cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سووریا
دانیشتووان
بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی سووریا ٢١٬٩٨٦٬٦١٥ کەس بووە کە دەکاتە ٠٫٣٠ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٢٢٫٦ ساڵە. ھەروەھا ٥٧ لە سەتی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامانی لووتکەی عەرەبی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:ڕۆژاوای ئاسیا پۆل:شام پۆل:مانگیلەی بەپیت پۆل:مێزۆپۆتامیا پۆل:وڵاتانی ڕۆژاوای ئاسیا پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٦ پۆل:نزیک وڵاتانی ڕۆژهەڵات پۆل:ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست پۆل:دەوڵەتە دیکتاتۆرەکان
بڕیارنامەی ٧٧٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٧٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٦ی ئابی ١٩٩٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬١٠٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:قوبرس لە ١٩٩٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ قوبرس
جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠
دیاریکردنی خانەخوێ
دەنگدان بۆ موانداریکردنی جامی جیھانی ١٩٩٠ لە ساڵی ١٩٨٤ کرا لە شاری زوریخ لە سویسرا، کە لە کۆتا خولی دەنگدانەکە ئیتاڵیا بە ١١ دەنگ سەرکەوت بەسەر یەکێتی سۆڤیەت کە ٥ دەنگی بە دەست ھێنابوو. بەم جۆرەش ئیتاڵیا بوو بە دووەم وڵات لە دوای مەکسیک کە دووجار میوانداری جامی جیھانیی بکات.
لە ساڵی ١٩٨٣ ھەریەک لە وڵاتەکانی نەمسا، ئینگلتەرا، ئیتاڵیا، فەڕەنسا، یۆنان، یەکێتی سۆڤیەت، ئەڵمانیای ڕۆژاوا، و یوگوسلاڤیا ناوی خۆیان تۆمارکردبوو بۆ میوانداری کردنی جامی جیھانیی ١٩٩٠. پاش مانگێک تەنھا ئینگلتەرا، یۆنان، ئیتاڵیا، و یەکێتی سۆڤیەت مانەوە دوای ئەوەی وڵاتەکانی تر کشانەوە. دواتریش لە کاتی پێشبڕیکێکە ئینگلتەرا و یۆنانیش کشانەوە بەمەش تەنھا ئیتاڵیا و یەکیتی سۆڤیەت لە کۆتا خولی دەنگدانەکە مانەوە. یەکێتی سۆڤیەت بڕیاری بایکۆت کردنی یارییەکانی ئۆڵمپیکی ساڵی ١٩٩٤ کردبوو. ئەمەش کاریگەری زۆری ھەبوو لەسەر دەنگەکانی بۆ میوانداری جامی جیھانی ھەربۆیە ھەڵبژاردەی ئیتاڵیا بوو بە خانەخوێی جامی جیھانیی ١٩٩٠.
بەشداربووان
🇰🇷 south korea
🇪🇬 egypt
🇨🇲 cameroon
🇨🇷 costa rica
🇺🇸 united states
🇦🇷 argentina
🇧🇷 brazil
🇨🇴 colombia
🇨🇿 czech republic
🇮🇹 italy
🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 england
🇩🇪 germanyی ڕۆژاوا
🇷🇴 romania
🇮🇪
یەکێتی سۆڤیەت
🇪🇸 spain
🇸🇪 sweden
گۆڵکارانی جامی جیھانیی ١٩٩٠
ڕ=ڕیزبەند
'''ن. ی=ناوی یاریزان'''
'''ن. ھـ=ناوی ھەڵبژاردە'''
'''ژ. گ=ژمارەی گۆڵ'''
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
وێبگەی فەرمی فیفا
پۆل:پاڵەوانیەتییەکانی جامی جیھانی فیفا پۆل:جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠ پۆل:تۆپی پێ لە ١٩٩٠ پۆل:جامی جیھانیی فیفا
ئێن سی ئەی ئەی دابەشکردنی دووەم
وێنۆک
ئێن سی ئەی ئەی دابەشکردنی دووەم بەشێکی ئاستی ناوەندییە لە پێشبڕکێکان لە کۆمەڵەی نیشتیمانیی وەرزشی کۆلێژ (NCAA). کەمتر کێبڕکێی ھەیە و کەمتر تێچووی ھەیە لە چاو خوولی یەکەم، بەڵام کێبڕکێی زیاترە لە خوولی سێیەم کە ھیچ "سکۆلەرشیپێک"ی وەرزشی پێشکەش ناکات. پێشتر خولی دووەم و سێیەم پێکەوە بە بەشی کۆلێژی NCAA ناسرابوون.
ئاڵا ھۆشیار
ئاڵا ھۆشیار (لەدایکبووی ١٩٨٢ لە مەریوان) نووسەر و دەرھێنەرێکی کوردە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دەرەبەگایەتی
وێنۆک| کێشراوی دەرەبەگایەتی لە کۆمەڵگای ئینگلیزیدا لە دەوروبەری ساڵانی ١٣١٠
دەرەبەگایەتی ھەندێ نەریتی یاسایی و سەربازی بوو لە چاخەکانی ناوەندی ئەورووپا کە گەشەی سەند لە نێوان سەدەکانی ٩ھەم بۆ ١٥ھەمی زاینی، کە ئەگەر بە گشتی پێناسە بکرێت، ئەوا سیستمێکی پێکھێنانی کۆمەڵگایە لەسەر پەیوەندییەکی دامەزرێنراو لەسەر خاوەندارێتی زەوی بەرامبەر خزمەتکاری یان کرێکاری.
لە ناو ڕۆشنبیرانی کورددا زاراوە لاتینییەکە بەکاردێت کە «فیوداڵیزم» ە، زاراوەی «فیوداڵیزم» خۆشی لەبنەمادا لە زاراوەی feodum یان feudumەوە ھاتوە.
دەرەبەگایەتی لە ناو کوردان
دەرەبەگایەتی لە ناو کورداندا ڕیشەکەی بە بڕوای ئیسماعیل بێشکچیی کۆمەڵناس ئەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی سوڵتان سەلیم و شەڕی چاڵدێران. لە مێژووی نوێشدا لە کوردستانی عێراق بەبڕوای ھەندێ مێژووی ئەگەڕێتەوە بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی پاشایەتی لە عێراق و مەلیک فەیسەڵی یەکەم.
شاعیرانی کوردیش بە شیعرەکانیان سەرکۆنەی ئەم سیستمەیان کردووە، بۆ نمونە شاعیری کورد قانع ئەڵێ:
سەرچاوەکان
پۆل:سیستەمە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:سەدەکانی ناوەڕاست پۆل:مێژووی ئابووری پۆل:سیستەمە ئابوورییەکان پۆل:دەرەبەگایەتی پۆل:سیستمە سیاسییەکان پۆل:شێوەکانی حکوومەت
یاکۆرودا
یاکۆرودا شارۆچکەیەکە لە پارێزگای بلاگۆئێڤگراد لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٦٬١٣٩ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای بلاگۆئێڤگراد پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
ترارالگن
سەرچاوە
پۆل:ئۆسترالیا پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا پۆل:شارەکانی ئوقیانووسیا پۆل:شارەکانی ڤیکتۆریا (ئوسترالیا) پۆل:شارۆچکەکانی ڤیکتۆریا (ئوسترالیا) پۆل:مێلبۆرن
دیپیکا پادوکۆن
دیپیکا پادوکۆن لەدایکبووی ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٦. خانمە ئەکتەری ھیندییە یەکێکە لە کچە سەرکەوتووەکانی بۆلیوود، بەر لە ئەکتەری نمایشکاری جلووبەرگ بووە. یەکەم دەرکەوتنی دیپیکا لەساڵی ٢٠٠٦ بوو لە فیلمی (Aishwarya) لەپاش ئەو فیلمە لەیەکەم فیلمی بۆلیوودا بەشداربوو بەدوو ڕۆڵ ئەویش فیلمی (Om Shanti Om) بوو لەساڵی ٢٠٠٧. وە لەساڵی ٢٠١٣ لە فیلمی (chennai express) کە لەگەڵ شاروخ خان ڕۆڵی سەرەکی تێدا بینی سەرکەوتنێکی مەزنییان بەدەست ھێنا و لەپلەکانی پێشەوەی پڕ داھاتترینەکانی بۆلیوودە وە لە فیلمێکی دییش لەگەڵ شارۆخ خان دا لەساڵی ٢٠١٤ بەناوی (Happy New Year) لەمیشدا سەرکەوتنێکی باشییان دەستەمۆکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:ئەکتەرە ھیندییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی ھیندی پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی بەنگالۆر پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی
ژوولیەن گراک
ژوولیەن گراک نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی فەنتازیی فەڕەنسی پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٠ پۆل:مردووانی ٢٠٠٧ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆنکور
بەردەڕەش، نەمەشیری بانە
بەردەڕەش (Berderreş، بە فارسی: برده‌رش) گوندێکە لە بەشی نەمەشیر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتوانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٥٨ کەس لە ١٠٢ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
ژان کلۆد ڤەن دام
سەرچاوه
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:زیندووان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ڕاسپبێری زێڕین پۆل:یاریزانە کارامە بەلجیکییەکانی موای تای پۆل:کاسۆلیکییە ڕۆمانییە بەلجیکییەکان پۆل:یاریزانانی لەشجوانی بەلجیکی پۆل:کۆچبەرە بەلجیکییەکانی ئەمریکا پۆل:یاریزانە نێرە بەلجیکییەکانی کاراتێ پۆل:بۆکسەرە نێرە بەلجیکییەکان پۆل:خەڵکی بەلجیکی بە ڕەچەڵەک جوولەکە پۆل:بۆکسەرەکانی کێشی ناوەند پۆل:خەڵکی سینت-ئاگاتا-بێرچێم پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دوو جەمسەرییان ھەیە پۆل:ئەو کەسانەی کارامەی شۆتۆکان
حکوومەت
حکوومەت یان میری (لە عەرەبییەوە: ؛ بە واتای فەرمانڕەوایی دێتەوە ) بە ڕێکخراوە یان بنکەیەک دەوترێت کە بەھۆیەوە یەکەی ڕامیاری بتوانێت دەسەڵاتی خۆی بخاتە کار و دەست بگرێت بەسەر ڕامیاری ڕێژیی گشتیدا و زاڵ بێت بەسەر کردەوەی ئەندامان یان گوێڕایەڵان و بەرفەرمانانی خۆیدا. وشەکانی حکوومەت و دەوڵەت یان وڵات زۆر بە یەکترین نزیکن، بەڵام چەمکی حکوومەت لە ھەندێک وڵاتدا بەرھەستتر و بەرچاوترە. لە کۆمەڵگە سەرەتایییەکاندا ڕێکخراوە حکوومەتییەکان بەدی ناکرێن، بەڵام دەبینرێت کە لە جیھانی ئەمڕۆدا حکوومەت جیاوازە و ڕۆژبەڕۆژ بەرەو ئاڵۆزبوونی زیاتر دەچێت.
ئەرکەکانی حکوومەت
بەگشتی، لە حکوومەتەکان چاوەڕوان دەکرێ ئەم ئەرکانە بەجێ بھێنن:
جۆرەکانی حکوومەت
وێنۆک|300px|شێوەی حکوومەتەکان لە سەرانسەری جیھاندا کە بە ڕەنگ نیشاندار کراون. بۆ ئەوەی بزانی مەبەست لە ھەر ڕەنگێک چ شێوازێکی فەرمانڕەوایییە، لەسەر ئەم وێنەیە کلیک بکە.
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزراوە حکوومییەکان پۆل:حکوومەت پۆل:شێوەکانی حکوومەت پۆل:وشە سیاسییەکان پۆل:بابەتە سەرەکییەکان
ڕووداوی کوشتن لە زانکۆی سەڵاحەدین (٢٠٢٢)
ڕۆژی سێشەمە ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ قوتابیەکی پێشووی زانکۆی سۆران بەهۆی ڕاینەکردنی مامەڵی گواستنەوەی لە زانکۆی سۆران بۆ زانکۆی سەڵاحەددین بوونی کێشەی کۆمەڵایەیت ،بەچەک هێرشی کردە سەر دوو مامۆستای زانکۆی سەلاحەدین و، لەئەنجامدا هەردووکیان کوژران و کەسێکی دیکەشی بریندارکرد ، هەمان ڕۆژ تاوانبار لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی هەرێمی کوردستان دەستگیر کرا.
پێشینە
تاوانباری ڕووداوەکە ناوی ئاراس مەهدییە دانیشتووی ناحیەی بەحرکەی سەر بە پارێزگای هەولێرە،و قوتابیەکی زانکۆی سۆران بووە  لە شاری سۆران لە باشووری کوردستان. زانکۆیەکە لە ١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ بنیادنراوە. لە پێنج کۆلێژ پێکدێت یەکێک لە کۆلێژەکانی بەشی یاسایە زیاتر لە ١٢ خولی دەرچوونی ئەنجامداوە ،تاوانبار لە قۆناغی یەکەمی زانکۆی تەواوکردووە لە قۆناغی دووە بەهۆی گیزکردن بە کەوتوو هەژمارکرا ، تاوانبار بەهۆی ئەوەی مامۆستاکەی کەناوی نیشتیمان بووە گزیەکەی لێ گرتووە کێشەی لەگەڵ دروستکردووە و هەڕەشەی لێ کردووە بەو هۆیەوە هاوسەری نیشیتمان کە ناوی ئیدریس حەمدخان بووە سکاڵەی یاسایی لەسەر تۆمارکردووە ،بەهۆی چارەنەبوونی کێشەکەی تاوانبار داوای گواستنەوەی لە زانکۆی سۆران بۆ زانکۆی سەڵاحەدین لە شاری هەولێر کردبوو بەڵام ڕاگری کۆلێژی یاسای زانکۆی سەڵاحەددین ڕەزامەندی لەسەر گواستنەوەکە دەرنەبڕی .تاوانبار هەڕەشە لەمامۆستاکانی خۆی کردبوو.پێشتریش بەم هۆکارە بۆ ماوەی حەفتەیەک دەستگیرکرابوو.
ڕووداوەکە
کاتژمێر ٨:٣٠ بەیانی ڕۆژی سێشەمە ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ ،تاوانبار دەچێتە کۆلێژی یاسا بەسەر دیواری پشتەوەی کۆلێژکە دەچێتە ناو بەشەکەوە لەوێ دەچێتە ئۆفیسی دکتۆر کامەران ئیسماعیل ڕاگری کۆلێژی یاسا لە زانکۆی سەلاحەددین و پێنج گوولەی لێدەدات و بە سەختی بریندار دەبێت بەڵام پاش ئەوەی دەگەیەندرێتە نەخۆشخانە گیان لەدەستدەدات و پارێزکای هەولێر هەواڵی مردنی لەکاتی کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانی سەبارەت بە ڕووداوەکە ڕاگەیاند. دواتر تاوانبار ڕوودەکاتە ماڵی نیشتیمان عوسمان کە ١٠٠ مەترێک لە کۆلێژی یاسا دوورە ، بەڵام نەخۆی و نەمنداڵەکانی لەوێ نابێت و تەنیا دکتۆر ئیدریس حەمدخانی هاوسەری  لە ماڵ دەبێت ،بەهۆی ئەوەی نیشتیمان عوسمان لە شاری هەولێرە  بەرێ دەکەوێت بۆ شاری سۆران بۆ دەوام بەهۆی ئەنجامدانی خوولی  دووەمی قوتابیانی زانکۆی سۆران ،دکتۆر ئیدریس   پاش ئەوەی دەرگای ماڵەکەی بۆ دەکاتەوە و دەزانێ تاوانبار مەبەستی کوشتنیەتی بەرەو سەربانی ماڵەکە ڕادەکات ، ئەو لەوێ تا سەربانی ماڵی دراوسێکەیان ڕادەکات بەڵام بەهۆی ئەوەی هیچ ڕێگایەکی دەربازبوونی نابێت هەوڵدەدات لەگەڵ ئاراس قسەبکات بەڵام هەر دوای ئەوەی تاوانبار دەگاتە سەری چەند فیشەکێک بەئاراستەی دەتەقێنێت و دەستەبەجێ  دکتۆر لە شوێنی ڕووداواکە دەمرێت ،ئاراس پاش ئەنجامدانی تاوانەکەی ڕادەکات بەڵام هێزەکانی ئاسایشی هەولێر خوێندکارەکەیان لە نزیک گوندی کانی بزرە و مورتکە دەستگیرکرد کە هەوڵیداوە لەسنوری هەولێر بچیتە دەرەوە. براکەی ئاراس بە میدیاکانی ڕاکەیاندووە براکەی کێشەی دەروونی هەیە.
پاڵنەرەکانی ئەنجامدانی تاوانەکە
پاڵنەرەکانی ئەنجامدانی ئەم تاوانە تا ئێستا لەلایەن پۆلیسی هەرێم بڵاونەکراوەتەوە بەڵام بەشێکی میدیاکان و کەس و کاری تاوانبار بۆ کێشەیەکی سێ ساڵ پێشی نێوان ئاراس مەهدی ، نیشتیمان عوسمانی مامۆستای دەگەڕێننەوە ، ئەمەش دوای ئەوەی ئاراس لە وانەی نیشتیمان لە کاتی تاقیکردنەوەکان هەوڵی گزیکردن (قۆپیە)دەدات ٬ئەمەش وا دەکات وەرەقەی تاقیگردنەوەی لێ وەربگیرێتەوە و ئەو ساڵەی بە کەوتوو بۆ هەژماربکرێت دواتر تاوانبار لە ڕێگای ئامێرەکانی پەیوەندی هەڕەشە لە نیشتیمان عوسمان و بەرپرسانی دیکەی زانکۆ  دەکات ، بۆیە بڕیاری دەرکردنی لە زانکۆی سۆران دەدرێت .بنەماڵەی تاوانبار هەوڵدەدەن لەڕێگای دوور لەیاسا کێشەکە چارەسەر بکەن بەڵام نەیانتوانی. داوای گواستنەوەی دەکەن بۆ کۆلێژی یاسای زانکۆی سەلاحەددین بەڵام بەهۆی کێشەی یاسای لە دۆسیەکەی ڕێکاری وەرگرتنی قورس دەبێت کاروان ئیسماعیل ڕاگری کۆلێژەکە ڕازمەند نابێت لەسەری داوادەکات بەهۆی ئەوەی ئەم کەسە دووساڵە لە خوێندن دابڕاوە دەبێت یاسایەک یان ڕێنماییەک بۆ کۆلێژ بێت ئەو قوتابییە وەربگیرێت ، یاداشتەکەی بۆ خوێندنی باڵا ناردووەتەوە خوێندنی باڵا نوسراوێک دەردەکات بۆ ئەوەی بکوژ ڵەهەمان زانکۆی خۆی یاخود زانکۆی سەلاحەددین  درێژە بەخوێندن بدات ئەمەش بەپێی سەرچاوەکان ئاراسی ڕەزامەند نەکردووە و نەچووەتەوە بۆ خوێندن. بەپێی قسەی قاسم مەهدی برای تاوانبار ئارس بەهۆی ئەم کیسەوە تووشی نەخۆشی خەمۆکی بووە .ئەمەش بە پاڵنەرێکی سەرەکی ڕووداوەکە دادەنێن.
.
قوربانیەکان
قوربانییەکان هەردووکیان نازناوی دکتۆرایان هەبوو لە زانکۆی سەڵاحەدین مامۆستابوو ، دکتۆر کاروان ئیسماعیل ڕاگری کۆلێژی یاسابووە ، دکتۆر ئیدریس حەمدخان مامۆستابووە لە کۆلێژی ئەندازیاری خاوەنی دووکچە و هاوژینی نیشتیمان عوسمانە ، ئەم دوو مامۆستایە پەیوەندی کۆمەڵایەتیان لەگەڵ یەکدا هەبووە هاوڕێی یەکتر بوون .لەکاتی ڕووداوەکە یەکێک لە کارگوزارانی کۆلێژی یاسا لەلایەن تاوانبار بریندار دەکرێت بەڵام دۆخی تەندروستی جێگیرە. تەرمی دکتۆر کاوان لە هەولێر و تەرمی ئیدریس حەمەخانیش لە سلێمانی بەخاک سپێردران.
کاردانەوەکان
کووشتنی دوومامۆستاکەی زانکۆی سەڵاحەددین جارێکی دیکە پرسی هەڵگرتنی چەکی بێ مۆڵەت و خراپ بەکارهێنانی لەلایەن کەسانێکەوە بووە باسی توڕەکۆمەڵایەتیەکان.
سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان داوای لە هێزەئەمنیەکان کرد " رێکارێکی پێویست بگرنەبەر بۆ بنبڕکردنی چەکی بێ مۆڵەت و رووبەڕووبوونەوەی تاوانباران و خراپەکاران لە هەر پلە و ئاستێکدا بن." زانکۆی سەلاحەددین لە پەیامێکدا هاخەمی خۆی بۆ لەدەستداتی ئەو دوومامۆستایەی دەربڕی و ڕایانگەیاند "روداوه‌كه‌ له‌ ئه‌نجامی پێشینه‌ی مامه‌ڵه‌یه‌كی گواستنه‌وه‌ی دو ساڵ له‌مه‌وبه‌ر بوه‌، ئه‌مڕۆ هه‌مان خوێندكار هه‌ڵیكوتایه‌ سه‌ر ‌ ئۆفیسی پڕۆفیسۆر د.كاوان ئیسماعیل ڕاگری كۆلێژی یاسا و ماڵی پ.ی.د. ئیدریس حه‌مه‌ خان مامۆستا له‌ كۆلێژی ئه‌ندازیاری، له‌ ئه‌نجامدا هه‌ردوكیان شه‌هید ده‌كات و له‌گه‌ڵئه‌وه‌شدا كارگوزارێكی كۆلێژی یاسا بریندار ده‌كات". هەروەها زانکۆی سەلاحەددین ئاماژەی بەوەدا پڕۆسه‌ی خوێندن به‌رده‌وام ده‌بێت و گیانی مامۆستایانمان پارێزراوه‌ .ئەم ڕووداوا کاردانەوەی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی حکومەتی هه‌رێمی كوردستان، لێکەوتەوە ، ڕایگەیاند " به‌توندی ئیدانه‌ی ئه‌م جۆره‌ ده‌ست درێژیانه‌ ده‌كه‌ین، له‌پێناو سه‌روه‌ری یاساو پاراستنی حه‌ره‌می زانكۆكان هه‌موو ڕێكارێكی یاسایی ده‌گرینه‌ به‌ر."داوایانکرد هەموان هاوکار بن بۆئەوەی ڕووداوی لەو شێوەیە دووبارە نەبێتەوە.زانکۆی سۆران لە ماڵپەری تایبەتی خۆی بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوە پرسە و سەرەخۆشی لە دکتۆر نیشتیمان عوسمان کرد هەروەها بنەماڵەی قوربانیان کرد ، هەروەها ئاماژەیان بەوەدا " ئامادەین لەپێناو دەستەبەرکردنی دادپەروەری بۆ کەسوکاری قوربانیان، هەموو جۆرە پاڵپشتییەکی پێویست پێشکەش بکەین. بە هەمان شێوەش داواکارین دادگاکان لە جێبەجێکردنی یاساکاندا ڕێچکەی خۆیان خێراتر بگرنەبەر". وەزارەتی خوێندنی باڵا چەند بڕیارێکی دەرکرد کە سەرجەم چالاکیە زانستی و ئاهەنگەکانی دەرچوون لە زانکۆکانی هەرێم بۆ ماوەی سێ ڕۆژ ڕابگرێت. نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان نیگەرانی لە ڕووداوەکە دەربڕی ڕایگەیاند "ئەوپەڕی نیگەرانی و خەمباریی قووڵم بە شەهیدبوون و لەدەستدانی د.کاوان ئیسماعیل و د.ئیدریس حەمەخان دەردەبڕم کە ئه‌مڕۆ بوونە قوربانیی تاوانێکی دڕندانەی دڵته‌زێن ". ڕووداوەکە لەسەر ئاستی ڕای گشتی کاردانەوەی جۆراوجۆری لێکەوتەوە بەشێک داوای سزای لە سێدارەدانی تاوانبار دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ھەولێر پۆل:زانکۆی سەلاحەدین
سینت ئاگاتا بێرخم
منابع
پۆل:شارەکانی بێلژیک
٤٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
سایێدینێنیێ
سایێدینێنیێ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای پلۆڤدیڤ لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٦٬٣٦٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای پلۆڤدیڤ پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
بڕیارنامەی ٧٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی ئابی ١٩٩٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ سۆمالیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬١١٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:سۆماڵیا لە ١٩٩٢ پۆل:سۆمالیا لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سۆماڵیا
٥٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
چارلی ھارپەر
چارلی هارپەر کارەکتەری خەیالی لە زنجیرەی دوو پیاو و نیو لە لایەن چارلی شینینەوە رۆلی بەرجەستە دەکرێ کە لە ڕێگەیدا چارلی بووە پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم بۆ ڕۆلگێران وەک کارەکتەری سەرەکی لە زنجیرە کۆمییدیاکە، وە پاڵێوراوی دوو خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بەھۆی باشترین نمایش لەلایەن ئەکتەرێک لە زنجیرە کۆمیدیادا
سەرچاوەکان
پۆل:کارەکتەرە کوڕە ئەمریکییەکان لە تەلەڤیزیۆن
ڕێکخراوە
ڕێکخراوە (بە کوردیی باکووری: سازی، "teşkîlat" بەئینگلیزی: Organization) دەزگایەکی کۆمەڵایەتییە کە ئامانجگەلی ھاوبەشی ئەندامانی گرتۆتە بەر و زاڵە بەسەر بەجێھێنانی ئەرکەکانی خۆیدا و سنوورێکی ھەیە کە لە دەوروبەری جیای دەکاتەوە. ھەر ڕێکخراوەیەک پێکھاتەی تایبەتی خۆی ھەیە و لەوانەیە لە چەندین بەشی جیاواز پێک ھاتبێ. بەشێک کە لە زۆربەی ڕێکخراوەکاندا بەدی دەکرێ کۆڕی بڕیاردەری ڕێکخراوە-یە کە لەلایەن ئەندامانەوە ئەرکی بەڕێوەبردنی کاروباری ڕێکخراوەکەیان پێ سپێردراوە.
پۆل:ڕێکخراوەکان پۆل:جۆری ڕێکخراوەکان
ئێن سی ئەی ئەی دابەشکردنی سێیەم
وێنۆک
ئێن سی ئەی ئەی دابەشکردنی سێیەم بەشێکە لە کۆمەڵەی نیشتیمانیی وەرزشی کۆلێژ (NCAA)ی ئەمریکا. ئەم بەشە لە کۆلێژ و زانکۆکان پێکھاتووە کە ھەڵدەبژێرن سکۆلەرشیپی وەرزشی پێشکەش بە خوێندکارەکانیان نەکەن. ئەمە پێرستێکە لە کۆنفڕانسە وەرزشییەکان کە سەر بەم بەشەن، بەپێی سپۆنسەری وەرزشی بەسەر چەند گروپێکدا دابەشکراون:
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٦ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
دۆینە
وێنۆک|دۆێنەوڕۆن thumb|دۆینە لەگەڵ پوونگە دۆینە ، ترخێنە یان تەرخێنە چێشتێکی تراوی کوردییە کە لە کوڵاندنی گەنمی دەستاڕکراو لە ناو دۆی خەستدا دروست دەکرێ. دۆینە لە وەرزی گەرمادا دروست دەکرێ و لە سەر بانان لە بەر ڕۆژدا وشک دەکرێتەوە و پاشەکەوت دەکرێ و دواتر لە وەرزی زستاندا دەکرێتە ناو ئاو و دەخورێ و زۆر جار نۆک و پوونگەشی پێ زیاد دەکەن. دۆینە دەستەخۆشکی شەلەمە و ئەم دوو چێشتە وەک دوو خواردن ھەمیشە پێکەوە دەوترێن و خواردنی زستانی کوردەوارین.
سەرچاوەکان
پۆل:چێشتی کوردی
پۆل گووت
پۆل گووت ڕۆماننووس، ڕۆژنامەوان و دراماتورژی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارنووسانی فەڕەنسی پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٠ پۆل:مردووانی ١٩٩٧ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
میرزا جەواد قازی
میرزا جەواد قازی، کوڕی شێخ جەلال، ساڵی ١٢٦٠ی ھەتاوی لە مەھاباد، یا گوندی «سریلاوا»ی دەڤەری مەھاباد، لە دایک بوو. پاشی تەواوکردنی دەرسە سەرەتایییەکان، بۆ خوێندن و فێربوونی زانیارییە ئایینییەکان ڕووی کردە حوجرە. ساڵی ١٩٠١، «ئۆسکار مان»، سەرۆک و پارێزەری کتێبخانەی سەلتەنەتیی ئەڵمان، بۆ لێکۆڵینەوەی زمانە ئێرانییەکان ھاتە ئێران. سەردانی لوڕستان و کوردستانی کرد، بۆ گرداریی ئەدەبی زارەکی و ھەروەھا فێربوونی زمانی کوردی، لە مەھاباد مایەوە. ئەودەمە جەواد لە تەمەنی بیست ساڵیدا، لە مزگەوتی شادەروێشی مەھاباد بە فەقێیەتی ھێشتا خەریکی خوێندنی علوومی دینی بوو. ئۆسکار مان لە لای میرزا جەواد، زمانی کوردیی لەھجەی موکری دەخوێند و لە ھەمبەر ئەو ئەرکەدا ئەویش زمانی ئینگلیسی فێری جەواد دەکرد. ھەڵبەت میرزا جەواد پێشتریش ھەندێکی ئینگلیسی لە لای یەکێک لە کاربەدەستانی نەخۆشخانەی ئەمریکایی لە مەھاباد خوێندبوو. لێکۆڵینەوەکانی ئۆسکار مان تا ١٩٠٣ درێژەی کێشا، لە گەڕانەوەدا بۆ ئەڵمان، میرزا جەوادیش لە گەڵی چوو و لەوێ درێژەی بە خوێندن دا.
دوای ماوەیەک، خوێندنی بەرزی لە ڕشتەی مافدا بە دوایی گەیاند و ھەر لەوێ، لە باڵوێزخانەی ئێران دامەزرا. لەو ماوەیەدا ھاوکارییەکی نزیکی لەگەڵ ئۆسکار مان کرد بۆ وەرگێڕانی ئاڵمانیی کتێبی «زاراوەی کوردە موکرییەکان» کە بە «تۆحفەی موزەففەرییە» ناسراوە و ساڵی ١٩٠٦ لە بەرلین چاپ و بڵاوکراوەتەوە. دوکتۆر جەواد ھەر لە بەرلین، لەگەڵ کچە ئاڵمانییەک زەماوەندی کرد و ھیچ منداڵی لێی نەبوو. لە ١٩٢٨ گەڕایەوە تاران و بووبە ڕاوێژکاری بەرزی دیوانی لە وەزارەتی داد. سەر لەنوێ لە تاران زەماوەندی کردەوە، بەڵام تا دوایی تەمەن ھەر بە وەجاغکوێری مایەوە. ساڵێک دوایە، داوای لە بنەماڵەی قازی لە مەھاباد کرد کە برازا ھەتیوەکەی بۆ ڕەوانەی تاران بکەن تا سەرپەرشتیی بکا و دەرسی پێبخوێنێ. ئەوە بوو کە «محەممەد قازی»، وەرگێڕی بەناوبانگی پاشەڕۆژ، ڕۆیشتە لای مامی و لەژێر چاوەدێری وی درێژەی بە خوێندن دا.
دوکتۆر جەوادی قازی، بە سەر حەوت زمانی: ئینگلیسی، ئاڵمانی، فەرەنسی، عەرەبی، فارسی، تورکی و کوردیدا شارەزایی ھەبوو. ژمارەیەک وتار و لێکۆڵینەوەی بە زمانی ئاڵمانی لە دوا بەجێماوە، کە ھەندێکیان لە گۆڤارەکانی ئەو سەردەمی ئاڵماندا چاپ کراون؛ نموونەی ئەو وتار و لێکۆڵینەوانە، وتارێکە لەسەر ھۆزی مەنگوڕ، کە لە گۆڤارێکی ئاڵمانیدا چاپ کراوە، ھەروەھا لێکۆڵینەوەیەک بە ناوی «دەستوور و یاسای کوردەواری» کە لە گۆڤاری «زانستی بەراوردکاری ماف» دا، لە ساڵی ١٩٠٩ بڵاو کراوەتەوە. گرینگیی نووسراوەکانی دوکتۆر جەوادی قازی لەوەدایە کە یەکەم کوردێک بووە کە بە زمانی ئاڵمانی وتاری لەسەر کورد نووسیوە. بەپێی ئاماژەی مامۆستا محەممەد قازی، دوکتۆر جەواد لە ساڵی ١٩٥٨ بە نەخۆشی شێرپەنجە کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی «ئیمامزادە عەبدوڵڵا»ی تاران نێژرا.
یەکێک لەو شتە تازانەی دەرکەوتوون، دەنگی میرزا جەوادی قازییە کە ئۆسکار مان تۆماری کردووە. موجتەبا کۆلیوەند دە وتارێکیدا کە بە ئەڵمانی نووسیویە، بە وردی ئاماژە بەو تۆمارکراوانە دەکا (سەردێڕی وتارەکە: دەنگەکانی ڕابردوو).
ئۆسکار مان ئەو دەنگانەی، بە یارمەتیی پڕۆفسۆر دوکتۆر نۆیھاوس، بە فۆنۆگڕاف تۆمار کردوون. فۆنۆگڕاف یەکەم دەزگای تۆمارکردنی دەنگ بووە کە ئێدیسۆن سازی کردووە و یەکەم جار لە ساڵی ١٨٧٧دا بە تاقی کراوەتەوە.
ئەو تۆمارکراوانە سێ دانەن: ڕەنگە ئەو دەنگە تۆمارکراوانە یەکێک لە کۆنترین بەڵگەکانی تۆمارکردنی دەنگ بە زمانی کوردی بن. بەداخەوە لەو سێ بەڵگانە ھەر دوویان ماون. زۆر وێدەچێ یەکیان (گۆرانییە فۆلکلۆرییەکەی بە دەنگی میرزا جەوادی تۆمار کراوە) شکابێ.
لەسەر ماڵپەڕی کتێبخانەی نەتەوەیی بەرلین دەنگی میرزا جەوادی بڵاو کراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:مردووانی ١٩٥٨ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨١ پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی پۆل:نووسەرانی ئێرانی
٥١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئینتێرپۆل
ڕێکخراوی پۆلیسی تاوانکاری نێونەتەوەیی (بە ئینگلیزی: International Criminal Police Organization) بە کورتی ئینتێرپۆل (INTERPOL)، ڕێکخراوێکی نێودەوڵەتییە کە بۆ ھاوکاریکردنی پۆلیسی نێونەتەوەیی ئاسانکاری دەکات. ئەم ڕێکخراوەیە لەژێر ناوی مەئموورییەتی پۆلیسی تاوانکاری نێونەتەوەیی لە ساڵی ١٩٢٣ دامەزرا و ناوە گشتییەکەی لە ساڵی ١٩٥٦ ھەڵبژێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئینتێرپۆل پۆل:کۆڕی گشتی ڕێکخراوی نەتەوەکان پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکان پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٢٣
بڕیارنامەی ٧٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی ئەیلوولی ١٩٩٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬١١٤‌ەم، بە ١٢ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٣ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٢ پۆل:کرواتیا لە ١٩٩٢ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
مەنگوڕ
مەنگوڕ ناوی یەکێک لە خێڵە کوردەکانی موکریانە کە لە نێوان سەردەشت، پیرانشار، میراوە، ڕەبەت، مەھاباد، قەڵادزێ و حاجیاوا لە ڕۆژھەڵات و باشووری کوردستان نیشتەجێن.
ئەو ناوچانەی کە مەنگوڕەکانی تێدان بە مەنگوڕایەتی ناو دەبردرێ.
جیا لە شارەکانی پیرانشار و مەھاباد زۆربەی مەنگوڕەکان لە دوو ناوچەی مەنگوڕی ڕۆژاوا و مەنگوڕی ڕۆژھەڵات و مەنگوڕی سەردەشت نیشتەجێن. ناوچەی مەنگوڕی ڕۆژاوا سەر بە ناوەندی کارگێریی شارستانی مەھابادە و ناوچەی مەنگوڕی ڕۆژھەڵاتیش سەر بە ناوەندی کارگێریی شارستانی پیرانشارە (پێشتر ئەم ناوچەیەش سەر بە شارستانی مەھاباد بوو).
خێڵی مەنگوڕ لە شەش تیرەی (مروەت، ئامان، زێرن، شەم، زێن، خدر) کە زۆرینە بە تیرەی مروەتە کە نیشتەجێی مەھابادن و ئەوانی تریش بە جۆرێکی بڵاو لە مەھاباد، سەردەشت، پیرانشار، میراوە، ڕەبەت، قەڵادزێ و حاجیاوا نیشتەجێن.
سەرچاوەکان
پۆل:ھۆزە کوردییەکان پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:ھۆزەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
٥٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ژان لویی بۆنکێر
ژان لویی بۆنکێر وێژەناس و کۆمیدیەنی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١ پۆل:مردووانی ١٩٩٧
Édouard Lévèque, dit Jean-Louis Boncoeur
ڤێتۆڤۆ
ڤێتۆڤۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای روسه لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٬٩٩١ کەس بووە.
دۆڵ
دۆڵ بە تێڕوۆچوویی نێوان دوو کێو دەوترێ کە لە یەک لادا پەرەی سەندووە. دۆڵەکان بە شێوەی U یان V یان تێکەڵێک لەم دوانەن.
دۆڵە ڕووباریەکان
دۆڵە ڕووباریەکان کە ئاوی ڕووبار دروستیان دەکا زیاتر V شێوەن.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆما ئاوییەکان
خاڵ دەلیل
خاڵ دەلیل (Xalldelîl، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٩٢ کەس لە ٢٦ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
٥٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ٧٧٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٧٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی ئەیلوولی ١٩٩٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کۆماری فدرال یووگسلاڤیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬١١٦‌ەم، بە ١٢ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٣ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
حەمدی
ئەحمەد بەگی کوڕی فەتاح بەگ (١٨٧٨ - ١٩٣٦) ناسراو بە حەمدی ناوی تەواوی ئەحمەد کوڕی فەتاح بەگی حاجی ئیبراھیم بەگی مەحموود بەگی ساحێبقڕانە. شاعیرێکی بەناوبانگی کوردە و لە شاری سلێمانی لەدایک بووە. مرۆڤێکی خاوەن بیر و باوەڕ بووە و ڕێبازی تایبەتی خۆی ھەبووە. حەمدی لە بنەماڵەی ساحێبقران بوە و برازای مستەفا بەگی ساحێبقرانی کوردی بوە و ھەر وەھا لەگەڵ سالمیش دا خزمایەتیی ھەیە.
حەمدی لە جەنگی جیھانیی یەکەمدا ماڵەکەی داگیرکراوە، کتێبخانە گەورەکەی سووتێنراوە، بەمەش ھەوڵ و تەقەلای ٢٤ ساڵی دەفەوتێت.
ژیان
حەمدی لە منداڵییەوە دەستی کردووە بە خوێندن، لە قوتابخانەی سەرەتایی و ڕوشدییەی عەسکەری و مزگەوتەکاندا خوێندوویەتی. لە خوێندندا زۆر زیرەک بووە. ھەر لە منداڵیەوە ئارەزووی شیعری ھەبووە و حەزی لە شیعروتن کردووە و ساڵی ١٨٩٢، لە تەمەنی ١٦ساڵیدا یەکەم شیعری وتووە و بەردەوام بووە لە سەری تا ساڵی ١٩١٥ کە ساڵی داگیرکردن بووە.
نموونەی پێنج خشتەکی
حەمدی ژمارەیەکی دیار پێنج خشتەکی لەسەر شاعیرانی بەرلە خۆی وەک سالم، مەحوی و کوردی نووسیوە. ئەم پێنج خشتەکییەی خوارەوە لەسەر ھەڵبەستی کوردی، مستەفا بەگی ساحێبقران، نووسراوە:
ستراژیتسا
ستراژیتسا شارۆچکەیەکە لە پارێزگای ڤێلیکۆ تارنۆڤۆ لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٥٬٢٧٩ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڤێلیکۆ تارنۆڤۆ پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
بەردەڕەش، بڵەسەنی بانە
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
ڕووباری وەرزی
سەرچاوەکان
وەرزی پۆل:ڕووبار
بڕیارنامەی ٧٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ عێراق-کووەیت. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬١١٧‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
شێخ یۆسف
شێخ یۆسف (Şêx yosif، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٩٥ کەس لە ١٤ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
دەوڵەت
دەوڵەت یان وڵات (لە عەرەبییەوە: ، "دارایی، سامان، ماڵ"؛ وشەی ھاوسەنگی کوردی دووگەل-ە) بریتییە لە دارایی و سامانی ڕامیاریی خەڵکێکی ڕێکخراو لە ھەرێمێکی دەورگیراودا. دەوڵەت پلە و پایەی ڕامیاریی خەڵکە، جڤاتێکی ڕامیاریی ڕێکخراوە کە لەژێر سێبەری حکوومەتێکدا دەژی. لێرەدا، دەوڵەت ھەمان کۆمەڵگەی ڕامیاری‌ییە کە لەپاڵ کۆمەڵگەی سڤیل‌دا ڕادەوەستێت.
دەوڵەتان بۆیان ھەیە سەروەر بن، واتە بتوانن بەکارگرتنی ھێز بە جۆرێک بۆ خۆیان پاوان بکەن و پشت بە خۆیان ببەستن و بوونیان گرێدراوی ھێز یان دەوڵەتێکی تر نەبێ. زۆرێک لە دەوڵەتان دەوڵەتی یەکگرتوون (ئەیالەت و ویلایەت-یشیان پێ دەوترێ) و بەشداریی یەکەیەکی یەکگرتوو دەکەن، وەکوو ئەیالەتەکانی ئەمریکا. ھەندێک لە دەوڵەتانیش پاڵبەستوو بە دەوڵەتانی دەرەکین.
دەوڵەتگەلی سەروەر
دەوڵەتی سەروەر (Sovereign state) ئەو دەوڵەتەیە کە خاوەنی سەروەری بێ لە ناوەوە و لە دەرەوەی مەڵبەندی خۆیدا و بۆ مانەوەی تەنیا پشت بە خۆی ببەستێ، نە بە ھێز یان دەوڵەتێکی دەرەکی.
دەوڵەتگەلی یەکگرتوو
دەوڵەتی یەکگرتوو (Federated state) کۆمەڵەیەکی ھەرێمی و دەستوورییە کە پارچەیەک لە یەکەی فێدراڵ پێک دێنێ. جیاوازیی ئەم جۆرە دەوڵەتانە لەگەڵ دەوڵەتانی دەسڕۆ لەودایە کە ئەمان بەشێک لە دەسڕۆییی خۆیانیان بەخشیوە بە حکوومەتی فێدراڵ.
دەوڵەتگەلی نەتەوەیی
دەوڵەتی نەتەوەیی (Nation state) ئەو دەوڵەتەیە کە بۆ دەستەبەرکردنی سەروەریی نەتەوەیەک پێک ھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای سیاسی پۆل:جۆرەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتەکان
نوێبوونەوەی مەزن
چی دەبێتە ھۆی ڕوودانی نوێبوونەوەی مەزن؟
وێنۆک|200x200پیکسڵ|نوێبوونەوەی مەزنی ١٩٩٤د کە لەلایەن [[تەلیسکۆپی ھەبڵ|تەلیسکۆپی ئاسمانیی ھەبڵەوە گیراوە. ]] نوێبوونەوەی مەزن ڕوودەدات کاتێک گۆڕانێک لە کڕۆک یان لە ناوەندی ئەستێرەکە پەیدادەبێت، گۆڕانەکە دەکرێت بە دوو شێوە بێت بەڵام ھەردووکیان ھەمان ئەنجامیان ھەیە ئەویش بوون بە سوپەرنۆڤا.
جۆری یەکەمی نوێبوونەوە مەزنەکان لە سیستمە ئەستێرەیییە دووانییەکان ڕوودەدات. ئەستێرە دووانییەکان دوو ئەستێرە لەخۆدەگرێت کە بە دەوری ھەمان خاڵدا دەسووڕێنەوە. یەکێک لە ئەستێرەکان، کورتەبنەی سپیی کاربۆن-ئوکسجینی، ماددە لەئەستێرە ھاوەڵەکەی دەدزێت. دواجار، کورتەبنە سپییەکە بڕێکی زۆر ماددە کۆدەکاتەوە. ھەبوونی بڕێکی زۆر ماددە وادەکات کە ئەستێرەکە بتەقێتەوە، بەمەش نوێبوونەوەی مەزن ڕوودەدات.
جۆری دووەمی نوێبوونەوەی مەزنەکان لە کۆتاییی سووڕی ژیانی ئەستێرەیەک ڕوودەدات. کاتێک کە ئەستێرەکە سووتەمەنیی ناوەکی (ئەتۆمی) لێدەبڕێت، بەشێک لە بارستایییەکەی دەچێتەوە ناوەوە بەرەو کڕۆکەکەی. دواجار، کڕۆکەکە ھێندە زەبەلاح و قورس دەبێت بە ڕادەیەک کە ناتوانێت بەرگەی ھێزی کێشکردنی خۆی بگرێت. بۆیە کڕۆکەکەی دەڕووخێت، لە ئاکامدا تەقینەوەیەکی گەورەی لێدەبێتەوە کە ناسراوە بە نوێبوونەوەی مەزن. ئەستێرە خۆجێیەکەی خۆمان (خۆر) تاکە ئەستێرەیەکە، بەڵام بارستاییی پێویستی نییە تاوەکو ببێت بە نوێبوونەوەی مەزن.
پاش نوێبوونەوەی مەزن
لەدوای نوێ بوونەوی مەزن چەقی ئەستێرە لەناوچووەکە دەچێتەوەیەک و ئەستێرەیەکی نوێ دروست دەکات، بارستاییی ئەو ئەستێرە نوێیە نزیکەی دوو ئەوەندەی بارستاییی خۆر دەبێت، و پاڵ بە تەنۆلکەکانی نێو کڕۆکی ئەستێرەکەوە دەنێت بۆ ئەوەی یەک بگرن بۆ دروستکردنی نیوترۆنەکان. و کاتێک ئەو ئەستێرەیەی کە ڕووخاوە بەھۆی ھێزی کێشکردنەوە تا ڕادەیەک ھەموو تەنۆلکەکانی دەکاتە نیوترۆن ئەو کات پێی دەوترێت ئەستێرەی نیوترۆنی. و ئەگەر ئەستێرە نیوترۆنییەکە گەردەلوولی بێت پێی دەوترێت پرتەکەری تیشکدەر کە گورزەیەک لە تیشک دەنێرێت بۆ بۆشاییی ئاسمان و ئەو شوێنە ڕادەماڵێت و ئەو گورزە تیشکە لەسەر زەوی بەھۆی تەلیسکۆپە ڕادیۆیییەکانەوە دەدۆزرێنەوە بە شێوەی پرتەی خێرا. وێنۆک|235x235پیکسڵ|تێڕوانینی ھونەرمەندێک بۆ نوێبوونەوەی مەزنی ١٩٩٣ج. بەڵام ئەگەر چەقی ئەستێرە ڕووخاوەکە بارستایییەکی ھەبێت بگاتە سێ ئەوەندەی بارستاییی خۆر ئەوا ئەستێرەکە زیاتر دەچێتەوەیەک بەھۆی ھێزی کێشکردنەوە، ھێزی چوونەوەیەکەکە چەقی ئەستێرە چڕەکە تێکدەشکێنێت و لە شوێنەکەی کونێکی ڕەش بەجێدەھێڵێت کە تەنێکی بارستە قەبە و چڕە تا پلەیەک تەنانەت ڕووناکییش کە خێراترین شتە لە گەردووندا ناتوانێت دەربازی ببێت لە ھێزی ڕاکێشانەکەی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەستێرەناسی پۆل:زانستە فیزیکییەکان پۆل:گەردوون پۆل:چەمکەکان لە زانستی گەردوونناسیدا پۆل:پەرەسەندنی ئەستێرەكان پۆل:دیاردەی ئەستێرەکان
ئاندرێ ئاردولێ
ئاندرێ ئاردولێ نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١ پۆل:مردووانی ١٩٧٤ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
کامێنۆ
کامێنۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای بورگاس لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٥٬٠٩٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای بورگاس پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
درگاشێخان، بانە
درگاشێخان (Dirgaşêxan، بە فارسی: درگاه شیخان) گوندێکە لە بەخشی نەنۆر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١١١ کەس لە ٢٢ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
٥٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
زەوییە پیسەکان
زەوییە پیسەکان فیلمێکی کوردییە، لە دەر‌ھێنانی ھاوبەشی ئاڵا ھۆشیار و ڕەزا عەلایی ؛ لە سلێمانی و گەرمیان وێنەی گیراوە؛ فیلمەکە لەلایەن کەناڵ پڵەس و ئارتێ وەرگیراوە و بەشداریی بەشی پێشبڕکێی سەرەکیی فێستیڤاڵی فیلمی کان دەکات و ھەروەھا لە بەشی پێشبڕکێی ھەشتەمین خولی فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆکیش بەشدار بووە. ھەڵۆ ڕەمشتی، ئەکتەری سەرەکیی فیلمەکە کە خۆیشی پێشمەرگە بووە و لە شەڕدا دەستێکی لە دەست داوە، ساڵی ٢٠٢١ لە ھەشتەمین خولی فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی دھۆک بوو بە براوەی خەڵاتی تایبەتیی باشترین ئەکتەر بۆ فیلمی زەوییە پیسەکان.
چیرۆک
ھەڵۆ، پێشمەرگەیەکی شەڕی داعش، لە کاتی پووچەڵکردنەوەی مینێک دەستێکی دەپەڕێت، دوای شەڕ کاتێک دەگەڕێتەوە بۆ ناو کۆمەڵگە ڕووبەڕووی کێشەگەلێک دەبێتەوە؛ فیلمەکە نوێنەرایەتیی ھەموو ئەو کەسانە دەکات کە لە دوای شەڕ کۆمەڵگە و دەسەڵات وەخۆیان ناگرنەوە و خۆیشیان ناتوانن پەیوەندییە ئاساییەکانی پێشتر دروست بکەنەوە. کاراکتەر و بەشێک لە ڕووداوەکانی نێو فیلمەکە ڕاستەقینەن.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
تاڤگە
تاڤگە یەکێکە لە ڕووداوە زەویناسییەکانە کە تێیدا ئاوی ڕووبارێک لە بەرزایییەک بەخێرایی زۆر بڕژێتە ناو دۆڵێکەوە.
بەرزترین تاڤگەی جیھان بە ناوی تاڤگەی ئەنجێل لە وڵاتی ڤێنیزوێلایە. ڕووباری کاڕائۆ لە بەرزایی ٩٧٩ مەتریەوە دەڕژێتە ناو دۆڵێک کە لە بەردی سەخت دروست بووە.
وانگراتا، ڤیکتۆریا
وانگراتا شارێکە لە ویلایەتی ڤیکتۆریای وڵاتی ئوسترالیا، دانیشتوانی شارەکە بریتین لە ١٧٠٠٠ کەس، هەروەها شارەکە بە دووری ٢٣٠ کیلۆمەتر دەگاتە شاری مێلبۆرن.
٥٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بالیسان
ناحیەی بالیسان، دەکەوێتە رۆژئاوای شاری سلێمانی، و سەر بە پارێزگای ھەولێرە، لەساڵی ١٩٩٩ لەلایەن حکوومەتی سلێمانی بالیسان کراوە بە ناحیە کەپێشتر گوند بووە و لە ئێستادا نزیکەی ١٥ گوندێک لەدەورووبەری ناحییەکە ھەیە لەوانە گوندەکانی توتمە، شێخ وەسانان،
جوگرافیا
ناحیەی بالیسان کەوتۆتە باکووری ڕۆژھەڵاتی قەزای شەقڵاوە وە سنووردارە بە ناحیەی خەلیفانی سەر بە قەزای سۆران و قەزای ڕواندز لە باکوور و ناحیەی بێتواتە ی سەر بە قەزای ڕانیە و ناحیەکانی حەریر و باسرمە و ھیران سەر بە قەزای شەقڵاوە و ناحیەی سکتان سەر بە قەزای کۆیە. نزیکەی ٨٨کم لە پارێزگای ھەولێر و ٣٦کم لە  قەزای شەقڵاوە  و ٣٥ کم لە  قەزای ڕانیە و ٢٩ کم لە ناحیەی خەلیفان و ٢٥ کم لە  ناحیەی بێتواتە-ڕانیە دوورە کە ئەمانە ھاوسێ ی سنووری ناحیەی بالیسانن.
بالیسان
ھەندێ کەس وای دەبینن ناوەکە لە تورکیە وە وەرگیرابێت وەک دەیگێڕنەوە بالیسان لە (بەیلەسان - بلیسەن) ی تورکی نزیکە و سەرجەم گوندەکانی تری دەوروبەریش ھەر لە زمانی تورکی نزیکن. بێگومان ئەوەش تەنیا بۆچوونە و سەرچاوەی مێژوویی لەبەر دەستدا نیە، بەڵام بەپشتبەستن بە سەرچاوە مێژووییەکان وەک ووتە و وێنە و بەیت و بالۆرە، ناوی شوێنەکان لە بالیساندا جگە لە نەتەوەی کوردز
پێشوتر جولەکەش لە گوندەکەدا ژیاون و لە دوای دامەزرانی دەوڵەتی جولەکەش لەساڵی ١٩٤٨، ئەو جولەکانە بەزۆر رووە و ئیسرائیل گواستراونەتەوە و لەوێدا ھەرقەرێنراون و نەماون.
کیمابارانی بالیسان
لە ئێوارەی ١٦ ی نیسانی ١٩٨٧ لەلایەن فرِۆکەکانی رژێمی بەعس ەوە کیمیابارانکرا کە زیاتر لە ٢٠٠ ھاوڵاتی شەھید و بە دەیان برینداری لێکەوتەوە.
جۆن لاسیتەر
جۆن ئالان لاسیتەر (لەدایکبووی ١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٥٧) ئەنیمەیشنکار، دەرھێنەر، سیناریۆنووس، بەرھەمھێنەر، ئەکتەری دەنگی و بەرپرسی پێشووی داھێنەر (CCO)ی ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشنی کۆمپانیای واڵت دیزنی و پیکسار و دیزنی ئەمریکییە. زۆر کەس بەھۆی داھێنانەکەیەوە بە "واڵت دیزنی مۆدێرن" ناوی دەبەن.
وێنۆک
جۆن لاسیتەر کاری ئەنیمەیشنی لە کۆمپانیای واڵت دیزنی دەستپێکرد، بەڵام دوای ھەوڵەکانی بۆ ھێنانی کۆمپیوتەر و ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەر بۆ ناو واڵت دیزنی لە کارەکەی دوورخرایەوە. پاشان پەیوەندی بە کۆمپانیای لوکاسفیلمەوە کرد، لەوێ یەکەم ئەزموونی کارکردنی لەگەڵ تەکنەلۆژیای پێشەنگ و گەشەسەندنی CGI (وێنەی دروستکراوی کۆمپیوتەر) ھەبوو. گرووپی گرافیک کە بەشێکی کۆمپیوتەرە لە کۆمپانیای لوکاسفیلم، دواتر فرۆشرا بە ستیڤ جۆبس، و لە ساڵی ١٩٨٦ بوو بە پیکسار.
سەرچاوەکان
{{سەرچاوەکان
{{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|ئەنیمەیشن|ژیاننامە|ھۆڵیوود}}
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧ پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:دەرهێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی پۆل:بەرهەمهێنەرانی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمەریکی پۆل:خەڵکی ستۆدیۆکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن پۆل:سیناریۆنووسانی ئەنیمەیشن پۆل:زیندووان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی پۆل:سیناریۆنووسەکانی کالیفۆرنیا پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمەریکی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
ئاڵای کوردستان
ئاڵای کوردستان ئاڵای فەرمیی ھەرێمی کوردستانە. لە تەواوی ئەو ناوچانەی لەژێر دەسەڵاتی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان دان، لە دامودەزگا حکوومییەکان و ئۆرگانە فەرمییەکان شەکاوەیە. ئەم ئاڵایە زۆر جار وەک ئاڵای کوردستانی گەورە دەبیندرێت.
پێناسە ئاڵای کوردستان
ئاڵای کوردستان پێک ھاتووە لە سێ ڕەنگی (سوور و سپی و سەوز) و دروشمێک لە ناوەندی.
ڕەنگەکان
ئاڵای کوردستان لە لاکێشەی ئاسۆیی پێکھاتوە، لاکێشەی سەرەوە ڕەنگی سوورە، ئەوەی ناوەند ڕەنگی سپی یە، و لاکێشەی خوارەوە ڕەنگی سەوزە. بەرینی ئاڵا دوو لەسەر سێ درێژییەکەیەتی. لە ساڵی (٢٠٠٩)دا پەرلەمانی کوردستان بڕیاریدا، ڕۆژی (١٧)ی کانوونی یەکەمی ھەموو ساڵێک، ڕۆژی ئاڵای کوردستان لەسەرجەم شارو شارۆچکەکانی ھەرێمی کوردستان بکرێتەوە.
ھێمای نەتەوەیی
دروشمی نەتەوەیی ئاڵای کوردستان خۆری زێڕینە، ئەم خۆرە ٢١ پەڕ (تیشک)ی یەکسان و ھاوشێوەی ھەیە کە ڕێکەوتی ٢١ی ئازار دەگەیەنێت کە نەورۆز و سەرەتای ساڵی کوردییە. بە لەبەرچاوگرتنی دوو لەسەر سێیەتی قەبارەی ئاڵا، خۆری زێڕین بە پەڕەکانییەوە یەک پێوەرە و بەبێ پەڕەکان نیو پێوەر، ئەم پەڕانە شێوەیان ڕاستە و لە دەرەوە خالێکی تیژ دروست دەکەن. خۆرەکە دەبێ ڕێک لە چەق (ناوەندی) ئاڵای کورستان جێگیر بێت. خۆر بەشێوەیەک جێگیر کراوە کە ستوونی ناوەندی ئاڵا بە ناو خاڵی تیژی بەرزترین پەڕ (تیشک) تێدەپەڕێت.
ڕەنگەکان، کۆدەکانیان، و واتا باوەکانیان
وێنۆک|175px|[[ڕۆژی کوردی (٢١ تیشکی ھەیە)]]
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئاڵای وڵاتانی ئاسیا پۆل:ئاڵا نیشتمانییەکان پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی کوردستان پۆل:ھێمای نیشتمانی کوردان پۆل:مێژووی کورد پۆل:کوردستان پۆل:سیاسەتی کوردستان پۆل:سیاسەتی باشووری کوردستان پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
چێپێلارێ
چێپێلارێ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای سمۆلیان لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٥٬٦٣٣ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سمۆلیان پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
قەسرێ
وێنۆک|ناحیەی قەسرێ قەسرێ یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای چۆمان، لە پارێزگای ھەولێر. ڕووبەرەکەی بریتییە لە ١٧٧٫٣٤ کم دووجا، کە ٥٪ ـی دەشتایییە و، ٩٥٪ ـی چیایە، ژمارەی گوندەکانی قەسرێ ٣٤ گوندە.
گوندەکان
گوندەکانی قەسرێ ژمارەیان ٣٤ گوندە، ئەمانەی خوارەوەن:
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
٥٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
پێڕستی گوندەکانی دەربەندیخان
دەربەندیخانناوچەیەکی پارێزگای سلێمانییە کەوتۆتە باشوریەوە. لەڕووی ئیدارییەوە لە قەزای دەربەندیخان و ناحیەکانی دەربەندیخان(ناوەند) و باوەخۆشێن پێکهاتووە، لەگەڵ ٥٤ گوند.
ناحیەی دەربەندیخان(ناوەند)
٤٤ گوند سەر بە ناحیەی دەربەندیخانە:
ناحیەی باوەخۆشێن
١٠ گوند سەر بە ناحیەی باوەخۆشێنە:
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
قالوێ زەندان
قالوێ زەندان (Qalwê zendan، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٤٣٨ کەس لە ٦٣ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
بڕیارنامەی ٧٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کرواتیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬١١٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کرواتیا لە ١٩٩٢ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
پاتریس دو لا تور دو پەن
پاتریس دو لا تور دو پەن شاعیرێکی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سی کلینەر
left|thumb|140px|هێمای Ccleaner Ccleaner (پێشتر زبڵ خاوێنکەر)، بەرھەم ھێنراوە لەلایەن کۆمپانیای Piriform کە بریتییە لە نەرمەکاڵای خۆڕا و سەرچاوە کراوە ،لەبواری خزمەتگوزاری و چاککاری ،بەکاردەھێنرێت بۆ خاوێنکردنەوەی کۆمپیوتەر لە پەڕگەی نەویستراو و تۆمارگەی ویندۆزی نابەجێ ،Ccleaner پاڵپشتی زۆربەی زمانەکان دەکات ، لەناویاندا زمانی کوردی زاراوەی سۆرانیش.
پاتریس دو لا تور دو پەن
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١ پۆل:مردووانی ١٩٧٥ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی پاریسی
سی کلینەر
تایبەتمەندییەکان
Ccleaner پاڵپشتی خاوێنکردنەوەی ئەو پەڕگە کاتییانە دەکات لە نەرمەکاڵاکان بەجێ دەمێنن ،وەکو Opera ، EMule ،Windows Media Player ،Google Chrome ،Safari ،Internet Explorer ،Google Toolbar ،Firefox ،Firefox، WinZip ،Adobe Acrobat، WinRAR ،WinAce ،Nero، Microsoft Office، Netscape وە نەرمەکاڵای تریش ،بەدرێژایی مێژووی وێبگەڕ ،شەکرۆکەکان ،تەنەکەی زبڵ ،زیادەکانی بیرگە ،پەڕگە لەتبەندیکراوەکان ،پەڕگەکانی ڕووداوتۆمارگەری ،ئەرشیفەکانی سیستەم ،داتای نەرمەواڵە ،تەواوبوونی خۆکاری لەمێژوو ،لەگەڵ جۆرە جیاوازەکانی تری داتا. ھەروەھا نەرمەکاڵاکە خاوێنکەرەوەی تۆمارگەش(ڕیجستەری) لەخۆی دەگرێت بۆ دەستنیشان کردن و ڕاستکردنەوەی کێشەکانی تۆمارگەی ویندۆز ،وەک وون بوونی سەرچاوەی DLLی بەشداریکراو ،دەروازە ناپێویستەکانی تۆماربوون بۆ پەڕگە درێژکراوەکان ،لەگەڵ وون بوونی سەرچاوە ڕێچکەی نەرمەواڵەکان. Ccleaner دەتوانرێت بەکاربھێنرێت بۆ ھەڵوەشاندنەوەی نەرمەکاڵاکان ،لەگەڵ ئەوەش Ccleaner ڕێگات دەدات بۆ گۆڕینی نەرمەکاڵا دانراوەکان بۆ کاتی ھەڵبوون ،بەکارھێنەر دەتوانێت نەرمەکاڵا ناچالاک بکات لەکاتی ھەڵبوون بۆ خێراکردنی کاتی خستنەڕێ .ھەروەک لە وەشانی ٢.١٣.٨ Ccleaner ڕێگا بە بەکارھێنەرانی دەدات بۆ سرینەوەی خاڵی گەڕانەوەی سیستەم.
ئەمانەش ببینە
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٣ پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
شیعرەکانی سیدی بوسحاقی
شیعرێکی سیدی بوسحاقی، شیعرێکی ڕێزمانی عەرەبییە کە لەلایەن ئیلاھیاتی مالیکی و زمانناسە عەرەبی سیدی بوسحاقی (١٣٩٤–١٤٥٣) نووسراوە.
دەربارەی سیدی بوسحاقی
ئەبو ئیسحاق ئیبراھیم بن فەید زەواویە، تەفسیری قورئان و فەقەناس و زمانناسە، لە گوندی سومعە لە نزیک شارۆچکەی تینییە لە بەرھەمەکانی دجورجورە لە ساڵی ٧٩٦ کۆچی لەدایکبووە و لە ساڵی ٨٥٧ کۆچی کۆچی دوایی کردووە و دواتر بەخاک سپێردرا بۆ ڕووباری مێرالدێنە لە زەوییەت سیدی بوسحاقی لە ناو چیای خاچنە.
خاوەنی چەندین کتێبە کە بەناوبانگترینیان بریتین لە:
وەسف
وێنۆک|سیدی بوسحاقی (١٣٩٤–١٤٥٣) شیعری سیدی بوسحاقی بە یەکێک لە بەناوبانگترین کتێبەکانی زمانی عەرەبی لە جیھانی ئیسلامی دادەنرێت کە بە ڕوونکردنەوەی دەقی نۆسینی دەربڕینی ڕێساکانی ڕێزمانی عەرەبی کە لەلایەن ئیبن ھیشامی ئەنسارییەوە نووسراوە، مامەڵەی لەگەڵ ڕێزماندا کردووە.
لە نێو کتێبەکانی سیدی بوسحاقیدا بە یەکێک لە ناودارترین نووسراوەکانی تایبەت بە ڕێزمانی عەرەبی دادەنرێت، ھەروەھا چەندین دەستنووس و کتێبی چاپکراو ھەیە کە ئەم شیعرە لێکدانەوە و ڕوون دەکاتەوە لەژێر ناونیشانی «ئەرگوزەت الزواوی لە ڕێزماندا» (بە عەرەبی: أرجوزة الزواوی فی النحو).
ناوەڕۆک
ڕێزمانناس سیدی بوسحاقی شیعرەکەی بە ١٥٠ بەیت بەپێی پێوەری شیعری عەرەبی بە ناوی ڕەجاز ئامادە کردووە.
پوختە
وێنۆک|شیعرێکی سیدی بوسحاقی نووسەر شیعرە درێژەکەی بەسەر سێ بەشی سەرەکیدا دابەش کردووە، ئەوانیش پێشەکی و پاشان جەستە و دواجار کۆتایی.
نووسەر لە شەش بەیتەکەی یەکەمدا پوختەیەکی لە ناوەڕۆکی شیعرەکەدا خستووەتە ڕوو، کە ئامانجی فێرکردنی ڕێزمانی عەرەبی و پارسکردن بەپێی جۆری ڕەجازە، کە دەربڕینێکی ئاسانە بۆ لەبیرکردن لەلایەن خوێندکارانی زمانی عەرەبییەوە.
نووسەر لە بابەتی کۆتایی شیعرەکەیدا کۆتایی پێھێنا، کە تێیدا شەش ئایەتی تایبەت کرد بۆ کورتکردنەوەی پێکھاتەکەی و ستایشکردنی اللە و دوعاکردن لە محمد.
تەفسیری
چەندین زمانناس کتێبیان لەسەر ڕوونکردنەوەی شیعری سیدی بوسحاقی نووسیوە، بەھۆی سادەیی و ئاسانی پاراستنی لە قوتابخانەکاندا. لە نێو ئەم گێڕانەوە و تەفسیرانەدا دەتوانین ئاماژە بەوە بکەین:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێژەی عەرەبی پۆل:ڕێزمان پۆل:کتێبەکان
سپیەرە، نەمەشیری بانە
سپیەرە (Sipyere، بە فارسی: سپیداره) گوندێکە لە بەخشی نەمەشیر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٧٣ کەس لە ٤١ بنەماڵەدا بووە.
بڕیارنامەی ٧٨٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٨٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ یووگسلاڤیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬١١٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
سینەمای کوردی
وێنۆک|180px
سینەمای کوردی مەبەست لەو فیلمانەن کە بە زمانی کوردی، لەمەڕ چاندی کوردی و گەلی کورد، لە چوارچێوەی وڵاتانی ئێران، عێراق، تورکیا و سووریا یان شوێنی تر، بەتایبەت ئەورووپا بەرھەم ھاتوون. فیلمی زارە لە ساڵی ١٩٢٨ بە یەکەمین فیلمی کوردی دادەنرێت، کە لە ئەرمینیای یەکێتیی سۆڤیەت بەرھەم ھاتووە. بەڵام دەکرێت بەرھەمە سینەماییەکانی یەڵماز گونەی فیلمسازی باکووری کوردستان، مێگەل، ۱۹۸۷؛ دیوار، ۱۹۸۳ و بەتایبەت فیلمە سەرکەوتووەکەی واتە ڕێ۱۹۸۲ کە توانی خەڵاتی دارخورمای زێڕینی فستیڤاڵی کان بەدەست بھێنێت بە جیددیترین ھەنگاو بۆ پێکھاتنی ڕوانگەیەکی نوێی سینەمایی بزانرێت. گونای لە وێنەی فیلمسازێکی کورد بە ڕوانگەیەکی شوناسخوازانەوە (خود لە ڕوانگەی خودەوە) بۆ یەکەمین جار لە سینەمادا شێوازی ژیانی کوردەکان و کێشەکانیانی لە دوو پانتایی گرنگی سیاسی و کۆمەڵایەتیی ئەو سەردەمەی تورکیا، لە دووتوێی دیمەندا بەرجەستە کردەوە و بەکردەوە بوو بە دامەزرێنەری سینەمایەکی «شوناستەوەر»؛ دواتر بە ھاتنی دەرھێنەرەکانی وەک بەھمەن قوبادی، جانۆ ڕۆژبەیانی، مانۆ خەلیلی و دەیان دەرھێنەری دیکەش ئەوا سینەمای کوردی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست گیرسایەوە. لەگەڵ ئەوەش چەندین دەرھێنەر لە دەرەوەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لەوانە ھونەر سەلیم کاریان لەسەر فیلمی کوردی کردووە. ھەرساڵان ڕۆژی ٩ی ئەیلوول (۱۸ی خەرمانان) وەکوو «ڕۆژی سینەمای کوردی» پیرۆز دەکرێت.
دەرھێنەرەکان
وێنۆک|[[ھونەر سەلیم لە فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆک]]
١٢ لە باشترین فیلمە کوردییەکانی بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان
وێنۆک|سینەما سیروان لە ھەولێر، یەکێک لە سینەما کلاسیکییە تاک سکرینەکان.
ڕۆژی سینەمای کوردی
ھەرساڵان ڕۆژی ٩ی ئەیلوول ھاوکات لەگەڵ ساڵرۆژی کۆچی دوایی یەڵماز گونەی دەرھێنەر، نووسەر و ئەکتەری کورد وەکوو «ڕۆژی سینەمای کوردی» پیرۆز دەکرێت. بەڕێوەبردنی ڕۊێوڕەسم بەبوونەی ئەم ڕۆژە لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە بە دەستپێشخەریی ھاوار مستەفا خان ھونەرمەندی کورد و ھەروەھا کۆمپانیای ھاواری فیلم، ناوەندی سینەمایی و رۆژنامەڤانیی بەدرخان، کۆماری یەڵماز گونەی ژیاندۆستی دەستیپێکراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سینەمای کوردستان پۆل:چەشنەکانی فیلم پۆل:فیلمە کوردییەکان
دارلا کای ئەندێرسن
وێنۆک|ئەندێرسن لەساڵی ٢٠١٠ دارلا کای ئەندێرسن (لەدایکبووی ٢٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨) بەرھەمھێنەری فیلمی ئەمریکییە و پێشتر لە ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی پیکسار کاری کردووە. لە دەستەی بەڕێوەبەری نیشتمانی سەندیکای بەرھەمھێنەرانی ئەمریکا دادەنیشێت. لە ساڵی ٢٠١٠ فیلمی "چیرۆکی بوکەڵە ٣"ی بەرھەم ھێنا، کە پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی ئۆسکار ساڵی ٢٠١١ بۆ باشترین فیلم و خەڵاتی ئۆسکاری ساڵی ٢٠١١ بۆ باشترین فیلمی ئەنیمەیشن. پێشتر ئەندێرسن خەڵاتی مانگی دەستکردی زێڕینی بەدەستھێناوە بۆ فیلمی ژیانی مێروو، خەڵاتی BAFTA بۆ فیلمی A Bug's Life and Monsters, Inc.و خەڵاتی سەندیکای بەرھەمھێنەران بۆ ئۆتۆمۆبیلەکان. لە کتێبی گینس ساڵی ٢٠٠٨دا ئەندێرسن وەک بەرزترین تێکڕای داھاتی فیلم بۆ بەرھەمھێنەرێک ھاتووە: ٢٢١ ملیۆن دۆلار بۆ ھەر فیلمێک، و لە ساڵی ٢٠١١ "وۆڵ ستریت جۆرناڵ" داھاتی کۆی گشتی بۆ ئەو چوار فیلمەی کە بەرھەمی ھێناوە زیاتر لە ٢ ملیار دۆلار بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:بەرهەمهێنەرانی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمەریکی پۆل:زیندووان پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم
بڕست (لۆژیک)
لە لۆژیک و بەتایبەت لە ھەڵھێنجاندا، دەڵێن فڵانە بەڵگە بەبڕست یان ڕەوا -یە ئەگەر ئەقڵ بیبڕی یان بە ڕەوای بزانێ کە لە پێشەکییەکانییەوە بگەی بە ئاکامەکەی. بە واتایەکی دی، بەڵگە بەبڕستە ئەگەر و تەنھا ئەگەر شێوەی وەھا بێ کە سەرەڕای دروستیی پێشەکییەکانی، بە ھیچ کلۆجێ ڕێی تێ نەچێ ئاکامەکەی زڕ بێ. بۆ ئەوە بەڵگەیەک بەبڕست بێ مەرج نییە پێشەکییەکانی بەواقیع دروست بن، تەنیا ئەوە مەرجە کە ئەگەر ، دروستیی ئاکامی بەڵگەکەش گەرەنتی بکەن.
بەڵگەھێنانەوە دەتوانێ بەبڕست بێ و ھێشتا ساغ نەبێ. ئەوەی لە بەبڕستیدا گرنگە ئەوەیە کە پەڕینەوە لە پێشەکییەکانەوە بۆ ئاکام لە شێوە و ڕواڵەتدا عەیبی تیا نەبێ. بۆ وێنە، ئەگەر بڵێین:
ھیوا نیشتەجێی کرماشانە (پێشەکیی ١) و، کرماشانیش پێتەختی ئێرانە (پێشەکیی ٢)، کەوایە، ھیوا نیشتەجێی پێتەختی ئێرانە (ئاکام)،
ئەوە بەڵگەھێنانەوەکە بەڕواڵەت بێعەیبە، واتە ئەم پەڕینەوەیە لە پێشەکییەکانەوە بۆ ئاکام بەجێگەیە، بۆیە دەکرێ بڵێین بەڵگەھێنانەوەکە بەبڕستە. بەڵام، دیارە کە ناتەواوە و ھێشتا ساغ نییە. بۆ ساغی دەبێ گشت پێشەکییەکان دروست بن. لەم نموونەیە، پێشەکییە دووەمەکە زڕە.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆڤانەکان پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک
جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤
جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤ پاڵەوانیەتی ژمارە پازدەمە لە جامی جیھانیی فیفایە کە لەوڵاتی ئەمریکا بەڕێوەچوو، ماوەی پاڵەوانیەتییەکە ١٧ی حوزەیران تاکوو تاکوو ١٧ی تەممووز ی ١٩٩٤ ی خایاند، تێیدا ٢٤ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی بەشدارییان تێداکردبوو، پاڵەوانێتییەکە لە ٩ شاری جیاوازی ئەمریکا بەڕێوەچوو. تێیدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل بووە پاڵەوانی پاڵەوانییەتییەکە دوای بردنەوە بەئەنجامی ٠–٠ (پاشان بەلێدانی لێدانی سزا) لە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا، لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ٥٢ یاری ١٤١ جار گۆڵ ھەژێنراوە وە ھەریەکە لە ستۆیجکۆڤ و سالینکۆ گۆڵکاری جامەکە بوون بە تۆمارکردنی شەش گۆڵ وەھەروەھا یاریکەری بەڕازیلی ڕۆماریۆ بووە باشترین یاریکەری پاڵەوانیەتییەکە.
جامی جیھانی ١٩٩٤ کۆتا جامی جیھانی بوو بە بەشداری ٢٤ ھەڵبژاردە، لە جامی جیھانی ١٩٩٨ سیستەمەکە گۆڕا، ژمارەی ھەڵبژاردەکان لە ٢٤ ھەڵبژاردەوە زیادی کرد بۆ ٣٢ ھەڵبژاردە بەمەش ژمارەی یارییەکان لە ٥٢ یارییەوە بەرزبووەوە بۆ ٦٤ یاری.
بەشداربووان
🇨🇲 cameroon
🇲🇦 morocco
🇳🇬 nigeria
🇲🇽 mexico
🇦🇷 argentina
🇧🇷 brazil
🇧🇴 bolivia
🇨🇴 colombia
🇧🇪 belgium