cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لایتکۆین
مێژوو
لە مایسی ٢٠١٧، لایتکۆین بوو بە یەکەم دراو لە ٥ بەرزترین دراو (بە ڕیزبەندی ھەبوونی مارکێت) لە دراوە ئەلکترۆنییەکان کە جیاکردنەوەی شایەت حاڵ (Segregated Witness) بەکاربھێنێت. دواتر لە مایسی ھەمان ساڵدا، یەکەم گواستنەوەی تۆڕی ڕووناکی تەواو بوو لەسەر لایتکۆین. بە گواستنەوەی ٠٫٠٠٠٠٠٠٠١ لایتکۆین لە زیورخ بۆ سان فرانسیسکۆ لە ماوەی کەمتر لە یەک چرکەدا.
لە ٢٠٢٠، پەیپاڵ توانای ئەوەی بۆ بەکارھێنەران زیاد کرد کە لایتکۆینی وەرگیراو بکڕن لەگەڵ بیتکۆین، ئیتەریوم و بیتکۆین کاش کە ناتوانرێت ڕابکێشرێت یاخود خەرج بکرێت وەک بەشێک لە تایبەتمەندی کریپتۆ.
لە ئەیلوولی ٢٠٢١، ھەواڵێکی ناڕاست بڵاوکرایەوە لەسەر پێگەی گلۆب نیوس وایر (ئینگلیزی: GlobeNewsWire) و ھاوبەشی نێوان لایتکۆین و واڵمارتی ڕاگەیاند. ئەمەش وای کرد نرخی لایتکۆین زیاد بێت بە نزیکەی ٣٠٪، پێش ئەوەی کە بزانرێت ھەواڵەکە فێڵکردنە. لە شوباتی ٢٠٢٢، لایتکۆین سەرمایەی بازاڕی گەیشتە ٨٫٧ ملیار دۆلار.
لە مایسی ٢٠٢٢، نوێکردنەوەی MWEB (Mimblewimble Extension Blocks) بە فەرمی چالاک کرا لەسەر تۆڕی لایتکۆین وەک سۆفت-فۆرک. ئەم نوێکردنەوەیە بژاردەی ئەوەی بەخشی بە بەکارھێنەران کە گواستنەوەی نھێنی لایتکۆین بکەن، کە بڕی نێردراو تەنیا دەزانرێت لەنێوان نێردەر و وەرگر ھەروەھا لە بەکارھێنانەکانی کریپتۆ لە بوارەکانی گازینۆی ئۆنلاین.
جیاوازی لە بیتکۆین
لایتکۆین جیاوازە لە بیتکۆین لە ھەندێ شتدا:
بەھۆی بەکارھێنانی لایتکۆین لە ئەلگۆریتمی سکریپت، ئامێرەکانی (ASIC و FPGA) دروست کران بۆ ماینین کردنی لایتکۆین کە زیاتر ئاڵۆزن بۆ دروستکردن و گرانترین بۆ بەرھەمھێنان لەوانەی کە بیتکۆین کە SHA-256 بەکاردەھێنێت.
کاتێک باسی لایتکۆین دەکرێت وەک ڕێگایەکی پارەدان، لە ڕۆژانی سەرەتادا پەیوەندی ھەبوو لەگەڵ بیتکۆین بۆ شێوازەکانی پارەدان و درێژکردنەوە. ھەرچەندە ڕەنگە ھەر کەسێک وا ھەستبکات کە شێوازی پارەدانی لایتکۆین لەگەڵ بیتکۆین ھاوشێوەیە، بەڵام دەرکەوتووە کە لە ئێستادا پەیوەندییەکی کەم ھەیە لە نێوان شێوازی پارەدانی لایتکۆین لە بەرامبەر بیتکۆین، ئەم شێوازانە بەپێی کات جیاوازیان زیاتر دەبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:دراوی ڕەمزی پۆل:دراوی دیجیتاڵ پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١١
ئەنجومەنی ئەورووپی
ئەنجومەنی ئەورووپا یان کۆنسولخانەی ئەورووپا شوێنێکی سەرەکی ئەوروپایە کە تەواوی سیاسەتەکان و ئامانجەکانی یەکێتی ئەوروپای لێ دەست نیشان دەکرێت تێیدا سەرۆکی وڵاتان و ئەندامانی حکوومەتی ئەورووپا کۆدەبنەوە.
قەسەس
سوورەتی قەسەس سوورەتی ٢٨ی قورئانە و ٨٨ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی نەمل دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
ڕووداو (وێبگە)
ماڵپەڕی ڕووداو یان پۆڕتاڵی ڕووداو یەکێکە لە وەشانەکانی تۆڕی میدیایی ڕووداو. تێیدا هەواڵی سیاسی، وەرزشی، تەندروستی، و هونەری بە زمانەکانی کوردیی سۆرانی و کورمانجی، ئینگلیزی، عەرەبی، و تورکی بڵاودەکرێنەوە.
بەستەر
پۆل:وێبگە کوردییەکان پۆل:ھەواڵنێرییە کوردییەکان
سماق شیرینی گەورە
سماق شیرینی گەورە یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شۆڕش لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
ترشی بەھێز
ترشی بەھێز (ئینگلیزی: Strong acid) ترشێکە، بە تەواوی دەئایۆنرێت، لە ئاوەگیراوەکەیدا.
سەرچاوە
پۆل:ترشەکان
٧٣٦ (ژمارە)
٧٣٦ (حەوت سەد و سی و شەش) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٧٣٥ و ٧٣٧.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٢٣٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
٧٣٧ (ژمارە)
٧٣٧ (حەوت سەد و سی و حەوت) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٧٣٦ و ٧٣٨.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
جێرمی جۆن ئایرۆنز
جێرمی جۆن ئایرۆنز ئەکتەرێکی بەتواناو ناوداری ئینگلیزیە. لەدایک بووی ١٩ی ئەیلوولی ١٩٤٨ خاوەنی خەڵاتە ساڵی ١٩٩١لە نواندنی فیلمی پێچەوانەی بەخت کە بەرھەمێکی ساڵی ١٩٩٠ ەو ١١٢ خولەک درێژی فیلمەکەیە، سیناریۆیی نیکۆلاس کازان ەو دەرھێنانی باربێت شرۆیدەر. جێرمی لەسالی ٢٠١٦ لە فیلمی باتمان دژی سوپەڕمان: کازیوەی دادپەروەریشدا ڕۆڵێکی سەرەکی دەبینێ.
سەرچاوەکان
١.ویکیپیدیای ئینگلیزی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری فیلمی دراما پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨ پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی پۆل:ئەندامەکانی کۆمپانیای ڕۆیال شکسپیر پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ڕێزلێنانی سیزار پۆل:براوەکانی دەیڤد دی دۆناتێلۆ پۆل:کەسایەتییە بەڕیتانییەکان بە ڕەگەز ئێرلەندی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
٢٣٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
لۆقا
alt=پیرۆز لوقا ھێمای [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵاتی ڕووسیا لە سەدەی ١٨ لوقا نووسەری ئینجیلی لۆقا و کرداری نێردراوان وبە یەکێک لە چوار میسیۆنەرەکە دادەنرێت.|وێنۆک|لۆقای پیرۆز]] لۆقای ئینجیلی (بە یۆنانی Λουκᾶς لوکاس، بە ئنگلیزی: LUKE) بەپێی نەریتی کڵێسا پێدەچێت لوقا نووسەری دوو پەرتووکی پەیمانی نوێ بێت «ئینجیلی لوقا» و «کرداری نێردراوان» لە نەریتی کاسۆلیکیشدا ئەو نووسەرە بە پیرۆزێکی سەرەکی پارێزەری پزیشکان و نیگارکێشان دادەنرێت، چونکە پزیشکێکی پراکتیزەکار بووە پێدەچێت کە ئەو نیگارکێش بووبێت و یەکەم کەس بووە کە وێنەی مریەمی پاکیزەی لەگەڵ منداڵی عیسادا کێشاوە.
لۆقا لە پەرتووکی پەیمانی نوێدا
لوقا یەکێک نەبووە لە دوازدە قوتابییەکەی مەسیح بەجۆرێک لە پێشەکی ئینجیلەکەیدا ئینجیلی لوقا باس لەوە دەکات کە ئەو شتانە دەگوازێتەوە کە لەسەر ئەو کەسانە نووسیویەتی کە بە شایەتحاڵ و خزمەتی وشەکەکان وەسفی کردوون و لۆقا لە ھەر چوار ئینجیلەکە ناوی نەھاتووە بەڵام لە بەشی «کرداری نێردراوان» و چەند لەنامەیەکی پۆڵس لە کرداری نێردراوان بۆمان دەردەکەوێت کە لوقا لە دووەم گەشتی خۆیدا لە ترۆئاسەوە و پۆڵس لەگەڵیدا بووە، لەوێ بە تەنیا لەوێ بانگەشەی دەکرد تەنانەت دوای ڕۆیشتنی پۆڵس، پۆڵس گەڕایەوە بۆ فیلیپ و لوقا لە سێیەم گەشتی خۆیدا بۆ ئۆرشەلیم یاوەری بوو و ھەروەھا لەگەڵیدا چووە ڕۆما و بە درێژایی دەستگیرکردنی لە ڕۆما لەگەڵیدا ماوەتەوە و پۆڵس بە پزیشکی خۆشەویست و تاکە ھاوڕێ، و وەک یەکێک لە یاریدەدەرەکانی لە ئینجیل گەیاندن وەسفی کرد.
لۆقا لە نەریتی کڵێسادا
لۆقا بە نەتەوە سوریە لە شاری ئەنتاکییەی ھێلینیستی بووە، بەپێی یۆسیبیۆسی قەیسەر، لەکاتێکدا یەعقوب ئەلرەھاوی پێی وایە کە خەڵکی ئەسکەندەرییە وەک پزیشک کار دەکرد و بەپێی نەریتی مەسیحییش یەکێک بوو لە حەفتا کەسەکە دوای ئەوە پەیوەندی بە پۆڵسەوە دەکات و لە زۆربەی گەشتەکانیدا یارمەتی داوە بانگەشە بکات، پێدەچێت یەکێک بووبێت لەو دوو قوتابییەکە کە چاویان بە عیسا کەوتوە دوای زیندووبوونەوەی لە ڕێگای گوندی ئیماوس، لە تەمەنی ٨٤ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٨٤ پۆل:پێغەمبەران لە ئایینی درۆز پۆل:نێژراوان لە کڵێسای نێردراوانی پیرۆز پۆل:پیرۆزەکانی ئەنگڵیکان پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو پۆل:مێژووناسانی سەدەی یەکەم
فیلیپ ژاکوتێ
فیلیپ ژاکوتێ شاعیر و وەرگێڕی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:شاعیرانی سویسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٥ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
عەنکەبووت
سوورەتی عەنکەبووت سوورەتی ٢٩ی قورئانە و ٦٩ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی قەسەس دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
دوکانا
دوکانا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
٧٣٨ (ژمارە)
٧٣٨ (حەوت سەد و سی و هەشت) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٧٣٧ و ٧٣٩.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کەوپێچ
کەوپێچ (Kewpêç، بە فارسی: کوپیچ) گوندێکە لە بەخشی ناوەندی لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٤٩ کەس لە ١٠ بنەماڵەدا بووە.
بڕیارنامەی ٨٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ھایتی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٩٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
شوێشا
وێنۆک|بینای سەرەکی لە [[چیۆدا (تۆکیۆ)|چیۆدا، تۆکیۆ، ژاپۆن]] کۆمپانیی شوێشای ژاپۆنی بۆ بڵاو کردنەوە (بەئینگلیزی: Shueisha lnc)، (بەژاپۆنی: 株式会社集英社) لە جۆری شرکەتی سنوورداری تایبەتە بریتییە لە کۆمپانییەکی ژاپۆنی بۆ بەرھەم ھێنانی ھەواڵگیری و چاپکردن، دروست کراوە ساڵی ۱۹۲۲ز وە وەستاوە ساڵی ۱۹٤٥ز، وە لە ساڵی ۱۹٤۹ز دەست دەکاتەوە بە کار و چەند چاپێک ئەنجام دەدات وە چەند بەرنامەیەکی ئەلیکترۆنی بەرھەم دێنێت کە تا ئەمڕۆ بەردەوامە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوئیشا پۆل:کۆمپانیا ئەنیمێیەکان
پارێزگاکانی ئێران
وێنۆک|پارێزگاکانی ئێران وڵاتی ئێران لە ٣١ پارێزگا (بە فارسی: اُستان، کۆ: اُستان‌ها) پێکھاتووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:دابەشکاری وڵاتەکان لە ئاسیا پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئاستی یەکەمی وڵاتان پۆل:دابەشکارییەکانی ئێران پۆل:پارێزگاکانی ئێران پۆل:پێرستەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتان
ئای ئۆ ئێس ٨
ئای ئۆ ئێس ٨ هەشتەم وەشانی ئای ئۆ ئێسـی سیستەمی بەکارخەری مۆبایل‏ـە لەلایەن کۆمپانیای ئەپڵ دروستکراوە. پێش خۆی ئای ئۆ ئێس ٧. ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤ نمایشکرا و ١٧ ئەیلوولی ٢٠١٤ بڵاوکرایەوە بۆ ئامێرەکانی ئەپڵ.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئای ئۆ ئێس پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٤
بیارە
بیارە یان بیارێ شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی بیارە، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
ئەم شارەدێیە ناوەندی ناحیەی بیارەیە.
جوگرافیا
بیارە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەچێنە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھانەنەوتێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دەگاشێخان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بنجەودڕەی.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی عێراق پۆل:ناحیەکانی ھەڵەبجە پۆل:پارێزگای ھەڵەبجە پۆل:ھەورامان
٢٣٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ڕووم (سوورەت)
سوورەتی ڕووم سوورەتی ٣٠ی قورئانە و ٦٠ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی عەنکەبووت دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
٢٣٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ٨٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەبخازیا، گورجستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٩٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئەبخازیا و گورجستان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:ئەبخازیا لە ١٩٩٣ پۆل:گورجستان لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ گورجستان
لوقمان (سوورەت)
سوورەتی لوقمان سوورەتی ٣١ی قورئانە و ٣٤ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی ڕووم دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
ھیساکۆ کانێمۆتۆ
ھیساکۆ کانێمۆتۆ (، کانێمۆتۆ ھیساکۆ) بە پڕۆفیشنالی بە جوری ئایکاوا - 相川 寿里، ئایکاوا جوری ناسراوە. گۆرانیبێژ و ئەکتەرێکی دەنگیی ژاپۆنییە، کە لەلایەن Production Baobab نوێنەرایەتی کراوە. یەکەم ئەلبومی (Fantastic Voyage - گەشتی ناوازە) لە ٢٠١٤ دەرچووە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرە دەنگییە ئافرەتە ژاپۆنییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ژاپۆنی پۆل:خانمەکتەرە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنەگۆرانیبێژە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی کایەی ڤیدیۆییی ژاپۆنی پۆل:خانمەگۆرانیبێژانی پۆپی ژاپۆنی
بنیڕەزان
بنیڕەزان (Bnîrrezan، بە فارسی: بنه رزان) گوندێکە لە بەخشی ناوەندی لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٩٢ کەس لە ٢٢ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
ڕوژێ نیمیێ
روژێ نیمیێ ڕۆماننووس، ڕۆژنامەوان و ڕەخنەگری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٥ پۆل:مردووانی ١٩٦٢ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
دەرەقەیسەر
دەرەقەیسەر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بیارە، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دەرەقەیسەر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بنجەودڕەی و لە باشوور لەگەڵ گوندی تاوێرە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھانەنەوتێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زەردەھاڵ.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی عێراق
تەنۆکەی ئەلفا
وێنۆک|شیبوونی ئەلفا تەنۆکەی ئەلفا یاخوود تیشکی ئەلفا (ئینگلیزی: Alpha particle) تەنۆکەیەکە، بارگەیەکی موجەبی ھەیە، لە کاتی لێکھەڵوەشانی توخمە تیشکنەکاندا بەڕەڵادەکرێت، لە دوو پرۆتۆن و دوو نیوترۆن پێک دێت وە بارستاییەکەی چوار ئەوەندەی بارستەی گەردیلەی هایدرۆجینە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھیلیۆم
پانادۆڵ
پانادۆڵ دەنکۆڵەیەکی سەر-کاونتەری ئازارشکێن و دابەزاندنی تایە، لە ساڵی ١٩٥٥ لە بەریتانیا بڵاوبووەوە. ناوی بازرگانیی دەنکۆڵەی پاراسیتامۆڵە کە لەگەڵیدا بڕێک کافینی تیادایە تا کاریگەریی ئازارشکێنیی پاراسیتامۆڵ زیاد بکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئازارشکێن پۆل:دەرمانی سەر-کاونتەر پۆل:دەرمانە گرنگەکانی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی
٢٣٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئازارشکێن
ئازارشکێن یان ئازارکوژ ئەو دەرمانانەن کە ئازاری شوێنێکی لەش ناهێڵن یان کەمی دەکەنەوە ئەویش بە کارکردنیان لەسەر سیستەمی دەماریی ناوەندی و سیستەمی دەماریی کەناری
پۆل:مۆرفین پۆل:ئێش
٢٣٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
لاگان
لاگان (ناوی فیلم: Lagaan) -- (بەکوردی:باجی زەوی) فیلمێکی داستنئامێزی وەرزشی درامییە کە بەزمانی ھیندی - ئینگلیزییە. فیلمەکە لەنووسین و دەرھێنانی (Ashutosh Gowariker)ە و لەڕۆڵبینی سەرەکی عامر خان و Gracy Singh و Rachel Shelley و Paul Blackthorne. فیلمی لاگان دوایین فیلمی بۆلیوودە بگاتە کۆتاییەکانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ فیلمە بیانییەکان بەڵام ئەویش وەک فیلمەکانی دی شکستی ھێنا لەبردنەوەی ئەوخەڵاتە.
بڕیارنامەی ٨٧٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٧٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ یووگسلاڤیای پێشوو. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٩٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا
لاگان
بەشداربووان
....
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠١ پۆل:فیلمە ھیندییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی
سەجدە
سوورەتی سەجدە سوورەتی ٣٢ی قورئانە و ٣٠ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی لوقمان دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
نێوانە (کۆمپیوتینگ)
لە کۆمپیوتینگدا، نێوانە یا ئینتەرفەیس کەوشەنێکی ھاوبەشە کە دوو پێکھێنەی لێکجیا لە سیستەمێکی کۆمپیوتەریدا پێدا زانیاری ئاڵوگۆڕ ئەکەن. ئەو دوو پێکھێنەیەش ئەتوانن یەکێ یا ئاوێتەیەک لەمانە بن: نەرمامێر، ڕەقامێر، لائامێر و، تەنانەت ئینسان.
٧٣٩ (ژمارە)
٧٣٩ (حەوت سەد و سی و نۆ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٧٣٨ و ٧٤٠.
نێوانە (کۆمپیوتینگ)
نێوانەی بەکارھێنەر
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
٧٣٩ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
تەنۆکەی بێتا
تەنۆکەی بێتا (ئینگلیزی: Beta particle) ئەلکترۆنێکی لە ناوک دەرپەڕیوە، لە کاتی ھەندێک جۆری تیشکەشیبوونەوەدا.
نەرگس دات
200px|left نەرگس دات ناوی لەدایکبوونی فاتیمە ڕەشید کە لەفیلمەکان بە نەرگس ناسرا. (ماوەی ژیان: ١ی حوزەیرانی ١٩٢٩ تاوەکوو ٣ی ئایاری ١٩٨١). نەرگس خانمەئەکتەرێکی ناسراوی سینەمای بۆلیوود بوو و زۆرجار ناوی لەباشترینەکانی مێژووی بۆلیوودیش دەھێنرێت. لە ساڵی ١٩٣٥ بۆیەکەمینجار لەفیلمی (Talash-E-Haq) دەرکەوت کە ئەمەش لە تەمەنێکی بوو دواتر لە ساڵی لە ساڵی ١٩٤٢ لەفیلمی تەمەنا (Tamanna) دەردەکەوێتەوە. لەماوەی ساڵانی ١٩٤٠ بۆ ١٩٦٠ نەرگس بەشداری لەچەندین فیلمی سەرکەوتوو لەڕووی داھات (بازرگانی) و ڕەخنەگرانە دەکات کە بەشی زۆری لەگەڵ ئەکتەری دیاری بۆلیوود ڕاج کاپوور بووە.
باشترین کاری نەگس لەفیلمی دایکی ھیند بوو لە ساڵی ١٩٥٧ کە یەکەم فیلمی ھیندستانبوو بۆ خەڵاتی ئۆسکاری بنێرن بۆ وەرگرتنی باشترین فیلمی بیانی و لەنێو ڕیزی پاڵێوراوانی کۆتایش خۆی بینییەوە لەدوای دایکی ھیند تەنیا دوو فیلمی دیکە لە ھیند گەیشتنە ئەم پلەیە، ھەر لەھەمان فیلم نەرگس خەڵاتی باشترین کچەئەکتەری بردەوە لە خەڵاتەکانی فیلم فەیر. لە ساڵی ١٩٥٨ لەگەڵ ئەکتەری بۆلیوود سونێل دات ھاوسەرگیرییان کرد کەبەیەکەوەش ڕۆڵی سەرەکییان بینیبوو لەفیلمی دایکی ھیند.
لە ساڵی ١٩٦٧ لەفیلمی شەو و ڕۆژ (Raat Aur Din) بەشداریکرد و خەڵاتی نیشتمانی بۆ باشترین کچەئەکتەری پێدرا. نەرگس لە ساڵی ١٩٨١ بەھۆی شێرپەنجەی پەنکریاس کۆچی دواییکرد، کەچەند ڕۆژێک لەپێش مردنی کوڕەکەی سانجای دات یەکەم کاری نواندنی دەستپێکرد لەبۆلیوود کەئەویش لەئێستادا یەکێکە لە ئەکتەرە دیارەکانی بۆلیوود.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩ پۆل:مردووانی ١٩٨١ پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس پۆل:پەنجابییەکان
دەرمانی بەبێ ڕەچەتە
دەرمانی سەر-کاونتەر ئەو دەرمانانەن کە لە دەرمانخانەکان دەفرۆشرێن بە ھاوڵاتیان بەبێ نووسراوی پزیشک.
سەرچاوەکان
پۆل:دەرمانەکان
قادر عەزیز
قادر عەزیز مەحەممەد ئەمین لەدایک بووی ساڵی ۱۹٥٤ لە گوندی سێ بیرانی سەر بەشاری ھەولێر. کەسایەتی سیاسەتمەداری کوردستانی باشوورە ، سکرتێری پێشووی حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان و سکرتێر و دامەزرێنەری حیزبی ئایندەی کوردستانبووە. لەئێستادا کارەکانی حزبەکەی تێکەڵی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان کردووە و ناوبراو بۆتە ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤ پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
شۆنن مانگا
شۆنن مانگا (بە ژاپۆنی: 少年漫画، ھەروەھا وەک بە شۆنێن یان شوونن دەخوێنرێتەوە) بریتین لە کۆمیکی ژاپۆنی وە بەگشتی بەکاردێت بۆ ئاماژە کردن بۆ ئەو مانگایانەی کە کوڕان دەکاتە ئامانج کە تەمەنیان لە نێوان ۱۰ ساڵ بۆ ۱۷ ساڵە، وە بەپێچەوانەی شۆجۆ مانگایە کە کچان دەکاتە ئامانج، و سینین مانگا کە پیاوە پێگەیشتووەکان دەکاتە ئامانج.
کارەکتەری کانجی (shōnen -少年) بە واتای «کوڕ» یان «گەنج»ە، و کەسایەتی (漫画- مانگا) واتە «کۆمیک»؛ بەم شێوەیە، دەستەواژە تەواوەکە بە واتای «کۆمیکی کەسێکی گەنج»، یان بە سادەیی «کۆمیکی کوڕ»ە، کە ھاوتای کۆمیکی کچان (shōjo manga)ە. شۆجۆ مانگا بەناوبانگترین و پڕفرۆشترین شێوەی مانگایە.
سەرچاوەکان
پۆل:شۆنن مانگا پۆل:زاراوەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:گرێ و دەستەواژە ژاپۆنییەکان
ھێرشە ئاسمانییەکانی تورکیا بۆ سەر شەنگال (٢٠١٨)
ھێرشە ئاسمانییەکانی تورکیا بۆ سەر شەنگال لە ١٥ی ئابی ٢٠١٨ دوو ھێرشی ئاسمانیی بوون بۆ سەر ئیسماعیل ئۆزدەن، کە ئەندامی سەرکردایەتی یەکینەکانی بەرخۆدانی شەنگال (یەبشە) بوو و لە ئەنجامدا ئیسماعیل ئۆزدەن و چوار کەسی دیکە کوژران. .
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای موسڵ
٧٤٠ (ژمارە)
٧٤٠ (حەوت سەد و چل) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٧٣٩ و ٧٤١.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
دزێ
دزێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
دزێ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
باڵەخانەی خەسراوا
باڵەخانەی خەسراوا یان عەمارەتی خەسراوا باڵەخانەیەکی مێژوویی سەردەمی ئەردەڵانە کە لە شاری سنەدایە. بەپێی کەتیبەکەی سەر دەرکەی ئەم تەلارە پێکھاتەکە لە سەردەمی قاجاڕەکاندا بە فەرمانی ئەمانوڵا خانی ئەردەڵان والیی شاری سنە دروست بووە. ئەگەرچی بنیات نانی ئەم کۆشکە دراوەتە پاڵ حاکمانی پێشووشەوە، بەڵام ڕەنگە ئەمانوڵڵا خان بە تەواوی نۆژەنی کردبێتەوە. لە کەتیبەکەدا نووسراوە کە ئەم باڵەخانەیە بۆ خەسرەوی کوڕی ئەمانوڵاخان دروست کراوە. خەسراوا ناسراو بە خەسرەو خانی ناکام مێردی مەستوورە ئەردەڵان شاعیری کورد بووە.
پێشانگا
وێنۆک|عەمارەتی خەسرەوئاوا له پاییزی ٢٠٢١دا وێنۆک|عەمارەتی خەسرەوئاوا لە دیوی ژوورەوە لە بەھاری ٢٠١٥دا وێنۆک|بەشێک لە عەمارەتی خەسرەواوا لە کاتی نۆژەن کردنەوەدا، بەھاری ٢٠١٥
سەرچاوەکان
ماڵپەڕی شارەداریی سنە
پۆل:باڵەخانە کۆنەکانی سنە پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کوردستان پۆل:سنە
زەینەب کچی عەلی
حەوڕا زەینەب کچی عەلی کوڕی ئەبوو تاڵیب ناسراو بە زەینەبی گەورە (لەدایکبووی ٥ی کۆچی مەدینە- مردووی ٦٢ی کۆچی دیمەشق)، ژنی عەبدوڵڵای کوڕی جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیبی کوڕە مامی بووە، سێیەم کچی فاتیمەی زەهڕای کچی پێغەمبەر محەممەدە، کچە گەورەی عەلی کوڕی ئەبوو تاڵیب و برای حەسەن و حوسێن. باوکی چوارەم خەلیفەی موسڵمانانە، کونیەکەی ئوم حەسەن و ئوم کەلسوم بووە، نازناوی حەوڕا، ئومول مەسائیب، پاڵەوانی کەربەلا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:عەلی کوڕی ئەبووتالیب پۆل:ژنە سەحابەکان پۆل:لەدایکبووانی ٦٢٦ پۆل:مردووانی ٦٨٢ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم پۆل:شەڕی کەربەلا پۆل:ئیسلام و ژنان
یادگاریی کۆمەڵکووژیی جووەکانی ئەورووپا
بیناکردنی ئەم پڕۆژەیە لە ١ی نیسانی ٢٠٠٣ دەستی پێکرد و لە ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤ تەواو بوو. لە ١٠ی ئایاری ٢٠٠٥ کرایەوە، ئەمەش ٦٠ ساڵ دوای کۆتایی هاتنی جەنگی جیھانی دووەم لە ئەورووپا بووە، و دوو ڕۆژ دواتر بۆ خەڵکی گشتیی و سەردانیکەرانی بەرلین کرایەوە. یادەوەرییەکە دەکەوێتە یەک بلۆک لە باشووری دەروازەی براندیانبێرگ، لە گەڕەکی میتە. تێچووی بنیاتنانی نزیکەی ٢٥ ملیۆن یۆرۆ بوو.
لە کانوونی دووەمی ٢٠١٣، بلۆگەکەی Totem and Taboo کۆکراوەی وێنەکانی بڵاوکردەوە لە ئەپڵیکەیشنەکەی ھاوڕەگەزخوازان Grindr، کە لە یادەوەرییەکە گیراوە. ئەو ئاراستەیە کە سەریهەڵدا بوو وەڵامی تێکەڵاوی لێکەوتەوە: لەکاتێکدا بەڕێوەبەری گشتی ئەوکاتە یۆئێل سیمکای، کە خۆی جولەکە و هاوڕەگەزخواز بوو، جەختی لەوە کردەوە کە "زۆر تووڕە بووە" کە ئەندامانی ئەپەکەی "بەشداری لە یادەوەری هۆلۆکۆستەکە بن" ، ڕەخنەی نێودەوڵەتی هەبوو لە بەکارهێنانی یادەوەرییەکە وەک پشتەوەیەکەر بۆ پێڕەوەکان، کە بە بێ ڕێز دانرا.
٢٤٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
تۆڕی میدیاییی ڕووداو
تۆڕی میدیایی ڕووداو تۆڕێکی میدیاییی کوردییە لە باشووری کوردستان. لە بوارەکانی میدیای بینراو و بیستراو (ڕۆژنامە، کەناڵی تەلەڤیزیۆنی، ڕادیۆ، وێبگە و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان) بەرھەمەکانی پێشکەش دەکات.
کەناڵ و ڕادیۆ
کەناڵی ئاسمانی ڕووداو کە بە تایبەتمەندی (HD) پەخشدەکرێت لە سێ مانگی دەستکرد کە ئەوانیش ھۆتبێرد، نایلسات، گالاکسی ١٩. و ڕۆژی ٢٩ی ئایاری ٢٠١٣ یەکەم ڕۆژی کردنەوە کەناڵەکەبوو وەھەروەھا ھاوکاتیش ڕادیۆیەکە کرایەوە، ھاوکات کەناڵەکە لەریگای ڕسیڤەری دیجیتاڵی ناوخۆییش پەخشی ڕاستەوخۆ دەکات.
ڕەخنەکان
وێڕای ئەوەی وەک میدیایەکی سەربەخۆ خۆیان ناساندووە، بەڵام چەندین میدیای ناوخۆیی و نێودەوڵەتی ڕەخنەیان لە ڕووداو گرتووە، بە سەرچاوەیەکی بڵاوکردنەوەی پڕووپاگەندە بۆ پارتی دیموکراتی کوردستان و بەتایبەت سەرۆکی ھەرێم نێچیرڤان بارزانی دەزانن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕاگەیێنەرەکانی باشووری کوردستان پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی باشووری کوردستان پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی پۆل:کۆمپانیاکانی میدیای بەکۆمەڵ لە عێراق
ڕۆبێرت ئۆین
thumb|ڕۆبێرت ئۆین ڕۆبێرت ئۆین (ماوەی ژیان:١٤ی ئایاری ١٧٧١ تاکوو ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٨٥٨) چاکسازیخواز (ڕیفۆرمخواز)یێکی وێڵزی سۆسیالیزمە ، یەکێکە لە دامەزرێنەرانی سۆسیالیزمی خەیاڵی وە بزووتنەوەی هەرەوەزی.
پۆل:مردووانی ١٨٥٨ پۆل:لەدایکبووانی ١٧٧١
خارگێڵان
خارگێڵان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بیارە، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
خارگێڵان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئاوایی ڕۆستەم بەگ و لە باشوور لەگەڵ گوندی خەرپانی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی درەکێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قشڵاغەڕووتە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی عێراق
ئەحزاب
سوورەتی ئەحزاب سوورەتی ٣٣ی قورئانە و ٧٣ ئایەتە. سوورەتێکی مەدینەییە و دوای سوورەتی سەجدە دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان پۆل:ئیسلام و ژنان پۆل:جیھاد
بەلوە
بەلوە (Belwe، بە فارسی: بلوه) گوندێکە لە بەخشی ناوەندی لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٨ کەس لە ٧ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
پیاوێک لە حەمامی جووەکان
پیاوێک لە حەمامی جووەکان ڕۆمانێکی کوردییە و یەکەمین بەرھەمی ڕۆماننووس، ئاڵا ھۆشیارە؛ ساڵی ٢٠١٨ لەلایەن پەخشخانەی «ناوەندی ھەرمان بۆ وەرگێڕان» بڵاو کراوەتەوە.
تایبەتمەندییەکان
پیاوێک لە حەمامی جووەکان ڕۆمانێکی کلاسیک نییە، بە شێوەیەک کە کەسایەتییەکان خوڵقێنەری چیرۆکەکە بن، بەڵکوو ئەوە چیرۆکەکانن کە کەسایەتییەکان دروست دەکەن، کە ئەمە ستایلێکی نوێیە لە نووسینی ڕۆمانی کوردیدا؛ لە لایەکی ترەوە بەھۆی ئەوەیکە شێوازە ئەدەبییەکەی ڕیالیزمە و توانیویەتی بۆشایی مرۆڤی ماتریالیستی پڕ بکاتەوە، بە ڕۆمانێکی مۆدێرنی کوردی پێناسە دەکرێت.
باسی سەرەکیی ڕۆمانەکە کۆمەڵگای ھاوڕەگەزخوازخوازەکانە، ھەڵبەت بە دەربڕینێکی دوور لە خۆسانسۆرکردن و وێنایەکی ڕاستەقینە کە بە شەرم ئاوێتەیە و تەواو پێچەوانەی ئەو وێنا ناڕاستەقینەیەیە کە لە ڕێگەی ھۆلیوودەوە لە مێشکی خوێنەردا چێ کراوە؛ گۆشەنیگای نووسەر بەرامبەر بە چەمکەکە ئاکامی ھەڵسوکەوتی ڕاستەوخۆی خۆیەتی لەگەڵ توێژەکە، ھەرچەند ڕووبەڕووی ڕەخنەیش بووەتەوە.
خاڵی بەھێزی ڕۆمانەکە زمانە سادە و ساکارەکەیەتی ھەرچەندە ناوەرۆکێکی پتەوی لە پشتە خۆی شاردووەتەوە کە تاوەکوو شارەزای بوارەکانی کۆمەڵناسی و دەروونناسی و ھتد نەبیت ناتوانیت لێی تێ بگەیت، بۆ نموونە بە شاراوەیی باسی کۆنیشانی ستۆکھۆڵمی تێدا کراوە؛ ئەویش بەوەی کە خاوەنی حەمامەکە جوولەکەیە و هێشتا لەژێر کاریگەریی هیتلەردایە و وێنەی هیتلەر لە سەر مێزەکەی داندراوە.
نووسەر خۆی پێی وایە ڕۆمانەکەی تەواو ناسیۆنالیستانەیە، لێ ناوچەیی نییە و تەنیا کورد ناگرێتەوە، بەڵکوو ئاماژەیەکە بە تەواوی ئەو نەتەوانەی لە سەرتاسەری جیھان نەھامەتییان بەسەر ھاتووە و حەساوە نەبوون و نین؛ بە واتەیەکی تر حەمام خۆی وڵاتی نەتەوە بندەستەکانە کە کۆمەڵێک مرۆڤی تێکشکاوی کورد و تامیلی و عەرەب و ھتد دە خۆیدا کۆ کردووەتەوە (وەکی لە ڕووبەرگی کتێبەکەیشدا پیشان دراوە) و جوویش وەک نەتەوەیەک کە زیاترین چەرمەسەری دیتووە، خاوەنی حەمامەکەیە.
ڕووداو و کەسایەتییەکان لەم ڕۆمانەدا بە شێوەیەک لەگەڵ یەکدا لە پەیوەندیدان جا یان ھاوشێوە و ئاواڵی یەکن یان دژ و بەرامبەر بە یەک بۆ نموونە کەسایەتیی ژنێکی پیر لە کوردستان و نەرویج جیاوزییەکی زەقیان لەگەڵ یەک ھەیە، یان ئەوەیکە دلێر لە کوردستان بە ناوەکەیەوە بانگ دەکرێت بەڵام لە دونیایەکی سەرمایەداریی وەکوو نەرویج، بە ژمارە گاز دەکرێت.
کورتە
"بێ ئەوەی گرنگی بە پرسیارەکانی من بدا، ھەستم دەکرد بەرابنەر بە دیوارکە قسە دەکا. دیار بوو ئەوەندی تەنیایی کێشابوو بۆی گرینگ نەبوو من چۆن بیر دەکەمەوە، تەنیا دەیویست خۆی بەتاڵ بکاتەوە. بە زمانێک کە زمانی دایکی بوو و زۆر بە ئاسانی دەیتوانی ھەستی خۆی پێ دەرببڕێ، بەردەوام بوو لە قسەکانی."
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان پۆل:کتێبە کوردییەکان پۆل:ڕۆمانەکان
بڕیارنامەی ٨٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:سۆماڵیا لە ١٩٩٣ پۆل:سۆمالیا لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سۆماڵیا
ژان دۆرمێسوون
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٥ پۆل:مردووانی ٢٠١٧ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
٢٤١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ترشی کاربۆکسیلی
ترشی کاربۆکسیلی (ئینگلیزی: Carboxylic acid) ترشێکی ئەندامییە، کۆمەڵەی کارای کاربۆکسیلی تێدایە، کە کەوتووەتە سەرپەڕی زنجیرەی گەردیلە کاربۆنەکانەوە.
سەرچاوە
پۆل:کۆمەڵە کاراکان پۆل:ئاوێتە ئەندامییەکان پۆل:کۆمەڵە فرمانییەکان
٧٤١ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٧٤٢ (ژمارە)
٧٤٢ (حەوت سەد و چل و دوو) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٧٤١ و ٧٤٣.
سەبا (سوورەت)
سوورەتی سەبا سوورەتی ٣٤ی قورئانە و ٥٤ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی ئەحزاب دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
سماقە، کۆیە
سماقە یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شۆڕش لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
٢٤٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئەشق و تۆڵە
خۆشەویستی و تۆڵە درامایەکی تورکییە و ڕۆمانسی و کۆمیدیی تەلەفزیۆنییە، و بە پشت بەستن درامای خانمێکی جوانی سینگڵ، لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ دروستکراوە و تەواوبوونی لە ٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢ بە بەشداریکردنی ئەستێرەکانی بۆرجو ئۆزبێرک و ئیلھان سین و بوراک یۆروک و مێلیسا دۆنگێل.
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ڕۆمانتیک کۆمیدییە تورکییەکان
بەستەری دەرەکی
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ڕۆمانسییە کۆمیدییە تورکییەکان
پارێزگای سمۆلیان
پارێزگای سمۆلیان پارێزگایەکە لە باشووری ناوەڕاستی بولگاریا دەکەوێتە چیای ڕۆدۆپ، لە باشوورەوە دراوسێی یۆنانە. ناوی لێنراوە لە ناوەندی کارگێڕی و پیشەسازییەکەیەوە — شاری سمۆلیان. پارێزگاکە ڕووبەرەکەی ٣١٩٢٫٨ کیلۆمەتر دووجایە (١٢٣٢٫٧ میل چوارگۆشە). کە دابەشکراوە بەسەر ١٠ شارەوانیدا کە ژمارەی دانیشتووانیان ١٢٤٬٧٩٥ کەسە، تا مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩.
سەرچاوەکان
سمۆلیان
بڕیارنامەی ٨٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی مۆزامبیک. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٣٠٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
٧٤٣ (ژمارە)
٧٤٣ (حەوت سەد و چل و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٧٤٢ و ٧٤٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئەلییێ
ئەلییێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئەلییێ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
تایبۆنگ
تایبۆنگ ( بە هانگۆل: 태봉؛ بە هانجا: 泰封)، لەلایەن (کونگ یێ - 弓裔) لە نیمچەدوورگەی کۆریا، کۆتا سێ شانشینەکەی کۆریا لە ٩٠١ز دامەزرا.
سەرچاوە
پۆل:پاشایەتیە پێشووەکانی ئاسیا پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٩٠١ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی دەیەی ٩١٠ پۆل:ھەڵوەشانەکانی ٩١٨ پۆل:وڵاتانی پێشوو لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا پۆل:وڵاتانی پێشوو لە مێژووی کۆریا پۆل:مێژووی کۆریا پۆل:فەرمانڕەوا پێشووەکان لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا
٢٤٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بنەخوێ
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
دوو پیاو و نیو
دوو پیاو و نیو زنجیرەکی کەناڵی CBSە.
لیستی کارەکتەرەکانی
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:بەرنامەکانی سی بی ئێس پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە پۆل:دوو پیاو و نیو
زەردەھاڵ
زەردەھاڵ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بیارە، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
ھێرشەکانی ئاداری ٢٠١٣ عێراق
لە ١٥ هەتا ٢٠ی ئاداری ٢٠١٣ زنجیرەیەک تەقینەوە و هێرشی چەکداری لە باکوور و بەشی ناوەندی عێراق ڕووی دا، کە هاوکات بوو لەگەڵ چەندین هێرشی بە پێوانەی بچووکتر لە ڕۆژاوا و باشووری عێراق. لە ئاکامی ئەم هێرشانەدا ٣٨٩ کەس کوژران ٦٠٠ کەسیش بریندار بوون، ئەمە بە یەکێک لە بە خوێنترین هێرشەکان لە ساڵانی نزیکی خۆیدا دەژمێر درێت.
٧٤٤ (ژمارە)
٧٤٤ (حەوت سەد و چل و چوار) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٧٤٣ و ٧٤٥.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٢٤٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ماڵپەڕی گیارەنگ
گیارەنگ ماڵپەڕێکی ئینتەرنەتییە.
وشەڕەت
گیارەنگ ناوی کێوێکی جوان ‌و ڕازاوەی ناوچەی سەردەشتی سەرسەوزە، لە قەدپاڵ ‌و بنار و داوێنی ئەو کێوە بەرزە دا دەیان گوند و ئاوایی بچوک و گەورە ھەن کە وەک ملوانکەیەک لە دەوری گیارەنگ ئاڵاون. لە مێژە گیارەنگ و گـــوندو‌ ئاوای‌یەکانی ئەو ناوچەیە دەست لە ملانی یەکترن و سروشتێکی جوان‌و رازوەیان پێک ھێناوە. لە وەرزی بەھــاران دا بە دەیان جــۆرە ســەوزە و گوڵ‌وگیای رەنگاورەنگ ئەو کێوە بەرزە دەنخشێنن و وەک بووکی ڕازاوە بەرامبەر بە ھاواڵـی دێرینی خــۆی لانک (کێــوێکی نێزیک گیارەنگە)خۆ دەنوێنـێ و پێکەوە سێبــەر و فێنکای و جــوانــی بۆ ناوچەکە پێک دێنن. لە وەرزەکانی دیکەی ساڵیش دا بە دائیم دانیشتوانی گوندەکانی دەوری گیارەنگــی پڕ لە گوڵ، بۆ کاری مەڕداری و وەرزێـری و ڕەزەوانی لە بست بە بستـــی خاکـــی دەوری گیارەنگ کەڵک وەر دەگـرن و بەشێک لە بژیوی ساڵانەی خۆیانی لێ دابین دەکەن. گیارەنگ بە سەدان ڕەوەزە شاخی قائیم و پر لە دار و دەوەنی لە باوەشی خۆی گرتووە. ئەو سروشتە جوان و قائیمەش وایکردوە کە لە ھەموو کاتەکانی شۆڕشی رزگاریخوازنەی گەلی کورددا، ئەو شوێنە بکرێت بە مەکۆی خۆراگری و سەنگەری لەشکان نەھاتووی ھێزی پێشمەرگەی کوردستان. ناوی خۆشی گیارەنگ‌و جوانی‌و ڕازاوەیی ئەو کێوە بەرزە و ئەمەگ داری دانیشتوانی گوندەکانی ئەو ناوچەیە دەرحەق بە شۆڕشگێرانی دێمۆکرات و ھێزی پێشمەرگەی کوردستان، بوو بە ھۆی ئەوە کە لە ساڵی ١٣٦٥ی ھەتاویی دا ھێزێکی گەورەی پێشمەرگەی حیزبی دێمۆکراتی کوردستان لە ناوچەی سەردەشت بە ناوی گیارەنگ‌وە بکرێ. ئەگەر تاکوو ئەو کات ناوی گیارەنگ تەنیا وەک کێوێکی بەرز و رازاوە لە لایەن بەشێک لە خەڵکە‌وە ناوی دەبرا ئەوە ئەو جار گیارەنگ بوو بە ناوێکی رەمزی و ئاشنا بۆ بەشی ھەرە زۆری دانیشتوانی ناوچەی سەردەشت. ناوی گیارەنگ بوو بە خۆشەویستی گشت لایەک، لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا دەیان منداڵ دوای لە دایک بوونیان ناوی" گیارەنگ" ‌یان لێنرا. ئێستا ئەوانیش دڵخــۆش و رازین‌‌و وەک کێـوی گیارەنگـی سەربەرز، شانازی بە خــۆیان‌و بە ناوەکەیانەوە دەکـەن.
بەشێکی بەرچاو لە خەڵکی ناوچەکانی بانە و پیرانشار و مەھاباد و بە تایبەت ناوچەی سەردەشت و بگرە دوورتریش شاھیدی چالاکی‌یەکانی ھێزی گیارەنگ ھەن، کە چۆن زراوی دوژمنیان تۆقاند بوو و دوژمنیان لەو ناوچەیە بە چۆک داھێنا بوو. ئێستاش دوژمن بە بیستنی ناوی گیارەنگ، زەربە گورچ ‌و برەکانی ھێــزی گیارەنگ و کەلاکــی زۆر و بــۆری کــوژراوەکانــی خــۆی وەبیــر دێتەوە کە بە دەستــی بە تــوانای پێشمــەرگەکانــی ھێــزی گیارەنگ دەکــەوتــە ســەر عــەرز و ھەمــوو ناوچــەی سەردەشت و دەوری گیارەنگیـان لێــدەکــرا بە گــۆرستــان. ھێــزی گیارەنگ لەرزە و چەق‌وچۆ‌یان دەخستە لەشی بۆگەنی بە ناو پارێزەرانی ئیسلام و وێرای ھێزەکانی‌ دیکەی پێشمەرگەی کوردستان تەنگیان بە دوژمنی ماڵ‌وێرانکەری جەھل و نەزانی ئاخوندی ئێران ھەڵچنی بوو و بەھەشتی کوردستانیان لێکرد بوون بە دۆزەخی ئاگرین. ھەر بۆیە گیارەنگ حەقی خۆیەتی لە جاران زیاتر سەر بەرز کات و خۆ چــڕوپڕ تر بکات و ئامێــزی خــۆی بــۆ پێشمەرگە شۆڕشگێرەکانی‌ کــوردستان و ھێــزی گیارەنگــی سەربەرز ئاواڵە بکا و جارێکـی تــر دارو دەوەنە چغــورەکانی خـۆی بۆ رزگاری یەکجارەکی کـوردستان بەرزتر بکا. پێم وایە ئەو چەند دێرە بەس بێت بۆ وڵامی ئەو ئازیزانەی کە سەردانی ماڵپەری گیارەنگ یان کردووە و بۆیان پرسیار بوو کە ماڵپەری گیارەنگ چی‌یە و بۆچی ئەو ناوەی بۆ ھەڵبژێردراوە.
بەڵێ ئازیزان، خۆشەویستی و جوانی و سەرسەوزی گیارەنگ و زەربە لێدانی ھێزی گیارەنگ لە دوژمنی داخ لە دڵی کورد و چەندین ھۆی دیکە بوونە ھۆی ئەوە کە ناوی ماڵپەرەکە بکەم بە گیارەنگ و ڕۆژی ٢٤ ـ ٠٤ ـ ٢٠٠٣ وەشانی خۆی ڕاستەوخۆ دەست پێ بکات.
چەند ساڵ بە سەر دامەزرانی ماڵپەری گیارەنگ دا تێپەری. ماڵپەری گیارەنگ بۆ خزمەت بە ھاوڵاتیانی کورد و دڵسۆزانی گەلی کوردی بەشخوراو دامەزرا و دەستی بە کار کرد. لە تەواوی ئەو ماوەیەش دا تا رادەیەک شان بە شانی ماڵپەرە کوردی‌یەکانی دیکە بۆ لە قاودانی پیلانی دوژمنانی کورد چوتە پێش و لە زۆر بواردا ھەواڵ و بابەتی جۆراوجۆری بڵاو کردۆتەوە. ماڵپەری گیارەنگ چەند ساڵ لە تەمەنی تێپەری و ‌لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوو دا سەدان ھەزار جار چرکەی لە سەر کراوە و ھەروەھا سەردانی کراوە. ھەر بۆیە بە پێویستی دەزانم لە ساڵرۆژی دامەزران و دەست بەکار بوونی ماڵپەری گیارەنگ دا سوپاسی ھەموو ئەو کەسانە بکەم کە بابەت و نووسراوە و وێنە و ڕاپۆرتیان بۆ ماڵپەری گیارەنگ ئامادە کردووە. ھەروەھا سوپاسی ھەموو ئەو کەسانەش دەکەم کە سەردانی ماڵپەری گیارەنگ‌یان کردوە و بیروبۆچوونی خۆیان لە سەر ماڵپەری گیارەنگ بە ئێمێل دەر بریوە و بەشێک لە ھەڵە و کەم‌وکوری‌یەکانیان بۆ دەست نیشان کردووم و زیاتر ھانیان داوم کە بابەت و نووسراوەی نوێ دابنێم و کاتی زۆرتری بۆ تەرخان بکەم. لە کۆتایی دا سڵاو لە گیارەنگی خۆراگر و سڵاو لە ھێزی پێشمەرگەی کوردستان و بە تایبەت ھێزی گیارەنگی حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان. ھەزاران ئافەرین بۆ خــۆراگــری ‌و قارەمانەتــی و لەخۆبــردوویی‌ خەڵکــی کــوردستان ‌و ھێــزی پێشمەرگەی کوردستان.
ماڵپەری گیارەنگ ھاوکات لە گەڵ ڕۆژی کارەساتە دڵتەزێنەکەی بۆردمانی قەڵادزێ دا کە لە ساڵی ١٩٧٤ دا بە دەستی ڕێژیمی ئەفلەقی سەددام حوسێن وێران کرا، دەستی با کار و وەشانی خۆی کرد. ھەر بۆیە ھەموو ساڵێک لە ساڵیادی دامەزرانی ماڵپەری گیارەنگ دا بەڕێوەبەری ماڵپەر ڕێز و خۆشەویستی خۆی بۆ خەڵکی دوو جار شەھیدی قەڵادزێ دەر دەبڕی و یادی ئەم کارەساتەش دەکاتەوە.
پۆل:وێبگە کوردییەکان
فاتر
سوورەتی فاتر  سوورەتی ٣٥ی قورئانە و ٤٥ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی سەبەئ دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
میشێل بوتۆر
میشێل بوتۆر شاعیر، ڕۆماننووس و وتارنووسی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦ پۆل:مردووانی ١٩٢٦ پۆل:مردووانی ٢٠١٦ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
پارێزگای ئەلبورز
چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای ئەلبورز پارێزگای ئەلبورز ناوی یەکێک لە پارێزگاکانی ئێرانە و ناوەندەکەی شاری کەرەجە. ئەم پارێزگایە لە دابەشبوونی پارێزگای تاران بە دوو پارێزگا دروست بووە و ناوەکەی لە ڕیزەچیای ئەلبورز وەرگرتووە کە بەشێکی گرنگی لە باشووری ئەم پارێزگایەدا ھەڵکەوتووە. پارێزگای ئەلبورز بچووکترین پارێزگای وڵاتی ئێرانە.
سەرچاوەکان
ئەلبورز پۆل:پارێزگای ئەلبورز
٧٤٥ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
یەکسانیی جێندەری
180px|وێنۆک|ھێمای یەکسانیی جێندەری یەکسانیی جێندەری یان یەکسانیی زایەندی بریتییە لە ھەبوونی بارودۆخێکی ئاسان و گوونجاو بۆ گەیشتن بە سەرچاوە و دەرفەتەکان بەبێ گوێدانە جێندەر. ھەروەھا ئەمانەش دەگرێتەوە: بەشداریکردنی ئابووری، بڕیاردان، بایەخدان بە ھەڵسوکەوت، ئاوات و پێویستییە جیاوازەکان بەبێ گوێدان و گەڕانەوە بۆ جۆری جێندەر یان زایەند.
ڕێکخراوەی کاری نێودەوڵەتی لە وتاری مافەکانی کرێکارانی ژن و یەکسانیی جێندەری، چاپکراوی ساڵی ٢٠٠٠، لاپەڕە ٤٨ ئاماژەی پێ کردووە و دەڵێت:
نەتەوە یەکگرتووەکان
دیدگە و خەونی نەتەوە یەکگرتووەکان ئەوەیە کە ژن و پیاو بە یەکسانی مامەڵەیان لەگەڵ بکرێت لە کۆمەڵگە، ئابوور و ھەموو بەشەکانی تری کۆمەڵگە و جیاکارییان بەرامبەر نەکرێت بەپێی جۆری جێندەریان. یەکسانیی جێندەری یەکێکە لە ئامانجەکانی ڕاگەیاندنی گەردوونیی مافەکانی مرۆڤ لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە. دامەزراوە جیھانییەکان یەکسانیی جێندەرییان پێناسە کردووە بە دەستەواژەکانی وەک (مافەکانی مرۆڤ، مافەکانی ئافرەت و گەشەسەندنی ئابووری.) بڵاوکراوەی ئامانجی گەشەسەندنی ھەزارەی نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت کە ئامانجەکەیان بریتییە لە «بەدیھێنانی یەکسانیی جێندەریی و بەھێزکردنی ژنان». سەرەڕای ململانێ ئابوورییەکان لە وڵاتانی تازە پەرەسەندوو، نەتەوە یەکگرتووەکان بەردەوام لە ھەوڵی بەرەوپێش بردنی یەکسانیی جێندەرییە و ھەروەھا یارمەتی دان بەمەبەستی دامەزراندنی ژینگەیەکی سەقامگیر و لەبار بۆ ھەموو نەتەوەکان. ھەروەھا پێدانی ماف و مووچەی ھاوشێوەی پیاوان بە ژنان کە ھەمان کار دەکەن.
ھەوڵەکانی بەرەنگاربووەنەی نایەکسانی
لە ساڵی ٢٠١٠، یەکێتیی ئەورووپا ھەستا بە کردنەوەی دامەزراوەی ئەورووپی بۆ یەکسانیی جێندەری (EIGE) لە ڤێلنیوس، پایتەختی لیتوانیا بۆ بەرەوپێش بردنی یەکسانیی جێندەری و بەرەنگاربووەنەی جیاکاریی جێندەری. لە ٢٠١٥ یەکێتیی ئەورووپا ڕێشوێنی کرداری جێندەری ٢٠١٦-٢٠٢٠ بڵاوکردەوە.
یەکسانیی جێندەری بەشێکە لە پەیڕەوی نەتەوەیی بەڕیتانیای مەزن و چەندەھا دەوڵەتی تری ئەورووپی. بە فەرمانی سەرۆک کۆماری کازاخستان ھەستا بە نووسینی و دامەزراندنی ڕێشوێنی یەکسانیی جێندەری ٢٠٠٦-٢٠١٦ بەمەبەستی دیارکردنی ھەوڵ و ئامانجەکانی یەکسانی لەنێوان جێندەرەکان. ڕێشوێنە تاکەکەسی، کۆمەڵایەتی، پەروەردەی تەندروستی، لێکۆڵینەوەی ئایینی و دەستکەوتی زمانەوانییەکان ھەڵدەستن بە وروژاندن و باسکردنی کێشەکانی یەکسانیی جێندەری وەک بابەتێکی زۆر بایەخدار بۆ مشتومڕ و شیکارکردنی کاریگەرییەکانی لەسەر کۆمەڵگە.
بۆ زاڵ بوون بەسەر نایەکسانیی جێندەری، سندوقی دانیشتووانی نەتەوە یەکگرتووەکان ئاماژە دەکات کە «بەرەوپێشبردنی ژنان و یەکسانیی جێندەری پێویستی بە چوونەناوەوە ھەیە لەسەر ھەموو ئاستەکانی ئامادەکاری و سیاسەت دانان. تەندروستیی جێندەری، گەشەسەندنی ئابووری، گەشەسەندنی پەروەردە و گەشەسەندنی سیاسی بەشێکی سەرەکین لەم ئاستانە. سندووقی دانیشتووانی نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت کە «لێکۆڵینەوەکان پیشانی دەدەن کە چۆن ئیش کردن لەگەڵ ژنان و کچان بۆ بەرەوپێش بردنی یەکسانیی جێندەری بۆتە ھۆی بەدەستھێنانی ئامانجە تەندروستی و پێشکەوتنەکان بەھەمان شێوە ئیشکردن لەگەڵ پیاون و کوڕانیش ھەمان سوود و دەستکەوتی ھەیە.»
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نایەکسانیی کۆمەڵایەتی پۆل:مافەکانی مرۆڤ پۆل:تیۆری فێمێنیستی پۆل:یەکسانی جێندەری
یاسین (سوورەت)
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
٢٤٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
تشرینی یەکەم
تشرینی یەکەم (بە عەرەبی: تشرين الأول) ناوی سوریانیی مانگی دەھەمی ساڵە لە ڕۆژژمێری گریگۆریدا و ٣١ ڕۆژی ھەیە. بە ئینگلیزی «ئۆکتۆبەر » (October ) و بە فەڕانسەیی «ئۆکتۆبر» (Octobre) دەوترێ. oct لە زمانی لاتینی دا بە مانای «ھەشت»ە. ئۆکتۆبەر لە ڕۆژژمێری ڕۆمی دا پێش ئەوەی ئیمپراتۆرەکانی ڕۆم، ئۆگستۆس و جولیوس سیزار دوو مانگی ئۆگست و جوولای زێدە بکەن، ھەشتەمین مانگ بووە.
ھێما
150px|وێنۆک|[[ھەمیشەبەھار (Calendula)]] گوڵی نیشانەی مانگی ئۆکتۆبەر ھەمیشەبەھارە (Calendula).
سەرچاوەکان
ویکیپێدیای ئینگلیزی
پۆل:تشرینی یەکەم پۆل:مانگە زایینیەکان پۆل:مانگەکان
بڕیارنامەی ٨٨٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٨٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کەمبۆدیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٣٠٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:کەمبۆدیا لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:سیاسەتی کەمبۆدیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کەمبۆدیا
پارێزگای سۆفیا
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٢٧٣ ٢٥٢ کەس بووە (ھەروەھا بە ٢٧٣٬٢٤٠ کەس ھاتووە) بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١، کە ٤٩٫٢٪یان لە ڕەگەزی نێر و ٥٠٫٨٪یان لە ڕەگەزی مێ بوون.
جوگرافیا
پارێزگای سۆفیا بە ڕووبەری ٧٠٢٠ کم٢، دووەم گەورەترین پارێزگای بولگاریایە. ھەروەھا زۆرترین ژمارەی شارەوانی ھەیە کە ٢٢ شارەوانییە و ھاوسنوورە لەگەڵ نۆ پارێزگای دیکە و لەگەڵ سربیا لە باکووری ڕۆژاوا. نزمترین ناوچەکان لە ٣٥٠ مەتر لە ئاستی دەریاوە بەرزن، لەکاتێکدا بەرزترین بەرزبوونەوەی لە سەرووی ٢٩٠٠ مەترەوە، لە ئەنجامدا ڕووبەر و خاک و ھۆکاری کەشوھەوای جۆراوجۆر دروست دەبێت
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی بولگاریا
ئایدیۆلۆجی
ئایدیۆلۆجی ، بیروبڕوا ، ئایدیۆلۆژیا (یۆنانی: Ιδεολογία؛ واتە "بڕواناسی" ، Ιδεο "ڕا، بڕوا" + λογία "ناسین، زانست" )لە زمانی فەڕەنسەدا بریتییە لەIdee بە مانای تێڕوانین و بیروبۆچوون ؛Logie بە مانای ناسین.
ئایدیۆلۆجی چەمکێکی زۆر گران و ئاڵۆزە، بەڵام دەتوانین بە کۆمەڵێک بیر و ڕا پێناسەی بکەین کە دەبنە سەرچاوە بۆ ڕوونکردنەوەی کار، ئاکار، چالاکی و چاوەڕوانییەکانی تاک و کۆمەڵگای مرۆڤ.
لە زاراوەی سیاسیدا بریتییە لە فەلسەفەیەکی سیاسی و کۆمەڵایەتی کە تێیدا کردە و بیر بە یەک ئەندازە گرنگییان ھەیە. ئایدیۆلۆجی سیستەمێکی ھزرییە کە ھەم دەخوازێ جیھان شەرح بکات، ھەم ئاڵوگۆڕی تێدا بەدی بھێنێت. بە واتایەکی تر ھەر ئایدیۆلۆجیایەک شێوازێکی خەیاڵی لە کۆمەڵگا بە دەستەوە ئەدا و لە لایەنگرانی دەوێ ئەو شێوازە بچەسپێنن.
ئەم زاراوەیە یەکەم جار لە شۆڕشی فەڕەنسە و لە لایەن دێستۆت دۆتراسی (١٨٣٦-١٧٥٤) بیرمەندی فەڕەنسی، لە ساڵەکانی ١٧٩٦ و٩٨ بەکار برا.
بۆ ئەم زاراوە چوار لێکدانەوەی ھەیە: ھەندێ مێژوونووسی فەلسەفە، سەدەی نۆزدەیان بە «سەردەمی ئایدیۆلۆجی» ناو بردووە. ھۆی ئەم ناولێنانەش بۆ پەرێشانی ھزر وبیرگەلێک دەگەڕێتەوە کە دەکرێ بە ئایدیۆلۆجیک پێناسە بکرێن.
''ئایدیۆلۆجی جاری وایە مانای پوختە دەبەخشێ و ھەندێ جاریش مانای ناپوخت ؛ واتا ناپوختەکەی بریتییە لە: ھەر جۆرە بیرۆکەیێک کە لە سەر (کردە) چەق دەبەستێ یان ھەر تەقالایەک بۆ نزیک بوونەوە لە کێشە سیاسییەکان لە ژێر تیشکی دەزگایەکی ئایدیۆلۆجیدا. بەڵام مانا پوختەکەی ھەمان شرۆڤەی تراسییە کە پێنج تایبەتمەندی لە خۆ دەگرێ:''
بەم پێودانگە دەکرێت زۆر سیستەمی فیکری بە ئایدیۆلۆجی بدەینە قەڵەم. مارکس لە ھەندێ لە وتارەکانی تافی لاوییدا، بە تایبەت لە کتێبی «ئایدیۆلۆجی ئەڵمانی»، ئایدیۆلۆجی بە واتایەکی دزێو و جنێواوی ناو دەبات. ئەو لەم کتێبەدا بە «زڕە وشیاری یا وشیاری درۆ» لێکی دەداتەوە؛ واتە ئایدیۆلۆجی کۆپلە مەرامێکە کە خەڵک خۆیانی پێ فریو دەدەن و وێنایەکی ناڕاست لە جیھان دەئاخنێتە مێشکیانەوە. مارکسییەکانی سەدەی بیستەم کە مانا دزێوەکەی ئایدیۆلۆجییان پشت گوێ خستووە، بۆ مارکسیزم وەک ئایدیۆلۆجی ئەڕوانن و بە «ئایدیۆلۆجی چینی کرێکار» ناوی دەبەن؛ کە بە بڕوای ئەوان ھەڵگر و لەخۆگری راستییە ھەمیشەییەکانی مرۆڤ، جیھان و مێژوون.
سەرچاوە
فەرھەنگی زانستی سیاسی ، ئەحمەد شەبانی
٧٤٦ (ژمارە)
٧٤٦ (حەوت سەد و چل و شەش) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٧٤٥ و ٧٤٧.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کونگ یێ
کونگ یێ (بە هانگۆل: 궁예؛ بە هانجا: 弓裔)، ساڵی ٨٦٩ی لەدایکبووە و لە ٢٤ی تەممووزی ٩١٨ مردووە. پاشای هوگۆگۆریۆبوو کە بۆ ماوەکی کورت (هوگۆگۆریۆ) مایەوە و پاشان لەناوچوو. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی کورت بوو، لەنێوان ساڵانی ٩٠١ بۆ ٩١٨ بوو.
سەرچاوە
پۆل:مردووانی ٩١٨ پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٠یەم لە ئاسیا پۆل:بودیزمەکانی کۆریا پۆل:فەرمانڕەواکانی کۆریا
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٨٦٠
٧٤٧ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
تیپی مۆسیقای کۆژک
تیپی مۆسیقای کۆژک گرووپێکی مۆسیقی کوردی بوو کە لە نێوان ساڵەکانی ١٩٩٠–١٩٩١ لە شاری سلێمانی دامەزرا. گرووپەکە ھەتا نزیک ساڵی ١٩٩٨ بەردەوام چالاک بوو. ئەم تیپە دوو بەرھەمی بە شێوەی کاسێت بڵاو کردەوە کە ھەر یەکەیان دە تا دوانزدە گۆرانی و پارچە مۆزیکی لەخۆ گرتبوو. شەڕی ناوخۆ بوو بەھۆی نالەباریی دۆخی ھونەر و ناچار ئەندامان کوردستانیان جێ ھێشت و تیپەکە لێک ھەڵوەشا.
ئەندامەکان
ئەندامانی تیپەکە بریتی بوون لە چوار کەس؛ توانا نزار کە ئاوازدانەر و ژەنیاری ئامێری گیتار بوو، ڕۆژ کەریم کە دەنگبێژ و ژەنیاری ئامێری کیبۆرد بوو، بورھان مستەفا کە ئەویش ھەر دەنگبێژ و ژەنیاری ئامێری کیبۆرد بوو، سوارە محەممەد کە دەنگبێژ و ژەنیازی ئامێری زەرب بوو.
بەرھەمەکان
ھەندێک لە بەرھەمەکانی تیپی مۆسیقای کۆژک
پارێزگای شاری سۆفیا
پارێزگای شاری سۆفیا پارێزگایەکی بولگاریایە. ناوەندی ئیدارییەکەی شاری سۆفیایە کە پایتەختی وڵاتەکەیە. ئەم پارێزگایە ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگای سۆفیا و پارێزگای پێرنیک. تەنھا لە یەک شارەوانی پێکدێت – شارەوانی پایتەختی سۆفیا.
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١٤٨٠٨٣٠ کەس بووە ەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٢١
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگاکانی بولگاریا
٢٤٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
سەبەدڵوو
سەبەدڵوو (Sebedllû، بە فارسی: سبدلو) گوندێکە لە بەخشی ناوەندی لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٨٩٦ کەس لە ٢٠٩ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
خوا
وێنۆک|250px|چەپ|بڕوا بە ھەبوونی خوا لە نێو وڵاتەکانی ئەورووپا خوا، خودا یان خودێ لە ئایینەکان و بیروڕا جۆراوجۆرەکانی مرۆڤدا مانای جیاوازی ھەیە.
خوا لە ئیسلامدا
لە ئایینی ئیسلامدا خوا زاتێکی مەزن و گەورەیەیە، تاک و تەنھایە، ھەروەھا خاوەنی چەندین ناوە و ٩٩ ناویان لە قورئان و وتەکانی پێغەمبەری ئیسلامدا ھاتوون، لە ئایینی ئیسلامدا خوای گەورە بەدیھێنەری گەردوون و ھەموو بوونە، توانا و دەسەڵاتدارە بەسەر تەواوی شتەکاندا، ئەو خۆشی و ئازادییەی فەراھەم کردووە بۆ مرۆڤ تاکوو بتوانن (بە کەڵک وەرگرتن لە عەقڵ و ئاوەز و کتێبەکانی خۆی کە ڕەوانەی لای پێغەمبەرانی کردوون) بڕوای پێ بھێنن. یەکێک لە ناوە دیارەکانی خوا ئەڵڵا یە، وەک لە قورئاندا ھاتووە: «» «لەباسی ئەوە دا کە دەگوترێت حەتمەن ئەم جیھانە پان و بەرینە بەبێ کەم و کورتی دروست نەبووە، کەواتا خواش بەو ھەموو تایبەتمەندییە تایبەتیانەی لە خۆوە نەبووە حەتمەن دروست کەرێکی ھەیە!» «بەڵام ھەرزاتێک بچێتە قالبی دروستکردنەوە ئەوە خوا نییە بەڵکوو دروست کراوی خوایە، خوا کۆتایییە ھیچی لەپاش نییە.»
سافات
سوورەتی سافات سوورەتی ٣٧ی قورئانە و ١٨٢ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی یاسین دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
ھێرشی سەر کونسوڵخانەی ئیسرائیل لە بەرلین
ھێرشی سەر کونسوڵخانەی ئیسرائیل لە بەرلین ھێرشێک بوو بۆ سەر کونسوڵخانەی ئیسرائیل لە شاری بەرلینی پایتەختی ئەڵمانیا لایەن لایەنگرانی پارتی کرێکارانی کوردستانەوە لە ١٧ی شوباتی ١٩٩٩دا لە دوای گیرانی سەرۆکی پارتەکە عەبدوڵڵا ئۆجەلان لە شاری نایرۆبی پایتەختی کینیا. لە ھێرشەکەدا ھێزە پارێزەرەکانی باڵیۆزخانەکە تەقەیان لە لایەنگرانی پەکەکە کرد و لە ئەنجامدا سێ کەس کوژران و ١٤ی تریش برینداربوون.
پێشەکی
لە تشرینی یەکەمی ١٩٩٨دا عەبدوڵلا ئۆجەلان، ڕێبەری پەکەکە، ناچار بوو سووریا بەرەو مۆسکۆی پایتەختی ڕووسیا بەجێبھێڵێت، بەڵام لەوێ ڕێگای پێنەدرا بمێنێتەوە، دواتر بەرەو ڕۆمای پایتەختی ئیتالیا ھەڵھات، ئەگەرچی حکوومەتی ئیتالیا نەیویست ڕێگە بە ئۆجەلان بدات بمێنێتەوە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا لە ڕووی یاسایییەوە نەیاندەتوانی ڕادەستی تورکیای بکەن چونکە لەوێ ئەگەری ھەبوو ڕووبەڕووی سزای لە سێدارەدان ببێتەوە. دوای ئەوەی ڕێگەی پێنەدرا بچێتە وڵاتانی ئەڵمانیا و ھۆڵەندا و فەڕەنسا، لە ١ی شوباتی ١٩٩٩ دا ئۆجەلان چووە یۆنان. ئۆجەلان لە ١٥ی شوباتی ١٩٩٩ دا بە دیل گیرا لەلایەن ڕێکخراوی ھەواڵگریی نیشتیمانی تورکیاوە و بە ھاوکاری یۆنان لە کاتێکدا لە باڵیۆزخانەی یۆنانەوە دەگوازرایەوە بۆ فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی شاری نایرۆبی. ئەگەرچی بەفەرمی ئاشکرا نەکراوە بەڵام دەگوترێت سی ئای ئەی و مۆساد بەژداری ئۆپەراسیۆنەکە بوون.
ھێرشەکە
خۆپیشاندانی ناڕەزایی لە جیھاندا دەستیپێکرد لە دوای بڵاوبوونەوەی ھەواڵی دەستگیرکردنی ئۆجەلان لەلایەن ڕێکخراوی ھەواڵگریی تورکیاوە لە کینیا. ٥٥ بۆ ٢٠٠ لایەنگری پەکەکە بە پارچە شیشی ئاسنینەوە لە ڕۆژی ١٧ی شوبات ھێرشیان کردە سەر باڵیۆزخانەی ئیسرائیل لە بەرلین و مۆسادیان تۆمەتبار کرد بە یارمەتیدانی حکوومەتی تورکیا لە دەستگیرکردنی ئۆجەلاندا. دوای ئەوەی خۆپیشاندەران توانییان ھێڵەکانی پۆلیس تێپەڕێنن و بچنە ناو بینای کونسوڵخانەکە، ھێزە پارێزەرەکانی ئیسرائیل تەقەیان لە ھێرشکەرەکان کرد و لە ئەنجامدا سێ کەس کوژران و ١٤ کەس برینداربوون. دواتر پۆلیسی ئەڵمانیا ٣٠ لایەنگری پەکەکەی دەستگیرکرد و ناوچەکەیان بەڕووی خەڵکیدا داخست لە کاتێکدا ھەلیکۆپتەرەکان بەسەر بینای کۆنسوڵخاندا دەسوڕانەوە.
دریس شرێبی
دریس شرێبی نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦ پۆل:مردووانی ٢٠٠٧ پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢١ەم
٧٤٨ (ژمارە)
٧٤٨ (حەوت سەد و چل و هەشت) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٧٤٧ و ٧٤٩.
مەکسیک لە ئۆڵۆمپیاد
مەکسیک بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٠٠ بەشداری ئۆڵۆمپیادی کرد. بەڵام نەیتوانی بەشداری سێ خولی دواتری ئۆڵۆمپیاد بکات تا ساڵی ١٩٢٤جارێکی دیکە بەشداری ئۆڵۆمپیادی کردەوە، لەو ساڵەوە بەشداری سەرجەژ خولەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی کردووە، ھەروەھا مەکسیک بۆیەکەمجار لە ساڵی ١٩٢٨ بەشداری ئۆڵۆمپیادی زستانەی کردووە لەو کاتەوە یازدەجار وەرزشوانانی ئەم وڵاتە بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەیان کردووە. وەرزشوانانی مەکسیک بە گشتی خاوەنی ٧٢ مەدالیان. لیژنەی ئۆڵۆمپیادی مەکسیک لە ساڵی ١٩٢٣ دامەزراوە.
٧٤٨ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
مەکسیک لە ئۆڵۆمپیاد
سەرچاوەکان
پۆل:مەکسیک لە ئۆڵۆمپیاد
یەکەکانی پاراستنی ژنان
یەکەکانی پاراستنی ژنان (بە کورمانجی: Yekîneyên Parastina Jin, ناسراوە بە: یەپەژە(YPJ)) گروپێکی چەکداری ژنانی کوردە، کەدوای کەمتر لە ساڵێک بەسەر دامەزراندنی یەکەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) شەڕڤانانی کورد لەناو ڕێکخراوی سەربازیدا بڕیاریاندا ڕێکخراوێکی تایبەت بە ژنان بەناوی یەکەکانی پاراستنی ژنان (یەپەژە) دامەزرێنن بۆ بەرگریکردن لە ناوچەکانی کوردییەکان و بەشداریکردن لە شەڕی ناوخۆیی سووریا، کە لەدوای ھەڵکشانی ھێرشەکانی دژبە دەوڵەتی ئیسلامی عێراق و شام (داعش) ناوبانگیان بەدەستھێنا، ھەرچەند یەپەژە بە شێوەیەکی سەرەکی لە ژنانی کورد پێکدێت، بەڵام ژنانی نەتەوەکانی تری باکووری سووریا لەخۆدەگرێت
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ڕێکخراوە کوردییە سوورییەکان پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان پۆل:ژنان لە جەنگ پۆل:ھێزە دیموکراتەکانی سووریا پۆل:یەکەکانی پاراستنی گەل پۆل:ڕێکخراوەکانی ژنانی کورد