cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
برۆنتی کامپبێڵ
ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
برۆنتی یەکێک بوو لە وەرزشوانە بەشداربووەکانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ کە لە شاری لەندەنی بەریتانیا بەرێوەچوو. لەسەر ئاستی خانمان بەشداری لە پێشبڕکێی مەلەوانی ٥٠ مەتری ئازاد کرد توانی خۆی بگەیەنێت قۆناغی کۆتایی پێشبڕکێکە لە قۆناغی کۆتاییکە کەیتی خوشکیشی بەشداری تێداکرد پلەی نۆیەم و دەیەمیان بەدەست ھێنا. نەیتوانی ھیچ مەدالیایەک بەدەست بھێنێت.
٢٠١٣
لە پالاوانێتی مەلەوانی ئوسترالیا ٢٠١٣ لە لە پێشبڕکێی ٥٠ مەتری و ١٠٠ مەتری ئازاد توانی مەدالیای زێو بەدەست بھێنێت ، لەگەڵ کەیتی خوشکی خۆیان گەیاندە پالاوانێتی جیھانی بۆ یارییە ئاوییەکانی ساڵی ٢٠١٣. یارمەتیدەری کەیت، ئیما، کوتیس بوو بۆ ئەوەی لە پێبرکێی مەلەوانی ٤ × ١٠٠ مەتری جۆراوجۆر مێدالیای زێو بەدەست بھێن بە جیاوازی ٠٫١٢ لە تیمی خانمانی ئەمریکا کە مێدالیای زێریان بردەوە.
٢٠١٤
ساڵی ٢٠١٤ بەشداری پالاوانێتی جایھانی مەلەوانی فینا ٢٠١٤ لە دەوحەی قەتەر کرد. دوو مەدالیای زێوی بردەوە یەکیان لە ٥٠ مەتری ئازاد (کات: ٢٣٫٦٢ چرکە) ئەوی دیکەیان لە پێشبڕکێی مەلەوانی ٤ × ١٠٠ مەتری ئازادی ھەمەجۆر. کە بە (٥١٫٦٥ ١چرکە) مەوادای پێشبڕکێکەیان تەواو کرد. ھەر لەم ساڵەدا بەشداری لەچەند پالاوانیتی دیکە کرد و توانی چەند مێدالیایەکی زێر و زیو
ئۆڵمپیادی ھاوینییەی٢٠١٦
بڕۆنتی بۆ جاری دووەم لەگەڵ شاندی ولاتەکەیب ەشداری یارییەکانی ئۆڵمپیادی کرد. نوێنەرایەتی ولاتەکەی کرد لە پێشبڕکێکانی مەلەوانی لەسەر ئاستی خانمان. لە ٥٠ مەتری و ١٠٠ مەتری ئازاد بەشداری کرد بەڵام نەیتوانی ھیچ مەدالیایەک بەدەست بھێنێت. بە ڵام توانی لە پێشبرکێی ٤ × ١٠٠مەتری ئازادی ھەمەجۆر ھاوکاری تیمەکەی بێت بۆ بەدەست ھێنانی مێدالیای زێر و شکاندنی ژمارەی پێوانەی جیھانی کاتیک بە ٣:٣٠٫٦٥ دەقە پێشبڕکێکەیان تەواو کرد. تیمی ئەمریکا دووەم و تیمی کەنەدا سێیەم بوون.
ئۆڵمپیادی ھاوینییە ٢٠٢٠
لە خولی یارییەکانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ کە لە تۆکیۆ، ژاپۆن، یارییەکانی بەڕێوەچوو، لە پێشبڕکێی مەلەوانی ٤ × ١٠٠ مەتری ئازاد لەگەڵ تیمی ئوسترالیا مێدالیای زێری بەدەست ھێنا کاتێک توانیان لە ڕیکۆردێکی نوێدا بە ٣:٢٩٫٦٩ دەقە پێشبڕکێکە تەواو بکەن. ھەروەھا میدالیای بڕۆنزی بەدەست ھێنا لە مەلەوانی ٤ × ١٠٠ تێکەڵی ئازاد (پیاو و ژن). و ھەروەھا لە پێشبڕکێی مەلەوانی ٥٠ مەتری ئازاد بەشداری کرد، توانی خۆی بگەیەنێتە قۆناغی کۆتایی بەڵام لەو قۆناغە نەیتوانی سەرکەوتن بەدەستبھێنێت و پلەی ٧ وەرگرت.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:زیندووان پۆل:مەلەوانانی ئۆڵمپیاد لە ئوسترالیا پۆل:مەلەوانانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ پۆل:مەلەوانانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆلۆمپیای ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:مەلەوانانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٦ پۆل:ئوسترالیا براوەکانی مەدالیای زێڕ پۆل:براوەکانی مەدالیای زێری ئۆڵمپیاد لە مەلەوانی پۆل:مەلەوانانی ئۆڵمپیادی هاوینەی ٢٠١٢ پۆل:مەلەوانانی ئۆڵمپیادی هاوینەی ٢٠١٦ پۆل:مەلەوانانی ئۆڵمپیادی هاوینەی ٢٠٢٠
قەشان
قەشان گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەشان لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی ماوەت و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەرسماق و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی گابڕوا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی یاڵانقۆز.
١٤٩٣
مردنەکان
پۆل:١٤٩٣ پۆل:ساڵەکان
دوورگەکانی ڤیرجینیای بەڕیتانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
دوورگەکانی ڤیرجینیای بەڕیتانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
حوسێن عەلیزادە
حوسێن عەلیزادە، ئاوازدانەر، توێژەری میوزیک ،ڕەدیفزان، مامۆستا، ژەنیاری تار، سێتار، شوورئەنگیز لە ئێران. عەلیزادە لە ھونەرمەندە بەناوبانگەکانی میوزیکی کلاسیکی ئێرانە و سێ جار بەربژێر بووە بۆ خەڵاتی گرامی تایبەت بە میوزیک. عەلیزادە لەگەڵ مۆسیقاژەنانی وەکو شارام نازری ،محەممەدڕەزا شەجەریان ھەروەھا لەگەڵ ژمارەیەک لە ئۆرکێسترا و گرووپەکان کاری ئەنجام داووە.
ڕێژیانی مۆسیقا
عەلیزادە ساڵی ١٩٥١ لە تاران لەدایکبوو بوو. باوکی خەڵکی شاری ورمێ و دایکی خەڵکی شاری ئەراک بوو. لە کاتی ھەرزەکاری ھەتا ١٩٧٥ لە قوتابخانە مۆسیقا پەیمانگای مۆسیقا ئامادە بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:ئاوازدانەرانی ئێرانی پۆل:ژەنیارانی ئێرانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران پۆل:خەڵکی تاران پۆل:وەرگرانی سیمرغی بلوور پۆل:زیندووان پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فارسی
کڵاشکەرانی گەورە
کڵاشکەرانی گەورە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بازیان، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کڵاشکەرانی گەورە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کڵاشکەرانی بچوک و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەیناڵی تازە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زایر و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەیناڵی کۆن.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بۆینگ
بۆینگ بە (ئینگلیزی: Boeing) کۆمپانیایێکی زەبەلاحی وڵاتی ئەمریکای تایبەتی بواری فڕۆکەوانەییە. کۆمپانیاکە لە ڕێکەوتی (١٥ی تەممووزی ١٩١٦)، لەلایەن (ویلیام بۆینگ) دامەزرێندراووە. کۆمپانیاکە تایبەتی وڵاتی ژێر دەستهەڵاتی حکومەتی ئەمریکایە، کەکاری درووستکردنی فڕۆکەی نەفەر گواستنەوە و فڕۆکەی جەنگی و هەلیکۆپتەری ئاسایی و هەلیکۆپتەری جەنگی. کۆمپانیاکە خاوەنی گەورەترین فڕۆکەی جەنگی جیهانە، کە ئەویش فڕۆکەی بی-٥٢ ستراتۆفۆرتریسە.
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کۆمپانیاکان پۆل:کۆمپانیاکانی ئەمریکا پۆل:کۆمپانیاکانی بواری فڕۆکەوانی پۆل:بۆینگ پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان هاتووە پۆل:کۆمپانیاکان لە تێکڕای پیشەسازیی داو جۆنز پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان ھاتووە پۆل:کۆمپانیاکانی بەرگری ئەمریکا پۆل:کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان کە بارەگاکەیان لە ئەمریکایە
شۆرکەند
شۆرکەند گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باشقەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
شۆرکەند ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
١٤٩٢
ساڵی ١٤٩٢ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:١٤٩٢ پۆل:ساڵەکان
کۆنراد لۆرێنز
کۆنراد لۆرێنز (بە ئینگلیزی :Konrad Lorenz؛ لە دایکبووی ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٠٣ - مردووی ٢ی فێبریری ١٩٨٩) زانا و توێژەرێکی خەڵکی نەمسا بوو. ساڵی ١٩٧٣ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بە ھاوبەشی لەگەل کاڕڵ ڤۆ فریش و نیکۆلاس تێنبەرگین.
دۆریس بوریس
دۆریس بوریس (Doris Bures؛ لە دایکبووی ٣ی ئابی ١٩٦٢) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی نەمساییە، ئەو ئەندامی حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی نەمسایە، لەوەتەی ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ بووەتە سەرۆکی دووەمی ئەنجومەنی نیشتمانیی نەمسا. بەر لەوەش لە ماوەی ٢٠١٤ بۆ ٢٠١٧، سەرۆکی یەکەمی ئەنجومەنەکە بووە. دۆریس لە ماوەی ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ بۆ ١ی ئەیلوولی ٢٠١٤ بووەتە وەزیری گواستننەوە، داهێنان و تەکنەلۆژیا لە نەمسا.
لە ساڵی ١٩٨٠ بووەتە سکرتێری فیدراڵی لە یەکێتیی لاوانی سۆسیالیستی لاوانی نێونەتەوەیی. دۆریس بەشی پیشەسازی تەواوکردووە.
لە ئازاری ٢٠١٨، دادگای نەمسا دۆسییەکی لەبارەی دامەزراندنێک کردەوە کە لەلایەن دۆریسەوە ئەنجام درابوو لە کاتی بەڕێوەبردنی وەزارەتی گواستنەوە، بەپێی بڕیارەکان ئەوا ژنی زیاتری دامەزرانندووە هەروەها ئەوانەشی هەبوون ئەوا لە کارامەیی زانستیی پێویستیان نەبوو. ئەم کەیسەش لەدوای سکاڵای پیاوێک هات کە کاری پێنەدرابوو، دواتر کەسی سکاڵاکار لەلایەن حکوومەتەوە بە ٣٩٠ هەزار دۆلار پاداشت کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
ھەنجیرێ
ھەنجیرێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی خدران، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ھەنجیرێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەلکان و لە باشوور لەگەڵ شارۆچکەی کانی سپان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی عالیقەی خواروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی مازوو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کریس پوتنەم
کریس پۆتنام گەنجێکی ئەمریکییە پرۆگرامەر و هاکەرێکی سەرکەو تووە، لە ساڵی 2005 کریس پۆتنام هەستا بە هێرش کردنە سەر تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک، کە بە گەورەترین هێرش دا دەن درێ لە مێژووی فەیسبووک دا، لە جیاتی ئەوەی لێ پرسینەوە بکرێ بۆ کریس پۆتنام و دەست گیر بکرێ ئەوا بەرێو بەری فەیسبووک مارک زوکەربێرگ داواکاری کار کردنی بۆ کریس نارد بۆ ئەوەی لەگەڵ یان کار بکات، کریس داواکاریەکەی پەسەند کرد، پاشان کریس گەشەی دا بە بەرز کردنەوەی ڤیدیۆ بۆ فەیسبووک و باش تر کردنی بەرز کردنەوەی وێنە، دوای جەندین ساڵ کار کردن لە فەیسبووک کریس وازی لە کارەکەی هێنا لەگەڵ فەیسبووک.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
کۆماری چین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
کۆماری چین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
عەلی نەزەر
عەلی نەزەر گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی زەنگەبار، ناوچەی ناوەندی شارستانی پۆلدەشت، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئەلبێرتۆ نێپۆمۆسینۆ
وێنۆک|ئەلبێرتۆ نێپۆمۆسینۆ ئەلبێرتۆ نێپۆمۆسینۆ (٦ی تەممووزی ١٨٦٤ – ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٠) ئاوازدانەر و ڕێبەری بەڕازیلی بووە. لەنێو بەرھەمە دیارەکانیدا کوارتێتی تار ژمارە ٣ی "براسیلیرۆ" (بەڕازیلی) ھەیە. بەپێی یاداشتە دەستنووسەکەی نێپۆمۆسینۆ، لە ساڵی ١٨٩٠ لە بەرلین ئاوازی بۆ دانراوە، ڕەنگە سەرەتاییترین نموونە بێت لە تێکەڵکردنی مێلۆدی فۆلکلۆری بەڕازیلی لەگەڵ ئیدیۆمی ڕۆمانسی ئەورووپای ناوەڕاست. کوارتێتی تارەکانی "برازیلیرۆ" تا ساڵی ٢٠٠٥ بەبێ بڵاوکردنەوە مایەوە، و پێش ئەو کاتە تەنھا بە دەگمەن نمایش دەکرا.
ھەروەھا ئۆپێراکانی ئەبول (١٩٠٥)، ئارتەمیس (١٨٩٨)، ئێلێکترا (١٨٩٤) و ئۆ گاراتوجا (تەواونەکراو)، پارچە ئۆرکێستراڵەکان (١٨٨٨)، سینفۆنیا لە گ مینۆر (١٨٩٣) و سێریناتا (١٩٠٢) جێگەی سەرنجن.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٤ پۆل:مردووانی ١٩٢٠ پۆل:ئاوازدانەرانی کلاسیکی بەڕازیلی پۆل:ئاوازدانەرانی کلاسیکی سەدەی ١٩ھەم پۆل:ئاوازدانەرە کلاسیکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئاوازدانەرانی ڕۆمانتیک
نژیاروانیی ئایینی
وێنۆک|270px نژیاروانیی ئایینی بە کردنەوەی ئەو خانووبەرانە دەوترێ کە بە بۆچوونی ئایینی و بیر و ڕای ئایینی دادەڕێژرێت.
ئەم نژیاروانییە بەشێوەیەکی ئاسایی لە ساختۆمانگەلێک کە کەڵکی ڕێبازیان ھەیە وەکوو: ئاتەشگاکان، مزگەوتەکان، کڵێساکان، مەعابیدەکان، خانەقاکان و شوێنە زیارەتییەکان دەبینرێن.
نژیاروانیی ئایینی لە ئێراندا
نژیاروانیی ئایینی لە نێوان شێوەگەلی نژیاروانیی ئێراندا لە شوێنەوارێکی تایبەتی خۆیدایە. پێشینەی ئەم شێوە نژیاروانییە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمانی بەر لە ئیسلام بە تایبەت سەردەمی ساسانییەکان.
نژیاروانیی ئاگرپەرەستەکان
ئەم شێوە نژیاروانییە لە جێماوەیی ئاتەشگاکانی سەردەمیی ساسانییەکان دەبینرێن. لە وێنەی جێماوەکان دەکرێ ئاتەشگایی «سروستان» ناو ببرێت و ئاتەشگایی یەزد لە وینەگەلی تازەیە.
نژیاروانیی مەسیحی
ئەم نژیاروانییە بە چاو لێگرتن لە کەلتوور و نژیاروانی ڕۆژاوایی و تێکەڵی لەگەڵ نژیاروانی ئێرانیدا لە کڵێساکانی ئێراندا دەبینرێت و یەکێک لە وێنە سەرکەوتووەکانی ئەو شێوە بەننایییە دەکرێ کڵێسای «وانک» لە ناوچەی جولفایی ئەسفەھان ناوبرێت.
نژیاروانیی ئیسلامی
ھاوکات لەگەڵ پەرەسەندنی ئایینی ئیسلام لە وڵاتانی جۆراوجۆر لەوانە ئێران، نژیاروانیی ئایینی بوو بە خاوەن پێگەیەکی تایبەت و نژیاروانیی ئیسلامی پێکھێنا. لە پێکھاتنی ئەو دۆخەدا ھۆکارگەلی وەک پێداگری گەورەپیاوانی ئایینی، کارکردی بەربڵاو و دیاردەی وەقف لە پەرەسەندن و سەرنجی تایبەتی بیناسازان بە مزگەوت کاریگەر بوون. بەم شێوەیە مزگەوت لە وڵاتی ئێران بوو بە خاوەنی سەرەکیترین شێوازی نژیاروانیی ئیسلامی و بە باوەڕی پسپۆڕان، «کلیلی نژیاروانیی ئیسلامییە».
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نژیاروانیی ئیسلامی پۆل:نژیاروانی
دەرەوێران
دەرەوێران  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سێڵاوتان، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
دەرەوێران  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
١٤٩١
ساڵی ١٤٩١ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:١٤٩١ پۆل:ساڵەکان
گوندەواری خوڕخوڕە
گوندەواری خوڕخوڕە لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە پێنج گوندەواری ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ لە شارستانی بیجاڕ، لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی خوڕخوڕەیە. زەوییەکانی ئەم گوندەوارە دەشت و تەپۆڵکەیە و زۆربەیان دێمین و ئاو نایان گرێتەوە، کێوەکانی (ھەمزە عەرەب و تەپەبۆر) لە چوارچێوەی ئەم گوندەوارەدان. ئاو ھەوای ئەم گوندەوارە لە شارۆچکەی بیجاڕ گەرمترە.
ناو
ناوی ئەم گوندەوارە لە گوندی خوڕخوڕەوە وەرگیراوە کە ناوەندێتی، لە ڕۆژاوای ئەم گوندەدا کانیاوێکی سارد و سوک ھەیە کە ئاوەکەی بە خوڕ و قەڵبەزە و گوڕ دێتە خوارەوە و خەڵکی کەڵکی لێوەردەگرن، جا لەبەر ئەوە کە ئاوەکەی وەک مۆسیقای دڵ لە گوێدا دەنگ دەداتەوە، ئەم گوندەیان بە خوڕخوڕە ناودێرکردووە.
دانیشتووان
بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندەوارە (٣,٤٦٢) کەس و (١,٧٤٢)نێر و (١,٧٢٠)مێ و (١,٠٩٩)خێزان پێکھاتووە. دانیشتووانی ئەم گوندەوارەیە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە.
جوگرافیا
گوندەواری خوڕخوڕە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە:
دابەشی کارگێڕی
لە (٢٧) گوند پێکھاتووە:
گوندە کوردەکان
پێکھاتووە لە ٢٣ گوند.
گوندە ئازەرییەکانیەکان
پێکھاتووە لە ١ گوند.
گوندە کوردەکان و ئازەرییەکان
پێکھاتووە لە ٣ گوند.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ پۆل:پارێزگای کوردستان
یلو بێی
یلو بێی (بە چینی:耶律倍 ەلدایکبووی ٨٩٩ تا ٧ی کانوونی دووەمی ٩٣٧ ) ھەروەھا وەک یلو تویو (耶律突欲 یان 耶律圖欲) ناسراوە، ناوی دوای مردنی وەک ئیمپراتۆر وێنسیان چینیی (文獻欽義皇帝) پێبەخشراوە، بە شێویەەکی فەرمی وەک رێنھوانگ وانگ (人皇王, "پاشای شاھانەی پیاوان") ناسراوە شازادەیەکی تانگی دواتر بوو کورە گەورەی ئیمپراتۆر تایزوی لیاوۆ بوو (دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتیی لیاوۆ، لە ٩١٦ وا ڕاگەینرا ببێت بە ئیمپراتۆر و بچێتە شوێنی باوکی بەڵام نەبوو بە ئیمپراتۆر.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ٩٣٧ پۆل:لەدایکبووانی ٨٩٩ پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی دەیەم پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٠یەم
دوورگەکانی ڤیرجینیای بەڕیتانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
دوورگەکانی ڤیرجینیای بەڕیتانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
یەکێتیی سۆڤیەت لە ئۆڵۆمپیاد
یەکێتیی سۆڤیەت بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٥٢ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی کرد، دواتر لە ١٨ بۆنەدا لە یارییەکانی ھاوینە و زستانەدا بەشداری کرد. لە شەش لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەدا ، وەرزشوانانی یەکێتیی سۆڤیەت پلەی یەکەمی بەدەستھێنا لە کۆی ژمارەی میدالیای زێڕین، سێ جار پلەی دووەمی بەدەستھێنا و بووە گەورەترین ڕکابەری ئەمریکا لە یارییەکانی ھاوینەدا. بە ھەمان شێوە لە ژماردنی میدالیای زێڕدا حەوت جار پلەی یەکەم و دووجاریش پلەی دووەم لە ٩ لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا بەدەستھێنا. دوای شۆڕشی ڕووسیا لە تشرینی دووەمی ١٩١٧ و شەڕی ناوخۆی ڕووسیا (١٩١٧-١٩٢٢)، یەکێتی سۆڤیەت لەسەر بنەمای ئایدیۆلۆژی بەشداری لە ڕووداوە وەرزشییە نێودەوڵەتییەکان نەکرد؛ بەڵام دوای جەنگی جیھانی دووەم (١٩٣٩-١٩٤٥)، زاڵبوون بەسەر یارییە ئۆڵۆمپیادەکاندا لەلایەن بەرپرسان و سەرکردەکانی سۆڤیەت وەک شێوازێکی بەسوود بۆ پێشخستنی کۆمۆنیزم سەیرکرا. کۆمیتەی ئۆڵۆمپی یەکێتی سۆڤیەت لە ٢١ی نیسانی ١٩٥١ پێکھێنرا و کۆمەڵەی نێودەوڵەتی نێودەوڵەتیش لە دانیشتنی ٤٥ی خۆیدا (٧ی ئایاری ١٩٥١) ئەو دەستە نوێیەی ناساند.بەم شێوەیە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٥٢ لە شاری ھێلسنکی بووە یەکەم یاریی ئۆڵۆمپیاد بۆ وەرزشوانانی سۆڤیەت. لە ٢٠ی تەمموزی ١٩٥٢ نینا ڕۆماشکۆڤا یەکەم میدالیای زێڕی ئۆڵۆمپیادی لە مێژووی وەرزشی سۆڤیەتدا بەدەستھێنا.یەکێتی سۆڤیەت یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی لە ساڵی ١٩٨٠دا ڕێکخست کە مۆسکۆ میوانداری کردبوو، کە چەند وڵاتێک بە سەرۆکایەتی ئەمریکا بایکۆتیان کرد، ئەمەش وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داگیرکردنی ئەفغانستان لەلایەن یەکێتی سۆڤیەتەوە لە ساڵی ١٩٧٩، لە بەرامبەردا یەکێتی سۆڤیەت بایکۆتی بەشداریکردنی لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ی کرد کە لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا بەڕێوەچوو.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕووسیا لە ئۆڵۆمپیاد
نیکۆلاس تێنبەرگین
نیکۆلاس تێنبەرگین (بە ئینگلیزی :Nikolaas Tinbergen؛ لە دایکبووی ١٥ی نیسانی ١٩٠٧ – مردووی ٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٨) زانا و توێژەرێکی خەڵکی بەریتانیا بوو. ساڵی ١٩٧٣ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بە ھاوبەشی لەگەل کاڕڵ ڤۆ فریش و کۆنراد لۆرێنز.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٧ پۆل:مردووانی ١٩٨٨ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ھۆڵەندی پۆل:دوور لە وڵاتانی ھۆڵەندی لە شانشینی یەکگرتوو پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
ڕاپونزێل (فیلم)
چیرۆک
ڕووناکییەکی سەرسووڕھێنەر لە ئاسمانەوە بۆ سەر زەوی دەکەوێت، لەو شوێنەی ڕووناکییەکە کەوت، گوڵێک دەڕوێت، ئەو گوڵە دەتوانێت ھەرچی نەخۆشییەک ھەبێت چارەسەر بکات، شوێنی ئەو گوڵە تەنھا ژنێکی بەتەمەن دەیزانێت، ئەو ژنە بە گوڵەکە خۆی گەنج دەکردەوە، ڕۆژێک لە نزیک ئەو شوێنەدا شانشینێک پەیدا دەبێت، پاشا و شاژنێک فەرمانڕەوایی دەکەن، پاشا و شاژنەکە منداڵێکیان دەبێت، بەڵام منداڵەکە نەخۆشە، پاشاکە فەرمان دەکات کە ئەو گوڵە بدۆزنەوە، بۆ چارەسەری منداڵەکە، بەڵام ژنە بەتەمەنەکە نیویست گوڵەکە ببەن، چونکە ئەو بۆ گەنجییەتی خۆی بەکاریدەھێنا، دواتر بەگوڵەکەوە ویستی بروات منداڵەکە بکوژێت، بەڵام سەرکەوتوو نەبوو شاژنەکە فەرمووی لێکرد و گوڵەکەی لێسەند، بۆ منداڵەکە بەکاریان ھێنا، دواتر سوپاسی ژنەکەیان کرد بۆ ھێنانی گوڵەکە، پاشا و شاژنەکە لەگەڵ منداڵەکەیان بوون بەناوی (ڕاپۆنزڵ). دواتر ژنە بەتەمەنەکە ھەستی کرد کە کچەکە قژی دەدرەوشێتەوە، و بەکاردێت بۆ گەنجبونەوە و چاکبونەوەی نەخۆشی، کەمێکی لە قژی کچەکە بڕی بەڵام قژی بووە قاوەی و بەکارنایات ئەگەر ببڕێت، دواتر کچەکەی ڕفاند، پاش ماوەیەک کچەکە بەشێوەیەکی ئاسای گەورەبوو، بەڵام ھەمیشە لە ڕۆژی لەدایکبوونی وێنەی ئەو ڕووناکیانەی دەکێشا کە لە شانشینەکە بەرزیان دەکردوە لە ڕۆژی لەدایک بوونەکەی؛ و ھەمیشە پاشا و شاژنەکە بەدوای منداڵەکەدا دەگەڕان، ژنەکە کچەکەی لە بورجێک دەشارێتەوە و لەگەڵ خۆی دەژێت، بەڵام کچەکە ھەر ساڵێک کە ڕۆژی لەدایکبوونی بێت لە پەنجەرەی بورجەکەوە ئەو ڕووناکیانە دەبینێت کەلە شانشینەکەوە دەردەچن و بۆ ئاسمان دەڕۆن. کچەکە ئارەزووی ئەوەی دەکرد کەبچێت بۆ لای ئەو ڕووناکیانە بۆ ئەوەی لەنزیکەوە بیانبینێت. دوای ١٨ ساڵ، ڕاپۆنزڵ لەناو بورجەکە لەگەڵ ئاژەڵە ماڵییەکەی حەربا بەناوی پاسکاڵ دەژێت، بەڵام لەناو بورجەکە دڵخۆش بوون، ھەرچەنە ڕاپۆنزڵ پێی سەیر بوو کەبۆچی لە ڕۆژی لەدایکبوونی ئەو، ئەم ڕووناکیانە بەرز دەکەنەوە، داوای لە ژنەکە کرد کە برواتە دەرەوەی ئەم بورجە، بۆ ئەوەی ئازاد بێت و ئەو ڕووناکیانە ببینێت، بەڵام ژنەکە ڕەتی کردەوە، پێی وت: کە خەڵکی دەرەوە خەراپن.
بەرھەمھێنان
″براکانی گریم″ فیلمی «تێکەڵاو» لەسەر بنەمایەکی چیرۆکی ئەڵمانی زیندوکردەوە، لە کۆمپانیای واڵت دیزنی فیلمەکە دەستی پێکرد، کە ″گلێن کەین″ لە ساڵی ١٩٩٦ سەرپەرشتی دەکرد. گلێین کەین لە ساڵی ٢٠٠١ بیرۆکەی دروستکردنی ئەو ئەنیمەیشنەی بۆھات، پاشان بە بەڕێوبەری دیزنی وت، ئەوانیش ڕازی بوون. بەڵام بڕیاریان دا کە بە ئەنیمەیشن دروستی بکەن، گلێن کەین دوو دڵ بوو، لەبەر ئەوەی دروستکردنی ئەنیمەیشن بە کۆمپیوتەر شتێکی باش دەرناچێت وەک ئەنیمەیشنە ڕەسەنەکە.
ھەیبە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
ھەیبە زنجیرەیەکی سووریی لوبنانییە لە ساڵی ۲۰۱۷دا بەرھەمھێنراوە لە وەرزی ڕەمەزانی ۱٤۳٨ ھ لەسەر کەناڵەکانی ئێم بی سی دراما، ئێم تیڤیی لوبنان، ئۆ ئێس ئێن نمایش کرا. زنجیرەکە لە بەرھەمھێنانی سیدەرز ئاڕت پڕۆدەکشنە، و لە نووسینی ھۆزان عەکۆیە، و لە دەرھێنانی سامر برقاوییە، و لە پاڵەوانێتی کوڕە ئەکتەری سووری تیم حەسەن و کچە ئەکتەری لوبنانی نادین نەسیب نەجیم،
ڕاپونزێل (فیلم)
تراکی دەنگ
مۆسیقا ڕەسەنەکە لەلایەن ″ئالان مێنکن″ ئامادەکرا، ھەروەھا ″گلێن سلێتەر″ ھونراوەکەی نووسی. مێنکن سەرەتا ھەوڵیدا، مۆسیقای ساڵی ١٩٦٠ تێکەڵ بەم مۆسیقا نوێیانە بکات، چەندین گۆرانی نوسران، بەڵام لەکۆتایدا لەبەرگیراوەی (کەی ژیانی من دەست پێدەکات؟) ھەڵبژێردرا.
ھەیبە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە عەرەبییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە لوبنانییەکان پۆل:زنجیرە عەرەبییە ھاوبەشەکان
ڕاپونزێل (فیلم)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە میوزیکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە مۆسیقییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:ئەو فیلمانەی لە وڵاتێکی خەیاڵی ڕوودەدەن
١٤٩٠
ساڵی ١٤٩٠ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:١٤٩٠ پۆل:ساڵەکان
دووچاوەکی
دووچاوەکی یاخود جیاکاری بە گشتی بەمانای جیاکردنەوە، سەرنج پێدان، یان قاییل بوون بە جیاوازی لە نێو شتەکان دایە. بە واتەیێکی سەرزارەکی بریتییە لە بەربەستگەلێکی یاسایی، نەریتی یان قەرار و بریاری ناڕەسمی بە دژی گرووپیکی تایبەت بۆ وێنە گرووپی ئایینی یا ئەنتیکی جیاواز.
ڕەعد کوردی
ڕەعد محەممەد عەبدولرەحمان ساڵح ناسراو بە ڕەعد کوردی (لەدایکبووی ١٦ی نیسانی ١٩٩١ لە کەرکووک، عێراق ) قورئانخوێن و حافزقورئانێکی کوردە. ڕەعد لە تەمەنی پازدە ساڵیدا بووەتە پێشنوێزی مزگەوتی ئیمامی شافعی لە کەرکووک. لە ئێستادا، ناوبەناو (بەتایبەت لە مانگی ڕەمەزان) بانگھێشتی ئیمارات دەکرێت بۆ پێشنوێژی لە مزگەوتەکانی ئەحمەد حەبا لە دوبەی و شێخ زاید لە ئەبوزەبی کردووە. لە ھەمان کاتیشدا بەردەوامە لە پێشنوێژی لە مزگەوتەکانی ئیمامی شافعی و بەھەشت لە سلێمانی.
دووچاوەکی
سەرچاوەکان
پۆل:نایەکسانیی کۆمەڵایەتی پۆل:جیاکاری پۆل:یەکسانیی کۆمەڵایەتی
ڕەعد کوردی
ڕەعد ناوبانگی لە جیھانی ئیسلامی ھەیە، ئەمەش بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤیدیۆکانی لە یوتیووب، کە بەشێک لەو ڤیدیۆیانە ملیۆنان جار بینراون.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی کەرکووک پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١ پۆل:موسڵمانانی کورد
جەنگی مەرج دیمەشق
جەنگی مەرج دیمەشق ململانێیەک بوو لە نێوان خەلافەتی ڕاشدین و ئیمپراتۆریەتی بیزەنتی. شەڕەکە پاش ماوەیەکی کەم لە جەنگی فەحل ڕوویدا کاتێک بیزەنتینییەکان هەوڵیان دا دیمەشق کۆنتڕۆڵ بکەنەوە. هەرقل ئیمپراتۆری بیزەنتی، دوو هێزی جیاوازی نارد لەو هەوڵەدا، سوپایەک بە سەرۆکایەتی تیۆدۆر پاتریسیۆس و سوپای دووەم بە سەرۆکایەتی شاناش ئەلڕۆما. سوپای ڕاشدین بە سەرۆکایەتی ئەبوو عوبەیدە کوڕی جەڕاح و خالید کوڕی وەلید فەرمانی پێدرا کە هاوکاری یەزیدی کوڕی ئەبووسوفیان بکەن کە وەک فەرماندەی بەرگری دیمەشق کاری دەکرد.
جەنگەکە لە دوو شەڕی جیاواز پێکهاتبوو، بەڵام مێژوونووسانی موسڵمان ئەم ململانێیانە وەک یەک شەڕ دەزانن بەهۆی ئەوەی شەڕەکە هاوکات ڕوویداوە و خالید لە هەردوو شەڕەکەدا بەشداری کردووە.
شەڕەکە بە سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوە بۆ سوپای ڕاشدین دادەنرێت بەو پێیەی سەرجەم فەرماندەکانی بیزەنتین کوژران و مەترسی لەدەستدانی دیمەشق کۆتایی هات.
دوای گرتنەوەی دیمەشق، سوپای ڕاشدین هێزەکانی خۆی دابەش کرد لەکاتێکدا بەردەوام بوو لە داگیرکردنی شام. عەمری کوڕی عاس و شورهابی کوڕی حەسەنە بۆ گرتنی فەلەستین ڕوویان لە باشوور کرد، ئەبو عوبەیدە و خالید بەرەو باکوور ڕۆیشتن بۆ گرتنی باکووری سووریا. وەها بڵاوەپێکردنی هێزە موسڵمانەکان یەزیدی کوڕی ئەبوو سوفیان وەک تاکە بەرگریکاری دیمەشق بەجێهێشترا. هەرقل بە هەستکردن بە دەرفەتێک بۆ وەرگرتنەوەی دیمەشق، دەستبەجێ سوپایەکی بە فەرمانی تیۆدۆر پاتریشیان نارد بۆ کۆنترۆڵکردنەوەی شارەکە. لە سوپاکەی تیۆدۆردا سوارچاکێکی بەرچاو هەبوو. تا ئەو کاتەی کە سوپای ڕاشدین لە جووڵەکانی تیۆدۆر ئاگادار بوو، ئەبو عوبەیدە و خالید لە فەحل بیزەنتینییەکانیان شکاندبوو و یەکسەر هەنگاو دەنێن بۆ رێگریکردن لە تیۆدۆر.
دوای ماوەیەکی کەم، تیۆدۆر لەلایەن سوپای شاناش ئەلڕۆما بەهێزکرا کە هێزێکی گەورەی سوارچاکی تێدابوو. لە کۆتاییدا دوو هێزی دژ بەیەک لە ڕۆژئاوای دیمەشق لە دەشتی مەرج ئەڕۆم یەکتریان بینی کە لەوێ هەردوو سوپاکە کۆبوونەوە و لە پێکهێنانی شەڕدا ڕووبەڕووی یەکتر بوونەوە، تیۆدۆر بەرامبەر خالید و شاناش بەرامبەر ئەبو عوبەیدە. دوای داڕشتن، هەریەک لە سوپاکان لە پێکهاتەی شەڕدا مانەوە و چاوەڕێی ئەوە بوون کە ئەوی دیکەیان یەکەم جوڵە ئەنجام بدات. کاتێک شەو هات، تیۆدۆر و جێگری فەرماندەی شیۆدۆر بە هێمنی سەربازەکانیان لە ژێر پەردەی تاریکیدا ڕاکێشا بۆ دواوە بۆ ئەوەی پێشڕەوی بکەنە سەر دیمەشق.
شەڕەکە
لە بەیانی لە مەرج ئەرڕۆم، شەڕەکە بە دووبەرەکی شەخسی لە نێوان فەرماندە مەیدانییەکان دەستی پێکرد، کە تێیدا شانەش لەلایەن ئەبو عوبەیدە کوژرا. دواتر هەردوو سوپاکە بەشداری شەڕێکی درێژخایەنیان کرد، بەڵام هاوسەنگ بوو. لە کاتی شەڕەکەدا بۆ موسڵمانان دەرکەوت کە بەشێک لە هێزی بیزەنتین خلیسکاوە و ئێستا دیمەشق لە ژێر هێرشدایە. لەو کاتەدا خالید و پاسەوانە گەڕۆکەکەی خۆیان جیاکردەوە و بەپەلە چوونە دیمەشق.
کاتێک هێزی بیزەنتین بە فەرماندەیی تیۆدۆر و شیدۆر گەیشتنە دیمەشق، یەکسەر یەزید کوڕی ئەبی سوفیان هێزەکانی بڵاوەپێکرد و لە دەرەوەی شارەکە شەڕی لەگەڵ بیزەنتینییەکان کرد. سەرەڕای ئەوەی ژمارەیان زیاتر بوو، یەزید و بەرگریکارەکانی دیمەشق توانیان بۆ ماوەیەکی بەرچاو پێگەی خۆیان بگرن پێش ئەوەی دەست بکەن بە کەوتنە دواوە. خۆشبەختانە بۆ موسڵمانان خالید و سوارچاکەکانی لە نزیکەی ئەو کاتەدا گەیشتن و لە پشتەوە هێرشیان کردە سەر بیزەنتینییەکان. بەم شێوەیە بیزەنتینییەکان لە دۆخێکی ناجێگیردا گیران، لە نێوان ئەو دوو هێزە موسڵمانەدا فشاریان خستبووە سەر. لە شەڕەکەدا خالید تیۆدۆری کوشت. لە کۆتاییدا شیۆدۆریش کوژرا و هێڵەکانی ڕۆم فڕێدرایە سەر سەرلێشێواوی. لە کۆتاییدا بیزەنتینییەکان لە کێڵگەکە هەڵهاتن. هەواڵی ناڕەحەتی لە دیمەشق بە خێرایی بڵاوبووەوە بۆ مەیدانی مەرج ئەرڕۆم و بووە هۆی ئەوەی هێزەکانی بیزەنتین هیوایان لەدەست بدەن و پاشەکشە بکەن و شەڕەکە کۆتایی پێهات.
دوای شەڕەکە
دوای شەڕەکە، دەستبەجێ سوپای خەلافەتی ڕاشدین دەستی بەسەر چەک و جل و بەرگ و سوارچاکەکانئ بیزەنتینەکاندا گرت. یەزید غەنیمەتەکەی بەسەر سەربازەکانی و خالیددا دابەش کرد. دوای هەفتەیەک ئەبو عوبەیدە بەعلبەکی گرت کە پەرستگای موشتەری لەوێ بوو دواتر خالید نێردرا بۆ هێرشکردنە سەر حومس.
سەرچاوەکان
پۆل:٦٣٥
گۆمەتەی کەچ
گۆمەتەی کەچ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بازیان، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گۆمەتەی کەچ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تووی ئەولیا و لە باشوور لەگەڵ گوندی باڵۆڵان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی پێنج شەمە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاڵی بزاو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
وانگ وێیی
وانگ وێی (لەدایکبووی ٩٨٧ تا ١٠٦٧) ھەروەھا وەک وانگ وێیدی (王惟德) ناسراوە, پزیشک و نووسەرێکی چینی بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی سۆنگ. پسپۆڕ بوو لە دەرزی ئاژنین. وە بەناوبانگ بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ١١یەم پۆل:نووسەرە زانستخوازەکانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ پۆل:نووسەرە پزیشکییە چینییەکان پۆل:نووسەرە چینییەکانی سەدەی ١١یەم
ئاوگەلی سەرزەمینی
ئاوگەلی سەرزەمینی بە لێوارێک لە دەریا ئەوترێ کە کەوتۆتە پەنای وشکانییەوە و بە پێی یاساکانی نێونەتەوەیی، خۆی و ئاسمانی ژوورەوەی و بنەکەی و ژێر بنەکەی بە سەرزەویی ئەو وڵاتە ئەژمێردرێ کە وشکانییەکە ھیی ئەوە. بە ئاوەکانی ئەو بەری ئاوگەلی سەرزەمینی ئەوترێ ئاوگەلی نێونەتەوەیی.
سەرچاوەکان
پۆل:یاسای دەریا پۆل:سنوری دەریایی
چوو جا-ھیون
چوو ئیون-جو (لەدایکبووی ٢٠ کانوونی دووەمی ١٩٧٩) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی گراند بێڵ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩ پۆل:خەڵکی دایگو پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی دانکوک
بێوڵاتی
بێوڵاتی بە کەسێک دەگوترێ کە ڕەگەزنامەی ھیچ وڵاتێکی نەبێت ئەم حاڵەتەش لەم ھەلومەرجانەی خوارەوەدا ڕوو ئەدات:
سەرچاوەکان
پۆل:فەرھەنگی زانستی سیاسی پۆل:ڕامیاری پۆل:چەمکەکانی یاسا
مووبەکردن
ملهوڕی کردن (بە ئینگلیزی: Bullying و Mobbing) ھەڵسوکەوتێکی نەخوازراو و توندوتیژانەیە، بەکارھێنانی ھێز و ھەڕەشە یان زۆرلێکردنە بۆ دەستدێژیکردن و ھەراسانکردن و خۆزاڵکردن بەسەر کەسانی تردا. left|thumb| 250px|ملهوڕی کردن لە قوتابخانە، کە یەکێکە لە باوترین شوێنەکانی ملهوڕی کردن.
جۆرەکانی مووبەکردن
گەر تاکە کەسێک ھەستێت بە مووبەکردن، واتا مووبەکردنی تاکەکەسی، چوار جۆری ھەیە:
گاڵتە پێکردن و تانەلێدان، ھەڕەشەکردن، لاسایکردنەوە و دەمەلاسکێ، ناو و ناتۆرە لێنانی نەرێنییانە، لەپشتەملە قسەکردن و بوختان و درۆ بۆ ھەڵبەستن، شکاندنی کەسی بەرامبەر، جنوێپێدان، فەرمانبەسەرداکردن یان بڕیاربەسەرداسەپاندن، بەچاوی کەم و سووک تەماشاکردن و پەلاماردانی کەسایەتی و مێژووی کەس و خێزان.
بەجێھێشتنی کەسێک بە مەبەست، دەرکردن لە گرووپ و قسە لەگەڵ نەکردن، دەنگۆی خراپ بڵاوکردنەوە لەسەر کەسی بەرانبەر، پێوتن بە کەسانی تر تا ھاوڕێیەتی لەگەڵ نەکەن، ئابڕووبردن و ئیحراجکردنی کەسێک لە ناو خاڵکدا.
مووبەرکرد گەر بەکۆمەڵی کرا، ئەوا "گەلەکۆمەکیلێکردن"ـی پێ دەگوترێ، کۆمەڵە و دەستەکە دەتوانن ھەموو ئەو کردارانە بەکاربێنن کە لە تاکەکەسیدا ئاماژەمان پێدا بەرانبەر تاکە کەسێک. بۆ نموونە پێکەوە کۆبوونەوە بۆ گاڵتە پێکردن "کردن بە مەزەی" یەکێک، یان ھەوڵدان بۆ لە کار لابردنی، یان ناشرینکردنی لەبەرچاو ھاوڕێکانی یان مامۆستاکانی و ھتد.
تێبینی
لەسەر جۆرەکانی مووبەکردن: مووبەکردنی تاکەکەسی یان یان گەلەکۆمەکیلێکردن ھەر ئەم جۆرانەی نییە و چەندین جۆری تریشی لێ باس دەکرێت، وەک: پەروەردەیی، یاسایی، کاریی، زیندانیی، سەربازیی، ھاوڕەگەزخوازیی، خێزانیی، کەمئەندامیی و ھتد.
گرینگیپێدانی لە کۆمەڵگەکانی دنیا و کاریگەرییە خراپەکانی
لە کۆمەڵگەکانی دنیا گرنگییەکی زۆر بە مامەڵەکردن لەگەڵ مووبەکردندا دەدەن و زۆرترین ھۆشیاری لەبارەی بڵاودەکەنەوە. لە ھەندێک لە ویلایەتەکانی ئەمەریکادا یاسایان ھەیە دژی مووبەکردن. مووبەکردن کاریگەری خراپی لەسەر کەسی مووبەکراو ھەیە، لەوانە: ئازاری دەروونی، خەمۆکی، ترس و دڵەڕآوکێ، خەولەچاوتۆران، پەرێشانبوونی دەروون، باوەڕبەخۆنەمان، لەش داھێزران و نەمانی ئارەزووی خوارد و تەنانەت پەنابردنە بەر خۆکوژیش. و گەر مووبەکردنەکە جەستەی بوو، بریندار بوون. ئامارەکان دەریان خستووە لە ھەر چوار منداڵێک یەکێکیان ڕووبەڕووی مووبەکردن دەبیتەوە. مووبەکردن دەکرێت لەناو منداڵاندا بێت یاخوود لەناو پێگەشتوواندا.
چۆنێتی مامەڵەکردن لەگەڵ مووبەکاراندا
پێویستە سەرەتا مووبەکراو بەتایبەتی و ھەمووکەسێکیش بەگشتی لە مووبەکردن تێ بگات و ھۆشیاری پێی ھەبێت. بزانە کە خەتای تۆ نییە و لەچاوی مووبەکارەوە سێری خۆت مەکە. ھەروەھا مووبەکاریش مەرج نییە کەسێکی خراپ و نەگریس بێت، بەڵکو بۆی ھەیە ئەویش قوربانی خێزان، پەروەردە، نەریت و کولتووری خراپی کۆمەڵگەیەک بێت و ئەم وەک نمایندەی چەند تایبەتمەندییەکی خراپ بووبێتە قوربانی.
تێگەشتن لەوەی کەسی مووبەکار چی دەوێت و بۆچی وا دەکات گرنگە.
زۆرترین ئەو ڕێگە چارانەی بەکاردەھێنرێت بۆ چارەسەرکردن و مامەڵەکردن لەگەڵ مووبەکردن ئەمانەن:
سەرنجێک
تێبینی کراوە تا لایەنی دەروونی و کۆمەڵایەتی تاکەکان باشتر بێت، ئەوا ئەوانیش:
یەک، کەسەکان ڕێز و قەدری خۆیان لا پەیدا دەبێت.
دوو، متمانەیان بە خۆیان دەبێت.
سێ، بەھای خۆیان لا زیاد دەبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:چەوساندنەوە
باسەرێ
باسەرێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی خدران، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
باسەرێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ بەنداوی دووکان و لە باشوور لەگەڵ گوندی شیوەشان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ بەنداوی دووکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی وەتمان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کۆماری چین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
کۆماری چین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ئان ژێنگوێن
ئان ژێنگوێن (بە چینی:安正文; لە ووسی لە دایکبووە ) وێنەکێشی شاھانەی ئیمپراتۆریەتی مینگ بوو.
بەوەش ناسراو بووە کە وێنەی خەڵک و باڵەخانە و سروشتی کێشاوە
تێبینیەکان
<references group="تێبینی" />
ئانا برنابیچ
ئانا برنابیچ (بە زمانی سڕبی: Ana Brnabić؛ لە دایکبووی ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٧٥) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی سڕبییە، ئەو لەوەتەی ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧ بووەتە سەرۆک وەزیرانی سڕبیا. ئەو یەکەم ژنە ئەم پۆستەر وەربگرێت، هاوکات یەکەمین هاوڕەگەزخوازی ئاشکرایە کە ئەم پۆستە لە سربیا وەربگرێت.
ئان ژێنگوێن
سەرچاوەکان
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتیی مینگ پۆل:وێنەکێشەکانی ووسی
ئانا برنابیچ
بەرلەوەی ببێتە سەرۆک وەزیران، ئانا سێ جار بووەتە وەزیر؛ سەرەتا لە ١١ی ئابی ٢٠١٦ تاوەکوو ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧ بووە وەزیری بەڕێوەبردنی گشتی، ئەو لە ماوەی ١٦ی ئایار تاوەکوو ٢٩ی ئایاری ٢٠١٨ بە وەکالەت بووە وەزیری دارایی، دواتر لە ماوەی ٢٢ی تشرینن یەکەم تاوەکوو ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ بە وەکالەت بووە وەزیری دەرەوە.
لە ساڵی ٢٠١٨، بەپێی بڵاوکراوەیەکی دەزگای فۆربیس، ئانا لەپلەی ٨٨ەمی بەهێزترین ژنانی جیهان هات.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥
شارستانیەتی ئادینا
وێنۆک|کەپرێک لە شارستانییەتی ئادینا ئادینا شارستانییەتێکی دارستانییە لە دۆڵی ئۆھایۆ لە ئەمریکا، لە ساڵی ١٠٠٠ پێش زایینەوە. تایبەتمەندە بە خانووە گەورەکان و گۆڕستانەکانی سەر گردەکان و کاری دەستی ورد و ڕێک.
گارۆ: بڵێسەی خودایی
گارۆ: بڵێسەی خودایی فیلمێکی ئەنیمێیە لەلایەن ستۆدیۆی ماپا بەرھەم ھێنراوە و لە ٢١ی ئازاری ٢٠١٦ بڵاوکراوەتەوە، فیلمەکە بەدوای ڕووداوەکانی ئەنیمێی گارۆ: مۆری بڵێسە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای زنجیرە ئەنیمەیشنییەکان پۆل:فەنیمەیشن
خەتالی
خەتالی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەراندێز، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
گۆبنیزم
گۆبنیزم بیروبڕوای ژۆزێف گۆبینیۆ(١٨١٦-١٨٨٢) دیپلۆمات و ڕۆژھەڵاتناسی فەڕەنسی کە لە کتێبەکەی خۆی بەناوی"نایەکسانی ڕەگەزی مرۆڤ"، لە سەر بنەمای باڵادەستی  ڕەگەزی ئاریایی داڕێشتووە. ئەم بیرو بڕوایە دواتر کاریگەری زۆری لە سەر"ئەفسانەی باڵادەستی ڕەگەزی نۆردیک"وە فەلسەففەی ئاڵمانیای نازی داناوە.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرھەنگی زانستی سیاسی پۆل:ڕامیاری
دوورگەکانی ڤیرجینیای بەڕیتانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
دوورگەکانی ڤیرجینیای بەڕیتانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
کۆلێژ
alt=|وێنۆک|زانکۆی [[زانکۆی ھارڤارد|ھارڤارد]] کۆلێژ یان کۆلێج ناوەندێکی فێرکردن و توێژینەوەیە، چەند کۆلێژێک لە زانکۆیەکدا کۆ بوونەتەوە، بەو مانایەی زانکۆ چەند کۆلێژێک لەخۆدەگرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:زانکۆکان و کۆلێژەکان پۆل:لاوی پۆل:خوێندنی باڵا پۆل:جۆرەکانی زانکۆ و کۆلێژ پۆل:زانکۆ و کۆلێژەکان
ئەلبەرت کلاودی
ئەلبەرت کلاودی (بە ئینگلیزی :Albert Claude؛ لە دایکبووی ٢٤ی ئابی ١٨٩٩ – مردووی ٢٢ی ئایاری ١٩٨٣) زانا و توێژەرێکی خەڵکی بەلجیکا بوو. ساڵی ١٩٧٤ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەندی پێکھاتە و ڕێکخستنی کاری خانە بە ھاوبەشی لەگەڵ کریستیان دی دوڤی و جۆرج ئێمیل پالاد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٩ پۆل:مردووانی ١٩٨٣ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:کۆچبەرە بەلجیکییەکانی ئەمریکا
جەنگی ئەنبار
جەنگی ئەنبار لە نێوان سوپای موسڵمانان بوو بە فەرمانی خالید کوڕی وەلید و ئیمپراتۆرییەتی ساسانی. شەڕەکە لە ئەنبار ڕوویدا کە نزیکەی ٨٠ میل لە شاری دێرینی بابلەوە دوورە. خالید لە قەڵای شارەکەدا گەمارۆی فارسەکانی ساسانی دا کە دیواری بەھێزیان ھەبوو. لە گەمارۆداکەدا دەیان تیرھەڵگری موسڵمان بەکارھێنران. پارێزگاری فارسەکان شێرزاد، لە کۆتاییدا خۆی ڕادەست کرد و ڕێگەی پێدرا خانەنشین بێت. زۆرجار شەڕی ئەنبار بە «کردەوەی چاو» دەھێنرێتەوە بیر لەبەرئەوەی بە تیر و کەوانە موسڵمانەکان کە لە شەڕەکەدا بەکاردەھێنران پێیان دەوترێت «چاو»ی بەرگریکارەکانی فارسی بکەنە ئامانج.
سەرچاوەکان
پۆل:٦٣٣
تازەکەند ئەنھەر
تازەکەند ئەنھەر گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ ڕەوزە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
تازەکەند ئەنھەر ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
موانا (فیلمی ٢٠١٦)
موانا (؛ ھەروەھا لە ھەندێک بازاڕدا بە ڤەیانا یان ئۆقیانووسیا ناسراوە) فیلمێکی سێ ڕەھەندیی سەرکێشیی مۆسیقیی کۆمپیوتەریی ئەنیمەیشنی ئەمریکیی ٢٠١٦یە. لەلایەن ستۆدیۆکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن بەرھەم ھێنراوە و لەلایەن واڵت دیزنی پیکچەرز دابەشکردنی بۆ کراوە. لە ٥٦ەمین پێڕستی فیلمی ستۆدیۆکانی واڵت دیزنییە. فیلمەکە لە دەرھێنانی ڕۆن کڵێمێنتس و جۆن ماسکرە، و دان ھاڵ و کریس ویلیامز، وەک یاریدەدەری دەرھێنەر بەشدار بوون. ئولی کراڤالھۆ، دوەین جانسن، ڕاشێل ھاوس، تێمورا مۆریسۆن، جێماین کڵێمنت، نیکۆل شیرزینگر، و ئالان تودیک ئەکتەرانی دەنگیی فیلمەکەن. گۆرانییەکانی نێو فیلمەکە لەلایەن لین مانویل میراندا، تێ ڤاکا، و مارک مانسینا نووسراون؛ و ئاواز و ئۆرکێستڕاڵ سکۆر ھەر لەلایەن مارک مانسینا دانراوە.
تازەکەند ئەنھەر
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
موانا (فیلمی ٢٠١٦)
چیرۆک
چیرۆکەکە باس لە موانا، کە کچی سەرۆک ھۆزێکی گوندی پۆلینیزییەکانە دەکات، کە لەلایەن زەریاوە بۆ یەکگرتنەوەی شوێنەواریی ڕۆحی لەگەڵ تێ فیتی خواوەند ھەڵبژێردراوە. کاتێک دورگەکە زیانی بەر دەکەوێت، موانا بە دوای ماوی، کە ئەفسانەیەکی نیوە خوایییە دەگەڕێت، بەھیوای گەڕانەوەی شوێنەوارەکە بۆ تێ فیتی و ڕزگارکردنی خەڵکەکەیان. چیرۆکەکە لە داڕشتنی چیرۆکی ڕەسەنە، بەڵام ئیلھامی لە ئەفسانەیی پۆلینیزییەکانەوە وەرگرتووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٦ پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی ئەمریکا پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە دەریاییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە فێمینیستییەکانی دەیەی ٢٠١٠
فارسیی ستاندارد
فارسی ستاندارد جۆرێکی ستانداردی زمانی فارسی و زمانی فەرمی ئێران و تاجیکستان و یەکێکە لە دوو زمانە فەرمییەکەی ئەفغانستان. ستاندارد فارسی ئاماژەیە بۆ شێوازی نووسین و قسەکردنی زمانی فارسی لە میدیای گشتی وەک تەلەڤیزیۆن، ڕادیۆ, بڵاوکراوە و وتارە فەرمییەکان لە کۆبوونەوە گشتییەکاندا. فارسی ستاندارد بە مانای زمانی ھاوبەشی نێوان وڵاتانی ئێران و ئەفغانستان و تاجیکستان نییە و مەرج نییە ئێرانی، ئەفغانی یان تاجیکییەک بە فارسی ستانداردی یەکتر قسە بکات. فارسی ستاندارد لە ئێراندا لەسەر بنەمای زاراوەی تارانی و لە ئەفغانستان لەسەر زاراوەی کابولی و لە تاجیکستان لەسەر زاراوەی بوخاری دامەزراوە.
پشتێنە
لە کۆتایی سەردەمی ساسانییەکاندا زمانی خەڵکی پایتەخت ناوی داری بوو کە لەگەڵ زمانی فەرمی نووسینی پەھلەویدا جیاوازی ھەبوو. ئەم زمانە دارییە لە پایتەختەوە بۆ خوراسان لەگەڵ سەربازەکان و بەرپرسانی دیکەی حکوومەتدا گوازرایەوە و لەوێش لەکاتێکدا کە لەژێر کاریگەری لەھجە و شێوەزارە ناوخۆیییەکان بوو، وردە وردە جێگەی ئەوانی گرتەوە و بوو بە زمانی قسەکردنی ئەو ناوچەیە. دوای دامەزراندنی حکوومەتەکانی تاھیری و سەفاری و سامانی و غەزنەوی ئەم زمانە بووە بە فەرمی و بووە زمانی فەرمی نامەنوسی. لە قۆناغەکانی دواتردا کە حکوومەتی دیکە لە ناوەڕاست و ڕۆژاوا و باشووری ئێراندا سەریان ھەڵدا، ئەم زمانە وەک زمانی فەرمی لە سیستەمی ئەم حکوومەتانەدا وەرگییرا و تا سەدەکانی دوایی بەردەوام بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:زمانی فارسی
مافیا
مافیا ناوی ڕێکخراوەیێکی تیرۆریستی نھێنی نێودەوڵەتییە کە لە سەرەتای سەدەی بیستەمەوە ھەستاوە بە دژایەتیکردنی دەسەڵاتی یاسایی وڵاتان. مافیا لە زۆبەی وڵاتەکانی جیھان بەتایبەت ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھەڵدەستێ بە کرداری تیرۆریستی و قاچاخی مادە سڕکەرەکان و باج وەرگرتن و ڕفاندنی مرۆڤ و... بۆ ماوەیێکی زۆر سەرچاوەی ئەم ڕیکخراوەیان دەگەڕاندەوە بۆ ئیتالیا، بەڵام ئیمرۆکە  گرووپی مافیایی و نیمچە مافیایی، زۆربەی وڵاتانی جیھانی تەنییوەتەوە. بۆ وێنە کاربەدەستێکی پۆلیسی ئەمریکا گوتوویە کە مافیای رووسیا لە مافیای ئیتالیا پێشکەوتووترە. گرووپە مافیاییەکان ئەغڵەب[زۆر کات] لە سێ بەشی سەرمایەدانان، قاچاخی مادەسڕکەرەکان و سێکس چالاکی دەنوێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرھەنگی زانستی سیاسی
گارۆ: مۆری بڵێسە
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٤ دەستیان پێکردووە پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٥ دەستیان پێکردووە پۆل:ئەنیمێ و مانگای فەنتازیای تاریک پۆل:فەنیمەیشن پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی تۆکیۆ
لازیان
لازیان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بازیان، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
لازیان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەرچاوە، بازیان و لە باشوور لەگەڵ گوندی باریکە، بازیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئەڵاقوڵی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی شەیتان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کۆماری کۆنگۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
کۆماری کۆنگۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
غوڵامڕەزا حەسەنی
غوڵامڕەزا حەسەنی (؛ ٢١ی تەمموزی ١٩٢٧ – ٢١ی ئایاری ٢٠١٨) پێشنوێژی ھەینی و یەکەم ئیمامی مزگەوتی جامیعی ورمێ لە دوای شۆڕشی ١٩٧٩ بوو. ئەو ھەروەھا نوێنەری ورمێ لە پەرلەمانی ئەنجومەنی ئیسلامی لە خولی یەکەمدا و نوێنەری ڕێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا بوو.
حەسەنی بە یەکێک لە کۆنەپەرستترین دەنگەکان لە ئێران و جیھانی ئیسلامی شیعە ناسراوە. ئەو بەھۆی ھەڵوێستە ئایینی و سیاسییە توندەکانی و دژایەتیکردنی خەلافەت و سوننە ناسراوە کە بانگەشەی لە وتەکانی ھەینیدا بۆ دەکردن و بەپێی زانیارییەکان ڕەخنەی زۆر کەسی لێکەوتووەتەوە. سەرکردە سوننەکان، چاکسازیخوازانی ئێرانی، پان تورکەکان، ڕێکخراوە چەپە توندڕەوەکان، ناسیۆنالیستە کوردە سوننەکان و ھەندێک لایەنی دیکە تۆمەتبار کراوە. ھەروەھا ئەو زۆر جاران وەکوو کەسێکی دژە مەسیحی، دژە سوننە و دژە کورد دەناسرێت و دەگوترێت کە ڕۆڵی سەرەکی لە کۆمەڵکوژیی قاڕنێدا ھەبووە. لە دوای شۆڕشی ١٩٧٩ لە ئێران، سەرکردایەتیی میلیشیای جەوانمەردان لە شەڕی دژی کورد دەکات و ناوی لەگەڵ تاوانبارانی کۆمەڵکوژیی قاڕنێ تێکەڵاوە. دوای ئەوەی ھەوڵێکی تیرۆرکردنی حەسەنی لە ساڵی ١٩٨١ سەرنەکەوت، بە فڕۆکە بۆ چارەسەرکردن ڕەوانەی ئیرلەند کرا. حەسەنی لە ساڵی ١٩٨٣، دەسەڵاتداران لە حەشارگەی کوڕەکەی بەناوی ڕەشید، کە ئەندامی ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران بوو ئاگادار دەکاتەوە، کە دواتر بە ڕەزامەندی حەسەنی بە تەقەکردن لە سێدارە درا. لە قسەکانی حەسەنی بە ڕۆژنامەنووسێکی ئەمریکی دەڵێت؛ «ئیبراھیم کوڕەکەی نەکردە قوربانی، بەڵام من کردم، ئەمڕۆش پەشیمان نیم».
لە ساڵی ٢٠٠١، بابەتگەلێک لە میدیاکانی زمانی ئینگلیزیدا سەبارەت بە وتاری ھەینی دەرکەوتن کە حەسەنی خاوەندارێتی و ڕاگرتنی سەگی بچووکی وەک کارێکی نائیسلامی ئیدانە کرد. نیویۆرک تایمز لە ڕایگەیاند کە حەسەنی دەڵێت: «سپاسی پۆلیس و دادوەرە بەڕێزەکان و ھەموو ئەو کەسانە دەکەم کە کاریان کردووە بۆ دەستگیرکردنی سەگدۆستان و دەستبەسەرداگرتنی سەگە لاق کورتەکان لەم شارەدا»، دوای چەند ساڵێک لە تاران سەرکوتکردنی سەگ و خاوەن سەگەکان دەستیپێکرد. ھەروەھا لە زاری ناوبراوەوە ھاتووە کە «ئەو ژنانەی ڕێز لە حیجاب و مێردەکانیان ناگرن شایەنی مردنن. ئەم ژنانە و مێردەکانیان و باوکیان دەبێت بمرن».
لە ساڵی ٢٠١١، میدالیای ئازایەتیی لەلایەن سەرۆک کۆمار مەحموود ئەحمەدینەژاد پێبەخشرا، کە یەکێک لە گرنگترین میدالیا فەرمییەکانە کە لە ئێراندا بەخشراوە. دەگوترێت ئەو میدالیایە بەھۆی خۆڕاگری لە دژی حکوومەتی پەھلەوی لە پێش شۆڕشی ١٩٧٩، دژایەتیی بەرامبەر ئۆپۆزسیۆنی کوردی لە ساڵانی یەکەمی دوای شۆڕش و بەشداریکردنی لە شەڕی ئێران و عێراقدا پێبەخشرا. لە شوباتی ٢٠١٤، وەکوو نوێنەری عەلی خامنەیی بەھۆی زۆربوونی تەمەن و نەخۆشی لە پۆستەکەی دوورخرایەوە.
ھەتا کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠١٤، حەسەنی خاوەنی دوو ژنی زیندوو بوو. ئەو خاوەنی حەوت کوڕ و چوار کچ بوو. غوڵامڕەزا حەسەنی لە ٢١ی ئایاری ٢٠١٨ لە تەمەنی ٩٠ ساڵیدا بەھۆی تەشەنای گورچیلە کۆچی دواییی کرد.
منداڵەکانی حەسەنی بوونەتە کەسایەتی ناسراو لە بوارە جیاجیاکاندا بە بیروڕای سیاسیی دژبەیەکەوە. لەم ساڵانەدا نەوە کچەکەی، ئانا دایمۆند بەھۆی چالاکی مافەکانی مرۆڤ لە شانشینی یەکگرتوو لە دوای بەبێ تاوان دادگاییکردن، زیندانیکردن و ئازادکردنی لەلایەن حکوومەتی ئێران ناوبانگی دەرکرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧ پۆل:لەدایکبووانی ٢٠١٨ پۆل:خەڵکی ورمێ پۆل:مردووانی ٢٠١٨
ستاپلەر
گیرە، جۆر و قەبارەی جیاوازی ھەیە، بەپێی جۆری بەکارھێنانەکەی، تا قەبارەی ستاپلەر و قەبارەی دەرزیەکانى گەورەتر بێت توانای سمین و بڕینی بەندەکاغەزی زیاترى دەبێت.
ئەلبومی وێنەکان
پۆل:داھێنانەکانی سەدەی نۆزدەھەم پۆل:داھێنانە فەڕەنسییەکان پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:ئامێرەکانی نووسینگە <references group="https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=3&q=2011050611370357431" />
بنگردان
بنگردان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی خدران، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بنگردان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ بەنداوی دووکان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی بناو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ بەنداوی دووکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عالیقەی سەروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
لەتیف ئاوا
لەتیف ئاوا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بازیان، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
لەتیف ئاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زییەکە و لە باشوور لەگەڵ گوندی سۆڵەی دەربەند و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گاوانی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دەربەندەسوتاو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جەنگی قەریەتەین
جەنگی قەریەتەین شەڕێکی بچووک بوو لە نێوان غەسانی ھاوپەیمانی ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی و سوپای خەلافەتی ڕاشدین. دوای ئەوەی خالید کوڕی وەلید تەدموری لە سووریا داگیر کرد، شەڕی کرد. سوپاکەی بە ڕێپێوان بەرەو قەریەتەین برد و دانیشتووانەکەی بەرەنگاری موسڵمانان بوونەوە. شەڕیان کرد، بەڵام دواتر شکستیان ھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:٦٣٤
ویلایەتی ئەمازۆن
وێنۆک|ویلایەتی ئەمازۆن ئەمازۆن ویلایەتێکە لە بەڕازیل، دەکەوێتە ھەرێمی باکوور لە گۆشەی باکووری ڕۆژاوای وڵاتەکە. گەورەترین ویلایەتی بەرازیلە لە ڕووی ڕووبەرەوە و ٩ھەمین گەورەترین دابەشکردنی وڵاتە لە جیھاندا، ھەروەھا گەورەترین ویلایەتی ئەمریکای باشوورە، کە گەورەترە لە ڕووبەرەکانی ئۆرۆگوای و پاراگوای و شیلی بەیەکەوە. زیاتر دەکەوێتە نیوەگۆی باشوور، سێیەم گەورەترین دابەشکردنی وڵاتە لە نیوەگۆی باشوور دوای ویلایەتەکانی ئوسترالیا کە بریتین لە ڕۆژاوای ئوسترالیا و کوینزلاندی. بە تەواوی لە نیوەگۆی ڕۆژاوا چوارەم گەورەترینە لە نیوەگۆی ڕۆژاوا دوای گرینلاند و نوناڤۆت و ئەلاسکا. شازدەھەمین گەورەترین وڵات دەبێت لە ڕووبەری زەویدا، کەمێک گەورەتر لە مەنگۆلیا. ویلایەتەکانی دراوسێ بریتین لە (لە باکوورەوە بە ئاراستەی کاتژمێر) ڕۆرایما، پارا، ماتۆ گرۆسۆ، ڕۆندۆنیا و ئاکرێ. ھەروەھا ھاوسنوورە لەگەڵ گەلانی پیرۆ و کۆلۆمبیا و ڤەنزوێلا. ئەمەش بەشی ئەمازۆن و ڤاوپێس و گواینیا لە کۆڵۆمبیا و ھەروەھا ویلایەتی ئەمازۆن لە ڤەنزوێلا و ھەرێمی لۆریتۆ لە پیرۆ دەگرێتەوە.
ئەمازۆن بە ناوی ڕووباری ئەمازۆنەوە ناونراوە، و پێشتر بەشێک بووە لە جێگری پاشایەتی ئیمپراتۆریەتی ئیسپانیا لە پیرۆ، ناوچەیەک بە ناوی گویانای ئیسپانیا. لە سەرەتای سەدەی ١٨دا لەلایەن پورتوگالەکانەوە نیشتەجێ بوو کە لە بەرازیلەوە بەرەو باکووری ڕۆژاوا دەڕۆیشتن و دوای پەیمانی مەدرید لە ساڵی ١٧٥٠دا خرایە ناو ئیمپراتۆرییەتی پورتوگالەوە، لە ساڵی ١٨٨٩دا بوو بە دەوڵەتێک لەژێر کۆماری یەکەمی بەڕازیلدا.
زۆربەی ویلایەتەکە جەنگەڵێکی گەرمە؛ شارەکان بەدرێژایی ڕێڕەوی ئاوی کەشتیوانی کۆکراونەتەوە و تەنھا بە بەلەم یان فڕۆکە دەتوانرێت بگاتە ئەوێ. پایتەخت و گەورەترین شار ماناوسە، شارێکی مۆدێرن و ژمارەی دانیشتووانەکەی ٢٫١ ملیۆن کەسە و لە ناوەڕاستی جەنگەڵەکانی سەر ڕووباری ئەمازۆن و ١٥٠٠ کم لە سەرەوەی زەریای ئەتڵەسی دوورە نزیکەی نیوەی دانیشتووانی ویلایەتەکە لەو شارەدا دەژین؛ شارە گەورەکانی دیکەش، پارینتین، ماناکاپورو، ئیتاکۆاتیارا، تێفێ و کۆاری ھەروەھا بەدرێژایی ڕووباری ئەمازۆن لە نیوەی ڕۆژھەڵاتی ویلایەتەکەدان.
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتی ئەمازۆن پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٥٠
بۆشاییی باناخ
بۆشاییی باناخ لە زانستی بیرکاریدا یەکێکە لە بابەتە سەرەکییەکانی شیکاریی فانکشنی. لە شیکاریی ماتماتیکیدا بۆشایییە ئاڕاستەکراوەکان بە ڕەچاوکردنی پێکھاتە جەبرییەکەیان لە ڕوانگەی تۆپۆلۆژیکییەوە تاوتوێ دەکرێن. بۆشاییی باناخ بە بۆشایییەکی ئاڕاستەکراو دەوترێت کە خاوەنی نۆرم بێت و ھەروەھا پڕ بێت (ھەر پاشیەکییەکی کۆشی تێیدا لێکنیزیکبوون بێت). ناوی بۆشاییی باناخ لە ناوی ماتماتیکزانی پۆڵەندایی ئێستێفان باناخ وەرگیراوە کە ئەم چەمکەی پێشکەش کرد لەنێوان ١٩٢٠–١٩٢٢ و لەگەڵ دوو ماتماتیکزانی تر بەناوی ھانس ھان و ئێدوارد ھێلی بە شێوەیەکی سیستماتیک توێژینەوەیان لەسەر ئەنجام دا.
پێناسە
R
لە ژمارە ڕاستەقینەکان یان مەیدانی ژمارە ئاوێتەکان
C
کە موجەھەز کراوە بە نۆرمێک \|\cdot\|_X و تێیدا بۆ ھەر پاشیەکییەکی کۆشی
{xn}
لە Xدا، ئەندامی x لە Xدا بوونی ھەیە بە شێوەیەک:
واتە ڕادەی x_n کاتێک یەکسان بێت بە x، یان بە دەستەواژەیەکی تر
سەرچاوەکان
پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە پۆڵەندا پۆل:شیکاریی فانکشنی
کەڵھوڕ
کەڵھوڕ، یەکێک لە گەورەترین خێڵەکانی کوردە، یان کۆنفیدراسیۆنێکی ئەو ھۆزانەی ناوچەی کرماشانی ئێران و سنوورەکانی نێوان عەجەم و عوسمانی ئەوسایە. لە ١٨٣٠یەکان ھێشتا زۆربەی کەڵھوڕ لە سەر ڕێبازی یارسان بوون، بەڵام لە سەرەتای ١٩٠٠ەکاندا کە دەستیان پێ کرد ڕۆڵی گرنگ بگێڕن، ھەموو ڕێبازی خۆیانیان گۆڕی و بوونە شیعە، لە دەیەی یەکەمی سەدەی بیستەم، داودخانی کەڵھوڕ، کە ناوبانگی بە ڕێگری دەرکردبوو، ناودارترین سەرۆکی کەڵھوڕ بووە. داودخان کە مرد کوڕە گەورەکەی و کوڕەزایەکانی لەسەر سەرۆکایەتیکردنی کەڵھوڕ بووە ململانێیان و لە ئەنجامدا سامانی ھۆزەکەیان بە فیڕۆ دا.
بەرەی نەتەوەییی ئێران
چەپ|وێنۆک|239x239پیکسڵ|[[محەممەد موسەددیق]]
کەڵھوڕ
عەشیرەتی کەڵھوڕ بە دیالێکتی کوردیی باشووری دەئاخڤن و ئەگەر بێین و بەراوردی زاری کەڵھوڕی لەگەڵ زارەکانی تری کوردیدا بکەین، دەبینین زاری کەڵھوڕی بەپێی ڕواڵەتی زمان واتە دەنگسازی، وشەسازی و ڕستەسازی، نزیکترین زارە لە دیالێکتی کوردیی ناوەندی کە ناوەڕۆکی زمانی یەکگرتووی کوردییە و دەتوانین بە یەکێک لە وەچەزارەکانی کوردیی ناوەندی بژمێرین.
بەرەی نەتەوەییی ئێران
بەرەی نەتەوەییی ئێران یان جەبھەی میللیی ئێران ڕێکخراوێکی سیاسی ناسیۆنالیستی کۆماریخواز و سێکۆلارە کە لە ساڵی ١٩٤٩ی زایینی بە دەستی محەممەدی موسەددیق و ھەڤاڵانی ئەو دامەرزدرا. ئەم ڕێکخراوە لە پڕۆسەی سەرکەوتنی بزووتنەوەی نەتەوەیی کردنی نەوت لە ئێران ڕۆڵێکی گرینگی ھەبوو. لە نێوان ساڵانی ١٩٥١ھەتا ١٩٥٣ بەرەی نەتەوەییی ئێران توانی کە دوای سەرکەوتن لە ھەڵبژاردنی پەڕلەمان، سەرۆکی ئەو کاتی خۆی، محەممەد موسەددیق، بکات بە سەرۆک وەزیرانی ئێران. کە حکوومەتەکەی ئەوان دوای کوودەتای ١٩٥٣ ڕووخا و موسەددیق سزای سێ ساڵ زیندان و دوورخستنەوە بۆ ماوەی ژیانی بەسەردا سەپا.
دوورگەکانی ڤیرجینیای بەڕیتانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
دوورگەکانی ڤیرجینیای بەڕیتانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.