cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
یاریی سیخوڕی
ژێدەرەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠١ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی براد پیت پۆل:فیلمەکان لە کۆماری چیک وێنەگیراون پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سیخووڕییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھاری گرێگسۆن-ویلیامزەوە تۆمارکراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ١٩٩١ داندراون پۆل:فیلمەکان کە لە ھۆنگ کۆنگ داندراون پۆل:فیلمەکان لە ڤانکۆڤەر وێنەگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری بەیرووت داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە بوداپێست وێنەیان گیراوە
جۆن کێری
وێنۆک|جۆن کێری جۆن کێری لەدایکبووی ١١ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٣ ، کەسایەتی سیاسیی ئەمریکایە لەوەتەی ١ی شوباتی ٢٠١٣ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا و لەجێگای ھیلاری کلینتۆن ئەو پۆستەی پێدرا و لەساڵانی ١٩٨٥ تاکوو ٢٠١٣ سیناتۆری ویلایەتی ماساچووسیتس بووە لە ئەمریکا ، جۆن کێری لەھەڵبژاردنی ئەمریکای ٢٠٠٤ کاندندیدی دێموکراتەکان بووە و بە جۆرج دەبلیوو بوش دۆڕا.
شانشینی ھۆڵەندا
شانشینی ھۆڵەندا (بە زمانی ھۆڵەندی: Koninkrijk der Nederlanden) حکومەتێکی شانشینییە کە ھۆڵەندا (Netherlands) و ئارووبا (Aruba) و کوراساو (Curaçao) و سینت مارتن (Sint Maarten) لە ژێر دەسەڵاتیدان.
دانیشتوان
بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی ھۆڵەندا ١٦,٨٠٢,٤٦٣ کەس بووە کە دەکاتە ٠.٢٣ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٤٢.١ ساڵە. ھەروەھا ٨٤ لەسەدی دانیشتوانی ئەم وڵاتە لە شارەکان دەژین.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشایەتییە دەستوورییەکان پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:شانشینی ھۆڵەندا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١٥ پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ناتۆ پۆل:وڵاتانی ئەندام لە یەکیەتی ئەورووپا
جۆرج تاون، پێنانگ
جۆرج تاون شارێکە کە پایتەختی ویلایەتی پێنانگە لە مالیزیا، دەکەوێتە باکووری ڕۆژەڵاتی دوورگەی پێنانگ. دووەم گەورەترین شاری مالیزیایە بە ژمارەی دانیشتوانی ٧٠٨٬١٢٧ کەس، ئەمەش لەوکاتەی تەواوی پێنانگ ٢٬٤١٢٬٦١٦ کەس تێیدا دەژین. لەوەتەی ساڵی ٢٠٠٨، بەشە مێژووییەکەی شارەکە بۆتە یەکێک لە میراتی جیھانی لەلایەن ڕێکخراوی یوونێسکۆ.
جۆرج تاون لە ساڵی ١٧٨٦ دامەزرا، وەک بەندەرێکی بازرگانی دەریایی. شارەکە لەلایەن فرانسیس لایت دامەزرا و بووەیەکێک لەناوچەکانی کۆمپانیای ھیندی ڕۆژھەڵاتی و دواتریش لە ساڵی ١٨٦٧ لەپاڵ سەنگافوورە و مەلاکا بووبە کۆلنیالیزمی بەریتانی. جۆرج تاون یەکەم ناوچەبوو لەژێردەسەڵاتی بەریتانیا لەباشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا. لەکاتی جەنگی جیھانیی دووەم، جۆرج تاون دەبێتە ئامانجی ئیمپراتۆری ژاپۆن و داگیردەکرێت، بەڵام دواتر لەکۆتایی جەنگی جیھانیی لەلایەن بەریتانییەکانەوە دیسانەوە دەگیرێتەوە. بە ماوەیەکی کەم پێش ئەوەی مالیزیا سەربەخۆیی خۆی بەدەستبھێنێت، لەلایەن شاژن ئیلیزابێتی دووەم ئەوا جۆرج تاون وەک شارێک دەناسێنرێت و بووبە یەکەم شاری مۆدێرنی مالیزیای نوێ.
بەبۆنەی ھاتنی کەمایەتی و نەتەوەی جیاواز بۆ جۆرج تاون، شارەکە کەوتۆتە بەرکاریگەری ئەندازیاری کەلتووری جیاواز و بەفرە کەلتووری لەگەڵ خواردنی سەرشەقام دەناسرێتەوە.
جوونۆ
جونۆ خوشک و ژنی ژوپتری گەورەیە. دایکی مارس و ڤولکان ە.
جۆرج تاون، پێنانگ
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی مالیزیا پۆل:جۆرج تاون، پێنانگ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٨٦
جوونۆ
پۆل:حوزەیران پۆل:خودا ڕۆمییەکان پۆل:ڕۆمای_کۆن
ھێندریک لۆرێنتس
ژیانی
ئەم زانا بەناوبانگە لە ساڵی ١٨٥٣ لە شاری ئارنھایم لە وڵاتی ھۆڵەند لە دایک بووە ، خوێندنی زانکۆی لە زانکۆی لایدێن تەواو کردووە لە نۆسەدەکان گەڕاوەتەوە بۆ ئارنھایم ، لە خوێندنگایەکی ئامادەی دەرسی وتوەتەوە لە کاتەی کە خۆی ئامادە کردووە بۆ پێشکەشکردنی کەیسی دکتۆراکەی کە درێژکردنەوەی بیردۆزەکەی ماکسوێڵ بووە لەسەر کارۆموگناتیزی وە زانیاری زیاتر دەربارەی دانەوە و شکانەوەی لەگەڵ ڕووناکی دا ، ئەم زانایە لە ٦ی ٢ ١٩٢٨ لە شاری ھارلیم کۆچی دووای کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ھۆڵەندی پۆل:فیزیکزانانی ھۆڵەندی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:مردووانی ١٩٢٨ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٣ پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زانستەکانی سەینت پیترسبورگ پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
جۆن وەین
250px|وێنۆک|چەپ|جۆن واین جۆن وەین ناوی تەواوی ماریۆن میتچێل مۆریسن (بە ئینگلیزی: Marion Mitchell Morrison) (لەدایکبوون: ٢٦ی ئایاری ١٩٠٧- مردن: ١١ی حوزەیرانی ١٩٧٩) ئەکتەر و دەرھێنەر و بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکییە. جۆن واین کە خاوەنی خەڵاتێکی ئۆسکارە فیلمەکانی لە بۆکس ئۆفیسیدا بۆ ماوەی ٣٠ ساڵ بەرزترین بوون.
ژیان
جۆن وین ناسراو بە دۆق، ھونەرمەندێکی ئەمریکی بووە و خەڵاتی ئۆسکاری وەرگرتووە، لە ٢٦ ئایاری ساڵی ١٩٠٧ لەدایک بووە، لەسەرەتای دەرکەوتنی فیلمە بێدەنگەکان لە ساڵانی بیستەکان کاری نواندنی کردووە و لەنێوان ساڵانی چلەکان و حەفتاکاندا بووەتە ئەستێرەیەکی ناودار و ناوبانگی بە فیلمەکانی ۆسترن دەرکردووە بەڵام لەفیلمی دیکەشدا ڕۆڵی گێڕاوە وەکو فیلمی ڕۆمانسی و کۆمیدی و پۆلیسی و دراما، ساڵی ١٩٩٩ لە لیستی پەیمانگای فیلمی ئەمریکی بۆ ١٠٠ ساڵ و ١٠٠ ھونەرمەمد پلەی ١٣ مینی بەدەستھێناوە. ناوە ڕاستەقینەکەی جۆن وین… ماریۆن مۆریسۆنە.. ھەر بەمنداڵی سییەکانی تووشی نەخۆشیبووەتەوە و بەم ھۆیەشەوەی خێزانەکەی لە باشووری کالیفۆرنیا جێگیربوون جونکە کەش و ھەوای ئەو ناوچەیە بۆ تەندروستی جۆن لەبار بووە، گێڵگەیەکیان لە بیابانی مۆییف لە کالیفۆرنیا دروستکردووە و ئەویش خەریکی ئاودانی گێڵگەکەبووە و بەسواری ئەسپ ڕۆشتووە بۆ قوتابخانە، دوای ئەوەی گێڵگەکەیان شکستیھێناوە دەستی کردووە بە فڕۆشتنی ڕۆژنامە.. سەگێکیشی ھەبووە بەناوی الدۆق ناوی سەگەکەی بووەتە نازناوی خۆی. جۆن وین لە ساڵی ١٩٣٠ بۆ یەکەم جار بەشداری لە فیلمی پیاوانی بێئافرەتاندا کردووە پاشان زیاتر لە ٧٠ فیلمی دیکەی دەرکردووە بەڵام دوای بەشداریکردنی لە فیلمی ستکوج لە ساڵی ١٩٣٩ ناوبانگی دەرکردووە بووەتە ئەستێرە، نزیکەی ٢٥٠ فیلمی دەکردووە و بەدرێژایی تەمەنی باری تەندروستی باش نەبووە و ساڵی ١٩٦٤ یەکێک لەسییەکانی دووچاری شێرپەنجە بووەتەوە و نەشتەرگەریان بۆ کردووە، لە ساڵی ١٩٧٨ یەکێک لە سەمامەکانی دڵیان گۆڕیوە، ساڵی ١٩٧٩ گەدەیان فڕێداوە. جۆن وین ساڵی ١٩٦٩ خەڵاتی ئۆسکاری وەرگرتووە و لە ١١ حوزەیرانی ساڵی ١٩٧٩ کۆچی دوایی کردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ١٩٧٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٧ پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری فیلمی دراما پۆل:ئەمریکییەکانی پەیڕەوی کلێسەی کاسۆلیکی ڕۆم پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی گەدە پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە کالیفۆڕنیا پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە وێستێرنەکان پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەو ئەمریکییانەی پەیڕەوی کڵێسای کاتۆلیکی ڕۆم دەکەن پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە لۆس ئانجلەس
قەرەول، سەقز
قەرەول (Qerewil، ) دێیەکە لە ناوچەی زێویەی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٧٠ کەس لە ١٦ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
ناوچەی زێویە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
ئارووبا
left|100px left|200px ئارووبا (Aruba) دوورگەیەکە لە کیشوەری ئەمریکا و لە دەریای کارایبدا ھەڵکەوتووە. ئارووبا لەگەڵ ھۆڵەندا و کوراساو و سینت مارتن لەژێر دەسەڵاتی حکوومەتی شانشینی ھۆڵەندادان.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان پۆل:شانشینی ھۆڵەندا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٨٦ پۆل:دوورگەکانی ئەنتیلی ھۆڵەندی پۆل:ئارووبا پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١٠یەم پۆل:دوورگە بچووکە گەشەکردووەکان
کاریگەریی کۆریۆلیس
وێنۆک|لەچوارچێوەی ئاماژەی بارنەگۆڕین (بەشی سەرەوەی وێنەکە)، تۆپە ڕەشەکە بە ھێڵێکی ڕاست دەجووڵێت. بەڵام ئەو چاودێرە (خاڵە سوورە) کە لە چوارچێوەی ئاماژەی سووڕاوە/نابارنەگۆڕین وەستاوە (بەشی خوارەوەی وێنەکە) تەنەکە وەک ڕێڕەوێکی کێشراو دەبینێت بەھۆی کۆریۆلیس و ھێزە ناوەندییەکان کە لەم چوارچێوەیەدا ھەن
کاریگەری کۆریۆلیس لە ساڵی ١٨٣٦ لەلایەن زانای فەرەنسی گاسپارد-گوستاڤ کۆریۆلیسەوە باسکراوە، ئەو کاریگەرییەیە کە لە سیستەمێکی ئاماژەی سووڕاوەدا بەدی دەکرێت، کاتێک تەنێک لە جووڵەدایە بە ڕێزگرتن لە سیستەمی ئاماژەپێکراو. ئەم کاریگەرییە پێکدێت لە بوونی خێراکردنی ڕێژەیی جەستە لە سیستمی سووڕاوەی ناوبراودا. ئەم خێراکردنە ھەمیشە ڕاستڕەوە بە ئاڕاستەی خولانەوەی سیستمەکە و بە پێکھاتە تیشکی و تەسکییەکانی خێرایی جەستە. کاریگەری کۆریۆلیس دەبێتە ھۆی ئەوەی تەنێک کە لەسەر تیژڕەوی دیسکێکی سووڕاوەوە دەجووڵێت، مەیلی خێرابوونی ھەبێت بە بەراورد بەو دیسکە بەپێی ئەوەی کە ئایا جووڵەکە بەرەو ئاڕاستەی خولاندنەوەیە یان دوورە. کاریگەری کۆریۆلیس تەنھا کاتێک بوونی ھەیە کە سیستەمێکی پۆتان سووڕاوە بەکاربھێنرێت. لە پۆتانی خولانەوەیدا ئەم کاریگەرییە وەک ھێزێکی ڕاستەقینە کاردەکات، ھەرچەندە کاریگەری کۆریۆلیس دۆخێکی پارنەگۆڕە و ھیچ پەیوەندییەکی بە سەرچاوەی تەنەکەوە نییە. ھەروەھا بۆنموونە بۆ ھێزی کارۆموگناتیسی یان ئەتۆمییە. لە ڕوانگەی شیکارییەوە، بە بەکارھێنانی یاسای دووەمی نیوتن لە سیستمێێکی سووڕاوەدا، کاریگەری کۆریۆلیس پێویستە، بەڵام ئەم ھێزە لە سیستمی پۆتانی بارنەگۆڕ بەبێ خێراکردن بوونی نییە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھێز پۆل:میکانیکی کلاسیکی پۆل:دیاردە فیزیکییەکان
ئاوۆیاما گاکوین
ئاوۆیاما گاکوین (学校法人青山学院, گاکۆ ئاوۆیاما کگاککوین) پەیمانگاەیەکە لە شاری تۆکیۆ لە ژاپۆن، کە تیادا زانکۆی ئاوۆیاما گاکوین و کۆلێژی ژنانی ئاوۆیاما گاکوین، باخچەی ساوایانی ئاوۆیاما گاکوین، قوتابخانەی سەرەتایی ئاوۆیاما گاکوین، قوتابخانەی ئامادەیی ئاوۆیاما گاکوین، قوتابخانەی دوا ئامادەیی ئاوۆیاما گاکوین. پەیمانگاکە لە ١٨٧٤ لەلایەن دۆرا شۆنمەیکە دامەزراوە، وە بەشدارییەکانی لە سیستمی خوێدندنی ژاپۆن بە گرنگ دانراوە لە سەرەتاکانی مێژووی پەیوەندییەکانی نێوان کەنەدا و ژاپۆن.
ماجید نەواز
ماجید عوسمان نەواز (؛ لەدایکبووی ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٧٧) چالاکەوانێکی بەڕیتانی و پێشکەشکارێکی ڕادیۆیییە. دامەزرێنەری ڕێکخراوی «کوەیڵم»ە، کە دەستەیەکی خاوەن بیرۆکەن لە دژی توندڕەویی و ئامانجیان بەرھەڵستیکردنی وتەبێژانی فەرمی ئیسلامییە توندڕەوەکانن و بەھەمان شێوە پێشکەشکاری بەرنامەیەکی ڕادیۆیییە لە کەناڵی LBC ھەموو ڕۆژانی شەممە و یەکشەممەیەک پەخش دەکرێت.
لە (ساوس ئێند، ئێسکس - Southend-on-Sea, Essex) لە خێزانێکی پاکستانی بەڕیتانی ھاتووەتە دونیاوە، نەواز ئەندامی پێشووی کۆمەڵەی ئیسلامی (حزب التحریر) بووە. ئەندام بوونی لەو حیزبەدا بووە ھۆی گیرانی لە میسر لە کانوونی یەکەمی ٢٠٠١ و لە بەندینخانەدا مایەوە ھەتا ٢٠٠٦. خوێندنەوەی کتێب لەسەر مافەکانی مرۆڤ و مامەڵەکردنی لەگەڵ (ڕێکخراوی بەخشینی نێودەوڵەتی - Amnesty International) بووە ھۆی ئەنجامی گۆڕانی دڵ و دەروونی: (حزب التحریر) بەجێھێشت لە ٢٠٠٧ دا، دەستی ھەڵگرت لە مێژووە ئیسلامییەکەی و بانگەشەی دەکرد بۆ ئیسلامێکی سیکۆلار «عەلمانی». دوای ئەم ھەڵگەڕانەوەیەی، نەواز یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی ڕێکخراوی کوەیڵم بەھاوبەشی ئیسلامییە پێشووەکان کە ئێد حوسەین یەکێک بوو لەوانە. خۆژیاننامەیەکی نووسی بە ناوی ڕادیکاڵ (٢٠١٢) لەو کاتەوە بووەتە ڕەخنەگرێکی بەرچاو لە ئیسلامییەت لە شانشینی یەکگرتوودا.
ستوون نووسێکی حەفتانەیە لە ماڵپەڕی The Daily Beast، نووسینەکانی لە ڕۆژنامەی نێودەوڵەتی جۆراوجۆردا بڵاوکراوتەوە، زوو زوو لە تەلەڤیزیۆن دا دەردەکەوێت و وانەی وتووەتەوە لە (پەیمانگای بەرگری شانشینی یەکگرتوو - UK Defence Academy) و (ناوەندی مارشەڵ بۆ لێکۆڵینەوەی ئاسایش - Marshall Center for Security Studies). کتێبی دووەمی (ئیسلام و داھاتووی پەسەنکردن ٢٠١٥ - 2015 Islam and the Future of Tolerance)، بە ھاوبەشی لەگەڵ زانای دەمارەخانە (سام ھاریس) کتێبەکەی لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ بڵاوکردووەتەوە و پاڵێوراوی دیموکراتە لیبڕاڵەکانی لەندەن بوو لە ھەڵبژاردنی گشتی ساڵی ٢٠١٥ دا.
ژیاننامە
نەواز لە (ساوس ئێند، ئێسکس - Southend-on-Sea, Essex) لە دایک و باوکێکی بەڕەسەن پاکستانی لەدایکبووە. دایکی نەواز (ئابی) ژنێکی لیبڕاڵی ئەدەب دۆست بوو لە تەمەنی نۆ ساڵی دا خێزانەکەی کۆچیان کردبوو بۆ ساوس ئێند. باوکی نەواز (مۆ) ئەندازیاری کارەبا بوو کە دەست بەکاربوو لە ھێزی دەریای پاکستانی و بەڵام دواتر واز دەھێنێت بەھۆکاری پزیشکی کە تووشی نەخۆشی سیل ببوو. دواتر ئیشی بۆ کۆمەڵەی دیوان دەکرد لە ئیسلام ئاباد – پاکستان، کە دۆسیەیەکی دادگای بردەوە بەرامبەر خاوەنکارەکەی لەبەر قەدەغەکردنی یەکێتییە بازرگانییەکانییەکان. دوای چوونی بۆ شانشینی یەکگرتوو، مۆ لە کۆمپانیایەکی نەوتی ئیشی دەکرد لە لیبیا، لە نێوان لیبیا و شانشینی یەکگرتوودا ھاتوچۆی دەکرد ھەتا کاتی خانەنشین بوونی. ماجید برایەکی بەتەمەنتر و خوشکێکی گەنجتر لە خۆی ھەیە. لە یاداشتنامەی (ڕادیکاڵ) دا ناسناوی عوسمان بۆ براکەی بەکاردێنێت.
نەواز لە خوێندنگەی دواناوەندی وێستکڵیفی کوڕان خوێندویەتی. دواتر لە زانکۆی لەندەن یاسا و زمانی عەرەبی خوێندووە لە کۆلێژی لێکۆڵینەوەی ڕۆژھەڵاتی و ئەفریقی پاشان بڕوانامەی ماستەر بەدەست دەھێنێت لە بیردۆزی سیاسی لە پەیمانگای لەندەن بۆ ئابووری. لە تەمەنی ٢١ ساڵی دا ھاوسەرگیری دەکات لەگەڵ ئەحمەد کە ھاوەڵی (حزب التحریر) و خوێندکاری زیندەزانی بوو. کورێکیان بوو بە ناوی عەمار، کە بە ناوی یاوەرەکەی محەممەدەوە (عەمار ئیبن یاسر) ناویاننابوو. دوای بڕیارەکەی نەواز بۆ دەرچوون لە (حزب التحریر)، نەواز و جیابوونەوە.
لە ٢٠١٤ دا، ھاوسەرگیری کرد لەگەڵ ڕەیچڵ مەگارت کە ھونەرمەند و نووسەرێکی بەڕەچەڵەک ئەمریکییە بۆ مۆزەخانەیەکی ھونەری ئیشی دەکرد لە لەندەن. لە شوباتی ٢٠١٧ دا، نەواز و مەگارت یەکەم منداڵیان بوو، کوڕێک بە ناوی جیبڕایل.
لە شوباتی ٢٠١٩ دا، نەواز دەستدرێژی و بێ ڕێزی کرابووە سەر لەلایەن پیاوێکی سپی پێستی ڕەگەزپەرستەوە.
بەشداری لەگەڵ پارتی ئازادی «حزب التحریر»
نەواز دووچاری ڕەگەزپەرستی بووەتەوە بەدرێژای ژیانی، چ لەلایەن ھاوپۆلەکانییەوە بووبێت یان لەلایەن پۆلیس و دەستە ئاژاوەگێرەکانی سەر شەقام. ھەستی دابەشبوونی لە نێوان ناسنامە پاکستانی و بەڕیتانییەکەی دا ھۆکاری گرنگ بوون لە ھەوڵەکانی بۆ دۆزینەوەی ناسنامەی خۆی.
برا گەورەکەی بە نازناوی عوسمان، ناونووس کرا لە (حزب التحریر) دا لەلایەن نەسیم غانی کە دواتر دەبێتە سەرکردەی پارتەکە لە شانشینی یەکگرتوودا. دواتر عوسمان نەوازی قایل کرد بۆ بەژداریکردن لە کۆبوونەوەکانی پارتەکەدا کە لە ماڵەکانی ساوس ئێند دەبەسترا. لەو کۆبوونەوانەدا، ڤیدیۆ پیشانی ئامادەبووان دەدرا کە باسی کۆمەڵکوژی مۆسۆڵمانەکانی بۆسنەی دەکرد. ئەم ڤیدیۆیانە بووە ھاندەری نەواز لە بە ئەندامبوونی فەرمیانە لە (حزب التحریر) دا.
کاتێ خوێندکاری کۆلێژی نیوھام بوو، و دواتر خوێندکاری کۆلێژی لێکۆڵینەوەی ڕۆژھەڵاتی و ئەفریقی، نەواز بە خێرای پلەی بەرز بۆوە. لە تەمەنی ١٧ ساڵی دا لە زانکۆی کامبریج خوێندکاری ناونووس دەکرد و دواتر لە تەمەنی ١٩ ساڵی دا لێپرسراوی نەتەوەی (حزب التحریر) بوو لە شانشینی یەکگرتوودا. نەواز بووە قسەکەرێکی نەتەوەیی و ناونووسەرێکی نێودەوڵەتی بۆ پارتەکە و گەشتی دەکرد بۆ پاکستان و دانیمارک بۆ بڵاوکردنەوەی بیرۆکەکانی پارتەکە و دامەزراندنی خانەی ڕێکخراوەیی.
زیندانیکردن لە میسر
وەک بەشێک لە خوێندنی بڕوانەمەی بەکالیۆرۆسەکەی کە لە یاسا و زمانی عەرەبی دا، نەواز دەبوو بە ناچاری سالێکی لە دەرەوە (لە وڵاتی میسر) بەسەر ببردایە، گەیشتنی بۆ میسر پێش یەک ڕۆژ لە ڕوودانی ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول. لەبەر ئەوەی ڕێکخراوە ئیسلامییە سیاسییەکانی وەک (حزب التحریر) قەدەغەکرابوون لە میسر، نەواز دەست بەسەرکرا و لێکۆڵینەوەی لەگەڵ دا کرا لە ئەلێکساندریا لەلایەن دەزگای ئاسایشی میسری (ئاسایشی نەتەوەیی - أمن الدولة). وەک زۆربەی زیندانییە بیانییەکان، نەواز ئەشکەنجە نەدرابوو بەڵام دووچاری ھەڕەشەی ئەشکەنجەدان ببۆوە لە کاتی لێکۆڵینەوەدا و گەواھی ئەشکەنجەدانی زیندانییەکانی تری کردووە. پاشان گواسترابۆوە بۆ بەندینخانەی تۆڕا و لەوێ دادگای کرابوو. دۆسیەکەی بەڕێوەبرابوو لەلایەن پارێزەر سادق خان و فەرمان درا بە پێنج ساڵ زیندانی کردنی.[ لە کاتی دادگای کردنەکەی ڕێکخراوی Amnesty International گرتیانە خۆیان وەک زیندانی ھۆشی،  و یارمەتیان دا گەڕانەوەی بۆ لەندەن مسۆگەر بکات.
دەرچوون لە «حزب التحریر»
لە کاتی زیندانی کردنی لە بەندینخانەی تۆڕا، نەواز چاوی کەوتبوو بە تۆڕێکی فراوانی موسوڵمان لە چەندەھا پێشینەی بیری جیاواز: جیھادییەکان، ئیسلامییەکان، ئیسلامە سیکۆلارەکان و ئیسلامە لیبڕاڵییەکان.
لە نێوان جیھادییەکان دا ئەندامانی ڕێکخراوی تیرۆرستی (الجماعة الإسلامیة‎) و بکوژانی سەرۆکی پێشووی میسر (ئەنوەر سادات) شی تێدابوو. چاوی کەوتبوو بە ئیسلامی (د. عیسام ئەل عریان) کە وتەبێژی دەستەی (جماعة الإخوان المسلمین‎) بوو.[٢٨] و محەممەد بەدیع‎، کە لە گەنجێتی دا دەستنووسی ڕێنمایییە ئیسلامییەکانی سەید قوتبی لە زیندان دەرکردبوو بە قاچاخ و بڵاویکردبۆوە. لەگەڵ ڕووناکبیرە ئیسلامییەکان دا، نەواز دڕێژەی بە خوێندنەکەی دەدا بە دانیشتن لەگەڵ خوێندکارە دەرچووەکانی زانکۆی ئەزھەری قاھیرە و کۆلێژی زانستەکان.[٢٩] شارەزا بوو لە زمانی عەرەبی و لەگەڵی دا زانیارییە سەرەکییەکانی ئیسلام فێردەبوو. ھەروەھا نیوەی قورئانی لەبەرکرد. لەلایەنە لیبڕاڵییەکەیەوە، ھاوڕێیەتی لەگەڵ نووسەر و دەروونناس سەعدەدین ئیبراھیم دەکر. ھەروەھا سوودی وەرگرت لە ھاوەڵێتی بەندکراوی سیاسی میسر (ئەیمەن نور) کە سەرۆکی (پارتی سبەی - حزب الغد‎) و پاڵێوراوی دەنگدانی سەرۆکایەتی ٢٠٠٥ بوو.
بە ھێواشی و وردە وردە لە ڕوانینی جیھانی (حزب التحریر) جیابۆوە. لە ساڵی ٢٠٠٧ دا ڕابردووە ئیسلامییەکەی پاشەکشێ پێ کرد و بانگەوازی ئیسلامێکی سیکۆلاری دەکرد. لە چاوپێکەوتنێک دا لەگەڵ پێشکەشکارێکی ئەمریکی لە (ڕادیۆی نەتەوەیی گشتی - National Public Radio)، نەواز ڕوونی کردەوە کە جگە لە تێکەڵبوونەکان لە بەندینخانە، ڕۆمانەکەی (کێلگەی ئاژەڵ - Animal Farm)ی جۆرج ئۆڕێڵ کاریگەرییەکی گەورەی ھەبوو لەسەر ھەڵگەڕانەوەکەی.
چالاکی دژە توندڕەویی
لە تەممووزی ٢٠١٢دا، خۆژیاننامەکەی بە ناوی (Radical) بڵاوکردەوە.
چالاکییەکان لە پاکستان
نەواز بە ھاوبەشی کۆمەڵەیەکی چالاکەوانی دامەزراند لە پاکستان بە ناوی (خودی – Khudi) کە مەبەست لێی تێکۆشانە دژی توندڕەوی. لە ٢٠٠٩ دا بە ھاوەڵی لەگەڵ دەستەیەکی ئاسایش و بەرنامەی (Newsnight)ی کەناڵی BBC، نەواز لە گەشتێکی دژ بە توندڕەوی لە زیاد لە ٢٢ زانکۆ وتاری دا و خوێنکارانی ناونووس دەکرد لە سەرتاسەری پاکستان دا.
پاڵێوراوی دیموکراتی لیبڕاڵی
بەیاوەری شاندی (ھاوڕێ دیمکراتە لیبڕاڵەکانی ئیسڕایل) سەردانی ھەردوو لایەنی ململانێی ئیسڕایل-فەلەستینی کرد. لە ئەیلوولی ٢٠١٣ دا، نەواز و دەستەی (Camden District)ەکەی خەڵاتی (Dadabhai Naoroji)یان پێ بەخشرا لەبەر پشتگیریکردنی ئەندامانی پارتی BAME (ڕەش پێستی، ئاسیای ڕەگەزە کەمەیاتییەکان).[٤٥] خەڵاتەکە لەلایەن ئەندام پەرلەمان (تیم فارۆن)ەوە پێشکەشی کرا. ھەر لە ھەمان ساڵ دا، لە ڕیزبەندی The Daily Telegraph دا بە ٥٠ کاریگەرترین دیموکراتە لیبڕاڵەکان ناوی ھاتبوو.
مەسیح و کارتۆنی مۆ
لە ساڵی ٢٠١٤ دا نەواز تووشی ھەڕەشەی کوشتن بۆوە دوای بڵاوکردنەوەی کارتۆنی (مەسیح و مۆ) لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر کە پیشاندەر بوو بۆ پەیامبەر محەممەد. نەواز بڕیاری دابوو کە کارتۆنەکە بڵاوبکاتەوە دوای ئەوەی لە بەرنامەیەکی کەناڵی BBC دا، کارتۆن دەربارەی پەیامبەر محەممەد لەسەر دوو کراسی ئامادەبووی بەرنامەکە سانسۆرکرابوو (سڕدڕابۆوە). سیاسەتمەداری پارتی ڕێز (جۆرج گالوەی) داوای لە موسوڵمانان کرد کە دەنگ بە دیموکراتە لیبڕاڵەکان نەدەن ھەتا نەواز یەکێک بێت لە ئەندامەکانی. ٢٤ی کانوونی دووەم، داخوازینامەیەک بۆ سەرۆکی دیموکراتی لیبڕاڵ (نیک کلێگ) بەرزکرایەوە بە لابردنی نەواز وەک پاڵێوراوی پەرلەمان بەھۆی گەیشتنی ٢٠٠٠٠ واژوو بۆ پارتەکە. لە ٢٦ی کانوونی دووەم دا، کلێگ بەرگری کرد لە مافی ئازادی ڕادەربڕینی نەواز و وتی کە ھەڕەشەی کوشتنەکان «ناپەسەند» ن.
بانگەشەی (ناوەندی یاسای ھەژاری باشوور – SPLC)
لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ دا، ناوەندی یاسای ھەژاری باشووری ئەمریکی نەوازی بە «توندڕەو دژی ئیسلام» تۆمەتبار کرد، چەمکێکی ناکۆک لەسەر لەلایەن چەندەھا ڕاگەیاندن و نەواز خۆیەوە. ڕێکخراوی لانتۆس بۆ مافەکانی مرۆڤ و دادپەروەری نامەیەکی گشتی نووسی بۆ SPLC بەمەبەستی پاشەکێش کردنی وتەکەیان. نەواز نیازی پیشاندا کە دۆسیەیەکی دادگای پێشکەش بە دادگا دەکات لە دژی SPLC بەھۆی تۆمەت دروستکردن بۆی.[٥٨] دواتر SPLC لە نیسانی ٢٠١٨ دا وتەکانی لەسەر ئینتەرێت سڕییەوە. لە حوزەیرانی ٢٠١٨ دا، SPLC داوای لێبوردنی کرد و بڕی ٣٫٣٧٥ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی دا بە نەواز و کوەیڵم وەک «ئابونە بۆ کارەکانیان لە بەرەنگاری کردنی دەمارگیری و توندڕەوی دژی موسوڵمانان».
بەپێی دەقی ڕێکەوتنەکە داوای لێبوردنەکەی SPLC دەبێت لەسەر پەڕە جیاوازەکانی ماڵپەڕەکەیان بە ڕوونی و بە شێوەیەکی دیار پیشان بدرێت و ھەروەھا بنێردرێت بۆ ھەموو ناونیشانە ئیمێڵەکان کە لە تۆماری ناویشانەکانی SPLC دا ھەیە.[٦٣]
ڕوانینەکان
ئەم بەشە تەنھا ئەم ڕوانینانەی تێدایە کە لە دوای پاشەکشەکردنی لە توندڕەوی ئیسلامی ھەیبوو.
ئاسایش و مافەکانی مرۆڤ
نەواز دژایەتی ئەمانەی دەکرد: ھەڵسەنگاندنی ڕەگەزیی موسوڵمانەکان، بەندکردنی ماوەیەکی زیاتری گومانلێکراوانی تیرۆریستی، ئەشکەنجەدان، کوشتنی ئەنقەست و ھێرشی فرۆکەی بێ فرۆکەوان. نەواز بەھەمان شێوە دژی یاسای تیرۆرستی ساڵی ٢٠٠٠ بوو کە خۆی ڕۆژێک لە ڕۆژان بەھۆیەوە دەستگیر کرابوو، و داوای مافێکی جیھانی دەکرد بۆ ھەبوونی پارێزەر و مافی بێ دەنگی بۆ ھەموو گومانلێکراوان لە ھەموو دۆسیەیەک دا. لە مشتومرێک دا کە لە ناوەندی ئەورووپی مارشاڵ بۆ لێکۆڵینەوەی ئاسایش بەڕێوەچوو، پێشنیاری کرد بۆ چاوپێخشاندنەوەی چەمکی مێژوویی لە مامەڵەی حکوومەتی بەڕیتانیادا لەگەڵ تیرۆریستی دا و داوای وەڵامێکی وردتری دەکرد بۆ چارەسەرکردنی بیرۆکەی ئیسلامییەت بەبێ بەزاندنی ئازادییە بنچینەیەکانی ھاونیشتمانیان.
بە بۆچوونی نەواز، سەقامگیری ئاسایش نابێت ھەرگیز فێڵ لە مافە ئازادییەکانی ھاووڵاتیان بکات. نەواز یەکێک بوو لە ١٢ ڕاوێژکارەکەی حکوومەتی بەڕیتانیا کە لە ٢٠٠٩ دا نامەیەکی کراوەی بۆ سەرۆک وەزیرانی ئەو کاتەی بەڕیتانیا (گۆردن بڕاون) نووسی و داوای لێ کرد ئیسڕایل بە لێپرسراو بزانێت بۆ ھێرشەکانی سەر غەزە. بەھەمان شێوە دژی حەماسە کە بە ڕێکخراوێکی تیرۆرستی لەقەڵەمی دەدات.[٦٩]
دوای ھێرشەکەی سان بێرناردینۆ لە ساڵی ٢٠١٥ دا، کە لە دوای ئەمەوە گفتوگۆی ھەڵسەنگاندنی ڕەگەزی دروست بوو، ناواز بیرۆکەکەی ڕوون کردەوە کە ھەڵسەنگاندنی ڕەگەزی یان ئایینی «پێوەرێکی خراپە» کە «ڕێگری ناکات لە تیرۆرستی».
نەتەوایەتی و جووڵانەوە ڕاستە توندڕەوەکان
"ئەوە کینە نییە بەرامبەر بە ئیسلام ئەگەر بە وردی بیپشکنیت و لێی بکۆڵیتەوە ھەروەک چۆن کینە نییە بەرامبەر بە مەسیحییەت ئەگەر بە وردی بیپشکنیت و لێبکۆڵیتەوە."
- ماجید نەواز پرسیارە گەورەکان (بەرنامەی BBC)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:موسڵمانانی ئینگلیز
بڕیارنامەی ٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٢۳ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی نیسانی ١٩٤٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کێشەی داگیرکرانی یۆنان لە لایەن بریتانیاوە. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١۳١‌ەم، بە ٩ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئالبانیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لە ١٩٤٧ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٤٧
مارس (میتۆلۆژیا)
مارس یەکێکە لە خوداکانی ڕۆمانیەکان، ئەم خودای شەڕ ە.
پۆل:ئاریز پۆل:خوداکانی شەڕ پۆل:خودا ڕۆمییەکان پۆل:ڕۆمای_کۆن
تفتی نایترۆجینی
تفتی نایترۆجینی (ئینگلیزی: Nitrogenous base) تفتێکی ئەندامییە، نایترۆجینی تێدایە. یەکەی پێکھاتنی نیوکلیۆتایدەکانە لە دی ئێن ئەی و ئاڕ ئێن ئەی. وەک پیورین یان پریمیدین.
وەرزشکار
thumb|وەرزشکاری [[تۆپی پێ ]] وەرزشکار ئەو کەسەیە کە یارییەکی وەرزشی وەک  تۆپی پێ، تۆپی باسکە، مەلەوانی، کاراتێ ، زۆرانبازی و ھتد دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرزشکاران
دێنیس ڕیتچی
دێنیس ڕیتچی (ماوەی ژیان:٩ی ئەیلوولی ١٩٤١ تاکوو ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١) زانای کۆمپیوتەری, ئەو بە درووستکەری زمانی پڕۆگرامسازی (C programming language) وە یەکێک بووە لە گەشەپێدەرانی یونیکس ، ئەو خوێندکاری زانکۆی هارڤارد بوو بڕوانامەی لە فیزیک و بیرکاری بەکاربەری ئەمەش لەساڵی ١٩٦٧ بوو
پڕایا
پڕایا بە مانای لێوار، پایتەخت و گەورەترین شاری وڵاتی کەیپڤەردە. ئەم شارە دوورگەیەکە لە ئۆقیانووسی ئاتلانتیک، کە لە ڕۆژئاوای وڵاتی سینیگال ھەڵکەوتووە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ١٢٧,٨٣٢ کەس بووە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی - نووسراوەی 18:30, 19 July 2011
پۆل:پایتەختەکانی ئەفریقا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١٦یەم
توێکڵی مێشک
وێنۆک|توێکڵی مێشک
توێکڵی مێشک (ئینگلیزی: Cerebral cortex) بەشی خۆلەمێشی دەرەوەی مێشکە، کە بە چڕی لۆچدارە. دەستدەگرێت بەسەر فرمانە ژیرییەکان و جووڵەی گشتی و فرمانی ئەندامەکان، و لێکدانەوە و کاردانەوەی ڕەفتاری.
سەرچاوە
پۆل:مۆخ
داستانی گلگامێش
پۆل:مانگیلەی بەپیت
بڕیارنامەی ٢٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٢٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ۳٠ی نیسانی ١٩٤٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێ لە ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکاندا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١۳٢‌ەم، بە ١٠ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:مەجارستان لە ١٩٤٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لە ١٩٤٧
مێرکوری (میتۆلۆژیا)
میرکوری یەکێکە لە خوداکانی ڕۆمانیەکان، ئەم خودای بازرگانی و گەشتیاران ە.
پۆل:خودا ڕۆمییەکان پۆل:ڕۆمای_کۆن
تێستۆستێرۆن
وێنۆک|مۆلێکیووڵی تێستۆستێرۆن تێستۆستێرۆن ھۆڕمۆنێکی ستیڕۆیدییە، توخمە سیفەتەکانی نێرە و بەرھەمھێنانی تۆوەکان ڕێکدەخات. لە نێرینە تێستۆستیرۆن ڕۆڵێکی گرنگ دەگێرێ لە گەشەسەندنی ئەندامی بەرھەمھێنەر وەکوو (گون ، پرۆستات) ھەروەھاش بۆ گەشەسەندنی تایبەتمەندی سێکسی دووەم وەکوو گەشەسەندنی ماسوولکە و ئێسک بە شێوەی نێرینە، و گەشەسەندنی قژ، جگە لەمەش تێستۆستیرۆن لە ھەردوو جێندەرەکە دەبینرێ و پێویستە بۆ تەندروستی (بۆ نمونە جگە لە پیاوان ئافرەتان کەمێک تێستۆستیرۆن لەلەشیان ھەیە) وە جگە لەمەش تێستۆستیرۆن بەرگری دەکات دژی پووکانەوەی ئێسک ناجێگیری تێستۆستیرۆن لە نێرینە لەوانەیە چەن بارودۆخێکی نائاسایی دروست بکات وەکوو لەدەستچوونی ئێسک و خورانی ئێسک تێستۆستیرۆن سترۆیدێکە لە جۆری ئەندرۆستەین تیابووی کیتۆن و ھایدرۆکسیل جگە لە رۆلەکەی لەلەشی مرۆڤ، تێستۆستیرۆن وەکوو دەرمان بەکاردێت بۆ چارەسەری ھایپۆگۆنادیسم لە پیاوان و شێرپەنجەی مەمک لە ئافرەتان، لەوکاتەوەی ڕێژەی تێستۆستیرۆن دادەبەزێ تا تەمەن بەرەو سەرەەوە بچێت، تێستۆستیرۆن ھەنێک جار وەک دەرمان دەستدەکەوێت بۆ ئەو پیاوانەی بەتەمەن داچوون و ڕێژەی تێستۆستیرۆنیان نزمە ھەروەھا وەک بەشێک لە چارەسەری ترانسجێندەر بەکارێت بۆ ترانسجێندەری کوڕ،
کە پەیوەستن بە گەشەکردنی سێکسی نێرینە ئەوانیش (تێستۆستێرۆن و دیھایدرۆتێسترۆن)
ھەروەھا تێستۆستیرۆن ڕۆلێکی گرنگی ھەیە بۆ دروستکردنی شەھووەت و چێژ و وروژاندن
کارەکانی تێستۆستێرۆن لەلاشەدا:
گەر بێت و لەتەمەنی ھەرزەکاری ھۆرمۆنەکە بە شێوەی ئاسایی گەشە بکات ئەوا:
کارەکانی دیھایدرۆتێستۆستێرۆن لەلاشەدا:
دی ھێچ تی (DHT) لە ڕێگەی تێستۆستیرینەوە دێتە بوون ئەگەر بێت لەلاشەدا نۆرماڵ بێت ئەوا:
ھەروەھا ھۆرمۆنی DHT پەیوەندی ھەڵوەرین و کەمبوونەوە و لاوازبوونی قژ ھەیە لە ھەردوو ڕەگەز کە ڕێژەکەی زیاتر لە نێرینە زیاترە
سەرچاوەکان
پۆل:ھۆرمۆنەکانی مرۆڤ پۆل:ھۆرمۆنەکانی سێکس
پاشای ڕۆمانەکان
پاشای ڕۆمانەکان ناونیشانێک بوو لەلایەن پاشایەکی ئەڵمانی بەکاردەھێنرا ڕوویدا لەدوای ھەڵبژرادنی لەلایەن شازادەکان لە سەردەمی فەرمانڕەوایی ھێنری دووەم بەدواوە. ناونیشانەکە داوتر درا بە ئیمپراتۆری ڕۆم، کە ناونیشانەکە لەلایەن پاپا لەساتی تاج لەسەر نان دەبەخشرا.
قۆزڵوو سەروو
قۆزڵوو سەروو (Qozllû Serû، ) دێیەکە لە ناوچەی زێویەی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٨١ کەس لە ٩٣ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
نێپتوون (میتۆلۆژیا)
نێپتۆن یەکێکە لە خوداکانی ڕۆمانیەکان، ئەم خودای دەریاە.
پۆل:خودا ڕۆمییەکان پۆل:ڕۆمای_کۆن
نەخۆشخانەی ھیوا
نەخۆشخانەی ھیوا: ئەم نەخۆشخانەیەکە لە ساڵی ٢٠٠٧ لە شاری سلێمانی کراوەتەوە، سەنتەرێکی تایبەتە بە چارەسەرکردنی ھەموو جۆرەکانی شێرپەنجە. ڕووبەرەکەی نزیکەی ١٠ ھەزار مەتر دووجایە، نەخۆشخانەکە سەر بە کەرتی گشتییە، واتە نەخۆشخانەیەکی حکومییە و سەربە وەزارەتی تەندروستییە. دکتۆر یاد نەقشبەندی، بەڕێوبەری نەخۆشخانەی ھیوایە.
ئەم نەخۆشخانەیە بە ھاوکاری و ھاوسەنگی لەگەڵ چەند سەنتەرێکی دیکەی پشکنین ئەرکەکانی خۆی جێبەجێ دەکات وەکو (سەنتەری تەلاسیمیا، سەنتەری ژیانەوە، تاقیگەی نەخۆشخانەی شۆرش). سەرجەم خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان بۆ نەخۆشخانەکان بێ بەرامبەرە. سەرەتا تەنھا ٤٠ تەختییەان ھەبوو بۆ نەخۆش ئێستا ١٨٠ تەخت لە خۆ دەگرێت. ڕۆژانە پێشوازی لە ٦٢٥ نەخۆش دەکات کە لە زۆربەی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان و تەنانەت عێراقیش سەردانی دەکەن بە مەبەستی پشکنین و چارەسەرکردن. ھەروەھا ڕۆژانە چارەسەری کیمیایی بۆ ٢٠٠ نەخۆش دەکرێت.
تا ئێستا لە نەخۆشخانەی ھیوا پشکنین بۆ زیاتر لە ٧٥ ھەزار نەخۆش ئەنجامدراوە، ھەروەھا چارەسەر بۆ زیاتر لە ٣٠ ھەزار نەخۆش کراوە.. لە بەشی چاندنی مۆخ بە شێوەیەکی سەرکەوتوو چاندنی مۆخ بۆ زیاتر لە ٢٠٠ نەخۆش کراوە بەبێ بەرامبەر. ھەروەھا بەشی چاندنی مۆخ قاوشی تایبەت بە خۆی ھەیە و بۆ ھەر نەخۆشێک ژووری تایبەتی ھەیە. ھەر لەو نۆخۆشخانەیە بەشی خەپلەکانی خوێن ھەیە کە مەبەستی ئەم بەشە ئەوەیە کە ھاوڵاتیان خەپلەی خوێن ببەخشن بە توشبوانی نەخۆشی شێرپەنجە، ئەمەش لە ڕێی چەند ئامێرێکی تایبەتەوە ئەنجام دەدرێت. بەشی بژاردنی خانە دایکەکان ھەیە کە ئەرکی ئەم بەشە بریتییە لە کۆکردنەوەی خانەکان بۆ ئەوەی بزانن چەند ملیۆن خانە کۆکراونەتەوە، واتە خانەکان چەپک دەکرێن. ھەروەھا لە نەخۆشخانەی ھیوا سەرەڕای تاقیگە پێشکەوتوو بۆ پشکنینی نەخۆشەکان، تاقیگەی جیناتیش ھەیە کە بۆ دەستنیشانکردنی شێرپەنجە بەکاردێت لە ڕێی جیناتەوە، کە ئەم جۆرە تاقیگە و پشکنینە لە ھەموو عێراقدا تەنھا لە نەخۆشخانەی ھیوا بەردەستە.
سندوقی کۆمەک بۆ توشبووانی شێرپەنجە
سندوقی کۆمەک بۆ توشبووانی شێرپەنجە لە ساڵی ٢٠١٢ لەلایەن پەرلەمانی کوردستانەوە پێکھێنراوە و ھەموو نەخۆشخانە شێرپەنجەیییەکانی ھەرێمی کوردستان ئەندامن لەو سندوقە. ئەم سندوقە یارمەتیدەربووە لە چارەسەرکردنی سەدان کەس کە توشبووی نەخۆشی شێرپەنجە بوون و توانای ماددیان نەبووە بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشییەکە.
ئێستا لە زۆربەی شار و شارۆچکەکانی ھەرێمە کوردستان سندوقی کۆمەک دانراوە، کە ھاوڵاتیان لە ڕێیەوە پارە دەبەخشن لە پێناو یارمەتیدانی توشبووانی نەخۆشی شێرپەنجە کە توانای داراییان لاوازە.
چالاکییەکانی نەخۆشخانەی ھیوا
نەخۆشخانەی ھیوا ساڵانە لە ڕۆژی جیھانی بەرەنگاربوونەوەی شێرپەنجەدا بە ھەماھەنگی لەگەڵ سەنتەری سالاسیمیا و سەنتەری ژیانەوە بۆ چارەسەرکردنی تیشک و سندوقی کۆمەکی شێرپەنجەو، ھەروەھا بە ھاوکاری بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی، لە ماوەی یەک ھەفتەدا چالاکی جۆراوجۆر ئەنجام دەدەن بە مەبەستی بڵاوکردنەوەی ھۆشیاری دەربارەی خۆپارێزی و ڕووبەڕووبوونەوەی شێرپەنجە. کۆنفرانسی ١٠٠ ڕزگاربووی شێرپەنجە
لە کۆتایی مانگی تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠١٨ کۆنفرانسێکی فراوانی شێرپەنجە لەژێر ناوی کۆنفرانسی (١٠٠ ڕزگاربووی شێرپەنجە) بە ھەماھەنگی لەگەڵ سندوقی کۆمەکی شێرپەنجە، پزیشک و کارمەندانی نەخۆشخانەی ھیوا لەگەڵ ١٠٠ کەس لە ڕزگار بووان و بە بەشداری لەگەڵ بەرپرسانی وەزارەتی تەندروستی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان و .(WHO) نوێنەری ڕێکخراوی تەندروستی جیھان ئەنجامدرا.
ئەنجامدانی کۆنفرانسەکە بە مەبەستی کۆمەڵێک ئامانج بوو کە ببێتە ھۆی بڵاوکردنەوەی ھەماھەنگی و ھۆشیاری زیاتر لەپێناو ڕووبەڕوو بوونەوەی نەخۆشی شێرپەنجە، لەوانە: . بەخشینی ورەو ھیوا بۆ تووشبوانی نەخۆشی شێرپەنجە، کە چاکبوونەوە لە نەخۆشی شێرپەنجە ئەستەم نییە
گفتوگۆی ئەکادیمی بۆ دیاریکردنی ھێڵە گشتییەکانی کاری ئایندەی سندوقی کۆمەک بۆ توشبووانی شێرپەنجە بە مەبەستی باشتر خزمەتکردن و چارەسەرکردنی نەخۆشەکان.
ئاشناکردنی ھاوڵاتیان و خێرخوازان بە سندوقی شێرپەنجە بۆ ئەوەی ھاوڵاتیان بەشدارییەکی زیاتر بکەن وەکو پرۆژەیەکی ھاوبەشی نێوان حکوومەت و ھاوڵاتیان بەیەکەوە دەتوانن ئەرکێکی مرۆڤانە ئەنجامبدەن..
کێشە و گرفتەکانی نەخۆسخانەی ھیوا
نەخۆسخانەی ھیوا سەرەڕای ئەوەی باشترین خزمەتگوزاری پزیشکی پێشکەشدەکات بە نەخۆسەکانی، بەڵام بەدەر نییە لە کێشە و کەم و کوڕییەکان و ئەگەر کێشەکان چارەسەرنەکرێن، ئەوا کاریگەری نەرێنی لەسەر نەخۆشخانەکە دەبێت. یەکێک لەو گرفتانە بریتییە لە قبارەی نەخۆشخانەکە، بینای نەخۆشخانەکە بچووکەو نالەبارە بۆ بۆ ئەو ڕێژە زۆرەی نەخۆشەکان کە ڕووی تێدەکەن کە ساڵانە ڕێژەی توشبووان بە نەخۆشی شێرپەنجە لە عێراق و ھەرێمی کوردستان لە ھەڵکشاندایە. ھەروەھا شوێنی نەخۆشخانەکە نەگونجاوە، چونکە دەکەوێتە گەڕەکی کانی با کە دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شاری سلیمانییەوەو، چونکە دەکەوێتە ناوچەیەکی قەرەباڵغ و پڕ لە ژاوەژاو و نزیکە لە ماڵان. ئەمەش گونجاو نییە لەبەر ئەوەی پێویستە نەخۆشخانەی شێرپەنجە لە شوێنێکی ئارام و ژینگەیەکی پاک و پڕ لە سەوزایی بێت و دیمەنی دەوروبەری نەخۆشخانە بە گوڵ و باغچەی سەرنج ڕاکێش برازێنرێتەوە بۆ ئەوەی لە ڕووی دەروونییەوە نەخۆش ھەست بە ئارامی بکات. بینای نەخۆشخانەی ھیوا دوورە لە سەنتەرەکانی دیکە (تالاسیمیا، ژیانەوە، تاقیگەی نەخۆشخانەی شۆڕش) ئەمەش کێشەیەکی گەورەیە. کێشەی خۆبەخشەکان کە ١٤٥ کارمەندن بە شێوەی خۆبەخش لە بەشەکانی نەخۆشخانەکە خزمەت بە نەخۆشەکان دەگەیێنن، بەڵام لە ١ی تەممووزی ٢٠٢٠ خۆبەخشەکان ھیچ شایستەی داراییان وەرنەگرتووە و ئەگەر ئەم کێشەیە چارەسەر نەکرێت ئەوا لەوانەیە بەشێک لەو خۆبەخشانە لە شوێنێکی دیکە بەدوای سەرچاوەی بژێوی ژیانی خۆیان بگەڕێن، ئەو کاتە بارگرانییەکی زۆر دەکەوێتە سەر نەخۆشخانەی ھیوا، بەتایبەتی لە بەشی منداڵانی نەخۆشی شێرپەنجە ٢٥ خۆبەخش ھەن و وازھێنانی ئەو خۆبەخشانە کاریگاری زۆر دەکاتە سەر خزمەتگوزارییە پزیشکییەکان.
کۆڤید ١٩
ھەروەھا بوونی قەیرانی دارایی لە ھەرێمی کوردستان و عێراق ڕێژەی COVID-19 بەھۆی بڵاوبوونەوی پەتای کۆمەک و ھاوکاری ھاوڵاتیان ڕوو لە داکشان و کەمبوونەوەیە، ئەمەش بووەتە ھۆی ئەوەی کە ئەرکی نەخۆشخانەکە قورستر بێت. چونکە بە شێوەیەکی گشتی، لە گشت وڵاتانی چیھان ڕووبەڕووبوونەوەی نەخۆشی شێرپەنجە زۆر سەختە و پێویستی بە توانای ماددی و تەکنیکی پێشکەوتوو ھەیە. ئەگەر توانای ماددی سنووردار بێت ئەوا کاریگەری نەرێنی دەکاتە سەر خزمەتگوزارییە پزیشکییەکان و بەربەست لەبەردەم چارەسەرکردنی یەکێک لە ترسناکترین نەخۆشییەکان کە مرۆڤ تووشدەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:نەخۆشخانەکانی کوردستان پۆل:نەخۆشخانەکان لە سلێمانی
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:ھەموو ئەو پەڕانەی خاوێنکردنیان پێویستە
فیفا
فیفا بریتییە لە کورتکراوەی ناوی یەکێتیی تۆپی پێی نێونەتەوەیی ناسراو بە فیفایە، ڕێکخراوێکە بۆ بەڕێوەبردنی چالاکییەکانی بواری تۆپی پێ لە جیھان دامەزراوە، بارەگای سەرەکی ئەم ڕێکخراوە لەشاری زوریخی وڵاتی سویسڕایە و لەئێستا دا جیانی ئینڤانتینۆ سەرۆکایەتی دەکات و ژمارەی ئەندامەکانی فیفا ٢٠٨ ئەندامە.
مێژوو
فیفا تەنھا ئەرکی سەرپەرشتیکردن و چاودێریی کردنی پاڵەوانێتی و خولە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێیە، جگە لەوانەش مۆندیال کە لە ساڵی ١٩٣٠یەوە ٤ ساڵ جارێک بەبەشداریی چەندین تیپی جیھان بەڕێوەدەچێت، ئەم ڕێکخراوە لە ساڵی ١٩٠٤دا و لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی وڵاتانی بەلجیکا، دانیمارک، فەرەنسا، ھۆڵەندا، ئیسپانیا، سوید و سویسرا لەشاری پاریس دامەزرێنرا و یەکەمین سەرۆکیشی ڕۆبێرت گویرین بوو، ئەمەش دوای ئەوەی ئەو یارییە بەشێوەیەکی فراوان بڵاو بوویەوە و ھەوادارێکی زۆری بۆ خۆی پەیدا کرد. یەکەم پاڵەوانێتی نێودەوڵەتی تۆپی پێ کە ئەم ڕێکخراوە سەرپەرشتی کرد لە ساڵی ١٩٠٦دا بوو. پاشان لە ساڵی ١٩٠٩دا ئەفریقای باشوور، ساڵی ١٩١٢ ئەرژەنتین، ساڵی ١٩١٣ ئەمریکا بوونە ئەندام لەو ڕێکخراوەدا بەمەش فیفا بێجگە لە وڵاتانی ئەورووپا وڵاتانی کیشوەری ئەمریکاشی گرتەوە. بەشداریی کردنی زۆربەی یاریزانەکان لە جەنگی یەکەمی جیھانی و سنووردار بوونی کەرەستەکانی گەشتی یاریزانەکان، فیفای تووشی قەیران کرد، دوای کۆتاییھاتنی جەنگ، ھیرشمان کارل-ی ئەڵمانی بووە سەرۆکی فیفا و ڕێکخراوەکەی لەو قەیرانە ڕزگار کرد، لەو سەردەمە بەریتانیا وەک ماڵی فیفا نەیاری خۆی بۆ ئەنجامدانی پاڵەوانێتی نێودەوڵەتی لەگەڵ دوژمنەکانی لەجەنگی یەکەمی جیھانی ڕاگەیاند و ئەندامێتیی خۆی لەفیفا ھەڵوەشاندەوە، لەو کاتەوە فیفا لەلایەن مۆزەخانەی نێودەوڵەتی تۆپی پێ لەبەریتانیا سەرپەرشتی دەکرا و یاساکانی تۆپی پێ تەنیا لەلایەن فیفاوە پەسەند نەدەکرا، بەڵکو لەلایەن ئەنجومەنێکی تری نێودەوڵەتی تۆپی پێ بەناوی IFABەوە یاساکان دادەرێژراو پەسەند دەکرا، ئەو ئەنجومەنە لە٨ ئەندام پێکھاتبوو، فیفا لەناو ئەو ئەنجومەنەدا ٤ ئەندامی ھەبوو، ٤ ئەندامەکەی دیکە سەر بەئەنجومەنەکانی بەریتانیا و سکۆتلەندا و وێڵز و ئیرلەندی باکوور بوون، ئەنجامدانی ھەر گۆڕانکارییەک لەیاساکانی تۆپی پێ، پێویستی بەرەزامەندی ٦ ئەندامی ئەو ئەنجومەنە ھەبوو. کۆنگرە بەرزترین دەسەڵاتە لەفیفادا و لەنوێنەرانی یەکێتیی تۆپی پێی وڵاتانی ئەندام لەرێکخراوەکەدا پێکدێت، کونگرە دانیشتنی ساڵانەی خۆی ھەیە و لە ھەلومەرجی تایبەتیشدا دانیشتنی نا ئاسایی دەبێت، تەنیا کونگرە دەتوانێت بە پەسەندکردنی یاسا، گۆڕان لەفیفا دروست بکات و دەشتوانێت سەرۆک و سکرتێر و ئەندامانی بەڕێوەبەری فیفا دەستنیشان بکات. د وێنۆک|بارەگای فیفا لە سویسڕا
ئەو پاڵەوانێتیانەی کە فیفا بەڕێوەی دەبات
وێنۆک|نەخشەی ئەو پاڵەوانییەتیانەی کە فیفا بەڕێوەی دەبات
فیفا و سزادراوان
یەکێک لە سیاسەتەکانی فیفا ھەڵپەساردن و ڕاگڕتنی بەشداریی کردنی ئەو یانانەیە کە وڵاتەکانیان دەستێوەردەدەنە کاروباری یەکێتیی تۆپی پێی وڵاتەکە، یان یەکێتییەکە وەک پێویست ئەرکەکانی خۆی جێبەجێ ناکات، لەپێشبرکێ نێودەوڵەتییەکاندا. وڵاتانی یۆنان و کینیا و عێراق لەو وڵاتانە بوون کە ئەو یاسایەیان بەسەردا سەپێنرا.
سرودی فیفا
لە مۆندیاڵی جیھانی ١٩٩٤ەوە فیفا بووەتە خاوەنی سرودێکی تایبەت لەپاڵەوانێتییەکاندا وەک سرودی فەرمی فیفا لێدەدرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:فیفا پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٠٤ پۆل:سەرۆکەکانی فیفا
تۆسکا مەسک
تۆسکا مەسک' لە ٢٠ی تەممووزی ساڵی ١٩٧٤ لە دایک بووە، تۆسکا مەسک سینەماکارێکی ئەفریقای باشوورە، بەرھەمھێنەری جێبەجێکار و بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری فیلمە درێژەکان و بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان و ناوەڕۆکی وێبە. تۆسکا خوشکی بازرگانان ئیلۆن مەسک و کیمبال مەسکە و کچی مای مەسکە. ئەو ھاوبەشە لە دامەزراندنی خزمەتگوزاری ستریمینگی Passionflixە.
ئیمپڕاتۆر مێیجی
ئیمپڕاتۆر مێیجی (明治天皇) ١٢٢مین ئیمپڕاتۆری ژاپۆن بوو، سەردەمی فەرمانڕەوایییەتییەکەی لە ١٨٦٧ بەردەوام بوو تا دوای مردنی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٢ پۆل:مردووانی ١٩١٢ پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٨٦٠ پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٨٧٠ پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٨٩٠ پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٩١٠ پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٩یەم پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:چاکسازی مێیجی پۆل:ماوەی مێیجی
نۆرت کۆرتلەند، ئەلاباما
نۆرت کۆرتلەند شارۆچکەیەکە لە کەرتی لۆرانس، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٦٣٢ کەس بووە. ڕووبەری ١٫٧٢ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٣٦٧٫٤٤ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
سەرای ھێمن
فەرھەنگ سەرای ھێمن، ماڵی مامۆستا ھێمنە کە کراوەتە بنکەی پاراستنی ئاساری ناودارانی فەرھەنگ و ھونەری شاری مەھاباد.
مێژوو
دوای کڕینەوەی ماڵ و شوێنی ژیانی شاعیری گەورە مامۆستا ھێمن لە لایەن شارەداری مەھابادەوە، بڕیار درا ئەو جێگایە ببێ بە شوێنێکی تایبەت بە کاروباری فەرھەنگی و ھونەری.
لە شاری مەھاباد کەم نین ئەو بلیمەتانەی کە لە بوارە جۆراوجۆرەکانی زانستی، فەرھەنگی و ھونەری دا، بوون بە چرایەکی پڕشنگدار و ڕێگای خزمەت بە گەلیان ڕووناک کردووەتەوە. جێگای خۆی بوو لە شوێنێکی تایبەت و شیاودا ئاسەوار و کەل و پەلی بەجێ ماوی ئەو مەزنانە کۆ بکرێنەوە و ئەویندارانی ئەوان بیانبینن و سوکنایی یان بێتێ و بەرەی داھاتوو بیانناسن، قەدریان بزانن، دەرسیان لێوەرگرن و ڕێیان کوێر نەکەنەوە. جا چ جێیەک پیرۆزتر و بەنرخ تر لە ماڵی مام ھێمن بۆ ئەو کارە؟
ھەر بۆیە شارەداری مەھاباد لە ھەوەڵ ڕۆژەکانی بەھاری ساڵی ١٣٩٢ڕا دەستی کرد بە ئامادەکاری و نۆژەن کردنەوەی ماڵی مامۆستا ھێمن؛ بە جۆرێک کە وەک مۆزەخانەیەک بۆ کۆ کردنەوەی ئاسەوار، کتێب و نووسراوە، دەست خەت، وەسایل و کەرەسەی شەخسی و شمەک و ھەروەتر شوێنێک بۆ بە ئەنجام گەیاندنی کار و چالاکیی فەرھەنگی بتوانرێ کەلکی پێویستی لێوەربگیرێ. بەختەوەرانە ئەو حەول و دەولانە گەیشتنە بەرھەم و لە ڕۆژی چوارشەممۆ ٦ی خەرمانانی ١٣٩٢دا بە بۆنەی حەوتووی دەوڵەت، بە دەستی بەڕێز "قەنبەری"، جێگری سیاسی ئوستانداریی ئازەربایجانی ڕۆژاوا، مۆزەخانەی ناودارانی فەرھەنگی و ھونەریی شاری مەھاباد لە ژێر ناوی "سەرای ھێمن" کرایەوە. شیاوی باسە سەبارەت بە زۆر بوونی پڕۆژەکانی دەوڵەت، ئەم سەردان و کرانەوەیە بەدەر لە بەرنامەی ئەو ڕۆژە تەواو چاوەڕوان نەکراو بوو. ھەر بەم ھۆیەش دەرفەتی لادانی پەردە لە سەر پەیکەرەی مامۆستا ھێمن و "لوح یادبود" نەڕەخسا.
ھەروەھا ڕۆژی یەک شەممۆ ١٠ی خەرمانانی ١٣٩٢ بە بەشداری کۆمەڵێک لە کاربەدەستانی شار، چالاکانی فەرھەنگی و چین و توێژەکانی خەڵک لەوانە ئیمام جومعە، ئەندامانی شووڕای شاری دەوری سێیەم و جوارەم، شارەدار و بنەماڵەی خوالێ خۆشبووان مامۆستا ھێمن و ھەژار و ماملێ، نووسەر و وەرگێڕ کاک ئەحمەد قازی و دەستەی نووسەرانی گۆڤاری مەھاباد، بەشێک لە ئەندامانی ئەنجومەنی ئەدەبی موکریان و...، لە ڕێ و ڕەسمێکی تایبەت دا پەردە لە سەر پەیکەرەی مامۆستا ھێمن کاری ھونەرمەندی ناسراوی پەیکەرسازی کورد، مامۆستا ھادی زیائەددینی لادرا.
سەلاح پایانیانی بەڕێوەبەری سەرای ھێمنە.
سەرچاوەکان
پۆل:مۆزەخانەکانی مەھاباد
تەختەکلیلی کۆمپیوتەر
تەختەکلیل ئامێرێکە بەستراوە بە کۆمپیوتەرە کە کارئاسانی بۆ بەکارھێنەرانی کۆمپیوتەر دەکات بۆ ئەنجامدانی کۆمەڵە فرمانێک لەسەر کۆمپیوتەر ئەویش بەھۆی کۆمەڵێ دوگمەی تایبەتەوە کە ھەریەکیان فرمانیان لەوەی تری جیاوازە.
بیرۆکە
thumb|دوگمە سەرەکیەکانی تەختەکلیل بیرۆکەی دروستکردنی تەختەکلیل بۆ ڕۆژنامەنووسی ئەمریکایی کریستۆڤەر شۆلێسەوە داھێرا کە سەرەتا بە (QWERTY) ناونرا دواتر گۆڕدرا بۆ تەختەکلیل (keyboard).
دوگمەکان
thumb|شێوەی گشتی تەختەکلیل تەختەکلیل لە کۆمەڵێ دوگمەی فرمان جیاواز پێکدێت لەوانە:
دوگمەی تایبەت
ھەندێ دوگمە لە تەختەکلیل ھەن بەتایبەت دروستکراون وەک:
تەختەکلیلی مەک
thumb|تەختەکلیلی مەک کۆمپانیای ئەپڵ تەختەکلیلەکەی خۆی بۆ مەکینتۆش جیاکردۆتەوە لەوانی دیکە کە تێیدا دووگمەی زیاتری تێدایە لەوانە:
زمان و تەختەکلیل
تەختەکلیل بەگەلێ زمان دێتە دروستکردن بەڵام ئەوەی زۆرترینە زمانی ئینگلیزیە. بۆ زمانی کوردی تا ئێستا لەسەر خۆی سیستەم و ئامێرەکان دروست نەکراوە بەڵام خۆشبەختانە تا ئێستا لە ڕێگەی چەند بەرنامەوە بەشێکی بچووکی ئەو کێشەیە بۆ نووسینی کوردی چێکراوە.
پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:تەختەکلیلەکانی کۆمپیوتەر
ڤاجرایانا
ڤاجرایانا یەکێکە لە لقە سەرکیەکانی بودیزم. بە ڤاجرایانا بودیزمی تانتراییش دەوترێت. وشەی ڤاجرایانا بە واتای ڕێگەی ئەڵماس دێت. بودیزمی تەببەتی لە گرنگترین مەزهەبەکانی ڤاجرایانایە.
ھۆڵەندا
ھۆلەند یان ھۆڵەندا (؛ نەیدەرلاند) وڵاتێکە لە کیشوەری ئەورووپا دا کە بەشی سەرەکیی میری شانشینی ھۆڵەندا پێکدێنێت. پایتەختەکەی شاری ئەمستەردامە.
ناوی وڵات
«ھۆڵەندا» یان «ھۆڵاند» (Holland) ناوی ناوچەیەکی ڕۆژاوای ئەو وڵاتەیە و خۆیان بە سەرانسەری وڵاتەکە «نەیدەرلانت» (Nederland) ئەڵێن. گەرچی وشەی ھۆڵەندا کەوتووەتە سەر زاری ژمارەیەک لە زمانەکان وەک عەرەبی و فارسی و تورکی و کوردی بەڵام خەڵکی وڵاتەکە پێیان خۆش نییە ناوی ناوچەیەکی وڵاتەکەیان بە سەرانسەری وڵاتەکە بگوترێ. لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان «ھۆلەند» و لە باشووری کوردستان «ھۆڵەندا» بەکاردەبردرێت.
ئابووری
داھاتی ئەم وڵاتە لە ساڵی ٢٠٠٦دا زیاتر لە ٥٠٠ ملیار یۆرۆ بووە و ھەر لە ھەمان ساڵدا گەشەی ئابوری ٣٪ بووە. نرخی ھەڵاوسان لە ساڵەکانی ٢٠٠٥ بۆ ٢٠٠٧ بە ڕێژەی ٢٪ بوە. ڕێژەی بێکاریش لەو ماوەیەدا نزیکەی ٢٪ بووە کە دەکاتە ٤٠٠ ھەزار کەس، بگرە کەمتریش. ھۆڵەندا لە بەرھەمھێنان و ھەناردەکردنی گوڵ پلەی یەکەمی جیھانی ھەیە. ئاژەڵداری و کشتوکاڵ دو کۆڵەکەی سەرەکی ئابووری ھۆڵەندان. لە گەڵ بچووکی ڕووبەری وڵاتەکەشیان دیسان ھۆڵەندیییەکان رۆڵێکی کارا و بەرچاویان ھەیە لە بازرگانی و پیشەی بانکداری جیھانی. ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا گەورەترین بازاری بەرھەمەکانی ھۆڵەندایە و ھەروەھا وڵاتانی ئەندامی یەکێتیی ئەورووپا گەورەترین ھاوبەشە بازرگانیییەکانی ئەم وڵاتەن. ھۆڵەندا خاوەنی زیاتر لە نیوەی پشکی کۆمپانیای گاز و نەوتی شێلە‌ و ئەوی دیکەشی بۆ بەریتانیایە. ئەم کۆمپانیایە کە بەشە ھۆڵەندیەکەی بە رۆیاڵ داچ شێل ناسراوە لە سەرانسەری جیھاندا لە بوارەکانی دۆزینەوەی نەوت و غازی سروشتیدا چالاکە. ھۆڵەندا بۆخۆیشی خاوەنی ڕێژەیێکی بەرچاو لە گازی سروشتیییە. پیشەسازی کەشتی و پاپۆر و پیشەسازی کیمیایی وەک پیشەسازی ڕەسەن و سەرەکی ھۆڵەندایی‌ دەژمێردرێن. لە کۆمپانیا گەورەکانی ئەم وڵاتە، کۆمپانیای‌ فلیپسە کە بۆ کەرەستەی‌ ئەلەکترۆنی و کۆمپانیای ھاینکێن، کە یەکێکە لە گەورەترین کۆمپانیاکانی بەرھەم ھێنانی بیرە. دراوی ئەم وڵاتە بەر لە گۆرینی بۆ یۆرۆ ، گیلدێر یان فلۆرۆن بوو.
ھەناردەی سەرەکی
گوڵ، ئاژەڵ، بەرو بومی کشت وکاڵی، خۆراک، ماددەی کیمیایی، کەشتی و بەلەم و پاپۆر
گوڵ
ھۆڵەندا بە وڵاتی گوڵ ناسراوە و چەندین سەدەشە ئەو وڵاتە بە گەورەترین وڵاتی ھەناردەکاری گوڵ لە جیھان دادەنرێت. لە ٦٠٪ی بازرگانیکردن بە گوڵ لە جیھاندا بەدەست ھۆڵەنداوەیە و تەنیا لە یەکێک لە کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی گوڵیش لەو وڵاتە نزیکەی ١٠٠ ھەزار کرێکار کار دەکەن.
ڕامیاری
thumb|[[بئاتریکس ھۆڵەندا|بئاتریکس شاژنی ھۆڵەندا]] دەسەڵاتی ھۆڵەندا پاشایەتی مەرجدارە کە لەوێدا شا یان شای ئافرەت ھیچ ڕۆڵکیان لە ڕامیاریدا نییە و تەنیا ھێمایەکی نەتەوەیین. ئەم وڵاتە دوو پەرلەمانی ھەیە و سەرۆک وەزیر کە گرینگترین و بەرزترین پۆستی ڕامیارییە، لەو لایەنەی کە زۆرینەی ئەسکەمیلەکانی پەرلەمانی ھەیە ھەڵدەبژێردرێت.
لایەنە سەرەکیییەکان
thumb|[[مارک روتێ سەرۆک وەزیری ھۆڵەندا]]
ھەندێک لە پەرلەمانتاران لەو نەتەوە کۆچبەرانەن کە بە ساڵانە لەو وڵاتەدا دەژین وەک ئاسیایی و ئەفریقی. بزوتنەوەی ڕاستگەرایی توندڕەو لە ھۆڵەندا بە تایبەتی بەھۆی زۆربوونی رێژەی کۆچبەران لەم وڵاتەدا بەھێز بووە. کە لە ئاکامدا لایەنێکی وەکو لیستی پیم فۆرتاین (L F P)، بخزێتە نێو پەرلەمان و میرییەوە. لەگەڵ کوژرانی پیم فۆرتاین لە سەر دەستی ھاوڵاتییەکی ھۆڵەندی ئەو و لایەنەکەی لە ڕامیاری دورکەوتنەوە. بەڵام خێرت ویلدروز و لایەنی ئازادی لایەنگرانی پیم فۆرتاینیان کۆکردەوە و پێکەوە چوونە بۆ ناو پەرلەمان.
ویلدروز دژبەری ھەبوونی موسوڵمانانە لە ھۆڵەندا. لەبەر ئەوەی وەک مەترسییەک کە لە پەرەسەندندایە لە ئیسلام دەروانێت و پێی وایە دەبێت بەر بەم مەترسیە بگیردرێت. کوژرانی دەرھێنەری ھۆڵەندی نێئۆ ڤۆن گۆگ لەلایەن پەنابەرێکی موسوڵمانەوە لە ساڵی ٢٠٠٤دا یارمەتی لایەنە ئەنتی ئیسلامییەکەی ویلدروز دا تا بچێتە نێو پەرلەمانەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٠٨دا کورتە فیلمێک بە ناوی فیتنەوە لە لایەن خیرت ویلدروزەوە بڵاوکرایەوە کە ناڕەزایەتی زۆری لەناوخۆ و دەرەوەی ھۆڵەندا لێکەوتەوە. لەم فیلمەدا دەرھێنەر قورئان و ئیسلام وەک سەرچاوە و ھاندەری توندوتیژی دەناسێنێت. سەرۆک وەزیری ئەوکاتی ھۆڵەندا پیتێر باڵکنێندێ کە لە لایەنیی دیموکراسی خاچ پەرستییە ئەم فیلمەی شەرمەزار کرد. بە پێچەوانەی دڵەڕاوکی، موسوڵمانانی ھۆڵەندا ھیچ دژکردەوەیێکی توندیان لە بەرامبەر ئەم فیلمە نیشان نەدا ئەوەندە نەبێت بۆ دەربڕینی نارەزایەتی خۆیان رێگەی یاساییان گرتەبەر. ھۆڵەندا ئەندامی کۆنی یەکێتیی ئەورووپایە و ھەروەھا لە ڕیکخراوەی پەیمانی ناتۆشدا ئەندامە. ھۆڵەندا پشتگیری لە ھێرشی ئەمریکا بۆ سەر ئەفغانستان و عێراقی کرد و ھەر ئێستاکەش ھێزەکانی ھۆڵەندا وەک بەشێک لە ناتۆ لە ئەفغانستان دان. بەلجیکا و ھۆڵەندا و لۆکسمبۆرگ ئەندامی بێنۆ کوکسن. ئەمە ناوی پەیمانێکی ھاوکاری ناوچەییە لە نێوان ئەم سێ وڵاتەدا و ئەم ناوە لە پیتی یەکەمی ئەوڵاتانە وەرگیراوە. ئەم پەیمانە سەرچاوەی‌ پەیمانی ئەورووپای یەکگرتوو و یەکپارچەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشایەتییە دەستوورییەکان پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ناتۆ پۆل:وڵاتانی ئەندام لە یەکیەتی ئەورووپا پۆل:ئەورووپای باکووری پۆل:شانشینی ھۆڵەندا پۆل:ھۆڵەندا پۆل:ئەورووپای ڕۆژاوا پۆل:وڵات و مەڵبەندە ئاڵمانییەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١٥
ھۆڵی خۆراک
وێنۆک|ھۆڵی خواردنی چەتەی دەریایی لە قوتابخانەی ئامادەیی پۆرت شارلۆت ھۆڵی خۆراک کۆمەڵێک چێشتخانەیە (لە ناوەوە یان دەرەوە ھەیە) کە بژاردەی جیاوازی چێشتلێنانیان ھەیە، ھەروەھا شوێنێکی ھاوبەشیان ھەیە بۆ دانیشتن. لە ئەمریکا لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە بەیاریگای خۆراک بەناوبانگ بووە و لە مۆڵەکانی بازرگانی و فڕۆکەخانەکاندا یەکخراوە. دەتوانرێت لە شوێنە گەشتیارییەکانی تردا بدۆزرێنەوە. ھۆڵی خواردن پێکدێت لە ژمارەیەک فرۆشیار لە کەوانتەری خزمەتگوزاری کاردەکەن. ژەمەکان لە یەکێک لە فرۆشیارەکان داوا دەکرێن و دواتر دەگوازرێنەوە بۆ شوێنێکی نانخواردنی ھاوبەش. ھەروەھا دەتوانرێت خواردنەکە وەکو خواردنی بردنە دەرەوە داوا بکرێت بۆ خواردن لە شوێنێکی تری وەک ماڵێک، یان شوێنی کار. لە ساڵانی نەوەدەکاندا، ھۆڵەکانی خۆراک بوونە شتێکی سەرەکی لە مۆڵە بازرگانییەکان. ھۆڵەکانی خۆراک بوونە بەشێکی دانەبڕاو لە کولتوور، کە کۆلێژ و زانکۆکان دەستیان کرد بە جێگیرکردنی شوێنی وەک ھۆڵی خۆراک لە کافتریاکانیاندا، و تەنانەت ھێنانی پاشکۆکانی مارکەی ناو (کەی ئێف سی، تاکۆ بێڵ، سەبوەی، ھتد …) بۆ ھاوبەشی لەگەڵ قوتابخانەکان. ھەر زوو دوای ئەوە، فڕۆکەخانەکان، ھەروەھا زۆرێک لە بیناکانی ئۆفیسەکان، نەخشەی ھۆڵی خۆراکیان لە شوێنی گشتی خۆیاندا جێگیرکرد، چونکە ڕێگە بە پاشکۆکان و بازرگانەکان دەدات کە شەبەنگێکی بەرفراوان لە بەکارھێنەران بەدەستبھێنن بۆ قازانج.
جێن لوین
جێن لوین ھونەرمەندێکی کارلێکە و خاوەنی ستۆدیۆیە و بنکەکەی لە شاری نیویۆرکە و پسپۆڕە لە ڕێکخستنە گەورەکان لە فەزای گشتیدا، بەزۆری توخمەکانی وەک ڕووناکی و دەنگ و ئەندازەیی ئاڵۆز تێکەڵ دەکات. کارلێکێکی ڕووناکی نیشاندابە ناوی (The Pool) لە ساڵی ٢٠٠٨ بۆ یەکەمجار نمایشکرا و لە سەرانسەری جیھان نمایش کراوە، لە شارەکانی وەک سینگاپوور، سیدنی، دێنڤەر، مۆنتریال و پراگ، ھەروەھا لە بۆنە و ئاھەنگەکانی وەک ساوس بای ساوسوێست و بورنینگ مان کە ئاھنەگی ساڵانەن ئەنجامدەدرێ.
سەرچاوەکان
پۆل:ھونەرمەندان پۆل:ھوونەری گشتی پۆل:پەیکەرتاشانی سەردەم پۆل:ھونەرمەندان لە کۆلۆرادۆ پۆل:ھونەرمەندانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤ پۆل:زیندووان
گەری کووپەر
thumb|وێنۆک|چەپ|گاری کووپەر لە ساڵی [[١٩٤١]] گاری کووپەر ناوی تەواوی فرانک جەیمز کووپەر (بە ئینگلیزی: Frank James Cooper) (لەدایکبوون: ٧ی ئایاری ١٩٠١- مردن: ١٣ی ئایاری ١٩٦١) ئەکتەرێکی ئەمریکی بوو. ماوەی کارکردنی کووپەر لە ساڵی ١٩٢٥ەوە دەست پێدەکات تا مردنی کە لەم ماوەیەدا زیاتر لە ١٠٠ فیلمدا بەشداری کردووە. کووپەر بە هۆی فیلمەکانی (High Noon), کوشتن (City Streets), کۆمیدی (Mr. Deeds Goes to Town) و دراما (The Pride of the Yankees) ناوبانگی دەرکرد. گاری کووپەر ٥ جار کاندید کراوە بۆ خەڵاتی ئۆسکار و ٢ خەڵاتی ئۆسکاری بەدەستهێناوە لە فیلمەکانی (Sergeant York و High Noon) هەروەها لە ساڵی ١٩٦١دا خەڵاتێکی ڕێزی پێبەخشراوە.
سەرچاوە
http://en.wikipedia.org/wiki/Gary_cooper
پەراوێز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری فیلمی دراما پۆل:مردووانی ١٩٦١ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١ پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە وێستێرنەکان پۆل:وەرگری خەڵاتی ڕێزلێنانی ئەکادیمیا پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
تەوەرە
تەوەرە (ئینگلیزی: Axon) درێژبووەوەی سایتۆپلازمی دەمارە خانەیە. دەمارە ڕاگەیاندن بۆ دوور لە لەشی خانەکە دەگوازێتەوە.
سەرچاوە
پۆل:فیزیۆلۆژیای دەماری پۆل:شانەی دەماری
بڕیارنامەی ٢٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٢٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی ئایاری ١٩٤٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێ لە ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکاندا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١۳٧‌ەم، بە ١٠ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لە ١٩٤٧ پۆل:ئیتالیا لە ١٩٤٧
کوردە مەسیحییەکان
سەرچاوەکان
پۆل:کورد پۆل:مەسیحییەت لە کوردستان پۆل:گرووپە مەسیحییەکان لە ڕۆژھەڵاتی ناوین
جینۆم
وێنۆک|[[کرۆمۆسۆمەکانی مرۆڤ کە ٤٦ دانەن و جینۆمی مرۆڤ لە خۆ دەگرن]]
جینۆم (ئینگلیزی: Genome) بریتییە لە تەواوی ئەو بۆماوە ماددەیەی کە لە لەشی کەسێدا بوونی ھەیە.
پەیمانی سیڤەر
پەیمانی سیڤەر (فەڕەنسی: Traité de Sèvres) پەیمانێکی ئاشتی بوو لە نێوان وڵاتانی ئیتاڵیا، ژاپۆن، ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی و ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی یەکەم لە کۆتاییی شەڕی یەکەمی جیھانی لە ١٠ی ئابی ساڵی ١٩٢٠ بەسترا. پەیماننامەکە بەشێکی زۆری خاکی عوسمانی بە فەڕەنسا، شانشینی یەکگرتوو، شانشینی یۆنان و ئیتاڵیا دابەش دەکات، و یەکێک بوو لەو زنجیرە پەیماننامانەی کە لەو سەردەمەدا کاری لەسەر کراوە، دوای شکستھێنانی ئەو وڵاتانەی دژ بە ھاوپەیمانان لە شەڕدا بوون. جێگرەوەی ئەم پەیماننامەیە بە ئاگربەستێکی کاتی بە ناوی ئاگربەستی مودرۆس بوو.