cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وشترمەل
وشترمرخ
وێنۆک|وشترمرخ وشترمرخ بە ئینگلیزی Ostrich ناوی زانستی ستروثیۆ کامڵس ە. لە کیشوەری ئەفریقیا دەژین. لە پۆلی باڵندەکانە لە کۆمەڵەی باڵندە بێفڕینەکان.
قەبارەیان لە نێوان ٢١٣ سانتیمەتر تا ٢٧٤ سانتیمەترە. بارستاییان دەگاتە ١٥٩ کیلۆگرام. ماوەی تەمەنیان لە نێوان ٣٠ بۆ ٤٠ ساڵە. بڕی خێرای
وشترمرخەکان دەگاتە نزیک ٧٠ کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا ، دەتوانن بە یەک هەنگاو ٣ تا ٥ مەتر بڕۆن.
خۆراک
ڕووەک و ڕەگ و تۆو دەخۆن ، مێروو و مارمێلکە و مار دەخۆن لە شوێنێک کە خۆراک کەم بێت.
زۆربوون و گەشە
تەمەنی پێگەیشتن بۆ نێر و مێ لە نێوان ٤ بۆ ٥ ساڵیە. وشترمرخە مێیەکان توانای دانانی زیاتر لە ٥٠ هێلکەیان هەیە. هێلکەی وشترمرخەکان گەورەترینە
لە هێلکەی هەموو باڵندەکانیتر. نێر و مێیە لەسەر هێلکەکان کڕ دەکەون ، مێیەکان بە ڕۆژ و نێرەکان بە شەو بەهۆی ڕەنگی پەڕەکانیان ، مێیەکان قاوەین بە
ڕۆژ لەگەڵ خاک دەگونجێن و نێرەکان ڕەشن لەگەڵ تاریکای شەو دەگونجێن. ماوەی کڕکەوتن نزیک ٧ هەفتەیە. جووجەڵەی وشترمرخەکان گەورەترن لە
جووجەڵەی هەموو باڵندەکانیتر. وێنۆک|هێلکەی وشترمرخ
سەرچاوەکان
پۆل:ئاژەڵەکان پۆل:ئەو باڵندانەی نافڕن
پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
ڕیۆھێی کیمورا
ڕیۆھێی کیمورا (، کیمورا ڕیۆھێی) ئەکتەر و ئەکتەری دەنگ و گۆرانی بێژی ژاپۆنییە لە ڕۆڵبینینەکانی بریتین لە ڕیۆوتا کیسێ لە ئەنیمێی میوەی سەبەتە، بۆکوتۆ کۆوتارۆو لە ھەیاکو!!، کایتۆ مۆمۆتا لە چھیرۆ فرویا لە ئەنیمێی سەنکاریا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرە دەنگییە ژاپۆنیەکان لە تۆکیۆ پۆل:ئەکتەرە ژاپۆنیەکانی دەنگ پۆل:ئەکتەرە ژاپۆنییەکانی دەنگی مناڵان پۆل:ئەکتەرە ژاپۆنییەکانی دەنگی یاری ڤیدیۆیی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:یوتیووبەرە ژاپۆنییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگی مناڵان لە ژاپۆن پۆل:گۆرانیبێژە کوڕە ژاپۆنییەکان پۆل:یوتیووبەرە کوڕەکان
ئەحمەداوا، دیواندەرە
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە پۆل:گوندەکانی شارستانی دیواندەرە
ماتۆڕسواری
چەپ|260px|وێنۆک|یاری پێشبڕکێی [[فۆرمولا یەک]] ماتۆڕ سواری (بە ئینگلیزی: Motorsport) پێکدێت لە کۆمەڵێک وەرزش کە تیایاندا ئامێرە ماتۆڕییەکان بەکاردێت بە مەبەستی پێشبڕکێ یان خۆشی.
پۆل:وەرزشە تاکەکەسییەکان پۆل:وەرزش بەپێی جۆر
وات
وات (هێما :W) یەکێکە لە یەکە نێودەوڵەتییەکان (SI) ، ناوی وات لە ناوی دانەرەکەیەوە نراوە کە جەیمز وات ی ئەندازیاری سکۆتلاندییە ، واتە بە جووڵ لەسەر چرکەش پێناسە دەکرێت وە واتە یەکەی توانا یە (Power).
فامیتۆ وات
فامیتۆ] يەكسانە بۆ يەك قوادريلليۆنته ( [١٠−١٥] )ى واتێك. بە هونەريى تواناى گرنگ كە دەپێورن لە [فەمتۆواتتس] بە شێوەيەكى نموونەيى دەدۆزرنەوە لە سەرچاوە ( ئێس ) بۆ ڕاديۆ و تەلەفۆنى ڕادار. بۆ نموونە، بەمەعنا ئێف ئێم توونە ژمارەى كار كردن بۆ هەستيارى، كوايەتينگ و نيشانە-بۆ-ژاوەژاو پێويست دەبم كەكە ئار ئێف وزە كردارى بۆ هاوردەى ئاڕێل ديارى دەكرێت. ئەمانە ئاستى هاوردە زۆرجار ڕا دەگەرن لە [د بى ف] ( دێسيبێل ئاماژەيان پێ كرد بۆ ١
نانۆ وات
يەكسانە بۆ يەك بليۆنەمين ( [١٠−٩] )ى واتێك. تواناى گرنگ كە دەپێورن لە [نانۆواتتس] هەروەها بە شێوەيەكى نموونەيى بەكار دەهێنرن لە ئاماژە بۆ ڕاديۆ و تەلەفۆنى ڕادار.
پیکۆ وات
ەكە [پيكۆواتت] يەكسانە بۆ يەك تريليۆنەهەم ( [١٠−١٢] )ى واتێك. بە هونەريى تواناى گرنگ كە دەپێورن لە [پيكۆواتتس] بە شێوەيەكى نموونەيى بەكار دەهێنرن لە ئاماژە بۆ ڕاديۆ و تەلەفۆنى ڕادار، دەنگيى - پەيوەندى هەبێت بە دەنگەوە و لە زانستى ئەستێرەناسيى ڕاديۆ.
مایکرۆ وات
[ميكرۆواتت] يەكسانە بۆ يەك مليۆنەمين ( [١٠−٦] )ى واتێك. تواناى گرنگ كە دەپێورن لە [ميكرۆواتتس] بە شێوەيەكى نموونەيى ڕا دەگەرن لە پزيشكى سيستەمى ئينسترەمێنتێيشەن وەكو ئييگەكە و هێڵكارى دڵەكە، لە جۆرێكى فراوانى زانستى و ئامرازى ئەندازيارى و هەروەها لە ئاماژە بۆ ڕاديۆ و تەلەفۆنى ڕادار. پتەو خانەى خۆرى بۆ ئامراز وەكو حاسيبە و كاتژمێر بە شێوەيەكى نموونەيى دەپێورن لە [ميكرۆواتتس]. [ پى ئەى ئار ئى ئێن تى ئێچ ٣٣ پى ئەى ئار ئى ئێن تى ئێچ ٤]
ملى وات
ميلليواتت يەكسانم بۆ يەك هەزارەم ( [١٠−٣] )ى واتێك.ێك نمونەيى لێزەر دەرهاتى ئامۆژگارى نزيكەى پێنج [ميلليواتتس]ى تواناى ڕووناكى، كەچيێك يارمەتيى بيستنى نمونەيى بۆ خەڵك كەمتر لە يەك ميلليواتت بەكار دەهێنێت. [ پى ئەى ئار ئى ئێن تى ئێچ ٣٤ پى ئەى ئار ئى ئێن تى ئێچ ٤] نيشانەى دەنگى و ديكە ئەليكترۆنى ئاستى نيشانە زۆرجار دەپێورن لە [د بى م]، ئاماژەيان پێ كرد بۆ يەك ميلليواتت
کیلۆ وات
" كيلۆوات: بۆ پيوانى تەوژمى كارەبايى لێرە رييدەرێكت. چونكە شوێنەكە لە وڵاتە يەكگرتووەكان، كيلۆوات: بۆ پيوانى تەوژمى كارەبايى ببينە، كاليفۆرنيا. چونكە مۆسيقاژەن جێيمز وۆتس، كيلۆوات: بۆ پيوانى تەوژمى كارەبايى ببينە ( مۆسيقاژەن ). " كەى دەبليوو " [رەديرەكتس] لێرە. چونكە ديكە بەكار دەهێنێت، كەى دەبليوو ببينە ( ديسامبيگواتيۆن ).
ڕیێکا
ڕیێکا شارێکی ویلایەتی پریمۆریێ-گۆرسکی کۆتاری کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٢٨٬٧٣٥ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی قەراغ ئاو لە کڕۆواتیا پۆل:ڕیێکا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
١ی کانوونی یەکەم
مردنەکان
١ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٣ – هۆزانڤان و ڕۆماننووسی بەلجیکی ڤیرجینی لۆڤڵین کۆچی دوایی دەکات لە تەمەنی ٨٧ ساڵیدا لە نێڤڵێ
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:کانوونی یەکەم
وەرزشی دووچەرخە
وێنۆک|کۆمەڵێک دووچەرخەسوار لە پاڵەوانێتیی فەڕەنسا وەرزشی دووچەرخە یان دووچەرخەسواری یارییەکی بەکۆمەڵە، یەکێکە لە یاریە ئۆڵۆمپییەکان، تێیدا یاریزانەکان پێشبڕکێ دەکەن و ھەوڵ دەدەن خێرا بە دووچەرخەکانیان بگەنە خاڵی مەبەست.
مێژوو
بۆ یەکەمین جار پاڵەوانێتییەک کە بۆ یاریی دووچەرخەسواری ڕێکخرا بێت لە ٣١ی ئایاری ١٩٦٨ بوو. ئەم پاڵەوانێتییە بە سووڕانەوە بە دەوری باخێک لە پاریس بووە، چێوەکەی نزیکەی ١٢٠٠ مەتر بووە.
تاوەقڕان
230px|وێنۆک|کەلاوەکانی تاوەقڕان تاوەقڕان گوندێکی کۆنە لە ناوچەی گوندستانی سەرای شاری سەقز کە لە ساڵی ١٩٨٩ زایینیەوە چۆڵ کراوە و کەسی تێدا ناژی.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی کوردستان
بڕیارنامەی ٦٢٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٢٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-کۆماری عەرەبیی سووریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٨٣١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
حەسەن نووران
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی شنۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی شنۆ
ئەحمەدەکەڕ
ئەحمەدەکەڕ یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٤١ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٢٨٨ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە پۆل:گوندەکانی شارستانی دیواندەرە
مەدیا تیڤی
وێنۆک|مەدیا تیڤی دوای ئەوە مەد تیڤی - یەکەم تەلەفزیۆنی کوردیی سەر ساتەلایت - چیدی ڕێی پێ نەدرا چالاکیی ھەبێت، لە تیرمەھی ساڵی ١٩٩٩دا، سێ مانگ پاش داخستی مەد تیڤی، مەدیا تیڤی دەستی بە وەشانی خۆی کرد. بەڵام مەدیا تیڤی ژی لە ٢٠٠٤دا گیرا و لە شۆنی ئەودا ڕۆژ تیڤی ھاتە مەیدانەوە.
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی
٢ی کانوونی یەکەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:کانوونی یەکەم
ئۆسیێک
ئۆسیێک شارێکی ویلایەتی ئۆسیێک-بارانیای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٠٧٬٧٨٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:سلاڤۆنیا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا پۆل:ئۆسیێک
گوندەوێڵە
گوندەوێڵە، یەکێک لە گوندەکانی شارستانی شنۆیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦، ئەم گوندە لە ١٥٠ بنەماڵە پێکھاتووە و ژمارەی دانیشتوانەکەی ٦٨١ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی شنۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی شنۆ
بڕیارنامەی ٦٢٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٢٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٨٣٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٨
٣ی کانوونی یەکەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:کانوونی یەکەم
ئالێکساندر ئارنو
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤ پۆل:مردووانی ١٩٧٣
مەد تیڤی
چەپ مەد تیڤی (MED TV) یەکەمین تەلەفزیۆنی کوردی لەسەر سەتەلایت بوو. مەد تیڤی لە ١٥ی گولانی ١٩٩٥ لە لەندەن دەستی بە وەشانی بەرنامەکانی کرد. لە شەوی کرانەوەیدا، ناسر ڕەزازی یەکەم میوانی مەد تیڤی بوو. تەلەفزیۆنی مەد تیڤی ڕۆژانە شەش کاتژمێر بە زمانەکانی کوردی، تورکی، ئاسووری، و عەرەبی بەرنامەی بڵاودەکردەوە و لە ئەورووپا، باکووری ئەفریقا و ڕۆژھەڵاتی ناویندا تەماشای دەکرا.
بەرگرتن لە وەشان
مەد تیڤی لە لایەن پارتی کرێکارانی کوردستان دامەزراو کە لە سەردەمی خۆی ھەنگاوێکی گەورە بۆ کەلتووری کورد و خەباتی سیاسی و جەماوەریەکی بوو. ھەر لە دەستپێکی وەشانیەوە، مەد تیڤی ڕووبەڕووی زەختەکانی دەوڵەتی تورکیا بووەوە. تورکیا بە پرۆپاگەندە و جاڕدانی دوور لە ڕاستی توانی مەد تیڤی لە پێش چاوی ڕای گشتی و دەوڵەتەکانی ئەورووپا ڕەش بکات. لە مانگی نیسانی ساڵی ١٩٩٩دا بە دوای گیرانی عەبدوڵڵا ئۆجەلان، کۆمیسیۆنی تەلەفزیۆنی بریتانیا مۆڵەتنامەکەی مەد تیڤیی بەتاڵکردەوە و بڵاوکردنەوەی بەرنامەکانی ڕاوەستاند. بەڵام بە شۆن سێ مانگدا، لە مانگی تیرمەھی ساڵی ١٩٩٩دا مەدیا تیڤی دەستی بە وەشانی خۆی کردن و جێی مەد تیڤیی پڕکردەوە.
پۆل:میدیای بەکۆمەڵ بە زمانی کوردی پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی پۆل:وێستەگە و کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ١٩٩٥ دامەزراون
سکووڵی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی
فاکەڵتی ئەندازیاری (faculty of Engineering) لە زانکۆی سلێمانی لە ساڵی ١٩٦٨ کراوەتەوە و لەو کاتەی کە زانکۆی سلێمانی بۆ یەکەم جار دامەزرا، سکووڵی ئەندازیاری لە سەرەتاوە بە بەشی ئەندازیاری شارستانی دەستی پێکرد و (٤٤) خوێندکاری لە یەکەم ساڵی خوێندنی (١٩٦٨-١٩٦٩) وەرگرت، لە ساڵی خوێندنی (١٩٧٤-١٩٧٥) بەشی ئەندازیاری کارەبا کرایەوە لەم سکووڵەدا، و بە بەردەوامی ژمارەی خوێنداکاران لە زیادبوندابووە تا لە ساڵی ١٩٨١ ژمارەی دەرچوانی سکووڵی ئەندازیاری بریتیبووە لە (١٤٥١) ئەندازیارو لە ھەمان ساڵدا زانکۆی سلێمانی لەلایەن رژێمی سەدامەوە داخراو گواسترایەوە بۆ ەولێر و ناوەکەی گۆڕا بە زانکۆی سەڵاحەدین. لەکاتێکدا زانکۆی سلێمانی سەر لەنوێ لە ساڵی (١٩٩٢) دا کرایەوە، سکووڵی ئەدازیاری لە ساڵی (١٩٩٥)دا کرایەوە لە سەرەتادا بە بەشی ئاودێری دەستیپێکردو، پاشان لە ساڵی (١٩٩٦)، بەشی ئەندازیاری بیناکاری کرایەوە و لە ساڵی (١٩٩٩)دا بەشی تەلارسازی یش کراوەتەوە، دوا بەش کە لە سکووڵی ئەندازیاریدا کراوەتەوە بریتیە لە بەشی ئەندازیاری کارەبا کە لە ساڵی (٢٠٠٤)دا کراوەتەوە. وە دواتر ئەندازیاری بیناکاری ناوەکەی گۆڕا بۆ ئەندازیاری شارستانی.
پۆل:سکووڵەکانی زانکۆی سلێمانی
پارسییەکان
زەردەشتییەکانی ھیندستان و پاکستان یان پارسییەکان بە خەڵکانی پەیڕەوانی زەردەشتی دەوترێت کە لە ھیندستاندا دەژێن. زەردەشتییەکانی ھیندستان مەزنترین چینی زەردەشتییەکانن لە جیھاندا، کە لە سەردەمی دوای ئیسلام چوونەتەوە بۆ ھیندستان و لەوێ ماونەتەوە، بەھۆی ئەوەی کە لە پارسەوە(ناوی وڵاتی ئێران لەو سەردەمە) کۆچیان کردووە، بە پارسی ناسراو بوونەتەوە کە بەمانای فارسی زمان بوونییان نییە.
جەماوەر
بەپێی سەرژمێرییەکان ژمارەی پارسییەکان لە جیھان لەنێوان ٧٥ بۆ ١٠٠ ھەزار کەسە کە زۆربەیان لە ناوچەی گوجاراتی ھیندستان نیشتەجێبوون.
زەردەشتییەکانی پاکستان
زۆربەی ەردەشتییەکان لە ھیندستاندا دەژین و بەشێکی کەمیشییان کەوتوونەتە پاکستان.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:پارسی پۆل:زەردەشتییەکان پۆل:ناسنامەی ئایینی
خەونا ژیان (ئەلبوم)
خەونا ژیان ناوی یەکەم بەرھەمی ھونەرمەندی کوردی لە ئەورووپا لەدایکبوو، سەرحەدۆیە. لەم ئەلبومەدا، ھونەرمەند بەیتۆ جان لە یەکێک لە سترانەکاندا ھاوکاریی ھەبووە.
ناوەرۆکی ئالبۆمەکە
ئالبۆمەکە دە سترانی لەخۆیگرتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی ٢٠٠٧ پۆل:ئەلبومەکانی دەیەی ٢٠٠٠
زادار
زادار شارێکی ویلایەتی زاداری کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٧٥٬٠٨٢ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی قەراغ ئاو لە کڕۆواتیا پۆل:زادار پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا پۆل:ناوچەکانی کۆماری ڤێنیز
نامچی بازاڕ
نامچی بازاڕ یاخود بازاری نامچی (ھەروەھا بازاری نێمچی) (نیپالی: नाम्चे बजारlisten) شارۆچکەیەکە (بە فەرمی کۆمیتەی گەشەپێدانی گوندی نامچی) لە شارۆچکەی خومبوو پاسانگلھۆمو لە پارێزگای سۆلوخومبووی پارێزگای ژمارە یەکی باکووری ڕۆژھەڵاتی نیپالە. دەکەوێتە ناو ناوچەی خومبووەوە بە بەرزی ٦٦٢٣ مەتر لە ئاستی ڕووی دەریا ھەڵکەوتووە، زۆربەی شێرپایەکان کە لە بازرگانی گەشتیاریدان خەڵکی ناوچەی نامچین، نامێچ ناوەند و ناوەندی سەرەکی بازرگانییە بۆ ھەرێمی خومبوو، بەم ھۆیەوە چەندین دەزگای بەرپرسیاری نیپالی لە شاروچکەکە ھەن وەک پشکنینی پۆلیس و پۆست و بانک و سالۆنێکی جوانی.
لە کاتی سەرژمێریی ٢٠٠١ی نیپالدا، ژمارەی دانیشتووانی ١٦٤٧ کەس بووە کە لە ٣٩٧ خێزان دەژین.
جوگرافیا
بەرزترین شارۆچکەی سەر زەوییە لە بەرزی ٦٬١٨٧ مەتر ھەڵکەوتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:Articles with hAudio microformats پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن پۆل:گەشتیاری لە نیپاڵ پۆل:شوێنە سەرەنج ڕاکێشەکانی گەشتیاری لە نیپاڵ
تازەدێ (ڕوونکردنەوە)
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی شارستانی دیواندەرە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
٤ی کانوونی یەکەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:کانوونی یەکەم
خانکێ
خانکێ یاخۆد خانک، (بە عەرەبی: ناحیة خانک، بە ئینگلیزی: khanke subdistrict) ناحیەکی سەر ب قازی سێمێل لە پارێزگای دھۆک، کە بە دووری ٢٠ کیلۆمەتر دکەوێت باشووری دھۆک. لە ساڵی ١٩٨٥ کۆمەڵگەی خانکێ لە چەند گوندێک پێکدەھات، لەگەڵ بەنداوی مووسڵ گەورەکرا و چەند گوندێکی ژێرئاو کەوتن، دانیشتووانی ئەو گوندانە ھاتنە ناو کۆمەڵگەی خانکێ. ھەروەھا ساڵی ١٩٨٨ کە ئەنفالی گوند و ناوچەکان دەستیپێکرد، خەڵکێکی زیاتر ڕوویان تێکرد و بوو بە کۆمەڵگەیەکی گەورە تا دووا جار بریار بە ناحی بوونی ١٥ ئەیلوول ٢٠٢٢ درە." ناحیەی خانکێ نموونەیەکی جوانی پێکەوەژیانی پێکھاتە و ئایینەکانە و نزیکەی ١٥ گوندی ئێزدی و مەسیحی و مسوڵمانی لێیە، ڕێژەی دانیشتووانی بە سەنتەری ناحیەکەوە نزیکەی ٣٥ بۆ ٤٠ ھەزار کەسە.
شینوارەکان
زاخیکۆ" شارەکی کۆنی میتانییەکان و دەکەوێتە گوندی "کەمۆنە" لەسەر لێواری ڕۆژھەڵاتی ڕووباری "دیجلە" لە شارەدێی "خانکێ سەر بە شارۆچکەی "سێمێل. کە بۆ ٣ ھەزار و ٨٠٠ ساڵ پێش دەگەڕێتەوە و دەوترێت بۆ سەردەمی "میتانییەکان" دەگەڕێتەوە کە لە ساڵەکانی ١٤٠٠ تا ١٨٠٠ی پێش زایین ئەم شارەیان بە دەستەوە بووە، کە پاش ھاتنی ئاشوورییەکان، شارەکە سووتێندراوە و لەنێو چووە. لە لێکۆڵینەوەکانی تیمێکی کوردی- ئاڵمانیدا، ١٠٠ نووسراوەی بزمارییان دۆزیوەتەوە کە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی "میتانەکان" و لە ڕێگەی ئەو کەتیبانەوە زانیویانە پاش کونترۆڵکردنی ئەو ناوچانە بە دەست ئاشوورییەکان، شاری "زاخیکۆ"، دەسووتێنن کە شارەکە دواتر بووەتە ژیر خۆڵەوە و ون بووە و بووەتە بەشێک لە بەنداوی مووسڵ.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک
خەیالا ئەڤین (ئەلبوم)
خەیالا ئەڤین ناوی دووھەم ئالبۆمی ھونەرمەند سەرحەدۆیە. سەرحەدۆ لە فێستیڤاڵی ناونەتەوەییی چاند و ھونەری کوردستان، لە شاری گەلسەنکرشەنی ئاڵمانیادا سترانەکانئ ئەو ئالبۆمەی پێشکەشی ئامادەبووان کرد.
سترانەکانی ئەلبومەکە
پۆل:ئەلبومە مۆسیقییەکان
ئارۆن دیسمیوک
ئارۆن دیسمیوک ئەکتەرێکی دەنگیی ئەمریکییە. دەرھێنەری ADR و نووسەری سکریپتە بۆ فەنیمەیشن. بە ڕۆڵەکانی لە ئالفۆنس ئێلریک لە دۆبلاژە ئینگلیزییەکەی ئەنیمێی فولمیتال ئەلکیمیست کە دەنگی بۆ کەسێکی ١٢ ساڵان دەرھێنا ناسراوە، ھەروەھا بە دەرھێنانەکانی لە دۆبلاژی ئینگلیزی لە مانگای نانباکا و چەندانی تر ناسراوە.
ژیان
دیسمیوک لە مناڵی دەستی پێکرد، ئامۆزاکەی، ئەکتەری دەنگی و دەرھێنەر جەستن کووک، یارمەتی دا بۆ ئەوەی بگات بە یەکەم ڕۆلی دەستی کرد بە کاری ئەکتەری دەنگی بۆ ماوەی نۆ ساڵ کە دەنگی دەرھێنا بۆ ھیرۆ سۆما و ئاکیتۆ سۆمای گەنج لە ئەنیمەیشنی سەبەتەی میوەکە ١٢ ساڵان بوو یەکەم ڕۆلی پێشەرەوی پێدرا وەکوو ئافۆنس ئێلریک لە فولمیتال ئەلکیمیست. ھەروەھا کاری دەنگی بۆ زۆر کارەکتەر کردووە وەکوو چیھیرۆ فرویا لە سەنکاریا لوشیفەر لە پاشای شەیتانەکان کار دەکات!.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢ پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:دەرهێنەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان پۆل:دەرھێنەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
شاوانە
شاوانە، یەکێک لە گوندەکانی شارستانی شنۆیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦، ئەم گوندە لە ١١٦ بنەماڵە پێکھاتووە و ژمارەی دانیشتوانەکەی ٦٦٥ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی شنۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی شنۆ
دێی ڕەشە
دێی ڕەشە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دێی ڕەشە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خوێڵینی کەوەڵە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ژاڵەی گەورە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مەملەحەی خوێڵینی گۆم لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حەمەی بارام.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سلاڤۆنسکی برۆد
سلاڤۆنسکی برۆد شارێکی ویلایەتی برۆد-پۆساڤینای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٦٣٬٥١١ کەس بووە.
تۆپی پێی ئەمریکی
تیمی ھیرشکەر لە جێگەی خۆیان و بە تۆپێکی شێوە ھێلکەییەوە بەرەو پێشەوەی گۆڕەپانەکە ڕادەکەن بە تٶپەکەوە یاخود بۆ یەکتری ھەڵدەدەن، لە ھەمان کاتدا تیمی بەرگری ئامانجیان وەستاندنی تیمی ھێرشکەرە و گرتن و کۆنترۆل کردنی تۆپەکەیە لای خٶیان.
تیمی ھێرشکەر دەبێت بەلایەنی کەمەوە دە ١٠ مەتر برۆنە پێشەوە لە کاتی دیاریکراوی خۆیاندا، ئەگەر سەرکەوتوو نەبون ئەبێت تۆپەکە بدرێت بە تیمی بەرامبەر، بەڵام ئەگەر سەرکەوتو بون ئەوا کاتیان بۆ نوێ دەکرێتەوە بۆئەوەی بتوانن گۆڵ بکەن.
دانانی خاڵەکان لەسەر بنەمای گەیاندنی تۆپەکەیە بۆ گۆڵی بەرامبەر یان ناوچەی کۆتایی ھێڵی بەرامبەر، ئیتر بە شێوەی شووت لێدان بێت یان کردنە ناوەوەی تۆپەکە لە گۆڵی بەرامبەرا، لە کۆتاییدا تیمی براوە ئەو تیمە دەبێت کە زۆرترین خاڵی کۆکردۆتەوە. وێنۆک|ھەوڵدانی یاریکەرێک بەمبەستی خاڵ تۆمارکردن
شێوازی یاریکردن
یاریزانێ تۆپەکە ھەڵدەگرێت، ئینجا ھەوڵ دەدات بە خێرایەکی زۆر بگاتە کۆتا ناوچەی تیپی بەرامبەر بۆئەوە تۆپەکەی بۆ باوێت بەمەبەستی خاڵ تۆمارکردن، ڕەنگە یاریزانەکە لەکاتی ڕاکردندا تووشی لێدانی سەخت ببێتەوە چونکە لەیاریەکەدا تووندووتیژی ھەیە
٥ی کانوونی یەکەم
مردنەکان
نێڵسۆن ماندێلا لە ٥ی کانوونی یەکەم ٢٠١٣ کۆچی دوایی کرد
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:کانوونی یەکەم
ئەسحاو خوارۆ
ئەسحاو خوارۆ یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ١٠ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٦٣ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە پۆل:گوندەکانی شارستانی دیواندەرە
ڤێلیکا گۆریتسا
ڤێلیکا گۆریتسا شارێکی ویلایەتی زاگرێبی کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٥٩٬٥٠٧ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڤێلیکا گۆریتسا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
برایم سەلاح
ئیبرا‌ھیم سەلاح (١٨٩٥-١٩٦٢) لە شۆڕشی سمکۆدا وەرگێڕ بووە. پاشان لە تاران دەرسی نیزامی خوێندووە و لە سوپای ئێران لە سەردەمی ڕەزا شا دادەمەزرێ. لە کاتی کۆماری مەھاباد دەگەڕێتەوە و یارمەتیی کۆمار دەدا. دوای تێکچوونی کۆمار ماوەیەک بەند دەکرێ. پاشان لە ئاوایییەکەی خۆی ساروقامیش ناوەندێکی بچووکی پزیشکی و زانستی دروست دەکات و تا کۆتایی ژیانی لەوێ خزمەت بە خەڵک دەکات.
ژیان
لە ساڵی ١٨٩٥دا (١٢٧٤ی ھەتاوی) لە ئاوایی ساروقامیشی ناوچەی فەیزوڵڵابەگی سەر بە شاری بۆکان لە دایک بوو. دایکی ناوی زبەیدە و باوکی ناوی ئەحمەد بوە، ئەحمەد برازای فەیزوڵلا بەگ و زبەیدە، لە بنەماڵەی ئەبوسەعید بەگ بوە، کە ھەر دووکیان دەچنەوە سەرماڵباتی بوداق سوڵتان، میر و فەرمانڕەوای بەناوبانگی ناوچەی موکریان.
ئووگاندا لە ئۆڵۆمپیاد
ئووگاندا بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٥٦ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاددا کرد، جگە لە ساڵی ١٩٧٦ بەشداری سەرجەم خولەکانی دیکەی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە. ئووگاندا بایکۆتی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ی کرد. ئەم وڵاتە تا ئێستا لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا بەشداری نەکردووە. وەرزشوانانی ئۆگاندا بە کۆی گشتی خاوەنی یازدە مەدالیای ئۆڵۆمپیادن. کە ھەموویان لە یارییەکانی گۆڕەپان و مەیدان و بۆکسێندا بوون. لیژنەی ئۆڵۆمپیادی ئۆگاندا لە ساڵی ١٩٥٠ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٥٦ لەلایەن لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتییەوە دانیپێدانراوە.
برایم سەلاح
ژیان
برایم سەلاح، لە کاتی شۆڕشی سمکۆدا دەبێتە پێشمەرگە، بەڵام چون زمانی ئینگلیزی دەزانی، دوای بەینێ دەیبەنە شاری سابڵاغ (مەھاباد) و لەوێ دەبێتە ورگێڕی تایبەتی نووسینگەی سمکۆ (چون ئەو کاتەش میسیۆنێرو شاندی بیانی و شتی وا لە سابڵاغ بوون). لە پاشان دوای ھەرەس ھێنانی شۆڕشی سمکۆ، ‌دەگەڕێتەوە بۆ گوندی زێدی خۆی واتە سارووقامیش.
برایم سەلاح، کاتی دەسەڵاتی بنەماڵەی قاجاڕ، وەک سوارەی ئێسکۆرت، لەگەڵ زۆر لە کوڕانی ئەندامی ھۆزگەلی کوردستان بە ناوی سوارەی ئێسکورت بە زۆر دەیبەن بۆ تاران. فەلسەفەی سوارەی ئێسکۆرت ئەمە بوە: پوڕتەقاڵیەکان کە ئەو کاتە راوێژکاری دەمودەزگەی بنەماڵەی قاجار بوون وتوویانە وا باشە لە لایەن دەرباری شاوە فەوجێک پێک بێ لە کوڕی سەرۆکانی ھۆزگەلی گرنگی کوردستان و ئێران، و ئەمانە بێنە تاران و ببنە ئێسکۆرتی تایبەتی شا، بۆ ئەوەی کە ھەم وەک بارمتەیەک لە دەربار بمێننەوە و ھەم ھۆزەکانیش دڵیان خۆش بێ و بڵێن، کە ئێمەش لە کاروباری دەرباردا ھاوبەشین. رەنگە ئەمە بۆ دەرباری شا تاکتیکێکی خراپ نەبووبێ، ھەر چون بێ ئەمە چەشنە سەربازگیریەکی تایبەتی زۆرە ملێ بووە.
برایم سەلاح، لەگەڵ کوڕانی ئەندامی سەرۆک ھۆزگەلی کوردستان و ناوچەکانی دیکەی ئێرانی ئەو کاتە وەک ئێسکۆرت لە دەرباری قاجار دەمێننەوە، تا ڕەزا شای پەھلەوی ئاخرین قەڕاڵی قاجار، واتە ئەحمەد شا لەسەر کار لا‌ دەبا و دەرباری قاجار تێک دەچێ، سوارەی ئێسکۆرتیش دەشێوێ و بڵاوەی دەکەن و ھەر کەس دەکەونە شوێنێک، ھێندێکیشیان دەگەڕێنەوە بۆ ماڵ و شاری خۆیان.
پاش ئەو بڵاوە‌یە، ‌ برایم سەلاح لە ‌ تەمەنی بیست و چەند ساڵی دا، دەچێتە دەبیرستانی نیزام (زانکۆی ئەفسەری ئەو دەمە) لە تاران چونکە ئەو کاتە چونە زانکۆی ئەفسەری نەبوە، لەوێ دەرسی ئەفسەری دەخوێنێ. ھەتا لە پاشان بە پلەی سیتوانی دەردەچێ و لە سپای ئێران دا دادەمەزرێ. ئەو کاتەش سپا و دەستەڵات و دەزگای پەھلەوی لە گەڵ کورد ھەر باش نەبووە و تەنانەت زۆر جاریش سیتوان برایم سەلاح دەیەنە دادگەی نیزامی و بەندیشی دەکەن، تا لەپاشان دووری دەخەنەوە بۆ پارێزگەی پەڕ و دوورکەوتەی سیستان و بلووچستان و لەوێ دوور لە بنەماڵە و لەو کەش‌وھەوا گەرم و تەپوتۆز و خراپە دا، ژیانێکی زۆر سەغڵەت رادەبوێرێ و بە کورتی لە بەر کورد بوون و دژایەتی لەگەڵ رێژیمی پەھلەوی و زۆر شتی دیکە، نزیکەی ھەژدە ساڵ ھەر لە پلەی سیتوانی دا دەیھێڵنەوە.
ھاوینی ساڵی ١٣٢٠ی ھەتاوی، کە ھاوپەیمانەکان ئێران داگیر دەکەن و رەزاشا وەدەردەنێن، لە شاری مەھاباد بزووتنەوەی کورد پەرە دەستێنێ، ئەویش لە فەرماندەی سپای سیستان و بلووچستان داوا دەکا، لە سپای ئێران بێتە دەرەوە، بە ئامانجی ئەوەی بچێتەوە بۆ کوردستان و لە خزمەت خەباتی گەلی کورد دا بێ. ‌ھەرچون بێ، زۆر بە چەرمەسەرێ لە سپای ئێران دێتە ‌دەرەوە و دەچێتەوە بۆ کوردستان، چون ئەو کاتە سپای کوردستان بە دەگمەن ئەفسەری وای بوە کە وانەی نیزامیان خوێندبێ، بە پلەی سەرھەنگی لەوێ دادەمەزرێ و لە پاش کەوەتنە خوارەوەی نەمر کاپیتان محەممەد نانەوا زادە لە فڕۆکە، دەچێتە جێی ئەو و دەبێ بە فەرماندەی ھێزی کۆماری دێمۆکڕاتیکی کوردستان لە مەھاباد.
ھێندێک لە کەرەسەی دروست کردنی ئەو باتریە شتی سروشتی ناوچەی کوردستان بوون. زۆر کەس ئێستا ماون کە ئەو باتریانەیەن دیوە یا ھەواڵەکەیان زانیوە و ئاگادارن، دەڵێن: ئەگەر پشتیوانی دەستەڵاتی ببوایە رەنگە ئاڵوگۆڕێکی بەرچاوی لە بەستێنی زانست و تێکنۆلۆژی دا بەدیبھێنایە، بەڵام دەستەڵاتی شا لەباتی یارمەتی بە چەشنی بنەوەشت سەرکوتیان کردوە، بە تایبەت لە بەر ئەوەی کە ھەم ئەفسەری کۆمار بوە و ھەم د.عەلی گەلاوێژی کوڕی لە ئەڵمان وێژەری رادیۆی پەیکی ئێران بوە لەو وڵاتە و‌ ماوەیەکی درێژ ‌بە دژی دەستەڵاتی شا قسەی کردوە.
ھاوکات لەگەڵ ئەم داھێنان‌ و کاری زانستیە کە لە کوردستان دا زۆر وێنەی کەم بوە بە کەڵک وەرگرتن لە زانینی زمانگەلی بیانی وەک: ئینگلیزی، فەڕانسە، ئەڵمانی و ... و رێنوێنی وەرگرتن لە کتێبی لارووسی پزیشکی بە زمانی فەڕانسە، لە گوندی ساروقامیش دەرمانگەیەکی چکۆلەی دانا و بە بێ ئەوەی قڕانێک پارە لە خەڵک وەربگرێ بۆ ماوەی نزیکەی ١٠‌ ساڵ، رەنگە بە سەدان کەسی کڵۆڵ و دەستبەتاڵی چارەسەر کردوە و تەنانەت بۆ کڕینی دەوا و دەرمان پارەشی پێ داون، کە ئەم خزمەتە لەو کاتەی کوردستان دا کە بەدەگمەن پزیشک بوە زۆر بە خزمەتێکی گەورەی مرۆڤایەتی و نەتەوەیی دادەنرێ.
ساڵی ١٣٣١ و ٣٢ی ھەتاوی کە لە ناوچەی بۆکان و سەقز و ئەوانە بە ساڵی دوکتور موسەدیق بە ناوبانگن‌، دەڵێن بە سەدان ئاوارە و با بڵێین پەنابەری رامیاری کە لە دەست رێژیمی شا ھەڵ ھاتوون و زۆربەیان وەرزێر بوون، پەنایان بۆ ھێناوە و پاکیانی بە ساغ و سڵامەتی رزگار کردوە، کە ئەم خزمەتە مەزنە کۆمەڵایەتیەی، لەو کاتە قەیران و پڕ مەترسیە دا بە کارێکی زۆر گەورە دەنرخێندرێ. ‌بریا ئێستاش کەسێک کارێکی وای بۆ پەنابەرانی لێقەوماوی ئاڵتاش ئەنجام بدایە.
لەگەڵ تەواوی ئەوانەش دا، سەرھەنگ برایم سەلاح پیاوێکی زۆر زانا بوە و بیجگە لە زمانگەلی ئینگلیزی، فەڕانسە، ئەڵمانی، عەرەبی، تورکی و فارسی و ... ، لەزانستی جەفر، تێئۆلۆژی و زانستە مۆدێڕنەکانی ئەمڕۆی جیھان دا وەک فیزیک، شیمی، بیرکاری زۆر پسپۆڕ بوە و لەم بوارانەشدا خوێندکاری زۆریشی بوە، بۆ وێنە سەرھەنگ رەشید ناھید، ئەندازیار عەبدوڵڵا شکارچی و دەیان کەسی ناسراوی دیکە خوێندکاری ناوبراو بوون و بە کورتی ئەتوانین بڵێین ئەو کاتە، بە بوونی مامۆستا برایم سەلاح، ساروقامیش وەک زانکۆیەکی نافەرمی وابوە.
برایم سەلاح، لە رۆژی ٢١ی حوزەیرانی ١٩٦٢ (٣١ی جۆزەردانی ١٣٤١ی ھەتاوی) لە ئاوایی ساروقامیشی فەیزوڵڵابەگی، ‌کۆچی دوایی کردوە و لە سەر کێوی پیر محەممەد، ھەر لەو ئاواییە نێژراوە.
عاڵیاوێ
عاڵیاوێ، یەکێک لە گوندەکانی شارستانی شنۆیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦، ئەم گوندە لە ١٠٨ بنەماڵە پێکھاتووە و ژمارەی دانیشتوانەکەی ٦٤٨ کەس بووە.
جەبار گەڕایەوە (فیلم)
جەبار گەڕایەوە فیلمێکی ئەکشن-درامی ھیندیە بە دەرھێنەری کریش کە لە ساڵی ٢٠١٥ دا لە لایەن سانجای لیلا بھانسالی و ڤیاکۆم ١٨ مووشن پیکچێرز وێنەی بۆ گیراوە.
ئاکشای کومار و شرووتی حەسەن ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. ئەم فیلمە دووبارە دەرھێنانی فیلمێکی ساڵی ٢٠٠٢ی تامیلیە بە ناوی رامانا بە دەرھێنەری ئەی ئاڕ موروگادۆس کە دواتر بە زمانی تێلووگوو بە ناوی تاگۆر لە ٢٠٠٣ دا و بە زمانی کانارایی بە ناوی ڤیشنو سێنا لە ٢٠٠٥ دا دەرھاتەوە.
بەسەرھاتی فیلمەکە
لە ئەنجامی گەندەڵی گەورە بازرگانی مافیای ھیندستان دا باڵەخانەیەک دەڕووخێت و ھاوسەری جەبار واتا سونەینا کە کارینا کاپوور ڕۆڵی دەگێڕێ لە ژێر بینایەکە دا گیانی لەدەست دەدا لە کاتێک دا کە بە مناڵی جەبار دووگیانە. جەبار کە لە کۆلێژی نیشتیمانی دا وەکوو پرۆفیسۆرێک و بە ناوی پرۆفیسۆر ئادیتیا دەرس دەڵێتەوە، بڕیاری تۆڵەسەندنەوە دەدات و دژ بە گەندەڵ کاران دەوەستێتەوەو ناوی جەبار بۆخۆی ھەڵدەبژێرێ. جەبار لە ڕێگای گەڕانەوەی دا بۆ ماڵەوە لە لایەن پارێزەر شرووتی کە شرووتی حەسەن ڕۆڵی دەگێڕی دەوەستێندرێت و داوای یارمەتی لێدەکرێ بۆ ئەوەی ژنێکی دووگیان بگەیێنن بە نەخۆشخانە کە ژنەکە لە ئۆتۆمبێلەکە جەبار دا مناڵکەی دێنێتە سەر دوونیا، ئەوە دەبێتە ھۆی ئاشنا بوونیان.
لە نەخۆشخانەکە دا جەبار گەندەڵی دوکتۆرەکان دەبینێت کە بۆ وەرگرتنی پارە لە گەنجێک درەنگ پێیان وتووە کە شەوی ڕابردوو ھاوسەرەکەی گیانی لە دەست داوە و بۆیەش بڕیار دەدا تۆڵەیان لێبکاتەوە، دەچێت تەرمی کەسێک دێنێ کە چەند کاتژمێر پێشتر گیانی لەدەست داوە و بە دووکتۆرەکان دەڵێ کە لەسەربان بەربۆتەوە، دووکتۆرەکانیش ٤، ٥٠٠٠ ڕووپیەی لێ وەردەگرن و ئەیش پارەکە دەدات.
دواتر دووکتۆرەکان دەڵێن ئەو کەسە لە ژێر دەستمان گیانی لەدەست دا و تۆش دەبێ پارەی نەشتەرگەریەکە بدەی و ئەویش بەڵگەی شارەوانی دێنێ کە ئەم کەسە پێشتر گیانی لەدەست داوە، بۆیەش داوای قەرەبوویەکی ٥٠٠ ملیۆنیان لێدەکا، کە ئەوان نکۆڵی لە دانی دەکەن، بۆیەش بەڕێوبەرەکایان بانگھێشت دەکەن کە کووڕی گەروە بازرگانی مافیای ھیندستانە بە ناوی دیگڤی جای پاتێل کە سومان تالوار ڕۆڵی دەگێڕی.
جەبار پارەکەیان لێوەردەگرێ و دەیدا بە ھاوسەری پیاوە مردووەکە و ھەموو ڕاگەیاندنەکانیش ئاگادار دەکاتەوە، بۆیە خەڵک لەبەر دەرگای نەخۆشخانەکە خۆپێشاندان دەکەن، کە کووژران کووڕی دیگڤی جا پاتێلی لێ دەکەوێتەوە و دەبێتە ھۆی تووڕە بوونی و بڕیار دەدا تۆڵە لە بکووژی کووڕەکەی بکاتەوە، لە کاتێ گەڕان بەدوای جەبار دا بۆی دەردەکەوێ کە ئەمە ھەمان ئەو کەسەیە کە ٥ ساڵ پێشتر بە ھۆی کووژرانی ھاوسەرەکەی چووبوو لای و دوای ڕەتکردنەوەی بەرتیل ھەوڵی کووشتنی دابوو، لەوکاتە دوای ئەوەی دیگڤی جای داوای لێبووردنی لە جەبار کرد لە کووشتنی و فڕێدانە خواری لە باڵەخانەکەی پاشگەز بۆوو، بەڵام دیگڤی جای پاتێل بە تەور لێی دا و دووری خستەوە بۆ دەرەوەی وڵات و جەبار زئندوو مایەوە، ئەم بوو بە ھۆکارێک کە جەبار بەردەوام ڕقی لە داوای لێبووردن کردن بوو.
جەبار دەستی کرد بە ڕاھێنانی ئەو کەسانەی وەک خۆی لە کۆلێژی نیشتیمانی ھیندستان خوێندبوویان و دژی گەندەڵی بوون. ئەو سەت گەنجی بوێر و لێھاتووی ڕاھێنا و دەستی کرد بە ڕفاندنی پۆلیس و کەسە گەندەڵەکانی مۆمبای، تا وایلێھات باس بوو بە باسی جەبار و ھەموو کەس لایانگری ئەو بوون.
پۆلیسەکان زۆر ھەوڵی دەستگیرکردنیان دا، بەڵام نەیانیتوانی بیگرن، تا ئەو کاتەی ئەو ھەموو گەندەڵەکانی بە دیگڤی جای پاتێلیشەو لە ناو برد و خۆی رادەستی پۆلیس کرد. خەڵکان رژانە سەر شەقام و داوای ئازاد کردنی ئەویان دەکرد، بەڵام ئەو داوای لە گەنجان و لە خەڵک کرد کە ڕێز لە بڕیاری داگا بگرن و دوای مەرگی ئەو بشێوی درووست نەکەن.
ئە وتی من لە کارەکەم پەشیمان نیم، بەڵام ھیچ بژاردەی ترم نەبوو بۆ سزادانیان، و بە مەرگی خۆم رازیم، بۆیە داوای کرد ھەموو گیراوان کە بە ھۆی ئەو گیرابوون ئازاد بکرێن، و لە کۆتایی دا جەبار بە پەت لە سێدارە درا.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥ پۆل:فیلمە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی سەبارەت بە گەندەڵی لە ھیندستان پۆل:فیلمە ئەکشنە ھیندییەکان پۆل:فیلمە دراما ھیندیەکان پۆل:فیلمە دووبارە دەرھاتووە ھیندییەکان پۆل:فیلمە ھیندییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ھیندییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
ڕۆژی جیھانیی کۆبانی
ڕۆژی جیھانیی کۆبانی (بە ئینگلیزی: World Kobane Day) ڕۆژی ١ی تشرینی دووەم (١ی نۆڤامبەر)ی ھەرساڵە کە بۆ ڕێزگرتن لە بەرخۆدانی گەلی کورد لە کۆبانی لە بەرامبەر داگیرکاریی داعش و بۆ مەبەستی پشتگیریکردن لە خەباتی ئازادیخوازانەی خەڵکی کوبانی و ھەوڵ و تێکووشانی سیستەمی کۆنفیدرالیزمی دیموکراتیک لە بەرامبەر داگیرکاران دابین کراوە. ڕۆژی جیھانیی کۆبانی ھیمایەک لە ئیرادەی گەلی کورد لە بەرامبەر تیرۆریزمی داعشە و وەکوو ڕۆژێکی جیھانی لە ھەموو جیھان ناسراوە.
لە ساڵی ٢٠١٤ ھاوکات لەگەڵ گەمارۆی کۆبانی لەلایەن داعش کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان لە دانیشتنێک لە پەرلەمانی ئەورووپادا بڕیار دا کە ڕۆژی ١ی تشرینی دووەمی ھەر ساڵە بە ناوی ڕۆژی جیھانیی کۆبانی بەرز ڕابگیردرێت و پەرلەمانی ئەورووپاش ئەم بڕیاری کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستانی پەسەند کرد.
ھەرساڵە کوردەکان، ھێزە ئازادیخوازان، دۆستدارانی تێکووشانی خەڵکی کوردستان، سۆسیالیستەکان و دژبەرانی تیرۆریزم و ڕێکخراوە تیرۆریستییەکانێک وەکوو داعش بە بەڕێوەبردنی ڕێوڕەسمەکان و خۆپیشاندان ناڕەزایی خۆیان لە تیرۆریزم و داگیرکاریی حکۆمەتەکان لەسەر خاکی کۆبانی و خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژاوا دەردەبڕن و پشتیوانیی خۆیان لە خەباتی ئازادیخوازانەی خەڵکی کورد لە کۆبانی و ڕۆژاوای کوردستان نیشان دەدەن.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆبانی پۆل:ڕۆژە نەتەوەییەکانی کوردستان پۆل:ڕۆژە جیھانییەکان
بڕیارنامەی ٦٢٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٨ پۆل:ئەفریقا لە ١٩٨٨ پۆل:ئەنگۆلا لە ١٩٨٨ پۆل:کووبا لە ١٩٨٨ پۆل:ئەفریقای باشوور لە ١٩٨٨ پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئەفریقای باشوور پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەنگۆلا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
٦ی کانوونی یەکەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:کانوونی یەکەم
بەیسبۆڵ
بەیس بۆڵ یاریەکی کۆمەڵە، هەر تیپێ لە ٩ یاریکەر پێک دێت، یەکێکە لەیاریە یاریە ئۆڵۆمپییەکان، یاریکەرێک تۆپەکە بە دارەکە دەهاوێژێت ئینجا دەبێ هەمان یاریکەر بەدەوری یاریگادا بخوولێتەوە بەر لەوەی تیپی بەرامبەر تۆپەکە بەدەوری یاریگادا بخولێننەوە بە یاریکەرەکانیان، یاساکانی ئەم یاریە لەلایەن ڕێکخراوی بەیس بۆڵی جیهانیەوە داڕێژڕاون.
وێنەکان
پۆل:بەیسبۆڵ پۆل:ناساندنەکانی ١٨٤٦ پۆل:چاندی ئەمریکی پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوین پۆل:تیمە وەرزشیەکان پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوین
ژۆرژ ڕیبموون-دسێنیێ
ژۆرژ ریبموون-دسێنیێ نووسەر، شاعیر، شانۆنووس و وێنەکێشی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤ پۆل:مردووانی ١٩٧٤
چەتەکانی نیویۆرک
چەتەکانی نیویۆڕک فیلمێکی ئەمەریکی مێژوویی ساڵی ٢٠٠٢ە.چیڕۆکی فیلمەکە باس لەنێوەندی سەدەی نۆزدەهەم دەکات لە ویلایەتی مەنهاتن.فیلمەکە لە دەرهێنانی ماڕتن سکۆرسیز و لەنووسنی جەی کۆکس ، ستیڤین زالیان و کێنێث لۆنگێرانە و سەرچاوەی چیڕۆکەکەی لە کتێبەکەی هێربێرت ئاسبێریەوە هاتووە.فیلمەکە بۆ دە خەڵاتی ئۆسکار پاڵێورا لەنێویاندا خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین وێنە ، بەڵام چانسی بردنەوەی هیچ کامیانی نەبوو.ئەکتەر دانیێل دەی لێویس توانی خەڵاتی بافتا ی باشترین ئەکتەر بۆ ڕۆڵەکەی بباتەوە.
ڕووداوی فیلمەکە بەزۆری باسی ساڵی ١٨٦٣ دەکات،کاتێ لەنێوەندی شەڕی ناوخۆی ئەمریکا یە و بەلێشاو هاتنی پەنابەرە ئێرلەندیەکانە بۆ نیویۆڕک.چیڕۆکەکەش تیشک دەخاتە سەر "بیڵی قەساب" کە سەرۆکی کۆمەڵەیەکی چەتەیە ، و کوڕێک بەناوی ئەمستەردام ڤالۆن بەدواوەی دەبێ بۆ ئەوەی تۆڵەی مەرگی باوکی لێبکاتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان
کارلۆڤاتس
کارلۆڤاتس شارێکی ویلایەتی کارلۆڤاتسی کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٥٧٬٧٦٥ کەس بووە.
٧ی کانوونی یەکەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:کانوونی یەکەم
ئاردا توران
ژیانی
ئاردا توران لە ٣٠ کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٨٧ لە شاری ئیستەنبوڵی تورکیا لە دایک بووە، ئێستا یاریزانی تۆپی پێیە لە یانەی بارسێلۆنا یاری دەکات، لە ساڵی ٢٠٠٦ دەستی بە یاریکردن کردووە لە یانەی گەڵاتەسەرای، پاشان ڕوویکردە یانەی ئەتلەتیکۆ مەدریدی ئیسپانی لەساڵی ٢٠١١. لەبەرانبەر ١٣ میلیۆن یۆرۆ تاساڵی ٢٠١٤ یاری بۆ ئەو یانەیە کردووە، پاشان لەساڵی ٢٠١٥ بەبڕی ٣٤ میلیۆن یۆرۆ ڕوویکردە یانەی بارسێلۆنا، بەموچەی ساڵانەی ٧ میلیۆن یۆرۆ، بۆ ماوەی پێنج وەرز گرێبەستیان مۆرکردووە، لە ٤/١/٢٠١٦ یەکەم یاری خۆی بە درێسی بارسێلۆنا ئەنجامدا.
گالەری
200px|وێنۆک|ئاردا توران لە کاتی خۆشی دەربڕینی بردنەوەی لا لیگا لەساڵی ۲٠۱۳-۲٠۱٤
200px|وێنۆک|ئاردا توران لەگەڵ هەڵبژاردەی تورکیا لە ساڵی ۲٠۱۱
200px|وێنۆک|ئاردا توران لەدێربی مەدرید دژی ڕیال مەدرید
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:وەرزش پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی تورک پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨ پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئەتلەتیکۆ مەدرید پۆل:یاریزانانی یانەی بارسێلۆنا پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦ پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا
بڕیارنامەی ٦٢٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٢٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٨٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای‌ نێونەتەوەییی داد. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٨٣٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٩
ئەسحاو سەرۆ
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە پۆل:گوندەکانی شارستانی دیواندەرە
نەڵیوان
نەڵیوان، یەکێک لە گوندەکانی شارستانی شنۆیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦، ئەم گوندە لە ١٤٥ بنەماڵە پێکھاتووە و ژمارەی دانیشتوانەکەی ٨٧٨ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی شنۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی شنۆ
ساحێو
ساحێو شارێکە لە شارستانی سەقز لە پارێزگای کوردستان لە وڵاتی ئێران. ساحێو لە سەرژمێری گشتی ساڵی ٢٠٠٦ی ئێران، ١٧٠٣ کەس دانیشتووی ھەبووە.
تایبەتمەندی
ساحێو جیگەی هونەردۆستان و هونەرپەروەرانی گەورەیە کە لە بواره جۆراوجۆرەکانی هونەر و ئەدەبدا وەک پەیکەرتراشی و سینەما و شیعر گەوره پیاوان و ژنانی تیدا ژیاون و خزمتیان به هونەری کوردی کردووه.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:شارەکانی پارێزگای کوردستان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارستانی سەقز
گرتک جەلی
گرتک جەلی یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی کۆیە(ناوەند) لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
حەفس دووری
حەفس بن عومەر بن عەبدولعەزیز بن سوھبان، ، ئەبوو عومەر، نەحویی بەغدادی، شێخی موقریئەکان، ڕەچەڵەکی دەگەڕێتەوە بۆ شاری (الدور/دەور) لە عێڕاق لە سامەڕا. لە ساڵی سەد و پانجا و شتیک لە دایک بووە.
یەکێکە لە گێڕەوەکانی حەوت گێڕەوەکان، جا ئەو لە دوو ئیمامی گێڕاوەتەوە، کیسائی و ئەبوو عەمڕ بەسڕی، لە حەسەنی بەسڕیشی گێڕاوەتەوە بەڵام ڕیواتەکەی حەسەنی بەسڕی شازە، ھەر حەوت قیڕائەتەکانیشی خوێندووە، دانراویشی ھەیە، لە پەرتووکەکانی (ما اتفقت الفاظە ومعانیە من القران) و (قراءات النبي صل اللە علیە وسلم)، دشگووترێ کە ئەو یەکەم کەسە لەسەر زانستی قیڕائات نووسیویەتی، نەحویش بوو، قورئانی خوێندووە لای (ئیسماعیل بن جەعفەر)، وەھەروەھا لای ئیمامی کیسائی بە قیڕائەتەکەی، وە لای (یحیی الیزیدي) بە قیڕائەتی ئەبووعەمڕی بەسڕی، وە لای (سولەیم) بە قیڕائەتی حەمزە. حەدیسیشی ڕیوایەت کردووە.
تەمەنێکی زۆر ژیاوە و لە شەوالی ساڵی ٢٤٦ـی کۆچی وەفاتی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٧٦٧ پۆل:مردووانی ٨٦٠ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٩یەم پۆل:خەڵکی بەغدا
٨ی کانوونی یەکەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:کانوونی یەکەم
کۆڵەکەکانی ئیسلام
بنەمای ئیسلام پێنج ڕوکنی بنەڕەتیە کە بە ئەڕکانەکانی ئیسلام ناو دەبرێن، موسڵمان باوەڕی پێیەتی و ئیشی پێ ئەکات، و گرنگی ئەم پێنج ئەڕکانە دەرئەکەوێت لە پێناسەکردنی موسڵمان لەم فەرمودەیەی پێغەمبەری ئیسلامدا؛ لە ئەبوعەبدول ڕەحمان عەبدوڵڵا کوڕی عومەر کوڕی خەتتاب گێڕدراوەتەوە؛
سمعت رسول اللە صلی اللە علیە وسلم یقول: بني الإسلام علی خمس: شھادة أن لا إلە إلا اللە وأن محمدا رسول اللە، وإقام الصلاة، وإیتاء الزکاة، والحج، وصوم رمضان
واتە؛ گوێم لە پێغەمبەر بوو درودی خوای لێبێت ئەیفەرموو؛ ئیسلام لەسەر پێنج بنەما بنیاتنراوە؛ شایەتمانی ھیچ خوایەک نیە بێجگە لە اللە و محەمەد پێغەمبەری خوایە, و نوێژکردن و زەکات دان و حەج و ڕۆژووی مانگی ڕەمەزان.
شایەتمان
و شایەتمانی محەمەد پێغەمبەری خوایە, مانای ئەوە ئەگەیەنێت کە باوەڕداریت بەوەی پێغەمبەر محەمەد نێردراوە بە ڕەحمتێک بۆ خەڵک، مژدەدەر و وریاکەرەوەی ھەموو دروستکراوانە، و شەریعەتەکەی وک شەریعەتەکانی پێشترە، ھەروەک باپەندی مرۆڤ ئەکات کە فێر بێت لە پێغەمبەرەوە و فەرمان بە وانە بکات کە پێغەمبەر فەرمانی پێکردووە و ڕێگە لەوانە بگرێت کە ڕێگەی لێگرتووە.
جێگەی تێبنیە کە لە شایەتماندا یەک بنەمای ڕوون ھەیە کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی پەرستش تەواو نابێت تەنھا لە دوو شتدا نەبێت؛ دلسۆزی پەرستن بۆ خوا، و پەیڕەوکردنی ڕێگەی پێغەمبەر لە پەرستندا و دەرنەچوون لە سوننەتەکەی بۆ نەتەوەی ئیسلام.
نوێژکردن
نوێژ دادەنرێت بە پەیوەندی نێوان بەندە و پەروەردگاری، و جێگەیەکی مەزنی ھەیە لە ئیسلامدا، و ئیسلام نوێژ دادەنێت بە یەکەم شت کە مرۆڤ لێپرسینەوەی لەگەڵدا دەکرێت دەربارەی لە ڕۆژی دواییدا، ھەروەک ھێمای جیاکەرەوەی نێوان موسڵمان و بێباوەڕە, ئەمەش ڕوون ئەبێتەوە لە فەرموودەیەکی پێغەمبەردا کە لە جابرەوە گێردراوەتەوە؛ پێغەمبەر فەرموویەتی؛ (لە نێوان پیاو ولە نێوان ھاوەڵدانان وبێباوەڕیدا وازھێنان لە نوێژ ھەیە), ئەمەش فەرمودەکەیە بە عەرەبی؛ أن النبی صلی اللە علیە وسلم قال: "إن بین الرجل وبین الشرک والکفر ترک الصلاة" (رواە مسلم).
موسڵمان پێنج نوێژی ڕۆژانەی لەسەر فەڕزکراوە (بەیانی، و نیوەڕۆ، و عەسر، و ئێوارە، و خەوتن) و زۆر نوێژی خۆبەخشانەی تر ھەیە، و پێویستە لەسەر موسڵمان نوێژەکانی لە کاتی دیاریکروی خۆیدا بکات بەو شێوەیەی کە پێغەمبەر محەمەد ئەنجامی داوە.
زەکات
دانی زەکات پەرستنێکی داراییە خوا فەڕزی کردووە لەسەر بەندەکانی، تا دەروونیان پاک بکاتەوە لە چاوچنۆکی، و بۆ لێخۆشبونی ھەڵەکانیان، وەک لە قورئاندا باسکراوە، ﴿خُذ مِن أَموالِهِم صَدَقَةً تُطَهِّرُهُم وَتُزَكّيهِم بِها وَصَلِّ عَلَيهِم إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُم وَاللَّهُ سَميعٌ عَليمٌ﴾
[التوبة: ١٠٣]
واتە؛ لە ھەندێ ماڵ و سامانی ئەو (ئیماندارانە) زەکات و خێر وەربگرە، چونکە دەبێتە ھۆی خاوێن کردنەوەی ماڵەکانیان و پاککردنەوەی دڵ و دەروونیان.
خوا دوو زەکاتی لەسەر موسڵمانان فەڕز کردووە، زەکاتی سەر فیترە، کە لە دوای مانگی ڕەمەزان دەرئەکرێت، وزەکاتی پارە کە ڕێژەی %٢،٥ی پارەی پاشەکەوتکردووی ساڵانەیە کە سوڕێکی بەسەردا ڕۆیشت بێت (یان ساڵێک بەسەر پارەکە تێپەڕیبێت).
ھەروەک زەکات دەدرێت بە ھەژارە نەدارەکان و ئەم فەڕزە جێبەجێنابێت لەسەر ئەو کەسانەی کە ھیچ شتێکیان نیە، و ئیسلام سەربەستی ھەڵسوکەتی نەداوە بە موسڵمانان لەو بڕە دەرکروەدا، بەڵکو ھەشت ڕێگەی بۆ دیاری کردوون کە موسڵمان ئەتوانێت یەکێکیان ھەڵبژێرێت.
ڕۆژژوی ڕەمەزان
ڕۆژوو بە ڕۆژووبونی مانگی ڕەمەزان ئەگرێتەوە, و ڕەمەزان لە ئیسلامدا بە وەرزێکی مەزن دادەنرێت کە پەرستنەکان تیایدا زیاد دەکات و مانگێکی پیرۆزە بەزەیی تیا دادەبەزێت و بەندە بەڵێنی خۆی لەگەڵ خوا نوێ دەکاتەوە، ھەروەک ڕۆژووی ڕەمەزان چەند فەزڵێکی ھەیە لە ئیسلامدا؛ ئەوەی کە بەڕۆژوو دەبێت خوا بە باوەڕ لێی وەردەگرێت و لە ھەڵە پێشووەکانی خۆش دەبێت و زۆر فەزڵی تر.
موسڵمان خۆ ئەگرێت لە خواردن و خواردنەوە و قسەی ناخۆش و پاشەملە باسکردن و ھەموو ئیشێکی ھەڵە لە ھەڵاتنی خۆرەوە (یان لە نویژی بەیانیەوە) ھەتا ئاوابوونی خۆر (یان نوێژی ئێوارە), و ڕۆژەکەی بەسەر دەبات بە یادی خوا و خوێندنەوەی قورئان و فێربوونی زانستەکان کە باوەڕی زیاد بکات بۆ ھەموو ساڵەکەی، وئەم فەڕزە بە جێناھێنرێت لەسەر کەسێک کە لە توانایدا نەبێت وەک نەخۆشێک کە باپەندی خواردنی چارەسەر بێت یان وەک برینی گەدە کە ناتوانێت بێ خواردن وخواردنەوە بمێنێتەوە....
حەج
حەج سەردانی مزگەوتی حەرامە لەشاری مەککە وبەجێھێنانی حەج، خوا ئەمەی فەڕزکرووە لەسەر ھەر موسڵمانێک لە توانایدا بێت و خەرجیەکانی حەجەکەی پێ ھەڵبسوڕێت، وەک لە قورئاندا ھاتووە؛ {وللە علی الناس حج البیت من استطاع إلیە سبیلا} (ال عمران :٩٧) واتە؛ خوای گەورەش بڕیاریداوە لەسەر خەڵکی حەج و سەردانی (بیت الحرام) بکەن بە تەنھا ئەوانەی کە توانای (دارایی و تەندروستیان) ھەیە،
و خوا حەجی فەڕز کردووە بۆ پاککردنەوەی دەروون ، و پەروەردەکردنی لەسەر ماناکانی پەرستش و گوێڕایەڵی و ئارامگری، ھەروەھا فرسەتێکی گەورەیە بۆ پاک بوونەوە لە گوناھەکان. وەک لەم فەرموودەیەدا ھاتووە "من حج ھذا البیت فلم یرفث ولم یفسق، رجع کیوم ولدتە أمە " (رواە البخاری ومسلم) واتە؛ ئەوەی بێت بۆ ئەم ماڵە (واتە کەعبە) ڕەفتار و گوفتاری نابەجێ نەکات، گوناھـ وتاوان ئەنجام نەدات، ئەگەڕێتەوە ئەو دۆخەی وەکو تازە لە دایک بووبێت...
سەرچاوەکان
پۆل:پێرستە چاندییەکان پۆل:ئیسلام  پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
شرووتی حەسەن
شرووتی حەسەن (بە ئینگلیزی: Shruti Haasan) (لەدایکبووی ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٨٦) یەکێکە لە ئەکتەرەکانی ھیندستان کە لە فیلمە ھیندی و تیلگوویی و تامیلییەکان ڕۆڵ دەگێڕێت. شرووتی کچی ئەکتەر و سیناریۆنووسی بۆلیوود کەمال حەسەنە. یەکەم کاری شرووتی لە ساڵی ٢٠٠٠ بوو کە لە دەرکەوتنێکی تایبەت دەرکەوت لەفیلمی (Hey Ram) کەباوکی شرووتی وایە کەمال حەسەن لەو فیلمە دەرھێنەر و ئەکتەر و بەرھەمھێنەربوو. لە ٢٠٠٩ بەشداری دەکات لە یەکەمین فیلمی خۆیدا بەناوی (Luck). شرووتی جگە لە نوواندن گۆرانی بۆ چەندین فیلم وتووە و لە ساڵی ٢٠١٥ لە فیلمی تیڤار (Tevar) وەک نوواندن لە گۆرانییەکانی item دەردەکەوێت.
ژمێرەر
وێنۆک|ئامێری ژمێرەری ئاسایی ژمێرەر یان حاسیبە ئامێرێکە یارمەتیی مرۆڤ دەدات بۆ جێبەجێکردنی کردارە ماتماتیکییەکان بەشێوەیەکی ئاسان. ژمێرەری گیرفانی سادەترین ژمێرەرە، لە توانای دایە کردارەکانی کۆکردنەوە، لێدەرکردن، دابەشکردن و لێکدان ئەنجام بدات. جۆری ژمێرەری زانستیش (Scientific calculator) ھەیە کە ئەم جۆرەیان لە توانای دایە زۆر کردار و ھاوکێشەی ئاڵۆزی ماتماتیکی شیکار بکات، لە نموونەی سێگۆشەزانی و بابەتە ڕێژەیییەکان و چەندانی دی. جگە لە ئامێری ژمێرەر لە جیھانی تەکنۆلۆژیادا بەھۆی نەرمامێری تایبەتەوە دەتوانرێت کردارەکانی ئامێری ژمێرەر لەناو مۆبایل و کۆمپیوتەر ئەنجام بدرێت.
ئەفراسیاو
ئەفراسیاو یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٥١ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٣٣٣ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە پۆل:گوندەکانی شارستانی دیواندەرە
ڕەبات، سەنگاو
ڕەبات گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ڕەبات لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەرکۆ و لە باشوور لەگەڵ گوندی کێلەبەرزە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کۆشکی خواروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تیمار.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل پۆگبا
وێنۆک|پۆل پۆگبا لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|ھەڵبژاردەی فەڕەنسا لە جامی جیھانیی ٢٠١٨]] پۆل لابیلی پۆگبا لەدایکبووی ١٥ی ئازاری ١٩٩٣، یاریزانی پڕۆفیشناڵی تۆپی پێی فەڕەنسییە، پۆل پۆگبا یاری بۆ یانەی مانچستەریونایتدی ئینگلیزی و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا دەکات، شوێنی یاریکردنی پۆگبا ھێڵی ناوەڕاستە و بەرزی باڵاشی ١٫٨٨سم و لەیانەکەی درێسی ژمارە ٦ دەپۆشێت. لەجامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل پۆگبا بەباشترین یاریزانی لاو ھەڵبژێردرا. لە ئابی ٢٠١٦ لەیانەی یوڤانتۆسی ئیتالییەوە ڕوویکردە یانەی مانچستەر بەبڕی ٨٩ میلیۆن پاوەند کە ڕیکۆردی گرانترین یاریزانی مێژووی تۆپی پێ پێش ئەوەی نیماڕ
یانەکان
پۆل پۆگبا لەوەتەی ٢٠١٢ەوە یاری بۆ یانەی یۆڤینتۆسی ئیتالی دەکات و بەڵام بەر لە یۆڤینتۆس یاری بۆچەندین یانەی دی کردووە لەوانە:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣ پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا پۆل:موسڵمانانی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی یانەی یوڤێنتوس پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
کووپە
کووپە دەفر یان گۆزەیەکی گەورەیە، لە گڵی تایبەتی دروست دەکرێت، لە ئاگردا سوور دەکرێتەوە. شێوەی لوولەلیی ورگنی ھەیە، بنەکەی و ملەکەی لە ناوقەدەکەی باریکترە. ئەشێ بۆ بەرزکردنەوە و ھەڵگرتنی دوو قوڵف یان یەکێکی ھەبێت. زۆر پێویستی پێ جێبەجێ دەکرێت، لەوانە: شلە (بە تایبەتی بادە)، سرکە، ترشیات، دۆشاو و ڕۆن. ھەروەھا خۆراکی وشک، بە تایبەتی وشکەدان و دانەوێڵەی تێدا ھەڵدەگیرێ.
ئەدەب
نالی دەڵێ:
سەرچاوەکان
پۆل:دەفرەکان پۆل:بوتڵەکان
سکووڵی کارگێڕی و ئابووری زانکۆی سلێمانی
سکووڵی کارگێڕی و ئابووری یەکێکە لە کۆنترین سکووڵەکانی زانکۆی سلێمانی ساڵی ١٩٧٦ بۆ یەکەم جار دامەزراوە، کەئەمەش دوای ٨ ساڵ لە دامەزراندنی زانکۆی سلێمانی لە ساڵی ١٩٦٨. و لەبەر ئەو بارودۆخە سیاسییە نالەبارەی ھەرێمی کوردستان لەوکاتەدا کە حکوومەتی ناوەندی بەغدا فشارێکی زۆری خستە سەری و لەئەنجامدا خوێندنی لەزانکۆی سلێمانیدا ڕاگرت و پاشان لە ساڵی ١٩٨١ گواستییەوە بۆ شاری ھەولێر. وەلەبەر گرنگی ئەم سکووڵە لە ساڵی ١٩٩٩ جارێکی تر کرایەوە، ئەمەش لەبەر ئەو پەیوەندییە توندو تۆڵەی کەبەژیانی کۆمەڵگاوە گرێ دەدات و بەشادەمارو میکانیزمی پێشخستنی ھەموو بوارەکانی ژیان دادەنرێت. سکووڵی کارگێڕی و ئابووری یەکێکە لەو سکووڵانەی کە پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی بە کۆمەڵگاوە ھەیە، ھەر بۆیە بایەخ دەدات بەو گرفتانەی کە ڕاستەوخۆ پەیوەستن بە ژیانی خەڵکەوەو لێیان دەکۆڵێتەوەو ھەوڵ دەدات چارەسەری گونجاویان بۆ بدۆزێتەوە بەتوێژینەوەی زانستی و سمینارات و بەیەکێک لەسەرچاوە ھەرە گرنگەکانی نەخشە کێشانی داھاتووی کۆمەڵگا دادەنرێت. شایانی باسە ئەم سکووڵە لەماوەی کەمتر لە [سێ] ساڵ دوای دامەزراندنی توانی بەشداری بکات لە پڕکردنەوەی ھەندێ لایەنی کارگێڕی و ئابووری لە ھەرێمی کوردستاندا، ئەویش لەڕێ ی کردنەوەی مەشقی کارگێڕی لە دامەزراوە حکومییەکان بەمەبەستی پێشخستنی تواناکانیان. سەرەڕای بەشداریکردنێکی بەرچاوی مامۆستایان لە گفتوگۆ و شیکردنەوەی زۆرێک لەو لایەنە گرنگانەی کە تایبەتن بەژیانی بەڕێوەبردن و ئابووریی خەڵکەوە، ئەمەش لە ڕێ ی توێژینەوەو چاوپێکەوتن لەکەناڵە جیاجیاکانی ڕاگەیاندن. جێ ی باسە کەئەم سکووڵە لە ساڵی(١٩٩٩) دووبارە کرایەوە، بەھەردوو بەشی (ئامار وئابوری) دەستی بەکار کردەوە و دواتریش بۆ ساڵی خۆێندنی (٢٠٠٠–٢٠٠١) بەشەکانی (ژمێریاری و کارگێڕی) کرانەوە. ئامانجەکانی سکووڵ لەم خاڵانەی خوارەوە کۆدەبێتەوە: ــ
زانکۆ
زانکۆی سلێمانی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سکووڵەکانی زانکۆی سلێمانی
مایا ئوچیدا
مایا ئوچیدا (، ئوچیدا مایا) ئەکتەر، ئەکتەری دەنگی و گۆرانیبێژێکی ژاپۆنییە کە کار بۆ کۆمپانیای I'm Enterprise دەکات. خەڵاتی باشترین ئەکتەری نوێی لە ھەشتەم خەڵاتی سێییو وەرگرت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩ پۆل:گۆرانیبێژانی تۆکیۆ پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ژاپۆنی پۆل:خانمەکتەرە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنەگۆرانیبێژە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ژاپۆنییەکان لە تەلەڤیزیۆن پۆل:خانمەکتەرانی کایەی ڤیدیۆییی ژاپۆنی پۆل:خانمەگۆرانیبێژانی پۆپی ژاپۆنی پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی تۆکیۆ پۆل:خانمەکتەرانی دەنگیی خەڵکی تۆکیۆ
دووڕبە
دووربە، یەکێک لە گوندەکانی شارستانی شنۆیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦، ئەم گوندە لە ٧٥ بنەماڵە پێکھاتووە و ژمارەی دانیشتوانەکەی ٤١٣ کەس بووە.
ڕاستی
thumb|کات ڕاستی لە چنگی درۆ و ئێرەیی ڕزگار دەکات، [[فڕانسوار لومۆین، ١٧٣٧]] ڕاستی یان ھەقیقەت یان دروستی زیاتر بە مانای وێکھاتنەوە لەگەڵ فاکت یان واقیعە، یان وەفاداری بە پرەنسیپ یان ستانداردێک. پرسی دروستی یەکێکە لە پرسە سەرەکییەکانی فەلسەفە و، ھزرڤانان و قوتابخانە فیکرییە جۆربەجۆرەکان بە چەشنی جیاواز وەڵامیان داوەتەوە. ھێشتا زۆرینەی فەیلەسووفان و لێکۆڵەران لەسەر پێناسەیەک بۆ وشەکە ڕێک نەکەوتوون و ڕوانگە و تیۆریی ھەمەجۆرە ھەر وەک ھەبووە گفتوگۆیان لەسەر دەکرێت.
یەکەم پرسیارێ کە سەر بەرز ئەکاتەوە ئەوەیە کە دروستی چییە؟ کاتێ باوەڕ یا وتەیەک بە دروست ئەزانین، خەریکین چ تایبەتمەندییەک ئەخەینە پاڵی؟ پێش وەڵامدانەوە، ئەبێ دوو جۆر پرسیار لە بابەت دروستییەوە لێک ھەڵاوێرین. ھەندێ جار ئەپرسین دروستی چییە و مەبەستمان ئەوەیە کە «چییەتی» ی بناسین، واتە سەرجەم ئەو خسڵەتانەی کە ئەیناسێنێ و دەری ئەخا کە چییە. ھەندێ جاریش ئەپرسین کە چ شتێ دروستە و، مەبەستمان ئەوەیە کە ئەو باوەڕانە یا ئەو وتانە کە دروستن کامانەن. فەیلەسووفان خۆیان بە پرسیاری یەکەمەوە سەرقاڵ ئەکەن و زانایان بە پرسیاری دووەمەوە. زانایان بە دوای ئەوەوەن کە بابەتە دروستەکانی بواری تایبەتیی خۆیان بدۆزنەوە، لە حاڵێکدا فەیلەسووفان ئەیانەوێ چییەتیی دروستی ئاشکرا بکەن و لەپاڵ درانی تایبەتمەندیی «دروست» بە باوەڕەکان و وتەکان ڕوون بکەنەوە.
وشەڕەتناسی
وشەی دروستی لەگەڵ وشەی truth لە زمانی ئینگلیزیدا ھاوڕیشەن. دروست و true ھەر دوو لە ڕەگی ھیندوئەورووپاییی -وە دێن کە بە مانای پتەو و قایمە. دروست لە پارتیدا druvišt و لە پاڵەویدا drust و durust و drīst -ە. لە فارسیدا بووە بە dorost و لە تالشیدا بە diris و لە بەلووچیدا بە drust و darust. دژبەری دروست زڕ یا ھەڵەیە.
وشەی ڕاستی لە ڕەگی ھیندوئەورووپاییی -وە دێ بە مانای ڕێک کردن و ڕاست کردنە. ھاوڕیشەی وشەی right و گەلێک وشەی ترە لە زمانی ئینگلیزیدا. دژبەری ڕاست ئەتوانێ چەپ، لار، یا درۆ بێ.
تیۆریی ھاودەقی
تیۆریی ھاودەقی (correspondence theory) ئەوە ئەڵێ کە دروست بوون یا زڕ بوونی وتەیەک تەنیا بەوە دەر ئەکەوێ کە ئەو وتەیە تا چ ئەندازەیەک جیھانی واقیع ئەگێڕێتەوە و، ئەوەی کە ئاخۆ بە ڕێکوپێکی ئەچێتەوە سەری یان نا (واتە ئاخۆ دەقاودەقیەتی یان نا). ئەم تیۆرییە بە چڕی لە دەور ئەو گریمانە خڕ بووەتەوە کە دروستی ئەو بارودۆخەیە کە تێدا ئەوەی کە بە واقیعی عەینی (objective reality) ناسراوە بە ڕێکی و بە تەواوی کۆپیی لێ گیراوە و پاشان بە ھزر و بە وشە و بە سیمبۆل دەربڕاوە. سەرچاوەکانی تیۆریی ھاودەقی ئەگەڕێتەوە بۆ یۆنانی کۆن. بۆ سوقرات و ئەفلاتوون و بە تایبەت بۆ ئەرەستوو کە بەم چەشنە دروستی ئەناسێنێ: «وتنی ئەوەی کە نییە ھەیە، یا ئەوەی کە ھەیە نییە، ناھەقە، لە حاڵێکدا وتنی ئەوەی کە ھەیە ھەیە و، ئەوەی کە نییە نییە، ھەقە.»