cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
قوماش، شارەزوور
قوماش گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەید سادق(ناوەند)، قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:شارەکانی عێراق
٢٢ی سەرماوەز
٢٢ی سەرماوەز ٢٦٨ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٩٧ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٩٨ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
من بەر لە تۆ
من بەر لە تۆ ڕۆمانێکی ڕۆمانسییە لەلایەن جۆجۆ مۆیز ڕۆماننووسی ئینگلیزی نووسراوە. ئەم ڕۆمانە بۆ یەکەم جار لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ لە بریتانیا چاپ کرا. پاشکۆیەک لەژێر ناوی «دوای تۆ» لە ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥ لەسەر ئەم ڕۆمانە نووسراوە و فیلمێکیش بە ھەمان ناونیشانی ڕۆمانەکە لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦ دەرچوو. ئەم ڕۆمانە لاساییکردنەوەیە لە ڕۆمانی ھیچ شتێک ھەتاھەتایی نییە کە لەلایەن سیدنی شیلدۆن نووسراوە.
چیڕۆک
لویسا کلارک کچێکی ٢٦ ساڵەیە، لەگەڵ خێزانەکەی دەژی و یارمەتی دابینکردنی پێداویستییەکانی خێزانەکەی دەدات و لە کافەیەک کار دەکات، بەڵام پاش ماوەیەک کارەکەی لە کافە لەدەست دەدات دوای چەندین ھەوڵی بێ ئەنجام دواجار کارێکی تر دەدۆزێتەوە: ئەو بۆ پەرستاری لە ویلیام جۆن ترەینۆر بە کرێ دەگیرێت کە گەنجێکی سەرکەوتوو و دەوڵەمەند و لە ھەموو بوارێکدا چالاک بووە، بەڵام دوو ساڵ لەمەوبەر بەھۆی ڕووداوێکی ماتۆڕسیکلێتەەوە ئیفلیج بووە.
لە سەرەتادا لویسا بە سەختی لەگەڵ ویلیامەوە ڕادێت و پەیوەندییەکەیان سەخت و بێ ئەنجام دەبێت. بەڵام وردە وردە، ھەوڵەکانی لویسا کاریگەر دەبێت و ویلیام باری دەروونی باشتر دەبێت. مەچەکی برینداری ویلیام سەرەنجی لویسا ڕادەکێشێت و دواتر بۆی دەردەکەوێت کە ویلیام ھەوڵی خۆکوشتنی داوە و ھەروەھا دەیھەوێت لە ڕێگەی دیگنیتاس کۆتایی بە ژیانی بێنێت. لویسا بڕیار دەدات ئەم بیرۆکەیەی خۆکوشتنە لەسەری دەربھێنێ و ھەوڵ دەدات ویلیام لەم بڕیارە پاشگەز بکاتەوە. دوای ئەمە وا بڕیار دادەنێن کە ویلیام شەش مانگ بژیت و دواتر لەسەر ئەم بڕیارە خۆکوشتن لەڕێگەیەکی ئاسانەوە بەیەکەوە بدوێن. پەیوەندیی لویسا و ویلیام، ھەتا دێت باشتر دەبێت و ڕۆژ بە ڕۆژ زیاتر لەیەک نزیک دەبنەوە. بەھۆی ئەم پەیوەندییەوە پاتریک، ھاوڕێ خۆشەویستەکەی لویسا، لێی جیا دەبێتەوە و ھەموو شتێک تەواو دەکات. ھاوکات باوکی لویسا کارەکەی لە دەست دەدات و کێشەی دارایی زیاتر دروست دەبێت. ئالیسیا خۆشەویستە کۆنەکەی ویلیام بۆ ئاھەنگی ھاوسەرگیریی خۆی بانگێشتی ویلیام دەکات و ویل لەگەڵ لویسا، دەچێت بۆ زەماوەندی ئالیسیا و ڕوپێرت و لەوێ پێکەوە سەما دەکەن. وا بڕیارە پێکەوە بچنە پشووەوە، بەڵام پێش ئەوە، ویلیام بەھۆی ھەوکردنی سییەکانییەوە ئازار دەچێژێت بۆیە پلانەکان دەگۆڕێن و پێکەوە دەچنە لای دوورگەی مۆریس، شەوی پێش ئەوەی بگەڕێنەوە ماڵەوە، لویسا خۆشەویستی خۆی بۆ ویلیام دەردەبڕێت، بەڵام ویڵ دەڵێت ھەرچەندە لەو ماوەیە کاتێکی تایبەتیان بەیەکەوە ھەبووە، بەڵام ناتوانیت تا کۆتایی ژیانی لەسەر کورسیی ئیفلیجی بێت و ئەم بارودۆخە بێزاری کردووە. لویسا و ویل ھەردووک پێیان وایە لەم شەش مانگەدا خۆشترین ساتەکانی ژیانیان بەیەکەوە تێپەڕ کردووە، لەگەڵ ئەمانەشدا لویسا سەرکەوتوو نەبوو لە گۆڕینی ڕای ویلیام لەسەر دیگنیتاس. ویل دوای ماوەیەکی کەم لە سویس دەمرێت و بەپێی وەسیەتی خۆی سامانێکی زۆر بۆ لویسا بەجێ دەھیڵێت. ڕۆمانەکە وەھا کۆتایی دێت کە لویسا لە کافەیەکی پاریس، دوا نامە و وەسیەتی ویل دەخوێنێتەوە.
کاردانەوە
ڕۆژنامەی یو ئێس تودێی ئەمریکا و نیویۆرک تایمز ھەردووکیان ستایشی ڕۆمانەکەیان کرد و ڕەخنەگرێکی نیویۆرک تایمز کوتی: «کاتێک ئەم ڕۆمانەم تەواو کرد نەمدەویست ڕەخنەی لێ بگرم، بەڵکوو پێم خۆش بوو سەر لە نوێ بیخوێنمەوە».
ئەمانەش ببینە
دوای تۆ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆمانەکانی ٢٠١٢ پۆل:ڕۆمانە بریتانیایییەکان کە کراونەتە فیلم
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان
کۆبوونەوەی دادوەرانی دادگاکە لە باڵەخانەی دادگای باڵا لە واشینگتن دی سی بەڕێوەدەچێت. بڕیارە یاسایییەکانی پۆلیسی دادگای باڵا جێبەجێی دەکات
دادگای باڵای ئەمریکا ھەندێک دۆسیەی تایبەت ھەڵدەبژێرێت و بڕیاریان لەبارەوە دەدات. زۆر لایەن دۆسیەکەیان دەبەنە بەردەم دادگای باڵا، بەڵام دادگاکە زۆربەیان ڕەت دەکاتەوە و وەریان ناگرێت و بۆ دادگایەکی نزمتریان جێدەھێڵێت. بۆ ئەوەی دادگای باڵا دۆسیەیەک وەرگرێت، دەبێت دۆسیەی ناوبراو دەربارەی یاسای فیدراڵی بێت. دۆسیەکە دەبێت سەرەتا لەلایەن دادگای ویلایەت بڕیاری لەسەر درابێت، ئینجا بھێنرێتە بەردەم دادگای باڵا.
دادوەرانی دادگاکە تا کۆتایی ژیانیان خزمەت دەکەن مەگەر خانەنشین بن یاخود لەکار لابردرێن. ئەگەر دادوەرێک خانەنشین بێت، دەکرێت لە دادگای تێھەڵچوونەوە بەردەوام بێت لە خزمەت. دادوەرانی نوێ سەرەتا لەلایەن سەرۆکی وڵاتەوە دەپاڵێورێن، دواتر لەلایەن ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکاوە پەسەند دەکرێن.
سەرچاوەکان
پۆل:دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دامەزراوەکانی ١٧٨٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
شارستانی دژپێڵ
شارستانی دژپێڵ یان شارستانی دێزفوول یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای خووزستان لە باشووری ڕۆژاوای ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە، شاری دژپێڵە.
دابەشکاری کارگێڕی
شارستان دزفوول ١١ شار، ٤ ناوچە و ١١ گوندستان هەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ھوانگ گۆنگوانگ
ھوانگ گۆنگوانگ (لەدایکبووی ١٢٦٩ بۆ ١٣٥٤، بە چینی:陸堅 خوێندنەوە: لو جیان) نووسەر، شاعیر، وێنەکێش بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ لە چانگشو، جیانگسو، وە بە "چوار مامۆستاکەی ئیمپراتۆریەتی یوان" ناسراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٢٦٩ پۆل:مردووانی ١٣٥٤ پۆل:زانا چینییەکان پۆل:خەڵکی چانگشو پۆل:بەخاکسپێردراوەکان لە سوژۆو پۆل:شاعیرانی جیانگسو پۆل:نووسەرانی سوژۆو پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی یوان پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان
٢٣ی سەرماوەز
٢٣ی سەرماوەز ٢٦٩ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٩٦ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٩٧ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
وو ژێن (وێنەکێش)
وو ژێن (بە چینی سادەکراو:吴镇، دێرین:吳鎮، لەدایکبووی ١٢٨٠ بۆ ١٣٥٤) وێنەکێش بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی یوان، وە بە یەکێک لە چوار مامۆستاکەی ئیمپراتۆریەتی یوان ناسراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٢٨٠ پۆل:مردووانی ١٣٥٤ پۆل:ھونەرمەندانی جیاسینگ پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
نیکۆلۆ بارێلا
نیکۆلۆ بارێلا (لەدایکبووی ٧ی شوباتی ١٩٩٧)یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی ئیتاڵییە و وەک یاریزانی ناوەڕاست یاری بۆ ھەڵبژاردەی ئیتاڵیا دەکات.
ئاڤی ئاراد
وێنۆک ئاڤی ئاراد بازرگانێکی ئیسرائیلی-ئەمریکییە. لە ساڵانی نەوەدەکاندا دەبێتە بەڕێوەبەری جێبەجێکار کۆمپانیای تۆیبیز و دواتر بووەتە سەرۆکی کۆمپانیای مارڤڵ ئینتەرتەیمێنت و بەڕێوەبەری کۆمپانیای مارڤێڵ و دەستەی بەڕێوەبەرایەتی و بەڕێوەبەری جێبەجێکار و دامەزرێنەری ستۆدیۆکانی مارڤڵ.
نیکۆلۆ بارێلا
خەڵاتەکان
ئینتەرمیلان
ئاڤی ئاراد
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨ پۆل:زیندووان پۆل:جولەکەکانی ئەشکەنازی ئەمریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
نیکۆلۆ بارێلا
خەڵاتەکان
ئیتاڵیا خوار ١٩ ساڵ
ئیتاڵیا خوار ٢٠ ساڵ
ئیتاڵیا
بەستەری دەرەکی
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠ پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی ئینتەر میلان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧ پۆل:CS1 Italian-language sources (it)
ھوایی سیا
لەدوایی کۆچی داویی باوکی دەبێتە فەرمانڕەوا.
پاشا ھوایی دەستی بە دروستکردین شیعر و مۆسیقای ھوانتو کرد لە ٣٦ مین سەردەمی فەرمانڕەوایی خۆی. بە گوێرەی شیجی پاشا ٢٢ ساڵ فەرمانڕەوایی کردووە بەڵام بە گوێرەی بامبو ٤٤ ساڵ
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢٠می پێش زایین پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا
مانگی سیا
پاشا مانگ (بە چینی:芒 خوێندنەوە: وانگ بە گوێرەی سیما ژێن) نۆیەم پاشای ئیمپراتۆریەتی سیا بوو، ئەکرێت ١٨ ساڵ فەرمانڕەوایی کردبێت، ھەروەھا وەک ھوانگ (荒) ناسراوە
خێزان
باوکی مانگ پاشا ھوای کوڕی پاشا ژوی سیا. سەبارەت بە دایکی تۆمارێکی مێژوویی لەسەر نییە.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢٠می پێش زایین پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا
عیزەت ئەبو عوف
عیزەت ئەبو عوف ئەکتەر و ئاوازدانەرێکی میسریە و لە ساڵی ۱۹٤٨ لە قاهیرەی پایتەختی میسر لە دایكبووە، دەرچووی كۆلیژی پزیشكیە، دواتر لە ساڵی ۱۹۹۲ دەستی بەكاری نواندن لە نێو فیلم و دراما و شانۆی میسری كردووە، زیاتر لە ۱۲۰ فیلم و درامای و كاری شانۆیی هەیە، سەرۆكی فێستیڤاڵی فیلمی قاهیرە بووەو خاوەنی دەیان خەڵاتی نێودەوڵەتییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨ پۆل:مردووانی ٢٠١٩
پاسەکانی نەھێشتنی جیاکاری
وێنۆک|پاسێکی تێکەڵکراو لە چارلۆت، باکووری کارۆڵاینا، شوباتی ١٩٧٣. پاسەکانی نەھێشتنی جیاکاری لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بریتییە لە شێوازی تێکەڵکردنی قوتابیانی سپی پێست و ڕەشپێست لەکاتی بردنیان بۆ قوتابخانە بە مەبەستی نەھێشتنی جیاکردنەوەی نەژادیی لە قوتابخانەکاندا.
لە ساڵی ١٩٥٤ـدا، دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان جیاکردنەوەی نەژادی لە قوتابخانە گشتییەکان بە نادەستووری لە قەڵەمدا، بەڵام چەندین قوتابخانەی ئەمریکی بەردەوامبوون لەسەر ئەم خووەیان کە دابەشبوونی نەخشەیی ڕێخۆشکەر بوو بۆ ئەمە، ھەربۆیەش بە تێکەڵکردنی قوتابیانی ڕەشپێست و سپی پێست لە چەندین ناوچەی جیاواز، وەک چارەسەرێک دەبینرا بۆ ئەم دیاردەیە.
٢٤ی سەرماوەز
٢٤ی سەرماوەز ٢٧٠ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٩٥ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٩٦ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
پاسەکانی نەھێشتنی جیاکاری
سەرچاوەکان
پۆل:نەژاد پۆل:ڕەگەزپەرستی
٢٤ی سەرماوەز
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
ماریۆ پارتی ٤
ماریۆ پارتی ٤ یارییەکی ڤیدیۆیی بۆردی ئاهەنگە بۆ کۆنسڵی نێزتێندۆ گەیم کیوب. ئەمە چوارەمین یاری زنجیرەی ماریۆ پارتییە، ئەمە یەکەم یاری ماریۆ پارتییە لە نێنتێندۆ گەیم کیوب. لە لایەن هادسۆن سۆفت و نێنتێندۆ بڵاو کراوەتەوە. لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٢ لە ئەمریکای باکوور، ژاپۆن لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ و لە ئەوروپا لە ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ بڵاوکرا.
وێنۆک
یاریکردن
یاڕی ماریۆ پارتی ٤ هەمان شێوازی یاری ماریۆ پارتی ٣یە. یاریزانەکان بە دەوری تەختەی شەترەنجدا دەڕۆن و سکە و ئەستێرەکان کۆدەکەنەوە بە درێژایی ڕێگاکە. چوار یاریزان یاری دەکەن، دوای ئەوەی هەر چوار یاریزانەکە ڕۆیشتن و یارییەکی بچووکیان کرد، ئەوکاتە کێ بردیەوە واتایی ئەوەیە دراوەکە دەباتەوە. ئەو یاریزانانەی کە زۆرترین ئەستێرەیان هەیە لە کۆتایی یارییەکەدا براوە دەبن.
سەرچاوەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٢ پۆل:یارییەکانی ماریۆ پارتی پۆل:یارییەکانی نینتێندۆ گەیم کیوب پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە پۆل:ماریۆ پارتی
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
مانگرتنی گشتیی ٢٠١٨ی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مانگرتنی گشتیی ٢٠١٨ی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بریتییە لە وەدەنگھاتنی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ڕۆژی چوارشەممە ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨دا، لە ھەمبەر ڕووداوەکانی ڕۆژی شەممە ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨. بەھۆی بەربڵاوی و پەیامە ڕوون و ئاشکراکەی کە گەیاندی، ئەو مانگرتنە بە ڕێفراندۆم ناوی لێ دەبردرێ.
ھۆکاەرکان
بەرەبەیانی ڕۆژی شەممە ١٧ی خەرمانانی ١٣٩٧ی کۆچیی ھەتاوی سێ بەندکراوی سیاسیی کورد بە ناوەکانی زانیار مورادی، لوقمان مورادی و ڕامین حوسێن پەناھی لە زیندانی ڕەجایی شاری کەرەج لەلایەن کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە لە سێدارە دران؛ چەند کاتژمێر دواتر، پێش نیوەڕۆی ھەمان ڕۆژ سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی ھێرشی مووشەکی کردە سەر بنکەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران (حدکا) و حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک) و کارەساتی ١٧ی خەرمانان ڕوویدا.
ڕاگەیاندن
ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران لە ڕاگەیەدراوێکدا داوای لە خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان کرد بۆ مەحکوومکردنی ئیعدامی سێ لاوی کورد و پیلانی تیرۆرستی و پەلاماری مووشەکی ھێزێکی سیاسی لە خاکی ھەرێمی کوردستاندا، لەژێر دروشمی «من کەرامەتی نەتەوەییم دەپارێزم و لە ماڵ نایەمە دەرەوە» مان بگرن و دووکان و بازاڕ دابخەن.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:مێژووی کورد
سیێی سیا
سیێ (بە چینی:泄 خوێندنوە:سیێ) دەیەم پاشای ئیمپراتۆریەتی سیا بوو، کوڕی پاشا مانگ بوو، لەوانەیە ٢٥ ساڵ فەرمانڕەوایی کردبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢٠می پێش زایین پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٩می پێش زایین
کوڕ سەیاێ
کوڕ سەیاێ، کوڕ سێاێ یان کوڕی سەیاد (بە کەڵھوڕی: کوڕ سەیاێ) ڕێوڕەسم و ئەفسانەیەکی کوردانی ناوچەی کرماشان، ئیلام و لەکستانە، سەبارەت بە گەرمبوونی ھەوا و ھاتنی وەرزی بەھار. لە ڕۆژژمێری سەردەسیریی کوردەکانی ئەو ناوچانە سەرەتاێ بەھار (کە وەھاری کوردیی پێ دەڵێن)، ڕۆژی ١ی مانگی ڕەمشان (مانگی رەشەمێ)یە کە لەو ڕۏژە چلەی زستان کۆتایی دێت.
ئەفسانە
لە ئەفسانەی «کوڕ سەیاێ» لە ناوچەکانی باشووری ڕۏژھەڵاتی کوردستان ھاتووە، بنەماڵەیەکی ڕاوچی لە ساردیی زستان لە تەنگاویدا دەکەون و ھیچیان بۆ بەسەربردنی ژیان نامینێت. بۆیە کوڕەکەیان کە ناوی «ئەھمەن»ە لە ڕۆژی ١٧ی مانگی بەندان (مانگی رێبەندان) دەچێت بۆ کێو تا دژ بە سەرمای زستان تێکۆشان بکات. ئەوشەو کوڕەکە بە دەستی چۆڵ دەگەڕێتەوە ماڵ، بەڵام باوکی بە قسەکردن سەبارەت بە ئازایی و نەبەزیی کوڕەکە ھانی دەدات و ئەو سبەینی دیسانەوە دەچێت بۆ کێو، بەڵام ئەم جارە بۆ بەرگری لە ڕچگیان لە ساردی، بەردێک بە شانی خۆی دەکیشێنێتەوە و تا سەر لە بەیانیی ڕۆژی دوایی لە کوێستان دژ بە سەرمای زستان تێدەکۆشێتەوە. بەڵام کوڕەکە ناخۆش و لاواز دەبێت و دەگەڕێتەوە بۆ ماڵ و بەدوای دو ڕۏژ لە ٢١ی مانگی بەندان لە ماڵدا دەمرێت. سێ خویشکی کوڕەکە کە ناوەکانیان «گەور بارام»، «بزنە کووڵ» و «خاتوون زەمھەریر» بووە ھەرکامێکیان سێ رۆژ پرسەی بۆ دەگیرن. لە ڕۏژی ٣٠ی مانگی بەندان بەدوای ٩ ڕۆژ پرسەی خویشکەکان بۆ مردنی براکەیان، وایەکی گەرم لە ناخی زەوی دەھەژێت کە کەلەوای پێدەڵێن و بەم شێوە پرسەی کوڕی سەیاێ کۆتایی دێت. لە ڕۏژژمێری سەردەسیریی کوردەکانی ناوچەی باشووری ڕۆژھەڵاتی کوردستان (کرماشان، ئیلام، لەکستان) زستان لە ٣٠ی مانگی بەندان (ڕێبەندان) کۆتایی دێت و ڕۆژی ١ی مانگی ڕەمشان (ڕەشەمێ) سەرەتا و یەکەمین ڕۆژی وەرزی بەھارە.
ھێماناسی
بە وتەی ڕزا مەوزوونی بەرد لەم ئەفسانەیە ھێمایەک لە گیانسەختیی کوردەکانە کە لە سرۆشتی کوردستان لە سەرما و ڕچگان دەژێن. کوڕی ڕاوچی بە لێدانی بەرد بە تاشەکانی کوێستان بەھار و ھێزی سرۆشت لە خەو ھەڵدەستینێت. زستان ھێمایەک لە سەختی و گێچەڵەکانی ژیانە و بەھار مزگینییەکە بۆ ژیان و دەرباسبوونی ئەو قۆناخە سەختە. بۆ ھاتنی بەھار پێویستە کە ئەھمەن کوری سەیاێ سەھۆڵەکان بە بەرد بشکنێد و و زەوی لە خەوی زستانی ھەڵستینێت تا بەم شێوە زەوی ئامادەی ھاتنی بەھار بێت.
لە وێژە
ھەندێک لە نووسەران و لێکۆڵەرانی کورد سەبارەت بەم ئەفسانەیە لێکۆڵێنەوەیان کردووە یان بە شێوەی چیرۆک نووسیویانەتی.
سەرچاوەکان
پۆل:جێژنە کوردییەکان پۆل:چاندی کوردی پۆل:بەھار (وەرز) پۆل:فۆلکلۆری کوردی
لوورا زیسکین
وێنۆک|زیسکن لەساڵی ١٩٦٨
لۆرا ئیلین زیسکین بەرھەمھێنەری سینەمایی ئەمریکی بوو لە ٣ی ئازاری ١٩٥٠ - ١٢ی حوزەیرانی ٢٠١١، بە بەرھەمھێنەری جێبەجێکاری فیلمی ژنە جوانەکە (١٩٩٠) و بەرھەمھێنەری فیلمەکانی پیاوی جاڵجاڵۆکە (٢٠٠٢)، پیاوی جاڵجاڵۆکە ٢ (٢٠٠٤)، پیاوی جاڵجاڵۆکە ٣ ناسرابوو. ھەروەھا یەکەم ژن بوو کە بە تەنیا پەخشی تەلەفزیۆنی خەڵاتی ئۆسکاری بەرھەمھێنا، ٧٤ەمین خەڵاتی ئۆسکاری (٢٠٠٢) و ٧٩ھەمین خەڵاتی ئۆسکاری (٢٠٠٧) بەرھەمھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠ پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە کالیفۆڕنیا پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی مەمک پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ھونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی هونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی
٢٥ی سەرماوەز
٢٥ی سەرماوەز ٢٧١ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٩٤ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٩٥ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ئەتۆمیزم
ئەتۆمیزم ناوی قوتابخانەیەکی فەلسەفییە لە بابەت سروشتەوە کە وەھا ئامۆژگاری دەکا کە گەردوون لە تیکەگەلی بنەڕەتیی زۆر ورد و نەشیاوی دابەشکردن ناسراو بە ئەتۆم دروست بووە.
ئاماژەکان بە تێگەیشتەی ئەتۆمیزم و ئەتۆمەکان ھەم لە یۆنانی کۆندا و ھەم لە نەریتە فەلسەفییەکەی ھیندستانی کۆندا بەدی دەکرێن. لیوکیپۆس، فەیلەسووفی یۆنانیی پێش سوقرات، بە داھێنەری ئەتۆمیزم دادەنرێ. ئەو، وێڕای ئەتۆمیستەکاتی تری یۆنانی کۆن، بناخەی تیۆرییەکیان داڕژاند کە دەیوت سروشت لە دوو سەرچاوە پێک ھاتووە: ئەتۆم و بەتاڵی. بە پێی ئەو تیۆرییە، ھۆکاری گۆڕان و جووڵە لە دنیای شتە گەورەکاندا ڕێکخرانەوەی کۆمای ئەتۆمەکانە. ئەتۆمەکان قەبارە و شێوە و جێگە و پێگەی جیاوازیان ھەیە و لە ناو بەتاڵیدا بەم لا و بەو لا دەبزوێن و، بە ھۆی ئەو قولاپ و ڕیشاڵە چکۆلانە کە ھەیانە، ھەندێکیان دەتوانن بۆ ماوەیەک خۆیان بلکێنن بە ھەندێکی تریانەوە و، بەم جۆرە، لە ئاکامی پێکەوەلکانی ئەتۆمەکان، شتە گەورەکان، وەک بەرد و کێو و دار و ئەسپ و کەروێشک و مرۆڤ، دروست دەبن.
کیمیازانانی سەرەتاکانی سەدەی نۆزدەیەم بەڵگەی ڕوونیان لە تاقیگە دەست کەوت کە ھەموو ماددەیەک لە کۆمەڵێک پارچۆلکەی ورد ورد پێک ھاتووە. ئەو کاتە وایان دەزانی ئەو پارچۆلکە وردانە لەوە وردتر نابن، یانی چیدیکە لەتکردن و دابەشکردن ھەڵناگرن. بۆیە ناوی «ئەتۆم»یان بۆیان ھەڵبژارد کە نزیکەی ۲۵۰۰ ساڵ لە لایەن فەیلەسووفە ئەتۆمیستەکانەوە بە کار دەھات.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەتۆمیزم پۆل:فەلسەفەی پێشسوقراتی
٢٦ی سەرماوەز
٢٦ی سەرماوەز ٢٧٢ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٩٣ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٩٤ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
پیتەر دینکلاگ
پیتەر دینکلاگ. (لەدایکبووی ١١ی حوزەیرانی ١٩٦٩)ی مۆریستۆنی نیوجێرسی ئەمریکایە. ئەکتەر و بەرھەمھێنی فیلمە و بەژداری لەچەند فیلمێکدا کردووە، وەک فیلەکانی (گەمەی تەختە پاشایەتییەکان، سەدەی بەستوو، پیاوی ئێکس، پێکسڵس،...)
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
نی زان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٠١ پۆل:مردووانی ١٣٧٤ پۆل:مامۆستا چینییەکانی پێشکەشکردنی چای پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم پۆل:وێنەکێشەکانی ووسی پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان
٢٧ی سەرماوەز
٢٧ی سەرماوەز ٢٧٣ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٩٢ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٩٣ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
بو جیانگ
بو جیانگ (بە چینی:不降) یانزەم پاشای ئیمپراتۆریەتی سیا بوو لە مێژووی دێرینی چین، پاشا بو جیانگ بۆ ماوەی ٥٩ ساڵ فەرمانڕەوایی کرد
خێزان
بو جیانگ کوڕی پاشا سیێ بوو، و نەوەی پاشا مانگ و برای پاشا جیۆنگە
کوڕێکی ھەبوو بەناوی کۆنگ جیا و برازاکەی پاشا جین بوو
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٩می پێش زایین پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا
٢٨ی سەرماوەز
٢٨ی سەرماوەز ٢٧٤ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٩١ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٩٢ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
ئەلیکساندەر کەی
ئەلیکساندەر ھیل کەی (؛ لەدایکبووی ٢١ی ئەیلوولی ١٩٠٤ لە لابلاتای ویلایەتی ماریلاندی ئەمریکا-مردووی ٢٥ی تەممووزی ١٩٧٩ لە ئۆڤۆلای ویلایەتی ئەلابامەی ئەمریکا) نووسەر و ڕۆماننووسێکی ئەمریکی بوو. زۆرینەی بەرھەمەکانی لەبارەی خەیاڵی زانستیەوە بووە بەتایبەت بۆ چینی ھەرزەکاران.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ١٩٧٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٤ پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
گۆڤەندا ئازادیخوازان
گۆڤەندا ئازادیخوازان یەکەم ئەلبومی ھونەرمەندی کورد شڤان پەروەرە. ئەم ئەلبومە ساڵی ١٩٧٥ بڵاو کراوەتەوە و لە ٩ گۆرانی پێک ھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شڤان پەروەر پۆل:ئەلبومە کوردییەکان پۆل:ئەلبومەکانی شڤان پەروەر پۆل:وشە و دستەوشە کوردییەکان
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ماریۆ پارتی ٩
وێنۆک
ماریۆ پارتی ٩ یاریەکی ڤیدیۆیی بۆردی ئاهەنگە بۆ کۆنسڵی نێنتێندۆ وی. ئەمە نۆیەمیین زنجیرەیی ماریۆ پارتییە، لە لایەن Nd Cubube پەرەی سەندووە و بڵاوکراوەتەوە. لە ٢ی ئازاری ٢٠١٢ لە ئەورووپا، لە ئوسترالیا لە ٨ی ئازاری ٢٠١٢، لە ئەمریکای باکوور لە ١١ی ئازاری ٢٠١٢، لە ژاپۆن لە ٢٦ی نیسانی ٢٠١٢، لە شاری ھۆنگ کۆنگ لە ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢، لە کۆریای باشوور لە ١١ی نیسانی ٢٠١٣ بڵاوکرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢ پۆل:یارییەکانی وی پۆل:یارییەکانی ماریۆ پارتی پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە پۆل:ماریۆ پارتی
جیۆنگی سیا
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٩می پێش زایین پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا
ناتالی دۆرمەر
ناتالی دۆرمەر. (لەدایکبووی ١١ی شوباتی ١٩٨٢)ی وڵاتی ئینگلتەرایە. ئەکتەرێکی ئینگلیزیە کە بەشداری لەچەند فیلمێک و زنجیرە فیلمێکدا کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:بێدینەکان پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز
جینی سیا
جین (بە چینی:廑) سیانزەم پاشای ئیمپراتۆریەتی سیا بوو لە مێژووی دێرینی چین، ناوێکی تری بریتی لە ینجیا (胤甲).
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٨یەمی پێش زاین پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٩می پێش زایین پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا
ھەنافودا
ھانافودا (花札، کارتی گوڵەکان) ستایلێکی یاری کارتی ژاپۆنییە. و بچووکترن لە یاری کارتەکانی ڕۆژاوا. بەڵام ئەستوورتر و پتەوترن لە ھەر کارتێکدا وێنەی ڕووەک، ئاژەڵ، چۆلەکە ھەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کایە ژاپۆنییەکان
٢٩ی سەرماوەز
٢٩ی سەرماوەز ٢٧٥ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٩٠ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٩١ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
ھەڤالێ بارگرانم
ھەڤالێ بار گرانم دوویەم ئەلبومی ھونەرمەندی کورد شڤان پەروەرە. ئەم ئەلبومە ساڵی ١٩٧٦ بڵاو کراوەتەوە و لە ٩ گۆرانی پێک ھاتووە. شڤان پەروەر لەم ئەلبومەدا تەنیا ئامێری تەموورەی بەکار ھێناوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شڤان پەروەر پۆل:ئەلبومە کوردییەکان پۆل:ئەلبومەکانی شڤان پەروەر
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
چواندنی نادروست
چەواشەکاری چواندنی نادروست یان چواندنی ھەڵە یان ئارگیومێنت لە لێکچوونەوە (بە ئینگلیزی: False analogy یان Argument from analogy) کاتێک ڕوودەدات کە کەسێک لە کاتی ئارگومێنت ھێنانەوەدا، لە لێکچوونە دروست دیاریکراوەکانی نێوان دوو شتەوە، دەرەنجامگیری لێکچوونی دیکە بخاتەڕوو. بەڵام چواندنانە ڕاست و ڕوون نین و پێویستیان ببە پشکنین و سەلمادنە. چەواشەکاری چواندن جۆرێکە لە ئارگومێنتی ئیندێکتیڤ. لە ئارگومێنتی ئیندێکتیڤ، بنەماکانی ئارگیومێنتەکە پشتگیری لە ئەنجامەکە دەکەن لە ڕێگەی ئەگەرەوە بە کورتی چواندنی ناڕاست بریتییە لە گشتاندنی حوکمی بابەتێک بۆ بابەتێکی تر بەبێ ئەوەی لێکچوونێکی تەواو لەنێوانیاندا ھەبێت. لە لۆژیکدا بە بەراوردکردن دەوترێت ئەلەنۆگی.
یەکێک لە بەناوبانگترین چەواشەکارییەکان کە لەم بوارەدا ناسراوە بریتییە لە چواندنی کاتژمێرساز کە لە کتێبی لاھووتناسی سروشتی ویلیام پالیدا ھاتووە. ئەو بانگەشەی ئەوە دەکات کە ھەروەک چۆن کاتژمێرێکی ئاڵۆز کە بەشێوەیەکی ڕێک و پێک کار دەکات و دروستکەرێکی زیرەکی ھەیە، بەھەمان شێوە ئەم گەردوونە و زیندەوەران کە پێکھاتەی ئاڵۆز و ڕێک و پێکیان ھەیە، ھەر بۆیە دروستکەرێکیان ھەیە. ڕیچارد داوکینز لە کتێبی کاتژمێرسازی کوێر دا قسەکانی ویلیام پالی ڕەتدەکاتەوە.
پێکھاتەی چەواشەکارییەکە
P و Q تایبەتمەندی ھاوبەش و ھاوشێوەیان ھەیە b و a و c.
بە پشتبەستن بە تاقیکردنەوە و چاودێریکردنەکە دیاری دەکرێت کە P تایبەتمەندی x ی ھەیە.
لە ئەنجامدا Q تایبەتمەندی x یشی ھەیە.
نموونەکان
کەوایە دروستکەری جیھان مردووە ھەروەک چۆن دروستکەری فڕۆکە مردووە، ھەروەھا چۆن دروستکەری فڕۆکەکە ھەڵەی لە کارەکانیدا کردووە، بەھەمان شێوە دەبێت دروستکەری جیھانیش ھەڵەی کردبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:چەواشەکاری پۆل:چەواشەکاری چواندنی نادروست پۆل:چەواشەکاری ئیندێکتڤ
جوگرافیای لیسۆتۆ
وێنۆک|232x232پیکسڵ|ناوچەی لیسۆتۆ لەسەر نەخشەدا. لیسۆتۆ وڵاتێکی کوێستانی دەورەدراوە کە دەکەوێتە ئەفریقای باشوور. لیسۆتۆ دەورەدراوە لەلایەن ئەفریقای باشوور. درێژی سنوورەکانی وڵاتەکە ٩٠٩ کیلۆمەتر (٥٦٥ میل) درێژە. ڕووبەری لیسۆتۆ ٣٠٬٣٥٥ کیلۆمەتر چوارگۆشە (١١٬٧٢٠ میل چوارگۆشە) یە، کە بە ڕێژەیەکی سەدی بێبایەخ داپۆشراوە بە ئاو.
گرینگترین زانیاریی جوگرافی دەربارەی لیسۆتۆ، بێجگە لەوەی کە یەکێکە لەو سێ وڵاتانەی کە بە تەواوەتی دەورەدراون بە وڵاتێکی دی، ئەوەیە کە تاکە وڵاتی سەربەخۆیە لە جیھاندا کە بە تەواوەتی دەکەوێتە زیاتر لە ١٠٠٠ مەتر لە بەرزاییدا. خوارووترین خاڵی بەرزایی ١٬٤٠٠ مەتر (٤٬٥٩٣ پێ) بەرزە، بەرزترین خوارووترین پلەی بەرزایی لە ھەر وڵاتێکی تر. بۆھۆی بەرزاییەکەی، ئاووھەوای وڵاتەکە فێنک ترە لە زۆربەی وڵاتینی دی کە لە ھەمان ھێڵی پانین. ئاووھەوای ناوچەیی لیسۆتۆ دەتوانرێ وەک کیشوەری وەسف بکرێت.
ناوچە
لیسۆتۆ وڵاتێکە لە باشووری ئەفریقا، دەکەوێتە ھێڵی پانیی باشووری ٢٩°٣٠' و ھێڵی پانیی ڕۆژھەڵاتی ٢٨°٣٠'. لیسۆتۆ ١٤١ھەمین گەورەترین وڵاتە لە جیھاندا بەوەی ڕووبەرەکەی دەکاتە ٣٠٬٣٥٥ کیلۆمەتر چوارگۆشە (١١٬٧٢٠ میل چوارگۆشە)، کە بە ڕێژەیەکی سەدی بێبایەخ داپۆشراوە بە ئاو. ئەگەر ڕێکەوت بکرێت بە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لیسۆتۆ کەمێک گەورەترە لە مێریلەند. لیسۆتۆ بە تەواوەتی لەلایەن ئەفریقای باشوور دەورەدراوە، کە دەیکاتە یەکێک لەو سێ وڵاتانەی جیھان کە بە تەواوەتی دەورەدراون لەلایەن وڵاتێکی دی؛ دووەکەی دی سان مارینۆ و ڤاتیکانن کە دەکەونە ئیتاڵیا. تەواوی درێژی سنوورەکە ٩٠٩ کیلۆمەتر (٥٦٥ میل) درێژە. بەوەی کە وڵاتەکە بە تەواوی دەورەدراوە لەلایەن باشووری ئەفریقا، دەیکاتە وڵاتێکی دەورەدراو و وادەکەت بەشێکی زۆری ناسەربەخۆ بێت و پشتبەستراو بێت بە باشووری ئەفریقا.
ئەستێڵی خواروو
ئەستێڵی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سێوسێنان، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئەستێڵی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی داری زاین و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئەستێڵی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دەلوجە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چەمی سمۆر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:شارەکانی عێراق
کۆنگی جیا
کۆنگ جیا (بە چینی:孔甲) پاشایەکی دێرینی چین بوو، لە خێزانی سی چواردەم پاشای ئیمپراتۆریەتی سیا بوو، ئەکرێت بۆ ماوەی ٣١ ساڵ فەرمانڕەوایی کردبێت
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٨یەمی پێش زاین
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
قادر حاجی عەلی
قادر حاجی عەلی (١٩٥٥ – ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠) سیاسەتوانێکی کوردی باشووری کوردستان بوو. پێشمەرگە بووە لە شۆڕشەکانی باشووری کوردستان. دامەزرێنەری دەزگاری زانیاریی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و ھاودامەزرێنەری بزووتنەوەی گۆڕان بووە.
ژیانی کەسی
قادری حاجی عەلی لە ساڵی ١٩٥٥ لە سلێمانی لەدایکبووە. بەشی جیۆلۆجی لە زانکۆی سلێمانی تەواو کردووە. دوو جار ھاوسەرگیریی کردووە و سێ منداڵی بووە.
ژیانی سیاسی
ساڵی ١٩٨٠ چووەتە شاخ و بووەتە پێشمەرگە. لە تەمەنی ٢٨ ساڵی بووەتە ئەندامی سەرکردایەتیی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان. ساڵی ١٩٩٤ دەزگای زانیاریی یەکێتیی نیشتمانی کوردستانی دامەزراندووە، ھەروەھا ئەندامی سەرکردایەتی و مەکتەبی سیاسیی ئەو حیزبە بووە. لە ١٩٩٨ تا ٢٠٠٠ کارگێڕی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی بووە.
دوای دروستبوونی بزووتنەوەی گۆڕان بە ڕابەرایەتیی نەوشیروان مستەفا لە ساڵی ٢٠٠٩، دەچێتە نێو بزووتنەوەکە و دەبێتە یەکێک لە دامەزرێنەرانی بزووتنەوەکە. تا کۆچی دواییی ڕێکخەری بزووتنەوەکە لە گۆڕان بەردەوامیی بە کاری سیاسیی دا و دوای ئەوە وازی لە بزووتنەوەکە ھێنا. تا کۆچی دوایی کرد بەفەرمی نەچووە نێو ھیچ حیزبێکی دیکە.
مەرگ
قادری حاجی عەلی لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ بەھۆی تووشبوونی بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە سلێمانی کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥ پۆل:مردووانی ٢٠٢٠ پۆل:سیاسەتوانە کوردەکان پۆل:خەڵکی سلێمانی پۆل:ئەندامەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پۆل:ئەندامەکانی بزووتنەوەی گۆڕان
٣٠ی سەرماوەز
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
ئۆمێدییە
زمان
زۆرینەی ئەم شارە بە زمانی کوردی و زاری بەختیاری قسە دەکەن.
کتێبدز
کتێبدز یان دزی کتێب ڕۆمانێکی ئینگلیزی - ئەڵمانییە لەنووسینی ڕۆماننووسی ئوسترالی (مارکوس زوساک) ەوە نووسراوە. ڕۆمانەکە بۆیەکەمینجار لەساڵی ٢٠٠٥ بڵاوکرایەوە. باسوخواسی ڕۆمانەکە لەوڵاتی ئەڵمانیایە لەمیانەیشەڕی جیھانیی دووەم کاتێک ژیانی جووەکان و کۆمۆنیستەکان لەمەترسیدابوو لەکاتی دەسەڵاتی حیزبی نازی لەو وڵاتە.
چیڕۆک
ڕۆمانەکە بە کەسایەتی مەرگ دەست پێ دەکات کە لەلایەک باسی وێرانکاری وڵات وە لەلایەکیش باس لەژیانی کچێکی ژیکەڵەی ١٠ بۆ ١٤ ساڵان بەناوی لیزێل دەکات، کاتێک لەڕێگایە بۆ ئەو ماڵە نوێیەی کە بڕیاروایە دایک و باوکێکی نوێ ھەڵیبگرنەوە و پەروەردەی بکەن. لەڕێگادا لیزێل براکەی گیانلەدەستدەدات. دوای ناشتنی براکەی لیزێل دەچێتە ماڵە نوێیەکەی و چاوی بە ھانس و ڕۆزا دەکەوێت کە ئەوان دەبن بە باوک و دایکێکی نوێ بۆئەو. بەتێپەڕبوونی کات لیزێل لەماڵە نوێیەکەی دەگونجێت و نیمچە ھاوڕێیەتییەکیش لەگەڵ کوڕە دراوسێیەکییان بەناوی ڕودی درووستدەکات.
لەمیانەی وێرانکاری وڵاتدا ھانس کوڕێکی لاوی جوولەکە بەناوی ماکس لەماڵەکەی دەشارێتەوە کەپێشتر قەرزداری ژیانی باوکی ئەو کوڕەبووە. لەھەمان کاتدا لیزێل ھەوڵی خوێندنەوەی کتێب دەدات و بەشێک لەو کتێبانەشی بەزی چنگ دەکەوێت، لیزێل لەگەڵ ماکس پەیوەندی ھاوڕێیەتی بەتین لێنوانییان درووستدەبێت بەیەکەوە شەو و ڕۆژ وتووێژ دەکەن لەسەر خوێندنەوە و کتێبەکان و ژیان کەبەشێ لەوکتێبانەش قەدەغەکراوە لەلایەن حکوومەتی ئەوسا و دەسووتێندران. لیزێل لەپاڵ خوێدنەوەی کتێبە دزراوەکان ئەوا دەستدەکات بەنووسینی چیڕۆکی خۆی.
فیلم
لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ فیلمێک لەدەرهێنانی (Brian Percival) لەسەر ڕۆمانەکە دەرچوو، کەوێنەگرتنی فیلمەکە لە ئەڵمانیا بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبەکانی ٢٠٠٥ پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:کتێبە مێژوویییەکان پۆل:کتێبە ئەڵمانییەکان پۆل:کتێبەکان بە زمانی ئینگلیزی
ماریۆ پارتی: ستار ڕاش
وێنۆکماریۆ پارتی: ستار ڕاش یاریەکی ڤیدیۆیی ئاهەنگە کە لەلایەن ئێن دی کیوبەوە پەرەیی سەندووە، وە لەلایەن Nentindo بۆ Nentindo 3DS بڵاوکرایەوە. یاریەکە شێوازێکی نوێی ئاهەنگ دەگرێتەبەر، کە بە ناوی "تۆد سکرێمبڵ" ناسراوە، کە لە زنجیرەی ئاساییەکەی ماریۆ پارتی لادەدات. یاریەکە لەسەر بنەمای خول لادەچێت، پشتگیری لە توانایی جووڵانەوەی ھەڕەمەکی دەکات، وە ھاوکات لەگەڵ یاریزانەکانی تر ئەنجام دەدرێت، بەڵام ئەمجارە ڕێڕەو لەسەر تەختەی یارییەکە دانەنراوە. یارییەکە لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ لە ئەورووپا وئوسترالیا و ژاپۆن بڵاوکرایەوە.
بۆڵی پێروو
alt=بۆڵی پێروو|وێنۆک|بۆڵی پێروو بۆڵی پێروو یان (M45)، ناوی بۆڵێکە لە بورجی گادا کە بە «حەوت خوشک»یش ناسراوە. لە لیستی Messier M45 ناوی ھاتووە.
ناو
لە زمانی کوردیدا بە پێروو نابراوە و ھەندێکجار لە ڕابردوودا بە حەوت خوشک ناودەبرا، چونکە بەشێوەیەکی ئاسایی تەنھا حەوت ئەستێرە نێو زیاتر لە دووسەد ئەستێرەی ناسراو لەم بۆڵەئەستێرەدا بە چاوی ئاسایی دەبینرێت. بورجی ورچی گەورە کە دەکەوێتە بەرامبەری پێروو لە نەخشەی ئاسماندا، بە حەوت برا ناسرابوو. لە ھەندێک وڵاتی جیھاندا نیشانەیەکی فەخری بە ھەمان ناو ھەیە. وێنۆک|280x280پیکسڵ|شوێنی بۆڵی پێروو (M45) بە بەراورد لەگەڵ ئەستێرەکانی بورجی گا و ڕاوچی.
ئەفسانە
بۆڵی پێروو شانەکانی بورجی گا دروست دەکەن. جەستەی ئاسمانی مانگا بەھۆی ئەم کۆپەڵە جوانەوە کاریگەرییەکی تایبەتی ھەیە. بۆڵی پێروو ھاوشێوەی Ursa Majorە، بەڵام بچووکتر و کۆنکرێتترە لەوە، کە حەوت ئەستێرەی تێدا بە ڕوونی دەبینرێت. بەپێی ئەفسانەی یۆنانی، بۆڵی پێرڤین (حەوت کچ) کچە بەھێزەکانی ئەتڵەس بوون کە لەلایەن ئۆریۆن (ئەستێرەی بەھێز)ەوە ڕاویان دەکرا و بۆ ئەوەی لە دەستی ڕزگاری بکەن، بوونە حەوت کۆتر.
لە ئەفسانەیەکدا کە تەمەنی چەند ھەزار ساڵە لە ئەمریکای باکوور، دەوترێت حەوت کچ لە نیوەی شەودا بە ڕێکەوتێکی نھێنی چادرەکانیان بەجێھێشت و چوونە ناوەڕاستی دەشتێک وزۆر حەزیان لە سەما بوو. پاشان ئاگریان داگیرساند و دەستیان کرد بە سەما. لەوکاتدا کۆمەڵێک ورچ ھێرشیان کردە سەریان و چەکان ھەڵھاتن و لەکاتێکدا ورچەکان لێیان نزیک دەبوونەوە، چوونە سەر لووتکەی بەردێک، و داوایان لە خوداوەندە بەردەکە کرد ڕزگاریان بکات. خوداوەندی بەرد گوێی لە دەنگەکانیان بوو و ڕای کێشا و حەوت خوشکەکەی (حەوت کچەکە)ی لە ئاسمان دانا. ئەو بەردەش جارێکی تر بە ھەمان شێوە گەڕایەوە سەر زەوی و لە ئەمریکای باکوور بۆڵی پێروو (حەوت کچ) لە کاتێکی دیاریکراوی ساڵدا و ھەموو ساڵێک لەسەر ھەمان بەرد دەبینرێت لە ئاسماندا.
ھەروەھا لە ئەفسانەیەکی ھاوشێوە و ھەزاران ساڵەی ڕۆمادا باس لەوە کراوە کە حەوت کچ بە تەنیا لە دارستانەکەدا ماونەتەوە و سەمایان دەکرد کاتێک ڕاوچییەکی شەھوەباز بەناو دارستانەکەدا تێپەڕی. ڕاوچییەکە کچەکانی بینی ودڵی لێیان چوو. کچەکان لێی ڕایان کرد و لە کاتی ڕاکردندا داوای یارمەتی لە خوداکەیان کرد، خوداکەشیان وەک باڵندەی کردوون و توانیان بچنە ئاسمان؛ و ڕاوچییەکە بە دوورییەکیان لەوان ڕۆیشت بۆ ئاسمان. پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە بورجی ئۆریۆن ھەمیشە لە ئاسماندا بە دوای بۆڵی پێروو (حەوت کچ) دەبینرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو تەنە فەلەکییانەی کە لە کۆنەوە ناسراون
گاوۆی سیا
گاۆ (بە چینی:皋) پاشایەکی دێرینی مێژووی چین بوو، پانزەم پاشای ئیمپراتۆریەتی سیا بوو، ئەکرێت بۆ ماوەی ١١ ساڵ فەرمانڕەوایی کردبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٨یەمی پێش زاین
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
فای سیا
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٨یەمی پێش زاین پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا
شارستانی ئۆمێدییە
شارستان ئۆمێدییە لە پارێزگای خووزستان و باشووری ڕۆژهەڵاتی ئێراندا هەیە. ناوەند ئەم شارستانە، شار ئۆمێدییەس.
دابەشکاری کارگێڕی
شارستان ئۆمێدییە ٢شار، ٢ناوچە و ٣ گوندستانی هەیە.
ئەمانەش ببینە
پارێزگای خووزستان
ئۆمێدییە
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کەڵەر تیڤی گەیم
وێنۆک کەڵەر تیڤی-گەیم یەکەم سیستمی یاری ڤیدیۆییە کە لەلایەن کۆمپانیای نینتێندۆ دروستکرا. لە سیستمەکەدا پێنج زنجیرە یاری ڤیۆدیی ماڵەوە بەرھەمھێنرا بوو بەتەنھا لە ژاپۆن لە نێوان ساڵانی ١٩٧٧ و ١٩٨٠. نینتێندۆ سێ ملیۆن یەکەی لە چوار یەکەم مۆدێلی سیستمەکەی فرۆشت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکانی ١٩٧٧ پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٩٨٠ لە ژاپۆن پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤ە کە لە ٢٦ی تەممووز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە دەچێت.
سەرچاوەکان
٢٠٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
پۆلین (کارەکتەر)
وێنۆک پۆلین (بە ژاپۆنی:ポリーン، خوێندنەوە: پۆرین) کارەکتەرێکی خەیاڵییە لە یاری ڤیدیۆیی ماریۆ، و کارەکتەرەکە لەلایەن نینتێندۆ خاوەندارییەتی دەکرێت کە لەلایەن دیزاینەری یاری ڤیدیۆیی ژاپۆنی شیگێرو میامۆتۆ دیزاین کراوە. کە لەلایەن دۆنکی کۆنگەوە لە شوێنێکی بەرز و گەورە وەک بارمتە گیراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دۆنکی کۆنگ پۆل:کارەکتەرە مێینەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکان پۆل:کارەکتەرانی ناو یاری ڤیدیۆیی کە لە ١٩٨١ ناسێنراوە پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن شیگێرو میامۆتۆ دروستکراون پۆل:کارەکتەرە گۆرانیبێژەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکان
٢ی بەفرانبار
٢ی بەفرانبار ٢٧٨ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٨٧ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٨٨ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
لەدایکبوونەکان
شوان په‌روه‌ر هونه‌رمه‌ند و ده‌نگبیژ و ماموستای پایه‌به‌رزی سازی دیوان
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی بەفرانبار
بڕادلی کووپەر
بڕادلی کارلس کۆپەر. (لەدایکبووی ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥). ئەکتەر و بەرھەمھێنێکی فیلمی ئەمریکیە کە بەژداری لە چەند فیلمێکدا کردووە، وەبە یەکێک لە دەوڵەمەنترین ئەکتەرەکانی جیھان دادەنرێت بەھۆی زۆۆری ڕێژەی خەڵاتەکانی. کە (چوارجار بۆ خەڵاتی ئۆسکار، دوو خەڵاتی ئەکادیمی بەریتانی، وەدوو خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب،...)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:دەرچووانی ئەکتەرز ستۆدیۆ پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ڕاسپبێری زێڕین پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی شاری فیلادلفیا پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
توسل بھ اکثریت
پەنابردن بۆ زۆرینە یەکێکە لە ھەڵە یان چەواشەکارییە لۆژیکییەکان. لەم ھەڵەدا ھۆکاری ڕاستی قسەیەک ئەوەیە کە زۆرینەی گرووپێک بە ڕاستی دەزانن. ئەم گرووپە دەکرێت فەیلەسوف، زانا یان خەڵکی ئاسایی بن.
بۆ نموونە لە ڕابردوودا زۆرینەی خەڵک «زەوی تەختە»یان بە قسەیەکی ڕاست دەزانی؛ بەڵام ئەوەی کە زۆرینە یان تەنانەت ھەموو مرۆڤەکان پێیان وایە زەوی تەختە بەڵگە یان ھۆکار نییە کە زەوی تەختە.
پەنابردن بۆ زۆرینە تەنھا دەتوانێت بیسەلمێنێت کە زۆرینە چ شتێکیان پێ قبوڵە، بەڵام ناتوانێت بیسەلمێنێت کە ئەو شتە ڕاستە.
خەڵکسالاری
لە دیموکراسیدا، حکوومەت بە خواستی زۆرینەی خەڵک بەڕێوەدەچێت. ھەریەکێک لەم داواکاریانە لەوانەیە "ڕاست" و "دروست" یان "درۆ" و "نادروست" بن. ئەمەش ئەوەمان بۆ ڕوون دەکاتەوە کە بۆچی ھەندێک لە دیموکراسییەکان دەبنە ستەمکاری زۆرینە (وەک ئەڵمانیای نازی و ئیتالیای فاشیستیی). ڕەچاوکردنی مافەکانی مرۆڤ دەتوانێت گەرەنتی پاراستنی ئازادییەکانی کەمینەکان لە دیموکراسییەکان بکات و ھەروەھا ئەو زیانانەی کە دیموکراسییەکان دەیگەیەنن کەم بکاتەوە.
ئەم ئارگیومێنتەی خوارەوە بریتییە لە چەواشە یان ھەڵەی لۆژیکی پەنابردن بۆ دەرەنجام: دەرەنجامی ژمارە٣ ناتوانرێت لە یەکەم و ٢ بەدەست بھێنرێت.
ئەم ئارگیومێنتە ھاوشێوەیەی خوارەوە لەبەرچاو بگرن: لە گەڵاڵەی سێیەمدا مانای ئارەزوو توانای مرۆڤە بۆ کارکردن لەسەر بنەمای ئارەزووی دروست و ھەڵەی خۆی.
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ئێلسالڤادۆر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ئێلسالڤادۆر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
لاگرانجیان (تیۆری بوار)
لاگرانجیان (بە ئنگلیزی: Lagrangian) نەخشەیەکە یان فەنکشنێکە کە داینامیکی سیستەمێک لەخۆیدا ھەڵدەگرێت. ناوەکەی لە ناوی بیرکاریزانی ئیتاڵی-فەرەنسی، جۆزێف لوی لاگرانژەوە وەرگیراوە. چەمکی لاگرانجی لە داڕشتنەوەی میکانیکی کلاسیکدا لەلایەن جۆزێف لویس لاگرانج لە ساڵی ١٧٨٨دا ھاتە ئاراوە، کە بە میکانیکی لاگرانجی ناسراوە. لە فۆرماڵیزیمی لاگرانجیدا چیتر ھێندێکی سکەیلەر نیە، بەڵکو چوارڤێکتەرێکە. لاگرانجیان بە شێوەیەکی ماتماتیکی بریتییە لە جیاوازی نێوان جوڵەوزە و ماتەوزە.
T = جوڵە وزە.
V = ماتە وزە.
ئیمپراتۆر یوانی ھان
ئیمپراتۆر یوانی ھان (لەدایکبوون ٧٥ ی پێش زاین تا ٨ی تەمموزی ٣٣ی پێش زاین) ئیمپراتۆری ئیمپراتۆریەتی ھان بووە لە مێژووی دێرینی چین، لە ساڵی ٤٨ تا ٣٣ی پێش زاین چووە سەر تەخت، ئیمپراتۆر گرنگی و پەرەی بە کۆنفووشیزم دا و وەک پێگەیەکی فەرمی حکومەت ناساندی. پۆل:لەدایکبووانی ٧٥ی پێش زایین پۆل:مردووانی ٣٣ی پێش زایین پۆل:ئیمپراتۆرەکانی ڕۆژاوای ھان پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١ەمی پێش زایین پۆل:ئیمپراتۆرەکانی سیان
٣ی بەفرانبار
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی بەفرانبار
زرباتیە
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای واسیت
کووت
کووت (بە عەرەبی: الكوت) شارێکە لە پارێزگای واسیت لە عێراق. بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٤ی عێراق ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٤٢٢٬٧٩٣ کەس بووە. کە بریتی لە عەرەبەکان و کوردە فەیلییەکانە. زۆربەی خەڵکەکەی لە پەیرەوانی ئیسلامی شیعەن. و ڕووباری دیجلە لە شاری کووت تێدەپەڕێت.
سەرچاوەکان
پۆل:کووت پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای واسیت پۆل:شارەکانی عێراق پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق
ئەستێڵی سەروو
ئەستێڵی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سێوسێنان، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئەستێڵی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چەمی سمۆر و لە باشوور لەگەڵ گوندی قۆپی قەرەداغ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کۆشکی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ قۆپی قەرەداغ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:شارەکانی عێراق
٤ی بەفرانبار
٤ی بەفرانبار ٢٨٠ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٨٥ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٨٦ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی بەفرانبار
مارکۆ ڤێراتی
مارکۆ ڤێراتی (لەدایکبووی ٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی ئیتالییە و وەک یاریزانی ناوەڕاست یاری بۆ یانەی پاریس سان جێرمان و ھەڵبژاردەی ئیتاڵیا دەکات. براوەی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠. بەیەکێک لە باشترین یاریزانەکانی ئیتالیا دادەنرێت.
پیشەی نێودەوڵەتی
یەکەم یاریی خۆی لەگەڵ ھەڵبژاردەی یەکەمی ئیتالیا بەرامبەر ئینگلتەرا کە لە بێرن بەڕێوەچوو ئەنجامدا. لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی بەشداری پاڵاوتنەکانی گەیشتن بە جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ کرد ولە ٧ی ئەیلوول لە گێمی دووەمی یارییەکەیان بەرامبەر ھەڵبژاردەی بولگاریا ھاتە ناویاریگاوە.
لە ٦ی شوباتی ٢٠١٣، ڤێراتی یەکەم گۆڵی نێودەوڵەتی خۆی لە یارییەکی دۆستانەدا بەرامبەر ھۆڵەندا لە ئەمستردام تۆمارکرد، کە لە خولەکی ٩١دا گۆڵی یەکسانبوونەوەی تۆمارکرد و یارییەکە بە ئەنجامی ١–١ کۆتایی ھات.
لەگەڵ ھەڵبژاردەی خوار ٢١ ساڵانی ئیتاڵیا بەشداری لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپای خوار ٢١ ساڵی ٢٠١٣ کرد، کە تێیدا ھەڵبژاردەکەی پلەی دووەمی بەدەستھێنا دوای دۆرانیان بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئیسپانیا بە ئەنجامی ٤–٢. ئاستە بەرزەکەی بووە ھۆی ئەوەی کە ناوی لە پێکھاتەی ئەستێرەکانی یوفا لە پاڵەوانێتییەکەدا جێگیربکرێت.
لە ١ی حوزەیرانی ٢٠١٤ ڤێراتی وەک یەکێک لەئەندامانی پێکھاتەی ئیتالیا بۆ جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ ھەڵبژێردرا. لە یەکەم یاری ھەڵبژاردەکە لە پاڵەوانێتییەکەدا، کە بە ئەنجامی ٢–١ لە ئینگلتەرای بردەوە. بەڵام ڤێراتی لە دووەم یاری کۆمەڵەی ئیتاڵیادا بەشداری نەکرد، کە بە ئەنجامی ١–٠ لە کۆستاریکا دۆڕا؛ لە کۆتا یاری کۆمەڵەی ئیتاڵیا بەرامبەر ئۆرۆگوای یاریی کرد، کە بە ئەنجامی ١–٠ کۆتایی ھات و دووەم یاری لەسەر یەکی دۆڕاند، لە ئەنجامدا ئیتاڵیا لە قۆناغی یەکەمی پاڵەوانێتییەکەدا کرایە دەرەوە.
لە ٦ی ئایاری ٢٠١٦ پشتڕاستکرایەوە کە ڤێراتی لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦ بەشداری ناکات دوای پێکانێکی درێژخایەن کە پێویستی بە نەشتەرگەری دەبێت لە ١٦ی ئایاردا و بۆ ماوەی دوو مانگ لە یاریگاکان دوورکەوتەوە. لەگەڵ چاکبوونەوەی لە پێکانەکەی، ڤێراتی گەڕایەوە بۆ تیپەکە لەژێر دەستی جیان پیێرۆ ڤێنتورا ڕاھێنەری نوێی ئیتاڵیا بۆ یارییەکی دۆستانە نێودەوڵەتی بەرامبەر فەرەنسا لە ١ی ئەیلوول بانگێشتکرا، لە یارییەکەی ئازۆری بە ئەنجامی ٣–١ یارییەکەی دۆڕاند
لە ٢٦ی ئازاری ٢٠١٩، ڤێراتی دووەم گۆڵی نێودەوڵەتی خۆی لە بەرامبەر ھەڵبژاردەی لیختنشتاین لە یارییەکی پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ٢٠٢٠ دا، تۆمارکرد، کە بە ئەنجامی٦–٠ کۆتایی ھات.
لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢١ لەلایەن ڕۆبێرتۆ مانچینی ڕاھێنەرەوە خرایە پێکھاتەی ئیتاڵیا بۆ جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠. دوای ئەوەی سەرەتا لە دوو یاری یەکەمی کۆمەڵەکانی ئیتاڵیا بەھۆی پێکانەوە لە ئەژنۆی ڕاستیدا بەشداری نەکرد کە لە مەشقەکانی لەگەڵ پاریس سان جێرمان لە ٨ی ئایاردا تووشی بوو، یەکەم یاری خۆی لە پاڵەوانێتییەکەدا لە کۆتا یاری کۆمەڵەی ئیتاڵیا بەرامبەر وێڵز لە ٢٠ی حوزەیران ئەنجامدا. لە ٢ی تەممووزدا لە قۆناغی چارەکی کۆتایی پاڵەوانێتییەکەدا یارمەتی گۆڵی یەکەمی ئیتاڵیا دا کە لەلایەن نیکۆلۆ بارێلا تۆمارکرا، لە یارییەکەیان بەرامبەر بەلجیکا کە بە ئەنجامی ٢–١ یارییەکەیان بردەوە. لە ١١ی تەممووز، لە یاریی کۆتاییی بەرامبەر ئینگلتەرا لە یاریگای وێمبڵی، ڤێراتی بەشدار بوو لە گۆڵی یەکسانکردنەوەکە دوای ئەوەی لێدانەکەی سەری لەلایەن گۆڵپارێز جۆردن پیکفۆردەوە گەڕایەوە، ئەمەش ڕێگەی بە لیۆناردۆ بۆنۆچی دا گۆڵ تۆمار بکات؛ دوای یەکسانبوون بە ئەنجامی ١–١ دوای کاتی زۆرکراو ئیتاڵیا لە ڕێگای لێدانەکانی یەکلاکەرەوە بە ئەنجامی ٣–٢ سەرکەوتنی بەدەستھێنا و بۆ یەکەمجار لە دوای ساڵی ١٩٦٨ ەوە پاڵەوانێتییەکەی بردەوە. بەمەش یەکەم نازناوی خۆی لەگەڵ ھەڵبژاردەی یەکەمی ئیتالیا بەدەستھێنا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:یاریزانانی لیگ ١ پۆل:یاریزانانی یانەی پاریس سان جێرمان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
مات تۆڵماچ
وێنۆک|مات تۆڵماچ لەساڵی ٢٠١٢
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:زیندووان پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سۆفیا مەکدووگاڵ
سۆفیا مەکدوغال (لەدایکبووی ١٩٧٩) نووسەر، ڕۆماننووس و شاعیرێکی بەریتانییە. لە زانکۆی ئۆکسفۆرد زمانی ئینگلیزی خوێندووە.
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سۆفیا مەکدووگاڵ
بەرھەمەکان
بەرھەمانی لە جۆری دراما و زانستی خەیاڵییە لەوانەش:
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩ پۆل:زیندووان پۆل:شانۆنامەنووسانی ئینگلیز
جێسیکا کاستەین
جێسیکا مایکل کاستەین. (لەدایکبووی ٢٤ی ئازاری ١٩٧٧)ی کالیفۆرنیای ئەمریکایە. هاوکات ئەکتەر و بەهەمهێنی فیلمە کە بەژداری لەچەند فیلمێکدا کردووە.
شەپۆڵە گەورەکە
شەپۆڵە گەورەکە ڕۆمانێکی خەیاڵی زانستییە لەبارەی نوێبوونەوەی ژیان لەدوای کاولکاریی گشتییەوە نووسراوە. لە ساڵی ١٩٧٠ ئەلیکساندەر کەی نووسیویەتی و دواتر ھایاو میازاکی بۆ درووستکردنی ئەنیمێی «کۆنان کوڕەکەئ دوا ڕۆژ» سوودی لە بیرۆکەکەی وەرگرتووە.
تروسکاییەک
ڕۆمانەکە لەبارەی ژیانی کوڕێکە بەناوی کۆنان کە بە تەنھا لەگەڵ باپیرەی دەژی لە دوورگەیەکی دوورەدەستدا کە بەھۆی جەنگی جیھانی سێیەمەوە کەوتوونەتە ئەم شوێنە.
گۆی زەمیین: گۆی زەمیین بە ھەر حەوت کیشوەرەکەیەوە لەنێو کارەساتێکی جەرگ بڕدا دەژیا. زەریاکان: ژیان ھیچی لێ نەمایەوە جگە لە دوورگەیەکی بچووک و چەند ئەرخەپیلێک، لەدوای مردنی باوکی کۆنان لە ژیان بەردەوام دەبێت، بەڵام لەناکاو کۆمەڵگەیەک دەدۆزێتەوە کە تەواو جیاوازە لەو ژینگەیەی تێیدا گەورە بووە.
خۆڕئاوا
کۆنان ولانە ومامۆستا لە دەربازبووانن و خەڵکی خۆڕئاوان ئەو ناوچەیەی کە بەھۆی جەنگ تەواوی زەوییان وێران کردووە، ناوچەیەکە کە لە کارەساتەکە ڕزگاری بووە بەوەی سەرچاو ڕق و کینەکە لەوێوە چاوگی گرتووە.
یەکێتیی ئاشتی
ھۆکارەکانی سەرھەڵدانی جەنگ ڕوون نەکراوەتەوە، بەڵام ئاماژە بەوە دەکات کە یەکێتیی ئاشتی جەنگێکی گەورە دەھێنێتە کایەوە و سەرجەم وڵاتانی ئەندام لە یەکێتییەکە وێران دەبن و جگە لە پاشماوەی شار و پاشەڕۆ پێشەسازییەکانیان ھیچ نەماوەتەوە.
گۆڕانەکە
یەکێتیی ئاشتی چەکی موگناتیسی بەکاردێنێت، لە ئاکامدا وێرانی ڕوو دەکاتە زەریا و دەریاکان و گۆی زەوی تووشی بومەلەرزە و لێک ترازان دەبێت و شێوە و قەبارەی دەریا و وشکانییەکان دەگۆڕدرێن. لافاو سەرجەم کەناراوەکانی جیھان نغرۆ دەکات، ھەر بەم ھۆیەوە ناوی ڕۆمانە دەنرێت شەپۆڵە مەزنەکە کە چ گۆڕانکارییەکی ژینگەیی درووستدەکات.
لەنگەری ھیوا (دوورگەی ھیوا))
خەڵکانی خۆڕئاوا ئەوانەی دەربازیان بوو لە دوورگەیەکی دوورە دەست ئاوەدانییەکیان درووستکردبوو بە ھەموو ھۆکارەکانی ژیان بەڵام بەردەوام لەدڵە ڕاوکێی خەڵکانی شەڕخواز دەترسان.
کۆنان
کۆنان لە شارێکی خۆڕئاوا دەژیا بە ناوی ئەڕۆم، کاتێک چیرۆکەکە دەست پێدەکات کۆنان تەمەنی حەڤدە ساڵانە. کاتێک شەپۆڵە گەورەکە سەرھەڵدەدات کۆنان لەسەر پشتی بەلەمێکی فریاگوزارییە کە بە ڕێگاوەیە بەرەو شارێک بەناوی لەنگەری ھیوا، لەڕێگا تووشی تێنوێتی و دەردەسەری زۆر دەبێت، ھەموو ھەوڵێکی بۆ ئەوە دەبێت کە لە ژیان بەردەوام بێت، دوای پێنج ساڵ دەبێت بە پیاوێکی تەواو و بە ھێز.
لانە
ئەلیکساندەر لانەی وەھا درووستکردووە کە کچێکی بچووکە و ھاوڕێیەتی باڵندە و نەوڕەسەکان دەکات بەتایبەت «تیکی». لانە توانای ئاخاوتنی ھەیە لەگەڵ باڵندەکان و ھەر شتێکی بیەوێت باڵندەکان بۆی دەکەن. ھاوڕێی نزیکی کۆنانە کە لە دوای شەپۆڵەکەوە چاوی پێنەکەوتووە. دایکی ناوی «مازال» ە و باوکی ناوی «شان» ە و مامۆستاش باپیرییەتی. لانە زۆر لە دەریا دەترسێت ئەمیش بەھۆی شەپۆڵە گەورەکەوە کە لافاوێکی گەورەی درووستکرد.
مامۆستا
مامۆستا کەسێکی نەرم و نیانە و دوو برۆ و پرچەکانی سپی و تەنک داپۆشراون، ئەوە تاکە نیشانەن کە کۆنان بە ھۆیەوە دەیناسێتەوە بەوەی باپیری لانەیە. کەسێکی زیرەک و بیرمەندە، دەتوانێت نیشانە مەترسیدارەکانی ژینگە بخوێنێتەوە و ھەست بە لانە و دایکی بکات لە بوارێکی فراوان و دوورەوە. لەژێر ناوی بریاک ڕۆ خۆی شاردۆتەوە چونکە بەردەوام لەدوای دەگەڕێن تاوەکو  بەکاری بێنن بۆ بەمەبەستی درکاندنی زانستەکانی کە لە جیھانی کۆن بەکاری ھێناون.
شان و مازال
باوانی لانەن، سەرکردایەتی لەنگەری ھیوا دەکەن، لە پەیوەندی بەردەوامدان لەگەڵ لانەی کچیان و مامۆستا بەھۆی نامە و شەماڵی باڵندەکانەوە، بەتایبەت دایکەکە ھەرچئ شان ی باوک خەریکی کاری پزیشکی و نۆژدارییە.
دکتۆر منسکی
توێژەرێک بوو بۆ ڕژێمی نوێ کاری دەکرد. نەخشە کێش و لێکۆڵەر بوو ژنێک بوو کە بەردەوام بەدوای بریاک ڕۆ دەگەڕا، دکتۆر منسکی قین لە دڵ بوو بەرامبەر خۆڕئاواییەکان چونکە کوڕەکەیان کوشتبوو لەکاتی جەنگدا، ھەربەم ھۆیەوە ڕقی لە کۆنانیش بوو، لەخزمەتکردنی ڕژێمی جیھانی نوێ بەردەوام بوو تاوەکو بەشێک کە ئیتر دەستبەرداریان دەبێت.
ئەفسەر دایس
بازرگانێک بوو لەلای ڕژێمی نوێوە نێردرابوو، بەڵام لە ڕاستیدا تەنھا بازرگانێکی ئاسایی نەبوو؛ بەلکو سیخورێکی ھەواڵگری ڕژێم بوو، ھەموو ئەو زانیاریانەی کۆ دەکردەوە کە لە لەنگەری ھیوا ھەبوون بەوەی بزانێت ڕژێم پێویستی بە کامیانە، داوای ڕێککەوتنێکی بازرگانی لە پزیشک شان کرد بەڵام شان سەرلەبەری ڕێککەوتنەکەی ڕەت کردەوە.
ئارلۆ
ھەرزەکارێکی سەرەڕۆ بوو لە لەنگەری ھیوا دەژیا، بەوە ناسرابوو کە پەیڕەوی یاساکانی نەدەکرد، ھەوڵی دەدا ھاوتەمەن و منداڵان بۆ لای خۆی ڕابکێشێت. سەرکردایەتی شۆڕشێکی کرد دژ بە دکتۆر شان و مامۆستا و خەڵکی دوورگەی ھیوا، بەھۆیەوە بەرھەم و خواردنی خەڵکەکەی دزی و ھاوکاری ڕژێمی دەکرد تاوەکوو بەردەوام پشتیوانی بکەن لەمانەوەی بە سەربەخۆیی.