cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پەرەسەندنی مێرووەکان
مێژووی پەرەسەندن
کردەی پەرەسەندنی مێرووەکان بەشێوەیەکی زۆر پەیوەستە بە پەرەسەندنی ڕووەکە گوڵدارەکانەوە. بەکارھێنانی ڕووەک و پێکھاتە ھاوشێوەکان وەک خۆراک بە بەشێک لە خۆگونجاندنی مێرووەکان دادەنرێت و لە %٢٠ مێرووەکانی ئەم سەردەمە پشت دەبەستن بە گوڵ، شیلەی گوڵ یان ھەڵاڵەکان وەک سەرچاوەی خۆراک. ئەم پەیوەندییە سوودگۆرکێیە بۆ پەرەسەندن زۆر سەرەکییە چونکە ڕێژەی ڕووەکە گوڵدارەکان لەڕێی مێرووەکانەوە تۆوەکانیان دەگوازنەوە و کرداری پیتاندن ئەنجام دەدەن.
مێرووەکان و بە دیاریکراوی مێشوولە و مێشەکان ھێزی سەرەکی چەند نەخۆشییەکەی کوشندە بوون کە لەوانەیە بوبێتنە ھۆی قڕبوون و لەناوچوونی ھەندێک لە جۆری شیردەرەکان.
سەرەتای فڕینی مێرووەکان
سەرەتا و سەرچاوەی فڕینی مێرووەکان بە نادیاری ماوەتەوە، وا دەردەکەوێت کە یەکەمین مێرووە باڵدارە زانراوەکانی ئێستا بەوە جیادەکرێنەوە کە یەکجار لێھاتوو بوون لە فڕین دا و ھەندێک لە مێرووە لەناوچووەکان خاوەنی جووتێک باڵی بچووک بوون کە بەستراوبووە لە بەشی یەکەمی سنگیان بۆ ئەوەی تێکڕای سێ جووت باڵ پێکبھێنن.
ئەو باڵانە زۆرجار دەوترێت کە جۆرە کەوانەیەکی گۆڕاون و بە بەراوردکردنی جووتە کەوانەکانی جۆرە ماسییەکان بە باڵە پێگەیشتووەکانی جۆرە مێرووەکان ئەوا ڕوون دەبێتەوە کە کەوانەکان و باڵاکان ھەردووکیان خاوەنی ھەمان سەرچاوە و بنەچەن و لێکۆڵینەوە نوێیەکانیش پشتگیری ئەم بۆچوونانە دەکەن بەڵام تاکو ئێستا ھیچ تۆمار و دۆزراوەیەکەی بە بەردبوو لەبەردەستا نییە بۆ دووپاتکردنەوەی ئەم وتەیە.
شیم ئیون-کیونگ
شیم ئیون-کیونگ (لەدایکبووی ٣١ی ئایاری ١٩٩٤) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە لەدوای فیلمێکی تەلەڤیزیۆنی بەناوی سەنی لە ٢٠١١ ناوی چووە بۆکس ئۆفیسەوە لە ٢٠٢٠ بووە یەکەم خانمەکتەری کۆری بۆ بردنەوە خەڵاتی باشترین خانمەکتەر لە خەڵاتی ئەکادیمیای ژاپۆنی. (خەڵاتی ژاپۆنی لە فیلم یەکسان بە خەڵاتی ئۆسکار).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرە منالەکانی کۆریای باشوور
تورکەی ڕۆبیتان
تورکەی ڕۆبیتان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی شێخ تەویل، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
تورکەی ڕۆبیتان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تاڵەوان و لە باشوور لەگەڵ گوندی زاووت و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چەمی شۆراوە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کوردەمیری مارف سەیدات.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فابل
فابل چەشنێکی ئەدەبییە: چیرۆکێکی خەیاڵکرد و پوختەیە بە زمانی شیعر یا پەخشان کە ھەوڵ ئەدا پەیامێکی ئەخلاقی بگەیەنێ بە خوێنەرەکەی یا بیسەرەکەی. ھەندێ جار پەیامە ئەخلاقییەکە وەکوو پەندێکی پڕناوەرۆک بەڕاشکاوی لە کۆتاییی چیرۆکەکەشدا دێتەوە. پاڵەوانان و کەسایەتییەکانی فابل بریتین لە ئاژەڵ و گیا و گیانلەبەری ئەفسانەیی، بەڵام ئەو ئاژەڵ و گیا و گیانلەبەرانە تایبەتمەندی و کەسایەتیی مرۆڤیان پێ دراوە، بە زمانی مرۆڤ قسە ئەکەن و وەکوو مرۆڤ بیر ئەکەنەوە.
فابل لە پارابل جیاوازە. جیاوازییەکەشی ئەوەیە کە لە پارابلدا لە جیاتیی ئاژەڵ و گیا و گیانلەبەر، مرۆڤ بۆ خۆی پاڵەوانی چیرۆکەکەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:فۆلکلۆر
شارستانی پاپێڵ
شارستان پاپێڵ یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای لوڕستانە کە لە باشووری ئەم پارێزگایەو هەڵکەوتووە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری پاپێڵە. پاپێڵ شارستانێک کوێستانییە. بەناوبانگی جیهانی ئەم شارستانە بۆ ئەوەیە کە یەکێ لە گەورەترین گەنج گەلی مێژوو لە ئەشکەوتی کەلماکەرەی پاپێڵا دۆزیاوە.
نەوت و گاز
پاپێڵ یەکێ لە شارستانە نەوتدارەکانی ئێران و پارێزگای لوڕستانە. پاپێڵ بیر گەلی نەوتی زۆری هەیە کە نەوتەکەی دەنێرگێت بۆ پارێزگاکانی دیکە.
عەبدولڕەحمانی دووەم
سەرچاوەکان
پۆل:خەلیفە ئەمەوییەکان پۆل:خەلیفەکان پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٩یەم پۆل:لەدایکبووانی ٧٩٢ پۆل:مردووانی ٨٥٢
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠١٤
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠١٤ پێکھاتووە لەو ولاتانەی بوونەتە براوەی یەکێک لە مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی بیست و دووھەم، کە لە ٧ تا ٢٣ی شوبات لە شاری سوچی ڕووسیا بەڕێوەچوو.
سەرچاوەکان
پۆل:پێرستیی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە
ماڵتا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
تۆیۆتا، ئایچی
تۆیۆتا (豊田市، تۆیۆتا-شی) شارێکە لە پارێزگای ئایچی، ژاپۆن، بەپێی سەرژمێری ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ ژمارەی دانیشتووانی شارەکە بە ٤٢٦٬١٦٢، و ڕووبەرەکەی بە ٩١٨٫٣٢ کیلۆمەتر چوارگۆشە خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکان لە پارێزگای ئایچی پۆل:تۆیۆتا، ئایچی
فڕۆکەخانەی وان
وێنۆک|فڕۆکەخانەی وان فڕۆکەخانەی فەرید مەلەنی وان یان فڕۆکەخانەی وان (کۆدی IATA:VAN) فڕۆکەخانەیەکە دەکەوێتە شاری وان، باکووری کوردستان لە تورکیا. ناوی فڕۆکەخانەکە بەناوی کەسایەتی سیاسیی و سەرۆکوەزیرانی پێشووی تورکیا فەرید مەلەن کراوە. لەساڵی ١٩٤٣ فڕۆکەخانەکە دەستیکردووە بە گەشتی ئاسمانییەکانی.
فرانک بۆرمن
فرانک بۆرمن ئاسمانگەڕی خەڵکی ئەمریکایە کە لە ١٤ی ئازاری ١٩٢٨ـدا، لە گەری، ئیندیانا لەدایکبوو. لە گەشتەکانی جمنای ٧ و ئەپۆلۆ ٨ـدا بەشدار بووە.
فڕۆکەخانەی وان
ئاماری گەشتەکان
(*)سەرچاوە: DHMI.gov.tr
فرانک بۆرمن
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨ پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:زیندووان پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم
فڕۆکەخانەی وان
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکانی تورکیا پۆل:فڕۆکەخانەکانی کوردستان پۆل:وان
خەیری ئادەم
خەیری ئادەم (لەدایکبووی ١٩٨١ لە دهۆک، هەرێمی کوردستان) شێوەکارێکی کوردە.
ژیان
خەیری ئادەم لە پەیمانگای هونەرە جوانەکانی دهۆک نیگارکێشی تەواو کردووە و ساڵی ٢٠٠١ دیپلۆمی وەرگرتووە؛ ساڵی ٢٠٠٨ لە کۆلێژی هونەرە جوانەکانی زانکۆی سەڵاحەدین بەکالۆریۆسی شێوەکاری وەرگرتووە. بۆ ماوەی حەوت ساڵ وەک مامۆستای هونەر لە قوتابخانەکاندا وانەی وتووەتەوە، کە یەک لەوان پەیمانگای هونەرە جوانەکانی دهۆک بووە. ساڵی ٢٠١٢ لە ئاکادیمیای زانکۆی هونەری سان فرانسیسکۆ دەستی بە خوێندن کردووە و ساڵی ٢٠١٥یش وەک هونەرمەندێکی فیگوراتیڤ، لە ڕیالیزمی هاوچەرخدا ماستەری وەرگرتووە. خەیری ئادەم لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە تاوەکوو ئێستا مامۆستای پەیمانگای هونەریی داسینیایە.
شێواز
ئامانجی نیگارەکانی خەیری ئادەم ئەوەیە ڕوحی ژنی کورد لەناو جلوبەرگە نەریتییەکانیدا بەرجەستە بکات، ئەو دەیهەوێت پەیوەندیی نێوان ژنی کورد و پۆشەنی ژنان لەناو کۆمەڵگادا بخاتە ڕوو کە ئەمەش بە تیشک خستنە سەر پۆشاکە نەریتییەکانی ژنانی کورد و مانای ڕەنگ و هێمای ئەو جلوبەرگانە دەستەبەر دەبێت کە شکڵ، شێواز، دیزاین و مانای کۆمەڵایەتیی جیاوازیان هەیە.
خەڵاتەکان
== پێشانگاکان ==
سەرچاوەکان
پۆل:ھونەرمەندانی کورد پۆل:شێوەکارانی کورد پۆل:ھونەرمەندان
وەنەوشەیی
وێنۆک|وشەی وەنەوشەیی لە بڕێک لە زمانەکاندا لە گوڵی [[وەنەوشەوە ھاتووە.]]وێنۆک|ڕەنگی وەنەوشەیی وەنەوشەیی یا وەنەوش ڕەنگێکە کە لە تێکەڵبوونی کەوە و سوور دروست دەبێت. فەرھەنگی خاڵ بە جۆرە ڕەنگێک وەک ڕەنگی گوڵە وەنەوشەی داناوە. ڕەنگی وەنەوش لە درێژیی شەپۆلی ٣٨٠ تا ٤٥٠ نانۆمیتردا دەبینرێت. ئەم ڕەنگە لە ڕابردوودا زۆر بە سەختی دروست دەبوو و پارچەی بەنەوش کەم دەست دەکەوت، بەڵام لە سەدەی نۆزدەدا کیمیازانی بریتانیایی ویلیام ھێنری پێرکین ڕێگەیەکی داھێنا کە بتوانێت ئەم ڕەنگە بە شێوازێکی پیشەسازی دروست بکات و لەو کاتەوە زۆرتر بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕەنگ
دووروود
دووروود شارێکە لە پارێزگای لوڕستان. دووروود لە نیگای جەماوەرەو سێھەمین شاری گەورەی لوڕستانە. بۆ ئەوە پێ دەلێن دووروود کە نێوان دوو ڕۆخانەیە. | پۆتانەکان            =
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای لوڕستان
تسوشیما، ئایچی
تسوشیما (津島市، تسوشیما-شی) شارێکە لە پارێزگای ئایچی، ژاپۆن، بەپێی سەرژمێری ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ ژمارەی دانیشتووانی شارەکە بە ٦١٬٦٤٧، و ڕووبەرەکەی بە ٢٥٫٠٩ کیلۆمەتر چوارگۆشە خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکان لە پارێزگای ئایچی
شین ئوی-کیونگ
شین ئوی-کیونگ (بە کۆری: ٢٣ی ئایاری ١٨٩٨ بۆ ١٩٨٨) چالاکوان و سیاسەتوانێکی سەربەخۆ و فێرکەرێکی کۆریای باشوور بوو، لە ١٩٤٦ یەکێک بوو لەو چوار ئافرەتەی بۆ یەکەمجار لە کۆریای باشوور پۆستی یاسایی وەربگرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨ پۆل:خەڵکی سێئول پۆل:چالاکوانە سەربەخۆیە کۆرییەکان پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئێوا پۆل:دەرچووانی زانکۆی تۆھۆکو پۆل:ژنانی کۆریای باشوور لە سیاسەت پۆل:مردووانی ١٩٨٨
سەرگەی نێڵ
سەرگەی نێڵ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سەرگەی نێڵ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سینەمۆکە و لە باشوور لەگەڵ گوندی سورەدێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەپێکان لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شیوە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
٤٤١ (ژمارە)
٤٤١ (چوارسەد و چل و یەک) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤٤٠ و ٤٤٢.
تورەجاڕ
تورەجاڕ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی شێخ تەویل، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
تورەجاڕ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مامران و لە باشوور لەگەڵ گوندی کوردەمیری حاجی حەمەئەمین و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چیاچەرمک لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کوردەمیری حەمەسڵێمان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کێبەرکێی شیکاریی دراوەی ئێڵ تی پی پی
کێبەرکێی شیکاریی دراوەی ئێڵ تی پی پی کێبەرکێیەکی نێونەتەوەییە کە بە ھاوکاریی بەڕێوەبەرایەتیی شاڕێگە فیدراڵەکان و کۆمەڵگەی ئەندازیارانی شارستانیی ئەمریکییەوە بەڕێوە دەچێت و ئامانجی سەرەکیی بە کارھێنانی تەکنیکەکانی شیکاریی دراوەیە بۆ دراوەکانی ئێڵ تی پی پی. بەشدارانی ئەم کێبەرکێیە پێویستە لە دراوەکانی بنکەدراوەکەی کارایی درێژخایەنی ڕێگەکان کەڵک وەربگرن.
سەرچاوەکان
پۆل:بەڕێوەبەرایەتیی شاڕێگە فیدراڵەکان پۆل:خەڵاتە ئەکادیمییەکان پۆل:خەڵاتە ئەندازیارییەکان
زمانە ھیند و ئێرانییەکان
زمانە ھیند و ئێرانییەکان یان زمانە ھیند و ئەورووپییەکان گەورەترین زمانە لە باشوور و ڕۆژھەڵات، لقێکە لە خێزانی زمانە ھیند و ئەوروپیەکان، زیاتر لە ١.٥ملیار قسەکەری ھەیە لە جیھان، درێژ دەبێتەوە لە ئەورووپاوە (ڕۆمانی)، تورکیا ( کوردی و گۆرانی-زازایی) و قەوقاز (ئۆسێتی) بەرەو ڕۆژھەڵات بۆ سنجان (ساریکولی) و ئاسام (ئاسامی)، و لە باشوور بۆ سریلانکا (سینھالی) و مالدیف (مالدیفی). سەرەڕای ئەوەش گۆمەڵگای گەورەی قسەکەری ھند و ئێرانی ھەیە لە باکووری ئەوروپای ڕۆژئاوا (شانشینی یەکگرتوو)، و باکووری ئەمریکا و کەنەدا و ئوسترالیا.
پێشینانی ھەموو زمانەکان لە ئەم خێزانە ئێرانییە، ھەروەھا ناسراوە بە ھیند و ئەورووپی کە نزیکەی ٣ ھەزار ساڵ پێش زایین قسەی پێدەکرا. سێ بەشە نوێکەی ھیند و ئێرانی ([[زمانە ھیند، زمانە ئێرانییەکان و زمانی نوریستانی), ھەندێک جار (داردی) بە چوارەم بەشی سەربەخۆ دەدانرا، بەڵام بەم دواییە زانایان بەگشتی بە ئەندامی کۆنی بەشی ھیند و ئاریانی دادەنێن.
زمانەکان
alt=|وێنۆک|ھێڵکاری پۆلێنکردنی زمانی ھیند و ئێرانییەکان لەنێو خێزانی زمانە ھیند و ئەورووپییەکان
وێنۆک|دابەشکردنی زمانە ھیند و ئێرانییەکان
زمانە سەرەکیەکان لەنێو لقی ئێرانی
زۆر زمانی بچووکیش ھەیە.
مێژوو
پۆل:زمانە ھیندی و ئێرانییەکان پۆل:بنەماڵەکانی زمان پۆل:ھیندی و ئەورووپی
ددان سازدانەوە
ددان سازدانەوە لقێکی پزیشکیی ددانە، نەخۆشییەکانی ددان و پێکھاتە پاڵپشتەکانی دەستنیشان دەکات و چارەسەریان دەکات، سەرلەنوێ داخوازییە فرمانی و جوانکارییەکانی نەخۆش ساز دەداتەوە، ئەم لقەی پزیشکیی ددان بەستراوەتەوە بە لقەکانی چارەسازیی ڕەگی ددان و دەورناسیی ددان و لێنانەوەی ددان، لە زۆر باردا بەیەکەوە بناغەی تیمارکردنی گرفتەکانی دەم و ددان پێک دەھێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:پزیشکی پۆل:پزیشکیی ددان
فرێکینگ
فرێکینگ زاراوەیەکە بۆ وەسفکردنی کردەی گەڕان و دەستکاریکردنی تۆڕی تەلەفۆن بەکاردێت، سەرەتا بۆ مەبەستی پەروەردەیی و دواتر بە ھۆکاری ناشرینتر. ئەم زاراوەیە لە ساڵانی حەفتاکان داڕێژراوە و ئاماژەیە بۆ ژێر کولتوورێکی ھاکەرەکان کە ئارەزووی گەڕانیان بە تۆڕی تەلەفۆندا ھەبووە.
کڵاو سپی (ئاسایشی کۆمپیوتەر)
ھاککەرز وایت ھات (کڵاو سپییەکان) ئەو ھاککەرانە دەگرێتەوە کە بە مەبەستی خراپ کۆنترۆڵ و دەستکاری سیستەمەکان ناکەن بەڵکو خاوەن سیستەمەکە ئاگادار دەکەنەوە لەو ھەڵانەی ھەیەتی جگە لەوەش ھەوڵی پاراستنی سیستەمەکان دەدەن و زانیاری پاراستن بڵاو دەکەنەوە (بە ئینگلیزی: security information) و (بە عەرەبی: أمن معلومات) لە ھەمان کاتدا ھاککەری کڵاو سپی (یان وایت ھات) توانای کاولکردنی سیستەمەکەشی ھەیە، بەڵام ئەو کارە ناکەن وەک بڵێی بە ڕەوشتن (ھکر أخلاقی) و ئەوان کاری نایاسایی ناکەن، کە بەداخەوە ئەوانە لە ناو کورد ڕێژەیان زۆر کەمە!
ماڵپەر
https://web.archive.org/web/20171119013808/https://www.whitehatsec.com/
سەرچاوەکان
http://kurdforums.co/showthread.php?tid=527
ھاککەر نیووز
هاککەر نیوز ماڵپەڕێکی هەواڵی کۆمەڵایەتییە و گرنگی بە زانستی کۆمپیوتەر و کارگێڕی و بابەتەکانی پەیوەست بە تەکنۆلۆژیا دەدات. لەلایەن کۆمپانیای ستارتاپ ئینکوباتۆر  لە ساڵی ٢٠٠٧ دروستکراوە وەک ڕێگەیەک بۆ کۆمەڵگاکەی بۆ هاوبەشکردن و گفتوگۆکردن لەسەر هەواڵ و بیرۆکەکان. ماڵپەڕەکە لەسەر بنەمای پێشکەشکردنی بەکارهێنەر و دەنگی بەرز کاردەکات، بەناوبانگترین بابەتەکان بەرز دەبنەوە بۆ سەرەوەی لاپەڕەی یەکەم. هەروەها بەکارهێنەران دەتوانن کۆمێنت لەسەر بابەتەکان و بەشداری گفتوگۆکان بکەن. ماڵپەڕەکە ناوبانگێکی زۆری هەیە لە میوانداریکردنی گفتوگۆی بیرکراوە و تێڕامان سەبارەت بە بابەتەکانی پەیوەست بە تەکنەلۆژیا. یەکێک لە لایەنە ناوازەکانی هاکەر نیوز ئەوەیە کە سیاسەتێکی توندی میانڕەوی هەیە، بەڕێوەبەران چالاکانە پۆستە کوالیتی نزمەکان یان ئەوانەی کە ڕێنماییەکانی کۆمەڵگا پێشێل دەکەن لا دەبەن. ئەمەش یارمەتیدەر بووە بۆ دروستکردنی ژینگەیەکی کوالیتی بەرز کە بەکارهێنەران بتوانن بەشداری گفتوگۆی بەرهەمدار بکەن بەبێ ئەوەی بەهۆی سپام یان ترۆلەوە زاڵ بن.
هاکەر نیوز بووەتە سەرچاوەیەکی گرنگی هەواڵ و زانیاری بۆ زۆرێک لە پیشەسازی تەکنەلۆژیا، لە دامەزرێنەرانی ستارتاپەوە تا گەشەپێدەرانی نەرمامێر. زۆر کەس وەک ڕێگەیەک بەکاریدەهێنن بۆ ئەوەی لە پێشکەوتنەکانی تەکنەلۆژیا و خستنەبازاڕی بەرهەمی نوێ و ڕەوتە سەرهەڵداوەکان ئاگاداربن. بە گشتی، هاکەر نیوز سەکۆیەکی گرنگ بۆ ئەو کەسانە دابین دەکات کە ئارەزووی بابەتەکانی پەیوەست بە تەکنەلۆژیا دەکەن بۆ ئەوەی بیرۆکە و تێڕوانینەکانیان لەگەڵ کەسانی دیکەدا هاوبەش بکەن کە هاوبەشی ئارەزووەکانیانن. بووەتە سەرچاوەیەکی بەنرخ بۆ زۆرێک لە کەسانی پیشەسازی تەکنەلۆژیا کە دەیانەوێت ئاگاداربن لەوەی کە لە دەوروبەریان ڕوودەدەن.
ماڵتا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ماڵتا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە فەڕەنسا
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە وڵاتی فەرەنسا بەشێکە لە پەتای جیھانیی نەخۆشی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩ (COVID-19) کە ھۆکارەکەی نەخۆشی سەختی کۆئەندامی ھەناسەی ڤایرۆسی کۆرۆنا ٢ (SARS-CoV-2). لە ڕێکەوتی ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠دا گەیشتی ڤایرۆسەکە بە فەڕەنسا پشتراست کرایەوە کاتێک یەکەمین باری تووشبوون بە کۆڤید-١٩ لە ئەورووپا و فەڕەنسا لە شاری بۆردو دەستنیشان کرا. یەکەمین پێنج کەسی تووشبوو ھەموویان لەو کەسانە بوون کە لە وڵاتی چینەوە گەڕابوونەوە. گەشتیارێکی چینی کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی کانوونی دووەم لە پاریس نێردرا بۆ نەخۆشخانە و لە ١٤ی شوبات دا گیانی لەدەست دا، بووە یەکەمین باری گیان لەدەستدان لە فەڕەنسا و یەکەمین باری گیان لەدەستدانیش لە دەرەوەی کیشوەری ئاسیا. بۆنەیەکی سەرەکی کە کاریگەرییەکی بەرچاوی ھەبوو لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە لە شارە گەورەکان و ناوچە دوورەکانی فەڕەنسا بریتیی بوو لە کۆبوونەوەی ساڵانەی (کەنیسەی کراوەی مەسیحییەکان) لە نێوان ١٧–٢٤ شوبات دا لە شاری (ملوز - Mulhouse) کە نزیکەی ٢٥٠٠ کەس ئامادەی بۆنەکە بوون و باوەڕ وایە کە بە لایەنی کەمەوە نیوەی ئامادەبوون ڤایرۆسەکەیان گرتووە. لە ٤ی مایس دا پشکنینی کاردانەوەیی نموونەی خوێنەکان لە نەخۆشخانەیەکی فەڕەنسا دەریدەخست کە ئەگەرێکی زۆر ھەیە یەکێک لە نەخۆشەکان لە ٢٧ی کانوونی یەکەم دا تووشبووبێت بە ڤایرۆسەکە کە دەکاتە مانگێک پێش ھەبوونی یەکەم تووشبووی پشتڕاستکراوی فەرمی.
لە ١٢ی ئازاردا، سەرۆکی فەڕەنسا (ئیمانوێل ماکرۆن) لەسەر تەلەڤیزیۆنی گشتی ڕایگەیاند کە ھەموو قوتابخانە و زانکۆکان لە ١٦ی ئازارەوە دادەخرێن ھەتا کاتێکی نادیار. بۆ ڕۆژی دواتر سەرۆک وەزیرانی فەڕەنسا (ئێدوارد فلیپ) ھەموو کۆبوونەوەیەکی زیاد لە ١٠٠ کەسی قەدەغەکرد جگە لە ئامرازەکانی ھاتوچۆی گشتی و پاشان فەرمانی قەدەغەکردنی ھەموو شوێنە گشتییە نا سەرەکییەکان دەرچوو کە ئەمانەی لەخۆدەگرت (چێشتخانەکان، قاوەخانەکان، سینەماکان و یانەکانی شەوان) و فەرمانەکە لە نیوەی شەوی ھەمان ڕۆژەوە دەچووە بواری جێبەجێکردنەوە. لە ١٦ی ئازاردا سەرۆک ماکرۆن ھەستا بە ڕاگەیاندنی لە ماڵەوە مانەوەی ناچاری بۆ ماوەی ١٥ ڕۆژ کە لە ١٧ی ئازارەوە دەستی پێ دەکرد و ئەم ڕێکارە بۆ دوو جار درێژکرایەوە و لە ١١ی مایس دا کۆتای پێ ھات. لە ٢ی مایس دا، وەزیری ھاوکاری و تەندروستی (ئۆلیڤەر ڤێران) ڕایگەیاند کە حکوومەت دەیەوێت باری لەناکاوی تەندروستی تا ٢٤ی تەممووز درێژبکاتەوە.
ڕێکارەکانی قەدەغەکردنی ھاتووچۆ
لە ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٠ەوە، ھەر کەسێک لە شوێنە گشتییەکان دا بووایە پێویست بوو لەسەر فۆرمێک پر بکاتەوە بە ناوی (بەڵگەنامەی گەشتی تایبەت - Attestation de déplacement dérogatoire) کە ھۆکاری ھاتنەدەرەوەی کەسەکەی بۆ شوێنە گشتییەکان ڕوون دەکردەوە و چوونە دەرەوە بەبێ بوونی ئەم بەڵگەنامەی ڕێگەپێدانە کەسەکەی دووچاری سزای دارایی دەکردەوە. کردەکانی ڕێگەپێدراو بوو بۆ چوونە دەرەوە بێ بەڵگانەمە فەرمییەکە بریتیی بوو لە (کڕینی خۆراک و پێداویستی سەرەکی، چوون و گەڕانەوە بۆ شوێنی کار ئەگەر کارەکە لە ماڵەوە ئەنجام نەدرێت، کڕینی پێداویستی پزیشکی، گەشتکردن بەھۆی لایەنی خێزانییەوە بۆ لای کەسانی بەساڵاچوو یان منداڵ، ڕاھێنانی وەرزشی تا دووری ١ کیلۆمەتر لە ماڵەوە بۆ ماوەی یەک کاتژمێر لە کاتە ڕێگەپێدراوەکان لەگەڵ پێویستی ئەنجامدانی کاری یاسایی (بە فەرمانی دادوەر)). دوای ھەڵگرتنی قەدەغەی ھاتووچۆ لە ١١ی مایس دا ھەموو ئەم ڕێکارانە ھەڵوەشانەوە بەڵام ڕێکاری نوێ دانران وەک ڕێگەپێدانی گەشتکردن بە دوری ١٠٠ کیلۆمەتر لە ماڵەوە بەبێ بوونی ھیچ بەڵگەنامەیەکی فەرمی و ئەم ڕێکارەش تا ٢ی حوزەیران کاری پێ دەکرا و دواتر ھەڵوەشایەوە.
کاریگەرییەکانی پەتا جیھانییەکە لەسەر بێکاری
لە ڕێکەوتی ١٢ی ئازاردا سەرۆک ماکرۆن ڕایگەیاند کە کۆمپانیاکان دەتوانن بۆ مانگی ئازار کردەی پارە وەرگرتنی ئاسایشی کۆمەڵایەتی و باج دوابخەن بەبێ ھیچ ھۆکار و پێشینەیەک. کارمەندان ھاندەدران ھەتا دەتوانرێت کردەی کارکردنی مەودا دوور (لە ماڵەوە کارکردن) ئەنجام بدەن لە نیوەی دووەمی مانگی ئازاردا زیاد لە ٤ میلیۆن کرێکاری فەڕەنسی خۆیان لە بەرنامی سوودی بێکاری دا تۆمارکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ بەپێی وڵات پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ لە ئەورووپا
یاتۆمی
یاتۆمی (弥富市، یاتۆمی-شی) شارێکە لە پارێزگای ئایچی، ژاپۆن، بەپێی سەرژمێری ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ ژمارەی دانیشتووانی شارەکە بە ٤٤٬٥٨٩، و ڕووبەرەکەی بە ٤٩٫٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکان لە پارێزگای ئایچی
٤٤٢ (ژمارە)
٤٤٢ (چوارسەد و چل و دوو) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٤٤١ و ٤٤٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کریپتۆڤایرۆلۆجی
کریپتۆڤایرۆلۆجی جۆرێکە لە ھێرشی ئاسایشی کۆمپیوتەر کە بریتییە لە بەکارھێنانی کریپتۆگرافی بۆ وەرگرتنی پارە یان زانیاری لە قوربانییەکان. بۆ یەکەمجار لە کۆتایییەکانی نەوەدەکاندا لەلایەن زانایانی کۆمپیوتەر ئادەم ئێڵ یۆنگ و مۆتی یونگ وەک تێکەڵەیەک لە کریپتۆگرافی و ڤایرۆسی کۆمپیوتەر ناسێندرا.
پادەربۆرن
پادەربۆرن شارێکە لە ناوەندی ڕۆژاوای ئەڵمانیا. لە ویلایەتی ڕاینی باکوور-وێستفالیا ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٥٠،٣٣٨ خەملێنراوە و زانکۆیەکی لێیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی ڕاینی باکوور-وێستفالیا پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا پۆل:پارێزگای وێستفالیا پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
تاڵە
وێنۆک|وێنەی مەڕێکی تاڵە کە ڕەنگی دەموچاوی تا ڕادەیەک ڕۆشنە.وێنۆک|چەن مەڕی تاڵە لە وێنەکەدا دیارنتاڵە ڕەنگێکە لە نێوان قاوەیی، ڕەش و بۆردا. ئەم ڕەنگە زیاتر بۆ مەڕ بە کار دێت، واتە مەڕێک کە لەشی سپییە، بەڵام دەموچاوی تاڵەیە. ئەم ڕەنگە بۆ ئاژەڵی تریش بەکار دێت. تەنانەت بۆ مرۆڤیش وشەی ڕەشتاڵە ھەیە کە ئاماژە بە مرۆڤی قژوبرۆ ڕەش و دەموچاو تاریکە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕەنگ
ئەمریتا شێر گیل
ئەمریتا شێر گیل (؛ ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩١٣–٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١) ژنە وێنەکێشێکی ھیندی-ھەنگاریی بوو. ئەو بەیەکێک لە دیارترین ھونەرمەندە ژنەکانی سەدەی بیستەم و بەتایبەتیش لە ھونەری ھاوچەرخی ھیندی دادەنرێت. ئەو ھەر لە منداڵییەوە و لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا وانەی تایبەت و فەرمی لەبارەی ھونەرەوە وەرگرت، دواتر لە تەمەنی نۆزدەساڵیدا ناوبانگی دەکرد بەھۆی تابلۆیەکی زەیتی بەناوی کچە گەنجەکە (١٩٣٢).
ئەمریتا لە بۆداپێست، ھەنگاریا لە دایکبووە، ئەو لە ژیانیدا گەشتی بۆ چەند وڵاتێک کردووە، لە نێویاندا چووەتە تورکیا، فەڕەنسا و ھیندستان. ئەمریتا بەیەکێک لە کەسە کاریگەرەکانی ڕێنیسانسی بەنگال دادەنرێت. جگە لە کاری وێنەکێشان ئەوا خەریکی خوێندنەوە و پیانۆژەنیش بوو. تا ئێستاش تابلۆکانی ئەو لە گرانترین تابلۆکانن کە لەلایەن ژنێکی ھیندییەوە کێشرابن، ئەو لەوکاتەی لە ژیانیشدا بوو ئەوا ناوبانگ و ڕێزی بەدەست ھێنابوو.
سەرەتای ژیان
ئەمریتا شێر گیل لە دایکبووی ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩١٣، لە بۆداپێست، ھەنگاریا. باوکی ئومارۆ سینگ شێر گیل، کەسێکی پەنجابی سیخی بوو، ئەو شارەزابوو لە زمانی سانسکریتی و فارسی، دایکیشی ماری ئەنتۆنیتی، ژنێکی جوولەکەی ھەنگاری بوو کە خەریکی گۆرانی گوتنی ئۆپێرا بوو، دایکی لە بنەماڵەیەکی بۆرژووازی بوو. دایک و باوکی لە ساڵی ١٩١٢ یەکتریان بینی، کاتێک ماری گەشتی کردبوو بۆ لاھۆر.
سەرچاوەکان
پۆل:جووە مەجارییەکان پۆل:پەنجابییەکان پۆل:مردووانی ١٩٤١ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٣ پۆل:ژنانی دووڕەگەزخواز
٤٤٣ (ژمارە)
٤٤٣ (چوارسەد و چل و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤٤٢ و ٤٤٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ویلایەتە دێرینەکانی چین
وێنۆک|نەخشەیەک ویلایەت و ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتی ژۆو نیشان ئەدات.]] ویلایەتە دێرینەکانی چین (بە چینی سادەکراو:诸侯国 چینی دێرین:諸侯國 خوێندنەوە: ژوھۆو گوۆ) ویلایەت و ئیمپراتۆریەتەکانی چین بوون کە لەسەردەمی دێرینی چین بوونیان ھەبووە، کە بە شێوە و دەسەڵات و جوگرافیا لەیەکتر جیاواز تر بوون، ھەرچۆنێک بێت پێش ئەوەی ئیمپراتۆر چین شی دەست بکات بە یەکخستنەوەی چین لە ٢٢١ی پێش زاین لە زۆربەی حاڵەتەکان ئەم ویلایەت و دەرەبەگانە لەسەر سیستەمی فێنگجیان دامەزرابوون بەم شێوەیە (ئەوانەی ژێر دەسەڵات دەبوایە باج بدەن بە سەرووی خۆیان) وەک ئەوانەی ژێر ئیمپراتۆریەتی ژۆو (تەمەنی ئیمپراتۆریەت: ١٠٤٦ تا ٢٥٦ی پێش زاین)
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین پۆل:بەشە بەڕێوەبەرایەتییەکانی دێرینی چین پۆل:مێژووی شاھانەی چین پۆل:مێژووی دێرینی چین پۆل:جوگرافیای سیاسی پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو پۆل:بەشە بەڕێوەبەرییەکانی پێشووی چین پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
میم
میم یەکێک لە چیرۆکەکانی کۆمەڵەچیرۆکی گوڵی ڕەشە، لە نووسینی شێرزاد حەسەن کە ساڵی ١٩٨٦ بڵاو کراەوەتەوە. ناوی چیرۆکەکە لە پیتی «میم»ی پاشگرەوە وەرگیراوە، ھەر وەک کەسایەتیی سەرەکی چیرۆکەکە دەڵێت: "ئێستاش ڕقم لە پیتی میمە، ئای کە بێزم لەو میمەیە.. میمی پاشگر، گەر بۆم بکرێت لە زمانی کوردیدا نایھێڵم".
کورتە
چیرۆکەکە لە زمانی نووسەرێک بە ناوی ئەمینەوە دەگێڕدرێتەوە کە نەخۆشیی ئیفلیجی پەکی خستووە و خۆی بە کتێب و ڕۆمانخوێندنەوە سەرقاڵ دەکات. ئەمین بەردەوام لەلایەن کەسانی نەناسراوەوە تەلەفۆنی بۆ دەکرێت و ئەو کەسانە گاڵتەی پێ دەکەن و دەڵێن، ژنەکەی گوڵناز، خیانەتی پێ دەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
کتێبی دەنگیی میم
پۆل:کتێبەکانی شێرزاد حەسەن پۆل:کتێبە کوردییەکان
وێستگەی ئێیوا
وێستگەی ئێیوا (永和駅، ئێیوا ئێکی) ھێلێکی ئاسنینە لە شاری ئاسای، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن لەلایەن کۆمپانیای ناوەندی ھێڵی ئاسنینی ژاپۆنەوە بەرێوە دەبردرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئایسای، ئایچی پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:وێستگەکانی کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن
تیلەکۆی قەلەندەر
تیلەکۆی قەلەندەر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی شێخ تەویل، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
تیلەکۆی قەلەندەر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەرەواری سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی تاڵەوان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی براوەگەڵ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مامران.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سینەمۆکە
سینەمۆکە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سینەمۆکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شارۆش و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەرگەی نێڵ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەپێکان لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شیوە.
٤٤٤ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ناپرۆکسین
دەرمانێکی زۆر بەسود و کاریگەرە بۆ ئازار و ھەوکردنی جومگەکان،کەسانی توش بوو بە لاوازی دڵ و ڕەگ پشتی و خوێن بۆماوەیەکی درێژ بەکاری دێنن،دەرمانێکی گونجاوە بۆ سەرگەدە ئەمەش لەچاو ئایبۆپرۆفین باشترە،وە ھەمان کاری ئیندۆمیتاسین دەکات بەڵام بەبێ پەیداکردنی مەترسی بۆسەرگەدە،
بەرکارھێنانی پزیشکی
ناپرۆکسین بەکاردێت بۆ کەمکردنەوەی ئازار وە ھەوکردن وە چارەسەرکردنی ژانی نیوەی سەر،بۆ ئەوکەسانەی توشی ھەوکردنی جومگەکان بوون بەتایبەت بۆ توشبوانی ڕەگ پشتی و گڵاوپێستی جومگەکان و ھەوکردنی بڕبڕەکانی پشت و ھەوکردنی گورچیلەکان و زۆڕ بواری تری نەخۆشی.
دیاریکردن
ناپرۆکسین بەکاردێت بۆ ھەموو جۆرەکانی ھەوکردن و جومگەکان بەتایبەت ئەو نەخۆشانەی گەدەیەکی باشیان نیە.
کاریگەریە خراپ و باشەکانی
ھەموو ھێورکەرەوەکان بەتایبەت ئەوانەی لەپۆلی COX-2 دان مەترسیدان و ڕووداوی نەخوازراوی جۆڕبەجۆڕیان لێ بەرھەم ھاتوە،وەک بەستن و ڕاگرتنی ماسولکەکانی دڵ و مێشک،بەڵام ناپرۆکسین مەترسی کەمتری لێ دەکرێت،پێویستە ئەوکەسانەی کە مەترسی ھەبونی نەخۆشیەکانی دڵیان ھەیە بەبێ ڕەچاوی پزیشک ئەم دەرمانە بەکارنەھێنن،جگە لەمە ناپرۆکسین لەپۆلی دەرمانە ھێورکەرەوەکاندایە کە مەترسی ڕووداوی نەخوازراوی لێدەکرێت،بەڵام لەھەموو ھێورکەرەوەکانی تر باشترەو مەترسی کەمترە بە ڕێژەی٪٥٠.
چۆنیەتی بەکارھێنانی
ناپرۆكسين ھەروەک ھەموو دەرمانەکانی COX-1 و COX-2 و ئەنزیمەکان بەکاردێت.
زانیاری ئاوێتەکە
ناپرۆكسين لەخێزانی ترشەکانی  2-arylpropionic (profen) بۆ ھێورکردنەوە. ترشێکی بێ کۆتە و پشودەرە،لە زەردێنەی ھێلکە و ئاو و ڕونە ھەرسکراوەکان و ناھەرسکراوەکانی تێدایە،لە پلەی گەرمی ١٥٢ -١٥٥ دەکوڵێت.
پێکھاتە
ناپرۆكسين پێکھاتەیەکە بەم شێوەیەی خوارەوە:
ناوە بازرگانیەکانی و کڕینی
ناپرۆكسين لەژێر گەلێک ناوی جۆڕبەجۆر لە دەرمانخانەکان بەدەست دەکەوێت وەک : Aleve, Accord, Anaprox, Antalgin, Apranax, Feminax Ultra, Flanax, Inza, Midol Extended Relief, Nalgesin, Naposin, Naprelan, Naprogesic, Naprosyn, Narocin, Pronaxen, Proxen, Soproxen, Synflex, MotriMax, and Xenobid. Vimovo.
سەرچاوە
ویکیپیدیای ئینگلیزی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠١٨
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠١٨ پێکھاتووە لەو ولاتانەی بوونەتە براوەی یەکێک لە مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی بیست و سێھەم، کە لە ناوچەی پیۆن چانگی کۆریای باشوور، لە ٩ تا ٢٥ی شوبات بەڕێوەچوو.
سەرچاوەکان
پۆل:پێرستیی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە
ماڵتا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ماڵتا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
لیۆ شیاوبۆ
لیۆ شیاوبۆ ( - ماوەی ژیان: ٢٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٥ تاوەکوو ١٣ی تەمموزی ٢٠١٧). لیۆ ڕەخنەگری ئەدەبی، شاعیر و نووسەری چینی بوو، لەپاڵ ئەوانە کەسایەتی ڕاستڕەو و زیندانی سیاسیی چین بوو کە هەوڵی کۆتایی هێنا بە سیستەمی کۆمۆنیستی تاک حیزبی دا لە چین وە لەپێناو ئەو هەڵمەتەی خەڵاتی نۆبێلی لە ئاشتی پێدراوە. لەسەر چالاکییەکانی لەڕۆژی ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ خرایە دەستگیرکرا، دوای دوو ڕۆژ دادگا زیندانی بۆماوەی ١١ ساڵ وە بۆماوەی دوو ساڵیش کاری سیاسیی لێ قەدەغەکرد. . لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧ برایە نەخۆشخانە بەهۆی تووشبوونی بە شێرپەنجەی جگەر وە دواتر لە ١٣ی تەمموز هەر لە نەخۆشخانە گیانی لەدەستدا.
ژێدەرەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥ پۆل:مردووانی ٢٠١٧ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل پۆل:شاعیرانی کۆماری گەلی چین
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە شانشینی یەکگرتووی بەڕیتانیا
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە وڵاتی فەرەنسا بەشێکە لە پەتای جیھانیی نەخۆشی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩ (COVID-19) کە ھۆکارەکەی نەخۆشی سەختی کۆئەندامی ھەناسەی ڤایرۆسی کۆرۆنا ٢ (SARS-CoV-2). لە کۆتایی مانگی کانوونی دووەم دا ڤایرۆسەکە گەیشتە وڵاتەکە و ھەتا ڕێکەوتی ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ژمارەی تووشبووانی پشتڕاستکراو ٥٠٢٬٩٧٨ کەس بوو و ژمارەی گیان لەدەستدان ٤٢٬٣٥٠ کەس بوو. زیاد لە %٩٠ بارەکانی گیانلەدەستدان ئەو کەسانە بوون کە خاوەنی نەخۆشی درێژخایەن یان سەروو تەمەنی ٦٠ ساڵای بوون.
(بەرێوبەرایەتی تەندروستی و چاودێری کۆمەڵایەتی - DHSC) ھەستا بە ڕاگەیاندنی ھەڵمەتی زانیاری تەندروستی گشتی بۆ بەرچاوخستنی و پیشاندانی خێرای و چۆنییەتی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە و ھەروەھا لە سەرەتای مانگی شوبات دا ھەستا بە بڵاوکردنەوەی زانیاری ڕۆژانە. لە مانگی شوبات دا وەزیری تەندروستی (مات ھانکۆک) یاسای پارێزگاری تەندروستی ٢٠٢٠ بۆ ئینگلتەرا ڕاگەیاند و نەخۆشخانەکان ھەستان بە دانانی شێوازی پشکنینی جوڵاو. بەرپرسی باڵای پزیشکی ئینگلتەرا بە ناوی کریس ویتی چوار نەخشەڕێگەی دەستنیشان کرد بۆ ڕێگەگرتن لە بڵاوبوونەوەکە ئەویش ئەمانە بوون:
کەم کردنەوە: دابینکردنی باشترین چاودێری و خزمەتگوزاری بۆ کەسانی تووشبوو، پاڵپشتی کردنی نەخۆشخانەکان بۆ بەردەوام بوونی خزمەتگوزارییەکان. کەم کردنەوەی کاریگەرییە گشتییەکانی نەخۆشییەکە لەسەر کۆمەڵگە، خزمەتگوزارییە گشتییەکان و ئابووری.
لە مانگی ئازاردا، حکوومەتی شانشینی یەکگرتوو بڕیاری لە ماڵەوە مانەوەی سەپاند و ناونیشانی «لە ماڵەوە بمێنەرەوە، (خزمەتگوزاری تەندروستی نەتەوەیی- NHS) بپارێزە و گیانەکان بپارێزە». ھەروەھا قەدەغەکردنی ھەموو گەشتێکی نا سەرەکی و بەرکەوتنێک لەگەڵ کەسانی دەرەوەی ماڵەکان دا (تەنانەت ئەندامانی ھەمان خێزانیش کە لە دەرەوەی ماڵێک بن) و داخستنی تەواوی قوتابخانەکان، کارەکان، ناوندەکان، شوێنە ئایینی و پەرەستگاکان. ئەوانەی خاوەنی نیشانەکانی ڤایرۆسەکە بوون پێیان ڕادەگەیەنرا کە لە ماڵەکانی خۆیان تاکپارێزی ئەنجام بدەن. ھێزی پۆلیس توانادار کرابوون بۆ سەپاندنی ڕێکارەکان و (یاسای ڤایرۆسی کۆرۆنا ٢٠٢٠) چەند دەسەڵات و ھێزێکی باری لەناکاویی بەخشییە حکوومەت کە لە جەنگی جیھانی دووەمەوە بەکارنەھاتووە. لە چەندین ناوەند و دەزگاوە بڵاودەکرایەوە کە درێژکردنەوەی ڕێکارەکان بە سەختی زیان بە ئابووری شانشینی یەکگرتوو دەگەیەنێت و دەبێتە ھۆی خراپترکردنی تەندروستی دەروونیی و ژمارەکانی خۆکوشتن.
لێکۆڵینەوەی زیندەزانی
ناوەندی حکومیی (لێکۆڵینەوە و تازەگەری شانشینی یەکگرتوو) ھەستا بە دابینکردنی ٢٠ میلیۆن پاوەند بەمەبەستی بەرەوپێشبردنی پێکوتەی کۆڤید-١٩ و تاقیکردنەوەی ڕادەی کاریگەریی ئەو دەرمانانەی ئێستا لەبەردەستان بۆ چارەسەرکردنی ڤایرۆسەکە. لە مانگی نیسان دا حکوومەتی بەڕیتانیا یەکەیەکی تایبەتمەندی دروستکرد بۆ یارمەتیدانی بەرەوپێشبردن و بەرھەمھێنانی پێکوتەی ڤایرۆسەکە. لە مانگی مایس دا زانکۆی ئێدنبرە دەسیتکرد بە لێکۆڵینەوەیەک دەربارەی ئەوەی کە ئایا ھیچ (بۆماوەیەک – جینێک) ی دیاریکراو ھەیە ڕێخۆشکەر بن لەسەر ئەو کاریگەرییانەی ڤایرۆسی کۆڤید-١٩ ھەیەتی لەسەر خەڵک. پەیمانگای لەندەن بۆ پاکوخاوێنی و پزیشکیی کەمەرەیی (ناوچە گەرمەکان) لێکۆڵینەوەیان دەکرد لەسەر توانای سەگە بۆنکەرەکان لە دیاریکردنی ڤایرۆسەکە لە مرۆڤەکان دا. دوابەدوای لێکۆڵینوەکانی (کۆلێژی کینگ لەندەن) لەسەر نیشانەکانی ١٫٥ میلیۆن کەسی گومانلێکراو بە تووشبووی ڤایرۆسەکە، نیشانەی «لەدەستدانی ھەستی تام یان بۆن» زیادکرا بۆ ڕیزبەندی نیشانەکانی نەخۆشییەکە کە لەلایەن (خزمتگوزاری تەندروستی نەتەوەی - NHS) ئامادە دەکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ بەپێی وڵات
جمنای ٧
جمنای ٧ (بە ئینگلیزی: Gemini 7) یەکێک لە پڕۆژە ئاسمانییەکانی ناسا بوو. ئەم گەشتەی ناسا لە ساڵی ١٩٦٥ ڕووی دا و دوو ئاسمانگەڕی ھەبوو.
فۆرتسھایم
فۆرتسھایم شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی بادن-ڤویرتمبێرگ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١١٦،٠٠٠ خەملێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی بادن-ڤویرتمبێرگ پۆل:بادن پۆل:شارەکانی بادن-ڤویرتمبێرگ پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا
٤٤٥ (ژمارە)
٤٤٥ (چوارسەد و چل و پێنج) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤٤٤ و ٤٤٦.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
شێرکۆ کەریم
شێرکۆ کەریم لەتیف (لەدایکبووی ٢٥ی ئایاری ١٩٩٦)یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی عێراقییە و وەک ھێرشبەرێک بۆ یانەی هەولێر خولی نایابی عێراق یاری دەکات.
ژیانی وەرزشی یانەکان
شێرکۆ یەکەم گرێبەستی لەگەڵ یانەی شۆرتا لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ لە تەمەنی تەنھا ١٥ ساڵیدا واژووکرد. درێسی ژمارە ٣٣ی پێدرا و یەکەم گۆڵی بۆ یانەی شۆرتا بەرامبەر یانەی مینا بە لێدانی سەر لە یارییەکەی ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٢ بە ئەنجامی ٣–٠ یارییەکەیان بردەوە تۆمارکرد. لە سەرەتای وەرزی ٢٠١٢–٢٠١٣ درێسی ژمارە ٧ی پێدرا و لەو وەرزەدا لەگەڵ یانەی شۆرتا نازناوەکەیان بەدەستھێنا. لە وەرزی ٢٠١٣–٢٠١٤ دوو گۆڵی تۆمارکرد بەرامبەر یانەی قووە ئەلجەوییە و یانەی بەغداد.
تاقیکردنەوەی ئەیاکس
لە ساڵی ٢٠١٣ دوای ئەوەی کەریم دوو گۆڵی لە پاڵاوتنەکانی پاڵەوانێتی لاوانی یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا بەرامبەر بەنگلادیش لە ھەولێر تۆمارکرد، کە عێراق بە ئەنجامی ٦–٠ سەرکەوتنی بەدەستھێنا، بووە جێگای سەرنجی ڕاھێنەری ھۆڵەندی ڕینێ کۆستەر کاتێک گەڕایەوە ھۆڵەندا پەیوەندیی بەیانەکانەوە کرد بۆ ئەوەی لە ژمارە ٧ی عێراق ئاگاداریان بکاتەوە کە شێرکۆ دەیپۆشی.
لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣، لە دوای کۆتا ڕۆژی قۆناغی پاڵاوتن، مووەفەق حسێن بۆ میدیا عێراقییەکان دووپاتی کردەوە کە کەریم ئۆفەرێکی فەرمی بۆ ماوەی دوو ھەفتەی تاقیکردنەوەی لە یانەی ئەیاکس ئەمستردامی ھۆڵەندی وەرگرتووە لە ڕێگای ڕینی ڕاھێنەری بەنگلادیشەوە کە بەھەمان شێوە پێشتر وەک ڕاھێنەری ئەکادیمیای تۆپی پێی ئەیاکس کاری کردووە. ڕاھێنەرە عێراقییەکە ئاماژەی بەوەشکرد، یانەکەی کەریم بڕیار لەسەر ئەنجامدانی گفتوگۆ دەدات بۆ ڕێککەوتن لەسەر وردەکاری گواستنەوەکە بەڵام یاریزانەکە بەھۆی کێشەی ڤیزاوە نەیتوانیوە گەشت بکات بۆ ئەمستردام.
ڕوو لە ئەورووپا
لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٤دا، کەریم دواجار ڤیزاکەی وەرگرت و بە فڕۆکە گەیشتە پاریس و لە یانەکانی فەرەنسی مۆنپیلییە و ڤالێنسییەن و مارسیلیا و مۆناکۆ تاقیکردنەوەی ئەنجامدا.
کەریم لە شوباتی ٢٠١٥ گرێبەستێکی دوو ساڵ و نیوی لەگەڵ یانەی گراسشۆپەر کڵەب زیوریخی سویسری واژووکرد و ڕاستەوخۆ چووە ناو تیپی لاوانەوە. لە ساڵی ٢٠١٦ کەریم لە یاری کۆتایی خولی ٧٩ی ئەستێرەکانی شین/ جامی لاوانی فیفا لە زیوریخ گۆڵێکی تۆمارکرد و بە ئەنجامی ٢–٠ لە یانەی وێستھام یونایتدی ئینگلیزی بردەوە و خەڵاتی تۆپی زێڕینی ئەدیداسی پێبەخشرا وەک باشترین یاریزانی یارییەکە.
لە مانگی تەممووزی ٢٠١٧ کەریم بە خواستن لە یانەی گراسشۆپەر گرێبەستی لەگەڵ یانەی ڤادوز واژوو کرد بۆ ئەوەی کاتێکی زیاتری یاریکردن بەدەستبھێنێت.
گەڕانەوە بۆ عێراق
لە گواستنەوەی ھاوینەی ٢٠١٩، کەریم گەڕایەوە یانەی شۆرتەی پێشووی و نازناوی جامی سوپەری عێراقی ٢٠١٩ی بەدەستھێنا. دواتر لە ساڵی ٢٠٢٠ بۆ ماوەی دوو وەرز ۆ یانەی ھەولێر یاری کرد.
ساڵی ٢٠٢٢ ڕووی کردە یانەی ئێفسی کووەیتی کووەیت.
گەرانەوە بۆ یانەی هەولێر
دوای ئەوەی گربەستەکەی لەگەڵ یانەی کوێتی کوێتی هەڵوەشایەوە یانەی هەولێر هەوڵەکانی بۆ گەڕانەوەی شێرکۆ کەریم بۆ یانەکە دەستی پێکرد. پاشان بە گرێبەستێک گەڕایەوە یانەی هەولێر.
نازناوەکان
شورتا
کووەیت
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی عێراقی پۆل:خەڵکی کەرکووک پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦ پۆل:زیندووان پۆل:ھێرشبەرانی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی یانەی ھەولێر
مێیتێتسو
کۆمپانیای ڕێگای ئاسنینی ناگۆیا (名古屋鉄道株式会社، ناگۆیا تێتسودۆ کابوشیکی کایشا) وەک مێیتێتسو (名鉄) ئاماژەی پێدەدرێت، کۆمپانیاییەکی تایبەتی ھێلی ئاسنینە، بەشەکانی پارێزگای ئایچی و دەوروبەری و پارێزگای گیفو بەڕێوە دەبات لە ژاپۆن
وێستگەی فوچیداکا
وێستگەی فوچیداکا (渕高駅، فوچیداکا-ئێکی) ھێلێکی ئاسنینە لە شاری ئایسای، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەڕێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئایسای، ئایچی پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
لی گوانگ
لی گوانگ (مردن: ١١٩ی پێش زایین) ژەنەراڵێکی چینی بوو لە سەردەمی رۆژئاوای ئیمپراتۆریەتی ھان، نازناوی "ژەنەڕالی فڕیو"ی ھەبوو، ژەنەڕال لی کەمپینی دژی ھۆزەکانی سیۆنگنو دەکرد لە باکووری چینی ئەو سەردەمە. وە لەلایەن خەڵکانی سیۆنگنو بە دووژمنێکی سەرسەخت ناسرابوو کاتێک دەھاتە سەر باسی بەرگری.
سەرچاوەکان
پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان لە گانسو پۆل:مردووانی ١١٩ی پێش زایین
جوگرافیای ئەرمەنستان
وێنۆک|نەخشەی جوگرافیای ئەرمەنستان جوگرافیای ئەرمەنستان وڵاتێکی داخراوی خاکییە و دەکەوێتە ڕۆژاوای ئاسیا .لەنێوان دەریای ڕەش و دەریای قەزوین، رووبەرەکەی ٢٩٬٧٤٣ کم². لەباکوور و ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گورجستان و ئازەربایجان و لەباشوورو خۆراوا لەگەڵ ئێران و تورکیا و ھاوسنوورە. زۆربەی بەشەکانی وڵات بە چیا و دەشتدا پۆشراون، جۆگە و گۆمی ئاویان تێدایە. دارستانەکانی ئەرمەنستان زۆر کەمن، بەڵام زۆربەیان چڕن ئاووھەوای ئەم خاکە کیشوەرییە ھاوینی گەرمە و و زستانی ساردە. بەرزترین شوێنی ئەرمەنستان چیای ئاراراتە بەرزییەکەی ٤ھەزار و ٩٥ مەتر ە لە ئاستی دەریادا.
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای ئەرمەنستان
ھاوینەھەواری چنارۆک
ھاوینەھەواری چنارۆک لە باکووری خۆرھەڵاتی کۆیەیە بە دووری ١٣ کم لەسەر چیای ھەیبەت سوڵتانە بە دیوی خۆرھەڵات، دەڕوانێتە دەشتی بێتوین، ئەم ھاوینەھەوارە چەندان چێشتخانە و کافتریای میللی لێ دروستکراوە و ناوچەیەکی جوان و سەرنجڕاکێشە و دار و درەخت و چەندین کانیاوی تێدایە و گەشتیاران سەردانی دەکەن.
ئەم ھاوینەھەوارە دەروازەیەکە بۆ گەیشتن بە ھاوینەھەواری دۆکان و سنووری پارێزگای سلێمانی.
٤٤٦ (ژمارە)
٤٤٦ (چوارسەد و چل و شەش) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٤٤٥ و ٤٤٧.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٤٤٧ (ژمارە)
٤٤٧ (چوارسەد و چل و حەفت) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤٤٦ و ٤٤٨.
چاڵەڕەشی ڕۆغزایی
چاڵەڕەشی ڕۆغزایی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی شێخ تەویل، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
چاڵەڕەشی ڕۆغزایی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کوردەمیری قەڵوەزولوقمان و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەیبێخان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کوردەمیری حاجی حەمەئەمین لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قولیجانی سەرحەد.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھاککردنی ئامێرە ئەلیکترۆنییەکانی بەکاربەر
وێنۆک
ھاککردنی ئامێرە ئەلیکترۆنییەکانی بەکاربەر ئەلیکترۆنیاتی بەکاربەر وەک مۆبایلە زیرەکەکان، تابلێتەکان، لاپتۆپەکان و ئامێرە زیرەکەکانی ماڵەوە بوونەتە بەشێکی دانەبڕاو لە ژیانی ڕۆژانەمان؛ بەڵام لەگەڵ زیادبوونی بەکارھێنانی ئەم ئامێرانە مەترسی ھاککردن زیاد دەکات. ھاککردنی ئەلیکترۆنیاتی بەکاربەر دەتوانێت چەندین شێوەی ھەبێت. یەکێک لە ڕێگا باوەکان بریتییە لە بەکارھێنانی بەرنامەی زیانبەخش کە نەرمامێرێکی زیانبەخشە کە بۆ دزەکردنە ناو ئامێرێک و دزینی زانیاری یان زیانگەیاندن دروست کراوە. دەتوانرێت بەرنامەی زیانبەخش لە ڕێگەی چەندین ڕێگەی جیاوازەوە بڵاوبکرێتەوە وەک ئیمەیڵی فیشینگ و ماڵپەڕە زیانبەخشەکان و ئەپەکانی تووشبوو.
ئامێرە زیرەکەکانی ماڵەوە بە تایبەتی بەھۆی پەیوەندیکردنیان و نەبوونی ڕێوشوێنی ئەمنییەوە بەرەوڕووی ھاککردن دەبنەوە. ھاککەرەکان دەتوانن لاوازییەکانی ئەم ئامێرانە بقۆزنەوە بۆ دەستڕاگەیشتن بە تۆڕی بەکارھێنەرێک و ئەگەری دزینی زانیاری ھەستیار یان تەنانەت کۆنتڕۆڵکردنی خودی ئامێرەکە. جۆرێکی دیکەی ھاککردن لە ڕێگەی بەکارھێنانی «دەرگای پشتەوە»یە، کە خاڵی شاراوەی دەستگەیشتنە لە نەرمەکاڵا یان ڕەقامێر کە ڕێگە بە بەکارھێنەرانی بێ مۆڵەت دەدەن ڕێوشوێنە ئەمنییەکان بەدەر بکەن. ئەم دەرگا پشتەوەیانە دەتوانرێت بە مەبەست لەلایەن بەرھەمھێنەرانەوە بۆ مەبەستی چاککردنەوە لەناو بەرھەمەکاندا دروست بکرێن بەڵام دەتوانرێت لەلایەن خودی ھاکەرەکانەوە زیادبکرێن.
دەرئەنجامەکانی ھاککردنی ئەلیکترۆنیاتی بەکاربەر دەتوانێت لە ناڕەحەتی بچووکەوە دەست پێبکات وەک ڕێکلامە بێزارکەرەکانەوە تا پێشێلکارییە ئەمنییەکانی گەورە کە زانیارییە کەسی و دارایییەکان دەخاتە مەترسییەوە. زۆر گرنگە بەکارھێنەران ھەنگاو بنێن بۆ پاراستنی خۆیان، وەک بەکارھێنانی وشەی نھێنی بەھێز، ھێشتنەوەی نەرمەکاڵاکانیان بە نوێی، دوورکەوتنەوە لە بەستەری گوماناوی یان ئیمەیڵ و بەکارھێنانی نەرمەکاڵای دژەڤایرۆس. بەگشتی، لەگەڵ بەردەوامبوونی گەشەکردنی پشتبەستنمان بە تەکنۆلۆژیا، زۆر گرنگە کە بەرھەمھێنەران ڕێوشوێنی ئەمنی لە پێشی نەدا دابنێن لە پرۆسەی دیزاین و پەرەپێدانی بەرھەمەکانیاندا. سەرەڕای ئەوەش، بەکارھێنەران دەبێت وریا بن لە پاراستنی ئامێرەکانیان لە ھەڕەشە ئەگەرییەکان.
ڕێکلینھاوس
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا پۆل:پارێزگای وێستفالیا
ماڵتا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ماڵتا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
شارستانی دووروود
شارستان دووروود یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای لوڕستانە کە لە ڕۆژهەڵاتی ئەم پارێزگایەو هەڵکەوتووە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری دووروودە. ڕووبەری ئەم شارە ١٣٢٦کم² کە دەوێتە ٧،٤٪ لە خاکی لورستان.
حەماما
حەماما گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری ئەنزەلا نشیو، ناوچەی ئەنزەل، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
حەماما ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
شارستانی دووروود
کەش و هەوا
کەش و هەوای ئەم شارستانە فێنک و کوێستانییە.
ئەمانەش ببینە
پارێزگای لوڕستان
حەماما
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
شارستانی دووروود
ئەمانەش ببینە
دووروود
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای لوڕستان
حەماما
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
٤٤٨ (ژمارە)
٤٤٨ (چوارسەد و چل و هەشت) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٤٤٧ و ٤٤٩.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
شارۆش
شارۆش گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شارۆش لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کاسکان و لە باشوور لەگەڵ گوندی پردمەمکە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەپێکان لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ڕەژی کەرێ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سەیرانگای خۆشکان
سەیرانگای خۆشکان ئەم سەیرانگایە دەکەوێتە قەزای چۆمان کە ١٧٠ کیلۆمەتر لە ناوەندی شاری ھەولێرەوە دوورە. لەسەر پردی مستەفا ئاغا بە ڕێگەی لاوەکیدا دەڕوات بەرەو خۆرھەڵاتی دەگەینە ئەم گوندە کە ناوچەیەکی خۆشە بۆ گەشتکردن. ئەم ناوچەیە زۆر ساردە و بەفر و بارانێکی زۆری لێ دەبارێت، و بەرزی لە ئاستی ڕووی دەریا ٢٦٦٥ مەترە.
ناحیەی شێخ تەویل
ناحیەی شێخ تەویل یەکێکە لە چوار ناحیەی قەزای کەلار لە ئیدارەی گەرمیان لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی شێخ تەویلە. ژمارەی دانیشتووانی ناحیەی شێخ تەویل لە ساڵی ٢٠٢٠دا (٣٬١٦٠)کەسە.
ئەم ناحیەیە لە سەردەمی حکوومەتی هەرێمی کوردستان درووستکراوە.
ناو
ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوەندەکەیەوە ھاتووە کە ئەویش شارەدێی شێخ تەویلە.
وشەی شێخ تەویل لە دوو وشەی لێکدراو درووست بووە(شێخ+تەویل). شێخ: پێشەوای ئاینی خواپەرست، سەید، لە نەتەوەی پێغەمبەر، پلەیەکی ئایینیە کە بە دووگرد و تەقوا و خواپەرستی پێدەگا و ھەر شێخێک چەند خەلیفەیەک و ژمارەیەکی زۆر موریدی ھەیە، گۆڕی ئەو شێخانە بووە بە ناوی گوند و گرد و چیا؛ واتە بووەتە ناوی جوگرافی بۆ گوند. تەویل: وشەیەکی زمانی عەرەبییە (طویل)، داتاشراوە بووەتە (تەویل) واتای درێژە. گوایە ئەم گوندە شێخێک ئاوەدانی کردووەتەوە باڵای(بەژن)ی بەرزبووە کەڵەگەت بووە، ئەوکاتیش زمانی عەرەبی زاڵ بووە لە ناو کورداندا بە ھۆی خوێندنەوە. لە بری بڵێن شێخی باڵابەرز وتوویانە شێخ طەویل، بە پێی کات بووەتە شێخ تەویل.
جوگرافیا
ناحیەی شێخ تەویل ھاوسنوورە لەگەڵ:
ڕووبەر
ڕووبەری ئەم ناحیەیە (٥٠١کم٢)یە لە (٢٫٤٨٪) پارێزگای سلێمانی پێکدەھێنێت و (٢٩٫٥٪) قەزای کەلار پێکدەھێنێت.
دانیشتوان
تەواوی دانیشتوانی ئەم ناحیەیە کوردن، بە پێی پێشبینی دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠٢٠ دانیشتوانی ئەم ناحیەیە (٣،١٦٠)کەسە.
کارگێڕی
ئەم ناحیەیە لە ٤٣ گوند پێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
فەیسەڵی دووەم
فەیسەڵی دووەم (: لە دایکبووى:٢ی ئایاری ١٩٣٥ - مردووى: ١٤ی تەمموزی ١٩٥٨) کۆتا پاشای عێراق بوو.
ژیاننامە
لە ماوەی ٤ی نیسانی ١٩٣٩ تاکوو تەمموزی ١٩٥٨ پاشای عێراقبوو، حوکمڕانییەکەی لە دوای تیرۆرکردنی تەواوبوو لە شۆڕشی ١٤ی تەممووز، لەگەڵ خۆیدا ئەندامانی خێزانەکەشی کووژران. ئەمەش وایکرد حوکمڕانی پاشایەتی ٣٧ ساڵەی بنەماڵەی ھاشمییەکان تەواوبێت و عێراق ببێتە وڵاتێکی کۆماری.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٥ پۆل:مردووانی ١٩٥٨ پۆل:پاشاکانی عێراق پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە عێراق پۆل:ئەو سەرۆکانەی بە کودەتا لاکەوتوون پۆل:خەڵکی بەغدا
تەلیسکۆپی ھەرە مەزنی ئەورووپی
وێنۆک|تەلیسکۆپی ھەرە مەزنی ئەورووپی تەلیسکۆپی ھەرە مەزنی ئەورووپی (کورتکراوە: ELT) تەلیسکۆپێکە لەلایەن ڕوانگەی باشووری ئەورووپاەوە سەرپەرشتی دەکرێ،  ئەو تەلیسکۆپە دەکەوێتە بەرزی (٢٦٣٥) مەتر لە ناوچەی پاراناڵ بیابانی ئاتاکاما لە باشووری چیلی.
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوون
لی سین (چین)
لی سین (李信) ژەنەڕاڵێی ویلایەتی چین بوو لە سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان بەیەکەوە لەگەڵ ژەنەڕالەکانی تر واک جیان، وانگ بێن وئەوانی تر خزمەت دەکرد لەژێر پاشا ین ژێنگ، بۆ جەنگ دژی شەش ویلایەتە سەرەکییەکەی ئەوساتە لە شەڕی حەوت شانشینەکە ھەروەھا پێنجەم نەوەی ژەنەڕالی ئیمپراتۆریەتی ھان لی گوانگ بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی دێرینی چین پۆل:چین شی ھوانگ
پەیکەری سەڵاحەددینی ئەییووبی
پەیکەری سەڵاحەددینی ئەییووبی پەیکەرێکی بڕۆنزی گەورەی کە سوڵتانی ئەییووبی سەڵاحەددین نیشان دەدات کە دەکەوێتە بەردەم قەڵای دیمەشق لە سەدەی ١١دا. بەبۆنەی ٨٠٠ ساڵەی کۆچی دوایی سەڵاحەددین لە ساڵی ١٩٩٣ پەیکەرەکە لەلایەن پەیکەرتاشی سووری عەبدوڵڵا سەیدەوە دیزاین کراوە.
پەیکەرە برۆنزییەکە سەرکەوتنی سەلاحەدین پیشان دەدات لە جەنگی حەتین، کە بە شانازییەوە و سەرکەوتووانە لەسەر ئەسپەکەی دانیشتووە بە یاوەری دوو شمشێرباز لەگەڵ ڕێنۆ دی شاتیلۆن و گای لوسیگنان کە لە شەڕەکەدا گرتیان کە بە پێ لە پشتیەوە دەڕۆیشتن لە کاتێکدا تاجی شانشینی قودس لە سەر زەوی کەوتبوون.
سەرچاوەکان
وێنۆک|٢٠٢٢
پۆل:پەیکەرەکان پۆل:١٩٩٢
٤٤٩ (ژمارە)
٤٤٩ (چوارسەد و چل و نۆ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤٤٨ و ٤٥٠.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠٢٢
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠٢٢ پێکھاتووە لەو ولاتانەی بوونەتە براوەی یەکێک لە مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی بیست و چوارەم، کە لە ٤ تا٢٠ی شوباتی ٢٠٢٢ لە پەکینی چین بەڕێوەچوو.
سەرچاوەکان
پۆل:پێرستیی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە پۆل:ئۆڵۆپیادی زستانەی ٢٠٢٢
ئەنگاوتنیبوون
ئەنگاوتنیبوون ئاماژەیە بۆ دۆخی بەرکەوتن بە ئەگەری زیان. لە چوارچێوەی ئاسایشی کۆمپیوتەر و تەکنۆلۆژیای زانیاریدا، لاوازی ئاماژەیە بۆ لاوازی یان کەموکوڕی لە ڕەقامێر، نەرمامێر، یان سیستەمی تۆڕەکاندا کە دەتوانرێت لەلایەن ھێرشبەرانەوە بقۆزرێتەوە بۆ دەستڕاگەیشتنێکی بێ مۆڵەت بە داتا، سیستەم، یان تۆڕەکان.
ماڵتا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ماڵتا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
فۆسیل
وێنۆک فۆسیل یان بەبەردبوو (بە ئینگلیزی: Fossil) بریتییە لە ھەر پاشماوە، نەخش، چاپ بوو یان شوێنەواری بوونەوەرێکی زیندوو کە مێژوویەکەی دەگەرێتەوە بۆ سەردەمی جیۆلۆجی ڕابردوو. نموونەی بە بەردبووەکان ئەمانەن: ئێسک، قاوخ (توێکڵی دەرەوە)، ئێسکەپەیکەر، چاپکراوی ئاژەڵ یان زیندەوەرە بچووکەکانی سەر بەرد، تەنە پارێزراوەکانی ناو زاخ، موو، بە بەردبووی تەخە، بە بەردبووەی نەوت، بە بەردبووی خەڵوز یان پاشماوەکانی ناوکە ترشی ڕایبۆزی کەم ئۆکسجین (DNA). بەشێوەیەکی گشتی بە بەردبووەکان بە تۆمارە بە بەردبووەکان ناسراوە.
زانستی بە بەردبووەکان (بە ئینگلیزی: Paleontology) زانستی لێکۆڵینەوەیە لە بە بەردبووەکان و ئەم بوارانە لەخۆدەگرێت: تەمەنی بە بەردبووەکان، شێوازی دروستبوونیان و گرنگییان لە لایەنی پەرەسەندنەوە. نموونەکان وەک بە بەردبوو دادەنرێت ئەگەر تەمەنیان لە ١٠ ھەزار ساڵ زیاتر بێت. کۆنترین تەمەنی بە بەردبوو ٣٫٨٤–٤٫١ میلیارد ساڵ کۆنە. چاودێریکردنەکانی سەدەی نۆزدەھەم و دۆزینەوەی پەیوەندی چەند بە بەردبوویەکی دیاریکراو بە چینە بەردی دیاریکراوەوە بووە ھۆی ناساندنی خشتەی کاتیی جیۆلۆجی و تەمەنە ڕێژەییەکانی بە بەردبووە جیاوازەکان. گەشەسەندنی تەکنیکی پێوەری تیشکدانەوە لە سەرەتای سەدەی بیستەم دا رێخۆشکەر بوو کە زاناکان بتوانن بە شێوەیەکی بڕی (چەندێتی) تەمەنەی تەواو و وردی بەرد و بە بەردبووەکان دیاریبکەن.
بە بەردبووەکان قەبارەیان دەگۆرێت لە یەک مایکرۆمەتری (١ µm) بەکتریاوە بۆ داینەسۆر و درەختەکان کە چەندین مەتر درێژن و کێشیان چەند تەنێکە. بەشێوەیەکی گشتی بە بەردبووەکان تەنھا یەک بەشی بوونەوەرە لەناوچووەکە دەپارێزێت و زۆرجار ئەو بەشەیە کە بەشێوەیەکی نیمچەیی بەکانزا بووە لە کاتی ژیانی بوونەوەرەکەدا وەک ئێسک و ددانی بربڕەدارەکان. ھەروەھا بە بەردبووەکان دەکرێت نیشانەش لەخۆبگرن کە لەلایەن بوونەوەرەکەوە بەجێھێلدراوە کاتێک لە ژیاندابووە وەک شوێنپێی ئاژەڵ یان پاشەڕۆکانیان (پیسی) و ئەم جۆرە بە بەردبووانە بە (بە بەردبووە شوێنەوارەکان) پێناسەدەکرێت و جیاوازە لە (بە بەردبووە جەستەییەکان). جۆرێکی دی لە بە بەردبووەکان زیندەکیمیایین (Biochemical) بە (بە بەردبووی کیمیایی یان شوێنەواری زیندەیی) ناودەبرێن.
خەمڵاندنی مێژووەکان
کۆکردنەوەی بە بەردبووەکان دەگەرێتەوە بۆ سەرەتای تۆمارکردنی مێژوو وە بە بەردبووەکان خۆیان وەک (تۆماری بە بەردبوو یان تۆماری بەردین) ناودەبرێن. تۆمارە بە بەردبووەکان یەکەمین و سەرەتاترین سەرچاوەکانی زانیاری بوون کە بەکاردەھێنران لە لێکۆڵینەوەکانی پەرەسەندن و بەردەوامیشە لەوەی پەیوەندییەکی پتەوی ھەبێت لە دیاریکردنی مێژووی ژیان لەسەر زەوی. زانایانی بە بەردبووەکان تۆمارە بەردینەکان بەکاردەھێنن بۆ تێگەیشتن لە ڕێکاری پەرەسەندن و شێوازی دیاریکراوی چۆنیەتی پەرەسەندنی جۆرە جیاوازەکان.
زانستی بە بەردبووەکان ھەوڵ دەدات نەخشەسازی چۆنیەتی پەرەسەندنی ژیان بکێشێت لە سەردەمە جیۆلۆجییەکان دا بەڵام سەختی دۆزینەوەی سەردەمە بە بەردبووەکان بە ئاستەنگی ڕاستەقینە دادەنرێت وە نەبوونی توخمە تیشکدەرەوەکان لەو چینانەی پارێزگاری لە بە بەردبووەکان دەکەن کە پێویستە بۆ دۆزینەوەی مێژوو لەڕێی (پێوەری تیشکدانەوە) وە. ئەمە تاکە ڕێگایە لە دیاریکردنی تەمەنێکی دیاریکراوی ورد بۆ ئەو بەردانەی لە ٥٠ میلیۆن ساڵ کۆنترن.
ھەروەھا ڕێگای پێوەری تیشکدانەوە پێویستی بە کاری تاقیەگەی ورد و وریا ھەیە. بنەما سەرەکییەکە سادە و ئاسانە: خێرایی شیبوونەوەی توخمە تیشکدەرە جیاوازەکان زانراوە و بۆیە ڕێژەی توخمە تیشکدەرەوەکە لەسەر بەرھەمە شیبۆوەکە پیشاندەری ئەوەیە کە چەندێک لەمەوبەر توخمە تیشکدەرەوەکە یەکی گرتووە لەگەڵ بەردەکەدا. توخمە تیشکدەرەوەکان تەنھا لەو بەردانەدا باون لە سەرچاوەیەکی گڕکانیان ھەیە و بۆیە ئەو بەردانەی دەتوانن بە بەردبووەکان ھەڵبگرن و مێژووەکەیان بە ڕێگەی پێوەری تیشکدانەوە دیاریبکرێت بریتییە لە چینە خۆڵەمێشە گڕکانییەکان.
سنووردار کردنەکان
بەشێوەیەکی دەگمەن زیندەوەرەکان بە باشترین بارودۆخ لە بە بەردبووەکان پارێزراون و بەشێکی زۆر کەمی ئەو بە بەردبووانەش ھەتا ئێستا دۆزراونەتەوە. ئەمەش پشتڕاست کراوەتەوە بە پێی ئەو ڕاستییەی کە ژمارەی جۆرەکانی دۆزراونەتەوە لەڕێی تۆماری بەردینی ڕێژەکەیان کەمترە لە %٥ ی جۆرە زیندووە زانراوەکان و ئەمەش پێشنیارکەری ئەوەیە کە ڕێژەی ئەو جۆرە زیندەوەرانەی زانراون لەڕێی بە بەردبووەکانەوە کەمترە لە %١ی ھەموو جۆرە زیندەوەرەکانی ژیاون لە ھەر کاتێک دا.
لەبەر ئەو بارودۆخە دەگمەن و تایبەتەی پێویستە بۆ بە بەردبوونی پێھاتەیەکی زیندەیی، چاوەڕێ دەکرێت تەنھا ڕێژەیەکی کەمی جۆرەکانی زیندەوەران بوونیان ھەبێت لە دۆزینەوە بەردینەکان دا و ھەر دۆزینەوەیەک پیشاندەری تەنھا وێنەیەکی خێرا و تێپەڕی ڕێکاری پەرەسەندنە.