cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
موعتەزیلە
گەشەسەندنیان
– بشر کوڕی وەلید: نەخێر دروستکەری نییە و لەمە باشتریشم لێنابیستیت، لەمە زیاتر قسەشی لەسەر ناکەم. دوای ئەمە لە ھەریەکێ لەوانی دی دەپرسرا، دەیگوت: قورئان کەلامی خوایە جگە لە ئیبن بکاو دەیگوت، قورئان مەعجولە! لەسەر ئەو وتەیەی خوای گەورە کە دەفەرمێ: ((إنا جعلناە قرانا عربیا)).
– ئیسحاق: مەعجول مەخلوقە؟
– ئیبن بکاو: بەڵێ.
– ئیسحاق: قورئانیش مەخلوقە؟
– ئیبن بکاو: ناڵێم مەخلوقە، بەڵکو مەجھولە.
پاشان ئەمانە گشتیان نوسرانەوە و ھێنرانەوە بۆ مەئمون، مەئمونیش فەرمانیدا کە لەملی ھەریەکە لەوانە بدرێ کە دژی خەلقی قورئان ڕابوەستێ، لەبەرامبەر ئەم فەرمانەدا لە کۆمەڵەکە تەنھا چوار کەس وەستان (سجادە، قەواریری، ئەحمەدی کوڕی حەنبەل، محمدی کوڕی نوح). دەستکرا بە لێدانیان. سجادە وتی: قورئان مەخلوقە و ئازاد کرا، بۆ ڕۆژی دواتر قەواریریش ھەمان شتی وت، تەنھا ئەحمەد و محمد مانەوە سووربون لەسەر وتەکەیان. مەئمون ئەو کات لەخوراسان بوو فەرمانیدا کە بیان نێرن بۆلای بەڵام لە ڕێگادا محمدی کوڕی نوح وەفاتی کرد و مەئمونیش لەوێ پێش ئەوەی ئەمان بگەنە ئەوێ وەفاتی کرد، ئیمام ئەحمەدیش بۆ خۆی تەنھا مایەوە. کە دواتر لەدەورانی موعتەسەم ئەم کارە دووبارە بۆوە و بیری موعتەزیلی بەردەوام بوو تاوەکو لەدەورانی خەلیفە موتەوەکلدا ھەڵگیرا و ڕەفزکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ئیسلام پۆل:خەلافەتی عەباسی پۆل:مەزھەبە ئیسلامییەکان
مێرتلوود، ئەلاباما
مێرتلوود (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی مارێنگۆ، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ١٣٠ کەس بووە. ڕووبەری ٦٫٧٢ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٩٫٣٥ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
بەلەفزان
بەلەبزان دێیەکە لە گوندستانی ھەوڵی، لە ناوچەی ناوەندی شارستانی پاوە، پارێزگای کرماشان، ئێران.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە
کەڵاتەرزان
ناوچەی کەڵاتەرزان یەکێک لە دوو ناوچەی شارستانی سنەیە (ناوچەکەی تر: ناوچەی ناوەندی)، کە کەوتووەتە ڕۆژئاوای شاری سنە و ڕۆژھەڵاتی شاری مەریوانەوە. ناوچەی کەڵاتەرزان لە سێ گوندستانی: ژاوەرۆی ڕۆژاوا، نگڵ، و کەڵاتەرزان پێک ھاتوە. ھەر وەھا، ئەم ناوچە خاوەنی ٤٨ گوندە. ناوەندی ئەم ناوچەیە، شاری شوێشەیە.
ژمارەی دانیشتووان
بەپێی سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦ ز (١٣٨٥ ھەتاوی)، ژمارەی دانیشتووانی ناوچە کەڵاتەرزان ٢٢٬٨٩٠ کەسە (١١٬٣٠٨ پیاو، ١١٬٥٨٢ ژن) کە لە ٥٬٥٥٥ خێزانی ئەو گوندە دا دەژین.
دۆخی خوێندەواری
لە ٢٢٬٨٩٠ کەس دانیشتووانی ناوچە کەڵاتەرزان، ١٤٬١٢٩ کەسیان توانای خوێندن و نووسینیان ھەیە کە دەبێتە ٦١٫٧ لە سەدی جەماوەری ناوچەکە. لەم ١٤٬١٢٩ کەسە، ٧٬٧٠٣ ی پیاون و ٦٬٤٢٦ ی ژنن.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی سنە پۆل:ناوچەکانی ئێران
عومەری خاوەر
thumb|وێنەی هاوشێوەی عومەری خاوەر و ئەو مناڵەی لە باوەشی دا بوو لەکارەساتی هەڵەبجە عومەر حەمەساڵەح ئەحمەد ناسراو بە عومەری خاوەر دانیشتوویەکی شاری ھەڵەبجە بوو کە لە ١٦ی ئازاری ١٩٨٨دا خۆی و منداڵەکەی لە باوەشیدا بوو، بوون بە قوربانیی چەکی کیمیایی. ڕەمەزان ئۆزتورک (Ramazan Öztürk) وێنەیەکی لە عومەری خاوەر گرت کە ئێستا وەکوو ھێمای کارەساتی ھەڵەبجە دەناسرێ.
ژیانی
عومەری خاوەر ساڵی ١٩٣٤ لەدایکبووە، بنەماڵەکەی بەبنەڕەت خەڵکی ناوچەی گەرمیان بوون لەشارۆچکەی باوەنوور چوون بەرەو ھەڵەبجە و لەوێ گیرسانەوە. عومەر لەنێو براکانیدا تەنیا ئەو بەناوی دایکیەوە ناوی براوە.
لەژیانیدا دوو جار ژنی ھێناوە، ژنی یەکەمی نزیکەی چوار مانگ پێکەوە دەبن‌ و دواتر جیا دەبنەوە، لەژنی دووەمی بەناوی "سامییە" ١٠ منداڵی دەبێ. تا نزیکەی کۆتایی تەمەنی حەوت کچی بووە کەناویان: گەرمیان، کوێستان، تارا، شیلان، جوانە، ژیان، بەیان بووە. دوای ئەو حەوت کچە عومەر و سامییە دەبنە دایک‌ و باوکی کوڕێک‌ و لەخۆشیاندا ناوی دەنێن "حەمەشوان"، سێ ساڵ حەمەشوان کوڕیان دەبێ بەنەخۆشییەک ژیان لەدەستدەدا؛ دەڵێن عومەری خاوەر تا مرد ئێشی ئەو کوڕەی لەدڵدا بووە.
ساڵێک دوای مردنی حەمەشوان، بەخت روو دەکاتە خێزانەکەی عومەر و سامیەی ژنی بەسکێ دوو کوڕی دەبێ،. عومەر بێ سێ‌ و دوو ناویان دەنێت "ئەحمەد" و "محەمەد". تا ئێستا ڕوون نییە عومەرێک کەھێندە ھۆگری ناوی کوردی بووە، چۆنە کوڕەکانی بەکوردیی ناونەناون، بەڵام کچەکانی ھەموویان بەکوردین. لەبەر ئەوەی دوو کۆرپەکەی دوانەن تا ئێستا ڕوون نییە ئەو منداڵەی لەباوەشیدا پێکەوە مردوون ئەحمەدە یان محەمەد.
کەسایەتی
«ئەو دەرھێنەرانەی کاری شانۆییان دەکرد لەھەڵەبجە زۆر کەیف خۆش دەبوون وەختێ رۆڵێکیان دەدا بەعومەری خاوەر، چونکە ئەدای رۆڵەکەی زۆر بەجوانی دەکرد، دەیزانی دەرھێنەر چی دەوێ لەو شانۆگەرییەدا..، خۆشەویستی ھەڵەبجەییەکان بوو بەگەنجی»، حەکیمی مەلا ساڵح ھاودەمی گەنجی عومەری خاوەر وا دەڵێ، کە ئێستا نیشتەجێی ھەڵەبجەیە.
ھێشتا بورھانی برازای خاوەر سیمای مامەی لەبەرچاوە کە بۆ دواینجار بینی، لەو وێنانەی پێشتر دەردەکەون عومەری خاوەر سمێڵێکی رەشی پڕ و دەموچاوێکی نەگۆشتن نە لاوازی ھەیە، قەدو باڵایەکی مام ناوەند، رووخۆش‌و ھێمن «سیفەتێکی زۆر بەرزی ئەو پیاوە لەگەڵ پیردا دەبوو بەکەسێکی پیرو لەگەڵ گەنج‌و منداڵدا دەبووەو منداڵ، ئەوانە سیفاتی ئینسانی خۆشەویستن لەنێو کۆمەڵگەدا، عومەر ھەموو ئەوانەی تیابوو» حەکیمی مەلا ساڵح وایوت.
«جلەکانی دایمە ئەتوت ئوتوکراون، دڵتەڕبوو پەیوەندیە کۆمەڵایەتیەکانی زۆربوون، بەڵام لەو کاتەی شەھید بوو خەریک بوو پیریی پیایا دیاری دەدا، سمێلی مووی سپی تێکەوتبوو سەریشی سپی بوو بوو، بەڵام ھێشتا دڵی تەڕ بوو بایەخی بەشیکپۆشی‌و خۆرازاندنەوە دەدا، کاتێ لەنانەوایی دەگەڕایەوە بەجۆرێ خۆی دەگۆڕی ھەر وەکو کاری نەکردبێ وابوو، دوانیوەڕوانیش دەچوو بۆ رەوزەو لەوێ پاسەوان بوو». عومەر بەزیندوویی زۆربەی ھەڵەبجەییەکان دەیانناسی، بەمردوویش ھەڵەبجەییەکانی بەدنیا ناساند لەڕێی باوەشە پڕ سۆزەکەی بەیەکێک لەکوڕەکانی. تازە ھەرکە باسی ھەڵەبجە کرا بێ سێ‌و دوو تەرمی راکشاوی ئەو بەر لەھەمووشت دەکەوێتە بەر زەین.
بەشداری سیاسی
لەبارەی بەشداریی سیاسی لەخەباتی کوردایەتیدا، دەوترێت عومەر ھیچ کاتێ پێشمەرگایەتیی نەکردووە، بەڵام ئەندامی ئەو کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە تا ساڵی ١٩٧٤. حەکیمی مەلا ساڵح ھاودەم و ھاوڕێی عومەر وتی «دوایینجار بینیم ساڵی ١٩٨٢ بوو، ھەواڵی چالاکیە شانۆییەکانی لێپرسیم وتم من مەترسی گیرانم لەسەرە و دەمەوێ بچمە چیا تا ببمە پێشمەرگە، ئەو وتی سەد خۆزگەم بەخۆت کە دەچیتە چیا، خۆزیا منیش ببومایەتە پێشمەرگە، بەڵام چی بکەم لەماڵ‌و منداڵەکەم، عومەری خاوەر نیشتمانپەروەرێکی راستەقینە بوو سووتابوو بۆ کوردایەتی زۆر دەرسی فێرکردین لەبارەی بەرگریی‌ و نیشتمانپەروەریی». بورھان غەریب برازای عومەری خاوەر دەڵێ پێکەوە لەگەڵ مامیدا ئێشکگری ئۆردوگایەک بوون. ئەو دەڵێت «مامە عومەر پێشمەرگایەتیی نەکردووە، بەڵام ماوەیەک لەسەرپێڵی زەھا و پێکەوەبووین ئێشکگری ئۆردوگایەک بووین، بەدارێکەوە پاسەوانی دەکرد تفەنگی ھەڵنەدەگرت، مامە عومەرم کوردپەروەربوو زۆر خەونی بەئازادیی کوردەوە دەبینی».
بورھان تا دواین کاژێرەکانی ژیانی لەگەڵ مامی بووە، لەبارەی دواین قسەی لەگەڵ عومەری خاوەر وتی «لەسەرجادە وەستابووین پێکەوە، ڕادیۆیەکی بەدەستەوە بوو گوێی لەھەواڵ دەگرت، ھەر ئەو جلانەی لەبەردا بوو ئێستا لەوێنەکەیدا ھەیە ھەمیشە دەتوت ئوتووکراون جلەکانی پاکوتەمیز بوو، وتی بورھان ماڵی باوکت گشتیان چوون بۆ سلێمانی لەترسی تۆپباران، وتم ئەی تۆ چۆن نەچووی مامە؟ وتی: بەڕاستی مامەگیان ئەگەر مردین با گشتمان پێکەوە بمرین بۆیە ھەڵەبجەم جێنەھێشت. من [بورهان] بۆ پیاسەکردن رۆیشتم، ھەر ٢٠ دەقیقە چارەکێک دوای ئەوەی ھەڵەبجە بۆمبارانکرا».
سوومبوولی هەڵەبجە
بیست دەقیقە پێشی ئەوەی یەکەم ناپاڵم بکەوێتە خوارەوە بەسەر ھەڵەبجەدا، "عومەری خاوەر" گوێی بۆ ھەواڵ ھەڵخستبوو لەڕێی رادیۆیەکەوە، کەچی دوای نیوسەعات مردنی خۆی‌ و منداڵەکەی بوونە گرینگترین وێنە بۆ ئەوەی دنیا بزانێ چی روویداوە لەشارەکەی.
تازە رێکەوت وابوو، لەنێو ھەزاران قوربانی ھەڵەبجە، وێنەی عومەری خاوەر و کۆرپەکەی بوونە سوومبوولی کۆمەڵکوژکردنی شارەکە، بەڵام لەساڵانی گەنجێتی‌ و کامڵبوونی تەمەنیدا عومەر لەشارەکەدا ناوێکی بەرچاو بووە ئەکتەرێکی باشی شانۆ، ھەڵپەڕکێ زانێکی بەسەلیقەو خۆشڕوو، پیاوێکی کۆمەڵایەتی‌و گونجاو. کارزانێکی ئەو ئیشانەی کردوونی ھەموو ئەوانە بەسن بۆ ئەوەی لەشارێکی بچکۆلەی وەکو ئەوکاتی ھەڵەبجە ناسراوبێت. بۆ رۆژنامەوانانی شەڕ "سەعید سادقی‌" و "ھیدایەتی بەھبودیی" سیمای عومەری خاوەر و کۆرپەکەی باوەشی دیمەنی لەبیر نەچوونەوەن، ئەوان لەو یەکەمین رۆژنامەنووس‌ و فۆتۆگرافەرە ئێرانیانەن چوونە ناوشاری لەھەڵەبجە لەوەختی بۆمبارانکردنەکەیاندا، سادقی دەڵێ «کاتێ دەستمانکرد بەوێنەگرتن چووینە سەر عومەری خاوەر دەنگی نووسابوو نەیدەتوانی ھاوار بکات ئێمە نەماندەزانی داوای چی دەکرد بەڵام تێگەیشتین داوای یارمەتی‌ و ھاوکاریی بوو».
سەرچاوەکان
پۆل:شەھیدانی کورد پۆل:خەڵکی ھەڵەبجە پۆل:مردووانی ١٩٨٨
سزای مەرگ
وێنۆک|سزادانی کەسێ بە مەرگ بەھۆی فیل وێنۆک|گوولە بارانکردنی کەسێ لە مەکسیک ساڵی ١٩١٤ سزای مەرگ، لەسێدارەدان، ئیعدام، یا کوشتن بەپێی یاسا واتە کوشتنی کەسێک بە فەرمانی دادگا وەک سزایەکی پێشگرتنی گشتیی و قەدەغکردنی ئەو کارەی کە سزادراو ئەنجامی داوە. ئەو تاوانانەش کە سزاکەیان کوشتنە بە تاوانی مەرگ ناو دەبرێن. سزای مەرگ گرانترین سزایەکە کە دەکرێ بۆ مرۆڤ ببڕێتەوە و زیاتر دەوڵەت بڕیارەکەی دەدا.
پێویستە سزای مەرگ بەپێی یاسا جێبەجێ بکرێ. ئیعدام بۆ لەناوبردنی دژبەران ھەمیشە بەکار ھاتووە. لە کوردستان بە ھەزاران کورد، لەبەر ئەوەی کە داوای مافی خۆیان کردووە، لەلایەن داگیرکەرانی کوردستانەوە سزای مەرگیان بەسەر داسەپاوە. زۆرینەی ئەو سزایانەش پێچەوانەی یاسا بوونە. بۆ نموونە، بەپێی یاسا نەدەبوو سەرۆکی کورد سەید ڕەزا لە سێدارە بدرابا، چونکوو یاسای تورکیا لەسێدارەدانی تەمەندرێژانی قەدەغە کردبوو.
تەنانەت لەلایەن دەوڵەتانی نووژەنیشەوە بەسەر ئەو کەسانەی کە بە تاوانی سیخوڕی یا خەیانەت یا گوێنەدان بە فەرمان لە کاتی شەڕدا، قۆڵبەست دەکرێن، سزای مردن دەبڕێتەوە. ئێستاکەش لە زۆرێک لە وڵاتاندا سزای مردن ھەر ھەیە. لەناو دەوڵەتانی داگیرکەری کوردستان، لە ئێراق، ئێران و سووریا ئیعدام بەشێوەی قانوونی بوونی ھەیە. تورکیا ساڵی ٢٠٠١ سزای مردنی نەھێڵا و لای برد.
بە سەدان ساڵە کە لەسەر بوونی سزای مەرگ گوتوبێژ دەکرێ، زیاتر ھۆکەشی ئەوەیە کە لەم سزایەدا قەرەبوو بێمانایە. واتە ئەگەر ھات و کەسێک بە ھەڵە سزا درا، لەبەر ئەوەی کە ئیتر ناژی، ناکرێ بۆی قەرەبوو بکرێتەوە.
شێوەکانی جێبەجێبوونی سزای مەرگ
وێنۆک|[[Cesare Beccaria, Dei delitti e delle pene]]
سەرچاوەکان
پۆل:مافەکانی مرۆڤ پۆل:سزای مەرگ پۆل:سزا پۆل:دادگا
کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان
وێنۆک|کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان لە سەر دیاگڕامی سیاسی (چەپ / راست)
سەرچاوەکان
پۆل:حیزبە کۆمۆنیستەکان لە ئێران پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان
پیتەری دووەم، دووکی بۆربن
پیتەری دووەم، دووکی بۆربن (لەدایکبووی ١ی کانوونی یەکەمی ١٤٣٨ تا ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٥٠٣) کوڕی دووک چارلسی یەکەم و ئاگنسی بورگندی بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٣٨ پۆل:مردووانی ١٥٠٣
ئەحمەد پاشا
ئەحمەد پاشا کوڕی سلێمان پاشا دوا میری بنەماڵەی بابانەکان بوو، ساڵی ١٨٤٧ لە ئیمارەتەکەیان لادا و ڕەوانەی ئیستەنبولیان کرد، لە ١٨٥٦ بوو بە والی یەمەن پاشان بوو بە والی وان لە ساڵی ١٨٦٣، ماوەیەکی زۆری پێ ناچێ دەیکەنەوە بە والی یەمەن بە پلەی وەزیر دوای دەبێتە والی ئەرزڕوم (١٨٦٧-١٨٨٠) دوای ئەوە دەبێتە والی ئەتەنە، لە کۆتایی ئەو ساڵەدا کۆچی دوایی کرد
کوڕەکانی
ئەحمەد پاشا، خەلیل خالید پاشا، میر لیوا مستەفا پاشا، عیزەت پاشا.
سەرچاوەکان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
کۆنەدێ، مەحاڵی ڕۆژاوای مەھاباد
کۆنەدێ (Konedê، بە فارسی: ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٢ کەس لە ٩ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
مێ
thumb|نیشانی ڕەگەزی مێ|150px|left لە زۆربەی گیانلەبەران، بەتایبەتی گیانلەبەرە پێگەیشتووەکان، دوو زایەند دەبینرێن: نێر و مێ. زۆرتر ئەرکی زایەندی مێ دووگیانییە و زایەندی نێریش ئەرکی باروەر کردنی لە ئەستۆیە.
سەرچاوەکان
پۆل:مێیینەکان پۆل:زایەند پۆل:ژنان
فرێد ئەستێر
فرێد ئەستێر ئەکتەر و مۆسیقاژەن و گۆرانیبێژێکی ئەمریکییە. ماوەی ژیانی ئەکتەری و گۆرانیبێژی و چوونە سەر شانۆی دەگاتە ٧٦ ساڵ، کە لەم ماوەیەدا ٣١ فیلمی مۆسیقایی نمایش کردووە و چەندین بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی کە خەڵاتیان وەرگرتووە، و ھەروەھا چەندین تۆماری دەنگیشی ھەبووە. لە لایەن پەیمانگای فیلمی ئەمریکییەوە بە پێنجەمین ئەستێرەی سینەمایی «نێر»ی ھەموو کات ھەڵبژێردراوە.
فیلمە مۆسیقاییەکان
*بەشدارییەکانی لەگەڵ گینگەر ڕۆگەرز
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٩ پۆل:مردووانی ١٩٨٧ پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:وەرگری خەڵاتی ڕێزلێنانی ئەکادیمیا پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان پۆل:سەماکەرە ئەمریکییە کوڕەکان پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەمسا-جولەکە پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز پۆل:هونەرمەندان لە کۆمپانیای دیکا ریکۆردز پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
بڕیارنامەی ٢٠٣١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٢٠٣١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆماری ئەفریقای ناوەندی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٦٩٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١١ پۆل:کۆماری ئەفریقای ناوەندی لە ٢٠١١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری ئەفریقای ناوەندی
ئەحمەدی نۆدیی
لە پیاوە بەرزەکانی تەسەوفی ناوچەی سلێمانی بووە، چۆتە گوندی نۆدی کە لە ساڵی ١٧٥٣ لە شارەوزوور ھاتۆتە دونیاوە لە ١٨٣٨ لە سلێمانی کۆچی دوایی کردووە.
شوێشە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە پۆل:شارستانی سنە پۆل:شارەکانی پارێزگای کوردستان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی کوردستان
وریا حەمە تاھیر
وریا حەمە تاھیر رۆژنامەوانێکی کوردی خەڵکی باشووری کوردستانە‌، جێگری سەرنوسەرەی ‌رۆژنامەی دەستوورە.
ژیان
رۆژنامەوانێکی کوردی خەڵکی باشووری کوردستانە‌، لە ١٢-٢-١٩٨٤ لە شاری کەلار، لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی ھەر لەو شارە تەواو کردووە. پاشان لەساڵی ٢٠٠٣ - ٢٠٠٤ لە ‌زانکۆی سلێمانی‌ لەکۆلێژی زانستە مرۆڤایەتیەکان - راگەیاندن وەرگیراوەو لەساڵی ٢٠٠٦ - ٢٠٠٧ زانکۆی تەواو کردووە.
چالاکی رۆژنامەوانی
لەکۆتایی ساڵی ٢٠٠٤دەستی کردووە بەکاری رۆژنامەوانی، سەرەتا بۆ ماوەی چوار ساڵ لە رۆژنامەی خوێندنی لیبراڵ کاری کردووە، کە تا کاتی داخرانی بەردەوام لەو رۆژنامەیە کاریکردووەو پلە بەپلە پۆستەکانی دەستەی نووسەران، بەڕێوەبەری نووسین و جێگری سەرنوسەری وەرگرتووە. ھاوکات لە ئینیستیتۆی رۆژنامەوانی جەنگ و ئاشتی (www.iwpr.net) کاریکردووە وەک پەیامنێر. دواتر لە ١-٧- ٢٠٠٧ چووەتە رۆژنامەی ھاوڵاتی‌ کە یەکەمین رۆژنامەی ئەھلی کوردستانیە لە ھەرێمی کوردستانی عێراق، وەکو بەرپرسی لاپەڕەکانی ھەواڵ و دواتر لێپرسراوی بەشی ھەواڵ کاریکردووە، پاشان بوەتە بەڕێوەبەری نوسینی رۆژنامەی ھاوڵاتی‌، دواتر لە مانگی ھەشتی ٢٠٠٩ دەستی لەکارکێشاوەتەوە. ماوەی چەند مانگێکیش لەگۆڤاری لڤین کاری کردووە. ئێستا لەرۆژنامەی دەستوور کاردەکات و جێگری سەرنوسەرە.
بڕوانامە
بڕووانامەی بەکالۆریۆسی لە ڕاگەیاندندا بەدەستھێناوە لە ساڵی ٢٠٠٧.
ئیمتیاز
پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد
ئێل نینیۆ
وێنۆک|ئاکامەکانی ئێل نینۆ
نیشانەی نێونەتەوەیی زبری
وێنۆک|278x278پیکسڵ|زیادکردنی IRI بە ڕابوورینی کات بۆ ڕێگەیەک لە تێگزاس، ئەمریکا. بە گشتی ئاستی زبریی ڕێگەکان بە بوورینی زەمان بەرزتر دەبێت. خاڵە شینە گەورەکان کاتی نۆژەنکردنەوەی ڕێگەکە پیشان دەدەن. نیشانەی نێونەتەوەیی زبری ، ناسراو بە IRI (ئای ئار ئای)، جۆرێک پێوەری ژمارەییە بۆ تێگەیشتن لە ئاستی زبری یا چاڵ و کۆسپیی ڕووی ڕێگە. ئەم پێوەرە بریتییە لە ڕێژەی سەروخوارکردنی پرۆفایلی ڕێگە بە درێژایی ڕێگەکە، بۆیە یەکەکانی بریتین لە مەتر بە کیلۆمەتر (m/km) و ئینچ بە مایل (in/mi). ئەم پێوەرە لە ساڵی ١٩٨٩دا لە لایەن بانکی جیھانییەوە ناسێنرا. بەپێی زانیارییەکانی بەڕێوەبەرایەتیی شاڕێگە فیدراڵەکانی ئەمریکا، بۆ ڕێگەیەکی تازە دروستکراو، IRI دەتوانێ لە ٠٫٨ تا ١٫٠٣ m/km بگۆڕێ، بەڵام ژمارەی لەمە کەمتریش تۆمار کراوە. نیشانەی نێونەتەویی زبری پەیوەندیی لەگەڵ نیشانەی بارودۆخی ڕووی ڕێگەدا ھەیە. بە گشتی ھەرچی IRI لەسەرترەوە بێت، واتە ڕێگەکە زبرتر بێت، ژمارەی PCI کەمتر دەبێتەوە. بەڵام لە بڕێک نموونەی دەگمەندا ئەم پەیوەندییە ئاڵۆزترە.
کۆکردنەوەی دراوە
لە زۆرێک وڵاتاندا پێویستە شارەدارییەکان و ویلایەتەکان دراوەکانی IRI تۆمار بکەن. لە ڕابردوودا دراوەی IRI بەم جۆرانە کۆ دەکرانەوە: گەڕان و سەیرکردنی ڕێگە یا بەکارھێنانی تراز و ئامرازەکانی ڕووپێوی. دواتر ئامرازێک بە ناو دیپستیک دروست کرا کە لە شێوازە پێشووەکان وردتر بوو، بەڵام ھێشتا خێراییەکی باشی نەبوو. لە ئەمڕۆدا کەڵک لە ئۆتۆمۆبیلەکان وەردەگیرێت بۆ کۆکردنەوەی زانیاریی زبری ڕێگە، کە زۆر خێراتر و وردترن لە شێوازە پێشووەکان.
ئێل نینیۆ
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مەترسییەکانی کەشوھەوا
نیشانەی نێونەتەوەیی زبری
سەرچاوەکان
پۆل:ڕێگەکان پۆل:بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکان پۆل:ڕووی ڕێگە پۆل:ئەندازیاریی ڕووی ڕێگە
تی ڤی دۆت کۆم
تی ڤی دۆت کۆم ماڵپەڕێکی ئەلیکترۆنییە کە ھەموو ئەو فیلم و زنجیرانەی کە کۆمپانیای سی بی ئێس بەرھەمیھێناوە تێدایە، و شوێنکەوتەی دەزگای CBSی ئەمریکییە، و ساڵی ۲۰۰٥ بەرھەمھاتووە، و بنکەی سەرەکی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانە، و چەند لقێکیشی لە ئێرلەندا و نیوزلەندا و ئوستڕاڵیا و کەنەدا و بەڕیتانیا و ژاپۆن ھەیە.
کەپەکەند
کەپەکەند (Kepekend، بە فارسی: ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢١٧ کەس لە ٣٨ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
بڕیارنامەی ٢٠٣٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٢٠٣٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ڕاپۆرتی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٦٩٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١١ پۆل:سوودان لە ٢٠١١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان
ئاگنسی بورگندی، دووکی بۆربن
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٠٧ پۆل:مردووانی ١٤٧٦
ھەنجیرگەی ئێناخی
هەنجیرگەی ئێناخی دێیەکە لە گوندستانی ماکوان، لە باینگان شارستانی پاوە، پارێزگای کرماشان، ئێران.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە
نەیپیەر فیڵد، ئەلاباما
نەیپیەر فیلد (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی دەیل، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٣٥٤ کەس بووە. ڕووبەری ٠٫٦٧ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٥٢٨٫٣٦ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
نەمسا
ئۆستریا یان ئوتریش یان نەمسا، بە فەرمی کۆماری ئۆستریا (بە زمانی ئەڵمانی: Republik Österreich (13px|link=|alt=بیبیسە) ) وڵاتێکی فیدراڵە لە کیشوەری ئەورووپا.
ناوی وڵات
«نەمسا» زۆرتر لە باشووری کوردستان بەکار دەبرێت و لە وشەی عەرەبیی «النِمْسَا» و ھاتووەتە کوردی کە ئەویش لە وشەی ڕووسیی немецкий وەرگیراوە، لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان «ئوتریش»یان «ئۆتریش» پێ دەوترێت.
دانیشتووان
بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتووانی وڵاتی نەمسا ٨٬٥٢٦٬٤٢٩ کەس بووە کە دەکاتە ٠٫١٢ لە سەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٤٣ ساڵە. ھەروەھا ٦٨ لە سەدی دانیشتووانی ئەم وڵاتە لە شارەکان دەژین.
ئایین
٨١٪ مەسیحی، ٧٪ ئیسلام (سوننە)، ١٢٪ بێ ئایین.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەورووپای ناوەندی پۆل:وڵاتانی چواردەور وشکی پۆل:وڵاتانی ئەندام لە یەکیەتی ئەورووپا پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٥٥ پۆل:نەمسا پۆل:کۆمارە دەستوورییە فیدراڵییەکان
پارێزگای بەغلان
بەغلان (پەشتۆ: بغلان) یەکێکە لە پارێزگاکانی ئەفغانستان. کەوتووەتە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەو وڵاتە. لە ١٦ قەزا پێکدێت.
مێژووی سرووشتی (پلینی)
وێنۆک
مێژووی سرووشتی بەرھەمێکی پلینی گەورەیە، گەورەترین و تاکە بەرھەمە کە لە ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمەوە تا سەردەمی نوێ مابێتەوە، مێژووی سروشتی ئەو زانیاریانە کۆدەکاتەوە کە لە نووسەرانی دیکەی کۆن کۆکراونەتەوە. سەرەڕای ناونیشانی بەرھەمەکە، بواری بابەتەکەی تەنیا بەو شتە سنووردار نییە کە ئەمڕۆ مێژووی سرووشتی لێی تێدەگات، پلینی پانتایی خۆی بەم شێوەیە پێناسە دەکات "جیھانی سروشتی، یان ژیان". لە پانتاییدا ئینسایکڵۆپیدییە، بەڵام پێکھاتەکەی وەک ئینسایکلۆپیدیایەکی نوێ نییە. تاکە بەرھەمی پلینییە کە لە ژیاندا مابێتەوە، و دوا بەرھەمە کە بڵاوی کردۆتەوە.
بەیرووت
بەیرووت پایتەختی ڕامیاری وڵاتی لوبنانە و گەورەترین شارەکانیەتی. ژمارەی دانیشتوانی زیاتر لە دوو ملیۆن کەس بوو بە پێی ئاماری ساڵی ٢٠٠٧.
پۆل:مانگیلەی بەپیت پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە لوبنان پۆل:شارە کۆنەکان پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی لوبنان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٣یەمی پ.ز پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا پۆل:بەیرووت
ئەدیداس
thumb|لۆگۆی کۆمپانیای ئەدیداس ئەدیداس کۆمپانییاکەی بەربڵاوی جیهانیی وەرزشییە تایبەتە بە دروستکردنی پێدوایستییە وەرزشییەکان کە جل و بەرگ و ئامێر و تۆپ هیتر لە خۆ دەگرێت ، کۆمپانیای ئەدیداس لەساڵی ١٩٢٤ دامەزراوە بەڵام لەساڵی ١٩٤٩ تۆمارکرا وەک کۆمپانییایەک ، بنکەی سەرەکی کۆمپانییایەکە لە هەرێمی باڤاریا یە لە ئاڵمانیا.
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٢٤
وەتەمیش
وەتەمیش (Wetemîş، بە فارسی: ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٩٤ کەس لە ٧٠ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
میرنشینی ئیسلامیی بیارە
میرنشینی ئیسلامیی بیارە وڵاتێکی کوردی دانپێدانەنراو بوو لەسەر بنەمای یاسای شەریعەتی ئیسلامی فەرمانڕەوایی دەکرد، کە لە ساڵی ٢٠٠١ دامەزرا و لە ٢٠٠٣ کۆتایی پێھات.
دامەزراندن
لە ئەیلوولی ۲۰۰۱، لە ناوچەی بیارە، کە دەکەوێتە ناوچەی هه‌ورامان لەسەر سنووری ئێران و عێراق، گرووپێکی جیھادیی کورد بە ناوی ئەنسارولئیسلام، میرنشینی ئیسلامیی بیارەیان دامەزراند، کە بیارە ناوەندەکەی بوو. مەلا کرێکار، سەرکردەی ئەنسارولئیسلام بەرپرسی میرنشین بوو، وریا ساڵح و عەلی باپیر جێگرەکەی بوون. ئەم میرنشینە یەکەم جار بوو کە ئیسلامیەکانی کورد لە کۆنترۆڵکردنی خاک و دانانی یاسای شەریعەتدا سەرکەوتوو بوون. جیھادییە کوردەکان لە ئێرانەوە پشتیوانییەکی گرنگیان لە سنووربەزاندنەوە پێشکەش بە میرنیشینەکەوە دەکرد. کاتێک ئەو ناوچەیە لە ژێر گەمارۆدا بوو، جیھادییە کوردەکانی رۆژهەڵات تۆڕیان دانا کە بە شێوەیەکی نایاسایی بە قاچاخ دەچوونە ناوچەکە و یارمەتی میرنشینەکەیان دەدا.
شکست هێنان
ڕاست|وێنۆک|ئەمریکییەکان هەنگاو دەنێنە سەر ئاڵای ئەنسارولئیسلام لە ئۆپەراسیۆنی ڤایکینگ ھامەر، میرنشینی دوای ئەوەی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٣دا سەرکردایەتی زنجیرەیەک هێرشی مووشەکیی کردە سەر بیارا کۆتایی هات، پاشان هێرشێکی دەستپێکرد. دوای لەدەستدانی میرنشینی، چەکدارانی ئەنسار لە سنووری ئێران و عێراق کۆبوونەوە و کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە مافی پەنابەرییان بە چەکدارانی ئەنسار لە ئێران دا، سەربازانی ئەنساریان لە ناوچە ئارامەکاندا نیشتەجێ کرد. بەشێک لە جیهادیەکان لە ئێران نیشتەجێ بوون و هەندێکی تریش دوای هێوربوونەوەی شەڕ گەڕانەوە بۆ عێراق.
سەرچاوەکان
پۆل:عێراق لە دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا پۆل:میرنشینە کوردییەکان پۆل:باشووری کوردستان پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ٢٠٠٣
ھیمۆتۆ! ئومەرو-چان
وێنۆک|بەرگی کتێبی ھیمۆتۆ! ئومەرو-چان ھیمۆتۆ: ئومەرو-چان مانگایەکی ژاپۆنییە لەلایەن سەنکاکو ھێد، دا بەرھەمھێنراوە، بەرھەمھێنانی ئەلقەکانی مانگاکەی لەلایەن کۆمپانیای شوێشا دا لە گۆڤاری سێینن مانگای کۆمپانیاکەدا بە ھەفتانەی یۆنگ جەمپ دا بڵاوکراوەتەوە لە ١٤ی ئازاری ٢٠١٣، مانگاکەی لە ١٢ کتێبی تانکۆبۆن دا کۆکراوەتەوە، ڤێرشنێکی پەیوەندیدار بە مانگاکە بڵاوکراوەتەوە لە گۆڤاری مانگانەی شوێشا، میراکل جەمپدا لە ساڵی ٢٠١٢، ئەنیمییەکەی لە ساڵی ٢٠١٥ دا لە تیڤی پەخشکرا وەرزی دووەمی ئەنیمییەکە بە ناونیشانی ھیمۆتۆ:ئومەرو-چان ئاڕ دا لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ دا پەخشکرا، ئەمەش لەکاتێکدا ئەلقە پەیوەندیدارەکانی تری ئەنیمییەکە بە ناونیشانی ھیمۆتۆ: ئومەرو-چان گی دا لە تشرینی دووەمی ٢٠١٧ دا بڵاوکرایەوە. وێنۆک|لۆگۆ
چیرۆک
ئومەرو دۆما قوتابی قوتابخانەی ناوەندی لەگەل براکەی دەژییەت (تایھێ) لە قوتابخانەدا، وادیارە ئومەرو قوتابییەکی نموونەیییە، ھەرچۆنێک بێت لە ماڵەوە دەگۆرێت بۆ قەبارەی منالێکی بچووک و کاتێکی زۆر بە خولیاکانی بەسەردەبات بە درێژایی ئەلقەکە ئومەرو کەسایەتییەکەی تری بەکاردێنێت بۆ ئەوەی ھاوڕێیەتی دروست بکات لەگەل ئەوانی تر.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:مانگاکانی ٢٠١٣ پۆل:مانگاکانی ٢٠١٤ پۆل:مانگاکانی ٢٠١٥ پۆل:مانگاکانی ٢٠١٧ پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٥ پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی پۆل:سێینن مانگا پۆل:مانگای شوئیشا پۆل:سێنتای فیلمۆرکز
زیندانی کۆمپانیای ڕەش
زیندانی کۆمپانیای ڕەش (迷宮ブラックカンパニー) زنجیرەیەک مانگای ژاپۆنیی یۆهێ یاسومورویە. زنجیرەکە بە زنجیرەیی لە ماڵپەڕی ماگ کۆمیی ماگ گاردێن لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ەوە بڵاودەکرێتەوە و تا ئێستا لە پێنج بەرگی تانکۆبۆن کۆکراوەتەوە. مانگاکە لە ئەمریکای باکوور لە لایەن سێڤن سییس ئینتەرتەینمەنت مۆڵەتنامەی پێدراوە. ئەوە ڕاگەیەندرا کە مانگاکە لە ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠دا دەگاتە لوتکە، بەبێ کۆتایی. زنجیرەیەک ئەنیمێی وەرگیراو لە لایەن سیلڤەر لینک لە تەممووز بۆ ئەیلوولی ٢٠٢١ پەخشکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:فەنیمەیشن پۆل:وێب کۆمیکسی ژاپۆنی پۆل:شۆنن مانگا پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت پۆل:مانگاکانی ٢٠١٦ پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی پۆل:ئەنیمێ و مانگای ئیسێکای
بڕیارنامەی ٢٠٣٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٢٠٣٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئاشتی و ئاسایشی ئەفریقا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٧٠٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ئایەتی حیجاب
ئایەتی حیجاب ئایەتی پەنجاو سێی سوورەتی ئەحزابە، کە تێیدا فەرمان بە خێزانەکانی پێغەمبەر کرا پەردە لەنێوان خۆیان و خەڵکی دابنێن،
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:زاراوە قورئانییەکان پۆل:ئایەتەکانی قورئان پۆل:قورئان پۆل:ئایەت پۆل:خێزانەکانی محەممەد
جۆنی چاونەترس
جۆنی یەکەم (لەدایکبووی ٢٨ی ئایاری ١٣٧١ تا ١٠ی ئەیلوولی ١٤١٩) کەسێکی پەیوەندیدار بوو بە ئەندامی شاھانە کە فەرمانڕەوای ویلایەتی بورگندی دەکرد لە ١٤٠٤ تا مردنی لە ١٤١٩. ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو لە کارە نیشتمانییەکانی فەڕەنسا لە سەدەی ١٥یەم. بە دیاریکراوی لەو کاتەی کە پاشا چارلسی شەشەم کە توانای کۆنتڕۆلکردنی کارەکانی وڵاتی نەبوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٧١ پۆل:مردووانی ١٤١٩
ئیگۆر ستراڤینسکی
300px|وێنۆک|چەپ|ئیگۆر ستراڤینسکی ئیگۆر ستراڤینسکی (بە ڕووسی: Игорь Фёдорович Стравинский) نووسەری لەدایکبووی ڕۆژی (۱۷ی مانگی حەوتی ساڵی۱۸۸۲ ە) ؛ لە ناوچەی ((ئوانین باوم ) کەئەمڕۆ پیێ دەگوترێت لۆمۆنۆسۆڤ) لە نزیک شاری (سن پێتێرزبورگ) لە رووسیا ،و بە زمانەکانی ئینگلیزی و فەڕانسە و ڕووسی دەینووسی. نووسراوەکانی سەبارەت بە مۆسیقا بوون و ھەندێک بەرھەمی بەناوبانگی وەکوو «پەلەوەری ئاگر» (١٩١٠)ی کەلە پارسدا پێشکەشکرد ، «پێتروشکا» (١٩١١) و «پرستنی بەھار» (١٩١٣) لێ بە جێ ماوە، ناوبراو شارەزایی لەبواری مۆسیقادا ، رێبەری ئۆرکێستڕای پیانۆ و هەروەها نوسەریش بووە. لە ساڵی (۱۹۷۱) لە شاری (نیویۆرک) کۆچی دوایی کردووە.
ژیان
ستراڤینسکی سەرەتا بە مەبەستی خوێندن لە بواری یاسادل چووە بۆ زانکۆی (سن پێتێرزبورگ) بەڵام دوای ماوەیەک ڕووی لە کاری ئاوازدانان کردووە. لە ساڵی (۱۹۰۲) تاکوو ساڵی(۱۹۰۸) لەلای ("کرساکۆڤ") بە شێوەیەکی تایبەتی خەریکی خوێندن بووە و لە بەرهەمەسەرەتاییەکانیشیدا تاڕادەییەک لەژێر کاریگەری (دبوسی ، دووکاس) دابوو. ناوبراو لە نێوان ساڵانی (جەنگی جیهانی یەکەم) چووە بۆ (سویسرا) و بەرهەمی جۆراوجۆری ئامادەکرد. ستراڤینسکی هۆگرییەکی زۆری بە مۆسیقای فۆلکلۆری روسیا و مۆسیقای نوێ هەبووە. لە ساڵی (۱۹۲۰)دا چووە پاریس و هەر لەو شارە نیشتەجێبووە ، وەکو پێشنگەکانی مۆسیقای نوێ ناسرا و پاشان چوو بۆ ئەمریکا و لە ساڵی (۱۹۳٤) دا لەسەربانگێشتی (زانکۆی هاروارد) قسەی بۆ خەڵک کرد دواتر و لە ساڵێ (۱۹٤۸) لە ژێر ناوی (ئیرانیک) بڵاو بوونەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئاوازدانەرانی ئۆپێرا پۆل:مەرگەکانی پەیوەندیدار بە نەخۆشی لە نیویۆرک پۆل:ئاوازدانەرانی ڕووس پۆل:مردووانی ١٩٧١ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢ پۆل:ئاوازدانەرانی پیانۆ پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:ئاوازدانەرانی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:گەیەنەرەکانی ئەمریکا لە سەدەی ٢٠ەم (مۆسیقا) پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئاوازدانەرە کلاسیکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:پیانۆژەنە کلاسیکەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئاوازدانەری دوانزە تۆن و زنجیرەیی پۆل:ئاوازدانەرانی کلاسیکی ئەمریکی پۆل:ئاوازدانەرانی کلاسیکی نێری ئەمریکی پۆل:رێبەری نێری ئەمریکی (مۆسیقا)
وەسفکردنی ڕەگەزی مرۆڤ
وێنۆک
ئینتۆگرافی یان وەسفکردنی ڕەگەزی مرۆڤ لێکۆڵینەوەی سیستمماتیکی مرۆڤ و کولتوورەکانە. توێژەر بۆ لێکۆڵینەوە لەدیاردەی کولتووریی دایناوە، لە ڕوانگەی بابەتی توێژینەوەکەوە چاودێری کۆمەڵگا دەکات. ئێتنۆگرافی ئامرازێکە بۆ نوێنەرایەتیکردنی گرافیکی و نووسراوی کولتوری گروپێک. بەم شێوەیە دەتوانرێت بڵێین وشەکە دوو مانای ھەڵگرتووە، بەشێکیش بەندە بەوەوە کە ئایا وەک ناوێکی ھەژمارکراو یان نەژمارکراو بەکاردەھێنرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:مرۆڤناسی پۆل:ڕەگەزناسی
بزووتنەوەی لاوان
ھەر چەشنە ھەوڵێک بۆ ڕێکخستنی خەڵکی لاو لە ناو یەک پێناسەی یەکپارچە، یەک بزووتنەوەی لاوانە. وا دەردەکەوێت کە ژمارەیەکی زۆر بزووتنەوەی لاوانمان ھەبێت، ھەم ئێستاکە و ھەم لە ڕابردوودا.
زەلتە
زەلتە دێیەکە لە گوندستانی سیروان، لە نەوسوود شارستانی پاوە، پارێزگای کرماشان، ئێران.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە
بڵاوکەرەوەی بڵومزبری
دەزگاکە لەگەڵ کۆمپانیای ڕێکخراوی قەتەر کە بە دەزگای «بڵومزبری - ڕێکخراوی قەتەر بۆ بڵاوکردنەوە» دروستبوو، لە ساڵی ٢٠٠٨دا چوونە ھاوبەشییەوە.
نەچەرل بریج، ئەلاباما
نەچەرل بریج (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی وینستۆن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٣٧ کەس بووە. ڕووبەری ١٫١٢ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٣٣٫٠٤ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
ئەنتۆنیۆ ڤیڤالدی
300px|وێنۆک|چەپ|وێنەی ڤیڤاڵدی لە ساڵی ١٧٢٥ ئەنتۆنیۆ ڤیڤالدی هونەرمەندی ناودار و ناوبەرزی ئیتالیاییە کە بە نازناوی کشیشی سوریش ناسراوە بە هۆی ئەوە کە خاونی قژێکی سوور بوو، ئەو نووسەری مۆسیقا و کشیش و ژەنیاری ڤیۆڵۆن بوو، ئەو لە شاری ڤێنیز لە دایک بوو و دواتر بە یەکێک لە گەورەترین نووسەرانی شێوازی مۆسیقایی بارک ناسرا. یەکێک لە بەناوبانگ ترین بەرهەمەکانی ئەو ناوی چوار وەرزە کە بە یەکێک لەو کارە گەورانەی سەردەمی کلاسیک دەناسرێت.
ژیان
لە ٤ی ئازاری ١٦٧٨ لەشاری ڤێنیز لە ئیتاڵیا لەدایک بووە ، باوکی کەمان ژەن بووە و بنەماکانی مۆسیقا لەباوکێوە فێربووە، لەتەمەنی ١٥ ساڵیدا سەری خۆی تاشیوە و چۆتە ڕیزی قەشەکانەوە، ساڵی ١٧٠٣ بەڕەسمی وەکو قەشە دامەزرێنراوە، دواتر کەمترەخەمی کردووە لە وانە ئاینیەکانی و بەبیانووی تەنگەنەفەسیەوە وازی لە تیلاوەتی نوێژەکان ھێناوە.
ھەر لەھەمان ساڵ واتا لە ساڵی ١٧٠٣ ئەنتۆنیۆ ڤیڤالدی لە نەخۆشخانەی ڕەحمە بۆتە مامۆستای کەمان ژەنین، لەساڵی ١٧٠٥ ڕایان سپاردووە بنەمای داھێنان و ئەدا کردنی کونشرتۆ فێری کچەکان بکات، پاشان بۆتە داھێنەر و لەساڵی ١٧١٦ وەکو مامۆستا و چاودێری مۆسیا لە نەخۆشخانەی رەحمە دامەزراوە، دوای ئەوەی لە ئیتاڵیا و ئەڵمانیا و نەمسا و ھۆڵەندا ئەدای ئەو مۆسیقایانەی کردووە کە دای ھێناوون ناوبانگی دەرکردووە، ساڵی ١٧١٨ بۆتە مامۆستای مۆسیقا ژەنەکانی شا فیلیپ، ساڵی ١٧٣٥ گەڕاوەتەوە سەر کارەکەی خۆی لە نەخۆشخانەی رەحمە، دواتر سەرپەرشتی ئەو نمایشە مۆسیقیانەی کردووە کە لە ئەمستردام نمایش دەکران.
ئەنتۆنیۆ ڤیڤالدی یەکەم داھێنەری مۆسیقا بووە کە شێوازی ڕیتۆرنیلۆی بەکارھێناوە و دواتر ئەم شێوازە لە جموجۆڵە بەپەلەکانی کۆنشرتۆ بۆتە باوو، زۆر گرنگی بە کاری تەکنیکی ئامێرەکان داوە و بەدوای ئامێری نێدا گەڕاوە، یەکەم کەس بووە چەند پارچە مۆسیقایەکی لەسەر ئامێری کلارێن داھێناوە و یەکەم کەسیش بووە کە بنەمای سێگۆشەیی کۆنشرتۆی داناوە، لە ٢٨ یۆلیۆی ساڵی ١٧٤١ لە نەمسا کۆچی دوایی کردووە.
حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران
وێنۆک|حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران لە سەر دیاگڕامی سیاسی (چەپ / راست) حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران (، ، ) حزبێکی سیاسیی سۆسیال دێموکڕاتی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە کە سکرتێری گشتیی ئێستای عەبدوڵڵا موھتەدیە. کۆمەڵە خەبات دەکات بۆ ئێرانێکی فێدڕاڵ   و حکومەتێکی سکۆلار لە ژێر بنەمای دێموکڕاسی و  دادپەروەریی کۆمەڵایەتی. کۆمەڵە لە بەرەی سۆسیال دیموکڕاتەکاندایە. کۆمەڵە ئێستا ئەندامی ڕێکخراوی ئینترناسیوناڵ سۆسیالیست و ھاوپەیمانی پێشڕەوە. کۆمەڵە دژی بەکار ھێنانی منداڵان بۆ شەڕ و دژی مینی دژە نەفەر و پاڕاستی مافی ڕەگەزی سێھەم  گرێبەستی لە گەڵ ڕێکخراوی نێونەتەوەیی ژێنێڤ کاڵ واژۆ کردوە.
ناوی حیزب
بەپێی مادەی ١ی ئەساسنامەی حیزبەکە، ناوی فەرمیی ئەم حیزبە «حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران»ە. بەڵام «حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئیران» بڕیار داوە کە لە میدیای کوردیی خۆی لە ناوی «کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران» یان بە کورتی «کۆمەڵە» کەڵک وەربگێرێت کە ناوی پێشووی ڕێکخراوەی کۆمەڵە بووە کە لە ساڵی ١٩٨٤ ناوی خۆی گۆڕاند بە کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران.
میژووی دامەزراندنی کۆمەڵە
١- دامەزراندنی کۆمەڵە:
کۆمەڵە لە ڕێکەوتی ٥ی خەزەڵوەری ١٣٤٨ی ھەتاوی/ ١٩٦٩ی میلادی- ٢٧ی ئۆکتۆبر لە کاتی رژێم شای ئێران لە لایەن خوێندکارانی زانکۆکان بە تایبەت زانکۆکانی تاران وەک ڕێکخراوێکی سیاسی چەپ دامەزرا. لە بەر کەش و ھەوای سیاسی و دیکتاتۆڕیی ڕژیمی ئەوکات ھیچ جموجۆڵ و چالاکییەکی سیاسی نەدەکرا، بۆیە کۆمەڵە ھەر ئەوکات وەک زۆربەی ڕێکخراوە سیاسییەکانی دیکە دەستی بە چالاکی نەھینی کرد. سەرەڕای زیندانی کردنی دامەزرێنەران ئازار و شکەنجەیان کۆمەڵە توانی خۆراگریی بکات و چوارچێوەی خۆی ڕابگرێت. دوای یەک دەیە چالاکی نەھێنی لە ٢٦ی ڕێبەندانی ١٣٥٧ی ھەتاوی (١٥ی ٢ی ١٩٧٩) بە گیانبەختکردنی کاک حەمە حسێن کەریمی بوونی خۆی ئاشکرا کرد و دەستی بە چالاکی ئاشکرا کرد.
دامەزرێنەران: ١- فوئاد مستەفا سوڵتانی ٢- حەمەحسێن کەریمی ٣- عەبدوڵلا موھتەدی ٤- سدیق کەمانگەر ٥- ئیرەج فەرزاد ٦- یەدوڵلا بیگلەری ٧- شوعەیب زەکەریایی ٨- ساعید وەتەن‌دوست(مامۆستا برایم) ٩- موسڵێح شێخۆلئیسلامی(ڕێبوار)
کۆمەڵە بۆ یارمەتیدان و پشتیوانیی بزووتنەوەی سەراسەری ئێران دژی ڕژیمی ئێران لە رێکەوتی ٣١-٠١-١٩٨٤ حیزبی کۆمۆنیستی پێکھێنا، دواتر ساڵی ٢٠٠٠ دۆخی سیاسیی کۆمەڵایەتی و ناوچە و نێونەتەوەیی وە ھەروەھا پێویستیی کۆمەڵگای خەڵکی کوردستان بە پێداچوونەوە بە سیاسەتی خۆی بۆوە بە حزبێکی چەپی نەتەوەیی ھەروەھا باوەڕی بە مافی چارەی خۆنووسین، مافی مرۆڤ و دیموکراسی ھەیە.
بیروباوەر
کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران کاتی دەستبەکار بوونی سۆسیالسیم و شۆرشی ئۆکتۆبر ی قەبوڵ بوو، بەڵام سۆسیالیسمی شۆڕەوی وەک ڕچەشکێن و ئۆلگوی بۆ بواری بیروباوەڕ و کردەوە نەدەزانی. باوەری بە شۆڕشی جەماوەریی سەراسەری بوو، بۆ ڕووخانی رژێمی پاشایەتی ئیران، باوەڕی سەرەکی بە دەور و ڕۆڵی بزووتنەوە جەماوەرییە کۆمەڵایەتییەکان بوو. ئەمڕۆکە کۆمەڵە حزبێکی سۆسیال دێموکڕاتی کوردستانی ڕۆژھەڵاتە. باوەڕی ھەیە بە جیایی دین لە دەوڵەت ھەروەھا پلۆڕالیسم(فڕە حزبی) کۆمەڵە ھەوڵ ئەدات بەھاکانی سۆسیال دێموکڕاسی لە کوردستان پەرە پێدبدات وك، مافی دادپەروەری کۆمەڵایەتی وە مافی یەکسانی ژن و پیاو. کۆمەڵە ڕێز دەگرێ لە ھەموو ئایین و مەرامێکی خەڵکی کوردستان. کۆمەڵە دژی توندو تیژییە و لە کۆنگرەی ١٢ی خۆیدا لە ھەمبەر ئێعدام بە کۆی دەنگ دژی ئیعدام لە ئێستا و داھاتوی کوردستاندا برگەیەکی پەسەند کردوە. دروشمی سەرەکی کۆمەڵە بۆ داھاتوی ئێران فێدڕالیسمە لە ژێر حکومەتێکی دێموکراتیک و سکۆلار.
نێونەتەوەیی
کۆمەڵە لە دنێای نێودەوڵەتیدا لە گەڵ بنەماڵەی سۆسیال دێموکڕاتەکانە، ئەندامە لە ڕێکخراوی ئینترناسیوناڵ سۆسیاست وە ھەروەھا ڕێکخراوی ھاوپەیمانی پێشڕو. کۆمەڵە ھەروەھا ئەندامە لە ڕێکخراوی یو.ئێن.پی.ئۆ(ڕێکخراوی نەتەوە بێ دەوڵەتەکان)
حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران لە ئامریکا بەفەرمی بنکەی ھەیە و کاری لوبی دەکات. ھەوەھا لە وڵاتانی یەکێتی ئوروپا ش بەفەرمی خاوەن بنکەیە کە ناوەندەکەی لە شاری دەنھاخ(لاھای) لە ھۆڵەند. حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران لە دنیای نێونەتەوەیی دا پرۆتۆڵی نێونەتەوەیی دژی توندوتیژی لە ڕێکخراوی نێونەتەوەیی ژێنێڤ کاڵ واژۆ کردوە و وەک حزبێکی دژی توندوتیژی تۆمار کراوە.
نەتەوەیی
کۆمەڵە لە لە ساڵی ١٩٩٦ لە گەڵ حزبی دێموکڕاتی کوردستانی ئێران لە سەر سیاسەت و چالاکی ھاوبەش لە چەند برگەدا ھاوپەیمانییەکی ستراتیژی واژوو کرد
کۆمەڵە لە ڕێکخراوی ناوەندی ھاوکاری حزبەکانی ڕۆژھەڵاتدا ئەندامە
ڕیکخراوەکانی کۆمەڵە
کۆمەڵەی ژنانی ڕۆژھەڵات
کۆمەڵەی لاوانی ڕۆژھەڵات
کۆمیتەی ناوەندی
دەفتەری نێونەتەویی کۆمەڵە
نیزامی و پێشمەرگە
کۆنگرەکانی کۆمەڵە
کۆمەڵە تا ئێستا ١٥ کۆنگرەی بەڕێوە بردوە
کۆنگرەی یەکەم:
لە ساڵی ١٩٧٨ (کۆتایی پاییز، سەرەتای زستان)/ اواخر آذرماە 1357
بەشێک لە سنە(گەڕەکی چوارباخ)- بەشێک لە نەغەدە (لەسەر یەک نزیکەی ٥ حەفتە درێژەی کێشاوە)
بەشداربووان: ١-فوئاد مستەفا سوڵتانی ٢-حەمەحسێن کەریمی ٣-عەبدوڵڵا موھتەدی ٤-ساعید وەتەن‌دوست ٥- حوسێن مورادبەیگی ٦-تەیەب عەباس ڕوحوڵڵاھی ٧-ئیبراھیم عەلیزادە ٨-عومەر ئیلخانیزادە ٩-موحسێن ڕەحیمی ١٠-ئیرەج فەرزاد
کۆنگرەی دووھەم:
لە بەھاری ساڵی ١٩٨١(ساڵی ١٣٦٠) / لە خانەقای زەمیلی نێوان سەقز و بۆکان
بەشداربووانی بەرچاو:  ١- شوعەیب زەکەریایی ٢-د.جەعفەر شەفێعی ٣-ئیبراھیم عەلیزادە ٤-عەبدوڵلا موھتەدی ٥-سەعید یەزدیان ٦-حەمە شافیعی ٧-موحسین ڕەحیمی ٨-حوسێن مورادبەیگی ٩-سەعید حەسەن قادری
کۆنگرەی سێھەم:
لە ١١ی گوڵانی(اردیبھشت) ١٣٦١/ ١٩٨٢ زایینی لە سەردەشت
دەفتەری سیاسی بۆ کۆمەڵە داندرا/ ھاوڕێ ع.موھتەدی بە سکرتێری ھەڵبژێردرا.
برنامە مشترک کومەلە و اتحاد مبارزان کمونیست پەسەند کرا.
مام جەلال و شێخ عزەدین حسێنی و ئاڵای ڕزگاری کوردستانی باکوور بەشداربوون.
لە ١٩٨٤(ڕەزبەری ١٣٦٣ی ھەتاوی) لە گەڵاڵە-کوردستانی باشوور
یەکەم کۆنگرەیە کۆمەڵە دەبێتە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران
کۆنگرەی پێنجەم:
لە ١٩٨٦(ڕەشەمەی ١٣٦٤) لە مالومە-کوردستانی باشوور
تەئکید لەسەر گرینگی و کارکردن لەسەر بزووتنەوە جەماوەرییەکان کرا.
کۆنگرەی شەشەم:
لە ١٩٨٨(١٧ی گوڵانی ١٣٦٧) لە بۆتێ- ڕانییە
دەستپێکی دوورکەوتنەوەی کۆمەڵە لە کوردایەتی و دروستبوونی کێشەوململانەی ھزری لەسەر دەور و ڕۆڵی کۆمەڵە لە کوردستان/ کاک عەبدوڵڵا موھتەدی بەشدارنەبوو/ دواتر بوو بە ھەوێنی جیاوازی بیرورای کۆمەڵە و حیزبی کۆمۆنیست/ لەم کۆنگرەدا پرسی نەتەوەیی لاواز بوو. ئەم کۆنگرەیە بە تیۆری بنەماکانی کۆمەڵە ھەڵدەتەکێنێ.
کۆنگرەی حەوتەم:
لە ئاگۆستی ١٩٩٢(پوشپەڕی ١٣٧١ی ھەتاوی) لە زەڕگوێز
لەم کۆنگرەدا مەنسور حیکمەت ڕۆشتەوە بۆ دەرەوەی وڵات/ کاک عەبدوڵڵا موھتەدی لێرەدا و لە کۆنفرانسی پێش ئەوە باسی ساغکردنەوەی کۆمەڵەی خستەوە بەرباس.
کۆنگرەی ھەشتەم:
لە ١٧تا٢١ ژوئەنی ١٩٩٥(پوشپەڕی ١٣٧٤ی ھەتاوی) لە کوردستانی باشوور
کۆنگرە لەژێر ناوی کۆنگرەی ڕێکخستنەوەی بەشی تەشکیلاتی نھێنی
کۆمەڵێک باس لەسەر بەرنامەی کۆمەڵە بۆ کوردستان و خودموختاری و فێدڕاڵیزم و زەقبوونەوەی جیاوازییە فیکرییەکان.
لە مانگی ٧ی ٢٠٠١(پووشپەڕی ١٣٨٠)
یەکەم کۆنگرەی دوای ساغکردنەوەی کۆمەڵە
کۆنفڕانسی ھەشت (بووژانەوەی کۆمەڵە)
بڕیارنامەی پێکھێنانی بەرەی کوردستانی- بەرەی یەکگرتووی دێمۆکراسیخوازی لە ئێران- بەرەی یەکگرتووی نەتەوە بندەستەکانی ئێران.
کۆنگرەی دەھەم:
لە ١٠ی ئاگۆستی ٢٠٠٤(٢٠ی گەلاوێژی ١٣٨٣) لە زەڕگوێزەڵە
* پەسەندکردنی ئاڵای کوردستان باسی لێکرا، ئەگەرچی لەپێش بەستنی کۆنگرەی ١٠دا و لە دووتۆی بڕیارنامەیەک لەنێو کومیتەی ناوەندیی بە پەسەند گەیشتبوو.
حەمدی ئولوکایا
thumb|حەمدی ئولوکایا حەمدی ئولوکایا لەدایکبووی ١٩٧٢ لە ئەرزگان لە تورکیا ، کەسایەتی بازرگانی کوردی - ئەمریکییە و خاوەن کۆمپانییای چۆبانی یە ، کە کۆمپانیاکەی تایبەتە بە بەرهەمهێنانی خۆراک کە سەرەکیترینییان بەرهەمهێنانی ماستە بە شێوازی یۆنانی.
حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران
کۆنگرەکانی کۆمەڵە
کۆنگرەی یازدەھەم:
حەمدی ئولوکایا
سەرچاوە
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان پۆل:کورد پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەچەڵەک کورد پۆل:کوردەکانی تورکیا پۆل:تورکیاییەکانی بە ڕەچەڵەک کورد پۆل:بەڕێوەبەرانی بازرگانی پیشەسازی خۆراکی ئەمریکی پۆل:وەبەرهێنەرە ئەمریکییەکان پۆل:پێدانی بەڵێندەر
حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران
کۆنگرەکانی کۆمەڵە
لە ٣١ی ئۆکتۆبر تا ٥ی نوامبری ٢٠٠٦(خەزەڵوەری ١٣٨٥ لە زەڕگوێزەڵە)
لەم کۆنگرەیە مادەی یەکەمی(پێناسەی نەزەری کۆمەڵە گۆڕانکاری بەسەر ھات) ئەساسنامە گۆڕدرا. ھەروەھا کەمینەی کومیتەی ناوەندیی ئەو کاتە، کەوتنە کیشە و بڕیار درا پێکھاتەی ک.ناوەندیی تاکوو کۆنگرەی ١٢ کە وادەی ١ ساڵی بۆ دانرابوو وەک خۆی بمێنێتەوە.
کۆنگرەی دوازدەھەم:
لە ١٧ی ئاگۆستی ٢٠٠٧(٢٦ی گەلاوێژی ١٣٨٦) لە زەڕگوێزەڵە
کۆمەڵێک گۆڕانکاری و چاکسازی لە ئەساسنامەدا کرا/ ناوی فارسی و ئینگلیزی کۆمەڵە گۆڕدرا.
کۆنگرەی جیابوونەوەی کەمینەی ک.ناوەندیی(کۆمەڵەی زەحمەتکێشان) بوو.
کۆنگرەی سێزدەھەم:
لە ١٦ی ئۆکتۆبری ٢٠١٠ کوتایی ھات(٢٤ی ڕەزبەری ١٣٨٩) لە زەڕگوێزەڵە
سەنەدی پێناسەو ئامانجەکانی کۆمەڵە پەسەندکرا(شناسە و اھداف) کە تائێستاش بناغەی سیاسی و فیکری کۆمەڵەیە.
کۆنگرەی چواردەھەم:
لە مانگی ٧ی ٢٠١٣(پووشپەڕی ١٣٩٢) لە بەرزاییەکانی قەراخ-سلێمانی
کۆنگرە لەژێر ناوی پتەویی و یەکڕیزی بەڕێوەچوو.
باسی ڕۆژھەڵات تەوەری بە گەرمی ھاتە ئاراوە.
* بڕیارنامە لەسەر ھەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری ڕۆحانی و پرۆسەی ڕێکەوتنی ناوەکی ئێران/ ھەڵوێستی کۆمەڵە لەسەر ھەڵبژاردنەکانی ئێران/
* چاکسازى لە ساختارى حیزبی و لە شێوازى ھەڵبژاردن و کار کردنى رێبەریى کۆمەڵە، یاسامەندتر کردنى کارکردە حیزبییەکان، پەرە پێدان بە میکانیزمەکانى دیالۆگى ناوخۆیى و فراوانتر کردنەوەى ئاڵقەى بەشدارى لە دارشتنى سیاسەتەکان، وردتر و روونتر کردنەوەى ئەرک و بەرپرسایەتى ئۆرگانەکانى ناوەندى، دانانى دامەزراوە بۆ لێپرسینەوە و چاودێرى و قابیلى لێپرسینەوە کردنى ھەمووان، بردنەسەرى ئاستى پتەوى و یەکریزى و کوێر کردنەوەى ئەگەرى ھەر تەکان و شەکانێکى نەخوازراو لە کۆمەڵەدا، سەردەمیانەتر کردن و نزیکتر کردنەوەى شێوازى کارى حیزبیمان لە حیزبە پێشکەوتووەکانى جیھان، بەکورتى ئەمانە تەوەرەکانى گۆڕانکارى لە پێڕەوى ناوخۆى کۆمەڵە دابوون.
* ھەوڵدان بۆ یەکگرتنەوە لەگەلڕ ھاوڕێیانى پێشوومان و خستنەگەرى دەستپێشخەرییەکى نوآ، وێڕاى تەئیدى سیاسەتى تا ئێستاى کۆمیتەى ناوەندیى کۆمەڵە لەو بووارەدا، یەکێک لە تەوەرەکانى دیکەى کۆنگرە بوو.
کۆنگرەی پازدەھەم:
لە مانگی ٥ی ٢٠١٧(گوڵانی ١٣٩٦) لە زەڕگوێزەڵە
کۆنگرە لەژێر ناوی بەرەو یەکگرتوویی کوردستانی ڕۆژھەڵات بەڕێوەچوو.
پەسەندکردنی پێویستیی پێکھێنانی پلاتفۆرمی ھاوبەشی کوردستانی ڕۆژھەڵات لەسەر:
-        تلویزیۆنی ھاوبەش و پڕۆفێشناڵ
-        لێژنەی ھەماھەنگی ھێزی پیشمەرگەی
-        دیپلۆماسی جیھانیی ھاوبەش و یەکگرتوو
-        لێژنەی ھاوبەشی ھەماھەنگی ئەمنییەتی
پێڕستی شارەکانی عێراق
ئەم وتارە پێڕستی شارەکانی عێراق لەگەڵ ژمارەی دانیشتوانیان پیشان دەدات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی عێراق عێراق، پێڕستی شارەکان لە شارەکان عێراق
بڕیارنامەی ٢٠٣٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٢٠٣٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای نێونەتەوەیی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٧٠٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، دادگای نێونەتەوەییی ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ڤێنیز
300px|وێنۆک|چەپ|هەندێک لە شوێنە مێژووییەکانی ڤێنیز ڤێنیز ناوی یەکێک لە شارە کۆنەکانی وڵاتی ئیتالیایە، ئەم شارە خاوەنی چاند و ژیارێکی کۆنە و لە بواری بازەرگانیشدا ھەمیشە لە مێژوودا ناویان لێ‌بردووە.
بڕیارنامەی ٢٠٣٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٢
ڤێنیز
سەرچاوەکان
پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان پۆل:شار و شارۆچکەکانی ڤێنێتۆ پۆل:ڤێنیز پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئیتالیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٥ەم پۆل:شار و شارۆچکەکانی ڤێنیتۆ
یاڵاوای خوارێ
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
جێژنی نەتەوەییی سویس
جێژنی نە‌تە‌وە‌ییی سویس (، )ناوی فە‌رمی ڕی و ڕە‌سمی یە‌کی ئاگۆستە لە وڵاتی سویس. لە ساڵی ١٩٩٤ بە‌م لاوە کراوە‌تە ڕۆژی پشووی گشتی لە سە‌رانسە‌ری وڵاتدا.
ئە‌م جێژنە بۆ یە‌کە‌م جار لە ساڵی ١٨٩١دا بۆ یادکردنە‌وە‌ی ٦٠٠مین ساڵیادی پە‌یماننامە‌ی ساڵی ١٢٩١ بە‌رز ڕاگیراوە. ئە‌و پە‌یماننامە‌یە‌ی ساڵی ١٢٩١ کە سە‌رە‌تا لە نێوان ٣ کانتۆنی سویسی دا بە‌سترا و دواتر کانتۆنە‌کانی دیکە‌ش واژۆیان کرد و وڵاتی سوویسیان پێک ھێنا. ژمارە‌ی کانتۆنە‌کانی سویس ٢٦ دانە‌یە و ھەر کامیان بە شێوە‌ی فیدراڵی بە‌ڕێوە دە‌چن.
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی سویسی پۆل:سوویس
قەشە
سەرچاوەکان
پۆل:قەشەکان پۆل:زاراوە ئایینییەکان
ئاووھەوا
وێنۆک|ئاووھەواکانی [[زەوی]] ئاووھەوا بریتییە لە دۆخی درێژمەودای کەشوھەوای ناوچەیەک، عادەتەن لە ماوەی ٣٠ ساڵ.
ھانی وەز
هانە وەز دێیەکە لە گوندستانی سیروان، لە نەوسوود شارستانی پاوە، پارێزگای کرماشان، ئێران.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە
بتپەرستی
300px|وێنۆک|چەپ|پەرستنی گای زێڕین لە لایەن [[جووەکانەوە لە نەبوونی مووسادا.]] بتپەرستی (بە ئینگلیزی: Idolatry، بە عەرەبی: عبادة الأصنام) ئایینێکە کە تێیدا مرۆڤ وێنەیەک لە شتێک دەکات بە خودای خۆی و دەیپەرستێت.
نۆڤوو، ئەلاباما
نۆڤوو شارۆچکەیەکە لە کەرتی وۆکەر، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٢٢١ کەس بووە. ڕووبەری ٢٫٥٧ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٨٥٫٩٩ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٨٨ پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر
تایەر سادق
تایەر سادق (١٩١٢-١٩٨٤) مامۆستای پەروەردەکار و نووسەری کورد و دانەری پەرتووکی «ڕێنووس» و ئەندامێکی کارای یەکێتیی نووسەرانی کورد لقی کەرکووک بوو.
ژیان
تایەر سادق لە ساڵی ١٩١٢ لەدایکبووە و لەسەرەتای ١٩٣٠ەکانەوە بووەتە مامۆستای قوتابخانەی سەرەتایی کوڕان لە کۆیە و لە مانگی نیسانی ١٩٣٦دا لەسەر خوێندن بە کوردی قوتابییەکانی پۆلی پێنجەم و شەشەمی ھانداوە مان بگرن، چونکە ئەو ساڵە خوێندنیان کردبووە عەرەبی و لەئەنجامی ئەم کارەدا داخوازییەکانی قوتابیان ھاتنەدی و زمانی کوردی بووە زمانی خوێندن، کەچی ئەم مامۆستایە و بەڕێوەبەری قوتابخانەکە لە کۆیە دوورخرانەوە.
تایەر سادق پڕۆژەی ڕێنووسی زمانی کوردی دانا و لە ساڵی ١٩٦٩دا لە چاپخانەی شیمال لە کەرکووک لە دووتوێی پەرتووکێکدا بەناوی «ڕێنووس» چاپی کرد و لە دواییدا کۆڕی زانیاریی کورد سوودێکی زۆری لێ وەرگرت و پەرتووکەکە دەکرێتە ١٤٤ لاپەڕەی قەبارە ناوەنجی.
تایەر سادق وەک مامۆستایەکی خاوەن ئەزموون و زانا بانگھێشت کرا بۆ بەشداریکردنی لە کۆنگرەی ناوخۆی یەکەم و دووەمی مامۆستایانی کورد کە لە ساڵانی ١٩٥٩ و ١٩٦٠ دا لە ھاوینەھاواری شەقڵاوە بەستران و گەلێک پێشنیاز و ڕاسپاردەی سەبارەت بە خوێندنی زمان و مێژوو و وێژەی کوردی لە قوتابخانەکانی کوردستان و ھەموو ئێراق پێشکەش کرد.
لەگەڵ دامەزراندنی یەکێتی نووسەرانی کوردیش لە ١٩٧٠/٠٢/١٠دا بووە ئەندام لەو ڕێکخراوە وێژەییە و کە لقی کەرکووکی ئەو یەکێتییەش لە کەرکووک کرایەوە بە ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەر و جێگری سەرۆک ھەڵبژێردرا و خزمەتی بزووتنەوەی وێژەی کوردی لەو پارێزگایەی کوردستان کرد لە دوا دوای ژیانیشدا چووە شاری سلێمانی و لەو شارەدا ژیا تاکو لە ڕۆژی ٥ی ١١ی ١٩٨٤دا لە تەمەنی ٧٢ ساڵی، ژیانی کۆتایی پێھات.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرە کوردەکان
بڕیارنامەی ٢٠٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٢٠٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی شوباتی ٢٠١٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ڕاپۆرتی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٬٧١٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠١٢ پۆل:سوودان لە ٢٠١٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان
مەحموود یاسین
مەحموود یاسین (١٩ی شووباتی ١٩٤١ -١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠) ھونەرمەندێکی بەناوبانگی میسرییە، لە ١٩ی شووباتی ١٩٤١ لەشاری بۆرسەعید لەباکوری قاھیرە لەدایکبووە، ساڵی ١٩٦٣ پەیوەندی بەشانۆی نیشتیمانیەوە کردووە، لە ساڵی ١٩٦٤ لەزانکۆی قاھیرە کۆلێژی مافی تەواوکردووە، بەردەوام خەونی نواندن لەناخیدا ھەڵقوڵاوە. دوای ئەوەی زانکۆی تەواو کردووە لەپێشبڕکێیەکی شانۆی نیشتیمانی بەشداری کردووە بۆ ٣ جار لەسەر یەکە پلەی یەکەمی بەدەستھێناوە.
لە ساڵی ١٩٦٧ مەحموود یاسین لە شانۆی نیشتیمانی دامەزراوە و زیاتر لە ٢٠ شانۆگەری پێشکەشکردووە، وەکو بەڕێوەبەری شانۆی نیشتیمانی کاری کردووە و دواتر دەستی لەکارکێشاوەتەوە، لەسەرەتادا ھیچ حەزی لەکاری سینەما نەبووە و بەگرنگی نەزانیوە و دوو دڵ بووە لەوەی وەکو ئەکتەر لە سینەما ڕۆڵ بگێڕێت، ھەر بۆیە سەرەتا بەچەند رۆِلێکی لاوەکی لەفیلمی سینەماییدا دەرکەوتووە تاکو بووەتە ئەکتەرێکی بەناوبانگی سینەمای میسری و زیاتر لە ١٥٠ فیلمی سینەمایی ڕۆڵی گێڕاوە و نازناوی گەنجی یەکەمی سەر شاشەی لێنراوە و لە ١٧ زنجیرەشدا بەشداری کردووە.
مەحموود یاسین مێژوویەکی دوور و درێژی لەگەڵ کاری ھونەری سینەما و شانۆ و تەلەفزیۆن و ئێزگەدا ھەیە، خاوەنی دەنگێکی گڕ و پڕ و زمانزانێکی باشی عەرەبییە ھەر بۆیە زۆرجار لەبۆنە نیشتیمانی و فەرمییەکاندا بەشداری کردووە و ڕۆڵی زۆر بەھێزی لە زنجیرە ئایینی و مێژووییەکاندا گێڕاوە، ھاوسەرگیری لەگەڵ ھونەرمەندی بەناوبانگی میسری شەھیرەدا کردووە و کچ و کوڕێکیان ھەیە.
خەڵاتەکانی
مەحموود یاسین زیاتر لە ٥٠ خەڵاتی بەدەستھێناوە لەوانە: