cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پارێزگای لوڕستان
وێنۆک|چەپ|پارێزگای لوڕستان پارێزگای لوڕستان (بە فارسی: استان لرستان،) یەکێک لە پارێزگاکانی ئێران، ژمارەی دانیشتوانی لە ساڵی ٢٠٠٦دا ١٦٨٩٦٥٠ کەس بووە. thumb|شارستانەکانی پارێزگای لوڕستان ناوەندی پارێزگای لوڕستان شاری بە لوڕی:خورمۊوە و لە ١١ شارۆچکە پێکھاتووە کە ئەمانەن:
دانیشتووان
زۆرینەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە لە نەتەوەی لەک و لوڕن.
}}
بڕیارنامەی ١٢٩٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٩٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٢ی ئایاری ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان ئەریتریا و ئەتیۆپیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬١٤٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێریتریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیتیۆپیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:ئێریتریا لە ٢٠٠٠ پۆل:ئیتیۆپیا لە ٢٠٠٠
ئارووناوا
ئارووناوا یان ھارووناوا یان شاباد (بە کەڵھوڕی: ئارۊناوا، بە فارسی: اسلام‌آباد غرب، ھەروەھا: ئیسلاماوا، ئیسلاماباد، شاباد) شارێکی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە کە لە ڕۆژاوای پارێزگای کرماشان ھەڵکەوتووە و ناوەندی شارستانی ئارووناوایە. ئارووناوا دووەمین گەورەشاری پارێزگای کرماشانە دوای شاری کرماشان. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١٦دا ٩٠،٥٥٩ کەس بووە و بە زمانی کوردی و شێوەزاری کەڵھوڕی قسە دەکەن.
ناو
ناوی سەرەکی ئەم شارە بەبنەڕەت ئارووناوا یان ھارووناوا (بە کەڵھوڕی: ئارۊناوا) بووە بەڵام لە ساڵی ١٩٣٥دا (١٣١٤ی ھەتاوی) لە لایەن حکوومەتەوە ناوی شاەآباد یان شابادی لێ نرا و دواتر لە ١٩٧٩دا ھاوکات لەگەڵ شۆڕشی ئیسلامی ئێران ناوی ئیسلامابادی ڕۆژاوایان لێ نا. ئەمڕۆکە ڕیشسپی و گەورەپیاوان ھەر بە ئارووناوا ناوی لێ دەبەن. لە درێژەی مێژوودا لەلایەن حکوومەتەکانەوە ناوی زۆری لێ نراوە بەڵام خەڵکی خودی شارەکە زۆرجار ئەم ناوانەیان ڕەد کردۆتەوە. ناوی ئیسلامابادی غەرب بەدەستی محەممەد یەزدی لەم شارە نرا.
زمان
زۆربەی جەماوەری شاری ئارووناوا بە شێوەزاری کەڵھوڕی لە زمانی کوردی دەئاخێوێنێت. بەڵام ھەندێک لە خەڵکی شارەکە بە شێوەزارەکانی کوردیی سنجاوی، کوردیی زەنگنەیی و ھەروەھا کوردیی لەکی دەئاخێوێنن.
ئایین
زۆربەی جەماوەی شاری ئارووناوا لە کوردە شیعەکان پێک ھاتووە. بەڵام جەماوەرێکی بەرچاویش لە کوردانی یارسان لە ئارووناوادا دەژێن.
٩٤٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
فێرھۆپ، ئەلاباما
فێرھۆپ شارێکە لە کەرتی بالدوین، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ١٥٬٣٢٦ کەس بووە. ڕووبەری ٣١٫٢٧ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٤٩٠٫١٢ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٩٤ پۆل:شارەکانی ئەلاباما پۆل:فێرھۆپ، ئەلاباما
بڕیارنامەی ١٢٩٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٩٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی ئایاری ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان ئەریتریا و ئەتیۆپیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬١٤٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێریتریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیتیۆپیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لەمەڕ سزادانی ڕێژیمەکان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:ئێریتریا لە ٢٠٠٠ پۆل:ئیتیۆپیا لە ٢٠٠٠
بیرەوەری، دڵەکە
وێنۆک|وێنەی تابلۆی بیرەوەری، دڵەکە. بیرەوەری، دڵەکە تابلۆیەکە لە ساڵی ١٩٣٧، لەلایەن وێنەکێشی مەکسیکی-سوریالیستی، فریدا کالۆ کێشراوە. تابلۆکە دەربڕینە بۆ پەرێشانی و ئازارەکانی فریدا، کاتێک بە پەیوەندی نێوان ھاوسەرەکەی، دیێگۆ ڕیڤێرا و خووشکەکەی، کریستینا کالۆی زانی. لە تابلۆکە، فریدا بە قژێکی کورت دەردەکەوێت، ھیچ ھەست و دەربڕین لە ڕوخساریدا نییە بەڵام فرمێسک لە چاوانیدا دێنە خوارەوە.
ھەندێکجار بە تابلۆکە دەگوترێت ڕیکوێردۆ (بیرەوەری). تابلۆکە کارێکی زەیتییە بە پێوانەی ٤٠ * ٢٨ سم. لە ساڵی ١٩٣٨، ئەم تابلۆیە لە یەکەمین پێشانگای کەسیی فریدا لە گالێریی جولیەن لێڤی لە نیویرۆک ستی نمایشکرا. لە ئێستادا تابلۆکە لە پاریس لە کۆکراوەکانی مایکڵ پیتیتژان ھەڵگیراوە.
عەلی خامنەیی
سەید عەلی حوسێنی خامنەیی (؛ لەدایکبووی ١٩ی نیسانی ١٩٣٩) مەرجەعێکی شیعەی دوازدە ئیمام و دووەمین ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێرانە، کە لە ساڵی ١٩٨٩ەوە ئەو پۆستەی پێیە و جێگەی ڕووحوڵڵا خومەینی گرتووەتەوە. ئەو پێشدا سێیەمین سەرۆک کۆماری ئێران بووە لە نێوان ساڵەکانی ١٩٨١ ھەتا ١٩٨٩. خامنەیی بەپێی یاسای بنەڕەتیی ئێران، باڵاترین دەسەڵاتدار و فەرماندەی گشتیی ھێزە چەکدارەکانی ئەو وڵاتەیە. ئەو درێژترین ماوەی دەسەڵاتداری لە ڕۆژھەڵاتی ناویندا پێیە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئێران پۆل:وەرگێڕە ئێرانییەکان پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئێران پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩ پۆل:سیایسەتوانە ئێرانییەکان پۆل:وەرگێڕەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شیعە ئێرانییەکان پۆل:شاعیرانی ئێرانی پۆل:خەڵکی مەشھەد پۆل:ئەو کەسانەی ھەوڵی تیرۆریان دراوە پۆل:شەڕی ئێران و عێراق پۆل:خەڵکی تاران
قانع
محەممەد کابولی‌ یان قانع (١٨٩٨ – ١٩٦٥) شاعیرێکی بەناوبانگی کورد بووە. بەھۆی شیعرەکانییەوە بە «شاعیری چەوساوەکانی کوردستان» ناوبانگی دەرچووە. شیعرەکانی قانع ھەوێنی بیرێکی پێشکەوتووخوازانەن.
سەرەتای ژیان
قانع سەبارەت بە زێدی خۆی وا دەڵێت:
کە «دۆڵاش» گوندێک بووە لە نزیکی شاری مەریواندا.
تۆماری ژیانی ئەم مناڵە مەینەت دۆستە لە زەمینەیەکی دەربەدەری و پڕ لە کوێرەوەرییەوە دەستی پێ کرد، شەرم نییە ئەگەر بڵێین ڕۆژان لە نێو مناڵاندا و شەوان لەسەر تەنوور ژیانی بەسەر دەبرد.
تا ماوەیەک ئینجا بە ھۆی خزمێکی دووریانەوە کە ناوی (ئاغا سەید حسێن) و خەڵکی دێی چۆڕ دەبێت لە ناوچەی مەریوان پێ دەنێتە زەمینەی ژیانێکی ترەوە، ئاغا سەید دەیباتە لای خۆی و لە حوجرە دەینێرێتە بەر خوێندن. بەر لەوەی بە تەواوی فێری نووسین و خوێندن ببێت جار و بار شیعری سەرزەنشتیی دادەنا و ھەر ئەمەش بووە بنچینەی شاعیرێتی دوا ڕۆژی.
قانع لە کاتی بێ ئیشیدا خۆی بە خوێندنەوە و بابەتی وێژەییەوە دەبردە سەر، شیعر لەو کاتەدا شەوچەرەی کۆڕی شەوانە و کەرەستەی ڕۆشنبیرەکانی جەماوەر دەبێت، بۆیە ئەمیش یەکێک دەبێت لە سەوداسەرەکانی بازاڕی شیعر.
کە ئاگری شەڕی جیھانیی یەکەم گەیشتە ناوچەی مەریوان، لەبەر ئەوەی کە لایەنی ئایینی لە شەڕەکەدا بەھێز بوو، زۆربەی ڕۆشنبیرە ئایینییەکانی ئەو سەردەمەی ناوچەکە ڕاستەوخۆ تێکەڵاوی شەڕەکە بوون و خەڵکێکی زۆریان ڕاپێچی ناو شەڕەکە کرد.. بێ ئەوەی لە ستراتیژییەتی شەڕەکە و لایەنە سیاسییەکان و نیازی ئیمڕیالیزم و مەبەستەکانی بگەن. ئەمیش یەکێک دەبێت لەو کۆمەڵە ڕۆشنبیرە ئایینیانەی ئەو سەردەمەی ناوچەکەیان و وەکو یەکێک لەوان بەشداری شەڕەکە دەکات.. لایەنی بە ئایین بۆیاخکراوی شەڕەکە گەلێک کار دەکاتە سەر ڕێبازی بیرکردنەوەی بۆیە ئەو سەرەتا شیعرییەی کە لەسەر شیعری سەرزەنشتکاری دامەزرابوو بەجێ دەھێڵێت و ڕوو دەکاتە شیعری ئایینی و خواپەرستی.
کە شۆڕشی ئۆکتۆبەری سۆشیالیستی بە پێچەوانەی تای کێشی سیاسی ئەنجامی شەڕەکەی بە بارودۆخێکی سەر بە قازانجی زۆربەی گەلانی ناوچەکە کێشایەوە، سەرەتای بیرکردنەوەیەکی نوێ لە ژیانی ڕۆشنبیری شاعیردا سەری ھەڵدا.. دوا ئەوە جارێکی تر دەست دەکاتەوە بەخوێندن، ئینجا ھەوای گەڕان بە شارەکانی کوردستاندا دەبێتە خولیای، ھەر بۆیە بۆ خوێندن سنە، مەھاباد، شنۆ، ھەولێر، کۆیە، کەرکووک، سلێمانی و بیارە گەڕاوە. دوا قۆناغی خوێندنی دێنێتەوە بۆ مەریوان و ئینجا بە یەکجاری دەستی لێ ھەڵدەگرێ.
ژیانی لاوێتی
وێنۆک|قانع لە چلەی ماتەمینی بێخود، ساڵی ١٩٥٥. لە سەرەتای لاوێتیدا دووچاری نەخۆشی تەنگەنەفەسی دەبێت و تا دێت لێی زیاد دەکات لە ئەنجامدا ھەر بەو ئازارەش سەری نایەوە.
ئەو ناکۆکییە خێڵەکییانەی نێوان بنەماڵەی شاعیر و دەرەبەگەکانی ناوچەی مەریوان ڕۆژ لە دوای ڕۆژ لەناو جموجۆڵی فیکری شاعیردا زیادی دەکرد. ئەمە لە لایەک، لە سەرەتای بیستەکانیش بە دواوە کە ناو بە ناو ھەواڵی پەیوەندی سیاسییانەی توندوتۆڵی ھاریکاری نێوان کۆڕ و کۆمەڵ و تاقمە سیاسییکانی ئەو سەدەمەی باکووری کوردستان و کەمالییەکان دەگەیشت بێ ئارامی خۆی شیعری دادەگرت.. دیسانەوە لە لایەکی تریشەوە سەرکەوتنی شۆڕشە مەزنەکەی ئۆکتۆبەر و سەرەتای بڵاوبوونەوەی بیر و باوەڕی پێشکەوتووخوازانەی دژ بە فاشیزم لە نێو توێژ و کۆمەڵە خوێندەوارەکاندا، ئەمانە ھەموو زەمینەیەکی نیشتمان پەروەرانە و نەتەوایەتییانەیان خولقاندبوو، وە پاشگەزبوونەوەی کەمالییەکان بەرانبەر مەسەلەی کورد و بەرپابوونی شۆڕشە ناوبەناو پچڕاو و یەک لەدوای یەکەکانی باکووری کوردستان (ئاگری داخ) بیر و باوەڕی زۆربەی لاوە خوێندەوارەکانی خستە بەر مەودایەکی نەتەوایەتی و نیشتمانیانەی کاریگەر.
لەو کاتەدا کە سەرەتای شاعیرێتی شاعیر بوو زۆر بە گورجی باری سەرنج و شێوەی ناوەڕۆکی شیعرەکانی لە دڵداری و ئایینییەوە گۆڕدران بۆ نیشتمانپەروەرێتی. وەک خۆی چەند جارێک لە پێشەکی دیوانە شیعرەکانی سەردەمی خۆیدا باسی کردووە و لە چەند لایەکی تریشەوە لێی دواوە؛ کتێبێکی دەستنووسی فارسی بە ناوی (وقایق الاردەلان)ی دەست دەکەوێت کە باسی ڕاپەڕینەکانی تیرەی ئەردەڵانییەکان دەکات بەرانبەر داگیرکەران، ئەمیش ئەوەندەی تر کار دەکاتە سەر دیوی ناوەوەی شاعیر و بەرھەمە شیعرییەکانی کە لێرەدا بە تەواوی قۆناغی شیعری دڵداری جێ دەھێڵێت و شاعیر دوای ئەو قۆناغە دەبێتە شاعیرێکی نەتەوایەتی و نیشتیمانپەروەر.
ژیان
قانیع کوڕێکی بووە بە ناوی وریا.
بیروباوەڕی سۆشیالیستی و دژە دەرەبەگایەتی
بڵاوکردنەوەی بیروباوەڕی سۆشیالیستی لە لایەن کاربەدەستانی حکومەتی ئەو سەردەمە بەربەست کرابوو، لەو کاتەدا باس و بەسەرھاتی شۆڕشی ئۆکتۆبەری سۆشیالیستی و ئامانج و لایەنە سیاسی و ئابووری و نەتەوایەتییەکان بەزۆری بەسەر زارەکی باس دەکران. شاعیریش لەو سەردەمەدا ھەست بە سەرەتای ڕژێمی سۆشیالیستی دەکات و دەڵێت:
بەھۆی شەڕی جیھانیی دووەمیەوە بیروباوەڕی پێشکەوتووانە لە وڵاتدا پەرەی سەند و ئەم پەرەسەندنەش بووە ھۆی زیاتر ھاندانی شاعیر لە دژی ڕژێمی دەرەبەگایەتی و کۆڵۆنیالیزم. ئەو ناکۆکییە خێڵەکییانەی نێوان شاعیر و چەند دەرەبەگێک گۆڕایە سەر شێوەی کێشەیەکی سیاسی دژ بە تێکڕای ڕژێمەکە. ھەرچەندە مەودای بیرکردنەوەی لە کێشەی نێوان خاوەن موڵک و ڕەعیەتەکان قوڵتر بوایەتەوە ئەوەندە ھەڵوێستی بەرانبەر تێکڕای دەرەبەگایەتی توندتر دەبوو، لەم قۆناغەدا شاعیر تێکەڵ بە ئەدەبی شۆڕشی نھێنی بوو.
لەبەر ئەوەی کۆمەڵگای کوردەواری ئەو سەردەمە کۆمەڵگایەکی ئایینی و دەرەبەگایەتی بووە، سروشتی کۆمەڵگاکەمان لە وڵاتێکی پیشەسازی نەچووەکە دەسەڵاتی سەرمایەداران خەڵکایان چەوساندبێتەوە بۆیە شیعرەکانی بە زۆری لەگەڵ جوتیاراندا دەدوێ و بەرھەڵستی دەرەبەگەکان دەکات. شاعیر باوەڕی بە یەکگرتنی جەماوەر و سەرکەوتنی ڕژێمی سۆشیالیستی ھەبووە، بۆیە ڕوو دەکاتە دەرەبەگ و ھەوڵی شۆڕشی نھێنی دەدات بە گوێیدا و دەڵێت:
شاعیر لەو باوەڕەدا بووە کە لە وڵاتێکی فرە نەتەوەدا مومکن نابێت کە ھەموو نەتەوەکانی ناو چوارچەوەی ئەو وڵاتە وەک یەک بژین و لە ڕووی یاسای کۆمەڵایەتییەوە یەکسان بن و ئابووری وڵات بە ئابووری ھەموو نەتەوەکان وەک یەک بدرێنە قەڵەم و وەکو یەک سەربەستی سیاسییان بدرێتێ، بۆیە ھەمیشە لە ھەڵوێستی سیاسییانەی نەتەوە سەرەکەییەکانی ئەو جۆرە وڵاتانە سڵەمیوەتەوە و لە شیعرەکانیدا ئەمەی بە لادێنشینەکان گەیاندووە.
مردن
قانع لە ساڵی ٧ی ئایاری ١٩٦٥ بەھۆی نەخۆشی لە گوندی لەنگەدێ چەمی شلێری پێنجوێن کۆچی دوایی کردووە، و لە گوڕستانی گوندی لەنگەدێ بە خاک سپێراوە.
ھۆنراوەکان
قانع لە زۆر بواردا شیعری نووسیوە لەوانە: دڵداری، نیشتمانی، کۆمەڵایەتی، نەتەوایەتی، شۆڕشگێرانە و ئایینی. ئەمانە ھەندێک نموونەی شیعریی «قانع»ن:
شیعری نیشتمانپەروەری
یان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨ پۆل:مردووانی ١٩٦٥ پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:خەڵکی مەریوان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:کورد
پارێزگای حەما
پارێزگای حەما (بە عەرەبی:) یەکێک لە پارێزگاکانی سووریایە کە لە ڕۆژئاوای ناوەڕاستی ئەم وڵاتە ھەڵکەوتووە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١,٥٩٣,٠٠٠ کەس بووە. ناوەندی پارێزگای حەما شاری حەمایە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی
پۆل:مانگیلەی بەپیت پۆل:پارێزگای حەما پۆل:پارێزگاکانی سووریا
سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت
وێنۆک|بارەگای سەرەکی کۆمپانیای SIE لە سان ماتیو لە ساڵی ٢٠١٩
سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت کۆمپانیایەکی گەورەی فرەنەتەوەیی ئەمریکی لە پیشەسازی یاری کۆمپیوتەرە کە تایبەتمەندە لە بوارە جیاوازەکانی کات بەسەربردن و پیشەسازی یاری کۆمپیوتەر و توێژینەوە و پەرەپێدان، و بە گشتی سەر بە و بەشێکە لە خزمەتگوزارییەکانی کۆمپانیای سۆنی. کۆمپانیاکە لە ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٣ لە شاری تۆکیۆی پایتەختی ژاپۆن دامەزراوە، ساڵێک پێش بڵاوبوونەوەی یەکەمین کۆنسۆلی ماڵەوەی پلەی ستەیشن. بەشی کات بەسەربردنی کۆمپیوتەری سۆنی توێژینەوە و پەرەپێدان و بەرھەمھێنان و فرۆشتنی ڕەقەکاڵا و نەرمەکاڵاکانی پەیوەست بە پلەیستەیشن پۆرتەبڵ و کۆنسۆلی ماڵەوە ئەنجام دەدات. ھەروەھا کۆمپانیاکە گەشەپێدەر و بڵاوکەرەوەی ناونیشانە گەورەکانی یاریی ڤیدیۆییە و پێکھاتووە لە چەندین کۆمپانیای لق کە گەورەترین بازاڕەکانی کۆمپانیاکە دەگرێتەوە لەوانە: ئەمریکای باکوور، ئەورووپا و ئاسیا. لە ساڵی ٢٠١٦ کۆمپانیای سۆنی ھەردوو بەشی سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەینمەنت و سۆنی نێتۆرک ئینتەرتەینمەنتی یەکخستەوە بۆ یەک یەکە لە ژێر ناوی سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەینمەنت کە تا ئەمڕۆ بەم ناوە کاردەکات. کۆمپانیای سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت بەرپرسیارە لە سەرجەم کۆنسۆڵەکانی پلەیستەیشن، لەوانەش پەرەپێدانی کۆنسۆلی پلەی ستەیشن ٤ و پلەیستەیشن ڤی ئاڕ.
سەرچاوەکان
پۆل:سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت پۆل:لقی کۆمپانیا ئەمریکییەکان لە کۆمپانیا بیانییەکان پۆل:کۆمپانیا ژاپۆنییەکانی دامەزراوەی ١٩٩٣ پۆل:کۆمپانیای یارییە ڤیدیۆییەکان لە ئەمریکا پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی
٩٤٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٢٩٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٩٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی ئایاری ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سیەرالیۆن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬١٤٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
جەلیل مەمەدگولوزادە
وێنۆک|جەلیل مەمەدگولوزادە
بڕیارنامەی ١٢٩٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:شەڕی ناوخۆیی سیەرالیۆن پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:سیەرالیۆن لە ٢٠٠٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
جەلیل مەمەدگولوزادە
جەلیل حوسەینگولو ئۆغلو مامدگولوزادە (بە ئازەربایجانی: Cəlil Məmmədquluzadə; ٢٢ی شوباتی ١٨٦٩ – ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٣٢)، تەنزنووس و نووسەرێکی ئازەربایجانی بووە. دامەزرێنەری گۆڤاری مۆلا نەسرەدین بوو کە گۆڤارێکی تەنزئامێزە کە کاریگەری زۆری لەسەر ئەم ژانرە دەبێت لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و ئاسیای ناوەڕاست.
مامۆستا مەمەدگولوزادە بە یەکێک لە یەکەم چالاکانی مافی ژنان لە ئازەربایجان و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دادەنرێت و ڕۆڵی گەورەی ھەبووە لە دامەزراندنی یەکەمین گۆڤاری ژنان لە ئازەربایجان.
سەرەتای ژیان
مەمەدگولوزادە لە خاکی ئیکسکلەی نەخچیڤانی مۆدێرن لە ئازەربایجان لەدایکبووە. یەکەمجار چووە قوتابخانەی کەنیسە و چووە قوتابخانەی شاری نەخچیڤان و لە تەمەنی سێزدە ساڵیدا فێری زمانی ڕووسی بووە. مەمەدگولوزادە خۆی بە ئێرانی دەزانی، و شانازی بەو ڕاستییەوە دەکرد کە باوباپیرانی خەڵکی ئێران بوون. لە ساڵی ١٨٨٢ دەچێتە ناو مەدرەسەی پێداگۆژی گۆری لە شاری گۆری جۆرجیا و لێرەدایە جیھانبینی خۆی پەرەپێداوە. لە ساڵی ١٨٨٧دا لە مەدرەسەی پێداگۆژیی گۆری دەرچووە و بۆ ماوەی دە ساڵی داھاتوو لە قوتابخانە گوندنشینەکانی باشنۆڕەشێن (شارور)، ئولوخانلی، نەھرام و شارۆچکە و گوندەکانی دیکەی پارێزگای ئێریوان بەشداری وانەوتنەوە دەکات
مەمەدگولوزادە چالاکێکی بەھێزی یەکگرتنی زمان بوو. ئەو زۆرێک لە ھاوچەرخەکانی خۆی شەرمەزار کرد بۆ ئەوەی کە بە گەندەڵی دەزانی زمانی ئازەری بە گۆڕینی وشەسازیی ڕاستەقینەی بە وشەی قەرزداری تازە ناسێنراوی ڕووسی و فارسی و تورکی عوسمانی کە زۆرجار نامۆ و سەرلێشێواوی زۆرێک لە خوێنەران دەکات. دواتر بە قووڵی بەشداری پرۆسەی ڕۆمانیکردنی ئەلفوبێی ئازەری کرد.
ڕوانگەی ئایینی
بۆچوونە ئایینییەکانی مامۆستا مەمەدگولوزادە مشتومڕیان لەسەرە و لەکاتێکدا ھەندێک دەڵێن کە ئەو بێدین بووە لەکاتێکدا ھەندێکی دیکە بە مۆدێرنیست و خواستی دیموکراسی ئیسلامی سەیری دەکەن. بەڵام ڕەخنەی ڕوانگەی ئەو لە ئۆرتۆدۆکسی ئایینی و کۆنەپەرستی ئایینی وای لێکرد زۆر دوژمنی کۆمەڵگەی کۆنەپەرستی ئایینی بێت. فەیلەسوفی ئازەربایجانی ئاگالار مەمەدۆڤ ئیدیعای کرد کە جەلیل مەمەدگولوزادە بێدین بووە، بەڵام ھیچ بەڵگەیەکی یەکلاکەرەوە نییە کە پشتگیری لەو ئیدیعایە بکات کە مەمەدگولوزادە یان بێدین بووە، یان لیبڕاڵێکی ئایینی بووە یان میانڕەو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٩ پۆل:مردووانی ١٩٣٢ پۆل:خەڵکی خۆی پۆل:نووسەرانی زمانی ئازەربایجانی پۆل:کەسانی خەڵکی نەخچیڤان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٦
فێرڤیوو، ئەلاباما
فێرڤیوو (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی کەلمەن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٤٤٦ کەس بووە. ڕووبەری ٧٫٠٥ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٦٣٫٢٦ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
مەلای جەباری
ژیان
فەتاح کوڕی سەید مستەفا کوڕی سەید ئیسماعیل کوڕی سەید جانی لە نەوەی شێخ شەرەفەدینی کوڕی سەید عەبدولجەباری باپیرە گەورەی عەشیرەتی جەبارییە. لە ساڵی ١٨٠٦ لە گوندی بانگۆڵ لەدایکبووە. بە منداڵی خوێندنی لە لای مەلا ڕۆستەمی مەلای گوندەکەیان بووە. وا دەردەکەوێت لە مەڵبەندی خۆیدا تەنیا قورئانی خەتم کردبێت و، گوندەکەیان حوجرەی مەدرەسەی خوێندنی زانستەکانی ئیسلام و زمانی عەرەبی تێدا نەبووبێت. لەبەرئەوە بە فەقێیەتی دەڕواتە شاری کەرکووک و لە مزگەوتی نائیب ئۆغلی خەریکی خوێندنی ڕێزمانی عەرەبی و فیڤھی ئیسلامی دەبێت، لە پاشاندا بۆ خوێندن چۆتە سلێمانی و لە دواییدا گەڕاوەتەوە کەرکووک، ئینجا ڕووی کردۆتەوە ھەولێر و ڕەواندز و شنۆ و، بۆ دواجار نیشتەجێی مەڵبەندی خۆی لە کەرکووک بووە. لە ساڵی ١٨٣١دا باوکی کۆچی دوایی کردووە، ناچار بووە واز لە خوێندن بێنێت، یان ھیچ نەبێت پەلە بکات لە تەواوکردنی خوێندنی مەلایەتی، چونکە گومان لەوەدا نییە کە ئیجازەی مەلایەتی وەرگرتووە، ئیتر ناچار بووە خەریکی بەخێوکردنی ماڵ و منداڵ بێت. لەبەرئەوەی مەلای جەباری لە بنەماڵەیەکی سەید و دەوڵەمەند بوو پەیوەندی لەگەڵ کاربەدەست و دەوڵەمەند و شێخە گەورەکانی ئەو سەردەمە ھەبوو، وەک (مەحموود پاشای جاف و شێخ عەبدولڕەحمانی خالیسی) و ھی دیکە. دەڵێن ئاشنایەتی لەگەڵ مەولەویدا بووە، ئەمەیان ڕەنگە بەناوی خوێندەواری و شاعیرییەتییەوە بووبێت.
سەردانەکان بۆ ئەستەمبوڵ
پەیوەندی دەرەبەگایەتی لە کۆمەڵگای کوردەواری عوسمانیدا ھەندێ تەنگوچەڵەمەی بۆ پەیدا کردووە، لەبەر ئەوە ناچار بووە دووجار سەر لە ئەستەمبوڵ بدات. جاری یەکەمیان لە ساڵی ١٨٤٢ دەچێتە ئەستەمبوڵ بۆ سەندنەوەی ھەندێ لەو موڵکانەی بنەماڵە و تیرەکانی ھاوسێیان داگیریان کردبوو. وا دەردەکەوێ مەلای جەباری لەم گەشتەیدا سەرکەوتوو بووە. جارێکی دیکەش لە ساڵی ١٨٤٦ دیسانەوە ڕوو دەکاتەوە ئەستەمبوڵ، ئەمجارەیان بۆ چارەسەرکردنی ئەو دوژمنایەتییەی کە لە نێوان جەباری و ھەماوەندان دا لە ناوەوە بوو، لەم گەشتەیدا تا پلەیەک سەردەکەوێ، چونکە دەسەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی نێوانی لەگەڵ ھەماوەندان دا خۆش نەبوو، ئەمانە بزێو بوون و زیانیان بە دەسەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی دەگەیاند و ھەموو شتێک لە ناوچەی ئەواندا بە دڵی دەسەڵات نەدەکەوتەوە.
پەیوەندی مەلای جەباری و سەید قادر
لە ماڵەوە کاروباری بنەماڵە و تیرەی جەباری بەدەست (سەید قادری کاکی)یەوە بووە، ھەندێ جار ناکۆکی دەکەوتە نێوانیانەوە و مەلا ناچار دەبوو بۆ ماوەیەک زویر ببێت و لە مەڵبەندی خۆی بار بکات، ھۆی ناخۆشی نێوان ئەم دوو برایە ھەندێکی دەگەڕێتەوە بۆ پەیوەندی نادۆستانەی مەلای جەباری و خێزانی سەید قادری کاکی کە ناوی ھاجەر خان بووە، گەیشتۆتە ڕادەیەک بە شیعر ئەو ژنە ھەجوو بکات.
مردن
مەلای جەباری لە ساڵی ١٨٧٦ لە ئاوایی تاوێربەرز کۆچی دوایی کردووە، تەرمەکەیان ھێناوەتەوە بانگۆڵ و لەوێ نێژراوە.
لە نموونەیەکی شیعری باسی ھاجەر خانی براژنی دەکات و دەڵێت:
جگە لەوە ئەو ناخۆشییەی کە لە نێوان جەباری و ھەماوەندەکان بووە کاکی بە خەتابار داناوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی کەرکووک پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٠٦ پۆل:مردووانی ١٨٧٦
٢ی حوزەیران
٢ی حوزەیران ١٥٣یەم ڕۆژی ساڵە (١٥٤ لە ساڵی پڕدا). ٢١٢ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.
= ڕووداوەکان ==
بەستەرە دەرەکییەەکان
پۆل:حوزەیران پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٩٤٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
مەحموود ئەحمەدینەژاد
وێنۆک|مەحموود ئەحمەدینەژاد
مەحموود ئەحمەدینەژاد (لەدایکبووی ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٦ لە ئارادان - سمنان) شەشەمین سەرۆککۆماری پێشووی کۆماری ئیسلامی ئێرانە. ماوە‌یە‌ک پارێزگاری ئە‌ردە‌بیل بووە نە‌ژاد لە‌دە‌ورە‌ی دووە‌می سە‌رۆکایە‌تی بە ٢٤ میلیون و ٥٩٧ دە‌نگ سە‌رکە‌وت دوبارە بۆ پۆستی سە‌رۆکایە‌تی بە‌دووخول لە٢٠٠٥ تا ٢٠١٣ لە‌پۆستی سە‌رۆکایە‌تیدابووە.
ژیان
(لەدایکبووی ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٦ لە ئارادان - سمنان) باوکی ئاسنگە‌ر بووە و حە‌وت منداڵی ھە‌بووە محمود چوارە‌مین منداڵ بووە و لە‌تە‌مە‌نی یە‌ک ساڵی دا باریان کردووە بۆتاران ئە‌ودواتر ناوی خانە‌وادە‌یی خۆی لە (سبورجیان)ە‌وە گۆڕی بۆ ئە‌حمدی نە‌ژاد. ئە‌مە‌ش بە‌گوێرە‌ی ھە‌واڵێکی ڕۆژنامە‌یە‌کی عە‌رە‌بی خە‌لیجی (گادین) چونکە ھە‌ندێ پێیان وایە ئە‌م ناوە ناوێکی یە‌ھودییە لە‌تاران خوێندنی تە‌واوکرد دواتر لە‌زانکۆی تاران بە‌شی بیناسازی تە‌واوکرد ودواتر کارناسی سوپای خوێندووە
بڕیارنامەی ١٣٠٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٠٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی ئایاری ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬١٤٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:ئیسرائیل لە ٢٠٠٠ پۆل:سووریا لە ٢٠٠٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا
ڤاھاگن خاچاتوریان
ڤاھاگن خاچاتوریان (لەدایکبووی ٢٦ی تەممووزی ١٩٥٩) سیاسەتمەدارێکی ئەرمەنی و سەرۆککۆماری ئێستای ئەرمینیایە. لە ساڵی ١٩٩٢ تا ١٩٩٦ وەک سەرۆکی شارەوانی یەریڤان و لە ساڵی ٢٠٢١ تا ٢٠٢٢ وەک وەزیری پیشەسازی تەکنەلۆژیای بەرز کاری کردووە.
ئەندامی کۆنگرەی نیشتمانی ئەرمینیا بووە تا لە ساڵی ٢٠١٧ دەست لەکارکێشایەوە لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی شاری یەریڤان لە ساڵی ٢٠١٣دا سەرکردایەتی لیستی ئەنەکەسەی کردووە، و لە ئێستادا سەربەخۆیە.
خاچاتوریان لە ساڵی ١٩٨٠ لە پەیمانگای یەریڤان بۆ ئابووری نیشتمانی دەرچووە، بە بڕوانامەی ئابووریناس. لە ساڵی ١٩٨٠ تا ١٩٨٢ لە سوپای سۆڤیەت خزمەتی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩ پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئەرمەنستان پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی پارێزگای سیونیک
ڕۆبێرتۆ بێنیگنی
ڕۆبێرتۆ ڕێمیگۆ بێنیگنی، ئەکتەر و دەرھێنەری سینەما، شانۆ و تی‌ڤی و نووسەر و کۆمێدیەن بەرندەی خەڵاتی ئاکادمی ئاورد، لەدایک بووی ١٩٥٢ی زایینی ئیتاڵیە‌.
ساڵانی پێشوو
بێنیگنی لەدایک بووی شاری مانچانۆی ئیتاڵیە. دایکی پشکێنەری پارچەفرۆشی و باوکی خشت‌بڕ و کشتیار بوو. یەکەمین ئەزموونی وەک ئەکتەری شانۆ لە ساڵی ١٩٧٢دا ڕووی دا. دوای ئەوە کۆچی کرد بۆ شاری فلۆڕەنس و لەوێ لە چەن نمایشتی دی دەور ئەبینێ. لە ساڵی ١٩٧٥دا بێنیگنی یەکەمین ئازموونی خۆی بە بەڕێوە بردنی شانۆیەک بە ناوی Cioni Mario di Gaspare fu Giulia لە نووسینی جۆزێپە بێرتۆلووچی، بینی.
لە ساڵانی ٧٠دا لە ئیتاڵی بە کایە لە زنجیرەیەک لە تلویزیۆنی ئیتاڵی RAI٢ بە ناوی Onda Libera ناوبانگی بۆخۆی درووست‌کرد. لە ساڵی ١٩٧٧دا یەکەمین فیلمی بە ناوی Berlinguer ti voglio bene کایە کرد ھەر دیسان لە جۆزێپە بێرتۆلووچی.
دواتر لە درێژەی خۆپیشاندانیکی سیاسی‌ حیزبی کۆمۆنیستی ئیتاڵی،بە شێوازێکی جیددی وەک پشتیوان، دەستی لە دەست ڕابەری نەتەوەیی ئێنریکۆ بێرلینگێر(Enrico Berlinguer) بوو. ئەو ڕووداوە نەختێک دوور لە باوەڕ بوو لەبەر ئەوەی کە تا ئەو کاتە کەسایەتیە سیاسیەکانی ئیتاڵی خۆیان بە وشک و سارد پیشان‌دابوو. ئەوە وەک خاڵی‌شکانن وا بوو و دوای ئەوە کەسایەتیە سیاسیەکان ڕەوشتیان گۆڕی و کەمتر بایەخیان دا بە شێوازە وشکەکەی ڕابردوو. لە ساڵانی ٨٠دا ڕەخنەیان ڵێ گرت بۆ بە ناو بردنی پاپ جان پۆلی دووھەم بە ناوێکی سووک لە پرۆگرامێکی تی‌ڤی‌دا.
ساڵانی ١٩٨٠
بێنیگنی لە ساڵی ١٩٨٣ یەکەم فیلمی خۆی درووست کرد بەناوی ئازارم دەدەی(Tu mi turbi | You upset me) لەو سەردەمەدا بوو کە دەگەڵ ئەکتەرێکی ژن بە ناوی نیکۆلێتا براشی(Nicoletta Braschi) یەکیان ناسی؛ ئەو ژنە دواتر بووە ھاوسەری و ھەروەھا دەوری سەرەکی فیلمەکان لە دەرھێنانی بێنیگنی بە دەستی ئەو بوو.
لە ١٩٨٤دا لە فیلمی (Non ci resta che piangere | Nothing left to do but cry) دەوری بینی دەگەڵ ئەکتەری کۆمێدیەنی ناسراو لە ناو جەماور، مازیمۆ ترۆزی (Massimo Troisi). لە چیرۆکی ئەو فیلمەدا پاڵەوانەکان‌ لە ناکاو دەگەڕێنەوە بۆ سەدەی پازدەی زایینی ، ساڵانی ١٤٩٢. دەست ئەکەن بە گەڕان لە دووی کۆلۆمبۆس(Columbus) لە بەر ئەوی بەرگری بکەن لە دۆزینەوی قاررەی ئەمەریکا(لەبەر ھۆیێکی تایبەتی خۆیان)، بەڵام سەرکەوتوو نابن.
بێنیگنی لە ئەمریکادا
لە ساڵی ١٩٨٦ەوە بێنیگنی دەستی کرد بە کایە کردن لە فیلمەکانی دەرھێنەرێکی ئەمریکی بە ناوی جیم جارمووش (Jim Jarmusch). لە ساڵی ٨٦دا لە فیلمی پەسەند نەکراوی یاسا (Down By Law|Daunbailò) دەوری بابی بینی کە کابرایەکی بێگۆناە بوو کە لە وڵاتی غۆربەت بە کۆشتنی بنیامێک تاوانبار ئەبێ، بەڵام بە ھۆی ھەستی گەش‌بینی و ھیواداریەکەیەوە ڕزگاری دەبێ لەو گرفتە و دواتر تووشی خۆشەویستی دەکات. لە شەو لەسەر زەوی‌دا (Night on Earth) لە ساڵی ١٩٩١دا دەوری شۆفیڕێکی تاکسی لە شاری ڕۆمای بینی کە لە‌بەر مسافیرەکەی کە پیاوێکی ئایینی دەبێ و لای ئەو ددان دەنێ بە ھەڵە سێکسیەکانی و تووشی جڵتەی دڵ ئەبێ. دواتر لە ساڵی ٢٠٠٣دا لە یەکەمین ئازموونی ئەو دەرھێنەرە بۆ درووست کردنی فیلمی کۆرت ، لە فیلمی قاوە و سیگار (Coffee and Cigarettes) کایە دەکات.
لە ١٩٩٣دا لە فیلمی کوڕی پڵینگی پەمەیی (Son of the Pink Panther) کایەی کرد. ھەڵبەت لە ئەمریکادا زۆر پێشوازی نەکرا لەو فیلمە، بەڵام لە ئیتاڵی، وڵاتی بێنیگنی فرۆشتنی چاکی بوو.
چیرۆکی ژیان جوانە‌
لەوانەیە بێنیگنی لە دەرەوەی وڵاتەکەی، ئیتاڵی، بە درووست‌کردنی کۆمێدی-تراژێدیای ژیان جوانە (Life Is Beautiful | La vita è bella) لە ساڵی ١٩٩٧دا ناسراو بێت. فیلمەکە دەبارەی پیاوێکی ئیتاڵی جووە کە تێ‌ئەکۆشێ چاودێری کوڕە بچکۆلەکەی ببێت لە ماوەی بەندکرانیان لە بەندیخانە‌یەکی نازیەکان ، بە وتنی ئەوە کە ھۆلۆکاست یاریێکی زۆر بە زیرەکی ئامادەکراوە،‌ کە بۆ بردنەوەی یاریەکە دەبێ بە وردی بە پێی یاساکان ھەڵسوکەوت بکات. باوکی بێنیگنی لە ڕاستیدا بۆ ماوەی ٢ ساڵ بۆ یەکێک لەو بەندیخانانە بڕاوە و دەتوانین بڵەین فیلمی ژیان خۆشە‌ بەشێکی لەسەر ئەزموونەکانی باوکی درووست‌کراوە. لە ١٩٩٨دا ئەو فیلمە لە ٧بەشی جیاوازدا پاڵێوراو کرا بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکانی ئاکادمی ئاوارد و بێنیگنی بۆخۆی بووە بەرندەی خەڵاتی باشترین ئەکتەر. ھەروەھا فیلمەکە بووە بەرندەی خەڵاتی باشترین فیلمی زمانی بیانی.
ئەگەرچی لە کاتی بەرھەم‌ھێنانی فیلمەکە گرووپێکی جوو تایبەت تەرخان کرابوون کە لە فیلمەکەدا شتێکی ناشیرین سەبارەت بو جووەکانی تێدا نەبێ کە ببێتە ھۆی ناخۆشی، بەڵام فیلمەکە لە لایەن ژمارەیەکی کەم ڕەخنەگران تاوانبار کرا کە ھۆلۆکاستی بێ ڕەنج و ئازار نیشان داوە و ‌ھێندێ تر پێیان وابوو "پێکەنین بە ھەموو شت" دەبارەی ھۆلۆکاست زۆر گۆنجاو نیە.
بێنیگنی بە کەسایەتیەکی زۆر شۆخ و جەفەنگ ناسراوە لە دونیادا و ھەر واشە. کاتی بردنەوەی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلمی زمانی بیانی بە سەر کۆرسیەکاندا تێپەڕی ؛ کاتێ خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەری وەر دەگرت لە نێو قسەکانیا وتی : " پێم‌وایە ھەڵەیەک ڕووی داوە، من تێکۆشام تا ئەتوانم بە ئینگلیزی قسە بکەم " !
لە ساڵی ٢٠٠٢دا فیلمی پینۆکیۆ (Pinocchio) وەک دەرھێنەر ئامادە کرد. یەکێک بوو لە پڕخەرج‌ترین فیلمەکان لە سینەمای ئیتاڵی‌دا، بەڵام لە ئەمریکادا زۆر سەرکەوتوو نەبوو.
دوایین فیلمی بێنیگنی (تا ئێستا) فیلمی پڵینگ و بەفر (The Tiger and the Snow|La tigre e la neve) بووە کە لە ساڵی ٢٠٠٥دا درووست‌کرا. چیرۆکی خۆشەویستیەک لە درێژەی شەڕی عێراق‌دا.
لە ئۆکتۆبری ساڵی ٢٠٠٥، لە پڕبینەرترین پرۆگرامێکی ھەواڵدەری تی‌ڤی ناودەوڵەتی ئیتاڵی‌دا ، نمایشتێکی ڕووتی دا؛ کراسەکەی داکەند و ھاویشتیە سەر شان پێشکەش‌کەری پرۆگرامەکە. پێش ئەوە کاتی دەستپێکردنی پرۆگرامە‌کە لە پشت سەری پێشکەشکەرەکە وەستا بوو و بە دەنگ بەرز دەیوت : "بێرلۆسکۆنی دەستی لە کار کێشاوەتەوە". بێنیگنی ڕەخنەگرێکی توند وتیژە سەبارەت بە زل‌ھیز و دەوڵەمەندی گەورە و خاوەن دەستگا میدیاکانی ئیتاڵی و ھەروەھا سەرۆک وەزیرانی پێشوو و ئێستا، سیلڤیۆ بێرلۆسکۆنی (Silvio Berlusconi). ڕۆژی پێش ئەوە بێنیگنی سەردەستەیی گوڕەپانێکی لە خەڵک کرد زیاتر لە ھەزاران کەس لە ڕێپێوانێک لە شاری ڕۆما دژ بە بڕیارەکەی پارلیمەنتاران بۆ پچرانی بوودجە‌ی کارە ھونەریەکان.
لە ٢٠٠٧دا لە لایەن زانکۆی زانستەکانی کاتۆلیکی بلژیکە‌وە (Belgium)‌ پلەی دووکتەری شانازی پێ خەڵات درا. ھەروا لە لایەن زانکۆی ماڵت (Malta) ئەو خەڵاتەی وەرگرتووە.
بێنیگنی بەدەیان جار ھان دراوە بۆ بردنی نمایشتەکەی لە دانتە‌ (Dante) بۆ بڕادوەی نیۆیۆرک بەڵام تا ئێستا ئەو پێشنیارانەی ڕەت‌کردووتەوە.
ھەموو شت سەبارەت بە دانتە
بێنیگنی وەک کەسێک کە لە وتنی شێعری دەست‌بە‌جێ توانای ھەیە ناسراوە (شێوازێکی شێعر وتن و بھێ ئامادە کردن و بێ تێفرین ئەوی دێتە زەین بیھێنێتە سەر زاری، ئەو شێوازە لە ناوچەی تووسکانی ئیتاڵی لایەن‌گری زۆری ھەیە). ھەر وە‌ھا بۆ لەبەر خوێندنەوەی کۆمێدی خوایی (Divina Commedia) لە نووسینی دانتە (Dante) و ھەروەھا شی‌کردنەوەی بە فراوانی ڕێزی لێ گیراوە. بە وتارەکانی سەبارەت بە کۆمێدی خوایی لای ٤٥ لە ١٠٠ی بنەماڵە ئیتاڵیەکان بە باشی ناسراوە.
لە درێژەی ساڵەکانی ٢٠٠٦ و ٢٠٠٧ بێنیگنی بە دەیان سەفەری بوو بۆ جێگا جێگای ئیتاڵی و پێش کەش کردنی شەو و نمایشتێ با ناوی ھەموو شت سەبارەت بە دانتە‌ (Everything About Dante| TuttoDante) ئەزموونێکی سەرکەوتوو بوو بۆی. ئەو پرۆگرامە نمایشتێکی تاکە کەسی بوو کە تێیدا بۆ بێنیگنی بۆ ماوەی ١تا ١.٥ کاتژمێر سەبارەت بە کۆمێدی خودایی دانتە ئەلیگیری قسە‌ی دەکرد. پرۆگرامە‌کە بە باس کردنی ڕووداوەکانی ڕۆژ دەستی پێ‌دەکرد دەگەڵ ڕەخنە لە دەسەڵات‌داران و دوای ئەوە سەفەرە شێعرکراوەیەک‌ لە کۆمێدی خودایی.
سەرچاوەکان
بێنیگنی لە ویکی ئنگلیزی‌دا
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر پۆل:زیندووان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئیتالی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢ پۆل:براوەکانی خەڵاتی ڕاسپبێری زێڕین پۆل:سیناریۆنووسانی ئیتالی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ناسترۆ دی ئەرجێنتۆ
بڕیارنامەی ١٣٠١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٠١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی ئایاری ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی دادگای نێونەتەوەیی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬١٤٩‌ەم، بە ١٢ دەنگی لەگەڵ، ١ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:مەغریب لە ٢٠٠٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ مەغریب پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سەحرای ڕۆژاوا
پارێزگای سووەیدا
پارێزگای سووەیدا یەکێک لە پارێزگاکانی سووریایە کە لە باشووری ئەم وڵاتە ھەڵکەوتووە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٣٦٤,٠٠٠ کەس بووە. ناوەندی پارێزگای سووەیدا شاری سووەیدایە.
سەرچاوەکان
پۆل:مانگیلەی بەپیت  پۆل:پارێزگاکانی سووریا
چوارچێوەی ئاماژەپێدان
یەک چوارچێوەی ئاماژەپێدان لە فیزیکدا، ئاماژە دەکا بە یەک دەزگای پۆوتان یان یەک کۆمەڵە تەوەرە کە لە ئەندەروونی ئەوەوە شوێن و ئاراستە و ئەوتر تایبەتمەندییەکانی شتەکان پێوانە دەکرێن. thumb|250px|دوو چوارچێوەی ئاماژەی جیاواز بۆ نموونە، دوو کەس لە بەرچاو بگرن کە ڕووبەڕووی یەکتر لە ئەمبەر و ئەوبەری شەقامێکی لە باکوورەوە بۆ باشوور کێشراو، ڕاوەستاون. وێنەکە تواشا بکە. ئۆتۆمبیلێک کە بەرەو باشوور دەڕوا، بە شەقامەکەدا تێدەپەڕێ. بۆ ئەو کەسەی کە ڕووی لە ڕۆژھەڵاتە، ئۆتۆمبیلەکە خەریکە بەرەو ڕاست دەڕوا. بەڵام، بۆ ئەو کەسەی کە ڕووی لە ڕۆژاوایە، ئۆتۆمبیلەکە خەریکە بەرەو چەپ دەڕوا. ھۆی ئەم ناکۆکییە ئەوەیە کە دوو کەسەکە لە دوو چوارچێوەی جیاواز بۆ ئاماژەکردن بە ئۆتۆمبیلەکە کەڵک وەردەگرن و ھەر کامەیان لە چوارچێوەیەکەوە دەڕواننە جووڵەی ئۆتۆمبیلەکە.
ئەمانەش سەیر بکە
پۆل:چوارچێوەی ئاماژەپێدان پۆل:جیۆدیسیا پۆل:ڕێدۆزی پۆل:ڕووپێوی
فۆکڤیل، ئەلاباما
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
ژول ڕیمێ
ژول ڕیمێ (؛ لەدایکبووی ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٨٧٣ – مردووی ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٦) کەسایەتییەکی فەڕەنسی بوو، سەرۆکی سێیەمی یەکێتیی تۆپی پێی جیھان بوو لە نێوان ساڵانی ١٩٢١–١٩٥٤، ھەروەھا سەرۆکی فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا بوو. خاوەنی جێبەجێکردنی بیرۆکەی جامی جیھانی فیفایە لە ١٩٣٠دا، پاش ئەوەی بوو بە سەرۆکی فیفا؛ و دواتریش جامی پاڵەوانییەتییەکە تا ساڵی ١٩٧٠ بە ناوی ئەوەوە بوو.
جامی ژول ڕیمێ
پاش ئەوەی لە ١٩٠٤دا فیفا دامەزرا، بڕیاریدا پاڵەوانییەتییەکی جیھانی ئەنجام بدات بەڵام بەھۆی ئەو بەربەست و دژایەتییانەی لێژنەی ئۆڵۆمپی نێونەتەوەیی بۆی دروست کرا نەتوانرا ئەم بڕیارە جێبەجێ بکرێت، بەڵام جارێکی دیکە لە ١٩٢١دا بیرۆکەی ئەنجامدانی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا لەلایەن ژول ڕیمێ باس کرایەوە، ھەوڵی زۆریدا بۆ ئەوەی ئەم پاڵەوانییەتییە ئەنجام بدرێت، ئەم ھەوڵانەی زیاتر بوو کاتێک بوو بە سەرۆکی سێیەمی فیفا، دواجار دوای حەوت ساڵ لە کۆبوونەوەیەکی مێژوویدا لە ٢٥ی ئایاری ١٩٢٨ ڕەزامەندی لەسەر ئەنجامدانی ئەم پاڵەوانییەتییە درا لەلایەن فیفاوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:جامی جیھانیی فیفا پۆل:سەرۆکەکانی فیفا پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٣ پۆل:مردووانی ١٩٥٦
ئایینا سوڵتانۆڤا
وێنۆک|ئایینا سوڵتانۆڤا ئایینە مەحموود گیزی سوڵتانۆڤا (١٨٩٥ – ١٩٣٨) چالاکوانێکی حیزبی شیوعی ئازەربایجانی و دەوڵەتدار بوو. یەکێک بووە لە یەکەم ژنە شۆڕشگێڕەکانی ئازەربایجان و لە ساڵی ١٩٣٨، بووە یەکەم وەزیری کابینەی ژنی ئازەربایجان.
ژیان و کار
ئایینا سوڵتانۆڤا (لەدایکبووی موسابێیۆڤا) لە ساڵی ١٨٩٥ لە گوندی پیرەبەدیل لەدایکبووە کە ١٥ کیلۆمەتر لە ڕۆژھەڵاتی شاری شابرانی مۆدێرن دوورە. خوشکی غەزەنفەر موسابیکۆڤ بوو کە دواتر بوو بە شۆڕشگێڕێکی بەلشەفی و سەرۆکی ئەنجومەنی کۆمیسارانی گەلی ئازەربایجان کە باڵاترین دەزگای حوکمڕانی کۆمار بوو. لە ساڵی ١٩١٢ لە ھۆڵی وەرزشی سەینت نینۆ لە باکۆ دەرچووە و دواتر بۆ ماوەیەکی کورت لەو قوتابخانەیە وانە دەڵێتەوە. لە ساڵی ١٩١٧دا، حەزی لە بیرۆکەکانی بەلشەفی دەبێت و لە ساڵی ١٩١٨دا، پەیوەندی بە حزبی شیوعی ڕووسیاوە کرد (کە دواتر بوو بە حیزبی شیوعی یەکێتی سۆڤیەت). لە ساڵی ١٩١٩دا ڕووی لە ئەستراخان کردووە،[٢] پاشان دەچێتە مۆسکۆ و لەوێ لە نووسینگەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستی کۆمیساریای گەلی ڕووسیا بۆ کاروباری دەرەوە کاردەکات. لە ساڵی ١٩٢٠دا، گەڕایەوە بۆ ئازەربایجان کە پێشتر سۆڤیەت بووبوو و تا ساڵی ١٩٣٠، لە پۆستە ئیدارییە جیاوازەکانی پەیوەست بە کاروباری ژنان کاری کردووە. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٢٣ بووە سەرنووسەری گۆڤارێکی شەرگ گادینی، کە گۆڤارێکی شیوعییە و ئامانجی ڕزگارکردنی ژنانە.
سوڵتانۆڤا لە نێوان ساڵانی ١٩٣٧ بۆ ١٩٣٨ وەک جێگری کۆمیساری گەل (وەزیر)ی پەروەردە کاری کردووە، پاشان وەک کۆمیساری دادی گەل کاری کردووە. ھەروەھا خوێندکاری پەیمانگای پرۆفیسۆرە سوورەکان بووە. سوڵتانۆڤا بەھۆی خزمەتەکانی بۆ دەوڵەتی سۆڤیەت، خەڵاتی فەرمانی ئاڵای سووری کرێکاری پێبەخشرا.
ھاوسەرگیری لەگەڵ حەمید سوڵتانۆڤ سەرۆکی ئەنجومەنی کۆمیساری گەلی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی خۆسەری نەخچیڤان کردووە. لە ساڵی ١٩٣٨ لە دوای پاککردنەوەی گەورە، ھەردووکیان لەگەڵ غەزەنفەر موسابیکۆڤ برای ئایینە سوڵتانۆڤا بە تۆمەتی دژە شۆڕش دەستگیر کران و پاش ماوەیەکی کەم بە تەقەکردن لە سێدارە دران.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٥ پۆل:مردووانی ١٩٣٨ پۆل:گەلی ئازەربایجانی سۆڤیەت پۆل:ژنانی پەروەردەکاری سەدەی ٢٠ەم پۆل:کۆمۆنیستە ئازەربایجانییەکان
میرزا زەبەنەخت
میرزا جوان بەخت (١٨٤١ – ١٨ی ئەیلوولی ١٨٨٤) کوڕی ئیمپراتۆر بەھادور شا زەفەر و زینات مەحاڵ. پازدەھەمین کوڕی باوکی بوو، بەڵام تاکە کوڕی دایکی بوو. ئەو پەرستاری تەماحی دانانی لەسەر تەختی موغەکان بوو.
ژیان
دایکی، زینات مەحاڵ، بە درێژایی یاخیبوونی ١٨٥٧ ڕزگاری کرد و لە دەستبەسەرییەکی سەلامەتدا ھێشتییەوە. دەستی کرد بە بەرزکردنەوەی کوڕەکەی وەک میراتگری تەخت بەسەر کوڕە گەورەکەی ئیمپراتۆردا کە مابووەوە میرزا فەتحولملک بەھادور. بەڵام بەھۆی سیاسەتی پریمۆجینیتۆر ی ئینگلیزەکانەوە، ئەمە قبوڵ نەکرا. لە ٢ی نیسانی ١٨٥٢ لە تەمەنی یازدە ساڵیدا لە مەراسیمێکی گەورەدا لە دەھلی لەگەڵ نەواب شا زەمانی بیگم، خوشکەزای دایکی ھاوسەرگیری کرد. دایکی پلانی ئاھەنگی ھاوسەرگیرییە گرانبەھاکەی دانا کە بۆ ماوەی ١٠ ڕۆژ دەخایەنێت بۆ ئەوەی باڵای ئەو بۆ تەختی پاشایەتی بەرز بکاتەوە. شا زەمانی بێگم ھاوسەرەکەی لە مانگی تەممووزی ساڵی ١٨٩٩ کۆچی دوایی کرد.
دوای مردنی باوکی ئیمپراتۆری لە ڕەنگون، لەوێ بەخاک سپێردرا. جوان بەخت و مامۆستاکەی حافز محەممەد ئیبراھیم دێھلەوی نوێژی پرسە و بەخاک سپێردرا.
جەمال موسێلا
لە ئەڵمانیا لەدایکبووە لە باوکێکی نایجیری و دایکێکی ئەڵمانی و بە شێوەیەکی سەرەکی لە ئینگلتەرا ژیاوە و گەورە بووە، موسێلا نوێنەرایەتی ئەڵمانیا و ئینگلتەرای کردووە لە ئاستی لاوانی هەردوو هەڵبژاردەکەدا، و لە کۆتاییدا خۆی یەکلاکردەوە بۆ هەڵبژاردەی نیشتیمانی ئەڵمانیا بۆ یاریەکانی داهاتوویان لە شوباتی ٢٠٢١، نوێنەرایەتی هەڵبژاردەکەی کرد لە یۆرۆی ٢٠٢٠.
موسێلا لە ستوتگارت، ئەڵمانیا لەدایکبووە، باوکی یۆروبای نێجیری و دایکی ئەڵمانی بە ڕەگەز پۆڵەندیە. تا تەمەنی حەوت ساڵان لە فولدا ژیا، پێش ئەوەی لەگەڵ خێزانەکەی ژیان لە ئینگلتەرا بکەن، کە زۆربەی تەمەنی منداڵی لەوێ بەسەر برد. جەمال چووە قوتابخانەی سەرەتایی لە قوتابخانەی کۆرپوس کریستیان لە نیو ماڵدن (ئینگلتەرا). بۆ خوێندنی ناوەندی چوو بۆ قوتابخانەی ویتگایت لە کرۆیدۆن(ئینگلتەرا). زۆربەی ساڵانی منداڵی لە ئەکادیمیای چێڵسی بەسەربردووە.
٢٠١٩-٢٠: گواستنەوە بۆ بایەرن و یەکەم یاری
لە تەممووزی ٢٠١٩، لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا، موسێلا یانەی چێڵسی بەجێهێشت بۆ ئەوەی بچێتە یانەی خولی ئەڵمانی (بۆندسلیگا) کە ئەویش بریتی بوو لە بایەرن میونشن لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، موسێلا یەکەم یاری پیشەگەری خۆی ئەنجامدا، وەک یەدەگ بۆ بایەرن میونشنی دووەم لە بردنەوەی ٣-٢ بەسەر پروبن مۆنستەر لە خولی پلە ٣ی ئەڵمانیادا. لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، یەکەمین یاری خۆی لە بۆندسلیگا ئەنجامدا بەرامبەر فرایبۆرگ، و بوو بە لاوترین یاریزان کە یاری بۆ بایرن کردبێت لە بۆندسلیگا، لە تەمەنی ١٧ ساڵ و ١١٥ ڕۆژدا.
٢٠٢٠: دەرکەوتن لە پێکهاتەی یەکەم
لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠، موسێلا یەکەم گۆڵی بۆندسلیگا تۆمارکرد لە بردنەوەی ٨-٠ بەرامبەر شالکە، بۆ ئەوەی ببێتە لاوترین گۆڵکاری بایرن، تەمەنی ١٧ ساڵ و ٢٠٥ ڕۆژ بوو، ڕیکۆردی پێشووی ڕۆک سانتا کروز شکاند،کە تەمەنی ١٨ ساڵ و ١٢ ڕۆژ بوو. لە ٣ی تشرینی دووەمدا، موسێلا یەکەمین یاری خۆی لە خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا ئەنجامدا وەک یەدەگ لە جێگەی تۆماس مۆلەر لە بردنەوەی ٦-٢ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر سالزبێرگ. لە ١ی کانوونی یەکەمدا، یەکەم یاری خۆی لە خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا بەشێوەی سەرەکی کرد لە یاریەکدا لە دەرەوەی یاریگای خۆیان کە ١-١ بەرامبەر بوون لەگەڵ ئەتلەتیکۆ مەدرید. لە ٢٣ی شوباتی ٢٠٢١، موسێلا یەکەم گۆڵی لە چامپیۆنسلیگ (خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا تۆمارکرد لە بردنەوەی ٤-١ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر یانەی ئیتاڵی لازیۆ لە یاری یەکەمی قۆناغی ١٦، کە بوو بە لاوترین گۆڵ تۆمارکەری پاڵەوانێتیەکە لە هەردوو نەتەوەی ئینگلیزی و ئەڵمانی. لە ٥ی ئازار، یەکەم گرێبەستی پیشەگەری خۆی لەگەڵ بایەرن واژۆ کرد تاوەکو ٢٠٢٦.
٢٠٢١-٢٢
لە ٢٥ی ئابی ٢٠٢١، موسێلا دوو گۆڵی یەکەمی خۆی لە وەرزەکەدا تۆمارکرد لە بردنەوەی ١٢-٠ لە جامی ئەڵمانیا بەرامبەر بریمەر ئێس ڤی. دوای سێ ڕۆژ، یەکەم گۆڵی خۆی لەو وەرزەی بۆندسلیگا تۆمارکرد لە بردنەوەی ٥-٠ بەرامبەر هێرتا بەرلین لە ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١، موسێلا یەکەم گۆڵی لە وەرزەکەدا لە خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا تۆمارکرد لە بردنەوەی ٣-٠ بەسەر بەرشەلۆنە. لە ٢٣ی نیسانی ٢٠٢٢، گۆڵی موسێلا نازناوی خولەکەی بەدەستهێنا لە دێربی کلاسیکەر کە بەو بردنەوەیە بایەرن دەیەم بۆندسلیگای لەسەر یەکی بردەوە.
کاروانی نێودەوڵەتی
موسێلا، کە لە ڕێگەی باوکیەوە دەیتوانی بۆ نێیجیریا یاری بکات، نوێنەرایەتی هەردوو ئینگلتەرا و ئەڵمانیا کردووە لە هەڵبژاردەی نێودەوڵەتیدا لە ئاستی لاوان.
لاوان
لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٠، موسێلا بۆ یەکەم جار بانگکرا بۆ پێکهاتاەی ئینگلتەرای خوار ٢١ ساڵان بۆ یاریەکانی پاڵاوتنەکانی پاڵەوانێتی ئەوروپا بۆ خوار ٢١ ساڵی ٢٠٢١. یەکەمین یاری خۆی بۆ خوار تەمەن ٢١ ساڵان ئەنجامدا وەک یەدەگ لە کاتی بردنەوەی ٣-١ بەرامبەر ئاندۆرای خوار ٢١ ساڵان لە یاریگای مۆلینۆکس لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠. یەکەم گۆڵی خوار 21 ساڵی تۆمارکرد لە کاتی بردنەوەی ٥-٠ بەرامبەر ئەلبانیا لە یاریگای مۆلینۆکس لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠. دوای هەڵبژاردنی نوێنەرایەتی ئینگلتەرای خوار ٢١ ساڵان، ڕێکخراوی تۆپی پێی ئەڵمانیا ئاماژەی بەوە کرد کە ئەوان وەستاون لە ڕازی کردنی موسێلا، هەروەها ڕاهێنەری تیمی لاوانی ئەڵمانیا مایکڵ شۆنێتز ئاماژەی بەوە کرد: "ئەو بە ڕوونی ئاماژەی بۆ ئێمە کردووە کە لە ئێستادا داهاتووی خۆی دەبینێت لەگەڵ پێکهاتە نیشتیمانیەکانی ئینگلتەرا. ئێمە بڕیارەکەی قبوڵ دەکەین و هیوای باشترینی بۆ دەخوازین لە کاروانی وەرزشیدا". موسێلا پێشتر ئاماژەی بەوە کرد کە زیاتر هەست بە ئاسوودەیی دەکات لە یاریکردن بۆ ئینگلتەرا لە ئاستی لاواندا وەک لە یاریکردن لەگەڵ ئەڵمانیا، چونکە وەک یاریزانێکی تۆپی پێ لە چێڵسی گەورە بووە لەگەڵ یاریزانانی تری ئینگلتەرادا، لە کاتێکدا بۆ ئەڵمانیا ئاشنای هیچ یاریزانێکی تر نەبوو.
پێکهاتەی یەکەم
لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٢١، موسێلا ڕایگەیاند کە بڕیاری داوە نوێنەرایەتی وڵاتی لەدایکبوونی بکات، ئەڵمانیا، بۆ یارییە نێودەوڵەتییەکان. دوای ئەوە یەکەم بانگهێشتی بۆ پێکهاتەی یەکەم پێگەیشت بۆ پاڵاوتنەکانی جامی جیھانی فیفا ٢٠٢٢ لە ئازاری ٢٠٢١ ، یەکەمین یاری خۆی لە ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٢ وەک یەدەگ ئەنجامدا و لە خولەکی ٧٩ هاتە یاریگاوە لە بردنەوەی ٣-٠ بەرامبەر ئایسلەندا و یەکەم گۆڵی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٤-٠ بەرامبەر مەقدۆنیای باکوور لە ١١ی تشرینی یەکەم. لە ١٩ی ئایاری ٢٠٢١، لە پێکهاتەکەدا هەڵبژێردرا بۆ بەشداری کردن لە یۆرۆی ٢٠٢٠. لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١، بوو بە لاوترین یاریزانی ئەڵمانی کە بەشداری لە پاڵەوانێتیەکی گەورەدا بکات کە یاریکرد لە بەرامبەر هەنگاریا و ٢-٢ یەکسان بوون لە یۆرۆی ٢٠٢٠، لەوکاتەدا تەمەنی ١٨ ساڵ و ١١٧ ڕۆژ بوو.
شێوازی یاریکردن
وەک یاریزانێکی هەمەجۆر، موسێلا یاری دەکات لە هەردوو باڵی هێرشبەری و لە هەموو پێگەیەکی ناوەڕاستی یاریگا. بە گوێرەی ئەو ڕاهێنەرەی کە یەکەم جار لە بایەرن میونشن یاریی پێ کرد، هانس-دیتەر فلیک ، "چاو و هەستێکی باشی هەیە بۆ هەڵبژاردنی بۆشاییە گونجاوەکان. ئەو زۆر متمانەی بە خۆی هەیە کاتێک تۆپی لایە و دەتوانێت بە باشی یاری بکات لەنێوان هێڵەکاندا.
خەڵاتەکان
بایەرن میونشن دووەم
بایەرن میونشن
تاکەکەسی
٩٥١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠١٣
250px|وێنۆک|چەپ|نموونەیەک لەپەڕەی دەنگدان بۆ ھەڵبژاردنی خولی چوارەمی پەرلەمانی کوردستان ھەڵبژاردنی ٢٠١٣ی پەرلەمانی کوردستان لەڕۆژی ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٣ بەڕێوەچوو و کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکانی عێراق سەرپەرشتی دەکرد. نزیکەی ١١٢٩ پاڵێوراو کە ٣٦٦یان ژنن کێبڕکێیان لەسەر ١١١ کورسییەکەی پەرلەمانی کوردستان کرد.
ناوی قەوارە تۆمارکراوەکان
دوای ئەوەی کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان لەمانگی حوزەیرانی ٢٠١٣ دەرگای تۆمارکردنی ناوی قەوارە سیساییەکانی کردەوە چەندین کەس و قەوارە ناوی خۆیان تۆمارکرد.
ژمارەدان بە لیستەکان
لەڕێوڕەسمێکدا، کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان بەشێوەی تیروپشک کرداری ژمارەدانی لیستەکانی ئەنجامدا. کە ژەمارەدانە لە ١٠١ەوە دەست پێدەکات و بە ١٣١ کۆتایی دێت.
خەرجی لایەنە بەشداربووەکان
لەبارەی ئەو بڕە پارەی لایەنە سیاسییەکان تەرخانیانکردووە بۆ ئەم ھەڵمەتە بەم شێوەیەیە:
لایەنە سزادراوەکان
بەھۆی سەرپێچی و پێشێلکردنی ڕێنماییەکانی کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان لەماوەی بانگەشەی ھەڵبژاردن، لەقۆناغی یەکەمدا کۆمیسیۆن سزای دارایی بە سەر ٨ لیستی بەشداربوو سەپاند و لەئەگەری دووبارەکردنەوەی سزاکە دەبێتە ٢ ھێندە:
ئامار و زانیاری
کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان زانیاری لەبارەی ژمارەی دەنگدەران و بنکە و وێستگەکانی دەنگدان ئاشکراکرد کە بەم شێوەیەی خوارەوەیە:
ڕۆژی دەنگدانی تایبەت
ڕۆژی ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣ وەکو ڕۆژی دەنگدانی تایبەت دیاریکرا کە لەو ڕۆژەدا ھێزەکانی وەزارەتی ناوخۆ و پێشمەرگە و نەخۆش و زیندانییەکان دەنگ دەدەن..
ئەنجامی کۆتایی ھەڵبژاردن
لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ ، کۆمسیۆنی باڵای ھەڵبژاردنەکان لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی ئەنجامی کۆتایی بڵاوکردەوە کە تیایدا
میکانیک
وێنۆک|300px میکانیک یەکێکە لە لقەکانی فیزیک کە گرنگی دەدا بە ئاکاری تەنە فیزیکییەکان لەو کاتەی کە دەکەونە بەر ھێزە جوراوجۆرەکانەوە و تووشی جێگۆڕین دەبن. ھەروەھا، کارتێکەرییەکانی دواییی تەنەکان لەسەر ئاقاری دەوروبەریشیان تاوتوێ دەکا.
ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠١٣
سەرچاوەکان
پۆل:پەرلەمانی کوردستان
میکانیک
ئەوەی کە ئێستا پێدەڵێن میکانیکی کلاسیکی، لە لایەن زانا ناودارەکانەوە بنەڕەتی دانراوە، وەکوو گالیلەی، کێپلەر و بەتایبەت نیوتن. جگە لەوە، جۆرێکی تری میکانیک ھەیە، پێی دەڵێن میکانیکی کوانتەم.
پۆل:چەمکە فیزیکییەکان پۆل:میکانیک
جێرمی نۆرسام
جێرمی فیلیپ نۆرسام (؛ لەدایکبووی ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٦١) ئەکتەرێکی ئینگلیزە. دوای ژمارەیەک لە ڕۆڵی تەلەڤیزیۆنی، وەک بەڕێز نایتلی سەرنجی ڕاکێشا لە فیلمی ١٩٩٦ی گونجاندنی جەین ئۆستن ئیما. لە چەند فیلمێک دا دەرکەوتووە وەک:An Ideal Husband, Gosford Park, Amistad, The Winslow و Martin and Lewis لە نێوان ئەوانی تردا. ھەروەھا لە زنجیرەی شۆتایم تودۆرس، ڕۆڵی تۆماس مۆڕی گێڕا. لە ساڵی ٢٠١٦ تا ٢٠١٧ وەک ئەنتۆنی ئێدن، لە زنجیرەی نێتفلیکس تاجی تاج دەرکەوت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:ئەکتەرانی نمایشنامەکانی شێکسپیر پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەندامەکانی کۆمپانیای ڕۆیال شکسپیر
ماکۆتۆ سنەکاوا
ماکۆتۆ سنەکاوا (砂川 誠، لەدایکبووی: ١٠ی ئابی ١٩٧٧) یاریزانێکی تۆپی پێی ژاپۆنییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ژاپۆنی پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
بڕیارنامەی ١٣٠٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٠٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان عێراق و کووەیت. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬١٥٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
دیلەین
دیلەین (ئینگلیزی: Delain) گرووپێکی سیمفۆنیک مێتاڵی ھۆڵەندین کە لەساڵی ٢٠٠٢ لەسەردەستی کیبۆردژەنی پێشووی گرووپی ویتن تێمپتەیشن مارتین ڤێستەرھۆڵت و چارلۆت وێسڵز دامەزراوە. ناوی گرووپەکە لە "شانشینی دیلەین"ی ڕۆمانی ستیڤن کینگەوە ھاتووە.
لوسیدیتی
لوسیدیتی خەونەکانی ڤێستەرھۆڵتی بەدیھێنا لە مۆسیقادا، چەند ھونەرمەندێکی ناسراوی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵی لەخۆگرتبوو وەک: مارکۆ ھێیتالای نایتویش، تارۆت، لیڤ کریستینی لیڤز ئایز (گۆرانیبێژ)، ئێریێن ڤان ڤێسێنبیکی گۆد دێسرۆند، ئێپیکا، ئەندامی پێشوی ئێپیکا ئاد سلویتەر، جیۆرج ئوسوێک (گڕاوڵەکان) و گووس ئێکینز کە ھەردووک ئەندامی پێشووی ئۆرفانەیج بوون، شارۆن دێن ئادێڵی ویتن تێمپتەیشن ھەروەھا جان یورلاندی ئیمپاریا(گیتار).
ھەرچەندە زۆریش دواخرا، بەڵام لە ئەیلولی ٢٠٠٦ بڵاوکرایەوە، وە بە گشتی خەڵکی بەدڵیان بوو دەنگدانی باشی بەدەست ھێنا. ئەلبومەکە ٣ تاکی لەخۆ گرتبوو کە پێکھاتبوون لە: بەستوو، لە سێبەرەکاندا بمبینە و کۆبوونەوەکە، وە سەرکەوتووی ئەلبومەکە یارمەتی دیلەینی دا بتوانن گەشت بکەن لە ناو نێزەرلاند و وڵاتە دراوسێکان. ڕۆب ڤاندەر لوو، ڕۆناڵد لاندا و ساندەر زۆیر زیادکران بۆ ژەنینی گیتار و تەپڵ و گیتاری بەیس.
دیسکۆگرافی
پۆل:دیلەین پۆل:گرووپە مۆسیقییە پێنج کەسییەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییە سیمفۆنیک مێتاڵە ھۆڵەندییەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییە گۆتیک مێتاڵە ھۆڵەندییەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ٢٠٠٢
٩٠١ (ژمارە)
٩٠١ (نۆسەد و یەک) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٩٠٠ و ٩٠٢.
فۆنسدەیل، ئەلاباما
فۆنسدەیل شارۆچکەیەکە لە کەرتی مارێنگۆ، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٩٨ کەس بووە. ڕووبەری ٠٫٧٢ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٣٦٫١١ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
٩٥٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
دوورگەکانی ئەزوور
دوورگەکانی ئەزوور بە زمانی پۆرتووگالی Açores ئەو دوورگەکانی له پورتوگال، ناوەندەکەی شاری پوونتا ديلغادا، ڕووبەری خاکەکەی 2333 کیلۆمەتر چوارگۆشەیە و ژمارەی دانیشتووانەکەی 250,000 کەسە.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دوورگەکانی ئۆقیانووسی ئاتلانتیک پۆل:دوورگەکانی پورتوگال
پۆل:چەقی ناوەڕاستی ئەتڵەسی
تورکەکان لە لوبنان
تورکەکان لە لوبنان، ھەروەھا ناسراون بە تورکە لوبنانیەکان (تورکی:Lübnan Türkleri)، ئەو خەڵکانەن کە ڕەگەزیان تورکی یە و دەژین لە لوبنان. ئەو تورکانەی کە دەژین لە لوبنان چێژیان بینیوە لە ھەبوون و گەشەکردنیان لەوەتەی زەمانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی.
تورکە کریتیەکان
مێژووی تورکە کریتیەکان لە لوبنان دەست پێ دەکات کاتێک ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی فەرمانڕەوایی بەسەر دورگەی کریت لەدەستدا. لەدوای ١٨٩٧، کاتێک ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی کۆنتڕۆلیدورگەکەی لەدەستدا، و ئەوان کەشتییان نارد بۆ ئەوەی تورکەکانی دورگەی کریت بپارێزن. وە زۆربەی ئەم تورکانە جێگیربوون لە ئیزمیر و مێرسین بەڵام ھەروەھا ھەندێکیان نێردران بۆ تەرابلوس و دیمەشق. لەدوای شەڕی جیھانیی یەکەم، ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لوبنان ی لەدەستدا، بەڵام، ھەندێک لە تورک ەکانی کریت مانەوە لە تەرابلوس و لەگەڵ کەسوکارەکانیان ژیان. ئەمڕۆ، نزیکەی ١٠، ٠٠٠ تورکی کریتی ماونەتنەوە لە تەرابلوس.
کۆچکردنەکانی خاکی سەرەکی تورکەکان
لە ساڵانی ١٩٥٠، ھەزارەھا تورک شاری مێردین یان جێھێشت لەبەر قەیرانی ئابووری و ڕێژەی بەرزی بێکاری لە تورکیا. زۆربەی ئەم پەنابەرانە نیشتەجێ بوون لە بەیرووت و ھەروەھا دەشیان زانی بە زمانی عەرەبی قسە بکەن. لەبەرئەمە، ئەوان بە زوویی لە ژیانی لوبنان ڕاھاتن.
ئاوارە سووریە تورکومانەکان
لە تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٥ ڕۆژنامەی سووری سەربەخۆ زەمان ئەل وەسل ئاماژەی بەوە کرد کە ١٢٥، ٠٠٠ بۆ ١٥٠، ٠٠٠ ئاوارەی سووری تورکومانی، کە دەربازبوونە لە شەڕی ناوخۆیی سووریا، جێگیر بوونە لە لوبنان، وە لەبەر ئەوە ئەوان زیاترن لە تورکە کەمینەکانی لوبنان.
دانیشتوان
کۆمەڵگەی تورک ی لە لوبنان ئێستا ژمارەیان نزیکەی ٨٠، ٠٠٠ کەسە. لەگەڵ ئەوەش، ١٢٠، ٠٠٠-١٥٠، ٠٠٠ ئاوارەی سووری تورکومانی دەژین لە وڵاتەکە
دانیشتوانی ناوچەکان
نەوە زووەکانی تورکە عوسمانیەکان بەزۆری دەژیان لە ئەکار (ھەروەھا گوندەکانی کواچرا و ئەیدامون) وە بالبێک، لەکاتێکدا نەوە درەنگەکانی تورکە عوسمانیەکان بەزۆری تورکە کراتیەکان دەژیان لە تەرابلوس. ئیمڕۆ زیاتر ھاتنەکانی تورکەکان بۆ لوبنانی ئێستا لە تورکیا و سووریا(تورکە سووریەکان) دێن/دەژین بۆ/لە بەیرووت.
سیاسی
کۆمەڵگەی تورک ی زیاتر دەبێتە چالاک بە نوێنەرایەتی باشتری خۆماڵی و یارمەتی دران لەلایەن باڵوێزخانەی تورکی لە بەیرووت.
ڕێکخراوەکان
"کۆمەڵەی یایندەی گەنجان" دامەزرا لە ساڵی ١٩٩٧، لە بەیرووت لە شەقامی ویتوات، یەکێکە لە چالاکترین کۆمەڵەی تورکی لە لوبنان. لەبەر ھەڵە کردنی ناوەکەی لەگەڵ بزووتنەوەی ئایندە، ئۆفیسەکەی تووشی ئازاردان ھات لە مانگی ئایاری ٧ ی ٢٠٠٨ کاتێک کە پێکدادان ڕوویدا لە بەیرووت لەنێوان ھەریری-ویستەکان و حیزبوڵا-ویستەکان. "کۆمەڵەی یایندەی گەنجان" کۆڕسی خوێندنی زمانی تورکی بەڕێوەدەبات لە بەیرووت بە بەکارھێنانی مامۆستایان کە نێردراون لە وەزارەتی پەروەردەی نەتەوەیی تورکیا. وادیارە چەندەھا پێشبینی تێدەپەڕێت، لەگەڵ چەندەھا لوبنان ی تورک ی ئەم کۆڕسانە تاقی دەکەنەوە.
کەسانی دیار/بەناوبانگ
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی لوبنان پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پەیمانگای پرۆفیسۆرە سوورەکان
پەیمانگای پرۆفیسۆرە سوورەکانی حیزبی شیوعی سەرتاسەری یەکێتی (بەڵشەفییەکان) پەیمانگایەکی پەروەردەی ئاستی دەرچووان بوو لە زانستە کۆمەڵایەتییە مارکسییەکان کە دەکەوێتە خانەقای ئۆرتۆدۆکسی سۆز، مۆسکۆ.