cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کاتھێڵی خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران
٢٣ی تشرینی یەکەم
خۆپیشاندانەکانی زانکۆیی لە زانکۆکانی ئێران درێژەی پەیدا کرد. لە زانکۆی سەنعەتیی شەریف خوێندکارە کچەکان ھەوڵیاندا لەگەڵ خوێندکارە کوڕەکان بچنە ناو ھۆڵی نانخواردن، ئەوەش پێچەوانەی یاساکانی جیاکردنەوەی ڕەگەزییە. ئەندامانی بەسیج بەمەبەستی ڕێگریکردن لە چوونەژوورەوەی تێکەڵاو بۆ ھۆڵی نانخواردن، مێزیان بەکارھێنا. خوێندکاران بە تێکەڵاوی بەسەر گەمارۆکەدا زاڵبوون، چوونە ناو ھۆڵەکە و وەکوو ئاھەنگگێڕان دروشمیان وتەوە.
٢٤ی تشرینی یەکەم
خوێندکاران لە زانکۆی سەنعەتیی خاجە نەسیرەددینی تووسی لەجیاتی سەرنجدان بە وتەکانی عەلی بەھادوری جەھرومی، وتەبێژی دەوڵەتی ئێران دەستیان بە دروشمدان و ھاوارکردن کرد.
٢٦ی تشرینی یەکەم
خۆپیشاندانەکان لە ٢٦ی تشرینی یەکەمدا بەربڵاوتر بوو و لە ٣٣ شار، وەکوو تاران، ئەسفەھان و مەشھەد لە ٢٣ پارێزگادا بەڕێوەچوو. دەوروبەری ٨٠،٠٠٠ کەس بە لاقان و بە ئۆتۆمۆبیل لەبەر بەشداریکردن لە چلەی ژینا ئەمینیدا، بەرەو گۆڕی ژینا لە گۆڕستانی ئایچی لە سەقز بەڕێکەوتن. خۆپیشاندەران بەپێچەوانەی ھەڕەشەی ھێزە ئەمنییەکان کە ڕێگرییان لە بەڕێوەچوونی ئەو بۆنەیە دەکرد، بەرەو سەقز بەڕێکەوتن. بەپێی وتەکانی ڕێکخراوەی ھەنگاو و بینەران، ھێزە ئەمنییەکان بەشێوەیەکی بڵاو تەقەیان لە بەشداران کرد. بەوتەی ھەنگاو، زیاتر لە ٥٠ کەسی مەدەنی بەھۆی تەقەکردنی ڕاستەخۆ لە شارە جیاجیاکاندا بریندار بوون. حکوومەتی ئێران گوتی کە ھێزە ئەمنییەکان ناچار بوون کە بە خۆپیشاندانەکان وەڵام بدەنەوە. ھەروەھا لەلایەن حکوومەتە ھەوڵی ڕێگریکردن لە بەکارھێنانی ئینتەرنێت لە ناوچەکەدا درا. ئەو وێنانەی ھەنگاو بڵاوی کردنەوە، نیشانی دەدان کە حکوومەت بەمەبەستی ڕێگریکردن لە چوونی خەڵک بە سەقز و گۆڕستانی ئایچی، ڕێگاکانی گرتووە و ھێزێکی زۆری ئەمنی جێگر کردووە.
کۆمەڵێک لە خوێندکارانی زانکۆی سەنعەتیی ئەمیرکەبیر لە تاران، بە دروشمی «ژنی ئازادە منم، حیز و قەحبە تۆی» کۆبوونەوە. کۆمەڵانی بەرچاو لە زانکۆکانی ئەسفەھان، ئەھواز، بەھەشتی و ئازاد کۆبوونەوە و ھەروەھا پۆستەرێکی گەورەی عەلی خامنەیی لە مەشھەد سووتێندرا.
لەو ڕۆژەدا داعشی خۆراسان پاڵپشتیی خۆی لە خۆپیشاندەران ڕاگەیاند. لە ھەمان ڕۆژدا ھێرشکرایە سەر ئارامگەی شاھچەراغ، کە دواتر داعش بەرپرسیارەتیی ئەو ھێرشەی گرتەئەستۆ. کاربەدەستانی حکوومەتیش خۆپیشاندەرانیان بە ھۆکاری ئەنجامدانی ئەو جۆرە ھێرشانە زانی.
٢٧ی تشرینی یەکەم
ڕۆژنامەی ئینتەرسێپت ڕاپۆرتێکی لەسەر بنەمای کتێبە تەکنیکییە دزەپێکراوەکانی دەستەی ڕێکخستنی پەیوەندییەکانی ئێران بڵاوکردەوە و وردەکارییەکانی سەبارەت بە تواناکانی چاودێریی حکومەت و زانیاریی ناوخۆیی تایبەت لەسەر چۆنیەتی کارکردنی سیستەمی "SIAM" ئاشکرا کرد. توێژەری ئاسایشی مۆبایل گاری میلەر لە تاقیگەی سیتیزن SIAM وەک ئامرازێک وەسف کردووە کە بۆ بەدواداچوون و کۆنترۆڵکردنی سیستماتیکی چۆن و کەی بەکارهێنەران دەتوانن پەیوەندی بکەن.
٢٨ی تشرینی یەکەم
ڕۆژنامەنووسان نیلوفەر حەمێدی و ئیلاهێ محەممەدی کە هاوکار بوون لە شکاندنی چیرۆکی ژینا ئەمینی، بە فەرمی تۆمەتبار کران بەوەی کە سیخوڕی سی ئای ئەی و "سەرچاوەی سەرەکی میدیای بیانی"ن.
٢٩ی تشرینی یەکەم
لە قسەکانیدا لە پرسەی کوژراوانی هێرشەکەی ٢٦ی تشرینی یەکەمی دەوڵەتی ئیسلامی، حوسێن سەلامی سەرۆکی سوپای پاسداران ڕایگەیاند، "ئەمڕۆ دوا ڕۆژی ئاژاوەگێڕییەکانە. لە ٢٢ شار لە ١٤ پارێزگادا خۆپیشاندان ڕوویدا. خۆپیشاندەران حکومەتیان بە هۆکاری کۆمەڵکوژیی شا چێراغ لە ٢٦ی ئۆکتۆبەر زانی، و بەراوردیان کرد بە ئاگرکەوتنەوەی سینەما ڕێکس لە ساڵی ١٩٧٨.
٣٠ی تشرینی یەکەم
دادگایەکی تاران یەکەم دانیشتنی بۆ ئەو کەسانە ئەنجامدا کە بە "ئاژاوەگێڕ" تۆمەتباریان دەکات؛ چەند کەسێک بە تۆمەتی "گەندەڵی لەسەر زەوی" و "شەڕکردن دژی خودا" تۆمەتبار کران، کە بەپێی یاسای ئێرانی دوای ساڵی ١٩٧٩ سزای لەسێدارەدانی لەسەرە. بەپێی ئامارەکانی دەسەڵاتی دادوەری ئێران، زیاتر لە هەزار تۆمەتبارکردن بۆ ئەو کەسانە دەرچووە کە بە بەشداریکردن لە خوپیشاندانیانکردووە.
هەروەها قوتابیانی زانکۆ بەردەوام بوون لە ناڕەزایەتی دەربڕین بە تایبەتی لە کەمپەکانی ناوەڕاست و باکوری تارانی زانکۆی ئازادی ئیسلامی. هێزە ئەمنییەکانی حکومەت بە گازی فرمێسکڕێژ و گوللە وەڵامیان دایەوە. هەندێک لە قوتابیان نامەی کورتیان بۆ نێردرا کە بەیاننامەیان تێدابوو کە دەیانگوت بۆ ماوەیەکی نادیار لە ناو کەمپەکە قەدەغەکراون. لە هەندێک زانکۆدا خوێندکاران ئەو دیوارانەیان ڕووخاند کە بۆ جیاکردنەوەی ژن و پیاو لە شوێنە گشتیەکاندا بوونیان هەبوو.
پنۆم پێن
پۆل:شارەکانی کەمبۆدیا پۆل:شارەوانییەکانی کەمبۆدیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١٤یەم پۆل:پارێزگاکانی کەمبۆدیا پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا
کاتھێڵی خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران
١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
سەلامی سەرۆکی سوپای پاسداران لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢دا چەندین هۆشداری بۆ سعودیە دەرکردبوو، لەوانە هۆشدارییەک کە "ئێوە لەم بابەتەدا بەشدارن و بزانن کە لاوازن، باشترە وریا بن".
٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێران جەختی لەوە کردەوە کە ئەمریکا و زلهێزە بیانییەکانی دیکە ڕێکخەری نائارامییەکانن.
لە کاردانەوە بە گرتەیەکی ڤیدیۆیی کە لەم دواییانەدا بڵاوکرایەوە کە تیایدا خۆپیشاندەرە مەیلێک لێی دەدرێت و ماتۆڕسکیلێک بەسەریدا دەڕوات و جارێکی دیکە لێی دەدرێت و دواتر لە دووری نزیکەوە لەلایەن پۆلیسەوە تەقەی لێدەکرێت.
٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
ڕێوڕەسمی ماتەمینی بۆ ئەو ئێرانیانەی لە ناڕەزایەتییەکاندا گیانیان لەدەستدا، گۆڕا بۆ خۆپیشاندانی گەورە لە شارەکانی لەوانە کەرەج و شەباد.
لە وتارێکی بەرفراوانی هەڵمەتی هەڵبژاردنەکاندا لە کالیفۆرنیا، جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا سوێندی خوارد "ئێران ئازاد بکات" و ڕایگەیاند کە بەم زووانە خۆپیشاندەران سەرکەوتوو دەبن لە ئازادکردنی خۆیان. لە کاتی وتارەکەدا دەیان خۆپیشاندەر لە دەرەوە کۆبوونەوە و لافیتەیان بەدەستەوە بوو بۆ پشتیوانی لە خۆپیشاندەران لە ئێران. وه زاره تی ده ڕه وه ی ئه ڵمانیا داوای له هاووڵاتیانی وڵاته که ی کرد که ئێران به جێبهێڵن.
هیومان ڕایتس وۆچ ڕاپۆرتی دا کە دەسەڵاتدارانی ئێران هێرشەکانیان لە دژی نائارامی و ناڕەزایەتییە بەربڵاوەکان چڕتر کردووەتەوە "بە تۆمارکردنی تۆمەتی گوماناوی ئاسایشی نەتەوەیی لە دژی چالاکوانانی دەستبەسەرکراو و ئەنجامدانی دادگاییکردنی نادادپەروەرانە". ئەوان دەشڵێن: “ئامێری ئەمنی خراپەی ئێران هەموو تاکتیکێکی ناو کتێبەکەی بەکاردەهێنێت، لەوانە هێزی کوشندە لە دژی خۆپیشاندەران، دەستگیرکردنی ڕۆژنامەنووسان و دادگاییکردنی ساختە.
بە پێی ڕاپۆرتی ڕێکخراوی مافی مرۆڤ هێنگاو، ڕاپەرێکی تەمەن ٢٧ ساڵ بە ناوی سامان یاسین خەڵکی کرماشان لەلایەن دەزگای دادوەریی ئێرانەوە بە "دوژمنی خودا" تۆمەتبار کراوە، کە بە پێی یاسای ئێرانی دوای ساڵی ١٩٧٩ تاوانی لەسێدارەدانە. به پێی ڕاپۆرتی هه نگاو، یاسین گۆرانی ناڕه زایه تی به زمانی کوردی وتووه و له کاتی ده ستبه سه ڕکردنیدا ئه شکه نجه ی دراوه، حکومەتی ئێران بەردەوام دەستدرێژیکردنە سەر زیندانییەکاندەکات.
٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
ئیبراهیم ڕەئیسی سەرۆک کۆماری ئێران لە وتارێکی ڕاستەوخۆی تەلەفزیۆنیدا وەڵامی لێدوانەکەی بایدنی لە ٣ی تشرینی دووەمی دایەوە و وتی کە "ئێران ٤٣ ساڵ لەمەوبەر ئازاد کرا". هەروەها وتی کە خۆپیشاندەران "خائینی فریودراون".
لە زاهیدان، خاش و سەراوان لە پارێزگای سیستان و بەلووچستان ناڕەزایەتی نیشان دا. لە گرتە ڤیدیۆییەکاندا خۆپیشاندەران دەرکەوتووە کە هاو خۆپیشاندەرە بریندارەکانیان هەڵگرتووە. لە گرتە ڤیدیۆییەکانی دیکەدا دەرکەوتووە کە پۆلیس لە سەربانەکانەوە تەقەیان کردووە. بەگوێرەی ڕاپۆرتی نیمچە فەرمیی تەسنیم نیوز، لەکاتی پێکدادانەکاندا لە زاهیدان ژمارەیەکی دیارینەکراو برینداربوون. بە گوتەی تەسنیم، لە خاش، خەڵک هێرشیان کردووەتە سەر باڵەخانەیەکی حکومی و ئۆتۆمبێلەکانیان تێکشکاندووە کە لە ئەنجامدا هێزە ئەمنییەکان تەقەیان کردووە. بەپێی ئامارەکانی ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی، ڕەنگە تا دە کەس گیانیان لەدەستدابێت. لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەردا هاتووە: "ئەو سەرکوتکردنە ترسی لێدەکرێت تا ١٠ کەس لە نێویاندا منداڵ گیانیان لەدەستدابێت و دەیان کەسی دیکەش برینداربن".
عەبدولحەمید ئیسماعیلزاهی، پیاوی ئایینیی باڵای سوننە، ناسراوە بە ڕەخنەگرتن لە دەسەڵاتی ڕۆحانی شیعەکانی ئێران لە ڕابردوودا، داوای لە سەرکردایەتی ئێران کرد ڕیفراندۆم ئەنجام بدات بە مەبەستی ڕووبەڕووبوونەوەی قەیرانی ئێران. ناوبراو ڕایگەیاند: "پێویستە کێشەکەت لەگەڵ ئەم میللەتە چارەسەر بکەیت کە ڕۆژێک شەرعیەتی خۆتی پێبەخشیبوو. ئێستا زۆرینەی خەڵک ناڕازین. ئەگەر ناکۆکیت، ئەوا ڕیفراندۆمێکی دادپەروەرانە لەگەڵ چاودێرانی نێودەوڵەتی ئەنجام بدە".
٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
ناڕەزایەتییەکان لە تاران، لە زانکۆکان و لە ناوچەی کوردنشینی ئێران، هەروەها یەزد و ڕەشت، سەرەڕای سەرکوتکردن، بەردەوام بوون. بە پێی ڕاپۆرتی ھنگاو، هێزە ئەمنییەکان لە مەریوان دەستیان بە تەقەکردن لە خۆپیشاندەران کردووە و ٣٥ کەس بریندار بوون و کوژراویش لەناویانن.
ناڕەزایەتییەکانی شاری مەریوان بە کۆچی دوایی نەسرین غەدری، قوتابی تاران بە ڕەچەڵەک کورد خەڵکی مەریوان، هەڵگیرسا. هێنگاو ڕاپۆرتی دا کە ڕۆژی شەممە ٥ی تشرینی دووەم لە ئەنجامی دڕندەیی پۆلیس گیانی لەدەست داوە. تا ئێستا حکومەتی ئێران بەیاننامەیەکی سەبارەت بە مردنی غەدری بڵاونەکردۆتەوە. هێنگاو ئاماژەی بەوەشکردووە، غەدری بەبێ مۆڵەتی مەراسیمی پرسەکە بەخاک سپێردراوە، بەپێی زانیارییەکان ترسی ئەوەی هەبووە ببێتە کۆپێکی تری پاودەر کە ببێتە هۆی ناڕەزایەتی زیاتر. حکومەت بەپێی وتەی هێنگاو کارمەندی ئەمنی زیاتری ڕەوانەی ناوچەی مەریوان کردووە. قوتابیانی زانکۆی شەریف لە تاران وەک هاوسۆزی لەگەڵ هاوکارە دەستگیرکراوەکانیان دانیشتنێکیان ئەنجامدا.
توندڕەوەکانی دەوڵەتی ئێران تاوانەکەیان خستۆتە ئەستۆی عەلی شەمخانی (سکرتێری ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران) کە نەیتوانیوە ناڕەزایەتییەکان سەرکوت بکات. بە گوتەی حەمید ڕەسایی، پیاوی ئایینی و پەرلەمانتاری پێشوو، ئۆرگانە ئەمنییەکانی ئێران هەموویان ئاماژە بە شەمخانی دەکەن وەک تاوانباری سەرەکی شکستی لە دامرکاندنەوەی ناڕەزایەتییەکان.
٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، چالاکانی مافی مرۆڤ لە ئێران ژمارەی کوژراوانی ٣٢١ خوپیشاندەر ڕاگەیاند لە کاتێکدا دادگاکانی کۆماری ئیسلامی بەڵێنی سزای توندیان بە خۆپیشاندەرانداوە.
٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
ئەحمەد تاهیری، سەرۆکی پۆلیسی پارێزگای سیستان و بەلووچستان، لەسەر فەرمانی حوسێن ئەشتەری (سەرۆکی پۆلیسی ئێران)، لە پۆستەکەی دوورخرایەوە و محەمەد غەنبەری لە شوێنی دانرا. تاهیری لە کاتی کۆمەڵکوژی زاهیدان لە ساڵی ٢٠٢٢دا فەرماندەی هێزەکانی پۆلیسی پارێزگاکە بووە. خەبەر ئۆنلاین لایەنگری حکومەت لە زاری کیومارس حەیدەری سەرۆکی هێزی زەمینی ئەرتەشی ئێرانەوە ڕایگەیاندووە "ئەگەر ئەمڕۆ وەک ئەوەی کۆمەڵگای شۆڕشگێڕ چاوەڕێی دەکات مامەڵە لەگەڵ ئەو مێشوولە (خۆپیشاندەران) نەکرێت، ئەوە ئیرادەی ڕێبەری مەزنی شۆڕشە". بەڵام ئەو ڕۆژەی فەرمانی مامەڵەکردن لەگەڵیان دەربکات، بەدڵنیاییەوە هیچ شوێنێکیان نابێت" لە ناو وەلات دا.
١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
هەڵبژاردەی تۆپی پێی تۆپی پێی ئێران لە کاتی یارییەکدا لەگەڵ چین لە تاران، خۆی لە وتنەوەی سروودی نیشتمانی بەدوور گرت. ئەم کردەوەیە بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک نیشاندانی پشتیوانی لە ناڕەزایەتییەکان لێکدرایەوە.
١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
مافی مرۆڤی ئێران گرتەیەکی ڤیدیۆیی نیشان دا کە دانیشتنی خوێندکارانی لە کەمپی زانکۆکانی تاران و کەرەج نیشان دا.
ئیمانوێل ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا لە پاریس لەگەڵ ژنە چالاکوانانی ئێرانی کۆبووەوە. حکومەتی ئێران لە وەڵامدا ئەو کۆبوونەوەیەی بە "شەرمەزارکەر" ناوبرد و بانگەشەی ئەوەی کرد کە پێشێلکردنی بەرپرسیارێتی حکومەتی فەرەنسا لە سنووردارکردنی تیرۆر پێکدەهێنێت.
١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
دادگاکانی ئێران یەکەم حوکمی لەسێدارەدانی ناسراویان دەرکرد کە پەیوەندی بە ناڕەزایەتییەکانەوە هەبوو، لە دژی تۆمەتبارێک کە تۆمەتبارە بە ئاگردانی بینایەکی حکومی.
١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
یەکێتی ئەوروپا سزای نوێی بەسەر حکومەتی ئێراندا سەپاند. ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا، نائارامییەکانی ئێرانی بە شۆڕش زانی. وتی: "شتێکی بێوێنە ڕوودەدات" و "نەوەکانی شۆڕش شۆڕشێک ئەنجام دەدەن و دەیخۆن". ئاماژەی بەوەشکردووە، پێموانییە پێشنیاری نوێ هەبێت کە لە ئێستادا بتوانرێت بۆ ڕزگارکردنی ڕێککەوتنی ئەتۆمی بکرێت.
١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
لە ئیندۆنیزیا، جەستن ترودۆ، سەرۆکوەزیرانی کەنەدا، بەیانی زوو تویتێکی بڵاوکردەوە و تیایدا ئەو زانیارییە ناڕاستانەی تێدابوو کە دەوڵەتی ئێران سزای لەسێدارەدانی بەسەر نزیکەی ١٥ هەزار خۆپیشاندەردا سەپاندووە.
١٥ی تشرینی دووەم یەکەم سێ ڕۆژی ناڕەزایەتی و مانگرتن بوو کە بە بۆنەی ٣ ساڵەی ناڕەزایەتییەکانی ئابانی خوێناوی لە ساڵی ٢٠١٩دا بە شێوەی ئۆنلاین بانگهێشت کران. لە سەرەتای شەپۆلی ناڕەزایەتییەوە زۆرترین ژمارەی ناڕەزایەتیی بەخۆیەوە بینی. زیاتر لە ٥٠ ناڕەزایەتی لە زیاتر لە ٣٠ شاردا ڕاپۆرت کرا و لە ڕوژهەلاتی کوردستانیش خوپیشاندانەکان هەر بەردەوامبوون سەرەرای تەقەکردن و کوشتن و بریندارکردنی خوپیشاندەران. بە بۆنەی یادی ناڕەزایەتییەکانی ساڵی ٢٠١٩ لە چەند شارێک مانگرتن بەڕێوەچوو کە بە پێی ڕاپۆرتی ڕۆیتەرز یەکێک لە خوێناویترین سەرکوتکردنەکانی مێژووی کۆماری ئیسلامی لێکەوتەوە. کۆمپانیای ئەسفەهان ستیل (یەکێک لە گەورەترین بەرهەمهێنەرانی پۆڵا لە ئێران) بەشداری مانگرتنەکەی کرد، هەروەها دوکانەکانی هەڵکەوتوو لە بازاڕی گەورەی تاران، زانکۆی ئازادی کەرەج، هەروەها شارە کوردنشینەکانی بەشی ڕۆژئاوای وڵات.
١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
دەوترێت سێ خۆپیشاندەر لە ئێران سزای لەسێدارەدانیان بەسەردا سەپێنراوە.
١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
خۆپیشاندەرانی شاری خومەین ئاگریان لە مۆزەخانەی ئایەتوڵڵا ڕووحوڵڵا خومەینی دامەزرێنەری کۆماری ئیسلامی ئێران بەردا کە لە ماڵەوە بوو بە مۆزەخانە، ئەمەش لە ڕێگەی سۆشیال میدیاوە پشتڕاست کراوەتەوە کە ئاژانسی فرانس پرێس پشتڕاستی کردووەتەوە. ڕادەی زیانەکانی مۆزەخانەکە ڕوون نەبووەتەوە. ئاژانسی هەواڵی تەسنیم، هەواڵدەریی نیمچە فەرمیی حکوومەتی ئێران و پێوەندی بە سپای پاسدارانی ئینقلابی ئیسلامییەوە، ڕەتیکردەوە ئاگرەکە ڕوویدابێت و ڕایگەیاند، مۆزەخانەکە بە کراوەیی بە ڕووی ڕای گشتیدا ماوەتەوە.
١٨-١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
لە ١٨ی تشرینی دووەمدا، هێزە ئەمنییەکانی ئێران، لەوانەش سوپای پاسداران، پۆلیس و وەزارەتی ئیتلاعات، لە ڕوژهەڵاتی کوردستان لە مەهاباد، بوکان، پیرانشار، دیواندەرە و سنە، هەلیکۆپتەر و زرێپۆشی سەربازییان ڕەوانەی کرد. بە تەقەمەنی کوشندە تەقەیان کردووە و دۆشکەیان بەکارهێناوە و هەڵیانکوتایە سەر ماڵە تایبەتەکان. لە هەمان ڕۆژدا ناڕەزایەتی گەورە لە شاری مەهاباد بەڕێوەچوو. خۆپیشاندەران بەربەستیان دانا. وێنە و تۆمارە دەنگییەکانی تەقە و هاوارێکی قورس لە سۆشیال میدیای ئۆنلاین ئێوارەی ١٩ی ئەم مانگە بڵاوبوونەوە. مافی مرۆڤی ئێران و هێنگاو ڕایانگەیاندووە کە لە مەهاباد تەقەیەکی زۆر ڕوویداوە و تەقینەوەیەکی بەرز لە مەهاباد و شارەکانی دیکە لە ئێوارەی ١٨-١٩ی تشرینی دووەمدا ڕوویداوە. کارەبا لەو ناوچانەی مەهاباد کە بەربەستیان لێ دانرابوو بڕدرا. حیزبی دێموکرات لە کوردستانی ئێران بانگەشەی ئەوەی کرد کە لە ئێوارەی ١٩ی تشرینی دووەمدا یاسای سەربازی بەسەر مەهاباددا سەپێنراوە. هێنگاو لە ١٨ی تشرینی دووەمدا وتی کە سێ هاووڵاتی مەدەنی لە دیواندەرە لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە کوژراون.
لە ١٩ی تشرینی دووەم، ڕۆژنامەنووس ئیلین ئیۆنێس لە ڤۆکسدا هەڵسەنگاندنی کرد کە خۆپیشاندانەکان "هیچ نیشانەیەکی وەستانیان نیشان نەداوە" سەرەڕای هەوڵە بەردەوامەکانی حکومەت.
٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
خۆپیشاندان لە ناوەندی شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بەردەوام بووە، بەدەیان هاوڵاتی کورد بە تەقەی پێاوانی دەوڵەت گیانیان لەدەستداوە. لە هێرشی ئێران بۆ سەر کەمپەکانی پەنابەرانی رۆژهەڵات رۆژی دووشەممە ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ بەردەوام بۆ، کە هێرشی مووشەکی و درۆنی بوو بۆ سەر کەمپەکانی کۆیە و جێژنێکان و زڕگوێز و لە ئەنجامدا پێشمەرگەیەک گیانی لەدەستدا.
بە گوتەی ئاهارۆن ھەلیڤا، سەرۆکی هەواڵگری سەربازی ئیسرائیل، ناڕەزایەتییەکان گۆڕابوون بۆ ئەوەی تا ڕادەیەک ببنە ڕاپەڕینێکی جەماوەری. ھەلیڤا وتی: کاتێک سەیری هەندێک لە ڕووداوەکان دەکەیت، تەنانەت ئەو سەعاتانەی کە ڕوودەدەن، زیانەکانی دامەزراوە نیشتمانییەکان، بە سیمبولەکانی دەوڵەت، لە ژمارەی کوژراوان، شتێکی جیاواز لێرە ڕوودەدات کە زۆر گەورەیە ڕژێم تووشی کێشە دەکات".
٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢
نووسینگەی کۆمیساریای باڵای مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان ڕایگەیاند، لە سەرەتای خۆپیشاندانەکانەوە تا ئێستا زیاتر لە ٣٠٠ کەس لە نێویاندا ٤٠ کەسی کەم تەمەن لەلایەن حکومەتی ئێرانەوە کوژراون؛ لە سەرانسەری وڵات و لە ٢٥ لە کۆی ٣١ پارێزگاکانیدا. هه ڕوه ها نیگه ڕانی خۆیان له سه ڕ ئه و سه ڕکوتکردنه گه وره یه ی هه فته ی ڕابردوو له ناوچه ی ڕۆژاوای دانیشتووانی کورده کان ده ڕبڕیوه که تا ئێستا زیاتر له ٤٠ که س له لایه ن هێزه ئه منییه کانی حکومه ته وه کوژراون.
سەرچاوەکان
پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران
لو کۆربوزیێ
وێنۆک|لو کۆربوزیێ شارل ئێدوارد ژانرێت ناسراو بە لو کۆربوزیێ (، ٦ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٧ – ٢٧ی ئابی ١٩٦٥) دیزاینکار، نەخشەکێش، نژیاروان و نووسەری خەڵکی سویس بوو. شێوازەکەی بە نژیاروانیی نوێ ناسراوە. بەھۆی ئەوەی کە مرۆڤێکی زۆر بزۆز بوو و کڵاوی لەسەر دەنا و چاویلکەی لەچاو دەکرد و جلی ڕەشی لەبەر دەکرد، نازناوی «کۆربو» بە واتای قەلەڕەشەیان لێنا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نژیاروانانی فەڕەنسی پۆل:نژیاروانانی سویسی پۆل:مردووانی ١٩٦٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٧ پۆل:شێوەکاران پۆل:دیزاینکاران
جی ئای ئێف
thumb|[[نیشانە|نموونەی وێنەی جی ئای ئێف]] جی ئای ئێف کورتکراوەی (Graphics Interchange Format)ـە وجۆرێکی بەربڵاوی فایلی گرافیکیە و لە لایەن CompuServe گەشەی پێدراوە. خوێندنەوەی ئەم جۆرە فۆڕماتە لە لایەن بەکارھێنەرانی ماکەوە بە گیف “giff” دەخوێندرێتەوە ولە لایەن بەکاربەرانی ویندۆزیش بە جیف “jiff” دەخوێندرێتەوە. ئەم جۆرە فۆڕماتە بە شێوەیەکی بەربڵاو لە وێبدا بەکاردەھێنرێت چونکە شێوەی تایبەتی پەستاندن(compression)ی خۆی بەکاردەھێنێت. دوو جۆر وەشان لەم فۆڕماتە ھەیە ئەوانیش (GIF87a & GIF89a)ن وناوەکانیشیان ساڵی وەشاندنیان دەگەیەنن.
وێنەی تر
300px|وێنۆک|ناوەڕاست|بیردۆزێکی ئیساک نیوتن
سەرچاوە
پۆل:پەڕگەکانی کۆمپیوتەر پۆل:پەڕگەکانی وێنە پۆل:مشتومڕی دۆزینەوە و داهێنانەکان
مارلێنە دیتریش
thumb|خانمە ھونەرمەند مارلێنە دیتریش (٢٧ی دێسەمبەر ١٩٠١ - ٦ی مەی ١٩٩٢) ، مارلینە گۆرانی بێژ و ئەکتەری ئەمریکی-ئاڵمانیە ، ناوبراو بەھۆی فیلمی Der blaue Engel بەجیھان بەتایبەتی ئەورووپا ناسرا ، مارلینە لەگەڵ ئەوەی لە بەرلین لەدایک بووە بەڵام چووتە ویلایەتە یەکگرتووەکان و کارە ھوونەریەکانی لەوێ دەستپێکردەووە وەھەروەھا یەکەم بەرھەمی مارلینە لە ئەمریکا لەڕۆژی ١٤ی نۆڤەمبەری ١٩٣٠ لە سیەنەمای پەخشکرا ئەو فیلمەش ناوی Morocco ، مارلینە لەدوای نیشتەجێبوونی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ڕەگەزنامەی ئەو ووڵاتەی پێبەخشرا بەمەش بووە ھاوڵاتیەکی ئەمریکی و ئاڵمانی
بەستەری دەرەکی
پۆل:دوور لە وڵاتانی ئەمریکی لە فەڕەنسا پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئەمریکی پۆل:دوور لە وڵاتانی ئاڵمانی لە فەڕەنسا پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئاڵمانی پۆل:مردووانی ١٩٩٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١ پۆل:ژنمێردی پۆل:سینەماکاران پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فەڕەنسی پۆل:ژنە نووسەرەکانی خۆژیاننامە پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:مردن بەهۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست هێناوە پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرانی دووڕەگەزخوازی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرانی دووڕەگەزخواز پۆل:مردن بەھۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست ھێناوە پۆل:مولحیدانی ئەمریکا
ڕەنگ
ڕەنگەکان لە فیزیادا
شەبەنگی ئەلیکترۆمەگنەتیک (Electromagnetic spectrum) بەپێی درێژەشەپلۆلەکانی بەپێی چەند بەشدا دابەش دەبێ، کە چاوی مرۆڤ توانای جیاکردنەوەی بەشێکی کەمی ئەو شەپۆلانەی ئەلیکترۆمەگنەتیکی ھەیە و بەشەکانی دیکە بە چاوی مرۆڤ نابینرێن، بەشی بینراویش بە ڕووناکی بینراو (visible light) ناسراوە کە مەودای درێژە شەپۆلەکەی لە نێوان ٣٩٠ ھەتا ٧٠٠ نانۆمەتر دایە (سور ھەتا بەنەوشەویی).
سەرچاوەکان
پۆل:بینایی
دۆناڵد ترامپ جوونیۆر
دۆناڵد جۆن "دۆن" ترامپ جونیۆر (بە ئینگلیزی: Donald John "Don" Trump Jr)، لەدایکبووی ٣١ی دیسەمبەری ١٩٧٧، لە شاری نیویۆرک، نیویۆرک. بازرگانێکی ئەمریکییە کوڕە گەورەی ٤٥مین سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان دۆناڵد ترامپ و ئیڤانا زاڵنیچکۆڤایە.
سەرچاوە
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:زیندووان پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی پۆل:خێزانی ترامپ پۆل:خوێندکارێکی پێشووی قوتابخانەی وارتۆن لە زانکۆی پێنسلڤانیا
کەریماوا، سەقز
ئەمانەش ببینە
ناوچەی زێویە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
کەمپینی پارێزگای حەسەکە (٢٠١٢–٢٠١٣)
کەمپینیی پارێزگای حەسەکە ململانێیەکی سەربازی هەمە لایەنە بوو لە نێوان هێزەکانی حکومەتی سووریا و هێزە کوردییەکان و گروپە ئۆپۆزسیۆنەکانی سووریا و هێزە جیهادیە سەلەفییەکان، لەوانە دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام و بەرەی نوسرە لە پارێزگای حەسەکە وە بەشێکە لە شەڕی ناوخۆی سووریا پێکدادانەکان بە هاتنە ناوەوەی یەکینەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) بۆ ناو شەڕی ناوخۆ لە مانگی تەموزی ساڵی ۲۰۱۲ دەستیپێکرد و شەڕەکە بە سەر هەموو پارێزگاکەدا بڵاوبوویەوە.
باوەفەتی خواروو
باوەفەتی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی تەکیەی کاکەمەند، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
باوەفەتی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چیاسەوز و لە باشوور لەگەڵ گوندی گورگەیی کاک عەبدوڵا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باوەفەتی سەروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تورکە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جەنگی ئەلبابەین
جەنگی ئەلبابەین لە ١٨ی ئازاری ساڵی ١١٦٧ لە کاتی داگیرکردنی سێیەمی خاچپەرستان بۆ سەر میسر ڕوویدا. پاشای ئەمالریکی یەکەمی قودس، و سوپای زەنگید لەژێر دەستی شێرکۆ، ھەردووکیان ھیوایان دەخواست کۆنترۆڵی میسر لە دەستی خەلافەتی فاتمییەکان بگرن. سەلاحەدین وەک بەرزترین ئەفسەری شێرکۆ لە شەڕەکەدا کاری کردووە. ئەنجامەکەی یەکسانبوونی تاکتیکی بوو لە نێوان ھێزەکاندا، لەگەڵ ئەوەشدا خاچپەرستەکان نەیانتوانی دەستیان بە میسر بگات.
دوای مردنی عیماددین زەنگی، کوڕەکەی، نورەدین لە حەلەب ھاتە سەر دەسەڵات. لە ساڵی ١١٥٤دا کۆنترۆڵی دیمەشقیبەدەستھێنا کاتێک کەس لە دەسەڵاتدا نەبوو بەسەر شارەکەدا. ئەو بوو بە یەکەم سلجوقییەکان لە ساڵانی ١٠٩٠ەوەکە باکوور و باشووری سووریا یەکخست. نورەدین لە کاتی شەڕی دژی فرانک ئایدیاڵە جیھادییەکانی لە باوەش گرت و کەسایەتییەکیگرنگ بوو لە بوژانەوەی قودس.
وەزیر شەوار دەسەڵاتی تەواوی بەسەر فاتمییەکاندا ھەبوو و ڕاوێژکاری خەلافەت بوو. شاوار پێویستی بەپشتیوانی ژەنەڕاڵەکانی نوردین ھەبوو بۆ ئەوەی کۆنتڕۆڵی بکات. شاوار بۆ یارمەتی ڕووی لە شێرکۆ کرد. دوایئەوەی شاوار زانی نرخەکەی شێرکۆ بۆ شەڕکردن بۆی زیاترە لەوەی کە ئامادەیە بیدات، شاوار ڕووی لە ئەمالریچ کرد. شێرکۆ خەریک بووئامادە بێت خاکێکی تایبەت بە خۆی لە میسر دابمەزرێنێت کاتێک ئەمالریکی یەکەم داگیری کرد. دوای چەند مانگێک لە بانگەشەکردن، شێرکۆ ناچار بوو بکشێتەوە.
شێرکۆ توانای بەڕێوەبردنی سیاسەتی ھەبوو و ئاواتەخواز بوو ببێتە دەستی ڕاستی نورەدین. شێرکۆ لە جەنگی ئیناب لە ساڵی١١٤٩دا شەڕی کردبوو، لە شەڕەکەدا ڕەیمۆندی ئەنتیکەی کوشتبوو کە یەک بە یەک لەگەڵیدا شەڕی دەکرد. دوای ئەو شەڕە ناوبانگیخۆی بەدەستھێنا بەھۆی گرنگیدان بە وردەکارییەکان و باشییەکەی بە تاکتیک. کاتێک نوردەدین لە ساڵی ١١٥٤دا دیمەشقی گرت، شێرکۆینارد بۆ پێش باڵیۆزەکان بۆ دانوستان لەسەر مەرجەکانی ھێڵە سنوورییەکانی نێوان دیمەشق و حەلەب.
ئەمالریکی یەکەم پاشای قودس بوو، و لە ساڵی ١١٦٣ تا ١١٧٤ دەسەڵاتی ھەبوو. ئەمالریک لە ساڵی ١١٦٧ ویستویەتی سوپای زەنگیدلەناوببات کە لەلایەن نور ئەلدین لە سووریاوە نێردراوە. ئەمالریک پشتی بە فەرمانی سەربازی بەستبوو بۆ داگیرکردنی میسر. فەرمانە سەربازییەکان فەرمانێکی مەسیحییە لە شوڕشگێڕایەتی. فەرمانە سەربازییەکان بۆ شۆڕشگێڕانیھۆسپیتلەرو شۆڕشگێڕانی تەمپلەر دانران کە دژی بتپەرستان یانموسڵمانان، یان لە خاکە پیرۆزەکاندا بچنە لای ھەرکەسێک کە گۆشەگیری لەسەر بیروباوەڕ و پراکتیزە مەسیحییەکان بکات. وەسوەسەی ئامالریکدەستبەسەرداگرتنی میسر بوو، دوای ئەوەی سەرەتا ھەوڵیدا ھاوڕێیەتی میللەت بکات. دواتر بڕیاریدالە ژێر دەستی سەڵاحەدین خزمەت بکات دوای ئەوەی لە ساڵی ١١٧١ خۆی بە سوڵتان ڕاگەیاند.
یەکێکی دیکە لە بەشداربووانی سەرەکی لە شەڕی ئەلبابەین سەلاحەدین بوو. سەڵاحەدین لە تەمەنی ١٤ ساڵیداچووە ناو سوپاوە. لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا، پلەیبەرزکرایەوە بۆ ئەفسەری سوپا بۆ نورەدین. سەرەتا سەڵاحەدین ئامادە نەبوو لەگەڵ مامی شێرکۆ بچێت بۆ ئەوەی دەست بەسەر میسردابگرێت. سەڵاحەدین تەنھا لەبەرئەوەی شێرکۆ بنەماڵە بوو بەم کارە ڕازی بوو. ھەزاران سەرباز و پاسەوانەکانی و ٢٠٠ ھەزار پارچە زێڕیبردە میسر، بۆ ئەوەی دەست بەسەر میللەتەکەدا بگرێت.
چونکە ئەمەلریک ھاوپەیمان و پارێزەری حکوومەتی فاتمییەکان بوو، شەڕکردن لە شەڕی ئەلبابەین لە بەرژەوەندی ئەو بوو. لە سەردەمیدەسەڵاتی خۆیدا چەند جارێک میسری داگیر کرد. ئەم ھەڵمەتانە زۆر سەرکەوتوو نەبوون، چونکە ھەمیشە تووشی ئاڵۆزییەکان دەبوون کەھەر جارێک شکستیان دەھێنا. نورەدین ستراتیژی شەڕی لە لایەنی موسڵمانانەوە ڕێکخست. نورەدینئەو سەرکردە موسڵمانانە بوو کە سووریای یەکخست. سەربازەکان لەلایەنشێرکۆوە سەرکردایەتی دەکران. بەو پێیەی ھەردوولا دەیانویست بەرپرسی میسر بن، ھەرکەسێک لە شەڕەکەدا بباتەوە ئەو ئامانجەی بەدیدێنێت. ئەم پێشبڕکێیە شەڕی ئەلبابەینی لە ساڵی ١١٦٧دا ھێنایە ئاراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەنگەکانی سەلاحەدینی ئەییووبی پۆل:١١٦٧
عەبدوڵڵا حەسەنزادە
عەبدوڵڵا حەسەنزادە (لەدایکبووی ١٩٣٨ لە سەردەشت) سیاسەتوان، زمانزان و ئەدیبی کوردە.
ژیان
عەبدوڵڵا حەسەنزادە پاییزی ١٩٣٨ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە دایک بووە. لە تەمەنی منداڵیدا باوکی لە دەست داوە، دەرسی ئایینیی خوێندووە و ئیجازەی مەلایەتیی وەرگرتووە.عەبدوڵڵا حەسەنزادە لە دەیەی ٦٠ی زایینیدا لەگەڵ کچێک لە ناوچەی سەردەشت زەماوەندی کردووە و ٤ کوڕ و ٢ کچی ھەن.
بواری سیاسی
ھەر لە تەمەنی مێرمنداڵیدا بۆتە ئەندامی حیزبی دێموکراتی کوردستان. لە ساڵەکانی ١٩٦٧ - ٦٨ دا کە بزووتنەوەیەکی چەکدارانە لە لایەن ئەندامانی حیزبی دێموکراتی کوردستانەوە بەرێوە چووە، بە ھۆی فشاری دەزگا جاسوسییەکانی رێژیمی پاشیەتی‌یەوە ناچار بووە پەنا بەرێتە بەر کوردستانی عێراق. لە گەڵ ژمارەیەک لە ئەندامانی حیزبی دێموکراتی کوردستان پاش شکستی خەباتی چەکدارانەی ٤٦ - ١٣٤٧ پرش‌و بڵاو بوون ھەوڵیان داوە تەشکیلاتی ئەم حیزبە رێک بخەنەوە. لە کۆنفرانسی دووی حدک لە ھاوینی ١٩٦٩ دا عەبدوڵڵا حەسەنزادە بە ئەندامی رێبەری ئەم حیزبە ھەڵ بژێردراوە.
ساڵی ١٩٧٠ کە بەیاننامەی ١١ی مارس لەلایەن دەوڵەتی عێراقەوە دەرچوو، دکتور عەبدولڕەحمان قاسملوو ئەندامی پێشووی حیزبی دێموکرات لە ئورووپاوە ھاتە عێراق و لە گەڵ تێکۆشەرانی حیزبی دێموکرات سەر لە نوێ بناخە تەشکیلاتییەکانی حیزبەکەیان داڕشتەوەو بەرنامەو پێڕەوی ئەم حیزبەیان رێک خستەوە کە د.قاسملوو دەوری سەرەکی تێدا دیت‌و لە راستیدا رێبەری ئەم حیزبە بە کردەوە بە د. عەبدولڕەحمان قاسملوو ئەسپێردرا. عەبدوڵڵا حەسەنزادە لە دوای کۆنفرانسی سێیەمی حدک لە ژوئەنی ١٩٧١دا بە ئەندامی دەفتەری سیاسی ھەڵ بژێردرا. پاییزی ١٩٧٣ لە کۆنگرەی سێیەمی ئەم حیزبەدا سەر لەنوی بە ئەندامی دەفتەری سیاسی ھەڵبژێردراوەتەوە.
لەگەڵ دەستپێکردنی راپەرینی گەلانی ئێران لە ساڵی ١٩٧٨دا عەبدوڵڵا حەسەنزادە وێرای د. عەبدولڕەحمان قاسملوو سکرتێری گشتی حدک و ژمارەیەکی دیکە لە تێکۆشەرانی ئەم حیزبە لە سەر بڕیاری کۆمیتەی ناوەندی کۆمیتەیەکیان پێک ھێناوە بە ناوی «زاگرۆس» و ئەندامانی زاگرۆس بە نھێنی چوونەتەوە نێوخۆی وڵات (رۆژھەڵاتی کوردستان). عەبدوڵڵا حەسەنزادە چۆتە مھاباد. چەند مانگ پاش سەرکەوتنی راپەرینی خەڵکی ئێران، رێژیمی تازە حیزبی دێموکراتی کوردستانی بە ھەڵوەشاوە راگەیاندو ھێرشی کردە سەر کوردستان. ھەوڵی کوردەکان بریتی بوو لە چارەسەری کێشەی کورد لە رێگای وتووێژەوە. کوردەکان ھەیئەتیکی نوێنەرایەتیی کوردیان بۆ وتووێژ لەگەڵ حکومەت پێک ھێنا کە عەبدوڵڵا حەسەنزادە یەکێک لە ئەندامانی ئەو دەستەیە بوو کە بە ھۆی درێژەدانی شەر لەلایەن حکوومەتەوە کۆماری ئیسلامیی ئێران ھەوڵی ئەم دەستەیە لە وتووێژەکاندا شکستی ھێنا.
عەبدوڵڵا حەسەنزادە ھەتا کۆنگرەی ١٣ لە ھەموو کۆنگرەکانی حیزبی دێموکراتدا جگە لە کۆنگرەی ھەشتەم بە ئەندامی رێبەری و ئەندامی دەفتەری سیاسی ئەم حیزبە ھەڵبژێردراوەتەوە. لە کۆنگرەی ٦و ٧ی ئەم حیزبە بە جێگری د. عەبدولڕەحمان قاسملوو ھەڵ بژێردراوە. لە کۆنگرەی ١٠ لە بەھاری ١٩٩٥دا بە سکرتێری گشتی ئەم حیزبە ھەڵ بژێردراوەو تا کۆنگرەی ١٣ی ئەم حیزبە لە ٢٠٠٤دا لەم پۆستە مایەوە. عەبدوڵڵا حەسەنزادە لە سیاسەتدا وەک رێبەری پێشووی حیزبەکەی باوەری بە چارەسەری کێشەکان لە رێگای وتووێژەوە ھەیە. ئەو کاتی سکرتێری گشتی حدک بوو ئەسڵێکی لەم حیزبەدا جێگیر کرد کە کەسێک تەنیا دەتوانێ دوو دەورە بە دوای یەکدا ببێتە سکرتێری گشتی. ھەروەھا لە کارە گرینگەکانی ئەو لەم حیزبەدا ئەوە بوو کە بۆ قووڵکردنەوەی دێموکراسی ئێوخۆی حیزبی "مافی کەمایەتی" ی لە بیروبۆچوون و فراکسیۆنی فکری لە ناو حیزبەکەیدا بە رەسمی ناساند.
بواری زمان و وێژە
عەبدوڵڵا حەسەنزادە جگە لە کاری سیاسی وەک زمانزان و وەرگێڕێکی توانا ناسراوە. بەرھەمە وەرگێڕدراوەکانی بریتین لە: جگە لە بەرھەمی وەرگێردراو بە گەلێک وتار و بابەتی لە رۆژنامە و بڵاوکراوە کوردییەکاندا چاپ بووە، بە تایبەتی لە چاپەمەنیی حیزبەکەی خۆیدا. خاوەنی مێژووی قۆناغێک لە تەمەنی حیزبەکەیەتی نیو سەدە تێکۆشان کە لە دوو بەرگدا بڵاو کراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨ پۆل:خەڵکی سەردەشت پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد
ئەلبرێشت دویرەر
thumb|هونەرمەندی ئاڵمانی ئەلبرێشت دویرەر ئەلبرێشت دویرەر (بە ئاڵمانی: Albrecht Dürer) (٢١ی ئایاری ١٤٧١ – ٦ی نیسانی ١٥٢٨) ناوبراو وێنەکێشێکی ئاڵمانییە ژیانی لە شاری نۆریمبێرگ بووە، لە تابلۆکانیدا وێنەی مەسیح و ئادەم و حەوای کێشاوەتەوە، لەگەڵ دیمەنی ئاژەڵان و ئەو دیمەنانەی کە خۆی بینیویەتی.
پۆل:ئەلبرێشت دویرەر پۆل:ھونەرمەندانی ئاڵمانی پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧١ پۆل:مردووانی ١٥٢٨ پۆل:ھونەرمەندە ئاڵمانییەکان پۆل:وێنەکێشە ئاڵمانییەکان
فارووق ڕەفیق
فاروق ڕەفیق نووسەر و توێژەری بواری فەلسەفەیە.
سەردەمی مرۆماچی
وێنۆک|پەرستگایەکی ڕەنگ زێڕی لە [[کیۆتۆ]]
سەردەمی مرۆماچی (بە ژاپۆنی:室町時代, مرۆماچی جیدای) ھەروەھا وەک سەردەمی ئەشیگاکا ناسراوە) سەردەمێکی مێژوویی ژاپۆنە کە دەگەڕیتەوە بۆ ساڵانی ١٣٣٦ بۆ ١٥٧٣، سەردەمەکە تیشک دەخاتە سەر زنجیرە فەرمانڕەواییەتی مرۆماچی یان ئەشیکاگا فەرمانڕەواییەتییەکە لەلایەن یەکەم شۆگن ئەشیکاگا تاکاوجی دامەزراوە، لەدوای دووساڵ لە ڕیفۆرمەکانی کێنمو (١٣٣٣-١٣٣٦)، سەردەمی مرۆماچی لە سەدەی ١٥یەم لە ١٥٧٣ بە کۆتا ھات بە دوایین شۆگن ئەشیکاگا یۆشیاکی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەشی سەردەم پۆل:زنجیرە شۆگنەکانی ئەشیگاکا پۆل:دەرەبەگایەتی ژاپۆن پۆل:سەردەمی مورۆماچی پۆل:دامەزراوەکانی دەیەی ١٣٣٠ لە ژاپۆن پۆل:سەدەی ١٤یەم لە ژاپۆن
پۆرت مۆرسبی
پۆرت مۆرێسبی پایتەخت و گەورەترین شاری وڵاتی پاپوا گینێی نوێیە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ٣٠٧,٦٤٣ کەس بووە.
یاسای بمێنی
یاسای ھەرمان لە فیزیکدا باس لەوە دەکا کە یەک چەنێتی فیزیکی لە سیستەمێکی دیاریکراودا، لە کاتی گۆڕانکاری ئەو سیستەمە، وەک خۆی دەمێنێ و ناگۆڕێت.
ھەموو یاسایەکی بمێنی بە دەربەستێکەوە بەسراوە. بۆ وێنە یاسای بمێنی وزەی گشتی میکانیکی تەنیا کاتێ ڕێکی دێ کە ھەموو ھێزەکانی سەر ئەو سیستەمە بمێن بن.
گرنگترین یاساکانی بمێنی بریتین لە:
سەرچاوەکان
پۆل:چەمکە فیزیکییەکان پۆل:یاسا زانستییەکان
کیسەڵان، سەقز
کیسەڵان (Kîsellan، ) دێیەکە لە ی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٣١ کەس لە ٣٠ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
ناوچەی زێویە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
حیزبی سۆسیال دیموکرات (فەڕەنسا)
حیزبی سوسیال دیمۆکراتی (فه‌رانسه)
حیزبی سوسیال دیمۆکرات، له سه‌ره‌تاوه به بزووتنه‌وه‌ی سوسیال دیمۆکراتی فه‌رانسه(MDSF) یان بزووتنه‌وه‌ی سوسیال دیمۆکرات (MDS) و له دوایی دا به حیزبی سوسیال دیمۆکرات ناسرا و بزووتنه‌وه‌یه‌کی پێک هاتوو له زۆربه‌ی به‌شه‌ دابڕاوه‌کانی حیزبی سوسیالیست بوو له ساڵی ١٩٧٠ دا، که بریتی بوون له حیزبی دیمۆکراتی سوسیالیست(PDS)، بزووتنه‌وه‌ی سوسیال لیبراڵ، سوسیالیزمی دیمۆکراتیک، سوسیالیزم بۆ ئازادی و له ساڵی ١٩٨٦ یش دا بزووتنه‌وه‌ی لاوانی سوسیال لیبراڵ تێکه‌ڵ به‌و گرووپانه بوو.
ئه‌ندامه‌کانی ئه‌و بزووتنه‌وه‌یه هاوکاری له گه‌ڵ حیزبی کۆمۆنیستی فه‌رانسه(PCF) یان له چوار چێوه‌ی به‌ره‌ی چه‌پدا ره‌ت ده‌کرده‌وه و زیاتر خوازیاری یه‌کیه‌تی ناوه‌ند بوون، وه‌کو ناوه‌ندخواز و ڕادیکاڵه‌کانی نێو بزووتنه‌وه‌ی چاکخوازی. له ١٩٧٤ دا پاش به‌ربژار کردنی ئێمیل موولێر بۆ سه‌رۆک کۆماری، بزووتنه‌وه‌که له گه‌ڵ یه‌کیه‌تی بۆ دیمۆکراسی فه‌رانسه دا یه‌کی گرت.
سەرچاوەکان
پۆل:حیزبەکانی فه‌رانسه
سێو
چەپ|250px|وێنۆک|سێوی سوور سێو (ناوی زانستی: Malus domestica) لە شوێنە مامناوەندەکانی نیوەی باکووری گۆی زەوی، لە چیاکانی حەوزی زەریای سپی ناوەڕاست ھەیە. سێوی کێوی لە زۆربەی وڵاتانی ئەورووپا و ناوچەی قەوقاز و نۆرویژ لە شوێنە نزمەکان ھەیە. سێوی کێوی (Pyrus malus) شوێنی سەرەکی بریتانیایە. جۆرەکانی سێو بەربڵاو و ناسراو بوو بەر لە داگیرکردنی بریتانیا لەلایەن ڕۆمانەکان، بۆیە ڕۆمانەکان بوون سێویان لەگەڵ خۆیان ھێنا بۆ بریتانیا.
پێکھاتەکەی
چەپ|250px|وێنۆک|جۆرەکانی سێو
سەرچاوەکان
پۆل:سێوەکان
لێدانی ترانسجێندەر
ئازاردانی ترانسجێندەر کارێکە کە کەسی ترانسجێندەر دەبێتە قوربانی بەشێوەی جەستەیی، ھەستی، ڕەگەزی، (قسە پێ وتنی) لەبەر ئەوەی ئەوان ترانسجێندەرن وشەکە ئاماژەیە بە گووفتاری کینەیی بەرامبەر کەسی ترانسجێندەر
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
پۆل:ترانسفۆبیا پۆل:ترانسجێندەر پۆل:توندوتیژی دژی کەسانی پەلکەزێڕینە پۆل:جیاکاری لە دژی خەڵکی ترانسجێندەر
سباستیان ھالەر
سباستیان ڕۆمان تێەدی ھالەر (لەدایکبووی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٩٤) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەرییە کە وەک ھێرشبەر یاری دەکات بۆ یانەی بۆندسلیگا بۆروسیا دۆرتمۆند و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆتدیڤوار.
ھالەر کاروانی پیشەگەری لە فەڕەنسا دەستی پێکرد لەگەڵ یانەی ئۆکسێر، و لە ساڵی ٢٠١٥ بە خواستن گواسترایەوە بۆ یانەی خولی نایابی ھۆڵەندی ئۆترێخت، پێش ئەوەی بە شێوەیەکی ھەمیشەیی گرێبەستیان لەگەڵ بکات. دوای دوو ساڵ، گوازرایەوە بۆ یانەی ئەڵمانی ئینتراخت فرانکفۆرت و لە ساڵی ٢٠١٨دا جامی ئەڵمانیای بردەوە. یانەی ئینگلیزی پرێمییەر لیگ یانەی وێست ھام یونایتد دوای ساڵێک گرێبەستی لەگەڵدا کرد و کردی بە گرانترین گرێبەست لە مێژووی یانەکە بە بڕی ٤٩٫٨ ملیۆن یۆرۆ (٤٥ ملیۆن پاوەند). ھالەر گەڕایەوە ھۆڵەندا لە ساڵی ٢٠٢١، گرێبەستی لەگەڵ ئەیاکس واژوو کرد، بە تێچووی ٢٢٫٥ ملیۆن یۆرۆ (١٨٫٨ ملیۆن پاوەند). لە شەش مانگی یەکەمیدا، خولی نایابی ھۆڵەندا و جامی ھۆڵەندای بردەوە. ئەو بوو بە یەکەم یاریزان کە لە حەوت یاری یەک لەدوای یەک لە خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا گۆڵ تۆمار بکات لە وەرزی ٢٠٢١–٢٢ و پاشان گواسترایەوە بۆ بۆروسیا دۆرتمۆند بە ٣١ ملیۆن یۆرۆ.
لە فەڕەنسا لەدایکبووە، لە باوکێکی فەڕەنسی و دایکێکی کۆتدیڤواری، ھالەر نوێنەرایەتی فەڕەنسای کرد لە ئاستی لاوانی ھەڵبژاردە، پێش ئەوەی لە ساڵی ٢٠٢٠دا بڕیار بدات یاری بۆ کۆتدیڤوار بکات. ئەو یەکەم گۆڵی نێودەوڵەتی تۆمارکرد بەرامبەر ماداگاسکار تۆمار کرد و نوێنەرایەتی ھەڵبژاردەی نیشتیمانی کرد لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقا ٢٠٢١.
ژیانی سەرەتایی
ھالەر لە ڕیس-ئۆرانگیس، ئێسۆن، پاریس، فەڕەنسا لە دایکێکی ئیڤواری و باوکێکی فەڕەنسی لەدایک بووە.
ئۆکسێر
لەماوەی جامی جیھانی خوار ١٧ ساڵانی فیفا لە ساڵی ٢٠١١، لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١١، ھالەر یەکەم گرێبەستی پیشەگەری خۆی لەگەڵ ئۆکسێر واژوو کرد، ڕازی بوو بە گرێبەستێک بۆ ماوەی سێ ساڵ.
بەر لە دەستپێکردنی وەرزی ٢٠١٢–١٣، ھالەر بەرزکرایەوە بۆ تیمی یەکەم لەلایەن ڕاھێنەر جەن-گی واڵلمەوە. یەکەم یاریکردنی پیشەگەری لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٢دا بوو، لە یاری یەکەمی خولەکە لە وەرزی ٢٠١٢–١٣ بەرامبەر نیمس.
ئۆترێخت
لە ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤دا ڕاگەیەندرا کە ھالەر بە خواستن نێردرا بۆ یانەی خولی نایابی ھۆڵەندا ئۆترێخت تا کۆتایی وەرزەکە. لە کۆتایی وەرزەکەدا، ڕاگەیەندرا کەئۆترێخت گرێبەستی لەگەڵ ھالەر واژوو کردووە بە شێوەی ھەمیشەیی. ھاندەران دەنگیان دا بە ھالەر وەک براوەی خەڵاتی دی تۆماسۆ ترۆفی ٢٠١٥، نازناوی باشترین یاریزانی ساڵی ئۆترێخت.
ئینتراخت فرانکفۆرت
لە ١٥ی ئایاری ٢٠١٧، ھالەر گرێبەستێکی چوار ساڵەی لەگەڵ ئینتراخت فرانکفۆرت واژوو کرد بە بڕی ٧ ملیۆن یۆرۆ. لە جامی ئەڵمانیای ٢٠١٧–١٨، چوار گۆڵی بۆ فرانکفۆرت تۆمارکرد، کە یانەکە یاری کۆتایی بردەوە، کە یەکەم نازناوی کاروانی وەرزشی ھالەر بوو. لە وەرزی ٢٠١٨–١٩ی بۆندسلیگا، لە ٢٩ یاری ١٥ گۆڵی تۆمارکرد و یانەکە لە پلەی حەوتەم وەرزەکەی کۆتایی پێھێنا. سەرەڕای گۆڵەکانی، ھەروەھا نۆ ئەسیستی ئەنجامدا، واتە بەشداری لە ٢٤ گۆڵدا کرد لە ماوەی وەرزەکە، کە لە وەرزی ٢٠١٨–١٩ تەنیا ڕۆبێرت لێڤاندۆوسکی ژمارەیەکی باشتری ھەبوو بە ٢٩.
وێستھام یونایتد
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Hertha_BSC_vs._West_Ham_United_20190731_(175).jpg/170px-Hertha_BSC_vs._West_Ham_United_20190731_(175).jpg|وێنۆک|ھالەر لە کاتی یاریکردن بۆ وێستھام لە ٢٠١٩ لە ١٧ی تەممووزی ٢٠١٩، ھاڵەر گرێبەستێکی پێنج ساڵەی لەگەڵ یانەی وێستھام یونایتد واژوو کرد بە بڕە پارەیەک کە بوو بە گرانترین گرێبەستی یانەکە، کە لەوانەیە بگاتە ٤٥ ملیۆن پاوەند. لە ١٠ی ئابی یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا، کە ٩٠ خولەکی تەواوی یاری کرد لە دۆڕاندنی ٥–٠ لە پریمەرلیگ بەرامبەر پاڵەوانی وەرزی پێشوو مانچستەر سیتی. دوای دوو ھەفتە، یەکەم گۆڵەکانی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٣–١ بەرامبەر یانەی واتفۆرد کە گۆڵی دووەمی بە لێدانێکی نایاب بوو. ھالەر لە یانەی وێستھامدا نەیدەتوانی ئاستی بەرز پێشکەش بکات، کە دەیڤد مۆیز جێگەی مانوێل پێلێگرینی وەک ڕاھێنەر گرتەوە و دواتر مایکایڵ ئەنتۆنیۆی پێ باشتر بوو لە پێشەوە، لەگەڵ خراپی باری تەندروستی ھاوسەرەکەی و کوڕە تازە لەدایکبووەکەی.
لە تەممووزی ٢٠٢٠، فرانکفۆرت یانەی وێستھامی دا بە فیفا دوای ئەوەی بەشێک لە پارەکەیان نەداوە لە ئایاری ٢٠٢٢ کە ٥٫٤ ملیۆن پاوەندە و بەشێک بووە لە گرێبەستە ٤٥ ملیۆنەکە، وێستھام بانگەشەی ئەوەی کرد کە پارەکەیان ڕەتکردەوە، دوای ناکۆکییەکی گرێبەست لەنێوان دوو یانەکە. لە ١٦ی کانوونی یەکەمدا، ھالەر گۆڵێکی تۆمارکرد بە لێدانی دەبڵە لە یارییەکدا کە بەرامبەر بوون ١–١ بەرامبەر کریستاڵ پاڵاس کە بە جوانتری گۆڵی مانگ لە پریمەرلیگ ھەڵبژێردرا.
ئەیاکس
لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١، ھالەر گرێبەستێکی چوار ساڵ و نیوەی لەگەڵ یانەی ئەیاکس ی ھۆڵەندا واژوو کرد بە گرانترین گرێبەست لە یانەکەدا بە تێچووی ٢٢٫٥ ملیۆن یۆرۆ (١٨٫٨ ملیۆن پاوەند)، کە بەمەش لەگەڵ ڕاھێنەری پێشووی ئۆترێخت ئێریک تێن ھاگ بەیەک گەیشتنەوە. دوای دوو ڕۆژ یەکەم یاری خۆی کرد وەک یەدەگ لە نیوەی دووەمی بەرامبەر ڕکابەری دی تۆپپەر ئاییندھۆڤن، ئەسیستی بۆ ئەنتۆنی کرد بۆ گۆڵی یەکسان بوون لە یارییەکدا کە ٢–٢ بەرامبەر بوون. لە ١٤ی کانوونی دووەمدا، یەکەم گۆڵێک و ئەسیستێکی کرد، لە بردنەوەی ٣–١ بەرامبەر توێنتی. لە ٣ی شوبات، ھالەر بە ھەڵە لە لیستی یانەکە بۆ قۆناغەکانی یەکلاکەرەوە لە خولی ئەورووپا دوورخرایەوە و لەبەر ئەوە نەیتوانی لە پاڵەوانێتەکەدا بۆ یانەکە یاری بکات.
لە بردنەوەی ٥–١ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر یانەی سپۆرتینگ لە خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١، ھالەر دوو گۆڵی لە ھەر نیوەیەکدا تۆمارکرد بۆ ئەوەی ببێتە یەکەم یاریزان کە چوار گۆڵ تۆمار بکات لە یەکەمین یاریی لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لەدوای مارکۆ ڤان بەستن بۆ یانەی میلان لە ساڵی ١٩٩٢، بەڵام یاریزانە ھۆڵەندییەکە پێشتر لە پێشبڕکێی جامی ئەورووپا یاریکردبوو. لە یاریی دواتردا ١٣ ڕۆژ دواتر، گۆڵێکی تۆمارکرد بەرامبەر بیشکتاش، کە بووە یەکەم یاریزان لە مێژووی پاڵەوانێتییەکەدا کە پێنج گۆڵ تۆمار بکات لە دوو یاری یەکەمیدا؛ بەرامبەر ھەمان تیپ لە ٢٤ی تشرینی دووەم، ھالەر دوو گۆڵی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٢–١ بۆ ئەوەی ببێتە یەکەم یاریزان کە نۆ گۆڵ تۆماربکات لە پێنج یاری یەک لەدوای یەک لە پاڵەوانێتییەکەدا. لە ٧ی کانوونی یەکەمدا، ھالەر گۆڵێکی تۆمار کرد لە یاری قۆناغی کۆمەڵەکانی چامپیۆنس لیگ، کە بوو بە دووەم یاریزان لە دوای کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ لە ٢٠١٧ەوە کە لە ھەموو شەش یاری کۆمەڵەکان گۆڵ تۆمار بکات و بووە خێراترین یاریزان کە بگات بە ١٠ گۆڵ لە مێژووی پاڵەوانێتییەکەدا. لە ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٢، ھەڵەیەکی کرد و گۆڵێکی لە خۆیان تۆمارکرد، و دواتر یارمەتی ئەیاکسی دا کە لە دەرەوەی یاریگای خۆیان لە بەرامبەر بەنفیکا بەرامبەر بن ٢–٢ و بوو بە یەکەم یاریزان کە لە حەوت یاری یەک لەدوای یەک لە پاڵەوانێتەکەدا گۆڵ تۆمار بکات؛ یانەکەی ٣–٢ بە ئەنجامی ھەردوو یاری دۆڕا. بە ٢١ گۆڵ لە ٣١ یاری، وەرزەکەی کۆتایی پێھێنا وەک گۆڵکاری خولی نایابی ھۆڵەندا.
لاوان
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/U-19_EC-Qualifikation_Austria_vs._France_2013-06-10_(131).jpg/220px-U-19_EC-Qualifikation_Austria_vs._France_2013-06-10_(131).jpg|ڕاست|وێنۆک|ھالەر لەگەڵ فەڕەنسای خوار ١٩ ساڵان لە ٢٠١٣ ھالەر یاریزانی لاوانی فەڕەنسا بوو، نوێنەرایەتی وڵاتی لەدایکبوونی کرد لە ھەموو ئاستەکانی لاوان و کۆی ٥١ یاری ئەنجامدا و ٢٧ گۆڵ تۆمارکرد. لەگەڵ تیمی خوار ١٧ ساڵی یاریکرد لە جامی جیھانی خوار ١٧ ساڵانی فیفا لە ساڵیی ٢٠١١ لە مەکسیک، لە بردنەوەی ٣–٠ بەسەر ئەرجەنتین لە یاری یەکەمی کۆمەڵەکان گۆڵی تۆمار کرد.
لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣، ھالەر یەکەمین یاری خۆی بۆ خوار ٢١ ساڵان ئەنجامدا، لە خولەکی ٥٧دا وەک یەدەگ ھاتە یاریگاوە لە جێگەی ئەنتۆنی مارسیاڵ لە بەرامبەر ئەرمینیا لە یارییەکی پاڵاوتنی ئەورووپی لە تۆلۆز و گۆڵێکی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٦–٠. لە ٢٥ی ئازاری ٢٠١٥دا لە بردنەوەیەکی دۆستانەدا گۆڵی تۆمار کرد بەرامبەر ئیستۆنیا کە بە ھەمان ئەنجامی ٦–٠ یارییەکە تەواو بوو، و لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦دا لە بردنەوەی ٥–١ بەرامبەر کۆت دیڤوار گۆڵی تۆمار کرد لە ستادی پییەر برێسۆن.
پێکھاتەی یەکەم
لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٠، ھالەر بانگھێشت کرا بۆ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی کۆتدیڤوار. لە ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ لە پاڵاوتنەکانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقیا بۆ یەکەم جار بەشداری کرد و گۆڵی بردنەوەی تۆمار کرد لە خولەکی ٥٥ بۆ بردنەوەی یارییەکە. دواتر بانگھێشت کرا بۆ جامی ئەفریقا کە لە کامیرۆن ئەنجام دەدرا، کە گۆڵێکی تۆمارکرد لە یارییەکی قۆناغی کۆمەڵەکان بەرامبەر سیرالیۆن؛ لە قۆناغی ١٦ لە بەرامبەر میسر، لە کۆتایی نیوەی یەکەمی کاتی زیادکراودا دانیشت بۆ ماکسوێل کۆرنێت و ھەڵبژاردەکەی بە لێدانی یەکلاکەرەوە دۆڕا.
یانە
<references group="lower-alpha" responsive="1"/>
ڕێزلێنان
ئینتراخت فرانکفۆرت
ئەیاکس
تاکەکەسی
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ھۆڵەندا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:ھێرشبەرانی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا پۆل:یاریزانانی لیگ ٢ پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
سورەیا بەدرخان
سورەیا بەدرخان (بە بەدرخانی: Sureya Bedirxan) (لەدایکبووی ١٨٨٣ لە ئەستەمبوڵ - مردووی ١٩٣٨ لە پاریس)یەکێک لە ئەندامانی بنەماڵەی بەدرخان و نووسەر و سیاسەتوانی کورد بوو. ئەو لە نووسینەکانیدا بە "عەزیز ئەحمەد" و دکتۆر "Blêç Şêrko" ناسراوە؛ بەدرخان بەگی باپیری دواھەمین میری میرنیشنی بۆتان بووە.
ژیان
سورەیا یەکەمین کوڕی ئەمین عالی بەدرخان و لە ژنە چەرکەزییەکەی بووە. سورەیا لە ئەستەمبوڵ خوێندوویەتی و کۆلێژی کشتوکاڵی تەواو کردووە. ناوبراو لە نێوان ساڵەکانی ١٩٠٦ بۆ ١٩٠٨ وەکو ئەندامانی دیکەی خێزانەکەی لە ئەستەنبوول بەھۆی گومانی تێوەگلان لە کوشتنی "ڕەزوان پادشا" دوور خراوەتەوە. کامەران لە ھەر یەک لە شارەکانی "Isparta" و "Akkon" ژیاوە.
پاش شۆڕشی گەنجەتورکەکان و لابردنی سوڵتان عەبدولحەمەیدی دوو و دەستکردن بە کاری دەستووریی «ایکنجی مشروگیت»، لە ساڵی ١٩٠٨دا ڕێگا بە ئەمین عەلی و خێزانەکەی دەدرێت، دووبارە بۆ ئەستەمبوڵ بگەڕێنەوە. پاش گەڕانەوەی سورەیا بۆ ئەستەمبوڵ دەست بە دەرکردنی ڕۆژنامەی «کوردستان» دەکات. لە نێوان ساڵەکانی ١٨٩٨ بۆ ١٩٠٢دا مامی، میقداد میدحەد بەدرخان، ڕۆژنامەیەکی بە ھەمان ناو بڵاو کردووەتەوە. ساڵی ١٩٠٩ پێش بە دەرچوونی ڕۆژنامەی "کوردستان" گیراوە و سورەیا خراوەتە گرتووخانە و بەھۆی بڵاوکردنەوەی ناڕەوا دژی "Jön Türkler" سزای کوشتنی بۆ دەرکراوە.
وێنۆک|لە چەپەوە بۆ ڕاست: کامەران و سورەیا و جەلادەت بەدرخان.
لە ساڵی ١٩١٠دا بە دوورخستنەوەی لە وڵات، فەرمانی لێخۆشبوونی بۆ دەرچووە. لە ساڵی ١٩١٢دا دووبارە گەڕاوەتەوە بۆ ئەستەنبوڵ و کۆمیتەیەکی کوردیی نھێنی دامەزراندوە. دووبارە گیراوەتەوە و سزای کوشتنی بۆ دەرکراوە. ساڵی ١٩١٣ لە گرتووخانە ھەڵ ھاتووە و بۆ ھەمیشە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بەجێ ھێشتووە. بە ھەڵگیرسانی جەنگی جیھانی یەکەم لەژێر ناوی «عەزیز ئەحمەد» ڕۆژنامەی «کوردستان»ی لە قاھیرە بڵاو کردووەتەوە. ھەر لە قاھیرە «کۆمیتە بۆ سەربەخۆیی کوردستان» دامەزراندووە. لە ساڵی ١٩١٩دا بڕیار بووە لە کۆنگرەی ئاشتیی پاریسدا بەشداریی بکات، کە تێیدا ویستوویەتی بۆ دامەزراندنی وڵاتێکی کوردیی سەربەخۆ، ھەوڵ بدات؛ بەڵام پێشتر لەلایەن بەریتانییەکانەوە لە کاتی جەنگدا گیراوە.
لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧دا لە بەیرووت چووەتە ڕیزی ڕێکخراوی خۆیبوون. ساڵی ١٩٢٩ گەڕاوەتەوە سووریا و لە کاری ڕامیاریدا بەردەوام بووە. کاتێک لە ساڵی ١٩٣٠دا کەمالییەکان ڕاپەڕینی ئاگرییان سەرکوت کردووە، ڕێکخراوی خۆیبوون لە پشت ئەم سەرھەڵدانەوە بووە، ئەوکات سووریا لەژێر دەسەڵاتی فەڕەنسییەکاندا بووە، ھەر بۆیە فەڕەنسییەکان گرتوویانە و بەرەوو پاریس ڕەوانەیان کردووە. سورەیا بەدرخان لە ساڵی ١٩٣٨دا کۆچی دوای کردووە و لە پاش خۆی کوڕ و کچێکی بە ناوەکانی «قودرەت» و «حەقی» جێ ھێشتووە.
بەپێی "Basil Nikitin" سورەیا بەدرخان یەکەمین ڕامیاریناسی کورد بووە، کە توانیویەتی ڕامیاریی کوردی لە پڕۆگرامی پارت و شێوازی مۆدێرندا بە نووسین و ئاخافتن دابڕێژێت.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣ پۆل:مردووانی ١٩٣٨ پۆل:سیاسەتوانانی کورد
تیفانی ترامپ
تیفانی ئاریانا ترامپ (بە ئینگلیزی: Tiffany Ariana Trump)، لەدایکبووی ١٣ی ئۆکتۆبەری ١٩٩٣، لە وێست پالم بیچ، فلۆریدا. دووەم کچی ٤٥مین سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان دۆناڵد ترامپە لە دووەم هاوسەری مارلا مێیپڵز.
سەرچاوە
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣ پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:زیندووان پۆل:خێزانی ترامپ پۆل:دەرچووانی زانکۆی پێنسلڤانیا پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە مۆدێلەکانی کالیفۆرنیا
فرانسیسکۆ گۆیا
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٨٢٨ پۆل:لەدایکبووانی ١٧٤٦ پۆل:وێنەکێشە ئیسپانیەکان پۆل:وێنەکێشە کوڕەکانی سەدەی ١٩یەم پۆل:وێنەکێشە ئیسپانییەکان پۆل:ھونەری ڕووت
گۆڕەپانی ڕابین
وێنۆک|گۆڕەپانی ڕابین و ھۆڵی شارەوانی تەلئەبیب لە گۆشەی باشووری ڕۆژھەڵاتەوە گۆڕەپانی ڕابین (بە عیبری: כיכר רבין، کیکار ڕابین)، پێشتر گۆڕەپانی پاشاکانی ئیسرائیل بوو (بە عیبری: כיכר מלכי ישראל، کیکار مەلخی ئیسرائیل)، گۆڕەپانێکی سەرەکی گەورەی شارە گشتییە لە ناوەندی شاری تەلئەبیب لە ئیسرائیل. بەدرێژایی ساڵان شوێنی چەندین گردبوونەوە و نمایشی سیاسی و بۆنە گشتییەکانی دیکە بووە. لە ساڵی ١٩٩٥ ناوی گۆڕەپانەکە گۆڕدرا بۆ 'گۆڕەپانی ڕابین' دوای تیرۆرکردنی ئیسحاق ڕابین کە لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥ لەوێ ڕوویدا.
گۆڕەپانەکە لە باکوورەوە بە ھۆڵی شارەوانی تێل ئەڤیڤ دەورە دراوە (لەلایەن تەلارساز مێناخێم کۆھین دیزاین کراوە)، لە ڕۆژھەڵاتەوە شەقامی ئیبن گابیرۆل، لە باشوورەوە شەقامی مەلخی ئیسرائیل (پاشاکانی ئیسرائیل) و لە ڕۆژاواش بۆلیڤاری ھێن. شانبەشانی ھۆڵی شار لە ساڵی ١٩٦٤ لەلایەن تەلارسازەکانی یاسکی و ئەلێکساندەرۆنی دیزاین کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆڕەپانەکانی تێل ئەڤیڤ
باوەفەتی سەروو
باوەفەتی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی تەکیەی کاکەمەند، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
باوەفەتی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی سپیلکە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆچک نەخشینە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شێخ وەیس لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی باوەفەتی خواروو.
عەباس حەقیقی
عەباس حەقیقی ناسراو بە حەقیقی (لەدایکبووی ١٩٠٢ لە قەرەباغ، بۆکان - مردووی ١٩٩٦ لە بۆکان) شاعیر و وەرگێڕێکی کورد بوو.
ژیاننامە
حەقیقی لە ئێلی دێبۆکری و تایفەی شێخ ئاغا بووە و ساڵی ١٢٨٤ی ھەتاوی لە دایک بووە. بۆ یەکەم جار لە گوندی مەرخوزی سەقز دەستی بە خوێندن کردووە و لە ماڵێش لەلای باوکی (گوڵستان و بووستان) ی سەعدی و (کیمیای سعادت) و کتێبگەلی لەم جۆرەی خوێندووە. لە تەمەنێکی کەمدا باوکی لە دەست داوە و ئیتر خۆی دایکی ماونەتەوە. حەزی لە شیعر و خوێندنەوەی کتێب بووە و لە چاردە ساڵییەوە شیعری وتووە. بۆ درێژەی خوێندن نێردراوەتە گوندەکانی ئیسکی بەغدا و باخچە و لەوێ ئاوات و خاڵەمین ھاوپۆلی بوون. ساڵی ١٩٣٤ وەک کارمەند لە شارەکانی بۆکان و مەھاباد دامەزراوە. لە کۆماری کوردستاندا حەقیقی بە نازناوی (ع. ھونە ڕ) چووەتە جەرگەی خەباتی دژ بە پەھلەوی. بە شیعری (خەوی غەفڵەت) لە گۆڤاری نیشتمان ژمارەکانی ٧، ٨ و ٩دا تەکانێکی بە شیعری نیشتمانی ئەو سەردەمەدا داوە. حەقیقی گوڵستان و بووستانی سەعدی و کیمیای سعادتی بە کوردی وەرگەڕاندووەتەوە. ساڵی ١٩٦٣ لە بۆکان خانەنشین کراوە. لە تەمەنی ٩٤ ساڵیدا لە ٢٦ی بەفرانباری ١٣٧٥ی ھەتاوی (١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦)، ١٢ ڕۆژ دوای گەڕانەوەی لە سەفەرێکی دوو مانگانە بۆ ئاڵمان و ھۆلەند لە نەخۆشخانەی شاری بۆکان کۆچی دوایی کردووە و ڕۆژێک دواتر بە بەشداری شاعیران و نووسەران و ھونەرمەندان و خەڵکی شاری بۆکان و شارەکانی دەوروبەر لە گۆڕستانی ئەم شارە تەسلیم بە خاک کراوە. لە بۆکان قوتابخانەیەک و کتێبخانەیەکی گشتی بە ناو عەباس حەقیقی ھەیە.
سرێشاوا
سرێشاوا یان سرێش ئاوا شارەدێیەکە، کەوتووەتە گوندەواری قسڵان، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران. ئەم شارەدێیە ناوەندی ناوچەی تەرواڵە.
جوگرافیا
سرێشاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
بەروبوومی کشتوکاڵ
ھەبوونی زەوی کشتوکاڵی بەراو و دێمی بەپیت و بوونی ئاوی زۆری سەرزەوی و ژێر زەوی و ئاوھەوای کوێستانی و دابارینی بارانی گونجاو ساڵانە، ئەمانە ھەمووی ھۆکارن بۆ ئەوەی کە بەرووبوومێکی باش بەرھەم بێت لە گەنم و جۆ و نۆک و نیسک و ماش و پەتاتە و تووتن و ھتد لەم شارەدێیەدا.
ھەروەھا کەش و ھەوای گونجاوی ئەم شارەدێیە وەھایە کە دەست بدات بۆ رەز و باخ کە لە باخەکانی سێو و ھەرمێ و قەیسی و گێلاس و ھەڵوژە و قۆخ و ...ھتد. وەچەندەھا دارو درەختی خۆڕسکی بەردار و بێبەر لە ناوچەکەدا ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای کوردستان
ھۆکوسای
thumb|وێنەی پۆرترەیتی هۆکوسای ھۆکوسای (بە ئینگلیزی: Hokusai) ماوەی ژیانی (٣١ی تشرینی یەکەمی ١٧٦٠ تا ١٠ی ئایاری ١٨٤٩) ، ھۆکوسای ھونەرمەند و وێنەکێشی ژاپۆنیە
لەگزی
لەگزی (Legzî، ) دێیەکە لە ی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٦٧ کەس لە ٨٤ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
ناوچەی زێویە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
شۆڕش
شۆڕش (بە ئینگلیزی: Revolution وشەکە لە لاتینیدا بەمانەی وەرچەرخان دێ) جگە لە چەمک و واتای کۆمەڵناسی کە بریتیە لەگۆڕینی (ژێرخانی کۆمەڵایەتی = Structure sociale)، لە واتا سیاسیەکەیدا بریتیە لە گۆڕینی دامەزراوەی سیاسی و دەسەڵات. شۆڕش مافی دیاریکردنی دەسەڵات (فەرمانڕەوایی) و بەرپرسیاریەتیە. شۆڕش زۆر جار کاتێک ڕوو ئەدات کە خەڵکانێک هەبن وابزانن یان وادیاربێت ئەچەوسێنرێنەوە (لە ڕووی سیاسی، کۆمەڵایەتی یان ئابووریەوە).
ئەرستۆ لە کتێبی چواری "پۆلیتیک"دا دوو جۆر شۆڕش دەستنیشان ئەکات:
١. گۆڕانکاری تەواو لە دامەزراوەیەک بۆ دامەزراوەیەکی تر
سەرچاوە
پۆل:شۆڕش پۆل:شۆڕشەکان پۆل:چەمکە کۆمەڵایەتییەکان
مینامۆتۆ نۆ یۆشیتۆمۆ
مینامۆتۆ نۆ یۆشیمۆتۆ (源 義朝) (لەدایکبووی ١١٢٣ - ١١ی شووباتی ١١٦٠)   ژەنەڕال بوو لە کۆتا سەردەمی ھێیان لە مێژووی ژاپۆن، وە باوکی شۆگن مینامۆتۆ نۆ مۆریتۆمۆ بوو، یۆریتۆمۆ شۆگن و دامەزرێنەری زنجیرە شۆگنی کەماکورا بوو، وە یەکەم شۆگن بوو لە مێژووی ژاپۆن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١١٢٣ پۆل:مردووانی ١١٦٠ پۆل:ھۆزی مینامۆتۆ پۆل:خەڵکی سەردەمی ھێیان (ژاپۆن)