cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کوشتنی ژن
ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست
کوشتنی ژن و ئەو تێڕوانینانەی پشتگیری سنووردارکردنی کۆمەڵایەتی پشتبەستراو بە ڕەگەز دەکەن بۆتە ھۆی سنووردارکردنی ژیانی ژنانی تورک، خراپ بوونی باری تەندروستیان و تەنانەت سزادانیان لە کاتی مامەڵەکردنیان بە پێچەوانەی چاوڕوانییەکانی کۆمەڵگەوە. ھەندێک جار چەمکێکی جیاکاریخوازی ڕەگەزیی کە پێی دەوترێت "شکۆ – ئابڕوو - نامووس" بۆتە ھۆکارێکی مەترسیدار لە خراپبوون و تێکدانی ڕەوشی تەندروستی ژنان لە تورکیادا. بەپێی ڕاپۆرتێکی ساڵی ٢٠٠٠ لەلایەن (سندوقی دانیشتوان - UNFPA)ی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان، ھەر ساڵێک ٥٠٠٠ ژن دەکوژرێت بە ناوی " شکۆ"ەوە. بۆ بارودۆخی تورکیا و بە پێی "بڵاوکراوە لەسەر دابونەریت و کوشتنە شکۆمەندییەکان" لەلایەن بەڕێوبەرایەتی گشتی ئاسایشی تورکیاوە، لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٣ بۆ ٢٠٠٧ دا ١٠٢٨ کوشتنی دابونەریت و شکۆمەندیی ڕوویانداوە لەبەر ھۆکاری ڕەوشتی و دابونەریتی.
ئەفریقا
کوشتنی ژن لە ئەفریقا کوشتنی ھاوسەری ژن لە خۆدەگرێت. کیشوەری ئەفریقا لەڕووی کردە و دابونەریتە کلتوورییەکانەوە بەشێوەیەکی فراوان جیاوازە و بەرجەستەبوونی تاوانی کوشتنی ژنیش بەشێوەیەکی فراوان دەگۆرێت بە پێی وڵاتەکان. وڵاتانی باکووری ئەفریقا بەشێوەیەکی زۆرینە لەسەر ئایینی ئیسلامن لەڕووی باوەڕەوە (وەک وڵاتی جەزائیر). لە ھەندێک لە وڵاتە ئەفریقییەکان دا ژنان سنووردارکراون بە چەند ئەرک و چالاکییەکی تایبەت بە ژنان. بۆ نموونە لایەنێک لە پیاوان ھەڵدەستن بە کوشتنی ژن بەھۆی نەپۆشینی پەچەی باو و لایەنێکی تر لە پیاوان ژنان دەکوژن بە پۆشینی پەچە بە واتای ئەوەی ژن بووە بە ئامراز و کەرەستەیەک لە نێوان شەڕ و ناکۆکی ئەو دوو لایەنەدا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:توندوتیژی دژی ژنان
ماریۆ پارتی ٦
وێنۆک
ماریۆ پارتی ٦ یارییەکی ڤیدیۆیی بۆردی ئاهەنگە بۆ کۆنسڵی گەیم کیوب. ئەمە شەشەمین یاری زنجیرەی ماریۆ پارتییە، لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ لە ئەمریکای باکوور لە ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤ لە ئەوروپا لە ١٨ی ئازاری ٢٠٠٥ بڵاوکرایەو. ئەمە یەکەم یاری مارریۆ پارتییە کە تایبەتمەندی زیادەی مایکرۆفۆنی گەیم کیوبی تێدا بەکاردێت.
یاریکردن
ماریۆ پارتی ٦ هەمان جۆری یاریکردنی زنجیرەکانی پێش خۆی هەیە. یاریزانەکان بە دەوری تەختە دەڕۆیشتن بۆ کۆکردنەوەی دراوەکان کە دەتوانن بەکاری بهێنن بۆ کڕینی ئەستێرەکان. جووڵە بە بەکارهێنانی بلۆکی "تاس" لە ژمارە ١ بۆ ١٠ ئەنجام دەدرێت. هەروەها یاریەکی تێدایە بەناوی یاری بچووک کە ئەو یاریزانانەی کە یاری بچووک دەبەنەوە واتایی ئەوەیە دراوەکە دەباتەوە. براوەکە یاریزانێکە کە زۆرترین ئەستێرەی هەیە لە کۆتایی یارییەکەدا.
سەرچاوەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٤ پۆل:یارییەکانی ماریۆ پارتی پۆل:یارییەکانی نینتێندۆ گەیم کیوب پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە پۆل:ماریۆ پارتی
ئێکوادۆر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ئێکوادۆر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
وانگ مێنگ (وێنەکێش)
وانگ مێنگ (بە چینی:王蒙,لەدایکبووی ١٠٣٨ بۆ ١٣٨٥) وێنەکێشی سروشت بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی یوان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٠٨ پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:مردووانی ١٣٨٥ پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
١٢ی خەزەڵوەر
١٢ی خەزەڵوەر ٢٢٨ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٣٧ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٣٨ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سوێد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
١٣٦ (ژمارە)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ناوچەی نازی
ناوچەی نازی لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێک لە پێنج ناوچەی شارستانی ورمێیە لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
ناوچەی نازی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم ناوچانە:
گوندەواری تەڵاتەپە
لە (١٣) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری چەمێ نازی
لە (٢٣) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری نازیا ئەڤراز
لە (٤٦) گوند پێکھاتووە: ناوەندی ئەم گوندەوارە شارەدێی نۆشینشارە.
گوندە کوردەکان
پێکھاتووە لە ١٤ گوند.
گوندە ئازەریەکان
پێکھاتووە لە ٤٤ گوند.
گوندە کوردەکان و ئازەرییەکان
پێکھاتووە لە ٧ گوند.
گوندە کوردەکان و کورەسوننییەکان
پێکھاتووە لە ٣ گوند.
گوندە کوردەکان و ئاشوورییەکان و ئەرمەنییەکان و ئازەرییەکان
پێکھاتووە لە ٣ گوند.
گوندە ئاشوورییەکان و ئەرمەنییەکان
پێکھاتووە لە ٨ گوند.
گوندە ئاشوورییەکان و ئەرمەنییەکان و ئازەرییەکان
پێکھاتووە لە ٣ گوند.
گوندە یارسانەکان
پێکھاتووە لە ١ گوند.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:شارستانی ورمێ پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
ماریۆ پارتی ٧
وێنۆک
ماریۆ پارتی ٧ یاریەکی ڤیدیۆیی بۆردی ئاهەنگە بۆ کۆنسڵی گەیم کیوب. ئەمە حەوتەمین یاری زنجیرەی ماریۆ پارتییە. هەروەها ئەمە دوایین یاری ماریۆ پارتییە لە گەیم کیوب، لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥ لە ئەمریکای باکوور، لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥ لە ژاپۆن، لە ١٠ی شوباتی ٢٠٠٦ لە ئەورووپا بڵاوکرایەوە.
یاریکردن
یاری ماریۆ پارتی ٧ هەمان ئەو یاریەیە کە پێش ئەم بەشەی دەرچووە. یاریزانەکان بە دەوری تەختە دەڕۆیشتن بۆ کۆکردنەوەی دراوەکان کە دەتوانن بەکاری بهێنن بۆ کڕینی ئەستێرەکان. هەروەها یارییەک هەیە بەناوی یاری بچووک، ئەو یاریزانانەی کە یاری بچووک دەبەنەوە واتایی ئەوە دەبێت کەدراوەکە دەباتەوە. براوەکە یاریزانێکە کە زۆرترین ئەستێرەی هەیە لە کۆتایی یارییەکەدا. شەش تەختە لە یاریەکەدا هەیە، هەروەها دوازدە ڕۆڵ بەردەستە بۆ یاریزانەکان بۆ یاریکردن. دوو لەوان  بیردۆ و درایی بۆنسە، کە بۆ یەکەم جار بوو لەم یارییەدا دەرکەوتن.
سەرچاوەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٥ پۆل:یارییەکانی ماریۆ پارتی پۆل:یارییەکانی نینتێندۆ گەیم کیوب پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە پۆل:ماریۆ پارتی
کۆلکەڕەش
جوگرافیا
کۆلکەڕەش لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کونەڕیولان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھەڵاوێژە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بژیان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گەرمکان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٣ی خەزەڵوەر
١٣ی خەزەڵوەر ٢٢٩ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٣٦ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٣٧ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
١٣٨ (ژمارە)
١٣٨ (سەد و سی و ھەشت) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٣٧ و ١٣٩.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٣٧ (ژمارە)
١٣٧ (سەد و سی و حەفت) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٣٦ و ١٣٨.
١٤ی خەزەڵوەر
١٤ی خەزەڵوەر ٢٣٠ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٣٥ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٣٦ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
ناوچەی ناوەندی شارستانی سەقز
بەشی ناوەندی سەقز بەشێکە لە شارستانی سەقز لە پارێزگای کوردستان لە وڵاتی ئێران. لە ساڵی ٢٠٠٦دا ١٦٥،٢٥٠ کەس دانیشتووی ھەبووە.
پۆرتۆ ڤێلۆ
وێنۆک|سەرەوە چەپ:ئۆفیسی حکوومەتی ویلایەتی ڕۆندۆنیا، سەرەوەی ڕاست:بەندەری پۆرتۆ ڤێلۆ، ناوەڕاستی چەپ:ماڵی ڕۆشنبیری پۆرتۆ ڤێلۆ، ناوەڕاستی ڕاست:خۆراوابوون لە ڕووباری مادێرا، خوارەوە:دیمەنێکی پانۆرامای ناوەندی شار لە ناوچەی پێدرینھاسەوە پۆرتۆ ڤێلۆ پایتەختی ویلایەتی ڕۆندۆنیای بەڕازیلە، لە حەوزی سەرەوەی ڕووباری ئەمازۆن و قەشەیەکی گەورەی کاسۆلیکییە. ژمارەی دانیشتووانی ٥٤٨٬٩٥٢ کەسە (بەپێی خەمڵاندنی پەیمانگای جوگرافیا و ئاماری بەڕازیل ٢٠٢١). شارۆچکەکە دەکەوێتە سنووری ڕۆندۆنیا و ویلایەتی ئەمازۆن، ناوەندێکی گرنگی بازرگانییە بۆ کاسیتەریت، کە کانگاکردنی نوێنەرایەتی گرنگترین چالاکیی ئابووری دەکات لە ناوچەکەدا، ھەروەھا ناوەندێکی گواستنەوە و پەیوەندییە. لە کەناری ڕۆژھەڵاتی ڕووباری مادێرایە کە یەکێکە لە لقە سەرەکییەکانی ڕووباری ئەمازۆن. ھەروەھا گەورەترین شاری ڕۆندۆنیایە، ھەروەھا گەورەترین پایتەختی ویلایەتی بەڕازیلە لە ڕووی ڕووبەرەوە.
شارەوانییەکە زۆربەی سنووری نێوان ئەمازۆن و ڕۆندۆنیای داگیرکردووە، ھەم ڕۆژاواترین شارە و ھەم باکووریترین شارە لە ویلایەتەکەدا.
ئێکوادۆر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ئێکوادۆر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
کوو ئیین-هوۆی
کوو ئیین-هوۆی (بە کۆری: 구인회؛ هانجا: 具仁會، ٢٦ی ئابی ١٩٠٦ – ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٦٩) بازرگانێکی کۆریای باشوور وە دامەزرێنەری گروپی ئێڵ جی بوو یەکێک لە گەورەترین کۆمپانیا لە کۆریای باشوور و جیهان.
١٥ی خەزەڵوەر
١٥ی خەزەڵوەر ٢٣١ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٣٤ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٣٥ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
١٣٩ (ژمارە)
١٣٩ (سەد و سی و نۆ) (١٣٩) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٣٨ و ١٤٠.
ماریۆ پارتی ١٠
وێنۆک
١٣٩ (ژمارە)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ماریۆ پارتی ١٠
ماریۆ پارتی ١٠ یاریەکی ڤیدیۆیی ئاهەنگە، کە لەلایەن "ئێن دی کیوب" پەرەی سەندووە، وە لەلایەن نینتندۆ بۆ وی بڵاوکراوەتەوە. ئەوە دەیەم یارییە لە زنجیرەی ماریۆ پارتی، یەکەم و تاکە یاری زنجیرەی Wii U. یارییەکە لە ئازاری ٢٠١٥ لە هەموو جیهان بڵاوکرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٥ پۆل:یارییەکانی ماریۆ پارتی پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە پۆل:ماریۆ پارتی پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سوێد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ئێکوادۆر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
ئێکوادۆر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
١٤٠ (ژمارە)
١٤٠ (سەد و چل) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٣٩ و ١٤١.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٤١ (ژمارە)
١٤١ (سەد و چل و یەک) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٤٠ و ١٤٢.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٦ی خەزەڵوەر
١٦ی خەزەڵوەر ٢٣٢ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٣٣ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٣٤ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
جیدۆ کریشنامۆرتی
جیدۆ کریشنامۆرتی (لەدایکبووی ١١ی ئازاری ١٨٩٥ – مردووی ١٧ی شوباتی ١٩٨٦) لە بنەماڵەیەکی ئاینی لە ھیندستان لە دایکبووە، یەکێکە لەو بیرمەند و نوسەرانەی زۆربەی بابەتەکانی لەبواری گۆڕانکاری لە سایکۆلۆژیای مرۆڤ و ئاڵوگۆڕی کۆمەڵگاکاندا، لەسەر ئاستی جیھان پێگەیەکی تایبەتی ھەبووە. تەوەرەی سەرەکی نوسینەکانیشی، جەختکردنەوەیە لەسەر گۆڕانکاری لە ناخی مرۆڤدا تا سیستەمی ژیانیش لەگەڵ خۆیدا بگۆڕێت و بگاتە ئەو ئاستەی کە شیاوی مرۆڤایەتییە. مەسەلەی خودناسی یەکێک بووە لە بنەما بنەڕەتییەکانی ھزری مۆرتی
ژیان
جیدۆ کریشنامۆرتی لە ١١ی ئازاری ١٨٩٥ لە بنەماڵەیەکی ئاینی لە دایک بووە ھەشتەم کەسی خێزانەکەی بووە پاشگرەکەی مۆرتی ناوی یەکێک لە خودا کانی ئاینی ھیندۆسییە لە تەمەنی ١٠ ساڵی دایکی دەمرێت ئەمەش کاریگەری زۆر بە جیچدەھێلت لەسەر کریشنامۆرتی بەھۆی خانەنیش بوونی باوکی ژیانیان قورس دەبێت کریشنامۆرتی لە مندالی کەسێکی گۆشەگیر و تەنیا بووە زۆر بەی کاتەکانی بیری لە ژیان دەکردەوە کاتێک ڕێکخراوی تیۆسۆفی جیھان کە ئامانجی ئەوەبوو ئاشتی لە جیھان بڵاوبکرێتەوەو مەزھەب و ئاینەکان لە یەکتری نزیکبکرێتەوە و گرنگی بە زانست و فەلسەفە و لایەنی ڕۆحی مرۆڤەکانی دەدا لەلایەن بیرمندی گەورەی ڕووسی Helena Blavatsky دامەزرابوو بنکەیەکی خۆی لە شاری تشیانی کردەوە کریشنامۆرتی و برکەی دەبنە ئەندامی ئەم ڕێکخراوە سالی ١٩١١ بەیارمەتی دکتۆرە ئانی بیزانت ڕەوانەی ئینگلترا دەکرێت بۆ ئەوەی لە زانکۆی ئۆکسفۆرد بخوێێ ئەمەش دەرگایەکی نوێی لە بەردەم کریشنامۆرتی کردەوە و زیاتر کاری لە سەر بیر و زھنەکانی کرد ھەرچەند لەلایەن کەسانێک گاڵتەی پێدەکرا و بە کەسێکی خەیاڵی وەسفیان کردبوو بەھۆی ئەوەی براکەی تەندروستی تێکجەچێت لە سالی ١٩٢٢ ڕودەکەنە کالیفۆرنیا لە ئەمریکا بە مەبەستی وەرگرتنی چارەسەر بۆی بەڵام نەتوانرا چارەبکرێت ھەمان ساڵ براکەی دەمرێت مردنی براکەی کریشنامۆرتیی زۆر بێتاقەت و خەمبارکرد کاریگەری زۆر لەسەر بەجێ ھێشت لە ساڵانی دواتر کریشنامۆرتی دەستی کرد بە گەران بە جیھاندا بۆ بڵاوکردنەوەی بیر و باوەرەکانی بۆ ئەو مەبەستەش سەردانی ھەریکە لە ھۆڵەندا و ئیتالیا، ئوسترالیا، فەرەنسا، کیشوەری ئەمریکای لاتین کرد ساڵی ١٩٢٧ واز لە ڕێکخراوی تیۆسۆڤی ھێنا لەکاتی جەنگی جیھانی دووەم کریشنامۆرتی لە کالیفۆرنیا مایەوە پاش جەنگ دووبارە دەستی کردەوە بە گەران بە جیھاندا و سەردانی ھەرییەکە لە وڵاتانی ھیندوستان، سویسرا، ئیتالیا، ئەڵمانیا، ئوسترالیا کرد لە ڕێگای کۆر و کۆبوونەوە و سمینار باسی بۆچوون و ھزر و بیروباوەرکانی بۆ خەلکی دەرکرد
بەرھەمەکان
وێنۆک|جیدۆ کریشنامۆرتی
مردن
جیدۆ کریشنامۆرتی لە ١٧ی شوباتی ١٩٨٦ لە تەمەنی ٩٠ ساڵی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا مرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٥ پۆل:مردووانی ١٩٨٦ پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس پۆل:نووسەرانی ئایینی
ئایینی چەکی (فیلم)
وێنۆک
ئایینی چەکی حەوتەمین فیلمە لە زنجیرە ترسناکەکانی "بووکەڵەی بکوژ"، کە لە ساڵی ٢٠١٧ لە ئەمریکا بڵاوکرایەوە. دەرھێنەری فیلمەکە دۆن مانچینی، بوونی بەشێکی نوێی زنجیرەی بووکەڵە بکوژەکەی پشتڕاستکردەوە، بەڵام بە تەکنەلۆژیایەکی نوێتر، کە چەکی شێوازی کوشتن بەکاردەھێنێت، ھەروەھا ئەم فیلمە لە ساڵی ٢٠١٩دا بڵاوکرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧ پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئالاسکا دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی دانراون لە ٢٠١٧ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییە ڕاستەوخۆییەکان بۆ ڤیدیۆ پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری وینیپێگ وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ترسناکەکانی ٢٠١٧
باتزمی
باتزمی یان باتسمی (بە کرمانجی: Batizmî) یەکێک لە جێژنە پێرۆزەکانی کوردە ئێزیدییەکانە. جەژنی باتزمی کە جێژنی تاوسی مەڵەکیش پێدەوترێت، لە دواھەمین یەکشەممەی مانگی کانوونی یەکەم بۆ ماوەی ھەفتەیەک بەردەوام دەبێت.
جێژنی باتزمی بۆ ھەموو ئێزدییەکان پیرۆزە، بە تایبەت بۆ عەشیرەتیی چێلکا و بەشێک لە ئێزدییەکان کە لە تۆر عابدیندا دەژێن.
ئێزییەکان لە رێوڕەسمی جێژنی باتزمیدا دەزوویەک لە دەستی کچان و کوڕانی ئێزدی دەکەن و پێیانوایە لە ھەموو شتێک دەیانپارێزێت.
ئەمانەش ببینە
پۆل:ڕۆژە پیرۆزەکانی ئێزیدی پۆل:جێژنە کوردییەکان
١٤٢ (ژمارە)
١٤٢ (سەد و چل و دوو) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٤١ و ١٤٣.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
گردەسپیان
گردەسپیان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گردەسپیان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دمشەت و لە باشوور لەگەڵ گوندی بادەڵیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی وەستاسیمان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بەردبەرد.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تابوو (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
تابوو بریتییە لە زنجیرە درامایەکی بەڕیتانی لە بەرهەمهێنانی کەناڵەکانی ئێف ئێکس و بی بی سی وەنە. زنجیرەکە بۆ یەکەم جار لە شانشینی یەکگرتوو لەسەر کەناڵی بی بی سی وەن لە ڕێکەوتی ۷ کانوونی دووەمی ۲۰۱۷ پەخشکرا و پاشان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لەسەر ئێف ئێکس لە ڕێکەوتی ۱۰ کانوونی دووەمی ۲۰۱۷ پەخشکرا. و لە ئازاری ۲۰۱۷ بۆ وەرزی دووەم نوێکرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە درامییەکانی بی بی سی پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی بەریتانیا لە دەیەی ٢٠١٠
سەردەمی ڤیکتۆریا
سەردەمی ڤیکتۆریا سەردەمێک بوو لە مێژووی شانشینی یەکگرتوو کە ڕژێمی شاژن ڤیکتۆریا تێیدا حوکمی دەکرد لە ٢٠ی حوزەیرانی ١٨٣٧ەوە تاکوو مردنی شاژن ڤیکتۆریا لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٠١. ئەم ماوەیە دوای سەردەمی ڕیجنسی و پێش سەردەمی ئێدوارد. ئەم ماوەیە دوای دەرچوونی قانوونی چاکسازیکردنی ١٨٣٢ ھاتە ئاراوە، کە باسی لە چاکسازیکردنی سیستمی دەنگدان و ھەڵبژاردنەکانی دەکرد. لەم ماوەیەدا، ئایین بە شێوەیەکی بەربڵاو و فراوان بانگەشەی بۆ پێوەرێکی ڕەوشتی بەرزتر دەکرد، بە تایبەتی لەلایەن ئەو لایەنانەی کە پەیوەندیداربوون بە کڵێسای ئینگلتەراوە. لەم کاتەدا، پەیوەندییەکانی بەریتانیا لەگەڵ وڵاتە زلھێزەکاندا بە شێوەیەکی گشتی کاریگەریی کایە مەزنەکەی لەسەر بوو، کە گەمەیەکی دیپلۆماتیکی نێوان ڕووسیا و بەریتانیا بوو، کە لە دەرەنجامدا شەڕی کریمیانی لێکەوتەوە. لە سایەی خواستی بەریتانیا بۆ زیادکردنی توانا بازرگانییەکانی، توانیان لەم سەردەمەدا بازرگانییەکی جیھانیی جێگیر پێک بھێنن. بەریتانیا کەوتە ھەوڵی گەورەکردنی ئیمپراتۆرییەتەکەی، ئەمەش بە داگیرکردنی ئەو ناوچانەی کە بە شێوەیەکی زیاتر دەکەوتنە ئاسیا و ئەفریقاوە؛ ئەمەش وای لە ئیمپراتۆریەتی بەریتانیا کرد کە ببێتە گەورەترین ئیمپراتۆریەت لە مێژوودا. ئەم سەردەمە بە سەردەمی بووژاندنەوە و پێشکەوتنی شانشینی یەکگرتوو ناسراوە.
لە ڕووی ئایدۆلۆژیاوە، لەم سەردەمەدا، بەریتانیا پشتی کردە ڕیالیزم و ڕووی کردە ڕۆمانتیزم، بە پێچەوانەی سەردەمی جۆرجەوە، کە دوسی سەردەمی ڤیکتۆریا ھاتە ئاراوە. لە ھەندێک ڕووەوە، بەریتانیا زیاتر ڕووی کردبووە خورافییەتیش، بە تایبەت لە ڕووی ئایینی و بەھا کۆمەڵایەتییەکان و ھونەرەکانەوە. لە ڕووی ھونەرییەوە، ئەم سەردەمە بە فاشنی ڤیکتۆریایی بەناوبانگە.
لەڕووی نەتەوەییەوە، ئەجێندا سیاسییەکەی بەریتانیا ڕووی لە لیبرالیزم دەکرد، کە وردە وردە بووە ھۆکاری چاکسازیی سیاسی و کۆمەڵایەتی، لە دەرەنجامیشدا فراوانبوونی مافی دەنگدان بۆ ئەوەی زیاتر لە چین و توێژەکانی بەریتانیا بگرێتەوە. لە ڕووی جەماوەرناسییەوە، گۆڕانکاری گەورە ڕوویان دا: دانیشتوانی ئینگلتەرا و وێڵز دوو ھێندە بوو، لە ١٦٫٨ میلیۆنەوە (١٨٥١) بۆ ٣٠٫٥ میلیۆن (١٩٠١). دانیشتوانی سکۆتلەنداش بە شێوەیەکی خیێرا ڕوویان لە زیادبوون کرد، لە ٢٫٨ میلیۆن کەسەوە (١٨٥١) بووبە ٤٫٤ میلیۆن (١٩٠١)؛ بەڵام بە پێچەوانەی ئینگلتەرا و سکۆتلەنداوە، دانیشتوانی ئێرلەندا ڕوویان لە کەمبوون کرد، لە ٨٫٢ میلێۆنەوە (١٨٥١) بەرەو کەمتر لە ٤٫٥ میلیۆن کەس (١٩٠١)، ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی بەھۆی کۆچکردن و گرانییە مەزنەکەی ئێرلەنداوە بوو، کە بووە ھۆی لەبرسامردنی بە کۆمەڵ و سەرھەڵدانی نەخۆشی. لە نێوان ١٨٣٧ و ١٩٠١دا، نزیکەی ١٥ میلیۆبن کەس کۆچیان کردەوە دەرەوەی بەریتانیا، بە تایبەتی بەرەو ویلایەتە یەکگرتووەکان، کەنەدا، باشووری ئەفریقا، نیوزلەندا و ئوسترالیا.
پارتە سیاسییەکانی ئەم سەردەمە سێ لایەنی سەرەکی بوون: ویگەکان، لیبرالییەکان، لەگەڵ پارێزگارەکان (ئەوانەی لەگەڵ گۆڕاندا نەبوون). جگە لەمانە، لە کاتێکی دواتردا، پارتی کرێکارانی بریتانیا خۆیان وەک پارتێکی سەربەخۆ تۆمارکرد. لەم سەردەمەدا، ھەندێک کێشەی چارەسەرنەکراو ھەبوون کە پەیوەندییان بە ئێرلەندا و خواستی حکومکردنی خۆییانەوە ھەبوو، کە ڕۆڵێکی گرنگی لە ستراتیژییە سیاسییەکانی ئەمنسەردەمە بینی.
سەرچاوەکان
پۆل:سەردەمە مێژووییەکان
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
سوێد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤ە کە لە ٢٦ی تەممووز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە دەچێت.
سەرچاوەکان
٢٠٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
لیۆناردۆ بۆنۆچی
لیۆناردۆ بۆنۆچی(لەدایکبووی ١ی ئایاری ١٩٨٧) یاریزانێکی پیشەگەری ئیتاڵییە،وەک بەرگریکار یاری بۆ یانەی یوڤێنتوس خولی ئیتاڵی و هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا دەکات .لەگەڵ هەڵبژاردەکەی نازناوی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠ بەدەستهێنا. هەروەها لە پێکهاتەی هەڵبژاردەکەی بووە لە دوو جامی جیهانی فیفا ( ٢٠١٠ و ٢٠١٤ )، سێ جامی نەتەوەکانی ئەورووپا  ، ( ٢٠١٢ ، ٢٠١٦ ، و ٢٠٢٠ )، و جامی کیشوەرەکانی فیفا ( ٢٠١٣ )؛  میدالیای بڕۆنزی جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣ بەدەستهێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی ئەی سی میلان پۆل:یاریزانانی یانەی یوڤێنتوس پۆل:یاریزانانی ئینتەر میلان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
ماریۆ پارتی ٣
ماریۆ پارتی ٣ یاریەکی ڤیدیۆیی بۆردی ئاهەنگە بۆ کۆنسڵی یاری نێتیندۆ ٦٤. ئەمە سێیەمین یاری زنجیرەی ماریۆ پارتییە. ئەمە دوایین یاری ئاهەنگی ماریۆیە لە نینتندۆ ٦٤ کە لە لایەن هادسۆن سۆفت بەرهەم هێنراوە و لە لایەن نینتندۆ بڵاو کراوەتەوە. لە ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠ لە ژاپۆن بڵاوکرایەوە، لە ئەمریکای باکوور لە ٧ی ئایاری ٢٠٠١، لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠٠١ لە ئەوروپا بڵاوکرایەوە.
یاریکردن
ماریۆ پارتی ٣ هەمان شێوازی یاری ماریۆ پارتی ٢ی هەیە. یاریزانەکان بە دەوری تەختە دەڕۆن بۆ کۆکردنەوەی دراوەکان کە دەتوانن بەکاری بهێنن بۆ کڕینی ئەستێرەکان. هەروەها یارییەکی هەیە بەناوی یاری بچووک، ئەو یاریزانانەی کە یاری بچووک دەبەنەوە واتایی ئەوە دەگەیەنێ کە دراوەکە دەباتەوە. براوەکە یاریزانێکە کە زۆرترین ئەستێرەی هەیە لە کۆتایی یارییەکەدا. شتێکی نوێ لەم یارییە بۆشایی یاریکەرانە کە ئەگەر یاریزانێک لەم بۆشاییە بنیشێتەوە، دەبێت پارەی هەموو دراوەکانیان بدەن پێی بۆ ئەوەی یارییەکی بچووک بکەن. ئەگەر سەرکەوتوو بێت یاریزانەکە، ئەوکات دراوەکانی یاریزانەکە دوو هێندە دەبێت یان زیاتر بە پشت بەستن بە ئەنجام، ئەگەر یاریزانەکە شکستی هێنا هەموو دراوەکان لە دەست دەدات. یەکێک لە تایبەتمەندیە نوێیەکانی ئەم یارییە بۆردی دۆڵ بوو، کە لێرە یاریزانەکان یەک لەسەر یەک لە دژی یاریزانێکی تر لەسەر تەختێکی شەترەنج یاری دەکەن.
ئێکوادۆر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
ئێکوادۆر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
١٤٣ (ژمارە)
١٤٣ (سەد و چل و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٤٢ و ١٤٤.
گوێزیلە، قەڵادزێ
گوێزیلە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گوێزیلە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەوی بابەسەن و لە باشوور لەگەڵ گوندی چۆمکانیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارۆچکەی قەڵادزێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سندۆڵان.
لالی
لالی یەکێ لە شار گەلی پارێزگای خووزستانە. ئەم شارە ناوەند شارستان لالیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی پارێزگای خووزستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ئێران
ناسیر بارزانی
ناصر منصور بارزاني من ابناء منصور بارزاني
کۆرگ
کۆرگ ، کە سەرەتا بە تاقیگەی ئەلیکترۆنی کەیۆ ناسراوبوو، کۆمپانیایەکی چەند وڵاتیی ژاپۆنییە کە بارەگای سەرەکییان لە شاری تۆکیۆیە لە وڵاتی ژاپۆن، کۆمپانیای کۆرگ تایبەتە بە بەرھەمھێنانی ئامێری مۆسیقی وەک تەختەکلیل و دەزگای مۆسیقی ئەلیکترۆنی. وێنۆک|لۆگۆی کۆمپانیای کۆرگ. ھەروەھا کۆمپانیای کۆرگ لەژێر ناوی ڤۆکس ەوە ئامێری دەنگ بەرزکەرەوەی گیتار و گیتاری کارەبایی بەرھەم دەھێنێت.
مێژوو
کۆرگ لە ساڵی ١٩٦٢ لە لایەن تسوتۆمو و تاداشی وەک تاقیگەی ئەلیکترۆنی کەیۆ دۆزرایەوە، دواتر ناوەکەیان گۆڕی و سوودیان لە کورتکراوەی ناوەکەی خۆیان بینی بۆ ناوە تازەکە. لە ساڵانی ١٩٧٠ کۆمپانیای کۆرگ بەشی بەرھەمێنانی سینتسایزەر کردە دوو بەش: بەشێکیان بۆ ئەوانەی خولیایان ھەیە و بەشەکەی تریشیان بەشی پرۆفیشناڵانە بوو کە تێچوویان زۆر زیاتر بوو. لە ساڵی ١٩٨٠ کۆرگ لقی بەرھەمێنانی پیانۆی دیجیتاڵی کردەوە، و لە ساڵی ٢٠١٥ش کۆمپانیای کۆرگ خاوەنی ٢٩٠ کارمەند بوو. دامەزرێنەری کۆرگ تسوتۆمو بە نەخۆشی شێرپەنجە لە ئازاری ٢٠١١ کۆچی دوایی کرد.
بەرھەمەکانی کۆمپانیای کۆرگ
لیستی بەرهەمەکانی کۆمپانیای کۆرگ
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی مۆسیقای ژاپۆن پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
١٤٤ (ژمارە)
١٤٤ (سەد و چل و چوار) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٤٣ و ١٤٥.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
پێرکەیسی، پێنسیلڤانیا
پێرکەیسی شارستانێکی خۆبەرێوەبەرییە لە شارستانی بەکس، پێنسیلڤانیا، ٥٦ لە باکووری فیلادێلفیا بەپێی سەرژمێری ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی بە ٨،٥١١ کەس خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٧٠
١٤٥ (ژمارە)
١٤٥ (سەد و چل و پێنج) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٤٤ و ١٤٦.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی پارێزگار خۆرخی تێکسیرا دی ئۆلیڤێرا
وێنۆک|ناوچەی ناوەوەی تێرمیناڵەکە. فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی پۆرتۆ ڤێلۆ-پارێزگاری خۆرخی تێکسیرا دی ئۆلیڤێرا (IATA: PVH, ICAO: SBPV) کە پێی دەوترێت فڕۆکەخانەی بێلمۆنتی ئاماژە بەو گەڕەکە دەکات کە تێیدا ھەڵکەوتووە، فڕۆکەخانەیەکە خزمەت بە پۆرتۆ ڤێلۆی بەڕازیل دەکات. لە ٣ی تەممووزی ٢٠٠٢ەوە، فڕۆکەخانەکە بەناوی خۆرخی تێکسیرا دی ئۆلیڤێرا (١٩٢٢–١٩٨٧) ناونراوە، کە یەکەم پارێزگاری ویلایەتی ڕۆندۆنیا بوو.
فڕۆکەخانەکە لەلایەن کۆمپانیای ڤینچی ئێس ئەی بەڕێوەدەبرێت.
بەشێک لە دامەزراوەکانی لەگەڵ بنکەی ھێزی ئاسمانی پۆرتۆ ڤێلۆی ھێزی ئاسمانی بەڕازیل ھاوبەشن.
مێژوو
پێشتر لەلایەن کۆمپانیای ئینفرائیرۆوە بەڕێوەدەبرا، لە ٧ی نیسانی ٢٠٢١ ڤینچی ئێس ئەی ئیمتیازێکی ٣٠ ساڵەی بەدەستھێنا بۆ بەڕێوەبردنی فڕۆکەخانەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکان لە ڕۆندۆنیا پۆل:پۆرتۆ ڤێلۆ
١٤٦ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
دژپێڵ
دژپێڵ یان دێزفوول شارێک لە پارێزگای خووزستانە کە لە باشووری ڕۆژاوای ئێراندا ھەڵکەوتووە. ڕووبەری ئەم شارە ٤٧٦٢ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. لە ساڵی ٢٠١٦، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٢٦٤،٧٠٩ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی پارێزگای خووزستان پۆل:شارەکانی ئێران
ناوچەی سۆما و برادۆست
ناوچەی سۆما و برادۆست لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێک لە پێنج ناوچەی شارستانی ورمێیە لە پارێزگای ورمێ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
گوندەواری سۆما ئەڤراز
لە (٢٥) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری سۆما نشیو
لە ٢٤ گوند پێکھاتووە:
گوندەواری برادۆست
لە (٥٢) گوند پێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:شارستانی ورمێ پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٨٩٦
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٨٩٦ بوو کە لە ٦ تا ١٥ی نیسانی ١٨٩٦ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٨٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٨٩٦
ئێکوادۆر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
١٤٧ (ژمارە)
١٤٧ (سەد و چل و حەفت) (147) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٤٦ و ١٤٨.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٤٨ (ژمارە)
١٤٨ (سەد و چل و هەشت) (148) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٤٧ و ١٤٩.
١٨ی خەزەڵوەر
١٨ی خەزەڵوەر ٢٣٤ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٣١ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٣٢ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
١٤٨ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٨ی خەزەڵوەر
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
جانۆ ڕۆژبەیانی
جانۆ ڕۆژبەیانی دەرھێنەر و سیناریۆنووسێکی کوردی نیشتەجێی ئەمریکایە. جانۆ براوەی گەلێک خەڵاتی نێونەتەوەییە و لە کتێبی «فیلمسازەکان لە سێبەرەوە» (Filmmakers from the Shadow) لە ڕیزی سی و پێنج فیلمسازی گەورەی جیھان ناوی ھێنراوە.
ژیان
جانۆ ڕۆژبەیانی لەدایکبووی شارۆچکەی زوممارە، بەڵام لە زاخۆ گەورە بووە و دەرسی خوێندووە. تەمەنی چاردە ساڵ بووە (١٩٧٤)، کە وێڕای بنەماڵەکەی پەیوەستی شۆڕش بووە و ڕووی لە شاخ کردووە و لەوێ لە نێو ئەشکەوت و لەژێر بۆمباراندا ژیاوە. دوو ساڵ دواتر (١٩٧٦)، لە ئەمریکا وەکوو پەنابەری سیاسی وەرگیراوە. لە نێوڕاستی ھەشتاکاندا ھاوکات لەگەڵ ئەوەیکە لە کۆلێژی NOVA خوێندوویەتی، بەرپرسیارییەتیی ھۆڵەکانی سینەماشی لە ئەستۆ بووە و بۆ تەلەڤیزیۆنێکی ڤیرجینیایش فیلمی ساز کردووە، ئیدی بەو شێوەیە فێرە سازکردنی فیلم بووە. ڕۆژبەیانی لە کوردستان و کالیفۆرنیا دەژی و خاوەنی دوو منداڵە.
١٧ی خەزەڵوەر
١٧ی خەزەڵوەر ٢٣٣ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٣٢ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٣٣ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
جانۆ ڕۆژبەیانی
سەمای شندل
Dance of the Pendulum (١٩٩٥)، یەکەم فیلمی ڕۆژبەیانی بوو.
١٧ی خەزەڵوەر
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
جانۆ ڕۆژبەیانی
ژیان
یەکەم فیلمێک بوو کە لە باشوور ساز دەکرا و باسی کیمیابارانکردنی ساڵی ١٩٨٧ دەکات؛ ھەر بۆیەش بە «فیلمی ھەڵەبجە» یش، دەناسرێت. ئەم فیلمە بەربژێری خەڵاتی پڵنگی زێڕین بوو لە فێستیڤاڵی فیلمی ڕۆتێردام.
گۆڕەبەکۆمەڵەکانی سەددام Saddam's Mass Graves (٢٠٠٣) و عەلی کیمیاویChemical Ali (٢٠٠٤)
کە ھەردووکیان باس لە تاوانەکانی سەددام حوسێن و کورەمامەکەی دژ بە گەڵی کورد دەکەن. گۆڕەبەکۆمەڵەکانی سەددام دوای یەکەم نمایشەکەی لە فێستیڤاڵی فیلمی ترابیکا لە ساڵی ٢٠٠٤، لە ھەموو ئەمریکا پیشان درا.
Radio Citadel
(٢٠٠٦)، لە سێ ئەڵقەدا.
The House of Hope
(٢٠١٤)، درامایەکە کە باس لە توندتیژیی ڕەگەزی و بەتواناکردنی ژنان دەکات.
Êk Momik, Du Momik
One Candle,Two Candles (٢٠١٤)، بوو بە بەربژێری گۆڵدن گڵۆبی ساڵی ٢٠١٥. فیلمەکە باس لە توندوتیژی لە کۆمەڵگای پیاوساڵردا دەکات.
بەڵێنی سەدڕۆژ
The 100-Day Promise (٢٠١٧)، باس لە شەڕی داعش، دەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد پۆل:زیندووان پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠
سەراب (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
سەراب زنجیرەیەکی درامیی تەلەڤیزیۆنیی کۆمەڵایەتیی کوردییە، کە باس لە خۆشەویستی و بەجێھێشتنی نیشتیمان دەکات، و لە ١٩ ئەڵقە پێکدێت؛ ھەر ئەڵقەیەکی ٣٥ خولەکە و لە نوسینی دڵبەند مستەفایە و لە دەرھێنانی مەریوان ئیبراھیمە.
چیڕۆک
چیرۆکێکی کۆمەڵایەتییە و ھەڵقوڵاوی ناو کۆمەڵگەی کوردەوارییە، کە خۆی لە چەند کێشەیەکی کۆمەڵگای کوردی دەبینێتەوە بە تایبەت ئەو کێشانەی کە لە ئەمڕۆدا تووشی ئافرەت دەبن، لە ڕێگەی دراماکەوە ئەوەی تاوەکو ئێستا بە نھێنی کراوە و باسنەکراوە، باسکراوە.
ناوەڕۆک
ناوەرۆکی دراماکە کارێکی ڕۆمانسی عاشقانەیە، و دابڕانە لە خۆشەویستی و بەجێھێشتنی نیشتیمانە.
پەخشکردن
بۆ یەکەمجار لە کوردستان و لە مانگی ئایاری ٢٠١٨ کە ھاوکاتە لەگەڵ مانگی ڕەمەزان، لە کەناڵی ئێن ئاڕ تی ٢ پەخشکرا. و ھەروەھا ئەمە دواھەمین کار بوو بۆ پشتیوان نوری کە بە دەمی ڕۆڵی تێدا ببینێ، کە بەھۆی مەرگییەوە خۆی نەیتوانی بیبینێ.
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کوردییەکان
ئێکوادۆر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ئێکوادۆر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ڕۆژا نوو (ڕۆژنامە)
ڕۆژا نوو (بە کورمانجی: Roja Nû) هەفتەنامەیەکی کوردیی کورمانجی بوو کە بە ئەلف و بێی لاتینی لە بەیرووت بڵاودەکرایەوە. هەفتەنامەکە ٧٣ ژمارەی لێ دەرچوو، سەرەتا بە زمانی كوردی ‏و فەڕەنسی دەرچوو، دواتر ژمارەیەک بە زمانی كوردی و ئەوی ‏دیكەی بە فەرەنسی لەلایەن دکتۆر کامران عالی بەدرخان بڵاوكراوەتەوە.
ڕۆژنامەکە بۆ ماوەی چوار ساڵ بەردەوام بوو، یەکەمین ژمارەی لە ٣ی نیسانی ١٩٤٣ بڵاوکرایەوە، کۆتا ژمارەشی لە ٢٧ی ئایاری ١٩٤٦ بڵاوبوویەوە.
بەستەر بۆ دەرەوە
پۆل:ڕۆژنامەکان بە زمانی کوردی
١٩ی خەزەڵوەر
١٩ی خەزەڵوەر ٢٣٥ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٣٠ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٣١ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
عەمارە
ژمارەی دانیشتووانی ئەو شارە لە ساڵی ٢٠٠٢ نزیک ٣٤٠٬٠٠٠ کەس و لە ساڵی ٢٠٠٥ نزیک ٤٢٠٬٠٠٠ کەس بووە. عەمارە ناوەندی پارێزگای میسانە. ئەو شارە ناوەندی گەورەی بازرگانی ناوچەی جوتیاری لە دەوروبەرە و لەبەر کەلوپەلە چێندراوەکان و قاپوقاچاخی زێوی ناسراوە. کەلوپەلە سەرەکییەکانی بەرھەم ھێندراو لە باکووری عەمارە دانەوێڵە زستانییەکان وەکوو گەنم و جۆ و ئاژەڵانێک وەکوو مەڕ و ئەسپن.
کەش و ھەوا
عەمارە لە ھاویناندا کەش و ھەوایەکی زۆر گەرم و وشک و لە زستانانیشدا کەش و ھەوایەکی فێنک و شێدارکەرەوەی ھەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی عێراق پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی دەیەی ١٨٦٠ پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق
١٤٩ (ژمارە)
١٤٩ (سەد و چل و نۆ) (149) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٤٨ و ١٥٠.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ناوچەی زێویە
بەشی زێویە بەشێکە لە شارستانی سەقز لە پارێزگای کوردستان لە وڵاتی ئێران. لە ساڵی ٢٠١٦دا ۳۱،۵۳۴ کەس دانیشتووی ھەبووە.
گوندستانەکان
بەشی زێویە له یەک شار و دوو گوندستان پێک هاتووە:
گرێی خۆ بە گەورە زانین
گرێی خۆ بە گەورە زانین زاراوەیەکی داهێنراوە لەلایەن ئەلفرێد ئەدلەر لە سەرەتای ١٩٠٠ەکان، وەک بەشێک لە قوتابخانەی دەروونناسی تاکەکەسی.
ناوچەی زێویە
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:شارستانی سەقز
گرێی خۆ بە گەورە زانین
گرێی خۆ بە گەورە زانین میکانیزمێکی بەرگرییە کە بە تێپەڕبوونی کات گەشە دەکات بۆ یارمەتیدانی کەسێک لە ڕووبەڕووبوونەوەی هەستی خۆ بە کەمزانینەوە. تاکەکان کە ئەم گرێیەیان هەیە بە شێوەیەکی نموونەیی وەک خۆ بە گەورە دانان، لووتبەرزی، و ڕق و کینە لە کەسانی تر دەردەکەون. ئەوان لەوانەیە مامەڵە لەگەڵ کەسانی تردا بکەن بە شێوەیەکی سەرکوتکەر، سەرکوتکار، و تەنانەت توندوتیژ.
لە بەکارھێنانی ڕۆژانە، زاراوەی " گرێی خۆ بە گەورە زانین" بەکاردێت بۆ ئاماژەدان بە بۆچوونێکی زۆر بەرز لەخۆ.
ئەلفرێد ئەدلەر
ئەلفرێد ئەدلەر یەکەم کەس بوو کە زاراوەی گرێی خۆ بە گەورە زانین بەکاربهێنێت. ئەو بانگەشەی کرد کە گرێی خۆ بە گەورە زانین لە بنەڕەتدا لە پێویستی زاڵبوون بەسەر هەستەکانی شاردراوەی خۆ بە کەمزانینەوە هاتووە: گرێی خۆ بە کەمزانین. بەدرێژایی کارەکانی، ئەدلەر ڕوودانی گرێی خۆ بە کەمزانین و خۆ بە گەورە زانین وەک ھۆکار و کاریگەری پێکەوە دەبەستێتەوە. لەنێوان نووسینەکانی کە کاریگەرییان لەسەر ئەم بابەتە هەبوو بریتی بوون لە تێگەیشتن لە سرووشتی مرۆڤ (١٩٢٧) ، و سەروەری و بەرژەوەندی کۆمەڵایەتی: کۆکراوەی نووسینەکانی دواتری، کۆکراوەی بیست و یەک کاغەز کە لەلایەن ئەدلەرەوە نووسراوە و دوای مردنی لە ساڵی ١٩٦٤ بڵاوکراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:نارسسیزم
بانگ ئیون-ھی
بانگ ئیون-ھی (لەدایکبووی ٨ی ئایاری ١٩٦٧) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە، بۆ یەکەمجار لە ١٩٨٨ دەستی بەکاری ڕۆلگێران کرد
ڕۆژژمێری ژاپۆنی
ڕۆژژمێری ژاپۆنی یەکێکە لە ڕۆژژمێرە بەکارھاتووەکانی ژاپۆن. ڕۆژژێمری ژاپۆنی زۆرێک دەزگای فەرمی و نافەرمی بەکاری دەھێنێت، و ڕۆژژمێری زاینی لەگەڵ گۆڕینی ناوی ساڵەکان بە پێی ساڵەکانی فەرمانڕەوایی ئیمپڕاتۆری بەکاردێت.
بانگ ئیون-ھی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی بیستەم پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی شانۆگەری میوزیکی لە کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی پەیمانگای ھونەرەکانی سێئول
ڕۆژژمێری ژاپۆنی
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی ژاپۆنی
لاپەڕەی سپی
لاپەڕەی سپی دواین بەرھەمی زەکەریا عەبدوڵڵایە کە لە ٢٠١٠ بڵاوی کردووەتەوە. ئەلبومەکە لە ١٤ گۆرانی پێکھاتووە کە دوازدەیان بە کوردیی ناوەندیین و دووانەکەی تریشیان بە زاراوەی کوردیی باکووریین. ھەموو ھەڵبەستی گۆرانییەکانی ئەلبومی لاپەڕەی سپی لەلایەن سامی ئەرگۆشی نووسراوە. قازانجی ئەم ئەلبومەیش ھەمووی بەخشرایە ھەتیوان و منداڵانی لێقەوماوی جەنگ.
لە ساڵی ٢٠١٠ لە ڕاپرسییەکی گۆڤاری گوڵاندا ئەلبومی لاپەڕەی سپی بە باشترین ئەلبومی ئەو ساڵە دەستنیشان کرا. ژانرای مۆسیقی ئەلبومی لاپەڕەی سپی مۆسیقای جیھانی و پۆپە، مافی لەبەرگرتنەوەی ئەلبومەکە لەلایەن زەکەریاموزیک پارێزراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەلبومە کوردییەکان پۆل:ئەلبومەکانی زەکەریا عەبدوڵڵا
ڤاین (خزمەتگوزاری)
ڤاین خزمەتگوزارییەکی تۆڕی ڤیدیۆیی ئینتەرنێتە کە بەکارھێنەرانی دەتوانن کلیپێکی ڤیدیۆیەکی شەش چرکەیی ھاوبەشی پێبکەن لەناوی. لە حوزەیرانی ٢٠١٢ دامەزراوە، وە لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ تویتەر کڕیویەتی.
تۆڕەکە لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٥، گەیشتە ٢٠٠ ملیۆن بەکارھێنەری چالاک. لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، تویتەر ڕایگەیاند کەوا بەرزکردنەوە ناچالاک دەکات لەسەری، بەڵام داگرتن و سەیرکردنی ڤیدیۆکان بەردەوامی دەبێت.
لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧، تویتەر خزمەتگووزاری ئەرشیڤکردنی ڤیدیۆکانی چالاک کرد، کە ڕێگەی دەدا ڤیدیۆ کۆن و ئەرشیڤکراوەکانی پێشوو سەیربکرێنەوە، و لە ٢٠١٩ ئەم خزمەتگوزارییە لەکار کەوت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٣ پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس وەن
کوشتن لەسەر نامووس
خاسێتە گشتییەکان
لە پلانی خێزانیی کوشتنەکان دا زۆرێک لە ئەندامانی خێزانە گەورەکان ھەموو پێکرا بە یەک دەنگی مامەڵە دەکەن و تەنانەت ھەندێک لەڕێی «ئەنجومەنی خێزانی» یە فەرمییەکانەوە بڕیارەکانیان دادەڕێژن و یەکێک لە لایەنە ھەرە دیارەکان گرنگی ناوبانگ و ئابڕووی خێزانەکەیە لە کۆمەڵگەدا و پەیوەستیی بە بیروڕای لەکەداربوونی خێزانەکە لە کاتی لەدەستدانی ئەو ناو و ناوبانگە کۆمەڵایەتییە و ئەم دیاردەیە بوونێکی بەرچاوی ھەیە لە کۆمەڵگە بچووک و داخراوەکان دا. زۆرجار بکوژان دووچاری شەرمەزاری و کاردانەوەی نەرێنی نابن لە کۆمەڵگەکانیان دا چونکە ئەو ھەڵسوکەوت و کردانەیان بە ڕەوا و دروست تەماشادەکرێت.
زۆرجار کوشتنە شکۆمەندانەکانی کەسانی بەتەمەنتر لەلایەن مێردەکانەوە ئەنجام دەدرێت و لە ٤٤٪ ی کردەکانی کوشتن بەھەمان شێوە ئەندامانی خێزانی قوربانییەکە یان بکوژەکە لەخۆدەگرێت.
ڕێژەی ٨١٪ کردەکانی کوشتنی شکۆمەندانەی ژنە گەنجەکان لەلایەن خێزانە ڕەسەنەکانی خۆیانەوە ئەنجامدراوە و ٥٣٪ قوربانییە گەنجەکان دووچاری ئەشکەنجەدان بوونەتەوە پێش کوشتنیان.
بەرفراوانی کردەکە
دیاریکردن و دەستنیشان کردنی ڕووداوەکانی کوشتنی شکۆمەندانە زۆر سەختە و ڕێژەی خەمڵاندنەکان جیاوازییەکی بەرفراوان لەخۆدەگرێت. لەزۆربەی وڵاتان دا، زانیارییەکان لەسەر کوشتنە شکۆمەندانەکان بەشێوەیەکی ڕێکخراو کۆناکرێتەوە و چەندەھا لەو کوشتنانە بە کردەی خۆکوشتن و ڕووداو ئاماژەی پێ دەکرێت لەلایان خێزانەکانیانەوە و ھەر بەو شێوەیەش لە ناوەندە فەرمییەکان دا تۆماردەکرێن. سەرەڕای زۆرجار پەیوەست بوونی دیاردەکە بە کیشوەری ئاسیا و بەتایبەتی رۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باشوری ئاسیا بەڵام تاوانەکە لە ھەموو جیھان دا ڕوودەدات. لە ساڵی ٢٠٠٠ دا، نەتەوە یەکگرتووەکان ڕیێژەی کوشتنە شکۆمەندانەکانی بە ٥٠٠٠ ژن خەمڵاند لە ھەر ساڵێک دا بەڵام بەپێی BBC و کۆمەڵەکانی داکۆکیکاری ژنان گومان دەکەن کە زیاد لە ٢٠ ھەزار ژن لە جیھان دا بکوژرێت لە ھەر سالێک دا. کوشتن تاکە شێوازی تاوانی شکۆمەندانە نییە بەڵکو لە ساڵی ٢٠١٠دا پۆلیسی شانشینی یەکگرتووی بەڕیتانیا تاوانەکانی وەکو (ھێرشی تێزاب، فڕاندن، لێکردنەوە یان بڕینی بەشێکی جەستە و لێدان)ی تۆمارکردووە کە ٢،٨٢٣ جار ئەم تاوانانە ڕوویانداوە.
یاساکان
چوارچێوە یاساییەکان دەکرێت ڕێخۆشکەر و پاڵنەر بێت بۆ کوشتنە شکۆمەندییەکان و دەکرێت ئەو یاسایانە جۆرە نەرمییەک بنوێنن بەرانبەر بە لایەنێک و لە ئیمپراتۆری رۆمانی دا کوشتنی کچان و خۆشەویستانیان ڕێپێدراو و یاسایی بووە لەسەر دەستی باوکی کچەکە.
یاساکانی ناپۆلیۆن ڕێگەی نەدەدا بە ژنان ھاوسەرە ناپاکەکانیان بکوژن بەڵام لەھەمان کات دا ڕێگەی دەدا بە پیاوان ژنە ناپاکەکانیان بکوژن. لە یاسای ناپۆلیۆن دا، بەندی ژمارە ٣٢٤ کە لە ساڵی ١٨١٠ چووە باری جێبەجێ کردنەوە ڕێگەی دەدا بە کوشتنی ژنە ناپاک و خۆشەویستەکەی لەسەر دەستی مێردەکەی و لە ساڵی ١٩٧٥ دا یاساکە ھەڵوەشایەوە. لە تشرینی دووەم ١٩٧٥ دا، یاسای ژمارە ٦١٧/٧٥ بەندی ١٧ ھەستا بە پوچەڵکردەونەوەی یاسای سزای فەڕەنسی ساڵی ١٨١٠ بەندی ٣٢٤. ئەم یاسا فەڕەنسییە ناپۆلیۆنییە لەلایەن وڵاتە عەرەبییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە سوودی لێ وەرگیراوە و بووە ھۆی ھاندانی وڵاتی ئوردن لە دانانی بەندی ژمارە ٣٤٠ کە ڕێگە دەدات بە کوشتنی ژن و خۆشەویستەکەی لەلایەن مێردەکەیەوە ئەگەر تاوانی ھەبێت لە کاتی کردەی ناپاکییەکەدا بیگرێت.
ئەم یاسایە ھەروەھا بووە ھۆکاری ھاتنەکایەی یاسای ئیمپراتۆری عوسمانییەکان لە ساڵی ١٨٥٨ دا لەڕێی بەندی ژمارە ١٨٨.
بەندی فەڕەنسی ژمارە ٣٢٤ بووە ھۆی ھەوێنی ھاتنەکایەی چەند یاسایەکی ھاوشێوە لە وڵاتانی عەرەبی دا، وەک ئەمانە:
سەرچاوەکان
پۆل:توندوتیژی دژی ژنان پۆل:توندوتیژی پۆل:ژنان و ئایین پۆل:توندوتیژی دژی کەسانی پەلکەزێڕینە پۆل:تاوانەکانی دژی ژنان پۆل:توندوتیژیی خێزانی
٢٠ی خەزەڵوەر
٢٠ی خەزەڵوەر ٢٣٦ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٢٩ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٣٠ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٠
سەرچاوەکان
١٩٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٠
١٥٠ (ژمارە)
١٥٠ (سەد و پەنجا) (١٥٠) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٤٩ و ١٥١.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٥١ (ژمارە)
١٥١ (سەد و پەنجا و یەک) (151) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٥٠ و ١٥٢.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٢١ی خەزەڵوەر
٢١ی خەزەڵوەر ٢٣٧ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٢٨ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٢٩ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
ئێکوادۆر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ئێکوادۆر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
١٥٢ (ژمارە)
١٥٢ (سەد و پەنجا و و دوو) (152) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٥١ و ١٥٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٢٢ی خەزەڵوەر
٢٢ی خەزەڵوەر ٢٣٨ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٢٧ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٢٨ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
پێڕستی باشترین فیلمەکانی بۆکس ئۆفیس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٢٠١٨
ئەمەی خوارەوە پێڕستی فیلمەکانە کە دانراوە بەپێی باشترین لە کۆتایی ھەفتەی بۆکس ئۆفیس بۆ ساڵی ٢٠١٨.
سەرچاوەکان
پۆل:٢٠١٨ لە سینەمای ئەمریکی
مافی کەمینەکان
وێنۆک مافی کەمینەکان (بە ئینگلیزی: Minority rights) مافیکی ئاسایی تاکەکەسیە بۆ ئەندامانی کەمایەتییە نەتەوەییەکان و ڕەگەزییەکان، لەرووی چینایەتی، ئایینی، زمانەوانی یان ڕەگەزی، هەروەها هەر گرووپێکی دەستەمۆ بە کەمایەتیی هەژماربکرێت، مافی کەمایەتییەکان لەوانەیە بۆ هەرکەسێک هەژماربکرێت کە بەشێک نەبێت لە گرووپێکی دیاریکراو، کە زۆرجاران بزووتنەوەکانی مافی مەدەنی بەدوای دەستەبەرکردنی مافەکانی دەکەون
مێژوو
پرسی مافی کەمینەکان سەرەتا لە ساڵی ١٨١٤ لە کۆنگرەی ڤییەنا بەرزکرایەوە، کە باسی لە چارەنووسی ئەو جوولەکەکانی ئەڵمانیا کرد، بە تایبەتی ئەو پۆڵەندیانەی کە لە کارەکانیان دوورخرابوونەوە، بە هیوای ئەوەی لە رێگەی کۆنگرێس، ڕوسیا و نەمسا بەشداربێت لە لێخۆشبوون و پاراستنی کەمایەتییەکان و مسۆگەرکردنی مافەکانیان، کە سەرەنجام پشتگوێ خرا، یەکەم کۆنگرەی پاریس  لەساڵی ١٨٥٦ ئەنجامدرا گرنگیەکی تایبەتی بە بارودۆخی کەمایەتییە جوولەکەکان و مەسیحیەکان لە ئیمپراتۆریەتی عوسمانیدا دەدا، هەروەها لە بەریتانیا، ویلیام گلادستۆن کۆمەلکوژی بولگارییەکان لەلایەن ئیمپراتۆریەتی عوسمانی بابەتی سەرەکی بوو لە هەڵمەتەکەی و داواکردنی سەرنجی نێودەوڵەتی، لە ساڵی ١٨٧٨ کۆنگرەی بەرلینی مامەڵەی لەگەڵ بارودۆخی جولەکەکانی ڕۆمانیا و سربیا و بولگاریا کرد، بە شێوەیەکی گشتی کۆنگرەکانی سەدەی ١٩ شکستی هێنا لە بەدیهێنانی چاکسازی، هەرچەند ڕوسیا کاریگەر بەرچاوی هەبوو لە پاراستنی مەسیحیە ئۆرتۆدۆکس و سلاڤیەکان کە لەژێر دەستی ئیمپراتۆریەتی عوسمانیدا، بابەتی چەوسانەوە و جیاکاری لە دژی کەمینەکان هەردەم سەرنجی میدیاکان لەسەربوو، کە جوولەکەکان دەستیانکرد بە ڕێکخستنی ناڕەزایەتی دژی کۆمەلکوژیان لە رووسیا لەگەڵ ئەوەشدا هیچ سەرنجیکی نێودەوڵەتی لە چارەسەری کەمینەکان نەبوو، وەکوو ڕەشپێستەکان لە باشووری ئەمریکا
یەکەم مافی کەمینەکان لە مانگی تەمموزی ١٨٤٩دا لەلایەن پەرلەمانی شۆڕشگێڕی هەنگاریاوە بلاوکرایەوە،و یاسایان بۆ دەرکرا و مافی کەمینەکان
لە یاسای نەمسادا لە ساڵی ١٨٦٧دا کۆکراوە
مافی کەمینەکان لە کۆنگرەی ئاشتی پاریس ١٩١٩
لە پەیماننامەی ئاشتی فەرەنسا، ئەنجومەنی باڵا لیژنەیەکی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی کەمینەکانی دامەزراند، هەموو حکومەتە نوێیەکان ناچارکران کە پەیماننامەی مافی کەمینەکان ئیمزا بکەن وەکوو پێشمەرجێک بۆ دانپێنانی دیپلۆماسی، هەرچەند پەیماننامەی کەمینەکان لەلایەن حکومەتەکان پشتگوێ خرا، هەروەها دوای ڕووخانی تەواوی سیستمەکە لەکۆتایی سیەکانی سەدەی پێشوو و شکستی سیاسی، بەڵام ئەم پەیماننامە لە یاسا بنەڕەتەکانی نێودەوڵەتی مانەوە
١٥٣ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٤
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٤ بوو کە لە ١ی تەممووز تا ٢٣ی تشرینی دووەمی ١٩٠٤ لە سەینت لوویس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٤
دەزگای زانیاری
پاراستن و زانیاری دەزگایەکی ھەواڵگریی کوردییە و سەر بە حکوومەتی ھەرێمی کوردستانە. لە دوای تێکەڵبوون و یەکگرتنی دەزگای ھەواڵگریی پارتی دیموکراتی کوردستان (بە ناوی پاراستن) و دەزگای ھەواڵگریی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان (بە ناوی زانیاری) دروست کراوە. پاراستن بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٦٨ لەلایەن پارتی دیموکراتی کوردستانەوە دامەزراوە. پاراستن و زانیاری ھەندێک جار وەک دەزگای ھەواڵگری کوردی ناودەبرێت و کاری سەرەکی دەزگاکە لێکۆڵینەوە لەو تاوانانەیە کە پەیوەندییان بە ئاسایشی ناوخۆ و دەرەوەی ھەرێمی کوردستانەوە ھەیە و ئەو ئاژانسە بە فەرمی دەسەڵاتی گرتن یان دەستبەسەرکردنی نییە بەڵکوو ئاڵوگۆڕی ھەواڵگرییەکان لەگەڵ ئاسایش دەکات، کە دەسەڵاتی دادوەریی ھەیە بەسەر ژمارەیەک تاوان لە ناوچەکەدا؛ لەوانە تیرۆر.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕێکخراوە ھەواڵگرییەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان پۆل:ڕێکخراوە ھەواڵگرییەکانی عێراق پۆل:ھێزەکانی ڕێکخستنی عێراقی
ڕەوەندی عێراقی
وێنۆک|ژمارەی عێراقییەکان لە وڵاتانی جیھاندا {{Legend|#000000|عێراق}} {{Legend|#960c1e|+ 1,000,000}} {{Legend|#ce1126|+ 100,000}} {{Legend|#ff737f|+ 10,000}} {{Legend|#ffc2c6|+ 1,000}}|300x300px ڕەوەندی عێراقی زاراوەیەکە کە ئاماژەیە بۆ خەڵکی بە ڕەگەز عێراقی کە بە ھۆکاری ئابووری و مرۆیی و ڕامیاری کۆچیان کردووە بۆ وڵاتانی دەرەوەی عێراق. ئەم دەستەواژەیە ھەندێک جار ئەو کەسانە دەگرێتەوە کە ڕەگەزنامەی عێراقییان لەدەستداوە و ئەو منداڵانەی نەوەی دووھەم کە لە دەرەوەی وڵات لەدایکبوون.
مێژوو
کۆچی عێراقییەکان لە سەرەتای دامەزراندنی شانشینی عێراقەوە لە سەدەی بیستەمەوە دەستی پێکردووە، بەتایبەتی لەنێو ئەندامانی پێکھاتەی مەسیحی و جوولەکەدا. ھەروەھا کۆچکردن بە ھۆکاری ڕامیاری دوای دەستبەسەرداگرتنی دەسەڵات لەلایەن حیزبی بەعس و لەگەڵ دەستپێکردنی شەڕی ئێران و عێراق ڕوویدا. سەپاندنی گەمارۆی ئابووری بەسەر عێراقدا بووە ھۆی کۆچکردنی سەدان ھەزار کەس بەھۆی تێکچوونی باروودۆخی ئابوورییەوە.
دوای لەشکرکێشی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ و بەھۆی ئەو باروودۆخی مەترسیدار و ناسەقامگیرییەوە، خەڵکێکی زۆری عێراقی کۆچیان کرد بۆ وڵاتانی دراوسێ و ئەورووپا، و کۆچکردن لە ساڵی ٢٠٠٦ بەھۆی توندوتیژی تائیفی و کۆنترۆڵکردنی میلیشیا چەکدارەکان گەیشتە لوتکە. دوای سەرھەڵدانی کوڕانی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٧ دۆخەکە تا ڕادەیەک سەقامگیر بوو، زۆرێکیان گەڕانەوە بۆ ناوچە سەرەتاییەکانی نیشتەجێبوونیان، بەڵام بەشێکی زۆریان لە دەرەوەی عێراق مانەوە، ژمارەی ئەو عێراقیانەی لە دەرەوەی زێدی خۆیان دەژین بە نزیکەی چوار ملیۆن مەزەندە دەکرێت.
جوولەکەکان
جوولەکەکانی عێراق تووشی ھەڵمەتی ئاوارەبوون و لێسەندنەوەی ڕەگەزنامەکانیان بوون، دوای ڕاگەیاندنی دەوڵەتی ئیسرائیل و ڕووداوی گرنگی دیکەش کە بووە ھۆی کەمبوونەوەی ژمارەیان، گرنگترینیان دەرکردنیان بوو لە کارە میرییەکان و ڕووداوی فەرھود، کە ئەو ھەڵمەتانەن کە لەلایەن کۆمەڵە توندڕەوە فەلەستینییەکان و ئەوانی ترەوە ڕێکدەخرێن بۆ دزینی ماڵ و پارەی جوولەکەکانی عێراق، بەتایبەتی لە بەغدا، بەو پێیەی ڕێژەی سەدی جوولەکەکان لە بەغدا نزیکەی ٢٥٪ی دانیشتووانی بەغدا بووە، و دوای ئەم ڕووداوانەش کە بەدوایدا ھات لە ساڵی ١٩٥٦ و ھەڵوەشاندنەوەی ڕەگەزنامەی عێراقی لە جوولەکەکانی عێراق، بەھۆیەوە ڕێژەی جوولەکەکان لە عێراق لە ٣٪ بۆ ٠.١٪ دابەزی لە ساڵی ١٩٥٨.
ژیانی ئەو جوولەکانە گەشەیان کرد کە مابوونەوە دوای ڕاگەیاندنی کۆماری عێراق بە سەرکردایەتی عەبدولکەریم قاسم لە سەردەمی فەرمانڕەوایەتیدا و ھەڵمەتی ھەڵوەشاندنەوەی ڕەگەزنامەی جوولەکەکانی ڕاگرت، بەڵام ھەر زوو دوای ساڵی ١٩٦٣ باروودۆخیان تێکچوو بەھۆی کودەتاکەی بەعس و کوشتنی عەبدولکەریم قاسم، و ڕێژەکەیان کەمبووەوە بۆ تەنیا ١٠ کەس لە ساڵی ٢٠٠٣ کە ھەموویان لە بەساڵاچووانن.
ئەمڕۆ نزیکەی ٥٠٠ ھەزار جوولەکەی عێراقی لە ئیسرائیل و نزیکەی ١٥٠ ھەزار جوولەکەی عێراقی لە شانشینی یەکگرتوو و نزیکەی ١٠٠ ھەزار جوولەکەی عێراقی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و نزیکەی ٥٠ ھەزار جوولەکەی عێراقی لە ئەورووپا ھەن.
کوردانی فەیلی
کوردی فەیلی بە کۆنترین دانیشتووەکانی عێراق دادەنرێن و بە نەوەی ئیلامییەکان دادەنرێن کە لە ڕۆژھەڵاتی مێزۆپۆتامیا ژیاون و کوردانی فەیلی لە ساڵانی سەرھەڵدانی حیزبی بەعس بۆ سەر دەسەڵات تووشی ھەڵمەتێکی ترسناکی ئاوارەبوون و بێبەشکردنی نەتەوەیی بوون بە ھۆکاری تائیفی، ھەروەھا ڕێژەی ئاوارەبوون لە سەردەمی شەڕی ئێران و عێراقدا زیادی کردووە، بەو پێیەی دەرکران لە گوندەکانیان کە لە قەزای خانەقینەوە لە دیالە درێژدەبێتەوە تا مەندەلی و ناحیەی بەلەدرووز و قەزاکانی سەعدیە و جەسان و دواجار بۆ فەرماندارێتی واسیت لە قەزای بەدرە و جەسان و لە ناحیەی ئەلتەیب لە پارێزگای میسان، گەنجەکانیان زیندانی کران و پارە و موڵکەکانیان دەستی بەسەردا گیرا بە تایبەت کە ئەوان لە گرنگترین بازرگانەکانی بەغدا بوون.
لەکاتی سەرژمێری دانیشتووانی عێراق لە ساڵانی ١٩٢٠ و ١٩٣٥ و ١٩٤٨ و ١٩٥٧، کوردە فەیلییەکان ٢.٥٪ی دانیشتووانی عێراقیان پێکدەھێنا کە لە پارێزگای دیالە چڕبوونەتەوە، بەو پێیەی چارەکێکی دانیشتووانیان ناوچەکەیان پێکدەھێنا و ١٥٪ی دانیشتووانی پارێزگای واسیتیان پێکدەھێنا، جگە لە ھەبوونی ژمارەیەکی زۆریان لە بەغدا، و ژمارەیەکی کەم لە میسان و کەرکوک و سلێمانی.
لە ئێستادا لە ئێران ٤٢٠ ھەزار کەس و لە ئەورووپا ١٨٠ ھەزار کوردی فەیلی ھەن، لەکاتێکدا نزیکەی ٣٥٠ ھەزار کەس لە کۆچبەری گەڕاونەتەوە دوای داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣.
٢٣ی خەزەڵوەر
٢٣ی خەزەڵوەر ٢٣٩ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٢٦ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٢٧ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
جێمەبەستی کۆتایی ٣
جێمەبەستی کۆتایی ٣ فیلمێکی ترسناکی سەروو سرووشتییە کە قۆناغی سێیەمی زنجیرە فیلمی جێمەبەستی کۆتاییە، فیلمەکە لەلایەن جەیمس وانگەوە نووسراوە و دەرھێنراوە، کە نووسەر و دەرھێنەری بەشی یەکەمی ئەم زنجیرەیە. فیلمەکە وێناکردنی خوێندکارێکە کە زۆر ئارەزووی لە وێنەگرتنە و لەگەڵ ھاوڕێکانیدا دەچێتە شاری یاری، لەوێ ھەست بە ئاگادارکردنەوەیەکی پێشوەختە دەکات پێش ئەوەی سواری شەمەندەفەرە خێراکە بێت، بەپێی ئاگادارکردنەوەکە ئەم شەمەندەفەرە لە ڕێڕەوی خۆی دەردەچێت و دەبێتە ھۆی مردنی ھەموو سەرنشینەکانی، بۆیە ھەوڵدەدات پێش دەستپێکردنی شەمەندەفەرەکە لە شەمەندەفەرەکە دابەزێت، ھەندێک خوێندکاری دیکەش بەدوایدا دەڕۆن. و دوای مردنی ئەو سەرنشینانەی کە لە ناو شەمەندەفەرەکەدا مابوونەوە، مردن لەدوای ڕووداوەکە بەردەوامە لە شوێنکەوتنیان چونکە دەبێت ژیانیان کۆتایی پێ بێت.
٢٤ی خەزەڵوەر
٢٤ی خەزەڵوەر ٢٤٠ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٢٥ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٢٦ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
١٥٤ (ژمارە)
١٥٤ (سەد و پەنجا و چوار) (154) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٥٣ و ١٥٥.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئێکوادۆر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
١٥٥ (ژمارە)
١٥٥ (سەد و پەنجا و پێنج) (155) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٥٤ و ١٥٦.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
خۆنکۆڵیکردن
خۆنکۆڵیکردن بریتییە لە کردەی سەرزەنشتکردنی خۆت بە کەمکردنەوەی، کەمکردنەوەی بەها، کەمکردنەوەی خود، یان زۆر تەوازوع نیشان دان. دەتوانرێت بەکار بهێنرێت وەک ڕێگەیەک بۆ سکاڵا، دەربڕینی تەوازوع، بانگەشەکردن بۆ کاردانەوەی گونجاو یان زیادکردنی گاڵتەجاڕی. هەروەها دەکرێت وەک ڕێگەیەک بەکار بهێنرێت بۆ ئەوەی تاکەکان زیاتر خۆشەویست و ڕازی دەر بکەوێت. خۆنکۆڵیکردن زۆرجار ڕەنگدانەوەی کەمیی متمانە بەخۆبوونە و پەیوەستە بە خەمۆکی و دڵەڕاوکێ و زیاتر بەناوبانگ بووە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا، بەتایبەتی لەنێوان نەوەی نوێ کە بە ئینگلیزی بە نەوەی Z ناسراون.
خۆپاراستن
خۆنکۆڵیکردن لەلایەن فەیلەسوفەکانی (ڕەواقیەت) ستۆیسیزمەوە پێشنیار کرا وەک وەڵامێک بۆ جنێودان. لەجیاتی ئەوەی بەرگری بکەن، پێویستە خەڵک بەشداری بکەن بە جنێودان بە خۆیان. بەگوێرەی ستۆیکەکان، ئەمە دەبێتە هۆی لابردنی برینەکە لە جنێودانەکە. هەروەها نائومێدی لە قسەکەرەکە دەکات چونکە کەسەکە نەیتوانیوە تووڕەیی دەربخات لە وەڵامی ئەو وشانەی کە دەبوو ئازاریان بگەیاندایە، بەم شێوەیە دەرفەتی کەمکردنەوەی ئەوە دەدات کە دووبارە هەوڵ بدەن کەسی مەبەست ئازار بدەنەوە. خەڵک زیاتر حەزیان لە ڕەخنەگرتنە لە خود بەراورد بە ڕەخنەی کەسانی تر.
لەگەڵ ئەوەشدا، توێژەران باوەڕیان وایە کە لەوانەیە کاریگەری نەرێنی هەبێت لەسەر بەکارهێنەران. لەوانەیە ببێتە هۆی ئەوەی هەست بکەن کە شایستەی ستایش نین و دەسەڵاتیان لاواز بکەن.