cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وانگ مانگ
وێنۆک وانگ مانگ (بە چینی: 王莽) دامەزرێنەر و تاکە ئیمپراتۆری ئیمپراتۆرییەتێکی کورت خایەن بوو بەناوی ئیمپراتۆریەتی سین، پێشووتر فەرمانبەرێکی حکوومەتی ھان بوو، دواتر توانی دەست بەسەر تەختی ئیمپراتۆرییەتەکە دابگرێت لە ٩ی زایینی، دواتر ئیمپراتۆڕیەتی ھان توانی خۆی ڕێکبخاتەوە و ئیمپراتۆرییەتی سینیش ھەڵبوەشێنێتەوە، بەڵام بە دامەزراندنی ئیمپراتۆریەتی سین، ئیمپراتۆرییەتی ھان بوو بە دوو بەش، بەشی ڕۆژھەڵات و بەشی ڕۆژاوای لێ بوویەوە دوای ھەڵوەشاندنەوەی سین،
ئاماژە بە سەرچاوە
پۆل:مردووانی ٢٣ پۆل:لەدایکبووانی ٤٥ی پێش زایین پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١ەمی زایینی پۆل:ھەڵگەڕاوە دێریینەکان پۆل:ئیمپڕاتۆرە چینییەکان پۆل:ڕاسپێردراوەکانی چین پۆل:شانشینی سین پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر پۆل:سیاسەتوانەکانی ھان پۆل:ئیمپراتۆریەتی ھان
ئیمپراتۆر پینگی ھان
ئیمپراتۆر پینگ (بە چینی: 漢平帝، لەدایکبووی ٩ی پێش زاین تاوەکوو ٦ی زاینی) یانزەم ئیمپراتۆری ھان بوو دوای ئەوەی ئیمپراتۆر ئای بەبێ ھەبوونی جێنشین مرد. ئامۆزاکەی ئیمپراتۆر پینگ چووە سەر تەخت، کە لەو ساتەدا تەمەنی ھەشت ساڵان بوو. لەوکاتەدا وانگ مانگ وەک نوێنەر دەستنیشان کرا لەلایەن خانمەئیمپراتۆر داوەگری مەزن
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٩ی پێش زاین پۆل:مردووانی ٦ی زاینی پۆل:ئیمپراتۆرەکانی ڕۆژاوای ھان پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١ەمی پێش زایین پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١ەمی زایینی
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ڕەیمۆند کارڤەر
ڕەیمۆند کێلڤی کارڤەر جوونیۆر (لەدایکبووی ٢٥ی ئایاری ١٩٣٨ - لە ٢ی ئابی ١٩٨٨ کۆچی دوایی کردووە) کورتەچیرۆکنووس و شاعیری ئەمریکی بووە. ئەو بە یەکێک لە نووسەرە دیارەکانی سەدەی بیستەم دادەنرێت و هەروەها یەکێک لەو کەسانەی کە بووە هۆی بووژانەوەی کورتە چیرۆک لە هەشتاکانی سەدەی نۆزدەیەمدا.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:نووسەرانی ئەمریکی پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨ پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی سییەکان پۆل:مردووانی ١٩٨٨ پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
وانگ ژێنگجون
سەرچاوەکان
پۆل:ژنە چینییەکان لە سەدەی یەکەمی زایینی پۆل:ڕاسپێردراوەکانی چین پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی یەکەمی زایینی پۆل:خانمەئیمپراتۆرەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان پۆل:ژنە چینییەکان لە سەدەی یەکەمی پێش زایین پۆل:خانمەئیمپراتۆرە داوەگرە مەزنە چینییەکان پۆل:خانمەئیمپراتۆرە داوەگرەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی یەکەمی پێش زایین
ھۆندووراس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ھۆندووراس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ھۆندووراس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
ھۆندووراس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
نوفەیل کوڕی عەبدولمەنناف
نوفەیل کوڕی عەبدولمەنناف کوڕی قوسەیی کوڕی کیلابی کوڕی مڕەی کوڕی کەعبی کوڕی لوئەیی کوڕی غالیبی کوڕی فەھری کوڕی مالیکی کوڕی نەزڕی کوڕی کینانەی کوڕی خەزیمەی کوڕی مدرکەی کوڕی ئلیاسی کوڕی مزڕی کوڕی نزاری کوڕی موعدی کوڕی عەدنان. نوفەیل کوڕی عەبدولمەنناف، مامی عەبدولموتەڵیبە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی عەرەب پۆل:مردووانی دەیەی ٥١٠ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٦ەم پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو
ئالێک ئوتگۆف
ئالێک ئوتگۆف (؛ لەدایکبووی ١ی ئازاری ١٩٨٦) ئەکتەرێکی بەڕیتانی لەدایکبوو-سۆڤیەتە. لەدایکبوو لە کیێڤ، ئوکراینای ھاوچەرخ. ئالێک ڕۆیشت بۆ شانشینە یەکگرتووەکان لە تەمەنی ١٠ ساڵیدا و لە کۆلێژی دۆڤەر ئەیخوێند پێش چوون بۆ پۆرتسماوث و دواتر لەندەن. ئەو دوای نواندن کەوت و سەنتەری درامای لەندەنی شکۆداری تەواوکرد. ئەو ناسراوە بۆ بەرجەستەکردنی ڕۆڵی ئەلێکساندەر بۆرۆڤسکی لە Jack Ryan: Shadow Recruit و ئەلێکسی لە وەرزی سێیەمی شتە نامۆکان. ڕۆڵە ناسراوەکانی دیکەی بریتین لە ئەلێکسی لە San Andreas (٢٠١٥)، دمیتری لە Mortdecai (٢٠١٥) و یوری/دیمیتری لە The Wrong Mans (٢٠١٥).
ژیانی سەرەتایی
ئوتگۆف لە کیێڤ، کۆماری کۆمەڵناسی سۆڤیەتی ئۆکڕانی، یەکێتی سۆڤیەت (ئێستا کیێڤ، ئوکراینا) لەدایکبووە بۆ ڕۆزا، مامۆستایەکی مۆسیقا، و ڤڵادمیر، پزیشکێکی نەشتەرگەری دڵ کە ناسراوە لە ئوکراینای ھاوچەرخ. لە ١٩٩٦ دا، لە تەمەنی ١٠ ساڵیدا، ڕۆیشت بۆ لەندەن، ئینگلتەرا. براکەی ئالان، ئابووریزانێکە، کە لە مۆسکۆ ئەژیت و دایک و باوکی ھێشتا لە کیێڤ دەژین. بە ڕەگەز نیوە ڕووسییە، نیوە ئۆسێتییە لەگەڵ چەند نەژادی ئەڵمانی لەلای باوکییەوە. ئەو بەباشی زمانی ڕووسی، ئۆکڕانی و ئینگلیزی دەزانێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
جەژنی شوکرانەبژێری (ئەمریکا)
وێنۆک|300x300پیکسڵ|یەکەمین جەژن ١٦٢١ جەژنی شوکرانەبژێری یان ڕۆژی سوپاسگوزاری یەکێکە لە پشووە نیشتمانی و فەرمییەکان لە ئەمریکا.
ئەو ڕووداوەی کە ئەمریکییەکان بە شێوەیەکی باو پێی دەڵێن "یەکەم جەژنی شوکرانەبژێری" لەلایەن ئەمریکییەکان ئاهەنگیان گێڕا دوای ئەوەی بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٦٢١دا دروێنەیان دروێنە کرد. جەژنەکە سێ ڕۆژی خایاند —90 سوورپێست و 53 توافکەر بەشداریان کرد. کۆلۆنیالیستەکانی نیوئینگلاند ڕاهاتبوون بە بەردەوامی ئاهەنگی "شوکرانەبژێری"، ڕۆژانی نوێژ و سوپاسگوزاری بۆ خودا بۆ نیعمەتەکانی وەک سەرکەوتنی سەربازی یان کۆتایی هاتنی وشکەساڵی.
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی ئەمریکی
چێژ
چێژ یا لەزەت ھەستکردن بە خۆشییە، یانی حاڵێک کە بۆ لەش جۆر و لەبارە و، حەزی پێ دەکات. پێچەوانەی ئێش و ئازارە، کە بۆ لەش ناخۆش و عەزیەتکەرە. مرۆڤ و گیانلەبەرە خاوەن وشیارییەکانی تر، یانی ئەوانەی لە خۆیان و لە دەوروبەریان ئاگادارن، مەیلیان لە چێژوەرگرتنە و بۆیان بەبایەخ و شیاوی بەدواداگەڕانە. چالاکییە چێژبەخشەکان زۆرن، بۆ وێنە خواردن و سێکس و گوێگرتن لە مۆسیقا و کایەکردن.
سەرچاوەکان
پۆل:سۆزەکان
ھۆندووراس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
ھۆندووراس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ھۆندووراس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ھۆندووراس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ھۆندووراس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ھۆندووراس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
کۆنتڕۆلی لافاو
وێنۆک|بەربەند یا بەربەستێک دروستکراوە بۆ ڕێگەگرتن لە بەرزبوونەوەی ئاو و دروستبوونی لافاو کۆنتڕۆلی لافاو ڕێگایەکە بەکاردێت بۆ کەمکردنەوە یان نەھێشتنی لافاو ڕێگاکە بەکاردێت بۆ ئەوەی ڕێگە لە بەرزبوونەوەی پلەی ئاو بگرێت
زیاتر بخوێنەوە
پۆل:کۆنتڕۆلی لافاو
یووی مەزن
وێنۆک|پاشا یو، کە لەلایەن وێنەکێشی [[شانشینی سۆنگ ما لین (馬麟) وێنای بۆ کراوە.]] یوی مەزن (بە چینی: 大禹) پاشایەکی ئەفسانەیی بوو لە مێژووی دێرینی چین، پاشا یو بە ناساندنی ڕێگاکانی کۆنتڕۆلی لافاو بەناوبانگ بوو. دامەزرێنەری شانشینی سیا بوو وە فەرمانڕەوایی پشتاوپشتی کردە فەرمی لە چین. زۆربەی چیڕۆکەکانی پاشا یوو لەلایەن مێژوونوس سیما چیان لە کتێبی تۆماری مەزن شیجی کۆکراونەتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:میتۆلۆژیای چینی پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر پۆل:چینییە ئەفسانەییەکان
تازەکەند قاترچی
تازەکەند قاترچی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ نازی، ناوچەی نازی، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
تازەکەند قاترچی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
بزینا
بزینا یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ھۆندووراس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ھۆندووراس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
لەسێدارەدانی سەددام حوسێن
وێنۆک|[[سەددام حوسێن لە دادگا، ١ی تەممووزی ٢٠٠٤|150px]] لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦، سەرۆکی پێشووی عێراق، سەددام حوسێن لەسێدارە درا. سەددام حوسێن سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنرا دوای تاوانبارکردنی بە تاوانی دژ بە مرۆڤ لەلایەن دادگای تایبەتی عێراق بۆ کۆمەڵکوژیی دوجەیل، کە کوژرانی ١٤٨ شیعەی عێراقی لێکەوتەوە لە شارۆچکەی دوجەیل، لە ساڵی ١٩٨٢، کە ئەمە لە تۆڵەی ھەوڵێکی تیرۆرکردندا بوو لە دژی.
سەرچاوەکان
پۆل:سەددام حوسێن پۆل:عێراق لە ٢٠٠٦ پۆل:مردنەکان بەپێی کەس
ھۆندووراس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ھۆندووراس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پووک
وێنۆک پووک، پدوو یان ھاروو شانەیەکی لینجەپەردەیە لەناو دەم کە کەوتووەتە سەر شەویلگەی خواروو و خوار شەویلگەی سەروو. تەندروستیی پووک و نەخۆشیی پووک دەتوانێت کاریگەری بخاتە سەر تەندرووستیی گشتیی مرۆڤ.
سەرچاوەکان
پۆل:توێکاریی دەمی مرۆڤ
ئایپاد ئێر (نەوەی ٤ەم)
ئایپاد ئێر (نەوەی ٤ەم) بە نافەرمی بە ئایپاد ئێر ٤ ناو دەبرێت، تابلێتێکە کە لە لایەن ئەپڵ دیزاین، پەرەپێدان و مارکێتینگی بۆ کراوە، لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠دا ڕاگەیەندرا. داواکاریی پێشوەختە لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ دەستی پێ کرد، و گەیاندن ھەفتەیەک دواتر لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ شانبەشانی ئایفۆن ١٢ و ئایفۆن ١٢ پڕۆ دەستی پێ کرد. دیزاینی ئامێرەکە زۆر لە دیزاینی ئایپاد پڕۆی ١١ ئینچ (نەوەی ٣یەم) دەچێت و چەندین تایبەتمەندی ھەیە کە پێشتر تایبەت بوو بە ھێڵی ئایپاد پڕۆ، وەکوو پشتگیری بۆ تەختەکلیلی جادوویی و نەوەی دووەمی قەڵەمی ئەپڵ. بە پێنج ڕەنگ بەردەستە: خۆڵەمێشیی بۆشایی، زیوی، ڕۆز گۆڵد، سەوز، و شینی ئاسمانی.
نەوەی ٤ەمی ئایپاد ئێر لە ٨ی ئازاری ٢٠٢٢ وەستێنرا، ئەمەش دوای ڕاگەیاندنی جێگرەوەکەی، نەوەی ٥ەمی ئایپاد ئێر.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئایپاد پۆل:ئای ئۆ ئێس پۆل:تابلێتەکان
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
یانگ سی (سێ شانشینەکە)
یانگ سی (مردووی ٢٦١) فەرمانبەرێکی ویلایەتی شوو ھان بوو لە سەردەمی سێ شانشینەکە لە مێژووی چین، بەھۆی نووسینی کتێبی جی ھان فوچێن زان (季漢輔臣贊، بڵاوکردنەوە ٢٤١) ناسراوە کە کتێبەکە لە بارەی کۆکردنەوەی کەسە بەناوبانگەکانی ئەو سەردەمەیە کە خزمەتی شوو ھانیان کردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ٢٦١
حاجیاوا، نازی
حاجیاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ نازی، ناوچەی نازی، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
حاجیاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
باڵە نایابەکان
باڵە نایابەکان (, 출동! 슈퍼윙스، بە مانداری: 超级飞侠) زنجیرە کارتۆنێکی کۆریای باشوورییە کە لەلایەن گیل ھۆن جۆنگ دروست کراوە، کە بۆ یەکەم جار لە ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣دا لە کۆمپانیای EBS1 پەخشکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:کۆلکەکانی تەلەڤیزیۆن پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە ڕۆبۆتەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
تۆمارەکانی سێ شانشینەکە
تۆمارەکانی سێ شانشینەکە تۆمارێکی مێژوویی چینە کە مێژووی کۆتایی سەردەمی ھان (١٨٤- ٢٢٠ی زایینی) و سێ شاشینەکە (٢٢٠-٢٨٠ی زایینی) تیادا تۆمارکراوە، بە زۆری وەک سەرچاوەیەکی گرنگی مێژوییی دانراوە بۆ زانیاری لەسەر ئەو سەردەمانە. کتێبەکە لەلایەن چێن شۆو لە سەدەی سێیەم نووسراوە.
ھەرچۆنێک بێت تۆماری ئەو کتێبە بۆتە سەرچاوەییەک و کاریگەرییەکی سەرەکی بەسەر ڕۆمانێکی سەدەی ١٤یەم بەناوی ئەوینی سێ شانشینەکە کە بەیەکێک لە چوار ڕۆمانە مەزنەکەی وێژەی کلاسیکی چینی دانراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کتێبە مێژوییەکان دەربارەی زنجیرە فەرمانڕەواییی سێ شانشینەکە
ھۆندووراس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ھۆندووراس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ھۆندووراس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ھۆندووراس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
بێت ڕیسگراف
بێث جین ڕیسگراف (لەدایکبووی ٢٤ی ئابی ١٩٧٨) خانمەئەکتەرێکی ئەمریکییە. ناسراو بە بەرجەستەکردنی پاڕکەر لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی تی ئێن تیی Leverage (٢٠٠٨–٢٠١٢).
ژیانی سەرەتایی و پەروەردە
بە ڕەسەن خەڵکی بێڵ پلەین، مینێسۆتا، ڕیسگراف دوا ناوەندی سیمارۆن-میمۆریاڵی تەواوکرد لە لاس ڤێگەس، نێڤادا لە ١٩٩٦ دا.
پیشە
ڕیسگراف وەک کارەکتەری ناتالی دەکوۆرث دەرکەوتووە لەگەڵ دەستگیرانی ئەوکاتەی جەیسن لی لە پەخشی My Name Is Earl لە ٢٠٠٥ و ٢٠٠٧ دا، و لە Alvin and The Chipmunks بەڕۆڵی دایکێک لە فرۆشگاکە لە ٢٠٠٧. لە ٢٠٠٨ دا، ڕۆڵی بووکێکی بێناوی گێڕا لە موزیک ڤیدیۆی فەرمی "Cath..." لەلایەن Death Cab for Cutie.
لە ٢٠٠٨ەوە تا ٢٠١٢، ڕۆڵی سەرەکی پاڕکەری گێڕاوە لە زنجیرەی تی ئێن تیی Leverage. لە ٢٠١٥ دا، ڕیسگراف ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو لە زنجیرەی تۆڕی ئەمریکی Complications، کەباسی ژیانی دکتۆری ڕەوشت ناکۆک دەکات؛ زنجیرەکە یەک وەرزی لێ بڵاوکرایەوە. لە ئەیلوولی ٢٠١٩ دا ھەڵبژێردرا بۆ ڕۆڵی سەرەکی زنجیرەی درامی ھێشتا بڵاونەبووەوەی تۆڕی پاراماونتی 68 Whiskey.
ژیانی تایبەتی
ڕیسگراف پەیوەندی خۆشەویستی ھەبووە لەگەڵ ئەکتەر جەیسن لی لە ٢٠٠١ ەوە بۆ ٢٠٠٧ و دووانەکە مارەکرابوون بۆ ھاوسەرگیری. لەگەڵ لی، ئەو یەکەم منداڵی بوو لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا، کوڕێک لەدایکبووی ئەیلوولی ٢٠٠٣.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
ڕۆمانە کلاسیکییە چینییەکان
ڕۆمانە کلاسیکییە چینییەکان دەستەیەک یان گروپێکن لە چوار یان شەش لە باشترین ڕۆمانە کلاسیکییەکانی چین. چوار ڕۆمانە کلاسیکییەکان بریتیین لە ئەوینی سێ شانشینەکە، گەشتێک بەرەو ڕۆژاوا، خەونی تەلاری سوور. و بە شەش ڕۆمانەکەشەوە  ڕۆمانەکانی وەک مێژوویی نافەرمی زاناکان و ھەڵووژە لە گوڵدانی زێڕین بۆ پێرستەکە زیاد دەبێت. ئەوانە لەنێوان لە کۆنترین و درێژترین ڕۆمانەکانی جیھانن وە زۆرترین جار خوێندراونەتەوە و لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە
ھەژمێری ڕادیۆکاربۆن
ھەژمێری رادیۆکاربۆن (ھەروەھا وەک ھەژمێری کاربۆن یان ھەژمێری کاربۆن-١٤ ناسراوە) ڕێگایەکە بۆ دۆزینەوە تەمەنی کەلوپەلەکان لەناویان شتە زیندووەکان بەبەکارھێنانی خەسڵەتەکانی رادیۆکاربۆن، بە رادیۆکاری ڕوانینی کاربۆن
ڕیگاکە لەلایەن وێلارد لیبی لە زانکۆی شیکاگۆ پەرەپێدراوە لە ساڵی ١٩٤٠کان، وێلارد بووە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵ لە کیمیازانی لە ساڵی ١٩٦٠.
سەرچاوەکان
پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:کاربۆن
ھۆندووراس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ھۆندووراس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
ئێل جی یو پڵەس
ئێڵ جی یو پڵەس(بە ئینگلیزی؛LG Uplus)(بە کۆری؛ 엘지 유플러스) کۆمپانیای ئێڵ جی یو پڵەس خزمەتگوزاری پەیوەندیە یەکگرتووەکان پێشکەش دەکات،لەوانە ئینتەرنێتی بێ وایەر،وای فای،ئای پی تیڤی،باڵانسی پەیوەندی و هتد…… پێشتر کۆمپانیای ئێڵ جی یو پڵەس ناوی ئێڵ جی تێلیکۆم بوو. ناوەڕاست|وێنۆک|327x327پیکسڵ|هێمای کۆمپانیای ئێڵ جی یو پڵەس
ھلارا
ھلارا یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
تازەکەند جنێزە
تازەکەند جنێزە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ نازی، ناوچەی نازی، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
مەمیدا
مەمیدا یان مەمویدیان یان مەمیدان یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
پڕۆژەی ڕوونکردنەوە لەسەر شانشینەکانی سیا-شانگ-ژۆو
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو پۆل:کاتناسی پۆل:مێژوونووسی چین پۆل:ئیمپراتۆریەتیی شانگ پۆل:ئیمپراتۆریەتیی سیا
ھۆنگ کۆنگ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
ھۆندووراس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ھۆندووراس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
باتری تۆپھاوێژ
چەپ|وێنۆک|270x270پیکسڵ|پاتری تۆپھاوێژ بۆ سوپای ئەمریکا لە [[عێراق]] پاتری تۆپھاوێژ یان پاتری مووشەکی لە ڕێکخستنی سەربازی ھاوچەرخ بە واتای یەکەیەکی سەربازی ھاوتای کەتیبەیەک لە تۆپھاوێژ، بەرگری ئاسمانی، یان ھێزی مووشەکی ستراتیژی.
قەرەلەرا
قەرەلەرا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ نازی، ناوچەی نازی، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ینسو
وێنۆک ینسو (بە چینی:殷墟 واتا: وێرانبوەکانی ین) شوێنێکە کە پایتەختی شانشینێکی چینە بە گوێرەی دۆزینەوە شوێناوارناسییەکان لە ڕێگەی خوێندنەکان لەسەر ئێسک کە ڕێگەی دا بە ناسینەوەی سەرەتاترین نوسراوە دێرینەکانی چین وێرانبووەکانی ینسو یان ئەو شتانەی لە مێژووی ین مابوونەوە بریتییە لە دواین پایتەختی دێرینی شانگ (ین) کە پایتەخەتەکە بۆ ھەشت نەوە بوونی ھەبووە بۆ ٢٥٥ ساڵ. و لە ماوەی ١٢ پاشای ئەوسات. ینسو لە ساڵی ١٨٩٩ دۆزرایەوە ینسو یەکێکە لە گەورەترین و کۆنترین شوێنەواری چین کە میراتی جیھانیی یوونێسکۆ لە ساڵی ٢٠٠٦ دیاریکرد
سەرچاوەکان
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە چین پۆل:پایتەختە دێرینەکانی چین پۆل:شارەکان لە ھێنان پۆل:ئیمپراتۆریەتیی شانگ
زیلان، قەزای مێرگەسۆر
زیلان یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سه‌رچاوه‌کان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
ویکیپیدیای چینی
ویکیپیدیای چینی (پێشگر: zh) (中文維基百科) وەشانێکی ویکیپیدیایە کە بە زمانی چینی ئەنووسرێت، ویکیپیدیای چیینیی لە ڕێکەوتی ١١ی ئایاری ٢٠٠١ درۆست بووە، لە حوزەیرانی ٢٠٠٩ دا زیاتر لە ٢٥٠ ھەزار وتاری ھەبوو و لە ئێستادا ژمارەی وتارەکانی نزیکەی ١٬٠٣٩٬٠٠٠ وتارە.
سانسۆرکردن
چین سەرەتا لە حوزەیرانی ٢٠٠٤ بۆ ماوەی ١٩ ڕۆژ ئەو سایتەی بلۆک کرد و دواتر لە مانگی ئەیلوولی ھەمان ساڵدا دووبارە بلۆکی کردەوە و دواتر لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ دا ئەو سایتەی لە وڵاتی سەرەکی چین قەدەغە کرد و لە ئەنجامدا ئینسلۆپیدیاکە بە شێوەیەکی بەرچاو گەشەی نەسەند.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویکیپیدیاکان بەپێی زمان پۆل:زمانی چینی
شەڕی دووەمی فەلووجە
شەڕی دووەمی فەلووجە یان ئۆپەراسیۆنی بەیانی، ھێرشێکی ھاوبەش بوو لە نێوان سوپای ئەمریکا و سوپای عێراق و سوپای بەریتانیا لە مانگەکانی تشرینی دووەم و کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٠٤ و لووتکەی شەڕەکان دەنوێنێت لەکاتی شەڕی عێراقدا. لەلایەن ھێزە دەریاییەکانی ئەمریکاوە سەرکردایەتی دەکرا دژی کۆمەڵە چەکدارە عێراقییەکان لە شاری فەلووجە و لەلایەن حکوومەتی کاتی عێراقەوە ڕاسپێردرا کە لەلایەن ئەمریکاوە دەستنیشانکرابوو. سوپای ئەمریکا بە یەکێک لە «توندترین شەڕە شارییەکان» وەسفی کردووە کە ھێزە دەریاییەکانی ئەمریکا تێیدا شەڕی کردووە لەدوای شەڕی شاری ھو لە ڤێتنام لە ساڵی ١٩٦٨.
ئەم ئۆپەراسیۆنە دووەم گەورەترین ئۆپەراسیۆنە لە فەلووجە. پێشتر لە نیسانی ٢٠٠٤ ھێزەکانی ھاوپەیمانان یەکەم شەڕی فەلووجەیان ئەنجامدا بە مەبەستی گرتن یان کوشتنی ئەو توخمە چەکدارانەی کە بە بەرپرسیار دادەنرێن لە کوشتنی بەکرێگیراوانی کۆمپانیای ئەمنی بلاک واتەر. کاتێک ھێزەکانی ھاوپەیمانان لە ناوەڕاستی شارەکەدا شەڕیان دەکرد، حکوومەتی عێراق داوای کرد کە کۆنتڕۆڵی شارەکە بگوازرێتەوە بۆ ھێزێکی ئەمنی نێوخۆیی کە لەلایەن عێراقەوە بەڕێوەدەبرێت، دواتر دەستیکرد بە کۆکردنەوەی چەک و دروستکردنی بەرگری ئاڵۆز لە دەوروبەری شارەکەدا تا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٠٤. شەڕی دووەمی فەلووجە خوێناویترین شەڕ بوو لە تەواوی شەڕی عێراقدا بۆ ھێزەکانی ئەمریکا و بەناوبانگە بەوەی کە یەکەمین پێکدادانی گەورە بوو لە شەڕی عێراق دژی کوتلە چەکدارەکان لە جیاتی ھێزەکانی بەعس کە لە ساڵی ٢٠٠٣ ڕووخێندرا.
ئیمپراتۆریەتیی شانگ
وێنۆک|نەخشەی شانگ، نەخشەکە ئەوە دەسەلمێنێ کۆمەڵگا سەرەتایەکان لە نزیک شانگ بوونیان ھەبووە. شانشینی شانگ (بە چینی: 商朝 خوێندنەوە: شانگچاۆ) لە مێژوودا بە شانشینی ین ناسراوە، (殷代 ین دای) شانشینێکی مێژوویی چینە کە لە ناوەند و خوارووی رووباری زەردا بوە. کە لە دوایی شانشینی سیا دامەزرا دواتریش شانشینی ژۆو دامەزرا تۆماری شانشینی شانگ لە کتێبە مێژوویییەکانی (تۆمارەکانی بامبۆ، تۆماری مێژوویی شیجی) بەگوێرەی ڕوونکردنەوەکانی لیو سی شانشینی شانگ لە ١٧٧٦ی پێش زاین تا ١١٢٢ی پێش زاین شانشینەکە لەژیاندا بووە، بەڵام بەگوێرەی تێکستەکانی تۆماری ئێستای بامبۆ شانشینەکە لە نێوان ١٥٥٦ی پێش زاین تا ١٠٤٦ی پێش زاین ژیاوە، ھەرچۆنێک بێت پڕۆژەی ڕوونکردنەوە لەسەر شانشینەکانی سیا-شانگ-ژۆو بەگوێرەی کاربۆن ١٤، ڕوونی کردووەتەوە شانشینەکە لە ١٦٠٠ تا ١٠٤٦ بوونی ھەبووە.
شانشینی شانگ سەرەتاترین شانشینە کە بەبەڵگەی شوێنەوارناسی پشتگیر لێکرابێت دۆزینەوەکان لە وێرانبووەکانی ینسو (لە جیھانی مۆدێرنی ئەمڕۆ ئانیانگ) کە بە دواین پایتەخەتی شانگ ناسراوە لە دۆزینەوەکان گۆڕی شاھانە و کەلوپەلی جەنگی و دەیەھا ھەزار لە بڕۆنز و بەرد و ئێسک و سێرامیک دۆزراوەتەوە، لە ئانیانگ سەرەتاترین نوسراوی چینی لەناویدا دۆزراوەتەوە لەنێوان ساڵانی ١٩٢٠کان و ١٩٣٠کان. جگە لەوەش لە دۆزینەوەکاندا چەندین شتی مێژوویی دێرین دۆزاراوەتەوە کە لەو ساتە بەکارھاتوون وەک پزیشکی-دەرمان، ھونەر، سیاسەت، ئیکۆنۆمی، کە ھی سەرەتای شارستانییەتی شانگن.
تۆمارە دێرینەکان
لە زۆربەی بەڵگەنامە دێرینەکان دەربارەی شانشینی شانگ تۆمارکراوە وەکوو کتێبی بەڵگەنامەکان
سەرچاوەکان
پۆل:پۆلی کۆمنز بە بەستەری خۆماڵیی یەکسان لەگەڵ ویکیدراوە پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین پۆل:١١ی پێش زاین لە چین پۆل:سەدەی ١١یەمی پ.ز پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین پۆل:ئیمپراتۆریەتیی شانگ
ئانیانگ
وێنۆک|شوینی ئانیانگ لە ھێنان. ئانیانگ (بە چینی ئاسانکراو: 安阳، چینی دێرین:安陽) بە زۆری دەکەوێتە باکووری ھێنان، ئانیانگ شوێنی شارێکی دێرینی مێژوویە بەناوی ینسو کە پایتەختی شانشینی شانگ بوو کە یەکەم شانشینی جێگیری چین بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکان لە ھێنان
قەلعا سەردار
قەلعا سەردار گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ نازی، ناوچەی نازی، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قەلعا سەردار ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ھۆنگ کۆنگ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
ھۆنگ کۆنگ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
ئاکیکا
ئاکیکا یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
شای گەنج ئارس
شای گەنج ئارس (بە ژاپۆنی: ヤングキングアワーズ؛ Yangu Kingu Awāzu) گۆڤارێکی مانگای مانگانەیە کە لە ژاپۆن لەلایەن شۆنن گاھۆشا بڵاودەکرێتەوە، بە شێوەیەکی سەرەکی ئامانجی بینەرانی سێینن مانگایە، بڵاوکراوەی خوشکی شای گەنجە (کە لە بەرامبەردا بڵاوکراوەی خوشکی شۆنن کینگ بوو کە ئێستا وەستاوە). تا ساڵی ٢٠٠٨، تیراژی شای گەنج ئارس ٦٨ ھەزار دانە بووە.
پەنجە
پەنجە یان قامک بەشێکە لە ئەندامەکانی لاشە. زۆربەی گیانلەبەرەکان دە پەنجەیان ھەیە. مرۆڤ دە پەنجەی ھەیە. ھەر دەستەو پێنچ پەنجەیە، و ناوی پەنجەکانی دەستی مرۆڤ بریتییە لە: توتە و برای توتە و باڵا بەرزە و دۆشاو مژە و ئەسپێ کوژە. وێنۆک
بەستەرە دەرەکییەکان
*
ھۆنگ کۆنگ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
ھۆنگ کۆنگ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
باسیا
باسیا یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
کتێبی بەڵگەنامەکان
وێنۆک|پەڕەیەکی بەڵگەنامەکە کە ھی سەدەی حەوتەمی زاینییە لە مۆزەخانەی تۆکیۆ ھەڵگیراوە. کتێبی بەڵگەنامەکان یەکێکە لە پێنج کتێبە کلاسیکەکەی چین کتێبێکی گرنگە کە زانیاری مێژووی دێرینی چینی لەناو تۆمارکراوە. وە وەک فەلسەفەی سیاسی چین بۆ ٢٠٠٠ ساڵ کاری پێکراوە.
وەڕگێرە بەناوبانگەکان
پۆل:دەقە مێژووییە چینییەکان پۆل:دەقە چینییە کلاسیکەکان
خشتەی کەسایەتییەکانی ھێڵسینگ
ھێڵسینگ، زنجیرە مانگایە کە لەلایەن کۆتا ھیرانۆوە نووسراوە و وێنا کراوە. چیرۆکی خوێنمژێکی بەھێزە بە ناوی ئەلوکارد و شەڕەکەی دژی ھێزە سەروو سروشتییەکان لە خزمەت ڕێکخراوی ھێڵسینگ. زنجیرەکە بە شێوەیەکی خەیاڵی لە شانشینی یەکگرتوودا ڕوودەدات، کە لەژێر ھێرشی ھێزە نەمرەکاندایە کە وەک کەتیبەیەکی نازی تایبەتمەندە کە لە کۆتایی جەنگی جیھانیی دووەم ڕزگاریان بووە. زۆرێک لە کەسایەتییەکانی ھێڵسینگ لەسەر بنەمای چەمکەکانی کارەکانی پێشووی ھیرانۆ وەک ھونەرمەندێکی ئازادی مانگا بوو.
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
زەرگەت
زەرگەت یان زەرگەتە یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
ھواری بومێدیێن
ھواری بومێدیێن کە ناوی ڕاستەقینەی محەممەد ئیبراھیم بو خرووبەیە ( ٢٣ی ئابی ١٩٣٢ – ٢٧ی کانوونی دووەمی ١٩٧٨)، دووەم سەرۆکی جەزائیر بوو لە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٦٥ەوە دوای کودەتایەکی سەربازی دژی ئەحمەد بن بێللێ کە لەگەڵ تاھر زوبەیری و کۆمەڵەی وجدە ڕێکخرابوو. تا کۆچی دوایی لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ١٩٧٨ لە دەسەڵاتدا مایەوە. بە یەکێک لە ڕامیارە دیارەکانی جەزائیر و جیھانی عەرەبی دادەنرێت لە نیوەی دووەمی سەدەی بیستەمدا، و یەکێکە لە ھێماکانی بزووتنەوەی بێلایەنەکان. ڕۆڵێکی گرنگی لە گۆڕەپانی ئەفریقی و عەرەبیدا ھەبوو، یەکەم سەرۆک بوو لە جیھانی سێیەمەوە کە لە نەتەوە یەکگرتووەکان قسەی کرد سەبارەت بە سیستمی نوێی نێونەتەوەیی.
سەرچاوەکان
ویکی عەرەبی
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ھۆنگ کۆنگ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ھۆنگ کۆنگ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
موتەڵیب کوڕی عەبدولمەنناف
موتەڵیب کوڕی عەبدولمەنناف کوڕی قوسەیی کوڕی کیلابی کوڕی مڕەی کوڕی کەعبی کوڕی لوئەیی کوڕی غالیبی کوڕی فەھری کوڕی مالیکی کوڕی نەزڕی کوڕی کینانەی کوڕی خەزیمەی کوڕی مدرکەی کوڕی ئلیاسی کوڕی مزڕی کوڕی نزاری کوڕی موعدی کوڕی عەدنان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:قوڕەیش پۆل:مردووانی دەیەی ٥١٠ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٥ەم پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو
ڕێککەوتنی ١٠ی شوبات (١٩٦٤)
ڕێککەوتنی ١٠ی شوبات ڕێککەوتنێکی ئاشتییە کە لە نێوان حکوومەتی عێراق و بزووتنەوەی کوردی بە سەرۆکایەتی مەلا مستەفا بارزانی لە ١٠ی شوباتی ساڵی ١٩٦٤ واژوو کرا، ئەو ڕێککەوتنە کە لەنێوان ھەردوولا واژوو کراوە چەند بڕگەیەکی لەخۆگرتبوو، دیارترینیان ڕەزامەندی حکوومەتی عێراقە بۆ مافە نەتەوەییەکانی کورد لە دەستووری عێراقدا.
شەڕی زاویتە (١٩٦١)
شەڕی زاویتە یەکێکە لە شەڕەکانی شۆڕشی ئەیلوول، کە لە نێوان بزووتنەوەی کوردی بە نوێنەرایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان سەریھەڵدا و بە سەرۆکایەتی مستەفا بارزانی بوو، لەگەڵ ھێزە عێراقییەکان لە شارۆچکەی زاویتە، کە دەکەوێتە پارێزگای دھۆک لە ھەرێمی کوردستان شەڕەکە لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٦١ی زایینی دەستی پێکرد بە سەرکەوتنی بزووتنەوەی کورد کۆتایی ھات.
سەرچاوەکان
ویکی عەرەبی
ڕێوان ئەمین
ڕێوان ئەمین (لەدایکبووی ٨ی ژانویەی ١٩٩٦) یاریزانێکی کوردی ھەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی عێراقییە و وەک یاریزانی ناوەڕاست بۆ یانەی دهۆک لە خولی نایابی عێراق یاری دەکات.
ژیانی وەرزشی یانەکان
ئەمین لە شاری دهۆک لە عێراق لەدایکبووە و خێزانەکەی لە تەمەنی سێ ساڵیدا کۆچیان کردووە بۆ شاری لیواردنی هۆڵەندا. دوای سێ ساڵ پەیوەندی بە ڕێکخراوی گەنجانی LAC Frisia 1883 کرد، پێش ئەوەی دوای شەش ساڵ بگۆڕێت بۆ ئەکادیمیای هیرنڤین. لە ساڵی ٢٠١٣ گرێبەستەکەی لەگەڵ یانەکەی بۆ ماوەی سێ ساڵ درێژکردەوە. لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠١٣ هەواڵەکان دەرکەوتن کە یانەی ئارسناڵی ئینگلیزی خواستی خۆیان بۆ گواستنەوەی ئەو یاریزانە دەربڕیوە.
لە پێش وەرزی ٢٠١٤-٢٠١٥، ئەمین تووشی پێکانبوو لە ئەژنۆی ڕاستی. لە یەکەم یاری دوای چاکبوونەوەی، ئەمین جارێکی تر پێکان بوو بەرامبەر بە ئێف سی گرۆنینگن. هەرچەندە دوای پشووی زستانە چاک بووەوە، بەڵام ئەمین جارێکی دیکە پێکان بوو، ئەمجارەیان لە ڕاهێنانێکدا کە بۆ ماوەی هەشت هەفتە لە یاریکردن دوورکەوتەوە. لە ١٢ی ئایاری ٢٠١٦ گرێبەستەکەی بۆ وەرزێکی تر درێژکرایەوە.
هەرچەندە ئەمین ٣٢جار بۆ یانەی یەدەگ یاری کرد، بەڵام نەیتوانی یەکەم یاری لە تیپی یەکەمدا لە یانەی هیرنڤین ئەنجام بدات. لە ٢ی شوباتی ٢٠١٧ ڕووی لە یانەی دالکوردی پلە دووی سویدی کرد، دوای ئەوەی ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر گرێبەستێکی سێ ساڵە. هەمان وەرز، دالکورد سەرکەوتنی بەدەستهێنا بۆ Allsvenskan, کە پلەی یەکەمی سوید بوو.
لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٢، ئەمین گرێبەستەکەی لەگەڵ ئۆستەرسوندز هەڵوەشاندەوە دوای ئەوەی بەهۆی پێکانەوە بۆ ماوەیەکی زۆر دیاریکرابوو و گەڕایەوە بۆ یانەی دالکورد ، تەنها لە مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ گەڕایەوە بۆ یاریکردن. لە کۆتایی وەرزی ٢٠٢٢ی سوپەریتان داڵکوردی بەجێهێشت، گواستنەوەی بۆ یانەی کامبور لە خولی ئێریدیڤیز ڕێکخرا، بەڵام ئەمین پێی باشتر بوو بە پێچەوانەی ویستی یانە نوێیەکەیەوە یاری بۆ وڵاتەکەی بکات بۆیە گواستنەوەکە تێکچوو. دوای بردنەوەی جامی ٢٥ی کەنداوی عەرەبی, ئەمین گرێبەستی لەگەڵ یانەی دهۆک, کە بنکەکەی لەو شارەیە کە لەدایکبووە. ئێستا کاپتنی یانەکەیە کە بنکەکەی لە دهۆکە.
پیشەی نێودەوڵەتی
ئەمین لە یەکەم یاری خۆیدا بۆ تیپی خوار ١٥ ساڵانی هۆڵەندا گۆڵێکی تۆمارکرد. لە ساڵی ٢٠١٢ لەلایەن ئەلبێرت ستویڤنبێرگەوە بانگهێشتی هۆڵەندا کرا بۆ خوار تەمەنی ١٧ ساڵ. وەک کاپتن دەستنیشانکرا و دواتر ١٠ یاری بۆ تیپەکە ئەنجامدا.
لە ١٢ی ئەیلولی ٢٠٢٢، ئەمین لەلایەن ڕادی شێنەیشیلەوە بانگهێشتکرا بۆ نوێنەرایەتیکردنی عێراق لە پاڵەوانێتی نێودەوڵەتی ئوردن ٢٠٢٢, نوێنەرایەتی وڵاتی لەدایکبوونی خۆی دەکات. لە قۆناغی پێش کۆتایی بەرامبەر عومان لەسەر کورسی یەدەگ ناوی هات. لە کۆتا خولەکدا بەرامبەر سوریا هاتە نێو یاریگا. خیسۆس کاساس ناوی ئەمینی لە پێکهاتەی کۆتایی جامی ٢٥ی کەنداوی عەرەبی هێنا، بەشێک بوو لەو پێکهاتەیەی کە بۆ چوارەمجار لە مێژووی عێراقدا پاڵەوانێتییەکەی بردەوە.
خولەفای ڕاشدین لە وێژەی فارسی
ئەم وتارە لە شێعری شاعیرانی فارسی زمان بۆ خولەفای ڕاشدین لە وێژەی فارسیدا نووسراوە. ستایشی خولەفای ڕاشدین لە زۆربەی کارە بەناوبانگەکانی ئەدەبی فارسیدا هاتووە.
ڕێوان ئەمین
نێودەوڵەتی
عێراق
خولەفای ڕاشدین لە وێژەی فارسی
مەولەوی
واتە: ئەو خۆشەویستانەی کە دەمرن، وەک شەکر دەمرن. دواتریش ڕەوشتی مستەفا دەگەرن، وەک ئەبووبەکر و وەک عومەر دەمرن.
ڕێوان ئەمین
بەستەری دەرەکی
پۆل:ھۆڵەندییەکانی بە ڕەچەڵەک کورد پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:خەڵکی دھۆک پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦
خولەفای ڕاشدین لە وێژەی فارسی
مەولەوی
مەولانا لە شوێنێکی تریش دا باسی حەزرەتی عومەر دەکات بۆ نموونە لە چیرۆکی پیر جەنگی.
فیردەوسی
واتە: خودا نێرەر نامه فه‌ر‌موو‌ی: دوای پێغەمبەران خۆر بە باشترین شێوە بۆ حەزرەتی ئەبووبەکر دەدرەوشایەوە. پاشان حەزرەتی عومەر ئیسلامی ئاشکرا کرد و جیهانی وەک باخچەیەکی بەهار هێنا. دوای ئەوە هەڵبژاردن بۆ عوسمانی خاوەن شەرم و ئایین کرا. چوارەمیان عەلی بوو کە پێغەمبەر زۆر بە باشی ستایشی کرد. هاوەڵانی پێغەمبەر هەموو چاکو پاک بوون. ئەمە فەرموودەی پێغەمبەرە وەک ئەوەی بە گوێی خۆم بیستبێتم. بە هاتنی عومەر ئایین هەڵچورا. پێغەمبەر وەک خۆر وایە و هاوەڵەکانی وەک مانگ نوقومن و لەیەک دابڕاون و ڕێچکەیان هەر وایە.
عەتتار
عەتار لە کتێبەکانیدا (ئەسرارنامە، ئێلاھی نامە، مەنتق قۆتەیر و هتد.) وەسفی خەلیفەکانی زۆر کردووە.
سەنایی غەزنەوی
واتە: هێزی ئیسلام له عومەرە، ئەو ماڵی ئیسلام دروست کرد. جگەر بێباوەڕەکانی لە ناشیرینی پاک کرد، و شانازیە به خۆیانی تێکدا. پشتی دادگەری لە جیهانیدا بوو، ئەو خووی بەدعه‌تی لە جیهان لابرد. ئەو پاڵەوان بوو، تەنانەت دێویش لێی دەترسا.
سەعدی
دیگر عمر که لایق پیغمبر بدی
گر خواجه رسل نبدی ختم انبیا
سالار خیل خانه ی دین صاحب رسول
سر دفتر خدای پرستان بی ریا
دیوی که خلق عالمش از دست عاجزند
عاجز در آنکه چون شود از دست وی رها؟
واتە: ئەگەر پێغەمبەر ئاخرین پێغەمبەر نەبوایە، ئەو کەسەی تر کە پێغەمبەرایەتی هەبووایە، عومەر دەبوو. حەزرەتی عومەر سەرۆکی کاروانی ئایین و دۆست و هاوەڵی پێغەمبەرە و باشترین خواپرستی بەبێ دووڕووییە. شەیتان کەخەڵکی جیهان بەدەستی ئەوەوە گیرن، توانای ئەوەی نییە ئازاری حەزرەتی عومەر بدات.
هەروەها لە شیعرێکی تردا ئاماژە بە حەزرەتی ئەبووبەکر و عومەر دەکات و دەنووسێت:
نیزامی
زعشق عمر نیز خالی نیم
واتە: حەزرەتی عەلیم خۆش دەوێت، حەزرەتی عومەریشم هەر وەک ئەو خۆش دەوێت.
بیدێل دێھلەوی
عمر یافت کام از می عدل و داد
بر آفاق چون استوا، خط نهاد
که هر کس زمضمون این خط گذشت
واتە: ئاماژە بەدادپەروەری و زانایی حەزرەتی عومەر دەکات.
عۆبەید زاکانی
چون بست بهر دین محمد میان عمر
در هم شکست گردن گردن کشان عمر
برباد رفت خرمن کفار خاکسار
چون برکشید خنجر آتش فشان عمر
خورشید دین به اوج کمال آن زمان رسید
کانداخت سایه بر سر اسلامیان عمر
هم آسمان دانش و هم آفتاب عدل
واتە: کاتێک عومەر هات بۆ بەهێزکردنی ئایینی موحەممەد، ملی بێ باوەرە زۆردارەکانی شکان. کاتێک عومەر خەنجەرە ئاگرینەکەی دەرهاورد، بەرهەمی کافرە بەدبەختەکان لەناوچوو. کاتێک عومەر بوو بە ئیسلام و سێبەری پشتگیری کردن لە موسڵمانان، خۆری ئیسلام گەیشتە باڵای کامڵبوون. لە مەککە بوو بەڵام قه‌یسه‌ری‌ ڕۆمی سەربڕی، کاتێک عومەر بوو بە پاڵەوانی خاکی موسڵمانان. ئاسمانی مەعریفە و خۆرەتاو و دادپەروەری بوو و لە کاتی کۆچی دوایی خۆیدا لە تەنیشت گۆڕی پێغەمبەربەخاک سپێردرا.
حەکیم سەنایی غەزنەوی
عادلان را زی امیرالمؤمنین عمر برند
واتە: ئاماژە بەدادپەروەری عومەر دەکات.
جامی
خاصه آل پیغمبر و اصحاب
کز همه بهترند در هر باب
وز میان همه نبود حقیق
وز پی او نبود از آن احرار
کس چو فاروق لایق آن کار
واتە: پێغەمبەر (سڵاو خوای لێ بێت) و هاوەڵەکانی لە هەموو شتێکدا چاکترن لە خەڵک. هیچ کەس لە حەزرەتی ئەبووبەکر شایستەتر نەبوو بۆ خەلافەت. لە دوای ئەودا کەسی شایستەتر لە عومەر نەبوو بۆ خەلافەت.
ئێقبال لاهووری
تازه کن آئین صدیق و عمر
چون صبا بر لاله صحرا گذر
واتە: ئایینی ئەبووبەکر و عومەر بگەرە هەر وەک بای سەبا کە لە بیاباندا تێدەپەڕێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وێژەی فارسی پۆل:خەلافەتی ڕاشدین
گێمەدا
گێمەدا یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
جامی کەنداوی عەرەب
جامی کەنداوی عەرەبی پاڵەوانێتییەکی ھەرێمییە لەسەر ئاستی وڵاتانی کەنداوی عەرەبی و عێراق و یەمەن کە دوو ساڵ جارێک بەڕیوە دەچێ بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٧٠ یەکەم وەشانی پاڵەوانێتییەکە لە بەحرەین بەڕیوەچوو بە بەشداری چوار ھەڵبژاردە دواتر تەواوی وڵاتانی کەنداوی عەرەبی بەشدارییان تیاکرد تاوەکو ژمارەیان گەیشتە حەوت ھەڵبژاردە بەڵام لە ساڵی ١٩٩٢ بەھۆکاری سیاسی ھەڵبژاردەی عێراق دوورخرایەوە بەڵام لە وەشانی ١٧ لە ساڵی ٢٠٠٤ گەڕایەوە پاڵەوانێتییەکە دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٣ ھەڵبژاردەی یەمەنیش چووە ناو پاڵەوانێتییەکە تاوەکو ژمارەی ھەڵبژاردە بەشداربووەکان گەیشتە ھەشت ھەڵبژاردە.
زاویتە
زاویتە (بە کوردی: زاویتە، Zawîte) شارۆچکەیەکە لە پارێزگای دھۆک لە ھەرێمی کوردستان، زاویتە نزیکەی ١٧ کم لە شاری دھۆکەوە دوورە، و ٩٦ کم لە شاری مووسڵەوە دوورە، بە یەکێک لە ھاوینەھەواری بەناوبانگ دادەنرێت لە ھەرێم.
جامی کەنداوی عەرەب
مێژووی پاڵەوانێتییەکە
لە ساڵی ١٩٧٠ یەکەم وەشانی پاڵەوانێتی جامی کەنداو بەڕیوەچوو لە بەحرەین بە بەشداری ھەریەکە لە بەحرەینی میواندار و کووەیت و سعوودیە و قەتەر پاشان لە وەشانی دووەم ئیمارات چووە پاڵەوانێتییەکەوە پاشان لە وەشانی سیێەم عومان پاشان لە وەشانی سیێەم لە ١٩٧٦ ھەڵبژاردەی عێراق چووە پاڵەوانێتییەکە لە ساڵی ١٩٧٩ ھەڵبژاردەی عێراق یەکەمین نازناوی کەنداوی بەدەستھێنا و کۆتایی ھێنا بە قۆرغکردنی کوەیتی کە چوار وەشانی یەکەمی پاڵەوانێتییەکەوە دەستیپێکردبوو.
ھەڵبژاردەی قەتەر لە ساڵی ١٩٩٢ کۆتایی بە قۆرغکاری کوەیتی-عێراقی ھێنا لەسەر نازناوەکە.
ھۆپە
ھۆپە یان ھیپە یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
ھۆنگ کۆنگ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ھۆنگ کۆنگ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ھۆنگ کۆنگ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ھۆنگ کۆنگ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
بێچەنێ
بێچەنێ یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
لێرا
لێرا یان لێرێ یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
بێدیال
بێدیال یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
بێدیال
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
کانی ماروک
کانی ماروک یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
قەلاتۆک
قەلاتۆک یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
ھۆنگ کۆنگ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
ھۆنگ کۆنگ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
ھۆنگ کۆنگ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
ھۆنگ کۆنگ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
دوورگەکانی ڤیرجینیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
حەسەن نەسروڵڵا
سەید حەسەن نەسروڵڵا (حسن نصر الله) سەرکردەیەکی سیاسی لوبنانییە کە لە مانگی شوباتی ساڵی ١٩٩٢ەوە پاش ئەوی عەباس موسەوی لەلایەن ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیلەوە تیرۆر کرا وەک سێیەمین سکرتێری گشتی حزبوڵلا خزمەت دەکات. نەسروڵڵا بە «پاڵەوانی نەتەوەیی» و «ئایکۆن» لە لوبنان و لە سەرتاسەری جیھانی عەرەبی و موسڵماندا وەسف دەکرێت و ھەروەھا ستایشی متمانە و کارامەیی لە ململانێی عەرەب و ئیسرائیل کراوە.
سەرەتای ژیان و پەروەردە
حەسەن نەسروڵڵا نۆیەمین لە دە منداڵ لە بنەماڵەیەکی شیعە لە بورج حەمود، قەزای مەتن (گەڕەکێکی ڕۆژھەڵاتی بەیروت) لە ٣١ی ئابی ١٩٦٠ لەدایکبووە. باوکی عەبدولکریم نەسروڵڵا لە بازوورییە لە گوندی جەبەل عەمێل (کۆماری باشووری لوبنان) لەدایک بووە و دەکەوێتە نزیک شاری تیرەوە و کاری میوە و سەوزەی فرۆشی کردووە.
ھەرچەندە خێزانەکەی ئایینی نەبوون، بەڵام حەسەن حەزی لە خوێندنی ئایینی بوو، ئەو لە قوتابخانەی ئەلنەجاح و دواتر لە قوتابخانەیەکی گشتی لە گەڕەکی سین ئەلفیلی بەیروت کە زۆرینەیان مەسیحی بوون ئامادە بوو.
لە ساڵی ١٩٧٥ شەڕی ناوخۆی لوبنان، بنەماڵەی ئەو و لە نێویاندا نەسروڵڵا کە ئەوکات تەمەنی ١٥ ساڵ بوو، ناچار کرد ڕوو بکەنە ماڵی باوباپیرانیان لە بازوورییە، لەوێش نەسروڵڵا خوێندنی ناوەندی لە قوتابخانەی گشتی سوور (سوور) تەواو کرد. لەوێ خوێندنی ناوەندی خوێندووە، و بۆ ماوەیەکی کورت پەیوەندی بە بزووتنەوەی ئەمەلەوە کردووە، کە گرووپێکی سیاسی شیعەی لوبنانییە.
نەسروڵڵا لە مەدرەسەی شیعەکان لە شارۆچکەی دۆڵی بێقاع لە بەعلبەک خوێندوویەتی. قوتابخانەکە پەیڕەوی لە فێرکارییەکانی ئایەتوڵڵا محەممەد باقر ئەلسەدری لەدایکبووی عێراق کردووە، کە لە سەرەتای شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا بزووتنەوەی دەعوە لە شاری نەجەفی عێراقی دامەزراندووە. لە ساڵی ١٩٧٦ لە تەمەنی شازدە ساڵیدا نەسروڵڵا گەشتێکی کرد بۆ عێراق و لەوێ لە مەدرەسەی ئایەتوڵڵا سەدر لە نەجەف وەرگیرا.
دەوترێت سەدر سیفەتەکانی نەسروڵڵای ناسیوە و وەرگیراوە کە دەڵێت “بۆنی سەرکردایەتی لە تۆدا بۆن دەکەم؛ تۆ یەکێکیت لە ئەنسار [شوێنکەوتووانی] مەھدی … ”. نەسروڵا لەگەڵ دەیان خوێندکاری دیکەی لوبنانی لە ساڵی ١٩٧٨ لە عێراق دەرکرا. سەدر زیندانی کرا و ئەشکەنجە درا و بە شێوەیەکی دڕندانە کوژرا.
نەسروڵڵالە ساڵی ١٩٧٩ ناچار بوو بگەڕێتەوە لوبنان، و ئەو کاتە بەشی یەکەمی خوێندنەکەی تەواو کردبوو، چونکە سەدام حوسێن خەریکی دەرکردنی زۆرێک لە شیعەکان بوو، لەوانە ڕوحوڵا خومەینی (ئایەتوڵڵا خومەینی) و عەباس موسەوی. گەڕایەوە لوبنان، لە قوتابخانەی عەباس موسەوی ڕێبەری ئەمەل دەخوێنێت و وانە دەڵێتەوە، دواتر لە بێقاع وەک نوێنەری سیاسی ئەمەل دەستنیشان کرا و بوو بە ئەندامی مەکتەبی سیاسی ناوەندی. لە دەوروبەری ھەمان کاتدا، لە ساڵی ١٩٨٠دا، سەدام حوسێن سەدری لە سێدارە دا.
چالاکییە سەرەتایییەکان
نەسروڵڵا دوای داگیرکردنی لوبنان لە لایان ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٨٢ پەیوەندی بە حیزبوڵڵا کرد. لە ساڵی ١٩٨٩ حەسەن نەسروڵڵا گەشتێکی کرد بۆ شاری قوم لە ئێران و لەوێ خوێندنی ئایینی خۆی زیاتر کرد. نەسروڵڵا پێی وایە کە ئیسلام چارەسەری کێشەکانی ھەر کۆمەڵگایەکی لە دەستدایە، جارێکیان دەڵێ "لەگەڵ ڕێزم بۆ ئێمە، بە کورتی، ئیسلام ئایینێکی سادە نییە کە تەنیا نوێژ و ستایشی تێدا بێت، بەڵکو پەیامێکی خودایییە کە بۆ مرۆڤایەتی داڕێژراوە، و". دەتوانێت وەڵامی ھەر پرسیارێک بداتەوە کە مرۆڤ سەبارەت بە ژیانی گشتی و کەسی خۆی بیکاتەوە. ئیسلام ئایینێکە بۆ کۆمەڵگایەک داڕێژراوە کە دەتوانێت ڕاپەڕین بکات و کۆمەڵگەیەک بنیات بنێت." لە ساڵی ١٩٩١دا نەسروڵڵا گەڕایەوە لوبنان و دوای ئەوەی کە مووسەوی ساڵی دواتر لە ھێرشە ئاسمانییەکەی ئیسرائیلدا کوژرا، نەسروڵڵا وەک سەرۆکی حیزبوڵڵای لوبنان لە شوێنی مووسەوی دانرا.
سەرکردایەتی حیزبوڵڵا
نەسروڵڵا بوو بە سەرۆکی حیزبوڵڵا دوای ئەوەی ئیسرائیلییەکان لە ساڵی ١٩٩٢دا سەرۆکی پێشووی موسەوییان تیرۆر کرد. لە ماوەی سەرکردایەتی نەسروڵڵادا حیزبوڵاموشەکی بە مەودای دوورتر دەستکەوت کە ڕێگەی پێدا سەرەرای داگیر کردنی باشووری لوبنان لەلایەن ئیسرائیلەوە ھێرش بکەنە سەر باکووری ئیسرائیل. لە ساڵی ١٩٩٣ ئیسرائیل ئۆپراسیۆنی لێپرسینەوەی ئەنجام دا لە کاتی ئۆپەراسیۆنەکەدا ژێرخانی زۆری لوبنانی تێکشکێنرا کە ئیسرائیل پێی ڕاگەیاندبوو سەرکەوتوو بوو. لە کۆتاییدا ڕێککەوتنێک کرا کە بەھۆیەوە، ئیسرائیل کۆتایی بە ھێرشەکانی لە لوبنان ھێنا و حیزبوڵڵاش ڕازی بوو ھێرشەکانی سەر باکووری ئیسرائیل بوەستێنێت.
بەڵام دوای وەستانێکی کورت، شەڕ و پێکدادان دەستی پێکردەوە. لە ساڵی ١٩٩٦ ئیسرائیل ئۆپەراسیۆنی ترێی توڕەیی دەستیپێکرد و شارە گرنگەکانی بەندەری لوبنانی گرت و بنکەیەکی سەربازی سووریای بۆردومان کرد. دوای ١٦ ڕۆژ لەھێرشەکانی ئیسرائیل لەلوبنان ئاگربەستێکی ئیسرائیلی و لوبنانی پەسەند کرا دیسان حیزبوڵڵا ڕازی بوو ھێرشی موشەکی بوەستێنێت لە بەرامبەرڕاگرتنی ھێرشەکانی ئیسرائیل ھەرچۆنێک بێت، وەک ساڵی ١٩٩٣، ئاشتی بۆ ماوەیەکی درێژ بەردەوام نەبوو.
لە ئیسرائیل زیاتر مشتومڕی لەسەر ئەوە کرا کە ئایا بوونی ھێزەکانی ئیسرائیل لە باشووری لوبنان کاردەکات یان نا، بەو پێیەی ڕوون بوو کە 'ناوچەی ئاسایش' ناتوانێت ڕێگری لە گەیشتن بە موشەکەکانی حیزبوڵڵا بۆ ئیسرائیل بگرێت. دوای کوژرانی زۆری ئیسرائیل لە باشووری لوبنان، بەشێک لە سیاسەتمەدارانی ئیسرائیل ئاماژەیان بەوە کرد کە ئەو ململانێیە تەنیا لە حاڵەتێکدا کۆتایی دێت کە ئیسرائیل لە لوبنان بکشێتەوە. لە ساڵی ٢٠٠٠ دواجار ئێھود باراک ھێزەکانی ئیسرائیلی لە لوبنان کشاندەوە.