cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئانجێل گارزا
ژیانی تایبەتی
گارزا لە ٢٣ی ئەیلولی ١٩٩٢ لە شاری مۆنتێری نۆڤۆلیۆن لە مەکسیک لەدایکبووە، کوڕەزای زۆرانبازی پرۆفیشناڵ مایک سیگورە، ھەروەھا بە «ئێڵ نینجا» ناسراوە. گارزا بەناوی مامی، زۆرانبازێکی پرۆفیشناڵ ھەمبێرتۆ گارزا (ناوی ڕاستەقینەی ھەمبێرتۆ سیگورە گارزایە) ناونراوە. برازای زۆرانبازە پیشەگەرەکانی ھەمبێرتۆ گارزا جەی ئاڕ و ھێکتۆر گارزا و ئێل نینجای بچووکە. دوو لە ئامۆزاکانی زۆرانبازێکی پیشەگەرن، ھەمبێرتۆ کاریلۆ (کوڕی ھەمبێرتۆ گارزا جەی ئاڕ) و ئێڵ سوڵتان (کوڕی ھیکتۆر گارزا). گارزا لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩، ڕاستەوخۆ دوای بردنەوەی پاڵەوانێتی کێشی NXT Cruiserweight، لە ناوەڕاستی بازنەکەدا گارزا پێشنیاری ھاوسەرگیری بۆ ڕۆژنامەنووسی وەرزشی زاید لۆزانۆ کرد، گارزا و لۆزانۆ لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٠ دا ھاوسەرگیرییان کرد.
پیشەی زۆرانبازی
گارزا لەلایەن «ماریۆ سێگورای» باپیرییەوە مەشقی پێکرابوو، جگە لە «ئێل ھیجۆ دێل گلادیۆر» کە پێشتر ئەویش مەشقی پێکردبوو پێش یەکەم دەرکەوتنی لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ بە بەکارھێنانی ناوی ئەڵقەی ئێل ھیجۆ دێل نینجا «کوڕی نینجا» بوو. سەرەتا کاری بۆ «فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی دی لوچا لیبر (FILL)» کرد، لە ٢٥ی ئابی ٢٠٠٩ «ئێل ھیجۆ دێل نینجا» جامی مۆنتێری کلیسیۆمی ئەرینای ساڵی ٢٠٠٩ی بردەوە، لەھەمان ساڵدا بەردەوام بوو بۆ پاڵەوانێتی، تاکو «پاڵەوانێتی ڕووناکی کێشی قورسی» بردەوە. گارزا لەگەڵ Lucha Libre AAA لە سەرتاسەری جیھان دەستی بە کار کرد، کە یەکێکە لە گەورەترین بەرزکردنەوەی زۆرانبازییەکانی مەکسیک، لە ساڵی ٢٠١٥ بە ناوی ئەڵقەی "گارزا جەی ئاڕ" ناسرابوو، یەکەم یاری لە پاڵەوانێتی AAA بوو، لە خولی «ئێچرۆس ئینمۆرتالس» لە ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥. گارزا جەی ئاڕ لەگەڵ زۆرانباز لاردۆ کیدی مەکسیکی، یەکەم دەرکەوتنی سەرسوڕمانی خۆیان بۆ زۆرانبازیی کاریگەری لە ئۆرلاندۆی فلۆریدا لە بەرنامەی تەلەفزیۆنیی لە ٢ی ئازاری ٢٠١٧ ئەنجام دا. لە ١٨ی نیسانی ٢٠١٩ ڕایگەیاند، کە گرێبەستێکی لەگەڵ WWE واژۆکردووە، وە لە ناوەندی نواندندا دەستی بە کارکردن کردووە، ناوی بازنەیی بۆ ئانجێل گارزا گۆڕدراوە. لە مانگی حوزەیراندا ڕاگەیەنرا گارزا لە خولێک بە ناوی خولی «برێک ئاوت ئێن ئێکس تی» کێبڕکێ دەکات و لەوێ یەکەم دەرکەوتنی خۆی لە ئەڵقەی ٢٦ی حوزەیران لە ئێن ئێکس تی وەک پاڵەوانێک ئەنجامدا، وە لە یەکەم خولی خولەکەدا جۆکین ویلد شکست دەھێنێت، بەڵام لە یاری پێش کۆتایی لە ٢٤ تەمموزدا گارزا بە جۆردن میلس دۆڕا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢ پۆل:زیندووان
ڕیال مەدرید خانمان
یانەی ڕیاڵ مەدرید خانمان یانەیەکی تۆپی پێی ئیسپانییە تایبەت بە ئافرەتان لە مەدرید ، یانەکە لە ساڵی ٢٠١٤ بە ناوی یانەی دیپۆرتیڤۆ تاکۆن دامەزراوە، دواتر لە ساڵی ٢٠١٩ەوە پرۆسەی یەکگرتن و کڕینی لەگەڵ ڕیال مەدرید ئەنجامدا و لە ساڵی ٢٠٢٠ دا بە فەرمی ناوی گۆڕدرا بۆ بەشی تۆپی پێی ئافرەتانی ڕیاڵ مەدرید.
یانەکە لە ئێستادا لە خولی لا لیگا(ئافرەتان) یاری دەکات.
٢٠١٤-٢٠١٩: یانەی دیپۆرتیڤۆ تاکۆن
وێنۆک|300x300پیکسڵ| یاریزانانی تاکۆن لە ساڵی ٢٠١٨ لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی مانوێلا کارمێنا و سەرۆکی یانەکە ئانا ڕۆسێل. یانەی دیپۆرتیڤۆ تاکۆن لە ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤ دامەزراوە و لە ساڵی ٢٠١٦ دەستی بە یاریکردن کردووە لەسەر ئاستی باڵا، مانای ناوی تاکۆن TACÓN ( پاژنە ) کورتکراوەی T rabajo (کار) A trevimiento (بوێری/ئازایەتی) C onocimiento (زانین) O rganización (ڕێکخراو) N otoriedad (بینین/ناوبانگ)، لە یەکەم وەرزی ڕکابەریدا لە ساڵانی ٢٠١٥-٢٠١٦، یانەکە تەنھا تیپێکی لاوانی خوار تەمەنی ١٤ ساڵانی ھەبوو تا دواتر و لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٦ کۆمپانیای TACÓN یەکگرتنی لەگەڵ یانەی کانیلاس ڕاگەیاند بۆ یەکخستنی تیپەکانیان لە ئافرەتانی باڵا و خوار ١٩ ساڵان.
لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٧ سەرۆکی ڕیاڵ مەدرید، فلۆرێنتینۆ پێرێز، ڕایگەیاند کە یانەکە لە سەرەتاوە(سفرەوە) تیپی ئافرەتانی خۆی دروست دەکات و یانەیەکی ھەبوو ناکڕێت، پاشان ڕۆسێل لە ساڵی ٢٠١٣ دا ئاماژەی بەوە کردبوو کە پێرێز بۆ یەکەمجار دەستیکردووە بە بیرکردنەوە لە پێکھێنانی تۆپی پێی ئافرەتان لە یانەکەدا، بەم شێوەیە ڕیاڵ مەدرید دوای چەندین ساڵ یان دەیان ساڵ لەپاش زۆرێک لە یانەکانی تری ئەورووپا و خودی شاری مەدرید ئەو کارەی کرد و یانەی تۆپێی خانمانی ڕیاڵ مەدیدی دامەزراند.
٢٠٢٠–ئێستا: ڕیاڵ مەدرید خانمان
لە 1ی تەمموزی ٢٠٢٠، یانەی ڕیاڵ مەدرید بەیاننامەیەکی فەرمی بڵاوکردەوە کە باسی تەواوبوونی یەکگرتنەکەی پشتڕاستکردەوە لەگەڵ یانەی دیپۆرتیڤۆ تاکۆن، بەمەش کۆتایی بە یانە کۆنەکە ھاتوو یانەی نوێ وەک 'ڕیاڵ مەدرید خانمان' لەو بەروارەوە بەدواوە یاریدەکات.
یاریگای یانەکە
لە وەرزی گواستنەوە و یەکگرتندا یانەی تاکۆن یارییەکانی خۆی لە یاریگای ژمارە ١١ لە شاری مەدرید ئەنجامدەدا، کە یارییەکان بەڕووی خەڵکی گشتیدا کراوە نەبوون و تەنھا ئەندامانی یانەکان و ھاندەرانی ھەڵبژێردراوی دەرەوەی یاریگا و ئەوانەی کە کارتی ئەندامێتییان ھەبوو ڕێگەیان پێدەدرا بچنە ژوورەوە، دوای تەواوبوونی یەکگرتنەکە و بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە تیپی باڵای پیاوان یاریگای ئەلفریدۆ دی ستیڤانۆ بەکاردەھێنا بەھۆی نۆژەنکردنەوەی یاریگای سانتیاگۆ بەرنابیۆ، ڕیاڵ مەدریدی خانمان بەردەوام بوون لە ئەنجامدانی یارییەکانی لە یاریگای خۆیدا لە یاریگای ژمارە ١١، پاشان لە سەرەتای وەرزی ٢٠٢١-٢٠٢٢ دا تیپی ئافرەتان یاریگاکەیان گواستەوە لە یاریگای ١١ بۆ یاریگای ئەلفرێدۆ دی ستیڤانۆ، بەڵام لە سەرەتادا ڕێژەی ئامادەبوونی ھاندەران سنوردارکرابوو.
پێکھاتەی ئێستا
لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٣
بەستەری دەرەکی
پۆل:یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید پۆل:یانەکانی تۆپی پێی خانمان لە ئیسپانیا پۆل:یانەکانی تۆپی پێی مەدرید
دزگان
دزگان گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دزگان لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەماڵانی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی عیساوێ و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی دەشتی خانێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خەزێنە.
ئیمپراتۆر تایزۆنگی تانگ
تایزۆنگ بە شێوەیەکی ئاسایی بە یەکێک لە گەورەترین ئیمپراتۆرەکانی مێژووی چین دادەنرێت و ماوەی دەسەڵاتداریی بوو بە نموونەیەک کە، دوابەدوای دەسەڵاتی، ئیمپراتۆرەکانی دیکە پێی بەراورد دەکرێندبۆ ھەڵسەنگاندنیان. سەردەمی حوکمڕانیی پێی دەگوترێت سەردەمی ژنگوان و بە سەردەمی زێڕینی مێژووی چین دادەنرێت لە داھاتوودا شازادە جێنشینەکان لێیان دەخوازرا سەردەمی دەسەڵاتی بخوێننەوە. تایزۆنگ بەردەوام بوو لە پەرەپێدانی سیستەمی تاقیکردنەوەکانی دەوڵەت بۆ ئەوەی بەرپرسان لەسەر بناغەی زانیاریان ھەڵبژێردرێن، نەک خێزان و پەیوەندی سیاسییان. ھەروەھا داواشی بەرپرسانی کرد کە دڵسۆزی کارەکانیان بن بۆ نەھێشتنی گەندەڵی. لە سەردەمی دەسەڵاتیدا تانگ چین لە ڕووی ئابووری و سەربازییەوە گەشەی کرد. بۆ زیاتر لە سەدەیەک دوای مردنی تایزۆنگ، چین لە خۆشگوزەرانی و ئاشتیدا بوو بەھۆی پتەوی دەسەڵاتی شانشینەکە بەسەر ھەرێمە چینییەکاندا. لە ڕووی ناوچەوە، شانشینەکە زۆربەی ئەو ناوچانەی لەخۆدەگرت کە پێشتر لەژێر دەسەڵاتی شانشینی ھانەوە بوون لەگەڵ چەند بەشێکی کۆریا و ڤێتنام و ھەرێمی شینجانگ و بەشێکی ئاسیای ناوەندی.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٥٩٨ پۆل:مردووانی ٦٤٩ پۆل:ئیمپراتۆریەتی ھان پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتی ھان پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی تانگ پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٧ەم پۆل:شاعیرانی شێنسی پۆل:سیاسەتمەدارەکانی سیانیانگ پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتی تانگ لە شێنسی پۆل:نووسەرەکانی سیانیانگ
لەسەر شانەکانی ئەو
لەسەر شانەکانی ئەو فیلمێکی بەڵگەنامەییە، لەلایەن ئەلێکسەندەریە بۆمباخ دەرھێنراوە ھەروەھا ھەیلی پاپاس و برۆک ویلیامز لەژێر ناوی ڕیۆت فیلمز بەرھەمیان ھێناوە. فیلمەکە باسی گەشتی سێ مانگەی نادیە موراد، کچە چالاکوانی مافەکانی مرۆڤی کوردی ئێزدی دەکات بۆ بەرلین، نیویۆرک و کەنەدا بەمەبەستی ئاگادارکردنەوەی جیھان لەسەر ئەو ڕووداوانەی لەسەر خاکەکەی ڕوویانداوە. لە ساڵی ٢٠١٤، لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا، نادیە لەگەڵ ھەزاران ژن و کچی دیکەی ئێزدی لەلایەن داعش دەڕفێندرێن و وەک کۆیلەی سێکس مامەڵەیان پێوەدەکرێت؛ دواتر نادیە ھەلی ڕاکردنی بۆ دەرەخسێت و لەدەست داعش ڕزگاری دەبێت. لە فیلمەکە ھەریەکە لە باراک ئۆباما، بان کی موون، موراد ئیسماعیل، سایمۆن مۆناسیبیان، میشێل ڕامپیل، بۆریس ورزیسنیوسکی، ئەحمەد خودیدا بورجوس، ئەمەل کلۆنی و لویز مۆرینیۆ ئۆکامپۆ دەردەکەون.
پێشھات
لە ئابی ٢٠١٤، نادیە موراد ئەوکاتەی کە تەمەنی ١٩ ساڵان بوو، لەلایەن چەکدارانی داعش لەگەڵ ھەزاران کچ و ژنی ئێزدی دەڕفێندرێن. دواتر ئەو و لەگەڵ ئێزدییەکانی دیکە برانە موسڵ و وەکو کۆیلەی سێکسی مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرا. دواتر موارد بە گۆڤاری تایم وت: «ئەوکاتە نەمدەویست خۆم بکووژم – بەڵام دەمەویست ئەوان بمکووژن». لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤، نادیە لەدەست داعش ڕزگاری دەبێت و دەچێتە یەکێک لەکەمپەکانی پەنابەران. دوای ئەوو ڕووداوانە، لە ئەڵمانیا وەک پەنابەر نیشتەجێ دەبێت.
پەرەپێدان
لە ساڵی ٢٠١٥، دەرھێنەر ئەلێکسەندەریە بۆمباخ بۆیەکەمینجار نادیە مورادی بینی کاتێک وتارێکی پێشکەش دەکرد لە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان. لە تەممووزی ٢٠١٦، ڕیۆت فیلمز داوایان لە ئەلێکسەندەریە کرد کە کورتە فیلمێک لەسەر نادیە بکات. دوای دوو حەفتە بۆمباخ چاوی بە نادیە موراد کەوت، لەدوای دیدارەکەیان دەرھێنەر بڕیاریدا کە فیلمێکی درێژ لەسەر نادیە بکات «ئەمەش لەبەر ئەوەنەبوو کە فیلمەکە ھاوتای چیڕۆکەکەی بێت، بەڵکوو لەبەرئەوەی ئەوان تاکە کەسبوون گەیشتنە لای ئەو (نادیە موراد)، ھەربۆیە ئەوە بەرپرسیارێتی ئێمە بووە وە ببینە ھۆی درووستکردنی جیاوازییەکی بچووک بۆ دۆز و چیڕۆکەکەی ئەو.» بۆمباخ بەورییایەوە بابەتەکەی لەگەڵ بەشی ئابوونە لە ڕیۆت فیلمز باسکرد، بەوەی کۆمپانیاکە لەبنەڕەتدا ئامانجیان لە بەرھەمھێنانی کورتە فیلمێک بوو، نەوەک فیلمێکی درێژ.
وێنەگرتن
لە ساڵی ٢٠١٦، ئەلێکسەندەریە بۆمباخ دەستیکرد بەوێنەگرتنی نادیە. قۆناغی وێنەگرتنی فۆتۆگرافی لە بەرلین، نیویۆرک و کەنەدا لەماوەی سێ مانگدا بەڕێوەچوو، ستافی فیلمەکە لەگەڵ نادیە گەشتیان دەکرد و ئامادەی دیدارەکانی دەبوون لەگەڵ سیاسیی و ڕۆژنامەنووسەکان کە بەمەبەستی ئاگادارکردنەوەی جیھان لەو کارەساتەی و ڕفاندنی ئێزدییەکان بوو لەوڵاتەکەی، ھەروەھا دەرھێنەر ھیچ شتێکی لا بەرچاو ڕوون نەبوو کە ڕۆژا دوای ڕۆژ پڕۆگرام و وێنەگرتنەکان چۆن تێدەپەڕن.
دەستکاری
پێش دەستپێکردنی قۆناغی دەستکاریکردنی فیلمەکە (مۆنتاژ)، دەرھێنەر پەیوەندییەکی پێوەکرا لەلایەن ڕیۆت فیلمزەوە بۆئەوەی دڵنیایان بکاتەوە کە ئەو خەریکی درووستکردنی کورتە فیلمێکە، بۆمباخ درۆی لەگەڵدا کردن چونکە خەریکی دەرھێنانی فیلمێکی درێژ بوو. بۆمباخ ماوەی شەش حەفتە خەریکی دەستکاریکردنی فیلمەکە بووە، لە ماڵی دایک و باوکی لە سەنتافی، نیومەکسیکۆ لە ئەمریکا. بۆمباخ چەند وەرگێڕێکی بەپارە گرت بۆئەوەی لەوەرگێڕانی فیلمەکە ھاوکاری بن، لە وەرگێڕانی ئەو دەقانەی بە کوردی کورمانجی بوون، ئەو زمانەی کە نادیە قسەی پێدەکات. بۆ ئەم قۆناغە دەرھێنەر لەگەڵ مایکڵ بوکوزۆ وەک ھاوکارێک لە قۆناغی مۆنتاژکردن، ھەروەھا لەگەڵ وەرگێڕ فرانک کواترۆن و دوو وەرگێڕی دیکە کاریانکرد.
دوای کۆتایی ھاتنی قۆناغی دەستکاریکردن، فیلمەکە بە ٩٥ خولەک کۆتایی ھات، بۆمباخ پەیوەندی بە براین مووسەر، بەڕێوبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای ڕیۆت فیلمز کرد؛ لە پەیوەندییەکە دانی بەوەدانا کە خەریکی وێنەگرتنی فیلمێکی درێژ بووە. پەیوەندییەکە ماوەی یەک کاتژمێری خایاندووە، لەکۆتاییدا مووسەر ڕازی بوو لەسەر فیلمە درێژەکە. لە دوای وەرگرتنی ڕازیبوونی بەڕێوبەری جێبەجێکار، ئەوا گرووپی مۆنتاژکارانی فیلمەکە، فیلمەکەیان نەنارد بۆ فیستیڤاڵەکانی بەھار بەمەبەستی تەرخانکردنی کاتی زیاتر بۆ قۆناغی دەستکاری (مۆنتاژ).
پێشوازی ڕەخنەگران
لە پێداچوونەوەی ڕەخنەگرانی ماڵپەڕی ڕاتن تۆمەیتۆز، فیلمەکە بەڕێژەی ٩٦٪ لەسەر بؤچوونی ٥٢ پێداچوونەوە پێشوازی ئەرێنی لێکرا، ھەروەھات تێکڕای پلەی ٧٫٨٦/١٠ وەرگرت. «لەسەر شانەکانی ئەو، گەشتێکی بڕواپێنەکراوی یەکێک لە ژنەکانمان نیشاندەدات لە جیھانی نوێی پشتگیری سیاسیی – ھەروەھا ئالنگاری بینەرانی دەکات لەسەر بەدیھێنانی ئەو گۆڕانکارییانەی دەیخوازن.» مێتاکریتیک ٨٤ لە ١٠٠ی بە فیلمەکەدا، لەسەر بۆچوونی ١٨ ڕەخنەگر، ھەروەھا ستایشی فیلمەکەیان کرد.
ڕەخنەگری بەریتانی پیتەر برادشۆو بۆ گاردیان نووسی "ئایا بۆچوون و بەزییەکانمان لەسەر مافەکانی مرۆڤ لەئاستی نێونەتەوەیی بە مەلالەیی بووە؟". نیل مینۆو لە وێبگەی ڕۆجەر ئەلبەرت نووسی، دەرھێنەر بەباشی لە نادیە موراد گەیشتووە کە لێرەدا دوو چیڕۆک ھەن بۆ باسکردن؛ یەکەمیان چیڕۆکی ژنێکی لاو کە ھیچ ئامانجێکی ئەوەی نەبووە ببێتە کەسایەتییەکی جیھانی، وە دووەمیان ھەمان ژنی لاو بەناچاری لەژیانێکی مەرگسات و ئازاردا بەردەوامبێت. دەیڤد ئرلیچ بۆ ئیندیوایر پلەی بی+ بە فیلمەکەدا، ھەروەھا لەباسی فیلمەکەدا وتی، ئەم فیلمە بەسەرکەوتویی و ڕاستگۆیانە زانیاری لەبارەی جینۆسایدی ئێزدییەکان بە بینەر دەدات. نیگل ئەندرێوس بۆ فایناشیال تایمز نووسی، فیلمی لەسەر شانەکانی ئەو نزیکە لە شتێکی زۆر خراپ. پات مولین لەبارەی فیلمەکە نووسیویەتی، وێڕای ئەوەی چیڕۆکی فیلمەکە شایەنی گرنگی پێدانە بەڵام فیلمەکە وەک دەرچوونێکە لە چیڕۆکی نادیە وایە.
کینیت توران لە لۆس ئەنجەلیس تایمز لە وەسفی فیلمەکەدا نووسی «نەرم و ورووژێنەرە، سۆزدارانەیە، بە ھەستیاری و ھێزەوە درووستکراوە». ئێد گیبس لە لیتڵ وایت لایس وە ویزبێرگ لە ڤارایتی ھەردووکیان کۆکبوون لەسەر لایەنی دڵتەزێن و بەھێزییەکەی. ڕۆجەر موور بۆ موڤی نەیشن نووسی کە قسەکانی نادیە لەو فیلمە وادەکات بینەر فرمێسک بەچاویدا بێتە خوارەوە. جۆن دیفی لە ھۆلیوود ڕیپۆرتەر لە وەسفی فیلمەکەدا نووسی، «زۆر ماندووکەرە، پڕە لە کووشتن و دەستدرێژی سێکسی و تکاکاری بۆ ڕاکێشانی چاوی جیھان»، پێی وایە بینەری دەبێت لە شاشەی بچووکەکان (دەرەوەی سینەما). ئۆین ڕیچاردز لە زە ئارتس دیسک، ستایشی دەرھێنانی فیلمەکەی کرد، ھەروەھا بە ناساندنێکی نایابی وێناکرد. تیم گریسۆن لە سکرین ئینتەرناشناڵ ئەویش بەھەمان شێوە ستایشی دەرھێنەری کرد و نووسی، بۆمباخ ھیوایەکی ھێنا لەگەڵ ڕووانینێک ڕوون".
دە پریتی ڕێکلێس
گرووپەکە لە ساڵی ٢٠٠٩دا دامەزراوە و ھەر لە ھەمان ساڵدا یەکەم ئەلبوومی ستودیۆیان کەوتە بازاڕەکانەوە بە ناوی گڕم تێبەربە کە سێ تاکی سەرکەوتوی لەخۆ گرتبوو، گۆرانی "مەیک می وانە دای یەکێک بوو لەو سیانەو بەناوبانگترین گۆرانی گرووپەکەیە تاکو ئەمڕۆ. لە نزیکەکانی ٢٠١٢ گرووپەکە یەکەمین تۆمارکراوی درێژخایەنیان بڵاو کردەوە بە ناوی وەک پیاو لێم بدە''. دە پریتی ڕێکلێس لە ساڵی ٢٠١٤ گرووپەکە دووەم ئەلبوومی ستودۆیان بڵاوکردەوە بە ناوی دەڕۆم بۆ دۆزەخ، کە دوو تاکەگۆرانی لەخۆگرتبوو کە توانی بەسەر چارتەکانی شانشینی یەکگرتوو، ویلایەتە یەکگرتووەکان کە پێکھاتبوون لە «بەھەشت دەزانێت» و «جیھانی شێواو.»
گرووپەکە گەشتێکی جیھانییان ئەنجامدا لە ساڵی ٢٠١٠ بۆ پرۆمۆتکردنی ئەلبومەکەیان، گەشتی گڕم تێبەربە، کە کۆتایی پێھات لە مارتی ٢٠١٢دا. ئەوان ھەروەھا ھەڵبژێردراون وەک یارماتیدەر بۆ چەند ھونەرمەندێک وەک مێرلن مانسن، ئێڤەنێسێنس و نیکڵباک.
لە زووەکانی ئەیلوولی ٢٠١٥دا بەڕێوەبەری گرووپ تایلەر مۆمسن ڕایگەیاند کە گرووپەکە کار لەسەر بەرھەمی نوێ دەکات لە ستودیۆ. سێیەم ئەلبوومی گرووپەکە «ئەوەی بۆی دەفرۆشیت» لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ لەلایەن ڕەیزەر ئێند تایەوە بڵاوکرایەوە. بۆ پرۆمۆتکردنی ئەلبوومە نوێکەیان، گرووپەکە گەشتێکی دەستپێکرد بە درێژایی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ کە لە ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ کۆتایی پێھات.
٢٠٠٩–١٢: دامەزران، تۆماری درێژخایەن و گڕم تێبەربە
150px|وێنۆک|چەپ|upright|تایلەر مۆمسن لە کۆنسێرتی راپد تۆور لە ساڵی ٢٠١٠دا بۆ دوو ساڵ، گۆرانیبێژ، بەیژەن و خانمەئەکتەر تایلەر مۆمسن لەگەڵ چەند بەرھەمھێنەرێکدا کاری دەکرد پێش ناسینی کاتۆ خاندوالا. مۆمسن ئاماژەی بەوە داوە کە ئەو خاندوالای بەدڵ بووە چونکە ئەو بەرھەمھێنەرێکی مۆسیقای ڕۆک بووە و ھی پۆپ نەبووە. خاندوالا مۆمسنی ناساند بە بێن فیلیپس و ئەو سیانە بە یەکەوە دەستیان کرد بە نووسینەوەی مۆسیقا. ٣ ژەنیاری تر، کە ناویان نەبراوە، بە کرێ گیرابوون بۆ ئەوەی گرووپێک دامەزرێنن لەگەڵ مۆمسن. گرووپەکە سەرەتا بە ڕەسەنی بە «زە ڕێکڵێس» ناسرابوون، بەڵام ناچاربوون ناوەکە بگۆڕن بەھۆی ئەوەی لایەنێکی تر بە یاسایی ئەو ناوەی ھەڵگرتبوو. ئەم گرووپە نوێیە سەرەتا یەکەم کۆنسێرت و نمایشی ڕاستەوخۆیان ئەنجامدا لە ٥ی ئایاری ٢٠٠٩ لە نیویۆرک. دوای حەوت کۆنسێرت، ئەندامانی گرووپەکە گۆڕدران. دواتر گرووپەکە ئەندامە جێگیرەکانی دامەزران و پێکھات لە تایلەر مۆمسن (گۆرانیبێژی سەرەکی، بەیسژەن) لەگەڵ جان سێکاڵۆ (گیتارژەن)، مات چیارێلی (بەیسژەن)، لەگەڵ نیک کاربۆن (تەپڵژەن). کاتێک ئەندامە نوێکان بە فەرمی ھاتنە گرووپەکەوە، دیسانەوە ئەوان لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٩ لە ھەمان شوێندا لە نیویۆرک کۆنسێرتێکیان کردەوە، لە ھۆڵی زە ئانێکس. ئەوان چەند دێمۆیەکیان تۆمار کرد لە ساڵی ٢٠٠٩دا و ھەروەھا کۆنسێرتیان بۆ زە ڤێرۆنیکاس کردەوە لە کاتی گەشتەکەیان بە ئەمریکای باکووردا. لە ٢٠١٠دا، سێکاڵۆ و چیارێلی و کاربۆن گرووپەکەیان بەجێھێشت.
لە ئێستادا گرووپەکە پێکھاتووە لە تایلەر مۆمسن لەگەڵ بێن فیڵیپس وەک گیتارژەنی سەرەکی، مارک دامۆن وەک بەیسژەن و جەیمی پێرکنز وەک تەپڵژەن. ھەموو ئەم ئەندامانە، بێجگە لە مۆمسن، پێشووتر لە گرووپێکدا بەناوی «فەیمس» ئەندام بوون و کاریان کردووە لە سەرەتاکانی دەیەی ٢٠٠٠دا.
٢٠١٢–١٣: ئی-پی وەکو پیاو لێم بدە
گەشتی دەرمان دووەم گەشتی گەورەی دە پریتی ڕێکلێس بوو کە ئەنجام درا بۆ ناساندن و ڕێکلام کردن بۆ یەکەم ئەلبومی دەرکەوتنی ساڵی ٢٠١٠یان بە ناوی گڕم تێ بەردە، لەگەڵ ئی-پییەکەیان بە ناوی وەکو پیاو لێم بدە. ڕێکەوتی گەشتەکان لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ بڵاوکرانەوە لە ڕێگەی ماڵپەڕی فەرمی گرووپەکەوە. گرووپەکە لە چەند ھۆڵێک کە ساڵێک پێش گەشتەکە سەردانیان کردبوو کۆنسێرتیان ئەنجام دایەوە، ٥٢ نامیشیان لە ئەمریکای باکوور، ٥ دانە لە ئەفریقیای باشوور و دوانیشیان لە ئاسیا ئەنجام دا.
کیم کۆت-بی
کیم کۆبی (بە کۆری:김꽃비; لەدایکبووی ٢٤ی ئەیلولی ١٩٨٥) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە،
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی گراند بێڵ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور
جەنگی عوسمانی - ڕووس (١٦٨٦–١٧٠٠)
وێنۆک جەنگی عوسمانی - ڕووس یان شەڕی ڕوسی - تورکی (١٦٨٦–١٧٠٠) بەشێک بوو لەھەوڵی ھاوبەشی ئەورووپا بۆ بەرپەچدانەوەی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی، کە بەجەنگی گەورەی تورکیا ناسراوە. جەنگی ڕوسیا و تورکیا یاخود ڕووس و عوسمانییەکان کاتێک دەستی پێکرد ڕووسەکان چوونە پاڵ ھاوپەیمانی دژە عوسمانی لە ئەورووپا کە لە ھابسبورگ لەنەمساو پۆڵەندا، لیتوانیا و ڤینیسیا پێک ھاتبوون لە ساڵی ١٦٨٦ کە بەکۆمەڵەی پیرۆزیش ناسراوە. شەڕی نێوانیان تا ساڵی ١٧٠٠ بەردەوام بوو لە ئەنجامی ئەم شەرانەدا ژمارەیەکی زۆر لە سەربازان و خەلکی مەدەنی کوژران و برینداربوون. بەھۆی ئەوەی ڕووسەکان مەبەستیان بوو ھێرشبکەنە سەر ئیمپڕاتۆرییەتی سوید ساڵی ١٧٠٠ بە شێوەیەکی فەرمی پەیماننامەی ئاشتیان لەگەڵ عوسمانییەکان بەست و شەڕی ١٤ ساڵەیان کۆتایی ھات.
لینوکسی زێن واڵک
سەرچاوەکان
پۆل:لینوکس پۆل:دابەشکراوەی لینوکس
کوتایسی
کوتایسی شارێکە و بەھۆی گرنگی ئابووری و ژمارەی دانیشتووانەکەیەوە دووەم گەورەترین شاری جۆرجیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٠٢ بە نزیکەی ٢١٥ ھەزار و ٧٠٠ کەس مەزەندە کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی گورجستان پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی گورجستان پۆل:کوتایسی پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆرتۆ ڕیکۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
پۆرتۆ ڕیکۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
مسز
مسز. نازناوێکی ئینگلیزییە بۆ ئاماژە کردن بۆ ژنە ھاوسەردارەکان بەکاردێت.
حامید بێھداد
حەمەد بێھداد، لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٣٥٢ لە دایکبووە، ئەکتەرێکی ئێرانییە. بۆ یەکەمجار بە فیلمی کۆتایی یارییەکە بە سینەمای ئێران ناسێندرا و بۆ ئەم فیلمەش پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی سیمۆرگ کریستاڵ بۆ باشترین ئەکتەر لە فێستیڤاڵی فیلمی فەجر. لە فیلمەکانی وەک: بوتیک, ستار کافێ, ڕۆژی سێیەم, کەس نازانێت دەربارەی پشیلە ئێرانییەکان، تاوان, سەعدات ئاباد،  قژی ئەستوور , ماڵی کچەکە , نیوەشەو ڕوویدا , سێد موئابار, قەسر شیرین, ڕۆڵی بینیووە لە فیلمی تاوان لە دەرھێنانی مەسعوود کیمیای سیمۆرگ کریستاڵ خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی لە ٢٩ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر وەرگرت. یەکێک لە نوێترین خەڵاتەکانی خەڵاتی بەناوبانگی باشترین ئەکتەرە لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی شەنگەھای لە ساڵی ٢٠١٩ بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی کۆشکی شیرین.
پۆرتۆ ڕیکۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
مسز
ئەمانەش ببینە
پۆل:ڕێزلێنان پۆل:زمانی ئینگلیزی
حامید بێھداد
لە ماوەی ژیانی ھونەریدا، حەمەد بێھداد لەلایەن زۆرێک لە دەرھێنەرە بەناوبانگەکانی سینەمای ئێرانەوە بانگێشت کراوە بۆ ھاوکاریکردن، وەک: عەباس کیارۆستەمی، ناسر تەقوای، ئەسغەر فەرھادی، بەھرام بایزایی، داریوش مێھرجوی، مەسعوود کیمیایی، بەھمەن فەرمانەرا، پەرویز شەھبازی و بەھمەن قوبادی. ھەروەھا بێھداد لە چەندین ئاھەنگ و فێستیڤاڵەوە پاڵێوراو بووە بۆ خەڵاتی نواندن بەھۆی نواندن لە زۆرێک لە فیلمەکانیدا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی پۆل:خەڵکی مەشھەد پۆل:زیندووان پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
دیلان چەرخی خواروو
دیلان چەرخی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سەندوس، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەدووری (٦کم) دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی نەغەدەوە.
جوگرافیا
دیلان چەرخی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کارێزەی شکاک و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئارنێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تازەکەندی دیم لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حەسەن نوران.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
تاقیکردنەوەی شاھانە
وێنۆک|کاندیدکراوەکان ئەوانەی تاقیکردنەوەکەیان ئەنجامدابوو لەبەردەم دیوارێکی بەردەم شوێنی تاقیکردنەوەکە وەستاون کە ئەنجامی تاقیکردنەوەکانی تیایدا ھەڵواسراوە. تاقیکردنەوەی شاھانەی چین یان کێجو سیستمێکی تاقیکردنەوەیی شارستانیە کە لە مێژووی شاھانەیی چین بوونی ھەبووە بۆ ھەڵبژاردنی کاندیدکراوەکان و سەرکەوتووان بۆ بیروکراتی و پۆستە شایستە ھەڵبژێدراوەکان
کۆیک
کۆیک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بازیان، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کۆیک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی بازیان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاڵی بزاو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بەگەجانی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خاڵدان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دوێڵەکان
دوێڵەکان گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دوێڵەکان لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی کۆلکە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ماوەت و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی گوڵێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ژاژڵێ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فازل بەرواری
فازل جەمیل بەرواری ئەفسەر لە سووپای عێراق بە پلەی لیوا، لە ١٩٦٦لە دھۆک لەدایک بووە، سەڕۆکی تیپی زێڕین بوو لە سووپای عێراق بەرواری نازناوی خێڵەکەی بووە چونکە بەرواریەکان لە پاڕێزگای دھۆک دەژیین. پێشتر پێشمەرگە بووە لە وەزارەتی پێشمەرگەی کوردستان (١٩٨٠–١٩٩١)دوای ڕوخانی ڕژێمەکەی سەددام حوسێن لە چاڵاکیە تایبەتیەکانی سووپای عێراق کاری کردووە و دەستەی نەھێشتنی تیرۆری دامەزراندووە.
مێژوو
لە ساڵی ١٩٦٦ لە دھۆک لەدایک بووە، لەسەرەتای گەنجیەوە چۆتە ڕێز ھێزەکانی پێشمەرگەوە، دواتر لە ٢٠٠٤دوای جەنگی ئازادی عێراق چۆتە ناو سووپای عێراق.
لەناو سووپای عێراق پلەبەندی بۆکرا تابووە سەرۆکی یەکەی ھێزی پرۆسەتایبەتیەکانی عێراق، کە پوختەی ھێزێکی ھەڵبژێردراوی تایبەت بوون کەلەلایەن ھێزەتایبەتیەکانی عێراقەوە ڕاھێنانیان پێکرابوو، وە چەکدارکرابوون بە چەکی ئەمریکی، سەرپەرشتیکاری جەنگی ئەنبار بوو لە ٢٠١٤.
تۆمارە سەربازییەکان
ھەروەھا بەشداری دیاری شەرەکانی دژ بەبەرھەڵستکاریەکانی عەرەبی جبور و ناوچەی عەززە ە سەلمان پاک و شاری سەدر و عەتیفیە و مەحمودیە و بەغدای نوێ و نەعیریە و کارگەکانی کەربەلا و حیللە و ڕومادی و تکریت و بێجی و جەزیرەی عەرەبی لە موسڵ کردوە.
مردن
لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨ بەھۆی نەخۆشی جەڵدەی دڵەوە لەناو ماڵەکەی خۆی لە دھۆک مرد.
بەڕازیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
بەڕازیل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
فازل بەرواری
سەرچاوەکان
پۆل:مردووان بەھۆی جەڵدەی دڵ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:مردووانی ٢٠١٨ پۆل:خەڵکی دھۆک
فەقیەبەگلوو
فەقیەبەگلوو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ بەراندێزا ئەڤراز، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
فەقیەبەگلوو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
لی ئیون-جو
لی ئیون-جو (لەدایکبووی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٠ بۆ ٢٢ی شوباتی ٢٠٠٥) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی گونسان پۆل:دەرچووانی زانکۆی دانکوک پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی گراند بێڵ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:مردووانی ٢٠٠٥
پێنج شاعیرەکەی دواتری باخچەی باشوور
پێنج شاعیرەکەی دواتری باخچەی باشوور (بە چینی سادەکراو:南园后五子;، چینی دێرین:南園后五子 خوێندنەوە: نان-یوان ھۆو وو زی) کۆمەڵەیەک شاعیری گرنگ و ناسراوی سەدەی ١٦ەم بوون پێکھاتبوو لە لیانگ یۆیو (梁有誉)، ئۆو دارێن (歐大任)، لی مینبیاوۆ (黎民表),، وو دان (吴旦),، و لی شیسینگ (李时行)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانەدانی مینگ پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ پۆل:بزاڤ و گروپەکانی شیعری چینی
بۆ نێو باھۆزەکە
بۆ نێو باھۆزەکە فیلمێکی کارەساتی گرتەی دۆزراوەی ئەمریکیی ٢٠١٤یە لەلایەن ستیڤن کوەیڵ دەرھێنراوە، لەلایەن جۆن سوێتنام نووسراوە، ھەریەکە لە ڕیچارد ئارمتیج، سارا وەین کاڵیز، مات واڵش، ئەلیشا دێبنام-کاری و ئارلێن ئێسکارپێتا ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. فیلمێکی کارەساتی کەشناسییە، باس لە شەپۆلێک تۆرنادۆ دەکات کە لە شارۆچکە خەیاڵییەکەی سیلڤەرتن لە ویلایەتی ئۆکلاھۆما دەدات. فیلمەکە لە ٨ی ئابی ٢٠١٤ لەلایەن وارنەر برۆس. پیکچەرز بڵاو کرایەوە و لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی جۆراوجۆری وەرگرتووە، ھەندێک فیلمەکەیان بە فیلمی گردەبا بەراورد کردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤ پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی ڤیلەیج ڕۆدشۆ پیکچەرز پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە تۆرنادۆکان پۆل:فیلمەکانی نیو لاین سینەما پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی مانەوە پۆل:فیلمە گرتە دۆزراوەکان پۆل:فیلمە کارەساتییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی دیوون ئینتەرتەیمێنت پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن برایەن تایلەر تۆمارکراون
قوتان
قوتان گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی زەنگەبار، ناوچەی ناوەندی شارستانی پۆلدەشت، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
قوتان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی جەمال ئاوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی ساختمان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قارقولوقی سەروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئۆروج محەمەدکەندی.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مێژووی نارنیا: شێرەکە، جادووگەرەکە و دۆلابی جلەکە
مێژووی نارنیا: شێرەکە، جادووگەرەکە و دۆلابی جلەکە فیلمێکی ساڵی ٢٠٠٥ی جۆری خایاڵی بەرزە. فیلمەکە هاوبەشی وڵاتانی بەریتانیا، ئەمریکایە. فیلمەکە لە دەرهێنانی (ئەندریو ئادەمسۆن)ە و لە بەرهەمهێنانی (ماڕک جۆهنسۆن، فیلیپ ستیور)ە.
مۆسیقا
گۆرانیەکە لە ڕێکخستنی (هاری گریگسۆن)ە،کەخۆی پێشتر لەگەڵ دەرهێنەر (ئەندریو ئادەمسۆن) کاری کردووە لە فیلمەکانی شڕێک (٢٠٠١) و شڕێک ٢ (٢٠٠٢). فیلمەکە چەند گۆرانیێکی تێدا دانراووە. و هەروەها یەکێک لە گۆرانیەکانی ئەیمی لی کە گۆرانیبێژ و ئەندامی گرووپی ڕۆکی ئێڤەنێسێنسەوە وترابوو بەڵام نەخرایە نێو فیلمەکە بەھۆی تاریکییەکەیەوە.
بڵاوکردنەوە
فیلمەکە لە ڕێکەوتی ٧ی کانونی دووەمی ٢٠٠٥ بۆ یەکەمجار لە شاری لەندەن پیشاندرا. وەدواتر بەشێوەی گشتی لە شوێنەکانی تر بڵاوکرایەووە، وەلە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بۆ یەکەمجار فرۆشرا و بڵاوکرایەوە. وەلە ٩ی هەمان مانگ لە باککوری ئەمریکا و وڵاتانی ئەورووپا دەستکرا بە فرۆشتنی فیلمەکە.
بۆکس ئۆفیس
فیلمەکە لەسەرانسەری جیهاندا بڕی 745,013,115 دۆلاری بەدەستهێناووە، کەلە پلەی (٥٥ەمین بەرزترین داهات)ە لە جیهاندا.
پەراوێزەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٥ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە خەیاڵیەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە بەریتانییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیوزیلاند گیراون پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون پۆل:فیلمەکان لە کۆماری چیک وێنەگیراون پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان) پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە شاھانەکان پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی ئەندرۆ ئادەمسۆن پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھاری گرێگسۆن-ویلیامزەوە تۆمارکراون پۆل:فیلمەکان کە لە قەڵاکاندا ڕوودەدەن پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی ئەندرۆ ئادەمسۆن پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی کریستوفر مارکوس و ستیڤن مەکفیلی
ئەنھەرا نشیو
ئەنھەرا نشیو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ ڕەوزە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئەنھەرا نشیو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) و مەسیحی پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
چاپخانە کوردییەکان
وێنۆک|پەیکەری گیوی موکریانی لە [[ھەولێر لە شوێنی چاپخانەکەی]] چاپخانە کوردییەکان دیارە چاپخانە تا گەیشتۆتە ئەم ڕۆژە زیاتر لە ٥٠٠ ساڵ خەباتی ویستووە، پێنج سەدەیە ئەم ئامێرە پڕ ھەستیارە توانیویەتی گەلانی دونیا لە دەوری خۆی کۆبکاتەوە، لە سادەترین ئاستی ئامێری چاپەوە تا نوێترین و گەورەترین چاپخانە ئەمڕۆ بە ھەزاران چاپخانە لە جیھاندا ھەن، مەبەستیان خزمەتکردنە بە مرۆڤایەتی، چاپخانە ڕۆڵێکی مەزن و دیاری بینیوە لە نەخشەسازی و ڕێکخەری ھەموو بەرھەمە چاپکراوەکان.
یەکەم چاپخانە کە ھاتە لە عێراق
لەرووی چاپگەریەوە ووڵاتی عێراق لەسەر ئاستی ناوچەی خۆرھەڵاتی ناوەڕاست و ووڵاتانی عەرەبی پلەیەکی پێشکەوتووی ھەیە، سەرچاوە مێژووییەکان نووسیویانە، یەکەم چاپخانە کەھاتۆتە عێراق ناوی (چاپخانەی خانەی ئاشتی) بووەو لە ساڵی (١٨٣٠) لەلایەن والی ئەوکاتی عوسمانیەکان (مەدحەت پاشا) ھێندراوەو بەڕێوەبەرەکەشی (سەعید تەریحی) بووەو لە ساڵی (١٨٦٩) بەو چاپخانەیە ڕۆژنامەی (زەورا) وەک کۆنترین و یەکەم ڕۆژنامەی عێراق چاپکراوەو دواتر ئەرکەکەی سپێردراوە بەشاعیری کوردو عەرەبی نووس (جەمیل سدقی زەھاوی)، ئەمە جگە لەبەڕێوەبەری نووسینی ڕۆژنامەکە.
یەکەمین چاپخانە لە کوردستان
یەکەمین چاپخانە لە شاری ھەولێر لە ساڵی (١٩٢٥) دانرا، دانانی ئەو چاپخانەیە لەلایەن دانەر و ڕووناکبیری کورد (حوسێن حوزنی موکریانی) دوای ئەوەی لە ساڵی (١٩١٥) موکریانی چاپخانەیەک لە وڵاتی ئەڵمانیا دەکڕێ و دواتر پیتەکانی (پ-چ-گ-ڤ) لەسەر چاپخانەکەدا دادەنێ، تاوەکو زمانی کوردی بە ڕێنووسی تەواوە کار بکات، لەسەرەتادا لە ساڵی (١٩٢٥) چاپخانەکەی ھێنایە ڕەواندوز لەوێ گۆڤارێکی چاپ و دەرکرد بە ناوی (زاری کرمانجی) بۆ ماوەی ساڵێک، دواتر چاپخانەکەی ھێنایە ژێر دیواری قەڵای ھەولێر، کە ئێستا دەکەوێتە نزیک پارێزگای ئێستای ھەولێر، ئەو شوێنە دوای ئەوەی دەکرێ بە چاپخانە و چەندین ڕۆژنامە و گۆڤار و بڵاوکراوە لەو چاپخانەیە چاپ دەکرا، بوو بە مەڵبەندێکی ڕۆشنبیری و فیکری، زۆربەی نووسەرانی گشت شارەکانی کوردستان سەردانی ئەو شوێنەیان دەکرد، تەنانەت لەبەردەم دەرگای چاپخانەکە، کتێبخانەیەک ھەبوو، لەوێوە کتێب و بڵاوکراوەکان دەبینران و بڵاو دەکرانەوە، دوای کۆچی دوایی حوسێن حوزنی موکریان لە ساڵی (١٩٤٧) کە بە نەخۆشی ماڵاوایی لە ژیان کرد، دواتر لەلایەن (گیوی موکریانی) برای، سەرپەرشتی چاپخانەکەی کرد، ئێستا لە شوێنی ئەو چاپخانەیە کە نەماوە، پەیکەرێکی (گیوی موکریانی) لە ژێر دیواری قەڵای ھەولێر و لە شوێنی چاپخانە کۆنەکە دانراوە.
چاپخانە کوردییەکانی کوردستان تا ساڵی ١٩٩١
چاپخانەکانی شاری کەرکووک
چاپخانەکانی شاری سلێمانی
چاپخانەکانی شاری ھەولێر
چاپخانەکانی شاری دھۆک
سەرچاوەکان
پۆل:گۆڤارەکان بە زمانی کوردی پۆل:زمانی کوردی پۆل:میدیای بەکۆمەڵ بە زمانی کوردی پۆل:چاندی زمانی کوردی پۆل:ڕۆژنامەوانی پۆل:چاپخانەکان پۆل:نووسەرانی کورد
تیۆری پیلانگێڕی (فیلم)
تیۆری پیلانگێڕی فیلمێکی ئەکشنی سیاسی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩٧، دەرھێنراوە لەلایەن «ڕیچارد دۆنەر»، سیناریۆی ڕەسەنی لەلایەن برایان ھێلگلاندەوەیە، کە باس لە سەنتەرێکی شۆفێری تاکسی سەرنجڕاکێش بەرۆڵی مێل گیبسۆن دەکات، کە پێی وایە زۆرێک لە ڕووداوەکانی جیھان بەپێی پلانەکانی حکوومەت دەست پێدەکەن، و پارێزەری وەزارەتی داد جوولیا ڕۆبێرتز تێکەڵ بە ژیانی دەبێت، فیلمەکە لە ڕووی دارایییەوە سەرکەوتوو بوو، بەڵام پێداچوونەوەی ڕەخنەگرانە تێکەڵ بوون.
بەرھەمھێنان
ھەموو ئەو دیمەنانەی لە کێڵگەی ئەسپەکان وێنەگیراون، پشکی شێریان بەکارھێناوە لە کێڵگەی گرینویچ. ئەو دامەزراوەیییە لەلایەن ئەندامی تیمی ئیکستریانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پیتەر لیۆنەوە خاوەندارێتی دەکرێت، کە لە کۆتایی فیلمەکەدا ڕاھێنەرایەتی جوولیا ڕۆبێرتسی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٧ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ڕاونانی فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون پۆل:فیلمی تەکنەلۆجیای هەستبزوێن پۆل:ئەو فیلمانەی کە تەوەری پزیشکیین پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درامییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون پۆل:فیلمی تەکنەلۆجیای ھەستبزوێن پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
پۆرتۆ ڕیکۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
پۆرتۆ ڕیکۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
پیو دی پای
فیلیکیس ئارڤید ئالف شێڵبێرگ (, ؛ لەدایکبووی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٩)، ناسراو بە ناوی پیودی‌پای، یووتیووبەر، کۆمێدیان، گەیمەر، و خێرخوازی سویدییە کە لە ئینگلتەرا نیشتەجێیە، کە بە زۆری بەھۆی ڤیدیۆی یاریکردنەکانی و پەخشە کۆمێدییەکانییەوە ناسراوە.
دوای دروستکردنی چانێڵی یووتیووبەکەی لە ٢٠١٠، شێڵبێرگ ڤیدیۆی یاریکردنی یارییە ترسناک و ئاکشنەکانی بڵاودەکردەوە. چانێڵەکەی گەشەکردنێکی گەورەی بە خۆیەوە بینی لە دوو ساڵی دواتردا و گەیشتە ١ میلیۆن سەبسکرایبەر لە تەممووزی ٢٠١٢. بەپێی کات ستایلی ڤیدیۆکانی گۆڕاوە کە تێیاندا ڤڵۆگ، کورتە ڤیدیۆی کۆمێدی، بەرنامە و موزیک ڤیدیۆی تێدابووە.
شێڵبێرگ بوو بە خاوەنی زۆرترین سەبسکرایبەر لە ١٥ی ئابی ٢٠١٣ و خێرا بەزێندرا لە کۆتاییی ٢٠١٣ لەلایەن چانێڵی یووتیووبەوە، تا سەرەتاکانی ٢٠١٩ نازناوەکەی ھەڵگرت، تا پێشبڕکێی کرد لەگەڵ تۆمارگەی ھیندیی تی-سیریێس. کۆتایییەکەی ناوبانگێکی زۆری پەیداکرد لە ئەپڕیڵی ئەو ساڵەدا، لەکاتێکدا چانێڵەکەی شێڵبێرگ بە خاوەنی دووەم زۆرترین سەبسکرایبەر لە پلاتفۆرمەکەدا دەمێنێتەوە، کە زیاتر ١٠٦ میلیۆن سەبسکرایبەری ھەیە، بەپێی ٢ی ئابی ٢٠٢٠. لە ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ تا ١٤ فێبریوەریی ٢٠١٧، شێڵبێرگ خاوەنی پڕبینەرتین چانێڵ بوو لە یووتیووب. ، چانێڵەکەی خاوەنی ٢٥ میلیۆن بینەرە، کە دەکاتە ١٦ھەم پڕبینەرتین چانێڵی پلاتفۆرمەکە.
ناوبانگی شێڵبێرگ لە یووتیووب و میدیاکاندا وای لێکردووە ببێتە یەکێک لە دیارترین کەسایەتییەکانی ناو ئینتەرنێت و ڤیدیۆ دروستکەرەکان. لە ٢٠١٦دا، گۆڤاری تایم ناوی یەکێک لە بەناوبانگترین کەسەکانی لێنا.
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>
سەرچاوەی ڤیدیۆ و پلەیلیستە سەرەکییەکان
<references group="‡"/>
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩ پۆل:زیندووان پۆل:یوتیووبەری کۆمێدی پۆل:یوتیووبەری نێر پۆل:یوتیووبەری سوێدی پۆل:کەناڵەکان بە زمانی ئینگلیزی لە یوتیووب پۆل:یوتیووبەرە کوڕەکان پۆل:یووتیووبەرە مۆسیقییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی
شەڕی ئەمریکا و مەکسیک
شەڕی ئەمریکا و مەکسیک ململانێیەکی چەکداری بوو لە نێوان ئەمریکا و مەکسیک لە ساڵی ١٨٤٦ تا ١٨٤٨ کە دوای لکاندنی تەکساس بە ئەمریکا لە ساڵی ١٨٤٥ ڕوویدا، چونکە حکوومەتی مەکسیک پەیمانی ڤێلاسکۆی پێشێل کرد؛ کە لەلایەن ژەنەڕاڵ ئەنتۆنیۆ لۆپێز دی سانتا ئانا واژوو کرا کاتێک لەلایەن سوپای تەکساسەوە لە کاتی شۆڕشی تەکساس لە ساڵی ١٨٣٦دا گیرا، ئەو نەیناسی. ویلایەتی تەکساس بە کردەوە ویلایەتێکی سەربەخۆ بوو، بەڵام زۆربەی ھاووڵاتیانی ئارەزووی ئەوەیان دەکرد بچنە ناو ئەمریکاوە. سیاسەتمەدارانی ناوخۆی ئەمریکا ڕێگریان لە لکاندنی ویلایەتی تەکساس کرد، چونکە وەک دەوڵەتێکی کۆیلەیی دەیانبینی، ئەمەش ھاوسەنگی ھێزی نێوان ویلایەتە ئازادەکانی باکوور و دەوڵەتە کۆیلەکانی باشووری تێکدا. لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی ١٨٤٤دا، جەیمس پۆلک، دیموکرات بە بیرۆکەی فراوانکردنی خاکی ئەمریکا بۆ ئۆریگۆن و تەکساس ھەڵبژێردرا. پۆلک دەیویست خاکی وڵاتەکە یان بە ڕێگەی ئاشتیانە یان بە ڕێگەی چەکداری فراوانتر بکات و بە لکاندنی ویلایەتی تەکساس لە ساڵی ١٨٤٥، بە ئاشتیانە بەدوای ئەو ئامانجەدا ڕۆیشت. ئەمەش بۆ مەکسیک قورس بوو، بەڵام پۆلک لە ھەنگاوێکی پێشوەختەدا سەربازانی ئەمریکای نارد بۆ ناوچەکە، ھەروەھا دیپلۆماتکارێکی ھایتی نارد بۆ مەکسیک بۆ ئەوەی ھەوڵی دانوستان لەسەر کڕینی خاکەکە بدات. بوونی سەربازانی ئەمریکی ئیستفزازی بوو و بۆ ئەوە داڕێژرابوو کە مەکسیک وەسوەسە بکات بۆ دەستپێکردنی شەڕ و بە دانانی بەرپرسیارێتی دەستپێکردنی شەڕ لەسەر مەکسیک، ڕێگەی بە پۆلک دا کە لەگەڵ کۆنگرێسدا مشتومڕ بکات سەبارەت بە پێویستی ڕاگەیاندنی شەڕ. ھێزەکانی مەکسیک ھێرشیان کردە سەر ھێزەکانی ئەمریکا و کۆنگرێسی ئەمریکا شەڕی ڕاگەیاند.
سەرچاوەکان
پۆل:شەڕەکان پۆل:مێژووی مەکسیک پۆل:مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:شەڕەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
سیبەل سیبەر
سیبەل سیبر (Sibel Siber؛ لە دایکبووی ١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٠) کەسایەتی ژنە سیاسەتواننی تورکی-قوبرسییە. ئەو لە ماوەی ١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣ تاوەکوو ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣ بوو بە سەرۆک وەزیرانی قوبرسی باکوور. ئەو یەکەمین ژنە لە وڵاتەکەی ئەو پۆستە وەربگرێت. سیبەل لە ماوەی ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٣ تاوەکوو ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ بوو بە سەرۆکی پەرلەمانی قوبرسی باکوور. ئەو دووەم ژنە لە دوای فاتیمە ئەکنۆغلو ببێتە سەرۆکی پەرلەمان.
کوردیی کرنی
کوردیی کرنی یان کرنیانە ناوی یەکێک لە بنزارەکانی دیالێکتی کوردیی باشوورییە کە تایبەتە بۆ کوردەکانی شاری کرن و گوندی حەریر لە نزیکی ئەو شارە. کوردیی کرنی تەنیا بنزاراوەی کوردیی باشوورییە ک ئرگاتیڤە و بەم ھۆیە ھەندێک پێیان وایە کە ئەم تایبەتمەندی لە کوردیی باشووریش بووە و لەناوچووە و ئێستاکە تەنیا لە بنزاراوەی کرنی ماوەتەوە.
گاوانی
گاوانی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بازیان، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گاوانی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ورمزیار و لە باشوور لەگەڵ گوندی داریکەلی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بەرانان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی لەتیف ئاوا.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
گوانگژۆو
گوانگژۆو (چینی سادەکراو:广州، چینی دێرین:廣州;) پایتەخت و گەورەترین شاری پارێزگای گوانگدۆنگە لە باشووری چین. دەکەوێتە ڕووباری مرواری بە نزیکەیی ١٢٠ کلیۆمەتر بەرەو ھۆنگ کۆنگ و ١٤٥ کلیۆمەتر بەرەو باکووری ماکاو، گوانگژۆو مێژووییەکی درێژخایەنی ٢٢٠٠ ساڵەی ھەیە وە ڕێگاییەکی سەرەکی بوو بۆ ڕێگای ئاوریشم وە تا ئێستاش بەردەوام وەک بەندەرێکی سەرەکی و ڕێگای گواستنەوە ەبکاردێت، ھەروەھاش وەک یەکێک لە گەورەترین شارەکانی چین
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەشی شوێنەکان پۆل:ناوچە شارییەکانی چین پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١ەمی پ.ز پۆل:پایتەختە پارێزگاکانی چین
بانکی یەکگرتووی ئەھلی
بانکی یەکگرتووی ئەھلی بانکێکە بنکەی سەرەکی دەکەوێتە مەنامە، بەحرەین. یەکێکە لە گەورەترین بانکەکانی بەحرەین. بانکەکە لقی لە ٨ وڵاتی ڕۆژهەڵاتی ناوین و بەریتانیا هەیە، لەوەتەی ئابی ٢٠٠٠، پشکەکانی بانکەکە خرایە لیستی بۆرسەی بەحرەین. هەروەها لە حوزەیرانی ٢٠٠٦، خرایە لیستی بۆرسەی کوەیت.
دۆڵبێشکی دڕی
دۆڵبێشکی دڕی گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دۆڵبێشکی دڕی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دڕی و لە باشوور لەگەڵ گوندی دۆڵبێشکی مام خۆشی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دێکۆن و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ووڵاغلو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پارێزگای مەعان
چەپ|وێنۆک| قەڵای شوبەک. چەپ|وێنۆک|دۆڵی موسا. چەپ|وێنۆک|ناوەندی گەشتیارانی پێترا. پارێزگای مەعان بریتیە لەگەورەترین پارێزگاکانی ئوردەن لە ڕووی ڕووبەرەوە، یەکەم ناوچە بوو کە لەدەرەوەی جیھانی عەرەبی ئاینی ئیسلامی پێ گەیشت، بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٥ ژمارەی دانیشتوانیان ١٤٤٬٠٨٢ کەسە، ئەم ڕێژەیەش دابەش بووە بۆ دوو بەش دەشتەکی و شارنشیین، شۆڕشی مەزنی عەرەبی لەم دەڤەرە دەستی پێکرد و کاتێک شازادە فەیسەڵ سەردانی عەممانی کرد بەم ناوچەیە تێپەڕ بوو. کەدووری نێوان مەعان و عەممان ٢١٦کم ە. کاتی خۆی عومەری کوڕی مەعان کوڕی بەنی ئومەییە ماڵێکی لەسەر ڕێی کاروانانی حەج دروستکردبوو ناوی نابوو شاری نەتەوەی شوعەیب، لەنزیک ماڵەکە بازاڕێکی درووستکرد بۆ کاروانچی و حاجیەکان. دواتر ھاشمیەکان برەوی زیاتریان پێدا لە ١١/٢/ ١٩٢٠ شازادە عەبدوڵلا سەردانی ناوچەکەی کرد لەلایەن خەڵکەکە پێشوازی گەرمی لێکرا، کاتێک شازادە عەبدوللا سەردانی مەعانی کرد چوارمانگ بوو فەرەنسیەکان سەربەخۆییان بە سووریەکان بەخشیبوو. بۆیە مەعان ببوە زێدی چاوپێکەوتنی شۆڕشگێرانی عەرەبی لە سووریا و عێراق و ئوردەن کە دواتر چوون بۆ عەممان.
پۆتان
پارێزگای مەعان کەوتۆتە بەشی باشووری میرنشینی ھاشمیی ئوردەنی بە دووری ٢١٠کم لە عەممانی پایتەخت دوورە.
ڕووبەر
ڕووبەری گشتی پارێزگاکە ٣٣١٦٣ کم کە سێ چارەگی شانشینەکە پێکدێنێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئوردن پۆل:بیابانەکان
یەکەکانی دژەتیرۆر
یەکەكانی دژە تیرۆر ( کورتکراوە:YAT) ھێزێکی تایبەتن بەشێکن لە ھێزە دیموکراتەکانی سووریا. پێکھاتوون لە زۆرترین مەشقپێکراو و ئەندامی یەکەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) و  یەکەکانی پاراستنی ژنان (یەپەژە). ڕابەرایەتی کراون لەلایەن فەرماندەی کوردانی ڕۆژاوای کوردستان (عەلی بۆتان) تا کوژرانی. ئەندامانی یەکەکەكانی دژە تیرۆر مەشقپێکراون لەلایەن وڵاتە یکگرتووەکانی تایبەت بە ھێزی کرداری و دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی (CIA).
مێژوو
یەکەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) ئەم ھێزە تایبەتیەیەیان پێکھێنا لە کۆتای ٢٠١٤، ئامانجی سەرەکی لە پێکھێنانی ئەم یەکە تایبەتیە لەناووبردنی ئەو شانە خەووتوانەبوو کە ڕێکخراوی تیرۆریستی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش) ئامادەیکردبوون لە ڕۆژاوای کوردستان کردەوەی تیرۆریستی ئەنجام بدەن. باشترین و مەشقپێکراوترین چەکدارەکانی یەکەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) و یەکەکانی پاراستنی ژنان (یەپەژە) دیاریكراون بۆ پێكھێنانی یەکەكانی دژە تیرۆر،ھەرچەندە لەو خاڵەدا یەکەکە بوونی ھەبووە پێشتر تەنھا بە ناو بەڵام لەڕاستیدا تایبەتی نەبووە و چینی ھەڵبژاردەی چەكدارەكانیشی درووست نەكرابوو. ئەم یەكەیە گۆڕدرا بۆ یەكەیەكی تایبەتی لەژێر سەركردايەتيى عەلى بۆتان ئەوو فەرماندەیەی یەكەكانی دژەتیرۆری بەرەوپێش برد و دەستی بە دانانی ئەندامەكان كرد بۆناو كۆرسی ڕاھێنان كە لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا كۆرسەكە ڕێكخرابوو لەژێر چاودێری هێزى تايبەتيى بەڕیتانی (SOF)،لەدرێژەی ھاوكاریەكانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا یەکەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) و یەکەکانی پاراستنی ژنان (یەپەژە) توانای كڕین و دابینكردنی سەرجەم پێداویستیەكانی یەكەكانی دژەتیرۆریان ھەبوو. ھەروەھا ھاوكاری و ھەماھەنگی لەنێوان هێزە كوردیەكان و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا زیادی كرد،یەكەكانی دژە تیرۆر زیاتر مەشقیان پێكراوە لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و هێزى تايبەتيى بەڕیتانی (SOF) و دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی (CIA) لە پێكھاتەی تایبەتی لە ڕۆژاوای کوردستان و ئوردن،ئەمە لە كاتێكدایە هەندێك فەرماندەى یەكەكانی دژە تیرۆر بەتایبەتی نێردران بۆ فۆرت براگ و فۆرت كامبەل بۆ ڕاهێنانى توند.
لەوو كاتەوەی درووستكراوە، ھێرشی ئنجامداوە دژی ڕێكخراوی تیرۆریستی (داعش) دیارترینیان بە ئامانج كردنی چەكدارەكانی ئەوو ڕێكخراوە بوو لە چیای قەزوان، ئەندامەكانی شانە خەووتوەكانی ڕێكخراوی تیرۆریستی (داعش)یان دەستگیردن، چالاكیەكانی ڕێكخراوەكەیان لە ڕۆژاوای كوردستان پەكخست.
بەڕازیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
بەڕازیل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
زانکۆی زاخۆ
زانکۆی زاخۆ زانکۆیەکی حکومیە، لەلایەن حکومەتی ھەرێمی کوردستانەوە بەڕێوە دەچێت، دەکەوێتە شارۆچکەی زاخۆ لە پاڕێزگای دھۆک لە کوردستانی باشوور.
مێژوو
لە ساڵی ٢٠١٠ وەک زانکۆیەکی سەربەخۆ ڕاگەیێنرا بەڵام خۆی لەبنەڕەتدا لە ساڵی ٢٠٠٥ دوو کۆلێژی لێکرایەوە وەک پاشکۆیەک سەربە زانکۆی دھۆک لە لایان بەڕێز مەسعود بارزانی سەرۆکی ئەوکاتی ھەرێمی کوردستان، دوو کۆلێژەکەش کۆلێژی پەروەردە و بازرگانی بوون کە دواتر بوون بە بندەک بۆ زانکۆی زاخۆ، زانکۆیەکە بەشێوەی سەربەخۆ لەگەڵ سێ زانکۆی تر دامەزران بە بریارێکی پەرلەمانی کوردستانەوە وەک چارەسەریەک بۆ پتربوونی خواستی خوێندن لەھەرێمدا.
کۆلێژی زانست
دوای ڕێکخستن و دامەزراندنی پەیکەربەندی زانکۆکە ھەردوو کۆلێژی پەروەردە و بازرگانی کە وەک پاشکۆی زانکۆی دھۆک بوون گوازرانەوە بۆ زانکۆی زاخۆ لە چوارچێوەی کۆلێژی زانست گونجاندنیان لەژێر ناوی کۆلێژی زانست و زانستە مرۆییەکان، کە بۆ خوێندنی ٢٠٠٥–٢٠٠٦خوێندکاریان وەرگرت، دوای ڕاگەیاندنی زانکۆی زاخۆ وەک زانکۆیەکی سەربەخۆ بەپێی بریاری وزاری ژماڕە ١٦٧٠ لە یۆلیۆی ٢٠١٠ و بریاری ٦٤٤ی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی لە ١٢یۆلیۆی ٢٠١٠. [١]
کۆلێژی زانست پێنج بەش لەخۆ دەگرێت:
ماوەی خوێندن لەکۆلێژەکان چواڕساڵە کە دواتر بڕوانامەی بەکالۆریۆس دەبەخشن بە دەرچوانیان. ئەم کۆلێژە کورسی خوێندنی باڵای بۆ بروانامەکانی ماجستێر و دکتۆرا دابین کردووە.
دەستەی فێرکردن و مامۆستایان خاوەنی بڕوانامەی بەرزن و کەسانی بەھرەمەندن کە بەشێوەیەکی نوێ و ھاوچەرخ فێرخوازان پێدەگەیێنن بە پشت بەستن بە پەیرەوی نوێ و گونجاو لەگەڵ سەردەم. کۆلێژەکە سەدان خول و ڕاھێنانی کردارەکی بۆ کارمەند و مامۆستایان و خوێندکاران کردۆتەوە.
کۆلێژی ئەندازیاری
کۆلێژی ئەندازیاری لە ٢٠١٣ کرایەوە. زانکۆی زاخۆ کۆلێژی ئەندازیاری نەوتی وەک یەکەم بەشی کۆلێژەکە ڕاگەیاند لە ٢٠١٣، ئەمەش بەھۆی داواکاری گۆرەپانی کوردستان بوو لەم بوارەدا بەھۆی دۆزینەوە و دەرھێنانی نەوت لەکوردستاندا، ماوەی خوێندن لە کۆلێژەکە چوارساڵە، خوێندکارانی بڕوانامەی بەکالۆریۆس وەردەگرن لەبواری ئەندازیاری نەوتدا، کۆلێژەکە لەلایەن دەستەیەکی پسپۆر و لێھاتوو بەڕێوە دەچێت کە پەیرەوی بەرنامەی نوێ و ھاوچەرخ دەکەن. کۆلێژەکە پەیوەندیەکی پتەوی دروستکردوە لەبوارەکانی پیشەسازی و ھاریکاری ئەکادیمی لەگەڵ کۆلێژەکانی تری کوردستان و جیھان، وەک زانکۆی سەلاحەددین و زانکۆی کۆیە و زانکۆی سلێمانی و زانکۆی لیدز و زانکۆی دێربی و زانکۆی نۆتنگھام و زانکۆی کۆلۆرادۆ.
کۆلێژەکە دوو بەش لەخۆدەگرێت کە بریتین لە:
کۆلێژی زانستە مرۆییەکان
کۆلێژەکە شەش بەش لەخۆ دەگرێت
کۆلێژی پەروەردە
کۆلێژەکە سێ بەش لەخۆ دەگرێت کە بریتین لە:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زاخۆ پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان پۆل:زانکۆکانی کوردستان پۆل:زانکۆکانی عێراق پۆل:زانکۆ کوردیەکان
کۆشکی شین
لە ڕاستیدا شوێنەکە کۆمەڵگەیەکە لە چەندین بینا پێک هاتووە، کە تا ڕادەیەکی زۆر بە شێوازی تەلارسازی نەریتی کۆری دروستکراوە لەگەڵ هەندێک توخم و ئاسانکاری تەلارسازی مۆدێرن.
چیۆنگ وا دا لەسەر شوێنی باخچەی شاهانەی شانشینی جۆسۆن (١٣٩٢-١٩١٠) دروستکراوە. لە کاتێکدا کە کۆشکی شین وەک فەرمانگەیەکی جێبەجێکردن بەکار دەهات، یەکێک بوو لە پارێزراوترین شوێنی نیشتەجێبوونی فەرمی لە ئاسیا.
لەگەڵ دەستبەکاربوونی سەرۆک یوون سووک یوول لە مانگی ئایاری ٢٠٢٢، چیتر کۆشکەکە وەک شوێنی نیشتەجێبوونی فەرمی سەرۆک نەما و بە تەواوی گۆڕدرا بۆ پارکێکی گشتی.
مێژوو
سەرەتای ئەو مێژووەی کە کۆشکی شینی تێیدا هەڵکەوتووە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی شانشینی گۆریۆ هەروەها وەک شوێنێکی بەناوبانگ ناوزەد کراوە.
بەو پێیەی پاشا سوکجۆنگ کە پاشای ئەو کاتە بوو، نامکیونگی لە سیئۆلی ئێستا دامەزراند و کۆشکێکی دروست کرد، کە ئەکادیمیای مۆدێرن مەزەندەی ئەوە دەکەن کە ئەو شوێنە کۆشکی شین (چیۆنگ وا دا)ی ئێستا دەکات.
ئێستا
لە ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٢، ییوون سووک یوول، سەرۆکی هەڵبژێردراوی کۆریای باشوور ڕایگەیاند کە لە ١٠ی ئایار لە بینای وەزارەتی بەرگری نیشتمانی لە ناوچەی یۆنگسان لە سیئۆل دەستبەکار دەبێت، هەروەها کۆشکی شین وەک پارکێک بەڕووی خەڵکدا دەکاتەوە. لە مانگی ئایاری ساڵی ٢٠٢٢، بەپێی فەرمانی یۆن سوک یۆل دوای دەستبەکاربوونی، کۆشکەکە بە فەرمی گۆڕدرا بۆ پارکێکی گشتی و بۆ یەکەمجار لە مێژووی ٧٤ ساڵەی خۆیدا بەڕووی سەردانی گشتیدا کرایەوە، تاوەکو ٣٩ هەزار سەردانکەر ڕێگەیان پێدرا رۆژانە سەردانی بکەن، سەردانکەران دەتوانن بینەێی نمایشە کولتوورییەکان و گەشتەکان و تەنانەت ڕێڕەوەکانی گەشتکردن بن کە دەچنە شاخی بوگاک کە پاشخانی دیمەنی چیۆنگوادایە.
حکومەتی کۆریای باشوور ٣٦ ملیار وۆن (نزیکەی ٢٩.٥ ملیۆن دۆلار)ی لە پارەی یەدەگی حکومەت تەرخانکرد بۆ مەبەستی گواستنەوەی فەرمانگەکە.
هەرچەندە ئەم هەنگاوەی گواستنەوەی نووسینگەی سەرۆکایەتی و وەزارەتی بەرگری لە کاتێکدا ڕەخنەی لێگیرا و وترا کە تێچوون کاریگەری  لەسەر ئاسایشی نیشتمانی هەبووە، و ئەوانی دیکە نیگەرانن لە پرسەکانی وەک زیادبوونی چالاکیی ئەتۆمی لە کۆریای باکوور و بوژانەوەی ئابووری دوای پەتای کۆرۆنا. لە کاتێکدا لە ڕاپرسییەکی ئەم دواییەدا دەرکەوتووە کە ٥٨%ی خەڵک دژی ئەم هەنگاوە بوون.
لۆگۆکان
لۆگۆی کۆشکی شین بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٥ لە سەردەمی ئیدارەی کیم یۆنگ سام دەرچووە و لۆگۆکە لە ساڵی ٢٠٠٥ لە سەردەمی ئیدارەی ڕۆه موو هیون دەستکاری کراوە. لە ساڵی ٢٠٠٨ لەگەڵ دەستبەکاربوونی لی میونگ باک، لۆگۆیەکی نوێ بڵاوکرایەوە. لە ساڵی ٢٠١٣ لەگەڵ دەستپێکردنی حکومەتەکەی پارک گێن های لۆگۆیەکی نوێ بڵاوکرایەوە، و تا کۆتایی حکومەتی مون جای ئین لە ساڵی ٢٠٢٢ بەکارهێنرا.
بەستەری دەرەکی
نووسینگەی سەرۆک
باڵەخانەی نێونەتەوەییی ئەمریکا
باڵەخانەی نێونەتەوەییی ئەمریکا باڵەخانەیەکی٦٦ نھۆمییە و ٣٦ بەرزکەرەوەی ھەیە و بەرزییەکەی ٢٩٠ مەتر دەبێت لە مانھاتن لە نیویۆرک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. دروستکردنی ئەم بینایە لە ساڵی ١٩٣٠ دەستی پێکردووە و لە ساڵی ١٩٣٢ کۆتایی ھاتووە و بیناکارەکەی کۆمپانیای سیتگۆیە. کاتێک ئەم بینایە دروست کرا، سێیەم بەرزترین بینای جیھان بوو لە دوای بینای ئیمپایەر ستێت و بینای کرایسلەر. ئەم بینایە دوا بینا بوو کە لە باشووری مانھاتن پێش جەنگی جیھانی دووەم دروست کرابوو. ئەم بینایە ئێستا پێنجەم بەرزترین بینایە لە نیویۆرک دوای بینای ئیمپایەر ستێت، تاوەری بانکی ئەمریکا، کرایسلەر و نیویۆرک تایمز. ئەم بینایە لە ئێستادا ٢٦ەمین بەرزترین بینایە لە ئەمریکا.
نەمیر
نەمیر گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ناوچیا (هۆز)
خەڵکی ناوچیا
ئاشوورییەکانی دەڤەری ناوچیا، پاڵە و جوتیاری سادە بوون بە ئاژەڵداری و زەوی كێڵانەوە خەریكبوون. چاندنی  تووتن و برنج لەگەڵ مەرداری سەرچاوەی سەرەکی بژێویان بوو. لە گوندی ئاشوورییەکانی ناوچیادا نوێژ و ڕۆژوو بە رێكی پەێڕەو دەکران. گەڕیدەیەكی ئینگلیز کە لە کۆتایی سەدەی نۆزدەهەمدا سەردانی ناوچیای كربوو ئاماژە بە دینداری خەڵكە دیانەكە دەكات و چۆن بە دلپاكی و دلسۆزی راسپاردەكانی  کەنیسەی ئاشووری ڕۆژهەڵات پەیرەو دەكەن و تەعالیمی كەنیسە دەپارێزن. alt=1915|وێنۆک|وێنەی چەند چەكدارێكی ناوچبا لە تەرگەوەڕ لە جەنگی گەورە
ئایین
لە ناوچەی ناوچیا نزیكەی شەش دێر و زیاتر لە 40 کڵێسا هەبوو. ناوچیایەکان ناسراو بوون بە پابەندبوونیان بە کەنیسەی ئاشووری ڕۆژهەڵاتەوە ؛ بەهۆی ئەمەوە داب و نەریتە ئاینیی خۆیان وەک جەژنی رۆژوو و نوێژ بەرێزەوە پەیڕەو دەكرد. دێری مار ئیشو لە گوندی مار ئیشۆ هەبوو كە فێرگەی ئاینی قەشەكانی لێبوو كە لەلایەن مەتڕانیەتی شەمیزدین \ شەمزینان بەڕێوەدەبراو ئەستەم بوو هیچ گۆڕانکارییەک لە یاساکانی کانۆنی کڵێساکەدا بکرێت. ڕاست|وێنۆک|355x355پیکسڵ| مار یوسف خنانیشۆ لە ماڵەکەی خۆی لە [[بەغدا, عێراق]]
سەرچاوەکان
پۆل:شەمزینان پۆل:ئاشوورییەکان و سوریانییەکان
پارانۆرمان
پارانۆرمان ئەنیمەیشنێکی ئەمریکیی ساڵی ٢٠١٢یە، جۆرێکە لە تاریکی، کۆمیدی، خێزانی، ترسناک. کاری دەرھێنانی لەلایەن سام فێڵ و کریس بەتڵەر (یەکەم فیلمی وەک دەرھێنەر) بۆ کراوە، سیناریۆی فیلمەکە لەلایەن ″بەتڵەر″ کاری لێکراوە. فیلمەکە «لایکا» بەرھەمھێندراوە، ئەستێرەکانی دەنگی فیلمەکە، کۆدی سمیت، تەکەر ئەلبێرزی، ئانا کێندرییک، کازی ئەفلیک، کریستۆڤەر مینتس، لاسڵی مان، جێف گارلین، ئێلینا ستریک. یەکەم فیلمی ئەنیمەیشنی وەستاو بوو کە بۆ دروستکردنی ڕوخساری کارەکتەرەکان چاپکەری سێ ڕەھەندی بەکارھاتبێت، ھەروەھا دووەم ئەنیمەیشنە کە بە سێ ڕەھەندی وێنەی گیرابێت. لە فیلمەکە، نۆرمان کوڕێکی گەنجە دەتوانێت پەیوەندی بە تارمایییەکانەوە بکات، ئەرکێکی دەدرێتێ کە کۆتایی بھێنێت بە جادووگەری نەفرەت لێکردن کەتەمەنی ٣٠٠ ساڵە لە شارۆچکەی ″ماساتشوستس″.