cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کەنداوی عومان
سەرچاوەکان
پۆل:دەریای مەکوران پۆل:میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان پۆل:پانتاییە ئاوییەکانی میرنشینی یەکگرتووی عەرەبی پۆل:کۆما ئاوییەکانی ئێران پۆل:پانتاییە ئاوییەکانی پاکستان پۆل:پانتاییە ئاوییەکانی عوممان پۆل:تەنگاوەکانی ئۆقیانووسی ھیند پۆل:کەنداوی فارس عوممان پۆل:دەریای عەرەب پۆل:جوگرافیای پارێزگای سیستان و بەلۆچستان پۆل:جوگرافیای پارێزگای ھورمزگان پۆل:جوگرافیای بەلۆچستان
قەرەنی ئاغا
قەرەنی ئاغا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی جوارقوڕنە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سان مارینۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
سان مارینۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
کریستۆفەر پلەمەر
پلەمەر لە تەمەنی ٨٢ ساڵیدا بۆ فیلمی Beginners (٢٠١٠) خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین ئەکتەری پشتگیریکار بردەوە کەوا ئەم دەستکەوتە کردە بە تەمەنترین ئەکتەر کە ببێتە براوەی خەڵاتێکی ئۆسکاری نواندن، دواتر لە تەمەنی ٨٨ ساڵیدا جارێکی تری بۆ فیلمی All the Money in the World ئەمەش کردییە بە تەمەنترین پاڵێوراوی ھەمان بەش.
قەرەنی ئاغا
جوگرافیا
قەرەنی ئاغا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زنگزنگە و لە باشوور لەگەڵ بەنداوی دووکان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گردجان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی ماران.
سان مارینۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
قەرەنی ئاغا
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کریستۆفەر پلەمەر
سەرچاوەکان
<references group="" responsive="0"/>
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەری یارمەتیدەر پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیستەم پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان پۆل:ئەکتەرە تەلەفزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە تۆرۆنتۆوە
مافەکانی مرۆڤ لە ھەرێمی کوردستان
مەبەست لە کوردستانی سەر بە وڵاتی عێراق، یان هەرێمی کوردستان یان باشووری کوردستان ئەو ناوچەیەیە کە دەسەڵاتی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە. مافەکانی مرۆڤ لەو ڕووەوە ڕاستەوخۆ لە ئەستۆی حکومەتی هەڵبژێردراوی هەرێمی کوردستانە بە پلەی یەکەم و حکومەتی عێراق بە پلەی دووەم.
هەرێمی کوردستان پشتبەست بە دەستووری عێراقی هەڵدەسووڕێت ، کە تیایدا مافەکانی کەمە نەتەوایەتیەکان پارێزراوە، مافەکانی ئازادیی ڕادەربڕین و ئازادیی سیاسی و مافە بنچینەییەکان هەمووی لەسەر یاسا ڕێکخراون.
بەهۆی شەڕی داعش ەوە لە ساڵی ٢٠١٤ بەدواوە، نزیکەی یەک میلۆن و ٨٠٠ هەزار ئاوارە زیاتر ڕوویان لە هەرێمی کوردستان کرد، ئەمە فشارێکی زۆری دروست کرد لە ڕووی ئابووری و لە ڕووی بەڕێوەبردنەوە لەسەر خەڵک و حکوومەت و لایەنەکانی ژیانی هاووڵاتیان. کە کۆمیسیۆنی مافەکانی مرۆڤیش لە ڕاپۆرتەکانی ساڵانەیدا لە ٢٠١٥ و ٢٠١٦ دا ئاماژەی پێ داوە. کە ئەمە هۆکارێک بووە لە دابین نەکردنی مافە سەرەتایەتیەکانی هاووڵاتیان.
مافەکانی کەمینە نەتەوایەتیەکان
پەرلەمانی کوردستان بە فەرمی دانی بە هەموو مافەکانی کەمایەتیە ئایینی و نەتەوەییەکانی هەرێمی کوردستان دا ناوە و کار بۆ پاراستنیان دەکا، وەکو ئاشووریەکان، تورکمان، عەرەب، ئەرمەن، مەندائیەکان، شەبەک و یەزیدیەکان. لەگەڵ ئەوەشدا، ناوبەناو ڕاز و گلەیی لەسەر ستەمی حکومەتی هەرێم دەکرێت. وەکو لە ساڵی ٢٠٠٨ دا ئاشووریەکان لەناو هەرێمی کوردستان دا ڕێگەیان پێ نەدرا گوند و ناوچە ڕووخاوەکانی خۆیان ئاوەدان بکەنەوە ، یان نوێنەری ئاشووریەکان لە پەرلەماندا لە لایەن کوردەوە دیاری دەکرێت و نوێنەری ڕاستەقینەی ئاشووریەکان نیە، چونکە خۆیان توانای ناونانی کاندیێکیان نیە.
مافەکانی ژنان
حکومەتی هەرێمی کوردستان تەواو پشتیوانی مافەکانی ژنانی کردوە ، لە دامەزراندنی یەکەم حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە، ڕۆڵ و پلەی بەرچاو دراوە بە ژنان، لە کابینەکانی حکومەتدا ژن وەزارەتی لە ئەستۆ گرت. لە دامو دەزگاکانی دەوڵەتدا هەوڵدراوە کە ڕێژەی بەشداری ژنان بەرز بکرێتەوە ، لەگەڵ ئەوەشدا پرسی مافەکانی ژنان باسێکی بەردەوامی ژیانی هاووڵاتیانە. بەپێی ئاماری بەڕێوبەرایەتیی گشتیی بەرەنگاربوونەوەی تووندوتیژیی دژ بە ژنان لە هەرێمی کوردستان، لە شەش مانگی یەکەمی ساڵی ٢٠١٩ دا دوو هەزار و ٢٢٧ حاڵەتی تووندوتیژیی دژ بە ژنان تۆمارکراون، کە خۆیان دەبیننەوە لە کوشتن، خۆکوشتن، سووتاندن، خۆسووتاندن و دەسدرێژیی سێکسیی.
مافەکانی منداڵ
بەگوێرەی ئاماری منداڵپارێزی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٩ دا، لە شاری هەولێر ١٩٦٠ منداڵ و لە شاری سلێمانی دوو هەزار و ٧١٥ منداڵ کاریان پێ کراوە، کە ٩٢٪یان منداڵی ئاوارەبوون.
سەرچاوەکان
پۆل:مافەکانی مرۆڤ لە عێراق پۆل:مافەکانی مرۆڤ بەپێی وڵات پۆل:ھەرێمی کوردستان
مافی مەدەنی و سیاسی
مافی مەدەنی و سیاسی جۆرێک مافن کە پارێزگاری ئەکەن لە ئازادی تاکەکان لە بەرامبەر پێشێلکارەکان وەک دەوڵەتەکان، ڕێکخراوە کۆمەڵایەتییەکان و کەسەکان. ئەم مافانە گرەنتی و دڵنیایی ئەدەن بە تاکەکان کە بتوانن لە ناو کۆمەڵگا یان وڵاتێکدا و بێ ھیچ جیاوازیدان و پێشێلکارییەک، ژیانی مەدەنی و سیاسی خۆیان بەرنە سەر.
سینەماکس
سینەماکس  تۆڕێکی تەلەڤیزیۆنی پارەیی و کەیبڵ و تەلەڤیزیۆنی مانگی دەستکردی ئەمریکییە، و لەلایەن ھۆم بۆکس ئۆفیسەوە خاوەندارێتی دەکرێت. وەک خزمەتگوزارییەکی ھاوڕێی «ماکسی-پای» پەرەی پێدراوە کە تەواوکەری ئەو پێشکەشکردنانەیە کە لە تۆڕی دایک و باوک ھۆم بۆکس ئۆفیس (HBO) نیشان دەدرێن و سەرەتا سەرنجی لەسەر فیلمە نوێیەکان و کلاسیکەکان بووە لە کاتی نمایشکردنی لە ١ی ئابی ١٩٨٠، بەرنامەکانی نمایشکراو لە سینەماکس لە ئێستادا بە شێوەیەکی سەرەکی لە فیلمە نوێیەکان و… فیلمە جووڵاوەکانی کۆنتر کە لە شانۆدا بڵاوکراونەتەوە، و زنجیرە ئەکشنە ڕەسەنەکان، ھەروەھا فیلمە دیکۆمێنتارییەکان و فیلمە تایبەتەکانی پشت پەردەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:کەنالە تەلەڤیزیۆنییەکان و ویستگانەی لە ١٩٨٠ دامەزراون پۆل:وەرگرانی خەڵاتی پیبۆدی پۆل:کۆمپانیاکانی چێژبەخشی کە لە شاری نیویۆرکن
مافی مەدەنی و سیاسی
مافی مەدەنی ئەمانە لە خۆ ئەگرێ: گرەنتی تەندورستی جەستەیی و دەروونی، ژیان، ئاسایش، پاراستن لە جیاوازیدان بەپێی نەژاد، ڕەگەز، ڕەچەڵەک (نەتەوایەتی)، ڕەنگ، تەمەن، پێوەندی سیاسی، قەومیەت، ئایین و کەم ئەندامێتی. ھەروەھا مافەکانی تاکەکەسی وەک ژیانی نائاشکرا و ئازادی بیرکردنەوە، قسە کردن، دین، ڕۆژنامەگەری، کۆبوونەوە و جووڵانەوە.
مافی سیاسی ئەمانە لەخۆ ئەگرێ: دادپەروەریی سرووشتی لە یاسادا وەک مافی تۆمەتبار ھەروەک مافی دادوەری دادپەروەرانە، پڕۆسەی یاسایی، مافی داواکاری قەرەبووی زیانەکان یان چارەسەری یاسایی، ھەروەھا مافی بەشداریکردن لە کۆمەڵگای مەدەنی و سیاسی وەک ئازادی جڤات و کۆمەڵ، مافی کۆبوونەوە، مافی سکاڵا و دادخواز، مافی خۆپاراستن و مافی دەنگدان.
پاراستنی مافەکان
لە زۆربەی وڵاتان دا، مافەکان بە مافی دەستووری ناسراون و لە نوسراوی (یاسای مافەکان) یان بەڵگەنامەیەکی ھاوشێوەدا تۆمارکراون. ھەروەھا لە دەستەی ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی جیھانی دا پێناسەکراون وەک (ڕاگەیاندنی جیھانی مافی مرۆڤ لە ساڵی ١٩٤٨) و (ڕێکەوتنامەی مافی مەدەنی و سیاسی نێودەوڵەتی ساڵی ١٩٦٧.)
مافە مەدەنی و سیاسیەکان دەبێت تۆماربکرێن و بپارێزرێن، زۆربەی دیموکراسیەکانی جیھان خاوەنی مسۆگەرێکی نووسراوی فەرمی مافە مەدەنی و سیاسیەکانن وە مافە مەدەنییەکان بە مافی سروشتی مرۆڤ ھەژماردەکرێت. تۆماس جێڤرسن لە کتێبی " تێڕوانینێکی کورت لەسەر مافەکانی ئەمریکای بەڕیتانی" نووسویەتی کە " خەڵکی خاوەنی مافەکانی خۆیانن کە بەپێی یاساکانی سروشت بۆیان دەستەبەرکراوە، نەک وەک دیارییەک لەلایەن فەرمانڕەوا دەسەڵاتدارەکانەوە."
بەپێی بیروبۆچوونی زانای سیاسی سیلڤادۆر ف. ڕێگلیمێ ھەڵسەنگاندنی نەبوون و پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ لە نیوەی بازنەی باشوری گۆی زەوی دا دەبێت جەخت بکاتەوە لەسەر مامەڵە و دیاریکردنی ھۆکارە ناوخۆی و نێودەوڵەتییەکان کە زۆرجار بە دەستی ئەنقەست ئەو ھۆکارانە فەرامۆش کراون لەلایەن زانستی کۆمەڵایەتییەوە.
مافی دیکە
بەھەمان شێوە دیاردە باوەکان ئەرکێکی گرنگ دەبینن لە دیاریکردنی مافە نەزانراو و پێناسەنەکراوەکان کە لە دادگادا بوونی ھەیە تەنانەت ئەگەر بە تەواوی دەرنەبڕابێت یان تۆمار نەکرابێت. نموونە لەسەر ئەم دیاردەیە بریتییە لە مافی پاراستنی تایبەتمەندێتی کەسێتی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا. ھەمواری نۆیەم لە دەستوری ویلایەتە یەکگرتووەکان بە ڕوونی پیشاندەری ئەوەیە کە چەندەھا مافی دیش ھەیە بۆ پاراستن.
لە سەرانسەری جیھان دا کۆمەڵێک جوڵانەوەی سیاسی ھاتنە کایەوە بەمەبەستی بانگەشەی یەکسانی یاسا لە نێوان ساڵەکانی ١٩٥٠ بۆ ١٩٨٠ دا. ئەم جوڵانەوانە ڕوانگەیەکی یاسای و دەستوورییان ھەبوو کە بوونە سەرچاوەی دانانی چەندەھا یاسا لەسەر ئاستی نەتەوەیی و نێودەوڵەتی. ئەم جوڵانەوە و دەستانە لایەنێکی چالاکەوانیشیان ھەبوو بەتایبەتی لەو شوێنانەی کە پێشلکارییەکانی مافەکانی مرۆڤ بەربڵاوبوو.
ھەندێک لەو جوڵانەوانە بریتیی بوون لەمانە:
زۆربەی جوڵانەوە مەدەنیەکانی پشتیان دەبەست بە شێوازی بەرەنگاری مەدەنییانە لەڕێی بەکارھێنانی ڕێگەی ئاشتییانە و ناتوندوتیژ بۆ دەستەبەرکردنی ئامانجەکانیان.[٢١] لە ھەندێک وڵات دا، خەباتی مەدەنییانە ھاوشان بوو بە مانگرتنی مەدەنیانەی کۆمەڵانی خەڵک یان تەنانەت ڕاپەڕینی چەکداری. لە ٦٠ ساڵی ڕابردوودا جوڵانەوە مەدەنییەکان بوونەتە ھۆی بەرەوپێشبردنی مافە مەدەنی و سیاسیەکان بەڵام ھەندێکی تر لەو جوڵانەوانە نەیانتوانیوە ئامانجەکانی خۆیان بەدەست بھێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:ماف پۆل:یاسا پۆل:چەمکە کۆمەڵایەتییەکان
کۆمەڵەی ماندێلبرۆت
وێنۆک|چەپ کۆمەڵەی ماندێلبرۆت بریتییە لە کۆمەڵێک خاڵ لەسەر ڕووتەختی ئاوێتە، کە فراکتاڵێک پێک دەھێنن. کۆمەڵەی ماندێلبرۆت، لەبەر جوانی و ھەروەھا پێکھاتە ئاڵۆزەکەی، کە تەنیا لە چەند پێناسەی سادەی ماتماتیکییەوە بەدەست دێت، لە دەرەوەی دونیای ماتماتیکیش پێکھاتەیەکی ناسراوە.
کورتەمێژوو
کۆمەڵەی ماندێلبرۆت یەکەم جار لەلایەن ماتماتیکزانێکی فەڕانسەوی بە ناوی پیێر فاتۆ کە لە بواری شیکاریی ئاوێتەدا چالاکی دەکرد لە ساڵی ١٩٠٥ پێناسە کرا. ھاوکات ماتماتیکزانێکی تر بە ناوی ژولیا فانکشنە ڕێژەییەکانی لەسەر ڕووتەختی ئاوێتەدا تاوتوێ دەکرد. ئەمڕۆکە کۆمەڵەکانی ژولیا لە فراکتاڵە ھەرە ناسراوەکانن. ئەم توێژینەوانە بە شێوەیەکی پرش و بڵاو لە ئارادابوون ھەتا ساڵی ١٩٧٩ کە بێنۆیت ماندێلبرۆت لە وتارێکدا (Fractals: Form, chance and dimension) ئەم چەمکانەی لەگەڵ زۆر بابەتی تر لەژێر ناوی ئەندازەی فراکتاڵی پێشکەش کرد.
فراکتاڵی ماندێلبرۆت
فراکتاڵی ماندێلبرۆت بە فراکتاڵی سێ ڕەھەندیی کۆمەڵەی ماندێلبرۆت دەوترێت.
سەرچاوەکان
پۆل:فراکتاڵەکان پۆل:داینامیکی ئاڵۆز
برەیکین بێنجەمن
برەیکین بێنجەمن یاخود شکاندنی بێنجەمن (ئینگلیزی: Breaking Benjamin) گرووپێکی ڕۆکی ئەمریکییە کە لە پێنسڵڤێنیای ویلایەتە یەکگرتووەکان دامەزراوە لە ساڵی ١٩٩٩ لەلایەن گۆرانیبێژی سەرەکی گیتارژەن بێنجەمن بەرنلی و تەپڵژەن جێریمی ھەمێڵ. ئەلبومێکیان بڵاوکرایەوە لە ساڵی ٢٠٠٢ بەناوی ساتورەیت و دانەیەکی تریش لە ساڵی ٢٠٠٤ بەناوی ئێمە تەنیا نین دواتر ھەمێڵ گرووپەکەی بەجێھێشت و شاد جێیگرتەوە لە ساڵی ٢٠٠٥. گرووپەکە دوو ئەلبومی ستودیۆی تریان بڵاوکردەوە، فۆبیا لە ٢٠٠٦ ئازاری شیرین لە ٢٠٠٩، دواتر چوونە پشوویەکی درێژخایەنەوە لە ساڵی ٢٠١٠ بەھۆی نەخۆشییەکان بەرنلییەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییە ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵە ئەمریکییەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییە پێنج کەسییەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکە ئەمریکییەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٩٩
فاتیح شێخولئیسلامی
فاتیح (چاوە) شێخولئیسلامی ناسراو بە فاتیح شێخ، چاوە و '''ف. پشکۆ''' (لەدایکبووی ١٩٤٢ لە مەریوان، ڕۆژھەڵاتی کوردستان - ) شاعیر و سیاسەتوانێکی کوردە. فاتح شێخ ئەندامی سەرکردایەتیی حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی ئێران–حکمەتیستە.
ژیان
فاتیح شێخولئیسلامی کوڕی سەید ئەحمەد، لە نەورۆزی ١٩٤٢ لە شاری مەریوان لە دایک بوو. سێ چوار ساڵی سەرەتایی ژیانی ئاوارە بوون. قوتابخانەی سەرەتایی لە مەریوان و ناوەندەی لە سنە تەواو کرد و دوای ئەو لە ساڵەکانی ١٩٦٠–١٩٦١ وەک یەکەم خوێندکاری مەریوانی لە تاران وەرگیرا و لە زانکۆی تاران دەستی بە خوێندنی ئیلاھیات کرد و دواتر لە زانستە کۆمەڵایەتییەکاندا ماستەری وەرگرت. بە گشتی حەوت ساڵان لەوێ خوێندکار بوو و دواتر ھاتەوە و لە مەریوان بوو بە مامۆستا. فاتیح شێخ لە سەردەمی زانکۆوە بیر و باوەڕی چەپی ھەڵبژارد. ساڵی ١٩٧١ بەھۆی چالاکیی سیاسییەوە بۆ ماوەی حەوت مانگ دەستەبەسەر کرا و دواتر ساڵی ١٩٨١ ڕووی کردە شاخ و بوو بە ئەندامی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکیشانی کوردستانی ئێران. دواتر لە ساڵی ١٩٨٣ کە کۆمەڵە لەگەڵ گرووپە کۆمۆنیستییەکانی دیکە یەکیان گرت و حیزبی کۆمۆنیستی ئێرانیان دامەزراند، بوو بە ئەندامی ئەو حیزبە. فاتیح شێخ لە ساڵی ١٩٩٠ەوە چوو بۆ سوێد و لە لقدانەوەی ساڵی ١٩٩١ی حیزبەکە، بوو بە ئەندامی حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی ئێران. ھەروەھا دواتر بوو بە ئەندامی سەرکردایەتیی حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی ئێران–حکمەتیست و ئێستاکەیش ھەر لەو حیزبەدا چالاکی دەکات.
شێعر
ساڵی ١٩٥٨ لەسەر کاریگەریی شۆڕشی ١٤ی تەممووز لەگەڵ کۆمەڵێک خوێندکارێکی تر بەھۆی درووشم نووسین لەسەر دیوارەکانی شاری سنە لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا مانگ و نیوێک دەکەوێتە زیندان و لەوێ یەکەم شیعری خۆی دەھۆنێتەوە. لە زانکۆ لەگەڵ عەلی حەسەنیانی (ھاوار) و سوارە ئیلخانیزادە ئاشنا دەبێ و بە دانانی شیعری «ھەسێرەکەم» لەسەر وەزنی «کەژاڵێ»، دەبێتە دووھەم کەس لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە شیعری نوێی کوردی خوڵقاندبێ. (شەوە) باشترین بەرھەمی شیعری شاعیرە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢ پۆل:زیندووان پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:خەڵکی مەریوان پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی
تیکمەی عەجەم
تیکمەی عەجەم گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
تیکمەی عەجەم ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (شیعە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بیردۆزی ھاوشێوەکردن
بیردۆزی ھاوشێوەکردن یان زیاتر بە تیۆریی سیمولەیشن ناسراوە (ئینگلیزی: Simulation theory)، باس لەوە دەکات کە ھەموو بوونییەتیی مرۆڤ ڕاستییەکیی ھاوشێوەن، وەکو ھاوشێوەکردنی کۆمپیوتەرێک.
لە ١٠ ساڵی ڕابردوو، مرۆڤ ئاستێکی زۆر کەمی ھەبوو لە بواری تەکنەلۆژیادا، بەڵام ئێستا ڤیدیۆ گەیم ھەیە کە زۆر لە ژیانێکی ڕاستی دەچێت، چی ڕوودەدات لە ١٠ ھەزار ساڵی داھاتوو؟
چۆن ھاوشێوەکردن ھاتە کایەوە؟
بیردۆزی ھاوشێوەکردن لەیەکچوونێکی نزیک لە سیناریۆ گوماناوییە جۆراوجۆرەکانی دیکە لە سەرانسەری مێژووی فەلسەفەدا ھەیە. گریمانەکە بە شێوەی ئێستای لەلایەن نیک بۆسترۆمەوە بەناوبانگ بوو، ئەو پێشنیارەی کە گریمانەیەکی لەو جۆرە لەگەڵ ھەموو ئەزموونەھەستیارییەکانی مرۆڤدا دەگونجێت، وا بیردەکرێتەوە کە دەرئەنجامە ئیپیستمۆلۆژییە بەرچاوەکانی لە شێوەی گومانگەرایی فەلسەفیدا ھەیە، ھەروەھا وەشانەکانی گریمانەکە لە چیرۆکی زانستی خەیاڵیدا ھاتووە، وەک ئامێرێکی ناوەندی پڵۆت لە زۆرێک لە چیرۆک و فیلمەکاندادەردەکەون. ئەو گریمانەیەی کە بۆسترۆم بەناوبانگ کراوە زۆر جێی مشتومڕە، بۆنموونە فیزیازانێکی تیۆریی سابین ھۆسنفێڵدەر، کەناوی لێنا زانستی ساختە و گەردوونناس جۆرج ئێف «پێدەچێت پاڵەوانەکان زانستی خەیاڵی لەگەڵ زانست تێکەڵ کردبێت، گفتوگۆی درەنگانی شەو لە مەیخانەکان بیردۆزی بژاردە نییە».
بنەمای نیک بۆسترۆم
زۆرێک لە بەرھەمە زانستییە خەیاڵییەکان و ھەروەھا ھەندێک پێشبینییەکانی تەکنەلۆژیست و ئاییندەناسە جدییەکان پێشبینی دەکەن کە لەداھاتوودا بڕێکی زۆر لە ھێزی کۆمپیوتەریی بەردەست بێت. با بۆ ساتێک وا دابنێین کە ئەم پێشبینیانە ڕاستن. شتێک کە ڕەنگە نەوەکانی داھاتوو بە کۆمپیوتەرە زۆر بەھێزەکانیان ئەنجامی بدەن، بەڕێوەبردنی ھاوشێوەکردنی وردی باوباپیرانیان یان کەسانی وەک باوباپیرانیان. لەبەر ئەوەی کۆمپیوتەرەکانیان زۆر بەھێز دەبن، دەیانتوانی زۆرێک لەم جۆرە ھاوشێوەکردنانە بەڕێوەببەن. گریمان ئەم کەسەھاوشێوەکراوانە ھۆشیارن. پاشان دەکرێت وا بێت کە زۆرینەی ڕەھای عەقڵی وەک ئێمە سەر بە ڕەگەزی ڕەسەن نین بەڵکو سەر بەکەسانێکن کە لەلایەن نەوە پێشکەوتووەکانی ڕەگەزێکی ڕەسەنەوە ھاوشێوە کراون.
پاشان دەتوانرێت بڵێین، ئەگەر ئەمە وا بووایە، ئێمە عەقڵانی دەبووین کە بیر لەوە بکەینەوە کە ئەگەری زۆرە لە نێوان عەقڵەھاوشێوەکراوەکاندا بین نەک لەنێو عەقڵە بایۆلۆژییە ڕەسەنەکاندا.
بۆیە ئەگەر پێمان وا نەبێت کە لە ئێستادا لە جیھانێکی خەیاڵی کۆمپیوتەردا دەژین، مافی ئەوەمان نییە باوەڕمان بەوە ھەبێت کە نەوەماندەبێت کە زۆرێک لەم جۆرە ھاوشێوەکردنانەی باوباپیرانیان بەڕێوەدەبەن.
ئایا لە جیھانێکی خەیاڵی کۆمپیوتەریدا دەژین؟
لە ساڵی ٢٠٠٣ فەیلەسوف نیک بۆسترۆم سێ بڕگەیەکی پێشنیار کرد کە ناوی لێنا «ئارگومێنتی ھاوشێوەکردن». سەرەڕای ناوەکە، «ئارگومێنتی ھاوشێوەکردن»ی بۆسترۆم ڕاستەوخۆ ئاماژە بەوە ناکات کە مرۆڤەکان لە ھاوشێوەکردنێکدا دەژین، لەبری ئەوە سێلایەنەکەی بۆسترۆم دەڵێت کە یەکێک لە سێ گەڵاڵەی بەدوور لە چاوەڕوانیدا نزیکەی بە دڵنیایییەوە ڕاستە:
سێ بەشەکە ئاماژە بەوە دەکات کە شارستانییەتێکی "دوای مرۆڤ" کە لە ڕووی تەکنەلۆژیاوە پێگەیشتووە، ھێزێکی گەورەی کۆمپیوتەرییدەبێت؛ ئەگەر تەنانەت ڕێژەیەکی بچووکیشیان "ھاوشێوەکردنی باوباپیران" بەڕێوەببەن (واتە ھاوشێوەکردنی ژیانی باوباپیران کە لەواقیعەوە بۆ باپیرە ھاوشێوە جیاناکرێتەوە)، کۆی ژمارەی باوباپیرە ھاوشێوەکراوەکان، یان "سیمەکان". ، لە گەردووندا (یان فرە گەردوون، ئەگەر بوونی ھەبێت) زۆر لە کۆی ژمارەی باوباپیرانی ڕاستەقینە زیاتر دەبێت.
بۆسترۆم لە درێژەدا جۆرێک لە ئیستدلالکردنی مرۆڤایەتی بەکاردەھێنێت بۆ ئەوەی ئیدیعای ئەوە بکات کە، ئەگەر گەڵاڵەی سێیەم یەکێک لەوسێ پێشنیارە بێت کە ڕاستە، و نزیکەی ھەموو مرۆڤەکان لە ھاوشێوەکردندا دەژین، ئەوا مرۆڤەکان بە دڵنیایییەوە لە ھاوشێوەکردنێکدادەژین.
بۆسترۆم ئیدیعا دەکات کە ئارگیومێنتەکەی لە "گریمانەی گوماناوی" کۆنی کلاسیکی تێدەپەڕێت، ئیدیعا دەکات کە "... ئێمە ھۆکاریئەزموونی سەرنجڕاکێشمان ھەیە بۆ ئەوەی باوەڕمان بەوە ھەبێت کە ئیدیعایەکی دیاریکراوی جیاکەرەوە سەبارەت بە جیھان ڕاستە"، سێیەملە سێ گەڵاڵە جیاکەرەوەکە ئەوەیە کە ئێمەین نزیکەی بە دڵنیایییەوە لە سیمولاسیۆنێکدا دەژین. بەم پێیە، بۆسترۆم و نووسەرانی ھاوڕا لەگەڵبۆسترۆم وەک دەیڤید چالمێرز، دەڵێن لەوانەیە ھۆکاری ئەزموونی بۆ "گریمانەی ھاوشێوەکردن" ھەبێت، و ھەر بۆیە گریمانەی ھاوشێوەکردنگریمانەیەکی گوماناوی نییە بەڵکو "گریمانەیەکی میتافیزیکییە". بۆسترۆم دەڵێت ئەو بە شەخسییەت ھیچ ئارگیومێنتێکی بەھێز نابینێت کەکام لە سێ گەڵاڵەی سێ گەڵاڵە ڕاستە: "ئەگەر (١) ڕاست بێت، ئەوا بە دڵنیایییەوە پێش ئەوەی بگەینە پۆستمرۆڤایەتی لەناو دەچین. ئەگەر(٢) ڕاست بێت، ئەوا دەبێت ھەبێت." یەکگرتنێکی بەھێز بێت لە نێوان ڕێڕەوەکانی شارستانییەتەکانی پێشکەوتوودا بەجۆرێک کە بە کردەوەھیچیان ھیچ تاکێکی تێدا نەبێت کە ئارەزووی بەڕێوەبردنی ھاوشێوەکردنی باوباپیران بکات و ئازاد بن لەو کارە. ئەگەر (٣) ڕاست بێت، ئەوائێمە بە دڵنیایییەوە لە ھاوشێوەکردنێکدا دەژین. لە تاریکیدا دارستانی نەزانی ئێستامان، پێدەچێت شتێکی عەقڵانی بێت کە متمانەی مرۆڤبە نزیکەیی بە شێوەیەکی یەکسان لە نێوان (١)، (٢) و (٣)دا دابەش بکرێت… تێبینی ئەوە دەکەم کە ئەو کەسانەی کە گوێیان لە ئارگومێنتیھاوشێوەکردن دەبێت زۆرجار کاردانەوەیان دەبێت بە وتنی 'بەڵێ، من.' ئارگیومێنتەکە قبوڵ بکە، و ڕوونە کە ئەوە ئەگەری یە کە بەدەستدەھێنێت.' بەڵام کەسانی جیاواز نێکی جیاواز ھەڵدەبژێرن. ھەندێک پێیان وایە ڕوونە کە (١) ڕاستە، ھەندێکی تر کە (٢) ڕاستە، ھەندێکیتریش کە (٣) ڕاستە".
پایسکلدزەکان
پایسکلدزەکان (بە ئیتاڵیی: Ladri di biciclette) فیلمێکی ئیتاڵییە بەرھەمھێنراوە لە ساڵی ١٩٤٨ لە دەرھێنانی ڤیتۆریۆ دیسیکایە باس لە باوکێکی ھەژار دەکات کە لەگەڵ کوڕەکەیدا بەدوای پایسکل دزراوەکەیدا دەگەڕێت کە ئەگەر بێتو نەیدۆزێتەوە کارەکەی لەدەست دەدات
پایسکلدزەکان لە ڕۆمانێکی لویجی بارتۆلینی وەرگیراوە و لامبێرتۆ ماگیۆرانی ڕۆڵی باوکە خەمبارەکە دەگێڕێت و ئینزۆ ستایۆلاش ڕۆڵی کوڕەکەی دەگێڕێت، ئەم فیلمە بە شاکاری نیۆڕیالیزمی ئیتاڵی دادەنرێت و لە ساڵی ١٩٥٠ خەڵاتێکی ئۆسکاری وەرگرتووە وەکو شانازی و لەنێو باشترین فیلمەکانی مێژوودا بەپێی سایت ئاند ساوند کە ٨٤٦ ڕەخنەگری دیاریان کردووە ڕیزبەندی ٣٣ی پێدراوە ھەروەھا ئینستیوتی فیلمی بەریتانی لە نێو ئەو ٥٠ فیلمەدا دایناوە کە پێویستە پێش ١٤ ساڵی تەماشا بکرێن
چیرۆک
ئەنتۆنیۆ پیاوێکی خێزاندارە کە تازە کاری دەست کەوتووە بەڵام بۆ کارەکەی پێویستی بە پایسکلێکە بەڵام پایسکلی نییە ناچار ھەندێک پارچەی جێخەو و بەتانی دەفرۆشێت تا پایسکلێک بکڕێت، دوای ئەوەی دەچێتە سەر کارەکەی کە ھەڵواسینی پۆستەر و ڕیکلامە پایسکلەکەی لێدەدزرێت و ئەویش زۆر پێویستییەتی بۆیە لەگەڵ کوڕەکەی دەست دەکات بە گەڕان بەدوای پایسکلەکەدا و بە درێژایی ڕۆژ لەگەڵ برونۆی کوڕی دەگەڕێن و بەھۆی ئەو پەستانەوە کە لەسەر ئەنتۆنیۆی باوکە زۆر جار لە برونۆ توڕە دەبێت و لێێدەدات و ھەندێکاتیش ئارامە و لەگەڵ کوڕەکەیدا زۆر میھرەبانە، دوای ھەوڵدانێکی زۆر کەسێک دەدۆزێتەوە کە دڵنیایە ئەو دزی پایسکلەکەیەتی و دوای دەکەوێت بەڵام خەڵکی گەڕەک ھەموان پشتگیری لەگومانلێکراوەکە دەکەن و پۆلیسیش پایسکلەکە نادۆزێتەوە لە ماڵی گومانلێکراودا بۆیە ئەنتۆنیۆ ناچار دەکرێت ئەو گەڕەکە جێبھێڵێت و بە شەرمەزارییەوە لەگەڵ کوڕەکەی ئەوێ جێدەھێڵێت و بێھیوا بووە لە دۆزینەوەی پایسکلەکەی، ئەنتۆنیۆ پایسکلێک دەبینێت لەبەردەم ماڵێکدا و بە کوڕەکەی دەڵێت بەو پاسە بڕۆرەوە ماڵەوە بەڵام کوڕەکەی سواری پاسەکە نابێت و لە سوچێکەوە تەماشای باوکی دەکات، ئەنتۆنیۆ ھەوڵی دزینی ئەو پایسکلە دەدات بەڵام خەڵکی دەیگرن و بەڵام ناھێڵن کار بگاتە پۆلیسخانە لەو کاتەدا کەسێک بە تەشەرەوە ئەنتۆنیۆ دەڵێت: چ نموونەیەکی جوان بۆ کوڕەکەت جێدەھێڵیت
برونۆی بچووک کڵاوەکەی باوکی ھەڵدەگرێتەوە بە گریانەوە لەگەڵ باوکی قەرەباڵغییەکە جێدەھێڵێت
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٤٨ پۆل:فیلمە ئیتالییەکان
قڕگە
قڕگە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی تانجەرۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قڕگە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شاری سلێمانی و لە باشوور لەگەڵ گوندی شێخ وەیساوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی وێڵەدەر و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەرەتۆغان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئادەم ماککەی
ئادەم ماککەی لە ١٧ی نیسانی ١٩٦٨ لە دایکبووە، دەرھێنەری سینەما، بەرھەمھێنەر، سیناریۆنووس و کۆمیدیاوانێکی ئەمریکییە. مەککەیی لە ساڵی ١٩٩٥ تا ٢٠٠١ وەک سەرۆکی نووسەری بەرنامەی کۆمیدی سکێچی کەناڵی ئێن بی سی بەناوی Saturday Night Live دەستیپێکرد. دوای ڕۆیشتنی لە کۆمپانیای SNL لە ساڵانی ٢٠٠٠دا بەھۆی ھاوکارییەکانی لەگەڵ ئەکتەری کۆمیدی ویل فێرێل ناوبانگێکی زۆری بەدەستھێنا و ھاوبەشی نووسینی فیلمە کۆمیدییەکانی ئەنکۆرمان و تالادیگا نایتس و کوڕانی دیکە بوو. دواتر فێرێل و مەککەیی بە ھاوبەشی چەندین زنجیرە و فیلمی تەلەڤیزیۆنییان نووسی و بە ھاوبەشی بەرھەمیان ھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی شاری فیلادلفیا پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە پەنسیلڤانیا پۆل:براوەکانی خەڵاتی گیڵد ئۆف ئەمریکا پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کۆمیدی پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
فیلمی درێژ
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی فیلم و ڤیدیۆ پۆل:فیلمەکان بەپێی جۆر پۆل:داھێنانە ئۆسترالییەکان
گوندستانی چایپاساری باکوور
گوندستانی چایپاساری باکوور لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە دوو گوندستانی ناوچەی بازەرگان لە شارستانی ماکۆ، لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی قوشە.
دانیشتوان
بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (٤٧١٧) کەس و (٢٣٦٦)نێر و (٤٣٥١)مێ و (٨٠٣)خێزان پێکھاتووە. دانیشتوانی ئەم گوندەوارەیە زۆرینەی لە کورد و کەمینەی لە ئازەری پێکھاتووە.
دابەشی کارگێڕی
لە ٢٤ گوند پێکھاتووە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ناوچە گوندنشینەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
کەنەدا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
کەنەدا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨ بوو کە لە ١٧ی ئایار تا ١٢ی ئابی ١٩٢٨ لە ئەمستەردام لە ھۆلەند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
قوتابخانەی برێنی زانستی ژینگەیی و بەڕێوەبردن
قوتابخانەی برێنی زانستی ژینگەیی و بەڕێوەبردن قوتابخانەیەکە لە زانکۆی کالیفۆرنیا، سانتا باربارا. ئەرکی قوتابخانەکە ڕۆلگێرانێکی سەرەکییە لە لێکۆلینەوەکردن لە بابەتەکانی ژینگە، ناسینەوە و چارەسەرکردنی کێشەکانی ژینگە، و راھێنانکردن بە لێکۆلەرە زانستخوازەکان و پسپۆڕانی بەڕێوەبەرانی-ژینگەیی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زانستی ژینگەیی پۆل:دامەزراوە پەروەردەییەکانی ١٩٩١ پۆل:پەیمانگاکانی خوێندن دەربارەی ژینگە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٩١ لە کالیفۆرنیا
ناحیەی بنگرد
ئەم ناحیەیە لە سەرەتاوە ھەر لە سەردەمی بابانییەکانەوە بەم دەڤەرە وتراوە دەڤەری مەرگە، لەبەرئەوەی ناوەندی کارگێڕی دەڤەرەکە گوندی مەرگە بووە و دەڤەرەکەش ھەر ئەو ناوەی ھەڵگرتووە. تاوەکو ساڵی ١٩٣٨ کە ناوەندی ناحیە لە گوندی مەرگەوە گواستراوەتەوە بۆ گوندی بنگرد، ئیتر ناوەی ناحیەکەش بووەتە ناحیەی بنگرد.
ناو
پێشتر ناوی ئەم ناحیەیە (ناحیەی مەرگە) بوو، پاش گواستنەوەی ناوەندی ناحیە لە گوندی مەرگەوە بۆ گوندی بنگرد ناوەکەشی گۆڕدرا بۆ ناحیەی بنگرد.
ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی بنگردە.
بنگرد لە لێکدانی دوو وشە ھاتووە(بن+گرد)، واتا ژێر یا بناری گرد کە ھەڵکەوتەی گوندی بنگرد وەھایە کەوتووەتە دامێن و بنی چیا و چەند گردێک.
جوگرافیا
ناحیەی بنگرد ھاوسنوورە لەگەڵ؛
مەڵبەندەکانی فەرمانرەوای بابان پێش سلێمانی
بابانەکان پێش بونیادنانی سلێمانی مەڵبەندی حوکمرانیان لە چەند ناوچەیەک بووە، بەم شێوەیەی خوارەوە:
سەردەمی عوسمانی
لەم ماوەیەدا لیوای سلێمانی (١٧)قەزای لە خۆدەگرت، ئەمەش لە ھەرسێ ساڵنامەی عوسمانی ژمارە(١١-١٢-١٣)دا دەردەکەوێت.
قۆناغی (مەدحەت پاشا)یە کە بۆ ماوەی سێ ساڵ والی بەغدا بوو، ھەرچەندە تەمەنی ئەم قۆناغە کەم بوو، بەڵام تێیدا گۆڕانکاری جەوھەری ئەنجامدرا لەوانە: وێنۆک|400px|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای سلێمانی لە ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٢)
وێنۆک|450px|ناوەڕاست|نەخشەی سنجاغی(پارێزگا) سلێمانی لە ساڵی ١٩١٢دا
سان مارینۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سان مارینۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
ناحیەی بنگرد
سەردەمی ئینگلیز و پاشایەتییدا(١٩١٨ - ١٩٥٨)
لەدوای نەمانی دەسەڵاتی عوسمانیەکان و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێ، بۆ چەند ساڵێک ئیدارەی لیوای سلێمانی ڕاستەوخۆ لە ژێر ھەژموونی ئینگلیزدا بوو، بە پێچەوانەی لیواکانی تر کە سەر بە بەغدا بوون، بەڵام دوای واژۆکردنی پڕۆتۆکۆلێک لە نێوان بەریتانیا و عێراقدا، ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق لە (١١/تەممووزی/١٩٢٣)دا بڕیاری لکاندنی سلێمانی بە عێراقەوە درا، ئەم بڕیارەش لە ساڵی دوایدا جێبەجێکرا بە ناردنی(٥) ئەندام وەکو نوێنەری لیواکە لە ئەنجوومەنی دامەزراندنی عێراقدا(المجلیس التأسیس العراقی)، دواتر لە کاتی لێکۆڵینەوەی تایبەت بە ناکۆکی نیوان عێراق - تورکیا لە سەر دواڕۆژی ویلایەتی مووسڵ، کۆمەڵەی گەلان لە شوباتی ١٩٢٥ز دا لیژنەی خۆی ڕەوانەی ئەم ویلایەتە کرد، بە کۆتایی ھاتنی ئەم کێشەیە ئیتر سلێمانی بووە بەشێک لە دەوڵەتی عێراق،
سان مارینۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ناحیەی بنگرد
سەردەمی ئینگلیز و پاشایەتییدا(١٩١٨ - ١٩٥٨)
وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی کارگێڕی لیوای سلێمانی لە ساڵی ١٩٣٦دا
وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٤٧دا
سەردەمی کۆماری (١٩٥٨ - ١٩٩٠)دا
ئەم سەردەمە بە نەمانی دەسەڵاتی پادشایی و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێیە، ئەم سەردەمە پڕە لە گۆڕانکاری سیاسی، حکومی عەبدولکەریم قاسم (٥) ساڵ، نەتەوە پەرستەکان بە سەرکردایەتی عەبدولسەلام عارف، دواتر براکەی عەبدولڕەحمان عارف (٥) ساڵ، دەسەڵاتی بەعسییەکان لە دوو قۆناغدا، ئەحمەد حەسەن بەکر (١٩٦٨ - ١٩٧٩) و سەددام حوسێن (١٩٧٩ - ٢٠٠٣)، دەسەڵاتی سەددام لەسەر ئەم پارێزگایە تا ساڵی ١٩٩١ بوو. کاریگەری ئەم فرە دەسەڵاتە و دەستتێوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە سیاسەتی عێراق، لەسەر گۆڕاکارییە کارگێڕییەکان بە زەقی دەردەکەوێت، زۆربەی زۆری ئەو گۆڕانکارییانە سیاسی بوو، ئامانجی لە ناوبردنی بزوتنەوەی سیاسی کوردستان بوو، وە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە ستراتیژییەکان بوو، بەتایبەت ئەانەی دەوڵەمەند بوون بە سامانە سروشتییەکان. ئەم سەردەمە دابەشی پێنج قۆناغ دەکرێت.
450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٨٦دا
سەردەمی حکوومەتی ھەرێم
لەم قۆناغەدا پارێزگای سلێمانی و پارێزگای ھەولێر و پارێزگای دھۆک لە لایەن بەرەی کوردستانیەوە بە ڕێوەدەبرا، کە لەسەر ھەمان سیستەمی یەکە کارگێڕییەکانی ساڵی ١٩٨٩ بەڕیوەدەبرا، لەبەرئەوەی گوندەکان تازە ئاوەدان دەکرانەوە، ھەروەھا لەڕووی کارگێڕییەوە ھەرێمی کوردستان دروست نەببوو تاوەکو لەساڵی ١٩٩٢ پەرلەمانی کوردستان پێکھێنرا. ئینجا یەکە کارگێڕییەکان دروستکرانەوە.
450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشە کەرتەکانی ناحیەی بنگرد لە ساڵی ۱۹٤۷دا
کارگێڕی
ناحیەی بنگرد لە ٥٥ گوند پێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
قەسرۆک
قەسرۆک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی جوارقوڕنە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەسرۆک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کڵاوسوران و لە باشوور لەگەڵ گوندی شاروقامیشە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەمتەران و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بیستانە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڤایکینگ ٢
وێنۆک|ڤایکینگ ٢
ڤایکینگ ٢ دووەم کەشتی ئاسمانی ناسا بوو کە لە چوارچێوەی بەرنامەی 'ڤایکینگ' ناردی. ئەو کەشتییە مانگێکی دەسکردی لەگەڵ بوو بۆ ئەوەی خوول بە دەوری مەریخدا بکات، و ئامێری ڤایکینگیش لەسەر مەریخ لێکۆڵینەوە بکات. ئەوە بوو ئەو ئامێرە بەردەوام بوو تا ١٢٨١ رۆژی سەر مەریخ، بە واتای لە کار کەوت لە ڕێکەوتی ١٢ نیسانی ساڵی ١٩٨٠ بە هۆکاری ئەوەی هێز و توانای پاترییەکەی و ھێزی تێدا نەما، بەڵام مانگە دەسکردەکە بەردەوام بوو هەتا ٢٥ی تەممووزی ساڵی ١٩٧٨. ئەو مانگە دەسکردە توانی ٧٠٦ خوول بە دەوری مەریخدا بکات و وە توانی نزیکەی ١٦٠٠٠ هەزار وێنەی بنێرێتەوە سەر زەوی.
ناردنی
کەشتی ئاسمانی ڤایکینگ ٢ لە ٩ ئەیلوولی ساڵی ١٩٧٥ ڕەوانەی دەرەوەی زەوی کرا بە ئامانجی ناردنە سەر هەسارەی مەریخ لە ناو دڵی مووشەکی (تیتان ٣) مانگە دەسکردەکە دوای ٣٣٣ ڕۆژ ئینجا وێنەی مەریخی ناردەوە.
سەرچاوە
مالپەری ڤایکینگ
پۆل:ناسا پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان پۆل:گەردوون
بانکی ناوەندیی کۆماری ئیسلامیی ئێران
بانکی ناوەندیی کۆماری ئیسلامیی ئێران بانکی ناوەندی وڵاتی ئێرانە.
سەرچاوەکان
ئێران پۆل:بانکەکانی ئێران پۆل:ئابووری ئێران
سان مارینۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سان مارینۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
ئیدی پاتەرسن
ئیدی پاتەرسن خانمەکتەرێکی ئەمریکییە کەوا بە ڕۆڵە کۆمێدیاکانی لە ھەردوو زنجیرەی Partners و Vince Principals دەناسرێتەوە.
گرێتە ھێرمان
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١ پۆل:مردووانی ١٩٨٤ پۆل:فەیلەسووفانی ئاڵمانی پۆل:فەیلەسووفانی ژنی ئاڵمانی پۆل:ماتماتیکزانانی ژنی ئاڵمانی پۆل:فەیلەسووفانی زانست
قەرەتۆغان
قەرەتۆغان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی تانجەرۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەرەتۆغان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شاری سلێمانی و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھوانە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قڕگە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قۆرخودوباش.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پێش بەفربارین
پێش بەفربارین فیلمێکی کوردییە، لە دەرھێنانی ھیشام زەمان؛ ساڵی ٢٠١٣ بەردەم ھاتووە.
چیرۆک
سیاری تەمەن شازدە ساڵ، داوی بابی بووەتە پیاوی ماڵەکەیان و بەرپرسیارەتیی دایک و دوو خوشکەکانی کەوتووەتە سەر ئەستۆی. خوشکە گەورەکەی، نەرمین مل ناداتە ھاوسەرگیرییەکی زۆرەملی و کوڕی ئاغای دێی ناوێت و لەگەڵ خۆشەوێستەکەی ھەڵدێتە تورکیا. سیار گەرەکییەتی بیانبینێتەوە و ئەو بێئابڕووییە بە خوێن بشواتەوە و لەو بەینەشدا ئاغا و کوڕەکەی تینی دەدەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣
سۆنگ جی-نا
سۆنگ جی-نا (لەدایکبووی ١٢ی ئەیلولی ١٩٥٩) سیناریۆنووسێکی کۆریای باشوورە، نووسەری درامی چاوەکانی بەرەبەیان (١٩٩١)، شوشەی لم (لە ١٩٩٥) کە دوو درامان زۆرترین کاریگەری و بەرزترین پلەبەندیان پێ دراوە لە تەواوی مێژووی دراماکانی کۆریای باشوور
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سیناریۆنووسەکانی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئێوا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩ پۆل:زیندووان پۆل:نووسەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
جەنگی ئەندراسۆس
لە ناوەڕاستی ساڵی ٩٦٠دا، بە سوودوەرگرتن لە ئامادەنەبوونی زۆربەی سوپای بیزەنتین لە هەڵمەتی دژی ئیماراتی کریت ، شازادەی حەمدانی دەستی بە داگیرکارییەکی دیکە کرد بۆ ئەنادۆڵ، و بە قووڵی و بەرفراوان هێرشی کردە سەر ناوچەی کەپادۆکیا. بەڵام لە گەڕانەوەیدا سوپاکەی لەلایەن لیۆ فۆکاسەوە لە دەروازەی ئەندراسۆس کەوتە بۆسەیەکەوە. سەیف دەولە خۆی بەزەحمەت خۆی ڕزگاری بوو، بەڵام سوپاکەی لەناوچوو.
دوای زنجیرەیەک سەرکەوتنی بیزەنتی لە ساڵانی پێشوودا، شەڕی ئەندراسۆس لەلایەن زۆرێک لە زانایانەوە بە شکاندنی دەسەڵاتی دەوڵەتی حەمدانی دادەنرێت. سەیف دەولە بەهۆی ئەوەی بەشێکی زۆری هێزی خۆی لەدەستدابوو، و زیاتر تووشی نەخۆشی بوو، جارێکی دیکە نەیدەتوانی بەو قووڵاییە هێرش بکاتە سەر خاکەکانی بیزەنتین. بە سەرۆکایەتی نیکەفۆرۆس فۆکاسی برای لیۆ، ئێستا بیزەنتینییەکان هێرشێکی بەردەوامیان دەستپێکرد کە تا ساڵی ٩٦٩ کلیقیا و باکووری سوریایان لە دەوروبەری ئەنتیکە داگیرکرد، و لە ئەنجامدا خودی حەلەب بە ژێردەستەیی بوو.
پشتەوەی
لە ناوەڕاستی سەدەی دەیەمدا، دوای ماوەیەک لە فراوانبوون لەسەر سنووری ڕۆژهەڵاتی خۆی، بە سەرۆکایەتی جۆن کورکواس, لەسەر حیسابی دەوڵەتە سنوورییەکانی موسڵمانان، ئیمپراتۆریەتی بیزەنتی لەلایەن شازادەی حەمدانی سەیف دەولە ڕووبەڕووی بووەوە. لە ساڵی ٩٤٥ سەیف دەولە حەلەبی کردە پایتەختی خۆی، و زۆری نەخایاند دەسەڵاتی خۆی لە سەرانسەری باکووری سوریا و بەشێکی زۆری جزیرە (میزۆپۆتامیای سەرەوە) و ئەوەی لە ناوچە سنوورییەکانی خەلافەتی عەباسی لەگەڵ بیزەنتی مابووەوە دامەزراند. پابەند بوو بە ڕۆحی جیهاد, لە ماوەی دوو دەیەی دواتردا فەرمانڕەوای حەمدانی وەک دوژمنی سەرەکی بیزەنتینییەکان سەریهەڵدا. دەوترێت سەیف دەولە تا کاتی مردنی لە ساڵی ٩٦٧ لە زیاتر لە چل شەڕدا دژی بیزەنتینەکان شەڕی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:٩٦٠ پۆل:شەڕ
قەمتەران
قەمتەران گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی چوارقوڕنە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەمتەران لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەرخمە و لە باشوور لەگەڵ دەرماناوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ بەنداوی دووکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەسرۆک.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
یوو جای-سووک
یوو جای-سووک (بە کۆری: لەدایکبووی ١٤ی ئابی ١٩٧٢) کۆمیدیاکار، خاوەنی بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی و کەسایەتی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) پۆل:باشترین پێشکەشکاری جۆراوجۆری کوڕ لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن) پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی پەیمانگای ھونەرەکانی سێئول پۆل:کۆمیدیاکارانی کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن پۆل:پێشکەشکارانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور
شیرینکەر (ئەلبوم)
شیرینکەر (بە ئینگلیزی: Sweetener) چوارەم ئەلبومی ستودیۆی گۆرانیبێژی ئەمریکی ئاریانا گراندێیە. بڵاوکرایەوە لە ١٧ی ئۆگەست، ٢٠١٨، لە Republic Records. ئەلبومەکە دەرکەوتنی چەند گۆرانیبێژێکی تێدابوو وەک: فاڕێڵ ویلیامز، نیکی میناج و میسی ئیڵایت.
گۆرانییە تاکە سەرەکییەکەی ئەلبوومەکە، ھیچ فرمێسکێک نەما بۆ گریان، بڵاوکرایەوە لە ٢٠ی ئەپڕیڵ، ٢٠١٨٫٢٠١٨.
سان مارینۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سان مارینۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
کەنەدا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
کەنەدا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢ بوو کە لە ٣٠ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٣٢ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
ڕیکی لیندھۆم
ئێریکا لیندھۆم (لەدایکبووی ٥ی ئازاری ١٩٧٩) خانمەکتەر و گۆرانیبێژێکی ئەمریکییە. ئەو بە ڕۆڵەکانی لە زنجیرە کۆمێدیەکانی Garfunkel و Oates, Gilmore Girls, House, The Big Bang Theory دەناسرێتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩ پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ژنە کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی پێنسیلڤانیا پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:بێژەرە ئەمریکییەکان
ئیڤان گۆڵدبێرگ
ئیڤان گۆڵدبێرگ  تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە وە تاقیکردنەوە لە ١٥ی ئەیلوولی ١٩٨٢ لە دایکبووە، سینەماکار و ئەکتەری کۆمیدیاوانێکی کەنەدییە. لەگەڵ هاوڕێی منداڵیدا سێت ڕۆگن هاوکاری کردووە لە فیلمەکانی گەورەخراپ و پینئەپڵ ئێکسپرێس و ئەمە کۆتایییە, چاوپێکەوتنەکە و کوڕە باشەکان.
ژیانی تایبەت
ئیڤان گۆڵدبێرگ لە ١٥ی ئەیلوولی ١٩٨٢ لە شاری ڤانکۆڤەر لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە خێزانێکى جولەکە لەدایکبووە. لە مارپۆل گەورە بووە. لە قوتابخانەی ناوەندی پوینت گرای (کە لەوێ سێت ڕۆگنی ناسی و هاوڕێیەتی کردووە) و زانکۆی مەکگیل خوێندوویەتی، و هاوسەرگیری لەگەڵ لیزا (یاداڤایا) گۆڵدبێرگ کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی مکگێل پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کۆمیدی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
سووپەرسپێد (خەیاڵ)
سووپەرسپێد کارەکتەرێکە، بە پلەی یەکەم لە کۆمیکەکانی سوپەرکەسایەتیدا، کە ھێزەکانی بە پلەی یەکەم پەیوەندییان بە خێرایی سەروو مرۆیییەوە ھەیە (بە خێرایی سەرووسروشتیی ناسراوە). توانا سەرەتایییەکانی ھاوبەشی ھەموو خێراکەرەکان بریتین لە ڕاکردن بە خێرایی زۆر زیاتر لە توانای مرۆڤ (بە پلەی جیاواز) و بەرگری لە کاریگەرییە لاوەکییەکان (بەرگری ھەوا، نەتوانینی ھەناسەدان، شۆکی داینامیکی کە لە ئەنجامی بەرکەوتن لەگەڵ تەنەکان بە خێرایی بەرز و ھتد) کە لە ئەنجامی ئەو خێرایییە دروست دەبێت. نزیکەی لە ھەموو حاڵەتەکاندا، سووپەرسپێدەکان دەتوانن لە ڕووی جەستەیییەوە ھێرش بکەنە سەر بەرامبەرەکانیان بە لێدانی بە خێرایی بەرز، وزەی جووڵەیی گەورەیان پێدەبەخشێت بەبێ ئەوەی خۆیان زیانیان پێ بگات. جۆرەھا دەسەڵاتی تریش گەڕێنراونەتەوە بۆ سووپەرسپێدەکان، ئەمەش بەگوێرەی چیرۆکەکە و سەرچاوەی دەسەڵاتەکەیان و بەردەوامی و یاسا دامەزراوەکانی گەردوونەکەیان.
کیم جۆنگ-ھاک
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دەرھێنەرەکانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی کیونگ ھی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:مردووانی ٢٠١٣
تۆکنیزم
تۆکنیزم بریتییە لە پراکتیزەکردنی تەنھا ھەوڵێکی ڕەمزی بۆ وەرگرتنی ئەندامانی گرووپێکی کەمینە، بەبێ ئەوەی بەڕاستی مامەڵە لەگەڵ پێداویستییەکانیان بکرێت یان ژینگەیەکی گشتگیر دروست بکرێت. بریتییە لە پێدانی ڕواڵەتی گشتگیری یان ھەمەچەشنی بەبێ ئەوەی لە ڕاستیدا گۆڕانکاری ڕاستەقینە یان یەکسانی بەرەوپێش ببات. زۆرجار تۆکنیزم بریتییە لە ھەڵبژاردنی چەند تاکێک یان نوێنەرێک لە گرووپە کەم نوێنەرایەتیکراوەکان تەنھا بە مەبەستی پێدانی ڕواڵەتی فرەچەشنی، لە ھەمان کاتدا چارەسەرکردنی پرسە بنەڕەتییە سیستمییەکان یان پێشخستنی ھەمەجۆریی ڕاستەقینە و گشتگیری.
کڵاوسوران
کڵاوسوران گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی جوارقوڕنە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کڵاوسوران لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی نیولانکە و لە باشوور لەگەڵ قەسرۆک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەرخمە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی داروقەبر.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سێت ڕۆگن
سێت ئارۆن ڕۆگن (, ; لەدایکبووی ١٥ی نیسانی ١٩٨٢) ئەکتەر و کۆمیدیاوان و سینەماکارێکی کەنەدییە. لە بنەڕەتدا کۆمیدییەکی ستاند ئاپ بوو لە ڤانکۆڤەر، لە ساڵی ١٩٩٩دا ڕووی لە لۆس ئەنجلۆس کرد بۆ بەشداریکردن لە زنجیرەی فریک و گێکس لەلایەن جود ئاپاتۆوە. دوای چەند ساڵێک لە کارکردن وەک نووسەرێک، پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی پرایم تایم ئیمی بۆ نووسینی نایاب بۆ زنجیرەیەکی جۆراوجۆر.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست ھێناوە پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیستەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
سێ وەچەی مافی مرۆڤ
دابەشکردنی مافی مرۆڤ بۆ سێ وەچە، یەکەم جار لە ساڵی ١٩٧٩ی زایینی لە ئەنستیتۆی نێونەتەوەیی مافی مرۆڤ لە ستراسبۆرگ و لەلایەن کاڕناسی دادوەری و مافناسی چیکی کارڵ ڤاساک پێشنیار کرا. تیۆرییەکانی ڤاساک بە شێوەی گشتی لە یاسای ئەورووپا سەرچاوەی گرتووە.
دابەشکارییەکانی ڤاساک درێژە بە سێ دەستەواژەی شۆڕشی فەرەنسە ئەدات: ئازادی، یەکسانی، برایەتی. سێ وەچە لە ناو ھەندێک لە بەشەکانی جاڕنامەی مافی بنەڕەتی یەکێتی ئەورووپا دەرکەوتووە. ھەروەھا جاڕنامەی جیھانی مافی مرۆڤ ئەم مافانە لە خۆ ئەگرێ کە وەک وەچەی دووەم و ھەوەھا وەچەی ھەوەڵ ئەناسرێن، بەڵام ئەم جیاوازییە لە ناو جاڕنامەکەدا نابینرێ (مافە لیستکراوەکان بە شێوەیەکی ڕێکوپێک نەنووسراون).
کەی کاڵان
کەی کاڵان (لەدایکبووی ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٣٦) خانمەکتەر و نووسەرێکی ئەمریکییە کەوا بە ڕۆڵی دایکی کلارک کێنت/سوپەڕمان دەناسرێتەوە لە زنجیرەی Lois & Clark: The New Adventures of Superman.
ئارنێ
ئارنێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سەندوس، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
ئارنێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دیلان چەرخی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئالەگوێزی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خنخنە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زەلیلان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
حەسەن تۆران بەھادین
ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٤
لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٤ی عێراق تۆران جێگری سەرۆکی لیستی (بەرەی تورکمانی کەرکووک) بوو کە لیستێک بوو ھەریەکە لە پارتە نەتەوەیییەکان و ئاینییەکانی تورکمانی کەرکووک بەشداریان کردبوو، تەواوی لیستەکەش بووە ھاوپەیمانی (لیستی ئەنجومەنی باڵای ئیسلامی لەکەرکوک) کە تێیدا حەسەن تۆران بە پلەی دووەم توانی وەک نوێنەر دەنگ بەدەست بێنێت ،ئەمیش دوای ئەرشەد سالحی سەرۆکی لیستەکە.
ھاوس (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
ھاوس بریتییە لە زنجیرە درامایەکی پزیشکی ئەمریکی پەخش کراوە لەسەر ھێڵی تەلەڤیزیۆنی فۆکس بۆ ماوەی ٨ وەرز لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ بۆ ٢١ی ئایاری ٢٠١٢. چیرۆکەکە باسی پزیشکێک دەکات بە ناوی گریگۆری ھاوس (ھیو لۆری)، و ئەو ئاڵوودەی مادە ھۆشبەرەکانە، سەیر و سەمەرەیە و ڕقی لە مرۆڤەکانە، بەڵام ئەو پزیشکێکی بلیمەتە و سەرکردایەتی بەشی دۆزینەوەی پزیشکی دەکات لە نەخۆشخانەی برینیستۆن بلینزبۆروی فێرکاری لە ویلایەتی نیوجێرسی. بیرۆکەی سەرەکی زنجیرەکە لەلایەن پۆڵ ئاتاناسیووھ دروست کراوە، ئەمەش لەکاتێکدا دەیڤد شۆر گرنگی بە پێشخستنی کەسایەتی سەرەکی زنجیرەکە دەدا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:زنجیرە دراما ئەمریکییەکان پۆل:پەخشەکانی ھێڵی فۆکس پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە خەڵاتی پیبۆدییان وەرگرتووە پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە پزیشکییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە
یۆزێف ئێلشنێر
یۆزێف ئانتۆنی فرانسیزێک ئێلشنێر (؛ ١ی حوزەیرانی ١٧٦٩—١٨ی نیسانی ١٨٥٤) ئاوازدانەر، پیانۆژەن، مامۆستای مۆسیقا و بیردۆزناسێکی مۆسیقی بوو کە بە سەرەکی لە وارساو چالاک بوو. ئەو یەکێک بوو لە یەکەمین ئاوادانەرەکان لە پۆڵەندا کە تایبەتمەندییەکان مۆسیقای فۆلک لە نووسراوەکانیدا بەکارببات. ئەو باشتر بە مامۆستای فرێدریک شۆپان ناسراوە
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٩ پۆل:مردووانی ١٨٥٤ پۆل:ئاوازدانەرانی کلاسیکی سەدەی ١٩ھەم پۆل:فرێدریک شۆپان
حاریس کوڕی عەبدولعوزا
عاریش کوڕی عەبدولعوزا کوڕی ڕیفاعە کوڕی مولان کوڕی ناسیرە کوڕی فەسییە کوڕی نەسر کوڕی کوڕی بەکر کوڕی ھەوازن یەکێکە لە ھاوەڵانی پێغەمبەر محەممەد و باوکی شیرەیەتی، و خێزانەکەی حەلیمەی سەعدییەیە، لە منداڵەکانی شەیما، ئونەیسە، عەبدوڵڵا و حەفس.
سەرچاوەکان
پۆل:ھاوەڵەکان پۆل:محەممەد
باڵیۆزخانە
باڵیۆزخانە یان باڵوێزخانە نوێنەری ھەمیشەیی یان کاتی وڵاتێک لە وڵاتێکی دیکەیە. سەرۆکەکەی باڵیۆزە کە بە جێبەجێ کردنی کاروباری خەڵک و دەوڵەت لە ئەم شوێنە کار دەکات. باڵیۆزخانەی ھەر وڵاتێک خاکی سەربەخۆی ئەم وڵاتە نەبووە و بەشێک لە خاکەکەی حیساب ناکرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دیپلۆماسی پۆل:باڵیۆزخانەکان
کەنەدا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
کەنەدا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦ بوو کە لە ١ تا ١٦ی ئابی ١٩٣٦ لە بەرلین لە ئەڵمانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
فڕۆکەی بارھەڵگر
وێنۆک|[[ڤۆڵگا-دنیپر An-124 ئامادەیە بۆ بارکردن]] فڕۆکەی بارهەڵگر فڕۆکەیەکە کە بە دوو باڵی جێگیرەوە دیزاین کراوە یان گۆڕدراوە بۆ هەڵگرتن و گوازتنەوەی بار نەک گەشتیارەکان. ئەم جۆرە فڕۆکەیە عادەتەن پێداویستیی گەشتیارەکانی تێدا نیە و بە گشتی دەرگایەکی گەورە یان زیاتر له دەرگایەکی هەیە بۆ بارکردنی بارە بازرگانی و سەربازیەکان.
فڕۆکە بارهەڵگرەکان لەوانەیە بەکاربێن لەلایەن گەشتیارانی مەدەنی یان هێڵە ئاسمانیەکانی بارەوە بۆ هەڵگرتن و گواستنەوەی بارەکانیان و هەروەها بەم شێوەیە لەلایەن کەسایەتیە تایبەتەکانەوە یان لەلایەن هێزە چەکدارەکانی وڵاتانی تاکەوە بۆ گواستنەوەی کەلوپەلی سەربازی و بازرگانی.
ئەو فڕۆکانەی کە بۆ گواستنەوەی بار دیزاین کراون زۆربەی کات تایبەتمەندیێکیان هەیە کە لە فڕۆکەی گەشتیاری و ئاسایی جیایان دەکاتەوە: لاشەی پان و بەرین و بەرز، باڵێکی بەرز بۆ ڕێگەدانی داگرتنی ئاسانی بارەکان بۆ سەر زەوی، چەندین چەرخ بۆ ڕێگەدان بە نیشتنەوە لە شوێنە ئامادەنەکراوەکان و کلکێکی بەرز بۆ ڕێگەدان بە بارکردن ڕاستەوخۆ بۆ ناو و دەرەوەی فڕۆکەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەی بارهەڵگر پۆل:فڕۆکەی گواستنەوەی سەربازی
ویلایەتە فیدراڵییەکانی مایکرۆنیزیا لە ئۆڵۆمپیاد
وەرزشوانانی ویلایەتە فیدراڵییەکانی مایکرۆنیزیا پێنج جار بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینەیان کردووە، بەڵام تا ئێستا هیچ میدالیایەکیان بەدەست نەهێناوە. کۆمیتەی ئۆڵۆمپیاد ویلایەتە فیدراڵییەکانی مایکرۆنیزیا لە ساڵی ١٩٩٥ دامەزرا و دوای دوو ساڵ لەلایەن لیژنەی نێودەوڵەتییەوە دانیپێدانرا.
سان مارینۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سان مارینۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
دەیڤد شۆر
دەیڤد شۆر (بە ئینگلیزی: David Shor) (لەدایک بووە لە ۳ تەمووزی ۱۹٥۹) ئەو نووسەرێک و بەرهەمهێنەرێکی کەنەدییە و پارێزەرێکی پێشووشە، بەناوبانگ بووە بە هۆی کارکردنی لە بواری تەلەڤیزیۆندا، وە ئەو دروست کەری کەسایەتی گریگۆری هاوسە کە دەرکەوتووە لە زنجیرە درامای House دا.
قەڕاڵی
قەڕاڵی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی تانجەرۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەڕاڵی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ کۆمەڵگای باریکە و لە باشوور لەگەڵ کۆمەڵگای نەسر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بێستان سووری گەورە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گورگەچیا، تانجەرۆ.
دەیڤد شۆر
ژیانی سەرەتایی
شۆن لەدایک بووە لە لەندەن (ئۆنتاریۆ) لە بنەماڵەیەکی جوو، لەگەڵ برا دووانەکەی.
فێربوون
شۆر خوێندوویەتی لە زانکۆی ویستەرن ئۆنتاریۆ دوای دەرجوونی لە قوتابخانەی A.B. Lucas دوا ناوەندی بە نایاب. وە دواتر خوێندوویەتی لە زانکۆی تۆرنتۆ بۆ بە دەستهێنانی بڕوانامە لە یاسادا لە ۱۹٨۲.
سەرچاوە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩ پۆل:زیندووان پۆل:نمایشكاران
دان تراکتنبێرگ
دان تراکنتبێرگ لەدایکبووی ١١ی ئایاری ١٩٨١، سینەماکار و پێشکەشکاری پۆدکاستێکی ئەمریکییە. تراکتنبێرگ لە ساڵی ٢٠١١ لەگەڵ پریسیلا ھێرناندێز ھاوسەرگیری کردووە
سەرچاوەکان
پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:سیناریۆنووسە جوولەکەکانی ئەمریکا پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١
ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئێران (٢٠٢١)
ھەڵبژاردنی ٢٠٢١ی سەرۆک کۆماری ئێران ١٣ھەمین ھەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری ئێرانە، لە دوای دامەزراندنی ڕژێمی ئێران بە ڕێبەرایەتی ویلایەتی فەقیە. ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئێران دەکرێت بەر لەوادەی خۆی ئەنجام بدرێت کاتێک کە حاڵەتی تایبەتی پێویست بێت، وەک لابردنی سەرۆک کۆمار، دەست لەکارکێشانەوە یان مردنی سەرۆک کۆمار. بە ڕێگای ھەڵبژاردنی گشتی. لە سەرەتادا حەوت کەس وەک کاندید پەسەندکران بەڵام دواتر سێ کەسیان لە کاندیدکردن کشاندەوە تەنھا چوار کەسمانەوە کە ئەوانیش ئیبراھیم ڕەئیسی، موحسین ڕەزایی، عەبدولناسر ھیمەتی، ئەمیرحوسێن قازیزادە ھاشمی. حیزبە ئۆپۆزیسیۆنەکانی ئێران و کوردستانی ڕۆژھەڵات بایکۆتی ھەڵبژاردنەکەیان کردووە داوایان لە خەڵک کرد بەشداری نەکەن. ھەڵبژاردنەکان سەر لەبەیانی ڕۆژی ھەینیی، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ بەڕێوەچوو. لەم ھەڵبژاردنە ٥٩ ملیۆن کەس مافی دەنگدانی هەبوو.لەو ژمارەیە یەک ملیۆن و ٣٩٢ ھەزار و ١٤٨ بۆ یەکەم جار مافی دەنگدانیان پێ دەدرێت. زیاتر لە ٦٦ ھەزار سندووقی دەنگدان بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆککۆمار ئامادەکراون. لە ١٣٣ وڵاتی دیکەی جیھان سندوقی ھەڵبژاردن بۆ ھاوڵاتیانی ئێرانی دانراون ڕۆژی ١٨ی جونی ٢٠٢١ سەعات ٧ی بەیانی بنکەکانی دەنگدان بە ڕووی دەنگدەران کرایەوە و هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئێران دەستی پێکرد .تا سەعات دووی بەرەبەیان درێژەی کێشا ، ئێوارەی ڕۆژی ١٩ی جوون ٢٠٢١ ئەنجامە بەراییەکانی هەڵبژاردن لەلایەن ناوەندی هەڵبژاردنی ئێران بڵاوکرایەوە ، ئیبراهیم رەئیسی بە زۆرینەی دەنگی بەشداربووان بووە سەرۆککۆماری ئێران. لەم هەڵبژاردنەدا ژمارەیەکی کەم لەخەڵک بەبەراورد بە ژمارەی ئەو کەسانەی مافی دەنگدانیان هەیە بەشداریان کرد بەپێی ئەنجامە سەرەتاییەکان ٢٨ ملیۆن و ٦٠٠ هەزار کەس بەشداریی هەڵبژاردنەکەیان کردووە لەکاتێکدا ٥٩ ملیۆن و ٣١٠ هەزار و ٣٠٧ کەس مافی دەنگدانیان هەبوو. چاودێران و شرۆڤەکاران هۆکاری کەم بۆ : قەیرانی ئابووری، بێهیوایی خەڵک لە جێبەجێ بوونی خواست و داواکارییەکانیان لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئێرانەوە ، گەندەڵیی بەرفراوانی دارایی و ئیداری و ئابووری ، دەستگیرکردنی چالاکانی مەدەنی و سیاسی بەهۆی ناڕەزایەتی دەڕبرین ، خۆپیشاندان بەرفراوانەکانی ساڵانی ڕابردوو وەک خۆپیشاندانەکانی  کانوونی دووەمی ٢٠١٨ و تشرینی دووەمی ٢٠١٩، سزاکانی ئەمریکا، نەبوونی ئازادی سیاسی وەک ئازادی ڕادەربڕین و پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ، بڕوانەبوون بە حکومەت و دەسەڵات لە ئێران، خراپی بارودۆخی ئابووری ، تەحریمی هەڵبژاردنەکان لەلایەن گروپ و رێکخراو و کەسایەتییە دیارەکانی ناوەوە و دەرەوەی ئێران و بڕوانەبوون بە چارەسەربوونی کێشە و گرفتەکانی خەڵک لە رێگای هەڵبژاردن لە ژێر دەسەڵاتی سیستەمی ئێران گەڕێندرایەوە.
کاندیدەکان
وەزارەتی ناوخۆ لیستی فەرمی کاندیدە شیاوەکانی ئەنجومەنی پاراستنی دەرستور لە ٢٥ ی ئایاری ٢٠٢١ دا دەرکرد. ئەنجومەنەکە حەوت کاندیدی وەک کاندید بۆ سەرۆک کۆماری پەسەتد کرد بەڵام دواتر سێ کەس لە کاندیدە شیاوەکان کشانەوەی خۆیان لە ھەڵبژاردن ڕاگەیاند
ئەنجام
سەرئەنجام لە ھەڵبژاردنەکاندا ئیبراھیم ڕەئیسی وەکوو سەرۆک کۆماری ھەبژاردنی خولی سێزدەھەمی ئێران ھەڵبژێردرا.
زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی
زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی و بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی ئەو زاراوەیەیە کە بۆ پێناسەکردنی کۆمەڵێک ئەڵقە کە لەلایەن زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەوە بەرھەم دەھێنرێت، لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی تر جیاوازە. لە تەلەڤیزیۆنی ئەمریکای باکووردا، زنجیرە بریتییە لە کۆمەڵێک ئەڵقەی بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی بەیەکەوە کە لەژێر ھەمان ناونیشاندا بەڕێوەدەچن، لەوانەیە چەندین وەرز بگرێتەوە. لە کۆتایییەکانی شەستەکانەوە، ئەم خشتەیەی بەرنامەکانی پەخش بە شێوەیەکی گشتی لە نێوان ٢٠ بۆ ٢٦ ئەڵقە لەخۆدەگرێت.
جانەزیز
جانەزیز گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
جانەزیز ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان