cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بانگ بانگ (فیلم)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ھیندییەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤ پۆل:ئەو فیلمانەی دەکەونە پراگ پۆل:فیلمەکان لە هیماچال پرادێش دانراون پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی سیدارت ئاناند پۆل:فیلمەکان لە سانتۆرینی وێنەگیراون پۆل:فیلمەکان لە ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی وێنەگیراون پۆل:هندی دووبارە فیلمەکانی ئینگلیزی دروست دەکاتەوە پۆل:فیلمی ئەکشن کۆمیدی ساڵی ٢٠١٤ پۆل:فیلمەکانی ستۆدیۆی فۆکس ستار پۆل:فیلمی کۆمیدی سیخوری هیندی پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمەکان لە کۆماری چیک وێنەگیراون پۆل:لە یۆنان فیلمەکان وێنە گیراون پۆل:فیلمەکان لە یۆنان وێنەی گیراون پۆل:ئەو فیلمە ئینگلیزیانەی دووبارە بە ھیندی درووستکراونەتەوە پۆل:ئەو فیلمانەی دەکەونە هیماچال پرادێش پۆل:ئەو فیلمانەی لە میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان تۆمارکراون پۆل:فیلمە کۆمیدییە سیخوڕییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٤ پۆل:ڕتووەکانی خواردن پۆل:پیسایی پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ڤیشال–شێخارەوە تۆمارکراون پۆل:ئەو فیلمانەی دەکەونە ھیماچال پرادێش پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھیماچال پرادێش وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە مانالی، ھیماچال پرادێش وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە تایلەند وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەکشنییە ھیندییەکان پۆل:ئەو فیلمە دووبارە دروستکراوە ھیندییانەی کە ئەمریکیین پۆل:فیلمی کۆمیدی سیخوری ھیندی پۆل:فیلمەکانی ڕێلیەنس ئینتەرتەیمێنت
گێرڵ ئین ڕێد
ماری ئولڤن ڕینگھایم (، لەدایکبووی ١٦ی شوباتی ١٩٩٩) ناسراو بە گێرڵ ئین ڕێد گۆرانیبێژ-گۆرانینووس و بەرھەمھێنەرێکی تۆماری نەرویژییە. تۆمارە درێژخایەنە سەرەتایییەکانی بەشی ١ (٢٠١٨) و بەشی ٢ (٢٠١٩) لە ژووری نووستنەکەیدا تۆمار کراون و گۆرانیی سەبارەت بە ڕۆمانس و تەندروستیی دەروونی تێدایە. گۆرانییەکانی لە ڕێگەی ئەیواڵ بڵاو کردووەتەوە، یەکەم ئەلبوومی ستۆدیۆییی خۆی بە ناوی ئەگەر بم توانیبایە بێدەنگی بکەم (٢٠٢١) بڵاو کردووەتەوە، سەرکەوتنی ڕەخنەگرانە و بازرگانییانەی بەدەست ھێنا، و سێ خەڵاتی گرامیی نەرویژی لەنێویاندا ئەلبوومی ساڵی بردەوە.
گێرڵ ئین ڕێد لەلایەن پەیپەر وەک ئایکۆنێکی کویر ئاماژەی پێ دراوە، و لەلایەن نیویۆرک تایمز بە «یەکێک لە زیرەکترین و ورووژێنەرترین گۆرانیبێژ-گۆرانینووسەکان کە لە جیھانی مۆسیقای گیتاردا کار دەکات» وەسف کراوە. لە کانوونی دووەمی ٢٠٢١دا، ھەریەکە لە تاکەگۆرانیی «دەمەوێت ببم بە کچەھاوڕێکەت» (٢٠١٧) و «لە تشرینی یەکەمدا کەوتینە داوی خۆشەویستییەوە» (٢٠١٨) لە ئەمریکا بڕوانامەی زێڕیان بەدەست ھێنا.
ژیانی سەرەتایی
ماری ئولڤن ڕینگھایم لە ١٦ی شوباتی ١٩٩٩ لە شارۆچکەی ھۆرتنی نەرویژ لەدایک بووە. لەگەڵ خوشکەکانی و دایک و باوکە جیابووەوەکەیدا گەورە بووە، و لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ تریپڵ جەی لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ ھۆرتنی بە «بێدەنگ و تا ڕادەیەک وەڕەسکەر» وەسف کردووە. دایکی لە بواری تەکنەلۆژیادا کار دەکات و باوکی پۆلیسە. باپیرەی دەی توانی گیتار و پیانۆ بژەنێت؛ سەرەڕای ئەوەش، لە ماڵەوە بەبێ ئامێری مۆسیقی گەورە بووە. لە قۆناغی ئامادەییدا، ماری بەر لەوەی لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا بە گیتار و گۆرانینووسین ئاشنا بێت، حەزی لێ بوو ببێتە مامۆستا. ماری یەکەم گیتاری خۆی وەک دیاری کریسمس لە ٢٠١٢ لە باپیرەی وەرگرتووە، بەڵام ھەتاوەکوو ٢٠١٣ دەستی بە ژەنینی نەکردووە، دوای ئەوەی ئارەزووی یاریکردنی فینگەربۆردی نەما. شانازی بە باپیرەیەوە دەکات کە بووەتە ھۆی ئەوەی ئارەزووی مۆسیقای ھەبێت. ماری لە ژووری نووستنەکەیەوە خۆی فێری ژەنینی گیتار، پیانۆ و بەرھەمھێنانی مۆسیقا کردووە. سەرەتا بە نووسین و بڵاوکردنەوەی مۆسیقای نەرویژی دەستی پێ کرد و پلانی خوێندنی مۆسیقای دانا، بەڵام ھەرگیز لەو بڕوایەدا نەبوو کە دەبێتە مۆسیقاژەن.
ژیانی تایبەتی
ماری ئێستا نیشتەجێی ناوچەی گرێنەرلۆکای ئۆسلۆیە. خۆی وەک گەی و کویر دەناسێنێت. بەرھەمھێنانی مۆسیقا و گۆرانینووسینی لە خوێندنگەی ھونەرەکان، ڕاگەیێنی و تەکنەلۆژیای وێستەرداڵز ئۆسلۆ خوێندووە. ماری لە ٢٠٢١دا ئاشکرای کرد کە تووشی پەشێویی وەسواسی-ناچارەکی و پەشێویی دڵەڕاوکێی گشتی بووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩ پۆل:زیندووان پۆل:مۆسیقاژەنە لێزبیەنەکان پۆل:مۆسیقاژەنە کویرەکان پۆل:خەڵکی ھۆرتن پۆل:مۆسیقاژەنانی ھۆرتن پۆل:مۆسیقاژەنانی ئۆسلۆ پۆل:مۆسیقاژەنانی نەرویژیی سەدەی ٢١ەم
کۆرپەلەناسی
کۆمەڵە نووسراوێکە لە سەرەتای پەرتووک یان گۆڤار یان ڕۆژنامە یان یاداشت یان ڕاپۆڕت یان شانۆنامە دەنووسرێت
عەونی
عەونی ناوی تەواوی عوسمان کوڕی حەبیب عەبدوڵڵایە و یەکێکە لە شاعیرەکانی نەتەوەی کورد. لە ساڵی ١٩١٤ لە گەڕەکی بەفریقەندی شاری کۆیە لەدایکبووە و لە ساڵی ١٩٩٢ کۆچی دوایی کردووە.
سەرەتای ژیان
عەونی شاعیر درەنگ چووەتە بەر خوێندن، لە ساڵی ١٩٢٧ دەستی بە خوێندن کردووە. تا پۆلی پێنجی سەرەتایی خوێندووە. لەو کاتەدا باوکی کۆچی دوایی کردووە لەبەر ئەرکی بەخێوکردنی خێزانەکەی ناچار بووە قوتابخانە بەجێ بھێڵێ و خەریکی بەڕێوەبردنی دوکانی باوکی و خێزانەکەی بێ. سەرەڕای ئەمەش وازی لە خۆ پێگەیاندن نەھێناوە و ھاتوچۆی حوجرەی فەقێیانی کردووە و لە مزگەوتی حەتک لە لای مەلا محەممەدی مەلا برایمی عەوداڵانی ناسراو بە "دلاوەر"ی شاعیر ھەندێ دەرسی ئایینی وەک (العقائد) و (الشرع)ی خوێندووە لەگەڵ ڕێزمانی عەرەبیدا. دوای ئەمەش بۆ ماوەی ساڵ و نیوێک زمانی فارسی لەلای مەلا ئەحمەدی ڕەش خوێندووە و بە چاکی فێری زمان و ئەدەبیاتی بووە.
دوای دەست ھەڵگرتنی لە خوێندنی مزگەوتیشی ھەندێ لە برادەرە دڵسۆزەکانی وەک (میرزا عەبدولکەریم) و (محەممەد حەوێز)ی ناسراو بە حەمەڕەش کتێبەکانی خوێندنی پۆلی شەشەمیان پێ تەواو کردووە. لە ڕێگەی خۆ پێگەیاندنیشەوە جگە لە زمانی کوردی کە زمانی خۆیەتی، بە چاکی فێری زمانەکانی عەرەبی و فارسی و ئەدەبیاتەکەیان بووە بەھۆی چەند مامۆستایەکی کورد پەروەر و ڕۆشنبیری وەک ساڵح قەفتان و عەلی ئاگا و و عەبدوڵڵا عەزیز و ڕەمزی ڕەحیمی ناودار بە (مامەند کەرکووکی) و خالید سەعید، توانیویەتی ھەست بە مانای کوردایەتی و گیانی نەتەوایەتی بکات چونکە ئەو کوردپەروەرە بەڕێزانە دەورێکی باڵایان ھەبووە لە بڵاوکردنەوەی بیروباوەڕی نەتەوایەتی کورد لە ناو قوتابیانی شاریی کۆیە و ھەر شارێکی دیکەی کوردستان کە مامۆستاییان تێدا کردبێت.
خەباتی ڕامیاری
ھەر لە سەردەمە زووەوە واتە لە سەرەتای ساڵانی ١٩٣٠کاندا عەونی چووەتە ڕیزی ھەڵگرانی مەشخەڵی کوردایەتی و چالاکانە بۆ ئەم مەبەستە تێکۆشاوە و دوای دامەزراندنی حیزبی ھیوا، لە سەرەتای ١٩٤٠کاندا بووەتە ئەندامێکی چالاکی ئەو حیزبە کوردییە تاکو زۆرتر خزمەتی نەتەوەی کورد و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی نەتەوەکەی بکات. تا ئەو حیزبەی ھیوا لە تێکۆشاندا بووە عەونی وەک ئەندامێکی چالاک و دڵسۆز ئیشی تێداکردووە، تا لە ساڵی ١٩٤٦دا پارتی دیموکراتی کوردستان دامەزراوە. ئینجا کەوتووەتە پاڵی و بووەتە ئەندامێکی کارای ئەو حیزبە. لە شوباتی ١٩٦٣ عەونی وەکو زۆربەی خوێندەوار و ڕۆشنبیری کورد تووشی بەندیخانە بوو، ھەروەھا لە ساڵی ١٩٦٥ ماوەی حەوت مانگ لە گرتووخانەی ھەولێر دەستبەسەر بوو.
ھۆنراوەکان
عەونی لە ھۆنراوەکانی جوان دەردەکەوێت کە باوەڕی بە سەربەخۆیی کوردستان ھەبووە:
لە ھۆنراوەیەکی دیکە دا دەڵێت:
عەونی لە ھۆنراوەیەکدا شین بۆ قازی محەممەد دەگێڕێت و دەڵێ: شەوێکی پڕ تاسە و خەم بوو لە کوردستانا ماتەم بوو شین بوو ڕۆڕۆ بوو فریاد بوو بۆ پێشەوای مەھاباد بوو لە مێژووی کورد دا ئەو شەوە ھەتا ئەبەد ناسڕێتەوە کورد ناترسێنێ سێدارە کرداری دەستی زۆردارە ھەروەھا لە ھۆنراوەیەکدا باس لە خەباتی کوردایەتی دەکات و دەڵێ:
معەونی لەم ھۆنراوەیەدا، بە زمانی شاعیرانە قسەی دڵی خۆی دەکا و قامک لەسەر چەند شتی بنەڕەتیی دادەنێت: پشت بە دوژمن نەبەستن، دەست لە ئامانجی سەرەکی میللەتەکەی واتە سەربەخۆیی و ئیستقلال ھەڵنەگرتن بەجێنەھێشتنی خاک و نیشتمان و درێژەدانی خەبات و ھەروەھا یەکیەتیی و تەبایی لەگەڵ یەکتر و پشتی یەکگرتن و تۆبە لە شەڕی براکوژی.
مردن
عەونی دوا ساڵانی ژیانی بەنەخۆشی بردووەتە سەر، تا لە ڕۆژی ٢٠ی تەمووزی ١٩٩٢ لە کۆیە کۆچی دوایی کردووە و لە گۆڕستانی باسکی عارەبیان بەخاک سپێردراوە.
مۆزامبیک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
مۆزامبیک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
تۆر (فیلم)
تۆر (بە ئینگلیزی: Thor) بریتییە لە فیلمێکی سوپەر پاڵەوانی ئەمریکی دەرچووە لە ساڵی ۲۰۰۱، دروست کراوە لەسەر کەسایەتییەکی مارڤل کۆمیکس کە هەڵگری هەمان ناوە، فیلمەکە لە دەرهێنانی کینیس بدرانایە و لە پاڵەوانێتی کریس هیمتۆرس و ناتالی پۆرتمان و تۆم هیدڵستنە.
تێچوون و داهات
بەرهەمهێنانی فیلمەکە نزیکەی ۱٥۰ ملیۆن دۆلاری تێچووە، ئەمەش لە کاتێکدا کە داهاتەکەی گەیشتۆتە ٤٤٩.٣٢٦.٦١٨ دۆلار.
سەرچاوە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠١ پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١١ پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١ پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سووپەرهێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان دەربارەی برا پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە شاھانەکان پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە ساڵی ٢٠٠٦ داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن
جۆ ئیون-سووک
جۆ ئیون-سوک (لەدایکبووی ٧ی ئابی ١٩٧٠) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە وەرگری خەڵاتی باشترین خانمەکتەری پتشگریکەرە لە خەڵاتەکانی فیلمی دراگۆن بلو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور
١٥٠٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1502 (توضيح)
گورگ
وێنۆک
گورگ (ناوی زانستی: Canis lupus) گەورەترین ئەندامی ئاژەڵی زیندووی کەنەدایییە، نێرەی گورگ بە تێکڕایی ٤٠ کگم (٨٨ پاوەند) و مێیە٣٧ کگم (٨٢ پاوەند). گورگەکان بە درێژیی ١٠٥–١٦٠ سم (٤١–٦٣ ئین) دەپێورێن، و ٨٠–٨٥ سم (٣١–٣٣ ئین) لە بەرزی شانیان. ھەروەھا گورگەکان دەتوانرێ جیابکرێتەوە لە جۆرەکانی کانیس، بە گوێچکەی بچووکتر، ھەروەھا قەدی کورتتر و کلکی درێژتر. گورگەکان بە زۆری ڕەش و قاوایی و خۆڵەمێشی و سپین، ھەرچەندە ڕەنگە لە ناوچەی جەمسەری باکووردا زۆربەی گورگەکان سپی بن.
لە ھەموو ئەندامانی «جونیس کانیس»، گورگەکان زۆر تایبەتمەندن بە ڕاوکردنی یاری ھەرەوەزی، ھەروەھا ڕەنگە نەوەی گورگەکان باوانیان بەجێ بھێڵن لەکاتی پێگەیشتنیان، گورگیش ئاژەڵێکی ناوچەیییە، شەڕ لەسەر خاکەکەی دەکات. گورگ بە زۆری گۆشتخۆرە و خواردن بە مامەڵەکانی کێوی گەورە و ئاژەڵی بچووکتر دەدات، گورگی تاک یان گورگی جووتکراو بە شێوەیەکی ئاسایی ڕێژەی سەرکەوتنی زیاتریان ھەیە لە ڕاوکردندا، ھەروەھا نەخۆشی و مشەخۆرەکان بە دیاریکراوی ڕەبۆ لەوەیە گورگەکان تووشی نەخۆشی بکات. ژمارەی زیندوی «گورگی کێوی جیھانی» لە ساڵی ٢٠٠٣ بە ٣٠٠ ھەزار ئاژەڵ مەزەندە کراوە، و بە کەمترین خەمڵاندنی یەکێتی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی سروشت IUCN دادەنرێ. گورگ مێژوویییەکی درێژی ھەیە لە کارلێککردن لەگەڵ مرۆڤەکاندا، بەھۆی ھێرش و پەلامارەکانیان بۆ سەر ئاژەڵداری، لە زۆربەی کۆمەڵگا قەشەنگەکان سووکایەتییان پێ کراوە و ڕاودەکرێن، لە ھەمان کاتدا بە پێچەوانە لە ھەندێک کۆمەڵگەی کشتوکاڵی ڕێزیان لێدەگیرێت. ھەرچەندە ترسی گورگ لە زۆر لە کۆمەڵگا مرۆیییەکاندا بوونی ھەیە، بەڵام زۆرینەی ھێرشە تۆمارکراوەکان بۆ سەر خەڵک، ھۆکارەکەی بۆ ئەو ئاژەڵانە دەگەرێتەوە کە بەدەست نەخۆشی ڕەبۆوە دەناڵێنن. ھێرشی گورگ بۆ سەر مرۆڤ دەگمەنە چونکە گورگەکان تا ڕادەیەک کەمن، دوور لەخەڵک دەژین.
وشەڕەتناسی
ئینگلیزی "Wolf" لە وۆڵفی ئینگلیزی کۆنەوە سەرچاوە دەکشێت، کە خۆی لە زمانی «پرۆتۆ - جێرمانیک (wulfaz)» وەرگیراوە. ڕەگی «پرۆتۆ-ئیندۆ-ئەورووپی (wĺ̥kʷos)» لەوانەیە سەرچاوەی وشەی لاتینی بێت بۆ لوپسی ئاژەڵ (*lúkwos). ھەروەھا ناوی «گورگی خۆڵەمێشی» ئاماژە بە ڕەنگی خۆڵەمێشی دەدات. لە کاتی پێش مەسیحییەوە خەڵکی ئەڵمانی وەک ئەنگلۆ ساکسۆنەکان وشەی Wolf وەک پێشگر یان پاشگر لە ناوەکانیاندا بەکاریان دەھێنا.
وەسف
گورگ گەورەترین ئەندامی خێزانی کانیدایە، و زیاتر جیادەبێتەوە لە گورگە چەجاڵەکان بە شێوەیەکی فراوانتر و گوێی کورتر و قەدێکی کورتتر و کلکی درێژتر. قاچەکانی گورگ بە مامناوەندی درێژترە لە ئاژەڵەکانی خێزانی کانیدی، کەوا لە ئاژەڵەکە دەکات بەخێرایی بجوڵێت، ھەروەھا بۆ زاڵبوون بەسەر ئەو بەفرە قووڵەی کە زۆربەی مەودای جوگرافی لە زستاندا داپۆشیووە. گوێکانی تا ڕادەیەک بچووک و سێ گۆشەیین. سەری گورگ گەورە و سەنگینە، بە نێوچەوانێکی پان، چاوی بەھێزە. کەلەی ٢٣٠–٢٨٠ ملم (٩–١١ ئین) بە درێژی، و ١٣٠–١٥٠ ملم (٥–٦ ئین) بە پانی. ددانەکان قورس و گەورەن، وا دەکەن باشتربێت لە ئێسکی کانیدییەکانی دیکە، زیاتر شتەکان ورد و خاش بکەن. مێینەکان وا دەکەن کە لووتی تەسکتر و ناوچەوانیان ھەبێت، ملی باریکتر، قاچی کەمێک کورتتر بێت، شانەکانی کەمتر گەورە بێت لە نێرینە. گورگ مووی زستانی زۆر چڕ و پڕی ھەیە، بە ژێرپۆشێکی کورت و قژی پاسەوانی درێژ و چڕ، زۆربەی ژێرپۆشەکان و ھەندێک مووی پاسەوانی لە بەھاردا دەڕێژن، و لە پاییزدا گەشە دەکەن، درێژترین موو لە پشتەوە ڕوو دەدات، بە تایبەتی لە چارەکەکانی پێشەوە و ملی. بەتایبەتی قژە درێژەکان لەسەر شانەکان گەشە دەکەن و نزیکەی لە بەشی سەرەوەی ملدا قژیان دروست دەبێت. لە کەش و ھەوا ساردەکان گورگ دەتوانێت لێشاوی خوێن لە نزیک پێست کەم بکاتەوە بۆ پاراستنی گەرمی لەش. ڕەنگی چاکەتی گورگ بە قژی پاسەوانی دیاری کراوە، گورگەکان بە زۆری ھەندێک موویان ھەیە کە سپی و قاوەیی و خۆڵەمێشی و ڕەشن. پاڵتۆکەی گورگ تێکەڵێکە لە (زەرد بۆ پرتەقاڵی)، لەگەڵ ڕەنگی ژەنگاوی (پرتەقاڵی، سوور، قاوەیی).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شیردەرەکانی ئاسیا پۆل:شیردەرەکانی ئەوڕووپا پۆل:شیردەرەکانی ئەمریکای باکوور پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە پۆل:گواندارانی ئەورووپا
کاریگەریی پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ لەسەر پەروەردە
پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ لە جیھاندا، بووە ھۆی داخستنی تەواوەتی خوێندنگە، زانکۆ و پەیمانگاکان.
لە ڕێکەوتی ٢٢ی ئایار ٢٠٢٠، داخستنی خوێندنگەکان وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر پەتا جیھانییەکە کاریگەری کردۆتە سەر نزیکەی ١٫٧٢٥ میلیارد فێرخواز. بەپێی چاودێری ڕێکخراوی (سندوقی نێودەوڵەتی فریاگوزاری منداڵانی نەتەوە یەکگرتووەکان - UNICEF)، ١٥٣ وڵات داخستنی تەواوەتی خوێندنگەکان جێبەجێ دەکەن لە سەرتاسەری وڵاتەکەیان و ٢٤ وڵات داخستنی ناوچەیی خوێندنگەکان پەیڕەودەکەن کە ئەم داخستنانە کاریگەریی کردۆتە سەر لە ٩٨٫٦٪ منداڵانی ھەموو جیھان. وە تەنھا ١٠ وڵات خوێندنگەکانیان بە کراوەیی ھێشتۆتەوە.
داخستنی قوتابخانەکان تەنھا کاریگەری نەکردۆتە سەر خوێندکار، مامۆستا و خێزانەکان بەڵکو بەڕادەیەکی زۆر زیاتر کاریگەری ئابووری و کۆمەڵگەیی ھەیە. داخستنی خوێندنگەکان لەوەڵامی بڵاوبوونەوەی نەخۆشی کۆڤید-١٩ بووە ھۆی تیشکخستنە سەر چەند کێشەیەکی کۆمەڵایەتی و ئابووری جیاواز (لەوانە: قەرزی خوێندکاران، خوێندنی ئەلکترۆنی، ناجێگیری و مەترسییەکانی خۆراک، دیاردەی بێ ماڵی، خزمەتی چاودێری منداڵان، خزمەتی چاودێری تەندروستی، خانووبەرە، ئینتەرنێت و خزمەتی کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت)
ڕیزبەندی کاتیی
لە ٢٣ی شوبات دا، وەزیری تەندروستی ئێران ھەستا بە ڕاگەیاندنی داخستنی تەواوەتی خوێندنگە، زانکۆ و ناوەندەکانی خوێندنی باڵا لە چەند شار و پارێزگایەک دا.
لە ڕێکەوتی ٣ی ئازاردا، ڕێکخراوی (UNESCO) یەکەمین بڵاوکراوەی بڵاوکردەوە دەربارەی ژمارەی خوێندنگە داخراوەکان و خوێندکارە کارلێکراوەکان لەسەر ئاستی جیھان. لێدوانیان دا کە ١٣ وڵات ھەستاون بە پەیڕەوکردنی ڕێکاری ڕێگریکردن و خۆپارێزی لەڕێی داخستنی خوێندنگە و زانکۆکان بەشێوەیەکی کاتیی کە کاری کردۆتە سەر ٢٩٠٫٥ میلیۆن خوێندکار لە تەواوی جیھان دا. بۆیە لە وەڵام دا ڕێکخراوی UNESCO داوای لەو وڵاتانە کرد پشتگیری خوێندکاران و خێزانەکانیان بکەن و ئاسانکاری بکەن لەرێی بەکارھێنانی شێوازی خوێندنی مەدوا دوور.
لە ٤ی ئازاردا، لەگەڵ ھەبوونی ١٠٠ باری گیانلەدەستدان بەھۆی ڤایرۆسەکەوە، حکومەتی ئیتاڵی فەرمانی دا بە داخستنی تەواوی خوێندنگە و زانکۆکان لە سەرتاسەری وڵاتەکەدا. وە بەم کارە ئیتاڵیا لەسەر ئاستی سێ کیشوەر بووە بیست و دووەمین وڵات کە ڕێکاری داخستنی خوێندنگەکانی ڕاگەیاند.
لە ٥ی ئازاردا، زۆرینەی ئەو فێرخوازانەی کارلێکراو بوون بەھۆی ڕێکارە لەناکاوەکانی کۆڤید-١٩ەوە خەڵکی وڵاتی چین بوون و کاریگەرییکە نزیکەی ٢٣٣ میلیۆن خوێندکاری دەگرتەوە و یابان بە پلەی دووەم دەھات کە ١٦٫٥میلیۆن خۆێندکار و ئێران بە پلەی سێیەم کە ١٤٫٥ میلیۆن خوێندکاری دەگرتەوە.
لە ١٠ی ئازاردا، لە تەواوی جیھان دا لە ھەر ٥ خوێندکارێک یەک خوێندکار «دوور بوو لە خوێندنگە بەھۆی قەیرانی تەندروستی کۆڤید-١٩ەوە». ھەروەھا لە ھەر چوار خوێنکارێکی خوێندنی باڵا یەک خوێندکار ڕووبەڕووی قەدەغەکردن ببۆوە.
لە ١٣ی ئازاردا، حکومەتەکان لە ٤٩ وڵاتی جیاوازدا ھەستابوون بە داخستنی قوتابخانەکان. ھەروەھا ٣٩ وڵات بە تەواوەتی لە سەرتاسەری وڵاتەکەدا خوێندنگەکانیان داخستبوو وە ٢٢ وڵات بەشێوەیەکی ناوچەیی و ھەرێمی خوێندنگەکانیان داخستبوو.
ھەتا ١٦ی ئازار، ژمارەی داخستنەکان لە ٤٩ وڵاتەوە زیادیکرد بۆ ٧٣ وڵات بەپێی زانیارییەکانی ڕێکخراوی UNESCO.
ھەتا ١٩ی ئازار، داخستنی خوێندنگاکان کاریگەری کردبووە سەر لە ٥٠٪ خوێندکارانی جیھان، ١٠٢ وڵات داخستنی تەواوەتی سەرتاسەری وڵاتەکەیان جێبەجێ دەکرد و ھەروەھا ١١ وڵات داخستنی ناوچەییان جێبەجێ دەکرد کە ٨٥٠ میلیۆن منداڵ و گەنجی دەگرتەوە.
ھەتا ٢٠ی ئازار، داخستنی خوێندنگاکان لە ٧٠٪ فێرخوازانی جھیانی دەگرتەوە و ١٢٤ وڵات سەرتاسەری خوێندنگاکانی وڵاتەکایان داخستبوو.
لە ٢٦ی ئازاردا، ھەموو خوێندنگە و زانکۆکانی وڵاتی نیوزەلەند داخرابوون لە سەرتاسەری وڵاتەکەدا. حکومەت پشوویەکی دوو ھەفەتەی ڕاگەیاند کە ڕێگەی دەدا بە خوێندنگەکان ھەستن بە جێبەجێ کردنی شێوازەکانی فێکردنی دوور مەودا بو زووترین کات. زانکۆکان بۆ ماوەی یەک ھەفتە داخران بەڵام دواتر بەردەوام بوون بەشێوازی فێربوونی ئەلکترۆنی سەرھێڵ. لایانەکانی تری خوێندن و خوێندنگاکان بە کراوەیی مابوونەوە بەڵام کرداری فێرکردن و وانە وتنەوە تەنھا بە شێوازی دوور مەودا ڕێگەپێدراو بوو.
ھەتا ٢٧ی ئازار، نزیکەی لە %٩٠ خوێندکارانی جیھان لە پۆلەکانیان نەبوون. ئەو وڵاتانەی خوێندنگاکانیان کرابۆوە ئەمانە بوون: تایوان، سەنگاپور، ئوسترالیا، سوید و ھەندێک ویلایەتی ئەمریکا.
تاوەکو ٦ی نیسان، لە ھەموو قوتابخانە ناوەندییەکانی وڵاتی تورکمانستان پشووەکان درێژکرابوونەوە. فەرمانەکە لەلایەن وەزیری پەروەردەوە دەرچووبوو وەک ڕێکاری خۆپارێزی و ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکانی کۆئەندامی ھەناسە.
ناسەقامگیری خۆراک و ژەمە خۆراکەکان
ژەمە خۆراک ھۆکارێکی گرنگە لە گەشەسەندنی زیرەکی و لێھاتووی ئەکادیمی بۆ منداڵان. چەندین منداڵ لە تەواوی جیھان دا پشت دەبەستن بەو ژەمە خۆراکە بێ بەرامبەر و داشکاوانەی لەلایەن خوێندنگەکانەوە دابەش دەکرێت. داخستنی خوێندنگەکان کاریگەرییەکی ڕاستەوخۆ دەکەنە سەر ژەمە خۆراکەکان.
لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە دوای ئابوونە خۆراکییەکان بەرنامەکانی ژەمە خۆراکی نیوەڕۆی خوێندنگەکان بە دووەم گەورەترین ھەنگاوی دەستپێشخەر دادەنرێت دژی دیاردەی برسێتی وکەم خۆراکیی. ساڵانە نزیکەی ٣٠ میلیۆن منداڵ پشتدەبەستن بە خوێندنگەکانیان لە دەستبەرکردنی ژەمە خۆراکی بێبەرامبەر یان کەم نرخ (بیانیان، نیوەڕوان، سووکەژەم و تەنانات نانی ئێوارانیش). لە ویلایەتی واشنگتۆن، نزیکەی لە ٤٥٪ منداڵانی ویلایەتەکە (١٫١ میلیۆن خوێندکار) لە خوێندنگە گشتی و سەربەخۆکان دا تۆمارکراون بۆ ژەمە خۆراکە دابینکراوەکانی خوێندنگە و دەکرێت داخستنی قوتابخانەکان بەلایەنی کەمەوە کاریگەریی ھەبێت لەسەر ٥٢٠ ھەزار خوێندکار و خێزانەکانیان. لە ویلایەتی ئالەباما کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی ئازاردا ھەموو خوێندنگەکان لەسەر ئاستی ویلایەتە داخران و ئەمەش بووە ھۆی کاریگەری کردنە سەر ٧٢٠ ھەزار خوێندکار. ھەروەھا بەرپرسانی ویلایەتەکە ڕایانگەیاند کە ھەڵدەستن بە دروستکردنی تۆری دابەشکردنی ژەمە خۆراک بۆ دابینکردنی خۆراک بۆ ئەو منداڵانەی پشت بە خۆراکی خوێندنگەکانیان دەبەستن.
دەرئەنجامەکانی فێربوونی خوێندکاران
داخستنی خوێندگەکان کاریگەرییەکی نەرێنی ھەیە لەسەر دەرئەنجامەکانی فێربوونی خوێندکاران. خوێندن و خوێندنگەکان ھەڵدەستن بە دابینکردنی پەروەردە و فێرکردنە بنچینەیی و سەرەکییەکان و کاتێک دەرگای خوێندنگەکان دادەخرێن منداڵان و گەنجان ھەلەکانی گەشەکردن و بەرەوپێشچوونیان لەدەست دەدەن. زیانەکان بەڕادەیەکی یەکجار زۆرن بۆ ئەو فێرخوازانەی لەدەرەوەی خوێندگە و ناوەندەکانی فێربوون ھیچ ھەلێکی دیکەی خوێندن و فێربوونیان لەبەردەستا نییە. لە کاتی داخستنی خوێندگەکان زۆرجار داوا لە و بەخێوکەر و سەرپەرشتیاران دەکرێت کارئاسانی بکەن بۆ فێربوونی منداڵەکانیان لە ماڵەوە و دەکرێت ئەنجامدانی ئەمەش بەشێوەیەکی سەرکەوتووانە کارێکی سەخت بێت بۆیان و ئەمە بەشێوەیەکی بەرچاوتر دروستە لەگەڵ ئەو بەخێوکەرانەی خۆیان خاوەنی پەروەردە و سەرچاوەیەکی سنووردارم.
لە ماوەی داخستنی قوتابخانەکان دا خوێندکارن ڕێژەیەکی کەمتر زانیاری بەدەست دەھێنن بە بەراورد بە ساڵانی ئاسایی خوێندن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان منداڵانی باخچەی ساوایان لە ٦٧٪ توانا و لێھاتووی خوێندەوارییان (خوێندنەوە و نووسین) لەدەست دەدەن لە ماوەی داخستنی خوێنگاکان دا بەھۆی ڤایرۆسی کۆڤید-١٩ەوە.
لە ئەنجامی داخستنی خوێندنگاکان دا ژمارەی وازھێنانی خوێندکاران زیاد دەکات بەھۆی گرفتی دڵنیابوونەوە کە ھەموو خوێنکارەکان بگەرێنەوە بۆ خوێندنگەکانیان لە دوای کۆتایی ھاتنی داخستنەکان و ئەمە دیاردەیە زۆر بەرچاوتر دەبێت لە باری داخستنە مەودا درێژخایەنەکان دا. ئەگەرێکی پتر ھەیە دوای ھەڵگرتنی داخستنەکان منداڵانی نەدار، کەم دەرامەت، ژێرمەترسی و بێ ماڵەکان (لانەواز) نەگەرێنەوە بەر خوێندنەکانیان و کاریگەری ئەم وازھێنانەش کاریگەرییەکی مەودا درێژ دەبێت بەھۆی لەدەستدانی دەرفەت و ھەلە داھاتووەکان لە ژیانیان دا.
بەھەمان شێوە قوتابخانەکان بە ناوەندێکی سەرەکی چالاکی کۆمەڵایەتی و تێکەڵبوونی مرۆڤایەتی دادەنرێت بۆیە لە کاتی داخستنیان دا چەندین منداڵ و گەنج پەیوەندی و تێکەڵبوونی کۆمەڵایەتی لەدەست دەدەن کە بەشێکی گرنگی فێربوون و بەرەوپێشچوونە.
لی ئای ڕان
وێنۆک|لی ئان ران لی ئای ران (لەدایکبووی ١٩٦٤) ژنە چالاکوانی کۆرییە. لە ساڵی ٢٠١٠، لەبەرامبەر چالاکییەکانی، خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا.
ژیان
لەدوای یاخیبوونی باپیرانی ئەوا ڕوویانکردە کۆریای باشوور، لی، خۆی و خێزانەکەی بەناچاری لە کەمپی کرێکارانی کۆریای باکوور دەستیان بەژیانکردەوە. لی ماوەی ھەشت ساڵان زیندانی کرابوو. خێزانەکەی ئەوکاتە ڕایانکرد، کاتێک یەکێک لەخزمانی بەڵگەیەکی بڵاوکردەوە لەسەر باوک و باپیرانی لی کە لەدژی حکوومەتی کۆریای باکوور کاریان کردووە.
لە ساڵی ٢٠٠٥، پڕؤگرامێکی سەرکردایەتی دامەزراند، تاکوو قوتابیانی کۆریای باکوور بتوانن فێری زمانی ئینگلیزی بن لەڕێگای پشتیریکردنی داراییەوە. لە ساڵی ٢٠٠٨، بووە یەکەم دەرکراوی کۆریای باکوور بتوانێت لە کۆریای باشوور کورسییەکی پەرلەمان مسۆگەربکات. لە ساڵی ٢٠٠٩، بووبە یەکەم خانمی کۆریای باکووری دەرکراو، کە بتوانێت بڕواننامەی دکتۆرا بەدەستبھێنێت، ئەو لە زانکۆی ئوھا وۆمەنس لەبابەتی خواردن و نیوتریشن دکتۆرای وەرگرت. ھەر لە ساڵی ٢٠٠٩، ڕێکخراوی ھانای بەرگریکاری ژنانی دامەزراند، کە ڕێکخراوێکی ناحکومی بوو یارمەتی ئەو ژنانە دەدەن کە لە کۆریای باکوورەوە ھاتوون و لە کۆریای باشوور دەژین لەڕووی مەشقپێدانیان بۆچۆنییەتی کارکردن، ئاگاداربوونی منداڵ، پشتگیری خوێندن و ڕاھێنانیان لەسەر مافەکانی مرۆڤ.
لە ساڵی ٢٠١٢، ڕێستورانتێکی کردەوە کە وەک پەیمانگایەک کاری دەکرد بۆ پێشکەشکردنی خواردنی کەلتووری کۆریای باکوور، ئەمەش بۆ لەیەک نزیککردنەوەی ھەردوو کۆریاکەبوو و زیاتر شارەزاکردنی خەڵکی باشوور لەبارەی خواردنی پیۆنگیانگ. ھەر لە ساڵی ٢٠١٢، ماوەی ١٨ ڕۆژ مانی لەخواردن گرت لەبەردەم باڵیۆزخانەی چین، لەدژی بەزۆر گەڕادنەوەی پەنابەرانی کۆریای باکوور لە چین.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ژنانی کۆریای باکوور پۆل:ژنانی کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئێوا پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
چیرۆک
چیرۆک (لە «چێڕ»ی کورمانجییەوە بە واتای قسە)، مەتەڵ، دەستان، داستان، ڕاز، پارچا، پاچا واوێژ یان گێڕانەوەی ڕووداوگەلی لێکگرێدراوی خەیاڵی یا ڕاستەقینەیە بە شێوەی پاشیەکییەک لە وشەگەلی نووسراو یا وێژراو، یا وێنەگەلی بزۆز یا بێجووڵە، یا تێکەڵێک لەم دووانە.
بۆ ڕێکخستنی جۆرەکانی چیرۆک ژمارەیەک پۆلی تێماتیک یا فۆرماڵ بەدی ھاتوون، لەوانە:
لە ھەموو شێوازەکانی ھونەر و ئافراندن و ڕابواردندا چیرۆک ئەدۆزرێتە: ئاخاوتە، ئەدەب، تیاتر، مۆسیقا و گۆرانی، کۆمیک، ڕۆژنامەوانی، فیلم، تەلەڤزیۆن و ڤیدیۆ، ڕادیۆ و ھتد.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەدەب پۆل:خەیاڵ پۆل:چیرۆکگێڕی
گێیشا
گێیشا (یان گێیگی؛ 芸者) ھونەرمەندی مێینەی ژاپۆنین. ئەوان شارەزان لە ھونەری جیاوازدا، وەک ژەنینی میوزیکی کلاسیکی ژاپۆنی، سەماکردن و ھۆنراوە. ھەندێک خەڵک بڕوایان وایە کە گێیشایەکان لەشفرۆشبن، بەڵام ئەمە ڕاست نییە. وشەی گێیشا لە دوو وشەی یابانی پێکھاتووە، 芸 (گێی) کە واتا "ھونەر" و وشەی 者 (شا) کە واتای "کەسێک کە دەیکات"دەگەیێنێت. مانای تیپیی وشەی "گێیشاً لە کوردیدا "ھونەرمەند"ە. گێیشایەکان ڕێزێکی زۆریان لێدەگیرێت و گرانیشە ببیت بە گێیشایەک.
وشەیەکی دیکە کە لە شوێنی گێیشا بەکاردێت، وشەی "گێیکۆ"یە (芸子). ئەم وشەیە زیاتر لە کیۆتۆ بەکاردەھێنرێت. کیۆتۆ پارێزگایەکە کە نەریتی گێیشا (گێیکۆ) دێرینتر و بەھێزترە. بوون بە گێیشا (گێیکۆ)یێکی پیشەگەر لە کیۆتۆ ٥ ساڵ مەشقکردنی پێویستە.
خوێندکارانی گێیکۆ پێیاندەگووترێت "مەیکۆ" (舞子) کە بە مانای "سەماکردن"دێت وە وشەی "کۆ" (子) بە مانای "منداڵ" دێت. مەیکۆکان میکیاجی سپی و کیمۆنۆی چەندین ڕەنگی جیاواز لەبەردەکەن. گێیشاکان کیمۆنۆی سادەتر لەبەردەکەن و میکیاجی سپی تەنھا لە بۆنە تایەتەکان بەکاردێنن.
گێیشا تازەکان ھێشتا لە ماڵە دێرینەکانی گێیشا دەژین بە ناوئ "ئۆکیا" (置屋) لە گەڕەکان بە ناوی "ھاناماچی" (花街 "شارە گوڵەکان"). ھەرچەندە، زۆرینەی گێیشا پیرەکان کە سەرکەوتوون ماڵی خۆیان ھەیە. جیھانە سەرنجڕاکێشەکەی کە گێیشاکان بەشێکن لێی بەناوی "کاریوکای"ە (花柳界 "گوڵەکە و جیھانە لق درێژەکە"). گێیشایێکی بەناوبانگ، مینێکۆ ئیواساکی، گووتی کە ئەمە بەھۆی ئەوەیە «گێیشا گوڵێکە، جوانە بە شێوازی خۆی، وە وەک دارێکی لق درێژ، میھرەبان، جیڕ و بەھێزە».
گێیشاکان وەک ھێمایەکی کلتووری یابان ناسراون.
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی ژاپۆنی پۆل:ژەنیارانی ژاپۆنی پۆل:کۆمەڵگای ژاپۆن
مەشریقی عەرەبی
وێنۆک|نەخشەیەک کە ئەم ناوچەیە بە جۆرێکی شۆپپارێزانە بە ناوی مەشریق نیشان دەدات
مەشریقی عەرەبی یان بە کورتە مەشریق  ناوچەی ڕۆژھەڵاتی جیھانی عەرەبە کە لە ڕۆژاوای ئاسیا و ڕۆژھەڵاتی باکووری ئەفریقا ھەڵکەوتووە. ئەم ناوچەیە وڵاتە عەرەبییەکانی بەحرەین، میسر، عێراق، ئیسرائیل، ئوردن، کووەیت، لوبنان، عومان، فەلەستین، قەتەر، عەرەبستانی سعوودی، سوودان، سووریا، میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان و یەمەن لەخۆدەگرێت،  بەڵام سێ وڵاتی غەیری عەرەبی سۆماڵیا، جیبووتی و دوورگەکانی قەمەر کە لە ئەندامانی کۆمکاری عەرەبی دێنە ژمار، لە ئەم ناوچەیەدا ھەڵکەوتوون. مەشریق مانای «شوێنی خۆرھەڵات بوون» دەدات، کە لە وشەی عەرەبی شەرقەوە ( "بریسکە، ڕووناکی، تیشکدانەوە و بەرەو زۆری") ھاتووە، کە ئاماژە بە ڕۆژاوایەک دەدات کە خۆری تێدا ھەڵدێت.
ئەم بارودۆخە جوگرافیایییە لە یەکەم پەرەسەندنی مێژووی ئیسلامی بوونی پەیدا کرد و ئەم ناوچەیە ھاوشێوەی ناوچەکانی شام و مێزۆپۆتامیایە کە تێکەڵ بووە.
، ١٫٧٪ لە ژمارەی دانیشووانی جیھان لە مەشریقدا ھەڵکەوتوون.
سەرچاوەکان
* پۆل:جوگرافیای ڕۆژاوای ئاسیا پۆل:جوگرافیای ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:جوگرافیای لووتکەی عەرەبی پۆل:شام پۆل:ھەرێمە مێژوویییەکان پۆل:ھەرێمەکانی ئاسیا پۆل:ھەرێمەکانی ئەفریقا
قەرائیان
قەرائیان نەتەوەێکی تورکن کە زۆربەیان لە ئەوروپای ناوەڕاست و ڕۆژهەڵات دەژین و پەیڕەوی لە جوولەکایەتی دەکەن.
مێژوو
چەندین سەدە لە کریمیا دەژین. ئەوان لە تورکەکانی ئاسیای ناوەڕاستەوە سەرچاوەیان گرتووە کە داگیریان کردووە بۆ سەر کریمیا و بڕیاریان داوە بچنە ئایینی جوولەکە و نیشتەجێ بن. خەڵکەکە خۆیان ئەمەیان پشتڕاست کردووەتەوە و دەڵێن هیچ خوێنێکی سامییان نییە و بە تەواوی تورکین بەڵام لە ڕووی ئایینییەوە جوولەکەن.
لیستەکەی شیندلر
لیستەکەی شیندلەر  فیلمێکی ئەمریکی ١٩٩٣ لە جۆری دراما و ساتوەختی مێژوویی. فیلمەکە لەدەرھێنانی ستێڤن سپیلبێرگ وە لەنووسینی ستێڤن زالیانە. فیلمەکە باسی ماوەی ژیانی ئۆسکار شیندلەر دەکات، کە بازرگانێکی ئەڵمانی بوو کە لەمیانی شەڕی جیھانیی دووەم توانی ژیانی ھەزاران خەڵک ڕزگاربکات کە زۆرینەیان جوولەکەی پۆڵەندی بوون. ڕزگارکردنی ئەو جوولەکانە لەدەستی کۆمەڵکووژی ھۆلۆکۆست بوو بەوەی شیندلەر جوولەکەکانی دادەمەزراند لە کارگەکەی بۆ ئیشکردن. لیام نیسن ڕۆڵی ئۆسکار شیندلەری بینیوە لەفیلمەکە.
قەرائیان
مێژوو
لە سەدەی نۆزدەهەمدا تورکبوونیان کردە بیانوو بۆ ئەوەی نەبنە ئامانجی نازی و ڕووسەکان. ئەمەش وایکرد کە هۆلۆکۆست دەستیان لێنەداون، بە پێچەوانەی جولەکەکانی تری تورک، وەک قرمچاقان کە خەریک بوو لەناو ببرێن. قەرەیەییەکان یارمەتی شاردنەوەی قرمچاقان لە نازییەکان دەدا و یارمەتیان دەدا لە ژیاندا بمێننەوە هە سەلامەت بوون، بەڵام هێشتا ناچار بوون کارێکی زۆر نامرۆڤانە ئەنجام بدەن. ئەوان هەمیشە شانبەشانی قرمچاقان ژیاون، کە یەکێکی دیکەیە لە نەتەوەی جوولەکە تورکەکان.
لیستەکەی شیندلر
شیندلەر لیست لە ٣٠ی شترینی دووەمی ١٩٩٣دا، لەنمایشی پێشەکی لە واشینتن نمایشکرا. دواتر لەڕۆژی ١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٣ دا فیلمەکە لەئەمریکا نمایشکرا. زۆرکات فیلمەکە ناوی لەلیستی باشترین فیلمەکانی مێژوو دەھێنرێت. فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیسیش سەرکەوتنێکی باشی بەدەستھێنا کەتیایدا توانی ٣٢١٫٢ میلیۆن دۆلار کۆبکاتەوە لەجیھان کە خۆی فیلمەکە بە ٢٢ میلیۆن دۆلار بەرھەمھاتبوو. فیلمەکە ٧ خەڵاتی لە خەڵاتەکانی ئۆسکار بەدەستھێنا کەخۆی لە ١٢ خەڵاتدا پاڵێوراوبوو (لەنێویاندا براوەی باشترین فیلم، باشترین دەرھێنەر، باشترین سیناریۆی وەرگیراو، باشترین ئۆریجیناڵ سکۆر بردەوە).
قەرائیان
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئیسرائیل پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئاسیا پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئەورووپا پۆل:جووەکان پۆل:گەلانی دێرینی رۆژهەڵاتی نزیک پۆل:ئیسرائیلییەکان
لیستەکەی شیندلر
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٣ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلم پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درامییە جەنگییە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین فیلمی درامی پۆل:براوەکانی خەڵاتی بافتا بۆ باشترین فیلم پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جۆن ویلیامزەوە تۆمارکراون پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون پۆل:فیلمەکان کە لە دەیەی ١٩٤٠ داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەری ھونەرییان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنانی ھونەری بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە سینەماکارەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین سینەماکاری بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی بافتای بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین دەرھێنەر بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە نووسەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین سیناریۆی گونجاوی بەدەستھێناوە پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری کراکۆو وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکانی ئامبلین ئینتەرتەیمێنت
ئەفغانستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
ئەفغانستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
وەرزش لە ژاپۆن
وێنۆک وەرزش لە ژاپۆن بەشێکی بەرچاوە لە کەلتووری خەڵکی ژاپۆن. ھەردوو وەرزشی نەریتی ژاپۆنییەکان وەک سومۆ و ھونەری جەنگی ھەروەھا وەرزشییە گشتییەکانی وەک یاری بەیسبۆڵ و تۆپی پێ لەم وڵاتەدا بە شێوەیەکی بەرچاو ئەنجام دەدرێن. خولی بەیسبۆڵی یەکێکە لە گەورەترین پێشبڕکێی وەرزشییەکانی ژاپۆن ژمارەیەکی زۆر بینەری ھەیە. ھەروەھا ھونەری جەنگی وەک جودۆ و کاراتێ بە ھەمان شێوە ژمارەیەکی زۆر تەماشاکەری ھەیە.
سەرچاوەکان
Sport in Japan
پۆل:کۆمەڵگای ژاپۆن پۆل:وەرزشی ژاپۆن
دەروازەی ئیبراھیم خەلیل
دەروازەی ئیبراھیم خەلیل دەروازەیەکی سنوورییە لەنێوان باشووری کوردستان (عێراق) و باکووری کوردستان (تورکیا). کەوتووەتە قەزای زاخۆ لە ڕۆژاوای پارێزگای دھۆک. لەپێش خاڵی پشکنینی دەروازەکە، پردێکی گەورە هەیە کە ڕووباری خابوور بە ژێریدا تێدەپەڕێت.
دەروازەکە لەلایەن حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە بەڕێوەدەربردرێت.
ژێدەرەکان
پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان پۆل:پارێزگای دھۆک پۆل:پارێزگای شرنەخ
وێستگەی کاکیدایرا
وێستگەی کاکیدایرا (柿平駅, کاکیدایرا-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری شینشیرۆ، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
پۆل:شینشیرۆ، ئایچی پۆل:وێستگەکانی کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن
پریا فێرگیوسن
پریا نیکۆڵ فێرگیوسن (لەدایکبووی ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦) خانمەئەکتەرێکی ئەمریکییە لە ئەتلانتا، جۆرجیاوە. بەڕۆڵی ئێریکا سینکلەیر لە زنجیرەی نێتفلیکسی شتە نامۆکان ناسراوە.
ژیانی سەرەتایی
پریا لە ئەتلانتا، جۆرجیا لەدایکبووە، لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦، بۆ جۆن، دەرھێنەرێکی نەخشاندن، و ئادوجا فێرگیوسن، گرافیک دیزاینەرێک. ئەو خوشکێکی بچووکی ھەیە بەناوی جەیدا کە حەزێکی ھەیە لە ھونەردا.
پیشە
پریا دوای سەیرکردنی فیلمەکانی Crooklyn و Daddy's Little Girls حەزی چۆتە سەر ڕۆڵگێڕان. دەستپێکردنی نواندنی لە ٢٠١٥ دا بوو، کە لە فیلمە کورت و ئازادەکاندا ڕۆڵی ئەگێڕا. لە ٢٠١٦ دا، یەکەم ڕۆڵی لە تەلەڤزیۆندا گێڕا لە زنجیرەی FX Networks ی Atlanta دروستکراو لەلایەن دۆناڵد گڵۆڤەر و درامای جەنگی ناوخۆیی Mercy Street. لە ٢٠١٧ دا، پریا ھەڵبژێردرا لە زنجیرەی زانستی خەیاڵی ترسناکی وێبیی تەلەڤزیۆنی نێتفلیکسی شتە نامۆکان وەک میوانێک بەڕۆڵی ئێریکا سینکلەیر، خوشکە بچووکەکەی لوکەس سینکلەیر، کە کەیڵەب مەکڵاکڵین ڕۆڵی ئەگێڕێت. ئەو بوو بە ڕۆڵی سەرەکی لە وەرزی سێھەم. لە ٢٠١٨ دا، ڕۆڵی سەرەکی گێڕا لە فیلمی The Oath. پریا وەک میوانێک دەرکەوت لە زنجیرەی ئێن بی سی Bluff City Law لەگەڵ جیمی سمیتس لە ٢٠١٩.
کاری خێرخوازی
لە ٢٠١٥، پریا ھاوبەشی کرد لەگەڵ United Way لە ھەوڵێک بۆ ئاگادارکردنەوەی باشی تەندروستی منداڵان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٦ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١ پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
زێ
زێ (Vagin) لە گوانداراندا، بریتییە لە بەشە ژێدار و ماسوولکەیییەکەی کۆئەندامی زاوزێی مێینە. لە مرۆڤدا، لە سەرەتای کۆنی قوزەوە دەست پێدەکات تا ملی منداڵدان. دەکەوێتە نێوان میزەڵدان (ئەندام) و ڕێکە، دێوارە ماسولکەیییەکەی یارمەتی کشان و کرژبوونی زێ لە کاتی جووت بوون و زاییندا دەدات.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامە زایەندییەکان پۆل:کۆئەندامی زاوزێی ژنان پۆل:توێکاری
ڕاکردن لە بەندیخانە (وەرزی سێیەم)
وەرزی سێیەم لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی ھەڵاتنی گەورە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ دەستی بە پەخشکردن کرد. ھەڵاتنی گەورە لە لایەن Adelstein-Parouse Productions بە ھاوپەیمانی لەگەڵ Rat Television و Original Television Movie و تەلەڤیزۆنی فۆکسی سەدەی بیستەم بەرھەمھێنراوە. وەرزەکە لە ١٣ ئەڵقە پێکدێت، و لە ١٨ی شوباتی ٢٠٠٨ کۆتایی ھات. ئەم وەرزە لە دوو وەرزەکەی پێش خۆی کورتتر بوو.
ھەڵاتی گەورە دەربارەی دوو برا دەسوڕێتەوە، کاتێک یەکێکیان بە لەسێدارەدان سزا دەدرێت، برا بلیمەتەکەیشی پیلان بۆ دەرھێنانی لە زیندان دادەنێت پاشان بە مەبەست خۆی دەخاتە زیندانەوە. دوو براکە لە وەرزی یەکەمدا لە زیندان ڕایانکرد، وە بەدرێژایی وەرزی دووەم بەدوایانەوە بوون و لە کۆتایی وەرزی دووەمدا برا بچووکەکە دەستگیر دەکرێت بۆ زیندانێک (چاکسازی سۆنای فیدراڵی) لە پەنەما دەنێردرێت. وەرزی سێیەم پیلانەکەی مایکڵ بۆ ڕاکردن لە سۆنا لەگەڵ چەند زیندانییەکی تردا باسدەکات.
ئەکتەرەکان
وەرزی سێیەم سەرنجی خستە سەر دە کەسایەتی بۆ ئەوەی ببنە پاڵەوانی وەرزەکە، لەباتی نۆ کە لە وەرزی پێشوودا سەرنجی خرابووە سەر. شەشدانەیان پاڵەوانی وەرزی دووەم بوون: وێنتوۆرت میلەر بە ڕۆڵی مایکڵ سکۆفیڵد وە ئەو برای لینکۆڵنە و دەیەوێت لە سۆنا ڕابکات، و دۆمینیک پۆرسێڵ بە ڕۆڵی لینکۆڵن بۆرۆنز (براکەی مایکڵ) کە لە دەرەوەوە یارمەتی مایکڵ دەدات بۆ ڕاکردن، و ھەروەھا وێڵیام فیکنەر بە ڕۆڵی ئەڵێکساندەر ماھۆن بریکاری پێشووی نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرالییەکان و کارگوزاری پێشووی کۆمپانیا کە کۆتایی پێ ھات لە سۆنا، و ڕۆبێرت نیپەر و ئاموری نۆڵاسکۆ بە ڕۆڵەکانی تی-باگ و فێرناندۆ سوکرێ وەک دووان لە ھەشتەکەی ڕووباری فۆکس، ھەروەھا وەید ویلیامز بەرزکرایەوە بۆ پاڵەوانێتی وەرزەکە بە ڕۆڵی براد بێلێک کە پاسەوانێکی پێشووی زیندان بوو کۆتایی پێ ھات لە سۆنا. دەرکەوتنی سارا تانکریدی و سی-نۆت و پوڵ کێلەرمەن لە وەرزی سێیەمدا دووبارە نەبووە، وە ئەوان پاڵەوانی وەرزی دووەم بوون، بەڵام لەم وەرزەدا پاڵەوانێتییەکەیان ھەڵوەشایەوە.
تۆمارکردن
بە پێچەوانەی چەندین زنجیرە تەلەڤیزیۆنی تر، ھەڵاتنی گەورە لە ھۆلیوود تۆمار نەکراوە. یەکەم وەرز لە شیکاگۆ لە ئیلینۆی و دەوروبەری تۆمارکرا. و لە وەرزی دووەمدا، تۆمارکردن بۆ داڵاس لە ویلایەتی تێکساس گوازرایەوە. تۆمارکردنی وەرزی سێیەم لە داڵاس بەردەوامبوو بەڵام نرخی تۆمارکردنی بۆ ٣ میلیۆن دۆلار بەرز بووەوە بۆ ھەر ئەڵقەیەک. ھەندێک لە دیمەنەکانی نێوان لینکۆڵن و گریچن لە شاری پەنەما تۆمارکراوە.
دەرچوونەکانی دیڤیدی و بلوڕای
وەرزەکە لەژێر ناوی ھەڵاتنی گەورە: وەرزی سێیەم دەرچوو، بۆ شاشەکان لە دوو کۆمەڵە پێکدێت ھەر یەکێکیان لە چوار دێسکی بلورێی و دیڤیدی لە ناوچەی ١ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٢ی ئابی ٢٠٠٨ دەرچوو. ھەروەھا بێجگە لەو سیازدە ئەڵقەیەی کە پەخشکرا، چەند لێدوانێک لەسەر ئەڵقەکان و چەند دیمەنێکی پشت پەردەی بۆ زیادکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕاکردن لە بەندیخانە پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە
مایکڵ سکۆفێڵد
مایکڵ سکۆفێڵد کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە زنجیرەی ھەڵاتنی گەورە دەرکەوتووە و لە لایەن ئەکتەری ئەمریکی وێنتوۆرت میلەر ڕۆڵەکەی گێڕدراوە. ئەو ئەندازیارێکی تەلارسازییە و هەڵسا بە ئەنجامدانی دزییەکی چەکدار بۆ ئەوەی لە زیندانی فۆکس ڕیڤەر زیندانی بکرێت کە بەشداریکردووە لە نوێکردنەوەی، تا بتوانێت یارمەتی براکەی لینکۆڵن بۆرۆز بدات لە ڕاکردن چونکە تۆمەتبار کرابوو بە کوشتنی تێرنس ستێدمان، کە برای سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان بوو، وە هەر بەڕاست توانی ڕابکات بەڵام لەگەڵیدا چەند کەسێک دەرهاتن کە نەیدەویست دەریانبێنێت بەڵام ناچار بوو، وەک تی باگ و بێنجامین فرانکلین و سوکری هتد....
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرەی ڕاکردن لە بەندیخانە
پۆل:بکوژە خەیاڵییەکان
دوانزەئیمام، کفری
دوانزەئیمام گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کفری (ناوەند)، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دوانزەئیمام لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ناساڵەح و لە باشوور لەگەڵ گوندی زەرداوی گەورە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کاکۆڵی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەل فەقار.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جامی نەتەوەکانی ئاسیای ١٩٨٨
جامی نەتەوەکانی ئاسیای ١٩٨٨ ئەمە ٩ھەمین خولی جامی ئاسیا بوو، کە پاڵەوانێتییەکی نێودەوڵەتی بوو کە کە ھەر چوار ساڵێک لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا (AFC) ڕێکدەخرا. یاری کۆتایی لە قەتەر لە نێوان ٢ی کانوونی دووەم تا ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٨٨ بەڕێوەچوو. لە یاری کۆتاییدا لە دۆحە سعودیە لە کۆریای باشووری بردەوە و نازناوەکەی بەرزکردەوە.
ئەنجامی یارییەکان
All times are Qatar time (UTC+3)
قۆناغەکانی کۆتایی
هەموو کاتەکان بە کاتی قەتەرە (UTC+3)
بورخانییەت
بورخانییەت (بە ئەڵتائی: Ак јаҥ «ئاک یانگ»)، ئایینێکی ئەڵتائییە کە لە ڕاپەڕینی تورکەکانەوە لە دژی ئیمپریالیزمی ڕووسیا لە نێوان ساڵانی ١٩٠٤ و ١٩٣٠ سەرچاوەی گرتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئایینەکانی ئاسیا پۆل:ئایین پۆل:تەنگرییەت
١٥٠٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1504 (توضيح)
ھان جوێ
ھان جوێ (بە چینی:韓厥) ناوی دوای مردن: ھان سیانزی (بە چینی:韓獻子; خوێندنەوە: ھان سیانزی) پێنجەم سەرکردەی ھان بوو، وە سیاسەتوان و ژەنەڕالی ویلایەتی جین بوو.
باوکی ھان جوێ لە تەمەنێکی زوو کۆچی دوایی کرد و لەلایەن لۆرد دون (赵盾) ھەڵگیرایەوە، کە وەزیرێکی جین بوو، و دواتر ھان جوێ بووبە وەزیری جەنگ (司马) ویلایەتەکە بە پێشنیاری ژاۆ دون
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ھان پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان پۆل:ژۆنگجوانجیانگەکانی ویلایەتی جین
مۆزامبیک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
مۆزامبیک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
شارستانی قائمشەھر
شارستانی قائمشەھر یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای مازەندەرانی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری قائمشەھرە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە لە ساڵی ٢٠١٦دا، بەرامبەر لەگەڵ ٣٠٩،١٩٩ کەس بووە، کە زۆربەیان تەبەرین و لە ئیسلامی شیعە پەیڕەوی دەکەن.
سەرچاوەکان
* پۆل:شارستانەکانی پارێزگای مازەندەران پۆل:شارستانەکانی ئێران
تەنگاوی ھورمز
وێنۆک|362x362px|تەنگاوی ھورمز لە باشووری ئێران ئێران و باکووری دوورگەی موسەندەم ھەڵکەوتووە. وێنۆک|وێنەیەکی تەنگاوی ھورمز کە لە فڕۆکەوە گیراوە و ھەروەھا دوورگەی موسەندەمی لێدیارە.
وێنۆک|250px|نەخشەی تەنگاوی ھورمز لەگەڵ سنوورە سیاسییە دەریایییەکان (٢٠٠٤)
تەنگاوی ھورمز ( ، ، ) تەنگاوێکە لە نێوان کەنداوی فارس و کەنداوی عومان ھەڵکەوتووە. ئەم تەنگاوە یەکێک لە گرنگترین ناوچە دەریایییەکان لە جیھاندایە. لە باشووری ئێران و پارێزگای ھورمزگان و باکووری عومان و پارێزگای موسەندەم ھەڵکەوتووە.
یەک لە سێی گازی سروشتیی شلە لە جیھاندا و نزیکەی ٢٥٪ لە ھەموو بەکارھێنانی جیھانیی نەوت لە ئەم تەنگاوە تێپەڕدەبێت و ئەم تەنگاوەی کردووە بە شوێنێکی زۆر گرنگ بە دانوستانی نێودەوڵەتی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پانتاییە ئاوییەکانی عوممان پۆل:پانتاییە ئاوییەکانی میرنشینی یەکگرتووی عەرەبی پۆل:تەنگاوەکان پۆل:کۆما ئاوییەکانی ئێران پۆل:سنوورەکانی ئێران ھورمز ھورمز ھورمز
سۆنیا پیر
وێنۆک|سۆنیا پیر سۆلگان پیر ناسراو بە سۆنیا پیر (ماوەی ژیان:٤ی تەممووزی ١٩٦٣ تاکوو ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١) چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ بوو لە کۆماری دۆمینیکان. سۆنیا کاری دەکرد لەدژی ئەو دژایەتییانە بۆ خەڵک ھایتی ھەبوون، جا ئەو خەڵکەی لە ھایتی یان دۆمۆنیکا لەدایکبوون. لەبەرامبەر چالاکییەکی چەند خەڵاتێکی نێودەوڵەتی پێدراوە.
لە ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١، سۆنا لەتەمەنی ٤٨ ساڵیدا بە جەڵدەی دڵ لە نەخۆشخانە کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی کۆماری دۆمۆنیکان پۆل:ژنانی ھایتی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
١٥٠٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1505 (توضيح)
وێستگەی کامبێ
وێستگەی کامبێ (神戸駅, کامبێ-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری تەھارا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
نیشاندەری شوێنی پلان
نیشاندەری شوێنی پلان (PPI) جۆرێکە لە نمایشی ڕادار کە لە کۆنترۆڵکردنی ھاتوچۆی ئاسمانی و کارەکانی تری چاودێریکردندا بەکاردەھێنرێت. ھەروەھا بە سکۆپی ڕادار یان نمایشی ڕادار ناسراوە. PPI داتاکانی ڕادار وەک نەخشەیەکی بازنەیی پیشان دەدات، لەگەڵ ئەنتێنەی ڕادار لە ناوەڕاستی نمایشەکەدا. لەگەڵ سووڕانەوەی ڕادارەکەدا زنجیرەیەک ڕشتن بەرھەم دەھێنێت کە وەک بازنەی ھاوسەنتەر لە دەوری خاڵی ناوەنددا پیشان دەدرێن. فڕۆکە ئامانجدارەکان، سیستەمی کەشوھەوا، یان ئەو شتانەی تر کە لەلایەن ڕادارەوە دەستنیشان دەکرێن، لەسەر شاشەکە وەکو بلیپ یان ھێما لە شوێنی ڕێژەیی خۆیان لەسەر نەخشەکە نیشان دەدرێن.
پێڕستی براوەکانی خەڵاتی نۆبێلی ئاشتی
ھەر ساڵەو کۆمیتەی نۆبێلی نەرویژی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل (نەرویژی و سویدی: Nobels fredspris) دەدات بە کەسێک کە " باشترین ھەوڵی داوە بۆ دۆستایەتی نێوان گەلان و سڕانەوە یان کەمکردنەوەی ڕووبەڕووبوونەوە سەربازییەکان یان پێکھێنان و ھاندانی کۆنفرانسی ئاشتی کردووە. هەر وەرگرێک مەدالیا و بڕوانامە و خەڵاتێکی پارەیی وەردەگرێت (بەدرێژایی ساڵان جیاواز بووە). یەکێکە لەو پێنج خەڵاتەی کە بە وەسیەتنامەی ساڵی ١٨٩٥ی ئەلفڕێد نۆبڵ (کە لە ساڵی ١٨٩٦ کۆچی دوایی کردووە) دامەزراوە، کە بەهۆی بەشدارییە نایابەکانی لە بواری کیمیا ، فیزیا ، ئەدەب ، ئاشتی، و زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکیدا بەخشراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل
سارا تانکرێدی
دکتۆر سارا تاکرێدی ئەو یەکێکە لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی ھەڵاتنی گەورە، ئەم کەسایەتییە لە لایەن ئەکتەری ئەمریکی سارا وەین کالێزەوە ڕۆڵەکەی گێڕدراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرەی ڕاکردن لە بەندیخانە پۆل:بکوژە خەیاڵییەکان
ھەورەگرمە
ھەورەگرمە ئەو دەنگەیە کە بەهۆی ڕەشەباوە دروست دەبێت. بەپێی دووری و سروشتی ڕەشەبا، دەتوانێت لە دەنگێکی درێژ و نزمەوە دەست پێبکات تا درزێکی لەناکاو و بەرز.
سەرچاوەکان
پۆل:دیاردە کەشناسییەکان
مەسیحی دەجال
وێنۆک|وێنەیەک لە فالنامێکەوە کە لە ھیندستان دروست کراوە لە دەوروبەری ساڵانی ١٦١٠–١٦٣٠، عیسا نیشان دەدات کە شەڕ لەگەڵ دەجال (پێغەمبەری درۆزن) دەکات. لە پشتەوە مەھدی بە ڕوخسارێکی پەردەپۆشەوە.
مەسیح دەجال (: ٱلْمَسِیحُ ٱلدَّجَّالُ ، ڕۆمانی :. المصیح الدجال, lit.   ئەگەرنا بە سادەیی بە دەججال ناودەبرێت، کەسایەتییەکی خراپە لە ئیسکاتۆلۆژیای ئیسلامیدا کە پێشوەختە کاردەکات بۆ ئەوەی ببێتە مەسیحی بەڵێندراو و دواتر بانگەشەی ئەوە دەکەن کە خودایە، دەرکەوتنی پێش ڕۆژی قیامەت بەپێی گێڕانەوەی ئیسکاتۆلۆژی ئیسلامی. وشەی دەجال لە قورئاندا باس نەکراوە، بەڵام لە حادیسداباسی کراوە و باسی کراوەئەدەبیات. وەک لە ئایینی مەسیحیدا، دەوترێت دەجالەکان لە ڕۆژھەڵاتەوە سەریان ھەڵداوە، ھەرچەندە شوێنی تایبەت لە نێوان سەرچاوە جیاوازەکاندا جیاوازە. دەجالەکان لاسایی ئەو موعجیزە دەکەنەوە کە عیسا (عیسا) ئەنجامی دەدات، وەک چاککردنەوەی نەخۆشەکان و زیندووکردنەوەی مردووەکان، ئەم دووەمیان بە یارمەتی شەیتانەکان (Shayāṭīn) ئەنجام دەدرێت. زۆر کەس فریو دەدات، وەکو بێژەر و ساحیر و نیوە کاست و منداڵانی زینا. وشەی دەججال لە قورئاندا باس نەکراوە بەڵام لە ئەدەبیاتی حادیسدا باسی کراوە و باسی کراوە. وەک لە ئایینی مەسیحیدا، دەوترێت دەجالەکان لە ڕۆژھەڵاتەوە سەریان ھەڵداوە، ھەرچەندە شوێنی تایبەت لە نێوان سەرچاوە جیاوازەکاندا جیاوازە. دەجال تەقلیدی ئەو موعجیزە دەکات کە عیسا (عیسا) ئەنجامی دەدات، وەک چاککردنەوەی نەخۆش و زیندووکردنەوەی مردووەکان، ئەم دووەمیان بە یارمەتی شەیتانەکان (Shayāṭīn) ئەنجام دەدرێت. زۆر کەس فریو دەدات، وەکو بێژەر و ساحیر و نیوە کاست و منداڵانی زینا.
ئەفغانستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
ئەفغانستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
مۆزامبیک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سەبرە کوڕی مەعبەد
سەبرە کوڕی مەعبەد جوحانی یەکێک بوو لە هاوەڵانی پێغەمبەر.
خێزان
ئەو لە هۆزی جوحینا بوو کە دەکەوێتە دەوروبەری شاری مەدینە. هۆزی جوحینا تا ئەمڕۆش لە دەوروبەری شاری مەدینە نیشتەجێن. کوڕێکی هەبوو بە ناوی ڕەبیع کوڕی سەبرە.
ژیان
لە شاری مەدینە ژیاوە، بەشداری غەزای خەندەقی کردووە و لە سەردەمی خەلافەتی موعاویەی کوڕی ئەبووسوفیان کۆچی دوایی کردووە. وە سەرچاوەی فەرموودەی ھاوسەرگیریی کاتییە.
سەرچاوەکان
پۆل:سەدەی ٧ەم
پرۆژەی ترێڤەر
پرۆژەی ترێڤەر ڕێکخراوێکی سەربەخۆیە کە لە ساڵی ١٩٩٨دا دۆزراوەتەوە کە تیشک دەخاتە سەر ڕێگری لە خۆکوشتنی گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخواز و ترانسجێندەران و پرسیارکردن و لێکۆڵینەوە لە ئەندامانی تری کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:ئێڵ جی بی تی و خۆکوژی پۆل:ڕێکخراوە تەندرووستی و پزیشکییەکان کە بنکەکانیان دەکەوێتە کالیفۆڕنیا پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٩٨ پۆل:ئەو کۆمپانیایانە کە لە ناوچەی لۆس ئەنجلۆس لە هەرێمی کالیفۆرنیا نیشتەجێن پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی
ئەحماوای باش
ئەحماوای باش گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری لەک، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئەحماوای باش ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
لیو یانگ
لیو یانگ (؛ لەدایکبووی ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨ لە چەنگ چاو، چین) فڕۆکەوانیکە و یەکەم ئافرەتی چینییە کە ببێت بە کەشتیوانی ئاسمانی، وەکو ئەندامێک لە کەشتی ئاسمانی شەنشو ٩ کاری کردووە. یەکەم کەشتیوانی ئاسمانی چینیە سەردانی بۆشایی ئاسمان بکات لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٢
ژیان
لیو لە ساڵی ١٩٧٨ لە شاری چانگ چاو لەدایکبووە، دەگەڕێتەوە بۆ خێزانێک لە لینگجۆو، ئانیانگ. کۆلێژی سوپای شەعبی چینی بۆ فڕۆکەوانی لە چانگچون تەواو کردووە.
لیو چوویە ھێزی ئاسمانی سوپای شەعبی چینی لە ساڵی ١٩٩٧، وەکو فڕۆکەوانێک دەرچوو پێش ئەوەی ببێت بە جێگری بەڕێوبەر لە دەستەی فڕۆکەوانی بە پلەی پێشەنگ PLAAF. فڕۆکەوانێکی شارەزایە لەگەڵ ١٦٨٠ کاتژمێر لە فڕین، دوای دوو ساڵ لە ڕاھێنانی کەشتیوانی ئاسمانی، لیو توانی سەرکەوتوبێت لە تاقیکردنەوەکە لەگەڵ ئافرەتێکی تر (وانگ یا بینگ) وەک ھەڵبژێردراوێک بۆ گەشت کردن بۆ بۆشایی ئاسمان.
لیو ھەڵبژێردرا بۆ دەستەی شەنشو ٩، یەکەم ئەرک بۆ وێستگەی بۆشاییی نێونەتەوەیی وە جارێکی تر لیو سەردانی بۆشایی کردەوە لەگەڵ جینگ ھایپێنگ. وە بەمشێوە لیو بوو بە یەکەم کەشتیوانی ئاسمانی سەردانی بۆشایی ئاسمان بکات. کەشتییە ئاسمانییەکە لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٢ دەرچوو، ٤٩ ساڵ دوای گەشتکردنی ڤاڵنتینا تریشکۆڤا، یەکەم ئافرەت کە سەردانی بۆشایی ئاسمان دەکات. وە لەڕێی ئەم گەشتەوە لیو ھاڵسا بە تاقیکردنەوەی چەند تاقیکردنەوەیەکی پزیشکی ئاسمانی.
ژیانی تایبەتی
لیو بە یەکێک لە ئەندامانی پارتی شوعی چینی ھەژماردەکرێت. ھاوسەرگیری کردووە و ھیچ منداڵ و خوشک و برایەکی نییە، وەکالەتی (ئەنباێ شینخوا) باسی لەوە کرد کە بەڕێوبەری پێشووی گەشتە ئاسمانییەکان مەرجێکی داناوە بۆ قبوڵ کردنی کەشتیوانیە ئاسمانیە ئافرەتەکان کە دەیێت ھاوسەرگیرییان کردبێت (لەبەر ئەوەی زیاتر پێگەشتوترن لە ڕووی جەستەیی و دەروونیەوە) وە لەگەڵ ئەوەش بەڕیوبەری مەرکەزی کەشتیوانی ئاسمانی چینی بەشێوەیەکی ڕەسمی ئەو مەرجەی ڕەتکردەوە و ئاماژەی بەوە کرد کە ئەو ھەڵبژاردەیە و ھیچ مەرژێکی توند نییە. لە درێژەی باسەکە لیو باسی لەوە کردبوو کە زۆر حەزی لە ئامادەکردنی خواردن و خوێندنەوە ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:زیندووان
١٥٠٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1506 (توضيح)
ژاوۆ شوۆ
ژاوۆ شوۆ (؛ خوێندنەوە: ژاوۆ شوۆ) ناوی دوای مردن ژاوۆ ژوانگزی (بە چینی:趙莊子؛ ژوانگزیی ژاوۆ) لۆردێکی ویلایەتی جی بوو؛ و سەرۆکی ھۆزی ژاوۆ بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاۆۆ پۆل:ژاۆۆ (ویلایەت) پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان پۆل:فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاوۆ پۆل:ژاوۆ (ویلایەت)
عەسکەر ئاکایێڤ
عەسکەر ئاکایڤ سیاسەتمەدارێکی قیرغیزستانییە و لە ساڵی ١٩٩٠ تا لە شۆڕشی قیرغیزستان لە مانگی ئازاری ٢٠٠٥دا وەک سەرۆکی قرغیزستان کاری کردووە.
ژیانەکەی
لە شاری قزیلبایراق لە قیرغیزستان لەژێر دەسەڵاتی سۆڤیەتی ڕووسیا لەدایکبووە. دوای دوو ڕۆژ، لە ٢٧ی تشرینی یەکەمدا، سۆڤیەتی باڵا ئاکایڤی ھەڵبژارد کە بە شێوەیەکی کاریگەر کاندیدێکی سازش بوو بۆ ئەوەی وەک یەکەم سەرۆکی کۆمارەکە خزمەت بکات. لە ساڵی ١٩٩١ لەلایەن میخائیل گۆرباچۆڤ، سەرۆک کۆماری یەکێتی سۆڤیەت پۆستی جێگری سەرۆکی یەکێتی سۆڤیەتی بۆ پێشکەش کرا، بەڵام ڕەتیکردەوە. ئاکایڤ لە ١٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١ لە ڕاپرسییەکی بێ کێبڕکێدا بە سەرۆکی کۆماری قیرغیزستان ھەڵبژێردرا، لە نێوان تۆمەتەکانی ساختەکاری لە دەنگدانەکاندا، لە ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٩٩٥ و ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ دووجار ھەڵبژێردرایەوە. ئاکایڤ پشتیوانی بزووتنەوەی تەنگرییەت بوو لە قیرغیزستان و پەیوەندی بەو بزووتنەوەیەوە کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:قرغیزستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤ پۆل:فەرمانڕەوا کۆمۆنیستەکان پۆل:ئەندامە بیانییەکانی ئەکادیمیایی ڕووسی بۆ زانست پۆل:زیندووان
١٥٠٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1507 (توضيح)
ئەفغانستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
ئەفغانستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
ڕاکردن لە بەندیخانە (وەرزی چوارەم)
وەرزی چوارەم لە ھەڵاتنی گەورە لە ١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ دەستی بە پەخشکردن کرد.