cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مرۆڤخۆری
مرۆڤخۆری لە سەردەمی سەفەوییەکاندا
مێژوونووسان ئاماژە بە دەستەیەک لە نۆکەرانی پاوشاکانی دەسەڵاتی سەفەوی دەکەن کە بە زیندوویی تۆمەتبارەکانیان خواردووە. پاوشاکانی دەسەڵاتی سەفەوی جگە لەوەش لە جۆرەھا شێوازی دیکە بۆ سزادان کەڵکیان وەردەگرت و لەوانەش دەتوانین بەوە ئاماژە بکەین کە تۆمەتبارانیان دەخستنە بەردەمی سەگە مرۆڤخۆرەکان. دەوترێت کە زۆربەی ئەم شێوازگەلە کە لەو سەردەمە بۆ سزادان کەڵکیان لێ وەردەگیرا، لە نەریتە باو و ڕەسەنەکانی ھەوارچییە تورکەکانی ئاسیای ناوەندی بوونە کە لە پشتیوانان و لایەنگرانی شا ئیسماعیلی سەفەوی بوونە و ئەویان لە بەدەسەڵات گەیییشتن یارمەتی کردووە و لەسەر کورسیی دەسەڵات جێگیریان کردووە. لەو کۆمەڵە نەریت و خسڵەتە کە لەڕێگای لایەنگرانی شا ئیسماعیلی سەفەوییەوە ھاوردەکران دەتوانین بە بەزیندووییخواردنی دوژمنەکانیان و کەڵکوەرگرتن لە کەڕاکە (کاسەی سەر) ـیان وەکوو خەڵات و شانازی، ئاماژە بکەین. لە سەردەمی دەسەڵاتداریی سەفەوییەکاندا، دەستەیەک خوێنمژی مرۆڤخۆر بوون کە تۆمەتبارانیان بە زیندوویی دەخوارد. بڕێ جار پاوشاکانی دەسەڵاتی سەفەوی ئەو دەستە خوێنمژەیان بانگ دەکردن تا تۆمەتباران لە پێش چاویاندا بدڕن و ھەڵیانپاچن. ئەم دەستە مرۆڤخۆرە لە کۆشکی شاعەباسدا ڕادەگیران و ناویان چیک (چگین) بوو. دەگێڕنەوە کە ئەم لەشکرە مرۆڤخۆرە ھاوڕێ لەگەڵ شاعەباسدا دەگەڕان و بەردەوام لەگەڵیدا بوون تاوەکوو تۆمەتباران بە بەرچاوییەوە ئەنجن ئەنجن بکەن و بیانخۆن. کەریم نەجەفی بەرزێگەر، شارەزا و لێکۆڵەری دیرۆکی سەفەوی دەنووسێت: سەفەوییەکان زۆربەی ئەم کردارانەیان لەژێر ناوی شیعە و ئیسلامدا دەکرد و پاساویان بۆ کارەکانیان دەھێنایەوە. بەگشتی سەفەوییەکان دەیانویست کە بۆ پاساوھێنانەوە و ڕەواییدان بە دەسەڵاتی خۆیان و جێگرەکانیان لە ئیسلام کەڵک وەرگرن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:تاوانەکان پۆل:تاوانەکانی دژی مرۆڤایەتی
لاورا چینچیلا
لاورا چینچیلا (Laura Chinchilla؛ لە دایکبووی ٢٨ی ئازاری ١٩٥٩ ) کەسایەتی سیاسەتوانی کۆستاریکاییە، لاورا لە ماوەی ٨ی ئایاری ٢٠١٠ تاوەکوو ٨ی ئایاری ٢٠١٤ بووە ٤٦ەمین سەرۆکی کۆستاریکا. پێشتریش جێگری سەرۆکی وڵاتەکەی بووە لە ماوەی ٨ی ئایاری ٢٠٠٦ تاوەکوو ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨.
لاورا لە ساڵی ٢٠١٠ لە ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی کۆستاریکا توانی ڕێژەی ٤٦٫٧٦٪ دەنگەکان بەدەست بھێنێت، بەمەش بووە یەکەم ژنە سەرۆک لە مێژووی کۆستاریکا، ھەروەھا ھەشتەمین ژنە سەرۆک لە وڵاتانی ئەمریکای لاتین.
ئەو دەرچووی بەشی یاسایە و لە لە زانکۆی جۆرجتاون وانە دەڵێتەوە. پێشتریش لە ھەمان زانکۆ ماستەری لە ڕێسای گشتی وەرگرت بوو.
گۆمێز پاڵاسیۆ
گۆمێز پاڵاسیۆ شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٩٩٠٬٢ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٣٢٧٬٩٨٥.
پورتوگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
پورتوگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
شەریفاوا، خوڕخوڕە
جوگرافیا
شەریفاوا  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆستاریکا
وێنۆک ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆستاریکا (بە ئینگلیزی :Costa Rica national football team) نوێنەری وڵاتی کۆستاریکایە لە پاڵەوانێتییەکانی تۆپی پێ ساڵی ١٩٢١ یەکێتی تۆپی پێی کۆستاریکا دامەزرا ھەمان ساڵ بووە ئەندامی فیفا. یەکەم یاری نێودەوڵەتی ساڵی ١٩٢١ بەرامبەر ھەڵبژاردەی سلڤادۆر بوو کە بە ئەنجامی ٧ گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی بردەوە. پێنج جار بەشداری جامی جیھانی فیفای کردووە یەکەم بەشداری ساڵی ١٩٩٠ بوو ھەروەھا ساڵی ١٩٦٣ بۆ یەکەم جار بەشداری کۆنکاکافی کرد باشترین ئەنجامیش بەدەستی ھێنابێت لەم پاڵەوانێتییە لە ساڵەکانی (١٩٦٣-١٩٦٩-١٩٨٩)بوو کە نازناوەکەی تێدا بەدەست ھێنا. وێنۆک
سەرچاوەکان
ھەڵبژاردەی کۆستەریکا
پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
وێنەوشە
وێنۆک|زمانی هیرۆگلیفی میسری کە بناغەکەی بریتیە لە وێنەپیت (لۆگۆگرام). وێنەوشە (وێنە + وشە) یان وێنەوتە بریتیە لە پیتێکی نوسراو کە وشەیەک یان دەستەواژەیەک بنوێنێ. پیتە چینیەکان (ھەروا زمانی کانژی یابانی)یش وێنەوشەن. ھەندێ لە زمانی ھیرۆگلیفی میسری کۆنیش بریتین لە وێنەوشە کە بە بزماری نوسراون ئەوانیش وێنەوشەن.
زویک
زویک گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ بەراندێزا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ئوروئاپان
ئوروئاپان شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزییەکەی بریتییە لە ١٬٦٢٠ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٣٥٦٬٧٨٦.
نیتەر
نیتەر یان نیت ئاڕ مەکینەیەکی ڕاپۆرت دروستکردنە بە زمانی ئاڕ. بۆخۆی بوخچە/پاکجێکی زمانی ئاڕە کە توانای هەیە کۆدی ئاڕ بەم دواییە کۆدی زمانەکانی تریش وەک (پایسن) تێکەڵ بە لایتەک (LaTeX) و لیکس (Lyx) ئێچ تی ئێم ئێڵ (HTML)و مارکداون Markdown و ئاسکی دۆک AsciiDoc و هتد بکات.
لەشێوازی داڕشتندا یەکجار لە مارکداون ئەچێت و جیاکردنەوەیان سەرەتا ئاسان نیە. زۆربەی فەرمانەکانی مارکداون لە نیتەریش ئەخرێنە گەڕ. پێشکەوتنی نیتەر لەوەدایە ئەتوانی کۆدی زمانی ئاڕ و پایسن لە کاتی دروستکردنی ڕاپۆرتەکە (بۆ نمونە پی دی ئێف) بخەیتە کار و وێنەر، گراف و هتد بخەیتە ناو ڕاپۆرتەکەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:بوخچەکانی ئاڕ
بۆتسوانا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
بۆتسوانا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
ھەزار و یەک سێو
ھەزار و یەک سێو بەڵگەفیلمێکی کوردییە؛ لە دەرھێنانی تەھا کەریمی. ساڵی ٢٠١٣ بڵاو بووەتەوە.
چیرۆک
فیلمەکە چیرۆکی ئەنفالی گەلی کورد لە زمان پێنج دەربازبووی ئەو کارەساتە دەگێڕێتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
فریدا و دیێگۆ ڕیڤێرا
فریدا و دیێگۆ ڕیڤێرا تابلۆیەکە لە ساڵی ١٩٣١، لەلایەن وێنەکێشی مەکسیکی-سوریالیستی، فریدا کالۆ کێشراوە. تابلۆیەکە دوای دوو ساڵ لە ھاوسەرگیرییەکەیان کێشرا، زۆرجار بە تابلۆی ھاوسەرگیریی دەناسرێت.
لە ئێستادا تابلۆکە لە مۆزەخانەی سان فرانسیسکۆیە بۆ ھونەری ھاوچەرخ، تابلۆیەکە وەک دیارییەک لەلایەن کۆکەرەوە ئەلبەرت بێندەر بەخشرابوویە مۆزەخانەکە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:تابلۆکانی فریدا کالۆ
پێڕستی یارییە ڤیدیۆیییەکانی لێکۆڵەر کۆنان
لێکۆڵەر کۆنان تەشەنەی کرد بۆ یاری ڤیدیۆ دوای ئەو سەرکەوتنە زەبەلاحەی ئەنیمێکەی، لە ٢٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٦ یاری (مێ-تانتێ کۆنان: چیکا یۆئانوچی ساتسوجین جیکین) بۆ گەیم بۆی دەرچوو، و لەو کاتەوە زیاتر لە ٢٠ یاری دەرچووە. زۆربەی یارییەکان تەنھا لە ژاپۆن دەرچووە. یارییەکانی لێکۆڵەر کۆنان تایبەت بە گەیم بۆی و ئامێرەکانی یاری سۆنی و وۆندەر سوان و نینتندۆ دی ئێس لەلایەن کۆمپانیای باندایەوە پێشخراوە،   و بانپریستۆ یارییەکانی لێکۆڵەر کۆنان تایبەت بە گەیم بۆی کۆلەر و گەیم بۆی ئەدڤانس پێشخستووە، ئەمەش لە کاتێکدایە مارفلۆس ئینتەرتەینمەنت یاری "لێکۆڵەر کۆنان: لێکۆڵینەوەکانی میرابۆلسی" پێشخستووە.
سەرچاوەکان
پۆل:یارییەکانی لێکۆڵەر کۆنان پۆل:لێکۆڵەر کۆنان
قەرۆجالی
قەرۆجالی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی زەنگەبار، ناوچەی ناوەندی شارستانی پۆلدەشت، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
قەرۆجالی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دیادین لە کۆماری ئۆتۆنۆمی ناخچەوان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاغۆتلوق و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تازەکەند لە کۆماری ئۆتۆنۆمی ناخچەوان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شوربوڵاغی سەروو.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
لبانە
لبانە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کۆنستانتینی شەشەم
وێنۆک کۆنستانتینی شەشەم ((بە یۆنانی: Κωνσταντῖνος, Kōnstantinos; لەدایکبووی ١٤ی کانوونی یەکەمی ٧٧١ تا ٨٠٥) ئیمپراتۆرێکی بێزەنتی بوو لە ٧٨٠ تا ٧٩٧. تاکە مناڵی ئیمپراتۆر لیۆی چوارەم بوو بوو، لە سەردەمی مناڵی ئەودا دایکی ئەرینە فەرمانڕەوایی دەکرد تا ٧٩٠ و فەرمانڕەوایی دایکی کۆتایی پێدێت کاتێک خۆی دەگاتە تەمەنی ھەرزەکاری بوون، بەڵام دایکی ھەر چالاک دەبێت لە کاروبارەکانی حکوومەت دا و بەشداری تێدا دەکات، دوای سەردەمێکی تەواوی تاک-فەرمانڕەوایی، کۆنستانتین لە ٧٩٢ ناو لە دایکی دەنێت ئیمپراتۆر و بە فەرمی دەیکات بە ھاوکاری خۆی.
کۆنستانتین کێشەی شکستی سەربازی ھەبووە و بڕیاری کێشەلەسەری داوە، وەکوو نابیناکردن و لێسەندنەوەی چاوی ژەنەڕالەکەی ئەلێکسیۆس مۆزێلی، تیۆدۆر ئەمەی بەھەل زانی و سوودی ئیمپراتۆر وەردەگرت، بەمەشەوە دایکی ئیمپراتۆر (خانمە ئیپمراتۆر ئەرینە) ئیمپراتۆری لە فەرمانڕەوایی دوورخستەوە و زیندانی کرد لە ٧٩٧ و خۆی ھاتە سەر تەخت و فەرمانڕەوایی کرد و یەکەم خانمە ئیمپراتۆر بوو کە بەتەنھا فەرمانڕەوایی ئیمپراتۆریەتی بێزەنتی کردبێت. ھەرچۆنێک بێت ئەرینە دوای کەمێک پاش ئەمە دەمرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٧٧١ پۆل:ئیمپراتۆرە بێزەنتییەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە سەدەکانی ناوین پۆل:مردووانی ٧٩٧ پۆل:مردووانی دەیەی ٨٠٠ پۆل:دەیەی ٧٨٠ لە ئیمپراتۆریەتی بێزەنتی پۆل:دەیەی ٧٩٠ لە ئیمپراتۆریەتی بێزەنتی پۆل:بەشی ژیاننامە
سەخسی تەپە
سەخسی تەپە گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
سەخسی تەپە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی فەروخ زاد و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی مام سەید و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەرەقەساب لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دەمیرچی.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
لۆس مۆچیس
سەرچاوەکان
پۆل:کەنداوی کالیفۆرنیا
کاتەگۆری (کانت)
لە ڕوانگەی کانتەوە، بەکارھێنانی چەمک دەرکردنی حوکمە بەو چەمکە. لە بەر ئەوەی کە ھێزی تێگەیشتن ھێزی بەکارھێنانی چەمکەکانە، دەکرێ بڵێین ھێزی تێگەیشتن ھێزی دەرکردنی حوکمیشە. ئەگەر لەبارەی گیاندارێکەوە کە بۆی دەڕوانم بڵێم «ئەمە پشیلەیە»، ئاشکرایە کە چەمکی ئەزموونیی «پشیلە»م بە کار گرتووە تا ئەم حوکمە دەر کەم. مرۆڤ بێژمار چەمکی ئەزموونیی لە بەر دەستدایە تا بە ھۆیانەوە لە بابەت ئەوەی کە دەیبینێ و بەدیی دەکا قسە بکات. بەڵام، ئەوەی بۆ کانت گرنگ بوو چەمکە ئەزموونییەکان نەبوون، بەڵکوو چەمکە پێشینییەکان بوون، یانی چەمکە بنەڕەتییەکانی ھێزی تێگەیشتن.
جۆرەکانی حوکم
کانت باوەڕی وا بوو کە تواناییی ھێزی تێگەیشتنی مرۆڤ بۆ فکرکردنەوە لەبارەی ئۆبژە و ناسینی، لەو حوکمانەدا خۆی نیشان دەدا کە مرۆڤ لە بابەت ئۆبژەکەوە دەری دەکات و، بە قسە یا بە نووسراوە دەیدرکێنێ. کانت دەیوت «تواناییمان بۆ حوکمکردن ھاوسەنگی تواناییمانە بۆ فکرکردنەوە». حوکم ئەو فکرەیە کە شتێ بە خاوەنی چۆنایەتی یا تایبەتمەندییەکی تایبەت بزانرێ. بۆ نموونە، «ڕەنگی گوڵەباخ سوورە» حوکمێکە. کارێ کە کانت کردی ئەوە بوو کە ھات و حوکمەکانی لە ڕووی پێکھاتە لۆژیکییەکەیانەوە خستە ناو چوار پۆلی جیاجیاوە. لە ھەر پۆلێکیشدا سێ جۆر حوکمی لێکتر ناسیەوە و، بەو چەشنە دوازدە جۆر حوکمی دەسنیشان کرد.
چەندێتی
ھەر حوکمێ ناچارە دەبێ چەندێتییەکی ھەبێ. بۆ وێنە، ئەگەر حوکمەکە لەبارەی پشیلەکانەوە بێ، بەناچار دەبێ یا قسە لە ھەموو پشیلەکان بکا یا ھەندێ لە پشیلەکان یا پشیلەیەکی تاک و دیاریکراو. کەوایە، حوکم لە باری چەندێتییەوە یا ھەمەکییە (universal) یا ھەندەکییە (particular) یا تاکەکەسییە (singular).
لایەن
سەرەنجام ھەر حوکمێ دەبێ دۆخ یا لایەن (mode، ) -ێ بنوێنێ. یا لەوانەیە ڕاست بێ، یا بە واقیع ڕاستە، یا پێویستە کە ڕاست بێ. بە جۆری یەکەم دەڵێن گومانی یا مەسەلەدار (problematic)، وەک «لەوانەیە من نەوەد ساڵ عومر بکەم»، بە جۆری دووەم دەڵێن بڕاوە یا قۆماو (assertoric)، وەک «کانت لە ساڵی ۱۸۰۴دا مرد»، بە جۆری سێیەمیش دەڵێن پێویست (apodictic)، وەک «دوو و دوو دەبێ بە چوار».
کاتەگۆرییەکان
کانت ئەم دوازدە جۆر حوکمەی وەکوو ئامرازێک بە کار ھێنا بۆ دەرکێشان و ڕانانی کاتەگۆرییەکان. کانت پێی وا بوو لە بەرامبەر ھەر یەک لە جۆرەکانی حوکمدا دەتوانرێ کاتەگۆرییەک دابنرێ. بۆ وێنە، زانیمان حوکم لە باری چەندێتییەوە سێ جۆرە: یا ھەمەکییە یا ھەندەکییە یا تاکەکەسییە. ئەگەر من بڵێم «ھەموو پشیلەکان بۆرن» یا بە شێوەی گشتی ئەگەر بڵێم «ھەموو Aکان Bن»، یانی ئەگەر حوکمێکی ھەمەکی دەر بکەم، چەشنێ یەکیەتیم پێک ھێناوە،  ھەموو Aکانم ھێناوەتە ژێر چەتری یەکیەتییەک. کانت بڕوای ئەوەیە کە ئێمە تەنیا لەبەر ئەوە دەتوانین ئەم کارە بکەین کە کاتەگۆری یا چەمکی پەتیی «یەکیەتی» بە کار دەبەین. ئەگەر ئەم کاتەگۆرییە نەدەبوو، بە ھیچ شێوەیەک تواناییی ئەوەمانە نەبوو حوکمێ دەر بکەین کە ھەموو Aگەلێکی بێژمار کە ھەن لە بن یەک چەمکدا دانێت. کەوابوو، کاتەگۆریی بەرامبەر بە حوکمی ھەمەکی، کاتەگۆریی یەکیەتییە.
ھەر بەم چەشنە، کاتەگۆریی بەرامبەر بە حوکمی ھەندەکی، کاتەگۆریی «فرەیی» یا «زۆرایەتی»یە. لە حوکمی «ھەندێ لە Aکان Bن» ئێمە ھیچ یەکیەتییەکمان پێک نەھێناوە، ھەموو Aکانمان کۆ نەکردووەتەوە و نەمانکردوون بە یەک شت. ھەڵبەت حوکمەکە لەبارەی Aیەکی تاک و تایبەتیشەوە نییە، بەڵکوو لەبارەی ھەندێ لە Aکانەوەیە. بە باوەڕی کانت چەمکێک کە بۆ لێکجیاکردنەوەی ھەموو Aکان لە Aیەکی تایبەت بە کار دەچێ چەمکی فرەیی -یە.
لە باری چۆنێتیشەوە، حوکمەکان سێ جۆر بوون: ئەرێنی و نەرێنی و دوایینەھاتوو. کانت کاتەگۆرییەکانی ھاوتای ئەم سێ جۆرەی بەڕیز ئاوا ناو لێناوە: «ئەرێ» (یا واقیع)، «نەرێ» و،  «سنوور». لە حوکمی دوایینەھاتوودا، یانی حوکمێ بە شێوەی «A ناBیە»دا، ئەو شتەی کە دەوترێ ئەوەیە کە A خاوەن مەڵبەندێکی دوایینەھاتووە کە بە ھۆی Bوە سنووردار دەکرێتەوە. بۆیە کاتەگۆرییە ھاوتاکەی دەبێتە کاتەگۆریی سنوور.
پۆلی پەیوەندی سێ جۆر حوکمی تیایە: لەپاڵدەر، مەرجدار و، لێکجیاکەرەوە. نموونەی حوکمی لەپاڵدەر  «ئەم مێزە زەردە» یە. لێرەدا، شتێک (جەوھەر) و یەکێ لە تایبەتمەندییەکانی (عەرەز) لە یەکتر جیا کراونەتەوە، تایبەتمەندییەک دراوەتە پاڵ شتێکەوە، ھەڵگیراوێ بە دانراوێ ھەڵگیراوە. کانت بە کاتەگۆرییەک کە لەم جۆرە حوکمانەدا تێدەگیردرێتەوە دەڵێ «جەوھەر و عەرەز». جەوھەر و عەرەز دوو چەمکی بنەڕەتیی ھێزی تێگەیشتنی مرۆڤن کە لە ڕێگای دەرھەستکارییەوە بە دەست نەھاتوون، بەڵکوو بەپێچەوانەوە، بە یارمەتیگرتن لە چەمکی جەوھەر و عەرەزە کە ئەوەی لە ئەزمووندا دیاری دەدا لە شێوەی شت و تایبەتمەندیی شتدا فام دەکرێ.
حوکمی مەرجدار حوکمێکە بە شێوەی «ئەگەر A، ئەوکات B». دەرکردنی وەھا حوکمێک تەنیا بە ھاوکاریی چەمکەکانی «ھۆکار و بەرھۆ»وە دەستی داوە. ئەگەر ئەم چەمکانە نەبووایەن، تەنیا شتێ کە لێی تێدەگەیشتین و پێمان دەزانی بەشوێنیەکداھاتنی ڕووداوەکان بوو و ھەر ئەوە.
سەرەنجام ئەوەی دەمێنێتەوە جۆرەکانی حوکمە لە ڕووی دۆخ و لایەنەوە. دەرکردنی حوکمی گومانی بەستراوە بە کاتەگۆریی «لواوی»یەوە.
لە حوکمی بڕاوە یا قۆماودا بڕوامان بە بابەتێک ھەیە کە نەتەنیا لواوە، بەڵکوو بەکردەوەش قەوماوە. کاتەگۆریی ئەم جۆرە حوکمانە «ھەبوون»ە. بە یاریدەی ئەم کاتەگۆرییەوەیە کە دەتوانین باوەڕ بەوە بکەین کە شتێ نەتەنیا لواوە، بەڵکوو ھەشە.
لە کۆتاییشدا دەڵێین ئەگەر کاتەگۆریی «پێویستی» نەبوایە نەماندەتوانی بڵێین بابەتەکە نەتەنیا بەکردەوە قەوماوە، بەڵکوو ڕوودانیشی پێویست بووە.
عەلائەدین (فیلمی ١٩٩٢)
فیلمەکە جۆن مۆسکەر و ڕۆن کلێمنتس دەریان ھێناوە، ھەروەھا سیناریۆی فیلمەکەشیان نووسیوە، پێشتریش بەھەمان شێوە ھەردووکیان فیلمی (پەری دەریا ١٩٨٩) دەرھێنا. دەنگەکانی عەلائەدین لەلایەن سکۆت وێنگەر، جۆناسان فریمان، لیندا لارکین، فرانک وێلکەر، جێلبەرت جووتفراید، دۆگلاس سیل، گرتنی چراکە لەلایەن ڕۆبن ویلیامز. فیلمی عەلائەدین لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢ بڵاوکرایەوە، یەکێک بوو لە فیلمە سەرکەوتوەکانی ساڵی ١٩٩٢، توانی ٢١٧ ملیۆن دۆلار داھات کۆبکاتەوە، ھەروەھا زیاتر لە ٥٠٤ ملیۆن دۆلار لەھەموو جیھان. فیلمەکە بووە سەرچاوەی ئیلھام بۆ دروستکردنی چەند فیلمێکی دیکە لەوانە، فیلمی (جەعفەر دەگەڕێتەوە، ١٩٩٤)، (عەلائەدین و پاشایی دزەکان، ١٩٩٦).
چیرۆک
جەعفەر وەزیری سوڵتان، ھەوڵدەدات دەستی بگاتە چرا ئەفسوناوییەکە و دەشکەوتی سەمەرە. جەعفەر توتییەکی ھەیە کە شوێنی ئەشکەوتەکە دەزانێت بەڵام تەنھا کەسێک دەتوانێت گەوھەرەکە بێنێت «گەوھەرەکە لە قورێکدایە» لەناو ئەشکەوتەکە. یاسمین (کچی سوڵتان) بە زۆر پێکردنی ھاوسەرگیری دڵگران بوو بۆیە ھەموو داواکارییەکانی ڕەت کردەوە، دواتر ھەوڵیدا و ڕای کردە بازار لەوێ چاوی بە بەعەلائەدین و مەیموونەکەی کە ناوی (ئابۆو) دەکەوێت. عەلائەدین شوێنی ئەشکەوتەکە دەدۆزێتەوە بۆ ئەوەی بچێت گەوھەرەکە بێنێت، بەڵام پڵینگێک کە سەری ئەشکەوتەکەیە ئاگاداریان ناکاتەوە کە دەست لەچی دەدەن ئاسایە تەنھا چراکە نەبێت، جەعفەر بە ئامێرێک شوێنێ عەلائەدین دەبینێتەوە، شێوەی خۆی بۆ کەسێکی بەتەمەن دەگۆڕێت بۆ ئەوەی بچێتە ئەشکەوتەکە عەلائەدین بکوژێت و گەوھەرەکە ببات، عەلائەدین و مەیموونەکەی لە ئەشکەوتەکە مافوورێکی جادووی لەگەڵ گەوھەرەکە دەدۆزنەوە، دواتر چاوی بەچراکە دەکەوێت دەیەوێت چراکە لە قورەکە دەربھێنێت و بیبات بەڵام نازانێت ھۆکاری ڕووخانی ئەشکەوتەکە دەرھێنانی ئەو چرایەیە لەو قوڕە، پاشان کە چراکەی دەرکرد ئەشکەوتەکە دەستی کرد بە لەرزین و ڕوخان، دواتر بە مافوورەکە ویستیان دەربچن و ڕزگار بن لە ئەشکەوتەکە جەعفەر لەسەر شێوەی کەسێکی بەتەمەن دەست درێژ دەکات بۆ یارمەتیدانی عەلائەدین تەنھا بۆ بەدەستھێنانی گەوھەرەکە، دەستی عەلائەدین دەگرێت توانی گەوھەرەکە لە عەلائەدین بدزێت عەلائەدینی فرێدایە ناو ئەشکەوتەکە بەڵام نەمرد بەڵکوو گیری خواردبوو، خۆشبەختانە چراکەیان لەلا بوو، پاشان دەستێکیان بە چراکە خشاند و جنۆکەیەکی گەورەی شین لە چراکە ھاتە دەرەوە، داوای سێ ئارەزوو لە عەلائەدین دەکات بۆ بۆ ئەوەی بۆی جێبەجێ بکات، بەڵام عەلائەدین دەڵێت دەمەوێت لەم دەشکەوتە بمانبەیتە دەرەوە، دواتر لێی دەپرسێت ئەی تۆ ئارەزووی چی دەکەیت، جنۆکەکە دەڵێت ئارەزوو دەکەم ئازاد بم چونکە من بەندکراوی نێو ئەو چرایەم، عەلائەدین بەڵێنی پێدەدات بۆ ئەوەی ئارەزووەکەی بێنێتەدی. جەعفەر پیلان دادەنێت کە یاسمین و سوڵتان بکوژێت، بەڵام پیلانەکەی شکستی ھێنا، چونکە عەلائەدین ھەروەک (شازادە عەلی) ھاتە ناو کۆشکەکەوە؛ بەڵام یاسمین ئەوی ڕەتکردەوە، وەک کەسێکی گاڵتەچی ڕەچاوی کرد، بۆ شەوەکەی عەلائەدین و یاسمین چاویان بەیەک کەوت، عەلائەدین مافوورە جادوویەکەی بە یاسمین ناساند، دواتر یاسمین بۆی دەرکەوت کە عەلائەدین ئەو کوڕەی بازارەکە بوو کە بینی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٢ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:جنۆکەکان لە فیلم پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان پۆل:مشتومڕی فیلمەکان پۆل:فیلمە هاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی هاوڕێیەتی پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە مۆسیقییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە مۆسیقییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە جادوو پۆل:دیزنی ڕێنێسانس پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی پۆل:فیلمەکان دەربارەی ڕۆمانسییەتی نێوان چینەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی کەسانی لە یاسا دەرچوو پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین گۆرانی ڕەسەن بەدەستھێناوە پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کچ
شامیار
شامیار گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پاچوکا
پاچوکا شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزییەکەی بریتییە لە ٢٬٤٣٢ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢٧٧٬٣٧٥.
پورتوگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
پورتوگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
مەست قەلەندەر
مەست قەلەندەر فلیمێکی ھیندی ساڵی ١٩٩١یە. فیلمەکە لە دەرھێنان و بەرھەمھێنانی ڕاھول ڕەوالییە. و ئەستێرەی فیلمەکە دارمەندرایە. ئەم فلیمە بەوە ناسراوە کە یەکەم فیلمی ھیندییە کە کەسایەتییەکەی ھاوڕەگەزبازی تێدابێت کە ناوی پینکۆ یان پینکوو یە، پینکۆ لەلایەن ئانوپام خێرەوە ڕۆڵەکەی بینرابوو.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ١٩٩١ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی پۆل:فیلمە ھیندییەکان
تامپیکۆ
تامپیکۆ شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٩٢٬٧٤ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٣١٤٬٤١٨.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢٣
نیکەفۆرۆسی یەکەم
وێنۆک نیکەفۆرۆسی یەکەم (یۆنانی: Νικηφόρος; لەدایکبووی ٧٥٠ تا ٢٦ی تەممووزی ٨١١) ئیمپراتۆرێکی بێزوەنتی بوو لە ٨٠٢ تا ٨١١. وە وەک وەزیری دارایی "گشتی" خزمەتی ئەرینەی کردووە، دواتر زۆر لە ئەرینە دەکات واز لە دەسەڵات بێنێت و خۆی دێتە شوێنی، ھەرچۆنێک بێت نیکەفۆرۆس چەن جەنگێک دژی عەرەبەکان و بولگارییەکان دەکات، بە ئامانجی تێکەڵ (براوە و شکست)، ھەرچۆنێک بێت شکست دێنێت لە گرتنی بولگاریا و لە جەنگەکە دەمرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٧٥٠ پۆل:مردووانی ٨١١ پۆل:ئیمپراتۆرە بێزەنتییەکانی سەدەی ٩یەم پۆل:ئیمپراتۆرە بێزەنتییەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٨ەم پۆل:فەرمانڕەوا مەسیحییەکان پۆل:دەیەی ٨٠٠ لە ئیمپراتۆریەتی بێزەنتی پۆل:دەیەی ٨١٠ لە ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتی
میچێل پیەر لویس
میچێل پیەر لویس (Michèle Duvivier Pierre-Louis؛ لە دایکبووی ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٧) کەسایەتی ژنە ئابووریزان و سیاسەتوانی ھایتییە. ئەو لە ماوەی ٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ تاوەکوو ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩، بووە ١٣ەمین سەرۆک وەزیرانی ھایتی. ئەو لە دوای کلاودێت ویرلی، دووەم ژنە پۆستی سەرۆک وەزیرانی ئەو وڵاتە وەربگرێت. میچێل کەسێکی سەربەخۆیە و ئەندامی پارتە سیاسییەکان نییە.
میچێل پیەر لویس ئەندامی دەستەی ڕاوێژکارانی دامەزراوەنی کۆمەڵگای کراوەیە. لە ساڵی ٢٠١٠، لەدوای بوومەلەرزەی ٢٠١٠ی ھایتی، میچێل وتارێکی لە ھەفیننگتن پۆست بڵاوکردەوە، تێیدا پلانی سێ قۆناغی باسکرد بۆ دووبارە ژیانەوە لە ھایتی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
موستەعسیم بیللا
ئەلموستەعسیم بیللا (ناوی تەواوی: ئەلموستەعسیم بیللا ئەبو ئەحمەد عەبدوڵا ئیبن ئەلموستەنسیر بیللا، بە عەرەبی: المستعصم بالله أبو أحمد عبد الله بن المستنصر بالله؛ ١٢١٣ - ٢٠ی شوباتی ١٢٥٨) دوا خەلیفەی عەبباسیەکان بوو لە بەغدا، لە ساڵی ١٢٤٢ تا مردنی حوکمی کرد.وێنۆک|240x240پیکسڵ|هۆلاکۆ (چەپ) خەلیە موعتەسەم بیللا لەناو خشڵەکانیا حەپس ئەکات تا ئەیکوژێ لەبرسان.
پۆل:لەدایکبووانی ١٢١٣ پۆل:مردووانی ١٢٥٨ پۆل:خەلیفە عەبباسییەکان پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٣یەم
زنجیرە فەرمانرەوایەتیی جولیۆ-کلاودیوس
زنجیرە فەرمانرەوایەتیی جولیۆ-کلاودیوس ئاماژەیە بۆ یەکەم پێنج ئیمپراتۆرەکەی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمان ئەوانیش: ئەگوستوس، تایبیریەس، کالیگولا، کلاودیوس، نیرۆ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١ەمی پ.ز پۆل:زنجیرە فەرمانڕەوایی جولیۆ-کلاودیان
تیھواکان
تیھواکان شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٥٥٣٬٥٧ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢٧٤٬٩٠٦.
لۆتەر
لۆتەر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
لۆتەر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خانەڵێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھەوارەبەرزە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی شینکە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی نۆڵچکە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بۆتسوانا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
بۆتسوانا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
پۆل:بۆتسوانا لە ئۆڵمپیادی هاوینە بەپێی ساڵ پۆل:بۆتسوانا لە ئۆڵمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
پێڕستی وڵاتی ئەمریکای باشوور بەپێی دانیشتووان
سەرچاوە
ویکیپیدیای ئینگلیزی
پۆل:وڵاتەکانی ئەمریکای باشوور
کواکالکۆ
کواکالکۆ شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٣٥٬٥ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢٩٣٬٤٤٤.
سەردەمانێک لە شارۆچکەیەکی بچووک
سەردەمانێک لە شارۆچکەیەکی بچووک (بە کۆری: 어쩌다 전원일기) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوورە لە ساڵی ٢٠٢٢ دروست کراوە، لە دەرھێنانی کوون سیۆک جانگ و بە بەشداری ئەکتەران پارک سوو یۆنگ، چو یۆنگ وو، جونگ سووک یۆنگ و بایک سیۆنگ چیۆل.
کورتەیەک
ھان جی یول، پزیشکێکی ڤێتێرنەرییە خەڵکی سیئۆلە، بە دوودڵییەوە دەگوازرێتەوە بۆ گوندی ھویدۆنگ بۆ ئەوەی ئاگاداری کلینیکەکەی باپیرەی بێت، گواستنەوەی جی یول لە ژیانی پایتەختەوە بۆ ژیانی گوند بەو شێوەیە بێ کێشە نییە کە ھیوای بۆ دەخوازێت، توانای خۆی تاقیدەکاتەوە بۆ خۆگونجاندن لەگەڵ شێوازی ژیانی گوندەکان.
سەرەکی
کەسانی دەوروبەری ھان جی یول
خەڵکی گوندی ھیدۆنگ
نۆگالێس
نۆگالێس شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ١٬٦٧٥ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢٢٠٬٢٩٢.
پورتوگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
پورتوگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
کاملا پیرساد بیسیسار
کاملا پیرساد بیسیسار (؛ لە دایکبووی ٢٢ی نیسانی ١٩٥٢ ) ژنە پارێزەر و سیاسەتوانی ترینیداد و تۆباگۆییە، ئەو لە ماوەی ٢٦ی ئایاری ٢٠١٠ بۆ ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥ بووە شەشەمین سەرۆک وەزیرانی ترینداد و تۆباگۆ. ئەو لە ئێستادا سەرکردایەتی بەرەی ئۆپۆزسیۆنی وڵاتەکەی لەپاڵ حیزبی کۆنگرێسی نیشتمانیی یەکگرتوو دەکات. ئەو سێ ساڵ سەرکردایەتی ئەو بەرەیەی ئۆپۆزسیۆنی کردووە.
کاملا پیرساد بیسیسار بەشی یاسای تەواوکردووە و بەکالۆریۆسی لێی ھەیە، ھەروەھا ماستەریشی لە بەڕیوەبردنی کاری تایبەت (EMBA) بەدەست ھێناوە. کاملا لەگەڵ گریگۆری بیسیسار ھاوسەرگیری کردووە، لەگەڵ ئەودا کوڕێکیان ھەیە بەناوی کریس.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
باخچەچوغ
باخچەچوغ گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
باخچەچوغ ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (شیعە و سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کیمیازان
کیمیازان یان کیمیاکار کەسێکە کە زانیاری لەسەر کیمیا ھەبێت یان لێی بخوێنێتەوە. بەزۆری کیمیاکاران کار لەسەر پێکھاتەی ماددە کیمیایییەکان و تایبەتمەندییەکانیان دەکەن. یەکەم پرۆسەی کیمیایی کە مرۆڤایەتی فێری بووە سووتاندنە. ئاگر دەتوانێت ھەموو مادەکانی ناو سروشت بگۆڕێت. دۆزینەوەی ئاسن و مس ژیانی خەڵکی گۆڕی و دوای دۆزینەوەی زێڕ وەک کانزایەکی بەنرخ، زۆرێک بڕیاریان دا ڕێگەیەک بدۆزنەوە بۆ گۆڕینی مس بۆی. گۆڕینی مس بۆ زێڕ پێی دەگوترا کیمیا و ئەوانەی گرنگییان پێدەدا پێیان دەگوت کیمیازان. بەم شێوەیە کیمیازانەکان یەکەم کیمیاکار بوون. دوای لاڤازییەر زانیاری کیمیا ھاتە ناو زانکۆکان و لەو کاتەوە لێکۆڵینەوەیەکی ئەزموونی بەدوای خۆیدا ھێنا و پێوانە و ھەڵسەنگاندنە چۆنایەتی و چەندایەتییەکانی تۆمارکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:پیشە زانستییەکان پۆل:کیمیازانان پۆل:کیمیا
گلیز ٥٨١ سی
وێنۆک|وێنەیەکی خەمڵێندراوی هەسارە گلیزا ٥٨١ سی
گلیزا ٥٨١ سی (بە ئینگلیزی :Gliese 581 c) یاخوود کوورتکراوە Gl 581 c هەسارەیەکی دەرەوەی کۆمەڵەی خۆرە، یەکێکە لە هەسارەکانی ئەستێرەی گلیز ٥٨١ و هەر لە دەوری ئەو ئەستێرەیە خول دەکات، بارستایەکەی دەگاتە ٥.٣٦ بە نزیکایی لە زەوی و قەبارەکەی ١٠ جار بچووکترە لە زەوی.
ڕۆرۆنۆوا زۆرۆ
رۆرۆنۆا زۆرۆ ئەو یەکێکە لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی مانگای وەن پیس کە لە لایەن ئییچیرۆ ئۆداوە دروست کراوە. ئەو دووەم ئەندامی تیمی کڵاو شەپقەیە لە ڕووی زوو ھاتنە ناوەوە، وە وەک یەکەم یارمەتیدەری لوفی سەیر دەکرێت. ئەو تاکە شمشێربازی تیمەکەیە و شێوەی سێ شمشێری بەکاردێنێت لە شەڕدا کە لە لایەن خۆیەوە دروست کراوە و پەرەی پێدراوە، ھەروەھا ئەو ھێزێکی جەستەیی گەورەی ھەیە لەگەڵ توانایەکی زەبەلاحی بەرگەگرتن.
سیفەتە تایبەتەکان: ھەستی سەرکێشی، ھێز، زیرەکی لە شەڕدا، بوێری، گرنگی پێنەدان، خەو، توانای ئاڕاستەکاری نییە.
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:کەسایەتییەکانی وەن پیس پۆل:بێدینە خەیاڵییەکان پۆل:کارەکتەرە خەیاڵیەکان چاوێکیان لەدەستداوە
کیلۆبایت
سیستەمی نێونەتەوەیی بۆ یەکەکان (SI) پێناسەی کردووە بە پێشگری کیلۆ بە ١٠٠٠ (١٠٣)؛ لە ھەر پێناسەکردنێک ١ کیلۆبایت ١٠٠٠ بایتە. جیھان یەکەھێمای kBییان پەسەندکردووە بۆ کیلۆبایت.
لە مێژووی بەکارھێنانیدا لە ھەندێ بوارەکانی تەکنۆلۆژیای زانیاریدا، بەتایبەتی لە ئاماژەپێدان بۆ توانینی یادھاتنەوەی ژمارەیی، کیلۆبایت نیشانەی ١٠٢٤ (١٠٢) بایتە.
١٠٠٠ بایت
لە سیستەمی نێونەتەوەیی بۆ یەکەکان (SI) پێشگری کیلۆ بە مانای ١٠٠٠ (١٠٣) دێت؛ لەبەرئەوە، یەک کیلۆبایت ١٠٠٠ بایتە. یەکەھێماکەشی kBییە.
ئەمە پێناسەیەکی پەسەندکراوە لەلایەن لیژنەی ئەلیکترۆتەکنیکیی جیھانی (IEC). ئەم پێناسە، و پێناسە پەیوەندەکانی پێشگرەکانی مێگا (٠٠٠ ٠٠٠ ١)، گیگا (٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ١)، ھتد، بە گشتی زۆرترین بەکارھێنراون بۆ ڕێژەی گواستنەوەی دراوە لە تۆڕی کۆمپیوتەری، ئینتێرناڵ بەس، وەگەڕخەری ڕەق، و خێرایی گواستنەوەی فلاش میدیاکان، و بۆ توانینەکانی زۆرترین کۆگەی میدیا، بە تایبەتی وەگەڕخەرە ڕەقەکان، flash-based storage, کۆگەی فلاش، و دی–ڤی–دییەکان. ھەروەھا بەردەوام لەگەڵ پێشگرەکانی تری SI بەکاردێت بە تایبەتی لە کۆمپیوتەر، وەکوو: خێراییی کاتژمێری سی–پی–یوو، یان پێوانەی تواناکان.
سەرچاوەکان
پۆل:یەکەکانی زانیاری
مامەندئاوا
مامەندئاوا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مامەندئاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەردەکۆز و لە باشوور لەگەڵ گوندی بێموشە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دێلێژە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ بەنداوی دووکان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نیرۆ کلاودیوس دروسوس
وێنۆک نیرۆ کلاودیوس دروسوس (لەدایکبووی ١٤ی کانوونی یەکەمی ٣٨ی پێش زاین تا ھاوینی ٩ی پێش زایین) فەرماندەرێکی سەربازی بوو لە ڕۆمان، برای ئیمپراتۆر تایبیریەس و باوکی ھەردوو ئیمپراتۆر  کلاودیوس و ئەگوستوس بوو ھەروەھا باپیرەی باوکی ئیمپراتۆر کالیگولا بوو. و باپیرەی دایکی ئیمپراتۆر نیرۆ بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٣٨ی پێش زایین پۆل:مردووانی ٩ی پێش زایین پۆل:زنجیرە فەرمانڕەوایی جولیۆ-کلاودیان
ئۆواکساکا
ئۆواکساکا شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٨٥٬٤٨ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٧١٥٬٠٠٠.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٥٢١ پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە مەکسیک
شەریفەدین
شەریفەدین گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
شەریفەدین لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ڕاھدانە و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەمیرچی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی نیزام ئاوا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دزەی گەورە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
تەپە
تەپە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ بەراندێزا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ماری کیڤینیمی
ماری یۆھانا کیڤینیمی (Mari Kiviniemi؛ لە دایکبووی ٢٧ی ئەیلوولی ١٩٦٨) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی فینلاندییە، ماری دووەم ژنە فینلاندییە ببێتە سەرۆک وەزیرانی وڵاتەکەی، لە ماوەی ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠ بۆ ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١١، بۆ ماوەی ساڵێک بوو بە ٤١ەمین سەرۆک وەزیرانی فینلاند. ماری لە وەتەی ٢٥ی ئابی ٢٠١٤، بووەتە جێگری سکترێری گشتی ڕێکخراوی (OECD).
ماری لە ماوەی ١٩ی نیسانی ٢٠٠٧ بۆ ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠ بوو بە وەزیری بەڕێوەبردنی گشتی و حکوومەتی لۆکاڵی. ھەروەھا لە ساڵانی ٢٠٠٥ بۆ ٢٠٠٦ بە وەکالەت بوو بە وەزیری بازرگانی و گەشەپێدانی نێونەتەوەیی. ماری لە ٢٤ی ئازاری ١٩٩٥ بۆ ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤ لە چەند خولێکدا بووە ئەندام پەرلەمانی فینلاند.
ماری کیڤینیمی لە ساڵی ١٩٨٨ چووە بەشی ئابووری لە زانکۆی ھێلسنکی، ماری بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئابووری ھەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
ئەنتۆنیا مینۆر
وێنۆک ئەنتۆنیا مینۆر (لەدایکبووی ٣١ی کانوونی یەکەمی ٣٦ی پێش زایین تا ١ی ئایاری ٣٧ی زایینی) کچی دوو کچە ڕزگاربووەکەی مارک ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیا مینۆر بوو. خوشکەزای ئیمپراتۆر ئەگوستوس و برا ژنی تایبیریەس بوو، ھەروەھا داپیرەی باوکی ئیمپراتۆر کالیگولا و ئیمپراتۆر ئەگریپینا بوو. دایکی کلاودیوس، و دایکی داپیرە گەورەی ئیمپراتۆر نیرۆ بوو. ھەروەھا ھاوسەری دروسوس بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ٣٧ پۆل:لەدایکبووانی ٣٦ی پێش زایین پۆل:زنجیرە فەرمانڕەوایی جولیۆ-کلاودیان
بۆتسوانا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
بۆتسوانا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
پۆل:بۆتسوانا لە ئۆڵمپیادی هاوینە بەپێی ساڵ پۆل:بۆتسوانا لە ئۆڵمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
لا پاز، مەکسیک
شاری لا پاز شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٢٠٬٢٧٥ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢٥٠٬١٤١.
سەرچاوەکان
پۆل:کەنداوی کالیفۆرنیا
قەرەجالو
قەرەجالو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی زەنگەبار، ناوچەی ناوەندی شارستانی پۆلدەشت، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
ناو
ناوی ئەم گوندە لە ووشەی (قەرە) و (جالو) پێکھاتووە کە (قەرە) بەواتای ڕەش دێت و (جالو) کورت کراوەی ناوی (جەلال)ە، بەسەریەکەوە واتای جەلالەڕەش یان جالوەڕەش دێت.
جوگرافیا
قەرەجالو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەھلولاوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی مەرگەناکەڤن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی پیلەسوار لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سنیق.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
لوگدنوم
کۆلۆنیا کۆپیا کلاودیا ئۆگەستا لوگدنوم (مۆدێرن: لیۆن، لە فەڕەنسا) شارێکی گرنگ بوو لە ڕۆمان لە گال.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مێژووی لیۆن پۆل:شوێنە شوێنەوارییەکان لە فەڕەنسا پۆل:لیۆنی ڕۆمان پۆل:دامەزراوەکانی دەیەی ٤٠ی پێش زایین پۆل:شار و شارۆچکەکانی ڕۆمان لە فەڕەنسا پۆل:٤٣ی پ.ز
ئاڵی بزاو
ئاڵی بزاو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بازیان، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئاڵی بزاو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کۆیک و لە باشوور لەگەڵ گوندی باڵاجۆ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گۆمەتەی کەچ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەنجیرە، بازیان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نەبتییەکان
نەبتیەکان میللەتێک بوون کە لە باکووری کەنداوی عەقەبە و باکووری خۆڕھەڵاتی نیمچە دوورگەی سینا و باشووری خۆڕھەڵاتی ئیسرائیل دەژیان. وێنۆک|خەزانە لە پێترا -ئوردەن.
ھەڵکەوتنیان
ناوچەی نەبتیەکان کەوتۆتە باشووری ئوردەن، ھاوسنوور بوون لەگەڵ نیمچە دوورگەی عەرەبی لەباشوور وە لە باکووریش لەگەڵ کەنعانیەکان ھاوسنوور بوون لەسەدەی شەشەمی بەر لە زایین یەکیان گرت، نەبتیەکان بە زمانی ئارامی دەدوان، پەیوەندی پتەویان ھەبوو لەگەڵ عەرەبەکانی نیمچە دوورگەی عەرەبی، پاشماوەکانیان لەشاری پێترا لە ئوردەن ماوەتەوە. نەبتیەکان لە ھونەری تەلارسازی و ئاوەڕۆدا دەست ڕەنگین بوون لە پێترا ئەم بەھرەیان بەدی دەکرێت وەک درووستکردنی بەنداو و ئاوەڕۆکانیان، ناوی نەبتیەکان لەلای ئاشووریەکان تۆمارکراوە کە لەسەدەی چوارەمی پێش زایین ئاشوورپانیباڵ لەچوارچێوەی ئیمپراتۆریەتەکەی نیمچە سەربەخۆییەکیان پێ دەدات بۆ کاری بازرگانی و کارگێری. بەتایبەت لەسەردەمی پاشا حارسی سێیەم لە ساڵی ٨٥ پێش زایین، کە توانی سنوورەکانی فراوان بکات و بگات بە کەناراوەکانی دەریای سوور. ڕۆمانەکان لە دوو ھێرشی سەربازیدا شکستیان خوارد.
شاڵاوی وڵاتانی دراوسێ
نەبتیەکان بەدرێژایی مێژوویان وەک بەشێکی کارگێری لەژێردەستی ئیمپراتۆریەتە گەورەکان بوون وەک ئاشووریەکان و ھەخامەنشینیەکان و سلوکی و بێزەنتی و ڕۆمانەکان بوون، بەڵام بەھۆی زیرەکیان ھیچ کاتێک وەک ژێڕ دەستە ھەڵس و کەوتیان لەگەڵ نەکراوە. وێنۆک|دێرێکی نەبتیەکان لە پێترا ئوردەن.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی دێرین پۆل:خەڵکی عەرەب پۆل:مێژووی فەلەستین پۆل:مێژووی عەرەبستانی سعوودی پۆل:مێژووی سووریا پۆل:مێژوو پۆل:ھۆزەکانی عەرەب
قیزلاڵی
قیزلاڵی  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری خوڕخوڕە، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قیزلاڵی  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پورتوگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
کامپێچی
کامپێچێ شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزییەکەی بریتییە لە ١٠ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢٢٠٬٣٨٩.
پاسەوانی پریتۆرین
پاسەوانی پریتۆرین (بە لاتینی:Cohortēs praetōriae) تا ساتی سوپای شاھانەی ڕۆم وەک پاسەوانی تایبەتی ئیمپراتۆرەکانی ڕۆمان خزمەتیان دەکرد. لە سەردەمی کۆماری ڕۆم پۆستەکە  پلەیەکی بەرز بوو بۆ ئەفسەرە بەرزەکانی وڵات.
یاسای کیمیایی
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی کیمیا
ئامادین
ئامادین گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئامادین لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چنارە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کونجرین و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کوڕەداوێی گەورە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بەزەڕو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ویکیپیدیا (ڕوونکردنەوە)
ویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازاد و فرەزمانی سەر ئینتەرنێتە.
مۆنکلۆڤا
مۆنکلۆڤا شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٢٩٬٨٨ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢٣١٬١٠٧.
ئڤێتا ڕادیچوڤا
ئڤێتا ڕادیچوڤا (بە زمانی سلۆڤاکی: Iveta Radičová؛ لە دایکبووی ٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی سلۆڤاکییە، ئەو لە ماوەی ٨ی تەممووزی ٢٠١٠ بۆ ٤ی نیسانی ٢٠١٢ بوو بە سەرۆک وەزیرانی سلۆڤاکیا. لە ماوەی بەڕێوەبردنی حکوومەتەکەی ئەوا لە کۆتا پێنج مانگیدا، ئەرکی وەزیری بەرگریشی بەڕێوە دەبرد. ئەو لە پێشووتریش وەزیری کار بووە لە ماوەی ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ تاوەکوو ٤ی تەممووزی ٢٠٠٦.
لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠٠٩ی سلۆڤاکیا خۆی پاڵاوت بۆ سەرۆکی وڵات، توانی ڕێژەی ٤٤٫٤٧٪ دەنگەکان کۆبکاتەوە بەڵام سەرنەکەوت بەسەر ڕکابەرەکەی، ئڤێتا لە دەنگدانەکە دووەم بوو. ئڤێتا لە ئازاری ٢٠١٢، ڕایگەیاند کە ئەو وازی لە سیاسەت ھێناوە و لێی خانەنشین بووە.
ئڤێتا زمانەکانی ئینگلیزی، ئەڵمانی و پۆڵەندی دەزانێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
سیرەکانە
سیرەکانە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
لەیلا فورووھەر
لەیلا فورووھەر (لەدایکبووی ٤ی شووباتی ١٩٥٩) گۆرانیبێژێکی ئێرانییە. سەرەتا وەک ڕۆڵگێڕێک کاری کردووە و دوای حەوت ساڵ لە شۆڕشی ساڵی ١٩٧٩، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٨٦ لە تورکیاوە کۆچی کردووە بۆ پاریس، و لە ساڵی ١٩٨٨ەوە تا ئێستا لە لۆس ئەنجلۆس لە ئەمریکا دەژی.
لەیلا فورووھەر کچی دوو ڕۆڵگێڕی ئێرانییە بە ناوەکانی جەھانگیر فورووھەر و فەرەنگیس فەرەحزادی. لە تەمەنی پێنج ساڵییەوە دەستی بە نواندن کردووە لە سینەمادا و دواتر لە تەمەنی چواردە ساڵیدا چووەتە بواری مۆسیقا. پێش شۆڕش لە زیاتر لە ٤٥ فیلمی ئێرانی ڕۆڵی بینیوە و دوای کۆچکردنی بۆ ئەمریکا زیاتر لە ٢٠ ئەلبوومی بڵاوکردووەتەوە. ھەروەھا لە وڵاتانی دەوروبەری ئێران وەک تاجیکستان و ئەفغانستان بەناوبانگە. لە ساڵی ٢٠١٠ لەیلا لە بەرنامەیەکی لە ئاھەنگی نەورۆز لە پەرتووکخانەی تۆماس جێفرسۆن لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێشکەش کرد.
بۆتسوانا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
پۆل:بۆتسوانا لە ئۆڵمپیادی هاوینە بەپێی ساڵ پۆل:بۆتسوانا لە ئۆڵمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
مافی یاسایی و سروشتی
چەمکی یاسای سرووشتی پەیوەندی بە چەمکی مافەکانی سرووشتییە. یاسای سرووشتی یەکەم جار لە فەلسەفەی یۆنانی کۆن وەدیھات.
سەرچاوەکان
پۆل:مافەکانی مرۆڤ پۆل:ماف پۆل:یاسا پۆل:چەمکە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:مافی ئاژەڵان پۆل:وشە سیاسییەکان پۆل:سەروەری
ئەنسار بەیت ئەلمەقدیس
ئەنسار بەیت ئەلمەقدیس بە فەرمی ناوی خۆی گۆڕی بۆ ویلایەتی سینا لەو کاتەوەی بەیعەتی بۆ دەوڵەتی ئیسلامی ڕاگەیاند  - گرووپێکی سەلەفی-جیھادییە کە لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە لە سینا نیشتەجێ بووە و پێکھاتووە لە پاشماوەی گرووپی یەکتاپەرستی و جیھاد کە تەقینەوەکانی تەبا و بۆردومانەکانی تریان لە ساڵی ٢٠٠٤ ئەنجامدا.شەرم الشێخ ٢٠٠٥، دوای ئەوە کەوتنە بەر لێدانی ئەمنی کە لەناوبران و سەرکردەکانی زیندانی کرد    ، سەرھەڵدان و جوڵەکانیان لە دوای شۆڕشی ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ دەستی پێکرد، کاتێک شازادەی باوکی ئوسامەی میسری توانی ھەڵبێت لەکاتی ھێرش کردنە سەر زیندانەکان،   و خەریکی تەقاندنەوەی ھێڵەکان بوو ئەو گازە کە میسر ھەناردەی دەکات بۆ ئیسرائیل و بەرژەوەندییەکانی ئیسرائیلی لە ئیلات کردە ئامانج  ، و ھێرشی زۆری کردە سەر ھێزەکانی ئیسرائیل و گەشتیارانی ئیسرائیلی لە سینا کردە ئامانج و لە میسر ناوبانگی دەرکرد دوای کودەتاکەی ساڵی ٢٠١٣ کە بووە ھۆی لابردنی محەممەد مورسی لە ڕێگەی بۆردوومان و تیرۆر و ھێرش بۆ سەر ئامانج و دامەزراوە سەربازی و ئەمنییەکان، ڕایگەیاند کە شەڕ لەدژی سوپای میسر دەکات، کە ئەندامانی ڕێکخراوەکە بە “سوپای لادەر” ناوی دەبەن. ھەروەھا دژی پۆلیسی میسری دەوەستێتەوە گرووپەکە بەرپرسیارێتی خۆی لە زۆرێک لەو بۆردوومان و تیرۆرانە گرتە ئەستۆ کە دوای بڵاوەپێکردنی دانیشتنەکانی ڕەبیعەی عەدەوی و ئەلنەھدە ڕوویدا، کە بە "ھەڵمەتی تۆڵەسەندنەوە بۆ موسڵمانانی میسر" ناوی برد. لە پێشەنگیان تیرۆرکردنی محەممەد مەبرووک، کە بەرپرسی چالاکییە ئایینییەکانە لە کەرتی ئاسایشی دەوڵەت، ھەوڵدان بۆ تیرۆرکردنی وەزیری ناوخۆ محەمەد ئیبراھیم بە ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژکراو، تیرۆرکردنی محەممەد ئەلسەعید ڕاوێژکاری تەکنیکی وەزیری ناوخۆ محەممەد ئیبراھیم، و ھەوڵی تیرۆرکردنی وەزیری بەرگری عەبدولفەتاح سیسی لەڕێگەی ئۆتۆمبێلێکی بۆمبڕێژکراوەوە کە لەلایەن خۆکوژێکەوە لێخوڕدرابوو، و ڕایگەیاند کە بە فەرمی بەرپرسیارە لە بۆردومانکردنی بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی دەقەھلیە، بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی قاھیرە و بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی باشووری سینا و فەرمانگەی ھەواڵگری سەربازی لە ئیسماعیلییە و فەرمانگەی ھەواڵگری سەربازی لە شەرقییە. پێدەچێت گرووپی سەرەکی بێت لە پشت چالاکیی گرووپە جیھادییەکان لە سینا. ئەو گرووپە بەدەوی لە سینا و ھەروەھا میسری و فەلەستینییەکان وەرئەگرن. دەیان ئەندامی ئەو گرووپە لە سینا ھەڵھاتن بۆ کەرتی غەززە و مورسی مەترووح.
سەرچاوەکان
پۆل:میسر لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ٢٠١١ پۆل:نیمچەدوورگەی سینا
تۆپزاوا، نەغەدە
تۆپزاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
گارسیا
گارسیا شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٨٥٣٬٢٠ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٤٥٬٨٦٧.
ئاقوچان
ئاقوچان گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
گال گادۆت
گاڵ گەدۆت-ڤارسانۆ (بە عیبری: גל גדות؛ بە ئینگلیزی: Gal Gadot)، لە ٣٠ی نیسانی ١٩٨٥ لە ئیسرائیل لەدایکبووە. ئەکتەر و خانمەنمایشکارێکی ئیسرائیلییە. ڕۆڵی بینیوە وەک وۆندەر وومان لە جیھانی سینەمایی دی سی، لە فیلمی باتمان دژی سوپەرمان: کازیوەی دادپەروەری ساڵی ٢٠١٦.
گەدۆت لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا بووەتە شاجوانی ئیسڕائیل بۆ ساڵی ٢٠٠٤. بۆ ماوەی دوو ساڵ لە خزمەتی سەربازیدا بووە بۆ ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل وەک ڕاھێنەری سەربازی.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥ پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئیسرائیلی
ستۆرمفڕۆنت
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
مەرگە
مەرگە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، ، دەڤەری مەرگە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مەرگە دەکەێتە ناو شیودۆڵەکانی چیاکانی ئاسۆس لە ڕۆژھەڵاتی دەریاجەی دوکان. شاخی قەڵاتەڕەش لە رۆژھەڵات وە شاخی کۆلارە لە باکوور و شاخی گەورەقەڵا لە ڕۆژئاوا وە شاخی بەردەقەڵیشت لە باشوور دەوری گوندەکەیان داوە. مەرزی گوندوکە ھاوسنوورە لە باکوور لەگەڵ گوندەکانی سۆفیان و سەرچیا و لە باشوور لەگەڵ گوندەکانی پاشکیش و ھەنجیرە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندەکانی ھەڵۆنە و بیوەکە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندەکانی بنگرد و سێناجیان و واتێ و خۆشاو. مەرگە کانیاوی زۆری ھەیە و پلەی گەرمی ئاوەکانی جیاوازە. کانیاوەکان خڕی مەرگە دروست دەکەن کە لافاوەکانی بە مەزرایەکانی ناحیەی بنگرد و گوندی بێموشەدا لە رۆژئاوای گوندەوەدەڕژێتە دەریاچەی دوکانەوە. لە چیاکانی مەرگە داری بەڕو زۆرە وە لە بەراوەکانیشیدا مەرگە بەناوبانگە بە دارگ ھەنجیر وە ھەنار. وە داری مێو گوێز و میوەی تری زۆری ھەیە. بەرھەمی سەرەکی کشتوکاڵ لەگەڵ میوەی ھەنجیر و ھەناردا، گەنمە کە لە پێدەشتەکانی مەزرای گوندەکە لە دەشتی مەرگە لە ڕۆژھەڵاتی دەریاچەی دوکان بە سوود لە ئاوی باران بەرھەم دێت زۆرە!ref>http://wikimapia.org/
چیلپانسینگۆ
چیلپانسینگۆ شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٢٬٣٣٨ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٨٧٬٢٥١.
پورتوگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
پورتوگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
یوھان لۆدفیگ بێرکھارت
بێرکھارت یان جۆن لویس بێرکھارت گەڕیدە و مێژوونووسێکی سویسرایی بوو.
گەشەسەندن و گەشتەکان
لەکۆمەڵەکە وانەی زانستەکانی جوگرافیا و زانیاریەکانی سەر ئەفریقا دەخوێندرا بەڵام بێرکھارت لەنێوان ھەموو زانیاریەکاندا سەرنجی بۆ ئاینی ئیسلام ڕادەکێشرێت بەتایبەت دوای سەرھەڵدانی شانشینی سعودیا لە١٧٤٤ز، بۆیە بێرکھارت بڕیار دەدات دەست لە کۆمەڵەکە بکشێنێتەوە و پەیوەندی بە زانکۆی کامبریج بکات بۆ خوێندنی زمانی عەرەبی. دواتر چوو بۆ ئەفریقا و لەوێوە لەگەڵ کاروانی حاجیانی ئەفریقا بەرەو خۆڕھەڵات کۆچی کرد لەژێرناوی حاجی ئیبراھیم ئەلبانی، دواتر چوو بۆ حەلەب و زیاتر قوڵ بۆوە بەناو زمانی عەرەبیدا و پەیوەندی کرد بەھۆزەکانی عەنزە لە وڵاتی شام، لە ساڵی ١٨١٢ سەردانی میسری کرد و پەیوەندی کرد بە محەممەد عەلی پاشا کە سەرپەرشتی ولایەتی میسری عوسمانی دەکرد، ھەروەھا ڕاسپێردرابوو بە جەنگ دژی ئال سعود، بۆیە بێرکھارت ھاوەڵی کرد لەجەنگی دژ بە سعودیەکان، لەماوەی ساڵانی ١٨١٤ بۆ ١٨١٦ لە بیابانی نێوان مەککە و مەدینە، بێرکھارت لەم ماوەیە ھەستی بە ستەم و ڕەگەزپەرستی تورکەکان کرد و قینی لێیان ھەڵسا، زۆڕ عەرەبەکانی بەدڵ بوو و خۆشی دەویستن بەتایبەت ھۆزی حەرب و عەنزە و بەقوم. بێرکھارت سەرجەم زانیاریەکانی کۆکردەوە و لەژێڕناوی (گەشتەکانی نیمچەدوورگەی عەرەبی) بڵاوکردەوە لەگەڵ (مێژووی وەھابیەکان) و (تێبینی وەھابیە دەشتەکیەکان). لەدوایین پەرتووکی نەتەوەی ئال سعود بە نەتەوەی وەھابی نیشان دەدات و سەرکردەی وەھابیەکان بە کەسێکی دادپەروەر دژبەستەم دەناسێنێت.
دۆزینەوەی پێترا
شاری پێترای مێژوویی لە ساڵی ١٨١٢ لەسەر دەستی بێرکھارت دۆزرایەوە. . وەک موسڵمانێکی ھیندی سەردانی پێترای کرد بە جلوبەرگێکی موسڵمانانە، بەئامانجی بەخشینی قوربانی بۆ سەر گڵکۆی پێغەمبەر ھارون؛ دانیشتوانی ناوچەکەش پێشوازیان لێکرد و ڕێنیشاندەری بوون بۆ شارە پەمەییەکە. لە ساڵی ١٨٢٨پەرتوکێکی چاپ کرد لەژێڕناوی (گەشتەکانی سوریا و ماڵەپیڕۆزەکان) کە وێنەیەکی پێترای لەسەر بەرگی پەرتووکەکەی چاپ کردبوو.
مردن
بێرکھارت بڕیاریدا بگەڕێتەوە وڵاتی خۆی بەڵام لە ڕێگا لە یەنبع نەخۆش دەکەوێت، بەھەرجۆرێک بێت بەسەرخۆی زاڵ دەبێت بەردەوام دەبێت تاوەکو بیابانی سینا دەبڕێت و دەگاتە میسر کەماوەی دوو مانگی پێ دەچێت و لە ساڵی ١٨١٧ لەمیسر بەنەخۆشی ھەناو کۆچی دوایی دەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ١٨١٧ پۆل:لەدایکبووانی ١٧٨٤ پۆل:دۆزەرەوەکانی ئەفریقا پۆل:دۆزەرەوەکانی ئاسیا پۆل:نووسەرانی سویسی
نادیە (کەسایەتی خەیاڵی)
نادییە کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دەستەی ھاوڕێکان. ئەو کچێکە کە لایەنی ھیچ کام لە دەستەکانی حەوت و ڤاوت نییە، بەڵکو دوژمنێکی سەربەخۆیە و جێگری سەرۆک کۆماری ئەمریکایە و ھێزەکەی بریتییە لە تەقاندنی سەری خەڵکی بەبێ ئەوەی کەس ھەستی پێ بکات. ھەروەھا لە زنجیرەکە ھەتا وەرزی سێیەمی ماوە و نەمردووە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
سیسێ مریەم سیدیبێ
سیسێ مریەم سیدیبێ (Cissé Mariam Kaïdama Sidibé؛ لە دایکبووی ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٤٨) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی مالییە، ئەو لە ماوەی ٣ی نیسانی ٢٠١١ بۆ ٢٢ی ئازاری ٢٠١٢ بووە سەرۆک وەزیرانی مالی. ئەو یەکەم ژنە لە مێژووی وڵاتی کە پۆستی سەرۆک وەزیران وەربگرێت.
سیسێ مریەم لە ٢٢ی ئازاری ٢٠١٢، لە ڕێی کودەتایەکی سەربازی لەسەر کارەکەی دوور خرایەوە. بەپێی ڕاپۆرتەکانی ڕێکخراوی لێبووردەی نێونەتەوەیی ئەوا سیسێ و وەزیرەکانی دیکە لەلایەن هێزە چەکدارەکانەوە گەمارۆ درابوون لە کەمپێکی چەکداریی لە ناوچەی کاتی.
لە ٢٦ی ئایاری ٢٠١١، سیسێ یەکێک بووە لە قسەکەرانی کۆڕبەندێکی ڕێکخراوی یوونیسکۆ لە بارەی خوێندن و پەروەردەی کچان و ژنان. سیسێ کەسێکی سەربەخۆیە و ئەندامی هیچ حیزبێک نییە. ئەو هاوسەرگیری کردووە و خاوەنی چوار منداڵە.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨ پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:مردووانی ٢٠٢١
گرێنچ
گرێنچ ناوچەیەکە دەکەوێتە باشووری رۆژھەڵاتی لەندەن بە دووری ٥٫٥ کم، دەکەوێتە چوارچێوەی ناوچەی (Royal Borough of Greenwich) کە پاشگرەکەشی لەناوی ناوچەکەوە وەرگرتووە.
لە ڕووی مێژووییەوە بۆ سەدان ساڵ سەربە ویلایەتی کێنت بووە، دواتر لە ساڵی ١٨٨٩ تا ١٩٦٥ گوازراوەتەوە بۆ سەر ویلایەتی لەندەن.
گرێنچ ناوبانگە بە مێژوو دەریاییەکەی و ناو ھێنانێ (٠° ھێڵی درێژی) بە ناوی ناچەکەوە، لە سەدەی ١٥ەوە بووەتە شوێنی کۆشکی پلاسێنچای پاشایەتی
بەکاتی گرێنچ
alt=|وێنۆک|بنکەی چاودێریکردنی شاھانە
بە کاتی گرێنچ (بە ئینگلیزی کۆرتکراوە GMT) دەستەواژەیەکە بە کاردێت بۆ شوێنی رۆژ لە ئاسمانی گرێنچدا بۆ دەرخستنی کات، ھەوروەھا بۆ کاتی جیھانی یەکخراویش بە بەکاردێت کە کۆرتکراوەکەی بریتیە لە (UTC) بە تایبەت لە لایەن ئەو دەزگایانەی گرێدراون بە شانشینی یەکگرتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:Articles with hAudio microformats پۆل:ناوچەکانی لەندەن
عاتیفە یەحیائاغا
عاتیفە یەحیائاغا (Atifete Jahjaga؛ لە دایکبووی ٢٠ی نیسانی ١٩٧٥) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی کۆسۆڤۆییە. ئەو لە ماوەی ٧ی نیسانی ٢٠١١ بۆ ٧ی نیسانی ٢٠١٦ بووە سێیەمین سەرۆک کۆماری کۆسۆڤۆ، ناوبراو یەکەم ژنی کۆسۆڤۆیە ببێتە سەرۆک کۆماری وڵات. ئەو پێشتر جێگری سەرۆکی پۆلیسی کۆسۆڤۆ بووە. ئەو لە پلەی کۆلۆنێلی ژەنەرال بووە کە بەرزترین پلەیە بۆ ژنە ئەفسەراننی باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەورووپا.
عاتیفە لە ساڵی ٢٠٠٠ بەشی یاسای لە زانکۆی پریشتینا تەواوکرد. لە وەرزی خوێنندنی ٢٠٠٦-٢٠٠٧، عاتیفە پڕۆگرامێکی تایبەتی تەواوکرد لە زانکۆی لیستەر لە بەریتانیا، پڕۆگرامەکە دەربارەی بەڕێوەبردنی پۆلیس و یاسای تاوان بوو.
عاتیفە لە ماوەی سەرۆکایەتییەکەی هەوڵی درووستکردنی پەیوەندی هەمیشەیی بوو لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، هەروەها هەوڵی بۆ بەئەندامبوونی کۆسۆڤۆ لە یەکێتیی ئەورووپای دەدا.
سەرچاوەکان
پۆل:خانمە سەرۆکەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥ پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم