cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بڕیارنامەی ٨٢١ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
گۆرانی-زازایی
گۆرانی-زازایی یەکێک لە شێوەزارەکانی سەرەکی زمانی کوردییە.
پریمۆرسکۆ
پریمۆرسکۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای بورگاس لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٣٬٤٦١ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای بورگاس پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
دۆلانە
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی سمیلان
بیۆند میت
سەرچاوەکان
پۆل:ڤیگنیزم پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧
دەوڵەتی سەروەر
دەوڵەتی سەروەر یان وڵاتی فەرمانڕەوا یان وڵاتی سەربەخۆ یان وڵاتی حاکم، بە پێ پەیماننامەی مۆنتێ ویدیۆ، ئەو وڵاتەیە کە خاوەنی ئەم تایبەتمەندییانە بێ:
سەرچاوەکان
پۆل:یاسای نێونەتەوەیی پۆل:سەروەری پۆل:جوگرافیای سیاسی
تورکمانکەندی
تورکمانکەندی (Turkmankendî، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی بۆکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٣٦ کەس لە ٧٢ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بۆکان پۆل:گوندەکانی شارستانی بۆکان
ماندۆلین
وێنۆک|وێنەی ئامێری ماندۆلین ماندۆلین ( • بە ئیتاڵی mandolino) ئامێرێکی مۆسیقییە لە خێزانی ئامێرە تەلدارەکانە و زۆربەیجار بە پڵەکێکی بچووک لێدەدرێت. ئەم ئامێرە چوار کۆرسی تەلداری دەبڵی ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا پۆل:گیتار پۆل:ئامێرە ژێدارەکان
دیێگۆ ڤێلاسکێس
٣٠٠px|وێنۆک|چەپ|وێنەی ھونەرمەند کە بە دەستی خۆی کێشراوەتەوە. دیێگۆ ڤێلاسکێس (١٥٥٩-١٦٦٠)(بە ئیسپانی: Diego Velázquez) وێنەکێشی بەناوبانگی سەدەی حەڤدەی ئیسپانیایە. ڤێلاسکێس لە سێڤیلدا لە دایک بووە و لە مادریددا کۆچی دوایی کردووە. گرنگایەتیی ڤێلاسکێس لەوەدایە کە ناوەرۆکی دنیایی بە شێوەکاریی ئیسپانیا بەخشی.
ژیانی
ڤێلاسکێس لە شاری سێڤیلدا لە دایک بوو. لەوێدا لە لای پاچێکۆ فێری شێوەکاری بوو و مامۆستاکەی کچەکەی بە ژنی پێ دا. دواتر چوو بۆ مادرید بۆ دەرباری فیلیپی چوارەم و بوو بە شێوەکاری بنەماڵەی پاشایەتی. ئەو گەلێک تابلۆی لە فیلیپ و بنەماڵەی پاشایەتیی ئیسپانیا کێشا. لە ساڵە دوایینەکانی ژیانیدا بوو بە بەرپرسی بەڕێوە بردنی کارەکانی کۆشکی پاشایەتی و بە ھۆی کاری زۆرەوە لە ساڵی ١٦٦٠دا تووشی یاو بوو و کۆچی دوایی کرد.
کارەکانی
ئەمانە چەن تابلۆیەکی بەناوبانگی ڤێلاسکێسن:
سەرچاوەکان
Durant, W. and Durant, A. (1989). “The Story of Civilization: Age of Reason Begins,” pp. 387- 395, World Library, Inc., USA.
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٩ پۆل:مردووانی ١٦٦٠ پۆل:شێوەکارە ئیسپانیاییەکان
ئێل گرێکۆ
٣٠٠px|وێنۆک|چەپ|تابلۆی دەرھێنانی جلەکانی مەسیح ئێل گرێکۆ(بە ئیسپانیایی: El Greco) (١٥٤١- ١٦١٤) شێوەکاری بەناوبانگی سەدەی شانزە و حەڤدەی ئیسپانیایە.
ژیان
سەبارەت بە ژیانی منداڵیی زانیاری زۆر کەمە. لە کرێتدا لە دایک بوو. لەوانەیە باپیرانی لە دوای ئەوەی کە ئەستەمووڵ کەوتە دەستی موسڵمانەکان لەوێوە چووبێتن بۆ کرێت لە یۆناندا (1433). دواتر ڕۆشت بۆ ڤێنیز کە لەوێ مەشقی شێوەکاری بکا. لە بەردەستی تیسییەندا (تیتان) شاگردیی کرد. دواتر ڕۆشت بۆ ڕۆم، دوای ئەوە بۆ مادرید بۆ لای فیلیپی دووھەم. لە ساڵی ١٦١٤دا لە تۆلێدۆدا کۆچی دوایی کرد.
ناوەکەی
لەکرێت خۆی بەخۆی دەگوت کیریاکۆس سیۆتۆکۆپۆلۆس- واتە کوڕە خوداییەکە. لە ئیتالیادا بە ناوی دۆمێنیکۆ سیۆتۆکۆپۆلۆسـەوە بانگ دەکر؛ لە ئیسپانیادا بە دۆمینگۆ تیۆکۆپۆلی؛ لە ئیمزاکەیدا کە بە ئەلفوبێی یۆنانی دەیکرد ناوی خۆی ئاوەھا دەنووسی دۆمێنیکۆس تێوتۆکۆپوولۆس؛ بە تێپەڕبوونی زەمەن ناوەکەی کورتەوە بوو و پێی دەوترێ ئێل گرێکۆ، ئەمە نازناوێک بوو کە لە ئیسپانیادا پێی درا (ئێل گرێکۆ بە زمانی ئیسپانیایی واتە پیاوە یۆنانییەکە).
کارەکانی
بەناوبانگترین کارەکانی بریتین لە:
سەرچاوەکان
Durant, W. and Durant, A. (1989). “The Story of Civilization: Age of Reason Begins,” pp. 380– 384, World Library, Inc., USA.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٥٤١ پۆل:مردووانی ١٦١٤ پۆل:شێوەکارە ئیسپانیاییەکان
١٣٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئەی کەی-٤٧ (چەک)
کەلاشنیکۆڤ یان کلاشنیکۆف ناوی چەکێکی سوک و پارتیزانییە. ئەم چەکە لە سالی ١٩٤٧ لە سۆڤیەت، بە دەستی میخائیل کلاشنیکۆڤ دروست کراوە.
پێکھاتەکان
یەکەم: بەشە جێگیرەکان لولە و ژووری تەقینەوە - بەشەکانی نیشان گرتن - قۆناغ - پارێزەری دەست - بۆری غاز - دەسک - پۆشەری لەش - مەخزەن - لاشەی چەک
لولە: بریتییە لە بۆرییەکی ناو بۆش کە ٤ ھێڵی لوولپێچی تیایە، و لە کۆتایی ژووری تەقینەوە دەست پێ دەکات و درێژییەکەی ٤١٤ ملم ە. ژووری تەقینەوە: بەشێکە ئەستوورترە لە لولە، و فیشەک کە لە مەخزەنەوە دەردەچێت لە ژووری تەقینەوە جیگیرئەبێ و لەوێ لەکاتی ویستراودا ئەتەقێندرێ
بەشی دەرەوەی لوولە: بۆرییەکی ناوبۆشە گولەی پێدا تێپەڕ ئەبێ لە بەشی سێیەکی یەکەمی سەرەتای لولە کونێک ھەیە کە بەشێک لە غازی دەرپەڕیو لە تەقینی فیشەکەوە پەیدا ئەبێ ئەگەیەنێتە بۆری غازەکە بە مەبەستی پاڵنانی میلەکە بۆ دواوە. لوولە چەند بەشێکی چەکی لەسەر جێگیرە لەوانە (بەشەکانی نیشان گرتن (فریضە - شعیرە)، پارچەی جێگیرکردنی بۆری غاز، پارچەی جێگیرکردنی پارێزەری دەست، پارچەی جێگیرکردنی شیشی پاک کردنەوە، پارچەی جێگیرکردنی حەربە.
ژێردار: پارچەیەکی دار یاخود پلاستیکییە کە بەرگەی گەرمای زۆر دەگرێت و دەکەوێتە ژێر لوولەوە و دەستی سەرباز دەپارێزێت لە گەرمای لوولە
بۆری غاز: بۆرییەکی کانزاییە کە غازی پەیدابوو لە تەقینی فیشەکەوە بەھۆی ئەو کونەی لە نێوان لولەکە و پارچەی جێگیرکەری بۆری غاز ھەیە ئەگوازێتەوە بۆ پستۆنی پاڵنەری میلەکە بە مەبەستی پاڵنانی بۆ دواوە، ئەم بۆرییە بۆ پارچەیەک دار یان پلاستیک داپۆشراوە کەبە (سەردار) ناسراوە و بەرگەی گەرمای زۆر دەگرن و دەستی تەقەکەر لە گەرمیەکە ئەپارێزن
دەسک: بریتییە لە پارچەیەک دار یان پلاستیک بە شێوەک دیزاین کراوە کە بە ئاسانی بەکارھێنەر دەستی پێوە بگرێ لەکاتی تەقەکردندا.
داپۆشەر: بریتیە لە پارچەیەک ئاسان کە بەشەکانی ناوەوەی چەک وەکو (پەلەپیتکە، میل،.... ھتد) ئەپارێزێت لە بەرکەوتن و پیس بوون و زیان پێگەیشتن، وە شوێنی جێگیربوونی ھەیە لەسەر لاشەی چەکەکە لە پێشەوە و لە پاشەوە کە بەشی پاشەوەی کونێکی چوارگۆشەی تیایە کە زمانەی سپرنگی پاڵنەری میلی پیا تێپەڕ ئەبێ و جێگیری ئەکات.
وە لە لای ڕاستی چەکەکەوە بەشێکی جوڵاو ھەیە (ئەمن - زامن) کە ٣ دۆخی تەقەکردن دیاری ئەکات و شوێنی جێگیربوونی ھەیە کە (١ سەرەوە = دۆخی تەقە نەکردن (ئەمن))، (٢ ناوڕاست = دۆخی تەقەکردنی بێ سنوور (فول ئۆتۆماتیک - صەلییە)، (٣ خوارەوە = دۆخی تەقەکردنی سنووردار - یەک فیشەکی (مفرد) بەشە جووڵاوەکان: ئەمیش (میل، پستۆنی پاڵنەری میل، سپرنگی پاڵنەری میل، ڕاگری فیشەک) ئەگرێتەوە.
. پستۆنی غاز: بریتییە لە پارچەیەک کە لە شێوەی پستۆن دایە و کۆتاییەکەی بۆشاییەکی ھەیە کە سپرنگی پاڵنەری میلی لەناو جێگیر ئەبێ. وە لە کاتی تەقەکردن و ھاتوچۆی میلەکەدا سپرنگی پاڵنەری میل و پارچەی ھەڵگری زمانەکە بە ئاسانی بەناو بۆشایی میلەکەدا ھاتوچۆ دەکەن.
سپرنگی پاڵنەری میل: بریتییە لە سپرنگێکی کانزایی کە پارچەیەک ئاسنی جووڵاوی تیایە بۆ ئاسانکاری ھاتووچۆیمیل، لە بۆشایی بەشی دواوەی میل جێگیر ئەبێ. لە کاتی تەقەکردندا کاتێک میل دەگەڕێتەوە دواوە سپرنگەکە پاڵ بە میلەوە دەنێ بۆ شوێنی جێگیربوونی سەرەتایی خۆی بەمەش فیشەکی تەقیو لە ڕێگەی ڕاگری فیشەکەوە بۆ دەرەوە فڕێ دەدرێ و لە ڕێگەی ھەمان پارچەوە فیشەکی نوێ پاڵدەنرێتە ناو ژووری تەقینەوەوە و ئامادە دەبێ بۆ تەقاندن
پەراوێزەکان
پۆل:داھێنانە سۆڤیەتییەکان پۆل:چەک
چەیم ھێرزۆگ
چەیم ھێرزۆگ (؛ ١٧ی ئەیلوولی ١٩١٨ – ١٧ی نیسانی ١٩٩٧) سیاسەتمەدار و ژەنەڕاڵ و پارێزەر و نووسەرێکی ئیسرائیلی لەدایکبووی ئێرلەندا بووە و لە نێوان ساڵانی ١٩٨٣ بۆ ١٩٩٣ وەک شەشەمین سەرۆکی ئیسرائیل کاری کردووە. ھێرزۆگ لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا پەیوەندی بە سوپای بەریتانیاوە کرد، بە پلەی یەکەم لە ئەڵمانیا وەک فەرماندەی تانک لە فەیلەقی زرێپۆش کاردەکات. لە ساڵی ١٩٤٣دا لە فەیلەقی ئییتلاعات ڕاسپێردرا لە ساڵی ١٩٤٧ بە پلەی مەیجر لە سوپای بەریتانیا بەجێھێشت. لە ساڵی ١٩٦٢ بە پلەی مەیجر جەنەڕاڵ لە سوپای بەرگری ئیسرائیل خانەنشین بووە. لە ساڵی ١٩٧٢دا لەگەڵ مایکل فۆکس و یاکۆڤ نیمان ھاوبەشی کرد، و کۆمپانیای یاسایی ھێرزۆگ، فۆکس و نیمان دامەزراند کە یەکێکە لە گەورەترین کۆمپانیاکانی یاسایی لە ئیسرائیل. لە ساڵی ١٩٧٥دا ھێرزۆگ وەک باڵیۆزی ئیسرائیل لە نەتەوە یەکگرتووەکان دەستنیشانکرا، لەو پۆستەدا تا ساڵی ١٩٧٨ کاری کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزەرانی ئیسرائیلی پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان پۆل:دەرچووانی زانکۆی لەندەن پۆل:دەرچووانی کۆلێجی زانکۆییی لەندەن پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئیسرائیل پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨ پۆل:مردووانی ١٩٩٧
بەرزنجە
بەرزنجە یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانییە لە باشووری کوردستان. بەرزنجە دەکەویتە باکوری ڕۆژھەڵاتی شاری سلێمانی لەناوچەی شارباژێر. بەرزنجە لە ناوچەی مێژوویی شارەزوور دا ھەڵکەوتووە و مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی (٦٥٠)ی کۆچی و شوێنی لەدایکبوونی دامەزرێنەری ئایینی یارسان سوڵتان ئیسحاقە. ھەروەھا زێدی سەید عەبدولکەریم بەرزنجی و جێگری یەکەمی سەید عیسا بەرزنجیی و سەیدەکانی تری بەرزنجەیە.
بەرزنجە
مێژووی ژیان لە ناوچەکەدا بەگوێرەی سەرچاوە مێژووی و، دەستنووسەکان و، پاشماوەکان مێژووی دروست بوونی (بەرزنجە) زۆر کۆن نییەو، دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی (٦٥٠کۆچی)یا(١٢٥٤زاینی)، وەلێ دۆزرانەوەی ھەندێک شت پێمان دەڵێت، کە مێژووی ژیان لەناوچەکەدا زۆر لەوە کۆنترە و دەگەڕێتەوە بۆ پێش ئاینی پیرۆزی ئیسلام، تەنانەت بۆ پێش ئاینی پیرۆزی مەسیحیش. بەم دوواییە و، لە دوو سێ ساڵی ڕابردوو دا، چەند (دەخمەیەک) لە (لاشەخسی) (١)ی (بەرزنجە) دا دۆزرانەوە، کە بەڵگەی بوونی ژیانە لە ناوچەکەدا و، بەڵگەی (زەردەشتی)(٢) بوونی ئەو خەڵکانەیە، کە لەو ناوچەیەدا ژیاون. چونکە لە ئاینی پیرۆزی (زەردەشتی) دا، دووای ئەوەی مرۆڤ دەمرێت، لاشەکەی لەسەر تاشەبەردێکی گەورە دادەنرێت و، دەخرێتە بەردەم باڵندەو گۆشت خۆرەکان، بۆ ئەوەی گۆشتەکەی بخۆن و، تەنھا ئێسکەکەی بمێنێتەوەو، پاشان ئێسکەکەی دەخەنە نێو کوپێک و، سەری کوپەکە دادەپۆشن و، لەناو خاک دا دەیشارنەوەو، بەو کوپە دەڵێن: (دەخمە). (٣) وەلێ جگە لەم دەخمانەی دۆزرانەوە، ھیچ بەڵگەیەکی دیکەمان لەبەردەست دا نییە، ئەگەر چی وەک بیستراوە لەھەمان کاتدا چەند پارچە کانزا و، شتی دیکەش دۆزراونەتەوە، بەھەرحاڵ جگە لە ئاماژەیەکی کورت نەبێت، مەبەستمان نییە، بەدرێژی باسی ئەم بابەتە بکەین. چونکە لەمەبەستی سەرەکی باسەکە دوورمان دەخاتەوە.
شارۆچکەی بەرزنجە
ئەم شارۆچکەیە دەکەوێتە خۆرھەڵاتی شاری (سلێمانی) یەوەو، لە سروشتێکی شاخاویدا ھەڵکەوتووەو، چەند کانیاو و، کارێزێکی سازگاری تێدایە(٤)و، ھەر لە کۆنەوە حوجرە و، مزگەوت و، قوتابخانەی تێدا دروست کراوەو، دانیشتوانەکەی بە ئاژەڵداری و، ڕەز و، باخوباخاتەوە خەریکن و، بژێوی ژیانیانی پێپەیدا دەکەن و، خانووەکانی ئەم شارۆچکەیە لە (١٢–١٣) ڕیزدا بە شێوەی پلیکانە بەرەو قەد پاڵی شاخی (ڕێ سور) دروست کراوەو، قەدپاڵی شاخی (کوڕەکاژاو) یش دەکەوێتە دەستە ڕاستی یەوەو، لە نێوان چەند شاخێک دایە.
ناوی بەرزنجە
وەک دەگێڕنەوە و، لەھەندێک پەرتووک و، دەستنووسی کۆنیش دا تۆمارکراوە، چەند خانوویەک لە پشت حوجرەو، مزگەوتەکەوە ھەبووە، کە بەقامیش دروستکراون و، خانووی بەقامیش دروستکراویش بە (زنج) ناو دەبرێت و، مزگەوت و، حوجرەی (سەیید عیسا و، سەیید مووسا) ش کەوتبووە بەر- زنجەکانەوە، بۆیە ناوی لێنرا (بەرزنج)، یان (بەرزنجە)، وەلێ لەڕووی مانای وشەی (بەرزنجە) وە، بۆچوونی جیاواز لەبەردەست دایەو، ھەندێک سەرچاوە بە (زەوی ھەمیشە سەوز) لێکی دەدەنەوەو، سەرچاوەی دیکەشمان ھەیە بە (خانە باخ) ناوی دەھێنێت.
بەرزنجە و خوێندەواری
بەڵگەی خوێندەواربوونی ئەو (٣–٤) ماڵەی پێش ھاتنی (سەیید مووساو، سەیید عیسا) لەوێبوون، ڕوون و، ئاشکرایەو، وتنەوەی دەرس و پێگەیاندنی ئاینی لەسەر دەستی (حاجی خاڵی کاژاو) دا بووەو، کەھەرخۆشی لوتکەی بنەماڵەی (خالیدی) یە، وەلێ بەداخەوە ھیچ پاشماوەیەکی ئەو کاتەمان لەبەر دەستدا نییەو، بەرھەمەکانی ئەم زانا گەورەیەی کورد تا ھەنووکە نەکەوتۆتە بەردەستمان و، ڕەنگە لەناو چووبن و، لەوانەشە ڕۆژێک بێت بدۆزرێتەوەو، بکەوێتە بەر دەستمان. وەلێ بەگوێرەی ئەو بەڵگانەی لەبەردەساماندایە، باری ڕۆشەنبیری و، ناوبانگی (بەرزنجە) دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی (٦٨٦کۆچی) و، بۆ دروستکردنی حوجرەو، مزگەوتی (سەیید مووساو، سەیید عیسای بەرزنجی)، کەھەندێک (ھۆنراوەی فارسی و، کوردی و، عەرەبی) و، ھەندێک (وتە) لەوکاتەوە بە یادگار ماوەتەوە، کە ھی (سەیید عیسا ی بەرزنجی) ین و، لەڕوی کات و، پاراستنی چەندین وشەو، زاراوەی کوردی و، زمانەوانییەوە جێگەی بایەخی مێژووییەو، ھیوادارم بتوانم لە ئایندەدا (دیوانی شێخ عیسای بەرزنجی … ژیان و بەرھەمی) کۆبکەمەوەو، بەچاپی بگەیەنم و، بۆ ئاگاداری خوێنەر لێرە دا چەند نموونەیەکی کورت دەھێنمەوە: نموونەی ھۆنراوەی کوردی / پێمە شوکرانە، پێمەشوکرانە واچن سەروماڵ بدەیم بەرانە. چوون دەستماڵ تەحیق یەگانە ویساڵگا لوایم جەویساڵ یانە لە ھۆنراوەیەکی دیکەدا، دەفەرموێت/ حاجم چەرانە، حاجم چەرانە حاجیان حاجم، حاجم چەرانە. حاجمی کەردەن پایەی خودانە ھەرکەس وێش مەجمۆگا وێش خەتانە نموونەی ھۆنراوەی فارسی/ (کائنات است جسم ماجانیم واصلات را دلیل و بورھانیم خاتمی اولیای دور قمر وارت فقر شاە مردانیم) لە وتەکانی سەیید عیسای بەرزنجی / - ھەموو گوناھێک ئەگەرچی بچوکیش بێت بەگەورە بزانن، وە چاکەش ھەرچەندە زۆربێ بەکەم بزانن. - دەتوانن فێری زانست ببن. چونکە بنیادەم ھەربە زانست بەرز دەمێنێتەوە. دیارە وەک ئاماژەمان پێی دا، بە گوێرەی ئەو بەڵگانەی تائێستا لەبەردەستماندایە، سەیید عیسای بەرزنجی سەرقافڵەی زانایان و، ڕۆشەنبیران و، شاعیران و، نووسەرانی بەرزنجی یەو، لە دووای ئەویش ھەزاران کەسی دیکە دێن وەکو (سان سەھاکی بەرزنجی کە دیووانە ھۆنراوەی خۆی ھەیەو تاھەنووکە دەستنووسە، خاتوو دایرەک ڕەزباری ژنی دووەمی سەیید عیسا کە ئەمیش دیووانە ھۆنراوەی خۆی ھەیەو دەستنووسە و، ……….. چەندانی تر) کە ڕاستەو خۆ دووای سەیید عیسا دێن و، ئەم بووارە نەوە دووای نەوە بەردەوام بووەو، لێرەدا ھینانەوەی نموونەی بەرھەمی نەوەکانی دووای سەیید عیسا بە پێویست نازانم چونکە نەوەکانی خاوەنی کتێب و دیوانی تایبەتی خۆیانن و، ئەگەر خودای گەورەتەمەن بدات لە بەرھەمی تایبەتی دا بە وردی باسیان دەکەین و نموونەش دەھێنینەوە.
زانایان و گەورەپیاوانی بەرزنجی
بێگوومان ژمارەی زانایان و، گەورەپیاوانی بەرزنجی ئەوەندە زۆرن ناتوانین ناوی ھەموویان بھێنین، وەلێ لەبەر پێویستی بابەتەکە ئاماژە بەناوی ھەندێک کەسایەتی و، ناوی زۆر ناسراو دەکەین وەکو (سەیید عیسای بەرزنجی /٦٦٦–٧٥٤ک، سەیید مووسا /٦٥٦–٦٩٦ک، بابا ڕەسوڵی گەورە، مەلا ئیبراھیمی بەرزنجی کە یەکێک بووە لە مامۆستایانی حوجرەو مەدرەسەی شێخ عەبدولقادری گەیلانی لە بەغداد، کابل کە ناوی تەواوی کاکە ئیبراھیمە و لە پەرتووکی نور الانواری سەیید عەبوسەمەدی توداری دا بەوردی باسی کراوە، ژێنەر سەید محەمەد گەورەدێی زانای کورد لەبواری کیمیاگەردا، شێخ مارفی نۆدێی بەرزنجی، کاک ئەحمەدی شێخ، شێخ مەحمودی بەرزنجی مەلیکی کوردستان، زەینەلعابدین باباگەورەی موددەڕیسی بەرزنجی (باپیرە گەورەی نووسەر)، مامۆستا شێخ محمد بەرزنجی، بابا عەبدولکەریمی بەرزنجی (باوکی نووسەر)، سەید محەممەد تاھیر ھاشمی د. سەباح بەرزنجی، د. فەرەیدوون عەبدول بەرزنجی، د. سەعدی بەرزنجی، سەید ئەبوو بەکر بەرزنجی، کۆسار بەرزنجی، عەبدولڕەحمان بێلاف، مامۆستا مەلا عەبدوڵڵای بەرزنجی، مامۆستا مەلا مستەفا، باباعەبدولکەریمی چەچەقەڵایی (چرچە قەڵایی) بەرزنجی کە ئێستە لەکەلار دادەنیشێت، مەزڵومی شاعیر، مامۆستا واحید، مامۆستا بەکر، مامۆستاموحەمەدی بەننا، مامۆستا عومەر مارف بەرزنجی ………ھەزاران کەسایەتی دیکە)(٥) لە وەسفی بەرزنجە دا زۆرێک لە شاعیران، و نووسەران، چ ئەوانەی بە ڕێبوواری بە (بەرزنجە) دا ڕەتبوون، یان تێیدا ژیاون، و ھەندێک جاریش ئەوانەی کەناو و ناوبانگی (بەرزنجە) یان بیستووە، یان خۆیان (بەرزنجی) ن، لە وەسفی سروشت و، شوێنگەو، گەورەی و، گرنگی (بەرزنجە) دا، ھۆنراوە یان پەخشانیان نووسیووەو، ناسراوترین ئەو ھۆنەر و، نووسەرانەش ئەمانەن (شێخ مارفی ڕیشەڵانی، نالی، قانیع، شێخ ڕەزای تاڵەبانی، شێخ مارفی نۆدێی بەرزنجی، محەممەد مەدەنی بەرزنجی کوڕی عەبدولڕەسوڵی بەرزنجی، د. شۆ، ……..). و لە کۆتاییدا بەم ھۆنراوەیەی حەزرەتی (نالی) تان دەسپێرم: کە جێگەت بۆ عیبادەت بێ، چ فوقانی، چ تحتانی کە حوبت بۆ سیادەت بێ، چ بەرزنجی، چ باراوی نەواڵەی تەوبە دەربێنە ھەتا تەن نەبووەتە سفرە پیاڵەی بشکێنە ھەتاوەک کوپە نەشکاوی دیارە شارۆچکەی (بەرزنجە) زۆر لەمە زیاتر ھەڵدەگرێت و، ئەو باسە تەواوەش ھەڵدەگرین بۆ کات و، دەرفەتێکی دیکە و، بۆ بەرھەمێکی دیکەی تایبەت بە (بەرزنجە) لە دوو توێی زنجیرە کتێبێک دا، لەژێرناوی (ئینسایکلۆپیدیای بەرزنجە)، کە ئێستا بەرگی یەکیمی تەواو بووە، ئەگەر خوای گەورەو میھرەبان تەمەن بدات و، تەندروست و، لەش ساغمان بکات.
سەرچاوەکان
بڕوانە ئەم سەرچاوانە: بنەماڵەی زانیاران، نووسینی مامۆستا مەلا عەبدولکەریمی موددەڕیسی بیارەی (خودا لێی خۆشببێت)، بەغداد، ١٩٨٤ (علمانا فی خدمە علم والدین، نووسینی مامۆستا مەلا عەبدولکەریمی موددەڕیسی بیارەی (خودا لێی خۆشببێت)، بەغداد، ١٩٨٣.) مێژووی وێژەی کوردی، بەرگی ١، نووسراوی سدیق بۆرکەیی (سەفی زادە)، انتشارات ناجی – بانە کوردستان، ١٣٧٠، چاپی یەکەم. بنەماڵەی پاکان یان بەحرئەنسابی ئەحمەدی، نووسراوەی حاجی مەحموود ئەحمەدی، ئینتشارات مەسعود، ١٣٧٨، چاپی دووەم. بۆ زانیاری زیاتر دەتوانیت بڕوانیتە ئەم سەرچاوانە:((القبائل والبیوتات الھاشمیە فی العراق، نووسینی:یونس شیخ ئیبراھیم سامەڕائی، ل ١٠٣بۆ ١٠٧ – ماڵپەڕی: منتدی السادە الاشراف – تەفسیری (روح المعانی)، جز °٢٦، ل١٠٣، دانراوی زانای ناودار ئالوسی).) (ریشە پاک، مجموعە مقالات و اشعار ارائە شدە در یادوارە (بابا سید شیخ احمد باینچوب)، گرداورندە و نڤارت:سید ھاشم ھدایتی، شھریور ٧٤، دانشگاە کردستان، بابەتی:بنەچەی سەیدەکانی کوردستان و ڕاژەیان – نووسینی:سدێق بۆرەکەیی (سەفی زادە).) ئەم بابەتە لە ژمارە٢ و ٣ ی – گۆڤاری (بەرزنجە) دا بڵاوکراوەتەوە، کە شێخ عەبدولکەریم شێخ ئەحمەد شێخولئیسلامی مودەڕیسی بەرزنجی خاوەن ئیمتیازێتی و ھێمن مەلا کەریم بەرزنجی سەرنووسەرێتی… بورھان بەرزنجی
مێژووی دروستبوونی بەرزنجە
مێژووی دروست بوونی ئەم شارۆچکەیە دەگەڕێتەوە بۆ زیاتر لە (٨٠٠) ساڵ لەمەو بەرو، بۆ لەوەڕاندنی مێگەل و، ڕانە مەڕی بنەماڵەی (حاجی شێخ خالیدی کاژاوی کوڕی سەیید محەممەد تاج عارفین ئەبووەفای پووشێنی) ی، کە ژمارەیان (٣–٤) ماڵێک بووەو، لە حاجی خاڵ خۆی و، چەند کوڕێکی پێک ھاتووەو، کوڕەکانی دیکەشی لە کاژاوبوون، و سودیان لە ئاو و، لەوەڕگەی ناوچەکە وەرگرتووەو، بەو ھۆیەوە لێی نیشتەجێ بوون.
دروستبوونی ناوی بەرزنجە
وەک دەگێڕنەوە و لەھەندێک پەرتووک و دەستنووسی کۆنیش دا تۆمارکراوە، چەند خانوویەک لە پشت حوجرە و مزگەوتەکەوە ھەبووە، کە بەقامیش دروستکراون و، خانووی بەقامیش دروستکراویش بە (زنج) ناو دەبرێت و، مزگەوت و حوجرەی (سەیید عیسا و سەیید مووسا) ش کەوتبووە بەر-زنجەکانەوە، بۆیە ناوی لێنرا (بەرزنج)، یان (بەرزنجە)، لەڕووی مانای وشەی (بەرزنجە) وە بۆچوونی جیاواز لەبەردەست دایەو، ھەندێک سەرچاوە بە (زەوی ھەمیشە سەوز) لێکی دەدەنەوەو، سەرچاوەی دیکەشمان ھەیە بە (خانە باخ) ناوی دەھێنێت. بەرزنجەو… خوێندەواری بەڵگەی خوێندەواربوونی ئەو (٣–٤) ماڵەی پێش ھاتنی (سەیید مووساو، سەیید عیسا) لەوێبوون، ڕوون و ئاشکرایە، وتنەوەی دەرس و پێگەیاندنی ئاینی لەسەر دەستی (حاجی خاڵی کاژاو) دا بووەو، کەھەرخۆشی لوتکەی بنەماڵەی (خالیدی) یە، وەلێ بەداخەوە ھیچ پاشماوەیەکی ئەو کاتەمان لەبەر دەستدا نییە و بەرھەمەکانی ئەم زانا گەورەیەی کورد تا ھەنووکە نەکەوتۆتە بەردەستمان و ڕەنگە لەناو چووبن و لەوانەشە ڕۆژێک بێت بدۆزرێتەوەو، بکەوێتە بەر دەستمان.
ھۆنراوەی شێخ عیسای بەرزنجی
لە ھۆنراوەیەکی دیکەدا، دەفەرموێت
نموونەی ھۆنراوەی فارسی
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:باشووری کوردستان پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
فیلمی نوار
وێنۆک|فیلمی The Big Combo ساڵی ١٩٥٥ نموونەی فیلمێکی نوار فیلمی نوار یان فیلمی ڕەش دەستەواژەیەکە وەسفی ئەو فیلمانە دەکات کەلەجۆری تاوانی و درامیینە کەبەشێوەی بڵاو تیشکدەخاتە سەر تاوان و سێکس و گەندەڵی. ئەو جۆرە فیلمانە بەزۆری لەفیلمەکانی ھۆلیوود لەچلەکان و پەنجاکانی سەدەی ٢٠ەھەم باوبوو کەفیلمەکان بەڕەش و سپی نمایشدەکران و وێنەگرتنی فیلمەکانیش لەتاریکیدابوون و تیشکدەخرایە سەر کارەکتەرەکانی فیلمەکە. جگە لەمانەش فیلمی پۆلیسی، چەتەیی و لێکۆڵینەوەیی دەچێتە ناو جۆری فیلمەکانی نوار. دەیەی چل و پەنجاکان بەگشتی بە «سەردەمی کلاسیکی» فیلمی ڕەشی ئەمریکی دادەنرێن.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمی نوار پۆل:فیلم لە دەیەی ١٩٥٠ پۆل:زاراوەکانی فیلم و ڤیدیۆ پۆل:چەشنەکانی فیلم پۆل:مێژووی سینەما پۆل:فیلمەکان لە دەیەی ١٩٣٠ پۆل:فیلمەکان لە دەیەی ١٩٤٠
دۆلنا ئۆریاخۆڤیتسا
دۆلنا ئۆریاخۆڤیتسا شارۆچکەیەکە لە پارێزگای ڤێلیکۆ تارنۆڤۆ لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٣٬٢٢٧ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڤێلیکۆ تارنۆڤۆ پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
بڕیارنامەی ٨٢٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٢٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی نیسانی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەرمەنستان-کۆماری ئازەربایجان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٠٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣
شیری سۆیا
شیری سۆیا پێکھاتووە لە یەکێک لە جێگرەوە ڕووەکییەکانی شیر کە بە خووساندن و ھاڕین و فیلتەرکردنی سۆیا دروست دەکرێت. لە پاڵ ئەم جۆرە شیرەدا، شیری بادەم و شیری برنجیش ھەن کە بە زۆری لەلایەن ڤگنەکان و ئەوانە بەکاردێت کە بەرگەنەگرتنی لاکتۆزیان ھەیە. ئەم جۆرە شیرە لە نیوەی کۆتاکانی سەدەی ٢٠ەم بەناوبانگ بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:شیری ڕووەکی پۆل:داهێنانە چینییەکان پۆل:خواردنەوە ژاپۆنییەکان
میلتۆن فریدمەن
thumb|میلتۆن میلتۆن فرێدمەن (ماوەی ژیان:٣١ی تەمموزی ١٩١٢ تاکوو ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦) کەسایەتی ئەمریکی ئابووریزانە و لیبرالیزمێکی کلاسیکییە و هەڵگری خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئابووری لەساڵی ١٩٧٦، میلتۆن باوەڕی وا بوو دەبێت دەوڵەت بەشێوەی سنووردار دەست بگرێت بەسەر ئابووری، دوو لە بەرهەمە ناسراوەکانی میلتۆن ئازادی لەهەڵبژاردن (Free to Choose) و سەربەستی و سەرمایەداری (Capitalism and Freedom).
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئابوورزانانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:ئابوورزانانی ئەمریکی پۆل:میلتۆن فریدمەن پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئابووری پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی پۆل:مردووانی ٢٠٠٦ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢ پۆل:فەیلەسووفانی سیاسیی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:جووە ئەگنۆستیکەکان پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١ پۆل:چالاکوانە جووەکان پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ھەنگاری-جولەکە
١٣٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
عەبدوڵڵا کوڕی عەبد ئەلئەسەد
ناوی عەبدوڵڵای کوڕی عەبد ئەلئەسەد (بە عەرەبی: أبو سلمة عبد الله بن عبد الأسد) یەکێک بوو لە هاوەڵانی پێغەمبەر موحەممەد.
پۆل:مردووانی ٦٢٥ پۆل:ھاوەڵەکان پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم
حەسناوا، بۆکان
حەسناوا (Ḧesenawa، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی بۆکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٨٩ کەس لە ١٧ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بۆکان پۆل:گوندەکانی شارستانی بۆکان
حازی ئەسلانۆڤ (میترۆی باکوو)
حازی ئەسلانۆڤ وێستگەیەکی میترۆی باکوویە. لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢ کرایەوە و بە ناوی حازی ئەسلانۆڤەوە ناونراوە.
سەرچاوەکان
حازی ئەسلانۆڤ
فوئاد ئەحمەد
فوئاد ئەحمەد (ناوی تەواو: فوئاد ئەحمەد سلێمان؛ لەدایکبووی ١٩٣٢، گوندی عەوێنە) گۆرانیبێژێکی کورد بوو. لەماوەی ساڵانی ١٩٥٥ تا مردنی لە چالاکی ھونەریدا بەردەوامبووە. گۆرانی ئەمیرەکەم، یەکێکە لە گۆرانییە بەناوبانگەکانی فوئاد ئەحمەد کە تا ئێستا لە تەلەفزیۆنەکان پەخشدەکرێت و خەڵکی گوێی لێدەگرن.
فوئاد ئەحمەد لە ڕۆژی ١٧ی ئابی ٢٠٠٤، کۆچی دوایی کرد، گۆرستانی کارگەی قیر لە باشووری شاری ھەولێر بە بەخاک سپێردرا.
سەرەتای ژیان
فوئاد ئەحمەد لە ساڵی ١٩٣٢ لەگوندی عەوێنەی سەر بەشارەدێی گوێڕ لەدایکبووە. باوکی یەکێکبووە لە ھونەرمەندەکانی شاری ھەولێر. ساڵی ١٩٤٠ چۆتە قوتابخانە پاشان خانەی مامۆستایانی لادێ لە دھۆک تەواو کردووە. لەسەرەتا لەگوندی عاڵڵا (عبداللە گوجیلان) و گردعازەبان چەند شوێنێکی دیکەش بووەتە مامۆستا. فوئاد دووجار ژنی ھێناوە، ٨ منداڵی ھەبووە.
شیوەچنار
شیوەچنار یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی سمیلان سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
فوئاد ئەحمەد
ژیانی کارکردن
فوئاد بۆ یەکەمجار ساڵی ١٩٥٥ چۆتە ئێستگەی بەغدا، لەوێ یەکەم گۆرانی بەناوی (نەورۆز) تۆمار کرد. دوایی لە ساڵی ١٩٥٩ گۆرانی (ئەمیرەکەم) ی تۆمارکردووە، لەپاشان گۆرانی (نامەکەت گەیشت) و (سروەی بەیان) و لەگەڵ چەند گۆرانییەکی تر. لە ساڵی ١٩٦٣، گۆرانی (ئەی بووکی تازە) تۆمارکرد، تاوەکو ساڵی ١٩٨٦ نزیکەی سەد گۆرانی لەئێستگەو پەنجا گۆرانیش لە تەلەڤیزیۆن تۆمار کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
شیوەچنار
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی سمیلان
مۆریس دروئۆن
مۆریس دروئۆن نووسەر و سیاسیی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
١٣٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کانیبناو
کانیبناو (Kanîbnaw، بە فارسی: کانی بناو) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٧ کەس لە ٤ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
ماریۆ گۆتزێ
وێنۆک|ماریۆ گۆتزێ لەکاتی مەشق لەگەڵ یانەی بایەرن میونخ
ماریۆ گۆتزێ یاریزانی ئەڵمانییو یاریزانی یانەی بایەرن میونخی ئەڵمانیە. لە ڕێکەوتی (۱۹۹۲/٦/۳) لە (مێمینگ) ی (ئەڵمانیا) لەدایکبووە. درێژی باڵای (۱۷٦)سانتیمەترە و کێشی (٦٤) کیلۆگرامە. لەناوچەی (ناوەڕاست) یاریدەکات. گۆتزێ لەیاری کۆتایی (جامی جیھانی فیفای ۲۰۱٤)ی بەرامبەر بە (ھەڵبژاردەی ئەرجەنتین) بووە ھۆکاری بردنەوەی نازناوەکە بۆ ھەڵبژاردەکەی. ماریۆ گۆتزێ لەیانەی (بڕوسیا دۆرتمۆند) بە بڕی (۳۷) ملیۆن یۆرۆ پەیوەندی کرد بە یانەی (بایەرن میونخ). یاریزانەکە (بزێو بەجوڵ، خێرا لەبرینی یاریگە، خاوەن لێدانی بەھێز، بەدیقەت) دەناسرێت. لەیانەی (بایەرن میونخ) "ماریۆ گۆتزێ" خاوەن درێسی ژمارە (۱۹)یە. وەنرخی ئێستای "ماریۆ گۆتزێ" نزیکەی (٥٥) میلیۆن یۆرۆیە.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ھۆڵەندا پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئاڵمانی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئاڵمانی پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢ پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
دارەگرد
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی سمیلان
وینستۆن چێرچیل
وینستۆن لیونارد سپێنسر چێرچیل، (لەدایکبووی ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٨٧٤ - مردن ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٩٦٥) ڕامیاریزان و دەسەڵاتدارێکی بەڕیتانی بوو کە بەھۆی ڕێبەرایەتی بەڕیتانیا لە درێژەی شەڕی جیھانی دووەمدا ناسراوە، ھەروا لەدونیادا بە گشتی وەک یەکێک لە ناودارترین ڕابەرەکانی سەردەمانی شەڕ ناسراوە. وەک سەرۆک وەزیران دووجار خزمەتی وڵاتی کردووە لە نێوان ١٩٤٠ تاکوو ١٩٤٥ و دواتر لە ١٩٥١ تاکوو ١٩٥٥. چێرچیل ھەروەھا ئەفسەری ئەرتەشی بەڕیتانیا، مێژووزان، نووسەر و ھونەرمەند بووە. تا ئەمڕۆ تەنھا سەرۆک وەزیرێکی بەڕیتانیا بووە کە خەڵاتی نۆبێلی وێژەی وەرگرتووە و یەکەم کەسە کە ھاووڵاتی شانازیی ئەمەریکای وەرگرتووە.
ئۆپاکا
ئۆپاکا شارۆچکەیەکە لە پارێزگای تارگۆڤیشتێ لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٣٬٢٢٤ کەس بووە.
وینستۆن چێرچیل
لە کاتی خزمەتی لە سوپای بەڕیتانیادا، دەوری ھەبووە لە ھیندستان، سوودان و «شەڕی دووەمی بوئێر». وەک ھەواڵنێرێکی کاتی شەر لە ڕێگەی نووسینی کتێبێک ھاوکات لەگەڵ شەڕەکاندا، بە ناوداری گەیشت. ھەروەھا لە شەڕی جیھانی یەکەمدا بە کورتی لە سوپای بەڕیتانیادا لە شەڕگەی ڕۆژاوادا فەرماندەی گوردانی شەشەمی چەکدارەکانی ئەرتەشی سەڵتەنەتی سکۆتلاند بوو.
ئۆپاکا
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای تارگۆڤیشتێ پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
وینستۆن چێرچیل
چێرچیل بۆ ماوەی پەنجاساڵ لە ڕیزی پێشەوەی کاروباری ڕامیاریی بەڕیتانیا بووە و بەچەن جار خاوەنی ڕۆڵی گرینگ وەک ئەندامی ئەنجومەنی وەزیران بووە. پێش شەڕی یەکەمی جیھانی سەرۆکی وەزارەتی ئابووری و بازرگانی، وەزیری ناوخۆ و وەک کەسی یەکەمی ھێزە دەریاییەکانی دەوڵەتی لیبەڕاڵ خزمەتی کردووە. لە کاتی شەڕدا تا «ڕووداوی گالیپۆلی» وەک کەسی یەکەمی ھێزە دەریاییەکان ماوە و دوای ئەوە لە دەوڵەت ڕۆشتە دەرەوە. وەک وەزیری تەقەمەنی گەڕایەوە بۆ ناو دەوڵەت و پۆستی وەزیری کاروباری دەرەوە بەشی شەڕ و ئاسمانی وەرگرت. لە ماوی دوو شەڕی جیھانیدا وەک بەڕێوبەری خەزێنەی دەوڵەتی خۆڕاگر خزمەتی کرد.
دوای دەستپێکردنی شەڕی جیھانی دووەم، دیسانەوە بووەوە بە یەکەم کەسی ھێزی دەریایی، بەڵام دوای دەست لەکارکێشانەوەی نۆڤیل چەمبرلین لە ١٠ی ئایاری ساڵی ١٩٤٠ بوو بە سەرۆک وەزیرانی بەڕیتانیا و وڵاتەکەی بۆ سەرکەوتن بەسەر تەوەرەی ھێزدا ڕابەرایەتی کرد. وتەکانی چێرچیل ھەمووکات سەرەنجی ھەموانی ڕادەکێشا بۆیە بوو بە ئیلھامدەری جەماور و ھەروا وڵاتانی ھاوپەیمان.
دوای ئەوە حیزبی خۆڕاگر ھەڵبژاردنەکانی ١٩٤٥ی لەکیسچوو، بوو بە ڕابەری ڕەخنەگرانی دەوڵەت. لە ١٩٥١ دیسانەوە بوو بە سەرۆک وەزیران پێش ئەوەی لە ١٩٥٥ بۆ ھەمیشە دەست لەکار بکێشێت. دوای مردنی، شاژنی بەڕیتانیا میداڵی شانازی وڵاتی پێداو یەکێ لە گەورەترین ڕێوڕەسمەکان بۆ ناشتنی جێبەجێ کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی بریتانیی سەدەی ٢١ەم پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی بریتانی پۆل:مێژووناسانی ئینگلیز پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە پۆل:سەرۆک وەزیرانی شانشینی یەکگرتوو پۆل:مردووانی ١٩٦٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٤ پۆل:نووسەرانی ئینگلیزی سەدەی ١٩یەم پۆل:ڕۆژنامەوانان بەریتانی پۆل:وەرگرانی نیشانی ئەستێرەی نیپاڵ پۆل:پادشاکانی بەریتانیا پۆل:هاوەڵانی ڕزگاری پۆل:کات کەسایەتیی ساڵ پۆل:سیاسەتوانانی بەریتانی پۆل:ھاوەڵانی ڕزگاری
کاراکاڵ
وێنۆک|کاراکاڵ
کاراکاڵ پشیلەیەکی کێوی قەبارە مامناوەندە و لە دەوروبەری ئەفریقا و ڕۆژھەڵاتی ناوین و ئاسیای ناوەندی و ناوچە وشکەکانی پاکستان و باکووری ڕۆژاوای ھیندستان دەژی. ئەم جۆرە بە جەستەیەکی بەھێز و قاچی درێژ و دەموچاوێکی کورت و گوێچکەی درێژی مودار و ددانی درێژ تایبەتمەندە و دەناسرێتەوە. ڕەنگی پێستەکەی ڕەنگێکی سوورباو یان خاکییە، لەکاتێکدا بەشەکانی پێشەوەی سکی ڕەنگێکی کاڵتری ھەیە و نیشانەی بچووکی سوورباوی لەسەرە. درێژییەکەی لە شانەوە دەگاتە ٤٠–٥٠ سم و کێشی ٨–١٩ کیلۆگرامە. بۆ یەکەمجار لەلایەن سروشتناسی ئەڵمانیی یۆھان کریستیان دانیاڵ ڤۆن شێربەرەوە لە ساڵی ١٧٧٦ بە شێوەیەکی زانستیی وەسفی لێ کرا. کە بە ژێر جۆرەکان ناسراون.
خۆراک
باڵندە و جووجەڵەی بچووک و سمۆریات و مەیموونە بچووکەکان دەخۆن. زۆر ئاژەڵیکە دەخۆن بەڵام ئەمانە خۆراکی سەرەکین.
ھەستەکان
بیستنیان نایابە. دەتوانن شوێنی نێچیر بزانن تەنھا بە بیستنی دەنگ. گوێیان ٢٠ ماسولکەی جیاوازی ھەیە کە یارمەتیان دەدات نێچیرەکانیان بدۆزنەوە.
زۆربوون
تەمەنی پێگەیشتن بۆ نێر و مێ لە نێوان ١٢ تا ١٦ مانگییە. ماوەی سکپڕی نزیکەی ٢ مانگ و نیوە. ١ تا ٦ بێچوو لە دایک دەبێت، بێچووەکان کەڕ و کوێرن لە سەرەتایی لە دایکبوونیان دوای ١٠ ڕۆژ
دەتوانن ببینن و ببیستن. دایکەکان بۆ ماوەی ٦ ھەفتە ئاگاداری بێچووەکانیان دەبن و بەخێویان دەکەن. فێری ڕاوکردن دەبن لە ١٢ مانگی تەمەنیان.
بارستایی بێچووی لە دایکبوو دەگاتە ٢٥٠ گرام. بێچووە کاراکاڵەکان لە تەمەنی ٢ مانگی دەتوانن گۆشت بخۆن. لە ٥ مانگی تەمەنیان ددانە ھەمیشەیییەکانیان دێت.
گاسکوان
گاسکوان یەکێکە لە (٩)نۆ  هەرێمەکەی ویلایەتی ئوسترالیای ڕۆژاوا لە وڵاتی ئوسترالیا و لە باکووری ڕۆژاوای ئەم ویلایەتە دا هەڵکەوتوو.
ئەم هەرێمە١٣٨،٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە پانتایی هەیە و لەگەڵ ئۆقیانووسی هیند بە درێژایی ٦٠٠٠ کیلۆمەتر دا هێڵی کەناری هاوسنووری هەیە. ئەم هەرێمە بەرانبەر بە پانتایەکەی و بە هەرێمەکانی تری ویلایەتەکە کەمترین دانیشتووی هەیە. دانیشتوانەکەی بریتین لە ١٤،٥٠٠ کەس، کەش و هەوای ناوچەکە وشک و گەرمە و مامناوەندی پلەی گەرمیی ڕۆژانەی ٢٢ پلەیە.
سەرچاوە
پۆل:گاسکوان پۆل:ھەرێمەکانی ئوسترالیای ڕۆژاوا
لویی ڕێنێ دێ فۆرێ
لویی رێنێ دێ فۆرێ نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:مردووانی ٢٠٠١ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨ پۆل:مردووانی ٢٠٠٠ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
شیوەماوان
شیوەماوان یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی سمیلان سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی سمیلان
١٣٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
نەسیمی (میترۆی باکوو)
نەسیمی وێستگەیەکی میترۆی باکوویە. لە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ کرایەوە، ناوی عیماددین نەسیمی لێنراوە.
سەرچاوەکان
نەسیمی
دوکچی
دوکچی (Dukçî، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی بۆکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٢٨ کەس لە ٢٢ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بۆکان پۆل:گوندەکانی شارستانی بۆکان
بڕیارنامەی ٨٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی نیسانی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەنگۆلا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٠٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:ئەنگۆلا لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەنگۆلا
ماوان
ماوان یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی سمیلان سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی سمیلان
نیکۆلاێڤۆ
نیکۆلاێڤۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای ستارا زاگۆرا لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٣٬١٦٧ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ستارا زاگۆرا پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
بەردبڕ
بەردبڕ یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شۆڕش لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
گێبڵی (با)
چەپ|وێنۆک|350x350پیکسڵ|ڕێڕەوی گێبڵی گێبڵی بڕیتیە لە ڕەشەبایێک کەبە توونسی پێی دەڵێن شەهیلی و لە جەزائیریش پێی دەڵێن سیڕۆکۆ و لە لیبیا و سەرجەم وڵاتانی جیهانش بە گێبڵی دەناسڕێت جگە لە دورگەکانی بالیار نەبێت کە پێی دەڵێن کالیما(calima).
گێبڵی بڕیتیە لە ڕەشەبایێکی بیابانی کە لە باشور و خۆڕهەڵاتی باشوری ئەفریکاوە سەرچاوە دەگڕێت بەرەو باکوری ئەفریکا و لەوێشەوە بەرەو کەناڕاوەکانی باشوری ئەورووپا دەڕوات،ڕەشەبایێکی وشک و گەڕم و خۆڵاوی و تڕسێنەرە ،ئەم بایە لە مەدەگەشقەر دەست پێ دەکات بۆ سەر بیابانی گەوڕەی باکوری ئەفریکا کە کەشێکی کەمەڕەیی جێگیری هەیە کاتێک دەگات بە دەڕیای سپی ناوەڕاست تووشی ناوچەیەکی پاڵەپەستۆی نزم دەبێتەوە بەمە دەڕوانێتە ناوچەکانی ئیسپانیا و دوورگەکانی کالیار و سەکیلیا و لەهەندێک ساڵیش خۆی دەنووسێنێت بە بەفری زنجیرە چیاکانی ئەلب.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:با پۆل:باکووری ئەفریقا
بێولە
بێولە یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی سمیلان سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی سمیلان
١٤٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
پارشێو
250px|وێنۆک|نموونەی خوانێکی پارشێو، لە [[ئوردن]] پارشێو یان پاشێو بەو ژەمە دەوترێت کە موسڵمانان پێش خۆرھەڵاتن و پێش دەستپێکی بەڕۆژووبوون دەیخۆن، لە ماوەی مانگی ڕەمەزان، یان ھەر کاتێکی دیکەی ساڵ کە تێیدا بەڕۆژوو ببن. کاتی ئەم ژەمە کۆتاییی دێت لەگەڵ بانگی نوێژی بەیانی. خواردنی ئەم ژەمە لەو کاتە بۆ ئەوەیە کە ڕۆژووگران وزەی پێویست بەدەست بھێنن و بتوانن ڕۆژووەکەیان بگەیەننەسەر.
پەراوێزەکان
پۆل:ڕۆژوو لە ئیسلام پۆل:ڕەمەزان پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:ژەمەکان پۆل:تێشت
دیجیکالا
وێنۆک|لۆگۆی دیجیکالا دیجیکالا وێبگەیەکی ئینتەرنێتە تێیدا خزمەتگوزاری کڕین و فرۆشتن ئەنجام دەدرێت، وێبگەکە لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦ لەلایەن حەمید موحەممەدی دامەزراوە و تاکوو ئێستاش لە چالاکییەکان بەردەوامە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ٢٠٠٦
برایەتی، چۆمان
برایەتی یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی سمیلان سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
عەزیز عوسمان
سەرەڕای ئەوەی کە عەزیز بە تایبەتی دەسەڵاتی بەسەر ھەموو ئیمپراتۆرییەتی ئەیوبیدا بە میرات گرتبوو، بەڵام زۆری نەخایاند ناچار بوو ڕووبەڕووی ڕاپەڕینەکانی ئەمیرە زەنگییەکانی موسڵ و لەلایەن ئەرتووقیدەکانەوە ببێتەوە لە باشووری عێراق. کاتێک ئەفزەل ھەموو ئەو وەزیرانەی دەرکرد کە باوکی بەجێی ھێشت بۆ پشتیوانیکردن، ھاتنە میسر و داوایان لە عەزیز کرد سووریا داگیربکاتەوە. عەزیز لە ساڵی ١١٩٤دا گەمارۆی دیمەشقی دا. ئەفزەل داوای یارمەتی لە برای سەڵاحەدین کرد کە ناوی عادل بوو، کە چاوی بە عەزیز کەوت و توانی ئاشتەوایی بھێنێتە ئاراوە. ساڵی دواتر عەزیز جارێکی دیکە ھێرشی کردە سەر سووریا، بەڵام ئەفزەل توانی بەشێک لە ئەمیرەکانی سوپاکەی عەزیز ڕازی بکات بۆ بیابان. دواتر عادل ھاوپەیمانی لەگەڵ عەزیز کرد دژی ئەفزەل، کە لە ٣ی تەممووزی ١١٩٦ لە دیمەشق گەمارۆدرا و گیرا، ئەفزەل دوورخرایەوە بۆ سەلخاد، لەکاتێکدا عەزیز بە سەرکردەی باڵای ئیمپراتۆرییەتی ئەیوبی ناسێندرا. بەڵام زۆربەی دەسەڵاتی کاریگەر لە دەستی عادل برای سەلاحەدین بوو کە خۆی لە دیمەشق دامەزراند.
برایەتی، چۆمان
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی سمیلان
عەزیز عوسمان
عەزیز لە سەردەمی دەسەڵاتی خۆیدا ھەوڵیدا ھەرەمە گەورەکانی جیزەی میسر بڕوخێنێت، بەڵام بەھۆی ئەوەی ئەرکەکە زۆر گەورە بوو، ناچار بوو دەستبەرداری بێت. بەڵام سەرکەوتوو بوو لە زیانگەیاندن بە ھەرەمی مێنکاورێ. ھەروەھا عەزیز ڕۆڵێکی گرنگی ھەبووە لە مێژووی کارگەی بیناسازی لە بنیاس و سوبەیبە. لە کۆتایی ساڵی ١١٩٨ لە ڕووداوێکی ڕاوکردندا کۆچی دوایی کرد، لە گۆڕی برا گەورەکەی موعەزەم بەخاک سپێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١١٧١ پۆل:مردووانی ١١٩٨ پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٢یەم پۆل:سوڵتانە ئەیووبییەکان لە میسر
ئالان بۆسکێ
ئالان بۆسکێ شاعیر و نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٩ پۆل:مردووانی ١٩٩٨ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:کۆچبەرە بەلجیکییەکانی ئەمریکا
گۆل، بۆکان
گۆل (Gol، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی بۆکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٥٥ کەس لە ٤٨ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بۆکان پۆل:گوندەکانی شارستانی بۆکان
ئێم ئاڕ ئای
چەپ|400px|وێنۆک|سیستەمێکی ئێم ئاڕ ئای ٣ [[تێسلا، لە جۆری فیلیپس]] ئێم ئاڕ ئای یان وێناکردنی زرنگەی موگناتیسی (؛ کورت کراوەی ساڕستەی Magnetic Resonance Imaging)، واتە وێنەگرتنی زرنگەی موگناتیسی بریتییە لە شێوەیەک لە شێوەکانی وێنەگری پزیشکی بە یارمەتی ڕێزۆنانسی مەگنەتیکی ناوکی ئەتۆم. چەپ|400px|وێنۆک|وێنەی ئێم ئاڕ ئای لە [[دڵ لە کاتی لێداندا]]
١٤١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئێم ئاڕ ئای
سیستمەکانی ڕۆژی ئێم ئاڕ ئای
ئەمڕۆکە زۆربەی سیستەمەکانی ئێم ئاڕ ئای ھێزی مەیدانی ٠/٢، ١، ١/٥، و ٣ تێسلایان ھەیە.
لە نەخۆشخانەکانی ئەمریکادا تا ٤ تێسلاش ڕی پێدراوە، بەڵام ژوور ٤ تێسلا تەنیا تایبەت بە کاری لێکۆڵینەوەی زانستییە. گەورەترین بەرھەم ھێنەرانی سیستەمەکانی ئێم ئاڕ ئای لە دنیادا بریتین لە کۆمپانیاکانی: زیمێنس (ئەڵمان)، جی ئی (ئەمریکا)، تووشیبا (ژاپۆن) و فیلیپس لە (ھۆڵەند).
بەکارھێننەکانی لە بواری پزیشکیدا
وێنە گرتن بە زرنگانەوەی موگناتیسی یان(MRI). تەکنیکێکە لە بوارەکانی پزیشکیدا لە سەرەتای ھەشتاکانی سەدەی رابردووەوە بەکاردێت، MRI ڕێگە بە پزیشکەکان دەدات کە وێنەی دوو دووری بۆ سامپڵە سی دووریەکانی بەشەکانی لەشی مرۆڤیان دەست بکەوێت، MRI لەبواری پزیکشیدا بەخێرای پەرەی سەندووە چونکە MRI وێنەی وردوو روون دەدات کە ھاوبەشی دەکات لە لێکۆڵینەوە جۆرە جیاوازەکانی شانەدا واتە ئەتوانێ لێکۆڵینەوە لە جۆرە جیاوازەکانی شانەکانی ناو لەشی مرۆڤ بکات وەک ماسوولکە شانە دەمارە شانە بەستەرە شانە بەپێی بەکارھێنانە داواکراوەکان،
سەرچاوەکان
[//fa.wikipedia.org/w/index.php?oldid=11859921 ویکیپیدیای فارسی]
پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:مشتومڕی دۆزینەوە و داهێنانەکان پۆل:مشتومڕی دۆزینەوە و داھێنانەکان
گورکۆڤۆ
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ستارا زاگۆرا پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
پیرۆمەر
پۆل:گوندەکانی چۆمان
گۆڵدفێیڵدز-ئێسپێرێنس
گۆڵدفێیڵدز-ئێسپێرێنس یەکێکە لە (٩)نۆ  ناوچەکەی ویلایەتی ئوسترالیای ڕۆژاوا لە وڵاتی ئوسترالیا و لە باشوری ڕۆژهەڵاتی ئەم ویلایەتە دا هەڵکەوتووە. پانتایی ئەم هەرێمە ٧٧٠،٤٨٨ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە کە گەورەترین هەرێمی ئوسترالیای ڕۆژاوایە
پیرۆمەر
پۆل:گوندەکانی سمیلان
گۆڵدفێیڵدز-ئێسپێرێنس
مامناوەندی بارینی سالانەی ئەم هەرێمە نزیکەی ١٠ ئینچە و کەش و هەوایێکی گەرم و وشکی هەیە. بەلام لە ناوجەی پارکی نیشتیمانی کێیپ ئێرید ڕێژەی باران تا ٢٥ ئینچ مەزەندە کراوە. دانیشتوانی ئەم هەرێمە بریتین لە ٥٩،٠٠٠ کەس کە زۆرتریان لە شاری کالگورڵی دا دەژین. داهاتی خەڵکەکە زیاتر لەسەر دەرهێنانی زێر لە کانزاکانی زێڕ و نیکڵ پەیدا دەبێ بەلام لەگەڵ ئەم پیشەیە هەندێکیان کشت و کاڵ و ڕاوەماسی دەکەن.
سەرچاوە
پۆل:گۆڵدفێیڵدز-ئێسپێرێنس پۆل:ھەرێمەکانی ئوسترالیای ڕۆژاوا
سرێشمە، چۆمان
سرێشمە یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی سمیلان سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
بڕیارنامەی ٨٢٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٢٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٦ی ئایاری ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٠٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٣ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
جۆ
وێنۆک|جۆ
سوود
جۆ یەکێکە لەو خۆراکانەی ڕێژەی کالۆری کەمە، لە زۆر خواردنی ڕۆژانەشدا دەتوانی بەکاری بھێنی، چونکە بە خواردنی جۆ سوودێکی زۆر بە تەندروستیت دەگات و لە چەندین نەخۆشیت دوور دەخاتەوە.
شارەزایانی بواری تەندروستی سێ سوودی زۆر گرنگی جۆیان خستووەتە ڕوو، کە زۆربەی کەس پێویستی پێیەتی،
یەکەمیان ڕێژەی شەکر لە خوێندا کۆنتڕۆڵ دەکات، دووەم سوودی بۆ ئەو کەسانە ھەیە کە دەیانەوێت کێشیان دابەزێنن،
سەرچاوەکان
پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣ پۆل:دانەوێڵەکان پۆل:گژوگیاکانی کوردستان پۆل:تفاقەکان
کۆخی سۆفی ڕەشی پیرۆز
کۆخی سۆفی ڕەشی پیرۆز (Koxî Sofî Reşî Pîroz، بە فارسی: کوخ صوفی رشیدپیروز) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٨٥ کەس لە ١٤ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
ترمۆوود
ترمۆوود چاکردنی دار بەم شێوازە کە سود وەردەگرێت لە کەرەستە و شێوازەکانی تر کە کار ناکاتە سەر سروشت، بەھۆی سیفەتەکانی دارەوە بۆ بەکارھێنانی لە زۆربەی ئیشەکان دا ئیشەکە باش تردەکات. چاکردنەوەی دار بەشێوازەکانی جیاواز وەکو (کیمیایی و گەرمی و میکانیکی) ئەنجام دەدرێت یەکێک لە باشترین ئەو شێوازانە چاککردنی گەرماییە، ئەم چاککردنەوەی گەرمای دارە لە بەر ئەوەیە کە کەرەستەی کیمیایی تێدا بەکارنایەت، بەمەش داواکاری زۆری لە ئەوروپا بۆ پەیدابووە، لەبەر ئەمەش کارگەیەکی زۆر لەسەر ئەم زانستە دروستکراوە. ھەموو کاتێک بۆ مرۆڤ ڕِوون بۆتەوە سوتاندنی ڕوخساری سەرەوەی دار، ئەو دارەیە کە بەکارھێنانی بۆ دەرەوەی بینا زۆر باشە و بەھێزە. ھەر لەبەر ئەمەش لەکاتی کۆن دا ئەم شێوازەیان بۆ زۆر کردنی بەرگری ئەو دارەنەی کە لە دەرەوەی بینا بوون سوودیان وەرگرتووە.
بۆ یەکەمەین جار چاکردنەوەی گەرمی دار لە ساڵی(١٩٣٠) ئەنجام درا، کە پشکنینەکان لەم بارەیەوە لە ئەنجومەنی ترمۆوودی فینلەندا (VTT) ئەنجام درا، لە ئەنجامی ئەم تاقیکردنەوانەدا ئەنجومەنی ترمۆوودی فینلندا، شێوازێکی چاک بۆ چاکردنەوەی گەرمای دار دروست کرد کە بەناوی ترمۆوود ناساندی بە خەڵک.
بە سوودوەرگرتن لەم شێوازە زۆربەی سیفەتە خراپەکانی بەکارھێنانی دار لەناودەچێت. بەسود وەرگرتن لە ھەڵمی ئاو لەم پرۆسەی ترمۆوودە تایبەتمەندی کیمیایی دار دەگۆڕێت، لە ئەنجام دا ڕەنگی دار تۆخ دەبێت وە شێ ناوی دار دەگاتە یەک ئاست. وە سیفەتی دژی گەرمای ئەم دارە باشتر دەبێت لە چاککردنەوەی گەرمای تایبەتمەندیەکانی دارەکە لەناودەچێت. ئەو پلە گەرمیە زۆرەی کە دەیدەن بەدارەکە (کلیلوز، ھیمسلیلسوز و ڕەزین) دار دێتە دەرەوە، وە شوێن بۆ گەورە بوون و گەشەکردنی حەشەراتی ورد نامێنێت. لە پرۆسەی ترمۆوودا یەکەم جار گەرمایەکی زۆری پێدەدرێت کە شێی دار دەگات بە سفر، وە لە کۆتایی پرۆسەکەدا جارێکی تر شێی پێدەدرێتەوە کە ئەمجارە دەگاتە نزیکەی (٤%-٦%) لە کۆتایی دا ئەم شێیە دارەکە بەھێز دەکات بەرامبەر بە خواربووین و جوڵانی دار.
پرۆسەی ترمۆوود
١-ھەنگاوی یەکەم (بەرزکردنەوەی پلەی گەرمی و ووشک کردن) پلەی گەرمی دار لەگەڵ گەرما و ھەڵمی ئاو یەکەمجار زۆر دەبێت، لەم کاتەدا پلەی گەرمی فڕنەکە ھەتا (100 °C) زیاد دەبێت. لەم ھەنگاوەدا ھەڵمی ئاو بۆ ئەوە بەکاردەھێنین کە ئەگەر پلەی گەرمی دارە زۆر بێت دارەکە شەق ئەبات بۆئەوەی ئەمە ڕونەدات ھەڵمی ئاوی بۆ بەکاردەھێنین، لەم ھەنگاوەدا شێی ناخی دار دەگاتە نزیکەی (5%).
٢-ھەنگاوی دووەم/ چارەسەری گەرمی دارەکە
کاتێک وشککردنەوەی دار بە پلەی گەرمیەکی زۆر بەرز تەواو بوو لە ھەنگاوی دووەمی ترمۆوود، پلەی گەرمی فڕنەکە ھەتا (180-215 °C) بەرز دەبێتەوە. دوای گەیشتن بەم پلە گەرمیە، بەپێی جۆری دارەکە (٢-٣) کاتژمێر لەم پلەی گەرمیەدا دەمێنێتەوە. لەم ھەنگاوەدا ھەڵمی ئاو دارەکە لە گڕگرتن دەپارێزێت.
٣-ھەنگاوی سێ یەم/ پێدانی شێ بە دارەکە
لە ھەنگاوی کۆتایی ترمۆوود بە پرژاندنی ئاو بەسەر دارەکان پلەی گەرمی دارەکە دەھێنینە خوارەوە، کاتێک پلەی گەرمی ناخی دارەکە بە نزیکەی (50°C-60 °C) گەیشت جارێکی تر شێ دەدەین بە دارەکە، لە ئەنجامی ئەم ئیشە دروستکردنی داری ترمۆوود، شێ ناوی دەگاتە (4%-6%).
جۆرەکانی ترمۆوود
ترمۆوود دەکرێت بە دوو بەشەوە (Softwood, Hardwood):
بڕگەکانی چارەسەرکردنی پلەی گەرمی دار
چارەسەری پلەی گەرمی ترمۆوود دەکرێت بە دوو بەشەوە:
ئێریک کانتۆنا
ئێریک کانتۆنا (٢٤ی ئایاری ١٩٦٦ لە مارسێی) ئەکتەری فەڕەنسی و یاریزانی پێشووی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسایە. کانتۆنا یەکێک لە گەورەترین یاریزانانی مانچستەر یونایتد بوو. لە پێنج ساڵاندا ١٤٣ جار بۆ ئەم یانەیە یاری کرد و لەگەڵ ئەم یانەیە چوار جار پاڵەوانیی پرێمیەرلیگ و دوو جاریش پاڵەوانیی جام ئێف ئەی بە دەست ھێنا و ھەر لەم یانەیەدا و لە ساڵی ١٩٩٧دا فووتبۆڵی بە جێ ھێشت. ئێستا ئێریک کانتۆنا لە سینەمادا چالاکی دەکا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دوور لە وڵاتانی فەڕەنسی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:فیفا ١٠٠ پۆل:ئەکتەرە فەڕەنسییەکان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ١٩٩٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:هاندەرانی هۆڵی ناوبانگی تۆپی پێی ئینگلیزی پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:ھێرشبەرانی تۆپی پێ پۆل:ھاندەرانی ھۆڵی ناوبانگی تۆپی پێی ئینگلیزی پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا پۆل:یاریزانانی لیگ ١ پۆل:یاریزانانی لیگ ٢ پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
ئاتیفەت سۆنای
ئاتیفەت سۆنای (؛ ١٩٠٨ – ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٢) خانمی یەکەمی تورکیا بووە لە ٢٨ی ئازاری ١٩٦٦ تا ٢٨ی ئازاری ١٩٧٣ لە سەردەمی سەرۆکایەتی ھاوسەرەکەی جەودەت سۆنای لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٢، ئاتیفەت سۆنای لە تەمەنی ٩٩ ساڵیدا لە بەشی چاودێری چڕ لە نەخۆشخانەیەکی شاری ئەستەنبوڵ کۆچی دوایی کرد کە ھەفتەیەک پێشتر لەوێ لەدایکبووە. دوای پرسەی ئایینی کە لە مزگەوتی شیشلی بەڕێوەچوو، لە گۆڕستانی زینچرلیکویو بەخاک سپێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٨ پۆل:مردووانی ٢٠٠٢ پۆل:خانمانی یەکەمی تورکیا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٣
ئاشی بێکۆرە
ئاشی بێکۆرە یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی سمیلان سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی سمیلان
میرزادە عیشقی
محەممەدڕەزا کوڕی حاجی سەید ئەبولقاسمی کوردستانی، ناسراو بە «میرزادەی عیشقی» ساڵی ١٨٩٣ لە ھەمەدان لە دایک بوو و ساڵی ١٩٢٤ لە تاران تیرۆر کرا.
ژیان
عیشقی لە مێژووی ئەدەبی ئێراندا، ناوبانگی بە وێژەرێکی توانا و شاعیرێکی شۆڕشگێڕ ڕۆیشتووە. زمانی ئەو لە شێعردا، توندوتیژ بوو و بێباکانە بە دیکتاتۆرەکانی سەرووی دەسەڵات ھەڵدەپڕژا. لە دەورانی شەڕی یەکەمی جیھانیدا ڕۆیشتە ئەستەنبوڵ و لە دارولفنوونی ئەوێ خوێندی و پاشان گەڕایەوە تاران. لە سەردەمێکی پڕ گێرەو کێشەی کۆمەڵایەتی و سیاسی، یانی ئاخروئۆخری دەسەڵاتی قاجاڕ و سەرەتای دیکتاتۆرییەتی ڕەزاشای پەھلەویدا، ڕۆژنامەی «قرن بیستم»ی لە خاکەلێوەی ساڵی ١٣٠٠ی ھەتاوی دەرکرد. عیشقی بە بێ وەبەرچاوگرتنی ھەر چەشنە بەرژەوەندییەکی کەسی، توندترین ڕەخنەکانی خۆی لە ئاست بیروباوەڕە دواکەوتووەکانی کۆمەڵگای ئێرانی و ھەروەھا سیاسەتی سەردەمدا دەردەبڕی و بێباکانە لە ئاو و ئاوری دەدا. ئەم ھەڵوێستانەی عیشقی بووبە ھۆی ئەوە کە ڕۆژنامەکەی پاشی دوو مانگ، بە ماوەی ھەژدە مانگ ببەسترێ. لەو ماوەیەدا توانیبووی پێنج ژمارەی ١٦ لاپەڕەیی دەربکا. عیشقی لە خولی دوویەمی ڕۆژنامەکەیدا، لە بەفرانباری ١٣٠١ تا خاکەلێوەی ١٣٠٢، توانی ١٦ ژمارەی چوار لاپەڕەیی دەربکا. ساڵی ١٣٠٣ تەنیا ژمارەیەکی ھەشت لاپەڕەیی لە ٧ی پووشپەڕ دەرکرد، کە دوایین ژمارەی ڕۆژنامەکەی بوو. پێنج ڕۆژدوای ئەم ژمارەیە، واتە لە ١٢ی پووشپەڕ، بە پیلانی ڕەزاشا، بە دەستی دوو کەس لە ھاوشارییەکانی خۆی، لە حەوشەی ماڵەکەیدا تیرۆر کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣ پۆل:شاعیران بە زمانی فارسی پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٤ پۆل:مردووانی ١٩٢٤ پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خەڵکی ھەمەدان
پانی پوری
وێنۆک|پانی پوری پانی پوری یان گۆل گەپا یەکێکە لە خواردنە خێرا یان سووکەژەمە باوەکانی سەرشەقام لە وڵاتانی نیمچەکیشوەری ھیندی. لە پارچە نانێکی بچووک و تەنک پێکدێت کە دەکرێت شلەیەک، تەمەرھیندی، پەتاتە، پیاز، سۆسەجی ھیندی، نۆک و بەھاراتی تێبکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:خواردنی سەرشەقام پۆل:خواردنی ھیندی پۆل:خواردنی ھیندی خێرا پۆل:خواردنی ھیندی سەرشەقام
١٤٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئاپریلتسی
ئاپریلتسی شارۆچکەیەکە لە پارێزگای لۆڤێچ لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٣٬١٢٢ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای لۆڤێچ پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
بڕیارنامەی ٨٢٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٢٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١١ی ئایاری ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پاوانی پەرەپێنەدانی کۆماری دیموکراتیکی گەلی کۆریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢١٢‌ەم، بە ١٣ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆریای باکوور
مایکرۆسۆفت ھۆڵۆلێنز
مایکرۆسۆفت هۆڵۆلێنز (ئینگلیزی: Microsoft Hololens) ناسراو بوو بە پڕۆژەی بارابوو (بە ئینگلیزی: Project Baraboo)، وەکوو ناسنامەیەک ئەوە بەرهەمی کۆمپانیای مایکرۆسۆفتە ئەو بەرهەمە چاویلکەیکی زیرەکە. هۆڵۆلێنز بەناوبانگ بوو چونکە لە یەکەمین بەرهەمەکان بوو کە ویندۆز ١٠ بەکارهێنا وەک سیستەمی کارپێکەر.
یەکەم وەشانی ئەو بەرهەمە (درووستکرا بۆ بەرەو پێش بەر) کە بڵاۆ کرا لە ٣٠-ئادار-٢٠١٦ بۆ گەشەپێدەران لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و کەنەدا بە بڕی ٣ هەزار دۆلار ئەمریکی. هەروەها کۆمپانیاکانی سامسۆنگ و ئەیسووس پيشکەشێکیان کرد بۆ کۆمپانیای مایکرۆسۆفت تا مایکرۆسۆفت یارمەتیان بدا لە بابەتی درووستکردنی هەمە چاوێلکە بۆ ئەو دوو کۆمپانیایە لە سەر هەمان بیرۆکە وە کەلوپەلی هۆڵۆلێنس.
لە شووباتی ٢٠١٦ ئەلێکس کیپمان (سەرۆکی تیپی داهێنانی هۆڵۆلێنس) ڕاگەیاند کە بڵاوکردنی هۆڵۆلێنس بۆ بەکارهێنەری ئاسایی دواخرا لەلایانی مایکرۆسۆفتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مایکرۆسۆفت پۆل:مایکرۆسۆفت ویندۆز پۆل:سیستمەکانی تەکنۆلۆژیا پۆل:مێژووی ھەڵسوکەوتی مرۆڤ و کۆمپیوتەر
گوڵان، چۆمان
گوڵان یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی سمیلان سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی سمیلان
یاسیکەند
یاسیکەند (Yasîkend، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی بۆکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٤٩ کەس لە ٢٧ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بۆکان پۆل:گوندەکانی شارستانی بۆکان
ڕوست
روست یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی سمیلان سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی سمیلان
وێلیامی داگیرکەر
فەرمانڕەوایەتی
بە پێشینە دەگەڕێتەوە بۆ پاشا ڕۆلۆ، پێشووتریش واتا لە ١٠٣٥ بەدواوە دووکی نۆرماندییەکان بوو، لەدوای ١٠٦٠دا، لەدوای ھەوڵدانێکی زۆر بۆ دامەزراندنی تەختی فەرمانڕەوایەتییەکەی دەستگرتنی بە نۆرماندییەکانەوە جێگیربوو، لە ١٠٦٦ دوای مردنی ئێدوارد کۆنفێسەر پاشای ئینگڵتەرا، وێلیام دەست بەسەر ئینگڵتەرا دادەگرێت و سەرکەوتوو دەبێت بەسەر ئەو کودەتا یەک لەدوای یەکانەی لە ئینگڵتەرا دادەکرێت کە وەک داگیرکارییەکانی نۆرمان ناسراوە ژیانی دواتری بەرەنگاربوونەوە و ھەوڵدان بووە بۆ دەستگرتن بەسەر ئینگڵتەرا و خاکە یەک لەدوای یەکەکان، و کێشە و ناکۆکی لەگەڵ کوڕە گەورەکەی ڕۆبێرت.
ئاماژە بە سەرچاوە
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٠٢٠ پۆل:مردووانی ١٠٨٧ پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان پۆل:خێزانی نۆرماندی پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە سەدەکانی ناوین پۆل:لەدایکبووانی ١٠٢٨ پۆل:پاشا ئینگلیزەکان
گرتک
گرتک یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی سمیلان سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر. گرتک لەزمانی کوردی دا بەواتای تەپۆڵکە یان گردۆکە یان سەرتەبکی سەوزی لەوەرگای ئاژەڵان دێت.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی سمیلان
میشێل دێئۆن
میشێل دێئۆن نووسەر، دراماتورژ و مامۆستای زانکۆی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.