cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تۆرۆنتۆ
ئاسایش
مێژووی کەمی ڕێژەی تاوان له شاری تۆرۆنتۆ بووەتە هۆی ئەوەی ئەو شاره ناوبانگێکی هەبێت بەیەکێک لە سەلامەتترین شارەکانی ئەمەریکای باکوور بۆ نموونە لە ساڵی ٢٠٠٧ دا ڕێژەی کوشتن لە تۆرۆنتۆ ٣, ٣ بۆ هەر ١٠٠ هەزار کەس بووە , بە بەراورد لەگەڵ ئەتلانتا ( ١٩ , ٧ ) , بۆستن ( ١٠ , ٣ ) , لۆس ئەنجلس ( ١٠ , ٠ ) , شاری نیویۆرک ( ٦ . ٣ ) , ڤانکۆڤەر ( ٣ . ١ ) و مۆنتریال ( ٢). هەروەها ڕێژەی دزیکردن لە تۆرۆنتۆ لە پلەی نزمدایە ، ٢٠٧. ١ حالەتی دزی کردن بۆ هەر ١٠٠ هەزار کەس بووە، بە بەراورد لەگەڵ لۆس ئەنجلس ( ٣٤٨, ٥ ) ، بۆستن( ٥ / ٢٦٦ ) ، شاری نیویۆرک ( ٢٦٥ , ٩ ) و مۆنتریال ( ٢٣٥ . ٣ ). تۆرۆنتۆ ڕێژەی بەراوورد کردنی دزینی ئۆتۆمبێل بە شارەکانی ئەمریکا هەیە، هەرچەندە لە بەرزترین ئاستی وڵاتی کەنەدادا نییە بۆ سەلامەتی گشتی.
لە ساڵی ٢٠٠٥ دا، میدیاکانی تۆرۆنتۆ، بە کۆی گشتی، دەستەواژەی "ساڵی چەک"یان بەکارهێنا، بەهۆی ژمارەی تۆمارکراوی تاوانی کوشتن کە پەیوەندی بە چەکەوە هەبووە، ٥٢ کەس لەساڵی ٢٠٠٦ دا کوژراون ئەم بڕە بەرز بوویەوە بۆ ٧٠ حالەت لەو ساڵەدا کە نزیکەی ٢٠٠٠ کەس لە شاری تۆرۆنتۆ بوونە قوربانی تاوانێکی توند و تیژی پەیوەست بە چەک ، نزیکەی یەک چارەکی کۆی گشتی نەتەوەیی ٨٤ تاوانی کوشتن لە ساڵی ٢٠٠٧دا ئەنجام دراون، کە نزیکەی نیوەی ئەو کوشتنانە چەکیان تێوەگلاوە. ڕووداوەکانی پەیوەست بە چەتەکانیش لە بەرزبوونەوەدا بوون؛ لە نێوان ساڵانی ١٩٩٧ و ٢٠٠٥ دا، زیاتر لە ٣٠٠ تاوانی کوشتن لە لایەن چەتەکاندا ئەنجام دراوە له ئه نجامدا حکومەتی هەرێمی ئەنتاریۆ ستراتیژیەتی دژرچەکی پێشکەش کرد لە ساڵی ٢٠١١ دا ڕێژەی کوشتنی تۆرۆنتۆ بۆ ٥١ کوشتن کەم بووەتەوە ، نزیکەی ٢٦٪ لە چاو ساڵی ڕابردوو کەم بووەتەوە ٥١ تاوانی کوشتن کەمترین ژمارە بووە کە شارەکە لە ساڵی ١٩٩٩ ەوە تۆماری کردووە کە ٤٧ کەس بووە. لە کاتێکدا ساڵانی دواتر گەڕانەوەی بۆ ڕێژەی زیاتر بینی، نزیکەی ٥٧-٥٩ تاوانی کوشتن لە ساڵانی ٢٠١٢ بۆ ٢٠١٥ مایەوە. کۆی گشتی تاوانی کوشتن لە تۆرۆنتۆ گەیشتە ٩٦ کەس لە ساڵی ٢٠١٨دا ژمارەکە بریتی بوو لە مردنی هێرشی ڤانەکەی تۆرۆنتۆ و تەقەکردنەکەی دانفۆرت.ڕێژەی کوشتن لە ساڵی ٢٠١٨ دا زیاتر بووە لە وینیپیگ، کالگاری، ئێدمۆنتۆن، ڤانکۆڤەر، ئۆتاوا، مۆنتریال، هامڵتن، شاری نیویۆرک، سان دیگۆ و ئۆستن.
پەروەردە
چوار بۆردی قوتابخانەی گشتی هەن کە خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە تۆرنتۆ دابین دەکەن کە بریتین لە: کۆنسیل سکۆلایرو کاتۆلیک مۆناڤێنیرو  سکۆلایر کۆسیل ڤیامۆند ، بۆردی قوتابخانەی ناوچەی کاسۆلیکی تۆرۆنتۆ ( TCDSB )ە ، وە بۆردی قوتابخانەی قەزای تۆرۆنتۆ ( TDSB ). CSV و TDSB بۆردی قوتابخانە گشتیە عەلمانیەکانن، لە کاتێکدا مۆناڤێنەر و TCDSB بۆردی قوتابخانە گشتیەکان جیاکراونەتەوە. CSV و MonAvenir بۆردی قوتابخانەی زمانی یەکەمی فەرەنسین، لە کاتێکدا TCDSB و TDSB بۆردی قوتابخانەکانی زمانی ئینگلیزین.
TDSB زۆرترین قوتابخانە لە نێوان چوار بۆردی قوتابخانە دابین دەکات ، لەگەڵ ٤٥١ قوتابخانەی سەرەتایی و ١٠٥ قوتابخانەی ناوەندی و پێنج ناوەندی فێربوونی گەوران. TCDSB پتر لە ١٦٣ قوتابخانەی سەرەتایی و ٢٩ ناوەندی و سێ دامەزراوەی تێکەڵ کراو و یەک ناوەندی فێربوونی پێگەیشتووان بەڕێوە دەبات. CSV پتر لە ١١ قوتابخانەی سەرەتایی و سێ قوتابخانەی ناوەندی لە شارەکە دا بەڕێوە دەبات. مۆناڤێنیر نۆ قوتابخانەی سەرەتایی و سێ قوتابخانەی ناوەندی لە تۆرۆنتۆ بەڕێوە دەبات.
هەروەها شارەکە خانە خوێیە بۆ چەندین خوێندنگا و سیمینارگە و قوتابخانەی پیشەیی ، نمونەی ئەم جۆرە دامەزراوانە بریتین لە (دامەزراوەی مۆسیقای شاهانەیی) کە قوتابخانەی گلێن گۆلد دەگرێتەوە؛ سەنتەری فیلمی کەنەدی، کە پەیمانگای ڕاهێنانی میدیایە و لەلایەن فیلمساز نۆرمان جیویسن دامەزراوە وە زانکۆی تیندەیڵ، کە پەیمانگایەکی مەسیحییە بۆ خوێندنی دوای ناوەندی و گەورەترین سیمیناری کەنەدایە.
کتێبخانەی گشتی تۆرۆنتۆ لە ١٠٠ لق پێکهاتووە کە زیاتر لە ١١ ملیۆن بڕگەی لە کۆکراوەکەی تێدایە.
تەندروستی
تۆرۆنتۆ ٢٠ نەخۆشخانەی گشتیی هەیە لەوانە نەخۆشخانەی منداڵان و لەدایک بوون و نەخۆشخانەی چیای سینا و نەخۆشخانەی سنت مایکل و نەخۆشخانەی گشتی نیست مایکل و نەخۆشخانەی گشتی نۆرس یۆرک و نەخۆشخانەی گشتی تۆرۆنتۆ و نەخۆشخانەی ڕۆژئاوای تۆرۆنتۆ و نەخۆشخانەی گشتی ئیتۆبیکۆک و بنکەی تەندروستی سنت جۆزێف و نەخۆشخانەی گشتی سکاربۆرۆ و نەخۆشخانەی گشتی بیرچماونت و نەخۆشخانەی بیرچماونت و نەخۆشخانەی سێنتری و ناوەندی زانستە تەندروستیەکانی سەنی برۆک و ناوەندی ئالوودەبوون و تەندروستی دەروونی (CAMH) و سەنتەری شێرپەنجەی شازادە مارگرێت ، کە زۆربەیان سەر بە کۆلێژی پزیشکی زانکۆی تۆرۆنتۆن. وێنۆک|چەپ| نەخۆشخانەی گشتی تۆرۆنتۆ نەخۆشخانەیەکی سەرەکی فێرکردنە لە ناوەڕاستی شاری تۆرۆنتۆ. لە ساڵی ٢٠٠٧ دا ، تۆرۆنتۆ هەواڵی ئەوەی پێ درا کە هەندێک لە کاتی چاوەڕوانیی نەخۆشەکان زۆرترە لەچاو نەخۆشخانەکانی ئەنتاریۆ بە گشتی .بۆیە نەخۆشخانەکانی تۆرۆنتۆ لەو کاتەدا سیستەمی تریاژیان دامەزراند بۆ دڵنیابوون لە جۆر و ڕێژەی برینداربووان و ئەوانەی هەڕەشە لە سەر ژیانیان هەیە کە چارەسەری خێرایان بۆ بۆ بکرێت پاش پشکنینی سەرەتایی، هەڵسەنگاندنی سەرەتایی لەلایەن پزیشکەوە لە ناو خودی ژورەکانی چاوەڕوانیدا ئەنجام دەدرێت بۆ یارمەتی دان و بەهاناوە چوونی  زیاتر، هەروەها لە ژووری چاوەڕوانیدا تاقیکردنەوە و راوێژ و چارەسەری سەرەتاییش پێشکێش دەکرێت. لە ٥٠ ٪ نەخۆشەکان پێویستە ٤ کاتژمێر چاوەڕێ بن بۆ گواستنەوەیان لە ژووری فریاکەوتنەوە بۆ ژورێکی تر. لە ١٠٪ حاڵەتەکان زیاتر لە ١٢ کاتژمێر چاوەڕێ دەکەن بۆئەوەی چاویان بە پزیشک بکەوێت.
(ناوچەی دۆزینەوەی تۆرۆنتۆ )ناوەندێکی لێکۆڵینەوەیە لە بایۆپزیشکی کە لە پارکێکی توێژینەوە پێک هاتووە لە ٢.٥ کیلۆمەتری چوارگۆشە(٦٢٠ دۆنم) کە کەوتۆتە ناوەندی شاری تۆرۆنتۆوە.هەروەها لە (ناوچەی دۆزینەوەی مارس )کە لە ساڵی ٢٠٠٠ دا دروست کراوە بۆ برەودان بە توێژینەوە و هێزی داهێنان لە هەرێمی ئەنتاریۆ پەیمانگایەکی تر بەناوی (ناوەندی ماکلافلین بۆ پزیشکی گەردیلە (ئێم سی ئێم ئێم)) هەیە.
زۆرینەی نەخۆشخانە تایبەتمەندەکان لەدەرەوەی ناوجەرگەی شارن، ئەم نەخۆشخانانە نەخۆشخانەی پزیشکی تەندروستی بایکرێست و نەخۆشخانەی چاکسازی منداڵانی بلۆرڤیوی هۆڵەندا بۆ منداڵانی کەمئەندام لەخۆ دەگرێت.
هەروەها تۆرۆنتۆ میوانداری کۆمەڵێک ڕێکخراوی جۆراوجۆری قازانج نەویست دەکات کە لە بواری تەندروستیدا کار دەکەن بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشی تایبەت بۆ دانیشتوانی تۆرۆنتۆ و ئەنتاریۆ و کەنەدا بە گشتی دەکەن. ڕێکخراوەکان بریتین لە کرۆهن و کۆلیتس کەنەدا، دامەزراوەی دڵ و جەڵتەی کەنەدی، کۆمەڵگای شێرپەنجەی کەنەدی، کۆمەڵگای زەهایمەری کەنەدا، کۆمەڵگای زەهایمەری ئەنتاریۆ ،هەموویان دەکەونە یەک نووسینگە کە لە یانگ ئیگلینتۆن هەڵکەوتووە، کۆمەڵەی شێرپەنجەی کەنەدی، دامەزراوەی کەنەدی بۆ توێژینەوەی ئایدز، سیستیک فیبرۆسی کەنەدا، کۆمەڵەی تەندروستی دەروونی کەنەدا ، کۆمەڵگای ئەی ئێڵ ئێسی کەنەدا و زۆرانی تر. ئەم ڕێکخراوانە کار دەکەن بۆ یارمەتیدانی ئەو کەسانەی کە لە نێو تۆرۆنتۆی مەزن و ئەنتاریۆ یان کەنەدا دەژین کە بەهۆی ئەو نەخۆشیانە زیانیان پێ کەوتووە. هەروەها تۆرۆنتۆ خانەخوێیە بۆ ناوەندی ژنێڤ بۆ ئۆتیزم ، بەرێوەبەرانی شار هانی دانیشتوان دەدەن کە زۆرترین بەشداری لە کۆکردنەوەی کۆمەک دا بکەن بۆ بەرزکردنەوەی توێژینەوە و خزمەتگوزاری و هۆشیاری گشتی.
گواستنەوە
وێنۆک|چەپ| ناوچەی مارس دیسکەڤەری تۆرۆنتۆ سەنتەرێکە بۆ توێژینەوە لە بایۆپزیشکی تۆرۆنتۆ ناوەندێکی گواستنەوەیە بۆ بەیەک گەیاندنی تۆڕەکانی ڕێگا و هێڵی ئاسن و هەوایی لە باشووری ئەنتاریۆ، چەندین شێوەی گواستنەوە لە شاری تۆرۆنتۆدا هەیە ، لەوانە ڕێگای گشتی و گواستنەوەی گشتی. تۆرۆنتۆ هەروەها تۆڕێکی فراوانی لە هێڵی پاسکیل و رێچکەی فرە بەکارهێنان هەیە.
گواستنەوەی گشتی
حکومەتی ئەنتاریۆ شەمەندەفەرێکی گواستنەوەی ڕێبواران و سیستەمی گواستنەوەی پاس بە ناوی GO Transit لە ناوچەی مەزنی تۆرۆنتۆ بەڕێوە دەبات. گۆ ترانزێت ڕۆژانە ( ٢٥٠ ) هەزار سەرنشین لەهەفتەیەکدا دەگوازێتەوە، کە زۆرینەیان بۆ وێستگەی ( یونیەن ) یان بە پێچەوانەوە دەڕۆیشتن. میترۆلینکس لە ئێستادا هێڵی شەمەندەفەری هەرێمی ئێکسپرێس جێبەجێ دەکات بۆ ناو تۆڕی گواستنەوەی گۆترانزێت و پلانی هەیە بۆ زۆربەی هێڵەکانی شەمەندەفەرەکەی تا ساڵی ٢٠٣٠.
فڕۆکەخانەکان
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی تۆرنتۆ پیرسن (IATA: YYZ) کە لە کەنەدا سەرقاڵترین فڕۆکەخانەیە، کەوتۆتە سنووری ڕۆژئاوای ئەو شارەو لەگەڵ شاری میسیساگاش هاوسنوورە. خزمەتگوزاری شەمەندەفەری یونیەن پیرسن ئێکسپرێس (UP Express) لینکێکی ڕاستەوخۆ لە نێوان وێستگەی نێودەوڵەتی و یونیەن پیرسن دابین دەکات. لە حوزەیرانی ٢٠١٥ دەستی بە هەڵگرتنی سەرنشین کرد.
هەروەهافڕۆکەخانەی بیڵی بیشۆپ تۆرۆنتۆ (IATA: YTZ) کە لە دوورگەکانی تۆرۆنتۆ،لە باشوری ڕۆژئاوای ناوەندی شارەوەهەڵکەوتووە خزمەتگوزاری پێشکەش دەکات بۆ ئەو گەشتیارانەی کە گەشتی ناوەخۆی ئەنتاریۆ و ئەمریکا ئەنجام دەدەن. فڕۆکەخانەی شارەوانی دوبتۆنڤیل (IATA: YKZ) لە مارکهام ئاسانکاریی فڕۆکەوانیی گشتی دابین دەکات. فڕۆکەخانەی داونسڤیو (IATA: YZD) لە نزیک کۆتایی باکووری شارەکە، لەلایەن دی هاڤیلان کەنەداوە خاوەندارێتی دەکرێت و خزمەت بە کارگەی فڕۆکەی فڕۆکەوانیی جەنگی دەکات. وێنۆک|چەپ|هۆڵی پێشوازی فڕۆکەخانەی پێرسن تۆرۆنتۆ لە ماوەی چەند کاتژمێرێکدا ، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جۆن سی مونرۆ ( IATA : YHM ) ی هامیلتۆن و فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بوفالۆ نیاگارا ( IATA : BUF ) وەک فڕۆکەخانەیەکی جێگرەوە بۆ ناوچەی تۆرۆنتۆ خزمەت دەکەن جگە لە خزمەتکردنی شارەکانیان. فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی ناوەندی هەیە کە دەکەوێتە باکووری ڕۆژهەڵاتی تۆرۆنتۆ لە پیکەرینگ ، لەلایەن حکومەتی کەنەداوە پلانی بۆ دانراوە.
گواستنەوەی ناوشار
وێستگەی یونیەن تۆرۆنتۆ وەک هۆبەیەک بۆ خزمەتگوزاری نێوان شارەکان لەڕێگای VIA Rail لە ناوەندی کەنەدا خزمەت دەکات و خزمەتگوزاریەکانی بەشی جۆراوجۆری ئەنتاریۆ و خزمەتگوزاریەکانی بۆ مۆنتریال و ئۆتاوای پایتەختی نەتەوەیی و خزمەتگوزاری دوورمەودا بۆ شاری ڤانکۆڤەر و نیویۆرک لەخۆ دەگرێت.
تێرمیناڵ(Terminal) ی ڕاهێنەری تۆرۆنتۆ لە ناوەڕاستی شاری تۆرۆنتۆ وەک هۆبەیەک وایە بۆ خزمەتگوزاری پاسە پەیوەند دارەکان لە باشووری ئەنتاریۆ، لە لایەن چەند هاوبەشگایەکەوە خزمەتی دەکرێت و تۆڕێکی گشتگیری خزمەتگوزاری لە ئەنتاریۆ و پارێزگا و ویلایەتەکانی دراوسێی دابین دەکات GO Transit خزمەتگوزاری پاسی ناو شار لە تێرمیناڵەکانی یونیەن و وێستگەی پاس و تێرمیناڵەکانی تری پاس لە شارەکە بۆ شوێنی مەبەست لە ناوچەی تۆرۆنتۆی گەورە دابین دەکات.
ڕێگا و بان
تۆڕی شەقامە گەورەکانی شار بە سیستمی ڕێگای تەخت و پان دانراون، کە تیایدا ڕێگای سەرەکی ٦٦٠٠ پێ (٢.٠ کم) پانە (لەگەڵ هەندێک ڕێچکەی خزمەتگوزاری، بەتایبەتی لە سکاربۆرۆ و ئیتۆبیکۆک. ڕێگای سەرەکی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا بەیەک دەبەستێتەوە بەشێوەیەکی گشتی هاوتەریبە لەگەڵ کەناراوەکانی دەریاچەی ئەنتاریۆ، هەروەها ڕێگای سەرەکی باکوور-باشوور بە نزیکەیی بە هێڵی کەناردەریاوە دەبەستێتەوە، هەرچەندە کەمێک لە باکووری شەقامی ئێگلینتن گۆشەیەک درووستکراوە بەهۆی جوگرافی خاکەکەی بەتایبەت ڕووباری دۆن راڤینس کە هێلەکەی لەگەڵ خۆی لارکردووە لەهەندێک شوێندا . ژمارەیەک لە ڕێگای خێرای شارەوانی و ڕێگای گشتی پارێزگاکان هەن کە خزمەت بە تۆرۆنتۆ و ناوچەی تۆرۆنتۆی مەزن دەکەن بە تایبەتی ڕێگای گشتی ٤٠١ بایسکۆت لە ڕۆژئاواوە بۆ ڕۆژهەڵات، بە ناوجەرگەی شار دا تێپەڕ دەبێت پڕووکترین ڕێگای باکوری ئەمریکایە و یەکێکە لە شەقامە خێراکانی جیهان، ڕێگای گشتی تری پارێزگاکان بریتین لە ڕێگای گشتی ٤٠٠ کە شارەکە بە باکوری ئەنتاریۆ و ئەوبەری و ڕێگای گشتی ٤٠٤ دەبەستێتەوە، ئەمەش درێژکراوەی پارکی دۆن ڤالی بۆ ناو دەوروبەری باکوورە. ڕێگای شاژن ئەلیزابێس (QEW) بە یەکەمین ڕێگای نێوان شاران لە ئەمریکادا دانراوە، لە سنووری ڕۆژئاوای تۆرۆنتۆ کۆتایی دێت و تۆرۆنتۆ بە تاڤگەی نیاگارا و بافەلۆوە دەبەستێتەوە، ڕێگای سەرەکیەکانی شارەوانی لە تۆرۆنتۆ ، بریتین لە ( گاردنەر ئێکسپرێسوەی ، پارکی دۆن ڤالی ، ڕێگای ئالێن . جەنجاڵی هاتوچۆی تۆرۆنتۆ لە بەرزترین ئاستەکانی جەنجاڵی ئەمریکای باکور دادەنرێت، لە کەنەداش دووەم بەرزترینە لە دوای شاری ڤانکۆڤەر . وێنۆک|چەپ|شاڕێگای ٤٠١ یەکێکە لە ڕێگاخێراکانی ئەنتاریۆ بەناو تۆرۆنتۆدا ڕەت دەبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی کەنەدا پۆل:شارەکانی ئۆنتاریۆ پۆل:تۆرنتۆ
بڕیار و ڕێکارەکانی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢١
بەپێی ئەو دەسەڵاتەی یاسا بەرکارەکانی عێراق بە کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان بەخشراوە، کۆمیسیۆن بۆ ئەنجامدانی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ژمارەیەک پەیڕەو و ڕێکار و بڕیاری دەرکردووە.
بڕیارەکانی ئەنجومەنی کۆمیسیاران
ڕۆژی ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠، ئەنجومەنی کۆمیسیاران پێشنیاری یونامی بۆ بەکارھێنانی کارتی نیشتمانیی یەکگرتوو لەجیاتی کارتی ئەلیکترۆنیی دەنگدەری تاوتوێکرد.
ڕۆژی ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠، ڕێکارەکانی ھاوپەیمانی و یەکگرتن پەسەندکرا، پەیڕەوی سکاڵا و تانەی ھەڵبژاردن پەسەندکرا.
ڕؤژی ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١، ڕێنماییەکانی پشتبەستن بە چاودێرانی ناوخۆ و نوێنەرانی بریکارانی حیزبە سیاسییەکان پەسەندکرا.
ڕۆژی ١٠ی شوباتی ٢٠٢١، ماوەی تۆمارکردنی ھاوپەیمانێتی تا ٢٧ی شوبات درێژکرایەوە، لابردنی مەرجی پێشکەشکردنی سکاڵا لە ناوەندی وردبینی و ڕاگەیاندنی ئەنجامەکان و ڕاپۆرتەکان لە پەیڕەوی سکاڵای ھەڵبژاردن، ڕێنماییەکانی پشتبەستن بە چاودێرانی نێودەوڵەتی و ڕاگەیاندنکاران پەسەندکرا.
ڕۆژی ٢٤ی شوباتی ٢٠٢١، ڕێکارەکانی نوێکردنەوە و تۆمارکردنی دەنگدەرانی عێراقیی تاراوگەی پەسەند کرد، ھەرچەندە دواتر دەنگدانی تاراوگە ھەڵوەشێنرایەوە. دووبارە لێکۆڵینەوە لە نەخشەسازی و چاپکردنی پەڕەی دەنگدان.
ڕۆژی ٢٥ی شوباتی ٢٠٢١، ماوەی تۆمارکردنی ھاوپەیمانێتی تا ١ی ئایاری ٢٠٢١ و ماوەی پێشکەشکردنی لیستی پاڵێوراوان تا ١٧ی نیسانی ٢٠٢١ درێژکرایەوە، تا ئەم ڕێکەوتە تەنھا ١ ھاوپەیمانێتی و ١ حیزب لیستی پاڵێوراوانیان و ٨٦ پاڵێوراوی تاکەکەسی خۆیان تۆمارکردووە.
ڕۆژی ٣ی ئازاری ٢٠٢١، کارگێڕیی ھەڵبژاردن ڕاسپێردرا بۆ ڕێکخستنەوەی دەوامی ناوەندەکانی تۆمارکردن لەژێر ڕۆشنایی ڕێکارەکانی خۆپاراستن.
ڕۆژی ٨ی ئازاری ٢٠٢١، پەیڕەوی دەنگدان و ھەژمارکردن و جیاکردنەوە و ڕێکارەکانی دەنگدان و ھەژمارکردن و جیاکردنەوەی دەنگدانی گشتی و تایبەت پەسەند کران.
ڕۆژی ٢٢ی ئازاری ٢٠٢١، دەنگدانی دەنگدەرانی دەرەوە ھەڵوەشێنرایەوە، بەھۆی ئەوەی دەنگدانی تاراوگە بەکارتی بایۆمەتریی دەنگدەر دەبێت و ڕێکارەکانی کۆرۆنا و بچووکی ڕووبەری باڵیۆزخانە و کۆنسۆڵخانەکانی عێراق ڕێگرن لەجێبەجێکردنی ڕێکارەکانی دەنگدان.
ڕۆژی ٣٠ی ئازاری ٢٠٢١، درێژکردنەوەی ماوەی نوێکردنەوەی تۆماری دەنگدەران تا ١٥ی نیسانی ٢٠٢١.
ڕۆژی ١٤ی نیسانی ٢٠٢١، ڕێگەدان بە حیزبەکانی نێو ھاوپەیمانێتیەکان بەپارێزگاریکردن لەپاڵێوراوەکانیان، بەوەی مەرجەی نابێت ژمارەی پاڵێوراوانی ھاوپەیمانێتیەکە لە ژمارەی کورسیەکانی بازنەی ھەڵبژاردن زیاتر بێت.
خارکیڤ
thumb|پاڕکێ لە خارکیڤ خارکیڤ (بەئۆکراینی: Харків) شارێکە دەکەوێتە ووڵاتی ئوکراینا لەساڵی ١٦٥٥ زاینی دۆزراوەتەوە وە شاری خارکیڤ دووەم گەورەترین شاری ووڵاتی ئوکراینا یایە لەڕووی ڕووبەرەوە ، شارەکە یەکەم شارە لە ئوکراینا لە هێزەکانی سۆڤیەتی دەستیان بەسەر داگرتبێت لەساڵی ١٩١٧ دا ، ئەو کاتەی شارەکە لەژێر دەستی یەکێتی سۆڤیەت دا بوو پایتەختی کۆماری سۆشیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا بووە شارەکە هەر بە پایتەخت مایەوە تاوەکوو هێزەکانی سۆڤیەتی ڕۆیشتن بۆ شاری کیێڤ لەساڵی ١٩٣٤ دا ، لەساڵی ٢٠٠٦ ژمارەی دانیشتوانی شارەکە نزیەکەی ملیۆنێک و نیو دەبوو
پۆل:خارکیڤ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٦٥٤ پۆل:شارەکانی ئوکراینا
بڕیارنامەی ٥٩٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٩٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئایاری ١٩٨٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-کۆماری عەرەبیی سووریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٧٤٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
فریشتەی بەفر
300px|وێنۆک|منداڵێک خەریکی دروستکردنی فریشتەی بەفرە. فریشتەی بەفر شێوەیەکە لەنێو بەفر دروست دەکرێت، کە ھاوشێوەی فریشتەیە. لەڕێی پاڵکەوتنی کەسێک لەنێو بەفر و جوڵاندنی باسکەکانی بۆ سەرەوە و خوارەوە، و جوڵاندنی لاقەکانی بۆ ئەم لا و ئەو لا ساز دەکرێت. فریشتەکانی بەفر بەزۆری لەلایەن منداڵانەوە دروست دەکرێن.
سەرچاوەکان
پۆل:بەفر پۆل:یاریکردن پۆل:کاتی بەتاڵی
٣ی تشرینی یەکەم
ئەمانەش ببینە
ئەمڕۆ لە پەڕەی دەستپێکدا»
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی یەکەم
ئانری باشلەن
ئانری باشلەن شاعیر و نووسەر ی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
بڕیارنامەی ٥٩٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٩٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٢ی حوزەیرانی ١٩٨٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٧٤٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٧
لڤیڤ
لڤیڤ شارێکە دەکەوێتە ڕۆژاوای ئوکراینا و یەکێک لەو شارە مێژوویانەی جیھانە کە یوونێسکۆ پارێزگاری دەکات. ئەم شارە لە ساڵی ١٢٤٠ی زایینی دۆزرایەوە. ڕووبەری شارەکە زۆرتر لە ١٨٢ کیلۆمەتر دووجایە و ژمارەی دانیشووانی شارەکە نزیکی ٧٦٠ ھەزار کەس دەبێت.
دەیسەم کوڕی ئیبراھیمی کورد
دەیسەم کوڕی ئیبراھیمی کورد، ناسراو بە ئەبووسالم، ڕاژۆری ئازەربایجان لە سەدەی ٤ی کۆچی مانگیدا بوو کە لە لایەن مسافرییەکانەوە تێکشکا.
دایکی دەیسەم کچی یەکێک لە سەرۆکەکانی ھۆزەکانی کوردی ئازەربایجان بوو و باوکیشی لە نزیکان بە ھاروونەلشاری ڕاژۆری ئازەربایجان بوو. پاش کوژرانی ھاروونەلشاری، ئازەربایجان کەوتە دەست «یۆسف کوڕی ئەبوولساج» ەوە و دەیسەمیش ڕەگەڵ ئەو کەوت و بوو بە خاونی پلەوپایە و لە دوای ئەبوولساج، بەسەر ئازەربایجانەدا زاڵ بوو. ئایینی دەیسەم خەوارج بوو و زۆربەی شەڕکەرەکانی کورد بوون و ھەندێکیشیان دەیلەمی وشمگیری بوون. وەزیرەکەی ئەبوولقاسم عەلی کوری جەعفەر خەڵکی ئازەربایجان و لە گەورەپیاوانی باتنیە بوو.
مەرزبان کوڕی محەممەد کوڕی مسافر بۆ گرتنی ئازەربایجان لەگەڵ دەیسەم بە شەڕ ھات؛ لە ئاکامی ئەم شەڕەدا، دەیسەم ڕایکردە ئەرمەنیە. دەیسەم دیسان بە سپایەکەوە لە دەرەوەی شاری تەورێز لەگەڵ مەرزبان کوڕی محەممەد بە شەڕ ھات بەڵام دیسان بەزا و ڕایکردە ئەردەوێڵ و دوای گەمارۆیەکی دوورودرێژ، ملی دا بە ئاشتی. پاشان لە ساڵی ٣٤٢ی ک.م. دەیسەم چوو بۆ بەغدا لای موعزەددەولەی دەیلەمی و داوای یارمەتی کرد بۆ بە بەرەنگاری لەگەڵ مەرزبان بەڵام ھیچی دەست نەکەوت بۆیە چوو بۆ مووسڵ لای ناسرەددین کوڕی حەمدان و ئەویش دەستکەوتێکی نەبوو. پاشان چوو بۆ شام لای سەیفەددەولە و ھەتا ساڵی ٣٤٤ی ک.م. لەوێ مایەوە. دەیسەم بە بانگێشتنی کوردان دیسان گەڕایەوە بۆ ئازەربایجان بەڵام لە لایەن مەرزبانەوە تێکشکا و ڕایکردە ئەرمەنییە و پەنای بۆ ڕاژۆری ئەرمەنییەوە برد. بەڵام ڕاژۆری ئەرمەنییە لە ترس مەرزبان، دەیسەمی بە دەستەوە دا. مەرزبانیش کردییە ناو بەندیخانەوە و چاوەکانی کوێر کرد و پاش مردنی مەرزبان، لە لایەن لایەنگرانی مەرزبانەوە کوژرا.
سەرچاوەکان
پۆل:کورد پۆل:مێژووی ئازەربایجان پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٠یەم
عەزیز نێسین
عەزیز نەسین (بە تورکی: Aziz Nesin) ناوی ڕاستی محەمەد نەسرەت نێسینە، لەدایکبووی تورکیایە ساڵی ١٩١٥ لە دوورگەیەکی نزیک ئیستەنبوڵ، بە ئەسڵ تورکە، ناوی عەزیز نەسینی بەکارھێنا وەک ناوێکی خوازراو وەک جۆرێک لە خۆپاراستن لە ڕاوەدوونانی ئاسایشی سیاسی تورکیا لەگەڵ ئەمەشدا چەندین جار دەستبەسەرکرا، و بەم شێوەیە بەناوی عەزیز نەسین ناسرا، دادەنرێت بە یەکێک لە باشترین نووسەرەکانی جیھان ویەکێکە لە لوتکەکانی ئەدەبی تورکی بەتایبەتی لەبواری تەنز وکۆمیدیای رەش نووسیندا، خاوەنی زۆرترین بەرھەمە لە ئەدەبی تورکیدا لە نووسینی ھەمەجۆری وەک گاڵتەجاڕی و رۆمان وچیرۆک و شانۆنامە و شیعردا بەرھەمێکی زۆری ھەیە، و لە مەیدانی ڕۆشنبیری کوردیشدا جێگەیەکی تایبەتی ھەیە و زۆربەی زۆری بەرھەمەکانی وەرگێڕدراونەتە سەر زمانی کوردی.
لەگەڵ ئەو ھەموو ناوبانگە فراوانەی ھەیبووە وەک داھێنەرێکی جیھانی بەڵام وڵاتەکەی تەنھا کەمێک لە مافەکانی پێداوە، کۆچی دوایی کردووە لە تەمموزی ١٩٩٥.
ژیاننامەی عەزیز نەسین
محەمەد نەسڕەت نەسین لەدایکبووە لە خێزانێکی ھەژاردا لە ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩١٥، لە دوورگەیەکی نزیک ئیستەنبوڵ کە دەکەوێتە دەریای مەڕمەڕەوە. ساڵی ١٩٣٥ ئامادەیی سەربازی تەواو کرد، و لە ھەمان ساڵدا چووە کۆلێژی جەنگی و تەواویکرد لە ساڵی ١٩٣٧، و لە ساڵی ١٩٣٩دا کۆلێژی سەربازی تەکنیکی تەواوکرد بە پلەی ئەفسەر لە سوپادا، ھەر لەو ماوەیەدا بۆ ماوەی دوو ساڵ لە کۆلێژی ھونەرە جوانەکان خوێندویەتی.
پەیوەندی لەگەڵ دایکییدا
پەیوەندی عەزیز نەسین لەکەڵ دایکییدا شێوازێکی درامی دەیگرێتەوە، کە ئەمەش کاریگەری بەجێھێشتووە لە زەینییدا ھەر لە مناڵییەوە و پەیڕەوە فکرییەکەی بە دێڕی غەمگین بەست، کە شێوەیەکی گاڵتە ئامێزی ڕەشنوینی وەرگرت لەسەر ئەو دواکەوتن و دووڕووییەی لەو کاتانەدا لە کۆمەڵگەی تورکیدا ھەبوون.
نووسینەکانی عەزیز نەسین لەسەر دایکی بڕێکی زۆر لە ڕێزلێنان و خۆشەویستیان لەخۆ گرتووە کە دەگاتە پلەیەکی بەرزی پیرۆز ڕاگرتن کە ڕووندەبێتەوە لەوەی خەرمانەیەکی فریشتەیی جوان ئەدات بە دایکی، کە ئەم خەرمانە فریشتەییە پاڵنەرێکی بەھێزە بۆی لە بەرھەڵستکاریکردنی ستەم و نەزانی و دواکەوتندا.
سەرەتای عەزیز نەسین
عەزیز نەسین دەربارەی سەرەتاکانی خۆی دەڵێت: سەربازێک بووم لە کارس کورتە چیرۆک و شیعرم دەنووسی، و لەبەر ئەوەی پێیان باش نەبوو سەرباز بنوسێت، لەو کاتانەوە ناوی عەزیز نەسینم بەکارھێنا وەک ناوێکی خوازراو، و کورتە چیرۆکەکانم بڵاو ئەکردەوە لە گۆڤاری (نەتەوە)ی ڕاستڕەو کە لەو کاتانەدا لە ئانکارا دەردەچوو، پاشان ئەم چیرۆکانە بڵاوکرانەوە لەلایەن سەنتەری (پیاوێکی نوێ)، بەڵام شیعرەکانم لە ساڵی ١٩٣٧ بڵاوکردەوە بە ناوی وەدیعە نەسین لە گۆڤاری (ڕۆژی حەوتەم)، و بە ھۆی بەندکردنمەوە ساڵی ١٩٤٤ دەرچووم لە سوپا، و ڕۆیشتم بۆ ئیستەنبوڵ و لە گۆڤاری یەدیگوین دەستم کرد بە ئیش کە سەرەتای ئیشی ڕۆژنامەوانیم بوو.
عەزیز نەسین لە کۆمەڵێک ڕۆژنامەدا کاری کردووە لەوانە ( ئەرخەون و گزنگ ...) ھەروەھا گۆڤارێکی تایبەت بە خۆی دەرکردووە بە ناوی (شەممە) بەڵام لە ھەشت ھەفتە زیاتر بەردەوام نەبوو، لە کانوونی دووەمی ١٩٤٦دا بە ھاوکاری ئەدیبی تورکی سەباحەددین عەلی توانی ڕۆژنامە بەناوبانگەکەی دەربکات کە ناوی (مارکۆ پاشا) بوو کە ڕێژەی فرۆشتنی گەیشتە ٦٠،٠٠٠ دانە لە ڕۆژێکدا، و لە ساڵی ١٩٤٦ بەندکرا بە ھۆی ووتارەکانی لە ڕۆژنامەی ناوبراودا، و ساڵی ١٩٤٧ لە بەردەم دادگای سەربازی عورفیدا حوکمدرا بە بەندکردن بۆ ماوەی دە مانگ ونەفی کردن بۆ بۆرسە بۆ ماوەی سێ مانگ ونیو، ئەمەش بەھۆی ڕخنە گرتنی لە سەرۆکی ئەمریکا ھێنری ترومان لە یەکێک لە ووتارەکانیدا.
بە ھۆی ھەڵوێستەکانیەوە ڕۆژنامەی مارکۆ پاشا داخرا، جارێکی تر دەریکردەوە بەناوی (مەعلوم پاشا) و بەم شێوەیە ھەموو جارێک عەزیز نەسین گۆڤارەکەی دەردەکردەوە بە گۆڕینی ناوەکەی دوای ئەوەی کە ھەموو جارێک بەند دەکرا و ڕۆژنامەکەی دەوستێنرا، بەم شێوەیە لە مارکۆ پاشاوە بۆ مەعلوم پاشا و بۆ مەرحوم پاشا و عەلی بابا و پاشاکەمان و مارکۆ پاشای ئازاد و دواجار ڕۆژنامەی مەدەد.
ساڵی ١٩٥٠ بۆ ماوەی شانزە مانگ حوکمدرا بە ھۆی وەرگێڕانی چەند بەشێکی کتێبی مارکس، لە ١٩٥١دا دەرچوو لە بەندیخانە بەڵام ئیشی دەستنەکەوت لە ڕۆژنامەدا، ھەوڵیدا دوکانی فرۆشتنی کتێب بکاتەوە بەڵام سەرکەوتوو نەبوو. ساڵانی ١٩٥٢ تا ١٩٥٤ وەک وێنەگر ئیشیکرد. ١٩٥٥ بەندکرا بێ ئەوەی ھۆکاری بەندکردنەکەی بزانێت و چەند مانگێک لە بەندییدا بوو. ساڵی ١٩٥٦ خەڵاتی گەڵای ئاڵتونیی وەرگرت لە ئیتاڵیا، ھەر لە ھەمان ساڵدا بە ھاوبەشی لەگەڵ ئەدیبی تورکی کەمال تاھیر سەنتەری بڵاوکردنەوەیان دامەزراند بە ناوی (خانەی ھزر) بەڵام لە ساڵی ١٩٦٣دا سووتا لەگەڵ ھەزاران کتێب کە لە ناویدا بوو.
ساڵی ١٩٥٧ جارێکی تر خەڵاتی گەڵای ئاڵتونیی وەرگرت لە ئیتاڵیا، لە ١٩٦٦دا بەشداریکرد لە کۆنگرەی یەکێتی نوسەرانی ئاسیا و ئەفرقیا لە قاھیرەی پایتەختی میسر، لە ١٦ی نیسانی ١٩٦٧دا ھەڵبژێردرا بە جێگری یەکێتی ئەدیبە تورکییەکان، پاشان ھەڵبژێردرا بە سەرۆکی سەندیکای نوسەرە تورکییەکان دوای دامەزراندنی ئەو ڕێکخراوە، لە ١٩٦٧دا بەشداریکرد لە کۆنگرەی یەکێتی نوسەرانی سۆڤێت لە مۆسکۆ. عەزیز نەسین وەقفێکی دامەزراند وداھاتی ئیشە ئەدەبیەکانی بۆ تەرخانکرد، و ئەرکی ئەم دامەزراوەیەش سەرپەرشتی مناڵانی بێ باوک بوو ھەتا دوایین قۆناغی خوێندن تەواو دەکەن، و دەستەبەرکردنی ئیش و پیشەیەک بۆ ئەوانەی خوێندنیان بۆ تەواو ناکرێ، و ئەم وەقفە یەکەم کۆمەڵی مناڵانی بێ باوکی وەرگرت لە ساڵی ١٩٧٧دا.
عەزیز نەسین بەشداریکرد لە کۆنگرەی یەکێتی نوسەرانی ئاسیا و ئەفریقیا لە لە لواندای پایتەختی ئەنگۆلا لە ساڵی ١٩٧٧دا، و بەشداریکرد لە ھەمان کۆنگرەدا لە ساڵی ١٩٨٢ لە ھانوی پایتەختی ڤێتنام.
خەڵاتەکان
ئەو خەڵاتانەی عەزیز وەریگرتوون، ئەمانەی خوارەوەن:
کارەکانی
عەزیز نەسین خاوەنی ژمارەیەکی ئێجگار زۆر ڕۆمان و کورتە چیرۆک و نوسینی ئەدەبییە، و زۆربەی بەرھەمەکانی وەرگێڕدراون بۆ سەر زمانی کوردی، زۆربەی کورتە چیرۆکەکانی کۆکراونەتەوە و بە شێوەی بەرگی گەورە لە چاپدراون و ھاوکات چەندین رۆمان و چیرۆکی درێژ و کورتە چیرۆکی وەرگێڕدراوە لەوانە:
کۆچی دوایی
دواجار عەزیز نەسین دوای پێشکەشکردنی چەندین بەرھەمی جۆراوجۆر لە کورتەچیرۆک و ڕۆمان و یاداشت و داستان و شانۆنامە و کۆمەڵە شیعر و وەرگرتنی چەندین پاداشتی ناوخۆیی و جیھانی لە تەمموزی ١٩٩٥ کۆچی دواییکرد لە ئیزمیر بە جەڵتەی دڵ.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی تورک پۆل:شاعیرانی تورک پۆل:نووسەرانی تورک پۆل:مردووانی ١٩٩٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٥ پۆل:بێدینەکان پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خەڵکی ئەستەمبوڵ پۆل:مارکسیستە تورکیاییەکان پۆل:مارکسیستە تورکییەکان
خوێڵینی ئاوەلێڵەکە
خوێڵینی ئاوەلێڵەکە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
خوێڵینی ئاوەلێڵەکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەڕاو و لە باشوور لەگەڵ گوندی مەملەحەی خوێڵین و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زەلەسوتاو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قرخ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پارێزگای ئایچی
پارێزگای ئایچی(بە ژاپۆنی:愛知県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە ناوچەی چووبو ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری ناگۆیایە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١١ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٧،٤٠٨،٦٤٠ کەس بووە.
چەپ|وێنۆک|نەخشەی پارێزگای ئایچی
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای ئایچی پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
کڕەنچیڕۆل
کڕەنچیڕۆل کۆمپانیایەکی ئەمەریکیی، دابەشکار، بڵاوکار، بەرھەمھێنەر، کە گرنگی دەخاتە سەر پەخشکردنی ئەنیمێ و مانگا و درامای ژاپۆنی. کە دامەزراوە لە ٢٠٠٦ لەلایەن گرووپێکی زانکۆی کالیفۆرنیا، خزمەتگوزارییەکەی بە پێچەوانەی خزمەتگوزارییەکانی دیکەی وەک نێتفلیکس و ھولویە، کڕەنچیڕۆل کاردەکات بۆ مۆڵەتدان بە بەرھەمەکانی لە ھەموو وڵاتانی جیھان، ھەروەھا خاوەنی چەندین بەرھەمە وەک وەن پیس و ناروتۆ و ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان. لە ساڵی ٢٠٢١ ژمارەی بەشداربووانی ئەندامێتی پریمیۆم لە کڕەنچیڕۆل ٤ ملیۆن بەشداربووی تێپەڕاند و لە ئێستادا کۆی ژمارەی بەشداربووان دەگاتە ١٠٠ ملیۆن بەشداربوو لە سەرانسەری جیھاندا. لە ساڵی ٢٠٢٢ کۆمپانیای کڕەنچیڕۆل ڕایگەیاند کە ئەنیمێکان بە زمانی عەرەبی دۆبلاژ دەکرێن و بۆ یەکەمجار لەسەر پلاتفۆرمی خۆی پەخش دەکرێت.
ڕەخنەکان
کۆمپانیای کڕەنچیڕۆل ڕەخنەی بەرفراوانی لێ گیرا بەھۆی بەدەستھێنانی ناوبانگێکی زۆر بەھۆی گۆڕینی لە ماڵپەڕێکەوە بۆ بڵاوکردنەوەی ئەڵقەی ئەنیمێ بە شێوەیەکی نایاسایی بۆ ماڵپەڕێکی یاسایی، بە سوودوەرگرتن لە ھەوڵەکانی ھەوادارانی، ھەروەھا کڕەنچیڕۆل ڕەخنەی زۆری لێ گیراوە بەھۆی خراپی وەرگێڕان و ڕێکخستنی تایپ و کوالیتی ڤیدیۆ، ھەروەھا بەھۆی فریودانی بینەران بە بوونی کوالێتی ١٠٨٠پ کە ئەمەش تەنیا دەستکاریکردنە و کوالێتییەکەی ٧٢٠پ زیاتر نییە، لە ئەنجامدا قەبارەی ڤیدیۆکە زیاد دەکات بەڵام کوالێتییەکەی زیاد ناکات.
ئەنیمێ بەردەستەکان لە جیھانی عەرەبیدا
تا ئێستا نزیکەی ٥٠٠ ئەنیمێ لە کڕەنچیڕۆلدا ھەیە، کە ژێرنووس کراون بۆ زمانی عەرەبی. لە ئێستادا چەندین نمایشی ھەیە بە ھاوکات (واتە پیشاندانی یەک کاتژمێر دوای نمایشی ڕەسەن لە ژاپۆن) کە لە ناوچەی جیھانی عەرەبیدا ئەمە بەردەستە.
سەرەڕای ئەمەش چەندین بەرھەم ھەن کە لە ئێستادا لە جیھانی عەرەبیدا بەردەست نین، گرنگترینیان فیلمی نیشان شکێن، جگە لە زنجیرەی دراگۆن بۆل بە ھۆکاری پەیوەست بە مۆڵەت لە ستۆدیۆکانی خاوەندارێتی (مۆڵەتەکان نێونەتەوەیی نین و پارچە پارچە و گرانن، بۆیە کڕینی مۆڵەت بۆ ھەر ناوچەیەک کات دەخایەنێت).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کڕەنچیڕۆل پۆل:ئۆتەر میدیا پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٦ لە کالیفۆرنیا پۆل:کۆمپانیا ئەنیمێیەکان پۆل:ماڵپەرەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:کۆمپانیا ئەمەریکییەکان کە دامەزراون لە ٢٠٠٦ پۆل:کۆمپانیا ئەمریکییەکانی دامەزراوی ٢٠٠٦ پۆل:کرانچیڕۆڵ پۆل:نەرمامێرەکانی پلەیستەیشن ٤ پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس وەن پۆل:ئەنیپلێکس پۆل:خزمەتگوزارییەکانی بەشداریکردنی ڤیدیۆ لەسەر داواکاری پۆل:نەرمەکاڵای پلەیستەیشن ٥ پۆل:بەرنامەکانی یوونیڤەرساڵ ویندۆز پلاتفۆڕم پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
ئانری دو مۆنفرید
آنری دو مونفرید نووسەر و یماجراجو ی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٩ پۆل:مردووانی ١٩٧٤ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
بڕیارنامەی ٥٩٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٩٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی تەمموزی ١٩٨٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئێران-عێراق. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٧٥٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا. ئەم بڕیارنامەیە بۆ کۆتایی ھێنان بە شەڕی ئێران و عێراق لە زووترین کاتدا پێکھێنرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٧ پۆل:ئێران لە ١٩٨٧ پۆل:عێراق لە ١٩٨٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی ئێران و عێراق
بەدمینتۆن
چەپ|200px|وێنۆک|یاریزانێک بەدمینتۆن دەکات
بەدمینتۆن یان ڕیشە (بە ئینگلیزی: Badminton) یەکێکە لەو وەرزشانەی کە ڕەکتە تێیدا بەکاردێت. یاریزان لەم یارییە بە شێوازی یەک بە یەک یان دوو بە دوو یاری دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:بەدمینتۆن پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵمپیک پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوین پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوین
تڤێنتێ
یانەی تڤێنتی یانەیەکی تۆپی پێی ھۆڵەندییە دەکەوێتە شاری ئەنشیدە لە ھۆڵەندا، یانەکە بەشدار لە خولی نایابی ھۆڵەندا، یانەکە لە ١ی تەممووزی ١٩٦٥ دامەزراوە. تڤێنتی خاوەن کۆمەڵێ دەستکەوتە لەوانە جارێک بۆتە پاڵەوانی خولی ھۆڵەندا ھەروەھا سێ جاریش بۆتە پاڵەوانی جامی ھۆڵەندا و دوو جاریش لەجامی یۆھاین کڕۆیف بۆتە پاڵەوان و لە ساڵی ١٩٧٥ پلەی دووەمی لە جامی ئەورووپا وەرگرتووە. یانەکە خاوەن تیپێکی خانمانە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٦٥ لە ھۆڵەندا پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٦٥ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ھۆڵەندا
٤ی تشرینی یەکەم
لە دایکبوونەکان
لە داکبوونی٣٧ەمین سەرۆک کۆماری ئەمریکا ھانۆ ھێرش
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی یەکەم
فەقێیان
فەقێیان یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی کۆیە(ناوەند) لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
یۆستاین گاردەر
یۆستاین گاردەر (بە نۆرویژی: Jostein Gaarder؛ لەدایکبووی ٨ی ئابی ١٩٥٢) ڕۆشنبیری نۆرویژی و نووسەری چەندان ڕۆمان و کورتە چیرۆک و کتێبی منداڵانە. گاردەر زۆر جار لە دیدگای منداڵانەوە دەنووسێت، بە پیشاندانی ھەستی سەرسامیان دەربارەی دونیا. ئەو زۆربەی کات مێتافیکشن بەکاردەھێنێت لە کارەکانیدا و چیرۆکێک لەناو چیرۆکێکی تردا دەنووسێت. بەناوبانگترین کاری بریتییە لە ڕۆمانی جیھانی سۆفیا: ڕۆمانێک دەربارەی مێژووی فەلسەفە (١٩٩١). ڕۆمانەکە وەرگێڕدراوەتە سەر ٦٠ زمان؛ زیاتر لە ٤٠ میلیۆن تیراژی لێ فرۆشراوە.
خێزان
گاردەر لە ئۆسلۆ لەدایکبووە و لەوێش گەورەبووە. باوکی بەڕێوەبەری قوتابخانە بووە و دایکیشی مامۆستا و نووسەری کتێبی منداڵان بووە. گاردەر ھاوسەرگیری لەگەڵ سیری دانێڤیگدا کرد لە ١٩٧٤ لە ئۆسلۆ. ئەوان گواستیانەوە بۆ بێرگێن، نۆرویژ لە ١٩٧٩ و دوو منداڵیان بوو.
لە ساڵی ١٩٩٧دا، گاردەر و سیری دانێڤیگ خەڵاتی سۆفیایان دامەزراند. کە خەڵاتێکی گەشەپێدانی ژینگەیی بوو بە پاداشتی (١٠٠٬٠٠٠ دۆلاری ئەمریکی = ٧٧٬٠٠٠ یۆرۆ)، خەڵاتەکە ساڵانە دەبەخشرا تا ساڵی ٢٠١٣ کە ڕاگەیەندرا کە چیدیکە نابەخشرێت بەھۆی نەبوونیی پارەی تەواوەوە. ناوی خەڵاتەکە بەھۆی ڕۆمانی جیھانی سۆفیاوە ناونرا.
خوێندن
گاردەر لە قوتابخانەی کاسۆلیکی ئۆسلۆ و زانکۆی ئۆسلۆ خوێندوویەتی، کە تێیدا زمانە سکەندیناڤییەکان و ئایینناسی دەخوێند. دوای تەواوکردنی زانکۆ لە ١٩٧٦دا، بوو بە مامۆستای دواناوەندی لە بێرگێن، نۆرویژ، پێش کارە ئەدەبییەکانی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
تۆپی پێی کەنەدی
چەپ|250px|وێنۆک|وێنەی یاریگای تۆپی پێی کەنەدی تۆپی پێی کەنەدی (بە ئینگلیزی: Canadian football) یەکێکە لەو یارییە ئەمریکییانەی کە لە کەنەدا ئەنجام دەدرێت. لەم یارییەدا دوو تیپی (١٢) یاریزانی بەشداری دەکەن. یاریگای ئەم یارییە درێژییەکەی (١٠١م) و پانییەکەی (٥٩م)ە.
پۆل:تۆپی پێی کەنەدی پۆل:داھێنانە کەنەدییەکان پۆل:تیمە وەرزشیەکان
دێولان
دێولان یەکێک لە شارەکانی پارێزگای سنە و ناوەندی شارستانی دێولانە. دێولان لە دەشتی لەیلاخ هەڵکەوتووە و ۱۸۰۰ متر لە ئاستی دەریاوە بەرزە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ۲۰۲۰ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ۵۲۷۰۱ کەس بووە. دانیشتوانی دێولان بە زمانی کوردی ئەردەڵانی زاراوەی لەیلاخی دەدوێن. گەنم یەکێک لە سەرەکیترین بەرهەمەکانی دەشتی لەیلاخە.
زمان
دانیشتوانی شاری دێولان، کوردن بە زمانی کوردی قسە دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی دێولان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای کوردستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:گوندەکانی شارستانی دێولان پۆل:نیشتنگە کوردییەکان
پارێزگای فوکوی
پارێزگای فوکوئی(بە ژاپۆنی:福井県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە ناوچەی چووبو ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری فوکوئییە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٥ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٨٢١،٥٨٩ کەس بووە.
چەپ|وێنۆک|نەخشەی پارێزگای فوکوئی
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای فوکوئی پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
بێھرووز حەسەن
بێھرووز حەسەن وەرگێڕێکی کوردە کە زۆرتر لە زمانی دانمارکییەوە وەرگێران دەکاتە سەر زمانی کوردی. ئەو زۆرێک لە کارەکانی نووسەری بەناوبانگی دانمارکی یۆستاین گاردەری وەرگێڕاوەتە سەر کوردیی سۆرانی.
بەستەری دەرەکی
ڕۆمانی "کچەی پرتەقاڵ"
پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد
ڕۆزا لوکسەمبورگ
ڕۆزا لوکسەمبورگ (بە پۆلەندی: Róża Luksemburg) (ماوەی ژیان:٥ی ئازاری ١٨٧١ تاکوو ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩١٩) لەخێزانێکی جووی پۆڵەندا لەدایک بوو ئەو فەیلەسووف و ئابووریزان بوو و شۆڕشگێڕێکی سۆسیالیزم بوو و بڕوای بە تیرۆرەکەی کارل مارکس ھەبوو، ھاودەمیش کەسایەتییەکی پۆڵەندی - ئەڵمانی بوو و ئەندامی ھەریەکە لە حیزبەکانی سۆسیالیست دیموکراسی شانشینی پۆڵانداو لیتوانیا و سۆسیالیست دیموکراسی ئاڵمانیا و یەکێتیی سۆسیالیست دیموکراتی ئاڵمانیا و یەکێتییی سۆسیالیست دیموکراتی و کۆمۆنیستی ئاڵمانیا بوو.
وەرزشە کەنەدییەکان
وەرزشە کەنەدییەکان (بە ئینگلیزی: Canadian sports) پێکدێت لە چەندین وەرزش و یاری جیاواز. نموونەی ئەو وەرزشانە (یاری سەر بەفر، تۆپی پێی کەنەدی، تۆپی باسکە، بەیس بۆڵ، تۆپی پێ)
ڕۆزا لوکسەمبورگ
سەرچاوەکان
پۆل:جووە پۆڵەندییەکان پۆل:فەیلەسووفانی ئاڵمانی پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٩یەم پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:کۆمۆنیستە ئاڵمانییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧١ پۆل:مردووانی ١٩١٩ پۆل:نووسەرانی ژنی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی مارکسیست پۆل:کتێبە کۆمۆنیستییەکان پۆل:فەیلەسووفانی جوو پۆل:نووسەرانی ئایینیی ژن پۆل:فەیلەسووفانی ژنی ئاڵمانی پۆل:بیردۆزە مارکسییەکان
وەرزشە کەنەدییەکان
پۆل:وەرزشی کەنەدا
ئەمینی عەبدال
ئەمین کوڕی عەبدال باسۆرە نووسەر، زانا و شاعیری کوردی قەفقاسی ڕوسیا بوو. لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٦ لە گوندی یەمانچایر لە ناوچەی قەرس کە ئەو کاتە لەژێر دەستی ڕووسیا بووە ھاتووەتە دونیاوە. لە ٢٢ی ئەیلوولی ١٩٦٤ لە یەریڤان کۆچی دوایی کردووە.
ژیان
تەمەنی سێزدە ساڵ بووە لە دوای جەنگی جیھانیی یەکەم دایک و باوکی زێدی باوباپیرانیان بەجێ ھێشتووە و خۆیان لە پەلاماری تورکە کەمالییەکان ڕزگار کردووە. ئەمین لە ساڵی ١٩٢٠ وەکو گەلێ لە منداڵە ئاوارەکانی کوردستانی عوسمانی لە مردن ڕزگاری دەبێت بەوەی لە ھەتیوخانەی ئەمریکییەکان لە شاری ئەلێکساندرۆپول (لینینەکان)ی بەخێو دەکرێ. لە ساڵی١٩٢٣ ئەمین ڕوو دەکاتە شاری تفلیس و لەلای مامی دەژی. خوێندنی قوتابخانەی سەرەتایی و خانەی پەروەردە تەواو دەکات و دەگەڕێتەوە ئەرمەنستان. لە ساڵی ١٩٢٦ دەستی بە مامۆستایەتی کرد لە گوندەکانی ئێزدی سەر بە ناوچەی چیایی ئەلەگەز. لە ساڵی ١٩٣١ دەبێتە قوتابیی لە بەشی زمانناسی زانکۆی یەریڤان و لە ساڵی ١٩٣٦ تەواوی دەکات. لەو کاتەدا (١٩٣١) دەبێتە یەکێک لە ئەندامانی دەستەی نووسەرانی ڕۆژنامەی ڕیا تازە خەریکی نووسینی وتار و بڵاوکردنەوەی دەقی ئەدەبی میللی (فۆلکلۆر) دەبێت.
بەبێ ئەوەی واز لەو جموجۆڵییە ڕۆشنبیرییەی بێنێت جارێکی دیکە دەگەڕێتەوە سەر خوێندنی باڵا. ماوەیەک خەریکی خوێندن و لێکۆڵینەوە دەبێت لە ئەدەبی کوردیدا تا لە ساڵی ١٩٤٤ دکتۆرای لە ئەدەب وەرگرتووە. ماوەیەک بووەتە مامۆستا لە زانکۆی یەریڤان، لە پاشان کراوە بە کارگەری زانستی لە ئەکادیمییەی ئەرمەنستان و خەریکی کوردناسی بووە بەتایبەتی لە ئەنتۆگرافیا و فۆلکلۆری کوردی کۆڵیوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٦ پۆل:مردووانی ١٩٦٤ پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:ئێزیدییەکانی ئەرمەنستان پۆل:نووسەرانی سۆڤیەت پۆل:خەڵکی قەرس پۆل:کوردەکانی ئەرمەنستان
ئاندرێ ماری
ئاندرێ ماری نووسەر و ڕەخنەگر ی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٩ پۆل:مردووانی ١٩٦٢
تۆپی پێی کۆلێج
چەپ|250px|وێنۆک|یارییەکی نێوان زانکۆکانی هارڤارد و براون تۆپی پێی کۆلێج (بە ئینگلیزی: College football) بریتییە لە یەکێک لە جۆرەکانی تۆپی پێی ئەمریکی کە لەلایەن وەرزشوانانی (زانکۆکان ، کۆلێجەکان و ئەکادیمیا سەربازییەکان)ی ئەمریکاوە ڕێکدەخرێت و ئەنجام دەدرێت.
حافز ئەسەد
حافز ئەسەد (ماوەی ژیان:٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٠ تاکوو ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٠ بەهۆی شێرپەنجەی خوێن) سەرۆکی پێشووی ووڵاتی سووریا بوو لە حیزبی سۆسیالیستی بەعس ماوەی سەرۆکایەتی ئەو لەنێوان ساڵانی ١٩٧٩ تاکوو ڕۆژی مردنی لەساڵی ٢٠٠٠ وە پێشتریش جەنەڕالی هێزی ئاسمانی سووریا بوو لەنێوان ساڵانی ١٩٥٥ تاکوو ١٩٧٢ ، لەدوای مردنی کوڕەکەی بەشار ئەسەد دەسەڵاتی گرت.
سەرچاوەکان
پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد پۆل:مردووان بەھۆی جەڵدەی دڵ پۆل:مردووانی ٢٠٠٠ پۆل:سەرۆک وەزیرانی سووریا پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی سووریا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠ پۆل:نیشتیمانخوازانی خەڵکی سووریا
بڕیارنامەی ٥٩٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٩٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی تەمموزی ١٩٨٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٧٥١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٧ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٧ پۆل:لوبنان لە ١٩٨٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
ئارۆن ڕامسدەیڵ
ئاڕۆن کریستۆفەر ڕامسدەیل (لەدایکبووی ١٤ی ئایاری ١٩٩٨)یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری ئینگلیزییە کە وەک گۆڵپارێز یاری دەکات بۆ یانەی پرێمیەرلیگ ئەرسیناڵ و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا.
ڕامسدەیڵ دەستی بە کاروانی پیشەیی یانە کرد بە یاریکردن بۆ شێفیڵد یونایتد و لە ساڵی ٢٠١٧ گرێبەستی لەگەڵ یانەی بۆرنمۆس واژوو کرد. دوای ماوەکانی خواستن لە چێستەرفیڵد و ئەی ئێف سی ویمبڵدۆن، ڕامسدەیڵ وەرزێک لەگەڵ بۆرنمۆس یاریکرد و گەڕایەوە بۆ شێفیڵد یونایتد بە بڕی ١٨ ملیۆن پاوەند. لە ساڵی ٢٠٢١، ڕامسدەیڵ گرێبەستی لەگەڵ ئەرسیناڵ واژوو کرد لە گواستنەوەیەکی ڕیکۆردا بەھای ٣٠ ملیۆن پاوەند بە بۆنسەکانەوە، کە بوو بە گرانترین گۆڵپارێزی یانەکە.
ڕامسدەیڵ نوێنەرایەتی ئینگلتەرای کردووە لە ھەموو ئاستەکانی خوار ١٨ ساڵەوە تا پێکھاتەی یەکەم، و لە ساڵی ٢٠١٧دا پاڵەوانێتی ئەورووپی خوار ١٩ ساڵانی ئەورووپای بردەوە، و ھەروەھا بەشێک بوو لەو پێکھاتەیەی ئینگلتەرا کە دووەم بوون لە یۆرۆ ٢٠٢٠.
ژیانی سەرەتایی
ڕامسدەیڵ لە ستۆک-ئۆن-تڕێنت لەدایکبووە و لە گوندی ھاوسێیان لە چێستەرتۆن گەورە بووە. ڕامسدەیڵ دەستی بە کاروانی پیشەگەری کرد لە یانەی نیوکاسڵ-ئەندەر-لیم لە شارۆچکەی مارش. ڕاھێنەری گۆڵپارێز فرێد باربەر بردی بۆ بۆڵتۆن واندەرز بۆ تاقیکردنەوە و لە کۆتاییدا گرێبەستیان لەگەڵدا کرد. لە ساڵی ٢٠١٤، ڕامسدەیڵ لەلایەن سێنتینێلەوە دیاری کرا وەک بەھرەی داھاتوو دوای یارمەتیدانی قوتابخانەکەی دواناوەندی سێر تۆماس بۆگی بۆ گەیشتن بە پێش کۆتایی جامی ئێف ئەی قوتابخانەکانی ئینگلتەرا.
شێفیڵد یونایتد
لە ساڵی ٢٠١٣، ڕامسدەیڵ چووە یانەی شێفیڵد یونایتد دوای ئەوەی ماوەیەکی لە تیمی لاوانی بۆڵتۆن واندەرز بەسەر برد. دوای دەرچوونی لە ئەکادیمیای لاوانی شێفیڵد یونایتد، ڕامسدەیڵ لە ئایاری ٢٠١٤ سکۆلەرشیپێکی لەگەڵ یانەکە واژوو کرد. ڕامسدەیڵ دوو جار لەسەر کورسی یەدەگ دەرکەوت لە وەرزی ٢٠١٥–١٦ بەرامبەر کۆڤێنتری سیتی و سکانتۆرپ یونایتد بەڵام بەشداری یارییەکەی نەکرد. لە ئایاری ٢٠١٦، یەکەمین گرێبەستی پیشەگەری لەگەڵ یانەکە واژوو کرد.
بۆرنمۆس
لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧، گرێبەستی لەگەڵ یانەی بۆرنمۆس واژوو کرد بە بڕە پارەیەکی ئاماژە پێنەکراو کە چاوەڕوان دەکرێت لە ناوچەی ٨٠٠٬٠٠٠ پاوەند بێت. بەڵام دواتر لە ڕاپۆرتەکاندا ئاماژە بەوە دەکرا کە بڕی ١ ملیۆن پاوەند بووە. ڕامسدەیڵ لە یاری کۆتایی وەرزی ٢٠١٦–١٧ لەسەر کورسی یەدەگ بوو بەرامبەر لیستەر سیتی بوو.
ڕامسدەیڵ یەکەمین یاری خۆی لە یانەی پریمەرلیگ و یەکەمین یاریی خۆی بۆ بۆرنمۆس ئەنجامدا لە ڕۆژی یەکەمی وەرزی ٢٠١٩–٢٠، لە یارییەکدا کە ١–١ بەرامبەر بوون بەرامبەر تیمی پێشووی شێفیڵد یونایتد. ڕامسدەیڵ جێگای خۆی وەک گۆڵپارێزی سەرەکی لە وەرزی ٢٠١٩–٢٠ قایم کرد، ھەموو یارییەکانی پریمەرلیگ سەرەکی بوو تا ١٢ی کانوونی دووەم، کاتێک بەشداری یاری نەکرد بەرامبەر وەتفۆرد بەھۆی پێکان. گەڕایەوە بۆ پێکھاتەکە لە یاری داھاتووی پریمەرلیگ، لە دۆڕاندنیان ١–٠ بەرامبەر نۆرویچ سیتی.
لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ گرێبەستێکی نوێ و درێژخایەنی لەگەڵ یانەکە واژوو کرد. لە ھەمان مانگدا، ڕامسدەیڵ خەڵاتی باشترین یاریزانی مانگی بۆ تشرینی یەکەم بردەوە، لە یارییەکانی بەرامبەر نۆرویچ سیتی و واتفۆردا پارێزگاری لە گۆڵەکەی کرد. ئاستە بەرزەکەی لە چەند مانگی دواتردا بەردەوام بوو، کاتێک جارێکی تر خەڵاتی باشترین یاریزانی مانگی وەرگرت لە کانوونی دووەمدا بۆ زنجیرەیەکی تر لە ئاستی نایاب، لەوانە باشترین یاریزانی یاری بەرامبەر برایتۆن و ھۆڤ ئەلبیۆن. لە ١٠ی ئابدا، ڕامسدەیڵ بە باشترین یاریزانی ساڵ دانرا لەلایەن لایەنگرانی یانەکە.
خواستنەکان بۆ چێستەرفیڵد و ویمبڵدۆن
لە پەنجەرەی گواستنەوەی کانوونی دووەمی ٢٠١٨، ڕامسدەیڵ بە خواستن درا بە چێستەرفیڵد بۆ تەواوی وەرزی ٢٠١٧–١٨. ڕامسدەیڵ یەکەمین یاری خۆی لە چێستەرفیڵد ئەنجامدا بەرامبەر ئەکرینگتۆن ستانلی لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨، بەڵام گۆڵێکی بە ھەڵە لە خۆیان تۆمارکرد دوای ئەوەی «ڕێگەی دا بە ھێرشێکی جاکسۆن کە بچێتە تۆڕی گۆڵەکەی» لە دۆڕانی ٤–٠. دوای ھەفتەیەک، بەرامبەر لووتۆن تاون، لە بردنەوەی ٢–٠ دا، گۆڵەکەی بە خاوێنی ھێشتەوە. لە وەرزی ٢٠١٧–١٨، ڕامسدەیڵ بە گشتی ١٩ یاری بۆ یانەکە ئەنجامدا لە خولی پلە دوو، بەڵام لە کۆتاییدا نەیتوانی یارمەتی یانەکە بدات بۆ ڕێگریکردن لە دابەزینی یانەکە بۆ خولی نیشتیمانی.
لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩، ڕامسدەیڵ چووە یانەی ویمبڵدۆن بە خواستن تا کۆتایی وەرزی ٢٠١٨–١٩. ڕۆژی دواتر، ڕامسدەیڵ یەکەمین یاری خۆی بۆ دۆنس ئەنجامدا لە بردنەوە لە قۆناغی سێیەمی جامی ئێف ئەی ٣–٢ بەرامبەر فلیتود تاون لە یاریگای ھایبێری. یەکەمین یاریی لە خولدا دوای ھەفتەیەک بوو لە یارییەکدا کە ١–١ بوون لەگەڵ کۆڤێنتری سیتی لە ڕیکۆ ئارینا. یارمەتی یانەکەی دا لە بردنەوە لە یانەی وێست ھام لە جامی ئێف ئەی، لە وەرزی ٢٠١٨–١٩، ڕامسدەیڵ بە گشتی ٢٠ یاری بۆ یانەکە ئەنجامدا لە خولی پلە یەک، و بەھۆیەوە خەڵاتی باشترین یاریزانی لاوی وەرزەکەی بردەوە بەھۆی ئاستە بەرزەکەی لە گۆڵدا، کاتێک ویمبڵدۆن لە خولی پلە یەک مایەوە سەرەڕای ئەوەی لە شوباتدا ١٠ خاڵ لە سەلامەتی دوور بوو.
گەڕانەوە بۆ شێفیڵد یونایتد
لە ١٩ی ئابی ٢٠٢٠، ڕامسدەیڵ گەڕایەوە بۆ شیفیڵد یونایتد، بە بڕی ١٨٫٥ ملیۆن پاوەند بە گرێبەستێک بۆ ماوەی چوار ساڵ. لە ئایاری ٢٠٢١، بە باشترین یاریزانی ساڵ و یاریزانی لاوی ساڵ دانرا بۆ شیفیڵد یونایتد دوای ئەوەی لە ھەموو وەرزەکەدا و ھەموو یارییەکان بەشدار بوو.
لاوان
ڕامسدەیڵ بەشداری ئاستە جیاوازەکانی ئینگلتەرای کردووە لە ئاستی خوار ١٨ ساڵ، خوار ١٩ ساڵ، خوار ٢٠ ساڵ و خوار ٢١ ساڵ.
لە ئازاری ٢٠١٦ بۆ یەکەم جار لەلایەن ئینگلتەرای خوار تەمەن ١٨ بانگھێشت کرا و یەکەمین یاری خۆی بۆ تیمەکە ئەنجامدا لە بردنەوەی ٤–١ بەرامبەر کۆماری ئیرلەندای خوار تەمەن ١٨ ساڵ لە ٢٧ی ئازاری ٢٠١٦. دواتر دوو یاری تری بۆ تیمی ئینگلتەرای خوار تەمەن ١٨ ئەنجامدا.
لە ئابی ٢٠١٦، ڕامسدەیڵ بانگھێشت کرا لەلایەن ئینگلتەرای خوار ١٩ ساڵان، کە یەکەمین یاری خۆی لە ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٦ ئەنجامدا، لە بردنەوەی لە دۆڕاندنی ١–٠ بەرامبەر بەلجیکا خوار ١٩ ساڵان. ڕامسدەیڵ ھەر پێنج یارییەکەی بۆ تیمی خوار ١٩ ساڵانی ئینگلتەرا بە شێوەی سەرەکی دەستپێکرد کە دواتر پاڵەوانێتی ئەورووپی خوار ١٩ ساڵانیان بردەوە لە ساڵی ٢٠١٧ و سێ یاری لە پێنج یاری دا گۆڵی لێ تۆمار نەکرا.
دوای بردنەوەی جامی ئەورووپی خوار تەمەن ١٩ ساڵانی یەکێتی ئەورووپا، ڕامسدەیڵ لە ئابی ٢٠١٧ لەلایەن ئینگلتەرا خوار تەمەن ٢٠ ساڵان بانگھێشت کرا، کە لەوێ یەکەمین یاری خۆی لە ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧ ئەنجامدا، لە یارییەکدا کە ٠–٠ بەرامبەر بوون لەگەڵ سویسرای خوار ٢٠ ساڵان.
لە ١٨ی ئایاری ٢٠١٨، ڕامسدەیڵ بۆ یەکەم جار بانگکرا بۆ ئینگلتەرا خوار ٢١ ساڵان لەلایەن ڕاھێنەری یانەکە ئیدی بووسرۆید، بۆ پاڵەوانێتی تۆلۆن. ڕامسدەیڵ یەکەم یاری خۆی بۆ تیمی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵان ئەنجامدا لە ١ی حوزەیرانی ٢٠١٨، کە تەواوی ٩٠ خولەک یاری کرد لە بردنەوەی ٤–٠ بەرامبەر قەتەر. ڕامسدەیڵ گۆڵپارێزی یەکەمی ھەڵبژاردەکەی بوو لە کاتی پاڵەوانێتی ئەورووپی خوار ٢١ ساڵانی ٢٠٢١ و ھەروەھا ھەر سێ یارییەکەی بۆ ئینگلتەرا بە شێوەی سەرەکی دەست پێکرد و لە قۆناغی کۆمەڵەکان ماڵاواییان کرد.
پێکھاتەی یەکەم
لە ٢٥ی ئایاری ٢٠٢١، ڕامسدەیڵ بانگھێشت کرا وەک بەشێک لە تیمی سەرەتایی ٣٣ کەسی گاریس ساوگایت بۆ یۆرۆی ٢٠٢٠ی دواخراو. لە کۆتاییدا بەشێک نەبوو لە پێکھاتەی ٢٦ کەسی، کە گۆڵپارێزەکان دین ھێندەرسۆن، سام جۆنستۆن و جۆردان پیکفۆرد دیاریکران وەک پێکھاتە، بەڵام دوای یەک یاری بانگھێشت کرا دوای ئەوەی ھێندەرسۆن بەھۆی پێکانەوە کشایەوە. ڕامسدەیڵ یەکەمین یاری خۆی بۆ پێکھاتەی یەکەم ئەنجامدا لە بردنەوەی ١٠–٠ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر سان مارینۆ لە پاڵاوتنەکانی جامی جیھانی ٢٠٢٢ لە ٥ تشرینی دووەمی ٢٠٢١
میدیا
ڕامسدەیڵ بەشدار بوو لە زنجیرە درامای وەرزشی تایبەت بە ئەمەزۆن بە ناوی: ھەمووی یان ھیچ: ئەرسیناڵ، کە دۆکومێنتارییەک بوو لەسەر یانەکە لەگەڵ بەسەربردنی کات لەگەڵ ڕاھێنەران و یاریزانان لە ھەردوو یاریگا و دەرەوەی یاریگا بەدرێژایی وەرزی ٢٠٢١–٢٢.
ژیانی کەسی
ڕامسدەیڵ ھاندەری یانەی وێست برۆمیچ ئەلبیۆنە، و ئاماژەی بە سەرسووڕمانی خۆی بۆ گۆڵپارێزە کۆنەکەیان بێن فۆستەر دەربڕی کاتێک لە ساڵی ٢٠١٩ لە دژی یاری کرد.
خەڵاتەکان
ئینگلتەرا خوار ١٩ ساڵان
ئینگلتەرا خوار ٢١ ساڵان
ئینگلتەرا
تاکەکەسی
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:ھەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ پۆل:گۆڵپارێزانی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠
سیسکا مۆسکۆ
thumb|هاندەرانی یانەکە لەنێو یاریگادا thumb|یاریکەرانی یانەکە لەساڵی ٢٠١١ سیسکا مۆسکۆ (بەڕووسی:: Профессиональный футбольный клуб – ЦСКА) یانەیەکی ئەزموونداری ڕووسیە ، بنکەی سەرەکی یانەکە دەکەوێتە پایتەختی ڕووسیا لەشاری مۆسکۆ ، یانەکە لە ٢٧ی ئابی ١٩١١ دامەزراوە واتە تەمەنی یانەکە زۆرترە لە ١٠٠ ساڵان ،
بەستەری دەرەکی
پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩١١ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی مۆسکۆ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ڕووسیا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩١١ لە ڕووسیا
شەڕەبەفر
250px|وێنۆک|شەڕەبەفرێکی گەورە، لەجێی ڕووباری وشکبووی [[زایندەڕوود، ئێران]] شەڕەبەفر یان شەڕەتۆپەڵ گەمە یەکە کە تێیدا یاریکەرەکان تۆپەبەفر دەھاوێژنە یەکتر بە مەبەستی لێدانیان لە کەسی بەرانبەریان. ئەم یارییە ھاوشێوەی (Dodgeball)ە، ئەوە نەبێت کە ئەم یارییە کەم ڕێکخراوترە. ئەم چالاکییە لەو وەرزانە ئەنجام دەدرێت کە تێیاندا ڕێژەیەکی زۆری بەفر دەبارێت، بەتایبەتی لە زستاندا. یارییەکە ھەرچەندە ڕێکخراو و فەرمی نییە، بەڵام زۆرجاران لە کاتی یارییەکەدا پەیڕەوی لە کۆمەڵێک ڕێسا و مەرج کراوە؛ وەک دروستکردنی دوو گرووپ کە بەرانبەر یەکتری شەڕ بکەن، و تۆپەبەفرھاوێژ نابێت لەبەر ڕق و کینە تۆپەکەی ئاراستەی کەسێکی دیاریکراو بکات، و کەسی تۆپپێکەوتووش نابێت نەفرین و جنێو بۆ کەسی بەرانبەری بنێرێت. لە یارییەکەدا کەمترین بەریەککەوتن ھەیە، ناکرێ وەک زۆرانبازی لێبێت. بە گشتی یارییەکە بۆ خۆشییە و نابێت ببێتە ھۆی ئازار و زیان گەیاندن بە یەکتری.
لەنێو خەڵکی کوردستانیشدا، بەتایبەتی ناوچە شاخاوییەکان، ئەم یارییە باوە، لە وەرزی بەفرباریندا. زۆرێک لە خەڵکی ئەو ناوچە و شارانەی بەفر نایان گرێتەوە، بۆ کردنی ئەم یارییە و چێژوەرگرتن لە بەفر، ڕوو لە ناوچە بەفرگرتووەکان دەکەن، بەتایبەتی سەر چیاکان.
گەورەترین شەڕەبەفرەکان
لە ٨ی شوباتی ٢٠١٣، نزیکەی ٢٫٥٠٠ خوێندکاری زانکۆی بۆستن بەشداربوون لە شەڕەبەفرێک.
لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣، بە فەرمی ٥٫٨٣٤ کەس لە شاری سیاتڵ لە واشنتۆن لە شەڕەبەفرێکدا توانیان ڕیکۆردێکی جیھانی تۆماربکەن و ناویان لە ڕیکۆردەکانی گینس نووسرا. ئەم ڕیکۆردە لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ لە کەنەدا شکێنرا، کاتێک ٨٫٢٠٠ کەس بەشداربوون لە گەورەترین شەڕەبەفر لە جیھاندا.
لە جیھاندا نموونەی شەڕەبەفرە گەورەکان زۆرن، و تەنانەت لەماوەی جەنگەکان و لەنێو یەکە سەربازییەکاندا شەڕەبەفر ھەبووە.
کێشەکان لە شوێنە گشتییەکان
لە زۆرێک لە خوێندنگە و پارکەکاندا لە سارتاسەری جیھان، کردنی شەڕەبەفر دژی یاسایە. کێشەکە لەوەیە کە لەوانەیە لەنێو تۆپەبەفرەکاندا شتی تر دابنرێت، ئەمەش دەبێتە ھۆی ئازاردان و بریندارکردنی خەڵک.
سەرچاوەکان
پۆل:بەفر پۆل:یاریکردن پۆل:چالاکییەکانی کاتی بەتاڵی
منداڵانی کار
منداڵانی کار ئاماژە بە کارپێکردنی زۆرەملی بە منداڵانی ژێر تەمەنی ١٨ ساڵ دەوترێ کەببێتە ھۆی ئەوەی منداڵ لە سیستمی پەروەردە وخوێندن و قوتابخانە دووربکەوێتەوە و جگە لەمەش تەمەنی منداڵی بە فیڕۆ بڕوات و مافەکانی منداڵ بوون لەدەست بدات. ھەروەھا بە ھۆی کارکردنیەوە لە باری جەستەیی، دەروونی، ئەخلاقی و کۆمەڵگایی ئازاری پێبگات و تووشی خەسار ببێت. ئیشکردن بە منداڵان لە لایەن زۆربەی ڕێکخراوە نێونەتەوەییەکانەوە قەدەغە کراوە و وەک تاوان ئەژمار ئەکرێت.
ھەموو جۆرە کارێک بە کاری زۆرەملی بۆ منداڵانئەژمار نەکرێت، بۆ نموونە کارگەلێک وەک: ئیشی ھونەری و فێرکاری لە پۆلە تایبەتەکاندا، کارکردن لەبەردەست باوکدا لە ڕۆژانی پشوودا.
منداڵانی کار لە کاتە جیاوازەکانی مێژوودا کاریان لێکێشراوەتەوە. پێش ساڵەکانی ١٩٤٠ منداڵانێکی زۆر لە تەمەنکانی ٥ بۆ ١٤ ساڵلە ئەورووپا، ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئامریکا و وڵاتە داگیرکراوەکانی دەستی ھێزە ئەورووپییەکان دا لە مەزرا کشتوکاڵیەکان و بیناسازی، کارگە و کارخانەکان، کانەکان (وەک کانی بەرد و خەڵوز و زێر و ھتد)، فڕۆشتنی ڕۆژنامە. کارکردنی شەوانە بە شێوەی ١٢ کاتژمێری لە کارگەکاندا تا کازیوە، کاریان پێکراوە.
لە وڵاتانی لە حاڵی پێشکەوتندا کە ڕیژەی نەداری و نەبوونی ھەڵی خوێندن بەڕچاوە، دیاردەی منداڵانی کار بەربڵاوترە. لە لە ساڵی ٢٠١٠ دا وڵاتانی ئەفریقای ڕەش زۆرترین ڕێژەی منداڵانی کاری تیا تۆمار کراوە، لەم وڵاتانە لەگەڵ چەندین وڵاتی تری ئەفریقایی رێژەی لە سەدا ٥٠ی منداڵانی ٥ بۆ ١٤ ساڵ خەریکی ئیش کردنن.
بە پێی ئامارەکانی بانکی جیھانی ڕێژەی دیاردەی منداڵانی کار لە دنیادا لە نێوان ساڵەکانی ١٩٦٠ بۆ ٢٠٠٣ دا ١٠ بۆ ٢٥ لەسەد نزم بوونەوەی بوخۆیەوە بینیوە. بەم پێیەش ھێشتا کۆی گشتی منداڵانی کار لە دنیادا لە ئاستێکی بەرزدایە. بە وتەی یونیسێف و ڕێکخراوەی نێونەتەوەیی کار لە ساڵی ٣٠١٣ دا، ١٦٨ ملوێن منداڵی تەمەن ٥ بۆ ١٧ ساڵ لە سەرانسەری دنیادا گیرۆدەی دیاردەی منداڵانی کار بوون.