cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بزوێنەری ھەواگۆڕی جێت
بە ھەند وەرگرتنی ژینگەیی
ھەروەھا پێکھاتەکانی نایترۆجین پێکدێن لە کاتی پڕۆسەی سووتان لە ئەنجامی کارلێککردن لەگەڵ نایترۆجینی ھەوا دا. لە بەرزاییە نزمەکاندا (لە ئاستی ڕووی دەریا) وا پێناچێت بەشێوەیەکی تایبەت بە زیان بێت، بەڵام بۆ فڕۆکەی سووپەرسۆنیک کە لە بەرگەھەوای باڵادا دەفڕێت لەوانەیە چەند وێرانکارییێک لە چینی ئۆزۆن ڕووبدات.
ھەروەھا سولفاتەکانیش دەردەکات ئەگەر سووتەمەنیەکە سەلفۆری تێدابێت.
نەخشە پێشکەوتووەکان
چەپ|وێنۆک|نەخشەوێنەیێک بۆ بزوێنەری ڕامجێت، کە"م" بریتیە لە ژمارەی ماخ بۆ لێشاوی ھەوا چەپ|وێنۆک|خستنەگەڕی بزوێنەری سکڕامجێت ڕامجێت جۆرێکی بزوێنەری ھەواگۆڕی جێتە کە جووڵەی بەرەوپێشی بزوێنەر بەکاردێنێت بۆپەستاوتنی ئەوھەوایەی دێتە ژوورەوە، بەبێ پەستێنەری خولاوە. ڕامجێتەکان ناتوانن پاڵھێز بەرھەم بێنن لە خێرایی سفر دا و ئەوەش دەبێتە ھۆی ئەوەی فڕۆکەکە نەتوانێت لە وەستاندا دەست بە جووڵە بکات. ڕامجێتەکان پێویستیان بە خێرایێکی بەرەو پێشی زۆر گەورە ھەیە بۆ ئەوەی باش کاربکات، و چووستیەکەی زیاترە لەو خێراییانەی لە دەورووبەری ٣ ماخ دان. ئەو جۆرە لە جێت دەتوانێ لە خێراییەکانی ٦ ماخیش دا کاربکات.
ئەوان لە سێ بەش پێکدێن؛ بەشی ناوەوە بۆ پەستاوتنی ئەو ھەوایەی دێتە ژوورەوە، سووتێنەرێک بۆ پریشکە و سووتاندنی سووتەمەنی، و نۆزڵێک بۆ بردنە دەرەوەی گازە گەرمەکان و بەرھەمھێنانی پاڵھێز. ڕامجێت پێویستی بە ڕێژەیەک لە خێرایی بەرزھەیە بۆ ئەوەی توانای ھەبێت ھەوای ھاتووە ژووربپەستێوێت، بۆیە ڕامجێتەکان ناتوانن بکەونە کار لەکاتی وەستان وئەوان زۆربە توانان لە خێراییە سوپەرسۆنیکەکان. ڕەوشی بنەرەتی بزوێنەرە ڕامجێتەکان ئەوەیە کە سووتان تەواو دەبێت لە خێراییە سەبسۆنیکەکان (خێرایی کەمتر لە خێرایی دەنگ). ئەوھەوا سۆپەرسۆنیکەی ھاتووەتە ژوورەوە لە ڕێی بەشی ناوەوەوە ھێواشبووە، کە دواتر لە خێرایی کەمتر سووتاوە، خێراییە سەبسۆنیکەکان (خێرایی کەمتر لە خێرایی دەنگ)، ھاتنە زوورەوەی ھەوای خێراتترە، ھەرچەندە توانای کەمتر دەبێت بۆ ھێواشکردنەوەی بۆ خێراییە سەبسۆنیکەکان (خێرایی کەمتر لە خێرایی دەنگ). لەبەرئەوە بزوێنەرەکانی ڕامجێت خێراییان بە نزیکەیی لە سنووری ٥ ماخە.
بزوێنەرە ڕامجێتەکان بە تایبەتی لەو بەکارھێنانەکانە بەسوودن کە پێویستیان بە بزوێنەری بچووک و سادە ھەیە لە خێرایی بەرز، وەک موشەکەکان، کاتێک کە نەخشەسازەکانی چەک دەیانەوێت بزوێنەری ڕامجێت بەکاربێنن لە بەرگی دەرەوەی تۆپھاوێژ بۆ مەودایێکی زیادکراو: مەزەندەکرا لە بەرگی گولە ھاوەنی ١٢٠ ملم بەکاربێت ئەگەر بزوێنەری ڕامجێت بەکاربێت، دەتوانرا بۆ مەودای ٢٢مایل (٣٥کم) دەستەبەربکرێت. وە ھەروەھا ئەوان بە سەرکەوتوویی بەکار ھاتوون، ھەرچەندە بە توانای بزوێنەری تیپ نین کە لە خولێنەری ھەلیکۆپتەر دا ھەیە.
سکڕامجێتەکان
سکڕامجێتەکان گەشەکردووی ڕامجێتەکانن کە لە توانایان دایە کاربکەن لە خێرایی بەرزتر لە ھەر جۆرێکی تر لە بزوێنەری ھەواگۆڕی جێت (فڕۆکە). ئەوان ھەمان پێکھاتەیان ھەیە لەگەڵ ڕامجێتەکان، بۆڕیێکی تایبەتمەند کە ھەوا دەپەستێوێت بە بێ جوڵاندنی پارچەکان لە ڕێگەی پەستانی ھەوا. پێکھاتوون لە بەشی تێچوو، سووتێنەرێک، و نۆزڵێک. جیاوازی سەرەکی لە نێوان ڕامجێت و سکڕامجێتەکان ئەوەیە کە سکڕامجێتەکان لێشاوی ھەوای نزیکبووەوە ھێواش ناکەنەوە بۆ خێراییە سەبسۆنیکەکان (خێرایی نزمتر لە خێرایی دەنگ لە ھەوادا) بۆ سووتاندن. بەھۆی ئەوە، سکڕامجێتەکان بڵاوکەرەوەیان پێویست نییە وەک ئەوەی کە ڕامجێتەکان دەیانەوێ بۆ نزمکردنەوەی لێشاوی ھەوای ھاتوو بۆ خێرایی سەبسۆنیک (خێرایی نزمتر لە خێرایی دەنگ لە ھەوادا). ئەوان سووتاندنی خێرایی سوپەرسۆنیک بەکاردێنن لە جیاتی و ناوی "سکڕامجێت" ھاتووە لە " ڕامجێتی سووتاندنی خێرایی بەرزتر لە خێرایی دەنگ لە ھەوادا (ڕامجێتیسووتاندنی سوپەرسۆنیک)".
سکڕامجێتەکان بەلایەنی کەمەوە لە خێراییەکانی ماخ ٤ دا دەست بە کار دەکەن، و بەرزترین خێرایی بەسودیان لە لە نزیک ماخ ١٧ دا ھەیە. بە ھۆی گەرمای ھەوا بزووتن لەو خێراییە بەرزانە، ساردکردنەوە بەرەنگاریێک بۆ ئەندازیاران دروست دەکات.
لەوەتەی سکڕامجێتەکان سووتانی خێرایی بەرزتر لە خێرایی دەنگ لە ھەوا دا (سوپەرسۆنیک) بەکاردێنن ئەوان دەتوانن کاربکەن لە لە خێراییەکانی سەروو ماخ ٦ کە ڕامجێتە باوەکان زۆر ناچالاکن تێیدا. جیاوازیێکی تر لە نێوان ڕامجێت و سکڕامجێتەکان ئەوەیە کە چۆن ھەر جۆرێک لە بزوێنەر لێشاوی ھەوای نزیک بووەوە دەپەستێون: لە کاتێکدا بەشی دەروازە زۆرترین پەستاوتنی ھەوا بەرھەم دەھێنن بۆ ڕامجێتەکان، خێراییە بەرزەکان کە لەو سکڕامجێتانە کاردەکەن ڕێ بەوان دەدەن بۆ سوود وەرگرتن لە پەستاوتن لە ڕێگەی شەپۆلە ڕاتەکندنەکان (شۆک وەیڤ)، بە شێوەیەکی سەرەکی شەپۆلە لارەکان(ئۆبڵیک شۆک).
ژمارەیێکی کەم لە بزوێنەرە سکڕامجێتەکان دروستکراون و فڕیون. لە مانگی ٥ ی ٢٠١٠ بۆینگی ئێکس-٥١ ژمارەی پێوانەیی تۆمارکرد بۆ درێژترین ماوەی سووتانی سکڕامجێت بۆ زیاتر لە ٢٠٠ چرکە.
پی&دابلیو جەی٥٨ ماخ ٣+ جێتی تۆڕبۆیی دواسووتان
خستنەکاری جێتی تۆڕبۆیی بۆ فڕینێکی تەواو لە سفرەوە تا ماخ ٣+ ڕەوشتانێکی دەوێت بۆ ڕێگەدان بە کارکردنی دروست لە ۆلەی گەرمی بەرزی ناوەوە لەدوای ماخی ٢٫٥ ھەروەھا لە فڕینە خێراییە نزمەکانیش. ڕێگاچارەی پەستێنەری جەی٥٨ بۆ بەردانی لێشاوی ھەوا بوو لە ھەنگاوی چوارەمی پەستێنەرەوە لە خێرایی زیاتر لە ٢ ماخ. لێشاوی بەربوو ،٢٠٪ی لە ماخی٣، بۆ بزوێنەرەکە گەڕاوە لە ڕێگەی ٦ بۆڕی بۆ ساردکردنەوەی بڕی بزوێنی و نۆزڵی سەرەکی وە ھەروەھا بۆ بەرھەمھێنانی ھەوای زیادە بۆ سووتان. بزوێنەری جەی٥٨ تاکە بزوێنەری بەکارخستووی تۆڕبۆجێت بوو، نەخشەی بۆ کێشرابوو بۆ کارکردنی بەردەوام تەنانەت لە زۆرترین دواسووتان، بۆ ماخێک کە لەدەوری ٣٫٢ دێت و دەچێت.
یەک ڕێگا چارەسەری جێگرەوە دەبینرا لە بنیاتنانێکی ھاوچەرخ، کە نەگەیشتبووە بارودۆخێکی کارکردن، ماخی ٣ گی ئی وای جەی ٩٣/ئێکس ب-٧٠. لە بزوێنەرێکی گۆڕاوی ستاتۆر بەکارھات. لەگەڵ ئەوەشدا ڕێگاچارەێکی تر دیاریکرا وەک پێشنیارێک بۆ ماخی پێشپشکنینی فانتۆم٣. ئەوە پەستێنەرێکی پێش ساردکردنەوە بوو، ھەرچەندە بۆ ماوەیێکی کورت بەردەست بوو.
بزوێنەرە جێتە ھەواگۆڕەکانی سووتەمەنی ھایدرۆجین
بزوێنەرە جێتەکان بە نزیکەیی بە ھەموو سووتەمەنیەکان کار دەکات. ھایدرۆجین سووتەمەنیێکی زۆر خوازاوە، ھەروەھا وزەی لەھەر مۆڵێکدا بە گشتی زۆر بەرز نیە، گەردەکانی زۆر سووکترە لە گەردەکانی تر. لەھەر کگم ھایدرۆجینێکدا وزە دوو ئەوەندەی زۆربەی سووتەمەنیەکانی ترە و ئەوە وای لێ کردووە کە ھێزی بزاوتنی زیاتر بێت. سەڕەڕای ئەوەش، بزوێنەرە جێتەکان کە بە ھایدرۆجین ئیش دەکەن ئاسانتر درووست دەکرێن-یەکەمین تۆڕبۆجێت بە ھایدرۆجین کاری دەکرد. ھەروەھا، ئەگەرچی بزوێنەری شێوە دەکتی نین، بزوێنەرەکانی موشەک کە بە سووتەمەنی ھایدرۆجین کاردەکەن بەکارھێنانێکی فراوایان ھەیە.
لەگەڵ ئەوەشدا، بە نزیکەیی لە ھەر ڕیگایێکی تر دا، ھایدرۆجین بە کێشەیە. لایەنی خراپیەکەی ئەوەیە کە چڕیەکەی بەرزە. لە گازی تانکەکان بۆ فڕین جێبەجێ ناکرێت، بەڵام تەنانەت لە شێوەی ھایدرۆجینی شلیشدا چڕیەکەی یەک لە چواردەی ئاوە. ھەروەھا مادەیەکی زۆر کرایۆچینیە (لە پلەی گەرمی نزمیشدا کارلیک دەکات) و پێویستی بە دابڕێکی زۆر زانستی ھەیە کاتێک لە باڵەکاندا ھەڵدەگیرێت. لە کۆتاییدا ئامرازی گواستنەوەی زۆر گەورەی پێویستە و بۆ زۆربەی فڕۆکەخانەکان دژوارە کە بیگونجێنن، ھایدرۆجینی پاک لە ھەوادا نادۆزرێتەوە، و دەبێ کاری لەسەربکرێت لە ڕێگەی چاکسازی بە ھەڵم یان بە کارەبا شیکردنەوە کە تێچووی زۆرە. ژمارەیەکی کەم لە فڕۆکەی تاقیکاری بە ھایدرۆجین کارکردوو بە پەروانە فڕینیان کردووە، و بزوێنەرەکان پێشنیار کراون کە لەوانەیە پەسەندبن.
بزوێنەرە جێتە پێشساردبووەکان
بیرۆکەکە لەلایەن ڕۆبێرت پی کارمایکڵ سەرچاوەی گرت. لە ساڵی ١٩٥٥ ئەوە بوو کە بزوێنەرە ھایدرۆجینیەکان لە ڕووی بیردۆزییەوە دەیانتوانی توانای باشتریان ھەبێت لە بزوێنەرە ھایدرۆکاربۆنیەکان ئەگەر گەرمی گۆڕەرەوە بۆ ساردکردنەوەی ھەوا بەکاردەھاتن. پلەی گەرمیە نزمەکە ڕێگە دەدات کە مادە سووکترەکان بەکاربێن، لێشاوی بارستایی بەرزتر لە بزوێنەرەکان ھەبێت، و ڕێگە بە سووتێنەرەکان دەدات کە سووتەمەنی زیاتر بپرژێنن بەبێ ئەوەی بزوێنەرەکە زیاتر گەرم بکەن.
ئەوبیرۆکەیە بەرەونەخشەی شایستە دەچێت وەکو بزوێنەرەکانی کاردانەوەی سەیبە، کە لەوانەیە ڕێ بە ھۆکارە گوێزەرەوە ھاوێژەرەکانی تاک ھەنگاو بدات بۆ گەیشتن بە خولگە، و ئاڕتێکس کە دەتوانێ ڕێبدات بە بزوێنەرە جێتەکان کە بەکاربێت لە خێراییە ھایپەرسۆنیکەکان (خێرایی زۆر زیاتر لە خێریی دەنگ لە ھەوا دا) و بەرزیە زۆرەکان بۆ بەھێزکردنی ھۆکارە گوێزەرەوە ھاوێژەرەکان. ھەروھا بیرۆکەکە لێیکۆڵدراوەتەوە لەلایەن ئی یو (EU) بۆ چەمکێک بۆ بە دەستھێنانی گواستنەوەی سەرنشین بە خێرایی زیاتر لە خێرایی دەنگ (خێرایی سوپەرسۆنیک) لە ٥ ماخ دا (بزوێنەرەکانی کاردانەوەی ئەی ٢).
موشەکی تۆڕبۆیی
تۆڕبۆڕۆکێتی ھەوا جۆرێکە لە سووڕێکی تێکەڵی بزوێنەری جێت. ڕێکخستنی بنەڕەتی پێکدێت لە بەرھەمھێنەرێکی گاز، کە گازێکی پەستان بەرز بەرھەمدێنێت، کە کۆکراوەی پارچەکانی تۆڕبین/پەستێنەر دەجویڵێنێت ئەویش کە ھەوای کەشەکە دەپەستێوێت بۆ ناو ژووری سووتان. ئەو تێکەڵەیە دواتر سووتاوە پێش ئەوەی کە ئامێرەکە جێبێڵێت لەڕێی نۆزڵێک و پاڵھێز درووست بکات.
چەندین جۆری جیاواز لە موشەکە تۆڕبۆییەکان ھەیە، جۆرە جیاوازەکان بە گشتی جیاوازن لە شێوەی کاردکردنی بەشی بەرھەمھێنەری گازلە بزوێنەر.
موشەکە تۆڕبۆییەکانی ھەوا بە زۆری ئاماژەن بۆ ڕامجێتیە تۆڕبۆییەکان، موشەکە ڕامجێتە تۆڕبۆییەکان ،موشەکە تۆڕبۆییە گەورەکەرەکان، و چەندانی تر. لەوێ ھیچ کۆکبوونێک نییە لەوەی کە کام ناو بۆ کام پارچەی دیاریکراو بەکارببردرێت، سەرچاوە جیاوازەکان لەوانەیە ھەمان ناو بۆ دوو جۆر پارچەی جیاواز بەکارببەن
زاراوەزانی
N2 یان (N1) ئاماژەن بۆ خێرایی توانای پارچەی تۆڕبینەکە. ھەر پیشەگەری بزوێنەرێک لە نێوان ئەو دوو کورتکراوانەدا ھەڵدەبژێرێت بەڵام (N2) بە شێوەیەکی سەرەکی بەکاردێت بۆبزوێنەری پانکەی تۆڕبۆیی لە کاتێکدا (Nf) بە شێوەیەکی سەرەکی بەکاردێت بۆ بزوێنەری کۆڵەلەی تۆڕبۆیی یان ستوونی تۆڕبۆیی. لە زۆر باردا، تەنانەت بۆ بزوێنەری تۆڕبین ئازادیش، (N1)ەکە وە (N2) لەوانەیە زۆر لێکچوو بن. (Ns) ئاماژەیە بۆ گێڕبۆکسی کەمکردنەوە (RGB) ستوونی دەرەوە بۆ بزوێنەری ستوونی تۆڕبۆیی.
لە چەندین باردا، لە جیاتی دەربڕینی خێرایی خولێنەر (N1, N2) وەک (خولانەوە لە ھەر خولەکێکدا) پیشاندانی لە شوێنی فڕۆکەوانان، فڕۆکەوانان لەگەڵ خێرایی پێیدەدەن کە وەک ڕێژەی سەدی لە دیزاینی خاڵێکی خێرایی نیشان دەدرێت. بۆ نمونە، لە توانای تەواو دا، (N1)ەکە لەوانەیە ١٠١٫٥٪ یان ١٠٠٪ بێت. ئەو بڕیارەی بەستەری بەکارھێنەر وەک ھۆکارێکی مرۆیی لەچاو گیراوە. لەو کاتەوەی کە فڕۆکەوانەکان زیاتر حەز ئەکەن کە لە کێشەکان بڕوانن بە (ژمارەیەکی دوو یان سێ خانەیی) ڕێژەی سەدی (کە ١٠٠٪ بەھایێکی ڕووکەش دەردەخات) زیاتر لە خێرایی خولانەوەیەکی ٥ خانەیی.
عەلوحاجی
عەلوحاجی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باکوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٢
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٢، لەنێوان ھەڵبژاردەی تۆپی پێی دانمارک و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا لە یاریگای ئولڤی گۆتنبۆرگ بەرێوەچوو. کە بە ئەنجامی (٢–٠) لە سودی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی دانمارک کۆتایی ھات.
عەلوحاجی
جوگرافیا
عەلوحاجی ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٢
سەرچاوەکان
جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٢
عەلوحاجی
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٢
سەرچاوەکان
پۆل:جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ١٩٩٢
عەلوحاجی
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
لیو ژیجی
لیو ژیجی (چینی سادەکراو:刘知几; چینی سادەکراو:劉知幾; خوێندنەوە :لیو ژیجی) مێژووناس و نووسەری کتێبی مێژویی شیتۆنگ بوو لەدایکبووی شوێنێکی سەردەمی ئیمپراتۆرییەتی تانگ بوو ئەمڕۆ دەکەوێتە سوژۆو لە جیانگسو لە چین. تاقیکردنەوەی شاھانەی کرد و بڕوانامەکەی لە ٦٨٠ بەدەست ھێنا و لە ٦٩٩ لەچەندین شوێن کاری کرد، دواتر لە ٧٠٨ دەست لە کار دەکێشێتەوە و بڕیار دەدات دەست بە نووسینی کتێبی مێژویی شیتۆنگ بکات.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٦٦١ پۆل:مردووانی ٧٢١ پۆل:سیاسەتمەدارەکانی ئیمپراتۆریەتی تانگ لە جیانگسو پۆل:مێژووناسەکانی ئیمپراتۆریەتی تانگ پۆل:مێژووناسە چینییەکانی سەدەی ھەشتەم پۆل:نووسەرەکانی سوژۆو پۆل:مێژووناسەکانی جیانگسو پۆل:مێژووناسەکانی ئیمپراتۆرییەتی تانگ
کانی ڕەش، سۆما
کانی ڕەش گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما ئەڤراز، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
١٤٨٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1480 (توضيح)
١٤٨١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1481 (توضيح)
قەرەقووش
ناو
شارۆچکەکە چەندین ناوی ھەیە:
سەبارەت بە باخودیدا بە زمانی سوریانی (ܒܓܕܝܕܐ)، ئەو ناوە باڵادەستەیە کە لە نێو خەڵکی شارۆچکەکەدا بەکاردێت.
دانیشتوان
پێش ئەوەی داعش بچێتە ناوچەکە، لە شارەدێی قەرەقووش زیاتر لە 70 ھەزار ھاووڵاتیی مەسیحی دەژیان، بەڵام نزیکی ھەموویان ھەڵاتن و زۆربەیان ھاتنە ھەولێر و دھۆک لە ناو مەسیحییەکانی کوردستان نیشتەجێ بوون.
دۆخی شارۆچکەکە
کشتووکاڵ سەرچاوەی سەرەکی ژیان بوو بۆ خەڵکی قەرەقووش. ھەروەھا لە کارە دەستییەکانی وەک بونیادنان و بەرھەمھێنانی پاڵتۆی چەرمدا سەرفراز بوو کە لە ناوچەکەدا بە فەراوی ناسراوە کە لە پێستی مەڕ دروست دەکرا. ئەمڕۆ قەرەقووش بووەتە ناوەندێکی بازرگانی و ئاڵوێر بە چەندین ڕێگاوبان، دوکان و خانوو و باڵەخانە و چەندین فەرمانبەری حکومەت بەڵام کشتوکاڵ و کێڵگەن وەک سەرچاوەی سەرەکی ژیان دەمێنێتەوە چونکە لە ساڵانی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە زۆر کەس خاوەنی کێڵگەی مریشکن و بەڕێوەی دەبەن بە ئاسانکاری مۆدێرن.
زۆرینەی ڕەھای دانیشتووانەکەی لە نەتەوەی ئاشوورییەکانن، زیاتر لە ٧٧٠٪ یان ئەندامی کەنیسەی کاسۆلیکی سریانین، لە کاتێکدا ئەوانی تر ئۆرتۆدۆکسی سریانین. شەپۆلی توندوتیژی ئەم دواییەی کە مەسیحییەکانی عێراقی کردبووە ئامانج، زۆرێک لە ئاشوورییەکانی دانیشتووی شارە گەورەکانی عێراق ناچارکرد ڕوو بکەنە شارۆچکە ئاشوورییەکانی دەشتی نەینەوا، کە شارۆچکەکە ئاوساوە بە لێشاوی پەنابەران کە بە شێوەیەکی سەرەکی سەر بە کەنیسەی کاسۆلیکی کلدانن.
زمانی سەرەکی قسەکردن بریتییە لە جۆری دەشتی نەینەوا لە زمانی سوریانی، کە نزیکە ھاوشێوەی ئەوەی کە لە شارۆچکە گەورەکانی دیکە (وەک ئەلکوشکێ و تلکێف) لە ناوچەکەدا قسەی پێدەکرێت. ھەروەھا زمانی عەرەبی وەک زمانی دووەم بەکاردێت. زمانی ئینگلیزی لەلایەن نەوە گەنجەکانەوە بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکار دێت.
ئاسایش
لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ەوە ئەم شارە لەژێر کۆنترۆڵی ھێزەکانی پاسەوانانی دەشتی نەینەوادایە. لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧؛ یەکینەکانی پاراستنی دەشتی نەینەوا ئاھەنگی تەواوکردنی کەمپی سەربازی نوێی خۆیان لە قەرەقووشی دەشتی نەینەوا گێڕا.
شوێنی جوگرافی
شارەدێی قەرەقووش کە مەسیحییەکان "بەخدیدا"شی پێ دەڵێن، ناوەندی حەمدانییەیە، دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شاری مووسڵ، تەنیا ١٢ کم لە ناوجەرگەی شارەکە دوورە، لە ساڵی ٢٠١٤ کە چەکدارانی داعش مووسڵی داگیر کرد، حەمدانییەشی گرتووە، شارەدێی "قەرەقووش" ناوجەرگەی ئەو شارۆکەیەیە کە زۆرینەی دانیشتوانی کوردانی ئێزیدی و شەبەکن لەگەڵ مەسیحی، تورکمان و عەرەب. جگە لەو شارەدێیە، بەرتەلە، کرملیش و بەعشیقە لەخۆ دەگرێ.
لەناو شارەدێی بەخدیدا حەوت کەنیسەی مێژوویی لێیە: کنیسەی ئەلتاھیرەی کۆن، کەنیسەی ئەلتاھیرەی مەزن، کەنیسەی سەرکیس و باکوس، کەنیسەی مار یەعقووب، کەنیسەی ما زینا، کەنیسەی مار کورکیس و کەنیسەی قەدیسە سمونی
لە ڕووی جوگرافییەوە گرنگی ئەو ناوچەیە لەوەدایە، ئەگەر بە تەواوی ئازاد بکرێ، ڕێگەی ئازادکردنەوەی شاری مووسڵ ئاسان دەبێ، بۆیە پلانی سەرەکی و سەرەتای کردەوەگەلەکە ئەوەیە کە زوو ئەو ناوچەیە لە دەست تیرۆریستانی داعش خاوێن بکرێتەوە.
مێژوو
مەسیحییەکانی قەرەقووش، ڕەگێکی مێژوویی درێژیان ھەیە، دەگەڕێنەوە بۆ سەردەمی ئارامییەکان، لە سەدەی یازدە و دوازدەی زاینی، بەھۆی جەنگەوە، کاتێک مەسیحییەکانی تکریت دەردەکرێن کە سوریانین، بەرەو قەرەقووش دەڕۆن و دەبنە پێکھاتە و ڕەگێتی تری شارەکە. بەپێی کتێبە مێژوویییەکان، تەمەنی ئەو شارە بۆ ئاشوورییەکان دەگەڕێتەوە و لەلایەن "نەمروود"ەوە دروست کراوە.
پێش مەسیحی
ھەندێک لە توێژەران پێیان وایە شاری ڕاسین کە لە مێژوونامەی ئاشووریدا ئاماژەی پێکراوە، دەکەوێتە شاری باخودیدا. مێژوونووس یاقوت حەمەوی لەسەر بنەمای ئەوەی کە ڕۆژھەڵاتناس بوو لە سەفەرەکانیدا بۆ مێزۆپۆتامیا گوتوویەتی لەسەری نووسیویەتی و لەوێدا وتوویەتی: ئاماژەی بەوەشکردووە، ھیوادارە شوێنی ڕاسن، ئەو شارە ئاشوورییەی کە پاشا نەمرود لە نێوان ئاشوور و نەمروودا دروستی کردووە، ئەمڕۆ شوێنی باخودیدا بێت. نووسەر عەبدولمەسیح بێھنام ڕایگەیاندووە کە کەسێکی دانیشتووی باخودیدا لە نزیک دێری نەقورتەیا مۆرێکی بەردی ستوونی دۆزیوەتەوە کە لە لایەکانیەوە وێنەی پاشایەکی ئاشووری ھەڵکەندراوە کە خۆر و خوداوەندی یای دەپەرستێت.
مێژووی سەرەتای مەسیحی
ئایینی مەسیحی لە سەدەکانی سەرەتاوە ھاتە ناو شارۆچکەکە، مێژووی ئایینی مەسیحی شارۆچکەکە بە دڵنیاییەوە نازانرێت، تەنھا ئەوە نەبێت کە دوای ئەنجومەنی ئەفسوس عەقیدەی نەستۆری پەیڕەو کردووە و بەم شێوەیە مایەوە تا ھاتنی سانت یۆحەنای دایلام، کە توانی لە کۆتایی سەدەی حەوتەمدا شارۆچکەکە بگۆڕێت بۆ کڵێسای ئۆرسۆدۆکسی سوریانی. پێدەچێت خودی یۆحەننای دایلامی لە دێری ناقورتایا بەخاک سپێردرابێت کە ٣کیلۆمەتر لە ناوەندی شارۆچکەکەوە دوورە. باخودیدا لە سەدەکانی دواتردا گەشەی کرد، کاتێک یاقوت حەمەوی لە کتێبی (موعجەم البلدان)دا لەبارەیەوە وتی:
“باخودیدا گوندێکی وەک شارە وایە، لە ڕۆژھەڵاتی مووسڵ، حەوت فەرسەخ لێیەوە دوورە، ھەموو دانیشتووانەکەی مەسیحین، یەکێکە لە شوێنەوارەکانی نەینەوا”.
سەدەکانی ناوەراست
ژمارەی دانیشتوانی ئەو شارۆچکەیە لە سەدەی دەیەم و یازدەھەمدا بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کرد دوای کۆچی زۆرێک لە خەڵکی سوریانی لە ناوەڕاستی عێراقەوە. یەکێک لە گرنگترین کۆچەکان کاتێک بوو کە ئەو مەسیحییانەی کە مابوونەوە تکریتیان بەجێھێشت کە ناوەندێکی گرنگ بوو بۆ کەنیسەی ئۆرتۆدۆکسی سوریانی و لە باخودیدا نیشتەجێ بوون. ھۆکاری سەرەکی ئەم کۆچکردنە لەناوچوونی کەنیسەی مار ئاھۆدامە بوو، کە بووە ھۆی کۆچی مەفرییەکان بۆ مووسڵ. لەو ماوەیەدا شارۆچکەکە بووە شوێنی پاتریاکی سوریانی لە باکووری عێراق بۆ ماوەی یەکتربڕاو.
سەردەمی عوسمانی
لە گرنگترین ڕووداوەکانی سەدەی نۆزدەھەمدا، برسێتی ساڵی ١٨٢٨ زۆرێک لە دانیشتووانەکەی لەناوبرد.
سەردەمی دەوڵەتی عێراقی
لەگەڵ کۆتاییھاتنی جەنگی جیھانیی یەکەم، ناوچەکە بۆ بەریتانیای مەزن دانرا، کە بەخێرایی ویلایەتی مووسڵی خستە ناو شانشینی تازە پێکھێنراوی عێراقەوە. ساڵانی دواتر شاھیدی شەڕێکی بەناوبانگی دادگا بوو لە نێوان ئەیوب ئەلجەلیلی نەوەیەکی حوسێن پاشای جەلیلی و خەڵکی شارۆچکەکە. کە ئەیوب ئەلجەلیلی ئیدیعای مافی خۆی لەسەر زەویەکانی شارۆچکەکە دەکرد لەسەر بنەمای سیستەمی فیۆداڵی کە لەو کاتەدا زاڵ بوو. بنەماڵەی جەلیلی توانیان لە ٢١ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٤٩ ئەو دۆسیەیە ببەنەوە. بەڵام خەڵکەکە تانەیان لە بڕیارەکە دا، بۆیە دادگای باڵای بەغدا لە ١٥ی ئازاری ١٩٥٤ شارۆچکەکەی گەڕاندەوە بۆ خەڵکەکەی و دادگایەکی دیکەش دواجار لە بەرژەوەندی دانیشتووان بڕیارەکەی پشتڕاست کردەوە.
شەڕی ئێران و عێراق بووە ھۆی کوژرانی زیاتر لە دوو سەد گەنجی شارۆچکەکە لە بەرەکانی شەڕدا و ژمارەیەکی زۆر لە دانیشتووانەکەی لە قۆناغی گەمارۆی ئابووریدا کۆچیان کرد.
دوای جەنگی عێراق ساڵی ٢٠٠٣
وێنۆک|"قەتارتا بێث ئینا"، نموونەی بیناسازی خشت لە ناوەندی کۆن دوای شەڕی عێراق ژمارەیەکی زۆر مەسیحی لە بەغدا و مووسڵەوە کۆچیان کرد بۆ شارۆچکەکە دوای ئەوەی لەلایەن گروپە توندڕەوەکانەوە کرانە ئامانج. بەڵام باخودیدا لە توندوتیژییەکانی عێراق رزگاری نەبوو کە لەوێدا رفێندرا و ژمارەیەکی زۆر لە منداڵەکانی کوژران بەتایبەتی لە شاری مووسڵ، قوتابیانی خوێندنی زانکۆی مووسڵ چەندین ھێرشیان کرایە سەر، دیارترینیان لە ٢ی ئایاری ٢٠١٠ ھێرشێک بۆ سەر پاسەکانی گواستنەوەی خوێندکاران بۆ زانکۆی مووسڵ، کوژراو و برینداری زیاتری لە ١٠٠ خوێندکار لێکەوتەوە. لە ئەنجامدا لە شاری باخودیدا دەست بە دامەزراندنی زانکۆیەک بۆ خوێندکارانی دەشتی نەینەوا کرا.
لە سەرەتای مانگی ئابی ٢٠١٤ داعش بە پاڵپشتی ھۆزە عەرەبەکان کۆنترۆڵی گوندەکانی دراوسێی کرد، وەک ناوچەکانی ئەلحاوی، سەلامیە، نەمرود و کاریس. کە بووە ھۆی کشانەوەی ھێزەکانی پێشمەرگە و سوپای عێراق و ئەو پۆلیسانەی کە بەرگریان لە شارەکە دەکرد، سێ مەرجی ڕێکخراوەکە بەم شێوەیە بوون: ئیسلام بوون، باجدان یان سەربڕین، دەستبەسەرداگرتنی پارە، بە کۆیلەکردنی ژنان و فرۆشتنی منداڵان. لە ئەنجامدا، دوای ئەوەی ھێزە ئەمنییەکان کشانەوە، دانیشتووانەکە ھەڵھاتن و تەنیا چەند خێزانێکی کەمیان مانەوە. دوای دوو ساڵ و سێ مانگ ئۆپەراسیۆنی ھاتن بۆ نەینەوا دەستیپێکرد و لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ شاری باخودیدا لەلایەن فیرقەی ٩ی سوپای عێراقەوە ئازادکرا. زیانەکان زۆر بوون، چونکە زۆربەی ژێرخانی شارەکە و کارگە و کۆگا و دوکان و کێڵگەکان بە تەواوی وێران بوون و ھەموو خانووەکانیش بە تەواوی دزران ژمارەیان لە ھەشت ھەزار ماڵی نیشتەجێبوون تێدەپەڕێنێت، ھەروەھا چەکدارانی داعش سێ ھەزار ماڵیان بە تەواوی سووتاندووە، بەپێی دوایین ئاماری ڕێکخراوەکانی ئاشووری/سوریانی/کلدان، کە بەسەر کاسۆلیکی سریانیدا دابەشکراون، کە نوێنەرایەتی زیاتر لە ٩٠٪ و ئۆرتۆدۆکسی سریانی دەکەن، جگە لەوەش زیاتر لە ١٥ ھەزار ئاوارە بەم دواییە گەیشتوونەتە شارۆچکەکە لە ئەنجامی توندوتیژی لە شارەکانی عێراق.
داگیرکاریی داعش
وێنۆک| ئازادیخوازێکی [[مەسیحی لە شاری قەرەقووش]] لەسەرەتای مانگی تەمموزی ٢٠١٤دا، داعش ھەوڵی داگیرکردنی باخودیدایدا، بەڵام ھێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان و پاسەوانەکانی باخودیدا ھێرشەکەیان راگرت، بەڵام بنەماڵەکان روویان لە ھەرێمی کوردستان کرد. وە شارە مەسیحییەکانی دراوسێ بۆ ئەوەی بچنە پاڵ باقی ئاوارەکانی مەسیحی لە مووسڵەوە. داعش ئاوی ئەو شارۆچکەکەی بڕی و کێڵگە نەوتییەکانی دراوسێی داگیرکرد، ئەمەش بووە ھۆی کشانەوەی پێشمەرگە لە شارەکە و ڕۆژی دواتر داعش چووەتە ناویەوە. باخودیدا تا ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ دوای شەڕی مووسڵ لەژێر داگیرکارییەکانی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)دا مایەوە، کە بەشێک لە دانیشتوانی باخودیدا دەستیان کرد بە گەڕانەوە بۆی.
ھێزەکانی پاسەوانانی دەشتی نەینەوا بۆ بەرەنگاربوونەوەی داعش پێکھێنران، شارەکەش لەلایەن ئەو و ھێزی زەمینی عێراقەوە رزگارکرا، ئەم یەکانە پابەندی کاروباری ئەمنی شارەکەن لەگەڵ ئەو ھێزە عێراقیانەی کە رزگاریان کرد.
ئاو و ھەوا
باخودیدا کەشوھەوای ھاوینی گەرمی دەریای ناوەڕاستی ھەیە(پۆلێنکردنی کەشوھەوای کۆپن Csa). زۆربەی باران لە زستاندا دەبارێت. تێکڕای پلەی گەرمی ساڵانە لە شارۆچکەی باخودیدا ٢٠.٧ پلەی سەدییە(٦٩.٣ پلەی فەھرەنگی). ساڵانە نزیکەی ٤٦٨ ملم(١٨.٤٣ ئینچ) باران دەبارێت.
شوێنەوارناسی
لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمەوە شوێنی جۆراوجۆر لە جەرگەی شارۆچکەکە لەلایەن ھورمزد ڕەسامەوە ھەڵکەندراوە. لە بالاوات (شاری کۆنی ئاشوری ئیمگور-ئێنلیل) ژمارەیەک شوێنەواری ئاشووری ھەڵکەندراوە؛ لە ئێستادا لە مۆزەخانەی بەریتانیا و مۆزەخانەی مووسڵ نمایشکراون. ئەمڕۆ زۆر گرنگی بە شوێنەوارناسیی قەرەقووش دەدرێت. چەندین پاشماوەی ئاشووری تێدایە، وەک پاشماوەی تل باشمۆنی (بەیت شمۆنی)، تل موقورتەیا، تل کەرەملێس، تل مار بیھنام و ئەوانی تر. ئەم تەپۆڵکەکانە قەڵا، پەرستگا یان بینا بوون کە سەر بە نەمروودی پایتەختی ئاشووری بوون. بە درێژایی ساڵانی ١٩٢٢ و ١٩٢٧ و ١٩٣٥ شوێنەوارناسەکان پارچە زێڕ و مۆری سلندەریان دۆزیەوە، ھەروەھا پەیکەرێکی ئاشوری (ئێستا لە مۆزەخانەی موسڵ) لە بیرێکی کڵێسای مار زینەدا دۆزیەوە. لە ساڵی ١٩٤٢ حەمامێکی ئاشوری و چەند گۆڕێک لە نزیک کڵێسای باشمۆنی دۆزرایەوە. جگە لەوەش لە کاتی ھەڵکۆڵینەکانی ساڵانی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا لە گۆڕەپانی کڵێسای مار یوھانا (سانت یۆحەنا)، شوێنەوارناسەکان لە ناو گۆڕەکاندا لە لای ڕۆژھەڵات و لە قووڵایی یەک مەتر و نیودا پاشماوەی مرۆڤیان دۆزیەوە. ئەم گۆڕانە بە خشتی گەورەی چوارگۆشەی ئاسایی ئاشووری دروستکرابوون.
ئاماژە بە ئاثور (ئاشوری) لە دەقەکانی قەرەقووش بەردەوام بوو. مافەریان ئەتاناسیۆس ئیبراھیمی دووەم لە تورعەبدین سەردانی تکریت و بەغدا و ھەولێری کرد بۆ ئامادەبوونی جەماعەتەکەی. بە پێی ئەفرەم عەبدولخوری و کتێبی(چینەکانی مرواری لە مێژووی دێری شەھید مار بێھنام). ١٩٥١، ل. ٢١٩، سۆنی دەنووسێت: "لە ساڵی ١٣٦٥ مافارییەکان ھاتە عەتور یان مووسڵ و لەلایەن نور ئەلدین سەرۆکی قەرەقووش پێشوازی لێکرا..." لە کۆتاییدا، سۆنی دەنووسێت کە لە ساڵی ١٢٩٤-١٢٩٥ (بەپێی ئەرشیفی خانەقای مار بیھنام) پاشایەکی دیاریکراو "ھاتە ئاثوری خوارەوە، شاری سانت مار بیھنام ... "
سەرچاوەکان
پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ
پێڕستی پاشاکانی عێراق
وێنۆک عێراق دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٢١ دامەزراندنی خۆی ڕاگەیاند لەژێر ئینتیدابی بەریتانییەکان سیستەمی پاشایەتی تێیدا جێگیر بوو کە تا ساڵی ١٩٥٨بەردەوام بوو دواتر بەھۆی شۆڕشی ١٤ی تەممووز سیتەمی پاشایەتی لە عێراق کۆتایی ھات.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی عێراق پۆل:عێراق پۆل:پێرستەکانی پەیوەندیدار بە عێراق پۆل:سیاسەتی عێراق
قەڵەم پاشا
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئۆزبەکەکان
ئۆزبەکەکان (بە ئۆزبەکی: Oʻzbeklar) نەتەوەیەکی تورکن و خەڵکی ئاسیای ناوەڕاستن و گەورەترین نەتەوەی تورکن لەو ناوچەیە. ئەوان زۆرینەی دانیشتوانی ئۆزبەکستان پێکدەهێنن.
مێژوو
ئۆزبەکەکان لە ناوەڕاستی ئاسیا دەژین و لە زۆرێک لە ئیمپراتۆریەت و ویلایەتەکاندا ژیاون.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئەفغانستان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تاجیکستان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تورکمانستان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئۆزبەکستان پۆل:گروپە ڕەگەزیانەی کە بە فەرمی لەلایەن چینەوە دانیان پیانراوە
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٦
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٦،لە نێوان هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا و هەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆماری چیک لە یاریگای وێمبلی (١٩٢٣) لەندەن بەڕێوەچوو ، کە بە ئەنجامی (٢-١) لە سودی هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا کۆتایی هات.
سەرچاوەکان
جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٦
پۆل:جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ١٩٩٦
مەغریب لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
مەغریب نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
شەوی ئەستێرەکان
220x440px|وێنۆک|تابلۆی شەوی ئەستێرەکان شەوی ئەستێرەکان   (بە ھۆڵەندی: De sterrennacht) تابلۆیەکە لەلایەن ھونەرمەندی ھۆڵەندی ڤینسێنت ڤان گۆخ لە دەرەوەی پەنجەرەی ژوورەکەی لە نەخۆشخانە لە ساڵی ١٨٨٩ کێشراوە و لەبارەی شەوی شاری سانت ڕێمی دی پرۆڤانس بووە، ھەرچەندە بە ڕۆژ کێشاویەتی و ھەموو کێشانەکانی لە یادگەی خۆیەوە بوو لەو شەوەی کە بینیوویەتی.
پاپا بێنێدیکتی شازدەیەم
جۆزێپ ڕاتزینگەر ناسراو بە پاپا بێنێدیکتی شازدەیەم ( ; ; لەدایکبووی ١٦ی نیسانی ١٩٢٧ – مردن ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢) سەرۆکیکڵێسای کاتۆلیک و دەوڵەتی شاری ڤاتیکان بووە لە ١٩ی نیسانی ٢٠٠٥ تا دەستلەکارکێشانەوەی لە ٢٨ی شوباتی ٢٠١٣. ھەڵبژاردنی بینێدکت وەک پاپا لە کۆنفرانسی پاپا لە ساڵی ٢٠٠٥ ڕوویدا کە دوای مردنی پاپ جۆن پۆلی دووەم ھات. لە ساڵی ٢٠١٣دا کە ئەو کات لە تەمەنی ٨٤ ساڵیدا بوو ڕایگەیاند کە تەندروستیی جەستەیی و دەروونییەکەی تێکچووە و بڕیاریدا دەستی لوکار کێشایەوە و بووە یەکەمین پاپا کە دەستلەکارکێشانەوە پێشکەش بکات. رۆژی شەممە ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢، لە کەنیسەی ماتەر ئیکلیژی لە ڤاتیکان کۆچی دوایی کرد.
شەوی ئەستێرەکان
ئەم تابلۆیە لە ساڵی ١٩٤١ەوە بە شێوەیەکی ھەمیشەیی لە مۆزەخانەی ھونەری مۆدێرن لە نیویۆرک دانراوە دوای ئەوەی لە زانکۆی شوێنەوارە ئەمریکییەکان (لیلی پی بلیس) کڕدرا، ئەم تابلۆیەی ڤینسێنت ڤان گۆخ لە بەناوبانگترین تابلۆکانیدایە و نوێنەرایەتی خاڵێکی وەرچەرخانی یەکلاکەرەوە دەکات بەھۆی بەکارھێنانی ئازادییەکی زیاتری ئەندێشە لە تابلۆ ھونەریەکانیدا.
پاپا بێنێدیکتی شازدەیەم
ژیان
جۆزێف ڕاتزینگەر لە شاری ئاڵتۆتینگ لە ناوچەی باڤاریا لە شەممەی پیرۆز لەدایکبووە، زیاتر مەعمودی وەرگرتووە زیاتر کڵێسای ڕۆمانی کاسۆلیکی |باوەڕی ڕۆمانی کاسۆلیکی. لە وەرزشی وڵاتدا ئاستێکی باشی بەدەستهێنا، لە نێوان بەشەکانی تردا فێری قسەی لاتینی بوو. ئەو، بەپێی یاسا، لە ساڵی 1941دا پەیوەندی بە گەنجانی هیتلەرەوە کردووە، وەک ئەوانی دیکەی هاوتاکانی. بەپێی یاساکان گەلەکەی، لە کۆتایی جەنگدا ناوی خۆی تۆمار کرد لە سوپای ئەڵمانیا، وێستگەکەی بەجێهێشت و گەڕایەوە ماڵەوە. ئەو ئیلاهیاتی خوێند و لە 29ی حوزەیران 1951 لەگەڵ جۆرجۆ ڕاتزینگەر براکەی، قەشە لەلایەن مایکل کاردیناڵ دی فۆلهابەرەوە دەستنیشانکرا وایە. لە 1958 ڕاتزینگەرەوە ئیلاهیات دۆگماتیک بوو و مێژوو دۆگمای پڕۆفیسۆر فریسینگ، بۆنا، خانەقاکان، توبینگەنe (1966-1969) و ڕێگێنسبورگe. ئیۆانیس کونگ، زانای ئیلاهیاتی توبینگن کە ئەمڕۆ بە عەقڵ و حوکمێکی تیژ و وردەوە لە خودی پاپا دەکۆڵێتەوە، هاوکار و هاوکار بوو.لە ساڵی 1962ەوە، جۆزێف ڕاتزینگەر بەشداری لە ئەنجوومەنی دووەمی ڤاتیکان؛ ئەو ڕاوێژکاری جۆزێف کاردینالیس فرینگس بوو، کە وەک شارەزایەکی گەورەی ئیلاهیات بەهای پێدەدا.قەشە سەرەکییەکەی ئەپستۆریای میونشن و فریزی دامەزراوە و کاردیناڵ لە 1977 لەلایەن پۆلی شەشەم. لە ساڵی 1981، جۆن پاوڵی دووەم بوو بە پرێفێکتی کۆمەڵە بۆ عەقیدەی باوەڕ لە ڤاتیکان.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠٢٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧ پۆل:Articles with ئیتالی-language sources (it) پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس پۆل:کڵێسای کاتۆلیکی ڕۆمی پۆل:دوایین مردنەکان
کێڵگەی ئاژەڵان (فیلم)
کێڵگەی ئاژەڵ فیلمێکی ئەنیمەینی درامییە، لەساڵی ١٩٥٤ بڵاوکراوەتەوە. ھەریەکە لە جۆن ھالاس و جۆی باچویلەر کاری دەرھێنانیان بۆیکردووە. چیڕۆکی فیلمەکە لەڕۆمانی کێڵگەی ئاژەڵانی جۆرج ئۆروێڵ وەرگیراوە.
چیرۆک
بەڕێز (جۆنز) کە خاوەن کێڵگەکەیە بە خراپی مامەڵە لەگەڵ ئاژەڵانی ناو کێڵگەکە دەکات زۆربەری کات سەرخۆشە و بەرھەمای کێڵگەکە بە ھەدەر دەدات، لەو نێوەندەدا بەتەمەنترین گیانداری کێڵگەکە پێشنیاری شۆڕشێک دەکات ، دوای ئەوە چەند ئاژەڵەکان شۆڕشێک لەدژی خاوەنکێڵگەکان بەرپادەکەن لە خاوەن کارەکەیان لە کێڵگەکە وەدەر دەنێن، خاوەن کارەکەشیان چەند جار ھەوڵی گرتنەوەی کێڵگەکە دەدات بە یارمەتی خەڵکی شارۆچکەی نزیک کێڵگەکە بەڵام بیسود دەبێت، بەڵام ئەو شۆڕشە چەندین کێشە و تەگەرەی تێدەکەوێت بەوەی چەند ئاأەلێک دوای شۆڕشی کێڵگە ھەوڵی دەست بەسەراگرتنی کێڵگەکە دەدەن بەوەش دوو بارە نەھامەتی و چەرمەسەری ڕوو لە کێڵگەکە دەکاتەوە ئەوانەی دەست بەسەر کێڵگەکەدا دەگرن بەخۆشی دەژین و ئەوانەشی سەر بە ئەوان نین مامەڵەی کۆیلەیان لەگەڵ دەکریت ، وە بەرھەمەکانی کێڵگە دەفرۆشرێت بە جیھانی دەرەوەی کێڵگەکە وە سودی بەرھەمەکانیش بۆ چەند کەسێکی دیاری کراو دەبێت، بەم شێوەیە ژیانی کێڵگەکە بەردەوامدەبێت ھەتا دووبارە شۆرشیکی دیکە بەیارمەتی کێڵگەکانی دەرەوە ئەنجام دەدرێت و بۆ ڕزگار بوون لەو نەھامەتیەی باڵی بەسەر کێڵگەکەدا کێشاوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٥٤ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە بەریتانییەکان پۆل:فیلمەکانی ١٩٥٥ پۆل:فیلمب ئەنیمەیشنی دەربارەی ئاژەڵان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٥٠ پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ١٩٥٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٥٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە تەنزئامێزەکانی دەیەی ١٩٥٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی ساڵی ١٩٥٤ پۆل:فیلمە درامییەکانی ساڵی ١٩٥٤ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە گەورەساڵانە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە تەنزئامێزە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درامییە ئەنیمەیشنییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە گەورەساڵانە بەڕیتانییەکان پۆل:فیلمە تەنزئامێزە بەڕیتانییەکان پۆل:فیلمەکانی جەنگی سارد پۆل:فیلمەکان دەربارەی بەرازەکان پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای کێڵگەی ئاژەڵان پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی جۆن ھالاس پۆل:فیلمەکان کە لە کێڵگەدا ڕوودەدەن پۆل:فیلمەکانی ھالاس و باچیلۆر
ئەلفرێد وێگنێر
وێنۆک|وێنەیەکی ئەلفرێد وێگنر لە نێوان ساڵانی ١٢٩٢٤ ١٩٣٠
ئەلفرێد وێگنێر (١ی تشرینی دووەمی ١٨٨٠ – تشرینی دووەمی ١٩٣٠) زانا و ئەستێرەناسی ئەڵمانی، کە کارە گرنگەکەی لێکۆڵینەوە لە فیزیایی زەوی و زانستی پێوانی کەش و ھەوا لە جەمسەری باکوور. لە ساڵی ١٨٨٠ لە شاری بەرلین لە وڵاتی ئەڵمانیا لەدایکبووە، لە ساڵی ١٩٣٠ لە گرین لاند کۆچی دوایی کردووە.
300px|بێ چوارچێوە|ناوەڕاست|وینەیەک (ئەلفرێد) لای چەپ ر ڕاوەستاوە و (فیلۆمسن)ـی هاوڕێی لای ڕاست وەستاوە
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوون پۆل:ژیاننامە پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٠ پۆل:مردووانی ١٩٣٠
لیستی وڵاتان پشت بەستن بە ناوچەکەیان
وێنۆک|روونکردنەوەیەکی وێنەیی لەسەر ٣٠ فراونترین وڵاتەکانی سەر زەوی
ئەمە لیستێکە لە وڵاتانی جیهان و ناوچە وابەستەکانیان بە پێی ناوچە، کە بە کۆی ناوچەکە ڕیزکراون.
تۆمارەکانی ناو ئەم لیستە بریتین لە، بەڵام سنووردار نین بە، ئەوانەی لە ستانداردی ISO 3166-1، کە دەوڵەتە سیادیەکان و ناوچە سەربەخۆکان دەگرێتەوە. هەموو 193 وڵاتی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان لەگەڵ دوو دەوڵەتی چاودێری ژمارە پلەداریان پێ دەدرێت. تا ڕادەیەکی زۆر ویلایەتە نەناسراوەکان لە ISO 3166-1 لە ریزبەندی ڕیزکراودا بەشدار نین. ئەو ناوچانەی کە تا ڕادەیەکی زۆر ناناسرێن لە زۆربەی حاڵەتەکاندا هەروەها لە ناوچەکانی ئەو دەوڵەتانەی کە بە فراوانی دەناسرێنەوە دەگرێتەوە کە هەمان ناوچە دەخوازن، سەیری تێبینیەکان بکە لە ستوونی "تێبینیەکان" بۆ هەر وڵاتێک بۆ ڕوونکردنەوە.
لە لیستەکەدا ناگرێتەوە دەوڵەتی تاک بانگەشەی بەشێک لە کیشوەری ئەنتارکتیکا یان قەوارەکانی وەک یەکێتی ئەوروپا کە چەند پلەیەکی سەروەریان هەیە بەڵام خۆیان بە دەوڵەتێکی باڵادەست یان ناوچەی وابەستە نازانن.
سێ پێوانەی ڕووبەری بریتین لە :
کۆی ڕووبەر: کۆی زەوی و ناوچە ئاوییەکان لە سنووری نێودەوڵەتی و کەنارەکان.
ڕووبەری زەوی: کۆی هەموو زەوییەکانی سنووری نێودەوڵەتی و کەنارەکانی ، جگە لە ڕووبەری ئاو.
ڕووبەری ئاو: کۆی ڕووبەری ڕووکەشی هەموو ڕوفاتی ئاوی ناوەوە (دەریاچەکان و عەمبارەکان و ڕووبارەکان) لە سنووری نێودەوڵەتی و کەنار دەریاکان لەوانەیە ئاوەکانی ناوەوەی کەناری تێدابێت. دەریاکانی ناوچەیی ناگرێتەوە مەگەر ئەگەر نا تێبینی بکرێت. ناوچە نزیکەکان و ناوچە ئابوورییە تایبەتەکان ناگرێتەوە.
پۆل:ئاو بەپێی وڵات پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl) پۆل:CS1 French-language sources (fr) پۆل:CS1 Japanese-language sources (ja)
ھێبێی
ھێبێی پارێزگایەکی قەراخ دەریایی کۆماری گەلی چینە، بەشێکە لە ناوچەی باکووری چین، پارێزگایە مۆدێرنەکەی لە ١٩١١ دامەزرابوو وەکوو پارێزگای زیلی، پایتەخت و گەورەترین شاری بریتیە لە ( شی-جیا-ژوانگ).
پارێزگاکە یەکێکە لە ناوچەکانی چین کە گەشە بە دانیشتووانی بدات، لە سەردەمی بەھار و پایز و شەڕی ویلایەتەکان لەلایەن ویلایەتی یان و ژاۆ وە فەرمانڕەوایەتی ئەکرا، وە بۆ ماوەیەکی زۆر سنووردار بوو لەگەل شارستانیەتی ژۆنگیوان. لە وەتەی پەکین دەورەی ناوچەکان دەدات کە بە زۆری وەک پایتەخت دەست نیشان ئەکرێت، ئەم ناوچەیە ڕۆلێکی گرنگی ھەبووە لە پاراستن لە وەتەی ئیمپراتۆریەتی جینەوە،
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٠
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٠، لە نێوان هەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا و هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا لە یاریگای دیکۆیپ ڕۆتردام بەڕێوەچوو .کە بە ئەنجامی (٢-١) لە سودی هەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا کۆتایی هات.
سەرچاوەکان
جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٠
پۆل:جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠
١٤٨٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1482 (توضيح)
کۆمپیوتەری ئانالۆگ
وێنۆک|274x274پیکسڵ کۆمپیووتەری ئانالۆگ ( یان analogue computer) جۆرێک کۆمپیوتەرە کە جوڵەی هایدرۆلیکی، مکانیکی یان ئەلەکتریکی بە کار دەهێنێت تاوەکوو کێشەیەکی کرداری (کۆمپیوتەر) چارەسەر (پرۆسێس) بکات. بە پێچەوانەی کۆمپیووتەرە دیجیتاڵەکان کە شێوازی سەمبۆلیک بە کار دەهێنن و لەوێدا بڕی ژمارەیی دەگۆڕێن. بەو پێیەی کە کۆمپیووتەرێکی ئانالۆگ بڕی دیسکریت بەکار ناهێنێت و بڕی بەردەوام بەکار دەهێنن ناتوانین دەقادەق پێڤاژۆکان دووپات بکەینەوە وەک ئەوەی کە ماشینی توورینگدا دەتوانین ئەنجامی بدەین، بە پێچەوانەی پێڤاژۆی سیگناڵی دیجیتاڵ، کۆمپیووتەرە ئەنەلۆگەکان کێشەی هەڵە (نۆیز) بەژمارەیی کردنیان نییە بەڵام کێشەی هەڵەی ئانالۆگیان هەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:داهێنانە چینییەکان
ئڵەمدار
ئڵەمدار گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کەلان، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
١٤٨٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1483 (توضيح)
حاجی قازی
حاجی قازی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
حاجی قازی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەڵبەزە و لە باشوور لەگەڵ گوندی نازێی گەورە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دوومیلانی خواروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پوقە.
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٤
سەرچاوەکان
جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٤
پۆل:جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤
ئەساسنز کرید میراژ
ئەساسنز کرید میراژ (بە ئینگلیزی: Assassin's Creed Mirage) (بە کوردی: ڕێبازی بکوژ تڕاویلکە)یارییەکی ڤیدیۆیییە لە جۆری ئەکشن-سەرکێشی و دزێوە، لەلایەن یوبی سۆفت بۆردۆ گەشەی پێدراوە و لەلایەن یوبی سۆفت لە داھاتوودا بڵاودەکرێتەوە. دەبێت بە سێزدەھەمین بەشی بڵاوکراوەی زنجیرە یارییەکانی ئەساسینز کرید دوای ئەساسنز کرید ڤالھالای ساڵی ٢٠٢٠. یارییەکە بە شێوەیەکی بنەڕەتی باسی سەدەی نۆھەم دەکات لە بەغدا لە ماوەی ئەنارکی لە سامەڕا لە سەردەمی خەلافەتی عەباسییەکان. کارەکتەری سەرەکی یارییەکە ناوی بەسام بن ئیسحاقە (ئەم کارێکتەرە بۆ یەکەمجار لە ڤالھالا ناسێندرا) کە لە دزێکی سەرشەقامەوە دەگۆڕدرێت بۆ ئەندامێکی تەواو پێگەیشتووی برایەتی حەشاشەکان، کە خەبات دەکەن لەپێناو ئاشتی و ئازادی دژی سوارچاکانی پەرستگا. یارییەکە بە جۆرێک باسکراوە کە یاریکەر دەگەڕێنێتەوە بۆ ڕەگوڕیشەی سەرەکی زنجیرە یارییەکە، بەجۆرێک گرنگی زیاتر بە گێرانەوەی چیرۆکەکان بە شێوەیەکی زنجیرەیی و پێشھاتی دیاریکراو دراوە لەگەڵ یاریکردن بە شێوازی نھێنی ئامێز، زیاتر لە بەشەکانی ئەمدووایییە.
وابڕیارە ئەساسنز کرید میراژ لە ١٢ی تشرینی یەکەم ٢٠٢٣ بۆ ئەمازۆن لونا، پلەیستەیشن ٤، پلەیستەیشن ٥، ویندۆز، ئێکس بۆکس وەن، ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس بلاوبکرێتەوە.
یاریکردن
ئەساسنز کرید میراژ یارییەکی ئەکشن-سەرکێشی دزێوە مەبەست لێی بیرھێنانەوەی ناونیشانە کۆنەکانی ئەساسنز کریدە، زیاتر بەشێوەی زنجیرەیییە و تەرکیز دەخاتە سەر چیرۆکەکە و کەمتر گرنگی بە ڕۆڵگێڕانی توخمەکان دەدات بە بەراورد بە بەشەکانی ئەم دووایییەی یارییەکە. پارکۆر، شەری دەستەوئێخە، کردەی نھێنی بەشێکن لە توخمەکانی یارییەکە. میراژ دیزاینی "سندوقی ڕەش" لەخۆی دەگرێت بۆ ئەرکەکانی تیرۆرکردن، کە پێشتر لە بەشەکانی ئەساسنز کرید یونتی و ئەساسنز کرید سێندکیت ئەم شێوازە دەبینرا، کە یاریکەر دەبێت ناوچەی یارییەکە بگەڕێت بۆ دۆزینەوەی ڕێگایەکی جیاواز و گونجاو بۆ لەناوبردنی ئامانجەکەی.
یارییەکە بەشێووەیەکی سەرەکی لە شاری بەغدایە، کە دابەشکراوە بەسەر چوار ناوچە، کە قەڵای ئالەموتش لەخۆی دەگرێت، لە ھەندێک کاتدا یاریکەر پێویستە سەردانی قەڵاکە بکات. بەغدا زۆر بچووکترە لە جیھانی بەشەکانی تری ئەم دووایییە ئەساسنز کرید، جیھانی یارییەکە لە قەبارەدا نزیکە لە بەشەکانی وەک ئەساسنز کرید یونتی و ئەساسنز کرید سێندکیت. وێنۆک|لۆگۆی فەرمی یارییەکە بەسام، ھاوشێوەی پاڵەوانەکانی تری بەشەکانی ئەساسنز کرید، جبەخانەیەکی گەورەی چەک و ئامرازی جیاوازی لەبەردەستدایە، وەک تیغی شاراوەی کوشتن، بۆمبی دووکەڵی، چەقۆی ھاویشتن، تیری ژەھراوی. یاریکەر دەتوانێت توانای چەکەکان و ئامرازەکانی ناو جبەخانەکەی بەرزبکاتەوە و کارامەییان زیاتر بکات. ھەرواھە بەسام دەتوانێت دوو دیدگای جیاواز بەکاربھێنێت، کە دیدگای ھەڵۆ(Eagle Vision) و یاوەرێکی باڵندەیە بە ناوی ئینکیدو (کارەکتەرێکی ناو داستانی گلگامێشە)، کە ھەڵۆیەکی ئیپراتۆری ڕۆژھەلاتە دەتوانریت بەکاربھێنرێت بۆ گەڕان لە ناوچە نزیکەکان. لەم بەشەدا تیرھاوێژەکان دەتوانن ئینکیدو نیشانە بکەن و بیپێکن، بەپێچەوانەی بەشەکانی تری ئەساسنز کرید کە باڵندەی یاوەریان تێدابوو.
میراژ توانایەکی نوێ (ability) لەخۆدەگرێت بەناوی «وردگەری کوشتن»(Assassin Focus)، کە بە کوشتنی نھێنی ئەنجامدەدرێت و ڕێگا بە بەسام دەدات لە یەک کاتدا چەند دوژمنێک لەناوبەررێت بە مەرجێک ئاشکرانەکرابێت. جگە لەمانە، شیوازی جووڵە و ڕاکردن و کوشتنی کارەکتەرەکان پەرەی تەواوی پێدراوە، ئیلھامی جووڵەکانی کارەکتەرەکان لە سامۆڕای، نینجا و تەنانەت جێدیش وەرگیراوە.
چیرۆک
ڕووداوەکانی یارییەکە لە سەدەی نۆیەمی زایینییە لە بەغدا، بەدیاریکراوی لە ساڵی ٨٦١ی زایینی، واتا ١٢ ساڵ پێش ڕووداوەکانی ئەساسنز کرید ڤالھالا، کە ئەوکات بەغدا لە لووتکەدابوو، پێشەنگی جیھان بوو لە بواری زانست، ھونەر، داھێنان و بازرگانی، لەناو جەرگەی ئەم شارستانییەتەدا، گەنجێکی ھەتیوو کە خاوەنی ڕابردوێکی تراژیدی بوو، دەبوو بە شەقامەکاندا بڕوات و لەڕێگای گیرفان بڕین و دزیکردن بەردەوامی بە ژیانی بدات، ئەم گەنجەش ناوی بەسام بن ئیسحاقە (کارەکتەری سەرەکی یارییەکە)، کە دزێکی سەر شەقامەکانە بەدوای وەلام و دادپەروەریدا دەگەڕێت، دوای کردەوەیەکی تۆڵەسەندنەوەی مەترسیدار، بەسام لە بەغدا ڕادەکات و پەیوەدنی بە ڕێکخراوێکی کۆنی شاراوەوە دەکات، لەگەڵ فێربوونی ڕێوڕەسمە نھێنییەکانیان و باوەڕە بەھێزەکانیان، توانا ناوەزەکانی خۆی بەھێزتر دەکات و سروشتی ڕاستەقینەی خۆی دەدۆزێتەوە و دێتە سەر ڕێبازێکی نوێ، ڕێبازێک کە چارەنووسی بە جۆرێک دەگۆڕێت کە ھەرگیز نەیتوانیوە ئەندێشەی بکات. بەسام لەژێر ڕێنوێنی مامۆستایەک فێری ڕیباز و ھونەرەکانی بکوژی دەبیت کە ناوی ڕۆشانە.
پەرەپێدان
میراژ وەک بچووترین بەشی ئەساسنز کرید باسکراوە، ماوەی یاریکردن بەبێ ئەرکە لاوەکییەکان ١٥–٢٠ کاتژمێر دەخایەنێت. یارییەکە دیزاینکراوە بۆ ئاھەنگ گێڕان بەبۆنەی ١٥ ساڵەی بەرھەمھێنان زنجیرە یارییەکە، کە تێیدا گەشەپێدەران ھەمان تەکنەلۆژیایان بەکارھێناوە کە بۆ ئەساسنز کرید ڤالھالا بەکارھاتووە، وەک ڕێزگرتنێک لە زنجیرە کۆنەکانی ئەساسنز کرید.
پێش ڕاگەیاندنی یارییەکە لە یوبی سۆفت فۆوێرد لە ١٠ی ئەیلوول ٢٠٢٢ وردەکارییەکانی یارییەکە دزەیان پێکرا لەژێر ناوکۆدی (Rift)، کە ئاشکرابوو کە یارییەکە بەشێک بووە لە پاکێجی فراوانکردنی ڤالھالا بەرلەوەی ببێتە بەشێکی بڵاوکراوەی سەربەخۆ. لە ٤ی حوزەیران ٢٠٢٣ ڕاگەیەندرا کە یارییەکە دۆبلاژێکی عەرەبیشی دەبێت.
بڵاوکردنەوە
وابڕیارە ئەساسنز کرید میراژ لە ١٢ی تشرینی یەکەم ٢٠٢٣ بۆ مایکرۆسۆفت ویندۆز، پلەیستەیشن ٤، پلەیستەیشن ٥، ئێکس بۆکس وەن، ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس و ئەمازۆن لونا بڵاوبکرێتەوە
. یارییەکە ھەر لە ڕۆژی یەکەمەوە بەردەست دەخرێت بۆ ھەموو یاریکەرانی بەشدار لە یوبی سۆفت+.
یارییەکە بە دوو چاپی جیاواز بڵاودەکرێتەوە، چاپی دیلۆکس و چاپی ستاندارد.
ناوڕۆکی زیادە
کۆمپانیای یوبی سۆفت ڕای گەیاند کە ئەرکێکی تایبەت(Exclusive Mission) بەناوی عەلی بابا و چل دزەکە (Ali Baba and the Forty Thieves) بڵاودەکاتەوە بۆ یاریکەرانەی کە داواکاری پێشوەختەیان (pre-ordered) کردووە بۆ یارییەکە. چاپی دیلۆکسی ئەساسنز کرید میراژ یارییە بنەڕەتییەکە و پاکەتێکی ئیلھام وەرگیراوی شازادەی فارس (Prince of Persia) لەخۆی دەگرێت کە چەک و شتومەکی جوانکاری زیادە و ساوندتراکی یارییەکە و کتێبێکی ھونەری دیجیتاڵی تێدایە. ھەروەھا پاکێجی شازادەی فارس بە جیا بەردەست دەبێت بۆ کڕین.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەساسنز کرید پۆل:کایە ڤیدیۆییەکان پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤ پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥ پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سێرێس ئێکس و ئێس پۆل:یارییەکانی ویندۆز پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دزێوەکان پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٣ پۆل:یارییەکانی یوبی سۆفت پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە ئێران دانراون پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە عێراق دانراون
مادیسن بیر
مادیسن ئێل بیر (؛ لەدایکبووی ٥ی ئازاری ١٩٩٩) گۆرانیبێژێکی ئەمریکییە. لە نیویۆرک لەدایک بووە، لە سەرەتای ٢٠١٢ دەستی بە بڵاوکردنەوەی کەڤەری گۆرانی لە یووتیووب کردووە. مادیسن ڕووماڵی میدیاییی بەرچاوی بەدەست ھێنا کاتێک جەستن بیبەر بەستەری یەکێک لە کەڤەرەکانی بڵاو کردەوە. یەکەم تاکەگۆرانیی خۆی، «ئاوازەکان»، لە ٢٠١٣ بڵاو کردەوە.
ژیانی سەرەتایی
مادیسن ئێل بیر لە جێریکۆ، نیویۆرک لە خێزانێکی جوو لە ٥ی ئازاری ١٩٩٩ لەدایک بووە. باوکی، ڕۆبەرت بیر، پەرەپێدەری خانووبەرەیە، و دایکی، ترەیسی، وەک دیزاینەری ناوەوە کاری کردووە پێش ئەوەی ئەو کارە بە لاوە بنێت بۆ ئەوەی یارمەتیی بەڕێوەبردنی پیشەی مادیسن بدات. برایەکی بچووکی ھەیە بە ناوی ڕایدەر. مادیسن لە بەرگی گۆڤاری چایڵد دەرکەوت، دوای ئەوەی لە تەمەنی چوار ساڵیدا پێشبڕکێیەکی مۆدێلیی بردەوە. کاتێک تەمەنی لە دەوروبەری شەش یان حەوت ساڵ بوو، لە لایەن کەسێک کە زۆرجار لە دەوروبەری بووە دەستدرێژیی سێکسی کراوەتە سەر. لە تەمەنی حەوت ساڵیدا، دایک و باوکی جیا بوونەوە. لە ٢٠١٢، ئاھەنگی بات میتزڤای خۆی گێڕاوە.
دیسکۆگرافی
ئەلبومە ستۆدیۆیییەکان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩
پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە جووە ئەمریکییەکان پۆل:مۆسیقاژەنە جووە ئەمریکییەکان
مەغریب لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
مەغریب نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
قادر عەلیخا
قادر عەلیخا لەدایکبووی ١٩٧٠ لە بۆکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان شاعیر و نووسەری کوردە.
عەلیخا بێجگە لە نووسینی شێعر و وتار و چیرۆک لە گۆڤار و بڵاڤۆکەکانی ڕۆژھەڵات و باشووری کوردستاندا، ساڵی ٢٠٠٩ یەکەم دیوانە شێعری بڵاو کردەوە. شێعرەکانی سەر بە شێوازی نوێن. ساڵی ٢٠١٥ یەکەم کتێبی کۆمەڵەچیرۆکی چاپ کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:وەرگێڕە کوردەکان پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
کێڵگەیەکی گەنم لەگەڵ قەلەڕەشەکاندا
220x440px|وێنۆک|تابلۆی کێڵگەیەکی گەنم لەگەڵ قەلەڕەشەکاندا کێڵگەیەکی گەنم لەگەڵ قەلەڕەشەکاندا (بە ئینگلیزی: Wheatfield with Crows) (بە ھۆڵەندی: Korenveld met kraaien) نیگارێکی ڕۆنی نیگارکێشی ھۆڵەندی ڤینسێنت ڤان گۆخەوە کە لە ١٠ی تەممووزی ١٨٩٠ تەواوی کردووە و ١٩ ڕۆژ پێش خۆکوشتنی بوو، ئەمەش وای کردووە دوا کاری ھونەری مێژوویی ئەو بێت و زۆرێک لە ڕەخنەگران بە یەکێک لە گەورەترین کارەکانی دادەنێن. تابلۆکە ئێستا بەشێکە لە کۆمەڵە تابلۆکانی مۆزەخانەی ڤان گۆخ لە ئەمستردام. لەگەڵ ١٩ تابلۆی دیکەی ڤان گۆخدا، بەڵام جارێک تابلۆکە دزرا و لە ساڵی ١٩٩١ بە خێرایی دۆزرایەوە و گەڕێندرایەوە شوێنی خۆی؛ و لەکاتی دزیکردنەکەدا دزەکان زیانێکی زۆریان بە تابلۆکە گەیاند.
پاشخان
نیگاری «کێڵگەیەکی گەنم لەگەڵ قەلەڕەشەکاندا» لە مانگی تەممووزی ساڵی ١٨٩٠دا کێشراوە، کە لە کۆتا ھەفتەکانی ژیانی ڤان گۆخ بوو. وێنەکە لەلایەن زۆرێک لە شارەزایان بە دوا نیگاری ڤان گۆخ دادەنێن، لە ھەمان کاتدا ئەگەری ئەوەش ھەیە کە نیگاری «ڕەگی دار»یان «باخچەی داوبیگنی» کۆتا کاری ھونەرمەند بووبێت.
وەسف
نیگارەکە ئاسمانێکی ھەوراوی پڕ لە قەلەڕەش بەسەر کێڵگەیەکی گەنمدا نیشان. ھەستی گۆشەگیری زیاد دەکات بەھۆی ڕێڕەوەکەیانەوە کە بەرەو ھیچ شوێنێک ناڕوات و ئاراستەی فڕینی قەلەڕەشەکان نادیارە؛ و کێڵگەی گەنمی با لێھاتوو دوو لەسەر سێی وێنەکە پڕدەکاتەوە. جووڵس میشێلێت یەکێک لە نووسەرە دڵخوازەکانی ڤان گۆخ، لەبارەی قەلەڕەشەکان نووسیوویەتی: «ئەوان حەزیان لە ھەموو شتێکە و سەرنجی ھەموو شتێک دەدەن، ئەو کەسە کۆنانەی کە تەواوی ژیانیان لە سروشتدا بەسەربرد، قازانجێکی بچووکیان نەدۆزییەوە بۆ ئەوەی لە پشتیانەوە بڕۆن، لە سەدان شتی ناڕووندا کە تا ئێستا ئەزموونی مرۆڤ ھیچ ڕووناکی و زانیارییەک نابەخشێت، تەنیا ئاراستەی باڵندەیەکی زۆر ژیر نەبێت».
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٨
یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٨، نێوان هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا و هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا لە یاریگای ئێرنست هاپێل لە ڤیەننای نەمسا بەڕێوەچوو. کە بە ئەنجامی (٠-١) لە سودی هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا کۆتایی هات.
سەرچاوەکان
جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٨
پۆل:جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨
گەلەخڕ
گەلەخڕ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما ئەڤراز، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
گەلەخڕ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سۆناتای زستان
زنجیرە درامایەکە وەک یەکێک لەو دراما کۆریانە ھەژمار کرا کە شەپۆلی کۆری دەستپێکرد لە ناوەوەی ئاسیا و بە شێوەی جیھانی بەناوبانگ بوو. ھەروەھا ھەڵگیرانەوە بۆ کراوە بەشێوەی زنجیرە ئەنیمێ و مۆسیقای سەر ستەیج
١٤٨٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1484 (توضيح)
سۆناتای زستان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری پۆل:چونچیۆن پۆل:دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی سیستمی پەخشی کۆری پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیەکان کە لە ٢٠٠٩ دەستیان پێکردووە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠٠٢ دەستیان پێکردووە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە میلۆدراماکانی کۆریای باشوور پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ڕۆمانسیەکانی کۆریای باشوور پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠٠٢ کۆتایان ھاتووە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان لەلایەن چێژبەخشی پان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە رۆمانسییەکانی کۆریای باشوور
باڵندەی ستارلینگ
وێنۆک|200px باڵندەی ستارلینگ ( باڵندەی بچووک تا مامناوەند و زیندوو و ژاوەژاون. ستارلینگەکان لە خێزانی بایۆلۆجی ستارلینگ (Sturnidae) پۆلێن دەکرێن. ئەم باڵندانە بەگشتی ھەموو شتێک دەخۆن و لە مێروو و میوە و تۆو و بەشەکانی تری ڕووەکەکان دەخۆن.
نشینگە
ستارلینگ لە جیھاندا بڵاوبوونەوەی بەرفراوانی ھەیە و لە زۆر وڵات و ناوچەدا بەدی کراوە. ئەم باڵندانە بە شێوەیەکی سروشتی لە ئەفریقا، ئاسیا، ئەورووپا، باکووری ئوسترالیا و ھەندێک دوورگەی گەرم دەژین. چەندین جۆری ئەم باڵندانە بە شێوەیەکی ناسروشتی ھێنراونەتە ناوچەکانی وەک ئەمریکای باکوور و ھاوایی و نیوزلەندا و بە جۆری داگیرکەر دادەنرێت. ستارلینگەکان لە دارستان و گوند و باخچە و چیمەنتۆ و لە نێوان دار و کێڵگەی کانیدا دەژین.
وەچەخستنەوە
وێنۆک| ھێلکەی [[ڕیشۆڵی|ستارلینگێکی ئەورووپی]] وێنۆک| ستارلینگی گەورەساڵ کە خۆراک دەدات بە جوجکەکان|130px مێینەی ستارلینگ ٥ بۆ ٧ ھێلکەی شین یان سپی لە کونەکانی دارەکاندا یان لە دیواری بیناکاندا دادەنێت. ھەردوو جووتەکە بە نۆرە لەسەر ھێلکەکان بۆ ماوەی ١٢ بۆ ١٥ ڕۆژ دەخەون. جوجکەکان دەتوانن دوای ٢٠ بۆ ٢٢ ڕۆژ بفڕن.
ڕەفتار
ستارلینگ باڵندەی کۆمەڵایەتین و بەزۆری بە کۆمەڵ دەژین. ژیانی کۆمەڵایەتی وایان لێدەکات زیاتر خۆڕاگر بن بەرامبەر دوژمن؛ بەڵام ئەم جۆرە ژیانە زیانەکانیشی ھەیە، یەکێک لەوانە کێشەی ھاوبەشی خۆراکە. لە لایەکی ترەوە ھەرچەندە لە ژیانی تاکەکەسیدا کێشەی ھاوبەشی خۆراک نییە، بەڵام مەترسی دوژمنان زیاترە. ستارلینگەکان ھەندێک جار بە مەڕەکانی چەند ھەزارێک دەبینرێن کە بە خێرایی لەسەر زەوی دەڕۆن و خۆراک دەدەن و ھەندێکجاریش کاتێک دەفڕن ژمارەیان ئەوەندە زیاد دەکات کە ئاسمان ڕەش دەکات. بەگشتی جووتیاران پەیوەندییەکی باشیان لەگەڵ ستارلینگدا نییە. چونکە زۆرجار بەکۆمەڵێکی گەورە بۆ دۆزینەوەی خۆراک و زیان بە جووتیاران دەگەیەننە باخ و دار و کێڵگەکان. ستارلینگ ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە کۆنترۆڵکردنی ئافاتەکاندا.
پۆلێنکردن
خێزانی ستارلینگ لە نزیکەی ٣٠ ڕەگەزی جیاواز و چەندین جۆر و ژێر جۆرێک پێکدێت. لە سەدەی نۆزدەھەمدا چەندین ڕەگەز و جۆرێک لە تارلینگ وەکو ستارلینگی پشتی شان، ستارلینگی ڕۆدریگس و ستارلینگی مۆریس لەناوچوون.
سەرچاوەکان
پۆل:مەلەکان
ئەندریا گیز
ئەندریا ئێم گیز (لە دایکبووی ١٦ی حوزەیرانی ١٩٦٥) فەلەکناس و پڕۆفیسۆری ئەمریکییە لە بەشی فیزیا و ئەستێرەناسیی زانکۆی کالیفۆرنیا. توێژینەوەکانی ئەو دەربارەی ناوەندی/سەنتەری کاکێشانە. لە ساڵی ٢٠٢٠، بووە چوارەم ژن کە ببێتە براوەی خەڵاتی نۆبێل لە فیزیا، ئەو خەڵاتەکەی بەهاوبەشی لەگەڵ ڕێینھارد گنزیل بوونە نیوە براوەی خەڵاتەکە، نیوەکەی دیکە لە خەڵاتەکە درا بە ڕۆجە پێنرۆز. گیز و گەنزەل خەڵاتی نۆبێلیان پێدرا لەمەڕ دۆزینەوەکەیان لەبارەی بوونی ماددەی زۆر گەورە لە چاڵە ڕەشەکە.
ڕیزبەندی کاتیی پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ لە مانگی شوباتی ٢٠٢٠دا
ئەم وتارە ھەڵدەستێت بە تۆمارکردنی ڕیزبەندی کاتیی و خێرای بڵاوبوونەوە و لەبارێتی دەستبەسەرداگرتنی نەخۆشی (کۆمەڵە نیشانەی سەختیی ھەناسەدانی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢ - SARS-CoV-2) کە دەکاتە ئەو ڤایرۆسەی بەرپرسیاربوو لە پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ و بۆ یەکەمین جار لە شاری ووھان لە وڵاتی چین نەخۆشییەکە دەستنیشانکرا. ئەم وتارە لێکدراوە ڕووداوەکانی مانگی شوباتی ٢٠٢٠ پیشاندەدات.
ئەندریا گیز
لە ماوەی ژیانیدا، ئەندریا ئێم گیز چەندین جار خەڵات کراوە لەمەڕ کارەکانی لە بواری فیزیا و زانستی فەلەک،  لە ساڵی ٢٠١٩ لەلایەن زانکۆی ئۆکسفۆرد بڕواننامەی دکتۆرای شانازی پێدرا.