جامی_جیھانیی_فیفا
ژمارەی ھەڵبژاردە بەشداربووەکان
وێنۆک|377x377پیکسڵ|نەخشەی باشترین ئەنجامی وڵاتان لە جامی جیھانیی فیفا پاڵەوانییەتییە سەرەتایییەکانی جامی جیھانی، کێشەی گواستنەوەی ھەڵبژاردەکان لە نێوان کیشوەرەکان قورس بوون، ئەمەش وای کردبوو بەشێکی کەم لە ھەڵبژاردەکانی ئەمریکای باشوور گەشت بکەن ئەورووپا بۆ بەشداریکردن لە جامی جیھانی ١٩٣٤، ١٩٣٨ ھەڵبژاردەی بەڕازیل تەنھا وڵات بوو کە توانی بەشداریی بکات. بەھۆی جەنگی جیھانیی دووەم پاڵەوانییەتییەکانی ١٩٤٢، ١٩٤٦ ڕێکنەخران، جامی جیھانیی ١٩٥٠ یەکەم خول بوو کە ھەڵبژاردەی بەریتانیا بەشداریی تێدا کرد بەو پێیەی بەریتانیا لە ١٩٢٠ لە فیفا کشایەوە، چونکە ئامادەنەبوو لەگەڵ ئەو ھەڵبژاردانە یاریی بکات کە لە جەنگی جیھانیی یەکەم شەڕی لەگەڵ کردوون. ھەروەھا لەم خولەدا ھەڵبژاردەی ئۆرگوای پاڵەوانی جامی ١٩٣٠ بەشداریی کردەوە و بۆ جاری دووەم نازناوەکەی بردەوە. بە شێوەیەکی گشتی ژمارەی بەشداربووەن لە ساڵی ١٩٣٤ تا ١٩٧٨، ١٦ ھەڵبژاردە بەشداربوون جگە لە ساڵانی ١٩٣٨ - ١٩٥٠ کە چەند ھەڵبژاردەیەک کشانەوە کە ھەڵبژاردەکان بوونە ١٥ و ١٣. بە شێوەیەک گشتی زیاتر ھەڵبژاردەکانی ئەورووپا و ئەمریکای باشوور بوون لەگەڵ چەند ھەڵبژاردەیەک لە ئەمریکای باکوور و ئاسیا و ئەفریقا و ئۆقیانووسیا. تا ساڵی ١٩٧٨ ژمارەیەکی کەم لە ھەڵبژاردەکانی دەرەوەی ئەمریکای باشوور و ئەورووپا لە قۆناغی کۆمەڵەکان تێپەڕ دەبوون، وەک ھەڵبژاردەی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٣٠ گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی، ھەڵبژاردەی کوبا گەیشتە قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی لە ساڵی ١٩٣٨، ھەڵبژاردەی کۆریای باکوور لە ساڵی ١٩٦٦ گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی، ھەڵبژاردەی مەکسیک گەیشتە قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی ١٩٧٠ ژمارەی بەشداربووانی وڵاتان لە ساڵی ١٩٨٢ بۆ ٢٤ ھەڵبژاردە زیاد بوون و لە ساڵی ١٩٩٨ زیادکرا بۆ ٣٢ ھەڵبژاردە. ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی بەشێکی زیاتری ھەڵبژاردەکانی ئاسیا و ئەفریقا و ئەمریکای باکوور سەربکەون بۆ جامی جیھانی، بەڵام کورسی ئۆقیانوسیا زیادنەکرا، لەو کاتانەوە ھەڵبژاردەکانی ئەم کیشوورانە توانیان بگەنە قۆناغەکانی دواتر جامی جیھان بۆ نموونە ھەڵبژاردەی مەکسیک لە ساڵی ١٩٨٦ گەیشتە قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی، و لە ساڵانی ١٩٩٤، ١٩٩٨، ٢٠٠٢، ٢٠٠٦ گەیشتە قۆناغەکانی پێشەوە، و ھەڵبژاردەی مەغریب لە ساڵی ١٩٨٦ گەیشتە قۆناغی دووەم، ھەڵبژاردەی کامیرۆن گەیشتە قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی لە ساڵی ١٩٩٠ ھەروەھا ھەڵبژاردەی کۆستاریکا لە ھەمان ساڵ گەیشتە قۆناغی دووەم، ھەڵبژاردەی نێجیریا لە جامی جیھانی ١٩٩٤ و ١٩٩٨ گەیشتە قۆناغی دووەم، ئەمەش یەکمجار بوو لە مێژوویدا ئەو تۆمارە تۆمار بکات، ھەروەھا ھەڵبژاردەی عەرەبستانی سعودی ساڵی ١٩٩٤ گەیشتە قۆناغی دووەم، ھەڵیژاردەی ئەمریکاش لەھەمان ساڵ گەیشتە قۆناغی دووەم و ساڵی ٢٠٠٢ گەیشتە پۆناغی چارەکی پێش کۆتایی. ھەڵبژاردەی تورکیا لە ساڵی ٢٠٠٢ باشترین ئەنجامی لە مێژووی خۆیدا تۆمارکرد کاتێک پلەی سێیەمی پاڵەوانییەتییەکەی بەدەستھێنا و ھەڵبژاردەی کۆریای باشووریش پلەی چوارەمی بەدەستھێنا. ھەڵبژاردەی سینیگالیش لە ساڵی ٢٠٠٢ گەیشتە قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی، و ھەر لە ھەمان پاڵەوانییەتی ھەڵبژاردەی ژاپۆنیش گەیشتە قۆناغی دووەم؛ و ھەڵبژاردەی ئوسترالیا لە ساڵی ٢٠٠٦ گەیشتە قۆناغی دووەم و ھەڵبژاردەی گانا لە ساڵی ٢٠١٠ گەیشتە قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی. لەگەڵ ئەمەش ھەڵبژارەکانی ئەورووپا و ئەمریکای باشوور بە بەھێزی ماونەتەوە، بۆ نموونە ساڵی ٢٠٠٦ سەرجەم ئەو ھەڵبژاردانەی گەیشتنە قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی بریتیبوون لە ھەڵبژاردەکانی ئەمریکای باشوور و ئەورووپا. ١٩٨ ھەڵبژاردەی وڵاتەکان، بەشدارییان لە پاڵاوتنەکانی گەییشتن بە مۆندیالی ٢٠٠٦دا کردبوو، کە وڵاتانی بووتان، تیمۆری ڕۆژھەڵات و دوورگەکانی قەمەر بەشدارییان پێ نەکرا، (تیمۆری ڕۆژھەڵات و دوورگەکانی قەمەر لەو کاتەدا ئەندامی فیفا نەبوون). لە پاڵاوتەنەکانی گەیشتن بە جامی جیھانیی ٢٠١٠، ٢٠٤ ھەڵبژاردە بەشداریان کرد، ھەروەھا بۆ گەیشتن بە جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢، ٢١٠ ھەڵبژاردە بەشدارییان کرد. ڕۆژی ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧، لە شاری زیوریخ، فیفا بە کۆی دەنگ بڕیاریدا ژمارەی ئەو ھەڵبژاردانەی بەشداریی پاڵەوانییەتییەکە دەکەن بۆ ٤٨ ھەڵبژاردە بەرزبکاتەوە، بۆ ساڵی ٢٠٢٦.