cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بیرەوەرییەکانی سەر بەرد
بیرەوەرییەکانی سەر بەرد فیلمێکی ٢٠١٤ی کوردییە، لە دەرھێنانی شەوکەت ئەمین کۆرکی، لەنواندی حوسێن حەسەن، نەزمی کرک و شەیما مولایی. چیڕۆکی فیلمەکە دەربارەی جینۆسایدی کورد و ئەنفالی کوردانە، هەروەها فیلمەکە وەک فیلمێکی عێراقی دیاریکرا بۆ چوونە پێشبڕکێی خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی لە٨٨ەمین فیستیڤاڵی دەبەشکردنی خەڵاتەکانی خەڵاتی ئۆسکار.
چیڕۆکی فیلم
فیلمەکە دەست پێ دەکات بەڕووداوێکی کۆن، بەچوونی منداڵێکی بچووک (حوسێن) بۆ سینەمایەکی شێوە کلاسیک، حوسێن دەچێتە ژووری پەخشی سینەماکە کەفیلمێکی کوردی لەسەر نمایشکردنە ئەویش فیلمی ڕێ (یۆل) لەوساتە چەند ئەفسەرێکی بەعسی دێنە ناو سینەماکە و دەڵێن ئەو فیلمە قەدەغەیە و کەسانەی ناو سینەماکەش ئازار دەدەن و تووندووتیژی لێدەکەوێتەوە وە لەوکاتە باوکی حوسێن کەخاوەنی سینەماکەیە، بەھۆی پەخشکردنی فیلمەکە دەستگیردەکرێت.
دیمەنی فیلمەکە دەبێتە کاتی ئێستا، حوسێن ئێستا دەرھێنەرە و دەیەوێت لەگەڵ ئالان کە ھاوڕێیەکی منداڵییەتی ھەروەھا وەکوو بەرھەمھێنەرێکی فیلم بەیەکەوە فیلمێک لەسەر ئەنفالی کورد لەلایەن سەددام حوسەینەوە دەربکەن، سەرەتا حوسێن و ئالان دەستدەکەن بەدانانی ئەکتەرە سەرەکییەکانی فیلمەکە بۆڕۆڵی پاڵەوانی سەرەکی پیاو ھونەرمەندێکی کوردی ناوخۆیی دەدۆزنەوە بەناوی ڕۆژ ئازاد، دوای ئەوە کێشەی دۆزینەوەی کچە پاڵەوانێک بۆ ڕۆڵی سەرەکی فیلمەکە دێتە ئاراوە.
دیمەنی فیلمەکە دەچێتە سەر خانمە مامۆستایەکی قوتابخانەی نابینایان بەناوی سنور، سنور لەفرۆشگایەکی فیلم سەیری تیڤی دەکات کەھەواڵێکە لەسەر سازکردنی فیلمێک لەسەر ئەنفال. سنور بەبینینی ئەو ھەواڵە ئارەزوودەکات بەشداری لەو فیلمەدا بکات، بۆیەش بۆ ڕۆژی دوای ئەوە سەردانی شوێنگەی فیلمەکە دەکات و چاویشی بە حوسێنی دەرھینەر دەکەوێت، حوسێنیش کە چاوی بە سنور دەکەوێت وا ھەستدەکات ئەو کچەی کەدەیەوێت بۆ فیلمەکەی ئەوا سنورە. بەڵام سنور کەباوکی مردووە بەستافی فیلمەکە دەلێت کە مەرجی بەشداربوونی ڕەزامەندی مامییەتی. بەمەش ستافی فیلمەکە دەچنە ماڵی مامی سنور بۆ وەرگرتنی ڕەزامەندی ئەو. مامی سنور ڕەتی دەکاتەوە کەسنور لەو فیلمە بەشداربێت تاکوو شوونەکات. دوای ماوەیەک کوڕە مامی سنور کەناوی ھیوایە، ئەو سنوری خۆشدەوێت بەڵێن بەسنور دەدات گەر شووی پێبکات ئەوا ڕەزامەنددەبێت لە بەشداربوونی سنور لەفیلمەکە، ئەمەش سنور ڕازیدەبێت
لەکاتی وێنەگرتنی فیلمەکە ھیوا چەندجارێک ڕێگری فیلمەکە دەبێت بەوەی ھەندێک لەگرتەی فیلمەکانی سنور قبوڵناکات، تا لەکۆتاییدا پەیوەندی ھیوا و سنور بەھۆی فیلمەکەوە تێکدەچێت، حوسێنی دەرھێنەر کە ھەموو ئەوانە دەبینێت پرسیاری ئەوەی لادرووستدەبێت بۆچی سنور بۆ فیلمەکەی ئەو، ئەو ھەموو قوربانییەی داوە تاکوو دوایی بۆی ئاشکرادەبێت کەباوکی سنوریش یەکێکە لەقوربانییەکانی ئەنفال، لەلایەکی دیکەوە سنور لە دیمەنێکی فیلمەکە دەستووخەتێکی باوکی دەدۆزێتەوە کەنووسراوە سنور لەدیواری زیندانێکی بەعسدا ئەمەش حوسەین زیاتر ھاندەدات کە فیلمەکە بەکۆتا بھێنێت، بەرلەوەش لەکاتی گرتە تۆمارکردنی فیلمەکە. ڕۆژێک ھیوا تەقە لە حوسێننی دەرھێنەر دەکات و بەسەختی برینداردەبێت و دەکەوێتە نەخۆشخانە بەڵام دوای ئەوەی بەھۆکاری قوربانییەکانی سنور دەزانێت فیلمەکە بەھەرجۆرێکبێت تەواودەکات.
کۆتایی فیلمەکە، نیشاندنی فیلمی ئەنفالە کە حوسێن دەرھێنانی بۆکردووە بەئامادەبوونی چەند میوانێک پێشکەشدەکرێت بەڵام بەھۆی کووژانەوەی کارەباوە پەخشی فیلمەکە دەپچڕێت سەرجەم میوانەکان شوێنەکە جێدەھێڵن و لەکۆتاییدا لەگەڵ بارینی بارانەکە تەنیا ستافی فیلمەکە لەگەڵ ھیوا و دایکی سنور سەیری فیلمەکەدەکەن.
باشووری کوردستان
فیلمەکە سەرەتا لەسێیەمین فیستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتیی دھۆک نمایشکرا. دواتر لەسینەماکانی ھەولێر و سلێمانی نمایشکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤ پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی پۆل:فیلمە عێراقییەکان پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠١٠
بارستەی شلۆق
بارستەی شلۆق (ئینگلیزی: Critical mass) لایەنی کەمی بڕی ئەو ناوکیدانەیە، کە ژمارەی پێویستی نیوترۆن دەستەبەر دەکات، بۆ بەردەوامبوونی کارلێکی زنجیرەیی.
بێلی ماناستیر
بێلی ماناستیر شارێکی ویلایەتی ئۆسیێک-بارانیای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٠٬٧٩٠ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
زول کیفل
زول کيفل پێغەمبەرێکە لە ئیسلامدا، و هەندێک لە مێژوونوسان لەو باوەڕەدان حزقیالە لای یەهوودییەکان، لەگەڵ ئەوەی بەڵگەیەکی تەواو بە دەستەوە نیە لەسەری، و حزقیال پێغەمبەرێکە لای یەهوودی.
هەروەها دوو جار ناوی لە قوڕئان هاتوە
بڕیارنامەی ٦٦٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٦٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٩ی ئابی ١٩٩٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ عێراق-کووەیت. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٣٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٠ پۆل:عێراق لە ١٩٩٠ پۆل:کووەیت لە ١٩٩٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کووەیت پۆل:شەڕی کەنداو
تویوورەلجەننە
تویوورەلجەننە کەناڵیکی منداڵانەیە کە لە لە ژێر سەرپەرشتییی خالد مقداددایە ئەو کەناڵە سروودو گۆرانیی ئایینی پێشکەش بە منداڵان دەکات و.لە ساڵی ٢٠٠٨دا دامەزراوە.
ئەکتەرەکانی کەناڵ
لە دایکبووە لە١٣/٨/١٩٨٨ لە ئە ردە ن لە سەرەتادا لەگەڵ فرقەی یە رموک کاری دە کرد پاشان رۆیشته تیورلجنە وە لە گۆرانییەکانی عیش حلمک وانا مش مێدق وقد کفانی ویا راحلین إلی منی وو عیونی تشتاقلو ویسلموا یا دکتور وفتش فقلبک ووردتنا یا غزە معاکی اللە ولما نستشھد .........
ئۆپەراسیۆنی چنگی ھەڵۆ-٢
ئۆپەراسیۆنی چنگی هەڵۆ-2 (بە تورکی:Pençe Kartal-2 Harekatı) ئۆپەراسیۆنێکی ئاسمانی و زەمینی بوو کە لەلایەن هێزە چەکدارەکانی تورکیاوە دەستی پێکرد لە دژی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) لە پارێزگای دھۆک لە ھەرێمی کوردستان. بە وتەی تورکیا بۆ پاراستنی سنووری نێوان تورکیا و عێراق و نەهێشتنی پەکەکە لە ناوچەکەدا دەستی پێکردووە و بۆ ڕزگارکردنی بارمتە تورکەکان کە لەلایەن پەکەکەوە گیرابوون.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای دھۆک <references group="lower-alpha" />
فەقێ حاجی
فەقێ حاجی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
فەقێ حاجی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەشەزینی و لە باشوور لەگەڵ گوندی پنگڵەی دووەر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دەروێشانی گەورە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دووەر.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فلیشیا ئەنگێل
فلیشیا ئەنگێل (بە ئینگلیزی: Felecia Angelle ) ئەکتەری دەنگی ئەمەریکی و دەرھێنەری دۆبلاژە کە پەیوەندیدارە بە فەنیمەیشن چەندین کاری دەنگی ئەنیمی فیلم و ئەلقە دا ھەبووە وەکوو ئەنیمیەکانی ( ئەکادیمیای قەرەمانەکەم، پاشای شەیتانەکان کار دەکات!، وەن پیس ، سەنکاریا ، تۆکیۆ غول، ھێرش بۆ سەر تایتان، دراگۆن بۆڵ زێد کای، ئارتێ ، کادکاپتە ساکورا: کارتی ڕوون )
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:زیندووان پۆل:دەرھێنەرانی دەنگ پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان
جامی ئەورووپای ١٩٦٩-١٩٧٠
جامی ئەورووپای ١٩٦٩-١٩٧٠ پانزدەھمین وەرزی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپایە و ڕۆژی ٢١ی ئابی ١٩٦٩ یەکەمین یاری ئەنجامدراو و کۆتا یاری پاڵەوانیەتیەکە لەڕۆژی ٦ی ئایاری ١٩٧٠ لەیاریگای سان سیرۆی شاری میلانی ییتاڵیا، لەنێوان یانەی فیۆرێنتینا و سەلتیک ئەنجامدرا. لە ئەنجامدا فیۆرێنتینا توانی بە ئەنجامی ٢-١ لەکاتی زیادکراودا بەسەر سەلتیکی ڕکابەری سەربکەوێت و ببێتە ھەڵگری نازناوی ئەم وەرزە.
ئامراز
وێنۆک|[[ئامرازدانێکی ئەمڕۆیی]] وێنۆک|ئامرازە بەردینەکانی پێشمێژوو کە زۆرتر لە ١٠٬٠٠٠ ساڵ تەمەنیانە و لە [[ئەشکەوتێک لە فەڕەنسا دۆزراونەتەوە]] ئامراز (لە پاڵەوییەوە: ئەبزار) بریتییە لە ھەر چەشنە بابەتێکی ماددی کە لە گەییشتن بە ئامانج یاریدەری بەکارھێنەرەکەی بێ، بەتایبەت ئەگەر لە پرۆسەکەدا مەسرەف نەبێ، واتە لێی کەم نەبێتەوە. یەکەم جار کە مرۆڤ ئامرازی بەکارھێنا ئەگەڕێتەوە بۆ میلیۆنان ساڵ لەمەوبەر، ھەروەھا، ئەوەش بینراوە کە ھەندێ لە گیانلەبەرانی تر لە ئامرازگەلی سادە و ساکار کەڵک وەربگرن.
کەناڵی قورئان (ئێران)
تۆڕی قورئان و مەعاریف سیما کە بە شێوەیەکی گشتی بە تۆڕی قورئان ناسراوە، یەکێک لە کەناڵە تەلەفزیۆنییە دەوڵەتییەکانی ئێرانە، کە لەلایەن ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە بەڕێوەدەبرێت. ئەم تۆڕە لە ساڵی ٢٠١٩ لۆگۆی خۆی گۆڕی، هەروەها پەخشی بەرنامەکانی تۆڕی قورئان و مەعریف سیما بە شێوەی HD و کۆدێکی HEVC لە وەرگرەکانی زەمینی و مانگی دەستکرد لە ٢٨ی نیسانی ١٤٠١ دەستی پێکرد. ڕۆژی پێنجشەممە، بەهمەن ٧، ١٤٠٠، چەندین کەناڵی ڕادیۆ و تەلەفزیۆنی کۆماری ئیسلامی لەوان کەناڵی قورئان هاک کران.
ئامراز
ئامرازەکان لە بوارە جیاجیاکاندا ناوی جیایان ھەیە: «ئامێر»، «مەکینە»، «کەرەستە»، یا «دەزگا». بە کۆی گشت ئەو ئامرازانەی بۆ گەیشتن بە ئامانجێک پێویستن ئەڵێن «کەلوپەل». بە زانستی دروستکردن، دابینکردن و بەکارھێنانی ئامرازەکانیش ئەڵێن تەکنۆلۆژیا.
پەیمانگا نەتەوەییەکانی تەندروستی ولایەتە یەکگرتووەکان
پەیمانگا نەتەوەیییەکانی تەندروستی ولایەتە یەکگرتووەکان (بە ئینگلیزی: National Institutes of Health) (NIH) لقێکە لە بەشی تەندروستی و خزمەتگوزارییە مرۆیییەکانی ئەمریکا. سەنتەرەکە ئەرکی سەرەکی و سەرپەرشتی توێژینەوەی بایۆمەدیکال لە ویلایەتە یەکگرتووەکانە.
کەناڵی قورئان (ئێران)
پاشخان
alt=پەیامنێری قورئان سیما لە چاوپێکەوتن لەگەڵ محەممەد محەممەدی ڕەی شەھری|وێنۆک|پەیامنێری قورئان سیما لە چاوپێکەوتن لەگەڵ محەممەد محەممەدی ڕەی شەھری تۆڕی قورئان و پەروەردە پەخشی کۆماری ئیسلامی ئێران لە ٢١ی کانوونی دووەمی ١٣٧٩ دەستی بە کارکردن کرد. پێش ئەوەی بە فەرمی بکرێتەوە، لە ساڵی ١٣٧٨ دەستی بە بەرنامەکەی کردووە. بەم شێوەیە ھەموو شەوێک دوای کاتژمێر ٢٢:٣٠ ھەواڵی کەناڵی دوو لە دەوروبەری کاتژمێر ٢٣:٠٠ بۆ ٢٤:٠٠ لە ژێر ناوی سیما قورئان لە کەناڵی دووەوە پەخش دەکرا کە بەرھەمی عەلی ئەکرەمی بوو. دوای ساڵێک ئەم بەرنامەیە گواسترایەوە بۆ دوای بانگی نیوەڕۆ، و بەم شێوەیە بۆ ماوەی ٢ ساڵ لە ژێر ناوی سیمای نور بەردەوام بوو. دوای ئەوە تا پەخشی سەرتاسەری تۆڕەکە، بەرنامەکانی تۆڕی قورئان بۆ ماوەی ٥ کاتژمێر لە کاتژمێر ٦ بۆ ١١ لەسەر فرێکوێنسی کەناڵی چوار پەخش دەکران. ڕۆژی ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ لۆگۆی تۆڕی قورئان و پەروەردە دوای ٢١ ساڵ گۆڕانکاری بەسەردا ھات.
پەیمانگا نەتەوەییەکانی تەندروستی ولایەتە یەکگرتووەکان
ئێن. ئای. ئێچ لە ٢٧ دامەزراوەی جیای نەتەوەیی پێکھاتووە کە ساڵانە نزیکەی ٢٨ بلیۆن دۆلار لە توێژینەوەی پزیشکی خەرج دەکەن. نزیکەی ھەموو ئۆفیسەکانی پەیمانگاکە لە باشووری ماریلاندن.
کتێبخانەی نەتەوەیی ئەم پەیمانگایە (NLM) بۆ نموونە کۆمەڵێک کتێبی پزیشکیی نایاب لە ڕابردووی ئیسلامی تێدایە.
پەیمانگا و سەنتەرەکانی ئەندامی ئێن ئای ئێچ
وێنەی بچووک|200px|چەپ| بینای ژمارە 10 NIH
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەزارەتەکانی ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پی ئێچ پێو
وێنۆک|پی ئێچ پێوێک
پی ئێچ پێو (ئینگلیزی: pH meter) ئامێرێکە، بۆ دیاریکردنی بەھای پی ئێچ (pH)ی گیراوەیەک سوودی لێ وەردەگیرێت. لە ڕێی پێوانی جیاوازیی ئەرکی نێوان دوو جەمسەرەوە، کە لە گیراوەکەدا دانراون.
سەرچاوە
پۆل:کیمیای کارەبایی پۆل:کیمیای ترش-تفت پۆل:ئامرازەکانی پێوان
دێسی-
دێسی پێشگرێکی سیستەمی نێونەتەوەییی یەکەکانە کە لەگەڵ ١٠-١ یا ٠/١ بەرابەرە. نیشانی ئەم پێشگرە پیتی dیە.
مۆریس بلۆنشار
مۆریس بلۆنشار شاعیری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٠ پۆل:مردووانی ١٩٦٠
پلۆچێ
پلۆچێ شارێکی ویلایەتی دوبرۆڤنیک-نێرێتڤای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٠٬٤٧٢ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی قەراغ ئاو لە کڕۆواتیا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا پۆل:پلۆچێ
پەستانی دەڵاندن
سەرچاوە
پۆل:گیراوەکان پۆل:خانە
ناوەندی فەرھەنگی ھونەریی ڤەژین
ناوەندی فەرھەنگی ھونەریی ڤەژین ناوەندێکی فەرھەنگی ھونەرییە کە بە تایبەت لە سەر فەرھەنگ و ھونەری فۆلکلۆری کوردی کار دەکات. ئەم ڕێکخراوە ناحکوومییە لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە دامەزراوە و نووسینگە سەرەکییەکەی لە شاری مەریواندایە.
ئاگر تێبەردان
ساختمانەکەی ناوەندی ڤەژین لە ئابی ٢٠١٧دا لە لایەن کەس یا کەسانێکی نادیارەوە ئاگری تێبەردرا و زەرەری زۆری لێ کەوت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕێکخراوە ناحکوومییەکانی کوردستان
سانتی-
پۆل:١٠٠ (ژمارە)
بڕیارنامەی ٦٦٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٦٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی ئابی ١٩٩٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان: لیختنشتاین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٣٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
یاخیبوونی ھێزەکانی سووریای دیموکرات لە باکووری حەلەب
یاخیبوونی هەسەدە لە باکووری حەلەب ئاماژەیە بۆ هەڵمەتێکی هێرشی چەکداری کە لەلایەن هێزەکانی سوریای دیموکراتەوە ئەنجامدرا، دوای فراوانبوونی داگیرکارییەکانی تورکیا بۆ سەر باکووری سووریا دوای ئۆپەراسیۆنی چڵی زەیتوونی سەرەتای ٢٠١٨ کە لەلایەن هێزە چەکدارەکانی تورکیا و سوپای ئازادی سووریا کە لەلایەن تورکیاوە پشتیوانی دەکرێت ئەنجامدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:شەڕی ناوخۆیی سووریا پۆل:عەفرین
کادکاپتە ساکورا
وێنۆک|بەرگ کادکاپتە ساکورا (بە ژاپۆنی: カードキャプターさくら کادۆ کیاپتە-ساکورا) مانگایەکی ژاپۆنیە کە نوسینەوە و وێنەکێشانی لەلایەن گروپی مانگای کلامپ دا بووەئەلقەڕێژکردنی مانگاکە لە گۆڤاری شۆجۆ مانگای ناکایۆشی لە ئایاری ١٩٩٦ تا حوزەیرانی ٢٠٠٠. مانگاکە لە ١٢ کتێبی تانکۆبۆن پێکھاتووە کە لەلایەن کۆدانشا بڵاوکراوتەوە لە نێوانی تشرینی یەکەمی ١٩٩٦ تا تەمموز ٢٠٠٠ مانگاکە گرنگی دەخاتە سەر ساکورا کینۆمۆتۆ قوتابیەکی قوتابخانەی ناوەندیە، بەشی دووەمی مانگاکە بریتیە لە (کادکاپتە ساکورا: کارتی ڕوون).
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنیەکانی ١٩٩٨ پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت پۆل:مانگای کۆدانشا پۆل:کۆمپانیای مادھاوس پۆل:شۆجۆ مانگا پۆل:مانگاکانی ١٩٩٦ پۆل:مانگا پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ئەنیمێ و مانگا پۆل:خەیاڵ دەربارەی شێوەگۆڕین پۆل:مانگاکانی کۆدانشا پۆل:ئەو مانگایانەی گۆڕدراوە بۆ فیلم پۆل:چاودێریی تەلەڤیزیۆن لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:دووبارە دەرکەوتنەوە لە تەلەڤیزیۆن پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە
میلی-
میلی پێشگرێکی سیستەمی نێونەتەوەییی یەکەکانە کە لەگەڵ ١٠-٣ یا ٠/٠٠١ بەرابەرە. نیشانی ئەم پێشگرە پیتی mیە.
پۆل:١٠٠٠ (ژمارە)
کەناڵی دۆکیۆمێنتاری (ئێران)
کەناڵی دۆکیۆمێنتاری یەکێکە لە کەناڵە تەلەڤیزیۆنییە حکوومییەکانی ئێران کە لەلایەن ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە بەڕێوەدەبرێت. ئەم تۆڕە لەلایەن موحسین یەزدی بەڕێوە دەبرێت بەپێی فەرمانێکی سەید مورتەزا میر باغری، جێگری پەخش، لە ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٩، ھاوتای ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٠، وەری گرتووە و دەستبەکاربووە. ھەروەھا پەخشی بەرنامەکانی تۆڕ بە شێوەی HD و کۆدێکی HEVC لە وەرگرەکانی زەمینی و مانگی دەستکرد لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ەوە دەستیپێکرد.
پاشخان
لەگەڵ قبوڵکردنی پرۆسەی پەخشکردنی فیلمی دیکۆمێنتاریی پیشەیی لە تۆڕی تەلەڤیزیۆنی ٤ی کۆماری ئیسلامی ئێران بە لەبەرچاوگرتنی پێویستی وەڵامدانەوەی پێداویستییە جۆراوجۆرەکانی کۆمەڵگا، تەلەڤیزیۆنەکە سەنتەری دۆکیۆمێنتاری پێکھێنرا و وردە وردە بە پرۆسەی پیشەیی بووندا تێپەڕی. بۆ دامەزراندنی تۆڕێکی تایبەت بەم پێکھاتەیە وەک یەکەم تۆڕی دیجیتاڵی تایبەتمەند.
لەگەڵ خستنەبازاڕی ڕەسمی گواستنەوەی تەلەڤیزیۆنی دیجیتاڵی لە تاران، پەخشکردنی ئەم تۆڕە وەک یەکەمین تۆڕی پەخشی دیجیتاڵی کۆماری ئیسلامی ئێران. بە شێوەیەکی تاقیکاری لە 14 Mehr 2018 لە ٢٦ی ئازاری ٢٠٠٩ دەستی پێکردووە و بە فەرمی کرایەوە.
ھەروەھا تەماشای
تۆڕی ئومێد
کەناڵەکانی منداڵان (ئێران)
داوود
داوود، (بە عیبری דָּוִד داوید، و بە عیبری نوێ بە داڤید دەخوێنرێتەوە) مانای دڵگیرە، دووەم پاشای شانشینی ئیسرائیلی یەکگرتووە (١٠١١ پ. ز - ٩٧١ پ. ز) و یەکێکە لە پێغەمبەرەکانی بەنی ئیسرائیل بەپێی بیروباوەڕی ئیسلامی. وەسفکراوە بەوەی کە ڕاسترین و پاکترین پاشا بووە لە پاشاکانی ئیسرائیلی مێژووییدا -بەڵام بێ ھەڵە نەبووە- ھەروەھا جەنگاوەرێکی لێھاتوو بووە، مۆسیقی و شاعیر بووە.
سەرجاوەکان
پۆل:مێژووی ئورشەلیم پۆل:میرەکان بەپێی کتێبی پیرۆز لە سەدەی ١٠یەمی پ.ز پۆل:پێغەمبەرانی ئیسلام پۆل:پیرۆزەکانی ئەنگڵیکان پۆل:شاعیرانی جوو
تریل
تریل شارێکی ویلایەتی سپلیت-دالماتیای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٠٬٤٦٦ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
نانۆ-
نانۆ پێشگرێکی سیستەمی نێونەتەوەییی یەکەکانە کە لەگەڵ ١٠-٩ یا ٠/٠٠٠٠٠٠٠٠١ بەرابەرە. نیشانی ئەم پێشگرە پیتی nیە.
مێروولە
وێنۆک|مێروولە
مێروولە جۆرەیەکە لە گیانلەبەران، لە مێرووە کۆمەڵایەتییەکانە. کە دەتوانێت لەگەڵ مرۆڤدا بژیێت. سەر بە خێزانی (Formicidae). زیاتر لە ٢٢٫٠٠٠ جۆری مێروولە ھەیە. زیاتر لە ١٢٫٥٠٠ جۆریان پۆڵێنکراون.
ڕۆژوو
ڕۆژوو کە بە مانای واز ھێنان لە شتێک دێت، بۆ نمونە واز لە خواردن یان قسەکردن بھێنیت. لەئیسلامدا بریتییە لە وازهێنان لەوانەی ڕۆژوو هەڵدەوەشێننەوە، و هەندێک مەرجی دیاریکراوی هەیە، لەدوای نوێژی بەیانی هەتاوەکوو ڕۆژئاوابوون، لەگەڵ هەبوونی نیەتی ڕۆژوو. یەکێکە لەئەرکانەکانی ئیسلام، ڕۆژوو تەنیا لەمانگی رەمەزاندا نییە، بەڵکوو لەمانگەکانی تریشدا هەیە، و ڕۆژووی واجب و ڕۆژووی سوننەت هەیە، لەهەندێک کاتدا ڕۆژوو ڕێپێنەدراوە وەک ڕۆژووی جەژنی قوربان و رەمەزان. موسڵمانان یەکدەنگن لەسەر ئەوەی کە قسەکانی پێغەمبەر محەممەد شێواز و بنچینەکانی دیاریدەکەن. ڕۆژووی مانگی رەمەزان لە هەموو ساڵێکدا واجبە بەیەکدەنگی موسڵمانان، و یەکێکە لە پێنج بنچینەکەی ئیسلام، پاداشت و چاکییەکانی زۆرن، سوننەتە شەوەکانی زیندوو بکرێنەوە بە بەندایەتی کردن، بەتایبەتی دە شەوی کۆتایی، لەو مانگەدا شەوی قەدر هەیە، لەکۆتایی مانگی رەمەزاندا سەرفیترە دەدرێت، لەلای موسڵمانان کاتی خۆشی و خزمایەتی و چاکەکردنە. ڕۆژوو لەساڵی دووەمی کۆچی فەرز کراوە، بەچەند بەڵگەیەک وەک: ، ، و فەرموودەی: ئیسلام لەسەر پێنج پایە دامەزراوە یەکێکیان ڕۆژووی مانگی رەمەزانە، وە کاتێک دەشتەکیەک دێتە لای پێغەمبەر محەممەد پرسیاری لێدەکات دەربارەی ئیسلام، لەباسی ڕۆژوودا دەڵێت جگە لەمانگی رەمەزان ڕۆژووی ترم لەسەرە؟ ئەویش دەڵیت نەخێر تەنیا ئەگەر ڕۆژووی سوننەت بگری. ڕۆژووی مانگی رەمەزان لەهەموو ساڵێکدا فەرزە لەسەر هەموو موسڵمانێکی ژیر، و توانای ڕۆژووگرتنی هەبێت، و نەخۆش یاخود لەسەفەردا نەبێت، و بۆ ژنانیش لەسوڕی مانگانە یان زەیستانیدا نەبیت. ڕۆژوو حوکمی تایبەت بەخۆی هەیە کە لە کتێبە فیقهییەکاندا ڕونکراوەتەوە، لەوانە؛ پایەکان، مەرجەکان، سوننەتەکان، مەکروهەکان، هەڵوەشێنەرەوەکان، ڕۆژووشکاندن، پاساوە شەرعییەکان بۆ نەگرتنی ڕۆژوو، کاتی ڕۆژوو و بەربانگ و ڕۆژوو شکاندن و جگە لەوانە.
ناساندن
ڕۆژوو لەئیسلامدا بەندایەتیەکی تایبەتە، بە واتای خۆگرتنەوەیە لە هەڵوەشێنەرەوەکان لەسەر شێوەی تایبەتی خۆی، لەگەڵ هەبوونی نیەتی ڕۆژوو. یاخوود بریتییە لە: خۆگرتنەوە لە هۆکانی شکاندنی ڕۆژوو لە نوێژی بەیانیەوە تاوەکوو خۆرئاوابوون، لەگەڵ هەبوونی نیەتی ڕۆژوو. نیەتهێنان پێویستە بۆ ڕۆژوو، بەڵام ئایا یەکێکە لە پایەکان یاخود مەرجی ڕۆژووگرتنە، لەوەیاندا زانایان بۆچوونی جیاوازیان هەیە، ئیبن حەجەر دەڵێت: رۆژوو خۆگرتنەوەیەکی دیاریکراوە، لەکاتێکی دیاریکراو، بەچەند مەرجێکی دیاریکراو. ئیبن سیدە دەڵێت: ڕۆژووگرتن وازهێنانە لە خواردن و خواردنەوە و سەرجێی و قسەی نەشیاو و بێسوود. راغیبی ئەسفەهانی دەڵێت: ڕۆژوو بریتییە لە خۆگرتنەوە لە خواردن و خواردنەوە و سەرجێی و خۆڕشاندنەوە لەنوێژی بەیانیەوە تاوەکوو نوێژی مەغریب. سەرخسی دەڵێت: لەشەرعدا بریتییە لە خۆگرتنەوەیەکی دیاریکراو، ئەویش خۆگرتنەوەیە لە ئارەزوی خواردن و سەرجێی. لەسەرکەسێکی دیاریکراو، کە ئەویش موسڵمانە (بۆ ژنان لەسوری ماگانە و زەیستانیدا نەبێت). لەکاتێکی دیارکراو، ئەویش لەنوێژی بەیانیەوە تاوەکوو نوێژی مەغریب، و مەبەست بەڕۆژووەکە بەندایەتکردن بێت بۆ خوا. ئیبن قودامە دەڵێت: ڕۆژوو بریتییە لە خۆگرتنەوە لەچەند شتێکی دیاریکرا و لە کاتێکی دیاریکراودا. ئین عەرەفە دەڵێت: ڕۆژوو بەندایەتیەکی شاراوەیە لە نوێژی بەیانیەوە تاوەکوو نوێژی مەغریب، لەگەڵ هەبوونی نیەتی ڕۆژوو. هەبوونی نیەت بۆ ڕۆژوو پێویستە، پێغەمبەر دەڵێت: ئەوەی کە لەشەودا نیەتی ڕۆژووی نەهێنابێت، ڕۆژووەکەی دروست نییە. کاتی نیەتهێنان لەدوای خۆرئاوابوون تاوەکوو پێش نوێژی بەیانییە لەڕۆژووی فەرزدا، بەڵام لە ڕۆژووی سوننەتدا کاتی نیەت تاوەکوو پێش نیوەڕۆیە، بەمەرجێک لە دوای نوێژی بەیانیەوە خۆی بەدور گرتبێت لە هەڵوەشێنەرەوەکانی ڕۆژوو.
فەرز بوونی ڕۆژوو
ڕۆژوو یەکێکە لە بەندایەتیەکان لەئیسلامدا، ڕۆژووی مانگی ڕەمەزان لە ساڵی دووەمی کۆچیدا فەرز کراوە بە بەڵگەی قورئان، ڕۆژوو لەسەر گەلانی پێشو فەرز بووە وەک چۆن لەسەر موسڵمانان فەرزە بە بەڵگەی قورئان، حوکم و کاتەکەی لە قورئاندا باسکراوە بەڵام وردەکارییەکانی لە فەرموودەکاندا هاتووە. لەبەرئەوەی فەرموودە ڕونکەرەوە و شیکەرەوەی قورئانە،. پێغەمبەر محەممەد دەڵێت: من قورئان و هاوشێوەی قورئانم پێدراوە، واتا هەردووکیان لەلای خواوە هاتوون. بەڵگەکان لە قورئان و فەرموودەکاندا زۆرن دەربارەی فەرز بوونی ڕۆژوو، لە قورئاندا. ئەوەش بەڵگەی فەرز بوونی ڕۆژووە لەسەر موسڵمانان، ئەمە لەسەرەتاکانی فەرز بونی ڕۆژوودا بوو، دواتر چەند ئایەتێک دابەزین کات و ماوەی ڕۆژووی فەرزیان دیاریکرد. ئایەتی  ئەوانە ڕوون دەکاتەوە. تەبەری لە تەفسیری ئەو ئایەتەدا دەڵێت: لەسەر ئێوە فەرز کراوە وەک چۆن لەسەر گەلانی پێش ئێوە فەرز کرابوو.
فەرز بوونی ڕۆژوو لە گەلانی پێشودا
بەڵگەکان لە قورئان و فەرموودەکاندا ئەوە دەخەنە ڕوو کە ڕۆژوو لەسەر گەلانی پێشووش فەرز بووە، موفەسیرەکان ئەوەیان باس کردووە ڕۆژوو لەسەر گەلانی پێشوو فەرز بووە، و لەسەر ئەهلی کیتابیش فەرز بووە، هەرچی جولەکەکانن ڕۆژووی مانگی ڕەمەزانیان لەسەر فەرز بووە بەڵام ئەوان گۆڕیویانە و کردویانە بە بەڕۆژوو بوونی یەک ڕۆژ لەساڵێکدا. لەفەرموودەدا هاتووە کە دەڵێت: ڕۆژووی مانگی رەمەزان لەسەر مەسیحیەکان فەرز کرابوو، پاشایەکیان نەخۆش کەوت گوتیان: ئەگەر چاک ببێتەوە دە ڕۆژ زیاتر بەڕۆژوو دەبین. دواتر پاشایەکی تریان بەهۆی خواردنی گۆشتەوە نەخۆش کەوت، ئەوانیش گوتیان: ئەگەر چاک ببێتەوە ئەوا حەوت ڕۆژی تر بەڕۆژوو دەبین، دواتر پاشایەکی تر هات، گوتیان سێ ڕۆژی تر دەگرین و دەیکەن بە پەنجا ڕۆژ بەڵام لە بەهاردا ڕۆژووەکەمان دەگرین. بەم شێوەیە ژمارەی ڕۆژووەکانیان بوون بە پەنجا ڕۆژوو.
هەنگاوەکانی فەرز بوونی ڕۆژوو
فەرز بوونی ڕۆژوو لەئیسلامدا بەچەند هەنگاوێکدا تێپەڕیوە پێش ئەوەی ڕۆژووی مانگی رەمەزان فەرز بکرێت، لە تایبەتمەندیەکانی ئاینی ئیسلام ئەوەیە هەموو حوکمەکان بەیەک جار دانەبەزیون، بەڵکوو بەشێوەی پلە بەپلەیی دابەزیون، هەرچی دەربارەی ڕۆژووە کاتێک پێغەمبەر کۆچی کرد بۆ مەدینە بینی جولەکانی مەدینە ڕۆژی عاشورا بەڕۆژوو دەبن، لێی پرسین بۆچی لەو ڕۆژەدا بەڕۆژوودەبن؟ گوتیان ئەوە ئەو ڕۆژەیە کە خوای گەورە پێغەمبەر موسای لەدەستی فیرعەون ڕزگار کرد، ئێمە وەک سوپاس گوزاریەک لەو ڕۆژەدا بەڕۆژوو دەیبن. لەفەرموودەدا هاتووە ئیبن عەباس دەڵێت: پێغەمبەر هات بۆ مەدینە بینی جولەکەکان ڕۆژی عاشورا بەڕۆژوو دەبن، پرسی بۆ بەڕۆژوو دەبن؟ گوتیان پێغەمبەر موسا لەو ڕۆژەدا بەڕۆژوو بووە، و ئەوە ئەو ڕۆژەیە کە فیرعەون و دارودەستەکەی خنکان و موسا و هاوەڵانی ڕزگاریان بوو، پێغەمبەر لەو ڕۆژەدا بەڕۆژوو بوو وە فەرمانی کرد هاوەڵانی لەو رۆژەدا بەڕۆژوو بن، و گوتی: ئێمە بۆ موسا لە ئێوە لەپێشترین. لە فەرموودەیەکی تردا عائیشە دەڵێت: قوڕەیش ڕۆژی عاشورا بەرۆژوو دەبوون و پێغەمبەریش بەڕۆژوو دەبوو، کاتێک پێغەمبەر کۆچیکرد بۆ مەدینە ڕۆژووی عاشورای گرت و فەرمانی بە هاوەڵانیشی کرد ئەو ڕۆژووە بگرن، کاتێک ڕۆژووی مانگی رەمەزان فەرزکرا بەهاوەڵانی گوت: هەر کەس ویستی ڕۆژووی عاشورا بگرێت با بیگرێت و هەر کەسێکیش ویستی ڕۆژووەکە نەگرێت ئاساییە. نەوەوی دەڵێت: زانایان یەکدەنگن کەوا ڕۆژووی عاشورا واجب نییە، بەڵام جیاوازن لەوەی ئایا لەسەرەتای ئیسلام واجب بووە یان نا؟ ئەبوو حەنیفە دەڵێت: واجب بووە. بەڵام شافعی دەڵێت: هەر لەسەرتاوە سوننەت بووە. ئەو جیاوازیە لەسەرەتای ئیسلامە، بەڵام دوای واجب بوونی ڕۆژووی رەمەزان زانایان یەکدەنگن کەوا ڕۆژووی عاشورا سوننەتە. لەسەرەتای ئیسلمدا چەند ڕۆژێک فەرز بووە لەسەر موسڵمانان، بۆ ئەوەی لەسەریان قورس نەبێت، وەهەروەها ڕۆژوو گرتن ئارەزومەندانە بووە لەسەرەتای فەرز کردنیدا، موعازی کوڕی جەبەل دەڵێت: سەرەتا ڕۆژوو گرتن ئارەزومەندانە بوو، ئەوەی ویستبای بەڕۆژوو دەبوو، و ئەو کەسەش بەڕۆژوو نەبووایە لە جیاتی هەر ڕۆژێک نانی کەسێکی هەژاری دەدا، لەدوای دابەزینی ئایەتی فەرز بوونی ڕۆژووی مانگی رەمەزان ئەو حوکمە هەڵوەشایەوە. ئیبن عەباس دەڵێت: ئەو حوکمە هەڵنەوەشاوەتەوە بەڵکوو بۆ کەسانی بەتەمەنە کە توانای ڕۆژوو گرتنیان نییە.
کەمبوونەوەی کاتی رۆژوو
فەرز بوونی ڕۆژوو لەسەر موسڵمانان لەساڵی دووی کۆچیدا بوو، لەسەرەتای فەرز بوونیدا پێویست بوو موسڵمانان لە دوای نوێژی عیشاوە بەڕۆژووبن تاوەکوو بانگی ئێوارە، واتا خۆگرتنەوە لە خواردن و خواردنەوە و سەرجێیی لەدوای نوێژی عیشاوە دەستیپێکرد و لەکاتی ناگی ئێوارە ڕۆژوەکەیان دەشکاند. دواتر کاتەکە بۆ موسڵمانان کەمکرایەوە، کاتی پارشێو درێژکرایەوە بۆ پێش نوێژی بەیانی، بە بەڵگەی قورئان. بەغەوی دەڵێت: ئەهلی تەفسیر دەڵێن: لەسەرەتای فەرز بوونی ڕۆژوودا موسڵمانان بۆیان هەبوو بخۆن و بخۆنەوە و لەگەڵ خێزانەکانیان بنوون تا ئەو کاتەی نوێژی عیشا دەکەن، خۆ ئەگەر نوێژی عیشای کرد یان نوست پێش نوێژی عیشا ئەوا خواردن و ژنی لەسەر حەرام دەبێت تاوەکوو شەوی داهاتوو، لە یەکێک لە شەوەکاندا عومەری کوڕی خەتاب لەدوای نوێژی عیشا لەگەڵ خێزانەکەی نوست، کاتێک خۆیشت بەگریانەوە هات بۆلای پێغەمبەر و گوتی: دوای نوێژ چوومەوە ماڵەوه و ئارەزووم بۆ خێزانەکەم چوو و لەگەڵی نوستم، ئەی پێغەمبەر چم لێدەکەی؟ پێغەمبەر گوتی: عومەر ئەوە لەتۆ نەدەوەشایەوە. دوای ئەو قسەیە کۆمەڵە پیاوێکی تر هەستان و دانیان نا بەوەی وەک عومەریان کردووە، لەدوای ئەوە ئایەت دابەزی بابەتەکەی ڕوون کردەوە، ئایەتی.
بەڵگەکانی فەرز بوونی ڕۆژوو
یەکدەنگی موسڵمانان لەسەر ئەوەیە ڕۆژی مانگی ڕەمەزان فەرزە وەک لە قورئان و فەرموودەکاندا هاتووە، لەقورئاندا. لەفەرموودەدا ئیبن عومەر دەڵێت: پێغەمبەر گوتی: ئیسلام لەسەر پێنج شت دامەزراوە، شایەتیدان بەوەی هیچ خوایەک شایەنی پەرستن نییە جگە لە ئەڵڵا و محەممەد پێغەمبەری خوایە، و کردنی پێنج نوێژ لە ڕۆژێکدا، و دەرکردنی زەکات لە ماڵ و سامان، و گرتنی ڕۆژووی مانگی ڕەمەزان، و ئەنجامدانی حەج بۆ ئەو کەسانەی توانایان هەیە. ئەم فەرموودەیە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی تەنیا ڕۆژووی مانگی ڕەمەزان فەرزە لەسەر موسڵمانان، و ڕۆژووەکانی تر سوننەتن و گرتنیان پاداشتی لەسەرە و بۆ پڕکردنەوەی ناتەواوی ڕۆژووە فەرزەکانە. واتا کاتی مانگی رەمەزان بەستراوەتەوە بەبینینی مانگ، لەشەوی سی مانگی شەعبان ئەگەر مانگ بیندرا ئەوا ئەو شەوە یەکەم شەوی رەمەزانە و پێویستە موسڵمان بەیانیەکەی بەڕۆژوو ببن، بەڵام ئەگەر مانگ نەبیندرا ئەوا پێویستە سی ڕۆژ لە مانگی شعبان تەواو بکەن کە دەکاتە مانگێکی پڕ، و ڕۆژی دواتر کە دەکاتە یەکەم ڕۆژی مانگی رەمەزان بەڕۆژوو ببن. مانگی کۆچی یان سی پڕە یاخود ڕۆژێک کەمدەکات. پێغەمبەر دەڵێ: ئێمە گەلێکی نەخوێندەوارین نانوسین و ئەندازە بۆ مانگ دانانێین، بەڵکوو بەبینینی مانگ بڕیار دەدەین.
شەوی ڕۆژووگرتن
شەوی ڕۆژووگرتن ئەو کاتەیە کە خواردن و خواردنەوە بۆ ڕۆژووەوان ڕێپێدراوە، کاتەکەی لەدوای خۆرئاوابوون دەست پێ دەکات تاوەکوو شەبەقی بەیانی (نوێژی بەیانی)، هەروەها شەو کاتی ڕۆژووگرتن نییە، لەسەرتای فەرزبوونی ڕۆژوودا موسڵمانان لەدوای نوێژی عیشا بەڕۆژوو دەبوون، بەڵام دواتر کاتەکەیان بۆ کەمکرایەوە و لەشەودا ڕێگەدرا موسڵمانان بخۆن و بخۆنەوە. هەر لەشەودا کاتی پارشێو کردن و نیەت هێنانە، هەر لەشەوانی رەمەزاندا نوێژی تەروایح دەکرێت.
باشیەکانی ڕۆژوو گرتن
لەئیسلامدا ڕۆژوو گرتن باشی و چاکی زۆری هەن کە لەبەڵگە قورئانی و فەرموودەکاندا باسکراون، کە ئەمانەش کۆمەڵێک تایبەتمەندین ئاماژەن بۆ پێگە و گرینگی ڕۆژوو ، هەندێک لە تایبەتمەندیەکان گشتگیرن بۆ هەموو ڕۆژووەکان وهەندێکیان تایبەتن بە هەندێک جۆری ڕۆژوو، ڕۆژووی مانگی رەمەزان زۆرترین تایبەتمەندی هەیە، لەوانە: فەرزە بەو واتایەی لەڕۆژووە سوننەتەکان باشترە، لەمانگی رەمەزاندا قورئان دابەزیوە، هەر لەو مانگەدا شەوی قەدر هەیە. هەندێک تایبەتمەندی هەیە بۆ ڕۆژووەکانی عاشورا و موحەرەم جیا لەتایبەتمەندیەکانی ڕۆژووی مانگی رەمەزان. پێغەمبەر دەڵێت: ڕۆژوو قەڵغانە، نابێ موسڵمانی بەڕۆژوو قسەی نەشیاو و نادروست بکات، ئەگەر کەسێک شەڕی لەگەڵ کرد ئەوا با بڵێت من بەڕۆژووم، سوێند بەوەی گیانی منی بەدەستە بۆنی دەمی ڕۆژووەوان لەلای خوای گەورە خۆشترە لەبۆنی میسک، و دەڵێت خواردن و خواردنی لەبەر من واز لێهێناوە و هەر خۆم پاداشتی دەدەمەوە و چاکە یەک بەدەیە. لەڕیوایەتێکی تردا: چاکە یەک بەدەیە تاوەکوو حەوسەد ئەوەندە، تەنیا ڕۆژوو نەبێت ئەویان بۆمنە و هەر خۆم پاداشتی دەدەمەوە. ڕۆژوو دەبێتە هۆی سڕینەوەی گوناهەکان، پێغەمبەر محەممەد دەڵێت: نوێژ بۆ نوێژ و جومعە بۆ جومعە و رەمەزان بۆ رەمەزان گوناهەکان دەسڕدرێنەوە، بەو مەرجەی گوناهی گەورەی ئەنجام نەدابێت. وەدەڵێت: ئومێد دەکەم ڕۆژووی ڕؤژی عەرەفە گوناهی ساڵی ڕابردوو و داهاتوو بسڕێتەوە، وەهەروەها ئومێد دەکەم ڕۆژووی ڕۆژی عاشورا گوناهی ساڵی ڕابردوو بسڕێتەوە. حوزەیفەی کوڕی یەمان دەڵێت: عومەری کوڕی خەتتاب پرسی؛ کێ فەرموودەیەکی لەبەرە دەربارەی بەڵا و موسیبەت؟ گوتم من، پێغەمبەر دەڵێت: تاقیکردنەوە بەماڵ و منداڵ و جیران، نوێژ و ڕۆژوو و خێرکردن دەیسڕێتەوە. ڕۆژوو هۆکارێکە بۆ گیرابوونی دوعا، پێغەمبەر دەڵێت: سێ کەس خوای گەورە دوعایان ڕەتناکاتەوە؛ ڕۆژووەوان تاوکوو ڕۆژووەکەی دەشکێنێت، ستەملێکراو تاوەکوو مافەکەی وەردەگرێتەوە، و ڕێبوار تاوەکوو دەگەرێتەوە ماڵ. رۆژوو لەڕۆژی دوایدا تکا بۆ خاوەنەکەی دەکات، پێغەمبەر دەڵێت: قورئان و ڕۆژوو لە ڕۆژی دوایدا تکا بۆ خاوەنەکانیان دەکەن، ڕۆژوو دەڵێت خوایە من خواردن و ئارەزوەکانم بەڕۆژ لێ قەدەغە کردبوو بۆیە تکایەکەم وەربگرە، و قورئان دەڵێت لەشەودا خەوم لێ حەرام کردبوو بۆیە تکایەکەم وەربگرە، لەکۆتایدا تکای هەردووکیان وەردەگیرێت.
لە فەرموودەکانی پێغەمبەری ئیسلام (محەمەد) دەربارەی فەزڵی ڕۆژوو؛
واتە؛ ھەرکەسێک مانگی ڕەمەزان بە باوەڕەوە و لەڕێگەی خوادا بە ڕۆژوو بێت، خوا لە گوناھەکانی لەوەپێشی ئەبورێت. واتە؛ ھەموو کردەوەکانی ئادەمیزاد بۆ خۆیەتی جگە لە ڕۆژوو، ئەوە بەڕاستی بۆمنە و ھەر خۆشم پاداشتی ئەدەمەوە، ھەروەھا ڕۆژوو قەڵغانە، ئەگەر ڕۆژێک کەسێکتان بەڕۆژوو بوو با ئەو ڕۆژە قسەی ناشیرین و ھات و ھاوار نەکات، خۆ ئەگەر کەسێک جنێوی پێدا و شەڕی پێ فرۆشت با بڵێت؛ من کەسێکی بەڕۆژووم، سوێند بەو کەسەی گیانی محەمەدی بە دەستە بۆنی دەمی ڕۆژووەوان لە ڕۆژی قیامەتدا لە بۆنی میسک خۆشترە، ھەروەھا دوو خۆشی ھەیە بۆ ڕۆژووەوان کاتێک بەربانگ دەکاتەوە دڵخۆشە بەڕۆژوو شکاندنەکەی، کاتێکیش بە دیداری پەروەردگاری شاد دەبێت دڵخۆشە بە ڕۆژووەکەی. واتە؛ کاتێک کە ڕەمەزان دێت دەروازەکانی بەھەشت ئەکرێنەوە، و قاپیەکانی دۆزەخ دادەخرێن، و شەیتانەکان کۆت دەکرێن.
دەربارەی زانستەکانی ڕۆژوو
واتە: سێ کەس فافیان لەسەر خوایە کە پاڕانەوەکانیان ڕەت نەکاتەوە: ڕۆژووەوان تا بەربانگ دەکاتەوە، و ستەم لێکراو تا سەر دەکەوێت، و گەشتیار تا دەگەڕێتەوە.
مۆڵەتە ڕێگە پێدراوەکان
ھەندێک حاڵەت ھەیە کە ڕێگە ئەدرێت بە ڕۆژوو نەبێت بە مەرجێک بیگێڕیتەوە پێش ئەوەی ڕەمەزانێکی تر بگەڕێتەوە و ئەگەر نەیگێڕایەوە پێویستە فیدیە بدات کە بۆ ھەریەک ڕۆژ ڕۆژوو دوو ژەم خواردن ئەبێت بدات بە ھەژارێک، و ئەو حاڵەتانەی ڕێگەیان پێدراوە ئەمانەن:
ڕۆژووی ڕەمەزان
ڕۆژووی ڕەمەزان ئەرکە وەک پێغەمبەر دەفەرموێت: ().
واتە: خوا ڕەمەزانی بەئەرک کردووە و شەونوێژەکەی سونەتە لەسەرتان، ئەوەی ڕۆژووەکەی بگرێت و شەونوێژەکەی بکات بە باوەڕ و لە ڕێگەی خوادا, لە گوناھەکانی خۆش دەبێت وەک ئەوەی تازە لە دایک بووبێت.
ڕۆژووی سووننەت
چەندین ڕۆژووی سووننەت ھەیە لە ئیسلامدا کە گرتنیان ئەرک نییە, بەڵام سوننەتن وەک؛
ئەسعەد مەحوی
مەلا ئەسعەد کوڕی مەلا خالید کوڕی محەممەدی مەحویی شاعیر. زانا، مەلا، شاعیر و ڕۆشنبیرێکی کوردی باشووری کوردستان بوو.
سەرەتای ژیان
لە ساڵی ١٨٩٨ لە گەڕەکی چوارباغی شاری سلێمانی و لە ماڵی مەحویدا کە بەتەنیشت خانەقاوەیە، لەدایکبووە. سەرەتای خوێندنی ئایینی لای مەلا خالیدی باوکی بووە. ساڵی ١٩١٠ بۆ خوێندن ڕووی لە قوتابخانەی (سەید ئەحمەد) کردووە. ساڵی ١٩١٤ بۆ خوێندنی سەرەتایی ئایینی لە حوجرەی «خواجە فەندی» بووە و لەوێ خوێندنی قورئانی پیرۆزی تەواو کردووە.
خوێندنی ئایینی و زانستەکانی شەریعەتی ئایینی ئیسلامی لای زانا و مەلا گەورەکانی کوردستان تەواو کرد، لە پێشیانە مەلا خالیدی باوکی و مەلا حوسێنی پیسکەنی و شێخ بابا عەلی تەکێی. دوای ئەوەی پلە بەرزەکانی خوێندنی زانستی ئایینی تەواو دەکات و ئیجازەی «دوازدە عیلم» وەردەگرێت، لە خانەقای مەحویدا پیشەی (مدرس)ی مامۆستای ئایینی دەکات وانەی بە فەقێیان وتووەتەوە و پێشنوێژی لە خانەقای مەحویدا کردووە.
چەندین قوتابی ئایینی لەسەر دەستی پێگەیون و زۆریان بۆ خوێندنی باڵا ڕوویان لە زانکۆی ئەزھەر لە میسڕ کردووە و بڕوانامەی دکتۆرایان بەدەست ھێناوە.
ساڵی ١٩٤٦ بە ئیمام و مودەڕیسی لە خانەقای مەحوی دادەمەزرێت. دواتر کە دائیرەی ئەوقاف دامەزراوە، ساڵی ١٩٤٦ مەلا خالیدی مەحوی مووچەی ئیمامی و ئەسعەد مەحویش مووچەی مودەڕیسی بۆ دیاریکراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:خەڵکی سلێمانی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨ پۆل:مردووانی ١٩٧٦ پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پیکۆ-
پیکۆ پێشگرێکی سیستەمی نێونەتەوەییی یەکەکانە کە لەگەڵ ١٠-١٢ یا ٠/٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠١ بەرابەرە. نیشانی ئەم پێشگرە پیتی pیە.
فێمتۆ-
فێمتۆ پێشگرێکی سیستەمی نێونەتەوەییی یەکەکانە کە لەگەڵ ١٠-١٥ یا ٠/٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠١ بەرابەرە. نیشانی ئەم پێشگرە پیتی fیە.
ئۆتۆچاتس
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
حەسار و سەگەکانی باوکم
حەسار و سەگەکانی باوکم کورتەڕۆمانێکی نووسەری کورد، شێرزاد حەسەنە کە کۆتاییەکانی ساڵی ١٩٩٦ لە ھەولێر چاپ و بڵاو کراوەتەوە. لە ھەولێر چاپ و بڵاو کراوەتەوە. ئەم نۆڤلێتە یەکێک لە باشترین ڕۆمانە کوردییەکانە.
چیرۆک
ڕۆمانەکە باس لە خێزانێکی کورد دەکات کە باوک و پیاوی ماڵێ لە چوارچێوەی حەسارێکدا ژن و منداڵەکانی دەچەوسێنێتەوە و داتریش لە پێناو وەدەستھێنانی ئازادی دا، لەلایەن کوڕەگەورەکەیەوە دەکوژرێت.
تایبەتمەندییەکان
حەسار و سەگەکانی باوکم بەرھەمێکی گرینگی وێژەی کوردییە و خۆی لە خۆیدا شرۆڤەیەکی دەروونی-کۆمەڵایەتییە کە چەمکگەلێکی قەدەگەکراوی ورووژاندووە و جەختی کردووەتە سەر باڵادەستیی ڕەگەزی نێر و باوکسالاری، ھەڵبەت نووسەر بە توندی سەرکۆنەی ئەو دابونەریتە بنەماڵەیییەی کردووە و زیان و ئاکامەکانی بۆ تاکی کورد ڕوون کردووەتەوە.
وەرگێڕانەکان
وێنۆک
کورتە
"ھەر دەبوو من بیکوژم.. ئاخر من جگە لە باوکم کەسێکی دیکەم نەدەیبوو ھەم گۆچان و ھەم قامچی پێ بێت. ھەمیشە وای دەوت: "ناکرێت پیاو دەستبەتاڵ بێت!" قەتیش تەزبیحی ھەڵنەدەگرت.. ھەمیشە پێی دەوتین: "پیاوی بەڕاست پیاو، سێ شت ھەڵدەگرێت: گۆچان، قامچی، خەنجەر!" ھەمیشە دەیوت: "زۆر ئەستەمە پیاو بەبێ قامچی بێتە ناو ماڵ و منداڵی خۆی"."
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان پۆل:کتێبە کوردییەکان پۆل:ڕۆمانەکان پۆل:کتێبەکانی شێرزاد حەسەن
ماری بێڵ
وێنۆک ماری تێستۆن لویس بێڵ (بە ئێنگلیزی: Mary Teston Luis Bell لە دایکبوی٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٣- مردنی لە ٦ی شوباتی ١٩٧٩) فڕۆکەوانێکی ئوسترالی و سەرۆکی دامەزراندنی ھێزی ڕاھێنانی ئاسمانی ژنان (WATC) بوو، کە ڕێکخراوێکی خۆبەخشە کە پشتگیری ھێزی ئاسمانی ڕۆیال ئۆسترالی (RAAF) دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٣ پۆل:مردووانی ١٩٧٩ پۆل:ژن لە سەربازی ئوسترالیا ‏ پۆل:ژنە ئوستڕالییەکانی سەدەی بیستەم ‏ پۆل:ژنە فڕۆکەوانە ئوستڕالییەکان ‏
ئیلیاس
ئیلیاس، یەکێکە لە پێغەمبەرەکان بە پێی شەریعەتی ئیسلامی، هەروەها ناوی لە کتێبی پیرۆزدا هاتووە لای مەسیحی و یەهوودییەکان بە ئیلیا ناوبراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پێغەمبەرانی ئیسلام
عوزەیر
عوزەیر، یەکێکە لە پێغەمبەرەکانی بەنی ئیسرائیل، خوا سەد ساڵ مراندوویەتی پاشان زیندووی کردۆتەوە، ئایین نوێ کردۆتەوە بۆ بەنی ئیسرائیل و فێری تەوراتی کردونەتەوە دوای ئەوەی لە بیریان چوو بوویەوە.
ئیلیاس
سەرچاوەکان
Elija Elijah
پۆل:پێغەمبەران لە ئایینی درۆز
عوزەیر
پۆل:دامەزرێنەرانی ئایینەکان
مێشوولە
وێنۆک|مێشوولەیەکی مێو
مێشوولە یان تۆفانە جۆرە مێروویەکە کە زۆر جار خوێن دەخوات. مێشوولە مشەخۆرە.
پیەر دریو لا ڕۆشێل
پیەر دریو لا رۆشێل نووسەری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:ڕۆژنامەوانانی فەڕەنسی پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:خۆکوژییەکان لە فەڕەنسا پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣ پۆل:مردووانی ١٩٤٥ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
زێپتۆ-
زێپتۆ پێشگرێکی سیستەمی نێونەتەوەییی یەکەکانە کە لەگەڵ ١٠-٢١ یا ٠/٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠١ بەرابەرە. نیشانی ئەم پێشگرە پیتی zیە.
قادرئاوا، سەنگاو
قادرئاوا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قادرئاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی میرەی حەمەحەسەن و لە باشوور لەگەڵ گوندی عەینەکەی سەعیدەڕەش و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەڵای شێخ ڕەشید لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەرێنە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
یۆکتۆ-
یۆکتۆ پێشگرێکی سیستەمی نێونەتەوەییی یەکەکانە کە لەگەڵ ١٠-٢٤ یا ٠/٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠١ بەرابەرە. نیشانی ئەم پێشگرە پیتی yیە.
مۆزەخانەی نیشتمانیی سلێمانی
٤\ژوری ئەشکەنجەدان:- ئەم ژورە شوێنی ئەشکەنجەدان و زۆر لێکردن لە کوردان بووە بۆ دانپیانان بە کارەکانیان و دیاریکردنی ئەو دەستەیەی کاری لەگەلدا دەکات دەکات ھاورێکانی و گەلێک شتی تر کە ئەمەش لەسەر ناھەق بووەو کوردی بێ تاوانی تیابووە. ١-کارەبالێدان:- کە زیندانییە بێ تاوانەکەیان بە قولاپێکدا ھەڵدەواسی لە پشتەوە جەلادێکی خوێن ڕێژ بەقامچی لێی دەداو یەکێکی تر بەھۆی ئامێرێکەوە کە بە گوێچکەی زیندانییەکەوە کارەبایان لێدەدا کە ٣٥٠ وات بوو تەزووی کارەبایی بە لەشیدا بڵاودەبوەوە و لەم ژوورەدا مێزێکی کۆنی تێدایە کە ھی ئەو کاتەیە. ٢-لێدان:- کەزیندانییەکە قاچی بەدارەوە دەبەسترایەوەو دەستی بەپەت دەبەسترایەوە {٢}جەلاد کە ئەو کەسانەن ڕەحم و بەزەییان نییە بە قامچی لەقاچی دەدا کەئەمیش ھەر تاوانێکی گەورەی دەرھەق بە گەلی کورد بووە بۆ دانپیانان. ٣-ئەشکەنجەی دەرونی:- لەم ژورەدا زیندانییەکە دادەنرا و کەسوکاری لە ژوری تەنیشتی دادەنران ئازاری کەسوکاری گرتووەکەیان دەداو ئەمیش گوێی لەھاواری ئەوان بووە بۆیە لە ڕووی دەرونییەوە ئازاری پێدەگەشت. ئەمانە ھەمووی زولم و ستەمی گەورەن دەرھەق بە کوردو کوردستان… ئازاردانن لەسەر ناھەق. لەم ژورەدا پەیکەری ٣ جەلاد و کوردێک ھەیە کە ئاماژە بەم ڕووداوەی خوارەوە دەکات: ٤-بە ستنەوە:- زیندانییەکە بە پلیکانەکانەوە دەبەسرایەوە بێ نان و ئاوو ئەمەش ھەر ئەشکەنجە بووە. ٥-گۆرەِپانی ڕەمیکردن، لەسێدارەدان لەم گۆرەپانەدا ئەفسەرەکانی ئەمن کوردی بێ تاوانیان ڕەمیکردوەو لە سێدارەیان داون کەنمونەی ئەمە لە ساڵی ١٩٨٨ ژمارەیەکی زۆر لە قوتابیانی زانکۆی تێدا ڕەمیکردوە بەڵام لە ئێستادا باخچەو فوارەی تێدایە کە ئاماژەی خۆشگوزەرانی کوردانە وەھەروەھا چەند دەبابەیەکی تێدایە کە ژمارەیان ١٠ دانەیە کە٨ دانەیان لە ساڵی ٢٠٠٠داھێنراون.
لە کۆ تایدا دەلێین ئەم شوێنەی کە ئێستا ئێمە سەردانی دەکەین بە مۆزەخانەی نیشتمانی دەزانین لە کۆندا جێگەی ئازاردانی نیشتمان پەروەران بوو؛ و چەندین ڕۆڵەی نەمر لەوێدا ئازاریان چەشتووە. شایەنی باسە کە بەڕێوبەری ئەمنی کۆن{عەقید خەڵەف}بووە بەڵام ئێستا بەڕێز ئاکۆ غەریب بەڕێوبەرییەتی و{ھێرۆخان}سەرپەرشتی دەکات وپێداویستییەکانی دابین دەکات. شایەنی باسە ئەم ئەمنە ساڵی١٩٩٦کرا بە مۆزەخانە ئەمیش لەدوای ڕاپەرینی کوردان بوو ڕێکەوتی٧ی ئازاری ١٩٩١کەئاسەواری ئەم ڕاپەڕینەلەئەمنەسورەکە دیارەو جێگەی فیشەکی پێشمەرگە بەدیوارەکانەوەیە کە ھێمای ھێرشی کوردانە. لەم ئەمنەدا کەس نەیتوانیوەڕابکات ودەربازبێت لەبەرئەوەی کەتەلی دڕکاوی لەسە دیوارە بەھێزەکان بووەو ئەم تەلانە کارەبای لەسەر بووە. ھەروەھا یەکێک لە ئاسەواری زوڵمەکانی لەسێدارەدانی ئەبو غرێب کە ھەزاران کەسی بێتاوانی حوکم داوە لە ساڵی ٢٠٠٣ لەدوای گرتنی {صەدام حسێن}ئەو پەتەیان لە بەغداوە ھێناوە بۆ ئەم مۆزەخانەیە.
پۆل:مۆزەخانەکان پۆل:مۆزەخانەکانی کوردستان
بڕیارنامەی ٦٦٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٦٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٨ی ئابی ١٩٩٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ عێراق-کووەیت. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٣٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٠ پۆل:عێراق لە ١٩٩٠ پۆل:کووەیت لە ١٩٩٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کووەیت پۆل:شەڕی کەنداو
دۆنیی میخۆلاتس
دۆنیی میخۆلاتس شارێکی ویلایەتی ئۆسیێک-بارانیای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٠٬٠٥٨ کەس بووە.
ئیلام کوڕی سام
ئیلام لە ئینجیلی عیبری (پەیدابوون: ١٠:٢٢، عەزرا ٤: ٩) یەکێکە لە کوڕەکانی سامی کوڕی نووح. ھەروەھا ناوی (لە ئەکدی) بۆ شارستانییەتی دێرینی ئیلام بەکارھاتووە کە ئێستا دەکاتە باشووری ئێران، کە عیبرییەکان بڕوایان وابوو کە خەڵکەکەی ئەوەیە نەوەی ئیلامی کوڕی سامن. (تەورات ١٠:٢٢). ئەمە وا دەریدەخات کە ئیلامییەکان لەلایەن عیبروییەکانەوە بە سامییەکان دادەنرێن. زمانەکەیان یەکێک نەبوو لە زمانە سامییەکان، بەڵکو بە دابڕانێکی زمانەوانی دادەنرێت.
دۆنیی میخۆلاتس
سەرچاوەکان
پۆل:سلاڤۆنیا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
ئیلام کوڕی سام
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی ناو کتێبی پەیدابوون
تاونزڤیل
تاونزڤیل' گەورەترین شاری بەندەریە لە باکووری ڕۆژهەلاتی ئوسترالیا و لە ویلایەتی کوینزلەند دایە، هەندێک جار وەکوو پایتەختی باکووری کوینزلەند ناوی لێ دەبرێ، ئەو شارە بە دانیشتوانە ٢٠٠،٠٠ هەزار کەسیەکەی یەکێکە لە شوێنە گرینگەکان بۆ ڕاکێشانی دارایی و کۆچبەرە و هەروەها زۆرترین ڕێژە پیشکەوتی لە شارەکانی ئەم وڵاتە دا هەیە.
مێژوو
هەرچەندە ناوچەکە بە هۆی زەوی بە پیت و سەرچاوە ئاوەییەکان لە هەزاران ساڵ پێش ئێستاوە ژینگەی خۆجێییەکان بووە، بەڵام لە ١٨٦٦ دا وەکوو یەکەم موستەعمەرەی بەریتانیا دامەزرا.
گرینگی
ئەم شارە بەندەرییە بە هۆی هەڵکەوتەی ستراتێجیکی لە تەنیشت دەریای شیلانی و ئۆقیانووسی ئارام، بنکەی گەورەترین هێزی چەکداری ئوسترالیا و میوانداری ناوەندەکانی فەرمانگەیی، دەوڵەتی، و بازرگانی باکووری ئەم وڵاتە دەکات. هەروەها بە هۆی نزیک بوون لە دیواری گەورەی شیلانی ئوسترالیا، دوورگەی موگناتیسی و دارستانە گەرمەسێریەکانی کوینزلەند، خاڵێکی گرینگی مانەوەیە بۆ گەشتیاران.
زانکۆ
یەکەی ناوەندی کۆمەڵە زانکۆکانی جێیمز کۆک لەم شارەیە. ئەم زانکۆیە یەکێکە لە بەناوبانگترین ناوەندەکانی زانستی جیهان لە ناوچەکانی نیوەگۆی باشووری زەوی
کەش و هەوا
ئەم شارە بە هۆی نزیکی لە هێڵی ئیستوای زەوی و هەروەها دەریای شیلانی و تێپەڕبوونی ڕووباری ڕاس پێیدا، کەش و هەوایەکی گەرم و شێداری هەیە و هاوینان بارانی تووندی لێ دەبارێ.
سەرچاوە
پۆل:ئۆسترالیا پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٦٥ لە ئۆسترالیا پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا پۆل:شارەکانی ئوقیانووسیا پۆل:شارە بەندەرییەکانی ئوسترالیا پۆل:شارە کەناراوییەکانی ئوسترالیا پۆل:شارەکانی کوینزلەند پۆل:کوینزلەندی باکوور پۆل:کوینزلەند پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٦٥ پۆل:شارە کەناراویەکانی ئوسترالیا
جۆنی ھایس
جۆنی هایس بە ئینگلیزی ( Johnny Hayes لە دایکبووی ١٠ی نیسانی ١٨٨٦ - مردووی ٢٣ی ئابی ١٩٦٥ )وەرزشوانی ماراسۆنی ئەمریکی و براوەی مەدالیای زێری ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ١٩٠٨ی لەندەنە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:مردووانی ١٩٦٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٦
ئیسرائیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ئیسرائیل یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ ی تۆکیۆ. ٩٠وەرزشوان (٥٥ پیاو، ٣٥ خاتوون) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان کرد لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵۆمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە حەڤدەھەمین بەشداربووی ئیسرائیل بوو لە ئۆڵۆمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٥٢. لەم ئۆڵۆمپیادە وەرزشوانانی ئیسرائیل چوارمەدالیایان (٢زێڕ، ٢ بڕۆنز) بۆ وڵاتەکەیان بەدەست ھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:ئیسرائیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
کلێجە
کلێجە بە بچووکی، نەبوونی کەوانە و کاناڵ لە دیکەی مۆرەکانی بڕبڕاگە جیا دەکرێتەوە.
جاڵجاڵۆکە
وێنۆک|چەندین جۆر جاڵجاڵووکە
جاڵجاڵۆکە یان جاڵجاڵووکە جۆرەیەک گیانلەبەر کە لە زۆر شوێن لە جیھاندا دەژیێت. جاڵجاڵۆکە گیانلەبەرێکی بنەماڵەی بێبڕبڕەکانە و جەستەیەکی دووبەشیی هەیە و خاوەنی هەشت لاقە. تەواوی جۆرەکانی جاڵجاڵۆکە بێجگە لە جۆرێک، ڕاوچینە.
یوونس
یوونس، یان یونان، یەکێکە لە پێغەمبەرەکان لەلای ھەریەک لە جولەکە و مەسیحی و موسڵمانان. لە قورئاندا بە زولنون و ھاوەڵ و خاوەنی نەھەنگ ناوبراوە، لەبەرئەوەی ماوەیەک لەناو سکی نەھەنگدا ئەمێنێتەوە وەک لە بەسەرھاتەکەییدا ھاتوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پێغەمبەرانی ئیسلام
Jonah Jonas Giona (profeta)
ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران
ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران ، ڕێکخراوەیەکی سیاسی و چەکداری مارکسیست بوو کە لە ساڵی ١٩٧١ی زایینی بۆ خەباتکردن بە دژی حەکۆمەتی محەممەدڕەزا پەھلەوی دامەزرا. ئەم ڕێکخراوە لە یەکگرتنی دوو گرووپی چەپی شاراوە بە دی ھات و لە ساڵانی دەستپێکی دەھساڵانی ١٩٧٠ی زایینی (١٣٥٠ی کۆچی ھەتاوی) بە ئامانجی گیرساندنەوەی ئاگری شۆڕش لە نێوی گەلانی ئێران، چەند ئۆپراسیۆنی چەکدارانە دژ بە حەکۆمەتی شای ئێران بەڕێوەبرد. ئەگەرچە ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەل نەیتوانی بە ئامانجەکانی سەرەتاییی خۆی بگەیێت، بەڵام توانی کاریگەرییەکی زۆر لەسەر ڕۆشنبیرانی ھاوچەرخی خۆی دابنێت. چریکەکان لە شۆڕشی مانگی بەھمەنی ئێران و بەدوای ڕزگاربوونی زیندانییە سیاسییەکان زۆر گەشە بوون و دەستیان کرد بە ئەندامگیری بە تایبەت لە نێوی گەنجان و ژنان و ھەروەھا بەرفراوانکردنی چەکەمەنی و توانیویان لە ڕۆژانی دواھەمینی حەکۆمەتی پەھلەوی لە داخستنی ئەو حەکۆمەتە زۆر کاریگەر ببن.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شۆڕشی ئیسلامیی ئێران پۆل:مێژووی ئێران پۆل:حیزبەکانی ئێران
زەکات
زەکات بەخشینێکە لە ماڵی موسڵمانە داراکان بۆ نەدار و ھەژارەکان، ئەمەش فەرزە لەسەر ھەموو ئەو موسڵمانانەی لە توانایان ھەیە، ھەروەک زەکات جیاوازە لەو خێرەی کە موسڵمانان خۆبەخشانە ئەیکەن، لە عەرەبیدا لە وشەی زکا وەرگیراوە کە بە مانای زیادبوون و پاکی و بەرکەت دێت، و ناونراوە بە زەکات لەبەرئەوەی بە پێی بیروباوەڕی ئیسلامی ئەو ماڵەی کە زەکاتی لێ دەردەکرێت زیاد دەکات، و پاک دەبێتەوە، وئەو بڕە دیاریکراوەیە بۆ ھەژار و نەداران لە سەروەتی دەوڵەمەندەکان، و بنەمای سێیەمە لە ئەرکانەکانی ئیسلامدا.
زەکات لە شەریعەتی ئیسلامیدا
بڕێکی دیاری کراوی پارەیە خوا فەڕزی کردووە بۆ ئەوانەی کە لە [قورئان[قورئاندا]] ناویان ھێنراوە، یان بڕێکی دیاریکراوە لە پارەیەکی دیاریکراو بۆ کۆمەڵێکی دیاریکراو، و زەکات بە بڕە دەرکراوەکە ئەوترێت لە پارەکە، و زەکاتی شەرعی لە قورئان و سوننەتدا وەک خێر باسکراوە، وەک لە قورئاندا ھاتووە؛ ‏(‏خذ من أموالهم صدقة تطهرهم وتزكيهم بها وصلّ عليهم إن صلاتك سكن لهم‏)‏ ‏سورة ‏التوبة :103، واتە؛ له هه‌ندێ ماڵ و سامانی ئه‌و (ئیماندارانه‌) زه‌کات و خێر وه‌ربگره‌، چونکه ده‌بێته هۆی خاوێن کردنه‌وه‌ی ماڵه‌کانیان و پاککردنه‌وه‌ی دڵ و ده‌روونیان و دۆعای دابارینی ڕه‌حمه‌ت بکه به‌سه‌ریاندا و ئه‌گه‌ر مردیشن نوێژیان له‌سه‌ر بکه‌، چونکه به‌ڕاستی دۆعاو نوێژ کردنی تۆ مایه‌ی دڵنیایی و ئارامی‌یه بۆیان، خوایش هه‌میشه بیسه‌ر و زانایه‌. و پێغەمبەری ئیسلام کاتێک موعازی کوڕی جەبەلی نارد بۆ یەمەن پێی فەرموو؛ ‏(‏ادعهم إلى شهادة أن لا إله إلا الله، وأني رسول الله، فإن هم أطاعوك لذلك فأعلمهم أن الله افترض عليهم خمس صلوات في كل يوم وليلة، فإن هم أطاعوك لذلك فأعلمهم أن الله افترض عليهم صدقة في أموالهم تؤخذ من أغنيائهم فترد على فقرائهم» واتە؛ بانگیان بکە بۆ ئەوەی شایەتی بەن هیچ خوایەک نیە بێجگە لە أللە و من نێردراوی خوام، ئنجا ئەگەر ئەوان ملکەچ بوون فێریان بکە کە لە شەو و ڕۆژێکدا پێنج نوێژیان لەسەر فەڕز کراوە، ئەگەر بۆ ئەمەش مل کەچبوون فێریان بکە کە خوا زەکاتێکی لەسەر داناون کە لە دەوڵەمەندەکانیان وەردەگیرێت و دەدرێت بە هەژارەکانیان.
حیکمەتی زەکات
حیکمەت لە زەکات پاککردنەوەی دەروونە لە چاوچنۆکی، و لەبەرزترین پلەکانی هاریکاری کۆمەڵایەتیە، کە ئەبێتە هۆی نزیکبونەوەی کۆمەڵگە لە یەکتر و هاوکاریکردنیان هەروەک پەرستنێکی داراییە، و بە گشتی ئەتوانین لەم خاڵانەی خوارەوەدا کۆی بکەینەوە؛
پایەی زەکات
لە سوننەتدا پایەى زەکات ڕوون کراوەتەوە، لە ئیبن عومەرەوە پێغەمبەر محەمەد فەرموویەتی؛ ‏(‏أُمرت أن أُقاتل الناس حتى يشهدوا أن لا إله إلا الله‏, وأنّ محمدًا رسول الله‏,  ويقيموا الصلاة ويؤتوا الزكاة.) و لە جەریری کوڕی عەبدوڵڵاوە، پێغەمبەر فەرموویەتی؛ ‏(‏بايعت رسول الله على إقام الصلاة‏,  وإيتاء الزكاة‏,  والنصح لكل مسلم‏‏‏)‏ واتە، و لە ئیبن عومەرەوە پێغەمبەر فەرموویەتی؛  ‏(‏بني الإسلام على خمس‏:‏ شهادة أن لا إله إلا الله‏,  وأن محمدًا رسول الله,  وإقام الصلاة‏,  وإيتاء الزكاة‏, وصوم رمضان،  وحجالبيت لمن استطاع إليه سبيلا‏‏ ‏.‏‏)‏ واتە؛
ئەحکامەکانی زەکات
زەکات پێویست دەبێت لەم جۆرانەی خوارەوەدا؛
ئەوانەی زەکاتیان پێدەدرێت
ئەو کەسانەی بەخشینى زەکات ئەیانگریتەوە وەک لە قورئاندا کراون بە هەشت پۆلەوە؛ "إنما الصدقات للفقراء والمساكين والعاملين عليها والمؤلفة قلوبهم وفى الرقاب والغارمين وفى سبيل الله وابن السبيل فريضة من الله والله عليم حكيم " سورة التوبة آية 60، واتە؛ بێگومان زه‌کات ته‌نها بۆ هه‌ژارو نه‌داران و ئه‌و که‌سانه‌ی که‌کارمه‌ندن به‌سه‌ریه‌وه و به‌و موسڵمانه نوێیانه‌ی که هێشتا ئیمان جێگیر نه‌بووه له‌دڵیاندا و بۆ ئازادکردنی کۆیله‌کان و بۆ (یارمه‌تیدانی) قه‌رزداره‌کان و بۆ گه‌یاندنی ئاینی خوا (هه‌ر بوارێک که خزمه‌ت به‌بانگه‌وازی ئیسلام بکات و ئاینی خوا به‌ره‌و پێش و سه‌رکه‌وتن ببات) هه‌روه‌ها بۆ ئه‌و ڕێبوارانه‌ش که پاره‌یان لێ ده‌بڕێت و نه‌دار ده‌که‌ون، (دابه‌شکردنی زه‌کات به‌و شێوه‌یه‌) فه‌رزه له لایه‌ن خواوه له‌گه‌ردنی ئیمانداراندا، خواش زاناو دانایه (له سامان به‌خشین و فه‌رزکردنی زه‌کاتدا).
زەکات و بەختەوەری
لێکۆڵەرەوە کەنەدییەکان ئەڵێن کە کۆکردنەوەی بڕێک پارەی زۆر نابێتە هۆی بەختەوەری مرۆڤ بەڵکو ئەوەی وا دەکات کە مرۆڤ هەست بە بەختەوەری بکات بەخشینی پارەیە بەسەر کەسانی تردا، و گروپی لێکۆڵەرەوەکان لە زانکۆی برتیش کۆڵۆمبیا ئەڵێن بەخشینی هەر بڕێک بەسەر کەسانی تردا ئەگەر پێنج دۆلاریش بێت بەختەوەری دروست دەکات لە دەرووندا، وئەم لێکۆڵینەوەیە دڵنیای ئەوە دەکاتەوە کە زەکات دەبێتە هۆی پاکبوونەوەی دەروون وبەرزکردنەوەی هەستی بەخشەر و پاڵنەرێکی گەورەتر ئەدات بەو تاکە بۆ ڕووبەڕوونەوەی سەختیەکانی ژیان و و ئەتوانین بڵێین زەکات چارەسەرێکی دەروونیە ب تاک و چارەسەرێکی کۆمەڵایەتیە بۆ هەژاران.
زەکاتی سەرفیترە
سەرفیترە بریتى یە لە زەکاتى ڕۆژوو، ئەم کەم و کورتیەى لە ڕۆژوودا هەیە تەواوى دەکا، هەروەک سوجدەی سەهوو کەم و کورتى ناو نوێژ تەواو دەکا پێغەمبەر دەفەرموێت؛ زكاة الفطر طهرة للصائم عن اللغو والرفث وطعمة للمساكين}.واتە: سەرفیترە ڕۆژوە وان پاک دەکاتەوە لەووتووێژى پڕووپووچ و نان دانە بە پێویست وهەژاران .سەرفیترە لەساڵى  دووەمى کۆچى دا فەرز کراوە بەئەندازەى ڕووبەیەکى تەواو لە جۆرى خواردەمەنى خەڵکى ئەو شارە ، عبدالله ى کوڕى ئیمامى عومەر  ئەڵێ { فرض رسول الله صلى الله عليه وسلم زكاة الفطر من رمضان على الناس صاعا من تمر أو صاعا من شعير ، على كل عبد أو حر صغير أو كبير ذكر أو أنثى من المسلمين. واتە : پێغەمبەر سەرفیترەى لەسەر خەڵک فەرز کرد بەئەندازەى ڕووبەیەک کەدەکاتە نزیکەى (2،5) کگم– لەقەسپ یاڕووبەیەک لە جۆ – زۆربەى خواردنى دانیشتوانى ئەوشارە چى بوو ، لەوە دەردەکرێ – لەسەر هەموو بەندەو ئازادێک – گەورەو بچووک ، پیاووئافرەت ، لەموسڵمانان. هەروەک سەرفیترە پێویستە لەسەر موسڵمانێک بگاتە ئاوابوونى دوا ڕۆژەى مانگى ڕەمەزان ، کەواتە پێویست نابێت لەسەر کەسێک پێش ئەم کاتە بمر ، یا دواى ئەمە لە دایک ببێ دەبێ موسڵمان ئەم سەرفیترەیە دەربکات – ئەگەر هاتوو زیادبوو لە پێویستى خۆى و ئەو کەسانەى کە خەرجیان لەسەر ئەوبێ لەشەوو ڕۆژى جەژن. هەروەها باشترین کات بۆ دەرکردنى سەرفیترە بەینى هەردوو نوێژەکان مەبەست نوێژى بەیانى ڕۆژى جەژن و نوێژى جەژن.
سەرچاوەکان
پۆل:زەکات پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
وشکاوی
وێنۆک|وشکاویەکان
وشکاوی یان وشکاوەکی بنەماڵەیەک لە گیانلەبەرەکانن کە دوو قۆناغ لە ژیانیاندا ھەیە؛ یەکەم لە ژینیاندا لە ئاودا دەژین و دوای ئەوە ڕوو دەکەنە وشکایی و دوای ھەندێک گۆڕانکاری لە لەشیاندا لە وشکی دەژین.
کلۆد کاون
کلۆد کاون نووسەری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھونەرمەندانی فێمینیست پۆل:جووە فەڕەنسییەکان پۆل:وێنەگرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٤ پۆل:مردووانی ١٩٥٤ پۆل:ئەندامانی بەرگری فەڕەنسی پۆل:ھونەرمەندانی سوریالیزم پۆل:فێمینیستە جووەکان
بەلیز لە ئۆڵۆمپیاد
بەلیز بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٨ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی کردووە، لەو کاتەوە جگە لە ساڵی ١٩٨٠ کە بایکۆتی کرد، بەشداری لە سەرجەم خولەکانی دیکەی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە. ھیچ کاتێک بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستاندا نەکردووە. لە ساڵی ١٩٦٨ تا ١٩٧٢ بەلیز بە ناوی ھندۆراسی بەریتانی ناسرابوو. تا ئێستا میدالیای ئۆڵۆمپیادی بەدەست نەھێناوە. کۆمیتەی ئۆڵۆمپیادی بەلیز لە ساڵی ١٩٦٧ دامەزراوە و ھەر لەو ساڵەدا لەلایەن لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتییەوە دانیپێدانراوە.