cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مانگی دەستکردی سیخوڕ
چەند جۆرێکی مانگی دەستکردی سیخوڕی ھەیە، بریتیین لە: مانگی دەستکردی سیخوڕی ئاسایی، ئەم مانگە دەستکردانە بۆ وێنەگرتن و کۆکردنەوەی زانیاری لەسەر ناوچەیەکی دیاریکراو یان ئامانجێک دروستکراون. بە پلەی یەکەم بۆ مەبەستی سەربازی و ھەواڵگری بەکاردەھێنرێن. مانگی دەستکردی زیرەکی نیشانە: ئەم مانگە دەستکردانە بۆ ڕێگرتن و شیکردنەوەی سیگناڵەکانی پەیوەندییەکانی وەک ھاتوچۆی ڕادیۆ و ئینتەرنێت دروستکراون. مانگی دەستکردی زیرەکی ئەلیکترۆنی: ئەم مانگە دەستکردانە بۆ دیاریکردن و شیکردنەوەی سیگناڵە کارۆموگناتیسییەکان دروستکراون. دەتوانرێت بۆ کۆکردنەوەی زانیاری ھەواڵگری یان بۆ نەخشەکێشانی زەوی بەکاربھێنرێت. سوودەکانی مانگی دەستکردی سیخوڕی: دەتوانن زانیاری لە شوێنە دوورەکان یان دەستنەکەوتووەکانەوە کۆبکەنەوە. دەتوانن چاودێری بەردەوامی ناوچەیەک بکەن. دەتوانن لە ھەردوو بارودۆخی شەو و ڕۆژدا چاودێری بکەن. دەتوانرێت بۆ پەیوەندی کاتی ڕاستەقینە لە نێوان دەزگا سەربازی و ھەواڵگرییەکاندا بەکاربھێنرێت. تەحەددیاتی مانگی دەستکردی سیخوڕی: دروستکردن و خستنەبازاڕ و کارپێکردنیان گرانە. دەتوانن بەرەوڕووی ھێرشی وڵاتانی تر ببنەوە. دەتوانێ کاریگەری ھەلومەرجی کەشوھەوا و دەستێوەردانی بەرگەھەوای ھەبێت. دەتوانن نیگەرانییەکان سەبارەت بە تایبەتمەندی و کاریگەرییە ڕەوشتییەکان بوروژێنن. یاریزانە سەرەکییەکان لە تەکنەلۆژیای مانگی دەستکردی سیخوڕی: ھەندێک لەو وڵاتە سەرەکیانەی کە تەکنەلۆژیای سەتەلایتی سیخوڕییان پەرەپێداوە بریتین لە ئەمریکا، ڕووسیا، چین، ئیسرائیل، فەڕەنسا، و بەڕیتانیا. ئەم وڵاتانە سەرچاوەیەکی بەرچاویان لە پەرەپێدان و پاراستنی تۆڕە مانگە دەستکردە سیخوڕییەکانیان وەبەرھێناوە.
ئایپاد ئۆ ئێس
ئایپاد ئۆ ئێس (بە ئینگلیزی: iPadOS)، سیستمی بەکارخەریی مۆبایلیە لەلایەن کۆمپانیای ئەپڵ دروستکراوە و گەشەی پێدراوە. بەتایبەتی بۆ زنجیرە تابلێتەکانی ئایپاد. لە کۆنفڕانسی ساڵانەی ئەپڵ ناسراو بە (Apple Worldwide Developers Conference)ی ساڵی ٢٠١٩ ڕاگەیەنرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئایپاد پۆل:سیستمە بەکارخەرییەکانی ئەپڵ پۆل:سیستمە بەکارخەرییەکانی مۆبایل
حەلیمە یەعقووب
حەلیمە یەعقووب (بە ئەلفووبێی جاوی: حليمه بنت يعقوب؛ لە دایک بووی ٢٣ی ئابی ١٩٥٤) ژنە سیاسەتوانی سینگاپوورەییە. ئەو لەوەتەی ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧ بووەتە ٨ەمین سەرۆکی سینگاپوور. هەر لەو ڕۆژەوە بووەتە ڕاوێژکار (سەرۆک)ی زانکۆی نەتەوەیی سینگاپوور. حەلیمە پێشتر لە ماوەی ١٤ی کاننوونی دووەمی ٢٠١٣ تاکوو ٧ی ئابی ٢٠١٧، سەرۆکی پەرلەمانی سینگاپوور بوو، ئەو ٩ەیەمین کەس بوو ئەم پۆستە وەربگرێت لە سینگاپوورە.
لە ماوەی ساڵانی ١٩٧٨ بۆ ١٩٨١، لە زانکۆی سینگاپوور بەشی یاسای تەواوکرد، بووە خاوەنی بڕواننامەی بەکالۆریۆس لە یاسا. دواتر لە زانکۆی نەتەوەیی سینگاپوور، بڕواننامەی ماستەری لە یاسا وەرگرت. دوای ئەوە، لە ڕۆژی ٧ی تەممووزی ٢٠١٦، لەلایەن هەمان زانکۆوە بڕواننامەی دکتۆرای شانازی پیدرا.
حەلیمە لە ساڵی ٢٠١٩، لەلایەن حکوومەتی عەرەبستانی سعوودیە خەڵاتی مێدالیای ڕێزلێنانی مەلیک عەبدولعەزیزی پێدرا.
ژیانی تاکەکەسی
ئەو لەگەڵ محەممەد عەبدوڵڵا حەبەشی هاوسەرگیری کردووە، کە پیاوێکی مالایی بەڕەگەز عەرەبە، بەیەکەوە خاوەنی پێنج منداڵن. حەلیمە موسڵمانە.
سەرچاوەکان
پۆل:خانمە سەرۆکەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤ پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
پاڕک سۆ-دام
پاڕک سۆ-دام (بە کۆری: لەدایکبووی ٨ی ئەیلولی ١٩٩١) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە ناوبانگی لە دوای ٢٠١٥ دەرکرد لە ڕۆلەکەی لە فیلمێکی ٢٠١٥.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی نیشتمانی کۆریا بۆ ھونەرەکان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی زنجیرەکانی سەر وێب
زەلەکێ
زەلەکێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیروان، قەزای هەڵەبجە، پارێزگای هەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
زەلەکێ لە باکورەوە هاوسنورە لەگەڵ گوندی دەرەشیشی سەروو و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی دەڵەمەڕ و لەڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ گوندی تاوێرە لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی عەبابەیلێ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تاژی سلۆغی عەرەبی
تاژی سلۆغی عەرەبی یان سلۆغی جۆرێکی کۆنی تاژییە، جەستەی سلۆغی نیمچە گەورەیە و پیست لووس و مۆی کورتە. شوێنی رەسەنی سلۆغی لە باکووری ئەفریقایە لە لیبیا و توونس و جەزائیر و مەغریب دەبینرێن.
سەرچاوەکان
پۆل:سەگەکان پۆل:ئاژەڵەکان
چاڵۆخالید
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جامی شا فەھد ١٩٩٢
جامی شا فەھد ١٩٩٢ یاخود جامی کیشوەرەکان ١٩٩٢، پاڵاوانییەتییەکی تۆپی پێی نێودەوڵەتی بوو ساڵی ١٩٩٢ لە شاری ڕیازی وڵاتی سعودیە بەڕێوەچوو. بە یەکەم پاڵاوانییەتی جامی کیشوەرەکانی فیفا دادەنرێت. بە بەشداری چوار ھەڵبژاردە یارییەکانی دەستی پێکرد و لە کۆتایدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین نازناوەکەی بەدەست ھێنا.
وڵاتانی بەشداربوو
وێنۆک|300x300پیکسڵ|1992 King Fahd Cup participating teams
باھاماز لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
باھاماز نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
شەش ماڵ
شەش ماڵ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری برادۆست، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
شەش ماڵ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ھەڵدانگە
ھەڵدانگە یان ناوەندی ھەڵدان دەوترێت بەشێکە کە بە بەرزکردنەوەی مووشەکی نێوان کیشوەرەکان یان مەودای دوور، موشەکی بۆشایی ئاسمان و مووشەکە جەنگییەکانی دادەنرێت. کێشی زیاتر لە ١٠٠٠ پاوندە، مووشەکەکە ئامادە دەکات بۆ تێگرتن.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆکێتەکان و مووشەکەکان
ناومێرگ
ناومێرگ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی زەلان، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ناومێرگ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی نۆڕەباب و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەوزان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئاشی بارام و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زێوێی شارباژێڕ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بەرامبەر (تێمانەیی)
بەرامبەر وشەیەکە کە مانایەکی پێچەوانەی وشەیەکی تری ھەیە بۆ نموونە گەورە و بچووک.
بەرامبەر پەیوەندییەکی مانایییە کە تێیدا یەک وشە ھەست یان مانایەکی ھەیە کە لە وشەیەکی پەیوەندیدار دوور دەکەوێتەوە.
شارستانی کییار
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی_پارێزگای_چوارمەحاڵ_و_بەختیاری
فڕۆکەی بۆشایی
فڕۆکەی ئاسمانی ئۆتۆمبێلێکی ئاسمانییە کە دەتوانێت وەک فڕۆکە لە بەرگەھەوای زەویدا بفڕێت و لە بۆشایی ئاسماندا وەک کەشتییەکی ئاسمانی مانۆڕ بکات. بۆ ئەم کارە پێویستە فڕۆکە ئاسمانییەکان ھەردوو تایبەتمەندییەکانی فڕۆکە و کەشتیی ئاسمانیان ھەبێت. فڕۆکەی ئاسمانی ئۆربیتاڵ زیاتر لە کەشتی ئاسمانی دەچێت، فڕۆکەی ئاسمانی ژێر ئۆربیتاڵ زیاتر لە فڕۆکە دەچێت. تا ئێستا ھەموو کەشتییە ئاسمانییەکان موشەکیان ھەبووە بەڵام وەک فڕۆکەی بێفڕۆکەوان نیشتوونەتەوە.
جۆن فرانکلین ئیندرس
جۆن فرانکلین ئیندرس (بە ئینگلیزی :John Franklin Enders؛ لەدایکبووی ١٠ی شوباتی ١٨٩٧ – مردووی ٨ی ئەیلوولی ١٩٨٥) زانا و توێژەرێکی خەڵکی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٥٤ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا بەھۆی دۆزینەوەی دۆزینەوەی توانای گەشەی ڤایرۆسی شەلەلی منداڵان بە ھاوبەشی لەگەل ھەردوو زانای ئەمریکی تۆماس ھۆکل ویلەر و فریدریک چاپمان ڕۆبینس.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧ پۆل:مردووانی ١٩٨٥ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:شەپڵەی مناڵان پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی
عومان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
عومان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
جەلال شێخ ناجی
جەلال شێخ ناجی (جەلال ناجی قادر وەهاب)، ( عربي: جلال شيخ ناجي) ناسراو بە شێخ جەلال (لە ساڵی ١٩٦٨ لە پارێزگای کەرکوک، عێراق) لە دایکبووە، سیاسەتوانێکی کورد و سەرۆکی ئاژانسی پاراستن و زانیارى / زانیارى (ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان)  ، و ئەندامی ئەنجوومەنی سەرکردایەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان (ی ن ک). شێخ جەلال کەسایەتییەکی پێشەنگ بوو لە شەڕی دژی تیرۆر بەتایبەتی لە شەڕی دژی داعش.
پیشەی سیاسی و سەربازی
لە ساڵی ٢٠١٠ بەڕێوەبەری گشتی هەواڵگری وەزارەتی پێشمەرگە (حکومەتی هەرێمی کوردستان)، ئەندامی ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمی کوردستان، لە ساڵی ٢٠١٤ بەڕێوەبەری دەزگای هەواڵگری پێشمەرگە (PIA) (هێزەکانی ٧٠، وەزارەتی پێشمەرگە)، ئەندامی ئەنجومەنی باڵای فەرماندەیی هێزی پێشمەرگەی کوردستان، ٢٠١٩ ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ، لە ساڵی ٢٠٢١ فەرماندەی فەرماندەیی هێزەکانی سکرتاریەتی سەرۆک مام جەلال . لە ساڵی ٢٠٢٢ سەرۆکی ئاژانسی پاراستن و زانیاری/ زانیاری.
= ژیان = شێخ جەلال خێزاندارە و باوکی دوو کوڕە، لە پارێزگای سلێمانی، عێراق دەژی لە نەتەوەی کورد.
سەرچاوەکان
<references group="" responsive="0"> پۆل:خەڵکی کەرکووک پۆل:حکوومەتی ھەرێمی کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
ئاگرێگەیت فیلمس
ئاگرێگەیت فیلمس کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی وێنەی جووڵاوی ئەمریکییە لە لایەن ئەکتەر جەیسۆن بەیتمن دروستکراوە. کۆمپانیاکە لە ئێستادا ڕێکەوتنێکی سەرەتایی لەگەڵ نێتفلیکس بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و نمایشی تەلەڤیزیۆنی ھەیە. پێشتر ڕێکەوتنێکی بەرھەمھێنانی سەرەتایی بۆ ماوەی دوو ساڵ لەگەڵ یوونیڤەرساڵ پیکچەرز ھەبوو. بەیتمن جیم گاراڤێنتێی بۆ بەڕێوبردنی کۆمپانیاکە بە کرێ گرتووە. لە ٢٠١٥دا، بەیتمن ئاڕۆن شمێتی وەک سەرۆکی پێشخستن ھێنا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
.com
ناوی پاوانی .com پاوانێکی ئاست-سەرە (ئینگلیزی: Top-level domain یان TLD) لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا. ناوەکەی لە وشەی commercialـی (بە کوردی: بازرگانی) ئینگلیزییەوە سەرچاوە دەگرێ کە ئاماژەیەکە بۆ مەبەستی ڕەسەنی ئەم ناوی پاوانە کە تۆمارکردنیە بۆ سازییە بازرگانییەکان. دواتر ئەم ناوی پاوانە بۆ مەبەستی گشتی کرایەوە. ئەم ناوی پاوانە لە ١٥ی ئازاری ١٩٨٥دا خرایە ڕوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پاوانەکانی ئاست-سەری گشتی پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا پۆل:ناساندنەکانی تایبەت بە کۆمپیوتەر لە ساڵی ١٩٨٥
جان ئیڤ لۆدریان
وێنۆک|جان ئیف لۆدریان
جان ئیڤ لۆدریان (؛ لەدایکبووی ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٤٧ لە لۆریان) سیاسییەکی فەڕەنسییە. ئەندامە لە پارتی سۆشیالستی (فەڕەنسا). ھەروەھا سەرۆکی ناوچەی لۆردیان بوە لە نێوانی ساڵانی ١٩٨١–١٩٩٨، ھەروەھا سەرۆکی دانوستانکاری ھەرێمی لیبرۆتانی بوە لە نێوانی ٢٠٠٤–٢٠١٢، ھەروەھا لە ١٧ی ئایاری ٢٠١٧ دیاریکرا بە وەزیری دەرەوەی فەرەنسا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧ پۆل:زیندووان
موعجەمی گەورە
فەرھەنگی گەورە لە نووسینی تەبەرانی یەکێکە لەو پەرتووکە فەرموودەییانەی کە دەگەڕێتەوە بۆ ئەھلی سوننە و جەماعەت. لەلایەن ئیمام ئەبوو قاسم سلێمان کوڕی ئەحمەد کوڕی ئەیووب تەبەرانی کۆکراوەتەوە، و بەپێی شێوازی فەرھەنگ ڕێکی خستووە، واتە بەپێی پیتەکانی فەرھەنگ ڕێکی خستووە، بەڵام بەپێی پیتەکانی فەرھەنگ لە فەرھەنگی گەورەدایە لە ناوی ھاوەڵاندا.
ئەندەرتەیکەر
ماڕک لە ساڵی ١٩٨٧ دەستی بە کاری خۆی کرد، وە چەندین پاڵەوانێتی جۆراوجۆری بردووەتەوە، وەک زۆرانبازی پاڵەوانێتی جیھانی بۆ WCCW، لەو ماوەیە بووە پاڵەوانی جیھانی کێشی قورس لە USWA، وە پاڵەوانی کێشی WCWA Texas. ماڕک ئیمزای لەگەڵ پاڵەوانێتی جیھانی زۆرانبازی WCW لە ساڵی ١٩٨٩ کرد، پێش ئەوەی بچێتە پاڵ فیدراسیۆنی زۆرانبازی جیھانی (WWF، ئێستایی WWE) لە ساڵی ١٩٩٠. ماڕک وەک «ئەندەرتەیکەر» لە WWF ناونرا، وە ناوبانگی گشتی گەورەی بەدەستھێنا، وەک قەوارەیەکی ترسناک، کە بە شێوەیەک تاکتیکی ترسێنەری دامەزراندووە، درێژترین زۆرانبازە لە مێژووی کۆمپانیادا تەنھا لە ٣٠ ساڵدا، ئەندەرتەیکەر یەکێک بوو لە کەسایەتییە دیارەکانی سەردەمی ھەڵوێست، کە سەردەمێکی زۆرانبازی بوو لە کاری کۆمپانیاکە لە ساڵانی ١٩٩٠ی ڕابردوودا. ئەندەرتەیکەر ناسراوە بە جووتبوونی لەگەڵ کەینی نیوە براکەی، کە لە ساڵی ١٩٩٧ بە جێگرەوە لەگەڵی بووە، یان وەک براکانی وێرانکردن تیمیان کردووە. لەگەڵ کەین پاڵەوانییەتییەکانی تیمی (WWF) و (WCW World Tag) بردووەتەوە، ئەندەرتەیکەرلەلایەن ھەندێک لە میدیاکانەوە وادائەنرا کە بەھۆی سەرنج و تێبینییەکانییەوە لە بەڵگەنامەیەکیدا سەبارەت بە پیشەکەی لە وەرزش خانەنشین کراوە.
ژیانی تایبەتی
ماڕک لە شاری ھیوستن لە تەکساس لە ٢٤ی ئازاری ١٩٦٥ لە دایک بووە، کوڕی فرانک کۆمپتنە، ماڕک چوار برای بەتەمەن تری ھەیە بە ناوەکانی دەیڤد و مایکڵ و پۆڵ و تیمۆسی، تیمۆسی لە (ئازاری ٢٠٢٠ لە تەمەنی ٦٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد). لە قوتابخانەی ئامادەیی واڵتریپ بوو، یەکێک لە ئەندامی تیپی تۆپی پێ و باسکەکان بوو، ساڵی ١٩٨٣ دەستی کردووە بە خوێندن لەسەر سکۆلەی باسکە لە کۆلێژی ئەنجیلینا لە شاری لافکین لە تێکساس. ساڵی ١٩٨٥ لە زانکۆی تەکساس وێسلیان لە فۆرت وۆرس لە تێکساس ناوی تۆمار کرد، لە بەشی بەڕێوەبردنی وەرزشیدا پلەی سەرەکی ھەبوو، وە لە وەرزی ١٩٨٥ بۆ ١٩٨٦ وەک سەنتەرێک بۆ ڕامس یاری دەکرد، ساڵی ١٩٨٦ ماڕک لە زانکۆی وەدەرنا بۆ ئەوەی بایەخ بە پیشەیەک لە وەرزش بداتەوە بە کورتی یاری کردنی باسکەی پیشەگەرانەی لە ئەورووپا ڕەچاو کرد، پێش ئەوەی جەخت لەسەر زۆرانبازی پیشەیی بکاتەوە. ماڕک لەنێوان ساڵی ١٩٨٩ و ١٩٩٩ لەگەڵ ژنی یەکەمی جۆدی لین ھاوسەرگیری کرد، کوڕێکیان ھەبوو، گەنەر ڤینسنت کالاوای کە لە دایکبووی ساڵی ١٩٩٣. ماڕک لە ساڵی ٢٠٠٠ ژنی دووەمی ھێنا بەناوی سارا فرانک، دوو کچیان پێکەوە بوو، چیسی و گراسی کالاوای، پێش ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٧ جیابنەوە. لە ساڵی ٢٠١٠ ھاوسەرگیری لەگەڵ زۆرانبازەکەی پێشوو «میشێل ماکوولی» کرد یەکەم منداڵیان پێکەوە بوو، کچێک بەناوی کایا ئیڤەی کالاوای، کە لە ساڵی ٢٠١٢ لە دایکبووە. ماڕک وەبەرھێنان دەکات لە خانووبەرە لەگەڵ ھاوکارە بازرگانییەکەی، سکۆت ئێڤەرھارت، ئەم دووانە دروستکردنیان تەواو کرد لەسەر بینایەکی ٢٬٧ میلیۆن دۆلار لە شاری لۆڤێلاند لە کۆلۆرادۆ، کە ناوی «کالاھارتە». ماڕک ھەواداری بۆکسێن و ھونەری جەنگی تێکەڵە، ماڕک لە ساڵی ٢٠١١ مەشقی جیو جیتسوی بەرازیلی کردووە، وە پشتێنێکی ڕەشی بەدەست ھێناوە.
پیشەی زۆرانبازی
ماڕک لە کۆتایییەکانی ساڵی ١٩٨٦ لەژێر دەستی بەز ساویەر ڕاھێنانی دەکرد، کە ماڕک پێی خۆش نەبوو، مایک ڕایگەیاند کە پابەندی ڕێنمایییەکانی نییە، وەخۆی پەروەردەیەکی سنوورداری دابین کردووە. ماڕک لەژێر ماسکێک بە «ناوی تیکساس ڕێد» نمایش دەکات، ماڕک یەکەم یاری خۆی لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٨٧ بۆ پاڵەوانیتی جیھانی بۆ زۆرانبازی WCCW کرد، دواتر یارییەکەی دۆڕاند. دوو شتی ئەفسانەیی سەبارەت بە سەرەتاکانی ماڕک لە پیشەسازیدا، یەکەمیان ئەوەیە کە یەکەم دەرکەوتنی خۆی لە بازنەیی لە ساڵی ١٩٨٤ کرد، وە دووەمیان ئەوەیە کە لەلایەن ھاوکارێکی پێشووی WCCW «دۆن جاردین ئاکا سپۆلەر» ڕاھێنانی پێ کراوە. لەکاتێکدا کە جاردین ھەرگیز پێشتر ڕاھێنانی پێنەکردبوو، مارک سەرسامبوو بە کارەکەکانی جاردین. ماڕک ساڵی ١٩٨٨ پەیوەندی بە کۆمەڵەی زۆرانبازی کیشوەری کرد (کە بووە بەشێک لە کۆمەڵەی زۆرانبازی USWA). ساڵی ١٩٨٩ ماڕک وەک خراپەکار چووە پاڵ پاڵەوانێتی WCW لەژێر ناوی «Mean Mark Callous». وەک کارەکتەرێکی بێ سەروبەر وێنەی بۆ کرا، ئەو بە شێوەیەکی زۆر جلی بازنەی ڕەشی لەبەر کرد، وە وەسف کرا لەلایەن بێژەر جیم ڕۆس، وتی: ماڕک وەک ئەوەیە خولیای مارێکی ماڵی و مۆسیقای ئۆزی ئۆسبۆرن بێت. لە تشرینی یەکەمی ١٩٩٠ ماڕک ئیمزای لەگەڵ فیدراسیۆنی زۆرانبازی جیھانی WWF کرد. ئەو یەکەم دەرکەوتنی خۆی وەک کەین ئەندەرتەیکەر لە تۆمارکردنی ئەستێرەکانی ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٩٠ کرد، ماڕک یەکەم دەرکەوتنی فەرمی خۆی لە کامێرا لە ٢٢ی تشرینی دووەم لە زنجیرەی ھێڤیستڤەر بوو، وەک کارەکتەرێکی خراپ کاتێک ھاوبەشی نھێنی تیمی میلیۆن دۆلاری تێد دیبایاسی کردبوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زۆرانبازە پیشەگەرە ئەمریکییەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:یاریزانانی تۆپی سەبەتەی پیاوانی ئەمریکا پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:زۆرانبازە پیشەگەرەکانی کالیفۆرنیا پۆل:دەبلیو دەبلیو ئی
جێرۆم چەرن
جێرۆم چەرن (لەدایکبووی ١٩٣٧) نووسەری سەدەی بیست و بیست و یەکی ئەمریکییە. چەرن لە چەندین ژانرای جۆراوجۆردا دەنووسێت و بە نووسەرێکی پڕکاری ھاوچەرخی ئەمریکی دادەنرێت. یەکێ لە ڕۆمانە ناسراوەکانی ژیانی نھێنیی ئێمیلی دیکینسۆنە کە فیکشنێکی مێژووییە سەبارەت بە ئێمیلی دیکینسۆن شاعیری ئەمریکیی سەدەی نۆزدە.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧ پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:دوور لە وڵاتانی ئەمریکی لە فەڕەنسا پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
مستەفا مەدبوولی
وێنۆک مستەفا کەمال مەدبوولی (؛ لەدایکبووی ٢٨ی نیسانی ١٩٦٦) سەرۆک وەزیرانی میسرە، لەوەتەی ٢٠١٨. لەلایەن عەبدولفەتاح ئەلسیسی بۆ پۆستەکە ھەڵبژێردرا دوای دەست لەکار کێشانەوەی شەریف ئیسماعیل بۆ ئەوەی بچێتە شوێنی.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:سەرۆک وەزیرانی میسر پۆل:زیندووان
باھاماز لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
باھاماز نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
Bahamas at the 2020 Summer Olympics پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
کوڵەجۆ
کوڵەجۆ شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی کۆکس، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئەم شارەدێیە ناوەندی ناحیەی کۆکسە.
کوڵەجۆی زەنگابات ناوەندی ناحیەی کۆکس سەر بە قەزای کفری ئیدارەی گەرمیان
جوگرافیا
کوڵەجۆ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەرەبڵاغ و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەڵا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دەکەی عەبدولقادر لە ڕۆژئاوا لەگەڵ گوندی سێتەپان. وە دەکەوێتە  باشوری قەزای کەلار  بە دوری 18 km  و باکوری ناحیەی گوڵاڵە (جلولاء)
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سوزی دێنت
سوزی دێنت (لەدایکبووی ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٦٤) نووسەرێکی ئینگلیزە و ناسراوە بۆ دەرکەوتنی لە ژمارەیەک پڕۆگرامی تەلەڤیزیۆن. سوزی دێنت لە قوتابخانەیەکی ڕۆمی کاسۆلیکی تایبەت بە کچان خوێندوویەتی و ھەر لە تەمەنی ٥ ساڵی خۆشەویستی خۆی بۆ وشە دۆزیوەتەوە کاتێک لەکاتی گەرماوکردن لە نووسینی سەر شامپۆکانی ڕووانیوە بەبێ تێگەشتن لێیان. سوزی بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە بەشی زمان لە زانکۆی ئۆکسفۆرد و ماستەریشی لە زانکۆی پرینستۆن لە ئەڵمانیا بەدەستھێناوە. سوزی ناسراوە بۆ دەرکەوتنی لە ژمارەیەک پرۆگرام بەڵام لە سەرووی ھەموویانە ناسراوە بە دەرکەوتنی بۆ زیاتر لە ٢٥٠٠ جار و لە ساڵی ١٩٩٢ ەوە لە پڕۆگرامی Countdown لەسەر کەناڵی Channel 4 کە لە ھەر ئیپسۆدێکدا سوزی کورتە مێژوویەکی وشەیەک یان دەستەواژە ئینگلیزییەکان بە بینەر ئاشنا دەکات. سوزی دێنت بانگھێشتی ئەم پڕۆگرامە کرا ماوەیەک دوای ئەوەی ھەر لە ساڵی ١٩٩٢ دەستی کرد بە نووسینی فەرھەنگی زمانەوانی بۆ زانکۆی ئۆکسفۆرد، ھاوکات لەگەڵ کارکردنی بۆ ئۆکسفۆرد، سوزی چەندین کتێبی خۆشی نووسیوە بۆ منداڵان و پێگەشتووان. ساڵی ٢٠١٩ و بە ھاوبەشی لەگەڵ گایڵز براندرز، سوزی دەستی کرد بە تۆمارکردن و بڵاوکردنەوەی پۆدکاستی Something Rhymes With Purple کە تا ئێستاش بەردەوامە و تێیدا وتوێژی مێژوو و چیرۆکی دەرکەوتنی وشە و دەستەواژە ئینگلیزییەکان دەکەن. سوزی دێنت ھێندە خۆشەویستی بۆ وشە ھەیە، لە وەڵامی پرسیاری چی کتێبێک ھەڵدەبژێری ئەگەر لەسەر دوورگەیەک جێبھێڵدرێیت، وەڵامی دایەوە بە «بێ گوومان فەرھەنگی زمانی ئینگلیزی ئۆکسفۆرد»، بێ کەموکورتترین فەرھەنگی زمانی ئینگلیزی، کە وەک سوزی دەڵێت ھەموو ڕۆژێک بەکاریدێنێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزەکان
مەکۆکی ئاسمانی
مەکۆکی ئاسمانی یەکەم کەشتی ئاسمانی بوو لە جیھاندا کە دەتوانرێت دووبارە بەکاربھێنرێتەوە، کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٨١ بەکارھات. سێ بەشە سەرەکییەکەی بریتی بوون لە ئۆربیتێر و بزوێنەری بووستەر و تانکی سووتەمەنی دەرەکی. تایبەتمەندی سەرەکی مەکۆکەکە ئەوە بوو کە گرنگترین پێکھاتەکەی کە ئۆربیتەرە، دەتوانرێت چەندین جار لەسەر زەوی ھەڵبدرێت و بنیشێتەوە. کاشی سیرامیک بەرگری گەرمی لەسەر جەستەی خولگەی مەکۆکەکە ڕێگری دەکرد لە سووتانی لەکاتی تێپەڕبوونی بە بەرگەھەوای زەویدا.
سەرچاوەکان
پۆل:ناسا پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان
مایین بڵاغ
مایین بڵاغ گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سارۆخ، ناوچەی تەختی سڵێمان، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
مایین بڵاغ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دۆڵانقڕ و لە باشوور لەگەڵ گوندی بلوز و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چۆپلی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تورک دەرە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سوژۆو
سوژۆو شارێکە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی پارێزگای جیانگسو لە ڕۆژھەڵاتی چین. بە نزیکەیی ١٠٠ کیلۆمەتر  بەرەو باکووری ڕۆژاوای شانگھایە. لەدوای پایتەختەکەی نانجینگەوە دووەم گەورەترین شارە لە جیانگسو، شارەکە دەکەوێتە خوارووی ڕووباری یانگتسی و کەنارەکانی دەریاچەی تای
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی چین پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی چین پۆل:شارەکانی جیانگسو
عومان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
عومان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
٢٠٠٠ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ساج ستالۆن
ساج ستالۆن بەرھەمھێنەری فیلم، ئاوازدانەر، فیلمنووس، دەرھێنەر و ئەکتەرێکی ئەمریکییە، لەدایکبووی ٥ی ئایاری ١٩٧٦ لە شاری لۆس ئەنجلۆسی ئەمریکا، لە ١٣ی تەممووزی ٢٠١٢ بەھۆی جەڵتەی دڵەوە کۆچی دواییی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦ پۆل:مردووانی ٢٠١٢ پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ناشتەکان لە گۆڕستانی وێستوود پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
فۆڕتنایت
فۆڕتنایت ، کایەیەکی ڤیدیۆییی سەرھێڵە، کە لە ٢٠١٧ لەلایەن ئیپیک گەیمزەوە گەشەی پێدراوە. کایەکە لە سێ دۆخ بەردەستە.
بەحرەین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
بەحرەین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
جیانگسو
جیانگسو پارێزگاییەکە لە ڕۆژھەڵاتی بەندەری سەرزەمینی چین. جیانگسو ھاوسنوورە لەگەڵ شاندۆنگ لە باکوور، ئانھووی لە ڕۆژاوا و ژێجیانگ و شانگھای لە باشوور، پایتەختەکەشی نانجینگە، کە کۆنترین پایتەختی چینە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی چین پۆل:ڕۆژھەڵاتی چین پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین پۆل:جیانگسو
عەدنان زورفی
عەدنان عەبد خزەیر عەباس زورفی ناسراو بە عەدنان زورفی لە ساڵی ١٩٦٦ لە شاری نەجەف لە دایکبووە و خوێندنی بەرایی لە کۆلیژی فقە زانکۆی کوفە تەواوکردووە و دواتر خوێندنی باڵای لە ھەمان زانکۆ تەواو کردووە. ناوبراو لە ١٩٨٣ پەیوەندی بە حیزبی دەعوەی ئیسلامی کردووە و لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٤ بۆ ٢٠٠٥ و دواتریش لە ٢٠٠٩ بووەتەوە بە پارێزگاری نەجەف. عەدنان عەبد خزەیر عەباس زورفی سەرۆکی ھاوپەیمانی نەسرە لە پەرلەمانی عێراق. عەدنان زورفی ڕۆژی ١٦ی ئازار ٢٠٢٠ لەلایەن سەرۆککۆماری عێراق، بەرھەم ساڵح، بۆ پێکھێنانی حکومەت ڕاسپێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:زیندووان پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان پۆل:خەڵکی نەجەف
مێژووی نووسینی کورمانجی
کرمانجی یا کورمانجی یەکێکە لە زاراوەکانی کوردی، ئەم زارەوەیە چەندین ناوی ھەیە وەک (کوردیی باکووری، بادینی، شکاکی، کرمانجی سەروو) بەڵام زیاتر بە کرمانجی ناسراوە، کرمانجەکان بە شێوەیەکی بەر بڵاو لە گەورەترین جوگرافی نێوان ڕووبارەکانی دیجلە و فورات لە باکووری کوردستان ھەتا سوریا و موسڵ دەگرێتەوە، ژمارەی ئاخێوەرانی لە ٢٨ بۆ ٣٠ ملیۆن کەس دەخەملێنێت کە زۆرترین قسەکەریان ھەیە لە ناو زراوەکانی کوردییدا.
مێژووی کۆن
دەتوانین پشت بە ئاینی میترای ببەستین، پاش نەمانی ئاینی میترای ئاینێکی دیکە جێگای دەگرێتەوە بە ناوی ئاینی ئێزدانی (ئەزدا) یاخود ئەز دایم، کە ئەو کاتە ئاینی زۆربەی کوردەکان بووە، لە نووسینە ھەر کۆنەکانی ئەم ئاینە بریتین لە دوو کتێب بە ناوی مەسحەف ڕەش و جلوە کە دەتوانین وەک یەکەمین پەرتووکی کرمانجی دەست نیشانی بکەین، کە بە زاراوەی کرمانجی نووسراون.
نووسین و پەرتووکەکان
ھەردوو کتێبی ئاینی ئیزدی، جەلوە و مەسحەفی ڕەش بە کۆنترین کتێب دائەنرێت کە بە کورمانجی نووسرەبێن
زوو ھەرزەکاری
لە پزیشکیدا زوو ھەرزەکاری لە تەمەنێکی زوو و چاوەرواننەکراوەوە ڕوودەدات، پرۆسەیەکە کاتێک لاشەی مناڵێک دەست دەکات بە گۆڕان و گەشەکردن و بەرەو ھەرزەکاربوون دەچێت لە تەمەنێکی زۆر زوودا لە کوڕاندا پێش ٩ ساڵی لە کچاندا پێش ٨ ساڵ، لە زۆربەی حاڵەتەکان پرۆسەکە بە شێوەیەکی نۆرمال و گەشەیەکی نۆڕمالی ھەیە، بەڵام لە ھەنێک لە مناڵاندا زوو ھەرزەکاری ئەکرێ تووشی نەخۆشیان بکات وەک (وەرەم، برین لە مێشک)، تەنانەت ئەگەر ھاتوو نەخۆشیش نەبوو، زوو ھەرزەکاری ئەکرێ کێشەی کۆمەڵایەتی بۆ مناڵەکە دروست بکات، زوو ھەرزەکاری ئەتوانرێ چارەسەر بکرێت بە دەستبەسەرداگرتنی ئەو ھۆرمۆنانەی لەناو ھیپۆفیز کۆنتڕۆل دەکرێن و فەرمانی بەرھەمھێنانیان بۆ دەردەچێت.
مێژووی نووسینی کورمانجی
مێژوونووس
شەرفخانی بەدلیسی شەرەفخانی بەدلیسی یەکەمین دیرۆک نووسی کورد بوو، کە شەرفنامەی لە سالی ١٥٩٧ دا نووسیووە، لە شەرفنامە دا باسی مێژووی کوردستان و ھۆز و ئاینەکانی کورد دەکەت
زوو ھەرزەکاری
لە ھەرزەکاریدا شاڵاوی گەشەکردن دەست پێ دەکات وەک گەشەکردنێکی فراوان لە ئێسکەکان و ماسوولکەکان، گۆرانکاری لە شێوە و قەبارەی لاشە، و گەشەکردنی ئەندامی زاوزێ ھۆکاری دەستنیشان کراو بۆ زوو ھەرزەکاری ناتوانرێت بدۆزرێتەوە، لەوانەیە ببێتە ھۆی، کێشەی ھۆرمۆنی، وەرەم، کێشە لە مێشک و برینداربوونی مێشک، چارەسەر بۆ زوو ھەرزەکاری بریتییە لە دەرمانەکانی سەرخەری بەسەر ھەرزەکاری
تەنانەت ئەگەر ھاتوو زوو ھەرزەکاریش نەبوو، مناڵەکەشت تەندروست بوو و لەکاتی گونجاوی چووە ناو ھەرزەکاری، ئەوا ئەوکاتیش پێویستە لەرووی فیزیکی و دەروونییەوە ھاوکاری مناڵەکەت بکەیت بۆ ئەوەی ئامادە بێت بۆ ھەرزەکاری و گەشەکردن و ئەو شتە نوێیانەی دێنە پێشی چین و چاوەڕێی چی بکات، وەک باوان پێویستە ئەمە فێری مناڵەکەیان بکەن، تا مناڵەکان لە شۆک و ترسی ھەرزەکاری پارێزراو بن
فەرھەنگی سیاسی
فەرھەنگی سیاسی بە ‘‘ کۆمەڵێک لە دیدگا و بیروباوەڕ و ھەستەکانی زۆرترین ئەندامەکانی کۆمەڵگایەک ئەوترێت لە بەرامبەر سیاسەت و حکومەتدا‘‘ و ‘‘ بیرکردنەوەی ئەندامانی ئەو کۆمەڵگەیە بەرامبەر بنەما فکری و ئاکارییەکانی سیستمێکی سیاسی لە خۆ ئەگرێت‘‘. فەرھەنگی سیاسی کۆمەڵگەیەک ئەکرێت ھەر یەک لە ئایدیاڵی (نمونەی) سیاسی و شێوازی پێرەوکردنی سیاسی لە خۆ بگرێت. فەرھەنگی سیاسی ھەر کۆمەڵگەیەک لە درکپێکردنی زیھنی تاکەکانەوە بەرامبەر بە رەھەندەکانی سیاسەت سەرچاوە ئەگرێت و لە ژێر کاریگەری مێژووی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئتەزمونەکانی ئەو کۆمەڵگەیەدایە.
چەمکەکان
لە ساڵی ١٩٦٣دا دوو توێژەری ئەمریکی بە ناوەکانی گابریل ئاڵمۆند   و سیدنی ڤێربا سێ تایبەتمەندنی فەرھەنگێکی سیاسیان دیاری کرد کە ئەکرێت بەشداربن لە دروستکردنی کلتوری کۆمەڵایەتیدا (کلتوری گشتیدا). ھەر سێ تایبەتمەندییەکەش کە ھەردووکیان ھاوڕابوون لەسەری رێوشوێنەکانی ھێنانە ئارای پەیوەندی نێوان خەڵک و حکومەت ئەخەنە روو
یەکەم تابەتمەندیش بریتییە لە ‘‘ رێزلێگرتن. ئەم تایبەتمەندییە باس لەوە ئەکات کە سیستمێکی سیاسی و خەڵکەکەی تا چ ئاستێک بە ‘‘بێ نرخ‘‘ یان ‘‘ بەرێز‘‘ تەماشی یەکتر ئەکەن.و لە راستیشدا تا چ ئاستێک ئامادەن کە دەسەڵات و ئیختیاری خۆیان بە یەکتر ببەخشن
زوو ھەرزەکاری
نیشانەکان
ھەنێک لەم نیشانانەیە کە لە کچان پێش ٨ و کوڕان پێش ٩ دەردەکەوێت لە زوو ھەرزەکاری:
فەرھەنگی سیاسی
چەمکەکان
تایبەتمەندی دووەم بریتییە لە ‘‘ھاوڕایی‘‘ کە نیشاندەری پەیوەندی نێوان خەڵک و دەوڵەت و رێکەوتنیانە لەسەر شتێک. ئەمەش واتای ھاوتەریبی و ھاوبیری تەواوی وڵاتێک نایەت لە سەر مەسەلەیەک بەڵکو تەنیا ئاستی رازیبونی خەڵکی لە سیاسەتەکانی دەوڵەت نیشان ئەدات. چەند نمونەیەکی ھاوڕایی لە فەرھەنگی سیاسیدا: ئێمە ئەبێت چۆن ئیدارەی وڵات بکەین، ئامانجی کۆتایی ئێمە لە خۆشگوزەرانی چەندێکە، کێ لەسەر کورسی سەرۆکایەتی دانیشێت و ئەبێت دەسەڵاتەکانی چەندێک بن.
زوو ھەرزەکاری
نیشانەکان
کچ
فەرھەنگی سیاسی
چەمکەکان
تابەتمەندنی سێیەم بریتییە لە ‘‘یەکگرتووی‘‘. بۆ تێگەشتنی باشتر لەم بابەتە تەماشای جوداخوازی بەشەکانی وێڵز و ئیسکەندەنافیا بکەن لە بەریتانیا کە ئاماژەیە  بۆ  نەبوونی ھەستی یەکگرتووی.
زوو ھەرزەکاری
ھۆکار
بۆ ئەوەی باشتر بزانیت چی وادەکات زوو ھەرزەکاری دەستپێکات، واباشترە بزانیت ھەرزەکاری چۆن ڕوودەدات مێشک دەست بە پرۆسەیەک دەکات بە بەرھەمھێنانی ھۆرمۆنێک پێی ئەوترێت دەرھێنەری ھۆرمۆنی گۆنادۆترۆپین (GnRH) کاتێک ئەم ھۆرمۆنە دەگاتە ھیپۆفیز کە شێوەی وەک دەنکە فاسۆلیایە، کە دەگات بەم بەشە بەم شێوەیە مێشک بەرھەمھێنانی ھۆرمۆن (ئێسترۆجین) لە ھێلکەدان لە مێینە، و گون (تێستۆستیرۆن) لە نێر چالاک دەبێت
مێژووی نووسینی کورمانجی
مێژووی ھەڵبەستی نەتەوەی
ئەحمدی خانی بە یەکەمین نووسەر دەدانێت کە بیجگە لە ئاین و خۆشەویستی ھەلبەستی لەسەر ھەستی نەتەوەتی و یەکگرتنەوەی کورد نووسیووبێت چونکە ھەلبەستڤانەکانی پێش خانێ بیجگە لە ئاین و خۆشەویتسی ھیچ یەکەکیان ئەو ڕێگەیان لاندابوو شعری نەتەویەتی بلێت. ژیان و مردنی دەکەوێتە نێوان سالی ١٦٥٠–١٧٠٧ لە دیرە ھەلبەستی خانی دا، خانی ھانی کورد ئەدەت بۆ یەک گرتن.
زوو ھەرزەکاری
ھۆرمۆنەکان
ئێسترۆجین بەشدارە لە گەشەپێدانی شێوەی مێینە، تێستۆستیرۆن بەشدارە لە گەشەپێدان لە شێوەی نێرینە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زوو ھەرزەکاری و دووگیانی پۆل:تەندروستی سێکسی پۆل:سێکس و تەمەن پۆل:دەرھێنەری ھۆرمۆنی-گۆنادۆترۆپین و گۆنادۆترۆپینەکان
.net
ناوی پاوانی .net پاوانێکی ئاست-سەری گشتییە (ئینگلیزی: general Top-level domain یان gTLD) لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا. ناوەکەی لە وشەی Networkـی (بە کوردی: تۆڕ) ئینگلیزییەوە سەرچاوە دەگرێ کە ئاماژەیەکە بۆ مەبەستی ڕەسەنی ئەم ناوی پاوانە کە تۆمارکردنیە بۆ تۆڕە تەکنۆلۆژیایییەکان، وەک دابینکارانی ڕاژەی ئینترنێت. دواتر ئەم ناوی پاوانە بۆ مەبەستی گشتی کرایەوە. ئەم ناوی پاوانە لە ١ی کانوونی دووەمی ١٩٨٥دا خرایە ڕوو.
برامپتن (ئەنتاریۆ)
چەپ|وێنۆک|237x237پیکسڵ|شوێنی برامپتن لە ھەرێمی ئەنتاریۆ برامپتن شارێکی کەنەدیە لەھەرێمی ئەنتاریۆ لەنزیک شاری تۆرەنتۆی پایتەختی ھەرێمەکە.
.net
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانەکانی ئاست-سەری گشتی پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا پۆل:ناساندنەکانی تایبەت بە کۆمپیوتەر لە ساڵی ١٩٨٥
برامپتن (ئەنتاریۆ)
جوگرافیا
کۆی ڕووبەرەکەی ٢٦٦٬٧١کم ٢ یە و ژمارەی دانیشتوانی ٤٣٣٬٨٠٦کەسە بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٦ ھێمای نامەبەری بریتیە لە L6P-L7A ھەروەھا پۆتانەکەی بریتیە لە ٤٣°٤١′N 79°٤٦′W.
مێژووی نووسینی کورمانجی
مێژووی داستان
مێژووی نووسینی داستانی کون لە کورمانجی دا هەر بەر چاویان ئەمانەن.
گۆرانی کۆنی فلکلۆری
Memyane,Zembîl Froş,Mîr Kut,Tewlê Narê,heylo qurlngo,Xensê Xensê,bilbende, Eman Neman Koçerê,Dê Wernê,Nêrgiz Nêrgiz,Lorkê Lorkê,Male barkin,Lê Kundirê Mîranî, Ez kevok im,Ez Befir im,Lê Xanimê,Lê Zeynê,Lê Lê Xifşê,Lê Wesê,Lê meylo,Lê Xim Ximê,Lê Kinê,Mele Îsa,Eyşoka Romanî,weyla lê min xarîbê.
مێژووی نووێ
ھەرچی مێژووی تازەیەشی، دیسان ئیزدییەکانی پشکی شێریان بەردەکەوێت لە بزاڤی نووسینی کورمانجی دا، بۆ نموونە چەندین داستانی وەک دەرویشێ عەبدی و زەمبیل فرۆش ھەروھا بگرە کەسەتییەکانی وەک عەرەبی شەمۆ، ھەروھا قەناتی کوردۆ و حاجی جندی و چەندین کەسەتی تریش کە بەرھەمیان ھەبوو لە نووسین و خەباتی زمانی کوردی دا، بۆ نموونە دەرکردنی یەکەمین ڕۆژنامە لایان ھەمان کەساوە بە زاراوەی کورمانجی دەمەزراند بە ناوی ڕییا نوو، ھەروھا یەکەمین کەنالی ڕادیووی کوردیشی بە ناوی ڕادیۆی یریڤانیش لەسەر دەستی ئەم دوو کەساتییە و چەند کەساتییەکی تر ئاینی ئیزدی لە سۆڤیەت دەمەزرەون.
مێژووی ڕۆمان
عەرەبی شەمۆ بە باوکی ڕۆمانی کوردی دەناسرێت، کە یەکەمین جارە ڕۆمانی کوردی نووسیبێت، شەمۆ سەر بە خێزانەکی شێخانی کوردانی ئێزدی بوو، لە سالی ١٨٩٧ لە شاری قارسی باکوری کوردستان لە دایک بووە.
مێژووی ژن گورانی بێژەکان
مریەم خان (١٩٠٤- ١٩٤٩) گۆرانیبێژی کوردی لەدایکبووی بۆتانە. مرییەم خان (مێرەم خان) یەکەمین ژنە گۆرانیبێژی کوردە کە گۆرانی‌یەکانی لەسەر قەوان یان گرامافۆن تۆمار کراوە.
تیڤی
مێژووی سۆسیال میدیایی کورمانجی، مەد تیڤی بە یەکەمین کەنالی کوردی دەدانرێت کە لە سالی ١٩٩٥دا لەلایان پارتی کرێکارانی کوردستانەوە لە ئاورەپە دەمەزرەبوو، مەد تیڤی بیجگە لە کورمانجی بە زاروەکانی تری کوردییش بارنەمەی ھەبوو.
ڕادیۆ
رادیۆی یریڤان یەکەمین ڕادیۆی کوردی بوو کە لەلایان ئێزدییەکانی سوفەیت لسەر دەستی قەناتێ کوردۆ، و عەرەبی شەملیوف، و ھاورییەکانی تریان دەست بە بەخشی خویکرد بە یەکەمین ڕادیۆی کوردی دەنارێت بارنەمەکانی بە زارەوەی کورمانجی بوون.
ڕۆژنامە
رۆژنامە ڕێیا نوو، یەکەمین ڕۆژنامە کورمانجی لاتینی دادەنریت، دیسان ئەم ڕۆژنامەیەشێ وەک ڕادیوو لە یەکێتی سوڤەیت یەکەم ژمارەی لە ١ی نیسانی سالی ١٩٣٠ چاپکرە، عەربێ شەمۆ یەکە بوو لە دەمەزرێنەری ئەم ڕۆژنامەیە
سەرچاوەکان
https://www.youtbe.com/watch?v=T61Hs5Q7JqU https://archive.org/details/abo_abdrahman_kordi_barid_20160429_1858 https://jamekurdi.com/celebrities/ئەحمەد-خانی.html?__cf_chl_jschl_tk__=e2c3919cbc202edf8875701ef55233e99281c509-1586249032-0-ATaEG8dFahnoIMfMuz61atEYbPST0sEx7-78gR15OI0CLdu144g9RxtybJEATnAmZez-qbdBSIgzDLkBBMRf6Aw-yqK1mJoGcJrnoI8sHK7cUZUZ7yHFQI0WoZmRY2Kjk7JpwxntDpciX2G3jR683CYQJIUxO5J4uy_rSm2GNQb2m-O1gqnEJ-t85HjqTS5xGNcrmvaujhmhV8W9Ti_Tu50T1GhS_1awFy__y72Tt0LYC3o4g2K5VrQLQ5a6_juKeL29pKKp-8-JnP3Kd0Vir-ibkl-Y9kjMKuc0l58kYTGPlJKwYFdJq6gqk2MCBtevAuHxVWiBwhFfJ64jafjN6jAp0L2LBX-7pjqBWFp_CoAT6LSeYCmKBwGoYZGi5eER8w
فەرھەنگی سیاسی
فەلسەفەی سیاسی
زاراوەی فەرھەنگی سیاسی سەرەتا بۆ ئاماژەدان بە فەرھەنگی سیاسی ئەمریکا بەکار ئەھات
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی سیاسی
ویلیام ستیوارت ڕۆس
230px|وێنۆک|ویلیام ستیوارت ڕۆس ویلیام ستیوارت ڕۆس (٢٠ی مارسی ١٨٤٤–٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٠٦) نووسەر و بڵاوکەرەوەی سکۆتلەندی بوو. بیرمەندێکی سێکۆلار بوو و نازناوی (سەلاحەدین)ی بەکارئەھێنا. لە نێوان ساڵانی ١٨٨٨ و ١٩٠٦ سەرنوسەری ڕۆژنامەی ئاگنۆستیک، جێگری گۆڤاری سێکولار ڕیڤیوو، بوو. لە ساڵانی کۆتایی ژیانیدا بەھۆی سکڵرۆسەوە لە جێگادا قفڵ کرا، بەڵام لە نووسین و دەستکاری کردن بەردەوام بوو. لە تەمەنی ٦٢ ساڵیدا لە لەندەن کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی بروکوود لە ئینگلتەرا بەخاک سپێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٠٦ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٤
وەرزش لە عێراق
وێنۆک وەرزش لە عێراق ئەو وەرزشانە دەگرێتەوە کە خەڵکی عێراق ئەنجامی دەدەن ھەندێکیان تاکەکەسین و ھەندێکی دیکەیان کۆمەڵەین. یەکێکە لەو یارییە وەرزشیانەی ھەوادارێکی زۆری ھەیە لەم وڵاتە تۆپی پێیە. ھەروەھا یارییە وەرزشییەکانی وەک تێنس و بالە و تۆپی دەست و سەلە و تایکواندۆ و بەرزکردنەوەی قورسایی و مەلەوانی و مستانی و چەندین جۆری دیکە وەرزش ئەنجام دەدرێن. ھەر بەو ھۆیەوە چەندین یانەی وەرزشی لە بوارە جیاوازەکان لە عێراقدا ھەن ھەروەھا یەکێتی تایبەتی بۆ ڕێکخستنی پاڵەوانێتییەکان دروستکراون سالانە پاڵەوانێتی جۆراوجۆر بۆ یانەکان و وەرزش دۆستان ئەنجام دەدەن.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرزش لە عێراق
وەرەنسرا
وەرەنسرا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەڕنە، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
سەگە ڕاوکەرەکان (زنجیرەی تەلەفزیۆنی کۆریای باشوور)
ئەکتەرەکان
بۆکسێنەرێکی دڵسۆزی پێشووی ھێزی دەریایی ھاوبەشی (جیۆن وو) لە ھێزی دەریایی بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیاای Smile Capital، و قەرزدەری نایاسایی بەناوبانگ کە لە سەرووی یاساوە مامەڵە دەکات
تێبینی بەرھەمھێنان
خانمەکتەر (کیم سای ڕۆن) کە ڕۆڵی (چا ھیون جوو)ی دەگێڕا، لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ کۆمپانیای نێتفلێکسی کۆریا ڕای گەیاند کە (کیم) لە زنجیرەکە دووردەخرێتەوە، ئەمەش دوای ڕووداوێکی ئۆتۆمبێل
بەستەرە دەرەکییەکان
زنجیرەکە لە نێتفلێکس
زنجیرەکە لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان IMDb
زنجیرەکە لە ھان سینەما
زنجیرەکە لە مای دراما لیست
.org
ناوی پاوانی .org پاوانێکی ئاست-سەری گشتییە (ئینگلیزی: general Top-level domain یان gTLD) لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا. ناوەکەی لە وشەی organizationـی (بە کوردی: سازی، ڕێکخراو) ئینگلیزییەوە سەرچاوە دەگرێ. ئەم ناوی پاوانە یەکێکە لە ناوە ڕەسەنەکان کە لە ساڵی ١٩٨٥دا دامەزرا، ئەم پاوانە سەرەتا بەتەما بوو بەڕەسەنی بۆ دامەزراوە سوود نەخوازەکان تەرخان بکرێت، بەڵام ئەم سنوورە لابرا و بەجێ نەھێنرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پاوانەکانی ئاست-سەری گشتی پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا پۆل:ڕێکخراوە سوودنەخوازەکان پۆل:ناساندنەکانی تایبەت بە کۆمپیوتەر لە ساڵی ١٩٨٥
پۆلینیزییەکان
هۆزە پۆلینیزییەکان کۆمەڵە خەڵکانێکن لە گرووپی ئەو مرۆڤانەی کە بە زمانە پۆلینیزییەکان دەدوێن و لە پۆلینێزی، کۆمەڵە دوورگەکانی ئوقیانووسی ئارام دا ژیان بەسەر دەبەن.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئوسترالیا پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئۆقیانووسیا پۆل:ئۆقیانووسیا پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:خەڵکانی خۆجێیی پۆلینێزی پۆل:پۆلینێزی پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی نیوزیلەندا
کیم ھیانگ-گی
کیم ھیانگ-گی (لەدایکبووی ٩ی ئابی ٢٠٠٠) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرە منالەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی زنجیرەکانی سەر وێب
تەبەرانی
سلێمان کوڕی ئەحمەد ئەلتەبەرانی (٢٦٠ کۆچی / ٨٢١ی زایینی - ٣٦٠ کۆچی / ٩١٨ زایینی)، یەکێکە لە زانا و ئیمامەکانی ئەھلی سوننە و جەماعەت. ئەو ئەبوو قاسم و سلێمان کوڕی ئەحمەد کوڕی ئەیووب کوڕی مووتیر ئەللەخمی شامی تەبەرانی و ناونرا تەبەرانی کە دەگەڕێتەوە بۆ تەبرییە ئەلشام، قەسبە کورەی ئەردەن. لە مانگی سەفەر لە ساڵی ٢٦٠ی کۆچی (٨٢١ی زایینی) لە شاری عکا لە فەلەستین لەدایکبووە، یەکێکە لە گێڕەرەوە و زانا بەناوبانگەکانی فەرموودە.
سەرچاوەکان
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٨٧٠ پۆل:مردووانی ٩٧١ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٩یەم پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان
ئایاندا دینگ
ئایاندا دینگ (Ayanda Denge؛ لە دایکبووی ١٩٨٢ - مردووی ٢٤ی ئازاری ٢٠١٩)  ژنە ترانسجێندەر ی باشووری ئەفریقایی بوو، ئەو یەکێک بوو لە ڕزگاربووانی دەست بازرگانیی سێکس. ئایاندا لە وڵاتەکەی داکۆکی لە مافەکانی ترانسجێندەر، ڕزگاربووانی بازرگانیی لەشفرۆشی دەکرد. وە سەرۆکی ڕێکخراوی (SWEAT) بوو.
ئایاندا خەڵکی کوسیۆنی بوو، ئەو لەشاری پۆرت ئیلیزابێت لە کەیپی ڕۆژهەڵات گەورە بوو. ئەو بۆ کارکردن چۆتە جۆهانسبێرگی پایتەخت. ئایاندا بۆ ماوەی ١٥ ساڵان وەک کارەکەر و کۆیلەی سێکس کاری کردووە.
مردن
لە ڕۆژی ٢٤ی ئازاری ٢٠١٩، ئایاندا دینگ لە ژوورەکەیدا کوژرا. لە کاتی کوژرانی ئەوا لەلایەن خاوەنی شوێنەکەی هەستی پێکراوە بەوەی لە شەودا ژوورەکە هەر بەردەوام تاریک بوو. بەر لە کوژرانی، ئایاندا لەگەڵ کەسێک دەژیا کە ئەو کەسە دوای مردنی ونبوو.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠١٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:چالاکوانانی مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێرینە لە باشووری ئەفریقا پۆل:ژنی ترانسجێندەر و ترانسێکشوال پۆل:ژنە چالاکوانەکانی مافەکانی مەدەنی
بەحرەین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
بەحرەین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
کونەسپی
وێنۆک|وێنەیەکی خەیاڵیی کونەسپییەک لە ڕێژەییی گشتیدا، کونەسپی ناوچەیەکی گریمانەییی کاتجێ و تاکێتییە کە ھیچ شتێک ناتوانێت لە دەرەوەوە بچێتە ناوییەوە، ئەگەرچی وزە-ماددە، ڕووناکی و زانیاری دەتوانن لێی دەرباز ببن. بەم مانایە، پێچەوانەی کونەڕەشە، کە وزە-ماددە، ڕووناکی و زانیاری ناتوانن لێی دەرباز ببن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:چەمکەکان لە ئەستێرەناسی پۆل:ڕێژەییی گشتی پۆل:کونەڕەشەکان
گەشتی نێوگەلەستێرەیی
گەشتی نێوان گەلەستێرەکان  زاراوەیەکە بۆ گەشتە گریمانەیییەکەی مرۆڤ یان بێ سەرنشین لە نێوان گەلەئەستێرەکاندا بەکاردێت. لەبەر ئەوەی مەودای بەرفراوانی نێوان ڕێڕەوی شیریمان و نزیکترین دراوسێکانی ھەزاران بۆ ملیۆنان ساڵی ڕووناکییە، ھەریەکێک لەم گەشتە مەترسیدارانە لە ڕووی تەکنەلۆژیاوە زۆر زیاتر داواکارییان لەسەرە لە گەشتەکانی نێوان ئەستێرەکان. مەودای نێوان گەلەئەستێرەکان بە سەدان بۆ ھەزاران جار زیاتر لە مەودای گەشتی نێوان ئەستێرەکان مەزەندە دەکرێت. ئەو تەکنەلۆژیایەی کە پێویستە بۆ گەشتکردن لە نێوان گەلەئەستێرەکاندا لە تواناکانی ئێستای مرۆڤدایە و لە ئێستادا بابەتی گریمانە و زانستی خەیاڵییە. بەڵام لە ڕووی تیۆرییەوە گەشتکردن لە نێوان گەلەئەستێرەکاندا بە تەواوی مەحاڵ نییە. شێوازی گریمانەیی ھەیە بۆ ئەنجامدانی گەشتێکی لەو شێوەیە و تا ئێستا چەندین زانکۆ بە جددی لێکۆڵینەوەیان لەم بابەتە کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:گەلەستێرەکان پۆل:فڕینی بۆشایی
کۆنکۆرد
وێنۆک|فڕۆکەیەکی کۆنکۆرد - ١٩٨٦ کۆنکۆرد (بە ئینگلیزی: Concorde)، فڕۆکەیەکی نەفەرھەڵگری بەریتانی-فەڕەنسی بوو کە بە بزوێنەری سەروو خێراییی دەنگ کاری دەکرد و بەردەوام بوو لە کارکردن تا ساڵی ٢٠٠٣، ئەم فڕۆکەیە بە خێراترین فڕۆکە دادەنرێت کە خێرایییەکەی دەگەیشتە ٢١٨٠ کیلۆمەتر لە ھەر کاتژمێرێکدا (ئەم خێرایییەش دوو ھێندەی خێراییی دەنگە لە ھەوادا). ئەم فڕۆکەیە توانای ھەڵگرتنی ٩٢ تا ١٢٨ کەسی ھەیە، یەکەم فڕینیشی لە ساڵی ١٩٦٩ بوو، دواتر لە ساڵی ١٩٧٦ خرایە بواری خزمەتگوزاریەوە و بۆ ماوەی ٢٧ ساڵ بەردەوامبوو لە خزمەتگوزاری، ئەم فڕۆکەیە یەکێک بوو لەو دوو تەنھا فڕۆکانەی کە بە خێرایی سەروو خێراییی دەنگ کاریان دەکرد لە بواری بازرگانیدا (ئەویتریان فڕۆکەیەکی ڕووسی بوو بەناوی تۆپۆلیڤ TU-144 کە لە ساڵانی ١٩٧٧ تا ١٩٧٨ لە بواری فڕۆکەی نەفەر ھەڵگردا کاری دەکرد).
فڕۆکەی کۆنکۆرد ٢٠ دانەی لێ بەرھەمھێنراوە (کە ٦ دانەیان لەبواری بازرگانی بەکار نەھێنراون)، تێچووی ھەر دانەیەکیشیان لە ساڵی ١٩٧٧ نزیکەی ٢٣ میلیۆن پاوەنی بەریتانی بووە، ناوی کۆنکۆرد بە واتای "یەکگرتن" یاخود "گونجاندن" دێت، ئەمەش لەسەر بنەمای ئەوەی کە ئەم فڕۆکەیە پڕۆژەیەکی ھاوبەشە لە نێوان فەڕەنسا و بەریتانیا.
لە ساڵی ٢٠٠٣ فڕۆکەی کۆنکۆرد لە بواری خزمەتگوزاری دوورخرایەوە، ئەویش ٣ ساڵ دوای ڕووداوەکەی هێڵی ئاسمانیی فەڕەنسی کە بە فڕۆکەی کۆنکۆرد بوو، کە لە ڕووداوەکە ھەموو سەرنشینەکانی ناو فڕۆکەکە گیانیان لەدەستدا. دواتریش دوای ڕووداوەکانی ١١ی سێپتەمبەر و کۆتاییی ھاتنی بۆندی ئێرباس بۆ خزمەتگوزاریی کۆنکۆرد، ئەم فڕۆکەیە لە بواری بازرگانی کشایەوە.
لووتی کۆنکۆرد
وێنۆک|فڕۆکەیەکی کۆنکۆرد لە کاتێکدا کە لووتەکەی نزم کردۆتەوە فڕۆکەی کۆنکۆرد لە پێشەکەی لووتێکی درێژی تیژی ھەبوو، ئەویش بۆ بڕینی ھەوا بوو بەھۆی ئەو خێرایییە زۆرەی کە ھەیبوو، بەڵام ئەم لووتە درێژە کێشەی بینینی بۆ فڕۆکەوانەکە دروست دەکرد، بۆیە ئەم لووتە بە سیستەمی ھایدرۆلیکی کاری دەکرد و نزم دەکرایەوە لەکاتی نیشتنەوە و فڕین و تاکسی کردندا.
تایبەتمەندیەکانی
ستاف: ٣ (٢ پایلۆت و ١ ئەندازیاری فڕین)
نەفەر: ٩٢ تا ١٢٠ کەس (بە پێی چری ریکخستن)
درێژی: ٦١٫٦٦ مەتر وێنۆک باڵەکان: ٢٥٫٦ مەتر
بەرزی: ١٢٫٢ مەتر
ڕووبەری باڵەکان: ٣٥٨٫٢٥ مەتر دووجا
کێش: بە بەتاڵی ٧٨٫٧ تۆن
کێش: بە بارکراوی ١١١٫١٣ تۆن
زۆرترین توانای بارکردنی سووتەمەنی: ٩٥٫٦٨ تۆن
زۆرترین خێرایی: ٢١٧٩ کم/کاژێر
مەودای فرین: ٧٢٢٢ کیلۆمەتر
فرۆکەی کۆنکۆرد پێویستی بە فرگەیەکی (ڕەنوەی) ٣٦٠٠ مەتریە.
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەکان
بەھارانی ئاویەر
بەھارانی ئاویەر ناوی ئەلبۆمێکی مۆسیقای کوردی و فارسییە بە دەنگی شارام نازری و بیژەن کامکار و دانانی ھۆشەنگ کامکار. ئەم ئەلبۆمە لە ساڵی ١٩٨٦دا بڵاو کرایەوە. ئەو ژەنیارانەی بەشداریان کردووە لەم ئەلبۆمەدا بریتین سەعید فەرەجپووری، پەشەنگ کامکار و ئەردەشير کامکار. ھەروەھا ئۆرکێستری سیمفۆنیکی تاران بۆ گۆرانییە کوردییەکە مۆسیقایان ژەندووە.
ئەندرۆید ئۆریۆ
ئەندرۆید "ئۆریۆ" (بە ئینگلیزی: Android Oreo)، ھەشتەمین وەشانی سەرەکی سیستمی بەکارخەریی مۆبایل ئەندرۆید بوو، و لە ٢١ی ئابی ٢٠١٧ وەشێنرا.
سەرچاوەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٧ پۆل:ئەندرۆید پۆل:ئۆریۆ
باتێل
سەرچاوەکان
پۆل:ناحیەکان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شورا مەزنەکە (فیلم)
وێنۆک شورا مەزنەکە فلیمێکی ئەمریکی-چینی یە لە دەرھێنانی (تشانگ یی مو) بەرھەمھێنراوە لە سەرەتای ساڵی ٢٠١٧. چیرۆکی فیلمەکە باس لە چەند بەکرێگیراوێکی ئەورووپی دەکات بە ناوی بازرگانەوە گەشت دەکەن بۆ ناوچەی ڕۆژھەڵات بە مەبەستی زانین و دۆزینەوەی باروت، چونکە تا ئەو سەردەمە باروت لە ڕۆژاوا نەبووە بەڵکو تەنھا گەلی چین ھەیان بووە، و نھێنی بووە و ھەرگیز نھێنییەکەیان نەداوە بە جیھانی دەرەوە. کاتێک دەگەنە سنووری شورا مەزنەکەی چین دەستگیر دەکرێن و سەرەتا بڕیار وایە بکوژرێن بەڵام لەبەر ئەوەی لەو کاتەدا ھێرشی (دڕندە تایبەتەکان) دەستپێدەکات و سوپاکە دەکەونە شەڕەوە کوشتنەکەیان دوا دەخرێت و لەناو شەڕەکەدا ئەو دوو کەسە ڕۆڵێکی زۆر گەورە دەبینن و ئازایانە ڕووبەڕوویان دەبنەوە. بەمەش بڕیاری لێخۆشبوونیان بۆ دەردەچێت و وەک سەربازێکی ئازا لای خۆیان دەیانھێڵنەوە و پاشان لە شەڕەکانی دواتردا بە ئازایی و زیرەکی خۆیان و یارمەتی چیینییەکان بە کێشانی نەخشەیەکی بەھێز دەبنە ھۆی لەناو بردنی ھەموو دڕندەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە چینییەکان پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٦ پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە چینییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەھریمەنییە زەبەلاحەکان پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمەکانی زمانی ماندارین پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی تۆنی گیلرۆی پۆل:فیلمەکانی لێجندەری پیکچەرز پۆل:فیلمە فرە زمانە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە فرە زمانە چینییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنییەکانی دەیەی ٢٠١٠
وەرزش لە تورکیا
وێنۆک وەرزش لە تورکیا ئەو وەرزشانە دەگرێتەوە کە خەڵکی تورکیا ئەنجامی دەدەن ھەندێکیان تاکەکەسین و ھەندێکی دیکەیان کۆمەڵەین. جەماوەریترین وەرزش لە تورکیادا تۆپی پێیە، و ناودارترین یانەکانیان، گاڵتەسەڕای و فەنەرپاشە و بجیکتاشە، لە ساڵی ٢٠٠٠ گاڵتەسەڕای کاسی یەکێتی ئەوروپی و کاسی سوپەر ئەوروپی بە دەست ھێنا، و دوای دوو ساڵ ھەڵبژاردەی تورکی سەرکەوت بۆ قۆناغی کۆتایی کاسی جیھانی ساڵی ٢٠٠٢ لە ژاپۆن و کۆریای باشوور، و ساڵی ٢٠٠٨ ھەڵبژاردەی نەتەوەیی تورکی گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی لە کاسی ئەورووپادا. لە وەرزشە سەرەکییەکانی تر باسکێتە، ھەروەھا زۆرانبازی لە سەردەمی عوسمانییەکانەوە وەرزشی باوی تورکیایە و جەماوەرێکی زۆری ھەیە، ھاوکات بەرزکردنەوەی قورسایی لە نێوان ھەردوو ڕەگەزی ژنان و پیاواندا لایەنگری ھەیە، وەرزشی ئۆتۆمبێل وەک فۆرمولا یەک و یارییەکانی گۆڕەپان و مەیدان و گۆڵف بە ھەمان شێوە لایەنگری خۆیان ھەیە. ھەروەھا یارییەوەرزشییەکانی وەک تێنس و بالە و تۆپی دەست و سەلە و تایکواندۆ و و مەلەوانی و مستانی و چەندین جۆری دیکە وەک ھەر وڵاتێکی دیکە لە تورکیاش ئەنجام دەدرێت
سەرچاوەکان
SPORTS IN TURKEY
پۆل:وەرزشی تورکیا
خوشۆلا
خوشۆلا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری برادۆست، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
عومان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
عومان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
گرگنی سوور
گرگنی سوور بچووکترین و ساردترین جۆری ئەستێرەی زنجیرەی سەرەکییە، گرگنی سوور باوترین جۆری ئەستێرەیە لە گەلەستێرەی ڕێگای شیریدا، بەڵام بەھۆی کەمی درەوشانەوەیانەوە بەئاسانی نابیندرێن. پڕۆکسیما سێنتوری، کە نزیکترین ئەستێرەیە لە خۆرەوە، گرگنێکی سوورە، بەگشتی پلەی گەرمییان دەگاتە نزیکی ٣٫٥٠٠ پلە، و بارستەیان لە نیوەی بارستەی خۆری خۆمان کەمترە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گەردوون پۆل:جۆری ئەستێرەکان پۆل:دیاردەی ئەستێرەکان
.biz
ناوی پاوانی .biz پاوانێکی ئاست-سەری گشتییە (ئینگلیزی: general Top-level domain یان gTLD) لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا. ناوەکەی لە وشەی businessـی (بە کوردی: بازرگانی) ئینگلیزییەوە سەرچاوە دەگرێ. ئەم پاوانە تایبەت کراوە بۆ بەکار ھێنان لە وێبگە بازرگانییەکاندا و لە ساڵی ٢٠٠١دا خرایە ڕوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پاوانەکانی ئاست-سەری گشتی
ئەستێرەی گلیز ٥٨١
وێنۆک|بەراوردکردنی ئەستێرەی گلیز٥٨١ بەرامبەر بە [[خۆر]]
'گلیزا٥٨١ (بە ئینگلیزی : Gliese 581) ئەستێرەیەکە لە جۆری ئەستێرەی کوورتی سۆر M3V، بە نزیکەی ٢٠.٣ ساڵی تیشکی لە زەوییەوە دوورە، بارستەیەکەی بە چارێکێکی خۆر بەراورد دەکرێ، بە ٨٧مین ئەستێرە دەژمێردرێ کە لە خۆر نزیک بێت بە واتای دوای ٨٦ ئەستێرە ئەو ئەستێرە نزیکیترین ئەستێرەیە دوای ئەو ٨٦ ئەستێرەیە، دوای بەراوردیەکی زۆر دەرکەوت کە ئەو ئەستێرەیە چەندین هەسارەی لە دەوری دەخوولێتەوە ئەوانیش:
سەرچاوە
پۆل: ئەستێرەکان
فۆرێست گەمپ (فیلم)
فۆرێست گەمپ بە (ئینگلیزی:Forrest Gump) فیلمێکی ئەمریکی ساڵی ١٩٩٤ ە لە ژانری کۆمێدی دراما دایە بە دەرهێنەری ڕۆبێرت زەمیکیس و سیناریۆنووسی ئێریک ڕوس. کە لەسەر بنەمای ڕۆمانێکە بە هەمان ناو کە بەرهەمی وینستن گرووم هی ساڵی ١٩٨٤. بە دەورگێڕی ئەکتەرە بەناوبانگەکان تۆم هانکس، ڕابین ڕایت، گرەی سینسێ، مایکێلتی ویلیامسون و ساڵی فەیلد.
چیرۆکەکە باس لە چەندین دەیە لە ژیانی فۆرێست گەمپ(هانکس)، پیاوێکی بیرکۆڵ و دڵۆڤان خەڵکی ئاڵباما کە شایەتحاڵی چەندین ڕووداوی مێژوویی سەدەی بیستی ویلایەتە یەکگرتووەکان بووە و نەزانستە کاریگەری لەسەریان هەبووە. شایانی باسە کە فیلمەکە جیاوازی بەرچاوی هەیە لەگەڵ ڕۆمانەکە.
وێنەگرتنی سەرەکی لە نێوان ئۆگێست و دێسەمبەری ١٩٩٣ و زۆربەی لە جۆرجیا، کارۆلینای باکووری و کارۆلینای باشووری گیراوە. لە دیمەنی بینگەیی بەربڵاو بۆ پتەو کردنی ئەرشیڤی هەنکس و گەشە پێدانی دیمەنەکانی تر کەڵک وەرگیراوە. هەروەها موسیقای دەنگی فیلم ماوەی جیاواز لە دیمەنی فیلمەکە پەرچ دەداتەوە.
فۆرێست گەمپ لە ویلایەتیە یەکگرتووەکان لە ڕێککەوتی ٦ جولای ١٩٩٤ هاتە سەر پەردەی سینەما و ڕوانگەی باشی بۆ دەرهێنەری ڕۆبێرت زەمیکیس، دەورگێڕی بە تایبەت گرەی سینسێ و تۆم هانکس، دیمەنی بینگەیی، موسیقا و سیناریۆی وەرگرت. فیلمەکە لە بڵیتگەی سەرکەوتنێکی مەزنی بەدەست هێنا، هەر لەو ساڵەی چوو لە دەستەی باشترین فیلمە بەرهەم هاتووەکانی ئەمریکا و (٦٧٨.٢) میلیۆن دۆلاری ئەمریکی لە سەرانسەری جیھان بەدەستھێنا و بوو بە دووەم فیلمی پڕداهاتی ئەمریکا دوای پاشای دارستان لە ساڵی ١٩٩٤، دەنگی فیلم زۆرتر لە ١٢ میلیۆن کۆپی لێ فرۆشرا. فۆرێست گەمپ براوەی شەش خەڵاتی ئەکادیمی بوو: باشترین دیمەن، باشترین دەرهێنەر، باشترین دەورگێڕ بۆ هانکس، باشترین وەرگرتنی سیناریۆ، باشترین دیمەنی بینگەیی و باشترین مۆنتاژی فیلم. هەروەها پاڵێوراروی زۆر خەڵاتی تر بوو وەک گۆڵدن گڵەب، ئەکادیمایی خەڵاتکردنی بەریتانیا و سەندیکای خەڵاتکردنی دەورگێڕ.
لە ساڵی ٢٠١١  لێکدانەوەی جیاواز لە پاڵەوانێتی سەرەکییەکان و هێما ڕامیارییەکانی فیلم کراوە. پەڕتووکخانەی کۆنگرێس فیلمەکەی هەڵبژارد بۆ پاراستن لە ناوەندی تۆمارکردنی فیلمی ویلایەتە یەکگرتووەکان لەبەر بایەخی کولتووریی، مێژوویی و جوانی زانی.
چیرۆک
ساڵی ١٩٥٦ لە گرینبۆوی ئاڵبامای، فۆرێستی لاو کە بە مەچەکبەندی لاقەوە گیری خواردبوو هەتا بڕبڕەی چەماوەی ڕاست بێتەوە، و نەیدەتوانی بە جوانی بە ڕێگەدا بڕوات فۆرێست بە تەنیا لەگەڵ دایکی دەژیا کە خانوویەکی تەختەیی لەدەرەوەی ماڵە خۆیان هەبوو و کرێگرتەی زۆری ڕادەکێشا، ئەوە ئێلڤیس پرێسلیش لە خۆ دەگرێتەوە کە گیتاری بۆ فۆرێست دەژەنی و سەمای جێرکی فۆرێستی پتەو دەکرد. فۆرێست یەکەم ڕۆژی لە خوێندنگە لەگەڵ کچێک بە ناوی جێنی کۆران ئاشنا دەبێت و دەبنە باشترین هاوڕێی یەکتر.