cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مێژووی عێراق
مێژووی عێراق لە ٢٠٠٣- تا کشانەوەی ھێزەکانی ئەمریکا لە ٢٠١١
وێنۆک|چۆنییەتی ھێرشکردنی ھێزەکانی ئەمریکا بە ھاوکاری ھاوپەیمانانی بۆ سەر عێراق لە ٢٠٠٣ ساڵی ٢٠٠٣ وڵاتی عێراق قۆناغێکی نوێی لە مێژووی خۆیدا تۆمار کرد ئەویش دوای ئەوە لەلایە ئەمریکاوە بەھاوکاری ژمارەیەکی بەرچاو لە دەوڵاتە ھاوپەیمانەکانی ھێرشی کرایە سەر کە بووە ھۆی کۆتایی ھێنان بە دەسەڵاتی بەعس و سەرۆک کۆمارەکەی کە سەددام حوسێن بوو. ئەمریکا توانی بە ماوەی چەند مانگێک تەواوی عێراق کۆنتڕۆڵ بکات و ھێزەکانی عێراق تیک بشکینێت ئەم شەڕە بە چەند ناوێک ناوبانگی دەرکردووە لەوەنە (پرۆسەی ئازاد کردنی عێراق، جەنگی عێراق، جەنگی داگیرکردنی عێراق، ڕووخانی ڕژێمی بەعس) ھەر دوای ھێرشەکە بنەماڵەی سەدام ڕوویان لە ئوردن کرد سەددام و ھەردوو کورەکەی لە عێراق خۆیان حەشاردا دواتر پۆل برێمەر بە حاکمی عێراق دانرا تا ساڵی ٢٠٠٤بڕیاری ھەڵوەشانەوەی حیزبی بەعس و سەرجەم یەکە سەربازییەکانی دەرکرد. لە مانگی دوانزەی ساڵی ٢٠٠٣ سەددام لەناو چاڵیک کە لە نزیک گوندێکی ناوچەی تکریت بوو لەلایەن ھێزێکی مارێزی ئەمریکا دەستگیرکرا ئەم دەستگیرکردنە بەشێوەیەکی زۆر بەرفراوان لەلایەن میدیا جیھانی و عەرەبی و ناوخۆیییەکان بڵاوکرایەوە و دەنگدانەوەی ھەبوو دوای چەندین دادگایی دواجار لە یەکەم ڕۆژی جەژنی قوربان لە ساڵی ٢٠٠٦ حوکمی لە سێدارەدانی بۆ درەچوو و پاشان لە سێدارەدرا. وێنۆک|کاتی دەستگیرکردنی سەددام
ئاکامەکانی ئەم جەنگە
ئاکامەکانی ئەم جەنگە بۆ عێراقییەکان جێگای دڵ خۆشی نەبوو وەک ئەوەی چاوەڕوانیان دەکرد چونکە دای تێپەربوونی چەندین ساڵ بەسەر ھێرشەکە و لەناو چوون و ھەڵوەشانەوەی حیزبی بەعس بەڵام نەتوانرا ژیانێکی جێگیر و سەقامگیر دابین بکرێت بۆیان بەڵکو ڕووبەرووی چەندین شەڕ و ململانێی ناوخۆی و مەزھەبی و گرووپە توندڕەوەکان بوونەوە کە وای کرد عێراق ببێتە مەترسیدارترین شوێن بۆ نیشتەجێ بوون و سەردانی کردن بە شێوەیەک ئاماری کوژراوان تا ساڵی ٢٠١١ زیاتر لە ١٢٣ ھەزار ھاوڵاتی عێراقی بوو
ساخیی دەروون
ساخیی دەروونی تەندروستی دەرونی شاردراوەتەوە لە ژێر پەردەیەکی پر لە جیاوازی. ئێستا کاتی ئەوەیە بە روونی ئاشنا بکرێت. ئەو رێژەیەش کە ێازار دەکێشن و بۆتە ئەرکی سەرشان بۆ تاکەکەس و خێزان لە کۆمەڵگادا. لەو سالانەی کۆتایی جیھان زیاتر ئاگادارە لەو ئەرکە گەورەی سەبارەت بە تەندروستی دەروونی. دەتوانین گۆرانکاریەک بکەین لە رئگای ئەوزانیاریانەی کەوا ئێستا بەردەستە و جێبەجێیان بکەین. پێویستە ئێمە پاڵپشت بین لە وەبەرھێنانەکانمان لە تەندروستی دەروونی و ئێستا جێبەجێیان بکەین.
مێژووی عێراق
ھەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار
ساڵی ٢٠٠٥ بە شێوەیەکی کاتی غازی یاوەر بووە سەرۆک کۆمار عێراق تاکاتی ھەڵبژاردنەکان پاشان بە ھەڵبژاردنێکی ڕاستەوخۆ جەلال تاڵەبانی بە شێوەیەکی ڕەسمی بووە سەرۆک کۆماری عێراق ئەمەش یەکەم جار بوو لە مێژوودا کوردێک ببێت بە سەرۆک کۆمار تا ساڵی ٢٠١٤ لە پۆستەکەی مایەوە بەڵام بەھۆی نەخۆش کەوتنی دەستی لەکار کێشایەوە وێنۆک|جەلال تاڵەبانی یەکەم سەرۆک کۆماری عێراق بە شێوەیەکی فەرمی دوای ڕووخانی حکومەتی بەعس
ساخیی دەروون
پێویستە دابین کردنی خزمەت گوزاری پێویستی لەتوانا ھەبێ، چارەسەرکردن لەگەڵ پشتگیری بۆڕێژەیەکی زۆری خەڵک کەنزیکەی٤٥٠میلیۆن خەڵک زیاترتوشی ناڕێکی بیروھۆشیدەبن کەلەئێستادا توشی دەبن لە: ئەو خزمەتگوزاریانەی کاریگەرن.
مێژووی عێراق
کشانەوەی ھێزەکانی ئەمریکا لە عێراق ٢٠١١
ھێزەکانی ئەمریکا پاش ئەوەی ھێرشیان کردە سەر عێراق بۆماوەی ٦ ساڵ لە عێراق مانەوە بۆ ئەوەی کار و بارەکانی ئەم ولاتە ڕێکبخات ئەم مانەوەیە زۆرە بۆ بەشێکی عێراقییەکان جێگای قبوڵ نەبوو بۆیە بە داگیرکار ناویان برد و لەڵایەن گروپە توندڕەوەکانەوە زۆرترین جار دەکرانە ئامانجی ھێرشەکانیان بۆیە ئیدارەی ئەمیرکا بەتایبەت دوای ئەوەی باراک ئۆباما بوو بە سەرۆک کۆمار پڕۆسەی کشانەوەی ھێزەکانیان لە خاکی عێراق دەست پێکرد تا ئەوەی لە ساڵی ٢٠١١ دوای زیاتر لە چوار ھەزار کوژرا و بریندار بوونی دەیان ھەزار سەرباز ھێزەکانی ئەمریکا بە تەواوی لە خاکی عێراق دەرچوون ئەم کشانەوەیەش بێ زیان نەبوو چونکە بووە دەرفەتێک بۆ گروپەکان تا لە نەبوونی ئەمریکا ھەژموونی خۆیان زیاتر بکەن بە تایبەت ئەو گروپانەی سەر بە ئێران بوون و دواین دەرئەنجامی ئەم کشانەوەیە ھێرشی گروپی چەکداری داعش بوو بۆ سەر عێراق
سەرچاوەکان
عێراق پۆل:مێزۆپۆتامیا پۆل:مانگیلەی بەپیت
ساخیی دەروون
وەبەرھێنان بە پارە لەگەل سەرچاوەی دەستی کار. بەشێکی زۆری بودجەی نێودەولەتی پێویستە بۆ بەرەو پێش چوونی خزمەتگوزاری تایبەت بە تەندروستی دەروونی. لە ھەمانکاتدا زیاتر دەستی کار پێویستە یارمەتی دابین بکات بۆ ئەوانەی نەخۆشی دەروونیان ھەیە ھەروەھا ببێتە پشگیری بۆ تەندروستی دەروونی. ولات، بە تایبەت ئەوانەیسەرچاوەیەکی دیاریکراویان ھەیە پێویستە چەند پلان و یاسایەکی تایبەت دابنێن بۆ پاڵپشت کردن و یارمەتیدانی تەندروستی دەروونی.
کێ پێویستە وەبەرھێنان بکات؟
تەندرووستی دەروونی
تەندروستی دەروونی زۆر زیاترە لە بەشێک لە ناتەواوی دەروونی. لە لایەنی ئەرێنی تەندروستی دەروونی جەختی لەسەرکراوەتەوە لە who.int کە دەستور دەگرێتەوە. تەندروستیبریتیە لە تەواوی و ڕێک و پێکی فیزیایی و دەرونی کۆمەڵگایی نەک لە نەبونی ناتەواوی.
بابەتی تەندروستی دەروونی پێکھاتوە لە ھەست کردن بە باشی تەندروستی تاکەکەس و تەندروستی سەربەخۆی و توانست و باوەڕ بەخۆبوون ھەروەھا توانای ناسینەوەی بەھرەکانو توانای بیرکردنەوە و ھەست کردن. ھەروەھا ناسراوە بەباشی لەکۆمەڵگا کە تاک بتوانێ تاوانەکانی خۆی بناسێتەوە ھەروەھا تێکەڵی بکا لەگەڵ پاشۆکاوی لەژیان و کارکردنھەروەھا تێکەڵەیەک لەژیانی ڕۆژانە و کۆمەڵگا. تەندروستی دەروونی دەربارەی ئەوەیە کە وادەکات توانستی تاکەکەس بەنرختربێ وایان لێبکات ئەو خەون و ئامانجانەی ھەیانەبەدەستی بێنن. تەندروستی دەروونی دەبێت بابەتێکی بایەخپێدراوبێ بۆ ھەموو تاکێک نەک بەتەنھا بۆ ئەوکەسانەی کە بەدەستیەوە دەناڵێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:تەندروستیی دەروونی پۆل:کەمتوانی
بێکێل
بێکێل گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بێکێل لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەرتەل و لە باشوور لەگەڵ گوندی بێتواتە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بەردانگە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بێناتان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
چارڵز دانس
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦ پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەندامەکانی کۆمپانیای ڕۆیال شکسپیر
کەڵەک، بیجاڕ
کەڵەک  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەجەفاوا، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
کەڵەک  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئاشور
چەپ|وێنۆک|ئیمپراتۆرییەت ئاشوری لە گەورەترین ئاستدا
شانشینی ئاشور دەوڵەتێکی سەربازی بوو لەسەر بنەمای کۆیلە، ھەروەھا دەستکەوتی تەلارسازی و دروستکردنی پەیکەری ھەبو، بەتایبەتی پەیکەری گا باڵدارەکان کە لەبەردەم کۆشکی پاشایەتیدا دروستکرابوون، دیوارەکانیش بە نەخشی شەڕ و ڕاوکردن ڕازێنرابوونەوە گەشتەکان؛ و لە نێوان ساڵانی ٨٨٣ پێش زایین؛ و ٦١٢ پێش زایین. ئیمپراتۆرییەتێکی لە نیلەوە تا قەفقاز دروست کرد، و لە نێوان پاشا گەورەکانیدا: ئاشوربانیپاڵ, تیگلات-پلازەر سێیەم، سەرگۆنی دووەم، سەنحەریب، ئاشورناسیرپال یەکەم، و ئەسارحەدۆن (باوکی عاشوربانیپاڵ)، کە وەسوەسەی خۆشەویستی پاشا زەلیلکەرەکان بوو، وەک چۆن پاشاکانی ژێردەستی ناچار کرد بێنە پایتەختەکەی و لە بارودۆخێکی سەختدا کار بکەن بۆ دروستکردنی کۆشکەکانی لە نەینەوا، و دوا پاشای ئاشوور بە ناوی ئاشور ئوپالیتی دووەم، کە بارەگایەکی کاتی لە حەران (دوورگەی فورات) دامەزراند دوای ڕووخانی نەینەوا بۆ بابلییەکان بە سەرۆکایەتی نابۆپۆلاسار، ھەوڵی دواخستنی کۆمەڵکوژی گشتگیری گەلی ئاشور دەدەن. نووسینی ئاشوورییەکان ئەو نووسینە میخییە بوو کە لەسەر تابلۆی گڵ نووسرابوو، بەناوبانگترین دەستنووسەکانی داستانی گیلگامێش بوو کە بۆ یەکەمجار لافاو تێیدا دەرکەوت. زانستەکانیان پەیوەندی بە کشتوکاڵ و سیستەمی ژمێریاری سۆمەرییەوە ھەبوو کە بە سیستەمی شەستەکان ناسرابوو و دەیانزانی بازنە ٦٠ پلەیە، ھەروەھا بەشەکان و چوارگۆشە و کوب و ڕەگی چوارگۆشەیان دەزانی و پێشکەوتنیان کرد لە فەلەکناسیدا و دەوری پێنج ھەسارەیان حیساب کرد، و ساڵنامەی مانگیان ھەبوو و ساڵیان بەسەر مانگ و مانگ و ڕۆژدا دابەش کرد و ڕۆژەکەش ١٢ کاتژمێر و ٣٠ خولەک بوو. کتێبخانەی پاشا ئاشوربانیپاڵ یەکێک بوو لە بەناوبانگترین کتێبخانەکانی جیھانی کۆن، کە ھەموو تابلێتەکانی لە کتێبخانە جۆراوجۆرەکانی وڵاتەکەی کۆکردووەتەوە.
ئاشورییەکان ئەو ئەکەدیانەن کە لە ناوچەی باکووری حەوزی ڕووباری دیجلە نیشتەجێ بوون، دوای ئەوەی لە سەردەمی ئەکەدییەکان لە ناوچەی بابلەوە کۆچیان کردووە. ئاشوورییەکان تێکەڵ بە گەلە شاخاوییەکان و ھیتییەکان و حورییەکان، و ئارامیەکان (عەشیرەتەکانی ئەلئەخلامو و نەبات)، ھۆزە ئەلعورەیبی یان ئەلعەرەبی (عەشیرەتەکانی کیدار، قەیدەم، جندو، شەبا، و تەمودی) و کلدانییەکان.
سیستمی دروستکردنی یاری
سیستەمی دروستکردنی یاری (ئینگلیزی: Game creation system) سیستەمێکە بەکاردەھێندرێت بۆ دروستکردنی یاری، جا بە کۆد بێت یان بە پرۆگرامێک داڕێژرابێت لەلایەن بەکارھێنەری پرۆگرامەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
زەڕافەی مل کورت
زەڕافە مل کورتە، وشتر گاو یان ئۆوکاپی گینلەبەرێکی بنەماڵەی زەڕافەیە. ھەرچەند لەشی ڕێگاڕێگایە وەک خەر گۆرە، بەڵام زەڕافە نێزیکترین بنەماڵەیە. ھەرچەند بە پێچەوانەی زەڕافە ملێکی کورتی ھەیە، ئەو گیاندارێکی خۆماڵی دارستانی بارانی باکووری وڵاتی کۆنگۆیە.
وێرانکاری ژینگەی ئەم گیانەوەرە بووە سۆنگەی ئەوەی کە ١٠ تا ٢٠ ھەزار لەم گیانەوەرە بمێنێت. زەڕافەی مل کورتە گیانەوەرێکە زیاتر بە ڕۆژدا دەگەڕێت و لەژێر دارستانگەلی کۆمای سێبەرداردا ژیان دەکات .گیانەوەرێکی گۆشەگیرە و ژیانێکی تاکەکەسی ھەیە. تەنیا لەکاتی خەرزکردن دێتە دەرەوە. ئەم گیانەوەرە گیاخۆرە و لە بەرگ و چرۆی دارەکان، سیپەلە (باوەشێنە) و قاچک دەخوات.
سەرچاوەکان
پۆل:زەڕافە پۆل:گیانلەبەران پۆل:زەڕافەکان
ناوچەی پایتەختی سێئول
ناوچەی پایتەختی سێئول، سودۆگوۆن (بە کۆری: 수도권; بە ھانجا: 首都圈) شارێکە لە ناوچەی سێئول، ئینچۆن، و پارێزگای گیۆنگگی، دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای کۆریای باشوور، ژمارەی دانیشتووانەکەی بە ٢٦ ملیۆن خەملێنراوە (لەوەتەی ٢٠٢٠). پلەی پێنجەمین ناوچەی شارەوانی ھەیە، شارەکە شوێنێکی بازرگانی، پیشەسازی، ئابووری، جێگاییەکی نیشتەجێبوونی ناوەندی کۆریای باشوورە. گەورەترین شار سێئولە کە ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە نزیکەیی ١٠ ملیۆن کەس خەملێنراوە لەدوای ئەو ئینچیۆن بە سێ ملیۆن خەملێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ناوچەی پایتەختی سێئول
سینگاپوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سینگاپوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ئێڵ ئی دی
وێنۆک|ئێڵ ئی دی داپۆشراو بە پلاستیک. وێنۆک|ھێمای ئەلیکترۆنی LED وێنۆک|بەشەکانی ناوەوەی ئێڵ ئی دی بە ئیپۆکسی ڕووپۆشکراوە بۆ پاراستنی. وێنۆک|وێنەیەکی زوومکراوی ئێڵ ئی دی. alt=Modern LED [[Green retrofit|retrofit with E27 screw in base|وێنۆک|چرایەکی LEDی سەردەمیانە، کە بڵاوکەرەوەی گەرمی (Heat sink)ی بۆ دانراوە بە تەزووی گوڕاو کار دەکات.]] دایۆدی ڕوناکی یان دوانەی پەخشکەری ڕوناکی بەکورتی ئێڵ ئی دی ( بەکورتکراوەیی LED) سەرچاوەیەکی ڕوناکییە، دروست دەبێت کاتێ تەزووی کارەبا بە ناو ماددەی نیمچە گەیەنەردا ڕەت دەبێت بەھۆی ئەوەی ئەلیکترۆنەکان لە ماددە نیمچەگەیەنەرەکاندا کونە ئەلیکترۆنەکان پڕدەکەنەوە، بەوەش وزە دەردەکات لە شێوەی فۆتۆن (رۆناکی)، ڕەنگی ڕوناکییەکە پەیوەستە بە بڕی وزەی پێویست بۆ ڕەتبوون بەناو نیمچە گەیەنەرەکاندا. سەرەتای دەرکەوتنی ئێڵ ئی دی وەک پێکھاتەیەکی ئەلیکترۆنی و بە شێوەیەکی کرداری دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٦٢، کۆنترین ئێڵ ئی دی تەنھا دەیتوانی ڕوناکی ژێر-سوور دەربکات بە ڕوناکی کەم، کە بەکار دەھات بۆ ریمۆت کۆنترۆل، دوای ئەوە ئێڵ ئی دییە سەرەتاییەکان سنوورداربوون بە بەرھەمھێنانی ڕوناکی سوور بە چڕییەکی کەم.
مێژووی دۆزینەوە
لە ساڵی ١٩٢٧ (ئۆلێگ ڤلادیمێرۆڤیچ)ی ڕووسی دروستکردنی یەکەم ئێڵ ئی دی ڕاگەیاند و لێکۆڵینەوەکانی لە گوڤارە زانستییەکانی سۆڤیەت و ئەڵمانیا و بریتانیادا بڵاو کرانەوە، بەڵام ئەو کات دۆزینەوەکە نەچووە بواری کرداری و جێبەجێکردنەوە و پشتگوێ خرابوو بۆ ماوەی چەند دەیەیەک، دوای ئەویش چەندین شارەزای بواری فیزیک لە وڵاتانی فەرەنسا و ھەنگاریا کاریان لەسەر کردووە لە نموونەی جۆرج دێستریۆ، زۆلتان بێی و یۆرگی سێگیتی.
لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم ئێڵ ئی دی کە بەشێوەیەکی کارامە کاربکات پەرەی پێدرا لە لایەن نیک ھۆلۆنیاک لە ماوەی کارکردنی لە کۆمپانیای جەنەرال ئەلیکتریکزی ئەمریکی، کە دەیتوانی ڕوناکی (شەبەنگی بینراو) بە ڕەنگی سوور بەرھەم بێنێت، ھەرەوەھا لە ساڵی ١٩٧٢ قوتابییەکی ھۆلۆنیاک یەکەم ئێڵ ئی دی بەرەنگی زەرد بەرھەم ھێنا بە باشترکردنی توانای ئێڵ ئی دی سوور و پرتەقاڵی.
ئێڵ ئی دیی شین
پێش دروستکردنی ئێڵ ئی دی شین نەدەتوانرا ئێڵ ئی دی بۆ شاشە بەکار بھێنرێت بەھۆی ئەوەی نەدەتوانرا سیستەمی (RGB) سوور سەوز شین بەرھەم بھێنرێت.
لە ساڵی ١٩٧٢ دوو قوتابی زانکۆی ستانفۆرد توانیا یەکەم ئێڵ ئی دی بە ڕەنگی بنەوشەیی بەرھەم بھێنن بە تێکەڵکردنی مەگنیزیوم لەگەڵ نیتریدی گالیوم، ساڵێک دواتر لە ھەمان زانکۆ ھەریەک لە پانکوڤ و ئێد میڵەر توانیان یەکەم ئێڵ ئی دی بە ڕوناکی شین بەرھەم بھێنن بە تیکەڵکردنی زینک لەگەڵ نیتریدی گالیوم، تا ساڵی ١٩٩٣ شۆجی ناکامورای ژاپۆنی یەکەم ئێڵ ئی دی شینی خستەڕوو کە بەشێوەیەکی کارامە ڕوناکی شینی بەرھەم دەھێنا، بەو ھۆیەشەوە لە ساڵی ٢٠١٤ خەڵاتی نۆبێڵ لە بواری فیزیکدا پێبەخشرا بە ھاوبەشی لەگەڵ ھەریەک لە ئیسامو ئاکاساکی و ھیرۆشی ئامانۆ.
جۆرەکان
alt=|ناوەڕاست|وێنۆک|716x716پیکسڵ|لێدەکان بە شێوە، قەبارە و ڕەنگی جیاواز دروست دەکرێن، زۆربەی کات بە ھەمان ڕەنگی ئەو ڕوناکییەی دەبەخشێت دادەپۆشرێت.
لێدەکان بەشێوەو قەبارەی جیاواز دروست دەکرێن، ھەروەھا بۆ کاری جیا جیا درۆست دەکرێن وەکۆ نیشاندەر (سیگناڵ) ڕوناکی و شاشەکان.
ھەیانە قەبارەی ٢مم تا ٨مم دروست دەکرێت وەکۆ نیشاندەر (سیگناڵ) بەکاردێن، وزەی پێویست بۆ داگیرساندنیان لە نێوان ١ میللی ئەمپێر تا ٢٠ میللی ئەمپێردایە، جۆریشیان ھەیە دەتوانێ سەدان میللی ئەمپێر بەکارببات ڕوناکییەکی زۆر بەرھەم بێنێت بەڵام بۆ ئەم جۆرە دەبێت بڵاوکەروەی گەرمی (Heatsink) لەگەڵ دابنرێت جۆری تر دەتوانێت بە تەزووی گوڕاویش کاربکات، بێ ئەوەی پێویست بکات کۆنڤێرتەر بەکار بھێنرێت تەزووی گوڕاو بگوڕێت بۆ تەزووی بەردەوام.
سوودەکان
کارامەیی: بەراورد بە چراکانی تر ڕوناکییەکی زیاتر بەرھەم دێنیت بۆ ھەر واتێک.
ڕەنگ: دەتوانێت ڕەنگی ویستراو بەرھەم بھێنرێت بە بێ بەکارھێنانی ھیچ فلتەرێکی ڕەنگی، ئەمەش تێچووی کەمتری دەوێت.
گەرمکردنەوە: پێویستیان بە گەرمداھێنان نییە وەک چراکانی تر وەک چرای فلورسێنت، لەگەڵ داگیرساندنیدا ڕوناکی تەواو دەبەخشێت.
سوڕ: سوڕێکی دریژتریان ھەیە کاریگەر نابن بە ژمارەی داگیرساندنەکان کۆژاندوەی چەند جارە.
کەمکردنەوەی ڕوناکی: بە ئاسانی دەتوانرێت کۆنترۆلی بڕی ڕوناکی بکرێت.
تەمەن: بەراورد بە سەرجەم جۆرەکانی تری چرا درێژترین تەمەنیان ھەیە، کە دەگاتە ٣٥ تاوەکۆ ٥٠ ھەزار کاتژمێری کارکردن.
زیانەکان
پشتبەستنی بە پلەی گەرمی: کارکردنی ئێڵ ئی دییەکان پەیوەیستە بە پلەی گەرمی ئەو ژینگەیەی تێیدایە، لە ژینگەی گەرمدا ناتوانێت بەرگە بگرێت.
ھەستیاری ڤۆڵتییە: ناکرێت ڤۆڵتیە و تەزوویەکی زیاتر لەوەی پێ بدرێت کە بۆی دیاریکراوە، درێژی تەمەنیان دەکەوێتە سەر بڕی ڤۆڵتیەی بەکاردەھێنێت.
داکەوتنی کارایی: کاراییان کەم دەبێتەوە لەگەڵ زیادبوونی بڕی تەزووی تێپەڕبوو ھاوکات دەبێتە ھۆی زیادبوونی پلەی گەرمی لێدەکان، کە ئەمەش لە تەمەنیان کەم دەکاتەوە.
بەکارھێنانەکان
لێدەکان لە ژیانی بەردوام لەگەڵمانن لە ژیانی ڕۆژانەدا لە ھەموو شوێنێکن چ وەک سەرچاوەی ڕۆناککەرەوەی شەوان و لە زۆربەی ئامێرە ئەلیکترۆنییەکاندا بوونیان ھەیە یان وەک نیشاندەر ڕوناکی ڕێکخستنی ھاتووچوو، ڕوناکی ئۆتۆمبێل، بانگەشەی بازرگانی و بژمێرەی ئەلیکترۆنییەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:دایۆدەکان پۆل:پێکھاتە ئەلیکترۆنیەکان پۆل:داھێنراوەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:سەرچاوەکانی رۆناکی پۆل:داھێنانە ژاپۆنییەکان
نامۆ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
نامۆ زنجیرە تەلەڤیزیۆنی ئۆنلاینی ئەمریکی تۆقێنەرە، کە لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ لە «ھۆلو» نمایش کرا. زنجیرەکە چەندین ئەستێرە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ناودارە دیارەکان لەخۆ دەگرێت، لەوانە لیزا کۆشی، ھایز گریر، مێغان ڕینکس، لیۆ ھاوارد، ئایسلین پۆڵ، ئەو جەخت لەسەر کۆمەڵێک خوێندکاری قۆناغی ئامادەیی دەکاتەوە، کە لە ناو قوتابخانەکەیان گیریان خواردووە، کاتێک ڕوەکێکی کیمیاوی لە نزیک دەتەقێتەوە، دانیشتووان و قوتابییە بریندارەکانی تر دەبنە شتێکی نامۆ. لە مانگی تەممووزی ٢٠١٨، ئەو زنجیرە درامایە پاش دوو وەرز پوچەڵکرایەوە.
گریمانە
زنجیرەکە دوای کۆمەڵێک قوتابی دەکەوێت کە ڕۆژی شەممە لە قوتابخانەی ئامادەیی کێنت کۆدەبنەوە، بۆ دەستبەسەرکردن. ھەروەھا لە زانکۆش خوێندکاری دیکە ھەن، بەڵام بەشداری لە چالاکییە جۆراوجۆرەکانی (باسکە، ئامادەکردنی دیبەیت، مۆسیقا و ھتد..) دەکەن. کاتێک ڕوەکێکی کیمیاوی نزیک دەتەقێتەوە، دەبێت پێکەوە کار بکەن بۆ دۆزینەوەی ڕێگایەک بۆ مانەوە، تەنیا بە سەرچاوەی سنووردار و خۆپارێزی لەو کەسانەی کە بوونەتە بوونەوەری وەک ژەھری زیندوو لە ئەنجامی سەرلێشینەوەکان.
بەرھەمھێنان
زنجیرەی نامۆ لەلایەن Awesomeness Tv بەرھەمھێنرا، و لەلایەن Beth Szymkowski دروستکرا. «ھۆلو» مافی پەخشی تایبەتی لە کاتی بەرھەمھێنانی بەرنامەکەدا بەدەرکرد، نمایشەکە لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ نمایش کرا. ھۆلو زنجیرەی بۆ وەرزی دووەمی ١٠ ئەڵقەی نوێ کردەوە، و لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ نمایش کرا. لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٨ ئەو زنجیرە یە ھەڵوەشێنرایەوە.
پێشوازی
«سۆنیا سەریا» کە بۆ گۆڤاری ڤاریتی نووسیوویەتی، نمایشەکە بە «نیو کاتژمێرێکی بێسەروبەر، لە شوێنێک لە نێوان فیلمی ترسناک بۆ ھەرزەکاران» وەسف کردووە، و لە کۆتاییشدا دەڵێت: نمایشەکە ئەوەندە خۆش نییە کە بەسەر ڕیتمەکانی ترس یان دڵەڕاوکێی زەمبیدا زاڵ بێت لە گەورەبووندا. «نیل گێنزلینگەر» لەبارەی نمایشەکە بە ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمزی ڕاگەیاند "لێرەدا لە سەردەمی تەلەفزیۆنی زامبیدا، دیارە زۆر شت لەبارەی" نامۆوە" ئاشنایە، بەڵام بە ئەڵقەکان کەمتر لە نیو کاتژمێر بۆ ھەر ئەڵقەیەک زنجیرەکە بە ئاسانی بەرەو کەمبوون دەچێت. لە Hollywoodlife.com، ئیمێلی لۆنگریتا نمایشەکەی بە «یانەی نانی بەیانی» و مردووی گەڕۆک وەسف کرد. لە وێبسایتی «ڕۆتن تەماتەدا» وەرزی یەکەم ٤ پێداچوونەوەی تێدایە و ٣ی ئەرێنی بووە و ١ی نەرێنی بووە.
بەستەر دەرەکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ترسناکە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
گۆنگسون دو
وێنۆک|نەخشەیەک کە لۆردەکانی شانشینی ھان نیشان ئەدات لە ناویان گۆنگسون دو لە ھەرێمی لیاۆدۆنگ گۆنگسون دو ژەنەڕال و لۆردێکی چینی بوو لە ١٥٠ تا ٢٣٧ پێش زاین کە لە سەردەمی رۆژھەڵاتی شانشینی ھان ژیاوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان پۆل:لەدایکبووانی ١٥٠
ساڵیاوای کۆن
ساڵیاوای کۆن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەشتوونوالی
پەشتوونوالی یان پەختوونوالی (بە پەشتۆ: پښتونولي) ڕێساکانی ژیانی نەریتی و شێوازی ژیانی گەلی پەشتوونەکانە، کە پێی دەژین. پەشتوونوالی تەمەنی زیاتر لە هەزار ساڵە و هیچ کام لە یاسا ڕەسەنەکانی هەرگیز گۆڕانکارییان بەسەردا نەهاتووە.
ساڵیاوای کۆن
جوگرافیا
ساڵیاوای کۆن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ساڵیاوای تازە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆشکەوە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بانی خێڵان، پێنجوێن و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زەردکاوا.
پەشتوونوالی
پاشخان
هۆزە پەشتوونەکان کە زۆرجار وەک گەلی جەنگاوەری توند وەسف دەکرێن، لانیکەم لە هەزارەی یەکەمی پێش زایینەوە لە ناوچەی پەشتوونستان (ڕۆژهەڵاتی ئەفغانستان و باکووری ڕۆژئاوای پاکستان) نیشتەجێ بوون. لەو ماوەیەدا بەشێکی زۆری خاکە شاخاوییەکانیان لە دەرەوەی دەسەڵات یان کۆنترۆڵی حکومەت ماوەتەوە. خۆڕاگری پەشتوونەکان لە بەرامبەر دەسەڵاتی دەرەوە و ئەو زەوییانەی تێیدا نیشتەجێن، هۆکارێکە بۆ ئەوەی هەرگیز یاساکانی پەشتوونوالی نەگۆڕدراون.
ساڵیاوای کۆن
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پەشتوونوالی
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی ئەفغانی
بانی بی
بانی بی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بانی بی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ژاڵەناو و لە باشوور لەگەڵ گوندی کوێرەک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مۆرتکە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گەرمک.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تابیە
تابیە گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی حەسەنلو، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
تابیە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئەمینلو و لە باشوور لەگەڵ گوندی عەجەملو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی حاجی فەیروز لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دلمە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
گۆنگسون کانگ
گۆنگسون کانگ ئەفسەرێک و لۆردێکی چینی بوو لە چینی دێرین کە لە سەردەمی رۆژھەڵاتی ھان دەژیا.
سیلۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
سیلۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
بەردە سوور
بەردە سوور یا چەمی شار یا شەھرچای چەمێکە کە لە ڕۆژاوای شاری ورمێ لە بەرزایییەکانی سنورەوە ھەڵدەقولێت و بە نێو دۆڵەکاندا و بەرە ڕۆژھەڵات ڕێدەگرێت و لە گوندی نوشانا ئەڤراز بەنداوی ورمێ یا بەنداوی شارچای لەسەر دروستکراوە، پاشان بەناو گوندەکاندا تێپەڕ دەبێت و باخ و زەوییەکانی ئەو ناوچەیە ئاودێر دەکات و پاشان دەچێتە ناو شاری ورمێوە و شار دەکاتە دووبەش و بەم بەرو ئەوبەری چەمی بەردەسووردا باخ و باخچەی دڵرفێن دروست کراوە و پاش ئەوەی لە شار دەردەچێت لە دەشتی ورمێدا زەوی و زارێکی زۆر ئاودێری دەکات و پاشان دەڕژێتە دەریاچەی ورمێوە.
سەرچاوەی ئەم چەمە لە بەرزایییەکانی چیای بەردەڕەش و چیای زینەتابوتان و چیای بیریەزدەوە سەرچاوە دەگرێت و بە گوندی بەرەسۆردا تێدەپەڕێت و ھەر بەناوی ئەم گوندەوە ناونراوە و پاشان بە تەنیشت شارەدێی سلیڤانادا دەڕوات و دەڕژێتە بەنداوی ورمێوە، ئەم چەمە سەرچاوەیەکی چاکە بۆ ئاودێری لە ناوچەکە و دەشتی ورمێ. لەبەر ئەوەی ئەم چەمە بە ناوەندی شاردا تێپەڕدەبێت و شار دەکاتە دوو بەش، بە (چەمی شار) ناوی دەھێنرێت.
ڕووبەر
ڕووبەری ئاوڕێژی چەمی بەردەسوور لە بەنداوەکەدا دەکاتە (٣٩٦)کیلۆمەتری چوارگۆشە و ناوەندی ساڵانەی پاڵاوتنی ئاوی خواردنەوە لە بەنداوەکەدا دەکاتە (١٦٨)ملیۆن مەتری چوارگۆشە، نزیکەی (٩١١) گوند و مەزرەعە سوود لەم ئاوی چەمە دەبینن. ڕێڕەوی ئەم چەمە لە گوندی بەندێدا بووەتە شوێنێکی گەشتیاری بە ناوبانگ بۆ خەڵکی ورمێ.
خەفرەع
دەربارە
خەفرەع لە خۆفۆی باوکیەتی وە دایکیشی تا ئێستا نەزانراوە
وێنۆک|ه‏‏‏ە‏‏‏ڕ‏‏‏ە‏‏‏می خ‏‏‏ە‏‏‏فر‏‏‏ە‏‏‏ع
پەراویزەکان
https://en.wikipedia.org/wiki/Khafra https://ar.wikipedia.org/wiki/خفرع
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:خه‌فره‌ع
سینگاپوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
سینگاپوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
دەڤشێرمە
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Janissary_Recruitment_in_the_Balkans-Suleymanname.jpg/259px-Janissary_Recruitment_in_the_Balkans-Suleymanname.jpg|وێنۆک|304x304پیکسڵ|وێنەکێشانی بەرپرسێکی عوسمانی و یاریدەدەرەکەی و یاریدەدەرەکەی کاری دەڤشێرمە تۆمارکردن ئەنجام دەدەن بۆ کوری دانیشتووانی کە فەلن. بەرپرسەکە باج وەردەگرێت بەرامبەر نرخی کرینی پۆشتنیان بە جلی ڕەنگی سووری نوێ لەگەڵ تێچووی کرێ ی گواستنەوەیان لە ماڵەکانیانەوە، ھاوکات یاریدەدەرەکەی ناوی شوێنی نیشتەجێ بوونیان لە گوند و ناوچەو ھەرێم دا تۆمار دەکات لەگەڵ ناوی و دایک و باوک و ڕێکەوتی لەدایکبوونیان و شێوەی توانای جەستەییان. ئەم وێنەیە لە ساڵی ١٥٥٨ وێنەکێشراوە. دەڤشێرمە بەشێوەیەکی گشتی وەرگێڕدراوە بە واتای " باج وەرگرتن بە منداڵ" یان " باج بە خوێن" ئەمە شێوازی دروستکردنی ھێزی سەربازییەکانی عوسمانی بوو و پەیڕەو دەکرا لەو وڵاتانەی کە داگیر دەکران لەلایەن عوسمانییەکانەوە، کرداری نابەجێ ی دەڤشێرمە دژی دانیشتووانی کۆمەڵگەی کرستیانییەتییەکانی بەلکان ئەنجام دەدرا وەکو سزایەک. ئەم شێوازەی کە ناوی دەڤشێرمە بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٤٣٨دا لە تۆمارەکان و نووسراوەکاندا ئاماژەی پێ کراوە، بەڵام عوسمانییەکان ھەر لە یەکەم دامەزراندنی ھێزیان بەم شێوەیە ھێزی سەربازیان دروست کردووە. بەم شێوەیە سەرباز و بەرپەسی دڵسۆزیان دروست کردووە. لە ساڵانی ١٤٠٠ ەوە تا ساڵی ١٦٠٠ ەوە شێوازی دەڤشیرمە ژمارەیەکی بەرچاوی وەزیری پلە بەرز و دووەم بەھێزترین پێگەی ئیمپراتۆرییەت و بەرێوەبەری فەرمانرەوایی عوسمانی بوونە.
سەربازی عوسمانی منداڵ ومێردمنداڵی تەمەن ٨ بۆ١٠ ساڵەوە لە وڵاتانی باشوور و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپاوە دەبردن بۆ نیشتەجێیان دەکردن لە ئەستەنبوڵ، بۆ ئەوەی ڕاھێنانکردن. ڕاستییەکە لەوە دابوو ئەو منداڵانە بەزۆرەملێ و بە ناچاری لە دایک و باوکەکانییانەوە دەبران. ئەم شێوازە ھەردەم شوێنی ڕق وکینە لەلایەن خەڵکی ناوچەکە بەتایبەتی لەلایەن وڵاتانی ئەلبانی و بۆسنییەکانەوە، بە گوێرەی نووسینەکانی ویلیام گێرڤاس کلێرێنس-سمیس. ئەم مندال و کورانە بەزۆر ناچار دەکران ئایینی موسولمانایەتی پەیڕەو بکەن وببن بە موسوڵمان. زۆرێک لە زانایان کردار دەڤشیرمە وەکو پێشێلکردنی یاسای ئیسلامی دادەنرێت. دەیڤد نیکۆل لە نووسینەکانیدا ئاماژە بەوە دەکات کە کۆیلایەتی کردنی منداڵی ڕەگەزی نێرینەی مەسیحییەکان پێچەوانەی لە پاراستنی ناموسوڵمانەکانە.
دەزەی ئۆساموێ
دەزەی ئۆساموێ یان ئۆساموێ دەزەی (بە ژاپۆنی: 太宰 治, Dazai Osamu)، (١٩ی حوزەیرانی ١٩٠٩ - ١٣ی حوزەیرانی ١٩٤٨) نووسەرێکی ژاپۆنی و یەکێک لە پێشڕەوانی وێژەی چیرۆکیی سەدەی بیستەم بوو. ھەندێک لە کارە حەزپێکراوانی وەکوو سێبەری خۆر (شەیۆ) و مرۆڤ ناشێتەوە (نینگن شیککەکوێ) لە کارەکلاسیکەکانی سەردەمی مۆدێرن بە ئەژمار دێن. چیرۆکەکانی دەزەی بە شێوازی نیمچە-خۆبەسەرھات و ڕۆشنایەتی سەبارەت بە ژیانی تاکەکەسیی خۆی، زەینی خوێنەران بە خۆی دەکیشێنێتەوە.
دەزەی لە ژێری کاریگەریی ئاکوتەگەوە ڕیوونۆسکێ، موێراساکی شیکیبوێ و فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی بووە. سەرەڕای ئەمە کە دەزەی لە وڵاتی ژاپۆندا زۆر حەزی لێیە، بەڵام لە زۆربەی شوێنەکانی دیکە نەناسراو ماوە و ئەمە لە حالێکدایە کە زۆربەی کتێبەکانی بە زمانی ئینگلیزی وەرگێڕاوەتەوە. کتێبە دوواھەمییەکەی مرۆڤ ناشێتەوە گرینگترین کتێبی لە دەرەوەی وڵاتی ژاپۆنە.
دەڤشێرمە
مێژووی
لە ساڵی ١٥٥٠ ھۆنراوەیەک لەلایەن لۆنێس ئەخیۆلیسەوە وڵاتی گریس (یۆنان) دۆزراوەتەوە کە ئاماژە بە دەڤشێرمە کراوە و ئەم کەسایەتییە ھانای بردە بەر ئیمپراتۆرییەتی ئەڵمانی چارلز پێنجەم بۆ ئازادکردنی مەسیحییەکان لە دەست چەنگی تورکەکان. ئەم نووسراوە لە کلێسەی کۆدێکس ڤاتیکان گریسۆز لە ساڵی ١٦٢٤ دۆزرایەوە.
دەزەی ئۆساموێ
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩ پۆل:خۆکوژی لە ١٩٤٨ پۆل:دەرچووانی زانکۆی تۆکیۆ
دەڤشێرمە
ژینی دەڤشێرمە
تەمەنی گونجاوی منداڵی ڕەگەز نێر لە نێوان ٨ بۆ ١٠ ساڵیدا بوو کە بۆ سەربازی دەڤشێرمە بانگ کرابن، شێوازی دەڤشێرمە لەلایەن نەتەوەکانی ژێر دەستی عوسمانییەکانەوە وەرنەدەگیراو دژی ویستەکانیان بوون. تەنانەت ئەم نەتەوانەی ئەلبانیا و ئیپەرۆس لە ساڵی ١٥٦٥ کرستیانانە یاخی بوون و شۆرشیان ھەلگیرساند. زۆرێک لە سەرچاوەکان لەمانە پاوۆڵۆ گیۆڤیۆ) ئاماژە بەوە دەکات کە دایکان و باوکەکانی مەسیحییەکان ھەولێکی زۆریان دەدا منداڵە کورەکانیان نەکەونە دەست سەربازی عوسمانی ھەردەم ھەوڵیان داوە وبیانپارێزن لە دەڤشێرم بەوەی لە ڕێگای بەرتیلدان بێ بە فسەرەکان یان کورەکانیان بە تەمەنی ١٢ ساڵی ھاوسەرگیری ئەنجام بدەن یان بە ناکام کردنی کورەکانیان بە شێوەیەک دەست نەدات بۆ خزمەتی سەربازی یان ھەردووک باوک و کوڕەکە بچنە سەر ئایینی موسوڵمانایەتی. منداڵەکان لە خێزانەکانیان وەردەگیراو و دەگواسترانەوە بۆ ئەستەنبوڵ ھەر کە دەگەیشتن بە زۆری زۆردار دەچوونە سەر ئایینی موسوڵمانایەتی، پشکنینیان بۆ دەکران و ڕاھێنانیان پێ دەکرا بۆ خزمەتکردنی ئیمپراتۆرییەت. بەم جۆرە سوپای چەکداری وھەروەھا بەڕێوەبەرانی شارستانی و بەرپرسانی سەربازی باڵایان پێک دەھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی عوسمانی پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی بولگاری پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی مەقدوونی پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی سربی-کرواتی پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ڕۆمانی پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەرمەنی
بێناتان
بێناتان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بێناتان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زێوە و لە باشوور لەگەڵ گوندی نواوەی کۆن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بێکێل و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی وەرێ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
قەرمەتی
قەرمەتی ھۆزێک بوو کە دەوڵەتی قەرمەتییان دامەزراند دوای ئەوەی لە فاتمییەکان جیابوونەوە، ئەمەش لە ڕێگەی شۆڕشێکی جەماوەرییەوە بوو کە دواتر ڕێچکەیەکی ئاینییان گرتەبەر. قەرمەتییەکان دەوڵەتێکیان دامەزراند لە پارێزگای ئەحسا لە خۆرھەڵاتی میرنشینیی عەرەبیی سعودیە. بەپێی مێژوونووسان شۆڕشەکەیان لە یەکەمین شۆڕشە ھاوبەشییەکان بوو لە جیھاندا. قەرمەتییەکان بە دژایەتیکردنی خەلیفەکانی عەباسی و دزینی بەردە ڕەشەکەی کەعبە ناوبانگیان دەرکرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مێژووی عەرەبستانی سعوودی پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکانی شیعە
عەبدوڵڵا کوڕی زوبێر
عەبدوڵڵای کوڕی زوبێر (؛ لەدایکبووی ٦٢٤ – مردووی ٦٩٢) یەکێک بوو لە ھاوەڵانی پێغەمبەر محەممەد. ئەندامی ھۆزەکانی بەنی ئەسەد بوو، کە بەشداریی کارایان ھەبوو لە جەنگەکانی دژ بە ساسانییەکان و بێزەنتییەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:عەرەبە موسڵمانەکان پۆل:ھاوەڵەکان پۆل:لەدایکبووانی ٦٢٤ پۆل:مردووانی ٦٩٢
قەزای ئاتۆک
وێنۆک|[[قەڵای ئاتۆک]] قەزای ئاتۆک (بە زمانی ئوردو و پەنجابی: ضلع اٹک) قەزایەکە لە فەلاتی پۆتۆھار لەلە پارێزگای پەنجاب لە پاکستان. پایتەختەکەی شاری ئاتۆکە.
قەزاکە لە نیسانی ١٩٠٤ بە تێکەڵکردنی تەھسیلەکانی قەزاکانی نزیک دروست کراوە. ناوی پێشووی کامپبێلپور بوو. ئەمڕۆ قەزاکە لە ٦ تەحسیل پێکھاتووە: عەتۆک، فاتح جەنگ، حەزرۆ، حەسەن عەبدال، جەند و پیندی غێب.
دەکەوێتە باکووری پارێزگای پەنجاب، لە باشوورەوە لەگەڵ چاکواڵ، لە باشووری ڕۆژاوا لەگەڵ میانوالی، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ڕاوالپیندی، لە ڕۆژاوای کۆھات، لە باکووری ڕۆژاوای نەوشێرا، لە باکوورەوە لەگەڵ سوابی و ھاریپور ھاوسنوورە.
مێژوو
ناوی ڕەسەنی ناوچەی ئاتۆک ئاتۆک بوو. دوای ئەوەی فەرماندەی گشتی ھێزەکانی بەریتانیا سێر کۆڵین کامپبێل گۆڕدرا بۆ کامپبێلپور کە شاری کامپبێلپوری ئاوەدان کردەوە. ناوی ئاتۆک لە ساڵی ١٩٧٨ گەڕێنرایەوە.
خوێندن
ئاتۆک بە گشتی ١٢٨٧ قوتابخانەی حکومی ھەیە کە لەسەدا ٥١ (٦٥٧ قوتابخانە) بۆ خوێندکاری کچە. قەزاکە ژمارەی وەرگرتنی خوێندکارانی لە قوتابخانەکانی کەرتی گشتیدا ٢٢٤ ھەزار و ٤٨٧ کەسە، کە ڕێژەی خوێندەوارییان ٢٦٫٣٪یە. ئاتۆک بە زۆرترین قەزای کەم گەشەسەندوو لە پەنجاب دادەنرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:قەزای ئاتۆک
یان (سێ شانشینەکە)
یان (بە چینی:燕國) شانشینێکی دێرینی چین بوو، کە بوونی ھەبووە لە تەمموزی ٢٣٧ تا ئەیلولی ٢٣٨ لە نیمچەدوورگەی لیاودۆنگ بوونی ھەبووە. . کە وەک سەردەمی سێ شانشینەکە ناسراوە.
پێشوو تر شانشینەکە سەربەخۆ بووە و لەلایەن پاشا گۆنگسون دو، وە کوڕەکەی گۆنگسون کانگ فەرمانڕەوایی کراوە لە ١٩٠ تا ٢٣٧ی زاینی
سەرچاوەکان
پۆل:٢٣٧ پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین پۆل:مێژووی چین پۆل:سێ شانشینەکە
سینگاپوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سینگاپوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ماریۆ
وێنۆک|نیشانەی کاراکتەری ماریۆ
ماریۆ بە(ئینگلیزی: Mario؛ ژاپۆنی: マリオ: بە ھانگول: 마리오) کاراکتەرێکی خەیاڵی نێو یاریەکانە، لە یاریەکانی ماریۆدا. یاریەکە لەلایەن 'سیگیرو میامۆتۆەوە درووستکراوی کۆمپانیای نینتۆدۆە. یەکەم دەرکەوتنی کاراکتەرەکە دەگەڕێتەوە بۆ یاری (Donkey Kong) لەساڵی ١٩٨١.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:یاریەکان پۆل:یاریە ڤیدیۆیەکان پۆل:درووستکراوانی وڵاتی ژاپۆن پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن شیگێرو میامۆتۆ دروستکراون پۆل:خەڵکی خەیاڵی ئەمریکی لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا پۆل:کارەکتەرانی ناو یاری ڤیدیۆیی کە لە ١٩٨١ ناسێنراوە
سیلۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
سیلۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
غەریب کەندی
غەریب کەندی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
غەریب کەندی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سەرنەوان
سەرنەوان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سەرنەوان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەرگێنە، پێنجوێن و لە باشوور لەگەڵ گوندی بناوەسوتە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بایەوە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بلکیان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
موارەکاوا
جوگرافیا
موارەکاوا  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بێلولە
بێلولە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بێلولە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی باخەھەنارە و لە باشوور لەگەڵ گوندی باوەیسی سەید موحەمەد لە شارستانی سەلاسی باوەجانی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دەربەندبێلولە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حەسار.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
چێوەی سەروو
چێوەی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
چێوەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چێوەی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی پارژین و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی وەرێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئەسپیندارە.
نوێترین بنەچەی ھاوبەش
لە زانستی زیندەزانی و بۆماوەزانی دا (نوێترین بنەچەی ھاوبەش (MRCA) یان کۆتا بنەچەی ھاوبەش (LCA))ی کۆمەڵە زیندەوەرێک بریتییە لە نوێترین تاک کە ھەموو زیندەوەرەکانی کۆمەڵەکە سەرچاوەیان لێوەگرتووە. دەستەواژەکە بۆ بنەچەی کۆمەڵە بۆماوەیەک (جیین) بەکاردێت نەک زیندەوەر.
دەکرێت (MRCA) کۆمەڵە تاکێک دەستنیشان بکرێت لەڕێی ئاماژە پێکردنی زانستی دامەزراوی پەرەسەندنی وەچەکانەوە. ھەرچەندە بەشێوەیەکی گشتی کارێکی ئەستەمە دەستنیشان کردنێکی وردی (MRCA) کۆمەڵەیەکی گەورە بەڵام دەکرێت خەمڵاندنێکی نزیک ئەنجامبدرێت بۆ ئەو کاتەی کە (MRCA) تێیدا ژیاوە. دەکرێت ئەم جۆرە خەمڵاندنە لە (کاتی نوێترین بنەچەی ھاوبەش - TMRCA) ئەنجامبردێت بەھۆی ئەنجامی تاقکیردنەوەکانی (ناوکە ترشی ڕایبۆزی کەم ئۆکسجین - DNA) و خێرایی بازدان (گۆڕان) وەک ئەوەی کاریپێکراوە لە زانستی بۆماوەزانی دا، یان لەڕێی بە سەرچاوە وەرگرتنی نموونەیەکی ماتماتیکی نا بۆماوەیی یان بەکارھێنانی لێکچواندنی ئەلکترۆنی (Simulation).
تەمەنی (MRCA) مرۆڤ نەزانراوە بەڵام بەدڵنیاییەوە کەمترە لە تەمەنی ھەردوو (Y-MRCA و mt-MRCA) وە بە ٢٠٠ ھەزار ساڵ خەملێندراوە.
کۆتا بنەچەی ھاوبەشی گشتی (LUCA) نوێترین و کۆتاترین بنەچەی ھەموو شێوەکانی ژیانە لەسەر زەوی و خەملێنراوە کە نزیکەی (٣٫٥ – ٣٫٨) میلیارد ساڵ لەمەوپێش ژیاوە.
(MRCA) جۆرە جیاوازەکان
بەرنامەی ناساندنی تەواوی زانستی بنەچەزانی جۆرە زیندەوەرەکان بە «درەختی ژیان» پێناسەکراوە و بەرنامەکە خەمڵاندنی کاتی ھەموو دیاردە زانراوەکانی دروست بوونی جۆرەکان لەخۆدەگرێت، بۆ نموونە (MRCA)ی سەگ و پشیلە خەملێنراوە کە ٤٢ میلیۆن ساڵ لەمەوبەر ژیاوە.
لە کتێبەکەی ڕیچارد دۆکینزی ساڵی ٢٠٠٤ بە ناوی (چیرۆکی بنەچە - The Ancestor's Tale) چەمکی کۆتا بنەچەی ھاوبەش لە دیدگای پەرەسەندنی مرۆڤەوە شیکراوەتەوە بۆ خەڵکی گشتی. ھەموو مێژووی بنچەی مرۆڤ لە ٤٠ قۆناغ پێکدێت و دۆکینز لە کتێبەکەی دا ھەڵدەستێت بە پلەبەند کردنی بنەچە و ڕەسەنایەتی مێژووی قۆناغەکانی مرۆڤ لە کەمترین تەمەنەوە بۆ زۆرترین تەمەن.
سینگاپوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سینگاپوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
نوێترین بنەچەی ھاوبەش
دیاریکردنی (MRCA)ی کۆمەڵەیەک لەڕێی تاکە دیارکەرێکی بۆماوەیی
پێچەوانەی زیندەوەرەکان، جیین لە وەچەیەکی زیندەوەرەکانەوە بۆ وەچەی داھاتوو دەگوازرێتەوە وەک لەبەرگیراوێکی (کۆپی) نایاب یان وەک جیینێکی گواستراوی کەمێک گۆراو. لەگەڵ ئەوەی زیندەوەرەکان تۆماری بنەچە و تۆماری وەچەکانیان لەڕێی زاوزێی سێکسییەوە بەدەست دەھێنن بەڵام جیینەکان تاکە زنجیرەیەکی بنەچەیی و تۆمارێکی وەچەکانیان ھەیە. زیندەورێکی بەرھەمھاتوو لەڕێی زاوزێکردنی پیتاندنی سێکسی (زاوزێکردن لەڕێی پیتاندنی ھێلکە بە تۆو) خاوەنی بە لایەنی کەمەوە دوو بنەچەیە (دایک و باوکی ڕاستەوخۆی) بەڵام جیینێک ھەمیشە خاوەنی یەک بنەچەیە لە ھەر نەوەیەک دا.
(TMRCA) تەواوی مرۆڤە زیندووەکان
تەمەنی (MRCA)ی ھەموو مرۆڤە زیندووەکان نەزانراوە بەڵام بە دڵینیاییەوە کەمترە لە تەمەنی ھەردوو (mt-MRCA: مایتۆکۆندریای ئیڤ و Y-MRCA: کرۆمۆسۆمی ئادەم) کە تەمەنی ھەردووکیان خەملێنراوە بە نزیکی لە نێوان ١٠٠ بۆ ٢٠٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر.
سینگاپوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
نوێترین بنەچەی ھاوبەش
(TMRCA) تەواوی مرۆڤە زیندووەکان
تەمەنی (MRCA) مرۆڤ نەزانراوە بەڵام بەدڵنیاییەوە کەمترە لە تەمەنی ھەردوو (Y-MRCA و mt-MRCA) وە بە ٢٠٠ ھەزار ساڵ خەملێندراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ژینناسیی پەرەسەندنی
قۆخی مامینە
قۆخی مامینە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قۆخی مامینە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی شابان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئەحمەدکلوان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ڕاوگان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دەرەمیانە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئاگا (فیلم)
ئاگا یەکەم فیلمی کوردی ئەنیمەشنی دوو ڕەھەندییە کە باس لە ئەنفال دەکات، فیلمەکە ٦٠ خولەکە و لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٧ نمایشکرا.
بۆ یەکەم جار لە کوردستان فیلمێکی ئەنیمەیشن بەرھەمدەھێندرێت بە ناوی "ئاگا" کە لەسەر شاشەی سینەماکانی کوردستان پەخشکراوە.
فیلمی "ئاگا" نووسین و سیناریۆی ئەمیر حاجی داوودە، و ئەم فیلمە ئەنیمەیشنە لەلایەن بێھنام بابازادە، کە کوردێکی ڕۆژھەڵاتە دەرھێنانی بۆ کراوە، ھاوکات ‎بەڕێوەبەری ھونەری گەیلان عەبدوڵڵایە.
ئادەم موتۆ
ئادەم موتۆ (؛ لەدایکبووی ١٩ی تەممووزی ١٩٨٠) نووسەر و دەرھێنەر و ھونەرمەندی ئەمریکییە، بە کارەکەی ناسراوە وەک بەرھەمھێنەرێکی جێبەجێکار و پێشکەشکاری زنجیرەی تەلەفزیۆنی کاتی سەرکێشی.
ئاگا (فیلم)
ئەم فیلمە ئەنیمەیشنە لەلایەن ستافێکی کورد و ستافێکی ئێرانییەوە دەرھێنراوە و کۆمەڵێک ھونەرمەند و کەسایەتی بەناوبانگی کورد ڕۆڵی سەرەکی لەم فیلمەدا دەبینن. ھەریەک لە ڕەنج سەنگاوی، ھەژان ھێرش، و ساز ئاسۆ ڕۆڵی تێدا دەبینن، کاری ساوند دیزاینی لەلایەن بژار دیلان بۆ کراوە و گۆرانییەکەی لەلایەن دەریا کاروان وتراوە و بەرھەمھێنانی ئەدیابین ئەجێنسییە.
چیڕۆک
‎ئاگا چیڕۆکێکە کە باس لە منداڵێکی کورد دەکات، کە دەربازبووی ژێردەستی ڕژێمی بەعسە لەکاتی ئەنفالکردنی خانەوادەکەی و گوندەکەیان، ھاوکات ئاگا بەبیرھێنانەوەیەکە لەو نەھامەتیانەی کە کورد لە ساڵانی ڕابردوو لەسەر دەستی دوژمنانی بینیویەتی.
ئادەم موتۆ
پیشە
موتۆ ھاوڕێیەکی نزیکی دروستکەری زنجیرە کارتۆنی «کاتی سەرکێشی» بوو، بەناوی «پێندڵتۆن وارد» لە CalArts. کاتێک وارد یەکەم جار کاری لەسەر بەرنامەی کارتۆنەکان «کاتی سەرکێشی» و «فریدیتۆر» و «دایەنگە» دەکرد، بۆ زنجیرەی کارتۆنەکان، موتۆ یارمەتیدا کە پشتگیری بکات. لە کۆتاییدا موتۆ بەردەوام بوو لە کاری زنجیرەی تەلەفزیۆنیدا، لەوێ کاری ھونەرمەندی بۆ کتێبە کۆمیدییەکە دەکرد، لە ماوەی وەرزی یەکەمی نمایشەکە بە ھاوبەشی لەگەڵ ئەلیزابێس ئیتۆ بوو، بەڵام لە ماوەی وەرزەکانی دووەم و سێیەمی نمایشەکە ھاوبەشی ڕێبێکا شوگەر بوو. لە ماوەی ساڵی دواتردا بۆ بەڕێوەبەری داھێنەر بەرزکرایەوە، و لە ناوەڕاستی وەرزی پێنجەمی نمایشەکە بەرزکرایەوە بۆ بەرھەمھێنەرێکی بەشەرەف، پاشان بەرھەمھێنەرێکی ھاوبەڕێوەبەری. لە ناوەڕاستی وەرزی پێنجەوە تا کۆتایی نمایشەکە وەک دەرھێنەر و بەرھەمھێنەری جێبەجێکاری نمایشەکە خزمەتی کردووە (دوای ئەوەی وارد لە ماوەی وەرزی پێنج دا ماوەیەک ھەنگاوی نا).
ئاگا (فیلم)
پەخشکردن
‎لە ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٧ لە شاشەی زۆربەی سینەماکانی کوردستان  نمایشکرا. و لە ١٤ی نیسانی ٢٠١٨ بۆ یەکەمجار لە تەلەڤیزیۆنی ئاسمانیی ڕووداو پەخشکرا، کە ھاوکاتە لەگەڵ ڕۆژی یادکرنەوەی قوربانیانی ئەنفال.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە کوردییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە دوو ڕەھەندییەکان
ئادەم موتۆ
خەڵاتەکان
کارەکانی ئادەم موتۆ لە زنجیرەی «کاتی سەرکێشیدا» پاڵاوتنی خەڵاتی ئێمی بۆ وەرزی کۆتایی ٢٠١١ وەرگرتووە، لەبەر زنجیرەی «لە نایتسۆفیرەوە ھاتووە»، لەگەڵ ھاوکارە کتێبی کۆمیدییەکەی ڕێبێکا شوگەر.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:دەرهێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی پۆل:بەرهەمهێنەرانی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمەریکی پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:نمایشكاران پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمەریکی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم پۆل:کەسایەتییەکانی نێو کارتۆن نێتوۆرک پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
بەندەری فاوە بەسرە
thumb
بەندەری فاو ( بە عەرەبی : ميناء الفاو الكبير ) ، دەکەوتە قازەی فاوە سەر بە شاری بەسرە. ئەم بەندەرە یەکەکە لە بەندەراکانی هەر گەورەی عیراق و ناوچەکە یە، ئەم بەندەرە لە سالی 2010ەوە  لە لایان حکومەتی عیراقەوە بریار دروستکردنی لسەر درایەوە و تاکو ئێستا کار لسەر دەکرێت و بریارە تاکو 2024 تەواوببێت.تێچووی پرۆژەی بەندەری فاو نزیکەی 4.6 ملیار یۆرۆیە. درێژیی شەپۆلشکێنەکانی بەندەری فاو زیاتر لە 16 کیلۆمەترە و درێژترینی سەر ئاستی جیهانە، ھەربۆیە ناوی چووەتە کتێبی گینسەوە. سودی ئەم بەندەرە بۆ وەلاتی عیراق سودێکی یەکجار مەزنی هەیە، چونکە دەبت خالکی هاوچەرخ بۆ عیراق لە رووی ئابووریەوە. ئەم بەندەرە وە دەکەت کە عیراق و ئەوروپا بەیەکەوە گرێبدەتەوە چوونکە هەموو گەشتەکانی بازرگانی لە رۆژهەلاتی ئاسیا بە رێگەی ئەم بەندەرەیەوە لە خاکی عیراق دەرباسی ئەوروپا دەبن.
سەرچاوە
پۆل:پارێزگای بەسرە
سیلۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
سیلۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
نیرڤانا (گرووپ)
نیرڤانا گرووپێکی ڕۆکی ئەمریکی بوو کە لە ساڵی ١٩٨٧ لەسەر دەستی کورت کۆبەین و کریس نۆڤۆسێلیک دامەزرا لە ئابێردیینی واشینتن. ھەر چەندە تەنھا ٣ ئەلبومی درێژخایەنی ستودیۆیان ھەبوو لە ٧ ساڵەی دامەزرانیاندا، بە یەکێک لە ھاندەرترین و سەرکەوتووترین گرووپەکان دادەنرێن لە مێژوودا. لە ساڵی ١٩٩٤ گرووپەکە لێکجوودابوونەوە دوای مردنی کورت کۆبەین، بەڵام گۆرانییەکانیان ھێشتا بەناوبانگە و لە میدیاکاندا لێ دەدرێنەوە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای فەڕەنسی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٨٧
کەڵبە
کەڵبە یان عەقیق جۆرە بەردێکی نایاب و تایبەتە وەک کانزایەکی دیاریکراو ناناسرێت ئەمەش بەھۆی ئاڵۆزی لە ئاوێتەی پێکھاتەکەی بەگشتی کۆمەڵە بەردێکن لە پۆڵی سیلیکا، بەتایبەت کەڵبەی سپی کە بەردێکی دەگمەن و نایابە یان کەڵبەی ھێلدار و کەڵبەی خاڵ خاڵ و کەڵبەی ئاونگ. بە شێویەکی سەرەکی بەردی کلسی لە پێکھاتەکەیان دا ھەیە. زۆرینەی بەردە کەڵبییەکان ڕەنگێکی بۆزیان ھەیە. کەڵبەی ھێلدار بە زۆر ڕەنگی جیاواز ھەن وەک ھێلی سپی و زەرد و سوور و خاکی و ڕەش. ھۆکاری ئەم ڕەنگانەش بەھۆی ئۆکسانی ئاسنەوەیە کە لە پێکھاتەکەیدا ھەیە، یان ئەو کەڵبانەی ڕێژەی مەنگەنیزی زیاتر ڕەنگەکەی سوورباو دەبێت.
سێر کۆڵین کامپبێل
وێنۆک|سێر کۆڵین کامپبێل فیڵد مارشال کۆڵین کامپبێل یەکەم بارۆن کلاید (٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٧٩٢ – ١٤ی ئابی ١٨٦٣)، ئەفسەرێکی سوپای بەریتانیا بوو. دوای ئەوەی لە جەنگی نیمچە دوورگەکان و جەنگی ١٨١٢دا خزمەت دەکات، لە جەنگی یەکەمی تریاکدا فەرماندەیی فەوجەکانی ٩٨ی پێ بووە و دواتر لە جەنگی دووەمی ئینگلیز و سیخەکاندا فەرماندەیی لیوایەکی کردووە. دواتر لە شەڕی ئەلما فەرماندەیی لیوای ھایلاندەکانی کرد و بە «ھێڵی سووری تەنکەکەی ھایلاندەکان» ھێرشی ڕووسیای بۆ سەر بالاکلاڤا لە کاتی جەنگی کریمیادا بەرپەرچ دایەوە. لە قۆناغێکی سەرەتایی یاخیبوونی ھیندستاندا، بوو بە فەرماندەی گشتی ھیندستان و لەو ڕۆڵەدا، لاکنۆی ڕزگاری کرد و دواتر چۆڵکرد و دوای ھێرشکردنە سەر تاتیا تۆپێ و بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە لە شەڕی دووەمی کاونپۆر شکستی ھێنا، جارێکی دیکە لاکنۆی گرتەوە. لەکاتێکدا کە ھێشتا فەرماندەی گشتی بوو مامەڵەی لەگەڵ «یاخیبوونی سپی پێستەکان» لە نێوان سەربازانی کۆمپانیای ڕۆژھەڵاتی ھیندستان کرد، و ئەو سوپایەی ڕێکخست کە لە جەنگی دووەمی تریاکدا ڕەوانەی ڕۆژھەڵات کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٩٢ پۆل:مردووانی ١٨٦٣ پۆل:مارشاڵی مەیدانی بەریتانی پۆل:بەخاک سپاردن لە وێستمینستەر ئەبی
تۆشكه‌ (كڕێشی سه‌ر)
تۆشكه‌ حاڵه‌تێكی پێسته‌ كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی تووشی پێستی سه‌ر ده‌بێت. نیشانه‌كانی بریتین له‌ هه‌ڵوه‌رینی توێژاڵی یان خانه‌ مردووه‌كانی پێستی سه‌ر و خورشتێكی كه‌م یان مامناوه‌ند. ئه‌گه‌ر حاڵه‌ته‌كه‌ خراپتر بوو ئه‌وه‌ ده‌بێته‌ هۆی هه‌لئاوسانی پێست (seborrhoeic dermatitis).
هۆكاره‌كه‌ی تا ئێستا نادیاره‌ به‌ڵام وا باوه‌ڕده‌كرێت كۆمه‌ڵێك كۆلكه‌ی بۆماوه‌یی و ژینگه‌یی بگرێته‌وه‌. به‌هۆی كه‌می دروستی و خاوێنی نییه‌. له‌وانه‌یه‌ له‌ وه‌رزی زستان خراپتر ببێت. هۆكاری بنچینه‌یی و چۆنییه‌تی ڕوودانی ئه‌و حاڵه‌ته‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ گه‌شه‌كردنی له‌ ڕاده‌به‌ده‌ری خانه‌كانی پێست. ده‌ست نیشانكردنی حاڵه‌ته‌كه‌ ( به‌ ئینگلیزی: diagnosis) پاش به‌ دیار كه‌وتنی نیشانه‌كان ده‌كرێت.
هیچ چاره‌سه‌رێكی زانراو نییه‌ بۆ ئه‌وه‌ی حاڵه‌ته‌كه‌ ڕاسته‌وخۆ چاره‌سه‌ر بكات به‌ڵام ده‌توانرێت هه‌ندێك ده‌رمان یان كرێمی دژه‌ كه‌ڕوویی (به‌ ئینگلیزی: Antifungal Medication) به‌كاربهێنرێت بۆ باشتركردنی حاڵه‌ته‌كه‌. تۆشكه‌ تووشی نزیكه‌ی له‌ سه‌دا په‌نجای پێگه‌یشتوان ده‌بێت، نێرینه‌ زیاتر له‌ مێیینه‌ توشی تۆشكه‌ ده‌بن. زیاتر له‌پاش باڵغبوون و له‌ ته‌مه‌نی هه‌رزه‌كاری ئه‌و حاڵه‌ته‌ به‌ دیار ده‌كه‌وێت و بڕه‌ بڕه‌ رێژه‌كه‌ی كه‌م ده‌بێته‌وه‌ تا پاش ته‌مه‌نی ٥٠ ساڵی.
نیشانه‌كان
وێنۆک|حاڵه‌تێكی ئاسایی تۆشكه‌
نیشانه‌كانی تۆشكه‌ بریتین له‌ خورانی پێستی سه‌ر و هه‌ڵوه‌رینی خانه‌ مردووه‌كانی پێستی سه‌ر شێوه‌ی پروشه‌ی ورد و سپی. په‌ڵه‌ی سوور، هه‌ندێك ناوچه‌ی چه‌ور له‌سه‌ر پێست و هه‌ستكردن به‌ قدیلانه‌ له‌سه‌ر پێست هه‌ندێكیترن له‌ نیشانه‌كان.
هۆیه‌كان
له‌ كاتێكدا كه‌ چینه‌كانی پێست خۆیان ده‌گۆڕن یان ئاڵوگۆڕ ده‌كرێن له‌گه‌ڵ خانه‌ی نوێ، خانه‌ كۆنه‌كان پاڵیان پێوه‌ده‌نرێت بۆ ده‌ره‌وه‌ و به‌شی سه‌ره‌وه‌ى پێست كه‌ له‌وێدا ده‌مرن و هه‌ڵده‌وه‌رێن وه‌كو پروشه‌ یان كلۆی به‌فر. بۆ زۆربه‌ی كه‌سه‌كان ئه‌و توێژاڵانه‌ی پێست زۆر بچووكن تا ببینرێن. هه‌رچۆنێك بێت هه‌ندێك بارودۆخ واده‌كات كه‌ ئه‌و ئاڵوگۆڕییه‌ی خانه‌كان نائاساییانه‌ خێرابێت. خۆی له‌ خۆیدا ئه‌و ئاڵوگۆرییه‌ (پێڕاگه‌یشتن و هه‌ڵوه‌رینی خانه‌كان) له‌ ماوه‌ی مانگێكدا ڕووده‌دات به‌ڵام وا گریمانه‌ ده‌كرێت كه‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی تۆشكه‌یان هه‌یه‌، خانه‌كان له‌ ماوه‌ی ٢-٧ ڕۆژ ئاڵوگۆڕییه‌كه‌ بكه‌ن. له‌ ئه‌نجامدا، ئه‌و خانه‌ مردووانه‌ی پێست به‌ شێوه‌ی تۆپه‌ڵێكی گه‌وره‌ و چه‌ور هه‌ڵده‌وه‌رن وه‌كو كڵۆی سپی یان خۆڵه‌مێشی له‌سه‌ر پێستی سه‌ر، پرچ، جل و به‌رگ ده‌رده‌كه‌ون.
به‌پێی توێژینه‌وه‌یه‌ك، ئه‌نجامی دروستبوونی تۆشكه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سێ كۆلكه‌ یان هۆكار:
ورده‌-زینده‌وه‌ره‌كان
به‌ پێی توه‌ژینه‌وه‌یه‌كی ساڵی ٢٠١٦، به‌كتریا (Propionibacterium و Staphylococcus به‌ شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی) گرینگتره‌ له‌ كه‌ڕوو بۆ دروستبوونی تۆشكه‌. ئاماده‌بوونی به‌كتریاش له‌ ژێر كاریگه‌ری بڕی ئاو و چه‌وری پێستبوو.
هه‌وكردنی پێستیی چه‌وریی
له‌و جۆره‌ هه‌وكردنه‌دا، سووربوونه‌وه‌ و خورشت له‌ ده‌وروبه‌ری لۆچه‌كانی لووت و برۆ زوو زوو ڕووده‌دات، به‌ته‌نیا پێستی سه‌ر نا. هه‌وكردن ده‌توانرێت بناسرێته‌وه‌ به‌ سووربوونه‌وه‌، گه‌رمی، ئێش، ئه‌ستووربوون و ده‌بێته‌ هۆی هه‌ستیاری.
چاره‌سه‌ر
وێنۆک|شامپۆی Ketoconazole بۆ چاره‌سه‌ری تۆشكه‌
دژه‌ كه‌ڕوویی
چاره‌سه‌ره‌ دژه‌ كه‌ڕووییه‌كان وه‌كو (ketoconazole، Zinc pyrithione، Selenium disulfide) كاریگه‌ر بوونه‌. وا دیاره‌ Ketoconazole كاریگه‌ریه‌كی درێژخایه‌نتری هه‌یه‌.
Ciclopirox زۆر به‌كاردێت وه‌كو دژه‌ تۆشكه‌ له‌ زۆربه‌ی ئاماده‌كارییه‌كاندا.
تاری خه‌ڵووز (قیڕی خه‌ڵووز)
واده‌كات كه‌ هه‌ڵوه‌رینی خانه‌كان له‌ چینی سه‌ر سه‌ره‌وه‌ی پێست ڕووبدات و گه‌شه‌كردنی خانه‌ نوێیه‌كان هێواش ده‌كاته‌وه‌.
وشه‌زانی (توه‌ژینه‌وه‌ی وشه‌ داتاشین)
به‌ پێی فه‌رهه‌نگی ئۆكسفۆردی ئینگلیزی، وشه‌ی (dandruff) واتا تۆشكه‌ له‌ ساڵی (١٥٤٥)ه‌وه‌ سه‌لمێنراوه‌ به‌ڵام تا ئێستا بنچینه‌ی وشه‌كه‌ نه‌زانراوه‌.
سه‌رچاوه‌كان
پۆل:سەر و ملی مرۆڤ پۆل:سەرتاشی پۆل:نیشانەکانی نەخۆشی پۆل:پێستناسی
محەممەد تاھیر کوردی
وێنۆک|محەممەد تاھیر کوردی محەممەد تاھیر عەبدولقادر کوردی (لەدایکبووی ١٩٠٠ – مردووی ١٩٨٠) مێژووناس و وێنەکێش و خۆشنووسێکی کوردی ئیسلامییە.
ژیان
محەممەد تاھیر لە ١٩٠٠ لە شاری مەککەی عەرەبستانی سعودی لەدایک بووە، باوک و دایکی کوردن و بەمەبەستی حەج شاری ھەولێریان جێھێشتووە بۆ مەککە بەڵام ئیتر لەوێ نەگەڕاونەتەوە، محەممەد تاھیر خوێندنی فەرمی لە قوتابخانەی فەلاحی میری تەواوکردووە. لە ساڵی ١٩٢١ باوکی دەینێرێتە زانکۆی ئەزھەر لە میسر بەڵام بەھۆی ئارەزووی لە خۆشنووسی و وێنەکێشان خوێندنەکەی دەگۆڕێت بۆ زانستەکانی خۆشنووسی و ڕێنووسەکانی عەرەبی دواتر لە ساڵی ١٩٤٥ دەگەڕێتەوە ھەولێر و گرنگی بە ھونەری خۆشنووسی و زەخرەفەی مزگەوتەکان دەدات بۆ ئەم مەبەستە چەندین خولی ڕاھێنانی کردۆتەوە لەشارەکانی ھەولێر و بەغدا لە بەناوبانگترین قوتابییەکانی حوسێن ئەعزەمییە، لەگەڵ ھاتنی حوکمی بەعسییەکان ١٩٧٩ ناچار دەبێت عێراق و کوردستان جێ بھێڵێت و بەرەو سعودییە بگەڕێتەوە یەک ساڵ دوای گەڕاندنەوەی لەشاری مەککە کۆچی دوایی دەکات و لە گۆڕستانی مەعلات بەخاک دەسپێردرێت، لە گرنگترین کارەکانی نووسینەوەی تەواوی قورئانی پیرۆز و وێنەکێشان و ئەندازەکردنی بەردە ڕەشەکەی کەعبەیە ھەروەھا چەندین پەرتوک و نامیلکەی لەبارەی خۆشنووسی لە دوای خۆی جێیھێشتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژوونووسانی کورد پۆل:مردووانی ١٩٨٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠
خوێن مەیین
alt=مەینی خوین|وێنۆک|Deep Vein Thrombosis (DVT)
نەخۆشیی خوێنھێنەری قووڵ (یان خوێن مەین) بریتییە لە مەینی خوێن کە دەر دەکەوێت لەنێو خوێنھێنەرێکی قووڵ لە لەش، زۆربەی کات لە قاچ لە خوێنھێنەرێک کە ڕا دەکات بەناو ماسوولکەکانی پوز و ڕان.
بە تێکرا، ٢٧٤ کەس ھەموو ڕۆژێک لە مەیینی خوێنەوە دەمرن.
نیشانەکان
ھەرچەندە لە ھەندێک باردا لەوانەیە ئەم نەخۆشیە ھیچ نیشانەیەکی نەبێت.
ئەگەر زوو چارەسەری نەخۆشیەکە نەکرێت، بە نزیکی ١ لە ١٠ کەسی تووشبوو، خوێنبەرەکانی سییەکانیان قەپات ئەبێت بەھۆی پارچە خوێنە مەییوە دەرپەریوەکان لە خوێن، کە ئەمەش دۆخێکی مەترسیدارە ئەبێتە ھۆی تەنگەنەفەسی، بوورانەوە و ئازار لە سیەکان کاتی ھەناسەدان.
ھۆکارەکانی توشبوون
توشبوون بەم نەخۆشیە باوترە لە کەسانی سەروو ٤٠ ساڵ، بەڵام لە ھەموو تەمەنێک دەردەکەوێت.
جگە لە تەمەن، چەند ھۆکارێکی تری توشبوونی ھەیە کە بریتین لە
دەستنیشانکردن
جۆرێکی تایبەتیی ئەلترەساوند بەناوی ئەلترەساوندی دۆپلە دەتوانێت بزانێت چەند خێرا خوێن دەڕوات بەناو بۆریەکانی خوێن. ئەمە ھاوکاری دکتۆر دەکات کە کاتێک ڕۆیشتنی خوێن ھێواش دەبێت دەتوانێت دیاری بکات کە لەلایەن مەیینی خوێنەوەیە. ئامێری (ترانسدەکتەر) دەخرێتە سەر بەشە توشبوەکەی لەشت، شەپۆلی دەنگی دەنێردرێتە شانەکانی لەش و کۆمپیوتەرێک بە وێنە مەیینی خوێن پشان ئەیات.
تاقیکردنەوەیەک بەناوی (د-دیمەر) دەکرێت کە ھەست بە پارچەی تێکشکاوی خوێنە مەییوەکات دەکات کە شلە لەناو خوێن و تا زیاتر لەم پارچانە دیاری کات، ئەگەری زیاترە کە خوێن مەینت ھەبێت. بەڵام تاقیکردنەوەی د-دیمەر ھەمیشە جێی متمانە نیە چونکە پارچەی مەیینی خوێن دەتوانن زیاد بکەن لەدوای نەشتەرگەریەک، برینداری یان لەماوەی سکپڕی.
بۆیەیەکی شل بە دەرزی لە پێ دەدرێت، بۆیەکە بۆ سەرەوەی قاچ دەڕوات و ھەستی پێ ئەکرێت لەلایەن تیشکی ئێکس (x-ray) و ئەو شوێنە دیاری دەکات کە ڕۆیشتنی خوێن وەستاوە.
دەتوانن وێنەی خوێنھێنەرەکانت دەستەبەر بکەن و لەوانەیە نیشان بدەن ئەگەر مەیینێکت ھەبێت. ھەندێ جار ئەم پشکنینانە ئەنجام دەدرێ بۆ ھۆی دیکە بەڵام مەیینێک ئاشکرا دەکەن.
ڕێگرتن لە توشبوون
کاتی چوون بۆ نەشتەرگەری ئەندامێکی تیم چاودێری مەترسی دەرکەوتنی مەیینێکی خوێن دەکات.
دوواوە
دوواوە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.