cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بازنەی یەکە
وێنۆک|300px|بازنەی یەکە بازنەی یەکە بریتییە لە بازنەیەک بە نیوەتیرەی یەک. چەقی بازنەی یەکە بریتییە لە خاڵی (٠٫٠) لە سیستمی پۆتانەکاندا لەسەر ڕووتەختی ئیقلیدسی. ئەگەر (x٫y) خاڵێک بێت بکەویتە سەر چارەگی یەکەمی بازنەی یەکە، ئەوا x و y دوو لای سێگۆشەیەکی وەستاو پێک دێنن کە درێژایی ژێی یەکە؛ بەپێی تیۆرمی پیتاگۆرس x و y پاسادانی ئەم ھاوکێشە دەکەن: . ئەم ھاوکێشە ھەمان ھاوکێشەی بازنەیەکە کە نیوەتیرەی یەکە و چەقی ئەم بازنە بریتییە لە (٠٫٠)، ھەر خاڵێک بکەویتە سەر بازنەی یەکە، پاسادانی ئەم ھاوکێشە دەکات.
فانکشنە سێگۆشەییەکان لە بازنەی یەکەدا
300px|وێنۆک وێنۆک|300px|ڕێژە سێگۆشەییەکان لە بازنەی سێگۆشەزانیدا بەپێی گرێبەست ئاڕاستەی ئەرێنی بازنەی سێگۆشەزانی بەپێچەوانەی جووڵەی میلەکانی کاتژمێرە. وا دابنێ خاڵێک وەکوو A بە پۆوتانی بکەویتە سەر بازنەی یەکە (وێنەی بەرانبەر). بەپێی پێناسەی ساین و کۆساین، و. لە لایەکی تر، ژێی سێگۆشەی گۆشەوەستاوی OAC، بریتییە لە یەک، لەمەوە دەردەچێت
ئەم پەیوەندییە، لە پەیوەندییە ھەرە گرینگ و بنەڕەتییەکانی زۆربەی چەمکەکانی زانستی سێگۆشەزانییە. لە پێناسە و وێنەی ڕوونکردنەوەیی فانکشنی ساین و کۆساینەوە دەردەچێت ئەم دوو فانکشنە بەشێوەیەکی خوولی دووبارەدەبنەوە کەوایە:
دۆزینەوەی نیشانەکانی ڕێژە سێگۆشەییەکان بە بەکارھێنانی بازنەی یەکە
لەم خشتەدا نیشانەی ھەر ڕێژەیەکی سێگۆشەیی بەپێی ئەو چارەگەی کۆتا لای گۆشە دەکەویتە ناوی دیاری کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سێگۆشەزانی پۆل:بازنەکان پۆل:١ (ژمارە) پۆل:ئەندازەی شیکارانە
پارکە نەتەوەیییەکەی چاپادا دۆس ڤیادیرۆس
سەرچاوەکان
چاپادا دۆس ڤیادیرۆس چاپادا دۆس ڤیادیرۆس پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە بەڕازیل
نەمسا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
نەمسا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤ بوو کە لە ٤ی ئایار تا ٢٧ی تەممووزی ١٩٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
١٩١٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1918 (توضيح)
تەکالوو
تەکالوو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باشقەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
تەکالوو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ناحیەی ناوەندی قەزای کفری
ناحیەی ناوەندی قەزای کفری یەکێکە لە حەوت ناحیەی قەزای کفری لە ئیدارەی گەرمیان لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی کفریە. ژمارەی دانیشتووانی ناحیەی ناوەندی قەزای کفری لە ساڵی ٢٠٢٠دا (٤٠٬٣١٣)کەسە.
ناو
ئەم ناحیەیە بەناوی ناوەندەکەیەوە ناو نراوە کە ئەویش شارۆچکەی کفریە، ئەم بۆچوونانە ھەیە لە سەری:
جوگرافیا
ناحیەی ناوەندی قەزای کفری ھاوسنوورە لەگەڵ:
ڕووبەر
ڕووبەری ئەم ناحیەیە (٦٤کم٢)یە لە (٠٫٣١٪) پارێزگای سلێمانی پێکدەھێنێت و (٢٫٣٪) قەزای کفری پێکدەھێنێت.
دانیشتوان
دانیشتوانی ئەم ناحیەیە کورد و تورکمانن، بە پێی پێشبینی دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠٢٠ دانیشتوانی ئەم ناحیەیە (٤٠،٣١٣)کەسە.
مێژوو
دوای ئەوەی لە سەردەمی عوسمانیدا یەکەی ناحیە هاتە نێو یەکە کارگێڕییەکانەوە لە ساڵی ١٨٧٥دا ناحیەی ناوەندی قەزای کفری درووستکرا.
سەردەمی عوسمانی لە نێوان (١٨٧٣ - ١٩١٨)
لەم قۆناغەدا چەندین گۆڕانکاری سازدرا، لەوانە لیواکانی دەوڵەتی عێراقی ئێستا کەمکرایەوە بۆ (٨)سنجاغ-لیوا، لیواکانی کەش کران بە قەزا و بەشێکی زۆری قەزاکانیش کرانە ناحیە. یەکە کارگێڕییەکانی باشووری کوردستان دەکەونە سنووری سنجاغەکانی(مووسڵ و شارەزوور و بەغدا). تا پێکھێنانی ویلایەتی مووسڵ لە ساڵی(١٢٩٦ک-١٨٧٩ز)دا ھەموو سنجاغەکانی سەرەوە سەر بە ویلایەتی بەغدا بوون و دوای ئەو بەروارە ھەردوو لیوای سلێمانی و شارەزوور خرایە سەر ویلایەتی مووسڵ. 400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی باشووری سنجاغی شارەزوور لە ساڵی(١٨٧٥)دا 400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی باشووری سنجاغی شارەزوور لە ساڵی(١٨٩٠)دا 400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی باشووری سنجاغی شارەزوور لە نێوان(١٨٩٢-١٩١٢)
لەسەردەمی ئینگلیز و پاشایەتییدا(١٩١٨ - ١٩٥٨)
لەدوای نەمانی دەسەڵاتی عوسمانیەکان و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێ، دوای واژۆکردنی پڕۆتۆکۆلێک لە نێوان بەریتانیا و عێراقدا، ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق لە (١١/تەممووزی/١٩٢٣)دا بڕیاری لکاندنی سلێمانی بە عێراقەوە درا، ئەم بڕیارەش لە ساڵی دوایدا جێبەجێکرا بە ناردنی(٥) ئەندام وەکو نوێنەری لیواکە لە ئەنجوومەنی دامەزراندنی عێراقدا(المجلیس التأسیس العراقی)، دواتر لە کاتی لێکۆڵینەوەی تایبەت بە ناکۆکی نیوان عێراق - تورکیا لە سەر دواڕۆژی ویلایەتی مووسڵ، کۆمەڵەی گەلان لە شوباتی ١٩٢٥ز دا لیژنەی خۆی ڕەوانەی ئەم ویلایەتە کرد، بە کۆتایی ھاتنی ئەم کێشەیە ئیتر سلێمانی بووە بەشێک لە دەوڵەتی عێراق،
حکوومەتی تازە پێکھێنراوی عێراق ھەستا بەڕێکخستنەوەی یەکە کارگێڕییەکان، ئەم پرۆسەیە ھاوشێوەی سەردەمی پێشووی خۆی بە جیاوازییەکی کەمەوە بەڕێوەچوو.
* لە نێوان ساڵانی(١٩٢٦-١٩٣٦)
400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای کەرکووک لە ساڵی ۱۹۳٦دا، قەزای کفری (ڕەنگی شین)
لە سەردەمی کۆماریدا (١٩٥٨ - ١٩٩٠)دا
ئەم سەردەمە بە نەمانی دەسەڵاتی پادشایی و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێیە، ئەم سەردەمە پڕە لە گۆڕانکاری سیاسی، حکومی عەبدولکەریم قاسم (٥) ساڵ، نەتەوە پەرستەکان بە سەرکردایەتی عەبدولسەلام عارف، دواتر براکەی عەبدولڕەحمان عارف (٥) ساڵ، دەسەڵاتی بەعسییەکان لە دوو قۆناغدا، ئەحمەد حەسەن بەکر (١٩٦٨ - ١٩٧٩) و سەددام حوسێن (١٩٧٩ - ٢٠٠٣)، دەسەڵاتی سەددام لەسەر پارێزگای سلێمانی تا ساڵی ١٩٩١ بوو. کاریگەری ئەم فرە دەسەڵاتە و دەستتێوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە سیاسەتی عێراق، لەسەر گۆڕاکارییە کارگێڕییەکان بە زەقی دەردەکەوێت، زۆربەی زۆری ئەو گۆڕانکارییانە سیاسی بوو، ئامانجی لە ناوبردنی بزوتنەوەی سیاسی کوردستان بوو، وە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە ستراتیژییەکان بوو، بەتایبەت ئەوانەی دەوڵەمەند بوون بە سامانە سروشتییەکان.
* لە ماوەی ساڵانی(١٩٩١ - ١٩٩٢)دا:
لەم ماوەیەدا پارێزگای سلێمانی و پارێزگای ھەولێر و پارێزگای دھۆک لە لایەن بەرەی کوردستانیەوە بە ڕێوەدەبرا، کە لەسەر ھەمان سیستەمی یەکە کارگێڕییەکانی ساڵی ١٩٨٩ بەڕیوەدەبرا، لەبەرئەوەی گوندەکان تازە ئاوەدان دەکرانەوە، ھەروەھا لەڕووی کارگێڕییەوە ھەرێمی کوردستان دروست نەببوو تاوەکو لەساڵی ١٩٩٢ پەرلەمانی کوردستان پێکھێنرا. ئینجا یەکە کارگێڕییەکان دروستکرانەوە.
کارگێڕی
ئەم ناحیەیە لە ٢ گوند پێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
مانگی پڕ
مانگی پڕ یان مانگی چواردە پلە و قۆناغی مانگە کاتێک مانگ بە تەواوی لە ڕوانگەی زەوییەوە دەردەکەوێت. ئەمە کاتێک ڕوودەدات کە زەوی دەکەوێتە نێوان خۆر و مانگەوە، کاتێک تیشکی خۆر بە تەواوی بەرەو ڕووی مانگ دەکەوێت ئەوە مانگ وەک بازنەیەکی خڕی تەواو خۆی نیشان دەدات. مانگی پڕ بە نزیکەیی مانگێ یەک جار ڕوودەدات.
ماوەی نێوان مانگی تەواو و دووبارەبوونەوەی داھاتووی نزیکەی ٢٩ تا ٥٣ ڕۆژ دەبێت. بۆیە لە ڕۆژژمێرە مانگییەکاندا سەری مانگ لە ڕۆژی مانگی نوێدا دەست پێدەکات. مانگی پڕ دەکەوێتە ڕۆژی ١٤ یان ١٥ی مانگ. چونکە ڕۆژژمێری مانگی بەپێی قۆناغەکانی مانگ دەژمێردرێت، بۆیە لە ساڵنامەی مانگیدا لەوانەیە ڕۆژەکان ھەموو ساڵێک ٢٩ یان ٣٠ ڕۆژ درێژتربن، ئەمەش بەپێی شوێنی جوگرافی دەگۆڕدرێت.
تایبەتمەندییەکان
مانگ پڕ زۆرجاران لەکاتی ڕۆژی ڕووناک ڕوودەدات بۆیە لەسەر زەوی لە ھەندێک شوێن نابینرێت. ئەمەش بەھۆی جولەی زەوییەوەیە، ھەوروەھا ڕەنگە لە ھەندێک شوێنی زەوی، مانگی پڕ ببینرێت لە ھەمان کاتدا لە ناوچەیەکی تر مانگی پڕ بەدی نەکرێت.
زۆربەی مانگە پڕەکان بە کاتی گەردوونیی ھاواھەنگکراو (UTC) دەژمێردرێن. زۆر جاریش بەپێی ساڵنامە مانگییەکان دەژمێردرێن، کە ڕەنگە لە ساڵنامە مانگییەکاندا ڕۆژێک قووت بدات یان زیادی بکات ئەمەش بەپێی شوێنەکان دەگۆڕدرێت.
مانگی پڕ زۆر جاران کارایەکی باش و خراپە بۆ گەردوونناسان و ئەستێرەزانان، بەھۆیەوە چاودێری چەندین ئەستێرە دەکەن ھەروەھا لە کارایە خراپەکانیشی ئەوەیە کە دەبێتە ھۆی ڕووناک کردنەوەی ئاسمان و شاردنەوەی پڕشنگی ئەستێرەکان و ونکردنیان.
لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ دا مانگی پڕ نزیکترین خاڵی لە زەوی تۆمارکرد لەماوەی ١٥ ساڵدا، ئەم دیاردەیە ماوە ماوە ڕوودەدات، کە لە کەلتورە جۆربەجۆرەکاندا کەرنەڤاڵی بۆ سازدەکەن، لە کوردەواری پێی دەڵێن (مانگی تابان) (بە ئینگلیزی:Super moon).
لە ١٩ی ئازاری ٢٠١١ تابانێکی تری پڕ، نزیکتر لە زەوی لە ماوەی ١٨ ساڵی ڕابردوو ڕوویدا.
لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ تابانێکی تێر و پڕی تر ھەبوو؛ ئەم جارەیان لە ھەموو کاتێک نزیکتر بوو لە زەوی لەماوەی ٦٨ ساڵی ڕابردوودا.
ھاوکێشە
بۆ زانینی ڕێکەوت و ڕێکەوتی دەرکەوتنی مانگی پڕ دەتوانین ئەم ھاوکێشەی خوارەوە بەکاربھێنین:
ژمارەی ڕۆژەکان لە بڕی نرخی d دابنێ لە ١ی کانوونی دووەمی :٠٠:٠٠:٠٠ :٢٠٠ەوە ئەمەش بەگوێرە ی پێوەری کاتی تێرسمێڵ لە کاتی ئەستێرەناسی دا بەکار ھاتووە؛ بۆ کاتی جیھانی (UT) ئەم ڕاستکردنەوە نزیکەیییە زیاد بکە بۆ د:
مانگگیران
کاتێک مانگ دەکەوێتە ناوچەی سێبەری زەوی، مانگگیرانێک ڕوودەدات، لەو ماوەیە ڕەنگە ھەموو یان بەشێک لە ڕووی مانگ بە ڕەنگی سوور دەربکەوێت بەھۆی بڵاوبونەوەی تیشکدانەوەی درێژی شەپۆلی شین و دووبارە شکاندنەوەی تیشکی خۆر لە ناو کەشی زەویدا. مانگگیران تەنھا لە ماوەی مانگی پڕدا ڕوودەدات. ھەروەھا مانگگیران ھەموو مانگێک ڕوونادات چونکە مانگ بە زۆری لە باکوور یان باشووری سێبەری زەویدا تێدەپەڕێت. بۆیە مانگگیران نزیکەی شەش مانگ جارێک ڕوودەدات و زۆر جار دوو ھەفتە پێش خۆرگیران یان دوای خۆرگیرانێک ڕوودەدات.
لەناو چاند و کولتوورەکاندا
مانگە پڕەکان بە شێوەیەکی نەریتی پەیوەستن بە بێخەوی «بێتوانایی لە خەودا»، شێتی «گیرۆدەبوونی دەروونی» و «دیاریدە ئەفسوناوییەکان» وەک لیکانترۆپی. بەڵام دەرونناسان بۆیان دەرکەوت کە ھیچ بەڵگەیەکی بەھێز نییە بۆ کاریگەریی مانگی پڕ بەسەر ھەڵسوکەوتی مرۆڤ. نموونەیەک لەم بوارە؛ لە ژمارەی ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠ی گۆڤاری پزیشکیی بەریتانی دوو توێژینەوەی لەسەر وەرگرتنی گازگرتن لە سەگ لە نەخۆشخانەکانی ئینگلتەرا و ئوسترالیا بڵاو کردووەتەوە. لێکۆڵینەوەکەی دەزگای داوکاریی ڕۆیال برادفۆرد بۆی دەرکەوت کە گازلێدانی سەگ دوو ھێندەی مانگی تەواو بووە، لەکاتێکدا ئەو لێکۆڵینەوەیەی کە نەخۆشخانە حکومییەکانی ئوسترالیا ئەنجام دران ئەنجامەکانیان تەواو پێچەوانەن.
لە کولتووری کوردەواریدا ئەم بابەتە تەواو ڕووچووەتە ناو ژیانی شاعیران و دەقەکانیان، و جوانی ڕوخسار و گەشی مانگیان بە یار و دوڵبەرەکانیان چواندووە، ھەروەھا بووەتە دەروازەی دەربرینی ناخ و دەردەدڵەکانیان.
ئەزمەڕ
ئەزمەڕ چیایەکە کەوتووەتە سنووری پارێزگای سلێمانی کە بەرزییەکەی لە ئاستی ڕووی دەریاوە ١٬٧٠٢ مەترە. شاری سلێمانی کەوتووەتە بناری ئەم چیایە. لە زۆربەی زستان و بەھارەکاندا لووتکەکەی بە بەفر دادەپۆشرێ. لە ڕووی جیۆپۆلەتیک و زەویناسییەوە چیایەکی ناوداری کوردستان و عێراقە. لەکاتی شۆڕشەکاندا وەک پەناگەیەک بووە بۆ شۆرشگیرانی کورد، بەشێکی زۆر لە چیای ئەزمەڕ لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە مینڕێژ کراوە.
مانگی پڕ
مانگەکانی دروێنە و ڕاوشکاری
مانگەکانی دروێنە و ڕاوشکاری ناوی نەریتیی مانگە پڕەکانن لە کۆتایییەکانی وەرزی ھاوین و سەرەتای وەرزی پاییز، بە وردتر دیاری بکەین بریتییە لە ماوەی نێوان مانگی ئەیلوول و تشرینی یەکەم.
ئەزمەڕ
سەرچاوەکان
پۆل:چیاکانی کوردستان پۆل:کێوەکانی کوردستان
مانگی پڕ
مانگەکانی دروێنە و ڕاوشکاری
مانگی دروێنە لە کوردەواری بەو مانگە پڕانە دەوترێت کە لە ماوەی مانگی جۆزەردان و خەرمانان بە دیار دەکەوێت. مانگی ڕاوشکاریش لەدوای یان لەناو وەرزی دروێنەی شەواندا ڕوودەدات، لە کوردەواریدا لە کاتی کۆن ئەگەر مانگە شەو بە دەرەوەبا دروێنەکاران بەدەم ڕووناکیی مانگی پڕەوە درێژەیان بە دروێنەکانیان داوە ئەگەر ھاتوو لەم ماوەیە ھیچ زەویەک نەبێت دروێنەی بکەن بەشەودا یان دروێنەکە لە کاتی بوومەڵێڵی ئێواران کۆتایی بھاتبا ئەوا بۆ کاری ڕاوشکاری بۆ کوێستان و مەزراکان دەچوون (بەتایبەت گەنجەکان) ھەروەھا لە کوردەواری پێیان وابووە کە گورگ لە کاتی مانگەشەودا دەردەچێت بۆ ڕاو، بۆیە بە کۆمەڵ دەچوون بۆ مەزراکان و نزیک مێگەڵی شوانەکان دەنگەدەنگ و ژاوەژاوەیان دروست دەکرد بە مەبەستی ترساندنی گورگەکان و کەمتیارەکان. ھەمان ئەم ناوانە لە کەلتوری ئەورووپی و ئەمریکیدا ھەیە بەڵام بە شێوازی کەلتوری تایبەتی خۆیان.
مانگژمێری جوتیاران
لە کوردەواریدا لە کاتە دێرینەکانەوە ناوی مانگەکانیان بەپێی کەشوھەوا و ھەلومەرجی کشتوکاڵی و باخداری ھێناوە. ئەم پێڕستەی خوارەوە ڕیزبەندیی ناوی مانگەکانی مانگژمێری جوتیارانی ئەمریکایە:
سەرچاوەکان
پۆل:مانگی پڕ پۆل:گەردوونناسی چاودێر
١٩١٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1919 (توضيح)
دەنگی قسەی عیشق
دەنگی قسەی عیشق ئەلبۆمێکی مۆسیقای کوردی و فارسییە کە شارام نازری بە ھاوکاریی چەن ھونەرمەندی کورد لە ساڵی ١٩٨٠دا پێکی ھێناوە. ئەم ھونەرمەندانە بریتین لە سەید خەلیل عالینەژاد، عەلی ئەکبەر مورادی و کەیخەسرەو پوورنازری. گۆرانییەکانی ئەم ئەلبۆمە بە دەنگی شارام نازری تۆمار کراون و شێعرەکانی ھی مەولانای ڕۆمی، حەیران عەلیشا و نوورعەلیشای ئەسفەھانین.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی شارام نازری پۆل:مۆسیقای کوردی
بیاوێڵە
جوگرافیا
بیاوێڵە لە باکورەوە ھاوسنورە لەگەڵ گوندی تەپەکوڕە و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی عەنەب و لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی دەرەشیشی خواروو و لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی حەمەوغان.
سەرچاوە
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڕۆدێسیای باکوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ڕۆدێسیای باکوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
نیومارکێت فیلمز
نیومارکێت فیلمز یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
سەرچاوەکان
پۆل:دەستکەوتەکانی دیزنی پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٩٤ لە کالیفۆرنیا پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
١٩٢٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1920 (توضيح)
ناوچەی ناوەندی شارستانی ئیلام
ناوچەی ناوەندی شارستانی ئیلام یەکێک لە ناوچەکانی شارستانی ئیلام لە پارێزگای ئیلام لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ناوەندی ئەم ناوچەیە شاری ئیلامە.
دابەشکاریی کارگێڕی
گوندستانەکانی ناوچەی ناوەندی شارستانی ئیلام:
شارەکان:
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی ناوەندی شارستانی ئیلام لە ساڵی ٢٠١٦دا بەرامبەر لەگەڵ ٢١٥،٥٤٣ کەس لە ٥٩،٤٤٠ خێزاندا بووە، کە ھەموویان کوردن و لە ئیسلام شیعە پەیڕەوی دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئیلام پۆل:ناوچەکانی شارستانی ئیلام پۆل:شارستانی ئیلام
قۆخی حاجی ڕەشید
قۆخی حاجی ڕەشید گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی زەلان، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قۆخی حاجی ڕەشید لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆڕەدێم و لە باشوور لەگەڵ گوندی پڵنگە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی موبڕە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بیانە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نەمسا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
نەمسا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨ بوو کە لە ١٧ی ئایار تا ١٢ی ئابی ١٩٢٨ لە ئەمستەردام لە ھۆلەند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
ئاڵتۆ پارایسۆ دی گۆیاس
وێنۆک|شوێنەکە لە ویلایەتی گۆیاس ئاڵتۆ پارایسۆ دی گۆیاس کە بەزۆری بە ئاڵتۆ پارایسۆ ناودەبرێت، شارەوانییەکە دەکەوێتە ناوچەی باکووری ڕۆژھەڵاتی ویلایەتی گۆیاس لە بەڕازیل. شارەکە دەکەوێتە ناوچەی چاپادا دۆس ڤیادیرۆس و لە ساڵی ٢٠٠١ەوە دەکەوێتە ناوچەی پاراستنی ژینگە (ئەی پی ئەی)ی پۆسۆ ئاڵتۆ. ئاڵتۆ پارایسۆ نزیکەی ٢٢٠ کم لە بەڕازیلیا/دی ئێف و ٤١٢ کم لە گۆیانیا/گو دوورە. ئاڵتۆ پارایسۆ دەکەوێتە ناوەڕاستی بەرزاییەکانی بەڕازیل، ناوچەیەک کە بە بایۆمی سێرادۆ تایبەتمەندە، کە بە ساڤانا بەڕازیلیش ناسراوە. ناوچەکە چەندین شوێنی سەرنجڕاکێشی سروشتی و کولتووری پێشکەش دەکات کە پەیوەندییان بە ئیکۆتۆریزمەوە ھەیە.
سەرچاوەکان
ئاڵتۆ پارایسۆ دی گۆیاس
داربەڕولە، پیرەمەگرون
داربەڕولە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پیرەمەگرون، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
١٩٢١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1921 (توضيح)
داربەڕولە، پیرەمەگرون
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مولیک
مولیک گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
گویلەگویلە
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
فیلم نەیشن ئینتەرتەینمێنت
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی چێژبەخشی کە لە شاری نیویۆرکن
کۆمەڵەی یەکەمی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢
Matches
All times listed are local, AST (UTC+3).
Senegal vs Netherlands
The teams have never met before.
<section begin=A1 /><section end=A1 />
Qatar vs Ecuador
The two teams have faced each other three times, most recently in 2018, a 4–3 win for Qatar in a friendly game. <section begin=A2 /><section end=A2 />
Qatar vs Senegal
The teams have never met before.
<section begin=A3 /><section end=A3 />
ھۆڵندا vs ئیکوادۆر
The two teams have faced each other twice, most recently in 2014, a 1–1 draw in a friendly game.
<section begin=A4 /><section end=A4 />
ئیکوادۆر vs سێنیگال
The two teams have faced each other twice, most recently in 2005, a 2–1 win for Senegal in a friendly game.
<section begin=A5 /><section end=A5 />
ھۆڵندا vs قەتەر
The teams have never met before.
<section begin=A6 /><section end=A6 />
Discipline
Fair play points will be used as tiebreakers if the overall and head-to-head records of teams are tied. These are calculated based on yellow and red cards received in all group matches as follows:
پیرەفەقیرە
پیرەفەقیرە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کۆکس، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
پیرەفەقیرە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەیدماڵ ئەڵا و لە باشوور لەگەڵ گوندی جەدیدە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گومار لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چاڵۆخالید.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سیستمی دژە قفڵبوونی ڕاگرتن (ئیستۆپ)
وێنۆک|ھێمای سیستمی دژە قفڵبوونی ڕاگرتن سیستمی دژە قفڵبوونی ڕاگرتن (ئینگلیزی Anti-lock Braking System) یاخوود ھەندێک جار پێی دەوترێت سیستمی دژە خلیسکاندنی ڕاگرتن، سیستمێکی دڵنیایی ئۆتۆمبێلە کە ھەووڵدەدات تایەی خولاوە لە قفڵ بوون یاخود لە خلیسکاندن (خشاندن) بپارێزێت.
لە کاتی ئیستۆپ کردن سیستمی دژە قفڵبوونی ڕاگرتن کۆنترۆڵی ئۆتۆمبێل زیاد دەکات و ماوەی ڕاگرتنەوە کەمدەکات؛ ئەمە لە سەر ڕوویەکی وشک یا خلیسکاویدا؛ بەڵام لەسەر ڕوویەکی بەفراوی یا قیرنەکراودا ماوای ڕاگرتنەوەکە زیاتر دەبێت بەڵام کۆنترۆل کردنێکی زیاتر.
یەکێکی تر لە سوودە نموونەیەکانی سیستمی دژە قفڵبوونی ڕاگرتن ئەوەیە؛ ئەگەر ئۆتۆمبێلێک لەسەر شەقامێک بروا کە لایەکی تەڕبێت و لایەکی وشک، سیستمەکە بە شێوازێکی ئۆتۆماتیکی لەسەر لا تەرەکە کاردەکات بۆ پاراستنی ئۆتۆمبێلەکە بە جێگیری و ڕوونەدانی خلیسکاندن.
ئەم سیستمە لە بەرھەمھێنانی ئۆتۆمبێلدا پێشکەوتنێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی بە شیوەیەک کە تەنھا دژی قفلبوون نەبێ بەڵکو وای لێکرا کە بەشێوەیەکی ئەلیکترۆنی ھێزی ئیستۆپکردن کۆنترۆڵ بکرێت لەنێوان تایەی پێشەوە و دواوە (کە ناوبانگترینیان سیستمی ئەلیکترۆنی جیگیرکردن ە کە بە ئینگلیزی پێی دەوترێت Electronic Stability Control (ESC)).
لەکاتی ھەبوونی ھەر کێشەیەک لەم سیستمە؛ ھێمای سیستمی دژە قفڵبوونی ڕاگرتن ABS بە ڕەنگی پرتەقاڵی لەسەر داشبۆردی ئۆتۆمبیلەکە دەردەچێت.
بیرۆکەی کارکردن
وێنۆک|وێنەی دووەم ئەڵقەیەکی خڕی کون کون یا ددان ددان (وێنەی دووەم) لە تایەکان دەبەسترێت و ھەستیارێکی (سێنسۆر) لەسەر دادەنرێت، ھەستیارەکانیش بە کۆمپیتەری سەیارەکەوە بەستراون، لەکاتی ئستۆپ کردن بە تووندی تایەکە قفڵ دەبێت و خولانەوەکە نامێنێت ، ھەستیارەکەش ھەست بەوە دەکات و ئستۆپەکە بەردەدات و دواتر دەیگرێتەوە، ئەم کارەش بە خێرای دوبارە دەبێتەوە ھەتاوەکو ھێزی ئیستۆپ کردن بەردەوامبێت لەلایەن شۆفێرەوە؛ بەمەش خشاندن دروست نابێت و زۆرترین ھێزی وەستاندن درووست دەبێت.
١- چوار کەناڵ، چوار ھەستیار
بۆ ھەر تایەیەک ھەستیارێکی (سێنسۆر) تایبەت دانراوە، وە بۆھەریەکێکیشیان کەناڵی (Valve) تایبەت بە خۆیان ھەیە و ھەریەکێکیان بە کۆنتۆڵ کردنێکی تایبەت بەخۆی کاردەکات، ئەمەش بۆ بەدەست ھێنانی لووتکەی ھێزی ڕاگرتنەوە.
٢-سێ کەناڵ، چوار ھەستیار
بۆ ھەر تایەیەک ھەستیارێکی (سێنسۆر) تایبەت دانراوە، وە بۆ ھەریەک لە تایەکانی پێشەوە کەناڵی (Valve) تایبەت بە خۆیان ھەیە، بەڵام تایەکانی دواوە بە ھەردووکیان تەنھا یەک کەناڵیان ھەیە، ئەم جۆرەیان زیاتر لەسەر ئۆتۆمبێلە کۆنەکان ھەیە کە ھەر جوار تایەکانیان سیستمی دژە قفڵبوونی ڕاگرت یان لەسەربوو.
٣-سێ کەناڵ، سێ ھەستیار
ئەم جۆرەیان زیاتر لەسەر سیستمی پیکەبە بەرھەڵگرەکان بەکاردێت، کە دوو کەناڵ و دوو ھەستیار بۆ ھەریەک لە تایەکانی پێشەوە و یەک کەناڵ و یەک ھەستیار بۆ ھەردوو تایەی دواوە، کە ھەستیارەکەی دواوە لەسەر ئەکسلی دواوە بەستراوە.
کاریگەرییەکان
لە ساڵی ٢٠٠٤ لە وڵاتی ئوستوراڵیا لە ناوەندی لێکۆڵینەوەی ڕووداوەکان لە زانکۆی مۆناش دەرکەوت کە سیستمی دژە قفڵبوونی ڕاگرتن ھۆکارێکە بۆ:
یاساکان
لە یەکێتی ئەورووپا لە ساڵی ٢٠٠٤ ەوە پێویستە ھەموو ئۆتۆمبێلێکی نوێ سیستمی دژە قفڵبوونی ڕاگرتن ی لەسەربێت، وە لە ساڵی ٢٠١٣ ەوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێویستە ھەموو ئۆتۆمبێلێکی نوێ سیستمی دژە قفڵبوونی ڕاگرتن و سیستمی ئەلیکترۆنی جیگیرکردن ی لەسەربێت.
سەرچاوەکان
پۆل:میکانیک پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان
مانگی تابان
وێنۆک|مانگی تابان لە ١٤ی تشرینی دووەم ٢٠١٦ لە دووری 356511 km لە کرۆکی زەویەوە، ئەوە نزیکترین خاڵە لەوەتەی ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٨، ھاوشێوەشی ڕووناداتەوە تاوەکوو ٢٥ی تشرینی دووەم ٢٠٣٤. مانگی تابان یان مانگی مەزن دیاردەیەکە درووست دەبێت لە کاتی نزیک بوونەوەی مانگی پڕ بۆ نزیکترین خاڵ لە زەوی. لەم دیاردەیەدا مانگ بە گەورەترین قەبارەی دەردەکەوێت، ناوی زانستی و تەکنیکی ئەم دیاردەیە بریتییە لە جووتبوونی زەوی، مانگ و خۆر، دەستەواژەی مانگی تابان زاراوەیەکی گەردوونی نییە بەڵکوو زاراوەیەکی کولتوورییە وە زاراوەی «Super moon» ھەم دیسان زاراوەیەکی گەردوونی نییە بەلکوو دەستەواژەیەکی کولتووری خۆرئاواییە لە ئەستێرەناسی ھاوچەرخدا. پەیوەستبوونی مانگ بە ھەڵکشانی زەوییەوە بووەتە ھۆی ئەوەی کە باوەڕێک درووست ببێت بە جۆرێک یەکێکە لە نیشانە مەترسیدارەکانی سەر زەوی وەک بوومەلەرزە و ھەڵچوونی گڕکانەکان، بەڵام ھیچ بەڵگەیەک نییە لەم بارەوە.
پێچەوانەی ئەم دیاردەیە، دیاردەیەکی تر ھەیە کە مانگ بە بچوکترین قەبارەی دەردەکەوێت کە بە مانگی بچووک کراوە ناودەبرێت، لە کوردی پێی دەڵێن «ماندوو» بەڵام ئەم چەمکە وەک دەستەواژەی مانگی تابان باو نییە. وێنۆک|250x250پیکسڵ|دیاردەی مانگی تابان لە ١٩ی ئازاری ٢٠١١ بەراورد بە قەبارەی مانگی ئاسایی.
ناونانی
بۆ یەکەم جار وشەی «super moon» لەلایەن ئەستێرەناس ڕیچارد نۆڵ بەکارھاتووە لە ساڵی ١٩٧٩، بەڵام ھەرچی دەستەواژەی «تابان»ـە ئەمە ڕیشەیەکی دێرینی ھەیە لە زمانە ئاریاییەکان، کە بە واتای درەخشان دێت.
ڕوودان
ساڵانە ٤ بۆ ٦ جار ئەم دیاردەیە ڕوودەدات، ئەم پێرستە مێژووی سەرجەم ڕوودانەکانی تێدایە لەماوەی نێوان ١٩٠١ بۆ ٢١٠٠ کە ڕوویان داوە و ڕوودەدەن لە داھاتوودا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مانگ
ئاقبولاغ
ئاقبولاغ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژھەڵات، ناوچەی چەرداوڕۆ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئاقبولاغ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
١٩٢٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1922 (توضيح)
بێژاوا
بێژاوا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیروان، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بێژاوا لە باکورەوە ھاوسنورە لەگەڵ گوندی گورگەچیا، ھەڵەبجە و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی بێلەنگە و لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی پریسی خواروو و لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی بانەبانان.
سەرچاوە
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نەمسا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
نەمسا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢ بوو کە لە ٣٠ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٣٢ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
فیلمەکانی مونبیم
سەرچاوەکان
پۆل:دەستکەوتەکانی دیزنی پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
فارسان
فارسان شارێکە لە  پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری
باژاڕۆکا گوڵمەرز
باژاڕۆکا گوڵمەرز گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باشقەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
باژاڕۆکا گوڵمەرز ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
نەرویژ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٠
نەرویژ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٠ بوو کە لە ٢٠ی ئایار تا ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٠ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٠
مارکسیزم-لێنینیزم
مارکسیزم-لێنینیزم ئایدۆلۆژیایەکی کۆمۆنیستییە کە بە درێژایی سەدەی بیستەم بزووتنەوەی سەرەکی کۆمۆنیستی بووە. لە ڕووسیا لەلایەن بۆلشێڤیکانەوە پەرەی پێدراوە، ئایدۆلۆژیای دەوڵەتی یەکێتی سۆڤیەت و دەوڵەتە گرداگردەکانی سۆڤیەت بوو لە بلۆکی ڕۆژھەڵات و وڵاتانی جۆراوجۆری بزووتنەوەی بێ لایەنەکان و جیھانی سێیەم لە سەردەمی جەنگی سارددا، ھەروەھا ئینتەرناسیۆنالی کۆمۆنیستی دوای بەلشەفییەکان.
ئەمڕۆ مارکسیزم-لینینیزم ئایدیۆلۆژیای پارتە دەسەڵاتدارەکانی چین، کوبا، لاگۆس و ڤیێتنام (ھەموویان کۆمارە سۆسیالیستییە تاک حیزبییەکان)، ھەروەھا زۆرێک لە حیزبە کۆمۆنیستەکانی ترە. ئایدۆلۆژیای دەوڵەتی کۆریای باکوور لە مارکسیزم-لێنینیزمەوە وەرگیراوە. ھەرچەندە پەرەسەندنەکەی جێی مشتومڕە. دەوڵەتە مارکسیست-لینینیستەکان بە شێوەیەکی باو لەلایەن ئەکادیمیستە ڕۆژاوایییەکانەوە بە «دەوڵەتی کۆمۆنیست» ناودەبرێن.
مارکسیزم-لێنینیزتەکان ئەنارکیزم، کۆمۆنیزمی چەپ، ھەروەھا سۆسیالیزمی ڕیفۆرمخواز و دیموکراسیی کۆمەڵایەتی ڕەتدەکەنەوە. دژایەتی فاشیزم و ئیمپریالیزم و لیبراڵ دیموکراسی دەکەن. مارکسیزم-لێنینیزم پێی وایە شۆڕشێکی کۆمۆنیستی دوو قۆناغی پێویستە بۆ جێگرتنەوەی سەرمایەداری. پارتێکی پێشەنگ کە لە ڕێگەی ناوەندگەرایی دیموکراسییەوە ڕێکخرابوو، بە ناوی پرۆلیتاریا دەست بەسەر دەسەڵاتدا دەگرت و دەوڵەتێکی سۆسیالیستی تاک حزبی دادەمەزرێنێت، کە ناوی دیکتاتۆرییەتی پرۆلیتاریایە. دەوڵەت ئامرازەکانی بەرھەمھێنان کۆنتڕۆڵ دەکات و دژایەتی، دژە شۆڕش و بۆرژوازی سەرکوت دەکات و بەکۆمەڵگەرایی سۆڤیەت بەرەوپێش دەبات، بۆ ئەوەی ڕێگا بۆ کۆمەڵگایەکی کۆمۆنیستی کە بێ چینی کۆمەڵایەتی و بێ دەوڵەت بێت دواجار خۆش بکات.
مارکسیزم – لینینیزم لە ساڵانی ١٩٢٠دا لە بەلشەفیزمەوە لەلایەن جۆزێف ستالین لەسەر بنەمای تێگەیشتنی ئەو و کۆکردنەوەی مارکسیزمی ئۆرتۆدۆکس و لینینیزم پەرەی پێدراوە. دوای مردنی ڤلادیمێر لینین لە ساڵی ١٩٢٤، کاتێک جۆزێف ستالین و لایەنگرانی کۆنترۆڵی حیزبەکەیان بەدەستھێنا مارکسیزم – لینینیزم بوو بە بزووتنەوەیەکی جیاواز لە یەکێتی سۆڤیەتدا. ئەو تێڕوانینە ھاوبەشەی لەنێوان مارکسیستە ڕۆژاوایییەکاندا سەبارەت بە شۆڕشی جیھانی وەک پێشمەرجێک بۆ بنیاتنانی سۆسیالیزم ڕەتکردەوە، لە بەرژەوەندی چەمکی سۆسیالیزم لە وڵاتێکدا. بە بڕوای لایەنگرانی، گواستنەوەی وردە وردە لە سەرمایەدارییەوە بۆ سۆسیالیزم بە ھێنانەکایەی پلانی پێنج ساڵەی یەکەم و دەستووری سۆڤیەتی ساڵی ١٩٣٦ نیشانە بوو. بەڕای لایەنگرانی، گواستنەوەی وردە وردە لە کاپیتالیزمەوە بۆ سۆسیالیزم بە ناساندنی پلانی پێنج ساڵەی یەکەم و دەستووری ١٩٣٦ی سۆڤیەت دیاری کراوە. تا کۆتایییەکانی بیستەکانی سەدەی ڕابردوو، ستالین ئۆرتۆدۆکسی ئایدیۆلۆژی لە حزبی کۆمۆنیستی ڕووسیا (بۆلشێڤیک)، یەکێتی سۆڤیەت و ئینتەرناشناڵی کۆمۆنیست دامەزراند بۆ دامەزراندنی پراکسیسی مارکسیستی-لینینی گشتگیر. داڕشتنی وەشانی سۆڤیەتی ماتریالیزمی دیالکتیکی و مێژوویی لە ساڵانی ١٩٣٠ لەلایەن ستالین و ھاوکارەکانییەوە، وەک لە دەقی «ماتریالیزمی دیالکتیکی و مێژوویی»ی ستالیندا، بووە لێکدانەوەی فەرمی سۆڤیەت بۆ مارکسیزم، و لەلایەن مارکسیست-لینینیستەکانی وڵاتانی دیکەوە وەک نموونە وەرگیرا. بەپێی ئینسایکلۆپیدیای گەورەی ڕووسیا، ئەم دەقە بووە بناغەی فەلسەفەی مارکسیزم-لینینیزم. لە ساڵی ١٩٣٨دا، کتێبی دەرسی فەرمی ستالین، مێژووی حزبی کۆمۆنیستی یەکێتی سۆڤیەت (بۆلشەفییەکان) مارکسیزم – لینینیزمی بەناوبانگ کرد.
دامەزراندنی دەوڵەتە کۆمۆنیستەکانی تر لە دوای جەنگی جیھانی دووەم بووە ھۆی بە سۆڤیەتبوون و ئەم دەوڵەتانە مەیلیان بۆ پەیڕەوکردنی مۆدێلی مارکسیستی–لێنینی سۆڤیەت ھەبوو کە پلانی پێنج ساڵە و پیشەسازی خێرا و ناوەندگەرایی سیاسی و سەرکوتکردن بوو. لە سەردەمی شەڕی سارددا مارکسیزم-لێنینیزم ھێزێکی بزوێنەر بوو لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان. لەگەڵ مردنی ستالین و ستالین سڕی بەدوای خۆیدا، مارکسیزم – لینینیزم چەندین پێداچوونەوە و گونجانی بەخۆیەوە بینی وەک گیڤاریزم، فیکری ھۆشی مین، ھۆکسایزم، ماویزم، سۆسیالیزم بە تایبەتمەندی چینی و تیتۆیزم. لەم دواییانەدا پارتە کۆمۆنیستەکانی نیپاڵ دیموکراسی فرە حزبی گەلیان گرتووەتەبەر. ھەروەھا ئەمەش بووە ھۆی چەندین دابەشبوون لە نێوان دەوڵەتە مارکسیست-لینینیستەکاندا، کە لە ئەنجامدا دابەشبوونی تیتۆ-ستالین، دابەشبوونی چین و سۆڤیەت و دابەشبوونی چین و ئەلبانی لێکەوتەوە. سروشتی ئابووری کۆمەڵایەتی دەوڵەتە مارکسیست-لێنینیستەکان، بەتایبەتی یەکێتی سۆڤیەت لە سەردەمی ستالیندا، مشتومڕێکی زۆری لەسەر بووە، بە شێوەیەکی جیاواز بە فۆرمێکی بەکۆمەڵگەرایی بیرۆکراتی، سەرمایەداریی دەوڵەتی، سۆسیالیزمی دەوڵەتی، یان شێوازێکی بەرھەمھێنانی تەواو ناوازە ناوزەد کراوە. بلۆکی ڕۆژھەڵات، لەوانەش دەوڵەتە مارکسیست-لێنینیستەکان لە ئەورووپای ناوەڕاست و ڕۆژھەڵات و ھەروەھا ڕژێمە سۆسیالیستییەکانی جیھانی سێیەم، بە شێوەیەکی جۆراوجۆر وەک «سیستەمی بیرۆکراتیک-دەسەڵاتگەر» وەسف کراون؛ و پێکھاتەی ئابووری کۆمەڵایەتی چین بە «کاپیتالیزمی دەوڵەتی نەتەوەیی» ناوبراوە.
ڕەخنە لە مارکسیزم-لێنینیزم بە زۆری لەگەڵ ڕەخنە لە حوکمی حیزبی کۆمۆنیستدا تێوەگلاوە و بە شێوەیەکی سەرەکی جەخت لە کار و سیاسەتەکانی سەرانی مارکسی - لینینی دەکات کە دیارترینیان جۆزێف ستالین و ماو تسی تۆنگن. دەوڵەتە مارکسیستی–لێنینیستەکان بە پلەیەکی بەرزی کۆنترۆڵی ناوەندگەرایی لەلایەن دەوڵەت و حزبی کۆمۆنیست، سەرکوتی سیاسی، بێدینی دەوڵەت، بەکۆمەڵکردن و بەکارھێنانی ئۆردوگاکانی کار، ھەروەھا خوێندن و چاودێری تەندروستی گشتگیر بەخۆڕایی، کەمی بێکاری و دابەزینی نرخ بە دڵنیایییەوە دیار بووە کەلوپەلەکان. مێژوونووسانی وەک سیلڤیۆ پۆنس و ڕۆبەرت سێرڤیس ڕایان گەیاندووە کە سەرکوت و تۆتالیتاریزم لە ئایدۆلۆژیای مارکسیستی – لینینیستەوە ھاتووە. مێژووناسانی وەک میشێل گێر و شیلا فیتزپاتریک ڕوونکردنەوەی دیکەیان پێشکەش کرد و ڕەخنەیان لە تیشک خستنە سەر ئاستەکانی بەرزی کۆمەڵگا و بەکارھێنانی چەمکەکانی وەک تۆتالیتاریزم کرد کە ڕاستەقینەی سیستەمەکە دەشارنەوە. لەکاتێکدا سەرھەڵدانی یەکێتی سۆڤیەت وەک یەکەم دەوڵەتی جیھانی بە ناو کۆمۆنیستی بووە ھۆی پەیوەندی بەرفراوانی کۆمۆنیزم لەگەڵ مارکسیزم-لینینیزم و مۆدێلی سۆڤیەت، زۆرێک زانیار دەڵێن مارکسیزم-لینینیزم لە بەکردەوە جۆرێکە لە سەرمایەداری دەوڵەتی.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمۆنیزم پۆل:دیالێکتیک پۆل:مارکسیزم-لێنینیزم پۆل:دەسەڵاتخوازی پۆل:ئایدۆلۆژیای حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتی سۆڤیەت پۆل:ستالینیزم پۆل:ئایدۆلۆژیاکانی دەوڵەت پۆل:تەواوخوازی پۆل:جۆزێف ستاڵین پۆل:جۆرەکانی سۆسیالیزم پۆل:جۆرەکانی سۆشیالیزم پۆل:ماویزم
کانی مردوان
کانی مردوان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی زەلان، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی مردوان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مامەخەلان و لە باشوور لەگەڵ گوندی زەلان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چەمیاڵەی خواروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ولیاوا.
زایەر
زایەر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پیرەمەگرون، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
زایەر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تەڕەماری ناوەڕاست و لە باشوور لەگەڵ گوندی بیبیجەکی سماقان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گورگەدەر و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کڵاشکەرانی بچوک.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تازەشار، کۆکس
تازەشار گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کۆکس، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
تازەشار لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی حاجی حەسەن و لە باشوور لەگەڵ گوندی سیتەپان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەرەبوڵاغی کۆن لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حاجیلەر.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
حەسەن حیکمەت دەمیر
حەسەن حیکمەت دەمیر ناسراو بە عەگید ڕۆژھەڵات و عەگید حەڕان (١٩٧٢ لە ھەوەنج، پارێزگای ڕحا - ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ لە خۆی، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا) گەریلا و ئەندامێکی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان بوو کە لە نێوان ساڵانی ١٩٩٩ ھەتا ٢٠٠٧ دەستیکرد بە خەباتی چەکدارانە دژ بە حکۆمەتەکانی تورکیا و ئێران و بە دەستی حکۆمەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران دەستبەسەر کرا و لەسێدارە درا. ئەو یەکەمین ئەندامی پژاک بوو کە لەسێدارە درا.
ژیان
حەسەن حیکمەت دەمیر لە ساڵی ١٩٧٢ لە گوندی ھەوەنج لە پارێزگای ڕحا لە باکووری کوردستان لە دایک بوو. لە ساڵی ١٩٩٩ تێکەڵی پارتی کرێکارانی کوردستان بوو و وەکوو گەریلا دەستیکرد بە خەباتی چەکدارانە دژ بە حکۆمەتی تورکیا. بەڵام ھەر لەو کاتە بە دوای سەرھەڵدانی ٢٢ی شوباتی ١٩٩٩ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و کوشتاری خەڵکی کورد، ڕووی کرد بە ئەو ناوچەیە لە کوردستان و دواتر وەکوو ئەندامێکی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان دەستیکرد بە خەباتی چەکدارانە دژ بە کۆماری ئیسلامیی ئێران.
دەستبەسەرکردن و ئەشکەنجە
حەسەن حیکمەت دەمیر لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران دەستبەسەر کرا و لەبەری ئازار و ئەشکەنجەدا کەوت. جگە لە ئەشکەنجە، لە کاتی بەندیکران لە بەندیخانەی کۆماری ئیسلامی ناخۆش کەوت و بۆ چارەسەری و لە باتی دەرمان لاقێکی حەسەن حیکمەت دەمیر دەبڕدرێتەوە.
لە سێدارەدان
حەسەن حیکمەت دەمیر لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ لە بەندیخانەی خۆی لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا بە دەستی کۆماری ئیسلامیی ئێران لەسێدارەدرا. ئەو یەکەمین ئەندامی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان بوو کە لەسێدارە درا.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:مردووانی ٢٠٠٧ پۆل:لەسێدارەدراوانی کورد پۆل:شەھیدانی کورد پۆل:لەسێدارەدراوانی ئێرانی پۆل:خەڵکی ڕحا پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان پۆل:سیاسییەکانی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان
١٩٢٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1923 (توضيح)
١٩٢٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1924 (توضيح)
فیلمەکانی میوزیک بۆکس
سەرچاوەکان
پۆل:دەستکەوتەکانی دیزنی پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
بێلەنگە
بێلەنگە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیروان، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بێلەنگە لە باکورەوە ھاوسنورە لەگەڵ گوندی بێژاوا و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی ھانەژاڵە و لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی ھانەسوورە و لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی چروستانی خواروو.
سەرچاوە
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شارستانی فارسان
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی_پارێزگای_چوارمەحاڵ_و_بەختیاری
چراغ تەپەی سەروو
جوگرافیا
چراغ تەپەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئاختاق و لە باشوور لەگەڵ گوندی چراغ تەپەی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خورجھان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی یەنگی کەند.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
١٩٢٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1925 (توضيح)
نەمسا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
نەمسا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦ بوو کە لە ١ تا ١٦ی ئابی ١٩٣٦ لە بەرلین لە ئەڵمانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
١٩٢٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1926 (توضيح)
سەید عەلی موسەوی نور
سەید عەلی مووسەوی نور کاراتەکێکی ئێرانییە. لە یارییەکانی ئاسیا لە کازاخستان میدالیای زێڕی لێژنەی کێشی ٧٠ی پیاوانی بەدەستهێنا
سەرچاوەکان
= بەستەرە دەرەکییەکان =
پۆل:ئاسیا پۆل:ئێران پۆل:کاراتێ پۆل:زیندووان
گەڵی
گەڵی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی زەلان، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گەڵی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی باراو و لە باشوور لەگەڵ گوندی زەلان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دۆڵپەموو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەوڵو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کریس ھێمسوۆرت
کریس ھێمسوۆرت (ئینگلیزی:Chris Hemsworth) لە دایکبووی (١١ی ئابی ١٩٨٣)ی شاری (مێلبۆڕن)ی (ئسوتڕالیا)یە. کریس ئەکتەرێکی (ئوستڕالی)یە، کە بەشداری لە چەندین فیلمدا و بە چەند ڕۆلێکی جیاواز کردووە، کە گرنگترینیان زنجیرە فیلمەکانی تۆڵەسێنەرەکانە بە ڕۆڵی (THOR).
بەستەرەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣ پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئوسترالی پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک ئینگلیز پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک ئەڵمانی پۆل:ئوسترالییەکانی بەڕەگەز ئیری پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک سکۆتلاندی پۆل:زیندووان
نەرویژ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٤
سەرچاوەکان
١٩٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٤
ڕیکی ویتل
ڕیکی ویتل (بە ئینگلیزی:Ricky Whittle؛ لەدایکبووی ٢٣ی تشرینی دووەمی ١٩٨١، لە ئۆلدھام، ئینگلتەرا) ئەکتەرێکی ئینگلیزییە، ویتل لە کۆمەڵە زنجرەیەک دەرکەوتووە و سەرەتاکانیش لە زنجیرەی Mistresses ڕۆڵی بینی، ھەروەھا توانی ڕۆڵی لینکۆڵن ببینێ لە زنجیرەی ١٠٠ کەسەکە، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٦ ڕاگەیاندرا کە ویتل لە زنجیرەی خوایە ئەمریکیەکە ڕۆڵ دەبینێت بە پاڵەوانی زنجیرەکە بە ناوی شادو مۆن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:مۆدێلی پیاوانی ئینگلیزی
١٩٢٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1927 (توضيح)
سابوراوا
سابوراوا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پیرەمەگرون، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
شارستانی کووھڕەنگ
کووهڕەنگ یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیارییە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری چلگردە. کووهڕەنگ بە پایتەخت بەفری ئێران بەناوبانگە.
ایران
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری
تەپەسەرایی
جوگرافیا
تەپەسەرایی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی عەلی خەڵەف و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەپەگزن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کۆکس لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەپەعەلی.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٩٢٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1928 (توضيح)
پریسی خواروو
پریسی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیروان، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
پریسی خواروو لە باکورەوە ھاوسنورە لەگەڵ گوندی بەکراوا و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی ھانەسوورە و لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی زەمەقی سەروو و لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی بێژاوا.
سەرچاوە
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تیکمەکورد
تیکمەکورد گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
تیکمەکورد ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
نەمسا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
نەمسا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
١٩٢٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1929 (توضيح)
قوسور
قوسور گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باشقەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قوسور ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
کھوول و شێرپەنجە
بە پێ لێکولینەوەکانی ناوەندی لێکولینەوەی نێودەوڵەتی بۆ شێرپەنجە(IARC) کە بەشێکە لە ڕێکخراوی تەندورستی جیھانی (WHO) ساڵانە زیاتر لە ٧٠٠ ھەزار کە بەھۆی خواردنەوەی کھوولی تووشی شێرپەنجە دەبن، لەوە ڕێژەش ٣٦٥ ھەزار کەسیان بە شێرپەنچە جوارەو جۆرەکان دەمرن. ھەر بەپێ توێژینەوەکانی زانایان بەریتانیا کھول مرۆڤ تووشی زیاتر لە حەوت جۆر شێرپەنجە دەکات وەکو شێرپەنجەی دەم و گەروو و شێرپەنجەی قورگ و شێرپەنجەی سوورێنچک و شێرپەنجەی گەدە شێرپەنجەی کۆلۆن شێرپەنجەی جگەر و شێرپەنجەی مەمک. لەسەرژمێرییەکەدا کە لەلایەن کۆمەڵەی ئیسکۆ (ASCO) ئەنجامداروە، سەرژمێری لەسەر سێ کۆمەڵە کەس کراوە، ئەوانەش: ئەوانەی بەرێژەیەکی کەم کھول بەکاردەھێنن، ئەوانەی بەرێژەیەکی مامناوەند بەکاری دەھێنن، لەگەل ئەوانەی کە بەرێژەیەکی زۆر کھول بەکار دەھێنن. لەسەر ژمێرییەکەدا ھەرچەندە زیاتر مەترسی شێرپەنجە لەو کەسانەدا بینراوە کە بەرێژەیەکی زۆر کھول بەکاردەھێنن بەلام ئەو کەسانەشی کە بەرێژەی مامناوەند کھول دەخۆنەوە مەترسی توشبوون بە شێرپەنجەیان ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شێرپەنجە
ئی وەن تاوەر
ئین وەن تاوەر یاخود ئەربیل وەن تاوەر (بە ئینگلیزی:Erbil 1 Tower) ناسراویشە بە زانیاری تاوەر باڵەخانەیەکی ٤٨ نھۆمی ١٨٠ مەترییە کەوا کەوتووەتە شاری ھەولێری پایتەختی ھەرێمی کوردستان. ئەوکاتەی کۆتایی بە کارەکانی باڵەخانەکە دێت، دەبێتە بەرزترین باڵەخانە لەسەر ئاستی عێڕاق. پڕۆژەکە لە دروستکردنی کۆمپانیای کرمانجە بە خاوەندارییەتی سەباح نووری عەلی. ئامانج لە دروستکردنی پڕۆژەکە بۆ گەشەپێدان و بوژاندنەوەی ناوچەکە، ڕەخساندنی ھەلی کار و بەرزکردنەوەی کوالێتی ژیانە لە ناوچەکەدا. باڵەخانەکە لە کۆنکریتی بەھێزکراوەوە دروستکراوە و بڕی کۆنکریتەکە دەکاتە ٤٠٬٠٠٠ مەتری سێجا و لەلایەن کۆمپانیای فەڕەنسی لافارجەوە دابینکراوە کە دابینکەری سەرەکی کۆنکریتە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی.
ناساندن
کارەکانی پڕۆژەکە لە ساڵی ٢٠١٩ دەستیانپێکرد و وابڕیارە لە ساڵی ٢٠٢٢دا تەواو بێت. پڕۆژەکە زیاتر لە ٣٠٠ ھەلی کار دابین دەکات و ئاستی بیناسازی لە ناوچەکەدا پێش دەخات. باڵەخانەکە ٤٦ نھۆمی سەرزەمین و ٢ نھۆمی ژێرزەمینی ھەیە. بەدەر لەوەش، ٤٠٠ شوقە و شوێنی وەستانی ٤٠٠ ئۆتۆمبێلی ھەیە. لەڕووی بەرزکەرەوەشەوە، باڵەخانەکە ٨ بەرزکەرەوە لەخۆدەگرێت لە نھۆمەکانی سەرەتاوە بە خێرایی جیاواز بۆ کەمکردنەوەی ماوەی چاوەڕوانیکردنی بەکارھێنەران.
پێکھاتە
ئەندازیارییە پێکھاتەیییەکانی پڕؤژەکە بریتین لە د. بەھمەن تەھا و کۆڤان عەزیز، کەوا پێکھاتەی باڵەخانەکەیان بە کۆنکریتی بەھێزکراو نەخشاندووە بە ھاوبەشی لەگەڵ دیواری شیردا. بەھۆی نزیکی شوێنی پڕۆژەکە لە ھێلی بوومەلەرزەی عەرەبی، ناوچەکە لەڕووی لەرزینەوە چالاکە و لە ساڵی ٢٠١٧دا ڕووبەرووی بوومەلەرزەیەک بە ٧٫٢ ڕێختەر ببوویەوە. ھەروەھا بوونی بایەکی زۆر لەناوچەکە وای کردووە کە لە نەخشەی باڵەخانەکە گرینگییەکی زۆر بە سیستەمی بەرھەڵستی دژی ئەو ھێزانە دراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
ھێنری ئیان کوسیک
وێنۆک|ھێنری لە ساڵی ٢٠١٣ لە ڤیستیڤاڵی [[سان دێگۆ کۆمیک-کان]]
ھێنری ئیان (؛ لەدایکبووی ١٧ی نیسانی ١٩٦٧) ئەکتەرێکی سکۆتلەندییە ڕۆڵی دیتیە بە کەسایەتی دیزمۆند دێڤد (لە زنجیرەی لۆست) کە زنجیرەیەکی بەناوبانگی ئەمریکیە، لە ساڵی ١٩٩٣ ھەتا ئێستا چالاکی ھەیە، ھەروەھا ڕۆڵی دیتیە لە زنجیرەی ١٠٠ کەسەکە لە ساڵی ٢٠١٤ ھەتا ٢٠١٩.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:زیندووان پۆل:ئەندامەکانی کۆمپانیای ڕۆیال شکسپیر
١٩٣٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1930 (توضيح)
ئەلیزابێت (کەسایەتیی ئایینی)
ئەلیزابێت (ئینگلیزی: Elizabeth، عەرەبی: أليصابات؛ عیبری: אֱלִישֶׁבַע / אֱלְישָׁבַמ "خودای من سوێندی خواردووە" ، عیبریی یەکگرتوو: ئیلیزڤاʿ / ئیلیزۆڤا؛ یۆنانی: ːλισάβετ / ئیلیزاڤێسڤێس) دایکی یەحیایە و ژنی زەکەریا بوو بەپێی ئینجیلی لۆقا. لە تەمەنی منداڵێکی ئاساییدا بوو کاتێک بە یەحیای کوڕی سکپڕ بوو تا لەدایک بوو.
گێڕدراوەی کتێبی پیرۆز
بەگوێرەی بەشی یەکەمی ئینجیلی لۆقا، ئەلیزابێت "لە کچەکانی هارون" بوو. خۆی و زەکەریا/زەکەریای مێردی بە "چاکەکاری بەردەم خودا، بە هەموو ڕاسپاردەکان و ڕاسپۆڕەکانی پەروەردگاردا دەڕۆیشتن بێ تاوان" (١:٥٧) وەسف کراون، بەڵام بەبێ منداڵبوون. کاتێک لە پەرستگای پەروەردگار بوو، زەکەریا لەلایەن فریشتە جوبرەئیلەوە سەردانی کرا.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Nativity_john_baptist.jpg/250px-Nativity_john_baptist.jpg|چەپ|وێنۆک|258x258پیکسڵ|وێنەی سەدەی پانزدەهەمی لەدایکبوونی یۆحەنای پیرۆز، لەگەڵ ئەلیزابێت لەلای چەپەوە
ئیسلام
ئەلیزابێت (عەرەبی: أليصابات) ، هاوسەری زەکەریا، دایکی یەحیا، ژنێکی ڕێزلێنراوە لە ئیسلامدا. هەرچەندە زەکەریا خۆی زۆرجار بە ناوی خۆی لە قورئاندا ئاماژەی پێدەکرێت، بەڵام ئەلیزابێت بەبێ ناو ئاماژەی پێ کراوە. لەلایەن موسڵمانەکانەوە ڕێزی لێ دەگیرێت وەک کەسێکی دانا و خواپەرست و باوەڕدار کە وەک مەریەمی خزمی لەلایەن خوداوە بەرزکرایەوە بۆ پێگەیەکی بەرز. لە ماڵی عیمراندا دەژیا و دەگوترێت لە نەوەی هاروونی پێغەمبەر بووە.
زەکەریا و هاوسەرەکەی هەردووکیان دڵسۆز و خۆڕاگر بوون لە ئەرکەکانیاندا. هەرچەندە هەردووکیان زۆر بەتەمەن بوون بێ ئەوەی هیچ کوڕێکیان هەبێت. بۆیە زەکەریا زۆر جار نزای بۆ خودا دەکرد بۆ کوڕێک. ئەمە نەک تەنها بەهۆی ئارەزووی هەبوونی کوڕ بوو، بەڵکو بەهۆی ئەوەی عیسای مەسیحی مەزن دەیویست کەسێک بەردەوام بێت لە خزمەتەکانی پەرستگای نوێژ و بەردەوام بێت لە ڕاگەیاندنی پەیامی پەروەردگار پێش مردنی. خودا سکپڕبوونی ئەلیزابێتی چاککردەوە و زەکەریا کوڕێکی بە ناوی یەحیا (یۆحەنا) بەخشی، کە بوو بە پێغەمبەر. خودا خواستی ئەو دووانەی جێبەجێ کرد بە هۆی باوەڕ و متمانەیان و خۆشەویستییان بۆ خودا. لە قورئاندا، خودا باسی زەکەریا و ژنەکەی و یۆحەنا دەکات و هەرسێکیان بە خزمەتکاری خاکیی خودا وەسف دەکات:
سەرچاوەکان
پۆل:ئینجیلی لۆقا پۆل:ئیسلام پۆل:قورئان
تۆر (کۆمیکی مارڤڵ)
وێنۆک
تۆر پاڵەوانێکی سوپەری ناو زنجیرە کۆمیکەکانە کە لەلایەن مارڤێل کۆمیکس بڵاو دەکرێتەوە، و کەسایەتییەکەی وەرگیراوە لە ھەمان ناو لە میتۆلۆژیای نۆردییە، کە بریتییە لە تۆر کوڕی ئۆدن، پەروەردگاری خوداکان لەلایان، کەسایەتییەکە لەلایەن ستان لی دروست کراوە، و تێکستەکان لەلایەن لاری لایبر دانراوە، و وێنەی کێشراوە لەلایەن جاک کیربی، و کەسایەتییەکە یەکەم جار دەرکەوت لە چاپتەری ٨٣ لە زنجیرەی گەشتێک بۆ لێڵی (Journey into Mystery) لە ساڵی ١٩٦٢.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی.
پۆل:کۆمیکەکانی ماڕڤل پۆل:خوا خەیاڵییەکان پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی درووستکراون پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم پۆل:یەکەم نمایشی کۆمیک لە ساڵی ١٩٦٢ پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی دروستکراون پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان هەیە
مارڤیستا ئینتەرتەینمێنت
مارڤیستا ئینتەرتەینمێنت یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
سەرچاوەکان
پۆل:دەستکەوتەکانی دیزنی پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:ستۆدیۆکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
ڕزگاربووە دیاریکراوەکە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
چیرۆکی زنجیرەکە
لە کاتی وتنی وتاری حاڵەتی یەکگرتن لە کۆنگرسی ئەمریکیدا سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان و چەندین ئەندامی کۆنگرس و وەزیر دەکوژرێن بێجگە لە وەزیری خەڵک و گەشە تۆم کێرکمان (کیفەر سازەرلەند) کە وەک "ڕزگاربووە دیاریکراوەکە" دیاریکرا. دواتر کێرکمان سوێنی سەرۆکایەتی دەخوات و دەبێت بە سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بێ ئەوەی بزانێت لە تێکەڵی چی جۆرە پیلانێک بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕزگاربووە دیاریکراوەکە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی) پۆل:کۆشکی سپی لە خەیاڵدا پۆل:تێرۆریست لە تەلەڤیزیۆندا پۆل:تێرۆریست لە خەیاڵدا پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە دراما ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنیانەی لە تۆرۆنتۆ وێنەیان گیراوە پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
چلگرد
چلگرد شارێکە لە پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری. چلگرد ٨٥ کیلۆمەتر لە شاری کورد دوری هەیە. چلگرد بەرزترین شاری ئێرانە.
١٩٣١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1931 (توضيح)
نەرویژ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨
نەرویژ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨ بوو کە لە ٢٧ی نیسان تا ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨
نەمسا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
نەمسا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
چراغ تەپەی خواروو
چراغ تەپەی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ئەحمەداوا، ناوچەی تەختی سڵێمان، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
چراغ تەپەی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چراغ تەپەی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئەحمەدئاوای سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گویلەگویلە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی یارەزیز.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
١٩٣٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1932 (توضيح)
تەپەعەلی
تەپەعەلی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کۆکس، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
خەڵاتی ھونەری بێکسانگ
خەڵاتی ھونەری بایکسانگ (بە کۆری: خوێندنەوە: بایکسانگ یێسول دایسانگ) یان وەک خەڵاتە ھونەرییەکانی پایکسانگ ناسراوە، خەڵاتێکە دەبەخشرێ بە نایابی لە فیلم و تەلەفیڤزیۆن و شانۆگەری کۆریای باشوور
تەپەعەلی
جوگرافیا
تەپەعەلی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گزنگ و لە باشوور لەگەڵ گوندی جینگاباد و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەپەسەرایی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەپەقەوی.
خەڵاتی ھونەری بێکسانگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵاتی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خەڵاتی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٦٥ لە کۆریای باشوور پۆل:خەڵاتانەی دامەزراون لە ١٩٦٥ پۆل:خەڵاتەکانی شانۆگەری کۆریای باشوور پۆل:خەڵاتە ھونەرییەکانی بێکسانگ پۆل:بۆنە ساڵانییەکان لە کۆریای باشوور