عەلائەدین_خەلجی
لەشکرکێشییەکانی مەغۆل و فەتحەکانی باکوور، ١٢٩٧–١٣٠٦
وێنۆک|220px|سوڵتان عەلاود دین خستە فڕین؛ ژنانی ڕانتامبۆر جاوھار ئەنجام دەدەن کە تابلۆیەکی ڕاجپوتە لە ساڵی ١٨٢٥ لە ساڵی ١٣٠١ عەلائەدین فەرمانی بە ئولوغخان و نوسرەت خان کرد کە داگیرکردنی ڕانتەمبۆر، کە پاشاکەی حەمیرادێڤا مافی پەنابەری بە سەرکردەکانی یاخیبوونەکەی نزیک جالۆر بەخشیبوو. دوای ئەوەی نوسرەت خان لە کاتی گەمارۆدانەکەدا کوژرا، عەلائەدین بە شێوەیەکی شەخسی بەرپرسیارێتی ئۆپەراسیۆنەکانی گەمارۆدانی گرتە ئەستۆ، و لە تەمموزی ١٣٠١ قەڵاکەی داگیرکرد. لە کاتی هەڵمەتی ڕانتامبۆردا، عەلائەدین ڕووبەڕووی بووەوە سێ یاخیبوونی سەرکەوتوو نەبوو. بۆ سەرکوتکردنی هەر یاخیبوونێکی داهاتوو، سیستەمێکی هەواڵگری و چاودێری دانا، کۆی گشتی  قەدەغەکردن لە دەهلی، یاسای دامەزراند بۆ ڕێگریکردن لە ئاغاکانی لە تۆڕکردن لەگەڵ یەکتر، و دەستی بەسەر سامانی گشتیدا گرت.لە زستانی ساڵانی ١٣٠٢-١٣٠٣، عەلائەدین سوپایەکی نارد بۆ تاڵانکردنی پایتەختی کاکاتیا وارنگال. لەم نێوەندەدا، خۆی سەرکردایەتی سوپایەکی دیکەی کرد بۆ داگیرکردنی چیتۆر، پایتەختی گوهیلا شانشینی کە لەلایەن راتناسمها فەرمانڕەوایی دەکرا. عەلائەدین چیتۆری گرت دوای گەمارۆیەکی درێژخایەنی هەشت مانگ. بەپێی وتەی ئەمیر خوسراو دەربارەکەی، فەرمانی دا کۆمەڵکوژییەکی ٣٠ هەزار هیندۆسی ناوخۆیی دوای ئەم داگیرکردنە. هەندێک ئەفسانەی دواتر باس لەوە دەکەن کە عەلائەدین هێرشی کردووەتە سەر چیتۆر بۆ گرتنی شاژنە جوانەکەی ڕاتناسمها پادمینی، بەڵام... زۆربەی مێژوونووسانی مۆدێرن ڕەسەنایەتی ئەم ئەفسانەیان ڕەتکردۆتەوە.لە کاتێکدا سوپای ئیمپراتۆریەت سەرقاڵی هەڵمەتەکانی چیتۆر و وارانگاڵ بوون، مەغۆلەکان لە دەوروبەری مانگی ئابی ١٣٠٣دا داگیرکردنی دەهلی یەکێکی دیکەیان دەستپێکرد. توانی پێش داگیرکەران بگاتە دەهلی، بەڵام کاتێکی پێویستی نەبوو بۆ ئامادەکاری بۆ بەرگرییەکی بەهێز. لەم نێوەندەدا هەڵمەتی وارەنگڵ سەرکەوتوو نەبوو (بەهۆی بارانبارینی زۆرەوە بە گوتەی زیاودین بارانی)، سوپاش چەند پیاوێک و جانتاکانی لەدەستدابوو. نە ئەم سوپایە، نە ئەو هێزە بەهێزانەی کە لەلایەن پارێزگارەکانی پارێزگاکانی عەلائەدینەوە نێردرابوون، بەهۆی ئەو گەمارۆیانەی کە مەغۆلەکان دایاننابوو، نەیانتوانی بچنە ناو شارەکەوە. لە ژێر ئەم هەلومەرجە سەختەدا، عەلائەدین لە کەمپێکی پاسەوانیی زۆردا لە قەڵای سیری کە لە قۆناغی دروستکردندا بوو، خۆی پەنا برد. مەغۆلەکان هێزەکانی خۆیان خستە ناو هەندێک ململانێی بچووکەوە، بەڵام هیچ کام لە سوپاکە سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوەیان بەدەست نەهێنا. داگیرکەران دەهلی و گەڕەکەکانیان تاڵان کرد، بەڵام لە کۆتاییدا بڕیاریان دا پاشەکشە بکەن دوای ئەوەی نەیانتوانی سیری پێشێل بکەن. داگیرکاری مەغۆلەکان لە ساڵی ١٣٠٣ یەکێک بوو لە داگیرکارییە جددیەکانی... هیندستان، و وای لە عەلائەدین کرد چەند هەنگاوێک بنێت بۆ ڕێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی. قەڵاکان و بوونی سەربازی بەدرێژایی ڕێگاکانی مەغۆلەکان بۆ هیندستان بەهێزتر کرد. هەروەها زنجیرەیەک چاکسازی ئابووری جێبەجێ کرد بۆ دڵنیابوون هاتنی داهاتی بەس بۆ پاراستنی سوپای بەهێز.لە ساڵی ١٣٠٤دا، پێدەچێت عەلائەدین فەرمانی دابێت داگیرکردنی دووەم بۆ گوجارات، کە بووە هۆی لکاندنی شانشینی ڤاگێلا بە سوڵتانییەتی دەهلی. لە ساڵی ١٣٠٥دا داگیرکردنی مالوا لە ناوەڕاستی هیندستان دەستپێکرد، کە لە ئەنجامدا پاشای پارامارا مەهالاکادێڤا شکست و مردنی لێکەوتەوە. شانشینی یاجڤاپالا، کە فەرمانڕەوایی ناوچەکەی دەکرد لە باکووری ڕۆژهەڵاتی مالوا ، هەروەها پێدەچێت کەوتبێتە ژێر داگیرکاری عەلائەدین.لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ١٣٠٥ مەغۆلەکان جارێکی دیکە هێرشیان کردە سەر هیندستان. لەبری ئەوەی هێرش بکەنە سەر شاری دەهلی کە بە توندی پاسەوانی دەکرا، داگیرکەران بەرەو باشووری ڕۆژهەڵات بەرەو دەشتەکانی گەنجتیک بە درێژایی دامێنی هیمالایا ڕۆیشتن. سوارەی عەلائەدین کە ٣٠ هەزار کەسی تێدابوو، بە سەرۆکایەتی مالیک نایاک، لە شەڕی ئەمرۆهادا شکستی بە مەغۆلەکان هێنا. زۆرێک لە مەغۆلەکان بە دیل گیران و کوژران؛ مێژوونووسی سەدەی ١٦ فیریشتە ئیدیعا دەکات کە سەری (سێر)ی ٨ هەزار مەغۆل بەکارهێنراوە بۆ دروستکردنی قەڵای سیری کە لەلایەن عەلائەدینەوە ڕاسپێردرابوو. ئەو تاڵانییەی لە دێڤاگیرییەوە بەدەست هاتبوو، وای لە عەلائەدین کرد پلانی داگیرکردنی شانشینیەکانی دیکەی باشوور دابنێت، کە بڕێکی زۆر سامانیان کۆکردبووەوە، چونکە لە سوپای بیانی کە باکووری هیندستانیان تاڵان کردبوو، قەڵغان کرابوون. لە کۆتایی ساڵی 1309دا، مەلیک کافۆری نارد بۆ ئەوەی پایتەختی کاکاتیا وارنگال تاڵان بکات. کافور بە یارمەتی ڕاماچاندرای دیڤاگیری لە مانگی یەکی ساڵی ١٣١٠دا چووە ناو خاکی کاکاتیا و لە ڕێگای وارانگاڵدا شارۆچکە و گوندەکانی تاڵان کرد. دوای مانگێک گەمارۆدانی وارانگال، پاشای کاکاتیا پراتاپارودرا ڕەزامەندی دەربڕی کە ببێتە لقێکی عەلائەدین، و بڕێکی زۆر لە سامان (ڕەنگە ئەڵماسی کۆه-ی-نوور لەخۆبگرێت) ڕادەستی... داگیرکەران.