cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شەختە
وێنۆک|چەپ|. وێنۆک|چەپ|. شەختە (بە ئینگلیزی: Ice lenses ) جۆر و شێوەیەکە لە شێوەکانی سەهۆڵ ،کاتێک ئاو و شێ لەناو خاک و بەردا بڵاو دەبێتەوە یانیش لە شوێنی کەندەڵان و چاڵەکان کۆ دەبێتەوە  وە دوای ئەوەی پلەی گەرما بۆ ژێر سفر دادەبەزێت ئەم شێ و ئاوانە دەست دەکەن بە بەستن و شەختەبەند پێک دەهێنن. شەختە بە هاوتەریب لەگەڵ ڕووی خاک یان تەنە ئاو هەڵمژتووەکە چەند سانتیمەترێک بۆ چەند مەترێک  (ئینچ تا پێ) لە قوڵایی خاک یان بەرددا درووست دەبێت. لێکۆڵینەوەکان لە ساڵی ١٩٩٠ دەریانخستووە کە شکاندن و لەتبوونی خۆرسکی بەردەکان بەهۆی شەختەوە بووە بەجۆرێک ئەو ئاوەی لە ناخیان دا هەیە دەیبەستێت و پاڵەپەستۆ دەخاتە سەر بەردەکە و لێکی دەترازێنێ.
شەختەبەندەکان ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕن لە قورسبوونی زەوی و شکاندنی بەردەکان، کە هۆکاری سەرەکین بۆ کەش وهەوا لە ناوچە ساردەکان و دابەزاندنی بەردەوامی پلەی گەرمی و شێواندنی شێوەی ڕووی بوومەکان.
کۆکتێلی برۆنزی فالۆ
کۆکتێلی برۆنزی فالۆ جۆرێکە لە کۆکتێل کە چاوەکانی سووری درەوشاوەن. بۆ یەکەمجار لە ماڵی باڵندەکاندا دەبینرێت کە هی خاتوو. ئیرما ڤۆوێڵز.لە فلۆریدا لە ئەمریکا. بە فالۆش ناسراوە.
ڕووخسار
کاتێک کۆکتێلێکی برۆنزی فالۆ لەدایک دەبێت، چاوی پەمەیی کاڵ دەبێت. لەگەڵ گەورەبوونی تەمەنیان ,ڕەنگی چاوەکانیان کەمێک تۆختر دەبێت، چاوەکانی A Bronze Fallow Cockatiel سووکترن لە Lutino cockatiel, کە چاوێکی سووری تۆختری هەیە بە بەراورد. لەوانەیە رەنگێکی زەرد لە سەرانسەری جەستەدا هەبێت.
تایبەتمەندییەک هەیە کە جیاوازە لە گۆڕانکارییەکانی تر، جیاوازی هەیە لە نێوان نێرەکانی   و مێینەکان.مێیەکان  بەزۆری نەرمترە لە کاتێکدا ڕەنگە نێرەکان لە تەمەنێکی بچووکدا ڕەنگی سووکیان هەبێت، بەڵام لەگەڵ گەورەبوونیان کەمێک تۆخ دەبن.
نرخی کۆکتێلێکی برۆنزی فالۆ دەتوانێت تا ١٨٠ دۆلار بێت. هەروەها نرخەکەی بەندە بە تەمەن و ڕەگەز و تەندروستی باڵندەکەوە و بە ماڵێ بوونی کەم ماڵی بوە یان زۆر.
هەندێک لە جۆری خواردن بخوا واکو تەماتا ئەڤۆگادۆ. وێنۆک|‌کۆکتێلی بڕۆنزی فؤڵۆ
سەردەمی ئێدوارد
سەردەمی ئێدوارد ماوەی حکومڕانی پاشا ئێدوارد دەگرێتەوە لە بەریتانیا، کە ١٩٠١–١٩١٠ دەگرێتەوە، زۆرجار درێژتر دەکرێتەوە بۆ جەنگی جیھانیی یەکەم. مەرگی شاژن ڤیکتۆریا بە کۆتایی سەردەمی ڤیکتۆریا دیاری دەکرێت. کوڕەکەی شاژن، ئێدواردی حەوتەم، دوای شاژن دەسەڵات دەگرێتە دەست، ھەرچەندە لە پێشیشدا چەند دەسەڵاتێکی سەرەتایی ھەبووە. دواتر لە ١٩٠٦دا، لیبراڵەکان گەڕانەوە سەر حوکم و چاکسازیان لە بریتانیادا کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی بریتانیای مەزن پۆل:سەردەمە مێژووییەکان
کانی بەردینەی قازان
کانی بەردینەی قازان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی بەردینەی قازان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی سەفەر و لە باشوور لەگەڵ گوندی باڕۆیی گەورە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی لەنجاوا، بەرانان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قازان، بەرانان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
زمانی مالدیڤی
زمانی مالدیڤی کە زیاتر بەناوی ڕەسەنی خۆی ناسراوە بە دھیڤی یان دیڤەھی (بە دھیڤی: ދިވެހި، دەخوێنرێتەوە بە: [d̪iˈʋehi])، زمانێکی ھیندۆ-ئێرانی یە لە دورگەکانی باشووری ئاسیا قسەی پێدەکرێ لە وڵاتی مالدیڤ و دورگەی مینیکۆیی، لاکشادویپ، ھەروەھا ھەندێ بەشی ھیندستان.
سەرچاوەکان
پۆل:زمانەکانی ھیندستان
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
پۆڵەندا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
فانکشنە سێگۆشەیییە ھەڵگەڕاوەکان
فانکشنە سێگۆشەیییە ھەڵگەڕاوەکان لە بیرکاریدا، ھەڵگەڕاوەی فانکشنە سێگۆشەییەکانن و بەپێی پێناسەی فانکشنی ھەڵگەڕاوە، مەوداکەیان ژێرکۆمەڵێک لە بواری فانکشنە سەرەکییەکەیە. لەبەر ئەوەی ھیچ یەک لە فانکشنە سێگۆشەیییەکان یەکبەیەک نین، بۆ ئەوەی کە ھەڵگەڕاوەکانیان فانکشن بێت دەبێت سنوورێک بۆ مەوداکەیان دیاری بکرێت. بۆ ئەوەی بابەتەکە ڕوونتر بکرێتەوە وا دابنێ ئەوا بەڵام بۆ دانەی x دەتوانین چەند دانە y بدۆزینەوە کە ھاوکێشەی  پاسادان دەکات، وەکوو yی یەکسان بە سیفر، π و ٢π، بە دانانی ھەر یەک لەم سێ بەھای y، بەھای ساین یان x یەکسان دەبێت بە سیفر، واتە فانکشنی ھەڵگەڕاوەی سینوس یا arcsin چەندین شیکاری ھەیە  و ئەوە لەگەڵ پێناسەی فانکشن یەکتر ناگرنەوە. (فانکشن بریتییە لەو پەیوەندییەی کە ھەر بەھای x بە تەنھا یەک بەھای y دەبەستێتەوە) خشتەی فانکشنە سەرەکییەکان:
پەیوەندیی نێوان فانکشنە سێگۆشەیییە ھەڵگەڕاوەکان
168px|وێنۆک|وێنەی ڕوونکردنەوەی (سوور) و  (شین) لە [[سیستەمی پۆتانەکان|ڕووتەختی پۆتاندا.]] 294px|وێنۆک|وێنەی ڕوونکردنەوەی (سوور) و  (شین) لە ڕووتەختی پۆتاندا. 294px|وێنۆک|وێنەی ڕوونکردنەوەی (سوور) و  (شین) لە ڕووتەختی پۆتاندا
گرتەی فانکشنە سێگۆشەیییە ھەڵگەڕاوەکان
بۆ ھەر x ی ڕاستەقینە
لە گرتەی سادەدا ئەگەر ، ئەوا:
تەواوکاریی بێسنووری فانکشنە سێگۆشەیییە ھەڵگەڕاوەکان
ئەم پەیوەندییانە بۆ ھەر xـەکی ڕاستەقینە و ئاوێتە پاسادانە:
بۆ ھەر x ≥ ۱ لە ژمارە ڕاستەقینەکاندا:
دەتوانی بە بەکارھێنانی تەواوکاری بە بەشکردن، ھەژماری ئەم پەیوەندییانە بکەیت.
نموونە
بە کەلکوەرگرتن لە :
ئەوا:
بە گۆڕینی گۆڕەک:
لەمەوە دەردەچێت:
و
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فانکشنە سێگۆشەیییەکان پۆل:سێگۆشەزانی پۆل:ژمارە بێ ڕەهەندەکان
کڵۆی بەفر
وێنۆک|چەپ|. وێنۆک|چەپ|.
کڵۆی بەفر (بە ئینگلیزی:)، کریستاڵێکی بەفری تاک و قەبارەیەکی گونجاوی خانەی بەفرە، پاشان وەک بەفر دەکەوێتە ناو کەش و هەوای زەوییەوە. هەر کلۆیەک لە دەوری تۆزی (گەردیلە لم) کە لەناو بارستایی هەوادا هەن کۆ دەبنەوە ،ئەو تۆزانەی کە لە بیابانەکانەوە بەرەو چینە بەرزەکانی کەش دەچن بەهۆی باوە لەم چینە بەرزانەدا شێ و ئاوی ناو کەش هەڵدەمژن پاشان کە دەگەن بە چینێکی سارد دەست دەکەن بە بەستن و بە شێوەی کریستاڵ ڕەق دەبن. دواتر کە دەگەن بە کەش و هەوای جیاواز لە یەک جیا دەبنەوە و بە شێوەی بەفر بارین دادەبارێنە سەر زەوی (بەفر بارین).بەڵام پتر لە هەشت پۆلینکردنی فراوان و لانیکەم ٨٠ لێکۆڵینەوە دەرکەوتووە کە هەر کڵۆیەکی بەفر دەنکێک لمی لە چەقەکەی دا هەیە و شێوەکانیان لە شێوەی دڵ و ستوون و پلێت و دەرزین کە ڕەنگیان سپیە چونکە لە دڵۆپی ئاوی ڕوون درووست کراون.
سەرچاوەکان
پۆل:بەفر پۆل:بارین
یاریی کۆتاییی جامی شا فەھد ١٩٩٥
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> یاریی کۆتاییی جامی شا فەھد ١٩٩٥ یارییەکی تۆپی پێ بوو بۆ دیاریکردنی براوەی جامی شا فەهد لە ساڵی ١٩٩٥. یارییەکە لە یاریگای نێودەوڵەتی شا فەهد لە ڕیاز پایتەختی وڵاتی عەرەبستانی سەعوودی لە ١٣ی ١ی ١٩٩٥ لە نێوان ھەڵبژاردەی تۆپی پێی دانمارک و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین، بەڕێوەچوو. لە کۆتاییدا بە ئەنجامی ٢-٠ هەڵبژاردەی دانمارک یارییەکەی بردەوە.
چاڵەچاڵە
چاڵەچاڵە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئایفۆن ١١
ئایفۆن ۱۱ ، یەکێکە لە بەرھەمە داھێنراوەکانی کۆمپانیای ئەپڵ. ئەم بەرھەمە لە ڕێککەوتی ١٠ی ئەیلوولی ساڵی ٢٠١٩ ناسێنرا. تیم کووک ئایفۆن ١١ی لەگەڵ ئایفۆن ١١ پرۆ مەکسی لە ئەپڵ پارک ناساند.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان پۆل:مۆبایلەکانی ئەپڵ پۆل:ئایفۆن پۆل:ئای ئۆ ئێس
دە سماشینگ پەمپکینگز
دە سماشینگ پەمکینگز گرووپێکی مۆسیقی ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵی ئەمریکییە کە لە ساڵی ١٩٨٨ لەلایەن بیڵی کۆرگن و دووان لە ئەندامانی تری گرووپەکە بە ناوی دعارکی ورێتزکی و جیمی چامبەرلن دامەزرێندراوە. گرووپەکە چەندین جار گۆڕانکاری بەسەر ئەندامانیدا ھاتووە.
بیروس
خوای لەناوبردن، بیروس (، بە رۆماجی: Hakaishin Birusu) ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵیی ناو زنجیرەی دراگۆن بۆڵە، و لە لایەن ئاکیرا توریاما دروستکراوە. بیروس بۆ یەکەم جار لە ساڵی ۲۰۱۳دا لە فیلمی دراگۆن بۆل زێد: شەڕی خوداکاندا وەک ڕکابەری سەرەکی دەرکەوت و پاشان وەک کەسایەتییەکی پاڵپشتیکەر لە دراگۆن بۆڵ زێد: هەڵسانەوەی ئێفدا گەڕایەوە، و پاشان وەک یەکێک لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی دراگۆن بۆڵ سووپەر دەرکەوت. ئەو لە پشیلەی فیرعەونی ماڵی دەچێت و پۆشاکە کۆنە میسرییەکان لەبەر دەکات، ئەو بە لەناوبردنی هەسارەکان هاوسەنگی دروست دەکات، ئەمەش بە پێچەوانە لەگەڵ کایۆشین کە هەڵدەستێت بە دروستکردن و پاراستن.
دەرکەوتنی
بیروس بۆ یەکەم جار دوای ۳۹ ساڵ لە خەوتن بۆ گەڕان بە دوای سووپەر سایاجین گۆد هەڵسا. پاشان شەڕ لەگەڵ گۆکودا دەکات و بە ئاسانی دەیبەزێنێت تەنانەت لەگەڵ خۆگۆڕینی بۆ سووپەر سایاجین ۳، پاشان بەرەو زەوی بەڕێکەوت و هەموو جەنگاوەرەکانی ئەوێی بەزاند، دواتر گۆکو دەگەڕێتەوە و بەیارمەتی پێنچ سایاجینی تر خۆی گۆڕی بۆ سووپەر سایاجین گۆد بەڵام دیسانەوە لە لایەن بیروسەوە بەزێنرا، بەڵام لە کۆتاییدا بیروس بڕیاریدا زەوی لەناو نەبات.
ڕۆڵگێڕی دەنگ
ڕۆڵی دەنگی بیروس لە لایەن کۆیچی ئامادێراوە لە ئەنیمێی ژاپۆنی دراگۆن بۆڵ سووپەردا گێڕاوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵ پۆل:خوا خەیاڵییەکان پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە
نوسرەت ئاوا
نوسرەت ئاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات، ناوچەی ئاراس، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
نوسرەت ئاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی عادل کەندی و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئیسماعیل کارێزی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دیوانخانە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چەخماقلوی خواروو.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
نیوارستان
نیوارستان  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری خوڕخوڕە، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
نیوارستان  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
گەلوان
گەلوان گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
گەلوان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قاڕنێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی بایزاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خەلیفان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی توان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کانی جنە
کانی جنە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
زایەڵەی بێدەنگی
کتێبی زایەڵەی بێدەنگی (توێژینەوەیەکی گشتگیر لەسەر ھاوسەرگیریی منداڵان لە ئێران) بابەتێکە لەسەر ھاوسەرگیریی منداڵان کە بە سەرپەرشتی کامیل ئەحمەدی توێژەری کۆمەڵایەتی و مرۆڤناسی کورد و لیژنەی ھاوکارانی ئەنجام دراوە و لە ڕێکەوتی ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ و ھاوکات لەگەڵ ڕۆژی جیھانیی کچ لەلایەن وەشانخانەی شیرازە چاپ و بڵاو کرایەوە و لە کتێبخانەی نەتەوەیی پەردەلادانی لەسەر کرا. ئەم کتێبە بنەمای دەگەڕێتەوە سەر توێژینەوەیەک کە کامیل ئەحمەدی و ھاوکارانی ساڵانی ٢٠١٥ و ٢٠١٦ لەسەر چییەتی و چۆنێتی دیاردەی ھاوسەرگیریی منداڵان لە حەوت پارێزگای ئێران جێبەجێیان کردووە تا چمک و لایەنە شاراوەکانی ئەم دیاردە کۆمەڵایەتییە دیاری بکەن و پێشنیار و ڕێچارە زانستی و کردەوەیییەکان بخەنە بەردەست سیاسەتدانەرانی کەلتووری و کۆمەڵایەتی.
شیاوی باسە کە ئەم توێژینەوەیە درێژەی توێژینەوەکانی ناوبراوە لەسەر خەسارە کۆمەڵایەتییەکانی کۆمەڵگای ئێران. لە پێشەکی ئەم کتێبەدا باس لەوە کراوە کە لە سەروبەینی توێژینەوە لەسەر پەرەسەندنی دیاردەی خەتەنەکردنی ژنان، گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە پێوەندییەکی زۆر نزیک و چڕوپڕ لە نێوان ئەم دوو دیاردەدا ھەیە، واتە خەتەنەکردنی ژنان و ھاوسەرگیریی منداڵان، توێژەران گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە ئەو کچانەی لە سەرەتای ژیانیانەوە کۆئەندامی سێکسییان سەقەت دەکرێت، لە تەمەنی منداڵی و یان لە ھەڕەتی لاویدا دەچنە نێو ژیانی ھاوبەشەوە؛ بەم بۆنەوە کامیل ئەحمەدی و ھاوکارانی دوابەدوای تەواوکردنی توێژینەوەی خەتەنەکردنی ژنان لە سێ پارێزگای ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ھەروەھا پارێزگای ھورموزگان لە باشووری ئێران، توێژینەوەی دواتری خۆیان لەسەر بابەتی ھاوسەرگیریی منداڵان لە شوێنە جۆراوجۆرەکانی وڵاتی ئێران دەستپێکرد.
بریان ئۆگستین
بریان ئۆگستین (لەدایکبووی ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٥٤ – ١ی شووباتی ٢٠٢٢) نووسەر و دەستکاریکەری پەرتووکی کۆمیکی ئەمریکی بوو. بەھۆی کارەکانی لەگەل کۆمیکەکانی دی سی ناسراوە. لە کۆتاییەکانی دەیەی ١٩٨٠ و سەرەتای ١٩٩٠ ئۆگستین سەرنووسەر بوو بۆ کۆمیکەکانی دی سی و ھەروەھا نووسەریش بوو، ئۆگستین کاری لەسەر چەن بەرھەمێک دەکرد وەک (The flash - فلاش، و دەستەی دادپەروەری) و کۆمیکەکانی تری پەیوەندیدار بە باتمان. ئۆگستین لە ١ی شووباتی ٢٠٢٢ لە تەمەنی ٦٧ ساڵی بەھۆی جەڵدەی مێشکەوە کۆچی دوایی دەکات.
کانی جنە
جوگرافیا
کانی جنە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دارتووی حارس و لە باشوور لەگەڵ گوندی شێخ ڕەش و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تاسڵوجە، سلێمانی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئەڵایی.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بریان ئۆگستین
مۆنتاژ
ئۆگستین لە ساڵی ١٩٨٦ وەک سەرنوسەر لە کۆمپانیای ترۆلۆردز لە کۆمپانیای ترو ستۆدیۆز دەستی پێکردووە. پاشان لە ساڵی ١٩٨٧دا مۆنتاژکردنی فیلمی (Syphons) و (پێشبڕکێکاری خێرایی-Speed ​​Racer) بۆ کۆمپانیای (ناو کۆمیک) کرد، لە ساڵی ١٩٨٨ پەیوەندی بە کۆمپانیای دی سی کۆمیک کرد، دەستیکرد سەرنوسەرێکی بەژداربوو لە بەرنامەی (Action comics) لە ماوەی کارکردنیدا وەک ناونیشانێکی ھەفتانە، و دواتر ھێڵی ناونیشانەکانی فلاش و جاستیس لیگ و ئیمپاکت کۆمیکس.
وەک سەرنووسەری ڕۆژنامەی فلاش کە لە ساڵی ١٩٨٩ دەستی پێکرد، ئۆگستین لە ساڵی ١٩٩٢ مارک وایدی وەک نووسەر بەکرێ گرت، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی کە بۆ ماوەی ھەشت ساڵ بەشداری بکات و ستایشی زۆری لێکرا. لە ساڵی ١٩٩٤ خەڵاتی ھەوادارانی جادووگەری بەدەستھێنا بۆ سەرنووسەری دڵخواز.
وەک سەرنووسەری بەڕێوەبەری ستۆدیۆی کۆمیکسی ڤیزۆنەری کاری کردووە. وەک سەرنووسەری چیرۆک بۆ بڵاوکەرەوەی (Red Giant Entertainment) و ھێڵی (Giant-Size Comics) کە بۆ ناونیشانی پەرتووکی کۆمیکی چاپکراوی بێبەرامبەر بوو کە لە ساڵی ٢٠١٤ بۆ یەکەمجار دەرکەوت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤ پۆل:مردووانی ٢٠٢٢ پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی
زایەڵەی بێدەنگی
نموونەی ئاماری و کۆمەڵگای مەبەست
بەپێی ئامارە فەرمییەکان وەک سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١، ئامارەکانی زەواج و جیابوونەوەی ڕێکخراوەی تۆمارکردنی شارومەندی و زانیارییەکانی دیکە، ڕێژەی ھاوسەرگیریی کەسانی تەمەن ژێر ١٨ ساڵ لە ھەندێ پارێزگای ئێران لە چاو پارێزگاکانی دیکە زیاترە. بەم بۆنەوە توێژەر تەرکیزی خستووەتە سەر حەوت پارێزگا کە زۆرترین ڕێژەی ھاوسەرگیریی منداڵانیان ھەیە، واتە پارێزگاکانی خوراسانی ڕەزەوی، ئازربایجانی ڕۆژھەڵات، خووزستان، سیستان و بەلووچستان، ئازربایجانی ڕۆژاوا، ھورموزگان و ئەسفەھان. شێوازناسیی دەکارھێنراو لەم توێژینەوەیەدا شێوازێکی چۆنێتییە لە بازنەی گەورەدا و شێوازی نموونەگیرییەکەی ھێشوویی بووە.
ھۆکار و شوێنھاتەکانی ھاوسەرگیریی منداڵان
بەشێ سێھەمی ئەم کتێبە تەرخان کراوە بۆ شرۆڤەی دەسکەوتەکانی توێژینەوە و فاکتەرە جۆراوجۆرە کەلتووری، کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئایینییەکان وەک فاکتەری کاریگەر بۆ پەرەسەندنی دیاردەی ھاوسەرگیریی منداڵان ئاماژە پێدەدات. بە وتەیەکی دیکە، ئەم توێژینەوە مەیدانییە وەک گرنگترین ھۆکارەکانی ھاوسەرگیریی پێشوادە لە ئێران، ئاماژە دەداتە ھەژاری، ئاستی نزمی خوێندن، پاڵپشتی یاسا و دەزگای داد، گوشارە کۆمەڵایەتییەکان و ڕوانگەی پیاوسالارانە و ھەروەھا نەریت و باوەڕە ئایینییەکان. لەم بەشەدا کتێب باس لەوە دەکات کە لە زۆرینەی وڵاتانی دواکەوتوو وەک ئێران، ھاوسەرگیریی پێشوادەی منداڵان بە مەبەست و ئامانجی ئابوورییە و لەبەر باشترکردنی دۆخی ئابووریی بنەماڵە جێبەجێ دەکرێ و ئەگەرچی دەستەواژەی ھاوسەرگیریی منداڵان ھەر دوو لایەنی ھاوسەرگیری، واتە ھەم کوڕان و ھەم کچانی کەم تەمەن دەگرێتەوە، بەڵام ئامار و ڕاستییەکانی کۆمەڵگا پیشاندەری ئەوەن کە شوێنھات و کاریگەرییەکانی دیاردەی ھاوسەرگیریی منداڵان بۆ کچان زۆر مەترسیدار و جیددیترە.
لە بەشی دیکەدا باس لەوە دەکرێ کە ئەو کەسانەی ئامادە دەبن منداڵانیان پێوەندیی ھاوسەرگیری پێک بێنن، پێیان وایە کە ئەم جۆرە ھاوسەرگیرییانە پێوەندە بنەماڵەیییەکان پتەو دەکاتەوە و گەرەنتییەکە بۆ پەردەی کچێنی کچان پێش پێکھێنانی ژیانی ھاوبەش کە خواستە سێکسییەکانیان کۆنتڕۆڵ دەکات و دەتوانێ وەک بەربەستێک بێت بۆ گەیشتنی کچان بە تەمەنێک کە ڕاکێشەربوونی سێکسییان وەک ھاوسەر و ھاوژین لاواز دەبێتەوە. سەرپەرشتی توێژینەوە لەم کتێبەدا و بەپێی ئەنجامەکانی لێکۆڵینەوە و توێژینەوەکانی خۆی دەڵێت: «ھاوسەرگیری لە تەمەنی منداڵیدا شوێنھاتی نەرێنی دیکەشی لەسەر کچان دەبێت، وەک کێشەی سێکسی، دووگیانبوون و زاوزێ کە بەھۆی ئامادەنەبوونی تەواوی جەستە، کچان بەرگەزندتر دەکات و تووشبوون بە گرفتە دەروونی و سایکۆلۆجییەکان و کێشەی کەسایەتی بەھۆی توندوتیژیی ناوماڵ وەک لایەنەکانی دیکەی ھاوسەرگیریی پێشوادەی منداڵانن». ئەم توێژینەوە وێڕای دەرخستنی پێوەندیی نێوان کوشتنەکان لەبەر شەرەف و نامووس لەگەڵ دیاردەی ھاوسەرگیری لە تەمەنی منداڵی، کاریگەری و شوێنھاتەکانی دیکەی ھاوسەرگیریی منداڵان ئاماژە پێدەدات وەک زیادبوونی جودابوونەوەکان، بێوەژن و بێوەپیاوی منداڵ، زیادبوونی ژمارەی منداڵانی بێ سەرپەرشت، خۆسووتان، خۆکوژی، ھەڵاتن لە ماڵ، لەدەستچوونی دەرفەتی گەشەکردنی تاکەکەسی و کۆمەڵایەتی وەک خوێندن و دۆزینەوەی پیشە و کار.
ئەنجامەکانی توێژینەوە و پێشنیار و ڕێچارەکان
توێژینەوە لە بەشی چوارەم و کۆتایی خۆیدا، پاش ئاماژەدان بە شوێنھات و خەسارەکانی ھاوسەرگیریی لە تەمەنی منداڵیدا، ڕێچار و پێشنیارەکانی خۆی دەخاتە ڕوو. زیادکردنی تەمەنی یاسایی بۆ پێکھێنانی ژیانی ھاوبەش تا ١٨ ساڵ، گۆڕین و پێداچوونەوە لەسەر یاساکانی ھاوسەرگیریی کاتی (سیغە)، ئامادەکردنی بەستێنی کەلتووری و فێرکاری و ڕاھێنان، تۆمارکردنی تەواوی زەواجەکان، جیددیبوونی دەوڵیت و ھەماھەنگبوونی ڕێکخراوە پێوەندیدارەکان پێکەوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی دیاردەی ھاوسەرگیریی منداڵان، خوێندنی زۆرەملی و خۆڕایی بەتایبەت لە ناوچە بێبەش و دواکەوتووەکان، باسکردن و ئاگادارکردنەوەی خەڵک لە شوێنھات و خەسارەکانی ئەم دیاردەیە لە ڕێگای میدیا و تەکنۆلۆژیا نوێکانەوە، پاڵپشتیی یاسا و دەزگای داد بۆ نایاساییکردنی ھاوسەرگیریی منداڵان و دانانی سزا لەسەر کردەوەکە و بکەرانی و لە کۆتاییشدا کەڵک وەرگرتن لە کەسایەتییە ئایینییەکان وەک چینێکی گرنگی کۆمەڵگا کە خەڵک چاویان لە زاریانە و بە قسەیان دەکەن.
بەستێنی زانستیی «پلانی زیادکردنی تەمەنی ھاوسەرگیری» لە پەڕلەمان
ھاوکات لەگەڵ ئەنجامدانی توێژینەوە لەسەر دیاردەی ھاوسەرگیریی منداڵان و پاشان بڵاوبوونەوەی فەرمی ئەنجامەکانی توێژینەوە لە پەڕلەمانی ئێران، پلانێک لەژێر ناوی «زیادکردنی تەمەنی ھاوسەرگیری» کەوتبووە بەر باس و لێکۆڵینەوە کە تێیدا وێڕای باسکردنی خەسار و گرفتە پێوەندیدارەکانی بابەتەکە، پەڕلەمانتاران داواکاریی ئەوەیان کردبوو کە تەمەنی زەواج بۆ کچان ببێتە ١٥ ساڵ و بۆ کوڕان ببێتە ١٨ ساڵی تەواو. لە کۆتاییدا توێژینەوەی «زایەڵەی بێدەنگی» وەک بەستێنی زانستی پیداچوونەوەی ماددەی ١٠٤١ی دەستوور و زیادکردنی تەمەنی ھاوسەرگیری دانرا و لە پەڕلەمان پەسند کرا بەڵام بەھۆی ھەستیارییە سیاسی و ئایینییەکان دواتر لەلایەن کۆمیسیۆنی دادوەریی پەڕلەمانەوە ڕەت کرایەوە. تەمەنی زەواج ئێستا بۆ کچان ١٣ ساڵ و بۆ کوڕان ١٥ ساڵە کە ئەڵبەت ئەگەر دادگا دەنگی لەسەر بدات و باوک یان باپیری باوکی ڕەزامەندی لەسەر بێت بۆ کچان تا ٩ ساڵانیش ڕێگای دابەزاندنی ھەیە.
تاوانباربوونی نووسەر لە دادگا
یەک لەو تاوانانەی خرایە پاڵ کامیل ئەحمەدی و دەستبەسەر کرا و سێ مانگ لە بەندیخانە مایەوە و دواتریش حوکمی ٩ ساڵ و سێ مانگ بەندیخانەی کەوتە سەر، توێژینەوەیەک بوو لەسەر ھاوسەرگیریی منداڵان و تێیدا باسی زیادکردنی تەمەنی ھاوسەرگیریی کردبوو چونکە کێشە و گرفت بۆ بنەماڵەکان، منداڵان و کۆمەڵگا ساز دەکات. توێژینەوەیەک کە وەک پاشکۆیەکی زانستی بۆ پلانی زیادکردنی تەمەنی ھاوسەرگیری لە پەڕلەمان دانرابوو لەلایەن حکوومەتەوە دژی یاسای ١٠٤١ بوو و دەبووە ھۆی کەمبوونەوەی زاوزێ و گەشەی نەرێنی ئاپوورەی ئێران و بەرژەوەندی دوژمنانی تێدا بوو و ھەروەھا دەبووە ھۆی زیادبوونی پێوەندییە ناشەرعی و نایاسایییەکان.
چاپی دووبارە و بڵاوبوونەوەی کتێب بە زمانەکانی ئینگلیزی و کوردی
ماوەیەکی کورت پاش چاپبوونی وەشانی فارسیی کتێبی زایەڵەی بێدەنگی لەلایەن وەشانخانەی شیرازە، ساڵی ٢٠١٧ وەشانی ئینگلیزی ئەم کتێبە لەلایەن وەشانخانەی Nova Publishingی ئەمریکاوە چاپ و بڵاو کرایەوە. ھەروەھا ساڵی ٢٠٢١ وەشانی دەنگ و ئەلکترۆنیی کتێبەکە پاش کۆمەڵێک گۆڕانکاری و نوێکردنەوەی زانیارییەکان لەلایەن وەشانخانەی ئاوای بووف و LAP Lambert Academic Publishing چاپ و بڵاو کرایەوە و لەسەر ئینتەرنێت بە زمانەکانی کوردی، فەڕەنسی، ئینگلیزی فارسی، ئیسپانی و چەند زمانی دیکە دانراوە.
دەقی سەرچاوە
دەقی سەرچاوە ئاماژەیە بۆ ئەو دەق، بەڵگەنامە، یان ماددە ڕەسەنەی کە وەرگێڕان یان پێداچوونەوەی لێ دەکرێت. ھەروەھا دەتوانێت ئاماژە بە ھەر دەقێک بکات کە وەک مادەی ئاماژە بۆ پڕۆژەیەک یان ئەرکێکی دیاریکراو بەکاربھێنرێت. لە وەرگێڕاندا، دەقی سەرچاوە بە شێوەیەکی گشتی ئەو دەقەیە کە وەرگێڕەکە لێیەوە کاردەکات. کاری وەرگێڕ ئەوەیە کە مانای دەقی سەرچاوە بە وردی بگەیەنێتە زمانی ئامانج، لە ھەمان کاتدا ھەر نوانسێکی کولتووری یان دەربڕینێکی ئیدیۆماتیک کە ڕەنگە لە دەقی ڕەسەندا ھەبێت، لەبەرچاو بگرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرگێڕان
داگیرکاری ژاپۆن بۆ سەر کۆریا
داگیرکاری ژاپۆن بۆ سەر کۆریا لە ١٥٩٢ تا ١٥٩٨ یان جەنگی ئیمجین کە تیایدا دوو داگیرکاری تیایدا ڕوویدا یەکیان لە ١٥٩٢، و دووەم داگیرکاری لە ١٥٩٧ (جەنگی چۆنگیو) ڕوویدا. پێکدادانەکە لە ١٥٩٨ بە کشانەوەی سووپای ژاپۆن تەواو بوو. لە نیمچەدوورگەی کۆریا.
داگیرکارییەکە لەلایەن تۆیۆتۆمی ھیدێیۆشی دەستی پێکرد بە ئامانجی گرتنی کۆریا و چین، کە لەلایەن جۆسۆن و ئیمپراتۆریەتیی مینگەوە فەرمانڕەوایەتییان دەکرا. ژاپۆن بە خێرایی سەرکەوتوو بوو لە داگیرکردنی بەشێکی نیمچەدوورگەی کۆریا، بەڵام جۆسۆن بەیەکەوە لەگەڵ ئیمپراتۆریەتیی مینگ و نەبوونی خۆراک و پێویستییەکان بۆ سووپای ژاپۆن لە جەنگەکە وایکرد کێشە دروستبێت، وە ھێزە دەریاییەکانی کۆریا   کە لەلایەن (یی سون-سین فەرماندەیی دەکرا) وایکرد ھێزە ژاپۆنییەکان لە پیۆنگیانگ و پارێزگاکانی باکووری وڵات بکشێنەوە بەرەو باشوور کە دەکاتە بوسان و ناوچەکانی دەوروبەری دواتر سوپای ناوخۆیی دروست بوو (میلیشیا - گەریلا - پێکھاتووە لە کەسی خۆبەخۆش)  درووست بوو دەستیان بە جەنگ کرد دژی ھێزەکانی ژاپۆن کە لە ١٥٩٢ تا ١٥٩٦ خایاند.
لە ١٥٩٧ ژاپۆن دووبارە بۆ دووەم جار شاڵاوێکی تری بۆ کۆریا برد. کە شاڵاوی دووەمەکە بە زۆری وێنەدانەوەی یەکەم شاڵاوی ژاپۆن بوو، لە جاری دووەم ژاپۆن سەرکەوتوو بوو لە داگیرکردنی چەندین شار و ناوچە، وە لەلایەن ھێزەکانی وڵات زۆری لێکرا پاشەکشە بکات بۆ باشووری ڕۆژھەڵاتی ناوچەکانی کەناری نیمچەدوورگەکە، ھەرچۆنێک بێت، بە ھەردوو ھێزی جۆسۆن و مینگیشەوە  نەتوانرا ژاپۆن بە سەرکەوتوویی لە خاکەکە بکەنە دەرەوە و لە بەشی باشووری وڵات مانەوە، ئەمەش ھەردوو سایدەکەی قفل کرد و جەنگێکی درێژ خایەنی ١٠ مانگەی پێکردن.
بە مردنی تۆیۆتۆمی ھیدێیۆشی لە ١٥٩٨، وایکرد پەرەسەندنی ھێزەکانی ژاپۆن خاو، و سنووردار بێتەوە، و فشاری کۆنترۆل و نەھێشتنی گەیشتنی پشتیوانی، لەلایەن ھێزی دەریایی جۆسۆنەوە، ھێزەکانی ژاپۆن لە کۆریا فەرمانیان پێکرا بۆ ئەوەی بگەڕێنەوە بۆ ژاپۆن لەلایەن حکوومەتی نوێی ئەنجوومەنی پێنج پیرەکە. دووبارە پێکەوە کارکردن و ئاشتی لەنێوان پارتەکان لە دواتر ڕوویدا و بۆ چەندین ساڵ بەردەوام بوو و بە تەواوی وایکرد بارودۆخ و پەیوەندییەکان ئاسایی ببنەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دەیەی ١٥٩٠ لە ژاپۆن پۆل:خانەدانی جۆسۆن
باشت
ئاسەوار مێژوویی
یەکێک لە شوێنەوارە مێژووییەکانی شارستانی باشت دوو ستوونی بەردینە کە بە گۆڕی دوو پێ ناسراوە و دەکەوێتە گوندی شووش. بەپێی حەدیەیەک ئەم دوو کۆڵەکەیە پەرستگایەکی ئاگرە کە هین پێش ئیسلامە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد
ھیۆجۆنگی جۆسۆن
ھیۆجۆنگی جۆسۆن (لەدایکبووی ٣ی تەمموزی ١٦١٩ تا ٢٣ی حوزەیرانی ١٦٥٩) ١٧مین پاشای جۆسۆن بوو. لە ١٦٤٩ تا ١٦٥٩.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٦١٩ پۆل:مردووانی ١٦٥٩ پۆل:فەرمانڕەوا کۆرییەکانی سەدەی ١٧یەم
شادی سەدر
شادی سەدر (بە زمانی فارسی: شادی صدر؛ لە دایکبووی ١٩٧٤، تاران) ژنە پارێزەر، چالاکوان و پارێزەری مافەکانی مرۆڤ، نووسەر و ڕۆژنامەنووسی ئێرانییە. لە ساڵی ٢٠١٠، یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی دامەزراوەی دادپەروەری بۆ ئێران (JFI)، ئەو بەڕێوەبەری دامەزراوەکەشە. شادی پسپۆڕە لە بابەتی مافەکانی مرۆڤ لە ئێران. ئەو لە ئەڵمانیا دەژی.
شادی هەڵگری بڕواننامەی بەکالۆریۆسە لە یاسا، هەروەها ماستەر لە یاسا نێونەتەوەییەکان لە زانکۆی تاران. شادی سەدر لە پای کار و چالاکییەکانی لە ساڵی ٢٠١٠، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.
دەستگیرکردنی یەکەم
لە ١٧ی تەمموزی ٢٠٠٩، شادی جارێکی دیکە دەستگیرکرا. ئەم جارەیان لەگەڵ چەند هاوڕێیەکی ژنی چالاکوان، بۆ چالاکییەکانیان چوون بۆ نوێژی هەینی، لەوێ لەلایەن چەند سەربازێک کە بەجلی مەدەنی بوون گیران، ئەوان بە زۆر و لێدان شادی و هاوڕێکانی سواری ئوتومبێل کرد و ئەوانیان بردە شوێنێکی نەزانراو. دوای ١١ ڕۆژ لەم ڕووداوە ئازادکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی پۆل:نووسەرانی ژنی ئێرانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤ پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی پۆل:پارێزەرانی ئێرانی
یورقانلوو
یورقانلوو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ ڕەوزە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
یورقانلوو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
پۆڵەندا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
شارستانی باشت
شارستان باشت یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەدە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری باشتە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد
جێکڵ (نەرمامێر)
جێکڵ یان جیکیل ئامرازێکی سادەیە بۆ دروستکردنی بلۆگی تایبەتی کەسێتی یان پرۆژەی ڕێکخراوەیی نووسراوە بەزمانی ڕووبی لەلایەن تۆم پریستۆن وێرنەر ھاودامەزرێنەری گیتھەب بە مۆڵەتی سەرچاوەکراوەی MIT license بڵاو دەکرێتەوە.
مێژوو
یەکەم وەشانی جێکڵ لە ساڵی ٢٠٠٨ لەلایەن تۆم پریستۆن وێرنەرەوە بڵاوکرایەوە. پاشان لەلایەن پارکەر مۆر زیاتر پەرەی پێدراو و تایبەتمەندی نوێتری بۆ زیادکراو، لەژێر ناوی Jekyll 1 بڵاویکردەوە.
ڕودۆلف کارناپ
'''ڕودۆلف یوهانس س. کارناپ''' ساڵی١٨٩١ ز لە ڕۆنسدۆرفی بارمن(ئێستاکە شاری ڤوپەرتال) لە هەرێمی نۆرد راین ڤیستڤالن- ئەڵمانیا لە دایک بووە. لە ساڵی١٩١٤-١٩١٠ لە زانکۆی یینا فەلسەفە و بیرکاری وفیزیای خوێندووە. ساڵی١٩٢١ لە لێکۆڵینەوەیەکدا بە ناوی جێگا پلەی دکتوری وەرگرتووە. چالاکی فەلسەفی و زانستی لە پڕاگ و ڤیەننا دەست پێکردووە. یەکەم بەرهەمی کە بە دنیای ناساند (بنیاتنانی مەنتیقی جیهان ساڵی١٩٢٨) بوو کە بە هۆیەوە پلەی پڕۆفیسۆری پێ بەخشراوە. ئەندامێکی چالاکی کۆڕی ڤیەننا بووە. کە ناسیۆنال سۆسیالیستەکان نەمسایان گرت کۆڕەکەیان داخست و ناچار کرا وڵات بەجێ بهێڵێ و بە یەکجاری کۆچی کرد بۆ ئەمریکا و تا دواساتی ژیانی ١٩٧٠ لەوێ مایەوە. فەلسەفەکەی وەک بەرهەمەکانی دەکرێ بە دوو بەشەوە، پێش کۆچکردنی بە زمانی ئەڵمانی و دوای کۆچی بۆ ئەمریکا بە زمانی ئینگلیزی.
سەرچاوە
عەزیز، حەمید(٢٠٠٥)، بنەماکانی فەلسەفەی شیکردنەوەی مەنتیقی، چاپی یەکەم؛دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی موکریانی.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩١ پۆل:مردووانی ١٩٧٠ پۆل:سۆسیالیستە ئەمریکییەکان پۆل:فەیلەسووفانی شیکارانە پۆل:دوور لە وڵاتانی ئاڵمانی لە نەمسا پۆل:فەیلەسووفانی زمان پۆل:فەیلەسووفانی بیرکاری پۆل:فەیلەسووفانی زانست پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مولحیدانی ئەمریکا پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:فەیلەسووفانی ئەمریکی پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییەکانی ئەڵمانیا پۆل:فەیلەسووفانی ئاڵمانی
سۆن گۆکو
سۆن گۆکو ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵییە و لە لایەن ئاکیرا توریاماوە لە ساڵی ١٩٨٤ دروستکراوە، ھەروەھا ئەو پاڵەوانی زنجیرە ئەنیمێ و مانگای دراگۆن بۆڵە. وەک منداڵێکی خاوەن کلکی مەیموون ھات، و ئاشکرای دەکات کە کە کاکارۆتە و جەنگاوەرێکی ئاسمانییە.
سۆن گۆکو کاتێک بچووک بوو لە لایەن باوکییەوە لە ھەسەرەی ڤیجیتاوە نێردرا بۆ زەوی تا لە ناوی بەرێت ئەمەش چونکە ئەو لە سایاجینەکانە و ئەوان زۆر بەھێزن، و لەوێ پیرەمێردێک دەیدۆزێتەوە و خۆشیدەوێت و بەخێوی دەکات بەڵام ئەو ھەموو کات لاسار و ئاژاوەچی بوو تا ڕۆژێک سەری بەر بەردێک دەکەوێت و بیرەوەری لەیاد دەکات و وەک منداڵە ئاسییەکانی لێ دێت. گۆکو گەورە بوو وە لە کاتی گەورە بوونەکەیدا بە دەستی ەندین ڕاھێنەر مەشقی کرد و لەگەڵ ھاوڕێکانی کە لە ڕێگاکەیدا بۆ ناسینی جیھان پێیان ئاشنا بوون دژی تاوانباران و خراپەکاران شەڕیان کرد. ئەو بە کەسایەتی سەرەکی زنجیرە ئەنیمێ و مانگای دراگۆن بۆڵ دادەنرێت. و بەدرێژای زنجیرەکە چەندین سەرکێشی جیاوازی ئەنجامداوە. ئەو کەسێکی باشە و حەزێکی زۆری لە خواردنەوە و کەمێکیش زۆر خۆرە و زۆریش بەھێزە.
گۆکو دەتوانێت خۆی بۆ سووپەر سایاجین، و سووپەر سایاجین ٢، و سووپەر سایاجین ٣، و سووپەر سایاجین گۆد، و کایۆکینی شین بگۆڕێت ھەروەھا زنجیرەی ١١٠ خۆی سروشتی کۆتایی لە شەڕەکەی دژی جێرین گۆڕی.
گۆکو کوڕی بارداکە (یەکێک لە سەرکردەکانی سایاجینەکان) ھەروەھا ئەو یەکەم سایاجینی ئەفسانییە (سووپەر) و داھاتووش دەزانێت بە ھۆی توانایەکەوە کە بەدەستی ھێنا کاتێک فریزەر ھەسارەی ڤیجیتایی لەناوبرد ئەمەش چونکە لەو ساتەدا بە ھۆی بەھێزی لێدانەکەی فریزەرەوە دەروازەیەکی کاتیی دەکرێتەوە و ئەو دەکەوێتە ناوی و لەوێ باپیری فریزەر دەکوژێت بە بەکارھێنانی ھێزە ئەفسانییەکەیەوە. گۆکو دوو منداڵی ھەیە، کە ئەوان گۆتێن و گۆھانن.
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵ پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:سایاجین
ئیو (گۆرانیبێژ)
لی جی ئیون (بە کۆری: لەدایکبووی ١٦ی ئایاری ١٩٩٣) گۆرانیبێژ، نوسەریگۆرانی، خانمەکتەری کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نایاب لە ڕۆلگێران، و خانمەکتەرانی براوە خەڵاتی ئەستێرەیی ئاپان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣ پۆل:زیندووان پۆل:گیتارژەنەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:گۆرانیبێژەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمە گۆرانیبێژەکانی سەدەی ٢١ەم لە کۆریای باشوور پۆل:ئیو (گۆرانیبێژ) پۆل:ژنە گیتارژەنەکان پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی پۆل:براوەکانی خەڵاتی میلۆنی مۆسیقا پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێم نێتی مۆسیقا لە ئاسیا پۆل:گۆرانیبێژەکانی سێئول پۆل:گۆرانیبێژە مناڵەکانی کۆریای باشوور پۆل:میوزیکژەنە سەماکەرەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمە گۆرانیبێژە پۆپەکانی کۆریای باشوور پۆل:گیتارژەنەکانی پۆپی کۆریای باشوور پۆل:پێشکەشکارانی ڕادیۆ لە کۆریای باشوور پۆل:کچە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژانی ریتم و بلوسی کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژ-نوسەری گۆرانی لە کۆریای باشوور پۆل:سۆپرانۆکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:پێشکەشکارانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور پۆل:ژنە پێشکەشکارەکانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی دەنگ لە کۆریای باشوور پۆل:ژنە پێشکەشکارەکانی ڕادیۆ پۆل:گۆرانیبێژ و نووسەری گۆرانی کچ لە کۆریای باشوور پۆل:براوەکانی خەڵاتی میوزیکی کۆری پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی چینی
جیۆجەبرا
جیۆجەبرا نەرمامێرێکی فێرکاری بیرکارییە بۆ کێشانەوەی وێنەی ڕوونکردنەوەی فانکشنەکان، ئەژمێرکردن، نواندن و دۆزینەوەی  خاڵ و ھێڵ، لەسەر سیستەمی پۆتاندا، و بە گشتی بۆ فێرکاریی بیرکاری بەکار دێت. ئەم نەرمامێرە بە زمانی جاڤا، داڕێژراوە. جیۆجەبرا لە فێرکاریی ئەندازە، جەبر، ژمێرەی جیاکاری و تەواوکاریدا گرینگی و جێبەجێکردنی زۆری ھەیە. بە بەکارھێنانی ئەم نەرمامێرە وێنەی ڕوونکردنەوەیی و ھەروەھا ئەژمێرکردن، بە نواندن و دیاریکردنی خاڵەکان، ئاڕاستەبڕەکان، ھێڵەکان، فرەگۆشەکان، بڕگە قوچەکییەکان و فانکشنەکان بە ئەنجام دەگات و بە جووڵاندنەوە گۆڕانکارییەکانیان نیشان دەدرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:نەرمامێر پۆل:نەرمامێرە بیرکارییەکان پۆل:نەرمامێرە خۆڕایییەکان
بۆلیڤیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
بۆلیڤیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
پۆل:بۆلیڤیا لە ئۆڵمپیادی هاوینە بە پێی ساڵ
کانی گۆران
کانی گۆران گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی گۆران لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چاڵگە، دۆڵەڕووت و لە باشوور لەگەڵ گوندی جۆگەی گەورە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خەمزە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کارێزکڵاو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سۆن یێ-جین
سۆن یێ-جین (لەدایکبووی ١١ی شوباتی ١٩٨٢) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە بەھۆی بەشدارییەکانی لە فیلم و تەلەفیزیۆنی کۆریای باشوور ناسراوە. لەوانیش بەشداری لە زنجیرە درامای (خۆشەویستی لەسەر تۆ دەنیشێتەوە) کردووە.
تۆرەمیش
تۆرەمیش گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات، ناوچەی ئاراس، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
تۆرەمیش لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەڵاچوغ و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئەمیر ئاباد و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قزل ونگ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پیریادگار.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
لێکەک
لێکەک شارێکە لە پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد
ئازەرمیدوخت
ئازەرمیدۆخت (بە فارسی نوێ:آزرمی‌دخت,) شاژنێکی سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی ساسانی بوو لە ئێران لە ٦٣٠ تا ٦٣١. کچی پاشا خەسرەوی دووەم بوو. وە دووەم شاژنی ئیمپراتۆرییەتەکە بوو; خوشکەکەی بۆران پێش ئەو، وە دوایش ئەویش فەرمانڕەوایەتی دەکات. ئازەرمیدۆخت دێتە سەر دەسەڵات لە ئێران دوای ئامۆزاکەی شاپوری یەکەمی شەھروراز کە لەسەر کار لادەبرێت لەلایەن پیروز خەسرەو، کە یارمەتی ئازەرمیدۆختی دا بێتە سەر تەخت، ھەرچۆنێک بێت ساڵێک دواتر لەلایەن ڕۆستەم فاروخزاد لەناو دەبردرێت و لەلایەن خوشکەکەی بۆرانەوە شوێنی دەگیریتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ٦٣١ پۆل:خانمەئیمپراتۆرە ئێرانییەکان پۆل:فەرمانڕەوا ساسانییەکانی سەدەی ٧ەم پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ٧ەم
گادۆڵ
گادۆڵ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئاوەژێ
ئاوەژێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئاوەژێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دۆڵەگۆم و لە باشوور لەگەڵ گوندی خوڕخوڕە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چنارنە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بێگمە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سمکۆ سەرھەڵدان
مەجید کاویان ناسراو بە سمکۆ سەرھەڵدان (١٩٨٢ لە بانە - ٣ی ئەیلوولی ٢٠١١ لە کوتامان) جێنشینی فەرماندەی گشتی ھێزەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان باڵی چەکداری پارتی ژیانی ئازادی کوردستان بوو کە لە شەڕی قەندیل لە لایەن ھێزەکانی سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی کوژراو.
خولانەوە بە دەوری تەوەرەیەکی جێگیر
وێنۆک|خولانەوەی گۆ بە دەوری یەک لە تیرەی بازنەکانی خولانەوە بەدەوری تەوەرێکی جێگیر یان دەربارەی تەوەرێکی جێگیری شۆڕش یان جوولە دەربارەی تەوەرێکی جێگیری خولاوە لە حالەتێکی تایبەتیی جوولەی خولانەوەیە. تەوەرەی جێگیر وا دادەنێت کە خۆی دورخاتەوە لەو ئەگەرانەی کە تەوەرە دەگۆرن و ڕیزدەکەن، ناتوانێت دیاردەی ئەوھا باس بکات ھەروەک لەقەلەق پی کردن یان پرێسکردن. بەگوێرەی بیردۆزی خولانەوەی ئۆیلەر، خولانەوەی لەھەمان کات بەناو ژمارەیەک لە تەوەری جێگیر لە ھەمان کات مەحاڵە. ئەگەر دوو خولانەوە لە ھەمان کات زۆریان لە یەکترکرد، ئەوا تەوەرێکی نوێی خولانەوە دەردەکەوێت.
سمکۆ سەرھەڵدان
ژیان
مەجید کاویان لە ساڵی ١٩٨٢ لە شاری بانە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە دایک بوو. لە ساڵی ١٩٩٩ بوو بە ئەندامی پارتی کرێکارانی کوردستان و ناوی سمکۆ سەرھەڵدانی بۆ خۆی ھەڵبژارد و لە ئۆپراسییۆنەکانی چەکدارانە لە ناوچەکانی پارێزگای دێرسم|دێرسم و دەریای ڕەش چالاکیی دەکرد. لە ساڵی ٢٠٠٣ لە دامەزراندنی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (پەژاک) بەشدار بوو. لە سمکۆ سەرھەڵدان وەکوو دوویەمین کەسایەتی لە پارتی ژیانی ئازادی کوردستان ناو دەبراو.
کوژران
سمکۆ سەرھڵدان لە ڕۆژی ٣ی ئەیلوولی ٢٠١١ لە شەڕی قەندیل لە حاڵێک کە خەریکی فەرماندەری کردن بوو، بە ھۆی لێدانی گولەی تۆپ لە لایەن ھێزەکانی سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی کوژراو. گەریلایەکی دیکەش بە ناوی ڕۆژھات بۆتان ھاوکات کوژراو.
خولانەوە بە دەوری تەوەرەیەکی جێگیر
وەرگێران و خولانەوە
وێنۆک|لەم نموونەی خولانەوە. ھەر بەشێک لە لێخوڕینی کرم — ھەردووک کرمەکە و ددانەی کرم — دەخولێنەوە لەسەر تەوەرەی خۆی. لەبۆدیەکی توند شتێکی ڕادەی بەرسوورە کە تێیدا ھەموو دووریەکان لە نێوان تەنۆچکەی پێکھاتە نەگۆڕن. نەخێر بەراستی بۆدیەکی توندی ھەیە؛ ھێزی دەرەکی دەتوانێت ھەرشتێکی ڕەق بێ بیشکێنێ. بۆ مەبەستەکانمان، پاشان، بۆدیەکی پتەوی ڕەق پێویستی بە ھێزێکی زۆر ھەیە تە وەکو بشکێت بە تەواوی
سمکۆ سەرھەڵدان
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:سیاسییەکانی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:سۆشیالیستە کوردەکان پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان پۆل:خەڵکی بانە پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان
خولانەوە بە دەوری تەوەرەیەکی جێگیر
وەرگێران و خولانەوە
گۆڕانێک لە شوێنی تەنۆچکەیێک لە بۆشایی سێ -دووری دەتوانرێت بەتەواوی دیاری بکرێت لەلایەن سێ تەوەرە. ھەر گۆڕانێک لە شوێنی بۆدیەکی توند ڕوبدات ئەوا زۆر ئاڵۆزترە بۆ باسکردن. وا دەتوانرێت تەماشا بکرێت ھەروەک تێکەڵەیێکی دوو جۆری جیاوازی جوولە: جوولەی وەرگێڕانی و جوولەی سووڕی
بەتەواوی جوولەی وەرگێڕانی ڕوو دەدات کاتێک ھەر تەنۆچکەی لەشەکە ھەمان خێراییە ساتێی ھەیە ھەروەک ھەر تەنۆچکەیە دیکە؛ پاشان ڕێچکەکە چوە دەرەوە لەلایەن ھەر تەنۆچکەیێک کە تەریبە لەگەل ڕێچکەکە وە ئەوانەش چونە دەرەوە ھەر تەنۆچکەیەک لە بۆدیەکە. لەژێر جوولەی وەرگێڕانی، گۆڕانەکە لە شوێنی بۆدیەکی توند بەتەواوی دیاری دەکرێت لەلایەن سێ تەوەرە وەکو ئێکس، وای، زێد جێگۆڕکێیەکە لە ھەر خاڵێک ڕودەدات، وەکو بنکەی بارستە، چاکی کردەوە بۆ بۆدی توند
بەتەواوی جوولەی خولانەوەی ڕوو دەدات ئەگەر ھەر تەنۆچکەیەک لە بۆدی بجوڵێتەوە لە بازنەیێک دەربارەی خەتێکی تاک. ئەم خەتە ناوی تەوەری خولانەوەیە. پاشان ئاڕاستەکراوی نیوە تیرەی بازنە لە تەوەرەوە بۆ ھەموو تەنۆچکەکان لە ھەمان کاتەدا ھەمان جێگۆڕکێ گۆشەیی ئەنجام دەدەن. تەوەری خولانەوە پێویستی نابێت بروات بە ناو بۆدی. بەگشتی، ھەر خولانەوەیێک دەتوانێت بەتەواوی دیاری بکرێت لەلایەن سێ جێگۆڕکی گۆشەیی لەگەل ڕێز بۆ تەوەرەی لاکێشە و تەوەرەی ئێکس، وای، زێد. ھەر گۆڕانێک لەھەر شوێنێکی بۆدی توند بەم جۆرە بەتەواوی باس دەکرێت لەلایەن سێ وەرگێڕانی و سێ تەوەرەی خولانەوەی
ھەر جێگۆڕکیێکی بۆدی توند لەوانەیە بگوازرێتەوە لە لەلایەن یەکەم کەوتنە بەر بۆدی بۆ جێگۆڕکێیەک کە شوێنی کەوتبێت لەلایەن خولانەوەیێک، یان بەپێچەوانەوە، بۆ خولانەوەیێک شوێنی جیگۆڕکیێک بکەوێت ئێمە ھەرئێستا ئەوەمان زانی بۆ ھەریەکە لە کۆکردنەوە تەنۆچکە — بۆ ھەسانەوەو ڕێز گرتن لە یەکتری، ھەروەک لە بۆدیەکی توند، یان لە جوولەی ڕێژەیی، وەک تەقینەوە پارچە توێکڵێک، تاودانی بنکەکەی بارستە دەدرێت لەلایەن تاودانی بنکەکەی بارستەیە. لەوێ بابەتی باس کردنی خولانەوەی بۆدی
جیگۆڕکیی گۆشەیی
جیگۆڕکیێکی گۆشەیی گۆڕانێکە لە شوێنی گۆشەیی
لە کاتێکدا جیگۆڕکیی گۆشەییە، \theta_1 شوێنی گۆشەی سەرەتا، وە \theta_2 شوێنی گۆشەی کۆتا.
خێرایی تەوژمی گۆشەیی
گۆڕان لە جیگۆڕکیی گۆشەیی لە یەکەی کاتدا پێی دەوترێت خێراییی گۆشەیی لەگەڵ ئاڕاستە بەناو تەوەری خولانەوە. دروشمەکە بۆ خێراییی گۆشەییە \omega یەکەکان بە شێوەیەکی نموونەییrad s−1. خێراییی گۆشەیی بڕەکەی خێراییی گۆشەییە.\omega
خێراییی گۆشەیی بریتیە لە
بەکارھێنانی ھاوکێشەکە بۆ شوێنی گۆشەیی ڕێ دەدات بە ، وە ھەروەھا ھەمانە
لە کاتێکدا vخێراییی وەرگێڕانیی تەنۆچکەکەیە
خێرایی گۆشەیی وە لەرەلەر پەیوەندیان ھەیە لەلایەن
گۆشە تاودان
گۆڕان گۆشە خێرایی گۆران لە گۆشە تاودان نیشان دەدات لە بۆدی توند، بە شێوەیەکی نموونەیی پێوانە دەکرێت بە rad s−2 تێکرایی گۆشە تاودان لەسەر ماوەی کاتدا Δt دەدرێت لە لایەن
تاودانی ساتی (a(t دەدرێت لەلایەن
بەم جۆرە، گۆشە تاودان ڕێژەی گۆڕانی گۆشە خێراییە، بە ھەمان شێوەی تاودان ڕێژەی گۆڕانی خێراییە.
لە کاتێکدا کە r نیوە تیرەی بازنەکەیە یان مەودا لە تەوەرەی خولانەوە. ئەمە ھەروەھا پێکھاتەی سێگۆشیەکەی تاودانە: ئەم سێگۆشەییە بۆ ئاراستەی جولەی خالەکەیە. ئەگەر یەکێک لە پێکنەرەکان سفر، جوولەکی تایبەتی جولەی سورەکەیە، وە خێراییەکە تەنھا دەگۆڕێت لە ئاڕاستەکەدا
تاودانی ڕاد (ئەستونە بۆ ئاڕاستەی جوولە) کە دەدرێت بە
ئەوە ئاڕاستە دەکرێت بەرەو ناوەندی جوولەی خولانەوە، وە زۆرجار تاودانی بەرەو ناوەند پێ دەوترێت.
گۆشە تاودان دەبێتە ھۆی خولانەوە، لە کاتێکدا کە بەھایەکی موجەب یەن سالبی ھەیە بە ڕێکەوتن لەگەل موجەب و سالبی گۆشە و لەرەلەر. ڕێژەی خولانەوە لەگەل گۆشە تاودان (چەند زەحمەتە ئەوە تا دەست پێ بکات، بوەستێت، یان بە پێچەوانەوە گۆڕان لە خولانەوە)
ھاوکێشەی جولەی جێگۆر
کاتێک کە گۆشە تاودان نەگۆرە، پێنج بر جیگۆڕکیی گۆشەیی، گۆشە خێرایی سەرەتایی، گۆشە خێرایی کۆتا، گۆشە تاودان، وە ھەروەھا کات دەدرێت کە بە چوار ھاوکێشەی جولەی جێگۆر دەدرێت:
زەبری بارنەگۆری
زەبری بارنەگۆری بابەتێک، بە I دەنوێنرێت، پێوانەی بەرگری مادەیەکە بۆ گۆرانی بۆ خولانەوە. زەبری بارنەگۆری پێوانەدەکرێت بە کیلۆگرام مەتر دوجا (کگم م²). ئەو پشتدەبەستێت بە بارستایی مادەکە: ھەر کاتێک بارستایی مادەکە زیاد بکات ئەوا زەبری بارنەگۆرین زیاد دەکات. وە ھەروەھا پشتدەبەستێت بە دابەشکردنی بارستایی: دەبەشکردنی بارستایی لە لە ناوەراستی خولانەوە دەبێتە ھۆی زیاد بونی زەبری بارنەگۆرین لەلایەن گەورەتر بە پلە. بۆ یەک تاک تەنۆچکەی بارستە دوری لە تەوری خولانەوە، ئەوا زەبری بارنەگۆرین دەدرێت بە
I = mr^2.
زەبر
کاریگەری خولانەوەیە لەسەر ئەو ھێزەی کە بۆ بۆ خولانەوەی مادەکە. کە لە شوێنی لە تەوەرەی خولانەوە بیرکاریانە
× ئەوە واتا جاران کاتێک زەبر کاردەکاتە سەر مادەیەک ئەوا گۆشە تاودان بەرھەم دێت بە گوێرەی
تەنیا F = ma ھێلی جوولەزانیە
کارکردن لە زەبر بەھۆی زەبر کاردەکاتە سەر مادەیەک کە یەکسانە بە بری کاتی زەبرەکە بە گۆشەیەک کە زەبرەکە دانرایە:
توانای زەبر یەکسانە بە کار بە یەکەی زەبر کات، لەبەر ئەوە:
گۆشە تەوژم
گۆشە تەوژم پێوانەیەکی قورسە بۆ خولانەوەی مادەیەک لە سەرەتا، دەدرێت لە لایەن
بۆ ھەموو تەنۆچکەکانی مادەیەک
گۆشە تەوژم دەکاتە جارانی زەبری بارنەگۆرین و گۆشە خێرایی:
تەنھا p = mv ھێڵی جوڵەزانیە
ھاوتای ھێڵی تەوژم لە خولانەوەی جوولە گۆشەیی تەوژمە. گەورەترین گۆشە تەوژم بۆ خولانەوەی مادەکە ھەر وەکو سەرەوە، گەورەترەکە بۆ ئەوەیە تا وەکو بەردەوام بێت لە خولانەوە.
گۆشە تەوژم بۆ خولانەوەی بۆدیەک ھاورێژەیە لە بارستایی وە جەند بە خێرایی دەسورێتەوە. سەرەرای ئەوەش، گۆشە تەوژم پشت دەبەستێت بە چۆنیەتی بڵوبونەوەی بارستایی لەسەر تەوەرەی خولانەوە: دورترین بارستایی لە تەوەرەی خولانەوە دیاری دەکرێت، گەورەترین گۆشە تەوژمی ھەیە. دیسک کەمتر گۆشە تەوژمی ھەیە لە لولەکێکی ناوبۆش لە ھەمان بارستایی و خێرایی خولانەوە.
وەک ھێڵی تەوژم، گۆشەیی تەوژم ئاڕاستەکراو بڕە، وە پارێزگاری وا دەگەیەنێت کەئاڕاستەی تەوەرەی خولانەوەکە چاودێری بکات تاوەکو بە نەگۆری بمێنیتەوە. لەبەر ئەم ھۆیە، خولانەوەکە ڕاستەو ڕاست دەمێنێتەوە لە کاتێک کە شتێکی نەجولاو بکەوێتە سەر.
ھاوکێشەی گۆشە تەوژم بەکاردێت بۆ پەیوەندی تەوژم بۆ بەرئەنجامی ئەو ھێزانەی کە خراوەتە سەر بۆدیەک لە تەوەرەیەک (ھەندێک جار پێی دەوترێت زەبر)، وە ڕێژەی خولانەوە دەربارەی کە تەوەرەکە.
زەبر و گۆشە تەوژم پەیوەندیدارن بە گوێرەی
تەنھا ھێلی جوولە زانیە. لە نەبونی دەرەوەی زەبر، گۆشە تەوژمی بۆدیەکە بە نەگۆری دەمێنێتەوە. . پارێزگاریی گۆشە تەوژم بە شێوەیەکی دیار دەردەخەرێت لە وێنەی خلیسکێنەرەکە: کاتێک کە باڵ نزیکتر ڕا دەکێشێت بۆ لەش لەکاتی خولانەوە، زەبری بارنەگۆرین کەم دەکات، وا ھەروەھا گۆشە خێرایی زیاد دەکات.
جووڵەی جێگۆر
جووڵەی جێگۆر Krot لە کاتی خولانەوەی بۆدیەک دەدرێت بە
تەنھا Ktrans = 1/2mv2 ھێلی جوولە زانییە.
جوڵەی جێگۆر جوولەی خولانەوەیە. بڕی وەرگێڕانیجووڵەی جێگۆر دەدۆزرێتەوە لە دوو گۆڕاودا: بارستایی مادەکە وە خێرایی مادەکە کە لە ھاوکێشەی سەرەوەدا دیارە. جوولەی جێگۆر دەبێت ھەموو کات بەھایەکی مووجەب یاخود سفری ھەبێت. لە کاتێکدا کە خێرایی دەتوانێت بەھایەکی مووجەب یاخود سالبی ھەبێت. خێرایی ھەمیشە مووجەبە چونکە دووجاییە.
دەربرینی ئاراستە
لەسەر پەرەسەندن حالەتێکی تایبەتی گشتی جوولەی خولانەوەیە. لە حالەتی گشتی، جێگۆررکێی گۆشەیی، گۆشە خێرایی، گۆشە تاودان، وە زەبر کە وا دادەنرێت کە ئاراستەکراو بێت.
جیگۆڕکێی گۆشەیی ڕەچاو دەکرێت ئاڕاستەکراو بێت، خاڵێک ئاماژە دەکات بە درێژایی تەوەرەکە، کە برەکەی یەکسانە بە. یاسای دەستی ڕاست بەکاردێت بۆ دۆزینەوەی کام خاڵ بە درێژایی تەوەرەکەیە. ئەگەر پەنجەکانی دەستی ڕاست پێچی خواردبۆوە بۆ خاڵەکە ئەوا لەو ڕێگایەدا ئەم مادەیە خولاوەتەوە، دوای پەنجە گەورەکەی دەستی ڕاست کە ئاڕاستەیەکی ئاڕاستەکراوە.
ئاڕاستەکراوی گۆشەیی خێرایی بە درێژایی تەوەرەی خولانەوەدا دەروات بە ھەمان شێوەی جێگۆرکێی گۆشەیی. ئەگەر دیسک بە پێچەوانەی میلی کاتژمێر بخولێتەوە ھەروەک لە سەرەوە دەبینرێت، ئەوا ئاراستەکراوی گۆشە خێرایی بەرەو سەرەوەیە. بە ھەمان شێوە، ئاراستەکراوی گۆشە تاودان خاڵەکە بە درێژایی تەوەرەی خولانەوەیە بە ھەمان ئاراستەی گۆشە خێرایی لەوانەیە خاڵەکە گۆشە تاودانەکە بھێلێتەوە بۆ ماوەیەکی درێژتر.
ئاراستەکراوی زەبر بە درێژایی تەوەرەی خولانەوە کە وا دەکات زەبرەکە توشی خولانەوە دەبێت. بۆ ئەوەی خولانەوەکە بھێلێتەوە بە دەوری تەوەرەیەکی جێگیر، ئاراستەکراوی بەرئەنجامی زەبر دەبێت بە درێژایی تەوەرەکە بێت، وە بۆ ئەوە گۆرانەکە تەنھا برە و نەک ئاراستەی ئاراستەکراوی گۆشە خێرایی. لەم حالەتە دەوەستێت، تەنھا یەکێک لە پێکنەرەکانی زەبر بە درێژایی تەوەرەکە کاریگەری لەسەر خولانەوەکە دەبێت، ھێز و زەبرەکانی دی قەرەبو دەکرێنەوە لە پێکھاتەکان.
گۆشە خێرایی نەگۆر
سادەترین حالەتی خولانەوە بە دەوری تەوەرەیەکی جێگیر ئەوەیە کە گۆشە خێرایی نەگۆر بێت. وە بەرئەنجامی زەبر سفر بێت. بۆ نمونە خولانەوەی زەوی بەدەوری تەوەرەکانی، ئەوا کەمێک لێکخشاندن ھەیە. بۆ ھەواکە، کاتێک مۆتۆرەکە زەبر دەخاتە سەر ئەوا بۆ قەرەبو کردنەوەی لێکخشاندنەکەیە. وەکو ھەوایەکە، دۆزینەوەی ئامێر لە بەرھەم ھێنانی بارستایی لە پیشەسازی خولانەوە دروست دەکات بە دەوری تەوەرەیەکی جێگیر، بۆ نمونە، ئەو شتانەی کە سامپلەکە دەگرن بەکاردێن بۆ خولانەوەی مادەکە لەسەر تەوەرەی خۆی بۆ زیادبونی بەرھەم ھێنانی برین. شکان و تۆرنە کردن. گۆشەی خولانەوەی ھاوکێشەکی ھێلی لە کات، کە ٣٦٠ پلە مۆدولۆ خولی کارە.
نمونە دەربارەی ئەوە کێشەی دوو بۆدی وا سووری خولگە.
ھێزی بەرەو ناوەند
فشاری توندی ناوەخۆیی کە ھێزی بەرەو ناوەند جێبەجێدەکات کە وا دەکات شتە خولاوەکە بە یەکەوە بمێننەوە. مۆدێلی بۆدیەکی توند ئەو فشارە فەرامۆش دەکات کە لەگەڵیتی. ئەگەر بۆدیەکە توند نەبێت ئەوا فشارەکە وای لێدەکات کە شێوەکەی بگۆرێت. ئەوە وا دەردەبرێت کە مادەکە شێوەکەی بگۆردرێت لە کاتی چونەوەی ھێزەکە بەرەو ناوەند.
گەردوونی لەش دەخولێتەوە دەربارەی یەکتر زۆر جار خولگەی ئیلیپیتیکیان ھەیە. کە حالەتێکی تایبەتی سوری خولگەیە وە نمونەیەکە بۆ خولانەوە بە دەوری تەوەرەیەکی جێگیر:وە ئەو تەوەرەیە دەچیتە ناوەندی بارستایی کە ئەستونە لەسەر ڕووەکە بۆ خولانەوەکە. ھێزی بەرەو ناوەند پێویستی بە کێشی زەوی ھەیە، ھەروەھا کێشەی دوو بۆدی. وە ھەروەھا ئەمەش بۆ خولانەوەی بۆدیەکی گەردونی دەبێت، ئەوەندە پێویستی نیە کە ڕەق بیت بۆ ئەوەی پێکەوە بمێنێتەوە لە کاتێکدە کە گۆشە خێرایی زۆر بەرزە کە پەیوەندی بە چریەوە ھەیە. (ئەو، لەگەڵ ئەوەشدا، چاودێری دەکات بۆ ئەوەی ھەردوو سەرەکەی پان یا تەخت بێت) بۆ نمونە، بۆدیەکی گەردونی لە ئاو دەبێت بە لایەنی کەم ٣ کاتژمێر و ١٨ دەقەی بێ دەچیت تاوەکو بخولێتەوە، بێ گوێدانە قەبارەکەی، یاخوود ئاوەکە جیادەکاتەوە. ئەگەر چری شلەکە گەورەتر بێت لە کات ئەوا دەتوانرێت کەم بێت. سەیری ماوەی ۆربیتال بکە.
کاتیۆشا (سروود)
کاتیۆشا (بە ڕووسی: Катюша) لە سروودەکانی یەکێتیی سۆڤیەتە. ئەم سروودە ساڵی ١٩٣٨ بە دەستی ماتڤێی بلانتێر ساز کرا و لە جەنگی جیھانیی دووەمدا وەکوو سروودێکی نیشتمانی ناوبانگی دەرکرد و لە ھاندانی گەل لە بەرگریکردن لە وڵاتەکەیان ڕۆلی گێڕا. لە ڕووسیا ھەتا ئێستاکەیش ئەم سروودە باوە. ناوی کاتیۆشا یان کاتووشا لە زمانی ڕووسی، سۆکەناوی کچانەی یکاترینایە کە لە ڕووسی بە کاترین یان کاتیا دەڵێن. ھەروەھا ناوی مۆشەکھاوێژی کاتیۆشا کە ئەرتەشی سوور لە جەنگی جیھانیی دووەمدا لە مۆدێڵەکانی BM-8 ،BM-13 و BM-31 کەڵکی وەردەگرت، لە ناوی ئەم سروودە گیراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانییەکان پۆل:شەڕی جیھانیی دووەم پۆل:سروودە ڕووسییەکان
بۆران
بۆران شاژنێک بوو لە ئیمپراتۆریەتیی ساسانی لە ئێران لە ٦٣٠ تا ٦٣٢،  کچی پاشا خەسرەوی دووەم و  شازادەحاتوونی ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتی ماریا. سێیەم کەس بوو لەو ژنانەی کە فەرمانڕەواییەتی ئێران بکەن لە مێژووی ئێراندا، ئەوانی تر بریتی بوون لە موزا، و خوشکی بۆران ئازارمیدۆخت بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەشی ژیاننامە پۆل:مردووانی ٦٣٢ پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ٧ەم پۆل:خانمەئیمپراتۆرە ئێرانییەکان پۆل:فەرمانڕەوا ساسانییەکانی سەدەی ٧ەم
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
پۆڵەندا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
کانی سەفەر
کانی سەفەر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی سەفەر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ فڕۆکەخانەی سلێمانی و لە باشوور لەگەڵ گوندی قازان، بەرانان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ فڕۆکەخانەی سلێمانی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەپەڕەش، بەرانان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
زمانی یدیش
220x440px|وێنۆک|پیتەکانی زمانی یدیش (١٩١٢) زمانی یدیش (ייִדיש ییدیش/אידיש ئیدیش) بەپێی ئینسایکلۆپیدیای نێونەتەوەیی عەرەبی زمانی جوولەکە ئەورووپییەکانە و لە ماوەی سەدەی دەیەم و یازدەھەمی زایینی لە چەند زمانێکەوە گەشەی کردووە، لەوانە ئارامی، ئەڵمانی، ئیتاڵی،  فەرەنسی،  عیبری. نزیکەی ١،٥ ملیۆن کەس لە سەرانسەری جیھاندا قسەی پێدەکەن، کە زۆربەیان جوولەکە ئەشکەنازییەکانن. ناوی ییدیش وشەیەکە بۆ "جوولەکە" و لەوانەیە کورتکراوەی "ییدیش-تایچ" (ייִדיש־טײַטש) یان ئەڵمانی-جوولەکە بێت.
زمانی ییدیش بەزۆری بە پیتی عیبری دەنووسرێت و زمانێکە لە ئەمریکا و ئیسرائیل و پۆڵەندا و ئەرژەنتین و بەڕازیل و ڕووسیا و شانشینی یەکگرتوو و کەنەدا و ئۆکرانیا و بیلاڕوس و ھەنگاریا و مەکسیک و مۆڵداڤیا و لیتوانیا و بەلجیکا و ئەڵمانیا و ئوسترالیا و فەڕەنسا و وڵاتانی دیکە قسەی پێدەکرێت.