cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ماڵپەڕی سەرەکیی ملیۆن دۆلار
فرۆشتنی پێکسڵ
لەبەر ئەوەی پێکسڵەکە زۆر بچووکە و بە ئاسانی نابینرێت، پێکسڵەکان بە پاکەتی ١٠٠ و ١٠ × ١٠ فرۆشران؛ لە ئەنجامدا کەمترین نرخی کڕینی پێکسڵەکان ١٠٠ دۆلار بووە. دوای سێ ڕۆژ لە خستنەبازاڕی سایتەکە، یەکەم پیکسڵ لەلایەن سایتێکی مۆسیقای ئۆنلاینەوە کڕدرا کە لەلایەن ھاوڕێیەکی تیۆ بەڕێوەدەبرێت. ٤٠٠ پێکسڵی بە فۆرماتێکی ٢٠ × ٢٠ کڕیوە. سەرەتا بەبازاڕکردنی ماڵپەڕەکە تەنھا لە ڕێگەی زارەکییەوە بوو، بەڵام دوای ئەوەی ماڵپەڕەکە ١٠٠٠ دۆلاری لە فرۆشتنی بەدەستھێنا، بەیاننامەیەکی ڕۆژنامەوانی دەرچوو، کە بی بی سی ڕوماڵی کرد. ماڵپەڕی The Register کە ماڵپەڕێکی ھەواڵی تەکنەلۆژیایە، لە مانگی ئەیلوولدا لە دوو بابەتدا لاپەڕەی سەرەکی ملیۆن دۆلاری خستەڕوو. تا کۆتایی مانگی ئەیلوول، ماڵپەڕی سەرەکی ملیۆن دۆلاری نزیکەی ٢٥٠ ھەزار دۆلاری داھاتی بۆ تیۆ و پلەی سێیەمی لە «جووڵەکاران و لەرزۆکەکان»ی ئەلێکسادا بەدەستھێنا لە دوای بریتنی سپێرز و فۆتۆ دیستریکت نیووز. لە ٦ی تشرینی یەکەمدا تیۆ ڕای گەیاند کە ماڵپەڕەکەی ٦٥ ھەزار سەردانیکەری ناوازەی ھەیە. و ١٬٤٦٥ خاڵی لە سایتی Cauldron بەدەستھێناوە، ئەمەش وای کردووە یەکێک بێت لە بەرزترین ڕیزبەندییەکان لەو ھەفتەیەدا. دوای یازدە ڕۆژ ژمارەی سەردانیکەرانی ماڵپەڕەکە گەیشتە ١٠٠ ھەزار کەس. تا ٢٦ی تشرینی یەکەم، دوو مانگ دوای دەستپێکردنی ماڵپەڕی سەرەکی ملیۆن دۆلاری، زیاتر لە ٥٠٠ ھەزار و ٩٠٠ پێکسڵ بە ١٤٠٠ کڕیار فرۆشرابوو. تیۆ ڕای گەیاند کە تا شەوی سەری ساڵ، ماڵپەڕەکە گەیشتووەتە ٢٥ ھەزار سەردانکەر لە کاتژمێرێکدا و لە ئەلێکسادا پلەی ١٢٧ی بەدەستھێناوە. ھەروەھا ڕای گەیاندووە کە لە کۆی ١٠٠٠ ھەزار پێکسڵ ٩٩٩ ھەزار پێکسڵ فرۆشراون.
لە یەکەمی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦، تیۆ ڕای گەیاند کە لەبەر ئەوەی خواست لەسەر ١٠٠٠ پێکسڵی کۆتایی زۆر زۆر بووە، «دادپەروەرترین و لۆژیکیترین ڕێگە» بۆ فرۆشتنیان ئەوەیە کە لە ئیبەی زیاد بکرێت؛ لەبری ئەوەی «ڕەسەنایەتی و ناوازەیی سروشتی ئەم بیرۆکەیە» تێکبدات بە دروستکردنی لاپەڕەیەکی تری ھاوشێوە. زیادکردنی پێکسڵەکان دە ڕۆژی خایاند و ٩٩ پێشنیاری قبوڵکراو پێشکەش کران. ھەرچەندە بڕە پارەیەک کە دەگاتە ١٦٠ ھەزار و ١٠٩٫٩٩ دۆلار پێشکەش کرا، بەڵام زۆربەیان وەک گاڵتەجاڕی کشێنرانەوە یان لە کارەکانیان دوورخرانەوە. تیۆ دەڵێت: لەڕاستیدا بە تەلەفۆن پەیوەندیم پێوەکردن و دەرکەوت گاڵتەیان دەکرد، ئەمەش بەڕاستی نائومێدکەر بوو، بۆیە لە کۆتا خولەکدا ئەو ئۆفەرانەم دابەزاند. بەرزترین بڕی قبوڵکراو ٣٨٬١٠٠ دۆلار بوو، کە لەلایەن فرۆشگایەکی ئۆنلاین بە ناوی MillionDollarWeightLoss.com پێشکەشکرا کە بەرھەمەکانی پەیوەست بە ڕێجیم دەفرۆشێت. تیۆ دانی بەوەدانا کە پێشبینی دەکات کۆتا پیکسڵەکان بە زیاتر لە ٣٨ ھەزار و ١٠٠ دۆلار بفرۆشرێن بەھۆی سەرنجی میدیاکانەوە. داھاتی گشتی تیۆ لە ماڵپەڕی ملیۆن دۆلارییەوە لە ماوەی پێنج مانگدا ١٬٠٣٧٬١٠٠ دۆلار بووە. تیۆ پێشبینی دەکرد ٦٥٠ بۆ ٧٠٠ ھەزار دۆلار بەدەستبھێنێت دوای خەرجییەکان و باج و بەخشینێک بۆ Prince's Trust, کە ڕێکخراوێکی خێرخوازی گەنجانە.
بەشێک لە کڕیارانی پیکسڵ بریتی بوون لە: دوکانی دیاری بۆنانزا، پاندا سیکیوریتی، بەرھەمھێنەرانی وۆڵمارت: تێچووی بەرز نرخێکی کەم, ئۆرەنج، زە تایمز، ڕاپسۆدی، ڕۆژی تاینی، یاھوو!, گازینۆی ئۆنلاین، بزنسە بچووکە تایبەتەکان، و کۆمپانیا خێرا دەوڵەمەندەکان، خزمەتگوزاری پەیوەندی ئۆنلاین، قەرزی کەسی، نموونەی بێبەرامبەر، و دیزاینی وێب.
لە میدیاکاندا
دوای ئەوەی بەیاننامەیەکی ڕۆژنامەوانی لە مانگی ئەیلوولدا یەکەم سەرنجی بۆ ماڵپەڕەکە ڕاکێشا، BBC Online, the Register, the Daily Telegraph, و PC Pro پێداچوونەوەیان بە ماڵپەڕی Million Home Page کرد لە بابەتەکاندا دۆلار. ھەروەھا تیۆ بانگھێشتی بەرنامەکانی سکای نیووز سەنڕایز و بی بی سی برێکفاست کراوە بۆ ئەوەی باس لە ماڵپەڕەکە بکات.
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ٢٠٠٥ لە بەریتانیا پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
ئەڵەھەپوت
ئەڵەھەپوت (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کوڕانی، ناوچەی کوڕانی، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
ئەڵەھەپوت ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
گێچە
گێچە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما نشیو، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
گێچە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
بێن ویشاو
بێنجمامین جۆن ویشاو (لەدایکبووی ١٤ی ئۆکتۆبەری ١٩٨٠) ئاکتەرێکی بەڕیتانیە.ئەو بۆ ڕۆڵەکانی لەشانۆی ھاملێت ناسرا. جگە لەمەش رۆڵی لەچەندین زنجیرەی تیڤی گێڕاوە وەک  (Nathan Barley), (Criminal Justice), (The Hour) وە (London Spy). ھەروەھا فیلمەکانی: Perfume: The Story of a Murderer (2006), I'm Not There (2007), Bright Star (2009), Brideshead Revisited (2008), Cloud Atlas (2012), The Lobster (2015), Suffragette (2015) و (The Danish Girl (2015.ھەروەھا بێن ڕۆڵی کیوی بینیوە لەفیلمەکانی جەیمس بۆند کەوا بریتین لە سکایفۆڵ و سپێکتەر.جگە لەمانەش دەنگی ورچی پادینگتنی کردووە لە ھەردوو بەشی فیلمەکە کە بریتی بوون لە پادینگتن لە ٢٠١٤ و پادینگتن ٢ لە ٢٠١٧.
سەرچاوە
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئینگلیزە بەڕەگەز ئەڵمانیەکان پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری درامی
١٦٧٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1675 (توضيح)
سوریا سیدھانتا
وێنۆک|جووڵەی خولانەوەی ھەسارەکان بەپێی کتێبەکە سوریا سیدھانتا پێکھاتووە لە کتێبێکی ھیندی کە لە سەدەی چواردا نووسراوەتەوە. ناوەڕۆکی کتێبەکە باسی گەردوون و کۆمەڵەی خۆر دەکات و لەناویدا باس لە گۆییبوونی زەوی و ڕووبەرەکەی و دوورییەکەی لە مانگەوە دەکات. کتێبەکە لە چواردە بەش پێکھاتووە و چەند وەشانێکیشی ھەیە کە تاکوو ئێستا مابێتنەوە، لە ساڵی ١٨٦٠دا کتێبەکە وەرگێڕدرایە سەر زمانی ئینگلیزی.
لە کتێبەکەدا وا باسکراوە کە زەوی جێگیرە و خۆر بە دەوری زەویدا دەخولێتەوە (بە پێچەوانەی بیر و باوەڕی ھاوچەرخەوە) و دەڵێت کە تیرەبازنەی زەوی ٨,٠٠٠ میلە (بەدواداچوونی پەسەندکراوی ھاوچەرخ دەڵێت کە ٧,٩٢٨ میلە) و تیرەبازنەی مانگ ٢,٤٠٠ میلە (لە ڕاستیدا ~٢,١٦٠ە) و باسی ئەوەش کراوە کە دووری نێوان مانگ و زەوی ٢٥٨,٠٠٠ میلە (کە لەڕاستیدا ٢٣٨,٠٠٠ میلە).
کتێبەکە ڕەنگە لەلایەن فەلسەفە و بیرۆکە یۆنانییەکانەوە ھان درابێت. سوریا سیدھانتا بە شێوەیەکی زۆر باش ڕاستییەکانی کۆمەڵەی خۆر و پێوانەی دوورییەکانی خەمڵاندووە، ھەرچەندە لە کتێبەکەدا باسی یۆرانۆس، نیپتۆن و پلوتۆ نەکراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبە گەردوونناسییەکان پۆل:کتێبە ھیندییەکان پۆل:مێژووی ئەندازە پۆل:گەردوون
چوارەمین کابینەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
ئەندامانی کابینەی چوارەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
سەرچاوەکان
پۆل:چوارەمین کابینەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
١٦٧٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1676 (توضيح)
ھۆلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
موستەحەب
سوننەت، موستەحەب یاخود مەندوب زراوەیەکی ئیسلامییە، کاتێک بەکاردێت شتێک کردنی پاداشتی لەسەر بێت و نەکردنی سزای لەسەر نەبێت. وەک ڕۆژووی سوننەت.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی
ڕۆسا ئەبراھام داربی
ئەبراھام داربی، گوڵە قەیسییەکی بەناوبانگە کە لەلایەن دەیڤد ئاوستن لە ١٩٨٥ لە ئینگلتەرا ناسێنرا. ئەبراھام داربی بەرھەمی دەیڤد ئاستن بوو، لە ١٩٨٥ لە شانشینی یەکگرتوو، گووڵەکە بە تێکەلکردنی ھەردوو جۆر گوڵی "Aloha" و "Florbunda Yellow Cushion Rose" بەرھەم ھات کە لە ئەنجامدا گووڵێکی گەشاوەی ڕەنگ پەمەیی و بەھێز، و ھەبوونی پەڕەی گووڵی زۆر و گەشاوەو گەورەن کە ڕێژەی (٥ ئینج تیرە) بە زیاتر لە ٧٠ بۆ ٩٠ پەڕەی گووڵ گوڵە ئەبراھام داربی وەک گوڵە دارێکی بچووک سەیر دەکرێ، بەڵام دەتوانێ بەشێوەیەکی باش گەشە بکات بە ڕێژەی ١٠ پێ یان زیاتر، بەم شێوەیە بۆشایەکی زیاتریان پێویستە لەوکاتەی لە گەشەکردن و گەورە بوون دان
ناساندن
ئەبراھام داربی گوڵێکی جۆر ڕەنگ پەمەیییە کە تەمەن و جۆری جیاوازی ھەیە، لە ناوەوە ڕەنگێکی پەمەیی و لە دەرەوە ڕەنگێکی کراوەی زەردی لە شوێنە گەرمەکان، ھەرچۆنێک بێت ڕەنگەکەی کەمتر دەبێت تا تەمەنی گوڵەکە بەرەو سەرەوە بچێت ھەروەھا توانایەکی باشی ھەیە لە بەرگریکردن دژی سەرما ھەرچۆنێک بێت، لەوانەیە مشەخۆرەکانی گوڵ زیانی پێ بگەیەنن و تووشی نەخۆشی بکەن.
گەورەکردن
ئەبراھ داربی گوڵێکە کە لە گەشەکردندا زۆر باشە، ئەگەر کاتی پێ بدرێت و خزمەت بکرێت دەبینیت تەواوی ساڵەکە لە تەواوی وەرزەکان بەبەردەوامی گەشە دەکات وەکوو زۆربەی گوڵەکانی تر کە بە زوویی بەردەوامی گەشە دەکەن ئەبراھام داربی بەباشترین شێوە گەشە دەکات گەرتۆ بەرگە ھەوایەکی خۆری باشی بۆ دابین بکەی بۆ گەشەکردن، ھەرچۆنێک بێت گوڵەکە دژە سەرمایییە و بەرگەگرێکی باشە بۆ سەرما، بەڵام بەرگەی مشەخۆر و ئاژەڵەکانی باخچە ناگرێت، ئەمە بەم مانایایە دەتوانێت خۆی بگرێت لە چەن بەشێکی بەرگە ھەوا بەڵام باشترین گەشەکردن بۆی دابینکردنی پلەی گەرمی گونجاوە.
ھەرچۆنێک بێت، گوڵەکە پێویستی بە شوێنێکە کە سووڕی ھەوا باش بێت تێیدا، چونکە زۆربەی گوڵەکان پێویستیان بە سووڕی ھەوایی باش ھەیە و گرنگە بۆ گەشەی گووڵەکان، یارمەتیان دەدات لە کاتی باران و ئاو بەرکەوتن بۆ ئەوەی وشک ببنەوە، چونکە گەر گووڵەکان ھەمیشە تەڕبن و وشک نەبنەوە ئەوە تووشی نەخۆشی دەبن، شوێنێکی باشیان پێ بدە بۆ گەشە ئەوانیش تەواوی ساڵەکە دیمەنێکی جوانت پێ دەبەخشن، بۆ باشتر ژیانی گووڵەکان وا باشترە سەرچاوە خۆراکییەکانیان بۆ بکڕیت وەک ڤیتامینەکان و گەشە پێدەرەکانی گوڵ کە زۆربەی کات نرخێکی گونجاویان ھەیە،
چاندن
وێنۆک|شێوازی چاندنی گوڵ چاندنی گوڵی ئەبراھام داربی ئاسانە و دەتوانی شوێن «چاندنی گوڵ بە شێوەی ستاندارد» بکەویت ئەگەر گووڵەکەت وەرگرت و ڕەگەکەی کراوە و دیار و ئاشکرا بوو ئەوا، چاڵێکی فراوان ھەڵکەنە بە شێوەیەک کە بتوانێت تەواوی ڕەگەکان بە شێوەیەکی ئاسوودە بڵاوە پێ بکات بەبێ ئەوەی زۆریان لێ بکەیت لە شوێنێکی چڕ بژین بەشێوەیەکی فراوان و گونجاو چاڵەکە قووڵ بکە کە ڕەگی گوڵەکە ئاسوودەبێت لە بڵاوە پێکردنی ڕەگەکانی، یان ھەروەھا پێویستە تەپۆڵکەیەک لە ناوەڕاست بکەیتەوە بەم شێوەیە دەتوانی کە چاندت ڕەگەکانی بە ئاسوودەیی بڵاوە پێ بکات. وا باشترە لە کاتی چاندنی خۆڵەکەی لەگەڵ ژەمە پێداویستییەکانی گووڵەکە تێکەل بکەیت ئەمە ڕێگەیەکی نایابە بۆ ئەوەی ئاسوودەی بە گوڵەکەت ببەخشیت لە شوێنە نوێیەکەی و خۆی بگونجێنێت،
سەرچاوەکان
پۆل:ناساندنەکانی ١٩٨٥ پۆل:گووڵەکان
چانگچون
وێنۆک چانگچون (بە چینی:长春)  پایتەختی یەکێکە لە گەورەترین شارەکانی جیلینی سەربە کۆماری گەلی چین. بە ڕێژەی دانیشتووانی ٧ ملیۆن و ٦٧٤ ھەزار کەس. ناوی شارەکە بە مانای "بەھاری درێژ" دەھات لەنێوان ساڵانی ١٩٣٢ تا ١٩٤٥.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکان لە جیلین پۆل:ناوەندی پارێزگاکانی چین پۆل:پایتەختە پارێزگاکانی چین پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان
باڵانسی گەردوونی
وێنۆک|پێوانەیەکی وێنەییی باڵانسی گەردوونی
باڵانسی گەردوون باڵانسی گەردوونی مەبەستی پێوانەیەکە لە نێوان دووری خۆر و زەوی وە کوورتکراوەکەی بە کوردی (ب. گ) بە ئینگلیزی (au) بە عەرەبی (و. ف).
باڵانسی گەردوونی بۆ زۆر بابەتی گەردوونی بەکاردێت و پێوانە دەکرێ بە دووری تەنێک لە تەنێکیتریش
باڵانسی گەردوونی واتا دووریی زەوی لە خۆر ئەو پێوانەیەش دەکاتە ١٤٩٬٥٩٧٫٨٧٠٬٦٩١ کیلۆمەتر
بەکارھێنانی
لە ساڵی ١٩٥٨ بەکارھێنانی ئەو پێوانەیە دەستی پێکرد، بۆ گووزارشت کردن لە دووری نێوان زەوی و خۆر وە ئەویتریش بەکاردێت بۆ پێوانەکردنی نێو سیستەمی کۆمەڵەی خۆر لەگەڵ ھەندێک لە پێوانەی کەم لە نێو کۆمەڵەی ئەستێرەیەکیتر یا پێوانەی کەم لە نێو گەردوون.
بەکارھێنانی لە نێو کۆمەڵەی خۆر
پیوانەی دووری خۆر لە ھەسارەکانی نێو کۆمەڵەی خۆر بە باڵانسی گەردوونی
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوون پۆل:کۆمەڵەی خۆر پۆل:یەکەکانی درێژایی
بازنەی ھەسارەکان
وێنۆک|خوول کردنی ٢ مانگی هەسارەی [[کەیوان لە نزیک بازنەکانی ئەو هەسارەیە]]
بازنی هەسارە (بە ئینگلیزی :planetary ring) ئەو بازنانە پێکدێن لە تۆزی گەردوون لە نێو سیستەمی کۆمەڵەی خۆر ٣ هەسارەی بازنەیی تێدایە ئەوانیش: سیستەمی بازنەکانی ئەو هەسارانە تایبەتن.
١٦٧٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1677 (توضيح)
بازنەی ھەسارەکان
سەرچاوە
پۆل:گەردوون پۆل:کۆمەڵەی خۆر
١٩٩٢ لە عێراق
ڕووداوەکانی ساڵی١٩٩٢ لە عێراق
لە دایک بوونە دیارەکان
١ی کانوونی دووەم - ئەحمەد فازل یاریزانی تۆپی پێی عێراق ٢٥ شوبات - ئەحمەد ئیبراھیم خەلەف یاریزانی تۆپی پێی عێراق
ئاسترید لیندگرین
ئاسترید لیندگرین (؛ لە دایکبووی ١٤ی تشریی دووەمی ١٩٠٧ - مردووی ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢) کەسایەتی ژنە نووسەری خەیاڵی و سیناریۆنووسی سوێدییە. ئەو زیاتر بۆ زنجیرە نووسین و بەرھەمەکانی منداڵان بەناوبانگە، لە ماوەی ژیانیدا کۆمەڵێک ڕۆمانیشی بۆ منداڵان نووسی، ئەو زیاتر لە ٣٠ کتێبی بۆ منداڵان نووسی. بەپێی ئامارەکانی ٢٠١٨، ئاسترید لە پلەی ١٨ەمی ئەو نووسەرانە دێت کە بەرھەمەکانیان بۆ زۆرترین زمانی جیھان وەرگێڕدراوە، لەم نێوانەشدا پلەی چوارە لەو نووسەرانە وەرگرتووە کە بۆ منداڵان نووسیویانە. کتێبەکانی ئاسترید نزیکەی ١٦٥ ملیۆن دانەیان لێ فرۆشراوە.
لە ساڵی ١٩٩٤، خەڵاتی ڕایت ڵیڤلھوودی پێدرا، لە پای کار و نووسینەکانی بۆ مافەکانی منداڵان و ڕێزگرتن لێیان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نووسەرانی ژنی خەیاڵی زانستی و فەنتازی پۆل:مردووانی ٢٠٠٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٧ پۆل:نووسەرانی سویدی پۆل:سیناریۆنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:یادەوەری تۆماری جیھانی
١٩٩٣ لە عێراق
ڕووداوەکانی ساڵی١٩٩٣ لە عێراق
دۆڵاش
دۆڵاش یەکێکە لە گوندەکانی قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانییە لە باشووری کوردستان. سەر بەناوەندی ناحیەی سەیدسادقە، لەباکورەوە گوندی ناوگردانە و لەباشورەوە گوندی گردی شەریف و لەڕۆژھەڵاتەوە گوندی قاجر و لەڕۆژاواوە گوندی بێڕەشکەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
ڕێینھارد گنزیل
ڕێینھارد گنزیل زانایەکی فەلەکی ئەڵمانییە. لە ٢٤ی ئاداری ١٩٥٢ لە شاری باد ھامبۆرگ لەدایک بووە. ئەو زانایە توانی بە دیاریکراوی کونەڕەش لە ناوەندی گەلەستێرەکەمان دیاری بکات. ڕێینھارد لە بەشی فیزیا خوێندوویەتی لە زانکۆی بۆن و بروانەمی دکتۆرای بەدەستھێنا لە پەیمانگای ماکس پلانک دەربارەی زانستی فەلەکی ڕادیۆیی لە ساڵی ١٩٧٨ ، وەرگری خەڵاتی نۆبڵە لە بواری فیزیا بۆ ساڵی ٢٠٢٠ لەگەڵ دوو کەسی دیکە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:نیشانی فەرماندە سوارچاکە ناوازەکانی کۆماری فیدڕالی ئەڵمانیا پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست
لەیلا ساڵحی
ژیان
لەیلا ساڵحی ساڵی ١٣٥٨ی ھەتاوی لە دایک بووە. پاش تێپەڕاندنی قۆناغی دواناوەندی لە شاری بۆکان، لە بواری مێژوودا پەرەی بە خوێندن داوە و بڕوانامەی ماستەری مێژووی لە زانکۆی تەورێز پێ دراوە. دواتر بووەتە مامۆستای خوێندنگە و وانەبێژی زانکۆ و وەک توێژەرێکی بواری مێژووش دەرکەوتووە. ساڵی ٢٠١٦ لە یەکەمین کۆنگرەی نێونەتەوەیی توێژینەوەی مێژوویی تاران وەک توێژەری ھەڵبژاردە ناودێر کراوە.
لە گۆڤار و بڵاڤۆکەکانی ڕۆژھەڵات و باشووری کوردستاندا نووسراوە و ھۆنراوەی بڵاو بووەتەوە.
لە بواری ئەدەبیاتی منداڵانیشدا چالاکە و بەرھەمی چاپ کردوون. ئەندامی دەستەی نووسەرانی مانگنامەی (ڕۆچنە) بووە کە تایبەتە بە مناڵان و مێرمنداڵان. ھەروەھا یەکێک لە ئەندامانی چاودێری گۆڤاری مناڵانەی کانییە کە پاشکۆی گۆڤاری مەھابادە و ٩٥ ژمارەی دەرچووە. لە یەکەمین فێستیواڵی نەتەوەیی چیرۆکی بانەدا کە پاییزی ساڵی ٢٠١٧ بەڕێوە چوو، وەک داوەری بەشی چیرۆکی منداڵان دیاری کرا. لەیلا ساڵحی لە ساڵی ٢٠١٦وە ڕەوتێکی بۆ خوێندنەوەی کتێب لەناو ژناندا وەگەڕ خستووە و ھەر بە ماوەی جارێک کۆبوونەوە و خوێندنەوەی ڕەخنەگرانەی کتێبێکی بەرچاوی نووسەرانی جیھان لە ھۆڵی کۆبوونەوە گشتییەکانی شاری بۆکان بەڕێوە دەبا. لەم کۆبوونەوانەدا کە تایبەتە بە ژنان خاتوونە کتێبخوێن و ڕەخنەگرەکانی شارەکانی بۆکان و دەورووبەر بەشداری دەکەن و پێشوازییەکی باشی لێ دەکرێ.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی ژن پۆل:خەڵکی بۆکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩ پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
چانگ سانگ
چانگ سانگ (لەدایکبووی ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٩) یەکەم ژن بوو کە ببیتە سەرۆک وەزیرانی کۆریای باشوور کاتێک کابینەی سەرۆک کیم دای-جونگ گۆڕا لە ٢٠٠٢
١٦٧٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1678 (توضيح)
زانکۆی دانکوک
زانکۆی دانکوک زانکۆیەکی تایبەتی ڵێکۆلینەوەییە لە دەکەوێتە یۆنگین و چیۆنان لە کۆریای باشوور لە ١٩٤٧ دامەزراوە یەکەم زانکۆ بوو لەدوای دامەزراندنی ڕۆژی لیبرالی نیشتمانی کۆریا وە شوێنە ڕەسەنەکەی ئەکەویتە جۆنگنۆ و یۆنگسان.
دەرچووە بەناوبانگەکانی زانکۆ
• ئان سوک-ھوان
• چۆی یون-یۆنگ
• Choi Young-Won (Apeace)
• چو جا-ھیون
• دانی ئان (g.o.d)
• ئێرو
• گۆ سێ-وۆن
• ئین گیۆ-جین
• جای ھی
• جانگ ھیوک
• جانگ کی-بوم
• جەی پارک
• جۆ ھیون-جای
• چۆ سیونگ-وو
• کانگ دۆنگ-ھۆ
• کیم دا-ھیون
• کیم ھیون-جو
• کیم ھیونگ-جون (SS501)
• کیم جی-وو
• کیم جۆنگ-کوک (Turbo)
• کیم جون-ھۆ
• کیم مین-ھی
• کیم مین-سیۆ
• کیم رۆی-ھا
• کیم یون-سیۆ
• کواک سی-یانگ
• کوۆن ھیون-سانگ
• لی بیونگ-جون
• لی بیونگ-کیو
• لی چای-یۆنگ
• لی ھا-نا
• لی جۆنگ-وۆن
• لی جون-ھیوک
• لی کی-وو
• لی مین-ھیوک (BtoB)
• لی مین-یۆنگ
• Lee So-jung (Ladies' Code)
• لی یۆ-وۆن
• مون ھی-کیونگ
• N (VIXX)
• ئۆھ سیونگ-ھوان
• ئۆھ یۆن-سو
• پارک بۆ-یۆنگ
• پارک جونگ-مین (SS501)
ئانتیگوا و باربوودا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ئانتیگوا و باربوودا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
زانکۆی دانکوک
دەرچووە بەناوبانگەکانی زانکۆ
• پارک تای-ھوان
ئانتیگوا و باربوودا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
زانکۆی دانکوک
دەرچووە بەناوبانگەکانی زانکۆ
• شین ئیون-کیونگ
• شین جای-ھا
• سۆن تای-جین
• Ok Taec-yeon (2PM)
• وو دۆ-ھوان
• یو یۆن-جونگ (Cosmic Girls)
• یون یۆ-سیۆپ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زانکۆ و کۆلێژەکان لە پارێزگای گیۆنگگی پۆل:زانکۆ و کۆلێژەکانی پارێزگای چونگچیۆنگ پۆل:زانکۆی دانکوک پۆل:یۆنگین پۆل:چیۆنان پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٤٧ لە کۆریای باشوور پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە ١٩٤٧ دامەزراون پۆل:زانکۆ و کۆلێژە تایبەتەکانی کۆریای باشوور
فرانسیس یووسف تۆما
فرانسیس یووسف تۆما (؟ - مردووی ١٠ی حوزەیرانی ١٩٩٣) سیاسەتوانێکی ئاشووریی خەڵکی باشووری کوردستان بوو کە لە بزووتنەوەی ئاشووری چالاکی دەکرد. فرانسیس یووسف تۆما لە ڕۆژی ١٠ی حوەیرانی ١٩٩٣ لە شاری دھۆک بە شێوەیەکی گوماناوی تیرۆر کرا و کوژراو. کوژرانی یووسف تۆما دوو ھەفتە بە دوای تیرۆری ڕەئووف ئاکرەیی ڕوویدا و تا بە ئێستاکە بکوژی ھیچ کامیان نەناسراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئاشوورییەکانی باشووری کوردستان پۆل:مردووانی ١٩٩٣ پۆل:خەڵکی دھۆک پۆل:مەسیحییەکانی عێراق پۆل:ئاشوورییەکانی عێراق
ھۆلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ھۆلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ئەوڵاقوت
ئەوڵاقوت گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرقەڵا، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئەوڵاقوت لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی میل قاسم و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەیدماڵ ئەڵا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەعداوا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کاکۆڵی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
یاسویچیرۆ یامامۆتۆ
یاسویچیرۆ یامامۆتۆ ئەو دەرهێنەری ئەنیمێ و هونەرمەندێکی وێنەی نەخشێندراوی ژاپۆنییە.
سەرچاوەکان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ژاپۆنی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:وێنەکێشانی مانگا پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمێ پۆل:زیندووان
١٦٧٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1679 (توضيح)
مێگن (فیلم)
مێگن فیلمی ترسناکی زانستی خەیاڵی ئەمریکی ساڵی ٢٠٢٢ لە دەرھێنانی جیرارد جۆنستۆن لەسەر بنەمای سیناریۆی ئاکلا کوپەر و چیرۆکێکی جەیمس وان. لەم فیلمەدا ئەلیسۆن ویلیامز و ڤایۆلێت مەکگراو شانبەشانی ئیمی دۆناڵد وەک جەستەی فیزیکی مێگان و جێنا دەیڤس وەک دەنگی ئەم کارەکتەرە ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن. فیلمەکە باس لە بووکە شووشەیەکی زیرەکی دەستکرد دەکات، کە پەرە بە خۆئاگاداری دەدات و دژایەتی ھەر کەسێک دەکات کە لە نێوان ئەو و ھاوڕێ مرۆیییەکەیدا بێت.
مێگان لە ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ بۆ یەکەمجار لە شاری لۆس ئەنجلۆس نمایشکرا و لە ٦ی ١ی ٢٠٢٣ لەلایەن کۆمپانیای یونێڤێرساڵ پیکچەرزەوە لە ئەمریکا نمایشکرا. فیلمەکە داھاتی زیاتر لە ١٧٣ ملیۆن دۆلاری لە سەرانسەری جیھاندا بەدەستھێناوە و لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرتووە کە ستایشی تێکەڵاوی ترسناک و کۆمیدی و ھەروەھا توخمە کۆمیدییەکانی و نواندنەکەی کردووە. بڕیارە لە ١٧ی ١ی ٢٠٢٥ بەدواداچوونێک بە ناوی M3GAN 2.0 بڵاوبکرێتەوە و ویلیامز و مەکگرات ڕۆڵەکانیان دووبارە دەکەنەوە و کوپەر دەگەڕێتەوە بۆ نووسینی سیناریۆکە.
چیرۆک
کچێکی گەنج بە ناوی کیدی و دایک و باوکی لە بەفردا تووشی ڕووداوێک دەبن و کیدی دەبێتە ھەتیو. کیدی دەنێردرێت بۆ ئەوەی لەگەڵ خاڵە جیمای خۆی بژی، کە ڕۆبۆتیکزانە لە کۆمپانیایەکی یاریکردن بە ناوی فەنکی لە سیاتڵ. بووکە شووشەیەکی ڕۆبۆتی مرۆڤ ھاوشێوەی قەبارەی ژیانی کە بە زیرەکی دەستکرد دیزاین کراوە بۆ یارمەتیدانی ئەرکەکانی چاودێری و ھاوڕێیەکی دڵسۆز بێت بۆ ئەو منداڵەی کە بۆی دیاری کراوە. دوای تاقیکردنەوەیەکی ھەڵە کە کارەکانی مێگان لە تاقیگەکەیاندا بەشداربوو، دەیڤید سەرۆکی جێما فەرمانی پێدەکات واز لە پڕۆژەکە بھێنێت.
جێما و کادی کێشەیان ھەیە بۆ ئەوەی خۆیان لەگەڵ دۆخی نوێی ژیانی خۆیان بگونجێنن، چونکە جێما بە سروشت کەسێکی کاریگەرە و کاتێکی نییە بۆ پەیوەندیکردن لەگەڵ کادی. کاتێک کادی ڕۆبۆتێکی گرتنی جووڵە بە ناوی بروس دەدۆزێتەوە کە جێما دروستی کردووە، تامەزرۆی یارییەکی ھاوشێوەی ئاڵۆزە، ئەمەش وای کردووە جیما پڕۆژەی مێگان تەواو بکات.
بەھارلو
جوگرافیا
بەھارلو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
١٩٩٤ لە عێراق
ڕووداوەکانی ساڵی١٩٩٤ لە عێراق
گرامێرسی پیکچەرز
گرامێرسی پیکچەرز یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:ئەو کۆمپانیایانە کە لە ناوچەی لۆس ئەنجلۆس لە هەرێمی کالیفۆرنیا نیشتەجێن پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
ویلایەتی بێی
ویلایەتی بێی (بە چینی:邶國، خوێندنەوە: بێی گوۆ) ویلایەتێکی دێرینی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە سەردەمی سەرەتایی ئیمپراتۆریەتەکە، لە باشوور و ڕۆژھەڵاتی ولاتی تانگینگ بوو (ئەمرۆ: پارێزگای ھێنان)
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو پۆل:وڵاتی تانگ ین پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ھەزارەی یەکەمی پێش زایین لە چین پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
شارستانی مەلایێر
شارستان مەلایێر یان شارستان مەلایر یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدانی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە، شاری مەلایێر.
جوگرافیا
شارستانی مەلایێر لە باکوورەوە بە شارستانی ھەمەدان و شارستانی توویسرکان، لە ڕۆژاواەوە بە شارستانی نیاوەن، لە باشوورەوە بە شارستانی ورووگڕ و لە ڕۆژھەڵاتەوە بە شارستانی ئەراک ڕێگای ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدان پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
١٦٨٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1680 (توضيح)
سەراوی خواروو
سەراوی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەراوی سەروو و لەباشوورەوە لەگەڵگوندی قلرخی خواروو و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی قلرخی سەروو و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی خانەقەویلە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
باباخان
باباخان (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کوڕانی، ناوچەی کوڕانی، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
باباخان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئانتیگوا و باربوودا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ئانتیگوا و باربوودا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
لازار میخۆ حەننا
لازار میخۆ حەننا ناسراو بە ئەبوونەسیر (أبو نصیر)، (؟ - مردووی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٩٣) سیاسەتوانێکی ئاشووریی خەڵکی باشووری کوردستان بوو کە وەکوو ئەندامی ئەندامی لیژنەی نێوەندیی حیزبی شیوعی عێراقی-ھەرێمی کوردستان چالاکی دەکرد. لازار میخۆ حەننا لە ڕۆژی ١٤ی حوەیرانی ١٩٩٣ لە شاری دھۆک بە شێوەیەکی گوماناوی تیرۆر کرا و کوژراو. کوژرانی لازار میخۆ حەننا چوار ڕووژ بە دوای تیرۆری فرانسیس یووسف تۆما و زۆرتر لە دوو ھەفتە بە دوای تیرۆری ڕەئووف ئاکرەیی ڕوویدا و تا بە ئێستاکە بکوژی ھیچ کامیان نەناسراوەتەوە.
١٩٩٥ لە عێراق
ڕووداوەکانی ساڵی١٩٩٥ لە عێراق
لازار میخۆ حەننا
سەرچاوەکان
پۆل:ئاشوورییەکانی باشووری کوردستان پۆل:مردووانی ١٩٩٣ پۆل:خەڵکی دھۆک پۆل:مەسیحییەکانی عێراق پۆل:ئاشوورییەکانی عێراق
١٩٩٥ لە عێراق
مردنەکان
١٣ی تەممووز عەلی وەردی کۆمەڵناس (لە دایکبووی ١٩١٣)
ھۆلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ھۆلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ھیپاسوس
ھیپاسوس ماتماتیکزان و فەیلەسووفێکی یۆنانی قوتابخانەی پیتاگۆرسییەکان بوو کە بە دۆزینەوەی ژمارە ناڕێژەیییەکان، بناغەی قوتابخانەی پیتاگۆرسییەکانی لەرزاند، لەبەر ئەوەی، پیتاگۆرسیان ژمارە سروشتییەکانیان بنەمای ھەموو شتێک دادەنا، دەوترێت کە دوای ئەو دۆزینەوەیەی ھیپاسوسیان فڕێ دایە ناو زەریاوە.
ئیندیلا
عەدیلە سەدرایا ناسراو بە ئیندیلا (لەدایکبووی ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٨٤) گۆرانیبێژێکی فەڕەنسیی بە ڕەگەز ھیندە. ئەو لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ یەکەم تاکەگۆرانی بە ناوی «کۆتا سەما» بڵاو کردەوە. یەکەم ئەلبومی خۆی بە ناوی «جیھانی بچووک» لە شوباتی ٢٠١٤ بڵاو کردەوە.
نووسینی گۆرانی
بێجگە لە دەرکەوتنەکانی ئیندیلا لە ئەلبوومی (جیھانی بچووک)، ئیندیلا چەند گۆرانیێکی نووسیوە:
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:زیندووان پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپ پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی فەڕەنسی پۆل:گۆرانیبێژە فەرەنسییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە گۆرانیبێژە فەڕەنسییەکان لە سەدەی ٢١م پۆل:ژنی گۆرانیبێژی پۆپ
لی بیۆم-سیۆک (سەرۆک وەزیران)
لی بیۆم-سیۆک (١٩٠٠ تا ١٩٧٢) چالاکوانێکی سەربەخۆی کۆری بوو وە یەکەم سەرۆک وەزیرانی کۆریای باشوور بوو لە ١٩٤٨ بۆ ١٩٥٠
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سەرۆک وەزیرەکانی کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠ پۆل:مردووانی ١٩٧٢ پۆل:خەڵکی سێئول پۆل:چالاکوانە سەربەخۆیە کۆرییەکان پۆل:دژە کۆمیونێستەکانی کۆریای باشوور پۆل:شۆڕشگێرە کۆرییەکان پۆل:ژەنەڕاڵەکانی کۆریا پۆل:وەزیرانی بەرگری نیشتمانی کۆریای باشوور پۆل:نوێنەرەکانی کۆریای باشوور بۆ تایوان
حەرام
حەرام یان ناڕەوا زاراوەیەکی ئیسلامییە بە مانای "قەدەغەبوون" دێت، بۆ کارێک بەکاردێت کە کردنی سزای لەسەر بێت و نەکردنی پاداشتی لەسەر بێت، وەک خواردنی گۆشتی بەراز. و دەکرێت بۆ شتێکی پیرۆزیش بێت کە ڕێگە بە خەڵک نەدات نزیکی بکەون تا خۆیان پاک ڕانەگرن یان بەھەر شێوەیەکی تر کە لە شەریعەت "حەرام-قەدەغە" کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی
١٦٨١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1681 (توضيح)
١٦٨٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1682 (توضيح)
سیاتڵ
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٥٣ پۆل:پەڕەکان بە لەخۆگرتنی گۆکردنە تۆمارکراوەکان پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
ئیبراھیم خان
ئیبراھیم خان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرقەڵا، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئیبراھیم خان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شەرەف خان و لە باشوور لەگەڵ گوندی یەکەچاڵاو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی سەرقەڵا لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی کفری.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٩٩٦ لە عێراق
مردنەکان
٢٣ی شووبات -سەددام کامل سیاسەتمەدار (لە دایکبووی ١٩٢٤)
ھۆلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ھۆلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
خۆرئاوابوون لە مۆنتماجۆر
خۆرئاوابوون لە مۆنتماجۆر نیگارێکی ڕۆنی ھونەرمەندی ھۆڵەندی ڤینسێنت ڤان گۆخە کە لە ساڵی ١٨٨٨ کێشراوە،  نیگارەکە دار و درەخت و ئاسمانی دەوروبەری شاری ئارلێس لە باشووری فەڕەنسا نیشان دەدات، نیگارەکە لەلایەن خاوەنەکەیەوە بۆ مۆزەخانەی ڤان گۆخ لە ئەمستردام لە ساڵی ١٩٩١ خرایەڕوو، بەڵام مۆزەخانەکە بە یەکێک لە کارەکانی ئەو کاتەی ڤان گۆخیان نەدەزانی. نیگارەکە لەلایەن کۆکەرەوەیەکی تابلۆی نەزانەوە لە ساڵی ١٩٠٨ کڕدرا و لە ژێرزەمینەکەیدا داینا، چونکە بڕوای وابوو کە نیگارەکە ساختەیە، لە نامەیەکدا کە ڤان گۆخ لە ٤ی حوزەیرانی ساڵی ١٨٨٨ نووسیوویەتی باسی نیگارەکە کراوە، لە ڕۆژی ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣دا مۆزەخانەی ڤان گۆخ ڕای گەیاند کە پشکنینێکی گشتی بۆ نیگارەکە دەکات و پشتڕاستکرایەوە کە نیگارەکە لەلایەن ڤان گۆخەوە کێشراوە.
١٦٨٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1683 (توضيح)
مەکروھ
مەکروھ زاراوەیەکی ئیسلامییە، بۆ کارێک بەکاردێت نەکردنی پاداشتی لەسەر بێت و کردنی سزای لەسەر نەبێت، وەک گرتنی کەڵەشاخ لەکاتی ڕۆژوودا.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی
کریس ڕۆک
کریس ڕۆک (لەدایکبووی ٧ی شوباتی ١٩٦٥) کۆمیدیاوان و ئەکتەر و سینەماکاری ئەمریکییە.
سەراوی سەروو
سەراوی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کێلەکەوە و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی سەراوی خواروو و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی قلرخی سەروو و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی خانەقەویلە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
قەرەقۆینلۆ
قەرەقۆینلۆ یان وڵاتی قەرەقۆینلۆ واتە: «خاوەن مەڕە ڕەشەکان»، ھۆزێکی تورکمان کە لە ساڵی ١٣٧٥ی زایینی وڵاتەکەیان دامەزراند، و فەرمانڕەوایی ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵ و ئازەربایجان و قەفقاز و ھەندێک ناوچەی ئێران و عێراقیان کرد، لە نێوان ساڵانی ١٣٨٠ی زایینی تا ١٤٦٩ ی زایینی،   پاشان ھۆزی ئاق قۆینلۆ کۆتایی پێ ھات کە بە واتای: «خاوەن مەڕە سپییەکان» دێت؛ و فەرمانڕەوایییەکەی لە مێژوودا لادا.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین
گۆڕانی شوشەیی
وێنۆک|گۆڕانی شوشەیی لە سلیکۆن گۆڕانی شوشەیی ، گۆڕانکاریەکە کە لە ماددە شوشەییەکان ڕوو دەدات و بەھۆیەوە ماددەکە لە شێوەی ڕەق دەگۆڕێ بۆ شێوەیەکی ھەویری. ئەم گۆڕانە لە پلەی گەرمی بەرز ڕوو دەدات. ئەو ماددانەی کە ئەم گۆڕانکاریەیان بەسەر دێت پێیان دەگوترێ شوشە. پڕۆسەی پێچەوانە کە ماددەکە لە شێوەی شلی یا ھەویریەوە دەگۆڕدرێت بۆ ماددەیەکی ڕەق پێی دەگوترێ بەشوشەبوون (vitrification).
پلەی گەرمی گۆڕانی شوشەیی بە Tg دیاری دەکرێ و بریتیە لە مەودایەکی پلەی گەرمی کە پڕۆسەی گۆڕانی شوشەیی تێیدا ڕوودەدات. ئەم پلەی گەرمی ھەموو کاتێک لە ژێر پلەی گەرمی توانەوەیە (Tm).
پلاستیکی ڕەق وەک پۆلیسترین (polystyrene)، لە پلەی گەرمی ژووردا لە خوارەوەی پلەی گەرمی گۆڕانی شوشەیین و بەم ھۆیەشەوە بەشێوەی ڕەق دەردەکەون. لە لایەکی تر، جیرە لە پلەی گەرمی ژوور لە سەرو پلەی گەرمی (Tg)ە، بەمھۆیەشەوە نەرم و لاستیکیە.
سەرچاوەکەن
پۆل:کیمیای پۆلیمەر پۆل:زانستی ماددە
پڵسیبۆ (گرووپ)
پڵسیبۆ ( – گۆکردنی ئینگلیزی: ) گرووپێکی ئاڵتەرنەتڤ ڕۆکی ئینگلیزییە کە لە لەندەن، ئینگلتەرا دامەزراوە لەلایەن گۆرانیبێژ و گیتارژەن برایان مۆڵکۆ و بەیسژەن ستیڤن ئۆلسدال. گرووپەکە لە ساڵی ١٩٩٧ ناوبانگیان دەرکرد دوای بڵاوکردنەوەی یەکێک لە گۆرانییەکانیان بە ناوی «نانسی بۆی.» ھەر لە سەرەتای دەرکەوتنیانەوە، گرووپەکە دەنگی دایەوە لەبەر ئەوەی گۆرانیبێژ و گیتارژەنی گرووپەکە، مۆڵکۆ، بە کراوەیی باسی سێکس و بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەری دەکرد و زۆرجار کراسی ئافرەتانە و مەکیاژیشی دەکرد. پڵسیبۆ لەگەڵ چەندین ھونەرمەندی تر کاریان ھەبووە، یەکێک لەو ھونەرمەندانەش دەیڤد بویی بووە.
ئانتیگوا و باربوودا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ئانتیگوا و باربوودا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
١٩٩٧ لە عێراق
ڕووداوەکانی ساڵی١٩٩٧ لە عێراق
نەیبەند
نەیبەند گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دڵوەران، ناوچەی دڵوەران، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
نەیبەند ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
١٦٨٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1684 (توضيح)
ماڕکۆ ئاسینسۆ
وێنۆک|ماڕکۆ ئاسێنسۆ بەدرێسی هەڵبژاردەی ئیسپانیا. ماڕکۆ ئاسینسۆ لەدایکبووی ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦. یاریزانی تۆپی پێیە لەڕیزی یانەی ڕیال مەدریدی ئیسپانی و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا یاری دەکات. ئاسینسۆ شوێنی یاریکردنی لەھێڵی ھێرشبەری ناوەڕاستە. سەرەتای یاریکردنی لەگەڵ یانەی مایۆرکای ئیسپانی بوو و ساڵێکیش بەشێوەی خواستن لەڕیزی یانەی ئیسپانیۆل یاری کردووە.
سەرەتای ژیان
ئاسێنسۆ لەدایکبووی لەدایکبووی ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦ لە پالما، مایۆرکا لە ئیسپانیا. ئاسێنسۆ لەدایکێکی ئیسپانی و باوکێکی ھۆڵەندی لەدایکبووە. لەساڵی ٢٠٠٦ پەیوەندی بەیانەی مایۆرکا کردووە بەمەستی یاریکردن. کاتێک ئاسێنسۆ تەمەنی ١٥ ساڵانبوو دایکی کەناوی ماریا ویلمسن بەھۆی نەخۆشی شێرپەنجە کۆچی دوایی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦ پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆلۆمپیای ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ پۆل:مێدالیاوەرگرانی زێوی ئۆڵمپیکی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
بەکرەشەل
بەکرەشەل گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرقەڵا، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بەکرەشەل لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی توکن و لە باشوور لەگەڵ گوندی شەرەف خان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی فەتاح ھۆمەر لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گۆبان عەرەب.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھۆلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ھۆلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
بەردەڕەش، سۆما
بەردەڕەش گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما نشیو، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
بەردەڕەش ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دورباش
دورباش گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ئەنسار، ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
دورباش ناوەندی گوندستانی ئەنسارە. کەوتوەتە ناوجەیەکی شاخاویەوە، جاددەی قیری بۆ چووە، خوێندنگەی سەرەتایی و ناوەندی تیادایە وە دوو مزگەوتی تیادایە بەناوەکانی (رەسولی ئەکرەم و جامع)، پێنج تەکیە و بنکەی تەندروستی و دەرمانخانە و ئاش و پۆستی نامە و فرۆسگای ھەرەوەزی و دوکانی ووردە واڵە و گۆشت فرۆش و کۆمپانیای ھەرەوەزی گوند و پڕۆژەی ئاو و کارەبا و غاز لەم گوندەدا ھەیە.
جوگرافیا
دورباش لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەڵاجیق و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەبیل و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئەی قەڵاسی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گەزەدرە.
کار
کاری سەرەکی دانیشتوانی ئەم گوندە کشتوکاڵ و ئاژەڵدارییە.
١٦٨٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1685 (توضيح)
شیکەرەوەی گەرمی داتاشراو
وێنۆک|شوێنی دانانی نمونە و سەرچاوە لە ئامێری دی تی ئەی شیکەرەوەی گەرمی داتاشراو یان دی تی ئێی ، تەکنیکێکی شیکردنەوەیە کە لە زانستی ماددە، کیمیا، پیشەسازی دەرمان بەکار دێت. ئیش کردنەکەی لە پشکنەری گەرمیپێوی داتاشراو (DSC) دەچێت.
ئامێر
ئامێر دی تی ئەی لە تێرمۆکەپڵ، ڕاگرێک و دوو دەفرێکی بچوک پێک ھاتووە. ھەروەھا فڕنێکی تێدایە کە بە شێوەیەکی بەرنامەبۆداڕێژراو گەرمی ناو ئامێرەکە گەرم دەکات. دەشێت ڕێ بە ھەوا بدرێت بۆ ئەوەی بچێتە ناو ئامێرەکەوە، بە پێچەوانەشەوە دەکرێت گازێکی دیاری کراو وەک نایترۆجین بکار بێت بۆ ئەوەی نمونەکە بپارێزرێت لە داخوران و کارلێک کیمیایی نەخوازراو لە پلەی گەرمی بەرز.
سەرچاوەکان
پۆل:زانستی ماددە
قەیس محەممەد ئەحمەد
قەیس محەممەد ئەحمەد ناسراو بە ڕێناس، (؟ - مردووی ٢٩ی تەممووزی ١٩٩٣) سیاسەتوانێکی کوردی خەڵکی باشووری کوردستان بوو کە وەکوو لێپرسراوی لقی دھۆکی حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان چالاکی دەکرد. قەیس محەممەد ئەحمەد لە ڕۆژی ٢٩ی تەممووزی ١٩٩٣ لە شاری دھۆک بە شێوەیەکی گوماناوی تیرۆر کرا و کوژراو. کوژرانی قەیس محەممەد ئەحمەد بە دوای تیرۆرەکانی گوماناویی دیکە لە شاری دھۆک بوو و بەر لە ئەو ڕووداوە، لانیکەم ڕەئووف ئاکرەیی، لازار میخۆ حەننا و فرانسیس یووسف تۆما کوژرابوون. تا بە ئێستاکە بکوژی ھیچ کامیان نەناسراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:کوردە تیرۆرکراوەکان پۆل:تیرۆرکراوانی کورد پۆل:مردووانی ١٩٩٣ پۆل:سۆشیالیستە کوردەکان
تۆنی ڕۆک
تۆنی ڕۆک ئەکتەری ئەمریکی و کۆمیدیاوانە، برا بچووکی کۆمیدیاوان کریس ڕۆکە.
کەوانەی بەپیت
کەوانەی بەپیت ناوچەیەکی کەوانەییە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست کە عێراقی ئەوڕۆ، سووریا، لوبنان، ئیسرائیل، فەلەستین، ئوردن، و ھەروەھا ناوچەی باکووری کووەیت، باشووری ڕۆژھەڵاتی تورکیا و ڕۆژئاوای ئێران دەگرێتەوە و کۆمەڵێک نووسەریش لەسەر ئەو باوەڕەن کە قوبرس و باکووری میسریش دەکەونە ئەم کەوانەیە.
کۆمەڵێکی زۆر لە بیرمەندان لەسەر ئەو باوەڕەن کە کەوانەی بەپیت یەکەم شوێنێکە وەرزێڕی و کشتوکاڵ تیایدا سەری ھەڵداوە و خەڵکەکەی پرۆسەی خاوێنکردنەوە و چاکسازی گژ و گیا سروشتییەکانیان کردووە و بەرھەمە کشتوکاڵییە نوێکان لەو ناوچەیەدا چێندراون و کشتوکاڵ دەستی پێکردووە. و ئەنجامی ئەمەش بۆتە بووژانەوەی شارستانییەتە سەرەتاییە مرۆییەکانی وەک سۆمەر لە مێزۆپۆتامیادا. پێشکەوتنە تەکنۆلۆجیکەکان بریتی لە پەرەسەندنی کشتوکاڵ، دەکارھێنانی ئاودێران، نووسین، تەگەرە و شووشەسازی زۆرینەیان لە مێزۆپۆتامیاوە سەریان ھەڵداوە.
وشەناسی
دەستەواژەی کەوانەی بەپیت سەرەتا لەلایەن شوێنەوارناسێک بەنێوی جەیمز ھێنڕی برێستەد و لە کتێبەکانی مێژووی ئەوروپا (1914)؛ و سەردەمی کەونارا، مێژووی جیھانی سەرەتایی (1916) ئاماژەی پێدراوە و دواتر بۆتە باو. ناوبراو دەنووسێت:
وەک سوپایەکە ڕووی کردبێتە باشوور، باڵێکی بە کەناری ڕۆژھەڵاتی دەریای ناویندا و ئەو باڵەکەی دیکەی دەگاتە کەنداوی فارس، و ناوەڕاستەکەیشی پشتی کردۆتە شاخ و کوێستانەکانی باکوور. کۆتایی باڵی ڕۆژئاوا دەبێتە فەلەستین، ئاشوور بەشی زۆرینەی ناوەند پێک دێنێ و کۆتایی باڵی ڕۆژھەڵاتیش دەبێتە بابل. ئەو نیوجەغزە گەورەیە ڕەنگە لەبەر ئەوەی ناوی نییە، بتوانین ناوی کەوانەی بەپیتی بۆ ھەڵبژێرین.
لە سەردەمی کۆندا ئەو ناوچەیە ناوێکی تایبەت و یەکگرتووی نەبووە. لەو سەردەمەیدا کە برێستەد ئەو بابەتانەی نووسیوە، ناوچەکە ھەرێمێکی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانییەکانی دەگرتەوە کە لە ڕێکەوتنامەی سایکس-پیکۆدا درابووە فەڕەنسا و بەریتانیا.
ئەوڕۆ و لەم سەردەمەدا کەوانەی بەپیت بریتییە لە ئیسرائیل، فەلەستین، عێراق، سووریا، لوبنان، میسر، ئوردن و ھەروەھا چەند ناوچەی سەرسنووری ئێران و تورکیا. سەرچاوەی ئاوەکان وێڕای ڕۆبارەکانی دیجلە و فورات ڕۆباری ئوردنیش دەگرێتەوە. سنووری ناوخۆی بازنەکە بە کەشوھەوای وشکی بیابانی سووریا لە باشوورەوە دەستنیشان کراوە. سنوورەکانی دەرەوەیش دەگەنە کێوەکانی ئەنادۆڵ و شاخەکانی ئەرمەنستان لە باکوورەوە، بیابانی سەحرا لە ڕۆژئاواوە، سوودان لە باشوورەوە و لاتەبەرزەی ئێران لە ڕۆژھەڵاتەوە.
جۆرەکانی ژیان و کەش و ھەوا
ئەگەرچی ڕۆبار و زەلکاوەکان ھۆکارە سەرەکی و جەوھەرییەکان بوون بۆ سەرھەڵدانی شارستانییەت لە کەوانەی بەپیتدا، بەڵام سەرەڕای ئەوانەیش ھۆکاری دیکەیش لەئارادا بووە. ئەم ناوچەیە لەباری جوگرافیاییەوە وەک پردی نێوان باکووری ئەفریقا و ئەوراسیایە و ھەر ئەمەش ئەبێتە ھۆی زۆربوونی جۆرەکانی ژیان لەچاو ئەوروپا و باکووری ئەفریقا کە لە سەردەمی سەھۆڵبەنداندا ئیکۆسیستەمەکان گوشاریان کەوتە سەر و لەناوچوونی جۆرەکانی ژیان و بوونەوەرە زیندووەکان چەندین جار دووپات بووەوە. تیۆری پۆمپی سەحرا ئاماژە بەوە دەکات کە ئەم ناوچەیەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست بۆ بڵاوکردنەوەی گژ و گیا و بوونەوەرەکانی دیکە بۆ سەرتاسەری جیھان دەورێکی گرنگ و کاریگەری ھەبووە.
کەوانەی بەپیت چەندین جۆر کەش و ھەوای تێدایە و گۆڕانکارییە سەرەکییەکانی کەش و ھەوا بۆتە ھەوای گەشەکردنی گژ و گیاکانی جۆری r کە یەک ساڵانن و لەچاو جۆرەکانی چەند ساڵەی k بەرھەم و دانی زیاتریان ھەیە. ھەروەھا ھەبوونی بەرزایی جۆراوجۆر بووە ھۆی ئەوەیکە گژ و گیای جۆراوجۆر تاقیکردنەوەیان لەسەر بکرێ و دواتر لە قەبارەی گەورەتردا بچێندرێن و ببنە بەرھەم. خاڵی گرنگتر ئەوەیە کە کەوانەی بەپیت مەڵبەند و ئاخێزگەی ھەشت بەرھەمی کشتوکاڵیی گرنگی چەرخی بەردینی نوێ بووە و ھەروەھا چوار جۆری گرنگی ئاژەڵەکان بریتی لە مانگا، بزن، مەڕ و بەراز؛ جۆری پێنجەمیش واتە ئەسپ ھەر لە نزیکی ئەو سنوورەدا ژیاوە.
مێژوو
کۆمەڵێکی زۆر ئێسک و ئاسەواری کەلتووری لە مرۆڤەکانی پێش سەردەمی نوێ و مرۆڤەکانی سەرەتای سەردەمی نوێ لەم ناوچەیەدا دۆزراونەتەوە (وەک ئەشکەوتەکانی تابوون و ئێس سخول لە ئیسرائیل)؛ ئەڵبەت ناوبانگی کەوانەی بەپیت زیاتر دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەیکە وەک ئاخێزگە و سەرەتای کشتوکاڵ و وەرزێڕی دەستنیشان دەکرێ. ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ڕۆبارەکانی ئوردن و فورات وەک یەکەمین ئاخێزگەکانی کشتوکاڵی چەرخی بەردینی نوێ دەستنیشان دەکرێن کە مێژوویان دەگەڕێتەوە بۆ 9000 ساڵ پێش زایین و ئاسەواری کۆنی زۆریان تێدایە وەک گۆبەکلی تەپە، چوغا گوڵان و جریکو.
ئەم ناوچەیە و ھەروەھا مێزوپۆتامیا (کە یۆنانییە و واتای نێوان دوو ڕۆباری دیجلە و فوراتی ھەیە لە ڕۆژھەڵاتی کەوانەی بەپیت) ھەروەھا سەرھەڵدانی کۆمەڵگا پێشکەوتووەکانی سەردەمی بڕۆنزێ بەخۆوە بینیوە. کۆمەڵێک بەڵگە لەسەر ھەبوونی نووسین لەم ناوچەیەدا دۆزراونەتەوە و ھەروەھا کۆمەڵێک بەڵگە باس لە پێکھێنانی کۆمەڵگا بەپێی پلە و پایە لەم ناوچەیەدا دەکەن. ھەر بەم بۆنەوە نازناوی "لانکەی شارستانییەتی" پێ بەخشراوە.
لەم ناوچەیەدا یەکەم کتێبخانەکان 4500 ساڵ پێش ئێستا سەریان ھەڵداوە. دوو کتێبخانەی ھەرەکۆنی نیپوور لە سۆمەر و ئیبلا لە سووریا ھەردووکیان دەگەڕێنەوە بۆ 2500 ساڵ پێش زایین.
سەرچاوەی ھەردوو ڕۆباری دیجلە و فورات زنجیرەچیای تۆرۆسی تورکیای ئەمڕۆیە. وەرزێڕان و کشتوکاڵکارانی مێزۆپۆتامیا دەبوو ھەموو ساڵێک مەزراکانیان لە ھەرەس و سێڵاو بپارێزن. باکووری مێزۆپۆتامیا بارانی پێویستی بۆ کشتوکاڵ تێدا باریوە، بۆ پاراستنی مەزراکان لە ھەرەس و سێڵاو بە قەراغ ڕۆبارەکاندا بەستەکیان ساز کردووە.
لە سەردەمی بوڕۆنز بەدواوە پیت و بەرھەمی ناوچەکە بەشێوەیەکی بەرچاو و بەھۆی ئاودێرانەوە زیادی کردووە و تەنانەت ئەوڕۆیش بەرھەمە کشتوکاڵییەکان تا ڕادەیەکی زۆر پێویستیان بەو ئاودێرانە ماوە. لەم دوو ھەزار ساڵەی ڕابردووەدا چەندین سووڕی لاوازبوون و بووژانەوەیان بەخۆوە بینیوە. ھەروەھا کێشەیەکی دیکەیش سوێربوون و زیادبوونی خوێ و مادە کانزاییەکانی دیکە لەو خۆڵانەدایە کە ئاودێرانی زۆر دەکرێن.
خۆماڵیکردنی سەرەتایی
ھەنجیرە بێناوکەکان سەرەتا لە گیلگال و لە دۆڵی ئوردن دۆزراونەتەوە، کە پیشاندەری ئەوەیە دارھەنجیرەکان دەوروبەری 11400 ساڵ پێش ئێستا چاندراون. مێژووی چاندنی دانەوێڵەکان لە سووریا دەگەڕێتەوە بۆ 9000 ساڵ پێش ئێستا. ھەروەھا پشیلە چکۆلەکانیش سەرەتا لەم ناوچەیەدا خۆماڵی کراونەتەوە و لەگەڵ مرۆڤ ژیاون. سەرەڕای ئەمانەش دانەوێڵەکانی وەک نۆک و نیسکیش ئاخێزگەیان دەگەڕێتەوە بۆ ناوچەی کەوانەی بەپیت.
ئاژەڵە خۆماڵیکراوەکانیش بریتین لە مانگا، مەڕ و بزن، بەرازی خۆماڵی، پشیلە و مراوییە خۆماڵییەکان.
زمانەکان
لەباری زمانییەوە کەوانەی بەپیت چەندین جۆری زمانی دەگرێتەوە. مێژوو دەڵێت زمانە سامییەکان زیاتر لەم ناوچانە باو بوونە کە ئەوڕۆ بەشێک لە عێراق، سووریا، ئوردن، لوبنان، ئیسرائیل، فەلەستین، سینا و باشووری ڕۆژھەڵاتی تورکیا و باکووری ڕۆژئاوای ئێران دەگرنەوە و ھەروەھا زمانی سۆمەریش (کە ئەوڕۆ ئاخێوەری زۆر کەمە) لە عێراق و ناوچە شاخاوییەکان باو بووە، لە باکوور و ڕۆژھەڵاتیشدا کۆمەڵێک زمانی ناپێوەندیدار بەو زمانانە ھەبووە و ئەوڕۆ نەماون کە بریتین لە ئیلامی و گۆتی و کاسی لە ئێران و ھەتیک و کاسکی و ھورۆ-ئورارتین لە تورکیا. پۆل:ھەرێمە دابەشکراوەکان پۆل:ھەرێمە مێژوویییەکان پۆل:مێژووی دەریای ناوین پۆل:ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاست پۆل:ڕۆژھەڵاتی نزیکی دێرین
چاڤگا
چاڤگا یان ترێی چاڤگا (Çavga یان Tiriyê Çavga) جۆرێک ترێیە کە شەراب لێ بەرھەم دەھینرێت. چاڤگا یەکێک لە دوو جۆرەکانی ترێیە کە بە شێوەیەکی تایبەت لە پارێزگای خارپێت لە کێوەکانی تۆرۆس لە باکووری کوردستان دەکاڵدرێت. سەرچەمەکانی ڕۆباری فورات لەو ناوچەیە زەختیی کەشوھەوایی ئەو بەش لە کوردستانە نەرمتر دەکەنەوە.
تورکەکان بە ئەم جۆرە ترێیە ئۆکووزگۆزوو دەڵێن کە بە واتای چەوی گایە و وشەی کوردیی چاڤگایش ھەر بەم واتایە. دانەکانی چاڤگا خڕ و ڕەنگیان تارە و لە نێوی جۆرەکانی ترێ کە لە وڵاتی تورکیا دەکاڵێندرێن، گەورەترین دانەکانی ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شەرابی کوردی
سواری
سواری گوندێکە، کەوتووەتە قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەوچکتاش و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی مالوانی ئیبراهیم کەریم و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی هەیاس و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی تەپی کەرەم.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
کامرین مانھایم
کامرین مانھایم  ئەکتەری ئەمریکییە و بە ڕۆڵی پارێزەر ئیلینۆر فروت لە بەرنامەی The Practice لە کەناڵی ABC، Delia Banks لە بەرنامەی Ghost Whisperer لە کەناڵی CBS، Gladys Presley لە زنجیرە بچووکەکەی Elvis لە ساڵی ٢٠٠٥ و "Control" لە فیلمی Person of Interest ناسراوە.
١٩٩٨ لە عێراق
مردنەکان
٢٧ی ئەیلوول - ھادی ئەلعلاوی، بیرمەندی عێراقی.
باشووری پارێزگای جیۆلا
باشووری پارێزگای جیۆلا (بە کۆری:전라남도; بە ھانجا:全羅南道 ، جیۆلانام-دۆ) ھەروەھا وەک جیۆنام ناسراوە، پارێزگای کۆریای باشوورە، باشووری جیۆلا ڕێژەی دانیشتووانەکەی دەگاتە ١،٩٠٢،٣٢٤ (٢٠١٤) و ناوچەی جوگرافی ١٢،٢٤٧ کیلۆمەتر دووجا پارێزگاکە دەکەوێتە ناوچەی ھۆنامی باشووری ڕۆژھەڵاتی نیمچەدوورگەی کۆریا، باشووری جیۆلا ھاوسنوورە لەگەل باکووری جیۆلا بەرەو باکوور، وە باشووری گیۆنگسانگ بەرەو باکووری ڕۆژھەڵات، وە جیجو بەرەو باشووری ڕۆژاوا لە دەربەندی کۆریا.
کۆمسیۆنی گواستنەوەی تۆرۆنتۆ
کۆمیسیۆنی گواستنەوەی تۆرۆنتۆ (، کورت دەکرێتەوە بۆ TTC) دەزگایەکی گواستنەوەی گشتییە کە خزمەتگوزاری پاس و میترۆ و گالیسکەی کارەبایی و خاوەن پێداویستی تایبەت لە شارەکانی تۆرۆنتۆ و یۆرک لە کەنەدا پێشکەش دەکات. کۆنترین و گەورەترین دابینکەری خزمەتگوزاری گواستنەوەی شارستانییە لە ناوچەی (تۆرۆنتۆی مەزن) (Greater Toronto) کە تۆڕێکی گواستنەوەی فراوانە و سەرجەم شارەوانییەکانی دەوروبەری بەیەک بەستووەتەوە.
تی تی سی لە ساڵی ١٩٢١ دا وەک کۆمیسیۆنی گواستنەوەی تۆرۆنتۆ دامەزراوە ئەم دەزگایە لەکاتی ئێستادا (٢٠١٩) خاوەنی چوار ھێڵی خێرای گواستنەوەیە (میترۆ) لەگەڵ ٧٥ وێستگە و زیاتر لە ١٤٩ ڕێگای پاس و ١١ ھێڵی ترومبێل، ساڵانە ١٫٦٩ ملیۆن سەرنشین ٢٫٧٦ ملیۆن گەشتی پێ ئەنجام دەدەن، ھەروەھا ساڵانە ١٫٣٤ ملیۆن کەس تەنھا میترۆکەی بەکار دەھێنن لەگەڵ دابین کردنی خزمەتگوزاری خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان لە دەرگاکانی بۆ بەساڵاچوو و پەککەووتون کە بە ویڵ ترانس ناسراوە، کار دەکات.
تی تی سی گەورەترین تۆری گواستنەوەی گشتییە لەھەموو ئەمەریکای باکوور ئەمیش دوای کۆمسیۆنەکانی گواستنەوەی نیویۆرک و مەکسیکۆستی.
مێژوو
وێنۆک|200px گواستنەوەی گشتی لە تۆرۆنتۆ لە ساڵی ١٨٤٩ بە خزمەتگوزاری گواستنەوەی تایبەت دەستی پێکرد لە ساڵانی دواتردا شارەکە چەندین ڕێوبانی فراوانتری دروستکرد، بەڵام لە ساڵی ١٩٢١ دا کۆنترۆڵی بەسەر ھەموو ڕێگاکاندا دانا و کۆمسیۆنی گواستنەوەی تۆرۆنتۆیان پێکھێنا بۆ ئەوەی ئەو ڕێگایانە بە ڕێوەببەن لەو ماوەیەدا گالیسکەی کارەبایی بەشێکی زۆر لە خزمەتگوزارییەکانی پێک دەھێنا لە ساڵی ١٩٥٤ دا ئەو ناوەی ئێستا (تی تی سی) لەخۆ نا و یەکەم ھێڵی ژێرزەوی کردەوە و بە شێوەیەکی گەورە ناوچەی خزمەتگوزاری خۆی فراوان کرد کە سەرتاسەری شارەوانی شاری تۆرۆنتۆی گرتەوە. سیستەمەکە گەشەی زیاتری بەخۆوە بینی بەجۆرێک ھێلەکانی سەرشەقامی لەگەڵ ھێڵەکانی ژێر زەوی بەستەوە. لە ١٧ ی شوباتی ٢٠٠٨ دا تی تی سی خزمەتگوزاری نۆژەنکردنەوە و چاککردنەوەی سەرتاسەری ڕاگەیاند کە لە ماوەی دە ساڵ کۆتاییان پێ ھات. وێنۆک|200px تی تی سی جگە لە پاس و گالیسکەی کارەبایی و میترۆ، لە ساڵی ١٩٢٧ بۆ ١٩٦٢ خزمەتگوزاری بەلەمی بۆ دورگەی تۆرۆنتۆشی بەڕێوەبردووە، بەڵام دواتر گواسترایەوە بۆ بەشێکی نوێ بەناوی میترۆ پارکی کلتوری لەکاتی ئێستادا بووەتە (تۆرێنتۆ پارکس، دارستان و کات بەسەربردن). تی تی سی ھەروەھا کارپێکەری پاسی ناو شار و ھەرێمیشە وەک ھێڵی گرەی کۆچ (١٩٢٧ بۆ ١٩٩٠) گرەی کۆچ ھێلێک بوو شاری تۆرنتۆی بەستەوە بە شارەکانی باشووری ئۆنتاریۆ ھەروەھا گرەی کۆچ بە ھاوکاری گرەی لاین گەراج و گەشتی پاسەکانی بەڕێوەبردووە بەتایبەت لە نێوان شەقامی ئیلیزابێسی باکوور و شەقامی دەنداس لە ناوەڕاستی شار. لە ساڵی ١٩٥٤ گرەی کۆچ زیاتر فراوان بوو کاتێک ڕێگاکانی قەراغ شار بوونە خاوەنی ھێلی پاسی سەربەخۆ کە لەدەرەوەی تی تی سی کاری دەکرد بەڵام لە ساڵی ١٩٩٠بەھۆی دژایەتی کردن و ناڕەزایی تی تی سی ھاوبەشگای گرەی کۆچ فڕۆشرا بە ستیجراڤیچ ھۆڵدینگس، کە دواتر ھاوبەشگای ھۆلدینگس ھەڵوەشایەوە و کارەکەشی لەنێوان گرێھاوند کەنەدا و حکوومەتی ئۆنتاریۆ دابەش کرا.
شەمەندەفەرەکانی ژێرزەویی گلۆستەر کە یەکەم وەشانی شەمەندەفەری میترۆی تی تی سی یە کە بە " ڕۆکێتی سوور " ناسراوە لەکارکردن دوورخرانەوە. شەمەندەفەری نوێیان ھێنا و ناونیشانی تی تی سی یان لەسەر نووسی و لەکاتی ڕیکلام کردندادەستەواژەی " سواربوونی ڕۆکێتی "یان بەکارھێنا بۆی. ھەروەھا شەمەندەفەری نوێی میترۆیی بەناوی " تۆرێنتۆ ڕۆکێت " کە لە ٢١ ی تەممووزی ٢٠١١ دەستی بە خزمەتکردن کرد. دروشمێکی تر بە ناونیشانی " ڕێگای باشتر "یان بەکارھێنا بۆی.