cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ناوچەی ٥١
بیردۆزە جیاکان و بوونەوەری ئاسمانی
لە ساڵی پەنجاکاندا ئەمریکا ھەستا بە درستکردنی فڕۆکەی تارمای u-2 ھەم بۆ ھێرشبردن وە ھەم بۆ بەرگری کرد بەکار دەھات وە بەجۆرێک دروستکرا وە کوو وابێت لەسەدەی ٢١ دا دروستکرابێت، وە لاەناو ناوچەی ٥١ گەورەترین فڕۆکەخانەی سەرڕووی زەوی ھەیە کەسیش نازانێت کەی دروستکراوە ھەموو جۆرە فڕۆکەیەکی تایبەت بە ئەمریکا ئەتوانێت لێیبنیشێتەوە بێ ئەوەی تووشی ھەچ چاوەڕوانیەک و ئاستەنگێک ببێت بەڵام تەنھا ئەو فڕۆکانەی ئارمی ناوچەی ٥١ یان پێوەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
یۆھان ڤوڵفگانگ فۆن گۆتە
لە ٢٨ ئۆغۆستسی ساڵی ١٧٤٩ لە شاری فرانکفۆرتی ئەڵمانیا لەدایک بووە، دایک وباوکی دەوڵەمەندبوون و حەزیان کردووە کوڕەکەیان زانسان زان بێت و ببێتە خاوەن پلەی بەرز لە دەوڵەتدا، ھەر بۆیە پلەکانی خوێندنی بەسەرکەوتوویی بڕیوە و زانکۆی حقوقی تەواوکردووە.
گۆتە تەنھا شاعیرێکی ئاسایی نەبووە و بیروبۆچون و بیرۆکەکانی لەڕێگای قەسیدە شیعریەکانێوە بنووسێت بەڵکو ھەموو خوێندنەوەی بۆ ھەموو زانستەکان کردووە وەکو وەرزش و وێنەکێشان و شیعر و مۆسیقا و وێنەگرتن، ھەروەھا خوێندنەوەی بۆ ڕوەک کردووە و لەبواری پزیشکی و یاسا و سیاسەت و ئەندازیاریدا خوێندوێتی، سەرەڕای ئەمانەش بەیارمەتی باوکی جۆرەھا زمان فێربووە و زمانەکانی لاتینی و یۆنانی و ئیتاڵی و فەرەنسی و ئینگلیزی و عیبرییەی خوێندووە و لەپێناو زانیاریدا ھەوڵێکی زۆری داوە ھەر بۆیە شاعیرێکی بەتوانای لێدەرچووە.
گۆتە بەردەوام وەسفی زمانی عەرەبی کردووە و پێی وابووە کە ھیچ زمانێک ھێندەی عەرەبی گیان و ووشە پێکەونابەستێتەوە، ھەر بۆیە بەقوڵی شەریعەتی ئیسلامی خوێندووە و ئاشنایەتی لەگەڵ شیعر و چیرۆکە عەرەبیەکان پەیداکردووە و ھەندێک لەشاعیرە عەرەبەکان کاریگەریان بەسەریەوە ھەبووە و زۆر حەزی لە موعەلەقاتی عەرەبی بووە و لە ساڵی ١٧٨٣ وەریگێراوەتە سەر زمانی ئەڵمانی.
جێ پەنجەکانی گۆتە دیارن بەسەر ژیانی شیعری و ئەدەبی و فەلسەفەدا و تاکو ئێستاش میژووی ئەدەب باسی کارە نەمرەکانی دەکات و بەیەکێک لەسامانەکانی کتێبخانەی جیھانی دەژمێردرێت، دوای ئەوەی کتێبخانەی ئەڵمانیا و جیھانی بەژمارەیەکی زۆر لەبەرھەمەکانی دەوڵەمەند کرد و تاکو ئێستاش مێژوو بە یەکێک لە ئەدیبە مەزنەکان ناوی دەبات لە ٢٢ مارسی ساڵی ١٨٣٢ لە تەمەنی ٨٢ ساڵیدا ماڵئاوایی لەژیان کردووە.
پۆل:نووسەرانی ئاڵمانیی سەدەی ١٩یەم پۆل:شانۆنامەنووسانی سەدەی ١٩یەم پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ١٩یەم پۆل:شانۆنامەنووسانی ئاڵمانی پۆل:ڕۆماننووسانی ئاڵمانی پۆل:شاعیرانی سەدەی ١٩یەم پۆل:زانایانی ڕەنگ پۆل:فەیلەسووفانی ئاڵمانی پۆل:شاعیرانی ئاڵمانی پۆل:مردووانی ١٨٣٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٧٤٩ پۆل:یۆھان ڤوڵفگانگ فۆن گۆتێ پۆل:فەیلەسووفانی سروشتی
ویکیپیدیای گیلەکی
{{Infobox website }}
ویکی‌پدیای گیلەکی (بە گیلەکی: گيلکي ويکيپدياٰ) یەکێکە لە وەشانەکانی ویکیپیدیا کە بە زمانی گیلەکی دەنووسرێت، ویکیپیدیای گیلەکی وەک ویکیپیدیایەکانی تر ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادە و ھەمووان دەتوانن دەستکاری پەڕەکان بکەن بێجگە لە چەند پەڕەیەک کە تەنیا بەکارھێنەرە خاوەن ھەژمارەکان دەتوانن دەستکاری بکەن. ئەم ویکیپیدیایە لە ١٩ی ئابی ٢٠١١ بە زیاتر لە ٥٫٩٥٠ وتار لە ڕێزبەندیی ویکیپیدیاکاندا جێگەی ١٢٦می پێ بووە، بەڵام لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ لە جێگەی ١٤٩م بووە. لە شوباتی ٢٠١٦، ژمارەی وتارەکانی ویکیپیدیای گیلەکی لە ٦٫٠٠٠ تێپەڕبوو و لە ٢٨ی ئایاری ٢٠١٦ ١٥٠مین ویکیپیدیا ھاتەوە. لە ١٩ی ئابی ٢٠٢٠، ژمارەی وتارەکانی ویکیپیدیای گیلەکی بە ٦٫٠٢٥ گەیشت.
ویکیپیدیای گیلەکی ھەتا ئێستا ' ھەژماری بەکارھێنەرانی تێدا دروست کراون، ' بەڕێوەبەر و  وتاری ھەن.
ئەلیکساندر دووما (باوک)
230px|وێنۆک|چەپ|ئەلیکساندر دووما لە ساڵی [[١٨٥٥]] ئەلیکساندر دووما یان  ئەلیکساندر دوومای باوک (١٨٠٢–١٨٧٠) نووسەری سەدەی نۆزدەی فەڕەنسیە کە بە ھۆی نووسینیەکانی بەناوبانگە. کتێبەکانی بە زۆرتر لە سەد زمانی دنیا وەرگێڕدراون. وەک نوسینە مێژوییەکانی وەک "سێ تفەنگچی" و "کنت مونت کرسێو" کە هەردووکی لەماوەی دووساڵدا نوسیون. لە فەرەنسا بەهۆی زیندوو کردنەوەی رۆمانی مێژویی رێز لە "دوما" دەگرن، ئەمە لە کاتێکدایە کەهەمیشە توانستەکانی کووسینی ئەو جێگای مشتومڕ بوە. بەرهەمەکانی "دوما" بەخێرایی مێژوو و ئەفسانە ئاوێتەی بەکتری دەکات و هاوکات لەگەڵ ئەڵۆزی میلۆدرامەکەی زۆریش وەفاداری راستیە مێژوییەکان نییە.
ژیان
ئەلکساندەر دوما لە ئاوایی (ویلر کوترەی) فەرەنسا لەدایکبووە ، باپیری لە پیاوماقوڵانی فەرەنسە بوو کەلە ناوچەی "سانتۆ دۆمینگۆ" (بەشێک لە هائیتی ئێستا) دەژیا، لەکاتێکدا کە نەنکی (لەبەرەی دایکیەوە) "ماری کوزێت" لە ڕەش پێستەکانی ئەفریقی-کارائیبی بوو ، کەوەک کۆیلە ڕەوانەی ئەو ناوچەیە کرابوو. باوکی "دوما"ش لە جەنەڕاڵەکانی سوپای(ناپلیۆن) بوو کەلە نەمابووەو دوای مەرگی(باوکی) لە ساڵی ۱۸۰٦ هەژاری بەرۆکی بنەماڵەکەی گرت. "دوما" کە دەست و خەتێکی جوانی هەبوو، سەرتا لەنوسینگەیەکی (بەڵگەنامە فەرمیەکان)دا دەست بەکار بووە و دوای ئەوەی لەساڵی (۱۸۲۳) بۆ دۆزینەوەی پیشەیەکی نوێ ڕەوانەی پاریس بووە، لەنوسینگەی "دوک تۆرمینان" دامەزراوە. دواتر چەوەتە بواری شانۆ و نێوبانگێکی باشی بەدەست هێناوە. لە ساڵی ۱۸۲٤ لەگەڵ ژنێک بەناوی (ماری کاترین لابی) بونە خاونی منداڵێک و ناویان نا (ئەلیکساندەر دووما فیلز) کە بە (ئەلیکساندر دووما (کوڕ)) ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شانۆنامەنووسانی سەدەی ١٩یەم پۆل:شانۆنامەنووسانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەنتازیی فەڕەنسی پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ١٩یەم پۆل:مردووانی ١٨٧٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٠٢ پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان
ستیڤ وۆزنیاک
thumb|وێنەی ستیڤ وۆزنیاک ستیڤ وۆزنیاک ئەندازیاری کۆمپیوتەر و پڕۆگرام داڕێژەر لەدایکبووی ١١ی ئۆگەستی ساڵی ١٩٥٠ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لەدایک بووە ، ناوبراو یەکێکە لە دامەزرێنەرای کۆمپانیای ئەپڵ بەهاوبەشی لەگەڵ ستیڤ جۆبس و ڕۆناڵد واین ، وۆزنیاک ئەندازیاری کۆمپیوتەر و ئەندازیاری کارەبا و زانستی کۆمپیوتەری خوێندوە ، سەبارەت بەژیانی تایبەتیشی ناوبراو لەگەڵ چوار ئافرەت هاوسەرگیری کردووە لەوانە ئەلیس ڕۆبێرتسۆن (١٩٧٦تا١٩٨٠) جیا بوونەوە ئینجا ، کاندیس کلارک (١٩٨١تا١٩٨٧) ئینجا سۆزان مێلکرێن (١٩٩٠ تا ٢٠٠٤) وەلەکۆتایی لەساڵی ٢٠٠٨ تاوەکوو ئێستا لەگەڵ ژانێت هێل دەژی و خاوەنی سێ مناڵیشە. جگە لەناوەکەی خۆی ستیڤ وۆزنیاک بە وۆز یش ناسراوە ، سەرمایەشی لەساڵی ٢٠١١ ١٠٠ ملیۆن دۆلار بووە. لە کارەکانی ستیڤ وۆزنیاک دیزاینکردنی کۆمپیوتەری ئەپڵ یەکەم و دووەم ( Apple I و Apple II) کردووە.
بەستەر بۆ دەرەوە
پۆل:زیندووان پۆل:ئەندازیارانی ئەمریکی پۆل:داھێنەرانی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠ پۆل:وەرگرانی مێدالیای نەتەوەیی تەکنۆلۆژیا پۆل:مولحیدانی ئەمریکا پۆل:پڕۆگرامەرەکانی کۆمپیوتەر لە ئەمریکا
٨٢٤ (ژمارە)
٨٢٤ (هەشت سەد و بیست و چوار) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٨٢٣ و ٨٢٥.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٦١٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
نانۆ ڕیانتیارنۆ
نانۆ ریانتیارنۆ لەدایک بووی ٦ی جونی ساڵی ١٩٤٩ لەدایک بووە ، ناوبراو ئەکەتەر و دەرهێنەر و نووسەری شانۆ ی ناسراوە لە ئەندەنووسیا
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩
دانەوێڵە
دانەوێڵە تۆوێکی بچووکە و ڕەقە، وشکە و دەکرێت توێکڵدار یان  میوە یی بێت، یاخود ھیچیان نەبێت، دەڕوێنرێت و بۆ خواردنی مرۆڤ یان ئاژەڵ بەکار دەھێنرێت. دوو جۆری سەرەکی لە بەروبوومەکانی دانەوێڵە کە بازرگانییان پێوە دەکرێت، خەلە و پاقلەمەنییەکانن
دانەوێڵە و پاقلەمەنییەکان
دانەوێڵە و پاقلەمەنییەکان ھاوواتای گەنمۆکن کە لە بەروبوومی خێزانی چیمەنن. لە بواری کشتوکاڵی و بازرگانیدا، تۆو یان میوەی خێزانە ڕووەکییەکانی دیکە پێیان دەوترێت دانەوێڵە ئەگەر لە گەنمۆک بچێت. بۆ نموونە، پۆپنە وەک "تۆوی پۆپنە" دەفرۆشرێت، و بەروبوومەکانی پۆپنە دەکرێت "دانەوێڵەی تەواو" بن. شارستانیەتەکانی پێش-ئیسپانییەکانی زنجیرە چیاکانی ئەندێز، سیستەمی خۆراکییان لەسەر بنەمای دانەوێڵە ھەبوو، بەڵام لە بەرزاییە بڵندەکاندا ھیچ کام لە دانەوێڵەکان ناوکدار نەبوون. ھەر سێ دانەوێڵەی ڕەسەنی ئەندێز ( kaniwa, kiwicha, و quinoa ) ڕووەکی گەڵا فراوانن نەک ڕووەکی وەک گەنمەشامی، برنج و گەنم.
دانەوێڵەکان
هەموو دانەوێڵەکان سەر بە خێزانی گەنمن و جۆرێک لە کاربۆهیدراتیان تێدایە کە پێی دەوترێت نیشاستە.
پاقلەمەنییەکان
پاقلەمەنییەکان، بە بەراورد لەگەڵ خۆراکە ڕووەکییەکانی تر، پرۆتینی پتریان هەیە ; بۆ نموونە سۆیا ڕێژەی ٣٥% پرۆتینی تێدایە. وەک هەموو خۆراکە ڕووەکییەکانی تر، پاقلەمەنییەکانی کاربۆهیدرات و چەورییان تێدایە. پاقلەمەنییە باوەکان بریتین لە:
تۆوە ڕۆندارەکان
تۆوە ڕۆندارەکان ئەو بەرهەمانەن کە بە مەبەستی سەرەکی بەرهەمهێنانی ڕۆنی ڕووەکی دەچێنرێن. جگە لە دابینکردنی وزەی خۆراکی، ئەم ڕۆنانە کۆمەڵێک ترشی چەوری بنەڕەتییان تێدایە. هەروەها ڕۆنی ڕووەکی بۆ بەرهەمهێنانی سووتەمەنی و شتی وەک چەورکەر بەکاردەهێنرێت.
گرنگی مێژووییی دانەوێڵەکان
بەهۆی ئەوەی کە تۆوەکان بچووک و ڕەق و وشکن، دەکرێت بە ئاسانی هەڵبگیرێن، بپێورێن و بگوازرێنەوە لە چاو بەرهەمە خۆراکیەکانی تری وەک میوەی تازە و ڕەگ و ڕیشاڵەکان.
گەشەسەندنی کشتوکاڵی دانەوێڵە ڕێگەی خۆش کرد کەخۆراک بە ڕێژەیەکی زۆر بەرهەم بهێنرێت و هەڵبگیرێت، ئەمەش بووە هۆی دروستکردنی یەکەم شوێنی نیشتەجێبوونی کاتی و گەشەسەندنی کۆمەڵگا مرۆییە سەرەتاییەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:فندقی و تۆوە خۆراکییەکان
بەنژامەن زێئۆنێ
بەنژامەن زێئۆنێ نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩
بڕیارنامەی ١٠٩٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٩٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٧٢٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٦ پۆل:قوبرس لە ١٩٩٦
ئەلیکساندر دووما (کوڕ)
230px|وێنۆک|چەپ|ئەلیکساندر دووما لە ساڵانی کۆتایی ژیاندا ئەلیکساندر دووما یان ئەلیکساندر دوومای کوڕ (١٨٢٤ لە پاریس – ١٨٩٥ لە ئیڤلین) نووسەری فەڕەنسیە کە بە ھۆی نووسینی چیرۆکەوە بەناوبانگە. کوڕی ناشەرعی (بە کوردی: زۆڵ) ئەلیکساندر دوومای باوک بوو کە دواتر لە ساڵی ١٨٣١دا ئەوی بە کوڕی فەرمی خۆی قەبووڵ کرد.
٦١٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
تەلەفۆن
٢٥٠px|وێنۆک|چەپ|نمونەیەکی تەزد‏‏‏ە‏‏‏نگ تەلەفۆن (، لە بنەڕەتدا لە وشەیەکی یۆنانی داتاشراوە) ئامێرێکە کە بۆ گواستنەوەی دەنگ لەڕێگای تەزووەوە بەکاردێت، ئەم ئامێرە لە لایەن زانای بە ڕەگەز ئیتاڵی ئەنتۆنیۆ مێوچیەوە دروست کراوە ھەرچەندە زۆربەی خەڵک داھێنانی ئامێرەکە دەدەنە پاڵ زانا گراھام بێڵ.
مێژووی بنیاتنانی ئامێری دەنگگوێزەرەوە
زانستی دەنگ زانستێکی کۆنە و زاناو فەیلەسوفی یونانی (فیساگۆرس) لەسەر ئەم زانستە قسەی کردوە و توانیویەتی بۆ یەکەم جار یاسایەکی بیرکاری بۆ نۆتە و دەنگەکان دابنێ بە پێ ی لەرەلەرێکی دیاری کراو، گواستنەوەی دەنگ ھەتا سەدەی نۆزدەش بە ھچ شێوەیەک بیری لێنەکراوەتەوە بەڵکو بەھۆی ئامێری تەلەگرافەوە دەتوانرا نامەی شێوەی وێنەیی بە سیگناڵی پچر پچڕ بنێررێت و وەربگیرێت و بە پی ی ڕێساو یاسایەکی دیاری کراو لێک بدرێتەوە ئەمەش باشترین ھۆکاری گواستنەوەی پەیام بووە، لە ڕاستیدا ھاوسەردەم چەند زانایەک ھەوڵی جۆراوجۆریان داوە تا بتوانن ئەو بیرۆکەیە بگەیننە ئەنجام کە دەنگ بەھۆی وایەرەوە بگوازنەوە چونکە لەو کاتەدا کارەکە ئێجگار دژوار بووە لێرەدا دەتوانم ناوی چەندین زانا و کەسایەتی بھێنم کە بەشێوەی جیاواز ھەوڵیان داوە لەوبوارەدا تا زانای گەورەی ئەمریکی بە ڕەگەز بەریتانی (ئەلێکساندەر گراھام بێڵ) لە ساڵی (١٨٧٦) دا توانی ئامێرێک گەشە پێبدات کە گواستنەوەی دەنگی بەھۆی کارۆموگناتیسیەوە ڕێکدەخست ئەم بیرۆکەیە یەکەم جار بوو پێشنیار بکرێت و بە تەواوی گونجاو بوو لەگەڵ زانستی سەردەمدا لە کاتێکدا پێشتر (Electrical telegraph) ھەبوو  کە کاری گواستنەوەی سیگناڵی بەشێوەی وێنەیی بە ئەنجام دەگەیاند ئەم کە ئامێرەش لە لایەن زانای ئیسپانی (فانسیسکۆ سیلفا) لە ساڵی (١٨٠٤) گەشەی پێدرابوو بەڵام کارەبایی بوو دواتر و زانای ڕوسی (Paul Schilling) لە ساڵی (١٨٣٢) دا وای لە ئامێرەکە کردبوو کە گواستنەوەی سیگناڵ بەھۆی کارۆموگناتیسیەوە بێت، گراھام بێڵیش بیرۆکەی کارەکەی لەم ئامێرەیانەوە وەرگرتووە بەڵام نەک بۆ ناردنی سیگناڵی وێنەیی بەڵکو بۆناردنی دەنگ بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ بە بەکارھێنانی تەکنیکە کارۆموگناتیسیەکە، لە داھێنانە نوییەکەدا کە (Telephone) ە بە شێوەیەک سەرنج ڕاکێش و توانا بوو بە تەواوی تەلەگراف لەبیرکرا و تەلەفۆن شوێنی گرتەوە.
چۆنیەتی گواستنەوەی دەنگ لەنێو تەلەفۆندا
ئەو لەرەلەرەی دەنگ کە مرۆڤ دەتوانێت بیبیستێت یاخود دروستی بکات لە نێوان (٢٠٠ ھێرتز) بۆ (٤ کیلۆ ھێرتز) دایە ھەر بۆیە تەلەفۆن کە بنیات نرا کار لەسەر گواستنەوەی دەنگ دەکات لە نێوان (٣٠٠ ھێرتز بۆ ٣ کیلۆ ھێرتز) ھەتا بتوانێت بێ کێشە دەنگەکە بگوازێتەوە، ھەرچەندە تەواو نەتوانراوە ئامانجەکە بپێکێت بەڵام بەڕادەیەک نزیکە لە دەنگە بنەڕەتیەکە کە تا ئێستا نەبوەتە کێشە بۆ مرۆڤ، ئەگەر دەنگێک لەخوار یاخود لەسەرو ئەو لەرە لەرەوەبێت کە ئاماژەم پێداوە ئەوا پێ ی دەوترێت (out band signal) بێت مرۆڤیش ناتوانێت بەھۆی تەلەفۆنەوە ئەو دەنگانە بنێرێت یان ببیستێت، ھەربۆیە لە کاتی تەلەفۆن کردنیشدا کەمێک دەنگی قسەکەر دەگۆڕێت بەڵام تا ئێستا نەبوەتە کێشە بۆ مرۆڤ.
پێکھاتەکانی تەلەفۆن
ئامێری تەلەفۆن سادەترین ئامێرە کە لەھەر ماڵیکدا ھەبێت بەجۆریک تا ئێستا ئامێرێک دروست نەکراوە ھێندە سادەبێت و ھێندە بە توانابێت، پێکھاتەی ئامێرەکە تەنھا سێ بەش بووە لە سەرەتادا ئەویش وەرگر و نێرەر سویچێک دواتریش پەپکەیەکی ئاراستەکردنی بۆزیادکرا لە ئێستاشدا جگە لەو چوار بەشە سەرەکیە بەھۆی بەئەلیکترۆنی بوونەوە بەدەیان تایبەتمەندی تری بۆ زیاد کراوە کە بووەتە پێکھاتەی گرنگ لە ئامێرەکەدا، پێکھاتە سەرەکیەکانیش ئەمانەن:
یەکەم (Microphone): نێرەرێکی دەنگیە کە دەنگی قسەکەر دەگۆڕێت بۆ شەپۆلی کارۆموگناتیسی و پێکھاتەیەکی سادەی ھەیە کە تەنھا پێکدێت لە وردەی کاربۆنی لەناو پێکھاتەیەکدایە کە یەکێکە لەجەمسەرەکانی وایەرەکەیە و دەجوڵێت ھۆکاری جوڵەکەشی دەگەڕێتەوە بۆ ڕوبەرێکی تەنکی بزۆک بەھۆی دەنگەوە کە ناودەبرێت بە (Diaphragm) جەمسەری دووەمی وایەرەکەیە و کاتێک دەنگێک بەرەو ڕووی دێت دەنکە کاربۆنیەکان دەلەرێنێتەوە بەپێ ی بڕی دەنگەکە واتا بەرز و نزمی دەنگەکە و ئەو لەرەیەش دەبێتە زیاد کەم کردنی توانای ئۆمیە وە مامەڵەکردن لەگەڵ زیادکردن و کەم کردنی بڕی بەرگریەکەی ئەمەش وای لێ دەکات ووزەی تێپەڕ بوو زیاد و کەم بکات ئەم زیاد و کەم کردنەش بریتی دەبێت لە شەپۆلە دەنگیەکە. دووەم (Speaker): وەرگرێکی دەنگیە بەپیچەوانەی نێرەرەوە ئیش دەکات بەوەی ڕاستەوخۆ شەپۆلی کارۆموگناتیسی دەگۆڕێت بۆ دەنگی مرۆڤ واتا دەنگە نێراوەکە، ھاوشیوەی گوێ ی مرۆڤ تەبڵەیەکی ھەیە بەپێ ی دەنگ دەلەرێتەوە، پێکھاتەکەشی بریتیە لە ناواخنێکی موگناتیسی کە دوو ھەڵپێچراوی کانزایی بە پیچەوانەی یەکەوە لەخۆگرتووە کە ھەر یەکێکیان جەمسەرێکی وایەرەکەی پێوە پەیوەست کراوە کەلەبەرانبەریدا پێکھاتەیەک ھەیە پێ ی دەوترێت (Armature) کە لەکاتی پێ گەشتنی دەنگەکەدا تەشویش ناھێڵێت و کارێک دەکات دەنگەکە با پاکژی بگاتە گوێ لە ناویشدا ھەردوو وایەرەکە دراون لەیەک. سێیەم (Hook switch): سویچێکەش کە ڕێ بە دروستکردنی پەیوەندیەکە دەدات یاخود ڕای دەگرێت تەنھا بە بەرزکردنەوەی یاخود دانانەوەی ھاندەکە، جگە لەوەش بە بەرزکردنەوەی ھاندەکە ئەو زەنگە ئاگادارکردنەوەش دەبرێت کەلەھەموو ئامێرێکی تەلەفۆندا پەیوەستکراوە بە ھاندەکەوە، ئەم سویچەش پاش ماوەیەکی کەم لە داھێنانی تەلەفۆن لەلایەن زانای ھەنگاری (Tivadar Puskás) لە ساڵی ١٨٩٢ دا بۆی زیاد کرد و کردی بە دەروازەیەک بۆ چونە ناو تۆڕەکە یاخود پچڕاندنی تۆڕەکە. چوارەم (Frequency Generator): پێکھاتەیەکی بنەڕەتە لە تەلەفۆنداو بۆ کاری پەیوەست بوون لەسەرەتادا (Rotary) بوو کە بازنەیەکی پێوانەکراوە ژمارەکان بەسوڕاندنی ئەو بازنەیە داغڵ دەکرا و بۆ دەست نیشانکردن و ئاراستەکەردنی پەیوەندیەکە تەنھا ڕێگا بوو بەڵام ئێستا بوو بە (Button) دوگمەی ژمارەکان کە بۆردێکە کە لە دوگمە پێکھاتووە بۆ جیبەجێکردنی دەست نیشانکردنی لەرەلەرێک کە ئێمە بە داغڵکردنی ژمارەیەکی دیاری کراو جێ بەجێ ی دەکەین.
پێنجەم (Hybrid coil): سێ ھەڵپێچراون لەسەر سێ ناواخنی جیاواز کە کاریگەریەکی ئێجگار گەورەیان ھەیە لە ئامێری تەلەفۆندا بەوەی ڕێ دەدات بە بەکارھێنەر لەیەک کاتتدا قسەبکات و گوێشی لە قسە بێت واتا (Full duplex) ە، ئەم پێکھاتەیە ھەر بە بواری کارۆموگناتیسی کاردەکات و ھەردوو ھێڵی ھاتوو ڕۆشتووی تێدا کۆدەکرێتەوە و دەکەویتە نێوان وەرگر و نێرەرەوە، کاتێک ئەم پێکھاتەیە بوونی نەبێت ئەوا دەنگی قسەکەر ڕاستەوخۆ دەگەڕیتەوە بۆ گوێ ی خۆی ناھێلیت دەنگی بەرانبەر بگات پێت. شەشەم (Ringer): پێکھاتەیەکی ترە لە تەلەفۆندا کە لەڕاستیدا گرنگیەکی تایبەتی ھەیە بەڵام پێکھاتەیەکی سەرەکیش نیە ئەویش زەنگ لێدەرێکە کە بازنەیەکی کارەبایی سادەی ھەیەو بە تەزوێکی کەمی (AC) چالاک دەبێت لە کاتێکدا کە کەسێک ئەو ژمارەیەی تۆی داخڵ کردبێت بێگومان ژمارەکەش لەرەلەرێکە کە زەنگەکەی لەسەر چالاک دەبێت و بەھەڵگرتنی ھاندەکە کۆتایی دێت.
مێژووی تەلەفۆن
لە ساڵی (١٨٧٦)دا زانا (گراھام بێڵ) لە ئەمریکا داوای کرد ئەستۆپاکی داھێنانی پێ ببەخشرێت بەرامبەر ئەو ئامێرەی کە دایھێناوە و سەرەتا ناوی نابوو (Talking Telegraph) کەدواتر ناوەکەی گۆڕی بۆ تەلەفۆن، بێگومان ئەستۆپاکی وەرگرت و بوو بە خاوەنی ئەو داھێنانە و لە ساڵی (١٨٧٧) دا کۆمپانیایەکی دامەزراند بۆ ئەو بوارە بە ناوی (Bell Telephone Company) و سیستەمێکی پەڕەپێدا بە ناوی (Bell System) لەساڵی (١٨٨٩) دا بۆیەکەم جار تەلەفۆنی لەناوکۆشکی سپیدا جێگیرکرد و دواتر ھەموو ئەمریکا و بەشێک لە کەنەدای بەو سیستەمە پێکەوە گرێدا، کۆمپانیاکەی ئێستاش بە ناوی کۆمپانیای (AT&T) ناوبانگی دەرکردوەو گەورەترین کۆمپانیای گەیاندنە لە سەرتاسەری جیھاندا و تا ئێستا چەندین داھێنانی ناوازەی پێشکەش بەمرۆڤایەتی کردوە لە سەرەتای دەستبەکاربوونی کۆمپانیاکە تا ساڵی (١٩٧٠) سێ جۆری زۆر دیار و بەرچاوی لە تەلەفۆنی جێگیر دروستکردوە و پێکھاتەکانی تەلەفۆنەکەش بە پێ ی سەردەم گۆڕانکاری بەسەردا ھاتووە بەجۆریک لە ھەر جۆرێکیاندا زیاد لە داھێنەرێک بیرۆکەکەیان تێدا جێگا کردوەتەوە.
تەلەفۆن جۆری (Rotary dial)
پاش ئەوەی کۆمپانیاکان دەستیان کرد بە بەرھەم ھێنانی ئامێری تەلەفۆن لە ساڵی (١٩٣٠) بەدواوە جۆری یەکەم لە تەلەفۆن بەتەواوی وازیان لەبەرھەم ھێنانی ھێنا و ھەردوو پێکھاتەی (Speaker) و (Microphone) کران بە یەک و (Handset) دروستکرا و لەسەر سویچەکە دادەنراو بەرز دەکرایەوە کە بازنە بزۆکە پێوانەکراوەکەی (Rotary dial) لەسەر بوو بەم کارەش ئامێری تەلەفۆن بچوک کرایەوە، ئەم شێوە لە تەلەفۆن ماوەیەکی زۆری نەخایاند و بەھۆی گلەیی کردنی بەکارھێنەران لە بەکارھێنانی پەنجەیان و سوڕاندنی بازنە بزۆکەکە ئەوا تەکنیکی (Push-button) ھاتە کایەوە.
تەلەفۆنی جۆری (Push-button)
ئەم جۆرە لە تەلەفۆن لە ساڵی (١٩٦٣) بۆ یەکەم جار کۆمپانیای (AT&T) وە خرایە بەردەست بەکارھێنەران کیبۆردی تایبەتی (DTMF) بەکارھێنا کە کورتکراوەیەکە بۆ (Dual-tone multi-frequency signaling) و ستانداردێکی جیھانیە و لە سفر بۆ نۆ لەگەڵ دوو دوگمەی تردا (ئەستێرە و ھاش) بەشێوەیەکی ستاندارد جێگیرکراون و بە تەواوی بووە جێگای گرنگی پێدانی بەکارھێنەران بەھۆی ئاسانی لەبەکارھێنان و خێرایی لە جێبەجێکردندا سەرباری ئەوەی ژمارەکان ھەر یەکەیان پێناسەیەک بوو بۆ لەرەلەرێکی دیاری کراو، بەڵام لەم جۆرە تەلەفۆنەشدا شێوە کلاسیکیەکەی تەلەفۆنی (Rotary) ھەر وەک خۆی مایەوە لەگەڵ بەکارھێنانی ڕەنگە جۆربەجۆرەکان.
گۆڕانکاری نێوان نەوەی نوێی تەلەفۆن لەگەڵ نەوەی کۆنی تەلەفۆن
لە ڕۆژی یانزەی مانگی شەشی ساڵی (٢٠٠٢) دا کۆنگرێسی ئەمریکی بڕیاریدا شەرەفی داھێنانی تەلەفۆن ببەخشێتە کەسێکی بەڕەگەز ئیتاڵی بەناوی (ئەنتۆنیۆ میوچی) کە لە ساڵی (١٨٨٩) داو لە تەمەنی ھەشتاویەک ساڵیدا کۆچی دوایی کردوە، گوایا ئەم کەسە بە بەراورد بە (ئەلێکساندەر گراھام بێڵ) بیست ساڵ پێشتر ئەم داھێنانەی کردوە بەڵام بەھۆی کەم دەرامەتیەوە نەیتوانیوە بیخاتە بەرچاو.
سەرچاوەکان
پۆل:تەلەفۆن پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:داھێنانە کەنەدییەکان پۆل:داھێنانە ئیتالییەکان پۆل:داھێنانە سکۆتلاندییەکان پۆل:ناساندنەکانی ١٨٧٦ پۆل:داھێنانە ئاڵمانییەکان پۆل:مشتومڕی دۆزینەوە و داهێنانەکان پۆل:ئامێرەکانی پەیوەندی کردن پۆل:داهێنانەکانی سەدەی نۆزدەهەم پۆل:ئامێری ناوماڵ پۆل:ئامێرەکانی نووسینگە پۆل:داھێنانەکانی سەدەی نۆزدەھەم پۆل:مشتومڕی دۆزینەوە و داھێنانەکان
٨٢٥ (ژمارە)
٨٢٥ (هەشت سەد و بیست و پێنج) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٨٢٤ و ٨٢٦.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
پیەر مێرۆ
پیەر مێرۆ نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩
ئالبانی، نیویۆرک
ئالبانی (بە ئینگلیزی: Albany) ناوەندی ویلایەتی نیویۆرکی ئەمەریکایە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٦١٤ پۆل:شارەکانی نیویۆرک
٦٢٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
وای-فای
thumb|لۆگۆی ته‌كنۆلۆژیای‌ وای‌ فای‌ thumb| ته‌كنۆلۆژیای‌ وای‌ فای‌ (Wi-Fi)ئه‌م ته‌كنۆلۆژیایه‌، ته‌كنۆلۆژیایه‌كه‌ كه‌ وشه‌كه‌ی‌ له‌سه‌روو هه‌موو وه‌سف و پیاهه‌ڵدانێكه‌ و چالاكیه‌كانی‌ مایه‌ی‌ سه‌رسامی‌ و سه‌رسوڕمانه‌، چونكه‌ ته‌نیا به‌وه‌وه‌ ناوه‌ستێت كه‌ سه‌رساممان ده‌كات، به‌ڵكو له‌وه‌ی‌ له‌ واقیعدا هه‌یه‌ تێپه‌ڕده‌كات و ئه‌وه‌مان بۆ دێنێت كه‌ ڕاستیه‌ و واقیعه‌. له‌دوێنێدا به‌وه‌ خۆشحاڵ بووین كه‌ به‌هۆی‌ تیشكی‌ سووره‌وه‌ ناردن و وه‌رگرتن هه‌یه‌ كه‌ له‌چه‌ند سانتیمه‌ترێك به‌ده‌ر نه‌بوو، له‌ دوای‌ ئه‌ویش ته‌كنۆلۆژیای‌ تازه‌ به‌ بلوتوس سه‌رسامی‌ كردین كه‌ بۆ ته‌له‌فۆنی‌ مۆبایل له‌ 10 مه‌تر تێپه‌ڕی‌ نه‌ده‌كرد، تا ئه‌و كاته‌ی‌ كه‌ ته‌كنۆلۆژیای‌ وای‌ فای‌ (Wi-Fi) هات كه‌ وه‌ك بازدانێك وابوو له‌ جیهانی‌ په‌یوه‌ندیكردن و ڕاگه‌یاندندا.
ته‌كنۆلۆژیای‌ (Wi-Fi) كورتكراوه‌ی‌ وشه‌ی‌ (wireless Fidelity)یه‌، ئه‌مه‌ش مانای‌ وردی‌ و ڕێكوپێكی‌ ده‌گه‌یه‌نێت له‌ ناردن و وه‌رگرتنی‌ شه‌پۆله‌ بێته‌له‌كانه‌ (لاسلكی‌). ئه‌مه‌ش یه‌كێكه‌ له‌و ڕێگه‌یانه‌ی‌ كه‌ بۆ به‌ستنه‌وه‌ی‌ دوو ئامێر یاخود پتر به‌شێوه‌یه‌كی‌ بێته‌ل به‌یه‌كدییه‌وه‌، به‌كاردێت. هه‌روه‌ها له‌لایه‌ن چه‌ند كه‌س و كۆمپانیاكه‌وه‌ بۆ مه‌به‌ستی‌ چوونه‌ ناو خزمه‌تگوزاری‌ تۆڕی‌ زانیارییه‌كانی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ به‌ كه‌مترین بڕی‌ تێچووه‌وه‌ به‌كاردێت.
له‌ ئاینده‌یه‌كی‌ نزیكدا له‌و بڕوایه‌دان ئه‌م ته‌كنۆلۆژیایه‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ وا به‌رفراوان په‌ره‌بسێنێت و له‌ ئاستێكدا گه‌شه‌ بكات كه‌ بتوانێت له‌ڕێی‌ ئه‌م ته‌كنۆلۆژیایه‌وه‌ بچیته‌ نێو تۆڕی‌ زانیارییه‌كانی ‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌وه‌ له‌هه‌ر شوێنێك بیت و له‌هه‌ر كاتێكدا بێت بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ پێویستت به‌ ڕاكێشانی‌ تۆر و وایه‌ر بێت. هه‌روه‌ها وه‌ك وتمان ئه‌م ته‌كنۆلۆژیایه‌ بۆ په‌یوه‌ندی‌ بێته‌لیانه‌ی‌ ئینته‌رنێت به‌كاردێت و خاوه‌ن خێراییه‌كی‌ به‌رچاوه‌ بۆ گرێدان و په‌یوه‌ستكردنی‌ په‌یوه‌ندییه‌كان. به‌كاربه‌رانی‌ ئه‌م ته‌كنۆلۆژیایه‌ له‌ ساڵی‌ 2008دا گه‌یشتۆته‌ 271 ملیۆن كه‌س كه‌ نزیكه‌ی‌ 177 ملیۆنیان له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی‌ ئه‌مریكادایه‌. كۆمپانیاكان له‌و بواره‌دا هه‌وڵه‌كانی‌ خۆیان به‌ته‌واوه‌تی‌ خستۆته‌گه‌ڕ و كۆی‌ بودجه‌ی‌ ته‌رخانكراویان له‌و بواره‌دا و له‌ ساڵی‌ 2007دا گه‌یشتۆته‌ 3 بلیۆن دۆلاری‌ ئه‌مریكی‌.
وای‌ فای‌ نموونه‌یه‌كی‌ بێته‌لی‌ تۆری‌ (LAN) و زامنكه‌ری‌ په‌یوه‌ندییه‌كه‌ كه‌ مه‌وداكه‌ی‌ له‌نێوان 30 بۆ 650 مه‌تردا ده‌بێت له‌نێوان ئامێره‌ گه‌ڕۆكه‌كانی‌ وه‌ك مۆبایل و كۆمپیوته‌ری‌ لاپتۆپدا و تاوه‌ره‌كانی وای‌ فای دا.
كه‌سی‌ به‌كارهێنه‌ر له‌ توانایدایه‌ له‌هه‌ر كوێیه‌ك بێت په‌یوه‌ندییه‌كانی‌ خۆی‌ به‌وپه‌ڕی‌ سه‌ربه‌ستیه‌وه‌ فه‌راهه‌م بكات به‌مه‌رجێك ئه‌و ئامێره‌ی‌ به‌كاری‌ ده‌هێنێت تایبه‌تمه‌ندێتی‌ وای‌ فای‌ (Wi-Fi) تێدا بێت.
ئه‌مه‌ش مانای‌ ئه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێت كه‌ ده‌توانێت په‌یوه‌ندی‌ به‌هه‌ر ئامێره‌كه‌وه‌ گرێ‌ بدات كه‌ پشتی‌ به‌م ته‌كنۆلۆژیایه‌ به‌ستووه‌، جا له‌ماڵی‌ خۆی‌ بێت یاخود له‌ چێشتخانه‌ یان ئۆتێل یان فڕۆكه‌خانه‌ یاخود له‌هه‌ر جێگه‌یه‌كدا بێت كه‌ خزمه‌تگوزاری‌ وای‌ فای‌ تێیدا فه‌راهه‌م كراوه‌ و ده‌توانێت په‌یوه‌ندی‌ به‌ تۆڕی‌ خزمه‌تگوزارییه‌وه‌ بكات.
ئه‌وه‌ی‌ ئه‌م ته‌كنۆلۆژیایه‌ له‌وانی‌ دیكه‌ جیا ده‌كاته‌وه‌، خێراییه‌ به‌رچاوه‌كه‌یه‌تی‌ له‌ گواستنه‌وه‌ی‌ داتا و زانیارییه‌كانه‌ كه‌ ده‌گاته‌ 11 مێگابایت له‌ چركه‌یه‌كدا، له‌شه‌پۆلێكی‌ 100 مه‌تریدا بۆ ناوخۆ. لاینه‌ باشه‌كانی‌ ته‌كنۆلۆژیای‌ وای‌ فای‌:
1.   ئاسانی‌ له‌ به‌ستن و ئاماده‌كردنیدا.
2.   بڕی‌ تێچووه‌كه‌ی‌ له‌ئاستێكی‌ گونجاودایه‌.
3.   له‌توانای‌ تاكه‌ ئامێرێكی‌ بێته‌لدایه‌ كه‌ چه‌ند ئامێرێكی‌ كۆمپیوته‌ر به‌یه‌كدیه‌وه‌ په‌یوه‌ست بكات. پره‌نسیپه‌كانی‌ ئیشكردنی‌:
ئه‌م تۆڕه‌ بێته‌له‌ شه‌پۆله‌ ڕادیۆییه‌كان به‌كاردێنێت بۆ گواستنه‌وه‌ی‌ زانیاری‌ و سیگناڵه‌كان. به‌نزیكه‌یی‌ وه‌ك ئامێری‌ بێته‌ل و ئامێری‌ پیشانده‌ری‌ بینینی‌ وه‌ك ته‌له‌فزیۆن كارده‌كات. له‌ڕاستیدا تا ڕاده‌یه‌كی‌ زۆر له‌ پرۆسه‌ی‌ گفتوگۆكردن (قسه‌كردن) ده‌چێت كه‌ له‌سه‌ر ئامێری‌ ڕادیۆیی‌ نێره‌ر و وه‌رگر Transmitter و receiver  (ئامێری‌ بێته‌لی‌ ده‌ستی‌) ئه‌نجام ده‌درێت. ئه‌ویش به‌م شێوه‌یه‌ كار ده‌كات:
1.   ئامێره‌ بێته‌له‌كه‌ هه‌ڵده‌ستێت به‌ وه‌رگێڕانی‌ داتاكانی‌ كۆمپیوته‌ره‌كه‌ بۆ شه‌پۆلی‌ ڕادیۆیی‌ و له‌وه‌ودواش له‌ڕێی‌ ئه‌نتێناكه‌وه‌ ده‌ینێرێت.
2.   ئامێری‌ گۆڕه‌ره‌كه‌ ئه‌م شه‌پۆله‌ نێردراوانه‌ وه‌رده‌گرێت و كۆده‌كانی‌ ده‌كاته‌وه‌ (هه‌ڵده‌وه‌شێنێت) (هه‌ڵده‌ستێت به‌ وه‌ڕگێرانی‌ بۆ زانیاری‌ تایبه‌ت به‌كۆمپیوته‌ر) و له‌دوایدا ئه‌م زانیارییانه‌ له‌ڕێی‌ ته‌لێكه‌وه‌ (وایه‌رێكه‌وه‌) ده‌نێرێت بۆ تۆڕی‌ زانیارییه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كان. به‌دڵنیایشه‌وه‌ ئه‌م پرۆسه‌یه‌ به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دات له‌ حاڵه‌تی‌ وه‌رگرتنی‌ زانیاری‌ له‌ تۆڕی‌ زانیارییه‌كانی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌.
به‌كورتی‌ ئامێری‌ به‌كارهاتوو له‌ ته‌كنۆلۆژیای‌ وای‌ فایدا ده‌توانێت شه‌پۆلی‌ ڕادیۆیی‌ بنێرێت و وه‌ربگرێت، هه‌روه‌ها به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ ده‌توانێت (1 یان 0) له‌ ته‌كنۆلۆژیای‌ ژماره‌یدا بگۆڕێت بۆ شه‌پۆلی‌ ڕادیۆیی‌.
جیاوازی‌ نێوان شه‌پۆلی‌ ڕادیۆیی‌ ئاسایی‌ و شه‌پۆلی‌ وای‌ فای‌:
1.   شه‌پۆله‌كانی‌ وای‌ فای‌ له‌سه‌ر له‌ره‌له‌ری‌ (2,4 بۆ 5) گێگا هێرتز په‌خش ده‌كرێت، ئه‌مه‌ش تاڕاده‌یه‌ك به‌رزه‌ له‌چاو ئه‌و له‌ره‌له‌رانه‌ی‌ كه‌ ته‌له‌فۆنه‌ بێته‌ل و ئامێره‌ بینینیه‌كان و ئامێری‌ بێته‌لی‌ ده‌ستگێڕ به‌كاری‌ ده‌هێنن. ئه‌م له‌ره‌له‌ره‌ به‌رزانه‌ش ڕێگه‌ به‌ هه‌ڵگرتنی‌ زانیاری‌ زیاتر ده‌ده‌ن.
2.   ته‌كنۆلۆژیای‌ وای‌ فای‌ ستانده‌ردی‌ پێوانی ژماره‌ 802.11  به‌كارده‌هێنێت (ئه‌مه‌ش كۆمه‌ڵه‌ ڕێسایه‌كی‌ یه‌كگرتووی‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌ بۆ تۆڕه‌ بێته‌له‌كان) بۆ گه‌یاندنی‌ تۆڕه‌كان به‌جۆرێك كه‌ بتوانێت زانیارییه‌كان به‌خێرایی‌ 11 مێگابایت له‌چركه‌یه‌كدا بگوازێته‌وه‌ به‌م ڕێگه‌یه‌. هه‌روه‌ها چه‌ند ستانده‌ردێكی‌ دیكه‌ هه‌ن له‌هه‌مان ده‌سته‌ كه‌ ده‌توانێت زانیارییه‌كان به‌خێرایی‌ 54 مێگابایت له‌ چركه‌یه‌كدا بگوازێته‌وه‌. له‌ ئاینده‌شدا گه‌لێك ستانده‌ردی‌ له‌وه‌ خێراتر به‌ڕێگه‌وه‌یه‌.
3.   شه‌پۆله‌كانی‌ وای‌ فای‌ ده‌توانن به‌ خێراییه‌كی‌ گه‌وره‌تر بگوازرێنه‌وه‌ به‌ به‌كارهێنانی‌ شه‌پۆلی‌ ڕادیۆیی‌ سیانی‌ (كه‌ سێ‌ له‌ره‌له‌ری‌ هه‌یه‌) به‌جۆرێك كه‌ له‌ له‌ره‌له‌رێكه‌وه‌ بازده‌ده‌ن بۆ له‌ره‌له‌رێكی‌ دیكه‌ و به‌مه‌ش هه‌لی‌ پێكداچوون و به‌ناویه‌كداچوونی‌ شه‌پۆله‌كان كه‌م ده‌بێته‌وه‌ و ڕێگه‌ ده‌دات به‌ به‌كارهێنانی‌ هه‌مان به‌سته‌ری‌ بێته‌ل بۆ ژماره‌یه‌كی‌ زۆرتری‌ ئامێره‌كان له‌هه‌مان كاتدا.
1.   زۆری‌ ژماره‌ی‌ به‌كاربه‌رانی‌ كار ده‌كاته‌ سه‌ر نایابی‌ و خێرایی‌ ئه‌م ته‌كنۆلۆژیایه‌.
3.   پله‌یه‌كی‌ به‌رزی‌ سه‌لامه‌تی‌ (سیكوریه‌تی‌) نییه‌، ڕه‌نگه‌ سیگناڵه‌كانی‌ له‌ ڕادیۆییه‌كی‌ هاوسێیه‌وه‌ وه‌ربگرێت. 4.   ناردنی‌ بێته‌ل لاواز ده‌بێت له‌گه‌ڵ زیادبوونی‌ دووریی‌ نێوان به‌كارهێنه‌ر و خاڵی‌ مه‌به‌ست.
5.   ڕه‌نگه‌ هه‌مان سیگناڵ چه‌ند جارێك بێته‌وه‌ (وه‌ربگیرێته‌وه‌) به‌هۆی‌ ڕه‌نگدانه‌وه‌ی‌ (پێچه‌وانه‌بوونه‌وه‌ی‌) به‌هۆی‌ دیوار و بیناكانه‌وه‌ كه‌ ئه‌مه‌ش پشێوییه‌ك دێنێته‌ ئاراوه.
پۆل:ناساندنەکانی ١٩٩٩ پۆل:داھێنانە ئۆسترالییەکان پۆل:وای-فای
بڕیارنامەی ١٠٩٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٩٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کرواتیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٧٣١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٧ پۆل:کرواتیا لە ١٩٩٧ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کرواتیا
٦٢١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئەلیگانی
ئەلیگانی شارێکە لە ویلایەتی نیویۆرک.
پۆل:شارۆچکەکانی نیویۆرک پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢٠ پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٢٠ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
٨٢٦ (ژمارە)
٨٢٦ (هەشت سەد و بیست و شەش) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٨٢٥ و ٨٢٧.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
بروم، نیویۆرک
برۆم  کاونتێکە لە ویلایەتی نیویۆرک.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٠٦ پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٠٦ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
جامی شای ئیسپانیای ١٩٠٢
جامی شای ئیسپانیای ١٩٠٢ یەکەمین پاڵەوانیەتی جامی شای ئیسپانیایە، کە لەڕێکەوتی ١٣ی ئایاری ١٩٠٢ دەستی پێکرد و لەڕێکەوتی ١٦ی ئایاری ١٩٠٢ یاری کۆتایی لە مەدرید ئەنجامدرا، لەنێوان یانەی بیزکایە و یانەی بەرشەلۆنە و ئەنجامدرا و بە ئەنجامی ٢-١ لەبەرژەوەندی یانەی بیزکایە کۆتای ھات و توانی بۆ جاری یەکەم ئەم جامە بەدەستبھێنێت.
قۆناغی کۆتایی
پۆل:وەرزەکانی جامی شای ئیسپانیا
ئایینناسی
230px|وێنۆک|چەپ|لۆگۆی ھەندێک لە ئایینە ناسراوەکانی دنیا ئایینناسی یان زانستی ئایینەکان زانستی ناسینی لۆجیکی و عاقڵانەی ئایینەکان، لێکۆڵینەوە لە کاریگەری ئایینەکان و ناسینی سروشتی ڕاستەقینەی ئایینەکانە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئایین و زانست
کامیاران
کامیاران یەکێک لە شارەکانی پارێزگای کوردستانی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای کوردستان
کەتەراوگەس
کەتەراوگەس   هەرێمێکە(کاونتێکە) لە ویلایەتی نیویۆرک, کە ژمارەی دانیشتوانی نیزیکی ١.٠٧٥ کەس دەبێت
بڕیارنامەی ١٠٩٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گواتیمالا لە ١٩٩٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٧
٦٢٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
جۆن گرین (نووسەر)
جۆن مایکڵ گرین (لەدایکبووی ٢٤ ئۆگەستی ١٩٧٧) نووسەرێکی ئەمەریکی.لەساڵی ٢٠٠٦ خەڵاتی باشترین نووسەری پێدرا کە یەکەم کتێبی بەهێز بوو ئەویش بۆ کتێبی (Looking For Alaska).گرین زۆرینەی کتێبەکانی کراونەتە فیلم لەوانە شارۆچکە کاغەزیەکان و هەڵەیەک لە ئەستێرەکانماندا کە داهاتێکی باشی بۆکس ئۆفیسیشی هەبوو. thumb|گرین لەساڵی ٢٠١٢
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:پیاوە فێمینیستەکان پۆل:یوتیووبەرە کوڕەکان پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١ پۆل:بێژەرە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی
٨٢٧ (ژمارە)
٨٢٧ (هەشت سەد و بیست و حەوت) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٨٢٦ و ٨٢٨.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئیڤ ماری ئادلین
ئیڤ ماری ئادلین نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان پۆل:زیندووان پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢١ەم پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
٦٢٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ھاوڕێیە چاکەکان
ھاوڕێیە جاکەکان  فیلمێکی تاوانکاری، ژیانامەیی ئەمریکییە کە لەلایەن مارتن سکۆرسێزیەوە دەرھێنراوە. چیڕۆکی فیلمەکەش لە کتێبەکەی نووسەری تاوانکاری نیکۆلاس پیلێجیەوە وەرگیراوە لەژێر ناوی (Wiseguy). چیڕۆکی فیلمەکە لەشاری نیویۆڕک دەست پێدەکات و باسی ژیانی مافیای ئەمریکی ھێنری ھیڵ دەکات کە لەساڵانی ١٩٥٥٠١٩٨٠ ئەندامێکی چالاکی مافیایی بووە.
فیلمەکە شەش جار پاڵێوراو کرا بۆ خەڵاتی ئۆسکار. و توانیشی یەک دانەیان بەدەستبھێنی بۆ باشترین ئەکتەر پشتگیریکار (جۆ پێشی). زۆربەی ڕەخنەگران فیلمەکەیان لەلا نایاب بوو و بەفیلمێکی مێژوویی لەقەڵەمی دەدەن، و لەوکاتەوە لە زۆربەی لیستی باشترین فیلمەکانی مێژوو بەدی کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٥٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین پۆل:فیلم دەربارەی مافیای ئەمریکی پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:فیلمە تاوانکارییە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی بافتا بۆ باشترین فیلم پۆل:وێناکردنی چاندی مافیاکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھەرزەکاران پۆل:فیلمەکان کە لە ساڵی ١٩٨٠ داندراون پۆل:فیلمەکان کە لە نیوجیرسی وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی بافتای بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
شەھریار جەمشیدی
ژیان
لە شاری کرماشاندا لەدایکبووە. لە ساڵی ١٩٩٧دا پلەی کارناسیی لە بەشی مۆسیقای زانکۆ ھونەری تاران وەرگرتووە. لەوێ لە زانستی مامۆستایانێک وەکوو ھووشەنگ کامکار، شەریف لوتفی و تەقی بینش و ھتد کەڵکی وەرگرتووە. دوای ئەوە لە لای ئەردەشیر کامکار و ھادی مونتەزیری مەشقی کەمانچەی کردووە. ھەروەھا ھونەرمەندی بەناوبانگی کورد موجتەبا میرزادە کاریگەرییەکی زۆری لە سەر ڕوانگەی ھونەریی شەھریار جەمشیدی بووە.
چالاکیی ھونەری
وێنۆک|وێنەیەکی شاریار جەمشیدی لە کاتی کەمانچە ژەندندا
گرووپەکان
شەھریار جەمشیدی لەگەڵ ئەم گرووپانەدا کاری کردووە:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی کرماشان پۆل:زیندووان پۆل:ژەنیارانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:وتارە ھەتیوەکان
بەھاری عەرەبی
لە کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠١٠ و سەرەتای ساڵی ٢٠١١ دا شەپۆلێکی شۆڕش و ناڕەزایی لە تەواوی ناوچەکانی وڵاتانی عەرەبی بەرپابوو کە سەرەتاکەی بە خۆسووتاندنی محەممەد ئەلبووعەزیزی تونسی دەستیپێکرد و پریشکەکەشی لە زۆرێک لەوڵاتانی عەرەبیدا پەرەی سەند ئەوەش بە بەھاری شۆڕشەکانی عەرەبی ناویدەرکرد، ناڕەزایەتییەکان بەھۆی بڵاوبوونەوەی گەندەڵی و خراپی باری ئابووری و ژیان و خراپی بارودۆخی ئەو وڵاتانە لەڕووی ڕامیارییەوە بوو، ناڕەزایەتییەکان بەشێوەیەکی زۆر خێرا بڵاوبوونەوەو پەرەی سەند لە زۆرێک لە وڵاتاندا جەنگێکی ھەڵگیرساند لەنێوان ھێزەکانی ئاسایش و خۆپیشاندەراندا، لەھەندێک ناوچە کوژرانی ھاووڵاتیان و پیاوانی ئاسایشی لێکەوتەوە دروشمەکانی شۆڕشەکەش دەرکەوتن لەھەموو وڵاتە عەرەبیەکاندا. بۆ نموونە تێکهەڵچونەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و عێراقی عەرەبی.
داپڵۆسین و سەرکوتکردن
زۆرێک لەوڵاتە عەرەبییەکان خاوەنی تۆمارێکی خراپن لەڕووی مافەکانی مرۆڤەوە ھەروەھا داپڵۆسین لەلایەن دەسەڵاتدارانەوە و داگیرکردنی ئەسکەمیلی دەسەڵات لەچەند دەیەیەکی دوور و درێژ، ھەروەھا گرتنە دەستی دەسەڵات بەرێگەیەکی نایاسایی. یەکێک لەو نموونانەی کە ھێنراوەتەوە موعەمەر قەزافیە کە زۆرترین دەسەڵاتی لەسەر زەوی گرتووەتە دەست ئەویش بە کودەتایەکی سەربازی لەساڵی ١٩٦٩ کە بە شۆڕشی فەتح ناسراوە ھەروەک سووریا بەشار ئەسەد کە بووە سەرۆک پاش کۆچی دوایی باوکی حافز ئەسەد گەیشتە سەر ئەسکەمیلی دەسەڵات لەساڵی ٢٠٠٠ دا کە لەمێژووی کۆماری وڵاتە عەرەبییەکاندا تائێستا ڕووینەداوە لە ماوەی ١٥ خولەکدا دەستوور ھەمووارکرایەوە بۆگونجاندی تەمەنی بەشار کە دەسەڵاتی سووریا بگرێتە دەست لەپاش باوکی، ھەروەھا لە میسر و یەمەن خواستی دەسەڵاتداران وابووە کە پاش خۆیان کوڕەکانیان دەسەڵات بگرنە دەست وەک جەمال و ئەحمەد، کە ئەمەش بووە ھۆی خێراییەکی بێ وێنەی شۆڕش لە وڵاتی میسر بەتایبەتی و موبارەک لە پۆستەکەی لاببات، ھەروەھا لە یەمەنیش عەلی عەبدوڵڵا ساڵح لە پۆستەکەی دەستبەردار بێت. ھەروەھا لەو وڵاتانەی کە دەسەڵاتی پادشایەتی ڕەھا ھەیە خۆپیشاندارن ڕوویانداوە وەک وڵاتەکانی بەحرەین و ئەردەن و مەغریب و عەممان بۆ داواکاری پادشایەتی دەستووری و زیادکردنی ئازادییەکان.
بارودۆخی ژیان
رێکخراوی کاری نێودەوڵەتی کێشەی نالەباری بێکارانی لە وڵاتانی عەرەبی خستووەتەڕوو کە بووتە ھۆی ھەڵگیرسانی شۆڕشەکانی گەلان، ئەو رێکخراوە رێژەی بێکاری لەو وڵاتانەدا لەنێوان لاواندا دەستنیشانکردووە کە دەگاتە زیاتر لە ٢٣% لەساڵی ٢٠١٠ ھەروەھا زیادکردنی رێژەکەشی لەلای ژنان دەستنشیانکردووە کە بەرزبووتەوە بۆ ٣٠% و رایگەیاندووە کە بەشداربووانی کاری عەرەبی زۆر کەمترە لەسەر ئاستی جیھان و بەلاواز ناویبردووە، ئاماژەی بەوەشداوە کە بارودۆخی لاوانی عەرەبی زۆر خراپە لەڕووەکانی سەرپەرشتی کۆمەڵایەتی و تەندروستی، ھەروەھا گرێبەستەکانی کارکردن جێگەی دڵنیایی نین. خۆسوتاندنی بوعەزیزی محەمەد بو عەزیزی لاوێکی تونسییە لە رۆژی ١٧/١٢/٢٠١٠ ھەستا بە سوتاندنی جەستەی خۆی لەشاری سیدی بوزیدی تونس لەبەرئەوەی بێزاربو لەبارودۆخی کۆمەڵایەتی خۆی، ھەروەھا لەو وڵاتانە ھێزەکانی پۆلیس زۆرداری بەکاردەھێنن و سکاڵاکان لە دژی خۆیان وەرناگرن، کەسوکاری بوعەزیزی لەشاری بوزید رژانە سەر شەقامەکان و خۆپیشاندانیان سازکرد داوای ئازادی دادپەروەرییان دەکرد، بەڵام ئەم ناڕەزایەتییانە بەشێوەیەکی خێرا گۆڕانکاری بەسەرداھات و بووە شۆڕشێک کە زەین ئەلعابدین بن عەلی سەرۆکی تونسی لەکارخست و پریشکی ئەو ناڕەزایەتییانەش لە نیشتمانی عەرەبی لە زەریاوە بۆ کەنداوی گرتەوە.
دەستپێکی شۆڕشەکان
تاریق تەیب موحەممەد ئەلبوعەزیزی (٢٩ی ئازار ی ١٩٨٤ - ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١)، لاوێکی تونسییە لە رۆژی ھەینی و هاوڕێکەوت لەگەڵ ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ لەبەردەم بارەگای شاری بوزیدی؛ ئاگری لە جەستەی خۆی بەردا وەک ناڕەزایەتییەک لەبەرامبەر دەستەبەسەرداگرتنی عەرەبانەکەی لەلایەن پۆلیس و شارەوانی کە دەسەڵاتداربوون لەو شارە کە سەوزەو میوەی لەسەر دەفرۆشتن تا بژێوی ژیانی بەڕێبکات، ھەروەھا دەسەڵاتدارانی ئەو پارێزگایە سکاڵاکەیان رەتکردەوە کە لەبەرامبەر کچە پۆلیسێک بەناوی فادیە حەمدی تۆماری کردبوو کە بەبەرچاوی خەڵکەوە زللەیەکی لێدابوو ھەروەھا قسەی نەشیاوی پێوتبوو، لەو زللەیەشەوە شۆڕشێک بەرپابوو کە سەرۆکی وڵاتەکەی لە سەر تەختی سەرۆکایەتی هێنایە خوارەوە، موحەممەد ئەلبوعەزیزی پاش ١٨ رۆژ لە خۆسوتاندنی کۆچی دواییکرد، ئەم کارەی بوعەزیزی بووە شوێنی لاساییکردنەوەی ھاووڵاتیانی تری عەرەب لەناوچەکانی تردا کە نزیکە ٣٣ کەس لاسایی بوعەزیزییان کردەوە ئاگریان لەجەستەی خۆیان بەردا وەک ناڕەزایەتییەکان لەبەرامبەر ھۆکارەکانی کەوای لەو لاوە تونسیە کرد خۆی بسوتێنێت، وەک یادگارییەکیش پەیکەرێکی لە پاریسی پایتەختی فەرەنسا بۆ دروستکرا. ئەو لاوە تونسییە نۆھەمین ئەندامی خێزانەکەیەتی باوکی کاری لە لیبیا کردووە، کاتێک کە بوعەزیزی تەمەنی گەیشتووەتە سێ ساڵان باوکی کۆچی دوایی کردووە، دایکی ھاوسەرگیری لەگەڵ ئامۆزایەکی کردووەتەوە لەتەمەنی ١٠ ساڵیدا لە خوێندن دابڕاوە و دەستیداوەتە کارکردن، ھەندێک سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە بوعەزیزی خوێندنی تەواو کردووە و ھەڵگری بڕوانامەی زانکۆیە، بەڵام خوشکەکەی دەڵێت کە بوعەزیزی نەیتوانیوە خوێندن تەواو بکات، بەر لە خۆسوتاندنیشی نامەیەکی بۆ دایکی جێھێشتووە کە دواتر ئەو نامەیە لەسەر تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک بڵاوکرایەوەو بووە ھاندەرێکی تری گەڵان بۆ راپەڕین لەدژی دەسەڵاتداران.
میسر
چەپ|250px|وێنۆک|وێنەی خۆپیشاندەران لە [[میسر لە مەیدانی تەحریر لە دوای وازهێنانی حوسنی موبارەکی سەرۆکی ئەو وڵاتە]] شۆڕشی تونس کاریگەرییەکی گەورەی ھەبوو لەسەر تورٍەیی گەلی میسر، شۆڕشی ٢٥ یەنایەر یاخود (شۆڕشی توڕەیی) راپەڕینی گەل بوو کە لە رۆژی سێشەممە ٢٥/١/٢٠١١ ھەڵگیرسا لەو وڵاتەدا کە لەلایەن چەند کەسایەتییەک و چالاکوانێک ئامادەکاری بۆ کرابوو لە دیارترینیان چالاکوان وائیل غەنیم و بزوتنەوەی لاوانی ٦ ی ئەپریل بوو کە ھاوکات بوو لەگەڵ جەژنی پۆلیسدا لە میسر ئەمە ناڕەزایەتییەک بوو لەسەر بارودۆخی ناھەمواری ژیان و سیاسەت و ئابورییەکی خراپ و زیادبوونی گەندەڵی لەناو دەسەڵاتی محەمەد حوسنی موبارەک ئەم شۆڕشەش موبارەکی لەسەر کار لابرد لەئێوارەی رۆژی ھەینیی ١١/٢/٢٠١١ کە عومەر سلێمان لە بەیانننامەیەکی کورتدا دەستبەرداربوونی موبارەکی لە پۆستەکەی ڕاگەیاند و کاروباری وڵاتی رادەستی ئەنجومەنی باڵای ھێزە چەکدارەکان کرد.
ئوردون
ھەروەھا لە رۆژی ١٤/١/٢٠١١ خۆپیشاندان لە پاش نوێژی ھەینی لە ئوردون سەری ھەڵدا، ئەو خۆپیشاندانە بەشێکبوو لەو شەپۆلەی کە وڵاتانی تری گرتبووەوە، ئەو خۆپیشاندەرانە داوای چاکسازی باری ئابوری و دابەزاندنی نرخ و کەمکردنەوەی بێکاریی و بنبڕکردنی دیاردەی گەندەڵیان دەکرد.
سوریا
لەسەرەتادا پێویستە بوترێت تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک کاریگەرییەکی زۆری ھەبوو لەسەر ھەڵگیرساندنی ئەم شۆڕشە لە وڵاتی سوریا، راپەڕینی سوریا یاخود (شۆڕشی ئازادی) سوریا لە رۆژی سێشەممە ١٧/٣/٢٠١١ لە دژی داپڵۆسین و گەندەڵی کپکردنەوەی ئازادییەکان سەریھەڵدا، پریشکی ئەم شۆڕشەی بەھاری عەرەبی لەسوریا لەوێوە سەری ھەڵدا کاتێک منداڵێک لە خێزانی ئەلئەبازید دروشمێکی لەسەر دیوای قوتابخانەکەی نووسی (گەل رووخانی رژێمی دەوێت) ھێزە ئەمنییەکان دەستگیریان کردو نیکۆکەکانیان دەرھێناو کەسوکاریشی ئەو جۆرە کارە دزێوەی ھێزە ئەمنییەکانیان رەتدەکردەوەو ھێزەکان ھەڵیانکوتایە سەر مزگەوتی ئەلعومەری لە شاری دەرعا بە فڕۆکەو ھێزی تایبەت قەسابخانەیەکیان لەگەڵ ئەو خەڵکەدا دروستکرد لەوێوە شوڕش ھەڵگیرسا رێبەرایەتی ئەو شۆڕشەش دوو لاوی سوریا بوون داوای چاکسازی سیاسی و ئابوری کۆمەڵایەتیان دەکرد دروشمی ئازادی-یان بەرزکردبووەوە، بەڵام ھێزەکانی ئەمن و ھەوڵگری سوریا دەستڕێژی گوللـەیان لێدەکردن تا دروشمەکان گۆڕدران بۆ روخاندنی رژێم، ئەم شۆڕەش تائێستا لەژێر چەندین فشاردا بەردەوامە.
یەمەن
thumb|خۆپشاندان لە سەنعا پایتەختی یەمەن
رۆژی ١١/٢/٢٠١١ لەژێر ناوی (ھەینیی توڕەیی) کە ھاوکاتبوو لەگەڵ رۆژی دەستبەرداربوونی حوسنی موبارەک سەرۆک وەزیران، سەرکردایەتیکردنی خۆپیشاندان لەو وڵاتە لەلایەن لاوانی یەمەن و چەند حزبێکی ئۆپۆزسیۆن بوو داوای گۆڕینی رژێمی عەلی عەبدوڵڵا ساڵح سەرۆکی یەمەنیان دەکرد کە ماوەی ٣٣ ساڵبوو دەسەڵاتی لەو وڵاتە گرتبووە دەست، بەھەمان شێوە ئەوانیش داواکاری چاکسازی سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتیان دەکرد ھەروەھا تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک کاریگەرییەکی بێوێنەو کارای لەسەر گەورەکردنی شۆڕشەکە ھەبوو، ژمارەیەک لەناو دەسەڵاتدا بەدەرکەوتن داوای چاکسازیان دەکردو داوای روخانی دەسەڵاتیان دەکرد ئەوان کۆمەڵەیەک بوون بەناوی (شۆڕشی لاوانی یەمەنی بۆ رووخانی رژێم) پێگەو رۆڵێکی کاریگەریان ھەبوو لە رێکخستنی مانگرتن و بەردەوامی شۆڕشەکە، رۆژی ھەینی ٨/٣/٢٠١١ کە بە (ھەینی شکۆداری) ناسراوەو ژمارەیەکی بەرچاو لە سەرۆک ھۆزەکان و کەسایەتییە کۆمەڵایەتییەکان چوونە پاڵ خۆپیشاندەران، پاشان رۆژی ٢١/٣ لیوا موحسین ئەلئەحمەر بەھۆی کاریگەریی قەسابخانەی ھەینی شکۆدار کە ٧٥٢ قوربانی لە مانگرتووان و لاوانی لێکەوتەوە لە گۆڕەپانی تەحریر لە سەنعای پایتەخت ھەڵگیرسانی شۆڕشی رێکخست، دواجار لە کۆشکی کۆماری عەلی عەبدولڵا ساڵح بەھۆی موشەکێکەوە پێکراو رەوانەی نەخۆشخانەکانی سعودیە کرا، پاشان دەستپێشخەرییەکەی کەنداو بووە ھۆی دەستبەرداربوونی لە سەر کورسی دەسەڵات.
ئەمەو چەند وڵاتێکیتر شەپۆلی ناڕەزایەتی گرتیەوە وەک عێراق، مەغریب، یەمەن، ئیمارات، جیبۆتی، سعودیە، سۆماڵ، سودان، فەڵەستین، کوێت، لوبنان، مۆریتانیا.
رۆڵی راگەیاندن و ئینتەرنێت لەسەر شۆڕشەکان
لێکۆڵەرەوان رایانگەیاندووە کە ئینتەرنێت رۆڵی ھەبووە لە رووخاندنی حکومەتی تونس دا، تونسییەکان بەشداربوون لە رووماڵکردنی راستەوخۆی کارە گێرەشێوێنییەکان لەو شوێنانەی کە خۆپیشاندانیان تیادا ئەنجامدراوە ھەروەھا ئەو بەڵگەنامانەی کە لە ویکیلیکسدا بڵاوکرانەوە لەسەر بەشداریکردنی رای ئەمریکییەکان لەسەر گەندەڵی سەرۆکی ئەو وڵاتەو خێزانەکەی. جیھانی عەرەب ئەو شۆڕشانەی دەبینی کە بووە ھۆی لەسەرکارلابردنی سەرۆکی تونس لە رێگەی ھەردوو کەناڵی ئەلعەرەبیەو ئەلجەزیرەوە کە رووماڵی چۆنیەتی کپکردنەوەی خۆپیشاندەرانیان دەکرد، تەکنەلۆجیا رۆڵێکی سەرەکی ھەبووە لە جوڵاندنی شۆڕشەکان بەتایبەت پێگە کۆمەڵایەتییەکان لە دیارترینیان فەیسبوک کە بەشێوەیەکی خێرا زانیارییەکانیان لێوە ئاڵوگۆڕ دەکراو سەرکردە نوێکانیان لێوەی دەناسی.
پۆل:ئەفریقا لە ٢٠١٠ پۆل:ئاسیا لە ٢٠١٠ پۆل:دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئەفریقا لە ٢٠١١ پۆل:ئاسیا لە ٢٠١١ پۆل:ئەفریقا لە ٢٠١٢ پۆل:ئاسیا لە ٢٠١٢ پۆل:چاندی عەرەبی پۆل:مێژووی ئەفریقای باکوور پۆل:مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:سانسۆری ئینتەرنێت  پۆل:ئاسیا لە ٢٠١٣
دوایین پێغەمبەر
زاراوەی دوایین پێغەمبەر، بەکارھاتووە لە دەقە ئاسمانییەکاندا بۆ ئاماژەدان بە دوایین کەس کە خودا قسەی لەگەڵ کردووە، بەجۆرێک؛ کە ئیدی کەسێکی تر لەدوای ئەو بوونی نابێت کە خودا گوتەی پێ بدا.
لەئیسلامدا
کۆتای پێغەمبەران ناونیشانێکە دراوە بە پێغەمبەری ئیسلام محەممەد لە ئایەتێکدا لە قورئاندا.
ھەموو موسوڵمانان بڕوایان وایە کە محەممەد دوایین وەحی پێ بەخشراوە لەسەر شێوە و فۆرمی قورئان بۆ ھەموو مرۆڤایەتی، بۆ ھەموو سەردەمێک. گرێی، دوایین پێغەمبەر، لەسەرەتاوە لە ئایینی ئیسلامدا بەکارھاتووە، کە ئاماژە دەدات و دەگەڕێتەوە بۆ محەممەد، ئەو کەسەی کە شوێنکەوتوانی ئایینی ئیسلام بڕوایان وایە کە ئەو دوایین پێغەمبەر لە ئایینە یەکتاپەرستییە ئیبراھیمییەکان. دژ بە ھێڵی گشتی ئیسلام، محەممەد ئەگەرێتەوە بۆ کۆتای پێغەمبەران بەپێی بیروڕای ئەحمەدییەت.
لە قورئاندا ٢٥ پێغەمبەر ھەیە کە ناوییان ھاتووە، گەرچی موسوڵمانەکان پێیان وایە کە ژمارەیەکی زۆرتریش لەوە بوونی ھەبووە لە کات و شوێنی جیاوازدا لەپێش «دوایین پێغەمبەر، سیدنا محمد»، لەنێو ئەو پێعەمبەرانەی کە موسوڵمانەکان ڕێزییان بۆ دادەنێن: تێبینی: ئەو ناوانەی نیشانەی (٭) ھەیە لەتەنیشتییان، 'نێردراو' بوون..
جودایزم (یەھوودییەت)
جودایزمی کلاسیک، فێری ئەوەت دەکات کە ھیچ پێغەمبەرێک نییە مەزنتر لە مووسا، و ھەموو پێغەمبەرانی تر ناوییان ھێنراوە لە تەناخ دا (بایبڵی عیبری) کە پایەیان و پێشگوێیەکانییان لە مووسا کەمتر بووە. ئەمەش دەقێکە لەنیو مایمۆندایسدا لە پرەنسیپەکانی وەفای جوولەکە بەرامبەر بە شوێن و پایەی مووسادا:
دوایین کەس لەنێو دوازدە بچووکگەلی پێغەمبەران (بەپێی یاساکان) (و بەپێی دوایین کتێب لە پەیمانی کۆنی یەھوودییەت دا) بەشێوەیەکی سەرەکی کەسێکە بەناوی مەلەکای.
ئایینەکانی تر
لەپەیڕەوی ئایینەکانی تریشدا ئەم زاراوەیە یان زاراوەیەکی ھاوشێوە بەکارھاتووە. مانی، دامەزرێنەری بیروباوەڕی مانیکایزم، بەھەمان شێوە بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە کۆتای پێغەمبەرانە و دوایین پێغەمبەرە.
لە ماندیئیزمدا، یوحەننای پاکبوەوە وەک دوا پێغەمبەر دادەنرێت.
جاینیزم
مەھاڤیراش ھەروەھا بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە کۆتا پێغەمبەرە لە زنجیرەی ٢٤ تیرتانەکار.
سەرچاوەکان
پۆل:پێغەمبەران پۆل:ئایینە یەکتاپەرستەکان
پۆل:ئایینە ئاسمانییەکان
بڕیارنامەی ١٠٩٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٧ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩٧ پۆل:لوبنان لە ١٩٩٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
٦٢٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بوخارا
بوخارا یان بوخارای شەریف پێنجەمین شاری گەورەی وڵاتی ئۆزبەکستانە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە بە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٦ی زاینی ٢٤٧،٦٤٤ کەس بووە، دانیشتووانی ئەم شارە پێکھاتوون لە تاجیکەکان، ئۆزبەکەکان و ھەندێک خەڵکی کەمینەی تر وەک یەھوودیەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:بوخارا پۆل:جوو بوخارایییەکان پۆل:مێژووی ئێرانی کەونار پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای بوخارا پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئۆزبەکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ١ەمی پ.ز پۆل:شارەکانی ئۆزبەکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سەر ڕێگای ئاوریشم
ڕۆشان لەزگین
ڕۆشان لەزگین چیرۆکنووس و شاعیر و وەرگێڕی کوردە. زۆرتر بە شێوەزاری زازاکی و کورمانجی دەنووسێت.
٨٢٨ (ژمارە)
٨٢٨ (هەشت سەد و بیست و هەشت) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٨٢٧ و ٨٢٩.
ڕۆشان لەزگین
ژیان و کار
ڕۆشان لەزگین لە ساڵی ١٩٦٤ لە گوندی دنگلھەوا سەر بە لجێی دیاربەکر لە دایک بووە. لە تەوای ژیانی خۆیدا تەنیا ٤ ساڵ چووەتە قوتابخانە. لە ساڵی ١٩٩٦ و دواتر لە ھەندێک گۆڤار و ڕۆژنامە بە کوردی و تورکی نووسراوەکانی بڵاو بوونەوە. ڕۆشان لەزگین بە کتێبی چیرۆکی خۆی (بنێ دارا ڤالێرە دە) خەڵاتی ئەدەبیاتی Apec Förlag لە ئابی ٢٠٠٢ گرتووە. ھەر وەھا، بە چیرۆکێکیش (سەرکەتنا کەوان) لە یەکەم کێبڕکێی چیرۆک بۆ منداڵان کە شارەوانی سوورەی دیاربەکر ڕیکیخستبوو خەڵاتی پلەی دووھەمی بە دەست ھێنا. بەرھەمەکانی لە زۆربەی گۆڤار و ڕۆژنامە کورمانجی و زازاکییەکاندا بڵاو بووەتەوە.
یەکەم کتێبی چیرۆکی ئەو "بنێ دارا ڤالێرە دە" بە زازاکی و وەرگێڕانەکەی "ل بن دارا بییێ" بە کورمانجی چاپ و بڵاو بۆوە.
٨٢٨ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ڕۆشان لەزگین
ژیان و کار
ڕۆشان لەزگین کتێبی سوزان سامانج "سیا بێدەنگییێ" و کتێبی مالمیسانژی، جەمیل پاشازادەیێن دیاربەکری و نەتەوەپەروەرییا کوردی لە تورکی، کتێبی سادق ھیدایەتیشی "سێ دڵۆپ خوێن" لە فارسییەوە بۆ کورمانجی وەرگێڕاوە. ئەو تا ئێستە لە ئامەد دەژیت.
ڕۆشان لەزگین زمانی زۆر دەزانێت. جیا لە شێوەزاری خۆی، کوردیی زازاکی، کوردیی کورمانجی باش دەزانێت و لە کوردیی سۆرانی تێدەگات. چەن لێکۆڵینەوەی لە سۆرانییەوە کردووەتە کورمانجی. ئەو تورکی و فارسیش دەزانێت و چیرۆکەکانی سادق ھیدایەتی بۆ کورمانجی وەرگێڕاوە.
بەرھەمەکان
ئەو بەرھەمانەی کە بڵاو بوونەتەوە: وەرگێڕانەکانی کە بڵاو بووەتەوە:
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:پیاوان پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:وەرگێڕە کوردەکان پۆل:وەرگێڕەکانی فارسی–کوردی پۆل:وەرگێڕەکانی تورکی–کوردی پۆل:خەڵکی لیجە پۆل:شاعیرەکانی کوردیی زازاکی پۆل:شاعیرەکانی کوردیی باکووری
خواناسی
230px|وێنۆک|چەپ|ئۆگۆستین یەکێک لە گەورەترین خواناسەکانی مێژوو خواناسی یان تیۆلۆجی یان تیۆلۆژی زانستی سەلماندن و بەڵگە هێنانەوەی ھەبوونی خوایە، یان گشتئاینزانی، ئەم وشەیە ھەروەھا دەتوانێت بۆ ھەندێک لە باسەکانی تری ئاینی بەکاربھێنرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئایین و زانست
٦٢٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
مەردان
مەردان فیلمێەکی کوردی و یەکەم فیلمی درێژی دەرھێنەری فیلم کورد، بەتین قوبادی برای بچووکی بەهمەن قوبادی، دەرهێنەری کوردە. ئەم فیلمە بە فیلمی هەڵبژێردراوی وڵاتی عێراق بۆ ٨٧ەمین خولی ڕێوڕەسمی خەڵاتە سینەماییەکانی ئۆسکاری ٢٠١٥ ناسێندرا.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤ پۆل:فیلمە عێراقییەکان
پزیشک
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پیشەکان
گرێ (ڕێزمان)
گرێ (بەئینگلیزیی: Phrase): بریتیه‌ له‌ وشه‌یه‌ک یان زنجیره‌ وشه‌یه‌ک، که‌ وه‌ک یه‌که‌یه‌کی سینتاکسی گۆکردنێکی سینتاکسی هه‌بێت و له‌ جێکه‌وته‌ی تری ڕسته‌دا وه‌ک ئه‌و یه‌که‌یه‌ به‌کار بهێنرێته‌وه‌.
له‌ ڕاستیدا پێناسه‌ی گرێ له‌ ڕیزمانی کۆندا سه‌رله‌به‌ری هه‌ڵه‌یه، چونکه‌ ڕیزمانی کۆن به‌مشێوه‌یه‌ پێناسه‌ی گرێ ده‌کات: کۆمه‌ڵه‌ وشه‌یه‌که‌، که‌ به‌ته‌نیا واتای ته‌واو نادات، کاری له‌گه‌ڵدا نیه‌.
واتا ڕێزمانی کۆن سێ مه‌رج بۆ گرێ داده‌نێت:
1- کۆمه‌ڵه‌ وشه‌یه‌که‌.
3- کاری له‌گه‌ڵدا نییه‌.
کارلۆس ئالڤارادۆ-لارووکۆ
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس پۆل:شاعیرانی ئارجەنتینی پۆل:وەرگێڕە ئارجەنتینییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:وتاربێژانی ئەرجەنتینی
گرێ (ڕێزمان)
وه‌کو: کوڕی شێرکۆ
به‌ڵام ڕێزمانی نوێ ده‌ڵێ: بۆ دروستبوونی هه‌ر ڕسته‌یه‌ک پێویستی به‌ دوو پێکهاته‌ی سه‌ره‌کی هه‌یه‌ ئه‌ویش گرێیه‌کی ناوی و گرێیه‌کی کاری.
بۆ نمونه‌: ئازاد هات
به‌مشێوه‌یه‌ هه‌ر سێ مه‌رجه‌که‌ی ڕێزمانی کۆن هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌:
عائیشە
وێنۆک عائیشە کچی ئەبووبەکر، لەلای موسڵمانان بە دایکی بڕواداران ناسراوە (لەدایکبووی ٦١٤ لە مەککە – مردووی ١٣ی تەممووزی ٦٧٨ لە مەدینە)یەکێکە لە خێزانەکانی پەیامبەری ئیسلام. ئەمەش دوای مردنی خەدیجەی کچی خوەیلد ھات بە پێشنیازی خەولەی کچی حەکەم. زۆرێک لە فەرموودەکانی محەممەد لەسەر زاری ئەو ھاتوونە نووسرانەوە.
گرێ (ڕێزمان)
مه‌رجی یه‌که‌م که‌ ده‌یگوت(کۆمه‌ڵه‌ وشه‌یه‌که‌)، مه‌رج نیه‌ وابێت به‌ڵکو ده‌کرێ یه‌ک وشه‌ش بێت. وه‌ک ئه‌و نمونه‌ی سه‌ره‌وه‌.
عائیشە
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٦١٠ پۆل:محەممەد پۆل:لەدایکبووانی ٦١٤ پۆل:مردووانی ٦٧٨ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم پۆل:ژنە سەحابەکان پۆل:ئیسلام و ژنان پۆل:خێزانەکانی محەممەد
گرێ (ڕێزمان)
مه‌رجی دووه‌م که‌ ده‌ڵێ(واتای ته‌واو نادات)، نه‌خێر گرێ هه‌میشه‌ واتای ته‌واو ده‌دات، بۆ نمونه‌:
من هاتم.
(من) گرێیه‌ و واتای که‌سی یه‌که‌م ده‌دات، هه‌روه‌ها (هات)یش گرێیه‌کی تره‌ و واتای هاتنی که‌سێک دیاری ده‌کات.
مه‌رجی سێیه‌م که‌ ده‌ڵێ(کاری له‌گه‌ڵدا نیه‌) ئه‌مه‌ش هه‌ڵه‌یه‌ چونکه‌ کار خۆی ده‌بێته‌ (گرێی کار).
هه‌روه‌ها گرێ فراوان ده‌کرێت:
بۆ نمونه‌:
کچ
کچی جوان
کچی جوانی پرچ لولی چاو شین...
سەرچاوە
1- عه‌بدولجه‌بار مسته‌فا مه‌عروف، دروسته‌ی فرێز له‌ زمانی کوردیدا، سلێمانی، 2010.
2- سه‌گڤان جه‌میل، کۆوانه‌کانی ڕسته‌سازی 2011-2012، بۆ خوێندکارانی قۆناغی 3، به‌شی زمانی کوردی زانکۆی دهۆک.
پۆل:رەگەزەکانی ڕستە
بڕیارنامەی ١٠٩٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٩٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی گورجستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٧٣٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
٦٢٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٠٩٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئەبخازیا و گورجستان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٧ پۆل:ئەبخازیا لە ١٩٩٧ پۆل:گورجستان لە ١٩٩٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ گورجستان
ئەلێکساندریا ئۆکاسیۆ کۆرتێز
ژیان
لە بنەماڵەیەکی کاتۆلیک لە نیویۆرک لەدایک بوو. دایکی بە ئەسڵ خەڵکی پۆرتۆ ریکۆیە و لەوێ لەدایک بووە. بەر لەوەی ببێت بە ئەندامی کۆنگرێس ئەی ئۆ سی لە ڕێستۆرانتدا کاری کردووە و ئاشنای ژیانی خەڵکی کرێکار بووە.
ھەڵوێستی سیاسی
ئەی ئۆ سی داکۆکی لە بەرزکردنەوەی مووچەی کرێکاران دەکات. ئەو ھەروەھا بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی گۆڕانی ئاووھەوا و کاریگەریی لەسەر ژیانی مرۆڤ خەباتی کردووە. بۆیە لایەنگری وزە نوێیەکانە.