cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڕەخنەی ئەدەبی
پێشەکی
بەو پێیە دەڵێین دەبێ رەخنەگر لێکۆڵەرەوەیەکی ئەدەبیی و شارەزا بێت و زانیاریی تەواوی دەربارەی مێژووی ئەدەب و تیۆری ئەدەبی میللەتەکەی و میللەتانی تر ھەبێت و سەرباری ئەوەش کە چێژلێوەرگرێکی ئەدەبیشە دەبێ زانیاریی لە بوارە جیاجیاکانی ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابووری و رۆشنبیرییدا ھەبێت و شارەزاییەکی گشتیشی لە زانستە مرۆییەکاندا ھەبێت.
مێژووی ڕەخنەی جیھانی
لەمێژووی رەخنەی جیھانیدا دوو رێڕەوی رەخنەیی بەدی دەکرێت کە کاریگەرییان لەسەر یەکتر ھەبووە و تایبەتمەندیی خۆیان ھەیە کە بریتیین لە: رەخنەی رۆژئاوایی و رەخنەی رۆژھەڵاتی.
ڕەخنەی رۆژئاوایی
سەرەتا ئەم رێرەوە رەخنەییە دەگەڕێتەوە بۆ پێش زایین و لە ئەدەبی یۆنانییەوە دەستی پێکردووە.
٨٦٦ (ژمارە)
٨٦٦ (هەشت سەد و شەست و شەش) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٨٦٥ و ٨٦٧.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ڕەخنەی ئەدەبی
ڕەخنەی رۆژئاوایی
ئەفڵاتوون، رای وا بووە کە شاعیران ناتوانن راستییەکان بگەیەنن بە خەڵکی و لەبری ئەوەیە چاکەیان فێر بکەن ھەڵیان دەخەڵەتێنن و دەروونیان تێک دەدەن و وایان لێ دەکەن کە جڵ بدەنە دەست ھەست و سۆز یان نەک ئەقڵیان.
ھەرچی ئەرستۆش بوو، ئەوا ئەمیان بە پێچەوانەی ئەفڵاتوونەوە بەرھەمی شیعریی بەسوودمەند داناوە، بەتایبەتی تراژیدیا کە بەلایەوە دەتوانێت دەروونی بینەر لە ھەردوو ھەست و سۆزی ترس و بەزەیی پاک بکاتەوە.
ھەر ئەرستۆ لەو بەرھەمەیدا کە بەناونیشانی ھوونەری شیعرە کۆمەڵێک دەستوور و یاسای ھوونەریی بۆ تراژیدیا داڕشتووە کە بوونەتە بناغەی تیۆری رەخنەیی ئەوروپی بەگشتی و بوونەتە بنەمای رەخنەی کلاسیکی نوێ کاتێ وەک رێبازێکی ئەدەبی لەسەدەی حەڤدەدا لە فەڕەنسا سەری ھەڵدا و گەشەی کرد.
لەو سەردەمەدا رەخنەگرێکی بەناوبانگی فەڕەنسی کە ناوی بوالو بوو، راوبۆچوونەکانی ئەرستۆی جێگیر کرد و کردنییە پێوانەی رەخنەی کلاسیکی نوێ لە ئەوروپادا، ھۆی ئەمەش ئەوە بوو کە رێبازی کلاسیکی بۆخۆی لە ئاکامی بوژاندنەوە و لاساییکردنەوەی بەرھەمی یۆنانییەکان و رۆمانییەکانسەری ھەڵدا.
گرنگترین بنەما و پێوانەی رەخنەی کلاسیکی نوێ بریتیی بوون لە:
لەدوای رێبازی کلاسیکیش کە رێبازی رۆمانتیک لە ئەوروپا سەری ھەڵدا، پێوانە رەخنەییەکانی رێبازی کلاسیکی راستەوخۆ رەت کرانەوە، بەرادەیەک کە دەتوانرێت بوترێت ئەگەر پێوانەکانی رەخنەی کلاسیکی ھەڵگێڕینەوە، ئەوا پێوانەکانی رەخنەی رۆمانتیکمان دێتە بەردەست.
لەم ڕووەوە نووسەرێکی رۆمانتیکی فەڕەنسی کە ئەلفرێد دی موسێیە، دەڵێ: "ئەوەی گرنگ بێت بەلای منەوە ئەوەیە کە گوێ نەدەمە ئەقڵ"، ئەمە لە کاتێکدا کە بوالوی رەخنەگری کلاسیکیی بوو وتوویەتی: "ھەمیشە بەدەنگ ئەقڵەوە بچۆ و لەوەوە یەکێتی بەرھەمەکانت بەدەست بھێنە".
دیارترین رەخنەگری رێبازی رۆمانتیکی مەدام دی ستال و سانت بیڤ بوون، بەلای یەکەمیانەوە دەبێ دەقی ئەدەبی رەنگ پێدەرەوەی ژیانە کۆمەڵایەتی و خووڕەوشت و نەریتی کۆمەڵ بێت، بەلای دووەمیشیانەوە دەقی ئەدەبی رەنگ پێدەرەوەی ھەست و سۆزی نووسەرە، ھەر بۆیە دەبێت رەخنەش تیشک بخاتە سەر دەروونی نووسەر و ناخی نووسەرمان بۆ رۆشن بکاتەوە.
دیارە کە ئەو پیوانە رەخنەییانەی کە لە رێبازی رۆمانتیکدا بۆ شیعری لیریکی-ویژدانی دەستیان دەدا کە دیارترین بەرھەمی رۆمانتیکەکان بووە و بابەتەکانیان بابەتی و کەسیی بوون بە پێچەوانەی بەرھەمی کلاسیکەکان کە تراژیدیا و کۆمیدیا بوون بە بابەتەکانییان مەوزوعیی بوون نەک خودیی و کەسیی، لە دوای رێبازی رۆمانتیکی کۆمەڵێک رێبازی تری ئەدەبیی سرەیان ھەڵدا وەک رێبازی ریالیزم، پڕناسی، ھێماگەری، فۆرمالیزم و ھتد... لەپاڵ ئەم رێبازە ئەدەبیانەشدا چەند رێبازێکی رەخنەیی ھاتنە کایەوە کە گرنگترینیان رێبازی شیکاری دەروونی و رێبازی مارکسی و رێبازی شێوەگەرایی یان بنیاتگەری بوون.
بەگشتی رەخنەی نوێ لە ئەدەبی ئەوروپی سەدەی رابووردوودا پێ لەسەر ئەوە دادەگرێت کە دەبێ پێوانە رەخنەیییەکان بابەتی بن و لە بازنەی تێڕوانینی کەسیی رەخنەگردا نەھێڵرێتەوە و راستەوخۆ لە سروشتی دەقی ئەدەبی خۆیەوە بەدەست بھێنرێن.
ڕەخنەی رۆژھەڵاتیی (عەرەبی ئیسلامی)
مەبەست لەو رێرەوە رەخنەییەیە کە سەرەتا لە ئەدەبی عەرەبیدا کراوەتەوە و پاشتر لەلایەن ئەدەبی میللەتە موسوڵمانەکانی ترەوە فراوانتر و بەربڵاوتر کراوە و بووەتە تیۆرێکی رەخنەیی تایبەت بەو گەلانە، سەرەتای ئەم رێرەوە لە ئەدەبی عەرەبی سەردەمی جاھیلییەتەوە دەست پێدەکات، ئەوەش کاتێ کە ھۆزە عەرەبکان ساڵانە لە بازاڕی عوکاز لەنزیک مەککەوە کۆ دەبوونەوە و شاعیرانی ھەر ھۆزێک بەرھەمی خۆی بۆ شاعیرێکی گەورەی ئەو کاتە کە ناو نابغە ئەل زوبیانی بووە، خوێندۆتەوە، ئەویش وەک دادوەرێکی ئەدەبی و رەخنەگرێک راو بۆچوونی خۆی دەربارەی دەقەی شیعرییەکان خستۆتە روو، پێوانە رەخنەییەکانیش زیاتر ھوونەری بوون و لەدەوری وشە و واتای جوان و گوونجاو و شیاو و شایستە سووڕاونەتەوە.
پاش بڵاوبوونەوەی ئایینی ئیسلام، پێوانە رەخنەییەکان لە رێنماییەکانی ئایینی ئیسلامەوە بەدەست دەھێنران و لە روانگەی باوەڕی ئایینی شاعیرەوە لەدەقی رۆنراوە و داوا دەکرا کە شاعیران دەبێ "پەیامدار" بن و بەرھەمەکانیان لە خزمەتی کۆمەڵگا ئیسلامییەکەدا بێت.
قۆناغێکی گرنگی ئەم رێرەوە رەخنەییە سەردەمی عەباسییەکان بووە کە بەھۆی تێکەڵاوبوونی رۆشنبیری گەلە موسوڵمانەکانەوە و بەھۆی ئاگادار بوون لە ئەدەب و رەخنەی یۆنانی بەتایبەتی "ھوونەری شیعر" ەکەی ئەرستۆ، پێوانە رەخنەییەکان فراوانتر بوون و بەرەو بایەخدان بە لایەنی ھوونەری براون و زۆرتر ئەو تێڕوانینە رەخنەییە پەیڕەوی کراوە کە بەلایەوە دەقی شیعری چنراوێکی زمانییە و دەبێ شاعیر بایەخ بەلایەنی جوانکاری دەقەکە بدات و لەو بوارەدا توانا و دەسەڵاتی ھونەری خۆی پیشان بدات، لەسەدەی نۆزدە بەدواوە ئەو رێرەوە رەخنەییە بە سوود وەرگرتن لە رێبازە رەخنەییە ئەوروپییەکان گەشەش کردووە و ئاوێتەی رێبازە رەخنەییە جیھانییەکان بووە.
مێژووی ڕەخنەی ئەدەبی کوردی
وەک ئاشکرایە ئەدەبی کوردی مێژوویەکی دێرینی ھەیە و کۆنترین جۆری ئەو ئەدەبەش، شیعر بووە، گوومانیشی تێدا نییە کە لەگەڵ لەدایکبوون و بەرەو پێشچوونی شیعری کوردیشدا رەخنەی ئەدەبیش سەری ھەڵداوە و گەشەی کردووە و بەو پێیەی ھەر لەگەڵ پەیوەندیکردنی دەقی ئەدەبی بە گوێگرەوە یان بە خوێنەرەوە، تێڕوانینی رەخنەییش بۆ پەسەندکردن یان پەسەندنەکردنی دەق سەرھەڵدەدات ئەگەر بەشێوەیەکی سادە و ساکاریش بێت و پێوانە رەخنەییەکانیش زانستی نەبن. ئەحسەن ژ ڤی نەزمی لەتیف چەندی سڤک ھاتی خەفیف مەحبوب بدەستێ خوی شەریف نەقدی مە مووھرو سککەدا ئەحسەن ژ ڤی وەسفێ رەفیع ئەشکال و ئەوزاعێن بەدیع تێتن ژ نورێ وەک رەقیع بێ عەیب و نەقی و رەخنەدا لەو چەند بەیتەدا، مەلای جزیری وشەی رەخنەی بەو واتایە بەکارھێناوە کە ئێستا بەکاری دەھێنن، لەپاڵ ئەو وشەیەشدا کۆمەڵێک زاراوەی رەخنەیی بەکارھێناوە کە ھەریەکەیان تایبەتن بە چەند پێوانەیەکی رەخنەی شیعرییەوە، وەک (نەزمی لەتیف) و (سڤک) و (ئەشکال و ئەوزاعێن بەدیع)، بەو پێوانانەش ئەو بنەما رەخنەییە دەستیشان دەکات کە بەلایەوە: باشترین شیعر ئەو شیعرەیە کە وشەکانی جوان و چێژبەخش و رەوان بن و واتاکانیشی سوود بەخش بن. لی ھێڤی دکەم ژ موستەعیدان حەرفان نەگرن ل موستەفیدان ئەڤ نامە ئەگەر خراپە گەر قنج کێشایە مە دگەل وی دوو سەد رەنج نەوبارەیی تیفلی نەورەسیدە ھەرچەند نەھن قەوی گوزیدە لێ من ژ ڕەزان نەکر تەمەتوع مانەندی دزان بکەن تەتەبوع لێرەدا خانی ئەو راستییە دەخاتە بەردەست کە دەقی شیعری دوای لەدایکبوونی، لەلایەن رەخنەگرانەوە رەخنەی لێ دەگیرێت بۆی ئەمیش داوا لە رەخنەگران دەکات کە لەکاتی رەخنەگرتندا رەنج و ماندووبوونی شاعیریان لەبەرچاو بێت و ئەگەر کەم و کوڕییەکیش لە شیعرەکەدا ھەبوو ئەوا نەیکەنە بەھانە و بەیەکجاری دەقەکە بەبێ سود و بێ کەڵک دابنێن چونکە ھەموو دەقێک کە رەسەن بێت و دزراو نەبێت وەک رۆڵەی شاعیر وایە و لای شاعیر خۆشەویستە و کەسیش پێی خۆش نییە کە بەخراپی لە منداڵەکانی بڕوانرێت. بەو تێروانینە خانی ئاوڕی لە باسێکی رەخنەیی گرنگ داوەتەوە کە کێشەی داھێنانە، ھەر لای خانی و لەم دوو بەیتەدا کە دەڵێ: ئەی خامە تەژی گەلەک درێژ کر ئەڤ نامە بەسە تە پڕ قڕێژ کر ھەرچەندە کەلام شوبھی دوڕبەت بێ قەدر دبت دەماکو پڕ بیت واتە: ئەی "ئەی قەڵەمەکەم تۆ درێژەت بە باسەکە داوە، ئیتر بەسە و لەکورتی بیبڕەوە چونکە وتەکان ئەگەر وەک گەوھەریش بن کە زۆربوون بێ نرخ دەبن." وەک دیارە لێرەدا خانی باسێکی گرنگی رەخنەیی دەوروژێنێت کە ئەویش باسی کورتبڕییە لەدەقی شیعریدا و بۆخۆی تا ئەمڕۆش پێوانەیەکی رەخنەی شیعرییە و ھەمیشەش داوا لە شاعیران کراوە کە ھەوڵ بدەن بە کەمترین وشە، زۆرترین واتا بدەن بەدەستەوە.
لەبەرھەمی شیعری شاعیرانی کرمانجی خوارووشدا دەتوانرێت ئەو راستییە بەدەست بھێنرێت کە چالاکی رەخنەیی ھاوتەریبی چالاکی شیعر بووە و بەپێی کۆمەڵێک پێوانەی رەخنەیی چ شاعیران خۆیان بووبن یان گوێگرەکانیان بووبن راوبۆچوونی رەخنەییان دەربارەی دەقی شیعری دەربڕیوە.
لەبەیتێکی تردا، نالی دەڵێ: (نالی) عەجەب بەقووەتی حیکمەت ئینشا دەکا مەعنایی زۆر و گەورە بەلەفزی کەم و بچووک کەواتە لێرەدا نالیش وەک ئەحمەدی خانی دەسنیشانی ئەو بنەرەتە رەخنەییە دەکات کە بەلایەوە شیعری جوان و بەھادار ئەو شیعرەیە کە بەکەمترین وشە زرترین واتای دەربڕیوە. لەڕۆژی ئیمتیحانا دیم بەرابەر تالیب و مەعشووق کەمەر بەستەی ھونەر ھاتن لەتیپی عیشق بازانا لەیەک لا نالی و مەشوی لە لایی سالم و کوردی لەھەنگامەی ھونەرگەرمی تکا جو بوون لە مەولانا لەمەیدانی بەلاغەتدا بەسواری مەرکەبی مەزموون بەکوردی ھەریەکە تازی سواری بوون لە بابانا ئەو چەشنە شانازیکردنەی سالم بە توانای شیعری خۆی و شاعیرانی ھاوڕێیەوە، پەردە لەسەر ئەو راستییە ھەڵدەداتەوە کە بنەڕەتێکی گرنگی رەخنەیی لەو قۆناغە ئەدەبییەدا توانای بەکارھێنانی ھوونەرکانی رەوانبێژی بووە، بۆیە دەڵێت "شاعیرانی کورد توانیویانە رەوانبێژی عەرەبی بخەنە ژێر رکێفی خۆیان و بەزمانی کوردی لەمەیدانی ئەو زانستەدا ببنە سوارچاکی سەردەمەکەیان"
سەرچاوە
پۆل:جوانیناسی پۆل:فەلسەفەی کۆمەڵایەتی پۆل:لێکدانەوە (فەلسەفە)
بڕیارنامەی ١٢٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١١ی حوزەیرانی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی تیمۆر. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٠١٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ تیمۆری ڕۆژھەڵات پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیندۆنیزیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩ پۆل:تیمۆری ڕۆژھەڵات لە ١٩٩٩ پۆل:ئیندۆنیزیا لە ١٩٩٩
٨٦٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
عومەر ساڵحی ساحیب
عومەر ساڵحی ساحیب ناسراو بە کۆلیل (لەدایکبووی ١٩٤٥ لە سەقز، ئێران) شاعیر، وەرگێر و مامۆستایەکی ئایینییە کە لە بواری ئەدەب و کلتوردا خزمەتی زۆری بە زمانی کوردی کردووە و وەرگێڕانی دیوانەشیعری حافزی شیرازی و سەعدیی بە زمانی کوردی لە بەرھەمە ھەرە گرینگەکانییەتی کە چاپ و بڵاوکراونەتەوە.
ھولو
وێنۆک ھولو کۆمپانیایەکی ئەمریکییە لە بواری ئۆنلایندا کاردەکات. ھەڵبژاردنی بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی و کلیپ و فیلم و زۆر شتی تر پێشکەش دەکات. ھەروەھا پشتگیری لە ڕیکلامەکان دەکات لە خزمەتگوزاری ڤیدیۆی ئۆنلاینیان. ڤیدیۆکانی ھولو تەنھا بۆ بەکارھێنەرانی ئەمریکا بەردەستە. ھولو کۆمپانیایەکی ھاوبەشی گرووپی تەلەڤیزیۆنی ئێن بی سی یوونیڤەرساڵ (کۆم کاست) و ھێڵی تەلەڤیزیۆنی فۆکس (فۆکس کۆرپۆریشن)ە. ھولو نمایشی ڕەسەن پێشکەش دەکات. لەوانە فیلمی The Hotwives of Orlando, The Morning After, Battleground, The Fashion Fund و چەندانی تر.
عومەر ساڵحی ساحیب
ژیاننامە
عومەر ساڵحی ساحیب لە ئاوایی دایەسڵێمان سەر بە شاری سەقز لە رۆژھەڵاتی کوردستان لە دایک بوو. لە لای باوکی خوێندن سەرەتایی تەواو کرد و دوا جار لای مەلا ئەحمەد نمشیری، مەلا حەسەن ئەدیبی، مەلا جلال موحەممدی، ملا شێخ حوسێن عەلایی ئەردەلانی و مەلا کامیل نەقشبەندی پلەکانی خوێندن و زانستی تەواو کرد. لە ساڵی ١٩٧٩ بوو بە مامۆستای قوتابخانە و ھەتا بە ئیمرۆ لە بواری شێعر و ئەدەبی کوردی ئیش و خزمەت بە گەلەکەی دەکا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی سەقز پۆل:زیندووان پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥ پۆل:مامۆستایانی کورد
ھولو
بەشداربووان دەتوانن ڕۆژێک دوای پەخشکردنی ئەڵقەکانی کەناڵی ئەی بی سی، فۆکس، ئێن بی سی و CW دەستیان پێ بگات. بەشداربووان دەتوانن لە تەلەڤیزیۆنەکانی پەیوەست بە ئینتەرنێتەوە، تەلەفۆنی زیرەک، کارپێکەری یاریی ڤیدیۆیی، سێت تۆپ بۆکس و زۆر شتی ترەوە دەستیان بەم ئەڵقانە بگات. خزمەتگوزاری بەشداریکردنی ھولو بە شێوەیەکی تاقیکاری (پێشبینی) لە ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٠ دەستیپێکرد، و بە فەرمی لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠ لە ژێر ناوی ھولو پڵەس دەستیپێکرد، خزمەتگوزارییەکە بە پشتگیری ڕیکلام ماوەتەوە، بەڵام کتێبخانەیەکی ناوەڕۆکی فراوانکراو پێشکەش دەکات کە وەرزەکانی تەواو، ڕۆژ لەخۆدەگرێت، دوای دەستگەیشتن بە ناوەڕۆکی وەرزی ئێستا و ئەڵقەی زیاتری بەرنامەکان بەردەست دەبن. ھەروەھا کۆمپانیای ھولو ئەپەکانی ھولو پڵەسی لەسەر جۆرەکانی تری ئامێرەکان خستە بازاڕەوە، لەوانە مۆبایل و دیجیتاڵ میدیا پلەیەر و کۆنسۆلی یاری ڤیدیۆیی. تا کۆتایی ساڵی ٢٠١١ کۆمپانیای ھولو پڵەس نزیکەی یەک ملیۆن و نیو بەشداربووی ھەبوو. لە ٢٩ی نیسانی ٢٠١٥ ڕاگەیەندرا کە مارکەی "ھولو پڵەس" ڕادەگیرێت، و لەمەودوا خزمەتگوزارییەکە بە سادەیی "ھولو" دەخرێتە بازاڕەوە بۆ ئەوەی لە ڕیزێکدا بێت لەگەڵ ڕکابەرەکانی کە تەنھا بەشداریکردنیان ھەیە. تا ئەو کاتە خزمەتگوزارییەکە گەشەی کردبوو بۆ ٩ ملیۆن بەشداربوو. ژمارەی بینەرانی ماڵپەڕەکە لەلایەن کۆمپانیاکانی پێوانەکردنی وەک ComScore، Nielsen ratings و Quantcast بەدواداچوونی بۆ دەکرێت. بە ھاوبەشی لەگەڵ comScore، Hulu یەکەم کۆمپانیای دیجیتاڵییە کە پێوانەکردنی فرە پلاتفۆرمی لەسەر ئاستی تاکەکەسی وەرگرتووە کە ھاوبەشی بینینی ئامێرەکانی ژووری میوان لەخۆدەگرێت. کۆمپانیای ھولو لە مانگی ئایاری ٢٠١٨ ڕایگەیاند کە ٢٠ ملیۆن بەشداربووی لە ئەمریکا تێپەڕاندووە. ژمارەی ئەم ژمارەیە کە کۆمپانیاکە نزیکەی ٣٦ ملیۆن بەشداری لە دوای نێتفلێکسەوەیە، لە پێشکەشکردنێکی میدیایی لە شانۆی ھولو کە تازە ناوی لێنراوە لە باخچەی مادیسۆن سکوێری نیویۆرک ئاشکراکرا. کۆمپانیای ھولو ڕایگەیاندووە، کۆی بەشداریکردنی زیاتر لە ٦٠٪ گەشەی کردووە، ٧٨٪ی بینین لە ژووری میوان لە تەلەڤیزیۆنە بەستراوەکاندا ئەنجام دەدرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:خزمەتگوزاری پەخشی تەلەڤزیۆنی ئینتەرنێت پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس پۆل:نەرمامێرەکانی پلەیستەیشن ٤ پۆل:خزمەتگوزارییەکانی بەشداریکردنی ڤیدیۆ لەسەر داواکاری پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس وەن پۆل:کۆمپانیاکانی پێشووی لقەکانی نیوز کۆرپۆرەیشن پۆل:نەرمەکاڵای پلەیستەیشن ٥ پۆل:ئەو کۆمپانیایانەی سەر بە کۆمپانیای دیزنین پۆل:نەرمەکاڵای ئێکس بۆکس سێرێس ئێکس و ئێس
٤٠ (ژمارە)
٤٠ (چل) (40) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣٩ و ٤١.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٨٦٧ (ژمارە)
٨٦٧ (هەشت سەد و شەست و حەوت) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٨٦٦ و ٨٦٨.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
پارێزگای بلاگۆئێڤگراد
پارێزگای بلاگۆئێڤگراد پارێزگایەکە (ئۆبڵاست) لە باشووری ڕۆژاوای بولگاریا. لە باکوور و ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ چوار پارێزگای دیکەی بولگاریا ھاوسنوورە، لە باشوورەوە لەگەڵ ناوچەی مەکدۆنیای یۆنان و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ مەقدوونیای باکوور. پارێزگاکە خاوەنی ١٤ شارەوانییە و ١٢ شارۆچکەی تێدایە.
سێنای ئوسترالیا
سێنای ئوسترالیا ئەنجومەنی باڵای ئەم وڵاتەیە. پەرلەمانی ئوسترالیا لە دوو ئەنجومەنی سێنا و ئەنجومەنی نوێنەران (ئەنجومەنی خواروو) پێک هاتووە.
پارێزگای بلاگۆئێڤگراد
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١١ ٣٢٣٥٥٢ کەس بووە، کە ٤٩٫٣٪ لە ڕەگەزی نێر و ٥٠٫٩٪ لە مێ بوون.
سێنای ئوسترالیا
ئەنجومەنی سێنا ٧٦ سێناتۆری هەیە. هەر ویلایەتێک ١٢ نوێنەری هەیە. خاکەکانی باکوور و ناوچەی پایتەختیش هەرکامە ٢ نوێنەریان لە سێنا هەیە. دەورەی نوێنەرانی سێنا کە لە ویلایەتەکان هەلدەبژێردرێن شەش ساڵە کە هەر سێ ساڵ جارێک نیوەیان دەستنیشان دەکرێن، بەڵام دەورەی کاری ئەوانەی کەلە ناوچەی پایتەخت و خاکەکانی باکوور هەڵدەبژێردرێن تەنیا سێ ساڵە و هەڵبژاردنیان هاوکاتە لەگەڵ هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی نوێنەران. هێزی ئەنجومەنی سێنا جگە لە چەند شتێکی تایبەت لە کارە داراییەکان، لەگەڵ ئەنجومەنی نوێنەران یەکسانە. سەرۆکی ئەم ئەنجەمەنە لە لایان سێناتۆرەکانەوە دیاری دەکرێ و بە زۆرینەی دەنگی ئەوان ئەم پۆستە بەدەست دێنێ.
پارێزگای بلاگۆئێڤگراد
زمانەکان
زمانی دایکی لە پارێزگاکە بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١: ٣٠٦٬١١٨ بولگاری (٨٩٫٧٪),١٩٬٨١٩ تورکی (٥٫٨٪)، ٩٬٢٣٢ ڕۆمانی (٢٫٧٪) و ٦٠٠٤ی دیکە و دیارینەکراو (١٫٦٪).
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای بلاگۆئێڤگراد بلاگۆئێڤگراد
سێنای ئوسترالیا
سەرچاوە
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠١ لە ئوسترالیا پۆل:پەرلەمانی ئوسترالیا پۆل:سیاسەتی ئۆسترالیا پۆل:ئەنجومەنی نیشتیمانی باڵا پۆل:سیستەمی وێستمینستەر
ئەبخازیا
thumb|left|250px thumb|right|200px|Abkhazia ئەبخازیا هەرێمێکە لە ڕۆژئاوای قەوقاز و کەنارەی ڕۆژھەڵاتی دەریای ڕەش. پایتەختی ئەم کۆمارە شاری سوخومییە.
پۆل:ڕۆژاوای ئاسیا پۆل:جیاییخوازی لە گورجستان  پۆل:قەوقاز
جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٧
جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٧ پاڵەوانیەتییەکی تۆپی پێی ئیسانیایە، لە دوو یاری پێکدێت. لەڕۆژانی ٢٠ و ٢٣ی ئابی ١٩٩٧، لەنێوان ڕیال مەدریدی پاڵەوانی لالیگای ١٩٩٦-١٩٩٧ و یانەی بەرشەلۆنای پاڵەوانی جامی شای ئیسپانیای ١٩٩٦-١٩٩٧ بەڕێوەچوو.
لەئەنجامدا ڕیال مەدرید توانی بەئەنجامی ٥-٣ و بەسوود وەرگرتن لەئەنجامی یاری دووەم بۆ جاری پێنجەم ببێتە پاڵەوانی جامی سووپەری ئیسپانیا.
سەرچاوە
پۆل:جامی سووپەری ئیسپانیا
ستۆن کۆڵد ستیڤ ئۆستن
ستیڤ ئۆستن (لەدایکبوو بەناوی ستیڤن جەیمس ئاندرسن لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٤، وە دواتر ستیڤن جەیمس ویلیامز)، باشتر ناسراوە بە ناوی زۆرانبازیی "ستۆن کۆڵد" ستیڤ ئۆستن، زۆرانبازیی پێشووی لێھاتوو و ئەکتەر و بەرھەمھێنەر و پێشکەشکارێکی ئەمریکییە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:زۆرانبازە پیشەگەرە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:بێژەرە ئەمریکییەکان پۆل:زۆرانبازە پیشەگەرەکانی کالیفۆرنیا پۆل:بێژەری زۆرانبازی پیشەگەرانە
٨٦٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
فوجیتسوو
فوجیتسو کۆمپانیای خزمەتگوزاری فرەنەتەوەیی تەکنەلۆژیای زانیاری و پەیوەندیکردنە کە بنکەی سەرەکییەکەی لە تۆکیۆ لە ساڵی ١٩٣٥ دامەزراوە. دوایی کۆمپانیاکانی ئای بی ئێم و ئەکسێنتەر و (AWS) چوارەم گەورەترین کۆمپانیا بوو لە بواری دابینکەری خزمەتگوزاری ئایتی بوو لە ٢٠١٨
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فوجیتسوو پۆل:کۆمپانیاکانی ژاپۆن پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٣٥ پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٣٥ لە ژاپۆن
پۆل:تۆپیکس ١٠٠ پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری پۆل:کارگەکانی موبایل پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
٨٦٨ (ژمارە)
٨٦٨ (هەشت سەد و شەست و هەشت) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٨٦٧ و ٨٦٩.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی یۆنان
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی یۆنان یەکێک لەھەڵبژارەدەبەھێزەکان ئەوروپایە و لە سالی ١٩٢٩ یەکەم یاری نێودەولەتی خۆیی بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئیتاڵیا بوو کە بەئەنجامی ٤بە ١ یاریەکەی دۆراند گەورەترین سەرکەوتنی ھەڵبژاردەی یۆنان بەرامبەر ھەڵبژاردەی سوریا بوو کە ٨ بە ھیچ یاریەکەی بردەوە لە سالی ١٩٤٩ وە گەورەترین دۆرنی بەرامبەر ھەڵبژاردەی لمەنجەر لە سالی ١٩٣٨ بوو کە یاریەکەی ١١ بە ١ دۆراند دووجار بەشداری مۆندیالی کردووە و ھەروەھا یەک جاریش بەشداری جامی کیشوەرەکان کردووە چوارجاریش بەشداری جامی نەتەوەکانی ئەوروپا کردووە لە سالی ٢٠٠٤ نازناوەکەی بەدەست ھێنا ھەڵبژاردەی یۆنان لە مۆندیالی ٢٠١٤ لە قۆناغی یەکەم ئاسنێکی زۆرباشی پێشکەشکرد و بۆیەکەم جار لە مێژوویی خۆیدا بەشێوەیەکی چاوەروانەکراو گەیشتە قۆناغی ١٦ ی ھەڵبژاردەکان. پۆل:تۆپی پێ لە یۆنان پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
فرانک ڤالتەر شتاینمایەر
فرانک ڤالتەر شتاینمایەر (؛ لەدایکبووی ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٥٦) سیاسەتوانێکی ئەڵمانی و سەرۆک کۆماری ئەڵمانیایە لە وەتەی ١٩ی ئازاری ٢٠١٧. ئەو ئەندامی پارتی سۆسیال دیموکراتە و لە پێشدا وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا بووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦ پۆل:زیندووان پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئەڵمانیا
سیواک
چەپ|250px|وێنۆک|وێنەی چەند جۆرێک [[سیواک]] ڕووەکی سیواک (بە عەرەبی: السواک) لە زۆربە‌ی ووڵاتە گە‌رمە‌کاندا دە‌ڕوێت, وە‌ک: (سوودان, عەرەبستانی سعوودی , ھیندستان , ئە‌م ڕووە‌کە لە پۆلی ڕووە‌کە‌کانی جۆری (Salvadoracea)یە , لە سە‌رچاوە زانستییە‌کاندا لە‌ژێر ناوی لاتینی (Salvadora persicalinn)دا ئـە‌ناسرێتە‌وە. درێژییە‌کە‌ی نزیکە‌ی (٢) مە‌تر دە‌بێت. سیواک لە چە‌ند جۆرێک لە ئاوێتە‌ی ئە‌رۆماتی (مرکبات أروماتیة) ی تام خۆش پێک دێت , ھە‌روە‌ھا پێک دێت لە بیکاربۆناتی سۆدیۆم کە توانای زاڵ بوون و لە‌ناو بردنی زیندە‌وە‌رە ووردە‌کانی ھە‌یە , بیکاربۆنات ماددە‌یە‌کی ھە‌رە سە‌رە‌کیسیواکە، ھە‌روە‌ھا سیواک ناوی (فڵچە‌ی ددانی سروشتی) لێنراوە.
درە‌ختی (ڕووە‌کی) سیواک ناوی (ئاراک) ە. ڕۆڵ و کاریگە‌ری یە‌کی گە‌ورە‌ی ھە‌یە لە‌سە‌ر تە‌ندروستی دە‌م و ددانە‌کان, و توانای پارێزگاری کردنیانی ھە‌یە لە کلۆر بوونی ددان, و ھە‌وکردنی پووک و پارێزگاری کردن لە تووش بوون بە شێرپە‌نجە‌ی پووک. ئە‌وانە‌ی سیواک بە‌کار دێنن کە‌متر تووشی ئەو نە‌خۆشی یانە دە‌بن, تە‌نانە‌ت ئە‌گە‌رچی ژە‌مە خۆراکی یە‌کانیشیان چە‌ور بێت و برِێکی زۆر لە کاربۆھایدرەیت و شە‌کرە‌کانی تێدابێت.
یە‌کێک لە توێژە‌کان لە (نێجیریا) دە‌ڵێت: کۆمە‌ڵێک گوندی زۆر لە رۆژئاوای ئە‌فریقا لق و چڵو پۆپی ڕووە‌کی (ئاراک) بە‌کاردێنن وە‌ک خوویە‌کی کۆمە‌ڵایە‌تی ناسراو لە‌و شوێنانە‌دا بۆ پاک کردنە‌وە و لابردنی زە‌ردیی ددانە‌کان, سە‌رنجی ئە‌وە‌ی دا کە زۆربە‌ی ئە‌و ھاووڵاتی یە گوند نشینانە سە‌لامە‌تن و پارێزراون لە کلۆر بوونی ددانە‌کانیان و ھە‌وکردنی ددانو پووکیان، ئە‌مە وای لە توێژە‌رە‌وە‌کان کرد کە ھە‌ستن بە لێکۆڵینە‌وە و شیکار کردنی پێکھاتە‌کانی لق و چڵە‌کانی ڕووە‌کی (ئاراک).
پێکھاتە‌کانی داری سیواک
چەپ|300px|وێنۆک|وێنەی درەختی [[سیواک]] لە ئە‌نجامی توێژینە‌وە‌کانە‌وە دە‌رکە‌وت کە داری سیواک چە‌ندین ئاوێتە (مرکبات) ی سوود بە‌خشی تێدایە، کە خاوە‌نی توانای لە‌ناوبردنی میکرۆب و دژی گە‌شە کردنی بە‌کتریای کلۆر بوونی ددانە‌کانە‌, ئە‌مە‌ش دوای چاندنی ئە‌م میکرۆبانە لە ناوە‌ندێکی ژیاریی گونجاودا و پاشان تاقی کردنە‌وە‌ی پێکھاتووە‌کانی داری سیواک لە‌سە‌ریان.
دوای ئە‌م سە‌رە‌تایە‌ک ئێستا بە گونجاوی دە‌زانم بە کورتی باسی پێکھاتە و ئاوێتە‌کانی ناو سیواک روون بکە‌ینە‌وە. سیواک ھە‌ردوو ماددە‌ی فلۆراید (Fluoride) و سیلیکۆن (Silicon)ی تێدایە سە‌رە‌ڕای ئە‌وە‌ی ریشاڵە‌کانی ماددە‌ی بیکاربۆناتی سۆدیۆمی تێدایە, کە بە ھە‌موویان رۆڵی پارێزە‌ریان بۆ ددانە‌کان سە‌لمێنراوە و ئێستا لە ھە‌موو شوێنێکی جیھاندا دە‌خرێتە ناو پێکھاتە‌کانی ھە‌ویری (مە‌عجون) ی پاک کردنە‌وە‌ی ددان. ئە‌مە‌ش بە‌ھۆی توانایان لە پە‌کخستنی گە‌شە و زۆر بوونی بە‌کتریاکانی کلۆر بوون و لە‌ناوبردنیان. ھە‌روە‌ھا سیواک لە پێکھاتە‌کە‌ی دا ماددە‌ی نیمچە تفت (Alkaloid)ی خاوە‌ن تام و چێژێکی تاڵ ھە‌یە کە ھە‌مان کاری فلۆراید و سیلیکۆن دە‌کات, بێجگە لە‌وە‌ی کە‌وا رۆڵێکە گە‌ورە‌شی ھە‌یە بۆ ھێمن کردنە‌وە‌ی ئازار و ئێشی ددانە‌کان, ھە‌روە‌ھا بوونی زە‌یتی ڕووە‌کی ژێێنە‌ر (Essential Oils)، کە رۆڵی ھە‌یە لە زیاتر بە‌ھێز کردنی کاریگە‌ریی پاکژ کە‌رە‌وە و ھێمن کە‌رە‌وە‌یسیواک، ھە‌روە‌ھا بوونی ھە‌ردوو ماددە‌ی رێسین (Resin) و تانیک ئە‌سید (Tannic Acid) وا لە ددانە‌کان دە‌کات کە زیاتر بە‌رگری یان ھە‌بێت دژی کلۆر بوون و چاڵ بوونی ددانە‌کان, ئە‌ویش بە‌ھۆی دروست کردنی چینێکی داپۆشە‌ر لە‌سە‌ر و لە دە‌وروبە‌ری ددانە‌کان.
ھە‌ر لە سیواکدا ماددە‌ی سینیگرین (Sinnigrin) ھە‌یە کە لە زە‌یتی خە‌ردە‌ل پێک ھاتووە. ئە‌و کە‌سە‌ی کە تازە سیواک بە‌کار دە‌ھێنێت ھە‌ست بە بۆنە تیژە‌کە‌ی و تامە سووتێنە‌رە‌کە‌ی دە‌کات. ئە‌م ماددەیە دژە بە‌کتریایە و زۆرێک لە جۆرە‌کانی ناو دە‌م لە‌ناو دە‌بات, ماددە‌یە‌کی گرنگی تری ناو سیواک بریتی یە لە کریستاڵە‌کانی (سیلیس) کە رێژە‌ی (٤%)ی کێشی چیلکە ووشکە‌کانی داری سیواک پێک دێنێت, کە وە‌ک ماددە‌یە‌کی ڕاماڵە‌ر وایە و پیسی سە‌ر ددانە‌کان رادە‌ماڵێت و زە‌ردیی سە‌ر دانە‌کان لادە‌بات و یارمە‌تی سپی کردنە‌وە‌ی دە‌دات.
ھە‌روە‌ھا پێکھاتە‌ی تریشی تێدایە وە‌ک: گۆگرد (کبریت Sulpher) و کلۆر و سۆدیۆم و کالیسیۆم و ئاسن و ڤیتامین سی (Vit. C), ھە‌روە‌ھا ماددەی تری وە‌ک (Anthro-Quinouns)، ئە‌م ھە‌موو پێکھاتە بە‌سوودانە‌ی ناو سیواک (کە لە ٢٢ ماددە زیاترە), وای کردووە کە سیواک بە‌ھا و نرخی زانستی باشی خۆی ھە‌بێت لە تە‌ندروستی (ددان و پووک)دا. توانای کە‌متر نە‌بێت لە‌و مە‌عجوونانە‌ی لە‌لایە‌ن کۆمپانیا جیھانییە‌کانی دروست کردنی ھە‌ویری ددانە‌کانە‌وە بە‌رھە‌م دە‌ھێنرێن. تە‌نانە‌ت ئێستا پێشبڕکێ ھە‌یە لە نێوانیاندا لە بە‌کارھێنانی سیواک وە‌ک ماددە‌یە‌کی سە‌رە‌کی لە دروست کردنی ھە‌ندێک مە‌عجوونی پاک کردنە‌وە‌ی ددانە‌کان, لە‌وانە کۆمپانیای ناسراوی (Sarakan Ltd. Of UK)ی بە‌ریتانی بە بە‌رھە‌می (Chotta-Pila), و کۆمپانیای (کلکتا) ی ھیندی بە بە‌رھە‌می (Neem Tooth Paste), سوود و کە‌ڵکی ئە‌م رووە‌کە بە تە‌نھا بۆ ددان و ناودە‌م نی یە‌, بە‌ڵکو گە‌لێک سوودی پزیشکی تریشی ھە‌یە‌, وە‌ک: بوونی رۆنی (زە‌یتی) بە ھە‌ڵم بوو تێیدا, وە‌ک: (کلۆرۆفۆرم, میپانۆل, ئیسپرتۆڵ) کە زۆر بە‌سوودن بۆ ھە‌موو لە‌ش بە‌گشتی.
سیواک لە سوننە‌تدا
لێرە‌دا دە‌چینە خزمە‌ت فە‌رموودە‌کانی پێغە‌مبە‌ر (د. خ) کە زۆر لە‌م بوارە‌دا ئامۆژگاری موسڵمانانی کردووە بە بە‌کارھێنانی ئە‌م ڕووە‌کە بە‌سوودە وە‌ک پاک کە‌رە‌وە‌یە‌ک بۆ ددانە‌کانیان, ئە‌وە‌تا لە فە‌رموودە‌یە‌کدا کە ھاوە‌ڵێکی پێغە‌مبە‌ر بە ناوی (ئە‌بو ھورە‌یرە) بۆمان دە‌گێڕتە‌وە‌, پێغە‌مبە‌ر (د. خ) دە‌فە‌رموێت:
لە فە‌رموودە‌یە‌کی تردا (عائیشة) ی دایکی ئیمانداران لە پێغە‌مبە‌رە‌وە بۆمان دە‌گێرِێتە‌وە کە پێغە‌مبە‌ر (د. خ) فە‌رموویە‌تی:
ھە‌روە‌ھا پێغە‌مبە‌ر خۆی (علیە الصلاة والسلام) بە‌کار ھێنانی سیواکی کردبووە خوویە‌کە رۆژانە و لە ھە‌موو کاتێکدا بە‌کاری دە‌ھێنا ئە‌وە‌تا ئیمامی (بوخاری و موسلیم) لە (حوزە‌یفە‌ی کوڕی یە‌مان) ە‌وە بۆمان دە‌گێڕنە‌وە:
بابەشێخ حوسێنی
بابە شێخ حوسێنی سکرتێری سازمانی خەباتی کوردستانی ئێرانە. بابە شێخی حوسێنی ساڵی ١٩٦٧ی زایینی، لە شاری بانەی کوردستانی ئێران لە دایک بووە. لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا بووەتە پێشمەرگە و درێژەی بە کار و چالاکی سیاسیی و پێشمەرگەیی داوە و لە کۆنفرانسی ساڵی ١٩٨٣ی سازمانی خەباتدا کە لە شارۆچکەی ماوەت لە کوردستانی عێراق بەستراوە بە ئەندامی سەرکردایەتی ئەو ڕێکخراوە ھەڵبژێر دراوە. پاشان لە کۆنگرەی دووھەمی سازمانی خەبات لە ساڵی ١٩٨٦دا، بە ئەندامی دەفتەری سیاسیی ھەڵدەبژێردرێ، لە کۆنگرەی سێھەمی سازمانی ناوبراودا لە ساڵی ٢٠٠٤دا بە سکرتێری گشتیی ھەڵبژێردراوە. ھەروەھا لە کۆنگرەی چوارەم و پێنجەمدا دووبارە بە زۆرینەی دەنگ بۆ پۆستی سکرتێری گشتی ھەڵبژێر دراوەتەوە. بابە شێخ حوسێنی لە بواری نووسین و وەرگێران و لێکۆڵینەوەی سیاسیدا چالاکانە کار دەکات. ناوبراو لە مەیدانی سیستەمدا، تا ئێستا ٦ جار بە سەختی بریندار بووە. دەیان جار ھەوڵی تیرۆر کردنی لەلایەن ئێرانەوە دراوە، دواین ھەوڵی تیرۆریستی کە ئاشکرا کرا لە ساڵی ٢٠٢١ ی زایینیدا بوو. لە کۆنگرەی شەشەمی سازمانی خەبات وێڕای ئەوەی ھەوڵی زۆریدا ڕێبەری سازمانی خەبات بەکاتە شۆرایی و لەلایەن کۆمیتەیەکی چەند کەسییەوە بەرێوەببرێ، بەڵام کۆنگرە پرۆژەکەی پەسەند نەکرد و بە پێچەوانەی ویستی خۆی بە زۆرینەی دەنگ وەک سکرتێر ھەڵیبژاردەوە.
سیواک
سیواک لە سوننە‌تدا
واتە: ھە‌ر کاتێک پێغە‌مبە‌ر (د. خ) کە لە شە‌ودا خە‌بە‌ری دە‌بووە‌وە سیواکە‌کە‌ی دە‌ھێنا بە ناو دە‌م و ددانە‌کانیدا، کە‌واتە نە‌ک ھە‌ر لە رۆژدا بە‌ڵکو لە شە‌ویشدا ئە‌م عادە‌تە‌ی ھە‌بووە‌, ھە‌روە‌ھا لە فە‌رموودە‌یە‌کی تردا ھاتووە: کە (عائیشە) ی خێزانی پێغە‌مبە‌ر دە‌ربارە‌ی یە‌کە‌م شتێک کە پێغە‌مبە‌ر دە‌یکرد پاش گە‌رِانە‌وە بۆ ماڵە‌وە:
واتە: ھە‌ر کاتێک پێغە‌مبە‌ر دە‌گە‌ڕایە‌وە ماڵە‌وە و دە‌رچووە ژوورە‌وە سە‌رە‌تا سیواکی دە‌کرد.
سوودە پزیشکی یە‌کانی سیواک
لێرە‌دا ھە‌ندێک سوود و کە‌ڵکی سیواک لە رووی پاراستن و چارە‌سە‌رە‌وە (الوقائیة و العلاجیة) دە‌خە‌ینەڕوو، ھە‌رچە‌ندە تا ئێستا بە تە‌واوە‌تی ھە‌موو سوودە‌کانی دە‌رنە‌کە‌وتووە و زانایان لە‌و بڕوایە‌دان کە چە‌ندین سوودی تری ھە‌یە کە زانست پە‌ی پێنە‌بردووە:
یە‌کە‌م: نە‌خۆشییە‌کانی دە‌م و ددان
(ما لِی أَراکُم تَدْخُلونَ عَلَیَّ قَلَحاً) لە‌م فە‌رمایشتە‌ی پێغە‌مبە‌رە‌وە دە‌گە‌ینە ئە‌و راستی یە‌ی کە زۆر سوور بووە لە‌سە‌ر بە‌کارھێنانیسیواک، بۆیە بە ھاوە‌ڵە‌کانی فە‌رمووە: بۆ ئێوە دێن بۆ لام و سیواک ناکە‌ن و سیواک کردنتان پێوە دیار نی یە (کە دانە‌کان سپی دە‌کاتە‌وە), بۆیە ئاوا ئە‌و زە‌ردایی یە و زە‌رد ھە‌ڵگە‌ڕان بە ددانە‌کانتانە‌وە دیارە و بە‌دی دە‌کرێت.
دووە‌م: نە‌خۆشی یە‌کانی کۆئە‌ندامی ھە‌رس و گە‌دە و ڕیخۆڵە
ڕیشکی سیواک بە‌کار دە‌ھێنرێت بۆ چارە‌سە‌ر کردنی ھە‌وکردن و سۆی گە‌دە کە گە‌دە بە‌ھێز دە‌کات. ئە‌گە‌ر بڕی نیو پە‌رداخ لە‌گە‌ڵ شە‌کردا تێکدرا و دوایی خورایە‌وە یان لە‌ناو دە‌مدا ڕیشکە‌کە جوان جوورا و دوایی ئاوە‌کە‌ی قووتدرا ئە‌وا بۆ ھە‌وکردنی گە‌دە زۆر بە کە‌ڵکە.
٨٧٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئیفلیجی
ئیفلیجی یان شەلەلی (بە ئینگلیزی: Paralysis) بریتیە لە لەدەستدانی تەواوی چالاکیەکانی ماسولکە لە کۆمەڵیک ماسولکە یان زیاتر.
لەوانەیە ببێتە ھۆی لەدەستدانی ھەست یان لەدەستدانی جووڵە لە ماسولکەی توشبوو.
سیواک
سەرچاوە
پۆل:چاندی ئیسلامی پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
ئیفلیجی
چارەسەری ئیفلیجی
چارەسەری فیزیایی بریتیە لە مەشقپێکردنی جەستە و بەکارھێنانی ئامێر و ئامرازەکانی چارەسەرکردن، وە لەوانەیە چارەسەرەکان لە دوو مانگ بۆ نیوەساڵێک بەردەوام بن. ئیفلیج پێویستە چارەسەرە فیزیاییەکان جێبەجێ بکات ئەگەرنا لەوانەیە توشی وەستان و شەلەلی ھەتاھەتایی ‌بێت. چارەسەرەکانیش بریتین لە ڕۆیشتن بەپێ و جووڵان و مەلەوانی و بەکارھێنانی ئەو ئامێرانەی کە وای لێدەکات بجووڵێت.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ن‏‏‏ە‏‏‏خۆشییەکان پۆل:کۆئەندامی دەمار
بڕیارنامەی ١٢٤٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٩ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٩ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا
ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی
وێنۆک
ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی ستۆدیۆیەکی ئەنیمەیشنی ئەمریکییە و بارەگا سەرەکییەکەی لە شاری بێربانک لە ویلایەتی کالیفۆرنیایە. لە ساڵی ١٩٢٣ لە ژێر ناوی، ستۆدیۆی کارتۆنی براکانی دیزنی دەستی پێکردووە. لە ساڵی ١٩٢٩ بە ناوی واڵت دیزنی پرۆداکشنز دامەزرایەوە. لە ساڵی ١٩٨٦ دوای ئەوەی دیزنی ڕۆیشت بۆ دروستکردنی فیلمی زۆرینەی لایڤ ئەکشن، دووبارە بە ناوی واڵت دیزنی فیچەر ئەنیمەیشن دامەزرا، لە ساڵی ٢٠٠٧ ناوی ئێستای وەرگرت، بە دروستکردنی فیلمی ئەنیمەیشنی درێژ بە ھاوبەشی لەگەڵ واڵت دیزنی پیکچەرز ناسراوە.
شوێنەکان
ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی بارەگا سەرەکییەکەی لە بینای کڵاوی جادووگەرە کە لە ساڵی ١٩٩٥ تەواو بووە، لە شاری بێربانک لە ویلایەتی کالیفۆرنیا نزیکە لە ستۆدیۆکانی واڵت دیزنی ستۆدیۆی واڵت دیزنی ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی ڕەسەنی لێ بوو. ستۆدیۆکانی مانگی دەستکرد لە سەرانسەری جیھان بوون لە شوێنەکانی وەک پاریس، فەڕەنسا، تۆکیۆ، ژاپۆن و تەنانەت لە ستۆدیۆکانی ھۆلیوودی دیزنی کە یەکێکە لە چوار پارکە گەشتیارییەکەی وا ت دیزنی وۆرد لە فلۆریدا. ھەموویان تا ساڵی ٢٠٠٤ داخران چونکە ئەو فیلمە دوو ڕووییانەی کە ستۆدیۆکانی مانگی دەستکرد دروستیان کرد سەرکەوتوو نەبوون.
بڕیارنامەی ١٢٤٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٤٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێ لە نەتەوە یەکگرتووەکاندا:کۆماری کیریباتی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٠١٦ەم، پەسندکرا.
مەسنەوی
thumb|چاپێکی کۆنی کتێبی مەسنەویی مەولانا جەلالەددینی ڕۆمی
مەسنەوی یان مەسنەوی مەعنەوی دیوانێکی شیعری مەولانا جەلالەددینی ڕۆمییە. ئەم کتێبە بە چەندین زمان وەرگێڕاوە و لە پرۆژەی مۆزەخانی قۆنیایە کە وەریبگێرێتە سەر ٥٠ زمانی دیکەیش.
مەسنەوی چاپی جۆراوجۆری نووسراوی ھەیە کە لە زۆربەی کتێبخانە نێودەوڵەتییەکاندا پارێزراون، ژمارەی دێڕەکانی نێو مەسنەوی ٢٥٦٣٢ دێرن، کە دابەشبوونەتە سەر ٦ بەرگ ھەروەرھا ٤٢٤ی چیرۆکی تێدایە کە شیکەرەوەی مانای مرۆڤ و چۆنییەتی گەیشتن بە خۆشەویستی بەڕاست و ئەڤینی خودایین.
چۆنییەتی نوسینەوەی مەسنەوی
دوو بۆچوون ھەیە لەسەر نووسینی ئەم کتێبە.
بۆچوونی یەکەم بە گێرانەوە لە موریدان
مەسنەوی لەسەر داوا و بیرۆکەی حوسامەدین چەلەبی قوتابی کوردی مەولانا نوسراوە کە کاریگەرێکی زۆری ھەبووە لەسەر کەسایەتی مەولانای ڕۆمی. مەولانا شیعرەکانی لەبەرخۆیدا وتووە و حوسامەدینیش نوسیویەتی. ھۆکاری بیرۆکەکەی حوسامەدینیش بەھۆی ئەوەوە بووە کە موریدانی ڕۆمی تەنیا کتێبی «ئیلاھی نامە»ی سەنائی و کتێبی «مەنتقولتەیر»ی فەریدەدینی عەتار یان خوێندووەتەوە ئەویش پێشنیار بۆ مەولانا دەکات و دەڵێت با تۆش کتێبێکی لەو جۆرەت ھەبێت.
لەو کاتە مەولانا بزەیێک دەخاتە سەر لێوی و لە مێزەرەکەیەوە پارچەێک کاغەز دەردێنێت کە ١٨ دێڕی سەرەتای مەسنەوی تێدا نوسرا بووە و بەو دێڕە دەست پێدەکات: گوێ لە نەی بگرە چۆن باسی چیرۆکی خۆی دەکا/ چۆن باسی ئازاری فیراقی خۆی دەکا. لەو کاتەی حوسامەدین ئەمە دەخوێنێتەوە لە مەولانای سەرداری دەپارێتەوە کە زیاتر بنوسێت و مەولاناش وەڵامی دەداتەوە و دەڵێـت: گەر تۆ بە نووسینی ڕازی بیت ئەوا منیش دەیڵێم. جا لەو کاتەوە مەولانا کە لە تەمەنی پەنجاکانی ژیانی بووە، دەست بە نووسینی مەسنەوی دەکات. مەولانا ھەمیشە شیعر لە زارییەوە دەھاتەدەرێ و حوسامەدینیش دەینووسینەوە لە ھەموو جێگاێک و شوێنێ، لە سوختەخانە لە مزگەوت و لە باخەکان و لە مەیدانەکان و ھتد. تەنانەت جاری وابووە حوسامەدین بەوە ڕانەگەشتووە کە مەولانا ھۆنیویەتییەوە لەسەرییەک. بۆماوەی ٢ ساڵ بەھۆی وەفاتی خێزانی حوسامەدینی چەلەبییەوە نووسینی مەسنەوی ڕاگیراوە و دواتر دووبارە دەست پێکرایەوە. مەولانای ڕۆمی لە کتێبی مەسنەویدا ئاماژە بەوەدەکات کە لەسەر پێشنیار و بیری حوسامەدین چەلەبی نوسراوەتەوە.
بۆچوونی دووەم، لە گێڕانەوەی کوڕی بەتووتە
ئەو گێرانەوەی ئیبن بەتووتە ھیچ کەسێک پشتراستی نەکردووەتەوە.
وەرگێڕان
کتێبی مەسنەوی مەعنەویی مەولانای ڕۆمی بە ناونیشانی ژێرەوە لەلایەن عەبدولسەلام مودەڕیسی وەرگێڕدراوەتەوە سەر زمانی کوردی و شێوەزاری سۆرانی.
ھەروەھا وەرگێڕانێکی دیکە لە کتێبی مەسنەوی لە ١٦١٨ کۆپڵە شیعر بە کوردیی باکووری لەلایەن مەلا ئەحمەد شەرەفخانی کراوەتەوە کە لە چوارچێوی پرۆژەی شارەوانیی شاری قۆنیە بە مەبەستی وەرگێرانی مەسنەوی بە ٥٠ زمانی زیندووی جیھان، لە ٦ بەرگ بە چاپ گەیشتووەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سۆفیگەری پۆل:کتێبە عیرفانییەکان پۆل:کتێبەکانی مەولانای ڕۆمی پۆل:وێژەی سۆفیگەری پۆل:کەلام پۆل:کتێبەکانی ئەهلی سونە و جەماعە پۆل:کتێبەکانی ئەھلی سونە و جەماعە
دادگای باڵای ئوسترالیا
دادگای باڵای ئوسترالیا ھێزی باڵای دادوەری لەم وڵاتەی لە دەست دایە کە دەستووری یاسایی و یاسا دانپێدانراوەکانی لەلایەن پەرلەمانی فیدراڵی ئوسترالیا دابین دەکرێن و پێی قاییل دەبن.
کارەکانی
دادگای باڵای ئوسترالیا سەرووترین پێگەی داواکارییە لە ئوسترالیا و دەسەڵاتەکانی خوارەوەی ھەن:
لە ھەندێک بابەتی تایبەت دا، لایەنەکانی کێشەکە دەتوانن بەرامبەر بە فەرمانی دەرکراو لەلایەن دادگای باڵای ویلایەتی لەلایەن شۆڕای تایبەتی حکوومەتی گازندە بکەن. ئەم جۆرە داوایە تەنیا کاتێک بەردەستە کە لایەنی یاسایی، تەنیا لە یاسای ویلایەتی ھاتبێ، و بە ھیچ شێوەیەک فەرمانی دادگای باڵای فیدراڵ بۆ داواکردن ناچێتە شٶڕای تایبەتی حکوومەتی. ئەم مافە لە ١٩٨٦ دا ھەڵوەشایەوە.
ئەندامان
ئەندامانی دادگای باڵای فیدراڵ بریتین لە: سەرۆکی دادگا و شەش دادوەری تر کە ھەموویان لەلایەن بەڕێوەبەری گشتی لە شۆڕا دا ھەڵدەبژێردرێن. ئەم کەسانەی ئاماژەیان پێکرا و ھەروەھا ئەندامانی دادگا فیدراڵەکان لە ویلایەتەکانی تر ناکرێ دەربکرێن، مەگەر لە دوای بەدەرفەتزانینی دەسەڵات یان کەمکاریان لە ھەردوو ئەنجومەنی نوێنەران و سێنا بسەلمێندرێ و دواتر بەرێوەبەری گشتی ئوسترالیا دەتوانێ ئەم چەشنە کەسانە لەکار لابات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دادگای باڵای ئوسترالیا پۆل:بیناکانی دادگا لە کانبێرا پۆل:دەستووری فەرمی ئوسترالیا پۆل:دادگاکانی گازندەی ئوسترالیا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٣ لە ئوسترالیا پۆل:بیناکانی بروتالیست لە ئوسترالیا پۆل:بینا و دروستکراوی تەواوبووی ١٩٨٠ پۆل:بینا و درووستکراوی تەواوبووی ١٩٨٠
دەفنی، ئەلاباما
دەفنی (، ) شارێکە لە کەرتی بالدوین، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٢١٬٥٧٠ کەس بووە. ڕووبەری ٤٥٫٢٥ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٤٧٦٫٦٩ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارەکانی ئەلاباما
جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٩
جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٩ پاڵەوانیەتییەکی تۆپی پێی ئیسانیایە، لە دوو یاری پێکدێت. لەڕۆژانی ٨ و ١٥ی ئابی ١٩٩٩، لەنێوان یانەی بەرشەلۆنای پاڵەوانی لالیگای ١٩٩٨-١٩٩٩ و یانەی ڤالەنسیای پاڵەوانی جامی شای ئیسپانیای ١٩٩٨-١٩٩٩ بەڕێوەچوو.
لەئەنجامدا ڤالەنسیا توانی بەئەنجامی ٤-٣ و بەسوود وەرگرتن لەئەنجامی یاری یەکەم بۆ جاری یەکەم ببێتە پاڵەوانی جامی سووپەری ئیسپانیا.
سەرچاوە
پۆل:جامی سووپەری ئیسپانیا
٤١ (ژمارە)
٤١ (چل و یەک) (41) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤٠ و ٤٢.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٨٧١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کۆڕەک تیلیکۆم
کۆڕەک تیلیکۆم کۆمپانیایەکی ئەھلی گەیاندن و ڕاژەکانی پەیوەندیکردنە (سیستەمی GSM) لە عێراق. لە ساڵی ٢٠٠٠ دامەزراوە. کۆمپانیاکە لەلایەن سیروان بارزانی دامەزراوە و خاوەندارێتی دەکرێت، ھەروەھا ناوبراو بەڕێوبەری جێبەجێکاری کۆمپانیاکەیە. لە ١٧ی ئابی ٢٠٠٧ کۆڕەک یەکێک بوو لەو سێ کۆمپانیایەی کە مۆلەتی کارکردنی لە سەرانسەری عێراقی پێدرا بۆ پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییەکانی مۆبایل.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی تۆڕی مۆبایل لە عێراق پۆل:پارێزگای ھەولێر
سامسۆنگ گالاکسی ئێس ٣
250px|وێنۆک|لۆگۆی سامسۆنگ گالاکسی ئێس ٣ vg|250px|وێنۆک|وێنەی گالاکسی ئێس ٣
سامسۆنگ گالاکسی ئێس ٣ مۆبایلێکی ھۆشمەندی ئەندرۆیدە، دوستکراوی کۆمپانیای سامسۆنگە، ئەم مۆبایلە بڵاوکراوەتەوە لە ٢٩ی ئایاری ٢٠١٢.
سەرچاوەکان
پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان پۆل:مۆبایلەکانی سامسۆنگ پۆل:مۆبایلەکانی ٢٠١٢
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
٤٢ (ژمارە)
٤٢ (چل و دوو) (42) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٤١ و ٤٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٨٧٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
٨٦٩ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک
ھەلبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک (Mexico national football team) یەکێک لە باشترین ھەڵبژاردەکانی کیشوەری ئەمریکاری باکوور لە سالی ١٩٢٧ یەکێتی تۆپی پێی مەکسیک دامەزرا و لە سالی ١٩٢٩ بوو بەئەندامی رێکخراوی فیفا یەکەم یاری نێودەولەتی ھەڵبژاردەی مەکسیک لەسالی ١٩٢٣بوو بەرامەبەر ھەلبژاردەی غواتیمالا کە یاریەکەی ٣بە٢ بردەوە گەورەترین سەرکەوتن بۆ ھەڵبژاردەی مەکسیک لە سالی ١٩٨٧ بوو بەرامبەر ھەڵبژاردەی البھاما کە یاریەکەی ١٣ بە ھیچ بردەوە ھەروەھا گەورترین دۆرانیشی بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئینگلتەرابوو لە سالی ١٩٦١ کە یاریەکەی ٨ بەھیچ دۆراند، ھەڵبژاردەی مەکسیک ١٤جار بەشداری مۆندیالی کردووە ھیچ کات نازناوەکەی بەدەست نەھێناوە، ٥ جاریش بەشداری جامی کیشوەرەکانی کردووە و لە سالی ١٩٩٩ جامەکەی بەدەست ھێناوە ١٦ جاریش بەشداری جامی کۆنکاکافی کردووە ٩ جار نازناوەکەی بەدەست ھێناوە لە مۆندیالی ٢٠١٤ توانی ئاستێکی باش پێشکەشبکات وتوانی تا قۆناغی ١٦ ی ھەڵبژاردەکان سەرکەوێت بەلام لە قۆناغی ١٦ دوای بەرامبەربوونیان بە ئەنجامی ١بە یەک لە گەل ھەڵبژاردەی بەرازیل بە لێدانی یەکلاکەرەوە دۆرا.
پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
٨٧٠ (ژمارە)
٨٧٠ (هەشت سەد و حەفتا) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٨٦٩ و ٨٧١.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
گێترۆنیکس
گێترۆنیس (بە ئینگلیزی: Getronics) یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا. ئەم کۆمپانیایە چەندین بەشی تری لێ دەبێتەوە و بەشی سەرەکی کۆمپانیا دەکەوێتە شاری میونخ لە وڵاتی ئەڵمانیا. ئەم کۆمپانیایە تا ئێستا نزیکەی ٤٠٠٠ فەرمانبەری هەیە لە وڵاتانی ئەورووپا و ئاسیا و ئەمریکای باشوور.
شەراب
شەراب یان بادە یان مەی خواردنەوەیێکی کھوولییە، کە لە تەخمیری ترێ بەدەست دێت. مرۆڤ مەست دەکات. شەراب لە تەواوی میوەکان بە دەست دێت بەڵام ھەرکات ناوی شەراب بە تەنھایی و بە بێ ناوی میوە بێت، مەبەست شەرابی ترێیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شەراب پۆل:لێنان پۆل:ترێ
ئەوینی ناکام
ئەوینی ناکام (بەتورکی: Zoraki Koca) (ماناکەی بەکوردی: ھاوسەرەکەی ناچار کرد) زنجیرە درامایەکی کۆمەڵایەتی تورکییە وەرگێڕدراوە بۆ کوردی ناوەندی (سۆرانی) و پەخش کراوە لە کەناڵی گەلی کوردستان.
پەخشکردن
خشتەی خوارەوە کەناڵەکان ڕوون دەکاتەوە:
وەرگێڕانی زنجیرەکە
زنجیرەکە لەلایەن کەناڵی گەلی کوردستانەوە وەرگێڕاوە و پەخش کراوە.
وەرگێڕانی ناوەکان
بڕیارنامەی ١٢٤٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٤٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێ لە نەتەوە یەکگرتووەکاندا: کۆماری نائووروو. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٠١٧ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ئەوینی ناکام
وەرگێڕانی زنجیرەکە
گۆڕانکاری لە چەند ناوێک کراوە چونکە ھەندێ وشە کەمێک قورسە لەسەر کوردی بۆ وتن.
بڕیارنامەی ١٢٤٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩ پۆل:نائووروو لە ١٩٩٩ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان
ئەوینی ناکام
وەرگێڕانی زنجیرەکە
ئەم خشتەیەی خوارەوە ئەوە ڕوون دەکاتەوە:
چیرۆک
زنجیرەکە چیرۆکی عومەری تەمەن ٢٦ ساڵ دەگێڕێتەوە کە خاوەنی چالاکی و جوانییە بەڵام ھەموو بیری لای کات بەسەربردنە لەگەڵ کچان، و ئەو تاکە میرات گری کۆمپانیای ((ئۆزبۆڵات))ە بەڵام نایەوێت بەرپرسیارێتی ھەڵگرێ. و ڕۆژی لەڕۆژان کۆمپانیای ئۆزبۆلات تووشی کێشەیەک دەبێت بەھۆی ھەندێ زەوی و زار، بۆیە بەڕێز کەمال ناچار دەبێت کوڕەکەی عومەر بنێرێت بۆ ئەو ناوچەیە، و عومەر ئەو ھەلە دەقۆستێتەوە و دوو ھاوڕێی خۆی دەبات لەگەڵ خۆی، بۆ ئەوەی گەشتێکی خۆش بەسەربەرێت لەباتی کار، و لەو کاتەدا ڕەشای تەمەن ٢٢ دەردەکەوێت و کە ھیچ گەنجێک سەرنەکەوتووە لە گەیشتن بە دڵی یان مێشکی و سەرسامی دەبێت خێرا.
"بەڵام کاتێک ڕەشا گرنگی پێنادات و ھاوڕێکانی گاڵتەی پێدەکەن، عومەریش گرەوو دەکات کە دەگات بە دڵی"
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای عەرەبی: الحب المستحیل
ویکیپیدیای تورکی: Zoraki Koca
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
٤٣ (ژمارە)
٤٣ (چل و سێ) (43) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤٢ و ٤٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
خوا لە ئیسلامدا
خوا لە ئیسلامدا، زاتێکی بێ ھاوتا و دادپەروەرە، نەمرە و ھیچ ھاوەڵ و ھاوبەشێکی نیە، پەرستراوی حەقی ھەموو دروستکراوانە، و موسڵمانان لەو باوەڕەدان کە خوا تاک و تەنھایە و جێی ڕاز ونیازە، بەخشندە و میھرەبانە، لە گوناە خۆش دەبێت و گەڕانەوە وەر ئەگرێت و جیاوازی ناکات لە نێوان خەڵکدا تەنھا بە کردەوەی چاک نەبێت. دروستکەری گەردوونە و باڵادەستە بەسەر ھەموو شتێکیا، جیاوازە لە ھەموو دروستکراوانی و دوورە لە پێشبینی بەشەر.... یەکەم بنەمای بیروباوەڕ یان عەقیدەی ئیسلام باوەڕبوونە بە بوونی خوا (ﷲ). کە ئەمەش باوەڕی تەواو ئەگریتەوە بە خوا وەک پەروەردگاری پەرستراوی تاک و بێ ھاوەڵ، و ھەروەھا باوەڕبوون بە ھەموو ناو و سیفەتەکانی خوا کە لە قورئان و سوننەتی پێغەمبەردا ھاتوون.
باوەڕبوون بە خوا
باوەڕبوون بە خوا یەکەم پایەیە لە پایەکانی باوەڕ وەک پێغەمبەری ئیسلام ڕوونی کردۆتەوە لە وەڵامی پرسیارێکی جوبڕەیلدا لەسەر باوەڕ، فەرموویەتی (باوەڕت بە خوا و فریشتەکانی و کتێبەکانی و پێغەمبەرەکانی ھەبێت...)
و باوەڕ بە خوا ڕۆحی ئیسلامە، و گرنگنرین پایەی بیروباوەری ڕاستە، و مانای باوەربوون بە خوا ئەوەیە کە موسڵمان باوەری ھەبێت بەوەی کە خوا پەروەردگاری ھەموو بونەوەرە، و ھیچ پەروەردگارێک نیە بێجگە لە ئەو، بەدیھینەری ھەموو بوونەوەرە و بەدیھینەر نیە بێجگە لە ئەو، و خاوەن ڕەھایی تەواوە، و بڕیاردان و خاوەنێتی بە دەستە، و پەرستراوی حەقە و ھاوبەشی نیە، و موسڵمانان لەو باوەرەدان کە خوا خاوەنی ھەموو سیفەتێکی تەواوە، لە کەس نەبووە و کەسی لێ نابێت و هاوبەشی نیە. بەم شێوەیە باوەربوون بە خوا چوار بوار ئەگرێتەوە؛
سەرچاوەکان
پۆل:پایەکانی باوەڕ لە ئیسلامدا پۆل:ئیسلام پۆل:بنەماکانی ئیسلام
یەحیا عەلەوی فەرد
یەھیا ئەلەوی فەرد (١٩٧٣، بۆجنوورد خۆراسانا باکور) یە‌ک ژ ھە‌لبە‌ستڤان ، ڕۆژنامە‌گە‌ر و نڤیسکارێن کوردێن کورمانج ئێ ل ئیرانێ یە‌. د سالا ١٩٧٣یان دە‌، ل گوندێ باغچق ئا کو ل شە‌ر بۆجنوورد ل پارێزگە‌ھا خۆراسانا باکورێ ل ئیرانێ ژ داییک بوویە‌. ئە‌ڤ ٢٠ سال ئن ھە‌لبە‌ستێن زارۆکان ب زمانێ فارسی و کورمانجی دنڤیسینە‌. وی بێھتری ١٠ خە‌لاتێن ھە‌لبە‌ستان ل ئیرانێ ھلگرتیە‌. ھە‌تا نکا بێھتری دە‌ە پرتووکێن وی ل ئیرانێ ، ئینگلستانێ ، ئراقێ و تاجیکستانێ ھاتنە‌ چاپکرن.
بەستەری دەرەکی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:کۆلکە پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد پۆل:ھونەرمەندانی کورد
ئەسپە بچکۆلەکانی من : نەوەی تازە
ئەسپە بچکۆلەکانی من: نەوەی نوێ (بەئینگلیزی my little pony:new generation) فیلمێکی کۆمێدیی خەیاڵیی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەریە لە ساڵی ٢٠٢١دا بڵاوبۆوە و لە دەرهێنانی ڕۆبێرتکۆڵن و جۆسێ ئوچا و بە هاوکاری مارک فاتیبێنی لەگەڵ سیسیل کرامێر و پیتەر لویس وەک بەرهەمهێنەر و نووسینی گیلیان بێررۆ و تیمسولیڤان لە چیرۆکێکی کۆڵن و ئوچا و سولیڤان لەسەر بنەمای مافی دەستووری ئەسپە بچووکەکان سەر بە کۆمپانیای هاسبرۆ.
لە فیلمەکەدا ڤانێسا هادجنس، کیمیکۆ گلێن، جەیمس مارسدن، سۆفیا کارسۆن و لیزا کۆشی وەک کارەکتەرە سەرەکییەکان ڕۆڵی سەرەکیدەگێڕن. نەوەی نوێ چەندین ساڵ دوای ڕووداوەکانی فیلمی ئەسپە بچووکەکەم: هاوڕێیەتی جادووە، لە سەردەمێکی بێ جادوودا ڕوودەداتکە چیرۆکی توایلایت سپارکل و هاوڕێکانی بووەتە ئەفسانەیەکی تەنیا، و سێ جۆری ئەسپ ماونەتەوە – ئەسپی زەوی، بێگاسۆسەکان ، وقۆچ دارەکان – لەیەکم جیابوونەوەدا گەشەیان کردووە، لە پارانۆیا و پێشوەختەدا بە جیا لە یەکتر دەژین. فیلمەکە باس سەنی ستارسکاوتدادەکات، کە ئەسپێکی زەوییە و دوای ئەوەی یەکەشەمشەمەکوێرەی ئیزی مونبۆ ناسی، دەست دەکات بە هەوڵێک بۆ یەکخستنەوەی هەمووجۆرە ئەسپەکان و گەڕاندنەوەیان بۆ خاکی جادووی.
لە بنەڕەتدا بڕیار بوو فیلمەکە لە لایەن کۆمپانیای پارامۆنت پیکچەرزەوە بە شێوەی شانۆ نمایش بکرێت، لەبری ئەوە لە زۆربەی وڵاتان لە نێتفلێکس لە ٢٤ی ئەیلولی ٢٠٢١ نمایشکرا، بەهۆی پەتای کۆڤید-١٩، لە هەمان کاتدا هێشتا لە چەند وڵاتێکی ئاسیا نمایش دەکرێت. فیلمەکە زیاتر پێداچوونەوەی ئەرێنی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە وەرگرت بەهۆی پەیامەکەیەوە، هەرچەندە پەیج و نووسینەکەی هەندێک ڕەخنەیلێگیرا، هەروەها زۆرترین بینەری فیلم بوو لە نێتفلێکس لە ئۆکتۆبەری ٢٠٢١.
یارییەکی ڤیدیۆیی بەناونیشانی ئەپە بچوکەکەکان، مێرێ تایم بۆ مایکرۆسۆفت ویندۆز و نینتێندۆ سویچ و پلەیستەیشن ٤ و ئێکس بۆکسیەک لە ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٢ و بۆ گووگڵ ستادیا لە ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ بڵاوکرایەوە زنجیرە تەلەفزیۆنییەکان لە ئێستادا لەلایەنکۆمپانیای ئەتۆمیک کارتۆنی و ئینتەرمەینتێک لە بەرهەمهێناندایە، و لە ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ بۆ یەکەمجار لە نێتفلێکس نمایش دەکرێت،وەشانی سینگلۆنگی فیلمەکە لە ١٨ی تەمموزی ٢٠٢٢ لە نێتفلێکس بڵاوکرایەوە.
چیرۆک
دوای چەند ساڵێک، سەنی بەردەوام هەوڵدەدات بیری ئەسپەکانی تری زەوی بگۆڕێت، پێشانگایەکی تەکنەلۆژیای دژە پێگاسی و ئەسپەقۆچدارەکان لەلایەن خاوەن کارگەکە فیلیس کلۆڤەرلیفەوە تێکدەدات. هیچ ترایلبلەیزەر، هاوڕێی منداڵی سەنی و شەریفی مارێتیم بەی،دەیکێشێت و خۆی ئامادە دەکات بۆ ئەوەی بینێرێتەوە ماڵەوە بەو ئاگادارکردنەوە کە هاوڕێیەتییان لەگەڵ چالاکییەکانیدا دەخاتە مەترسییەوە. لەناکاو ئەسپێکی قۆچکدار بە ناوی ئیزی مونبۆ دەگەڕێتەوە ناو شارۆچکەکە. لە کاتێکدا زۆربەی ئەسپەکانی زەوی هەڵدێن، سەنیهاوڕێیەتی ئیزی دەکات و بە خێرایی دەیباتە ماڵەکەی خۆی بۆ ئەوەی خۆی لە هیچ و جێگرەکەی سپراوت بشارێتەوە کە کوڕەکەی فیلیسە. سەنی لە ئیزی فێر دەبێت کە ئەسپە قۆچکدارەکان جادووکەیان لەدەستداوە و ڕەنگە بێگاسۆسەکان تاوانبار بن، لەگەڵیدا گەشت دەکات بۆماڵی پێگاسی لە شاری زێفیر هایتس بۆ ئەوەی داوای یارمەتی لێبکات. ئەو دووانە لە هیچ دوور دەکەونەوە و لە شارەکە هەڵدێن و هیچیشسپراوت بە بەرپرسیار بەجێدەهێڵێت لە کاتێکدا ئەو بەدوایاندا دەگەڕێت. سپراوت ناوی خۆی دەنێت شەریف و لە کۆتاییدا دەبێتەسەرکردەیەکی دیکتاتۆر، دانیشتوانی کەنداوی مارێتیم دەکاتە جەماعەتێکی دوژمنکارانە و فەرماندەیی کارگەی دایکی دەکات بۆدروستکردنی ئامێرێکی جەنگ.
سەنی و ئیزی لە زێفیر هایتس دەگیرێن و دەبرێن بۆ ئەوەی چاویان بە کوین هێڤن و دوو کچەکەی بکەوێت بە ناوەکانی پیپ پێتاڵز و زیپستۆرم کە پێدەچێت تاکە پێگاسی بن کە بتوانن بفڕن. کاتێک سەنی دەست دەکات بە پرسیارکردن لەبارەی سیحرەوە، هێڤن لە زیندانیقەڵاکەدا زیندانییان دەکات. زیپ بە نهێنی لەوێ سەردانیان دەکات و پێیان دەڵێت کە پێگاسییەکانیش سیحرەکانیان لەدەستداوە و ناتواننبفڕن و بنەماڵەی شاهانەش وایەر بەکاردەهێنن بۆ ئەوەی وەهمی فڕین بدەن. یارمەتیان دەدات بۆ هەڵهاتن و دەیانباتە وێستگەیەکی ترانزێتیجێهێڵراو کە سەنی تێدەگات کە لە ڕابردوودا لەلایەن هەموو ڕەگەزەکانی ئەسپەوە بەکارهاتووە. سەنی کۆمەڵێک پەنجەرەی شووشەیڕەنگاوڕەنگ دەدۆزێتەوە کە دوو بلوری نیشان دەدەن – یەکێکیان لە تاجی هێڤن دانراوە – کە ڕەنگە پێکەوە بگونجێت و سیحرەکە بهێنێتەوە. ئەو سێ کەسە پلانێک دادەڕێژن بۆ دزینی تاجەکە لە کاتی نمایشکردنی پیپ ئەو شەو. هاتنی هیچ زنجیرەیەک ڕووداوی ناخۆشیلێدەکەوێتەوە کە بێتوانایی شاهانە لە فڕین ئاشکرا دەکات؛ هێڤن دەستگیر دەکرێت و خوشکەکان ناچار دەبن لەگەڵ سەنی  و ئیزی شارەکەهەڵبێن. هیچ بەسەر پێشوەختەییەکانی خۆیدا زاڵ دەبێت و پێشنیاری ئەوە دەکات کە یارمەتی سەنی بدات لە هەوڵەکانیدا بۆ یەکخستنەوەیڕەگەزی ئەسپەکان.
ئیزی بە یاوەرییەوە گروپەکە دەباتە ماڵەکەی خۆی لە گوندی بریدلوود و خۆیان لە وەک ئەسپی قۆچکدار دەهۆڕن پێش ئەوەی بیانباتە لایئەلفابیتل کە بلوری ئەسپی قۆچداری بەدەستەوەیە. سەنی لە پێشبڕکێیەکی سەمادا لێی دەباتەوە، بەڵام لەکاتی ئاهەنگگێڕاندا کۆنتڕۆڵیخۆی لەدەست دەدات. لە کاتێکدا گروپەکە بە دوو بلوریکەوە هەڵدێن، ڕووبەڕووی هێڤن دەبنەوە کە ئەویش هەڵهاتووە. سەنی و ئیزیهەوڵدەدەن ئەو دوو کریستاڵە پێکەوە دابنێن، بەڵام هیچ کاریگەرییەکیان نییە. سەنی بە دڵتەنگیەوە بلوریەکان دەداتەوە و لەگەڵ هیچدەگەڕێتەوە بۆ مارێتیم بەی.
سەنی لەکاتی کۆکردنەوەی یارییەکانی منداڵیدا، کریستاڵێکی سێیەم دەدۆزێتەوە کە مەبەست لێی یەکگرتنە لەگەڵ دوو کەسەکەی تردا، کەلەناو چرایەکدا دروستکراوە کە باوکی بۆی دروستی کردبوو. لەکاتێکدا پێشبڕکێ دەکات بۆ ئەوەی بە هیچ بڵێت، بۆیان دەردەکەوێت کەسپراوت هەموو شارۆچکەکەی گۆڕیوە بۆ لای خۆی و فڕۆکەوانی ئامێری جەنگەکەی دەکات بۆ هێرشکردنە سەر پێشبڕکێکانی تریئەسپەکان. سەنی و هیچ بەپەلە دەگەڕێنەوە ماڵەکەی کاتێک ئیزی و پیپ و زیپ و هێڤن و ئەلفابیتڵ دەگەن. بە کۆکردنەوەی بلوریەکان، سەنیو ئیزی و پیپ هەوڵدەدەن پێکەوەیان دابنێن لە کاتێکدا هیچ و زیپ ئامێرەکەی سپراوت ڕادەگرن. فیلیس فەرمان بە سپراوت دەکات کەبوەستێت، بەڵام ئەو ڕەتیدەکاتەوە و خۆی دەکەوێتە ناو ماڵەکەی سەنی و ماڵەکەی و ئەو چوارچێوەیەی کە دەبێت بلوریەکان تێیدا دابنرێت،تێکدەدات. هاوڕێکانی فیلیس و هێڤن و ئەلفابیتڵ و سەنی جیاوازییەکانیان وەلا ناوە و لە نێوان داروپەردووەکاندا کۆدەبنەوە بۆ ئەوەیدڵنەوایی بکەن. لە وەڵامدا کریستاڵەکان سەنی چالاک دەکەن و بەرزی دەکەنەوە بۆ هەوا، بۆ ماوەیەکی کاتی دەیگۆڕن بۆ ئەلیکۆرن و جادوولە سەرانسەری خاکەکەدا دەگەڕێننەوە. سەنی و هاوڕێکانی ئاهەنگ دەگێڕن لەکاتێکدا ئەسپەکانی هەر سێ ڕەگەزەکە هاوکاری دەکەن بۆچاککردنەوەی ئەو زیانانەی کە سپراوت تووشی بووە و سەردەمێکی نوێی ئاشتی دەست پێدەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی نێتفلێکس بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمە کەنەدییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی وەن ئینتەرتەیمێنت پۆل:فیلمەکان لەژێر کاریگەری پەتای کۆڤید-١٩
جیھانی واڵت دیزنی
وێنۆک جیھانی دیزنی یان ھاوینەھەواری جیھانی واڵت دیزنی کۆمەڵگەیەکی کات بەسەربردنە لە نزیک ئۆرلاندۆ لە ویلایەتی فلۆریدا. لە یەکەمی تشرینی یەکەمی ١٩٧١ کرایەوە و تەنھا پارکە گەشتیارییەکەی شانشینی سیحراوی تێدابوو. لەو کاتەوە ئیپکۆت (١ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٢)، ستۆدیۆکانی ھۆلیوودی دیزنی (١ی ئایاری ١٩٨٩) و شانشینی ئاژەڵانی دیزنی (٢٢ی نیسانی ١٩٩٨)ی زیاد کردووە. ھەروەھا ٢ پارکی ئاوی و ٢٣ ھۆتێل و کەمپ و دیزنی سپرینگزی ھەیە کە ناوچەیەکی بازرگانییە و دوکانی یادگاری و چێشتخانە و چالاکییە وەرزشییەکانی تێدایە. ڕووبەرەکەی ٥٠ میل چوارگۆشەیە و گەورەترین پارکی گەشتیارییە لە جیھاندا.
ھاوینەھەواری ئیلھام لە خەونەکانی واڵت دیزنی و دروستکردنی دیزنیلەند لە کالیفۆرنیا وەرگیراوە. پارکە ڕەسەنەکەی کە ناوی Magic Kingdomە، بە ھەمان شێوەی دیزنیلەند دیزاین کراوە. واڵت دیزنی «جیھانی دیزنی»ی دروستکرد بۆ ئەوەی ھاوینەھەواری پشووەکانی ھەبێت کە زۆر جیاواز بوو لە سەردانەکەی دیزنیلەند کە یەک ڕۆژە بوو، ئەمەش جۆرەھا وەرزشی زۆر فراوانتر، کات بەسەربردن، ھۆتێلی ھاوینەھەواری بابەتیی و کات بەسەربردن لەخۆدەگرێت. پارکە گەشتیارییەکان چەندین بەشی جیاواز و خۆشیان لەگەڵدایە و دەتوانیت بچیتە مەلەکردن لە پارکە ئاوییەکان. ھەندێک جار، کارەکتەرەکانی دیزنی بە دەوری پارکەکاندا دەسوڕێنەوە بۆ ئەوەی چێژ بە گەشتیاران بدەن. بەشەکان پەیوەندییان بەو کتێب و فیلمانەوە ھەیە کە دیزنی دروستی کردووە.