکەکە لەساڵی ١٩٨٦ەوە تاوەکو ئێستا چەکی سەرەکی سووپای بەریتانیایە. تایبەتمەندی ئەم چەک بریتییە لەوەی کە دوربینی جۆری ( Susat ) لەسەر بەستراوە و بەهۆی بوونی گازی (Tritium ) لەناو دوربینەکە دەتوانرێت بە شەویش دوربینەکە بەکاربهێنرێت ، وە بەشێکی زۆری چەکە لە ماددەی پلاسکۆ دروستکراوە کە جۆرە ماددەیەکی پلاستیکیە بەرگەی گەرمی و کەوتن و پەستانی زۆر ئەگرێت و هەروەها تێچوویەکی کەمی هەیە بۆ دروستکردنی و پێویستی بەوە نییە کە زوو زوو چاکبکرێتەوە.
لایەنە خراپەکان
دوای ئەوەی چەکەکە لەشەڕی کەنداو بەکارهێندرا چەند لایەنێکی خراپی تێدا بەدیار کەوتن کە ئەمانەن:
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چەکەکان پۆل:ئامرازەکانی شەڕ پۆل:درووستکراوانی بەریتانیا
ناوچەی کوڕانی
ناوچەی کوڕانی لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێک لە سێ ناوچەی شارستانی بیجاڕە لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
ناوچەی کوڕانی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم ناوچانە:
گوندەواری کوڕانی
لە (٢٧) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری تەغامین
لە (١٧) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری گوێرگون
لە (٢١) گوند پێکھاتووە:
گوندە کوردەکان
پێکھاتووە لە ١ گوند.
گوندە ئازەرییەکانیەکان
پێکھاتووە لە ٥٨ گوند.
گوندە کوردەکان و ئازەرییەکانیەکان
پێکھاتووە لە ٦ گوند.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:شارستانی بیجاڕ پۆل:ناوچەکانی پارێزگای کوردستان
کۆنیشانی ھێلكەدانی فرەکیسەیی
ھێلکەدانی فرە تورەکە
نیشانەکانی ھێلکەدانی فرە تورەکە پێکھاتووە لەکۆمەلێ نیشانە بە ھۆی بەرزبوونی ئەندرۆجین (ھۆرمونی نێر) لە مێ.
جۆری دووەمی شەکرە، قەلەوی، نەخۆشی دل، شیواوی باری دەروونی.
ھیلکەدانی فرە تورەکە روودەدات بەھۆی کۆبوونەوی ھۆکاری بۆماوەیی ژینگەیی. ھۆکاری مەترسی پێکدێت قەلەوی کەم جولەیی مێژووی خێزان لەگەل حالەتەکە.
ناسینەوەی نەخۆشیەکی بەندە لەسەر نەبوونی ھێلکەکردن بەرزبوونی ئەندرۆجین’ و تورەکەی ھێلکەدان.
تورەکە دەبینرێت لە رێگایی ئەلترەساوند.
ھیلکەدانی فرە تورەکە چارەی نییە بەلام ضارە دەکرێت بە گۆرین شێوازی گیان وەکو دابەزینی کێش و مەشق کردن’ دەرمانی وەچە رێکخستن کە لەوانەیە یارمةتی دەربێ بۆ رێککردنی سوری مانگانە، زۆربوونی مو لەگەل زیبکە دژە ئەندرۆجین.
نیشانەکان
شێواوی لە سوری مانگانە
- ھێلکەدانی فرە تورەکە دەبیتە ھۆی کەم کردنی ژمارەیی سوری مانگانە لە سالێکدا یان نەبوونی سوری مانگانە بۆ ماوەیی سێ مانگ یان زیاتر لەدوای یەک. ھەروەھا شێواوی تر لە سوری مانگانە.
- نەزۆکی: کە ئەمیش بە ھۆی نەبوونی ھێلکە کردنە
- ستۆکی مێتابولی: وەکو قەلەوی ناوەکی دەردەکەوی لەگەل نیشانەی تر کە پەیوەندی ھەیە لەگەل بەرگری ئنسۆلین
ھۆکارەکان
ھێلکەدانی فرە تورەکە شێوەکانی لێکنچوە و ھۆکارەکەی نەزانراو.
ھەندێ بەلگە ھەیە کە پەیوەندی ھەیە بە نەخۆشی بۆ ماوەیی ھەروەھا کەوتنە بەر ئاستێکی بەرز لە ئەندرۆجین دەبێتە ھۆی زۆربوونی مەترسی لە توشبوونی ھێلکەدانی فرە تورەکە.
ناسینەوە
ھەر کەسێک کە نەخۆشی ھێلکەدانی فرە تورەکە ھەبێت تورەکەی ھێلکةدانی نییە’ ھەروەھا ھەرکةسێک کە تورەکەی ھێلکەدانی ھەبێت نەخۆشە ھێلکەدانی فرە تورەکە نییە، ھەر چەندە ئەلترەساوندی موژیە ئامێریەکی باشە.
بەڕێوبردن
چارەسەر سەرەکیەکان بۆ نەخۆشی ھێلکەدانی فرە تورەکە پێک دێت لە گۆرانی شێوازی ژیان و دەرمان.
ئامانجەکانی ئەم چارەسەرانە پێکدێت لە پێنج جۆر:
خواردەمەنی
نەخۆشی ھێلکەدانی فرە تورەکە بەستراوە بە قەلەوی بۆیە داگرتنی کێش باشترین رێگایە بۆ چاک کردنی ھێلکە کردن
نەزۆکی.
ھەموو ئافرةتێک کە نەخۆشی ھێلکەدانی فرە تورەکە ھەیە کێشەی نییە لە دوو گیان بوون، بەڵام ئەو ئافرةتانەی بە دەگمەن ھێلکە دەکەن کێشەی دوو گیانبوونیان ھەیە.
بنەسڵاوە
بنەسڵاوە یەکێکە لە قەزاکانی دەشتی ھەولێر. قەزاکە دەکەوێتە باکووری خۆرھەڵاتی شاری ھەولێر. ڕێژەی دانیشتووانی قەزاکە لە ساڵی ٢٠١٠دا گەیشتووە بە ٢١٧٬٣٨٠ کەس. زۆرینەی دانیشتووانی قەزاکە بە ڕەچەڵەک خەڵکی شاری کەرکووکن.
سەرچاوەکان
پۆل:قەزاکانی باشووری کوردستان پۆل:قەزاکانی پارێزگای ھەولێر
زانکۆی فۆردھام
alt=|وێنۆک|220x220پیکسڵ زانکۆی فۆردھام (بە ئینگلیزی: Fordham University) زانکۆیەکی ئەمریکییە لە ویلایەتی نیویۆرک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ساڵی ١٨٤١ دامەزراوە، زانکۆی فۆردھام دە کۆلێژی ھەمە چەشن لەخۆ دەگرێت.
ھاڕە
چەپ|وێنۆک|ھاڕەی [[برنج]] ھاڕە یان بەرداش بەردێکە کە لە ئاشەکاندا بۆ ھاڕینەوەی گەنم بە کار دەھێندرێ. بە گوێرەی شوێن و کات، شێوازی جیاواز بۆ بە کارھێنانی ھاڕە و سازکردنی دابین کراوە. لەمێژەوە، ھاڕەکان بەردین بوون و بۆ دروستکردنی ئارد و شەکر بەکار ھێندراون. ھەروەھا، لە ھاڕە بۆ سازکردنی چیمەنتۆ، قسڵ و فوسفات کەڵک وەردەگیرێ. زۆر جار ھاڕە وەکوو کۆنترین کەرەستەی مێژووی مرۆڤایەتی دەناسێنن.
کاترین سولیڤان
کاترین سولیڤان لە ساڵی ١٩٥١ لە شاری پاتێرسۆن لە ئەمریکا لە دایک بووە، خانمێکی ئاسمانگەڕی ئەمریکیە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:ئەستێرەگەڕە ئەمریکییەکان پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی کالیفۆرنیا سانتا کروز
ما یوان (وێنەکێش)
ما یوان (بە چینی: 馬遠، شێوازی خوێندن: ما یوان، لەدایکبووی ١١٦٠ تا ١١٢٥ ی زاینی) وێنەکێشی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ بوو لە مێژووی دێرینی چین، کارەکانی لەگەڵ سیا گویی وێنەکێش بەیەکەوە پێی ئەوترێ ما-سیا کە قوتابخانەیەکی وێنەکێشانی لێ دروستبوو وە بەیەکێک لە باشترین وێنەکێشانی سەردەمەکە دادەنران. پاڵپێوێنەری کارەکانی بریتی بوون لە قوتابخانەی ھونەری ژێ، و سەرەتای نایابترین وێنەکێشە ژاپۆنییەکان وەک شوبون و سێشو
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١١٦٠ پۆل:مردووانی ١٢٢٥ پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ پۆل:ھونەرمەندانی ھۆنگژۆو پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٢یەم پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٣یەم
دێسوتک
دێسوتک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دێسوتک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی حاجیلەری خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی چوارکڵاوی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چیاڕەزا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خەلیفەئەحمەد.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ماڵی دەنگبێژان
وێنۆک|ماڵی دەنگبێژان لە ساڵی ٢٠١٠. ماڵی دەنگبێژان پڕۆژە یان ماڵێکە بۆ پاراستن و کۆبوونەوەی دەنگبێژانی شاری ئامەد ە، لە ڕۆژی ٣٠ی ئایاری ٢٠٠٧ بۆ یەکەمینجار کراوەتەوە و تا ئێستاش بەردەوامە. ڕۆژانە کۆبوونەوە و گۆرانی و دەنگبێژی لە ماڵەکەدا ئەنجام دەدرێت. ئەو ماڵەشی کراوەتە ماڵی دەنگبێژان ئەوا لە سەر شێوە و تەلارسازیی کۆنی ئامەدە.
لە ئێستادا، ماڵەکە ڕوانگەیەکی گەشتیاریشی وەرگرتووە، ساڵانە هەزاران کەس سەردانی دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ئامەد پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی ئامەد
شەڕەکانی ھیندییە ئەمریکییەکان
وێنۆک|بەردنووسی سوارەی سوپای ئەمریکا کە بەدوای خەڵکی ڕەسەندا دەگەڕێن شەڕەکانی ھیندییە ئەمریکییەکان زنجیرەیەک شەڕ بوو کە لە نێوان دانیشتووانی ئەورووپی و حکوومەتی فیدراڵی لەگەڵ ھیندییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕوویدا. ئەم شەڕانە لە ساڵی ١٦٢٢ تا ١٩٢٤ بەردەوام بوون و دواجار بووە ھۆی واژووکردنی چەندین پەیماننامەی ئاشتی لە نێوان حکوومەتی فیدراڵی و ھیندییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و پێکھێنانی خاکەکانی ھیندستان. ھیندییە ئەمریکییەکان بەرەنگاری دەستبەسەرداگرتنی زەوی و سەرچاوەکانیان و تێکەڵبوون بە کۆمەڵگەی کۆچبەرانی ئەمریکی بوون. لە ساڵی ١٨٨٧ کۆنگرەی ئەمریکا یاسایەکی دەرکرد کە بەپێی ئەو یاسایە بڕە پارەیەک دەدرا بە ھەر خێزان و ھۆزێکی ھیندی لە بەرامبەر بەکرێدانی زەوییە ھیندییەکان. بەگوێرەی ئەو یاسایە، کە تا ئەمڕۆش لە کاردایە، وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان ٢٢٫٦ ملیۆن ھێکتار زەوی بە ناوی ٤١ ھۆزی ھیندی بەڕێوەدەبات، ھەروەھا زیاتر لە ١٠٠ ھەزار بەکرێدان بۆ کشتوکاڵکردن و دروستکردنی خانوو و دەرھێنانی نەوت لەسەر ئەو زەوییانە دامەزراندووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ململانێکانی سەدەی ١٩یەم پۆل:شەڕەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
کالی سۆندگارد
گالی سۆندگارد (لەدایککبووی ١٥ی شوباتی ١٨٩٩ بۆ  ١٤ی ئابی ١٩٨٥) خانمەکتەرێکی ئەمریکیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٩ پۆل:مردووانی ١٩٨٥ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرانی مینۆسۆتا پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:باشترین خانمەکتەری پشتگریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمی پۆل:پێرستی ڕەشی ھۆلیوود پۆل:خەڵکی لیتچفێلد، مینۆسۆتا پۆل:خەڵکی ئەمریکایی بە ڕەچەڵەک دانیمارکی
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٢٣
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٢٣ دەبێتە یاری کۆتایی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا بۆ وەرزی ٢٠٢٢-٢٣ ، کە وەرزی ٦٨ی پاڵەوانێتی تۆپی پێی یانەکانی ئەوروپایە کە لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی ئەوروپاوە ڕێکخرا و ٣١ەمین وەرزە لەو کاتەوەی ناوی لە جامی یانە پاڵەوانەكانی ئەوروپاوە گۆڕدرا بۆ خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا. لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ لە یاریگای ئۆڵۆمپی ئەتاتورک لە ئیستانبوڵ لە تورکیا لە نێوان یانەی مانچستەر سیتی ئینگلیزی و یانەی ئینتەرمیلانی ئیتاڵی ئەنجام درا. مانچستەر سیتی یارییەکەی بە ئەنجامی ١-٠ بردەوە و یەکەم نازناوی خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپای بردەوە، بەم شێوەیەش هەرسێ نازناوی جام و خول و نازناوی خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا بۆ یەکەم جار لە مێژوودا بەدەستهێنا.مانچستەر سیتی بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی سەردەکەوێت بۆ قۆناغی کۆمەڵەکانی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا وەرزی  ٢٠٢٣-٢٤, هەروەها مافی یاریکردن لەگەڵ براوەی خولی یۆرۆپا لیگی ٢٠٢٢-٢٣ لە جامی سوپەری ٢٠٢٣ بەدەستدەهێنێت.
پاتۆن ئۆسواڵت
پاتۆن ئۆسڤاڵت (لە لەدایکبووە) ئەکتەر و کۆمیدیاوانێکی ئەمریکییە.
سەرچاوەکان
پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩ پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:زیندووان پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
دۆڵبێشکی مام خۆشی
دۆڵبێشکی مام خۆشی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گاپیڵۆن، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سۆماڵیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سۆماڵیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
فیلمی بێدەنگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:چەشنەکانی فیلم پۆل:فیلم لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:فیلم لە سەدەی ١٩یەم پۆل:فیلمی بێدەنگ
ترشی نووکلێیک
ترشی نووکلێیک یان ناووکەترش گەردێکە لە چەند یەکەیەکی بچووک، کە پێیان دەڵێن نیوکلیۆتایدەکان دروست بووە.
وێنۆک|زانای سویسری [[فریدریک میشر لە ساڵی ١٨٦٨ ناووکەترشی دی ئێن ئەیی دۆزییەوە.]] ترشە ناوەکییەکان ھەموو ئەو زانیاریانەیان تێدایە کە خانە پێویستی پێیەتی بۆ بەرھەم ھێنانی پرۆتینەکانی ترشە ناووکییەکان گەردی گەورەت لە گەردی بچووکتر پێک دێن کە پێیان دەوترێ نیۆکلیۆتاید لەوانەیە ترشە ناووکییەکان ھەزاران نیوکلیوتایدی تێدابێت کە ڕێزبەندیەکەی ھەڵگری زیانیاری گرنگن لەو ترشە ناووکیانە ترشی DNA کاتێک خانە پێویستی بەبەرھەم ھێنانی جۆرێکی دیاری کراوی پڕۆتین دەبێت ئەوا زانیاری چۆنیەتی بەستنەوەی ترشە ئەمینیەکانی ئەو پرۆتینە لە ڕێزبەندی نیوکلیۆتایدی ناووکە ترشی DNA وەردەگرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زانست پۆل:زانایان
چیلی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
ئاڵتراتۆپ
ئاڵتراتۆپ ناوی ھێڵکارییە میوزییکە تۆمارکراوەکانی فەرمی بەلجیکایە. بەھۆی ئەو دوو دەڤەرە جیاوازە (فلاندێرز و والۆنیا) دوو ھێڵکاری تۆماری جیاواز ھەیە، لە فلاندێرز گرنگترین ھێڵکارییەکان بریتین لە (Ultratop 50 Singles و Ultratop 200 Album). لە والۆنیا گرنگترین ھێڵکارییەکان بریتین لە Ultratop 40 Singles و Ultratop 200 Albums.
تێبینی
<references group="تێبینی" />
تەبەت، تورکەمان
تەبەت گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
تەبەت ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ویلایەتە کۆنفیدڕاڵییەکانی ئەمریکا
وێنۆک|180px ویلایەتە کۆنفیدڕاڵییەکانی ئەمریکا ئاماژەیە بۆ یەکگرتنی کۆمەڵێک لە یازدە ویلایەتی باشوور لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە نێوان ساڵانی ١٨٦١ بۆ ١٨٦٥. ھۆکاری بوونی سێزدە ئەستێرە لە ئاڵای ویلایەتە کۆنفیدڕاڵەکاندا مەیل و ھاوئاھەنگی ھەردوو ویلایەتی کنتاکی و میزوری بوو، کە بەشێک لە ھاووڵاتییان پشتیوانی باکووریان دەکرد و بەشێکی دیکەیان پشتیوانی دەوڵەتە سەربەخۆخوازەکانی باشووریان دەکرد. جێفرسۆن دەیڤس لە سەردەمی شەڕی ناوخۆییی ئەمریکادا سەرۆکی ئەمریکا بووە. حکوومەتە خۆبەخۆیییەکەی لەلایەن ھیچ حکوومەتێکی جیھانەوە دانی پێدا نەنرا. دواجار بە شکستی سوپای باشوور لە شەڕی ناوخۆی ئەمریکا، ئەم یەکە سیاسییە کێشەدارە و دەوڵەتە یاخیبووەکان گەڕانەوە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. پایتەختی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ یەکەمجار لە شاری مۆنتگۆمێری بوو کە لە مانگی ئایاری ساڵی ١٨٦١ گۆڕدرا بۆ شاری ڕیچمەند، ڤیرجینیا. بەپێی سەرژمێری ساڵی ١٨٦٠ ژمارەی دانیشتووانی شاری ڕیچمۆند ٣٧ ھەزار و ٩١٠ کەس بووە، بەمەش دەبێتە ٢٥ھەمین گەورەترین شاری ئەمریکا.
وێنەکێشی لە چین
وێنۆک|وێنەکێش [[ما لین (وێنەکێش)|ما لین بەبێ دەنگی گوێ لە (با)ی سنەوبەر دەگرێت]] وێنەکێشی لە چین (بە چینی سادەکراو: 中国画، بە چینی دێرین: 中國畫، شێوازی خوێندنەوە: ژۆنگوۆ ھوا) یەکێکە لە کۆنترۆین ھونەری وێنەکێشان تا ئێستاش بەردەوامی ھەیە لە چینی دێرینی کۆن، وێنەکێشان بە شێوەی دێرین لە ئەمرۆدا وەک: گوۆ ھوا ناسراوە (بە چینی سادەکراو: 国画  چینی دێرین:國畫) کە بەمانای "وێنەکێشانی نەتەوەیی" یان "وێنەکێشانی ڕەسەن" دێت شێوە ستایلی چینی کە پێچەوانەی ستایلی وێنەکێشانی رۆژئاوایە لە چین لە سەدەی بیست ناوبانگی دەرکردووە ھەورەھا پێشی ئەوترێ دانچینگ (بە چینی: 丹青 شێوازی خوێندنەوە: دان چینگ) شێوە-ستایلی وێنەکێشی دێرین پێویستی بە خۆشنووسی و فڵچەی لەناو حبری ڕەش یان ڕەنگەکانی ترە. ھەرچۆنێک بێت ڕۆن تیایدا بەکارنایەت بۆ خۆشنووسیش، باشترین کەلوپەلەکان کە وێنەی لەسەر بکێشرێت بریتیە لە پەڕ و ئاوریشم.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھونەرەکان لە چین پۆل:ھونەری چینی پۆل:وێنەکێشی چینی
ژاڵەناو
ژاڵەناو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ژاڵەناو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی دەربەندیخان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاوبار و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زمناکۆ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بانی خێڵان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھانشین تایگەرز
هانشین تایگەرز تیپێکی پیشەگەری بیسبۆڵی ژاپۆنە. سەر بە خولی ناوەندییە. یاریگای خۆی یاریگای هانشین کۆشین لە شاری نیشینۆمیا لە پارێزگای هیۆگۆ. ناوی کورتکراوەی "هانشین" و نازناوی "پڵنگەکان"ە. هەندێک جار پێی دەوترێت "پڵنگ" یان "پڵنگی شەڕکەر". لە نێوان 12 تیپی بیسبۆڵی پیشەگەرانەی ئێستا لە ژاپۆن، دووەم درێژترین مێژووی هەیە دوای یانەی زەبەلاحەکانی یۆمیوری، یەکێکە لەو تیپانەی کە لە ساڵی 1936 دەستی بە خولی پیشەگەری بیسبۆڵ کردووە. تا ساڵی ١٩٦٠ ناوی پڵنگەکانی ئۆساکا بوو جگە لە ماوەی شەڕەکە. کۆمپانیای بەڕێوەبردنی کۆمپانیاکە بریتییە لە کۆمپانیای هانشین تایگەرز. کۆمپانیای باوک بریتییە لە هێڵی ئاسنی کارەبایی هانشین (کە لقێکی کۆمپانیای هانکیو هانشین هۆڵدینگزە). پێنج بردنەوەی خولەکە (پلەی پێنجەمی خولەکە بۆ ژمارەی بردنەوەکان)، تەنها یەکجار لە ژاپۆن (یەکسانە بە کەمترین بردنەوە لە نێوان 12 تیپەکەدا)، هەروەها لە ساڵی 1987 تا 2001، تەمەنی تاریکی نوقمبوون بۆ خوارەوە 10 جار لە 15 تیپدا وەرزەکان.وەک ئەزموونم کردووە، لەوەتەی خولەکە دامەزراوە (١٩٥٠)، کۆی ڕێژەی بردنەوەکان لە پلەی دووەمدایە لە خولەکەدا، و شانازی بە هێزێکی جێگیرەوە دەکات لە زۆرێک لە وەرزەکاندا کە تێیدا چووەتە پۆلی A.
سەرچاوەکان
پۆل:ژاپۆن پۆل:وەرزشی ژاپۆن
گردەقیت
گردەقیت گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی مەھدی، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەدووری (٩کم) دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی نەغەدەوە.
جوگرافیا
گردەقیت لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ دەریاچەی ورمێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی دورگەی لوتفوڵا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی داشخانە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەرالی سەروو.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سۆماڵیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
سۆماڵیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
تێنشۆ شوبون
وێنۆک تێنشۆ شوبون (بە ژاپۆنی:天章 周文 ) مۆنک و وێنەکێشێکی ژاپۆنی بوو لە سەردەمی مورۆماچی
کۆماری ھۆڵەندا
وێنۆک|کۆماری حەوت یەکگرتووی ھۆڵەندا لە ساڵی ١٧٨٩ وێنۆک|پارێزگا یەکگرتووەکان، لەگەڵ درێنت و زەوییە گشتییەکان پارێزگا یەکگرتووەکانی ھۆڵەندا کە بە (حەوت) پارێزگای یەکگرتوو ناسراوە، بە فەرمی بە کۆماری حەوت ھۆڵەندا یەکگرتوو (بە ھۆڵەندی: Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden)، و بە شێوەیەکی باو لە مێژوونووسدا بە کۆماری ھۆڵەندا ناودەبرێت، فیدراڵی بوو کۆمارێک کە لە ساڵی ١٥٨٨، لە کاتی شۆڕشی ھۆڵەندا، تا ساڵی ١٧٩٥ (شۆڕشی باتاڤیا) بوونی ھەبووە. دەوڵەتێکی پێش ھۆڵەندا بوو و یەکەم دەوڵەتی نەتەوەیی ھۆڵەندای تەواو سەربەخۆ بوو.
تێنشۆ شوبون
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤١٤ پۆل:مردووانی ١٤٦٣ پۆل:وێنەکێشە ژاپۆنییەکان پۆل:بوزییە ھونەرمەندەکان پۆل:گەنجینەی نەتەوەیی ژاپۆن
کۆماری ھۆڵەندا
ئەم کۆمارە دوای ئەوەی حەوت پارێزگای ھۆڵەندا لە ھۆڵەندای ئیسپانیا لە دژی دەسەڵاتی ئیسپانیا ڕاپەڕینیان دامەزرا. پارێزگاکان لە ساڵی ١٥٧٩دا ھاوپەیمانییەکی ھاوبەشیان دژی ئیسپانیا پێکھێنا (یەکێتی ئۆترێخت) و لە ساڵی ١٥٨١دا سەربەخۆیی خۆیان ڕاگەیاند (یاسای ڕفاندن). پێکھاتبوو لە گرۆنینگن، فریسیا، ئۆڤەریسێل، گوێلدەرز، ئۆترێخت، ھۆڵەندا و زیلاند.
چیلی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
چیلی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
کۆماری ھۆڵەندا
سەرچاوەکان
پۆل:کۆماری ھۆڵەندا پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی
ھێڵی ئاسمانی
وێنۆک|پۆستەری ئەڵمانی لە دەیەی ١٩٣٠دا بە بڵاوکردنەوەی ھەفتانە خزمەتگوزاری [[پۆستی ھەوایی لە دۆیتچ لوفت
فیلمی دەنگی
فیلم بە شێوەی دەنگی جۆرێکی فیلمە کە تیایدا لەگەل وێنەگرتن دەنگیش تۆمار دەکرێت بەیەکەوە فیلمێکی کوالێت بەرزتر پێکدێنن بە پێچەوانەی فیلمی بێدەنگ ئەوەنەی لە مێژوو تۆمارکراوە یەکەم فیلمی دەنگی کە ناسێنرا لە پاریس بوو لە ساڵی ١٩٠٠ بەڵام ھەرچۆنێک بێت تۆمارکردنی فیلمی دەنگی لەسەر دیسکێک ئەوەنە ئاسان نەبوو بەھۆی کێشە لە تەکنەلۆژیاوە، دوای دەستپێکردنی داھێنانەکان لەسەر دەنگ-لەسەر-فیلم وایکرد وێنە جوڵاوەکان بە شێوەی دەنگ نمایش بکرێن بەبەکارھێنانی تەکنەلۆژیای نوێ کە لە ١٩٢٣ دەستی پێکرد.
ھێڵی ئاسمانی
ھێڵە ئاسمانییەکان زۆربەی کات گرووپێکی پیشەسازین کە گەشتیارەکان یان بارەکان دەگوازنەوە و زۆربەی کات گەشتی ئاسمانی بە شوێنە جۆراوجۆرەکانیان بە شێوەیەکی سیستەماتیک دەفرۆشن یان پەیمانەکان بە شێوەی چارتر دابەش دەکەن لە نێوان ئاژانسەکانی ھێڵی ئاسمانی دیکە بۆ دروستکردنی گەشتی ناوخۆیی و بیانی.
مێژوو
یەکەم ھێڵی ئاسمانی جیھان (Deutsche Luftschiffahrts-Aktiengesellschaft - دۆیتچ لوفتشفات-ئاکتسیانگزێلشافت) بوو لە ئەڵمانیا.
گەورەترین ھێڵی ئاسمانییەکانی جیھان
گەورەترین ھێڵی ئاسمانییەکانی جیھان کە لە ساڵی ٢٠١٧دا لەلایەن SkyTrax دەستنیشان کراوە بریتین لە:
سەرچاوەکان
پۆل:ھێڵە ئاسمانییەکان پۆل:پیشەسازی فڕۆکەوانی پۆل:فڕۆکەوانی پۆل:کۆمپانیا ئاسمانییەکان
ھەرگیز بەڕاستی ژنێکت خۆشویستووە؟
وێنۆک "ھەرگیز بەڕاستی ژنێکت خۆشویستووە؟" گۆرانییەکی ساڵی ١٩٩٥، لەلایەن برایان ئادەمز، مایکڵ کەیمن نووسراوە. ڕۆبێرت جۆن "مەت" لانگ بۆ فیلمی "دۆن خوان دی مارکۆ" بەکاریهێناوە، میلۆدییەکە وەک بیرۆکەیەکی مۆسیقی بە درێژایی فیلمەکە بەکارهێنراوە. گۆرانیەکە سێ جار لەفیلمەکەدا هاتووە، دووجار لەلایەن هونەرمەندانی دیکەوە بە زمانی ئیسپانی پێشکەش دەکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانییەکانی ١٩٩٥ پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئۆسترالیا پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی نەمسا
سێشو تۆیۆ
وێنۆک سێشو تۆیۆ (بە ژاپۆنی:雪舟 等楊 ;ئۆدا تۆیۆ لەوەتەی ١٤٣١ و بە تۆیۆ، ئونکۆکو، بیکێیسای ناسراوە؛ لەدایکبووی ١٤٢٠ تا ٢٦ ی ئابی ١٥٠٦) یەکێک بوو لە دیارترین و باشترین مامۆستاکان لە ھونەری وێنەکێشان و فلەچە و حوبر لە ناوەندی سەردەمی مورۆماچی ھەرچۆنێک بێت دواتر بوبە باشترین وێنەکێش لە سەردەمی خۆی لە ژاپۆن
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٢٠ پۆل:مردووانی ١٥٠٦ پۆل:خەڵکی پارێزگای ئۆکایاما پۆل:بوزییە ھونەرمەندەکان
ئێف-١٤ تۆم کات
300px|وێنۆک|وێنەی فڕۆکەی F-14Dەی ھێزە ئاویەکانی ئەمریکا
ئێف-١٤ تۆم کات بە(ئینگلیزی: F-14 Tomcat) فڕۆکەیەکی جەنگی جۆری supersonic دوو بوێنەرییە. دوو کورسیە. فڕۆکەکە درووستکراوی کۆمپانیای Grummanی ئەمریکیە. یەکەم فڕینی فڕۆکەکە (٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٠)بووە و لەن‌ێوان ساڵانی (١٩٦٩–١٩٩١) درووستکراوە. کە لەو نێوەندەدا ٧١٢ دانەی لێ درووست کراووە. بڕی ھەر یەکە لەو فڕۆکانە نزیکەی ٣٨ میلیۆن دۆلارە. فڕۆکەکە بە فەرمی لەلایەن وڵاتی ئیران بەکاردەھێندرێت (ئەمریکا لە ساڵی ١٩٧٤ تا ٢٠٠٦ ئێف-١٤ی بەکاردەھێنا).
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
تەمەئەستێرەی دەریاچە
وێنۆک| وێنەیەکی تانەی گازی دەریاچە
تانەی گازی دەریاچە یاخوود بەناوبانگە بە تانەی گازی M8 یاخوود مسیە٨ ھۆکاری ناولێنانی بە دەریاچە دەگەرێتەوە سەر شێوەی کە شێوەیەکەی دەریاچەیی ھەیە، تانەی گازی دەریاچە گووزارشت لە تەمەئەستێرەیەکی گازیی دەکا و تیرەکەی ١١٠ ساڵی ڕووناکی دەبی و دوورییەکەی ٤٬١٠٠ ساڵی ڕووناکییە، ھەروەھا ئەو تانە گازییە ناسرایە بە (دایانگەی ئەستێرەکان) لەبەر ئەوەی ئەستێرەیەکی زۆر لەو ناوچەیە دروست دەبن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گەردوون
ھایپەرسیرۆیدیزم
نیشانەکان
نیشانەکان ئەکرێ لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاواز بن ھەنێک لە نیشانەکانی ھایپەرسیرۆیدیسم لەوانەیە بریتی بن لە زوو ئارەق کردن ، تورە بوون،خێرایی لێدانی دڵ، کێشەی خەوتن، بێ ھێزی ماسولکە ، سکچوون ، ھەستیاری بۆ گەرما ، بەزەحمەت خەوتن ھەستکردن بە ماندووبوون لە زۆربەی کاتەکان ، کێشە لە چاوەکان (سووربوونەوە ،وشکبوونەوە ،لاوازی یان کێشەی بینین)
سەرچاوەکان
پۆل:نەخۆشییەکانی پشیلە
دۆڵبێشکی مام عەباس
دۆڵبێشکی مام عەباس گوندێکە، کەوتووەتەناحیەی گاپیڵۆن، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دۆڵبێشکی مام عەباس لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی دۆڵبێشکی مام خۆشی و لە باشوور لەگەڵ گوندی دۆڵبێشکی شێخ حسێن و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی دێکۆن و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ووڵاغلو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ناتالیا دایەر
ناتالیا دانیێڵ دایەر (لەدایکبووی ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩٥)  خانمەئەکتەرێکی ئەمریکییە. ناسراوە بۆ ڕۆڵی نانسی ویڵەر لە زنجیرەی نێتفلیکسی خەیاڵی زانستیی ترسناکی شتە نامۆکان (٢٠١٦–ئێستا).
ژیانی سەرەتایی و پەروەردە
ناتالیا لە ناشڤیڵ، تێنەسی، لەدایکبووە و گەورە بووە، و دواناوەندی لە بواری نواندن و ھونەر لە قوتابخانەی ناشڤیڵ بۆ ھونەر تەواو کردووە.
پیشە
یەکەم نواندنی سەرشاشەی ناتالیا ڕۆڵی کلاریسا گرەینجەر بوو لە فیلمی Hannah Montanah لە ٢٠٠٩. لە ٢٠١١دا، لە The Greening of Whitney Brown دەرکەوت. پاشان ناتالیا ڕۆڵی سەرەکی گێڕا لە فیلمی I Believe in Unicorns، کە لە ٢٠١٤ لە ئێس ئێکس ئێس دەبلیوو پەخشکرا.
لە ٢٠١٦دا، ناتالیا ھەڵبژێردرا بۆ ڕۆڵی نانسی ویڵەر لە زنجیرەی نێتفلیکسی شتە نامۆکان. لە ٢٠١٩دا، ناتالیا ڕۆڵی سەرەکی کۆکۆی گێڕا لە فیلمی ترسناکی نێتفلیکسی Velvet Buzzsaw.
ژیانی تایبەتی
ناتالیا گواستییەوە بۆ نیویۆرک و چوو بۆ زانکۆی نیویۆرک لە ٢٠١٣، و لە قوتابخانەی گالاتین بۆ خوێندنی تایبەتی خوێندی. لە ٢٠١٦ەوە، ناتالیا لە پەیوەندی خۆشەویستیدایە لەگەڵ ھاوپیشەی، چارلی ھیتن.
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥ پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
سۆماڵیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
چیلی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
چیلی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
شارستانی دەڕەشار
شارستانی دەڕەشار (بە کوردیی باشووری: درێشار، ) یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای ئیلامی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ناوەندی ئەم شارستانە، شاری دەڕەشارە و بەپێی سەرژمێری ساڵی٢٠٠٦، ژمارەی دانیشتووانی ٥٦٬٣٤٦ کەس لە ١١٬٤٨٧ بنەماڵە بووە. ئەم شارستانە بۆ دوو بەش دابەش کراوە: بەشی ناوەندی، بەشی ماژین. ھەروەھا دوو شاری ھەیە: دەڕەشار و ماژین.
زمان
زۆرینەی خەڵکی ئەم شارستانە بە زمانی کوردی دیالێکتی لەکی قسە دەکەن و ھەروەھا کەمینەیەکی لوڕ زمانیش لەم شارستانە دەژین.
شاری کۆنی دەڕەشار
شاری کۆنی ساسانی دەڕەشار لە نێوان دەڕەشاری تازە و گوندی بەھمەناباد ھەڵکەوتووە. ھەنووکە ھەندێک ئاسەواری ئەم کۆنە شارە بەجێ ماوە و دەبیندرێ.
ئاگرگەی چوارتاقی
ئەم ئاگرگە لە شاری دەڕەشارە و بەھۆی ئەوەی بیناکەی چوار تاقی ھەیە بە چوارتاقی ناوبانگی دەر کردووە.
پردی گامێشان
مێژووی ئەم پردە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ساسانی و لە شوێنی پێک گەیشتنی ڕووباری سەیمەڕە و کەشکان لێ دراوە. ھەروەھا پاشان بۆ چەند جار نۆژن کراوەتەوە، ھەنووکە بەشێکی زۆری بە شێوەی ئێستا ڕووخاوە.
دۆڵی ماژین
ئەم دۆڵە ئەشکەوت و درزگەلێکی تێدایە کە یەکیان بە ئەشکەوتی کوڵکەنی ناسراوە. شوێنی چوونە ژوورەوەی ئەشکەوتەکە سی مەتر درێژە و گۆلێکی بچووکی تێدایە لە بەرد و سارووج چێ کراوە.
قەڵای شێخ مەکان
لە ٦ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژھەڵاتی دەڕەشار ھەڵکەوتووە، ئەم قەڵایە لە گوندێکی ھەر بەم ناوە دایە و سەردەمی قاجاڕەکان ساز کراوە.
نزرگەی جابر
نزرگەی جابر لە نێوان چیاکانی ملە ڕیتە و چاڵەمی لە باکووری ڕۆژاوای دەڕەشار ھەڵکەوتووە.
نزرگەی بابە سەیفەدین
نزرگەی بابە سەیفەدین لە باکووری ڕۆژھەڵاتی دەڕەشار ھەڵکەوتووە.
تیخەن
تەپۆڵکەیەکی مێژوویییە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی دەڕەشار لە مەودای دوو کیلۆمەتری ڕۆخی ڕاستی ڕووباری سەیمەڕە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئاڵس برادی
ئاڵس برادی (لەدایکبووی ٢ی ئەیلوولی ١٨٩٢ بۆ ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٩) خانمەکتەرێکی ئەمریکیە کە دەستی بەکاری ڕۆلگێران کرد لە فیلمی بێدەنگ تا ئەوکاتەشی گەشەی سەند بۆ شێوازی دەنگ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٢ پۆل:مردووانی ١٩٣٩ پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی فیلمی بێدەنگ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:باشترین خانمەکتەری پشتگریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمی پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە نیویۆرک پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک
سولەیمان سپانلوو
سولەیمان سپانلوو ( ١٢٧٧ - ٢٥ ی خاکەڵێوەی ١٣٤٠ ھەتاوی) موزیکژەن و ژەنیاری تار و ئاوازدانەری ئێرانی بوو.
ڕووحوڵڵا خالقی لە کتێبەکەیدا چیرۆکی مۆسیقای ئێرانی لەبارەی یەکەم ڕۆژی کردنەوەی قوتابخانەی باڵای مۆسیقا لە دوای پشووەکانی نەورۆزی ١٩٢٤ نووسیویەتی، دوای وتارەکەی عەلی نەقی وەزیری "کەمانچەی لە سندوقەکە دەرھێندراوە، سولەیمان سپانلوو قیرەکەی وەرگرت، ئەبولحەسەن سدیقی خانەکەی تونکرد و سێ پارچەکە پێکەوە چەند پارچەیان ژەن... ".
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٦١ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨ پۆل:ئاوازدانەرانی ئێرانی
تیپی مۆسیقای خانزاد
تیپی مۆسیقای خانزاد یان تیپی مۆسیقای خانزادی کچان تیپێکی مۆسیقا بوو لە باشووری کوردستان کە ھەموو ئەندامان، ژەنیاران و گۆرانیبێژانی ئافرەت بوون.
مێژوو
لە ساڵی ١٩٨٠ لە شاری ھەولێر ھونەرمەندی مۆسیقازانی کورد وریا ئەحمەد، دەستی کرد بە مەشق کردنی مۆسیقا لەگەڵ کچە ژەنیارانی کورد و توانیو لە لە ماوەی ٣ ھەتا ٤ ساڵ لەم کچە لاوانە تیپێکی بچووکی مۆسیقا دامەزرینێت. تیپی مۆسیقای خانزادی کچان، لە سەردەمی خۆی تاکە تیپی مۆسیقا لە کوردستان و ھەموو عێراق بوو کە سەرجەمی ژەنیارەکان و گۆرانیبێژانی ئافرەت بوون. ئەم تیپە لە فیستیڤاڵی ھونەری گۆرانی کە لە ئاستی عێڕاق بەڕێوەچوو بەشدار بوو و ئامادەبووانی فیستیڤاڵەکە سەرسوڕماون و سەرپەرشتیارانی فیستیڤاڵەکە دەستخۆشییەکی زۆریان ئاراستەی ئەندامانی تیپەکە کرد.
تیپی مۆسیقای خانزاد لە ساڵی ١٩٨٢ بەشداری «فیستڤاڵی دووەمی ھونەری کوردی» لە ھەولێر کرد. لە ساڵی ١٩٨٣ کۆمەڵێک گۆرانیشی بۆ تەلەفزیۆنی کەرکووکی ئەوسا تۆمار کرد و بەم ھۆیە ناوبانگی دەر کردەوە. ھەروەھا لە بەرنامەی ھەرجارەی لە پارێزگایەک بە نێوی (سھرە ئەربیلییە) لە تەلەفزیۆنی عێراق بەشداریان کرد و چەندین گۆرانییان لەو بەرنامەیە (وەکوو: ھەی مینە عەمرم مینە، ھۆپ زندان و ھۆپ زندان، دەک نەمینێم ئەلەززە، ئایشۆکی دەلالی دبلا وابی ھەروابی، وەزتازەممە وەزتازەممە، خان ئەمیری، ...) لەگەڵ گۆرانیی پەشیمانی لە ھۆنراوەی گۆران بە ئاوازی وریا ئەحمەد و وتنی کۆرس پێشکەش کرد.
داخرانی تیپەکە
لە سەردەمی دەھەی ھەشتاکانی زایینی شەڕ لە نێوان ئێران و عێراق ھەڵگیڕساو و دەوڵەتی دیکتاتۆری حیزبی بەعسی عێراق فشاری لە سەری وریا ئەحمەد ھیناو کە سروود و گۆرانی بۆ حیبەکە و دیکتاتۆرەکە بڵێن. بەدوی ئەم فشارانە وریا ئەحمەد واز لە تیپەکە ھینا. لە دوی ئەو، چەند ھونەرمەندێکی دیکە لە شوێنی ئەو چالاک بوون کە یەکێکیان شێرزاد عوزێری بوو، بەڵام ھێچێکیان بەرھەمێکی ئەوتوویان نەبوو و بەدوای ماوەیەک تیپەکە داخرا و لە چالاکی کەوتەوە.
ئەندامان
لە ئەندامانی چالاکی تیپەکە دەتوانرێت بە ڤیان فائق و ناسکە عزەدین مەحیەدین ئاماژە بکرێت. ڤیان فائق کە ژەنیاری ئەمێری گیتار و ھەروەھا گۆرانیبێژ بوو لە زۆربەی چالاکیانی گرۆپەکە بوونی ھەبوو. ناسکە عزەدین مەحیەدین دەرچووی پەیمانگەی ھونەرە جوانەکانی موسڵ بەشی موزیک بوو کە وەکوو ژەنیاری ئامێری فلوت بەشداری چالاکییەکانی تیپۆەکەی دەکرد، لە سەرەتای چالاکییەکانی تیپەکە لە ساڵی ١٩٨٠ ئەندامی تیپی مۆسیقای خانزادی کچان بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
عوسمان خەمیس
عوسمان کوڕی محەممەد کوڕی حەمەد کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی سالح کوڕی محەممەد خەمیس ناسیری تەمیمی فەقێ و ئەکادیمی و هەروەها زانای ئایینی سوننە، بانگخواز، خەڵکی کووەیتە.
لە ساڵی ١٩٨٧ هاوسەرگیری کردووە، و خاوەنی چوار منداڵە. خەمیس لە زانکۆی ئیسلامی ئیمام محمدی کوڕی سعود لە ڕیاز خوێندوویەتی، خاوەنی بڕوانامەی ماستەرە لە فەرموودەی پێغەمبەر، لەگەڵ پەیامێک لەسەر ئەو فەرموودانەی کە لە بابەتی هەردوو عەشیرەتەکەدا هاتووە ( حەسەن و حوسێن) خاوەنی بڕوانامەی دکتۆرای هەیە لە زانکۆی شا سعوود، و لە ساڵی ١٩٩٣ تا نزیکەی ٢٠٠٤ وەک ئیمام لە مزگەوتی حەمیدە کاری کردووە، پێش ئەوەش لە ساڵی ١٩٨٩ تا ١٩٩٣ لە هەمان مزگەوتدا بانگدەر بووە.
بەرنامەی پرسیار و وەڵام لە بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان و سۆشیال میدیا بەڕێوەدەبات، لەوێ پرسیار لە خەڵک وەردەگرێت و لە بەرنامەی تەلەفزیۆنی ڕاستەوخۆ وەڵامیان دەداتەوە. زۆربەی پرسیارەکان پەیوەندییان بە ژیانی کۆمەڵایەتی ئیسلامیەوە هەیە.
خەمیس مشتومڕی دەکا دەربارەی موسڵمانانی سوننە و شیعە، وەک چۆن ڕەخنەی لە زانایانی شیعە و شیکەرەوەکانیان گرت لە زۆرێک لە بیروباوەڕەکانیاندا، و لە ڕێگەی کتێبەکانی و لێکۆڵینەوەکانی و وەڵامەکانی بۆ شیعەی دوازدە ئیمامی بە هەمان شێوە ناسرا، پاشنیوەڕۆی پێنجشەممە  لە ڕێگەی زۆرێک لە بەرنامەی مانگی دەستکرد و دیالۆگ کە باس لە پرسەکانی جیاوازی نێوان گروپە ئیسلامییەکان دەکەن و تاوتوێی دەکەن.
لە کۆتاییەکانی نەوەدەکاندا میوانداری بەرنامەیەکی کرد لە کەناڵی تەلەفزیۆنی ئەلمستەقیڵا کە لە لەندەنەوە پەخش دەکات، کە میوانداری زۆرێک لە پیاوانی ئایینی شیعەی دەکرد، بۆ تیۆریزەکردنی کاردانەوەی فیتنەی شەهیدکردنی عوسمان و پرسەکانی عەلی و دەوڵەتی چاوەڕوانکراوی مەهدی.
خەمیس بەشداری لە دیبەیتەکانی نێوان شیعەی دوازدە ئیمام و موسڵمانی سوننە لە وێستگەکانی مانگی دەستکرددا دەکرد، و ئەو یەکێک بوو لە جەمسەرەکانی چەکداری مەیدانی موسڵمانان بەناوی موسڵمانانی سوننە و کۆمەڵگاوە، و باوەڕیان بەو ململانێیەی کە  درێژکرایەوە دوای کوشتنی هاوەڵەکە و سێیەم خەلیفەی ڕاشدین عوسمان کوڕی عەفان.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢ پۆل:زیندووان پۆل:نووسەرانی موسڵمان
مەیان خاتوون
وێنۆک|مەیان خاتوون مەیان خاتوون (لەدایکبووی ١٨٧٣ یان ١٨٧٤ لە باعەدرێ، نەینەوا - مردووی ١٩٥٧ یان ١٩٥٨ لە شەنگال) شازادە خاتوونێکی ئێزدی بووە، لەماوەی ١٩١٣ تاکوو مردن بەڕێوبەری کاروباری میرنشینی شخانی ئێزیدییەکان بووە. مەیان کچی میری دیاری ئێزدییەکان عەبدی بەگ، ھەروەھا ژنی عەلی بەگ، دایکی میر سەعید بەگ، داپیرەی تەحسین بەگ بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:ئێزدییەکانی عێراق پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٤ پۆل:مردووانی ١٩٥٧ پۆل:کوردەکانی عوسمانی
سەراو، مەیدان
سەراو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سەراو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ناودێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەرتەک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەڵپ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کەوزەناڵی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مەندۆک
وێنۆک|مەندۆکی تەڕ مەندۆک (ناوەکانی دیکە: مەندێ، مەند، مەنێ، مەنی، بەنین) گیایەکی کوێستانییە کە لەبەھاردا شین دەبێت، گەڵاکانی لە کەرەوز دەچن. بە تەڕی دەخورێ و لەناو چێشتەکان بەکاردەھێندرێت. کە گەورەش بوو، بۆ ئالیکی ئاژەڵ وشک دەکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:گژوگیاکانی کوردستان پۆل:گژوگیاکان
دۆڵبێشکی شێخ حسێن
'''دۆڵبێشکی شێخ حسێن'شێخ کەریم شێخ ساڵح حسێین لە ئێستادا سەرۆک بنەماڵەی ئەم گوندەیە' گوندێکە، کەوتووەتەناحیەی گاپیڵۆن، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دۆڵبێشکی شێخ حسێن لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی دۆڵبێشکی مام عەباس و لە باشوور لەگەڵ گوندی دۆڵبێشکی شێخان و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی بەزەڕو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ووڵاغلو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئەفریقییە ئەمریکییەکان
وێنۆک ئەفریقییە ئەمریکییەکان گرووپێکی نەتەوەیی ئەمریکییەکانە کە ڕەچەڵەکی بەشێک یان تەواویان دەگەڕێتەوە بۆ گرووپە ڕەگەزییە ڕەشپێستە ئەفریقییەکان. ئەم وشەیە بەزۆری ئاماژەیە بۆ ڕەشپێستە کۆیلەکراوەکانی ئەمریکا. ئەمریکییە ڕەشپێستەکان سێیەم گەورەترین گرووپی نەتەوەیی و ڕەگەزین لە ئەمریکا (دوای ئەمریکییە سپی پێستەکان و ئەمریکییە ھیسپانی و لاتینییەکان). زۆربەی ڕەشپێستەکانی ئەمریکا لە سنووری ئەمریکای ئێستادا کۆیلە نین. بە تێکڕا ڕەشپێستەکانی ئەمریکا ڕەچەڵەکی ڕۆژئاوا/ناوەندی ئەفریقا و ئەورووپییان ھەیە، ھەندێکیشیان ڕەچەڵەکی ھیندییان ھەیە. بەپێی ئامارەکانی نووسینگەی سەرژمێری ئەمریکا، کۆچبەرە ئەفریقییەکان بە گشتی خۆیان وەک ڕەشپێستی ئەمریکی ناناسێنن. زۆرینەی ڕەھای کۆچبەرانی ئەفریقی لەبری ئەوە خۆیان لەگەڵ نەتەوەکانیان دەناسێنن. کۆچبەرانی ھەندێک وڵاتی کاری بی و ئەمریکای ناوەڕاست و ئەمریکای باشوور و ھەندێکی تر لەوانەیە ئەم وشەیە بۆ خۆیان بەکاربھێنن یان نەیکەن. ھەمواری چواردەھەمی دەستووری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە لە ساڵی ١٨٦٨ پەسەند کرا، بۆ یەکەمجار بە فەرمی ڕەشپێستەکانی ئەمریکای وەک «ھاوڵاتی ئەمریکی» ناساند. تا ساڵی ١٩٤٨ بەپێی ئەو یاسایانەی کە لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە دەرکرابوون، قەدەغەکردنی کڕین یان ژیان لە خانوو یان گەڕەکێکدا لەلایەن ڕەشپێستەکانەوە بە تەواوی یاسایی بوو. سڵاو لە ھێزی ڕەش لە ئۆڵۆمپیاد، سڵاوی دەسەڵاتی ڕەشپێستەکان لە ئۆڵۆمپیادی ١٩٦٨دا ئاماژەیە بۆ ڕووداوێکی مێژوویی ئۆڵۆمپیادی ١٩٦٨ کە تێیدا دوو وەرزشکاری ڕەشپێستی ئەمریکی ناڕەزایەتیان دەربڕی بەرامبەر بە ڕەگەزپەرستی لە ئەمریکا.
چیلی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
چیلی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ژن ڕەگەزی بێکەڵک
ژن ڕەگەزی بێکەڵک: گوزارشێک لە بارودۆخی ژنانی جیھان کتێبێکە لەلایەن ئۆریانا فالاچی، نووسەر و ڕۆژنامەوانی ئیتالیایی، نووسراوە. ئەم کتێبە لەلایەن عەزیز گەردی لەژێر ناوی  ئافرەت ، ڕەگەزی بێکەڵک وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی کوردی.
نوسخەی سەرەکیی ئەم ڕۆمانە لە ساڵی ١٩٦١ بڵاو کرایەوە. لەم کتێبەدا ئۆریانا، گوزارشێک لە سەفەرەکانی خۆی لەبارەی بارودۆخی ژنان لە شوێنە جیاوازەکانی جیھان دەخاتە ڕوو.
بەشێک لە کتێبەکە
بە ڕاج کۆماریم وت زانیاریم لەسەر ئەم ڕووداوانە ھەیە و ڕستەیەکم لە گاندی بۆ ھێنایەوە کە دەڵێت: «ھیچ شۆڕشێک، بە شۆڕشێکی مەزن دانانرێت، مەگەر ئەوەی کە ئاڵوگۆڕ بەسەر ژنانی ئەم وڵاتە و شێوەی ژیانیاندا بھێنرێت. بەبێ ژنان، ھیچ شۆڕشێک سەرکەوتوو نابێت. ڕەنگە ژنان لە بواری جەستەیییەوە لە پیاوان لاوازتر بن، بەڵام لە بواری ڕووحییەوە، ھێزیان سەد ئەوەندەی پیاوەکانە. ئەگەر بمتوانیبایە ئەرتەشی ئازادیی ھیندوستان لە ژنان پێک بھێنم، بێگومان لە ماوەی کەمتر لە ساڵێکدا سەر دەکەوتم.»
سۆماڵیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سۆماڵیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ھەیڵستۆرم
ھەیڵستۆرم گرووپێکی ڕۆکی ئەمریکییە کە لە ڕێد ڵایەنی پێنسڵڤێنیا دامەزراوە، پێکھاتووە لە جۆش سمیت، ئارێجەی ھەیڵ، ڵزی ھەیڵ و جۆو ھۆتینگر. یەکەم ئەلبوومیان لە ساڵی ٢٠٠٩ بڵاوبۆوە بە ناوی ھەیڵستۆرم و دووەم ئەلبوومیشیان لە ساڵی ٢٠١٢.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵە ئەمریکییەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٩٧
تون
alt=شارى تون|وێنۆک|شارى تون تون شارێکی سەر بە کانتۆنی بێرنە لە سویسرا. بەپێی سەرژمێری ساڵی ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦، ژمارەی دانیشتوانی ٤٢، ١٣٦ کەسە. وێنۆک|شارى تون لەسەر نەخشە شارەکە نزیکە لە ڕووباری ئەر، کە دەڕژێتە ناو دەریاچەی تون لە دووریی ٣٠ کیلۆمەتر لە باشووری شاری بێرن. لەڕووی ئابوورییەوە بە شارێکی گەشتیاری و پیشەسازی دادەنرێت. وێنۆک|شارى تون
مێژوو
ژیان لە شاری تون دەگەڕێتەوە بۆ چەرخی بەردی نوێ و ناوەڕاستی سێ ھەزار ساڵ پێش زایین کە ئەو کات ناوی شارەکە داڕێژراو بووە بە زمانی سەڵتیک واتا شاری پارێزراو. وێنۆک|ناوچەی تون ناوچەی تون بووەتە بەشێک لە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی پیرۆز لە ساڵی ١٠٣٣ کاتێک کۆنراندی دووەم بووە بە  پاشای بورگوندی.
پۆل:شارەکانی سویس پۆل:CS1 French-language sources (fr) پۆل:CS1 German-language sources (de)
میم (ڕەخنە)
مێژوو
میم شتێکی نوێ نییە، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کتێبی جینی خۆپەرستی زانای زیندەوەرزانی پەرەسەندن ڕیچارد دۆکینز لە ساڵی ١٩٧٦، کە لە کتێبەکە بە شێوەیەکی جیاوازتر لەو میمەی ئێستا، میمەکەی بڵاوکردبووەوە. لە چەمکی دۆکینزدا زاراوەی میم: "شێوازێکی گواستنەوەی کولتوورییە". ھەندێک لە زمانزانان دەڵێن مرۆڤەکان بۆ چەندین سەدە میمیان بەکارھێناوە بۆ پەیوەندیکردنی نێوان مرۆڤەکان یاخود خۆشی دەربڕین، میمەکان بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک ڕێڕەوێک بۆ گفتوگۆی کلتووری ناسراون.
وشەی میم
میم، شێوازێکی کورتکراوەیە بۆ "لاسایی کردنەوە" (یۆنانی: "لاسایی کردنەوە") لە ساڵی ١٩٧٦ لەلایەن ڕیچارد دۆکینز ئەم وشەیە بە فەرمی بڵاوبووەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
سۆماڵیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سۆماڵیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
فریدریک میشر
جۆنیس فریدریک میشر لەدایکبووی ١٨٩٥، زانای سویسری فیزیکی و ژینناسی بوو.
ژیان
یەکەم کەس بوو توانی جیاوازی لە ناوکە ترشی دی ئێن ئەی بکات لە ناوکی خانەی خرۆکە سپییەکانی خوێن. لە ساڵی ١٨٦٩ لە زانکۆی Tübingen لە تاقیگەی فیلێکس ھاپ سێلێر لە ئەڵمانیا کاری دەکرد بۆ دانانی ڕێگەیەک بۆ ناساندنی دی ئێن ئەی بۆ ھەڵگرتنی وەک میراتێک مانەوەی زانیارییەکە گرنگی دۆزینەوەکە ئەوە بوو کە لە سالی ١٨٧١ بڵاو کرایەوە بەلام لە جاری یەکەمدا ڕوون نەبوو، و ئەوە ئ‌ە‌لبرێکت کاسل بوو کە لێکۆلینەوەیەکی سەرەکی لە پێکھاتە کیمیاویەکە کرد دواتر فریدریک گرنگی بە بیرۆکەکە دا و باسی لەوە کرد کە ناوکە ترشی دی ئێن ئەی دەتوانێ بەشداری بۆ ماوەیی بکات فریدریک لە خێزانێکی زانستخواز ھاتووە. باوکی و مامی سەرۆکی زانکۆی Basel ن لە بواری توێکاری لە منالی شەرمن بوو بەلام زیرەک بوو و گرنگیو بایەخی بە مۆسیقا دەدا، باوکی کارەکانی بە ئاشکرایی دەکرد، فریدریک لە دکتۆری (دەرمان سازی) لە زانکۆی Basel خوێندی، لە سالی ١٨٦٥ فریدریک لە ھاویندا کاری لەسەر سەرەکییەکانی کیمیا کرد بەڵام بۆ ساڵێک لە خوێندن دابڕا بەھۆی گرتنی نەخۆشی مێکوتە (typhoid fever) وایلێکرد کە لاواز بێت، ماجستێری لە سالی ١٨٦٨ ھێنا.
و فریدریک وای ھەست کرد کە لەبەر ھۆکاری کەڕییەکەی سوود ناگەینێ وەک دکتۆرێک بۆیە کارەکەی گۆری بۆ فیسیۆلۆگی کیمیا ئەو بەڕاستی دەیویست لیمفە خانە بخوێنێت بەلام فیلێکس ھاپ سێلێر ھانی دا نیوترۆفیل بخوێنێت، فریدریک دەیویست کیمیا لە بواری ناوکە ترش بخوێنێت، لیمفە خانە گران بوو بۆ گەیشتن بە ژمارەی تەواوی بۆ خوێندن، کاتێکیش کە نیترۆفیلەکان وا ناسرابوون کە یەکێکن لە شتە سەرەکییەکانی کێم.
فریدریک ھەروەھا ناسراوە بەھۆی ئەوەی کە دەرخست کە کاربۆن دووئۆکسید کە چڕدەبێتەوە لەناو خوێن و ڕێکخستنی ھەناسەدان
و بەھۆی نەخۆشی سیل کۆچی دوایی کرد لە سالی ١٨٩٥ لە تەمەنی ٥١ ساڵی
سەرچاوەکان
پۆل:زانایان پۆل:مردووانی ١٨٩٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٤ پۆل:ژیانی کەسی
سەرتەک
سەرتەک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سەرتەک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەراو و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەربەندبێلولە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی ژاڵە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھۆرێن.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھەلدێر محی الدین
ھەلدێر محی الدین (لەدایکبووی ١٩٨٧، ھەولێر گۆرانیبێژی کورد. ھەلدێر بۆیەکەمینجار لە پڕۆگرامی ستۆدیۆی ئەستێرەکان لە کەناڵی زاگرۆس تیڤی دەرکەوت، لەبەرنامەکە پلەی یەکەمی بەدەستھێنا. دەرچویی پەێمانگای ھونەرە جوانەکانە بەشی موزیک ئامیری عود سالی ٢٠٠٥ پاشان بوە بەمامۆستای ھونەرە جوانەکانی ڕەواندز بۆ ماوەی ٥ سال پاشان گەراوەتەوە کۆلێژی ھونەرە جوانەکان ئامێری چەلۆی خوێندوە ٢٠١٨، ھەلدێر بەزمانی کوردی و عەرەبی گۆرانی وتووە.
بەرھەمەکان
ھەلدێر خاوەنی ١ ئەلبوومی گۆرانییە لەگەڵ زیاتر لە ٩ تڕاک. لە چەند گۆرانییەکیش بەشێوەی ھاوبەشی (دوێت) لەگەڵ گۆرانیبێژان
ئەلبوومەکان دەستکاری
مورتەزا مەحجوبی
مورتەزا مەحجوبی (١٨٩٩ – ٢١ی ئازاری ١٩٦٥) پیانۆژەنێکی ئێرانی بوو. یەکێکە لە دامەزرێنەرانی موزیکی نەتەوەیی ئێران بۆ چەندین ساڵ لە بەرنامەی "گوڵی رەنگاورەنگ" ژەنی پیانۆ بوو مورتەزا مەحجوبی لە بازنە ھونەرییەکانی ئێرانیدا بە ( مورتەزا خان یان مورتەزا خان مەحجوبی ) ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٩ پۆل:مردووانی ١٩٦٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠
موقەددەم
موقەددەم گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
موقەددەم ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
مەریح دەمیرالی
مەریح دەمیرالی (؛ لەدایکبووی ٥ی ئازاری ١٩٩٨) یاریزانی تۆپی پێی تورکیایە یاری بۆ یۆڤانتۆس و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا دەکات لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی بەشداری چەندین پاڵاوانێتی نێودەوڵەتی کردووە. لە ھەڵبژاردەی خوار تەمەن ١٨، ١٩، ٢٠، ٢١ ی تورکیا یاری کردووە. ساڵی ٢٠١٩ پەیوەندی بە یانەی تۆپی پێی یوڤێنتوس دەکات. لە ھیڵی بەرگری یاری دەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە پورتوگال پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی تورک پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی یانەی یوڤێنتوس
دۆڵبێشکی شێخان
جوگرافیا
دۆڵبێشکی شێخان لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی دۆڵبێشکی شێخ حسێن و لە باشوور لەگەڵ گوندی کونەماسی و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی بەزەڕو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی باڵخ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نازەنین بونیادی
نازەنین بونیادی (؛ ٢٢ی ئایاری ١٩٨٠) خانمەکتەر و چالاکوانێکی بەریتانییە. ئەو لەدایکبووی تاران و گەورەبووی لەندەنە، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ژینناسی لە زانکۆ خوێندووە و دواتریش بووەتە خانکەکتەر. بونیادی لە ساڵی ٢٠٠٩ تا ٢٠١٥، وتەبێژی ڕێکخراوەی لێبوردنی نێونەتەوەیی بووە و لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ ھەتا شوباتی ٢٠٢١، وەکوو ئەندامی دەستەی کارگێڕیی ناوەندی مافەکانی مرۆڤ لە ئێران کاری کردووە. ئەو سەرنجی لەسەر مافەکانی گەنجان و ژنان بووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:خەڵکی تاران پۆل:خانمەکتەرە بەریتانییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی لەندەن پۆل:خەڵکی بەریتانی دوور لە وڵاتی خۆیان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:موسڵمانانی بریتانی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی بەڕیتانی پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ
چیلی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
چیلی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
ئۆپن ئێف ئێڵ
OpenFL نەرمەواڵایەکی خۆرایی سەرچاوە کراوەیە بۆ دروست کردنی یاری و نەرمەواڵای پێشکەوتوو، ئەو نەرمەواڵاتە دەتوانی لەگەڵ زمانی جاڤا سکرێپت بەکاریبهێنیت.
فلاندێرس
وێنۆک|لەسەر نەخشە لەگەڵ بەلجیکا و ئەوورپا نیشان دراوە. فلاندێرس (فلاندغە،، فلاندغا، ، فلاندێن:) بەشی باکووری بەلجیکایە کە بە زمانی ھۆلەندی قسە دەکەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھەرێمە دابەشکراوەکان پۆل:ناوچەکانی بەلجیکا
پۆلیسی ئیسرائیل
پۆلیسی ئیسرائیل ھێزی پۆلیسی مەدەنیی ئیسرائیلە. ھێزەکە بەرپرسیارە لە چالاکییەکانی دژەتیرۆر، ئاسایش، دژە بازرگانیکردن، ڕێگریی تاوان و کۆنترۆڵی ھاتوچۆ. پۆلیسی ئیسرائیل لەژێر چاودێریی وەزارەتی ئاسایشی گشتییە.
سۆماڵیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
سۆماڵیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ڕەزا ڤەھدانی
رێزا ڤەھدانی (٢١ی مارسی ١٩٣٣ - ئایاری ٢٠٠٣ لە تاران) موزیکژەن و ئاوازدانەر و ژەنیاری تار و مامۆستای مۆسیقا بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠٠٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣ پۆل:ئاوازدانەرانی ئێرانی پۆل:خەڵکی پارێزگای تاران
بۆیتیۆس
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٥٢٤ پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٦ەم پۆل:فەیلەسووفانی سەردەمی ڕۆمانی
فای بەینتەر
فای ئۆکیل باینتەر (لەدایکبووی ٧ی کانوونی یەکەمی ١٧٨٣ تا ١٦ی نیسانی ١٩٦٨) خانمەکتەری ئەمریکی فیلم و سەر ستەیج بوو.
سینێرجی
سینێرجی بریتییە لە بەرھەمی کارلێکی بەیەکەوەی دوو شت (یا زیادتر) کە زیادترە لە کۆی کارلێکی ھەرکامێکیان بە جیا. بۆ نموونە ئەو مراویانەی کە بە تەنھا دەفڕن کارایی فڕینیان کەمترە لەو مراویانەی کە بەیەکەوە لە شێوەی "٧" دەفڕن. لەم نمونەیەی باس کرا، ھەماھەنگی نێوان مراویەکان لەم شێوە فڕینە دەبێتە بەرز کردنەوەی کارایی فڕین. لە نمونەیەکیتردا، یاریزانانی پاسکیلسوار کە ھاوتیمن بەدوای یەکتردا دەڕۆن و شوێنی کەسی یەکەم بە بەردەوام دەگۆڕن. ئەوانەی کە لە دواوە پاسکیل سواری دەکەن کاریگەری ھێزی لێکخشاندنی ھەوا لەسەریان کەمترە بۆیەش کارایی گروپ بەرزتر دەبێتەوە.
ئەم وەسفە بۆ ھەندێ پڕۆسەی سروشتی و کارلێکە کیمیایی و فیزیاییەکانیش کار دەکات کە زۆرجار تێکەڵەی دوو ماددە کاریگەری زۆرتری ھەبووە لە بەکار ھێنانی ھەرکامێکیان بەجیا جیا.
سەرچاوەکان
پۆل:بەڕێوەبەری پۆل:زانستی ماددە پۆل:ئابووریی بەرهەمهێنان
کۆمەڵکوژیی قەڵاتان
کۆمەڵکوژیی قەڵاتان بریتی بوو لە کوژرانی ژمارەیەک کەسی سیڤیلی کورد کە لە گوندی قەڵاتاندا ڕووی دا. ڕووداوەکە لە ساڵی ١٩٧٩دا لە دوای ناکۆکییەکانی خەڵکی کورد و حکوومەتی تاران ڕووی دا.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە ئێران پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان پۆل:چەوساندنەوەی کوردان پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە ئێران
سۆڵاوە
سۆڵاوە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سۆڵاوە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شمشێرکوڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھۆرێن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی گڵێجاڵ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کونەقەل.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
چیلی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
چیلی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
سینگر
سینگر گوندێکە، کەوتووەتەناحیەی گاپیڵۆن، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سینگر لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی قوڵەچاخ و لە باشوور لەگەڵ گوندی پیرکە و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی کۆڵەرد و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مێوڵاکە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان