cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
میشێل دێئۆن
سەرچاوەکان
پۆل:ڕخنەگرە فەڕەنسیەکانی ئەدەبیات پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:زیندووان پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٩ پۆل:مردووانی ٢٠١٦ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
سیاسەت ڕێژیی گشتی
سیاسەت ڕێژیی گشتی ئەو پێواژۆیە یان ئەو کۆمەڵە چالاکی و بڕیارەیە کە دەوڵەتی فەرمانڕەوا بۆ چارەسەرکردنی پرسگرێیەکی گشتی دایدەڕژێنێ. لە ڕاستەقینەدا، سیاسەتڕێژیی گشتی دەرکەوتنی ویست و خواستی دەوڵەتە لە کردەوەدا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زانستە سیاسییەکان
حووری
thumb|ناوچەی ژێر دەسەڵاتی حوورییەکان|400px|left حوورییەکان‌ لە ناوڕاستی ھەزارەی سێیەمی بەرلە زایینەوە تاوەکو ڕووخانی شانشینی ھیتی بەبەردەوامی لەسەرچاوە مێخییەکاندا ئاماژەیان پێدەدرێت.
حورییەکان شانبەشانی سۆمەری و ئەکەدی و عیلامییەکان چوارەمین کۆمەڵەی ژیاری وڵاتی نێوان دوو ڕووبار (میزۆپۆتامیا) پیکدەھێ‌نن. ئەوەی بەندیواربێت بە زمانی خورییەوە، ئەوا دەکرێت بگوترێت زمانی خوری لەڕووی شیکردنەوە و تێگەیشتنی ڕێزمانەیەکەیەوە تاڕادەیەک گەیشتووەتە پۆپە، بەڵام لە ڕاونگەی تێگەیشتنی وشەکانییەوە ھێژ پیویستی بە دۆزینەوەی دەقی مێخی نوێ ھەیە و لە چەندین باردا تێگەیشتنی وشەکان ئەستەمە. زمان زمانی حووری یان خۆریەکان لە ڕوانگەی نوسەرە ئەروپیەکان تەک بنەماڵەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:مانگیلەی بەپیت پۆل:حوورییەکان پۆل:ویلایەت و ناوچە ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی شەشەمی پێش زایین پۆل:ویلایەت و ناوچەکان کە لە ھەزارەی سێیەمی پێش زایین دامەزراون
ئێچ پی
درووستکراوەکانی کۆمپانیا
پۆل:نەرمامێر پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٣٩ لە کالیفۆرنیا پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٣٩ پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری پۆل:ئەو کۆمپانیا تەکنۆلۆژیانەی دەکەونە کەنار دەریای سان فرانسیسکۆ پۆل:براندە ئەمریکییەکان پۆل:پێکھاتەکانی پێشووی تێکڕای پیشەسازی داو جۆنز پۆل:کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان کە بارەگاکەیان لە ئەمریکایە
تێلێسکۆپی ئێڵ بی تی
تێلێسکۆپی ئێڵ بی تی (بە ئینگلیزی: - Large Binocular Telescope) ناوی گەورەترین و بەهێزترین تێلیسکۆپی نوری جیهانه کە لەویلایەتی ئاریزۆنای ئەمریکایه. تێلێسکۆپی ئێڵ بی تی لە تێلیسکۆپێکی دوو چاوی پێک هاتوە کە ئەستێرە ناسان وا لێ دەکا تا بۆشایی ئاسمان بە وردبینی زیاتر و دوورتر بگەڕێن.
بە پێچەوانەی زۆربەی تێلێسکۆپەکانی ئێستا کە یەک ئاوێنەیان هەیە بۆ کۆ کردنەوەی نوور ، ئەو تێلێسکۆپە دوو چاویه پێک هاتوە لە دوو ئاوێنەی ٨،٤ مەتری.
هێزی وێنەگری تێلێسکۆپی ئێڵ بی تی نزیکەی ١٠ جار باشتر و دیارترە لە وێنە نێردراوەکانی تێلێسکۆپی هابێڵە.
بۆ درووست کردنی ئەو تێلێسکۆپە نزیکەی ١٢٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی خەرج کراوە ، کارا بوونی پرۆژەکە بە هۆی کێشەی تایبەت بە بەرهەمهێنانی پارچە ئۆپتیکیەکان نزیکەی ٢٠ ساڵی خایاندووە.
زانکۆی ئاریزۆنا بەڕێوەبردنی ئەو تێلێسکۆپەی گرتۆتە ئەستۆ
سەرچاوەکان
پۆل:تەلیسکۆپەکان
مارشال
مارشال زاراوەیەکە لە چەندین نازناوی فەرمیدا لە لقە جۆراوجۆرەکانی کۆمەڵگادا بەکاردێت. لەگەڵ بوونە ئەندامی متمانە پێکراوی مارشالەکان لە دادگاکانی سەدەی ناوەڕاستی ئەورووپا، ناوبانگەکە گەشەی کرد. لە ماوەی چەند سەدەی ڕابردوودا بۆ فەرمانگە بەرزەکان بەکارھاتووە، وەک لە پلەی سەربازی و جێبەجێکردنی یاسای مەدەنیدا. لە زۆربەی وڵاتان پلەی مارشال بەرزترین پلەی سوپایە (یەکسانە بە جەنەراڵێکی پێنج ئەستێرەی سوپا لە ئەمریکا).
یابلانیتسا
یابلانیتسا شارۆچکەیەکە لە پارێزگای لۆڤێچ لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٣٬٠٨٠ کەس بووە.
مارشال
سەربازی
لە زۆر وڵاتدا پلەی مارشال، بڕوانە. مارشالی مەیدانی، بەرزترین پلەی سوپایە، لە ئەفسەرە گشتییەکانی دیکە زیاترە. پلەی ھاوتای ھێزی دەریایی زۆرجار دەریاوانە لە بەلەمەکان یان دەریاوانە گەورەکە. مارشالەکان بە شێوەیەکی گشتی، بەڵام بە تایبەتی نا، تەنیا لە کاتی جەنگدا دادەمەزرێن. لە زۆرێک لە وڵاتان و بە تایبەت لە ئەورووپا ھێمای تایبەتی مارشال باتۆنە و زۆرجاریش نیشانەکانیان باتۆنی تێدایە. لە ھەندێک وڵاتدا زاراوەی "مارشال" لەبری "گشتی" لە پلە باڵاکانی ھێزی ئاسمانی بەکاردەھێنرێت. چوار پلەی بەرزی ھێزی ئاسمانی شاھانە بریتین لە مارشاڵی ھێزی ئاسمانی شاھانە، سەرۆکی فڕۆکەوانی ئاسمانی، مارشاڵی ئاسمانی و جێگری مارشاڵی ئاسمانی (ھەرچەندە یەکەم کەس کە بەگشتی وەک پلەی ئاشتی ھەڵپەسێردراوە، تاکە پلەیە کە دەتوانرێت بە شێوەیەکی دروست لەبەرچاو بگیرێت). مارشالێک). پلەی پێنج ئەستێرەی مارشاڵی ھێزی ئاسمانی لەلایەن بەشێک لە ھێزە ئاسمانییەکانی کۆمۆنوێڵس و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە بەکاردەھێنرێت. لە سوپای فەرەنسا و زۆربەی سوپای نیشتمانیدا کە لەسەر سیستەمی فەرەنسی مۆدێل کراوە، maréchal des logis ("مارشاڵی شوێنی نیشتەجێبوون") زاراوەیەکی سوارەیە کە ھاوتایە لەگەڵ سەرباز. ھەندێک لە فەرمانڕەوا مێژوویییەکان نازناوی تایبەتی "مارشال"یان بەکارھێناوە بۆ پاداشتکردنی ھەندێک ڕەعییەت. ھەرچەندە بە توندی پلە سەربازییەکان نین، بەڵام ئەم نازناوە فەخرییانە تەنیا بە سەرکردە سەربازییە سەرکەوتووەکان بەخشراون، وەک مارشاڵی گەورەی بەناوبانگی ئەنتۆنیۆ خوزێ دێ سووکرێ. بەناوبانگترینیان مارشالەکانی فەرەنسا (ماریشۆی فەرەنسا)، کەمترینیان لە سەردەمی ناپۆلیۆنی یەکەمدا نەبوو. نازناوێکی دیکەی لەو جۆرە نازناوی ڕیشسمارشال بوو، کە لەلایەن ئەدۆلف ھیتلەرەوە بە ھێرمان گۆرینگ بەخشرا، ھەرچەندە ھەرگیز نازناوێکی ئاسایی نەبوو وەک ئەوەی بۆی "داھێنرابوو". گۆرینگ کە تاکە نازناو بوو لە مێژوودا. لە ئینگلتەرا لە کاتی جەنگی یەکەمی جیھانی بارۆنەکاندا نازناوی "مارشاڵی سوپای خودا و کڵێسای پیرۆز" بە ھەڵبژاردن بە ڕۆبەرت فیتزڤاڵتەر بەخشرا.
یابلانیتسا
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای لۆڤێچ پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
مارشال
سەربازی
ھەردوو یەکێتی سۆڤیەت و ڕووسیا لە سیستەمی پلەکانیاندا جەنەڕاڵی سوپا و ھەروەھا «مارشال»یان ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:پلەکانی سەربازی
زەینەلعابدین مەراغەیی
زه‌ینه‌لعابدینی مه‌راغه‌یی كوڕی مه‌شه‌دی‌عه‌لی، كوڕی حاجی ڕه‌سووڵ، كوڕی حاجی عه‌بدوڵڵا، كوڕی حاجی هه‌مزه‌خان له‌ بنه‌ڕه‌تا له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌كی ئاغاوه‌تی كورده‌كانی باكووری سابڵاغ بوو.
ژیان
باوباپیرانی زه‌ینه‌لعابدین، له‌ دوای سه‌رده‌می نادرشادا به‌ شوێن كاری بازرگانییه‌وه، ڕوویان کرده‌‌ مه‌راغه‌. حاجی زه‌ینه‌لعابدین له‌ مێژووی ئه‌ده‌بی ئێراندا ناوێكی ناسراوه‌ و كتێبه‌ به‌ناوبانگه‌که‌ی به‌ ناوی "سیاحتنامه‌ی ابراهیم‌بیگ" پله‌ی ژوورووی هزر و بیری ئه‌و له‌ سه‌رده‌می تاریك و دیكتاتۆرییه‌تی ئاخرو ئۆخری قاجاردا نیشان ده‌دا. پسپۆڕان و لێكۆڵه‌رانی ئه‌ده‌بی ئه‌و سه‌رده‌می زمانی فارسی، سه‌یاحه‌تنامه‌كه‌ی ئه‌و به‌ به‌رهه‌مێكی گرینگ ده‌ده‌نه‌ قه‌ڵه‌م، كه‌ شوێنێكی به‌رچاوی له‌ شۆڕشی مه‌شرووته‌ی ئێراندا هه‌بووه‌. له‌ ڕاستیشدا ئه‌وه‌ی له‌و كتێبه‌دا باسی لێكراوه‌، نیشانه‌یه‌كی به‌رچاوی بیرتیژی و تێگه‌یشتوویی نووسه‌ره‌كه‌یه‌تی، كه‌ چه‌ندین ده‌ساڵ له‌ زه‌مانی خۆی له‌پێشتر بووه‌ و له‌ جه‌غزێكی به‌رفراوانتردا بیری كردووه‌ته‌وه‌. حاجی زه‌ینه‌لعابدین له‌و كتێبه‌دا ڕه‌خنه‌ی توند و تیژ له‌ كاربه‌ده‌ستانی ده‌وڵه‌تی قاجار ده‌گرێ و كۆمه‌ڵگای دواكه‌وتووی ئه‌و سه‌رده‌م هه‌ڵده‌سه‌نگێنێ و به‌ بیرێكی دێموكراتانه‌وه‌ پێشنیاری چاره‌سه‌ریی گیروگرفته‌كان ده‌كا. كتێبه‌كه‌ له‌ سه‌رده‌می خۆیدا به‌ بێ ئاشكرا كردنی ناوی خاوه‌نه‌كه‌ی، چه‌ند جارێك له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئێران چاپ ده‌كرێ و له‌ ناوه‌وه‌ی وڵاتدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌. ئه‌و كتێبه‌ سه‌رجه‌م سێ به‌رگه‌، كه‌ به‌رگی یه‌كه‌می له‌ ١٨٩٥ و دوایین ساڵه‌كانی پادشایه‌تیی ناسره‌ددین‌شادا، له‌ قاهیڕه‌ چاپ كرا. پاشی ده‌ ساڵ، به‌رگی دوویه‌می له‌ زه‌مانی موزه‌ففه‌ره‌ددین‌شادا، جارێك له‌ "كه‌لكه‌ته‌" و جارێكی تریش له‌ "لاهوور" چاپ كرا. چوار ساڵ پاشان، به‌رگی سێیه‌م له‌ ١٩٠٩ له‌ "تاران" چاپ كرا. نووسه‌ر له‌ به‌رگی سێیه‌می كتێبه‌كه‌یدا ناوی خۆی ئاشكرا ده‌كا و خۆی به‌ بازرگانێكی دانیشتوی ئه‌سته‌نبوڵ ده‌ناسێنێ. حاجی زه‌ینه‌لعابدینی مه‌راغه‌یی، نموونه‌یه‌كی ئاشكرا و به‌رچاوی لێهاتوویی مرۆی كورده‌، كه‌ وه‌كی سه‌دان زانای تر، شوێنی گرینگی له‌ كۆمه‌ڵگای ئێرانی و وێژه‌ی فارسیدا داناوه‌ و به‌ هۆی هه‌ڵوه‌دا بوون و خزمه‌تی به‌ده‌ر له‌ كۆمه‌ڵگای كورده‌واری، ورده‌ ورده‌ ناوی له‌سه‌ر لاپه‌ڕه‌كانی كۆمه‌ڵگای خۆی سڕاوه‌ته‌وه‌ و وه‌كی بیانییه‌ك سه‌یری كراوه‌.
بڕیارنامەی ٨٢٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٢٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی ئایاری ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کەمبۆدیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢١٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
زەینەلعابدین مەراغەیی
سەرچاوە
<div style="-moz-column-count:2;-webkit-column-count:2;column-count:2;-moz-column-gap:1em;-webkit-column-gap:1em;column-gap:1em;text-align:Right;">
بڕیارنامەی ٨٢٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:کەمبۆدیا لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:سیاسەتی کەمبۆدیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کەمبۆدیا
زەینەلعابدین مەراغەیی
سەرچاوە
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٠ پۆل:مردووانی ١٩١٠ پۆل:ڕۆماننووسانی ئێرانی
بەلەبان
بەلەبان یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شۆڕش لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
دیێگۆ سیمیۆنی
دیێگۆ سیمیۆنی ناوی تەواوی (دیێگۆ پابلۆ سیمیۆنی) لەدایکبووی (۱۹۷۰/٤/۲۸)ە. یاریزانی پێشووی هەڵبژاردەی ئەرجەنتینەو لە هێڵی ناوەڕاست یاریکردووە، ەو یەکێکە لەو یاریزانانەی کە زۆرترین یاری بۆ هەڵبژاردەکەی ئەنجام داوە. ڕاھێنەری یانەی (ئەتلەنیکۆ مەدرید) ی (ئیسپانی)ە.
سەرەتای ژیانی وەرزشی
سەرەتای ژیانی وەرزشی "سیمیۆنی" دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی (۱۹۸۷) لەگەڵ یانەی (فێڵزسازسفێڵد)ی "ئەرجەنتینی" بۆماوەی ۳ وەرزیاری بۆ کردووە، لە ۷٦ یاری ۱٤ گۆڵی تۆمارکدووە. دواتر پەیوەندی کردووە بە خولی (کاڵچیۆ)ی "ئیتاڵیا"و پەیوەندی کرد بە یانەی (پیزا)و لە ٥٥ یاری ٦گۆڵی تۆماردووە. لەساڵی (۱۹۹۲) چووە لالیگای ئیسپانیا بۆماوەی دوو وەرز یاری بۆیانەی (سیڤیلیا) کرد و لەو یانەدا ٦٤ یاری ئەنجامداوە و ۱۲ گۆڵی تۆمار کردووە.دواتر ڕویکردە یانەی ئەتڵەتیکۆ مەدرید لە ساڵی ۱۹۹٤ لۆ ۱۹۹۷ لە ۹۸ یاری ۲۱ گۆڵی تۆمارکرد، دواتر چوە یانەی انترمیلان ساڵی ۱۹۹۷ لۆ ۱۹۹۹, دواتر چوە یانەی لازیۆ و دواتر گەڕاوە اتڵتیکۆ مدرید دوا وێستگەشی یانەی ڕایسینگی ئەرجەنتینی بوو٠
ئەویانانەی کەڕاھێنەرایەتی تێدا کردوون
ئەویانانەی کەڕاھێنەرایەتی تێدا کردوون بریتین:
دەستکەوتەکان
دەستکەوتەکانی بریتین لە:
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ١٩٩١ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ١٩٩٣ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ١٩٩٥ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ١٩٩٩ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئارجەنتینی پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئارجەنتینی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئارجەنتینی پۆل:ئارجەنتینییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:یاریزانە براوەکانی کۆپا ئەمریکا پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٩٦ پۆل:یاریزانانی ئینتەر میلان پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:زیندووان پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
شلۆک
شلۆک یەکێکە لە هەوارەکانی گوندی گرتک لە ناحیەی سمیلان سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی سمیلان
پیەر گامارا
پیەر گامارا نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارنووسانی فەڕەنسی پۆل:ڕخنەگرە فەڕەنسیەکانی ئەدەبیات پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٩ پۆل:مردووانی ٢٠٠٩ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
حوسێن کوڕی عەلی
230px|وێنۆک|مەزاری حوسێن کوڕی عەلی لە [[کەربەلا، عێراق]]
ساڵوکی خواروو
ساڵوکی خواروو (Sallukî xwarû، بە فارسی: سالوک سفلی) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٩ کەس لە ٧ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
درێشک
درێشک یەکێکە لە هەوارەکانی گوندی شلان لە ناحیەی سمیلان سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی سمیلان
ئەپڵ
کۆمپانیای ئەپڵ (بە ئینگلیزی: Apple Computer Inc) کۆمپانیایەکی تەکنەلۆژیای فرەنەتەوەیی ئەمریکییە و بارەگا سەرەکییەکەی لە شاری کوپەرتینۆ، کالیفۆرنیای ئەمریکایە. ئەپڵ گەورەترین کۆمپانیای تەکنەلۆژیایە لە ڕووی داهاتەوە (کۆی گشتی ٣٦٥.٨ ملیار دۆلاری ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢١) و، تا مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٢، گەورەترین کۆمپانیای جیهانە لە ڕووی سەرمایەی بازاڕەوە، چوارەم گەورەترین فرۆشیاری کۆمپیوتەری کەسییە بەپێی فرۆشتنی یەکەکان و دووەم گەورەترین بەرهەمهێنەری مۆبایلە. یەکێکە لە پێنج کۆمپانیا گەورەکانی تەکنەلۆژیای زانیاری ئەمریکی، شانبەشانی ئەلفابێت (گووگڵ)، ئەمازۆن، مێتا (فەیسبووک)، و مایکرۆسۆفت.
کۆمپانیای ئەپڵ بە ناوی کۆمپانیای ئەپڵ کۆمپیوتەر لە ١ی نیسانی ١٩٧٦ لەلایەن ستیڤ وۆزنیاک و ستیڤ جۆبس و ڕۆناڵد واین دامەزراوە بۆ پەرەپێدان و فرۆشتنی کۆمپیوتەری تایبەتی ئەپڵ I ی وۆزنیاک. لەلایەن جۆبس و وۆزنیاکەوە بە ناوی ئەپڵ کۆمپیوتەر، ئینکۆ لە ساڵی ١٩٧٧ دامەزرا و کۆمپیوتەری داهاتووی کۆمپانیاکە کە ئەپڵ دووەم بوو، بووە پڕفرۆشترین و یەکێک لە یەکەم مایکرۆکۆمپیوتەرەکانی بەرهەمهێنانی بەکۆمەڵ. ئەپڵ لە ساڵی ١٩٨٠دا کەوتە بازاڕەوە و سەرکەوتنی دارایی دەستبەجێی بەدەستهێنا. کۆمپانیاکە کۆمپیوتەرەکانی پەرەپێدا کە ڕووکاری بەکارهێنەری گرافیکی داهێنەرانەیان تێدابوو، لەنێویاندا ماکینتۆشی ئەسڵی ساڵی ١٩٨٤ کە لەو ساڵەدا لە ڕیکلامێکی ڕەخنەگراندا ڕاگەیەندرا. تا ساڵی ١٩٨٥ تێچووی زۆری بەرهەمەکانی و ململانێی دەسەڵات لە نێوان کارگێڕان کێشەی لێکەوتەوە. وۆزنیاک بە شێوەیەکی دۆستانە لە ئەپڵ پاشەکشەی کرد و بەدوای کارەکانی دیکەدا ڕۆیشت، لە کاتێکدا جۆبس بە تاڵیی دەستی لەکارکێشایەوە و کۆمپانیای نێکستی دامەزراند و هەندێک کارمەندی ئەپڵی لەگەڵ خۆی برد.
مێژوو
کۆمپانیاکە لە ١ی نیسانی ١٩٧٦ لەلایەن ستیڤ جۆبز، ستیڤ وۆزنیاک، و ڕۆناڵد واین بە ھاوبەشی دامەزرا
بەرھەمە گرنگەکانی
١٩٧٦ Apple I ١٩٧٧ Apple II ١٩٨٣ LISA ١٩٨٤ ماکینتۆش (سەرکەوتووترین و گرنگترین بەرھەم بوو، وەرچەرخانێکی بەدوای خۆیدا ھێنا لە کۆمپیوتەری کەسیدا PC) ١٩٨٥ Apple II ١٩٨٩ Macintosh Portable ١٩٩٣ ماکینتۆش لەسەر RISC ١٩٩٥ تاکوو ١٩٩٦ گەورەترین کێشەی ئابووری و بەڕێوەبردنی ھاتەڕێ. ١٩٩٦ لە لایەن کۆمپانیای NeXT ەوە کڕدرا.
بەیداخی ئەپڵ
لە ساڵەکانی ١٩٧٦ تاکوو ١٩٩٨ ڕەنگەکانی پەلکەزێڕینە rainbow لەشێوەی لەتە سێوێکدا لۆگۆی کۆمپانیاکەبوو. پاش ١٩٩٨ ھەمان شێوە مایەوە، بەڵام ڕەنگەکەی بوو بە زیوی.
لۆگۆکان
یەکەم لۆگۆی ئەپڵ لەلایەن (ڕۆن واین)ەوە نەخشێنرا کە وێنەی ئیساک نیوتۆن پیشاندەدات کە لە ژێر دار سێوێکدا دانیشتووە. پاشانیش (ڕۆب جانۆف) لۆگۆیەکی نوێی نەخشاند کە پێکھاتبوو لە سێوێکی ڕەنگاوڕەنگ. دواتر لە ساڵی (١٩٩٨ز) کاتیک کە کۆمپانیاکە بەرھەمی نوێی (ئای ماک)ی بەرھەمھێنا پێی باش بوو کە لۆگۆی کۆمپانیاکەش کەمێک سادەتر بێت ھەر لەبەر ئەوە لۆگۆی کۆمپانیاکە چەند جارێک بە ڕەنگی ڕەشی سادە دەردەکەوت و بەڵام بە شێوەیەکی ڕەسمی لە نێوان ساڵانی (٢٠٠١-٢٠٠٣) لۆگۆی کۆمپانیاکە گۆڕدرا بۆ سێوێکی ڕەشی سادە. لە دوای ساڵی (٢٠٠٣)وە بوو بە سێوێکی ئاوی یان ڕەساسی.
مردنی ستیڤ جۆبز
چەپ|150px|وێنۆک|[[ستیڤ جۆبز|ستیڤ جۆبس دامەزرێنەری کۆمپانیای ئەپڵ]] دوای تەنیا ڕۆژێ لەبڵاوکردنەوەی ئایفۆنی 4s دامەزرێنەری ئەپڵ کە پێشووتر دەستی لە کار کێشابۆوە کۆچی دوایی لە ڕێکەوتی ٥ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١١ واتە لە ٥٦ ساڵی کۆچی دوایی کرد. بەمەش گوزەرێکی گەورەی لە ئەمریکا و ئەپڵدا کە تاڕادەیەک سەرۆکی ئەمریکا باراک ئۆباما ھاتە دوان و ھاوخەمی بۆ کەسوکاری دەربڕی.
ھەوارەبەرزە، بۆکان
ھەوارەبەرزە (Hewareberze، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی بۆکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٢٦ کەس لە ٢٠ بنەماڵەدا بووە.
ئەپڵ
ماڵپەڕ
ئەپڵخاوەن ماڵپەڕێکە کە سەردانیکەران و ھەوادارانی دەتوانن بە ھۆی ماڵپەڕی ئەپڵ ەوە داواکاری خۆیان بۆکڕینی بەرھەمەکانی ئەپڵ پێشکەش بکەن وە لەم ماڵپەڕە سەرجەم چالاکی و بەرھەمەکانی ئەپڵ دەخرێتە ڕوو لەکاتی دەڕچوونی وەشانی نوێی سیستەم کە ناسراوە بە ios و ئامێرەکانی ئایفۆن و ئایپاد و ئایپۆد و لاپ تۆپ و دیسکتۆپی ماک ھتد...
== ماکینتۆش ==
ماکینتۆش (بە ئینگلیزی: Macintosh) زنجیرەیەکە پێک ھاتووە لە چەند ھێڵێک بۆ کۆمپیوتەرە کەسیەکان (PC) نەخشەسازی و پێشکەوتنی لەلایەن کۆمپانیای ئەپڵەوە بۆ کراوە یەکەم ماکینتۆش بەرھەم ھێنرا لە ٢٤.١.١٩٨٤ ئەمەش یەکەم ئەزموونی سەرکەوتوو بوو کە بۆ کۆمپیوتەرە کەسیەکان کرا جگە لە ماوس و ڕووتەختە ئەلیکترۆنییەکان کۆمپانیاکە بەردەوام بوو لە سەرکەوتنە یەک لە دوای یەکەکانی بۆ نیوەی دووەمی ساڵی ھەشتاکان لە ساڵی نەوەدەکانش وردە وردە بەرەو کاڵبوونەوە و نەمان ڕۆشت وەکو مارکێتی کۆمپیوتەرە کەسییەکان ، پاشان بەرەو ڕووی "Wintel"ی " IBM PC compatible" ڕۆشت ئامێرەکانیشی کارا و چالاک بوون لەگەڵ " MS-DOS" و "Microsoft Windows" (مایکرۆسۆفت ویندۆز).
سەرچاوە
Apple Investor Relations FAQ
پۆل:ئەپڵ پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٦ لە کالیفۆرنیا پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٧٦ پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧ پۆل:کارگەکانی موبایل پۆل:کۆمپانیا نەرمامێرانەی ئەکەونە قەراخ دەریای سان فرانسیسکۆ پۆل:ئەو کۆمپانیا تەکنۆلۆژیانەی دەکەونە کەنار دەریای سان فرانسیسکۆ پۆل:براندە ئەمریکییەکان پۆل:کۆمپانیاکان لە ناسدەک-١٠٠ پۆل:کۆمپانیاکان لە تێکڕای پیشەسازیی داو جۆنز پۆل:کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان کە بارەگاکەیان لە ئەمریکایە پۆل:ستیڤ جۆبز
ھەوارەبەرزە، بۆکان
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بۆکان پۆل:گوندەکانی شارستانی بۆکان
سی تی سکەن
چەپ|400px|وێنۆک|سیستەمێکی سی تی سکەن سی تی سکەن یان تۆمۆگرافیای کۆمپیوتەری شێوەیەکی نوێی وێنەگری پزیشکییە. لەم شێوەدا جەستەی مرۆڤ یا دیکەی گیانەوەران بە یارمەتی تیشکی ئێکس، قاش-قاش دەکەوێتە بەرچاو و بەم شێوە بەشەکانی ناوەوەی ئەندامەکانیش دەردەکەون.
ئەمڕۆکە تەکنۆلۆژیای سی تی سکەن زۆربەی نەخۆشخانەکان و ناوەندەکانی توێژینەوەی دنیای گرتۆتە بەر.
پێکھاتە و شێوەکار
سی تی سکەن لە ژمارەیەکی زۆر دەرخەر ی بچووک لە جۆری بژمێری بریسکەیی (Scintillator) پێک ھاتووە، ئەمانە تیشکی ئێکسی تێپەڕیو لە لەشی نەخۆش وەردەگرن و دەریدەخەن. پاشان ئەلگوریتمە تایبەتییەکان، سیگناڵەکان دەسازنەوە و وێنەیەک دادەڕێژن. ڕەوتی گۆڕانی ئەم سیستەمانە لە حەفت بەرەی پێشکەوتندا (generation) دەکەوێتە بەر باس.
کەڵکی تر
لە سی تی سکەن بۆ کاری بێجگە پزیشکیش سووە وەردەگرن، بۆ وێنە لە توێژینەوەکانی کۆناراناسی یان زانستی ماکەکان. لەم دواییانەدا فۆسیلی دایناسۆرێک لە لایەن گەورەترین سی تی سکەنی جیھان سەر بە کۆمپانیای بۆیینگی ئەمریکا، سکەن کرا.
سەرچاوەکان
[//fa.wikipedia.org/w/index.php?oldid=11739969 ویکی فارسی]
پۆل:ناساندنەکانی ١٩٧٢ پۆل:پشکنینە پزیشکییەکان پۆل:پێشەکییەکانی ساڵی ١٩٧٢
کایۆلینۆڤۆ
کایۆلینۆڤۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای شومێن لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٣٬٠٧٣ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای شومێن پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
١٤٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئاوێنە
ئاوێنە ئامرازێکە کە بە ھۆی لووس و ساف بوونی ڕەنگدانەوەی زۆر لەسەر خۆی، وێنەی شتەکان دەردەخات.
تیشکەکانی نووری ڕەنگدراوە لەسەر ئاوێنە لە خاڵێک دا بە ناوی خاڵێ تیشکۆیی ئاوێنە پێک دەگەن. بە پێی جۆری ئاوێنەکە و دووری شتەکان تا ئاوێنەکە، مەودای خاڵی تیشکۆیی ئاوێنە دەگؤڕێ و جیاوازی پەیدا دەکا.
مێژوو
کۆنترین نیشانەکانی ئاوێنە دەگەڕێتەوە بۆ ٦٠٠٠ ساڵ پێش زایین کە لە ئاناتۆلی دیتراوەتەوە. دوای ئەوە لە ٤٠٠٠ی پێش زایین دەکرێ ئاماژە بە مێزۆپۆتامیا بکرێ.
لە میسری کۆن کۆنترین نیشانەی ھەبووەی ئاوێنە دەگەڕێتەوە ٣٠٠٠ ساڵ پێش زایین، ھەروەھا نمووةەیەکی تر لە ئاوێنە کە دەگەڕێتەوە ٣٠٠ ساڵ پێش زایین ھی ئێران و سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشیە کە بەرد و ئاسنیان ئەوندە دەساوی تاکوو لووس دەبوو، نموونەکەی ئێستا لە کۆشکی تەختی جەمشید ھەیە.
شلان
شلان یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی سمیلان سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
گوندی شلان کۆتا گوندی دەڤەری باڵەکایەتیە ، نزیکترین گوندیشە لە بناری هەڵگورد.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
سەری مارساوا
سەری مارساوا یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی سمیلان سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی سمیلان
باغچە، بۆکان
باغچە (Baẍçe، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی بۆکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٧٩ کەس لە ٤٠ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بۆکان پۆل:گوندەکانی شارستانی بۆکان
١٤٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
پاڤێل بانیا
پاڤێل بانیا شارۆچکەیەکە لە پارێزگای ستارا زاگۆرا لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٣٬٠٦٠ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ستارا زاگۆرا پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
ئازادی، چۆمان
ئازادی یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی حاجی ئۆمەران سەربە قەزای چۆمان لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران
ڕۆلۆ
ڕۆلۆ یەکێک بوو لە ڤایکینگەکان کە بووە، وە یەکەم فەرمانڕەوای نۆرماندییەکان بوو، کە ناوچەکە ئەمڕۆ دەکەوێتە باکووری فەڕەنسا،  ڕۆلۆ وەک یەکەم سەرکردەی ڤایکینەگان لە مێژوودا تۆمارکراوە، توانی بەردەوامی بە فەرمانڕەوایەتییەکەی بدات تا کۆتایی ٩٢٨ دواتر کوڕەکەی دەچێتە شوێنی و کوڕەکەی و شوێنەکەوتووانی لەگەڵ گروپە ڕەگەزییەکانی ناوچەکە وەک "نۆرمانەکان" دەناسرێن.
سیستمی شوێندۆزیی جیھانی
سیستمی شوێندۆزیی جیھانی (بە ئینگلیزی: Global Positioning System بە کورتکراوی: GPS؛ جی پی ئێس) سیستمێکی ئاسمانیی ڕێدۆزیی سەتەلایتییە. جی پی ئێس لە ھەمووی ڕەوشێکە کەش و ھەوا و لە ھەموو شوێنێک لە سەر یان نزیکی زەوی کە لەبەرچاوی لانی کەم چوار سەتەلایتی سیستمەکەدا بێت زانیاریی شوێن و کات دەدات. جی پی ئێس لە لایەن دەوڵەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە بەڕێوە دەچێت. تۆڕێکە و لە ٣٠ مانگی دەستکرد پێکدێت و بەردەوام بەدەوری گۆی زەویدا و لە بەرزی ٢٠٠٠٠ کم دەخولێنەوە.
ڕۆلۆ
دوای داگیرکاری نۆرمانەکان بۆ سەر ئینگڵتەرا و ئیتاڵیا و شانشینی سیسڵی کە لەماوەی دوو سەدەی داھاتوو ڕوودەدات، نەوەکانیان دەستدەکەن بە فەرمانرەوایەتی کردنی ئینگڵتەرا ("ئینگڵتەرای نۆرماندییەکان" - "خێزانی نۆرماندییەکان") زۆربەی دوورگەکانی ئێرلەندا، شانشینی سیسلی (پاشاکانی سیسڵی) دەگرتەوە فەرمانڕەوایەتییەکەیان بەردەوام دەبێت لە سەدەی ١١یەم تا ١٣، بەمەش تۆمارێکی بەرچاو بەدوای خۆی جێدەھێلێت لە مێژووی ئەورووپا و ھەروەھا بەشێکی نزیکی لای ڕۆژھەڵات
سیستمی شوێندۆزیی جیھانی
مێژوو
ئەم سیستمە سەرەتا لەلایەن حوکمەتی ئەمریکاوە پەرەی پێدرا بۆ ئامرازی سەربازی ، بەڵام ئێستا ھەموو کەسێک ئامێرێکی ھەیە و پاڵپشتی ئەو تەکتیکە دەکات ، ئیتر ساتناڤ بێت - SatNav ، یان مۆبایل یان یەکەی دیاریکردنی شوێن ھەڵگرتنەوە بێت.
پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:سیستمەکانی تەکنۆلۆژیا پۆل:جیۆدیسیا
ژاک لۆران
ژاک لۆران ڕۆماننووس و ڕۆژنامەوانی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سنجانە
سنجان یان سنجانە ناوی چەشنێک لە ڕوەکەکانی گوڵدارە کە لە بنەماڵەی گوڵە ڕۆزەکان جێ دەگرێت. ئەم ڕوەکە لە نیوەگۆی باکووردا دەڕوێت.
ژاک لۆران
سەرچاوەکان
Jacques Laurent-Cely, dit Jacques Laurent ou Cécil Saint-Laurent
سنجانە
لە فەرھەنگدا
سنجانە و سنجانە، سنجانەکەت لۆلۆ
نەک من بسوتم باوانم، یا وەرە لۆلۆ
سەرچاوەکان
پۆل:ڕوەکەکان
١٤٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئاشی بڕەگوێز
ئاشی بڕەگوێز یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی حاجی ئۆمەران سەربە قەزای چۆمان لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران
ڕەمەزان (مانگ)
مانگی ڕەمەزان (رَمَضَان) نۆیەم مانگە لە ڕۆژژمێری کۆچیدا، و ئەو مانگەیە کە تێیدا قورئان بۆ پێغەمبەری ئیسلام محەممەد دابەزی.
ڕۆژووگرتن لە ڕەمەزاندا یەکێکە لە پێنج کۆڵەکەکانی ئیسلام. موسڵمانان لە هەڵاتنی خۆرەوە تا ئاوابوونی خۆر بەڕۆژوودەبن. بەپێی ئیسلام، قورئان نێردرایە نزمترین پلەی بەهەشتەوە و بە وەحیی لەڕێی جوبرەئیلەوە نێردرا بۆ پێغەمبەر محەممەد. پێغەمبەر محەممەد فەرموویەتی کە هەموو دەرگاکانی بەهەشت کراوە دەبن و دەرگاکانی دۆزەخ دادەخرێن لەم مانگەدا. یەکەم ڕۆژی مانگی شەووال، کە مانگی داهاتووە، جێژنی ڕەمەزانە.
کات
ڕۆژژمێری کۆچی ڕۆژژمێرێکی هەیڤییە: مانگەکان ئەو کاتە دەستپێدەکەن کە یەکەم هیلالی مانگێکی یەک شەوە دەبینرێت. لە ئەنجامدا، ساڵی کۆچی ١٠ یا ١١ ڕۆژ کورتترە لە ساڵی خۆری و هیچ ڕۆژێکی لێ زیاد و کەم نابێت. ڕێکەوتی خەمڵێنراوی سەرەتا و کۆتایی ڕەمەزان لە سعودیە، بەپێی ڕۆژژمێری ئوممەلقورا، بریتین لە:
thumb|خوانێکی بەربانگ
ڕووداوەکان
thumb|شەهیدکردنی [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب لەلایەن ئیبن مولجەم]]
شەوی قەدر لە کۆتا دە ڕۆژی مانگەکەدا ڕوودەدات.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕەمەزان پۆل:ڕۆژژمێری کۆچی پۆل:مانگەکانی ڕۆژژمێری کۆچی پۆل:ڕۆژوو لە ئیسلام
ئاڵانە (ڕوونکردنەوە)
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ڕوو
وێنۆک|300px|چەپ|ڕوویەکی کراوە؛ چەماوەکانی X و Y و Z دیاریکراو.
لە بیرکاریدا، بەتایبەت لە تۆپۆلۆژیدا، ڕوو مانیفۆڵدێکی تۆپۆلۆژیکیی دوو-ڕەھەندییە. ئاشناترین نموونەکانی ڕوو ھەر ئەو سنوورە دەرەکییەی شتە ڕەقەکانە، بۆ نموونە: ڕووی یەک دانە تۆپ.
ساڵوکی سەروو
ساڵوکی سەروو (Sallukî serû، بە فارسی: سالوک علیا) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٤٧ کەس لە ٤٢ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
تیکانتەپە
تیکانتەپە (Tîkantepe، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی بۆکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٣٧ کەس لە ١١٦ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بۆکان پۆل:گوندەکانی شارستانی بۆکان
عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەلوول
عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەللول کە یەکێکە لە کەسایەتیەکانی یەثریب و یەکێکە لە سەرکردە و سەرۆکەکانی خەزرەج، لە ژیاننامەی پێغەمبەر محمد وەک کەسایەتییەک بەڕواڵەت دژی ئایینی ئیسلام ی باسی لێوە کراوە، موسڵمانان بە سەرۆکی دووڕووەکان ناوی دەبەن. گوتراوە پێش ئەوەی پێغەمبەر محمد بگاتە ئەوێ، خەریک بوو ببێتە سەرۆکی مەدینە.
شەمامە
250px|thumb|شەمامە شەمامە (ناوی زانستی: Cucumis Shemma L.) مێوەیەکی بچووکی بۆنخۆشە لە بنەماڵەی کاڵەک. لە کوردەواریدا دڵدارەکان شەمامەیان بە دیاری بە یەکتر داوە. وشەی شەمامە عەرەبییە و واتە شتی زۆر بۆنخۆش.
عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەلوول
ڕەچەڵەک
ئەو عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەللولی ئەزدییە، لە عەشیرەتی خەزرەجی ئەزدییە، خەڵکی یەثریبە و بە سەری دووڕوویی ناوی دەبن.
شەمامە
لە شێعردا
نالی لە بەیتێکدا دەڵێ: لە بوستانی ئیرەمدا قەد نیە وەک شەمامەی وەک شەمامەی وەک شەمامەی ناری دەڵێ:
عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەلوول
ژیان
سەرەتای پێش کۆچی پێغەمبەر بوو، لە ڕۆژێک کە یەثریب لە گرژیدا لە نێوان ئەوسەکان و خەزرەجەکان دەژیا کاتێک ئاڵۆزی کەم دەبێتەوە دیسان گرژی دروست دەبێتەوه، ناکۆکیەکان کۆتایی پێهات لەسەر ڕێکەوتنی هەردوولا نەمانی ناکۆکی و عەبدوڵڵای بن ئەبی سەلول بکرێت بە سەرۆکی مەدینە، ئەم بیرۆکەیە بووە هۆی هاتنە ناوەوەی ئیسلام بۆ ناو خاکی مەدینە، و گردبوونەوەیان لە دەوری ئاڵای پێغەمبەر بۆیە تێڕوانینی ئیبن سەلول بۆ ئەم ئایینە بێبەشی کردبوو لە پاشایەتی و دەسەڵات، عەبدوڵڵای کوڕی سەلول هەندێک جار بە ئاشکرا و هەندێک جاریش بە نهێنی جەنگی دژی پێغەمبەر محەممەد و هاوەڵەکانی دەکرد لە هەوڵێکدا بۆ کۆنترۆڵکردنی کاروباری مەدینە.
شەمامە
لە شێعردا
حەسرەتی زەردیی شەمامەی باخەڵی عەیشی سوورم پێ دەکا ھەردەم بە شین
عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەلوول
منداڵەکان
کوڕێکی هەیە لەلایەن هاوسەرەکەیەوە (هاوسەرەکەی ناوی خەولەیە کچی مونزیر کوڕی حەرام کوڕی عومەرە)کوڕەکەی ناوی عەبدوڵڵایە (دوای ناوی باوکی) و بە یەکێک لە باشترین هاوەڵەکان دادەنرێت. ناوی عەبدوڵڵای کوڕی عەبدوڵڵا "الحباب" بووە (کە باوکی پێی ناونراوە) بەڵام پێغەمبەر محەممەد ناوی گۆڕیوە بۆ "عەبدوڵڵا".
شەمامە
لە شێعردا
مەولانای ڕۆمی دەڵێ: یار دستنبو بە دستم داد و دستم بو گرفت وە چە دستنبو کە دستم بوی دست او گرفت کە دستنبو ھەمان شەمامەیە. واتە یار شەمامەی دا بە دەستمەوە و دەستم شەمیمی شەمامەکەی گرت. چ شەمامەیەک بوو کە دەستم بۆنی دەستی یاریشی وەرگرت.
عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەلوول
مردن
کاتێک عەبدوڵڵای کوڕی ئوبەی کۆچی دوایی کرد، کوڕەکەی عەبدوڵڵا هاتە لای پێغەمبەری خودا، داوای لێکرد کراسەکەی پێ بدات باوکی پێدا بپۆشێت، پێغەمبەر پێی بەخشی، پاشان داوای لێکرد نوێژی لەسەر بکات، بۆیە پێغەمبەر (د.خ) هەستا بۆ ئەوەی نزای بۆ بکات، عومەر هەستا جلی پێغەمبەری خودای برد، فەرمووی: ئەی پێغەمبەری خودا خودا قەدەغەی نەکردووە نوێژ (یان نزا)ی لەسەر بکەیت؟ پێغەمبەر فەرمووی:   وە زیادی دەکەم بۆ حەفتا، و فەرمووی: دووڕووە. کوڕی عومەر دەفەرموێت: پێغەمبەری خودا دوعای بۆ کرد خودای باڵادەست ئایەتێکی بۆ دابەزاند
شەمامە
سەرچاوەکان
پۆل:گژوگیاکانی کوردستان پۆل:میوەکان
عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەلوول
سەرچاوەکان
پۆل:محەممەد پۆل:ئیسلام پۆل:مێژووی ئیسلام پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم
١٤٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
باوەکراوە
باوەکراوە یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی حاجی ئۆمەران سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران
بڕیارنامەی ٨٢٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٢٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٥ی ئایاری ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ یووگسلاڤیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢١٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٣ پۆل:کرواتیا لە ١٩٩٣ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا
خاجیدیمۆڤۆ
خاجیدیمۆڤۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای بلاگۆئێڤگراد لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٣٬٠٤٥ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای بلاگۆئێڤگراد پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
ئەشکەوتی جاسەنە
ئەشکەوتی جاسەنە بە دووری ٥٠ کم دەکەوێتە ڕۆژاوای شاری سلێمانییەوە، دەکەوێتە ناوچەی سورداش، لەسەر ڕێگای سلێمانی - دوکان. جاسەنە لە پشتی گوندی کانی خان، بە بناری چیایەکی گەورەوەیە.
پاش هێرشی فڕۆکەی سوپای ئینگلیز لە ساڵی ١٩٢٣، شێخ مەحموودی حەفید ئەشکەوتی جاسەنەی کردە پەناگە و چاپخانەی تێدا دامەزراند و یەکەم ڕۆژنامەی تێدا بڵاو کردەوە بەناوی بانگی حەق لە ٢ی ئازاری ١٩٢٣.
جاسەنە
کیمبێرلی (ئوسترالیای ڕۆژاوا)
thumb|هەرێمی کیمبێرلی لە ویلایەتی [[ئوسترالیای ڕۆژاوا دا.]] کیمبێرلی یەکێکە لە (٩) نۆ هەرێمەکەی ویلایاتی ئوسترالیای ڕۆژاوای ولاتی ئوسترالیا و هەروەها باکووریترینیانە. ئەم هەرێمە لە باکوورەوە لەگەڵ ئۆقیانووسی هیند و لە باشوورەوە لەگەڵ بیابانی گەورەی سەندی و بیابانی تانامی دا هاوسنوورە.
ناوی هەرێمەکە لە ناوی جان ودهاوس، پلەیەکی ئۆستۆکراتیی یەکەمی کیمبێرلی (John Wodehouse, 1st Earl of Kimberley) وەرگیراوە، کە وەکوو وەزیری دەرەوەی موستەعمەرەکە لە ١٨٧٠ بۆ ١٨٧٤ و هەروەها لە ١٨٨٠ بۆ ١٨٨٢ کاری کردووە.
لە درێژاییی شەڕی جیھانیی دووەم دا ژاپۆنیەکان توانیان لە بەشێکی بچووکی هەرێمەکە دابەزن، بەڵام سبەی ئەم ڕۆژە واتا (٢٠ی جانواری ١٩٤٤) دا ئەم ناوجەیان چۆڵ کرد. ناوچەکە بە مامناوەندی پلەی گەرمی ٢٧ پلە یەکێکە لە ناوچە هەرە گەرمەکانی ئوسترالیا.
مامناوەندی باران بارین لەم هەرێمە دا دەگاتە ٥٠ ئینچ کە ٩٠ لەسەر ١٠٠ی لە مانگەکانی تشرینی دووەم هەتا نیسان وتا (بەهار، پاییز و زستان) دا دەبارێ. thumb|وێنەیەکی درووستکراوی سەر گاشەبەردیك لە ڕووباری بارنێت، وێنەکە لە لایەن [[خەڵکی خۆجێیی ئوسترالیا|خۆجێێەکانی ئوسترالیاوە درووست کراوە.|600px|centre]] thumb|ئەی١٩٥، کانزای ئەڵماسی ئارجیل، [[ئوسترالیای ڕۆژاوا، لە فڕۆکەوە، ٢٠٠٧.]]
سەرچاوە
پۆل:کیمبێرلی (ئوسترالیای ڕۆژاوا) پۆل:ھەرێمەکانی ئوسترالیای ڕۆژاوا پۆل:پارێزگاکانی فیزیۆگرافیا
ڕۆبن ھوود (فیلم)
رۆبن ھوود(Robin Hood) فیلمێکی ئەمریکی/بەریتانیە، چیرۆکەکەی لە ئەفسانەی رۆبن ھوودەوە سەرچاوەی گرتووە. لە دەرھێنانی ڕیدلی سکۆت و لە نواندنی ھەر یەک لە ڕاسێل کڕۆ و کەیت بلانچێت و کۆمەڵە ئەکتەری ترە. پاش نیشاندانی لە فیستڤالی کانی نێودەوڵەتی، لە ١٤ مایۆی ٢٠١٠ لە سنەماکانی ئەمریکا بۆ یەکەم جار پیشاندرا.
چیرۆکی فیلمەکە
ئنگلتەرەی کۆتایی چەرخی دوازدەھەمینە، بەشێک لەڕووداوەکانی فلیمەکە لەسەر زەمین و ناوچەی نۆتنگھام بووە. کاتێک یاسا و دەسەڵات زاڵمانە دەبێت، یاخی بوون دروست دەکات، بۆیە ھەمیشە یاخی بووان لەمێژوودا شوێنێکیان بۆخۆیان داگیر کردووە. پاشا ڕیشارد کەناسراوە بە شێردڵ دوای دە ساڵ سەرقاڵی بەجەنگی خاچپەرستانەوە لەڕێگای گەڕانەوەیدا بۆ ئنگلتەرە تاڵانییەکی زۆر دەکات، ئەمە وێرای ئەوەی بۆ خەرجی شەرەکەی خەڵکی وڵاتەکەی خۆی لەژێر باری گرانی باج و خەراجی زۆر داڕزاندبوو. لەنێو لەشکرەکەیدا ڕۆبن ھوود سەرباز و شەرکەرێکی ئازا و لێزان و تیرھاوێژیکی بەدەست برد و بەغیرەت بووە، ناچار دەکرێت یاخی بێت و ببێتە پشتیوانی ھەژاران. پاشا بۆی دەردەکەوێت ڕۆبن کەسێکی ئازا و ڕاستگۆ و سادەدڵە، کاتێک پرسیاری ئەوەی لێدەکات: ئایا ھەڵمەت و قوربانیدان لەشەری خاچپەرستان، خوا دڵخۆش دەکات؟ وەڵامی بەنەخێر دەبێت و دەڵێت: لەبەر ئەوەی لەشەری شاری عەکادا ٢٥٠٠ ژن و پیاو و مناڵی موسڵمانان بەکەلەبچە کراویمان بەفەرمانی تۆ سەرپەڕاند، لەو کاتەوە ھەستم کرد چەند گاورین، بەو وەڵامە پاشا توڕە دەبێت، فەرمانی زیندانی کردنی دەدات.
ساڵی ١١٩٩ز، لەگەمارۆدانی قەڵای چالوس ی فەرەنسییەکان، بەڕێکەوت ڕیشارد پاشا دەکوژرێت، کە قازانجی پاشای فلیپی فەرەنسایە، بۆیە لەگەڵ کەسانی ناو کۆشکی پاشایەتی ئنگلتەرە دەستتێکەڵاوکراوە بۆ لەناوبردنی، تا براکەی لەجیاتی لەسەر تەختی پاشایەتی دابنرێت، لەبەر ئەوەی ڕیشاد شەڕانییە، ناوچەکە ئارامی بەخۆیەوە نابینێت..
دەوری خراپی ئایین و کڵێسا لەوەدا دەردەکەوێت کە گەنجینەکانیان پڕە لەگەنم و جۆ، ھاوکات برسێتی زیفی لەخەڵک سەندووە، کەشیشەکان ئامادە نابن ئەو تۆوە بدەن بەجوتیاران بۆ چاندن و کشتوکاڵکردن، بۆیە منداڵانی جوتیار و ھەژارەکان دەبنە چەتە، شەوانە بەگرووپ دەدەن بەسەر گەنجینەی زەخیرەی ماڵە دەستڕۆیشتووەکاندا.
لەگەڵ کوژرانی ڕیشاد، رۆبن و ژمارەیەک لەگیراوان بارەکە ھەڵدەقۆزنەوە و لە زیندان ڕادەکەن.. لەولاشەوە تاجی پاشایەتی لەلایەن چەند سەربازەوە بۆ ئنگلتەرە دەگەڕێننەوە، بەڵام ئەوانە دەکەونە بۆسەوە، کە دەستی فەرەنسییەکانی تێدایە، بەمەبەستی کوشتنی ڕیشاد پاشا، بەڵام تووشی سەپرایس دەبن، کاتێک دەزانن پاشا دەمێکە کوژراوە، ئەمان ئەرکی گواستنەوە تاجی پاشایەتییان پێسپێردراوە. ڕێکەوت وادەکات گروپەکەی رۆبن سەریان بەسەری ئەو شەردا دەتەقێت، سەرئەنجام تاجکە دەکەوێتە دەست ئەمان. ڕۆبن لەسەر وەسێتی سەرلەشکری پاشا کە لەبۆسەکەدا دەکوژرێت، لەسەرەمەرگدا شمشێرێک دەدات بەڕۆبن تا بیداتەوە بەباوکی و تاجەکەش بگەڕێنێتەوە.. دوای ڕادەستکردنەوەی تاج بەخانەوادەی پاشایەتی، ئیتر لەو کاتەوە براکەی ڕیشاد دەبێتە پاشا. ھەروەھا شمشێرەکە بۆ باوکی کوژراوەکە دەگێڕێتەوە، بەڵام باوکەکە بەمەرجی مانەوەی لەلایان دەیبەخشێت بەخۆی و ھاوکات ببێت بەمێردی ژنی کورەکوژراوەکەی، تا دوای مردنی میراتییەکەی نەفەوتێت.
پاشا داوای دڵسۆزی لەخەڵک دەکات، تا بەرەنگاری پیلانی داگیرکاری فەرەنسییەکان ببنەوە، بەبێ ئەوەی ئامادە بێت لەبەرانبەریدا باج و سەرانە کەمبکاتەوە، دڵی ھاوڵاتیان ڕابگرێت، سەرەڕای قوربان و چەوساندنەوە و ڕەتاندنی زۆر، وڵات قەڵایەکی گەورەیە بەڵام قەڵای ھەر کەسێک ماڵەکەیەتی. سەرئەنجام لەژێر فشاردا پاشا پەیمان دەدات چاکسازی بکات، یاساکان لەبەرژەوەندی ئەوان بگۆڕێت، تا پێکەوە ڕووبەڕووی فەرەنسییەکان بەیەکگرتوویی ببنەوە، ئەوان بۆیە ھێرشیان کردووە وادەزانن ئنگلیزەکان خەریکی شەڕی ناوخۆن.
بەڵام دوای تێکشکاندنی فەرنسییەکان، داخوازی نامەیەک لەلایەن خەڵکەوە دەخرێتە بەر دەستی پاشا، بەبیانوی ئەوەی جەنابی لەلایەن خواوە دیاریکراوە، قبووڵی نییە سنوورێک بۆ دەسەڵاتی دابنرێت، لەو پەیمانەی دابووی پەشیمان دەبێتەوە، بۆ سووکایەتی کردن داخوازی نامەکە بەبەرچاوی سەرکردەکانەوە دەسووتێنێت، ھەروەھا بەچەند بیانووە لەیاسا دەرچوونی ڕۆبن ھود گرتن و کوشتنی ڕادەگەیەنێت. لەوکاتەوە ڕووبەڕوو بوونەوەی ڕۆبن ھود لەدارستانەکانەوە دەست پێ دەکات، لەپێناو ھەژاراندا دزی و چەتەیی لەدەوڵەمەند و دەسەڵاتداران دەکات.
بڕیارنامەی ٨٢٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٢٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٦ی ئایاری ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان: ئەریتریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢١٨‌ەم،   پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:ئێریتریا لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێریتریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان
مید وێست (ئوسترالیای ڕۆژاوا)
مید وێست یەکیکە لە (٩)نۆ هەرێمەکەی ویلایەتی ئوسترالیای ڕۆژاوا لە وڵاتی ئوسترالیا، پانتایی ئەم ویلایەتە ٤٧٢،٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. بەربلاوی گەلهە لەم ویلایەتە زۆر جیاوازە، لە بەشەکانی ڕۆژاوا و نزیک دەریا ، بە هۆی کاری زۆری ڕاوەماسی و کشت و کاڵ چڕی دانیشتوان زۆرە، بەلام لە بەشەکانی ڕۆژهەڵاتی دا بە هۆی ناوچەی بیابانی و گەرم و وشک بوونی کەش و هەواکە دانیشتوانیكی کەم بوونیان هەیە کە زۆرتر خەریکی دەرهێنانیکانزاکانی زێڕ و نیکڵن. بە پێی سەرژمێری ٢٠١٠ی ئوسترالیا، دانیشتوانی ناوچەکە بریتین لە ٥٥،٠٠٠ کەس، شاری جێراڵدتن پڕدانیشتوو ترین شاری هەرێمەکەیە.
سەرچاوە
پۆل:مید وێست (ئوسترالیای ڕۆژاوا) پۆل:کشت و کاڵ لە ئوسترالیای ڕۆژاوا پۆل:ھەرێمەکانی ئوسترالیای ڕۆژاوا
١٤٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
واشانکە
واشانکە یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی حاجی ئۆمەران سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران
پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠١٥
پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠١٥ خولی ٢٩ھەمینی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپایە. لەلایەن فیدراسۆنی تۆپی بالەی ئەورووپا، ھەردوو ولاتی بەلجیکا و ھۆڵندا بەھاوبەشی میوانداری ئەم خولەیان کرد لە نێوان ٢٦ی ئەیلوول بۆ ٤ تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ یارییەکانی بەڕێوەچوو. لە یاریی کۆتایی ھەردوو ھەڵبژاردەی ڕووسیا و ھۆڵندا بەیەکگەیشتن لە ئەنجامدا ھەڵبژاردەی ڕووسیا بە ٣–٠ یارییەکەی بردەوە، بۆ جاری ١٩ھەمین لە مێژووی خۆیدا نازناوەکەی بەدەست ھێنا. ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی سڕبیا بە بردنەوەی لە ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی تورکیا بە ئەنجامی ٣–٠ پلەی سێیەمی بەدەست ھێنا.
کۆمەڵەکان
لە ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ تیروپشکی کۆمەڵەکان لە شاری ئەنتۆرپی بەلجیکا بەڕێوەچوو، سەرەتا ھەڵبژاردەکانی وڵاتانی خانەخوێ و ئەو ھەڵبژاردانەی لەلایەن وڵاتی میواندار ھەڵبژێردران لە سەروو گرووپەکان دانران. پاشان ھەڵبژاردەکانی دیکە بەسەر چوار کۆمەڵە دابەشکران، لەگەڵ ناوی ھەڵبژلاردەکان پلەی ھەڵبژاردەکە لە ڕیزبەندی
ئەنجامی یاری کۆمەڵەکان
سەرجەم یارییەکان بەپێی کاتی ئەورووپای ناوەڕاست ئەنجام دراون (UTC+02:00).
Championship round
All times are Central European Summer Time (UTC+02:00).
سەرچاوەکان
پۆل:پاڵەوانییەتییەکانی تۆپی بالەی ژنانی ئەورووپا پۆل:پێشبرکێیە وەرزشییەکان لە ئەنتوێرپ
خەلان، چۆمان
خەلان یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی حاجی ئۆمەران سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران
مارک پاتەن
مارک پاتەن نووسەر و شاعیری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٩ پۆل:مردووانی ١٩٤٤
کەڵتەگە
کەڵتەگە (Kelltege، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی بۆکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١١٨ کەس لە ٢٤ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بۆکان پۆل:گوندەکانی شارستانی بۆکان
لۆزنیتسا
لۆزنیتسا شارۆچکەیەکە لە پارێزگای ڕازگراد لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٣٬٠٠٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕازگراد پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
١٥٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
دەربەندی ڕایات
دەربەندی ڕایات یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی حاجی ئۆمەران سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران
شاجوانی کوردستان
شاجوانی کوردستان پێشبڕکێیەکی ساڵانەیە بۆ دیاریکردنی جوانترین کچی کوردستان ئەنجامدەدرێت. لە ساڵی ٢٠١٢دا، بۆیەکەمینجار پێشبڕکێیەکە لە ھەولێر ئەنجامدرا. شێنێ عەزیز ئاکۆ یەکەمین براوەی پێشبڕکێی شاجوانی کوردستان بوو. ساڵانە دەستەی گەشت و گوزاری ھەرێمی کوردستان بە پاڵپشتی کۆمپانیای بابیلۆن سەرپەرشتی بەڕێوەچوونی ئەم بۆنەیە دەکات.
مێژوو
لە حوزەیرانی ٢٠١٢، بۆیەکەمینجار بە بەشداربوونی ١٧ پاڵێوراوی کچ پێشبڕکێیەکە لە ھەولێر ئەنجامدرا. شێنێ عەزیز ئاکۆ یەکەمین براوەی پێشبڕکێی شاجوانی کوردستان بوو. لە ئەیلوولی ٢٠١٣دا، بە بەشداری ٤٧ کچ، ئەمجارەیان فێنک محەممەد بووە شاجوانی کوردستان. دواتر لە ساڵانی ٢٠١٤ و ٢٠١٥ بەھۆی شەڕی داعش لە عێراق، فیستیڤاڵی دیاریکردنی شاجوانی کوردستان بەڕێوەنەچوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:چاندی کوردی
بڕیارنامەی ٨٢٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٢٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٦ی ئایاری ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان: مۆناکۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢١٩‌ەم،   پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:مێژووی مۆناکۆ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان
شارستانی شیرڤان
وێنۆک|چەپ|270px|جێگەی شارستانی شیرڤان لە [[پارێزگای خۆراسانی باکووردا بە ڕەنگی شین نیشان دراوە]] شارستانی شیرڤان یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای خۆراسانی باکووری ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری شیرڤانە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خۆراسانی باکوور پۆل:شارستانی شیرڤان پۆل:شارستانەکانی ئێران
١٥١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئیبن قەییم
شەمسەددین ئەبوو عەبدوڵڵا محەممەد بن ئەبووبەکر بن ئەییوب بن سەعد بن حریز بن مەککی زەینەددین زوڕعی  دیمەشقی ناسراوە بە ئیبن قەییم ئەلجەوزییە  ، یەکێکە لە زانایانی موسڵمان لە سەدەی ھەشتەمی ھیجری، و خاوەنی چەندین بەرھەمە، لە دیمەشق ژیاوە و لەلای ئیبن تەیمیەی دیمەشقی ١٦ ساڵ خوێندوویەتی و پێی کاریگەر بووە. بەند کراوە لە بەندینخانەی قەڵای دیمەشق لە ڕۆژانی بەندی ئیبن تەیمیە و لێی دەرچووە دوای ئەوەی شیخەکەی مرد ساڵی ٧٢٨ـی کۆچی.
ژیان
لە مانگی سەفەری ساڵی ٦٩١ کۆچی لەدایکبووە. بەرامبەر بە ٢ی شوباتی ١٢٩٢زایینی. دەشگووترێت کە ئەو لە شاری ئیزڕەع لە باشووری سووریا و گووتراویشە لە دیمەشق لە دایک بووە. لە بنەماڵەیەکی دیمەشقی کە ناسراو بوون بە زانست و پابەندی بە ئایین، باوکی ماوەیەک دەستگربووە بە خوێندنگای جەوزییە (مدرسة الجوزية) لە دیمەشق، هەروەها دوای ئەوە نەوەکانی بەم نازناوە ناسران، و هەندێک لە ئەهلی زانست هاوبەشییان کردووە لەم نازناوەدا، ئەم خوێندنگایەش دەکەوێتە (البزورية) کە لە کۆندا ناونرابوو بە (سوق القمح) یان (سوق البزورية)  (یەکێک لە بازاڕەکانی دیمەشق)، المسمى قديما سوق القمح أو سوق البزورية (أحد اسواق دمشق)، تا ئێستاش پاشماوەیەکی ماوە...
پەرستن و زوھدی
ئیبن ڕەجەب گوتویەتی: خاوەن خواپەرستی و تێکۆشان و درێژیی نوێژ بوو بەڕاددەیەکی زۆر خەریکی ئینابە و تەوبە و ئیفتیقار و شکانەوە بۆ خوای گەورە بوو، لەمەدا وەکو ئەو نەمدیوە و لەویش زاناترم نەدیوە، مەعسومیش نییە، بەڵام وەک ئەوم نەدیوە لە کاتی بەند کردنی خەریکی خوێندنەوە و لێوردبوونەوەی قورئان و بیرکردنەوە بوو، بەمەش خوای گەورە دەرگای خێری زۆر لێ کردەوە، چەند جار حەجی کردووە و لە مەککەش ژیاوە، خەڵکی مەککەش بەھۆی زۆری تەواف و پەرستش شتی سەیریان لێ باس دەکرد.
ئیبن کەسیر گوتویەتی: کەس ناناسم لەم جیھانەدا لەم سەردەمەدا لەو خوداپەرستر بێت، و شێوازێکی ھەبوو لە نوێژ زۆر درێژی دەکردەوە، چەمانەوە و کڕنۆشەکانی درێژ دەکردەوە، و زۆر لە ھاوەڵانی ھەندێکجار لۆمەیان دەکرد بەڵام ئەو نەدەگەڕایەوە و وازی لەمە نەدەھێنا.
ئیبن حەجەر عەسقەلانی گوتویەتی: و ئەگەر نوێژی بەیانی بکردایە لە شوێنی خۆی دادەنیشت تا ڕۆژ بڵند دەبوو، دەیگوت: ئەمە بەرەبەیانی منە جا ئەگەر داینەنیشتم ھێزم دەکەوێت، و دەیگوت: بە ئارامگرتن و دڵنیایی ئیمامەت بە دەست دێنێ لە ئاییندا، و دەیگوت: پێویستە بۆ ڕێ کراوە (گوزەریو) (السالك) ھیممەتێک کە ھانی بدات و بەڕێوەی ببات و زانستێک کە بینایی پێ بدات و ڕێگای پیشان بدات.
پەیوەندیی بە ئیبن تەیمیە
مێژووناسان هاوڕان لەسەر ئەوەی کە ڕێکەوتی گەیشتنی ئیبن قەییم و ئیبن تەیمیە لە ساڵی ۷۱۲کـ دەستی پێکردووە. ئەمەش ئەم ساڵە بوو کە ئیبن تەیمیە لە میسڕەوە گەڕاوە بۆ دیمەشق و هەر لەوێ ماوە تا مردنی. ئیبن قەییم تاقی کراوەتەوە بەهۆی سەرخستنی شێخەکەی و لەگەڵی بەند کراوە. . ئیبن ڕەجەب وتویەتی: (و بەڕاستی تاقی کراوەتەوە و چەند جار ئازار دراوە و بەند کرا لەگەڵ شێخ تەقیەددین لە کۆتاجاردا لە قەڵاکە، بە جیاوازی لێی (بە تەنها) و لێی نەهاتە دەرەوە تا مردنی شێخ). ئیبن قەییم لە نوونییەکەی (نونية) وەسفی تەوبە کردنەکەی دەکات لەسەر دەستی ئیبن تەیمیە:
شێخەکانی
ژمارەیەکی زۆر شێخی ھەن، شێخ بەکر ئەبوو زەید کۆی کردوونەتەوە و بیست و پێنجیانی باس کردووە، لەوانە:
بەرھەمەکانی
شێخ بەکر ئەبوو زەید گەیاندوویەتی بە ٩٨،
مردنی
وێنۆک|گۆڕی زانا ئیبن قەییمی جەوزییە. لە شەوی پێنج شەممە ١٣/٧/٧٥١ـی کۆچی (١٣٤٩زایینی) لە کاتی بانگی عیشا لە تەمەنی ٦٠ ساڵی کۆچی دوایی کرد. لە مزگەوتی ئومەوی لە دیمەشق دوای نوێژی نیوەڕۆ نوێژی لەسەر کرا پاشان لە مزگەوتی جەراح (جامع جراح)، لای باوکی لە گۆڕستانی دەرگا بچوکەکە نێژرا.
سەرچاوە
پۆل:خەڵکی عەرەب پۆل:سوننە پۆل:حەنبەلییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٢٩٢ پۆل:مردووانی ١٣٤٩ پۆل:مردووانی ١٣٥٠ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٤یەم پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە
حوسێن خان سەدرولسەلتەنە
حوسێن‌قوڵیخانی نووری(سەدرولسەلتەنە) ناسراو به "حاجی واشینگتن" کوڕی میرزا ئاقاخانی نووری، یەکەمین باڵوێزی ئێران لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بوو.
سەرچاوەکان
<div style="-moz-column-count:2;-webkit-column-count:2;column-count:2;-moz-column-gap:1em;-webkit-column-gap:1em;column-gap:1em;text-align:Right;">
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئێران پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٢ پۆل:مردووانی ١٩٨١ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٩ پۆل:مردووانی ١٩٣٧
دۆڵەبۆن
دۆڵەبۆن یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی حاجی ئۆمەران سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
ئەتابەک
ئەتابەک (Etabek، بە فارسی: اتابک) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٧ کەس لە ٥ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
مەکتووباتی کاک ئەحمەدی شێخ
مەکتووباتی کاک ئەحمەدی شێخ، پێکدێت لە مەکتووبات و نامەکانی کاک ئەحمەدی شێخ کوڕی شێخ مەعرووفی نۆدێ، کە یەکێ بووە لە زانایانی ئایینی ئیسلام لە کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کتێبە کوردییەکان پۆل:دەقە ئیبراھیمییەکان پۆل:دەقە ئایینییەکان
ڕایات
ڕایات یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی حاجی ئۆمەران سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران
١٥٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ڕوبێر پانژێ
روبێر پانژێ ڕۆماننووس و شانۆنووسی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٩ پۆل:مردووانی ١٩٩٧ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
پەڵکەڕەش
پەڵکەڕەش یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شۆڕش لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
ڕەشەھەرمێیان
ڕەشەهەرمێیان یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی حاجی ئۆمەران سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران
وگارچین
وگارچین شارۆچکەیەکە لە پارێزگای لۆڤێچ لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٬٩٦٠ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای لۆڤێچ پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
قەڵایچی، بۆکان
قەڵایچی (Qellayçî، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی بۆکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٠١ کەس لە ٢٤ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بۆکان پۆل:گوندەکانی شارستانی بۆکان
ئاکۆ
ئاکۆ ھۆزێکی کوردە.
مێژوو
دەوڵەتی (حەسەن وەی) لە ساڵی ٩٥٩ی زایینی دامەزرا لەلایەن (حەسەن وەی کوڕی حوسەین) ئەو دەوڵەتە کوردە لە ئەسەد ئاباد و نەھاوەند لە ناوچەی ئوستانی ھەمەدانەوە تاکو لوڕستان و سنووری ئازەربەیجان تاکو ناوچەکانی پشت زێی بچوک وەک ڕانیەو پشدەر و کۆیە حوکمی کردووە، پاش (حەسەن وەی) (بەدری) کوڕی حوکمی کردوە پاش ئەو (ھیلالی) کوڕی حوکمی کردووە، بەدر زۆر پاشایەکی لێھاتوو بووە ناوبانگی لە مێژوودا زۆرە. پایتەختی ئەو دەوڵەتە کوردە شاری (دینەوەر) بووە.
لەکاتی حوکمی (طاھری کوڕی ھیلال) دەوڵەتی (بوەیھی) کا پەیتەختەکەی بەغداد بووە، دەوڵەتی حەسەن وەی لە نێو برد لە ساڵی (١٠١٦) زاینی (شەرەفخانی بەتلیسی) لە شەڕەفنامەدا نووسیویەتی یەکێک لە کوڕانی ھیلال پاش کوشتنەکەی چۆتە نێو ھۆزی (ئاکۆ) بووەتە گەورەی ھۆزی ئاکۆ و حوکمی کردووە لە سەدەی شازدەیەمدا شەرەفخانی گەورەی مێژوو نوسانی کورد ئەوەی نوسیوە... ئەوە وەکو کورتەیەک لە مێژووی ھۆزی ئاکۆ کە تاکو ئێستا ھەبێت کە لە کەیەوە دروست بووە یاخود ھەبووبێت.
جیۆدیزیا
230px|وێنۆک|کۆڵەکەیێکی کۆنی جیۆدیزیا لە [[بەلجیکا]]
جیۆدیزیا (بە ئینگلیزی: Geodesy یان Geodetics) لقێک لە بیرکاری و زانستە زەوینییەکانە کە سەبارەت بە پێوان و نیشاندانی زەوی و بە تایبەت مەیدانی کێشکردنی لە بۆشایییەکی سێ ڕەھەندیی شوێن لە درێڕایی کاتدا. جیۆدیزیا ئەو بەشانەی جیۆداینامیکیش کە لەسەر جموجووڵی پەڕەیەکانی زەوی و ھەڵکشان و داکشانی ئاوی دەریاکان و حەرەکەتی مانگ لێکۆڵینەوە دەکەن، لەبەر دەگرێتەوە. جیۆدیزیازانەکان بۆ کارەکانیان بە ئامرازی ئاسمانی و زەوینی تۆڕی کۆنترۆڵیی ناوچەیی یان جیھانی دادەمزرێنن.
پۆل:نەخشەکێشی پۆل:جیۆفیزیک پۆل:جیۆدیسیا پۆل:جیۆدیزیا
پیل (ئوسترالیای ڕۆژاوا)
پیل یەکیکە لە (٩)نۆ هەرێمەکەی ویلایەتی ئوسترالیای ڕۆژاوا لە وڵاتی ئوسترالیا. ئەم هەرێمە لە کەنارەکانی ڕۆژاوا و لە ٧٥ کیلۆمەتری باشووری پێرس ناوەندی ویلایەتەکە دا هەڵکەوتووە.
پانتایی ئەم هەرێمە بریتیە لە ٦،٦٤٨ کیلۆمەتری چوارگۆشە و دانیشتوانەکە ٨٨،٠٠٠ کەسە و دوو لەسەر سێی دانیشتوانەکەی لە شاری مێندیۆرا دا دەژین. ئەم هەرێمە خاوەنی عەمباری گەورەی ژێرزەمینی بۆکسایتە کە دەرهێنانی بۆتە پیشەی هاوڵاتیانی ناوچەکە. لەگەڵ دەرهێنانی زێڕ و فافۆن و هەروەها کشت و کاڵ و پیشەکانی تر بە پێی گرینگی ڕێگای داهاتی خەڵکەکەن. پێش نیشتەجێبوونی ئەورووپیەکان لە ١٨٢٩ دا خۆجێییەکانی ئوسترالیا، نیشتەجێی ئەم ناوچەیە بوون.
سەرچاوە
پۆل:پیل (ئوسترالیای ڕۆژاوا) پۆل:ھەرێمەکانی بەرھەمھێنی شەراب لە ئوسترالیای ڕۆژاوا پۆل:ھەرێمەکانی ئوسترالیای ڕۆژاوا
شەیتانپەرستی
200px|farme|وێنۆک|چەپ|ھێمای شەیتانپەرستەکان شەیتانپەرستی بە (ئینگلیزی: Satanism) بزووتنەوەیەکە لە ساڵی ١٩٦٦ دروستکرا لەلایەن ئەنتوان لیڤی لەگەڵ دروست کردنی کڵێسای شەیتان ئامانجەکانی پەرستنی شەیتانە و خۆشەویستی شەیتانە. یەکەم جار ناوی شەیتان نووسرا لە تەورات کە بە شێوەی فریشتەیەک وەسف کرا کە دژایەتی یەھوای دەکرد.
شەیتانپەرستی زاراوەیەکی گشتییە کە ئاماژەیە بۆ کۆمەڵێک بیروباوەڕی بنەمایی و فەلسەفی. شەیتانپەرستی پەیوەندییەکی ھێمایی و سەرسامی بە شەیتان لەخۆدەگرێت. لە ساڵی ١٩٩٠ مەزەندە کرا کە ٥٠ ھەزار شەیتانپەرست ھەبوون. لە ئێستادا ڕەنگە لایەنیکەم سەد ھەزار شەیتانپەرست لە جیھاندا ھەبن.
زاکر نایک
زاکر عەبدولکەریم نایک (لەدایکبووی ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٥ لە مۆمبای، ھیندستان) وتاربێژ و بانگخواز و کۆڕگێڕی ئیسلامیی سوننەی ھیندییە. نایک کەوتووەتە ژێر کاریگەریی ئەحمەد دیدات، و ئەو بە دیداتی گەورە ناوزەند دەکرێت. پسپۆڕیی زاکر لە بواری پزیشکییە و بەکالۆریۆسی ھەیە لە نەشتەرگەری لە زانکۆی مۆمبای. ئەو لە ساڵی ١٩٩٣ەوە دەستی بە کاری بانگخوازی کردووە لە زوربەی وەلاتەکان...
شەیتانپەرستی
ھەرچەندە کرداری کراوەی شەیتانپەرستی لە دامەزراندنی کڵێسای شەیتان لە ئەمریکا لە ساڵی ١٩٦٦ دەستیپێکرد، بەڵام پێشینەی مێژوویی ھەیە: کۆمەڵەیەک بە ناوی خاتوونی ئێندۆر کۆڤێن لە ئۆھایۆ لەلایەن ھێربێرت ئارسەر سلۆنەوە لە ساڵی ١٩٤٨ دامەزراوە.
زاکر نایک
ژیان
زاکر عەبدولکەریم نایک لە لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٥ لە ھیندستان لەدایک بووە. بڕوانامەی بە کالۆریۆسی ھەیە لە زانکۆی مۆمبای لە ھندستان لە بواری پزیشکی گشتی، ئێستا سەرۆکی دامەزراوەی توێژینەوەی ئیسلامییە لە ھندستان، قورئانی پیرۆزی بە تەواوی بە شێوەیەکی سەرسووڕھێنەر بە ژمارەی سووڕەت و ئایەت و لاپەڕە لەبەرکردووە، لەگەڵ ئەوەی زمانی عەرەبی نازانێت، ھەروەھا چوار ئینجیلەکە و چەندین کتێبی مەسیحییەکان و جوولەکەکان و بوودییەکان و ھندۆسەکانی لەبەرکردووە بە چەندین زمانەوە؛ و چەندین کۆڕی ڕێکخستووە لە لە زۆربەی وڵاتانی جیھان، و کۆمەڵێکی زۆر لەسەر دەستی ھاتونەتە ناو ئایینی ئیسلامەوە، خاوەنی کەناڵی «ئاشتی»یە، کە لە ئەورووپا، ئاسیا، ئەفریقا، و ڕۆژھەڵاتی ناوین پەخشی ھەیە.
شەیتانپەرستی
ئەو کۆمەڵە شەیتانییەی کە لە دوای شەستەکانەوە سەریان ھەڵدا، جۆراوجۆرن، لەگەڵ ئەوەشدا دوو مەیلی سەرەکی ھەن کە بریتین لە شەیتانپەرستی خودایی و شەیتانپەرستی بێئایینی.
زاکر نایک
سەبارەت بە داعش
د. زاکیر ڕێکخراوی داعشی بە |دژە دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام | ناوناوە وتیشی دوژمنانی ئیسلام داعش گەورەو بەناوبانگ دەکەن و وتی ئێمە ئەوە دەزانین کە ڕاگەیاندنەکان ئیسلام خراپ نیشان دەدەن و ھەروەھا ئامژەشی بەوە کرد کە لە قورئان ھاتووە کەسێکی بێ تاوان بکوژی جا موسلمان بێ یا نا موسلمان وەکوو ئەوە وایە ھەموو مرۆڤایەتیت کوشتبێت، من بە تەواوەتی دژی کوشتنی کەسی بێ تاوانم