cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بۆرات
دیمەنە سڕدراوەکان
دی ڤی دییەکە چەندان دیمەنی سڕدراوەی فیلمەکەی تێدابوو، وەک دیمەنێک کە تێیدا بۆرات پرسیاری لێدەکرێت لەلایەن پۆلیسێکەوە لە وەستانێکی ترافیکدا، سەردانکردنی ئارامگەیەکی ئاژەڵان بۆ ھەڵگرتنەوەی سەگێک تا بۆرات لە جووەکان بپارێزێت، وەرگرتنی مەساجێک لە ئوتێلێک، سەردانیکردنی دکتۆرێکی ئەمریکی. ھەروەھا مۆنتاژێکی دیمەنە بڕدراوەکانی فیلمەکە ھەیە، وەک دیمەنێک کە تێیدا بۆرات کارێک وەردەگرێت لە ڕێستورانتی کریستاڵ و بەشداردەبێت لە ڕۆڵگێڕانەوەی شەڕی ناوخۆییی ئەمریکادا. خشتەی دیمەنە سڕدراوەکان ھەروەھا دیمەنێکی سوپەرمارکێتیشی تێدایە بە خاوەنێکی زۆر ئارامەوە (بۆرات دووبارە و دووبارە پرسیار لە بەرھەمێکی بەشی پەنیرەکانی فرۆشگاکە دەکات و خاوەنەکەش ھەر بە ھەمان شێوە وەڵام دەداتەوە: «ئەوە پەنیرە»)، ڕاپۆرتێکی ڕاستەقینەی تەلەڤیزیۆنی ناوخۆیی سەبارەت بە گۆرانیوتنەکەی بۆرات لە ڕۆدیۆکەدا، و دیمەنێکی «کۆتایی دڵخۆش» دەربارەی بۆرات لە دەرکەوتنی بەرنامەیەکی کازاخی بە ناوی «سێکسیدرۆونواچ»، بەرنامەیەکی ھاوشێوەی بەیواچ کە ئازامات و لێنێڵ و ئەلێکساندرا پۆڵیشی تێدایە. دیمەنێکیش کە تێیدا بۆرات «وا خۆی دەردەخست کە دەستگیردەکرێت» وێنەگیرا، بەڵام لابرا دوای ھەڕەشەی سکاڵای یاسایی لەلایەن کاربەدەستانی زیندانەکەوە دوای ئەوەی زانیان کە «دۆکیۆمێنتارییەکە» تەنزە. لە چاوپێکەوتنێکدا، یەکێک لە نووسەرانی فیلمەکە، دان مەیزەر، دانی پێدانا کە دیمەنێک ھەبووە بەڵام بڕدراوە کە تێیدا بۆرات دەچێتە وێنەگرتنی ڤیدیۆیەکی پۆرنۆگرافیی ڕاستەقینەوە لەگەڵ خانمەکتەر بڕوک بانەردا. مەیزەر وتی بۆیە دیمەنەکە سڕدراوەتەوە تا پێشبڕکێ لەگەڵ دیمەنی شەڕکردنە ڕووتەکەی ناو ئوتێلەکە نەکات، بەڵام وتی لەوانەیە لە دی ڤی دییەکەدا دابنرێت. لە چاوپێکەوتنێکی ٢٠١٦ لە کۆنان، بارۆن کۆون باسی دیمەنەکەی کرد کە چووەتە فیلمێکی پۆرنۆگرافییەوە.
بڵاوبوونەوە
وێنۆک|ساشا بارۆن کۆون وەک بۆرات لە کۆمیککۆنی سان دیێگۆی ٢٠٠٦ لە کاتی باسکردنی فیلمەکە
پێشبینینەکان
کەمێکی بۆرات لە کۆمیککۆنی نێودەوڵەتیی ٢٠٠٦ لە سان دیێگۆ، کالیفۆرنیا پیشاندرا، لە ڕێکەوتی ٢١ی تەممووزی ٢٠٠٦. یەکەم پەخشی بۆ ئەو بینەرانەی پارەیان داوە لە فێستیڤاڵی فیلمی تراڤێرس سیتیی ٢٠٠٦دا بوو، کە خەڵاتی «نایابیی لە فیلمسازی» دا بردەوە.
یەکەم پەخشی فەرمیی فیلمەکە لە تۆرنتۆ لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦دا بوو، لە شانۆی زانکۆی ڕایەرسن لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆرنتۆ. بارۆن کۆون وەک کاراکتەرەکە ئامادەبوو لە عەرەبانەیەکدا کە چەندان لە شێوەی جووتیاردا ڕایان دەکێشا. بیست خولەک بەسەر فیلمەکەدا ڕۆیشت و پڕۆجێکتەرەکە شکا. بارۆن کۆون نمایشێکی پلان دانەنراوی کرد تا بینەرەکان بھێڵێتەوە، بەڵام ھەموو ھەوڵەکان بۆ چاککردنەوەی پڕۆجێکتەرەکە شکستی ھێنا. فیلمەکە بە سەرکەوتووی پەخشکرا بۆ شەوی دواتر، کە دەستن ھۆفمەنیش لەوێ ئامادەبوو.
لە ئیسرائیل، پۆستەرەکەی کە بۆراتی لە سلینگ بیکنییەکدا تێدابوو ڕەتکرایەوە لەلایەن کۆمپانیای بازاڕکردنەکەی ئەوێوە و کرا بەو پۆستەرەی کە لە قاتدایە. فیلمەکە یارمەتیدا زاراوەی «مانکینی» بەناوبانگ ببێت.
بڵاوبوونەوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
فیلمەکە بە ژمارە ١ لە بۆکس ئۆفیسدا دەستی بە پەخش کرد، و بۆ دوو ھەفتەی ڕێک لەوێدا مایەوە. فیلمەکە داھاتی زیاتری پەیداکرد لە ھەفتەی دووەمدا ($٢٨٫٢٩٦٫٩٠٠) وەکلە ھەفتەی یەکەم ($٢٦٫٤٥٥٫٤٦٣)، بەھۆی فراوانبوونی بۆ ٢٫٥٦٦ سینەما.
بڵاوبوونەوەی سینەمایی
بڵاوبوونەوەی گشتیی بۆرات لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦دا بوو لە بەلجیکا. لەگەڵ ھاتنی ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦دا، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و کەنەدا بڵاوبووبوەوە، لەگەڵ ١٤ وڵاتی دیکەی ئەورووپی. لەگەڵ بڵاوبوونەوەیدا، پارەیەکی زۆری پەیداکرد، بە کۆکردنەوەی ٢٦٫٣ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی لە کۆتایی ھەفتەی یەکەمیدا، کە بەرزترین بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و کەنەدادا بۆ فیلمێک کە لە کەمتر لە ١٠٠٠ سینەمادا بڵاوکراوەتەوە تا Hannah Montana & Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert لە ٢٠٠٨دا. ھەرچۆنێک بێت، ڕۆژی یەکەمی (بە نزیکەیی $٩٫٢ ملیۆن) گەورەتربوو لە کۆنسێرتەکەی Hannah Montana (بە نزیکەیی $٨٫٦ ملیۆن)، کە تۆماری بەرزترین داھاتی ھەفتەی یەکەمی فیلمێک کە لە کەمتر لە ١٠٠٠ سینەما بڵاوکراوەتەوەی دایە بۆرات. لە کۆتایی ھەفتەی دووەمدا، بۆرات پەخشەکەی تێپەڕاند بە کۆی ٢٩ ملیۆن دۆلار.
بیروڕای ڕەخنەگران
بۆرات دەستخۆشییەکی ڕەخنەگرانەی فراوانی لێکرا. لە ڕاتن تۆمەیتۆز فیلمەکە خاڵی %٩١ی ھەیە لەسەر پێداچوونەوەی ٢٢٢ ڕەخنەگر، لەگەڵ ھەڵسەنگاندنی گشتیی ٨٫٠٢/١٠. کورتەی پێداچوونەوەی وێبگەکە نووسراوە، «بەشێکی تەنزە، بەشێکی شۆکیۆمێنتارییە، بۆرات ھای-فایڤ لە ھەموو لایەکەوە وەردەگرێت بۆ پڕبوون لە سووکایەتی بە ھەزەلیترین شێوە. یاگشماش!» لە مێتاکریتیک، فیلمەکە خاڵی ٨٩ لە ١٠٠ی ھەیە لەسەر بیروڕای ٣٨ ڕەخنەگر، کە بووەتە «قایلبوونی گەردوونی». ئەو بینەرانەی لەلایەن سینەماسکۆرەوە تاقیکراونەتەوە پلەی B+یان داوە بە فیلمەکە لە ڕێژەی A بۆ Fدا.
تاێ بێر ئەرێنییانە دەربارەی فیلمەکە دوا لە پێداچوونەوەکەی بۆ بۆستن گڵۆب، بە ناوھێنانی بە «گەمژەیی لە باشترین شێوەدا» و ئاماژەی دا کە ھەزەلیترین فیلمی ساڵە. پیتەر ترەیڤەرسی ڕۆڵینگ ستۆن لەبارەیەوە نووسی: «نازانیت خۆشیی سەیر چییە تا سەیری بۆرات نەکەیت. ھای-فایڤ!» لە وتارێکدا دەربارەی گۆڕینی ڕووی کۆمێدیا، گۆڤاری ئەتلانتیک وتی کە «لەوانەیە کۆمێدیترین فیلمی دەیەکە بێت».
گاردیەن فیلمەکەی خستە لیستی دە 'باشترین فیلمەکانی لاسارەکان' (٢٠٠٠–٢٠٠٩)
یەک پێداچوونەوەی نەرێنی لەلایەن ڕەخنەگری ئەمریکی جۆو کوینانەوە ھات، تەنانەت ئەوەنە دوەر ڕۆیشت کە بە بارۆن کۆونی وت «پێچێکی خراپ». لە وتارێکدا بۆ گۆڤاری سلەیت، نووسەر کریستۆفەر ھیچنز داوای مشتومڕێکی کرد بۆ پێشنیارکردنی دژەئەمریکانیزم لە فیلمەکەدا. ھیچنز پێشنیاری کرد جگە لەوەی کە فیلمەکە لادانێکی سەرنجڕاکێشی نیشانداوە لەلایەن بابەتە نەزانراوەکانی فیلمەکەوە، و بە تایبەتی ئاماژەی بە کاردانەوەی میوانەکانی دیمەنی نانی ئێوارە باشوورییەکە بەرامبەر بە ھەڵسوکەوتەکانی بۆرات کرد.
بۆکس ئۆفیس
بینەرانی ئەمریکی فیلمەکەیان پاراست، کە بۆ چەندان لەو بینەرانەی کە بلیتیان نەمابوو پەخشکرا لە کردنەوەکەیدا، لەکاتێکدا تەنھا لە ٨٣٧ سینەمادا پەخشکرا. بۆرات بە ژمارە ١ دەستی پێکرد لە کۆتایی ھەفتەی یەکەمیدا، بە کۆی داھاتی $٢٦٫٤ ملیۆن، و بەزاندنی پێشبڕکێکارەکانی Flushed Away و Santa Clause 3: The Escape Clause. کۆی گشتی سینەما لە کۆتایی ھەفتەی یەکەمیدا $٣١٫٥١١ بوو بە خەمڵێنراوی، کە پێشی Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith کەوت، بەڵام ھێشتا لە دوای Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest و پیاوی جاڵجاڵۆکەو بوو. لە بەشی بەرزتریندا تا کۆتایی ھەفتەی دووەمیش مایەوە دوای فراوانبوونی بۆ ٢٫٥٦٦ سینەما، کە کۆی بۆکس ئۆفیسەکەی زیادکرد بۆ $٦٧٫٨ ملیۆن.
لە شانشینی یەکگرتوو، بۆرات بە ژمارە ١ دەستیپێکرد، بە داھاتی ٦٫٢٤٢٫٣٤٤ یۆرۆ ($١١٫٩٣٥٫٩٨٦) لە کۆتایی ھەفتەی یەکەمدا، ٤٣ەم باشترین داھاتی ھەفتەی یەکەم لە شانشینی یەکگرتوو بەپێی ئازاری ٢٠٠٧. لە کاتی بڵاوبوونەوەیەوە، بۆرات زیاتر لە $٢٦٠ ملیۆنی کۆکردووەتەوە لە جیھاندا.
خەڵات و پاڵاوتنەکان
بۆرات پاڵێورا بۆ ٧٩یەم خەڵاتەکانی ئۆسکار بۆ باشترین سیناریۆی ھەڵگیراوە، بەڵام خەڵاتەکە بەخشرایە The Departed. ھەروەھا پاڵێورا بۆ خەڵاتێکی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین وێنەی جووڵاوی مۆسیقی یان کۆمێدی، بەڵام دۆڕاندی بەرامبەر Dreamgirls. کۆمەڵەی ڕەخنەگرانی فیلمی برۆدکاست ناوی باشترین فیلمی کۆمێدیی ٢٠٠٦یان لێنا، و پاڵێورا بۆ خەڵاتی ڕێکخراوی نووسەرانی ئەمریکا بۆ باشترین سیناریۆی ھەڵگیراوە.
بارۆن کۆون خەڵاتێکی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین ئەکتەر لە وێنەی جووڵاوی مۆسیقی یان کۆمێدی بردەوە. خەڵاتی لە بازنەی ڕەخنەگرانی فیلمی سان فرانسیسکۆ، کۆمەڵەی ڕەخنەگرانی فیلمی ئوتا، کۆمەڵەی ڕەخنەگرانی فیلمی تۆرنتۆ، و کۆمەڵگەی ڕەخنەگرانی فیلمی ئۆنڵاین وەرگرت. کۆمەڵەێ ڕەخنەگرانی فیلمی لۆس ئانجلەس خەڵاتی باشترین ئەکتەری دایە بارۆن کۆون و فۆرێست ویتەیکەر لە The Last King of Scotland پێکەوە. بارۆن کوۆن ھەروەھا پاڵێورا بۆ باشترین ئەکتەر لەلایەن بازنەی ڕەخنەگرانی فیلمی لەندەنەوە.
لە پێڕستەکانی ١٠ باشترینەکاندا
بۆرات لە چەندان پێڕستی ١٠ باشترینەکانی باشترین فیلمەکانی ٢٠٠٦ ھاتووە
وەڵامی بەشداربووەکان
دوای بڵاوبوونەوەی فیلمەکە، دارما ئارتەر، بەرھەمھێنەری ھەواڵەکانی WAPT لە جاکسۆن، میسیسیپی، نامەیەکی بۆ نیووزویک کە تێیدا وتی کە دەرکەوتنی بۆرات لە دەزگای تەلەڤیزیۆنەکەدا بووەتە ھۆکاری نەمانی پیشەکەی: «بەھۆی ئەوەوە، بەڕێوەبەرەکەم بڕوای بە تواناکەم و پێشنیارەکانم کە دواتر دەمکرد نەما. چەند نائومێدانەیە کە پیاوێک کە ئەو ھەموو زیانە جێدەھێڵێت ستایش دەکرێت وەک لێزانی کۆمێدیا.» ھەرچەندە ئارتەر وتوویەتی کە لە بەرنامەکە دەرکراوە، بەڵام بە Associated Pressی وت کە گرێبەستی لەگەڵ دەزگاکەدا کردووەتەوە. وتی کە سەیری وێبسایتێکی گشتی کردووە کە بەرھەمھێنەرانی بۆرات داویانەتێ پێش ھێنانی بۆرات بۆ ناو بەرنامەکە.
لە ڕیپۆرتاژێکی ھەواڵدا لەسەر وێنەگرتنی دیمەنی ڕۆدیۆکە کە لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ لدا پەخشکرا، بۆبی ڕاو، بەرھەمھێنەری ڕۆدیۆی سالێم، ڤیرجینا کە لە فیلمەکەدایە، ئاماژەی دا کە ھەستی کردووە قوربانییەکی گاڵتەیەکە. وتی کە «چەند مانگێک» پێش دەرکەوتنەکە کەسێک سەردانیکردووە لەلایەن «وەن ئەمێریکا، کۆمپانیایەکی فیلمی کالیفۆرنیایی کە دۆکیۆمێنتارییەکیان دەربارەی کۆچەرێکی ڕووسی دەکرد»؛ ڕاو قایل بوو کە ڕێگە بە «کۆچەرەکە» بدات کە دوای گوێگرتن لە سروودی نیشتمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان بیڵێتەوە. دوای بڵاوبوونەوەی فیلمەکە، ڕاو وتی، «ھەندێک کەس دێن و دەڵێن، 'ھێی، ئیشێکی گەورەت کرد'؛ ئیشێکی گەورەم کرد، بەڵام بە ھیچ جۆرێک نەمویستووە.»
سیندی سترایت، ڕێنماییکاری ئەتەکێتییەکەی بۆرات، دوای ئەوە بریکاری پلە بەرز گلۆریا ئۆڵرێدی گرت، کە داوای لە دادیاری مافی گشتیی کالیفۆرنیا کرد تا لەو فێڵبازییە بکۆڵێتەوە کە لەلایەن بارۆن کۆون و بەرھەمھێنەرانی فیلمەکەوە کرابوو.
وێبسایتی ھونەر و کات بەسەربردنی سالۆن ئاماژەی بە خێزانی بێھار (دوو ھاوسەرە جووەکە کە بۆرات و ئازامات لە ماڵەکەیاندا دەمێننەوە) کردووە کە فیلمەکەیان بە «بێھاوتا» ناوبردووە، و وتوویانە کە بارۆن کۆون کەسێکی «زۆر خۆشەویست و بە ئەدەبە» و «لێزانە». بۆستن گڵۆبیش چاوپێکەوتنی لەگەڵ دوو ھاوسەرەکەدا کرد، کە وتیان فیلمەکەیان بەلاوە زیاتر دژە موسڵمان و دژە سێمیتیک بووە و ترساون لەوەی بارۆن کۆون و ستافەکەی ڤیدیۆی پۆرنۆگرافی لە ماڵەکەیاندا وێنەبگرن.
فێمینیستەکانی ڕێکخراوی فێمینیستە بەئەزموونەکانی ئەمریکا (VFA) ھەستیان کردووە کە فریودراون، بە «ھەستکردنی ڕوودانی شتێکی سەیر» پێش چاوپێکەوتنەکە و لە کاتی چاوپێکەوتنەکە لەگەڵ بۆراتدا. گاردیەن دواتر ڕاپۆرتی کرد کە ھیچ نەبێت یەکێک لە ژنەکان پێی وابووە کە فیلمەکە شایەنی بینین بووە لە سینەما.
نیویۆرک پۆست بڵاوی کردەوە لە تشرینی دووەمی ٢٠٠٦دا کە پامێڵا ئاندرسن داوای جیابوونەوەی لە کید ڕۆکی ھاوسەری کردووە بەھۆی کاردانەوەی نەشیاوانەی دەربارەی فیلمەکە لە پەخشێکدا. وتارەکەی نیویۆرک پۆست بە وردی ئاماژەی پێداوە کە ھاوسەرەکەی دەربارەی ڕۆڵەکەی لە فیلمەکەدا وتوویەتی، «تۆ ھیچ نیت جگە لە سۆزانییەک! لەشفرۆشیت! چۆن توانیوتە ئەو فیلمە بکەیت؟» لە چاوپێکەوتنێکدا لە The Howard Stern Show، پامێڵا سەلماندی کە ھاوسەرەکەی دڵخۆش نەبووە سەبارەت بە بەشدارییەکەی لە فیلمەکەدا، بەڵام وتی باسی لەوە نەکرد کە ھۆکاری جیابوونەوەیان بووە.
قەتەر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
قەتەر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
بۆرات
سکاڵای یاسایی لەلایەن بەشداربووەکانەوە
دانیشتووانی گوندی گلۆد، ڕۆمانیا، سکاڵای یاساییان دژی بەرھەمھێنەرانی بۆرات تۆمارکرد، بە گلەییکردن لەوەی لە بارەی سروشتی وێنەگرتنەکەوە درۆیان لەگەڵدا کراوە و وەک دواکەوتوو و ئینسێست پیشاندراون. ھەندێژیان وتیان کە تەنیا سێ لووی ڕۆمانییان (نزیکەی $١٫٢٨ لە ٢٠٠٤) وەرگرتووە، لەکاتێکدا ھەندێکی تریان ئاماژەیان دا کە ھەر یەکەیان لە نێوان $٧٠ بۆ $١٠٠یان وەرگرتووە، کە بە دڵی خۆیان نەبووە. دانیشتووان داوای $٣٨ ملیۆنی قەرەبووی زیانەکانیان کرد. داوایەک لەلایەن دادوەری ناوچەی دەستداریی ویلایەتە یەکگرتووەکان لۆرێتا پرێسکاوە ھەڵدرایە دەرەوە، دوای بیستنی لە کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦دا کە لە بناغەکەوە بەڵگەکان لە سکاڵاکەدا زۆر ناڕوون بوون. جیا لەمە، نەیارەکان ویستیانەوە دووبارە شکات بکەنەوە. لە نیسانی ٢٠٠٨دا، دۆسیەکە دووبارە لابرایەوە، بەھۆی بەڵگەی ناتەواوەوە.
قەتەر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
ئیلۆمیناتی
وێنۆک| ئادام وێیشاپت (١٧٤٨–١٨٣٠)، بنیاتدانەری ئیلۆمیناتی ئیلۆمیناتی یان ڕۆشنگەرەکان (Illuminati ناوی کۆ بۆ وشەی لاتینی illuminatus بە واتای کەسێکی ڕۆشنبین و دەروونپاک) وەک ناو ئاماژەیە بۆ چەند گرووپ و کۆمەڵە، کە ھەندێکیان ڕاستەقینەن و بوونیان ھەبووە و ھەندێکی دیکەشیان وەھمی و خەیاڵین و تەنیا ناویان ھەبووە. لەباری مێژوویییەوە ئەم ناوە زیاتر ئاماژەیە بۆ ئیلۆمیناتی باڤاریا، کە کۆمەڵێکی نھێنی و شاردراوی سەردەمی ڕۆشنگەرییە و ڕۆژی یەکەمی ئایاری ساڵی ١٧٧٦ لە باڤاریا دامەزراوە، باڤاریا ئەمڕۆ بەشێکە لە وڵاتی ئەڵمانیا. ئامانجەکانی ئەو کۆمەڵە بریتی بوون لە بەرەنگاربوونەوە و بەرخۆدان بەرامبەر بە ئەفسانە و نەزانین و دابەزاندنی کاریگەرییەکانی ئایین لەسەر ژیانی گشتی و ھەروەھا دژایەتی و بەرخۆدان بەرامبەر بە بەکارھێنانی خراپی دەسەڵات و دەوڵەت. لە یاسای گشتی خۆیاندا نووسیوویانە: ڕێکخستن و سەقامگیری ئەو ڕۆژەیە کە فێڵ و گزی و فزییەکانی نادادپەروەران کۆتاییان پێھاتبێت، و بەبێ ئەوەی کە زاڵ بین بەسەر ئەو دەستەدا کۆنترۆڵ کرابن." ئیلۆمیناتییەکان و ھەروەھا ماسۆنەکان و کۆمەڵە نێھنییەکانی دیکە بە فەرمانی چارڵز تیۆدۆر، ھەڵبژێردراوی باڤاریا و پاش ھاندانی کڵێسای کاسۆلیک، لە ساڵەکانی ١٧٨٤، ١٧٨٥، ١٧٨٧ و ١٧٩٠ وەک کۆمەڵەی نایاسایی ناسێندران. دواتر کەوتنە بەر لۆمە و ڕەخنەی توندی کۆمەڵە پاوانخواز و ئایینییەکان و ئەو تاوانەشیان خرایە پاڵ کە بەشێوەی نھێنی ھێشتا بەردەوامن و دەستێوەردانیان کردووە بۆ شۆڕشی فەڕەنسا.
بۆرات
سکاڵای یاسایی لەلایەن بەشداربووەکانەوە
وێنۆک|دیمەنێکی فیلمەکە لە گوندی گلۆد، ڕۆمانیا، کە وەک [[کازاخستان پیشاندراوە]]
ئیلۆمیناتی
زۆرێک لە ڕۆشنبیرە کاریگەر و ڕامیارە پێشکەوتنخوازەکان وەک ئەندامی ئەو کۆمەڵەیە ھەژمار دەکرد و دەتوانین ئاماژە بدەینە کەسانی وەک فێردیناند لە برۆنسویک و دیپلۆماتکاری وەک فرانز زاڤەر ڤۆن زاک کە ناوی وەک کەسایەتی دووھەمی فەرمانەکە ئاماژەی پێدراوە. ئەدیب و ھۆنەری وەک یۆھان وۆڵفگانگ ڤۆن گووتێ و یۆھان گاتفرێد ھێردەر و دوکی فەرمانڕەوای گۆتا و وایمار لایەنگری ئیلۆمیناتی بوونە و ئەو بیرۆکەیە ئەم کەسانەی ڕاکێشی خۆی کردووە.
ئیلۆمیناتی دواتر وەک ئاماژە بووە بۆ ڕێکخراوە و بنکەی جیاواز و جۆراوجۆر کە گوایە وەک درێژەپێدەری ئیلۆمیناتی ڕەسەنی باڤاری جووڵاونەتەوە (ئەڵبەت ھیچ بەڵگەیەک بۆ سەلماندنی پێوەندیی نێوانیان لە ئارادا نەبووە). لە زۆر نموونەدا ڕێکخراوەی لەم چەشنە تاوانی ئەوەیان خراوەتە پاڵ کە بۆ کۆنتڕۆڵکردنی کاروباری جیھان پیلانگێڕانیان کردووە، نوێنەر و بریکاریان لە میری و کۆمپانیا گەورەکان داناوە و بە مەبەستی بەدەستھێنانی دەسەڵات و کاریگەریی ڕامیاری و ئۆردەر و ڕێکخستنێکی نوێی جیھانی جووڵانەوە و ھەڵسوکەوتیان ھەبووە. ئیلۆمیناتی وەک ناوەند و بەرپرسی ھەندێک لە بیردۆزە ئاڵۆزەکانی پیلانگێڕان ئاماژەی پێدەدرێ و دەڵێن بۆسە و کۆڵیتی داناوە و زنجیر و تەنافەکانی دەسەڵاتی بەدەستەوەیە و کۆنترۆڵیان دەکات. ئەم جۆرە تێڕوانینە تا ناو خەڵکی ئاسایی و چاندی گشتییش دزەی کردووە و لە دەیان ڕۆمان و فیلم و دراما و کۆمیدی و کایەی ئەلکترۆنی و ھتددا ئاماژەی پێدراوە.
بۆرات
سکاڵای یاسایی لەلایەن بەشداربووەکانەوە
دوو لە قوتابییەکانی زانکۆی کارۆلینای باشوور کە لە فیلمەکەدا دەرکەوتبوون، جەستن سیی و کریستۆفەر ڕۆتێندا، سکاڵایان دژی بەرھەمھێنەرەکان کرد، بە ناوزڕاندن. داواکە لەلایەن سیی و ڕۆتێنداوە لە شوباتی ٢٠٠٧دا لابرا. قوتابییەکان داوایان کرد کە ڕێگریی لە بڵاوبوونەوەی دی ڤی دیی فیلمەکە بکرێت، بەڵام ڕەتکرایەوە.
داوایەکی تر لەلایەن دانیشتوویەکی کارۆلینای باشوورەوە کرا کە وتی بارۆن کۆون (وەک بۆرات) خۆی لێ خشاندووە لە تەوالێتێکی ڕێستۆرانتێکی خوارووی کۆڵومبیا، و ئەکتەرەکە قسەی لە بارەی ناوچە ھەستیارەکانی کەسەکەوە کردووە، بێ واژووکردنی ھیچ ڕێکەوتنێکی یاسایی. داواکە باسی لەوەش کرد کە ئەو دیمەنەیان لە دی ڤی دییەکاندا لابردووە و لە ئینتەرنێتیشدا سڕدراوەتەوە.
ئیلۆمیناتی
بنچینە و سەرەتاکان
ناوبراو کە ماسۆنی پێ بەنرخ و گەورە بوو بەڵام ھەندێ لە بیرۆکە و ئایدیاکانی نەدەگرتەوە، بۆ خۆی و لەسەر باوەڕەکانی خۆی کۆمەڵگایەکی دامەزراند و وەک ماسۆنیزم پلە و پێگەی بۆ دەستنیشان کرد. ناوبراو سەرەتا ناوی Bund der Perfektibilisten بۆ کۆمەڵەکەی خۆی ھەڵبژارد کە واتای دەبێتە تەواوخوازی، دواتر ئەو ناوەی گۆڕا چونکە زۆر سەیر و ئاڵۆز وێنا دەکرا. ڕۆژی یەکی ئایاری ساڵی ١٧٧٦ وێیشاپت و چوار خوێندکاری کۆمەڵەکەیان دامەزراند و کوندەپووی مینەرڤایان وەک مەدالیا و ھێمای خۆیان دەستنیشان کرد. بڕیار درا کە ئەندامان ناوی ساختە و دانراو بۆ خۆیان دیاری بکەن. وێیشاپت بوو بە سپارتاکووس. خوێندکارانی یاسا واتە ماسەنھاوسێن، باھۆف، مەرز و سوتۆر بوون بە ئاجاکس، ئاگاتۆن، تیبەریۆس و ئێراسموس ڕۆتێرداموس. وێیشاپت دواتر سوتۆری لەبەر تەمبەڵی دەرکرد. مانگی نیسانی ساڵی ١٧٧٨ و پاش ئەوەیکە وێیشاپت تا ڕادەیەکی زۆر دیسیپلینی ھەنگی دابووە بەر چاوەدێری و لێکۆڵینەوەی فەرمانی Illuminatenorden دەرکرد.
ماسێنھاوسێن سەرەتا سەلماندی کە بۆ پەرەپێدان و زیادکردنی ئەندامانی کۆمەڵگا چالاکترین کەسە. شیاوی باسە کە ئەو کاتەی لە میۆنشەن دەیخوێند و ماوەیەکی کورت پاش پێکھێنانی فەرمانەکە، زاڤێر ڤۆن زواکی وەرگرت کە پێشتر خوێندکاری وێیشاپت بوو و لە بنکەیەکی گرنگدا دای نا (کە پێشتر بەرپرسی لاتاریی نەتەوەیی باڤاری بوو). بەرەبەرە وای لێھات کە توانا و لێھاتوویی ماسێنھاوسێن لە ڕوانگەی وێیشاپتەوە بوو بە بەرپرسیارییەتییەک و زۆر جار ئەنجامی دەبووە ھەوڵدان بۆ دانانی ناڤدێرێکی نەگونجاو. دواتر خۆشەویستییە نەگونجاو و بێ یاسا و ڕێساکەی وای لێکرد کە کەمتەرخەم بووەوە و دوای ئەوەی وێیشاپت گرووپی میۆنشەنی ڕادەستی زواک کرد، ئاشکرا بوو کە ماسێنھاوسێن بەشدارەکانی بە ھەڵە وەرگرتووە و گواستنەوەی نامەی نێوان وێیشاپت و زوواکی خستووەتە بەر چاوەدێڕی. ساڵی ١٧٧٨ ماسێنھاوسێن زانکۆی تەواو کرد و پۆستێکی لە دەرەوەی باڤاریا بەدەست ھێنا و چیدی فەرمانی ئیلۆمیناتی بەلاوە گرنگ نەما. لەو کاتەدا فەرمانەکە بە ناو ١٢ ئەندامی ھەبوو.
بۆرات
سکاڵای یاسایی لەلایەن بەشداربووەکانەوە
گۆرانیبێژی ڕۆمانیی مەقدوونی ئێسما ڕێجێپۆڤا داوای دژی بەرھەمھێنەرانی فیلمەکە تۆمارکرد، و ٨٠٠٫٠٠٠ یۆرۆ وەک قەرەبوو داواکرد چونکە فیلمەکە گۆرانیی «Chaje Šukarije»ی ئەویان بەکارھێنابوو بێ ڕەزامەندی خۆی. دواتر، ڕێجێپۆڤا ٢٦٫٠٠٠ یۆرۆی سزای پارەی بردەوە، تا ئەو کاتەی دەرکەوت کە بارۆن کۆون ڕەزامەندیی بەکارھێنانی گۆرانییەکەی ئەوی وەرگرتووە لە تۆمارگەکەیدا، کە ئەوی لێ ئاگادار نەکراوەتەوە.
ئیلۆمیناتی
ئیلۆمیناتی نوێ
زۆر ڕێکخراوەی برایەتی ئەم دواییانە و ئێستاش بانگەشەی ئەوە دەکەن کە نوێنەری ئیلۆمیناتی ڕەسەنی باڤاریان و ڕاشکاوانە و بەئاشکرا ئاماژە بە ناوی ئیلۆمیناتی دەکەن.
بۆرات
سکاڵای یاسایی لەلایەن بەشداربووەکانەوە
فێلیکس سێدێنۆ، ئەمریکییەکی ٣١ ساڵ، داوایەکی تۆمارکرد دژی فۆکسی سەدەی ٢٠ەم بۆ $٢٫٢ ملیۆن، دوای ئەوەی لەو دیمەنەی کە مریشکێکی زیندوو لە جانتاکەی بۆراتدا ھەڵدێت لە میترۆکەدا وێنەگیرابوو. سێدێنۆ دواتر داواکەی داگرت و ھیچی وەرنەگرت
ئیلۆمیناتی
کەلەپوور
تیۆریدانەرانی پیلانگێڕی و نووسەری وەک مارک دایس باس لەوە دەکەن کە ئیلۆمیناتی تا ئەوڕۆش ھەر بەردەوامە.
بۆرات
سکاڵای یاسایی لەلایەن بەشداربووەکانەوە
مایکڵ زێنیسکای دانیشتووی بالتیمۆر داوای زیاتر لە $١٠٠٫٠٠٠ی قەرەبووی زیانەکانی لە بارۆن کۆون و فۆکسی سەدەی ٢٠ەم و لایەنەکانی تر کرد. زێنیسکا—کە مامۆستایەکی بیرکاریی قوتابخانەیە و قوتابخانەیەکی شۆفێریشی ھەیە—بە قسەی خۆی $٥٠٠ی پێدرا تا وانەی شۆفێری بداتە ڕۆژنامەنووسە کازاخییەکەی بارۆن کۆون. لە داواکەیدا—کە لە دادگای ناوچەی دەستداریی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە مانھاتن تۆمارکراوە—ڕێنماییکاری شۆفێرییەکە وتی کە پێی وتراوە کە فیلمەکە «دۆکیۆمێنتارییەکە دەربارەی ھاوپەیوەست بوونی خەڵکی بیانی لەگەڵ شێوازی ژیانکردنی ئەمریکیدا»، و ئەگەر سروشتی ڕاستەقینەی فیلمەکەی بزانیبایا، ئەوا ھەرگیز بەشداری نەدەکرد. زێنیسکا وتی کە مافی زیانەکانی پێدرا چونکە داوالێکراوەکان وێنەی ئەویان بەکارھێناوە بۆ ڕێکلامکردنی فیلمەکە. دۆسیەکە لابرا لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٨. جێفری لێمێرۆند، کە دەرکەوتبوو کە ڕای دەکرد و ھاواری دەکرد، «دوورکەوەرەوە» لەکاتێکدا بۆرات ھەوڵیدەدا باوەش بە کەسانی نەناسراوی سەر شەقامێکی نیویۆرک بکات، دۆسیەیەکی یاسایی تۆمارکرد لەبەرئەوەی وێنەکەی بە نایاساییانە لە فیلمەکەدا بەکارھاتبوو، و تووشی «گاڵتەپێکردن و نزمکردنەوە و سووکایەتیی گشتی بووەتەوە» بەھۆیەوە. دۆسیەکە لابرا.
ئیلۆمیناتی
کەلەپوور
تیۆریدانەرانی دیکە لەسەر ئەو باوەڕەن کە زۆر ڕووداو و چیرۆکی مێژوویی لەلایەن ئیلۆمیناتەکانەوە جێبەجێ کراون، وەک شۆڕشی فەڕەنسا، شەڕی واتەرلوو و تیرۆرکرانی جۆن ئێف کێنێدی سەرۆک کۆماری ئەمریکا و ھەروەھا چیرۆکی وەک پیلانگێڕانی کۆمۆنیستەکان بۆ خێراکردنەوەی «دیسیپلین و ئۆردەری نوێی جیھانی» لە ڕێگای پیشەی فیلمسازی و سینەمای ھۆلیوودەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:CS1 German-language sources (de) پۆل:CS1 French-language sources (fr) پۆل:ماسۆن پۆل:ئەڵمانیا لە دەیەی ١٨٨٠
بۆرات
بەکارھێنانی ناڕێکەوتی سروودە نیشتمانییە ساختەکە
لە ئازاری ٢٠١٢دا، سروودە نیشتمانییە ساختەکەی ناو ساوندتراکی فیلمەکە، کە باسی ھەناردەکردنی پۆتاسیۆمی کوالێتی بەرزی کازاخستان و دووەم پاکترین لەشفرۆشەکانی ھەرێمەکە دەکات، بە ھەڵە لە خەڵاتە مەزنەکانی ھەڵدانی نێودەوڵەتیی ئەمیری کووەیتدا لێدرا. براوەی مەدالیای ئاڵتوونی، ماریا دمیتریێنکۆ، بە پێوە بوو تا تەواوبوونی سروودەکە. تیمەکە گلەییان کرد، و مەراسیمی خەڵاتەکە دووبارەکرایەوە. ڕووداوەکە بەھۆی داونڵۆدکردنی گۆرانییەکی ھەڵە لە ئینتەرنێتەوە ڕوویدا.
تاوانبارکردنی ناوزڕاندنە ڕەگەزییەکان
ناوەندی ئەورووپی لێکۆڵینەوەی دژەزیگمانیزم، کە کار دژی ھەڵسوکەوتە نەرێنییەکان بەرامبەر دۆمەکان دەکات، سکاڵایەکی تۆمارکرد لەگەڵ چەند پارێزەرێکی گشتیی ئەڵمانیدا لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦دا، لەسەر ئاماژەپێدانی بۆرات سەبارەت بە دۆمەکان لە فیلموکەدا. سکاڵاکە تاوانباری دەکات بە ناوزڕاندن و ئاماژەدانی توندوتیژی دژی کۆمەڵەیەکی ڕەگەز. سەرئەنجام، فۆکسی سەدەی ٢٠ەم ڕوونیکردەوە کە ھەموو دیمەنەکان کە ئاماژە بە دۆمەکان دەکات لە ترایلەرەکانی تەلەڤیزیۆنی ئەڵمانی و وێبسایتی فیلمەکەدا لادەبات.
پێش بڵاوبوونەوەی فیلمەکە، یانەی بەرەنگاربوونەوەی ناوزڕاندن (ADL) پەیامێکی بڵاوکردەوە بە دەربڕینی گومان سەبارەت بە دژەسێمیتیزمە مۆرکییەکەی بۆرات. ھەردوو بارۆن کۆون (کە جووە) و ADL ئاماژەیان دا کە فیلمەکە بۆرات بەکاردێنێت بۆ دەربڕینی ئەو پێشداوەری و سووکایەتییانەی لە کەسانی ترەوە بەرامبەر جووەکان کراوە، بەڵام ADL دەری بڕی کە لەوانەیە ھەندێک بینەر نائاگاداربن سەبارەت بەم ڕوانگەیەی کۆمێدیای فیلمەکەوە، لەکاتێکدا «تەنانەت لەوانەیە ھەندێکیان وا بیبینن کە بەھێزکردنەوەی ڕقەکەیانە بۆیان».
سانسۆرکردن لە جیھانی عەرەبدا
فیلمەکە لە تەواوی جیھانی عەرەبدا قەدەغەکرا جگە لە لوبنان و میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان (کە فیلمەکەیان بە سانسۆرێکی زۆرەوە بڵاوکردەوە). یووسف عەبدول حەمید، سانسۆرکارێکی دوبەی لە میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان، فیلمەکەی بە «خراپ و قێزەون و زۆر بێمانا» ناوبرد. سانسۆرکارەکە وتی کە خۆی و ھاوپیشەکانی پێش تەواوبوونی پەخشی فیلمەکە ڕۆیشتوون، و تەنھا نیو کاتژمێری فیلمەکە ماوەتەوە دوای لابردنی ھەموو دیمەنە نەشیاوەکان.
ساوندتراک
ساوندتراکی بۆرات لە ئایتیوونز ستۆر لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦دا بڵاوکرایەوە، و لە فرۆشگاکانیش لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦دا بڵاوکرایەوە. ئەلبومەکە پێکھاتبوو لە مۆسیقای ناو فیلمەکە، پێنج تراک بە ناوی «Dialoguing Excerpt from Moviefilm»، لەگەڵ گۆرانییە دژەسێمیتیزمەکەی «In My Country There Is Problem» لە بەرنامەکەی ئالی جی.
ئەو مۆسیقا فۆڵکەی لە ساوندتراکەکەدایە ھیچ پەیوەندییەکی بە مۆسیقای تایبەتیی کازاخستانەوە نییە. ئەلبومەکە گۆرانی تێدایە کە لەلایەن گۆرانیبێژانی ڕۆمانی و بالکانییەوە وتراون (بە زۆری ئێمیر کوستوریکا و گۆران بێرگۆڤیچ) و مۆسیقای ئاران بارۆن کۆون، ئەندامی دامەزرێنەری سیستەمی دەنگیی زۆھار و برای ساشا بارۆن کۆون، ھەروەھا گۆرانیشی تێدایە کە ساشا بارۆن کۆون خۆی وتوویەتی لە شێوەی کاراکتەرەکەدا.
بەشی نوێ
لە ساڵی ٢٠٠٩، فیلمی برونۆ نمایشکرا. لە نووسینی ھاوبەش، بەرھەمھێنانی ھاوبەش ھەروەھا نواندنی بارۆن کۆون بوو، فیلمەکە لەسەر یەکێکی دیکە لە کەسایەتییەکانی ئەو بوو. برونۆ پەیامنێرێکی ھاوڕەگەزخواز-فاشنی نەمسایییە. وا باسدەکرا کە فیلمەکە بە تێچووی ٤٢ ملیۆن دۆلار ھاتبێتە بەرھەمھێنان.
لە شوباتی ٢٠٠٧، ڕۆپرت مەردۆخ ئەوەی ڕاگەیاند کە ساشا بۆ کۆمپانیای فۆکس واژووی لەسەر فیلمێکی دیکە لە کەسایەتی بۆرات کردووە. بەڵام دواتر لەبەرنامەیەکدا، ساشا ئەو ھەواڵەی ڕەتکردەوە. دواتر وتەبێژێک لە کۆمپانیای فۆکس ڕای گەیاند کە ھێشتا زووە بۆ قسەکردن لەسەر فیلمەکە، ھەر بۆیە ئەوان بیرۆکەی بەشی نوێی ئەم فیلمە بە کراوەیی جێدەھێڵن.
سەدەی دووەم
سەدەی دووەم بریتییە لە ماوەی کات لە یەکەم ڕۆژی ساڵی ١٠١ تا کۆتا ڕۆژی ساڵی ٢٠٠ بەپێی ساڵنامەی زایینی. ئەم سەدەیە بەشێکە لە سەردەمی کلاسیکی کۆن.
لە سەرەتای ئەم سەدەیەدا، ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانی دەگاتە ئەوپەڕی فراوانبوون و گەشەسەندی، لە سەردەمی ئیمپراتۆر تراجان، کە توانی داکیا و ئەرمەنستان و میزۆپۆتامیا بخاتە ژێر ڕکێفی خۆیەوە. ھەروەھا توانی بچێتە ناو پایتەختی ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی تیسفۆن، بەڵام دوای مردنی، ئیمپراتۆریەتەکە چەندین خاک لەدەست دەدات و شۆڕشەکانی ناوخۆ سەرھەڵدەدەن، لەوانە شۆڕشی بار کۆخبا لە جوولەکەکان، کە بە وێرانکردنی شاری ئورشەلیم و پەرستگای سلێمان کۆتایی دێت، بەڵام ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانی ئەو زەویانەی لە کۆتایی ئەم سەدەیە لەدەستیدا دوای ئەوەی سێپتیمیۆس سیڤێرس بوو بە فەرمانڕەوا ھێزی خۆی بەدەست دەھێنێتەوە. لە فارس ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی لاواز دەبێت و نیشانەکانی داڕمانی دەست پێدەکات، بەو پێیەی بە توندی ڕووبەڕووی ھەڕەشەی ڕۆمان دەبێتەوە دوای ئەوەی ڕۆمەکان توانیان دووجار پایتەختەکەی کە سیتیفۆن داگیربکەن. لە چین شانشینی ھان بەردەوامە لە فەرمانڕەوایی و فراوانکردنی زەویەکانی بۆ ئاسیای ناوەڕاست، بەڵام ڕووبەڕووی چەندین شۆڕشی ناوخۆیی دەبێتەوە.
بۆرات
بەشی نوێ
لە ئەیلوولی ٢٠٢٠، بەشێکی نوێ لە فیلمی بۆرات بڵاوکرایەوە. لەلایەن بەرھەمھێنەرانی فیلمەکە ئەوە ئاشکرا کە فیلمەکە بەنھێنی وێنەگرتنی تەواوکراوە، فیلمەکە لە کاتی بڵاوبوونەوەی پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ نمایشکرا. ھەمان مانگ، ستۆدیۆکانی ئەمازۆن مافی بڵاوکردنەوەی فیلمەکەیان کڕییەوە و دواتر لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ھەمان ساڵ لە تۆڕی ئەمەزۆن پرایم ڤیدیۆ پەخشکرا.
سەدەی دووەم
سەرچاوەکان
پۆل:ھەزارەی ١ەم پۆل:سەدەی ٢یەم پۆل:سەدەکان
بۆرات
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە بەریتانییەکان پۆل:فیلمە کۆمێدییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی ساشا بارۆن کۆون پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦ پۆل:فیلمی ڕێگاوبانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە کۆمێدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمی ڕێگاوبانی ئەمریکی پۆل:فیلمە کۆمێدییە بەریتانییەکان پۆل:فیلمی رێگاوبانی بەریتانیا پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە تەکساس لە ئەمریکا نمایش دەکرێن پۆل:فیلمە کۆمێدییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە تەنزئامێزە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمە بەڕیتانییانەی لە شاری نیویۆرک داندراون پۆل:فیلمە تەنزئامێزە بەڕیتانییەکان پۆل:فیلمەکانی دیوون ئینتەرتەیمێنت پۆل:ئەو فیلمانەی کە باشترین ئەکتەری مۆسیقی یان کۆمیدییان تێدایە کە خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشنت داندراون پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکان کە لە ویلایەتی ماساشوستس وێنەیان گیراوە پۆل:تولازی لە فیلم پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان پۆل:فیلمە وەچەرخانەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون
تیۆریی زەین
بیردۆزی زەین کە ھەندێ جار بە کورتی پێی دەڵێن ToM، لە دەروونناسی بریتییە لە توانایی وەدەرخستنی دۆخە ھزری و زەینییەکان وەکوو بڕواکان، ئامانجەکان، داواکان، چەواشەکارییەکان و زانست و ھتد بە خۆت و خەڵکی، و ھەروەھا تێگەیشتن لەوەی کە خەڵکی بڕواکانیان، داواکارییەکان و مەبەستەکانیان جیاوازە لەوەی ئێمە. ناڕێکییەکانی پەیوەندیدار لەگەڵ ڕوانگەی ھزر، لە کەسانی تووشبوو بە ئاڵۆزییەکانی/ناڕێکییەکانی خەیاڵ پەرستی، شیزۆفرێنیا، ناڕێکی بەچالاکی ڕادەبەدەر(ADHD)، ھەروەھا لە ژەھراویبوونی دەماری بە ھۆی‌ بەکارھێنانی نابەجێی ئەڵکۆڵ (کحول) ڕوو دەدات.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆلکەوتارەکانی دەروونناسی پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی پۆل:ھەبوونناسی
ئەڤینا سترانان (ئەلبوم)
ئەڤینا سترانان ناوی ئەلبومێکی گۆرانی ھونەرمەند شەھریبانە لە ساڵی ٢٠٠٥ بڵاوی کردووەتەوە. ئاوازدانەر و ڕێکخەری ئەم ئەلبۆمە دڵشاد سەعید بووە و ئەلبومەکە لە ٩ گۆرانی کوردی و گۆرانییەکی تورکی پێکھاتووە. دەقی دوو دانە لە گۆرانییەکانی ئەم ئەلبومە ھۆنراوەی شێرکۆ ئەحمەد ھاوسەری شەھریبانە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومە کوردییەکان پۆل:ئەلبومەکانی شەھریبانا کوردی
ژاژڵە
ژاژڵە گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ژاژڵە لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی گڵۆمان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی بێوکە و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی دوێڵەکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی بی (ڕوونکردنەوە).
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سەرکێشیی سۆنێک
یارییەکی پلاتفۆرمە لە ساڵی ١٩٩٨ کە لەلایەن Sonic Team پەرەی پێدراوە و لەلایەن Sega بۆ Dreamcast بڵاوکراوەتەوە.
ئەنھەرا ئەڤراز
ئەنھەرا ئەڤراز گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ ڕەوزە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
دایلان کەندی
دایلان کەندی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی زەنگەبار، ناوچەی ناوەندی شارستانی پۆلدەشت، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. ئەم گوندە نزیکتین گوندە بەدووری یەک کیلۆمەتر لە شارۆچکەی پۆلدەشت و گەورەترین گوندی شارستانەکەیە، تەواوی دانیشتوانی لەیەک ھۆزن.
جوگرافیا
دایلان کەندی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تازەکەند لە کۆماری ئۆتۆنۆمی ناخچەوان و لە باشوور لەگەڵ گوندی جەمال ئاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارۆچکەی پۆلدەشت لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قشڵامیش.
کار
زۆرینەی دانیشتوانی ئەم گوندە بەکاری کشتوکاڵ و ئاژەڵدارییەوە خەریکن لەگەڵ ھەندێ کاری تری کە. وەھەروەھا لە گوندەکەدا پزیشکی ددان و کارمەندی تەندروستی و پەرستار و مامۆستا و بازرگانیش ھەیە. زیاتر ٩٠٪ی دانیشتوانی خوێندەوارە. زۆرینەیان بڕوانامەی دبلۆم و بەکالۆریۆسیان ھەیە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
چۆی ھی-سیۆ
چۆی ھی-سیۆ (لەدایکبووی ٢٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٦) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە. بۆ کارەکانی لە ڕۆلگێران وەک باشترین خانمەکتەری نوێ براوە خەڵاتی گراند بێڵە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی گراند بێڵ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی سێئول پۆل:دەرچووانی زانکۆی یۆنسێی
سێتار
222px|وێنۆک|چەپ|[[حوسێن عەلیزادە سێتار دەژەنێت]] سێتار (بە فارسی:سەتار‎) ئامێریکی مۆسیقای ژێداری ئێرانییە. سێتار ئەندامیکی خێزانی عوودە. سێتار بە پەنجەی نیشانەی دەستی ڕاست دەژەنرێت. مەودای سێتار لە دوو وێەک نیوە ئۆکتاڤ زیاتر دەخایەنێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقای کوردی پۆل:داھێنانە ئێرانییەکان
جاشیران
جاشیران گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سەندوس، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەدووری (٦کم) دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی نەغەدەوە.
جوگرافیا
جاشیران لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی حەلەبی و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەربەند و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زەلیلان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دێ شەمسی گەورە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ڤاسیلیکی تانو کیستۆفیلو
ڤاسیلیکی تانو کیستۆفیلو (Vassiliki Thanou-Christophilou؛ لە دایکبووی ٣ی تشرینی دووەمی ١٩٥٠) کەسایەتی ژنە دادوەر و سیاسەتوانی یۆنانییە. ئەو لە ماوەی ٢٧ی ئابی ٢٠١٥ هەتاوەکوو ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٥ بە وەکالەت بووە سەرۆک وەزیرانی یۆنان. ئەو لە ماوەی ١ی تەممووزی ٢٠١٥ تاوەکوو ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ سەرۆکی دادگای باڵای سڤیل و تاوانی یۆنان بووە. ئەو یەکەم ژنە کە پۆستی سەرۆکوەزیرانی یۆنانی وەرگرتبێت.
ئەو بەشی یاسای لە زانکۆی نیشتمانیی کاپۆدیسترەین لە ئەسینا تەواوکردووە، دواتر درێژەی بەخوێندنی دیکە داوە دەربارەی یاسای ئەورووپی لە زانکۆی پانتیۆن ئەساس خوێندوویەتی.
ژیانی کەسی
ڤاسیلیکی تانو کیستۆفیلو هاوسەرگیری کردووە و سێ منداڵی هەیە. ئەو زمانەکانی یۆنانی، فەڕەنسی و ئینگلیزی زۆرباش دەزانێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:سەرۆک وەزیرانی یۆنان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠
بەڕازیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
بەڕازیل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
باڕۆیی بچوک
باڕۆیی بچوک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بازیان، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
باڕۆیی بچوک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گاوانی و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی ڕۆشنایی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باڕۆیی گەورە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی داریکەلی.
مەگری کۆرپەکەم
مەگری کۆرپەکەم یەکەمین ئەلبوومی ئەحمەد کایا بوو، لەساڵی ١٩٨٥ دەرچوو.
ژێدەرەکان
پۆل:ئەلبومەکانی ١٩٨٥
عەجەم
عەجەم(Ajam-Ajaam-Hajam) لە زمانی کوردی و زۆربەی زمانەکانی ئاسیا وەک زمانی هیندی، زمانی ئوردوو، زمانگەلی فارسی، زمانی پەشتۆ، زمانی بەلۆچی و تورکی بە مانای ئێرانی و فارسی دێت. بەڵام لە زمانی عەرەبی ئەمڕۆکە پتر بە مانای ناعەرەب دێت. ئەحمەدی خانی شاعیری مەزنی کورد لە مەم و زینەکەیدا زۆر جار ئاماژەی بە عەجەم داوە کە مەبەستی ئێران و ئێرانییە:
بفکر ژ عەرەب هەتانی ڤە گورجان
کورمانج چ بوونە شوبهی بورجان
کورمانج هەمی ل چار کەنارن
یا:
گەر دێ هەبووا مە ئتتحادەک
دانیشتووانی جوولەکە بەپێی وڵات
تا ساڵی ٢٠٢٣، ژمارەی دانیشتوانی جوولەکەکانی جیھان (ئەوانەی کە خۆیان وەک جوولەکە دەناسێنن لە سەرووی ھەموو شتێکەوە) بە ١٦ ملیۆن کەس مەزەندە کرا، کە دەکاتە ٠.٢٪ی لە کۆی ٨ ملیار لە دانیشتووانی جیھان. ئەم ژمارەیە بە زیادکردنی دانیشتوانی جوولەکە «پەیوەندیدارەکان» بۆ ١٨ ملیۆن بەرز دەبێتەوە، ئەوانەی دەڵێن بەشێکیان جوولەکەن یان پێشینەیەکی جوولەکەیان ھەیە کە لایەنیکەم یان دایک یان باوکی جوولەکەن، ژمارەکە دیسان بەرز دەبێتەوە بۆ ٢١ ملیۆن بە زیادکردنی «گەورەکراوەکان» لە دانیشتووانی جوولەکە، ئەوانەی دەڵێن پێشینەیەکی جوولەکەیان ھەیە بەڵام دایک و باوکیان جوولەکە نین و ھەموو ئەندامانی ماڵەکەی جوولەکە نین کە لەگەڵ جوولەکەکاندا دەژین. بە ژماردنی ھەموو ئەو کەسانەی کە بەپێی یاسای گەڕاندنەوەی ئیسرائیل شایستەی ڕەگەزنامەی ئیسرائیلن، لەگەڵ جوولەکەکانی ئیسرائیل، کۆی گشتییان بۆ ٢٣.٨ ملیۆن کەس بەرزدەبێتەوە.
عەجەم
ڤێکرا بکرا مە ئنقیادەک
دانیشتووانی جوولەکە بەپێی وڵات
دوو وڵات ٨١٪ی لەو وڵاتانەن کە وەک جوولەکەی دانپێدانراون یان ڕەچەڵەکی جوولەکەی تەواویان ھەیە بۆ ئەوەی بەپێی یاسای گەڕانەوەی ئیسرائیل مافی ھاووڵاتیبوونیان ھەبێت لە ئیسرائیل: ئەمریکا بە ٥١٪ و ئیسرائیل بە ٣٠٪ (بە کەناری ڕۆژاواشەوە بە ٢٪). ١٦٪ی دیکەش لە نێوان فەڕەنسا (٣٪)، کەنەدا (٣٪)، ڕووسیا (٣٪)، شانشینی یەکگرتوو (٢٪)، ئەرژەنتین (١٪)، ئەڵمانیا (١٪)، ئۆکرانیا (١٪)، بەڕازیل (١٪)، ئوسترالیا (١٪)، و ھەنگاریا (١٪) دابەشکراون، لە کاتێکدا ٣٪ی دیکە لە دەوروبەری نزیکەی ٩٨ وڵات و خاکی دیکە بڵاوبوونەتەوە کە ھەریەکەیان کەمتر لە ٠.٥٪ دەبن. ئیسرائیل بە نزیکەی ٦.٨ ملیۆن جوولەکە، تاکە وڵاتە کە زۆرینەی جوولەکەکانی تێدایە و تاکە دەوڵەتە کە بە ئاشکرا جوولەکەن. لە ساڵی ١٩٣٩دا ژمارەی دانیشتووانی بنەڕەتی جوولەکەکان گەیشتە لوتکەی مێژوویی خۆی کە ١٧ ملیۆن کەس بوو. بەھۆی ھۆلۆکۆستەوە ئەم ژمارەیە تا ساڵی ١٩٤٥ بۆ ١١ ملیۆن کەس کەم بووەوە، تا ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو ژمارەی دانیشتووان بۆ نزیکەی ١٣ ملیۆن کەس گەشەی کرد و دواتر تا نزیکەی ساڵی ٢٠٠٥ بە نزیکەیی ھیچ گەشەیەکی تۆمار نەکرد، ئەمەش بەھۆی کەمی ڕێژەی منداڵبوون و نەزانینی جوولەکەکان بۆ‌ ئەم بابەتە. لە ساڵی ٢٠٠٥ تا ٢٠١٨ ژمارەی دانیشتووانی جوولەکەکانی جیھان بە تێکڕای ساڵانە بە ڕێژەی ٠.٦٣٪ زیادی کردووە، لە کاتێکدا ژمارەی دانیشتووانی جیھان بە گشتی ساڵانە لە ھەمان ماوەی ساڵدا بە ڕێژەی ١.١٪ زیادی کردووە. ئەم زیادبوونە بە پلەی یەکەم ڕەنگدانەوەی گەشەی خێرای ھەردییەکان و ھەندێک لە کەرتە ئۆرتۆدۆکسەکان بوو، کە تا ئێستاش ڕێژەیەکی گەشەسەندووی جوولەکەکانن.
عەجەم
ڕۆم و عەرەب و 	عەجەم تەمامی
هەمیان ژ مە را دکر غولامی.
لە هەندێک شوێن بەتایبەت مەبەست لە عەجەم و عەجەمی، شیعەیە. کوردەکان بە ئازەرباینجانی و کرمانشاهی شیعەشیان گوتووە عەجەم.
سەرچاوەکان
پۆل:ئێران پۆل:مێژووی ئێران پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان پۆل:دەستنیشانکردنی ئیتنۆ-کلتووری
قەتەر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
قەتەر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
گۆک تەپە
گۆک تەپە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ بەراندێزا ئەڤراز، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
شوانکارە
شوانکارە ناوی فیدراسیۆنێکی عەشیرەیی کەونی کوردە لە بەشگەلێکی زنجیرە چیاکانی زاگڕۆس. ئەمڕۆکە هەندێک لە خێڵەکانی ئەم فیدراسیۆنە لە باکووری ڕۆژئاوای پارێزگەی کرماشان نیشتەجێن.
لە سەرەتاکانی سەدەی دوازدەهەمی زایینی ئەوان لە پێنج ژێربەش پێکهاتبوون: ڕامانی، شکانی، کەرزووبی، مەسعودی و ئیسماعیلی.
مێژوو
لە سەدەی یازدەهەمەوە یەکێک لە سەرکردەکانی شوانکارە حکومەتی بەشێک لە ناوچەی ناوچەی فارسی لە باشووری زاگڕۆس بە دەستەوە بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:ھۆزە کوردییەکان
جیۆن یۆ-بین
جیۆن یۆ-بین (لەدایکبووی ٢٦ی تەمموزی ١٩٨٩) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی گراند بێڵ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩ پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی ژنانی دۆنگدوک
ساکەڵ
ساکەڵ گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ساکەڵ لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئامادین و لە باشوور لەگەڵ گوندی سورەقەڵات و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی شیوەکوێر و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کێلێ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مۆسیقای فۆلکلۆر
مۆسیقای فۆلکلۆر جۆرێکی مۆسیقایە کە مۆسیقای فۆلکلۆری سونەتی و مۆسیقای هاوچەرخ دەگرێتەوە و وەک سەردەمی بووژانەوەی فۆلکلۆر لە سەرەتاکانی قەڕنی بیستەمەوە پەرەی سەندووە. ڕەنگە هەندێ لە جۆرەکانی مۆسیقای فۆلکلۆر وەک مۆسیقای جیهانی ئاماژەیان بۆ بکرێت. مۆسیقای سونەتی یان نەریتی چەندین جۆرە پێناسەی بۆ کراوە: وەک مۆسیقای گوازراوەی زارەکی، مۆسیقایەک کە ئاوازدانەری دیار نییە، مۆسیقایەک کە بە ئامێرە نەریتییەکان دەژەنرێت، مۆسیقایەک کە باسی کەلتوور و ناسنامەی نەتەوەیەک دەکات، مۆسیقایەک کە نەوە لە دوای نەوە گۆڕانکاری بەسەردا دێت (پرۆسەی فۆلکلۆر)، مۆسیقایەک کە پێوەندیی بە دابونەریتەوە هەیە و بۆ ماوەیەکی زۆر ماوەتەوە و پێشکەش دەکرێت. مۆسیقای فۆلکلۆر وەک جۆرێک مۆسیقای بەرامبەر مۆسیقای کلاسیک و مۆسیقای بازرگانیپێکراو دانراوە. دەستەواژەکە لە قەڕنی نۆزدەیەمەوە هاتۆتە نێو زمان و بۆتە باو بەڵام مۆسیقای فۆلکلۆر مێژوویەکی دوور و درێژتری هەیە.
لە ناوەڕاستەکانی قەڕنی بیستەمەوە جۆرێکی نوێی مۆسیقای فۆلکلۆر لە مۆسیقای نەریتییەوە وەرگیراوە و پەرەی سەندووە. ئەم پرۆسە وەک قۆناغی دووهەم ئاماژەی بۆ دەکرێت و لە شەستەکانی قەڕنی ڕابردوودا گەیشتە لووتکە و بەرزترین ئاستی خۆی. هەندێ جار وەک مۆسیقای فۆلکلۆری هاوچەرخ ئاماژەی پێدەدەن و یان بۆ جیاکردنەوەی لە جۆرەکانی پێشووی فۆلکلۆر پێی دەڵێن مۆسیقای بووژێنراوی فۆلکلۆر. شیاوی باسە کە لە شوێنەکانی دیکەی جیهانیشدا گۆڕانکاریی هاوشێوە بەردەوام بووە، بەڵام بە گشتی دەستەواژەی مۆسیقای فۆلکلۆری هاوچەرخ تایبەتە بە سەردەمی بووژانەوە و گۆڕانکارییە گەورەکان. ئەم جۆرە فۆلکلۆرە فۆڕمەکانی وەک فۆلکلۆر ڕۆک، فۆلکلۆر مێتاڵ و ... دەگرێتەوە. ئەگەرچی مۆسیقای فۆلکلۆری هاوچەرخ بە گشتی لە مۆسیقای فۆلکلۆری کۆن و نەریتی جودایە بەڵام ئەمریکییەکان هەمان ناوی لەسەر مۆسیقای فۆلکلۆر بەگشتی دادەنێن و زۆر جار هەمان پێگە و جێگەی مۆسیقای فۆلکلۆری کۆن و نەریتی هەیە.
پێناسە
دەکرێ بڵێین دەستەواژەکانی مۆسیقای فۆلکلۆر، گۆرانی فۆلکلۆر و سەمای فۆلکلۆر تا ڕادەیەک نوێن. ئەم چەند دەستەواژەیە دەگەڕێنەوە سەر وشەی فۆلکلۆر کە ساڵی 1846 لەلایەن ئارکیۆلۆژیست یان کەونینەناسی بەریتانی واتە ویلیام تۆمسەوە داهێنراوە و ئاماژە بووە بۆ "دابونەریت و خەرافەکانی چینە بێ کەلتوورەکان". ئەم وشەیە بۆ خۆی لە وشەی volkی ئەڵمانییەوە وەرگیراوە و واتای دەبێتە "گەل و خەڵک وەک عام و گشتی" و پاشان لە ناوەڕاستەکانی قەڕنی ڕابردووەوە لە لایەن یوهان گاتفرید هێردەر و ڕۆمانتیکە ئەڵمانییەکانەوە کراوەتە ئاماژە بۆ مۆسیقای باو و نیشتمانی.
ڕوانگەیەکی مێژوویی مۆسیقای فۆلکلۆری کۆن و نەریتی وەک هەڵگری کۆمەڵێک کاراکتەر و تایبەتمەندی دەبینێت کە بریتین لە:
سەرچاوەکان
پۆل:مۆسیقای فۆلکلۆری پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
یۆشیھیدێ سوگا
یۆشیھیدێ سوگا (菅 義偉, سوگا یۆشیھیدێ، لەدایکبووی ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٨) لە ڕۆژی ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ بە سەرۆکی پارتی لیبراڵ دیموکراتی ژاپۆن ھەڵبژێردرا و دوای ٢ ڕۆژ وەک ٩١ ھەمین سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن ھەڵبژێردرا لەدوای ئەوەی شینزۆ ئابی بەھۆی باروودۆخی تەندروستی دەستی لەکارکێشایەوە. یوشیھیدییە بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە بەشی یاسا ھەیە لە زانکۆی ھۆسەی و چەندین پۆستی سیاسی ھەبووە. یوشیھیدییە لە خێزانێکی جووتیار لەدایکبووە و ساڵی ١٩٦٩ چووە بەشی یاسا لە زانکۆی ھۆسەی چونکە کەمترین تێچووی ھەبوو بەراورد بە زانکۆکانی دیکە. دوای ئەوەی ساڵی ١٩٧٣ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی بەدەستھێنا دەستی کرد بە بیرکردنەوە لە سیاسەت و ھەر لەم کاتەشەوە کاری سیاسی دەستپێکرد. ساڵی ١٩٧٥ یوشیھیدییە بوو بە سکرتێری ئەندامێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی ژاپۆن. ساڵی ١٩٨٧ بوو بە ئەندامی ئەنجومەنی شارەوانی یۆکۆھاما. ساڵی ٢٠٠٥ بوو بە جێگری وەزیری ناوخۆ و پەیوەندییەکان و ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن شینزۆ ئابییەوە پۆستی وەزیری لە ھەمان وەزارەت پێدرا. ساڵی ٢٠١٢ دوای ئەوەی شینزۆ ئابی گەڕایەوە بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران، یوشیھیدییە پۆستی سکرتێری ڕۆژنامەوانی ئەنجومەنی وەزیرانی وەرگرت و بۆ درێژترین ماوە لەم پۆستەدا مایەوە لە مێژووی ژاپۆندا. دوای ڕاگەیاندنی دەستلەکارکێشانەوەی، شینزۆ ئابی متمانەی خۆی بەخشی بە یوشیھیدییە وەک شوێنگرەوەی.
بەستەرە درەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨ پۆل:سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن پۆل:سیاسەتمەدارانی ژاپۆنی سەدەی ٢١ەم پۆل:سەرۆک وەزیرەکانی سەدەی ٢١ەم لە ژاپۆن پۆل:ئەندامانی نیپۆن کایگی پۆل:ئەندامانی ئەنجوومەنی نوێنەران (ژاپۆن) پۆل:وەزیرانی کاروباری ناوخۆی ژاپۆن پۆل:سیاسەتمەدارانی پارێزگای کەنەگاوە
ھەزارئەسپیان
ئێتیمۆلۆژی
ئەگەرچی بنیاتنەری حکومەتی ھەزارئەسپیان ئەبی تاھیر کوڕی محەممەد بوو، ئەم ماڵەمیرە دواتر بە ناوی کوڕی دووھەم و جێنشینی، مەلیک ھەزار ئەسپ ناسرا. ناوی ئەم ماڵەمیرە ڕیشەی کوردیی ھەیە و بە واتای خاوەنی ھەزار ئەسپانە.
مێژوو
پایتەختی ھەزارئەسپیان ئیزەج بوو کە ئەمڕۆکە لە باکووری خووزستان ھەڵکەوتووە. یووسف شای دووھەم شارگەلی شووشتەر، ھۆوەیزە و بەسرەی لە نیوەی یەکەمی سەدەی چواردە پەیوەستی خاکی خۆی کرد. لە ماوەی دەسەڵاتی شەمسەدین پەشەنگ، ھەزارئەسپیان ڕووبەڕووی ھێرش و تاڵانی موزەفەرییان بوونەوە و ئیزەجی پایتەخت بۆ ماوەیەک کەوتە دەستی ئەوان، تا ئەوەی کە داگیرکەران بە ھۆی شەڕی ناوخۆی خۆیان ناچار بە پاشەکشێ بوون.
ساڵی١٤٢٤. ز، حاکمی تەیمووری شاھروخ میرزا دوایین حاکمی ھەزارئەسپی غیاسەدین دەبەزێنێت و لە ئەنجامدا کۆتایی بە دەسەڵاتی ئەم ماڵەمیرە کوردە دەھێنێ.
سەرچاوەکان
Luzac, & Co (1986). "The Encyclopedia of Islam". The Encyclopaedia of Islam, Vol. III. London: E.J. Brill. pp. 1–1304
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مێژووی کوردستان پۆل:مێژووی کورد پۆل:خانەدانە کوردییەکان پۆل:خانەدانە موسڵمانە سوننەکان
لۆرد
لۆرد نازناوی کەسێک یان خودایە کە خاوەنی دەسەڵات، و کۆنتڕۆڵە، یان دەسەڵاتی بەسەر کەسانی تردا ھەیە وەک گەورە، سەرۆک، فەرمانڕەوا.
سەرچاوەکان
پۆل:نازناوی خانەدانەکان پۆل:دەرەبەگایەتی پۆل:زاراوە ئایینییەکان
گۆڕانی ئاووھەوا
وێنۆک|ڕەوتی زیادبوونی CO2 لە چەن دەیەی دوایینی سەدەی بیستەمدا. گۆڕانی ئاووھەوا بریتییە لە گۆڕانی ئاووھەوای شوێنێک بۆ ماوەیەکی زۆر یا بۆ ھەمیشە. گۆڕانی ئاووھەوا ڕەنگە ھۆکاری جیاوازی ھەبێت وەک تێکتۆنیکی پەڕەیی، گۆڕانی پەتێرنی ڕادییەیشنی خۆرەتاو، تەقینەوەی گڕکانەکان و بەتازەیی کرداری مرۆڤ. ئەمڕۆ پانێلی نێوحکوومەتیی گۆڕانی ئاووھەوا (IPCC) لە گرنگترین بنکەکانی لێکۆڵینەوەی گۆڕانی ئاووھەوایە.
کاریگەریی مرۆڤ
گۆڕانی ئاووھەوا لە سەدەی بیست و یەکدا وەک کێشەیەکی جیھانی ناسراوە. یەکێ لە جیاوازییەکانی ئەم گۆڕانە ئەوەیە کردەوەکانی مرۆڤ کاریگەرییان لەسەری ھەبووە. بۆیە دەوڵەتەکانی جیھان بڕێک ڕێککەوتنیان کردووە کە بەردانەوەی گازی CO2 و باقیی گازە گوڵخانەییەکان بھێننە خوارەوە. ڕێککەوتننامەی پاریس لە ساڵی ٢٠١٦دا یەکێ لە گرنگترینی ئەم پەیمانە نێونەتەوییانە بوو.
ڕاھاتن لەگەڵ گۆڕانی ئاووھەوا
ڕاھاتن بە گۆڕانی ئاووھەوا بریتییە لە پرۆسەی خۆڕێکخستن لەگەڵ ئاووھەوای ڕاستی یا ئەو ئاووھەوایەی لە داھاتوودا چاوەڕێ دەکرێ. واتە مرۆڤ پێویستە بزانێ چۆن کاریگەرییە خراپەکانی گۆڕانی ئاووھەوا لەسەر خۆی کۆمەڵگەکەی کەم بکاتەوە.
کەمکردنەوەی گۆڕانی ئاووھەوا
بریتییە لەو ھەوڵانەی کە مرۆڤ دەیدات بۆ کەمکردنەوەی کاریگەریی خۆی و کۆمەڵگەکەی لەسەر گۆڕانی ئاووھەوا. گرنگترینی ئەم ھەوڵانە کەمکردنەوەی گازە گوڵخانەییەکان وەک کاربۆن دووئۆکسیدە.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ئاووھەوا پۆل:گۆڕانی ئاووھەوا پۆل:ژینگە
ئاڕڵ ویلبور سۆسیرلاند جەی ئاڕ
ئاڕڵ ویلبور سۆسیرلاند جەی ئاڕ (بە ئینگلیزی :Earl Wilbur Sutherland Jr.؛ لە دایکبووی ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩١٥ – مردووی ٩ی ئازاری ١٩٧٤) زانا و توێژەرێکی خەڵکی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٧١ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە میکانیزمی کاری ھۆڕمۆنات.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٥ پۆل:مردووانی ١٩٧٤ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست
فەرموودەی قودسی
فەرموودەی قودسی زاراوەیەکی ئیسلامییە کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە پێغەمبەر ﷺ لە خوای گەورەوە گێڕاوییەتییەوە؛ و پێگەیەک لە نێوان قورئان و فەرموودەی پێغەمبەردا داگیر دەکات، واتە پلە لە قورئانی پیرۆز نزمترە و لە فەرموودەی پێغەمبەر ص بەرزترە، بەڵام لە نوێژدا ناخوێندرێت.
یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی فەرموودەی قودسی ئەوەیە کە وشەکانی مامەڵە لەگەڵ تەحەدا و موعجیزە ناکات, وەک قورئانکە تەحەدای دوو ڕەگەزەکەی (مرۆڤ و جن) کردووە بەو مەرجەی کە ئایەتێکی وەک ئەویان بۆ بێتە پێشەوە، وەک ئەوەی باسکراوە لە قورئانی پیرۆزدا. وێنۆک
جیاوازی (فەرموودەی قودسی) و قورئان
١. قورئان: لەفز و واتاکەی ھی خوای پەروەردگارە.
باڵۆڵان
باڵۆڵان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بازیان، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
فەرموودەی قودسی
جیاوازی (فەرموودەی قودسی) و قورئان
٢. قورئان: خوێندنەوەی قورئان بۆ ھەر پیتێکی دە چاکەیە.
باڵۆڵان
جوگرافیا
باڵۆڵان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆمەتەی کەچ و لە باشوور لەگەڵ گوندی شێخ مەند و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھالەی حاجی ڕەشید و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی باڵاجۆ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فەرموودەی قودسی
جیاوازی (فەرموودەی قودسی) و قورئان
فەرموودەی قودوسی: ئەو دەچاکەیەی بۆ ھەر پیتێکی نییە.
٣. قورئان: لە نوێژەکان دەخوێنرێتەوە.
قشڵامیش
جوگرافیا
قشڵامیش لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تازەکەند لە کۆماری ئۆتۆنۆمی ناخچەوان و لە باشوور لەگەڵ گوندی پەناھکەندی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دایلان کەندی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سارخ سو.
فەرموودەی قودسی
جیاوازی (فەرموودەی قودسی) و قورئان
فەرموودەی قودوسی: لە نوێژەکان ناخوێنرێتەوە.
قشڵامیش
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
فەرموودەی قودسی
جیاوازی (فەرموودەی قودسی) و قورئان
٤. قورئان: تەحەددای کافرەکانی پێ کراوە.
فەرموودەی قودوسی: تەحەددای پێ نەکراوە.
باڵدوینی چوارەم
باڵدوینی چوارەم پێی دەگوترا پەتا (لەبەر نەخۆشییەکەی)، لە ساڵی ١١٧٤وە تا مردنی لە ساڵی ١١٨٥ پاشای قودس بووە، لەلایەن ھاوچەرخەکانی و دواتر مێژوونووسانەوە سەرسام بوو بەھۆی ھێزی ئیرادە و خۆبەخشی بۆ شانشینی قودس لە بەرامبەر نەخۆشی گولی، کە دواجار کوێری کرد و نەیتوانی دەستەکانی و پێیەکانی بەکار بھێنێت.
فەرموودەی قودسی
جیاوازی (فەرموودەی قودسی) و قورئان
٥. قورئان: ھەمووی متەواتیر و صەحیحە.
باڵدوینی چوارەم
باڵدوین لە منداڵیدا یەکەم نیشانەکانی نەخۆشی گولی تووش بوو، بەڵام تەنھا دوای دەستبەکاربوونی لە کاتی مردنی باوکی پاشا ئامالریک، تووشی نەخۆشییەکە بوو. دواتر دەست و دەموچاوی تا دێت شێواوی تر دەبوو. کونت ڕیمۆندی سێیەمی تەرابلوس بە ناوی باڵدوین حوکمڕانی شانشینی دەکرد تا پاشا لە ساڵی ١١٧٦ گەیشتە تەمەنی پێگەیشتن، ھەر کە حکوومەتەکەی دەستبەکاربوو، باڵدوین پلانی داگیرکردنی میسری دانا، کە بەھۆی ھاوکاری نەکردنی وەلیدەکانییەوە کەوتە سەر. سەلاحەدین لە بەرامبەردا لە ساڵی ١١٧٧دا ھێرشی کردە سەر شانشینی باڵدوین، بەڵام پاشا و ئاغا ڕینالدی شاتیلۆن لە مۆنتجیسارد بەرپەرچیان دایەوە و باڵدوین ناوبانگیان بەدەستھێنا. پاشای گەنج سەرەڕای ئەوەی وردە وردە ھەستی لە کۆتایییەکانیدا لەدەست دەدا، شارەزا بوو لە ئەسپ سواری و تا دوا ساڵەکانی توانی لە شەڕەکاندا شەڕ بکات.
نەخۆشی گولی ڕێگری دەکرد لە ھاوسەرگیری باڵدوین. ئەو ھیوای خواست دەست لەکار بکێشێتەوە کاتێک خوشکەکەی سیبیلا لە ساڵی ١١٧٦ لەگەڵ ویلیام لە مۆنتفێرات ھاوسەرگیری کرد، بەڵام ویلیام لە ساڵی دواتردا کۆچی دوایی کرد. لە ساڵی ١١٨٠دا، بۆ ئەوەی ڕێگری لە کودەتایەکی کونت ڕیمۆندی سێیەمی تەرابلوس و شازادە بۆھیمۆندی سێیەمی ئەنتیکە بکات، باڵدوین وا لە سیبیلا کرد کە ھاوسەرگیری لەگەڵ گای لوسینان بکات. گای لەلایەن بەشێکی زۆری ئاغاکانەوە دژایەتی دەکرا، و زۆری نەخایاند پەیوەندییەکانی لەگەڵ باڵدوین بۆ ھەمیشە تێکدا. ئەو ناتەبایییە ناوخۆیییەی کە بەدوایدا ھات، باڵدوینی ناچار کرد بە پاشا بمێنێتەوە، چونکە تەنھا ئەو توانای یەکخستنی ئاغا شەڕکەرەکانی ھەبوو. باڵدوین دیسانەوە لە ساڵی ١١٨٢دا سەلاحەدینی بەرپەرچ دایەوە، بەڵام نەخۆشی گولی کوێری کرد و لە ساڵی ١١٨٣دا نەیتوانی ڕۆیشتن و دەستەکانی بەکاربھێنێت، گای لە میراتی بێبەش کرد و کوڕی سیبیلای بە ناوی باڵدوینی پێنجەمی کردە ھاوپاشا پێش ئەوەی خۆی ببرێتە ناو پاشماوەیەکەوە بۆ ئەوەی گەمارۆی سەلاحەدین ھەڵبگرێت لە کەرەک. باڵدوین نەیتوانی ھاوسەرگیری سیبیلا لەگەڵ گای ھەڵبوەشێتەوە و دەست بەسەر فیفی ئاسکالۆنی گایدا بگیرێت. لە سەرەتای ساڵی ١١٨٥دا ڕێکخستنی کرد بۆ ئەوەی ڕیمۆند وەک ڕیجێنت بۆ کوڕەکەی سیبیلا حوکم بکات و پێش ١٦ی ئایار کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١١٦١ پۆل:مردووانی ١١٨٥ پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە سەدەکانی ناوین
فەرموودەی قودسی
جیاوازی (فەرموودەی قودسی) و قورئان
فەرموودەی قودوسی: زەعیف و مەوزوع تێدایە.
٦. قورئان: پێک ھاتووە لە سوورەت و ئایەت و جزوئ و حزب.
چیلی لە یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠
چیلی یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ .٥٨ وەرزشوان (٢٠پیاو، ٣٨ ژن) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان دەکەن لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە لەوانە گۆڕەپان و مەیدان ، مەلەوانی ، جودۆ ، تێنسی سەرمێز ، تێنسی سەرزەوی ، تۆپی پێ ، گۆڵف ، تایکواندۆ ، بالە ، بەرزکردنەوەی قورسایی ، پایسکیلسواری لەگەڵ چەند یارییەکی دیکەدا. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵمپیادە لە ٢٤ی جولای ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی جولای ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە سێزدەهەمین بەشداربووی چیلی بوو لە ئۆڵمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٨٩٦.وە لە ئۆڵمپیادی هاوینەی (١٩٠٠-١٩٠٨-١٩٣٢-١٩٨٠) بەشداری نەکرد. بە شێوەیەکی گشتی وەرزشوانانی چیلی لەسەرجەم بەشدارییەکانی پێشویان لە ئۆڵمپیاد توانیویانە ١٣ مەدالیا لە ناویان ٢ مەدالیای زێربۆ ولاتەکەیان بەدەست بهێنن.
یارییەبەشداربووەکان
لیستی ئەو یارییە وەرزشیانەی کە یاریزانانی چیلی تێیدا بەشداریان کرد لە یارییەکانی هاوینەی ٢٠٢٠ تۆکیۆ.
فەرموودەی قودسی
جیاوازی (فەرموودەی قودسی) و (فەرموودەی پێغەمبەر ﷺ)
١. فەرموودەی قودوسی: واتاکەی ھی خوای پەروەردگارە، بەڵام لەفزەکەی ھی پێغەمبەرە صلی اللە علییە و سلم.
چیلی لە یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
فەرموودەی قودسی
جیاوازی (فەرموودەی قودسی) و (فەرموودەی پێغەمبەر ﷺ)
فەرموودەی پەیامبەر: لەفز و واتاکەی ھی پێغەمبەرە صلی اللە علییە و سلم.
٢. فەرموودەی قودوسی: دەگەڕێنرێتەوە بۆ خوای پەروەردگار.