cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بڕوس سپرینگستین
بڕوس فرێدریک جۆسێف سپرینگستین (لەدایکبووی ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٤٩) گۆرانیبێژ، مۆسیقاژەن و ئاوازدانەرێکی ئەمریکییە کەوا وەک ھونەرمەندێکی سەربەخۆ و گۆرانیبێژی سەرکردەی ئی ستریت باند کاردەکات. ئەو توانی سەرکەوتنێکی بەرچاو لە حەفتاکاندا بەدەستبێنێت لەڕێگەی ئەلبوومی Born to Run. سپرینگستین لەو پەنجا ساڵەی کارکردنیدا، بە دەرکەوتنە پڕ جوڵەکانی سەر ستەیج و لیریکە کۆمەڵایەتیەکانی ناسراوە.
سپرینگستین توانیویەتی زیاتر لە ١٣٥ میلیۆن کۆپی لە ئەلبوومەکانی لەسەر ئاستی جیھان، ٦٤ میلیۆن کۆپی لەسەر ئاستی ئەمریکا بفرۆشێت، کە ئەمەش دەیکاتە یەکێک لە پڕفرۆشترین ھونەرمەندانی مۆسیقیی جیھان. گۆرانیە ناسراوەکانی بریتین لە Born to Run" (1975), "Thunder Road" (1975), "Badlands" (1978), "Hungry Heart" (1980), "Dancing in the Dark" (1984), "Born in the U.S.A." (١٩٨٤), "Glory Days" (1985), "Brilliant Disguise" (1987), "Human Touch" (١٩٩٢), و "Streets of Philadelphia" (١٩٩٤). ھەروەھا خاوەنی چەندین خەڵاتی جۆراوجۆرە لەنێویاندا ٢٠ خەڵاتی گڕامی، دوو خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب و یەک خەڵاتی تۆنی و ئۆسکار.
سەرچاوەکان
<references group="" responsive="0"/>
پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:زیندووان پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:ئەمریکییەکانی پەیڕەوی کلێسەی کاسۆلیکی ڕۆم پۆل:گۆرانیبێژانی ڕۆکی ئەمریکی پۆل:گیتارژەنانی ڕۆکی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی پۆل:چاکەکارانی ئەمریکی پۆل:گیتارژەنانی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩ پۆل:Webarchive template wayback links پۆل:وتارەکان بە hCard پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:پاڵێوراوانی هۆڵی ناوبانگ لە نیوجێرزی پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەمریکییە کوڕە گۆرانیبێژە پۆپەکان پۆل:گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:خێرخوازە ئەمریکییەکان پۆل:باشترین گۆرانی ڕەسەنی گۆرانیبێژانی خاوەن خەڵاتی ئۆسکار پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز پۆل:پاڵێوراوانی ھۆڵی ناوبانگ لە نیوجێرزی
فارەنھایت
وێنۆک فارەنھایت ( پلەی فارەنھایت) یەکەیەکی پێوانیە بەکاردێت بۆ پێوانەکردنی پلەی ساردی و گەرمی.
مێژوو
پێوانەکە لە ١٧٢٤ لەلایەن زانستخوازی ئەڵمانی دانیاڵ گابریل فارەنھایت دروستکرا. لە سەدەی بیستەم، پێوانەکە کەمتر بەکارھات، و لەجیاتی ئەوەی پێوانەی سیلیزی زیاتر بەکاردەھات.ھەرچۆنێک بێت پێوانەی فارەنھایت ھێشتا بەکارھێنانێکی باشی ھەیە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. و لە شانشینی یەکگرتوو پێوانەی فارەنھایت زیاتر لە وێبگەکان و وێبگەکانی کەش و ھەوا، ھۆکاری سەرەکی بەکارھێنانی ئەوە بەھۆی ئەوەیە نەوەی پێشوو زیاتر فارەنھایت لایان ناسراوە.
ھەرچۆنێک بێت پێوانەی سیلیزی شوێنی فارەنھایت گرتۆتەوە و چیتر وەک پێشووتر فارەنھایت بەکارنایەت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پێوانەکانی گەرمی پۆل:بەشی گشتی
بروونای لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
بروونای نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
عەبدولڕەحمان بەگی بابان
ژیاننامە
عەبدولڕەحمان کوڕی ئەحمەد بەگ، کوڕی خالید بەگ، کوڕی سلێمان پاشای بابان، ساڵی ١٨٨٠ لە سلێمانی لەدایک بووە.
مردن
بابە لە ئازاری ١٩٦٧ لە سلێمانی کۆچی دوایی کردووە لەسەر داوای خۆی لە گردی مامەیارە نێژراوە.
نموونە شیعر
نموونە شیعرێکی ستایشی: لەم شیعرەی خوارەوەدا ستایشی شێخ محەممەدی خاڵی کردووە بەبۆنەی بڵاوکردنەوەی فەرھەنگەکەی:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیرانی کورد
ئەتابەگ
ئەتابەگ، وشەیەکی تورکییە لە دوو بڕگە پێکهاتووە: (ئەتا-باوک)، (بەگ-میر)، بە واتای باوکی میر دێت؛ لە بنەڕەتدا بەو کەسە دەگوترا کە پەروەردەکردنی منداڵی سوڵتانەکانیدەکەوێتە ئەستۆی، پاشان میری دەوڵەتەکان و فەرمانڕەوایانی کوردستان ئەم نازناوەیان هەڵگرتووە کە بریتی بوون لە پێنج چین: میرەکانی فەرمانڕەوای ئەرتەقی، فەرمانڕەواکانی شای ئەرمەنە، سوڵتانەکانی فەرمانڕەوایی زەنگی، ئەتابەگییەکانی ئازەرباینجان، ئەتابەگی لوڕستان و هەولێر. نازناوی ئەتابەگ یەکەم جار بە نیزامەئەلمولکی تووسی وەزیری مەلەکشای سەلجووقییەکان درا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەتابەگ پۆل:نازناوی خانەدانەکان پۆل:قاجاڕەکان پۆل:وتارە ھەتیوەکان
١٤٨٤
ساڵی ١٤٨٤ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:١٤٨٤
دێدانا نشیو
دێدانا نشیو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەراندێز، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
دێدانا نشیو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سنوری ناوچەی پشتکێو
سنوری ناوچەی پشت کێو سەرەتا لە شاخی بەمۆ دەست پێ دەکات و درێژ دەبێتەوە بۆ ملەی سەرتەک و پاشان بۆ ملە گورگان و بۆ مەلە و ئەسحاو و بۆ باڵەکەڕێ و ملەی کەرگەمل ئەمانە چواریان پێی دەڵێن شاخی خۆشک کەبرینتین لە ڕۆژ ئاوای سنوری پشت کێو، زمناکۆ ملەی تاڵک و بەردە دوو کون و ملەی شاکەرەم و پشت قڵا و ملەسور تا ئەگاتە دەریاچەی سیروان تا ئەگاتە ناوچەی لاوران و بێزەل ئەمە سنوری باکوور و باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەو ناوچەیەیە، و شاخی بێزەل و کانی ژەنان و چەمی زمکان بەدرێژایی بەرزایییەکانی ڕۆژھەڵاتی ئەوناوچەیە درێژ دەبێتەوە تاکو دەروازەی خاڵی گومرگی پشتە و بەرزانییەکانی ڕۆژھەڵاتی بەڕووێن و لەوێشەوە درێژ دەبێتەوە تاکو شاخی بەمۆ باکووری ڕۆژئاوای ناوچەکە، ئەمە پێی ئەڵێن سنوری جوگرافیایی پشت کێو.
سنوری جوگرافیای گڵێجاڵ ناحیەی بەمۆ: ئەگەر ڕوو بە خۆر ھەڵات ڕاوەستی شاخی خۆشک ئەکەوێتە ڕۆژئاوای گڵێجاڵ کە بریتییە لە ملەی سەرتەک و یاڵی ملەگورگان و ملەوئەسحاو و باڵەکڕێ، کانی کەڵ و دۆزەقەوار و ملەخەرمانان دەکەوێتە لای باشوورییەوە، سنورەکانی باکووری بریتییە لە بڵاڵوکەکانی کاکەھەسەن و کاک ئەحمەد کوژراو کوڵەی جۆجاڕ و چەمی ناوھاڵ و بەرزایییەکانی تارم شێر و پێچکە بزن و چەمی گەڕاو بەدێژایی چەمی گەڕاو تا بانی کەڵەکان ئەمەی باسمان کرد لە باکوورەوە تا ڕۆژ ھەڵات درێژ دەبێتەوە، ئەم سنورانە لەژێر دەستی جوتیارانی ئەم گوندە بووە، بەڵام زۆر بەداخەوە حاکم و ئاغاواتی ئەوسەردەمە کە عوسمان بەگی شەرەف بەیانی خراپەکەیان بووە ئەو سنورەی لە گڵێجاڵ دابڕاندوە و ئەم گوندانەی لێ داناوە کە بیرتین لە چواردارانی سەرەوە و چواردارانی خوارەوە و گوندی بەلەسۆ، سنوری گوندەکەی بەشێوەی دابەش دوو لەگڵجاڵی وەرگرتوە، بەڵام ئێستا ئەو خەڵکانە زۆر تەبان و بەحوکمی ژن و ژن خوازی بوون بەیەک دەستە و ھیچیان لەنێواندا نەماوە.
شوێنە دیار و بەرچاوەکان
پێچکە بزان، ناوتوان، کاوڕکوڵێنە، مەردە ھەژارە، مەردە وشکە، ئیمام محمد، وشتر مل، سەید فاتم، یاڵی گەچێن، بانی سەنگەر، داری دەروێش ئەمانە گۆڕستانی سنوری گوندەکەن.
چیاخووان، ملەکەوەلە، ملەگورگان، سماقە، سەوەردە، کەلی ھۆرەکە، ڕێگای کۆڵەکە، بەرھەمار، کەور مانگا، چاڵی احمد تڵاق، باخی مامۆ فتاح باخی مامۆ حەمە ساڵح، چەمی زەردەگڵ، کانی پانکە، بانی سەنگەر ملەی ژاڵەکە، ھەنگی یوسف تفەنگچی، ملەوئەسحاو، چاڵە دڕکین، باڵەکەڕێ، تاوگەکەی سەرھاڵ، سەرقەویلە، بڵاڵوکەکانی کاکە ھەسەن، یاڵی حەمە مردوو، کانی کەوان، ھەنجیرە ڕەشەکە، چنارەکان، شانی کارێزەکە، داری دەروێش کانی مەڕ، کانی گورگیل، ملەی شەونم، ھەمێکانی مامۆ شیخ عارف، گەچێن، مێوەکەی مامۆ سڵەمان، ترنگەکەرە، ناوی دێ، گویژەکەی مامۆ غەفور، گڵێجاڵە بچکەلە، بەردی پیرەژن، کانی بومەسڵی، تەپی بارام، دەشتی گڵێجاڵ، یاڵی بومەسڵی، کانی قەرگ، کانی چەرموو، یاڵی تەنگەکە، قڵاگە، خوێڕێزگەکەی مامۆ سڵێمان، وشمل، چاڵە قوڵە، کانی گەڕاو، چەمی گل، یاڵی تارم شێر، باخی کامەران، کولەکانی مامۆ قادر، مستەخووان، قوڵ قوڵە، ناوتوان، کاوڕ کوڵێن، کوڵەی مامۆ قادر، ناودێی سەعد ئاوا، بەلەگەجاڕ، یاڵی بێژن وەسەر، تەرزە کوت، تەنگی شێخ سمایل، کوڵەی توتە، تەنگەکە، چەمی حەمە ڕەش، ئەمانە لەبەر ناونراون بەو شێوەیە: لەبەر ئەوەی خەڵکی ئەو ناوچەیە مەڕ و ماڵاتیان ھەبووە و شوان و گاوانیان ھەبوە ئەو سەردەمە ئەگەر شوانێک یان گاونێک ڕان و مێگەلەکەی بۆ شوێنێک ببردایە ئەگەر ئاژەڵێک جێبمایە لەشوانەکەیان ئەپرسی لەکوێ بووی ئەویش بەپێی ئەم ناوانە ناونیشانی ئادا و ئیتر خەڵک ڕاستەوخۆ بەو نیشانانە بەدوای ئاژەڵەکانا ئەگەڕا و زۆر ماندوو نەدەبوون، بۆیە ئەمەش یەکێکە لە دانایی و عاقڵی خەڵکی ئەو سەردەمە.
شێوازی ژیان
زۆر بەسەختی توانیویانە بەس نان پەیدا بکەن بۆ خواردن، دانیشتووانی ئەو گوندە بەکەمی بزن و مانگا و ماین و قاتر و گوێدرێژیان بەخێو کردووە، جوتیارییان کردوە و جۆ و گەنم و زەڕات و گاڵیان وەشاندوە، لە بەڕوو زۆر سودیان وەرگرتوە بۆ خواردنی خۆیان و ئاژەڵەکانیان، ھەروەھا بەکەمی توانیویانە مەرەزە و ماش و وشیان وەشاندووە سودیان زۆر لێی وەرگرتوە، ئاشی بەردیان داناوە ئاردیان پێکردوە و لە درەختی ژاڵە ھار یان دروست کردوە و برنجیان پێ کڕە کردووە، ئەو پیاوەش کە ئەو داھێنانەی دروست کردوە ناوی فەتح اللەی یوسف بووە بە گا و گوێدرێژ جووتیان کردووە و بەڵام زۆر بەداخەوە ھەندێکیان لەبەر نەبوونی گا و گوێدرێژ بە پێ و بێڵ زەڕات و خەلەیان وەشاندوە زۆربەداخەوە ژیان زۆر قورس بوو زۆری خەڵکەکە نەیان توانیوە منداڵەکانیان بەخێو بکەن و زۆربەیان بەگەنجی منداڵی مردوون، ئاغاکان سەرانەیان لێوەرگرتون و دەوڵەتەکانی دراوسێش وەک ئێران و عوسمانییەکان شاخانەیان لێسەندوون و ھەندێکیش لە ئاغاکان دزیان بۆ دروستکردوون شەوانە مەڕ و ماڵاتیان بڕدوون، ژیان ئەو سەردەمە ھەرچۆن بیری لێبکەیتەوە مێشکی مرۆڤ ڕائەوەستێنێ، کەرەستەکانیان زۆر سادە بووە و ھیچ ئاسەوارێکی بازرگانی لەو سنورە نەبوە، ئەو ئامرازانە پێی ژیاون داس و شەن و سێلک لەدار و بەردێکیان قوڵ کردوە و چەڵتوکیان تێکردوە و بەبەردێکی درێژ کوتاویانە ئەوە شێوەی کڕە کردنیان بوە بە دانێک دوونەفەر توانیویەتی بەشی چوار بۆ پێنج نەفەر برنج بەو شێوەیە بکوتێ، ئامێری کونە و مەشکە و سێپا و گاواسن و نێڵە و ھێش ئەمانە ئامێری ژیانیان بووە، ھیچ شتێکی سەردەم ھەتاکوو سەردەمی ڕاپەڕینی گەلی عێراق بەسەرکردایەتی عبدالکریم قاسم لەم سنورە نەبووە، تەنھا تەماتەیەکی ورد لەگەڵ بامییەیەکی زبر و ماش و نۆک و نیشک و خەیار و ترۆزی و شامییەکی خڕ کە ئێستا ھەیە ئەوانە بۆ خواردن ھەبوون، باخ و باخداری لەسنوری ئێمەدا زۆر کەم بووە چونکە خەڵک لەبرسا توانای باخداری و شتی درێژ خایەنیان نەبووە، لەبەر ئەوەی ئەو خەڵکە وڵاتەکەی لە ڕۆژ ھەڵات و ڕۆژ ئاواوە داخراو بووە ئەوەی بەدەستی خۆیان دروستیان نەکردبێ ھیچ ئامێرێک نەگەیشتووەتە ئەوێ ھەتاکو ھاتنی شۆڕشی کورد ساڵی ١٩٦١، زۆر بەداخەوە لەو سنورە تا بارکردن حەمام و سەرئاو لەو گوندانەدا نەبووە مەگەر مزگەوتەکان.
١٤٨٣
ساڵی ١٤٨٣ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:١٤٨٣
مێژوویەکی فەلسەفەی ڕۆژاوا
مێژوویەکی فەلسەفەی ڕۆژاوا کتێبێکی ١٩٤٥ی فەیلەسوف و بیرکاریزان بێرتراند ڕەسڵە. بریتیە لە چاوپیاخشاندنێک لە فەلسەفەی ڕۆژاوایی لە پێش سوقراتەوە بۆ سەدەی بیستەم. ڕەخنەی لێدەگیرێ بەوەی کەوا ڕەسڵ یەکجار گشتاندن ئەکات تیایدا، وە هەندێ شتی پەڕاندوە بە تایبەتی چاخی دوای دیکارتەوە، لەگەڵ ئەوەشدا پڕناوبانگ ماوەتەوە و سەرکەوتنێکی ئابووری گەورەبوو و بەردەوام لە چاپدا ماوەتەوە لە یەکەم بڵاو بوونەوەیەوە. کاتێک بێرتراند ڕەسڵ خەڵاتی نۆبڵی وێژەی وەرگرت لە ١٩٥٠ ناوی کتێبەکە هاتوە وەک یەکێ لەو کتێبانەی وایکردوە خەڵاتەکەی بدرێتێ. کتێبەکە سەرچاوەی ئابووری دوابەشی ژیانی ڕەسڵ بوو.
کورتە
کتبێکە دابەشکراوە بۆ سێ بەش، هەر یەک لە بەشەکان دابەشکراون بۆ چەن بەشێک، هەر بەشێکیش لەمانە باسی تەنها یەک فەیلەسوف، قوتابخانەیەکی فەلسەفی یان سەردەمێکی تایبەت دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:فەلسەفەی ڕۆژاوا پۆل:فەلسەفە پۆل:مێژووی فەلسەفە پۆل:کتێبەکانی بێرتراند ڕەسڵ پۆل:کتێبەکانی ١٩٤٥ پۆل:کتێبەکان بە زمانی ئینگلیزی
شتە نامۆکان (ڕوونکردنەوە)
شتە نامۆکان زنجیرەیەکی ٢٠١٦ی خەیاڵی زانستیی ترسناکی تەلەڤیزیۆنیی ئەمریکییە.
شتە نامۆکان لەوانەیە مەبەستی لەمانەش بێت:
جەیمز کێرتیس ھێپبێرن
چەپ|وێنۆک|225x225پیکسڵ|ھێپبوورن لە پەیکەری یادکردنەوەیدا لە زانکۆی میجی [[ژاپۆن]] جەیمز کێرتیس ھێپبێرن (١٣ی ئازاری ١٨١٥ – ٢١ی ئەیلوولی ١٩١١) قەشەیەکی پرۆتێستانتی ئەمریکی بوو و یەکەم کەس بووە کە وەرگێڕانی دەنگە ژاپۆنییەکانی بە نووسینی پیتی لاتینی داھێناوە و زۆرترین کاریگەری لەسەر بەھێزکردنی پەیوەندییە ئەمریکییە - ژاپۆنییەکان ھەبوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٥ پۆل:مردووانی ١٩١١
بسانۆ
بسانۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای وارزە لە ناوچەی لۆمباردیای باکووری ئیتاڵیا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی لۆمباردیا
میروئاوا
جوگرافیا
میروئاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
کۆماری کۆنگۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
کۆماری کۆنگۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
عالیقەی سەروو
عالیقەی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی خدران، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
عالیقەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ بەنداوی دووکان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاریشە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بنگردان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی سپان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بروونای لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
بروونای نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ڕۆز (ماتماتیک)
وێنۆک|200px|چەپ|ڕۆزێک بە k = ٧ پەڕەی گوڵ وێنۆک|200px|چەپ|ڕۆزێک بە ٨ پەڕەی گوڵ (k=٤).
لە ماتماتیکدا، ڕۆز یان گوڵ یان چەماوەی ڕۆدۆنا  شەپۆلێکی ساینە لە سیستمی پۆتانی جەمسەریدا دەنوێنرێت. چەماوەی ڕۆز لەلایەن ماتماتیکزانی ئیتالیایی گۆدۆ گراندی کە توێژینەوەی لەسەر ئەم جۆرە چەماوانە ئەنجام دەدا لە نێوان ساڵانی ١٧٢٣ و ١٧٢٨ ناونراوە.
پێناسە
ھاوکێشەی چەماوەی ڕۆز لە سیستمی پۆتانی جەمسەریدا بەم شێوەیە:
یا لە سیستمی پۆتانی دێکارتیدا دەتوانرێت بەم دوو ھاوکێشەیە دیاری بکرێت:
ڕووبەر
ئەگەر ھاوکێشەی جەمسەری ڕۆزێک بەم شێوە بێت:
و ئەگەر k جووت بێت ئەوا:
سەرچاوەکان
پۆل:چەماوەکان
جووڵز ئەی. ھۆفمەن
'''جووڵز ئەی. ھۆفمەن''') لەدایکبووی ٢ی ئابی ١٩٤١) لە دایکبووی شاری لوکسەمبورگی–فەڕەنسییە بایۆلۆجیستزان. لە ماوەی گەنجیدا لە لوکسەمبورگ گەورە بوو، لەژێر کاریگەری جۆس ھۆفمەنی باوکی، حەزێکی بەھێزی بە مێرووەکان دروست کرد ئەمە لە کۆتایدا بووە ھۆی، ھۆفمەن گەنج بیر لە تەرخانکردنی کاتی زیاتر بکاتەوە بۆ بواری بایۆلۆجی بەکارھێنانی مێروو وەک زیندەوەری مۆدێل.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١ پۆل:ئەندامە بیانییەکانی ئەکادیمیایی ڕووسی بۆ زانست پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
تۆم ماکگرات
تۆماس ماکگرات (؛ لەدایکبووی ٧ی ئابی ١٩٦٤) ئەکتەرێکی دەنگی ئەمریکی، سیناریۆنووس و دەرھێنەری فیلمە. تۆماس بە باشترین شێوە بە دەرھێنانی فیلمی کۆمپانیای دریم وۆرکس ئەنیمەیشن ماداگاسکار ناسراوە، لەگەڵ ئیریک دارنێڵ. دواتر فیلمەکە سێ زنجیرە و زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی بەرھەمھێنا، تۆماسیش یارمەتیانیدا بۆ بەرھەمھێنانی زنجیرەکان پێش بڵاوکردنەوەیان، ھەروەھا فیلمی تری لە دریم وۆرکس وەک ماگامیند و منداڵە بەڕێوەبەرەکە دەرکردووە.
ژیان و پیشە
ماکگرات لە لینوود لە واشنتۆن لەدایک بووە و گەورە بووە، دیزاینی پیشەسازی لە زانکۆی واشنتن خوێندووە، و بەرنامەی «کارەکتەری ئەنیمەیشن» لە «ھونەرەکانی کال» تەواو کردووە. ئەزموونی ماکگرات لە ھەردوو تەلەفزیۆنی و ئەنیمەیشندا بریتییە لە کارکردن وەک ھونەرمەندێکی ئەنیمەیشنی Cool world لەدەرھێنانی ڕاڵف باکشی (بەئەستێرەکردنی براد پیت)، ھونەرمەندی کۆمیدی و دەرھێنەری زنجیرە بەناوبانگەکەیThe Ren and Stimpy Show، ھەروەھا ھونەرمەندی ئەنیمەیشنیSpace Jam لە دەرھێنانی جۆ پیتکا (بە ئەستێرەکردنی مایکڵ جۆردن)، ھەروەھا ھونەرمەندێکی کۆمیدی کاری زیندووە لە ئەنیمەیشنی «پشیلەکان و سەگەکان» کە وەک ھونەرمەندێکی کتێبی کۆمیدی، دیزاینەری کۆکراوەی کریسمەس ئینچ گریپ (لە دەرھێنانی ڕۆن ھۆوارد) کاریان کردووە. ماکگرات یەکەم دەرکەوتنی دەرھێنەری فیلمەکەی کرد، بە ھاودەرھێنەر و نووسەر و نووسەری ھاوزمانی ماداگاسکار «لەگەڵ ئیریک دارنێڵ» کە ھەر لەو شوێنەدا کارەکتەرەکانی پەنگوینی دروست کرد، وەک سەرۆکی پەنگوینەکان بەناوی کاپیتەر دەربڕی. ھەروەھا دووبارە ڕۆڵی خۆی وەک ڕابەری و ھاوئاراستەو ھاونووسی بەشی دووەمی ماداگاسکار: ھەڵاتن بەرەو ئەفریقای نووسییەوە. لە پەنگوینەکانی ماداگاسکار کاری کردووە، لە زنجیرەیەکی تەلەفزیۆنی ماداگاسکار. وەک دەنگی کاپتن کاری دەرھێنانی بۆ فیلمی ئەنیمەیشن دریم وۆرکس ماگمیند «بە ئەستێرەی ویل فێرێل، جۆنە ھیل، براد پیت، تینا فی، دەیڤد کرۆس» کردووە، کە لە تشرینی دووەمی ٢٠١٠ بڵاوبوویەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:زیندووان پۆل:دەرهێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:خەڵکی نیکلۆدیۆن پۆل:نمایشكاران پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
ویکا
چەپ|وێنۆک|پێنتاگرام لەناو بازنەیەکدا، نیشانەیەکی زۆرێک لە ویکانەکان بۆ نیشاندانی باوەڕەکەیان بەکاریدەھێنن
گەمارۆدانی قودس (١٢٤٤)
گەمارۆدانی قودس لە ساڵی ١٢٤٤ دوای جەنگی خاچپەرستی شەشەم ڕوویدا، کاتێک سوپای خورازمیان لە ١٥ی تەمموزی ١٢٤٤ شارەکەیان داگیرکرد.
ئیمپراتۆر فرێدریکی دووەمی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمیی پیرۆز لە ساڵی ١٢٢٨ تا ١٢٢٩ سەرکردایەتی جەنگی خاچپەرستی شەشەمی کرد و ئیدیعای نازناوی پاشای قودسی کرد وەک هاوسەری ئیزابێلای دووەمی قودس کە لە ساڵی ١٢١٢ەوە شاژنە بوو بەس بوون بۆ وەرگرتنەوەی قودس و بەیت لەحم و ناسرە و چەندین مۆڵگە بەبێ شەڕ، وەک لە پەیماننامەیەکدا لەگەڵ سوڵتانی ئەیوبی کامیل واژۆ کراوە. بەڵام قودس بۆ ماوەیەکی زۆر لە دەستی مەسیحییەکان نەما، چونکە سەرەڕای دەستکەوتی زیاتری خاک چەند ساڵێک پێشتر لە جەنگی خاچپەرستی بارۆنەکان، ئەم دووەمیان بە ڕادەیەکی پێویست دەوروبەری شارەکەی کۆنترۆڵ نەکرد کە بتوانێت بەرگرییەکی کاریگەر مسۆگەر بکات.
سوپای خورازمیان لە ١٠ هەزار سوارچاک پێکهاتبوو، کە لە هەردوو بەشێک لە پاشماوەی سوپای کیپچاکی دوایین خورازمشا، جەلالدین مانگبورنی و قەیمەرییە کوردەکان پێکهاتبوو. ئەوان بە کۆنسێرت لەگەڵ سوڵتانی ئەیوبی نواندنیان دەکرد.
شەڕەکە
لە ساڵی ١٢٤٤دا ئەیوبیەکان ڕێگەیان بە خوارازمییەکان دا کە ئیمپراتۆریەتەکەیان لە ساڵی ١٢٣١ لەلایەن مەغۆلەکانەوە وێران کرابوو، هێرش بکەنە سەر ئەو شارە. گەمارۆکە لە ١٥ی تەمموزدا ڕوویدا و شارەکە بە خێرایی کەوتە خوارەوە. خوارازمییەکان گەڕەکی ئەرمەنیان تاڵان کرد و لەوێ دانیشتوانی مەسیحییان لەناوبرد و جولەکەکانیان دەرکرد. جگە لەوەش گۆڕی پاشاکانی قودسیان لە کەنیسەی گۆڕی پیرۆزدا لێسەندەوە و ئێسکەکانیان هەڵکەند، کە تێیدا گۆڕەکانی باڵدوینی یەکەم و گۆدفری بۆیلۆن بوونە سێنۆتاف (گۆرێکی بەتاڵ). لە ٢٣ی ئابدا، تاوەری داود خۆی ڕادەستی هێزەکانی خوارازمیان کرد، نزیکەی شەش هەزار پیاو و ژن و منداڵی مەسیحی بەرەو دەرەوەی قودس بەڕێکەوتن.
پاش شەڕەکە
زەوتکردنی شارەکە و ئەو کۆمەڵکوژییەی کە یاوەری بوو، وایکرد خاچپەرستەکان هێزێک کۆبکەنەوە بۆ ئەوەی بچنە پاڵ هێزەکانی ئەیوبی و لە جەنگی غەززە دژی هێزەکانی میسر و خورازمیان بجەنگن. جگە لەوەش ڕووداوەکان هانی پاشای فەرەنسا لویسی نۆیەمیان دا بۆ ڕێکخستنی حەوتەمین جەنگی خاچپەرستی.
ڕاستیی بەرزکراوە
ڕاستیی بەرزکراوە (بە ئینگلیزی: Augmented Reality) تەکنۆلۆژییەکی نوێیە کە میدیای کۆمپیوتەری وەک وێنە و ڤیدیۆ بە دنیای ڕاستی زیاد دەکات و دیمەنێکی تێکەڵاو ساز دەکات. ئەم بوارە پەیوەندیدارە بە ئەندازیاریی کارەبا (ڕووناکی) و کۆمپیوتەر. ئەم ئەندازیارانە چاویلکە یاخود کڵاوێکی ژیر دروست دەکەن کە ھەلی ئەوە دەڕەخسێنێت کە جگە لەو شتە سروشتییانەی بە چاو دەبینرێن، بتوانیت وێنە و نووسراوە و ڤیدیۆ ببینیت.
کەڵکەکان
ئەم بوارە دەتوانێت یارمەتیدەرێکی زۆری مرۆڤ بێت لە بەشە جیاجیاکانی ژیاندا وەک:
سەرچاوەکان
پۆل:تەکنۆلۆژیا
پانتێیزم
پانتێیزم ئەو باوەڕەیە کە گەردوون (یان سروشت) و خودا (یان خودایی) یەک ڕاستین. پانتێیزم وەرگێڕانی زاراوەی یۆنانی “Pantheism” کە بە واتای “ھەموو شتێک خودایە”. کەواتە پانتێیزم ھێمای بیرۆکەی "خودا" وەک پرۆسەیەکی پەیوەست بە گەردوونەوە. زۆر ڕێبازی پانتێیزم ھەیە، لەوانە پانتێیزمی دارایی و پانتێیزمی ڕۆحی. بەڵام بیرۆکە ھاوبەشەکان لە ھەموو ڕێبازەکاندا وەک یەک کۆی جیھان دەڕوانن، بە ڕوانگەی ڕێزگرتن لێی و ڕێزگرتن لە گەردوون و سروشت.
ئیسلام
زۆربەی زانایانی موسڵمان بنەمای یەکگرتوویی بوون بە ناونیشانێکی تر بۆ بێ ئایینی دەزانن کە بریتییە لە ھاوەڵدانانی تەعتیلی کە بە گەورەترین ھاوەڵدانان ناودەبرێت. بەڵام پێگەی زۆربەی ئەو فەقێیانە لەو بیرۆکەیە سەرچاوە دەگرێت کە یەکێتیی بوون یەک شێوازی ھەیە. ڕاستییەکە ئەوەیە کە لە ھزری فەلسەفی ئیسلامیدا فەیلەسوفی ئیسلامی وەک ئیبن سینا و فارابی و عیرفانی وەک ئیبن سەبعین ھەن کە ھەوڵی پێشخستن و پەرەپێدانی ئەم شێوازەیان داوە ھاوتەریب لەگەڵ چەمکەکانی ئایینی ئیسلامیدا.
ئایینی ھیندوو
نووسینە ئایینییە ھیندۆسییەکان بە یەکێک لە کۆنترین نووسینەکان دادەنرێت کە بیرۆکەی پانتێیزمی تێدایە. براھمان بە ڕاستییەکی نادیار و سروشتێکی ڕەھا و نەگۆڕ دادەنرێت و بنەمای خودایی ھەموو شتێکە لە گەردووندا.
ویکا
ویکانەکان لە ڕێگەی پێکھاتەیەکی یەکگرتووەوە باوەڕیان گەورە دەکەن. وا دەزانن ژیان لە ھەموو جیھان و لە بەشەکانیدا بوونی ھەیە، بەڵام دیدگای ئۆرگانیک بەبێ چەمکەکانی خودایی ڕوون ناکرێتەوە.
ئایینەکانی دیکە
کۆمەڵێک توخمی پانتێیزم لە ھەندێک لە ڕێبازە ئایینەکانی تردا ھەیە وەک سۆفیگەری، بودیزم، سیکیزم، جوولەکایەتی، بتپەرستی و تیۆسۆفی. زۆرێک لە یەکتاپەرستە گشتگیرەکان لە ئایینی کریستیاندا خۆیان بە پانتێیزم دەزانن و نەریتە ئایینییە ئیسلامییەکانی ناو ڕێبازە سۆفییەکان و عەلەوییەکان بەتایبەتی سروشتێکی یەکتاپەرستی ھەیە. زۆرێک لە نەریتە ئایینییەکان و ئایینە نەتەوەییەکانی ئەفریقییەکان و ھیندییە سوورەکان پانتێیزمن یان پانتێیزم لەگەڵ ڕێبازەکانی دیکەی وەک زۆری خوداوەندەکان و ڕۆحیانەت تێکەڵ دەکەن.
زانستی نەخۆشییەکانی ڕوەک
وێنۆک زانستی نەخۆشییەکانی ڕوەک زانستێکە تایبەتە بە توێژینەوە و لێکۆڵینەوە دەربارەی ئەو ھۆکارانەی کاردەکەنە سەر ڕوانی ڕوەک و دروستی گەشەکردنی یان دەبنە ھۆی شێواندنی کار ئەندامی و شێوە و ڕوخساری ئینجا ھۆکارەکان زیندەوەربن یان ھۆکاریی ژینگەیی نالەبار. لەم زانستەدا ھەوڵدەدرێت ھۆکاری نەخۆشیەکان بناسرێت بەمەبەستی ڕێگری کردن و دۆزینەوەی چارەسەر بۆ بنببڕکردنی وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:ڕوەکەکان
بروونای لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
بروونای نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
پێڕستی سەدەکان
ئەمەی خوارەوە لیستێکی سەدە و ھەزارەکانە.
پۆل:سەدەکان
سه‌ر‌چاوه‌کان
پۆل:ھەزارەکان پۆل:کات
پێڕستی گوندەکانی پۆلدەشت
پۆلدەشت شارۆچکەیەکی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوایە ، دەکەوێتە باکوریی پارێزگاکە.
ناوچەی ناوەند(ناحیەی ناوەند)
نەغەدە(ناوەند):
گوندستانی زەنگەبار
لە ٢٩ گوند پێکھاتووە:
ناوچەی ئاراس
محەمەدیار(ناوەند):
گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات
لە ١٨ گوند پێکھاتووە:
گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژاوا
لە ٩ گوند پێکھاتووە:
پێکھاتەی نەتەوەی گوندەکان
ژمارەی گوندکانی دەکاتە ٧١ گوند:
کوردنشینەکان ٤٤ گوند.
ئازەرینشینەکان ١٥ گوند.
تێکەڵەی کورد و ئازەری ١٢ گوند.
گوندە کوردەکانن
پێکھاتووە لە ٤٤ گوند.
گوندە تێکەڵەی کورد و ئازەرییەکان
پێکھاتووە لە ١٢ گوند.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
کۆماری کۆنگۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
کۆماری کۆنگۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
کانی بناو
کانی بناو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی خدران، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی بناو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بنگردان و لە باشوور لەگەڵ گوندی گردەسوران و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی میرزا ڕۆستەمی بچوک و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چناران.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بورونجاباد
جوگرافیا
بورونجاباد ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
دانا ستریکلەند
دانا ستریکلەند (؛ لەدایکبووی ٢٧ی ئایاری ١٩٥٩) فیزیکزانێکی وەرگری خەڵاتی نوبێلی خەڵکی کەنەدایە. دانا لە ساڵی ٢٠١٨دا خەڵاتی نۆبێلی فیزیکی بەدەست ھێنا. ئەو سێھەمین ژنێک بوو کە لە مێژوودا توانی ئەم خەڵاتە بۆ خۆی دەستەبەر بکات. بەر لە ئەو ماری کووری و ماری جۆپێرتمایەر تەنیا ژنانێک بوون کە خەڵاتی نۆبێلیان بردبووەوە. دانا ستریکلەند لە زانکۆی واتەرلووی ئانتەریۆ مامۆستای فیزیکە.
وتاری ویکیپیدیا
ستریکلەند بەر لەوەی کە خەڵاتی نۆبێل بباتەوە، وتارێکی لە ویکیپیدیای ئینگلیزیدا نەبوو. لەڕاستیدا ئەو وتارەی کە لەسەر ئەو لە ساڵی ٢٠١٤دا نووسرابوو، لە لایەن بەکارھێنەران و بەڕێوەبەرانی ویکیی ئینگلیزییەوە سڕابووەوە. ھۆکاری سڕینەوەکەی نەناسراو بوونی کەسایەتییەکە و نەبوونی سەرچاوەی جێگەی بڕوا بوو. ھەندێک ئەم ڕووداوەیان وەکوو بەرھەمی پشتگوێ و پەراوێزخرانی ژنان لە زانستدا لە قەڵەم دا. ئەم ھەواڵە تەنانەت لە ماڵپەڕی فەرمیی ویکیمیدیادا ڕەنگدانەوەی ھەبوو.
سەرچاوەکان
دەیلی مەیل: تازەترین وەرگری نۆبێلی کەنەدا تەنیا دەیویست کەمێک بە خۆشی ڕابوێرێت (بە ئینگلیزی)
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:فیزیکزانانی ژن پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کەنەدی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩ پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:زیندووان پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل
ڕاڵف مارڤین ستاینمەن
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە نیویۆرک پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کەنەدی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣ پۆل:کەسانی ئەکادیمی لە مۆنتریال پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس پۆل:جووە زانستخوازەکانی کەنەدا پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:دەرچووانی زانکۆی مکگێل پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:زانستخوازەکانی مۆنتریال
جیوجیانگ
ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ٤،٦٠٠،٢٧٦ خەملێنراوە لە سەرژمێری ٢٠٢٠
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری یانگتسی پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی چین
مانیچیزم
220x440px|وێنۆک|قەشە [[ئۆگستین مانیچی بوو.]] مانیچیزم، وەک کوڕی نەدیم لە پەرتووکی فەھرەست باسی کردووە، ئایینێکە دەگەڕێتەوە بۆ مانی، کە لە ساڵی ٢١٦ی زایینی لە بابل لەدایکبووە، کە لە سەردەمی شاپوور کوڕی ئەردەشیر دەرکەوتووە و لەلایەن بەھرام بن ھورمز بن شابوورەوە کوژراوە. ئەو بانگەشەی دەکرد کە سروشی لە تەمەنی دوانزە ساڵیدا بۆ ھاتووە، و لە بنەڕەتدا کەسێکی زەردەشتی بووە و بیرووباوەڕی خەڵکەکەی دەزانی.
ھەروەھا دەیگوت بە پێغەمبەرایەتی عیسا نەک بە پێغەمبەرایەتی موسا، بۆیە وەرچەرخانێکی لەنێوان جادووگەری و مەسیحییەتدا گرتەبەر.
سەرچاوەکان
پۆل:ئایین لە چین
یوتلاند
یوتلاند (بە دانمارکی: Jylland؛ بە ئەڵمانی: Jütland)، نیمچەدوورگەیەکە لە ئەورووپای باکوور. کە پێکدێت لە دانمارک و بەشی باکووری ئەڵمانیا.
سەرچاوەکان
پۆل:یوتلاند پۆل:ھەرێمە دابەشکراوەکان پۆل:جوگرافیای دانمارک پۆل:جوگرافیای ئەڵمانیا
دزێ، بەراندێز
دزێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەراندێز، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
چیرۆکی ڤاگنەر
چیرۆکی ڤاگنەر یان دۆسێی ڤاگنەر پەرتووکێکی فەیلەسووف فریدریش نیچەیە. پەرتووکەکە ساڵی ١٨٨٨ چاپ کراوە. ئەم پەرتووکە ڕەخنەیە لە ڕیچارد ڤاگنەر و لە ڕاستیدا ئەوە ڕاگەیاندنی جیابوونەوەی نیچە بوو لە ھونەرمەندی ئەڵمانی چونکە زۆر لایەنگری بیرۆکەکانی بوشکێڤیچ و دژە جوولەکە بوون لە ڕووانگەی نیچە.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبەکانی فریدریش نیچە
کۆماری کۆنگۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
کۆماری کۆنگۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سۆنێک تیم
سۆنێک تیم گەشەپێدەرێکی یارییە ڤیدیۆیییە کە خاوەنەکەی کۆمپانیای یاری ڤیدیۆیی ژاپۆنی سیگایە وەک بەشێک لە بەشی توێژینەوە و پەرەپێدانی ژمارە ٢ی سیگا سی ئێس.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی
بروونای لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
بروونای نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
Brunei at the 2020 Summer Olympics پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
شانۆی ئەمازۆن
وێنۆک|ڕووبەری شانۆی ئەمازۆن شانۆی ئەمازۆن (بە پورتوگالی: Teatro Amazonas) ئۆپێراخانەیەکە و دەکەوێتە شاری ماناوس، لە دڵی دارستانە باراناوییەکانی ئەمازۆن لە بەڕازیل. شوێنی فێستیڤاڵی ساڵانەی ئەمازۆن دی ئۆپێرا (فێستیڤاڵی ئۆپێرا ئەمازۆناس) و ماڵی ئۆرکێسترای فیلارمۆنیکی ئەمازۆنە کە بەردەوام لە شانۆی ئەمازۆن پرۆڤە دەکات و نمایش دەکات لەگەڵ کۆڕەکان و کۆنسێرتەکانی مۆسیقا و نمایشەکانی تر
تەمەنی زیاتر لە ١٢٠ ساڵە، نوێنەرایەتی سەردەمی گەشەسەندنی شارەکە دەکات لە کاتی بوومەلەرزەی لاستیکدا. لەلایەن گۆڤاری ڤۆگەوە وەک یەکێک لە جوانترین ئۆپێراخانەکانی جیھان ھەڵبژێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:بینا و پێکھاتە لە ماناوس
ئیدی فالکۆ
ئیدی فالکۆ (لەدایکبووی ٥ی تەممووزی ١٩٦٣) خانمەکتەرێکی تەلەڤیزیۆن و فیلمی ئەمریکییە کەوا بۆ ھەریەک لە ڕۆڵەکانی دایان وایتلیسی لە زنجیرەی Oz (١٩٩٧–٢٠٠٠)، کاڕمێڵا سۆپرانۆ لە زنجیرەی سۆپڕانۆکانی کەناڵی ئێچ بی ئۆ ناسراوە، کەوا بۆ ڕۆڵی ناوبراو شەش پاڵاوتنی خەڵاتی ئێمی بەدەستھێنا و سێ جار براوەی بووە لەپاڵ دوو خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب و پێنچ خەڵاتی سکرین گیڵد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
کورداوا
کورداوا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی خدران، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کورداوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی ماران و لە باشوور لەگەڵ گوندی خدران و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ بەنداوی دووکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دەرماناوا.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
لیۆپۆلد کرۆنێکێر
لیۆپۆلد کرۆنێکێر (لەدایکبوون ٧ی کانوونی یەکەمی ١٨٢٣-کۆچی دوایی ٢٩ی کانوونی یەکەمی ١٨٩١) ماتماتیکزان و لۆژیکزانی ئاڵمانی بوو و لە بوارەکانی بیردۆزی ژمارەکان، جەبر و لۆژیکدا کاری کردووە. ناوبراو لەسەر ئەم باوەڕە بوو کە دەبێت ژمێرە و شیکاری لەسەر بنەمای ژمارە تەواوەکان بنیات بنرێن. لە یەکێک لە وتەکانیدا کە زۆر بەناوبانگە دەڵێت: خودا ژمارە تەواوەکانی خوڵقاند، مرۆڤ دروستکەری ھەموو شتەکانی ترە. کرۆنێکر یەکێک لە خوێندکاران و ھاوڕێیەکی کۆنی ئێرنێست کۆمێر بوو. زۆرتر لەسەر جەبر و لۆژیکی بیرکارانە کاری کردووە. ھەندێک لە ھێماکان و ھاوکێشە بیرکارییەکان وەکوو دێلتای کرۆنێکێر، بەناوی کرۆنێکێرەوە ناونراون و ناسراون.
سەرچاوەکان
پۆل:ماتماتیکزانانی ئاڵمانی پۆل:ماتماتیکزانانی سەدەی ١٩یەم پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٣ پۆل:مردووانی ١٨٩١ پۆل:جووە ئاڵمانییەکان پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زانستەکانی سەینت پیترسبورگ پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:گۆڕین بۆ مەسیحییەت
جیانگسی
وێنۆک|لەسەر نەخشە جیانگسی پارێزگایەکی داخراوە لە ڕۆژھەڵاتی چین. پایتەخت و گەورەترین شارەکەی نانچانگە. لە بانکەکانی ڕووباری یانگتسیەوە تا بەرەو باکووری بەرزاییەکان لە باشوور و ڕۆژھەڵات لە چین، ھاوسنوورە لەگەڵ ئانھوی بەرەو باکوور، ژێجیانگ بەرەو باکووری ڕۆژھەڵات، فوجیان بەرەو ڕۆژھەڵات، گوانگدۆنگ بەرەو باشوور، ھونان بەرەو ڕۆژاوا و ھوبێی بەرەو باکووری ڕۆژاوا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین پۆل:ڕۆژھەڵاتی چین
قیزل کەندی سەرێ
قیزل کەندی سەرێ  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سێڵاوتان، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قیزل کەندی سەرێ  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
تەڕەزان (فیلمی ١٩٩٩)
تەڕەزان فیلمێکی ئەنیمەیشنی ئەمریکییە، لەلایەن واڵت دیزنی بەرھەمھێنراوە. فیلمەکە لەسەر بنەمای چیرۆکی "تەڕەزانی مەیموونەکان" وەرگیراوە. فیلمەکە لەلایەن کریس بەک و کێڤن لیما دەرھێنراوە، ئەمەش یەکەم کاری دەرھێنان بووە بۆ کریس. ھەریەکە لە تۆنی گۆڵدین، مینی درایڤە، گلێن کلۆس، ڕۆسی دۆنێل، برایەن بلاس، وەین نایەت، نیگڵ وەک ئەکتەری دەنگی بەشداربوون.
چیرۆک
تەڕەزان کورێکی ساوا بوو، لەناو قوخێک دابوو، دایک و باوکی بەدەستی پڵێنگێک بەناوی سابۆر مردن، بەڵام کوڕە ساواکە لەناو قوخەکە بەجێ مابوو، ھەتا ڕۆژێک گۆرێلایەکی مێ بەناوی (کالا) ڕێی کەوتە کوخەکە، دواتر لەناو کوخەکە منداڵێکی ساوای دیتەوە، لەوکاتەدا سابۆر پەیدابوو، پەلەماری ھەردوکیانی دا، بەڵام گۆرێلاکە توانی منداڵە ساواکە و خۆی لە دەستی سابۆر ڕزگار بکات، دواتر گۆرێلاکە منداڵەکەی بۆ دارستانەکەی خۆیان برد، ناوی منداڵەکەی لێنا ″تەڕەزان″، ھەر لەو دارستانە بەخێوی کرد. دوای چەند ساڵێکی کەم تەڕەزان بووە دۆستی دوو گیانەوەر، یەکەم گۆرێلایەک بەناوی (تێرک) کە لەتەمەنی خۆیدابوو، دووەم فیلێک بەناوی (تانتۆر) کە لەھەمان تەمەنی ئەواندا بوو، بەڵام دایکی ئەم ھاورێیانەی بەزۆری دەیانویست لە تەڕەزان دووربن، چونکە ئەو ڕوخسارێکی جیاوازی ھەبوو، لەگۆرێلا نەدەچوو، بەتایبەت گۆرێلا پیاوەکەی کالا زۆر حەزی بە بینینی تەڕەزان نەدەکرد، گۆرێلاکەی گەورە بوو، زۆربەی کات ئەو فەرمان دەکات، ئەو بەزۆری ئاگای لە گۆرێلاکانە، لەسەرەتاوە بە کالای دەوت: کە ئەم منداڵە بەخێونەکات، بەڵام کالا توانی گەورەی بکات، دوای گەورەبونی تەرەزان، سابۆر ھێرشی بۆ گۆرێلاکانی دارستانەکە ھێنا، بەتایبەتی جەنگا لەگەڵ پیاوەکەی کالا، لەبەرئەوەی سابۆر پڵینگێکی ترسناک و بەھێز بوو، بەڵام تەڕەزان یاریمەتی ئەو گۆرێلای دا، و توانی سابۆر بکوژێت.
بڵاوکردنەوە
فیلمەکە لە ڕۆژی ١٢ی حوزەیرانی ١٩٩٩، بۆ یەکەمینجار لە سینەمای ″ئێڵ کەپیتۆن″ نمایشکرا. کاست و فیلمسازەکانیش لە سینەماکە ئامادەبوون و بۆ ماوەی چل خوولەکیش کۆنسێرتێک لەلایەن فیل کۆلینس ۆ گۆرانییەکانی فیلمەکە پێشکەشکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٨٨٠ پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٩ پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درامییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:فیلمە درامییە ئەنیمەیشنییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانەکان پۆل:دیزنی ڕێنێسانس پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئاژەڵان پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون پۆل:فیلمەکان کە لە ئەفریقا داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین گۆرانی ڕەسەن بەدەستھێناوە پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ١٩٩٩ پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٠٠ پۆل:فیلمەکانی تەڕەزان
ئەلواج
ئەلواج گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ ڕەوزە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران. لەئێستادا گەڕەکێکی شاری ورمێیە.
جوگرافیا
ئەلواج ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
نیاندەرتاڵ
وێنۆک|کەللەی سەری مرۆڤێکی نیاندەرتاڵ|upright نیاندەرتاڵ ئەو مرۆڤە کۆنانە بوون کە نزیکەی ٤٠,٠٠٠ ساڵ لەمەوپێش لەناوچوون. وا دیارە کە ئەوان لە ئەورووپاوە سەریان ھەڵداوە و دواتریش بە ناوچەکانی باشووری ڕۆژا و ناوەڕاست و باکووری ئاسیادا بڵاوبوونەتەوە. ھەر لە ئاسیادا، ئەوان ھەزاران کەلوپەلی بەردینیان لەدوای خۆیان بەجێھێشتووە. مرۆڤی ھاوچەرخ ٩٩.٧٪‏ی دی ئێن ئەیەکەیان دەچێتەوە سەر نیاندەرتاڵەکان.
ئانھوی
وێنۆک|لەسەر نەخشە ئانھوی پارێزگاییەکی داخراوی کۆماری گەلی چینە، بەشێکە لە ڕۆژھەڵاتی چین. پایتەخت و گەورەترین شاری ھێبێیە. ڕووباری یانگتسی و ھوایی لەناویدان، ھاوسنوورە لەگەل جیانگسو بەرەو ڕۆژھەڵات، ژێجیانگ بەرەو باشووری ڕۆژھەڵات، جیانگسی بەرەو باشوور و ھوبێی بەرەو باشووری ڕۆژاوا، ھێنان بەرەو باکووری ڕۆژاوا.
ڕێژەی دانیشتووانەکەی ٦٣ ملیۆن خەملێنراوە، ھەشتەمینە لەڕووی چڕی دانیشتووان لە پارێزگاکانی چین. ١٢یەم چڕترین ناوچەیە لە تەواوی ٣٤ پارێزگاکەی تری چین. دانیشتووانی ئانھوی بە زۆری لە خەڵکی ھانی چینی پێکھاتووە،
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین پۆل:ڕۆژھەڵاتی چین پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١٧یەم لە چین
بولگاریا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٨٩٦
بولگاریا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٨٩٦ بوو کە لە ٦ تا ١٥ی نیسانی ١٨٩٦ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
پۆل:بولگاریا لە ئۆڵمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
میچێل بێرگس
میچێل بێرگس نووسەرێک و بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکییە. ئەو نووسەر و بەرھەمھێنەری جێبەجێکاری زنجیرەی سۆپڕانۆکان بووە، لە پاڵ زنجیرەی Blue Bloods. بێڕگس زۆربەی کارەکانی بە ھاوبەشی لەگەڵ ھاوسەرەکەی ڕۆبن گرین ئەنجام دەدات.
ژیانی تایبەتی
بێڕگس ژیانی ھاوسەرگیری لەگەڵ ڕۆبن گرین پێکھێناوە و کاتێ بەیەکەوە لە زانکۆی ئایۆوا قوتابی بوونە یەکدیان ناسیوە.
خەڵاتەکان
بێڕگس بۆ ١١ خەڵاتی ئێمی پاڵێوراوە و ٣ جار براوە بووە.
سەرچاوەکان
<references group="" responsive="1"/>
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:نمایشكاران پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
باتمان: خوێنی خراپ
باتمان: خوێنی خراپ فیلمێکی ڤیدیۆیی سووپەرھیرۆیە لە دەرھێنانی جەی ئۆلیڤا و لە ساڵی ٢٠١٦ نمایشکراوە. ئەم فیلمە درێژەی فیلمی باتمان دژی ڕۆبینە کە لە ساڵی ٢٠١٥ بڵاوکرایەوە. ئەکتەرە دەنگییەکانی بریتین لە جەیسۆن ئۆمارا و ئیڤان ستراھۆڤسکی و شۆن ماھر و مۆرێنا باکرین. بروس وەین بەشێوەیەکی نادیار وندەبێت و ھاوڕێکانی: نایتوینگ و ڕۆبن یەکدەگرن لەدژی ئاژاوەگێرەکانی گۆثام، لەکاتێکدا باتومان لێکۆڵینەوە لە ونبوونەکەی باتمان دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە دانراوەکان لە ساڵی ٢٠١٦ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٦ پۆل:فیلمە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
ڕووباری ھوایی
وێنۆک ڕووباری ھوایی (بە چینی:淮河; خوێندنەوە:ھوایی ھێ) ڕووباریکی سەرەکییە لە چین. دەکەوێتە ناوەندی ڕێگای ڕووباری زەرد و ڕووباری یانگتسی، کە دووانن لە گەورەترین ڕووبارەکانی چین، وە لە ڕۆژاواوە بەرەو ڕۆژھەڵات دەروات.
ڕووبەری ڕووبارەکە ١،١١٠ کیلۆمەتر درێژە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕووبارەکانی جیانگسو پۆل:ڕووبارەکانی ھێنان پۆل:ڕووبارەکانی ئانھوی
پرێزیدانتی فیگێریدۆ
وێنۆک|پرێزیدانتی فیگێریدۆ پرێزیدانتی فیگێریدۆ شارەوانییەکە دەکەوێتە ویلایەتی ئەمازۆن لە بەڕازیل. ژمارەی دانیشتووانی ٣٧١٩٣ کەس بووە (٢٠٢٠) و ڕووبەرەکەی ٢٥٤٢٢ کیلۆمەتر دووجایە.
پارێزگاریکردن
شارەوانییەکە ٣٧٤٧٠٠ ھێکتار (٩٢٦ ھەزار دۆنم) ناوچەی پاراستنی ژینگەی کاڤێرنا دۆ مارۆگا لەخۆدەگرێت، کە لە ساڵی ١٩٩٠ دامەزراوە. بەشێک لە یەدەگی بایۆلۆجی ئواتوما کە ڕووبەرەکەی ٩٣٨٬٧٢٠ ھێکتار (٢٬٣١٩٬٦٠٠ دۆنم) لەخۆدەگرێت، کە یەکەیەکی پاراستنی توند پارێزراوە کە لە ساڵی ٢٠٠٢ دروست کراوە. ھەروەھا نزیکەی ٢٪ی ناوچەی پاراستنی ژینگەی کەناری چەپی ڕیۆ نیگرۆی لە دەستدایە، کە ٦١١٬٠٠٨ ھێکتار (١٬٥٠٩٬٨٣٠ دۆنم) ڕووبەرێکی پاراستنی بەکارھێنانی بەردەوامە کە لە ساڵی ١٩٩٥ دروست کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەوانییەکان لە ویلایەتی ئەمازۆن
ماناوس
وێنۆک|ماناوس ماناوس پایتەخت و گەورەترین شاری ویلایەتی ئەمازۆنای بەڕازیلە. حەوتەمین گەورەترین شارە لە بەرازیل، ژمارەی دانیشتووانەکەی لە ساڵی ٢٠٢٠دا بە ٢٢١٩٥٨٠ کەس مەزەندە دەکرێت و لەسەر ڕووبەری زەوی نزیکەی ١١٤٠١ کم٢ (٤٤٠٢ میل چوارگۆشە) دابەشکراوە. شارەکە دەکەوێتە ناوەندی ڕۆژھەڵاتی ویلایەتەکە، ناوەندی ناوچەی گەورەی ماناوسە و گەورەترین ناوچەی گەورەیە لە ھەرێمی باکووری بەڕازیل لە ڕووی زەوی شارەکانەوە. دەکەوێتە نزیک شوێنی یەکگرتنی ڕووبارەکانی ڕەشپێست و سۆلیمۆس. تاکە شارە لە دارستانی ئەمازۆن کە ژمارەی دانیشتووانەکەی زیاتر لە یەک ملیۆن کەسە.
شارەکە لە ساڵی ١٦٦٩ وەک قەڵای ساو خۆسێ دوو ڕیۆ نیگرۆ دامەزراوە. لە ساڵی ١٨٣٢دا بە ناوی «ماناوس» بەرزکرایەوە بۆ شارۆچکەیەک، کە ڕێنووسی گۆڕدراوی گەلانی ڕەسەنی ماناۆس بوو، و بە شێوەیەکی یاسایی لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٨٤٨دا گۆڕدرا بۆ شارێک، بە ناوی سیدادە دا بارا دوو ڕیۆ نیگرۆ، بە زمانی پورتوگالی بۆ «شاری پەراوێزی ڕووباری ڕەش». لە ٤ی ئەیلوولی ١٨٥٦ گەڕایەوە سەر ناوە سەرەتایییەکەی.
وێنۆک|ڕاست|ماریۆ یپیرانگا ئەڤینۆ، ناوەندی دارایی ماناوس ماناوس دەکەوێتە ناوەندی گەورەترین دارستانە باراناوییەکانی جیھان، و شوێنی پەیمانگای نیشتمانی توێژینەوەی ئەمازۆنە، گرنگترین ناوەندە بۆ توێژینەوە زانستییەکان لە ناوچەی ئەمازۆن و بۆ پرسەکانی بەردەوامیی نێودەوڵەتی. لە سەرەتای سەدەدا بە دڵی ئەمازۆن و شاری دارستان ناسرابوو. لە ئێستادا بزوێنەری سەرەکی ئابوورییەکەی پارکە پیشەسازییەکەی ماناوسە کە ناوچەیەکی ئابووری ئازادە. شارەکە بەندەرێکی بێبەرامبەر و فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ھەیە. بەرھەمەکانی بریتین لە ئەلیکترۆنیات، بەرھەمە کیمیایییەکان، و سابوون؛ پیشەسازی تەقاندنەوە و دروستکردنی کەشتی ھەیە. ھەروەھا ماناوس گوێز و لاستیک و جووت و زەیتی دار ڕۆز بەڕازیل ھەناردە دەکات. کاتدراییل و ئۆپێراخانە و باخچەی ئاژەڵناسی و ڕوەکی و ئیکۆپارک و مۆزەخانەی ناوچەیی و گەلانی ڕەسەنی ھەیە. وێنۆک|[[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماناوس]]
جوگرافیا
گەورەترین شار لە باکووری بەڕازیل ماناوس ڕووبەرەکەی ١١٤٠١ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە (٤٤٠٢ میل چوارگۆشە)، چڕییەکەی ١٥٨٫٠٦ کەسە لە ھەر کیلۆمەتر چوارگۆشەیەکدا (٤٠٩٫٤ میل چوارگۆشە). شاری دراوسێی پرێزیدانتی فیگێریدۆ، کارێرۆ، ئێراندوبا، ڕیۆ پریتۆ دا ئیڤا، ئیتاکۆاتیارا و نۆڤۆ ئایراو.
سەرچاوەکان
پۆل:ماناوس پۆل:شارە بەندەرییەکانی بەڕازیل پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٦٦٩
ڕەجەب ئیڤیدیک ٧
ڕەجەب ئیڤۆدیک ٧ فیلمێکی کۆمیدی تورکییە لە ساڵی ٢٠٢٢ لە دەرھێنانی تۆگان گۆکبەکر و شاھان گۆکبەکر ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت. ئەم فیلمە لە ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ لە دیزنی پڵەس بڵاوکرایەوە. ئەمە حەوتەمین فیلمی زنجیرە فیلمی ڕەجەب ئیڤۆدیکە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئیستانبوڵ وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢ پۆل:فیلمی کۆمیدی ساڵی ۲۰۲۲
١٤٨٢
ساڵی ١٤٨٢ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:١٤٨٢
کۆماری کۆنگۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
کۆماری کۆنگۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
١٤٨١
ساڵی ١٤٨١ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:١٤٨١
دیمیتری ئوتکین
دیمیتری ئوتکین (بە ڕووسی Дмитрий Валерьевич Уткин) لەدایکبووی ١١ی حوزەیران ی ١٩٧٠یە ئەفسەرێکی سوپای ڕووسیا یە. وەک ئەفسەری هێزی تایبەت لە «GRU» کاری کردووە، لەوێ پلەی لیوای عەقید بووە. دەوترێت ئەو گروپی ڤاگنەر ی دامەزراندووە. ئوتکین چوار خەڵاتی بوێری وەرگرتووە.
ژیانی سەرەتایی و پەروەردە
لە سەرەتای منداڵیدا ئوتکین و دایکی گواستراونەتەوە بۆ گوندی سمۆلین لە ئۆکرانیا لە کیرۆڤۆھراد ئۆبلاست و لەوێ گەورە بووە. , لەلایەن هاوپۆلەکەیەوە بە خوێندکارێکی زیرەک وەسف دەکرا، بەڵام خۆبەزلزانیش بووە. لە سمۆلین دوو منداڵی بووە.
دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی لە سمۆلین، ئوتکین ڕووی لە لینینگراد (سەنت پیتەرزبورگ) کرد و لەوێ چووە قوتابخانەی فەرماندەیی باڵای چەکی تێکەڵاوی S. M. Kirov و دواتر پەیوەندی بە هێزە تایبەتەکانی GRU کرد.
لە ساڵانی نەوەدەکاندا لەگەڵ ئیلێنا شێربینینا هاوسەرگیری کردووە کە سێ منداڵیان بوو و لە سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠ جیابوونەتەوە. لە ساڵی ٢٠١٥ شچەربینینا لە بەرنامەیەکی تەلەفزیۆنیدا هەواڵی بێسەروشوێنبوونی ئوتکینی راگەیاند.
ڕوانگەی سیاسی
بەگوێرەی چەند دەزگایەکی هەواڵ، ئوتکین سەرسامی ئەڵمانیای نازیی ە و چەندین تاتۆی نازی هەیە، لەنێویاندا نیشانەی (SS). دەوترێت ئوتکین خۆی بە ناوی ئاوازدانەری ئەڵمانی ڕیچارد ڤاگنەر ناو بردووە، چونکە ئەدۆلف هیتلەر و نازییەکان زۆر سەرسامی ئاوازەکانی ڤاگنەر بوون. ئوتکین لە ساڵی ٢٠١٦ەوە هیچ دەرکەوتنێکی نەبووە.
پیشەی سەربازی
ئوتکین تا ساڵی ٢٠١٣ وەک فەرماندەی مەفرەزە تایبەتە جیاکراوەکانی ٧٠٠ی لیوای تایبەتی دووی جیا لە بەڕێوەبەرایەتی سەرەکی ئەرکانی گشتی هێزە چەکدارەکانی فیدراسیۆنی ڕووسیا (GRU) کاری کردووە، کە لە شاری پێچۆری ئۆبلاستی پسکۆڤ جێگیر بووە.
گروپی ڤاگنەر
هەر دوای گەڕانەوەی بۆ ڕووسیا، دەوترێت ئوتکین گروپێکی بەکرێگیراوی بۆ خۆی دروستکردووە. ناوی گروپەکە، گروپی ڤاگنەر ە، کە ئاماژەیە بۆ ئەو ناوەی کە ئوتکین لەو کاتەدا بۆ خۆی بەکاری دەهێنا، "ڤاگنەر"، ئاماژەیە بۆ ئاوازدانەری ئەڵمانی ڕیچارد ڤاگنەر.
ئوتکین و "گرووپی ڤاگنەر" هەروەها چەند ئەفسەرێکی دێرین لە فەیلەقی سلاڤۆنی، لە شوباتی ٢٠١٤ لە کریمیا و دواتر لە دۆنباس بینران، کە لە جەنگی ڕووسیا و ئۆکرانیادا لە بەرەی ڕووسیا شەڕیان دەکرد.
ماڵپەڕی Gazeta.ru بڵاویکردەوە کە دەکرێت ئوتکین و پیاوەکانی دەستیان هەبووبێت لە کوشتنی چەند فەرماندەیەکی مەیدانی کۆماری گەلی لوهانسک. ڕۆژنامەی یەنی شەفەقی تورکی بڵاویکردەوە، ڕەنگە ئوتکین کەسێکی بەناوبانگی کۆمپانیاکە بووبێت، لەکاتێکدا سەرۆکی ڕاستەقینەی ڤاگنەر کەسێکی دیکە بووبێت.
ئوتکین لە کرێملین لە کاتی ئاهەنگی ڕۆژی پاڵەوانانی وڵاتی باوک لە ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ بینرا. وەک براوەی چوار خەڵاتی بوێری بەشداری ئاهەنگەکەی کردووە، لەگەڵ سەرۆکی ڕووسیا ڤلادیمێر پوتین وێنەی گیراوە.
دیمیتری پێسکۆڤ، سکرتێری ڕۆژنامەوانی سەرۆکی ڕووسیا دانی بەوەدانا کە ئوتکین لە نێو بانگهێشتکراوەکاندا بووە، بەڵام هیچ لێدوانێکی لەبارەی پەیوەندییەکەی لەگەڵ بەکرێگیراوان نەدا.
ئاژانسی ئاڕ بی کەی بڵاویکردەوە، دوای تەواوکردنی مەشق و ڕاهێنانەکان لە کراسنۆدار کرای، ئوتکین و پیاوەکانی لە ساڵی ٢٠١٥دا گەڕانەوە بۆ سوریا. هەر زوو دوای دەستپێکردنی هێرشە ئاسمانییەکانی ڕووسیا لە سووریا، هەواڵەکان سەبارەت بە کوژرانی بەکرێگیراوانی ڕووسیا کە لەوێ شەڕیان دەکرد، دەرکەوتن. چەند وێنەیەک کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاوبوونەتەوە، وا دەر دەکەوێت کە پیاوە چەکدارەکانی ڕووسیا بن کە لە شەڕی پاڵمیرا لە مانگی ئازاری ٢٠١٦دا کوژراون. سکای نیوز بڵاویکردەوە، لە ساڵی ٢٠١٦دا نزیکەی ٥٠٠ بۆ ٦٠٠ کەس کە زۆربەیان بەکرێگیراوانی ڤاگنەر بوون، لە سوریا کوژراون.
سزاکان
لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٧، ئەمریکا سزای بەسەر ئوتکین وەک سەرۆکی گروپی ڤاگنەر سەپاند.
لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ ئەنجومەنی یەکێتی ئەوروپا ڕێوشوێنی سنووردارکردنی بەسەر ئوتکین و کەسانی دیکەی پەیوەست بە گروپی ڤاگنەردا سەپاند. ئوتکین تۆمەتبار کرابوو بەوەی "بەرپرسە لە پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤ کە لەلایەن گروپەکەیەوە ئەنجامدراون، کە بریتین لە ئەشکەنجەدان و لەسێدارەدان و کوشتنی لە دەرەوەی یاسا.
هەروەها بەهۆی لەشکرکێشی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکرانیا لە ساڵی ٢٠٢٢ لەلایەن حکومەتی نیوزلەندا و بەریتانیا وە سزای بەسەردا سەپێنرا.
سەرچاوە
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:زیندووان
عەلیاوا بەراندێز
جوگرافیا
عەلیاوا بەراندێز ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
شارستانی مێھران
شارستانی مێھران قەزایەکی پارێزگای ئیلامی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ناوەندی قەزاکەی شاری مێھرانە. بەپێی سەرژمێری ساڵی٢٠٠٦ لە ئێران، ژمارەی دانیشتووانی ٥٥٬٢٧١ کەس بوو کە بەسەر ١٠٬٩٦٠ بنەماڵە دابەش بوون، بەڵام پاش جیابوونەوەی مەڵەگشای وەک شارستانێکی تر، ژمارەی دانیشتووانی نزم بووەوە بۆ ٢٣٬٨٧٨ کەس و ٥٬٢٣٨ بنەماڵە. ئەم قەزایە بە سەر دوو بەش (ناحیە) دابەش کراوە: بەشی ناوەندی و بەشی ساڵح ئاوا. ھەروەھا دوو ناوەندی شاری ھەیە: مێھران و ساڵح ئاوا.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
گردەسوران
گردەسوران گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی خدران، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گردەسوران لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پێسپیان و لە باشوور لەگەڵ بەنداوی دووکان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ بەنداوی دووکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاریشە.
بورکینافاسۆ لە ئۆڵۆمپیاد
سەرچاوەکان
پۆل:بورکینافاسۆ لە ئۆڵۆمپیادەکان
قەھرەمانلی ئەڤراز
قەھرەمانلی ئەڤراز گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باشقەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قەھرەمانلی ئەڤراز ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
حەمید عەزیز
ژیان
حەمید عەزیز سەعید لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٤٥ لە گەڕەکی خانەقای قەڵادزێدا لە دایک بووە. لە زانکۆی بەغداد وانەی خوێندووە و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی وەگرتووە و لەبارەی ئەرستۆ لێکۆڵینەوەی ئەنجامداوە. لە ساڵی ١٩٧٠ لە ڕۆژنامەی ھاوکاری وتارەکانێک سەبارەت بە فەلسەفەی یۆنانی کۆن نووسیوە و لە بڵاوکەرەوەکانێک وەکوو ڕۆشنبیری و بەیاندا بابەتی بڵاو کردووەتەوە. حەمید عەزیز ھێشتا لە بواری چاپەمەنی چالاکە و تا ئێستاش لە کۆواری ڕاماندا دەنووسێت. حەمید عەیز لە ساڵی ١٩٧٢ ھاوسەرگیری کردووە و سێ کوڕی ھەیە. لە ساڵی ١٩٧٩ یەکەمین کتێبی بەناوی سەرەتایەک لە فەلسەفەی کلاسیکی یۆنان بڵاوکردووەتەوە. لە ساڵی ١٩٨٧–١٩٨٨ نازناوی دکتۆری وەردەگرێت. تێزەکەی لەژێر ناوی سروشت و زانست لە فەلسەفەی مۆریتز شلیک، سەبارەت بە فەلسەفەی ئەڵمانی لەنێوان ھەردوو جەنگی یەکەم و دووەم بووە کە سەبارەت بە قوتابخانەی پۆزیتیڤزمی لۆجیکی قسە دەکات. حەمید عەزیز بە دوای کۆتایی ھاتنی خوێندنەکەی لە ساڵی ١٩٨٨ گەڕاوەتەوە بۆ ھەولێر. ئەو بۆ بەشی کۆمەڵناسی و لە ١٩٩١ ماستەر و دکتۆرای لە بەشی کۆمەڵناسی کردووەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی قەڵادزێ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥ پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد پۆل:وەرگێڕەکانی ئەڵمانی–کوردی پۆل:وەرگێڕەکانی ئیمانوێل کانت پۆل:وەرگێڕەکانی مارتین ھایدگەر
ئەولیا چەلەبی
وێنۆک| نەخشەی [[ئۆقیانووسی ھیند|زەریای هیندی و دەریای چین کە لە ساڵی ١٧٢٨ لەلایەن نەخشەساز ئیبراهیم موتەفەرەفاوە کێشراوە، و لەلایەن حاجی خەلیفاوە لە یەکێک لە کتێبەکانیدا وێنا کراوە]] مستەفا کوڕى عەبدوڵڵا ناسراو بە “ حاجی خەلیفە ” لە کوردستان بە ئەولیا چەلەبی و هەروەها بە نازناوی “ کاتێب چەلەبی ” ناسراوە ( 1609 - 1657 ) ( 1017 کۆچی - 1068 کۆچی ) جوگرافیناس و مێژوونووسێکی عوسمانی بووە, شارەزای کتێب و نووسەرەکانیان بووە, بەشدار بووە لە هەندێک زانستدا. ڕۆژهەڵاتناسی ئەڵمانی فرانس بابینگەر وەک گەورەترین ئینسایکلۆپیدیای نێو عوسمانییەکان پۆلێنی کردووە، چونکە ناوبانگێکی بەرفراوانی بەدەستهێناوە بە فەرهەنگە گەورە بیبلۆگرافیەکەی “ کشف الضنون لەسەر ناوی کتێب و هونەرەکان .”
ژیاننامەی
مستەفا کوڕی عەبدوڵڵا لە ساڵی ١٠١٧ی کۆچی ساڵی ١٦٠٩ی زایینی لە شاری قوستەنتینیە لە دایکبووە لە بنەماڵەی میرزا /نووسەرێکی بچووک کە لە فەرمانگەی سەربازیدا کاری دەکرد. دوای تەواوکردنی خوێندنی سەرەتایی شوێنپێی باوکی کەوت، لە ساڵی 1032 کۆچی / 1623ی زاینی پەیوەندی بە دیوانەوە کرد بۆ ئەوەی لە کاری نووسینگەیی ڕابهێنرێت، زۆری نەخایاند پۆستێکی ڕبچووکى وەرگرت کە ژمێریارییە لە یەکەکانی سوپا لە ئەنادۆڵ. بەشدار بوو لە هەڵمەتى سەربازى بۆ سەر وڵاتى فارس و ئابلۆقەى بەغدا 1626ز و گەمارۆى ئەرزەرۆم 1627 و جەنگی کریت لە ساڵی 1647.