cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گوێرگون
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
١٧٠٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1707 (توضيح)
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی کیش
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی کیش فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتییە کە دەکەوێتە بەندەری کیش، پارێزگای ھورمزگان، ئێران.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکانی ئێران
دەروونناسیی شیکارانە
بیرۆکە و بیردۆزەکانی یۆنگ زیاتر شیکرانەوە و باسکران لە لایەن تۆنی وۆڵف، ماری لویس ڤۆن فرانز، جۆلاندە جەیکۆب، ئەنێلا جافێ، ئیریک نیومان، ئەنسۆنی ستیڤنس و جەیمس ھیڵمانەوە.
دەروونناسی شیکاری جیاوازە دەروونشیکاری کە ئەویش قوتابخانەیەکی چارەسەری دەروونییە بە ڕێبەرایەتی سیگمۆند فرۆید.
سەرەتا
لە ساڵی ١٩٠٠ یۆنگ دەستی کرد بە کارکردن لە نەخۆشخانەی دەروونیی بورگۆزلی لە زیورخ لەژێردەستی یۆگن بلولەر، نامەی بڕوانامەی یۆنگ لە ساڵی ١٩٠٣ بڵاوکرایەوە و لە ساڵی ١٩٠٥یش توێژینەوەیەکی تری بڵاوکردەوە و دانەیەکی لێنارد بۆ فرۆید، بەڵام دواتر دەرکەوت فرۆید خۆی دانەیەکی لە توێژینەوەکەی یۆنگ کڕیوە، یۆنگ و فرۆید لە سەرەتاوە کاریگەریان لەسەر یەکتری جێھێشت بەڵام دواتر ناکۆکی لە بیر و بۆچوونیاندا بووە ھۆی ئەوەی ناکۆکی بکەوێتە نێوانیان، کاتێک یۆنگ کاری لەسەر پەرتووکی دەروونناسی نائاگا دەکرد ناکۆکی و جیاوازی لە نێوانیاندا زیاتر بوو لەسەر سروشتی لیبیدو و ئایین، یۆنگ لە گرنگی سێکس و گەشە و پاڵنەری سێکسی کەمکردەوە و سەرنجی زیاتری خستە سەر نائاگای گشتی. لە دەروونناسی یۆنگدا سەرنجی سەرەکی لەسەر پرۆسەی بەتاک بوونە کە لەم پرۆسەیەدا تاک ھەم پێکھاتەکانی نائاگای تایبەتی ھەم نائاگای گشتی دەھێنێتە ناو ئاگاییەوە جا لە ڕێگەی خەونەوە بێت یاخود خەیاڵی چالاک یان وردبوونەوە لە خود. بە واتایەکی تر لەم پرۆسەیەدا تاک بەتەواوەتی دەبێت بە تاک و جیاواز دەبێت لە کەسانی تر ھەروەھا ئەم پرۆسەیە کاریگەری ئەرێنی ھەیە ھەم لە ڕووی دەروونییەوە ھەم لە ڕووی جەستەیییەوە
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی دەروونپزیشکی پۆل:فەلسەفەی زەین پۆل:تیۆرە ئیپیستمۆلۆژییەکان پۆل:هێرمێنۆتیک پۆل:قوتابخانەکانی سایکۆئانالیز
نیڵس ڕیبێرگ فینسن
نیڵس ڕیبێرگ فینسن (بە دانمارکی: Niels Ryberg Finsen؛ لەدایکبووی کانوونی یەکەمی ١٨٦٠ – مردووی ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٠٤) پزیشکێکی دانمارکی بە ڕەچەلەک ئایسلەندی بوو. لە ساڵی ١٩٠٣ خەڵاتی نۆبڵی پزیشکیی پێبەخشرا، یەکەم دانمارکییە کە خەڵاتی نۆبڵی وەرگرتبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٠ پۆل:مردووانی ١٩٠٤ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
١٧٠٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1708 (توضيح)
لیزا دێل ژوکۆندۆ
لیزا دێل ژوکۆندۆ (؛ غیرادینی ؛ لەدایکبووی ١٥ی حوزەیرانی ١٤٧٩ - مردووی ١٥ی تەممووزی ١٥٤٢) ژنەبەگزادەیەکی ئیتاڵی و ئەندامی خێزانی غیرادینی بوو لە فلۆرێنس و توسکانی. ناوی ئەو لە تابلۆی مۆنالیزا بەکارھاتووە، پۆرترەیتەکەی بەسەرپەرشتی ھاوسەرەکەی و وێنەکەش لەلایەن لیۆناردۆ دا ڤینچی لەسەردەمی ڕێنیسانسی ئیتاڵی کێشراوە.
دوای سەدەیەک لە مردنی لیزا دێل ژوکۆندۆ، تابلۆی مۆنالیزا بوو بە بەناوبانگترین تابلۆ لە ئاستی جیھان، بەجۆرێک وەک ئەوەی تابلۆکە ژیانێکی جیاوازتری ھەبێت بەراورد بە کەسایەتی ڕاستەقینەی لیزا. گرنگیپێدانی شارەزایان و ھۆگرانی ھونەر وایان کرد تابلۆکە لە ئاستی جیھان وەک دەستکەوتێکی بازرگانی سەیر بکرێت. لە ساڵی ٢٠٠٥، بەشێوەیەکی کۆتایی لیزا دێل ژوکۆندۆ بەکەسایەتی ناو تابلۆی مۆنالیزا ناسێنرا.
سەرەتای ژیان و خێزان
خێزانە فلۆرێسنییەکەی لیزا، ناسراو و خانەدان بوون بەڵام بەتێپەڕبوونی کات کاریگەرییەکەیان نەما. لەباروودۆخێکی باشدابوون، بەڵام سەرمایەدار نەبوون، داھاتیان لەڕێگای کێڵگەکانی چەند شارێکی ئەورووپا بۆ دەھات. لەڕووی ئابوورییەوە خێزانێکی سەرکەوتووبوون، لەگەڵ ئەوەش جیاوازی گەورە ھەبوو لەداھات و سەرمایەی میراتگرانی خێزانەکە.
ئەنتۆنماریا دی نۆلدۆ غیرادینی، باوکی لیزا، لەخێزانێک لەدایکبوو کە پشتیان بەچەند موڵکێک دەبەست لەنزیک سان دۆناتۆ لە پۆگیۆ و ماوەیەکی کەمیشبوو ھاتبوونە شار.
ئەنتۆنماریا دوو ژنی لەدەستدابوو، لیزا دی گیۆڤانی فلیپۆ، ئەو کەسەبوو لە ساڵی ١٤٦٥ ھاوسەرگیری لەگەڵدا کرد، ھەروەھا کاترینا دی ماریۆتۆ ڕوچێلای، دووەم ژن بوو ھاوسەرگیری لەگەڵدا کرد، لە ساڵی ١٤٧٢. ھەردووکیان لەکاتی منداڵبوون گیان لەدەستدا. دایکی لیزا لوکرێزا دێل کاچیا بوو، کچی پیەرا سپینێلی و ژنی غیرادینی، سێیەم ژنی ئەو کە لە ساڵی ١٤٧٦ ھاوسەرگیریانکرد. غیرادینی لەیەک کاتدا خاوەن یان بەکرێدانی شەش کێڵگە بوو کە کاری بەرھەمھێنانی گەنم، شەڕاب و زەیتوونی دەکرد.
خێزانەکە لە فلۆرێنس دەژیان، سەرەتا لە نزیک سانتا ترینیتا و دواتر شوێنێکیان بەکرێگرت لەنزیک سانتۆ سپیرتۆ، بەئەگەری زۆرەوە ماڵەکەیان گواستەوە چونکە نەیاندەتوانی پارەی چاککردنەوەی بدەن، دوای ئەوەی ماڵەکەیان زیانی پێگەیشتبوو. لە ئەمڕۆدا، شوێنی ماڵی باوکی لیزا پێی دەگوترێت ڤیا دی پیپی، کە لە نزیک سانتا کرۆچییە. واتە لەنزیک شوێنێک دەژیان، سیر پیەرۆ دا ڤینجی، باوکی لیۆناردۆ لێی دەژیا. ھەروەھا خێزانەکەی لیزا، خاوەنی ماڵێکی بچووک بوون لە 'ست. دۆناتۆ'، لە گوندی پۆگیۆ کە نزیکەی ٣٢ کیلۆمەتر لە باشووری شارەکەوە دووربوو.
ھەشتیان
ھەشتیان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما نشیو، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
لیزا دێل ژوکۆندۆ
سەرەتای ژیان و خێزان
باپیرەی لیزا، زەوییەکی بەخشییە نەخۆشخانەی سانتا ماریا نۆڤا. ھەروەھا باوکیشی یەکێک لە زەوییەکانی بەکرێدا بەنەخۆشخانەیەکی دیکە، بەمشێوەیە دەیتوانی سەرپەرشتی پڕۆسەی دوورینەوەی گەنم بکات. خێزانەکە ڕۆژانی ھاوینیان لەوێ لە ماڵەکەیان بەسەردەبرد بەناوی کا'دی پیسا.
ھەشتیان
جوگرافیا
ھەشتیان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
لیزا دێل ژوکۆندۆ
ھاوسەرگیری و ژیانی دواتر
وێنۆک|ناوەڕاستی [[فلۆرێنس. فرانسیسکۆ و لیزا دەژیان لە ڤیلا دێلا ستوفا (بەڕەنگی سوور دیاریکراوە)، کە نزیکەی ١ کیلۆمەتر لە ڕووباری ئەرنۆ دوورە. دایک و باوکی لیزا، لە نزیک ڕووبارەکە دەژیان، سەرەتا لە باکوور و دواتر لە باشوور (بەڕەنگی مۆر دیاریکراوە).]] لە ٥ی ئازاری ١٤٩٥ل لەتەمەنی ١٥ ساڵیدا، لیزا ھاوسەرگیری لەگەڵ فڕانسیسکۆ دی بارتۆلۆمیۆ دی زانۆبی دێل ژوکۆندۆ دەکات، بازرگانێکی سەرکەوتووی قوماش و ئاوریشم، لیزا بووە سێیەم ژنی ئەو. مارەیی لیزا ١٧٠ فلس و ھەروەھا کێڵگەیەکی سان سیلڤەسترۆ لە نزیک ماڵەکەیان، کە لەنێوان ساتێلینا و سان دۆناتۆ بوو لە پۆگیۆ، نزیک دوو کێڵگەی دیکە کە دواتر بوونە موڵکی میکێلانجێلۆ.
خۆی داو
خۆی داو یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
لیزا دێل ژوکۆندۆ
ھاوسەرگیری و ژیانی دواتر
ڕازیبوون بە مارەیییەکی کەم، ڕەنگە نیشانەیەک بێت کە خێزانی غیرادینی ئەوەندە دەوڵەمەند نەبووبن لەوکاتەدا ھەروەھا ئەوەش پشتڕاستدەکاتەوە کەھۆکارێکی دیکە خۆشەویستی نێوان لیزا و ھاوسەرەکەی بووە. لیزا و ھاوسەرەکەی لەژیانێکی چینی ناوەڕاستانە دەژیان. ھاوسەرگیرییەکەی لیزا، ڕەنگە لەڕووی کۆمەڵایەتییەوە پلەکەی بەرزترکردبێتەوە چونکە خێزانی ھاوسەرەکەی، لە خێزانەکەی خۆی دەوڵەمەندتربوون. ھەروەھا دەگوتریت کە فرانسیسکۆش (ھاوسەرەکەی) سوودمەندبووە، بەھۆی ناوی غیرادینییەوە (وەک ناوی بنەماڵەیەکی کۆن و ناسراو). لیزا و ھاوسەرەکەی، لەماڵێکی ھاوبەش لەگەڵ بنەماڵەی مێردەکەی دەژیان تاکوو ڕۆژی ٥ی ئازاری ١٥٠٣، کاتێک فرانسیکۆ توانی خانووێک لەتەنیشت ماڵی خێزانەکەی بکڕێت لە ڤیا دێلا ستوفا. ھەر لەوساڵەش، دەگوترێت لیۆناردیۆ دەستیکردووە بە وێنەکێشانی پۆرترەیتی لیزا.
ھەشتیان
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
لیزا دێل ژوکۆندۆ
ھاوسەرگیری و ژیانی دواتر
لیزا و فرانسیسکۆ خاوەنی پێنج منداڵبوون: پیرۆ، کامیلا، ئەندێرا، گیۆکۆندۆ و ماریتا، چواریان لە نێوان ساڵانی ١٤٩٦ بۆ ١٥٠٧ لەدایکبوون. لیزا منداڵێکی کچیشی لەدەستدا لە ساڵی ١٤٩٩. ھەروەھا لیزا 'بارتۆلۆمیۆ'شی گەورەکرد، منداڵی ژنی یەکەمی فرانسیسکۆ، کامیلا دی ماریۆتۆ، کە بارتۆلۆمیۆ تەمەنی تەنیا یەک ساڵان بوو، کاتێک دایکی مرد. ژنی دووەمی باوکی لیزا، کاترینا دی ماریۆتۆ، لەگەڵ ژنی یەکەمی فرانسیسکۆ خووشک بوون، ھەروەھا ئەندامی خێزانی ڕوچێلای بوون.
کامیلا و ماریتا بوون بە ڕاھیبەی کاتۆلیکی. کامیلا ناوی خووشکە بیاتریسی ھەڵگرت و چووە پەیمانگای سان دۆمێنیکۆ دی کافاگیۆ، لەوێ دەیتوانی ئاگاداری ھەریەکە لە خووشکەکەی ئەنتۆنماریا، سوۆر ئەلبیەریا و خووشکەکەی لیزا، سوۆر کامیلا (ئەو کەسەی کە بێتاوان دەرچوو لەدۆسیەی نزیکبوونەوەی ٤ پیاو لێی لەشوێنە ئاینییەکەیان) ھەروەھا سوۆر ئەلیسێندرا ببێت. بیاتریس لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا مرد و لە کڵێسای سانتا ماریا نۆڤێلا نێژرا. لیزا پەیوەندی لەگەڵ دەزگای ئایینی سانتا'ئۆرسۆلا بەست، کە دەزگایەکی مەسیحی ڕێزلێگیراوبوون لە فلۆرێنس، کە لەوێ دەیتوانی شوێنی ماریتا بگرێتەوە لە ساڵی ١٦٢١. ماریتا ناوی خووشکە لودۆڤیکای وەرگرت و بووە ئەندامێکی ڕێزلێگیراوی دەزگاکە.
ساڵی ١٤٩٩، فرانسیکۆ پۆستێکی باڵای حکوومی وەرگرت لە فلۆرێنس، ئەمەش دوای بردنەوەی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی "Dodici Buonomini". ھەروەھا لە ساڵی ١٥١٢، لە سینۆریە. لەوێ وەک پریۆری دەستبەکاربوو لە ساڵی ١٥٢٤. لەوکاتەدا فرانسیسکۆ لەگەڵ بنەماڵەی میدیچی پەیوەندی سیاسیی، بازرگانی و خێزانی ھەبوو، بەڵام دوای ئەوە لە ساڵی ١٥١٢، حکوومەتی فلۆرێنسا ترسا لە نەگەڕانەوەی خێزانی میدیچی، ئەوا فرانسیسکۆ بەند دەکرێت و سزای ١٠٠٠ فلس لە دراوی ئەوکاتە دەدرێت. دواتر لەمانگی ئەیلوول ئازادەکرێت، ئەمەش کاتێک خێزانی میدیچی گەڕانەوە.
مردن
بەھۆی نەخۆشی تاعوون، مێردەکەی (فرانسیسکۆ(لە ساڵی ١٥٣٨ دەمرێت. لیزا نەخۆش دەکەوێت لەلایەن کچەکەیەوە لودۆڤیکا دەبردرێتە لای خووشکە ڕاھیبەکانی سەنت'ئۆرسۆلا، لەوێ لە ڕۆژی ١٥ی تەممووزی ١٥٤٢ لەتەمەنی ٦٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. بەپێی توێژینەوەکان لەسەر ژیانیان، فرانسیسکۆ نزیکەی ٨٠ ساڵ بووە کاتیک مرد، ھەروەھا لیزا لەوانەیە تاکو ساڵی ١٥٥١ ژیابێت.
مۆنالیزا
ڕاست|وێنۆک|تەواوی تابلۆی [[مۆنالیزا، لەلایەن لیۆناردۆ دا ڤینچی کێشراوە، لە مۆزەخانە لوڤر پارێزراوە لە پاریس.]] ھاوشێوەی ئەو خەڵکانەی دیکەی فلۆرێنس کە لەھەمان باروودۆخی ئابووریدابوون، ئەوا خێزانی فرانسیسکۆش ئارەزوومەندی ھونەر بوون. کوڕەکەی بارتۆلۆمیۆ داوای لە ئەنتۆنیۆ دی دۆنینۆ مازێری کرد تاکوو وێنەیەک لەشوێنی گۆڕستانی خێزانەکەیان بکێشێت. ھەروەھا وێنەکێش ئەندریا دێل سارتۆ وێنەی مریەمی بۆیەکێک لە ئەندامانی خێزانەکەی کێشاوە. فرانسیسکۆ پارەی داوەتە لیۆناردۆ بۆئەوەی وێنەی ژنەکەی بکێشێت، بەھەمان شێوەش بە وێنەکێش دۆمۆنیکۆ پولیگۆ بۆ وێنەکێشانی فڕانسیس ئاسیزی. فرانسیسکۆ بیری کردەوە کە تابلۆکەی لیزا ئامادەبکات، ھەم بۆ ئاھەنگیڕانی لەدایکبوونی ئەنندێرا و ھەمیش بۆ کڕینی ماڵێک بۆ خێزانەکەی. وێنۆک|دزرانی تابلۆی مۆنالیزا لە ساڵی ١٩١١، لە مۆزەخانەی لوڤر. |alt=|270x270پیکسڵ مۆنالیزا لە کۆتایی سەدەی ١٥ و سەرەتاکاننی سەدەی ١٦ تەواوبوو. تابلۆکە وەسفی ژنێکی دڵسۆز و بڕوادار دەکات- دەستی ڕاستە بەسەر دەستی چەپەیدایە. لیۆناردۆ وێنەی لیزای وەک کەسێکی فاشن (نمایشکار) و سەرکەوتوو نیشاندا، لەوانەیە ئەمە وەسفێکی زیاتربێت لەوەی لەژیانی ڕاستی خۆی وابووبێت. کراس و جلە ڕەشەکەی، خۆی لەژێر کاریگەری فاشنی بەرزی ئیسپانی دەبینێتەوە؛ ئەوە لەبەر دڵتەنگی خۆی نەبووە لەبەرامبەر لەدەستدانی کچەکەی، وەک ھەندێ لە لێکۆلەرەوان باسی دەکەن. قەبارەی وێنەکەش گەورەیە، کە دەرخەری ئەوەیە پارەیەکی زۆر لەبەرامبەر کارەکە درابێت. ئەم زۆرخەرجییەش، وەک نیشانەیەک بۆ پەیوەندی کۆمەڵایەتی و خۆشەویستی نێوان فرانسیسکۆ و لیزا لێکردراوەتەوە.
دامەزراوەی نەتەوەیی مافەکانی مرۆڤ
دامەزراوەی نەتەوەیی مافەکانی مرۆڤ (National Human Rights Institution - NHRI) یان کۆمیسیۆنی نەتەوەیی مافەکانی مرۆڤ (National Human Rights Commission - NHRC) دامەزراوەیەکی سەربەخۆیە، بەرپرسیارێتیی پاراستن، چاودێری و برەودانی مافەکانی مرۆڤی پێ دراوە لە وڵاتێکی دیاریکراو. نووسینگەی کۆمیسیارای باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافەکانی مرۆڤ، بەشێوەیکی تایبەتی ھانی زیادبوون و گەشەکردنی ئەم جۆرە دامەزراوانە دەدات و ھەروەھا ئەرکی پێدانی ڕاوێژ، خزمەتگوزاریی پاڵپشتی و ئاسانکاری بۆ دامەزراوەکە دەگرنەئەستۆ لە گەیشتن بە ناوەندەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان و لقەکانی.
لیزا دێل ژوکۆندۆ
مۆنالیزا
لەماوەی بەھاری ١٥٠٣، لیۆناردۆ ھیچ سەرچاوەیەکی بژێوی نەبوو، ئەمەش ڕەنگە دەرخەری حەزەکانی بووبێت بۆ وێنەکێشانی تایبەت. بەڵام دوای ساڵیک، ئەوا کارەکانی بۆ پۆرترەیتی مۆنالیزا ڕاگرت، کاتێک پارەی پێگەیشت بۆ بەشداریکردن لەوێنەکێشانی شەڕی ئەنغیاری، کە بۆئەوە پارەیەکی زیاتر پێدەدرا، بەپێی ڕێککەوتنەکە دەبوو وێنەکە لە شووباتی ١٥٠٥ تەواوببێت. لە ١٥٠٦ لیۆناردۆ وێنەکەی تەواونەکرد. ئەو بۆ کارەکانی ھیچ پارەیەکی وەرنەگرت، و ئەویش ھیچی بە کڕیارەکانی نەدا. ئەو وێنەکانی لیۆناردۆ لەگەڵ خۆی گەشتیان دەکرد، دەشێت تابلۆی مۆنالیزای لە ساڵانی دواتر لە فەڕەنسا تەواوکردبێت، بەپێی یەکێک لە ئەگەرەکان ساڵی ١٥١٦ بووە. مێژووی ناونیشانی تابلۆکە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٥٥٠. یەکێک لە ھاوڕێ نزیکەکانی خێزانی فرانسیسکۆ، گیۆرگیۆ ڤاساری نووسیوەتی «لیۆناردۆ ڕازی بووە کە وێنەیەک بۆ فرانسیسکۆ بکێشێت، ئەویش تابلۆی مۆنالیزا، ژنەکەی.» تابلۆکە بەئیتالی بەناوی (La Gioconda) بوو، کە نازناوەکەی بوو لەدوای ھاوسەرگیری. بە فەڕەنسیش تابلۆکە ناوی La Joconde). ناوەکەش بەمانای کەسێکی دڵخۆش دێت. وێنۆک|تێبینییەکەی ئۆگەستینۆ ڤیسپوچی، کە دەریدەخات کەسی ناو تابلۆکە لیزا دێل ژوکۆندۆیە. زیاتر لە چوار تابلۆی گەورەی دیکە لەسەر لیزا درووستکراون، ھەروەھا ئاماژە بە زیاتر لە ١٠ کەسی جیاواز دەکرێت لەنێو تابلۆکەدا. لەکۆتایی سەدەی بیستەم، تابلۆکە لەئاستی جیھان بووە ئایکۆنێکی جیھانی و لە زیاتر لە ٣٠٠ تابلۆی دیکە، ٢٠٠٠ ڕێکلام بەکارھاتووە، بەڕێژەی ھەر حەفتەیەک لە ڕێکلامێکدا بەکارھاتووە.
لە ساڵی ٢٠٠٥، شارەزایەک لە کتێبخانەی زانکۆی ھایدلبێرگ، تێبینییەکی دۆزییەوە لە نووسراوە کۆکراوەکانی کتێبخانە کە پشتڕاستی دەکاتەوە کە ئەوکەسەی ناو تابلۆکە دانیشتووە لیزایە. تێبینییەکە لەلایەن ئۆگەستینۆ ڤیسپوچی لە ساڵی ١٥٠٣ نووسراوە، لیۆناردۆ خەریکی کارکردنبوو لەسەر پۆرترەیتی لیزا دێل ژوکۆندۆ. تابلۆی مۆنالیزا لە سەدەی شازدەیەم، لە فەڕەنسا پارێزگاری لێدەکرا کاتێک لەلایەن پاشا فڕانسیسی یەکەم کڕا، لەدوای شۆڕشی فەڕەنسا، بەمەش بوو بە موڵکی فەڕەنسا. لە ئەمڕۆدا، ھەر ساڵێک شەش میلیۆن کەس سەردانی تابلۆکە دەکەن لە مۆزەخانەی لووڤەر لە پاریس، کەبەشێکە لە ئەرشیڤی کۆکراوەی نەتەوەیی فەڕەنسا.
دامەزراوەی نەتەوەیی مافەکانی مرۆڤ
ئەرکەکانی دامەزراوە نەتەوەیییەکان
بەشێوەیەکی گشتی دامەزراوەی نەتەوەیییەکانی مافی مرۆڤ دەتوانن مامەڵە لەگەڵ ھەر کێشەیەکی مافی مرۆڤ بکەن کە پەیوەندی بەسەر لایەنە گشتی و حکومییەکانەوە ھەبێت و بۆ ئەو وڵاتانەشی ئەندام نین ھەندێک لە دامەزراوە نەتەوەیییەکانی مافی مرۆڤ بەلایەنی کەمەوە یەکێک لەم ئەرکانەیان ھەیە:
لیزا دێل ژوکۆندۆ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧٩ پۆل:مردووانی ١٥٤٢ پۆل:مۆنالیزا
دامەزراوەی نەتەوەیی مافەکانی مرۆڤ
بنەماکانی پاریس
ڕێکەوتنامەی بنەماکانی پاریس لە کۆنفرانسی ١٩٩١ ھاتەکایەوە لەلایەن کۆمیسیۆنی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافەکانی مرۆڤ (UNCHR). ھەرچەندە ئامانجە پێشینەیییەکان و پێکھاتەکەی لە ھەر وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی دی دەگۆڕێت بەڵام بنەما بنچینەیییەکانیان ھاوشێوەن. بەشی ئەی ٣ (A.3) ڕێککەوتنامەی بنەماکانی پاریس کە لە مانگی ئازاری ١٩٩٣ لەلایەن کۆمیسیۆنی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافەکانی مرۆڤ پەسەند کرا، ئەرکی دیاریکردنی بەرپرسیارێتییەکانی دامەزراوە نەتەوەیییەکانی لەئەستۆیە کە بریتین لە پەسەندکردنی پەیماننامەکانی مافەکانی مرۆڤ و ھەماھەنگکردن لەگەڵ ڕێکارەکانی مافەکانی مرۆڤ. ئەم بەشی ڕێکەوتنامەیە شەش خەسڵەت دیاری دەکات بۆ ئەو دەوڵەتانەی دەیانەوێت دامەزراوەی ھاوشێوە بنیاد بنێن یان کاریان پێ بکەن، ئەوانیش بریتین لە:
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزراوە حکوومییەکان
دۆڵەتوو
دۆڵەتوو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیتەک، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھو سیھوی
ھو سیھوی (بە چینی:忽思慧, 和斯輝, 忽斯慧، ھەروەھا ھو ژێنگ چی ھوێی) پزیشکێکی شاھانە بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی یوان. ھەروەھا بەھۆی کتێبەکەی بەناوی "ینشان ژێنگیاوۆ" بنەماکانی ڕێجیمکردن) ناسراوە. یەکەم کەس بوو بە ئەزموونەوە نەخۆشییەکانی بەدخۆراکی بدۆزێتەوە و پێناسەی بکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتیی یوان پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم
٦٠١ (ژمارە)
٦٠١ (شەش سەد و یەک ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٦٠٠ و ٦٠٢.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ڕەخنە لە کتێبی پیرۆز
وێنۆک ڕەخنە لە کتێبی پیرۆز کاتێکە کە مرۆڤەکان کتێبی پیرۆز کە کتێبی پیرۆزی ئایینی مەسیحییە، پووچەڵ دەکەنەوە. زۆر کەس سەلماندوویانە کە کتێبی پیرۆز لە مێژوودا چەندین جار گۆڕانکاری بەسەردا ھاتووە و ھەڵەی زۆریان تێدا دۆزیوەتەوە.
نووسەر
ئەمڕۆ زانایانی کتێبی پیرۆز لەسەر ئەوە کۆکن کە زۆرینەی ڕەھای نووسەرانی کتێبەکانی کتێبی پیرۆز نەناسراون. زۆربەیان بە بێ ناو نووسراون و تەنیا ھەندێک لە ٢٧ کتێبی پەیمانی نوێ باسی نووسەرێک دەکەن، ھەندێکیان لەلایەن کەسێکی ترەوە نووسراون جگە لەو نووسەرەی کە باسی لێوە کراوە. زانایان ناکۆکن کە ئایا پۆڵس «نامەکانی دیوترۆ-پاولی»ی نووسیوە و ئایا شیمۆن پەترۆس یەکەم نامەی پەترۆسی نووسیوە؛ ھەموو کتێبەکانی تری پەیمانی نوێ کە باسی نووسەرێک دەکەن بە ئەگەرێکی زۆرەوە ساختەن.
باسکردن
ئەندەرسۆن ڕەخنە لەو فەرمانانە دەگرێت کە لە پەیمانی کۆن دا بە پیاوان دراوە، وەک: کوشتنی زیناکاران و ھاوڕەگەزبازان و «ئەو کەسانەی لە ڕۆژی شەممەدا کار دەکەن» (لێڤییەکان ٢٠:١٠؛ لاوییەکان ٢٠:١٣؛ دەرچوون ٣٥:٢، بە ڕێککەوت); بۆ ئەنجامدانی پاکتاوکردنی نەتەوەیی (دەرچوون ٣٤: ١١–١٤، لێڤییەکان ٢٦: ٧–٩); کۆمەڵکوژی بکەن (ژمارەکان ٢١: ٢–٣، ژمارەکان ٢١:٣٣–٣٥، دووبارەکردنەوەی دووبارە ٢:٢٦–٣٥، و یەشوع ١–١٢); و کوشتنی بەکۆمەڵەکانی تر. ھەروەھا ڕەخنەی لە کتێبی پیرۆز گیرا کە ڕێگەی بە کۆیلایەتی و لێدانی کۆیلە و دەستدرێژیکردنە سەر ژنە دیلەکان لە کاتی جەنگدا، فرەژنی (بۆ پیاوان)، کوشتنی دیلەکان و قوربانیکردنی منداڵ. ھەروەھا ڕەخنەی لە ئینجیل گیرا بەھۆی سزاکانییەوە، وەک کاتێک عیسا ٢٤ ھەزار ئیسرائیلی کوشت چونکە ھەندێکیان گوناھیان کرد (ژمارەکان ٢٥: ١–٩)، و ٧٠ ھەزار ئیسرائیلی کوشت بەھۆی گوناھی داود (٢ ساموئێل ٢٤: ١٠–١٥)، و دوو ورچیان نارد بۆ ئەوەی چل و دوو منداڵ بخۆن چونکە گاڵتەیان بە کەسێک دەکرد (٢ پاشاکان ٢: ٢٣–٢٤).
ڕەخنەگرێکی کتێبی پیرۆز ئیدیعای کردووە کە "عیسا پێمان دەڵێت کە ئەرکی ئەو ئەوەیە کە ئەندامانی خێزانەکە ڕقیان لە یەکتر بێت بۆ ئەوەی بتوانن خێزانەکەیان زیاتر خۆشبوێت" (مەتا ١٠: ٣٥-٣٧). عیسا لە "لووقا ١٤: ٢٦)دا فەرموویەتی "ئەگەر کەسێک بێتە لام و ڕقی لە دایک و باوک و ژن و منداڵ و خوشک و براکانی نەبێت - بەڵێ تەنانەت ژیانی خۆیشی - کەسێکی لەو جۆرە ناتوانێت شاگردی من بێت" لە "١ کۆرنتیەکان ١١ :3"، دەڵێت "بەڵام دەمەوێت بزانن کە سەری هەموو پیاوێک عیسا مەسیحە، سەری هەموو ژنێک مێردەکەیەتی، سەری عیسا مەسیحیش خودایە" لە "1 کۆرنتیەکان 14:34 -35"، دەڵێت "وەک لە هەموو کۆبوونەوەکانی پیرۆزەکاندا، ژنان دەبێت لە کڵێساکاندا بێدەنگ بن. ڕێگەیان پێنادرێت قسە بکەن، بەڵکو دەبێت وەک یاسا دەڵێت ملکەچ بن. ئەگەر ئافرەتان دەیانەوێت فێربن، با... لە ماڵەوە لە مێردەکانتان بپرسن." لە "١ تیمۆتێۆس ٢: ١١-١٢"دا دەڵێت "با ژنەکە بە بێدەنگی فێری هەموو ملکەچبوونێک بێت. ڕێگە نادەم هیچ ژنێک فێری بکات و دەسەڵاتی بەسەر پیاودا هەبێت؛ دەبێت بێدەنگ بن”. ھەروەھا لە ئینجیلی یۆحەنادا ھاتووە کە "کۆرپە و ھەرکەسێک کە ھەرگیز دەرفەتی گوێگرتن لە مەسیحی نەبووە، نەفرەتیان لێدەکرێت بۆ دۆزەخ".
سیمۆن بلاکبێرن، فەیلەسوفێکی بەریتانی و مەسیحی پێشوو، دەڵێت «دەتوانرێت کتێبی پیرۆز وەک پەیامێکی ڕق لێبوونەوە بخوێنرێتەوە دژی منداڵان، کەمئەندامانی دەروونی، ئاژەڵان، ژینگە، جیابووەکان، بێباوەڕان، کەسانی خاوەن خووی سێکسی جۆراوجۆر و ژنانی بەساڵاچوو».
نموونەی دیکە کە ئەمڕۆ پرسیاریان لەسەرە بریتین لە پەسەندکردنی فرۆشتنی کچەکان بۆ کۆیلایەتی (دەرچوون ٢١: ٧)، پابەندبوون بە کوشتنی کەسێک کە لە ڕۆژی شەممەدا کاردەکات (دەرچوون ٣٥:٢)، فەرمانی کوشتنی ھەموو گەنجێکی نێر لە شەڕدا، و… ھەموو ژنەکان بکوژن جگە لە کچەکان، و کچەکان وەک کۆیلە سێکسییەکانتان بھێڵنەوە (ژمارەکان ٣١: ١٧–١٨)، و ڕەزامەندیدان بۆ بردنی ژنەکان و منداڵەکان و ئاژەڵەکان لە شاری دوژمنەکانتان (تەسنییە ٢٠:١٠ -١٤).
دژایەتییەکان
لە پەیمانی نوێ کتێبی پیرۆزدا ناکۆکییەک هەیە لەسەر ئەوەی لەسەر خاچی عیسا نووسراوە. “مەتا ٢٧:٣٧” دەڵێت کە “نیشانەیەک لە سەرووی سەریعیسا دانرا، کە تۆمەتەکەی ڕادەگەیەندرا. نووسرابوو: ‘ئەمە عیسای پاشای جولەکەکانە.’” هەرچەندە لە “مارک ١٥:٢٦”دا، دەڵێت “ئاگادارینووسراوی تۆمەتەکەی لەسەری نووسراوە: ‘پاشای جولەکەکان’.” بەڵام لە "لووقا ٢٣:٣٨"دا هاتووە "ئاگادارییەکی نووسراو لە سەرەوەیئەودا هەبوو، کە دەیگوت: 'ئەمە پاشای جولەکەکانە'". و لە “یۆحەنا ١٩: ١٩”دا، دەڵێت “پیلاتۆس ناونیشانێکی نووسی و لەسەر خاچ داینا. نووسینەکەش ئەوە بوو، ‘عیسای ناسرەتی پاشای جولەکەکان’.”
لە کتێبی پیرۆزدا ناکۆکییەک هەیە لەسەر ئەوەی کە دوا قسەی عیسا چی بووە. لە "لووقا ٢٣:٤٦"دا، باس لەوە دەکات کە دوا قسەی عیسابریتی بووە لە "باوکە، ڕۆحم دەدەم بە دەستی تۆ". بەڵام لە “یۆحەنا ١٩:٣٠”دا، دوا قسەی عیسا بریتی بوو لە “تەواو”.
"مەتا ٤: ١" دەڵێت عیسا لەلایەن شەیتانەوە تاقیکرایەوە، لەکاتێکدا "یۆحەنا ١٤:٣٠" دەڵێت عیسا ناتوانێت لەلایەن شەیتانەوە تاقیبکرێتەوە.
لە "١ تیمۆتێۆس ٤:١" عیسا دەڵێت کە هەندێک ڕۆحی خراپ و جنۆکەکان وا لە هەندێک لە شوێنکەوتوانی عیسا دەکەن باوەڕ بەجێبهێڵن،بەڵام لە "یۆحەنا ١٠:٢٨"دا، عیسا دەڵێت کە کەس ناتوانێت شوێنکەوتووانی لێ دوور بخاتەوە.
لە “یۆحەنا ٣: ١٧”دا دەڵێت کە هەموو جیهان دەتوانرێت ڕزگاری بێت، بەڵام لە “پەیدابوون ١٤:١”دا، دەڵێت تەنها ١٤٤ هەزار پیاوی پاکیزەڕزگاریان دەبێت.
لە "یۆحەنا ١٨:٣٧"دا، دەڵێت عیسا هاتووە بۆ ئەوەی ڕاستی پیشانی هەمووان بدات، بەڵام لە "ڕۆمیان ١:٢٠"دا، دەڵێت کە ڕاستیهەمیشە دیار بووە، تەنانەت پێش عیساش.
خودابوونی عیسا
لە "مەتا ٤:١"دا، دەڵێت عیسا تاقیکرایەوە. لە "یاقوب ١:١٣"دا دەڵێت کە خودا تاقی ناکرێتەوە.
لە “یۆحەنا ١:٢٩”دا دەڵێت عیسا لەلایەن مرۆڤەکانەوە بینراوە، بەڵام لە “١ یۆحەنا ٤:١٢”دا دەڵێت خودا نابینرێت.
لە "ئەکەد ٢:٢٢"دا دەڵێت عیسا پیاوێکە، لەلایەن خوداوە نێردراوە. لە “ژمارەکان ٢٣:١٩” و لە “هۆشع ١١:٩”دا، دەڵێت خودا مرۆڤ نییە.
لە "عیبرانییەکان ٥:٩"دا دەڵێت عیسا دەبوو گەشە بکات و شتی نوێ فێربێت، بەڵام لە "ئیشایا ٤٠:٢٨"دا دەڵێت خودا پێویستی بە فێربووننییە چونکە هەموو شتێک دەزانێت.
لە “یۆحەنا ٤:٦”دا هاتووە کە عیسا ماندوو بووە، بەڵام لە “ئیشایا ٤٠:٢٨”دا دەڵێت خودا ناتوانێت ماندوو بێت.
لە “مارک ١٣:٣٢”دا، دەڵێت عیسا هەموو شتێکی نەزانیوە، بەڵام لە “ئیشایا ٤٦:٩”دا، دەڵێت خودا هەموو شتێک دەزانێت.
لە "١ کۆرنتیەکان ١٥:٣"دا، هاتووە کە عیسا مردووە، بەڵام لە "١ تیمۆتێۆس ١:١٧"دا، دەڵێت خودا ناتوانێت بمرێت.
"عیبرانییەکان ٥:٧" باس لەوە دەکات کە عیسا پێویستی بە ڕزگاربوون بووە، لە کاتێکدا "لووقا ١:٣٧" باس لەوە دەکات کە خودا پێویستیبە ڕزگاربوون نییە.
لە "مارک ٤:٣٨"دا، دەڵێت عیسا خەوتووە، بەڵام لە "زەبوری ١٢١:٤"دا، دەڵێت خودا هەرگیز ناخەوێت.
لە "یۆحەنا ٥:١٩"دا، دەڵێت عیسا بەهێزترین نییە، بەڵام لە "ئیشایا ٤٥:٧"دا، دەڵێت خودا بەهێزترینە.
ناتەبایی
لە کتێبی پیرۆزدا زۆر شوێن ھەیە کە ناتەبایی، وەک ئایەت و ناوی جیاواز بۆ یەک فەرمان، ڕیزبەندی جیاواز بۆ ھەمان ڕووداو، و گوناھەکان ڕێگەپێدراو دەبن، لە کاتێکدا کارێکی ڕێگەپێدراو دەبێتە گوناە.
بۆ نموونە زۆرێک لە وەشانی کتێبی پیرۆز باس لەوە دەکەن کە ئینجیلی مارک لە مارک ١٦:٨ کۆتایی ھاتووە، ھەرچەندە ئایەتەکانی مارک ١٦: ٩–٢٠ چەند سەد ساڵێک دواتر زیادکراون.
کێشەی وەرگێڕان
ڕەنگە لەبەر خوێندنەوە، ڕوونی، یان ھۆکاری تر، وەرگێڕان ڕەنگە وشە یان پێکھاتەی ڕستەی جیاواز ھەڵبژێرن و ئەمەش کێشەی زۆری لە کتێبی پیرۆزدا دروست کردووە. زۆرێک لە وشەکانی زمانی ڕەسەن مانای قورسیان ھەیە بۆ وەرگێڕان، مشتومڕ لەسەر لێکدانەوەی دروست ڕوودەدات. ھەردوو زانایانی کتێبی پیرۆزی کۆن و مۆدێرن ھەریەکەیان لێکدانەوەی جیاوازیان ھەیە بۆ کتێبی پیرۆز لەسەر ئەمە دابەش بوون.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبی پیرۆز پۆل:پەیمانی کۆن پۆل:کتێبە ئایینییەکان پۆل:مەسیحییەت
حاجی بابای خواروو
حاجی بابای خواروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ئەنسار، ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
سوینی تاد: سەرتاشی شەیتانیی شەقامی فلیت
سوینی تاد بریتییە لە فیلمێکی ترسناکی مۆسیقی ئەمریکی ساڵی ٢٠٠٧ و لە پاڵەوانێتی جۆنی دێپ و ھێلینا بۆنھام کارتەرە و لە دەرھێنانی تیم بێرتنە و ھەروەھا فیلمەکە بریتییە لە گەڕانەوە فیلمە گۆرانییەکان و چیرۆکی سەرتاشێکی بەھرەمەند لە لەندەن دەگێڕێتەوە کە لێی دوور دەخرێتەوە بە ھۆی تاوانێکی درۆ کە لە لایەن بەرپرسێکەوە دروستکرا بۆ بەدەستھێنانی کچ و ژنە جوانەکەی، پاشان دوای ماوەیەکی درێژ دەگەڕێتەوە بۆ لەندەن بە ناوێکی ساختەوە کە بریتییە لە «سوینی تۆد» کە بۆ بکوژێکی کینە ھەڵگر گۆڕاوە.
حاجی بابای خواروو
جوگرافیا
حاجی بابای خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی تیکاب و لە باشوور لەگەڵ گوندی حاجی بابای سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەمای لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چەمدەرە.
سوینی تاد: سەرتاشی شەیتانیی شەقامی فلیت
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە بەریتانییەکان پۆل:فیبمە ترسناکە بەریتانییەکان پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە پۆل:باشترین فیلمە مۆسیقییەکان یان کۆمیدییەکانی براوەی گۆڵدن گڵۆب پۆل:فیلمەکانی درێم وۆڕکس پیکچەرز پۆل:ئەو فیلمانەی کە باشترین ئەکتەری مۆسیقی یان کۆمیدییان تێدایە کە خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە سەردەمی ڤیکتۆریادا داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەری ھونەرییان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنانی ھونەری بەدەستھێناوە پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە خۆراک و خواردنەوە
حاجی بابای خواروو
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
لاھور تاڵەبانی
لاھور تاڵەبانی (لەدایکبووی ١٩٧٦ لە کۆیە) ھاوسەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، بەڕێوەبەری دەزگای زانیاری و بەڕێوەبەری ھێزی دژە تیرۆری کوردستانە. ڕاستەوخۆ سەرکردایەتی چەندین جەنگی دژی تیرۆر کردووە و بەتایبەتی جەنگ دژی چەکدارانی داعش، ھەروەھا تاڵەبانی جێگری سەرۆکی پەیمانگای نێودەوڵەتی بۆ لێکۆڵینەوە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و بەڵکانە(IFIMES).
ڕامیاری و سەربازی
تاڵەبانی لە ساڵەکانی ١٩٩٩ بۆ ٢٠٠١ نوێنەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە لە وڵاتی تورکیا، پاشان گەراوەتەوە بۆ ھەرێمی کوردستان دەزگای دژەتیرۆری دامەزراندووە لە ساڵی ٢٠٠٢ دا، تالەبانی دەورێکی گرنگ دەگێڕێت لە نەھێشتنی تیرۆردا، تالەبانی کەسێکی بەرێز و باشە لە ڕامیاری و سەربازی و ھەواڵگری عێراقدا، بووەتە کەسێکی پێشەنگ بۆ دۆزی کورد و کەسێکی سەرکردە بۆ نەوەی نوێی حیزبەکەی و ھەروەھا کەسێکی بەھەڵوەست بۆ کوردستان و عێراق و ناوجەکە، ھاوپەیمانێکی بەھێزی ئەمریکا و ڕۆژاوایە، تاڵەبانی کەسێکی کاریگەر و یەکلاکەرەوەیە لە بوارەکانی ئاسایش و ڕامیاری لە کوردستان و عێراق و ناوجەکەدا، بناغەیەکی بەھێزی دامەزراند لەگەڵ کەسایەتییەکان لە کوردستان و عێراق، تاڵەبانی پارێزگاری لە پەیوەندییەکانی دەکات لە سەرکردە عەرەبە دیارەکان و سەرکردەکانی ناوچەکە و ڕۆژاوا.
گرووپی دژەتیرۆر
بە گژداچوونەوەی گرووپە تیرۆریستییەکان لە ناوچەی ھەورامان لە ھەرێمی کوردستان، سەرەتا ھێزەکانی دژەتیرۆر کەم بوون و پاشان زیادیان کرد وەک یەکینەیەکی گەورە و گرنگ بۆ بە گژداچوونەوەی تیرۆر، ھەروەھا ھێزەکانی دژەتیرۆر لەژێر سەرکردایەتی تاڵەبانیدا بەرەوپێش چوو و بووەتە ھێزێکی چالاک لە ھەرێمی کوردستان و عێراقدا لە نەھێشتنی تیرۆر.
ئەنسارولئیسلام و کردەوەی ڤایکینگ ھاممەر
تاڵەبانی دەوری سەرەکی و یەکلاکەرەوەی بینی لە کردەوەی ڤایکینگ ھاممەر دژی ئەنسارولئیسلام، کە ھێزێکی تۆقێنەر بوون بۆ سەر ئاسایشی ھەرێمی کوردستان. و سەرکەوتنی ئەم کردەوەیە وەھای لە تیرۆریستان کرد کە لاواز بن لە بەرامبەر ئاسایشی ھەرێمی کوردستان.
ھاوسەرۆکی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان
لە شوباتی ٢٠٢٠ دا لەکۆنگرەی چوارەمی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا بە دەنگدان بووە ھاوسەرۆکی ئەم حیزبە لەگەڵ ھاوتاکەی بافڵ تاڵەبانی.
شانەدەری خواروو
شانەدەری خواروو یان شانەیەری گوندێکە، کەوتووەتە قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شانەدەری کۆن و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی شانەدەری تازە و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی نەوێ و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی کێلەکەوە.
لاھور تاڵەبانی
دەزگای زانیاری
لە ساڵی ٢٠١٣دا تاڵەبانی بووە بەڕێوبەری دەزگای زانیاری کە دەزگای ھەواڵگیری یەکێتی نیشتمانی کوردستانە، ھەرکە بووە بەڕێوبەر تاڵەبانی دەزگای زانیاری و دژەتیرۆری تێکەڵکرد، ئەم کارە کارێکی نوێ بوو کە دەزگایەکی ھەواڵگری و سەربازی تێکەڵبکرێت لە ھەرێمی کوردستان کە تاڵەبانی کردی، بەم ڕێگا تازەیە کە لە ھەواڵگریدا دروستی کرد بەرەو پێشچوونێکی باشی بە بواری ھەواڵگریدا.
شانەدەری خواروو
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
لاھور تاڵەبانی
ژیانی تایبەتی
تاڵەبانی ژیانی ھاوسەرگیری پێکھێناوە و خاوەنی سێ منداڵە دووکوڕ و کچێک، و پێنج برا و دوو خوشکی ھەیە. بەڕەوانی بە زمانەکانی کوردی و عەرەبی و ئینگلیزی و تورکی و فارسی دەدوێت، تاڵەبانی خولیای تۆپی پێی ھەیە و لایەنگری یانەی لیڤەرپوڵە، گرنگییەکی زۆر دەدات بە مێژووی کۆن و چێژ لە تابلۆ وەردەگرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦ پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پۆل:بنەماڵەی تاڵەبانی پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥
جۆکەر (سوارچاکی تاریکی)
جۆکەر کەسایەتییەکی خەیاڵییە کە لە فیلمی کریستۆفەر نۆڵانی سوپەرھیرۆی ٢٠٠٨ی سوارچاکی تاریکی دەردەکەوێت، کە لە کارەکتەر و خراپەکاری کۆمیکەکانی دی سی بەھەمان ناوەوە وەرگیراوە. لەلایەن ئەکتەری ئوسترالی ھیت لێجەر بەرجەستەکراوە. تاوانبارێکی بلیمەتی شێت و کۆمەڵ بکوژێک بە بیرەوەرییەکی شۆڕ و غەمبارەوە، جۆکەر لەلایەن سەرۆک مافیاکانی شاری گۆتامەوە گیراوە بۆ کوشتنی باتمان (کریستیەن بەیڵ)، و دەکەوێتە نێوان ناکۆکی لەگەڵ لایەنگرانی باتمان، ئەفسەری پۆلیسی گۆتام جەیمز گۆردن (گاری ئۆڵدمن) و پارێزەری ناوچەکە ھاڕڤی دێنت (ئارۆن ئێکھارت). جۆکەر بابەتی ئاژاوە، پاشگەردانی و ھۆگری بەرجەستە دەکات: لە فیلمەکەدا، خواستی تێکدانی یاسایی کۆمەڵایەتی گۆتام دەرئەخات لەڕێی تاوانەوە، و خۆی بە ناکۆکییەکەی لەگەڵ باتمان پێناسە دەکات.
لێکدانەوەی لێجەر بۆ کارەکتەرەکە لەلایەن ڕۆمانە گرافیکییەکانی وەک باتمان: گاڵتە بکوژەکە و ئاڕکام ئەسایلەم: خانەیەکی جدیی لە زەوییەکی جدیی. لە فیلمەکەدا، جلە مۆر و سەوزە باوەکەی کارەکتەرەکەی لەبەردایە، کە دەرکەوتنی دەم و چاوی پێکدێت میکاجی گاڵتەجاڕ کە جێ برینەکانی دادەپۆشێت بەھۆی زەردەخەنەی گلاسگۆوە، و قژی سەوز. جۆکەرەکەی لێجەر ھەندێک تەکنیک نیشان دەدات کە لە نواندی پێشتری ئەکتەرەکەدا بووە، وەک ڕۆڵگێڕانی گاڵتەجاڕێک لە فیلمی خەیاڵی تێری گیڵیام بەناوی The Brothers Grimm، کە لەھەمان کاتتدا ئاماژە بە وێنە کێشراوەکانی ھونەرمەندان فڕانسس بەیکن، ڕۆمانی ئانتۆنی بێرگس A Clockwork Orange، و زۆر مۆسیقاژەنی پەنک ڕۆک دەکات، ستایلی دەنگی کە دەنگۆی ھەیە کە لە دەنگی تۆم وەیتسەوە وەرگیرابێت.
ھەڵبژاردنی لێجەر بۆ ڕۆڵگێڕانی جۆکەر لەسەرەتادا بەدەنگۆ بوو بەڵام ئێستا بە یەکێک لە باشترین نواندنەکانی دانراوە؛ لێجەر خۆی بە پڕ جۆشترینی دایناوە. لەکاتی بڵاوبوونەوەی فیلمەکە لە تەممووزی ٢٠٠٨، شەش مانگ دوای مردنی لێجەر بەھۆی زۆر بەکارھێنانی دەرمانەوە، نواندنەکەی لە تەواوی جیھاندا ناساندنی و زۆر خەڵاتی وەرگرت دوای مردنی، وەک خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین ئەکتەری یاریدەدەر.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمی ئەکشنی خراپەکار پۆل:نیهیلیستە خەیاڵیەکان
گاڵتەکردن
پێشەکی
گاڵتەکردن دەکەوێتە کۆڵومبەس (ئۆھایۆ) و دوای جێف پیکیڕیڵۆ دەکەوێت، کە ھەروەھا بە پێشکەشکاری بەرنامەی منداڵان بەڕێز پیکڵز ناسراوە، و لە لایەن منداڵ و دایبابەوە بەنرخە. بەڕێز پیکڵز ھەڵدەستێت بە پێشکەشکردنی بەرنامەیەکی بازرگانی نرخەکەی ملیۆنەھا دۆلارە، بەڵام ئەو بەشێوەیەکی کەسی تووشی تاڵێتی و نەھامەتی دەبێت.
بەرھەمھێنان
وێنۆک|چەپ|150px|پۆستەری بازرگانی زنجیرەکە [[جیم کاری وەک جێف پیکیڕیڵۆ نیشان دەدات.]]
پێشخستن
لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨دا، ئەوە ڕاگەیەندرا کە شۆتایم زنجیرەکەی بۆ وەرزی دووەم بە دە ئەڵقە نوێکردۆتەوە کە لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ بۆ یەکەم جار پەخش دەکرێت. بەھەر حاڵ، لە ئەیلوولی ٢٠١٩دا شۆتایم ڕایگەیاند کە وەرزی دووەم لە ٩ی شوباتی ٢٠٢٠ بۆ یەکەم جار پەخش دەکرێت.
ڕۆڵگێڕان
لەگەڵ بڵاوبوونەوە زانیاری دەربارەی زنجیرەکە، ئەوەی کە جیم کاری ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت دڵنیاکرایەوە. لە ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧دا، ئاوە ڕاگەیەندرا کە کاتڕین کینەڕن بۆ ڕۆڵی سەرەکی ژنانە ھەڵبژێردراوە. لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨دا، ئەوە بڵاوبووەوە کە فڕانک ڵانجێڵا بۆ ڕۆڵێکی سەرەکیی ئاسایی ھەڵبژێردراوە. لە ١٣ی شوباتی ٢٠١٨دا، ئەوە بڵاوبوویەوە کە جودی گریریش ھەروەھا ھاتۆتە ناو ئەکتەرە سەرەکییەکانەوە. لە ١٥ی ئازار ٢٠١٨دا، ئەوە بڵاوبوویەوە کە جەستن کێڕک بۆ ڕۆڵێکی دووبارەبوو ھەڵبژێردراوە.
ماتیو دێنیس لویس
ماتیو دێنیس لویس یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
١٧٠٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1709 (توضيح)
نیوزیلاند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
نیوزیلاند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
ئەرژەنتین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
ئەرژەنتین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢ بوو کە لە ٣٠ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٣٢ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
کەواچەرمۆ
کەواچەرمۆ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرقەڵا، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کەواچەرمۆ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تورانی شێخ سەلام و لە باشوور لەگەڵ گوندی کارێزی حەمەکەیفە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەیدخدر لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زەکی حاجی عەواد.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
یانەی نیشتەجێبوونی یەختھاوس
یانەی نیشتەجێبوونی یەختھاوس کۆمەڵگەیەکە لە ئاسمان ڕوتگەی دووانە لە شاری کەنار دەریای بالنێاریۆ کامبۆریو لە ویلایەتی سانتا کاتارینا لە باشووری بەڕازیل. ئەم دوو بینایە بە بەرزی ٢٨١ مەتر (٩٢٢ پێ) و ٨١ نھۆمی، بەرزترین بینای بەرازیل و دووەم بەرزترین بینای ئەمریکای باشوور (دووەم لە دوای گران تۆری سانتیاگۆ لە شیلی) لە دوای تەواوبوونیان لە ساڵی ٢٠٢٠، کاتێک گەیشتنە زۆرترین بەرزی، ٢٠٢٠. تێپەڕاندنی کەناری ئینفینیتی، کە دەکەوێتە ھەمان شار. بەڵام تا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢٢ بیناسازی بەردەوام بوو.
وەرزشە توندەکان
بەھۆی بەرزییەکەیەوە، یەختھاوس بووەتە شوێنێکی پەسەندکراو بۆ وەرزشە توندەکان. لە تشرینی دووەمی ٢٠١٧، بازدەرانی بەیس لە سەرانسەری بەرازیل یەکگرتەوە بۆ ئەوەی لە بەرزی ١٨٠ مەتر (٥٩٠ پێ)ەوە باز بدەن. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢١، ئارەزومەندانی جل و بەرگی باڵ بیناکەیان بۆ مەشقەکانیان بەکارھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:بینا و پێکھاتەکان لە ویلایەتی سانتا کاتارینا
برۆد گریین پیکچەرز
وێنۆک|لۆگۆی برۆد گریین پیکچەرز
سەرچاوەکان
پۆل:دەستکەوتەکانی دیزنی پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ستۆدیۆکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا پۆل:کۆمپانیا بەرھەمھێنەرە لەکارکەوتووەکانی فیلم و تەلەڤیزیۆن لە ئەمریکا
ئاسیا کەیت دیلۆن
ئاسیا کەیت دیلۆن یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
١٧١١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1711 (توضيح)
ڕەین دۆڤ
ڕەین دۆڤ یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
وانگ لو
وانگ لو (چینی:王履) وێنەکێشی سروشت، خۆشنووس، شاعیر، پزیشک بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی مینگ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٣٢ پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو پۆل:نووسەرانی سوژۆو پۆل:شاعیرانی جیانگسو پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم پۆل:پزیشکانی جیانگسو
کامیلۆ گۆڵجی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٣ پۆل:مردووانی ١٩٢٦ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زانستەکانی سەینت پیترسبورگ پۆل:زاناکانی مەلاریا
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەمەدان
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەمەدان فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتییە کە دەکەوێتە شاری ھەمەدان، پارێزگای ھەمەدان، ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکانی ئێران پۆل:ھەمەدان
زەردەبی
زەردەبی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیتەک، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
لاگو کێنانگان
لاگو کێنانگان ('گۆرانی یادەکان') فیلمێکی ئیندۆنۆزییە کە لە ١٩٥٣ بڵاوکراوەتەوە. ل. ئیناتا کاری دەرھێنانی بۆ فیلمەکە کردووە و جامالودین مەلیک کاری بەرھەمھێنانی بۆ فیلمەکە کردووە. ئەکتەرەکان پێکھاتوون لە تیتیێن سەمەرنی و ئە.ن. ئەلکاف، فیلمەکە باس لە کێشە ماڵییەکەی نێوان ئاوازدانەر و ژنەکەی دەکات.
زەردەبی
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نیوزیلاند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
نیوزیلاند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
لاگو کێنانگان
سەرچاوەکان
https://en.wikipedia.org/wiki/Lagu_Kenangan
نیوزیلاند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
لاگو کێنانگان
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٥٣
١٧١٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1712 (توضيح)
سیستمی وێستمینستەر
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Houses_of_Parliament_2_db.jpg/220px-Houses_of_Parliament_2_db.jpg|alt=|وێنۆک|ماڵەکانی پەرلەمانی بەڕیتانیا دەکەوێتە ناو کۆشکی وێستمینستەر لە [[لەندەن.]] سیستەمی وێستمینستەر یان مۆدێلی وێستمینستەر جۆرێکە لە حکومەتی پەرلەمانی کە زنجیرەیەک پرۆسەی تێدایە بۆ بەڕێوەبردنی پەرلەمان. ئەم چەمکە بۆ یەکەم جار لە ئینگلتەرا پەرەی سەند.
لایەنە سەرەکییەکانی سیستەمەکە بریتین لە لقێکی جێبەجێکاری کە پێکهاتووە لە ئەندامانی پەرلەمان، کە بەرپرسیارە لە پەرلەمان؛ بوونی حیزبە ئۆپۆزسیۆنیەکان لە پەرلەمان; و سەرۆکی دەوڵەت کە جیاوازە لە سەرۆکی حکومەت. ئەم زاراوەیە لە کۆشکی وێستمینستەرەوە هاتووە، کە ئێستا شوێنی پەرلەمانی شانشینی یەکگرتووە. سیستەمی وێستمینستەر زۆرجار بەراورد دەکرێت لەگەڵ سیستەمی سەرۆکایەتی کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە سەرچاوەی گرتووە، یان لەگەڵ سیستەمی نیمچە سەرۆکایەتی، لەسەر بنەمای حکومەتی فەڕەنسا.
سیستەمی وێستمینستەر بەکاردێت، یان لانی کەم بەکارهاتووە، لە پەرلەمانی نیشتیمانی و ژێر نیشتیمانی زۆربەی داگیرکراوەکانی پێشووی ئیمپراتۆریەتی بەڕیتانی دوای بەدەستهێنانی سەربەخۆیی (بێجگە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و قوبرس)، لە یەکەم پارێزگاکانی کەنەدا لە ساڵی ١٨٤٨ و شەش کۆڵۆنیی ئوسترالیا لە نێوان ساڵانی ١٨٥٥ و ١٨٩٠. ئەمە جۆرێکە لە حکومەت کە بە میراتی ماوەتەوە بە نیوزیلاند و هۆنگ کۆنگی بەریتانیا. دەوڵەتی ئیسڕائیل سیستەمێکی حکومەتی بە شێوەیەکی بەرفراوان لە لایەن وێستمینستەرەوە پەسەند کرد دوای ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی لە فەرمانڕەوایی بەریتانی بۆ فەڵەستین. لەگەڵ ئەوەشدا، هەندێک لە کۆلۆنیە کۆنەکان لەو کاتەوە سیستەمی سەرۆکایەتی (نجیریا بۆ نموونە) یان سیستەمی دووڕەگەزیان (وەک ئەفریقای باشوور) وەک فۆڕمی حکومەتەکەیان پەسەند کردووە.
تایبەتمەندییەکان
سیستەمی ویلایەتی وێستمینتەر لەوانەیە هەندێک لەم تایبەتمەندییانەی خوارەوە لەخۆبگرێت:
زۆربەی پرۆسەکانی سیستەمی وێستمینتەر لە پەیماننامەکان، کردارەکان و پێشینەکانی پەرلەمانی شانشینی یەکگرتووەوە سەرچاوەی گرتووە، کە بەشێکن لەو شتانەی کە بە دەستووری شانشینی یەکگرتووی بەریتانیا ناسراون. بەپێچەوانەی دەستووری بەریتانی نەنوسراوە، زۆربەی ئەو وڵاتانەی کە سیستەمی وێستمینتسەر بەکاردەهێنن سیستەمەکەیان نوسیوەتەوە، لانیکەم بەشێکیشی بێت، لە دەستوورێکی نووسراو.
وڵاتانی ئێستا
ئەو وڵاتانەی کە بەجیاوازییەوە سیستەمی وێستمینتەر بەکاردەهێنن، لە ساڵی ٢٠٢٢، ئەمانەی خوارەوە دەگرێتەوە:
سەرچاوەکان
پۆل:سیستمە سیاسییەکان پۆل:سیستەمی وێستمینستەر
شانەدەری سەروو
شانەدەری سەروو یان شانەیەری گوندێکە، کەوتووەتە قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گڵەزەردە و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی شانەدەری خواروو و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی وەڵەسمت و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی مزگەوتە.
١٧١٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1713 (توضيح)
شانەدەری سەروو
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
حەمدی پاچەچی
حەمدی پاچەچی (بە عەرەبی: حمدي الباجه جي) (ماوەی ژیان: ١٨٨٦ تاکوو ٢٨ی ئازاری ١٩٤٨). کەسایەتی سیاسیی عێراقییە، لەنێو خێزانێکی ناسراوی بەغدا لەدایکبووە. لەماوەی ١٩٤٤ تاکوو ١٩٤٦ سەرۆکوەزیرانی عێراق بووە.
حەمدی بەشی یاسای خوێندووە لە ئەستەمبول. دواتر کە گەڕاوەتەوە بەغداد، پەیوەندی بەبزووتنەوە ناسیۆنالیستییە عەرەبییەکان کردووە. لەساڵانی ١٩١٣ بۆ ١٩١٦ وانەی یاسای لە بەغدا گوتووەتەوە. لەبزووتنەوە ناسیۆنالیستییەکانی ئەوان دژی کەمکردنەوەی دەسەڵاتی عوسمانییان بوون و لەبەر ئەوەی ئەمەش دژی خواستی سیاسەتەکانی ئینگلیزبوو ھەربۆیە ماوەیەک لەشوێنێک لە کەنداوی فارس زیندای کرا. لەساڵی ١٩٢٥ بووەتە وەزیری وەقف لە کابینەکەی عەبدولموحسین سەعدوون، دواتر بۆماوەیەک وازی لەسیاسەت ھێناوە و خەریکی کاری بازرگانی بووە. لەساڵی ١٩٣٥، بووەتە جێگری سەرۆکی پەرلەمان بەڵام ڕۆڵ و کاریگەری کەم بووە. لەساڵی ١٩٤١ بووەتە وەزیری کارووباری کۆمەڵایەتی. لەساڵی ١٩٤٣ ھەڵبژێردرا بەسەرۆکی دەستەی ژووری بازرگانی عێراق. لەساڵی ١٩٤٨ لەکاتی شەڕی عەرەب و ئیسرائیل، کرا بە وەزیری دەرەوەی عێراق لە کابینەکەی سەیید محەممەد سەدر. لەکاتی شەڕەکەدا، حەمدی ئەوەی وتی کە ئەم شەڕە بەھۆی ھەڵەکانی سەرۆکی ئەمریکا ھاری ترومان بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٦ پۆل:مردووانی ١٩٤٨ پۆل:سەرۆک وەزیرانی عێراق پۆل:عەرەبەکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی پۆل:خەڵکی بەغدا پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق
ڤێرا درو
ڤێرا درو یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
ئاخچەکومبەد
ئاخچەکومبەد (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری گوێرگون، ناوچەی کوڕانی، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
ئاخچەکومبەد ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
٦٠٢ (ژمارە)
٦٠٢ (شەش سەد و دوو) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٦٠١ و ٦٠٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
نیلی زاکس
نیل لە دوایکبووی خێزانێکی جوولەکەیە لە بەرلین. ئەزموونی ژیانی لەگەڵ دامەزراندن و دەسەڵاتی ڕژێمی نازییەکان بووە لە ئەڵمانیای نازی. ئەو بە بەرھەمەکانی پاڵپشتی لە گەلی چەوساوەی جوو دەکرد. نیلی وەک ژنێکی گەنجی گۆشەگیر گەورە بوو و ھەرگیز لەژیانیدا ھاوسەرگیری ی نەکرد، ئەو ھاوڕێی نووسەری سوێدی سەلما لاگەرلۆف، ھەروەھا شاعیری ئەڵمانی ھیلدا دومین بوو.
لە دیارترین کارەکانی نیلی زاکس شانۆی Eli: Ein Mysterienspiel vom Leiden Israels (١٩٥٩)؛ ھەروەھا لە شیعرەکانی "Zeichen im Sand" (١٩٦٢)، "Verzauberung" (١٩٧٠)، ھەروەھا کۆ شیعرەکانی In den Wohnungen des Todes (١٩٤٧)، Flucht und Verwandlung (١٩٥٩)، Fahrt ins Staublose (١٩٦١)، و Suche nach Lebenden (١٩٧١).
نیلی زاکس لە ساڵی ١٩٦٦ خەڵاتی نۆبێلی لە وێژە پێدرا، ئەو لەپاڵ ڕۆماننووسی جوولەکە شموئێل یووسف عەگنۆن خەڵاتەکەی وەرگرت. نیلی زاکس لە ڕۆژی ١٢ی ئایاری ١٩٧٠، لە تەمەنی ٧٨ ساڵیدا بە نەخۆشی شێرپەنجە کۆچی دواییی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩١ پۆل:مردووانی ١٩٧٠ پۆل:نووسەرانی جوو پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی کۆڵۆن پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل
سەنتەری ڕیۆ سول
تاوەری ناوەندی ڕیۆ سول ناسراو بە تاوەری ڕیۆ سول، چواردەھەمین بەرزترین بینایە لە بەڕازیل و بەرزترین بینایە لە ڕیۆ دی جانیرۆ بە بەرزی ١٦٤ مەتر (٥٣٨ پێ) و ٥٠ نھۆم، ٤٨ لە سەرووی زەوییەوە و ٢ خوارەوە. پێکھاتەکە ٢٨ بەرزکەرەوەی تێدایە لە ساڵی ١٩٨٢ تەواو بووە.
بیناکە لەلایەن تەلارسازەکان یولیسس بورلاماکی و ئەلێکساندەر چان بە شێوازی تەلارسازی برۆتالیستی دیزاین کراوە. تاوەرەکە لەگەڵ مۆڵێکی بازرگانی ٤٠٠ فرۆشگا بە ناوی سەنتەری بازرگانی ڕیۆسوڵ، کۆمەڵگەیەکی بازرگانی پێکدەھێنن کە بە سەنتەری ڕیۆ سول ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:تاوەرەکان لە بەڕازیل پۆل:ساڵی ١٩٨٢ دامەزراوەکان لە بەڕازیل
ئەرژەنتین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
سەرچاوەکان
١٩٣٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
ڤۆڵتێج پیکچەرز
Voltage Pictures یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٥ لە کالیفۆرنیا پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی لە ٢٠٠٥ دامەزراون پۆل:کۆمپانیا ڕاگەیاندنەکان کە لە ٢٠٠٥ دامەزراون پۆل:ستۆدیۆکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەو کۆمپانیایانە کە لە ناوچەی لۆس ئەنجلۆس لە هەرێمی کالیفۆرنیا نیشتەجێن پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
کانی ماران، سەرقەڵا
کانی ماران گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرقەڵا، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
١٧١٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1714 (توضيح)
کانی ماران، سەرقەڵا
جوگرافیا
کانی ماران لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سماقە و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەرقەڵا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەڵاقوچاڵی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھۆمەربەلی گەورە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سایرس دانھام
سایرس دانھام یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
١٧١٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1715 (توضيح)
٦٠٣ (ژمارە)
٦٠٣ (شەش سەد و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٦٠٢ و ٦٠٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
گابرێل شەین دان
گابرێل شەین دان یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
نیوزیلاند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
نیوزیلاند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
ھاڤاڵ
ھاڤاڵ ئۆتۆمبێلێکە لە بەرھەمھێنانی کۆمپانیای چینی گرەیت وۆل مۆترز، کە ساڵی ٢٠١٣ ەوە ناسێندراوەوە و تایبەتە بە دروستکردنی ئۆتۆمبێلی جۆری SUV.
ھاڤاڵ بەشیکی تایبەتی کۆمپانیای گرەیت وۆل مۆترز تایبەت بە دروستی کردنی ئۆتۆمبێلی بەرز (SUV) کە لە ئێستادا لە جەندین ووڵاتی جیھان لقیان ھەیە وەک ئوسترالیا، ئەرژەنتین، بەنگلادیش، بولگاریا، ڕووسیا، نیوزیلاند، ئەفریقای باشوور، تونس، مالیزیا، سعودیە و ئێران و ھەرێمی کوردستانی عێراق.
لە ساڵی ٢٠١٠ ھاڤاڵ ڕایگەیەند کە توانیویەتی سەربەخۆیانە پەرە بە بزوێنەرێکی جۆری دیزڵ قەبارە ٢٫٠ لیرتی بدات.
بەرھەمەکان
لە ئێستادا ھاڤاڵ خاوەنی ئەم بەرھەمانەیە :
سەرچاوەکان
پۆل:لقەکانی چین
١٧١٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1716 (توضيح)
حاجی بابای سەروو
حاجی بابای سەروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ئەنسار، ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
٦٠٤ (ژمارە)
٦٠٤ (شەش سەد و چوار) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٦٠٣ و ٦٠٥.
حاجی بابای سەروو
جوگرافیا
حاجی بابای سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی حاجی بابای خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاق قەڵا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قرخلی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تاشەکەو.
فریستایل ڕیلیسینگ
وێنۆک فریستایل ڕیلیسینگ یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ئەو کۆمپانیایانە کە لە ناوچەی لۆس ئەنجلۆس لە هەرێمی کالیفۆرنیا نیشتەجێن پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
ئێدوارد ویلکس دان
ئێدوارد ویلکس دان یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
سیرەمێرگی شارباژێڕ
جوگرافیا
سیرەمێرگ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھۆمراخ و لە باشوور لەگەڵ گوندی قولەڕەش و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بازەگیر و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خەمزە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شاملو
شاملو گوندێکە، کەوتووەتە قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بێڕەشکە و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی دەریاچەی دەربەندیخان و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی گردی شەریف و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی شاتوان.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
ھێلسینگۆر
وێنۆک|شاری ھێلسینگۆر
شاری ھێلسینگۆر (بە دانیمارکی: Helsingør) و هەندێک جار بەناوبانگە بە ئیلسینور ھەر وەک ویلیام شێکسپیر ئاماژەی پێداوە، شارێکی دانیمارکیە و ئەو شارە نزیکە لە سنووری وڵاتی سوید، رێژەی دانیشتوانی بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٣ نزیکەی ٤٦٤٧٤ کەس بووە.
ھەرێمی ھۆڤدستادن
وێنۆک|نەخشەی ھەرێمی ھۆڤدستادن
ھەرێمی ھۆڤدستادن یان ھەرێمی پایتەختی دانیمارک (بە دانیمارکی: Region Hovedstaden) یەکێکە لە ھەرێمەکانی دانیمارک، کە ڕێژەی دانیشتوانی ١٬٧٤٩٬٤٠٥ کەسە و، ڕووبەرەکەی پێکدێت لە ٢٬٥٦٤٫٩ کم٢
مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە نەتەوە یەکگرتووەکان
گفتووگۆ دەربارەی مافەکانی کۆمەڵەی (ھاورەگخوازی مێ، ھاوڕەگەزخوازی نێر، دووڕەگەزخواز و ڕەگەزگۆراو - LGBT) چەندین بڕیار و لێدوانی ھاوبەشی لەخۆگرتووە لە (ئەنجومەنی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان) و (ئەنجومەنی مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان - UNHRC) ھەروەھا وەرگرتنی بۆچوون و ڕاوێژ لە کەسانی زانستی شارەزا.
لە سەرەتای دامەزراندنییەوە لە ساڵی ١٩٤٥ نەتەوە یەکگرتووەکان ھەڵنەستابوو بە گفتووگۆکردن لەسەر مافەکانی کۆمەڵەی (LGBT) ھەتا ساڵی ١٩٩٤ لە دۆسیەی (تۆنین بەرامبەر وڵاتی ئوستراڵیا) کە دۆسیەکە لەلایەن (ئەنجومەنی مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان - UNHRC)ەوە جووڵێنرا و دواتر بووە ھۆکاری ھاتنەکایەی (ڕێکەوتنامەی نێودەوڵەتی مافە مەدەنی و سیاسییەکان) کە ئەم ڕێکەوتنامەیە ھەر یاسایەکی دژی ھاوڕەگەزخوازی بە سەرپێچی بۆ مافەکانی مرۆڤ دادەنێت. چالاکەوانی ھاوڕەگەزخوازی مێی باشووری ئەفریقا (بێڤەرلی پالیسیا دیتسی) بووە یەکەمین ھاوڕەگەزخوازی مێ کە بەشێوەیەکی ئاشکرا ھەستێت بە باسکردنی کێشەکانی کۆمەڵەی (LGBT) لە نەتەوە یەکگرتووەکان و داوای لە وڵاتان کرد کە ھەستن بە جێبەجێ کردنی ئەو ڕێکەوتنامانەی دان دەنێت بە ھەمەجۆری ڕەگەزیی دا.
لە مانگی نیسانی ٢٠٠٣دا، وڵاتی بەڕازیل پرۆژەیاسایەکی پێشەکەشکرد بە (کۆمیسیۆنی مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان) کە ڕەشنووسەکە ھەڵدەستدا بە قەدەغەکردنی جیاکاری لەسەر بنەمای خواستی ڕەگەزی (سێکسی). بەڵام بەھۆی توندی و گەرمی گفتووگۆکانەوە دەربارەی بابەتەکە، بەزۆرینەی دەنگی کۆمیسیۆنەکە کۆبوونەوەکانی ڕەشنووسەکە دواخران بۆ سآڵی ٢٠٠٤.
لە کانوونی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٦دا گفتووگۆ و کۆبوونەوەکان فراوانکران کە بابەتی ناسنامەی ڕەگەزێتی لەخۆدەگرت کاتێک وڵاتی نەرویج نووسراوێکی ھاوبەشی بە نوێنەرایەتی ٥٤ وڵات پێشکەشکرد بە (کۆمیسیۆنی مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان) دەربارەی پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤ لەسەر بنەمای خواست و ناسنامەی ڕەگەزیی. دوابەدوای ئەم نووسراوە، لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ دا نووسراوێکی ھاوبەشی دیکەش لەلایەن وڵاتی ئەرجینتیناوە بە نوێنەرایەتی ٦٦ وڵات پێشەکەش بە (ئەنجومەنی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان) کرا. ئەم نووسرا و بڵاوکراونە بووە ھۆی ھاتنەکایەی نوسراوێکی دیکەوە لەلایەن (کۆمکاری وڵاتانی عەرەبی) و (ڕێکخراوی ھاوکاریی ئیسلامی - OIC)ەوە کە دژی مافەکانی کۆمەڵەی (LGBT) بوون.
لە ساڵی ٢٠١٦ دا، (UNHRC) کۆمەڵە یاسایەکی پەسەندکرد بۆ دەستبەکاربوونی (پسپۆری شارەزای سەربەخۆ) بەمەبەستی بەدواداچوون و دۆزینەوەی ئەو ھۆکارانەی وا دەکات توندوتیژی و جیاکاری ئەنجامبدرێت لەسەر بنەمای ناسنامەی ڕەگەزیی و خواستی سێکسی و دواتر ئەنجامدانی گفتووگۆ لەگەڵ حکوومەتەکان دا بۆ چۆنییەتی پاراستن و بەرگریکردن لەو کەسانە. ئەم بڕیارە دوور مەودایەی (نووسینگەی کۆمیسیۆنی باڵای مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان - OHCHR) بە «ئاشکراترین دەربڕینی مافەکانی ھاوڕەگخوازی» نەتەوە یەکگرتووەکان دادەنرێت.
١٧١٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1717 (توضيح)
کاکۆڵی، سەرقەڵا
کاکۆڵی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرقەڵا، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.