cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢
مشتومڕەکان
ژمارەیەک گروپ و دەزگای ڕاگەیاندن نیگەرانی خۆیان دەربڕیوە لە شیاوی قەتەر بۆ میوانداریکردنی چالاکییەکە، سەبارەت بە لێکدانەوەکانی مافەکانی مرۆڤ، بەتایبەتی بارودۆخی کرێکاران و مافی هەوادارانی کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی بەهۆی نایاسایی ھاوڕەگەزخوازی لە قەتەر. لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، قەتەر ڕێگەی بە ئاڵای پەلکەزێڕینە لە مۆندیالی ٢٠٢٢ دا. حەسەن عەبدوڵڵا ئەلثوادی، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری وڵاتەکەی بۆ مۆندیالی ٢٠٢٢ ڕایگەیاند، قەتەر ڕێگە بە خواردنەوەی کھوول دەدات لەکاتی چالاکییەکەدا، ھەرچەندە خواردنەوە لە شوێنیە گشتیەکان ڕێگەپێدراو نییە، چونکە سیستەمی یاسایی وڵاتەکە لەسەر بنەمای شەریعەتە.
هەڵبژاردنی قەتەر وەک وڵاتی میواندار مشتومڕێکی زۆری لەسەر بووە؛ بەرپرسانی فیفا تۆمەتبارکران بە گەندەڵی و ڕێگەدان بە قەتەر بۆ "کڕین"ی مۆندیال.
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha" />
سەرچاوەکان
پۆل:پاڵەوانیەتییەکانی جامی جیھانی فیفا پۆل:جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢
زانستی وزەی گەردوونی
زانستی وزەی گەردوونی بە یەکێک لە زانستە ڕۆحانییەکان دادەنرێت، چەند ناونیشانێکی تریشی ھەیە کە بەپێی بیر و باوەڕ و کولتوور و زمانەکان جیاوازن، ھەروەھا لە شێوازی ڕاھێنانەکانیشدا وەک یەک نین. زانستی وزەی گەردوونی لەم ساڵانەی دواییدا بە شێوەیەکی بەرچاو بڵاو بووەوە، کە لەگەڵ زانستی وزەی خۆر یاخود وزەی خۆنوێبووەوە جیاوازە. مرۆڤ لەوانەیە بەڕێکەوت کەسانێک ببینێت کە ھیچ کاتێکی تر چاوی پێیان نەکەوتووە، بەڵام وا ھەست دەکات ماوەیەکی زۆرە دەیانناسێت و لەو کاتەدا ھەموو بەربەستە کۆمەڵایەتییەکان بۆ مامەڵەکردن لەگەڵیاندا وەلاوە دەنێت. بۆیە پسپۆڕانی ئەم بوارە ئاماژە بەوە دەکەن ھۆکاری ئەم ھەڵسوکەوتە بۆ بوونی بواری موگناتیسی و ھێزی ڕاکێشانی نێوان کەسەکان دەگەڕێتەوە.
باوەڕمەندان بەم بوارە پێیان وایە وزەیە ھەڵسوڕێنەری سەرجەم ڕەگەزەکانی گەردوونە. لە بیر و باوەڕی ڕۆژھەڵاتییەکاندا، موسڵمانان بەو بەرەکەتەی ھەژمار دەکەن کە لە کاتی جێبەجێکردنی سرووتە ئایینییەکان و چاکەکردن بە دەستی دەھێنن. لە زمانی چینیدا بە وزەی (کی)یاخود (ئێڵچی) ناسراوە، لە زمانی سەنسکریتی بە وزەی (پرانا) ناسراوە. ھەموو ئەم ناوە جیاوازانە مانای پاکێتی دەگەیەنێت، کە ھەڵقوڵاوە لە ڕۆح و سەرجەم ئەندامەکانی جەستەی مرۆڤەوە. باس لەوە دەکرێت کە ئەم زانستە بە ھیچ شێوەیەک زیان بە مرۆڤ ناگەیەنێت، ھەروەھا دژی ھیچ ئایینێکی ئاسمانیش نییە، چونکە ئامانج لێی ھاوسەنگی و ئاشتەواییی دەروونی مرۆڤ و پارێزگاریکردن لە ڕۆح و ھزری مرۆڤە. ئەم زانستە تایبەتە بە دەرخستنی ئەو وزە شاراوەیەی کە بوونی ھەیە لە مێشک و لەشی مرۆڤدا، چونکە دەگوترێت مرۆڤ تەنھا بەشێکی کەمی ئەو توانستە عەقڵییە بەکار دەھێنێت کە ھەیەتی.
سوودەکانی
باوەڕمەندان بەم ڕێگایە پێیان وایە زانستی وزە ئاسۆی زۆر بواری زانین لەبەردەم مرۆڤدا دەکاتەوە، کە دواجار ھاوکار دەبێت بۆ چارەسەرکردنی زۆرێک لە نەخۆشییە قورسەکان و کەمکردنەوەی ئەو فشارە دەروونییانەی ڕۆژانە ڕووبەڕووی دەبێتەوە. ئەمەش وا دەکات زۆر ھێمن و لەسەرخۆیانە پەیوەندییەکانی لەگەڵ دەورەبەر و تەنانەت ئاژەڵ و ڕوەک و بێگیانەکانیش ڕێک بخات. ھەروەھا پێیان وایە گەردوون پڕە لە نھێنی و کۆدی جیاواز کە ئاشکراکردن و شکاندنیان مامەڵەی مرۆڤ گەشبینانەتر دەکات، بەڵام ئەو ھەستە سەرەتا لە خودی لەش خۆیەوە دەست پێ دەکات و دواتر ڕۆدەچێتە ناو ڕۆحی و ئینجا دەگوازرێتەوە بۆ بەرامبەرەکەی.
پەیوەندیی نێوان وزەی زانستی مرۆیی لەگەڵ یاسای کێشکردن
بە شێوەیەکی گشتی ئەم یاسایە لەبارەی ئەو وزەیەوە دەدوێت کە ھاوشێوەکەی پەلکێشی خۆی دەکات. ئەم سەرچاوەیەش بە مانای ساغی دێت لە بواری زانستی وزەدا. باوەڕمەندانی ئەم بوارە پێیان وایە یاسای کێشکردن یەکێکە لە نھێنییەکانی ژیان کە تەنھا بەشێکی کەم لە خەڵک درکیان پێ کردووە. یاسای کێشکردن گوزارشت لەو کارانە دەکات کە مرۆڤ ئەنجامی دەدات و لە ڕێگای ناردنی بیرکردنەوە و ھەستەکانی وەکوو موگناتیسێک ھەموو ئەو شتانە کێش دەکات کە پێویستییەتی. ئاسانە بۆ ھەر تاکێک بیرکردنەوە و ھەستەکانی دەرببڕێت بەبێ ئاگاداری کە لەوانەیە ئەم ھەستانە ھەستی نەرێنی و بیرکردنەوەی ھەڵە بن، بەڵام لەکۆتاییدا ئەو مرۆڤە کۆمەڵێک شت بۆ خۆی کێش دەکات بەبێ ئەوەی ئەو کەسە مەبەستی بێت.
٧ یاساکەی کێشکردن
بەپێی باوەڕمەندان بەم بوارە، یاسای کێشکردن بۆ ٧ بەشی بچووک دابەش دەبێت کە ھەموویان ئاماژە بەوە دەکەن کە چۆن گەردوون یاخود دونیا کاردانەوەی بۆ تاک ھەیە، کاریگەریی لەسەر ئەو دەرەنجامە ھەیە کە تاک بەدەستی دەھێنێت:
سەرچاوەکان
https://sotor.com/تعريف-الطاقة-الروحية/
١٦١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
دوناڤتسی
دوناڤتسی شارۆچکەیەکە لە پارێزگای ڤیدین لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٬٨٣٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڤیدین پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
باری ئالێن (ئارۆڤێرس)
سەرچاوەکان
پۆل:کارەکتەرە کوڕە ئەمریکییەکان لە تەلەڤیزیۆن پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا پۆل:ئەو کەسایەتییە خەیاڵییانەی کە ھەستیان پێناکرێت پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان ھەیە
١٦٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئەنجومەنی ئەورووپا
ئەنجومەنی ئەورووپا (بە ئینگلیسی: Council of Europe) ڕێکخراوێکی نێونەتەوەیییە بۆ پەرەپێدانی ھاوکاری لە نێوان وڵاتانی ئەورووپا لە بوارەکانی مافی مرۆڤ، پێشکەوتنی دیموکراسی، سەروەریی یاسا و، ھاوکاریی کولتووری بنیات نراوە. بناغەی ئەم ڕێکخراوە لە ساڵی ١٩٤٩ داڕێژراوە و، لە ٤٧ وڵاتی ئەندام بە ٨٢٠ میلیۆن شارۆمەندەوە پێک ھاتووە. ئەنجومەنی ئەورووپا ڕێکخراوێکی سەربەخۆیە و لە لایەن یەکێتیی ئەورووپاوە - کە ئەویش ڕێکخراوێکی جیاوازە - کۆنتڕۆڵ ناکرێ. بە پێچەوانەی یەکێتیی ئەورووپا و یەکێتیی ئابووریی ئەوراسیا، ئەنجومەنی ئەورووپا ناتوانێ یاسای ناچارەکی دابنێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئەنجومەنی ئەورووپا پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەییەکانی ئەورووپا پۆل:سیاسەتەکانی ئەورووپا پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی ئەورووپا پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٤٩ پۆل:سیاسەتی ئەورووپا
یاھوو!
thumb|لۆگۆی ماڵپەڕی یاھوو thumb|دامەزرێنەرانی یاھوو! (جێری یانگ و دێڤێد فیلۆ) یاھوو (بەئینگلیزی: ) کومپانیایێکی ئینتەرنێتی ئەمریکیە ک لە رۆژی ١ی ئازاری ١٩٩٥ لە لایەن جێری یانگ و دێڤید فیلۆ دامەزرا.
ناو
ئەم وشەیە بۆ یەکەمجار لە کتێبی سەفەرنامەی گالیڤەر بەکارھاتووە و بەمانای کەسێکە کە ھەڵسوکەوت و ڕواڵەتێکی ناشیرینی ھەبێ. دامەزرێنەرانی ئەم کۆمپانیایە جێری یانگ و دێڤید فیلۆ بۆیە ئەم ناوەیان ھەڵبژارد چون پێیان وابوو بۆخۆیان یاھوون.
ماڵپەڕ
کۆمپانیاکە خاوەن ماڵپەڕێکی بەناوبانگە کە چەندین خزمەتگوزاری لەخۆوە دەگرێت لەوانە:
زەربەنە
زەربەنە (Zerbene، بە فارسی: زربنه) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٤٤ کەس لە ٢٦ بنەماڵەدا بووە.
یاھوو!
بەستەر بۆ دەرەوە
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٩٤ لە کالیفۆرنیا پۆل:تەونی بەربڵاوی جیھانی پۆل:کۆمپانیا نەرمامێرەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ئەو کۆمپانیا تەکنۆلۆژیانەی دەکەونە کەنار دەریای سان فرانسیسکۆ پۆل:یاھوو! پۆل:کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان کە بارەگاکەیان لە ئەمریکایە
زەربەنە
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
بڕیارنامەی ٨٣٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٣٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١ی حوزەیرانی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەنگۆلا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٢٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:ئەنگۆلا لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەنگۆلا
ماوەتان
ماوەتان یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی حاجی ئۆمەران سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.خه لكى ئه م ناوچه يه به كشتوكال و ئاژه لدارى خه ريكن به تايبه تى له كوتايى وه رزى به هار تاوه كوناوه راستى وه رزى پايز.. چه ند جوريك له به روبومى كشتوكالى پيويست له وه رزى هاوين له و ناوچه يه به رهه م ده هينرى .. پشت به سه رچاوه ى ئاوى رووبار و كانياوه كان ده به ستى .. له ناوه راستى وه رزى پايز دانيشتوانه كه ى رووه و شاره كان كوچ ده كه ن چونكه له زستان دا ژيان له م ناوچه يه كه ميك ئه سته مه به هوى بارينى به فريكى زور وه زستانيكى سه ختى هه يه و خزمه تگوزارى وه ك جاده و كاره با و پيداويستيه كان نه گه يشتونه ئه م ناوچه يه.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران
ئێمیل دانوئێن
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠ پۆل:مردووانی ١٩٩٩ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
بڕیارنامەی ٨٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢ی حوزەیرانی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کەمبۆدیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٢٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:کەمبۆدیا لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:سیاسەتی کەمبۆدیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کەمبۆدیا
محەممەدی باقر
230px|وێنۆک|مەزاری «باقر» شوێنی نێژرانی محەممەدی باقر و سێ کەسی تر لە ئیمامانی شێعە
محەممەد کوڕی عەلی ناسراو بە محەممەدی باقر (مُحَمَّد ٱلْبَاقِر) (٦٧٦–٧٣٣ زایینی لە مەدینە) پێنجەمین ئیمامی شێعەیە. باقر بەھۆی زانایی و نەقڵی حەدیس ناسراوە.
حەسار، بۆکان
حەسار (Ḧesar، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی بۆکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٤٧٦ کەس لە ٨٦ بنەماڵەدا بووە.
محەممەدی باقر
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٦٧٦ پۆل:مردووانی ٧٤٣ پۆل:ئیمامانی شیعە پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٨ەم
حەسار، بۆکان
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بۆکان پۆل:گوندەکانی شارستانی بۆکان
برێگۆڤۆ
برێگۆڤۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای ڤیدین لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٬٨٠٩ کەس بووە.
پیاوی ھەزارڕوو
پیاوی هەزارڕوو زنجیرەیەکی کۆمێدیە بە زمانی فارسی لە نواندن و دەرھێنانی میهرانی مودیری وبه‌زمانی کوردی له‌ که‌ناڵی ئاسمانی سپێده‌په‌خش کراوه‌.
پۆل:فیلمەکانی میھران مودیری پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان
دەستبەسەرداگرتنی باڵوێزخانەی ئێران
دەستەبەسەرداگرتنی باڵوێزخانەی ئێران ڕووداوێک بوو کە لە ٣٠ی نیسان بۆ ٥ی مایۆی ١٩٨٠ درێژەی خایاند، کە تێیدا گروپێک کە شەش چەکدار بە سەرکدایەتی ئۆوان عەلی محمد دەستیان گرت بەسەر باڵوێزخانەی ئێران لە لەندەن. چەکدارەکان ئەندامی بەرەی دیموکراتی شۆڕش بۆ ئازادکردنی عەرەبستان بوون کەوا داوای سەربەخۆییان دەکرد بۆ پارێزگای خوزستان لە باشووری ئێران. چەکدارەکان ٢٦ کەسی مەدەنیان دەستبەسەرکرد، زۆربەیان ستافی باڵوێزخانە بوون، بەڵام چەندین سەردانکەریشی تیابوو، لەگەڵ پاسەوانی بیناکە کەوا بەڕیتانی بوو. داواکاری چەکدارەکان ئەوەبوو کە بەندکراوە عەرەبەکانی خوزستان ئازاد بکرێن و ڕێگەیان پێبدرێ بە سەلامەتی بە بەڕیتانیا دەربچن.
حکومەتەکەی ماڕگرێت تاچەر ھەرزوو بڕیاری ئەوەیان دا کە ڕێگەی دەربازبوون بۆ چەکدارەکان ناکانەوە، و ئۆپەراسیۆنێک بۆ ئازادکردنی بیناکە ڕێکدەخەن. چەند ڕۆژێک دوای دەستبەسەرداگرتنەکە، پۆلیسی بەڕیتانی لەڕێگای گفتوگۆوە پێنچ بارمەتەی ڕزگارکرد لە بەرامبەر جێبەجێکردنی داواکاری چەکدارەکان، وەک ڕێکخستنی پەیوەندی تەلەفۆنی بۆیان لەگەڵ کەناڵی بی بی سی.
لە ڕۆژی شەشەمدا. چەکدارەکان تەواو بێزاربوون لە خاوی جێبەجێکردنی داواکارەکانیان. لەو ڕۆژەدا، ھەستان بە کوشتنی یەکێک لە بارمەتەکان و دواتر جەستەکەیان فڕێدایە دەرەوەی باڵوێزخانەکە. لە ئەنجامدا، حکومەت داوای لە ھێزی تایبەتی ئاسمانی "سپێشڵ ئەیر سێرڤس"، کە یەکەیەکی تایبەت و نھێنی سوپای بەڕیتانین، کرد کە ئۆپەراسیۆنی نیمرۆد دەستپێبکەن بۆ ڕزگارکردنی تەواوی بارمەتەکان. دوای کەمێک، سەربازەکانی یەکەکە لەڕێگای سەربانی بیناکە و پەنجەرەکان چوونە ژوورەوە. دوای ١٧ خولەک لە شەڕکردن، سەربازەکان توانیان ھەموو بارمەتەکان، جگە لە یەکێکیان، ڕزگار بکەن و پێنچ لە شەش چەکدارەکانیش بکوژن. ھەرچەندە دوای ئۆپەراسیۆنەکە تۆمەتی کوشتنی نا پێویستیان خرایە پاڵ کە دەرکەوت دوو جەکدار خۆیان دابووە دەست و کوژرابوون، بەڵام دادگا یەکەی ھێزی تایبەتی ئاسمانی لە تۆمەتەکان پاککردەوە، تاکە چەکدارەکەی تریش ٢٧ ساڵ حوکمدرا.
چەکدارەکان و خەباتەکەیان ھەرزوو لەیادکران دوای جەنگی عێراق-ئێران کە ھەر لە ھەمان ساڵدا ڕوویدا و دەستبەسەرداگرتنی بارمەتە ئەمریکیەکانی تەھرانیش لە ١٩٨١ زیاتر دەنگی دایەوە. دەرئەنجامی ئۆپەراسیۆنەکە زەرەری زۆری بە ھێزی تایبەتی ئاسمانی دا، بەھۆی ئەوەی بۆ یەکەمجار ناوبانگیان دەرچوو و ھێزی توانای سەرۆک وەزیران تاچەریشی دەرخست. پۆلیسە بەڕیتانیەکە کە ناوی ترێڤەر لۆک بوو، یارمەتیدەری ھێزەکان بوو لە دەستگیکردنی چەکداری شەشەم بەھۆی ئەمکارەییەوە مەدالیەی ئازایەتی پێبەخشرا. بینای باڵوێزخانەکە تا ساڵی ١٩٩٣ لەلایەن حکومەتی ئێرانەوە نەکرایەوە بەھۆی ئەو زیانانەی دوای ئۆپەراسیۆنەکە بەری کەوتبوو.
سەرچاوەکان
پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٨٠ پۆل:Pages using deprecated image syntax
ناوەندە
ناوەندە یەکێکە لە گوندکەانی دەڤەری باڵەکایەتی لە ناحیەی حاجی ئۆمەران سەربە قەزای چۆمان لە پارێزگای ھەولێر. دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای قەزای چۆمان بە دووری ٦ کیلۆمەتر.
ڕووبەری گوندی ناوەندە نزیکەی ٣٦ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە و زۆربەی ناوچەی شاخاوییە ھەروەھا زەوی کشتوکاڵی و باخچەی زۆرە، سەنتەری گوند لە نزیکەی ٨٠ ماڵ پێکھاتووە، قوتابخانەی تایبەت بەخۆی ھەیە کە لە پۆلی ١ تا ٩ ی بنەڕەتی تێدایە.
داھاتی ئەو گوندە بریتییە لە کشتوکاڵ و ئاژەڵداری، جگە لە خەڵکی گوندەکە ساڵانە بەتایبەت لە سەرەتای وەرزی بەھار تاکو ناوەڕاست و کۆتایی وەرزی پاییز چەندین کەس لە شوێنە جیاوازەکانی کوردستان بە مەبەستی گەشتیاری و بێستان و ئاژەڵداری سەردانی گوندەکە دەکەن.
سەرچاوەی ئاوی گوندەکە چیای ھەڵگۆردە کە زیاد لە پێویست ئاوی گوندەکەی دابین دەکات بەو ھۆیە ئاوی زیاد بۆ چەند گوندێک دەڕوات وەکو وەردە و شۆرە و دەربەند.
پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران
بزوێنەری گەڕانی وێب
وێنۆک|ئەنجامەکانی گەڕان بۆ دەستەواژەی "lunar eclipse" لە بزوێنەرێکی گەڕانی وێبدا بۆ وێنە. بزوێنەری گەڕانی وێب جۆرێکە لە بزوێنەری گەڕان ئامرازێکە گەڵاڵەدارێژی کراوە بۆ گەڕان بە دوای زانیاریدا لەسەر تەونی بەربڵاوی جیھانی (World Wide Web). ئاکامی گەڕانەکان زۆرتر بە شێوەی لیستەیەک پیشان دەدرێت و دەتوانێت پەڕەی وێب، وێنە یان ھەر چەشنە پەڕگەیەکی تری لە خۆ گرتبێت.
ژمارەیەک لە بەناوبانگترین گەڕانچییکانی وێب ئەمانەن: گووگڵ، یاھوو، MSN، ئاڵتاڤیستا، و دەک دەک گۆ. ئەمەی دوایی، دەک دەک گۆ، بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ئەوان زانیاریی کەسەکان نافرۆشن و ڕێگا نادەن کۆمپانیاکان ڕێکلام بخەنە ناو ئەنجامەکانی گەڕانەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی ئینتەرنێت پۆل:زانستی کۆمپیوتەر پۆل:ژیریی دەستکرد
پۆل:داھێنانە کەنەدییەکان پۆل:مێژووی ئینتەرنێت پۆل:گەڕانچییەکانی ئینتەرنێت
سەد ساڵ تەنیایی
سەد ساڵ تەنیایی (بە ئیسپانی: Cien años de soledad) ڕۆمانێکی نووسەر و ڕۆماننووسی ناوداریی کۆڵۆمبی گابرێل گارسیا مارکیزە. لە ساڵی ١٩٦٧ دا چاپ کراوە و نزیکەی سی میلیۆن دانەی لێ فرۆشراوە. بۆ نزیکەی سی زمانی جیھانیش وەرگێڕدراوە. بەھۆی ئەم ڕۆمانەوە خەڵاتی نۆبڵی وێژە لە ساڵی ١٩٨٢ بە گابریل گارسیا مارکیز بەخشرا. مارکێز ئەم ڕۆمانەی لە ساڵی ١٩٦٥ دا لە مەکسیک نووسیوە. دوای دوو ساڵ دەزگای (سودا ئەمریکانا بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە) لە ئەرجەنتین بۆ یەکەمجار ھەشتا ھەزار نوسخەی لێ چاپکرد. ئەم ڕۆمانە بە گرنتگترین ڕۆمانەکانی ئیسپانیا و ئەمریکا دائەنرێت. یەکێکیشە لە بەناوبانگترین کارە ئەدەبییەکانی جیھان. ڕۆمانی سەد ساڵ تەنیایی یەکەمین ڕۆمانە کە زۆرترین جار خوێندراوەتەوە و وەرگێڕدراوە بۆ سەر زمانە جیھانییەکانی دیکە.
کورتە
نووسەر لەم ڕۆمانەدا ڕووداوەکانی شارۆچکەیەک ئەگێڕێتەوە لە دەمی ژیاننامەی خێزانێکەوە بە ناوی خێزانی پویندیا بە درێژایی شەش نەوە کە ئەم خێزانە لە گوندێکی خەیاڵی ئەژین بەناوی ماکۆندۆ. کە زۆربەی ناوی مناڵ و نەوەکانیشیان وەک لە ڕۆمانەکەوە ھاتوە بەناوی لادێکەیانەوە ناو ئەنێن.
پەراوێزەکان
پۆل:ڕۆمانەکان پۆل:ڕۆمانەکانی گابریێل گارسیا مارکێز پۆل:ڕۆمانەکانی ١٩٦٧
سەلاح شێخ محەممەدی
سەلاح شێخ محەممەدی (لەدایکبووی ١٩٤٧ لە مەھاباد) ئەکتەرێکی کوردە.
ژیان
سەلاح شێخ محەممەدی ساڵی ١٣٢٦ کۆچی ھەتاوی لە مەھاباد لە دایک بووە، قۆناغەکانی خوێندنیشی ھەر لەو شارە تەواو کردووە، ھەر لە تەمەنێکی کەمدا خولیای ھونەری تێدا ساز بووە، سەید ڕەحیم قوڕەیشی لە سەرەتاکانی ڕێگەکەیدا، یارمەتیدەری بووە، بە شانۆ چووەتە ناو دونیای ھونەرەوە، دوای ئەوە لەگەڵ کۆمەڵێک ھونەرمەندی تری شاری مەھاباد، دەستیان کردووە بە ھاوکاریی دەنگ و ڕەنگی ناوەندی مەھاباد؛ بە شێوەی گشتی لە بوارەکانی سینەما، تەلەڤیزیۆن، شانۆ و دوبلاژ چالاک بووە، مامۆستای قوتانخانە بووە و دوای خانەنشینبوونی، ڕووی لە باشووری کوردستان کردووە و لەوێ درێژەی بە کارەکانی داوە؛ لە باشوور لەگەڵ ئیبراھیم سەعیدی و دوای ئەویش لەگەڵ دەرھێنەرانێکی دیکە وەکوو شەوکەت ئەمین کورکی ئاشنا بووە و کاری دەگەڵ کردوون.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی مەھاباد پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان پۆل:ھونەرمەندانی کورد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
ناکۆکیی پەنجشێر
وێنۆک|پەنجشێر لەنەخشەدا ململانێی پەنجشێر یان ناکۆکیی پەنجشێر ڕوبەڕووبوونەوەیەکی توندە لە نێوان کۆماری ئیسلامی پێشووی ئەفغانستان و بەرەی بەرگری نیشتمانی و میرنشینە تازە باڵادەستە ئیسلامییەکانی ئەفغانستان کە لەلایەن تاڵیبانەوە ڕێبەریان دەکرێت، دوای کەوتنی کابول ململانێکە لە ١٧ی ئابی ٢٠٢١ دەستی پێکرد کاتێک ئەشرەف غەنی سەرۆک کۆماری ئەفغانستان وڵاتی بەرەو تاجیکستان بەجێھێشت، دوو ڕۆژ دواتر ئامروڵا ساڵح جێگری سەرۆک کۆمار خۆی وەک سەرۆک کۆماری ئەفغانستان ناساند.
دۆخی سەربازی
ھێرشی تاڵیبان
ویلایەتی پەنجشێر دوایین ویلایەتی ئەفغانستان بوو چووە ژێر کۆنتڕۆڵی بزووتنەوەی تاڵیبان و لەژێر دەسەڵاتی ھێزەکانی ئەحمەد مەسعوود دەرچوو، لە ١٥ی ئابی ٢٠٢١ەوە کە بزووتنەوەی تاڵیبان کۆنتڕۆڵی کابولی پایتەختی ئەفغانستانی کرد، دەنگۆی ئەوە ھەبوو گفتووگۆ لەنێوان تاڵیبان و ئەحمەد مەسعوود دەستپێبکات بە مەبەستی گەیشتن بە ڕێککەوتنی ئاشتی، بەرەی بەرخودانی نیشتمانی یان دژە تاڵیبان بە سەرکردایەتیی ئەحمەد مەسعوود کوڕی ئەحمەد شا مەسعوود، داوای سیستەمی لامەرکەزیی سیاسی و ئابووری بۆ ویلایەتی پەنجشێر دەکرد بەجۆرێک کە نیمچە سەربەخۆیییەک لە دەسەڵاتی تاڵیبان بەدەستبھێنێت بەڵام گفتووگۆکان ھیچ دەستکەوتێکیان نەبوو.
لە ٢٩ی ئابی ٢٠٢١ خزمەتگوزاری ئینتەرنێت و پەیوەندی و ھاتوچۆ لە سەرانسەری پارێزگای پەنجشیر بە فەرمانی تاڵیبان داخرا وەک خۆ ئامادەکردنێک بۆ لێدان لە ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئەفغانستان و شەڕڤانانی پەنجشیر و میلیشیاکانی حەزەرە کە بە دژە تاڵیبان ناسراون و لەلایەن ئەحمەد مەسعوود و ئامروڵڵا ساڵح ڕێبەریان دەکرێت
لە ٤ی ئەیلولدا جگە لە ئۆپۆزسیۆن لە پەنجشێر، لەناوەندی پارێزگاش چەند شارۆچکەیەک ھەبوو کە لە دژی تاڵیبان لە بەرخۆداندابوون، کە لەلایەن کەمینە ڕەگەزیی و ئایینیەکانەوە پشتگیری دەکران.
سەرچاوەکان
https://www.bbc.com/news/world-asia-58239156 https://www.reuters.com/world/india/afghan-vice-president-says-he-is-caretaker-president-2021-08-17/ https://www.theweek.in/news/world/2021/08/17/an-anti-taliban-front-forming-in-panjshir-ex-top-spy-saleh-son-of-lion-of-panjshir-meet-at-citadel.html
پۆل:ئەفغانستان پۆل:تاڵیبان
زمانی ھۆڵەندی
زمانی ھۆڵەندی زمانێکی ژێرمانی ڕۆژاواییە. ژمارەی ئاخێوەرانی وەک زمانی دایک نزیکەی ٢٢ ملیۆن کەسە و وەک زمانی دووەم نزیکەی ٥ ملیۆن کەسە. زمانێکی سەرەکیییە لە ھۆڵەندا و بەلجیکا و سورینام. زۆربەی ئاخێوەرانی زمانی ھۆڵەندی لە ھۆڵەندا و بەلجیکا و سورینام دەژین و کۆمەڵەیەکی بچووکی ئاخێوەران لە بەشێک لە فەڕەنسا و ئەڵمانیا و چەند داگیرگەیەکی پێشووی ھۆڵەندی ھەیە. وەک زمانێک پەیوەندییەکی زۆر نزیکی لەگەڵ زمانەکانی ژێرمانی ڕۆژاوا (بۆ نموونە: ئینگلیزی، فریزی ڕۆژاوایی و ئەڵمانی) و تا ڕادەیەک لە دوورەوە پەیوەندی بە زمانەکانی ژێرمانی باکوورەوە ھەیە. ھەروەھا زمانی ھۆڵەندی لە ھەندێک وڵاتی ئەفریقادا قسەی پێ دەکرێت، بەو پێیەی یەکێکە لە زمانە فەرمییەکانی ئەفریقای باشوور، و لە نامیبیا بە شێوەیەکی بەرفراوان قسەی پێ دەکرێت. ھەروەھا سەرچاوەی زۆرێک لە زمانەکانی کرێۆل و سەرچاوەی زمانە وەرگیراوەکانی وەک ئەفریکاییە.
سەرچاوەکان
پۆل:زمانی ھۆڵەندی پۆل:زمانەکانی بەلجیکا پۆل:زمانەکانی ھۆڵەندا پۆل:زمانە جێرمەنییەکان پۆل:زمانەکانی بکەر–بەرکار–کار پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-١ پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢ پۆل:زمانەکانی ئیندۆنیزیا پۆل:زمانەکانی فەڕەنسا
پیرەر
پیرەر یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شۆڕش لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
١٦٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
دەروێشاڵی
دەروێشاڵی (Derwêşallî، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی بۆکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٣٣ کەس لە ٢٦ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بۆکان پۆل:گوندەکانی شارستانی بۆکان
مالکۆ تارنۆڤۆ
مالکۆ تارنۆڤۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای بورگاس لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٬٨٠١ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:مالکۆ تارنۆڤۆ پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای بورگاس
چریکەی چۆلەکەکان
وێنۆک|پەستەری چریکەی چۆلەکەکان
چریکەی چۆلەکەکان (بە فارسی: آواز گنجشک‌ها) فیلمێکی درامایە لە بەرهەمهێنەری ئێرانی مەجید مەجیدی. ئەم فیلمە چیرۆکی ژیانی کابرایەکی کرێکارە بە ناوی کەریم کە لە شوێنی ڕاگرتنی وشترمر کار دەکات. ڕۆژێک یەکێک لە وشترمرەکان هەڵدێت و کەریم بە هۆی ئەم ڕووداوەوە لە کار دەر دەکرێت. دوای ئەم ڕووداوە کەریم کارێکی نوێ لە تاران پەیدا دەکات. ئەم کارە تازە دەبێتە هۆی پێشهاتنی چەندین گیروگرفتی تازە لە ژیانی کەریم و بنەماڵەکەیدا.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨ پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی
١٦٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کانیبراییم
کانیبراییم (Kanîbrayîm، بە فارسی: کانی ابراهیم) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٢ کەس لە ٣ بنەماڵەدا بووە.
بڕیارنامەی ٨٣٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٣٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٤ی حوزەیرانی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٢٨‌ەم، بە ١٣ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٣ پۆل:کرواتیا لە ١٩٩٣ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
دۆسپات
دۆسپات شارۆچکەیەکە لە پارێزگای سمۆلیان لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٢,٦٩٣ کەس بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سمۆلیان پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
ھەڵاڵەبرمە
وێنۆک
ھەڵاڵە برمە یان گوڵە شلێر گوڵێکە لە تیرەی ھەڵاڵەکان کە لە کوێستانەکانی کوردستاندا شین دەبێ و گوڵەکەی سەر بەرە و خوارە.
سەرچاوە
پۆل:گژوگیاکانی ئەفغانستان پۆل:گژوگیاکانی ئێران پۆل:گژوگیاکانی پاکستان پۆل:گژوگیاکانی تورکیا پۆل:ڕوەکە باخییەکان پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣ پۆل:گوڵەکان پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
١٦٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
زمانی ئیتالی
زمانی ئیتالی یەکێکە لە زمانە ھیندۆئەوروپییە ڕۆمانسییەکان وە فەرمییە لە یەکێتی ئەورووپا و یەکێتیی سویسڕا، بەڕێژەیەکی بەرچاو نزیکە لە زمانەکانی ئیسپانی و فەڕەنسی و پورتوگالی، ژمارەی قسەکەرانی نزیکەی ٦٠ملیۆنە و وەک زمانی دووەم نزیکەی ١٢٦ملیۆنە.
بەستەری دەرەکی
پۆل:زمانی ئیتالی پۆل:زمانەکانی ئیتالیا پۆل:زمانەکانی سان مارینۆ پۆل:زمانەکانی سلۆڤێنیا پۆل:زمانەکانی سویس پۆل:زمانەکانی ڤاتیکان پۆل:زمانەکانی کرواتیا پۆل:زمانەکانی مۆناکۆ پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار
ئێک تا تایگەر
ئێک تا تایگەر (کوردی: پڵینگێک ھەبوو) (ئینگلیزی: There was a tiger) فیلمێکی ئەکشن و سیخوڕییە. لەلایەن کەبیر خانەوە کاری دەرھێنانی بۆکراوە، وە ئادیتیا چۆپراش بەرھەمھێنەری فیلمەکەیە. سەلمان خان و کاترینا کێف ڕۆڵی سەرەکی لەوفیلمە دەگێڕن. فیلمەکە باس لەخۆشەویستی نێوان دوو سیخوڕی ھیندی و پاکستان دەکات، کەچۆن بەھۆی ئەو پەیوەندییەوە واز لەو ئەرک و ئایدۆلۆژیانەیان دێنن، کەپێشتر باوەڕییان پێیبوو. فیلمەکە لەڕۆژی ١٥ی ئاب (٨)ی ٢٠١٢ بۆیەکەمینجار نمایشکرا، کە ئەوڕۆژە لەگەڵ ڕۆژی ئازادی ھیندستان ھاوتابوو. فیلمەکە لەداھاتی بۆکس ئۆفیسدا سەرکەوتنێکی باشی بەدەستھێنا، کەتوانی ٣٢٠ کرۆر واتە ٥١ میلیۆن دۆلاری ئەمریکی بەدەستبھێنێت، کەلەبەرامبەردا ١٢ میلیۆن دۆلار تێچووی فیلمەکەبوو.
چیڕۆک
مانیش چاندرا (سەلمان خان) کەکۆدەکەی یان ناوی خوازراوەکەی (تایگەر) ە، تایگەر پلەدارێکی باڵای ئاژانسی سیخوڕی ھیندستانی و ئەفسەرە لەلیژنەی توێژینەوە و لایەنی شیکاری. فیلمەکە بەوەدەستپێدەکات کە تایگەر ناچاردەبێت بەکووشتنی یەکێک لەکۆنەپیاوەکانی لەباکووری عێراق (زاخۆ) کەناوبراو لەتیمەکەی ئەو ھەڵگەڕاوەتەوە و پەیوەندی بەئاژانسی سیخوڕی پاکستانی کردووە (ISI). وە بەرلەدەربازبوونی لە عێراق ناوبراو چەندین سیخوڕی پاکستانی دیکە دەکووژێت.
لەدوای ئەوئەرکەی تایگەر دەگەڕێتەوە دەلھی لەوێ ڕاپۆرتی خۆی دەداتە سەرووی خۆی بەناوی شینۆی (Girish Karnad) ئەویش بۆ ئەرکێکی دیکە دەینێرێتە دوبلب لە ئێرلەندا. لەوێ دەبێت چاودێری زانایەکی ھیندی بکات بەناوی ئەنوەر جەمال (Roshan Seth) ئەمەش لەبەرئەوەی ئەوان پێیانوایە ناوبراو پەیوەندی بەپاکستانەوە کردووە و ھیچ زانیارییەک بۆ ھیندستان ڕەوانناکات. کاتێک تایگەر دەگاتە دوبلن لەوێ لەجێگای ئەوەی کاتەکانی لەگەڵ ئەو پڕۆفیسۆرە بەسەربات ئەوا ئاشنا دەبێت بەسەرپەرشتیاری ئەو پڕۆفیسۆرە و کاتەکانی لەگەڵ ئەوبەسەردەبات ئەوکەش ناوی زۆیا (کاترینا کێف) کەئەو لەپاڵ ئەوکارەی لەئەکادیمیای دانس دەخوێنێت. تایگەر ھەوڵدەدات بەبوون بە ھاوڕێیەتی لەگەڵ زۆیا زانیارییەکانی دەستکەوێت. ڕۆژێک تایگەر ھێرشی دەکرێتە سەر لەلایەن نێردراوێکی سیخوری پاکستانی. ھاوڕێیەکی تایگەر بەناوی گوپی ئاگاداری تایگەر دەکاتەوە کەچیدیکە نزیکنەبێتەوە لەزۆیا و نەبێت خۆشەویستی ئەو چونکە لەئامانجەکەی دووری دەخاتەوە. ڕۆژێک تایگەر دەچێتە ئەکادیمیای دانس لەوێ دەیەوێت خۆشەویستی خۆی بە زۆیا بگەیەنێت بەڵام بەرلەوە ناوبراو ئەوەی بۆئاشکرا دەبێت کەزۆیا سیخوڕێکی پاکستانییە و ھۆکاری نەدانی زانیارییەکانی پڕۆفیسۆرەکە بۆ ھیند دەگەڕێتەوە بۆئەو کەدەستی بەسەر کۆمپیوتەرەکەیدا گرتووە. وە تایگەر دەچێتەوە ماڵی پڕۆفیسۆر ئەوەی بەتەواوی بۆیەکلایی دەبێتەوە ھاوکات بەخۆشەویستییشەوە ناتوانێت زۆیا بکووژێت و لێیدەگەڕێت بڕوات.
دوای ماوەیەک جارێکی دیکە زۆیا و تایگەر بەیەکدەگەنەوە ئەمەش لەکۆبوونەوەیەکی نەتەوەیەکگرتووەکان دەبێت لە ئیستەنبول. زۆیا داوا دەکات ھەموو ئەرک و شتەکان دەربارەی دەزگاکەیان لەبیربکەن و ئەوشتانە جێبھێڵن لەپێناو خۆشەویستییەکەیان وە بەنھێنی دەگەنە وڵاتی کوبا. دوای چەندساڵێک ئاژانەسەکانییان ئەوان دەدۆزنەوە و لەوسەرووبەندە زۆیا دەگیرێت و تایگەریش ھاوڕێکەی گوپی ھەڵدەخەڵەتێنێت بەوەی کەئەو لەگەڵ زۆیایە چونکە ئەو زانیارییەکان بەھیند دەگەیەوێت و بەھۆی ئەوەوە زۆیا لەلایەن گوپی و تایگەرەوە لەدەستی ئاژانسی پاکستانییەوە وەردەگیرێتەوە و لەپاش ئەمە تایگەر و زۆیا گوپیش بەجێدەھێڵن. لەکۆتاییدا تایگەر پەیوەندی تەلەفۆنی بۆ گەورەکەی دەکات و پێی دەڵیت ئەوان ھەرگیز یەکتری نابیننەوە تاکوو پاکستان و ھیندستان پێویستی بەو ئاژانسە سیخوڕییانە مابێت. وە کۆتایی فیلمەکە بەوەدێت کەچەندین وێنەی تایگەر و زۆیا لەلایەن دەزگاسیخوڕییەکانییان دەگیرێت لەئەورووپا لەشارەکانی لەندەن و زیورخ و ڤەیننا ھتد… بەڵام ھیچێک لەو دوو دەزگا سیخوڕییانە نەیانتوانی ئەو دوو کەسە دەستگیربکەن.
وێنەگرتن
بەشێکی فیلمەکە لە وڵاتی تورکیا وێنەی بۆگیراوە، دیمەنی دەستپێکی فیلمەکە لەشاری ماردین وێنەی بۆگیراوە کە چیڕۆکی فیلمەکە وای نیشاندەدات لەشارۆچکەی زاخۆیە لەباشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢ پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمە ھیندییەکان پۆل:فیلمە ئەکشنە ھیندییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی یاش ڕاج فیلمز پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھاڤانا دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە هاڤانا دانراون پۆل:فیلمە ڕاونانەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠١٢ پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری دبلن داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری دەلھی وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە دوبلین وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھاڤانە وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئیستانبوڵ وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پیر سوڵتان ئابدال
پیر سوڵتان ئابدال یان پیر حەیدەر شاعیر و مۆسیقاژەنی کوردی عەلەوییە هەندێک سەرچاوەش وای دادەنێن تورکە لەبەرئەوەی هۆنراوەکانی بە زمانی تورکی دەنووسران، ئابدال دژی سوڵتانەکانی دەوڵەتی عوسمانی کە زۆرجار لەبەر ئەمە دووچاری کێشەهاتووە.
هۆنراوەکی پیر حەیدەر
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٨٠ پۆل:مردووانی ١٥٥٠
بۆریس ڤیان
بۆریس ڤیان نووسەر، شاعیر، گۆرانیساز، گۆرانیبێژ، مۆسیقار، وێنەکێش و ئاوازدانەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووان بەھۆی جەڵدەی دڵ پۆل:شانۆنامەنووسانی فەڕەنسی پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فەڕەنسی پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی فەڕەنسی پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠ پۆل:مردووانی ١٩٥٩ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:گۆرانینووسانی فەڕەنسی
ئینگیکەند
ئینگیکەند (Îngîkend، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی بۆکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٦٣ کەس لە ١٠٠ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بۆکان پۆل:گوندەکانی شارستانی بۆکان
سێرگی برین
thumb|سێرگی برین سێرگی برین لەدایکبووی ٢١ی ئابی ١٩٧٣ ، برین کەسایەتی زانای کۆمپیوتەری ئەرمریکییە ، سێرگی برین لە بنەچەدا جوولەکەیەکی ڕووسە و ئەو بەیاوەری هاوڕێکەی لاری پەیج لە ٤ی ئەیلوولی ١٩٩٨ کۆمپانیای گووگڵیان دامەزران کەلەساڵی ٢٠١٢ کۆمپانیاکەیان داهاتی ٣٠ ملیار دۆلار بووە.
پەراوێز
پۆل:زیندووان پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان پۆل:داھێنەرانی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:پڕۆگرامەرەکانی کۆمپیوتەر لە ئەمریکا پۆل:بەڕێوەبەرانی جێبەجێکاریی تەکنەلۆژیای ئەمریکی پۆل:بازرگانان لە نەرمەواڵەدا پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پەڕەی وێب
پەڕەی وێب بەڵگە یان سەرچاوەیەکی زانیارییە کە بۆ دانان لە سەر تەونی بەربڵاوی جیھانی گونجاوە و دەکرێت لە ڕێگای وێبگەڕێکەوە بکەوێتە بەردەست و لە سەر پەردەی کۆمپیوتەر پیشان بدرێت.
زانیارییەکان زیاتر بە فۆرمەتی HTML یان XHTML ن و لەوانەیە بەھۆی بەستەرەکانی سەروودەقوەو بۆ پەڕەکانی دیکە ڕیگەی ھەبێت.
سئو سایت
آموزش سئو
طراحی سایت
سەرچاوەکان
پۆل:تەونی بەربڵاوی جیھانی پۆل:داڕشتنی وێب
بڕیارنامەی ٨٣٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٣٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٦ی حوزەیرانی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ سۆمالیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٢٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:سۆماڵیا لە ١٩٩٣ پۆل:سۆمالیا لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سۆماڵیا
کتێبخانەی نەتەوەییی چین
وێنۆک|بینا کۆنەکەکانی کتێبخانە، ئێستا (لە ساڵی ١٩٨٧) بووەتە لقێک لە کتێبخانەی نەتەوەیی چین کە جێگەی کتێب، بەڵگە و دەستنووسە مێژووییەکانە
کتێبخانەی نەتەوەیی چین (چینی سادەکەرەوە: 中国国家图书馆؛ چینی نەریتخواز: 中國國家圖書館) کتێبخانەی نەتەوەیی کۆماری گەلی چینە کە لە بیجینگ ھەڵکەوتووە و خاوەنی کۆکراوەیەک بە زیاتر لە ٣١.١ میلیۆن بەرھەمە. ئەم کتێبخانەیە گەورەترین کتێبخانەی ئاسیایە و بە یەکێک لە گەورەترین کتێبخانەکانی جیھان لە قەڵەم دەدرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کتێبخانەکانی چین پۆل:کتێبخانە نەتەوەییەکان
پارتی کرێکارانی کوردستان
پارتی کرێکارانی کوردستان کە بەکورتە پەکەکە دەخوێنرێتەوە، پارتێکی کوردیی باکوری کوردستانە لە ٢٧ی سەرماوەزی ٢٦٧٨ی کوردی (١٩٧٨) وەک پارتێکی مارکسی-لینینی دامەزرا. بە بەشداربوونی ٢٣ ئەندام کۆنگرەی دامەزراندنی پەکەکە پێکھێنرا. ناوی پەکەکە لە لایەن فەرھاد کورتاییەوە پێشنیار کرا. لە سەرەتاوە بە کاری سیاسی دەستی پێ کرد بەڵام لە ساڵی ١٩٨٤ بە ناچاری بووە ڕێکخراوێکی چەکداری، لەبەر ئەو ھەموو ئێش و ئازار و چەوساندنەوەیەی دەوڵەتی تورکیا دەرحەق بە گەلی کوردستانی لە باکووری کوردستان ئەنجامداوە لە ماوەی ٩٠ ساڵی ڕابردوودا. ئایدیۆلۆژیایی پەکەکە لەسەر بنەما شۆڕشگێڕییەکانی مارکسیزم - لینینیزم و نەتەوەخوازیی کوردی دامەزرێنرا. ئامانجی پەکەکە دروستکردنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردیی سۆشیالیستی بوو لە کوردستان، ئەو ناوچەیەی کەوتۆتە باشووری ڕۆژھەڵاتی تورکیا، باکووری ڕۆژھەڵاتی عێراق، باکووری ڕۆژھەڵاتی سوریا و باکووری ڕۆژئاوای ئێران، کە تێیدا کوردەکان ڕێژەی سەرەکی دانیشتوان پێک دەھێنن. ئەم ئامانجە ئێستا نوێ کراوەتەوە بەوەی داوای مافی کلتوری و سیاسی بۆ کوردەکانی ناو دەوڵەتی تورکیا دەکەن. پەکەکە پشتیوانییەکی بەربڵاوی ھەیە لە نێوان کوردەکانی تورکیا و لایەنگرییەکی سنووردار لەلایەن کوردەکانی پارچەکانی تر. لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی لە لایەن چەند دەوڵەت و ڕێکخراوێکەوە بە تیرۆریست ناسێنرا، لەوانە ئەمریکا و ناتۆ و یەکێتیی ئەورووپا بەڵام دوایی ھاتنی پڕۆسەی ئاشتی لە تورکیا یەکێتیی ئەوڕووپا ناوی پەکەکەی گۆڕی لە لایەنێکی تیرۆریست بۆ چالاکوانان بەڵام ئەمریکا و ناتۆ ھەڵوێستی خۆیان نەگۆڕیوە. لە ساڵی ٢٠٠٧دا بە یەکێک لە ١٢ ڕێکخراویە تیرۆریستییە چالاکەکان ناسێنرا بەپێی بەشی دژە تیرۆر و چالاکییەکانی سەر بە فەرمانگەی گشتی ئاسایش (پۆلیسی تورکیا). سەرچاوە تورکییەکان پەکەکە بە ڕێکخراوێکی جوداییخوازی قەومی ناودەبەن کە تیرۆریزم دژی خەڵکی شارستانی و ئامانجە سەربازییەکان بەکاردێنن بۆ گەیشتن بە مەرامە سیاسییەکان. ھێزە چەکدارەکانی تورکیا نزیکەی ٨٠٠٠ دێی کوردستانیان خاپوور کرد و بەمەش نزیکەی ٣–٤ میلیۆن کورد ئاوارەبوون. لە ١٩٨٤ەوە کە پەکەکە خەباتی چەکداری دەست پێکردووە، زیاد لە ٣٧٠٠٠ کەس کوژراون.
دامەزرێنەران
دامەزرێنەرانی پارتی کرێکارانی کوردستان لە سەرەتای دامەزراندنی پارتەکە ٢٢ کەس بوون کە بریتی بوون لە: عەبدوڵڵا ئۆجەلان، سەکینە جانسز، کەسیرە یڵدرم، عەلی حەیدەر قەیتان، ھاکی کارەر، جەمیل بایک، دووران کاڵکان، مەزڵوم دۆغان، محەممەد خەیری دورموش، فارووق ئۆزدەمیر، فەرزەندە تاغاچ، عەبدوڵڵا کومرال، شاھین دۆنمەز، عەلی چەتینەر، حوسەین تۆکگوولەر، عەلی گوربوز، ڕەسوول ئالتیۆک، سەیفەددین زوغورلو، سوبحی کاراکۆش، محەممەد جاھید شەنەر، محەممەد دوران، عەبباس گۆکتاش.
درووست بوونی پارتی کرێکارانی کوردستان
پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) ساڵی ۱۹۷٨ لە گوندێکی باکووری کوردستان یەکەم کۆنگرەی خۆی بەست و بوونی خۆی بە شێوەی ئاشکرا و فەرمی ڕاگەیاند. پەکەکە لە ڕۆژی ٢٧/١١/١٩٧٨ لە گوندی فیسی سەر بە قەزای لیجە لە پارێزگای ئامەد لە باکوری کوردستان یەکەم کۆنگرەی خۆی بە بەشداریی ٢٣ کەس بەست و سەرھەڵدانی خۆی ڕاگەیاند. دانانی ناوی پەکەکە بۆ ئەو حزبە تازە دامەزراوە لەلایەن ئەندامێکی کۆنگرەی یەکەمی پەکەکە بە ناوی فەرھاد کورتای پێشنیاز کراوە و لەو کۆنگرەیەدا پەسەندکرا. پێش دامەزراندنی پەکەکە، ئەندامان و لایەنگرەکانی ئەو حزبە، بەناوی ئاپۆچییەوە کارو چالاکییان بەڕێوە دەبرد. یەکەم دەستەی ئەو کەسانەی پێیان دەوترا ئاپۆچی لە ساڵی ١٩٧٤ دا لە ئەنقەرەی پایتەختی تورکیا وەک گروپێکی فیکری و ئایدۆلۆژی بە سەرۆکایەتیی عەبدوڵڵا ئۆجەلان دەستیان بەکار کرد. لە ساڵی ١٩٧٧دا ئەو گروپە سەرەتاییەی پەکەکە بڕیاریدا بۆ درێژەدان بەکارو چالاکییەکانی بگەڕێتەوە بۆ باکووری کوردستان. ساڵێک لە دوای گەڕانەوەیان بۆ باکوروی کوردستان بە بەشداریی ٢٣ کەس یەکەم کۆنگرەیان بەست، لەو کۆنگرەیەدا حەوت کەس بۆ دەستەی بەڕێوەبەریی پەکەکە ھەڵبژێردران. دەرکەوتنی ئاپۆچییەکان و پەکەکە لە باکووری کوردستان لەلایەن بەشێک لەو عەشیرەتە چەکدارانەوە، کە حکومەتی تورکیا پشتیوانیی لێدەکردن دژایەتی دەکرا. ئەوەش بووە ھۆی ئەوەی یەکەم پێکدادانە سەربازییەکانی پەکەکە لەناوچەی حیلوان - سیڤەرەک لە پارێزگای ڕحا (ئورفا) لە نێوان ئاپۆچییەکان و چەکدارە عەشیرەییەکاندا ڕووبدات. ئەو دۆخە بەردەوام بوو تاوەکو کودەتای سەربازیی ١٢ ئەیلولی ١٩٨٠ بەسەرۆکایەتیی کەنعان ئەڤرەن، لەلایەن جەنەڕاڵەکانی سوپای تورکیاوە بەڕێوەچوو. لە دوای ئەو کودەتایە ئەندامانی پەکەکە وەک زۆربەی گروپ و دەستەکانی دیکە لە باکوری کوردستان و تورکیا کەوتنەبەر شاڵای ڕاونان و گرتن و کوشتن. ھەڵمەتی ڕاوەدونان و کوشتنی ئەندامانی پەکەکە بووە ھۆی ئەوەی لە کۆتایی ساڵی ١٩٨١دا بەشێک لە ئەندامانی پەکەکە بەرەو لوبنان بڕۆن. لوبنان لەو کاتەدا ناوەندێک بوو بۆ کۆبوونەوەی گروپە شۆڕشگێڕەکانی سەرتاسەری جیھان. ئەندامانی پەکەکە بە سەرۆکایەتیی عەبدوڵا ئۆجەلان لە لوبنان پەیوەندییان بە گروپە شۆڕشگێڕەکانی ئەو سەردەمەوە کرد و لەلایەن کەسانی وەک نایف حەواتمە، جۆرج حەبەش و بەگشتی بزووتنەوەی ڕزگاریی فەلەستینەوەوە ھاوکاری کران.
پەکەکە لە ساڵی ١٩٨٢ دا دووەمین کۆنگرەی خۆی لە لوبنان بەڕێوەبرد و لەو کۆنگرەیەدا بڕیاردرا لەسەر گەڕانەوەی گروپە ڕاھێنراوەکانی پەکەکە بۆ باکوری کوردستان و ئامادەکاری بۆ دەستپێکردنی شەڕی چەکداریی درا. ئەو گروپە ڕاھێنراوانەی پەکەکە لە دوای گەڕانەوەیان بۆ باکوری کوردستان پردی پەیوەندییان لە نێوان باکور و لوبناندا دروستکرد و پۆل پۆل کەسان و لایەنگرانی خۆیان دەنارد بۆ ڕاھێنان بۆ لوبنان. بەھۆی گەورەبوونەوەی ئەو کار و چالاکییەکانی پەکەکە سوپای تورکیا ھەڵمەتێکی لە دژی ئەندامان و لایەنگرانی پەکەکە دەستپێکرد. لەو ھەڵمەتانەی سوپای تورکیادا ژمارەیەکی زۆر لە ئەندامان و لایەنگران و کادێرە پێشکەوتووەکانی پەکەکە دەستگیرکران، یان کوژران. ئەو سەرکردە و کادیرە دیارانەی پەکەکە لەلایەن سوپای تورکیا و دەستگیرکران بریتی بوون لە مەزڵوم دۆغان، حەقی قەرار، محەممەد خەیری دورمش، کەمال پیر و عەلی چیچەک. مەزڵوم دۆغان لە دوای دەستگیرکردنی لە زینداندا بە بۆنەی نەورۆزەوە ئاگری لە جەستەی خۆی بەردا و نەریتی یادکردنەوەی نەورۆزی لە دۆخە سەخت و ئەستەمەکاندا چەسپاند. ھەر یەک لەو ئەندامانی دیکەی پەکەکە مانگرتنیان تا مردنیان بەڕێوە برد و بەھۆی مانگرتنەوە گیانیان لە دەستدا. باردۆخی خۆڕاگریی ئەندامان و کادیرانی پەکەکە کاردانەوەی بەرچاوی لە ناو کۆمەڵگەی کوردستاندا دروستکرد. ئەوەش بووە ھۆی ئەوە لە دەرەوەی زیندانیش کاروچالاکییەکانی پەکەکە ڕوو لە زیادبوون بکات و سەرباری ئەوەی زۆربەی کادیرە سەرەکییەکانی پەکەکە دەستیگرکرابوون، ژمارەی ئەندامانی ئەو حزبە ڕووی لە زیادبوون کرد. لە دوای ئەو پێشھاتانە پەکەکە لە ساڵی ١٩٨٤ ھێزی ڕزگاریی کوردستان (ھەرەکە) ی دامەزراند و لە ١٥ی ئابی ١٩٨٤دا شەڕی چەکداری بەشێوەی فەرمی و بە سەرۆکایەتیی مەعسوم کۆرکوماز (عەگید) لە دژی سوپا و حکومەتی تورکیا لە ناوچەکانی ئەڕوح شەمزینان دەستپێکرد. لە ساڵی ١٩٨٦ و لە ڕۆژی ٢٨ی ئازاری ئەو ساڵەدا و لە دوای چەند پێکدادانی قورس دامەزرێنەی ھێزی ڕزگاریی کوردستان، عەگید لە چیای گابار گیانی لە دەستدا. عەگید خەڵکی فارقینی ئامەد بوو و لە دایکبووی ١٩٥٦ بوو.
پەکەکە لە ساڵی ١٩٨٦ لە سێیەمین کۆنگرەیدا بڕیایدا ھێزی ڕزگاریی کوردستان بکات بە ئارتەشی ڕزگاریی گەلی کوردستان (ئەرگەکە). ھەروەھا ئەکادیمیای سەربازیی مەعسوم کورکوماز (عەگید) ی دامەزراند. لە ساڵانی ١٩٩٠ی ڕابردوودا زنجیرەیەک ڕاپەڕین بە پێشەوایەتیی پەکەکە زۆربەی شار و شارۆچکە و ناوچەکانی باکوری کوردستانی گرتووە و ئەوەش بووە ھۆی ئەوە پەکەکە زیاتر لەوەی کە چاوەڕوان دەکرا ھێزی خۆی لە ناو خەڵکدا نیشان بدات.
پەکەکە لە ساڵی ١٩٩٠ جگە لە لوبنان چەند بنکەیەکی لە ناوچەکانی شام لە سووریا کردەوە. عەبدوڵا ئۆجەلانیش لە لوبنانەوە بەرەو شام گەڕایەوە و بە بەردەوامی سەردانی ناوچەکانی ڕۆژئاوای کوردستانی دەکرد. لە دوای ھەوڵەکان بۆ ڕاگەیاندنی ئاگربەست لە نێوان پەکەکە و حکومەتی تورکیا بۆ ئەوەی کێشەی کورد بە شێوەی ئاشتییانە چارەسەر بێت. لە ڕۆژی ١٩ی ئازاری ١٩٩٣ عەبدوڵا ئۆجەلان بە ئامادەبوونی جەلال تاڵەبانی سکرتێری گشتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە بوقاعی لوبنان کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەنووسیی بەڕێوەبرد و لەلایەن پەکەکەوە ئاگربەست ڕاگەیاندرا. بەپێی گفتوگۆکان بۆ ڕاگەیاندنی ئاگربەست و چارەسەرکردنی کێشەکی کورد بە شێوەی ئاشتییانە بەھێزترین پێشنیاز، پێشنیازی دامەزراندنی تورکیای فیدراتیڤ بوو. تورگوت ئۆزال ھەشتەمین سەرۆک کۆماری تورکیا لە چەند لێدوانێکدا باسی فیدراسیۆنی نێوان کورد و تورکی کردبوو. لە دوای ئەوەی بەشێوەی گوماناوی تورگوت ئۆزال لە ١٧ی نیسانی ١٩٩٣ کوژرا. ئاگربەستی نێوان پەکەکە و حکومەتی تورکیاش کۆتایی پێھات. لە دوای ئەوەی جەنگ لە نێوان سوپای تورکیا و پەکەکە زیاتر لە جاران چڕبوویەوە دیسانەوە ھەوڵەکان بۆ ڕاگەیاندنی ئاگربەست دەستیان پێکردەوە و لەو چوارچێوەیەدا پەکەکە لە ساڵی ١٩٩٥ دا ئاگربەست و لە ڕۆژی ئاشتیی جیھانی لە ساڵی ١٩٩٦ ئاگربەستێکی دیکەی ڕاگەیاند، بەڵام بەھۆی ھەوڵی «تیرۆرکردنی» عەبدوڵا ئۆجەلان لە ڕێگەی ئۆتۆمبێلێکی بۆمبڕێژکراوەوە، ئاگربەستەکەی ١٩٩٦ کۆتایی پێھات. بەھۆی گوشارەکانی تورکیاوە حکومەتی سووریا داوای لە عەبدوڵا ئۆجەلان کرد خاکی ئەو وڵاتە بەجێبھێڵێت و لە نۆی تشرینی یەکەمی ١٩٩٨ دا ئۆجەلان سووریای بەجێھێشت.
ئۆجەلان لە یەکەم گەشتیدا ڕووی لە ڕووسیا کرد و سەرباری ئەوەی دۆمای ئەو وڵاتە بە کۆی دەنگ مافی پەنابەریی سیاسیی بە ئۆجەلان بەخشی، بەڵام حکومەتی ڕووسیا مانەوەی ئۆجەلانی لە خاکەکەیدا قبوڵ نەکرد. ڕووسیا لەبەرامبەر ئەوەدا کە ڕێگری لە مانەوەی ئۆجەلان بکات لەلایەن سندوقی دراوی نێودەوڵەتییەوە قەرزێکی ١٠ میلیارد دۆلاریی پێدرا و تورکیاش پشتیوانییەکانی خۆی بۆ چەکدارەکانی چیچان بڕی، کە ئەو کات چەکدارەکانی چیچان بەسەرۆکایەتیی جەوھەر دۆدایف و ئەسلان مەسخادۆف و شامیل باسایفەوە ڕووسیایان ڕووبەڕووی قەیرانێکی گەورە کردبووە. لە دوای ئەوە ئۆجەلان سەردانی ھەر یەک لە وڵاتانی یۆنان و ئیتالیای کرد. ھەروەھا ھەوڵیدا بڕواتە ئەڵمانیا کە لەلایەن حکومەتی ئەڵمانیاوە ڕیگری لێکرا. ھەوڵێکی دیکەی ئۆجەلان ڕۆیشتن بوو بۆ ھۆڵەندا تاوەکو لە دادگای تاوانی نێودەوڵەتی دۆز لە بارەی کێشەی کوردەوە بکرێتەوە و ئەو کێشەیە بەشێوەیەکی نێودەوڵەتیی کۆتایی پێبھێنرێت. بریتا بۆلەر یەکێک لە پارێزەرە ئەڵمانیەکانی ئۆجەلان، کە ھاوکات ئەندامی دەستەی تیمێکی پارێزەری نێودەوڵەتی بوو لە کتێی «گەشتە بێ ئاکامەکانی سەرکردەیەکدا» نووسیویەتی، کاتێک ئۆجەلان ھەوڵیدا خۆی بگەیەنێتە ھۆڵەندا حکومەتی ئەمێستردام ئامادە باشی ڕاگەیاند و ڕێگای لە نیشتنەوەی فڕۆکەکەی ئۆجەلان گرت لە فڕۆکە خانەکانی ئەو وڵاتەدا. لەسەر داوای یۆنان و بۆ ھێوربونەوەی دۆخەکە، داواکرا ئۆجەلان یۆنان بەجێبھێڵێت بەرەو وڵاتی کینیا لە ئەفریقا بەڕێبکەوێت. لەو کاتەدا پلانی ڕۆیشتنیش بۆ ئەفریقای باشوور بۆلای ماندێلا بەھۆی ڕەزامەندی نیشان نەدانی حکومەتی ئەفریقای باشوورەوە شکستی ھێنا.
کاتێک ئۆجەلان لە باڵیۆزخانەی یۆنان لە شاری نایرۆبیی پایتەختی کینیا بوو، بڕیاری ئەوە درابوو ئۆجەلان بگەڕێتەوە بۆ ئەورووپا و یەکێک لە پلانەکانیش ئەوە بووە بگەڕێتەوە بۆ کوردستان، بەڵام کاتێک لە بینای باڵیۆزخانەی یۆنانەوە بەرەو فڕۆکە خانەی نایرۆبی بەڕێدەکەون لەلایەن ژمارەیەک لە تیمی تایبەتەوە ھێرشکرایە سەر ئۆتۆمبێلەکەی ئۆجەلان و دەستگیریان کردووە و لە ١٥ی شوباتی ١٩٩٩ دا ئۆجەلان فڕێندرا بۆ تورکیا. بەپێی بەشێک لەسەرچاوە میدیاییەکان سەرۆکی ئەو کاتی کینیا لەبەرامبەر وەرگرتنی پێنج میلیۆن دۆلاردا ئامادەبووە ڕێگا بە فڕاندنەکەی ئۆجەلان بدرێت. ھەروەھا بەشێک لە میدیاکان ئەوەیان بڵاوکردبووە کە وتەبێژی کۆشکی سپی بەناوی سێندی برگرەوە سەرپەرشتیی ئۆپراسیۆنی چاودێرکردن و دەستگیرکردنی ئۆجەلانی بەڕێوە بردووە. ئەو زانیارییە بەشێوەی فەرمی لەلایەن ئەمریکاوە پشتڕاست نەکراونەتەوە. لەو کاتەدا ئۆجەلان فڕیندرا، پەکەکە سەرقاڵی بەڕێوەبردنی شەشەمین کۆنگرەی خۆی بوو. لە دوای ڕفاندنی ئۆجەلان پەکەکە حەوتەمین کۆنگرەی خۆی بەشێوەی نائاسایی بەڕێوە برد. پەکەکە تاوەکو ئێستا ١١ جار کۆنگرەی بەڕێوە بردووە و نۆ جار ئاگربەستی یەکلایەنەی ڕاگەیاندووە. پەکەکە سێ جار لۆگۆی خۆی گۆڕیوە. پەکەکە لە دوای عەبدوڵا ئۆجەلانەوە لەلایەن کەسانی وەک موردا قەرەیلان و جەمیل بایکەوە سەرۆکایەتیی کراوە. سووپای تورکیا لە ماوەی جەنگ لە دژی پەکەکەدا زیاتر لە چوار ھەزار گوندی باکووری کوردستانی تێکدا. بەھۆی ئەو جەنگەوە زیاتر لە ٢٥ ھەزار ئەندام و لایەنگری پەکەکە و ھاووڵاتیی کورد شەھید کراون و زیاتر لە. ٢٠ ھەزار ھێزی سەربازی و ئەندامانی میتی تورکییە کوژراون.
لە ماوەی جەنگی نێوان پەکەکە و سوپای تورکیا لەلایەن حکومەتی تورکیاوە ١٧ ھەزار مامۆستا، ئەندازیار، خوێندکار، گوندنیش، پارێزەر، پزیشک لە شار و گوندەکانی باکووری کوردستان فڕیندراون و چارەنووسیان نادیارە. ئەگەری زۆر ئەوەیە ئەو کەسانە لەلایەن ھێزەکانی سوپای تورکیاوە لە دەستەی چەند کەسیدا و بە کۆمەڵ کوژرابن و لە گۆڕی کۆمەڵادا شاردرابنەوە. بەپێی ڕاپۆرتەکانی ڕێکخراوی مافی مرۆڤ (ئیھاد) لە تورکیا، زیاتر لە ٣٠٠ گۆڕی بەکۆمەڵ لە ناوچەکانی باکووری کوردستاندا ھەیە و جگە لەچەند دانەیەکیان نەبێت تاوەکو ئێستا حکومەتی تورکیا ڕێگای نەداوە گۆڕەکان ھەڵبدرێنەوە و دۆسیەکانیان یەکلایی بکرێتەوە. پەکەکە ئێستا لە ژێر چەتری کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) کار دەکات. شێوەی بەڕێوەبردنی سیستمی ھاوسەرۆکایەتییە. ستراتیژیی ئێستای پەکەکە کۆنفدڕاڵیزمی دیموکراتیکە. بەپێی ئەو ستراتیژییە ھەموو گروپ، پێکھاتە، ئایین و نەتەوە جیاوازەکان دەتوانن بەپێی تایبەتمەندییەکانیان خۆیان بەڕێوە ببەن.
بارەگای سەرەکیی ئێستای سەرکردایەتی پەکەکە لە زنجیرە چیاکانی قەندیلە و ئەو ناوچانەی لە ژێر دەسەڵاتی پەکەکەدان و لەلایەن پەکەکەوە بە ناوچەکانی پاراستنی میدیا دەناسرێن و ڕووبەری ئەو ناوچانەش زیاتر لە ٢٠ ھەزار کیلۆمەتر چوار گۆشە دەبێت. ئەو ناوچانە ناوچەی شاخاوی و سەختن لە سنوورە ھاوبەشەکانی نێوان باکوور و باشوور و ڕۆژھەڵاتی کوردستاندان.
ھەرچەند ھێزی سەربازی پەکەکە و ژمارەیان بە تەواوەتی ڕوون نییە، بەڵام مەزەندە دەکرێت پەکەکە زیاتر لە ١٤ ھەزار گەریلای لە شاخدا ھەبێت، کە لە چوارچێوەی ھێزەکانی پاراستنی گەل (ھەپەگە) دا ڕێکخراون. ھەپەگە لەلایەن موراد قەرەیلانەوە سەرپەرشتی دەکرێت. لە ناو پەکەکەدا ژنان خاوەنی ھێزی تایبەت بە خۆیان و ھێزەکانیان بەناوی (یەژە ئا ستار) ە. ھەروەھا ژنان لە ناو پەکەکە حزبێکیان ھەیە بەناوەی پارتی ژنانی ئازادی کوردستان (پاژک). سەرچاوە داراییەکانی پەکەکە بە تەواوەتی ڕوون نین، بەڵام بەرپرسانی پەکەکە و ئەو بەرپرسانەشی کە لە پەکەکە جیابوونەتەوە باس لەوە دەکەن کە سەرچاوەیی سەرەکیی داراییەکانی پەکەکە ھاووڵاتییانی کوردن لە ناوچە جیاواز و جۆراجۆرەکانی کوردستان و ئەورووپا.
ئەو حزبانەش کە بە دۆست و ھاوپەیمان و ھاوئایدۆلۆژی لەگەڵ پەکەکە دەناسرێن بریتین لە پەیەدە، تەڤگەری ئازادی، پەژاک، کۆدار و ھەدەپە، دەبەپە، کەجەدە، کۆنگرەی گەل، دەتەکە و کەژەئا. ھەروەھا ھێزە سەربازییەکانی یەپەگە، یەبەشە، یەپەژە، یەرەکە بەو ھێزە سەربازیانە دەناسرێن، کە ھاوستراتیژ و ھاوتاکتیکی پەکەکەن.
سەرچاوە دارایییەکان
بودجەی ساڵانەی پەکەکە بە ١٥٦ میلیۆن دۆلاری ئەمریکی دەخەمڵێنرێت. سەرچاوەی داھاتەکە بە کورتی خۆی لە کۆمەکە داراییەکانی دەوڵەمەندە کوردەکانی باکووری کوردستان دەبینێتەوە ھەروەھا یارمەتی کوردی پارچەکانی تر، ھەروەھا لە ڕێگەی بڵاوکراوە و بازرگانی ڕێپێدراوەوە کە پەکەکە. ھەروەھا، پارتی کرێکارانی کوردستان، لە ناوخۆی تورکیاو لە وڵاتانی ئەورووپا چەندین سەرچاوەی داھاتییان ھەیە وەک کۆمپانیای بچووک و گەورە کە لەلایەن ئەندامان ولایەنگرانی ئەو پارتەوە بەڕێوە دەچێ وداھاتەکانیان بە ڕاستەوخۆو ناڕاستەوخۆ دەچێتە خزمەت پارتی کرێکارانی کوردستان.
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:عەبدوڵڵا ئۆجەلان پۆل:جیاییخوازی لە عێراق پۆل:جیاییخوازی لە سووریا پۆل:جیاییخوازی لە تورکیا پۆل:جیاییخوازی لە ئێران پۆل:تیرۆریزم لە تورکیا پۆل:کۆمۆنیزم پۆل:حیزبەکانی باکووری کوردستان پۆل:ڕێکخراوە ئاپۆییستەکانی تورکیا پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون پۆل:حیزبەکانی تورکیا پۆل:حیزبە کۆمۆنیستییەکان پۆل:ئاپۆییزم پۆل:جیاییخوازیی کورد لە تورکیا
مایکرۆسۆفت
مێژووی مایکرۆسۆفت
چەپ|200px|وێنۆک|وێ [[بیل گەیتس - دامەزرێنەری کۆمپانیای مایکرۆسۆفت]] ھەر لە منداڵییەوە بیل گەیتس سەرنجێکی بەھێز و بیرێکی قووڵی ھەبوو. لە ھەشت ساڵی ئینسایکڵۆپیدیای بەتەواوی خوێند. لە قوتابخانەی لایک سایدی دواناوەندی بیل گەیتس توانی لە ھەموو ھاوڕێکانی گەواد تر بێت لە وانەی بیرکاری. لەو کاتەی کە بیل گەیتس لە قوتابخانەی لایک ساید بوو لەگەڵ ھاوڕێی بال ئالان زۆربەی کاتەکانیان لەسەر ئامێری (teletype) کە بە ئامێری کۆمپیوتەری (pep-10) بەسترابوو کە لەلایەن کۆمپانیای (Digital Equipment Corporation) دروستکرابوو وە لەلایەن کۆمپانیای جەنەڕاڵ ئێلەکتریک بەڕێوەدەبرا لە کۆمپانیای سەنتەری کۆمپیوتەر (Computer Center Corporation). کە زمانی بەیسک بەکاردەھێنرا. گەیتس و ئالان کرێیان وەردەگرت بەرامبەر چاککردنەوە و دووبارە نووسینەوەی کۆدەکان بە زمانی بەیسک بۆ ھەندێک کۆپانیا وەک (TRQ) و (CCC) بە درێژایی چەند ساڵێک بیل گەیتس توانی لێھاتوویی خۆی پەرە پێبدات. بیل گەیتس پێش ئەوەی قوتابخانەی لایک سایدی دواناوەندی تەواو بکات وتی: کە تەمەنم دەگاتە ٢٥ ساڵ ملیۆنی یەکەمم بەدەست دێنم. بۆ تەواوکردنی قوتابخانەی لایک سایدی دوواناوەندی دایکی گەیتس ناچار بوو ٢٠٠ دۆلار بداتە قوتابخانە لە بڕی بەکارھێنانی گەیتس بۆ کۆمپیوتەر بە چڕی.
گەیتس چووە زانکۆی ھارڤاردی بەناوبانگ لە ساڵی ١٩٧٣ بەڵام گواسترایەوە زانکۆی ویلایەتی واشینتۆن کەچی لەوێ خوێندنی تەواو نەکرد. دواتر ئالان و گەیتس لە بۆستن بە یەکەوە کاریان کرد وەک دانەری بەرنامەی کۆمپیوتەر لە کۆمپانیای ھۆنی ویل. کاتێک کە ئالان قوتابخانەی دواناوەندی جێھێشت ویستی کۆمپنیایەک دامەزرێنێت. لەو کاتەی کە گەیتس لە زانکۆی ھارڤارد بوو زۆربەی کاتەکانی لە تاقیگەی کۆمپیوتەر لە زانکۆ بەسەر دەبرد کە ھەندێک جار دەگەیشتە ٣٦ کاتژمێری یەک لە دوای یەک بێ پچڕان کە تەنھا کۆلا و پیتزای دەخوارد بۆ ئەوەی بەئاگا بمێنێت. لە ساڵی ١٩٧٥ گەیتس زانکۆی بەجێھێشت پێش ئەوەی تەواوی بکات وە ھەروەھا بۆستنی بەجێھێشت لەگەڵ ئالان.
پاشان ئەم دوو ھاوڕێیە ریکلامێکیان خوێند دەربارەی (ئالتێر ٨٠٨٠) یەکەم ئامێری کۆمپیوتەری بچووک کە لەلایەن کۆمپانیای (MITS) دروست کرابوو وە پەیوەندیان بە ئاید ڕۆبێرتسی خاوەنی کۆمپانیای (MITS) کرد و پێیان وت کە بەرنامەیەکیان پەرەپێداوە کە دەتوانێ زمانی بەیسیک لە بەرنامەی ئامێری (ئالتێر ٨٠٨٠) بەکار بێنێ، ئاید ڕۆبێرتسی خاوەنی کۆمپانیای (MITS) گرینگی بەم پڕۆژەیەدا، پاشان گەیتس و ئالان ئەم پڕۆژەیەیان پەرە پێدا بۆ ماوەی ھەشت ھەفتە بێ وەستان بە شەو و بە ڕۆژ. ئامێری (ئالتێر ٨٠٨٠)یان نەبوو لەبەر ئەوە لەسەر ئامێری (ئەنتل ٨٠٨٠) پڕۆژەکەیان پەرە پێدا. لەبەر کەمی کات لە کاتی گەشتەکەیان بەرەو کۆمپانیای (MITS) لە ناو فرۆکەکە (Boot Strap) یان دەنووسی بۆ ئەوەی لەگەل ئاید ڕۆبێرتس تاوتوێی بکەن، لە تاقیکردنەوە سەرکەوتن و واژوویان لەسەر رێکەوتنێک کرد بۆ بەکارھێنانی بەرنامەکەیان لەلایەن کۆمپانیایی (MITS) ناوی بەرنامەکەش بووە (مایکرۆسۆفت بەیسک). گەیتس دەڵێ: کاتێک کە گەیشتمە شوێنی کۆمپانیایی (MITS) ناچار بووم کرێی ماندوو بوون پێشینە وەرگرم بۆ ئەوەی کرێی ئوتێل بدەم چونکە گشت پارەکانمان چووە کرێی فرۆکە.
دامەزراندنی کۆمپانیا
لە تەمموزی ساڵی ١٩٧٥ گەیتس کۆمپانیایەکی دامەزراند لەگەڵ ئالانی ھاوڕێی، و ناوی کۆمپانیاکەیان نا مایکرۆسۆفت، ئامانجی ئەم کۆمپانیایە پەرەپێدانی زمانی بەرنامەی ئەلتیر و کۆمپانیاکانی تری کۆمپیوتەر بوو. کە لە سیاتلی ئەمریکی دەست بەکار بوو. ھەروەھا گەیتس (دیسک بەیسکی) ی ئەلتیری پێشخست. پاشان گەیتس داوای لە ئاید ڕۆبێرتس کرد کە (بەیسک) بفرۆشێتە ئەو بەرامبەر بە ٦٥٠٠ دۆلار چونکە لەلایەن زۆرکەس ئەم بەرنامەیە دەدزرا، بەڵام ئاید ڕۆبێرتس ڕازی نەبوو. لە ساڵی ١٩٧٦ ئەم کۆمپانیایانە ڕێک کەوتن کە بە ئازادی بەرنامەی مایکرۆسۆفت بێسیک بەکار بێنن: جەنەڕاڵ ئێلەکتریک و سیتی گرووپ و (National cash Register) لەم ماوەیەدا گەیتس (مناڵانی لاوی بچوکی زۆر زیرەک) ی دامەزراند کە دەیان ویست بێنە ناو جیھانی کۆمپیوتەری کەسی (تایبەت). لاوانێک کە سۆزێکی بێ وێنەیان ھەیە بۆ کۆمپیوتەر و ھەموو ھێز و توانایەکیان دەخەنە کار بۆ بەر بڵاوبوونەوەی تەکنۆلۆژیا. بەمەش گەیتس دەبوایە ڕێککەوتنەکانی لەگەڵ کۆمپانیای (MITS) پوچەڵ کاتەوە بۆ ئەوەی پارەی زیاتری دەست کەوێ. گەیتس سیستمێکی گرتەبەر بۆ ئاشت بوونەوە و پێکھاتن لە دەرەوەی دادگاکان بەمەش بووە خاوەنی بەرنامەی بێسیک. یەک لە شیکەرەوەکان ووتی: ئەمە یەکەم حاڵەت بوو لە حاڵەتەکانی تر کە لە لێھاتوویی بیل گەیتس کەم دەکرایەوە.
پێش ئەوەی کە کۆمپانیای ئای بی ئێم بەرھەمەکانی بخاتە بازاڕ، سیستمی کارکردنی (CP/M) کە سەر بە کۆمپانیای دیجیتاڵ ڕیسێرچ بوو لەوپەڕی بەھێزی دابوو کە گشت بەشە ڕەقەکان و بەرنامەکان و جێبەجێکردنەکان وا بەرنامە ڕێژکرابوون کە لەگەڵیدا بەشێوەیەکی ئاسایی کاربکەن. لە کۆتاییدا (٩٩%)ی کۆپیەکانی ئای بی ئێم سیستمی (MS-DOS) یان ھەبوو وەک سیستمی کارکردن. لە ساڵی (١٩٨١ز) بەرھەمی فڕۆشراوی ئای بی ئێم بە شازدە میلیۆن دۆلار زیادی کرد، وە ژمارەی کرێکاران لە مایکرۆسۆفت لە (٨٥ کەس) بووە (١٢٥ کەس). ئەو ستراتیژیەتەی کە مایکرۆسۆفت گرتییەبەر لەو ماوەیەدا گەیتس بەم جۆرە کورتی دەکاتەوەو دەڵێ: خزمەتگوزارییەکانی کۆمپانیای مایکرۆسۆفت زۆر بە ھەرزانی پێشکەش دەکرێن بۆ ئەوەی کۆمپانیایاکانی تر نەتوانن بەرنامەکانیان پەرەپێ بدەن بۆخۆیان بە نرخێکی گونجاو. یەکگرتنی ھەردوو کۆمپانیای مایکرۆسۆفت و کۆمپانیای ئای بی ئێم لە ھەشتاکاندا بۆ یەکەم جار دیاردەی فرۆشتنی بۆ ھەمووان دابین کرد لە پیشەسازی کۆمپیوتەر بەپشت بەستن بە دابینکردنی تەنکە پەڕی کۆمپیوتەر و پێداویستییەکانی ترو سیستمی کارکردنی (MS-DOS).