cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بڕگەی قووچەکی
جیاوازیی چەقی، دەلیل و تیشکۆ
e = 1
و جیاوازیی چەقی بڕگەی زیاد، بریتییە لە
e > 1
.
ھاوکێشە
وێنۆک|بڕگە قووچەکییەکان. شێوەی گشتی ھاوکێشەی بڕگە قووچەکییەکان بریتییە لە ھاوکێشەی دووجای دوو گۆڕەکی بەپێی x,y بەم شێوە:
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:بڕگە قوچەکییەکان پۆل:ئەندازەی شیکارانە پۆل:چەماوە جەبرییەکان پۆل:ئەندازەی ئیقلیدسی سێ ڕەھەندی
بڕیارنامەی ١٥٤٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٥٤٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی ئایاری ٢٠٠٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین، وێڕای کێشەی فەلەستین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٩٧٢ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیسرائیل لە ٢٠٠٤ پۆل:کێشەی ئیسرائیل و فەلەستین پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل
١٢٢٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کێوی کێرینچی
کێوی کێرینچی یان ئیندراپۆرا لووتکەچیایەکە کە ٣٬٨٠٥ مەتر بەرزە لە ئاستی ڕووی دەریاوە لە دوورگەی سوماترا لە ئیندۆنیزیا بە پێنجەم بەرزترین لووتکەشاخی دوورگەیی دادەنرێت لە جیھاندا. دەورەدراوە بە دارستانی سەربڵاوی پارکی نەتەوەیی کێرینچی سێبلات، کە ماڵی چەندین جۆری ئاژەڵی دڕندەیە لەوانە پڵنگی سوماتران و کڕنوسی سوماتران.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن پۆل:کێوەکانی ئیندۆنیزیا پۆل:زنجیرەچیاکانی فلیپین پۆل:کێوەکانی سوماترا پۆل:گڕکانەکانی سوماترا پۆل:گڕکانە چینییەکانی ئیندۆنیزیا
کۆلومبیا پیکچەرز
یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرهەمهێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
سەرچاوەکان
پۆل:سۆنی پیکچەرز ئێنتەرتەینمنت پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩١٨ پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٢٤ پۆل:کۆلومبیا پیکچەرز پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:براندە ئەمریکییەکان پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
ڕوانین
وێنۆک|چەپ ڕوانین (بە ئینگلیزی: Observation؛ بە عەرەبی: رصد) یەکێ لە چالاکییەکانی زیندەوەرانە (بۆ نموونە: مرۆڤەکان) کە داگری وەرگرتنی زانیاریی جیھانی دەرەکییە لە ڕێگەی ھەستەکانەوە. یان تۆمارکردنی دراوەیە بەکەڵکوەرگرتن لە ئامێرە زانستییەکانەوە (بۆ نموونە: تەلەسکۆپ). زاراوەکە ھەروەھا دەکرێ ئاماژەیەک بێت بە دراوەی کۆوەبوو لە درێژەی چالاکییەکەدا.
ڕوانین لە زانستدا
میتۆدێکی زانستی پێویستیی بە ڕوانین لە سروشت ھەیە تاکوو بتوانێت گریمانەکان فورموڵرێژی بکات و تاقییانبکاتەوە. دەکرێ داگری ئەم قۆناغانە بێت:
ڕوانین لە قۆناغەکانی دووھەم و پێنجەمدا ڕۆڵدەگێڕێت.
ڕوانین لە فەلسەفەدا
ڕوانین لە زاراوەی فەلسەفەییدا ڕەوتی پاڵاوتنی زانیارییە ھەستییەکانە (ئەو زانیارییانەی بە ھۆی ھەستەکانمانەوە وەریاندەگرین) لە ڕێگەی ڕەوتی بیرکردنەوە.
پەراوێزەکان
پۆل:تاقیکردنەوەکان پۆل:فەلسەفەی زانست  پۆل:سەرچاوەکانی زانین پۆل:ھەبوونناسی پۆل:فەلسەفەی زەین
مۆرۆنی
مۆرۆنی پایتەخت و گەورەترین شاری وڵاتی دوورگەکانی قەمەرە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٣ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ٦٠,٢٠٠ کەس بووە.
پۆل:مۆرۆنی، دوورگەکانی قەمەر پۆل:پایتەختەکانی ئەفریقا
بڕیارنامەی ١٥٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٥٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢١ی ئایاری ٢٠٠٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی بورنودی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٩٧٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بوروندی پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:بوروندی لە ٢٠٠٤
مۆگادیشۆ
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆقیانووسی ھیند پۆل:مۆگادیشوو پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سۆماڵیا پۆل:شارە بەندەرییەکانی ئەفریقا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ١ەم پۆل:پایتەختەکانی ئەفریقا پۆل:شارەکانی سۆماڵ
تیۆری
تیۆر یان بیردۆز چەمکێکە خاوەنی دوو کۆمەڵە واتای بەرینە، یەکیان لە زانستە ئەزموونییەکاندا بەکاردەچێت (ھەم سروشتی و ھەم کۆمەڵایەتی) و ئەوی تریان لە فەلسەفە، بیرکاری، لۆژیک و لە نێوان لقەکانی تری زانستە مرۆڤییەکاندا. جیاوازی و تەنانەت دەمەقـڕەیەکی بەرچاو ھەیە لە نێوان لقە زانستگایییەکاندا سەبارەت بە بەکارھێنانی دروستی زاراوەکە. ئەوەی لە خوارەوە دێت تێدەکۆشێ چۆنیەنیی بەکارچوونی ئەو زاراوەیە وەسف بکات نەک ئەوەی کە دەبێ چۆن بەکار بچێت.
پێناسەی زانستی
بیردۆز، لە واتای زانستیی زاراوەدا، پێکھاتەیەکی شیکارییانەیە کە بۆ ڕاڤەکردنی کۆمەڵێک لە ڕوانینە ئەزموونییەکان داڕێژراوە. بیردۆزێکی زانستی دوو شت دەکات:
لە نەریتی زانستی یان ئەزموونیدا، زاراوەی "بیردۆز" پاشەکەوتکراوە بۆ ئەو بیرۆکانەی کە ڕووبەڕوودەبنەوە لەگەڵ پێداویستییە سەرەتایییەکانی دەوروپشتی ڕوانینە ئەزموونییەکان و ئەو پێـڕەوانەی (میتۆد) بۆ پۆلێنکردن کەڵکیان لێ وەردەگیردرێت و ئەو تەبایی و پێکھاتنەی بیردۆزەکە لەگەڵ بەکارچوونی لە نێوان ئەندامانی پۆلەکەدا. ئەم پێداویستییانە لە لقە جۆراوجۆرە زانستییەکاندا دەگۆڕدرێن؛ بەڵام بە شێوەیەکی گشتی، لە بیردۆزەکان چاوەڕواندەکرێت کارا و دەستپێوەگر بن: بۆ نموونە دەبێ بیردۆز سادەترین ئامرزای گەنگاز بێت کە بتوانرێ بۆ ھەڵسوکەوتی کاریگەر لەگەڵ پۆلی دیاردەکاندا کەڵکی لێ وەربگیردرێت.
بیردۆزەکان بە گشتی و لە زانستە شێوەیی‌یەکاندا
بیردۆزەکان ئامرازگەلی شیکارین بۆ تێگەیشتن، ڕوونکردنەوە و پێشگۆییکردنی بابەتێک. لە زۆر و جۆراوجۆر گۆڕەپانی لێکۆڵینەوەدا، وەکوو ھونەر و زانست، بیردۆزەکان ھەن. بیردۆزی شێوەیی سروشتێکی ڕستەزانییانە ی ھەیە و تەنیا کاتێک واتادارە کە بە دەکارخستی لە ناوەرۆکێکدا پێکھێنەیەکی واتایی ی پێبدرێت. دەربـڕینی بیردۆزەکان لە گۆڕەپانەکانی جۆراوجۆری لێکۆڵینەوەدا بە زمانی سروشتییە و ھەمیشەش بە چەشنێک ئاوادەکرێن کە شێوەی گشتییان دەقاودەقی بیردۆزێک بێت کە بە زمانی شێوەییی مەنتیقی بیرکاری دەربـڕاوە. کاتێک بیردۆزەکان لە بیرکاریدا تاوتوێدەکرێن، زۆرتر دەربـڕینیان بە زمانێکی شێوەیی یە.
دەکرێت دەربـڕینی بیردۆزەکان بە ھەر شێوەیەک بێت، بە شێوەی بیرکاری، سیمبۆلیک، یان بە زمانی باو، بەڵام بە گشتی لێیان چاوەڕواندەکرێت کە بە دوای بنەماکانی بیری ھزری یان مەنتیقدا کەوتبێتن.
ئەمەیە کە لە زمانی ئاساییدا ئاگاداریگەلێک وەکوو "ئەو کەسێکی تۆقێنەرە" بەبێ ناردنەوە بۆ ھەندێک واتا لێدانەوەی تایبەتی ئەم بیردۆزە وەکوو "ئەو" کێیە، و "کەسێکی تۆقێنەر" چییە، ناتوانرێت داوەری بکرێت ئاخۆ راستە یان ھەڵەیە.
ھەندێجار دوو بیردۆز خاوەنی یەک ھێزی ڕاڤەیین چونکە ھەمان پێشبینیکردنەکان دەکەن. بە جووتێک لەم چەشنە بیردۆزانە دەتورێت ناشایەنی جیاوازکاری و ھەڵبژاردن لە نێوانیاندا بەستراوە بە تەنایی و بەباشترزانینی یەکێکیانەوە.
بیردۆزە فەلسەفییەکان
ئەو بیردۆزانەی کە بابەتەکەیان زیاتر داگری بیرۆکەکانە تا زانیاری و دراوەی ئەزموونی، پێیان دەوترێت بیردۆزی فەلسەفی؛ ئەوانی تر بیردۆزی زانستین.
لێکدانەوەی وشە
بیردۆز لە دوو وشە پێکھاتووە: بیر + دۆز. دۆز واتە داخواز، ئامانج.
سەرچاوەکان
پۆل:مەعریفەتناسی پۆل:فەلسەفەی زانست پۆل:دەرھەستکاری پۆل:ھەبوونناسی پۆل:سیستەمە چەمکییەکان پۆل:تیۆرییەکان
پێڕستی گوندەکانی قەزای کفری
کفری ناوەندی قەزای کفرییە لە ئیدارەی گەرمیان.
کفری
ناوەندی قەزا شاری کفریە: لە ٥ ناحیە و ١٥٣ گوند پێکھاتووە:
کفری (ناوەند)
لە ٢ گوند پێکھاتووە:
ئاوەسپی (خان ڕۆستەم)
لە ٣٦ گوند پیکھاتووە:
نەوجول (زینانەی گەورە)
لە ٤٣ گوند پێکھاتووە:
کۆکس (گوڵەجۆ)
لە ٣٨ گوند پێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:پێرستی گوندەکانی باشووری کوردستان
بڕیارنامەی ١٥٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٥٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی عێراق. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٩٨٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:عێراق لە ٢٠٠٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق
تڕایستار پیکچەرز
تڕایستار پیکجەرز ستۆدیۆیەکی ئەمەریکیە تایبەت بە بەرھەمھێنانی فیلم و کارە وێنەییەکانە.
ئیکەر کاسیاس
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە پورتوگال پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی پۆل:گۆڵپارێزانی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی پۆل:یاریزانانی تێرسێرا دیڤیسیۆن پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦
١٢٢٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
١٢٢٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
زنجیرەچیاکانی کاراباڵۆ
چیاکانی کاراباڵۆ زنجیرەیەکی چیایییە لە بەشی ناوەندی دوورگەی لوزۆن لە فلیپین، کە دەکەوێتە نێوان زنجیرە چیای کۆردیلیای ناوەڕاست و سیرا مادر. چیاکان وەک شوێنی سەرئاوەکانی ڕووباری کەگایانن کە درێژترینی ئەو وڵاتەیە.
چەند بەشێک لە زنجیرە چیاکان پارێزراون لەژێر سیستەمی ناوچەی پارێزراوی نیشتیمانی فلیپین، لەوانە دیمەنی پارێزراوی کەیسکانان و یەدەگی دارستانی ئاوگەی پانتابان–کارانگلان.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:زنجیرەچیاکانی فلیپین
١٢٢٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
دیاردە
وێنۆک|گـڕگرتن ڕووداوێکە جێی ڕوانینە، کەواتە دیاردەیەکە. دیاردە (بەئینگلیزی: Phenomenon) بریتییە لە ھەر چەشنە ڕووداوێک کە جێی ڕوانین بێت. لە بەکارھێنانی ڕۆژانەدا، دیاردە ئاماژە دەکات بە ھەر جۆرە ڕووداوێکی دەرەکی. وە لە بەکارھێنانی زانستیدا، دیاردە بە ڕووداوێک دەوترێت کە مرۆڤ بتوانێت لێی بـڕوانێت، ئەگەرچی لێـڕوانینی پێویستیی بە ئامێری تایبەت بێت. بۆ نموونە ڕوانین لە تۆرەمخستنەوەی بەکتریاکان پێویستیی بە مایکرۆسکۆپێک ھەیە.
لە فیزیکدا، دیاردە دەتوانێت تایبەتمەندییەکی ماک یان وزە بێت. وەکوو نموونە، ڕوانینەکانی ئیساک نیوتن لە سووڕانەوەی ھەیڤ و لە ڕاکێشان.
سەرچاوەکان
https://en.wikipedia.org/wiki/Phenomenon
دیاردەکان پۆل:زانست
مالی
230px|وێنۆک|چەپ|ئاڵای مالی کۆماری مالی (بە فەڕەنسی: République du Mali) یان مالی وڵاتێکە لە ڕۆژئاوای ئەفریقا. مالی هاوسنوورە لەگەڵ جەزائیر لە باکوورییەوە، نیجەر لە ڕۆژهەڵاتەوە، بورکینۆفاسۆ، کۆتدیڤوار و گینێ لە باشوورییەوە و مۆریتانیا لە ڕۆژئاوایەوە. ڕووبەری مالی دەکاتە ١، ٢٤٠، ١٩٢کم دووجا. دانیشتوانی وڵاتەکە دەکاتە ١٩.١ میلیۆن کەس و پایتەختی وڵاتەکە شاری باماکۆیە. ٦٧٪ی دانیشتوانی وڵاتەکە تەمەنییان لە ژێر ٢٥ ساڵانە.
خەڵک
230px|وێنۆک|چەپ|کچێکی ھۆزی بۆزۆ بە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٩، دانیستوانی مالی ١٤/٥ ملیۆن کەسە. زۆربەی ئەم خەڵکە (٦٨%) دانیشتووی گوندەکانن. ٥-١٠%ی خەڵکی مالیش ھێشتا نیشتەجێ نەبوون و ھەر لە ناو دەشتەکاندا و بە شێوەی نۆمادیک دەژین. زۆربەی دانیشتوانی مالی لە بەشی باشووری ئەم وڵاتەدا دەژین، بە تایبەت لە شاری باماکۆی پایتەخت.
ئایین
٩٥% خەڵکی مالی موسوڵمانی سوننەن، ٢% مەسیحی و ٣% دیکەیش پەیڕەوی ئایینە کۆنەکانی ئەم وڵاتە وەکوو بتپەرستی و ئانیمیزمن.
ناکۆکیە سیاسیەکان
بە ھۆی لاواز بوونی حکوومەتی ناوەندی لە مالی، بەشێکی گەورە لە ناوچەکانی باکوور و ڕۆژھەڵاتی ئەم وڵاتە کەوتوونەتە ژێر دەستەڵاتی ھێزە چەکدارەکانی سەر بە ڕێکخراوی ئەلقاعیدە. لە مانگی جەنیڤەری ساڵی ٢٠١٣، لەگەڵ بڕیاری سەرۆککۆماری فەڕانسە فرانسوا ئۆلاند ھەندێک لە وڵاتە ئورووپاییەکان وەکوو فەڕانسە، بلژیک و بریتانیا دەستیان کرد بە ھەناردە کردنی ئەرتەشەکانی خۆیان بۆ مالی، تا لە ڕووخانی حکوومەتی ئەم وڵاتە لە لایەن ئەلقاعیدەوە بەرگری بکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو پۆل:وڵاتانی چواردەور وشکی پۆل:وڵاتانی لە حاڵی گەشەکردن پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئەفریقا پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژاوای ئەفریقا پۆل:کۆمارەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٠ پۆل:مالی پۆل:وڵاتانی فەڕەنسی زمان
ھێترۆسێکسیزم
ھێترۆسێکسیزم یان جیاڕەگەزخوازپەرستی پێکھاتووە لە چەند ڕەفتار و ئاکت و سووکایەتیەکی کە بە ھەر کامێک لە جێندەرخوازییەکانی وەک ھاوڕەگەزخوازی و دووڕەگەزخوازی ھتد... دەکرێت بە مەبەستی ئەوەی کە جیاڕەگەزخوازی باشترە چونکە لە ھەموو ئەوانی تر باوترە. ھێترۆسێکسیزم بە جووڵەیەکی ئەنتی-گەی پێناسە کراوە لە زۆربەی فەرھەنگەکانی جیھاندا.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
کاتنامەی یەریڤان
وێنۆک ئەمانە کاتنامەی ڕووداوەکانی شاری یەریڤان بەدرێژاییی مێژوو.
سەرچاوەکان
یەریڤان یەریڤان پۆل:مێژووی یەریڤان
دلێر (فیلم)
دڵی ئازا (بە ئینگلیزی: Braveheart)، فیلمێکی داستانی و خەیاڵی-مێژوییە کە لە ساڵی ١٩٩٥ دەرچوو، لەدەرهێنانی مێل گیبسۆنـە. هەر خۆی مێڵ گیبسۆن ڕۆڵی سەرەکی بە ویلیام واڵاس ئەبینێ، شۆڕشگێڕێکی سەدەی ١٣ـیەمی سکۆتلاندایە کە ڕابەرایەتی بۆ یەکەم جەنگی سەربەخۆیی سکۆتلاندا ئەکات لە دژی پاشا ئێدواردی یەکەمی ئینگلتەرا. ئەم فیلمە پاڵێورا بۆ خەڵاتی ئۆسکار لە ٦٨مینخەڵاتی ئۆسکار، ٥ جار خەڵاتی ئۆسکارـی بردۆتەوە. هەروەها لە فیلمەکە سۆفی مارکیاو، پاتریک مەکگووهان و کاترین مەککۆرماک بەڕۆڵی سەرەکی دەردەکەون. چیڕۆکی فیلمەکە لەسەر شیعرە داستانئامێزییەکانی بلیند هاری وەرگیراوە کە لە سەدەی ١٥ەم لەمەڕ ئەم ڕووداوانە نووسیبوونی، هەروەها ڕاندال واڵاس شیعرەکانی کردووە بە سیناریۆ بۆئەوەی لەفیلمەکە بەکاربێت.
فیلمەکە لە ٢٤ی ئایاری ١٩٩٥ نمایشکرا، بەشێوەیەکی گشتی فیلمەکە لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پەسەندکرا، بەتایبەتیش ستایشی ڕۆڵی ئەکتەرەکان، دەرهێنان، بەرهەمهێنان و بەهای بەرهەمەکە، دیمەنی جەنگەکان، میوزیکال سکۆر کرا لەبەرامبەریشدا ڕەخنە لەلایەنە مێژووییەکەی گیرا لە ڕوانگەی چیڕۆکە خۆشەویستییەکەی واڵاس و جلووبەرگەکانی. فیلمەکە توانی ٧٥.٦ ملیۆن دۆلار لە ئەمریکا و ٢١٠.٤ ملیۆن دۆلاریش لە ئاستی جیهان کۆبکاتەوە. لە ٦٨ەمین دابەشکردنی خەڵاتەکانی ئۆسکار، فیلمەکە پاڵێوراوکرا بۆ دە خەڵاتی ئۆسکار، لەم نێوانەشدا توانی خەڵاتەکانی باشترین فیلم، باشترین دەرهێنەر، باشترین وێنەگرتنی سینەمایی، باشترین مەیکەئپ وە باشترین دەستکاری کاریگەری دەنگ بباتەوە. لە ساڵی ٢٠١٩، فیلمی (Robert the Bruce) دەرچوو کە نزیکبوو لەم فیلمە بەڵام ناوبانگ و سەرکەوتنی هاوشێوەی فیلمی دلێری نەبوو.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمە مێژووییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٥ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلم پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:فیلمە مێژووییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درامییە جەنگییە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان) پۆل:فیلمە سکۆتلەندییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە نایابەکان لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس ھۆرنەرەوە تۆمارکراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە سینەماکارەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین سینەماکاری بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین دەرھێنەر بەدەستھێناوە پۆل:فیلمە نایابە جەنگییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئیدینبەرا ڕوودەدەن
بڕیارنامەی ١٥٤٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٥٤٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١١ی حوزەیرانی ٢٠٠٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سوودان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٩٨٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:سوودان لە ٢٠٠٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان
نجامێنا
نجامێنا پایتەخت و گەورەترین شاری وڵاتی چادە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ٩٩٣,٤٩٢ کەس بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی چاد پۆل:ھەرێمەکانی چاد پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٠٠ پۆل:پایتەختەکانی ئەفریقا
بڕگەی زیاد
thumb|چەپ|170px|بڕگەی زیاد لە ئەنجامی بڕینی [[قووچەکێکی دووانی بە ڕووتەختێکدا دروست دەبێت.]] چەپ|frame بڕگەی زیاد کۆمەڵە خاڵێکە لە ڕووتەختێکدا کە بەھای ڕووتی جیاوازی دوو دوورییەکانیان لە دوو خاڵی دیاریکراو بڕێکی نەگۆڕە. ھەر یەک لەم دوو خاڵە پێی دەوترێت تیشکۆ و بەو ڕاستەھێڵەی پێیاندا دەڕوات دەوترێت تەوەری تیشکۆیی و بەو ڕاستەھێڵەی ھەر دوو سەری بڕگەکە دەگەینێت پێی دەوترێت تەوەری ڕاستی و ناوەڕاستەکەی دەبێتە چەقی بڕگە زیادەکە، ئەو ڕاستەھێڵەی ئەستوونە لەسەر تەوەری تیشکۆیی پێی دەوترێت تەوەری ئاوەڵ (خەیاڵی)، بڕگەی زیاد بەوە لە ھەردوو بڕگەی ناتەواو و کەوانەبڕ جیا دەکرێتەوە کە پێکدێت لە دوو لقی ھاوتا بە پێی چەقەکەی و تەوەری ئاوەڵەکەی. ھەر بڕگەی زیادێک دوو لێنەکەوتی ھەیە کە لە چەقی بڕگەزیادەکە پێکدەگەن.
ھاوکێشە
لەم ھاوکێشەیەدا (h,k) چەقی بڕگە زیادەکەیە.
جیاوازیی چەقی
جیاوازیی چەقی بڕگەی زیادی
بریتییە لە
سەرچاوەکان
پۆل:بڕگە قوچەکییەکان پۆل:چەماوەکان پۆل:چەماوە جەبرییەکان
دراوە
دراوە یان داتا ئاماژە بەو تایبەتمەندییانە دەکات کە پێوەندییان بە چەندایەتی یان چۆنایەتیی گۆڕەکێکەوە ھەیە. دراوەکان زیاتر بەرھەمی لێڕوانین و پێوانەکارین و وەکوو خوارترین ئاستی دەرھەستکاری چاویان لێ دەکرێ کە زانیاری و دواتر زانایییان لێ بەدەست دێ. دراوەی خاو (Raw data) یان درواەی پێوەنەئاژۆتراو (unprocessed data) بە دەرچووەکانی (ژمارە، نووسە، یان وێنە) کەرەستەکانی کۆکەرەوەی زانیاری دەوترێ کە چەندێتییە فیزیکییەکان دەکەن بە ھێما.
سەرچاوەکان
دراوەکان
١٢٢٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کیم تای-ھی
کیم تای-ھی (بە ھانگۆل: 김태희؛ بە ئینگلیزی: Kim Tae-hee)، ئەکتەرێکی کۆریای باشوورـە، لە دایکبووی ٢٩ی ئازاری ١٩٨٠ـیە. ناسرا لە ڕۆڵ بینینی لە دراما کۆرییەکانی وەک (Stairway to Heaven), (Love Story in Harvard)، (Iris), (My Princess)، و (Jang Ok-jung, Living by Love)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:ئەکتەرانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خەڵکی بوسان پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی نیشتمانی سێئول
ئایریس (زنجیرەی تەلەفزیۆنی)
ئایریس (بە هانگۆل 아이리스؛ بە ئینگلیزی: Iris)، دەرچووی ساڵی ٢٠٠٩ـە لە کۆریای باشوور درامایەکی کۆری تەلەفزیۆنییە. لە ئەکتەران (Lee Byung-hun)، (Kim Tae-hee)، (Jung Joon-ho)، (Kim Seung-woo)، (Kim So-yeon)، وە (Choi Seung-hyun). پەخشکرا لە تەلەفزیۆنی (کەی بی ئێس ٢) لە ١٤ی تشرینی یەکەم بۆ ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ لە سێشەمان و چوارشەمان کاتژمێر ٢١:٥٥ بۆ ٢٠ ئەڵقە.
پوختە
دراماکە جەختە لەسەر دوو برا ئەکاتەوە بە ناوی (Kim Hyun-jun) و (Jin Sa-woo) کە هەردووکیان کاریان بۆ دەزگای هەوڵگری (NSS) ئەکرد کە لەژێر فەرمانی سووپای کۆریای باشوور، هیچ کام لە هەردووکیان نەیان ئەزانی کە هەمان کچیان خۆشئەوێ بە ناوی (Choi Seung-hee).
بڕیارنامەی ١٥٤٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٥٤٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١١ی حوزەیرانی ٢٠٠٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٩٨٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:قوبرس لە ٢٠٠٤
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢، پێک دێت لەو وڵاتانەی بوونەتە براوەی یەکێک لە مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی بیست و پێنجەمی ھاوینە، کە لە بەرشەلۆنە، کاتالۆنیا، ئیسپانیا، لە ٢٥ی تەممووزەوە تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ بەڕێوەچوو. کۆی گشتی ٩٬٣٥٦ وەرزشوان لە ١٦٩ وڵاتەوە بەشدارییان لەم یاریانەدا کرد، لە ٢٥٧ ڕووداوی ٢٨ وەرزشدا پێشبڕکێیان کرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خشتەی مەدالیاکانی ئۆڵمپیادی ھاوینە پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٩٢
پاراماونت ڤانتەیج
یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٩٨ پۆل:ستۆدیۆکانی بەرھەمھێنانی فیلم پۆل:ستۆدیۆکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ئەمریکا پۆل:ھۆلیوود پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
عەرەبی (ڕوونکردنەوە)
ناوی ئەم وتارە، ڕەنگە ھاوشێوەی ناوی ھەندێک وتار تر بێت و ئاماژە بێت بۆ:
بێریلیۆم
سەرچاوە
پۆل:توخمە کیمیایییەکان
بڕیارنامەی ١٥٤٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:لیبێریا لە ٢٠٠٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا
تراڤس ڤان وینکڵ
تراڤس ڤان وینکڵ ئەکتەرێکی ئەمریکییە کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٨٢ لە دایک بووە. لە پاڵ ئەکتەری، ئەو چەند کارێکی خێرخوازی تر دەکات وەک دروستکردنی قوتابخانە لە ئەفریقا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان
کیم جۆنگ-ھوا
کیم جۆنگ-هوا (بە هانگۆل: 김정화؛ بە ئینگلیزی: Kim Jung-hwa)، لە دایکبووی ٩ی ئەیلوولی ١٩٨٣ـە، ئەکتەرێکی کۆریای باشوورـە، بەناوبانگبوو لە شانۆگەری کۆمێدی (Nonstop 3)، لەو کاتەی ڕۆڵی بینی لە زنجیرە دراما تەلەفزیۆنییەکانی (1% of Anything) ساڵی ٢٠٠٣ و (Snow White: Taste Sweet Love) ساڵی ٢٠٠٤، و فیلمەکانی (Spy Girl) ساڵی ٢٠٠٤ و (The Elephant on the Bike) ساڵی ٢٠٠٧.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئەکتەرانی کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣ پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس پۆل:زیندووان پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی شانۆگەری میوزیکی لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور
شیون فومنی
میر ئەحمەد سەید فەخرینژاد، نازناوی شیون فۆمانی (٣ی کانوونی دووەمی ١٣٢٥، فۆمان - ٢٣ ی ئەیلوولی ١٣٧٧، تاران) شاعیری گیلانی بووە.
شیۆن فۆمانی لە ٣ی ژانویەی ١٣٢٥ لە شاری فۆمان لەدایکبووە. سێ ساڵ خوێندنی سەرەتایی لە ڕەشت بەسەر بردووە و پاشان ڕووی لە کرماشان کردووە و سێ ساڵی دووھەمی ئامادەیی لەوێ بەسەر بردووە تا لە ساڵی ١٣٤٥ بڕوانامەی زانستی سروشتی بەدەست ھێناوە.
لە کرماشان پەیوەندی بە بازنەکانی ئەدەبی و شاعیرانی ئەم شارەوە ھەبووە و لەگەڵ کەسانی وەک جەعفەر دەروێشیان و عەباس دەروێش لە پەیوەندیدا بووە.
دوای ماوەیەک نەخۆشی درێژخایەنی گورچیلە و چاندنی گورچیلە لە یەکێک لە نەخۆشخانەکانی تاران لە شاری شەھریوەر ساڵی ١٣٧٧ کۆچی دوایی کرد. بەپێی وەسیەتنامەکەی گۆڕەکەی دەکەوێتە گۆڕی سولەیمان دارابی ڕەشت، تەنیشت گۆڕی میرزاکۆچەک جەنگالی و نزیک گۆڕی دایکی.
لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٣٩٩دا دووەم شەقام لە ناوچەی شەقامی کۆلاھدوز ناوی گۆڕدرا بۆ شیۆن فۆمێنی.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦ پۆل:مردووانی ١٩٩٨
پاراماونت پیکچەرز
پاراماونت پیکچەرز (بە ئینگلیزی: Paramount Pictures) یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرهەمهێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
زنجیرە بەرهەکان
بریتییە لەو بەرهەمانەی کە لە یەک بەش زیاترن.
سەرچاوە
ویکیپیدیای ئینگلیزی - پاراماونت پیکچەرز
پەراوێزەکان
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩١٢ پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ١٩١٢ لە کالیفۆڕنیا پۆل:کۆمپانیا دامەزراوە ئەمریکییەکانی ساڵی ١٩١٢ پۆل:کولتوری ھۆلیوود، لۆس ئانجلەس پۆل:کۆمپانیاکانی کات بەسەربردن کە لە ساڵی ١٩١٢ دامەزراون پۆل:پێکھاتەکانی پێشووی تێکڕای پیشەسازی داو جۆنز پۆل:کۆمپانیاکانی ڕاگەیاندنی گشتی کە لە ساڵی ١٩١٢ دامەزراون
١٢٣٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئەفسانەی ئەرسلان (ئەنیمێ)
ئەفسانەی ئەرسلان (بەئینگلیزی: The Heroic Legend of Arslan) (بەژاپۆنی: アルスラーン戦記، بەرۆماجی: Arslan Senki) بریتییە لە ڕۆمانێکی فەنتازیای پاڵەوانێتی ژاپۆنی نووسراوە لەلایەن ڕۆماننووسی ژاپۆنی تاناکا یۆشیکی (بەژاپۆنی: 田中 芳樹، بەرۆماجی: Tanaka Yoshiki) لە ساڵی ۱۹٨٦ بۆ ۲۰۰٨ لە شێوەی ۱٥ ڕۆمان، وەرگیراوە لە چیرۆکی فەنتازیای فارسی ئەفسانەی ئەرسلان (بەفارسی: امیر ارسلان نامدار).
لە تەمووزی ساڵی ۲۰۱۳ مانگاکا هیرۆمو ئاراکاڤا هەڵسا بە زیندوو کردنەوەی چیرۆکەکە، دوای ئەوەی هەڵسا بە وێنە کێشان و نووسینی ئەفسانەی ئەرسلان بە شێوەی خۆی. وە بەڕاست هەڵسا بە بڵاو کردنەوەی مانگاکە بە شێوەیەکی هەفتانەی لە ۹ ئەیلولی ۲۰۱۳ لە ڕێگەی گۆڤاری بیسساتسو شۆنن کە لە ڕێی چاپخانەی کۆدانشا ژاپۆنی بڵاو دەکرێتەوە، وە تا ئەمڕۆمان بۆتە خاوەنی ٦ بەش. مانگای دووەم سەرکەوتنێکی گەورەی بە دەست هێنا، وە ۲ تشرینی دووەمی ۲۰۱٤ ڕیکلامێک بۆ زنجیرەیەک ئەنیمێ کرا کە وەرگیراوە لە مانگای هیرۆمو ئاراکاڤا، وە وەرزی یەکەمی زنجیرەکە پەخش کرا لە نێوان ٥ نیسانی ۲۰۱٥ بۆ ۲۷ ئەیلولی ۲۰۱٥ لە ڕێگەی ماینیچی برادکاستینگ سیستەم، کە پێکدێت لە ۲۲ زنجیرە. وە لە ۳ تەمووزی ۲۰۱٦ ستۆدیۆکە هەڵسا بە بەخش کردنی وەرزی دووەم.
سەرچاوەکان
۲.  "The Heroic Legend of Arslan". Anime News Network.
۳.  Abbas Amanat. Pivot of the universe: Nasir al-Din Shah Qajar and the Iranian Monarchy, p. 204-218.
پۆل:شۆنن مانگا پۆل:ڕۆمانە ژاپۆنییەکان پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی پۆل:فەنیمەیشن پۆل:مانگاکانی ١٩٩١ پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:شۆجۆ مانگا
١٢٣١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
تیشکۆ (ئەندازە)
چەپ|280px|وێنۆک|خاڵی F تیشکۆیە بۆ بڕگەی ناتەواو (e=۱/۲) ، کەوانەبڕ (e=۱) و بڕگەی زیاد (e=۲). لە ئەندازەدا، تیشکۆ جۆرێک خاڵی تایبەتە کە شێوەگەلی ئەندازەیی وەسفدەکات. تیشکۆ لە پێناسەی بڕگە قووچەکییەکاندا وەکوو (بڕگەی ناتەواو، کەوانەبڕ، بڕگەی زیاد) بەکار دێت. دەشێت بڕگەقووچەکییەکان بە یارمەتی دوو تیشکۆ، یەک تیشکۆ و دەلیل، یا یەک تیشکۆ و بازنەیەک پێناسە بکرێن. بازنە و کەوانەبڕ یەک تیشکۆ و بڕگەی ناتەواو و بڕگەی زیاد خاوەنی دوو تیشکۆن.
سەرچاوەکان
پۆل:بڕگە قوچەکییەکان
١٢٣٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ھیپۆتێز
ھیپۆتێز یان گریمانە ڕوونکردنەوەیەکی ڕانراوە لەبارەی دیاردەیەکەوە. میتۆدی زانستی دەڵێت بۆ ئەوە ھیپۆتێزێک «زانستی» لە قەڵەم بدرێت، دەبێ شیاوی تاقیکردنەوە بێت. ھەر تێڕوانینێک کە تیۆریگەلی زانستیی لەبەردەست دەرەقەتی ڕوونکردنەوەی نەیێن، دەتوانێ ببێ بە بناخەیەک بۆ داڕشتنی ھیپۆتێزی نوێ. گەرچی وشەکانی ھیپۆتێز و تیۆری ئەغڵەب لە جێی یەکتر بە کار دەبرێن، بەڵام لە ڕووی زانستییەوە لێک جیاوازن.
لە توێژینەوەی زانستیدا
ئەمڕۆکە، ھیپۆتێز زیاتر لە توێژینەوەی زانستیدا بە کار دەڕوا. لەوێدا ھیپۆتێز شەرحێکی وابۆڕۆیشتووی گۆترەبڕ بەڵام بەپاساوە کە پەیوەندیی نێوان دوو یان چەن تێگەھ یان گۆڕەک ڕوون دەکاتەوە. لە باری زمانییەوە، ئەم پەیوەندییە بە شێوەی حوکم و خەبەر (نەک پرسیار یا فەرمان) دەردەبڕدرێ و، دەتوانێ بە ساغ دەربچێ یان پووچەڵ بێتەوە. بە واتایەکی تر، ھیپۆتێز دەربڕینی پەیوەندیی نێوان دوو یا چەند گۆڕەکە کە توێژەر ھیوادارە لە ڕێگەی توێژینەوەکەیەوە بیسەلمێنێ. گرنگیی ھیپۆتێز لەوەدایە کە خاڵی دەسپێکە بۆ ھەموو توێژینەوەیەکی زانستی و، لە کۆتاییدا یان وەردەگیردرێ یان ڕەت دەکرێتەوە. ھیپۆتێز وەڵامێکی ھێشتا نەبڕاوەیە بەو پرسە کە توێژینەوەی لەسەر دەکرێ و، تەنیا دوای تاقیکردنەوەیە کە لەوانەیە پەسەند بکرێ. کاتێ توێژەر ھیپۆتێزێک پێشنیار دەکا، نازانێ ھیپۆتێزەکەی پەسەند دەکرێ یان ڕەت دەبێتەوە. ھیپۆتێز دروست دەبێ و پاشان تاقی دەکرێتەوە. ئەگەر وەرگیرا، لە دەقی مەعریفەتی زانستیدا جێی خۆیی پێ دەدرێ و، ئەگەر درا بە دواوە، ھیپۆتێزێکی تر دەخرێتە بەر باس.
جیاوازیی نێوان ھیپۆتێز و تیۆری و قانوون لە زانستدا
زۆر کەس وا دەزانن کە ئەگەر زانایان بەڵگەی ڕوون بۆ پشتیوانی لە ھیپۆتێزێک بدۆزنەوە، ئەو ھیپۆتێزە پلەی دەچێتە سەر و دەبێ بە تیۆری و، ئەگەر تیۆرییەکە بە ڕاست دەرچوو، پلەی دەچێتە سەر و دەبێ بە قانوون. بەڵام وا نییە. فاکت و تیۆری و قانوون و ھیپۆتێز، بەشگەلی سەرەکی و جیاجیای میتۆدی زانستین. گەرچی بەرەبەرە گۆڕانیان بەسەرا دێ، بەڵام پلەیان ناچێتە سەر و نابنە شتێکی تر. وەکوو ھەرمێ و نارنج و سێو و لێمۆ وان، ھەرچییەک ئاو و پەیینیشیان پێ بدەی، یەکیان نابێتە ئەوی تر.
ھیپۆتێز ڕوونکردنەوەیەکی شیاوی وەدیھاتنە لە بابەت دیاردەیەکی بەرتەسکەوە؛ ڕاڤەیەکە کە دەکرێ بێتە کایەوە. تیۆریی زانستی ڕاڤەیەکە کە بەقووڵی ڕیزێکی بەربڵاو لە دیاردەکان ڕوون دەکاتەوە. قانوونیش وتەیەکە لەبارەی دیاردەیەکی بەدیکراوەوە.
ھەرچەند کە ھەم قانوون و ھەم تیۆری بە گەلێک بەڵگەی ئەزموونیی ڕوون و ئاشکراوە کە جێی پەسەندی زۆربەی زانایانن پاڵپشتی دەکرێن، بەڵام ھەر یەکێ نین. قانوون وەسفێکە - زۆرتر بە زمانی ماتماتیک - لە دیاردەیەکی سروشتی، وەک قانوونی گرانیی نیوتن. قانوون وەسفی دیاردەکەیە و کاری بەوەوە نییە کە بۆچی وایە.
سەرچاوەکان
پۆل:فەلسەفەی زانست
بڕیارنامەی ١٥٥٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:ئیسرائیل لە ٢٠٠٤ پۆل:سووریا لە ٢٠٠٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا
فۆکوس فیچەرز
یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
نایترۆجین
نایترۆجین (بە ئینگلیزی: Nitrogen) یەکێکە لە توخمە کیمیاییەکان ھێماکەی (N) و گەردیلە ژمارەی (٧)ە.
پۆل:توخمە کیمیایییەکان پۆل:نایترۆجین پۆل:گرووپی نایترۆجین
کیرستێن پرایس
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:خانمەکتەرە پۆرنۆگرافییە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
١٢٣٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٥٥١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٥٥١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٩ی تەمموزی ٢٠٠٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٠٠١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ٢٠٠٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا
ھان جی-مین
ھان جی-مین (بە ھانگۆل: 한지민؛ بە ئینگلیزی: Han Ji-min)، لەدایکبووی ٥ی تشرینی دووەمی ١٩٨٢، ئەکتەرێکی کۆریای باشوورە، کە ڕۆڵی لە زنجیرە دراماکانی (Yi San) و (Capital Scandal) بینی. ئەو زیادتر پێی خۆشە لە بەرھەمە کۆمێدی، کلاسیک و پزیشکییەکان ڕۆڵ بگێڕێت.
ڕێفراندۆم
ڕێفراندۆم یان گشتپرسی دەنگدانێکی ڕاستەوخۆیە، تێیدا داوا لە تەواوی دەنگدەرانی کۆمەڵگایەک یان ولاتێک دەکرێت بۆ دەنگدان لەسەر پێشنیازێکی دیاریکراو کە لەلایەن کەسێک یان دەزگایەکی کاربەدەست پێشنیازکراوە، ئەنجامی ڕیفراندۆم ڕەنگە ببێتە ھۆی دەرچوونی یاسایەکی نوێ. لە سیستەمی پەرلەمانی نوێدا ڕێفراندۆم بۆ پەسەندکردنی یاسایەکی بنەڕەتی یان گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لە حکوومەت ئەنجام دەدرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕێفراندۆمەکان پۆل:دیموکراسیی ڕاستەوخۆ پۆل:دەنگدان پۆل:وشە سیاسییەکان
بۆرۆن
وێنۆک|بورون بۆرۆن (بە ئینگلیزی: Boron) یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان ھێماکەی (B) و گەردیلە ژمارەی (٥)ە. ئەم توخمە بەھۆی تیشکی گەردوونی و تەقینەوەی سوپەر نۆڤاوە دروست دەبێت نەک بەھۆی بەیەکەوە لکاندنی ناوکە گەردیلە. ئەم توخمە بە ڕێژەیەکی زۆر کەم لە توێکڵی زەوی دا دەست دەکەوێت. بە واتایەکیتر تەنھا یەک لە ھەزاری بارستایی توێکڵی زەوی پێک دێنێت. زۆرترین بۆرۆنی نیشتوو لە خاکی ئەنادۆڵی (تورکیا) دەست دەکەوێت. ئەم ماددەیەک زۆر بە کەمی بە شێوەی پاک دەست دەکەوێت، چونکە بە خێرایی لەگەڵ توخمی تری وەک کاربۆن کارلێک دەکات. ئەم توخمە گێنەرێکی خەراپی کارەبایە لە پلەی گەرمی ژوور و ماددەیەکی تاڕادەیەک ڕەقە. بە نزیکەیی، نیوەی بەکارھێنانی بۆرۆن لە جیھان دا بەکار دەھێنرێت لە پیشەسازی فایبەرگڵاس دا. لە بیۆلۆجی دا، ئەم ماددەیە تاڕادەیەکی کەم زیانی بۆ شیردەرەکان ھەیە، بەڵام بۆ مێرووەکان ھەیە، بەم ھۆیەشەوە سودی لێ دەبینرێت بۆ مێش کووژەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:توخمە کیمیایییەکان پۆل:بۆرۆن
بەنداوی بێخمە
بەنداوی بێخمە بەنداوێکی تەواونەکراوی فرەمەبەستە لەسەر زێی گەورە، کەوتووەتە ناحیەی خەلیفان لە پارێزگای ھەولێر، لە دووریی ٦٠ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی شاری ھەولێر.
مەبەستە سەرەکییەکانی بەنداوەکە بریتین لە بەرھەمھێنانی ١٥٠٠ مێگاوات لە وزەی کارەبا، و ڕێخستن و ڕێگری لە دروستبوونی لافاو. بە تەواوبوونی بەنداوەکە، بەرزییەکەی دەگەیشتە ٢٣٠ مەتر (٧٥٠ پێ)، بەمەش دەبووە گەورەترین بەنداوی کوردستان و عێراق. لە ساڵی ١٩٧٩ دەست بە دروستکردنی کرا، لە ماوەی شەڕی ئێران و عێراق کارکردن تێیدا ڕاوەستێنرا. لە ١٩٨٨ دووبارە دەستکرا بە دروستکرنی تا ئەوەی لە ١٩٩١ جارێکی دیکە بەھۆی شەڕی کەنداو وەستا، تا ئەو کات ٣٥٪ی کارەکانی تەواو بووبوون. لە دوای ٢٠٠٣ ھەندێک ھەوڵ ھەبوون لەلایەن حکوومەتی عێراق و حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بۆ بنیاتنانەوەی، بەڵام ھەوڵەکان بێئەنجام بوون.
بنیاتنانی سەرەتایی
لە ساڵانی سییەکانی سەدەی بیستەم ڕووپێوی بۆ دروستکردنی بەنداوی بێخمە کراوە. یەکەم لێکۆڵینەوە و بەدواداچوون لە ئەگەری بنیاتنانی بناغەی ئەم بەنداوە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٣٧، ئەویش بە پێکھێنانی لیژنەیەک لە شارەزا و پسپۆڕانی بەریتانی و عێراقی لە بواری دروستکردنی بەنداو و دیاریکردنی شوێن و ئاست و قەبارەی گلدانەوەی ئاو، و جۆری بەرد و خاک و سیفاتە جیۆلۆجییەکانی. پاشان لە ساڵی ١٩٥٣ لەلایەن دەستەیەکی شارەزا لە ئەندازیارانی کۆمپانیای ئەندازیاری ھزرا (ئێم دەبڵیوو ئێچ)ی ئەمریکی دەستکرا بە توێژینەوەی کاری لیژنەکەی ساڵی ١٩٣٧ و پێشبینیکردن و ھەڵسەنگاندنی سیفاتی جیۆلۆجیی خاکەکەی و ڕادەی شیاوی ئەو ناوچەیە بۆ دروستکردنی ئەو بەنداوە. ئەم لێکۆڵینەوانە بەردەوام بوون تا لە ساڵی ١٩٧٩ دوا ڕاپۆڕت لەبارەی ھەڵسەنگاندنی و دیاریکردنی لایەنە ئەرێنی و شیاوی شوێنی جوگرافی و جیۆلۆجییەکەی ئامادەکرا و بڕیاری دانانی بناغەی بەنداوەکە درا.
لە ١٩٧٩ و سەرەتای ١٩٨٠کان پڕۆژەکە لەلایەن کۆمپانیای ئی پی دی سیی ژاپۆنی دیزاین کراویەوە. دروستکردنی پرۆژەکە واژۆکرا لەلایەن دوو کۆمپانیای تورکی و یووگۆسلاڤیایی (ئینکا و ئینێرجۆپرۆجێکت). بنیاتنان لە پرۆژەکە لە ١٩٨٧ دەستی پێ کرد بە دروستکردنی ڕێگا بۆ پڕۆژەکە، و کەمپی نیشتەجێبوون، و ھەڵکەندنی زەوی و شاخی شوێنەکە. دروستکردنی تونێلیش لە ١٩٨٨ دەستی پێ کرد. لە کۆتاییی ١٩٩٠ پرۆژەکە وەستێنرا بەھۆی سزای یوو ئێن لەسەر دەستێوەردانەکانی عێراق لە کوەیت، و لاوازبوونی ئاساییش لە ناوچەکە. لە حوزەیرانی ١٩٩٠ قۆناغی یەکەمی پرۆژەکە تەواوبوو. وا بڕیاربوو پرۆژەکە لە ١٩٩٢ تەواو بکرێت، بە تەواوبوونی بەنداوەکە ئەمبارێکی ئاویی بە قەبارەی ١٧ کیلۆمەتری سێجا دروست دەکرد، کە ڕووبەری ڕووەکەی دەگەیشتە ١٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە.
پرۆژەی ھەنووکە
لە ٢٠٠٧ حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ڕای گەیاند کە نیازی تەواوکردنی بەنداوی بێخمەیان ھەیە، بە مەبەستی بەرھەمھێنانی کارەبا و گڵدانەوەی ئاو. بەھەرحاڵ لەگەڵ وشەکەساڵیی ٢٠٠٨ی عێراق، حکوومەتی عێراق گلەیی دەربڕی و دروستکردنی بەنداوی بە مەترسی کەمبوونەوەی ئاو زانی لە باشووری عێراق. سەرەڕای ئەمە چەند شتێکی تر کرانە بیانوو بۆ ڕێگری لە دروستکردنی بەنداوەکە؛ لەوانە ڕاگوێزرانی نزیکەی ٢٠٫٠٠٠ کەس لە شوێنەکایان، و ئەگەری نزیکبوونەوەی ئاو لە ئەشکەوتی شانەدەر. لە ٢٠٠٨ بڕی ٣٣ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی خەرجکرا لە ئامادەکاری بۆ بەردەوامیدان بە بنیاتنانی بەنداوەکە. بڕی خەرجیی کۆتاییی پێشبینیکراوی بەنداوەکەش  ٢.٦ ملیار دۆلاری ئەمریکییە.
لەلایەکی تر وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی ھەرێمی کوردستان ڕای گەیاندووە کە دوای دروستبوونەوەی حکوومەتی عێراق لە ٢٠٠٣ تا ٢٠٠٨ حکوومەتی عێراق چەند جارێک شاندی ناردووە بۆ وتووێژ لەسەر پرۆژەکە و دەستپێکردنەوەی بەڵام حکوومەتی ھەرێم لەسەر دەستپێکردنەوەی ڕەزامەند نەبووە، لە ئێستاش ھیچ پلانێکی نوێ بۆ بەنداوەکە نییە، و ئەگەری وازھێنان لەو پرۆژەیە ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:پارێزگای ھەولێر پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان پۆل:بەنداوەکانی کوردستان پۆل:شوێنەکانی ھەولێر
١٢٣٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ھان گا-ئین
ھان گا-ئین (بە ھانگۆل: 한가인؛ بە ئینگلیزی: Han Ga-in)، لە دایکبووی ٢ی شوباتی ١٩٨٢ـە، ئەرکتەرێکی کۆریای باشوورـە. بەشداری کرد لە زنجیرە تەلەفزیۆنییەکانی وەک (Yellow Handkerchief) وە (Terms of Endearment) لە پیشەی زوویی. وە بووە بە داواکراو لە بازرگانی مۆدێل. لە پڕۆژەکەیدا لە ساڵی ٢٠١٢ بەشێوەیەکی بەرچاو سەرکەوتووبوو. لەگەڵ ماوەی دراماکەی (Moon Embracing the Sun).
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئەکتەرانی کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
بڕیارنامەی ١٥٥٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٥٥٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی تەمموزی ٢٠٠٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٠١١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ لە ٢٠٠٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
ئایەتی دۆستایەتی
ئایەتی دۆستایەتی، ئایەتی مەوەدەت ئایەتی بیست و سێی سوورەتی شورایە، تیایدا پێغەمبەر داوا لەخەڵک دەکات لەخوا نزیکببنەوە،.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:زاراوە قورئانییەکان پۆل:قورئان پۆل:ئایەتەکانی قورئان پۆل:ئایەت پۆل:خێزان پۆل:فەلسەفەی ئەوین
یوونیڤەرساڵ پیکچەرز
یوونڤێرساڵ ستودیۆز یاخود یوونیڤێرساڵ پیکچەرز یەکێکە لە کۆمپانیا بەناوبانگەکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ئەمریکییەکان کە بۆتە ھەوێنی بەناوبانگبونی چەندین ئەکتەری بەناوبانگی سینەمای، ئەم کۆمپانیایە وێڕای بەرھەمھێنانی فیلمی سینەمای خاوەنی  بەرھەمھێنانی چەندین فیلمی ئینیمەیشنە، کە لەنێویاندا فیلمەکانی بۆتە خاوەنی چەندنین خەڵاتی بەناوبانگی جیھانی و بە پێشەنگی کۆمپانیا بەرھەمھێنەرەکانی فیلمسازی دادەنرێت.
لە ئێستادا کۆمپانیای یونڤێرساڵ ستودیۆز تەمەنی کارکردنی لە وێنەگرتن و بەرھەمھێنانی فیلمدا ١٠١ ساڵە، کە لە ماوەی کارکردنی دا تائێستا ژمارە بەرھەمھێنانی فیلمەکانی ڕیکۆردی جیھانی ژکاندوە و خاوەنی زۆرترینفیلمە، کە ئەمەش بۆتە ھۆی زۆرترین کڕیار بۆ ئەو فیلمانەی ئەم کۆمپانیایە کەبەرھەمیدەھێنێت. سەرەتا کۆمپانیای (یونڤێرساڵ ستودیۆز) لە نیۆرکی سەربە ویلایەتی کاڵەفۆنیا یەکەم ئۆفیسی لە ٣٠ نیسانی ١٩١٢ کردەوە، و دوای دومانگ لەکردنەوەی کۆمپانیاکەی یەکەم کاری وێنەگرتنی بۆ فیلمی (بای زە سەن ڕەیس)ی ئەنجام دا، ئەم فیلمە بوە یەکەم کاری کۆمپانیای ناوبراو.
لەدوای بەناوبانگبونی کۆمپانیاکە بەرێوەبەرانی وێستگەیەکی دیکەیان گرت و تەنیا لە بە ئەمریکاوە نەوەستانەوە بەڵکوو بەھەموو جیھاندا بڵاو بونەوە، لەئێستادا کۆمپانیای ناوبراو لە زۆرێک لە وڵاتانی جیھاندا ئۆفیسیانھەیەو، لەسەرجەم جێنەرە جیاوازەکانی بەرھەمھێنانی فیلمدا کاردەکەن، ئەمەش وێرای بەرھەمھێنانی فیلمە ئەنیمەیشنەکان کە لە جیھاندا وەک پێشەنگ لەو بوارەدا دەستنیشان دەکرێن.
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩١٢ پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ئەو کۆمپانیایانە کە لە ناوچەی لۆس ئەنجلۆس لە هەرێمی کالیفۆرنیا نیشتەجێن پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ١٩١٢ لە کالیفۆڕنیا پۆل:کۆمپانیا دامەزراوە ئەمریکییەکانی ساڵی ١٩١٢ پۆل:ئەو کۆمپانیایانە کە لە ناوچەی لۆس ئەنجلۆس لە ھەرێمی کالیفۆرنیا نیشتەجێن پۆل:کۆمپانیاکانی کات بەسەربردن کە لە ساڵی ١٩١٢ دامەزراون پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنییە فەڕەنسییەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ڕاگەیاندنی گشتی کە لە ساڵی ١٩١٢ دامەزراون پۆل:یوونیڤەرساڵ پیکچەرز
بڕیارنامەی ١٥٥٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٥٥٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی تەمموزی ٢٠٠٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٠١٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:ئیسرائیل لە ٢٠٠٤ پۆل:لوبنان لە ٢٠٠٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
قووچەک
thumb|250px|left|وێنەی قووچەکی وەستاو و قووچەکی لار وێنۆک|چەپ|قووچەکێکی دووانی قووچەک یان کۆڤک جۆرێک ھێرەمە بنکەکەی شێوەی بازنەیی ھەیە. تەوەری قووچەک ئەو ھێڵەیە لوتکەکە بە چەقی بنکەکە دەگەینێت. دەشێت قووچەک لار یان وەستاو بێت، لە قووچەکی وەستاودا تەوەر لەسەر بنکە ئەستوونە و بەرزی بریتییە لە درێژی تەوەرەکە. جیاوازی قووچەک لە لوولەک لەوەدایە کە قووچەک یەک بنکەی ھەیە و لوتکەیەکی ھەیە لەجیاتی بنکەی دووەم.
قەبارە
قەبارە V بۆ ھەر قووچەکێک دەدۆزرێتەوە بە مەرجێک بەرزییەکەی h و ڕووبەری بنکەکەی b زانراو بێت. ھاوکێشەی قەبارەی قووچەک بەم شێوەیە:
قەبارەی قووچەکی وەستاو، یەکسانە بە ١⁄٣ قەبارەی لوولەکێک کە بە ھەمان بنکە و بەرزی دروست دەبێت کەوایە؛ قەبارەی قووچەکی وەستاو بە نیوەتیرەی r و بەرزی h بریتییە لە:
پێناسەی بیرکارییانەی قووچەک
بە کۆمەڵی \mathit{K} دەوترێت قووچەک ئەگەر بۆ ھەر ئەندامی (دانەی) x لە کۆمەڵی \mathit{K} ئەم مەرجە بێتە دی:
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شێوە سەرەتایییەکان پۆل:ڕووەکان
١٢٣٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
دڵشاد سەعید
دڵشاد سەعید (لەدایکبووی ١٩٥٨) مۆسیقاژەن، ئاوازدانەر و ژەنیارێکی کوردە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ژەنیارانی کورد پۆل:گۆرانیبێژانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨ پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای شاھانەیی مۆسیقا پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد پۆل:خەڵکی دھۆک
تەچستۆن پیکچەرز
یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرهەمهێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ئەو کۆمپانیایانەی بنکەکەیان لە بێربانک، کالیفۆڕنیایە پۆل:کۆمپانیا بەرھەمھێنەرە لەکارکەوتووەکانی فیلم و تەلەڤیزیۆن لە ئەمریکا پۆل:ئەو کۆمپانیایانەی سەر بە کۆمپانیای دیزنین
بڕیارنامەی ١٥٥٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٥٥٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی تەمموزی ٢٠٠٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی گورجستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٠١٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئەبخازیا و گورجستان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەبخازیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:ئەبخازیا لە ٢٠٠٤ پۆل:گورجستان لە ٢٠٠٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ گورجستان
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢، پێک دێت لەو وڵاتانەی بوونەتە براوەی یەکێک لە مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی بیست و شەشەمی ھاوینە. کە لە ئەتلانتا، جۆرجیا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ١٩ی تەممووزەوە تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ بەڕێوەچوو. کۆی گشتی ١٠٬٣١٨ وەرزشوان لە ١٩٧ کۆمیتەی ئۆڵۆمپی نیشتیمانی (NOC)، لە ٢٧١ ڕووداوی ٢٦ وەرزشدا پێشبڕکێیان کرد.
ئەرمینیا، ئازەربایجان، بیلاڕوس، کۆماری چیک، جۆرجیا، کازاخستان، مۆڵدۆڤیا، سلۆڤاکیا، تاجیکستان، تورکمانستان، ئوکراینا و ئۆزبەکستان بۆ یەکەم جار لە یارییەکانی ھاویندا بەشدارییان کرد. کۆماری چیکی و سلۆڤاکیا پێشتر وەک چیکۆسلۆڤاکیا پێشبڕکێیان دەکرد، و وڵاتانی تر پێشتر بەشێک بوون لە یەکێتیی سۆڤیەت. لەوانە، قرغیزستان، تاجیکستان و تورکمانستان ھیچ مەدالیایەکیان وەرنەگرت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خشتەی مەدالیاکانی ئۆڵمپیادی ھاوینە پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٩٦
واگادووگوو
ئۆئاگادۆگۆ پایتەختی وڵاتی بورکینافاسۆیە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٣ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ١,٤٧٥,٢٢٣ کەس بووە.
پۆل:پایتەختەکانی ئەفریقا
محەممەد ئەلبووعەزیزی
تاریق تەیب موحەممەد ئەلبوعەزیزی (٢٩ی ئازار ی ١٩٨٤ - ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١)، لاوێکی تونسییە لە رۆژی ھەینی و هاوڕێکەوت لەگەڵ ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ لەبەردەم بارەگای شاری بوزیدی؛ ئاگری لە جەستەی خۆی بەردا وەک ناڕەزایەتییەک لەبەرامبەر دەستەبەسەرداگرتنی عەرەبانەکەی لەلایەن پۆلیس و شارەوانی کە دەسەڵاتداربوون لەو شارە کە سەوزەو میوەی لەسەر دەفرۆشتن تا بژێوی ژیانی بەڕێبکات، ھەروەھا دەسەڵاتدارانی ئەو پارێزگایە سکاڵاکەیان رەتکردەوە کە لەبەرامبەر کچە پۆلیسێک بەناوی فادیە حەمدی تۆماری کردبوو کە بەبەرچاوی خەڵکەوە زللەیەکی لێدابوو ھەروەھا قسەی نەشیاوی پێوتبوو، لەو زللەیەشەوە شۆڕشێک بەرپابوو کە سەرۆکی وڵاتەکەی لە سەر تەختی سەرۆکایەتی هێنایە خوارەوە، موحەممەد ئەلبوعەزیزی پاش ١٨ رۆژ لە خۆسوتاندنی کۆچی دواییکرد، ئەم کارەی بوعەزیزی بووە شوێنی لاساییکردنەوەی ھاووڵاتیانی تری عەرەب لەناوچەکانی تردا کە نزیکە ٣٣ کەس لاسایی بوعەزیزییان کردەوە ئاگریان لەجەستەی خۆیان بەردا وەک ناڕەزایەتییەکان لەبەرامبەر ھۆکارەکانی کەوای لەو لاوە تونسیە کرد خۆی بسوتێنێت، وەک یادگارییەکیش پەیکەرێکی لە پاریسی پایتەختی فەرەنسا بۆ دروستکرا. ئەو لاوە تونسییە نۆھەمین ئەندامی خێزانەکەیەتی باوکی کاری لە لیبیا کردووە، کاتێک کە بوعەزیزی تەمەنی گەیشتووەتە سێ ساڵان باوکی کۆچی دوایی کردووە، دایکی ھاوسەرگیری لەگەڵ ئامۆزایەکی کردووەتەوە لەتەمەنی ١٠ ساڵیدا لە خوێندن دابڕاوە و دەستیداوەتە کارکردن، ھەندێک سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە بوعەزیزی خوێندنی تەواو کردووە و ھەڵگری بڕوانامەی زانکۆیە، بەڵام خوشکەکەی دەڵێت کە بوعەزیزی نەیتوانیوە خوێندن تەواو بکات، بەر لە خۆسوتاندنیشی نامەیەکی بۆ دایکی جێھێشتووە کە دواتر ئەو نامەیە لەسەر تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک بڵاوکرایەوەو بووە ھاندەرێکی تری گەڵان بۆ راپەڕین لەدژی دەسەڵاتداران.
thumb|خۆپشاندانی پەنابەرانی تونسی بۆ پشگیری لە ئەلبوعەزیزی و گەلی تونسی
نامەکەی بوعەزیزی
دەقی نامەکەی بوعەزیزی کە بۆ دایکی جێهێشتبوو ئەمەیە:
کۆچی دوایی
رۆژی سێشەممە کە دەکاتە ڕێکەوتی ٢٧ی شوبات ی ٢٠١١، لە تەمەنی بیست و حەوت ساڵید بەھۆی زۆری رێژەی سوتانەکەیەوە موحەممەد بوعەزیزی کۆچی دوایی کرد. شۆڕشی تونس رۆژێک دوای خۆسووتاندنی بوعەزیزی واتە لە رۆژی ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١، روبەڕووبوونەوە لەنێوان بەسەدان لاوی ناوچەیەکی سیدی بوزید و ھێزەکانی پۆلیس ڕوویدا خۆپیشاندانەکە بۆ پشتگیری لە موحەممەد بوعەزیزی و ھەڵکشانی ئاستی بێکاری بوو ھەروەھا بەھۆی پەڕاوێزخستنی ئەو شارەوە بوو لەڕووی خزمەتگوزارییەوە، بەخێرایی ئەو خۆپیشاندانە پەرەی سەندوو بووە پێکدادان و راپەڕینی گەلان و سەرجەم ناوچەکانی تونسی گرتەوە، ئەویش بەھۆی بێکاریی و نەبوونی دادپەروەری کۆمەڵایەتی و گەندەڵی لەناو دەسەڵاتدا، ئەمەش وای لە سەرۆکی ئەو وڵاتە کرد کە دەسەڵاتە ئاسنینەکەی کە ٢٣ ساڵ بەردەوامبوو بخات و ھەڵبێت بۆ وڵاتی سعودیە، ھەروەھا لە رۆژی ١٤ی شوبات ی ٢٠١١ موحەممەد غەنوشی بەپێی ماددەی ٥٦ لە دەستوری تونسدا خۆی وەک سەرۆکی کۆمار راگەیاند بەشێوەیەکی کاتی.
سەرچاوەکان
پۆل:خۆکوژییەکان لە توونس پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:کەسایەتییە مێژووییە گرنگەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:مردوانی ٢٠١١ پۆل:چالاکەوانە خۆکوژەکان پۆل:چالاکەوانە تونسییەکان پۆل:خۆکوژەکان لەتونس پۆل:خەڵکی شۆڕشی تونسی پۆل:خەڵکی سیدی بوزید پۆل:براوەکانی خەڵاتی ساخارۆڤ
نواکشۆت
نواکشۆت پایتەخت و گەورەترین شاری مۆریتانیایە، بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٣ ژمارەی دانیشتوانی ٩٨٥٬٠٠٠ کەس بووە کە دەکاتە ڕێژەی ٪‏٢٧ ھەموو دانیشتوانی مۆریتانیا. لە ساڵی ١٩٥٧ بۆیەکەمجار ناوچەی کەناراویەکانی نواکشۆت ھەڵبژێردرا بۆ درووستکردنی شارێک تا ببێتە پایتەخت. بە گەورەترین شاری ھەموو ناوچەی بیابانی گەورە دادەنرێت وە ناوەندێکی گرنگی کارگێری و ئابووری مۆریتانیایە. کەوتۆتە سەرھێلی ١٨ و ٦ ی باکوور، ١٥ و ٥٧ خۆڕئاوا. ھەریەک لە موختار وەلەد دادا (یەکەم سەرۆکی مۆریتانیا) وسەرۆکی ئەوکاتی فەڕەنسا شارڵ دیگڵ بەردی بناغەی شارەکەیان داڕشت لە ٥مارچی ١٩٥٨ و بڕیاریاندا ناوچەکە لە گوندێکی بچووکەوە بیکەن بە شارێکی مەزن و گرنگ، ناوچەی نەواکشۆت ناوچەیەکی وشکی بیابانی چۆڵەوان بوو بەدەست کەمی ئاوی خواردنەوە دەیناڵاند، بەڵام لە ماوەی تەنھا سێ ساڵ گۆڕانکاری بەرچاوی بەخۆوە بینی.
مێژوو
کۆنترین شوێنەواری مێژوویی کە دۆزرابێتەوە لەناوچەکە شوێنەواری کۆمەڵە مرۆڤێکی ڕەشپێستی ئەفریقایین کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە سەردەمی بەردین. ھۆزە ئەفەریقاییەکان ھەر لەکۆنەوە لە کەناراوەکانی خۆڕھەڵاتی نیشتەجێ بووینە و توانیویانە گوندێک درووستبکەن بەناوی «ئیمراگن» بەڵام سەرچاوەی مێژوویی تر ھەیە کە ئاماژە بەوە دەکەن ئەمازیغیەکان کۆنترین مرۆڤی نیشتەجێی ناوچەکەن.
مێژووی دێرین
لە ھەزارەی یەکەمی پێش زایین ھۆزە خێلەکیەکان لە باکووری ئەفریقیاوە کۆچیان کردەوە بۆ ناوچەکە، ئەم ھۆزانە حوشتر و کەلوپەلەکانیان لەگەڵ خۆیان ھێنا و دامەزراون لەناوچەکە وە توانیویانە ھەژموونیان بەسەر ڕەشت پێستەکانی ئەفریقیا زیادبکەن. دوای سەدەیەک لە نیشتەجێ بوونیان توانیویانە دەست بەسەر ڕێگا بازرگانیەکانی ناوچەکەدا بگرن.
ھاتنی ئیسلام
لەسەرەتای سەدەی سێزدەھەم ھۆزە عەرەبیەکان ڕوویان لەناوچەکە کرد. لەسەدەی شازدەھەم ھۆزەکانی بەنی حەسەن دەستیان بەسەر تەواوی ناوچەکەدا گرت.
چاخەکانی ناوەڕاست
نواکشۆت بەشێک بووە میرنشینی تەرارزە، کە میرنشینێکی بچووک بوون پشتیان دەبەست بە ماسی گری و ڕاوشکاری. چەپ|وێنۆک|200x200پیکسڵ|دیمەنێکی کەشی نواکشۆت
کەش و ھەوا
ناوەڕاست|وێنۆک|570x570پیکسڵ|کۆمەڵە ترومبێلێک لە نواکشۆت. وێنۆک|بازاڕێکی میللی. وێنۆک|باڵاخانەیەکی نیشتەجێبوون لە نواکشۆت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی مۆریتانیا پۆل:پایتەختەکانی ئەفریقا پۆل:نواکشۆت
شانشینی یەکگرتوو
شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن ، شانشینی یەکگرتوو یان بەریتانیا، وڵاتێکی باڵادەستە کە دەکەوێتە کەنارەکانی باکووری ڕۆژاوای ئەورووپا، شانشینی یەکگرتوو پێک دێت لە بەریتانیای مەزن و بەشی باکووری دوورگەی ئیرلەندا و ژمارەیەک دوورگەی بچووک؛ ئیرلەندی باکوور بە تاکە بەشی شانشینەکە دادەنرێت کە خاوەنی سنووری وشکانییە و کۆماری ئیرلەند کەرت دەکات، بێجگە لەوە شانشینی یەکگرتوو دەورە دراوە بە ئۆقیانووسی ئاتلانتیک و دەریای باکوور و کەناڵی ئینگلیزی و دەریای ئیرلەند، و تونێلی دەریای مانش بەریتانی مەزن دەبەستێتەوە بە فەڕەنساوە.
شانشینی یەکگرتوو وڵاتێک خاوەنی ڕژێمێکی شانشینیی دەستوورییە، و بە وڵاتێکی یەکگرتوو دادەنرێت. بەپێی بڕیاری ساڵی ١٨٠٠ پێک دێت لە چوار ھەرێم ئەوانیش بریتین لە: ئینگلتەرا، ئیرلەندی باکوور، سکۆتلاند و وێڵز. میرییەکەی دەکەوێتە لەندەنی پایتەختەوە و بە ڕژێمی پەرلەمانی و ناوەندی بەڕێوە دەبرێت، بەڵام میری ناوخۆییی ھەیە لە ھەر یەکێک لە بلفاست، کاردیف و ئەدنبرە؛ ئەمانەش پایتەختەکانی ئیرلەندی باکوور و وێڵز و سکۆتلەندان. ھەریەک لە بیلیفییە جیرزی و دوورگەی جیرنزی دوورگەی مان و چەند دوورگەی تر بە بەشێک لە شانشینی یەکگرتوو دادەنرێن، بەو مانایەی تەنھا لە ڕووی دەستوورەوە پەیوەندن پێوەی بەڵام بەشێک نین لێی. چواردە ھەرێم ملکەچی دەسەڵاتی شانشینی یەکگرتوون و ناو دەبرێن بە ھەرێمەکانی ئەودیوی دەریای بەریتانیا، و ئەمانە بەشێکی دەستووری نین لە شانشینی یەکگرتوو، و خاوەنی خۆبەڕێوەبردنێکی تەواون، بەڵام کاروباری بەرگرییان دەگەڕێتەوە بۆ شانشین. ئەم زەوییانەش لە پاشماوەکانی ئیمپڕاتۆڕییەتی بەریتانیان کە لە ساڵی ١٩٢٢دا نزیکەی چارەکێکی ڕووبەری وشکانیی زەویی دەگرتەوە لە جیھاندا، و گەورەترین ئیمپڕاتۆرییەتە لە مێژوودا، تا ئێستا تێبینی ھەژموونی بەریتانیا دەکرێت لە زمان، ڕۆشنبیری و ڕژێمی یاسایی لە زۆرێک لە موستەعمەرە دێرینەکانیدا.