cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جامی ئەورووپای ١٩٥٥-١٩٥٦
یاری کۆتایی
یاریگای (پارک دێس پرێنس) بەئامادەبوونی ٣٨٢٢٩ھاندەر ناوبژیوانی یاری (ئارسەر ئێدوارد ئالیس) ئینگلیزی
میتون چاکربۆرتی
وێنۆک|میتون چاکربۆرتی میتۆن چاکربۆرتی لەدایکبووی ١٦ی حوزەیرانی ١٩٥٠، میتۆن گۆرانیبێژ و ئەکتەر و بەرھەمھێنەری فیلمی ھیندییە، میتۆن لەوەتەی ١٩٧٦ لە سینەمای ھیندییدا دەردەکەوێت وە یەکەم فیلمی ھەر لەوساڵە بەناوی (Mrigayaa) بوو، میتۆن تاکوو ئێستا لە زۆرتر لە ٣٤٠ فیلم بەشداریکردووە ئەمە ڕێژەیەکی ئێکجاربەرزە، جگە لەفیلمە ھیندییەکان ناوبراو لە فیلمی بەنگالیش بەشداریی ھەبووە. لەساڵی ١٩٨٢ میتۆن ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی دیسکۆ دانسەر (Disco Dancer) بینی کە ناوبانگێکی باشی پێوە پەیدا کرد.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠ پۆل:ئەکتەرە ھیندییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی ھیندی پۆل:ئەکتەرەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی
یەکێتیی کۆمۆنیستەکانی کوردستان
یەکێتیی کومونیستەکانی کوردستان، (بە کوردی: Yekîtîya Komunîstên Kurdistan) ڕێکخراوەیەکی کومونیستی نایاسایی لە وڵاتی تورکیا بوو. یەکەکە لە ساڵی ١٩٨٦ لە پارتی کومونیستی تورکیا/یەکێتی (TKP/B) جیا بوو.
ژێدەر
پۆل:حیزبە کۆمۆنیستییەکانی تورکیا پۆل:حیزبە کۆمۆنیستییەکانی کوردستان
کانوونی یەکەم
کانوونی یەکەم (بە عەرەبی: كانون الأول) ناوی سوریانیی مانگی دوازدەھەمی ساڵە لە ڕۆژژمێری گریگۆریدا و ٣١ ڕۆژی ھەیە. بە ئینگلیزی «دێسەمبەر» (December ) و بە فەڕانسەیی «دێسامبر» (Décembre) دەوترێ. decem لە زمانی لاتینی دا بە مانای «١٠»یە. دێسەمبەر لە ڕۆژژمێری ڕۆمیدا دەھەمین مانگ بووە.
ھێما
گوڵی نیشانەی مانگی دێسەمبەر نێرگزە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
پۆل:کانوونی یەکەم پۆل:مانگەکان
ڕاوەش
لە میکانیکی کلاسیکدا، ڕاوەش (بە ئینگلیسی: Momentum) بەرھەمی لێکدانی بارست و خێراییی شتێکە (p = mv).
ئەم چەندێتییە ئاماژە بە چی دەکات؟
ڕادەی ئێشێک کە لە بەرکەوتنی بەردێکی ڕاوەشێندراو بە مرۆڤ دەگات پێوەندیی ھەیە بە چ شتگەلێکەوە؟ وەڵام ئەوەیە کە بە دوو شت: یەکەم، بارستی بەردەکە، دووھەم، خێراییی بەردەکە. واتە ئەگەر دوو بەرد بە خێرایییەکی یەکسانەوە لە کەسێک بدەن، ئەو بەردە کە بارستی زۆرترە ئێشی زۆرتر دەگەیێنێت. لە فیزیکدا دەڵێن ڕاوەشی زۆرترە.
پەراوێزەکان
پۆل:چەمکە فیزیکییەکان پۆل:میکانیک
ڕەجەب تەییب ئەردۆغان
ڕەجەب تەییب ئەردۆغان (تورکی: Recep Tayyip Erdoğan) سەرۆک کۆماری تورکیایە، پێشتریش سەرۆک وەزیرانی تورکیا بوو و، سەرۆکی پارتی داد و گەشە پێدانە کە زۆرترین کورسییەکانی پەرلەمانی تورکیای گرتووە و، بە یەکێک لە گرنگترین بەرپرسەکانی جیھانی ئیسلامی دادەنرێت.
ژیان
ئەردۆغان لە ٢٦ی شوباتی ١٩٥٤ لە ئەستەنبوڵ لە خێزانێکی بە نەژاد جۆرجی لەدایکبووە. منداڵی لە ڕیزە لەسەر دەریای ڕەش بەسەر بردووە، پاشان لە تەمەنی ١٣ ساڵیدا بۆ ئەستەنبوڵ گەڕاوەتەوە. لە خێزانێکی ھەژاردا پەروەردە بووە. لە خوێندنگاکانی (ئیمام خەتیب) ی ئایینی خوێندویەتی و، پاشان کۆلێژی ئابووری و کاری لە زانکۆی مەڕمەڕە خوێندووە.
دامەزراندنی پارتی داد و گەشەپێدان
ساڵی ١٩٩٨ ئەردۆگان تۆمەتبار کرا بەوەی کە ھانی ڕکەبەری ئاینی ئەدات کە ئەمەش بووە ھۆی بەندکردنی و قەدەغەی ئیشکردنی لە کاروباری حووکمەتدا لەوانەش ڕێگرتن لێی بۆ خۆپاڵاوتن بۆ ھەڵبژاردنی داھاتوو، ئەمەش بە ھۆی بەکارھێنانی پارچە شیعرێکی تورکی ئاینی لە یەکێک لە وتارەکانیدا لە بەردەم جەماوەردا.
بەڵام ئەم بابەتە نەبوو بە ڕێگر لەبەردەم بەردەوام بوونی ئەردۆگان لە ڕێگە سیاسییەکەیدا بەڵکو ئەو کێشەیە ئاگاداری کردەوە کە بەردەوام بوون لەسەر ئەمە کە لەوەئەچێت بێ بەشی بکات لە ڕێگەی سیایی وەک بەسەر مامۆستاکەی (نەجمەدین ئەڕبەکان)دا ھات، لەبەر ئەوە فرسەتی ڕاگرتنی حزبی فەزیڵەی قۆستەوە تا لەگەڵ کۆمەڵێک لە ئەندامەکانی ئەو پارتە لەوانە عەبدوڵڵا گول جیاببنەوە و پارتی داد و گەشەپێدانیان دامەزراند لە ساڵی ٢٠٠١دا، لە سەرەتاوە ئەردۆگان ئەیەوێت ئەو لێکچوونە لە خۆیان دوور بخاتەوە کە پەیوەندیان بەردەوام بێت لەگەڵ ئایدۆلۆژیای ئەربەکان و ڕێڕەوە ئیسلامییەکەی کە بوو بووە ھۆی توڕەکردنی دام ودەزگا عیلمانییەکان چەن جارێک، ڕایگەیاند پارتی داد و گەشەپێدان ڕژێمی کۆماری ئەپارێزێت و دژایەتی ھێزە سەربازییە تورکییەکان ناکات، و وتی؛ سیاسەتێکی ڕوون و چالاک پەیڕەو ئەکەین لە پێناو گەیشتن بەو ئامانجەی ئەتاتورک کێشاویەتی بۆ بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی پێشکەوتوو و شارستانی لە چوارچێوەی بنەما ئیسلامییەکان کە لە %٩٩ دانیشتوانی تورکیا باوەڕیان پێیەتی.
سەرۆک وەزیران لە ٢٠٠٣وە
پارتی داد وگەشە پێدانی لە ھەڵبژارنەکانی ساڵی ٢٠٠٢دا زۆرینەی دەنگەکانی بە دەست ھینا و بەمەش ٣٦٣ نوێنەری پەرلەمانی ھەبوو، ئەردۆگان نەیتوانی سەۆرکایەتی حوکمەتەکەی بکات بەھۆی بەدواداچوونی بەندییەکەی و عەبدوڵڵا گول سەرۆکایەتییەکەی گرت دەست، لە ئازاری ٢٠٠٣وە ئەردۆگان سەرۆکایەتییەکەی گرتە دەست دوای کەوتنی حوکمەکەی لەسەری بوو. thumb|280px|ڕەجەب تەییب ئەردۆگان، کاتێک کۆنگرەی دافۆس بە جێدەھێڵێت دوای ئەوەی سەرۆکایەتی حوکمەتی گرتە دەست ئیشی کرد لەسەر ئاسایش و جێگیر بوونی سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتی لە تورکیا، و ناوە کوردییەکانی گەڕاندەوە بۆ شار و گوندە کوردییەکان دوای ئەوەی ئەوە پێشتر ڕاگیرابوو، و بە فەڕمی ڕێگەی بە خوتبەدان دا بە زمانی کوردی، و لەگەڵ ئەرمەندا ڕێکەوت دوای ئەو دوژمنایەتییە مێژوویەی لە نێوانیاندا ھەبوو، بە ھەمان شێوە لەگەڵ یۆنان، و پردی کردەوە لەنێوان تورکیا و ئازەربایجان و وڵاتەکانی تری یەکێتی سۆڤێتی پێشوو، و ھاریکاری دەست پێکرد لەگەڵ عێراق و سوریا و سنوری کردەوە لەگەڵ کۆمەڵێک لە وڵاتە عەرەبییەکان و فیزەی ھەڵگرت لە نێوانیان.
سیاسەتی دەرەوە
لە ٢٩ی کانونی دووەمی ٢٠٠٩ ئەردۆگان کۆنگرەی دافۆسی بە جێھێشت لەسەر ئەوەی کاتی تەواوی نەدرایە بۆ ئەوەی وەڵامی شەیمۆن پێرێزی سەرۆکی ئیسرائیل باتەوە لەسەر شەڕی غەززە، ھەزران کەس لەو شەوەدا وەستان بۆ پێشوازی کردنی ئەردۆگان چەند سەعاتێک دوای ئەوەی کۆنگرەی دافۆسی بە جێ ھێشت و ئاڵای تورکیا و فەلەستینیان ھەڵگرتبوو، و ئەم دروشمانەیان بەرز کردبۆوە، (سڵاو بۆ گەڕانەوەی سەرکەوتووەکەی دافۆس) و (بەخێربێیتەوە سەرکردەی جیھان)، و بزوتنەوەی حەماس لەسەر ئەو ھەڵوێستە وتیان؛ (پێویستە لەسەر بەرپرسە عەرەبەکان چاوی لێبکەن).
سیاسەتی ناوخۆ
لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠١١، ئەردۆغان لە میانەی کۆبوونەوەیەکیدا لەگەڵ پارتی داد وگەشەپێدان لە ئەنقەرە، داوای لێبوردنێکی مێژوویی بەناوی دەوڵەتی تورکیاوە کرد لەسەر ئە کارەساتە دڵتەزێنانەی لە نێوان ساڵانی (١٩٣٦–١٩٣٩) لە ناوچەی دەرسیم ڕوویاندا، کە حکومەتی تورکی لەو سەردەمەدا ئەنجامیداوە بە سەرکردایەتی پارتی گەلی گۆماری تورکی بە ھەقی کوردییە عەلەوییەکانی ئەو ناوچەیە لە سەدەی ڕابردوودا، و ئەم لێبوردنە پێشوازییەکی گەرمی لێکرا لەلایەن سەرکردایەتی ھەرێمی کوردستانەوە و ھەروەھا ئەوە ھەڵوێستە ھەنگاوێکی گرنگ بوو لە بەرەو پێشبردنی ئەو کرانەوە دیموکراسییەی کە حکومەتی ئەردۆغان دەستی پێکردوە.
خەڵاتەکان
thumb|280px|ئەردۆغان لە چەنەکالی thumb|280px|ئەردۆغان لەگەڵ سەرۆکی ئیسپانیا (زاپتیرۆ)
thumb|280px|نەخشەی سەردانی ئەردۆغان بۆ وڵاتانی جیھان
ویندۆز ڤیستا
ویندۆز ڤێستا یەکێکە لەوەشانەکانی سیستەمی کارپێکردنی مایکرۆسۆفت ویندۆز کە یەکەم وەشانی لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦ دەرچوو بەر لە ویندۆز ئێکس پی کۆمپانیای مایکرۆسۆفت - ویندۆز ئێکس پیی وەشاندبوو لە ٢٠٠١، کۆمپانیای مایکرۆسۆت بڕیاریداوە لە ١١ی نیسانی ٢٠١٧ەوە بەتەواوی ھەموو پاڵپشتییەکانی بۆ ویندۆز ڤێستا ڕادەگرێت.
پێداویستییەکان بۆ دامەزراندن
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:سیستەمە بەکارخەرییەکانی مایکرۆسۆفت پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٦ پۆل:سیستمی کارپێکردنی IA-32 پۆل:سیستمی کارپێکردنی ئێکس٦٦-٦٤
ئومێد کوردستانی
ژیاننامە
ئومێد لە تاران    لە بنەماڵەیەکی کورد لەدایکبووە، لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا چووەتە کالیفۆرنیا و لەوێ بەردەوامی بە خوێندن داوە و ماستەری ئەندازیاریی کارەبا لە ساڵی ١٩٨٤ لە زانکۆی سان جۆز وەرگرتووە. لە ساڵی ١٩٩١ لە زانکۆی ستانفۆرد بڕوانامەی ماستەری لە بەڕێوەبەرایەتیی باڵای بزنس (MBA)دا بەدەست ھێناوە. ئومێد لە ساڵی ١٩٩١ ھاوسەرگیری لەگەڵ بیتا دریاباری کرد و لە ساڵی ٢٠٠٩ لە یەکتر جیابوونەوە. ئومێد کوردستانی لە ٨ی ئایاری ٢٠٠٦دا لەلایەن گۆڤاری تایمەوە وەک یەکێک لە ١٠٠ کەسایەتیی گرنگی جیھان ھەڵبژێردرا. لە ساڵی ٢٠١١ لەگەڵ جیزل ھیسکاک ھاوسەرگیریی کردووە و دوو منداڵی ھەیە.
ئومێد کوردستانی یەکێکە لە دەوڵەمەندترین کەسەکانی کالیفۆرنیای باکوور و بەپێی گۆڤاری سان جۆز سامانەکەی زیاتر لە ٢ ملیار دۆلارە و گۆڤاری فۆربسیش بڵاویکردووەتەوە، کە دووەمین گەورە دەوڵەمەندی ئێرانییە لە جیھاندا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:زیندووان پۆل:ملیاردێرە ئێرانییەکان پۆل:کارمەندانی گووگڵ پۆل:ئەمریکییە بە ڕەگەز ئێرانییەکان پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان پۆل:خەڵکی تاران پۆل:خێرخوازە ئەمریکییەکان
واتا
لە زمانناسیدا واتا بریتییە لە چەمک یان شتانێک کە وشە یان دەستەوشەیەک ئاماژەیان پێ دەکات. ئەمە بۆ وشە و دەستەوشەیە. بۆ ڕستە، واتا ئەوەیە کە ڕستەکە دەیڵێت و مەبەستیەتی.
پۆل:فەلسەفەی زمان
پێشنیار
پێشنیار یان پێشنیاز پڕۆسەیەکی دەروونییە کە بەھۆیەوە کەسێک ڕێنوێنیی ھزر و ھەست و ھەڵسوکەوتەکانی کەسێکی تر دەکات.
پۆل:دەروونناسی
نۆڤی مارۆف
نۆڤی مارۆف شارێکی ویلایەتی ڤاراژدینی کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٣٬٥٧٣ کەس بووە.
بڕیارنامەی ٦٥٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٥٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی نیسانی ١٩٩٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان: نامیبیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩١٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٠ پۆل:نامیبیا لە ١٩٩٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ نامیبیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان
پۆل مۆران
پۆل مۆران نووسەری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٨ پۆل:مردووانی ١٩٧٦ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٨٩٦
خشتەی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٨٩٦ سەرجەم ئەو ولاتانە دەگرێتەوە بوونەتە خاوەنی یەکێک لە مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٨٩٦، یەکەم پاڵەوانییەتی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەیە لە مێژووی نوێیدا کە لەلایەن لێژنەی ئۆڵۆمپی نێودەوڵەتی لە شاری ئەسینای یۆنان ڕێکخرا، لە نێوان ٦ بۆ ١٥ی نیسان یارییەکانی بەڕێوەچوون. چواردە ولات (بەپێی IOC، ژمارەکە جێی مشتومەڕە) و ٢٤١ وەرزشوان (بەھەمان شێوە جێی مشتومڕە) لە ڕەگەزی نێر بەشداریان لە یارییەکان کرد. لە ١٤ ولاتی بەشداربوو ١١ ولات توانیان مەدالیای زێر ببەنەوە. ئەمریکا بە بەدەستھێنانی ١١ مەدالیای زێر پلەی یەکەمی بەدەست ھێنا، لەکاتێکدا یۆنان ولاتی خانەخوێ ١٠ مەدالیای بەدەست ھێنا سەڕەرای ئەوەی ٤٧ مەدالیای گشتی بردبوو وەوە، ھەروەھا ئەڵمانیا پلەی سێیەمی وەرگرت پاش ئەوەی ٦ مەدالیای زێری بەدەست ھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٨٩٦ پۆل:خشتەی مەدالیاکانی ئۆڵمپیادی ھاوینە پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٨٩٦
ڕاکردن لە بەندیخانە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
ڕاکردن لە بەندیخانە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی سەرکێشی ئەمریکییە، لە لایەن پۆل شویرنگ ەوە دروست کراوە. لە کەناڵی (فۆکس)ی ئەمریکی پەخشکرا. بۆ یەکەم جار زنجیرەکە لە ٢٩ی ئابی ٢٠٠٥ پەخشکرا، لە ٣٠ ئایاری ٢٠١٧ بە کۆی ٩٠ زنجیرە لە ٥ وەرز کۆتایی پێھات.
پوختە
زنجیرە درامای ڕاکردن لە بەندیخانە درامەیەکی سەرکێشی و تاوانی ئەمریکییە لە دەرھێنانی پۆلشویرینگە، دراماکە ٥ وەرزە و ٩٠ زنجیرەی ٤٢ خولەکییە، ساڵی ٢٠٠٥ بڵاوکرایەوە، چیرۆکی دراماکە/
وەرزی یەکەم
دوای ئەوەی کارەکتەر (لینکن بۆرۆوز) تاوانبار دەکرێ بە کوشتنی برای سەرۆک، دوای ئەوەی برای بۆرۆز (مایکڵ سکۆفێلد) بۆی دەردەکەوێت براکەی بێ تاوانە ھەڵدەستێ واز لە پیشەکەی خۆی دێنێت کە ئەندازیاری تەلارسازییە و بە پلانێکی سەیروسەمەرە خۆی بەگرتن دەدات و دەچێتە زیندانی فۆکس ڕیڤەر و براکەی لە گەورەترین زیندانی ئەمریکی (فۆکس ڕیڤەر) ڕزگار دەکات.
وەرزی دووەم
پاش ئەوەی مایکل و براکەی لەگەل چەند زیندانییەکی تر (سۆکری و سی نۆت و تیباگ…) لە زیندان ڕادەکەن، ھەر یەک لە براد بیڵکی پاسەوان و ئەلێکس ماھۆن و پاول کێلێرمانی فیدڕال. سێ لەوانە دەبن تامەزرۆی گرتنەوەی ئەم ھەڵاتوانە بن، و ماھۆن کار بۆ کۆمپانیا دەکات بۆ ئەوەی خێزانەکەی نەکوژن و لەلایەکی ترەوە ماھون باوکی مایکڵ دەکوژیت بویە ئەمەش وا لە دوو براکە دەکات کێشەیەکی تایبەتیان ھەبێت لەگەڵ ماھون. دواتر باسی کۆمپانیاش دەکەین، سارا یەکێکە لەو دکتۆرانەی لە زیندان. کار دەکات و عاشقی مایکل دەبێت و یارمەتی دەدات لە ھەڵاتنەکە، بەم جۆرە ھەندێ لەو ھەڵاتوانە دەکوژرێن و مایکل و بۆرۆز (لینک) و تیباگ و سووکری بەرەو وڵاتی پاناما ڕا دەکەن و لەوێ لەگەڵ ئەلێکس و بیلیک دەکەونە زیندانی سۆنا جگە لە سووکری و لینک کە مەترسیدارترین. زیندانە و بەر لەمان کەس بە زیندویی ناھاتونەدەر لە سۆنا.
وەرزی سێیەم
زیندانی سۆنا لە پاناما لە ناو خۆ لە ژێر دەستی حکوومەت دانییە، ئەم زیندانە لە ناوخۆ لێچێرۆ سەرپەرشتی دەکات و ھەر کەس بە کێشەبێت ئەوا شەر دەکەن و دەبێ یەکێک ئەوەی تر بکوژێت، مایکل لە پێناو پارستنی سارا خۆی ڕادەستی ئەو زیندانە کردوە، کۆمپانیا جارێکی تر کێشە بۆ مایکل دروست دەکات و برازاکەی و سارا دەگرن داوا لە مەیکل دەکەن زیندانییەک لەوێ لەگەل خۆی دەربێنێت بۆیە مایکل لەوێش بە پلانێکی سەمەرەتر لەوێش دەردەچێت.
وەرزی پێنجەم
لەم وەرزەیا دوای حەوت ساڵ بەسەر ھەموو ڕووداوەکان و دوای ئەوەی لینکن وا دەزانێت مایکڵ مردووە بەڵام تیباگ (سیودورو باگوێڵ) ئازد دەکریت و بەجۆرێک بۆی کەشف دەبیت کە مایکڵ نەمردوە و لە وڵاتی یەمەنە و دواتر لینکن برای (مایکڵ) ئاگەدار دەکاتەوە و لینکن بەرەو یەمەن دەروات و لە لایەکی ترەوە سارا ھاوسەری پێشوی مایکڵ ھاوسەر گیری کردوە لەگەڵ کاربەدستێکی حوکومەت بەڵام سارا وا دەزانێت ھاوسەرەکەی ناوی (جەیکەب) نازانیت ناوی ڕاستی پوسایدونە و و ھەر پوسایدونیش مایکڵی بە مردوو لە قەڵام داو و بردویەتی بۆ یەمەن تا یارمەتی تیرورستانی ISIS بداتو ئەبو ڕەماڵ لە زیدان دەرکات و لەکۆتایا تی باگ بۆ سارای کەشف دەکات کە جەیکەب (پوسایدون) لەژیر ھەموو کێشەکانەوەیە و مایکڵیش بۆی کەشف دەبی کە پوسایدون دەستی کردوە بە خەیانەت کردن لە دەزگاکەی و خەریکی ھەڵ خەڵەتاندنی ساراو کورە بچووکە کەی مایکڵە کە بە مایک یان مایکڵی بچووک ناسراوە
دراماکە و کارەکتەرەرانی بە تایبەت (Wentworth Milleriller و Dominic Purcell) چەندین خەڵاتی جیھانیان بەدەستھێناوە و ناوبانگی زۆری دەرکرد
بەستەرەکان بۆ دەرەوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ڕاکردن لە بەندیخانە پۆل:پەخشەکانی ھێڵی فۆکس پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٧ پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرەکان پۆل:یەکەم دەرکەوتنی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٥ پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنییەکانی فۆکس لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:یەکەم دەرکەوتنی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٥ پۆل:کۆتا زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنیانەی لە لۆس ئانجلەس داندراون پۆل:یەکەم دەرکەوتنی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ٢٠٠٥ پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
شیوەباز
شیوەباز گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شیوەباز لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆشان و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەڵاگە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەکیە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کارێزەی ڕەبات.
سامسۆنگ گالاکسی ئێس ٥
250px|بێچوارچێوە|چەپ 250px|وێنۆک|سامسۆنگ گالاکسی ئێس ٥ لە ڕەنگی سپی
سامسۆنگ گالاکسی ئێس ٥ (بە ئینگلیزی: Samsung Galaxy S5) مۆبایلێکی ھۆشمەندی ئەندرۆیدە، دوستکراوی کۆمپانیای سامسۆنگە، ئەم مۆبایلە بڵاوکراوەتەوە لە ١١ی نیسانی ٢٠١٤، لە ١٥٠ وڵاتدا، وەکوو شوێنگرەوەیەک بۆ سامسۆنگ گالاکسی ئێس ٤، یەکێک لەو تایبەتمەندییانەی کە لەم بەرھەمەی سامسۆنگ ھەبوو، بەرگری بۆ ئاو بوو، ھەروەھا کۆمەڵێک تایبەتمەندیی تریشی لەخۆ گرتبوو، وەکوو دانانی پەنجەمۆر و باری تایبەت.
سەرچاوەکان
پۆل: ئامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان پۆل: مۆبایلەکانی سامسۆنگ پۆل: مۆبایلەکانی ساڵی ٢٠١٤
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
ئاڵمەڵوو
ئاڵمەڵوو ناوی کێوێکە لە ڕیزەچیاکانی زاگرۆس کە کەوتووەتە نزیکی شاری سەقز.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کێوەکانی کوردستان
بڕیارنامەی ٦٥٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٥٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی نیسانی ١٩٩٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەمەریکای ناوەندی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩١٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٠ پۆل:نیکاراگوا لە ١٩٩٠ پۆل:مێژووی ئەمریکای ناوەندی پۆل:مێژووی نیکاراگوا
زوڕباتیە
زوڕباتیە یەکێک لە شارەدێیەکانی قەزای بەدرە، لە پارێزگای واسیت، ناوەندی ناحیەی زوڕباتیەیە. زوڕباتیە دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی بەدرە و ١٨ کم لێیەوە دوورە. ئەم شارەدێیە لە کاتی شەڕی ئێران و عێراقدا وێران بووە و گۆڕەپانی شەڕ بووە. باخەکانی وێران کران و ماڵەکانی ڕووخێنران و دانیشتووانەکەی جێھێڵران. پێشتر ناوی "شاری زێڕین" بوو.
دەروازەیەکی قەرەباڵغی چوونە ژوورەوەیە لە ئێرانەوە. بە شێوەیەکی سەرەکی کوردانی فەیلی نیشتەجێن و تەنیا لەودیوی سنووری شاری مێھران لە ئیلام لە ئێرانە. دەروازەی چوونە ژوورەوەی زورباتیە، لە رۆژھەڵاتی بەغدا، یەکێکە لە قەرەباڵغترین خاڵەکانی پەڕینەوە لە عێراق. ڕۆژانە بە سەدان ئێرانی کە بە شێوەیەکی سەرەکی ئەو زیارەتکارانەن کە بەرەو شارە پیرۆزەکانی شیعەی نەجەف و کەربەلا دەڕۆن، بە پێ بە پێ سنوورەکان دەبەزێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:کووت پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای واسیت پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق پۆل:قەزاکانی عێراق پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئاستی دووەم بەپێی وڵات
مەشعەل تەمۆ
مەشعەل تەمۆ، (بە کورمانجی:Mişel Temo)، سیاسەتمەدار و نووسەری کورد ساڵی ١٩٥٨ لە شاری دێربیسی ڕۆژئاوای کوردستان لەدایکبووە. وتەبێژی ڕەوتی موستەقبەلی کورد لە سووریا و ئەندامی ئەنجومەنی نیشتمانی سووریا، ڕۆژی ھەینی لە میانەی خۆپیشاندانەکانی وڵاتی سووریا لە ساڵی ٢٠١١ لە شاری قامشلۆ لە ماڵەکەی خۆی تیرۆر کرا.
ژیان و چالاکییەکان
مەشعەل تەمۆ ساڵی ١٩٥٨ لە گوندێکی بچووکی شاری دێربیسی ڕۆژئاوای کوردستان لەدایکبووە. پاشان بەدوای تەواوکردنی خوێندن و بەدەستھێنانی بەکالۆری، ڕووی لە زانکۆ کردووە و لەوێ بڕوانامەی ئەندازیاری لە بواری کشتوکاڵ بەدەستھێناوە. لە ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٥ لەگەڵ ژمارەیەک لە ھەڤاڵەکانیدا، ڕەوتێکی سیاسی نوێیان لە سووریا بە ناوی ڕەوتی دواڕۆژی کورد دامەزراندووە. لەبەر ئەوەی لە پەیڕەوی ناوخۆی ئەو پارتە نوێیەدا سەرۆک بوونی نەبوو، مەشعەل تەمۆ بووە وتەبێژی ڕەسمی ڕەوتەکە و وەک کەسی یەکەم ڕۆڵی دەگێڕا.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨ پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:نووسەرانی کورد
وەزارەتی پەروەردەی ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
وەزارەتی پەروەردەی ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا یەکێکە لە پازدە وەزارەتەکەی حکوومەتی فێدراڵی ئەمریکا. ڕێکخراوەکە لە واشنتن دی سی دایە، کە ئەرکی چاودێریکردنی پەروەردە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دایە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەزارەتەکانی ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٧٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:وەزارەتەکانی پەروەردە پۆل:بریکارەکانی حکوومەت کە لە ١٩٧٩ دامەزراون پۆل:وەزارەتی پەروەردەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
ماسک: زنجیرەی ئەنیمەیشنی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ١٩٩٥ پۆل:بەرنامەکانی سی بی ئێس پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەندیکایانەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە بۆ یەکەمجار پەخشکراون
پێناسە
پێناسە دەقێکە کە واتای زاراوەیەک (وشەیەک، دەستەوشەیەک یان ھەر کۆمەڵەیەکی تر لە ھێماکان) یان ھەر شتێکی تر ڕاڤە دەکا. بەو زاراوەیەی کە پێناسە دەکرێ دەوترێ ناسێنراو. لەوانەیە زاراوەیەک گەلەک ڕاستێنە یان واتای جیاوازی ھەبێ. ھەر کام لە ڕاستێنەکان لەلایەن کۆمەڵە وشەیەکەوە دەناسێندرێن کە بەو کۆمەڵە وشەیە دەوترێ ناسێنەر.
کێشەی سەرەکی لە دەرھێنان و پێشکەشکردنی پێناسە پێویستیی بەکاربردنی زاراوەگەلێکە کە پێشتر واتایان زانراوە یان ئەوەی کە پێناسەیان بەئاسانی دەست دەکەوێ. لەوانەیە نیشاندانی بەکارچوونی زاراوەکە لە نموونەیەکی دیاریکراوی سادەدا بەس بێ. لە بەرامبەردا، پێناسەی پەیڤی (ئەو پێناسەیەی لە فەرھەنگەکاندا بۆ زاراوەکە دانراوە؛ واتای زاراوەکە لە بەکارچوونی ئاساییدا) وردەکاریی زۆرتری گرتووەتە خۆ، بۆ نموونە سەبارەت بەوە کە زاراوەکە لە بنەڕەتدا ھیی چ زمانێکە یان ئەوەی کە لە ڕۆژگارانی پێشوودا خاوەنی چ واتاگەلێکی دی بووە.
== گرنگایەتیی پێناسە == لە گشت زانستەکان و بوارەکاندا گرنگایەتییەکی زۆر بە پێناسە دەدرێ. بیرکاری و ھەروەھا ئەندازەش بە کۆمەڵێک پێناسەوە دەست پێ دەکەن. لە زانستە ئەزموونییەکانیشدا پێناسەکان جێی خۆیانیان ھەیە و زۆر گرنگن. بۆ نموونە، پێناسەکانی کانزا، ترش، ئاژەڵ، و ھتد؛ و ھەروەھا لە لقە جۆراوجۆرەکانی فەلسەفەشدا پێویستە زاراوەکان بەوردی پێناسە بکرێن. چونکە گەر وا نەکرێ لەوانەیە خوێنەر یان بیسەر لێی تێک بچێ و تووشی ھەڵە بێ. بۆ نموونە، گەلەک زاراوە ھەن لە ئەخلاقدا، وەک ویژدان، بەختەوەری، ئێرەیی، ئاواتەخوازی، چاکە، خراپە، دەسپێوەگری، بەرچاوتەنگی و ھتد. ئەگەر بۆ ھەر زاراوە پێناسەیەک پێشکەشی خوێنەر یان بیسەر نەکرێ لەوانەیە نەتوانێ دەسپێوەگری و بەرچاوتەنگی لێک جیا کاتەوە و واتایان بۆی ڕوون نەبێ.
کەوایە، ئەوە تەنیا پێناسەیە کە دەتوانێ وشەکان لە یەکتر جیا بکا و سنووریان دیاری بکا. چ زۆر ھەبووە دوو کەس بۆ ماوەیەکی درێژ لەسەر شتێک باس بکەن و قسە بە شەر بدەن تەنھا لەبەر ئەوەی کە ئەو شتە بۆ ھەر کامەیان واتایەکی جیاوازی بووە. ئەگەر سەرەتا ئەو شتەیان پێناسە بکردایە و مەبەستی خۆیانیان ڕوون بکردایە بێگومان ناکۆکییەکەش پێش نەدەھات.
== مەرجەکانی پێناسکردن == ئامانج لە پێناسکردنی شتێک ئەوەیە کە بتوانرێ ئەو شتە لە شتانی دیکە بناسرێتەوە و جیا بکرێتەوە. بۆ ئەوەی کە پێناسە دروست و تەواو بێ، دەبێ ھەندێک مەرج لە بەرچاو بگیردرێن کە بریتین لە:
سەرچاوەکان
پۆل:فەرھەنگنووسی پۆل:فەلسەفەی زمان پۆل:لۆژیکی فەلسەفی پۆل:وشە ماتماتیکییەکان پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک پۆل:واتا (فەلسەفەی زمان)
ماکارسکا
ماکارسکا شارێکی ویلایەتی سپلیت-دالماتیای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٣٬٢٦٠ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی قەراغ ئاو لە کڕۆواتیا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
ئیسماعیل بێشکچی
ئیسماعیل بێشکچی لەدایکبووی ٧ی کانوونی دووەمی ١٩٣٩یە، لە ناوچەی ئیسکسلیپی لە نزیک پارێزگای کۆرم سەر بە چۆرووم لە خێزانێکی تورک و بە دین حەنەفی لەدایکبووە. کەسایەتی کۆمەڵناسی تورکە کە ماوەیەکی زۆر تەنھا غەیرە کوردێک بوو کە ھەموو ژیانی تەرخان کردوە بۆ پشتیوانی لە دۆزی کورد لە تورکیا و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست. ھەر بۆیە نازناوی "ساری ھۆجا" بە تورکی لێنراوە، بە مانای "مامۆستا قژ زەردەکە" دێت. بێشکچی ئەندامی فەخری دامەزراوەی PENە
ژیان و خوێندن
کۆمەڵناس و فیلۆسۆفی بە رەگەز تورک بێشکچی کوڕی "حوسنی" ناوێکە کە لەسەردەمی عوسمانیەکاندا خەریکی بەقاڵی بوە (١٨٩٩-١٩٧٨). دایکیشی ناوی "زاھیدە"یە (١٨٩٨-١٩٨٧). کوڕی بچوکی ماڵە و دوو برای گەورەتری بە ناوەکانی موحیەدین و وەسفی ھەیە و خوشکێکیشی بە ناوی ساتی.
یوکا ئیگوچی
یوکا ئیگوچی (井口 裕香: ئیگوچی یوکا) ئەکتەر و گۆرانیبێژی ژاپۆنیەکە پەیوەنیدارە لەگەل ئۆفیسی ئۆساوا یەکێک لە کارە دەنگیەکانی لە ئەنیمێ  (چیرۆکەکەم)ە
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨ پۆل:زیندووان پۆل:یوتیووبەرە ژاپۆنییەکان پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ژاپۆنی پۆل:خانمەکتەرە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:گۆرانیبێژە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنەگۆرانیبێژە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەیووتیووبەرە ژاپۆنییەکان پۆل:خانمەکتەرانی کایەی ڤیدیۆییی ژاپۆنی پۆل:یووتیووبەرە مۆسیقییەکان پۆل:خەڵکی تۆکیۆ پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی تۆکیۆ پۆل:خانمەکتەرانی دەنگیی خەڵکی تۆکیۆ
ئیسماعیل بێشکچی
ژیان و خوێندن
یەکەم تێزی لەسەر عەشیرەتێکی کۆچەری کوردی بە ناوی "عەلیکان" پێشکەش بە زانکۆی ئەنقەرە ئەکات کە دوای چەندین ساڵ لە زیندانی لەلایەن زانکۆی بۆغازئیچی ئەستەنبوڵەوە لە ساڵی ٢٠١٣دا دکتۆرای فەخری لەسەر وەر ئەگرێت.
پشتیوانی لە دۆزی کورد
سەرەتای ناسینی دۆزی کورد لەلایەن بێشکچیەوە، وەک خۆی ئەگێڕێتەوە لەو سیمینارەدا لە ھەولێر بۆی ڕێکخرا، ئەگەڕێەوە بۆ کاتی سەربازی و لە ساڵی ١٩٦٣دا کاتێک سەربازەکانی کە لەگەڵیدا ئەبن لەگەڵ پێشمەرگە کە لە کوردستانی باشورەوە ھاتوون لێی ئەپرسن کە ئەگەر ئەو بیەوێت ئەمان ئەتوانن لەگەڵ پێشمەرگەکان قسە بکەن. زۆر لای سەیر ئەبێت چونکە ئەو وا فێر کرابوە کە کوردی زمانێک نیە خەڵک لە یەکدی حاڵی بن پێی و زمانێک نیە بە ناوی کوردی. ھەر لە سەردەمی سەربازیدا کە لە بیتلیس و ھەکاری بەسەری بردوە بە عەشرەتی عەلیکان ئاشنا ئەبێت و یەکەم تێزی گرنگی لەسەر ئەوان ئەنوسێت.
دەرکران و زیندان
ئەوترێت کەوا لە ژیانیدا تەواوی ١٧ ساڵ لە زینداندا بووە لەسەر نوسینەکانی و ھەروەھا کۆی ١٠٠ ساڵی زیندانی بەسەردا سەپێنراوە لە بەدادگادانی جیاوازدا لە تورکیا. لە دوای بڵاوکردنەوەی بابەتێک لەسەر خۆپیشاندانێک لە ساڵی ١٩٦٧دا بابەتێک ئەنوسێت بە ناوی (شیکاری خۆپیشاندانەکەی ڕۆژھەڵات کوردستانی تورکیا) و دواتریش لە ساڵی ١٩٦٩دا یەکەم بەرھەمی کۆمەڵناسی بە ناوی (ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵ - بنەما کۆمەڵناسی و ئابوریە ڕەگەزیەکانی) بڵاو ئەکاتەوە. ئیتر لە دوای کودەتای ساڵی ١٩٧١دا و لەسەر دەستی سەرۆک بەشەکەی بەناوی ئۆرھان تورکدۆغان بۆ یەکەمجار ئەکەوێتە بەردەم دادگای تورکیاو ١٣ ساڵ زیندانی بەسەردا ئەسەپێنرێت لەسەر "جیاخوازی لە نەتەوەی تورکدا" و بەر لێبوردنی گشتی ئەکەوێت و ساڵی ١٩٧٤ بەر ئەبێت.
دوای بەربوونی داوای ئیش ئەکاتەوە لە زانکۆی ئەنقەرە، کە پێش گیرانەکەی ئامادەبوون وەک مامۆستا وەری بگرن بەڵام سەرکەوتوو نابێت و لە دوای ئەوەوە ھیچ ئیشێکی ئەکادیمی دەست ناکەوێت و ناچار ئەبێت لە دۆخێکی سەختی ئابوریدا وەک توێژەرێکی سەربەخۆ بەردەوام بێت لە پشتیوانی لە دۆزی کورد و توێژینەوەکانی.
بەرھەمەکان
لە کۆی ٣٦ بەرھەمی بێشکچی، ٣٢ بەرھەمیان لە تورکیادا یاساغ بوون.
وەرگێڕاوەکانی بۆ سۆرانی
لانی کەم دوو لە کتێبەکانی وەرگێڕدراون بۆ کوردی سۆرانی کە ئەمانەن:
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩ پۆل:کۆمەڵناسانی تورک پۆل:کوردناسەکان
مارسێل ژواندو
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٨ پۆل:مردووانی ١٩٧٩ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
شارستانی دەشتێستان
شارستانی دەشتێستان یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای بووشێھرە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری بۆرازجانە.
دابەشکاری کارگێڕی
شارستان گناوە ٦ ناوچە، ٩ شار و ١٢ گوندستانی هەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ھەژار
عەبدولڕەحمان شەرەفکەندی ناسراو بە ھەژار (لەدایکبووی ١٣ی نیسانی ١٩٢١ لە مەھاباد، ئێران – مردووی ٢١ی شوباتی ١٩٩١ لە کەرەج، ئێران) نووسەر، ھەڵبەستوان و وەرگێڕێکی کورد بوو. خاوەنی ژمارەیەکی زۆر بەرھەمی ئەدەبیی پڕ پیتە. ھەژار برای گەورەی سادق شەرەفکەندی، سکرتێریی گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بوو.
ژیان
«عەبدولڕەحمانی شەرەفکەندی» کوڕی حاجی مەلا محەممەد بووە و لە ساڵی ١٩٢٠دا لە مەھاباد لە دایک بووە و بە لاویەتی لەگەڵ بنەماڵەکەی چوونە تەرەغە. لە ساڵانی سەرەتایی ژیاندا لە لای باوکیدا و دواتر لە حوجرەکاندا لە بەر دەست چەند کەس لە مامۆستا ئایینییەکان، دەرسی گولستان و بووستانی سەعدی خوێندووە. بەڵام بەپێی ئەو شتەی کە لە چێشتی مجێوردا باسی دەکات، دەستکەوتێکی زۆر کەمی بووە. باوکی ھەژار کەسایەتییەکی خوێندەوار بووە و زانیویەتی بە کوردی بخوێنێت و بنووسێت، ھەر ئەمەش ھانی داوە کە کوڕەکەی خۆی (ھەژار) ھەر لە تەمەنی پێنج ساڵانەوە ئاشنا بە خوێندنەوە و نووسین بکات و دواتریش بینێرێتە مەکتەب و حوجرە. لە ساڵی ١٩٤٠ دەستی بە ھۆنراوە وتن کردووە و ھۆنراوەکانی ئەحمەدی خانی، وەفایی و مەلای جزیری کاریگەری لەسەر ھەستی بووە.
ھەژار ھەر لە سەرەتای دامەزراندنی کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان، تێیدا ئەندام بووە و بەشداری کارە حیزبییەکانی داوە. ئەو بڕوایەکی زۆر بە تینی بە ئامانجەکانی ژ.ک. بووە چونکە لە دوای ئەو ھیچ کات لە ھیچ حیزب و ڕێکخراوێکی سیاسیدا بە فەرمی نەبووەتە ئەندام. ھەژار لە کۆماری کوردستاندا دەوری ھەبووە و لەگەڵ ھێمن لەلایەن کۆمارەوە بە «ھۆنراوەوانی نەتەوەیی کوردستان» دەناسرێن. دوای تێکچوونی کۆماری مەھاباد لە ئازاری ١٩٤٧دا ناچاری بەجێ ھێشتنی وڵاتی دەبێ و ماوەی ٣٠ ساڵ لە باشووری کوردستان و دواییش لە شاری بەغدا نیشتەجێ بووە. لە پاییزی ١٩٤٧ بۆ چارەسەر کردنی نەخۆشیی سیل بوو، دەچێتە لوبنان و دوای چاکبوونەوەی دەگەڕێتەوە عێراق. لە ساڵی ١٩٥٣ لە ڤێستیفاڵی لاوانی جیھان لە شاری بوخارێستی ڕۆمانیا بەشدار بووە. پاشان جارێکی تر لە حکوومەتی ئەوسای عێراق قاچاخ دەبێ، بەرەو سووریا ڕادەکات، و ماوەی دوو بۆ سێ ساڵ لە ئاوایی توربەسپیسان لە سووریا لای حاجۆ ئاغای دەوڵەمەندی کورد ژیاوە. تا ساڵی ١٩٥٧ لەوێ بووە، لە پاشاندا گەڕاوەتەوە بەغدا. کوودەتا سەربازییەکەی ١٤ی تەممووزی ١٩٥٨ی بەغدا دەرگای شادی لە ڕووی ھەژاردا کردەوە، لە ھەژاری ڕزگاری بوو، بەتایبەتی دوای گەڕانەوەی مەلا مستەفا بارزانی لە ئاوارەییەکەی ڕووسیایەوە بۆ وڵات. دوای ھەڵگیرسانی شۆڕشی ئەیلوول بە سەرکردایەتی مستەفا بارزانی و لە ساڵی ١٩٦٣ دا، ھەژار دەچێتە پاڵ شۆڕشەکە. کاتێک ڕێککەوتتنامەی ١١ی ئازاری ١٩٧٠ لە نێوان سەرکردایەتی شۆڕشی کورد و حکوومەتی عێراق مۆرکرا، ناردرا بۆ بەغدا بۆ ڕێکخستنی کاروباری یەکێتی نووسەرانی کورد کە تازە لە ١٠ی شوباتی ١٩٧٠دا دامەزرا بوو، لە کۆنگرەیەکەی ئەو یەکێتییە بە سەرۆکی دەستەی بەڕێوبەر ھەڵبژێردرا و لە ھەمان کاتیشدا کرا بە ئەندام لە کۆڕی زانیاری کورد و توانی لە ساڵی ١٩٧٢دا پەرتووکی شەرەفنامەی شەرەفخانی بەدلیسی لە فارسییەوە بکاتە کوردی و لە چاپخانەی کۆڕی زانیاری کورد چاپی بکات.
دوای ھەرەسھێنانی شۆڕشی ئەیلوول لە ساڵی ١٩٧٥دا ماڵەکەی لە بەغدا تاڵان کرا. دوای ئەوە ڕۆشتە شاری کەرەجی ئێران و تا کۆتایی ژیانی (ساڵی ١٩٩١) لەوێ مایەوە. ھەژار لە دوای کوودەتاکەی شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران، کاتی خۆی تەرخان کرد بۆ دانانی فەرھەنگی زمانی کوردی و وەرگێڕان و لێکۆڵینەوە لە ئەدەبی کوردیدا.
ھەژار لە ژیانیدا گەلێ تاڵی و ئاوارەیی کێشاوە. لە ڕۆژی ٢١ی شوباتی ١٩٩١ کۆچی دوایی کرد و تەرمەکەی بەرەو موکریان ھێندراوە و لە گۆڕستانی باغی فیردەوسی شاری مەھاباد بەخاک سپێردرا.
ژیاننامەی ھەژار لە پەرتووکی چێشتی مجێوردا
ھەژار لە پەرتووکی چێشتی مجێوردا کە ژیاننامەیەکی خۆیەتی کە بە دەستی خۆی نووسراوە، دەڵێ: بۆ خۆم لە بیرم نییە کەنگێ بۆ یەکەم جار ھاتوومە دنیاوە! بەڵام وەک بۆیان گێڕاومەوە و باوکم لە بیرەوەرییەکانی خۆیدا نووسیبووی، ڕۆژی شەشی شابان، ساڵی ١٣٣٩ی ھیجریی مانگی، بەری بەیانی کە ڕۆژێکی زۆر تووش و بارانی بووە لە دایک بووم و بریا ھەر نەبووبام… وەک دەڵێن زۆر منداڵێکی گرینۆک و بە گروو بووم، کەم وەختان ژیربوومەتەوە…
ھەروەھا سەبارەت بە ھێمن دەڵێ: لە خانەقا دەگەڵ ھاوتەمەنیکی خۆمدا بوومە ئاشنا، ناوی «محەممەد ئەمینی شیخولئیسلام» و پوورزای منداڵە شێخەکان بوو. ئەویش دەبوایە بۆ بەرەکەت دەرس لای مامۆستا مەلا سەعید بخوێنی و لە ماڵی شێخ بژی. نازانم ئەو زیرەکتر بوو یا من! بەڵام ئەوەندە دەزانم لە دەبەنگی و ھیچ فێر نەبووندا، درۆزنیش فەرقی نەدەکردین. ھەر دووکمان وەک یەک دارکاری دەکراین و بە قەد یەک بەر جنێو دەدراین. تەنیا فەرقێکمان کە ھەبوو، ئەو بۆ نەگبەتی شێعری دەگوت و خۆی لە من بە ھونەرمەندتر دەزانی. بەڵام شێعری چۆن؟ یا خوا بە نسیبی دوژمنانت بێ! من لە بەغێڵیان گاڵتەم بە شێعرەکانی دەکرد. ئاخری ھەر وازی نەھێنا و لە دواڕۆژدا بوو بە شاعیرێکی ھەرەبەرز و بە ناوی ھێمن ناوبانگی کرد. کاری ھەرە گرینگمان ڕاوە دووپشک، دزی باخان، مریشک دزین لە ماڵە شێخان و ھەزار بەدفەڕی و کاری نالەباری دیکە بوو.
وەرگێڕان بە کوردی
٭ عیرفان، بەرامبەری، ئازادی؛ نامیلکەیەکی دوکتور عەلی شەریعەتییە کردوویەتە کوردی.
بە فارسی
== ھۆنراوەی ھەژار لە ڕووی ناوەڕۆکەوە == بەشێکی کەم لە بەرھەمی دڵدار دەچێتە خانەی دڵداری و وەسفی سروشتەوە. بەشی ھەرە زۆری ستایش و پێداھەڵدان و شانازی کردنە، ئەمەی تێکەڵ کردووە بەسیاسەت بەمانای ئەو بەسەرھاتانەی بەسەر کورد ھاتوون ڕۆژگارانی ژیانی شاعیردا. لەم ڕووەوە شیعری بەچوار قۆناغ تێپەڕیوە:
١- سەرەتا تا ساڵی ١٩٤٨: لەم ماوەیەدا شیعری بریتی بووە لە ستایش و پێداھەڵدان. ئیلھامی لە خۆشویستنی قازی محەممەد و دامودەزگای کۆماری کوردستان وەرگرتووە. خۆی بە ستالین و سوپای سووری سۆڤیەتی کۆن خەریک کردووە، داس و چەکوشی کردووە بەڕەمزی مرۆڤایەتی. چونکە دەسەڵاتی سۆڤیەت دەستی ھەبوو لە دامەزراندنی کۆماری کوردستان.
٢- قۆناغی بەغدا ١٩٤٨ – ١٩٥٨: لەم ماوەیەدا شاعیر دوو سێ ساڵ لە سووریا ژیاوە. لەم قۆناغەدا شیعری ڕەنگدانەوەی بیری کوردایەتییە. ئەگەر لە پێشاندا زۆرتر خەریکی ئەوە بووبێ ھێرش بباتە سەر عەجەم، لەم دەورەدا زیاتر باس لە خراپەی ھەموو دراوسێکانی کورد دەکا وەکو تورک و عەرەب و عەجەم.
٣- قۆناغی بەغدا و کوردستان ١٩٥٨ – ١٩٧٥: ئەوی ڕاستی بێ ماڵی خێزانی ھەژار لەم ماوەیەدا لە بەغدا بووە، خۆی لە ھاتووچۆدا بووە لە نێوان بەغدا و ناو شاخەکانی کوردستانی عێراق بەپێی پلەی پەیوەندی شۆڕشی ئەیلوولی ١٩٦١ بەدەسەلاتی بەغداوە، چونکە ئەو پەیوەندییە لە ھەڵبەزین و دابەزیندا بووە. لەم قۆناغەدا زۆربەی شیعری ھەژار لە ستایشی بارزانی شۆڕشی کورد بووە، ھەروەھا لە دژی خراپەی دراوسێیانی کورد بەتایبەتی عەرەب.
٤- قۆناغی کۆتایی لە ماڵی خۆی لە مەھاباد ١٩٧٥ – ١٩٩١: لەم قۆناغەدا ھەژار خۆی بەشیعر وتن خەریک نەکردووە، بەڵام ئەو شیعرەی وتوویەتی ھەمووی لەسەر بارزانییە، بەھۆی یادی کۆچی دواییەوە، لە یادی ساڵی یەکەمەوە ١٩٨٠ دەست پێکردووە تا یادی ساڵی یازدەمین ١٩٩٠. واتە لە ھەموو ساڵێکدا شیعرێکی داناوە بۆ یادی کۆچی بارزانی تا کۆچی دوایی ھەژار خۆی.
نموونەی ھۆنراوەکانی ھەژار
ھەژار لە شیعرێکیدا بەناوی «ھەر کوردم» لە ساڵی ١٩٤٨ لە بەغدا نووسیویەتییەوە، دەڵێ: ھەر کوردم
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی مەھاباد پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:فەرھەنگنووسانی خەڵکی ئێران پۆل:فەرھەنگنووسانی کورد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١ پۆل:مردووانی ١٩٩١ پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:وەرگێڕە کوردەکان پۆل:وەرگێڕەکانی عەرەبی-فارسی پۆل:وەرگێڕەکانی عەرەبی–کوردی پۆل:وەرگێڕەکانی فارسی–کوردی پۆل:وەرگێڕەکانی کوردی–فارسی پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی ئێرانی پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان پۆل:زانا کوردەکان پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد پۆل:موسڵمانانی ئێرانی پۆل:موسڵمانانی کورد پۆل:نووسەرانی موسڵمان پۆل:فەیلەسووفانی کورد
جێرێمی کۆربین
جێرێمی کۆربین (بە ئینگلیزی : Jeremy Corbyn ؛ لەدایکبووی٢٦ی ئایاری ١٩٤٩)سیاسەتمەداری خەڵکی شانشینی یەکگرتوو ە. ئەو ڕێبەری هەنووکەیی پارتی کرێکارانی بریتانیا یە و لە ساڵی ۱۹۸۳ تا ئێستا ئەندامی پارلەمانی بریتانیا بووە.
کۆربین لە باڵی چەپی پارتی کرێکارانە و خۆی بە سۆسیالدیموکرا ت دەزانێت. ئەو لاینگری نەتەوەیی کردنی دیسانی هێڵەکانی شەمەندەفەرە و داراییەکانی گشتی، کردنەوەی کانگاکانی بەردە زووخاڵ، چوون بە گژی ڕاکردن لە ماڵیات، لابردنی مانگانە بۆ زانکۆکان و زۆر کردنی کۆمەکخەرج بۆ خوێندکارانی زانکۆ و دەستبەردار بوون لە چەکی ناوەکییە.
پشتیوانی کۆربین لە گەلی کورد و گەلانی تری لێقەوماو لە سەرەتای کارەکانیەوە دەست پێ ئەکات. لە یەکێ لە دانیشتنەکانی مانگی 11ی 1991دا حکومەتی بەریتانی لە مەترسیەکانی سوپای تورکیا ئاگادار ئەکاتەوە و داوای یارمەتی ئەکات بۆ بەرەی کوردستانی و کوردی ئێراق کە خۆی سەردانی ناوچەکەی کردوە ئەوکاتە.
جێرێمی کۆربین پێشتر لەگەڵ کەناڵی "پرێس تی ڤی"ی ئێران لە لەندەن هاوکاری بووە.
پەڕاوێز
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩ پۆل:بریتانیاییەکان پۆل:خەڵکی شانشینی یەکگرتوو پۆل:خەڵکی لەندەن پۆل:سۆسیالدیمۆکڕاتەکان پۆل:پارتی کرێکارانی بریتانیا پۆل:پیاوە فێمینیستەکان
چاپکەر
thumb|ئامێرێکی چاپکەری هاوچەرخ چاپکەر ئامێرێکە دەبەسترێت بە کارەباوە، کاردەکا بۆ لە چاپ دانی پەڕگەیەک یان شتێ، زۆرێ لە چاپکەران دەبەسترێنەوە بە کۆمپیوتەر بەھۆی وایەری تایبەتەیەوە، چاپکەر دەتوانرێ بەکاربھێنرێ بۆ چاپکردنی پەڕگەی وێنەیی و نوسراو و تی شێرت و ڕۆژنامە و گۆڤار ھید..
ئامێری چاپکەر بە دوو جۆر یا شێوە دێتە کارکردن یەکەمیان بە حوبرە وە دووەمیان بە لەیزەر کاردەکات، چاپکەریش دوو جۆری بنەڕەتی ھەیە ئەوانیش ڕەش و سپی و ڕەنگاوڕەنگە، لەئێستادا ھەندێ کۆمپانیا کێبڕکێ لەسەر ئامێرە چاپکەرەکان دەکەن لەوانە ئێچ پی و ئیپسۆن و کانوون
پۆل:چاپکەرەکانی کۆمپیوتەر پۆل:داھێنانە ژاپۆنییەکان پۆل:ئامێرەکانی نووسینگە
ئارووبا لە ئۆڵۆمپیاد
ئارووبا بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٨٨ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاددا کرد، لەو کاتەوە بەشداری لە ھەموو یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەدا کردووە. ئاروبا تا ئێستا نەیتوانیوە ھیچ مەدالیایەکی ئۆڵۆمپیاد بەدەست بھێنێت. لە نێوان ساڵانی ١٩٥٢ تا ١٩٨٤ وەرزشوانانی ئارووبا وەک بەشێک لە ئەنتیلی ھۆڵەندا بەشدارییان ئۆڵۆمپیاد کردووە. ئ. لیژنەی ئۆڵۆمپیادی ئارۆبا لە ساڵی ١٩٨٥ دەمەزرا و لە ساڵی ١٩٨٦ لەلایەن لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی دانیپێدانرا. ئارووبا لە ھیچ یارییەکی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا بەشداری نەکردبوو.
ڕائول گۆنزالێس
ڕاول گۆنزالیس بلانکۆ وەرزشکاری ئیسپانی لەدایک بووی ٢٧ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٧٧ ناوبراو یاریکەرێکی ئەزموونداری ھەڵبژاردەی تۆپی پێ ئیسپانیا بووە لەھێلی ھێرشبەریدا و ڕاول یاری بۆ یانەکانی یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید و شاڵکە ٠٤ کردووە، ڕاول لەگەڵ ھەموو ئەو تیپانەی یاری بۆ کردوون درێسی ژمارە حەوتی پۆشیوە.
ڕیال مەدریدی ئیسپانی
ڕائول خاوەن مێژوویەکی سەروەریە لەگەڵ یانەی شاھانەی ئیسپانیا کە یانەی ڕیال مەدریدە، بەوەی کە ناوبراو لە مناڵیەوە یاری بۆ ئەو تیپە کردووە تاوەکوو ساڵی ٢٠١٠ کە ئەمەش ماوەی زۆرتر لە ١٦ ساڵ بووە، کاتێک لە لاوی لەساڵی ١٩٩٤ لە تیپی C یانەی ڕیال مەدرید بووە، دواتر لەھەمان ساڵ واتە ساڵی ١٩٩٤ ھاتۆتە تیپی B یانەکە، لەھەمان ساڵیشدا دوای کەمێک یاری ھاتە تیپی A کە ئەمەش لە مێژوودا نەبووە یاریکەرێک بتوانێت لە تیپی C بچێت بۆ تیپ B و دواتر بچێت بۆ تیپی A ی ھەمان یانەکە!، ڕاول لەگەڵ یانەی ڕیال مەدرید ٥٥٠ یاری تەواوی ئەنجام داوە لەکۆی ئەم یاریانەش خاوەنی ٢٢٨ گۆڵە.
شاڵکەی ئاڵمانی
لە ٢٨ ی تەممووزی ساڵی ٢٠٠٨ بەشێوەیەکی فەرمی بۆندی لەگەل یانەی شاڵکەی ئاڵمانی وواژوو کرد، ڕاول لەگەڵ ئەم یانەیەش بەردەوام بوو لە گۆڵ ھەژاندن توانیویەتی لەکۆی ٦٦ یاری ٢٨ گۆڵ تۆمار بکات.
سەدی قەتەری
لە ١٢ی مەی ساڵی ٢٠١٢ ڕاول بەشێوەیەکی فەرمی بۆندی لەگەڵ یانەی سەدی قەتەری واژوو کرد، واش بڕیارە ڕاول لەگەڵ یانەی سەد یاری بکات لە وەرزی ٢٠١٢ - ٢٠١٣ دەدا.
ژیانی تایبەتی
لە تەمەنی لاویدا، لەساڵی ١٩٩٩ لەگەڵ مامێن سانزی ھاوڕێی ھاوسەرگیریان ئەنجام دا، و خاوەنی چوار کوڕ و کچێکن، ناوی کوڕەکانی جۆرگ و ھۆگۆ و ھیکتۆر و ماتیۆ و ناوی کچە تاقانەکەشی ماریایە، ڕاول دڵخۆش دەبێت کاتێک گوێ لە گۆرانی و میوزیکی ئیسپانی دەگرێت و ئەو سەرسامە بە نووسەری ئیسپانی ئارتیرۆ پیرێز.
ئەل سەدی قەتەری
جامی ئەستێرەکانی قەتەڕ یەک جار: ٢٠١٢-٢٠١٣
جامی ئەمیری قەتەڕ یەک جار: ٢٠١٤
نیو یۆرک کۆسمۆس
جامی قەڵغانی ھەواداران یەک جار: ٢٠١٥
جامی سووپەری ئەمریکای باکوور (ئێن-ئەی-ئێس-ئێڵ) یەک جار: ٢٠١٥
گۆلی نێودەوڵەتی
ڕائوڵ بەشداریکردووە لە ١٠٢ یاری بۆ ھەڵبژاردەی ئیسپانیا لەساڵانی ١٩٩٦ بۆ ٢٠٠٦ و ٤٤ گۆڵی کردووە. ڕائوڵ بەدووەم گۆڵکاری ئیسپانیا دادیت دوای داڤید ڤییا.
سەرچاوە
پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە قەتەر پۆل:فیفا ١٠٠ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٩٦ پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئیسپانی
فلۆریان بێچیڕی
فلۆریان یان فلۆریانی، ناوی تەواو فلۆریان بێچیڕی (لە دایکبووی ١١ی شوباتی ٢٠٠٠) گۆرانیبێژێکی ئەلبانیـیە. لە سکۆپیە، مەقدوونیا لە دایکبووە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠ پۆل:زیندووان
داروڤار
داروڤار شارێکی ویلایەتی بیێلۆڤار-بیلۆگۆرای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٣٬٢٣٨ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:سلاڤۆنیا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
لیدیا کاچۆ
وێنۆک|لیدیا کاچۆ لیدیا کاچۆ ڕیبێریۆ لەدایکبووی ١٢ی نیسانی ١٩٦٣، ژنە ڕۆژنامەنووسێکی مەکسیکییە و چالاکوانی مافی مرۆڤ و فێمینیزمە و لەلایەن ڕێکخراوی لێبوردنی نێونەتەوەییی جیهانی وەک یەکێ لە باشترین لێکۆڵەواری و پارێزەری مافی مرۆڤ و بەرەنگانگاربوونەوەی دەستدرێژی سێکسی بۆ منداڵان و ژنان و بازرگانیپێکردنیان.
بەستەری دەرەکی
پۆل:زیندووان پۆل:کۆلکە پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:نوسەرە فێمینێستە مەکسیکیەکان پۆل:ئافرەتە نوسەرە مەکسیکیەکان پۆل:چالاکوانانی مافەکانی مرۆڤ لە مەکسیک پۆل:ژنە نووسەرە مەکسیکیەکان پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ
ئاشوور کوڕی سام
ئاشوور دووەم کوڕی سامی کوڕی نووح بوو. براکانی ئاشوور، ئیلام، ئەرکفەخشاد، لوود و ئارام بوون.
پێش دۆزینەوەی ئاسەواراکانی دەریای مردوو، ناکۆکی لە بازنەی ئەکادیمیدا ھەبوو سەبارەت بەوەی کە ئایا ئاشوور یان نیمرۆد شارەکانی ئاشوور، نەینەوا، ڕێسن، ڕێھۆبۆس-ئیر و کالایان بنیادنا، چونکە ناوی ئاشوور دەتوانێت ئاماژە بە ھەردوو کەسەکە و وڵات بکات.
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی ناو کتێبی پەیدابوون
ئانتۆیۆ باندراس
ئانتۆیۆ باندراس (ئینگلیزی: Antonio Banderas) لە ۱۰ی ئابی ۱۹٦۰ لە مەلەگای، ئەندەلۆسیایئیسپانیا لەدایکبووە. ناوی ڕاستەقینەی "جۆز ئانتۆنیۆ دۆمینگۆئز باندراس"ە. ناوبراو ئەکتەر و ھونەرمەند و نووسەرێکی ئیسپانیە کەلە ئەمریکا وەک یەکێک لە ئەکتەرە ناودارەکان دێتە بەرچاوو. باوکی پۆلیس و دایکی مامۆستا بوو وە خاوەنی برایەکیشە کە لە سانفڕانسیسکۆ نیشتەجێیە. ماوەیەک دواتر "باندراس" کاسۆلیکی وەک ئایینی خۆی ھەڵبژارد. لە ھاوسەری یەکەمی جیابۆوە و لەساڵی (۱۹۹٦)دا لەگەڵ "ملانی گریفت " ھاوسەرگیری کرد و ئەوان بوونە خاوەنی کچێک بەناوی "ئێستلا بنادراس".
گرینگترین بەرهەمەکانی
گرینگترین بەرهەمەکانی ئانتۆیۆ باندراس بریتین لە: ـ فیلمی ئەفسانەیی زۆرۆ. ـ چوار دیــو. ـ مرۆڤ کوژەکان. ـ ئێویتا. ـ مناڵە سیخورەکان. ـ پاچوویلا. ـ ژنی مەرگ هێنەر. ـ سێزدەهەمین شەڕکەر. ـ عەشق و سێبەرەکان. ـ فریدا. ـ فیلادلیفا. ـ گوناهی سەرەکی. ـ ڕوپۆشی زۆرۆ و ...
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:زیندووان پۆل:دوور لە وڵاتانی ئیسپانی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ئەکتەرە ئیسپانییە نێرەکانی تەلەڤیزیۆن
فەقێ تەیران
فەقێ تەیران یا فەقێی تەیران (لەدایکبووی ١٥٦٣ – مردووی ١٦٤١) ھۆنراوەنووسێکی ناوداری کلاسیکی کوردە کە بە شێوەزاری کورمانجی شیعری نووسیوە.
ژیاننامە
فەقێ تەیران زۆر کەم لەسەر ژیانی نووسراوە، گوتراوە کە لە کاتی لاویدا دۆستی مەلای جزیری بووە، ئەوەی لە پەیوەندییەکەی لەگەڵ جزیری ماوەتەوە وتووێژێکی شێعرییە لە نێوان ئەم دوو شاعیرەدا،
مارف خەزنەدار ماوەی ژیانی بە ١٥٦٣ تا ١٦٤١ دیاری کردووە، بەڵام کوردۆ ئەم ماوەیەی بە ١٥٩٠ تا ١٦٦٠ تۆمار کردووە.
شێعر
ھۆنراوەکانی فەقێ تەیران بە کوردیی باکوورین و لەسەر کێشی بڕگەیی نووسراون. نموونەیک لە ھەلبەستی ھای ئاڤ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٠ پۆل:مردووانی ١٦٦٠ پۆل:شاعیرەکانی کوردیی باکووری پۆل:سۆفییە کوردەکان پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:خەڵکی جۆلەمێرگ پۆل:خەڵکی وان
بڕیارنامەی ٦٥٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٥٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٤ی ئایاری ١٩٩٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەمەریکای ناوەندی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٢١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٠ پۆل:مێژووی ئەمریکای ناوەندی پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێلسالڤادۆر
پێناسەی پەیڤی
پێناسەی پەیڤیی زاراوە واتای زاراوەکەیە لە بەکارچوونی ئاسایی و باودا. ئەو پێناسەیەی لە فەرھەنگەکاندا بۆ وشەکان دەدۆزرێتەوە چەشنێک پێناسەی پەیڤییە. دەقی ئەم جۆرە پێناسەیە ھەتا بکرێ سادە دادەنرێ، ئەمە بۆ ئەوەیە کە ھەموو کەس بەئاسانی لێی تێ بگا.
پێناسە پەیڤییەکان حاڵەتی گێڕانەوەیان ھەیە و بەرکاربەریی ڕاستەقینەی زاراوەکە لەلایەن ئاخێوەرانی زمانەکەوە دەگێڕێنەوە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:لۆژیک
جامی ئەورووپای ١٩٥٧-١٩٥٨
جامی ئەورووپای ١٩٥٧-١٩٥٨ سێیەمین وەرزی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپایە و ڕۆژی ٤ی ئەیلوولی ١٩٥٧ یەکەمین یاری ئەنجامدراو و کۆتا یاری پاڵەوانیەتیەکە لەڕۆژی ٢٨ی ئایاری ١٩٥٨ لەیاریگای شا باودوینی شاری برۆکسلی بەلجیکا، لەنێوان یانەی ڕیال مەدرید و ئەی سی میلان ئەنجامدرا. لە ئەنجامدا ڕیال مەدرید توانی بە ئەنجامی ٣-٢ لەکاتی زیادکراودا بەسەر ئەی سی میلانی ڕکابەری سەربکەوێت و ببێتە ھەڵگری نازناوی ئەم وەرزە.
ئەوەی دەتەوێت (گۆرانیی ئێڤەنێسنس)
ئەوەی دەتەوێت (ئینگلیزی: What You Want) گۆرانییەکی ئەلبومی سێیەمی گرووپی ڕۆک و مێتاڵی ئەمریکی ئێڤەنێسنسە. گۆرانییەکە نوسراوی دەستی ئه‌یمی لی و تێری باڵسامۆ و تیم مەککۆردە، لی لەبارەی گۆرانییەکەوە دەڵێت: «باس لە دەنگە کۆنەکەی گرووپەکە دەکات و لەھەمان کاتیشدا باس لە ئازادی دەکات.»
ئەم گۆرانییە وەک سینگڵێک بڵاوکرایەوە لە ٩ی ئۆگەستی ٢٠١١.
سەرچاوەکان
پۆل:مۆسیقا لە ٢٠١١ پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ٢٠١١ پۆل:مۆسیقای ڕۆک پۆل:گۆرانییەکانی ئێڤەنێسنس پۆل:گۆرانییەکانی ئێڤانێسێنس
دڕکی مەسیح
دڕکی مەسیح یان تاجی دڕکاویی (ناوی زانستی: Euphorbia milii) (بە ئینگلیزی: Crown-of-thorns or Christ Plant، عەرەبی: ) ڕووەکێکی تەختەییە، وە ھەندێک جۆری نیمچە گۆشتی (ئاودار) ە، ناوی جۆرەکانی لە ناوی بارۆن (Baron Milius) ەوە ھاتووە وەک یادگارییەک بۆ ئەو کەسە، کە فەرمان ڕەوای ھەرێمی Réunion بووە، کە ئەو کەسایەتییە جۆرەکانی ڕووەکەکەی لە ساڵی ١٨٢١ دا لە فەڕەنسا ناساندووە و پیشانی داوە. وە گومانی ئەوە ھەیە کە لە سەردەمە کۆنەکانەوە ئەم جۆرە ڕووەکە ھاتبێتە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، وە ناوی (دڕکی مەسیح یان تاجی دڕکاویی) لە ئەفسانەی تاجی دڕکاوی یەسووعەوە ھاتووە کە وەختی خۆی لەسەری کردووە.
تایبەتمەندێتی ڕووەکەکە
ڕووەکێکی ئاودارە بە شێوەی دەوەن shrub گەورە دەبێت، تا بەرزی(١٬٨م – ٢م). لەگەڵ بوونی قەدێکی ڕاوەستاوی دڕکاوی، کە دڕکەکان باریکەڵەن و درێژیان دەگاتە (٣سم)، کە ھەندێک جار یارمەتی دەدات بۆ خۆ ھەڵواسین بە ڕووەکی تردا. گەڵاکانی بە زۆری لەسەر بەشە تازە گەشەکردووەکانی ڕووەکەکەدا دروست دەبێت وە بەرەو بەشەکانی سەرەوەی ئەو بەشە تازانە، وە درێژی گەڵاکان دەگاتە (٣٬٥سم) وە پانیشیان دەگاتە (١٬٥سم). گوڵەکانی ئەم جۆرە ڕووەکە بچووکن، وە بەھۆی لاسکێکەوە درێژبۆتەوە و وە پێکدێت لە جووتێک لە گەڵای بچووکی شێوە پەڕەی گووڵ، کە ڕەنگی سوور، سپی، زەرد، پەمەیی ھەیە وە پانی ئەم جۆرە گەڵای شێوە پەڕەگوڵیانە نزیکەی (١٢مم) دەبێت، ھەروەھا ئاوگی ڕووەکەکە تا ڕادەیەک ژەھراوییە. وات فریک لە ھەرێمی فیتسانلۆک لە وڵاتی تایلاند بە ماڵی سەرەکی درێژترین ڕووەکی (دڕکی مەسیح) دادەنرێت.
سەرچاوەکان
ماڵپەری کشتوکاڵ
ھەرمۆتە
ھەرمۆتە یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی کۆیە(ناوەند) لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. . ھەرمۆتە، گوندێکی دێرینی مەسیحییەکانەو دەکەوێتە ڕۆژئاوای کۆیەوە، ئەم گوندە خنجیلانەیە چەندین کەسایەتی گەورەو ئەستێرەی درەوشاوەی لەمێژووی کوردستاندا بەرھەمھێناوە. گوندی ھەرمۆتە، گوندێکی خنجیلانەیەو (٣کم) لەشاری کۆیەوە دوورە، ھەرچەندە ئێستا بەھۆی فراوانبوونی شارەوە تەنھا چەمێک سنورەکەی جیا دەکاتەوە لەشاری کۆیە. مەسیحییەکانی ھەرمۆتە بەشێکن لەدێرینترین مەسیحییەکانی کوردستان، کە لێرەوە باشترینو ناودارترین کەسایەتیە گەورەکانی مێژوی کوردستانیان بەرھەمھێناوە. سەرچاوە مێژوییەکان باس لەوە دەکەن بونی ئایینی مەسیحی لەم گوندەدا دەگەڕێتەوە بۆ سەدەکانی سەرەتای سەرھەڵدانی ئاییینی مەسیحی و پێش ھاتنی ئیسلام بۆ کوردستان. لەقۆناغە جیا جیاکاندا بەشێک لەدانیشتوانە مەسیحییەکەی ھەرمۆتە بەھۆکاری جیاواز بەرەو شارەکانی سلێمانی و ھەولێر و کەرکووک و بەغدا و مووسڵ کۆچیان کردوەو لەم شارانەشدا کەسایەتی ناوداریان تیا ھەڵکەوتووە.
ناو
چەندین بۆچوون بۆ سەرچاوەی ناوی سوریانی گوندەکە خراوەتەڕوو، بەو پێیەی ڕەنگە لە "ئارا" ("زەوی" بە سوریانی) و "مۆتا" ("مەرگ" بە سوریانی) وەرگیرابێت، و بەم شێوەیە وەرگێڕان دەکات بۆ "خاکی مردن"، یان دەتوانێت تێکەڵەیەک بێت لە "ئارا" و "نوتا" ("نەوت" بە سوریانی)، و وەرگێڕانی بۆ "خاکی نەوت". ئیتیمۆلۆژیای پێشوو دەگەڕێتەوە بۆ ئەفسانەی ناوخۆیی کە باس لە شەڕێکی گەورەی نێوان مەسیحییەکان و موسڵمانان دەکات، یان بەڵایەک کە گوندەکەی وێران کردووە. یانیش ڕەنگە ئارموتا لە "ئارمون" ("ھەنار" بە سوریانی) سەرچاوە بگرێت.
دانیشتوان
بەپێی سەرژمێرییەکی دانیشتوانی گوندی ھەرمۆتە لە ساڵی ٢٠١٤دا ئەنجامدراوە، ئەم گوندە لە(٩٩) ماڵی مەسیحی و (٢٧) ماڵی موسڵمان پێکھاتووە، ژمارەی مەسیحییەکان (٤٣٧) کەسە، ژمارەی موسڵمانەکان (١٢٧) کەسە، تێکڕای ژمارەی دانیشتوانی گوندی ھەرمۆتە بەمەسیحی و موسڵمانەکان (٥٦٤) کەسە. تێکڕای ماڵەکانی ھەرمۆتەش (١٢٦) خێزانە و مەسیحییەکان زۆر بەخۆشی لەگەڵ موسڵمانەکان پێکەوە دەژین. مەسیحییەکانی ھەرمۆتە کلدانیو سەر بەئاینزای کاسۆلیکن، ئەم مەسیحییانە لەکاتێکدا کە بە زمانی سوریانی دەدوێن، ھاوکات زمانی کوردیشیان وەک کورد پاراوەو ھەمان ئەو جلوبەرگەش دەپۆشن کە کورد دەیپۆشێت، پیاوەکان ڕانکوچۆغە لەبەر دەکەن و ژنەکانیش جلی ژنانەی کوردی.
مێژوو
بەپێی نەریتی ناوچەکە، ھەرمۆتە لە کاتی داگیرکردنی مێزۆپۆتامیا لەلایەن موسڵمانەکانەوە لە ساڵی ٦٣٨دا ماوە، و جزیەی داوە بە سوپای موسڵمانان بە سەرۆکایەتی سەعدی کوڕی ئەبوو وەققاس کە لە نزیک گوندەکە لە شوێنێک کە پێی دەگوترا گردی چادر کەمپیان دانابوو. دانیشتوانی ھەرمۆتە لایەنگری کەنیسەی ڕۆژھەڵات بوون تا لە ساڵی ١٧٧٩ لەلایەن قەشە یوھانان ھۆرمیزد بوون بە کلدانی کاسۆلیکی. لە ساڵی ١٨٤٣دا ٢٥-٣٨ خێزانی ئاشووری لە گوندەکەدا ھەبوون، کە قەشەیەک و کڵێسایەکیان ھەبووە. لە ساڵی ١٩١٣دا ١٠٠ کاسۆلیکی کلدانییان لە ھەرمۆتە نیشتەجێ کرد، و لەلایەن یەک قەشە و یەک کەنیسەی کارا وەک بەشێک لە ئەپستۆریای سەرەکی کەرکووک خزمەتیان پێدەکرا. گوندەکە لە ساڵی ١٩٤٣ تاڵان کرا، و دیسانەوە دواتر لە ساڵی ١٩٦٣ لەلایەن سەربازە عێراقییەکان لە کاتی شۆڕشی ئەیلوولدا، لەو کاتەدا ١٠٥ بنەماڵەی ئاشووری تێیدا نیشتەجێ بوو. ھەرمۆتە لە ساڵی ١٩٨٨ لە کاتی ھەڵمەتی ئەنفالدا لەلایەن سوپای عێراقەوە وەک کەمپی سەربازی بەکارھێنرا.
دروستکردنی مزگەوتێک لە ھەرمۆتە لە لایەن ئیخوان موسلیمینەوە لە ساڵی ١٩٩٩دا کە ڕانەگەیەندراوە، بووە ھۆی گرژی و ئاڵۆزی لە نێوان ئاشوورییەکان و کوردەکانی ناوچەکەدا بەو پێیەی لەو کاتەدا ھیچ موسڵمانێک لەو گوندەدا نیشتەجێ نەبووە و دوای ناڕەزایەتییەکانی ئاشوورییەکان لە کۆی سەنجەق ڕێککەوتن کرا کە مزگەوتەکە بمێنێتەوە، بەڵام منارە و بینا زیادەکانی تر دروست نەدەکرا و بانگەوازی نوێژ ڕێگەپێنەدەدرا. گوندەکە تەنھا ئاشوورییەکان نیشتەجێ بوون تا لە کۆتایی سەدەی بیستەم/سەرەتای سەدەی بیست و یەک لەلایەن کوردەکانەوە نیشتەجێ بوون. تا ساڵی ٢٠٠٣ ژمارەی دانیشتووان بۆ ٧٠ خێزان کەمیکردووە.
لە دوای لەشکرکێشی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣، ئاشوورییەکانی ناوەندە شارییەکان بۆ ئەوەی لە ھێرشی یاخیبووان ڕزگاریان بێت، بەرەو ھەرمۆتە ھەڵھاتن. ژێرخانی گوندەکە بە وەبەرھێنان لە لایەن سیاسەتمەداری ئاشووری سەرکیس ئاغاجان مامەندۆ لە ساڵانی ٢٠٠٠ پەرەی پێدراوە. لە ساڵی ٢٠١٢دا ٩٩ بنەماڵەی ئاشووری کە ٤٠ بنەماڵەی کلدانی بوون و ٢٧ بنەماڵەی کورد لە گوندەکەدا نیشتەجێ بوون و تا مانگی ئازاری ٢٠١٨ ژمارەی دانیشتوانی ئاشوورییەکان بۆ ١١٨ خێزان زیادی کردووە. گوندەکە لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨ لەلایەن تۆپخانەکانی ئێرانەوە بۆردومان کرا و دانیشتوانەکەی پەنایان بۆ کۆیە برد. دانیشتوانی ئاشووری لە گوندەکەدا زۆر بە زمانی کوردی قسە دەکەن، بەڵام ھەندێکیان بەردەوامن لە قسەکردن بە زمانی سوریانی.
کلتوور
لەڕووی کلتور و دابوو نەریتەوەش مەسیحییەکانی ھەرمۆتە ئاوێتە بەکلتووری کوردەواری بوون، لەڕێوڕەسمی ژنخواستنەوە بگرە تا دەگات بەپرسەدانان و لەچەندین نەریتی دیکەشدا ھاوبەشن. پەیوەندی نێوان مەسیحییەکانی ھەرمۆتە و موسڵمانە کوردەکان بەئەندازەیەک تەبا و کۆک بووە کە مەسیحییەکان لەسەرجەم شۆڕشەکانی کورددا بەشداربوون و شەھیدیشیان داوە. لەبەرامبەریشدا، کوردیش ھەمیشە بەچاوی رێزو خۆشەویستییەوە لەوانیان روانیوەو ھەرگیز جودایی ئایین بەلایانەوە جێی بایەخ نەبووە و لەبۆنە ئاینیەکاندا سەردانی مەسیحیەکانیان کردووە و ئەوانیش لەبۆنە ئایینیەکان و کۆمەڵایەتیەکانی کوردا بەشداریان کردووە.
تەنانەت مەرقەدێک ھەیە لەدێرێکی ھەرمۆتەدا کە لای موسڵمان و مەسیحییەکانیش پیرۆزە، ئەویش مەرقەدی "مەربێن قەدیشە"یە کە لای موسڵمانەکان بە"شێخ محەمەد" ناسراوە، مەسیحی و موسڵمانیش وەک مەرقەدێکی پیرۆز سەردانی دەکەن و تا ئێستاش ھێمای ھاوبەشی پێکەوەژیانیانە.
ناوداران
رەنگە سەرنجڕاکێشترین لایەنی ھەرمۆتە، ھەڵکەوتنی چەندین سیمای گەش و دیاری کلتوری و سیاسی و ھونەری بێت کە ھەرمۆتە زێدی رەسەنی خۆیان یان باووباپیرانیان بووە. وەک:
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
شارستانی دەشتی
شارستانی دەشتی یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای بووشێھرە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری خوورمەوجە.
دابەشکاری کارگێڕی
شارستان گناوە ٢ ناوچە، ٤ شار و ٧ گوندستانی هەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان