cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڕیزبەندی کاتیی پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ لە مانگی شوباتی ٢٠٢٠دا
١ی شوباتی ٢٠٢٠
(ڕاپۆرتی ڕەوشیی ژمارە ١٢)ی ڕێکخراوی جیھانی تەندروستی (WHO):
ئەندریا گیز
ژیان
ئەندریا ئێم گیز لە ساڵی ١٩٦٥ لە نیویۆرک سیتی لە دایک بووە، ئەو کچی سوزان (گەیتۆن) و گیلبێرت گیزە. باوکی جوولەکە بوو، لە ڕۆما، ئیتالیا لەدایکبوو بەڵام لەبنەچەدا لە خێزانێکی تونسی و فرانکفۆرت، ئەڵمانیایی بوو. دایکیشی کاتۆلیکێکی ئێرلەندی بوو.
ڕیزبەندی کاتیی پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ لە مانگی شوباتی ٢٠٢٠دا
٢ی شوبات
ڕاپۆرتی ڕەوشیی ژمارە ١٣ ی ڕێکخراوی (WHO):
ئەندریا گیز
ژیان
گیز لەگەڵ جیۆلۆجیست تۆم لاتۆرێتی هاوسەرگیری کرد، ئەویش لێکۆڵەر و زانایە. ئەوان بەیەکەوە دوو کوڕیان هەیە. گیز مەلەوانێکی لێزانە و چالاکە لە یانەیەکی مەلەوانی.
ڕیزبەندی کاتیی پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ لە مانگی شوباتی ٢٠٢٠دا
٣ی شوبات
ڕاپۆرتی ڕەوشیی ژمارە ١٤ ی ڕێکخراوی (WHO):
ئەندریا گیز
سەرچاوەکان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:زیندووان پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥ پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل
ڕیزبەندی کاتیی پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ لە مانگی شوباتی ٢٠٢٠دا
٤ی شوبات
ڕاپۆرتی ڕەوشیی ژمارە ١٥ ی ڕێکخراوی (WHO):
٥ی شوبات
ڕاپۆرتی ڕەوشیی ژمارە ١٦ ی ڕێکخراوی (WHO):
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٢
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٢، نێوان ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا لە یاریگای ئۆڵمپیسکی بەڕێوەچوو. کە بە ئەنجامی (٤–٠) لە سودی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا کۆتایی ھات.
ڕیزبەندی کاتیی پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ لە مانگی شوباتی ٢٠٢٠دا
٦ی شوبات
ڕاپۆرتی ڕەوشیی ژمارە ١٧ ی ڕێکخراوی (WHO):
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٢
ئەمانەش ببینە
یاری کۆتایی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٢
ڕیزبەندی کاتیی پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ لە مانگی شوباتی ٢٠٢٠دا
٧ی شوبات
ڕاپۆرتی ڕەوشیی ژمارە ١٨ ی ڕێکخراوی (WHO):
٨ی شوبات
ڕاپۆرتی ڕەوشیی ژمارە ١٩ ی ڕێکخراوی (WHO):
قەمچوغە
قەمچوغە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی دووکان(ناوەند)، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەمچوغە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی جۆبڵاخ و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەلانی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مەیدان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی دووکان.
ناو
ناوی قەمچوغە دەگێڕنەوە بۆ سەردەمی عوسمانیەکان، کاتێک ئەم ناوچەیان داگیرکردووە لە جێی ئەم گوندەدا توشی جەنگێکی قورس بوون و بووەتە ھۆی کوژرانێکی زۆر و خوێنێکی زۆر ڕژاوە بە زمانی تورکی ووتویانە (قەن چوغە) واتای (قەن=خوێن)، (چوغ= زۆر)، خوێنی زۆر. بەپێی گۆڕینی کات بووە بە قەمچوغە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
خانووی زەرد
220x440px|وێنۆک|تابلۆی خانووی زەرد خانووی زەرد (بە ھۆڵەندی: Het gele huis) (بە فەڕەنسی: Maison Jaune) ناوی کارێکی ھونەرییە لەلایەن نیگارکێشی ھۆڵەندی ڤینسێنت ڤان گۆخەوە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٨٨٨. یەکێکە لە دامەزرێنەرانی خوێندنگای پاش ئیمپڕێشنیست لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا، و بەشێکە لە کارێکی ھونەری دووانە کە تابلۆی «ماڵی زەرد» و «ژووری نووستن لە ئارل»ی تێدایە.
ڤینسێنتی ئەویندار (فیلم)
ڤینسێنتی ئەویندار (بە ئینگلیزی: Loving Vincent) فیلمێکی درامایی ژیاننامەیی بەریتانی-پۆڵەندییە کە لەلایەن دۆرۆتا کۆبیێلا و ھیو وێڵچمانەوە بە ھاوبەشی دەرھێنراوە. لە ساڵی ٢٠١٧ نمایشکرا و یەکەم فیلمە لە جیھاندا کە بە تەواوی لە نیگاری ڕۆنی پێکھاتووە. بەرھەمەکانی ھونەرمەندی ھۆڵەندی ڤینسێنت ڤان گۆخ و ژیان و مردنی کە جێی مشتوومڕن پێشکەش دەکات.
نزیکەی ١٢٥ نیگارکێش لە وڵاتە جیاوازەکانی جیھان بەشدارییان لە کارەکەدا کردووە، کە نزیکەی ٦٥ ھەزار نیگاری ڕۆنییان کێشاوە کە لەسەر گوش (جۆرە قوماشێکە) نەخشێنراون. ھەروەھا ڕاھێنانیان لەسەر ئەو تەکنیکانەی وێنەکێشان کردووە کە ڤان گۆخ زیاتر لە سەد ساڵ لەمەوبەر بەکاری ھێناوە، بەو پێیەی تیمەکە پێنج ساڵ کاریان کردووە بۆ کێشانی ھەر گرتەیەک لە فیلمەکەدا کە ماوەی زیاتر لە ٩٥ خولەکە، کە ھەر چرکەیەک پێویستی بە ١٢ وێنەی دەست کێشراو ھەیە بۆ ئەوەی بکرێت بە فیلمێکی ئەنیمەیشن. ھەروەھا بۆ ھەر ھونەرمەندێک لە دوو کاتژمێرەوە تا دوو ڕۆژی تەواوی دەخایاند تا یەک نیگار بکێشێت، واتە ھەر وێنەکێشێک مانگێکی بەسەر بردووە بۆ بەرھەمھێنانی یەک چرکەی فیلمەکە.
ئەم فیلمە یەکێکە لەو فیلمە زۆرانەی کە باس لە ژیانی ڤان گۆخ دەکات، کە سەرنجی دەیان دەرھێنەر و نووسەری ورووژاند کە دەیان فیلمی درێژ و بەڵگەنامەییان لەسەری دروست کرد، ئەمەش وای لێکرد ببێتە یەکێک لە ھێماکانی چاندی ھاوچەرخ.
سەیلاو
سەیلاو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری لەک، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ڤینسێنتی ئەویندار (فیلم)
چیرۆکی فیلم
چیرۆکی فیلمەکە دوای ساڵێک لە مردنی ڤان گۆخ لە ھاوینی ساڵی ١٨٩١ دەست پێدەکات، پاڵەوانەکەی ئارماند ڕۆلینە، کوڕی جۆزێف ڕۆلین، ئەو پۆستەچییەی کە ھاوڕێی ڤان گۆخ بووە و لە نیگارەکانیدا ئەوی کێشاوە. دوای مردنی ڤان گۆخ، پۆستەچییەکە بۆی دەرکەوت کە پەیامێکی لەبیرچوو کە دەبوو بۆ تیۆی بنێرێت، بۆیە بە پۆست ناردی بەڵام بۆی گەڕایەوە، بۆیە ئارماندی کوڕی نارد بۆ پاریس بۆ ئەوەی بەدوای تیۆدا بگەڕێت و ئەو پەیامەی پێ بدات، بەڵام بۆی دەرکەوت کە تیۆش مردووە؛ بۆیە ئارماند گەڕایەوە و بڕیار دەدات کە ھەوڵ بدات بۆ تێگەشتن لە نھێنی مردنی ڤان گۆخ، لەڕێگەی دیدارەکانی لەگەڵ ٢٠ کەسایەتی نزیک لە ڤان گۆخ، کە لە نیگارەکانیدا مامەڵەی لەگەڵدا کردووە.
سەیلاو
جوگرافیا
سەیلاو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ڤینسێنتی ئەویندار (فیلم)
خەڵات و ڕێزلێنان
ئەم فیلمە لە میھرەجانی نێونەتەوەیی ڤانکۆڤەر لە ساڵی ٢٠١٧دا براوەی «بەناوبانگترین فیلمی نێونەوەیی» بوو، لە خەڵاتی ھۆلیوود میووزیک لە میدیای ٢٠١٧دا پاڵێوراو بوو بۆ باشترین نمرەی ڕەسەن لە فیلمێکی ئەنیمەیشندا. خەڵاتی بینەر لە میھرەجانی نێونەتەوەیی ئەنیسی بۆ وێنەی جووڵاو ساڵی ٢٠١٧ و جامی زێڕینی باشترین فیلمی وێنەی جووڵاوی لە میھرەجانی نێونەتەوەیی شەنگەھای بەدەستھێنا. دوازدەھەمین میھرەجانی بۆ سینەما لە دی ئۆکدیتۆ دی ئیمپرێدا (FC)ی بەدەستھێنا دوای ئەوەی زۆرترین نمرەی لە نێوان فیلمە پێشبینیکراوەکاندا بەدەستھێنا و ھەروەھا بەرزترین نمرەی بەدەستھێنا لە مێژووی چالاکییەکەدا. فیلمەکە لە ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ خەڵاتی باشترین فیلمی وێنەی جووڵاوی لە سییەمین خەڵاتی فیلمی ئەورووپی لە بەرلین بەدەستھێنا. ھەروەھا فیلمەکە پاڵێوراوی باشترین فیلمی وێنەی جووڵاوی لە ھەردوو خەڵاتی ئۆسکار و گۆڵدن گڵۆب وەرگرت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٧ پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە گەورەساڵانە بەڕیتانییەکان پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی بەریتانیا پۆل:فیلمە پۆڵەندییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ئەو فیلمانەی لە سەدەی ١٩ داندراون پۆل:خەڵاتی ھەڵۆی زێڕین (ڕووسیا) بۆ براوەی باشترین فیلمی زمانی بیانی پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی پۆڵەندا
قرغیزەکان
قرغیزەکان نەتەوەیەکی تورکن و خەڵکی ئاسیای ناوەڕاستن. بە پلەی یەکەم لە قیرغیزستان دەبینرێن. ئەوان بە زمانی قرغیزستان قسە دەکەن کە زمانی فەرمی قیرغیزستانیشە.
مێژوو
قرغیزەکان نەتەوەیەکی تورکن. بەڵگە زمانەوانی و بۆماوەیی و شوێنەوارناسییەکانی ئەم دوایییە ئەوە دەردەخەن کە سەرەتاییترین قیرغیزەکان یەکێک بوون لە یەکەم گەلانی تورک کە شێوازی ژیانی شوانکارییان گرتەبەر.
سەرچاوەکان
پۆل:قرغیزستان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئەفغانستان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی چین پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئۆزبەکستان
عەلی فەراش
عەلی فەراش گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باکوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
عەلی فەراش ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مەکینەی تیورینگ
ماشینی تیورینگ لە لایەن ئالان تیورینگ داھێنراوە. مۆدێلێکی ماتماتیکیی ژمێرکارییە بە شێوازێک کە ماشینێکی ئەبستراکت پێناسە دەکات و دەتوانێت لەگەڵ ھێماکان لەسەر نەوارێک کار بکات کە شێوازی کارکردنەکە لە خشتەیەک لە ڕێساکاندا ھاتووە. بە پێچەوانەی سادەیی مۆدێلە، ماشینی توورینگ دەتوانێت ھەر ئەلگۆریتمێکی کۆمپیووتەری جێبەجێ بکات.
پاشا ژاوۆسیانگی چین
پاشا ژاوۆسیانگی چین ( بە چینی:秦昭襄王) یان پاشا ژاوۆی چین (秦昭王)، ناوی کەسی ینگ جی (بە چینی:嬴稷) پاشای ویلایەتی چین بوو لە ٣٠٦ تا ٢٥١ پێش زایین، کوڕی پاشا ھویی وێن بوو، برا بچووکی پاشا وو بوو
مەکینەی تیورینگ
ماشینەکە بڕێکی بێنسنووری نەواری بیرگەی ھەیە کە دابەش دەبێتە سەر خانەگەلی دیسکریت. ماشینەکە خوێنەری نەواری ھەیە کە بە سەر ھەر خانەیەکی نەوارەکەدا تێدەپەڕێت و ئەو خانەیە دەخوێنێتەوە و بەپێی ئەو یاسایانەی لە خشتەکەدا ھەن دەتوانێت لەو خانەیەدا بنووسێت یان بڕوات بۆ خانەی ڕاست یان چەپ، ھەروەھا لەوە دەچێت لەو خانەیەدا بمێنێتەوە و فەرمانی دواتر جێبەجێ بکات یان ژمێرکارییەکە کۆتایی پێبھێنێت.
پاشا ژاوۆسیانگی چین
پاشا ژاوۆ بۆ ماوەی ٥٧ ساڵ فەرمانرەوایی ویلایەتی چینی کرد، و رۆلێکی کاریگەری ھەبوو لە ستراتیژی سەربازی و فراوان کردنی ویلایەتەکە لە سەردەمی خۆیدا، دەستی بەسەر پایتەختی ویلایەتی چوو گرت بەمەش بووە کۆتایی ویلایەتی چوو لە ٢٧٨ی پێش زایین، و دەستی بەسەر سیرۆنگی ویلایەتی ییچو گرت و بە شێوەیەکی دڕندانە ٤٥٠ ھەزار سەربازی ویلایەتی ژاوۆی لەناوبرد لە چانگچینگ لە ٢٦٠ی پێش زایین، و دەستی بەسەر ڕۆژھەڵاتی ژۆو گرت لە ٢٥٦ی پێش زایین ئەم دەستبەسەر داگرتنە شەرەنگێزیانە ھێزی ویلایەتەکانی تری لاواز دەکرد و ڕێگای خۆش ئەکرد بۆ ئەوەی ویلایەتی چین بتوانێت تەواوی چین یەکبخاتەوە کە دواتر لەلایەن نەوەکیەوە (ینگ ژێنگ) کارەکە تەواو دەکرێ.
تورکمان (ڕوونکردنەوە)
تورکمان، نەتەوەی تورکە لە تورکمانستان
لاپەڕەکانی تر
پۆل:پەڕەکانی ڕوونکردنەوە
ئازاد کەشمیر
ئازاد جامو و کەشمیر ناوچەیەکی خۆبەڕێوەبەرە لە پاکستان. بە کەشمیری پاکستان دەناسرێتەوە ئەمەش دوای یەکەم شەڕی کەشمیر لەنێوان هیند و پاکستان لە ١٩٤٧دا کەشمیر دابەشکرا وە بەشی هیندستان بە جاموو و کەشمیر دەناسرێتەوە.
ژێدەرەکان
پۆل:ئازاد کەشمیر پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٧ پۆل:دابەشکارییەکانی پاکستان
دڵخواز بینگۆل
مەحمەت عەلی ئالگونەرھان (بە تورکی: Mehmet Ali Algunerhan) ناسراو بە دڵخواز بینگۆل (١٩٦٦ لە سانجاک - ١٤ی تەممووزی ٢٠٠٦ لە کۆساڵان) چالاکوانێکی سیاسیی کورد، و ئەندامی مەجلیسی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان بوو کە لە ساڵی ٢٠٠٦ لە لایەن ھێزە سەربازییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران کوژراو.
ژیان
مەحمەت عەلی ئالگونەرھان لە ساڵی ١٩٦٦ لە شاری سانجاک لە پارێزگای بینگۆل لە باکووری کوردستان لە دایک بوو. لەگەڵ بنەماڵەی کۆچی کرد بۆ ئەورووپا. سەرەتای ئاشنایی لەگەڵ بزۆتنەوەی ئاپۆییست لە ئەورووپا بوو و لە ساڵی ١٩٨٨ لە وڵاتی فەڕەنسا چالاکییەکانی لەگەڵ پارتی کرێکارانی کوردستان دەستیپێکرد. بە دوای ماوەیەک ئەورووپای بە جێ ھێشت و ھاتەوە بۆ کوردستان و لە ساڵی ١٩٩١ وەکوو گەریلا لە چیای قەندیل بوو بە ئەندامی ئارتەشی ڕزگارکەری گەلی کوردستان (ئارگەکە) کە لەو کاتە ھێزی چەکداری پارتی کرێکارانی کوردستان بوو. دڵخواز بینگۆل لە دامەزراندنی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان لە ساڵی ٢٠٠٤ ڕۆڵێکی ھەرە کاریگەری بوو و وەکوو یەکێک لە دامەزرێنەرانی ئەو حیزبە تا کاتی کوژراونی ئەندامی مەجلیسی ئەی حیزبە بوو. دڵخواز بینگۆل بۆ کاری سیاسی و ئەندامگرتن بۆ پارتی ژیانی ئازادی کوردستان بۆ ماوەیەکی زۆر لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ناوچەکانی ئێران چالاک بوو و لە پارێزگاکانی کرماشان و ئیلام و لوڕستان ھەتا لەناوی کوردەکانی تاران و خۆراسان چالاکیی کرد.
کوژران
دڵخواز بینگۆل لە ١٣ی تەممووزی ٢٠٠٦ لە چیای کۆساڵان لە نزیکی شاری مەریوان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان کەوت لە بۆسەی ھێزە سەربازییەکانی حکۆمەتی ئیسلامیی ئێران و لەگەڵ گەریلایەکی دیکە بە ناوی ئیسماعیل سوجای لە ١٤ی تەممووز کوژراو.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:سیاسییەکانی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:مردووانی ٢٠٠٦ پۆل:سۆشیالیستە کوردەکان پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان پۆل:خەڵکی بینگۆل
١٤٨٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1485 (توضيح)
عەینەمەل
وێنۆک عەینەمەل یا خەزایی (ناوی زانستی: Pastor roseus) ناوی جۆرەیەک لە تیرەی ڕیشۆڵییە. ڕەواڵەتی ئەم مەلە بەم جۆریە: سەر و کلک و باڵی ڕەشە و بڕێک جار کڵاونەیە. درێژایی ڕەنگە بگاتە ٢٠ سانتیمەتر. لە لای گاڕان و زەوییەکاندا چینە دەکات. عەینەمەل چەندین ناوی تری بە کوردی ھەیە: ئاگرمەلووچ، ئاگرەمەلووچک، عایلەمەنە، عایلەمەن و عایلەمە.
مەحوی لە شێعرێکدا ئاماژە بەم مەلە دەکات و دەڵێت: بەڵا ھەر وەک کولە دابارییە سەر مەزرەعەی ئومێد
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦، نێوان ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال لە یاریگای ستادی دی فرانس لە سان دێنس بەڕێوەچوو. کە بە ئەنجامی (١–٠) لە سودی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال کۆتایی ھات.
عەینەمەل
مەگەر ئەو تیپی موژگانە بکەن وەک عەینەمەل چارێ
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦
سەرچاوەکان
جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦
عەینەمەل
سەرچاوە
پۆل:مەلەکانی کوردستان پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
بروونای لە یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠
یارییەبەشداربووەکان
لیستی ئەو یارییە وەرزشیانەی کە یاریزانانی بروونای ڕکابەری دەکەن لە پێناو بردنەوەی مەدالیاکانی ئۆڵمپیاد
مەلەوانی
تەنھا یەک یاریزان لە یارییەکانی ئۆڵمپیادی تایبەت بە مەلەوانی بەشداری کرد کە ئەویش محەممەد عیسا ئەحمەد بەڵام بەڵام لە قۆناغی یەکەم نەیتوانی سەرکەوتن بەدەست بھێنێت بۆیە لە پاڵاوانێتییەکە چووەدر
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
بەرەکە
بەرەکە یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەپێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێکھاتووە لە ٢٥ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ١٣٠ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
جۆون بێنۆیت
جۆون بێنۆیت (؛ لە دایکبووی ١٦ی ئایاری ١٩٥٧، لە کەیپ ئیلیزابێت، ماینەیە لە ئەمریکا) کەسایەتی ژنە وەرزشکار و ماراتۆنی ئەمریکییە، ئەو یەکەمین ژنە لە یارییەکانی ئۆلۆمپیاد ببێتە پاڵەوانی یاری ماراتۆن، ئەمەش کاتێک بوو کە لە ئۆلەمپیادی هاوینەی ١٩٨٤ لە لۆس ئەنجەلۆس توانی مێدالیای زێڕ بباتەوە.
ئۆلەمپیادی ١٩٨٤
پێش بەڕێوەچوونی یارییەکە لە ئازاری ١٩٨٤، چەند جارێکی تووشی پێکان بوو لەکاتی مەشقەکانی لە ڕاکردنی ٢٠ مایلدا، ئەمەش وایکرد بە ناچاری ١٧ ڕۆژ بەر لە یارییەکانی ئۆلەمپیادی ماراتۆنی ئەمریکا نەشتەرگەری بۆ ئەژنۆی بکات. دواتر بە ماوەیەکی کەمتر لەوەی چاوەڕێ دەکرا گەڕایەوە، لە کاتی بەڕێوەچوونی یارییەکەی ئەوا ٣٠ چرکە پێش ڕکابەرەکەی جولی براون توانی پێشبڕکێیەکە بباتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧ پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم
ئایکە دوارتی
ئایکە دوارت ئۆلیڤێرا ئەکتەر و گۆرانیبێژی بەڕازیلییە. لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لەدایکبووە. لە ژیانی تایبەتی خۆیدا ئایکی لە ساڵی ٢٠١٢ تا ٢٠١٥ لەگەڵ ھاوڕێ ئەکتەرەکەی جیولیا کۆستا پەیوەندی خۆشەویستی ھەبووە و لەو کاتەوە پەیوەندییەکی تەواوەتی دیکەی نەبووە.
مەغریب لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
مەغریب نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
گوڵ قەواخ
گوڵ قەواخ یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەپێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێکھاتووە لە ٢٣ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتووانی ٩٥ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
پاشا سیاوۆ وێنی چین
سیاوۆ وێنی چین فەرمانرەوای ویلایەتی چین بوو نەوەکەی ینگ ژێنگ ئیمپراتۆری دواتری چینە. ھەرچۆنێک بێت زانیارییەکی گونجاو نییە لەسەر پاشا سیاوۆوێن بۆ ماوەی یەکساڵ فەرمانرەوایەتی ویلایەتی چینی کردووە، و دوای سێ ڕۆژ لە تاج لەسەر نانی کۆچی دوایی دەکات. زۆر بیردۆز ھەیە لەسەر کەمی ماوەکەی بۆ فەرمانرەوایی نزیکترینیان بریتییە لەوەی پاشا سیاوۆ تەمەنی زۆر بوو کاتێک چووە سەر تەخت، چونکە باوکی بۆ ماوەی پەنجا ساڵ فەرمانرەوایی کردبوو.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین پۆل:پاشا چینییەکان پۆل:فەرمانڕەواکانی چین (ویلایەت)
تەکیەی کاکەمەند، چەمچەماڵ
ناحیەی تەکیە ناحیەی تەکیە لە ڕووی ئیداریەوە دەکەوێتە سەر پارێزگای سلێمانی و سەر بە قەزای چەمچەماڵە. زنجیرە چیای هەنجیرە دەکەوێتە بەشی ڕۆژھەڵاتیەوە. زستانی سارد و باراناویە و بە ئەندازەیەک کە جیاواز لەناوچەکانی تری گەرمیان، مەیلەو کوێستانی ھەیە. بە چەندین گوند و سەرچاوەی کانزایی دەورەدراوە و نزیک بە زێی بچوکە( تەقتەق). بە لانکەی خەبات و بەرگری شێخ مەحمودی نەمر دادەنرێت لە کاتی ئینگلیزەکاندا. بەردەقارەمان دەکەوێتە سنوری جوگرافیای شارۆچکەکەوە و شوێنەواری سەدەمی ساسانیەکان و پاشاکانیان بەڵگەی کۆنی شارۆچکەکەن.
ھاوارەکۆن
ھاوارەکۆن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بیارە، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ھاوارەکۆن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەچێنە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھانەنەوتێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دەگاشێخان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بنجەودڕەی.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی عێراق
یوانی سانچێز
یوانی سانچێز (لە دایکبووی ٤ی ئەیلوولی ١٩٧٥) بلۆگەرێکی کوبایییە کە ناوبانگێکی جیھانی پەیاکرد بەڕەخنەکانی لە حکوومەی کوبا و لەبەرامبەر چالاکییەکانی چەند خەڵاتێکی نێودەوڵەتی وەرگرتووە.
ئەوکاتەی یوانی لە قۆناغی سەرەتایی دەیخوێند ئەوا کوبا باری دارایی زۆر باشبوو بەوەرگرتنی یارمەتی لە یەکێتیی سۆڤیەت. بەڵام لە قۆناغی ئامادەیی و زانکۆ، کوبا یارمەتییە داراییەکانی نەما بەھۆی ھەڵوەشانەوەی یەکێتیی سۆڤیەت. ئەوکاتە یوانی حەزی لەخوێندنی شوناسناسی بوو بەڵام حەزی بۆ ئەو بەشە نەما. یوانی سانچێز کوبای جێھێشت بۆ سوویس، لەوێ حەزی کەوتە زانستی کۆمپیوتەر. کاتێک گەڕایەوە کوبا ئەوا کۆنتۆدۆسی ڕاگەیاند، کە وەک سەکۆیەکبوو کە خەڵکی کوبا بتوانن ئازادانە بیرووڕای خۆیان دەربڕن و ڕاپۆرتیش بنووسن. یوانی ناسرا بەھۆی بلۆگەکەی بەناوی نەوەی وای (Generación Y)، وێڕای سانسۆرکردنی لە کوبا، بەڵام لەڕێگای ئیمەیڵ نووسینەکانی دەنارد بۆ ھاوڕێکانی، ئەوانیش لە بلۆگەکە بڵاویان دەکردەوە. بلۆگەکە بە ١٧ زمان بەردەست بوو.
کتێب
لە ساڵی ٢٠١١، یوانی یەکەم کتێبی خۆی بڵاوکردەوە بەناوی "ھاڤانای ڕاستەقینە: یەک ژن شەڕدەکات لەپێناو درکاندنی ڕاستییەکان لەبارەی کوبای ئەمڕۆ"، کتێبەکە کۆکراوەی ٤ ساڵ لە بلۆگەکانی یوانی بوو، کە باسی لەژیانی ڕۆژانەی خەڵک دەکرد لەژێردەستی فیدێل و ڕائول کاسترۆ. لەبەرئەوەی نەیدەتوانی گەشت بکات، ئەوا نەیتوانی بچێتە دەرەوەی وڵات بۆ ناساندنی کتێبەکەی بەڵام دواتر فلاشێکی بەڕێگای قاچاغ گەیاندە دەرەوەی وڵات کە گرتەیەکی ڤیدیۆیی تێدابوو لەبارەی کتێبەکەی.
باراک ئۆباما
لە ساڵی ٢٠٠٩، سانچێز حەفت پرسیاری ئاڕاستەی سەرۆککۆماری ئەمریکا، باراک ئۆباما کرد. لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩، ئۆباما وەڵامی پرسیارەکانی دایەوە و پشتگیری بلۆگەکەی کرد.
"بلۆگەکەت پەنجەرەیەکی جیاوازی بەرەو جیھان کردەوە بەنیشاندانی ژیانی ڕاستەقینەی کوبا. ئەوە پێمان دەڵێت کە ئینتەرنێت ئازادی ڕادەربڕینی بەتۆ و بلۆگنووسەرەکانی دیکەی کوبای داوە تاکوو بە ئازادانە قسەبکەن، وە من دەستخۆشی و چەپڵەلێدەدەم بۆ ئەو کوباییانەی کە دەیانەوێت بۆچوونی خۆیان دەرببڕن لەڕێگای تەکنەلۆژیا. حکوومەت و خەڵکی ئەمریکا چاوەڕێی ئەو ڕۆژەن کە خەڵکی کوبا ئازادانە بۆچوونی خۆیان بۆ ڕای گشتی دەرببڕن بەبێ ترس و کاردانەوەی ھەڕەشە."
دەستگیرکردنی ٢٠١٢
یوانی سانچێز لەگەڵ ھاوسەرەکەی لەڕؤژی ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ گیران، وەک ئەوەی دەردەکەوت بۆ ڕێگریکردن بوو لە بڵاوکردنەوەی بلۆگ لەسەر دادگاییکردنی کەسایەتی سیاسیی ئەنخێل کارۆمیرۆ کە لەڕووداوێکی ھاتووچۆ، کەسایەتی چالاکوانی سیاسیی کوبای، ئۆسوالدۆ پایای کووشت. ڕۆژی دواتر یوانی و ھاوسەرەکەی ئازادکران.
گەشتی ٢٠١٣
وێنۆک|یوانی لە ساڵی ١٩٨٢. کاتێک ڕێساکانی پاسپۆرت لەکانوونی دووەمی ٢٠١٣، لە کوبا گۆڕانکارییان بەسەردا ھات. یوانی بە پاسپۆرتی کوباییەکەی توانی گەشت بکات، کە پێشتر لە ٣٠ ھەوڵیدا نەیتوانیبوو گەشت بکات. لە ١٧ی شووباتی ٢٠١٣، یوانی توانی گەشت بۆ زیاتر لە دوانزدە وڵاتی ئەوورپی و ئەمریکا بکات، لەنێویاندا بەڕازیل و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاش ھەبوون، لەھەمان کاتدا یوانی ڕەخنەی لە سزا ئابوورییەکانی سەر کوبا گرت لەلایەن ئەمریکاوە. لە ڕۆژی ٣٠ی ئایار، یوانی گەڕایەوە کوبا.
١٤٨٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1487 (توضيح)
شارستانی فامنین
شارستان فامنین یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای هەمەدانە کە لە باکووری ڕۆژهەڵاتی ئەم پارێزگایە هەڵکەوتووە.
بارودۆخ جوگرافیایی
شارستان فامنین لە باکووریەو بە شارستان رەزەن، لە باشووریەو بە شارستان هەمەدان، لە ڕۆژهەڵاتییەو بە پارێزگای مەرکەزی و لە ڕۆژاوایەو بە کەبوودەر ئاهەنگ ڕێگای هەیە.
دابەشکاری کارگێڕی
ئەم شارستانە ٢ ناوچە،١ شار و ٤ گوندستانی هەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدان پۆل:شارستانەکانی ئێران
شێن کوۆ
شێن کوۆ (بە چینی:沈括;، ١٠٣١ بۆ ١٠٩٥) زانستخوزاێکی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ بوو، کە لە زۆر بەش سەرکەوتنی بەدەست ھێنا وەک، ماتماتیکزانی، ئەستێرەناسی، کەلەپورناس، کەشناس، جوگرافیزان، مێرووناس، توێکارساز، ئاووھەواناس، گیانلەبەرناس، ڕووەکناس، دەرمانساز، زانستخوازی پزیشکی، زانستی کشتوکاڵی، شوێنەوارناس، مرۆڤناس، زانستی جوگرافیا و پێکھاتەی زەوی، زانستی زەوی، زانستی سروشتی زەوی، کانزاناس، زانستی ماددە، ئینسایکڵۆپیدیاوان، ژەنەڕالی سەربازی، دیبلۆماتکار، زانستی ئەندازیاری ھایدرۆلیکا، داھێنەر، ئابووریزان، شالیاری ئەکادیمی، وەزیری سەرمایەگوزاری، لێکۆلەری حکومەت، فەیلەسوف، ھونەرمەند، شاعیر، مۆسیقاژەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٠٣١ پۆل:مردووانی ١٠٩٥ پۆل:داھێنەرانی سەدەی ١١یەم پۆل:مۆسیقاژەنەکانی سەدەی ١١یەم پۆل:زاناکانی ژینناسی ژێجیانگ پۆل:ئەندازیارانی کشتوکاڵ لە سەدەی ١١یەم پۆل:کەلەپوورناسەکانی سەدەی ١١یەم پۆل:ئەستێرەناسە چینییەکانی سەدەی ١١یەم پۆل:ماتماتیکزانەکانی سەدەی ١١یەم پۆل:چینییە مێژووناسەکانی سەدەی ١١یەمی زایینی پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١١یەمی زایینی پۆل:جوگرافیناسەکانی سەدەی ١١یەم پۆل:دیبلۆماتکارەکانی سەدەی ١١یەم پۆل:کشتوکاڵناسەکان پۆل:کیمیازانەکانی ژێجیانگ پۆل:ئەندازیارانی کشتوکاڵی لە چین پۆل:زاناکانی توێکاری لە چین پۆل:کەلەپوورناسە چینییەکان پۆل:شارەزایانی کەلەپورناسی لە چین پۆل:زانا چینییەکانی شوێنەوارناسیی پۆل:ڕووەکناسە چینییەکان پۆل:زاناکانی نەخشەسازی لە چین پۆل:ئەندازیارە مەدەنییە چینییەکان پۆل:زاناکانی ئاوھەوا لە چین پۆل:ئینسایکڵۆپیدیاوانە چینییەکان پۆل:داھێنەرە چینییەکان پۆل:سرووشتناسە چینییەکان پۆل:دەرمانناسە چینییەکان پۆل:ئاژەڵناسە چینییەکان پۆل:ژەنەڕالەکانی ژێجیانگ پۆل:مێژووناسەکانی ژێجیانگ پۆل:ماتماتیکزانەکانی ژێجیانگ پۆل:مۆسیقاژەنەکانی ھۆنگ ژۆو پۆل:فەیلەسووفەکانی ژێجیانگ پۆل:شاعیرانی ژێجیانگ پۆل:زانستخوازەکانی ھۆنگ ژۆو پۆل:دیپلۆماتکارانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ پۆل:فەیلەسووفەکانی ئیمپڕاتۆریەتی سۆنگ پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ پۆل:نووسەرە زانستخوازەکانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ پۆل:نووسەرانی ھۆنگ ژۆو پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتیی سۆنگ پۆل:فەیلەسووفە چینییەکانی سەدەی ١١یەمی زایینی پۆل:ستراتیژیدانەرانی سەربازی پۆل:فیزیاناسەکانی ژێجیانگ
ئەردەشێر بابەکان
وێنۆک
ئەردەشێری یەکەمی ساسانی ناسراو بە ئەردەشێری بابەکان بناغەدانەری ئیمپراتۆریەتیی ساسانی بوو.
سەرچاوە
پۆل:ئێران پۆل:پادشایانی ئێرانی پۆل:دامەزرێنەرانی شار
قشڵاق سوورکە
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
پاشا ژوانگ سیانگی چین
پاشا ژوانگ سیانگی چین ناوی کەسی: یی رێن یان زی چوو، فەرمانرەوایەکی ویلایەتی چین بوو لە سەدەی سێیەمی پێش زاین لە سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان لە مێژووی دێرینی چین.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین پۆل:پاشا چینییەکان پۆل:چین شی ھوانگ پۆل:فەرمانڕەواکانی چین (ویلایەت)
١٤٨٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1488 (توضيح)
مۆزامبیک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
مۆزامبیک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
حەسەن ئەمنە
حەسەن ئەمنە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
حەسەن ئەمنە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مێوەکەی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی گۆمەزەردی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گەرمکی شاتری لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەڵبەزە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
گوندستانی مڵکاری
گوندستانی مڵکاری یەکێک لە ھەوت گوندستانەکانی شارستانی سەردەشت بە ناوەندی واوان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە.
دانیشتووان
دانیشتووانی ئەو شارە لە ساڵی ٢٠٠٦دا بەرامبەر لەگەڵ ١٦٬١٨٥ کەس بووە، کە ھەموو دانیشتووانی ئەم ناوچەیە کوردن و پەیڕەوی مەزھەبی سوننەن.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی سەردەشت پۆل:ناوچە گوندنشینەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
ڕیزبەندی کاتیی پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ لە مانگی ئازاری ٢٠٢٠دا
ئەم وتارە ھەڵدەستێت بە تۆمارکردنی ڕیزبەندی کاتیی و خێرای بڵاوبوونەوە و لەبارێتی دەستبەسەرداگرتنی نەخۆشی (کۆمەڵە نیشانەی سەختیی ھەناسەدانی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢ - SARS-CoV-2) کە دەکاتە ئەو ڤایرۆسەی بەرپرسیاربوو لە پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ و بۆ یەکەمین جار لە شاری ووھان لە وڵاتی چین نەخۆشییەکە دەستنیشانکرا. ئەم وتارە لێکدراوە ڕووداوەکانی مانگی ئازاری ٢٠٢٠ پیشاندەدات.
٢ی ئازاری ٢٠٢٠
ڕاپۆرتی ڕەوشیی ژمارە ٤٢ی ڕێکخراوی (WHO):
٣ی ئازاری ٢٠٢٠
ڕاپۆرتی ڕەوشیی ژمارە ٤٣ی ڕێکخراوی (WHO):
بەنگلادێش لە یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠
بەنگلادێش یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ .٦ وەرزشوان (٤ پیاو، ٢ ژن) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان دەکەن لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە لەوانە مەلەوانی، تیرەکەوان لەگەڵ چەند یارییەکی دیکە. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵمپیادە لە ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە دەیەمین بەشداربووی بەنگلادێش بوو لە ئۆڵمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٨٦. بە شێوەیەکی گشتی بەنگلادێش تا ئێستا نەی توانیوە ھیچ مەدالیایەک بەدەست بھێنێت لە سەرجەم بەشدارییەکان
یارییەبەشداربووەکان
لیستی ئەو یارییە وەرزشیانەی کە یاریزانانی بەنگلادێش ڕکابەری دەکەن لە پێناو بردنەوەی مەدالیاکانی ئۆڵمپیاد
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
یاقووتەکان
یاقووتەکان یان ساخەکان نەتەوەیەکی تورکن کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە کۆماری ساخە لە ڕووسیا دەژین. زمانی یاکوت سەر بە لقی سیبیریای زمانە تورکییەکان.
مێژوو
لە ساڵانی ١٦٢٠ ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا دەستی کرد بە جووڵەکردن بۆ ناو خاکەکەیان و لکاندنی یان نیشتەجێبوونی بەسەریدا، باجێکی سەپاند و توانی چەندین یاخیبوونی یاکووت لە نێوان ساڵانی ١٦٣٤ بۆ ١٦٤٢ سەرکوت بکات یاکوت و ھۆزەکانی تری تورک بەدرێژایی ڕووباری لێنا لە ساڵی ١٦٤٢. پیتەر گۆلۆڤین، سەرۆکی ھێزەکانی ڕووسیا، بە حوکمڕانییەکی تیرۆر وەڵامی دایەوە: نیشتەجێبوونی ڕەسەن سووتێنران و سەدان کەس کوژران. ژمارەی دانیشتووانی یاکوت بەتەنھا لە نێوان ساڵانی ١٦٤٢ بۆ ١٦٨٢ بە ڕێژەی لەسەدا ٧٠ دابەزیوە، ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی بەھۆی نەخۆشییە درمەکانەوە. وێنۆک|ڕێوڕەسمێکی یاکوت تەنگرییەتی لە سەدەی ١٨دا ڕووسەکان فشارەکانیان کەمکردەوە، ھەندێک ئیمتیازیان بە سەرۆک یاکوتەکان دا، ئازادییان پێدا، ھەموو زەوییەکانیان پێدا و قەشە مەسیحییە ئۆرتۆدۆکسەکانیان بۆ نارد و خەڵکی یاکوتیان لەبارەی کشتوکاڵەوە پەروەردە کرد. تا ساڵانی ١٨٢٠ نزیکەی ھەموو یاکوتەکان ئیدیعایان دەکرد کە گۆڕاون بۆ کەنیسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕووسیا، بەڵام کۆمەڵێک پراکتیزەی تێنگریستیان پاراست. زۆربەی یاکوتەکان دواتر جارێکی تر دەگۆڕنەوە بۆ تێنگریزم. ئەدەبیاتی یاکوت لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمەوە دەستی بە بەرزبوونەوە کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕووسیا
ملەخڕە
وێنۆک|مناڵێکی تووشی ملەخڕە ملەخڕە یان ملەخڕێ یان سەرپنوم یان سەرپەنام نەخۆشییەکی ڤایرۆسییە. ئەو میکرۆبەی دەبێ بە ھۆی ئەم نەخۆشییەوە بە میکرۆبی ملەخڕە ناسراوە. ئەم نەخۆشییە دەبێتە ھۆی ئێشی ماسوولکەکان، یاو و ھەست بە ماندوویی کردن. ھەروەھا، وەک لە ناوەکەیەوە دیارە، دەبێتە ھۆی ماسینی ملی نەخۆشەوە. ئەم ماسینە بەرھەمی ھێرشی ڤایرۆسەکەیە بۆ سەر گلاندە لیکسازەکان. نەخۆشییەکە زیاتر مناڵان تووش دەکات، بەڵام تەنیا تایبەت بە مناڵان نییە.
سەرچاوەکان
پۆل:نەخۆشییە ڤایرۆسییەکان
قەڵاچوغ، ماکۆ
قەڵاچوغ گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باکوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
قەڵاچوغ ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئاردوینۆ
ئاردوینۆ لە ڕێگەی زمانەکانی سی و سی پلەس پلەس دا ئەتوانرێ کۆنترۆل بکرێت.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ناساندنەکانی ٢٠٠٥ پۆل:داھێنانە ئیتالییەکان
ماریا بەشیر
ماریا بەشیر (لە دایکبووی ١٩٧٠) ژنە پارێزەر و چالاکوانی مافەکانی ژنانی ئەفغانییە. ماریا زیاتر لە ١٥ ساڵ ئەزموونی ھەیە لە کارکردنی مەدەنی، تاڵیبان، گەندەڵی پۆلیس، ھەڕەشەی کووشتن و ھەوڵدان بۆ کووشتنی لەماوەی کارکردنی ڕووبەڕووی ھەموو ئەمانە بووەتەوە. ماریا لەسەردەمی حوکمڕانی تاڵیبان، کارکردنی لێ قەدەغەکرا، ئەمەش کاتێکبوو کە کاتەکانی بە فێرکردنی کچان بەسەردەبرد کە ئەمە نایاسایی بوو لای تاڵیبان. لە ساڵی ٢٠٠٦ و لە دوای تاڵیبان، ئەوا بانگکرایەوە بۆ کارەکەی، بوو بەسەرۆکی پارێزەران لە ھەرێمی ھیرەت. بەکارکردنی لەبواری گەندەڵی و پشتگیرییەکانی بۆ ژنان، ئەوا تەنیا لە ساڵی ٢٠١٠ نزیکەی ٨٧ کەیسی بردەوە.
لە ساڵی ٢٠١٦، ڕێکخراوی یەکگرتنی ژنانی ئەفغانی دامەزراند کە ئامانجی لە بەھیزکردنی ژنان بوو بەگەیشتینیان بەکارکردن و ژیان، کەمکردنەوەی توندوتیژی ھەروەھا پارێزگاریکردن لەمافەکانی ژنان.
بەھۆی چالاکییەکانییەوە، لە ساڵی ٢٠١١ لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا. ھەروەھا لەلایەن گۆڤاری تایم، وەک یەکێک لە ١٠٠ کەسایەتی ساڵی ٢٠١١ ھەڵبژێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ژنانی ئەفغانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
کلاودیۆ براڤۆ
کلاودیۆ ئەندرێس براڤۆ مونۆز (لەدایکبووی ١٣ی نیسانی ١٩٨٣)یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی چیلییە و وەک گۆڵپارێز لە یانەی ڕیاڵ بیتیس لە لالیگا  و  ھەڵبژاردەی تۆپی پێی چیلی یاریی دەکات.
براڤۆ بە کۆی گشتی ١٤٥ یاریی بۆ ھەڵبژاردەی چیلی ئەنجامداوە. نوێنەرایەتی وڵاتەکەی کردووە لە دوو جامی جیھانیی فیفا و جامی کیشوەرەکانی فیفا و شەش پاڵەوانێتی کوپا ئەمریکا.
١٤٨٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1489 (توضيح)
کلاودیۆ براڤۆ
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانە براوەکانی کۆپا ئەمریکا پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠١٥ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠١١ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠٠٧ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠٠٤ پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی پۆل:یاریزانانی یانەی بارسێلۆنا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی چیلی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣
نەھرخان سەروو
نەھرخان سەروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کەلان، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
نزیکی لە شاخ و ڕووبار و دەشتەکە کە دەڕوانێتە گوندەکە وایکردووە ئەم گوندە لە ڕوانگەیەکی سروشتییەوە زۆر سەرنجڕاکێش بێت. ئەم گوندە لەم دواییانەدا بە جێبەجێکردنی پڕۆژەی کوێخای گوندەکان ڕووناک کراوەتەوە، ھەروەھا شەقامی سەرەکی گوندەکەش قیر کراوە. دەستەواژەی جۆخان کە لە زمانی خەڵکی ئەم گوندەدا بۆ ناونانی گوندەکە بەکاردێت، لە جۆگەی ئاوەوە وەرگیراوە کە لە خوار ئەم گوندەوە تێدەپەڕێت و لەلایەن خەڵکەوە بۆ ئاودێری بەکاردێت. ناوی نەھەرخانیش لەم پرسە وەرگیراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
بای یۆن-جون
بای یۆن-جون (بە کۆری:배용준; بە ھانجا:裵勇浚; لەدایکبووی ٢٩ی ئابی ١٩٧٢) ئەکتەر و بزنس مانی کۆریای باشوورە، لە چەندین درامای تەلەڤیزیۆنی بەشداری کردووە لە بەناوبانگترینیان سۆناتای زستانە کە بووە یەکێک لەو درامایانەی وەک شەپۆلی کۆری سەیر بکرێت. بەڵام دواتر لە ٢٠٠٧ خانەنشین بوو لە ڕۆلگێران، وە وەکوو سەرۆک و بەڕێوەبەری بریکاری KeyEast مایەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە بردنەوە خەڵاتی فیلمی بلو دراگۆن پۆل:باشترین ئەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:کوڕە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:زیندووان
مۆزامبیک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
مۆزامبیک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
سەرۆک کۆماری عێراق
سەرۆک کۆماری عێراق پۆستێکە بۆ کەسێک کە پێی دەڵێن سەرۆکی عێـڕاق. بەپێی دەستووری عێراق، بۆ وەرگرتنی ئەم پۆستە ئەوا پێویستی بە ٢ لەسەر ٣ی دەنگی ئەندامانی پەرلەمانی عێراق ھەیە واتا نزیکەی لە ٢٠٠ پەرلەمانتار زیاتر سەرۆکـ کۆماری عێڕاق بۆی ھەیە لە دوو خوولی چوار ساڵیدا خۆی ھەڵبژێرێت. لە سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠ەوە، ئەم پۆستە وەک پۆستێکی ڕەمزی دادەنرێت و دەسەڵاتی ڕاستەقینە زیاتر بەلای سەرۆک وەزیرانی عێراق شکاوەتەوە.
لەوەتەی ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢، لەتیف ڕەشید نـۆیەمین سەرۆککۆماری عێراقە
سەرچاوەکان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق
دوایینی ئێمە ٢
دوایینی ئێمە ٢ یارییەکی ئەکشنی و سەرکێشییە، کە لەلایەن ناری دۆگەوە پەرەی پێدراوە و لەلایەن سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت بۆ پلەی ستەیشن ٤ لە حوزەیرانی ٢٠٢٠ بڵاوکراوەتەوە. پێنج ساڵ دوای بەشی یەکەمی ئەم زنجیرە یارییە دوایینی ئێمە ١ی ٢٠١٣ دانراوە، یاریەکە تیشک دەخاتە سەر دوو کارەکتەر، ئەوانیش بەناوەکانی ئێلی و ئابیە، لەڕوانگەی کەسی سێیەمەوە یاریی دەکرێت و ڕێگە بەیاریزان دەدرێت شەڕی دوژمنی مرۆڤ و بوونەوەرە زۆمبییەکان بکەن بەچەکی ئاگرین و چەکی ئاسایی.
یاریکردن
وێنۆک|لە گۆرانکارییەک لە پێش خۆی، ڕێگە بەیاریزان دەدرێت کە لە دۆخێکی ناهەمواردا خۆی بخزێنێت بۆ سەر زەوی بۆ خۆ دزینەوە لە دووژمن دوایینی ئێمە ٢ یارییەکی سەرکێشییە لە ڕوانگەی کەسی سێیەمەوە کە ژانەرەکانی ترس و مانەوە لەخۆ دەگرێت. یاریزانەکە بۆ پێشبردنی چیرۆکەکە دووای ژینگەیەکی وەک بینا و دارستانەکان دەکەوێت، یاریزانەکە دەتوانێت چەکی ئاگرین و چەکی دزی بەکاربهێنێت بۆ بەرگری کردن لە دژی مرۆڤە نەیارەکان و بوونەوەرە کانبالیستیەکان (زۆمبییەکان) کە تووشبوونە بە نەخۆشی قارچکی کۆردیپێس. کۆنترۆڵ بە شێوەیەکی جیا لە نێوان ئێلی و ئابی دەگۆڕدرێت، هەروەها یاریزانەکە بە کورتی کۆنترۆلی جۆیل دەکات چونکە دوواتر دەکوژرێت.
چیرۆک
دوای ڕووداوەکانی یاری یەکەم، جۆیل میلەر (ترۆی بەیکەر) دان بە تۆمی (جێفری پیرس)ی برایدا دەنێت لە ڕێگریکردن لە فایەرفلیس کە هەوڵی دۆزینەوەی چارەسەرێک دەدات بۆ نەخۆشی قارچکی کۆردیپس بە ڕزگارکردنی ئێلی (ئاشلی جۆنسن) لە ئۆپەراسیۆنێک کە دەیکوژێت دوای چوار ساڵ، جۆیل و ئێلی لە جاکسۆن، وایۆمینگ، ژیانێکیان دروست کرد، هەرچەندە پەیوەندیان زۆرباش نەبوو. لە ڕۆژێکدا، جۆیل و تۆمی کەسێکی بیانی بەناوی ئابی ئاندرسۆن (لاورا بەیلی) لە کۆدی تووشبوو ڕزگار دەکەن. پاشان دەگەڕێنەوە بۆ بنکەیەک کە لەلایەن گرووپی ئابی بەڕێوەدەبرێت. گروپەکە هێرش دەکەنە سەر جۆیل و تۆمی، ئابی دەیەوێت تۆڵە لە جۆیل بکاتەوە لەبەر کوشتنی باوکی (چوار ساڵ پێش ئەوکاتە نەشتەرگەری فایەرفڵێس کە بەنیاز بوون لەسەر ئێلی ئەنجامی بدەن)، ئەو پزیشکەی نەشتەرگەریەکەی دەیویست ئەنجامی بدات، باوکی ئابی بوو کە سەرەنجام بۆ ڕزگارکردنی ئێلی جۆیل ئەو پزیشکەی کوشت. ئێلی دەچێتە ناو کامپی دەبلیو ئێڵ ئێف (کامپی گرووپەکە) وە دەبینێت کە ئابی جۆیل دەکوژێت و پاشان سوێند دەخوات کە تۆڵەی جۆیل بکاتەوە بە کوشتنی ئابی. تۆمی برای جۆیل چوو بۆ سیاتڵ بۆ دۆزینەوەی ئابی بۆ تۆڵەکردنەوە، وە ئێلی و دینا بەدوایدا رۆیشتن. دوای هەڵهاتن لە بۆسەیەکی WLF، ئێلی بەرگری لە دینا دەکات و پاشان بۆی دەرکەوت کە دووگیانە هاوڕێکەی. ڕۆژی دواتر، ئێلی بە تەنیا بەدوای تۆمیدا دەگەرێت و ڕووبەڕووی جێسی (ستیفان چانگ) دەبێتەوە، هاوڕێ خۆشەویستە پێشووەکەی دینا، کە بەدوایاندا هات بۆ سیاتڵ. لەکاتی گەڕانی ئێلی بۆ دۆزینەوەی ئابی، هاوڕێکەی ئابی دەبینێت و پاشان دەیکوژێت، دواتر پەشیمان دەبێتەوە لە کووشتنی چونکە زانی کە دووگیانە ئەو هاوڕێیەی ئابی.
سەرچاوەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٠ پۆل:کایە ئەلیکترۆنییەکانی پەیوەست بە کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤ پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون پۆل:دوایینی ئێمە پۆل:مشتومڕی یارییە ڤیدیۆییەکان پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان پۆل:یارییە ڤیدیۆیییەکان کە بەهۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخران
ژاوۆ گاوۆ
ژاۆ گاۆ (مردن ٢٠٧ی پێش زاین) سیاسەتوانێکی چینی بوو، لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی چین کاربدەستێکی حکومەت بوو لە مێژووی دێرینی چین، بە شێوەیەکی فەرمی (خەسێنراو) بوو وەک یەکێک لە نزیکترین کەس بۆ ھەر ٣ ئیمپراتۆر خزمەتی کردبوو. وەک ئیپمراتۆر (چین شی، چین ئاڕ، زی ینگ) وە وەک کەسێک کە رۆلی سەرەکی ھەبووە لە کەوتنی ئیمپراتۆریەت ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٣ی پێش زایین پۆل:شالیارە چینیەکان پۆل:خەسێنراوە چینیەکان پۆل:فۆلکلۆری چینی پۆل:چین شی ھوانگ پۆل:چانسلەرە چینییەکان
١٤٩٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1490 (توضيح)
وێستگەی گۆیو
وێستگەی گۆیو (御油駅, گۆیو-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری تۆیۆکاوا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
جێنشین
جێنشین یان جێگرەوە کەسێکە کە یەکەم کەسە بۆ چوونە سەر تەخت وە پێگەکەی جێگیرە و لاناچێت بە لەدایکبوونی کەسێکی تری.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشایەتی
عەبدوڕەحمان دوڕڕە
عەبدوڕەحمان دوڕڕە (Abdurrahman Durre) (١٩٣٠-٢٠١٢) شاعیر و نووسەری کوردە. دوڕڕە خەڵکی باکووری کوردستانە و ھۆنراوەی بە کرمانجی نووسیوە. ھەروەھا بەرھەمی چەن بەرھەمی لێکۆڵینەوە و ساغکردنەوەی شاعیرانی کوردی ھەیە. لەوانە شەرحی دیوانی غەزەلەکانی ئەحمەدی خانی ە.
مردنەکان لە ٢٠٢٣
ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٣دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە:
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠٢٣
عەبدوڕەحمان دوڕڕە
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی
ناحیەی سورداش
ناحیەی سورداش یەکێکە لە شەش ناحیەی قەزای دووکان لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی سورداشە. ژمارەی دانیشتووانی ناحیەی سورداش لە ساڵی ٢٠٢٠دا (٧٬٠٥٨)کەسە.
ناو
ناوی ناحیەی سورداش لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی سورداشە. چەند بۆچوونێک ھەیە لە سەر ناوی سورداش:
جوگرافیا
ناحیەی سورداش ھاوسنوورە لەگەڵ؛ لە باکوورەوە ناحیەی بنگرد و ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان، لە باشوورەوە ناحیەی پیرەمەگروون، لە ڕۆژھەڵاتەوە ناحیەی گاپیڵۆن و ناحیەی بەکرەجۆ، لە ڕۆژاواوە ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان و ناحیەی ئاغجەلەر.
سەردەمی عوسمانی
قۆناغی (مەدحەت پاشا)یە کە بۆ ماوەی سێ ساڵ والی بەغدا بوو، ھەرچەندە تەمەنی ئەم قۆناغە کەم بوو، بەڵام تێیدا گۆڕانکاری جەوھەری ئەنجامدرا لەوانە: وێنۆک|400px|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای سلێمانی لە ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٢)
وێنۆک|450px|ناوەڕاست|نەخشەی سنجاغی(پارێزگا) سلێمانی لە ساڵی ١٨٧٥دا وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی سنجاغی(پارێزگا) سلێمانی لە ساڵی ١٨٩٤دا وێنۆک|450px|ناوەڕاست|نەخشەی سنجاغی(پارێزگا) سلێمانی لە ساڵی ١٩١٢دا
سەردەمی ئینگلیز و پاشایەتییدا(١٩١٨ - ١٩٥٨)
لەدوای نەمانی دەسەڵاتی عوسمانیەکان و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێ، بۆ چەند ساڵێک ئیدارەی لیوای سلێمانی ڕاستەوخۆ لە ژێر ھەژموونی ئینگلیزدا بوو، بە پێچەوانەی لیواکانی تر کە سەر بە بەغدا بوون، بەڵام دوای واژۆکردنی پڕۆتۆکۆلێک لە نێوان بەریتانیا و عێراقدا، ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق لە (١١/تەممووزی/١٩٢٣)دا بڕیاری لکاندنی سلێمانی بە عێراقەوە درا.
لەم مێژووەدا ناحیەی سورداش سەر بە قەزای سلێمانی بوو. وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی کارگێڕی لیوای سلێمانی لە ساڵی ١٩٣٦دا
حکومەت لەم قۆناغەدا سەرلەنوێ قەزای پشدەری ھێنایە کایەوە بە دابڕانی لە قەزای شارباژێڕ، بەم شێوەیە ئەم لیوایە لە (٤)قەزا و (١٠) ناحیە پێکھاتبوو، لە پڕۆسەی سەرژمێری ساڵی ١٩٤٧دا زانیاری ورد و تایبەت بە ڕەوشی کارگێڕی لیواکانی عێراق تۆمارکرا، وەکو یەکە کارگێڕییەکان، ڕووبەر و دانیشتوانەکەی، ئەمە لەلایەک و لەلایەکیترەوە پێویستی یەکە کارگێڕییەکان لە دوای تەواو بوونی پرۆسەی یەکلاکردنەوەی مافی زەوییەکانی ھەریەک لەلایەن فەرمانگەکانی تەسوییەوە کێشرا. وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٤٧دا 450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی سورداش
وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی لیوای سلێمانی لە ساڵی ١٩٥٨دا 450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی سورداش لە ساڵی ۱۹٥۷دا
سەردەمی کۆماریدا (١٩٥٨ - ١٩٩٠)دا
ئەم سەردەمە بە نەمانی دەسەڵاتی پادشایی و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێیە، ئەم سەردەمە پڕە لە گۆڕانکاری سیاسی، حکومی عەبدولکەریم قاسم (٥) ساڵ، نەتەوە پەرستەکان بە سەرکردایەتی عەبدولسەلام عارف، دواتر براکەی عەبدولڕەحمان عارف (٥) ساڵ، دەسەڵاتی بەعسییەکان لە دوو قۆناغدا، ئەحمەد حەسەن بەکر (١٩٦٨ - ١٩٧٩) و سەددام حوسێن (١٩٧٩ - ٢٠٠٣)، دەسەڵاتی سەددام لەسەر ئەم پارێزگایە تا ساڵی ١٩٩١ بوو. کاریگەری ئەم فرە دەسەڵاتە و دەستتێوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە سیاسەتی عێراق، لەسەر گۆڕاکارییە کارگێڕییەکان بە زەقی دەردەکەوێت، زۆربەی زۆری ئەو گۆڕانکارییانە سیاسی بوو، ئامانجی لە ناوبردنی بزوتنەوەی سیاسی کوردستان بوو، وە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە ستراتیژییەکان بوو، بەتایبەت ئەانەی دەوڵەمەند بوون بە سامانە سروشتییەکان. ئەم سەردەمە دابەشی پێنج قۆناغ دەکرێت.
بەڕێوبەری ناحیە
ناوی ھەندێک لە بەرێوەبەرەکانی ناحیەی سورداش:
کارگێڕی
ئەم ناحیەیە لە ٣٦ گوند پێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
میراوا، سۆما
میراوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما ئەڤراز، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
جوگرافیای میانمار
وێنۆک
میانمار یان بورما و بە فەرمی کۆماری یەکێتیی میانمار گەورەترین وڵاتی باشووری ڕۆژھەڵاتی کیشوەری ئاسیایە. پایتەختەکی شاری نایپیداوە، ڕووبەرەکەی ٦٧٦٫٥٧٨ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە میانمار ھاوسنوورە لەگەڵ چین لەباکوور وە لە ڕۆژھەڵاتیش وڵاتی لاوسە وە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی وڵاتی تایلەندە وە بەنگلادیش لە ڕۆژاوا وەھەر وەھا ھیندستان لە باکووری ڕۆژاوا. لە ڕووی کارگێرییەوە دابەش بووە بەسەر ١٤ ویلایەت سنورێکی بەرفرازوانی ئاوی ھەیە و بەشێکی سنورەکەی دەکەوێتە سەر کەنداوی بەنگاڵ. ھەروەھا لە ڕووی سامانی سروشتی خاوەنی نەوت و و ورقوشم و بەردی بەنرخە لەگەڵ چەند مادەیەکی دیکەی سروشتی.
سەرچاوەکان
چەند زانیارییەک لەسەر میانمار
جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٣
جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٣ شەشەمین جامی کیشوەرەکانی فیفا بوو کە لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٣ لە فەرەنسا بەڕێوەچوو. فەرەنسا توانی ئەو نازناوەی لە ساڵی ٢٠٠١ دا بەدەستيهێنابوو بیپارێزێت، بەڵام بەهۆی مردنی مارک ڤیڤین فۆی یاریزانی کامێرونەوە کاریگەری لەسەر پاڵەوانێتییەکە دانا ، کە لە یاری پێش کۆتایی  بەرامبەر کۆڵۆمبیا بەهۆی سستبوونی دڵەوە گیانی لەدەستدا. مردنی فۆی هەڵبژاردەکانی فەرەنسا و کامیرۆنی یوخست و داوای دواخستنی یارییەکەیان کرد ، بەڵام یارییەکە ئەنجامدرا و لە کۆتایدا فە ڕەنسا بە گۆلێکی زێڕینی تێری هێنری جامەکەی بەدەستهێنا .لە پێشکەشکردنی میدالیا و جامەکاندا، دوو یاریزانی کامیرۆنی وێنەیەکی زەبەلاحی فۆییان بەدەستەوە بوو، میدالیای پلەی دووەمیش بە لێواری وێنەکەوە هەڵواسرابوو. کاتێک مارسێل دیسایلی کاپتنی فەرەنسیا جامی کیشوەرەکانی پێشکەش کرا، ئەو جامەکەی بەرز نەکردەوە، بەڵکو لەگەڵ ڕیگۆبێرت سۆنگ کاپتنی کامیرۆن پێکەوە جامەکەیان گرت، لە کۆتایدا یاریزانی هەردوو لا بە وێنەیەکی گەورەکراوی فۆی  وێنەیان گرت. فۆی پلەی سێیەمی بەدەستهێنا لە دەنگدانی میدیایی بۆ باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکە و دوای مردنی لە کۆتاییدا خەڵاتی تۆپی برۆنزی پێبەخشرا.
سکایفۆڵ (فیلم)
سکایفۆڵ بە (ئینگلیزی:skyfall) فیلمێکی بەریتانی ساڵی (٢٠١٢)یە، فیلمەکە یەکێکە لە زنجیرە فیلمەکانی (جەیمس بۆند) کە وەک زنجەیرە فیلمەکانی تر، (دانیێل کرەیگ) لە فیلمەکە ڕۆڵی جەیمس بۆند دەگێڕێت.فیلمەکە بڕی ٨٥٠ ملیۆن دۆلار لە سەرانسەری جیهادا تێدا خەرجکراوە و داهاتەکەشی بریتیی بووە لە (١.١٠٩) میلیۆن دۆلار.
چیرۆک
دانیێل کرەیگ کەلە فیلمەکە ڕۆڵی جەیمس بۆندی ئەندام (MI6)ی بینیوە، هەوڵی پاراستنی وەزیری بەرگری وڵاتەکەی دەدات کە دەکەویتە بەر هێرش و دواتریش دەکوژرێت، لە درێژەی فیلمەکە جەیمس بۆن، وەکوو فیلمەکانی پێشوی هەوڵی دۆزینەوەی تاوانبار دەدات.
وێنەگرتن
فیلمکە لە جەند شووێنێکی جیاوازی وڵاتانی جیهان بەرهەم هێنراوە، کە گرنگتین ناوچەکانی بریتیین لە:
گۆرانی
گۆرانی تایبەتی فیمەکە لەلایەن گۆرانی بێژ (ئەدێل)ەوە وتراوە، کەتوانی خەڵاتی باسترین فیلمی ساڵ (Academy Award for Best Original Song) بەدەست بێنێت.
سەرچاوە
ویکیپیدیای ئینگلیزی.
پەراوێز
جەیمس بۆند
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە فیلمەکانی جەیمس بۆند پۆل:فیلمە بەریتانییەکان پۆل:فیلمەکانی جەیمس بۆند پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەکشنە سیخوڕییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان) پۆل:براوەکاتی خەڵاتی بافتا بۆ باشترین فیلمی بەریتانی پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر لە ئەورووپا پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی سام مێندێس پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن تۆماس نیومانەوە تۆمارکراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠١٢ داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە دوورگەکان داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ژێرزەمین لە لەندەن داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە ستۆدیۆکانی لۆنگکرۆس وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکان کە لەسکۆتلەندا وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین گۆرانی ڕەسەن بەدەستھێناوە پۆل:فیلمە پاشکۆیە بەڕیتانییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئیستانبوڵ وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ماکاو وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری شەنگەھای وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکانی جەیمز بۆند پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
١٤٩١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1491 (توضيح)
جانسیلا مەجید
وێنۆک|جانسیلا مەجید. جانسیلا مەجید چالاکوانی مافەکانی ژنانی سریلانکییە لە ناوچەی پوتەلام. جانسیلا کاری بەڕێوەبردنی ڕێکخراوێکی ناحکومی بەناوی سندووقی ھاریکاری پوتەلام، کە ئامانجی پاراستنی مافەکانی کەمایەتییەکان و مافەکانی ژنانە. لەکاتی کارکردنی بۆ ڕێکخراوەکەی، ئەوا جانسیلا وەک ئاوارەیەکی ناوخۆی وڵاتەکەی بۆ ٢٠ ساڵ ژیانی بەسەردەبرد، لەگەڵ ئەوەش لەکارەکانی بۆ پارێزەریکردن لە مافەکانی موسڵمانان و تامیلییە ئاوارەکان نەوەستاوە.
جانسیلا وەک قسەکەر لە کۆنفرانسی UNDPی ٢٠١٠ بۆ ئاسیای پاسفیک بەشداربوو، کۆنفرانسەکە لەسەر گەشەپێدانی مرۆیی و جێندەری لە ئاسیای پاسفیک بوو، جانسیلا لە کۆنفڕانسەکە ئاماژەی بەوەکرد، کە سریلانکا دەبێت ڕوانینی لەبەرامبەر ژنان بگۆڕێت ئەمەش بەبەشداریپێکردنیان لە بواری سیاسیی و کارکردندا.
لە ساڵی ٢٠١٠، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا، بەدەستی ھەریەکە لە میشێل ئۆباما و ھیلاری کلینتۆن.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ژنانی سریلانکا پۆل:چالاکوانە ژنەکانی سریلانکا پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
ھیونگسیۆن دایوۆنگون
وێنۆک ھیونگسیۆن دایوۆنگون (흥선대원군, 興宣大院君,لەدایکبووی ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٨٢٠ بۆ ٢٢ی شووباتی ١٨٩٨) ھەروەھا وەک دایوۆنگون (대원군, 大院君), گوکتایگۆنگ (국태공, 國太公، "ئارچەدووکی مەزن") یان بە شێوەیەکی فەرمی وەک ھیونگسیۆن ھیۆنی دایوۆن-وانگ (흥선헌의대원왕, 興宣獻懿大院王) ناسراوە، ھەروەھا لەلای دیبلۆماتکارە ڕۆژاواییەکان وەک شازادە گونگ ناسراوە.
دایوۆنگون بە مانای "شازادەی دادگای مەزن" دێت ئەم ناونیشانە بۆ باوکی فەرمانڕەواییە کاتێک باوک خۆی فەرمانڕەوایەتی ناکات، ئەمە ئەکرێت ھۆکاری ئەوە بێت چونکە کوڕەکەی خزمی خێزانی شاھانەیە.
ھاتنە سەر دەسەڵات
ھیونگسیۆن ھێزی زیاتر بوو کاتێک کوڕەکەی (یی میۆنگ-بوک) ھاتە بووە پاشا لەکاتی ھاتنە سەر دەسەڵاتی چەندین پێداچوونەوە و چاکسازی ئەنجامدا لەوانە ھیوای گۆڕینی جۆسۆن بوو، بۆ جۆسۆنێکی باشتر بۆ خەڵکەکەی، و لەکارخستنی ئەو سیستەمی بەرێوەبەریەی کە پێشوو تر بۆ ماوەی چەن سەدەیەک بەردەوام بوو لەلایەن پاشاکانی پێشوو، وە ھەروەھاش کیم ئاندۆنگ لە ١٨٦٤ کاتێک ھاتە سەر دەسەڵات، دایوۆنگون دەستی بە چاکسازییەکان کرد بە ئامانجی ئەوەی دەسەڵاتی بۆ حکومەتی ناوەندی بگەڕێنێتەوە و گەندەڵییەکان پەک بخات، بۆیە کەمپینێکی دژە گەندەڵی دروست کرد بەمەش کۆنتڕۆلی ھۆزە شاھانەکانی کرد و باجی خستە سەر خانەدانەکانی وڵات. ھەرچۆنێک بێت ھەنێک لە چاکسازی و ھەوڵەکانی زۆر سەرکەوتوو نەبوون بۆی پاشا گۆجۆنگ کە دەچێتە تەمەنەوە داوای لێدەکات خانەنشین بێت، و دواتر ھەنێک لە چاکسازییەکانی پێچەوانە دەکاتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٠ پۆل:مردووانی ١٨٩٨ پۆل:خەڵکی کۆریا لە سەدەی ١٩یەم پۆل:خێزانی یی پۆل:ڕاسپێردراوەکانی شا لە کۆریا
مۆزامبیک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
مۆزامبیک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ئەڵتائیان
ئەڵتائیان نەتەوەیێکی تورکن کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە پارێزگای ئاڵتای دەژین، لە بەشی سیبیریای ڕووسیا.
مێژوو
بەڵگە زمانەوانی و بۆماوەیی و شوێنەوارییەکانی ئەم دوایییە ئەوە دەردەخەن کە ئاڵتایەکان ھەندێک لە یەکەم کەسانی تورک بوون کە کۆچیان کردووە بۆ ڕووسیا، لەوێدا شێوازێکی ژیانی شوانکارییان گرتووەتەبەر. تا سەرەتای ھەزارەی یەکەمی پێش زایین ئەم گەلانە بوون بە کۆچەری سوارچاک. لە سەدەکانی دواتردا، دانیشتووانی ئاسیای ناوەڕاست وردە وردە لەلایەن تورکە کۆچەرییەکانەوە جێگەیان گرتبووەوە و تورکی کرابوون. سەبارەت بە ئایین، ئایینی ڕەسەن بۆ ئەلتایس تەنگریزمە. ھەندێک لە ئاڵتایەکان وەک تێنگریست ماونەتەوە و گۆڕاون بۆ مەسیحییەتی ئۆرتۆدۆکس و مەسیحی پرۆتستانتی و کاسۆلیتیک. لە ساڵی ١٩٠٤ ئایینێکی نوێ بە ناوی بورخانیزم لەلایەن ناسیۆنالیستە ئاڵتایەکانەوە دروستکرا و زیاتر باو بوو.ئاڵتایەکان ھەوڵیاندا لە ساڵی ١٩١٨دا ناوچەکەیان بکەنە وڵاتێکی جیاواز بەپێی یاسا ئایینییەکانی بورخانی-تەنگریست کە پێی دەوترێت کۆماری ئاڵتای. لە ساڵی ١٩٥٠ جۆزێف ستالین ڕووسەکانی ناچار کرد کۆچ بکەن بۆ خاکەکانی ئەلتای و خەڵکی ئەلتای ناچار کرد بڕۆن. ژمارەی دانیشتوانی ئەلتای بە ڕێژەی ٣٠٪ کەمی کردووە بەھۆی ئەمەوە. خەڵکی ئەلتای لەم ساڵانەی دواییدا ژمارەیان زیاد کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕووسیا
١٤٩٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1492 (توضيح)
فو سوو
فوسو  (مردن ٢١٠ی پێش زاین) کوڕە گەورە و جێنشینی ئیمپراتۆر چین شی ھوانگ بوو بۆ سەر تەختی شاھانەی ئیمپراتۆریەتی چین، بەڵام لەلایەن ژائۆ گائۆ لەناوبرا.
سەرچاوەکان
پۆل:سیاسەتمەدارەکانی سیانیانگ پۆل:مردووانی ٢١٠ی پ.ز پۆل:چین شی ھوانگ
جوگرافیای فلیپین
سەرچاوەکان
چەند زانیارییەک لەسەر فلیپین
پۆل:جوگرافیای فلیپین پۆل:جوگرافیای ئاسیا پۆل:جوگرافیا
وێستگەی گاکیسۆ
وێستگەی گاکیسۆ (御器所駅, گاکیسۆ-ئێکی) مێترۆییەکی ژێرزەمینییە لە شاری ئینویاما، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێترۆی شارەوانی ناگۆیا بەرێوە دەچێت.
جەی گارنەر
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨
وزەی نوێبووەوە
وزەی نوێبووەوە وزەیەکی بەسوودە، لە سەرچاوە نوێبووەوەکان کۆدەکرێتەوە، کە بەسروشتی پڕدەبنەوە، لەوانە ھەتاو، با، باران، شەپۆڵەکان، ھەستان و دابەزینەکان، و گەرمیی جیۆتێرماڵ کە سەرچاوەی کاربۆن-یەکسانن. ئەم جۆرەی سەرچاوەی وزە لە بەرانبەر سووتەمەنییە فۆسیلەکان دەوەستێت، کە زۆر خێراتر بەکاردێن بەراورد بە ماوەی پڕبوونەوەیان.
سەرچاوەکان
پۆل:وزەی نوێبووەوە پۆل:تەکنۆلۆژیای وزەی نوێبووەوە
کولیکی تازە
کولیکی تازە گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باکوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
کولیکی تازە ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.