cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مەیدان، سورداش
مەیدان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سورداش، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ناناتسو نۆ کۆ
باسکردنی لە لێکۆڵەر کۆناندا
گۆرانییەکە لە لێکۆڵەر کۆناندا باسکراوە بەوەی کە تۆنەکەی ئەو تۆنەیە کە کاتێک پەیوەندی بە سەرۆکی ڕێکخراوی ڕەشەوە دەکەیت دەردەچێت، بۆ یەکەم باسکرا کاتێک بەریەککەوتن لە نێوان کۆنان ئێدۆگاوا و ڤێرمۆت ڕوویدا، ئەو کاتەی پەیوەندی بە سەرۆکەوە کرد و لەو کاتەدا کۆنان تۆنی گۆرانی حەوت منداڵەکەی بیست، ئەمەش لە زنجیرەی ۳٤٥ (بەریەک کەوتنێکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوی ڕەش: دوو مەتەڵ لە شەوی یەکگرتنی مانگدا) یان وەک لە لای سەرسامبووان بە زنجیرەی هالوین دەناسرێت.
مەیدان، سورداش
جوگرافیا
مەیدان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەڵەم پاشا و لە باشوور لەگەڵ گوندی جاسەنە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شێخ باخ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەرمۆرد.
جاسم (شار)
شاری جاسم شارێکی سوریایە و دەکەوێتە گۆشەی باکووری ڕۆژاوای پارێزگای دارا، زەوییەکانی لە نێوان بەرزایییەکانی جۆلان و دەشتەکانی ھاوران دابەشکراون و شوێنێکی جوگرافی گرنگ لەم ناوچەیەی سوریا پێکدەھێنن. جاسم دەکەوێتە سەر ڕێگای کۆن لە نێوان دیمەشق و باشوور و میسر، چونکە یەکێک لە وێستگە گرنگەکانی ئەم ڕێگایە پێکدەھێنا.
نیپال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
نیپال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
ناناتسو نۆ کۆ
سەرچاوەکان
پۆل:مۆسیقای ژاپۆنی
جاسم (شار)
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی سووریا پۆل:پارێزگای دەرعا
مەیدان، سورداش
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جەزائیر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
جەزائیر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
قولیجانی ئەمین قارەمان
قولیجانی ئەمین قارەمان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاوەسپی، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قولیجانی ئەمین قارەمان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی فەقێ مستەفا و لە باشوور لەگەڵ گوندی کاکەبرا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قولیجانی سەرحەد لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارەدێی خان ڕۆستەم.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
خانەقەویلە
خانەقەویلە یەکێکە لە گوندەکانی قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. سەر بەناوەندی ناحییەی سەیدسادقە، لەباکورەوە گوندی بەردەڕەشە و لەباشورەوە گوندی قوماشی سەروو و لەڕۆژهەڵاتەوە گوندی سەراوی سەروو و لەڕۆژاواوە گوندی کانی سپیکەی پەرخە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
ئێلفرێدە ئیلینێک
ئێلفرێدە ئیلینێک (؛ لە دایکبووی ٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٦) ڕۆماننووس و شانۆنووسێکی فێمێنیستی نەمسایییە، و یەکێکە لە ھەڵگرانی خەڵاتی نۆبێل.
ئێلفرێدە ئیلینێک لە ڕۆژی ١٢ی حوزەیرانی ١٩٧٤، ھاوسەرگیریی لەگەڵ گۆتفرێد ھەننگسبێرگ ئەنجامدا.
خەڵاتی نۆبێل
ئێلفرێدە لە ساڵی ٢٠٠٤، بووە براوەی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە (ئەدەبیات). لەکاتی بردنەوەی خەڵاتەکە ئیلینێک ئەوەی درکاند لەنێو نووسەرە زمان ئەڵمانییەکان، پیتەر ھاندکی شایستەترین کەسە کە بووبێتە براوەی خەڵاتی نۆبێل لە ئاشتی. لەکاتی دابەشکردنی خەڵاتەکە ئەوا خودی خۆی ئامادەنەبوو، بەڵام بە کورتە پەیامێکی ڤیدیۆیی بەشداربوو.
لە ساڵی ٢٠٠٥، نووسەری سوێدی و ئەندام لە ئەکادیمیای سوێدی نوت ئەھنلوند، لە مەڕ ناڕەزایی خۆی لەسەر دەستنیشانکردنی ئێلفرێدە ئیلینێک، دەستی لەکار کێشایەوە لە کارەکەی لە ئەکادێمیای سوێدی، ناوبراو ڕەخنەی لە پێدانی خەڵاتەکە بە ئێلفرێدە ئیلینێک ھەبوو بەوەی پێی وابوو کە ئەو نووسەرێکی بێسەرووبەر و پۆرنۆگرافییە. بەھۆی ئەندامێتییە ھەمیشەیییەکەوە ئەوا نوت ئەھنلوند نەیتوانی بەشێوەیەکی فەرمی دەستبەرداری کارەکەی بێت بەڵام لە ھیچێک لە چالاکییەکان ئامادەیی نەبوو، کورسییەکەشی تاکوو مردنی لە ساڵی ٢٠١٢ بە بەتاڵی مایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی جوو پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦ پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل پۆل:فێمینیستە جووەکان پۆل:سۆسیالیستەکانی جوولەکە
فیلمی ژیاننامەیی
وێنۆک|مۆرێک بۆ فیلمی ژیاننامەیی سۆڤیەتی بەناوی "Chapaev" ساڵی ١٩٣٤ فیلمی ژیاننامەیی  ژانەرێکی فیلمە کە پشتبەستووە بە مێژوو و بابەتی ڕاستەقینە (نا خەیاڵی) لەسەر ژیانی کەسێک. فیلمی ژیاننامەیی جیایە لەو فیلمانەی کە دەگووترێت "لەچیڕۆکێکی ڕاستەقینە وەرگیراوە" یان "فیلمی درامی مێژوویی". لەفیلمی ژیاننامەییدا ئەکتەری سەرەکی ڕۆڵی کەسایەتییەکی ڕاستەقینە دەبینێت واتە بەهەمان ناوی ئەو کەسایەتییە ڕۆڵ دەبینێت. هەندێکجار کەسایەتییەکە خۆی ڕۆڵی خۆی دەبینێت لەفیلمێکدا کەبەمەجۆرەیان دەگوترێت ژیاننامەیی خود (auto biopics).
هەندێک نموونەی فیلمی ژیاننامەیی، بێن کینگلزی لەفیلمی گاندی (١٩٨٢) کەڕۆڵی مەهاتما غاندی بینی، جۆنی دێپ لەفیلمی (Ed Wood).
سەرچاوەکان
پۆل:چەشنەکانی فیلم پۆل:ژیاننامە
تۆماری زەوی (زەویناسی)
تۆماری زەویناسی بە واتای زانستی (چینەکان، بە بەردبووەکان و زانستە سروشتییەکانی دیکە) دێت کە لە چینەکانی بەرد و زەوی دەکۆڵێتەوە ھەروەھا لەگەڵ ئەو نیشتووانەی لە کرداری گڕکان بوون یان نیشتنی نیشتووەکانەوە دروست بوون لە ئەنجامی شیبوونەوەی (بەرد، لم و خۆڵ). ئەم نیشتن و کۆمەڵ بوونە لەسەر یەک پێکھاتەی بە بەردبوو و زانیاری دەربارەی مێژووی زەوی لەخۆدەگرێت، وەک ئاوھەوای پێشووتر، جوگرافی، زەویناسی (جیۆلۆجی) و شێوازی پەرەسەندنی ژیان لەسەر ڕووی زەوی. بە پێی یاسای کەڵەکەبوون نیشتووەکان و بەردە گڕکانییەکان لەسەر یەک شیدەبنەوە و کەڵەکەدەبن دواتر بەپێی کات پێکاتەکەیان رەق دەبێت بۆ پێکھێنانی ستوونێکی بەردیی ڕەقبوو کە دەکرێت بەھۆی ڕووداو و دیاردەکانی جوڵانی چینەکانی زەوییەوە بشوێنرێت.
تۆمارە بەردییەکان
لە ناوچەیەکی دیاریکراوی سەر ڕووی زەوی دا، ستوونی بەردیی زانیاری دەبەخشێت دەربارەی مێژووی سروشتی ئەو ناوچە دیاریکراوە لەو ماوە کاتییەی تەمەنی بەردەکە بوونی ھەبووە و ھەندێک جار ئەم زانیارییە ناودەبرێت بە (مێژووی بەردیی) و کارئاسانیی دەکات لە بەخشینی وێنەیەک لەسەر مێژووی سروشتی ناوچەکە کە دەکرێت چەندین مەودای زەویناسی (وەک سەردەم و چاخ) پیشانبدات و لەھەندێک باردا کۆمەڵە مەودایەکی زەویناسی زۆر دووردرێژیش لەخۆبگرێت.
تۆماری زەویناسی یەک ناوچە (ناوچەیەکی دیاریکراو) ھەرگیز چوونیەک و تەواو بەردەست نییە کە دەکرێت ھێزە زەویناسییەکانی سەردەمێک خاوەنی نیشتووەکان بن لە چینێکی نزم دا بەڵام تۆماری ناوچەی تەنیشتی خاوەن نیشتووی چین بەرز بێت و گۆرابێت یان شیبووبێتەوە بەھۆی کارلێکەرەکانی کیمیا، ڕەشەبا، پلەی گەرمی و ڕێژەی ئاو. ھەندێک جار لە ناوچەیەکی دیاریکراو دەکرێت تۆمارە زەویناسییەکە شێوابێت بەھۆی گۆرانی ژینگەی دێرینی تایبەتیی ناوچەکەوە بۆ شێوەخاک و خەسڵەتێکی نوێ لەڕێی ھێزە زەویناسییەکانەوە. ھەروەھا لەڕێی بەکارھێنانی چینە نیشتووە زۆر دووبارەبۆوەکان کە بوونیان ھەیە لە ئەستوونی بەردی شوێن جیاوازەکان دا، زانایانی زەویناسی توانیان سیستەمێکی یەکەیی (پێوەر) دروستبکەن کە ڕێکە لەگەڵ زۆربەری مەودای کاتی زەویناسی.
دژبەیەکیی نموونەی چینەکان
ڕاستکردنەوەی دژبەیەکییەکان دەکرێت بەچند ڕێگەیەک ئەنجامبدرێت لەڕێی بەکارھێنانی کۆمەڵێک تەکنەلۆژیا یان ئەنجامی لێکۆڵینەوەی تاقیگەیی بوارە زانستەییەکانی دی.
لەم نموونەیەدا، لێکۆڵینەوەی چینە بەردەکان و بە بەردبووەکانی ناوی پێی دەوترێت (زانستی چینە زیندەییەکان) و زانیارییە زیندە بەردینەکان بەکاردەھێنێت. پێکھتە و پاشماوە بە بەردبووەکان بەکاردێت بۆ ناسینەوەی و پێناسەکردنی چینە بەردینەکانی ھەمان سەردەمی زەویناسی یان سەردەمی زەویناسی جیاواز بەم ھۆیەشەوە گەیشتن بە ڕێکخستن و دیاریکردنی قۆناغە زەویناسییە ناوچەییەکان لە کاتە زەویناسییە گشتییەکەدا.
لە ویلایەتی کارۆلاینای باشوری سەر بە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا، لە سێ جۆری دەستنیشانکەری بە بەردبووی قەوزە دۆزرانەوە لە ناوجەرگەی چینە بەردەکان دا لە کاتێک دا لە ویلایەتی ڤێرجینیا تەنھا دوو دانە لەو سێ جۆرە دۆزرانەوە چینە بەردەکانی سەردەمی زەویناسی (ئیۆسین) دا.
لەڕێی بەراوردکردنی زانیارییەکان لەسەر بوونی دژبەیەکیی تۆمارەکان لەگەڵ تەواوی ستوونە بەردینەکان دا، ڕوونەدانی جۆرە ونەکان دەبینرێت لەگەڵ دیارنەبوونی بەشێکی تۆماری بەردیی ناوچەکە لە دەگەرێتەوە بۆ ناوەڕاستی سەردەمی زەویناسی (ئیۆسین). ئەم یەکێکە لە شێوەکانی دژبەیەکی لە تۆمارەکان دا کە زانایانی زەویناسی بەکاریدەھێنن بۆ ڕوونکردنەوەی بوونی جیاوازییە ناوچەییەکان لە تۆمارەی بەردییەکان دا.
لە ئەنجام دا، کە شێوەی گشتی تۆماری بەردیی دەرکەوت و ئاشکرابوو وە پچڕان (نا بەردەوامییەکان) و ھاوشێوەییەکانی یەک ناوچە بەراورد کران بە ھی ناوچەکان دی کردەیەکی بەسوود بوو دابەشکردنی تۆمارە زەویناسییەکان بۆ چەند بەشێکی بچووک و لاوەکی کە چەند پێناسەی چەند کۆمەڵەیەکەی قەبارە جیاوازیان دەکرد لە مەودا کاتییە زەویناسییەکان دا (لە کەمترین و کورترین قۆناغی کاتییەوە بۆ زۆرترین و درێژترین سەردەم).
کار و بەرھەمەکان لە بوارەکانی دیکەی زانستی سروشتی دا پێویستیان بە پێناسەکردنی مەودایەکی کاتیی بەردەوام ھەیە و زانایانی زەویناس بڕیاریاندا بەوەی (سیستەمی چینە بەردەکان و پێوەرەکانی ناساندنیان) پەیوەستبکەن بە پێوەری کاتی زەویناسییەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زەویناسیی مێژوویی پۆل:گیانلەبەرناسی
گوندستانی سارۆخ
گوندستانی چەمەن یان ساروق لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە سێ گوندستانی ناوچەی تەختی سڵێمان لە شارستانی تیکاب، لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی چۆپلیە.
دانیشتوان
بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (٨٤٩٠) کەس و (٤١٣٢)نێر و (٤٣٥٨)مێ و (١٦٢١)خێزان پێکھاتووە. دانیشتوانی ئەم گوندەوارەیە زۆرینەی لە کورد و کەمینەی لە ئازەری پێکھاتووە.
دابەشی کارگێڕی
لە ١٣ گوند پێکھاتووە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:شارستانی تەکاب پۆل:ناوچە گوندنشینەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
محەممەدجان
محەممەدجان (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کوڕانی، ناوچەی کوڕانی، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
محەممەدجان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
١٥٧٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1576 (توضيح)
پارتی سۆسیال دیموکراتی ئەڵمانیا
وێنۆک پارتی سۆسیال دیموکراتی ئەلمانیا (؛ کورت دەکرێتەوە بۆ SPD) پارتێکی سیاسیی وڵاتی ئەڵمانیایە کە لە ساڵی ١٨٧٥ دامەزراوە. بە کۆنترین پارتی سیاسی دادەنرێت لە ئەڵمانیا، و ئەندامی ڕێکخراوەی جیھانی ئینتەرناسیۆنالی سۆشیالیستییە.
سەرچاوەکان
پۆل:حیزبەکانی ئەڵمانیا پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکان پۆل:نێودەوڵەتی دووەم
تووەسیە
تووەسیە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کەلان، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
گۆڕێک بدۆزەوە
گۆڕێک بدۆزەوە وێبگەیەکی ئەمریکییە کە ڕێگە بە خەڵکی دەدات کە بگەڕێن و زیادبکەن لە بنکەدراوەیەکی سەرھێڵ کە تۆماری گۆڕستانەکانی تێدایە. وێبگەکە لەژێر دەستی Ancestry.com دایە.
وێبگەکە وێنەی دیجیتاڵی پێدەگات کە وێنەکان کێلی گۆڕەکانن لە شوێنی ناشتنیان، کە لەلایەن خێرخوازانەوە ئەگیرێت لە گۆڕستانەکانەوە. گۆڕێک بدۆزەوە پاشان وێنەکە لە وێبگەکەیان بڵاوئەکاتەوە.
ئیلان قەرەی سەروو
ئیلان قەرەی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
ئیلان قەرەی سەروو ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
٥٥٩ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
جاسم محەممەد کازم
جاسم محمد کازم, ناوی تەواوی جاسم محمد کازم ئەلموساوییە (لەدایکبووی ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٧٠ لە شاری زەی قاری لە عێراق)، نووسەر و توێژەرێکی عێراقییە. جاسم لە سەرەتای ژیانی ھونەریدا کۆمەڵێک کورتە چیرۆک و ڕۆمانی وەرگێڕدراوی بڵاوکردەوە، لەوانە چیرۆکی «حەمەقە»، کە جاسم لە ئینگلیزییەوە وەریگێڕاوە و لە ساڵی ٢٠٠١ لە ڕۆژنامەی ئەلناسرییە بڵاوی کردووەتەوە، ھەروەھا ڕۆمانی زۆر کورتی «شەوانەکانی شکسپیر لە ستارفۆرد» کە لە ھەمان ڕۆژنامەدا بڵاوی کردەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:مردووانی ٢٠٢٠
نیپال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
نیپال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
.gg
دۆمەینی.gg لە ساڵی ١٩٩٦ دامەزراوە و سەر بە وڵاتی جێرسییە.
سەرچاوە
https://ar.wikipedia.org/wiki/.gg
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا
١٥٧٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1577 (توضيح)
قەواڵی
قەواڵی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاوەسپی، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەواڵی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەریم باسام و لە باشوور لەگەڵ گوندی پیرمۆنی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بانزینخاڵ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خۆرنەوازان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئەڵتەرناتیڤ بۆ ئەڵمانیا
وێنۆک|لۆگۆی حیزبی ئەلتەرناتیڤ بۆ ئەڵمانیا ئەڵتەرناتیڤ(جێگرەوە) بۆ ئەڵمانیا حیزبێکی سیاسیی ئەڵمانییە کە لە ساڵی ٢٠١٣ دامەزراوە و خاوەن ئایدۆلۆژیای ڕاستڕەوە، دژی بێگانەیە، و حیزبێکی نەتەوەپەرستە. لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠١٧ی پەرلەمانی وڵاتی ئەڵمانیا ٩٤ لە ٧٠٩ کورسی لە پەرلەمان بەدەست بێنێت.
سەرچاوەکان
پۆل:حیزبەکانی ئەڵمانیا پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە دژی مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینەن پۆل:دژە جوولەکەکان لە ئەڵمانیا
١٥٧٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1578 (توضيح)
جاسم ئەلخەرافی
جاسم محەممەد ئەلخەرەفی (١٩٤٠ - ٢١ی ئایاری ٢٠١٥)، سەرۆکی ئەنجومەنی نیشتمانی کوێت لە ساڵی ١٩٩٩ تا ٢٠١١. و گەڕانەوەی بۆ سەرۆک کۆمار دوای بڕیارەکەی دادگای دەستووری ساڵی ٢٠١٢. کوڕ و بازرگان و جێگری پێشووی، محەممەد عەبدولمحسن ئەلخەرەفی، دامەزرێنەری گرووپی ئەلخەرەفی. ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری کۆمپانیای بەڵێندەرایەتی یەکگرتوو و دەستەی بەڕێوەبەری کۆمپانیای ماسی کوێت و دەستەی بەڕێوەبەری کۆمپانیای بیمەی ئەلئەھلیا بووە، لە ساڵی ١٩٨٥ تا ١٩٨٦ وەک وەزیری دارایی و ئابووری دەستنیشانکراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠١٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠
٥٦٠ (ژمارە)
٥٦٠ (پانسەد و شەست) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٥٩ و ٥٦١.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
جەبار یاوەر
جەبار یاوەر (لەدایکبووی ١٩٥٨ لە خانەقین) گوتەبێژ و ئەمینداری گشتیی وەزارەتی پێشمەرگەی ھەرێمی کوردستان بوو.
ژیان و پیشە
جەبار یاوەر مەندە، لە ساڵی ١٩٥٨ لە گوندی کاریزی بانین لە خانەقین لەدایک بووە. لە تەمەنی منداڵی لە خانەقین، جەلەولا و چەند شارێکی باشووری عێراق ژیاوە. خوێندنی ئامادەیی لە بەغدا بوو. لە ساڵی ١٩٨٠ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئابووری کشتوکاڵ لە مووسڵ بەدەست ھێناوە، و لە ١٩٩١یش بڕوانامەی لە کۆلێژی سەربازی بەدەست ھێناوە. لە ١٩٨٠ بووەتە پێشمەرگە. لە ٢٠٢٢ بە پلەی فەریقی یەکەم لە وەزارەتی پێشمەرگەی ھەرێمی کوردستان خانەنشین کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨ پۆل:زیندووان
جەزائیر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
جەزائیر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
دانا عەبدولکەریم حەمەساڵح
وێنۆک دانا عەبدولکەریم حەمەساڵح (لەدایکبووی ١٩٧٣) لە ١٠ی تەممووزی ٢٠١٩، لەسەر پشکی بزووتنەوەی گۆڕان لە نۆیەمین کابینەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بوو بە وەزیری ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێ کردن. دانا بەکالۆریۆسی ھەیە لە ئەندازیاری شارستانی. بەرلەوەی ببێتە وەزیر، لێپرسراوی پرۆژەکانی پارێزگای سلێمانی بووە لەساڵانی ٢٠٠٧ بۆ ٢٠١٠.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی سلێمانی پۆل:وەزیرەکانی کابینەی نۆیەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
محەممەد عولد بیلال
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:زیندووان
١٥٧٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1579 (توضيح)
نیپال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
نیپال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
فۆنۆن
فۆنۆن بریتیە لەو جوڵەیەی کە گەردیلە یا گەردیلەکانی ماددەیەک ھەیانە لە شێوەی ڕۆشن (transition)، خولانەوە (rotation)، و لەرەلەر (vibration).
فۆنۆن ڕۆڵێکی گرنگ دەبینێ لە دیاردە فیزیاییەکانی دۆخی ڕەق و شل. ھەندێ لەو ھێندە فیزیاییانە بریتین لە گەێنەرایەتی گەرمی و گەیێنەرایەتی کارەبایی ماددە.
ئیگۆر تام بۆ یەکەمجار ئەم مەفھومەی بەکار ھێناوە لە ساڵی ١٩٣٢ز. ئەم ووشەیە لە یۆنانیەوە وەرگیرەوە (φωνή). ھەروەھا جیاوازە لە فۆتۆن کە کوانتەمی کارۆموگناتیسیە.
پێناسە
فۆنۆن وەسفێکی کوانتەمیە بۆ لەرەلەری گەردیلەیەک لە ناو تۆڕی بەلوریدا (lattice crystall). ھەر فۆنۆنێک یەک لەرەلەری ھەیە کە ووزەکەی دیاری دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:ناساندنەکانی ١٩٣٢
٥٦١ (ژمارە)
٥٦١ (پانسەد و شەست و یەک ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٦٠ و ٥٦٢.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
یەکێتیی دیموکراتی مەسیحیی ئەڵمانیا
250px|وێنۆک
یەکێتیی دیموکراتی مەسیحیی ئەڵمانیا (بە ئەڵمانی: Christlich Demokratische Union Deutschlands) ناسراوە بە (CDU) حیزبێکی سیاسی ئەڵمانی یە سالی ١٩٤٥ دامەزراوە. کۆنراد ئەدیناوەر یەکەم سەرۆکی ئەم حیزبە بووە ئەنگێلا مێرکڵ ڕاوێژکاری پێشووی ئەڵمانیا یەکێکە لە کەسایەتییە دیارەکانی ئەم حیزبەیە کە بۆ ماوەی ١٨ ساڵ (٢٠٠٠–٢٠١٨) سەرۆکایەتی کردووە.
یەکیەتیی سۆسیال مەسیحی
250px|وێنۆک|لۆگۆ یەکیەتیی سۆسیال مەسیحی لە باڤاریا ناسراوە بە (CSU) حیزبێکی سیاسی ئەڵمانییە، ساڵی ١٩٤٥ لە شاری میونشین دامەزراوە. کار و چالاکییەکانی تایبەتە بە ھەرێمی باڤاریا.
سەرچاوەکان
پۆل:حیزبەکانی ئەڵمانیا پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ١٩٤٥
نزم (مۆسیقا)
وێنۆک لە مۆسیقادا، نزم یان ساف ( - ھەروەھا ناسراوە بە بیمۆل بە ئیتالی) بە واتای «نزم لە پیچ»دا دێت. لە نۆتەی مۆسیقادا، نزمەکان بە ھێما کراون، کە پێکھاتووە لە پیتی بییەکی شێوە-گۆڕدراو (b) کە یەکەم پیتی بیمۆلی ئیتالییە. نۆتە نزمەکان نۆتەیەک بە نیوپلە نزم دەکاتەوە (سێمیتۆنێک)، و ئەمە بۆ ناسینەوە لە پیانۆدا دەکەوێتە سەروو بەشی پلە سپییەکانی پیانۆ کە پلەی ڕەشی لێیە.
سەرچاوەکان
پۆل:نۆتەی مۆسیقا پۆل:پەردە (مۆسیقا)
ئەنووشیروان
وێنۆک
کیسرای یەکەم (خەسرەو) دوای ئەو ئاژاوەی بەھۆی بزووتنەوەکان باڵی بەسەر وڵات کێشابوو کیسرا دەی ویست چارەسەری بکات بۆیە مافەکانی بۆ خەڵکی گەڕاندنەوە و داواکارییەکانی بەجێ ھێنان دواتر دەستی کرد بە چاکسازی لە زەوی زارەکان بۆ کشتوکاڵی و دروستکردنی پرد و بایەخدان بە زانست و فەلسەفە و لێبووردەی ئایینی و باجی کەم کردەوە لەسەر خەڵکی ئەو کەسانەی کە زەوییە کشتوکاڵییەکانیان تووشی کارەساتی سروشتی دەبووە لێیان خۆش دەبوو لێژنەیێکی دانا بۆ باجی نوێ ئەمەش بووە ھۆی سەقامگیر و ئاسوودەی بۆ خەڵکی وڵاتەکە
ئەم پاشایە بە دادپەروەرترین پاشای ساسانی دادەنرێ بەڵام بەردەوامی جەنگ لەگەڵ ڕۆمەکان کاریگەری و زۆرتر بایەخدانی پاشا بۆ ئەو کارانە کەم کردەوە دواترش مردوو ھەر پاشی مردنشی پاشاکانی دوای نەیان توانی ڕۆمەکان لە وڵاتی سووریا و ئەنادۆڵ دەربکەن و کێشەکانی دەوڵەتی ساسانی زۆر بوون و بەردەوامی شەڕ لەگەڵ ڕۆمەکان ھەردوو دەوڵەتی لاواز کرد تا دواتر لە سەردەمی خەلیفەی دووەم شاری مەدائینی پایەتەخت داگیر کراو کۆتای بە حوکمڕانی ساسانییەکان ھات
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٥٧٩ پۆل:دامەزرێنەرانی شار
جۆدی ویلیامز
جۆدی ویلیامز (؛ لەدایکبووی ٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٠) چالاکوانێکی سیاسیی ئەمریکییە، کە بە کارەکانی لە دژی بەکارھێنانی مین بۆ مرۆڤ و بەرگرییەکانی لە مافەکانی مرۆڤ (بەتایبەتیش بۆ ژنان) ناسراوە. لە ساڵی ١٩٩٧، لەپای کارەکانی بۆ پاککردنەوە و قەدەغەکردنی بەکارھێنانی مین لە دژی مرۆڤ ئەوا خەڵاتی نۆبێلی لە ئاشتی پێبەخشرا.
جۆدی ویلیامز لە ماوەی چالاکییەکانی چەندین وتار و کتێبی نووسیوە، وتارەکانی لە ڕۆژنامە و گۆڤارەکانی وەک وۆڵ ستریت جۆرناڵ، زە ئیندیپێندێت (بەریتانیا)، زە ئایریش تایمز، زە تۆرنتۆ گڵۆب ئەند مەیڵ، زە ئێڵ ئەی تایمز، ھەروەھا لا جۆرنادا (مەکیسک) بڵاوکراونەتەوە. ئەو لە ساڵی ٢٠٠٤، لەلایەن گۆڤاری فۆربیس بەیەکێک لە ١٠٠ بەھێزترین ژنانی جیھان ناوی ھات.
لە ئازاری ٢٠١٣، کتێبێکی لەسەر ژیان و بیرەوەرییەکانی خۆی لەژێر ناونیشانی ناوم جۆدی ویلیامزە: کچێکی ڤێرمۆنتم کە ڕێگای بڕی بۆ گەیشتن بە خەڵاتی نۆبێل لە ئاشتی (My Name Is Jody Williams: A Vermont Girl's Winding Path to the Nobel Peace Prize) بڵاوکردەوە.
خوێندن
جۆدی ویلیامز لە ساڵی ١٩٧٢، بڕواننامەی بەکالۆریۆسی لە زانکۆی ڤێرمۆنت بەدەستھێناوە. لە ساڵی ١٩٧٦، ماستەری لە وانەبێژی زمانەکانی ئیسپانی و ئینگلیزی بەدەستھێناوە. لە ساڵی ١٩٨٤، بڕواننامەی ماستەر لە پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان بەدەستھێناوە لە زانکۆی جۆنز ھۆپکینز لە واشینگتن.
سەرچاوەکان
پۆل:چاکەکارانی ئەمریکی پۆل:چالاکوانە ئەمریکییەکانی مافەکانی مرۆڤ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠ پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ
ئەحمەد مەولانی
ئەحمەد مەولانی لە دایکبووی شاری بۆکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان شاعیر و وەرگێڕی کوردە. ئەحمەد مەولانی پاش تێپەڕاندنی قۆناغە دوابەدوای یەکەکانی خوێندن لە بۆکان و شارانی تر، ھەتا کاتی خانەنشین کرانی، بە بڕوانامەی باڵای زمان و ئەدەبیاتی فارسییەوە لە قوتابخانە و زانستگەکانی بۆکان سەرقاڵی وانە وتنەوە و ڕاھێنانی زەوق و ھەستی خوێندکارانی کورد بوو. ئێستا لە شاری بۆکان دەژی. چەند بەرھەمێکی لە فارسییەوە کردۆتە کوردی و بڵاو بوونەتەوە. وتار و شێعری لە گۆڤارەکاندا چاپ کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:وەرگێڕە کوردەکان
شانشینی یۆنان
شانشینی یۆنان لە ساڵی ١٨٣٢ دامەزراوە، ئەم شانشینە بە یەکێک لە پاشکۆی دەوڵەتی کۆماری ھێلینیە یەکەمینەکان ھەژمار دەکرێت. ئەمیش بە گوێرەی پەیمانی کۆنستانتاپولی نێودەوڵەتی کە یۆنان تێیدا توانی لەژێر ڕکێفی داگیرکاری ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا بێتە دەرەوە.
لە ساڵی ١٩٢٤دا شانشینی یۆنان ھەڵوەشایەوە، جارێکی تر کۆماری ھێلینی دووەم دامەزرا کە ئەمەش دوای ئەوەی یۆنان توانی بەھۆی بزاڤی خەڵکی ڕۆژھەڵاتەوە سەرکەوتن بە دەست بێنێ بەرامبەر تورکیا. لە ساڵی ١٩٣٥دا کودەتایەکی سەربازی لە یۆنان ئەنجام درا کە بووە ھۆی دووبارە دامەزراندنەوەی تەختی پاشایەتیی یۆنان کە تاوەکوو ساڵی ١٩٧٣ی بەردەوام بوو. شانشینەکە لە کۆتاییدا ھەڵوەشایەوە بەھۆی پەیڕەوکردنی حکوومڕانی دیکتاتۆریانەی سەربازی (١٩٦٧–١٩٧٤)، و ھەروەھا لە ساڵی ١٩٧٤ بەھۆی گشت پرسییەکەوە دیسان کۆماری سێیەمی ھێلینی دامەزراوە.
پێشینەی
زمانی ئاخافتنی یۆنان وەک شێوەزاری ئیمپراتۆریەتیی ڕۆژھەڵاتی ڕۆمانی بوو، و بە ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتین دەناسرا، ئەو ئیمپراتۆریەتەی دەسەڵاتی حکوومکردنی زیاتر لە ١١٠٠ ساڵی تێپەڕاند لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاستدا، لەدواییدا لە ساڵی ١٢٠٤ زمانی ئاخافتن بەرەو سستی و نەمان ڕۆیشت لەکاتی ئاوێتە بوونی شاری کۆنستانتاپول لەلایەن ھێزی سەربازی شەڕەکانی خاچپەرستی لاتینییەکانەوە کە کاریگەرییان ھەبوو. عوسمانییەکان لە ساڵی ١٤٥٣ کۆنستانتینۆپلیان بە ئاسانی گرت و بەرەو باشوور پێشڕەوییان کرد بۆ نیمچەدوورگەی بالکان و لە ساڵی ١٤٥٨ شاری ئەسینایان گرت. یۆنانییەکان ھەتا ساڵی ١٤٦٠ لە پێلۆپۆنزیدا مانەوە، و ڤێنیسیا و جینۆوا لەگەڵ ھەندێک لە دوورگەکاندا بەسترابوون، لە ١٥٠٠ زۆربەی دەشت و دوورگەکانی یۆنان لە دەستی عوسمانییەکان بوون. چیاکانی یۆنان بەشێوەیەکی بەرفراوان دوورە دەست مابوونەوە، یۆنانییەکان بۆ ئەوەی لە دەسەڵاتی بێگانە ھەڵبێن و شەڕی گەریلا بکەن ئەم چیایانە ببوو بە پەناگەیەک بۆیان.
ئامادەکاریی شەڕی سەربەخۆییی یۆنان
لە چوارچێوەی ئارەزوویەکی بێ وێنە بۆ سەربەخۆییی بوون لەدەست داگیرکەری تورکەوە و بە کاریگەریی ئاشکرای کۆمەڵگا نھێنییەکانی ھاوشێوە لە شوێنەکانی دیکەی ئەورووپا، لە ساڵی ١٨١٤ یۆنانییەکان کە ژمارەیان سێ بوو لە ئۆدیسا کۆبوونەوە بۆ ئەوەی بڕیاری دەستوور بۆ ڕێکخراوێکی نھێنیی بدەن کە بە مۆدی فریماسۆنی دەناسرا. مەبەست لەم ڕێکخراوەیە ئەوە بوو بۆ یەکخستنی ھەموو چەندین شۆڕش لە ناوچەی یۆناندا پیلانیان بۆ دانرا و یەکەمیان لە ٦ی ئازاری ١٨٢١ لە پرەنسیپەکانی دانوبیان دەستی پێکرد. لەلایەن عوسمانییەکانەوە دانرا، بەڵام مەشخەڵەکە داگیرسابوو و لە کۆتاییی ھەمان مانگدا پیلۆپۆنێس لە شۆڕشێکی کراوەی یۆنانییەکان بوو لە ڕێکخراوێکی چەکداری بۆ ڕووخاندنی حوکمی تورکیا. سێ کەسە یۆنانییەکەی دامەزرێنەرەکە ئەمانە بوون نیکۆلاس سکۆفاس خەڵکی پارێزگای ئارتا و ئیمانول زانتۆس خەڵکی باتمۆس و ئاساناسیۆس تساکالۆڤ خەڵکی لۆنینا. پاناگیۆتیس ئەناگنۆستۆپۆلۆس کە خەڵکی ئەندریتسیانیا بوو بووە چوارەم ئەندام لە ڕێکخراوەکە.
لە ناوچەی یۆناندا پیلان بۆ ھەڵگیرسانی چەندین شۆڕش گێردرا، یەکەمیان لە ٦ی ئازاری ١٨٢١ لە ھەرێمی دانوب دەستی پێکرد. لەلایەن عوسمانییەکانەوە دامرکایەوە، بەڵام مەشخەڵی شۆڕشەکە داگیرساوە و لە کۆتاییی ھەمان مانگدا پیلۆپۆنێس شۆڕشێکی تری تیادا ھەڵگیرسایەوە و بە دەسپێکی شۆڕش ھەژمار کرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٢٤
قەڵاچەڕمەڵە
قەڵاچەڕمەڵە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاوەسپی، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەڵاچەڕمەڵە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پیرمۆنی و لە باشوور لەگەڵ گوندی چوارشاخی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خەپەکوێر لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گەرمک.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
٥٦٢ (ژمارە)
٥٦٢ (پانسەد و شەست و دوو) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٦١ و ٥٦٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٥٨٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1580 (توضيح)
جەزائیر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
١٥٨١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1581 (توضيح)
نیپال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
نیپال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
حیزبی ئازادی دیموکرات (ئەڵمانیا)
400px|چوارچێوە
حیزبی ئازادی دیموکرات (؛ کورت دەکرێتەوە بۆ FDP) حیزبێکی سیاسیی ئەڵمانییە. ساڵی ١٩٤٨ دامەزراوە. ئەم حیزبە لە نێوان ساڵانی ١٩٤٩–١٩٥٦، ١٩٦١–١٩٦٦ و ١٩٦٩–١٩٩٨ لە ئەڵمانیا لەسەر حکووم بووە. تا ئێستا لە کاری سیاسی بەردەوامە و بەشداری لە ھەڵبژاردنەکانی وڵاتەکەی دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:حیزبەکانی ئەڵمانیا
بی ئاڕ-١٥٨
وێنۆک|بی ئاڕ-١٥٨
بی ئاڕ-١٥٨ ڕێگایەکی خێرای فیدراڵی بەڕازیلە. یەکێکە لە درێژترین ڕێگا سەرەکییەکانی وڵاتەکە، ڕێگاکە بە درێژایی ٣٩٥٥٫٠ کیلۆمەتر (٢٤٥٧٫٥ میل) ئەلتامیرا، پارا بە سانتانا دوو لیڤرامنتۆ لە سنووری ئۆرۆگوای دەبەستێتەوە کە لەوێشەوە ڕێگای ٥ (ئۆرۆگوای) دەبەستێتەوە.
بە پێچەوانەی زۆربەی ڕێگا درێژخایەنەکانەوە، ھیچ پایتەختێکی بەرازیل نابڕێت. یەکێکە لە ڕێگا سەرەکییەکانی ناوەوەی بەرازیل لەگەڵ بی ئاڕ-١٦٣ و بی ئاڕ-٣٦٤
ئەم ڕێگایە زۆر گرنگە بۆ ویلایەتەکانی وەک ماتۆ گرۆسۆ کە گەورەترین بەرھەمھێنەری دانەوێڵەیە لە وڵاتەکەدا (ئەو ویلایەتە گەورەترین بەرھەمھێنەری فاسۆلیا، گەنمەشامی، پەتاتە، سێیەم گەورەترین بەرھەمھێنەری فاسۆلیا، و شەشەم گەورەترین بەرھەمھێنەری قەیسی شەکرە). لە وڵاتەکەدا)، جگە لەوەی کە گەورەترین ڕەوە ئاژەڵیان لە وڵاتەکەدا ھەیە، زیاتر لە ٣٠ ملیۆن سەر ئاژەڵیان ھەیە، کە تەنھا نزیکەی ١٤٪ی بەرھەمی نیشتمانی پێکدەھێنێت. قیرتاوکردن و چاککردنەوەی ڕێگای خێرا کە تا ئێستاش پارچە زەوییەکانی ھەیە، بە فاکتەرێکی گرنگی گەشەسەندنی ئابووری دادەنرێت، کە دەستوەردان لە تێچووی گواستنەوە و نرخی ئەو کاڵایانە دەکات کە دەگەنە بەکارھێنەری کۆتایی. دۆڵی ئاراگوایا کە ڕێگاکە تێیدا تێدەپەڕێت، جەمسەرێکی گرنگی گەشەسەندنی دەوڵەتە. لە ساڵی ٢٠٠٥دا، وەزیری پێشووی ژێرخانی بەڕازیل، لویس ئەنتۆنیۆ پاگۆت، باسی لەوە کرد کە «بی ئاڕ-١٥٨ میحوەرێکی پێکھاتەدار و فرە شێوازە کە ڕێگای خێرا لەگەڵ ڕێڕەوی ئاو و ھێڵی ئاسن تێکەڵ دەکات، ھەر بۆیەش گرنگییەکی زۆری ھەیە». ھەروەھا بە گوتەی ئەو، «تەواوکردنی کارەکانی قیرتاوکردن لەسەر بی ئاڕ-١٥٨ دەبێتە ھۆی کێبڕکێ نەک تەنھا بە بازرگانی کشتوکاڵی لە ویلایەتی ماتۆ گرۆسۆ، بەڵکو دەبێتە ھۆی ئەوەی بەندەری پۆنتا دا مادێرا ببێتە کۆریدۆرێکی ھەناردەکردن بۆ ئەوانی دیکە.». بەرھەمەکان کە دەتوانرێت یەکبخرێن ھەروەھا دەرفەت بۆ گەڕانەوەی بار لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە دروست دەکات ئەو کەشتیانەی لە دەرەوە دێن دەتوانن شتومەکی کشتوکاڵی و بەرھەمی تر بھێنن بی ئاڕ-١٥٨ بە دوو ھێڵی ئاسنی سەرەکی دەبەسترێتەوە: کاراجاس، کە لە کۆگاکانی کاراجاسەوە دەست پێ دەکات. (لە پارا)) بۆ تێرمی ناڵی پۆنتا دی مادێرا لە ساو لویس (مارانھاو)، و ھێڵی ئاسنی نۆرت-سول، کە لە ئێستادا دەکەوێتە شاری ئێستریتۆ، تۆکانتین، و تا ئێستا بەرەو ویلایەتی گۆیاس دابەزیوە
سەرچاوەکان
پۆل:رێگا سەرەکییە فیدراڵیەکان لە بەڕازیل
٥٦٣ (ژمارە)
٥٦٣ (پانسەد و شەست و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٦٢ و ٥٦٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٥٨٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1582 (توضيح)
ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ١٩٩٢
پارتی دیموکراتی کوردستان براوەی ھەڵبژاردنەکانبوو بەوەی توانی ٥١ کورسی بەدەستبھێنێت. لەبەرامبەردا یەکێتیی نیشتمانی کوردستان توانی ٤٩ کورسی بەدەستبھێنێت. بەڵام دواتر بەڕێککەوتنێک پارتی دیموکراتی کوردستان کورسییەکی دیکەی بە یەکێتیی نیشتمانی کوردستان بەخشی بەمەش ھەردوو حیزب بوون بە ٥٠ کورسی. ھەردوو حیزبەکە بەیەکەوە حوکمڕانی ھەرێمییانکرد تاوەکوو سەرھەڵدانی شەڕی براکوژی لە ئایاری ١٩٩٤.
جەزائیر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
جەزائیر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ١٩٩٢
لە ٤ی حوزەیرانی ١٩٩٢، جەوھەر نامیق سالم وەک سەرۆکی پەرلەمانی ھەڵبژێردرا. فوئاد مەعسووم وەک سەرۆکوەزیرانی ھەرێمی کوردستان دیاریکرا.
جەزائیر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ١٩٩٢
ئەنجامەکان
١ لیستەکەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، چەند حیزبێکی دیکەی لەخۆگرت لەوانە حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان
ژێدەرەکان
پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە عێراق پۆل:سیاسەتی باشووری کوردستان
خەرەگۆش
خەرەگۆش گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما نشیو، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
خەرەگۆش ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
حەسوشکی
حەسوشکی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
حەسوشکی ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پەرەسەندنی پەپوولەکان
پەرەسەندنی پەپوولە پێناسە دەکرێت بە سەرچاوە و ھەمەجۆربوونی پەپوولەکان لەسەر بەشێکی گەورەی ڕووی زەوی بەدرێژای کاتە جیۆلۆجییەکان. سەرەتاترین بە بەردبوو و پاشماوەی پەپوولەکان دەگەرێتەوە بۆ ناوەڕاستی چاخی جیۆلۆجی (ئیۆسین - Eocene) لە نێوان ٤٠–٥٠ میلیۆن ساڵ لەمەوبەر. گەشەکردنی پەپوولەکان بەشێوەیەکی توند پەیوەستە بە پەرەسەندنی ڕووەکە گوڵدارەکانەوە چونکە ھەردوو جۆری پەپوولە پێگەیشتووەکان و کرمی پەپوولە (لارڤای پەپوولە) لەسەر ڕووەکە گوڵدارەکان دەژین. بەشێوەیەکی گشتی لە کۆی ٢٢٠ ھەزار جۆرە پەپوولەکان (Lepidoptera) نزیکەی ٤٥ ھەزاریان جۆری پەپوولەی باڵداری نەخشێنراون (باڵەکانیان نەخشی لەسەرە) کە ئەگەرێکی زۆر ھەیە لە مێرووی مۆرانەوە پەرەیانسەندبێت. جۆری پەپوولەکان لە تەواوی دونیادا بوونیان ھەیە جگە لە کیشوەری بەستەڵەکی باشور (ئەنتەرتیکا) و بەشێوەیەکی بەرچاو زۆرن لە ناوچە کەمەرەییەکان دا کە لەم ناوچە کەمەرەییانە بە ٨ خێزان پۆلێن دەکرێن.
ئەگەر ھەیە کردەکانی (لاسایی کردنەوە، دوو ڕەگبوون (ڕەگەز تێکەڵاوبوون) و پێکەوە پەرەسەندن) لەگەڵ ئەو ڕووەکانەی پەپوولەکان لەسەر دەژین ھاوکاربووبێت لە کرداری دروستبوونی جۆرەکان و ھەمەجۆرێتی لە پەپوولەکان دا. ھەروەھا کارێکی ئەستەم نییە پەپوولەکان سەرچاوەیان گرتبێت (دروست بووبێتن) و پەرەیانسەندبێت لەپێش پەرەسەندنی ئەو ڕووەکە گوڵدار و تۆدارانەی ئەمرۆ پەپوولەکان لەسەری دەژین.
شانشینی جۆرەکانی پەپوولەی (ڕوپەلاسۆرا - Rhopalocera) سێ خێزانی گەورە پێکدەھێنێت (ھێدلدیا - Hedyloidea، ھێسپێریۆدیا - Hesperioidea و پاپیلیۆنۆدیا - Papilionoidea).
بەڵگەکان
لێکۆڵینەوەی نوێ لەسەر پۆلێنکردنی جۆری پەپوولەکان لە ئاستێکی بەرز و وردا دەستی پێکرد لەگەڵ بەکارھێنانە بۆماوەییەکانی ئێرلیک دەربارەی سەدەھا خەسڵەتی ڕووخساریی و شێوەیی کە لەوەوپێش بە شێوازێکی ڕووکەشی تەماشای تەواوی خێزان و کۆمەڵە گەورەکانی پەپوولەکان کرابوو. ماڵکۆم ژ. سکۆبڵ لەگەڵ زاناکانی دیکەدا بەردەوام بوون لە گەڕان بە دوای خەسڵەتە نوێیەکان دا بەڵام لە چوارچێوەی کارپێکردنی پۆلێنەکان دا. بەھەمان شێوە بەھۆی سوودبینین لە زانیارییە خانەییەکان ڕێ خۆشکەر و یارمتەیدەر بووە کە لێکۆڵەران چەندین جۆر و کۆمەڵەی پەپوولەکان یەکلای بکەنەوە.
لە دوای دۆزینەوە و ناساندنی ٥٠ بەردینی پەپوولەکان بەڵگەکان کۆکراونەتەوە و تۆمارکراون لەڕێی لێکۆڵینەوە لەم بوار و زانستانەدا: زانستی بەردینەکان، زانستی پێکھاتەکان، لێکچوویی، بۆماوەی خانەیی، زیندەکیمیای بەراوردکاری، بەراوردکاری ھەڵسووکەوتەکان، ژینگەزانی و دابەشبوونە جیۆگرافییەکانی ئەم سەردەمە. ھەرچەندە پەپوولەکان یەکێکن لەو مێرووانەی زۆرترین لێکۆڵینەوەیان لەسەر ئەنجام دەدرێت بەڵام دەرئەنجام و دۆزینەوەی نوێ بە بەردەوامی پەردەی لەسەر لادەدرێت لەگەڵ دەرکەوتنی پۆلێنی جێگیری پەپوولەکان.
بەردینەکان
بە بەردبووی پەپوولەکان بەشێوەیەکی باش و ورد لەلایەن زانایان (دەیڤد گریمالدی و مایکڵ س. ئێنگڵ) لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە کە ھەردوو زانایان پێیان وایە خاڵی لاوازی لێکۆڵینەوە و بەردینەکان دەگەڕێتەوە بۆ دەستنیشانکردنی و ڕوونکردنەوەی دەستەخوشکەکانی جۆرە پەپوولەی (ڕوپەلاسۆرا - Rhopalocera). ھەروەھا یەکەمین بە بەردبووی پەپوولەکان نزیکەی ٥٠ میلیۆن ساڵ لەمەوبەرەوە دروستبووە.
مێژووی سەرچاوەی پەپوولەکان
بە پێی بیردۆزی ھەندێک لە لێکۆڵەران پێان وایە کە سەرچاوەی سەرەتایی و یەکەمینی پەپوولەکان دەگەرێتەوە بۆ چاخی جیۆلۆجی (گەچی – تەباشیری – Cretaceous – ٦٦ بۆ ١٤٥ میلیۆن ساڵ لەمەوبەر) لەو کاتەی کە شوێنی کیشوەرەکان بەشێوەیەکی جیاواز ڕێککەوتبوو وەک لە شوێنی ئێستایان و کەشوھەوا ھاوشێوەی رۆژگاری ئەمرۆ نەبووە، لەبەر ئەم ھۆیە دەبێت پەرەسەندنی پەپوولەکان ئاشکرابکرێت لەڕێی ھەڵسەنگاندن و شیکردنەوەی (گریمانە درەختە وەچەیەکان) و مێژووی جوگرافیای ئاژەڵییەوە. ئەو لێکۆڵەرانەی بیرۆکەی سەرچاوە و سەرەتای (گەچی – تەباشیری - Cretaceous) پەپوولەکانیان بەلاوە پەسەندە، بەشێوەیەکی گشتی لایەنگری گریمانەی (دروستبوونی جۆرەکانن بەشێوەیەکی جیاکراوە لە یەکدی) لە مێژووی جوگرافیای ئاژەڵان دەربارەی چۆنیەتی دابەشبوونی بەشە گەورەکانی پەپوولە بە جیھان دا و لە کاتێک دا ئەو زانایانەی باوەڕایان بەوەیە سەرەتای پەپوولەکان دەگەرێتەوە بۆ چاخی جیۆلۆجی (تێرشێری – Tertiary – ٢٫٦ بۆ ٦٦ میلیۆن ساڵ لەمەوبەر) ھاوڕا نین لەگەڵ ئەم بۆچوونەدا.
سەرچاوەکان
پۆل:پەپوولەکان پۆل:پەرەسەندنی مێرووەکان
١٥٨٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1583 (توضيح)
٥٦٤ (ژمارە)
٥٦٤ (پانسەد و شەست و چوار) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٦٣ و ٥٦٥.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ساسان عەونی
ساسان عوسمان عەونی حەبیب (لەدایکبووی ١٩٧٠) لەوەتەی ١٠ی تەمووزی ٢٠١٩، لەسەر پشکی پارتی دیموکراتی کوردستان لە نۆیەمین کابینەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بوو بە وەزیری شارەوانی و گەشت و گوزار. ساسان بەکالۆریۆسی ھەیە لە ئەندازیاری شارستانی لە زانکۆی سەلاحەددین، ھەروەھا ماستەری ھەیە کارگێڕی کار و ئابووری.
بەرز (مۆسیقا)
لە مۆسیقادا، بەرز، تیژ یان دێز ( • ) بە واتای «بەرز لە پیچ»ـدا دێت. واتە نیوپلە یان سێمیتۆنێک بەرزتر لە پیچدا. دێزەکان بە نیشانە کراون لەسەر نۆتەی مۆسیقا. پێچەوانەی بەرزەکان، نزمەکانن.
ساسان عەونی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی ھەولێر پۆل:وەزیرەکانی کابینەی نۆیەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان پۆل:دەرچووانی زانکۆی سەلاحەدین
بەرز (مۆسیقا)
سەرچاوەکان
پۆل:نۆتەی مۆسیقا پۆل:پەردە (مۆسیقا)
نیپال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
فەقێ مستەفا
فەقێ مستەفا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاوەسپی، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
فەقێ مستەفا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کۆیک و لە باشوور لەگەڵ گوندی قولیجانی ئەمین قارەمان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مەسۆیی بچوک لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سپی سەر.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٥٨٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1584 (توضيح)
٥٦٥ (ژمارە)
٥٦٥ (پانسەد و شەست و پێنج) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٦٤ و ٥٦٦.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
نورمەمەدکەند
جوگرافیا
نورمەمەدکەند ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
وەیر
وەیر شارۆچکەیەکە لە بەریتانیا، دەکەوێتە ھێرتفۆردشایر. بە ژمارەی دانیشتووانی ١٨٬٧٩٩، بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠١٠، کۆدی پۆستی SG11، SG12.
پێرستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل
خەڵاتی نۆبێل (بە سویدی: Nobelpriset)، خەڵاتێکی سویدیی-بنچینەی پێشکەشکراوی نێودەوڵەتییە. ئەم خەڵاتە لەلایەن زانای سویدیی ئەلفرێد نۆبێلەوە دانرا، بەجۆرێ کە لە وەسییەتنامەکەیدا ئاماژەی بەوە کردووە و گرێ بەستی پڕکردۆتەوە (لە یانەی سویدیی-نەرویجیی) لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٨٩٥، بەوەی کە ساڵانە ئەم خەڵاتە ببەخشرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵاتی نۆبێل پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل
مارتا
مارتا ڤیەرا دا سیلڤا (لەدایکبووی ١٩ی شووباتی ١٩٨٦) یاریزانی تۆپی پێیی بەڕازیلی-سوێدییە، کە یاری بۆیانەی ئۆرلاندۆ پراید و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ژنانی بەڕازیل دەکات لەھێڵی ھێرشبردن. بەتۆمارکردنی ١٧ گۆڵ، گۆڵکاری مێژویی جامی جیھانیی ژنانە. یەکەم یاریزانە لە ھەردوو ڕەگەز، بتوانێت گۆڵ لە پێنج جامی جھانیی فیفا تۆماربکات، لە ساڵی ٢٠١٩، کریستین سینکلێر ھەمان شتی کردەوە.
لە کانوونی دووەمی ٢٠١٣، ناوی وەک یەکێکە لە شەش باڵیۆزەکانی بەڕازیل ھات بۆ جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤، لەپاڵ ھەریەکە لە ئەماریلدۆ، بیبیتۆ، ڕۆبێرتۆ کارلۆس، ڕۆناڵدۆ وە ماریۆ زاگلۆ. مارتا لە ساڵی ٢٠١٣، لە زنجیرە فیلمێکی بەڵگەنامەیی (دۆکیۆمێنتاری) بەناوی وەرزشەکانی تر لەکەناڵی سوێدی دەرکەوت.
لە ئابی ٢٠١٦، یەکێکبوو لەو ٨ کەسەی کە ئاڵای ئۆڵمپیک ھەڵگرتبوو یارییەکانی ئۆڵمپیک ڕیۆ.
دەستپێکی کارکردن
تواناکانی مارتا لەلایەن خانمە ڕاھێنەر ھێلینا پاچیکۆ دۆزرایەوە، کاتێک تەمەنی ١٤ ساڵان بوو. دوای یاریکردنی بۆ تیپی نەوجەوانانی سی ئێس ئەی، مارتا لە ساڵی ٢٠٠٠ دەستیکرد بەیاریکردنی پیشەگەرانە لەیانەی ڤاسکۆ دی گاما. دوای دوو ساڵ، گواسترایەوە بۆ یانەی سانتا کروز، کە یانەیەکی بچووکە لە ھەرێمی میناس گەریاس، لەوێ بۆ دوو وەرزی دیکە یاری کرد، پێش ئەوەی ڕووبکاتە یانەی ئومیا ئایکەی.
ئومیا ئایکەی
لە دووەم وەرزیدا (ساڵی ٢٠٠٥)، مارتا توانی ٢١ گۆڵ تۆماربکات و یانەکەشی بووە پاڵەوانی خوولی سوێدی، بەبێ ئەوەی یەک یاریش بدۆڕێت. بەڵام لە یاری کۆتایی جامی سوێد جارێکی دیکە بەیانەی دیورگاردن دۆڕان ٣–١؛ لەژێر کاریگەری ئەم یارییە، سێ حەفتە دواتر لەیاری خوولدا ٧–٠ یارییەکەیان لە دیورگاردن بردەوە.
لە ساڵی ٢٠٠٦، جارێکی دیکە یانەکە توانی خوولی سوێدی بباتەوە بەبێ شکستھێنان، ھاوشێوەی پارساڵیش بە تۆمارکردنی ٢١ گۆڵ ئەوا مارتا بوو بە گۆڵکاری وەرزەکە. یانەی ئومیا، توانی بگاتە یاری کۆتایی جامی یووفا، ھەروەھا بەئەنجامی ھەردوو یاری توانی ١١–١ لە یانەی کۆلبۆتنی نەرویژی بباتەوە، مارتا دوو گۆڵی کرد لەھەردوو یاریدا. بۆ سێیەم جار لەسەریەک یانەکەی مارتا، لەیاری کۆتایی جامی سوێدی شکستی ھێنا، ئەمجارەیان لەیاری کۆتایی ٣–٢ بەرامبەر لینکۆپینگس جامەکەی دۆڕاند.
لە ساڵی ٢٠٠٧، یانەکە وەرزێکی دیکەی بەسەرکەوتن بەڕێکرد بەبردنەوەی خوول بە ٩ خاڵ زیاتر لەیانەی دیورگاردن، ھەروەھا بردنەوەی جامی سوێدی لە یانەی ئەی ئای کەی بەئەنجامی ٤–٣، کە لەو یارییەدا مارتا ھاتریکی تۆمارکرد. مارتا لە خوولەکە توانی ٢٥ گۆڵ تۆماربکا، بە گۆلێک کەمتر بووە دووەم گۆڵکاری وەرزەکە لەدوای لۆتا شیلین. لە جامی یووفاش بۆ چوارەمین جار گەیشتنە یاری کۆتایی، بەڵام لەکۆتایی بەیانەی ئارسیناڵ دۆڕان ١–٠. ڕاست|وێنۆک|مارتا لەکاتی یاریکردنی بۆ یانەی ئومیا ئایکەی. لە وەرزی ٢٠٠٨، ئومیا و مارتا جارێکی دیکە بوونە پاڵەوانی خوولی سوێد. لەکۆتایی وەرز، پرسیار لەسەر داھاتووی مارتا درووستبوو، دوای تێپەڕبوونی دوو مانگ، لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٩، لە ئاھەنگی دیاریکردنی خەڵاتی باشترین یاریزانی ساڵی فیفا، مارتا ئەوەی ئاشکرا کرد کە بۆ سێ وەرز بۆ یانەی لۆس ئەنجەلۆس سۆلی ئەمریکی یاری دەکات. لەسەر داواکاری مارتا، یانە ئەمریکییە یاریزان یۆھانا فریسکیشی کڕی لەیانەی ئومیا، کە دواتر پێشکەشکارێکی سوێدی لەکەناڵی تیڤی٤ بەناوی پاتریک ئکوال ئەوەی درکاند کە مارتا و یوھانا پەیوەندییەکی لێزبیانیان ھەیە. دواتر ھەردوو یاریزان ئەوەیان ڕەتکردەوە.
ژیانی یاریکردنی مارتا لە ساڵی ٢٠٠٥، لەفیلمێکی بەڵگەنامەیی بەناوی "مارتا - ڕاھێنەری پێلێ" پەخشکرا.
لۆس ئەنجەلۆس سۆل
لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٩، لەو ڕۆژەی کە خەڵاتی باشترین یاریزانی ساڵی فیفا بردەوە، مارتا ئاشکرایکرد کە بۆ سێ وەرز لە خوولی ژنانی ئەمریکی ناسراو بە (WPS) یاری دەکات، بۆ یانەی لۆس ئەنجەلۆس سۆل. لەکاتی واژووکردنی گرێبەستەکەی، مارتا وتی «بۆمن گرنگترین شت ئەوەیە، لەشوێنێک یاری بکەم کە باشترین یاریزانەکانی جیھان یاری لێدەکەن، ئەوەش ھەمان شتە کە لێرە ھەوڵی بۆدەدرێت، خوولی ئەمریکی بەبەھێزترین خوول دادەنرێت لەجیھان، لەبەرئەوەیە ئێستا ھاتوومەتە ئێرە.»
لە وەرزی ٢٠٠٩، لەگەڵ یانەی لۆس ئەنجەلۆس، مارتا بووە گۆڵکاری خوولەکە بەتۆمارکردنی ١٠ گۆڵ و درووستکردنی ٣ گۆڵی دیکە بۆ یاریزانەکانی دیکە. یانەکە گەیشتە یاری کۆتایی پاڵەوانییەتی دەبلیوو پی ئێس، بەڵام کۆتاییەکەی بەیانەی سکای بلو دۆڕاند ١–٠.
سانتۆس
لەکاتی پشووی وەرزەکان، مارتا گرێبەستێکی سێ مانگەی بەشێوەی خواستن ئەنجامدا، بۆ یاریکردن لەیانەی سانتۆسی بەڕازیلی بەمەبەستی یاریکردن لە جامی کۆپا لیپەرتادۆس و جامی بەڕازیل. ماراتا بووە یارمەتیدەری یانەکە بەوەی بوونە پاڵەوانی ھەردوو جامەکە، مارتا توانی لەیاری کۆتایی لیپەرتادۆس گۆڵێک بکات، ھەروەھا لەیاری کۆتایی جامی بەڕازیلیش دوو گۆڵی کرد. وێنۆک|320x320پیکسڵ|مارتا لە خوولی ئەمریکی.
کرسەر
کرسەر گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کەلان، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
مارتا
یانەی گۆڵد پڕاید
لە کانوونی دووەمی ٢٠١٠، یانەی لۆس ئەنجەلۆس سۆل کارەکانی وەستاند. دواتر مافدرا بە مارتا و یاریزانەکانی دیکە بۆیان ھەیە بچنە تیپەکانی دیکە و بەشداری خوولەکە ببنەوە. یانەی گۆڵد پراید توانی مارتا بکڕێت. مارتا لەھەموو یارییەکانی یانەکەی بەشداربوو، توانی ١٩ گۆڵ لەکۆی ٢٤ یاریدا تۆماربکات و ببێتە گۆڵکاری خوولەکەش. دواتر لەگەڵ یانەکەی بەشداری لە دەبلیوو پی ئێس چامپیۆنشیپ کرد، دواتر لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠، یانەی گۆڵد پراید ھەڵوەشایەوە، مارتا کەوتەوە بازاڕی گواستنەوە.
کرسەر
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
مارتا
وێستەرن نیویۆرک فلاش
لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١، مارتا ڕووی کردە یانەی وێستەرن نیویۆرک فلاش بۆ سێ سال، ئەو یانەیە درێژکراوەی یانەی پێشووی گۆڵد پراید بوو. لەم وەرزەدا مارتا یارییەکی زۆری بۆ نەمایەوە، بۆیە کۆتایی بە وەرزەکە ھێنا بەتۆمارکردنی دوو گۆڵ و چوار گۆڵسازکردن.
١٥٨٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1585 (توضيح)
مارتا
تیرسۆ فف
دوای ئەوەی وەرزی ٢٠١٢ لە خوولی ئەمریکی ھەڵوەشایەوە، مارتا بڕیاریدا بگەڕێتەوە خوولی سوێدی. لە ٢٢ی شووباتی ٢٠١٢، بۆ دوو وەرز گرێبەستێکی لەگەڵ یانەی تیرسۆ فف واژووکرد، بە مووچەیەکی ساڵانەی بەرز ٤٠٠٬٠٠٠ دۆلاری ئەمریکی، ئەم پارەیە لەلایەن سپۆنسەرەکانی یانەکە دابیندەکرا بەقسەی خاوەنی یانەکە. یانەی تیرسۆ بۆیەکەمینجار بووە پاڵەوانی خوولی سوێدی، ھەروەھا مارتاش بۆ ١٥ەمین جار مێدالیای پاڵەوانبوونی خوولی وەرگرت.
یانەکە لە جامی پاڵەوانانی یووفای ٢٠١٤، گەیشتە یاری کۆتایی بەڵام ٤–٣ بە ڤۆلفسبۆرگی ئەڵمانی دۆڕا، لەیارییەکە ماڕتا دوو گۆڵی تۆمارکرد. دواتر لە ساڵی ٢٠١٤، یانەکە تووشی قەیرانی دارایی ھات، بەمەش نەیتوانی لە وەرزی داھاتوو بەشداربێت، سەرجەم یاریزانانی یانەکەش لەبازاڕی گواستنەوە بوون بەخۆڕایی. دەستەی بەڕێوەبردن، مووچەی یاریزانەکانی یانەکەی بڵاوکردەوە، مارتا لەھەمووان زیاتری پێدەدرا کە مووچەی ھەر مانگێکی ١٦٨٬٠٠٠ کڕۆنی سوێدی بوو.
لەگەڵ بڵاوبوونەوەی ھەواڵەکان لەسەر قەیرانی یانەکە، میدیاکان ھەواڵی گواستنەوەی مارتایان بۆ یانەی ئەڤالدسنیسی نەرویژی بڵاوکردەوە. بەڵام یەکێتیی تۆپی پێی نەرویژی داوای کەمکردنەوەی مووچەکەی دەکرد. یانەکانی پاریس سانت جێرمان و کارۆلین سیگەریش لەسەر ھێڵبوون بۆ گواستنەوەی مارتا.
ڕەزێنگارد
لە تەممووزی ٢٠١٤، مارتا واژووی لەسەر گرێبەستێکی شەش مانگانە لەگەڵ یانەی ڕەزێنگارد کرد. لەکاتی یاریکردن بۆ یانەکە، مارتا بووە پاڵەوانی خوولی سوێدی لەوەرزەکانی ٢٠١٤ و ٢٠١٥، جامی سوێدی لە ٢٠١٦ ھەروەھا جامی سووپەر سوێد لە ٢٠١٥ و ٢٠١٦.
ئۆرلاندۆ پراید
لەدوای شکستی ڕەزێنگارد بەرامبەر بەرشەلۆنا لەچارەکی کۆتایی خوولی یانەپاڵەوانەکانی ئەورووپا، مارتا ڕووی کردە یانەی ئۆرلاندۆ پراید بەخۆڕایی، گرێبەستە نوێیەکەشی بۆ ماوەی دوو وەرزە و دەکرێت درێژبکرێتەوە بۆ سێ وەرز. لەیەکەم وەرزیدا بۆ ئۆرلاندۆ، ئەو مارتا پلەی سێیەمی بەدەستھێنا لە خوول. بەمەش گەیشتنە یارییەکانی پێش کۆتایی، بەڵام لەیاری پێش کۆتایی بەرامبەر پۆرتلاند تۆرنس شکستیان ھێنا.
ھەڵبژاردەی بەڕازیل
مارتا لە ساڵی ٢٠٠٧، لە جامی جیھانیی ژنانی فیفا بەشداربوو، بەڕازیل بەبەھێزی دەرکەوت لە قۆناغی گرووپەکان، کاتێک ھەر سێ یارییەکەی بردەوە، مارتا لەو قۆناغە چوار گۆڵی تۆمارکرد. لەیاری چارەگی کۆتایی، بەڕازیل ٣–٢ لە ئوسترالیای بردەوە، مارتا تۆڕی ھەژاند لەڕێگای پەناڵتییەکەوە. لە یاری پێش کۆتایی، بەڕازیل ٤–٠ لە ئەمریکای بردەوە، مارتا دوو گۆڵی تۆمارکرد. لەیاری کۆتاییدا بەڕازیل ٢–٠ بە ئەڵمانیای دۆڕاند، لەناوەڕاستی یارییەکە کاتێک یارییەکە بێ گۆڵبوو، ئەوا مارتا لێدانێکی سزای بەفیڕۆدا. لە پاڵەوانییەتیەکە، مارتا خەڵاتی گۆڵدن بۆڵ و فووتی بردەوە وەک باشترین یاریزان و گۆڵکار، لەکۆی یارییەکانی مۆندیال ئەوا حەوت گۆڵی تۆمارکرد.
مارتا لە یارییەکانی ئۆلەمپیادی پەکینی ٢٠٠٨ بەشداریکرد، توانی مێدالیای زیو بباتەوە ئەمەش دوای ئەوەی لەیاری کۆتایی بەرامبەر ئەمریکا ١–٠ دۆڕان.
مارتا لە جامی جیھانیی ژنانی ٢٠١١ بەشداریکرد، بەڕازیل لە چارەگی کۆتایی بەرامبەر ئەمریکا دەرکرا. مارتا توانی چوار گۆڵ و دوو ئەسیست بکات. ئەمەش وایکرد ناوی بچێتە گۆڵکاری مێژوویی مۆندیالی ژنان، بەتۆمارکردنی زۆرترین گۆڵ لەپاڵ بیرگیت پرینز بە ١٤ گۆڵ. لە پاڵەوانیەتیەکەش بووە دووەم گۆڵکار، خەڵاتی تۆپی زیوی پێدرا. لە یەکەم یاریشیدا بەرامبەر ئوسترالیا، ئەوا لەلایەن ھاندەرانی ئەو تیپە گاڵتەیەکی زۆری پێکرا. لە چوارەمین جامی جیھانیدا لە ساڵی ٢٠١٥، مارتا بووە گۆڵکاری مێژوویی مۆندیال کاتێک ژمارەی گۆڵەکانی گەیاندە ١٥، لەیاری بەرامبەر کۆریای باشوور. بەڕازیل لە قۆناغی ١٦، بەرامبەر ئوسترالیا کرایە دەرەوەی مۆندیال.
لەکاتی بەڕێوەچوونی مۆندیالی ٢٠١٩، مارتا بووە یەکەم یاریزانی مێژوو لە کوڕان و کچان، کە بتوانێت لە پێنج پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا گۆڵ تۆماربکات، ئەمەش کاتێک بەلێدانی سزا گۆڵێکی لە ئوسترالیا تۆمارکرد. لەیاری دواتر بەرامبەر ئیتالیا، مارتا گۆڵێکی دیکەی تۆمارکرد بەمەش بە ١٧ گۆڵ ئەوکاتە بووە گۆڵکاری مێژوویی مۆندیال لەئاستی نێر و مێ. لەدوای ئەوەی لە قۆناغی ١٦، بەڕازیل دەرکرا لەیاری بەرامبەر وڵاتی خانەخوێ (فەڕەنسا)، مارتا چاوپێکەوتنێکی سۆزدارانەی بەرامبەر کامێرا ئەنجامدا، کە تێیدا بەفرمێسکەوە داوای لەکچانی بەڕازیل کرد کە شوێنی خۆی و ئەفسانەکانی دیکەی وەک فۆرمینگا و کریستەین پڕبکەنەوە. چاوپێکەوتنەکەی مارتا، لەسەر ئینتەرنێت دەنگدانەوەی ھەبوو، بە دەیان ھەزار ڕیتوویتکرا لەتۆڕی تویتەر. لەوکاتەدا مارتا ناوی لە ١٠ دیارترین یاریزانانی تۆپی پێ ھات، لە ماڵپەڕی ویکیپیدیا.
لە ٢١ی تەمموزی ٢٠٢١، دوو گۆڵی تۆمارکرد لە بەرامبەر چین کە بە ئەنجامی ٥-٠ یاریییەکەیان بردەوە و بووە یەکەم یاریزان کە لە پێنج ئۆڵۆمپیادی لەسەریەک گۆڵی تۆمارکرد.
یانەکان
ئومیا ئایکەی
سانتۆس
یانەی گۆڵد پڕاید
یانەی وێستەرن نیویۆرک فلاش
تیرسۆ فف
ڕیکۆرد
گۆڵکاری مێژوویی جامی جیھانیی فیفای ژنان (١٧ گۆڵ). وێنۆک|مارتا لەیارییەکی خێرخوازی لەدژی ھەژاری، ساڵی ٢٠١٤ لە [[بێرن، سوویس.]]
شێوازی یاریکردن
وێڕای بچووکی و خێرایی، ئەوا یاریزانێکی پتەو و و بەھێزیشە، مارتا بەلای زۆرێک لە کەسایەتییەکانی تۆپی پێ وەک باشترین یاریزانی مێژووی تۆپی پێ لەئاستی خانمان دادەنرێت، مارتا بە تواناکانی لەڕووی مامەڵەکردن بە تۆپەوە دەناسرێتەوە، زۆرجار بە ڕۆناڵدینھۆ، ڕۆماریۆ و پێلێ بەراورددەکرێت، خۆشی ناوی خۆی بە پێلێ بە تەنوورەوە دەھێنێت. وەک زیادکردنێکیش بۆ توانا تەکنیکییەکانی مارتا، ئەوا ناوبراو بەخێرا بڕینی یاریزانەکانی بەرامبەری دەناسرێتەوە. مارتا لەتوانایدایە لەچەند شوێنێکی یاریگا یاری بکات، لەسەرەتای یاریکردنی ئەوا لە ھێڵی ناوەڕاستی ھێرشبەر وەک یاریزانێکی کلاسیکی ژمارە ١٠ یاری دەکرد، کە دواتر ئەرکی زیاتری پێدرا، وەک پاڵپشتیکاری ھێرشبەران وە ھێرشبەری سەرەکی، وە تەنانەت وەک یاریزانی باڵ، کە لەو شوێنە دەیتوانی بگەڕێتەوە ناوەڕاست و بەقاچی چەپی، لێدانی تووند ئاڕاستەی گۆڵی تیپی بەرامبەر بکات. جگە لەوانەش ئەوا مارتا ناسراوە بە یاری درووستکەر، کە یارمەتی یاریزانانی تیپەکەی بدات بۆئەوەی گۆڵ تۆماربکەن. مارا گۆڵکارێکی سەرکەوتووشە، لەو خولانەی کە بەشداری تێیدا کردووە چەندجارێک خەڵاتی گۆڵکاری ساڵی بردۆتەوە، ھەروەھا لەکاتی جێبەجێکردنی لێدانی سزا و لێدانی ناڕاستەوخۆ توانای باشی ھەیە. کۆی گشتی تواناکانی مارتا، وایکردووە ببێتە یەکێک لەباشترین یازانانی جیھان لەتیپی خانمان.
ژیانی تایبەتی
مارتا سێ خووشک و برای ھەیە بەناوەکانی، جۆزێ، ڤالدیر و ئەنجێلا. باوکی ناوی ئەلداریۆیە، دایکیشی تێریزا. باوکی خێزانەکەی جێھێشت، کاتێک مارتا منداڵێکی ساوا بوو. لە ساڵی ٢٠١٠ەوە، مارتا لە سان جۆزێ دەژی. لە ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠، مارتا بوو بە باڵیۆزی چاکەکاری نەتەوە یەکگرتووەکان. مارتا زمانەکانی پرتووگالی، سوێدی و ئینگلیزی بەباشی دەزانێت. ئەو لەپەیڕەوانی کڵێسای کاتۆلیکە، خودا لەلای ئەو مانایەکی زۆری ھەیە، لەھەمان کاتیشدا زۆر سەردانی کڵێسا ناکات. لە ساڵی ٢٠١٦، مارتا ناوی چووە لیستی ١٠٠ ژنی ساڵ لەلایەن تۆڕی بی بی سی.
لە ١٤ی ئازاری ٢٠١٧، مارتا بووە خاوەنی ڕەگەزناممەی سوێدی، بەڵام وەک خۆی دەیڵێت ئەوا ڕەگەزناممەی بەڕازیلییەکەشی دەپارێزێت. مارتا ئێستا لەپەیوەندییەکی ئەویندارییە لەگەڵ تۆنی پرسلی، ژنە یاریزانی تۆپی پێ. .
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:زیندووان پۆل:براوەکانی باشترین یاریزانی تۆپی پێی جیھان پۆل:مێدالیاوەرگرانی زێوی ئۆڵمپیکی بەڕازیلی پۆل:یاریزانانی ژنی بەڕازیلی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢ پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٤ پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٤ پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨ پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ
گەڕاندنەوە
وێنۆک|گەڕاندنەوەی جیاواز لە ماددەیەک دا کە بۆتە ھۆی پێدانی چەند ڕەنگێکی جیاواز گەڕاندنەوە یان تێمپەرکردن چارەسەرێکی گەرمیە و بەکاردێت بۆ بەرزکردنەوەی قایمی داڕشتە ئاسنیەکان. بۆیە بەم پڕۆسەیە دەگوترێ گەڕاندنەوە چونکە زۆرجار دوای پڕۆسەی کوینچ کردن دێت بۆ ئەوەی بەشێک لە ڕەقیەتی ماددەکە دابەزێنرێت. لەم پڕۆسەیەدا، ماددەکە گەرم دەکرێ بۆ پلەی گەرمیەک کە نزمتر بێت لە خاڵی شلۆق، وە بۆ ماوەیەک دەھێڵدرێتەوە و پاشان لە ھەوادا سارد دەکرێتەوە. پلەی گەرمی ھەڵبژێردراو دیاری دەکات چ بڕێک لە ڕقیەتی مادە کەم ببێتەوە. ئەم پلەی گەرمی نزمترە لە پلەی گەرمی یوتێکتۆید و پێش ئەوەیە کە ماددەکە بچێتە ناو فەیزی ئەوستێنایت. ھەروەھا پێکھاتەی ماددەش یەکێکە لە فاکتەرە گرنگەکان. بۆ نمونە کەرەستە ڕەقەکەن لە پلەی گەرمی بەرز و سپرینگ لە پلەی گەرمی بەرز پڕۆسەی تێمپەر کردنی لەسەر جێبەجێ دەکرێت. وێنۆک|وێنەیەکی مایکڕۆیی لە فەیزی مارتێنسایت کە بە ھۆی کوینچ کردنەوە بەرھەم ھاتوە. مارتێنسایت ڕیقیەتی زۆر بە ماددە دەدات ھەروەھا ناسک دەبێت لەبەرامبەر شکان. دوای کوینچ ماددەکە تێمپەر دەکرێ بۆ ئەوەی بەشێک لە مارتێنسایت دەگۆڕێت بۆ مارتێنسایتی تێمپەرکراو (کە ھەندێ فەیزی دووەم دروست دەبن لەناو مارتێنسایتدا)، بەم ھۆیەشەوە ماددەکە نەرم دەبێت.