cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە ئەلسەلڤادۆر
مانگی نیسانی ٢٠٢٠
لە ڕێکەوتی ١ی نیسان دا، حکوومەت ھەستا بە دامەزارندنی ٩٦ ناوەندی کەرەنتینە کردن کە بەپێی ماڵپەری فەرمی حکوومەت ٤٬٢٧٦ کەس تێیاندا دەمایەوە. ھەر لە ھەمان ڕۆژدا دووەمین باری گیانلەدەستدان پشتڕاستکرایەوە کە پیاوەێکی ٨٩ ساڵان بوو.
لە ٢ی نیسان دا ٥ باری تووشبوونی دیکە پشتڕاست کرایەوە و کۆی ژمارەی تووشبووانی وڵاتەکە گەیشتە ٤٦ کەس.
لە ٣ی نیسان دا حکوومەت سێیەمین باری گیانلەدەستدانی پشتڕاستکردەوە کە پیاوێکی ٦٠ ساڵان بوو کە لە ١٤ی ئازاردا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە گەڕابۆوە.
لە ٤ی نیسان دا یەکەمین دوو باری چاکبوونەوە تۆمارکران کە دوو پیاو بوون یەکێکیان ٣٧ ساڵ و ئەوەی دیکەیان ٤٦ ساڵ بوو.
لە ٦ی نیسان دا سەرۆک بووکێڵی ڕایگەیاند کە کەرەنتینی ناچاریی لە ماڵەوە بۆ ماوەی ١٥ ڕۆژی دیکە درێژ دەکرێتەوە و ھەروەھا فەرمانی بە ھێزەکانی پۆلیس دابوو کە «تووندتر» بن لە جێبەجێکرنی بڕیارەکان دا.
لە ٧ی نیسان دا پێنجەمین باری گیانلەدەستدان پشتڕاستکرایەوە کە پیاوێکی ٦٩ ساڵان بوو لە کەنەداوە گەیشتبووە ناو وڵاتەکە.
لە ٩ی نیسان دا حکوومەت شەشەمین باری گیانلەدەستدانی تۆمارکرد.
لە ١١ی ئازاردا حکوومەت دوو نەخۆشخانەی کردەوە بەمەبەستی وەرگرتنی زیاد لە ٥٠٠ تووشبووی کۆڤید-١٩.
لە ١٥ی نیسان دا (سندوقی دراوی نێودەوڵەتی - International Monetary Fund) پێدانی ٣٨٩ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بە ئەلسەلڤادۆر پەسەند کرد بە مەبەستی بەھێزکردنی ئەو ناوچانەی زۆرترین زیانیان بەرکەوتووە.
مانگی مایسی ٢٠٢٠
«ناوەندەکانی چواردەورەگرتن» ی سەرۆک نایب بووکێڵی کە ھەزارەھا ھاوڵاتی سەلڤادۆریی تێدا دەستبەسەر و کەرەنتینە کرابوون بۆ ماوەی زیاد لە مانگێک بەبێ بوونی ھیچ پێداچوونەوەیەکی دادگایی و ھەر ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی حکوومەتی وڵاتەکە ڕووبەرووی ڕەخنەیەکی توند ببێتەوە لەلایەن چالاکەوانی مافی مرۆڤەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ بەپێی وڵات
پەنەما لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
سەرچاوەکان
١٩٢٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
جەریحی
ناوی مەلا ئەحمەدە، خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بووە، نازناوی لە شیعردا نازناوی «جەریحی» بووە، دیوانێکی بچکۆڵەی لەپاش بەجێماوە و شیعرەکانی بە کوردیی سۆرانی و بە زمانی فارسی نووسیون.
پۆل:شاعیران پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
قەواسورخ
قەواسورخ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قەواسورخ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
فڕینی بۆشاییی نێوھەسارەیی
فڕینی بۆشایی نێوان ھەسارەکان یان گەشتی نێوان ھەسارەکان بریتییە لە گەشتکردن بە تیمی یان بێ تیم لە نێوان ئەستێرە و ھەسارەکاندا، بەزۆری لەناو یەک سیستەمی ھەسارەییدا. بە کردەوە گەشتەکانی بۆشایی ئاسمان لەم جۆرەدا تەنھا لە گەشتکردن لە نێوان ھەسارەکانی کۆمەڵەی خۆردا جێگیر دەبن. پشکنەری بۆشایی ئاسمانی بێ تیم فڕیون بۆ ھەموو ھەسارەکانی چاودێرکراو لە کۆمەڵەی خۆر و ھەروەھا بۆ ھەسارەکانی کوێر پلۆتۆ و سیریس، و چەندین ئەستێرە بچووک.
ڕووھاوبەرە
ڕووھاوبەرە شێوەیەکی ئەندازەیییە لە بۆشایی سێ ڕەھەندیدا، پێکھاتووە لە شەش لاھاوبەرە.
فڕینی بۆشاییی نێوھەسارەیی
سەرچاوەکان
پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
ڕووھاوبەرە
سەرچاوەکان
پۆل:شێوەگەلی ئەندازەیی
بەلجیکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
بەلجیکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
تەکیەی خوارێ
تەکیەی خوارێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا، ناوچەی چەرداوڕۆ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
تەکیەی خوارێ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوسترالیا
وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆسترالیا ٢٠١٩ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆسترالیا نوێنەری وڵاتی ئوسترالیایە لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تایبەت بە تۆپی پێی پیاوان ساڵی ١٩٦١ دامەزراوە سالی ١٩٦٣ ئەبێتە ئەندامی فیفا ساڵی ٢٠٠٦ بۆیەکەم جار لە مێژووی خۆیدا بەشداری جامی جیھانی (مۆندیال) کرد ھەروەھا چوارجار بەشداری جامی کیشوەرەکانی کردووە، سالی ٢٠٠٧ بۆیەکەم جار بەشداری پاڵەوانێتی جامی نەتەوەکانی ئاسیای کردووە سالی ٢٠٠١ توانی گەورەترین بردنەوە لە سەر ئاستی جیھان تۆمار بکات دوای ئەوەی بە ئەنجامی (٣١–٠) لە ھەڵبژاردەی ساموای ئەمریکی بردەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤
ویلایەتە یەکگرتووەکان یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤، کە لە ٢٥ی کانوونی دووەم تا ٥ی شوباتی ١٩٢٤ لە شاری شامۆنیکسی فەڕەنسا بەڕێوەچوو. وەرزشوانانی ئەم وڵاتە ٤ مەدالیایان (١ زێڕ،٢ زیو، ١ بڕۆنز) بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤ پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی زستانە بەپێی ساڵ
ئاشقەدۆڵ
جوگرافیا
ئاشقەدۆڵ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بارێی گەورە و لە باشوور لەگەڵ گوندی نورە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چەمەکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەڵاتی سڵێمان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھێزی ئاسمانیی کۆریای باشوور
ھێزی ئاسمانی کۆریای باشوور ھەنگول : 대한민국 공군, ھانجا : 大韓民國空軍) ھێزی ئاسمانی کۆریای باشوورە. بەسەرکردایەتی وەزارەتی بەرگریی نیشتمانی.
قەرەناز
قەرەناز گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چەمەن، ناوچەی تەختی سڵێمان، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بنکەی بۆشایی
بنکەی بۆشایی شوێنێکە بۆ ھەڵدانی (یان وەرگرتنی) کەشتییە ئاسمانییەکان کە بە مەبەست دروست کراوە، ھاوشێوەی بەندەرێکە بۆ کەشتییەکان، یان فڕۆکەخانەیەک بۆ فڕۆکەکان. وشەی بنەمای بۆشایی، و تەنانەت زیاتر لەوەش؛ کۆسمۆدرۆم بە شێوەیەکی نەریتی بۆ ئەو شوێنانە بەکاردەھێنرێت کە توانای ھەڵدانی کەشتی ئاسمانییان ھەیە بۆ ناو خولگەی زەوی یان خولگەی نێوان ھەسارەکان؛ بەڵام شوێنەکانی ھەڵدانی موشەک کە تەنھا بۆ فڕینی ژێر ئۆربیتاڵ بەکاردەھێنرێن ھەندێکجار پێیان دەوترێت بنکەی بۆشایی ئاسمان؛ چونکە لە ساڵانی ڕابردوودا، ئەو شوێنە تازە دروستکراوانەی کە بۆ گەشتە کورتەکانی ژێر ئۆربیتاڵ لەگەڵ سەرنشینەکان دانراون، چەندین جار بینراون، و بە «بنکە بۆشایی ئاسمانییەکان» ناویان بردووە. لە پلانەکانی پێشکەشکراو بۆ وێستگەکانی بۆشایی ئاسمان و بنکەکانی داھاتوو لەسەر مانگ ھەروەھا؛ بە تایبەت ئەگەر مەبەست لێی وەک بنکەیەک بێت بۆ گەشتکردن زیاتر لە جارێک، ئەوا زاراوەی «وێستگەی بۆشایی ئاسمان» بەکاردەھێنرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:داھێنانە ڕووسییەکان
مووشەک ھەڵگر
مووشەک ھەڵگر جۆرێکە لە موشەک کە لە فڕینی بۆشایی ئاسماندا بەکاردێت بۆ گواستنەوەی کەشتی ئاسمانی یان ئامێرەکانی تری بۆشایی ئاسمان لە ڕووی زەوییەوە بۆ بۆشایی ئاسمان.
بەریتانیای مەزن لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤
بەریتانیای مەزن یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤، کە لە ٢٥ی کانوونی دووەم تا ٥ی شوباتی ١٩٢٤ لە شاری شامۆنیکسی فەڕەنسا بەڕێوەچوو. وەرزشوانانی ئەم وڵاتە ٤ مەدالیایان (١ زێڕ،١ زیو، ٢ بڕۆنز) بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤
پەنەما لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
پەنەما نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
بەلجیکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
بەلجیکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
ڕووی بڕگەزیادی
لە بیرکاریدا، ڕووی بڕگەزیادی ڕوویەکە لە ئەنجامی سووڕانەوەی بڕگەی زیاد بە دەوری خۆیدا پێکھاتووە.
ڕووی بڕگەزیادی دەشێت یەکپارچە (ڕووی بڕگەزیادی یەک لۆچ ) یان دووپارچە (ڕووی بڕگەزیادی دوو لۆچ) بێت.
ھاوکێشە
یان
سەرچاوەکان
پۆل:شێوەگەلی ئەندازەیی پۆل:ڕووەکان
سەردەمی ئازوچی-مۆمۆیاما
سەردەمەکە بە ئازوچی-مۆمۆیاما ناسراوە لەبەر ئەوەی دوو دەسەڵاتی بەھێزی ناوەندی ھەبوو لەم ساتە.یەکێکیان ئۆدا نابونگا بوو لە قەلای ئازوچی نزیک دەریاچەی بیوا. یەکێکی تریش تۆیۆتۆمی ھیدۆشی لە قەڵامی مۆمۆیاما لە نزیک کیۆتۆ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سەردەمەکانی مێژووی ژاپۆن پۆل:دامەزراوەکانی ١٥٧٣ پۆل:دامەزراوەکانی ژاپۆن لە سەدەی ١٦یەم پۆل:ھەڵوەشاوەکانی ١٦٠٦ پۆل:ھەڵوەشاوەکانی ژاپۆن لە سەدەی ١٧یەم پۆل:سەردەمی ئازوچی-مۆمۆیاما پۆل:دەرەبەگایەتی ژاپۆن
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤
سوێد یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤، کە لە ٢٥ی کانوونی دووەم تا ٥ی شوباتی ١٩٢٤ لە شاری شامۆنیکسی فەڕەنسا بەڕێوەچوو. وەرزشوانانی ئەم وڵاتە ٢ مەدالیایان (١ زێڕ،١ زیو) بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤
بوالک
بوالک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیوەیل، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بوالک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قۆخی حەسەن ناڵی و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەم تەم و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تیمار، سیوەیل و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سیرێی بابەشێخ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بۆتسوانا لە یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠
بۆتسوانا یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ .١٣ وەرزشوان (٨ پیاو، ٥ ژن) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان دەکەن لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە لەوانە مەلەوانی، گۆڕەپان و مەیدان لەگەڵ چەند یارییەکی دیکە. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵمپیادە لە ٢٤ی جوولای ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی جوولای ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە ھەشتەمین بەشداربووی بۆتسوانا بوو لە ئۆڵمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٩٢. بە شێوەیەکی گشتی وەرزشوانانی بۆتسوانا لە سەرجەم بەشدارییەکانی پێشوویان تەنھا یەک مەدالیای زیویان بەدەست ھێناوە بۆ ولاتەکەیان لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ی لەندەن لە یاری ڕاکردنی ٨٠٠ مەتری پیاوان.
یارییەبەشداربووەکان
لیستی ئەو یارییە وەرزشیانەی کە یاریزانانی بۆتسوانا بەشدریان تێداکردووە لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ تۆکیۆ.
سەرچاوەکان
پۆل:بۆتسوانا پۆل:بۆتسوانا لە یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:بۆتسوانا لە ئۆڵمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:بۆتسوانا لە ئۆڵمپیادی هاوینە بەپێی ساڵ
پەنەما لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
پەنەما نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
میرزادۆڵمەز
میرزادۆڵمەز گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
میرزادۆڵمەز ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
فڕینی بۆشاییی ژێرخولگەیی
فڕینی بۆشاییی ژێر خولگەیی بریتییە لە گەشتێکی بۆشایی ئاسمان کە تێیدا کەشتییە ئاسمانییەکە دەگاتە بۆشایی ئاسمان، بەڵام ڕێڕەوەکەی بەرگەھەوا یان ڕووی ئەو تەنە کێشکەرە دەبڕێت کە لێیەوە ھەڵدراوە، بەجۆرێک کە یەک خولگەیی تەواو نەکات (نابێت بە مانگی دەستکرد)یان نەگاتە خێرایی ھەڵھاتن.
بەلجیکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
بەلجیکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
باخچەی ئاژەڵان
وێنۆک|باخچەیەکی درندەکان، لەکۆشکی ڤێرسای پاریس لەسەردەمی لویسی چواردەھەم وێنۆک|کۆمەڵێک زەڕافە لەباخچەی ئاژەڵانی شاھانەی ڤیەننا. وێنۆک|گورگێکی خۆڵەمێشی لەیەکێک لەباخچەکانی ئاژەڵانی دانیمارک.
وێنۆک|گەشتیاران خۆراک بە کۆمەڵێک زەڕافە دەدەن لەیەکێک لەباخچەکانی ئاژەڵان لە ئینگلتەرا. باخچەی ئاژەڵان لە کۆندا پێیان دەگوت کونجی درندان، باخچەیەکی تایبەتمەندە بە پێداویستی تایبەتەوە بۆ جلەوکردن و نیشاندانی ئاژەڵان درووستکراوە بەجۆرێک خواردنیان پێدەدەن و ھەندێکیان ڕاھێنانیان پێ دەکەن و دەیکەنە ھۆی ڕاکێشانی خەڵک و گەشتیاران لەبەرامبەر پسولەیەک کە برێک پارە نرخەکەیەتی (دەشێت ھەندێکیان بە خۆڕایی بن). جۆرەھا باخچەی ئاژەڵان ھەیە لە جیھاندا بەجۆرێک ھەندێکیان گشتین و ھەندێکیان تایبەتن بە گیانەوەرە وشکاوەکییەکان یاخود ئاویەکان یانیش خشۆکەکان و جومگەدارەکان، لە ٨٠٪ باخچەکانی ئاژەڵان کەوتونەتە ناو شارەکانەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گیانلەبەرناسی پۆل:مافی ئاژەڵان پۆل:کات بەسەربردن پۆل:باخچەی ئاژەڵان
سەدەی ١١
سەدەی یازدەھەم ماوەیەکی کاتییە لە یەکەم ڕۆژی ساڵی ١٠٠١ تا کۆتا ڕۆژی ساڵی ١١٠٠ بەپێی ڕۆژژمێری زایینی.
سەرچاوەکان
پۆل:سەدەی ١١یەم پۆل:ھەزارەی ٢یەم پۆل:سەدەکان
ڕۆبێرت لۆجا
سالڤاتۆر «ڕۆبێرت» لۆجا (لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٣٠ – مردووی ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥) ئەکتەر و دەرھێنەرێکی ئەمریکی بوو. لۆجا بۆ خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەری پشتگیریکار بۆ فیلمی Jagged Edge پاڵێوراوە. بۆ زیاتر لە شەست ساڵ لە سینەمادا کاری کردووە.
سەرچاوەکان
<references group="" responsive="1"/>
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مردووانی ٢٠١٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠ پۆل:خەڵکی دوورگەی ستەیتن پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
تەنی کەوانەبڕ
لە بیرکاریدا، تەنی کەوانەبڕ یان تەنی بڕگەھاوتا ڕوویەکە لە ئەنجامی سووڕانەوەی کەوانەبڕ بەدەوری خۆیدا پێکھاتووە. دوو جۆر تەنی کەوانەبڕ ھەن، تەنی کەوانەبڕی ھێلکەیی، تەنی کەوانەبڕی ڕووی بڕگەزیادی:
و
لە ڕووی شێوەوە تەنی کەوانەبڕی ڕووی بڕگەزیادی، لە وێنەی کورتانی ئەسپ دەچێت و کەوانەبڕی ھێلکەیی شێوەی قاپێک دەدات.
سەرچاوەکان
پۆل:شێوەگەلی ئەندازەیی پۆل:ڕووەکان
کتێبخانەی گشتیی تۆرنتۆ
کتێبخانەی گشتیی تۆرنتۆ (، )کتێبخانەیەکی گشتییە لە شاری تۆرنتۆ، کەنەدا. گەورەترین زنجیرەکتێبخانەیە لە کەنەدا. لەساڵی ٢٠٠٨ ڕێژەی سەردانیکەرانی لە ھەموو کتێبخانەکانی جیھان زیاتربوو. کتێبخانەی تۆرنتۆ لە سەرەتا وەک  بارەگای پەیمانگای تەکنیکی دامەزرا لە ١٨٣٠، ئێستا خاوەنی ١٢ ملیۆن کتێبە. بەسەر ١٠٠ کتێبخانە لاوەکی دابەش کراون.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کتێبخانەکانی کەنەدا
مافی دەنگدان
مافی دەنگدان بریتییە لەو مافەی دەوڵەت دەیدات بە ھاوڵاتیان و دانیشتووانی وڵاتەکە بۆ دەنگدان لە ھەڵبژاردنە گشتی و سیاسییەکان دا. لە زۆربەی وڵاتانی دیموکراسی دا، دەنگدەرانی خاوەن ماف دەتوانن لە ھەڵبژاردنی نوێنەرەکان دا دەنگبدەن لەگەڵ ئەو کێشانەی بە گشتپرسی چارەسەر دەکرێت. بۆ نموونە، ویلایەتی کالیفۆرنیا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھەستاون بە فراوانکردنی مافەکانی ھاوڵاتیان و پێدانی مافی نووسین، وەڵامدانەوە و دەنگدانی گشتپرسی بۆ ھاوڵاتییەکانی لە کاتێک دا ویلایەتەکانی دیکە و حکوومەتی فیدراڵی ئەم جۆرە مافەیان بەردەست نەخستووە و کردەی گشتپرسی کردەیەکی دەگمەنە.
مافی دەنگدان دەدرێت بە ھاوڵاتیان کاتێک دەگەنە تەمەنی یاسایی دەنگدان. تەمەنی یاسایی دەنگدان بەندە لەسەر بڕیاری حکوومەتەکان. لە ھەندێک وڵات دا دانیشتووای وڵاتەکە دەتوانن دەنگ بدەن کە خاوەنی ڕەگەزنامە نیین بەڵام لە ھەندێک وڵاتی دیکە دانیشتووی بێ ڕەگەزنامە مافی دەنگدانیان نییە.
شێوازێکی دیکە لە دەنگدان بریتییە لە دەنگدانی ناچاریی کە تێیدا ئەوانەی شیاون بۆ دەنگدان دەبێت بەپێی یاسا دەنگبدەن و ئەم جۆرە لە دەنگدان لە ٣٢ وڵاتی جیھان دا پەیڕەو دەکرێت.
دەنگدانی جیھانی
دەنگدانی جیھانی مافی دەنگدان پێکدەھێنت بەبێ سنووردارکردن یان گوێدانە ڕەگەز، نەژاد، ئایین، پێگەی کۆمەڵایەتی، ئاستی پەروەردە یان سەروەت و سامان. بەشێوەیەکی گشتی ئەم مافە درێژ نابێتەوە بۆ تەواوی دانشتوانی ناوچەیەک لەبەر ئەوەی ھێشتا جیاکاری و باری تایبەتمەند بوونیان ھەیە وەک خاوەندارێتی ڕەگەزنامە، تەمەن و ھەندێک جار باری سەلامەتی دەروونی و تاوانبارێتی.
کۆماری کۆرسیکا (١٧٥٥ – ١٧٦٩) کە تەمەنێکی کورتی ھەبوو، یەکەم وڵات بوو ھەستا بە پێدانی مافی دەنگدانی جیھانی سنووردار بۆ ھەموو ھاوڵاتییەکانی سەر تەمەنی ٢٥ ساڵان. لە ١٨٤٠ – ١٨٥٢ شانشینی ھاوای ھەستا بە پێدانی مافی دەنگدانی جیھانی بەبێ گوێدانە ڕەگەزی نێرو مێ .
مافی دەنگدانی ژنان
بریتییە لە مافی ژنان کە ھەستن بە کردەی دەنگدان و ھەڵبژاردنی کەسێک یان لایەنێکی دیاریکراو. لە یەکەمین دەستووری ساڵی ١٧٧٦ لە ویلایەتی نیوجێرسی دا ھەستا بە پێدانی مافی دەنگدان بۆ ژنە خاوەن زەوییە بێ مێردەکان و ڕەشپێستە خاوەن زەوییەکان. ھەروەھا (شانشینی ھاوای) ش لە ساڵی ١٨٤٠ دا ھەستا بە پێدانی مافی دەنگدان بە تەواوی ھاونیشتمانییە مێیەکانی وڵاتەکە. لە ساڵانی ١٨٦٠کان دا لە وڵاتانی سوید، بەڕیتانیا و لە ھەندێک ویلایەتە ڕۆژاوایییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا تا ڕادەیەک مافی دەنگدانی سنووردار بۆ ژنان دەستەبەرکرابوو. لە ساڵی ١٨٩٣دا نیوزەلەندای ئازادکراو لەژێر دەستەیی بەڕیتانیا بووە یەکەم وڵاتی ئازاد کە مافی دەنگدانی بۆ تەواوی ژنە پێگەیشتووەکانی وڵاتەکەی دەستەبەرکرد؛ و لە ساڵی ١٨٩٤دا ژنانی ویلایەتی باشووری ئوسترالیا توانیان ھەردوو مافی دەنگدان و مافی خۆ ھەڵبژاردن بۆ پەرلەمان بەدەست بھێنن.
جیاوازییەکانی مافی دەنگدان
لە ئەسینای کۆن کە زۆرجار وەک شوێنی ھاتنەکایەی دیموکراسی نوێ دادەنرێت، تەنھا ئەو ھاوڵاتییە نێرە پێگەیشتووانەی خاوەنی زەوی بوون مافی دەنگدانیان ھەبووە.
مافی دەنگدانی ژنان لەلایەن (ئەنجومەنی مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان - United Nations' Human Rights Commission)ەوە لە یاسای نێودەوڵەتی دا چەسپ کرا. لە ساڵی ١٩٤٨ دا نەتەوە یەکگرتووەکان ھەستا بە پەیڕەوکردنی "ڕاگەیاندنی جیھانیی مافەکانی مرۆڤ - Universal Declaration of Human Rights " کە تێیدا بەندی ژمارە ٢١ دەڵێت: "(١) ھەموو کەسێک مافی ھەیە بەژدار بێت لە حکومەتی وڵاتەکەی دا بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ یان لەڕێی نوێنەرە ئازاد ھەڵبژێردراوەکانەوە. (٢) دەبێت ویستی خەڵکی بنچینەی دەسەڵاتی حکومەت بێت؛ ئەم ویستە دەبێت لە ھەڵبژاردنە خولیی و ڕاستگۆکان دا بەرجەستەببێت کە ھەڵبژردنەکانیش دەبێت لەڕێی دەنگدانی جیھانی و یەکسانەوە ئەنجامبدرێت."
(ئەنجومەنی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان - United Nations General Assembly) ھەستا بە پەسەندکردنی (ڕێکەوتنامەی مافە سیاسییەکانی ژنان - Convention on the Political Rights of Women) کە لە ساڵی ١٩٥٤دا چووە بواری جێبەجێکردنەوە کە بووە ھۆی جێگیرکردنی مافی یەکسان بۆ ژنان لە دەنگدان، وەرگرتنی پلەی پیشەیی و بەردەستبوونی خزمەتگوزارییە گشتییەکان بۆیان. دواین نموونەی پێدان و داننان بە مافەکانی ژن دا بۆ دەنگدان بریتیی بوو لە پێدانی مافی دەنگدانی تەواوەتی بە ژنان لە وڵآتی بوھتان لە ساڵی ٢٠٠٨ دا لەگەڵ ساڵی ٢٠١١ کاتێک شا عەبدوڵای شانشینی سعودیەی عەرەبی ڕێگەیدا ژنان لە دەنگدانی ناوخۆیی ساڵی ٢٠١٥دا بەژداربن.
پۆڵەندا
لە ساڵی ١٩٥٢ تەمەنی دەنگدان بۆ ١٨ ساڵی کەم کرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:مافی دەنگدان
مستەفا کازمی
مستەفا عەبدولـڵەتیف مشتەت ناسراو بە مستەفا کازمی (لەدایکبووی ١٩٦٧، بەغدا) سیاسەتمەدارێکی عێراقییە، لەوەتەی ٦ی ئایاری ٢٠٢٠ سەرۆکوەزیرانی عێراقی پێشووی عێراقـه(٦ی ئایاری ٢٠٢٠ - ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢) پێشتر لەسەردەمی کابینەی حکوومەتی حەیدەر عەبادی لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦ متمانەی سەرۆکی دەزگای ھەواڵگری نیشتمانی عێراقی پێبەخشرا. ئەو یەکێک لە بەرھەڵستکاری ڕژێمی سەددام حسێن بووە ، بەم ھۆیەوە دەیان ساڵ لە دەرەوەی عێراق ژیاوە.
کازمی سەرپەرشتی و خاوەنی ئیمتیازی گۆڤاری ئەسبوعییە (الأسبوعیة) بووە کە بەرھەم ساڵح خاوەندارییەتی دەکرد. لە ساڵی ٢٠١٢ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە یاسا لە کۆلێژی توراسی بەدەستھێناوە. پێشتر بەرێوەبەری جێبەجێکاری دامەزراوەی ھێزی عێراقی بووە، لە ٨ی نیسانی ٢٠٢٠ لەلایەن سەرککۆمار بۆ پێکھێنانی حکومەتی عێراق ڕاسپێردرا. لە شەوی ٦ی ئایاری ٢٠٢٠ بە زۆرینەی دەنگ لە پەرلەمانی عێراق متمانەی بە کابینەی مستەفا کازمی بەخشی وەکو حکومەتی کاربەڕێکەڕ
ڕاسپاردنی بۆ پۆستی سەڕۆک وەزیرانی عێراقی
ناوی مستەفا کازمی لەگەڵ گەلێک لە بەربژێری تر لە شەقامی عێراقی دەرکەوتن لە ماوەی خۆپێشاندانەکان کە ھەموویان بەڵێنی چاکسازییان دەدا بەڵام ھەر بەربژێرێکیان دیاری دەکرد لە لایەن کۆمەڵە و پارتی تر ڕەت دەکرایەوە، دواتر سەڕۆک کۆمار کازمی ڕاسپارد بۆ پێکھێنانی کابینە وەزارییەکەی بەڵام ڕاستەوخۆ لە لایەن کەتیبەکانی حیزبوڵڵای عێراق تۆمەتی سیخوریان دایە پاڵی بە بیانووی ئەوەی ھاوکاربووە لە کوشتنی سەرکردەی حەشدی شەعبی ئەبو مەھدی موھەندیس و سەرکردەی لەشکری قودسی ئێرانی قاسم سولێمانی.
ئاڕاستەکەر
ئاڕاستەکەر (بە ئینگلیزی: Vector) لە زیندەزانیدا، هۆکارێکە وەک پلازمید یان ڤایرۆس، دەتوانێت دی ئێن ئەییەکی نامۆ تێکەڵ بە دی ئێن ئەی تایبەت بەخۆی بکات و لە زیندەوەرێکەوە بۆ زیندەوەرێکی دیکە بگوازرێتەوە.
ئەمانەش ببینە
لەبەرگیراوە
سەرچاوەکان
پەرتووکی زیندەزانی ١٢، چاپی شەشەم - ٢٠١٥، «وەزارەتی پەروەردەی ھەرێمی کوردستان».
شێخ عەبدولقادری کەسنەزان (موھاجیر)
وێنۆک|397x397پیکسڵ|مەرقەدی پیرانی کرپچنە شێخ عەبدولقادری کەسنەزان پیاوێکی خواناس و دونیانەویست و ڕێزدار بوو کەسانێکی زۆر خۆشیان دەویست. لە پێناوی خوا زۆری خۆی ماندوو کردوو و زۆری بەخشیوە بە تایبەت زۆری خزمەتی نەخۆش و ھەتیوان کردووە وەک ئەو ئایەتە داوای دەکات. لەکاتی جەنگی جیھانی یەکەم بەھۆی ئەوەی شێخ لایەنگیری ئینگلیزی نەکرد و شەڕی لە دژی ئینگلز ڕاگەیاند ناچار شێخ لەگەڵ بنەماڵەکەی و ھەندێک موریدان کۆچیان کرد بۆ وڵاتی ئێران کە گەلانی ئێران خەریک بوو ئایینەکەیان لەبیر دەچووەوە بەرەو نەفامییەت دەگەڕانەوە، شێخ دەستی بە بڵاوکردنەوەی ئاینی ئیسلام کرد لە ئێران و ئاینی ئیسلامی بە گەلی ئێران ناساند جارێکی تر خەڵکی فێری ڕەوشتەکانی پێغەمبەر محەممەد و سونەتەکانی کردەوە تاکو وای لێ ھات تەریقەت لەھەموو لایەکی وڵاتی ئێران بڵاو بوەوە.
سەودایی شاعیر (شێخ ئیسماعیلی دۆڵان) ئامۆزای شێخ عەبدولقادری کەسنەزان بووە بەو بۆنەیەوە ئەم پارچە شیعرەی نوسیووە:
شـێـخی موھاجیر مەخروونی مەلول
نوتفەی تاھیرەی ڕەسولی مەقبول
و سەرگرەدت وام عەمۆزای پاک دین
جە سولالەی ساف خەتمولموڕسەلین
وەکیـڵـی موتلـَەق شاھی ولیـانی
خۆ من جە دووریت خاتر پڕ ھوونم
دیدە پـڕ ئەسرین خاتر زەبوونم
خۆ من جە دووریت ئەسرین ڕێزامەن
ڕۆح جە یاتاخگەی بەدەن بێزامەن
جە دووری باڵات جەرگم بـڕاوە
پیـری و نەخـۆشی بخـەرە لاوە
پەروانەی پەشـێو پەرداخ بێ پەرداخ
پەڕ و باڵ سوفتە کەفتەی تۆی یاتاخ
پیری تاڵ شوم، سەرگەردانی دەرد
رەِفیق و موئنـیس ھەناسانی سەرد
چەم و ئیـنتـیزار ڕاگەی نورینت
ھەڵـوەدای بۆسەی شەوقی جەبینت
ئیسەش ئەی ئازیز و جوابی نامەم
وەش دەکەی دڵی سووتاوی ماتەم
وتەکانی
ئەی مورید کراسی تەوبەکەت بەپاک وخاوێنی لەبەر بکە. ھەرکەس شەریعەت جێ بەجێ نەکات ئەوە موریدی ئێمە نییە. دەبێت موریدی ئێمە پابەند بێت بەشەریعەت و تەریقەت و دینداری و خۆپاراستن و و دووربێت لە تەماحکاری.
ھەر کەسێ ڕقی خۆی بخواتەوە، لەوە خۆش ببێت کە کە ستەمی لێکردووە ئەوە خودا پلەو پایەی بەرز دەکاتەوە بۆ ڕیزی پیاو چاکان. وە دەیگووت ئەگەر غەیبەتتان کرد غەیبەتی دایک و باوکتان بکەن ئەوان لەھەموو کەس لە پێشترن بۆ بەدەست کەوتنی چاکەکانتان و ھەروەھا دەیگووت ئاگادار بن لەبانگەشەی درۆ چونکە ڕوو ڕەش دەکات و چاو کوێر دەکات.
ئەوەی کەوتووەتە ناو درۆ و غەیبەت و بوختان کردن بە ناموسی خەڵکیدا نابێتە پیاوچاک، چۆن داوا دەکات لەخودا لە ڕیزی ڕاستگۆکان بێت کەخۆی کەوتووەتە ناو شتی ھیچ و پووچ داوای پیاو چاکی نەکەی کە تۆ لەفەرمانی خوداکەت دەرچووی، خودا پێت دەڵێت شەرم ناکەیت دەڵێی من نزیکم لەخودا ھێشتا جلەکانت لە پیسی خاوێن نەکردووەتەوە تاکو لام دابنیشی سکی خۆت پڕکردووە لەحەرام و بە پێیەکانت بەرەو گوناھکردن دەڕۆی، تۆش ئەو داواکارە درۆزنەیت.
حەمدی ساحیبقران وشێخ قادری شێخ کەریمی کەسنەزان
دوای ئەوەی حەمدی ساحێبقران لە گوندی (نژمار) لە کوردستانی ڕۆژھەلات ماوەیەکی زۆر لە ماڵی شێخ قادری کڕبچنە مابوەوە کە ھەردوکیان ئاوارەبون، دوای شەڕی دەربەندی بازیانی سالی ١٩١٩، دواتر ئینگلیزەکان لێبوردن بۆ حەمدی دەردەکەن و دەگەڕێتەوە بۆ سلیمانی، بەڵام لەبەرئەوەی حەمدی زۆر دۆست و نزیکی شێخ قادری شێخ کەریمی کەسنەزان بووە بۆیە ئەم شیعرەی بۆ شێخ قادر نوسیووە:
وام ئەزانی کەڵکی ئانی ھیجری دولبەر ناگرم
شێـخ و دەروێـش و مورید و زاھید و پیر و جوان
گەر بە بـێ عەشقـت موسڵمانن ئەوا من کافرم
تاجی خورشیـدم لەسەر دایە کە شێتی قادرم
وەک مەجوسی عالەمێ سوجدە دەباتە عاشقت
چونکە سوتاوی فیراقی تـۆم و پشکـۆی ئاگرم
چونکە مونکیر زۆرە قوربان تۆ وەرە بنوێنە ڕوو
مەسکەنم مەیخانەیە مەستی شەڕابی ئولفەتم
حەزرەتی ساقی دەزانـێ سیڕی قەلبی زاکیـرم
تو خوا ڕەحمت ببێ ڕووی دڵ لە (حەمدی) کە
دەمێ با ببـێـتە مەزھەری نوری خوایی زاھیـرم
کەڕاماتەکانی حەزرەتی شێخ عەبدولقادر کەسنەزانی
کەڕاماتی بەناوبانگ و زۆری ھەیە لەوانە: -
مردن
شێخ لە ئێران مایەوە تاوەکوو لە ساڵی ١٩٢٢زایینی کۆچی دوایی کرد و نازناوی بووە (غەوسی کۆچەر لەبەر ئایینی خودا (الغوث المھاجر فی دین الله) وەکو باپیرەی پێغەمبەر صلی اللە علییە وسلم بوو کە لە شاری مەککە و بۆ شاری مەدینە کۆچی کردووە. دوای خۆی کوڕەکەی خۆی بە شێخی ئەم تەریقەتە کە حەزرەتی غەوس سوڵتان حوسەێنی کەسنەزان دانا. لەبەر داکۆکیکردنی موریدان تەرمەکەیان ھێنایەوە بۆ کوردستان لە دێی کربچنە بەخاکیان سپارد.
وەفاتنامەی حەزرەتی شێخ قادر کەسنەزان لەلایەن سەید بەھائەدین شەمسی قوڕەیشی:
ڕەفێقانی تەریقەت بێن بە جارێ با ببین فانی
لە ھیجرانی وەفاتی شێخ عەبدولقادری سانی
درێغا زاھیدی خەڵوەتنشین و شێخی مومتازم
چراغی خانەدانی مستەفا و ئەڕشەدی سادات
موتیعی دەوڵەتی ئیسلام موتیعی دەمری یەزدانی
عوبودییەت مەقام و ئەحمەدی سیڕەت مەلەک
شێوە نوفوسی عیسەوی دەستی یەد مووسا عیمڕانی
سواری چاپوکی مەیدانی عیرفانی فەنا فی اللە
ئەمینی زەھرەی قودسی ڕەفێقی ئەھلی ڕوحانی
سەداقەت حەزرەتی سدیق عەدالەت عومەری فاروق
تەریقەت حەیدەری کەڕاڕ حەیا مانەندی عوسمانی
لە فەیزا مەزھەری فەیزی جونەید و شیبلی و کەرخی
لە وەرعا کاکە ئەحمەد شێخ مەعروفی سولەیمانی
مەقامی زیکری و ناڵەی کەف و دەف تێکەڵی یا حەی
لە تەکیەی شێخدا سەیرە مەلایک دێنە سەیرانی
شەھی مەسنەدنشینی موڵکی فەقرە و جاھی دەروێشی
جبەی پەشمینی خۆی نادا بە تاج و تەختی سوڵتانی
قادر ئیبنولکەریم بوو گەوھەری ئەسڵی کەڕامەت بوو
چ گەوھەر گەوھەری فەخری بەشەر بێ مەعدەن و کانی
تەریقەت ڕوو سەداقەت گۆ حەقیقەت جو قەناعەت خوو
لە مەیدانی ڕەزای حەقدا نەبوو کەس مەردی مەیدانی
دەڵێن تەشریفی بۆ عوقبا لە دنیا کۆچی خێری کرد
باشە با بەسەر دا کەین قوڕی عالەم موریدانی
چ غەوغایە مەگەر فەوتی خەلیفەی غەوسی بەغدایە
سەدای شین و فەغان بەرزە لە عالەم دا لە ھیجرانی
چییە دەروێش بڵێ ئەمڕۆ لە تەکیەی شێخی دەروێشان
سەدای زیکر و نەدای تەھلیل نییە وەک جاری جارانی
سەفای دنیا نەما شێخم کە تەشریفی لە دنیا چوو
بەھەشتی شاد و خوڕەم کرد سەفای دا حوڕ و غیلمانی
نەما سافی سەفای ئایینەکەی ئایین ئیسلامی
مورید و موخلیس و مەنسوب دەپرسن گەر
لە حاڵی من لە ھیجرانا (بەھائەدین) دەباری خوێن لە چاوانی
لە شێخی کەسنەزانی گەر نەزانی کەی وەفاتی بوو
لەگەڵ شین و غەما بۆ خۆت خەریک بە تا کە دەیزانی
سەرچاوەکان
پۆل:زانا کوردەکان پۆل:خواناسانی کورد پۆل:مردووانی ١٩٢٢ پۆل:موسڵمانانی کورد
کەنەدا لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤
کەنەدا یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤، کە لە ٢٥ی کانوونی دووەم تا ٥ی شوباتی ١٩٢٤ لە شاری شامۆنیکسی فەڕەنسا بەڕێوەچوو. وەرزشوانانی ئەم وڵاتە ١ مەدالیایان(١ زێڕ)بەدەستھێنا.
شارستانی ھلێران
شارستانی ھلێران، لە پارێزگای ئیلامی ڕۆژھەڵاتی کوردستان ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم شارستانە شارۆچکەی تۆحیدە. بەپێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠١٦، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە ١٥٬٢٧٦.
گەشتیاری
لە نێو جوانییەکانی ئەم دەڤەرەدا دەتوانین ئاماژە بە ڕووباری سیمرێ، گەرووی تیر، قەڵای سام، پردی دۆختار و سۆن، گۆڕستانی مێژوویی بان لەکان، سێ گۆڕستانی گوندی مەھدیە و گۆڕی ئیمام زادە محەممەدی نزیک ناوچەی ھلێران بکەین.
تایبەت مەندی
ئەم شارستانە یەکێکە لە ناوچە بێبەشەکانی پارێزگاکە، لە ساڵانی ڕابردوودا ڕێوشوێنی تێدا گیراوەتەبەر، بەڵام ھەوڵی زیاتری پێویستە، ناوچەکانی زەردەڵانی بێبەش کردووە، کە پێشتر تێپەڕاندنی قورس بوو، بەڵام ئێستا باشتر بووە و ھاتووچۆی زۆرە ئاسان. لە ڕابردوودا ئەم شارستانە یەکێک بوو لە بەشە سەرەکییەکانی پارێزگای کرماشان (ژەنەڕاڵ ڕاولینسۆن ١٨٣٦)، کە ڕاکێشرا بۆ ناو خاکی پارێزگای کرماشان، بەڵام دواتر لە پارێزگای کرماشان جیاکرایەوە و لکێندرا بە پارێزگای ئیلامەوە، بەجۆرێک کە ئێستا نیوەی دیکەی ئەو شارستانەیە لە کرماشان. ھەروەھا زۆربەی کاروباری ئیداری و سەفەر و کەسوکاری دانیشتوانی ئەم شارستانە لە شاری کرماشانن.
مێژوو
ناوچەی ھلێران لە ساڵی ٢٠١٩دا جیابووەوە لە شارستانی چەرداوڕ، بۆ شارستان بەرزکرایەوە و بوو بە یازدەھەمین شارستانی پارێزگای ئیلام.
دابەشی کارگێڕی
شارستانی ھلێران ٢ شارستان و ٤ گوندەوار و ١ شارۆچکە لەخۆدەگرێت بەم شێوەیەی خوارەوە:
دانیشتوان
بەپێی سەرژمێری ناوەندی ئاماری ئێران، ژمارەی دانیشتوانی شارستانی ھلێران لە ساڵی ٢٠١٦دا یەکسان بە ١٥ ھەزار و ٢٧٦ کەس بووە.
جوگرافیا
شارستانی ھلێران لە بەشی باکووری ڕۆژھەڵاتی پارێزگای ئیلام ھەڵکەوتووە. ئەم شارستانە لە باشوورەوە تەنیشت شارستانی کوودەشت سەر بە پارێزگای لوڕستان و لە ڕۆژئاوای پارێزگای کرماشان لە باکوورەوە شارستانی ئارووناوایە. ئەم شارستانە وەھا ھەڵکەوتووە کە درێژ و تەسکە و ئەمەش وایکردووە گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی زۆر لە ناوەندی پارێزگای ئیلام دوور بن و زۆربەی ھاتوچۆیان لەگەڵ شاری کرماشانە کە کەمتر لێی دوورە.
ئاوھەوا
زۆربەی شارستانی ھلێران کەش و ھەوایەکی گەرم و وشکی ھەیە، کە بوونی ڕووباری سیمرێ تا ڕادەیەک وشکییەکەی مامناوەند دەکات. زستانی سووک و ھاوینی گەرمی ھەیە بە شێوەیەک کە بتوانرێت دانەوێڵە و بەرھەمی ھاوینە دووبارە دروێنە بکرێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام پۆل:شارستانی ھلێران پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
عەلی سادقی
عەلی عەباس سادقی (؛ لەدایکبووی ١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٠ لە تاران، ئێران) ئەکتەرێکی کۆمێدیای ئێرانییە لە بواری تەلەڤیزیۆن و سینەمادا.
ژیانی ھونەری
لە زنجیرەی «بهترین تابستان من» کە بە شێوازێکی کۆمێدی دەڕوانێتە جەنگی ئێران و عێراق و کاروانی ژیانی ھونەری عەلی سادقی دەستی پێکرد، کە چەند ساڵ دواتر و بە ھاوکاری ڕەزا عەتاران و بە بەشداری لە زنجیرە دراماکانی «متھم گریخت»، «خانە بە دوش (ماڵ بە کۆڵ) و «بزنگاە» گەیشتە لووتکە. جگە لە کاری ھونەریش، لە ئێستادا خاوەنی دوو سوپەرمارکێتی بچووکە.
عەلی خاوەنی خەڵاتی سینەمایی ئێرانە، و کاندیدیش کراوە بۆ باشترین ئەکتەری جیھان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرە ئێرانییەکان پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکان پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی پۆل:خەڵکی تاران پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:کۆمێدییە ئێرانییەکان
Simpo136
وێنۆک|وێنەیەکی ھونەری ھەسارەکە. ھەسەرایەکی گرگنی ڕەنگ قاوەییە، کە بە نزیکەی ٢٠ ساڵی ڕووناکی لە زەوی دوورە. تەمەنی زیاتر لە ٢٠٠ ملیۆن ساڵە، پلەی گەرمییەکەی ٨٢٥ سیلیزیە.
بەلجیکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
بەلجیکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
قیزیل قیشلاق
قیزیل قیشلاق گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چەمەن، ناوچەی تەختی سڵێمان، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
قیزیل قیشلاق لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی نوسرەتاوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی بڕنجە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گونبەد لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قازان کەندی.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بوترەکێن
بوترەکێن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیوەیل، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بوترەکێن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سورەدزێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی سیرێی بابەشێخ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی گوێز، شارباژێڕ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەڵاتەشین.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پەنەما لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
پەنەما نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
قومدەرە
قومدەرە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قومدەرە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
یاساکانی ئیروین شارگاف
یاساکانی ئیروین شارگاف یان یاسای بەجووتەبوونی تفتەکان (بە ئینگلیزی: Base-paring rules یان Chargaff's rules) ئەو یاسایەیە کە دەڵێت سایتۆسین جووت دەبێت لەگەڵ گوانین، و ئەدینین جووت دەبێت لەگەڵ سایمین لە دی-ئێن-ئەیدا، و ئەدینینیش جووت دەبێت لەگەڵ یوڕاسیل لە ئاڕ-ئێن-ئەیدا.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندە-تەکنۆلۆژیا پۆل:دی ئێن ئەی
تەکیەی سەرێ
تەکیەی سەرێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا، ناوچەی چەرداوڕۆ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
تەکیەی سەرێ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ھەشتاجیفت
ھەشتاجیفت (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری گوێرگون، ناوچەی کوڕانی، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
ھەشتاجیفت ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
یەکتربەستن
وێنۆک|.
یەکتربەستن لە بیرکاریدا، خاسیەتێکە پێناسە دەکرێت لەسەر کردارێکی دوانی. بە کەلکوەرگرتن لە یەکتربەستن دەتوانی پێناسەی پێکھاتەیەکی جەبری بکەیت، ئەم خاسیەتە یەکێکە لە چوار مەرجی سەرەکیی بیردۆزیی گرووپەکان و لە جەبری پەتیدا ڕۆڵێکی گرینگ دەگێڕێت.
پێناسە
وا دابنێ \star کردارێکی دوانی لەسەر کۆمەڵی A بێت، (A بەتاڵ نییە) \star کردارێکی یەکتربەستنە ئەگەر بۆ ھەر a و b و c لە کۆمەڵیA،
نموونە
وێنۆک|کۆکردنەوەی ژمارە ڕاستەقینەکان کردارێکی یەکتربەستنە. و
ئەگەر
و
g : T → U
f : U → V
ئەوا
سەرچاوەکان
پۆل:شیکاریی فانکشنی پۆل:جەبری پەتی پۆل:جەبری سەرەتایی
سەدەی ١٣
سەدەی سێزدەھەم ئەو ماوەیە لە یەکەم ڕۆژی ساڵی ١٢٠١ تا کۆتا ڕۆژی ساڵی ١٣٠٠ درێژ دەبێتەوە بەپێی ساڵنامەی زایینی و ئەم ماوەیە بەشێک بووە لە سەدەکانی ناوەڕاست.
ئەم سەدەیە گەواھیدەری بەردەوامبوونی جەنگە خاچپەرستەکان بوو، بەڵام جەنگی خاچپەرستی چوارەم لەبری ئەوەی بەرەو میسر بڕوات، بەرەو کەنارەکانی قوستەنتینیە ڕۆیشت و لەلایەن لاتینییەکانەوە داگیرکرا، کە ئیمپراتۆریەتی لاتینیان دامەزراند کە ٦٠ ساڵ بەردەوام بوو پێش ئەوەی بیزەنتینەکان جارێکی دیکە بیبەن. ھەروەھا گەواھیدەری سەرھەڵدانی جەنگیزخان بوو کە لە ژێر فەرمانی ئەودا ھۆزەکانی مەغۆل و تاتاری یەکخست و دەستی بە فەتحەکانی کرد لە باکووری چین پاشان بەرەو ڕۆژئاوا ڕۆیشت و دەوڵەتی خورەزمیان لەناوبرد و شانشینی یەک لە دوای یەک لە ترانسۆکسیانا داگیرکرد. لە ڕۆژھەڵات ئۆکتای خان داگیرکردنی تەواوی خاکی چین و کۆریای تەواو کرد، سەبارەت بە ھۆلاکۆ خۆراسان و فارسی داگیرکرد، چووە بەغدا و خەلافەتی عەباسیەکانی ڕووخاند، پاشان ھێرشی کردە سەر شام، بەڵام فەتحەکانی وەستا دوای شکستەکەی لە شەڕی عەین جەلوت لەبەردەم سوڵتانی مەملوک قوتوز. لە ئەندەلوس، دوای شکستی دەوڵەتی ئەلموحەد لە شەڕی ئەلعەقاب، موڵک و ماڵی خۆی لە ئەندەلوس لەدەستدا، و فێرناندۆی سێیەم، پاشای کاستیل، توانی ھەموو میرنشینەکانی ئەندەلوس داگیر بکات، موسڵمانانی ئەندەلوس تەنھا گرانادا بەجێھێشت کە لە ژێر دەسەڵاتی بەنو ئەحمەردا بەرگەی گرت دوای دانپێدانانی ناڕاستەوخۆیان بە سەروەری شانشینی کاستیل.
سەرچاوەکان
پۆل:سەدەی ١٣یەم پۆل:ھەزارەی ٢یەم پۆل:سەدەکان
فەڕەنسا لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤
فەڕەنسا یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤، کە لە ٢٥ی کانوونی دووەم تا ٥ی شوباتی ١٩٢٤ لە شاری شامۆنیکسی فەڕەنسا بەڕێوەچوو. وەرزشوانانی ئەم وڵاتە ٣ مەدالیایان (٣ بڕۆنز) بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤
کیم ئیل سونگ
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢ پۆل:مردووانی ١٩٩٤ پۆل:فەرمانڕەوا کۆمۆنیستەکان پۆل:چالاکوانە سەربەخۆیە کۆرییەکان پۆل:شۆڕشگێرە کۆرییەکان پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین پۆل:ستالینیزم
شەقامی لۆرانس
شەقامی لۆرانس یان ڕێگای لۆرانس بریتیە لەوشەقامەی کە بەری خۆرھەڵات و خۆرئاوای ھەیە لەشاری تۆرنتۆی ھەرێمی ئۆنتاریۆ لەکەنەدا، شەقامی لۆرانسی خۆرھەڵات بەھۆی یەکتربڕینی بەشەقامی یانگ لە شەقامی لۆرانسی ڕۆژاوا جیابووەتەوە.
مێژوو
شەقامی لۆرانس بەناوی جوتیارێک کراوە کەپێشوو لەم ڕێگایەوە ھاتوو چۆی دەکرد بەناوی جاکوب لۆرانس، کە تەنھا لەبەشی خۆڕھەڵاتی ئێستای پێک ھاتبوو کە لەم ڕێچکەیەوە بەرھەمەکانی کێلگەکەی دەگەیاندە شەقامی یانگ، بەڵام ھەرچی بەری خۆرھەڵاتی شەقامەکەیە لەبنەرەت دا بەناوی ڕێچکەی مەک دۆگاڵ بوو کە دواتر ئەویش بویە شەقامی خۆرئاوای لۆرانس،
سەرچاوەکان
پۆل:ڕێگاکان لە تۆرنتۆ
ھۆرۆ
ھۆرۆ گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
ھۆرۆ ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پیرێسک
پیرێسک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیوەیل، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
پیرێسک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سێونگ و لە باشوور لەگەڵ گوندی نۆڕەباب و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەم تەم و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی شوان.
پەنەما لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
پەنەما نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
سەڵاح نەجمەدین
سەڵاح نەجمەدین (لەدایکبووی ٧ی ئابی ١٩٦٠) گۆرانیبێژێکی کوردی لەدایکبووی شاری ھەولێرە. بە ستایلەکانی جاز و بلووز ناسراوە.
ژیاننامە
سەڵاح نەجمەدین لە ٨ی تەممووزی ١٩٦٠ لە ھەولێر لەدایکبووە. لە ساڵی ١٩٧١دا دەستیکردووە بە کارە ھونەرییەکانی، و یەکەم گۆرانیشی لە ساڵی ١٩٧٢ تۆمارکردووە لە ئێزگە و تەلەڤیزیۆنی بەغدا بە ناوی «تەنکە». لە ساڵی ١٩٧٨دا، لەگەڵ ڕزگار خۆشناو تیپی مۆسیقای شیلانیان دامەزراندووە، و یەکەم کاسێتی لەگەڵ ئەو تیپەدا بڵاوکردووەتەوە. دواتر لە ساڵی ١٩٨٠دا، لە تیپەکە دابڕاوە، و ساڵی ١٩٨١ بە سەرپەرشتیی خۆی تیپی مۆسیقای ئەژینی دامەزراندووە، و لەگەڵ ئەم تیپەدا دووەم کاسێتی تۆمارکردووە. لە ساڵی ١٩٨٦دا، سەڵاح نەجمەدین بەھۆی گەشتکردنی بۆ ئەورووپاوە وازی لە کارە ھونەرییەکانی ھێنا تاکوو ساڵی ١٩٩٠ەکان، کە گەڕایەوە و چەند کاسێتێکی تۆمارکرد. لە ساڵی ٢٠٠٩دا، کاسێتێکی نوێی بڵاوکردەوە، کە چەند گۆرانییەکی نوێکراوەی خۆی تێدا بوو لەگەڵ چەند گۆرانییەکی نوێدا. منداڵەکانیشی وەک خۆی خەریکی کاری ھونەرین.
بەلجیکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
بەلجیکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
تۆحید
تۆحید شارۆچکەیەکە، کەوتووەتە ناوچەی ناوەندی شارستانی ھلێران، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. . ئەم شارۆچکەیە ناوەندی شارستانی ھلێرانە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ڕەش و سپی
وێنۆک|وێنەیەکی ڕەش و سپی [[دووچەرخە|پاسکیلێک]] ڕەش و سپی جۆرە شێوازێکی زۆری تاکڕەنگە لە ھونەرە بینراوەکاندا. وێنەی ڕەش و سپی بە شێوەیەکی دەقاودەق و ڕێک لەگەڵ ڕەش و سپیدا بەراورد ناکرێت. کە ڕەش و سپی لە زنجیرەیەکی بەستراو تێکەڵ دەکەن کە کۆمەڵێک سێبەری خۆڵەمێشی بەرھەم دەھێنێت. جگە لەوەش زۆرێک لەو چاپە تاکڕەنگانەی کە ھێشتا وێنەیان گیراوە بەتایبەتی ئەوانەی لە سەرەتای گەشەکردندا بەرھەم ھێنراون سیپیا بوون (بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ سەقامگیری ئەرشیف)، کە وردبینییەکی باشتر و سێبەرکردنێکی ورد و دواتر بەرھەمھێنانەوەیەکی ڕەش و سپی درووست دەکەن.
بەلجیکا لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤
بەلجیکا یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤، کە لە ٢٥ی کانوونی دووەم تا ٥ی شوباتی ١٩٢٤ لە شاری شامۆنیکسی فەڕەنسا بەڕێوەچوو. وەرزشوانانی ئەم وڵاتە ١ مەدالیایان (١ بڕۆنز)بەدەستهێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٢٤
خەڵاتی فیلمی ئەورووپی بۆ باشترین فیلمی درێژی وێنەی جووڵاو
خەڵاتی فیلمی ئەورووپی بۆ باشترین فیلمی درێژی وێنەی جووڵاو لە ساڵی ٢٠٠٩ەوە ساڵانە لەلایەن ئەکادیمیای فیلمی ئەورووپییەوە دەبەخشرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵاتەکانی باشترین فیلمی ئەنیمەیشنی درێژ
سەدەی ١٢
سەدەی دوانزەھەم ئەو ماوەیەی کە لە یەکەم ڕۆژی ساڵی ١١٠١ تا کۆتا ڕۆژی ساڵی ١٢٠٠ درێژ دەبێتەوە بەپێی ساڵنامەی زایینی و ئەم ماوەیە بەشێک بووە لە سەدەکانی ناوەڕاست.
ئەم سەدەیە گەواھیدەری داڕمانی دەوڵەتی موڕابیتەکان بوو، ئەندەلوس گەڕایەوە بۆ ئەوەی کە ئاژاوەگێڕی بوو، موڕابیتەکان تووشی چەندین شکست بوون لەسەر دەستی ئیسپانییەکان لە ئەندەلوس. و لە بانگەوازی ئەلموەحەد لە مەغریب کە توانیان دەوڵەتی موڕابیتین بڕوخێنن و دەوڵەتی مووەحیدین دابمەزرێنن. ئەوانەی کاریگەری خۆیان لەسەر مەغریب و ھەموو ئەو زەویانە درێژکردەوە کە لە ئەندەلوس جێگیر بوون. و ئەم سەدەیە گەواھیدەری جەنگی خاچپەرستی دووەم بوو کە لە ئەنجامدا شکستی خاچپەرستان لەلایەن سەلجوکەکانی ڕومەوە بوو. دەوڵەتی زەنگد دەستی بەسەر دیمەشق دا گرت و سووریای لە ژێر ئاڵای خۆیدا یەکخست.سەڵاحەدینی ئەیووبی کۆتایی بە دەسەڵاتی دەوڵەتی فاتمی لە میسر ھێنا و بوو بە سەرۆکی میسر، کە میسر ملکەچی دەوڵەتی زەنگد بوو، سەڵاحەدین دامەزرێنەرانی دەوڵەتی ئەیوبی لە میسر و شام دژی لەو دەوڵەتە ھەڵگەڕانەوە.لە ئەفغانستان و باکووری ھیندستان دەوڵەتی غورید توانی دەوڵەتی غەزنەوی لەناو ببات.لە چین، ھۆزەکانی یورچن دوای سەرکەوتنیان بەسەر شانشینی لیاو، شانشینی جین دادەمەزرێنن و شانشینی سۆنگ ناچار دەکەن ڕوو لە باشووری چین بکەن.لە ژاپۆن سەردەمی ھێیان کۆتایی ھات و سەردەمی کاماکورا دەستی پێکرد. سوڵتان سەڵاحەدینی ئەیووبی توانی ئۆرشەلیم داگیر بکات و لە دەستی خاچپەرستان وەریبگرێتەوە، ئەمەش بووە ھۆی بانگەوازی پاپا بۆ جەنگی خاچپەرستی سێیەم, کە تەنھا داگیرکردنی عەکای بەدەستھێنا و بە ئەنجامدانی پەیمانی ڕاملە کۆتایی ھات لە نێوان ڕیچاردی یەکەمی ئینگلتەرا سەڵاحەدینی ئەیووبی.
سەرچاوەکان
پۆل:سەدەی ١٢یەم پۆل:ھەزارەی ٢یەم پۆل:سەدەکان
لاگاری حەسەن چەلەبی
لاگاری حەسەن چەلەبی زانا و ئەندازیار و فڕۆکەوانێکی عوسمانی بووە کە بەپێی ئەو گێڕانەوەیەی کە لەلایەن گەشتیار ئەڤلییە چەلەبییەوە نووسراوە، گەشتێکی بە موشەکی تیمی بە سەرکەوتووی ئەنجامداوە.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی سەدەی ١٧یەم پۆل:فۆلکلۆری تورکی
دورمە
جوگرافیا
دورمە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ناحیەی سیروان
ناحیەی سیروان ناحیەیەکە کەوتووەتە ، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
گوندەکانی ناحیەی سیروان
لە ٦٧ گوند پێکھاتووە.
سەرچاوە
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تاقیکردنەوەی بێکدل
تاقیکردنەوەی بێکدل تاقیکردنەوەیەکە کە لەسەر بنەمای گەڕان بەدوای بەرھەمی داھێنەرانەی خەیاڵیدا لەسەر دوو ڕۆڵێگڕی ژن کە لەسەر بابەتێک قسە لەگەڵ یەکتر دەکەن کە پەیوەندی بە یەکێک لە پیاوەکان نییە و ھەندێکجاریش، مەرجێکی تریش زیاد دەکرێت کە دوو ڕۆڵگێڕەکە نابێت ناو بن. تاقیکردنەوەکە وەک پێشبینیکەرێکی بەھێز بۆ ئامادەبوونی چالاکانەی ژنان لە فیلم و کارە داھێنەرە خەیاڵییەکانی دیکەدا بەکاردەھێنرێت. ھەروەھا تاقیکردنەوەکە تیشک دەخاتە سەر نایەکسانی ڕەگەزی لە بەرھەمە داھێنەرە خەیاڵییەکاندا.
تاقیکردنەوەکە ناوی «بێکدل» بوو بە ناوی ھونەرمەندی کارتۆنی ئەمریکی ئەلیسۆن بێکدل، چونکە تاقیکردنەوەکە بۆ یەکەمجار لە یەکێک لە کارە کارتۆنییەکانیدا دەرکەوت. تاقیکردنەوەکە لە سەرەتای سەدەی بیست و یەکەمدا بووە جێی بایەخ و ئەمەش بووە ھۆی دروستبوونی گۆڕاونکاری و تاقیکردنەوەی دیکە کە پشتی پێ دەبەستن.
ئەکادیمیای فیلمی ئەورووپی
ئەکادیمیای فیلمی ئەورووپی دەستپێشخەریی کۆمەڵێک سینەماکاری ئەورووپییە بە بۆنەی یەکەمین پێشکەشکردنی خەڵاتی فیلمی ئەورووپی لە مانگی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٨٨ لە بەرلین کۆبوونەوە.
پیرمەند
پیرمەند گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیوەیل، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
پیرمەند لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قۆخانی نۆڕک و لە باشوور لەگەڵ گوندی چۆڕک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دڕوێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زاخێ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پەنەما لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
پەنەما نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە مەکسیک
پەتای کۆرۆنا لە مەکسیک وەک بەشێک لەو پەتایەی کە ھەموو جیھانی گرتووەتەوە لە ساڵی ٢٠١٩وە کە لە (ھەوکردنی قورسی درێژخایەنی کۆئەندامی ھەناسە، ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢) دروست بووە.
دڵنیایی لە گەیشتنی ڤایرۆسی کۆرۆنا بە مەکسیک دراوە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٠ ھەرچەندە ئەنجومەنی نەتەوەیی بۆ زانست و تەکنەلۆجی لە ناوەڕاستی مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ دوو کەیسی توشبوون بە کۆرۆنای تۆمار کردووە لە ویلایەتی (نایاریت) و (تاباسکۆ)، بەلام لە ١٣ ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ دا ١٬٢٥٠٬٠٤٤ کەیسی توشبوون بە کۆرۆنا و ھەروەھا ١١٣٬٩٥٣ کەیسی مردن تۆمار کراوە کە سکرتارییەتی تەندروستی پێشبینی ژمارەی توشبوانی بۆ ناوەڕاستی مانگی تەممووزی ٢٠٢٠ دا بە زیاتر لە ٢٬٨٧٥٬٧٣٤ توشبوو کردووە لە مەکسیک، لەبەر ئەوەی ژمارەی توشبوانیان بە شێوەی نموونەیەکی ژمارەیی ئاماریان بۆ کردووە
باکگراوند
لە ١٢ ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی ئەوەی پشتڕاست کردەوە کە ڤایرۆسی کۆرۆنای تازە ھۆکاری دروست بوونی نەخۆشی بووە لە کۆئەندامی ھەناسەداندا لە کۆمەڵێک لەو کەسانەی کە لە شاری ووھانی ویلایەتی ھیوبەی لە چین، کە ئەمە وەک تۆمار دراوە بە ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی لە ٣١ ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ دا.
ڕێژەی کەیسە بکوژەکانی کۆڤید-١٩ زۆر کەمترە لە کەیسە بکوژەکانی ڤایرۆسی سارس لە ساڵی ٢٠٠٣ دا بەڵام ڕێژەی تووشبون و گواستنەوەی نەخۆشییەکە زۆر زیاتر بووە لەبەر ئەوە مردنیش زیاتر بووە
کانوونی دووەمی ٢٠٢٠
لە ٢٢ ی کانوونی دووەمی سالی ٢٠٢٠، سکرتارییەتی تەندروستی ڕاگەیاندراوێکی بڵاوکردەوە کە تێیدا وتبووی ڤایرۆسی کۆرۆنای تازە (کۆڤید-١٩) نابێتە ھۆی دروست کردنی مەترسی لە مەکسیک.
٤٤١ کەیسی توشبوون تۆمار کرا لە چین، تایلەند، کۆریای باشوور و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ھەروەھا پێویستی بوونی ڕاپۆتی پزیشکی بۆ ھەر گەشتیارێک لە کاتی گەشت کردندا دامەزرێنرا لە ٩ ی کانوونی دووەم.
لە ٣٠ کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ دا پێش ڕاگەیاندنی پەتاکە لە لایەن ڕێکخراوی تەندروستی جیھانییەوە، حکوومەتی مەکسیک پلانێکی ئامادەکاری و وەڵام دانەوەی لە لایەن (کۆمیتەی نەتەوەیی بۆ سەلامەتی تەندروستی)ەوە دیزاین کرد، گرووپێک کە لە لایەن (سکرتارییەتی تەندروستی)ەوە سەرپەرشتی دەکران کە پێک ھاتبوون لە چەند لایەنێکی جیاوازی تەندروستی ئامانجیان ڕووبەڕوو بوونەوەی گەیشتنی ئەو پەتایە بوو، ئەم گرووپە زنجیرەیەک پیوانەی ئاگادار کردنەوەیان جێبەجێ کرد، چاکسازی کردن و تازە کردنەوەی تۆماری لیستی نەخۆشییە درمەکان لەسەر بنەمای تۆمارەکانی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی و ببن بە یەکەم وڵاتی لاتینی کە مۆدێلێکی ماتماتیکی بۆ چۆنێتی گەشە کردنی ئەو نەخۆشیانەی کە دەبنە ھۆی ھەو کردن و کاریگەرییە لاوەکییەکانی پەتاکە دروست بکەن، مۆدێلێک کە گریمانە بنچینەیییەکان یان ئامارە کۆکراوەکان لەگەل ماتماتیک بەکار بھێنێت بۆ دۆزینەوەی پێوەر بۆ نەخۆشییە جیاوازەکانی کە دەبنە ھۆی ھەوکردن و دواتر ئەم مۆدێلە یارمەتی دەر بێت لە دۆزینەوەی ڤاکسین یاخود گەشە کردنی پەتاکە لە داھاتوودا
شوبات و مارسی ٢٠٢٠
لە ٢٨ ی شوباتدا وڵاتی مەکسیک بوونی سێ کەیسی پشت ڕاست کردەوە، یەکێکیان کەسێکی تەمەن ٣٥ ساڵ ڕەگەزی نێر ھەروەھا کەسێکی ٥٩ ساڵ ڕەگەزی نێر لە شاری مەکسیکۆ و ھەروەھا کەسێکی تەمەن ٤١ ساڵ لە ویلایەتی (سینالوا) کە توشبوان جیاکرانەوە لە نەخۆشخانە و ئوتێل دا، توشبووەکان گەشتیان بۆشاری (بێرگامۆ)لە ئیتالیا کردبوو بۆ ماوەی ھەفتەیەک لە ناوەڕاستی مانگی شوباتدا، لە ٢٩ ی شوبات چوارەم کەیسی توشبوون پشت ڕاست کرایەوە لە شاری (تۆریۆن) لە ویلایەتی (کۆواھویلا) کە ئەوێش ژنێکی تەمەن ٢٠ سال بوو کە گەشتی بۆ ئیتالیا کردبوو.