cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جوگرافیای ئیسپانیا
ئاو و ھەوا
وێنۆک|شاخی تید بەرزترین شاخ لە ئیسپانیا کە بەرزییەکەی 3,718 m ئاو و ھەوای دەریای ناوەڕاست لە زۆربەی ناوچەکانی ئیسپانیا بەدی دەکرێت کە زستانەکەی مامناوەندە و ھاوینەکەی گەرمە. لە زۆربەی وەرزەکانی ساڵ بەفر شاخەکانی پێرینییە و سییرا نیفادا داپۆشیوە. (میزیتا) و ناوچەکانی تری ئیسپانیا خاوەنی کەش و ھەوایەکی وشک و خۆرەتاون بەدرێژایی ساڵ، پلەی گەرمی بەرز دەبێتەوە بۆ سەرووپلەی (٢٧°) سەدی لە مانگی (یۆلیۆ)، و لەھەموو مانگەکانی تر گەرمترە، لە مانگی (یەنایەر) بۆ پلەیەک بۆ خوار (سفر) ی سەدی نزم دەبێتەوە، ئەم مانگە لەھەموو مانگەکانی تر ساردترە، ھاوین و زستانی وشکە، ڕەشەبا بەشێوەیەکی ھەمیشەیی خاکەکەی وشک دەکاتەوە، ناوچە سەخت‌و ھەڵدێری چیا بەرزەکان لەکاتی زستاندا بەستەڵەک و سەھۆڵ دایان دەپۆشێت. زستانی باراناوی و لەگەڵ ھاوینی گەرمی وشکی خۆرەتاو لەپێدەشتە کەنارییەکان و دورگەکانی (بلیار) بەدوای یەکدا دێن، بەدەگمەن پلەی گەرمی دادەبەزێت بۆ (٤°) پلەی سەدی، لەکاتێکدا پلەی گەرمی بەرز دەبێتەوە بۆ نزیکەی (٢٧°) سەدی لەمانگی (یۆلیۆ)، لەم ناوچەیەدا باوبۆرانی باراناوی بەخوڕو ماوەکورت بووەتە دیاردەیەکی ئاسایی لەزستاندا، بەڵام وشکی ھاوین لەھەندێک ناوچەدا بۆ ماوەی سێ مانگ درێژە دەکێشێت، وەرزی ھاوینی خۆرین‌و زێرین بەملیۆنان گەشتیار بۆ دوورگەکانی (بلیار) پەلکێش دەکات، ھەروەھا بۆ ناوچە سەوزەکان (کۆستا برافا و کۆستا دل سۆل) و سەرەڕای ناوچە گەشتیارەکانی تری کەناری دەریای (ناوەڕاست) کە چەندین گەشتیار ڕووی تێدەکەن. ھەروەھا تەمومژ زیاتر ناوچەکانی کەنار دەریا دادەپۆشێت، لەزستاندا لەھەموو ناوچەکانی تر زۆرتر بارانی لێدەبارێت، شاخە بەرزەکان بەستەڵەک‌و شەختەیەکی چڕ بەخۆوە دەگرن، بەشێوەیەکی دەگمەن پلەی گەرمی دادەبەزێت بۆ (٤°) پلەی سەدی لە مانگی یەنایەر و بەشێوەیەکی دەگمەن پلەی گەرمی بۆ سەروو °٢١ پلەی سەدی بەرزدەبێتەوە لەمانگی یۆلیۆ.
تارا سوتاریا
بڕیارە لە داھاتوودا لە فیلمەکانی (Tadap) و ئێک ڤێلن ٢ دەربکەوێت. تارا جگە لە نواندن ئەوا خەریکی گۆرانی گوتنە.
جوگرافیای ئیسپانیا
ڕووبارەکان
وێنۆک گرنگترین ڕووبارەکانی ئیسپانیا بریتین لە:
تارا سوتاریا
سەرەتای ژیان
تارا سوتاریا لە ڕۆژی ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥، لە خێزانێکی زەردەشتی پارسی لەدایک بوو. تارا خووشکێکی دوانەی ھەیە بەناوی پیا، لەگەڵ خووشکەکەی بەیەکەوە بەشداربوون لە سەمای کلاسیک، سەمای بالێ و سەمای ئەمریکای لاتین لە ئەکادیمای سەمای ڕۆیال، لە بەریتانیا. کاتێک تەمەنی حەوت ساڵان بوو، تارا بووە گۆرانیبێژێکی پیشەگەر، بەوەی ھەر لەوکاتەوە لە ئۆپرا و پێشبڕکێیەکان گۆرانی دەگووت.
جوگرافیای ئیسپانیا
دابەشکردنی کارگێڕی
ئیسپانیا دابەش دەکرێت بۆ (١٧) ناوچەی کارگێری (Comunidades Autónomas) کە خاوەنی ئۆتۆنۆمی و حوکمی خۆجێین، کە لەسیستمی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەچێت، ھەروەھا ئیسپانیا لە ٥٠ پارێزگا پێکدێت، ھەردوو ناوچەی (سەبتە‌و مەلیلە) سیستمێکی دەسەڵاتی تایبەتیان ھەیە.
تارا سوتاریا
سەرەتای ژیان
تارا بڕواننامەی بەکالۆریۆسی لە ڕاگەیاندن بەدەستھێناوە لە کۆلێژی ھونەری سەنت ئەندرێوس.
جوگرافیای ئیسپانیا
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای ئیسپانیا
تارا سوتاریا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ھیندی پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی مومبای پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥
ئێران خۆدرۆ
ئێران خۆدرۆ کۆمپانیایەکی ئۆتۆمۆبیلی ئێرانییە و ئۆفیسە سەرەکییەکەی لە تارانە.
مێژوو
ئێران خۆدرۆ لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٦٢ لەلایەن دوو برا بە ناوەکانی ئەحمەد و مەحموود خەیامی دامەزراوە. ئەم کۆمپانیایە سەرەتا ناوی ئێرانی نیشتمانی (ئێران ناسیۆنال) بوو و یەکەم گرووپی بەرھەمھێنانی جۆرێک بوو لە پاس. لە ساڵی ١٩٦٦ بە گرێبەستێک لەگەڵ کۆمپانیای ڕوتس لە ئینگلتەرا، کۆمپانیای ئێران ناسیۆناڵ پلانی بەرھەمھێنانی پەیکان دانا و لە ٢٤ی ئایاری ١٩٦٧ کارگەی تایبەتی خۆی کرایەوە و بەرھەمھێنانی بەکۆمەڵ دەستی پێکرد. لە ساڵی ١٩٦٧ تا ١٩٧٨ پیکان بە مۆدێلی کار و لوکس و لاوان و وێستگە و ڤان بەرھەم دەھێنرێت. ھەروەھا ھەموو جۆرە بارھەڵگر و پاس و مینی پاس و ئەمبولانس لەم ساڵانەدا بە ھاوکاری کۆمپانیای دایملەر بێنز بەرھەم ھێنرا. ئەم کۆمپانیایە لە ساڵی ١٩٧٣ ئامانجی خۆبژێوی و فرۆشتنی ھەموو بەرھەمە ئێرانییەکان بوو. لەو پێوەندییەدا چەندین کارگە و کۆمپانیای دابینکردن لە سەرتاسەری ئێران دامەزران. لە ساڵی ١٩٧٧ کۆمپانیاکە نیازی جددی ھەبوو بۆ بەرھەمھێنانی جێگرەوەیەک بۆ پیکان، بەڵام لەگەڵ شۆڕشی ساڵی ١٩٧٨ و شەڕی ئێران و عێراق، پڕۆژەکە پەکی کەوت و دوای شەڕەکەش کۆمپانیاکە لەگەڵ پژۆی فەرەنسی و ھاوبەشە بیانییەکان گەیشتە ڕێککەوتن بۆ بەرھەمھێنانی ئۆتۆمبێلی نوێ لە ئێران.
ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، حوزەیرانی ١٩٥٤
پاشهاتەکان
بەهۆی بەهێزبوونی لایەنی ئۆپۆزسیۆن ئەوا نووری سەعید داوایکرد پەرلەمان لەکاربخرێت.. مەلیک فەیسەڵی دووەم لەڕۆژی ٣ی ئاب پەرلەمانی پەکخست و لە مانگی ئەیلوول جارێکی تر هەڵبژاردن کرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق
زمانی مالاگاسی
زمانی مالاگاسی زمانی ئاوسترۆنێسیانی و زمانی نەتەوەییی ماداگاسکارە. زۆربەی خەڵک لە ماداگاسکار بە زمانی مالاگاسی ھەروەک یەکەم زمان قسە دەکەن. دوو شێوە زمانی سەرەکیی مالاگاسی ھەیە ئەم شێوە زمانانە دابەش دەکرێن بۆ ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا، شێوە زمانی ڕۆژھەڵاتی مێرینا و شێوە زمانی ڕۆژاوایی ساکالاڤا.
مالوانی حەمەی عەزیز
جوگرافیا
مالوانی حەمەی عەزیز لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مەحمودخانی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی کەوەی کۆن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مالوانی ئیبراھیم کەریم و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی ھەڵەبجەی تازە.
سوڵتانەدێی تازە
سوڵتانەدێی تازە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ژاراوە، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سوڵتانەدێی تازە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سوڵتانەدێی کۆن و لە باشوور لەگەڵ گوندی کێلەسپی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تۆپزاوا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کۆمەڵە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پلەی ستەیشن ١
وێنۆک|پلەی ستەیشن ١ پلەی ستەیشن (یان پی ئێس یان پی ئێس ١ یان ناوە کۆدییەکەی پی ئێس ئێکس) کۆنسۆڵێکی کایەی ڤیدیۆییە کە لەلایەن سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەینمێنتەوە فرۆشراوە. کۆنسۆڵەکە لە ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٤ لە ژاپۆن فرۆشرا.
سەرچاوەکان
پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:کۆنسڵی یارییە ڤیدیۆییەکانی ماڵەوە پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان پۆل:پلەیستەیشن (بڕاند) پۆل:ئەو بەرهەمانەی لە ساڵی ١٩٩٤ خراونەتەڕوو پۆل:کۆنسڵەکانی سۆنی پۆل:ئەو بەرھەمانەی لە ساڵی ١٩٩٤ خراونەتەڕوو
پارتی سەرکەوتن (تورکیا)
وێنۆک|100px پارتی سەرکەوتن پارتیێکی سیاسیی ڕاستڕەوییە بۆ ڕاستڕەوی دوور، نەتەوەیی، دژە کۆچبەران و کیمالیستی کە لە ٢٦ی ئابی ٢٠٢١ دامەزراوە لەژێر سەرکردایەتی ئوومیت ئۆزداغ. لە ئەنجومەنی نیشتیمانی گەورەدا نوێنەرایەتی دەکرێت لەلایەن یەک پەرلەمانتارەوە، ئۆزداغ خۆی. پارتی سەرکەوتن بەردەوامە لە بزووتنەوەی ئاییڵدیز کە لەلایەن ئوومیت ئۆزداغەوە دەستی پێکرد، کە بوو بە بزووتنەوەێکی گەنجان دوای دامەزراندنی پارتیەکە. داواکاری دامەزراندنی پارتەکە لە ٢٦ی ئابی ٢٠٢١ پێشکەش بە وەزارەتی ناوخۆ کرا و پاشان پارتەکە بە فەرمی دامەزرا.
سەرچاوەکان
پۆل:حیزبەکانی تورکیا پۆل:سیاسەتی تورکیا
عەبدوڵڵا سەلووم عەبدوڵڵا
عەبدوڵڵا سەلووم عەبدوڵڵا (؛ لەدایکبووی ١٩٥٦ لە قیزیل مەزرا، پارێزگای حەلەب) سیاسەتوانی سووری، وەزیری دەرەوەی پێشوو لەباری پەرلەمانی خەڵک، نوێنەری پێشووی حیزبی یەکێتیی سۆسیالیست و کاندیدای ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی سووریا لە ساڵی ٢٠٢١دا بوو. ئەو خوێندواری زانکۆی دیمەشق بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦ پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق
قزل قایەی ناوەڕاست
قزل قایەی ناوەڕاست گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ھولەسو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
قزل قایەی ناوەڕاست لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زینالو و لە باشوور لەگەڵ گوندی پیچاقچی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی عەرەب شا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کڕان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
لیختنشتاین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
لیختنشتاین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
بێنێت ئۆماڵو
بێننێت ئیفیکاندۆ ئۆماڵو (لەدایکبووی ١٩٦٨) پزیشکێکی نێجیریایی-ئەمریکی بوو، پزیشکی دادی و پزیشکی دەمارەخانەکان بوو، یەکەم کەس بوو کە نەخۆشی پەککەوتنی مێشک بەتێپەربوونی کاتی دۆزیەوە لەڕێگای ووردبوونەوە لە یاری تۆپی پێی ئەمەریکی و شیکردنەوەی تەرمی قوربانیانی ئەم یاریە لەو کاتەی کە لە ناوچەی ئەلینی دەژیا.
ژیانی پێشینەی
ئۆماڵو لە ١٩٦٨ لەناوچەی نەکوای سەر بە ھەرێمی ئەنامبرا لەدایکبووە کە دەکەوێتە خۆڕھەڵاتی نێجیریا، کە منداڵی شەشەمی خێزانەکەیان بووە لە ڕێزبەندی حەوت برا. ئۆماڵو لەکاتی جەنگی ناوەخۆی نێجیریا لەدایکبووە کە بەھۆی ئەم جەنگەوە خێزانەکەیان ناچاربوونە کۆچ بکەن بۆ گوندێکی ناوچەی خۆڕھەڵاتی نێجیریا کە ھەرلەوێ لەدایک دەبێت و دوای دوو ساڵ دەگەڕێنەوە زێدی خۆیان، دایکی بەرگ دوور بووە و باوکیشی ئەندازیاریی شارستانی بووە و سەرکردەی کۆمەڵەی  Enugu-Ukwu. نازناوی ئۆماڵو کورتکراوەی وشەی (Onyemalukwube) کە بە واتای کەسێک دێت کە زۆر دەزانێت و دەدوێت.
ئەمەش ببینە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:پزیشکانی ئەمریکا پۆل:پزیشکە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:زیندووان پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
١٩٨٤ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٨٤ لە نەرویژ
مەشکاوا ئەڤراز
مەشکاوا ئەڤراز گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
مەشکاوا ئەڤراز ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) و یارسانی پێکھاتووە.
کیرک ئاسێڤێدۆ
کیرک ئاسێڤێدۆ یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، و ڕۆڵی لە چەندین فیلمی ئەمریکیدا بینیووە.
حوسێناوای کونگرە
حوسێناوای کونگرە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری پەنجە عەلی باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی قوروە، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
حوسێناوای کونگرە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
توکومان
سان میگیل دی توکومان یان ھەر بە توکومان بانگ دەکرێت، شارێکی ئەرژەنتینییە، بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتوانی ٥٢٧٬٦٠٧ کەسە. شارەکە ٤٣١ مەتر لەئاستی ڕووی دەریا بەرزترە، ڕووبەرەکەی ٩٠ کم چوارگۆشەیە. کەوتۆتە سەرھێلی پانی و ھێلی درێژی.
کەش و ھەوا
ئەم خشتەکەی خوارەوە گۆڕانکارییە کەش و ھەواکانی تۆکۆمان دیاری دەکات بە درێژایی ھەرچوار وەرزی ساڵ :
جگەرە
لە ساڵانی بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە زانایان و پزیشکان توانیویانە جگەرەکێشان بە نەخۆشییەکانی کۆئەندامی ھەناسەوە ببەستنەوە. توێژەران کاریگەرییە نەرێنییەکانی جگەرەکێشانیان لەسەر تەندروستی وەک شێرپەنجە، نەخۆشی درێژخایەنی ڕێگری سییەکان (COPD)، نەخۆشییەکانی دڵ و کێشە تەندروستییەکانی دیکەی پەیوەست بە نزیکەی ھەموو ئەندامەکانی جەستە دەستنیشانکردووە. نیکۆتین کە دەرمانی دەروونی چالاکە لە تووتندا، جگەرە زۆر ئالوودەت دەکات. نزیکەی نیوەی ئەو کەسانەی جگەرە دەکێشن بە نەخۆشیی پەیوەست بە تووتن دەمرن و بە تێکڕا ١٤ ساڵ تەمەنیان لەدەست دەدەن. ساڵانە جگەرەی تووتن زیاتر لە ٨ ملیۆن کەس لە جیھاندا دەکوژێت؛ لەگەڵ ١٫٢ ملیۆن کەس لەوانەی جگەرە ناکێشن لە ئەنجامی بەرکەوتنیان بە دووکەڵی دەستی دوو گیانیان لەدەستداوە. دووکەڵی دەستی دووی جگەرە زۆرێک لە ھەمان کێشەی تەندروستیی جگەرەکێشان بەدوای خۆیدا دەھێنێت، لەوانەش شێرپەنجە، ئەمەش بووەتە ھۆی ئەوەی یاسا و سیاسەتێک دەربچێت کە جگەرەکێشان لە زۆرێک لە شوێنی کار و شوێنە گشتییەکان قەدەغە بکات. دووکەڵی جگەرە زیاتر لە ٧ ھەزار پێکھاتەی کیمیایی تێدایە، لەوانە ئارسنیک، فۆرماڵدەھید، ھایدرۆجین سیانید، سرکە، یەکەم ئۆکسیدی کاربۆن، ئەکرۆلین و ماددە ژەھراوییەکانی تر. زیاتر لە ٧٠ لەوانە شێرپەنجەیی دروست دەکەن. زۆربەی جگەرە مۆدێرنەکان فلتەر دەکرێن، ھەرچەندە ئەمە وا ناکات ئەو دووکەڵەی لێی ھەڵدەمژرێت کەمتر مادەی شێرپەنجەیی و ماددە کیمیایییە زیانبەخشەکانی تێدا بێت. ھەروەھا دەرکەوتووە کە بەکارھێنانی جگەرە لەلایەن ژنانی دووگیانەوە دەبێتە ھۆی کەموکوڕی لەدایکبوون، لەوانە کەم کێشی لەدایکبوون، نائاساییبوونی کۆرپەلە و لەدایکبوونی پێشوەختە. ڕێژەی جگەرەکێشان بەگشتی لە وڵاتانی پێشکەوتوودا دابەزیوە، بەڵام لە ھەندێک لە وڵاتانی تازەپێگەیشتودا بەردەوامە لە بەرزبوونەوە.
مێژوو
کێشانی جگەرە و تووتن سەرەتا لە ناو خەڵکە خۆماڵییەکەی ئەمریکادا باو بووە. دواتر کە کۆلۆنیالیستە ئەورووپییەکان گەشتنە ئەمریکا، لەوانەوە فێری جگەرەکێشان بوون و لە سەدەی شازدەی زایینیدا تووتنیان بردووە بۆ ئەورووپا.
سەرچاوەکان
پۆل:جگەرەکان پۆل:جگەرەکێشان پۆل:جگەرە پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان
کچە بەھێزەکە بۆنگ-سون
وێنۆک کچە بەھێزەکە بۆنگ-سون (بە کۆری: 힘쎈여자 도봉순) دراماییەکی کۆریای باشووری ٢٠١٧ بوو، لە ڕۆلگێڕانی پارک بۆ-یۆنگ کە ڕۆلی کچێکی دەگێڕا کە توانایەکی سەروو مرۆڤی ئاسایی ھەبوو، لەگەڵ پارک ھیونگ سیک و جی سو لە کەناڵی تەلەڤیزیۆنی جەی تی بی سی لە ٢٤ی نیسان تا ١٥ی نیسانی ٢٠١٧ بەخشکرا. زنجیرەکانی دراماکە پلەیەکی بەرزی مێژوویی تۆمارکرد لەنێو زنجیرە فیلمە کۆریییەکانی تر.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠١٧ دەستیپێکردووە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوورە کە لە ٢٠١٧ کۆتایی دێت پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە رۆمانتیک کۆمیدییەکانی کۆریای باشوور پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ڕۆمانسییە کۆمیدییەکانی کۆریای باشوور
عەقیل کوڕی ئەبوتاڵیب
عەقیلی کوڕی ئەبوتاڵیب کوری عەبدولموتەلیبی ھاشمی قورەیشی (بە عەرەبی:عقیل بن أبی طالب بن عبد المطلب الھاشمی القُرشی؛ لە دایکبووی ٤٤ک_٥٧٨ز). یەکێک بوو لە ھاوەڵانی پێغەمبەر محەممەد. ئەو گەورەترە لە عەلی کوری ئەبی تالیب وھەروەھا لە جەعفەری کوری ئەبی تالیب، دایکی فاتیمەی کچی ئەسەدی ھاشیمییە وباوکی موسلمی کوری عەقیلە. لە مەککەی موکەرەمە لە سالی ٤٤ک_٥٧٨ دایک بووە، بەوە ناسراوە کەوا کەسیکی زانا بووە لە ناو ھوزی قورەیش ویەکیک بوو لە کەسە بەھیزو شەڕکەرەکان. بەشداریی کرد لە جەنگی بەدر لەگەڵ ھوزی قورەیش و ھەروەھا لەگەڵ مامی عەبباس کوڕی عەبدولموتەلیب، دوایی گەڕایەوە بۆ مەککە بوو بە موسڵمان لە سالی فەتح ئاماژەی پیکراوە کەوا دوایی حودەیبییە. کوچی کرد بەرەو مەدینە. کوتا کەس بوو کەوا بوو بە موسولمان. بەشداریی کرد لە جەنکی مووەتە و نەخوشکەوت و دوایی ئەوە گویبیستی فەتحکردنی مەککە وتائیف نەبووە وھەروەھا بەشداریی کرد لە جەنکی حەنین لەگەڵ پیغەمبەری ئیسلام محمد (د. خ)، ئەقیل کوڕی ئەبووتاڵیب یە کەسێکی بە توانا لە ڕووی قسەکرن و وڵامدانەوەش ناسراو بوو. لە (٦٠ک_ ٦٧٩ز) دەمرێت.
میرەدێ
میـرەدێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی وارماوا، قەزای شارەزوور، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
میرەدێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چەم وژاڵە و لە باشوور لەگەڵ گوندی چنارە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قلیجە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بیدەن.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
داڕشتە
وێنۆک داڕشتە پێک دێت لە تێکەڵێک لە کانزاکان یاخود کانزایەک کارلێک دەکات لەگەل توخمێکیتر یان زیاتر، بۆ نموونە تێکەڵاو کردنی توخمە کانزای زێڕ لەگەل مسدا زێڕی سوور دروست دەکات، و ھەروەھا زێڕ و زیو دەبێتە ھۆی دروستبوونی زێڕی سپی، بەھەمانشێوە توخمی ئاسن یەکدەگرێت لەگەڵ توخمە ناکانزای کاربۆن و سلیکۆن تێکەڵەیەک دروست دەکات پێیدەگوترێت ستیل یان ستیڵی سلیکۆن، ئەمەش بەمەبەستی زیادکردنی ڕەقی و کشانی ماددەکە دەکرێت، ئەمەش بە پێچەوانەی توخمەکامیتری کە ماددەی کانزاییان تێدایە و بەڵام وەکو کانزاکان ڕەفتارناکەن، بۆنمونە ئۆکسیدی ئەلەمنیۆم و کلۆریدی سۆدیۆم.. تێکەڵکردنی کانزاکان دەبێتە ھۆی گەڕاندنەوەی ھەموو تایبەتمەندییەکانی ماددە وەکو توانای گەیاندنی کارەبا و گەرمی و توانای نوشتاندنەوە و توانای کارلێکی موگناتیسی و زۆرێکی تر.
داڕشتەکان بە شێوەیەکی فراوان و بەربڵاو لە زۆر ڕوەوە بەکار دەھێنێن بۆ نموونە ستیل لە زۆربەی پارچەکانی ئۆتۆمبێل و کەلوپەلە پزیشکییەکاندا بەکاردەھێنرێت. لە ھەندێک باردا تێکەڵکردنی کانزاکان دەبێتە ھۆکارێک بۆ کەمکردنەوەی نرخەکەیان لەکاتێکدا پارێزگاریش لەو تایبەتمەندییە باشانەی خۆی ھەردەکات. لە کەیسێکیتردا تێکەڵکردنی ماددە کانزاکان بە ماددەیەکیتری کانزا یان ناکانزا یان توخمێکیتر وادەکات ئەو ماددە تازە دروسبووە تایبەتمەندییە میکانیکییەکانی زۆر باشترببێت وەکو توانای ڕاکێشان و پیاکێشان و توانای بەرگەگرتینی زیاتری ھەیە دژی داخوران.
داڕشتە دەکرێت گیراوەی کانزای ڕەق بێت یانیش کانزایەک لەگەل نیمچە کانزایەک یانیش لەگەل توخمێکیترا کاریلێک کردبێت.
داڕشتەکان بە تایبەتمەندییەتی بەندی کانزایی پێناسە دەکرێن. ھەندێکیان دەناسرێنەوە بەھۆی ڕێکخستنی شێوازی ئەتۆمەکان بەشێکیان پێیان دەگوترێت لەیەکچوو بەشێکیشیان لەیەکنەچوون.
پۆل:کانزاناسی پۆل:کیمیا
کاکاباس
کاکاباس (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری پیرتاج، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
کاکاباس ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سوڵتانەدێی کۆن
جوگرافیا
سوڵتانەدێی کۆن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەنجاڕەی کوێخا قادر و لە باشوور لەگەڵ گوندی سوڵتانەدێی تازە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی ژاراوە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خڕەچەو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٩٨٥ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٨٥ لە نەرویژ
سینەمای کەنەدا
وێنۆک|160px سینەمای کەنەدا ئاماژەیە بۆ پیشەسازی فیلم لە کەنەدا. کەنەدا شوێنی چەندین ستۆدیۆی فیلمە، زۆربەیان لە سێ گەورەترین ناوچەی کەنەدا، تۆرۆنتۆ، مۆنتریال و ڤانکۆڤەر جێگیرکراون. لە ساڵی ١٩١١ەوە ھەزار فیلمی ئینگلیزی و ٦٠٠ فیلمی فەرەنسی-کەنەدای بە تەواوی یان بە ھاوبەشی لە سینەمای کەنەدیدا بەرھەم ھێنراون. یەکەم فیلم کە لە کەنەدا وێنەی گیراوە لە تەنیشت تاڤگەکانی نیاگارا دروست کراوە. یەکەم سینەماکاری کەنەدی جەیمس فریر بوو کە جووتیارێکی خەڵکی مانیتۆبا بوو، کە لە سەرەتای ساڵی ١٨٩٧ فیلمە بەڵگەنامەیییەکەی لە سەرانسەری ئینگلتەرا نمایش کرد. بەشێک لە دەرھێنەرە دیارەکانی سینەمای کەنەدا بریتین لە: «جەیمز کامێرۆن، دەیڤید کرۆننبێرگ، ئەتۆم ئیگۆیان، سارا پێلی، دیپا میھتا، دێنیس ئارکاند، دێنیس ڤیلێنۆڤ، جان مارک ڤالی، لیا پول و زاویا دۆلان».
بەعشیقە
بەعشیقە یا باشیک (بە عەرەبی: بعشیقة، سوریانی: ܒܥܫܝܩܐ ) شارۆچکەیەکە لە قەزای مووسڵ لە پارێزگای نەینەوا لە باکووری عێراق. باشیک دەکەوێتە ڕۆژاوای باشووری کوردستان. ھەروەھا دەکەوێتە ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق. ژمارەی دانیشتووانەکەی لە ساڵی ٢٠١٤ بە ١٣٧٫٠٠٠ کەس مەزەندە کراوە، و زۆرینەیان کوردن.
باشیک شارۆچکەیەکی کوردستانە کە ناوەندی ناحیەی باشیکە سەر بە پارێزگای نەینەوایە. شوێنێکی ستراتیژی ھەیە کە دەکەوێتە نێوان ھەر سێ پارێزگای مووسڵ و پارێزگای دھۆک و پارێزگای ھەولێر. دەکەوێتە سەر چیایەکی نزم کەناوی چیای (گەورک)ە، کە لەسیاسەتی عەرەباندندا بە فەرمی پێی دەوترێت (چیای بەعشیقە) و بەرزییەکەی (٦٨٠م)ە. باشیک ١٣کم لە شاری مووسڵەوە دوورە، شارۆچکەیەکە دەکەوێتە دڵی دەشتی نەینەوا، لە نێوان مووسڵ و شێخان، لە لێوارەکانی چیای مەقلوب.
ناوچەی شارنشینی بەعشیقە و بەحزانی پێش کۆمەڵکوژی شەنگال سێھەمین ژمارەی دانیشتوانی ئێزدی بووە لە عێراقدا. لە کاتێکدا بەحزانی بینا کۆنەکانی تێدایە کە چەندین شوێنی کۆنیان تێدایە، بەعشیقە مۆدێرنترە و بە شێوەیەکی سەرەکی لە ژێرخانی نوێتر و تەلارسازی پێکھاتووە. لە نێوان ساڵانی ٢٠١٤ بۆ ٢٠١٦ داعش ٢٢ گۆڕستانی ئێزدی خاپوور کرد کە دەکەونە بەعشیقە و بەحزانی، کتێبخانە ئێزدییەکان رووخێنران و باخی زەیتوونی پیرۆزی بەناوبانگی بەزانی سوتێندرا.
نزیکەی ٨٨٥٪ی دانیشتووانەکەی لە ساڵی ٢٠٢١دا ئێزدین، ١١٥٪ی دیکەش نزیکەی ٣٠٠ خێزانی ئۆرتۆدۆکسی سوریانی و ٩٠ خێزانی کاسۆلیکی سوریانی لەخۆدەگرێت.
دانیشتوان
وێنۆک| مەسیحییەکانی ئۆرتۆدۆکسی سریانی خەڵکی باشیک پێش ئەوەی داعش ھێرش بکاتە سەر دەشتی نەینەوا، ٣٥ ھەزار ئێزدی لە گوندەکانی بەعشیقە و بەحزانی دەژیان. ئەوان نزیکەی ٨٥٪ی کۆی دانیشتووانیان پێکھێناوە، ئەوەی مابووەوە لە نزیکەی ١٢٪ مەسیحی و ٣٪ موسڵمان پێکھاتبوون. پێشکەوتنی داعش لە ساڵی ٢٠١٤دا، دانیشتووانەکەی ناچار کرد لە شەوی ٦ و ٧ی ئابدا لە ناوچەکە ھەڵبێن. ناوچەکە لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ ئازادکرا و دانیشتووانەکەی دەستیان بە گەڕانەوە کرد، لە ساڵی ٢٠١٨دا نزیکەی ٢٧ ھەزار ئێزدی گەڕابوونەوە، کە نزیکەی ٧٧٪ی دانیشتوانی ئێزدی پێش داعش بوون. ٧٣٥ ئێزدی دیکەش ئاوارە بوون کە لە شنگال ئاوارە بووبوون و لە مووسڵ دەیانخوێند لە ئێستادا لێرە لە کەمپەکانی ئاوارەکان دەژین. ٥٢٥ لەو خانووانە لەلایەن داعشەوە زیانیان بەرکەوتووە و ٢٠٠یان بەتەواوی خاپوور کراون.
بەعشیقە لە ھەموو دەوروبەری شارۆچکەکە بە کێڵگەی زەیتوون دەورە دراوە و لە باکوورەوە شاخێکی بچووک ھەیە. بەعشیقە بە دار زەیتوون و ڕاکی(عارەق) و زەیتی زەیتون و سابون بەناوبانگە. ھەروەھا بەناوبانگە بە پیازەکەی و ترشیات. جاران شوێنێکی گەشتیاری بوو بۆ خەڵکی ناوچەکە لە مووسڵ و عێراقییەکان بەگشتی. ئێزدییەکان لە بەعشیقە و گوندی بەحزانی بە زمانی عەرەبی وەک زمانی دایک قسە دەکەن.
مێژوو
وێنۆک| پەیکەری ئێزیدی میرزا لە بەعشیقە ھەرچەندە بەعشیقە و بەحزانی ھەر لە سەدەی دوازدەھەمدا بە ئێزدییەکان ناسراون، بەڵام وا دیارە تەنیا لە سەدەی ١٣دا بووەتە بەشێک لە خاکی ئێزدییەکان. ئەمەش بەو ڕاستییە بەھێزتر دەبێت کە زۆرینەی ئەو گۆڕستانانەی لێرە ئامادەن تایبەتن بە ئەندامانی نەوەی دووەمی بنەماڵەی شەمسانی، کە لە نیوەی دووەمی سەدەی ١٢دا ژیاوە.
لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٨٠٠، دکتۆر ئەساھل گرانت سەردانی بەعشیقەی کرد، کە تا ڕادەیەکی زۆر ئێزدییەکان یان "دێسانی" نیشتەجێ بوون. تێبینی لەسەر پراکتیزە و بیروباوەڕە ڕۆحییەکانیان کرد.
بەعشیقە لەلایەن حکومەتی فیدراڵی عێراقەوە کۆنترۆڵکراوە بەڵام لەدوای ڕووخانی سەددام حسێن لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە ھەرێمی کوردستان داوای دەکات. بەپێی ماددەی ١٤٠ی دەستووری عێراق، ڕیفراندۆمێک دەبێت بڕیار بدات کە ئایا دەبێت بەردەوام بێت لە بەڕێوەبردنی لەلایەن حکومەتی ناوەندییەوە یان حکومەتی ھەرێم. تا ئێستاش بە تەواوی لە دۆخی شارەکە تێنەگەیشتوون. بەپێی راپۆرتەکانی ھیومن ڕایتس وۆچ(٢٠١١)، UNHCR(٢٠٠٧) و ڕێکخراوەکانی تری مافی مرۆڤ خەڵکی شارۆچکەکە ناچارن و ھەڕەشەی توندوتیژییان لە سەرە نابێت دەنگبدەن بەوەی شارۆچکەکە بچێتە سەر ھەرێمی کوردستان.
لە سەدەی سێزدەھەمدا مێژوونووس، یاقوت حەمەوی، بەعشیقەی بە گوندێک وەسف کردووە لە جەرگەی نەینەوا لە ڕۆژھەڵاتی ڕووباری دیجلە کە بە دار زەیتونەکانی و زۆرینەی دانیشتوانی مەسیحی ناسراوە.
بەعشیقە شوێنی لەدایکبوونی ئێزیدی میرزای بەناوبانگە، سەرکردەیەکی سەدەی ١٧ی ئێزدی بووە پارێزگاری مووسڵ و لە داستانەکانی ئێزدیدا باسی لێوە کراوە و چیرۆکەکان تا ئەمڕۆ بۆ دەستکەوتە سەربازییە قارەمانەکانی لە دژی ھۆزە موسڵمانە دوژمنکارەکانی دراوسێ.
ھەلانک
ھەلانک گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
بەعشیقە
مێژوو
لە ساڵی ٢٠١٢ ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژکراو لەم شارۆچکەیەدا تەقیەوە.
لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٤ میلیشیاکانی داعش دەستیان بەسەر شارەکەدا گرت، و ناوەکەی گۆڕی بۆ شاری دوعا. ھاوڵاتیانی مەدەنی ئێزدی لە ساڵی ٢٠١٤ لە شارەکە ھەڵھاتن. ناوچەکە شەڕی نێوان داعش و ھێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانی بەخۆیەوە بینیبوو، بەڵام بە درێژایی ساڵی ٢٠١٥ و زۆربەی ساڵی ٢٠١٦ لە ژێر کۆنترۆڵی داعشدا مایەوە.
ھەلانک
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مەحموود مەرعی
مەحموود ئەحمەد مەرعی (؛ لەدایکبووی ١٩٥٧) سیاسەتوانێکی سوورییە، دادوەر، سەرۆکی ئێستای ڕێکخراوەی عەرەبیی ماڤی مرۆڤ، و سەرۆکی پێشووی بەرەی نیشتمانی ئازادی سووریا بوو، یەک حیزبی دژی بچووکە.
بەعشیقە
مێژوو
سەربازانی تورکیا لە ئەرکێکی مەشق و ڕاھێنان لە قەزای مووسڵ لە ساڵی ٢٠١٥ بڵاوەیان پێکرابوو، بەبێ مۆڵەتی بەغدا، بەڵام بە مۆڵەتی ھەرێمی کوردستان.
مەحموود مەرعی
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧ پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق پۆل:پارێزەرە سووریەکان
بەعشیقە
مێژوو
لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ و لە کاتی شەڕی مووسڵدا، چەکدارانی پێشمەرگەی کورد ھێرشێکی بەرفراوانیان بۆ رزگارکردنی شارۆچکەکە لەژێر کۆنترۆڵی داعش دەستپێکرد. [پێشمەرگە]] دوو ھەفتە بوو گەمارۆی شارۆچکەکەی دابوو. پێدەچێت ١٠٠ بۆ ٢٠٠ چەکداری داعش مابێت. فەرماندە کاکە حەمە رایگەیاند، پێشمەرگە لە سێ میحوەرەوە ھاتووەتە خوارەوە، و ھێرشە ئاسمانییەکانی ھاوپەیمانان ڕۆڵێکی گەورەیان لە ھێرشەکەدا ھەبووە. پێشنیوەڕۆی سەرلەبەیانی ھەواڵێک بڵاوکرایەوە کە بەعشیقە ئازاد کراوە و پێشمەرگە بە تەواوی کۆنتڕۆڵی کردووە.
شوێنە پیرۆزەکانی ئێزدی
بەعشیقە خاوەنی چەندین مەزارگەی ئێزدییە، لەوانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
لیختنشتاین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
لیختنشتاین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
شوھرە بەیات
شوھرە بەیات (؛ لەدایکبووی ١٩٨٧) ژنە دادوەرێکی شەتڕەنجی ئێرانییە، کە لە ئینگلتەرا دەژی. ئەو سەرۆکی دادوەرانی پاڵەوانییەتی شەتڕەنجی جیھانیی ژنان بوو لە ساڵی ٢٠٢٠. لە ئازاری ٢٠٢١، بەیات لەلایەن وەزارەتی دەرەوەی حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەیی ژنانی ئازای پێدرا، ئەمەش لەپای بوونە پاڵەوان بۆ مافەکانی ژنان و گوێنەدان بە ھەڕەشەکانی حکوومەتی ئێران.
ژیان
شوھرە بەیات لە دایکبووی ١٩٨٧، لە شاری ڕەشت لە ئێران. داپیرەی باوکی جوولەکە بوو کە لە باکو، ئازەربایجان کۆچی کردبوو بۆ ئێران لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەم. ئەوان شوناسی جووی خۆیان بەنھێنی ھێشتبوویەوە. بەیات بووەتە پاڵەوانی ئێران بۆ پاڵەوانییەتی خوار تەمەن ١٢ ساڵان. ئەو لە ساڵی ١٩٨٨، ماستەری لە ئەندازیاری سەرچاوە سرووشتییەکان بەدەستھێنا.
کاتێک بەیات تەمەنی بووە ٢٥ ساڵان، بووە دادوەری یاری شەتڕەنج، ئەو سەرۆکی دادوەرانی پاڵەوانییەتی شەتڕەنجی جیھانیی ژنان بوو لە ساڵی ٢٠٢٠. کاتێک وێنەی ناوبراو بە سەرپۆشێک بڵاوبوویەوە کە تەنیا لە دەوری ملیدا بوو ئەوا لە ناوخۆی ئێران کاردانەوەی تووندی لێ کەوتەوە. دواتر فیدراسیۆنی شەتڕەنجی ئێران، داوای لێکرد کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان داوای لێبووردنێک بکات و وێنەکەش بگۆڕێت بەوێنەیەکی حیجاب لەسەر، بەڵام شۆھرە ئەوەی ڕەتکردەوە.
دوای ئەم ڕووداوانە، لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ توانی مافی پەنابەرێتی لە بەریتانیا وەربگرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:زیندووان پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
مۆزەخانەی کەشتیوانی
مۆزەخانەی کەشتیوانی مۆزەخانەیەکی کەشتیوان نێڵسۆنە، لە بەندەری ئینگلیزی لە دوورگەی ئانتیگوا، لە ئانتیگوا و باربودا. لە ساڵی ١٨٥٥ لە کەشتیوانی داگیرکاری بەریتانیا دامەزراوە.
ئێران و تیرۆریزمی دەوڵەت
ئێران و تیرۆریزمی دەوڵەت دوای شۆڕشی ساڵی ١٩٧٨، ھەندێک وڵات، ڕێکخراو و دادگاکان کۆماری ئیسلامی ئێرانیان تۆمەتبار کردووە یان مەحکومیان کردووە کە تێوەگلاوە لە کردەوەی تیرۆریستی یان پشتیوانی لە گرووپە تیرۆریستییەکان. لە نێو ئەم وڵاتانەدا خۆ ئیسرائیل و ئەڵمانیا و ئەرجەنتین و ئینگلتەرا ھەن. ھەروەھا حکوومەتی ئەمریکا ئێرانی بەوە تۆمەتبار کردووە کە پشتیوانی لە چەندین گرووپی تیرۆریستی جیھان دەکات، وەک گرووپی حیزبوڵڵای لوبنان، گرووپی حەماسی فەلەستینی و چەند گرووپێکی فەلەستینی کە لە لیستی گرووپە تیرۆریستییەکانی حکوومەتی ئەم وڵاتەدان. ھەروەھا حکوومەتی ئەمریکا سپای پاسدارانی ئینقلابی ئیسلامی و وەزارەتی بەرگری ئێرانی خستووەتە لیستی تاقمە تیرۆریستییەکان. ڕۆژی پێنجشەممە ٢ی جۆزەردانی ٢٠١٦، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە ڕاپۆرتی ساڵانەی خۆیدا سەبارەت بە تیرۆریزمی جیھانی ڕای گەیاند کە سەرەڕای گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی ھەمەلایەنە لەگەڵ زلھێزەکانی جیھان سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەکەی، بەڵام ھێشتا حکوومەتی ئێران سپۆنسەری سەرەکی تیرۆرە لە جیھاندا. کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦ دا بە تاکە وڵات دادەنرا کە پشتیوانی تیرۆریستان و تیرۆری جیھانی لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی دەکات. حکوومەتی ئەڵمانیا چەندین بەرپرسی باڵای حکوومەتی ئێرانی کە بە تۆمەتی تێوەگلان لە ئۆپەراسیۆنە تیرۆریستییەکان لە دادگای میکۆنۆس سزا درابوون، دادگایی کرد. لە ڕاپۆرتی ئەمریکا سەبارەت بە تیرۆر لە ساڵی ٢٠١٦، کە لە ١٩ی تەممووزی ٢٠١٧ لەلایەن وەزارەتی دەرەوەی ئەم وڵاتە لە حەوت بەشیدا بڵاوکراوەتەوە، باس لەوە کراوە کە ئێران ھێشتا لە لووتکەی ئەو وڵاتانەیە کە پشتیوانی تیرۆر دەکەن و ئێران ھەڕەشەکان لە دژی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا و ھاوپەیمانەکانی ھەروا ماونەتەوە. سوپای قودسی سوپای پاسداران لەگەڵ ھاوبەش و ھاوپەیمان و بریکارەکانی ئێران بەردەوام بوو لە ڕۆڵی ناسەقامگیرکەر لە ململانێکانی عێراق و سوریا و یەمەن. ھەروەھا ئەم وڵاتە بەردەوام بووە لە دابینکردنی چەک و سەرچاوەی ئابووری بۆ گرووپە میلیشیا شیعەکان لە بەحرەین. کێلی کرافت، باڵیۆزی ئەمریکا لە نەتەوە یەکگرتووەکان لەو کاتەدا، حکوومەتی ئێرانی بە «سپۆنسەری ژمارە یەک بۆ تیرۆر لە جیھاندا» ناوبرد.
سەرچاوەکان
پۆل:سیاسەتی ئێران پۆل:حکوومەتی ئێران پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
لێکدانی ناوەکی
لێکدانی ناوەکی یان بەبڕلێکدان یان لێکدانی سکالێر کردارێکی دوانییە لەسەر دوو ئاڕاستەبڕ لە بۆشایییەکی n \! ڕەھەندی ئیقلیدسی کە ئەنجامەکەی ژمارەیەکی ڕاستەقینەیە.
شوان عەتووف
شوان عەتووف (لەدایکبووی ١٨ی تەممووزی ١٩٧٢ لە سلێمانی، عێراق) دەرھێنەر و ئەکتەرێکی فیلم، زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی و شانۆی کوردییە. لە ساڵی ١٩٨٨ ھاتووەتە ناو بواری ھونەرییەوە. شوان دەرچووی بەشی کارەبایە لە ئامادەییی پیشەسازیی سلێمانی. لە ئازاری ٢٠١٩، وەک بەڕێوەبەری سینەمای سلێمانی دەستی بە کارەکانی کرد.
لێکدانی ناوەکی
پێناسە
بەبڕلێکدانی دوو ئاڕاستەبڕی و  بەم شێوە پێناسە دەکرێت:
شوان عەتووف
خەڵاتەکان
شوان عەتووف براوەی چەندین خەڵاتی جۆراوجۆرە و ئەمانەی خوارەوە بەشێکن لە خەڵاتەکانی.
لێکدانی ناوەکی
پێناسە
لێرەدا \sum \! ھێمایەکە بۆ دیاریکردنی کۆکردنەوە. ھەروەھا بەبڕلێکدانی دوو ئاڕاستەبڕی ئاوێتە بەم شێوەیە:
شوان عەتووف
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد
لێکدانی ناوەکی
پێناسە
، لێرەدا، ، بریتییە لە ئاوەڵی ئاوێتەی ئاڕاستەبڕی b_i.
ئاد-ڕۆک
ئاد-ڕۆک یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، و ڕۆڵی لە چەندین فیلمی ئەمریکیدا بینیووە.
کۆنستنز مۆتسارت
ماریا کۆنستنز کاچیلیا یۆسێف یۆھانا ئەلۆیسیا مۆتسارت (٥ی کانوونی دووەمی ١٧٦٢ – ٦ی ئازاری ١٨٤٢) ھاوسەری ڤۆڵفگانگ ئەمادیوس مۆتسارت بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:خێزانی مۆتسارت پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٢ پۆل:مردووانی ١٨٤٢
ئەندرۆید ۱۱
ئەندرۆید ١١ یازدەھەمین وەشانی سەرەکی و ١٨ھەمین وەشانی ئەندرۆید، ئەو سیستەمی کارپێکردنی مۆبایل کە لەلایەن ھاوپەیمانی دەستی کراوە بە سەرۆکایەتی گووگڵ. لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە. یەکەم مۆبایل کە لە ئەورووپا بە ئەندرۆیدی ١١ خرایە بازاڕەوە مۆبایلی ڤیڤۆ X51 5G بوو و دوای بڵاوبوونەوەی تەواو جێگیر، یەکەم مۆبایل لە جیھاندا کە لەگەڵ ئەندرۆید ١١ ھات دوای گووگڵ پیکسڵ ٥ وەن پڵەس 8T بوو. بەپێی ڕاپۆرتی ٩بۆ٥گوگڵ, ,ئەندرۆید ١١ بووەتە بەناوبانگترین وەشانی سیستەمی کارپێکردن بە پشکی ٢٨٫٣٪. ئەمەش لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ەوە بەڕێژەی لەسەدا ٤ زیادی کردووە (ھەم لەسەر مۆبایلە زیرەکەکان و ھەم لەسەر تابلێتەکان).
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندرۆید پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٢٠ پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
گێ ھۆنگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فەیلەسووفەکانی جیانگسو پۆل:نووسەرەکانی ژێنجیانگ پۆل:زمانەوانییەکان لە چین پۆل:لەدایکبووانی ٢٨٣ پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی چوارەم پۆل:فەیلەسووفە چینییەکانی سەدەی چوارەم پۆل:نووسەرە پزیشکییە چینییەکان پۆل:فەیلەسووفەکانی ئیمپراتۆریەتیی جین (٢٦٦-٤٢٠) پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتیی حین (٤٢٠-٢٦٦) پۆل:پزیشکانی جیانگسو
سێدەڵان
سێدەڵان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ژاراوە، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سێدەڵان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شروێت و لە باشوور لەگەڵ گوندی قڕژاڵەبڕە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زودانی تازە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەلاوە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
یەخشی خواروو
یەخشی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی وارماوا، قەزای شارەزوور، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
یەخشی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی ھەڵەبجەی تازە و لە باشوور لەگەڵ گوندی چەم وژاڵە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی داری قەلان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی ھەمزە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فیزیای ماددەی چڕ
لقێکی فیزیایە کە باس لە سیفاتی پێوانەی مایکرۆسکۆپی و مایکڕۆسکۆپی ماددە دەکات. باشترین مونەی ماددەی چڕ بریتین لە ماددەی ڕەق و ماددەی شل کە بە ھۆی ھێزی کارۆموگناتیسی گەرد و گەردیلەکانیان بەیەکەوە بەند بونە.
براندن ئادەمز
براندن ئادەمز یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، و ڕۆڵی لە چەندین فیلمی ئەمریکیدا بینیووە.
مایکڕۆسکۆپی
مایکڕۆسکۆپی (بە ئینگلیزی: Microscopic) ئەو تەنانەی کە بە چاو نابینرێن و پێویستە لە ئامێری مایکڕۆسکۆپ (وردبین) سود وەر بگیرێت.
ئەورووپاگومانی
ئەورووپاگومانی یان گومانکاری لەسەر ئەورووپا (بە ئینگلیزی: Euroscepticism، Euroskepticism یان ھەروەھا EU-scepticism)  ھەڵوێستێکی سیاسییە کە ڕەخنە لە یەکێتیی ئەورووپا و یەکپارچەکردنی ئەورووپا دەگرێتەوە. ڕێژەی ئەم چەمکە لەو کەسانە کە دژبەری لەگەڵ ھەندێک دامەزراوە و سیاسەتەکانی یەکێتی ئەورووپا دەکەن و بەدوای چاکسازیدا دەگەڕێن (ئەورووپاڕاستیباوەری، ئەورووپا ڕەخنەکەری یان ئەورووپاگومانیی نەرم) دەستپێدەکات، و ھەتا ئەوانەی کە دژی ئەندامێتی لە یەکێتیی ئەورووپان و ئەو یەکێتیە چاکسازینەکردنی دەزانن (دژەیەکێتیی ئەورووپاگەری یان ئەورووپاگومانیی سەخت) دەکێشێتەوە. چەواشەی ئەورووپاگومانی بە ئەوروپالایەنگری، یان یەکێتیی ئەوروپاگەری ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەورووپاگومانی پۆل:نوێھێنەرییە سیاسییەکان پۆل:سیاسەتی یەکێتیی ئەورووپا پۆل:کشانەوە لە یەکێتیی ئەورووپا
قەشەی ساینت پاوڵ، ئانتیگوا و باربودا
قەشەی ساینت پاوڵ، ئانتیگوا و باربودا قەشەیەکی شارستانییە لە ئانتیگوا و باربودا، کە دەکەوێتە ناوچەی باشووری ناوەڕاستی دوورگەی ئانتیگوا، ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١ دا ٨١٢١ کەس بووە.
بەندەری عەقەبە
بەندەری عەقەبە تاکە بەندەری ئوردنە، و خاوەندارێتی کۆمپانیای گەشەپێدانی عەقەبە و ١٢ تێرمی ناڵی ھەیە کە لەلایەن پێنج بەڕێوەبەرەوە بەڕێوەدەبرێن: کۆمپانیای عەقەبە بۆ بەڕێوەبردن و کارپێکردنی بەندەر؛ تێرمی ناڵی کۆنتێنەری عەقەبە؛ کۆمپانیای بەندەری پیشەسازی؛ کۆمپانیای فۆسفات؛ کۆمپانیای نیشتمانی کارەبا، و فڕۆکەوانی کە لەلایەن کۆمپانیای خزمەتگوزاری دەریایی بەندەری عەقەبە بەڕێوەدەبرێت
لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢دا، لانیکەم ١٠ کەس کوژران و زیاتر لە ٢٥١ کەسیش برینداربوون بەھۆی تانکییەکی درزاوییەوە کە ٢٥ تۆن کلۆری تێدابوو کە لەلایەن کرینێکەوە خرایە سەر کەشتییەک.
مێژوو
عەقابە لە سەردەمی ئاسنییەوە بەندەرێکی سەرەکی بووە. ئینجیل ئاماژە بەو ناوچەیە دەکات لە (١ پاشاکان ٩:٢٦): «پاشا سولەیمان ھەروەھا کەشتیی لە ئەزیۆن-گەبەر دروست کرد، کە نزیکە لە ئیلۆت لە ئەدۆم، لە کەنارەکانی دەریای سوور»، کە تێیدا ئیلۆت ئاماژەیە بۆ بەندەرێک لەسەری گۆڕەپانی عەقەبە. بەندەری عەقەبە گرنگییەکی تایبەتی ھەبوو دوای ئەوەی عوسمانییەکان ھێڵی ئاسنی حیجازیان دروست کرد، کە بەندەرەکە بە دیمەشق و مەدینە دەبەستێتەوە. ئەمڕۆ ئابووری عەقەبە تا ڕادەیەکی زۆر لە دەوری کەرتی بەندەر دامەزراوە. لەم دواییانەدا کۆمەڵەیەکی کۆمپانیاکانی ئەبووزەبی بە ناوی ئەلمەبار سەرکەوتنی بەدەستھێنا لە ھەوڵی گواستنەوە و بەڕێوەبردنی بەندەری عەقەبە بۆ ماوەی ٣٠ ساڵ و فراوانکردنی تێرمی ناڵی کەشتییەکانی ئێستا کە نزیکەی یەک ملیۆن و ٣٠٠ ھەزار سەرنشین و ھەزاران بارھەڵگر و ئۆتۆمبێل لە ئەودیوی کەنارەکانی میسرەوە دێن.
گواستنەوە
لە ساڵی ٢٠٠٦دا بەندەرەکە لە ناوەندی شارەکەوە گواسترایەوە بۆ باشووری، بەھۆی قووڵتربوونی ئاستی ئاوی ئەوێ. ھەروەھا بڕیارە گواستنەوەی دیکەش ئەنجام بدرێت؛ بەندەرەکەی لە نزیک باشووریترین بەشی پارێزگاکە لە نزیک سنووری سعودیە دادەنێت. توانای بەندەری ئێستای تێدەپەڕێت. تێچووی پڕۆژەکە ٥ ملیار دۆلاری ئەمریکی دەبێت و تا ساڵی ٢٠١٤ تەواو دەبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:عەقەبە
یوڵقاش
یوڵقاش (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری پیرتاج، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
یوڵقاش ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ڕۆژی تەروییە
ڕۆژی تەروییە ڕۆژی ‌هەشتەمە لەمانگی زولحەججە، گوتراوە ئەو ناوەی لێنراوە چونکە حاجیان لەو ڕۆژەدا ئاو لەگەڵ خۆیان هەڵدەگریان، یاخود لەبەرئەوەی پێغەمبەر ئیبراهیم فێری چۆنیەتی حەج کراوە.
کارەکانی حاجی لەو ڕۆژەدا
ئەو کەسەی نیەتی حەجی موفرەد و حەجی قیرانی هێنابێت لەسەر ئیحرام بەردەوام دەبێت، بەڵام ئەوەی نیەتی حەجی تەمەتوعی هێنابێت لەو ڕۆژەدا ئیحرام دەبەستێت، سونەتە بۆ حاجی ئەو شەوە لە مینا بمێنێتەوە دوعا و تەلبیە زۆر بکات، نوێژەکانی لەو ڕۆژەدا کورت بکاتەوە.
سی جەی ئادەمز
سی جەی ئادەمز یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، و ڕۆڵی لە چەندین فیلمی ئەمریکیدا بینیووە.
ئێل کلاسیکۆ (فیلم)
ئێل کلاسیکۆ فیلمێکی ٢٠١٥ی کوردییە لە جۆری دراما. فیلمەکە لەدەرھێنانی ھەڵکەوت مستەفایە. ھەریەکە لە وریا ئەحمەد و دانا ئەحمەد ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن. ڕۆژی ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٦ لە جەژنی قوربان لە سینەماکانی باشووری کوردستان نمایش کرا. بەرلەوەش بەشداری لە چەندین فێستیڤاڵی جیھانیی وڵاتانی دەرەوە کردووە. فیلمی ئێل کلاسیکۆ بەربژێری عێراقە بۆ باشترین فیلمی بیانی بۆ خەڵاتی ئۆسکار.
چیڕۆک
ئالان (وریا ئەحمەد) کورتەباڵایەکی چایەچییە کە لە گوندێکی ھەورامان دەژی وە لەخۆشەویستیدایە لەگەڵ کچێک بەناوی گۆنا (ڕۆژین شەریفی)، ئالان چەندین ساڵە پارە کۆدەکاتەوە بۆ کڕینی خانوویەک لە گوندەکەی بۆئەوەی خۆی و گۆنا بەیەکەوە ھاوسەرگیری بکەن و لەوێدا بەیەکەوە بژین. باوکی گۆنا ھاندەری یانەی ڕیاڵ مەدریدە و کلاشێکی کوردی بەلۆگۆی یانەکە درووستکردووە و ھیوای ئەوەی ھەیە ڕۆژێک بێت ئەم کلاشە بداتە یاریزانێکی ئەو یانەیە ئەویش کریستیانۆ ڕۆناڵدۆیە لەشەوی یاری کلاسیکۆدا، ئالان لەچایەخانەکەی یارییەکە لەڕیگای شاشەی تەلەفزیۆنەوە دەگووازێتەوە و خەڵکی گوندەکە ئامادەدەبن و یەکێکیش لەوانە باوکی گۆنایە کە ئالان ئەو کارەی کرد بۆئەوەی دڵی باوکی گۆنا بەدەستبھێنێت بەڵام بەدۆڕاندنی تیمی دڵخوازەکەی (ڕیال مەدرید) ئەوشەوە باوکی گۆنا تووڕەدەبێت و ھەرھەمان شەو ئالان پەیوەندی خۆی و گۆنا بۆ باوکی خۆشەویستەکەی ئاشکرادەکات، ئەمەش باوکی گۆنا زۆرتر تووڕەدەکات و سووکایەتی بە باڵاکەشی دەکات و دواتر برای ئالان کەناوی شیروان (دانا ئەحمەد) لەماڵ و کارەکەی دەردەکات. ئەمکارەی باوکی گۆنا وا لە ئالان دەکات کە بیرۆکەیەکی بۆبێت بۆئەوەی دڵی ئەو بەدەستبھێنێت و بەھاوسەرگیرییەکەی خۆی و گۆنا ڕازیبێت.
بیرۆکەکەی ئالان بریتییە لە بردنی کلاشە کوردییەکەی کەلۆگۆی ڕیال مەدریدی لەسەرە بۆ لای کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ و بۆئەمەش لەگەڵ براکەی دەچنە شاری بەغدا بۆئەوەی لەوێوە بچنە مەدرید بەڵام ڕێکارەکانی چوونە مەدرید بۆئەوان دژواردەبێت بۆیە پەنادەبەن بۆڕێگای نایاسایی بۆگەیشتن بە مەدرید بەڵام لەھەنگاوی یەکەمییان ڕێگرییان لێدەکرێت لەلایەن چەتە و ڕێگرەکان و پارە و ڤیزا ساختەکانییان لێوەردەگرن، دواتر ئالان و براکەی کۆڵنادەن ئەمجارەیان بۆ چوونە مەدرید ئەوا ئالان گورچیلەکەی خۆی دەفرۆشێت و بەمەش دەگاتە مەدرید و کلاشەکەی دەدات بە ڕۆناڵدۆ و دواتر لەڕێگای تەلەفزیۆنەوە ڕۆناڵدۆ داوا لەباوکی گۆنا دەکات کە ڕازی بێت بەو ھاوسەرگیرییە. شۆکبوونی باوکی گۆنا بەو کارەی ئالان کردی ئەوا وایلێدەکات ڕازبێت بە ھاوسەرگیری کچەکەی و ئالان.
نمایشکردن لە کوردستان
فیلمەکە لەجەژنی قوربانی ٢٠١٦ لە سینەماکانی باشووری کوردستان لە ھەولێر، سلێمانی و دھۆک نمایشکرا و پێشوازییەکی باشی لێکرا. بلیتی فیلمی کلاسیکۆ بەرناکەوێ. لەکاتی نمایشکردنی لەجەژن ئەکتەرەکانیش لە سلێمانی و ھەولێر ئامادەبوون بۆئەوەی لەگەڵ بینەرانی فیلمەکە وێنەبگرن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥ پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی پۆل:فیلمە عێراقییەکان
بێرمینگهام سیتی
یانەی تۆپی پێی بێرمینگھام سیتی یانەیەکی تۆپی پێی پیشەگەری ئینگلیزییە لە شاری بێرمینگھام لە ئینگلتەرا، لە ساڵی ١٨٧٥ بە ناوی ھاوپەیمانی بچووکی ھێس دامەزراوە و لە ساڵی ١٨٨٨ بووە بە ھێسی بچووک و لە ساڵی ١٩٠٥ بۆ بێرمینگھام وە دواتر لە ساڵی ١٩٤٣ گۆڕدرا بۆ بێرمینگھام سیتی لە ساڵی ٢٠١١ەوە تیپی یەکەم بەشداری پاڵەوانێتی EFL دەکات خوولی پلەی دووەمی تۆپی پێی ئینگلیزییە.
سڵانی زوو (١٨٧٥–١٩٤٣)
یانەی بێرمینگھام سیتی لە ساڵی ١٨٧٥ بە ناوی ھاوپەیمانی بچووکی ھێس دامەزرا و لە ساڵی ١٨٧٧ەوە یارییەکانی ماڵەوەیان لە مونتز ستریت ئەنجامدەدا، یانەکە لە ساڵی ١٨٨٥ بوو بە پیشەگەر، و سێ ساڵ دواتر بوو بە یەکەم یانەی تۆپی پێ کە بوو بە کۆمپانیایەکی سنووردار لەگەڵ دەستەی بەڕێوەبەری لە ژێر ناوی ھێس بچووک لیندەد لە ساڵانی ١٨٨٩-١٨٩٠ وەرزەکە لە ھاوپەیمانی تۆپی پێ یارییان دەکرد کە شانبەشانی خولی تۆپی پێ بەڕێوەدەچوو. لە ساڵی ١٨٩٢ یانەی سمۆڵ ھیس لەگەڵ تیپەکانی تری ھاوپەیمانی بانگھێشت کران بۆ ئەوەی پەیوەندی بە خولی تۆپی پێی پلە دووی تازە پێکھاتووەوە بکەن. وەک پاڵەوان کۆتاییان ھێنا، بەڵام نەیانتوانی لە ڕێگەی سیستەمی یارییە تاقیکارییەکانەوە سەرکەوتن بەدەستبھێنن؛ وەرزی دواتر سەرکەوتن بۆ خولی پلە یەک مسۆگەر بوو دوای ئەوەی پلەی دووەمی بەدەستھێنا و سەرکەوتنی لە یاری تاقیکردنەوەدا بەسەر داروین بەدەستھێنا. یانەکە لە ساڵی ١٩٠٥ ناوی یانەی تۆپی پێی بیرمینگھامی وەرگرت، و ساڵی دواتر ڕووی لە ماڵە نوێیەکەی خۆی کرد، یاریگای سانت ئەندرۆ. شتەکانی ناو یاریگا نەیانتوانی لەگەڵ دەوروبەرەکەیاندا بژین. بیرمینگھام لە ساڵی ١٩٠٨ دابەزی و دوای دوو ساڵ ناچار بوو داوای دووبارە ھەڵبژاردنەوە بکاتەوە و تا دوای جەنگی جیھانی یەکەم لە خولی پلە دوودا مایەوە.
بێرمینگھام سیتی: سەرکەوتنی دوای جەنگ (١٩٤٣-١٩٦٥)
ناوی بیرمینگھام سیتی ئێف سی لە ساڵی ١٩٤٣ تۆمارکرا لە سەردەمی ھاری ستۆرەر کە لە ساڵی ١٩٤٥ وەک ڕاھێنەر دەستنیشانکرابوو، یانەکە خولی تۆپی پێی باشووری لە کاتی جەنگدا بەدەستھێنا و گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی یەکەم جامی یەکێتی ئینگلتەرا لە دوای جەنگ. دوای دوو ساڵ سێیەم نازناوی خولی پلە دووی بەدەستھێنا و لە وەرزی 42 یاریدا تەنھا 24 گۆڵیان لێکرا. بۆب برۆکلبانک ، جێنشینی ستۆرێر، ھەرچەندە نەیتوانی لە ساڵی 1950دا ڕێگری لە دابەزین بکات، بەڵام یاریزانانی ھێنا کە بەشدارییەکی گەورەیان لە سەرکەوتنەکانی یانەکەدا لە دەیەی داھاتوودا کرد. کاتێک ئارسەر تۆرنەر لە تشرینی دووەمی ساڵی 1954 پۆستی ڕاھێنەرایەتی وەرگرت، وای لێکردن لە تواناکانیان نزیکتر یاری بکەن و بردنەوەیەکی 5-1 لە کۆتا ڕۆژی وەرزی 1954-1955 وەک پاڵەوان پشتڕاستکردەوە. لە یەکەم وەرزی گەڕانەوەیان بۆ خولی پلە یەک، بیرمینگھام بەرزترین کۆتایی خولەکەی بەدەستھێنا کە پلەی شەشەمی بەدەستھێنا. ھەروەھا گەیشتنە یاری کۆتایی جامی یەکێتی ئینگلتەرا و بە ئەنجامی 3-1 بە مانچستەر سیتی دۆڕان لەو یارییەدا کە دیارە گۆڵپارێزی سیتی بێرت تراوتمان لە کۆتا 20 خولەکدا یاریی کرد و ئێسکێکی شکاوە لە ملیدا. وەرزی دواتر یانەکە لە قۆناغی پێش کۆتایی جامی یەکێتی ئینگلتەرا بۆ سێیەم جار لە دوای جەنگەوە دۆڕا، ئەمجارەیان بە ئەنجامی 2-0 لەلایەن " بوسبی بەیبس " ی مانچستەر یونایتد بردەوە.
وێنۆک| یاریگای سەرەکی یانەکە، سانت ئەندرۆ لەساڵی ٢٠٠٥ وێنۆک| سەردانی ھاندەرانی بێرمینگھام لە کاتی یەکەم یاری یانەکەی لە دەرەوەی یاریگای خۆی لە قۆناغی کۆمەڵەکانی خولی یۆرۆپالیگ لە ساڵی ٢٠١١
دەسکەوتەکان
چەپ|وێنۆک| کابینەی جامەکان لەگەڵ جامەکەی جامی کارلینگ دەسکەتەکانی بێرمینگهام سیتی بریتین لەمانەی خوارەوە:
سەرچاوەکان
پۆل:یانەکانی پرێمیەرلیگ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئینگلستان پۆل:Articles with hCards
لیختنشتاین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
لیختنشتاین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
کڕان
کڕان گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ھولەسو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
کڕان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەرەقایە و لە باشوور لەگەڵ گوندی باغلوجە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی عەلی باڵتا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زاخەکان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
ئێرانی پەھلەوی
وێنۆک|248x248پیکسڵ| [[ڕەزا شا، دامەزرێنەری شانشینی پەھلەوی]] ئێرانی پەھلەوی یان دەوڵەتی ئیمپراتۆری ئێران (لە ساڵی ١٩٢٥ تا ١٩٧٨) حکوومەتێک بوو لە ڕۆژاوای ئاسیا کە لە ڕۆژاوا ھاوسنوور بوو لەگەڵ تورکیا و عێراق و لە باکوورەوە لەگەڵ یەکێتی سۆڤیەت و لە ڕۆژھەڵاتی ئەفغانستان و پاکستان و عومان لە… باشوور. سنووری دەریایی ھەبوو. تاران پایتەختی ئەم وڵاتە بووە و ھەموو وڵاتەکە لە ساڵی ١٩٧٩ ژمارەی دانیشتووانی ٣٧ ملیۆن کەس بووە.
پشتەوە
دوای کودەتاکەی ٣ی ئازاری ١٢٩٩ (١٩٢١)، لە نێوان ساڵانی ١٩٢١ بۆ ١٩٢٥ ڕەزاشا - سەرەتا وەک وەزیری جەنگ و پاشان وەک سەرۆک وەزیران لە سەردەمی ئەحمەد شادا- سوپایەکی دروست کرد کە تەنھا بۆ ئەو دڵسۆز بوو. ھەروەھا توانی نەزمی سیاسی بۆ وڵاتێک بھێنێت کە ساڵانێکە جگە لە ئاژاوە ھیچی تری نەبینیبوو. چەسپاندنی دەسەڵاتەکەی و پێشکەوتنی چاکسازییەکانی بەردەوام بوو تا لە ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٢٥دا پەرلەمان کۆتایھاتنی شانشینی قاجاری ڕاگەیاند و لە ٢١ی کانوونی دووەمی ھەمان ساڵدا شانشینی ئێران بە فەرمی ڕادەستی کرا. ھەروەھا تاجە گوڵینەی ڕەزا شا لە ٤ی ئایاری ساڵی ١٩٢٦ ئەنجامدرا. لە سەردەمی ڕەزاشا، ئاوەدانکردنەوەی پەروەردەیی و دادوەریی ئێران ئەنجامدرا، کە بنەمای دەوڵەتێکی مۆدێرنی ئێرانی دامەزراند و دوور بوو لە کاریگەریی چین و توێژە ئایینییەکان. کۆمەڵێک بابەتی یاسایی بەرفراوان کە پێشتر لەژێر کۆنترۆڵی ئایینی شیعەدا بوون ئێستا یان لەلایەن دادگا عەلمانییەکانەوە بەڕێوەدەبرا یان لەلایەن بیرۆکراسییەکانی دەوڵەتەوە سەرپەرشتی دەکران، ئەمەش پێگەی ژنانی لە وڵاتەکەدا باشتر کرد. نەریتی حیجابی ژنان قەدەغە کرا، کەمترین تەمەن بۆ ھاوسەرگیری بەرزکرایەوە، یاسا توندەکانی جیابوونەوەی ئایینی دادپەروەرتر کرا. ھەروەھا شای نوێ ژمارە و دەستڕاگەیشتن بە قوتابخانەی عەلمانی بۆ کچان و کچان زیاد کرد و زانکۆ گەورەکانی وەک زانکۆی تاران بۆ نەھێشتنی قۆرخکارییەکی دیکەی پیاوانی ئایینی ئێران دروست کران، ئەمجارەیان لە بواری پەروەردەدا. لەم نێوەندەدا لە سەردەمی ئەودا ڕۆژنامەگەری خنکان بوو. پێویستی فراوانکردنی بازرگانی و ئەگەری ھەڕەشەکانی ئینگلتەرا و یەکێتی سۆڤیەت بووە ھۆی ئەوەی ڕەزاشا پەیوەندی بازرگانی لەگەڵ ئەڵمانیای نازی لە ساڵانی ١٩٣٠دا فراوانتر بکات.
پلەی ستەیشن ٢
وێنۆک|پلەی ستەیشن ٢ پلەی ستەیشن ٢ (یان پی ئێس ٢) کۆنسۆڵێکی کایەی ڤیدیۆیی ماڵییە کە لەلایەن سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەینمێنتەوە پەرەپێدراوە و فرۆشراوە. کۆنسۆڵەکە بۆ یەکەم جار لە ژاپۆن لە ٤ی ئازاری ٢٠٠٠ فرۆشرا، لە ئەمریکای باکوور لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠، وە لە ئەورووپا و ئوسترالیا لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٠.
مێژوو
ھەرچەندە سۆنی وردەکاریی کۆنسۆڵەکەی بە نھێنی ھێشتۆتەوە، کارکردن لەسەر درووستکردنی کۆنسۆڵەکە لەکاتی درووستکردنی پلەی ستەیشن ١ (لە ١٩٩٤) دەستیپێکرد.
دە پەیپەر مێلۆدی
زە پەیپەر مێلۆدی ( – بە کوردی: ئاوازی پەڕەکە) گرووپێکی ڕۆکی تاقیکردنەوەیی ئەمریکی بوو کە لە سێ ئەندام پێکھاتبوو: جیڵ سوڵیڤان، گۆرانیبێژ، ئانتۆنی ڕیدەر، گیتارژەن، گۆرانیبێژ، لەگەڵ دانیەڵ ڤانییەر، تەپڵژەن و گیتارژەن. گرووپەکە لە ٢ی نیسانی ٢٠١٠ یەکەم ئەلبومیان تەواویان بڵاوکردەوە بەناوی کەندەکتین زە مۆشن (مایسترۆکردنی جووڵەکە) کە لە ٦ تراک پێکھاتبوو. بەدوایدا دوو ئی پی ھاتن بەناوی ئەکادیمیای دێوەزمەکە (٢٠١١) لەگەڵ کاڵەکە (٢٠١٢)، ھەر دوای بڵاوکردنەوەی سێیەم ئی پی، ئەوان لە پەڕەی تایبەتی خۆیان لەسەر فەیسبووک بڵاویان کردەوە کە چیتر گرووپەکە مۆسیقا بڵاو ناکاتەوە و ئەندامانی لێک جیابوونەتەوە. ئەوان ڕایانگەیاند کە ھەرچەندە دەستیان لە گرووپەکە ھەڵگرتووە، ھەر یەکە لە ئەندامەکانی لەگەڵ مۆسیقادا دەمێنێتەوە و کاری خۆیان دەکەن.
پلەی ستەیشن ٢
سەرچاوەکان
پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:کۆنسڵی یارییە ڤیدیۆییەکانی ماڵەوە پۆل:پلەیستەیشن (بڕاند) پۆل:کۆنسڵەکانی سۆنی
دە پەیپەر مێلۆدی
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکە ئەمریکییەکان
بەندەری فالماوت
بەندەری فالماوت بەندەرێکی پێڵاوی ئەسپە و بەندەرێکی سروشتییە، لە کەناراوەکانی باشووری دوور لە ئانتیگوا و باربودایە. شارۆچکە و بەندەری بچووکی فالمۆت دەکەونە نزیک کەناراوی باکوورەوە. بەندەرەکە دەکەوێتە نزیک کۆتایی ڕۆژھەڵاتی چیای شکریلی، کە لە کەناراوەکانی باشووری ئانتیگوا ھەیە، گردی مۆنک کە بەرزترین لوتکەی ڕۆژھەڵاتییە لە مەوداکەدا، ڕاستەوخۆ دەکەوێتە باکووری کەنداوەکە.
ناوەندی پزیشکیی یۆسفتال
سەنتەری پزیشکی یۆسێفتال (بە عیبری: הַמּרְכָּז הָרְפוּאִי יוֹסֵפְטַל) نەخۆشخانەیەکە لە شاری ئیلات لە ئیسرائیل.
نەخۆشخانەی یۆسێفتال لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزراوە، باشووریترین نەخۆشخانەی ئیسرائیلە و تاکە نەخۆشخانەیە کە بیابانی باشووری نەگڤ دەگرێتەوە. ناوی لە جیۆرا یۆسێفتالەوە ھاتووە. بچووکترین نەخۆشخانەی گشتی ئیسرائیلە کە ٦٥ قەرەوێڵەی تێدایە. بەشی فریاگوزاری ھەیە کە ٣٠ وێستگەی چارەسەری تێدایە، لەوانە وێستگەی تایبەتی پزیشکی منداڵان، دوو یەکەی دابڕان و ناوچەی جیاکردنەوە. جگە لەوەش ژوورێکی پاڵەپەستۆی تەواو ئامێری ھەیە بۆ چارەسەرکردنی ڕووداوەکانی غەواس. ھەروەھا نەخۆشخانەکە دامەزراوەی شۆردنی گورچیلەی ھەیە کە کراوە دەبێت بۆ پشوودەران و دانیشتووانی ناوچەکە.
شروێت
شه روێت' گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ژاراوە، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شه روێت لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زودانی کۆن و لە باشوور لەگەڵ گوندی زودانی تازە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مام ژیلە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زورکانی خواروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فەرموودەی غەریب
فەرموودەی غەریب بریتییە لەو فەرموودەیەی کە تەنیا یەک کەس گێڕابێتیەوە. ئەو یەک کەسە لەهەموو بەشەکانی ڕشتەکەیدا بێت یان لەهەندێک یاخود تەنیا لەبەشێکی ڕشتەکەیدا بێت.
جۆرەکانی فەرموودەی غەریب
١_فەرموودەی غەریبی ڕەها(موتڵەق) ئەو فەرموودەیەیە کە لە بنچینەی ڕشتەکەیدا تەنیا کەسێک گێڕابێتیەوە. بۆ نموونە پێغەمبەری ئیسلام دەڵێت: "بەدڵنیاییەوە کارەکان بە مەبەستەکانی پشتیانەوەن" بە عەرەبی "إنما الأعمال بالنيات"  ئەم فەرموودەیە لە بنچینەی ڕشتەکەیدا تەنیا عومەری کوڕی خەتاب گێڕاویەتیەوە.
٢_فەرموودەی غەریبی ڕێژەیی(نیسبی) ئەو فەرموودەیەیە کە لە بەشێک لە بەشەکانی ڕشتەکەیدا یان زیاتر تەنیا کەسێک هەبێت. بۆ نموونە "پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم چوە ناو شاری مەککە و خوددەی لەسەردا بوو" بە عەرەبی "دخل النبي صلى الله عليه وسلم المكة وعلى رأسه المغفر" ئەم فەرموودەیە ئیمامی مالیک تەنیا لە زوهریەوە گێڕاویەتیەوە.
دیارترین ئەو کتێبانەی فەرموودەی غەریبیان تێدایە
١_مسند البزار
٢_المعجم الأوسط. الطبراني
دیارترین ئەو کتێبانەی دەربارەی فەرموودەی غەریب نوسراون
١_غرائب مالك. الدارقطني
٢_الأفراد. الدارقطني
٣_السنن التي تفرد بكل سنة منها أهل بلدة. أبو داود السجستاني.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی فەرموودە پۆل:فەرموودەزانی پۆل:فەرموودە
کۆمپانیای فرۆکەوانی دۆگلاس
وێنۆک|کارکردنی ئافرەتێک لە کۆمپانیای دۆگلاس\
کۆمپامیای فرۆکەکانی دۆگلاس (بە ئینگلیزی: Douglas Aircraft Company) کۆمپانیایەکی ئەمریکیە لە بواری پیشەسازی بۆشایی ئاسمان و فرۆکەوانی کار دەکا، دۆناڵد دۆگلاس ھەڵسا بە دروستکردنی ئەو کۆمپانیایە لە ساڵی ١٩٢١، وە دوای ئەوە لەگەڵ کۆمپانیای فرۆکەکانی ماکدۆنل یەکیانگرت لە ساڵی ١٩٦٧ کۆمپانیایەکی نوێیان دامەزراند لە ژێر ناونیشانی کۆمپانیای ماکدۆنڵ دۆگلاس، بەشێکی فرۆکە بازرگانیەکانی کۆمپانیای بۆینگ پێکدێنێت.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی فڕۆکەوانی ئەمریکا پۆل:کۆمپانیاکانی تەکنەلۆجیا کە لە لۆس ئەنجلۆسی گەورە جێگیرن
گرانڤیل ئادەمز
گرانڤیل ئادەمز یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، و ڕۆڵی لە چەندین فیلمی ئەمریکیدا بینیووە.
فیزیکی دۆخی ڕەق
فیزیای دۆخی ڕەقی یان فیزیای دۆخی گرس لێکۆڵینەوە لە سیفاتی ماددەی ڕەق بەشێوە مێکانیک کوانتۆم، ناسینی پەیکەری بەلوری، کانزا ناسی و کارۆموگناتیسی دەکات. ئەم زانستە لقێکی بەرفراوانی فیزیای ماددەی چڕ پێک دێنێت. وێنۆک|وێنەیەکی نموونەیی لە پەیکەری بلورینی ماددە فیزیای دۆخی ڕەقی ئەوەمان بۆ دەردەخات کە چۆن سیفاتی مایکڕۆسکۆپی ماددە بەندە لەسەر سیفاتی مایکڕۆسکۆپی. ئەم زانستە بنچینەیەک فەراھەم دەکات بۆ زانستی ماددە. ھەروەھا ڕاستەوخۆ پەیوەستە بە تەکنۆلۆژیای نیمچەگەیەنەر و ترانزیستەر.
سەرەتایەک
ماددەی ڕەق بریتییە کە کۆمەڵێک گەرد یا گەردیلە کە بەندێکی پتەویان دروست کردوە. جۆری بەندەکە دەبێتە ھۆی پێدانی سیفاتی فیاواز بە ماددەکە. چوار بەندی سەرەکی ھەیە کە بریتین لە: بەندی کوالانسی (Covalent bond)، بەندی کانزایی (Metalic Bond)، بەندی ئایۆنی (Ionic Bond) و بەندی ڤان دەر ڤۆلس (van der Waals bonds). ماددە لە فیزیای دۆخی ڕەقی دا دابەش دەبن بەسەر گەیەنەری کارەبایی، نەگەیەنەر کارەبایی، نیمچەگەیەنەر و گەیەنەری ڕەھا.
مێژووی فیزیای دۆخی ڕەقی
ئەم بابەتە لە فیزیا، ماوەیەکی زۆری خایاندوە، بەڵام بە فەرمی لە چلەکانی سەدەی بیست لەلایەن کۆمەڵگەی فیزیای ئەمریکی (American Physical Society) بەم ناوەوە ناسێنرا. بەھۆی ئەوەی ئەم بابەتە پەیوەندییەکی بەھێزی ھەبوو لەگەڵ تەکنەلۆژیا، لە دەیەی شەستی سەدەی بیست زۆرێک لە فیزیایییەکان توێژینەوەکەنیان چڕ کردەوە لەسەری. ھەروەھا لە دوای شەڕی جیھانی دووەم زۆرێک لە وڵاتانی وەک بەریتانیا، ئەڵمانیا و یەکێتیی سۆڤیەت ڕوویان کردە ئەم زانستە. لە سەردەمی شەڕی سارد و بەتایبەت لە دەیەکانی ھەفتا و ھەشتای سەدەی ڕابردوو، لە ئامانجی لێکۆڵینەوەکان فیزیای ماددەی چڕ ھاتە کایەوە.