cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نەخۆشخانەی فریاکەوتنی ڕۆژاوا (ھەولێر)
لەو کاتەدا کە گرەوی شەڕ ھەبوو ناوبەرا داعش و پێشمەرگەدا، ئەم نەخۆشخانە پێشوازی لە بریندارەکانی پێشمەرگە دەکرد. ھەروەھا پێشوازی لە خەڵکی سڤیلی مووسڵ کرد و ژمارەیەکی گەورە لە بریندارەکان چارەسەر کرد.
لە ساڵی ٢٠٢٠، لەگەڵ بڵاوبوونەوەی پەتای ڤایرۆسی کۆرۆنا، ئەوا بەشێکی نەخۆشخانەکە تایبەت کرا بەپێشوازیکردن لە تووشبووانی ڤایرۆسەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:نەخۆشخانەکانی کوردستان پۆل:نەخۆشخانەکان لە هەولێر
ئەنتۆنی ئەلبانیز
ئەنتۆنی نۆرمان ئەلبانیز (؛ لەدایکبووی ٢ی ئازاری ١٩٦٣) سیاسەتوانێکی ئوسترالی و ٣١ەمین سەرۆک وەزیرانی ئوسترالیایە، کە لە ٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢ەوە ئەو پۆستەی پێیە. ئەو لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٩ەوە بووەتە ڕێبەری پارتی کرێکاری ئوسترالیا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمیەکانی ئوسترالیا پۆل:ئوسترالییەکانی بەڕەگەز ئیری پۆل:کۆماریخوازەکانی ئوسترالیا پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئۆسترالیا پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئۆسترالیا پۆل:دەرچوانی زانکۆی سیدنی
مێژووی سەرمایەداری
وێنۆک مێژووی سەرمایەداری جۆراوجۆرە و چەمکی سەرمایەداری چەندین ڕەگ مشتومڕی لەسەر ھەیە. مێژووی ٥٠٠ ساڵی ڕابردوو پەیوەستە بە پەرەپێدانی سەرمایەداری لە شێوەی جۆراوجۆر. سەرمایە کۆکراوەتەوە بە ڕێگای جۆراوجۆر، لە پێوانەی جۆراوجۆردا، پەیوەندی بە جیاوازییەکی زۆرەوە ھەبوو لە چڕبوونەوەی سامان و ھێزی ئابووری. سەرمایەداری بە ھێواشی بوو بە سیستەمی ئابووری سەرەکی لە سەرتاسەری جیھاندا.
سەرەتاکانی
سەرچاوە سەرمایەدارییەکان مشتومڕێکی زۆریان لەسەر کراوە (و بەشێکی پشت دەبەستێت بەوەی چۆن سەرمایەداربوون پێناسە دەکرێت). گێڕانەوەی نەریتی، کە لە بیرکردنەوەی ئابووری لیبراڵی کلاسیکی سەدەی ھەژدەھەمەوە سەرچاوەی گرتووە و ھێشتا زۆر جار دەردەکەوێت، «مۆدێلی بازرگانیکردن»ە. ئەمە وای دەبینێت کە سەرمایەداری لە بازرگانییەوە سەرچاوەی گرتووە. لەم خوێندنەوەیەدا، سەرمایەداری لە بازرگانیی پێشووترەوە دەرکەوتوە کاتێک بازرگانەکان سامانێکی پێویستیان بەدەستھێنا (کە بە «سەرمایە سەرەتایی» ناودەبرێت) بۆ دەستپێکردنی وەبەرھێنان لە تەکنەلۆژیای بەرھەمدارتر. ئەم چیرۆکە سەرمایەداری وەک بەردەوامبوونی بازرگانی دەبینێت، کە لە کاتی سەرمایەدارانی سروشتی خەڵک ئازاد کرا لە بەربەستەکانی فیودالیزم، بەشێکی بەھۆی شارنشینییەوە بووبێت. بەم شێوەیە سەرمایەداری دەگەڕێتنەوە بۆ فۆڕمەکانی سەرەتای سەرمایەگوزاریی بازرگان کە لە ڕۆژاوای ئەورووپا لە سەدەکانی ناوەڕاستدا کاریان دەکرد.
بۆچوونەکانی تر
ڕکابەرێک بۆ «مۆدێلی بازرگانیکردن» بریتییە لە «مۆدێلێکی کشتوکاڵی» کە گەشەی سەرمایەداری ڕوون دەکاتەوە بەھۆی بارودۆخێکی دەگمەن لە کشتوکاڵی ئینگلیزیدا. ئەو بەڵگەیەی کە ئاماژەی پێکردووە ئەوەیە کە بازاڕکردنی نەریتی جەختی لەسەر گواستنەوەی کاڵا دەکردەوە لەو بازاڕانەوە کە ھەرزان بوون بۆ بازاڕێک لەو شوێنانەی کە شمەکەکان گران بوون تێیدا، لەجیاتی وەبەرھێنان لە بەرھەمھێناندا، و کە زۆرێک لە کەلتورەکان (لە نێویاندا کۆماری ھۆڵەندای مۆدێرنی سەرەتایی) شاردروستکردن و کۆکردنەوەی سامان لەلایەن بازرگانەوە بەبێ دەرکەوتنی بەرھەمھێنانی سەرمایەداری دەبینن، واتە پێش سەرمایەداری سەرمایەداری خۆی دروست کراوە.
ئارگومێنتی کشتوکاڵی بە تایبەتی لە ڕێگەی ڕۆمانی گۆڕانکارییە گەورەکەی کارل پۆلانی (١٩٤٤)، لێکۆڵینەوەکانی مۆریس دۆب لە گەشەپێدانی سەرمایەداری (١٩٤٦) و لێکۆڵینەوەکانی ڕۆبەرت برێنەر لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا پەرەی سەند، کە باسکردنیان بە 'مشتومڕی برێنەر' ناسراوە. لە دوای ھاتنی نۆرمانەکانەوە بۆ ئینگلتەرا، دەوڵەتی ئینگلیز بە شێوەیەکی نائاسایی ناوەندی بوو. ئەمەش دەسەڵاتێکی تاڕادەیەک سنوورداری بە ئەرستۆکراتەکان دا بۆ دەرھێنانی سامان ڕاستەوخۆ لە ژێردەستەی فیۆداڵی خۆیان لە ڕێگەی ڕێگەی سیاسییەوە (کەمترینیان ھەڕەشەی توندوتیژی نەبوو). ھەروەھا ناوەندگەرایی ئینگلتەرا بەو مانایە بوو کە ژمارەیەکی نائاسایی جووتیارانی ئینگلیز کۆڵبەر نەبوون (خاکی خۆیان ھەبووە و بەم پێیەش دەستڕاگەیشتنێکی ڕاستەوخۆیان بە بژێوی ژیانیان ھەبووە) بەڵکو کرێچی بوون (زەوی خۆیان بەکرێ گرتووە). ئەم بارودۆخانە بازاڕێکی لە بەکرێدان بەرھەمھێنا. خاوەن موڵکەکان کە ڕێگەی دیکەیان بۆ دەرھێنانی سامان نەبوو، پاڵنەریان بۆ ئەوە بوو کە موڵکەکانیان بەکرێ بدەن بەو کرێچیانەی کە دەیان توانی زۆرترین پارە بدەن، لەکاتێکدا کرێچییەکان کە ئاسایشی خانووبەرەیان نەبوو، پاڵنەریان بۆ دروست بوو کە تا بتوانن بە شێوەیەکی بەرھەمدار کشتوکاڵ بکەن بۆ ئەوەی بەکرێدان لە بازاڕێکی کێبڕکێدا بەدەستبھێنن. ئەمەش بووە ھۆی دروستبوونی کاریگەرییەکان کە جووتیارانی کرێچی سەرکەوتوو بوونە سەرمایەداری کشتوکاڵی؛ ئەوانەی سەرکەوتوو نەبوون بوون بە کرێکاری مووچەخۆر، بۆ ئەوەی بژین، پێویست بوو ماندووبوونەکانیان بفرۆشن؛ و خاوەن موڵکەکان پەرەیان بە تایبەتکردن و بەکرێدانی زەوییە ھاوبەشەکان دا، لانی کەم لە ڕێگەی پەرژینکردنەوە بوو. لەم خوێندنەوەدا، 'ئەوە بازرگانان یان بەرھەمھێنەران نەبوون کە ئەو پرۆسەیەی کە گەشەسەندنی سەرەتایی سەرمایەدارییان پاڵپشتووە، بردە پێشەوە.' گۆڕینی پەیوەندییەکانی خاوەندارێتی کۆمەڵایەتی ڕەگ و ڕیشەی پتەوی لە لادێکاندا داکوتاوە و گۆڕینی بازرگانی و پیشەسازی ئینگلتەرا زیاتر لە ھۆکاری گواستنەوەی ئینگلتەرا بۆ سەرمایەداری بووە'.
زەمالەکانی سەدەی ٢١
سەدەی ٢١ بایەخی نوێی لە مێژووی سەرمایەداری بینیوە، و «مێژووی سەرمایەداری» بووە بە بوارێک بۆ خۆی، لەگەڵ کۆرسەکانی تری خوێندن لە بەشەکانی مێژووی زانکۆکاندا. لە ساڵانی ٢٠٠٠کاندا، زانکۆی ھارڤارد بەرنامەی لەسەر لێکۆڵینەوە لە سەرمایەداریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دامەزراند؛ زانکۆی کۆرنێل دەستپێشخەری مێژووی سەرمایەگوزاریی دامەزراند، و چاپخانەی زانکۆی کۆلۆمبیا زنجیرەیەکی مۆنۆگرافیان بڵاوکردەوە بە ناونیشانی «توێژینەوەکانی بواری سەرمایەداریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا». ئەم بوارە بابەتەکانی وەک بیمە (زەمان)، بانکی و ڕێکخستنی یاسایی، ڕەھەندی سیاسی، و کاریگەریی لەسەر چینی ناوەڕاست، ھەژاران و ژنان و کەمینەکان دەگرێتەوە. ئەم دەستپێشخەرییانە پرسیارەکانی پێشووی پشتگوێ خراون لە ڕەگەز، ڕەگەز و سێکس لە مێژووی سەرمایەدارییدا دەخەنە ناوەوە. ئەوان گەشەیان کرد لەدوای قەیرانی دارایی ٢٠٠٧–٢٠٠٨ و قەیرانی گەورەی پەیوەندیدار.
ھەندێک لە دامەزراوە ئەکادیمییەکان کە بەشێکیان لەلایەن تیمی توێژینەوەی بازاڕی ئازادەوە بەڕێوەدەبرێن، وەک پەیمانگای کلێمسن بۆ لێکۆڵینەوە لە سەرمایەداری، ئەو بیرۆکەیەی ڕەتدەکەنەوە کە ڕەگەز، جێندەر یان سێکس ھیچ پەیوەندییەکی گرنگیان ھەبێت لەگەڵ سەرمایەداریدا و لەجیاتی ئەوە ھەوڵدەدەن نیشانی بدەن کە سەرمایەگوزاریی ئازاد، بەتایبەتی، بناغەی ئەخلاقی کۆمەڵگایەکی دادپەروەرانەیە و زۆرترین دەرفەتی ئابووری بۆ ھەموو خەڵک دابین دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ئابووری پۆل:سەرمایەداری پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەڵمانی
ئێران لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ئێران نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
نەخۆشخانەی پسپۆڕی نەشتەرگەری-سەنتەری دڵ
بەستەری دەرەکی
پۆل:نەخۆشخانەکانی کوردستان پۆل:نەخۆشخانەکان لە ھەولێر پۆل:نەخۆشخانەکان لە عێراق
نەخۆشخانەی مووسەوی
نەخۆشخانەی مووسەوی نەخۆشخانەیەکی تایبەتییە، دەکەوێتە شاری بەسرە، باشووری عێراق. مێژووی دامەزراندنی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ٢٠٠٥.
سەرچاوەکان
پۆل:نەخۆشخانەکان لە عێراق
ئێران لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ئێران نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ئەڤین ئەحمەد
ئەڤین ئەحمەد (لەدایکبووی ٨ی حوزەیرانی ١٩٩٠) خانمەکتەر و نووسەرێکی سوێدیی بە ڕەچەڵەک کوردە.
پیشە
ئەڤین ئەحمەد لە ئەکادێمیای ھونەرە دراماتیکەکانی ستۆکھۆڵم خوێندوویەتی.
ویلایەتی کاشین
وێنۆک ویلایەتی کاشین (بە کاشینی:Jinghpaw Mungdaw، بە بورمی:ကချင်ပြည်နယ်) ھەروەھا وەک خاکی کاشین ناسراوە. ویلایەتەکە لە دەکەوێتە زۆربەی بەشی میانمار. لە باکوور و ڕۆژھەڵات ھاوسنوورە لەگەڵ چین (بە تایبەتی تبت و یونان) ویلایەتی شان بەرەو باشوور، ناوچەی ساگاینگ و ھیندستان (ئاروناچال پرادێش) بەرەو ڕۆژاوا. ڕووبەرەکەی بە ٨٩.٠٤١ کیلۆمەتر دووجار خەمڵێنراوە.
ئەڤین ئەحمەد
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠ پۆل:زیندووان پۆل:سویدییەکانی بە ڕەگەز کورد
ویلایەتی کاشین
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتەکانی میانمار
خانباغی
خانباغی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
خانباغی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئێران لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
ئێران نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤ە کە لە ٢٦ی تەممووز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە دەچێت.
سەرچاوەکان
٢٠٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ (؛ بە فەرمی بە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی بیست و دووەم و بە شێوەیەکی گشتی بە ئۆڵۆمپیادی مۆنتریال ١٩٧٦ ناسراوە) چالاکییەکی فرە وەرزشی نێودەوڵەتی بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کێبێک لە کەنەدا بەڕێوەچوو. مۆنتریال مافی میونداریکردنی ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٧٦ی پێبەخشرا لە ٦٩ەمین دانیشتنی IOC لە ئەمستەردام لە ١٢ی ئایاری ١٩٧٠. یەکەمینجار و تا ئێستا کۆتاجارە کەندا میوانداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بکات. شاری تۆرۆنتۆ ھەمان ساڵ لەگەڵ ئۆڵۆمپیادی مۆنتریال میوانداری پارا ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٧٦ی کرد، و ئەمەش تا ئێستا تاکە کە پارائۆڵۆمپیادی ھاوینەیە کە لە کەندا بەڕێوەچووبێت. دواتر شاری کالگاری و ڤانکۆڤەر لە ساڵانی ١٩٨٨ و ٢٠١٠ میوانداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانیان کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
قەزای تلکێف
قەزای تلکێف (بە عەرەبی: قضاء تلکیف، بە ئینگلیزی: Tel Kaif District بە سوریانی: ܬܠ ܟܐܦܐ) یەکێکە لە قەزاکانی پارێزگای نەینەوا لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی تلکێفە. شنگال لە ناوچە جێناکۆکەکانی کوردنشینە و شوێنی مێژوویی کوردە ئێزیدییەکان و ئاشوورییەکانە. قەزاکە دوو ناحیەی ھەیە بە ناوەکانی ئەلقوش و وانکێ. بە زمانی ئارامی واتای "گردی بەردەکان"، زۆرینەی ئاشوورییەکان و کوردی ئێزیدییە لەگەڵ کەمینەیەکی عەرەب و تورکمان.
جوگرافیا
قەزای تلکێف ھاوسنووری ئەم قەزایانەیە:
ڕووی زەوییەکەی
پڕۆژەی بەنداوی مووسڵ کە لە ساڵی ١٩٨٦دا دروستکراوە و دەریاچەیەکی بە ڕووبەری ٤١٧کم ٢ پێکھێناوە، بەشێکی چاکی لەزەوی و زاری ئەم قەزایە نقووم کردووە. لەکۆی گشتی (٧٥) گوند لە پارێزگای نەینەوا و پارێزگای دھۆک کە بەر بەنداوەکە کەوتن (١٧) گوندیان سەر بە ناحیەی ئەلقوش و (١٤) گوندیان سەر بە ناحیەی وانکێ بوون لە قەزای تلکێف.
مێژوو
قەزایەک یان ناحیەیێک بەناوی تلکێف لە پارێزگای نەینەوا تا سییەکانی سەدەی بیست نەبوو، بەڵام لە پێکھاتەی کارگێڕی عێراق ساڵی ١٩٣٦ گوندی تلکێف بوو بە ناحیە و خرایە سەر قەزای مووسڵ، ئەم حاڵەتەش تا ساڵی ١٩٦٥ مایەوە، بەڵام پاش ئەم مێژووە قەزایەک بەناوی تلکێف دامەزرا و مەڵبەندی ناحیە کۆنەکە تلکێف بوو بە مەڵبەندی قەزا، ئینجا ناحیەی ئەلقوش لە قەزای شێخان دابڕێندرا و خرایە سەر قەزای تلکێف، لە ھەمان کاتیشدا ناحیەیێکی تازە بە ناوی ناحیەی وانکێ لە ناو سنووری ئەم قەزایە درووستکرا. ھەموو ئەم کارڕاییانە لە چوارچێوەی سیاسەتی بە عەرەباندنی حکومەتی عێراقەوە بوو کە بە تووندی ھەر لە ساڵی ١٩٦١ دەستی پێکرد.
کارگێڕی
بە پێی دابەشکردنی کارگێڕی دەوڵەتی عێراقی ساڵی ١٩٨٧ قەزای تلکێف لەم یەکە کارگێڕیانە پێکھاتووە:
دانیشتووان
پێکھاتەی دانیشتووانی قەزاکەش بەم جۆرەیە:
سەرچاوەکان
پۆل:ئێزیدی پۆل:پارێزگای موسڵ پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ پۆل:جوگرافیای کوردستان پۆل:کوردستان
عێراق لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
عێراق نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
نەخۆشخانەی شار
نەخۆشخانەی شار ناسراو بە نەخۆشخانە ٤٠٠ قەرەوێلەییەکە یەکێکە لە گەورەترین و فراوانترین نەخۆشانەکانی شاری سلێمانی و لە ڕووی پسپۆڕییەوە بە نەخۆشخانەیەکی فێرکاری گشتی دادەنرێت .لە ساڵی ٢٠٠٣ بەردی بناغەی دانراوە و دەست کراوە بە دروست کردنی. سەرەڕای ئەوەی تەواو بوونی ئەم نەخۆشخانەیە ماوەیەکی زۆری خایاند ، دواجار لە ڕێکەوتی ٢٨/٥/٢٠١٣ پڕۆژەکە تەواو کراوە و لە ڕێکەوتی ١/١/٢٠١٤ بەشێوەیەکی فەرمی  نەخۆشخانەکە دەستی بە کارکردن کردووە. بە شێوەیەکی تێکرایی و بەپێی ئاماری نەخۆشخانەی شار خۆی لە ئێستادا نەخۆشخانەکە ١٤٠٠ کارمەند لە خۆ دەگرێت بە نزیکەیی و هەر بەپێی ئەو ئامارانەی نەخۆشخانەکە خۆی بڵاوی کردتەوە هەفتانە بە نزیکەیی  ١٠٠٠ نەخۆشی تیدا دەبینرێت. نەخۆشخانەی شار نەخۆشخانەیەکی فراوانە و چەندین بەشی لە خۆ دەگرێت بۆ نمونە بەشی فریاکەوتنی و بەشی نەشتەرگەری و بەشی چارەسەری سروشتی و هەروەها بەشەکارگێریەکانی وەک ئای تی و بەشی خۆیەتی و بەشی خزمەت گوزاریی و بەشی گەنجینە و بەشی گەنجینەی ئامێرە پزیشکیەکان و بەشی هەندەسە و بەشی ئامار و ژمێریاری و بەشی وورد بینی و مۆڵەتیش لە خۆ دەگرێت.
نەخۆشخانەی شار جیاواز لە نەخۆشخانەکانی دیکە کار دەکات و بە سیستەمی ئەوروپی و سەردەمیانە دەڕوات بەرێوە و کۆمەڵێک یاسای تایبەتبە،خۆی هەیە و وەک یاسایەک
لە نەخۆشخانەی شار مانەوەی مرافق لە لای نەخۆش رێگە پێنەدراوە و بەڵکو نەخۆش بە تەواوەتی لەلایەن پزیشک و کارمەندانەوە خزمەت دەکرێت و هەر کات
لە نەخۆشخانە پێویستی بە یارمەتی هەبوو ئامێرێکی لە بەردەستدایە تاکو لەڕێیەوە بانگی کارمەندەکانی پێ بکات.
تەواوی بەشەکانی نەخۆشانەی شار بریتین لە بەشی تاقیگە و بەشی چاندنی گورچیلە و بەشی نەشتەرگەری مناڵان و بەشی کلینکی ڕاوێژکاری و بەشی نەشتەرگەری گشتی و بەشی پۆستە و بەشی بێهۆشکاری و بەشی کتێبخانە و وانە وتنەوە و بەشی وورد بینی و بەشی ڕاهێنانی سروشتی و بەشی چاودێری وورد و بەشی ئامار بەشی سەنتەری پاکژکەرەوە و بەشی مناڵی نابەکام و بەشی خزمەتگوزاری و بەشی یەکەی چاندی گورچیلە و یورۆ ئۆنکۆلۆجی و بەشی بژێوی خۆراک و بەشی تیشک و بەشی نەشتەرگەری ئێسک و شکاوی و بەشی ئێشکگری و بەشی کرداری ئای تی و بەشی ئەندرۆ سکۆپی بۆڕی هەناسە و بەشی ئەندۆ سکۆپی گی ئای تی و بەشی نەشتەرگەری هەرس و جگەر بەشی گەنجینەی ئامێر و پێداوستیە پزیشکیەکان.
لە پاڵ ئەو نەشتەرگەریانەی ئاماژەمان پێدا ، نەخۆشخانەی شار نەشتەرگەری مێشک و دەمار و هەناویشی تێدا ئەنجام دەدرێت.
لە رووی بیناو و شوێنەوە نەخۆشخانەی شار دەکەوێتە سەر بازنەی مەلیک مەحمودی شاری سلێمانی و دەروازەیەکی گەورە و فراوانی هەیە. بینای نەخۆشخانەکە لە شەش قات پێکدێت  کە دابەش دەبێت بۆ نهۆمی ب و نهۆمی ج و نهۆمی یەک و دوو و سێ و چوار.
هەر نەخۆشێک لە کاتی سەردانیکردنی بۆ نەخۆشخانەی شار دەبێتە خاوەنی کارتیکی تایبەت بە خۆی لە دوایی پرکردنەوەی فۆرمێکی زانیاری و لە کاتی هەر سەردان کردنەوەیەکدا لەرێی نیشاندانی ئەو کارتەوە پزیشکەکە دەتوانێت مێژووی سەردانکردنەکانی و هۆکار و ئەنجامەکانی
ببینێت تاکو بتوانیت زۆرترین زانیاری لەسەر باری نەخۆشەکە کۆ بکاتەوە و لە ئەنجامدا باشترین و دروستترین چارەسەر رێنمایی نەخۆشەکە بکات.
هەروەها بۆ زیاتر ئاشنا بوونی نەخۆشەکان و تێکرای هاوڵاتیان بە نەخۆشخانەکە،
نەخۆشخانەی شار  وێب سایتی تایبەت بە خۆی هەیە کە بە هەرسێ زمانی کوردی و ‌عەرەبی و ئینگلیزی بەردەستە. لە وێب سایتەکە خوێنەر دەتوانێت ئاشنا ببێت بە ئامانج و پرنسیپەکانی نەخۆشخانەکە لە گەڵ هەندێک لە یاسا کارگێرییەکانی لە ناو نەخۆشخانەکەدا کاریان پێ دەکرێت. کۆی بەشەکانی ناو نەخۆشخانەکە و ووردکاریی هێندەکیانی تیا دە بیندرێت. هەر لە بەشی سەرەوەی ماڵپەرەکە ژمارە تەلەفۆن و ئیمەیڵی نەخۆشخانەکە نوسراوە و لە بەشی کۆتایی پەرەکەشدا بەشی پرسیارکردن هەیە لە نەخۆشخانەکەدا.
تێکرایی تەختی نەخۆشخانەکە  بریتیە لە ٤٦١ تەخت و هەموو ڕۆژێک ٢٤ کاتژمێر لە خزمەت دانیشوانی سلیمانی و دەوروبەریەتی.
بەپێی ئاماری وزارەتی تەندروستی سلێمانی ، نەخۆشخانەی سلێمانی شار خاوەنی ١٧٧ بروانامەی پزیشکی گشتی لەخۆدەگرێت لە ٢٣ بڕوانامەی بۆرد و دکتۆرا و ٤٠ بروانامەی ماستەر ١٤ بروانامەی زانکۆی تێدایە. لە گەڵ دوو خاوەن بروانامەی زانکۆی پزیشکی ددان کار دەکەن. هاوکات لە نەخۆشخانەکەدا ٥٧ دەرمانسازی تێدایە کە دووانیان خاوەن بروانامەی بۆرد و دکتۆران و ٢٠ لێیان خاوەن بروانامەی زانکۆن و ٣٥ هەڵگری بروانامەی تێدایە و ژمارەی پەرستارەکانی نەخۆشخانەکە ٣٥٧ پەرستارە کە ١١ لەم ژمارەیە هەڵگری بڕوانامەی زانکۆن و ٣٢٩ هەڵگری بڕوانامەی پەیمانگای تێدایە .
نەخۆشخانەی شار وەک هەر شوێنێکی دیکەخاوەن ئامانجی جێگیری خۆیەتی. لە ئامانجەکانی نەخۆشخانە کە بریتین لە پەرە پێدانی مافەکانی نەخۆش  و پەرە پێدانی بەردەوام بە زانیاری و توانای کارمەندان لە هەموو بەشەکانی کارمەندی پزیشکی و پزیسکەکان و بەشی کارگێری. هەروەها پەرەپێدان و باشترکردنی پزیشکەکان و بەشی  کارگێری. هەروەها پەرەپێدان و باشترکردنی ژینگەی نەخۆشانەکە و ژینگەی کارکردن تێیدا لە ڕووی سەلامەتیەوە ئامانجێکی دیکەی نەخۆشخانەکەیە.
هەروەها لە پێناو چاکتر کردنی پرۆگرامەکانی نەخۆشخانەکە ، پلاندانان و جێبە جێکردن و چاودێری و هەڵسەنگاندنی بەردەوام یەکێکی دیکەیە لە ئامانجەکان و لە کۆتایشدا ئەنجامدانی توێژینەوەیە لە بوارە پەیوەندیدارەکاندا بە مەبەستی بەرەو پێشبردنی بواری کارکردن. هەر لەبەر ئەم هۆکارانەشە کە نەخۆشخانەی شار لە لایەن ماڵپەری سەرەکی خۆیەوە هاوڵاتیانی دڵنیا کردۆتەوە لە بەرزی کولێتی چاو دێری کردنی نەخۆش و چارەسەرکردنی نەک تەنها لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان، بەڵکو لەسەر ئاستی عێراقیش
سەرچاوەکان: نەخۆشخانەی شار (sharteachinghospital.com)
نەخۆشخانەی شار (tendrwsti.com)
پۆل:نەخۆشخانەکانی کوردستان پۆل:نەخۆشخانەکان لە سلێمانی
عێراق لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
عێراق نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
سەیفاوا، بیجاڕ
جوگرافیا
سەیفاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
حکوومەتی تورکیا
حکوومەتی تورکیا حکوومەتی نیشتمانیی تورکیایە. ئەو وڵاتە وەکوو کۆمارێکی دەستووری و حکوومەتێکی یەکگرتووی فرەحیزبییە کە لەژێر دیموکراسییەتی نوێنەرایەتیی سەرۆکایەتی بەڕێوەدەبرێت. وشەی حکوومەت دەتوانێت مەبەستی کۆمەڵێک لە دامەزراوەکان (لقەکانی جێبەجێکردن، یاسادانان و دادگەری) یان بەدیاریکراوی کابینە بێت.
بزووتنەوەی ئەمەل
بزووتنەوەی ئەمەل (حرکة أمل) حیزبێکی سیاسی و پێشتر میلیشیای لوبنانی سەر بە کۆمەڵگەی شیعەکانە. ئەم پارتە لەلایەن موسا سەدر لە ساڵی ١٩٧٤ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٨٠ەوە لەلایەن نەبی بری سەرکردایەتی دەکرێت. بزووتنەوەی ئەمەل کە لەلایەن موسا سەدرەوە وەک «بزووتنەوەی بێدەسەڵاتەکان» لە ساڵی ١٩٧٤ دامەزرا، دوای نەمانی موسا سەدر لە ناڕەزایی شیعەکان بایەخی بەدەستھێنا و دوای داگیرکردنی ئیسرائیل بۆ سەر لوبنان لە ساڵی ١٩٧٨دا نوێبوونەوەی جەماوەریی بەخۆیەوە بینی. شۆڕشی ١٩٧٨–١٩٧٩ی ئێرانیش تەوژمێکی بۆ ئەو حیزبە دابین کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:حیزبەکانی لوبنان پۆل:تەوەری بەرگری
ویلایەتی شان
وێنۆک ویلایەتی شان ھەروەھا وەک خاکی شان، موانگ تای و تایلۆنگ ناسراوە ویلایەتی کۆماری یەکگرتووی میانمار. ویلایەتی شان ھاوسنوورە لەگەڵ چین (یونان) بەرەو باکوور، لاوس (لاوۆئانگ نامسا و پارێزگاکانی باکیۆ) بەرەو ڕۆژھەڵات، و تایلەند (چیانگ رای، چیانگ مای و پارێزگاکانی مای ھۆنگ سۆنگ) بەرەو باشوور، و پێنج بەشە بەڕێوەبەرایەتییەکەی بورما (میانمار) بەرەو ڕۆژاوا. ڕووبەرەکەی ١٥٥.٨٠٠ کیلۆمەتر دووجایە. زۆر بە نزیکەیی چارەگی دەکاتە تەواوی خاکی بورما.
بەستەرە دەرەکییەکان
<references group="lower-alpha" /> پۆل:ویلایەتەکانی میانمار
عێراق لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
عێراق نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
عێراق لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
عێراق نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
عێراق لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
عێراق لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
کولوچە
کولوچە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
کولوچە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کۆنیشانەکانی ئێدوارد
کۆنیشانەکانی ئێدوارد (بە زمانی ئینکلیزی: Edwards syndrome)
چارەسەر پشتگیرییە دوای ئەوەی یەک منداڵیان لەگەڵ ئەو مەرجەدا ھەیە، مەترسی بوونی چرکە بە شێوەیەکی ئاسایی لە دەوروبەری لە سەدا یەکدایە. ئەوە دووەم حاڵەتی باوی دووەمە بەھۆی کرۆمۆسۆمی سێیەم لەدایکبوون، دوای نەخۆشی داون
ئێدواردس لە دەوروبەری ١ لە ٥٠٠٠ لەدایکبوونی زیندوو ڕوودەدات ھەندێک توێژینەوە پێشنیاری ئەوە دەکەن کە منداڵانی زیاتر کە لەدایکبوون دا زیندوو ن لە ڕەگەزی مێبن. زۆر لەوانەی کە بەر لە لەدایکبوون زیانیان پێ دەرێت دەمرن. مانەوە لە دوای ساڵێک لە ژیان لە دەوروبەری ٥–١٠٪ە. ناوی لە دوای بۆماوەیی ئینگلیزی جۆن ھیلتۆن ئێدواردەوە ناونراوە، کە بۆ یەکەم جار باسی ئەو نەخۆشییەی کردووە لە ساڵی 1960.
نیشانە و نیشانەکان
ئەو منداڵانەی کە لەگەڵ ئێدوارد لەدایکبوون لەوانەیە ھەندێک یان ھەموو ئەم تایبەتمەندیانەی ھەبێت: ناتەواویگوری گورچیلە، کەموکوڕیی دڵ لە کاتی لەدایکبووندا (مەبەستم، کەموکوڕی یی سیی و ھەوی، ناتەواویی ھەناو، ناتەواویی ھەناو، ھەوی یی، ھەوی یی، ھەوی یی، ڕیخۆڵە لە دەرەوەی جەستە (omphalocele)، بێکاریی ئیسۆفاژال، کەمتوانایی فکری، دواکەوتن گەشە، کەم بوونی گەشە، کێشەی گەشە، تەنگی ی ی خۆراک، سەختیھەناسە، و لووتی ڕیپۆزی (ناڕێکی ی ماسولکەیی کە دەبێتە ھۆی ھۆی چەندین گرێی جومگە لە کاتی لەدایکبوون). ھەندێک لە ناپێکاکانی جەستەیی کە پەیوەندی بە کۆماندۆی ئێدواردەوە ھەیە بریتین لەسەری بچووک (مایکرۆسێفالی) کە بەشێکی دیاریپشتەوەی سەری (ئۆکسیپیوت) و کەم-سێتی تێدایە گوێ بەد، شەوی لکەی بچووک (مایکرۆگناتایا)، لالێلێ لێو / چەپ کڵ پالات، لووت ھەڵئاوساو، کرانەوەی پێڵوی باریک (بلفارۆفیمۆمیۆس)، چاوی بە فراوانی بۆشایی (ھایپەرتێلۆمی ئۆکۆلار)، شۆڕکردنی پلک ەکانی سەرەوە (پتۆزی)، ئێسکێکی کورتی مەمک، دەستی قڵ، گەریی پلکسی کرۆیوئید، پەنجە کانی و/یان نینۆک، نیوەتیرەی بێ گەشە، نیوەنادیار، ویبگکردن لە پەنجەکانی دووەم و سێیەم، پایان یان قاچی خوارەوەی یان ڕۆکر، و لە نێرینە، بیسکڵەکانینانزم.
لە ناو منداڵداندا، باوترین تایبەتمەندی نائاساییدڵانە، کە بە دوایدا نائاسایییەکانی کۆئەندامی دەماری ناوەندی وەک نائاساییشێوەی سەر باوترین نائاسایی ناو مێشک بوونی کیسی قەلەقە کۆرۆیدییەکانە، کە گیرفانی شلەی سەر مێشکە ئەمانە لە خۆیاندا کێشە نین، بەڵام لەوانەیە ئامادەبوونیان ھێمایەک بێت بۆ تریسۆمی ١٨. ھەندێک جار شلەی ئامنیۆتیک زیاد لە پێویست یان فرەھیدرەمینۆس پیشان دەدرێت. ھەرچەندە لە نەخۆشیدا نائاسایییە، بەڵام ئێدوارد سدرم دەبێتە ھۆی بەشێکی زۆری حاڵەتەکانی پێش لەدایکبوون لە ناتەبای داندی-والکەر
بۆماوەیی
ھێلکەیەکی تەندروست و/ یان خانەی سپێرم کرۆمۆسۆمی تاکەکەسی تێدایە، ھەر یەکێکیان بەشداری دەکات لە ٢٣ جووت کرۆمۆسۆمی پێویست بۆ پێکھێنانی خانەی ئاسایی لەگەڵ کاریۆتایپی ئاسایی مرۆڤ کە ٤٦ کرۆمۆسۆمی ھەیە ھەڵەی ژمارەیی دەتوانێت لە ھەر کام لە دوو بەشی مییۆتیک دا سەرھەڵبدات و دەبێتە ھۆی سەرنەکەوتنی کرۆمۆسۆم بۆ جیاکردنەوە بۆ ناو خانەکانی کچ (جیاکردنەوە). ئەمەش لە کرۆمۆسۆمی زیادەدا ئەنجام دەدریت، ئەمەش وا دەکات ژمارەی ھاپلۆید ٢٤ بێت نەک ٢٣ پیتاندنی ھێلکە یان بڵاوەپێکردنی بەپێی سپێرم کە ئەنجامی کرۆمۆسۆمی زیادەی لە سێ یی، یان سێ کۆپی کرۆمۆسۆمی تێدایە نەک دوو دانە.
تریسۆمی 18 (47,XX,+١٨) بەھۆی ڕووداوێکی جیانەکردنەوەی مییۆتیکەوە دروست دەبێت. لەگەڵ جیانەکردنەوەیان، یارییەک (یانسپێرم یان خانەی ھێلکە) بە کۆپییەکی زیادەی کرۆمۆسۆم ١٨ بەرھەم دەھێنرێت؛ یارییەکە بەم شێوەیە ٢٤ کرۆمۆسۆمی ھەیە کاتێک لەگەڵ یارییەکی ئاسایی دایک و باوکی تر تێکەڵ دەبێت، کۆرپەلەکە ٤٧ کرۆمۆسۆمی ھەیە، لەگەڵ سێ کۆپی کرۆمۆسۆم ١٨ (بەلگەکردن پێویست بوو)
عێراق لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
عێراق نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
کۆنیشانەکانی ئێدوارد
بۆماوەیی
ڕێژەی کەمی حاڵەتەکان کاتێک ڕوو دەدات کە تەنیا ھەندێک لە خانەکانی لەش کۆپییەکی زیادەی کرۆمۆسۆمی ١٨ یان ھەبێت، لە ئەنجامدا ژمارەی خانە تێکەڵەکان لەگەڵ ژمارەی کرۆمۆسۆمی جیاواز. ئەم جۆرە حاڵەتانە ھەندێک جار بە (مۆزایک ئێدواردس) دەوترێت کە نەخۆشی (مۆزایک ئێدوارد) زۆر بە دەگمەن، پارچە کرۆمۆسۆمی ١٨ دەبێتە لکاندن بە کرۆمۆسۆمی تر (ترانسونکراوە) پێش یان پاش منداڵبوون. تاکی تووشبوو دوو کۆپی کرۆمۆسۆمی ١٨ لەگەڵ ماددەی زیادەی کرۆمۆسۆمی ١٨ ی پێوەیە کە بە کرۆمۆسۆمی ترەوە ھاوپێچ کراوە. لەگەڵ گواستنەوەی، کەسێک بۆ کرۆمۆسۆمی ١٨ بەشی یووسی ھەیە، ھەروەھا زۆر جار باری نائاسایی زۆر زۆر سەختترە لە نەخۆشی ئێدواردی نموونەیی (بەلگەکردن پێویست بوو). == دەستنیشانکردن == ئۆڵترۆسۆند دەتوانێت گومان زیاد بکات بۆ ئەو دۆخەی، کە دەتوانرێت بە ھۆی ئەمنیۆسێنتسێسەوەپشتڕاست بکرێتەوە
ئاستەکانی PAPP-A, AFP, uE3, free β-hCG، کە ھەموویان بەگشتی لە کاتی دووگیانیدا کەمبووەتەوە.
پرۆگنۆز
نزیکەی ٩٥٪ ی ئەو پریستانانەی کە زیانیان پێ دەکەوی، لە دایکبوونی زیندووی لێ ناکەون. ھۆکاری سەرەکی مردن، ئەپینە و ناسروشتی دڵ دەگرێتەوە. ئەستەمە پێشبینیکردنی پێشبینیکردنی تەواو لە کاتی دووگیانی یان ماوەی منداڵبوون 13 نیوەی منداڵە ساوا زیندووەکان لە دوای ھەفتەی یەکەمی ژیان ڕزگاریان نابێت. ماوەی ژیانی میدیان پێنج بۆ ١٥ ڕۆژە نزیکەی ٨–١٢ ی کۆرپەلەکان زیاتر لە ١ ساڵ زیندوون. لە سەدا یەکی منداڵان تا تەمەنی ١٠ ساڵ دەژین، ھەرچەندە لێکۆڵینەوەیەکی کەنەدیی بە دوور لە ڕابردووەوە بۆ ٢٥٤ منداڵ کە تریسۆمی ١٨ ساڵ مانەوەیان لە ٩٫٨٪ دەرخست
پەتاناسی
کۆدرمی ئێدوارد لە نزیکەی یەک لە پێنج ھەزار لە دایکبوونی زیندوو دا ڕوودەدات، بەڵام چەمکی زیاتر بەھۆی ئەو نەخۆشییەوە کاریگەری لەسەر دروست دەبێت چونکە زۆرینەی ئەوانەی دەستنیشان کراون بە و مەرجەی پێش لەدایکبوون دەستنیشان بکرێن، لەدایکبوون ڕزگاریان نابێت. ٣ _ ھەرچەندە ژنان لە بیستەکانی تەمەنی و سەرەتای ٣٠ ساڵیان لەوانەیە منداڵ دان بە نەخۆشی ئێدوارددا بکەن، بەڵام مەترسی منداڵبوونی لەگەڵ ئەو منداڵە دا بە تەمەنی ژن زیاد دەکات. تێکڕای تەمەنی دایک بۆ منداڵبوون بەو ناڕێکییە 321 / 2.
قەدەغەکردن و کۆنتڕۆلکردنی نەخۆشییەکە
ھیچ چارەسەرێک بۆ نەخۆشی ئێدوارد نییە. چارەسەر تیشک دەخاتە سەر نیشانەکانی ئەو دۆخە، وەک حاڵەتی دڵ، تەنگەنەفەسی و ھەوکردن. ھەروەھا منداڵەکەت لەوانەیە پێویستی بە خواردن بێت لە ڕێگەی بۆری خواردنەوەچونکە زۆر جار.
پێدرام شەھلایی
پێدرام شەھلایی (لەدایکبووی ١٩٨٤ لە سەقز) ڤایۆلینژەن، بەرھەمھێنەر و گۆرانیبێژێکی کوردە.
ئەو چەندین بەرھەمی ھونەری و سیاسی بڵاوکردووەتەوە؛ وەکوو گۆرانی وەرە مەیدان بەھاوکاری لەگەڵ ناسر ڕەزازی لە درێژەی خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران.
ژیاننامە
پێدرام شەھلایی ساڵی ١٩٨٤ لە شاری سەقز، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەدایکبوو، بەڵام کاتێک بووبە ٦ ساڵ لەگەڵ خێزانەکەی کۆچی کردە سوێد و لە یۆتۆبۆری نیشتەجێ بوون. ئەو دواتر لە بەشی ھونەری زانکۆی یۆتۆبۆری خوێندنی تەواو کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی سەقز پۆل:زیندووان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤
عێراق لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
عێراق نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ھەڵبژاردنی شارەوانی خۆجێی خیس
ئەنجامەکان
لەم خشتەیەی خوارەوە پێکھاتەی ئەنجومەنەکە لە دوای ھەڵبژاردنەکانی ڕابردوو نیشان دراوە.
عێراق لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
عێراق نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
عێراق لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
عێراق نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
عێراق لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
عێراق نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
تەوەری بەرگری
زاراوەی تەوەری بەرگری (, محور المقاومة) ئاماژە بە ھاوپەیمانییەکی سەربازی دژە ڕۆژئاوایی/دژە ئیسرائیلی/دژە عەرەبستانی سعوودیی و نافەرمی نێوان ئێران و حکوومەتی ئەسەد سووریا و گرووپی چەکداری لوبنانی حیزبوڵڵا  دەکات. ھەروەھا میلیشیاکانی لایەنگری حکوومەتی سووریا، میلیشیا شیعەکانی عێراق کە بەشێکن لە ھێزەکانی کۆکردنەوەی جەماوەری (حەشدی شەعبی) کە لەلایەن حکوومەتی عێراقەوە گەمارۆیان لەسەرە و بزووتنەوەی حوسییەکانی یەمەن بە بەشێک لە ھاوپەیمانییەکە دادەنرێت. سەرەڕای جیاوازی ئایدۆلۆژیای ھاوپەیمانییەکە، بۆ نموونە بەعسی عەلمانی و ئیسلامیی شیعە، پێکەوە کاردەکەن بۆ دژایەتیکردنی چالاکییەکانی ناتۆ و ئیسرائیل و عەرەبستان لە ناوچەکەدا.
سەرچاوەکان
پۆل:تەوەری بەرگری پۆل:حیزبوڵڵای لوبنان پۆل:ئیسلامی شیعە و سیاسەت پۆل:سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی پۆل:پەیوەندییەکانی چین و ڕووسیا پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ڕووسیا
قۆری چای
جوگرافیا
قۆری چای ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پارێزگای چیانگ مای
وێنۆک چیانگ مای (بە تایلەندی:เชียงใหม่) دووەم گەورەترین پارێزگای تایلەندە. درێژدەبێتەوە بەرەو باکووری تایلەند. بەرەو باکووری ڕۆژھەڵات ھاوسنوورە لەگەڵ چیانگرای، لامپانگ و لامپفون بەرەو باشوور، تاک بەرەو باشووری ڕۆژاوا، مای ھۆنگ سۆن بەرەو ڕۆژاوا، ویلایەتی شانی بورما بەرەو باکوور، پایتەختەکەی ناوی چیانگ مایە،
ڕووبەرەکەی بە ٦٨٥ کیلۆمەتر خەملێنراوە.
عێراق لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
عێراق نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
عێراق لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
عێراق نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
پارێزگای چیانگ ڕای
وێنۆک وێنۆک چیانگ ڕای (بە تایلەندی:เชียงราย,) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند کە بەرەو سەرەوەی باکووری تایلەند درێژدەبێتەوە، وە دەکەوێتە زۆربەی باکووری تایلەند. ھاوسنوورە لەگەل ویلایەتی شانی میانمار بەرەو باکوور، پارێزگای بۆکیۆی لاوس بەرەو ڕۆژھەڵات. پارێزگای فایاوۆ بەرەو باشوور، لامپانگ بەرەو باشووری ڕۆژاوا، چیانگ مای بەرەو ڕۆژاوا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند پۆل:پارێزگای چیانگ رای
خەسراوا
جوگرافیا
خەسراوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
قوچ
قوچ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قوچ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
عێراق لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
عێراق نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤ بوو کە لە ٤ی ئایار تا ٢٧ی تەممووزی ١٩٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
زانکۆی یەریڤانی حکومی
وێنۆک|زانکۆی یەریڤانی حکومی لە شاری [[یەریڤانی پایتەختی ئەرمەنستان.]] زانکۆی یەریڤانی حکومی (بە ئەرمەنی: Երևանի Պետական Համալսարան، ԵՊՀ)، ھەروەھا بە سادەیی زانکۆی یەریڤان،, کۆنترین زانکۆی گشتییە کە بەردەوام کاردەکات لە ئەرمەنستان. لە ساڵی ١٩١٩ دامەزراوە، گەورەترین زانکۆیە لە وڵاتەکەدا.
دوای بە سۆڤیەتکردنی ئەرمینیا لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٢٠، ناوی زانکۆکە گۆڕدرا بۆ «زانکۆی گەلی یەریڤان». ھاکۆب ماناندیان وەک سەرۆکی نوێی زانکۆ دەستنیشانکرا. لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٣، زانکۆکە ناوی گۆڕدرا بۆ «زانکۆی دەوڵەتی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان»، بووە «زانکۆی دایک»ی ئەرمەنستانی سۆڤیەت لە چوارچێوەی کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤیەتی ترانسکۆقاز.
دوای ئەوەی ئەرمینیا سەربەخۆیی خۆی بەدەستھێنا، کەمپی ئیجێڤانی زانکۆی یەریڤانی حکومی لە ساڵی ١٩٩٤ کرایەوە.
فێرکاری بە زمانی ئەرمەنییە، بەڵام فێرکاری بە زمانی ڕووسی یان ئینگلیزی بۆ خوێندکارانی بیانی بەپێی پێویست بەردەستە. ساڵی خوێندن لە یەکەمی ئەیلوول تا ٣٠ی حوزەیرانە.
سەرچاوەکان
پۆل:زانکۆی یەریڤانی حکومی پۆل:دامەزراوە پەروەردەییەکانی ساڵی ١٩٢٠ پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ١٩١٩
ناوچەی باگۆ
وێنۆک ناوچەی باگۆ (بورمی:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီ، بە فەرمی: بەشی پێگو یان بەشی باگۆ) بەشێکی بەرێوەبەریە لە میانمار، دەکەوێتە باشووری ناوەڕاستی وڵاتەکە، بەرەو باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ ناوچەکانی ماگوای و ماندالای; ویلایەتی کاین، ویلایەتی مۆن بەرەو ڕۆژھەڵات، ناوچەی یانگۆن بەرەو باشوور و ناوچەی ئایاروادی و ویلایەتی راخین بەرەو ڕۆژاوا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ناوچەکانی میانمار
خەڵکی مۆن
خەڵکی مۆن ( بە زمانی مۆن:မန်; بورمی:မွန်လူမျိုး‌, تایلەندی:มอญ) گرووپێکی ڕەگەزی بوون کە لە خوارووی میانمار نیشتەجێبوون: ویلایەتی مۆن، ویلایەتی کاین، ویلایەتی کایاھ، ناوچەی تانینساری، ناوچەی باگۆ، و چەندین ناوچەی تری تایلەند (بە زۆری پارێزگای پاتوم تانی، ناوچەی فرا پراداینگ، و نۆنگ یا پلۆنگ)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی لاوس پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تایلەند پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی میانمار پۆل:خەڵکی مۆن
ناوچەی ماندالای
وێنۆک ناوچەی ماندالای (بە بورمی:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး، بە فەرمی بەشی ماندالا) بەشێکی بەڕێوەبەرییە لە میانمار، دەکەوێتە ناوەڕاستی وڵاتەکە، بەرەو ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ناوچەکانی ساگیانگ و ماگوای، ویلایەتی شان بەرەو ڕۆژھەڵات، ناوچەی باگۆ و ویلایەتی کاین بەرەو باشوور. پایتەختەکەی ماندالایە.بەرەو باشوور ناوچەکە درێژدەبێتەوە بۆ پایتەختی نەتەوەی نای پی تاو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ناوچەکانی میانمار
ئیڤان گێڤۆرکیان
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٧ پۆل:مردووانی ١٩٨٩ پۆل:پزیشکانی نەشتەرگەری سۆڤیەت پۆل:ئەرمەنیەکانی سۆڤیەت پۆل:نەشتەرگەریکەرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش
قەزای حەمدانیە
قەزای حەمدانیە (بە عەرەبی: قضاء الحمدانیة، بە ئینگلیزی: Al-Hamdaniya District بە سوریانی: ܪܘܼܣܬܩܐ ܕ ܒܓ݂ܕܝܕܐ) یەکێکە لە قەزاکانی پارێزگای نەینەوا لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی قەرەقووشە. حەمدانیە لە ناوچە جێناکۆکەکانی کوردنشینە و شوێنی مێژوویی کورد و ئاشوورییەکانە. قەزاکە دوو ناحیەی ھەیە بە ناوەکانی نەمروود و بەرتەڵە. زۆرینەی ئاشوورییەکان و کوردی(شەبەک و سارۆڵی)ە لەگەڵ کەمینەیەکی عەرەب و تورکمان.
مێژوو
تا پێکھێنانی دەوڵەتی عێراقی تازە لە ساڵی ١٩٢٦، قەزایەک بە ناوی قەزای حەمدانیە یا قەرەقووش یا باخودیدا نەبوو، بەڵکو باخودیدا(قەرەقووش) گوندێکی گەورە بوو، دیانە یەعقوبییەکان و ھی تری تیادا دەژیان و ڕاستەوخۆ سەر بە مەڵبەندی ناحیەی مووسڵ بوو، بەڵام پاش دامەزراندنی دەوڵەتی عێراقی ناحیەیەک بەناوی ناحیەی قەرەقووش دامەزرا و سەرەتا خرایە سەر قەزای شێخان، ئینجا خرایە سەر قەزای مووسڵ. لە پەنجاکانیش لەگەڵ پەرەسەندنی ھزری نەتەوایەتی عەرەبی و ھزری بە عەرەباندنی عێراق ناوی گۆڕدرا بە ناحیەی ئەلحەمدانیە. لەساڵی ١٩٧٠دا قەزایەکی نوێ بەناوی قەزای حەمدانیە، کە پێکھاتبوو لە ناحیەی قەرەقووش و ناحیەکانی نەمروود و بەرتڵە و کەڵەک، دامەزرا.
کارگێڕی
بە پێی دابەشکردنی کارگێڕی دەوڵەتی عێراقی ساڵی ١٩٨٧ قەزای حەمدانیە لەم یەکە کارگێڕیانە پێکھاتووە:
دانیشتووان
پێکھاتەی دانیشتووانی قەزاکەش بەم جۆرەیە:
سەرچاوەکان
پۆل:ئێزیدی پۆل:پارێزگای موسڵ پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ پۆل:جوگرافیای کوردستان پۆل:کوردستان
تلکێف
تلکێف، تلکێپێ (بە عەرەبی: تل کیف، سوریانی: ܬܸܠ ܟܹܐܦܹܐ) شارۆچکەیەکە لە قەزای تلکێف لە پارێزگای نەینەوا لە باکووری عێراق. تلکێف دەکەوێتە باکووری باشووری کوردستان، ١٣کم لە شاری مووسڵەوە دوورە و دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتییەوە. ھەروەھا دەکەوێتە ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق. ژمارەی دانیشتووانەکەی لە ساڵی ٢٠١٠ بە ٤٠٫٠٠٠ کەس مەزەندە کراوە، و زۆرینەیان مەسیحین.
مێژوو
یەکەم ئاماژەی باوەڕپێکراو بۆ شارۆچکەکە لە کتێبی ”مێژووی مووسڵ”دا نووسراوە، لە نووسینی ئەبو زەکەریا عەزیدی. کتێبەکە لە ساڵی ٩٤٥ز بڵاوکراوەتەوە و لەسەر مێژووی موسڵ نووسیویەتی، کە تێیدا ئاماژەی بە شارۆچکەی تلکێف کردووە. ھەروەھا زەکەریا باسی نووسەرێکی جیاوازی ساڵی ٧٤٩ی زایینی کردووە. کە ھەروەھا باسی گوندی تلکێف دەکات وەک یەکێک لە گوندە قەرەباڵەغەکانی قەراخی مووسڵ.
لە ساڵی ١٥٠٨ تلکێف لەلایەن مەغۆلەکانەوە داگیرکراوە. لە ساڵی ١٧٤٣دا تلکێف لەلایەن سوپاکانی ڕێبەری فارس نادر شا تاڵان کرا و سووتێندرا. ئەم ڕووداوە لە چوارچێوەی گەمارۆدانی مووسڵدا ڕوویدا، کە تێیدا سوپای فارس زیانێکی زۆری بەرکەوت و پەنایان بردە بەر تاڵانکردنی شارۆچکەکانی دەوروبەری بۆ ئەوەی ھەندێک ڕواڵەتی سەرکەوتنیان ھەبێت. لە ساڵی ١٨٣٣ جارێکی دیکە شارۆچکەکە داگیرکرا، ئەمجارەیان لەلایەن میرنشینی سۆران کە شارۆچکەکەی ئەلکوشکێشی داگیرکرد.
سەبارەت بە دوای ئەم بەروارە، ناوی “تلکێف” زۆر دێتە پێشەوە، بە تایبەت لە دەیان دەستنووسی کلدانیدا، بەڵام دوای ئەم بەروارە، ناوی “تلکێف” بە شێوەیەکی تایبەت لە دەیان دەستنووسی کلدانیدا دێتە ئاراوە - کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی دواتر و کە لە چەند کابینەیەکدا بڵاوبوونەتەوە و ئاماژە بەوە دەکەن کە لە تەلکەیفدا نووسراون یان نووسەرەکەی یەکێکە لە دانیشتووانەکەی: "ئەم دەستنووسانە لە نێوان سەدەی حەڤدەھەم و سەرەتای سەدەی بیستەمدا کۆپی کراون" کۆنترینیان مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٦٤٨ی زایینی. لە ساڵی ١٨٢٢ی زایینیدا، سەرچاوەی ئەلبەغدادی سەبارەت بە تلکێف فەرمووی: “یەکێکە لە گوندەکانی مووسڵ، سێ ھەزار ماڵی مەسیحییەکانی کلدانی تێدایە”.
داگیرکاری لەلایەن داعشەوە
لە ٦ی ئابی ٢٠١٤ شارۆچکەکە لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)ەوە دەستی بەسەردا گیرا، لەگەڵ شارۆچکە ئاشوورییەکانی نزیک لە بەخدیدە و بەرتەلا و کەرەملێش. داعش لەگەڵ چوونە ناو شارۆچکەکە، ماڵەکانی تاڵان کرد و خاچ و کەلوپەلی دیکەی ئایینی لە کڵێساکان دەرھێنا. ھەروەھا دواتر گۆڕستانی مەسیحییەکانی ئەو شارۆچکەیە وێران کرا.
لە ساڵی ٢٠١٧دا سەلمان ئیسۆ حەبا لە میلیشیای "کۆکردنەوەی مەسیحی" - کە بەشێکە لە ھێزەکانی کۆکردنەوەی حەشدی - عەرەبەکان ئاگادار دەکاتەوە کە بڕۆن، ئیدیعای ئەوە دەکات کە ماڵەکانی تلکێف تەنھا ھی مەسیحییەکانی شارۆچکەکەن، ھەروەھا ئاماژەی بەوەشکردووە، ناتوانرێت ماڵ و مافی مەسیحییەکان لێ بسەندرێتەوە.
بەعەرەبکردن
تەلکیف لە کۆتاییەکانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە لە ژێر دەسەڵاتی سەددام حسێن ڕووبەڕووی عەرەباندن بووەتەوە. عەرەبەکان دەستیان کرد بە گواستنەوە بۆ تەلکێف، ئاشوورییەکان دەستیان کرد بە گواستنەوە بۆ شارە گەورەکانی عێراق، کە زیاتر بەغدا و بەسرە و مووسڵ بوون. ھێرشی باکووری عێراق لەلایەن داعشەوە دۆخەکەی بۆ ئاشوورییەکان خراپتر کرد. دوای رزگارکردنی تلکێف، زۆربەی ئاشوورییەکان روویان لە بەغدا و ھەرێمی کوردستان کرد یاخود بە تەواوی لە عێراق ھەڵھاتن، بووە ھۆی ئەوەی عەرەبی زیاتر لە شارۆچکەکەدا نیشتەجێ بن. ئاسایشی کێبڕکێی لەسەر کراوە و بوونی میلیشیاکانی سەر بە عەرەب لە دەشتەکانی نەینەوا ڕێگری کردووە لە گەڕانەوەی ھەزاران دانیشتووی تەلکێف. تەلکێف تا ساڵی ٢٠٢١ زۆرینەی دانیشتوانی موسڵمانی عەرەبی بوو.
ئاوھەوا
تلکێف کەشوھەوای نیمچە وشکی ھەیە (BSh) لەگەڵ ھاوینەکانی زۆر گەرم و زستانی فێنک و شێدار، کە تایبەتە بە دەشتی نەینەوا.
دیمۆگرافی
لە ساڵی ١٧٦٨ ژمارەی دانیشتوانی شارۆچکەکە ٢٥٠٠ کەس بووە. بەھۆی تاعون و کارەساتەکانی دیکەوە، ژمارەی دانیشتووان لە ساڵی ١٨٨٢دا نزیکەی ١٥٠٠ کەس بووە، تا ساڵی ١٨٩١ جارێکی دیکە بۆ ٢٥٠٠ کەس بەرزبووەوە. لە ساڵی ١٩٢٣ ژمارەی دانیشتووانەکەی بە ١٤ ھەزار کەس تۆمارکراوە. لە ساڵی ١٩٣٣ ژمارەی دانیشتووانەکەی نزیکەی ١٠ ھەزار کەس بووە. لە ئەنجامی کۆچکردن لە شارۆچکەکەوە بۆ بەغدا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ژمارەی دانیشتووان تا ساڵی ١٩٦٨ بۆ ٧١٠٨ کەس کەمبووەوە.
قەزای تلکێف لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٠٠دا نزیکەی ٥٠٪ مەسیحی بووە، شارۆچکەی تلکێف نزیکەی تەنیا مەسیحی ماوەتەوە و ژمارەی دانیشتووانەکەی ٦٦٠٠ کەس بووە. بە درێژایی کۆتایی سەدەی بیستەم، شارۆچکەکە گەشەی دانیشتوانی غەیرە ڕەسەنی لە ھاتنی عەرەبەکانەوە بەخۆیەوە بینی، کە لە سەرانسەری شارۆچکەکەدا شوێنی نیشتەجێبوونیان دامەزراند و دوای داعش بوونە زۆرینە. تا وەرچەرخانی سەدە ژمارەی دانیشتووانەکەی بۆ نزیکەی ٣٠ ھەزار کەس زیادی کردبوو.
تلکێفی ئەمڕۆ
لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە دەست پێدەکات و بە تایبەتی دوای جەنگی کەنداو لە ساڵی ١٩٩١ و لەشکرکێشی ئەمریکا بۆ سەر عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣، زۆرێک لە کاسۆلیکەکانی کلدان لە تلکێفەوە بەرەو وڵاتانی دیکە ھەڵھاتن، بە پلەی یەکەم بۆ ئەمریکا. ئەوان لەوێ ژیانی خۆیان بە کڵێسای نوێ و کاروباری نوێ بۆ خێزانەکانیان دامەزراند. تا ساڵی ٢٠٠١ زۆرێک لە تلکێفیەکان ڕوویان لە شارە گەورەکانی عێراق کردبوو وەک بەغدا یان مووسڵ.
ڕەوەندی ئاشووری لە ئەمریکا
زۆرێک لە ئاشوورییە کاسۆلیکەکانی کلدان لە ناوچەی میترۆ دیترۆیت شوێنەواری خۆیان لە تلکێف دەگەڕێننەوە. بەپێی خەمڵاندنی قەشەیەکی کەنیسەی کاسۆلیکی ڕێوڕەسمی کلدانی دڵی پیرۆزی تلکێف، لە کۆتاییەکانی پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا ١٠ ھەزار نوێژخوێن ھەبوون، کە دواتر لە دەوروبەری ساڵی ٢٠٠٤ بۆ ٢٠٠٠ کەس کەمیکرد.
کەلتوور
وێنۆک|مەراسیمی کاسۆلیکی کلدان لە تلکێف تلکێف لە مێژوودا ناوەندی کۆمەڵگەی کاسۆلیکی کلدان بوو لە عێراق. ھەر خێزانێک کە لە تلکێف نیشتەجێ بوو، یەک یان چەند پارچە زەوی کشتوکاڵییان ھەبوو. زەوییەکە جۆ و گەنمی بەرھەم دەھێنا و ئەو ئاژەڵانەی لەوێ بەخێو دەکران بریتی بوون لە بزن و مەڕ. ناتالی جیل سمیس، نووسەری کتێبی "نەژاد، بەرامبەر، ناوبانگ و سزا: لێکۆڵینەوەیەکی ئێتنۆئەزموونی لە ھاوکاری لە نێوان کلدانییەکان و ھمۆنگەکانی دیترۆیت (میشیگان)"، نووسیویەتی کە لە ڕاپۆرتەکانی گوندەکەدا "ھەموو کەس خزمایەتی ھەبووە"، و کە ھاوسەرگیری لە نێوان دوو کەسی یەک گونددا ڕووبدات.
سەرچاوە
پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ
ماندالای
ماندالای ( بورمی:မန္တလေ) دووەم گەورەترین شارە لە میانمار، لەدوای یانگۆن، دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ڕووباری ئیراوادی، ٧١٦ کیلۆمەتر بەرەو باکووری یانگۆن، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە بە ١،٢٢٥،٥٥٣ ملیۆن خەمڵێنراوە (سەرژمێری ٢٠١٤)
شارەکە لە ١٨٥٧ لەلایەن پاشا میندۆن دامەزراوە، بۆ شوێنگرەوەی پایتەختی پێشووی شانشینەکە (ئاماراپورا) و کۆتا پایتەختی شاھانەیی بورما بوو پێش کەوتنە ژێر ئیمپراتۆرییەتیی بەریتانی لە ١٨٨٥.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٥٩ لە بورما
ھاریفوناچی
وێنۆک|باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا لە ١١٠٠ی زایینی ھاریفوناجی یان ھاریبفونجایا (بە تایلەندی:หริภุญชัย,) شانشینی مۆن بوو لە باکووری ئەمڕۆی تایلەند، لەو سەدانەی پێش ئەوەی تایلەندییەکان کۆچبکەن بۆ ئەم ناوچەیە. پایتەختەکەی لە لامپفون بوو، کە لەھەمان کاتدا پێی دەوترا ھاریفوناچی
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨ بوو کە لە ١٧ی ئایار تا ١٢ی ئابی ١٩٢٨ لە ئەمستەردام لە ھۆلەند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢ بوو کە لە ٣٠ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٣٢ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
ئەناکۆندا
وێنۆک ئەناکۆندا جۆرێکە لە مارە ئاوییەکان لە بنەماڵەی پایتۆن (ماری بوا) کە لە ڕووبار و تاڵاوەکانی دارستانە چڕەکانی ئەمریکای باشووردا دەژی. ماری ئەناکۆندا ژەھراوی نییە، بەڵکو بە پێچانی جەستەی بەدەوری و پەستانی نێچیرەکانی دەکوژێت. درێژی جەستەی ئەم جۆرە مارە لە نێوان ھەشت بۆ یازدە مەتردایە. لە ڕووی کێشەوە قورسترین مارە لە جیھاندا کە کێشی نزیکەی ١٧٠ کیلۆگرامە کە ٥٠ کیلۆگرام لە پایتۆن قورسترە. ھەروەھا ئەناکۆندا تاکە مارە کە منداڵی دەبێت.
فرونزە دۆڤلاتیان
فرونزە ڤاگیناکی دۆڤلاتیان (بە ئەرمەنی: Ֆրունզե Վաղինակի Դովլաթյան؛ ٢٦ی ئایاری ١٩٢٧ لە گاڤار – ٣٠ی ئابی ١٩٩٧ لە یەریڤان) دەرھێنەر و ئەکتەری سینەمایی ئەرمەنی بووە. ھونەرمەندی گەلی یەکێتی سۆڤیەت (١٩٨٣).
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧ پۆل:مردووانی ١٩٩٧ پۆل:ئەکتەری پیاوی سۆڤیەت پۆل:ئەرمەنیەکانی سۆڤیەت
لامپفون
لامپفون (تایلەندی:ลำพูน,) شارۆچکەیەکە لە باکووری تایلەند، پایتەختەکەی پارێزگای لامپفونە، بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٦ ژمارەی دانیشتووانی ١٤،٠٣٠ بووە، ڕووبەرەکەی ٦٦٥ کیلۆمەتری بەرەو باکووری بانگکۆک درێژ دەبێتەوە و ١٩ کیلۆمەتری بەرەو باشووری چیانگ مای.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی تایلەند پۆل:شارە کۆنەکانی خەڵکی مۆن
لیستی سیرەی پێغەمبەر
ئەم لیستە بریتییە لە ڕیزکردنێکی کاتی بۆ تەواوی سیرەکانی پێغەمبەری ئیسلام، لە کۆنترین نووسەرانەوە بۆ سەردەم.
کۆنترین سیرەنوسەکان
ئەمانە کۆنترین لیستی کۆکەرەوەکانی فەرموودە و ژیاننامەن کە پسپۆڕ بوون لە بوارەکەدا
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
پارێزگای لامپانگ
وێنۆک پارێزگای لامپانگ (تایلەندی:ลำปาง,) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
کامادێڤی
وێنۆک
کامادێڤی (ھەروەھا وەک جامادێڤی دەنووسرێت، تایلەندی:จามเทวี) یەکەم فەرمانڕەوا یان شاژنی ھاریفوناچی بوو، کە شانشینێکی دێرینی شانشینی مۆن بوو لە بەشی باکووری تایلەندی ئەمڕۆ.
ڤێرساند ھاکۆبیان
ڤێرساند فرانسیکۆڤیچ ھاکۆبیان (بە زمانی ئەرمەنی: Վերսանդ Հակոբյան؛ ١٥ی ئەیلوولی ١٩٥٠ – ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٢) بەڕێوەبەری فڕۆکەوانی ئەرمەنی و ئۆلیگارک و سیاسەتمەدار بوو کە لە ئەنجومەنی نیشتمانی ئەرمەنستان وەک ئەندامی ئەرمەنستانی سەرفراز لە ساڵی ٢٠٠٧ تا ساڵی ٢٠١٢. ھاکۆبیان خاوەنی سێ منداڵ بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠ پۆل:مردووانی ٢٠٢٢ پۆل:خەڵکی پارێزگای سیونیک پۆل:ئەندازیارانی ئەرمەنی
کامادێڤی
زۆربەی تۆمارەکان بە جیاواز باسی ژیانی دەکەن بۆ نموونە کتێبێک پێی دەوترێت "چیناکانمالیپاکۆن" دەلێت کەوا ئەو لە ٦٦٢ بۆ ماوەی حەفت ساڵ فەرمانڕەوایی کردووە; لێکۆڵێنەوەیەکی تر دەلێت کەوا لە ٦٢٣ لەدایکبووە، لە ٦٣٢ دەبێتە فەرمانڕەوا و بۆ ١٧ ساڵ فەرمانڕەوایی دەکات و لە ٧١٥ دەمرێت لە تەمەنی ٩٢. و لە سەرچاوەییەکی تر دەڵیت لە ٦٣٣ لەدایکبووە، لە ٦٥٩ فەرمانرەوایی دەکات تا ٦٨٨ و لە ٧٣١ دەمرێت
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٧ەم پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ٧ەم پۆل:مردووانی سەدەی ٨ەم پۆل:پارێزگای لامپفون پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:سەدەی ناوین لە تایلەند پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ (؛ بەفەرمی بە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی بیست و دووەم و بەشێوەیەکی گشتی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ ناسراوە) ڕووداوێکی فرە وەرزشی نێودەوڵەتی بوون کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ، یەکێتی سۆڤیەت، ڕووسیای ئێستا بەڕێوەچوو. ئەم ئۆڵۆمپیادە یەکەم یاری بوون کە لە وڵاتێکی بلۆکی ڕۆژھەڵات ئەنجامدرا، یەکەم بۆنەی ئۆڵۆمپیاد و تەنھا ئۆڵۆمپیادی ھاوینەیە کە لە وڵاتێکی زمان سلاڤی قسەکەردا بەڕێوەچوو. ھەروەھا یەکەمجار بوو کە لە وڵاتێکی کۆمۆنیستیدا ئۆڵۆمپیاد بەڕێوەچوو.
لە یارییەکانی مۆسکۆدا ھەشتا وڵات نوێنەرایەتیان ھەبوو، بەڵام ٦٦ وڵات بە سەرۆکایەتی ئەمریکا بە تەواوی بایکۆتی یارییەکانیان کرد، بەھۆی جەنگی سۆڤیەت و ئەفغانستانەوە. ھەندێک لە وەرزشوانانی ئەو وڵاتانەی بایکۆتی ئۆڵۆمپیادیان کرد (لەدەرەوەی ئەو ٦٦ وڵاتەی بەتەواوی بایکۆتییان کردبوو) لەژێر ئاڵای ئۆڵۆمپیاد (تیمی لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی) بەشدارییان لە یارییەکان کرد. لە بەرامبەردا دواتر یەکێتی سۆڤیەت بایکۆتی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ی لە لۆس ئەنجلەس کرد. یەکێتی سۆڤیەت زۆرترین مەدالیای زێڕ و کۆی گشتی بەدەستھێناوە، وەرزشوانانی یەکێتی سۆڤیەت و ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات لە کۆی ٢٠٣ مەدالیای زێڕ، ١٢٧ مەدالیایان بەدەستھێنا.
ھەڵبژاردنی وڵاتی خانەخوێ
تەنھا دوو شار خۆیان کاندید کرد بۆ میوانداریکردنی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ کە مۆسکۆ و لۆس ئانجلەس بوون. دەنگدان بۆ ھەڵبژاردنی یەکێک لەو شارانە لە لە ٧٥ەمین دانیشتنی IOC لە ڤییەنا لە نەمسا لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٤ ئەنجامدرا. لە کۆتاییدا مۆسکۆ بۆ میوانداری کردنەکە ھەڵبژێردرا و لۆس ئانجلۆس بۆ میوانداری ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤خۆی بەربژێر کردەوە و دەرچوو.
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٨٠
پارێزگای سوکتای
وێنۆک سوکتای (تایلەندی:สุโขทัย) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێی پارێزگاکانی فرای، ئوتارادیت، فیتسانولۆک، کامپفاینگ فێت، تاک، لامپانگ سوکتای دەتوانرێت وەک "بەرەبەیانی خۆشبەتی" لێکبدرێتەوە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای فرای
وێنۆک فرای (تایلەندی:แพร่) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێی پارێزگاکانی فایاوۆ، نان، ئوتارادیت، سوکتای، لامپانگ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای تاک
وێنۆک تاک یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ مای ھۆنگ سۆن، چایانگ مای، لامپفون، لامپپانگ، سوکتای، کامپفاینگ فێت، ناخۆن ساوان، یوتای تانی، کانچانابوری. لای ڕۆژاوای پارێزگاکە سنوورێکی درێژی ھەیە لەگەڵ ویلایەتی کاینی میانمار.
پارێزگای ئوتارادیت
ئوتارادیت (بە تایلەندی:อุตรดิตถ์,) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێی پارێزگاکانی فیتسانولۆک، سوکتای، فرای و نان. لە ڕۆژھەڵات ھاوسنوورە لەگەڵ سایگنابۆولی لاوس. ڕووبەرەکەی ٤٨٨ کیلۆمەتری بەرەو باکووری بانکۆکە، و ٢٣٨ کیلۆمەتری بەرەو باشووری ڕۆژھەڵاتی چیانگ مایە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
چیانگ مای
چیانگ مای (تایلەندی:เชียงใหม่) گەورەترین شارە لە باکووری تایلەند و پایتەختی پارێزگای چیانگ مایە ڕووبەرەکەی ٧٠٠ کیلۆمەتری دەکەوێتە بانکۆک لە ناوچە چیاییەکان.
چیانگ مای (بە مانای" شاری نوێ" دێت لە تایلەندی) شارەکە لە ١٢٩٦ دامەزراوە وەک پایتەختی نوێی شانشینی لان نا بۆ جێگرەوەی پایتەختی پێشوو چیانگ ڕای
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی تایلەند پۆل:دامەزراوەکانی ١٢٩٦ لە ئاسیا
ھەڵاتن (فیلم)
وێنۆک ھەڵاتن فیلمێکی ئەکشنی ترسناکی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٣ لە دەرھێنانی کۆرتنی سۆلۆمۆن و لە نووسینی کرایگ ماکسوێڵ پارکەر و شۆن فینێگان. ئیتان ھۆک، سێلینا گۆمێز و جۆن وایت ئەکتەرە سەرەکییەکانی فیلمەکن، ئەم فیلمە لەلایەن براکانی وارنەرەوە دابەشکرا. چیرۆکی سەرەکی فیلمەکە باس لە شۆفێرێکی بەناوبانگی پێشبڕکێ دەکات کە ساڵانێک لەمەوبەر پێشبڕکێی وەستاندووە، بەڵام لە یەک شەودا زنجیرەیەک بانگەوازی گوماناوی مێشکی دەگرێت و ناچاری دەکات لە شوێن و بارودۆخی مەترسیداردا شۆفێری بکات.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣ پۆل:ڕاونانی فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە دزییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئۆتۆمبێل پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠١٣ پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە بولگاریا وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
پارێزگای فیچیت
وێنۆک فیچیت (تایلەندی:พิจิตร,) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ فیتسانولۆک، فێتچابون، ناخۆن ساوان، و کامفاینگ فێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای کامفاینگ فێت
وێنۆک
کامفاینگ فێت (تایلەندی:กำแพงเพชร) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی سوکتای، فیتسانولۆک، فیچیت، ناخۆن ساوان، تاک