cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گابریێل باتیستوتا
گابرێل باتیستوتا (لەدایکبووی ١ی شوباتی ١٩٦٩) یاریزانێکی پێشووی تۆپی پێی پیشەگەری ئەرجەنتینییە. لە ماوەی یاریکردنیدا، بە یەکێک لە باشترین ھێرشبەرەکانی نەوەی خۆی دادەنرێت، لە ساڵی ١٩٩٩دا، پلەی سێیەمی بەدەستھێنا بۆ خەڵاتی باشترین یاریزانی جیھانی فیفا. ساڵی ٢٠٠٤لەلایەن پێلێ لە لیستی فیفا ١٠٠ گەورەترین یاریزانە زیندووەکانی جیھاندا ناوی ھات.
دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٨٨ لە ئەرژەنتین دەستی بە یاریکردنی کرد لەگەڵ یانەی نیوێڵز ئۆڵد بۆیز، دواتر ڕیڤەر پلێت و بۆکا جونیۆرز کە نازناوەکانی خولەکەی بەدەستھێنا، ئەو ھێرشبەرە زۆربەی یارییەکانی تۆپی پێی لەگەڵ یانەی فیۆرێنتینا لە خولی ئیتاڵیا ئەنجامدا؛ ھەروەھا گۆڵکاری مێژووی خولی ئیتاڵیایە بە تۆمارکردنی ١٥١ گۆڵ. کاتێک فیۆرێنتینا لە ساڵی ١٩٩٣ دابەزی بۆ خولی ئیتاڵیا، باتیستوتا لەگەڵ یانەکەدا مایەوە و دوای ساڵێک یارمەتی دا بۆ گەڕانەوە بۆ خولی پلە یەک. ھاندەرانی فیۆرێنتینا لە ساڵی ١٩٩٦ پەیکەرێکی برۆنزیان بۆ دروست کرد، ئەمەش وەک ڕێزلێنانێک لە ئاستەکەی لەگەڵ یانەکە. سەرەڕای ئەوەی لە ساڵی ١٩٩٦ نازناوی جامی ئیتاڵیا و جامی سوپەری ئیتاڵیا لەگەڵ یانەکەدا بەدەستھێنا، بەڵام ھەرگیز نازناوی خولی ئیتاڵیا لەگەڵ فیۆرێنتینا بەدەست نەھێنا، بەڵام کاتێک لە ساڵی ٢٠٠٠ بە بڕی ٣٦ ملیۆن یۆرۆ ڕووی لە ڕۆما کرد – کە بەرزترین بڕە پارە بووکە تائەوکاتە بۆ یاریزانێک کە تەمەنی لە سەرووی ٣٠ساڵەوە (تا کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ لە ساڵی ٢٠١٨ لە ڕیاڵ مەدریدەوە ڕووی لە یۆڤانتۆس کرد) لەگەڵ یانەکە نازناوی خولی ئیتاڵیا لە وەرزی ٢٠٠٠–٢٠٠١ بەدەستھێنا. دوای ماوەیەکی کورت بە خواستن لەگەڵ یانەی ئینتەرمیلان لە ساڵی ٢٠٠٣، دوایین دوو وەرزی لەگەڵ یانەی عەرەبی قەتەری کرد، پێش ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٥ واز لە یاریکردن بھێنێت.
لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی، باتیستوتا دووەم گۆڵکاری ئەرژەنتینە بە تۆمارکردنی ٥٦ گۆڵ لە ٧٨ یاری فەرمیدا، بەشداری لە سێ جامی جیھانی فیفادا کردووە، ١٠ گۆڵی تۆمارکردووە، ئەمەش بووە دووەم گۆڵکاری ئەرژەنتین لە پاڵەوانێتییەکەدا دوای مێسی، ھەروەھا دەیەمین گۆڵکاری ھاوبەشی سەرجەم جامی جیھانیی فیفایە. تاکە یاریزانە لە مێژووی تۆپی پێدا کە دوو ھاتریکی لە دوو جامی جیھانیی جیاوازدا تۆمار کردبێت. لەگەڵ ھەڵبژاردەی ئەرژەنیتن دوو نازناوی لەسەریەک لە جامی کوپا ئەمریکای بەدەستھێنا (١٩٩١ و ١٩٩٣)، ھەروەھا جامی پاڵەوانانی کۆنمێبۆڵ-یۆفا لە ساڵی ١٩٩٣ و جامی کیشوەرەکانی ١٩٩٢.
پیشەی نێودەوڵەتی
لە ساڵی ١٩٩١، باتیستوتا بانگێشتکرا بۆ یاریکردن بۆ ئەرژەنیتن لە جامی کوپا ئەمریکا کە لە لە چیلی بەڕێوەچوو، لەوێ بە تۆمارکردنی بە شەش گۆڵ بووە گۆلکاری پاڵەوانێتییەکە. ساڵی دواتر لەگەڵ ئەرژەنیتن جامی کیشوەرەکانی فیفای بەدەستھێنا و وەک گۆڵکاری پاڵەوانێتییەکە دەستنیشانکرا. لە ساڵی ١٩٩٣ باتیستوتا لە دووەم جامی کوپا ئەمریکا یاری کرد، ئەمجارەیان لە ئیکوادۆر بەڕێوەچوو، کە ئەرجەنتین نازناوەکەی بەدەستھێنا و باتیستوتا لە یاریی کۆتایییان بەرامبەر مەکسیک ھەردوو گۆڵەکەیی ئەرژەنتینی تۆمارکرد کە بە ئەنجامی ٢–١ کۆتایی ھات.
جامی جیھانی ساڵی ١٩٩٤ کە لە ئەمریکا بەڕێوەچوو، نائومێدکەر بوو بۆ ئەرژەنتین. دوای دەستپێکردنێکی ئومێدبەخش لە قۆناغی ١٦دا لەلایەن ڕۆمانیا کرایە دەرەوەی پاڵەوانێتییەکە. ھەڵبژاردەکە لە دۆخێکی ئاڵۆزدا بوو، بەھۆی سڕکردنی دیێگۆ مارادۆنا لە بەشداریکردن بەھۆی بەکارھێنانی مادەی ھۆشبەر، ئەمەش کاریگەری دانابوو لەسەر پێکھاتەە ھەڵبژاردەکە. سەرەڕای کرانە دەرەوەی ئەرژەنتین لە جامەکە، باتیستوتا چوار گۆڵی تۆمارکرد، لەنێویاندا ھاتریکی لە یاریی یەکەمی ھەڵبژاردەکە بەرامبەر یۆنان. ڕاست|وێنۆک|193x193پیکسڵ| ئاھەنگ گێرانی باتیستوتا بەھۆی تۆمارکردنی گۆلێک بەرامبەر مەکسیک لە جامی کوپا ئەمریکای ساڵی ١٩٩٣. لە کاتی یارییەکانی پاڵاوتن بۆ جامی جیھانیی فیفای١٩٩٨ (لەلایەن دانیاڵ پاساڕێڵە) باتیستوتای لە زۆربەی یارییەکان دورخستەوە بەھۆی ناکۆکی. لە کۆتاییدا ئەو دووانە ناکۆکییەکەیان وەلانا و باتیستوتا بۆ پاڵەوانێتییەکە بانگھێشتکرایەوە. لە یارییەکەی بەرامبەر جامایکا، دووەم ھاتریکی لە ژیانی وەرزشی خۆی لە جامی جیھانیی تۆمارکرد، بووە چوارەم یاریزان کە ئەمەی بەدەستھێناوە (ئەوانی تر ساندۆر کۆچیس و جەست فۆنتێن و گێرد مۆلەر بوون) و ھەروەھا بووە یەکەم یاریزانیش ھاتریکی تۆماربکات لە دوو جامی جیھانیی فیفا. ئەرژەنتین لە پۆناغی ١٦ لەلایەن ھۆڵەندا کرایە دەرەوە دوای ئەوەی یارییەکەیان بە ئەنجامی ٢–١ کۆتایی ھات.
دوای زنجیرەیەک ئاستێکی باشی ئەرژەنتین لە یارییەکانی پاڵاوتن بۆ جامی جیھانیی٢٠٠٢، ھیواکان زۆر بوون کە ھەڵبژاردەکە لەژێر سەرپەرشتی مارسێلۆ بیێلسا بتوانن نازناوەکە بەدەستبھێنن، باتیستوتاش ڕای گەیاند کە پلانی ھەیە واز لە یاری نێودەوڵەتی بھێنێت لە کۆتایی ھاتنی پاڵەوانێتییەکە، کە ئەرژەنتین ئامانجی بردنەوەی نازناوەکە بوو؛ بەڵام ئەرژەنتین کەوتە «کۆمەڵەی مردن»ەوە بووە ھۆی ئەوەی ھەڵبژاردەکە لە قۆناغی یەکەمدا ماڵئاوای بکات، تەنھا توانی سەرکەوتن بەدەستبھێنێت بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نێجیریا (باتیستوتا تاکە گۆڵی یارییەکەی تۆمارکرد). دواتر بە ئەنجامی ١–٠ لە ئینگلتەرا دۆرا و بە ئەنجامی ١–١ بەرامبەر سوێد یەکسان بوون. ئەمەش بەو مانایە بوو کە ھەڵبژاردەکە بۆ یەکەمجار لە دوای ساڵی ١٩٦٢ەوە لە قۆناغی یەکەمدا کرایە دەرەوە. بە تۆمارکردنی ٥٤ گۆڵ لە ٧٧ یاریدا، باتیستوتا گۆڵکاری مێژووی ئەرژەنتین بوو، دواتر لە ساڵی ٢٠١٦دا لەلایەن لیۆنێل مێسییەوە شکێنرا.
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە قەتەر پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئارجەنتینی پۆل:فیفا ١٠٠ پۆل:یاریزانە براوەکانی کۆپا ئەمریکا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ١٩٩٥ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ١٩٩٣ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ١٩٩١ پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی ئینتەر میلان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩
١٧٦٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1769 (توضيح)
خمێلنیتسکی ئۆبلاست
وێنۆک
خمێلنیتسکی ئۆبلاست (، خوێندنەوە: خمێلنیتسکا ئۆبلاست) ئۆبلاستێکە (پارێزگا) لە ڕۆژاوای ئوکراینا، بەپێی سەرژمێری ٢٠٢١ ژمارەی دانیشتووانی بە ١٬٢٤٣٬٧٨٧ و ڕووبەرەکەی بە ٢٠٬٦٤٥ کیلۆمەتر دووجا خەمڵینراوە.
فیل جیگانتێ
فیل جیگانتێ یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
.au
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
سیانگ یوو
سیانگ یوو (بە چینی:項羽، لەدایکبووی ٢٣٢ی پێش زاین تا ٢٠٢ی پێش زاین (٢٩ تا ٣٠ ساڵ) لۆردێکی چینی سەربە ویلایەتی چوو بوو. دواتر بوو بە فەرمان رەوای ویلایەتەکە،
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین پۆل:چینییە ئەفسانەییەکان
١٧٧٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1770 (توضيح)
نیوزیلاند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
نیوزیلاند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
١٧٧١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1771 (توضيح)
سوتاندنی قورئان لە سوێد
ڕووداوەکانی سووتاندنی قورئانی پیرۆز لە سوێد سووکایەتی و ورووژاندنی کەسێک یان کۆمەڵێک کەسە کە ناکۆکی یان ڕق و کینەیان ھەیە بەرامبەر بە موسڵمانان لە سوێد، بە تایبەت لە ستۆکھۆڵمی پایتەختی سوێد کە پێشتر بزووتنەوەی ڕاستڕەوی توندڕەو لە شاری مالمۆ و شاری لینشۆپینگ لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣دا چاپێکی قورئانیان سووتاند، و سەرکردەکەی ڕاسموس پالودان قورئانێکی دیکەی لەبەردەم باڵیۆزخانەی تورکیا لە ستۆکھۆڵمی پایتەختی سوێد سووتاند، کە ئەم جۆرە کارانە لەگەڵ شەپۆلێکی ناڕەزایەتی و توڕەیی جەماوەری موسڵمانان لە زۆربەی شارەکانی سوێددا بەدوای خۆیدا دێنێت.
ڕاسموس پالودان
لەسەر ڕامیاری دانیمارکی-سوێدی ڕاسموس پالودان کە بە سەرۆکی پارتی ھێڵی تووندڕەو (سترام کۆکس)ی ڕاستڕەوی توندڕەو ناسراوە، کە شوێنپێی سەرکردەکانی ئەو لایەنە دەگرێت، نوێنەرایەتی بۆچوونە توندڕەو و لادەرەکان دەکەن سەبارەت بە ئیسلام و بە توندی دژایەتی کۆچبەری نا ڕۆژاوایی و بوونی ئایینی ئیسلامی دەکەن لە دانیمارک، کە پێشتر چەندین خۆپیشاندانی ڕامیاری ڕێکدەخست لەو ناوچانەی کە کۆچبەرە موسڵمانەکان تێیدا نیشتەجێ بوون، ھەروەھا دووژمنایەتی ئیسلام و کۆچبەرە موسڵمانەکان بە ھەلێک دەزانێت بۆ بەدەستھێنانی دەنگ لە ھەڵبژاردنەکاندا.
ڕاسموس لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠٢٢ لەگەڵ لایەنگرانی پارتەکەی، چاپێکی قورئانی پیرۆزیان سووتاند، ئەمەش بووە ھۆی ڕووبەڕووبوونەوەی بەرفراوان لە ناوچە جیاجیاکانی سوێد. لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ ڕێبەری بزووتنەوەکە ڕاسمۆس لە بەردەم باڵیۆزخانەی تورکیا لە ستۆکھۆڵمی پایتەختی سوێد، قورئانی پیرۆزی سووتاند، ئەمەش بووە ھۆی دروستبوونی شەپۆلێکی ناڕەزایەتی لە زۆربەی شارەکانی سوێد.
سەلوان مۆمیکا
ڕۆژی ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣، سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەری عێراق، فایەق زەیدان، ڕێنمایی کرد کە ڕێکاری یاسایی بگیرێتەبەر بۆ وەرگرتنەوەی ئەو پەنابەرە، ھەروەھا لە ٩ی تەمموزی ٢٠٢٣، نووسراوێک لە بەشی وەرگرتنەوەی لە ئەنجوومەنی باڵای دادوەری عێراقەوە بۆ وەزارەتی کاروباری دەرەوەی عێراق دەرچوو، کە تیایدا باس لەوە کراوە: «ئاماژە بە نووسراوی کەرخی سێیەمی لێکۆڵینەوەی دادگا ژمارە (١٨٦٨٠) لە ٣ی تەممووزی ٢٠٢٣، دۆسیەی وەرگرتنەوە بە زمانی عەرەبی و ئینگلیزی بۆ ئەو عێراقییە بەناوی (سەلوان سەباح ماتی مۆمیکا) دەخەینە پاڵ کە فەرمانی دەستگیرکردن لە دژی دەرچووە لەلایەن دادگای پێشووەوە بەپێی بڕگەکانی ماددەی (١/٣٧٢)ی یاسای سزادان بۆ دەستدرێژیکردن و سووکایەتیکردن بە بیروباوەڕی ئایینی بە شێوەیەکی ئاشکرا، و بە لەبەرچاوگرتن و جێبەجێکردنی دۆسیەکە بۆ ئەو مەرج و یاسایانەی کە لە مادەی (٣٦٠)ی یاسای ڕێکاری تاوان ژمارە (٢٣)ی ساڵی ١٩٧١ وەک ھەموارکراو ھاتووە، پێویستە لە ڕێگەی کەناڵە دیپلۆماسییەکانەوە بیخاتە لای دەسەڵاتی دادوەری سوێد بەپێی بنەمای بەرامبەرایەتی بۆ ئەوەی بابەتی وەرگرتنەوەکە لەبەرچاو بگرێت بۆ دەسەڵاتدارانمان لە دۆسیەی داواکراو و ئاگادارمان بکەنەوە لە ڕێکارەکانتان بە زووترین کات.»
لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٣، سەلوان مۆمیکا ھەمان کردەوەی دووبارە کردەوە و چاپێکی قورئانی پیرۆزی سووتاند و جگە لەوەش ئاڵای عێراقی لە بەردەم باڵیۆزخانەی عێراق لە سوێد سووتاند، ئەمەش گەلی عێراق و حکوومەتی عێراقی توڕە کرد و لە ئەنجامدا حکوومەتی عێراق بڕیاری دەرکردنی باڵیۆزی سوێد و پەیوەندی دیپلۆماسی لەگەڵ ستۆکھۆڵم بە تەواوی پچڕاند. وتەبێژی فەرمی حکوومەتی عێراق، باسم ئەلعەوادی لە بەیاننامەیەکی ڕۆژنامەوانیدا ڕای گەیاندووە، «محەممەد شیاع سوودانی سەرۆک وەزیرانی عێراق وەزارەتی دەرەوەی عێراقی ڕاسپارد بۆ کشانەوەی بەرپرسی کارووباری عێراق لە باڵیۆزخانەی کۆماری عێراق لە پایتەختی سوێد، ھەروەھا باڵیۆزی سوێدیشی ئاڕاستە کرد کە زەوییە عێراقییەکان بەجێبھێڵێت». ئاماژە بەوەشدا، «ئەم ڕێنماییانە لە وەڵامی جارێکی تری مۆڵەتی حکوومەتی سوێدە بۆ سووتاندنی قورئانی پیرۆز و سووکایەتیکردن بە پیرۆزییەکانی ئیسلام و سووتاندنی ئاڵای عێراقدا ھاتوون».
دیۆن گراھام
دیۆن گراھام یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
پێرستی گەڕەکەکانی ھەولێر
شاوێس
راپەرین
عەلی عارف ئاغا
عەلی عارف ئاغا ناسراو بە شاری لەدایکبووی ١٩١٠ شاعیرێکی خەڵکی سلێمانییە. شاری شیعرەکانی لەسەر شێوەی کلاسیکە و تێکڕای شیعرەکانی بە ڕواڵەت ئاسانن و ئەمەی وەکوو ڕێچکەیەک ھەڵبژارتووە، بە وتەی خۆی «حەزی لە شیعری ئاڵۆز و قورس نییە چونکە ھەست و مێشک ماندوو دەکەن».
ژیان
عەلی کوڕی عارف ئاغا، کوڕی عەزیز ئاغا، لە ساڵی ١٩١٠ی زایینی، لە شاری سلێمانی، لە گەڕەکی دەرگەزێن، بنەماڵەی ئاغا تەھا لەدایک بوو. ھەتا پلەی ناوەندی خوێندوویەتی، ھەر لە سەرەتای لاویدا ھۆگری شیعری شاعیرەکانی وەکوو نالی، کوردی، سالم، شێخ ڕەزا، مەولەوی، زێوەر، بێکەس و ...بووە. بەشی زۆری شیعرەکانی، لە بابەتی دڵدارییە، و شیعری کۆمەڵایەتی و شیننامە و نیشتمانیش لەناو شیعرەکانیدا دەبینرێت.
نموونە شیعر
نموونە غەزەلێکی نیشتمانی:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیران پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٠
.ru
ru. پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی ڕووسیایە، و لە ساڵی ١٩٨٤ دا دامەزرا. شوێنی سەرەکیی تۆمارکردنی ئەم ناوی پاوانە وێبگەی hwww.cctld.ru ـە.
سەرچاوەکان
پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
مێلڤین گرێگ
مێلڤین گرێگ یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
١٧٧٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1772 (توضيح)
نەخۆشخانەی پۆنتا پاسیفیکا
پۆنتا پاسیفیکا نەخۆشخانەیەکە لە پەنەما سیتی لە وڵاتی پەنەما. تاکە نەخۆشخانەیە لە ئەمریکای ناوەڕاست کە پەیوەندی بە جۆنز ھۆپکینز مێدیسین ئینتەرناشناڵەوە ھەیە. ڕاکێشانی گەشتیاری پزیشکی پێکھاتەیەکی سەرەکی پلانی کارکردنییەتی.
سەرچاوەکان
پۆل:نەخۆشخانەکان لە پەنەما
ئیرەج قادری ئازەر
ئیرەج قادری ئازەر (لەدایکبووی ١٩٦٨ لە مەھاباد، ڕۆژھەڵاتی کوردستان) شێوەکارێکی کوردە.
ژیان
سەرەڕای ئەوەیکە ئیرەج قادری ئازەر لە مەھاباد لەدایک بووە، زۆربەی تەمەنی لە مەھاباد نەژیاوە و سەرەتا بەھۆی کاری باوکییەوە و لە دواتریشدا بەھۆی کاری خۆی، لە شارەکانی سنە، مەراغە، تەورێز، ئیسفەھان، ئەردەوێڵ و عەسەلوویە ژیانی بەسەر بردووە. ھەر لە منداڵییەوە حەزی لە نیگارکێشی بووە و وێنەی کێشاوەتەوە؛ لە تەمەنی یازدە ساڵییەوە (ساڵی ١٩٨٠) چووەتە فێرگەیەکی تایبەت لە سنە، تاوەکوو فێری وانەی شیوەکاری بێت، ھەروەھا ساڵی ١٩٨٣ لە تەورێز لەلای «کامران کامرانی» فێری چۆنییەتی ڕەنگکردن بووە. دواتر لەبەر گوشاری بنەماڵە وازی لە نیگارکێشی ھێناوە و ئەندازیاری تەواو کردووە و بووەتە بە ئەندازیار، ھەتاکوو ساڵی ٢٠١٩ گەڕاوەتەوە مەھاباد و ئەندازیاری وەلا ناوە و بە فەرمی دەستی بە شێوەکاری کردووە. نەورۆزی ساڵی ٢٧١٩ پێشانگایەکی لە شاری مەھاباد بەڕێوە بردووە، کە تێیدا ٢٠ دانە لە بەرھەمەکانی کە لەسەر شێوازەکانی ڕیالیزم، سوریالیزم و مینیاتۆر بوون، پیشان دران.
شێواز
زۆربەی بەرھەمەکانی ئیرەج قادری ئازەر تایبەت بە مێژوو، فەرھەنگ و وێژەی کوردین و ئەوەش بۆ حەزی شێوەکار خۆی دەگەڕێتەوە و ئامانجی ئەوەیە بەشێک لەو کەلتوور و مێژوویە بۆ گەل و بۆ داھاتوو تۆمار بکات. بیرۆکەی بەرھەمەکانی ھی خۆیەتی، بەڵام جاروبار لە ھەندێک وێنەی تایبەت یان مێژوویش کاریگەری وەردەگرێت. ئیرەج قادری ئازەر کاری دیزاینی ڕووبەرگی کتێبیش دەکات و «شەڕی قەڵای دمدم» لە بەرھەمەکانی تری ڕەنگدانەوەی زیاتر بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھونەرمەندانی کورد پۆل:شێوەکارانی کورد پۆل:ھونەرمەندان پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی مەھاباد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
ئەرژەنتین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ئەرژەنتین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
.tv
tv. پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی توڤالویە، ئەم ناوی پاوانە بەھۆی نزیکی بە کورتکراوی وشەی TeleVision ـەوە لەلایەن زۆر کاناڵی تەلەڤزیۆنەوە لە سەرانسەری جیھان بە کار ھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
١٧٧٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1773 (توضيح)
شارستێنە
شارستێنە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیتەک، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شارستێنە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بناویلەی گۆیژە و لە باشوور لەگەڵ گوندی وێڵەدەر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی وەڵانە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شاری سلێمانی.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئەخیانی ئەڤراز
ئەخیانی ئەڤراز گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری برادۆست، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئەخیانی ئەڤراز ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
١٧٧٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1774 (توضيح)
ئەیمی پۆیلەر
ئەیمی مێرێدیس پۆیلەر (لەدایکبووی ١٦ی ئەیلوولی ١٩٧١) خانمە ئاکتەرێکی ئەمەریکییە و دەرھێنەرێکە. یەکێک بوو لە ئەندامە سەرەکییەکانی بەرنامەی تەلەڤزیۆنی "ساتردەی نایت لایڤ" لەنێوان ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٨، ھەروەھا ناوبانگی زیاتری دەرکرد بۆ زنجیرەی "Parks and Recreation".
ژیانی سەرەتایی
پۆیلەر لە نیوتن، ماساچویتس لەدایکبووە. خێزانەکەی مامۆستای دواناوەندی بوون کەوا ئیلن فرانسیس و ویلیەم گرینستد پۆیلەرن، باوکی ئەڵمان، ئێرلەندی و پورتوگالییە و باوانی خەڵکی بەڕیتانیا بوون. دایکیشی خەڵکی ئێرلەندایە. پۆیلەر لەخێزانێکی کاسۆلیکیدا گەورەکراوە. لە ساڵی ١٩٨٩ لە دواناوەندی دەرچووە و دواتر لە کۆلێژی بۆستن خوێندنی تەواو کردووە.
ھاوسەرگیری و خێزان
پۆیلەر لەماوەی نێوان ٢٠٠٣ بۆ ٢٠١٢ لەگەڵ ئاکتەری کۆمیدیا ویڵ ئاڕنێت ھاوسەرگیریان کردووە و ھەروەھا بەیەکەوە خاوەنی ٢ منداڵن.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:ژنە کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکان پۆل:باشترین مۆسیقاژەن یان خانمەکتەری کۆمیدیاکار لە بردنەوەی گۆلدن گلۆب (تەلەڤیزیۆن) پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی پۆل:نمایشكاران پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
جێسی جەیمز گرێل
جێسی جەیمز گرێل یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
نیوزیلاند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
نیوزیلاند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤ە کە لە ٢٦ی تەممووز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە دەچێت.
سەرچاوەکان
٢٠٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
ئاشەر چازن گرۆدمان
ئاشەر چازن گرۆدمان یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
سککە
پارەی کانزا یان سککە ، پارچەیەکی بچووکە لە کانزا، زۆرجار بە شێوەی بازنەیی و تەختە و لەلایەن دەوڵەتێکەوە بە فەرمی ناسراوە بۆ بەکارھێنان لە مامەڵە ئابوورییەکان لە کۆمەڵگادا. ڕەگەزی کانزای سککە لە کۆندا لە زێڕ، زیو و مس بووە، بەڵام ئەمڕۆکە زیاتر پێکھاتەکانی نیکڵی تێدا بەکار دێت.
دیرۆکی پارەی کانزا و سککە
پارەیەکی کانزا لە مۆھێنجۆدارۆدا (پاکستانی ئێستا) دۆزراوەتەوە کە نزیک ٥٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر دروست کراوە.
زینانەی گەورە
زینانەی گەورە شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی نەوجول، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئەم شارەدێیە ناوەندی ناحیەی نەوجولە.
جوگرافیا
زینانەی گەورە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی وارانی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی چوارڕوو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زینانەی بچوک لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تاوەدێ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
لۆکی (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
لۆکی زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە، لەلایەن مایکڵ واڵدرۆن بۆ ماڵپەڕی دیزنی پڵەس لەسەر کەسایەتییەکی مارڤڵ کۆمیکس بە ھەمان ناوەوە دروستکراوە. زنجیرەکە دەکەوێتە جیھانی سینەماییی مارڤڵەوە (MCU) و ھاوبەشی ناوەڕۆک لەگەڵ زنجیرە فیلمەکاندا دەکات و دوای ڕووداوەکانی فیلمی تۆڵەستێنەکان: کۆتایی یارییەکە (۲۰۱۹) شوێن دەگرێت، کە لەبەرگیراوەیەکی لۆکی ھێڵێکی کاتی نوێ دروست دەکات. زنجیرەکە لە لایەن ستۆدیۆکانی مارڤڵەوە بەرھەمھێنراوە، واڵدرۆن وەک نووسەری سەرەکی خزمەتی کرد، و کەیت ھیرۆن دەرھێنانی بۆ وەرزی یەکەم کردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی دیزنی+ پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی جیھانی سینەمایی ماڕڤڵ پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە سووپەرھیرۆییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی پۆل:جادوو لە تەلەڤیزیۆندا پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠٢١
١٧٧٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1775 (توضيح)
ئەبوو ئەعلا مودودی
وێنۆک|وێنەی گۆڕی ئەبوو ئەعلا مودودی
دەبوو ئەعلا مودودی زانایەکی موسڵمانی پاکستانییە، لە ڕۆژی ھەینی (١٢ی ڕەجەبی ١٣٢١ کۆچی - تا ١٣٩٩ کۆچی) لە شاری جیلی بورە لە نزیک ئەورنج ئاباد لە حەیدەر ئاباد لە دایک بوە، لە خانەوادەیەکی موسڵمانی بەناوبانگ بە دینداری لە دایک بوە، کتێبەکانی (زمانی عەرەبی، قورئان، فەرموودەی پێغەمبەر. (فقە ئیسلامی) لەلای باوکی خوێندوە و تەواوی کردییە، مودودی دەستی بە کاری بڵاوکردنەوە کرد لە ساڵی ١٣٣٧ کۆچی، ھەستا بە وەرگێرانی تەفسیری قورئانی پیرۆز لە ١٣٥١ کۆچی، کە ھەتا ئێستاش بناغەیەکی کۆمەڵەی ئیسلامییە لە وڵاتی ھیندستان. مودودی لە ١٣٩٩ کۆچی بە ھۆکاری نەخۆشی ڕووی لە وڵاتی ئەمریکا کرد و پاشی نەشتەرگری کۆچی دوایی کرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٣ پۆل:مردووانی ١٩٧٩ پۆل:وەرگێڕەکانی سەدەی ٢٠ەم
پێرل باک
پێرل سیدسترایکەر باک (بە ئینگلیزی: Pearl Sydenstricker Buck؛ لە دایکبووی ٢٦ی حوزەیرانی ١٨٩٢ - مردووی ٦ی ئازاری ١٩٧٣) هەروەها بەناوە چینییەکەشی دەناسرێتەوە سای ژینژوو (بە چینی: 赛珍珠) نووسەر و ڕۆماننووسی ئەمریکی بوو. ئەو یەکێکە لە هەڵگرانی خەڵاتی نۆبێل. ئەو تاکوو ساڵی ١٩٣٤، زۆرینەی کاتەکانی ژیانی لە شاری چنجیانگ لە چین بەسەر بردبوو. ڕۆمانە مێژوویی و خەیاڵییەکەی بەناوی زەوییە باشەکە (The Good Earth) لە ساڵانی ١٩٣٢ و ١٩٣٣ پڕفرۆشترین ڕۆمانی خەیاڵیی بووە لە ئەمریکا، بەهۆی ئەم ڕۆمانەوە خەڵاتی پۆلیتزەری پێدرا. لە ساڵی ١٩٣٨، خەڵاتی نۆبێلی وەرگرت لە وێژە (ئەدەبیات)، ئەمەش دەگەڕێتەوە "ئەو وەسفە داستانییانەی بۆ ژیانی جوتیاران و لادێ نشینانی چین و هەروەها بۆ ژیاننامە شاکارەکەی خۆی". پێرل باک یەکەمین ژنە ئەمریکییە کە خەڵاتی نۆبێل لە وێژە وەربگرێت.
لەدوای جێهێشتنی چین و گەڕانەوە بۆ ئەمریکا، پێرل باک بووە پارێزەری مافەکانی ژنان و داکۆکیکار لە مافی کەمینەکان. هەروەها بە فراوانیش لەسەر کەلتوور یان چاندی خەڵکی چین و ئاسیا دەینووسی.
کارل پیل لەماوەی ژیانیدا دوو جار هاوسەرگیری کردووە، سەرەتا لەگەڵ جۆن لووسینگ باک بوو لە ساڵی ١٩١٧، بەڵام لە ساڵی ١٩٣٥ لە یەکتری جیابوونەوە. دووەم هاوسەرگیریشی لەگەڵ ڕیچارد جەی واڵش بوو لە ساڵی ١٩٣٥، لەگەڵ ڕیچارد مایەوە تاکوو مردنی ئەو لە ساڵی ١٩٦٠.
پێرل باک لە ڕۆژی ٦ی ئازاری ١٩٧٣، لە تەمەنی ٨٠ ساڵیدا بەهۆی شێرپەنجەی سییەوە کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئەمریکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:چالاکوانە ئەمریکییەکانی مافەکانی مرۆڤ پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مردووانی ١٩٧٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٢ پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل پۆل:ژنە نووسەرەکانی خۆژیاننامە پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ پۆل:نووسەرەکانی ژێنجیانگ
پەنەما سیتی
پەنەما سیتی, پایتەخت و گەورەترین وڵاتی پەنەمایە. ژمارەی دانیشتووانی کۆی گشتی ١٬٩٣٨٬٠٠٠ کەسە، و زیاتر لە ١٬٥٠٠٬١٨٩ کەس لە ناوچەی شارەکانیدایە. شارەکە دەکەوێتە دەروازەی زەریای ھێمن لە کەناڵی پەنەما، لە پارێزگای پەنەما. شارەکە ناوەندی سیاسی و ئیداری وڵاتە، ھەروەھا ناوەندێکی بانکی و بازرگانییە.
شاری پەنەما لە ١٥ی ئابی ١٥١٩ لەلایەن فەتحکەری ئیسپانی پێدرۆ ئاریاس داڤیلا دامەزراوە. شارەکە خاڵی دەستپێکی ئەو گەشتانە بوو کە ئیمپراتۆرییەتی ئینکایان لە پیرۆ داگیرکرد. خاڵی وەستان بوو لە یەکێک لە گرنگترین ڕێگا بازرگانییەکانی کیشوەری ئەمریکا، کە دەچووە پێشانگای نۆمبری دی دیۆس و پۆرتۆبێلۆ، کە زۆربەی ئەو زێڕ و زیوانەی کە ئیسپانیا لە ئەمریکاوە کانزای دەکرد، تێیدا تێدەپەڕین.
لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٦٧١ شارە ڕەسەنەکە بەھۆی ئاگرەکەوە وێران بوو کاتێک کەشتییە تایبەتەکە ھێنری مۆرگان لە کارەکەی دوورخستەوە و ئاگری تێبەردا. شارەکە بە فەرمی دوو ساڵ دواتر لە ٢١ی ژانویەی ١٦٧٣ دامەزرا، لەسەر نیمچە دوورگەیەک کە دەکەوێتە ٨ کم (٥ میل) لە شوێنی نیشتەجێبوونی سەرەتایییەوە. شوێنی ئەو شارەی پێشتر وێران بووە ھێشتا لە وێرانەدایە، و ئێستا شوێنێکی میراتی جیھانییە و شوێنێکی گەشتیاری بەناوبانگە، کە بەردەوام لەلایەن گەشتەکانی قوتابخانەوە سەردانی دەکرێت.
چاودێری تەندروستی
شاری پەنەما لانیکەم ١٤ نەخۆشخانە و تۆڕێکی بەرفراوانی کلینیکی گشتی و تایبەت لەخۆدەگرێت، لەوانە نەخۆشخانەی سانتۆ تۆماس، نەخۆشخانەی دێل نینۆ، کۆمپلێجۆ ھۆسپتاناریۆ ئارنولفۆ ئاریاس مەدرید، سێنترۆ مێدیکۆ پایتیلا، نەخۆشخانەی سانتا فێ، نەخۆشخانەی نیشتمانی، نەخۆشخانەی کلینیکای سان فێرناندۆ، و نەخۆشخانەی پۆنتا پاسیفیکا.
نزیکەی ٤٥٪ی پزیشکانی وڵاتەکە لە شاری پەنەما جێگیرن.
سەرچاوەکان
پەنەما پۆل:پەنەما
قۆجە
قۆجە ناوەندی گوندستانی کەرەفتوە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
لێژنەی نەتەوە یەکگرتووەکان لەسەر یاسای بازرگانیی نێودەوڵەتی
یونیسترال، لیژنەی یاسای بازرگانی نێودەوڵەتی نەتەوە یەکگرتووەکان، (UNCITRAL) بە (فەڕەنسی: Commission des Nations Unies pour le droit commercial international (CNUDCI)) دامەزراوەیەکی لاوەکی کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە یارمەتیدانی ئاسانکاری بازرگانی نێودەوڵەتی و وەبەرھێنان بەرپرسیارە. کە بە بڕیاری ٢٢٠٥ لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٦ دامەزراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان
تۆماس ھۆرن (ئەکتەر)
تۆماس ھۆرن یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
زەکەرپاتیا ئۆبلاست
وێنۆک
زەکەرپاتیا ئۆبلاست (، خوێندنەوە: زەکەرپاتسکا ئۆبلاست) ئۆبلاستێکی بەرێوەبەرایەتییە (ئۆبلاست - پارێزگا) لە ڕۆژاوای ئوکراینا، بەپێی سەرژمێری ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی بە ١٬٢٥٠٬١٢٩ و ڕووبەرەکەی بە ١٢٬٧٧٧ کیلۆمەتر دووجا خەمڵینراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٦ پۆل:ئۆبلاستەکانی ئوکراینا
وێژەی ڕووسی
وێنۆک|[[ئەلێکساندر پووشکین|ئەلێکساندەر پووشکین، لە تابلۆیەکی ڤاسیلی ترۆپینین لە ساڵی ١٨٢٧.]] وێژەی ڕووسی یان ئەدەبیاتی ڕووسی ڕووسیا کۆمەڵێک شاکار لەخۆدەگرێت کە بە گەورەترین بەرھەمەکانی وێژەی نێونەتەوەیی دادەنرێت، بەتایبەتی لە بوارەکانی ڕۆمان و ھۆنراوەدا. گەورەترین بەرھەمە ھۆنراوە و نوسراو و شانۆیییەکانی ڕووسی لە سەدەی نۆزدەھەمی زایینیدا دەرکەوتن. سەرەتای وێژەی ڕووسی لە ساڵی ٩٨٨ی زایینی بووە و زۆربەی ئەو سەردەمە ئایینی بووە لە شێوەی وتار و سروود و ژیاننامەی پیرۆز؛ و پیاوە ئایینییەکان بەشێکی زۆری ئەم وێژەیان نووسیوە، ھەروەھا خوێنەری ئەو وێژانەش بوون. سەبارەت بە وێژەی ئایینی، گرنگترین بەرھەمی تێیدا ڕێکەوتەکانە، بەو پێیەی پایتەختی ھەر میرنشینێک تۆماری ڕووداوەکانی ھەڵگرتبوو و گرنگترین بەرھەمی ئەو قۆناغە سەرەتایییەش ھۆنراوەی نوسراوی داستانی سروودی ھەڵمەتی ئیگۆرە، کە لەلایەن نووسەرێکی نەناسراوەوە نووسراوە لە کۆتایی سەدەی دووازدەی زایینی.
وێژەی ڕووسی لەژێر دەسەڵاتی تاتارەکاندا کەمتر بەخشەر بوو، بەڵام لەگەڵ بەدەستھێنانی دەسەڵاتی مۆسکۆ دوای شکستی تاتارەکان لە ساڵی ١٤٨٠ی زایینی، و یەکگرتنی ڕووسیا لەژێر دەسەڵاتی شازادەی مۆسکۆدا، کە دواتر ناوی لێنرا قەیسەر، وێژەی مۆسکۆڤی دەرکەوت، کە سەرنجی لەسەر پرسە ڕامیارییەکان بوو، و گرنگییەکی زۆری بە شێوازەکە نیشان دا.
سەرچاوەکان
پۆل:وێژەی ڕووسی
١٧٧٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1777 (توضيح)
وو زیسوو
وو زیسوو ژەنەڕالێکی سەربازی و سیاسەتوانێکی شانشینی وو بوو لە سەردەمی بەھار و پایز
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتی وو پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ٥ی پێش زایین پۆل:ویلایەتی چوو پۆل:ژەنەڕالەکانی ویلایەتی ژاوۆ
کۆماری عەرەبیی یەکگرتوو
کۆماری عەرەبیی یەکگرتوو (بە عەرەبی: الجمهورية العربية المتحدة‎) دەوڵەتێک بوو لە ڕۆژهەڵاتی ناوین لەماوەی ساڵانی ١٩٥٨ تاکوو ١٩٧١. سەرەتا وەکو یەکیتییەکی سیاسیی دامەزرا لە نێوان میسڕ، کەرتی غەزە و سووریا. دوای سەرکەوتنی کودەتای سەربازیی سووریا لە ١٩٦١، ئەوا سووریا لە کۆماری عەرەبی یەکگرتوو هاتە دەرەوە. میسر بە سەرکردایەتی جەمال عەبدولناسر درێژەی دا بەو وڵاتە تاکوو ساڵی ١٩٧١.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆماری عەرەبی یەکگرتوو پۆل:لووتکەی عەرەبی پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەفریقا پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٥٨
ئەرژەنتین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ئەرژەنتین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
عازەبانی شارباژێڕ
جوگرافیا
عازەبان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گورگەدەر و لە باشوور لەگەڵ گوندی وێڵەی شارباژێڕ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بزەینان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی وەڵانە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نیکاراگوا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
نیکاراگوا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
١٧٧٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1778 (توضيح)
ئەخیانی نشیو
ئەخیانی نشیو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری برادۆست، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئەخیانی نشیو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
جەی دی جاکسن
جەی دی جاکسن یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
١٧٧٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1779 (توضيح)
بان ئاسیاو
بان ئاسیاو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کۆکس، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بان ئاسیاو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چاڵەڕەش و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەکەی عەبدولقادر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی ماسی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سیامەڕۆ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
زاپۆریژیا ئۆبلاست
وێنۆک
زاپۆریژیا ئۆبلاست (، خوێندنەوە: زاپۆریزکا ئۆبلاست) ئۆبلاستێکە (پارێزگا) لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئوکراینا، بەپێی سەرژمێری ٢٠٢١ ژمارەی دانیشتووانی بە ١٬٦٦٦٬٥١٥ و ڕووبەرەکەی بە ٢٧٬١٨٣ کیلۆمەتر دووجا خەمڵینراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٣٩ پۆل:ئۆبلاستەکانی ئوکراینا
فریدریک بانتین
فریدریک گرانت بانتین (بە ئینگلیزی :Frederick Banting؛ لەدایکبووی ١٤ی تشرینی دووەمی ١٨٩١-مردووی ٢١ی شوباتی ١٩٤١) پزیشک و توێژەری کەنەدییە لە ساڵی ١٩٢٣ بە ھاوبەشی لەگەل جۆن مەکلیۆد خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی بەدەست ھێنا بەھۆی دۆزینەوەی ئەنسۆلین.
١٧٨٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1780 (توضيح)
لیندسی ئێڵیس جۆنز
لیندسی ئێڵیس جۆنس یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
لیانگ ھوا
لیانگ ھوا (بە چینی: 梁华)، بەڕێوەبەری بازرگانی و سەرۆکی ئێستای کۆمپانیای ھواوییە.
ژیاننامە
لیانگ ھوا لە ساڵی ١٩٦٤ لە شارۆچکەی بانوێیی تانگیانگ، ھوبێی لەدایکبووە، قۆناغی دووەمی خوێندنی لە ئامادەیی تانگیانگ تەواو کردووە. دەرچووی زانکۆی پۆلیتەکنیکی نۆرتوێسترنـە. ساڵی ١٩٩٥ پەیوەندی کردووە بە کۆمپانیای ھواوی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:زیندووان
عومرە
عەمرە یان عومرە بریتییە لە سەرداکردنی مزگەوتی حەرام بەمەبەستی ئەنجامدانی چەند کارێکی تایبەت وەک؛ ئیحرام، تەواف، سەفا و مەروا و سەرتاشین.
حوکمەکەی
لەمەزهەبی حەنبەلی و شافعی واجبە، و بەڵگەیان ئەوەیە ئەبو رەزین هاتە لای پێغەمبەر و گوتی واتا؛ بابم پیرە ناتوانێت حەج و عەمرە ئەنجام بدات، پێی گووت حەج و عەمرە لەجیاتی بابت بکە. لەمەزهەبی مالیکی و حەنەفی سوننەتە، بەڵگەیان ئەوەیە جابر کوڕی عەبدوڵڵا دەربارەی عەمرە پرسی ئایا واجبە؟ گوتی نەخێر بەڵام ئەگەر عەمرە ئەنجام بدەی بۆ تۆ باشترە.
لەفەرموودەدا
ئەنجامدانی عەمرە لەدوای یەک دەبێتە هۆی سڕینەوەی گوناهەکان، حەجی وەگیراو پاداشتی بەهەشتە.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:حەج پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان پۆل:مەککە
ساننری
ساننری گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کەلان، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
پەرەپێدانی وێب
پەرەپێدانی وێب لەسەر پەرەپێدان و دروستکردنی وێبسایت پەڕەی ئینتەرنێتی بۆ ئینتەرنێتی گشتی و ئینتەرنێتی تایبەتی، پەرەپێدانی وێب رێزدەکرێت لە دروستکردنی پەرەیەکی نەجوڵا و یاخوود پەرەیەکی نووسینی سادە ھەتا دروستکردنی بەرنامەیەکی وێب و بازرگانییەکی سەرھێل یاخوود تۆرێکی کۆمەڵایەتی. وە کۆمەڵێکی تر لە ئەرکی گشتگیر کە بە شێوەیەکی گشتی ئامژەیە بۆ، ئەندازیاری وێب، دیزاینەری وێب، وێب سێرڤەر، لای سێڤەر، پاراستنی تۆڕ.
لە ناو شارەزایانی وێب «پەرەپێدانی وێب» عادەتەن پەرەپێدانی وێب ئاماژە نییە بۆ دیزاینی وێب کە زۆرێک لە خەڵکی وا تێگەیشتوون.
پۆل:پرۆگرام پۆل:پرۆگرامسازیی تەنخواز پۆل:پرۆگرامساز پۆل:زمانی پرۆگرامکردن
ئۆریکۆن
ئۆریکۆن (بە ئینگلیزی: Orecon) بریتییە لە کۆمپانیایەکی کۆنتڕۆڵکەر کە لە پێشکەش کردنی ڕاپۆرت و زانیاری دەربارەی مۆسیقا و دروستکردنی مۆسیقا کار دەکات. دروست بووە لە ۱ تشرینی یەکەمی ۱۹۹۹. بنکەکەی دەکەوێتە رۆپۆنگی، تۆکیۆ، ژاپۆن.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی مۆسیقای ژاپۆن
ویلیام ئینسۆڤین
ویلیام ئینسۆڤین (بە ئینگلیزی :Willem Einthoven؛ لەدایکبووی ٢١ی ئایاری ١٨٦٠ – مردووی ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٢٧) پزیشک و توێژەری هۆڵندی بووە لە ساڵی ١٩٢٤ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی بەدەست هێنا بەهۆی دۆزینەوەی دینامیکییەتی کارەبایی هێلکاری دڵ.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٠ پۆل:مردووانی ١٩٢٧ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ھۆڵەندی پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
تەنورلی
تەنورلی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی کەرەفتو، ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
تەنورلی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بلوز و لە باشوور لەگەڵ گوندی کووپەقڕان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ساری قورخان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قاشوق.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
جیۆڤانی بۆکاچیۆ
thumb|جیۆڤانی بۆکاچیۆ جیۆڤانی بۆکاچیۆ (    لە ١٦ی حوزەیرانی ساڵی ١٣١٣ - ٢١ی کانوونی دووەمی ١٣٧٥)   نووسەر و ھۆنەرێکی ئیتاڵی یە، ھاوڕێ، خوێندکار و پەیامنێری فرانسیسکۆ پێترارک بوو، کەسایەتییەکی گرنگ بوو لە مرۆڤدۆستی ڕێنێسانس و نووسەری کۆمەڵێک بەرھەمی دیار بوو لەوانە دیکامێرۆن، لەسەر ژنانی بەناوبانگ، ھۆنراوەکانی بە زمانی ئیتاڵی. بۆکاچیۆ بە تایبەتی بەھۆی وتووێژەکانییەوە دیارە، کە دەوترێت نزیکەی لە ھەموو ھاوچەرخەکانی زیاتر دەدرەوشێنەوە، چونکە ئەوان نووسەری سەدەی ناوەڕاست بوون و زۆرێکیان نەخشی جێگرییان بۆ کارەکتەر و پتەوی پەیڕەو کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٣١٣ پۆل:مردووانی ١٣٧٥
ئرێن ژولیۆ کوری
ئرێن ژولیۆ کوری (؛ ١٢ی ئەیلوولی ١٨٩٧–١٧ی ئازاری ١٩٥٦) زانایەکی فیزیک و کیمیای فەڕەنسی و کەسێکی سیاسییش بوو.
ئرێن کچە گەورەی ماری کوری و پیەر کوری بوو. ئەو یەکێکە لە ھەڵگرانی خەڵاتی نۆبێل. ئرێن ژولیۆ کوری لە ساڵی ١٩٣٥، لەگەڵ ھاوسەرەکەی فرێدریک ژولیۆ کوری بوونە براوەی خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا، ئەمەش لەپای ئەو دۆزینەوەیان لە بابەتی تیشکەچالاکیی دەستکرد. ئەمەش وایکرد کە ببنە ئەو تاکە خێزانێک کە زۆرترین براوەی خەڵاتی نۆبێلیان لە خۆگرتبێت. دواتر منداڵەکانی ئرێن و فرێدریکیش بوونە زانا و توێژەر.
ئرێن ژولیۆ کوری لە ڕۆژی ١٧ی ئازاری ١٩٥٦، لە تەمەنی ٥٦ ساڵیدا لە پاریس بە نەخۆشی شێرپەنجەی خوێن کۆچی دوایی کرد.
ژیان
ئرێن ژولیۆ کوری لە ١٢ی ئەیلوولی ١٨٩٧، لە پاریس لە دایکبوو. کچە گەورەی ھەریەکە لە ماری کوری و پیەر کوری بوو. ماری (دایکی) یەکەم ژنە براوەی خەڵاتی نۆبێل بوو. دایک و باوکی زانایەکی ناسراون لە بواری کیمیا و فیزیا. ئرێن ھەر زوو باوکی لە دەستدا لە ساڵی ١٩٠٦، بەمەش ئەرکی بەخێوکردنی خۆی و خووشکەکانی بەتەواوی کەوتە ئەستۆی ماری دایکیان. لە ساڵی ١٩١٤، ئرێن چووە بەشی زانست لە زانکۆی سۆربۆن بۆ تەواوکردنی خوێندنی بەکالۆریۆس، بەڵام بەھۆی جەنگی جیھانیی یەکەمەوە تەگەرەی تێکەوت. لەم ماوەیە ئرێن وەک یاریدەدەری دایکی لە بواری تیشکەچالاکی کاریان دەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس پۆل:سۆسیالیستە فەڕەنسییەکان پۆل:فیزیکزانانی فەڕەنسی پۆل:کیمیازانانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧ پۆل:مردووانی ١٩٥٦ پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە فەڕەنسا پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجەی خوێن پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کیمیا پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل
فرسەت سۆفی
فرسەت سۆفی عەلی (٢١ی ئایاری ١٩٧٨ لە گوندی گەزنە، چۆمان - ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ لە ئەنقەرە، تورکیا) سیاسەتوان، مامۆستای زانکۆ، ئەندامی پێشووی پەرلەمانی کوردستان، و پارێزگاری ھەولێر بوو.
لە ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩ کرا بە پارێزگاری ھەولێر، دوای ئەوەی لەلایەن ئەنجومەنی پارێزگای ھەولێر ھەڵبژێردرا. فرسەت دکتۆرای لە یاسای نێودەوڵەتی ھەیە، و ماوەیەک لە زانکۆی سەلاحەدین و زانکۆی پۆلیتەکنیکی ھەولێر مامۆستای زانکۆ بووە. ئەندامی پەرلەمانی ھەرێمی کوردستان بوو لە خولی چوارەمی پەرلەمانی کوردستان لە فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان. یەکەمین ئەندام پەرلەمانی کوردستانە کە مووچەی خانەنشینی ڕەتکردەوە و گەڕایەوە سەر کارەکەی پێشووی.
دەستپێکی ژیان و خوێندن
فرسەت سۆفی لە ٢١ی ئایاری ١٩٧٨ لە گوندی گەزنە لە قەزای چۆمان لەدایکبووە. خوێندنی بنەڕەتی و ئامادەییی لە سۆران تەواو کردووە. بۆ خوێندنی زانکۆ چووەتە ھەولێر. لە ٢٠٠٣ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە یاسا لە زانکۆی سەڵاحەدین وەرگرتووە، و ھەر لەو زانکۆیە بڕوانامەی ماستەری لە یاسای گشتی لە ٢٠٠٩ و بڕوانامەی دکتۆرای لە ٢٠١٢ بەدەستھێناوە. لە ٢٠٠٩ تا ٢٠١٣ لە زانکۆی پۆلیتەکنیکی ھەولێر وانەبێژ بووە.
مەرگ
لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠، فرسەت سۆفی تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوو، و بەھۆی خراپیی تەندروستییەوە لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ بە فڕۆکەیەکی تایبەت ڕەوانەی تورکیا کرا. لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ لە نەخۆشخانەیەکی ئەنقەرە کۆچی دواییی کرد. تەرمەکەی لە ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ گەڕێنرایەوە ھەولێر و لە گۆڕستانی شێخ ئەحمەد نێژرا.
ژیتۆمیر ئۆبلاست
وێنۆک
ژیتۆمیر ئۆبلاست (، خوێندنەوە: ژیتۆمیرسکا ئۆبلاست) ئۆبلاستێکە (پارێزگا) لە باکووری ڕۆژاوای ئوکراینا، بەپێی سەرژمێری ٢٠٢١ ژمارەی دانیشتووانی بە ١٬١٩٥٬٤٩٥ و ڕووبەرەکەی بە ٢٩٬٨٣٢ کیلۆمەتر دووجا خەمڵینراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئۆبلاستەکانی ئوکراینا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٣٧
ئەرژەنتین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ئەرژەنتین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
١٧٨٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1782 (توضيح)
پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک
180px|وێنۆک خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک (بە سوێدی: Nobelpriset i fysik) ھەموو ساڵێک لە لایەن ئاکادیمیای زانستەکانی سوێد بە زانایانی جیھان لە بوارانی جۆراوجۆری فیزیک دەدرێت. ئەم خەڵاتە یەکێکە لە پێنج خەڵاتی نۆبێل کە لە ساڵی ١٨٩٥ لە لایەن زانای سوێدی ئەلفرێد نۆبێل بۆ بەشدارییەکانی سرنجڕاکێش و بەرز لە بوارانی فیزیک، کیمیا، وێژە، ئابوور، ئاشتی و فیزیۆلۆژیا یان پزیشکی ئەدرێت. خەڵاتی فیزیکی نۆبێل، ساڵانە لە شاری ستۆکھۆڵم لە بەڕواری ١٠ی کانوونی یەکەم ھاوکات لەگەڵ کۆچی دوایی ئەلفرێد نۆبێل بە وەرگرەکان دەرێت. ئەم خەڵاتە لە ساڵانی ١٩١٦، ١٩٣١، ١٩٣٤، ١٩٤٠، ١٩٤١ و ١٩٤٢ بە ھیچ کەس نەدراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵاتی نۆبێل پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک
ستیڤن مۆفات
ستیڤن مۆفات (لە ١٨ی تشرینی دووەم ١٩٦١ لەدایکبووە) ئەو بەرھەمھێنەر و نووسەرێکی سکۆتلاندییە و بە کارەکانی لە زنجیرەی شێرلۆکدا بەناوبانگە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:زیندووان پۆل:نمایشكاران
ڕیچارد کارن
ڕیچارد کارن یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
٢٠٠١: ئۆدێسەی بۆشایی ئاسمان
٢٠٠١ : ئۆدێسەی بۆشایی ئاسمان (بە ئینگلیزی : 2001:A Space Odyssey) فیلمێکی خەیاڵی زانستی ساڵی ١٩٦٨ ە لە دەرهێنانی ستەنلی کیوبریک. چیرۆکی فیلمەکە لەلایەن هەریەک لە کیوبریک خۆی و ئارسەر کلارکەوە نووسراوە و بیرۆکەیان لە کورتە چیڕۆکێکی کلارکەوە وەرگرتووە بەناوی "The Sentinel". کلارک دوای بڵاوبوونەوەی فیلمەکە چیڕۆکەکەی کرد بە ڕۆمانیش.
فیلمەکە باسی گەشتێکی زانایان و ئاسمانەوانان دەکات بۆ هەسارەی هورمز لەگەڵ کۆمپیوتەرێکی زیرەک بەناوی هاڵ ٩٠٠٠ بە مەبەستی دۆزینەوەی "مۆنۆلیسێک" کەوا ئامێرێکی درێژی ڕەشە کە پەرەسەندنی مرۆڤ خێراتر دەکات. فیلمەکە بەشێوەیەکی گشتی کۆمەڵێک بیرۆکەی جیای لەخۆگرتووە وەک ئێگزیستانسیالیزم ، پەرەسەندنی مرۆڤ، تەکنەلۆژیا و ژیریی دەستکرد و ژیانی بوونەوەرە ئاسمانیەکانیش، هەروەها بەوە ناوبانگێکی زۆری پەیدا کرد کەوا بۆ یەکەمجار هەڵسا بە نیشاندانی ئاسمانەوانان لە بۆشایی ئاسماندا، جگه لەمەش مۆسیقای کلاسیک بە درێژایی فیلمەکە بەکارهاتووە، مۆسیقاکان پێکهاتوون لە Also sprach Zarathustra, The Blue Danube و کۆمەڵێک مۆسیقای هەندێ ئاوازدانەری ناوداری ئەوکات کە بریتی بوون لە ئارام خاچەتووریان و جیۆرجی لیگیتی.
٢٠٠١ : ئۆدێسەی بۆشایی ئاسمان لەلایەن کۆمپانیای میترۆگۆڵدوین مایەرەوە بودجەکەی بۆ دابین کراوە، بەڵام زۆربەی فیلمەکە لە بەڕیتانیادا وێنەی گیراوە، ئەو شوێنەی کەو کیوبریک لێی ژیاوە بە بەکارهێنانی ستۆدیۆکانی ئەم کۆمپانیە ئەمەریکیە لە وڵاتی بەڕیتانیا. لە سەرەتادا ٢٠٠١:ئۆدێسەی بۆشایی ئاسمان کاردانەوەی جیاوازی بەدوای خۆیدا هێنا، بەڵام وردە وردە بووە پڕ داهاترین فیلمی ئەمەریکای باکوور. فیلمەکە بۆ چوار خەڵاتی ئۆسکار پاڵێورا و بۆ باشترین کاریگەریە وێنەییەکان بردیەوە. بەشێکی تر لە فیلمەکە لەساڵی ١٩٨٤ دەرچوو بەناوی "2010:The Year We Make Contact" کەوا پیتەر هایامس دەرهێنانی بۆ کرد و ئارسەر کلارک گەڕایەوە بۆ نووسینی چیڕۆکەکەی، بەڵام وەک بەشی یەکەمی کاردانەوەی ئەرێنی بە دوای خۆیدا نەهێنا.
لەڕۆژانی ئەمڕۆماندا ٢٠٠١ : ئۆدێسای بۆشایی ئاسمان وەک یەکێک لە کاریگەرترین و مەزنترین فیلمەکانی سینەما سەیر دەکرێت. لە ساڵی ١٩٩١ وەک فیلمێکی مێژوویی و کلتووری و شاز ناوبرا لەلایەن کتێبخانەی کۆنگرە ی ئەمەریکاوە. لە ساڵی ٢٠١٢ بەپێی ڕاپرسیەکی نێوان ڕەخنەگران فیلەمەکە وەک شەشەم باشترین فیلمی مێژوو دیارکرا، هەروەها بەپێی دەنگی دەرهێنەران پلەی دووەمی پێ بەخشرا. لە ساڵی ٢٠١٠ لەلایەن گۆڤاری The Moving Arts Film Journal بە باشترین فیلمی مێژوو دیاری کرا.
سەرچاوە
پۆل:فیلمەکانی ١٩٦٨ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە بەریتانییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە ٢٠٠١ بەرھەمھێنراون پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆی شێپەرتۆن وێنەیگیراون پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٦٠ پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ١٩٦٠ پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەمریکییەکان لە بۆشایی ئاسمان پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە داھاتوودا داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە ئیسپانیا وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین کاریگەری بینراو بەدەستھێناوە پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ئەستێرەگەڕەکان پۆل:مانگ لە فیلم
١٧٨٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1783 (توضيح)
ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠١٨
ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠١٨ شەشەمین خوولی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانە، بڕیارە لە ڕۆژی ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ئەنجامبدرێت. سەرەتا بڕیاربوو لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ ئەنجامبدرێت بەڵام دواتر بۆساڵی ٢٠١٨ دواخرا.
دۆخی پێش ھەڵبژاردن
خولی چوارەمی پەرلەمانی کورستان لە ساڵی ٢٠١٣ەوە دەستبەکاربوو، بەڵام لەمانگی نیسانی ٢٠١٤ دەستەی سەرۆکایەتی ئەو خولەی پەرلەمان دیاریکرا. مانگی حوزەیرانی ٢٠١٤ پەرلەمانی کوردستان متمانەی بەکابینەی ھەشتەمی پێنج حیزبە سەرەکییەکە بەخشی.
ساڵی ٢٠١٥ کۆتا وادەی یاسایی سەرۆکایەتی مەسعوود بارزانی بوو، جگە لە پارتی، چوار حیزبەکە پڕۆژەیاسایان بۆ ھەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتی ھەرێم ئامادە کرد، پارتی بۆ یەکەمجار بەشداری دانیشتنی پەرلەمانی نەکرد. ڕۆژی ٢٠ی ئابی ٢٠١٥ پەرلەمانی کوردستان دانیشتنێکی نائاسایی بۆ ھەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتی ھەرێم سازدا، بەڵام ڕێژەی یاسایی تەواونەبوو.
ڕۆژی ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧، پەرلەمانی کوردستان بۆ ئەنجامدانی گشتپرسی دانیشتنێکی نائاسایی ئەنجامدا. ڕۆژی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ دوو خولی گرێدانی دانیشتنەکان بۆ ماوەی یاسایی پەرلەمان زیادکرا. ڕۆژی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ پەرلەمان یاسای دابەشکردنی دەسەڵاتەکانی سەرۆکی ھەرێم پەسەندکرد.
بەرھەم ساڵح دوای جیابوونەوەی لە یەکێتیی نیشتمانی کوردستان ئەوا لیستی ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری لەڕؤژی ١٧ی ئەیوولی ٢٠١٧ ڕاگەیاند. لیستەکەی بەرھەم ساڵح بەشداریانکرد لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق کرد و توانیان ٢ کورسی بەدەستبھێنن. بەر لەھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانی ٢٠١٨ ئەوا بەرھەم ساڵح ڕایگەیاند ئەوان وەک ھاوپەیمانی بەژاردی لەو ھەڵبژاردنە ناکەن. دواتر لەڕۆژی ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨ بەرھەم ساڵح گەڕایەوە ڕیزەکانی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان و لەلیستی ھاوپەیمانی کشایەوە.
ئامادەکاریی ھەڵبژاردن
وێنۆک|پۆستەری بانگەشەی چەند کاندیدێک بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠١٨. لە ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ کۆمیسیۆن پەسەندکردنی ٢١ قەوارەی ڕاگەیاند، بەڵام بەدرێژکرنەوەی ماوەی یاسایی پەرلەمان، کۆمیسیۆن ھەڵوەشاندنەوەی قەوارە پەسەندکراوەکانی ڕاگەیاند.
دوای دیاریکردنی ٣٠ی ئەیلوول وەکو ڕۆژی ھەڵبژاردن، کۆمیسیۆن دەرگای تۆمارکردنی قەوارە سیاسییەکانی کردەوە، دواتر کۆمیسیۆن بڕی بارمتەی بۆ قەوارە تۆمارکراوەکان دیاریکرد و بڕیاریدا کە ٢٥٪ی بڕەکە بۆ قەوارە دەرنەچووەکان بگێڕێتەوە.
ڕۆژی ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨، کۆمیسیۆن دەرگای تۆمارکردنی دەزگاکانی ڕاگەیاندن و چاودێرانی ھەڵبژاردنی کردەوە.
دوای دامەزراندنی کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردن و ڕاپرسی، کۆمیسیۆن دروستکردنی تۆمارێکی نوێی دەنگدەرانی ڕاگەیاند، کە تۆماری دەنگدەرانی تایبەت جیادەکرێتەوە و ناوی مردووان و دووبارە و ئاوارەکان و ھاونیشتمانیانی ناوچە جێناکۆکەکان دەسڕدرێتەوە، دوای وەرگرتنی ناوی مردووان لەوەزارەتی تەندروستی، کۆمیسیۆن ئامادەکردنی تۆمارێکی نوێی ڕاگەیاند، کە ٣٠٠ ھەزار دەنگدەر سڕکراون.
تۆمارکردنی قەوارە و ھاوپەیمانێتی
ڕۆژی ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨، کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردن و ڕاپرسی پەسەندکردنی ٣٨ قەوارە و ڕەتکردنەوەی ٣ قەوارەی ڕاگەیاند: ھەروەھا کۆمیسیۆن ڕەتکردنەوەی ئەم قەوارانەی ڕاگەیاند:
دوای درێژکردنەوەی ماوەی ھاوپەیمانێتی، ڕۆژی ٢ی تەممووزی ٢٠١٨ تۆمارکردنی ٣ ھاوپەیمانێتی پەسەندکرا:
ژمارەدان بە لیستە بەشداربووەکان
لە کاتژمێر ٦ی ئێوارەی ١٦ی تەممووزی ٢٠١٨، کۆمیسیۆن بەتیروپشک ژمارەی بەلیستە بەشداربووەکان بەخشی.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٨ لە عێراق پۆل:ھەڵبژاردنەکانی ھەرێمی کوردستان
نیکاراگوا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
نیکاراگوا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
١٧٨٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1784 (توضيح)
ئیزمایل ئۆبلاست
وێنۆک
ئیزمایل ئۆبلاست (، خوێندنەوە: ئیزمایلسکا ئۆبلاست (لە ٧ی ئابی ١٩٤٠ تا ١٥ی شوباتی ١٩٥٤) ئۆبلاستێک (پارێزگا) بوو لە ئوکراینای یەکێتیی سۆڤیەت. لە ١٩٥٤ ڕووبەرەکەی ١٢٬٤٠٠ کیلۆمەتر دووجا بوو، دواتر لە ١٥ی شوباتی ١٩٥٤ یەکخرا لەگەڵ ئۆدێسا ئۆبلاست.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٠
تۆماری پزیشکیی ئەلیکترۆنی
وێنۆک|300x300پیکسڵ|نمونەی نیشاندانێکی تۆمارێکی پزیشکیی تەندروستی. تۆماری پزیشکیی ئەلیکترۆنی (ئینگلیزی: Electronic Medical Record -EMR یان Electronic Health Record - EHR)، هێما ئەکات بۆ کۆکردنەوەی زانیاری تەندروستی هەڵگیراو بە سیستەماتیکی بەشێوازێکی دیجیتاڵ. ئەم تۆمارانە ئەکرێ بەشکرێ لە سەرانسەری خزمەتگوزاریە تەندروستیە جیاوازەکاندا.
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
زمانی ئاماژە
220px|وێنۆک|چەپ|سڵاو بە زمانی ئاماژەی ئەمریکی زمانی ئاماژە زمانێکە مرۆڤ لەڕێی جوڵاندنی پەلەکانی ھەروەھا سەر و چەند ئەندامێکی دیکەی جەستەی قسە لەگەڵ کەسێکی نابیست دەکات و ئەو پەیامەی مەبەستییەتی پێی دەگەیەنێت. بەپێی ئامارەکانی یەکێتی جیھانی نابیستان، زیاتر لە ٧٢ میلیۆن کەسی نابیست لەجیھاندا بوونیان ھەیە %٨٠ یان نیشتەجێی وڵاتە دواکەوتووەکانن و ٣٠٠ زمانی ئاماژەی جیاواز بۆ تێگەیشتن لە کەسانی دەوروبەریان و گەیاندنی پەیامەکانیان بەکاردەھێنن. زمانی ئاماژەی جیاواز لە وڵاتان و ھەرێمی جوودا بکار دێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زمان پۆل:کەڕی پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
قەیوانی بچوک
قەیوانی بچوک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیتەک، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەیوانی بچوک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مۆکەبە و لە باشوور لەگەڵ گوندی خەمزە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مارەڕەش و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەیوانی گەورە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تەنگژەی نێوان ڕووسیا و ئوکراینا، ٢٠٢١-٢٠٢٢
وێنۆک|دەزگا ھەواڵگرییەکانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکان ھەڵسەنگاندنێکیان بۆ جووڵەی ھێزە ڕووسییەکان کردووە.]] لە ئازار و نیسانی ٢٠٢١، ڕووسیا نزیکەی ١٠٠،٠٠٠ سەربازی گواستەوە سەر سنوورە ھاوبەشەکەیان لەگەڵ ئوکراینا، کە گەورەترین یەکڕیزیی ھێزە ڕووسییەکانە لە ساڵی ٢٠١٤ەوە، ئەو کاتەی ڕووسیا کریمیای داگیر کرد. ئەم کارە نیگەرانیی نێودەوڵەتی لێکەوتەوە، لەبەر ئەوەی وادیارە ڕووسیا ھەوڵی داگیرکردنی ئوکراینا دەدات. وێنە سەتەلایتییەکان دەری دەخەن کە ڕووسیا سارووخ و چەکی قورسی تری گواستووەتەوە سەر سنوورەکانی. ئەم گرژییەی ئێستا بەشێکە لە شەڕی نێوان ڕووسیا و ئوکراینا کە ٢٠١٤ دەستی پێ کرد. ڕووسیا دوو مەرجی دانا بۆ ئوکراینا، لەژێر ناوی «گەرەنتیی ئاسایشی»، یەکێکیان ئەوەیە کە نابێت ئوکراینا ببێت بە بەشێک لە ناتۆ، ئەوەی تریان کەمکردنەوەی ھێزەکانی ناتۆیە لە ناوچەکە، و ھەڕەشەی ئەوەی کرد گەر ھیچ کام لەو مەرجانە پێشێل بکرێت، بەبێ ئاگاداریی زیاتر، ھێرشی سەربازی دەکەن.
لە ٢١ی شوباتی ٢٠٢٢ پۆتین سەرۆکی ڕووسیا بە شێوەیەکی فەرمی دانی نا بە سەربەخۆی ھەردوو ھەرێمی لوھانسک و دۆنێتیسک لە دۆنباسی سەر بە ئوکراینا، ھێزی سەربازی بۆ ئەو دوو ناوچەیە نارد، ئەمەش کاردانەوەی ئەمریکا و نەتەوەیەکگرتووەکان و وڵاتانی ئەوروپایی لێکەوتەوە. ئاماژەیان بەوەدا ئەمە زەنگی جەنگە دژ بە ئوکراینا، دەرچوونە لە ڕێکەوتنامەی مینسک.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڤلادیمیر پوتین پۆل:٢٠٢٢ لە ئوکراینا
ئاغزەمەرشن
ئاغزەمەرشن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی نەوجول، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئاغزەمەرشن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەرەبیورن و لە باشوور لەگەڵ گوندی باوکی سەباح و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی میل ناسر لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عەلی ئاغا.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
خانک، برادۆست
خانک گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری برادۆست، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
خانک ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ئیمۆتیکۆن
وێنۆک|ئیمۆتیکۆنی دەم بە خەندە
ئیمۆتیکۆن یان ئیمۆوتیکۆن (، ، جاروبار بە گۆ دەکرێت)،    درێژ دەکرێتەوە بۆ "emotion icon"، بە جێگرەوەی ئیمۆجییەکان دادەنرێت و لە ئیمۆجییەکانیش کۆنترە، لە ساڵی ١٩٧٢دا لەلایەن سکۆت فالمانەوە بیرۆکەی دروستکردنی ئیمۆتیکۆنی بۆ ھات و لە ساڵی ١٩٨٢دا خرایە سەر کۆمپیوتەری جۆری PLATO IV و بەردەست خرا. دیارترین ئیمۆتیکۆن دوو دانەن ئەویش  و  ن. ئیمۆتیکۆنەکان جۆری زۆریان ھەیە لەوانەش:
کامۆجی
وێنۆک|ھەندێک لە کامۆجییەکان کامۆجییەکانیش وەکو ئیمۆتیکۆنەکانن بەڵام شێوەی زیاتر و جۆری زیاتریان ھەیە وەک لە ئیمۆتیکۆنەکان،
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت پۆل:ئیمەیل
١٧٨٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1785 (توضيح)
سیگرید ئوندسێت
سیگرید ئوندسێت (Sigrid Undset؛ لە دایکبووی ٢٠ی ئایاری ١٨٨٢ - مردووی ١٠ی حوزەیرانی ١٩٤٩) نووسەر و ڕۆماننووسی نەرویژی بوو، یەکێکە لە هەڵگرانی خەڵاتی نۆبێل.
سیگرید لە شاری کالوندبێرگ لە دانمارک لە دایکبوو، بەڵام خێزانەکەی ماڵیان بەرەو نەرویژ گواستەوە، ئەمەش ئەوکاتە بوو کە ناوبراو تەمەنی دوو ساڵان بوو. ئەو لە ساڵی ١٩٢٤، بووە کەسێک کاتۆلیک. لە ساڵی ١٩٤٠، نەرویژی بەرەو ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا جێهێشت، لەوێ ڕەخنەی لە ڕژێمی نازی گرت، هەروەها دژی داگیرکاری ئەڵمانیای نازی بۆ سەر خاکی نەروژیژ قسەی کرد. لە ساڵی ١٩٤٥، لەدوای تەواوبوونی جەنگی جیهانیی دووەم گەڕایەوە نەرویژ.
سیگرید ئوندسێت لە ١٠ی حوزەیرانی ١٩٤٩ لەتەمەنی ٦٧ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٤٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل
تاسەکەند
تاسەکەند گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی کەرەفتو، ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.