cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حەزەر
مێژوو
کەلاوەکانی شاری مێژوویی حەزەر بە دووری ٢کم لە باکووری ڕۆژئاوای حەزەر دایە و ژمارەیەک دەقی نووسراو دۆزرایەوە کە لەسەر بەردی گەورە ھەڵکەندراون و ھەندێک بڕگەی یاساییان تێدابوو وە ئەو داب و نەریتانەی کە تێیدا زاڵ بوون، بە تایبەت ئەوانەی پەیوەندییان بە دزییەوە ھەبوو و ئەو سزایەی کە لە دژی ئەنجامدەرانی دەرچووە، ئەم نووسینانە لە کاتی ھەڵکۆڵینەکاندا دۆزراونەتەوە کە لەلایەن بەشی دێرین و میرات لە وەرزە جیاوازەکانی شارەکەدا ئەنجامدراون، کە لە ساڵی ١٩٥١ دەستی پێکردووە. ساڵانێکی زۆر بەردەوام بوو، ھەڵکۆڵینە شوێنەوارییەکان کارەکانی چاککردنەوەی بینا و دامەزراوە دۆزراوەکان لەگەڵدا بوو، لە بەڵگە شوێنەوار و مێژووییەکان ڕوونە کە قۆناغی نۆژەنبوونەوەی شارەکە لە سنوورەکانی سەدەی یەکەمی پێش زایین تا ناوەڕاستی ساڵانی پێش زایین درێژ دەبێتەوە سەدەی سێیەمی زایینی. فاکتەر و پاڵنەر لە پشت ئەمەوە ھەیە، دیارترینیان ئەو گرنگییە ئایینییەی کە شارەکە وەک ناوەندێک بۆ ئەو ھۆزە عەرەبانە بەدەستی ھێناوە کە لەو دوورگەیەدا نیشتەجێ بوون کە پەرستگاکانیان لێ دامەزراندووە. پەیکەر لەوێ دانرا و مردووەکانی لەوێ نێژران، جگە لەوەش شوێنی شارەکە بە تایبەتمەندی گرنگییەکی زۆری ھەیە لە کۆنترۆڵکردنی ڕێگا بازرگانی و سەربازییەکان و ڕێگا وشکانییەکانی تەنیشت ڕووبارەکانی دیجلە و فورات. کە سەرقاڵی گواستنەوەی کاڵای ڕۆژھەڵاتی بوو لە ھیندستان و نیمچە دوورگەی عەرەبیەوە بۆ بازاڕەکانی ڕۆژئاوا لە ڕێگەی ئەو کەناڵانەی کە ھۆزە عەرەبەکان مامەڵەیان لەگەڵ دەکرد. وە بیپارێزن، وە شاری حەزەر لە سەردەمی شەڕەکاندا ناوبانگی دەرکرد کە لە نێوان ھەخامەنییەکان و سێلوکیەکان و دواجاریش لە نێوان فارسەکان و ڕۆمەکان وەک ھاوپەیمانی دژ بە ساسانییەکان ڕوویان دا، وەک چۆن کەوتە دەست پاشای ساسانی ساپور.
کۆنترۆڵ و تێکدانی شاری حەزەر
لە ٨ی ئازاری ٢٠١٥دا داعش بەشێک لە شاری دێرینی حەزەریان ڕووخاند و ئەم ئۆپەراسیۆنە بە تاوانێک لەدژی کەلوپەلی دێرینەکانی عێراق ھەژمار دەکرا و رۆیتەرز لە زاری دانیشتوانی ناوچەکەوە بڵاویکردەوە، لە سەرەتاوە گوێیان لە تەقینەوەیەکی گەورە بووە. ھەندێکی دیکەش ڕایانگەیاندووە کە داعش بە بلدۆزەر بەشێک لە گەورەترین بیناکانی شاری حەزەر وێران کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ
ئیتالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ئیتالیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
پێگی کارتەر (جیھانی سینەمایی مارڤڵ)
مارگرێت «پێگی» کارتەر کارەکتەری خەیاڵییە لە زنجیرەفیلمی بازرگانی گەردوونی سینەمایی مارڤێڵ کە لەلایەن ھایلی ئاتوێڵەوە ڕۆڵی تێدا دەبینرێت، کە لەسەر کارەکتەری کۆمیکەکانی ماڕڤڵ بە ھەمان ناو دروست پیشاندراوە. کارتەر وەک بریکاری دەزگای ھەواڵگریی بریتانی و ئەندامی یەدەگی زانستی ستراتیژی بووە کە لە جەنگی جیھانی دووەمدا بوو بە خۆشەویستی ستیڤ ڕۆجەرز، دوای جەنگی جیھانیی دووەم دەبێت بە یەکێک لە دامەزرێنەرانی شیڵد لە کۆتاییدا وەک بەڕێوەبەر خزمەت دەکات. ئاتوێڵ بەھۆی وێناکردنی ئەو کارەکتەرە ستایشی ڕەخنەگرانی لێکەوتووەتەوە.
تا ساڵی ٢٠٢٢، ئەم کارەکتەرە لە پێنج فیلمدا بەشداری کردووە، ھەروەھا کورتە فیلمی یەک دیمەنی مارڤڵ بریکار کارتەر (٢٠١٣)، وەرزی دووەمی بریکارەکانی شیڵد. بەژداری کردووە.
وەشانی جێگرەوەی ئەو کارەکتەرە بە ناوی کاپتن کارتەر لە زنجیرە ئەنیمەیشنەکەدا دەردەکەون چی ئەگەر…؟ و فیلمی دکتۆر سترەینج لە فرە گەردوونی شێتی (٢٠٢٢). لە چی ئەگەر…؟ کارتەر لەبری ڕۆجەرز دەرمانی سەربازی بەھێز وەردەگرێت، و دواتر لەلایەن بینەرانەوە وەردەگیرێت بۆ ئەوەی بەشداری لە پارێزەرانی فرەگەردوون بکات لە شەڕەکەدا دژی وەشانی جێگرەوەی ئوڵترۆن. کاپتن کارتەری لە گەردوونی شێتدا کە ھەروەھا سەربازێکی سەرسووڕھێنەرە، ئەندامی لیومناتی، وەک گرووپی شیڵد یان ھێدرا لە زەوی ٦١٦ دا لە ڕاستییەوە بە ناوی زەوی-٨٣٦ بوو.
سەرەتای ژیان
مارگرێت کارتەر لە ساڵی ١٩٢١ لەدایکبووە، لە دایک ناویان ئاماندا کارتەرە سەرپەرشتی کراوە. دوای مردنی مایکڵ برای لە جەنگی جیھانی دووەمدا، کارتەر بڕیاریدا دەزگیرانەکەی ئەو کات فرێد وێڵز بەجێبھێڵێت و پەیوەندی بە دەزگای ھەواڵگریی بریتانی بکات، دواتر لە یەدەگی زانستیستراتیژی دەستنیشانکرا.
پڕۆژەی نوێبوونەوە
لە ساڵی ١٩٤٣ کارتەر لەلایەن دەستگای یەدەگی زانستی ستراتیژی ئەرکی یارمەتیدانی سەرپەرشتیکردنی پرۆژەی نوێبوونەوە پێ سپێدرابوو، کە بەرنامەیەکە بۆ دروستکردنی سوپایەک لە سەربازە سەرسووڕھێنەرەکان بۆ ھەوڵەکانی جەنگی ئەمریکا. کارتەر لەگەڵ ھاوارد ستارک و دکتۆر ئەبراھام ئێرسکین سەرپەرشتیکردنی بەرنامەکەیان دەکرد. دوای زنجیرەیەک تاقیکردنەوە لەسەر سەربازە جیاوازەکان دەکەم، ستیڤ ڕۆجەرزی نەخۆش بەھۆی کارەکتەری قارەمانەکەیەوە ھەڵدەبژێردرێت. ئێرسکین ڕۆجەرز دەخاتە ژێر چارەسەری سوپەر-سەربازەوە، دەرزی لێدەدات بە سیرۆمی سوپەر سەرباز و بە تیشکی ژیانی پێدەبەخشێت.
یارمەتیدانی ستیڤ ڕۆجەرز
دوای ئەوەی باشترین ھاوڕێی ڕۆجەر باکی بارنز لەلایەن ھایدرایەوە دەگیرێت، ڕۆجەرز وا لە کارتەر و ھاوارد ستارک دەکات بیفڕێنن لە پشت ھێڵەکانی دوژمنەوە بۆ ئەوەی ھەوڵێکی ڕزگارکردنی تاکە کەسی بدەن، کە سەرکەوتوو دەبێت، دوای گەڕانەوەی ڕۆجەرز، کارتەر کە ھەستی بۆ دروست کردووە، دەیگرێت کە ژنێکی دیکە ماچ دەکات، ئەمەش وای لێدەکات بەتووڕەیییەوە فیشەک بخاتە سەر قەڵغانی نوێی ڕۆجەرز، بە بەکارھێنانی زانیارییەکانی دەرھێنراو لە ئارنیم زۆلا، شوێنی کۆتایی قەڵای ھایدرا دەدۆزرێتەوە و ڕۆجەرز سەرکردایەتی ھێرشێک دەکات بۆ ئەوەی یۆھان شمیت لە بەکارھێنانی چەکی کۆمەڵ کوژ لەسەر شارە گەورەکانی جیھان بوەستێنێت. ڕۆجەرز و کارتەر ماچدەکەن و ڕۆجەرز بەڵێن دەدات لەگەڵیدا بچێت بۆ سەماکردن، پێش ئەوەی ڕۆجەرز سواری، فڕۆکەکەی شمیت بێت لەکاتی بەرزبوونەوەی فڕۆکەکەدا. دوای ئەوەی شمیت لەلایەن کەشتی تێسێراکتەوە دەگوازرێتەوە بۆ ڤۆرمیر، ڕۆجەرز کە ھیچ ڕێگەیەک نابینێت بۆ نیشتنەوەی فڕۆکەکە بەبێ ئەوەی مەترسی تەقینەوەی چەکەکانی ھەبێت، بە ڕادیۆ کارتەری ماڵئاوایی لێدەکات پێش ئەوەی لە جەمسەری باکوور بکەوێتە خوارەوە. دواتر ستارک فڕۆکەی تێسێراکت لە بنی زەریاکەوەردەگرێتەوە بەڵام ناتوانێت شوێنی ڕۆجەرز یان فڕۆکەکە بدۆزێتەوە، بەو گریمانەیەی کە مردووە.
دوای جەنگی جیھانی دووەم
لە ساڵی ١٩٤٥ کارتەر و SSR ھەڵیانکوتایە سەر دوا بنکەی ناسراوی ھایدرا بە سەرۆکایەتی وێرنەر ڕینھارت و دەستیان بەسەر زۆر شتدا گرت، لەوانە ئۆبێلیسک و تەرمی شین، دوای ساڵێک، کارتەر ڕووبەڕووی سێکسیزم دەبێتەوە لەلایەن سەرۆکەکەیەوە، بریکار جۆن فلین، کە بە خۆبەزلزانین مامەڵەی لەگەڵدەکات و ھێشتنەوەی داتا و شکاندنی کۆدەکانی لە ھەمان کاتدا کەیسی مەیدانی بۆ بریکارە نێرەکان دیاری دەکات. خەمیسەرەکی SSR زۆدیاکی نھێنییە کە ماوەیەکە نەیانتوانیوە وەریبگرنەوە.
ئیتالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ئیتالیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
پێگی کارتەر (جیھانی سینەمایی مارڤڵ)
دوای جەنگی جیھانی دووەم
شەوێک بە تەنیا لە ئۆفیسەکەدا لەکاتێکدا پیاوەکان پێکەوە لە دەرەوەن، کارتەر وەڵامی ھێڵی کەیسەکە دەداتەوە بۆ ئەوەی ببیستنێکی شوێنی زۆدیاکەکە. ھەرچەندە سێ بۆ پێنج بریکار پێشنیار دەکرێن، بەڵام کارتەر بڕیار دەدات خۆی بچێتە شوێنەکە. کارتەر بەشەڕکردن لەگەڵ چەندین پاسەوان، دەتوانێت خۆی زۆدیاک وەربگرێتەوە کە سیرۆمێکی نھێنییە. ڕۆژی دواتر فلین سەرزەنشتیدەکات کە بە ڕێکارە دروستەکاندا تێپەڕیوە بۆ تەواوکردنی ئەرکەکە، و کارتەری توڕە وەک تەنھا «بڵسەیەکی کۆن»ی کاپتن ئەمریکا کەبەھۆی بەزەیی بە خەمبارییەوە کارەکەی ئێستای پێدرابوو، ڕەتدەکاتەوە؛ بەڵام پێش ئەوەی بتوانێت بە فەرمی سزای بدات، جارێکیدیکە ھێڵی کەیسەکە زەنگ دەداتەوە، ئەمجارەیان ھاوارد ستارک لە کۆتایییەکەی تردایە، کە فلین ئاگادار دەکاتەوە کە کارتەرھاوبەشی سەرۆکی S.H.I.E.L.D.
ئیتالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
پێگی کارتەر (جیھانی سینەمایی مارڤڵ)
دوای جەنگی جیھانی دووەم
دواتر لە ساڵی ١٩٤٦، کارتەر دەبێت ھاوسەنگی لە نێوان ئەو کارە ڕۆتینیانەی ئۆفیسدا دروست بکات کە بۆ SSR لە شاری نیویۆرک ئەنجامی دەدات لەگەڵ یارمەتیدانی نھێنی ھاوارد ستارک، کە خۆی دەبینێتەوە کە لە چوارچێوەدا دانراوە بەھۆی دابینکردنی چەکی کوشندە بۆ دوژمنەکانی ئەمریکا. کارتەر لەلایەن ئیدوین جارڤیس، خزمەتکاری ستارکەوە یارمەتی دەدرێت بۆ دۆزینەوەی ئەوکەسانەی کە بەرپرسیارن و فڕێدانی چەکەکان.
بەڕێوەبەری S.H.I.E.L.D. و ژیانی دواتر
دوای ماوەیەک کارتەر ھاوسەرگیری لەگەڵ پیاوێک دەکات کە ستیڤ ڕۆجەرز لە جەنگی جیھانی دووەمدا لە بنکەیەکی ھایدرا ڕزگاری کرد، و دوو منداڵی لەگەڵدا دەبێت. خوشکەزای ئەمریکی کارتەر شارۆن کارتەر دواتر دەبێتە S.H.I.E.L.D. بریکار. لە ھەمان کاتدا، پێگی کارتەر ھەروەھا S.H.I.E.L.D. ئۆپەراسیۆنەکان بە ھاوکاری لەگەڵ پیاوێک بە ناوی «برادۆک»
لە ساڵی ٢٠١٤ کارتەری بەساڵاچوو تووشی نەخۆشی ئەلزەھایمەر بووە و ڕۆجەرز سەردانی دەکات، چەند ساڵێک پێشتر لەئەنیمەیشنی ھەڵپەسێردراو ھاتووەتە دەرەوە. کارتەر بۆ ڕۆجەرز ئاماژە بەوە دەکات کە جیھان گۆڕاوە. لە ساڵی ٢٠١٦ کارتەر لە خەوداکۆچی دوایی دەکات و شارۆن و ڕۆجەرز و سام ویلسۆن بەشداری پرسەکەی دەکەن.
لەگەڵ ستیڤ ڕۆجەرز یەکگرتەوە
لە ساڵی ٢٠٢٣، دوای تەواوکردنی بەردی ھایست و گەڕاندنەوەی بەردەکانی بێکۆتایی بۆ شوێنە دروستەکانیان لە ھێڵی کاتدا، ڕۆجەرز ھەڵدەبژێرێت لەگەڵ کارتەر بمێنێتەوە لە ساڵی ١٩٤٩ی جێگرەوەدا، لەگەڵ ئەو دووانە پێکەوەچێژ لە ژیانێکی ھاوسەرگیری تەواو وەردەگرن.
چی دەبێت ئەگەر…؟
لە ساڵی ١٩٤٣ی جێگرەوەدا، کاتێک کارتەر ھەڵدەبژێرێت لە شانۆی سەرەکی بمێنێتەوە لەبری ئەوەی لە دوورییەکی سەلامەتەوە سەیری بکات، کرۆگەر ھێرش دەکاتە سەر پرۆژەی لەدایکبوونەوە و تەقە لە ڕۆجەرز دەکات، ئەمەش وای کردووە کارتەر خۆی سیرۆمی سەربازە سوپەرەکان وەربگرێت. کارتەر دوای ھێرشکردنە سەر کاروانێکی ھایدرا و بە سەرکەوتوویی ئۆتۆمبێلی تێسێراکت لە یۆھانشمیت سەرکردەی ھایدرا وەرگرتەوە، دەبێتە پاڵەوانی سەرەکی کاپتن کارتەر، کە قەڵغانێکی ڤیبرانیۆمی تێدایە کە کاری بۆ یاخکردنی شێوازی یونیون جاکی ھەیە. ڕۆجەرز لەبری ئەوە فڕۆکەوانی زرێپۆشی ھایدرا ستۆمپەر دەکات کە لەلایەن ھاوارد ستارکەوە دروست کراوە و لەلایەن تێسێراکتەوە کاردەکات. کارتەر شان بە شانی ڕۆجەرز شەڕ دەکات بۆ ئەوەی یارمەتی ھێزەکانی ھاوپەیمانان بدات بۆ سەرکەوتن لە جەنگی جیھانی دووەم. لە ساڵی ١٩٤٥ ڕۆجەرز لەکاتی ھێرشکردنە سەر شەمەندەفەرێکی ھایدرابێسەروشوێن دەبێت، ئەمەش وای کردووە کارتەر لێپرسینەوە لە ئارنیم زۆلا بکات بۆ ئەوەی بزانێت شوێنی قەڵای شمیت لێیە. ئەوان دەبینن کە تێسێراکت بەکاردەھێنێت بۆ بانگکردنی بوونەوەرێکی نێوان ڕەھەند لە دەروازەیەکەوە کە دەیکوژێت. کارتەر خۆی دەکاتە قوربانی بە چوونە ناو پۆرتاڵەکە لە ھەمان کاتدا پاڵ بە بوونەوەرەکەوە دەنێت بۆ ناو پۆرتاڵەکە.
کارتەر لە کۆگای شیڵد لە ساڵی ٢٠١٤ کارتەر ھاوڕێیەتی ناتاشا ڕۆمانۆف دەکات و لە کۆمپانیای شیڵد کاردەکات، دەچێتە سەر ئەرکێک بۆ ڕزگارکردنی ڕفێندراوی شیڵد کەشتی ئەستێرەی لە جۆرج باترۆکەوە. لەکاتێکدا کە دووانەی باترۆک دەکات، لەلایەن چاودێرەوە وەردەگیرێت بۆ پێکھێنانی پارێزەرانی فرەگەردوون بۆ شکستپێھێنانی ئۆڵترۆن کە پلانی ھەیە کۆنترۆڵی فرەگەردوونەکە بگرێتە دەست. ڕۆژنامەی گاردییەنز و وەشانێکی ئاپۆکالیپتیکی ڕۆمانۆف لەگەردوونی ماڵەوەی خۆی و ڕۆمانۆفدا شەڕی ئۆلترۆن دەکەن و کارتەر بە لابردنی بەشێک لە کڵاوەکەی چاوی ئۆلترۆن ئاشکرا دەکات. ئەمەش ڕێگە بە ڕۆمانۆف دەدات ڤایرۆسێکی ئارنیم زۆلا لێبدات و ھۆشی ئۆڵترۆن بسڕێتەوە و لەناوی ببات. پاشان کارتەر لەلایەن چاودێرەوە دەگەڕێتەوە بۆ گەردوونەکەی. گەڕانەوە بۆ گەردوونی خۆی، کارتەر و ڕۆمانۆف باترۆک ملکەچ دەکەن و دواتر ڕۆمانۆف ئاگاداری دەکاتەوە کە ھایدرا ستۆمپەر لەگەڵ کەسێک لە ناوەوە دۆزراوەتەوە.
زەوی-٨٣٨
لە واقیعێکی جێگرەوەدا کە بە زەوی-٨٣٨ ناسراوە، کاپتن کارتەر ئەندامی کەشتی ئیلومیناتییە. کاتێک سانۆس جەنگی بێکۆتایی ھاندەدات، ئەو و ئیلومیناتییەکان بە سەرکەوتوویی شکستی پێدەھێنن بە بەکارھێنانی کتێبی ڤیشانتی. ھەروەھا لە لەسێدارەدانی ٨٣٨-ستیڤن سترێنجدا ئامادەیە کە لەلایەن دارکھۆڵدەوە گەندەڵ بوو. کارتەر و ھاوڕێکانی ئیلومیناتی مشتومڕ دەکەن کە چی لەزەوی ٦١٦-سەیر و ئەمریکا چافێز بکەن کاتێک دەگەنە سەر زەوی-٨٣٨. کاتێک بارەگاکەیان لەلایەن ٦١٦-واندا ماکسیمۆفەوە ھێرش دەکرێتە سەر کە خاوەنی تەرمی ھاوتا زەوی-٨٣٨ی بووە، کارتەر دەکوژرێت کاتێک بە قەڵغانی خۆی دوو پارچە دەکرێت.
تایبەتمەندی
ئاتوێڵ ڕای گەیاند، «من کارەکتەری ئەوم بەو قسە بەناوبانگەی جینجەر ڕۆجەرز بەراورد کرد. ئەو دەتوانێت ھەموو شتێک بکات کەکاپتن ئەمریکا دەتوانێت بیکات، بەڵام بە دواوە و بە پاژنە بەرزەوە. ئەو سەربازێکی ئینگلیزییە لە ڕێگەی و لە ڕێگەیەوە.»، ھەرچەندەھەمیشە ئەفسانەیی دەردەکەوێت، لەوانەیە بە دۆشکەیەکەوە لەوێ بوەستێت کە تەقە لە نازییەکان بکات، بەڵام دیارە پێشتر چووەتە لووو کەمێک سووراوی لێوی لێداوە، پێویست ناکات ڕزگار بکرێت، ئەوە بۆ من ورووژێنەرە – ھێزی ئەو.
ئاماژەی بەوەشکرد، "پێموایە ئەو تەواو سەرسەختە، ژنێکی کەمێک بێزارە کە لەو سەردەمەدا لەگەڵ ژنبووندا خەبات دەکات؛ بەڵاملەوەش گرنگتر ژنێکی مۆدێرنە و شتێک لە کاپتن ئەمریکادا دەبینێت کە پەیوەندی بەوەوە ھەیە، و دەبێتە ئەو زۆر جیاواز مامەڵەیلەگەڵ دەکات لە چۆنێتی مامەڵەکردنی لەلایەن زۆر پیاوەوە، لەم جۆرە جیھانە باڵادەستەدا کە تێیدا دەژی؛ بۆیە زۆر شەڕکەرێکە.
کارتەر یەکەم کارەکتەری مێینەیە کە وەک بەشێک لە MCU (ئەوە کورتکراوەی مارڤێلە) سەردێڕی چیرۆکێکی سەربەخۆیە، پێشکارەکتەرە کۆمیکییە بەناوبانگەکانی وەک بێوەژنە ڕەشەکە و کاپتن مارڤێڵ کەوتووە. بە پێچەوانەی پاڵەوانە سەرەکییەکانی تریمارڤێڵ، کارتەر ھیچ زلھێزێکی نییە، لەبری ئەوە نووسەران «ھەمیشە دەیانگوت زلھێزەکەی ئەو ڕاستییەیە کە کەسانی دیکە بە کەمسەیری دەکەن؛ و زۆرجار ئەوە بە قازانجی خۆی بەکاردەھێنێت».
ئاتوێڵ (کارەکتەری بریکار کارتەر) وتی «وروژێنەرە» کە بەدواداچوون بۆ «پاشخانی ئەم جیھانە دەکات کە پیاو زاڵن، کە ژنانھێشتا لە ھێزی کاردان، قسەیان بۆ نەکراوە و خەبات دەکەن بۆ دۆزینەوەی شوێنێک لە دەرەوەی ماڵەکە» و چۆن کاریگەری لەسەرکارتەر دەبێت، کە دەبێت مامەڵە لەگەڵ ئەمەدا بکات لەگەڵ ئەو ئەرکانەی کە وەری دەگرێت.
سەبارەت بەو کارەکتەرەی کە لە کورتە فیلمی خۆیدا ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت، دەرھێنەری کورتە فیلمی بریکار کارتەر لویس دیئیسپۆزیتۆ وتی کە مارڤێڵ ھەمیشە دەیەوێت کورتە فیلمێکی پێگی کارتەر بکات لەبەرئەوەی کارەکتەرەکە «دڵخوازی ھەواداران بووە ودڵخوازی ستۆدیۆکانی مارڤێڵ بووە». دی ئیپۆزیتۆ چێژی لەو ساتەی وەرگرت کە کارتەر کۆمپاکتەکەی بەکاردەھێنێت بۆ بینینی ئەوکەسە خراپە، کە لە کاتی وێنەگرتندا ڕیکلامی لێکرابوو، چونکە «ئەوە جەوھەری ئەو شتەیە کە باسی دەکات و فیلمەکە باسی دەکات. نەک ھەر ئەو- بە تایبەت لەو کاتەدا- ئا ژن لە جیھانی پیاودا، ھێشتا ژنایەتی خۆی دەپارێزێت».
لە قسەکردن لەسەر ئەو کاریگەرییەی کە مردنی ڕواڵەتی ستیڤ ڕۆجەرز لەسەر کارتەر ھەیەتی، ئاتوێڵ (کارەکتەری بریکار کارتەر) ڕوونیکردەوە کە «تەنھا ساڵێکە و ئەو خەمباری دەکات و پێموایە ئەوەی بەردەوامی لێدەکات ئەوەیە کە ئەو گەورەترین کەس بووە کە تائێستا ناسیبێتی … ھەروەھا بڕیاریداوە». بۆ ئەوەی دڵنیابێت لەوەی کە کارەکانی بێھودە نەبوون.
دوای وەرزی یەکەم، ئاتوێڵ(کارەکتەری بریکار کارتەر) ئاماژەی بەوەدا کە کارتەر "ڕێزی ھەمووانی بەدەست نەھێنا"، لەگەڵ جاکتۆمپسۆن کە بۆ نموونە شانازیی کرد بۆ کارەکانی، بەڵام "ئەو دەیناسێت". بەھا بۆ ئەوەی پێویستی بەو ستایشییە نەبێت".
بۆ وەرزی دووەم، بەرھەمھێنەری جێبەجێکار میشێل فازێکاس ڕوونیکردەوە کە دوای ئەوەی کارتەر "زۆر شت لە ڕووی سۆزدارییەوەخستە سەر جێگاکە"، وەک وازھێنان لە کاپتن ئەمریکا، ئێستا "کراوەترە بۆ سەیرکردنی ژیانی و بزانێت، ئایا دەیەوێت". پەیوەندی؟" فازێکاس زیادی کرد کە کارتەر دەست دەکات بە تێگەیشتن لەوەی کە "ھەموو کەسێک ئایدیاڵەکانی خۆی نییە"، تەنانەت لە SSR.
ڕوخسار
دیزاینەری جلوبەرگ جیۆڤانا ئۆتۆبرێ-مێلتۆن «ستایلێکی کاتژمێری شەختەی بە جلوبەرگەکان بەخشی کە بەھێزی لە بەرگدرووی وشانەکانی دیاری کراوە، بەڵام زیادەڕەوی تێدا نەکراوە». بۆ ئامێری تاکتیکی کارەکتەرەکە، ئاماژە بە ڕوخساری سەربازیژێرزەمینیی جەنگی جیھانی دووەم کرا.
لە وەرگرتنی سیناریۆی فیلمی کاپتن ئەمریکا: سەربازی زستانە، ئاتوێڵ(کارەکتەری بریکار کارتەر) بۆی دەرکەوت کە کارەکتەرەکە «دەبێتە ٩٦ ساڵ، منیش لە دەستکرددا تا تۆپی چاو دەبم». تیمی کاریگەرییە بینراوەکان لەو ماکیاژە سەرەتایییە ڕازی نەبوون کەبەکارھێنرا بۆ ئەوەی ئاتوێڵ بەتەمەنتر دەربکەوێت، و لە کۆتاییدا پەنایان بردە بەر پیرکردنی لە ڕێگەی شێوازەکانی CGI.
وەڵامی ڕەخنەگرانە
لە پێداچوونەوە بە کاپتن ئەمریکا: تۆڵەسەندنەوەی یەکەم، کریستی لێمیر لە ئەسۆشێتد پرێس وتی، «ڕوخساری جوانی ئاتوێڵ وادەکات کە گونجاوترین بێت بۆ ئەو بەشە، بەڵام کارەکتەری باشتر گەشەسەندووە لەوەی کە تۆ خەیاڵت پێی دا دەکەیت؛ ئەو ھیچ کچێکنییە لە تەنگانەدا بێت، چاوەڕێی کاپتن ئەمریکا دەکات.» بۆ ئەوەی ڕزگاری بکات، بەڵکو شەڕکەرێکی ڕاھێنراو کە زۆر ھاوتای ئەوبێت.
ڕۆجەر ئیبێرت لە شیکاگۆ سەن-تایمز ھەستی کرد کە ئەو لە "پین-ئاپێکی سەربازی کلاسیکی ئەو سەردەمە" دەچێت کە "لێویسووری تەواو"ی وێنا کراوە " لە فیلمەکە.
ڕۆزی فلێچەر لە تۆتال فیلم ئاماژەی بەوەدا کە کورتە فیلمی مارڤێڵ یەک تەقە ئەجێنت کارتەر لەلایەن بینەران لە سان دیێگۆ کۆمیککۆن پێشوازییەکی باشی لێکرا، و ستایشی دەدای ئاتوێڵی کرد. ئەندی ھانساکەر لە کرایڤ ئۆنلاین وتی کورتە فیلمەکە «ئەوڕەوانەکردنە دەدات بە کارەکتەری ناونیشانەکەی کە شایەنییەتی»، و ھیوای خواست کە ببێتە ھۆی بەدەستھێنانی موڵکی زیاتریتەرکیز لەسەر مێینە لە مارڤێڵەوە.
سکۆت کۆلۆرا لە کۆمپانیای IGN بە ئاتوێڵی ناوبرد «ئەو پاڵەوانە مێینەیە شاشە گەورەیەی کە ھەموومان چاوەڕێی بووین. ئەو بەمکورتە چیرۆکەدا بەوپەڕی خۆبەزلزانینەوە زۆر کەر دەدات، نەک تەنھا مێشک بەکاردەھێنێت بەڵکو مێشکیش بەکاردەھێنێت، ھەموویزۆر زیرەک و خۆشە.» ئەو ھەستی کرد کە کورتە فیلمەکە زیاتر بەڵگەی چەمکێکە کە پڕۆژەکانی سوپەرھێرۆ لەسەر بنەمای مێینەدەتوانن کاربکەن، بەڵام «ئاتوێڵ ھەرگیز پەیوەندی لەگەڵ لایەنی ژنانەی خۆیدا لەدەست نادات» ھەروەھا
A.V. یانەکە نمایشەکەی ئاتوێڵی وەک یەکێک لە «باشترین نمایشە تاکەکەسییەکان»ی ساڵی ٢٠١٥ ناوزەد کرد
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییە مێیینەکانی نێو فیلم پۆل:کەسایەتییەکانی جیھانی سینەماییی مارڤڵ پۆل:پێگی کارتەر پۆل:ژنە سەرباز و جەنگاوەرە خەیاڵییەکان پۆل:کاپت ئەمریکا (زنجیرەفیلم) پۆل:کاپتن ئەمریکا (زنجیرەفیلم) پۆل:خانمە ھونەرمەندە خەیاڵییە جەنگییەکان
بێرنی رایتسن
بێرنی ڕایتسن (٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٨ - ١٨ی ئازاری ٢٠١٧) هونەرمەنێکی ئەمریکی بوو، بە هاوبەشی دروستکردنی بوونەوەری Swamp Thing ناسرابوو، کاری وێنەکێشانەکەی لە فرانکنشتاین کردووە بە قەڵەم و کاری فڵچە.
وێنۆک
ڕایتسن لە دوندالک، ماریلاند لە دایک بووە، له ساڵی ١٩٧٦ تا ٢٠١٥، ھاوسەرگیری لەگەڵ هونەرمەندی کۆمیک میشێل ڕایتسن کرد. دواتر لەگەڵ لیز ڕایتسن دووبارە ھاوسەرگیری کرد و بەیەکەوە لە ئۆستنی تێکساس ژیان. ڕایتسن لە ئازاری ٢٠١٧ لە نەخۆشخانەی ئۆستنی تێکساس لە تەمەنی ٦٨ ساڵیدا بە هۆی شێرپەنجەی مێشکەوە کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨ پۆل:مردووانی ٢٠١٧ پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە تێکساس پۆل:ھونەرمەندانی بەرگە ئەلبومەکان و پۆستەرە کۆنسێرتییەکان
قەزای حەزەر
قەزای حەزەر (بە عەرەبی: قضاء الحضر، بە ئینگلیزی: Hatra District) یەکێکە لە قەزاکانی پارێزگای نەینەوا لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی حەزەرە. قەزاکە دوو ناحیەی ھەیە بە ناوەکانی حەزەر(ناوەند) و تەل عبتە. تەواوی دانیشتووانەکەی عەرەبن.
مێژوو
رۆژی ٢٢ی ١ی ٢٠٢٢، دوای کۆمەڵکوژی دیالە لە ساڵی ٢٠٢٢، سێ گومانلێکراوی داعش لە ھێرشێکی ئاسمانی دەسەڵاتدارانی عێراقدا گیانیان لەدەستدا. دوو کەسیان سەرکردەی داعش بوون.
لە ٨ی شوباتی ٢٠٢٢ ھێزە چەکدارەکانی عێراق ھێرشێکی ئاسمانییان لە نزیک شارۆچکەی حەزەر کردە سەر دەوڵەتی ئیسلامی، بووە ھۆی کوژرانی حەوت ئەندامی داعش.
جوگرافیا
قەزای تەلەعفەر ھاوسنووری ئەم قەزایانەیە:
دانیشتوان
بەپێی خەمڵاندنە فەرمییەکان بە پشتبەستن بە لیستەکانی ١٠ی تشرینی یەکەم-٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩، ژمارەی دانیشتوانی قەزای حەزەر ٤٩ ھەزار و ٤٢٠ کەس بووە. بەپێی ھەمان خەمڵاندنەکان، لە تەواوی پارێزگای نەینەوا ٣ ملیۆن و ١٠٦ ھەزار و ٩٤٨ کەس ژیاون. وە بە لەبەرچاوگرتنی ئەم ژمارانە، ڕوونە کە دانیشتوانی دانیشتووی قەزای حەزر ١٫٥٩٪ی کۆی دانیشتوانی دانیشتووی پارێزگاکە بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئێزیدی پۆل:پارێزگای موسڵ پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ پۆل:جوگرافیای کوردستان پۆل:کوردستان
ئیتالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ئیتالیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
کەسرا نووری
باکگراوند
کەسرا نووری لە شاری بەندەر عەباس لەدایکبووە، باوکی ناوی مەسعوود نوورییە، پارێزەر و ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری سەندیکای پارێزەران و دایکی ناوی شوکوفە یەدوڵڵاھی و براکانی ناوی پووریا نووری و ئەمیر نوورین، باوکی لە ساڵی ٢٠٠٩ بەھۆی جەڵتەی دڵەوە کۆچی دوایی کردووە. نوری لە ساڵی ٢٠٠٧ ئەندازیاری شارستانی خوێندووە. لە ساڵی ٢٠١٢ لە ماوەی زیندانی بوونی بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە یاسادا بەدەستھێناوە. دوای ٤ ساڵ زیندانیکردن لە ساڵی ٢٠١٦، نووری لە زانکۆی تاران بە بڕوانامەی ماستەر لە مافی مرۆڤ وەرگیرا و لە ئێران درێژە بە خوێندنی دەدا، کاتێک جارێکی دیکە دەستبەسەر کرایەوە. ئەم چالاکە سیاسییە پێنج جار لەلایەن ھێزە ئەمنییەکان و جلوبەرگی ئاسایییەوە دەستبەسەر کراوە و لە ئەڤین و ڕەجایی شەھر و فەشەفووە و عادل ئاباد و نیزام شیراز و دەستبەسەرگەی ژمارە ١٠٠ و ٢٠٩ زیندانی کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزەرانی ئێرانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠ پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران پۆل:زیندووان پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی
زەینەب خان
زەینەب خان ناسراو بە کچەکورد بە ناوی تەواوی زەینەب خانی مەلا ڕەئووف ئەفەندی خادم سوجادەی کۆیی (١٩٠٠ لە کۆیە، باشووری کوردستان - ١٩٦٣ لە ھەولێر) شاعیر، نووسەر، ڕووناکبیر و چالاکوانی کورد بوو. زەینەب خان یەکەم خاتوونی کورد بووە کە نراوەتە بەر خوێندن، ھەروەھا یەکەم ئەندامی ژنی حیزبی ھیوا بووە، لەگەڵ ئەوانەشدا یەکەم ژنەشاعیری کورد بووە کە بۆ ڕۆژی جیھانیی کرێکاران شیعری ھۆنیوەتەوە.
ژیان
زەینەب خان کچی مەلا ڕەئووف و زەھوە خان نەورۆزی ساڵی ١٩٠٠ لە گەڕەکی بەفری قەندی کۆیە لەدایک بووە ؛ لە بنەماڵەی خادم سوجادە بووە کە بنەماڵەیەکی ڕووناکبیر و نیشتمانپەروەر و ئایینی بوون. یەک خوشک و حەوت برای ھەبووە کە برا گەورەکەی ھەر لە تەمەنی منداڵیدا کۆچی دوایی کردووە، زەینەب خان خوشکی گەورە، بەخێوکەر، مامۆستا و پاڵپشتی یوونسی برای بووە. تەمەنی شەش ساڵانە بووە (١٩٠٦) کە باوکی بردوویەتی بۆ بەغدا تا لە یەکەم قوتابخانەی تایبەت بە ژنان بە ناوی ڕۆشدییە، دەست بە خوێند بکات؛ شەش ساڵان لەوێ ماوەتەوە (١٩١٢) و قۆناغی سەرەتایی تەواو کردووە و فێری عەرەبیش بووە؛ دواتریش باوکی چووە بەدوایدا و بردوویەتەوە بۆ کۆیە و لەوێش دەستی بە خوێندنی ئایین کردووە و چەندین پەرتووکی ئایینی و گوڵستان و بووستان و وێژەی فارسی خوێندووە و پەرەی بە عەرەبییەکەیشی داوە. زەینەب لەو ماوەیە کە لە بەغدا بووە لە ماڵە خاڵی واتە «عەبدوڵڵای خورشید ئەفەندی» ماوەتەوە. لە ھاوسێ جوویەکانیان لە کۆیە فێرە عیبریش بووە، دواتر کە شووی کردووە لە ماڵە ھاوسەرەکەی تورکیش فێر بووە ؛ کەواتە جگە لە کوردی و فارسی و عیبری، عەرەبی و تورکیشی زانیوە و شارەزای ئەدەبی گەلانی تریش، بەتایبەت ڕووسی بووە. زەینەب خان دایکی چوار منداڵ بووە بە ناوەکانی:عەونی، فازل، ڕەمزی و غازی کە بە شێوەیەکی ڕووناکبیرانە و نیشتمانپەروەرانە پەروەردەی کردوون. توانیویەتی چەک بەکاربێنێت و سوارچاک و زیرەک و بەجەرگیش بووە. لە ڕۆژنامەی گەلاوێژدا لەژێر نازناوی «کچەکورد» بابەتی بڵاو کردووەتەوە. لە ئەندامانی دەستەی دامەزرێنەری حیزبەکانی دارکەر و ھیوا بووە، لەگەڵ براکەی ئاسەف و ھاوسەرەکەی ئەندامی خۆیبوون بووە. زەینب خان بەھۆی شێرپەنجە کۆچی دوایی کردووە و لە گۆڕستانی ئیمام محەممەد لە ھەولێر بە خاک سپێردراوە.
شیعر
زەینەب خان ساڵی ١٩٢٤ بۆ بۆنەی ١ی ئایار شیعری ھۆنیوەتەوە. لە شیعرەکانیدا گرینگییەکی زۆری بە پەروەردە داوە و ١١ شیعری بۆ منداڵان نووسیوە؛ ھەروەھا گرینگییەکی زۆریشی بە یەکسانی و دەستەبەربوونی مافەکانی ژنان داوە و لەناو ھۆنراوەکانیدا وشەکانی ژن و پیاو - نێر و مێی زۆر دووپات کردووەتەوە. ناوەرۆکی شیعرەکانی زیاتر نیشتمانی، ئایینی، دڵداری، وەسفی سروشت (بەتایبەت سروشتی کۆیە) و ڕەخنەیە و شیعری لەسەر پێشمەرگە، ئاڵای کوردستان، چوار پارچەی کوردستان، بەھار، نەورۆز، سەربەخۆیی، خەیانەت، خودا، پەیغەمبەر، پیرەمێرد، فایەق بێکەس، عەونی، سەید عەلی ئەسغەر کوردستانی، قازی محەممەد، ھاتنەوەی بارزانییەکان و ھتد ھەیە. زەینەب خان شیعری کلاسیک و نوێی ھەیە و لە نێوان ساڵەکانی ١٩٥٠–١٩٦٠ ھەوڵی ئەوەی داوە شیعری ھاوچەرخ بنووسێت. زەینەب خان لە زەمەنی خۆیدا بە شاعیر نەناسراوە و شیعرەکانیشی تا ساڵێکە چاپ بوون و لە وێژەی کوردیدا وەدیار کەوتوون. جگە لە ھۆنراوە خاوەن بەرھەمی تریشە، تەنانەت ویستوویەتی فەرھەنگێک بنووسێت، بەڵام باقیی بەرھەمەکانی ھەتاکوو ئێستا ونن و لەبەر دەستدا نین و ئەگەری ئەوەی ھەیە فەوتابن.
ئەلبومی زەیبەب خان کچەکورد
کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٢١ ئالبومێک کە کۆمەڵیک لە ھۆنراوەکانی دیوانی زەینەب خانی لەخۆ گرتبوو، بڵاو بۆوە. ئەم ئەلبومە ٩ تراکە و عەدنان کەریم ھەموو شیعرەکانی ھەڵبژاردووە و ئاوازی بۆ حەوتیان داناوە (دوو دانەکەی تر چیا محەممەد بۆی داناون). ئەم ئەلبومە پرۆژەیەک بووە کە لەلایەن شیرن سائیبەوە سەرپەرەشتی کراوە (ھیوا فاوندەیشن سپۆنسەری کردووە) و زانا عەزیز بەڕێوەی بردووە. عەدنان کەریم، چیا محەممەد، ڕێناس وریا، کڵپە محەممەد، کەویار ھەورامی، لاڤە واحید گۆرانییەکانیان وتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:کورد پۆل:ژنانی کورد پۆل:ژنانی سیاسیی کورد پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرانی ژن پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
ئیتالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ئیتالیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ڕێنیشاندەری
وێنۆک|سیستمێکی ڕێنیشاندەری لەسەر [[کەشتیی نەوتھەڵگر|کەشتییەکی نەوتھەڵگر]] ڕێنیشاندەری بوارێکی ئەکادیمییە کە سەرنج دەخاتە سەر پێواژۆی چاودێری و کۆنترۆڵی جووڵەی کەشتی یان پێڕاگوێزێک لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر. بواری ڕێنیشاندەری چوار پۆلی گشتی لە خۆ دەگرێت: ڕێنیشاندەریی وشکانی، ڕێنیشاندەریی دەریایی، ڕێنیشاندەریی ھەوایی، و ڕێنیشاندەریی بۆشایی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕێدۆزی پۆل:جیۆدیسیا
کرایسلەر ٣٠٠
وێنۆک کرایسلەر ٣٠٠ ئۆتۆمبێلێکی لوکسە بە قەبارەی تەواو بزوێنەری پێشەوەی تایەی دواوە کە لەلایەن کۆمپانیای FCA US (ئێستا فیات کرایسلەر، پێشتر کرایسلەر) دروست کراوە و دەفرۆشرێت. ئەم ئۆتۆمبێلە لە نەوەی یەکەم (مۆدێلەکانی لە ساڵی ٢٠٠٥ تا ٢٠١٠) لە دوو جۆری سیدان چوار دەرگا و ستێشن واگۆن بەرھەمھێنراوە، و لە نەوەی دووەمی ئەمڕۆ (مۆدێلەکانی لە ساڵی ٢٠١١ تا ئێستا) تەنھا لە جۆری سیدان چوار دەرگا. نەوەی دووەمی کرایسلەر ٣٠٠ لە بەریتانیا و ئێرلەندا بە ناوی کرایسلەر 300C و لە وڵاتانی دیکەی ئەورووپا بە ناوی لانسیا تێما دەفرۆشرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان پۆل:وێستگەی عارەبانەکان
ئیتالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ئیتالیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
کارۆم
وێنۆک| تەختەیەکی یاری کارۆم کارۆم    یارییەکی تەختەی بیلیاردە لە باشووری ئاسیا. ئەم یارییە لە هیندستان و بەنگلادیش و ئەفغانستان و نیپاڵ و پاکستان و سریلانکا و ناوچەکانی دەوروبەری زۆر بەناوبانگە و بە ناوی جیاواز بە زمانی جیاواز ناسراوە. لە باشووری ئاسیا زۆرێک لە یانەکان و قاوەخانەکان پاڵەوانێتییەکی بەردەوامیان هەیە. کارەکانم بەزۆری لەلایەن خێزانەکانەوە یارییان پێدەکرێت، لەنێویاندا منداڵان و لە چالاکییە کۆمەڵایەتییەکان. لە ناوچە جیاوازەکاندا ستاندارد و یاسای جیاواز هەیە.
ئیتالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ئیتالیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
عەشیرەتگەری
عەشیرەتگەری، تایفەگەری یان تریبالیزم دۆخێکی ڕێکخستن یان پاڵپشتیکردن لە ھۆزەکان یان شێوازی ژیانی ھۆزەکانە. پەرەسەندنی مرۆڤەکان بە پلەی یەکەم لە گرووپە بچووکەکانی ڕاوچی-کۆکەرەوە ڕوویداوە، کە دواتر لە شارستانێتیی کشتوکاڵیی گەورەتردا ڕێکخران. بە مانای نەرێنی و لە بواری سیاسیدا، عەشیرەتگەری دەتوانێت بە مانای کردار یان ھەڵوێستی جیاکارانە لە بەرامبەر گرووپەکانی دەرەوە بەپێی وەفاداری ناو گرووپەوە بێت. عەشیرەتگەری ڕەخنەگرانی بەرچاوی خۆی ھەیە کە بە ھۆکاری جۆراوجۆر دژایەتیی ئەم بیروباوەڕە دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:جۆشی گرووپ پۆل:زاراوەکانی کۆمەڵناسی پۆل:شێوەکانی حکوومەت پۆل:ھۆزەکانی عەرەب
ئیتالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
ئیتالیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤ە کە لە ٢٦ی تەممووز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە دەچێت.
سەرچاوەکان
٢٠٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
کۆتدیڤوار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
کۆتدیڤوار نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ئەڤۆکادۆ
ئەڤۆکادۆ دار و میوەیەکە کە لە ناوچەی گەرمەسێرییەکان و ئەو ناوچەیانەی کە کەش و ھەوای دەریای ناوەڕاستیان ھەیە، دەڕوێت و میوەیەکی گۆشتی و سەوز و بریقەدار بە ناوکێکی درشتەوەی ھەیە. زۆربوونی ئەم ڕووەکە عادەتەن لە ڕێگەی پەیوەند ئەنجام دەدرێت. پەیوەند بە مانای بڕینەوەی بەشێک لە دارێک و بەسترانەوەی ئەو بەشە بە دارێکی دیکەوەیە. لەم شێوازەدا یەک شانە لە ڕووەکە جیادەکرێتەوە و لەسەر ڕووەکێکیتر گەشە دەکات و ئەمەش کوالێتیی باشتر دەکات و بەرھەمی ئەم ڕووەکە زیاد دەکات. لە ساڵی ٢٠١٧دا مەکسیک لە سەدا ٣٤ی کۆی بەرھەمی جیھانی ئەڤۆکادۆی ھەبوو. دوای مەکسیک، وڵاتانی دۆمینیکەن، ئیندۆنیزیا، کۆلۆمبیا، پێروو و ئەمەریکا گەورەترین بەرھەمھێنەری ئەڤۆکادۆن.
ڕووەکناسی
ئەڤۆکادۆ ڕووەکی گوڵدارە و لە خێزانی ڕووەکەکانی «Lauraceae» پۆلێن کراوە. ڕەسەنی ئەمریکای ناوەندی و مەکسیکە و ھەتا ٢٠ مەتر بەرز دەبێت و باڵا دەکێشێت و زۆر بە خێراییی گەورە دەبێت. ئەم ڕووەکە ھەمیشە گەڵای سەوزی ھەیە بە درێژی ١٢ بۆ ٢٥ سانتیمەتر. گوڵەکانی نادیارن و سەوزی زەرد بە پانی ٥ بۆ ١٠ میلیمەترن. میوەکەی وەک ھەرمێ یان ھێلکەیە. لە ڕووی ڕوەکناسیەوە میوەیەکی کۆمەڵە کە درێژیەکەی ٧ بۆ ٢٠ سانتیمەترە و کێشی نێوان ١٠٠ بۆ ١٠٠٠٠ گرامە. ناوکی گەورەی ھەیە و درێژیەکەی ٥ بۆ ٦٫٤ سانتیمەتر لە ناوەڕاستی میوەدایە. وێنۆک|ناوەڕاست|میوەی ئەڤۆکادۆ
بەھای خۆراکی
ئەڤۆکادۆ زۆربەی ئەو خۆراکانەی ھەیە کە جەستە پێویستی پێیەتی. ئەڤۆکادۆ زۆر گرنگە بۆ گەشەی ماسولکە و کرداری ئەندام. نزیکەی ٣٠ گرام ئەڤۆکادۆ دەتوانێت وەڵامی ٨ لەسەدی پێویستی جەستەت بدات بە ڤیتامین کە لە ڕۆژێکدا دەبێتە ھۆی توێکاریی خوێن. ھەروەھا ڤیتامین سی، ڤیتامین ئی و دژە ئۆکسیدانی تێدایە کە سیستەمی بەرگری جەستە بەھێز دەکات. خۆراکی تر کە لە ئەڤۆکادۆدا دۆزراونەتەوە بریتین لە فۆلات، ڕیبۆفلاڤین، فایبەر و ڤیتامین بی-٦.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەڤۆکادۆ (ڕەگەزی) پۆل:چێشتلێنان لە ویلایەتەکانی باشووری ڕۆژئاوای ئەمریکا پۆل:چێشتلێنان ھاوایی پۆل:زیندەوەران کە لە میۆسن دروست بوون پۆل:دارەکان پۆل:دارەکانی بێلیز پۆل:دارەکانی جامایکا پۆل:دارەکانی کۆستاریکا پۆل:دارەکانی گواتیمالا پۆل:دارەکانی مەکسیک پۆل:دارەکانی نیکاراگوا پۆل:دارەکانی ھۆندوراس پۆل:کشتوکاڵی گەرمەسێری پۆل:دانەوێڵەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە سەرچاوە دەگرت پۆل:بەرھەمە کشتوکاڵییەکان کە لە مەکسیکەوە سەرچاوە دەگرن پۆل:میوەکان پۆل:میوە گەرمەسێریەکان پۆل:ئەڤۆکادۆ پۆل:بەروبوومەکان، سەرچاوەگرتن لە ئەمریکاکان
سیھاد بارزانی
فەرماندەی هێزەکانی پشتیوانی یەک
مارسیلیۆسی پادوا
سەرچاوەکان
پۆل:فەیلەسووفانی ئیتالی پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٢٧٠ پۆل:مردووانی دەیەی ١٣٤٠ پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس پۆل:لەدایکبووانی ١٢٧٥ پۆل:مردووانی ١٣٤٢
کۆتدیڤوار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
کۆتدیڤوار نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
شوێنە پیرۆزەکان لەئیسلامدا
شوێنە پیرۆزەکان لەئیسلامدا یان سێ حەڕەمەکە سێ شوێنی پەرستشن کە پێگە و پیرۆزیان لەشوێنەکانی تر زیاترە لەلای موسڵمانان، ئەوانیش بە ڕیزبەنیدی بریتین لە مزگەوتی حەرام لە مەککە دواتر مزگەوتی پێغەمبەر لە مەدینە دواتر مزگەوتی ئەقسا لە قودس.
مزگەوتی حەرام
وێنۆک|مزگەوتی حەرام مزگەوتی حەرام گەورەترین مزگەوتە لەسەر زەوی و پیرۆزترین و گرینیگترین مزگەوتە لەلای موسڵمانان، قیبلەی موسڵمانانە و لەنوێژدا ڕوو لە کەعبە دەکەن کە دەکەوێتە ناوەڕاستی مزگەوتەکەوە، ئاوی زەمزەم و مەقامی ئیبراهیم لەخۆدەگرێت، نوێژکردن تێیدا بە سەد هەزار نوێژە. موسڵمانان بۆ حەجکردن ڕویتێدەکەن.
مزگەوتی پێغەمبەر
وێنۆک|مزگەوتی پێغەمبەر دووەم گەورەترین و گرینگترین مزگەوتە لەلای موسڵمانان، لەلایەن پێغەمبەر محەممەد و هاوەڵانیەوە دروستکراوە، نوێژکردن تێیدا بە هەزار نوێژە، گۆڕی پێغەمبەر و ئەبووبەکری سدیق و عومەر کوڕی خەتتابی تێدایە.
مزگەوتی ئەقسا
مزگەوتی ئەقسا سێیەم پیرۆزترین و سێیەم گرینگترین مزگەوتە لەلای موسڵمانان ، دووەم مزگەوتە لەسەر زەوی دروستکرابێت لەدوای مزگەوتی حەرام، و یەکەم قیبلەی موسڵمانانە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە پیرۆزەکان لەئیسلامدا پۆل:ئیسلام پۆل:مەککە پۆل:مەدینە
کۆتدیڤوار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
کۆتدیڤوار نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
کۆتدیڤوار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
بڕوامان بە خوا ھەیە
وێنۆک|نووسراوەی بڕوامان بە خوا ھەیە لە پشتی پارەی ٢٠ دۆلاری بڕوامان بە خوا ھەیە دروشمی فەرمیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە. ئەو دروشمە لە ساڵی ١٩٥٦، لەلایەن کۆنگرێسەوە کرایە دروشمی فەرمی ویلایەتە یەکگرتووەکان و جێگەی یەکێک لە زۆران، دروشمی پێشووی گرتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ھێماکانی فلۆریدا پۆل:ئایین لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
چاودێری تەندروستی لە ئێران
وێنۆک|گەشەسەندنی مێژوویی تەمەنی چاوەڕوانکراو لە ئێران دوای جەنگی جیھانی دووەم، بە ھەوڵی حکوومەتی ئیمپراتۆری ئێران و دەزگا سنووربەزێنەکان و خێرخوازان، بارودۆخی تەندروستی ئەم وڵاتە بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش باشتر بوو. لە دەوروبەری ساڵی ١٣٤٢، ئێران توانی کۆکە نەھێڵێت و تاعونەکە نەمێنێت و مەلاریا بە کردەوە لە خاکەکەیدا نەبینرێت. ھەروەھا کۆلێرا لە دەوروبەری ساڵی ١٣٤٩دا بڵاوبووەوە و کەمێک دواتر، کۆنترۆڵکرا؛ ئەم نەخۆشییە لە سەرەتای ساڵانی ١٣٦٠دا دووبارە بڵاوبووەوە و بە خێرایی مامەڵەی لەگەڵدا کرا. سەرەڕای ئەوەش دامەزراوە تەندروستییەکانی ئێران بەس نین و کەمیی پزیشک و پەرستار و کەرەستەی پزیشکی لەم وڵاتەدا ھەیە. نەخۆشخانە حکومییەکان لەپاڵ دامەزراوە تایبەتەکان خزمەتگوزاری چاودێری تەندروستی پێشکەش بە خەڵک دەکەن، بەڵام ھێشتا بەس نین. وەزارەتی تەندروستی و چارەسەر و پەروەردەی پزیشکی سەرپەرشتی خزمەتگوزارییە پزیشکییەکانی وڵات دەکات. ھەروەھا خۆشگووزەرانیی لەلایەن ڕێکخراوی خۆشگوزەرانی ئێران، دامەزراوەی کاروباری شەھید و شەھیدان، و دەزگای شۆڕشی ئیسلامی جێبەجێ دەکرێت. بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠١٧ ڕێژەی مردنی دایکان لەم وڵاتەدا ١٦ لە ھەر ١٠٠ ھەزار منداڵی زیندوو بووە (لە کۆی ١٨٥ وڵات لە پلەی ٥٠دایە). بە بەراورد لەگەڵ حەڤدە ساڵ لەمەوبەر (٢٠٠٠ز) ئەم ڕێژەیە گەیشتووەتە یەک لەسەر سێ و ھەربۆیە ئێران لە ڕووی کەمکردنەوەی ڕێژەی مردنی دایکان لەم ماوەیەدا پلەی سێزدەیەمی گرتووە. مردنی کۆرپە لە ساڵی ٢٠١٩دا بە ١٢ لە ھەر ھەزار لەدایکبوونی زیندوو مەزەندە دەکرێت؛ بۆیە ئێران لە کۆی ١٩٣ وڵات لە پلەی ٨٢ دایە. ڕێژەی تەمەنی چاوەڕوانکراو لە ئێراندا یەکسانە بە ٧٦٫٥ ساڵ (٧٥ ساڵ بۆ پیاوان و ٧٨ ساڵ بۆ ژنان و لەم ڕووەوە ئەم وڵاتە لە پلەی ٧٣ی جیھاندایە (لە نێوان ١٩٩ وڵات). ئەم ژمارەیە بە زیادبوونی زیاتر لە بیست و دوو ساڵ دۆزرایەوە. ژمارەی قەرەوێڵەی نەخۆشخانەکان بۆ ھەر تاکێک لەم وڵاتە لە ساڵی ٢٠١٧دا ١٫٦ قەرەوێڵە بووە بۆ ھەر ١٠٠٠ کەس و دابەشبوونیان لە پارێزگاکانی ئەم وڵاتە نایەکسانە. بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠١٦، نزیکەی ٧٥٪ی قەرەوێڵەکان لە ئێران لە کەرتی گشتی بووە. ڕێژەیەکی بەرچاو لە قەرەوێڵەی نەخۆشخانەی ئەھلی لەم وڵاتەدا زۆربەی کاتەکان بەتاڵە و ئەمەش بە ھۆکاری نەبوونی توانای دارایی ئێرانییەکان دادەنرێت. نەخۆشی باڵادەست کە بەھۆی ئاو و خۆراکەوە لەم وڵاتەدا دروست دەبێت سکچوونی بەکتریایە. بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ئێرانیش (٢٠١٨) ڕوویدا و لەگەڵ بڵاوبوونەوەی بەردەوامی لە کۆمەڵگەی ئێراندا، زیانی گیانی بەرچاوی بەجێھێشت. کەرتی دەرمان و کەرەستەی پزیشکی ھەمیشە پێکەوە بە شێوەی ٦٠ و ٤٠٪ لە بوودجە و پلانی پەرەپێدانی ٥ ساڵەدا دەخرێنەڕوو، ھاوکات ھاوکاریش ھەندێکجار لەلایەن ڕێکخراوی بەرنامە و بوودجەوە لەبەرچاو دەگیرێت. کۆی خەرجییە پزیشکییەکانی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٥دا یەکسان بوو بە ٤٫٢٠٪ی کۆی بەرھەمی نیشتمانی. ٧٣٪ی ئێرانییەکان بە بیمەی تەندروستی دەیانگرێتەوە. ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی لە نوێترین ڕاپۆرتی خۆیدا، دەدای سیستەمی تەندروستی لە ئێرانی وەک ئاستی ٥٨ی تەندروستی ڕاگەیاندووە و دەدای گشتیی سیستەمی تەندروستی لە ئێران لە ڕیزبەندی ٩٣ھەمین لە نێو حکوومەتەکانی جیھاندا. بەپێی ساڵنامەی ئاماری کە لە ساڵی ٢٠١٦دا بڵاوکراوەتەوە، ١٢٥ ھەزار و ٥٦٦ قەرەوێڵەی نەخۆشخانە لە ٣١ پارێزگای ئەم وڵاتەدا ھەیە، لەو ژمارەیەش ٨ ھەزار و ٢١٢ قەرەوێڵەی ICU بوون.
باکگراوند
تا ساڵی ١٢٨٢ی کۆچی لە ئێراندا ڕێکخراو و دامەزراوەیەک بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ تەندروستیدا نەبووە. ئەگەر پەتایەکی کوشندە سەرھەڵبدات، ھەندێک لە پزیشکانی پایتەخت بە شێوەیەکی کاتی کۆدەبوونەوە بۆ ئەوەی ئامۆژگاری بکەن کە چی بکەن. ئەو کەشتیانەی کە دەیانویست لە بەندەرەکانی ئێران جێگیر ببن، دەبوو مۆڵەتی تەندروستییان لە بەندەرەکانی وڵاتانی دیکە ھەبێت، چونکە ئێران ئەو ئیمکاناتانەی نەبوو بۆ پشکنینی تەندروستییان. ھەر چەند ساڵ جارێک کە کۆنفرانسی تەندروستی نێودەوڵەتی بەڕێوە دەچوو، نوێنەرێک لە ئێرانەوە ھەبوو، بەڵام بێدەنگ بوو. تا ئەمساڵ (١٢٨٢)، لەسەر پێشنیاری میرزا نەسروڵڵا خان موشیر ئەلدۆلح، ڕاوێژکاری ئەوکات، موزەفەرەدین شا فەرمانێکی دەرکرد بۆ دامەزراندنی "بەشی گشتی تەندروستی" بۆ "ڕێکخستنی ھەردوو ڕێکخستنە تەندروستییە سنوورییەکان و گرنگیدان بە تەندروستی ناوخۆ". دەستەیەکی ڕاوێژکاری بە ناوی "ئەنجومەنی پاکوخاوێنی تەندروستی دەوڵەت" ھەبوو کە بوو بە ڕێکخراوی سەرەکی پلاندانان و بەڕێوەبردنی تەندروستی لە ئێران. دوکتور ئەمیرخان ئەمیر عەلام نایر بە ناوی ئەو کۆنفرانسە نێودەوڵەتییەی تەندروستی لە پاریس بەشداری کرد و دوای چل ڕۆژ دانوستان، توانی لە ڕێککەوتنی نێودەوڵەتیی ئەم کۆنفرانسەدا دان بە ڕێکخراوی تەندروستی ئێراندا بنێت.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی بەشێک بوو لە وەزارەتی ناوخۆ (وڵات). لە ڕێوشوێنەکانیدا دەستپێکردنی ھاندانی گشتی بوو. لە سەردەمی موزەفەرەدین شادا، یەحیا میرزا لاسان ئەلحیکمە پێشنیاری دامەزراندنی نووسینگەیەکی بۆ بەرھەمھێنانی ڤاکسینی کۆکە لە ئێران کرد و مزەفەرەدین شایش ڕازی بوو، و بڕە پارەیەک دیاری کرا، بەڵام ئەو بڕە پارەیە بۆ خەرجییەکانی دیکە و ئەم پلانە خەرج کرا جێبەجێ نەکرا. لە ساڵی ١٢٨٩ لەلایەن دکتۆر ئەمیرا عەلامەوە دەستی پێکرد کە بووبووە ئەندامی پەرلەمان. لەو کاتەدا کۆکە ساڵانە نزیکەی ٦٠ ھەزار کەس لە ئێران دەکوژێت و تەنھا باڵیۆزخانەی فەرەنسا ڤاکسینی کۆکە ھاوردەی ئێرانی دەکرد بۆ خواردنی ھاووڵاتیانی خۆی و بەشێکی بێ بەرامبەری بۆ مەجلیسی تەندروستی دەوڵەت (بەھدەری) دابین دەکرد. لە خولی دووەمی جڤاتی نیشتیمانیدا، د. ئەمیر عەلام کە ئەندامی پەرلەمان بوو، لە ١٤ی ئایاری ساڵی ١٢٨٩ پێشنیاری بۆ پەرلەمان کرد، کە ئەو پارەیەی لە باجی گواستنەوە کۆدەکرێتەوە، کە ئەو پارەیەی بۆ وەرگیراوە تێپەڕبوونی ئاژەڵە گواستنەوەکان، ھەروەھا ئۆتۆمبێل، عەرەبانە، عەرەبانە و گالیسکە، لە سەرانسەری وڵات لە ئێران دەست پێدەکات. ئەم پێشنیازە ڕێککەوتن کرا لە ١٧ی تشرینی دووەمی ئەو ساڵەدا یاسای دوو مادەی پێشنیارکراوی دکتۆر عەلام بەم شێوەیە پەسەند کرا:
مادەی یەکەم: لە باجی ئۆتۆمبێلەوە، یەک تۆمانی تومان بۆ باشترکردنی بابەتە پاک و خاوێنییەکان تەرخان دەکرێت، بەتایبەتی گشتاندنی کوتانی کۆکە و دابەشکردنی سیرۆمی قورگ ئێشەی دەردە بەخۆڕایی. مادەی دووەم: ئەو پارەیەی لەم کۆریدۆرەوە دەستدەکەوێت دەدرێتە مەجلیسی پاکوخاوێنی ناوەندی حکوومەت، کە لە سەرانسەری وڵاتدا بە سەرپەرشتی و ڕەزامەندی ئەو مەجلیسەی کە پێشتر ئاماژەمان پێکراوە بەکاردەھێنرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:چاودێری تەندروستی بەپێی وڵات پۆل:ئابووری ئێران پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
کۆتدیڤوار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
کۆتدیڤوار نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
تونێلی جونگنێۆنگ
تونێلی جونگنێۆنگ (بە ئینگلیزی: Jungnyeong Tunnel؛ بە كۆری: 죽령터널) یەکێکە لە درێژترین تونێلەکانی کۆریا کە درێژییەکەی ٤.٦ کیلۆمەترە. ڕێگایەکی خێرایە و بەناو ناوەڕاستی کۆریای باشووردا تێدەپەڕێت. شاری یۆنگجو بە پارێزگای دانیانگ دەبەستێتەوە. لەلایەن کۆمپانیای ڕێگاوبانی نیشتمانییەوە دروستكراوە. درێژترین تونێلی ڕێگاوبان بووە لە کۆریا تاوەکو تونێلی باهوریۆنگ بە درێژایی ٥،١ کیلۆمەتر لە ٣٠ی ئازاری ٢٠١٢ کرایەوە. تونێلەکە ١٧ خولەک بە پاسکیل یان ٣ خولەک بە ئۆتۆمبێل ئەگەر بە خێرایی ١٠٠ کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا بڕۆیت دەخایەنێت
خزمەتکار (کورتەزنجیرە)
خزمەتکار کورتەزنجیرەیەکی درامی ئەمریکییە،  کە لەلایەن ماڵی سمیت مێتزلرەوە بۆ نێتفلیکس ساز کراوە. زنجیرەکە لە کتێبی بیرەوەرییەکانی ستێفنی لەند بەناوی: «خزمەتکار: کاری قورس، ھەقدەستی کەم و ورەی دایکێک بۆ ژیان» وەرگیراوە. چیرۆکەکە باس لە دایکێکی جەوان دەکات کە خۆی لە پەیوەندییەکی خۆشەویستیی خراپ ڕزگار دەکات و لە دواییدا ھەوڵ دەدات بە کاری ماڵان، بژێوی ژیان پەیدا بکات و کچەکەی بەخێو بکات. زنجیرەکە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ لە نێتفلیکس بڵاو بۆوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:زنجیرە دراما ئەمریکییەکان پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە
دۆڵی ستاردیوو
دۆڵی ستاردیو یان ستاردیو ڤاڵی کایەیەکی ڤیدیۆییی ھاوشێوەکاری، ڕۆڵگێڕانە. کە لەلایەن ئێریک بارۆنەوە ناسراو بە «کۆنسێرندئەیپ» کاری پەرەپێدانی بۆ کراوە. لە بنچینەدا بۆ مایکرۆسۆفت ویندۆز بڵاوکرایەوە لە ١٦ شوباتی ٢٠١٦، دواتر وەشانەکان بۆ نەوەی ھەشتەمی کۆنسۆڵی کایە ڤیدیۆیییە سەرەکییەکان—پلەی ستەیشن ٤، ئێکس بۆکس وەن و نینتێندۆ سویچ— لە درەنگانی ٢٠١٦ەوە بۆ درەنگانی ٢٠١٧ بەردەستبوون. سیستەمی کارپێکەری مۆبایلەکان ئای ئۆ ئێس و ئەندرۆید وەشانەکانی خۆیان لە ٢٠١٨ و ٢٠١٩ وەرگرت، ھەروەھا وەشانێک بۆ پلەی ستەیشن ڤیتا لە ناوەڕاستی ٢٠١٨ بڵاوکرایەوە.
کایەکەرەکە ڕۆڵی کەسایەتییەک دەبینێت کە کێڵگە فەرامۆشکراوەکەی باپیرە کۆچکردووەکەی وەک میرات بۆ دەمێنێتەوە. کایەکە جیھانی کراوەیە، بەمەش ڕێ بە کایەکەرەکە دەدرێت کە چەندین چالاکیی جۆراوجۆر ئەنجام بدات. ئەمانە لە خۆ دەگرێت، چاندنی دانەوێڵەکان، بەخێوکردنی مەڕوماڵات، کانسازی، فرۆشتنی بەروبووم، و بە کۆمەڵایەتی بوون لەگەڵ دانیشتووانی شارۆچکەی پێلیکن، لەوانە توانای ھاوسەرگیری کردن و مناڵ خستنەوە.
بارۆن بە تەنیا خۆی پەرەی بە دۆڵی ستاردیو دا بە درێژاییی چوار ساڵ، ئەو لە زنجیرە کایەی ڤیدیۆییی ھارڤێست موونەوە سرووشی وەرگرتووە. کۆمپانیای چەکڵفیش ئەرکی بڵاوکردنەوەی کایەکەی گرتە ئەستۆ بەمەش بارۆن زیاتر سەرنجی خستە سەر تەواوکردنی کایەکە. کایەکە سەرکەوتنێکی بازرگانی گەورەی بەدەستھێنا، کە زیاتر لە ١٠ ملیۆن وەشانی لێفرۆشرا لەسەر ھەموو سەکۆکان لە ٢٠٢٠.
شێوازی کایەکردن
دۆڵی ستاردیو کایەیەکی ڤیدیۆییی ھاوشێوەکاریی کشتوکاڵییە بە شێوەیەکی سەرەکی لە زنجیرەکایەی ڤیدیۆییی ھارڤێست موون سرووشی وەرگرتووە. لە دەستپێکی کایەکەدا، کایەکەرەکان کەسایەتییەک دروست دەکەن، کە دەبێتە وەرگری پارچە زەوییەک و خانوویەکی بچووک کە پێشتر ھی باپیری بووە لە شارۆچکەیەکی بچووک بە ناوی شارۆچکەی پێلیکن.
کایەزانەکان دەتوانن لە نێو چەندین بژاردەی جیاواز جۆرێکی کێڵگە بەپێی خواستی خۆیان ھەڵبژێرن، ھەر یەکەیان ڕووکارێکی تایبەت و سوودی جیاواز و لایەنی خراپەی ھەیە. زەوییە کشتوکاڵییەکە لە سەرەتادا بە تاوێرەکان، دار، بنکەدار، و گژوگیا داپۆشراوە، و کایەکەرەکان پێویستە کاربکەن بۆ پاکژکردنەوەیان بۆ ئەوەی دەستپێکردنەوەیەکی نوێ بە کێڵگەکە ببەخشن، ھەروەھا گرنگیدان بە دانەوێڵەکان و مەڕوماڵات بۆ بەرھەمھێنانی داھات و پاشان ھەوڵدان بۆ فراوانکردنی باڵەخانەکان و بەشەکانی کێڵگەکە.
ھەروەھا کایەکەرەکان دەتوانن کارلێک لەگەڵ کەسایەتییە کایەپێنەکراوەکان (NPC) بکەن کە نیشتەجێی شارۆچکەکەن، لەوانە چوونە پەیوەندییەوە لەگەڵیان؛ ئەمە دەکرێت بگاتە ئەوپەڕی لە کاتی ھاوسەرگیریدا. دەرەنجام کەسایەتییە کایەپێنەکراوەکە یارمەتیی کەسایەتیی کایەکەرەکە دەدات لە گرنگیپێدان بە کێڵگەکە. کایەکەرەکان ھەروەھا دەتوانن چەندین کرداری جیاواز ئەنجام بدەن لەوانە ماسیگرتن، چێشتلێنان، کاردەستی، و گەڕان بەنێو ئەشکەوتەکاندا بۆ دۆزینەوەی کانزای بەنرخ بۆ کانسازیکردن یان بوونەوەرەکان بۆ شەڕکردن لەگەڵیان.
تەواوکردنی گورزەکان (بەندڵ) کایەکەرەکان بە چەندین کەرەستەی جیاواز خەڵات دەکات، لەوانە تۆو و ئامڕازەکان. تەواوکردنی چەند گورزەیەک بوار بە کایەکەرەکان دەدات بۆ گەیشتن بە ناوچە و مێکانیکی نوێی نێو کایەکە، وەکوو ناوچەی بیابان. ھەموو ئەم چالاکییانە پێویستە لە بەرامبەر تەندروستیی ئێستای کەسایەتییەکە و ئاستی ماندوویەتی، و کاتژمێری ناوەکیی کایەکەدا پێوانە بکرێن. کایەکەرەکە دەتوانێت خۆراکگەلێکی تایبەت بخوات کە توانایەکی دیاریکراویی کاتی پێدەبەخشێت بەکەڵک دێت بۆ چەند چالاکییەک و بارێکی دیاریکراو.
کایەکە ڕۆژژمێرێکی سادەکراو بەکاردەھێنێت، کە تێیدا ھەر ساڵێک لە چوار مانگی ٢٨-ڕۆژی پێک ھاتووە کە ھەر یەکێکیان نوێنەرایەتیی وەرزێک دەکات؛ و ئەمەش دیاریی دەکات کە کام دانەوێڵە دەتوانێت گەشە بکات و کام چالاکی دەکرێت سوودبەخش بێت. دواتر لە کایەکە، کایەکەرەکان دەتوانن خانوویەکی شووشەیی بگەڕێننەوە و ھەروەھا دوورگەیەک کە دەشێت ھەر دانەوێڵەیەک لەسەری گەشە بکات بەبێ گوێدان بە وەرزەکە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٦ پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان پۆل:گەمەکانی پلەی ستەیشن ٤ پۆل:گەمەکانی ویندۆز پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس پۆل:یارییەکانی ئەندرۆید پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤ پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن پۆل:یارییەکانی ویندۆز
کێرتس کۆنەر
کێرتس ماتیو کێنت کۆنەر (؛ لەدایکبووی ٤ی ئایاری ١٩٩٤) کۆمیدیان، یووتیووبەر، و پۆدکاستکەرێکی کەنەدییە. ، کەناڵەکەی زیاتر لە چوار ملیۆن سەبسکرایبەری ھەیە.
سەرەتای ژیان
کێرتس ماتیو کێنت کۆنەر لە نەخۆشخانەی گشتیی نۆرت یۆرک لە ناوچەی نۆرت یۆرک لە تۆرۆنتۆ لە ٤ی ئایاری ١٩٩٤ لەدایکبووە، و لە ھامڵتن گەورە بووە دواتر گەڕاوەتەوە بۆ تۆرۆنتۆ. خوشکێکی ھەیە. زڕباوکی لە ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣دا کۆچی دواییی کردووە. کۆنەر سەرەتا لە ساڵی ٢٠١٣، لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا، ستاند ئەپ کۆمیدیی دەکرد، دواتر بەشداریی پڕۆگرامی نووسین و نمایشی کۆمیدیی کۆلێژی ھامبەر کرد.
سەرەتای پیشەی سەرھێڵ (٢٠١٣–٢٠١٧)
دەستپێکی کاری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی کۆنەر لە ڤاینەوە بوو، کە بەرنامەیەکی تایبەت بە ڤیدیۆی شەش چرکەیی بوو، کە لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٢ تا کانوونی دووەمی ٢٠١٧ بوونی ھەبوو. توانی نزیکەی ٣٥٠ ھەزار شوێنکەوتوو لەسەر پێگەکە کۆ بکاتەوە، بەڵام دواتر بڕیاریدا ھەوڵی دروستکردنی ڤیدیۆی درێژخایەن بدات لە یووتیووب.
کۆنەر یەکەم ڤیدیۆی لە کەناڵەکەی لە ساڵی ٢٠١٤دا بڵاوکردەوە. لە سەرەتادا ڤیدیۆی بۆ خۆشی دروست دەکرد دوای کارە تەواو وەختەکەی لە نووسینگەیەکدا، و نزیکی ھەموو ھەفتەیەک ڤیدیۆی بڵاودەکردەوە. کەناڵەکەی لە ساڵی ٢٠١٧ دەستی بە پەرەسەندن کرد کاتێک یەکێک لە ڤیدیۆکانی لە ماوەی دوو ڕۆژدا ٦٠٠ ھەزار بینەری بەدەستھێنا، ئەمەش وای کرد ڤیدیۆی زیاتر بڵاو بکاتەوە. کۆنەر دواتر بڕیاریدا واز لە کارەکەی بھێنێت لە نووسینگەکەیدا بۆ ئەوەی ببێتە یووتیووبەرێکی تەواوکات.
یووتیووب (٢٠١٧–ئێستا)
کەناڵەکەی بە ڕەخنەکانی لەسەر ئەو ناوەڕۆکانە ناسراوە کە لە یووتیووبدا وەک کێشەدار دادەندرێن، و بە گاڵتەکردن بەو کەسانەی کە حەز دەکەن کۆمەڵە کەس بە ھیچ دابنێن. لە ساڵی ٢٠١٩دا، لەگەڵ ھاوڕێ و ھاوکارەکەی جەیکەب شارپ ڕەخنەیان لە تیک تۆکەر سێباستیان بەیڵز و خۆشەویستەکەی، لۆرن گادوین، گرت کە لە کەناڵی یووتیووبەکەیان سووکایەتییان بە توندوتیژیی خێزانی دەکرد. کۆنەر و شارپ ھەردووکیان بەھۆی ڤیدیۆکانەوە ناڕەحەت بوون، زۆرجار لە ڤیدیۆکەدا لێدوانیان دەدا کە قورسە بابەتێکی ئاوا جددی گاڵتەی پێ بکرێت. دواتر کۆنەر ڕای گەیاند کە دەیەوێت ١٠ ھەزار دۆلار کۆبکاتەوە بۆ ڕێکخراوی خێرخوازیی توندوتیژیی خێزانیی ڵەڤ ئز ڕیسپێکت و دواتر خۆی ھەمان بڕی کۆکراوە ببەخشێت. تواندرا زیاتر لە ١٦ ھەزار دۆلار کۆ بکرێتەوە و بە بەخشینەکەی کۆنەرەوە بە گشتی تواندرا ٢٦ ھەزار دۆلار ببەخشرێت بە ڕێکخراوەکە.
لە ماوەی پەتای کۆڤید-١٩دا، کۆنەر ڤیدیۆیەکی بڵاوکردەوە کە بە وردی باسی چۆنییەتیی بەناوبانگبوونی ئۆنڵاینی دەکرد. لە نیسانی ٢٠٢١دا، ئەو و دانی گۆنزالێز گۆرانیی «لە خۆشەویستیدا لەگەڵ کریپەرێک»یان بەرھەمھێنا، کە تێیدا کێبڕکێیان لەسەر سۆزەکانی (و لە کۆتاییدا تریسەمیان لەگەڵ) کریپەرێک دەکرد لە کایەی ڤیدیۆییی ماینکرافت.
ناوەڕۆک
کێرتس کۆنەر لەلایەن لیندزی دۆجسنی ئینسایدەرەوە بە «یەکێک لە لێکدەرەوە بەناوبانگەکانی یووتیووب» وەسفکرا. وەک یووتیووبەرەکان درو گوودن و دانی گۆنزالێز، ڕێچکەیەکی سووکتر و کۆمیدیتری گرتووەتەبەر بۆ چەشنی لێکدانەوە و دەربڕینێکی سارد بەکاردەھێنێت.
کۆمیدیای ستاند ئەپ
کۆنەر لە ساڵی ٢٠١٣دا دەستی بە نمایشە ستاند ئەپەکانی کرد لە سەرانسەری کەنەدادا. لە ٢٠١٦دا، یەکەم ئەلبومی کۆمیدیی خۆی بە ناوی ھەندێک نوکتە بڵاوکردەوە، کە گەیشتە پلەی یەکەم لە خشتەی کۆمیدیی ئایتیوونز و پلەی شەشەمی خشتەی کۆمیدیی بیلبۆرد. لە ساڵی ٢٠١٩دا، میوانێکی تایبەت و نواندنکاری نمایشی پێشەکیی ھاوڕێ یووتیووبەرەکانی دانی گۆنزالێز و درو گوودن بوو لەکاتی گەشتی وی ئار توو دیفرنت پیپڵدا.
ژیانی کەسی
کۆنەر لە ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤دا دەستی بە پەیوەندییەکی خۆشەویستی کرد لەگەڵ جێنا ئاڵارد. لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢دا لە تاسکەنی ھاوسەرگیرییان کرد. سەگێکیان ھەیە بە ناوی کیوی. ئەوان پێکەوە لە ئۆنتاریۆ، کەنەدا دەژین.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤
کامیل ئەحمەدی
کامیل ئەحمەدی (لەدایکبووی ساڵی ١٩٧٢ی زایینی/ ١٣٥١ی کۆچیی ھەتاوی لە نەغەدە، ئێران) لێکۆڵەر و مرۆڤناسی ئێرانی-بەریتانییە کە بەھۆی لێکۆڵینەوە و چالاکییەکانی لەسەر مرۆڤناسیی کۆمەڵایەتی و نەریتە خەساردەرەکانەوە ناسراوە. ناوبراو لە بواری بابەتەکانی وەک زەواجی منداڵان، زەواجی کاتی، زەواجی سپی، منداڵانی کار، ھاوڕەگەزخوازی، شوناس و قەومییەت و گەڕانی منداڵان بەنێو زبڵەکاندا، سەرپەرشت و نووسەری زیاتر لە ١٢ کتێب و توێژینەوەی بەکۆمەڵ و مەیدانییە و ٢٠ وتاری زانستی بە زمانەکانی فارسی، ئینگلیزی، تورکی و کوردی نووسیوە.
ئەحمەدی بەکالۆریۆسی چاپ، ئابووریی ئاقاری و چاپەمەنییەکانی لە زانکۆی گواستنەوە و گەیاندنەکانی لەندەن (UAL) خوێندووە و ماستەری مرۆڤناسیی کۆمەڵایەتی و قەومنگاری وێنەیی لە زانکۆی کێنت (UOK) لە کانتێربری بەریتانیا تەواو کردووە. ناوبراو ھەروەھا خولە پسپۆڕییەکانی شێوازی لێکۆڵینەوە، سیاسەت لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، شێوازی لێکۆڵینەوە و کارامەکردنەوەی لە زانکۆکانی «بێرک بەک» (BBK) و زانکۆی «ئابووری و سیاسەتی لەندەن» لە بەریتانیا (LCE) تێپەڕاندووە. ساڵی ٢٠١٧ ڕێکخراوەی (IKWRO) بەھۆی کۆمەڵە توێژینەوە و لێکۆڵینەوەکانی کامیل ئەحمەدی لەسەر بابەتەکانی ڕەگەز و مافەکانی منداڵان، خەڵاتی «شەڕەفی ڕاستەقینەی» ساڵانەی خۆی لە زانکۆی یاسای لەندەن پێشکەشی ناوبراو کرد. ئەحمەدی ھەروەھا ساڵی ٢٠١٨ خەڵاتی ئەدەبییات و زانستە مرۆیییەکانی بنکەی ئاشتیی جیھانی بەھۆی کۆمەڵە بەرھەمەکانی خۆی لەسەر خەسارە کۆمەڵایەتییەکان لە زانکۆی جۆرج واشێنگتۆن وەرگرتووە.
ئەحمەدی لە درێژەی چالاکییەکانی خۆی وەک توێژەر و لێکۆڵەر، بەرپرسی چەندین پلانی لێکۆڵینەوەی لە شوێنە جۆراوجۆرەکانی باکووری ڕۆژاوای ئاسیا بەتایبەت ئەفغانستان، ئێران، عێراق و تورکیا بووە.