cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شەرابی قەدەغەکراو (زنجیرەی تەلەفزیۆنی)
شەرابی قەدەغەکراو (بە کۆری:꽃 피면 달 생각하고؛ بە ئینگلیزی: Moonshine) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوورە کە یو سیونگ ھۆ، لی ھی ڕی، بیۆن وو سیۆک و کانگ می نا، ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. چیرۆکی چوار گەنج دەگێڕێتەوە لە کاتی گەورەبوون و دروستکردنی ھاوڕێیەتی و عاشقبوونیان لە سەردەمی قەدەغەکردنی شەراب لە جۆسۆن. لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ تا ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢ ھەموو دووشەممە و سێشەممەیەک لە کاتژمێر ٩:٣٠ بە کاتی کۆریا لە کەناڵی کەی بی ئێس ٢ پەخشکرا، کە لە ١٦ ئەڵقە پێک ھاتووە.
کورتەیەک
زنجیرەکە چیرۆکی خۆشەویستی و ئارەزووی مرۆڤ لە سەردەمی یاسای قەدەغەکردنی شەرابلە مێژووی جۆسۆن نیشان دەدات.
بەرھەمھێنان
سەرەتا وا بڕیار بوو زنجیرەکە لە مانگی پێنجی ٢٠٢١ وێنەی بگیرێت بەڵام دواخرا بۆ مانگی ١٢
نۆڵچکە
نۆڵچکە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
نۆڵچکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سۆفیان و لە باشوور لەگەڵ گوندی بێوەکە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەرتەنگ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پاشکێش.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بۆتسوانا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
بۆتسوانا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
پۆل:بۆتسوانا لە ئۆڵمپیادی هاوینە بەپێی ساڵ پۆل:بۆتسوانا لە ئۆڵمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
تاپاچولا
تاپاچولا شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٣٠٣ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٣٢٠٬٤٥١.
کلاودیوس
وێنۆک کلاودیوس (/ KLAW-dee-əs; تیبێریوس کلاودیوس قەیسەر ئۆگوستس جێرمانیکوس، لەدایکبووی ١ی ئابی ١٠ی پێش زایین تا ١٣ی تشرینی یەکەمی ٥٤ی زایینی) چوارەم ئیمپراتۆری ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمان بوو، سەردەمی فەرمانڕەوایەتییەکەی لە ٤١ی زاینیی تا ٥٤ دەبێت، ئەندامی زنجیرە فەرمانڕەوایی جلویۆ-کلاودیوس بوو، لە دروسوس و ئەنتۆنیا مینۆر لە لودگنوم لە گال لەدایکبووە، یەکەم ئیمپراتۆری ڕۆمانی بوو کە لە دەرەوەی ئیتاڵیا لەدایک بێت. کلاودیوس بەھۆی تەندرووستی بیستنی و نەخۆش کەوتنی لە تەمەنێکی گەنج لەلایەن خێزانەکەی دووخرایەوە و لە ئۆفیس لابرا تا بە کۆنسول بوونی (کە لەگەڵ کالیگولا لە ٣٧ ھاوبەشی پێکرا)
نەخۆشییەکەی کلاودیوس لەوانەیە رزگارکەری ژیانی بوو بێت لەو ڕووداوانەی بەسەر خانەدانەکانی تر ھات لەکاتی پاکردنەوەکەی سەردەمی فەرمانڕەوایەتی تایبیریەس و کالیگولا بە ھەڕەشە نەیان بینی لەسەر خۆیان. ڕزگاربوونەکەی وایکرد وەک ئیمپراتۆر دەستنیشان بکرێت لەلایەن دوای ئەوەی کالیگولا لەناو دەبردرێت، بەمەش ئەو دەبێتە دوایین کەس لە خێزانەکەی بۆ پۆستی ئیمپراتۆر، ئەگەرچیش شارەزایی کەم بوو، بەڵام کلاودیوس ئەوەی سەلماند کە بەرپرسێکی لێھاتوو و کاریگەرە بۆ کارەکەی. بیروکراسی ئیمپراتۆریەتەکەی فراوانتر کرد و یارمەتی گەڕاندنەوەی بارودۆخی دارایی وڵاتی کرد دوای ئەوەی گەیشتبووە سنوور لە سەردەمی فەرمانڕەوایەتی کالیگولا ھەروەھا بنیادنەر بوو کە زۆربەی ڕێگاکان، شێوەکاری ئاوەڕۆکان، و کەناڵەکانی بەناو ئیمپراتۆرییەتەکە لە سەردەمی فەرمانڕەوایەتییەکەی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە فەرمانڕەوایی جولیۆ-کلاودیان پۆل:لەدایکبووانی ١٠ی پێش زایین پۆل:مردووانی ٥٤ پۆل:مێژووناسانی سەدەی یەکەم پۆل:ئیمپراتۆرە ڕۆمانییەکانی سەدەی یەکەم پۆل:فیرعەونە ڕۆمانییەکان
ساڵی چوار ئیمپراتۆرەکە
ساڵی چوار ئیمپراتۆرەکە، ٦٩ی زایینی، یەکەم شەڕی سڤیل بوو لە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی، لە سەردەمی چوار ئیمپراتۆرەکە کە بە سەرکەوتوویی فەرمانڕەوایەتییان کردووە وەک: گالبا، ئۆسۆ، ڤیتیلیوس، ڤیسپاسیان
کۆچ
کۆچ یان کۆچکردن کۆچی ناوخۆیی واتە گواستنەوەی مرۆڤەکان لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر بۆ کار یان ژیان. بەزۆری خەڵک کۆچ دەکەن بۆ ئەوەی لە بارودۆخی نالەبار یان ھۆکارەکانی وەک ھەژاری، نەخۆشی، پرسە سیاسییەکان، کەمیی خۆراک، کارەساتی سروشتی، شەڕ، بێکاری، و نەبوونی ئاسایش دوور بکەونەوە. ھۆکاری دووەم دەتوانێ ھەلومەرج و ھۆکارگەلێکی لەبار بێت کە شوێنی مەبەستی کۆچبەران بۆ لای خۆی ڕادەکێشێت، وەکو دامەزراوەی تەندروستی زیاتر، پەروەردەی باشتر، داھاتی زیاتر، نیشتەجێبوونی باشتر، ئازادی سیاسی و کەشێکی باشتر.
ھەرچەندە کۆچی مرۆڤ سەدان ھەزار ساڵە بوونی ھەیە، بەڵام «کۆچکردن» بە مانا مۆدێرنەکەی بریتییە لە گواستنەوەی مرۆڤەکان لە وڵاتێکی نەتەوەیییەوە بۆ وڵاتێکی دیکە، کە لەوێ ھاووڵاتی نین. کۆچبەری بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ ئاماژەیە بۆ نیشتەجێبوونی درێژخایەن و گەشتیاران و سەردانکەرانی کاتی و کورتخایەن وەک کۆچبەر ناناسرێنەوە. ڕێژەی کۆچی جیھانی لە ڕووی ڕەھاوە بەرزە بەڵام لە ڕووی ڕێژەیییەوە نزمە. بەپێی ئامارە خەمڵێنراوەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ساڵی ٢٠٠٥دا نزیکەی ١٩٠ ملیۆن کۆچبەری نێودەوڵەتی ھەبووە کە ٣٪ی کۆی دانیشتووانی جیھان دەگرێتەوە. ٩٧٪ی باقی دانیشتووانی جیھان لەو وڵات و شوێنانەدا دەژین کە تێیدا لەدایکبوون یان وەک خێزانێک تێیدا ژیاون.
بیرۆکەی نوێ سەبارەت بە کۆچبەری پەیوەندی بە گەشەسەندن و پێشکەوتنەوە ھەیە، بەتایبەت لە سەدەی نۆزدەھەمدا نەتەوە و وڵاتان ھەبوون کە پێوەرێکی تایبەتیان ھەبووە بۆ ڕەگەزنامەی پاسپۆرت و کۆنترۆڵی ھەمیشەیی و بەردەوامی سنوورەکان و یاسای نەتەوەیی. ڕەگەزنامەی وڵات-نەتەوەیەک مافی نیشتەجێبوونی لەو وڵاتە و ناوچەیەدا بە کەسێکی بیانی دەدا، بەڵام نیشتەجێبوون بەھۆی کۆچبەرییەوە پابەند بوو بەو مەرجانەی کە یاسای کۆچبەری دیاریی کردبوو. کۆچکردن بەبێ ڕەزامەندی فەرمی دەتوانرێت بەپێی ئەم یاسایانە بە تاوان ھەژمار بکرێت و تەنانەت ئەگەر وەک تاوانێک پێناسە نەکرێت، حکوومەتەکان بەزۆری دەستبەسەرکردن و زیندانیکردن بۆ کۆچبەری نایاسایی دەسەپێنن. ئەم نەتەوە-وڵاتانە کۆچکردن بە حاڵەتێکی سیاسیش دەزانن، بە پێناسەکردنی نیشتمان و ھاووڵاتیبوونی سەرەکی نەتەوەیەک، کە وەک میراتی سەرەکی ھاوبەشی ڕەگەزی یان کولتووری دادەنرێت، لە زۆربەی حاڵەتەکاندا کۆچکردن بارودۆخی ڕەگەزی و کولتووری جیاواز دەدۆزێتەوە. ئەم پرسە بە ھۆکاری گرژییە کۆمەڵایەتییەکانی ترس لە بیانییەکان و ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ناسنامەی نەتەوەیی و ڕەسەن لە زۆرێک لە وڵاتانی پێشکەوتوو دادەنرێت.
ھەروەھا وڵاتانی وەرگرتنی کۆچبەران سوودمەندن لە ھێزی کاری کۆچبەران. زۆرێک لە وڵاتانی پیشەسازی بۆ بەڕێوەبردنی ئابووری خۆیان پێویستیان بە ھێزی ھەرزانی کۆچبەران ھەیە. کۆچبەران بە تایبەتی لە بوارەکانی کشتوکاڵ، بیناسازی، بەڕێوەبردنی چێشتخانە و ھۆتێل، چاودێری و پەرستاری بەساڵاچووان، پاککردنەوە و خزمەتگوزاری ناوماڵ کاردەکەن. تەنانەت لەناو یەکێتی ئەورووپادا، کارکردن سنووردارکردنی شوێنی نیشتەجێبوونی بۆ ھەندێک وڵات ھەیە، کە بە فەرمی سووتەمەنی کۆچبەری نایاسایی و کارکردن دەدات. لەڕاستیدا زۆرجار مشتومڕەکانی کۆچبەری کۆچبەران بەو شێوەیە نیشان دەدەن کە خۆیان بە زۆر دەچنە ناو کۆمەڵگە ئاوەدانترەکانەوە. لەم نێوەندەدا نەک ھەر باس لە ھۆکارەکانی کۆچکردن کە ڕیشەی زۆرێکیان پەیوەندییە ئابوورییە جیھانییەکانن، باس ناکرێت، بەڵکو بێدەنگی ھەیە لە بەرامبەر ئەو سوودە دەوڵەمەندانەی کە لە ڕێگەی کۆچی یاسایی و نایاسایییەوە بۆ بازرگانان دێت.
ئاماری کۆچی جیھانی
لە ئاماردا کۆچبەر ئەو کەسانەن کە بۆ ھەمیشە لە وڵاتێکەوە دەچنە وڵاتێکی تر. بۆ نموونە کۆچبەرانی نەوەی یەکەم کۆچیان کردووە. بە شێوەیەکی نافەرمی، زاراوەی وەک «کۆچبەر»، یان «بیانی» زۆرجار بۆ ئاماژەدان بە تایبەتمەندییە ڕەگەزی و نەتەوەیییەکانی کەمینە کۆچبەرەکان بەکاردەھێنرێن، بەبێ گوێدانە شوێنی لەدایکبوون یان ھاووڵاتیبوونیان.
بەگوێرەی «ڕاپۆرتی سکرتارییەتی گشتیی ڕێکخراوی کۆچ و گەشەپێدانی نێودەوڵەتی»، زۆربەی کۆچبەرە نێودەوڵەتییەکان لە وڵاتانی پێشکەوتوودان و داھاتیان زۆرە، کە لە ساڵی ٢٠٠٥دا نزیکەی ٩١ ملیۆن کەس بوون. وڵاتانی کەم داھات یان کەم داھاتی مامناوەند ٥١ ملیۆن کۆچبەری نێودەوڵەتییان ھەیە. کۆی گشتی کۆچبەرانی نێودەوڵەتی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە بەرزترین ئاستیدایە کە ٣٩ ملیۆن کەسە. بەرزترین ڕێژەی کۆچبەران لە ھێزی کار و کرێکاران لە وڵاتانی کەنداوی فارس حیساب دەکرێت، کە ٩٠٪ لە ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی، ٨٦٪ لە قەتەر، ٨٢٪ لە کوێت، و ئەم ڕەوتی کۆچکردنە تەنھا لە وڵاتانی ھەژارەوە بۆ دەوڵەمەند وڵاتان: نزیکەی یەک لەسەر سێی کۆچبەرانی نێودەوڵەتی لە وڵاتێکی پێشکەوتووەوە بۆ وڵاتێکی دیکە کۆچ دەکەن. لە ئەورووپا تەنھا لۆکسمبۆرگ ئەم ڕێژەیەی ھەیە کە ٤٥٪ کرێکاری بیانی ھەیە. لە سویسرا ٢٢٪ی ھێزی کار لە بیانییەکان پێکھاتووە، بەڵام لە وڵاتانی دیکەی ئەورووپا کەمتر لە ١٠٪ بیانین (وشەی بیانی ھاوتای وشەی کۆچبەر نییە). لە ٤١ وڵاتدا زیاتر لە یەک لەسەر پێنجی دانیشتووانەکەی لە کۆچبەری بیانی پێکدێن.
لە ماوەی ٥٠ ساڵی ڕابردوودا ژمارەی کۆچبەرانی نێودەوڵەتی زیادی کردووە. ئەم ڕێژەیە لە ساڵی ١٩٦٠ەوە لە ٧٩ ملیۆنەوە بۆ ٢٥٠ ملیۆن لە ساڵی ٢٠١٥ زیادی کردووە. بەپێی ڕاپۆرتی ئاماری ڕێکخراوی کۆچبەری جیھانی لە ساڵی ٢٠١٩ ژمارەی کۆچبەران گەیشتووەتە ٢٧٢ ملیۆن کەس. کۆچبەرانی نێودەوڵەتی ٣٫٣٪ی دانیشتووانی جیھان پێکدەھێنن. لە ساڵی ٢٠١٥دا ٦٥٫٣ ملیۆن کەس بە زۆر ئاوارە بوون و کۆچیان کرد.
ئەمریکا زۆرترین ژمارەی کۆچبەری نێودەوڵەتی ھەیە. ئەڵمانیا بە ١٢ ملیۆن کۆچبەر و ڕووسیا بە ١١٫٦ ملیۆن کۆچبەر لە پۆستەکانی داھاتوودان. ڕێگای کۆچکردن لە مەکسیکەوە بۆ ئەمریکا یەکێکە لە قەرەباڵغترین ڕێگاکانی جیھان. لە ساڵی ٢٠١٥ کۆچبەران لە سەرانسەری جیھان نزیکەی ٦٠٠ ملیار دۆلاریان بۆ کەسوکارەکانیان ناردووە.
کۆچی بیانی
وێنۆک|کۆچی سووری و عێراقییەکان بۆ یۆنان کۆچی بیانی لە نێوان وڵاتاندا ڕوودەدات و کۆچبەران لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی دیکە کۆچ دەکەن. ھەندێک کۆچی بیانی بە ئامانجی بەدەستھێنانی سامانی سروشتی و سامان یان کرێ و خۆشگوزەرانی زیاتر ئەنجام دەدرێن کە پێی دەوترێت کۆچی خۆبەخشانە. لەم جۆرە کۆچانەدا وڵاتی ڕەسەن کێشەی ئابووری ھەیە. وەک نموونەیەک، کۆچی ئەورووپییەکان بۆ ئەمریکا، ئوسترالیا، کەنەدا و ئەفریقا لە سەدەی نۆزدەھەمدا کۆچێکی ئیختیارییە. کۆچی کرێکارانی تورک بۆ ئەڵمانیای ڕۆژاوا دوای جەنگی جیھانی دووەم و کۆچی خەڵکی لە نەمسا و ھەنگاریا و یوگۆسلاڤیاوە بۆ ئەڵمانیا لە دوای ساڵی ١٩٨٩ کۆچی خۆبەخشانەن.
جیھانە سەرنجڕاکێشەکەی گەمبۆڵ
جیھانە سەرنجڕاکێشەکەی گامبۆڵ (بە ئینگلیزی: The Amazing world of Gumball) زنجیرە کارتۆنێکی کۆمێدی-سوریالییە، لەلایەن (بێن بۆکلیت) دروستکراوە بۆ کۆمپانیای کارتۆن نێتوۆرک. بۆ یەکەمجار لە ٢ی ئایاری ٢٠١١، لە بەریتانیا لە تەلەڤیزیۆن پەخشکراوە. ھەرچەندە بەشێوەی فەرمی زنجیرەکە کۆتایی پێنەھێنراوە، بەڵام بێن لە توویتەرەکەی ئاماژەی بەوەکرد کە کۆتا ئەڵقەی وەرزی شەش "The Inquisition" کە لەڕۆژی ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩ نمایشکرا، ئەوا کۆتا ئەڵقەی زنجرەیەکەیە.
بەرھەمھێنان
کاتێک (کارتۆن نیتوۆڕک) لە ئەورووپا ساڵی ٢٠٠٧ دروستکرا، بێن بۆکلیت وەک کارمەندێک دامەزرا بۆ ئەوەی لەگەڵ کۆمەڵەیەک بەیەکەوە پڕۆژەیەک دروست بکەن، ھاوکات کۆمپانیاکە بڕیاریدا کە ھەموو فەرمانبەرەکان بیرۆکەکەنیان بەگەڕ بخەن، بێن بڕیاریدا کە ھەندێک لەو کەسایەتییانە بھێننەوە کە پێشتر ڕەتکرابوونەوە، ئەمەش بۆ ئەوەی لە زنجیرەیەکی ناو قوتابخانە بەکاریان بھێننەوە. دواتر زنجیرەکە بووە یەکەم بەرھەمی کارتۆن نێتوۆرکی ئەورووپا، وەرزی یەکەم بە ٣٦ ئەڵقە لە تەلەڤیزیۆن پەخشکرا.
کۆچ
پەنابەری
پەنابەری جۆرێکە لە کۆچی بیانی کە ھۆکاری ڕەتکەرەوە لە بنەڕەتدا؛ مرۆڤەکان ناچار دەکات بجوڵێن. بۆ نموونە پێکھێنانی حکوومەتی ئیسرائیل بووە ھۆی ئەوەی زۆرێک لە فەلەستینییەکان پەنا بۆ ئوردن و میسر و سوریا و لوبنان ببەن. لەشکرکێشی سۆڤیەت بۆ ئەفغانستان و شەڕە ناوخۆیییەکانی ئەو وڵاتە بووە ھۆی ئەوەی ئەفغانییەکان پەنا بۆ ئێران و پاکستان ببەن. وشکەساڵی و برسێتی و شەڕی ناوخۆ بووە ھۆی ئەوەی دانیشتووانی ئەسیوپیا پەنا بۆ وڵاتانی دراوسێ ببەن. بێگومان خەڵک بە ھەڵە مافی پەنابەری بە بژاردەیەک بۆ کۆچبەری دەزانن. پەنابەری لە بنەڕەتدا دۆخێکی نائاسایییە بۆ کۆچبەرێک و ھەموو خەڵک مافی پەنابەرییان نییە؛ بەپێی یاساکانی مافی پەنابەری، ئەگەر پەناخوازێک لەڕووی ئاسایشی ژیانی وڵاتی ڕەسەن ڕووبەڕووی کێشەیەک ببێتەوە و لەگەڵ گەڕانەوەی بۆ وڵاتی ڕەسەن ڕووبەڕووی ئەشکەنجە و زیندانی ببێتەوە، ئەوا دەتوانێت ببێتە پەنابەر لە وڵاتی مەبەست و سوود لە مافەکان وەربگرێت لە پەنابەران کە لەلایەن ڕێکخراوی مافی مرۆڤەوە پێناسە کراون.
جیھانە سەرنجڕاکێشەکەی گەمبۆڵ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١١ پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی پۆل:ئەو زنجیرانەی خەڵاتی بافتایان وەرگرتووە پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی منداڵانی بەریتانیا لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە پشیلەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدیا ڕەشەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە تەنزئامێزە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
کۆچ
سەرچاوەکان
پۆل:دانیشتووناسی پۆل:دانیشتووان
بوێناڤێستا
بوێناڤێستا شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزییەکەی بریتییە لە ٢٬٣٣٣ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٥٢٤٬٠٧٤.
ھێدی
خالید حیسامی ناسراو بە ھێدی یان شێواو (لەدایکبووی ١٩٢٧ لە شێخاڵی، بۆکان - مردووی ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ لە ھەولێر، ھەرێمی کوردستان) شاعیر و وەرگێڕێکی کورد بوو.
ژیان
خالید ئاغای حیسامی کوڕی حاجی محەممەد ئاغای موکری ساڵی ١٣٠٦ی ھەتاوی (١٩٢٧) لە ئاوایی شێخاڵی سەر بە بۆکان لە دایک بووە. نازناوی بنەماڵەکەی (حیسامی)یە، لە عەشیرەتی دیبۆکرین. ھەر لەو ئاوایییەش کە موڵکی باوکی بووە دەستی بە خوێندن کردووە لای مامۆستای تایبەتی. ساڵی ١٩٤٥ پەیوەندی بە کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان کردووە و دواتر لە سەردەمی کۆماردا وەک پێشمەرگە و شاعیرێک چالاک بووە و بە نازناوی (شێواو) لە ڕۆژنامە و گۆڤارەکانی ئەو سەردەمەدا بەرھەمی بڵاو کردووەتەوە. پاش ڕووخانی کۆمار ڕووی لە باشووری کوردستان کردووە و ڕەگەڵ شۆڕشی ئەیلوول کەوتووە و لەوێش ھەم وەکوو پێشمەرگە و ھەمیش لە بەشی ڕاگەیاندن و چاپەمەنی و ڕادیۆی دەنگی کوردستاندا چالاکی نواندووە. ھێدی لەلای مەلا مستەفا بارزانی ڕێزێکی زۆری ھەبووە. بۆ یەکەمین جار لە ساڵی ١٩٤٥ لە مەھاباد مەلا مستەفا بارزانی ناسیوە و ئاشنایەتی لەگەڵ پەیدا کردووە. لە دوای ھەڵگیرسانی شۆڕشی ئەیلوولی ١٩٦١ چووەتەوە ناو شۆڕش و بۆ دووەمین جار چاوی بە بارزانی کەوتووەتە. لەسەر دەستی ئەو بووە بە خەباتگێڕی چەکدار لە ناو شۆڕشدا. ماوەیەک لە ڕانیە و سەنگەسەر و قەڵادزێ ژیانی پێشمەرگەیی بردووەتە سەر. لە ماوەی گفتوگۆکەی نێوان شۆڕشی کورد و دەسەڵاتی عەبدولڕەحمان عارف لە بەغدا، لە لایەن شۆڕشەوە کراوە بە قایمقامی قەڵادزێ، لە پاشاندا گواستراوەتەوە ڕانیە، ماوەیەکیش لە ڕادیۆی «دەنگی کوردستانانی عێراق»دا کاری کردووە. لە دوای وەستانی ڕادیۆ گواستراوەتەوە ناوچەی باڵەک، چاپخانەی شۆڕشی لێ بووە و کاری لە جاپکردنی ڕۆژنامەی خەباتدا کردووە. لە دوای بەیاننامەی ١١ی ئازاری ١٩٧٠ گەشتی بەغدای ھەبووە، دکتۆر حەسەن حیسامی برای کە لە ئەڵمانیا دەژیا ھاتبووە بەغدا پێکەوە چوونەوە ئەڵمانیا. لەوێوە ڕووی کردە سوید، پاشان گەڕاوە کوردستان. لەگەڵ کۆتایی شۆڕشی ئەیلوول گەڕاوەتەوە ئێران.پێشنیاری بۆ کرا لە ڕادیۆی کرا لە ڕادیۆ و تەلەفزیۆنی بەشی کوردی تاران کار بکات، بەینێک کاری کردووە و پاشان بەجێی ھێشتووە. لەو ماوەیەدا پەیوەندی لەگەڵ بارزانییەکان ھەبووە تا ڕاپەڕینی ١٩٩١ و لەگەڵ ئەواندا گەڕاوەتەوە عێراق.
مردن
خالید حیسامی تا کۆتایی ژیانی لە ھەولێر نیشتەجێ بووە. لە ئاکامدا لە پاش نیوەڕۆی پێنج شەممە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی زایینی (٦ی خەزەڵوەری ١٣٩٥ی ھەتاوی) لە تەمەنی ھەشتا و ھەشت ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە و دوو ڕۆژ دواتر لە گۆڕستانی پیرمام بە خاک سپێردراوە. ھێدی وەسیەتی کردبوو تەرمەکەی بگەڕێنرێتەوە موکریان و لە شاری مەھاباد و لەکن ھێمن و ھەژار تەسلیم بە خاک بکرێ کە نەلوا.
شیعر
خالید حیسامی شاعیری سەردەمی کۆمار بووە و ھاوکات لەگەڵ ھەژار و ھێمن دەستی بە شیعر وتن کردووە و شێوازی تایبەت بە خۆیشی ھەبووە و زۆربەی شیعرەکانیشی دەکەونە قاڵبی ئەدەبیانی بەرگرییەوە. ھێدی لە غەزەلدا دەستێکی باڵای ھەبووە و زمانی غەزەلەکانی ساکار و ناوەرۆکەکەیشیان ئەویندارانە و نیشتمانییھ؛ ھەروەھا تایبەتمەندیی گشتیان ئەوەیە کە بەرەو ئاقارێکی ئەرێنیدا دەچن. ساڵی ٢٠٠٨ لەلایەن وەزارەتی ڕۆشەنبیریی ھەرێمی کوردستانەوە کۆڕێکی گەورە بۆ ڕێز لێنان لەم شاعیرە بە بەشداری شاعیران و نووسەرانی کورد لە شاری ھەولێر بەڕێوە چوو.
نموونە شیعری نەتەوەیی
نموونە شیعرێکی ھێدی کە لەلایەن ناسر ڕەزازی کراوەتە گۆرانی: کوردستان یان نەمان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧ پۆل:مردووانی ٢٠١٦ پۆل:خەڵکی بۆکان پۆل:شاعیرانی کورد
ئاوەکورتێ
ئاوەکورتێ گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئاوەکورتێ لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەشتی خانێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆلکە، ماوەت و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی بڵخوان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عیساوێ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پورتوگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
پورتوگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سیق
چەپ|وێنۆک|263x263پیکسڵ| دوای دەرچوون لە سیق ڕاستەوخۆ خەزنە دەبینیت.
چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ|سیق، بڕوانە کەناڵە ئاویەکانی کە لەتەنیشتەکانی ھەڵکۆلدراون. سیق ڕێگای سەرەکی و بەردەوامی پێترا بووە. بریتیە لە لەتبوونی بەردین بە درێژایی ١٢٠٠ مەتر و پانی ٣بۆ ١٢ مەتر، بەرزیەکەی دەگاتە ٨٠ مەتر. بەشی زۆری خۆرسک و سرووشتە، بەڵام نەبتیەکان کاری نەخش و ھەڵکۆڵینیان بۆ کردووە، سیق لە گۆڕەپانی خەزنە کۆتایی دێت.
لە دەستپێکی شەقامی سیق گومەز و قەوسی دەروازەکەی شار بەدی دەکرێت، لەگەڵ ڕێڕەو و ئاوەڕۆکانی، کە جگە لە ئاوی باران ئاوی لە دۆڵی موسا و عەیون گواستۆتەوە بۆ شارەکە. ھەروەھا چەند بەنداوێکی لاوەکیشی ھەیە ئەمەش بۆ نەگەڕانەوەی ئاوی پیس بۆ شارەکە دروستیان کردووە، زەوی سیق بە بەردی گلکاری و نەخشدار داڕێژراوە کە بەشێکی زۆری تا ئەمڕۆ ماوەتەوە. لە تەنیشتەکانی سیق پەیکەری خواوەند و دروشمە پیرۆزەکان دانراون. ئەمەش بۆ پاراستنی ئاو بووە لە دەمی شەیتان، چونکە ئەنباتەکان ئاویان لا پیرۆز بووە و چاودێریان کردووە.
لەبەری چەپی سیق چەندین پەیکەر ھەن کە بە «پەیکەرەکانی ساپینۆس» ناسراون، ھۆکاری ناونانیان بەم ناوە بەھۆی ئەوەوە بوە کە بەشێوازی یۆنانی دروستکراون. کە ئاماژەیان پێدراوە ساپینۆس کوڕی ئەسکەندەری مەزن بووە، لە دەرعا ھاتووە و ئەم پەیکەرانەی دروستکردوە بۆ دژایەتی کردنی خواوەندی نەبتیەکان. لە نەخشە جوان و سەرنج ڕاکێشەکانی تر وێنەی پیاوێکە پێشرەوی کاروانێک لە حوشترەکانی دەکا، چونکە نەبتیەکان بە بازرگانی بەناوبانگ بوون ھەر ئەمەش بۆتە ھۆی دەوڵەمەند بوونیان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی ئوردن پۆل:گەشتیاری لە ئوردن پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان پۆل:پێترا
ھوڵوبڵاخ
ھوڵوبڵاخ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بازیان، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ھوڵوبڵاخ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تەیناڵی کۆن و لە باشوور لەگەڵ گوندی مۆرتکە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بازیان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چۆڵمک.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
قارقولوقی سەروو
قارقولوقی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی زەنگەبار، ناوچەی ناوەندی شارستانی پۆلدەشت، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
قارقولوقی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی شاتەختی لە کۆماری ئۆتۆنۆمی ناخچەوان و لە باشوور لەگەڵ گوندی قڕکەندی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بیوک دوز لە کۆماری ئۆتۆنۆمی ناخچەوان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قوتان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ڕووناکبیری
210px|وێنۆک|چەپ| فیلەسۆفی پێشەنگ، [[سوقرات (کالیسیۆم. ٤٦٩–٣٩٩ پ. ز]] ڕووناکبیری یان ڕۆشنبیری بەکارھێنان، پەرەسەندن، و ڕاھێنان بۆ گە یشتن بە ڕووناکبیری و ھەروەھا ژیانی بیرمەندی دەکات. لە بواری فەلسەفە، «ڕووناکبیری» ھەندێک جار ھاوواتایە لەگەڵ «ئەقڵانیەت»، کە زۆربەی زانیاری بە ھۆکار و ڕێک وپێک بیر کردنەوە بەدەست دەھێندرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:سەردەمی ڕووناکبیری پۆل:فەلسەفەی سیاسی پۆل:بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە پۆل:دەرھەستکاری پۆل:ئەکادیمیا پۆل:فەلسەفەی شیکارانە پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی پۆل:فەلسەفەی کیشوەری پۆل:ژیری پۆل:ھەبوونناسی پۆل:لۆژیکی فەلسەفی پۆل:بزووتنەوە فەلسەفییەکان پۆل:فەلسەفەی ژیان پۆل:فەلسەفەی زانست پۆل:ئاوەزان پۆل:سوقرات پۆل:ھزر پۆل:تیۆرە ئیپیستمۆلۆژییەکان پۆل:گومانکردن
ئۆتیزم
وێنۆک|چەپ ئۆتیزم جۆرێکە لەپەشێوی و ئاڵۆزی تێکچوونی گەشەی مێشک، ناسراوە بە دژواری کارلێککردن و پەیوەندیی کۆمەڵایەتی، و لەلایەن ھەڵسوکەوتی دووباریی سنووردار کراو. زۆربەی کات دایک و باوک لە ماوەی یەکەم دوو یان سێ ساڵی ژیانی منداڵیان ئاگاداری نیشانەکانی ئەم نەخۆشییەن. زۆرجار ئەم نیشانانە بەرەبەرە دەر دەکەون. ئۆتیزم بریتییە لە: شێوان و تێکچوونی شێواز ھەڵسوکەوت و بیرکردنەوەیی و پەیوەندیکردنی منداڵ لەگەڵ کەسانی دەوروبەر و ڕێژەی تووش بوونەکەش لە منداڵێکەوە بۆ یەکێکی دیکە دەگۆڕێت، ھەندێکێیان نیشانەکانیان لاوازە، ئەم جۆرەیان دەتوانن بە شێوەیەکی سەربەخۆ ژیان بەسەر ببەن و ھەندێکی دیکەشیان نیشانەکان یان ڕاستتر کاریگەری نەخۆشییەکە (ڕێژەکەی) زیاترە، ئەم جۆرەیان پێویستیان بە کەسانی دیکە ھەیە بۆئەوەی بتوانێت درێژە بەژیان بدات.
مێژوو
مێژووی دۆزینەوەی نەخۆشی ئۆتیزم زۆر کۆنە، بەڵام لە ساڵی ١٩٤٣ (لیۆکارنەر)ی پسپۆڕی نەخۆشی دەروونی منداڵان زۆرینەی خەسڵەت و نیشانەکانی دیاریکرا، بووە سەرەتای دیاریکردنی نەخۆشییەکە، وشەی ئۆتیزم کە لە بنچینەدا وشەیەکی یۆنانییە بەمانای (گۆشەگیری) دێت و لە کوردیشدا پێی دەگوترێت (تەنھایی).
ھۆکارەکانی ئۆتیزم
ھۆکاری سەرەکی نەخۆشییەکە تاکو ئێستا دیارنییە، بەڵام کاتێک تاکێکی منداڵی دووانە تووشی ئۆتیزم دەبێت، ئەگەری تووشبوونی منداڵەکەی دیکە ٧٠–٩٠٪ دەبێت، ئەمەش ئاشکرایدەکات کە نەخۆشییەکی بۆماوەیییە و کۆمەڵێک بۆھێڵ بەرپرسن لە گواستنەوەی نەخۆشییەکە. ھەروەھا دەگوترێت ھۆکاری ژینگەیی وەک بەرکەوتن بە ڤایرۆس و ماددە ژەھراوییەکان لەماوەی دووگیانی ئەگەری تووشبوونی ئۆتیزم زیاددەکەن.
جۆرەکانی ئۆتیزم
ئۆتیزم یەک جۆر نییە، شارەزایان پێیان وایە تا ئێستا پێنج جۆری دۆزراوەتەوە و بە دووریشی نازانن لە داھاتووش دا جۆریی دیکە بدۆزرێنەوە یان ئەوانەی ئێستە بخرێنە ژێر ڕیزبەندی ترەوە، بەڵام ئەوەی لە ئێستادا زانستی پزیشکی پەی پێبردبێت دەکرێت بگوترێت پێنج جۆرە:
سەرچاوەکان
پۆل:تەندروستیی دەروونی پۆل:ئاڵۆزیی دەماری
کۆکۆ (فیلمی ٢٠١٧)
گەشەپێدان
لی یونکریچ سەرەتایی سەرھەڵدانی بیرۆکەکەی لە ساڵی ٢٠١٠ بوو. کاتێک چیرۆکی تۆی ستۆری ٣ کە یونکریچ کاری دەرھێنانی بۆ کرد، بڵاوکرایەوە. لە سەرەتادا فیلمەکە دەربارەی منداڵێکی ئەمریکی بوو، و فێربوون دەربارەی میراتی مەکسیکی، لەکاتی مامەڵەکردن لەگەڵ مردنی دایکی، لە کۆتایدا بڕیاریدا کە چاکسازی تێیدا بکات چونکە ئەوە ڕێگەیەکی ھەڵەیە، سەرنجی خستەسەر منداڵە مەکسیکییەکە. یونکریچ ئاماژەی بەوەدا «ئەوە ڕاستییەکە بوو کە ئێمە خەڵکی مەکسیک نەبووین.» ئەو ڕاستییەیی کە فیلمەکە وێنایی کردووە کولتوورێکی ڕاستەقینەیە بووە ھۆی نیگەرانی بۆ یونکریچ وای لێکرد ھەستی بە بەرپرسیارێتییەکی زۆر گەورە بکات لەسەر شانی لەبەر ئەوەی دەیویست کە بە دروستی ئەنجامی بدات.
تیمەکەی پیکسار چەند گەشتێکی بۆ مەکسیک کرد تا یارمەتیی ناساندنی کەسایەتییەکان و چیرۆکی کۆکۆ بدات. یونکریچ وتی، «من ئەوەم بینی کە لە ھونەری میللیدا وێنا کرابوو. شتێک بوو سەبارەت بە لکاندنی ئێسکەپەیکەرەکان بە ڕەنگە شادی و درەوشاوەکان، کە دەستی بەسەر خەیاڵی مندا گرت. لە دۆزینەوەی ڕێگەیەکی پێچاوپێچدا ڕابەرایەتیی منی کرد؛ زۆرتریش دەربارەی [ئێل] دیا دێ لۆس موێرتۆس فێر دەبم، و خودی ئەو زۆرترەش بەقووڵی کاریگەری دەکاتە سەرم.» تیمەکە بۆیان دەرکەوت کە کارکردن لەگەڵ بوونەوەرە ئێسکەپەیکەرییەکان قورسە، چونکە ئەوان کۆئەندامی ماسوولکەیان نەبوو، و لەبەر ئەوە دەبوو بەو شێوەیە و جیاواز لە ھاوشانە مرۆیییەکانیان بە ئەنیمەیشن بکرێن. کۆکۆ ئیلھامیشی لە فیلمە ئەنیمێیەکانی ھایاو میازاکی، ڕووحە ڕفێنراوەکە (٢٠٠١) و قەڵا جووڵاوەکەی ھاوڵ (٢٠٠٤)، و فیلمی ئاکشنی جۆن ویک (٢٠١٤) وەرگرتووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی پۆل:چاندی مەکسیکی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٧ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە جنۆکەییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی منداڵ پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی پۆل:مشتومڕی فیلمەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە مەکسیک داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین گۆرانی ڕەسەن بەدەستھێناوە پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پیکسار پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە خێزانەکان پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن مایکل جیاکینۆوە تۆمارکراون
تیان وین-١
وێنۆک|نیشاندانی نمونەیەکی گەڕۆکی تیان وین١ لە کۆنگرەی فەلەکی نێودەوڵەتی لە شاری [[برێمن لە وڵاتی ئەڵمانیا ساڵی ٢٠١٨]]
زورگاوا
زورگاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ بەراندێزا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
زورگاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ئیبن زەحاک
ئیبن زەحاک (ساڵی ٩٢٧ کۆچی دوایی کردووە) سەرکردەیەکی کورد بووە کە دەستبەرداری ئیسلام بووە بووەتە مەسیحی بۆ ئەوەی بچێتە خزمەت ئیمپراتۆرییەتیی بیزەنتی و ڕۆمانۆسی یەکەم، ڕۆمانۆس دیاری دەوڵەمەندی پێبەخشی و ناردییەوە قەڵاکەی (قەڵای جەعفەری) خۆی کە ڕەنگە لە نزیک تارسوس بووبێت، لە کۆتاییەکانی پاییزی ساڵی ٩٢٧ لەلایەن تەمال دەلفی هێرشی کرایە سەر شکستی هێنا و کوژرا.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:مردووانی ٩٢٧
کواتزاکوالکۆس
کواتزاکوالکۆس شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٤٧١ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٣١٩٬١٨٧.
گالیا ئاکویتانیا
وێنۆک گالیا ئاکویتانیا ھەروەھا وەک ئاکویتانیا یان ئاکویتانیا گال ناسراوە، پارێزگاییەکی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی بوو، لە ئەمڕۆدا دەکەوێتە ڕۆژاوای باشووری فەڕەنسا، کە ناوی مۆدێرنی ئاکویتانیایە. سنووردارە لەگەڵ پارێزگاکانی گالیا لودگوننسس، گالیا ناربۆننسس، و ھیسپانیا تراکۆننسس.
سولاوا
سولاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مادێرۆ
مادێرۆ شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٢٠٩٬١٧٥ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢٠٩٬١٧٥.
ینگلاک شیناواترا
ینگلاک شیناواترا (لە دایکبووی ٢١ی حوزەیرانی ١٩٦٧) کەسایەتی ژنە بازرگانن، سیاسیی تایلەندییە. ئەو ئەندامە لە حیزبی فیو تای، هەروەها ئەو لە ماوەی ٥ی ئابی ٢٠١١ تاوەکوو ٧ی ئایاری ٢٠١٤ بوو بە سەرۆک وەزیرانی تایلەند، هاوکاتیش لە ماوەی ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣ بۆ ٧ی ئایاری ٢٠١٤ بووەتە وەزیری بەرگری تایلەند. ینگلاک شیناواترا یەکەم ژنە لە تایلەند ببێتە سەرۆک وەزیران، لە ڕۆژی ٧ی ئایاری ٢٠١٤ بەبڕیارێکی دادگای دەستووری تایلەند لە پۆستەکەی دوور خرایەوە.
ینگلاک شیناواترا لە ساڵی ١٩٨٨، فاکەلتی زانستە سیاسییەکان و بەڕێوەبردنی گشتی لە زانکۆی چیاننگ مای بەکالۆریۆسی بەدەست هێناوە. ئەو ماستەریشی لە زانستە سیاسییەکان بەدەستهێنناوە لە ساڵی ١٩٩١ لە زانکۆی کینتەکی ستەیت.
لە ساڵی ٢٠١٣، لەلایەن گۆڤاری فۆربیس لە پلەی ٣١ی بەهێزترین ژنانی ساڵ هەڵبژێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:سیاسەتمەدارە تایلەندییەکان کە بە ڕەچەڵەک چینین
ئەزمەک
ئەزمەک گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئەزمەک لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی بۆسکێن (ڕوونکردنەوە) و لە باشوور لەگەڵ گوندی مۆڵان و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی سەرگەڵو، ماوەت و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاوەکورتێ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کاروانسەرا
کاروانسەرا گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
کاروانسەرا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دلمە و لە باشوور لەگەڵ گوندی میماندار و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تۆپزاوا لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی نەغەدە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
وێسێ
وێسێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڕۆژی جیھانیی پشیلە
ڕۆژی جیھانیی پشیلە ڕۆژێکە لە ساڵی ٢٠٠٢ لە لایەن سندوقی نێونەتەوەییی خۆشبژیویی گیانلەبەران دیاری کراوە و ساڵانە لە ٨ی ئابدا ئاھەنگ بۆ ئەم ڕۆژە دەگێڕدرێت. لە حاڵیکدا کە لە زۆربەی وڵاتان ئەم پشووە نافەرمییە لە ٨ی ئاب بەڕێوە دەچێت، لە ڕووسیا ڕۆژی جیھانیی پشیلە لە یەکی ئازار ئاھەنگ دەگێڕدرێت و لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕۆژی ٢٩ی تشرینی یەکەم بە ناوی ڕۆژی جیھانیی پشیلە ناونراوە.
ڕۆژی جیھانیی پشیلە ڕۆژێکە بۆ بڵاوکردنەوەی وریاکردنەوە و بەرزکردنەوەی ئاستی زانیاریی خەڵک سەبارەت بە پشیلەکان و بەدەستخستنی زانیاری سەبارەت بە ڕێگاکانی یارمەتیدان و پاراستنی ئەوان. ڕۆژی پشیلە ڕۆژێکی پشووی نافەرمیی تری پشیلەیە کە دەستپێکەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٢٢ی شوبات لە ژاپۆن. ئەم ڕۆژە وردەوردە لە ھەموو جیھاندا گەشەی سەند و خەڵک لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا لە سەرانسەری جیھان وێنە و فیلمی پشیلەکانی خۆیان ھاوبەش دەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:پشیلەکان پۆل:ڕۆژە جیھانییەکان
کابۆ سان لوکاس
کابۆ سان لوکاس شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٤٨٬١١ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢٠٢٬٦٩٤.
مارك ڤیڤیان فۆی
مارک ڤیڤیان فۆی (لە دایکبووی ١ی ئایاری ١٩٧٥ -مردووی ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٣) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی کامیروونی بوو، کە وەک یاریزانی ھێڵی ناوەڕاست یاری کردووە.
پیشەی یاریی کردن
فۆی سەرەتا لە خولی ناوخۆی ولاتەی دەستی بە یاریی کردن کرد، دواتر بە شێوەیەکی پیشەگەرانە ڕوویکردە خولی فەرەنسی و پرێمیەرلیگ لەگەڵ یانەی لێنس و وێستھام یونایتد و لیۆن و مانچستەر سیتی یاریی کردووە.
مردن
لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٣، فۆی لە کاتی بەڕێوەچوونی یاریی نێوان بۆ کامیروون لەگەڵ ھەڵبژاردەی کۆلۆمبیا لە جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٣ لە ناکاو دەکەوێتە سەر زەوی یاریگاکە و دواتر کۆچی دوایی دەکات، ڕووداوێک کە کۆمەڵگەی تۆپی پێی جیھانی تووشی شۆک کرد. دواتر ڕاگەیەندرا مردنەکەی بەھۆی نەخۆشی ماسولکەکانی دڵەوە بووە. فۆی ٦٢ یاریی بۆ ھەڵبژاردەی کامیروون ئەنجامداوە و خاوەنی ھەشت گۆڵە. دوای مردنی درێسی ژمارە ٢٣ی مانچستەر سیتی وەک ڕێزێک بۆ ئەو یاریزانە لابرا.
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٣ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠١ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤ پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:یاریزانانی لیگ ١ پۆل:مردووانی ٢٠٠٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥
ئەبوو نەسر حوسەینی دووەم
ئەبوو نەسر حوسەینی دووەم لە ساڵی ١٠٠١ تا ١٠٢٥ ئەمیر (حکومڕانی) ڕەوادییەکان بوو. کوڕی ئەمیری ڕەوادی ئەبوو حەیجە ماملانی یەکەم بوو، سەردەمی ئەبوو نەسر حوسەینی لە زانستدا مشتومڕی لەسەرە.
بە وتەی مێژوونوسی هاوچەرخی ئەرمەنی ستێپانس ئاسۆگیک، ئەبوو حەیجە لەساڵی ٩٨٨ یان ٩٩٩ مردووە، بەڵام مێژوونوسی عوسمانی ئەحمەد لوتفوڵڵا کە کارەکانی لەسەر بنەمای سەدەی ١٢ ونبوو (تاریخ الباب والعبواب) ووتی ئەبووحەیجە ماملانی لە ساڵی ١٠٠١ مردووە. بەڵام ئەو دراوانەی کە بەناوی ئەبوو حەیجەی ماملانی لێدرا لە ساڵانی ١٠٠٢-١٠٠٩-١٠١٤ دەرکەوتوون، کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی زیاتر حکومی کردووە لەوەی وتراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی سەدەی ١١یەم
سەف کوڕی سەییاد
سەف کوڕی سەییاد دواتر بە عەبدوڵڵا کوڕی سەعید ناسرا، کەسێک بوو بانگەشەی پێغەمبەرایەتی دەکرد لە سەردەمی پێغەمبەر محەممەد و ھاوڕێکانی کە دواتر دوای شەڕەکانی ڕیدا دیارنەما. عومەر کوڕی خەتتاب و تەنانەت ھەندێک لە زانایانی ئەمڕۆش گریمانە دەکەن کە لەوانەیە ئەو دەجال بووبێت کە دواتر وەک مەسیحی درۆزن لەم جیھانەدا دێت.لە بنەماڵەیەکی جوولەکەی بە ڕەچەڵەک عەرەب لەدایکبووە. لە ناوەکەیەوە ڕەنگە باوکی ماسیگر بووبێت، وەک چۆن «صیاد» بە عەرەبی بە واتای ماسیگر دێت.
دووژمنایەتییەکەی بەرامبەر پێغەمبەر لە منداڵییەوە وای کرد زانایان گریمانە بکەن کە ئەو دەجال بێت.
بانگەشەی پێغەمبەرایەتی لە ھەرزەکاریدا
سەف بانگەشەی کردووە کە پێغەمبەر بووە کاتێک لە تەمەنی ھەرزەکاریدا بووە، و سەرەتا باوەڕیان وابووە کە مەسیحی درۆزن (دەجال)ە، چونکە تایبەتمەندییەکانی ھەمان تایبەتمەندییەکانی مەسیحی دەجال بووە:"گێڕدراوەتەوە کە پێغەمبەر (د.خ) چاوی بە سەف کوڕی سەییاد کەوتووە، لەو کاتەدا سەف تەنیا لە تەمەنی ھەرزەکاریدا بووە پێغەمبەر فەرمووی: ئایا ئێوە گەواھی ئەوە نادەن کە من پێغەمبەری خوام؟ سەف کوڕی سەییاد وتی: گەواھی ئەوە دەدەم کە تۆ پێغەمبەری نەخوێندەوارانیت. دوای ئەوەی سەف گاڵتە بە پێغەمبەرایەتی محەممەد دەکات عومەری کوڕی خەتتاب بڕیاریدا کە منداڵەکە شایەنی مردنە و داوای مۆڵەتی لە پێغەمبەر کرد بۆ لەسێدارەدانی بەڵام پێغەمبەر فەرمووی: ئەگەر ئەو کەسە بێت (دەجال) کە لە مێشکتدایە، ئەوا ناتوانیت بیکوژیت و ئەگەر ئەو نەبوو ئەوا کوشتن ھیچ سوودێکت پێ ناگەیەنێت."
تایبەتمەندییەکان
زانای حەنەفی ئیسلامی دکتۆر ئیسرار ئەحمەد ئاماژەی بە ڕیوایەتێک کرد کە تیایدا دەڵێت سەف کوڕی سەییاد توانای ئەوەی ھەیە لە پشتەوە و پێشەوە ببینێت، جگە لەوەش ئەویش وەرگیراوە: "ئەو دەخەوت بەڵام دڵی (مێشکی) بەئاگا بوو."ھەروەھا لە سەحیحی موسلیمدا ھەندێک ڕیوایەت دەڵێن کە سەف کوڕی سەییاد توانای خوێندنەوەی مێشکی خەڵکی ھەبووە."عەبدوڵڵا دەفەرموێت: ئێمە لەگەڵ پێغەمبەری خوا دەڕۆیشتین کە بەڕێکەوت سەف کوڕی سەییاد بەلایدا تێپەڕی، پێغەمبەری خوا پێی فەرموو: من شتێکم بۆت شاردووەتەوە (شتێک بۆ تاقیکردنەوەت، کەواتە ئەوەم پێ بڵێ). وتی: ئەوە دووخخانە (واتا دووکەڵ). (پێغەمبەر محەممەد لە ڕاستیدا سووڕەتی دووخانی ھەبوو بۆیە تەنیا نیوە زانیاری درووستی داوە) پاشان پێغەمبەر (د.خ) پێی فەرموو: بڕۆ ناتوانیت لە پلەی خۆت تێپەڕیت، دواتر عومەر فەرمووی: پێغەمبەری خوا ڕێگەم پێبدە لە ملی بدەم. پاشان پێغەمبەر فەرمووی: وازی لێ بێنە، ئەگەر ئەو ئەو کەسە (دەجال) بێت کە تۆ لە ملی دەدەیت، ئەوا ناتوانیت بیکوژیت."
لە تەمەنی گەورەییدا
نافیع باسی لەوە کردووە کە عومەر کوڕی سەعید چاوی بە سەف کوڕی سەییاد کەوتووە و بە هەندێک لە هاوڕێکانی گوتووە: "ئێوە دەڵێن کە ئەوە (دەجال) بووە، ئیبن سەعید دەفەرموێت: سوێند بەخوا وا نییە. عومەر کوڕی سەعید فەرموویەتی: ئێوە ڕاستیتان پێ نەگوتم سوێند بەخوا هەندێکتان ئاگادارتان کردمەوە کە نامرێت تا زۆرترین نەوە و سەروەت و سامانی زەبەلاحی نەبێت و ئەوە ئەو کەسەیە کە وا بیریلێدەکرێتەوە.
دیارنەمانی
سەف کوڕی سەییاد دوایین جار لە شەڕی حەررا دا بینراوە، کە خەلیفەی ئەمەوی یەزید کوڕی معاویە هێزێکی ناردبوو بۆ ژێردەستکردنی شاری مەدینە.
دەووترێت لە کاتی شەڕەکە دیار نەماوە و جارێکی دیکە نەبینراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم پۆل:پێغەمبەرە عەرەبەکان
بۆتسوانا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
بۆتسوانا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
پۆل:بۆتسوانا لە ئۆڵمپیادی هاوینە بەپێی ساڵ پۆل:بۆتسوانا لە ئۆڵمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
ناکۆکیی تورکستانی ڕۆژھەڵات
چەوساندنەوەی موسڵمانان لە چین دەگەڕێتەوە بۆ ئەو چەوساندنەوە و ئەشکەنجەدان و جیاکارییەی کە بەرامبەر بە موسڵمانان لە ناوچە جیاجیاکانی چیندا کراوە. ئەم چەوسانەوە و فشارە بەشێوەیەکی سەرەکی بەسەر هەرێمی سەربەخۆی سین کیانگ دا دەکارێت کە  ئۆیغووری سوننەی تێیدا دەژی.
حکوومەتی چین کە چەندین ساڵە سیاسەتی جیاکاری و فشاری هەبوو بۆ گۆڕینی سیاسەتی خۆی بەرامبەر موسڵمانان، چەندین ساڵە بە شێوەیەکی توند موسڵمانان دەستگیر دەکات و لێکۆڵینەوە لە بیری ئایینی و سیاسی دەکات کە چەندین ساڵە گۆڕانکاری کەلتووری و یەکخستنەوەی زۆرەملێ یە دژ بە ئۆیغوور و کازاخ و گروپەکانی موسڵمانی دیکەی ئەو وڵاتە.
حکوومەتی چین دژایەتی هەر جۆرە مەشقێکی ئایینی وەک نوێژ و ڕۆژوو گرتن و هەروەها چاودێری حیجابی ئیسلامی و جل و بەرگی بەرزی ڕیش و خۆبەدوورگرتن لە خواردنەوەی مەی یان خوێندنەوەی کتێب و وتار لەسەر ئیسلام دەکات و دەکات بە نموونەی نمایشکردنی مانیفێستە ئایینی و فەرهەنگییەکان و لە پۆلێنی ڕەفتاری " توندڕەو " دا و بە توندی دژایەتیان دەکات. ئەنجامەکە هەر ماوە حکوومەتی چین هەوڵی داوە بە تیرۆریست ناوی لێبنن.
ئۆیغوورەکان دوو جار لە بەدەستهێنانەوەی سەربەخۆیی خۆیان لە ساڵی ١٩٣٣ و ١٩٤٤ دا خۆیان بە "کۆماری یەکەمی ڕۆژهەڵاتی تورکستان" ناوبرد بەڵام چین سەربەخۆیی کۆماری تورکستانەکانی ڕۆژهەڵاتی تێکشکاند.
دووەم کۆماری سەربەخۆی ڕۆژهەڵاتی تورکستان دا هەمان چارەنووسی چەشت. لەگەڵ ئەوەشدا ئەم جارە ناکۆکی لە نێوان کۆمەڵگەی ئویغوردا دروست بوو کە بەشێک لە پرۆ - سۆڤیەت و بەشێکیش لایەنگری تورک بوون و لەم ناکۆکیانەدا ئەوە چین بوو کە دەسەڵاتی هەرێمی ئۆیغووری گرتە دەست و لە ساڵی ١٩٤٩ەوە بە مستەکۆڵێکی ئاسنین حوکمی دەکرد.
حکوومەتی ناوەندی چین بانگەشەی ئەوە دەکات کە دەستی نادیاری تورکیا و ڕووسیا، کە دەیەوێت کاریگەری لەسەر بەشێک لەو شتە بکات کە چین بە دەستی خۆی ی بزانێت بە پێچەوانەوە ، ئۆیغووریەکان، بە سەیرکردنی شارستانییەت و ڕابردوو و جیاوازی دراماتیکی نێوان شێوازی ژیان و داب و نەریت و بیروباوەڕیان لەگەڵ چین، و ئەوەی کە چین بە بۆچوونی ئەوان ، حکوومەتێکە لە ڕابردووە زۆر دوورو دوورەکەی دا خاکەکەیانی بە لادا بردووە، پێی باشە خۆیان لە نیری چین دوور کەنەوە، کە هەوڵی لەناوبردنی ناسنامەی مێژوویی و نەژادیخۆیان دەدەن، تەنانەت لە بەرامبەر دڵدانەوەی ڕووسیا و تورکیا. خۆیان لە دەست مێشک شوشتن و کەمپە کرێکارییە ناچارەکان ئازاد بکەن بۆ ئەوەی بە کەرامەتی مرۆڤەوە بژین.
حکوومەتی چین زۆر چالاک بووە لە شکاندنی موسڵمانانی ئۆیغوور، بۆیە لە ٩٣٨ قوتابخانەی زمانی عەرەبی کە لە ساڵی ١٩٨٩ دا دامەزرابوون ، دوا قوتابخانەی گروپەکە لە ساڵی ١٩٩٦ دا لەلایەن حکوومەتی چینەوە داخرا. لە ساڵی ٢٠٠٥ دا ٣٧ خوێندکار بەهۆی فێربوونی ئیسلام لە پۆلەکانی ئیسلامی دا دەستگیرکران و خوێندکاران لە زانکۆکان دوورخرایەوە بۆ کاری ئایینی. ئەو کارمەندانەی نوێژ دەکەن لە کار دوورخراوەنەوە، هەروەها ئیمامەکانی ڕۆژی هەینی لە ٢٣ هەزار مزگەوتی ئەو ناوچەیە ناچارن ناو و ژمارەی مزگەوتەکانیان بۆ بەرپرسانی حکومی ڕاپۆڕت بکەن ڕاشکان، موسڵمانانی ئۆیغوور زیاتر فشاریان لەسەر دروست دەکرێت بۆ خواردنەوەی خواردنەوە کحولیەکان و خواردن لە ڕۆژانی ڕەمەزاندا ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی پێی وایە لە ساڵی ١٩٨٥ەوە ٥،٠٠٠ ئۆیغووری بە تاوانی سەربەخۆیی لە سێدارە دران.
لەم ساڵانەی دواییدا سیاسەتی حکوومەت بە چاودێرییەکی فراوانی ئۆیغوورەکان و زیادکردنی دەستگیرکردن و سیستەمی " دووبارە پەروەردەکردنەوە یان کەمپی ئاوەدانکردنەوە " تەرخان کراوە، کە ژمارەی دانیشتووانی بە نزیکەیی زیاتر لە ١٠ ملیۆن ئۆیغوور و شوێنکەوتوانی گروپە کەمایەتییە موسوڵمانەکانی دیکە دەخەمڵێنرێ.
سەرچاوەکان
پۆل:شەڕە ناوخۆیییەکان پۆل:شەڕەکان پۆل:ململانێکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:شەڕەکانی کۆماری گەلی چین
ئاکویتانیا
وێنۆک ئاکویتانیا ناوچەیەکی مێژووییە لە باشووری رۆژاوای فەڕەنسا و ناوچەیەکی بەڕێوەبەری پێشووتری وڵاتەکەیە. لەوەتەی ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ بەشێکە لە ناوچەی نۆوڤیلا-ئاکویتن
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی پێشووی فەڕەنسا پۆل:پارێزگاکانی پێشووی فەڕەنسا
ڕیان بەچەر
ڕیان بەچەر کوڕێکی تەمەن ٨ ساڵی ھۆمڵاندەر و بێکا بەچەرە، لە شوێنێکی داخراوی گەورە لەگەڵ دایکی دەژیت، چنکە کۆمپانیای ڤاوت ئەویان بەند کردووە بۆ ئەوەی ھۆمڵاندەر نەزانێت کە باوکی ئەوە. بێڵی بەچەر لە وەرزی سێیییەم ئەو و ھاوسەرەکەی ڕزگار دەکات و لەو شوێنە دەرەچن، بێکا بەچەر لەکۆتاییدا دەمرێت، بەڵام ڕیان و بێڵی دەمێننەوە لە ژیان.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
چیکۆلواپان دی خوارێز
چیکۆلواپان دی خوارێز شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزییەکەی بریتییە لە ٢٬٢٥٠ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٧٥٬٠٥٣.
ئاڵی گۆران
ئاڵی گۆران گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بازیان، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئاڵی گۆران لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەنجیرە، بازیان و لە باشوور لەگەڵ گوندی سۆفی حەسەن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خێوەتە، بازیان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مەلولە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پورتوگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
پورتوگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ھیلە تۆرنینگ شمیت
ھیلە تۆرنینگ شمیت (بە زمانی دانمارکی: Helle Thorning-Schmidt؛ لە دایکبووی ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٦) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی خانەنشینبووی دانیمارکییە. ھیلە لە ماوەی ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ تاوەکوو ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥ بووە ٢٦ەمین سەرۆک وەزیرانی دانیمارک. ئەو لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٥ بۆ ٢٠١٥، ڕێبەرایەتی پارتی سۆسیالیست دیموکراتی دانیمارکی دەکرد. ھیلە یەکەمین ژنە کە ئەم دوو پۆستەی وەرگرتبێت.
ھیلە دوای شکست ھێنانی لە ھەڵبژاردنی گشتیی ٢٠١٥، ئەوا بڕیاریدا خۆی لە سیاسەت خانەنشینن بکات بۆ ئەوەش لە پۆستەکانی سەرۆک وەزیران و سەرکردایەتیکردنی پارتی سۆسیالیست دیموکرات دەستی لەکارکێشایەوە. دوای وازھێنانی لە نیسانی ٢٠١٦، بووە بەڕێوبەری جێبەجێکاریی ڕێکخراوی ناحکومی منداڵپارێزان، ئەو لەو پلەیە مایەوە تاوەکوو حوزەیرانی ٢٠١٩.
ھیلە شمیت لە ماوەی ساڵانی ١٩٩٤ بۆ ٢٠٠٤ ئەندام بووە لە پەرلەمانی ئەورووپا، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٥ بووە ئەندام لە پەرلەمانی دانمارک.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦
دەریاچەی تەبەریە
دەریاچەی تەبەریە یان جەلیل دەکەوێتە ڕۆژاوای وڵاتی ئوردن. ئاوی دەریاچەکە شیرینە و نزیک ٥٣ کیلۆمەترە و درێژیەکەی نزیک ٢١ کیلۆمەتر و پانتایی ١٣ کیلۆمەترە.
ڕوبەری ئەم دەریاچەیە نزیک ١٦٦ کیلۆمەتری دووجایە و نزیک ٢١٤ مەتر لە ژێر ئاستی دەریایە. کەمتری ئاستی ھەیە بەراورد لەگەڵ گشت دەریاچەکانی ئاوی شیرینی دونیا و دوای دەریای مردوو، دووەم دەریاچەی دونیایە کە نزمترین ئاستی ھەیە بە نسبەت ئاوی دەریاکانەوە. ھەر یەک لە ڕوباری ئوردن و چەند کانیەکی ژێر زەوی سەرچاوەی دابین کردنی ئاوی ئەم دەریاچەیەیە. ھەروەھا ڕوباری چاوی زەیتوون (عین‌الزیتون یا وادی‌السلامه) و وادی‌السمک دوو ڕوباری ترن کە دەچنەوە سەر ئەم دەریاچەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:دەریاچەکانی ئیسرائیل پۆل:جوگرافیاناسان پۆل:شوێنەکانی حەجی کاتۆلیک
قیشڵاخی حەسەن خان
قیشڵاخی حەسەن خان  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری خوڕخوڕە، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قیشڵاخی حەسەن خان  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کارمێن، مەکسیک
شاری کارمێن شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزییەکەی بریتییە لە ٢ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٦٩٬٤٦٦.
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین
دەست کەوتەکان
وێنۆک|[[دیێگۆ مارادۆنا یەکێک لە باشترین یاریزانەکانی جیھان و ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین لە سەدەی ٢٠]]
جامی جیھانی فیفا وێنۆک|[[لیۆنێل مێسی گۆڵکار و بەناوبانگترین یاریزانی ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین]]
کوپا ئەمریکا
سەرچاوەکان
پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ پۆل:تیمەکانی تۆپی پێی یەکێتی نیشتمانی ئەمریکای باشوور
باساوێ
ئەزمەک گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئەزمەک لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەرگورد و لە باشوور لەگەڵ گوندی شینکی و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی کانی بی، ماوەت و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گەڵاڵە، ماوەت.
+٩٦٤
+٩٦٤ کۆدی تەلەفۆنی وڵاتی عێراقە.
پێڕستی کۆدی تەلەفۆنی مۆبایل لە عێراق
079x xxx xxxx: ژمارە تەلەفۆنی زێن
078x xxx xxxx: ژمارە تەلەفۆنی زێن
077x xxx xxxx: ژمارە تەلەفۆنی ئاسیاسێڵ
075x xxx xxxx: ژمارە تەلەفۆنی کۆڕەک تیلیکۆم
پۆل:پێرستەکانی پەیوەندیدار بە عێراق پۆل:کۆمپانیاکانی تۆڕی مۆبایل لە عێراق پۆل:پەیوەندیکردن لە عێراق
سان کریستۆباڵ دی لاس کاساس
سان کریستۆباڵ دی لاس کاساس شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٤٨٤ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٨٥٬٩١٧.
نۆوڤیلا-ئاکویتن
وێنۆک نۆوڤیلا-ئاکویتن گەورەترین ناوچەی بەڕێوەبەرییە لە فەڕەنسا بەشی ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژاوای خاکەکە دەورە دەدات، ناوچەکە بەھۆی چاکسازییەکی ناوچەکان لە فەڕەنسا دروستکرا بۆ ساڵی ٢٠١٤ کە تیایدا سێ ناوچە کرانە یەک وەکوو: ئاکویتانیا، لیمۆوزن، پواتو-شرانت. ڕووبەرەکەی بە ٨٤ کلیۆمەتر دووجا خەمڵینراوە کە یەک لەسەر ھەشتی وڵاتەکەی پێک دەھێنێت.وە ٥ ملیۆن و ٩٥٦ ھەزار نیشتەجێبووی ھەیە (لەوەتەی ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧) ناوچە نوێیەکە لە ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ دامەزراوە، لەدوای ھەڵبژاردنی ناوچەکان بۆ ساڵی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥.
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤ پۆل:ھەرێمەکانی فەڕەنسا
باشکەند
باشکەند گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
باشکەند ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
فرێنچی (کەسایەتی خەیاڵی)
فرێنچی کەسایەتییەکی خەیاڵیی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی) و ئەندامە لەو دەستەیە، ھاوڕێی نزیکی بێڵی بەچەرە و دوژمنی دەستەی حەوتە لە کۆمپانیای ڤاوت. لە ناوەکەی دیارە کە فەڕەنسییە و زۆر حەز بە توندوتیژی دەکات و کەسێکی سەرکێشە و چاو نەترسە. ھەروەھا لەگەڵ کیمیکۆ یەکتر دەناسن و پاشان دەبێتە خۆشەویستی لە وەرزی شێیەمی زنجیرەکەدا.
ئەحمەد جۆڵا
ئەحمەد جۆڵا (لەدایکبووی ١٩٦٦) ئەکتەر و شانۆکارێکی کۆمیدیی کوردی لەدایکبووی شاری سلێمانییە. یەکەم کاری ھونەریی بە ناوی بروسکەیەک بۆ شاتێلا بووە، و یەکەم کاری درامیی بە ناوی بووکی ژێر دەواری ڕەش بووە، و تا ئێستا لە نزیکەی ٢٠ بۆ ٢٥ کاری ھونەریدا بەشداریی کردووە. بە ڕۆڵەکانی لە بەرنامەی بەرنامە و ماڵەکەی مەعروفدا ناسراوە.
فرێنچی (کەسایەتی خەیاڵی)
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
ئەحمەد جۆڵا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان پۆل:زیندووان پۆل:ھونەرمەندانی کورد پۆل:خەڵکی سلێمانی
واتێ
واتێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
واتێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تەنگژە و لە باشوور لەگەڵ بەنداوی دووکان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کونەمارە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ بەنداوی دووکان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئەڵاقوڵی
ئەڵاقوڵی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بازیان، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئەڵاقوڵی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەبەی کۆن و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەردەقارەمان(باینجان) و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی چنار، پیرەمەگرون و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی لازیان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جێرمی مێکس
جێرمی ڕەی مێکس (بە ئینگلیزی:Jeremy Meeks) لەدایکبووی ٧ی شوباتی ١٩٨٤ مۆدێلێکی جلوبەرگ و ئەکتەری ئەمریکییە. ئەندامی پێشووی باندی شەقامی کریپس ، میکس لە ساڵی ٢٠١٤ لەکاتی ئۆپەراسیۆنی ئاگربەست لە ستۆکتۆن لە ویلایەتی کالیفۆرنیا دەستگیرکرا دوای ئەوە پۆلیس وێنە کۆپەکەی لە فەیسبووک بڵاوکردەوە، کە بەهۆی دەرکەوتنی جوانیەکەیەوە بەخێرانی بڵاوبووەوە. ئەو بە تۆمەتی فیدراڵی بە تاوانباری هەڵگرتنی چەکی ئاگرین و دزی گەورە سزا درا. وێنەی کۆپی میکس لەلایەن دەزگاکانی مۆدێلسازییەوە سەرنجی درا و لەگەڵ ئازادکردنی لە دامەزراوەی چاکسازی فیدراڵی مێندۆتا لە ئازاری ٢٠١٦ دەستی بە کاری مۆدێل کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤
پۆزا ڕیکا
پۆزا ڕیکا شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزییەکەی بریتییە لە ٥٠ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢٠٠٬١١٩.
١٩١٧ (فیلمی ٢٠١٩)
١٩١٧ فیلمێکی جەنگی داستانی بەڕیتانی دروستکراوە، کە نووسەر و بەرھەمھێنەری فیلمەکە (سام میندز) ە. ئەستێرەکانی فیلمەکە (جۆرج ماکای) و (دین-چارڵز چاپمان) لەگەڵ (ماڕک سترۆنگ)، (ئاندرو سکۆت)، (ڕیچارد مادین)، (کۆلین فێرس) و (بێنێدیکت کەمبەرباچ) کە ڕۆڵیان تێدا بینیووە. بەشێکی چیرۆکەکە لەلایەن باپیرەی (مێندز) وە گێڕدراوەتەوە (ئەلفێرد مێندز)، مێژووی چیرۆکەکە دوو سەربازی بەڕیتانی گەنجن بەدرێژایی جەنگی یەکەمی جیھانی.
پڕۆژەکە لە حوزەیرانی ٢٠١٨ بەفەرمی ڕاگەیەنرا، (ماکای) و (چاپمان) لە تشرینی یەکەم چوونە ناو پڕۆژەکە و ئەوانەی دیکە لە مانگی ئازاردا بەژداریانکرد. ماوەی فیلم گرتنەکە لەمانگی نیسانەوە تاکو مانگی حوزەیرانی ٢٠١٩ی خایاند لەوڵاتی بەڕیتانیا. وێنەگری فیلمی سینەمای لەلایەن (ڕۆگەر دێکینز) وە و سەرنووسەر (لی سمیس) وە ئەنجامدراوە.
١٩١٧ سەرەتا ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ لە بەڕیتانیا بە شانۆیی بڵاوکرایەوە و لە ٢٥ی کانوونی یەکەم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لەلایەن (یوونیڤێرساڵ پیکچەرز) بڵاوکرایەوە.
فیلمەکەی مێندز ستایش کرا لەڕووی کارکردن و ھونەری وێنەگرتن و دەرھێنانی فیلمی سینەمایی و خاڵی مۆسیقی و پاکنووس کردن و داڕشتن و ڕاستەقینەخوازی. لەنێو خەڵاتەکاندا دەجار پاڵێوراوە لە (٩٢م خەڵاتەکانی ئۆسکار)، کە بریتین لە باشترین وێنەگرتن، باشترین دەرھێنەر، و باشترین سیناریۆی سەرتایی. ھەروەھا براوەی باشترین وێنەی جوڵاو - دراما، و باشترین دەرھێنەر لە (٧٧م خەڵاتەکانی گۆڵدن گڵۆب) و (٧٣م خەڵاتەکانی ئۆسکار بۆ فیلمە بەڕیتانیایەکان) کە بریتیە لە باشترین فیلم. ھەروەھا براوەی (خەڵاتەکانی دەستەی دەرھێنەرانی ئەمریکا بۆ باشترین وێنەی جووڵاوی شانۆیی).
چیرۆک
لە ٦ی نیسانی ١٩١٧ بەھۆی پشکنینی ئارێڵەوە تێبینی کرا کە سوپای ئەڵمانیا لە بەشێکی ڕۆژئاوا لە باکووری فەڕەنسا پاشەکشەی کردووە، بەڵام پاشەکشەیەکی ستراتیژی بوو بۆ خەتی ھیدنبێرگی نوێ. لە سوپای ئینگلیزی (تۆم بلاک) و (سکۆفیڵد) کە جەنگاوەرێکی کۆنی سۆمیین لەلایەن جەنەڕاڵ (ئیرینمۆر) فەرمانیان پێکرا نامەیەک بنێرن بۆ عەقید (ماکێنزی) ھێزی دووەم لە کەتیبەی دیڤونشایەر، کە ڕاگرتنی ھێرشێک بوو کە لەوانەیە ژیانی ١٦٠٠ پیاوی بخستایەتە مەترسیووە.
بڵاوکردنەوە
فیلمەکە یەکەمجار لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ لە (ڕۆیاڵ فیلم پۆرفۆرمێنز) نیشاندرا، فیلمەکە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و کەنەدا لە یازدە شوێنی دیاریکراو بڵاوکرانەوە.
بلیت فرۆشتن
تا ٧ی شوباتی ٢٠٢٠، تێکڕای داھاتی (١٢٥٬٩$) میلیۆن دۆلار بووە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و کەنەدا، و لە وڵاتانی تر (١٣٠٬٦$) میلیۆن دۆلار بووە. لە ھەموو جیھان دەکاتە (٢٥٦٬٥$)میلیۆن دۆلار. کەبودجەی فیلمەکە ٩٠–١٠٠ میلیۆن دۆلار بووە. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لەیەکەم ڕۆژدا لە ١١ شوێنی دیاریکراو بڵاوکرانەوە کە داھاتی (٢٥١٬٠٠٠) ھەزار دۆلار بووە. بۆ تێکرای پێنج ڕۆژ گەیشتە ١ میلیۆن دۆلار واتە (٩١٬٥٣٦) ھەزار دۆلار بۆ ھەر شوێنێک. فیلمەکە بەردەوام بوو تا سەرجەمی گەیشتە (٢٠٧$) میلیۆن دۆلار دوای ١٥ ڕۆژ لە بڵاوکردنەوەی.