cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
٢٣ی خەرمانان
٢٣ی خەرمانان ١٧٨ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٨٧ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٨٨ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەرمانان
جیبووتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
جیبووتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
قەلیلی
قەلیلی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قەلیلی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
٢٤ی خەرمانان
٢٤ی خەرمانان ١٧٩ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٨٦ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٨٧ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەرمانان
کامیل
کامیل (به عەرەبی: الکامل) (ناوی تەواو: مەلیک کامیل ناسرەددین ئەبووەلمەعالی محەممەد) (١١٧٧ - ١٢٣٨ زایینی) فەرمانڕەوایەکی کورد بوو. مەلیک کامیل چوارەمین سوڵتانی ئەیووبیی میسر بوو. لە دەورانی سوڵتانێتیدا، شەڕە خاچییەکانی پێنجەمی شکاند. لای ئەورووپییەکان به مەلەدین ناسرابوو، که ئێستاش له دونیای ڕۆژاوادا وای پێ دەڵێن. له ئاکامی شەڕی شەشەمدا، ئوورشەلیمی به کریستیانەکان دۆڕاند و دەورترێت چاوی به سێنت فرانسیس کەوت.
لەشکەرکێشیی جەزیرە
مەلیک کامیل کوڕی سوڵتان عادڵ (سەفادین)ی برای سەلاحەدین بوو. باوکی کامیل له ساڵی ١١٩٠دا شاری ماردینی گەمارۆ دا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١١٨٠ پۆل:مردووانی ١٢٣٨ پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١١٧٠ پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٢یەم پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٣یەم پۆل:سوڵتانە ئەیووبییەکان لە میسر
عیمارەتی وەکێڵ
ئەم عیمارەتە گەورەیە لە شاری سنەیە و کەوتووەتە سەر شەقامی وەکێڵ (کشاوەرزی ئێستا) و لەخۆگری سێ حەوشە ھەرکام بە بینای تایبەتەوە، حەمامێکی تایبەتی لە ناو عیمارەت و حەمامێکی گشتی لە دەرەوە. بەشی سەرەکی عیمارەتی وەکێڵ لە سەردەمی زەندییە دروست کراوە و بەشەکانی تری بەرھەمی سەردەمی قاجارە. ئەم کۆمەڵە ڕازاوەیە تژی لە کاری ھونەرمەندانەی وەک خشت ڕازێنی و ئورووسی تۆکمەیە. حەوشەی ناوەندی میچێکی شیروانی شێوە کڵاوفەرەنگی لەسەرە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کوردستان پۆل:سنە
جەنگی زنجیرەکان
جەنگی زنجیرەکان یەکەم شەڕ بوو کە لە نێوان خەلافەتی ڕاشدین و ئیمپراتۆریەتیی ساسانی ئەنجامدرا. شەڕەکە لە کازیمە (کوەیتی ئێستا) ھەر زوو دوای تەواوبوونی جەنگەکانی ڕیددا و ڕۆژھەڵاتی عەرەبستان لەژێر دەسەڵاتی خەلیفە ئەبووبەکری سدیق یەکیانگرت. ھەروەھا یەکەم شەڕی خەلافەتی ڕاشدین بوو کە تیایداسوپای موسڵمانان ھەوڵی درێژکردنەوەی سنوورەکانی دەدا.
موثانی کوڕی حاریس شەیبانی سەرۆک ھۆزێک بوو لە باکووری ڕۆژھەڵاتی عەرەبستان، لە نزیک سنووری فارس نیشتەجێ بوو. موتانا دوای جەنگەکانی ڕیددا ھەڵیکوتایە سەر شارۆچکەکانی فارس لە مێزۆپۆتامیا. ھەڵکوتانە سەرکەوتوو بوون، بڕێکی بەرچاو لە غەنیمەتەکان بەدەست ھات. موثانی کوڕی حاریس چووە مەدینە بۆ ئەوەی خەلیفە ئەبووبەکر لە سەرکەوتنەکانی ئاگادار بکاتەوە، ئەبووبەکریش وەک فەرماندەی گەلەکەی دایمەزراند، دوای ئەمە دەستی کرد بە زیاتر ھەڵکوتانە سەر مێزۆپۆتامیا قووڵتر. بە بەکارھێنانی جووڵەی سوارچاکە سووکەکانی دەیتوانی بە ئاسانی ھێرش بکاتە سەر ھەر شارۆچکەیەک لە نزیک بیابانەکە و جارێکی دیکە لەناو بیابانەکەدا ون بێتەوە، ئەمەش سوپای ساسانییەکان نەتوانن ھیچ بکەن. کردەوەکانی موثەنا وای کرد ئەبووبەکر بڕیار بدات مێزۆپۆتامیا لە دەستی ساسانییەکان داگیر بکات. بۆ دڵنیابوون لە سەرکەوتن، ئەبوبەکر بڕیاریدا لەسەر دوو ڕێوشوێن سوپاکە بە تەواوی لە خۆبەخشەکان پێکدێت، و لەلایەن باشترین ژەنەڕاڵەکەیەوە، خالید کوڕی وەلید فەرماندەیی دەبێت. دوای ئەوەی خالید لە شەڕی یەمامەدا موسەیلیمەی دڕۆزنی شکست پێھێنا، ھێشتا لە ناحیەی یامامە بوو، کاتێک ئەبوبەکر فەرمانی بۆ نارد بۆ شەڕکردن لەگەڵ ئیمپراتۆرییەتی ساسانی. ئەبوبەکر بە کردنی ئەلحیرە (ناوچەیەک لە میزۆپۆتامیا) بە ئامانجی ئەرکی خالید، ھێزێکی بەھێزی نارد و فەرمانی بە سەرۆک ھۆزەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی عەرەبستان موثەنا کوڕی حاریس و مەژور کوڕی عادی و حەرمەلە و سولما کرد کە لەژێر فەرمانی خالیددا چالاکی بکەن. لە نزیکەی ھەفتەی سێیەمی مانگی ئازاری ساڵی ٦٣٣ی زایینی (ھەفتەی یەکەمی موحەڕەمی ١٢ی کۆچی) خالید بە سوپایەکی ١٠ ھەزار پیاوەوە لە یەمامەوە بەڕێکەوت. بەڵام پێش ئەوەی ئەو کارە بکات بۆ ھۆرموزد، قایمقامی فارسی ناوچەی سنووری داست میسان نووسی:"ملکەچی ئیسلام بن و سەلامەت دەبن. یان ڕازی بن بە پێدانی جزییە (باج)، و ئێوە و گەلەکەتان لەژێر پاراستنی ئێمەدا دەبن، ئەگینا تەنھا خۆتان تاوانبار دەبن لە دەرئەنجامەکانی، چونکە من پیاوانێک دەنێرم کە ئارەزووی مردن دەکەن بە چەشنی تۆ کە ئارەزووی ژیان دەکەن."سەرۆک ھۆزەکان و جەنگاوەرەکانیان (ھەر یەکەیان دوو ھەزار کەس) بەشداری خالیدیان کرد لە گەڕانەکەیدا. بەم شێوەیە خالید بە ١٨ ھەزار سەربازەوە چووە ناو ئیمپراتۆرییەتی فارسەوە. فەرماندەی ئیمپراتۆرییەتیی فارسەکە لە ھەڕەشەکانی خالید کوڕی وەلیدی ئاگادار کردەوە و سوپایەکی بۆ ئەو شەڕە چڕکردەوە کە لە ژمارەیەکی زۆر لە یاریدەدەری عەرەبی مەسیحی پێکھاتبوون.
سەرچاوەکان
پۆل:٦٣٣ پۆل:مێژووی کووەیت
ئی وانە
ئی وانە یان قوتابخانەی ئەلیکترۆنی وێبگەیەکی پەروەردەیی سەر بە وەزارەتی پەروەردەی ھەرێمی کوردستانە، کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا بۆ پڕکردنەوەی بۆشایی پەروەردە لە کاتی بڵاوەی ڤایرۆسی کۆرۆنادا خرایە بەردەست. وێبگەکە ڕێگە بە خوێندکارانی پۆلی ١ تا ١٢ دەدا کە بەردەوام بن لە خوێندن، و چەندان کتێب و ڤیدیۆی فێرکاری بەخۆڕایی لەخۆ دەگرێت. مامۆستایان و قوتابیان دەتوانن بە شێوەی دەق و ڤیدیۆ و دەنگ لە پەیوەندی دابن.
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨
سوێد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨ بوو کە لە ٢٧ی نیسان تا ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨
عیمارەتی موشیر دیوان
ئەم عیمارەتە لە شاری سنەیە و کەوتۆتە سەر شەقامی فەرەح( شوھەدای ئێستا) بریتییە لە حەوت حەوشەی پێکەوە لکاو و حەمامێکی تایبەتی، لە ھەموو حەوشەکاندا پلوورە ئاوی زۆر جوان ھەیە، ئەم عیمارەتە لە سەر دەستی میرزا یوسفی موشیر دیوان لە سەردەمی قاجاردا دروست کراوە. جوانترین ھەیوان بە شێوی کڵاوفەرەنگی لە شاری سنە لەم عیمارەتەدایە. ئەم عیمارەتەش بە ئورووسی جوان، خشت ڕازێنی و گەچبڕی ڕازاوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کوردستان پۆل:سنە
ئاروزەر
ئاروزەر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئاروزەر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بادانە و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەرەمیانە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زەھور و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی ماران، ناڵپارێز.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بەندەر گناوە
بەندەر گناوە یان گناوە شارێکە لە پارێزگای بووشێھر، لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان  بازاڕی بازرگانیی بەندەری گناوە ئەمڕۆ بە یەکێک لە گەورەترین و گرنگترین و بەناوبانگترین بازاڕەکانی باشووری وڵات ناسراوە. ساڵانە لە ھەموو ئێران و ڕۆژھەڵاتی کوردستان میوانداری ھەزاران کەس دەکات کە بۆ کڕینی ئەو شارە دێت کە بە گەورەترین ھۆبەی بازرگانی لە باشووری وڵات ناسراوە.
دانیشتووان
خەڵک ئەم شارە زۆرینەیان لە نەتەوەی کورد و لە خێڵەکانی لوڕ، ئەردەڵانی، سۆرانی و کەڵھوڕن.
ئایین
خەڵکی ئەم شارە زۆرینەیان شیعەن و کەمینەیشیان سوننەن.
ئابووری
چەرخی ئابووری گناوە لەسەر ڕاوەماسی، کشتوکاڵ، ئاژەڵداری و بازرگانی لەگەڵ وڵاتانی دەوری کەنداوی فارسدا دەسوڕێنەوە بازرگانی و ڕاوەماسی کە گرنگترین داھاتی دانیشتووانی شارەکەی تێدا دروست دەکات. کشتوکاڵ بەھۆی نەبوونی ئاوی کشتوکاڵییەوە، تایبەت بووە بە کێڵان و پاراستنی داری خورما و کشتووکاڵی گەنم و جۆ و بە زەحمەت پێداویستی ناوخۆ پڕدەکاتەوە بەڵام خورما وەک زۆربەی ناوچە کەناراوەکانی کەنداوی فارس گەڕانەوەی باشی ھەیە و لە یەکێک لە بڕگەکانی ھەناردەی ئەم کەرتەیە ئاژەڵی بە بەرژەوەندی نزمەوە لە ھەندێک شوێندا باوە و ئاژەڵ و گیسک دەگرێتەوە لە لایەکەی دیکەش گناوە بەھرەیەکی گەورەی ھەیە ھەم لە ڕووی کشتوکاڵ و ھەم لە ڕووی بازرگانی و ئۆپێراسیۆنی بەندەرو پاڕانەوەی کاڵاکان، ھەروەھا لە ڕووی پێشکەوتنی پیشەسازییە بچووکەکان شارێکی گرنگە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای بووشێھر
نووترینۆ
نووترینۆ  (بە ئینگلیزی:)بریتیە لە هەرە بچوکترین گەردیلە کە تاوەکو ئێستا دۆزرابێتەوە،بەجۆرێک لە ئەلیکترۆنیش بچووکترە.هیچ بارگەیەکی کارەبایی نیە.
دۆزینەوەی نووترینۆوەکان لەئەنجامی دیاردەی شیبوونەوەی هەندێک ئیزۆتۆپی تیشکدەرەوە بوو،دوای ئەوەی لە هۆکاری بڵاوبوونەوەی تیشکی بێتا کۆڵدرایەوە ئەو تیشکەی کە ناوکەکەی چەندین ئەلیکترۆنی هەیە.
کاتێک توخمی تیشکدەر بۆ توخمێکی تر شی دەبێتەوە، لەدەستدانێکی دیاریکراوی وزە ڕوودەدات، ئەم لەدەستچوونەی وزە جیاوازی نێوان وزەی توخمە تیشکدەرو وزەی توخمە تیشک وەرگرەکەیە. بەڵام بەهۆی پابەندبوونی ئەلیکترۆنەکان بە پاراستنی وزە،ئەلیکترۆنەکان بڕی وزەکە وەک خۆی نیشان دەدەن بەڵام لەهەمان کاتدا بڕەکەی جیاوازە(وزەی ناوەوەی ناوکی گەردیلە و وزەی دەرەوەی ناوکی گەردیلە جیاوازە)، خۆی دەبێت وزەکە هەمان بڕ بێت،بەڵام تێبینی کرا کە ئەلیکترەوزەکان برێکی کەمترە وە ئەم جیاوازیەش لەکاتی شیکردنەوەی تیشکەکانی بێتا تۆمارکرابوو، بۆیە لە ساڵی ١٩٣٠ دا پرۆفیسۆر وۆڵفگانگ پاولی وای بۆچوو کە دەبێت گەردیلەی بچوکتر هەبن تاوەکو ئەم بڕە وزە نادیارە (بڕی کەم بوو)هەڵبگرن کە ئێمە ناتوانین هەستی پێ بکەین وە ناوی نا ((نووترینۆوەکان)) کە هیچ بارگەیەکی کارەباییان نیە.
زاناکان بۆ ماوەیەکی زۆر هەوڵیان دا تاوەکو توانیان   نووترینۆوەکان بدۆزنەوە.ئەم هەوڵ و لێکۆلێنەوانەش لە سەرەتای ١٩٦٠ دەستی پێکرد تاوەکو کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠٠٠.لەئەنجامی ئەم توێژینەوانە دەرکەوت کە نزیکەی ٥٠ تریلیۆن نووترینۆی هەتاوی لەماوەی چرکەیەکدا لەجەستەی مرۆڤ درووست دەبن و بەکاردەهێنرێنەوە لەلایەن خودی جەستەوە.کە ئەمەش لە ئەنجامی کارلێکە ناوەکیەکانی خۆر درووست دەبن لەنێو جەستەی زیندەوەراندا.
لە کۆتاییەکانی ئەیلولی ٢٠١١ دا لە ئەنجامی (تاقیکردنەوەی ئۆپێرا) کە تایبەت بوو بە چاودێری نووترینۆوەکان تێبینی هاتنەدەرەوە و گەیشتنی نووترینۆوەکانیان کرد کە لە(( ناوەندی لێکۆڵینەوەی ئەوروپا سێرن)) ەوە دەرچوون و گەیشتن بە ((ناوەندی لێکۆڵینەوەی نەتەوەیی ئیتالیا لە گران ساسۆی ئیتالیا)) (دووری نزیکەی ٧٥٠ کم)، ئەوەش دەری خست  کە خێرایی نووترینۆوەکان کە بە یەکەی ڕووناکی دەپێورێن ڕێژەکەی زۆر زیاتر بوو لە خێرایی ڕووناکی کە ئەمەش پێچەوانەی هاوکێشەکانی تیۆری ڕێژەیی بوون، ئەمە بووە جێی سەرسوورمانی زاناکان،بۆیە هەڵسان بە سەرلەنوێ تاقیکردنەوە بە بەکارهێنانی پێوەر و چاودێری وردتر،لە ئەنجامدا بۆیان دەرکەوت کە ئەنجامی تاقیکردنەوەی یەکەم هەڵە بووە و بڕەکەی کەمتر بووە لە خێرایی ڕووناکی،چونکە خێرایی هیچ شتێک ناتوانێت زۆرتر بێت لە خێرایی ڕووناکی.
تروسکاییەک
نووترینۆوەکان گەردیلەی سەرەتایین ، بڕی " ڕێژە " ی خولانەوەی گۆشەکەی یەکسانە بە ( spin  ½ ) بەم پێوەرەش بێت دەچێتە پۆڵی  (فێرمیون)ەکان. زانایان لەم دواییانەدا لەو باوەڕەدابوون کە بارستەی ئەو تەوقەکراوانە یەکسانە بە سفر ، بەڵام تاقیکردنەوەکانی تر دەریانخستووە کە هەرچەندە تەنی زۆر بچووکن ، بەڵام بارستەکەیان یەکسان نیە بە سفر.
پێوەرە زانستیەکان
چەپ|وێنۆک|120x120پیکسڵ|Clyde Cowan هەڵدەستێت بە تاقیکردنەوەیەکی نووترینۆوەکان لەساڵی ١٩٥٦. دوای ئەوەی پێشبینی نووترینۆ لەلایەن زانا( وۆڵفگانگ پاولی ) کرا، زانا ( وانگ گانچان )پێشنیاری کرد بەشێوەیەکی کردەیی هەندێک لەم نووترینۆوانە بەدەست بخات(شیکاریەکانی بێتا). لە ژمارەی ٢٠ ی تەمموزی ١٩٥٦ ی گۆڤاری زانستی (ساینس)، لێکۆڵەران کلید کۆوان ، فرێدریک ڕەینێس و ف. هاریسۆن و ئێچ کروز و ئەی ماکگویر ئەنجامی هەریەکە لە تاقیکردنەوەکانیان و دۆزینەوەکانیانیان لەبارەی(نووترینۆ) بڵاوکردەوە. ئەو ئەنجامە خەڵاتی نۆبڵی فیزیای بەخشییە لێکۆڵەران لە ساڵی ١٩٩٥ دا، ئەمەش دوای نزیکەی ٤٠ ساڵ پاش دۆزینەوەی.
دواتر ئەو تاقیکردنەوەیە بە (کووان-ڕەینێس نووترینۆ) ناسرا، کە دەرکەوت نووترینۆوەکانی ئەلیکترۆنی لە ناو کارایای ئەتۆمیدا لە شیکردنەوەی بێتا دروست دەبن و لەگەڵ پرۆتۆنەکان لە ناو بۆشاییەکانی ناوک کارلێک دەکەن، کە بە پێی کارلێکەکە نیۆترۆن و پۆزیترۆن بەرهەم دێن.
+
ν
e
p+
→
n0
جیبووتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
جیبووتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
نووترینۆ
پێوەرە زانستیەکان
هەر پۆزیترۆنێک ( بارگەی پۆزەتیڤ ) خێرا ئەلیکترۆنێک ( بارگەی نێگەتیڤ ) دەدۆزێتەوە کە لەگەڵی کارلێک دەکات کە دەبێتە هۆی کاردانەوەی ڕاستەقینە، کە هەر جووتێک یەک دەگرن و تیشکی گاما بەرهەم دەهێنن کە دەکرێت تۆمار بکرێت. هاوکات نووترینۆوە لێکەواوەکان تۆمار کران، لەگەڵ تیشکی گاما،جگە لەوەی لەلایەن هەستەوەرەکانیش  لە کاتی ڕاستەقینەدا هەستی پێکراوە. تیشکەکانی گاما لە ئەنجامی کارلێککردن و لەناوبردن نیۆترۆنەکان دروست دەبن کە لە هەستەوەری " anya " دا بەدی دەکرێت - واتا لە ماوەی چەند چرکەیەکی کاتدا.
جیبووتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
نووترینۆ
سەرچاوەکان
پۆل:ماددەی نامۆ
٢٥ی خەرمانان
٢٥ی خەرمانان ١٨٠ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٨٥ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٨٦ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
لەشکرکێشی عێراق بۆ سەر ئێران
وێنۆک|سەربازانی ئێران لەکاتی شەڕی خوڕەمشاردا. لە ١٠ی ئەیلوولی ١٩٨٠، عێراق بە ھیوای سوودوەرگرتن لە ئێرانێکی لاواز دوای شۆڕشی ئیسلامی ساڵێک پێشتر، بە زۆر خاکەکانی لە زەین ئەلقەوس و سەیف سەعد وەرگرتەوە کە بەڵێنی پێدرابوو بەپێی مەرجەکانی ڕێککەوتنی جەزائیر بەڵام ھەرگیز لەلایەن ئێرانەوە ڕادەست نەکرابوو، کە بووە ھۆی ئەوەی ھەردوو ئێران و عێراق پەیماننامەکە بە پووچەڵکردنەوە ڕابگەیەنن، لە ١٤ی ئەیلوول و ١٧ی ئەیلوولدا. عێراق لە ١٠ی ئەیلوولدا بە کردەوەی تاکلایەنە خاکی وەرگرتبووەوە کە تا ئێستاش بەپێی پەیماننامەکە ئیدیعای دەکرد. چیتر ھیچ 'خاکێک' وەک خۆی لە دیوەکەی تردا نەبوو کە داگیری بکات. بەعس پێشتر نموونەی شای ساڵی ١٩٧١ی گرتبوو کاتێک تاکلایەنە دەستی بەسەر سێ دوورگەی کەنداودا گرت. لە ٢٢ی ئەیلوولدا فڕۆکەکانی عێراق پێشوەختە دە فڕۆکەخانەی ناو ئێرانیان بۆردومان کرد بۆ پەکخستنی ھێزی ئاسمانی ئێران لەسەر زەوی. ھەرچەندە ئەم ھێرشە شکستی ھێنا، بەڵام ھێزە عێراقییەکان بە ھێزەوە سنووریان بەزاند و بە سێ پاڵنانی ھاوکات بە درێژایی بەرەیەکی ھەندێک بۆ ڕۆژی دواتر پێشڕەوییان کرد بۆ ناو ئێران. لە کۆی شەش فیرقەی عێراق کە بە شێوەی وشکانی داگیریان دەکرد، چواریان ڕەوانەی دەوڵەمەند بە نەوت پارێزگای خوزستان کران، کە دەکەوێتە نزیک کۆتایی باشووری سنوورەکە، بە مەبەستی بڕینی شەت ئەلعەرەب لە خاکی ئێران و دامەزراندنی ناوچەیەکی ئەمنی خاکی.
ئامانج
وێنۆک|عەلی خامنەیی (لای ڕاست)، ڕێبەری مەزنی ئایندەی ئێران، لە خەندەقێکدا لە کاتی جەنگی ئێران و عێراقدا.
ڕەنگە بەرژەوەندییە سەرەتایییەکانی سەدام لە شەڕدا لە خواستی ئەوەوە سەرچاوەی گرتبێت بۆ ڕاستکردنەوەی ھەڵەی گوماناویی ڕێککەوتنی جەزائیر، ئەمە جگە لەوەی دواجار بە خواستی خۆی بۆ لکاندنی خوزستان و بوون بە زلھێزی ناوچەیی بەدەستھێنابێت. ئامانجی سەدام ئەوە بوو کە جێگەی میسر بگرێتەوە وەک سەرکردەی جیھانی عەرەبی و بەدیھێنانی ھەژموون بەسەر کەنداوی فارسدا. ئەو لاوازی ئێرانی بەھۆی شۆڕش و گەمارۆ و گۆشەگیری نێودەوڵەتییەوە بینی. سەدام لە ساڵی ١٩٧٥ەوە سەرمایەگوزارییەکی زۆری لە سەربازی عێراق کردبوو و بڕێکی زۆر چەکی لە یەکێتی سۆڤیەت و فەرەنسا کڕی بوو. تەنھا لە نێوان ساڵانی ١٩٧٣ بۆ ١٩٨٠، عێراق بە مەزەندەکردن ١٦٠٠ تانک و زیاتر لە ٢٠٠ فڕۆکەی دروستکراوی سۆڤیەت کڕیووە و ھەروەھا تا ساڵی ١٩٨٠ عێراق خاوەنی ٢٤٢ ھەزار سەرباز بوو (دوای میسر لە جیھانی عەرەبی دووەم). لەشکرکێشییەکی سەرکەوتوو بۆ سەر ئێران دەبێتە ھۆی گەورەبوونی یەدەگی نەوتی عێراق و عێراق دەکاتە دەسەڵاتی باڵادەستی ناوچەکە. لەگەڵ گیرۆدەی ئێران لە ئاژاوەدا، دەرفەتێک بۆ عێراق بۆ لکاندنی پارێزگای خوزستانی دەوڵەمەند بە نەوت بەدیھات پێش تەواو بوونی جەنگ. جگە لەوەش، ژمارەی زۆری دانیشتووانی عەرەبی نەتەوەیی خوزستان ڕێگە بە سەدام دەدات خۆی وەک ڕزگارکەرێک بۆ عەرەبەکان لە دەسەڵاتی فارس نیشان بدات. ٢٦٠ دەوڵەتە ھاوڕێکانی کەنداو وەک سعودیە و کوەیت (سەرەڕای دوژمنایەتیان لەگەڵ عێراق) ھانی عێراقیان دا بۆ ھێرشکردن، چونکە ئەوان ترسیان لەوە ھەبوو کە شۆڕشێکی ئیسلامی لە سنوورەکانی خۆیاندا ڕووبدات. ھەروەھا ھەندێک لە دەربەدەری ئێران یارمەتیدەر بوون بۆ قەناعەت پێکردنی سەدام کە ئەگەر داگیر بکات، ئەوا کۆماری ئیسلامی تازەپێگەیشتوو بە خێرایی دەڕووخێت. بە تایبەتی سەددام لە سەردانەکەیدا لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٨٠ بۆ سعودیە دڵنیا درایەوە لە پشتیوانی سعودیە بۆ لەشکرکێشی بۆ سەر ئێران.
ھۆکار
لە ساڵانی ١٩٧٩–١٩٨٠، عێراق سوودمەند بوو لە بووژانەوەی نەوت کە ٣٣ ملیار دۆلاری ئەمریکی وەرگرت، ئەمەش ڕێگەی بە حکوومەت دا بچێتە سەر خەرجکردن بۆ ھەردوو پڕۆژەی مەدەنی و سەربازی. سەدام لە چەندین بۆنەدا ئاماژەی بە داگیرکردنی فارسی ئیسلامی عەرەبی کردووە لە پێشخستنی پێگەی خۆی لە دژی ئێران. بۆ نموونە لە ٢ی نیسانی ١٩٨٠، نیو ساڵ پێش ھەڵگیرسانی جەنگ، لە سەردانێکیدا بۆ زانکۆی ئەلمستەنسرییەی بەغدا، ھاوتەریبی لەگەڵ شکستی فارس لە شەڕی سەدەی حەوتەمی قادیسییە وەرگرت.
وتارێکی سەددام: بە ناوی ئێوە برایان و بەناوی عێراقی و عەرەبەوە لە ھەموو شوێنێک بەو ترسنۆک و کوێرە فارسانە دەڵێین کە ھەوڵ دەدەن تۆڵەی قادیسییە بکەنەوە کە ڕۆحی قادیسییە ھەروەھا خوێن و شەرەفی خەڵکی قادیسییە کە پەیامەکەیان لەسەر سەری ڕمەکانیان ھەڵگرتبوو، لە ھەوڵەکانیان گەورەترن.
ململانێی سنوور
تا مانگی سێپتەمبەر، شەڕ و پێکدادانەکانی نێوان ئێران و عێراق ژمارەیان زیاتر بوو. عێراق دەستی کرد بە گەشەکردنی بوێرتر، هەم تۆپباران و هەم دەستپێکردنی دەستدرێژیکردنە سەر سنوورەکان لە ناوچە کێشە لەسەرەکان. مالۆڤانی باس لە دەستبەسەرداگرتنی ناوچەی زەین ئەلقەوس لەلایەن سوپای عێراقەوە دەکات، لە نزیک خانەقین (لەلایەن فیرقەی ٦ی زرێپۆش، فەیلەقی دووەم)؛ ناوچەی سەیف سەعاد (فرقەی ١٠ی زرێپۆش) و ناوچەی میسان لە نێوان شیب و فەککە (فرقەی یەکەمی میکانیکی، فەیلەقی سێیەم). ئێران وەڵامی دایەوە بە تۆپبارانکردنی چەند شارۆچکە و پۆستێکی سنووری عێراق، هەرچەندە ئەمە هیچی نەکرد بۆ گۆڕانکاری لە دۆخەکە لەسەر زەوی. تا ١٠ی ئەیلول، سەددام ڕایگەیاند کە سوپای عێراق هەموو ناوچە کێشە لەسەرەکانی ناو ئێران "ئازاد" کردووە. پێویستە بە وردی ئاماژە بەوە بکرێت کە مالۆڤانی، شیکارێکی پێشووی هەواڵگری ئیسرائیل ساڵانێک دواتر نووسیویەتی، وتی تا ٢١ی ئەیلول دەست بەسەر ئەو ئینکلاڤانەدا نەگیراوە بە تەواوی. پێشێلکارییە بەردەوام و ئاشکراکانی ئێران بۆ سەروەری عێراق... ڕێککەوتنی جەزائیری ساڵی ١٩٧٥ی پووچەڵ کردووەتەوە... ڕووباری شەتول عەرەب... دەبێت ناسنامەی عێراقی-عەرەبی خۆی بگەڕێتەوە وەک ئەوەی بەدرێژایی مێژوو بە ناوەوە بووە و لە واقیعدا لەگەڵ هەموو ئەو مافانەی کە لە سەروەری تەواوەوە سەرچاوە دەگرن بەسەر ڕووبارەکەدا...ئێمە بە هەموو شێوەیەک ئاواتەخوازین شەڕ دژی ئێران دەستپێبکەین. سەرەڕای ئەوەی سەددام ئیدیعای کرد کە عێراق شەڕی لەگەڵ ئێراندا ناوێت، ڕۆژی دواتر هێزەکانی بەردەوام بوون لە هێرشکردنە سەر بنکە سنوورییەکانی ئێران وەک ئامادەکارییەک بۆ لەشکرکێشییە پلان بۆ داڕێژراوەکە. فیرقەی حەوتی میکانیزەکراو و ٤ی پیادەی عێراق هێرشیان کردە سەر بنکە سنوورییەکانی ئێران کە بەرەو شارەکانی فەککە و بۆستان دەڕۆن و ڕێگاکەیان بۆ پاڵنانی زرێپۆش لە داهاتوودا بۆ ئێران کردەوە. ئێران بەهۆی ئاژاوەی ناوخۆییەوە لاواز بوو، نەیتوانی هێرشەکان بەرپەرچ بداتەوە؛ کە لە بەرامبەردا بووە هۆی ئەوەی عێراق زیاتر متمانەی بە لێواری سەربازیی خۆی بەسەر ئێراندا هەبێت و پاڵیان پێبدات باوەڕیان بە سەرکەوتنێکی خێرا هەبێت.
ئۆپراسیۆنەکان
وێنۆک|تەقینەوە لە بنکەی ئاسمانی مێھراباد لە تاران دوای ئەوەی ھێزە عێراقییەکان لە ٢٢ی ئەیلوولی ١٩٨٠ ھێرشیان کردە سەر [[تاران.]]
هێرشی ئاسمانی
عێراق لە ٢٢ی ئەیلوولی ١٩٨٠دا لەشکرکێشییەکی تەواوەتی بۆ سەر ئێران دەستپێکرد، هێزی ئاسمانی عێراق هێرشی ئاسمانی لەناکاوی بۆ سەر ١٠ فڕۆکەخانەی ئێران دەستپێکرد بە ئامانجی لەناوبردنی هێزی ئاسمانی ئێران، تەقلیدی هێزی ئاسمانی ئیسرائیل لە جەنگی شەش ڕۆژەدا. هێرشەکە نەیتوانی زیانێکی بەرچاوی هێزی ئاسمانی ئێران بگەیەنێت زیانی بە بەشێک لە ژێرخانی بنکە ئاسمانییەکانی ئێران گەیاند، بەڵام نەیتوانی ژمارەیەکی بەرچاو لە فڕۆکەکان لەناوببات، هێزی ئاسمانی عێراق تەنیا توانی بە چەند فڕۆکەیەکی جۆری MiG-23BN، Tu-22, و فڕۆکەی Su-20. سێ فڕۆکەی میگ-٢٣ توانیان هێرش بکەنە سەر تاران و هێرشیان کردە سەر فڕۆکەخانەکەی، بەڵام تەنها چەند فڕۆکەیەکیان تێکشکاند.
ڕۆژی دواتر عێراق لە سێ هێرشی هاوکاتدا هێرشێکی زەمینی بەدرێژایی بەرەیەک بە درێژایی ٦٤٤ کم (٤٠٠ میل) دەستپێکرد.
لە کۆی شەش فیرقەی عێراق کە بە شێوەی زەمینی داگیریان دەکرد، چواریان ڕەوانەی خوزستان کرابوون کە دەکەوێتە نزیک کۆتایی باشووری سنوورەکە، بۆ ئەوەی شەت ئەلعەرەب لە باقی ئێران ببڕن و ناوچەیەکی ئەمنی خاکی دابمەزرێنن. ٢٢ دوو فیرقەی دیکەش هێرشیان کردە سەر ئەودیوی بەشی باکوور و ناوەڕاستی سنوورەکە بۆ ڕێگریکردن لە دژە هێرشی ئێران.
هێرش و دژەهێرش
هەرچەندە لەشکرکێشی ئاسمانی عێراق ئێرانییەکانی تووشی سەرسوڕمان کرد، بەڵام هێزی ئاسمانی ئێران لە ئۆپەراسیۆنی کەمان ٩٩ (کەوان ٩٩) بە هێرشێک بۆ سەر بنکە سەربازییەکان و ژێرخانی عێراق تۆڵەی کردەوە. گروپی فڕۆکە جەنگییەکانی ئێف ٤ فانتۆم و ئێف ٥ تایگەر هێرشیان کردە سەر ئامانجەکانی سەرتاسەری عێراق، وەک دامەزراوە نەوتییەکان، بەنداوەکان، وێستگەکانی پترۆکیمیایی، پاڵاوگەکانی نەوت، هەروەها بنکەی ئاسمانی موسڵ و بەغدا و پاڵاوگەی نەوتی کەرکوکیان لەخۆگرتبوو. عێراق لە بەهێزی ئەو تۆڵەسەندنەوە سەری سوڕما، بەو پێیەی ئێران زیانێکی کەمی برد لە کاتێکدا عێراقییەکان شکستی قورس و پەککەوتنی ئابوورییان گرت.
هێزی ئێرانی لە کەشتییە چەکدارەکانی کۆپتەری (ئەی ئێچ کوبرا) دەستیان کرد بە هێرشکردنە سەر فیرقە عێراقییەکانی پێشڕەو، لەگەڵ فڕۆکەکانی (ئێف-٤ فانتۆم) کە بە مووشەکی ماڤریک چەکدار بوون. ئێران بۆی دەرکەوتبوو کە گروپێک لە دوو یان سێ فڕۆکەی ئێف ٤ فانتۆم کە بە نزم دەفڕن دەتوانن نزیکەی لە هەر شوێنێکی عێراق ئامانجەکانیان بپێکن. لەلایەکی دیکەوە، هێرشە ئاسمانییەکانی عێراق بۆ سەر ئێران بە فڕۆکە جەنگییە رێگریکەرەکانی ئێف-١٤ تۆمکاتی ئێران بەرپەرچدرانەوە، بە بەکارهێنانی مووشەکی فۆنیکس، کە لە دوو رۆژی یەکەمی شەڕدا دەیان فڕۆکەی جەنگی دروستکراوی سۆڤیەتیان خستە خوارەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئامانج پۆل:ھۆکار پۆل:ئامانج پۆل:ئێران لە ١٩٨٠ پۆل:عێراق لە ١٩٨٠ پۆل:ململانێکانی ١٩٨٠ پۆل:شەڕی ئێران و عێراق
بادانە
بادانە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. ژمارەی ماڵەکانی ئەم گوندە لە ٢٠١٨ ژمارەی ماڵەکانی ١٥ ماڵ بووە.
جوگرافیا
بادانە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سمایلەدۆڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاروزەر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زەردکاوا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەرخوار.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بنەوانۆک
وێنۆک|350px|گوندی بنەوانۆک
بنەوانۆک گوندێکی ئاوەدانی نێوان سنووری وڵاتی (تورکیا -عێڕاق) یان (باکور و باشوری کوردستان). گووندەکە کەوتۆتە دەشتی بەرازگر و لەڕووی کارگێڕیەوە سەربە شارەدێی سیدەکان (برادۆست) - هەولێرە. گوندەکە لەنێوان ساڵانی ١٩٨٧ەوە بەر گواستنەوەی زۆرەملێی ڕژێمی پێشووی عێڕاق کەوتوە و چەند جار خاپپور کراوە و بنیات نراوەتەوە.
کشتوکاڵ
گرنگترین بەرهەمەکانی گووندە بریتین لە (ئەسلێندار، شووتی، ماش، تاتە، خەیار، هەنار، تووتن) وە چەند جۆرێکی تری کشتوکاڵ بەهۆی بوونی ڕووبارێکی گەورە لەگوندەکە.
ئاژەڵداری
هاوکاتی چاڵاکی کشتوکاڵی. چاڵاکی کشتوکاڵی چاڵاکی ئاژەڵداری لەناوچەکە ناوەک و ئێستا بەردەوامە. کە تێیدا پەلەوەر و چەند جۆرێکی ئاژەڵ بەخێودەکرێن.
سەربازی
چەند جارێک گوندەکە بووەتە ناوچەی سەربازی و جەنگی ئەویش بەهۆی شوێنی جوگرافیا وە کە نزیکە سنوری نێوان هەرسێ وڵاتانی (ئێران - تورکیا - عێڕاق) کەوانیش (شەڕی عێڕاق-ئێران) و (شەڕی پ.ک.ک - پێشمەرگە) هەروەها شەڕی نێوخۆیی هۆزەکانی (برادۆست-بارازنیەکان).
دانیشتوان
گشت دانیشتوانی گوندەکە سەربە هۆزی برادۆست. بەڵام بەشێکیان لەنێویان ناسراونبە چنارەیەکان کە هاوکاتیش بەبەرەی بەگزادەکان ناسراون، لەگوندەکە ڕێژەیەکی کەمیان تێدایە. بەڵام بەشێکی زۆۆریان دانیشتووی شاری هەولێرن. بەشەکەی تری دانیشتوان ناسراون ئێشمەیی ین کەبەهۆی (شەڕی تورکیا - پ.ک.ک) بەشێوەیەکی کاتی هاتونەتە نێو گوندەکە هاوکات ساڵانە کۆمەڵێکی ڕەوەند بەشێوەی وەرزی دێن بۆگوندەکە بەمەرامی ئاژەڵداری.
کەش و هەوا
کەش و هەوای گوندەکە لەوەرزی هاویندا وشکە بەڵام لە گشت وەرزەکانی تر پلەکانی گەرما دادەبەزن بەتایبەت لەوەرزی زستان کە تاوەک و ماوەیەک گوندە دەکەوێتە ژێر بەفرەوە.
سەرچاوکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
فولجینسیۆ باتیستا
فولجێنسیۆ باتیستا زالدیڤار یان فولجێنسی باتیستا (/fʊlˈhensioʊ bəˈtiːstə/ ئیسپانی ئەمریکی: [fulˈxensjo βaˈtistaj salˈdiβaɾ] ناوی فەرمی: Fulgencio Batista y Zaldívar؛ ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٠١ – ٦ی ئابی ١٩٧٣) ئەفسەرێکی سەربازی و سیاسەتمەدارێکی کووبی بوو، کە لە ساڵی ١٩٤٠ تا ١٩٤٤ وەک سەرۆکی ھەڵبژێردراوی کووبا دەسەڵاتدار بوو و لە ساڵی ١٩٥٢ تا ١٩٥٩ وەک دیکتاتۆرێکی سەربازی وڵاتی کووبا کە لەلایەن ئەمریکاوە پشتیوانی لێدەکرا. تاوەکو لە شۆڕشی کوبا لەسەر کار لابرا.
باتیستا سەرەتا وەک بەشێک لە ڕاپەڕینی سەربازی ساڵی ١٩٣٣دا ھاتە سەر دەسەڵات، و حکومەتی کاتی کارلۆس مانوێل کۆسادای ڕووخاند. پاشان خۆی وەک سەرۆکی ھێزە چەکدارەکان دەستنیشان کرد، بە پلەی عەقید. پاشان دەستووری کووبای لە ساڵی ١٩٤٠ نووسییەوە، دوای تەواوکردنی خولی سەرۆکایەتییەکەی، باتیستا ڕووی لە فلۆریدای ئەمریکا کرد، لە ساڵی ١٩٥٢ گەڕایەوە بۆ کووبا بۆ ئەوەی خۆی بۆ پۆستی سەرۆکایەتی کاندید بکاتەوە، بەشێوازێکی نایاسایی.
فەرزاد کەمانگەر
فەرزاد کەمانگەر (لەدایکبووی ١٩٧٨ لە کامیاران - مردووی ٩ی ئایاری ٢٠١٠ لە تاران) مامۆستا، چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ، ئاریکاریی کۆمەڵایەتی، شاعیر و ڕۆژنامەوانێکی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو  کە بە تۆمەتی ئەندام بوون و ھاوکاری لەگەڵ پژاک لەلایەن کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە سزای سێدارەی بۆ دەرکرا و لە ٩ی ئایاری ٢٠١٠ (١٩ی بانەمەڕی ١٣٨٩ی کۆچی ھەتاوی) لەگەڵ عەلی حەیدەریان، فەرھاد وەکیلی، شیرین عەلەم ھولی و مەھدی ئیسلامیان لە گرتووخانەی ئێڤین لە سێدارە درا.
ژیاننامە
فەرزاد کەمانگەر کوڕی باقی و سەڵتەنە ساڵی ١٩٧٨ لە کامیاران لە دایک بووە. لە زانکۆی پەیامی نووری سنە دەروونناسی تەواو کردووە؛ تا پێش قۆڵبەست کردنی بۆ ماوەی دوازدە ساڵ لە کامیاران و ئاوایییەکانی دەوروبەری مامۆستا بووە، ھەروەھا ئەندامی دەستەی نووسەرانی مانگنامەی ڕۆیان سەر بە بەڕێوبەرایەتی پەروەردە و بارھێنانی شاری کامیاران و ئەندامی سەرۆکایەتیی ڕێکخراوەی ژینگەپارێزیی ئاسک و ئەندامی ڕێکخراوەی چالاکانی مافی مرۆڤی ئێران بووە. ٢٨ی گەلاوێژی ساڵی ١٣٨٥ لە سەفەرێکی تاراندا فەرزاد دەستبەسەر کراوە و تا کاتی شەھید بوونی لە تاران و سنە و کرماشان لەژێر دڕندانەترین ئەشکەنجەکاندا بووە و ماوەیەکی زۆریش ئیزنی دیتنی کەسوکاری نەبووە.
لە سێدارە دان
فەرزاد مافی گرتنی پارێزەری نەبوو و لە ڕێکەوتی ١٠ی ڕێبەندانی ١٣٨٦ (٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) لەلایەن لقی سی دادگای شۆڕشی تاران لە حەوت خولەکدا بە تۆمەتی ئەندامییەتی پژاک (محاربە - دژایەتی خودا) حوکمی سێدارەی بەسەردا سەپا و لە ١٩ی گوڵانی ١٣٨٩دا ھاوڕێ لەگەڵ چوار زیندانی تر کە سێیانیان کورد بوون، بە بێ ئاگادارکردنەوەی بنەماڵەکانیان و بە نھێنی لە پارکینگی گرتووخانەی ئێڤین لە دار دران و بە دزییەوە بە خاک ئەسپێردران و ھەنووکەش شوێنی ناشتنی تەرمەکانیان ڕوون نییە.
ڕۆژی مامۆستا
لە کوردستان ڕۆژی لە سێدارە دانی فەرزاد کەمانگەر (١٩ی بانەمەڕ - ٩ی ئایار) بە ڕۆژی مامۆستا نێودێر کراوە.
ئەکادیمیای قارەمانەکەم
زنجیرەیەکی مانگای سووپەرھیرۆی ژاپۆنییە لە نووسین و وێنەکێشانی کۆھێ ھۆریکۆشی. زنجیرەدار کراوە لە ھەفتانەی شۆنن جەمپ لە تەممووزی ٢٠١٤ەوە، و بەشەکانی کۆکراونەتەوە لە ٢٨ بەرگی تانکۆبۆندا بەپێی ئەیلوولی ٢٠٢٠. چیرۆکەکە دەرباروی ئیزوکو میدیۆریایە، کوڕێک کە ھیچ ھێزێکی سەرووسروشتی (کە پێیدەڵێن کویرک) نییە کە زۆربەی جیھان ھەیانە، بەڵام ھێشتا خەون دەبینێت کە ببێتە پاڵەوانێک بۆ خۆی. دواتر لەلایەن ئۆڵ مایت، گەورەترین پاڵەوانی ژاپۆنەوە، ڕاھێنان و چاودێری دەکرێت و کویرکەکەی خۆی دەداتە میدۆریا دوای دۆزینەوەی تواناکانی، و دواتر یارمەتی دەدات تا بچێتە دواناوەندیی پاڵەوانەکانەوە.
مانگاکە کرایە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئەنیمێ لەلایەن بۆنزەوە. وەرزی یەکەمی لە نیسان تا حوزەیرانی ٢٠١٦ لە ژاپۆندا پەخشکرا، دوای ئەو وەرزی دووەم لە نیسان تا ئەیلوولی ٢٠١٧، و دواتر وەرزی سێیەم لە نیسان تا ئەیلوولی ٢٠١٨، وەرزی چوارەمیش لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ تا نیسانی ٢٠٢٠، و وەرزی پێنجەمیش بڕیارە لە بەھاری ٢٠٢١دا پەخشبکرێت. فیلمێکی ئەنیمەیشن بە ناوی My Hero Academia: Two Heroes لە ئابی ٢٠١٨دا بڵاوکرایەوە. دووەم فیلمی ئەنیمەیشن بە ناوی My Hero Academia: Heroes Rising لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٩دا بڵاوکرایەوە. پلانی فیلمێکی ڵایڤ ئاکشنیش ھەیە لەلایەن لێجنداری ئینتەرتەینمێنتەوە.
زنجیرەکە مۆڵەتنامەی بڵاوکردنەوەی زمانی ئینگلیزی لەلایەن ڤیز میدیاوە ھەیە و دەستیان بە زنجیرەدار کردنی کرد لە کەشکۆڵی مانگای دیجیتاڵیی ھەفتانەی شۆنن جەمپدا لە شوباتی ٢٠١٥. شوێشا دەستی بە بڵاوکردنەوەی زنجیرەکە کرد لە وێبسایت و بەرنامەی مانگا پڵەس بە زمانی ئینگلیزی لە کانوونی دووەمی ٢٠١٩.
مانگاکە خەڵاتی ھارڤی بردەوە بۆ باشترین مانگا. بەپێی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩، مانگاکە زیاتر لە ٢٦ ملیۆن تیراژی ھەبووە لە چاپدا. ھەردوو مانگا و ئەنیمێکە پێشوازییەکی ئەرێنییان لەلایەن ڕەخنەگران و بینەرانەوە لێکراوە، و بە یەکێک لە باشترینەکانی ٢٠١٠کان دانراوە.
چیرۆک
ئیزوکو میدۆریا تەنھا قوتابییەکی ئاسایی لە قۆناغی ناوەندی بوو لە جیھانێک وەک گۆڤارە نەخشێندراوە ئەمریکییەکان خەڵکی تێدا خاوەنی سووپەر ھێز بوون، لەگەڵ ئەوەی ئەو ھیچ ھێزێکی ناسروشتی نییە و ھەموو کات ھاوڕێکانی گاڵتەی پێ دەکەن بەڵام ئەو ھەر دەیەوێت ببێت بە پاڵەوان، لە یەکێک لە ڕۆژەکان باکۆگۆی ھاوڕێی بینی لەلایەن خراپەکارێکەوە ھێرشی دەکرێتە سەر و ئەویش ھەوڵی ڕزگارکردنی دا، لەو کاتەشدا بەھێزترین پاڵەوانی جیھان ئۆڵ مایت (ALL MIGHT) ئەوەی بینی و بە بوێرێکەی سەرسام بوو و تێکەڵی شەڕەکە بوو، پاشان داوای لێ کرد ببێت بە جێگرەوەی و ھێزەکەی وەربگرێت کە بە وەرگرتنی ھێزەکەی توانی بچێتە ئەکادیمیای یۆھێ کە تایبەتە بە فێرکردنی سووپەر پاڵەوانان.
ئەنیمێ
لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥، تویتەری تایبەت بە زنجیرەکە ڕایگەیاند کە ئەکادیمییەکەم بۆ پاڵەوانان دەبێتە خاوەنی ئەنیمێیەک و لە بەرھەمھێنانی ستۆدیۆی بۆنزە.
فەرزاد کەمانگەر
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:مردووانی ٢٠١٠ پۆل:لەسێدارەدراوانی کورد پۆل:شەھیدانی کورد پۆل:لەسێدارەدراوانی ئێرانی
ئەکادیمیای قارەمانەکەم
ئەنیمێ
وەرزی دووەمی زنجیرەکە لە ژمارەی سیی ٢٠١٦ لە گۆڤاری ھەفتانەی شۆنن جەمپدا ڕاگەیەنرا. لە ١ی نیسانی ٢٠١٧ لەسەر NTV و YTV بە ھەمان ستافی وەرزی یەکەم پەخشکرا.
یارییە ڤیدیۆیییەکان
دەربارەی یارییەکی ڤیدیۆیی کە لە ئەنیمێکەوە وەرگیراوە لە تشرینی دووەمی ٢٠١٥ ڕاگەیەندرا. یارییەکە لەلایەن Bandai Namco Studioss پێشخراوە و لەلایەن Bandai Namco Entertainment بڵاوکرایەوە و بە Nintendo 3DS کار دەکات و لە ١٩ی ئازاری ٢٠١٦ لە ژاپۆن دەرچوو.
گەیشتن بە خوێنەران
زۆربەی ئەو نرخاندنانەی کە مانگاکە لە سەرەتایی بڵاوبوونەوەیەوە لە ڕەخنەگران و خوێنەری گۆڤارەکە ئەرێنی بوون، ھەروە‌ھا لەو ڕاپرسییە پێشەنگییانەی کە گۆڤارەکە ئەنجامی دەدات چەند جارێک بووە خاوەنی پلەی یەکەم، لەکاتێکدا کتێبی یەکەم ٧١٬٥٢٥ تیراژی لێ فرۆشرا و بە پلەی حەوتەم لە پۆلاندنەکانی ئۆریکۆن ھەڵبژێردرا.
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە پۆل:ئەنیمێ و مانگای درامیی کۆمیدی پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی پۆل:ئەنیمێ و مانگای قوتابخانە پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت پۆل:بەرنامەکانی کۆمپانیای پەخشکردنی یۆمیوری پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:شۆنن مانگا پۆل:مانگای شوئیشا پۆل:مانگای ڤیز میدیا پۆل:فەنیمەیشن پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە پۆل:مانگاکانی ٢٠١٩ پۆل:مانگاکانی ٢٠١٦ پۆل:مانگاکانی ٢٠١٥ پۆل:مانگاکانی ٢٠١٤ پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٦ دەستیان پێکردووە پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی زانستی پۆل:تونامی
زانکۆی پۆلیتەکنیکی ھەولێر
زانکۆی پۆلیتەکنیکی ھەولێر (، ) زانکۆی پۆلیتەکنیکی گشتییە لە ھەولێر، کوردستان کە لە ١٩٩٦ دامەزرا. زانکۆکە لەلایەن وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، حکوومەتی ھەرێمی کوردستان و وەزارەتی خوێننی باڵا و توێژینەوەی زانستیی عێراق پشتڕاست کراوەتەوە.
دامەزراندن
زانکۆی پۆلیتەکنیکی ھەولێر یەکەمین دامەزراوەی ئەکادیمیی تەکنیکییە لە ھەولێر و لە ساڵی ١٩٩٦ لەژێر ناوی «دەستەی پەیمانگا تەکنیکییەکان» دامەزراوە، و دواتر بوو بە «دەستەی خوێندنی تەکنیکی» و لە ساڵی ٢٠١٢ کرا بە «زانکۆی پۆلیتەکنیکی ھەولێر».
سەنتەری توێژینەوە
زانکۆی پۆلیتەکنیکی ھەولێر گرنگی تەواو بە توێژینەوەی زانستی دەدات و سەنتەرێکی تایبەتی بەناوی «سەنتەری توێژینەوە» دامەزراندووە. سەنتەری توێژینەوە پێنج بەش لەخۆی دەگرێت ئەوانیش: (بایۆمێدیکەڵ، ئەندازیاری، تەکنۆلۆژیای زانیاری، کشتوکاڵ، و زانستە مرۆڤایەتییەکان). کاری ئەم سەنتەرە پێشخستن و ھاندان و پشتگیریی توێژەرەکانی زانکۆی پۆلیتەکنیکی ھەولێرە بۆ ئەوەی داھێنان ئەنجام بدەن لە لێکۆڵینەوەکانیان. کارێکی دیکەی ئەم سەنتەرە، کردنەوەی خولی فێربوونە و پەرەپێدانی تواناکانە لە بابەتە جیاجیاکاندا.
بڕوانامەکان
زانکۆی پۆلیتەکنیکی ھەولێر ناوەندێکی زانستی ئەکادیمیی حکوومیی سوودنەخوازە، ئامانجی پێگەیاندنی کادری تەکنیکی ناوەندییە لە پسپۆڕییە جیاوازەکاندا؛ و بڕوانامەی دیپلۆم، بەکالۆریۆس، ماستەر و دیپلۆمی باڵا پێشکەش دەکات.
کارمەندان و قوتابییان
زانکۆی پۆلیتەکنیکی ھەولێر ٣٧ پسپۆڕی جیاواز، نزیکەی ١١٬٠٠٠ قوتابی، و ٥٠٠ مامۆستای بە بڕوانامەی ماستەر و دکتۆرا ھەیە، و زیاتر لە ١٨٦٥ کارمەندی تەکنیکی و ئیداری لە ١١ دامەزراوەی جیادا ھەیە کە دابەشبوونە بەسەر تەواوی شار و شارۆچکەکانی پارێزگای ھەولێر.
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩١٢
سەرچاوەکان
١٩١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩١٢
پۆل:وەرزشی سوێد لە ١٩١٢
دەوڵەتی عەلمانی
دەوڵەتی عەلمانی بریتییە لە وڵاتێک یان دەوڵەتێک کە سیستەمێکی دەسەڵاتداری عەلمانی ھەیە، کە بە فەرمی مسۆگەری دەکات کە بێلایەنە بەرامبەر بەو پرسانەی کە پەیوەندییان بە ئایینەوە ھەیە. دەوڵەتی عەلمانی بە یەکسانی مامەڵە لەگەڵ ھەموو ھاووڵاتیانی دەکات، بەبێ گوێدان بە بیروباوەڕە ئایینییەکان، لێکدانەوەیان، یان بیرۆکەکانیان، ھەرچەندە یەکسانی تەنیا لە دەوڵەتی عەلمانیدا نییە، لەوانەیە لە دەوڵەتێکی نا عەلمانیش بێت و لە دەستوورەکەیدا نوسرابێت، ھاووڵاتیان یەکسانن لە بیروباوەڕەکانیاندا بێ جیاوازی.
لە ڕووی ڕامیارییەوە عەلمانییەت بزووتنەوەیەکە بەرەو جیاکردنەوەی ئایینە و میری (حکوومەت) (زۆرجار پێی دەوترێت جیاکردنەوەی فێرکارییەکانی کڵێسا، مزگەوت، یان پەرستگا لە فێرکارییەکانی دەوڵەت) ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ پەیوەندی نێوان میری و ئایینی دەوڵەت، بۆ گۆڕینی یاساکانی بنەمای پەرتووکی پیرۆز (وەک دە فەرمان و شەریعەت) بە یاسای مەدەنی، و نەھێشتنی جیاکاری لەسەر بنەمای ئایین؛ و دەوترێت کە عەلمانییەت دیموکراسی بۆ زیاد دەکات ئەمەش بۆ پاراستنی مافی کەمینە ئایینییەکانە
زۆربەی ئایینە سەرەکییەکان یەکەمایەتی نۆرمەکانی کۆمەڵگەیەکی عەلمانی و دیموکراسی قبوڵ دەکەن بەڵام ڕەنگە ھێشتا ھەوڵ بدەن کاریگەری لەسەر بڕیارە ڕامیارییەکان دروست بکەن یان لە ڕێگەی ڕێککەوتنەکانی نێوان کڵێسە و دەوڵەتەوە سوود یان کاریگەری تایبەت بەدەست بھێنن. زۆرێک لە مەسیحییەکان پشتگیریان لە بوونی دەوڵەتی عەلمانی دەکرد، دەتوانین دان بەوەدا بنێین کە بیرۆکەکە لەلایەن فێرکارییەکانی کتێبی پیرۆزەوە پشتگیری کراوە، “بەخشینی ئەوەی قەیسەرە بۆ قەیسەر و ئەوەی ھی خودایە بە خودا.
مزگەوتی دارولئیحسان
مزگەوتی دارولئیحسان یان مزگەوتی جامیعە مزگەوتێکی شاری سنەیە، کە لە ١٢٢٧ی مانگی لەلایەن ئەمانوڵڵا خان ئەردەڵانەوە دروست کراوە. یەکێک لە سیما سەرەکییەکانی مزگەوتی جامیعی سنە، دیکۆری حەوت ڕەنگی، خشتی جامکراوە لە جیاتی بەردی نقومکردن، ھەروەھا نووسینی دوو لەسەر سێی پێکھاتەی قورئان لەسەر نووسراوەکانی مزگەوتەکە. مزگەوتەکە دەکەوێتە بەری باکووری شەقامی خومەینی و لە پێکھاتەی کۆنی سنە ئەو شەقامەی کە ئێستا مزگەوتەکەی دەکەوێتە تەنیشتییەوە، لە ساڵی ١٣١٠ ھەتاوی دامەزراوە بەپێی ئەو نوسراوانەی کە ھەیە، بینای مزگەوتەکە لە ساڵی ١٢٢٧ کوچی لەلایەن ئامانوڵڵا خان ئەردەڵان دروستکراوە. بیناکە لە دوو ھەیوانی ڕۆژھەڵات و باشوور پێکھاتووە، کە چەپکە گوڵیان لەسەروو ھەیوانی ڕۆژھەڵاتەوە، حەوشەیەکی ناوەندییە، ١٢ حوجرەی فەقێی، ٢٤ کۆڵەکە و ٣٦ گومەزەی ھەیە. دەکرێت مزگەوت بە قوتابخانەیەکی مزگەوت دابنرێ، چونکە بەشێک لە مزگەوتەکە بۆ ژووری زانایانی ئایینی تەرخانکراوە و بەشی باشووریش حەوشەی سەرەکیی مزگەوتە. بەشی باشوور لە دەوروبەری نەڤێو و سەری ستوونەکان بە دوو لەسەر سێی قورئان ڕازێندراوە، کە بە خشت ئایەتیان نووسیوە، لە دێڕێکی ھاوشێوەی دەقی کوفی. لە ڕابردوودا ئەم مزگەوتە یەکێک بووە لە گرنگترین زانایانی ئایینی و چەندین زانستخواز لە ئێرا زانستی جۆراوجۆریان پەیدا کردووە. مزگەوتی دارۆل ئێحسان یەکێکە لە بەنرخترین مزگەوتەکانی پارێزگای کوردستان لە ڕووی بیناسازی و دیکۆراتی بیناسازییەوە. گرنگترین تایبەتمەندییە ھونەرییەکانی ئەو بینایە جوانترین و جوانییەکەی جگە لەوەش نووسراوە جوانەکانی مزگەوتەکە لەسەر مەڕمەڕ و ھەڵکردنی گوڵ و نەمامی دەوروبەریان ڕازاندنەوی ڕازاندنەوە یەکی ناوازەن.
سەرچاوەکان
پۆل:مزگەوتەکانی سنە پۆل:مزگەوتەکانی کوردستان پۆل:مزگەوتەکانی ئێران
فڕۆکەخانەی دژپێڵ
فڕۆکەخانەی دژپێڵ فڕۆکەخانەیکە دەکەوێتە شاری دژپێڵی ناوەندی پارێزگای خووزستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
٢٦ی خەرمانان
٢٦ی خەرمانان ١٨١ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٨٤ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٨٥ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەرمانان
جیبووتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
جیبووتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
فڕۆکەخانەی شەھید سەدووقی
فڕۆکەخانەی شەھید سەدووقی یەزد فڕۆکەخانەیکە دەکەوێتە شاری یەزد ناوەندی پارێزگای یەزد لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:یەزد پۆل:فڕۆکەخانەکانی ئێران
قاشیخ
جوگرافیا
قاشیخ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
حەمامی خان
حەمامی خان یان حەمام خان حەمامێکە لە شاری سنە. کەوتووەتە باکووری بازاڕی کۆنی شاری سنەوە، ئاھەکبڕی و نەخش و نیگاری سەر دیوارەکانی لە چەشنی خۆیادا ناوازە و نایابە. لە ساڵی ١٢٢٠ ک. م و بە دەمری ئەمانوڵڵا خانی ئەردەڵان دروست کراوە. جوانترین حەمامی شارە و بەم زووانە دەبێتە مووزە. بە وتەی مێژوونووسانی ناوخۆی کوردستان، لە کتێبەکانی وەک توحفەی ناسرییە لەلایەن میرزا شوکروڵڵای سەنەندەجی حەدیقەی ناسر میرزا عەلی ئەکبەر وقایع نگار، مێژووی ئەردەڵان مەستوورە ئەردەڵان، زوبدەلتواریخ سەنەندەجی لە نووسینی قازی محەممەد شەریف، لەبولتواریخ، نووسینی خەسرەو محەممەد ئەردەڵان. محەممەد ئەردەڵان، ئاماژە بە بابەتی دروستکردنی قەڵای دێرین (قەڵاکان)، بازاڕ، مزگەوت، گەرماوە و بینا جۆراوجۆرەکان لە کاتی دروستکردنەوەی شاری سنە وەک پایتەختی دەوڵەتی کوردستان لەلایەن پارێزگاری کوردستان سلێمان خان ئەردەڵان، پارێزگاری کوردستان، لە شاری سنە دەکات. دیارە ئەم بینایە یەکێکە لەشوێنە گەورەو شکۆدارەکانی شاری سنە بەپێی بەردە نوسراوەکەی کە پەیوەستە بەماوەی حوکمی ئەمنوڵا خان ئەردەڵان پارێزگاری کوردستان و کاری بیناسازیی لە ساڵی ١٢٢٠ کوچی مانگی تەواو بووە. دەستنووسەکانی ناو ڕەشپێستەکانی باکوور و باشووری سەرسەکۆکانی سەربینە (گەرماوی سارد) ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٢٥٩ کوچی مانگی ئەم ڕەشپێستانەی ماوەی یەکەم نزیکەی بە کۆ لەژێر چینی نوێ دادەنرێت جگە لەوانەی لەسەر سەکۆکانی باکوور و باشووری سێربین (گەرماوی سارد) بەجێماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کوردستان پۆل:سنە پۆل:حەمامە مێژوویییەکانی شارستانی سنە
جیبووتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
جیبووتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی یەکەم
ھاوپەیمانان یان زلھێزە یەکگرتووەکان، ھاوپەیمانییەکی سەربازی نێودەوڵەتیی بوو بە سەرۆکایەتی فەڕەنسا، شانشینی یەکگرتوو، ڕووسیا، ئەمریکا، ئیتاڵیا و ژاپۆن لە دژی زلھێزە ناوەندییەکانی ئەڵمانیا، ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان، ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی و بولگاریا لە جەنگی جیھانیی یەکەم (١٩١٤–١٩١٧).
وێنۆک|سەوز: ھاوپەیمانان. پرتەقاڵی: ھێزی ناوەندی [[ئەڵمانیا، ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی، ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان]]
دوای ئەوەی حکومەتی سڕبیا ڕای گەیاند کە ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان لەسەر سنوورەکانی وڵاتی سڕبیا خۆی بۆ شەڕ ئامادە دەکات، بۆیە سوپای سڕبیا کۆبوونەوەیەکی بەپەلەی ئەنجامدا و داوای ھاوکاری لە ڕووسیا کرد. لە ٢٨ی تەممووزدا ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان شەڕی دژ بە سڕبیا ڕاگەیاند و ئاشتی سنوورەکانی نێوان زلھێزانیی ئەورووپا بە خێرایی داڕما.
لە ماوەی ھەفتەیەکدا ڕووسیا، بەلجیکا، فەڕەنسا، بەڕیتانیا و سڕبیا لە دژی نەمسا-مەجارستان و ئەڵمانیا شەڕیان ڕاگەیاند و جەنگی جیھانیی یەکەم دەستی پێکرد. بەم شێوەیەش ھاوپەیمانییەتییەکی کاتی دامەزرا، تا دواتر لە ٤ی نیسانی ١٩١٧ ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا دەنگیدا بۆ پشتگیریکردن لەو وڵاتانەی لە دژی ئەڵمانیا لە شەڕدان. ئەمریکا لە ٧ی کانوونی دووەمی ١٩١٧ شەڕی دژ بە ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان و ھاوپەیمانانی ئەڵمانیا ڕاگەیاند، بەمەش بەرەی ھاوپەیمانان کە لە دژی ئەڵمانیا و نەمسا-مەجارستان دروست ببوون، بەھێزتر بوو و شەڕەکەی بەرەو یەکلایی بوونەوە برد.
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی کرمان
فڕۆکەخانەی کرمان  فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتییە کە دەکەوێتە شاری کرمان ناوەندی پارێزگای کرمان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:کرمان پۆل:فڕۆکەخانەکانی ئێران
٢٧ی خەرمانان
٢٧ی خەرمانان ١٨٢ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٨٣ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٨٤ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەرمانان
داستانی تانیا ھەڵگەڕاوەکە
داستانی تانیا ھەڵگەڕاوەکە ھەروەھا بە ژاپۆنی بە Yōjo Senki ناسراوە (، ڕێک واتە "ئەرشیفە سەربازییەکانی کچێکی بچووک) بریتییە لە ڕۆمانێکی سووکی ژاپۆنی و لە نووسنی کارلۆ زێنە و ھەروەھا وێنە ڕوونکردنەوەیەکانیش لە کێشانی شینۆبی شینۆتسکییە. دوای ئەوەی ڕۆمانەکە ناوبانگێکی زۆری بەدەستھێنا ڕۆمانەکە بۆ مانگا لە لایەن چیکا تۆجۆوە گۆڕدرا و لە لایەن کادۆکاوا شۆتێنەوە بڵاوکرایەوە. ھەروەھا ڕۆمانەکە بۆ ئەنیمێیەک لە بەرھەمھێنانی ستۆدیۆی NUT گۆڕدرا.
چیرۆک
چیرۆکی ڕۆمانە سەرنج دەخاتە سەر کچێک لە ھێڵەکانی پێشەوەی شەڕ شەڕ دەکات. قژی زەردە، چاوەکانی شینە، و پێستی تا ڕادەی زەرباوێتی سپییە، کچەکە تانیا دێگورچافە و دووژمنەکانی بێ ھیچ بەزەییەک پارچە پارچە دەکات. تانیا سەرنج دەخاتە سەر بەرزبوونەوە لە پیشەکەیدا ھەر بۆیە دەبێت بە مەترسیدارترین جادووگەری ئیمپڕاتۆرییەکە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:ڕۆمانە سووکەکان پۆل:سێینن مانگا پۆل:نارسسیزم لە خەیاڵدا پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی پۆل:ئەنیمێ و مانگای ئیسێکای پۆل:فەنیمەیشن پۆل:مانگاکانی ٢٠١٦
بۆریدەری سەروو
بۆریدەری سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بۆریدەری سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی سێفی شێخ حامید و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەردەبەل و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بۆریدەری خواروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سیامێوە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠
سوێد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠ بوو کە لە ٢٠ی نیسان تا ١٢ی ئەیلوولی ١٩٢٠ لە ئانتورپ لە بەلجیکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠
جیبووتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
جیبووتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ستیم
ستیم سەکۆیەکی دابەشکردنی ئینتەرنێتە بۆ یارییە کۆمپیوتەرییەکان، نەرمەکاڵا، فیلم، زنجیرە، و ئامێرە کۆمپیوتەرییەکان کە لەلایەن کۆمپانیای ڤاڵڤەوە پەرەی پێدراوە و بەڕێوەدەبرێت. بەپێی وتەی کۆمپانیای بەرھەمھێنەر، لە ساڵی ٢٠١٩دا زیاتر لە ملیارێک ئەکاونتی بەکارھێنەری چالاکانەی ھەبووە. لە ساڵی ٢٠١٨دا ڕۆژانە نزیکەی ٤٧ ملیۆن بەکارھێنەر ئەم پلاتفۆرمەیان بەکارھێناوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٠دا ژمارەیەکی پێوانەیی زیاتر لە ٢٠ ملیۆن بەکارھێنەری ھاوکات تۆمارکرا، کە زیاتر لە ٦ ملیۆن یاریزانی چالاکیان ھەبوو.
سیستەمەکە دابەشکردنی ئۆنلاین و چاککردنەوە (پاچکردن) و بەڕێوەبردنی مافەکان (DRM)ی یارییەکان و ھەروەھا پەیوەندی نێوان یاریزانەکان و پێکھێنانی کۆمەڵگاکان و دابینکردنی پرۆفایلی یاریزانەکان کە بە ئاشکرا دیارە، چالاک دەکات. ڕۆژی ١٢ بوو. لە ئەیلوولی ٢٠٠٣ بۆ ویندۆز بڵاوکرایەوە. لەو کاتەوە یارییەکانی ڤاڵڤ، وەک Half-Life یان Counter-Strike, تەنھا لە ڕێگەی ستێمەوە نوێکراونەتەوە. بۆ یارییەکانی ئەم بەرھەمھێنەرە، ستیم پێویستە بۆ دانان و کارپێکردنی. پلاتفۆرمی پێشووی فرە یاریزانی تۆڕی بەرامبەری جیھانی لە مانگی ئابی ٢٠٠٤ داخرا. ھەروەھا لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ەوە دەتوانرێت ژمارەیەکی زیاتر لە یارییەکان لە دابینکەرانی دیکە لە ڕێگەی سیستەمەکەوە بکڕدرێت.
٢٨ی خەرمانان
٢٨ی خەرمانان ١٨٣ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٨٢ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٨٣ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
ستیم
لە مانگی ئایاری ٢٠١٠ەوە ستێم پشتگیری لە مەک ئۆئێس یش دەکات. لە سەرەتای مانگی ئازاری ٢٠١٢، کرێدەری ستێم وەک ئەپێک بۆ ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس زیادکرا. ئەم وەشانەی نامە ناردنی ڕاستەوخۆی مۆبایل و وەرگرتن لە ڕێگەی ئاگادارکردنەوە، کڕینی نەرمەکاڵا و یارییەکان و دەستڕاگەیشتن بە وەشانی مۆبایلی کۆمەڵگەی ستێم لەخۆدەگرێت. جگە لەوەش دەتوانرێت لێرەدا ناونیشانەکان زیاد بکرێت بۆ لیستی ئارەزووەکان و دەتوانرێت جزدانی ستێم لە ڕێگەی ھەندێک ڕێگاوە زیاد بکرێت. ھەروەھا دەتوانیت ڕەسەنایەتی دوو فاکتەری بۆ ئەکاونتی ستێمەکەت دابین بکەیت، کە پێویستە کۆدی دەستگەیشتن کە لە ئەپەکەدا دروست کراوە دابنێیت کاتێک دەچیتە ناو کۆمپیوتەرێکەوە. وەشانی فەرمی لینوکس لە شوباتی ٢٠١٣ بڵاوکرایەوە.
٢٨ی خەرمانان
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەرمانان
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەنگلادێش
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەنگلادێش هەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی بەنگلادیشە و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی بەنگلادیش (BFF) بەڕێوەدەبرێت. لە ساڵی ١٩٧٣ەوە ئەندامی یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیايە و لە ساڵی ١٩٧٤ەوە ئەندامی فیفایە ، هەرچەندە یەکێتی تۆپی پێی بەنگلادیش بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٧٢ دامەزراوە. بەنگلادیش لە ساڵانی ١٩٨٢-١٩٨٦ و ١٩٩٨-٢٠٠٢ وەک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری AFC هەڵبژێردرا.هەڵبژاردەی بەنگلادیش یەکەم یاری خۆی لە ٢٦ی تەمموزی ١٩٧٣ بەرامبەر هەڵبژاردەی تایلەند لە شاری کوالالومپور، مالیزیا؛ ئەنجامدا کە بەنجامی ٢-٢ یەکسان بوون. تا ئێستا بەشداری جامی جیهانی فیفا نەکردووە.
فڕۆکەخانەی شیراز
فڕۆکەخانەی شیراز فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتییە کە دەکەوێتە شاری شیراز، ناوەندی پارێزگای فارس لە ئیران.
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکانی ئێران پۆل:شیراز
قەرەحەسەنلی
قەرەحەسەنلی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قەرەحەسەنلی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
فڕۆکەخانەی شرنەخ
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکانی تورکیا پۆل:گواستنەوە لە پارێزگای شرنەخ
شازادەی جێنشین
وێنۆک|290px|کۆشکی ئیمپریال لە [[یابان چاوەڕێی دەرکەوتنی شازادە ھیروھیتۆی کرد بۆ ئەوەی بەم دوایییە بە فەرمی ناسینی وەک میراتگری ئاشکرا بۆ تاج و تەختی ئیمپراتۆری ژاپۆنی- نیویۆرک تایمز، ١٩١٦.]]
شتە نامۆکان (وەرزی سێیەم)
کاستی وەرزی سێیەم پێکدێت لە وینۆنا ڕایدەر، دەیڤد ھاربەر، فین وۆڵفھارد، میڵی بۆبی بڕاون، گەیتن ماتەرازۆ، کەیڵەب مەگڵاکڵین، نۆوا شناپ، سەیدی سینک، ناتالیا دایەر، چارلی ھیتن، جۆو کیری، دەیکرێ مۆنتگۆمەری، مایا ھاوک، پریا فێرگیوسن، و کارا بوۆنۆ. لەگەڵ کاری ئێڵوێس، جەیک بیوسی، مایکڵ پاڕک، و فرانچێسکا ڕیاڵی بە ڕۆڵی پاڵپشت. شتە نامۆکان ٣ بووە خاوەنی ستایشی ڕەخنەگران، بەزۆری بۆ دیمەنەکانی، گاڵتەئامێزییەکەی، نواندنەکان (بەتایبەتی نواندنەکانی ھاربەر، بڕاون، مۆنتگۆمەری، و ھاوک)، و قورسایییە سۆزدارییەکەی، بەڵام ھەندێکیان ڕەخنەیان لە چیرۆکە پاڵپشتەکەی ھەندێک لە کەسایەتییەکان.
شازادەی جێنشین
شازادەی جێنشین ئەو کەسەیە کە پادشا ھەڵی دەبژێرێت بۆ جێنشینی خۆی و بە کەسانی ژێر دەسەڵاتی خۆی دەیناسێنێت. عادەتەن، کوڕە گەورەکانی پاشاکان بە شازادەی جێنشین ھەڵدەبژێرن و میراتگری پاشایەتین. بەڵام بەدرێژایی مێژوو زۆر جار ھەبووە کە کەسانێک بێجگە لە کوڕە گەورەکان بە شازادەی جێنشین ھەڵبژێردران. لەم حاڵەتەدا، زۆرترین شازادەی جێنشین لە نێوان برایانی پاشاکاندا دەبینرێن. بۆ نموونە محەممەد حەسەن میرزا کە برا و شازادەی جێنشینی ئەحمەدشای قاجاڕ بوو، دەتوانرێ ئاماژەی پێبکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکان پۆل:شازادەکان پۆل:ناونیشانەکانی شانشینی پۆل:ناونیشانە نۆبڵەکان پۆل:میراتگری تەخت پۆل:شازادە جێنشینەکان
شتە نامۆکان (وەرزی سێیەم)
پێشەکی
لە ھاوینی ١٩٨٥ لە ھۆکینس، مۆڵی ستارکۆرتی تازە کراوە بووەتە مایەی سەرنجی شارەکە، کە فرۆشگاکانی دیکە بێ کار کردووە. سەرۆکی پۆلیسی ھۆکینس، جیم ھۆپەر، ناڕازییە بەرامبەر پەیوەندییە تازەکەی نێوان ئیلێڤن و مایک، لە کاتێکدا کە جۆیس دەیەوێت بچێتە دەرەوەی ھۆکینس بۆ ژیانێکی باشتر بۆ خۆی و منداڵەکانی، و جێھێشتنی ھاوڕێیەتیی منداڵەکانی و پەیوەندییەکەی لەگەڵ ھۆپەر. جۆیس دەبینێت کە موگناتیسەکانی بەشێوەیەکی سەیر ڕەفتار دەکەن و بڕیار دەدات کە لێکۆڵینەوە بکات. ھەرچۆنێک بێت، بەرز و نزمی وزە دەبێتە ھۆی ئاگاداریی ویڵ لە شتێکی ئەودنیایی، و ئیلێڤن و ماکس دەبینن کە دانیشتووانی شارەکە سەیر ڕەفتار دەکەن. سەرەڕای داخستنی دەروازەی سەرەوژێر، ترسی ئەوەیان ھەیە کە ھێشتا لە مەترسیدا بن بەھۆیەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
٣
تەڕاتەوەن
تەڕاتەوەن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
تەڕاتەوەن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی سپیکە، ناڵپارێز و لە باشوور لەگەڵ گوندی حەسەناوای زەنگیسەر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تازەدێ، ناڵپارێز و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دۆڵەچەوت.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فڕۆکەخانەی کۆریا
فڕۆکەخانەی کۆریا گەورەترین فڕۆکەخانەیە لە کۆریای باشوور بنکەی سەرەکییەکەی لە سێئولە، کاتی دامەزراندنی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٦٢ دوای ئەوەی کۆمپانیای ھانجین بووە خاوەنی فرۆکەخانەکانی حکوومەت لە ١٩٦٩ دەستی بەکارکردن کرد.
فراوانبوون
بەنێودەوڵەتی بوونی فڕۆکەخانەکە وەک گەشتکردن بۆ ھۆنگ کۆنگ، ژاپۆن، تایوان، لۆس ئانجلەس بە فڕۆکەی (Boeing 707s) تا دامەزراندنی فڕۆکەی (Boeing 747) لە ١٩٧٣، لە ١٩٧٣ فڕۆکەخانە فڕۆکەیەکی نوێی ناساند بەناوی (Boeing 747s) کە دەستی بە خزمەتگوزاری ئەوروپی کرد، گەشتی بۆ پاریس دەکرد
گۆڕینی براند بۆ فڕۆکەخانەی کۆریا
وێنۆک گۆرانی دیزاینی فڕۆکە و ناوی فڕۆکە لە ١ی ئازاری ١٩٨٤ دەستی پێکرد، ناوی فڕۆکەخانە گۆرا بۆ فڕۆکەخانەی کۆریا و دووبارە دیزاین کردنەوەی فڕۆکەکەش وەک بەکارھێنانی ڕەنگی شین و سلڤەر و سوور لە فڕۆکەکە و نوسینی فڕۆکەخانەی کۆریا (Korean AirLines) لەسەر فڕۆکە
فراوانبوونی زیاتر و دامەزراندنی فڕۆکەی جین
لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٠، بەھاوبەشی لەگەڵ کۆمپانیا فڕۆکەوانەکانی (Aeroméxico - کۆمپانیای فڕۆکەوانی مەکسیک)، (Air France فەڕەنسا)، (Delta Air Lines - ئەمریکا) فڕۆکەخانەی کۆریا ھاوپەیمانی فڕۆکەوانی دامەزراند ھاوپەیمانێتی (SkyTeam) و (SkyTeam Cargo) دامەزرا لە ٢٨ ی ئەیلوولی ٢٠٠٠. لە ٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٧ فڕۆکەخانەی کۆریا ڕایگەیاند کە خزمەتگوزارییەکی تر پێشکەش دەکەن ئەویش فڕۆکەی جین کە نرخێکی کەمتری ھەبوو لە فڕۆکەکانی تر
ھەرچۆنێک بێت لە ٢٠٠٩ زۆر کێشە بۆ فڕۆکەخانەکە دروست بوو ئەویش بە ڕوودانی چەنەھا کارەساتی ترسناک لە فڕۆکەکان
لە ناوەندی ٢٠١٠ کۆمپانیاکە پێشکەوتنی کرد وەکوو کردنەوەی لقێکی فڕۆکەوانی لە ئوزبێکستان(Navoi فڕۆکەی)
کۆمپانیاکە خاوەنی پێنج ھۆتێلە دوو دانەی بەناوی (KAL) لە دوورگەی جیجو، دانەیەکی (Hyatt) لە ئینچیۆن، و ھۆتێلی گەشتیاری (Waikiki) لە ھاوایی، Wilshire Grand Tower لە لۆس ئانجلەس
لە ٢٠١٣ فڕۆکەخانەی کۆریا بووە خاوەنی %٤٤ پشکی فڕۆکەخانەی، کە لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ پشکەکەی فرۆشرا، و لە ١ی ئایاری ٢٠١٨ کۆمپانیاکە بە ھاوبەشی لەگەل کۆمپانیای ئەمریکی (دێلتا - Delta Air Lines) دەستی بەکارکرد