cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کریش
بڵاوکردنەوە
بودجەی کۆتایی کریش ٤٠٠₹ (٥٬٦ میلیۆن)، ئەو کاتە لە بۆڵیوود بە بودجەیەکی گەورەی فیلم ڕەچاوکرا. فیلمەکە لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ لەگەڵ ١٠٠٠ چاپ و بە پێنج زمان بڵاوکرایەوە. ھەروەھا یەکەم فیلمی ھیندی بوو، کە پێش بەرھەمھێنان و دامەزراندنی فیلمەکە، پارەکە وەرگرترا، لە ١ تا ١٨ی ئابی ٢٠٠٦، لەلایەن «ئادبلاس» فیلمەکە لەسەر DVD بڵاوکرایەوە. لە ٢١ی ئابی ٢٠٠٦ لەسەر ھەموو ناوچەکانی «فیلم کرافت» بڵاوکرایەوە، ھەروەھا ئادبلاس لەسەر Blu-Ray بڵاویکردەوە. لەدوای سەرکەوتنی کریش، ڕاکیش ڕۆشان ڕایگەیاند، کە لەوانەیە بەشێکی تریش دەربکات، بەناونیشانی کریش ٣، ھەروەھا بۆ ئەم بەشەی تریش دڵنیایی کردەوە، کە ھریتیک ڕۆشەن و پریانکا چۆپرا تێیدایە. لەسەرەتایی ھەفتە کردنەوەیەکی باشی ھەبوو، چەنەھا تکت لەسینەماکاندا دەفرۆشران، تەواوی تێکرایی فیلمەکە ٤٠٠₹ میلیۆن (٥٬٨ میلیۆن دۆلار)، فیلمەکە لە ساڵی ٢٠٠٦ دووەم بەرزترین تێکرایی ھەبوو. یەک ھەفتە دوای بڵاوکردنەوەی فیلمی کریش، فیلمێکی سوپەر ھێرۆی تر بەناوی سوپەرمان دەگەڕێتەوە لە ھیندستان بڵاوکرایەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ئەکشنە ھیندییەکان پۆل:فیلمە ھیندییەکان پۆل:فیلمەکانی خەیاڵی زانستیی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی پۆل:ئەو فیلمانەی دەکەونە هیماچال پرادێش پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ھیندی
بیێڤ
بیێڤ شارەوانییەکە لە پارێزگای نامور لە بەلجیکا، بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٧ ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ٣١٦٤ خەملێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەوانییەکانی پارێزگای نامور
ئیمپراتۆر تایزوی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ
ئیمپراتۆر تایزوی سۆنگ (بە چینی: ٢١ ی ئاداری ٩٢٧ تا ١٤ ی تشرینی دووەمی ٩٧٦) ژاۆ کوانگین، ناوی دامەزرێنەی زنجیرە فەرمانڕەوایی سۆنگ بوو لە مێژووی دێرینی چین، لە ٩٦٠ چووە سەر تەخت تا ساتی مردنی لە ٩٧٦ ی زاینی. پێشووتر پێش دامەزراندنی سۆنگ ژەنەڕالێکی سەربازی بوو لە ئیمپراتۆریەتی ژۆو ئیمپراتۆر تایزو ھاتە سەر تەخت و سۆنگی دامەزراند لە دوایی دەستپێکردنی کودەتایەکی سەربازی بۆسەر ژۆو و زۆری لە ئیمپراتۆر گۆنگ کرد تا واز لە تەختی فەرمانڕەوایەتی بێنێت.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٩٢٧ پۆل:مردووانی ٩٧٦ پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٠یەم لە ئاسیا پۆل:ژەنەڕالەکانی ھێنان پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر پۆل:ئیمپراتۆرەکانی باکووری سۆنگ
شاری گۆتام
ئەو شارانەی کە وەک ئیلھامێک بەکارھاتوون بۆ کاری وێنەگری شوێنەکانی شاری گۆتام لە فیلم و زنجیرە تەلەڤیزیۆنەکانی باتمان پێکھاتوون لە نیو یۆڕک، شیکاگۆ، دیتڕۆیت، پیتسبەر، لۆس ئانجلەس و لەندەن.
شێو
250px|وێنۆک|شێوێک لە [[ژاپۆن]] شێو یان نانی ئێوارە (ھەروەھا؛ شیو، شام، نانی شێوان ) ئەو ژەمەیە کە لە ئێواران دەخورێت. شێو دەبێتە سێیەمین ژەمی ڕۆژ دوای تێشت و فراوین. ئەو خۆراکانەی لە شێو دەخورێن بەپێی وڵات و کولتوورەکان جیاوازن. لە کوردەواری، شێو بەزۆری وەک تێشت خۆراکی سادەی وەک نان و ماست و چایە یان ئەو خۆراکەیە کە لە ژەمی نیوەڕۆ «فراوین» دەمێنێتەوە. بەڵام لەو کاتانەی خێزانەکە میوانیان ھەیە عادەتەن خۆراکەکان تازەن و وەک ئەوانەن کە لە ژەمی نیوەڕۆ دەخورێن.
سەرچاوەکان
پۆل:شێو پۆل:ژەمەکان
شۆن ئاشمۆر
شۆن ڕۆبەرت ئاشمۆر (بە ئینگلیزی: Shawn Robert Ashmore، لە ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩ لەدایکبووە) ئەکتەرێکی کەنەدییە. بە ڕۆڵگێڕانی لەچەندین فیلم و زنجیرەدا ناوبانگی دەرکردووە.
بیرەوەریی درێژماوە
بیرەوەریی درێژماوە (هەروەها یادەوەریی درێژماوە؛ ) پێکهاتووە لەو بەشەی بیر کە بۆ هەتا هەتایە یادەوەرییەکان هەڵدەگرێت، بە پێچەوانەی بیرەوەریی کورتماوەوە، کە تەنیا چەند زانیارییەک بۆ ماوەیەکی کورت–چەند چرکەیەک–هەڵدەگرێت.
شۆن ئاشمۆر
ئاشمۆر لە شاری ڕیچمۆند لە ویلایەتی بریتیش کۆڵۆمبیا لەدایکبووە. لە شاری سانت ئەلبێرت لە ویلایەتی ئەلبێرتای ئەمریکا و برامپتۆن لە ویلایەتی ئۆنتاریۆ گەورە بووە و لەوێ لە قوتابخانەی گشتی باڵای ئێرنسکلیف و قوتابخانەی ناوەندی تۆرنەر فێنتۆن خوێندوویەتی. برا دووانەکەی بەناوی ئارۆن ئاشمۆر، ھەروەھا ئەکتەرە. ئارۆن و شۆن لە چەندین فیلمدا ڕۆڵی دوانەیان بینیوە، بەڵام بە شێوەیەکی سەربەخۆش ڕۆڵیان بەدوادا ھێناوە. ئارۆن کەمێک لە شۆن باڵا بەرزترە.
بیرەوەریی درێژماوە
سەرچاوەکان
پۆل:بیر
شۆن ئاشمۆر
سەرچاوەکان
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیستەم پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی پۆل:ئەکتەرانی یاری ڤیدیۆیی پیاوی کەنەدی پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
ڤیان دەخیل
ڤیان دەخیل لەدایکبووی ١٩٧١ لە مووسڵ. ژنە چالاکوان و سیاسیی کوردی ئێزدییە. ئەندامی پێشووی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بوو.
ناوبانگ
ڤیان لەئاستی جیھانی ناوبانگی دەرکرد، کاتێک لە ٥ی ئابی ٢٠١٤ لەکۆبوونەوەیەکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق داوای بەھاناوەچوونی ئێزدییەکانی کرد بەتایبەت ئەوانەی لەسەر چیای شەنگال گیریاخواردبوو لەبەردەم ھێرشی چەکدارانی داعش. لەکاتی قسەکردنی لەپەرلەمانی عێراق، فرمێسک بەچاوای ڤیان ھاتنە خوارەوە و ئەم دیمەنە کاردانەوەی جیھانیی ھەبوو. قسەکانی ڤیان لە ڕاپۆرتی تۆڕەکانی سی ئێن ئێن و واشننتن پۆست باسکرا.
لەچاوپێکەوتنێکی ئاژانسی فەڕەنسا پرێس، لە ٩ی ئابی ٢٠١٤ ڤیان ئەوەی گوت کە ئەگەر فریاگوزارییەکان بەخێرایی نەگەن بەشوێنی مەبەست ئەوا ئێزدییەکی زیاتر دەمرن -نووسراوەکە بەفەڕەنسی بەمشێوەیە بوو «Il ne reste qu'un ou deux jours pour aider ces gens. Après, il vont commencer à mourir en masse ".
خەڵات و ڕێزلێنان
ڤیان دەخیل لەئاستی جیھان و ناوخۆ بەیەکێک لەکەسە گرنگەکان دادەنرێت کە ئازاری ئێزدییەکانی گەیاندە کۆمەڵگای نێودەوڵەتیی. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٤، خەڵاتی ژنی ساڵ و ڕێزلێنانی تایبەتی لە پەرلەمانی عێراقی و تۆڕی ژنانی عێراقی پێدرا. ڤیان لە ٢٠١٤ خەڵاتی پۆلیتکۆڤسکایای پێدرا بۆ «ئەو ئازایەتییەی بۆ بوون بەدەنگی کۆمەڵگای ئێزدییەکان و درووستکردنی کەمپەینی پشتیوانی و پاراستنی ئێزییدەکان و ژنانی دیکەی عێراقی ژێردەستەی داعش، وێڕای بەرەنگاربوونەوەی ئەو مەترسییەی کە وەک ژنێکی سیاسیی ئێزدی ڕووبەڕووی بووەتەوە لە بەرەنگاریکردنی داعش». خەڵاتی ژنی ساڵ و خەڵاتێکی ڕێزلێنانی لە ساڵی ٢٠١٥ لەدوبەی بردەوە. ڤیانن خەڵاتی برونۆ کریسکی بۆ خزمتەکردنی مافەکانی مرۆڤ لە ڤیەننا بردەوە. لە ساڵی ٢٠١٦، خەڵاتی کۆڕبەندی جەنەوای بردەوە بۆ مافی مرۆڤ.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی مووسڵ پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:سیاسییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان پۆل:ئێزدییەکانی عێراق پۆل:ژنانی کورد پۆل:ژنانی عێراقی پۆل:دەرچووانی زانکۆی سەلاحەدین پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان
جۆن کلۆسەر
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢
ئەلاین ئەسپێکت
ئەلاین ئەسپێکت (بە ئینگلیزی: Alain Aspect) زانای فیزیای فەرەنسییە لە ١٥ی حوزەیرانی ١٩٤٧ لەدایکبووە ئەو بە تاقیکردنەوەکانی لە بواری تێکەڵبوونی کوانتەم ناسراوە. بەھاوبەشی لەگەڵ جۆن کلۆسەری ئەمریکی و ئانتۆن زیلینگەری نەمسایی بووە براوەی خەڵاتی نۆبڵی فیزیا بۆ ساڵی ٢٠٢٢ لە بەرامبەر «تاقیکاری لەسەر فۆتۆنی ئاڵۆز، سەلماندنی نایەکسانییەکانی بێڵ و پێشڕەویکردنی زانستی زانیاریی کوانتەم».
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧ پۆل:فیزیکزانانی فەڕەنسی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:زیندووان پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی
قوڵەچاخ
قوڵەچاخ گوندێکە، کەوتووەتەناحیەی گاپیڵۆن، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قوڵەچاخ لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی گاپیڵۆن و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆڵەرد و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی باڵخ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سینگر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
چین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
چین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
ئینیاکی پێنیا
ئیگناسیۆ «ئینیاکی» پێنیا سۆتۆڕێس (، لەدایکبووی ٢ی ئازاری ١٩٩٩) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری ئیسپانییە کە وەک گۆڵپارێز یاری بۆ یانەی بارسێلۆنای لا لیگا دەکات.
دەستکەوتەکان
لاوانی بارسێلۆنا
بارسێلۆنا
ئیسپانیای ژێر ١٧ ساڵ
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە تورکیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی یانەی بارسێلۆنا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩ پۆل:گۆڵپارێزانی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا ئەتلێتیک پۆل:یاریزانانی پریمێرا فێدێراسیۆن پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی
نەغەم نەوزات
نەغەم نەوزات حەسەن (لەدایکبووی ١٩٧٨) ژنە پزیشکێکی ئێزدییە. نەغەم لە ساڵی ٢٠١٦ خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتیی بردەوە.
ژیان
نەغەم چالاکوان و پزیشکی ژنانە، لەدایکبووی بەعشیقەیە. نەغەم لە ساڵی ٢٠١٤ ناوبانگی دەرکرد، کاتێک چەکدارانی داعش ھێرشیان کردە سەر کۆمەڵگای ئێزدییەکانن لە شەنگال کەبووە ھۆی کووژران و ڕفاندن و بە کۆیلەکردنی ژمارەیەکی زۆر لە ژنانی ئێزدی. لەوکاتەدا نەغەم کارەکانی بردە نێو کەمپەکان بەمەبەستی یارمەتیدانی پزیشکی و دەروونی قوربانییان.
لە ٢٩ی شوباتی ٢٠١٦، نەغەم خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتیی پێدرا بۆ «بانگەشەکردن و گەیاندنی پەیامی یەکسانی ڕەگەزی، بەرەنگاری جێندەری لەبەرامبەر تووندووتیژی و ھەروەھا خزمەتەکانی». ھەروەھا نەغەم خەڵاتی گوڵی زیوی پێدرا لەبەرامبەر کارەکانی بۆ مافەکانی مرۆڤ لە حوزەیرانی ٢٠١٤ لەلایەن ڕێکخراوی سۆلجەری ئەورووپی. نەغەم بەردەوامە لەکارکردن لەسەر ژنە ڕزگاربووەکانی ژێردەستی داعش لەسەنتەرێکی دھۆک.
ئەفریقای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
ئەفریقای باشوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢ بوو کە لە ٣٠ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٣٢ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
نەغەم نەوزات
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:زیندووان پۆل:ئێزدییەکانی عێراق پۆل:ژنانی عێراقی پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
ئەفریقای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
سەرچاوەکان
١٩٣٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
سینی (بەلجیکا)
سینی شار و شارەوانییەکە لە والۆنیا دەکەوێتە پارێزگای نامور لە بەلجیکا. لەوەتەی ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨، ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٦،٤٣٩ خەملێنراوە، لەگەڵ رووبەری شارەکە بە ١٤٧،٥٦ کیلۆمەتر دووجا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی والۆنیا پۆل:شارەوانییەکانی پارێزگای نامور
بیمە
بیمە ھۆیەکە کە پارێزگاری لە زەرەرمەندبوونی دارایی دەکات. شێوەیەکی بەڕێوەبردنی مەترسییە، بەشێوەیەکی سەرەکی بۆ پێشگرتن لە مەترسیی لەدەستدانێکی نادیار یان نادڵنیا کەڵکی لێ وەردەگیرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بیمە پۆل:خزمەتگوزارییە دارایییەکان
ڤیڤۆ
300px|چەپ
ڤیڤۆ بە (ئینگلیزی: Vevo) کۆمپانیایێکی ئەمریکییە. کەلە ڕێکەوتی (٨ی دیسێمبەری ٢٠٠٩) دامەزراوە و بارەگای سەرەکی لەشاری نیویۆرکە. کۆمپانیاکە تایبەتە بەبڵاوکردنەوە و درووستکردنی گۆرانی لەسارەنسەری جیهان. هاوکات گۆرانییەکانی ئەم دامەزراوەیە لە ڕیزبەندی یەکەمینی نێو تۆڕە جیهانیەکانن لە ڕووی بەهەمهێنان و ڕێژەی بینەرەوە.
نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولار
وێنۆک|297x297پیکسڵ نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولار جۆراوجۆری حالەتی پزیشکی دەگرێتەوە کە کار لە کەشتیی خوێنی مێشک و خولانەوەی پەیوەندی بە مێشکەوە ھەیە دەکەن. خوێنبەر ئۆکسجین دەستەبەر دەکەن و پێکھاتەی خۆراک بۆ مێشک زۆرجار یان زیان پێ دەگەیەنرێت بێ رەزا دەکات لە ئەم ناڕێکیانە. باوترین نمایشی نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولار جەڵتەیێکی تەسکبوونەوەی بۆڕی خوێنە یان جەڵتەی-کورت و ھەندێ جار جەڵتەیێکی ھێمەراگیک. بەرزی پەستانی خوێن (فشاری خوێنی بڵند) گرنگترین بەشداری کردن ھۆی مەترسیە بۆ جەڵتە و نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولار ھەروەک ئەو دەتوانێت بگۆڕێت پێکھاتەکەی کەشتیی خوێن و ئەنجام لە ڕەق بوونی دەماری خوێن. ڕەق بوونی دەماری خوێن کەشتیی خوێن تەسک دەکاتەوە لە مێشک، بوون بە ھۆی کەم براوەوە پەرفوسیۆنی پەیوەندی بە مێشکەوە ھەیە. ھۆی مەترسیی دیکە کە بەشداری دەکەن بۆ جەڵتە دەگرێتەوە جگەرە کێشان و شەکرە. خوێنبەری پەیوەندی بە مێشکەوە ھەیە تەسکیان کردەوە دەتوانێت بێت بە ھۆی جەڵتەی تەسکبوونەوەی بۆڕی خوێن، بەڵام بەبەردەوامی فشاری خوێنی بەرز کردەوە ھەروەھا دەتوانێت بێتە ھۆی دڕاندنی کەشتی، پێشەنگ بۆ جەڵتەیێکی ھێمەراگیک.
بێجگە لەمە بەرزی پەستانی خوێن، ھەروەھا زۆر کەمتر ھۆی باوی نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولار ھەیە، ھەروەک ئەوانە کە زگماک یان نادیارن و [سی ئەی دی ئەی ئێس ئای ئێل] دەگرنەوە، خوێنبەر ئاوسان، ئانگیۆپاتھیی ئامیلۆید، شێواندنی ئارتەریۆڤەنۆوس، لوولەو توی کاریی خوێنبەر. زۆری ئەم نەخۆشیانە دەتوانن ئاسیمپتۆماتیک بن ھەتا ڕووداوێکی تیژ، وەکو جەڵتەیێک، ڕوو دەدات. نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولار ھەروەھا ئێستا دەتوانن کەمتر بەشێوەیەکی گشتی لەگەڵ سەرئێشە یان گرتن، گرتنی سامان. ھەریەکی ئەم نەخۆشیانە دەتوانن خڵەفانی بۆڕی خوێن بن بە ھۆی بەھۆی زیانی تەسکبوونەوەی بۆڕی خوێن بۆ مێشک.
نیشانە
وێنۆک|249x249پیکسڵ نیشانە باوترین نمایشی نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولار جەڵتەیێکی تیژە، کە بەخەیاڵدا دێت کاتێک خوێن مێشک دەستەبەر دەکات دەسازێرێت. نیشانەی جەڵتە عادەتەن خێرایە لە دەست پێ کردن، و لەوانەیە بێھێزیی یەک لای ڕوو بگرێتەوە یان لەش، سڕی لەسەر یەک لای ڕوو یان لەش، نەتوانین تا یان بەرھەم بھێنێت لە قسە تێ بگات، گۆڕانی خەون، و زەحمەتیی ھاوسەنگی. جەڵتەی ھێمەراگیک دەتوانن پێشکەش بکەن لەگەڵێک زۆر توند، کتوپر سەرئێشە پەیوەندیدار لەگەڵ ڕشانەوە، ڕەق بوون مل، و بەئاگاییی کەم بووەوە. نیشانە دەگۆڕن پشت بەستن بە لەسەر شوێن و قەبارەی ڕووبەری بەشداربوونی جەڵتەکە. پەنمیان، یان دەئاوسێن، ی مێشک لەوانەیە ڕوو بدات کە فشاری ئینترەکرێینیەل زیاد دەکات و لەوانەیە ھەرنیاتیۆنی مێشک بێت بە ھۆی.
جەڵتەیێک لەوانەیە بێھۆشێکی سەنگین و ناسروشتی بەھۆی نەخۆشی و ھتد یان مردن بێت بە ھۆی ئەگەر ئەو ڕووبەری سەرەکیی مێشک بەشداری بکات. نیشانەی دیکەی نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولار ژانەسەر دەگرێتەوە، گرتن، گرتنی سامان، فێ لێھاتن، یان دابەزینی زانینی. لەگەڵ ئەوەشدا، نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولار لەوانەیە ئەندیتێکتید بڕوات بۆ چەندین ساڵ ھەتا جەڵتەیێکی تیژ ڕوو دەدات. سەرەرای ئەوەش، نەخۆش لەگەڵ ھەندێک دەگمەن نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولاری زگماک لەوانەیە دەست پێ بکەن کە ئەم نیشانانەن ھەبێت لە منداڵیەتی.
ھۆ
ھۆ زگماک نەخۆشیی زگماک حالەتی پزیشکین کە ئێستان لە لەدایک بوون کە لەوانەیە پەیوەندیدار بێت لەگەڵ یان بەش دەبات بەناو جین. نموونەی نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولاری زگماک شێواندنی ئارتەریۆڤەنۆوس دەگرنەوە، قالبی گەرمینال خوێنڕێژی کردن، و [سی ئەی دی ئەی ئێس ئای ئێل] (ئارتەریۆپاتھیی ئاوتۆسۆمال-زاڵی پەیوەندی بە مێشکەوە ھەیە لەگەڵ ینفارکتسی سوبکۆرتیکال و [لەوکۆیەنسپھالۆپاتھی]). شێواندنی ئارتەریۆڤەنۆوس تێکدەئاڵێتی نائاساییی کەشتیی خوێنن. عادەتەن، جێگەیێکی مویڕەگ خوێنبەر لە خوێنھێنەرانەوە جیا دەکاتەوە، کە خوێنھێنەرەکان لێوەکە بڵندتر فشاری خوێن دەپارێزێت کە ڕوو دەدەن لە خوێنبەر. لە شێواندنی ئارتەریۆڤەنۆوس، خوێنبەر ڕاستەوخۆ بە دەبەسترێنەوە بۆ خوێنھێنەر، کە مەترسیەکەی پچڕان دڕان فتقی ژەھراوی زیاد دەکات و خوێنڕێژی کردن.
شێواندنی ئارتەریۆڤەنۆوس لە مێشکێکی ھەیە ٢–٤٪ ھەڵی پچڕان دڕان فتق ھەر ساڵێک. لەگەڵ ئەوەشدا، زۆر شێواندنی ئارتەریۆڤەنۆوس بەرچاو نەکەوتوو دەڕۆن و ئاسیمپتۆماتیکن بەدرێژایی تەمەنی کەسێک. خوێنڕێژی کردنێکی قالبی گەرمینال خوێنی بەردەبێت بۆ مێشکی ساوای ناکام بوویانە ھۆی لەلایەن پچڕان دڕان فتقەکەی کەشتیی خوێنی ڕیزاڵە لوک لە نێو قالبی گەرمینالی ساوای ناکام. قالبی گەرمینالێک زۆر [ڤاسکولاریزەد] ڕووبەرە لە نێو پەیدانەبوویی مێشک ساوایێک لێوە کە خانەی مێشک، ھەروەک نەورۆنس و خانەی گلیال، دەست پێکردن. ساوا پەڕی ئەوپەڕی مەترسین بۆ قالبی گەرمینال ھەمۆررھاگەس کاتێک ئەوان پێش وەختە لەدایکبوون، لەپێش ٣٢ ھەفتە. فشارەکان خستیانە ڕوو لەدوای لەدایک بوون، لەگەڵ کەشتیی خوێنی ڕیزاڵە لوک، مەترسیی خوێنڕێژی کردن زیاد بکە. نیشانە و نیشانە بێھێزیی بێ ھێز دەگرنەوە، گرتن، گرتنی سامان، نائاسایی باری وەستان، یان ھەناسەی ڕیزپەڕ.[سی ئەی دی ئەی ئێس ئای ئێل] ناڕێکیێکی بەش دەباتە بوویە ھۆی لەلایەن بازدان لەکە (لەچاکی وخراپی شتێک) ی ٣ جین کەوتە لەسەر کرۆمۆسۆم-ھەڵگری لێوەشاوی -تایبەتمەندی میراتی لەناوەکی خانەی لەشدا ١٩. ەکە (لەچاکی وخراپی شتێک) ی ٣ جین کۆد دەکات بۆ پرۆتینێکی ترانسمەمبرانە کەی کار دەکات ناسراو نیە.
پەیدای کرد نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولار پەیدایان کرد ئەوانەن کە بەدەست دەھێنرێن بەدرێژایی ژیانی کەسێک کە لەوانەیە دەکرێت پێشگیری بکرێ بێت لەلایەن کۆنترۆل کردن ھۆی مەترسی. ڕێژەکەی زۆر بوونی نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولار ھەروەکێک تەمەنی تاکە کەس. ھۆی نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولار پەیدایان کرد ڕەق بوونی دەماری خوێن دەگرنەوە، بەربەستی ریگای دەمار، خوێنبەر ئاوسان، و توی کاریی خوێنبەر. ڕەق بوونی دەماری خوێنە بە ھۆی تەسک کردنەوەی کەشتیی خوێن و کەمتر پەرفوسیۆن بۆ مێشک، و ئەو ھەروەھا مەترسیی خوێن مەییو (نەخۆشی) زیاد دەکات، یان قەپات بوونێکی خوێنبەرێک، لە نێو مێشک. سەرەکی ھۆی مەترسیی مۆدیفیابلە بۆ ڕەق بوونی دەماری خوێن دەگرێتەوە: بەرزی پەستانی خوێن · جگەرە کێشان · قەڵەوی · شەکرە
نادیار نەخۆشیی نادیار ئەوانەن کە بەلەخۆوەیی ڕوو دەدەن بەبێیێک ھۆ دەزانن. [مۆیامۆیا] نموونەیێکی ناڕێکیێکی سرەبرۆڤاسکولاری نادیارە کە ئەنجام لە تەسک کردنەوە و ئەکلووجەنی کەشتیی خوێنی ئینترەکرێینیەل. باوترین نمایش جەڵتە یان ھێرشی تەسکبوونەوەی بۆڕی خوێنی کاتیە، بەڵام دابەزینی زانینی لە نێو منداڵ لەوانەیە ھەروەھا نیشانەیێکی پێشکەش کردن بن. نەخۆشیەکە لەوانەیە دەست پێ بکات تا نیشانە نیشان بدات دەست پێ دەکات لە ھەرزەکاری، بەڵام ھەندێکێت ھەبێت نیشانە لەوانە نییە ھەتا ھەراشی. چارەسەر چارەسەر بۆ نەخۆشیی سرەبرۆڤاسکولار لەوانەیە دەرمان بگرێتەوە، گۆڕانی شێوازی ژیان و/یان نەشتەرگەری، پشت بەستن بە لەسەر ھۆ.
نموونەی دەرمانن: ئانتیپلاتەلەتس (ئەسپرین، [کلۆپیدۆگرەل]) تھینەرسی خوێن (ھیپارین، وارفارین)
ئانتیھیپەرتەنسیڤەس (ئینھیبەتەی زیرەک، بلۆکەی بێتا)
پۆل:کاردیۆلۆژی
کەسایەتیی خەیاڵی
کەسایەتیی خەیاڵی واتە ھەر کەسێک لە کارێک لە بەرھەمی خەیاڵدا دەربکەوێت. «بە شێوەیەکی ڕێکتر» واتە ھەر کەسێک یان بوونەوەرێک لە جیھانێک لە بەرھەمھێنانی نووسەرێک دەربکەوێت. ھەروەھا کەسایەتییە خەیاڵییەکان تەنھا مرۆڤ ناگرێتەوە، بەڵکو ھەروەھا: ئاژەڵەکان، و بوونەوەرە ئاسمانییەکان، و خواوەندەکان، ئامێرەکانیش دەگرێتەوە، ھەروەھا بوونەوەر یان کەسایەتیی میتۆلۆژیایی لەخۆ دەگرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان پۆل:خەیاڵ پۆل:دراما پۆل:چیرۆکگێڕی
ئەفریقای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
ئەفریقای باشوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦ بوو کە لە ١ تا ١٦ی ئابی ١٩٣٦ لە بەرلین لە ئەڵمانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
کۆ شو-چین
کۆ شو-چین (بە چینی: لەدایکبووی ٤ی ئەیلوولی ١٩٦٧) خانمەکتەرێکی تایوانییە بەھۆی کارەکانی پاڵێورا بۆ ٥٦مین خەڵاتی گۆڵدن ھۆرس بۆ باشترین خانمەکتەر
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تایوانی لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی تایوانی لە فیلم پۆل:خانمەکتەرانی تایوانی لە تەلەڤیزیۆن
کاتیا وینتەر
کاتیا وینتەر لە دایکبووی ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٣، ئەکتەرێکی سویدییە. وینتەر لە شاری ستۆکھۆڵمی پایتەختی سوید لەدایک بووە. دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی، ڕووی لە لەندەن کرد بۆ ئەوەی لە قوتابخانەیەکی شانۆیی بخوێنێت. لە سەرەتای ساڵانی ٢٠١٠دا ڕووی لە شاری لۆس ئەنجلۆس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا کردووە.
لە ساڵی ٢٠١٣ وینتەر ھاوسەرگیری لەگەڵ مۆسیقژەن جێسی گلیک کرد. لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٥ جیابوونەوە،
لە ساڵی ٢٠٢٠ لەگەڵ خۆشەویستە بەریتانییەکەیدا ڕوویان لە سوید کردووەتەوە. ئەوان لە لادێکان نیشتەجێن کە چەند کاتژمێرێک لە باکووری ستۆکھۆڵمەوە دوورن.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣
مێژووی پاکستان
وێنۆک مێژووی وڵاتی پاکستان دەگەرێتەوە بۆ ٤٠٠٠–٢٥٠٠ساڵ پێش زاین ئەم وڵاتە پێشتر بەشێک بووە لە وڵاتی ھیند بەڵام دوای لە ساڵی ١٩٤٧ لێک جیابووتەوە سەربەخۆی خۆی ڕاگەیاند ئەم وڵاتە لە سەدەی شەشەمی پێش زاین فارسەکان حکومڕانیان تێداکردووە دوای ئەوانیش ئەسکەندەری مەزن دوای ئەسکەندەری مەکدۆنی ساسانیەکان کە ئەمەش وای کرد ناوچەکانی لێک جیاببنەوە لە سەدەی یەکەم و دووەمی زاینی لە باکووری پاکستان ئیمپڕاتۆرییەتی کۆزانای لێ دامەزرا کە ئەمانەش لە ناوەڕاستی ئاسیاوە ھاتوون. لە ساڵی ٧١٢ لەگەڵ فتوحاتی ئیسلامی لە ناوچەکانی بالوشیستان و سند بووە ھۆی ئەوەی ناوچەیە بکەن لە ساڵی ١٢٠٦ سەڵتەنەی دەلھی دامەزرا بە درێژای ناوچەکانی باکووری ڕۆژئاوای پاکستان بەرەو ناوچەی ھەرێمی باکووری ھیندی لە سەدەی شانزەم ئاینی سینج پەرەی سەند لە ھەرێمی بنجان. لەسەدەی ھەڤدەھەم شاری لاھوری پایتەختی ئیمپراتۆرییەتی مەگۆل بوو کە لە بنەڕەتدا دەگەڕانەوە سەر ئیسلامە ھیندی و تورکی و فارسەکان ساڵی ١٧٥٧ بەریتانیا ھێزی دەسەڵاتدار بوو لەو ھەرێمە دوای سەرکەوتنی سەربازی لەلایەن لورد کلایف، لە ساڵی ١٨٤٣ بەریتانییەکان ھەڵسان بە لکاندنی ھەرێمی سندوتجیاب بە ئیمپڕاتۆرییەتی ھیندی بەریتانی و لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەم دەستکرا بە پرۆژەی ئاوەڕۆی کشتوکاڵی گەورە لە بەنجایی ڕۆژاوا و کەندی باکور و زێی ئەندەنوس لەتەک دانیشتوانەکان لە ڕۆژھەڵات بەبەرھەم ھێنانی گەنم و لۆکە وێنۆک|نەخشەی شوێنە مێژوویەکانی پاکستان وێنۆک|تابلۆیەکی شوێنەواری کە مێژووەکەی دەگەرێتەوە ٢٣٥٠بۆ ٢٠٠٠ ساڵ پێش زاین
مێژووی پاکستان لە سەدەی بیست
پاکستان کە ئەوکات بەشێک بوو لە ھیند لە ژێردەسەڵاتی بەریتانییەکان مانەوە ساڵی ١٩٠٦ پارتی ئیسلامی دامەزرا لە ماوەی جەنگی جیھانی دووەم پشتیوانی بەریتانییەکان بوون ئەمەش کاریگەری ھەبوو لەوەی پشتیوانی بەریتانیا بەدەست بھێنن بۆ خۆیان ساڵی ١٩٤٧ پاکستان سەربەخۆیی خۆی بە جیابوونەوە لە ھیند ڕاگەیاند دواتر لە ساڵی ١٩٥٦ سەربەخۆی تەواوەتی ڕاگەیاند و سیستەمی وڵاتیان کرد بە کۆماری ساڵی ١٩٥٨ ژەنەڕاڵ محمد ئەیووب خان ئەبوو دەسەڵاتی سەربازی لەسەر پاکستان ڕاگەیاند، ساڵی ١٩٦٠ بە سەرۆک کۆمار ھەڵبژێردرا پاشان لە ساڵی ١٩٦٥ دووبارە ھەڵبژێردرایەوە بەلام لەھەمان ساڵ شەڕی نێوان ھیند و پاکستان لەسەر سنور دەستی پێکرد لە کشمیر ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی دەست لەکاربکێشێتەوە ژەنەڕاڵ یحیی خان دەسەڵاتی گرتە دەست و یاسای عورفی ڕاگەیاند ئەمەش بووە ھۆی ئاژاوە و خۆپیشاندان و ڕێپێوان لە وڵاتدا شەڕی ناوخۆیی و جیابوونەوەی بەنگلادیش لە ساڵی ١٩٧٠ ھەڵبژاردن ئەنجام درا پارتی ئاینی ئیسلام زۆرینەی دەنگەکانیان بەدەست ھێنا لە پاکستانی ڕۆژھەڵات ئەو پارتەی کە داوای ئەتۆنۆمی دەکرد بە سەرۆکایەتی موجیب ڕەحمان بەڵام لە پاکستانی ڕۆژاوا زۆرینەی دەنگەکان بۆ پارتی گەلی پاکستان بوو ئەمەش بووە ھۆی دورست بوونی شەڕ لە نێوان ئەم دووبەشەی وڵات بەڵام لەگەل ئەوانەش یحی خان کۆمەڵەی نیشتیمانی یاخود پەرلەمان کۆنگرەی بەستا، دانیشتوانی ڕۆژھەڵاتی پاکستان خۆیان بەبێ بەش دەزانی بەرامبەر بە زۆرینەی دەسەڵاتی پاکستانی ڕۆژاوا کە دەسەڵاتیان بەسەر ھەموو دام و دەزگاکانی دەوڵەت زاڵ بووکە ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی موجیب ڕەحمان باج و دەرامەتی ھەرێمەکەی ڕاگرت و نەیدا بە دەسەڵاتی ڕۆژاوا ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی دەسەڵاتی ناوەندی ڕۆژاوا ھێزی سەبازی بنێرێت بەمەش شەر لە نێوان ئەم دوو ھەرێمە ڕوویدا ١٦ ملوێن کەس لە ئەنجامی ئەم شەڕە ئاوارەی سنوورەکان و ھیند بوون ئەمەش وای لە وڵاتی ھیندستان کرد ھێز بنێرێتە سەریان کە لە ئەنجامدا بەرەی ڕۆژھەڵاتی پاکستان خۆی بەدەستەوە دا و بەرەی ڕۆژئاواش ئاگربەستی ڕاگەیاند ئەم شەرە ناوخۆیییە وای کرد ھەرێمی پاکستانی ڕۆژاوا جیابوونەوەیان لە پاکستان ڕاگەیاند و ناویان لە خۆیان نا بەنگلادیش بە سەرۆکایەتی شێخ موجیب لەلایەن ھیندیستانەوە پشگیری دەکران. دوای ئەوەی زولفەقار علی بۆتو بووە سەرۆک کۆماری پاکستان دانی بە بەنگلادیش وەک وڵات نا ھەروەھا لەگەڵ ولاتی ھیندستان ڕێکەوتننامەی ئاشتی مۆرکرد بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانیان لەسەر سنوور و چارەسەرکردنی کێشەکانی دیکەشیان بەم شێوەیە لە ساڵی ١٩٧٦ پەیوەندی دیپلۆماسی لە نێوانیان دەستی پێکرد. لە ساڵی ١٩٧٧ زیاد ئەلحەق بە ھێزی سوپا و کودەتا دەسەلاتی گرتە دەست لە سالێ ١٩٧٩ زیاتر لە سێ ملوێن ئەفغانی ئاوارەی پاکستان بوون بەھۆی داگیرکردنی ئەفغانستان لەلایەن یەکێتی سۆڤیەتی پێشوو لە ساڵی ١٩٨٨ یەکیک لە گرینگترین ساڵەکانی پاکستان بوو ئەوەش بەھۆی ئەوەی بۆ یەکەم جار ژنێک بووە سەرۆک وەزیر ئەویش بێنەزیر بوتۆ کچی زولفەقار بۆتو بوو لە سەردەمی ئەم دا پاکستان لە ڕووی سیاسی و ئابوورییەوە کۆمەڵیک گۆرانکاری زۆری تێدا ڕوویدا بەڵام لە ھێرشێکدا لە ساڵی ٢٠٠٧ تیرۆرکرا
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتەکانی ئاسیا پۆل:مێژووی پاکستان
پێنج زنجیرەی فەرمانڕەوایی و دە شانشینەکە
پێنج زنجیرەی فەرمانڕەوایی و دە شانشینەکە (  لە ٩٠٧ تا ٩٧٩ ی زاینی) سەردەمێکی فەرمانڕەوایەتی بوو سەدەی دەیەمی زاینی لەم سەردەما شانشینەکان یەک لە دوای یەک بەسەر یەکتر سەردەکەوتن و کۆتایان بە فەرمانڕەوایەتی یەکتر و گەورەکردنی شانشینەکەی خۆیان دەکرد لەم سەردەمەدا چەندین ویلایەت دامەزرا و رووخێنرا کە سەردەمێکی جەنگی بوو لە مێژووی دێرینی چین ساتی ململانێی دەسەڵاتی نێوان شانشینەکان و زنجیرە فەرماڕەوایەتییەکان بوو بە شێوەیەکی مێژوویی ئەم سەردەمە جەنگیە دوایی ڕووخانی ئیمپراتۆریەتی تانگ لە ٩٠٧ی زاینی دەستی پێکردووە. وە دواتر و دوای ئەوەی زنجیرە فەرمانڕەوایی سۆنگ دادەمەزرێ لەلایەن ژەنەڕال ژاۆ ئیمپراتۆر تایزوی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ ھەنگاو بە ھەنگاو بە ماوەی نۆزدە ساڵ تەواوی شانشینەکانی چین یەکدەخاتەوە و دەیخاتە ژێر ئیمپراتۆریەتی سۆنگ و بەمەش سەردەمەکە کۆتایی دێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ململانێکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:جوگرافیای چین پۆل:سەردەمە مێژووییەکان پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی ١٠یەم لە چین پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١٠یەم لە چین پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین پۆل:پێنج زنجیرەی فەرمانڕەوایی و دە شانشینەکە پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین
ژۆوی دواتر
وێنۆک|نەخشەی دواین فەرمانڕەوایەتی لە ژۆو دواین ژۆو (بە چینی سادەکراو:后周 چینی دێرین:後周 شێوازی خوێندنەوە:ھۆو ژاۆ) کۆتا زنجیرە فەرمانڕەوایی بوو کە کۆنتڕۆلی زۆربەی خاکی باکووری چینی کردبوو لە سەردەمی پێنج زنجیرەی فەرمانڕەوایی و دە شانشینەکە کە سەردەمەکە لە ٩٠٧وە بە کەوتنی تانگ دەستی پێکرد و لە دامەزراندنی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ کۆتایی ھات.
سەرچاوەکان
=بەستەرە دەرەکییەکان =
پۆل:پێنج زنجیرەی فەرمانڕەوایی و دە شانشینەکە پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی ١٠یەم لە چین پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١٠یەم لە چین پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین
چین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
چین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
شاژن داوجەری ژۆو
ژاو جی (؛ نزیکەی ٢٨٠–٢٢٨ پ. ز) ھاوسەری شا ژوانشیانگی چین و دایکی چین شی ھوانگی یەکەم ئیمپراتۆری چین بوو. دوای ھاوسەرگیرییەکەی بە خاتوو ژاو ناسراو و لە دوای مەرگی ھاوسەرەکەی بە شاژن داوجەر ناسرا.
سەرچاوەکان
پۆل:چین شی ھوانگ پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ٣ی پێش زایین پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٢٨٠ی پ.ز پۆل:مردووانی ٢٢٨ پۆل:چین (ویلایەت)
دیانانت
دیانانت شارەوانییەکە لە پارێزگای نامور لە بەلجیکا بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٧ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٣،١٤٣ خەملێنراوە.
کانی کرمانج
کانی کرمانج گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی کرمانج لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دارئیمام و لە باشوور لەگەڵ گوندی حەسار و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باخەھەنارە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خوڕخوڕەی سەروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئۆلدنبورگ
ئۆلدنبورگ شارۆچکەیەکە لە باکووری وڵاتی ئەڵمانیا؛ دەکەوێتە ویلایەتی ساکسۆنیای خواروو بە دووریی ٣٠ کیلۆمەتر لە شاری برێمن. ڕێژەی دانیشتوانی لە ساڵی ٢٠١٩دا زیاتر لە ١٦٨ ھەزار کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی ساکسۆنیای خواروو پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا
مالومە
مالومە گوندێکە، کەوتووەتەناحیەی گاپیڵۆن، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مالومە لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەورەدێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی چۆخماخ و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی گەڕەدێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی یاخسەمەر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئێف ئێچ ٢٠٠٤
وێنۆک|گەڕەستێرۆچکەی ئێف ئێچ ٢٠٠٤
FH2004 (بە ئینگلیزی:2004 FH) گەڕستێرۆچکەیەکی نزیکی هەسارەی زەوییە، ئەو گەڕستێرۆچکەیە ئاشکرا کرا لە ١٥ ئازاری ٢٠٠٤، ئەو دۆزینەوەیەش لەلایەن ناوەندی لێنکۆڵن بۆ گەڕان بە دوای گەڕەستێرەکانی نزیک زەوی دۆزرایەوە کە یەکەیەکی سەر بە ناسا و هێزی سەربازی ئەمەریکایە وە تاقیگەی لێنکۆڵن سەر بە زانکۆیی ئەنستیتۆی تەکنۆلۆژیی ماساچووسیتس
ئەو گەڕەستێرۆچکەیە نزیکی ٣٠ مەترە، یەکێکە لە ٤ گەورەترین گەڕەستێرۆچکەکانی نزیک هەسارەکەمان
سەرچاوە
پۆل:گەردوون پۆل:ئەو شتە ئەستێرەوانیانەی لە ٢٠٠٤ دۆزراونەتەوە
ئەفریقای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
ئەفریقای باشوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
لێشاوی وەستاو
p^{*}لێشاوی وەستاو بریتیە لە پەستانی هێزی لێشاو.تیژاییەکەی کە "وەستاو" یاخود "سنوردار" دەکرێت بریتیە لە دەرپەڕینی شلە.
لێشاوی وەستاو بریتیە لە سنوری جوڵەی شل پەیوەست دەبێ لەگەڵ کاریگەری بۆڕی ڤینچوری.کاتێک کە لێشاوی شل لە ژێر پەستان و پلەی گەرمی دیاریکراو بێت دەربازی دەبێت لە پەستان(وەکو دەوری گەروو-نۆزلی پەلهاوێشتوو یاخود دەمەوانە لە بۆڕی) بۆ ناو پەستانێکی کەمتری ژینگە دەرپەڕینی شلەکە زیاد دەکات. لە سەرەتا مەرجە کەمتر لە خێرایی دەنگ پێچەوانەی ڕێڕەوی ئاو بێت،بارستاییەکە پارێزگاری دەکات لە بنەمایە داواکراوەکە بۆ دەرپەڕینی زیاتری شلەکە وەکو لێشاوێک بەناو بچوکترین ناوچەی بەشی پەڕینەوە.لە هەمان کاتدا کاریگەری بۆری ڤینچوری دەبێتە هۆی پەستانی جێگیر، وە سەبارەت بە چڕی،کەمدەکات لەکاتی پەستاندا.لێشاوی وەستاو بریتییە لە مەرجێکی سنوردار کە لێشاوی بارستایی زیاد نابێت لەگەڵ کەمکردنێکی قووڵتر لە پەستانی ژینگەی بەرەو خوار.بۆ ڕۆیشتنی بەرەو خوار بە جێگیری پەستان و پلەی گەرمی.
بۆ شلە چونیەکەکان،خاڵی فیزیایی کاتێک گیربون رودەدات بۆ گەرمی نەگۆڕ،کاتێک تاودان دەگاتە کۆتای لە شەپۆلی دەنگی؛وەکو ،ڕێژەی نێوان خێرای تەنێک و خێرای دەنگ لە لێشاودا،بارستایی لێشاو دەتوانرێ پۆلێن بکرێ .لە ١ زیادی کردبوو تەنها بە زیادکردنی چڕی هاتنەخوارەوەی ئاو وە لە خاڵی وەستان.
لێشاوی وەستاو بۆ گازەکان بەسودە لە زۆربەی کاروبارە ئەندازیارییەکان لەبەرئەوەی بارستای لێشاو بە سەربەخۆ پۆلێن دەکرێت لە پەستانی هاتنە خوارەوەی ئاو،وە تەنها  پشت دەبەستێت بە پلەی گەرمی و پەستان و لە ئێستاوە پشت بە چڕی گازەکان دەبەستێت لە ئاڕاستەی ڕۆیشتنی پێچەوانەی ڕێڕەوی ئاو.لە ژێر مەرجەکانی رێگریکردن،دەمەوانەکان وە کونی قاپەکان دەتوانرێ بەکاربهێنرێ بۆ بەرهەمهێنانی بارستای لێشاوی دیاریکراو.
لێشاوی وەستاو لە شلەکاندا
ئەگەر پێکهاتەکە شل بو، جۆرێکی جیاواز لە مەرجی سنوردارکردن(ئەویش وەکو چەمکی لێشاو ناسراوە)رودەدات کاتێک کاریگەری بۆڕی ڤینچوری بە بریکاری ئیش دەکات لەسەر لێشاوی شل هۆکارەکانی کەمبوونی پەستانی شل دوای ئەوە بەستنەوەی بە خوارەوە کە لە پەستانی هەڵمی شل لە باوترین پلەی گەرمی شل.لەم خاڵەدا،بەشێکی کەمی شلەکە دەبێتە ڕوناکی ناو بڵقەکان لە هەڵم وە پاشان دەکەوێتە بڵقەکان وە هۆکاری بوونی بۆشاییە.بۆشایی بریتییە ژاوەژاوێکی زۆر وە دەکرێ بەش بەش بکرێ بۆ پارچەی تیژ کە دەتوانێ بەهۆی جوڵە دەمەوانەکان تێکبشکێنێ،بۆڕیەکان وە ئامێرە پەیوەستەکان.لە ڕاستیدا،ڕێگە دەگرێت لە دروستبوونی بڵقە هەڵمییەکان قدەغەی فشار دەکات لە هەر زیادبوونێکی زۆرتر.
بارستایی فشاری گشتی بۆ گاز لە کاتی ڕێگریکردن
فشارکردنی هەموو گازەکان لە سەرچاوەیەکی پەستانی بەرزەوە دەچێت بۆ سەرچاوەیەکی پەستانی نزم.لێرەدا زۆر سەرچاوە هەیە کە دەدوێن دەربارەی چەمکی لێشاو،وەکو گۆڕانی پارچەی خڕ لە نۆزڵی دی لاڤال یاخود فشار لەناو دەمی قاپ.لێرەدا گرینگترین بەش ئەو شوێنەیە کە تاودانی ڕێگریکردنەکە هەژمار دەکات:لەو شوێنەی کە لێوەی هاتووە یاخود ئەو شوێنەی کە بۆی دەچێ لە نۆزڵ یاخود لە دەمەکەی.تێبینی خێراییەکەی دەکرێ لە ڕێگری کردن بە بەردەوامی لە بەرزترین دەمی یاخود لە نۆزڵ وە ئەو خێراییە زۆربەی کات کەمترە لە خێرایی لە هەوادا.
ڕوویەکی تری گرینگ ئەوەیە خێرایی راستەقینە لە شوێنی بنچینەیی شلەکە.لەبەرئەوە، تێکڕای ڕێگریکردنی ڕاستەقینەی فشار،کاتێک فراوان دەبێت بۆ پەستان بە هەمان ئاراستە،ئەنجامی فشار زۆر بە وردی پۆلێن دەکرێ.بەم شێوەیە،تەشەنەکردنی گشتی کاتێک خوێنراوە لە ئاڕاستەکەی پێویستە ئاگاداری ئەم ڕاستیە بین.کاتێک خێرای ڕێگریکردنە دەگاتە تێکڕای فشاری بارستایی لە ئاستێکی بەرزەوە بۆ نزمتر،هێشتا دەتوانێ زیاد بکات ئەگەر پەستان لە ئاستە بەرزەکە زیاد بکات.لەگەڵ ئەوەشدا،ئەم بەهایەی کە خێرایی وەستێنراو هەیەتی پارێزگاری دەکات لە تێکڕای قەبارەی ڕاستەقینەی فشار(تێکڕای ڕاستەقینەی فشاری گاز،وە خێرای)بەبێ ڕەچاوکردنی هەمان شت لە پەستانی ئاستی نزم،بە مەرجەی فشاری وەستێنراو باو دەبێ.
ڕێگریکردن لە گۆڕان لە بەشی فشاری بازنەی
گریمان ڕەفتاری گازی نمونەیی،باری جێگیری فشاری وەستێنراو ڕودەدات کاتێک پەستانی ئاستێکی نزم کەمدەکات نرخی ناڕێکp^{*}.نرخی ناڕێک دەتوانرێ هەژمێر بکرێ لەڕێگەی هاوکێشەی تێکڕای پەستان بە بێ دووری ناڕێک
کاتێک \gamma بریتییە لە ڕێژەی توانای گەرمی c_p/c_v لە گاز وە کاتێکp_0 بریتییە لە (وەستان)ی گشتی پەستانی ئاستی نزم.
بۆ هەوا لەگەڵ ڕێژەی توانای گەرمی ،پاشان ؛گازەکانی تر \gammaیان هەیە لە مەودای1.09(بۆ نمونە بیوتان)1.67(گازە تاکەکان)،ڕێژەی پەستانی گازە ناڕێکەکان جیاوازە لە مەودای ،کە ئەمەش ئەوە دەگەیەنێ،بە پشت بەستن بە گازەکان،چەمکی فشار بەزۆری ڕودەدات کاتێک پەستانی نەگۆڕی ئاستی نزمی دڵۆپەکان کەم دەکات وە لە0.487 بۆ0.587 جار لە پەستانی تەواو لە سەرچاوەی دەفرێکی جێگیر.
کاتێک خێرایی گاز دەوەستێ،هاوکێشە بۆ ڕێژەی فشاری بارستایی بریتییە لە:
ڕێژەی بارستایی فشار یەکەم جار بەندە لەسەر ناوچ ەی کونی بازنەیAلە بۆڕی نۆزڵدا وە پەستان P ،وە بە ڕێژەیەکی کەم بەندە لەسەر پلەی گەرمیT.ئەم ڕێژەیە هەموو کاتێک بەند نییە لەسەر پەستان.هەموو دەستەواژەکانی تر بە جێگیری تەنها بەندن لەسەر ئەو مادەیەی کە لەژێر فشاردایە.هەرچەندە خێرایی گاز دەگاتە زۆرترین بڕی و دەوەستێت،ڕێژەی بارستایی فشار ناوەستێ.ڕێژەی بارستایی فشار هێشتا دەکرێ زیادبکات ئەگەر پەستان زیاد بکات وە دەبێتە هۆی زیاد بوونی چڕی گاز لەناو کونەکەی.
نرخەکەی دەکرێ هەژمار بکرێ بە بەکارهێنانی ئەم دەربڕینەی خوارەوە:
لە سەرەوەی هاوکێشەکە ڕێژەی بارستایی فشاری باری جێگیر هەژمار دەکرێ بۆ پلەی گەرمی و پەستان لە سەرچاوەی پەستان.
ئەگەر گازەکە بەڕەڵا بێت ل دەفرێکی داخراوی پەستان بەرز،پەستانە جێگیرەکەی سەرەوەی هاوکێشەکە لەوانەیە بەکاربێت بۆ دۆزینەوەی تێکڕای بارستایی فشار بە نزیکەیی.دوای ئەوە،ڕێژەی بارستایی فشار کەم دەکات لەماوەی بەتاڵکردنەوە وەکو سەرچاوەیەکی دەفری بەتاڵ وە پەستان لە دەفرەکە کەم دەکات.هەژماکردنی ڕێژەی بارستایی فشار بەرامبەر کات لەوەتەی دەستی بە بەتاڵکردن کردووە زۆر ئاڵۆز بووە بەڵام زۆر وردتر بووە.ئەم دوو جۆرە ڕونکردنەوەیە بەسە بۆ هەڵسوکەوتکردن وەکو ئەم هەژمارکردن و بەراوردکردنانە لە ڕێگەی ئینتەرنێت.
ئەدەبیاتە تەکنیکیکان لەوانەیە زۆر سەرت لێبشێوێنن لەبەرئەوەی زۆربەی لێکۆڵەران شکست دەهێنن لە ڕونکردنەوەی جگە لەوانەی کە یاسای جێگیری جیهانی R بەکاردەهێنن کە جێبەجێ دەبێ لەسەر هەموو گازە نموونەییەکان یاخود یاسای جێگیری گازRsبەکاربهێنن کە تەنها لەسەر گازە تاکە دیاریکراوەکان جێبەجێ دەبێت.پەیوەندی نێوان دوو نەگۆڕەکە Rs = R / M کاتێک Mبریتییە کێشی گەردی گازەکان.
کاریگەری گازە ڕاستەقینەکان
ئەگەر حاڵەتەکە پێچەوانە بوو ئەوا گازەکە ناتوانێ وەکو نموونەیی ڕەفتار بکات،هیچ هاوکێشەیەک نییە کە ئەوەندە نزیک بێت بۆ هەڵسەنگاندنی ڕێژەی بارستایی فشار.لە بری ئەمە،پێویستە فراوانی گازەکە هەژمار بکرێت بە گەڕانەوە بۆ خشەی گازە ڕاستەقینە تایبەتمەندەکان،ئەو شوێنەیە کە بڵاو بونەوەکە شوێن داگیر دەکات لە پلەیەکی گەرمی جێگیردا.[ پێویستی بە بەڵگەیە]
کەمترین ڕێژەی پەستانی ویستراو بۆ ڕودانی فشار
کەمترین ڕێژەی پەستانی ویستراو بۆ ئەوەی بوەستێ(کاتێک هەندێک گازی نمونەیی بە هەوادا دەچن)لە خشتەی ١دا.ئەم ڕێژەیەی کە وەردەگیرێت بە بنچینەیی بەکاردەهێنرێت کە وەستانی فشار ڕوودەدات پەستانی پێچەوانەیی لەگەڵ پەستانی ڕاستەوانەیی یەکسان یان گەورەتر بێت لە،کاتێک بریتی بێت لە ڕێژەی گەرمی دیاریکراو ی گاز.کەمترین ڕێژەی پەستان لەوانەیە وای تێبگەین کە بریتییە لە ڕێژەی نێوان پەستانی پێچەوانەیی و پەستانی ناوەوەی نۆزڵ کاتێک گاز لە بۆڕیەکانی گەروی هاتوو چۆ دەکات لە هێڵکاری١؛ئەگەر پەستانی پێچەوانەیی \gammaزۆر کەم بکات بەراوردی دەکەین بە پەستانی ڕاستەوانەیی،خێرایی فشار ڕونادات لە گەرووی.یەکسان یان تێبینییەکان:
p u,تێکڕای پەستانی گازی پێچەوانەی
چاکبوونەوەی پەستان لەگەڵ ڤێنچووری نۆزڵ
ئەو فشارەی بەهۆی بۆڕی ڤینچوری نۆزڵ بەدەست دەهێنرێت زۆر کەمترە پەستانی پێچەوانەیی.بۆیە،ڕێژەی پەستان بریتییە لە بەراوردکردنی پەستانی ڕاستەوانە و پەستانی نۆزڵ.بۆیە،پەستانی ناو ڤینچوری دەتوانێ بگاتە هێڵکاری١ لەگەڵ کەمترین ڕێژەی ڕاستەوانە بۆ پێچەوانە.
مەرجەکانی بۆشایی
لە حاڵەتی پەستانی هەوای پێچەوانەیی لە پەستانی بەرگە هەوا و مەرجەکانی بۆشایی بە پێچەوانەی دەمیلەکە،هەردووک خێرایی هەواو ڕێژەی بارستایی فشار سنوردار دەبن یاخود دەوەستن کاتێک خێرایی دەنگ دەگاتە ناو دەمیلەکە.
شێوەی فشار
شێوەی١ لێشاو نیشان دەدات لەناو نۆزڵدا کاتێک بە تەواوی کەمترە لە خێرای دەنگ(واتە،نۆزڵەکە نەوەستاوە).خێرایی لێشاو زیاد دەکات لە ژووردا و نزیک دەبێتەوە بەرەو گەرووی ،ئەو شوێنەی کە تێیدا دەگاتە ئەوپەڕی (کەمتر لە خێرایی دەنگ) بریتییە لە گەرووی.پاشان فشارەکە هێواش دەبێتەوە بە درێژایی بەشە جیاوازەکان پاشان دەردەچێت بۆ دەوروبەری لە ڕێگەی ئەگزۆزەوە بەبێ بوونی دەنگ.کەمبوونی پەستانی دواوە،لەم حاڵەتەدا،زۆربونی خێرای فشار لە هەموو شوێنێکی نۆزڵدا.
کاتێک پەستانی دواوە،قوڕقوشم(bp)،تەواو کەم دەکات،خێرایی فشار لە گەرووی وەکو هێڵکاری١،وەکو لە شێوەی١دا.شێوازی فشارەکە بەتەواوەتی وەکو فشاری ژێر خێرای دەنگە،جگە لەوەی خێرایی فشار لە گەروویدا دەگاتە هێڵکاری١.فشار لەناو نۆزڵدا وەستاوە هەتا ئەو کاتەی زۆرترین کەمکردنەوە لە پەستانی دواوەی ناتوانێ ئەو خاڵەی لە M=1 بجوڵێنێ بۆ دوور لە گەرووی.لەگەڵ ئەوەشدا،شێوازی فشارەکە دەگۆڕێت لە بەشە هەمە چەشنەکان بە درێژایی پەستانی دواوەی کەم دەکات.
کاتێک قوڕقوشم (pb)ی پێویست کەم دەکات ئەوا فشار دەوەستێ.بە پێچيەوانەی فشار بەبێ خێرایی دەنگ،تاودانی خێرای دەنگی فشار دەڕوات بەرەو دوور لە گەرووی. ئەم ناوچەیە دەوەستێت لە تاودان لە سەروتر لە خێرایی دەنگ بەهۆی شەپۆلێکی ڕاچڵەکینی ئاسایی .شەپۆلی ڕاچڵەکین هێواش بوونەوەیەک بەرهەمدێنێت وەکو ئامادەکارییەک بۆ لێشاو بۆ خێرابوونی خێرایی دەنگ.ئینجا ئەو لێشاوە هێواش دەبێتەوە بە درێژایی بەشە هەمەچەشنەکانی تر وە گزۆزی لار وەک خێرایی دەنگی فڕۆکەی جێت.لەم سیستەمەدا،ئەگەر نرخی پەستانی دواوە کەم یان زیاد بکەین جارێکی تر ئەوا شەپۆلی ڕاچڵەکین دوور دەخەینەوە لە (زیادبوونی درێژی خێرایی دەنگی فشار لە بەشە جیاوازەکان پێش شەپۆلی ڕاچڵەکین)لە گەروو.
ئەگەر قوڕقوشم(pb) بە تەواوەتی کەمی کرد،شەپۆلی ڕاچڵەکین لە نۆزڵدا دەنیشێت لە کاتی دەرچوندا(شێوەی ١د).چاوەڕوانی بۆ ناوچەیەکی زۆر درێژ لە خێرایی(بە درێژای نۆزڵ)خێرایی لێشاو دەگاتە ئەوپەڕی پێش ئەوەی ڕاچڵەکینی ڕوبەڕوو ڕوبدات.لەگەڵ ئەوەشدا،لێشاوی ڕاچڵەکین لە فڕۆکەکەیدا بێ دەنگە.
کەمکردنەوەی پەستان جارێکی تر هۆکارە بۆ پێچکردنەوەی ڕاچڵەکین بۆ ناو فڕۆکەکە(شێوەی١ت)،وە شێوازێکی ئاڵۆز لە ڕاچڵەکین و پەرچ دانەوە بەرەو سەرەوەی فڕۆکەکە کە بە تێکەڵ لێشاوی بێ دەنگ و لێشاوی سەرووی دەنگی بەشداری دەکات،یاخود(ئەگەر پەستانی دواوە بە تەواوەتی کەمی کرد)تەنها لێشاوی سەروی دەنگی.لەبەر ئەوەی ڕاچڵەکین درێژە ناکێشێ بۆ لێشاو لە نزیک دیوارەکانی نۆزڵدا،لێشاوەکە پێچ دەکاتەوە لە ناوەوە وەکو ئەوەی بڕواتە کۆتایی و فڕۆکەیەکی بچوکی هەمیشەیی بەرهەمبهێنێت.ئەمە ئاماژە بەوە دەکات کە دووبارە درێژە بە لێشاوەکە دەدات لەم حاڵەتەدا پەستان لە نۆزڵدا دەچێتە دەرەوە کەمترە لەوەی کە لە دەوروبەریدا هەیە(پەستانی دواوە)-وەکو.پەستان لە نۆزڵدا زیاتر فراوان دەبێت.
زۆر دابەزینی پەستانی دواوە دەبێتە هۆی گۆڕان و لاوازبوونی شێوازی شەپۆل لە فڕۆکەکەیدا.سەرەنجام پەستانی دواوە زۆر لاواز دەبێت کەواتە ئێستا یەکسانە بەو پەستانەی کە لە نۆزڵدا دەردەچێت.لەم حاڵەتەدا،شەپۆلەکان هەموویان بەجارێک تەواو دەبن(شێوەی ١ف)،وە فڕۆکەکە یەکگرتوانە خێراتر دەبێ لە دەنگ.لەم بارودۆخەدا،لەوەتەی بەبەردەوامی پەسند کراوە،ئاماژە دەکات وەکو 'حاڵەتێکی دیزایین'.
سەرچاوەکان
پۆل:ئایرۆدینامیک
ئەفریقای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
ئەفریقای باشوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
فانکشنی گاما
وێنۆک|چەپ|325px وێنۆک|چەپ|[[نرخی ڕەها|نرخی ڕەهای فانکشنی گاما لە ڕووتەختی ئاوێتەدا]] لە بیرکاریدا فانکشنی گاما ، بە گشتاندنی فانکشنی فاکتۆریێل دەوترێت. ئەم فانکشنە لە کۆمەڵەی ژمارە سروشتییەکان بۆ ژمارە ڕاستەقینەکان و ژمارە ئاوێتەکان پێناسە دەکرێت. پێناسەی ئەم فانکشنە بۆ ژمارەیەکی ئاوێتە کە بەشە ڕاستەقینەکەی ئەرێنییە بەم شێوەیە:
بۆ ھەر ژمارەیەکی سروشتی وەکوو z ئەم ھاوکێشە پاسادانە
ھەروەھا ئەم ھاوکێشە دەسەلمێنرێت:
پێناسەکانی تر
ئۆیلەر و وایرشتراس دوو لێکدانی ناکۆتای خوارەوەیان بەدەست ھێنا کە دوو پێناسەی ترن بۆ ئەم فانکشنە:
لێرەدا نەگۆڕی ئۆیلەر-ماسکرونی ناو نراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
چین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
چین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
کەمتەران
کەمتەران گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شۆن پاتریک فلانێری
سین پاتریک فلانێری (بە ئینگلیزی: Sean Patrick Flanery) لەدایکبووی ١١ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٥ ئەکتەر و نووسەر و ھونەرمەندی جەنگی ئەمریکییە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥ پۆل:زیندووان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
ناحیەی مەیدان
ناحیەی مەیدان یەکێکە لە پێنج ناحیەی قەزای خانەقین لە ئیدارەی گەرمیان لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی مەیدانە. ژمارەی دانیشتووانی ناحیەی مەیدان لە ساڵی ٢٠٢٠دا (٨٬٣٨٥)کەسە.
ناحیەی مەیدان یەکێکە لە ناوچە ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق، دوای ڕاپەڕین ئەم ناحیەیە و گوندەکانی ئازادکران، لە ڕووی کارگێڕییەوە سەر بە قەزای خانەقینە لە پارێزگای دیالە، بەڵام دەکەوێتە ژێر دەسەڵاتی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان لە بەرئەوە خراوەتە سەر پارێزگای سلێمانی لە ئیدارەی ڕاپەڕین.
ناو
ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شاردێی مەیدانە.
وشەی مەیدان لە زمانی کوردیدا چەند واتایەک دەبەخشێت.
جوگرافیا
ناحیەی مەیدان ھاوسنوورە لەگەڵ:
ڕووبەر
ڕووبەری ئەم ناحیەیە (٥٧٧کم٢)یە لە (٢٫٨٦٪) پارێزگای سلێمانی پێکدەھێنێت و (١٤٫٩٪) قەزای خانەقین پێکدەھێنێت.
لەسەردەمی ئینگلیز و پاشایەتییدا(١٩١٨ - ١٩٥٨)
لەدوای نەمانی دەسەڵاتی عوسمانیەکان و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێ، دوای واژۆکردنی پڕۆتۆکۆلێک لە نێوان بەریتانیا و عێراقدا، ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق لە (١١/تەممووزی/١٩٢٣)دا بڕیاری لکاندنی سلێمانی بە عێراقەوە درا، ئەم بڕیارەش لە ساڵی دوایدا جێبەجێکرا بە ناردنی(٥) ئەندام وەکو نوێنەری لیواکە لە ئەنجوومەنی دامەزراندنی عێراقدا(المجلیس التأسیس العراقی)، دواتر لە کاتی لێکۆڵینەوەی تایبەت بە ناکۆکی نیوان عێراق - تورکیا لە سەر دواڕۆژی ویلایەتی مووسڵ، کۆمەڵەی گەلان لە شوباتی ١٩٢٥ز دا لیژنەی خۆی ڕەوانەی ئەم ویلایەتە کرد، بە کۆتایی ھاتنی ئەم کێشەیە ئیتر سلێمانی بووە بەشێک لە دەوڵەتی عێراق،
حکوومەتی تازە پێکھێنراوی عێراق ھەستا بەڕێکخستنەوەی یەکە کارگێڕییەکان، ئەم پرۆسەیە ھاوشێوەی سەردەمی پێشووی خۆی بە جیاوازییەکی کەمەوە بەڕێوەچوو.
لە سەردەمی کۆماریدا (١٩٥٨ - ١٩٩٠)دا
ئەم سەردەمە بە نەمانی دەسەڵاتی پادشایی و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێیە، ئەم سەردەمە پڕە لە گۆڕانکاری سیاسی، حکومی عەبدولکەریم قاسم (٥) ساڵ، نەتەوە پەرستەکان بە سەرکردایەتی عەبدولسەلام عارف، دواتر براکەی عەبدولڕەحمان عارف (٥) ساڵ، دەسەڵاتی بەعسییەکان لە دوو قۆناغدا، ئەحمەد حەسەن بەکر (١٩٦٨ - ١٩٧٩) و سەددام حوسێن (١٩٧٩ - ٢٠٠٣)، دەسەڵاتی سەددام لەسەر پارێزگای سلێمانی تا ساڵی ١٩٩١ بوو. کاریگەری ئەم فرە دەسەڵاتە و دەستتێوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە سیاسەتی عێراق، لەسەر گۆڕاکارییە کارگێڕییەکان بە زەقی دەردەکەوێت، زۆربەی زۆری ئەو گۆڕانکارییانە سیاسی بوو، ئامانجی لە ناوبردنی بزوتنەوەی سیاسی کوردستان بوو، وە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە ستراتیژییەکان بوو، بەتایبەت ئەوانەی دەوڵەمەند بوون بە سامانە سروشتییەکان.
ناحیەی مەیدان لەم ماوەیەدا بە جێگیری مایەوە و گۆڕانکاری بەسەردا نەھات تاوەکو شاڵاوی ئەنفال و خاپوورکردنی گوندەکانی باشووری کوردستان، بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٢١) لە ١١\٦\١٩٨٧دا ناحیەی مەیدان ھەڵوەشێنرایەوە و گشت کەرتەکانی بەسترانەوە بە ناحیەی ناوەندی قەزای خانەقین.
* لە ماوەی ساڵانی(١٩٩١ - ١٩٩٢)دا:
لەم ماوەیەدا پارێزگای سلێمانی و پارێزگای ھەولێر و پارێزگای دھۆک لە لایەن بەرەی کوردستانیەوە بە ڕێوەدەبرا، کە لەسەر ھەمان سیستەمی یەکە کارگێڕییەکانی ساڵی ١٩٨٩ بەڕیوەدەبرا، لەبەرئەوەی گوندەکان تازە ئاوەدان دەکرانەوە، ھەروەھا لەڕووی کارگێڕییەوە ھەرێمی کوردستان دروست نەببوو تاوەکو لەساڵی ١٩٩٢ پەرلەمانی کوردستان پێکھێنرا. ئینجا یەکە کارگێڕییەکان دروستکرانەوە.
مورموری
مورموری شارێکە و ناوەندی بەشی کەڵات، لە شارستانی ئاودانانی پارێزگای ئیلامی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە. بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٦، ژمارەی دانیشتووانی ٣،٤٩١ کەس لە ٦٨٤ بنەماڵەدا بوون.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی پارێزگای ئیلام پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئاودانان
ناحیەی مەیدان
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان پۆل:خانەقین
ژودین
ژودین شارەوانییەکە لە والۆنیا دەکەوێتە پارێزگای نامور لە بەلجیکا، لەوەتەی ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦ ڕێژەی دانیشتووانی شارەوانییەکە بە ٤،٤٠٥ خەملێنراوە، و ڕووبەری ١٥١،٥٦ کیلۆمەتر دووجا.
ئیفریستن
ئیفریستن یەکێکە لە گەڕەکە گەورەکانی شاری ئۆلدنبورگی وڵاتی ئەڵمانیا. ژمارەی دانیشتوانەکەی زیاتر لە ٢٥٬٠٠٠ کەسە.
نیک وێکسلەر (ئەکتەر)
ساموێل نیکۆلاس وێکسلێر (لەدایکبووی ٣ی ئەیلوولی ١٩٧٨) ئەکتەرێکی ئەمریکییە. وێکسلەر لە شاری ئەلبوکێرکی ویلایەتی نیو مەکسیکۆ لەدایکبووە. کاتێک تەمەنی ١٤ ساڵ بوو، برا گەورەکەی کە تەمەنی ٢٤ ساڵ بوو، بەھۆی شێرپەنجەوە گیانی لەدەستدا. دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی ڕووی لە ھۆلیوود کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
ئەباوۆجی
ئەباوۆجی (لەدایکبووی ٨٧٢ تا ٦ ی ئەیلولی ٩٢٦ ی زاینی)  وەک ئیمپراتۆر تایزوی ئیمپراتۆریەتی لیاوۆ ناسراوە سەرکردەیەکی خیتانی و دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتی لیاوۆ بوو (ماوەی ئیمپراتۆریەت: لە ٩٠٧ تا ٩٢٦ ی زاینی)
ژیان
ئەباوۆجی لە ٨٧٢ ی زاینی لە باشووری مەنگۆلیا لە دایکبووە لەمناڵیدا کاتێکی سەختی تێپەراندووە، باپیرەی لەناوبرا لەکاتی جەنگی نێوان ھۆزەکانی ئەوساتی مەنگۆلیا، و مامی ڕایکرد، دواتر داپیرەی پاراستی و حەشاریدا لەھەر مەترسییەکی ھۆزەکانی ئەوسا دواتر لە ٢٧ ی شوباتی ٩٠٧ بووبە خانی خیتانەکان و دواتر و لە ساڵی ٩١٦ وەک ئیمپراتۆر چووە سەر تەختی شاھانە ئەباوۆجی بەرپرسیاربوو لە یەکخستنەوەی تەواوی ناوەوەی مەنگۆلیا و باکوری چین و باشووری مەنچووریا دواتر ئیمپراتۆریەتی خیتان بووبە بووبە بە ئیمپراتۆریەتی لیاوۆ لە ساڵی ٩٤٢ ی زاینی، و وەک ئیمپراتۆری ئیمپراتۆریەتی لیاوۆ ناسێنرا.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٩٢٦ پۆل:لەدایکبووانی ٨٧٢ پۆل:ئیمپراتۆرەکان ئیمپراتۆریەتی لیاوۆ پۆل:فەرمانڕەوا چینیەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:فەرمانڕەواکانی ئاسیا لە سەدەی ١٠یەم پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
ژۆو یون
ژۆو یون (بە چینی: لەدایکبووی ١٧ی ئەیلوولی ١٩٧٨) خانمەکتەرێکی چینیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:خانمەکتەرانی وێنژۆو پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی ناوەندی ئەکادیمیای دراما پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە چین پۆل:خانمەکتەرانی چین لە تەلەڤیزیۆن
ماڵی کورد
ماڵی کورد یان ماڵی ئاسف وەزیری یەکێکە لە بینا سەرەنجڕاکێش و مێژووییەکانی شاری سنە کە لە سەردەمی سەفەوی بنیات نراوە و ھەندێک بەش و پێکھاتەی تری لە سەردەمی قاجاڕ و پەھلەوی پێ زیاد کراوە.
کورتەمێژوو
بنیاتنانی کۆشکەکە بەسەر چوار ماوەدا دابەش دەبێت، یەکەم بەشی باکووری کۆشکەکە، وەکوو ھۆڵی بۆنەکان و ژوورەکان و ڕاڕەوەکانی ھەردوولا و بەشێک لە فەزای بەشی خۆرھەڵات، دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی سەفەوییەکان. ماوەی دووەمی پێکھێنانی کۆشکی ئاسف دەگەڕێتەوە بۆ نیوەی یەکەمی سەردەمی قاجاڕیەوە، لەم ماوەیەدا لایەنەکانی ڕۆژھەڵات و ڕۆژئاوای حەوشەی دەرەوە و حەمامی کۆشکەکە دروست کران. ماوەی سێیەم کە دروستکردنی بۆشاییەکانی ناوەوە و ئاوەدانکردنەوەی بەشی ڕۆژئاوای ھۆڵی بۆنەکان دەگرێتەوە، دەگەڕێتەوە بۆ ساڵەکانی ١٩٣٣ تا ١٩٣٧. ماوەی چوارەمی پێکھێنانی کۆشکی ئاسف لە ساڵەکانی ١٩٩٩ تا ٢٠٠٣ یە کە بریتییە لە نۆژەنکردنەوەی ھەموو بەشەکانی کۆشکەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:باڵەخانە کۆنەکانی سنە پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کوردستان پۆل:سنە
مێوڵاکە
مێوڵاکە گوندێکە، کەوتووەتەناحیەی گاپیڵۆن، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مێوڵاکە لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی گاپیڵۆن و لە باشوور لەگەڵ گوندی قادراوا و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی سینگر و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چۆخماخ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
خینگانی مەزن
سنووری خینگانی مەزن یان دا ھینگان (چینی سادەکراو: 大兴安岭، چینی دێرین: 大興安嶺، شێوازی خوێندنەوە:دا سینگان لینگ) چیایەکی ١٢٠٠ کیلۆمەترییە کە دەکەوێتە ناوەوەی مەنگۆلیا لە ناوچەی باکووری ڕۆژھەڵاتی چین
سەرچاوەکان
پۆل:سیانبێی پۆل:زنجیرەچیاکانی چین
ئانتۆن زیلینگەر
ئەنتۆن زایلینگەر (Anton Zeilinger; لەدایکبووی ٢٠ی ئایاری ١٩٤٥) فیزیازانێکی کوانتەمی نەمسایییە و خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە لە فیزیا لە ساڵی ٢٠٢٢ بەھاوبەشی لەگەڵ ئەلاین ئەسپێکتی فەرەنسی و جۆن کلۆسەری ئەمریکی لە بەرامبەر «تاقیکاری لەسەر فۆتۆنی ئاڵۆز، سەلماندنی نایەکسانییەکانی بێڵ و پێشڕەویکردنی زانستی زانیاریی کوانتەم».
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:ئەندامە بیانییەکانی ئەکادیمیایی ڕووسی بۆ زانست پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست پۆل:نیشانی فەرماندە سوارچاکە ناوازەکانی کۆماری فیدڕالی ئەڵمانیا پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆلێژی مێرتن، ئۆکسفۆرد پۆل:فیزیکزانانی نەمسایی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥ پۆل:Webarchive template wayback links پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زانست و ھونەری سربیا
بیژەن ئەرژەن
بیژەن ئەرژەن (لەدایکبووی ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٦٩ لە کرماشان - ) شاعیر و گۆرانینووس و نووسەری کوردی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە کە بە دوو زمانی کوردی و فارسی شیعر و چیرۆک دەنووسێت. ئەو بۆ یەکەم جار شێوازێکی نوێ لە غەزەڵ بەدیھێنا کە ناوی «ئەوپەرغەزەڵ»ی لەسەری دانا. لە بیژەن ئەرژەن وەکوو یەکێک لە بەناوبانگترین شاعیرانی چوارینەبێژی ئێستاکەی زمانی فارسی ناو دەبرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی کرماشان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩ پۆل:شاعیرە کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شاعیرەکانی کوردیی باشووری پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:نووسەرانی کوردیی باشووری