cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فرانسواز دۆبۆن
فرانسواز دۆبۆن نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی ژنی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠ پۆل:مردووانی ٢٠٠٥ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:کۆمۆنیستە فەڕەنسییەکان پۆل:سۆسیالیستە فەڕەنسییەکان
دشە
دشە گوندێکە لە هەورامانی ڕۆژھەڵاتە. گوندی دشه له نزیکی شاری پاوه له هه‌ورامانی ڕۆژھەڵات. ئه‌م گونده گوندیکی کون و میژووییه. و هه‌ر له قه‌دیمه‌وه جیگه‌ی پیاوو چاکان و زانایان بوه. دشه هه‌ر وه‌کو باقی‌تری شوینه‌کانی هه‌ورامان و ته‌نانت کوردستانیش، ئاوو هه‌واییکی زور خوش هه‌یە. بۆ نمونە شوێنە خۆشەکانو بەناو بانگەکانی دشە دەتوانین : هەوارگەی هێڵاو، کانی هانەکوان، کێوی بەڕۆژ ، هەوارگەی دەرەتفێ ، قەڵای پاسکە، تلە ، حەوزو شێ فەتاحی و زۆرێ جێ و شوێنی دیکە. ئه‌م گونده ده کیلومتر له شاری پاوه و دوره و به‌پیی ئاخرین زانیاریه‌کان زیاتر له دو هه‌زار که‌س له‌م دییه نیشته‌جین و ژیانی خویان به‌سه‌ر ده‌به‌ن.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی پاوە پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی ئێران
گلاڤینیتسا
گلاڤینیتسا شارۆچکەیەکە لە پارێزگای سیلیسترا لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٬١٣٣ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سیلیسترا پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
بڕیارنامەی ٨٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٨ی حوزەیرانی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کۆماری مەقدوونیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٤٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:یۆنان لە ١٩٩٣ پۆل:کۆماری مەقدوونیا لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری مەقدوونیا
ئەندرۆید ستۆدیۆ
ئەندرۆید ستۆدیۆ بریتییە لە ئای دی ئی (IDE) فەرمی کۆمپانیای گۆگڵ بۆ سیستەمی کارپێکەری ئەندرۆید، دارێژراوە بە بەرنامەی جێت برەین' ئینتێڵی جەی IDEA و بەتایبەت دیزاینکراوە بۆ دروستکردنی بەرنامەی ئەندرۆید بەردەستە بۆ دابەزاندن لەسەر سیستەمەکانی ویندۆز، ماک و لینوکس بەرنامەکە جێگرەوەی ئیکلیپس(Eclipse) ئامرازی داڕشتنی بەرنامەی ئەندرۆیدە کە بەشێوەیەکی جێگیر و بنەڕەتی بەکاردێت بۆ دروستکردنی بەرنامە و یارییەکانی تایبەت بە مۆبایلەکانی سیستەمی ئەندرۆید.
ئەندرۆید ستۆدیۆ بڵاوکرایەوە لە ١٦ ی ئایاری ٢٠١٣ دا لە کۆنگرەی ساڵانەی Google I/O تایبەت بە گۆگڵ.
مێژووی وەشانەکان
لیستی وەشانە بڵاوکراوەکانی ئەندرۆید ستۆدیۆ:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی گووگڵ پۆل:ئامرازەکانی بەرنامە داڕێژی
لۆرد بایرۆن
٣٠٠px|وێنۆک|چەپ|وێنەی لۆرد بایرۆن لە ساڵی ١٨٢٤ دا. جۆرج گۆردۆن بایرۆن ( بە ئینگلیزی: George Gordon Byron) ناسراو بە لۆرد بایرۆن (١٧٨٨ - ١٨٢٤) نووسەر و سەتران نووسی ئینگلیزیە. ئەو یەکێکە لە نووسەرە سەرەکیەکانی شێوازی ڕۆمانتیسم لە ئەدەبی ئینگلیزی دا و کاریگەری زۆری ھەبووە لە سەر نووسەرانی دوای خۆی وەک نووسەری گەورەی ڕووس ئەلکساندر پووشکین و زۆر نووسەری گەورەی تر. ئەو لە ساڵی ١٨٢٤ زایینی دا بە ھۆی تەبەوە لە وڵاتی یۆنان لە نێوان شەڕی ئەو وڵاتە لەگەڵ ئیمپراتۆری عوسمانی دا گیانی خۆی لە دەس داو لەوە بەدواوە بە ھۆی خەبات لە ڕیگەی ئازادی یۆنان بە پاڵەوانێکی نەتەوەیی دەناسرێت و ڕێز لێ دەگیرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:شانۆنامەنووسانی سەدەی ١٩یەم پۆل:شانۆنامەنووسانی ئینگلیز پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:شانۆنامەنووسانی سکۆتلاندی پۆل:شاعیرانی سەدەی ١٩یەم پۆل:شاعیرانی ئینگلیز پۆل:لۆرد بایرۆن پۆل:شاعیرانی سکۆتلاندی پۆل:لەدایکبووانی ١٧٨٨ پۆل:مردووانی ١٨٢٤ پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە ئیتالیا
زیپکە
زیپکە یا قنچکە بریتییە لە کوانی زۆر ورد لە پێست کە زۆر جار کێمی تێدایە. ئەو زیپکانەی لەسەر ڕوومەتی تازەلاواندا دەردێ، بە جوانەزوە دەناسرێت. مەبەست لە زیپکە ئەو گرێ بەرزەی پێستە، شلەیەکی تێدایە و لە ئەنجامی داخستن یا گیرانی ڕژێنە چەورییەکان و کەناڵی تاڵە مووەکان، بە ھاوکاری ھەندێک بەکتریای ناو پێست و زۆربوونی چەوریی پێست دروست دەبێت، زۆربەی زیپکەکان لە ڕوخسار، مل، شان، پشت و سنگ دەردەکەون. زیپکە لە نێو گەنجان زۆر باوە، بە زیپکە لە نێو گەنجان زۆر باوە، بە جۆریک لە تەمەنی ھەرزەکاریدا. ٪٧ بۆ ٨٧ی خەڵکی تووشی دەبن. بە گوێرەیی سەختییەکەی، زیپکە دەبێتە ھۆی خەمۆکی دەروونی و برینی پێست جێدەھیڵێت، بەڵام ھەر چەندە زووتر چارەسەر بکرێت، دەرھاویشتەکانی کەمترن. نیشانە کانی زیپکە: بەپێی سەختی و جۆرەکەی، نیشانەکانی زیپکە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاوازن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زاراوەکانی پێستناسی
چەنگیزخان
٣٠٠px|وێنۆک|چەپ|چەنگیزخان چەنگیزخان (بە مۆنگۆلی: Чингис хаан؛ ١١٦٢–١٢٢٧) بە ناوی سەرەکیی تەمووچین، خانێکی مۆنگۆل بوو کە توانی ھۆزە مۆنگۆلەکان یەکگرتوو بکات و ئیمپراتۆریەتیی مۆنگۆل دامەزرێنێت. فەرماندەیەکی سەربازی زۆر بەھێز بوو، توانای کۆکردنەوەی خەڵکی لە دەوری خۆی ھەبوو، و وردە وردە دەستی کرد بە فراوانبوون لە ناوچەکانی دەوروبەری، و زۆری نەخایاند شانشینییەکەی فراوانتر بوو تا گەیشتە سنوورەکانی کۆریا لە ڕۆژھەڵاتەوە تا سنوورەکانی وڵاتی ئیسلامی خوارەزمشاھییەکان لە ڕۆژاوا، و لە دەشتەکانی سیبیریا لە باکوورەوە تا دەریای چین لە باشوور، واتە پێشتر وڵاتانی ئێستا بەناوەکانی: چین، ئێران، کازاخستان، کۆریای باکوور و کۆریای باشوور، مەنگۆلیا، ڤیێتنام، تایلەند و بەشێک لە سیبیریا، ھەروەھا لاوس، میانمار، نیپاڵ، بوتان لەخۆگرتبوو.
پێش مردنی چەنگیز خان وەسیەت دەکات کە جێنشینی ئۆقتەی خان بێت، ئیمپراتۆریەتەکەی دابەش دەکات لە نێوان کوڕ و نەوەکانیدا. لە ساڵی ١٢٢٧ دوای شکستپێھێنانی لە تانگوت کۆچی دوایی کرد، و لە گۆڕێکی نەناسراودا بە خاک سپێردرا، بە تەواوی نازانرێت لە کوێی مەنگۆلیادایە. نەوەکانی دەستیان کرد بە فراوانکردنی ئیمپراتۆریەتەکەیان لە سەرانسەری ئۆراسیادا بە داگیرکردن یان دامەزراندنی شانشینی ژێردەستەیی لەناو چینی ئێستا، کۆریا، قەفقاز، شانشینییەکانی ئاسیای ناوەڕاست و بەشێکی گەورەی ئەورووپای ڕۆژھەڵات و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست.
چەنگیز خان جگە لە دەستکەوتە سەربازییە زەبەلاحەکانی، وایکرد ئیمپراتۆریەتیی مۆنگۆلەکان لە ڕێگەی دیکەوە گەشە بکات. لە کاتێکدا ئەو فەرمانی کرد بە بەکارھێنانی ئەلفوبێی ئویگور وەک سیستەمی نووسین لە ئیمپراتۆریەتیی مۆنگۆلەکاندا دەرکرد. ھەروەھا ھانی لێبوردەیی ئایینی دەدا لەناو ئیمپراتۆریەتەکەیدا، ئیمپراتۆریەتێکی یەکگرتووی لە ھۆزە کۆچەرییەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا دروستکرد. مۆنگۆلەکانی ئێستا ڕێزێکی زۆری لێ دەگرن و بە باوکی دامەزرێنەری وڵاتی مەنگۆلیا دەزانن.
ناو
جەنگیز خان (بە زمانی مۆنگۆلی: Чингис Хаан)، (بە چینی: 成吉思汗)، بە پینین: cheng1 ji1 si1 kang1)، یان تەمووجین (بە چینی: 鐵木真)، بە پینین: Temüjin «Genghis Khan« وشەیەک بە واتای: داگیرکەری جیھان، یان شای شاکانی جیھان، یان بەھێز، بەپێی وەرگێڕانە جیاوازەکانی زمانی مۆنگۆلی، و ناوە ڕەسەنەکەی “تەمووچین” یان “تەمووگین”.
ڕەچەڵەک
ڕەچەڵەکی تەمووچین پەیوەندی ڕاستەوخۆی بە خابول خان و ئەمباگای باپیرەیەوە ھەیە، ھەروەھا کوتولا خانی برای کە سەرکردایەتی مۆنگۆلیای یەکگرتووی کردووە کاتێک پشتیوانی بنەماڵەی جینی چینی لە مۆنگۆلەکانەوە گواسترایەوە بۆ تاتارەکان لە ساڵی ١١٦١ و خابول خانی لەناوبرد. لەو سەردەمەدا باوکی جەنگیز کە ناوی یەسوگی بوو، سەریھەڵدا (سەرۆکی بنەماڵەی بورجیقین، بنەماڵەیەکی دەسەڵاتدار لە خێڵی مۆنگۆلی قەیات و کوڕەزای ئەمباغای و کوتولا خان)، بەڵام ئەم پۆستە لەلایەن بنەماڵەی کێبڕکێکار بەناوی تای چیود، کە ڕاستەوخۆ بۆ ئامباغا دەگەڕێتەوە، کاتێک دەسەڵاتی تاتارەکان بەھێز بوو دوای ساڵی ١١٦١، فەرمانڕەواکانی بنەماڵەی جین پشتگیری خۆیان دەگۆڕن بۆ ھۆزی کارای.
و باوکی ئیمپراتۆر تۆلوی و باپیرەی ئیمپراتۆر مەنگۆ خان و ئیمپراتۆر کوبلای خان و ئیمپراتۆر ھۆلاکۆ خان ​​و ئیمپراتۆر ئێریک بۆک.
چەنگیز خان لە ھزری مێژوودا
چەنگیز خان وەک یەکێک لە داگیرکەرە گەورەکان و وەک زانایەکی سەربازی دەمێنێتەوە، تەنھا ئەوە نەبێت کە لە ھەموو داگیرکارییەکاندا لە بۆ گەندەڵی و وێرانکاری لە خاکەکەدا لەوانی دیکە جیاواز بوو، لەوێ ئیمپراتۆریەتێکی دامەزراند کە لە سەردەمی بنەماڵەکەیدا لە ئۆکرانیا تا کۆریا درێژ بووەوە. ھەروەھا نەوەکانی لە چین و وڵاتی فارس و ڕووسیا بنەماڵەی شاھانەیان دامەزراندووە و لە نێو بنەماڵەی نەوەکانیدا پاشاگەلێک ھەبوون کە چەند سەدەیەک لە ئاسیای ناوەڕاست فەرمانڕەوایەتییان کردووە.
مێژوونووسی ئەڵمانی (بێرتۆڵت سپۆلەر) باس لە کەسایەتی چەنگیز خان دەکات و لە لاپەڕەی (٢٧)دا دەڵێت:
«تایبەتمەندییە باڵاکانی چەنگیز خان و کەسایەتییە بێ ھاوتاکەی تەنیا لە سەرکەوتنە سەربازییەکانیدا دەرناکەون، بەڵکو لە بوارەکانی تریشدا کە گرنگیان کەمتر نییە، وەک چۆن ناتوانین بە سەرسامییەوە سەیری دەستکەوتەکانی وەک پاڵێوەرێکی یاسایی و ڕێکخەری نەتەوەی مۆنگۆل نەکەین».
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١١٦٠ پۆل:مردووانی ١٢٢٧ پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١٣یەم پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر پۆل:چەنگیزخان
دۆجکۆین
دۆجکۆین (کۆد: DODGE، ھێما: D) دراوێکی ئەلکترۆنییە کە دروست کراوە لەلایەن ئەندازیارانی سۆفتوێر بیلی مارکۆس و جاکسۆن پاڵمەر، کە بڕیاریاندا سیستەمێکی پارەدان دروست بکەن وەک «گاڵتەیەک»، کە لەو کاتەدا گاڵتەیان دەکرد بە دراوە ئەلکترۆنییەکان. ئەم دراوە دادەنێت بە یەکەم «کۆینی گاڵتەکردن»، و ھەروەھا بە تایبەت تر بە یەکەم «کۆینی سەگ». سەرەڕای سروشتی تەنزئامێزی، ھەندێک بە ئاسۆیەکی یاسایی و ڕەوای وەبەرھێنانی نوێی دەزانن. دۆجکۆین لەسەری ڕوخساری سەگی شیبای ھەیە لەلایەن گاڵتەپێکردنی «دۆج» وەکو لۆگۆ و ناوەکەی. یەکەم جار دروست کرا لە ٦ کانونی دووەمی ٢٠١٣، و بە خێرایی کۆمەڵگایەکی ئۆنلاینی خۆی گەشەپێدا، کە نرخی بازاڕی گەیشتە سەروو ٨٥ ملیار دۆلار لە ٥ مایسی،2021. لە ئێستادا سپۆنسەری یانەی واتفۆردی خولی نایابی ئینگلیزییە (تەنیا بۆ دەستکێش).
مێژوو
بەشێوەیەکی ڕەسەن داندرا وەک «گاڵتەیەک»، دۆجکۆین دروست کرا لەلایەن ئەندازیاری سۆفتوێری IBM بیلی مارکۆس و ئەندازیاری سۆفتوێری ئەدۆب جاکسۆن پاڵمەر. ئەوان دەیانویست دراوێکی دیجیتاڵی نێوان دوو کەس دروست بکەن کە بگات بە شوێنی زیاتر وەک لە بیتکۆین. ھەروەھا دەیانویست کە خۆیان بە دور بگرن لەو مێژووە پڕ مشتومڕەی دراوەکانی تر. دۆجکۆین یەکەم جار بە فەرمی بڵاوبۆوە لە ٦ کانونی یەکەمی ٢٠١٣، لەگەڵ تەنیا ٣٠ ڕۆژی یەکەمدا، زیاتر لە ملیۆنێک سەردانیکار ھەبوو بۆ dogecoin.com.
پاڵمەر شانازی پێوە دەکرێت کە توانی بیرۆکەکەی بکات بە ڕاستی. لەو کاتەدا، ئەندام بوو لە بەشی مارکێتینی سیستەمەکانی ئەدۆب لە سیدنی. پاڵمەر دۆمەینی dogecoin.com کڕی و ڕوکارێکی کاتی بۆ دانا، کە لۆگۆی کۆی نەکەی تێدا بوو لەگەڵ دەقێکی پەرش و بڵاوی کۆمیک سانس. مارکۆس پەیوەندی کرد بە پاڵمەرەوە لە دوای بینینی ماڵپەڕەکە، و ھەوڵەکان دەستیان پێکرد بۆ گەشەپێدانی دراوەکە. مارکۆس دیزانینی پرۆتۆکۆڵەکانی دۆجکۆینی کرد لەسەر بنەمای دراوە ئەلکترۆنییەکانی کە ھەبوون وەک لەکی کۆین و لایتکۆین. کە تەکنەلۆژیای سکرپیت بەکار دەھێنن لە ئەلگۆریتمی سەلماندنی کارەکەیان. بەکارھێنانی سکرپیت مانای ئەوەیە کە ماینەرەکان ناتوانن کەلوپەلی ماینینی بیتکۆین SHA-256 بەکاربھێنن، و لە جیاتی ئەوە پێویستە ئامێرەکانی FPGA و ASIC بەکاربھێنن کە زیاتر ناسراون بەوەی ئاڵۆزترن بۆ بەرھەمھێنان.
لە ١٩ کانونی یەکەمی ٢٠١٣، دۆج کۆین بە زیکەی ٣٠٠٪ ھێندە لە نرخەکەی زیادی کرد لە ماوەی ٧٢ کاتژمێردا، کە ل ە٠٫٠٠٠٢٦$ بەرز بۆوە بۆ ٠٫٠٠٠٩٥$، لەگەڵ قەبارەی ملیاران لە دۆجکۆین لە ھەر ڕۆژێکدا. ئەم گەشەکردنە ڕوویدا لەکاتێکدا کە بیتکۆین و دراوە ئەلکترۆنییەکانی تر لە بارودۆخێکی خراپدا بوون بەھۆی بڕیاری چین بۆ قەدەغەکردنی بانکەکانی چینی کە بتوانن وەبەرھێنان لە ئابوری بیتکۆیندا بکەن. سێ ڕۆژ دواتر، دۆجکۆین یەکەم شکانی گەورەی بەخۆیەوە بینی بەھۆی ئەوەی ٨٠٪ نرخەکەی لەدەستا بەھۆی ئەم ڕووداوە و ھەروەھا ژمارەی زۆری ماینین کە توانای کۆمپیوتەری زۆر کەمی دەویست کە ماینی دۆجکۆین بکەیت.
لە ٢٥ کانونی یەکەمی ٢٠١٣، یەکەم دزی گەورە لە دۆجکۆین ڕوویدا کاتێک ملیۆنان لە کۆینەکان دزران لە کاتی ڕودانی ھاککردنێک لەسەر جزدانی دراوە ئەلکترۆنییەکە بە ئۆنلاین لەسەر پلاتفۆڕمی جزدانی دۆج. ھاکەرەکە گەیشت بە فایلەکانی سیستەمەکە و دەستکاری لاپەڕەی ناردن/وەرگرتنی کرد بۆ ئەوەی ھەرچەند کۆینی تێدا بێت بینێرێت بۆ ئەدرێسێکی ئینتەرنێتی ستاتیکی نەگۆڕ. ئەم ڕووداوی ھاککردنە وای کرد کە چەندین تویت دەربارەی دۆج کۆین بکرێت، لەو کاتەدا زۆرترین قسە لەسەر دۆجکۆین کرا کە یەکەم ئاڵتکۆین بوو لە تویتەر لەو کاتەدا ئاوا ئاماژەی پێ بکرێت، ھەرچەندە ئەوە سەرچاوەی ڕووداوێکی نەرێنی بوو. بۆ ئەوەی یارمەتی ئەوانە بدەن کە پارەیان لێ دزراوە لەسەر جزدانی دۆج لە دوای ئەو تێکشکاندنە، کۆمەڵگای دۆجکۆین لەژێر ناونیشانی "SaveDogemas" دەستی کرد بە یارمەتیدان و بەخشینی کۆینەکان بەو کەسانەی کە دزییان لێ کراوە. بە نزیکەی یەک مانگ دواتر، پارەی پێوسیت بەخشرا بۆ ئەوەی ھەموو کۆینەکان جێگە بگرنەوە کە دزرابوون.
لە کانونی دووەمی ٢٠١٤، قەبارەی بازرگانیکردنی دۆجکۆین بە شێوەیەکی کەم قەبارەی بیتکۆین و ھەموو دراوە ئەلکترۆنییەکانی تری بەیەکەوە بڕی. لەگەڵ ئەوەشدا سەرمایەی ئەم بازاڕە لە پشت بیتکۆین مانەوە. لە سەرەتادا، دۆجکۆین خەڵاتێکی ھەڕەمەکی دەبەخشی کە بۆ ھەر بلۆکێک لە ماینینەکان بوو. لەگەڵ ئەوەشدا، لە مارس ٢٠١٤، ئەم کردارە نوێکرایەوە بۆ خەڵاتی بۆلکێکی دیاریکراو.
ھاوبەشی دامەزرێنەر جاکسن پاڵمەر کۆمەڵگای دراوە ئەلکترۆنییەکانی بەجێ ھێشت لە ٢٠١٥ و ھیچ پلانێکی نییە بۆ گەڕاندنەوە، دوای ئەوەی لە سەرەتادا بڕوای وابوو دراوی ئەلکترۆنی وەک بەدیلێکی ئازادیخوازانەیە بۆ پارەی کاغەز، بەڵام لە بنەڕەتدا بۆ ئیستیغلالکەرە و دروست کراوە بۆ دەوڵەمەندکردنی زیاتری لایەنگرەکانی، ھاو دامەزرێنەرەکەی بیلی مارکۆس ھاوڕا بوو کە ھەڵوێستەکانی پاڵمەر بە گشتی ڕاست و ڕەوا دادەنرێن.
لە ماوەی ٢٠١٧ بۆ سەرەتای ٢٠١٨ بەبڵی دراوی ئەلکترۆنی، دۆجکۆین بە شێوەیەکی کاتی گەیشتە بەرزترین نرخی خۆی کە بریتی بوو لە ٠٫٠١٧$ بۆ ھەر کۆینێک لە ٧ کانوونی دووەمی ٢٠١٨، کە کۆی سەرمایەکەی لە بازاڕدا نزیک بۆوە لە ٢ ملیار دۆلار. وێنۆک|تۆکینی زیو و مس کە ئاماژە بۆ دۆجکۆین دەکات لە تەممووزی ٢٠٢١، نرخی دۆجکۆین زۆر بەرز بۆوە دوا بەدوای ڕیکلامکردن لە تیک تۆک بە مەبەستی گەیاندنی دۆجکۆین بە ١$.
لە کانوونی دووەمی ٢٠٢١، دۆجکۆین نرخی ٨٠٠٪ بەرز بۆوە لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا، لە ئەنجامی باسکردن و سەرنجی بەکارھێنەرانی Reddit، کە بەشێکی لەلایەن ئیلۆن ماسک و فشاری GameStop بوو کە وا بەرز بۆوە. لە شوباتی ٢٠٢١، دۆجکۆین نرخێکی زیاتر بەرزبۆوە کە گەیشتە ٠٫٠٨$ دۆلار بوو دوای ھاندانەکان و تویتەکانی ئیلۆن مەسک، سنۆپ دۆگ و جین سیمۆنسەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢١، مارک کوبان خاوەنی یانەی دالاس ماڤێریکس ڕای گەیاند کە تیمەکەی لە ئێن بی ئەی NBA ڕێگە بە کڕینی بلیت و بەرھەم دەدات بە دۆجکۆین؛ لە ماوەی دوو ڕۆژدا، کوبان ڕای گەیاندبوو کە فرەنچایزەکەی بووەتە سەرەکیترین بازرگانی دۆجکۆین، دوای ئەوەی ٢٠ ھەزار مامەڵەی ئەنجامداوە.
لە ٤ مایسی ٢٠٢١، نرخی دۆجکۆین بۆ یەکەم جار ئەو ئاستە سەختەی تێپەڕاند کە ٠٫٥٠$ بوو، زیادبوونی ٢٠٬٠٠٠٪ نرخی لە تەنیا یەک ساڵدا.
لە ٨ ی مایسی، ٢٠٢١، سەرەڕای یاخود بەھۆی پێشبینی بەرزبوونەوەی ئارەزوو لە بیتکۆین لە ئەنجامی چاوپێکەوتنی ئیلۆن مەسک لە شەوی شەمە، دۆجکۆین ٣٤٪ بەھاکەی لە دەستا کاتێک نرخی ٠٫٧١١$ بوو لە سەرەتای دەست پێکردنی بەرنامەکە و دوای چەند خولەکێک ھاتە خوار ٠٫٤٧٠$. بۆ بەیانی دواتر دۆجکۆین نرخێکی نزمی تۆمار کرد بە ٠٫٤٠١$، ڕێژەی لەدەستدانی ٤٣٫٦٪ نرخەکەی و ٣٥ ملیار دۆلاری لەدەستدا.
لە ٩ی مایسی ٢٠٢١، کۆمپانیای سپەیس ئێکس (ئینگلیزی: SpaceX) ڕای گەیاند کە ئەرکێکی گەشتکردنی بۆ سەر مانگ جێبەجێ دەکەن کە بەتەواوی لەلایەن دۆجکۆینەوە خەرجییەکەی دەدرێت، ئەمەش وای کرد ببێت بە یەکەم گەشتی بۆشایی کە لەلایەن دراوی ئەلکترۆنییەوە بکرێت، ئیلۆن مەسک ھەواڵەکەی دڵنیا کردەوە لە ڕێگەی تویتەر. کە گەشتەکەش بە Dodge-1 ناسراو بوو.
لە ١٤ی ئابی ٢٠٢١، دامەزراوەی دۆجکۆین «دامەزراندنەوەی دامەزراوەی دۆجکۆین (٢٠١٤)ی ڕاگەیاند، لەگەڵ گرنگیدانێکی نوێ بە پشتگیریکردنی ئیکۆسیستەمی دۆجکۆین، کۆمەڵگە و پێشخستنی داھاتووی زنجیرە بلۆکی دۆجکۆین.» دامەزراوەکە بە زیادکردنی ڕاوێژکارە دیارەکانی وەک ڤیتالیک بوتێرین (ھاودامەزرێنەر و داھێنەری ئیتیریۆم) و جارێد بیرچال (بە نوێنەرایەتی ئیلۆن ماسک) بۆ دەستەی کارگێڕییەکەی بەھێزتر بووەوە.
بەکارھێنان و ئاڵوگۆڕەکان
دۆجکۆین بریتییە لە ئاڵتکۆینێک کە بەکارھێنەرێکی گەورەی ھەیە، و بازرگانی پێوە دەکرێت لە دژی ھەردوو دراوە فیاتەکان و دراوە ئەلکترۆنییەکانی تر لەسەر چەندین بەرنامەی ئاڵوگۆڕی متمانە پێکراوی دراوە ئەلکترۆنییەکان و پلاتفۆڕمەکانی وەبەرھێنان.
ئاڵوگۆڕکردنی کەلو پەلی فیزیکی و ھی تر لە بەرامبەردا وەرگرتنی دۆجکۆین ڕوویدا لەسەر کۆمەڵگاکانی ئۆنلاینی وەک ڕێددیت و تویتەر، کە بەکارھێنەران لەم جێگایەندا بە بەردەوامی زانیاری دەربارەی دراوە ئەلکترۆنییەکان ھاوبەشی پێ دەکەن.
دۆج تیپ بۆت
دۆج تیپ بۆت خزمەتگوزارییەکی گواستنەوەی دراوە ئەلکترۆنییەکانە کە بەکاردەھێنرێت لەسەر ماڵپەڕە بەناوبانگەکانی وەک ڕێد دیت و تویچ. ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات کە دۆجکۆین بنێرن بۆ بەکارھێنەرانی تر لە ڕێگەی کۆماندەکانی کۆمێنتی ڕێددیت. لە مایسی ٢٠١٧، دۆج کۆین بۆت وەستا لە دوای ئەوەی دروستکەرەکەی ئیفلاس بوونی ڕاگەیاند؛ ئەمەش وای کرد زۆر لە بەکارھێنەرانی دۆج تیپ بۆت کۆینەکانیان لەدەست بدەن کە لە سیستەمی دۆج تیپ بۆت ھەیانبوو.
دابینکردنی دراو
دۆجکۆین دەستی پێکرد لەگەڵ بەرھەمھێنانی سنووری ١٠٠ ملیار کۆین، کە ئەمە زۆر زیاتر بوو لەو ژمارە کۆینانەی دراوە بەھێزە دیجیتاڵییەکان ڕێگەیان پێ دەدرا لەو کاتەدا. لە ناوەڕاستی٢٠١٥ ژمارەی ١٠٠ ملیار دۆجکۆین ماین کرا لەگەڵ ٥ ملیار کۆینی زیاتر کە دەخرێتە حساباتەکانەوە ھەموو ساڵێک لە دوای ئەو کاتە. ھەرچەندە ھیچ سنوورێکی بەرھەمێنانی تیۆری بوونی نییە، بەڵام بەم ڕێژەیە، ژمارەی دۆجکۆینەکان دەتوانن دوو ھێندە ببن لە ٢٠ ساڵی تردا (بۆ جاری داھاتوو کە دوو ھێندە ببن دەگاتە ساڵی ٢٠٧٥). ھیچ ھارد کاپێکی جێبەجێکراو لەسەر کۆی دابینکردنی دۆجکۆینەکان نییە. سەرەڕای ئەوەش، لە شوباتی ٢٠١٤، دامەزرێنەری دۆجکۆین جاکسۆن پاڵمەر ڕای گەیاند کە سنوورەکە لادەبرێت لە ھەوڵێکدا بۆ دروستکردنی کەمکردنەوەی بەردەوامی ڕێژەی ھەڵاوسانی بە تێپەڕبوونی کات. بە واتایەکی تر ڕێژەی ھەڵاوسان بە تێپەڕبوونی کات باشتر دەبێت و لە ٥٪ لە ساڵی ٢٠١٥ دەست پێدەکات بۆ کەمتر لە ٤٪ تا ساڵی ٢٠١٩، ٣٪ تا ساڵی ٢٠٢٧، و ٢٪ تا ساڵی ٢٠٣٥.
پارامیتەرەکانی ماینین کردن
جێبەجێکردنی دۆجکۆین جیاوازە لە لایتکۆین لە ڕووی چەندین پارامیتەرەوە. کاتی بلۆکێکی دۆجکۆین ١ خولەکە لە بەرامبەردا ھی لایتکۆین ٢٫٥ خولەکی پێ دەچێت.
چەندین حاڵەتی خەڵک دۆزراوەتەوە کە کۆمپیوتەرەکانی کارمەندەکان یاخود زانکۆکانیان بەکارھێناوە بۆ ماین کردنی دۆجکۆین.
ئۆڵۆمپیادی زستانی ٢٠١٤
کۆمەڵگە و ڕێکخراوی دۆجکۆین چەندین کۆکردنەوەی پارەی ئەنجام داوە بۆ کاری خێرخوازی و مەبەستی تری شایستە. لە ١٩ کانوونی دووەمی ٢٠١٤، کۆکردنەوەیەک ئەنجامدرا لەلایەن کۆمەڵگەی دۆجکۆین بۆ تیمی بۆبسلی جامایکی، کە سەرکەوت بوون بۆ ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی سۆشی بەڵام نەیان دەتوانی ئەو خەرجە بکەن. ھەتا ڕۆژی دووەم، ٣٦٬٠٠٠$ لە نرخی دۆجکۆین بەخشرا و ڕێژەی ئاڵوگۆڕی دۆجکۆین بۆ بیتکۆین زیادی کرد بە 50%. کۆمەڵگەی دۆجکۆین ھەروەھا پارە کۆکردنەوەیەکی تری ئەنجامدا بۆ دووەم وەرزشەوانی سۆشی، شیڤا کێشاڤان.
دۆج بۆ ئاو
لە ڕێی ئیلھام بەخشینی کۆکردنەوەی پارەی ئۆڵۆمپیادی زستانە و سەرکەوتوو بوونی کۆکردنەوەی پارەی خێرخوازی بچووکتر، ڕێکخراوی دۆجکۆین، کە لەلایەن ئێریک ناکاگاوا ڕێبەرایەتی دەکرا، دەستی کرد بە کۆکردنەوەی ھاوکاری بۆ دروستکردنی بیرێک لە حەوزی ڕووباری تانا لە کینیا بە ھاوکاری لەگەڵ ڕێکخراوی خێرخوازی: ئاو. دەیانویست کە کۆی گشتی ٤٠٬٠٠٠٬٠٠٠ دۆجکۆین (کە ئەوکات نرخی ٣٠٬٠٠٠$ بوو) کۆ بکەنەوە پێش ڕۆژی جیھانی ئاو (٢٢ مارس). کەمپینەکە سەرکەوتوو بوو، ھاوکاریان لە زیاتر لە ٤٬٠٠٠ کەس کۆردەوە، لەناویاندا خێرخوازێکی نەناسراو کە ١٤٬٠٠٠٬٠٠٠ دۆجکۆینی بەخشی (بە نزیکەیی ١١٬٠٠٠$ لەو کاتەدا، یاخود ٢٫٨$ ملیۆن دۆلار لە 2021).
ناسکار
ڕاست|وێنۆک|شۆڤێرلێتی شۆفێر جۆش وایز بە سپۆنسەری دۆجکۆین لە ٢٠١٤ وێنۆک|ئۆتۆمبێلی پێشبڕکێی سپۆنسەری دۆجکۆین لە تۆیۆتا ھی شۆفێر جۆش وایز لە ٢٥ی ئازاری ٢٠١٤، کۆمەڵگەی دۆجکۆین بە سەرکەوتوویی ٦٧٫٨ ملیۆن دۆجکۆین کۆکردەوە (نزیکەی ٥٥ ھەزار دۆلار لەو کاتەدا) لە ھەوڵێکدا بۆ سپۆنسەرکردنی شۆفێری زنجیرەی جامی خێرا لە ناسکار جۆش وایز. نازناوی " "Moonrocket ھەبوو ئۆتۆمبێلی ژمارە ٩٨ پلانی بۆیاخێکی تێدابوو کە لەلایەن دۆجکۆین/ڕێدیتەوە سپۆنسەر کرابوو و لەلایەن وایزەوە لە ٤٩٩ی ئارۆن لە تالادیگا سوپەرسپید وەی لێخوڕیبوو. وایز و ئۆتۆمبێلەکە بۆ ماوەی نزیکەی خولەکێک نمایشکران، کە لەم ماوەیەدا شرۆڤەکارانی پێشبڕکێکە باسیان لە دۆجکۆین و ھەوڵەکانی کۆکردنەوەی گشتی کرد، لە ھەمان کاتدا پلەی بیستەمیان بەدەستھێنا و بە سەختی لە چەندین تێکشکان دەرباز بوون. لە ١٦ی ئایاردا، وایز جێگەیەکی لە پێشبڕکێی Sprint All-Star Race بەدەستھێنا لەڕێگەی دەنگی ھاندەرانی ئۆنلاینەوە کە لە دانیکا پاتریک بردەوە، ئەمەش بە شێوەیەکی بەرچاو بەھۆی ھەوڵەکانی کۆمەڵگەی Dogecoin Reddit ەوە بوو. ئەو پێشبڕکێکەی بە پلەی پازدەھەم تەواو کرد، کە دوا ئۆتۆمبێل بوو. پێشبڕکێی دواتر لە پێشبڕکێی کۆکاکۆلا ٦٠٠ بوو، وایز بۆ یەکەمجار کڵاوێکی Dogecoin/Reddit.com ی نمایش کرد. دواتر وایز ڕای گەیاند کە جارێکی دیکە ئۆتۆمبێلەکە بەکاردەھێنێتەوە لە تۆیۆتا/سەیڤ مارت ٣٥٠ و جیکۆ ٥٠٠ وەک سوپاسگوزارییەک بۆ کۆمەڵگاکە. ئەو لە پێشبڕکێکەدا پلەی بیست و ھەشتەمی بەدەستھێنا بەھۆی بەشێکی کێشەی پڕکردنەوەی سووتەمەنی؛ ئەو لە پلەی دوازدەھەمدا بوو دوای وەستانی بۆ غاز، بەڵام دەبەی غازەکە بۆ ماوەیەکی زۆر کاری نەکرد، لە ئەنجامدا لە وەستانی دووەمدا لە کۆتادا بوو ئیوتیچنیکس (ئینگلیزی: Eutechnyx)، گەشەپێدەری یاری ڤیدیۆیی NASCAR '14، ئۆتۆمبێلی دۆجکۆین وەک ئۆتۆمبێلێکی لێخوڕین لە پاکەتی DLC زیاد کرد.
لە ٢ی ئازاری ٢٠٢١، تیمی زنجیرەی ناسکار ئێکسفینیتی (B. J. McLeod Motorsports) ڕای گەیاند کە دۆجکۆین سپۆنسەری ئۆتۆمبێلی ژمارە ٩٩ دەکات لە ئەلسکۆ یونیفۆرم ٣٠٠ لە لاس ڤێگاس شانبەشانی سپرینگرێتس؛ ستیفان پارسۆنس ئۆتۆمبێلەکەی لێخوڕی بوو بە خاوەنی پلەی ٣٦ەم و کێشەی ھێڵی سووتەمەنی ڕێگری لێکرد لە تەواوکردنی پێشبڕکێکە. بەڕێکەوت، فیل باوکی خاوەنی ئەو تیمە بوو کە ئۆتۆمبێلە ئەسڵییەکەی بە سپۆنسەری دۆجکۆین لە ساڵی ٢٠١٤دا خستە بازاڕەوە.
ئەرێنییەکان
لەکاتێکدا نرخی دۆجکۆین ناجێگیرە، ئەم ناجێگیرییە سوودی خۆی ھەیە. ڕێگە بە بازرگانانی ڕۆژانەی دراوی کریپتۆ دەدات، ئەوانەی کە بازرگانن کە لە ماوەی یەک ڕۆژدا دەچنە ناو بازرگانییەکەوە و دەردەچن، مامەڵە لەگەڵ ئەم ناجێگیرییەدا بکەن و سوود لە گۆڕانکارییە توندەکانی بەھای دۆجکۆین وەربگرن. سەرەڕای ئەوە، لەکاتێکدا ڕەنگە ئەم دراوە کریپتۆیە وەک «گاڵتەیەک» دەستی پێکردبێت، لە ئەیلوولی ٢٠٢١دا دەیەمین گەورەترین دراوی کریپتۆ بوو لە جیھاندا، کە سەرمایەی بازاڕەکەی ٢٦ ملیار دۆلار بوو. دراوە گەورەکان بریتی بوون لە بیتکۆین، ئیتیریۆم، کاردانۆ، دراوی باینانس، تێزەر، و ئێکس ئاڕ پی. دۆجکۆین وزەیەکی کەم بەکاردەھێنێت بۆ مامەڵەکان بە بەراورد لەگەڵ ھەندێک دراوی کریپتۆی تر (٠٫١٢ کیلۆوات کاتژمێر بۆ ھەر مامەڵەیەک (کیلۆوات کاتژمێر)). بە بەراورد، بیتکۆین ٧٠٧٫٦ کیلۆوات کاتژمێر بەکاردەھێنێت و ئیتیریۆم ٦٢٫٥٦ کیلۆوات کاتژمێر بەکاردەھێنێت. مارک کوبان سەبارەت بە دۆجکۆین ڕای گەیاندووە کە، «دۆج 'ھەڵاوسانی دیاریکراو'ی ھەیە واتە بڕی ھەڵاوسان پێناسە کراوە. ھیچ نادڵنیایییەک نییە سەبارەت بە بڕی دروستکراو و ڕێژەی ھەڵاوسانەکەی. کە دەتوانێت ڕێگەی پێبدات وەک میکانیزمێکی پارەدانی دروست گەشە بکات.» ئەوەی نەزانراوە ئەوەیە کە ئایا بەشی پێویست خەڵک بەم شێوەیە بەکاری دەھێنن یان نا.
ئیلۆن مەسک و دۆجکۆین
یەکەم تویتی دەربارەی دۆجکۆین لەلایەن مەسک ڕوویدا لە ٢٠ کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠، مەسک تویتی کرد 'یەک وشە: دۆج'. بە ماوەیەکی کەم دوای ئەوە، نرخی دۆجکۆین ٢٠٪ بەرز بۆوە.
لە دوای ئەوە چەند تویتێکی تر لەلایەن مەسک ھەبوو دەربارەی دۆجکۆین لە سەرەتایی شوباتی ٢٠٢١ کە نوسرابوو ' دۆجکۆین کریپتۆی خەڵکە' و 'نە بەرزەکان، نە نزمەکان، تەنیا دۆج'. لە دوای ئەم تویتانە، نرخی دۆجکۆین بە نزیکەی ٤٠٪ بەرزبۆوە.
لە ١٥ نیسانی ٢٠٢١. نرخی دۆجکۆین زیادی کرد لە زیاتر لە ١٠٠٪ دوای ئەوەی مەسک تویتی وێنەیەکی بڵاوکردبۆتوە لە وێنەکێشانی خوان میرۆ بە ناوی 'سەگ لەسەر مانگ دەوەڕێت و لێ نوسیبوو 'دۆج لە سەرمانگ دەنگی دێت'.
نرخی دۆج کۆین ١١٪ بەرز بۆوە لە ٢٠ مایسی ٢٠٢١، بە ماوەیەکی کەم لە دوای ئەوەی مەسک گاڵتەیەکی دەربارەی دۆج بڵاوکردبۆوە.
لە ١٤ کانوونی یەکەمی ٢٠٢١، دۆجکۆین زیاتر لە ٢٠٪ بەرزبۆوە دوای ئەوەی ئیلۆن مەسک وتی کە تێسلا دراوەکە قبوڵ دەکات وەک ڕێگایەکی پارەدان بۆ کاڵاکانی تێسلا.
سەرچاوەکان
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
١٨٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بالگارۆڤۆ
بالگارۆڤۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای بورگاس لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٬٠٩٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای بورگاس پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
ژان-پیەر شابرۆل
ژان-پیەر شابرۆل نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠ پۆل:مردووانی ٢٠٠١
خاڵی دەستپێک
خاڵی دەستپێک درامایەکی ئێرانییە. لە دەرھێنانی سەعید ئاقاخانییە و ماوەی ھەر ئەڵقەیەکی دراماکە ٤٠ خولەکە. چەندین ئەکتەری ئێران بەشدارییان تێدا کردووە لەوانەش: عەلی سادقی، حەمید لۆلایی و مریەم سەعادەت. مستەفا کیایی و سەعید جەلالی نووسەرانی دراماکەن.
بڕیارنامەی ٨٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ڕواندا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٤٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
خاڵی دەستپێک
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان
بڕیارنامەی ٨٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:ڕواندا لە ١٩٩٣ پۆل:ئووگاندا لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ڕواندا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئووگاندا
کانیسێف
کانیسێف (Kanîsêf، بە فارسی: کانی سیف) گوندێکە لە بەخشی نەنۆر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٤٢ کەس لە ٦ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
تورکمانی سووریا
ڕەگەزناسی
تورکمانەکانی سووریا بە دیالێکتی ئۆغوز تورک کە بەشێکە لە تورکی دەدوێن. ھەروەھا ژمارەیەکی زۆریش لە تورکمانەکانی سووریا بە زمانی عەرەبی قسە دەکەن و زمانی دایکی خۆیان لەبیر کردووە.
زۆربەی تورکمانی سووریا موسڵمانن و پەیڕەوی مەزھەبی سوننەن، بەڵام ژمارەیەکی کەمیشیان لە مەزھەبی عەلەوی پەیڕەوی دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی سووریا
دەرمور
دەرمور گوندێکە لە ھەورامانی ئێران؛ لە گوندستانی ھەوڵی، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی پاوە، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی دەرمور بە شێوەزاری ھەورامی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦دا ١٠ کەس بووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە پۆل:گوندەکانی ھەورامانی ئێران پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی پاوە
١٨١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
نۆریاو
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی پاوە پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی ئێران
دەروون
لە دەروونناسیدا، دەروون بریتییە لە سەرجەم زەینی ئینسانی، بە وشیار و ناوشیارەوە. ئەو بوارە زانستیەش کە لە دەروون ئەکۆڵێتەوە و بە شێوەیەکی ئۆبژەکتیڤ تاوتوێی ئەکاتەوە دەروونناسی یا سایکۆلۆژیا -ی ناوە. لە فەلسەفەدا وشەکە مێژوویەکی دوور و درێژی ھەیە و بەکاربردنی ئەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و، ھەتا ئێستاش بۆ تێگەیشتن لە سروشتی ئینسان لە ڕوانگەی زانستییەوە وەکوو چەمکێکی بنەڕەتی ماوەتەوە.
وشەی دەروون و شێوەکانی تری وەکوو ھەندەروون و ھندور لە وشەی "ئەندەروون" -ی پاڵەوی کەوتوونەتەوە. لە زمانی کوردیدا ژمارەیەک وشەی تر ھەن، وەکوو ڕۆح و ڕەوان و بڕێ جاریش دڵ، کە لە ڕووی ماناوە نزیکایەتییان زۆرە لەگەڵ وشەی "دەروون"دا و لە جێی یەکتر بەکار ئەبرێن. لە ئەدەبی کلاسیک و نوێ و ھەروەھا لە فۆلکلۆری کوردیدا وشەی دەروون زۆر بەکار ھێنراوە، بۆ نموونە مەولەوی ئەڵێ
یا گۆران ئەڵێ
کێرمێن
سەرچاوەکان
پۆل:شارۆچکەکانی براندنبورگ پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
نجار
نجار گوندێکە لە ھەورامانی ئێران. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦دا ٢٩٠ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی پاوە پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی ئێران
بیرۆ
بیرۆ جۆرێک ھەڵپفان و ھەوکردنی پێستە، کە زۆرجار بلۆق دەکا و کێمی لێ دەڕژێ و دەبێتە قرتماخە.
نەخۆشی بیرۆ، ھەوکردنی ئەپیدێرمە کە دەتوانێ ببێتە ھۆی خورین، ھەڵپفان، سووربوونەوە، داپڵۆخان و ... .
جۆرەکانی بیرۆ
جۆرەکانی بیرۆ بە سێ بەش دابەش دەبێت:
ھەوکردنی پێست (دێرماتیت)
زۆرجار دوو وشەی ھەوکردنی پێست (دێرماتیت) و بیرۆ وەک یەک بەکار دێن، بەڵام دروستتر وایە کە ئەگەر ھۆکارێکی دەرەکی لە ئارادا بوو، لە ھەوکردنی پێست کەڵک وەربگرین و ئەگەر ھۆکاری دەرەکیش نەبوو و نەخۆشییەکە لە خودی نەخۆشەوە سەری ھەڵدابوو، وشەی بیرۆ بەکار بھێنین.
سەرچاوە
[//fa.wikipedia.org/w/index.php?oldid=11711834 ویکیپیدیای فارسی]
پۆل:نەخۆشییە پێستییەکان
١٨٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ڕایان گیگز
وێنۆک|ڕاین گیگز
ڕیایان گیگز ناوی تەواوی "جۆزێڤ ویلسۆن"ە، دوای جیابوونەوەی دایک و باوکی بڕیاریدا ناسناوی خانەوادەی دایکی بۆخۆی بەکاربێنێت، لە (٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٧٣) لەشاری (کاردێف) لەدایکبووە، باوکی یاریزانی ڕەگبی بوو لەڕیزی (ھەڵبژاردەی وێلز).
ژیان
ڕڕایان گیگز سەرەتا لەتیپێکی میللی دەستی بەیاری تۆپی پێ کرد، کە (سکۆت دێنس) ڕاھێنەرایەتی دەکرد و ھەر ئەویش رێگا خۆشکەربوو بۆ ئەوەی بچێتە قوتابخانەی یانەی مانچستەر سیتی و دووساڵ شاری مانچستەر یاریکرد.
دەستپێکردنی یاری لەگەڵ مانچستەر یونایتد
لە ساڵی ١٩٨٦ گیگز لەلایەن (ھارۆلد وود) ی دۆزەرەوەی بەھرەمەندان بۆ (مەنچستەر یوونایتد)، بە ئەلێکس فێرگسۆن ناسێنراو داوای لێکرد تواناکانی تاقیبکاتەوە، لەیەک لە یارریە تاقیکردنەوەییەکاندا فێرگسۆن رازیبوو تواناکانی گەنجی وێڵزییەکە ببینێت و لە پەنچەرەی ئۆفیسەکەی خۆیەوە سەیری یارییەکەی کرد و "گیگز" توانی ھاتریک لە یارییەکە تۆمار بکات و سەرنجی فێرگسۆن بۆخۆی ڕابکێشێت. دوای چەند ڕۆژێک ڕاھێنەرە (سکۆتلەندییەکە) لەڕۆژی لەدایکبوونی سەردانی ماڵی "گیگز"ی کرد و گرێبەستێکی بۆ یاریکردن لە قوتابخانەی (ماچستەر یونایتد) لەگەڵدا واژوو کرد. دوای سێ ساڵ گیگز پەیوەندی بەتیپی یەکەمی شەیتانە سوورەکان کرد، بەڵام تاوەکوو ئازاری ١٩٩١ ھیچ یارییەکی نەکرد و لەیەکەم یاری خۆیدا شەتانە سوورەکان لەناو ئۆلترافۆرد ٠ - ٢ بەیانەی (ئێڤەرتۆن) دۆڕان. گەرچی گیگز یارییەکی بۆ ھەڵبژاردەی ئینگلتەرای تەمەن خوار ١٦ ساڵان ئەنجامدابوو، بەڵام سووربوو لەسەر ئەوەی درێسی ھەڵبژاردەی (وێلز) بپۆشێت و لەو ھەڵبژاردە نەناسراوە درێژە بەیاریکردن بدات. سەرەڕای ئەو ھەموو شکۆ و دەستکەوتانەی بەدەستیھێناوە، گیگز خاڵێۆی ڕەشی لەنێوچاوان خۆی دروستکرد، کاتێک ناپاکی لەگەڵ براکەی خۆی کرد ئاشکرابوو پەیوەندی سێکسی لەگەڵ ژنبرای خۆی ھەیە. لە میدیاکانی بەریتانیا زۆری بەدوای خۆی ھێنا.
ژمارەکانی ژیانی وەرزشی
بەئەنجامی ٩٦٣ یاری ماوەی ٢٤ساڵدا خاوەنی ژمارەی پێوانەییە لەیاریکردن بەدرێسی (ماچستەر یونایتد) و لە یارییانەدا ١٦٨ گۆڵی تۆمار کردووە و ٣٤ نازناوی بەدەستھێناوە.
لەو ٢٤ ساڵەی یاری بۆ شەیتانە سورەکان کردووە ھەر ٢٨٫٣ یارییێکی ئەنجامدابێت نازناوێکی بەدەست ھێناوە.
لویس ئاراگۆنیس
وێنۆک|لویس ئاراگۆنیس
ڕایان گیگز
ژمارەکانی ژیانی وەرزشی
گیگز لەوەتەی وەرزی ١٩٩٠ - ١٩٩١ توانیویەتی ١٣ نازناوی پریمەرلیگ بەدەست بێنێت،
لویس ئاراگۆنیس
لویس ئاراگۆنیس ناوی تەواوی (خۆسێ لویس ئاراگۆنیس سوارێز مارتینێز)ە لە ساڵی ۱۹۳۸ لەدایکبووە، یاریزان و ڕاھێنەری پێشووی ھەڵبژاردەی ئیسپانیا بوو. سەرەتای ژیانی وەرزشی لەگەڵ یانەی خیتافی لەوەرزی ۱۹٥۷ - ۱۹٥۸ دەستی پێکردووە، لەساڵی ۱۹٥۹ بەشێوەی خواستن پەیوەندی بەیانەی ریکریاتیڤۆوە کردووە لە ۱۹٦۰ چووە یانەی ھیرکۆلس، دواتر پەیوەندی بەیانەی بلوس ئەلتراوە کرد و لەساڵی ۱۹٦۱ چووە یانەی ریاڵ ئۆڤیدۆ دوای گۆڕینی چەند یانەیەکی تر، لەساڵی ۱۹٦٤ گەڕایەوە مەدریدی پایتەخت و یاری بۆ یانەی ئەتلەتیکۆ مەدرید کرد، لەوێ درێژەی بە یاریکردندا تاساڵی ۱۹۷٤ و لە ۲٦٥ یاریدا ۱۲۳ گۆڵی تۆمارکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨ پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی ئیسپانیا پۆل:ڕاھێنەرانی ھەڵبژاردەی ئیسپانیا پۆل:مردووانی ٢٠١٤ پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئیسپانیا پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجەی خوێن پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
ڕایان گیگز
ژمارەکانی ژیانی وەرزشی
چوارەمین یاریزان بوو لە پریمەرلیگ لەتەمەنی ٤٠ ساڵی یاری بکات.
باشترین گۆڵدروستکەرە لەمێژووی پریمەرلیگ بە دروستکردنی ١٦٢ گۆڵ.
خاوەنی زۆرترین یارییە لەمێژووی پریمەرلیگ بە ٦١١ یاری.
تاکە یاریزانە لە ٢٢ وەرزی یەک بەدوای یەکدا لەھیچ وەرزێک دانەبڕابێت و ھەموو وەرزشێک گۆلی تۆمارکردبێت.
دووەمین کەس بووە لە مانچستەر یونایتد لەیەککاتدا یاریزان و ڕاھێنەر بێت.
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢ پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی وێڵزی پۆل:کەسایەتی وەرزشی بی بی سی باشترینەکانی ساڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا پۆل:هاندەرانی هۆڵی ناوبانگی تۆپی پێی ئینگلیزی پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا
ئەنوەر سادات
thumb|ئەنوەر سادات مەحەممەد ئەنوەر سادات (ماوەی ژیان:٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩١٨ تاکوو ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٨١) کەسایەتی سیاسەتمەداری میسریبوو وە سێیەمین سەرۆک کۆماری وڵاتی میسر بوو ، لەسەردەمی سەرۆکایەتی خۆیدا سادات واژووی لەسەر ڕێکەوتننامەی کامپ دەیڤد نێوان میسر و ئیسرائیل کرد بەمەش میسر بووە یەکەمین ووڵاتی عەرەبی کە دان بە ووڵاتی ئیسرائیل دابنێت لەهەمبەردا سادات لەسەر ئەم واژووەی بەشێک لەخاکی میسری گەڕاندەوە کەپێشتر لە شەڕدا میسر بە ئیسرائیلی دۆڕاندبوو ، هەر بەهۆی ئەم ڕێکەوتننامەیە سادات خەڵاتی نۆبێلی لە ئاشتیدا پێ بەخشرا.
پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد پۆل:ئەنوەر سادات پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی میسر پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨ پۆل:مردووانی ١٩٨١ پۆل:میسرییەکان لە وەرگرتنی خەڵاتی نۆبێل پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:سەرۆک وەزیرانی میسر پۆل:کات کەسایەتیی ساڵ
مێریچلێری
مێریچلێری شارۆچکەیەکە لە پارێزگای خاسکۆڤۆ لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٬٠٤٣ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای خاسکۆڤۆ
فۆنتەکانی عەلی
فۆنتەکانی عەلی کۆمەڵێک فۆنتی نایونیکۆدی کوردین کە بە شێوەیەکی بەرفراوان بۆ نووسینی چاپەمەنییە کوردییەکان بەکار ھاتوون و دێن. ئەم فۆنتانە بە جێبەجێ کردنی بڕێک پیت (لەو پیتە عەرەبییانە کە لە کوردیدا بەکارنایێن) لە کۆمەڵێک فۆنتی عەرەبیدا درووستکراون. بۆ تایپ کردن بەم فۆنتانە دەبێ تەختەکلیلی عەرەبی یان بە تەختەکلیلی کۆنی فارسی بەکاربھێنرێت.
کۆمەڵی یەکەم
کۆمەڵی یەکەم لە ساڵی ١٩٩٧دا بە دەست‌دان لە کۆمەڵێک فۆنتی عەرەبیی کۆمپانیای Glyph Systems (ساڵی ١٩٩٣) دروست کراون و بریتیە لە ١٤ فۆنت:
گواستنەوە بۆ یونیکۆد
بە ھەر بەرنامەیەکی دەستکاریکردنی دەق کە ئامرازی دۆزینەوە و جێبەجێکردنی (Find/Replace) ببێت دەکرێ بەم گۆڕانکارییانەی کە لەم خشتەیەدا ھاتووە دەقەکە بکرێ بە پیتە ستانداردەکانی یونیکۆد.
نموونە: کە ئەبێ بە: کتێبی ژن لە ژیان و شیعری مندا لە پرۆژەی کتێبی گیرفاندا
خشتەی شێوازی گواستنەوە لە فۆنتەکانی عەلیەوە بۆ پیتەکانی یونیکۆد
کێشەکان
پۆل:نووسینی کوردی
کەندەسوورە
کەندەسوورە (Kendesûre، بە فارسی: کنده سوره) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٦٤٥ کەس لە ١٢٣ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
وڕا
وڕا گوندێکە لە ھەورامانی ئێران. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦دا ٤٢٣ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی پاوە پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی ئێران
چەیم وایزمەن
چەیم وایزمەن (؛ ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٨٧٤ لە ڕووسیا – ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٥٢) سەرکردەی زایۆنیزم و دەوڵەتمەداری ئیسرائیل بوو کە وەک سەرۆکی ڕێکخراوی زایۆنیزم و دواتر وەک یەکەم سەرۆکی ئیسرائیل کاری کردووە. لە ١٦ی شوباتی ١٩٤٩ ھەڵبژێردرا، و تا کۆچی دوایی لە ساڵی ١٩٥٢دا کاری کردووە
سەرەتای ژیان
چەیم وایزمەن وایزمان لە گوندی مۆتال لەدایکبووە کە دەکەوێتە وڵاتی ئێستای بیلاڕووس و لەو کاتەدا بەشێک بووە لە ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی. باوکی بازرگانێکی دار بوو. لە ساڵی ١٨٩٢ وایزمان بەرەو ئەڵمانیا بەڕێکەوت بۆ خوێندنی کیمیا لە پەیمانگای پۆلیتەکنیکی دارمشتات. بۆ دابینکردنی بژێوی ژیانی، وەک مامۆستای زمانی عیبری لە قوتابخانەیەکی بەشەناوخۆیی جوولەکەکانی ئۆرتۆدۆکس کاری دەکرد لە ساڵی ١٨٩٩ دکتۆرای لە کیمیای ئۆرگانیک پێبەخشراوە. لە ساڵی ١٩٠١دا وەک یاریدەدەری وانەبێژ لە زانکۆی ژنێڤ دەستنیشانکرا. وایزمان لەگەڵ ڤێرا خاتزمان ھاوسەرگیری کرد، دوو کوڕی لەگەڵدا بوو لە ساڵی ١٩١٠ بوو بە ھاووڵاتی بەریتانی کاتێک وینستۆن چێرچیل وەک وەزیری ناوخۆ واژووی لەسەر کاغەزەکانی کرد،
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان پۆل:دوور لە وڵاتان لە سویس پۆل:زانا جووەکان پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئیسرائیل پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٤ پۆل:مردووانی ١٩٥٢
١٨٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ە
ە لە پیتەکانی ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردییە کە نیشاندەری پیتی E یە لە ئەلفوبێی لاتینی زمانی کوردیدا.
نیشاندان لە یونیکۆددا
ساڵی ٢٠٠١ کورد ئایتی گرووپ بە ھۆی ئەو کێشانە کە لە ویندۆزەکانی ئەو کاتەدا بوو پێشنیاری دا کە ئەم پیتە بە دوو پیتی «ه» (U0647) و «پیتی جیاکردنەوە» (U200C) تایپ بکرێت، ئێستا کە ئەو کێشانە لە ویندۆزدا چارەسەر کراون بە یونیکۆدی ژمارە 06D5 دەنووسرێت.
پلاچکۆڤتسی
پلاچکۆڤتسی شارۆچکەیەکە لە پارێزگای گابرۆڤۆ لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٬٠٤٣ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای گابرۆڤۆ پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
بڕیارنامەی ٨٤٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٤٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ یووگسلاڤیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٤٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٣ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کرواتیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری مەقدوونیا
محەمەد عەزام شا
محەممەد ئەعزەم شا (بە ئینگلیزی : Muhammad Azam Shah ) (٢٨ی حوزەیرانی ١٦٥٣ - ٨ی حوزەیرانی ١٧٠٧) پاشای ئیمپراتۆریەتی گورکان لە هیندستان، کوڕی ئاورەنگزێب و دێلراس بەنۆ بیگم بووە. دوای باوکی سەرکەوتە سەر تەختی پاشایەتی بەڵام بە فەرمانی براکەی بەهادور شای یەکەم کوژرا.
پەیوەندیدان
alt=شازادەی جێنشین عەزەم، لەبەردەم باوکی ئیمپراتۆر ئاورەنگزێب وەستاوە|وێنۆک|شازادەی جێنشین عەزەم، لەبەردەم باوکی ئیمپراتۆر ئاورەنگزێب وەستاوە لە هەفتەی سێیەمی شوباتی ساڵی ١٧٠٧دا لە هەوڵێکدا بۆ ڕێگریکردن لە شەڕی یەک لە دوای یەک، ئاورەنگزێب عەزام و برا بچووکەکەی لە نیوە برا، کام بەخش جیاکردەوە، کە عەزام بە تایبەتی لێی بێزار بوو. عەزامی نارد بۆ مالوا و کام بەخشیش بۆ بیجاپور. چەند ڕۆژێک پێش مردنی نامەی ماڵئاوایی بۆ عەزەم نووسی. بەیانیەکەی دیکە، عەزام کە لەبری ئەوەی بەرەو مالوا بڕوات، لە دەرەوەی ئەحمەدناگار مابووەوە، گەیشتە ئۆردوگای ئیمپراتۆری و تەرمی باوکی گەیاند بۆ ناشتنی لە گۆڕەکەی لە داولاباد. عەزام شا خۆی ئیمپراتۆر ڕاگەیاند و دەستی بەسەر تەختی پاشایەتیدا گرت. لە ململانێ سیاسییەکانی دوای جێنشینی جێی مشتومڕ، ئەو و شازادە بیدار بەختی کوڕی لە شەڕی جاجاو لە ٢٠ی حوزەیرانی ١٧٠٧ دژی نیوە برا گەورەکەی، شازادە محمد موع شکستیان هێنا و کوژران. اعظم، کە لە شوێنی باوکیان بوونە سەر تەختی موغەکان.
مردن
alt=گۆڕی عەزام شا و هاوسەرەکەی خولداباد|وێنۆک|گۆڕی عەزام شا و هاوسەرەکەی خولداباد
گۆڕەکەی لەگەڵ گۆڕەکەی هاوسەرەکەی، لە کۆمەڵگەی دەرگای پیرۆزی سۆفی،. شێخ زەینەدین، لە خولداباد نزیک ئاورانگاباد، کە هەروەها گۆڕی ئاورەنگزێب لە ڕۆژئاوای تێدایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٦٥٣ پۆل:مردووانی ١٧٠٧ پۆل:پاشاکانی گورکانی لە هیندستان
ئاندرێ شێدید
ئاندرێ شێدید نووسەر و شاعیری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی میسری پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی لوبنانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠ پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خەڵکی قاھیرە
بڕیارنامەی ٨٤٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٤٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٨ی تەمموزی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان: ئەندۆرا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٥١‌ەم،   پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٣ پۆل:ئەندۆرا لە ١٩٩٣ پۆل:مێژووی ئەندۆرا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان
بانوان
بانوان (Banwan، بە فارسی: بانوان) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٦٩ کەس لە ٣٣ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
١٨٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
پارێزگاکانی سووریا
پارێزگاکانی سووریا لە چواردە پارێزگا پێکھاتوون کە ھەندێجار پارێزگای خەتای و بەرزایییەکانی جۆلان کە وڵاتانی تورکیا و ئیسرائیل داگیریان کردووە، لە پارێزگاکانی سووریادا حیساب دەکرێن.
پێرست
پایتەخت
سەرچاوەکان
* پۆل:پێرستەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتان پۆل:دابەشکاری وڵاتەکان لە ئاسیا پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئاستی یەکەمی وڵاتان پۆل:دابەشکارییەکانی سووریا
شارەوانیی ڕازگراد
شارەوانیی ڕازگراد شارەوانییەکە لە پارێزگای ڕازگراد باکووری ڕۆژھەڵاتی بولگاریا دەکەوێتە ناوچەی جوگرافی لودۆگۆری بەشێک لە دەشتی دانووب. ناوی لێنراوە لە ناوەندی ئیدارییەکەیەوە - شاری ڕزگراد کە ھەروەھا پایتەختی پارێزگاکەیە.
شارەوانییەکە خاکێکی ٦٢٠ کم٢ لەخۆدەگرێت و ژمارەی دانیشتووانەکەی ٥٤٧٢٠ کەسە، تا مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕازگراد پۆل:شارەوانییەکانی بولگاریا
ژان-شارلو پیشوون
ژان-شارلو پیشوون نووسەر، شاعیر، شانۆنووس، فەیلەسووف و بیرکاری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠ پۆل:مردووانی ٢٠٠٦
کۆمەدەرە
کۆمەدەرە گوندێکە لە ھەورامانی ئێران. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦دا ٥٠ کەس بووە. گوندی کۆمەدەرە یەکێکە لە کۆنترین گوندەکانی پارێزگای کرماشانە، دەگەڕێتەوە بۆ ٢٧٠٠ ساڵ پێش. دانیشتووانی ئەم گوندە پێش سەرهەڵدانی ئایینی زەردەشتی و مەسیحی بوون و لە هێشتنەوەی لەگەڵ فەتحی کوردستان لەلایەن سوپای ئیسلام خەڵکی ئەم گوندەیش لە ئایین ئیسلام (سوننە) پەیڕەو دەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی پاوە پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی ئێران
مین
بەپێی ڕوونکردنەوەی ڕێکەوتنی ئۆتاوا مین ئەو ئامرازەیە کە لەسەر ڕووی زەوی یان لەژێر خاک دادەنرێ و جۆرێک بەرنامەی داڕێژراوە کە بەھۆی نزیکی یان بەرکەوتنی کەسێک یان شتێک بتەقێتەوە. تا ئێشتا ١٢٠ ھەتا ١٤٠ میلیۆن مین لە جیھان دا دانراوە کە ٤ ملیۆنی پاشماوەی شەڕی جیھانیی دووەمن، ھەروەھا ٢٣٠ ملیۆنیش لە ئەمبارە سەربازییەکان دان. خێرایی دانانەوەی مین ٤ ھێندەی ھەڵوەشاندەوەیانە و کۆ کردنەوە و لە ناو بردنی مینە دانراوەکان پێویستی ب ٣٠٠ میلیارد دۆلار و ھەزار ساڵ کاتە. thumb|ئەندازیارێکی ھێزی سەربازی ئەمریکا مینێکی ڕووسی لە فەڵووجەی ئێڕاق ھەڵدەوەشێنێتەوە
کەڵک وەرگرتن لە مین وەکوو تاکتیکێکی سەربازی زۆر جێی باسە. مینەکان جیاوازی نێوان سەرباز و خەڵکی سڤیل نازانن، و دوای شەڕیس مەترسیان ھەر ھەیە و ھەتا ماوەیەکی زۆر زەویەکان وا لێ دەکەن کەس پێیان دا ێ نەپەڕێ، زۆر جاریش شوێنی مینەکان دیار نییە و ئەوەش کار و پڕۆسەی دەرھێنانیان ئاستەم دەکا، ئەو مەترسیانە بوونەتە ھۆی ئەوەی کە ئەو زەویانەی مینیان تێذا دانراوە، تا زەمەنێکی زۆر چۆل بێت و بۆ کشت و کاڵ و نیشتە جێ بوون و گەشت و گووزار بەکار نەھێن.
ھەوڵی نێو دەوڵەتی بۆ قەدەخە کردنی بە کارھێنانی مین بە تایبەتی مینە دژە کەسییەکان بەپێی ڕێکەوتنی ئۆتاوا لە ساڵی ١٩٩٧ بە ناوی تەواوی کۆنڤانسیۆنی قەدەخە کردنی بەکارھێنان، وەبەرھێنان، ئەمبار کردن و گواستنەوەی مینە دژە کەسییەکان و لە ناوبردنیان درووست بوە. تا ئێستا ١٥٦ وڵات ئەو ڕێکەوتنەیان واژوو کردوە، لە ناو ئەو وڵاتانەی کە ئەو ڕێکەوتنەیان واژوو نەکردووە ٣ ئەندامی ھەمیشەیی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، چین، ڕووسیا و ئەمریکاش ھەنە. بە پێی ڕاپۆرتی ساڵی ٢٠١٠ی کەمپێینی چاودێری بەسەر مینە زەوینییەکان، ١٢ وڵاتی: ئێران، چین، کووبا، میانمار، کۆریای باکوور، کۆریای باشوور، پاکستان، ھیندستان، ڕووسیا، سینگاپور، ئەمریکا، ڤیێتنام ئێستاش بەرھەمھێنەری مینی دژە کەسن، ھەڵبەت.
جۆرەکانی مین
thumb|بڕاوەی مینێکی دژە تانک
سەرچاوەکان
پۆل:داهێنانە چینییەکان
بۆرژوازی
بۆرژوازی چینێکی کۆمەڵایەتییە کە لەڕووی کۆمەڵناسییەوە پێناسە کراوە، ھاوتایە لەگەڵ چینی ناوەڕاست یان ناوەندی سەرەوە. ئەوان بە دەوڵەمەندییان و سەرمایەی گەورەی کولتووری و دارایییان لە پرۆلیتاریا جیا دەکرێنەوە و بە شێوەیەکی نەریتی جیاوازییان لەگەڵدا ھەیە. ھەندێک جار دابەش دەکرێن بەسەر بۆرژوازییەکی بچووک (پیتیت)، ناوەڕاست (مۆییەن)، گەورە (گراند)، بەرز (ئۆت) و کۆن (ئەنسیەن) و بەکۆمەڵ بە «بۆرژوازی» ناوزەد دەکرێن.
بۆرژوازی لە فەلسەفەی مارکسیستیدا ئەو چینە کۆمەڵایەتییەیە کە لە سەردەمی پیشەسازیی مۆدێرندا بووە خاوەنی ئامرازەکانی بەرهەمهێنان و بۆ دەستەبەرکردنی بەردەوامبوونی باڵادەستیی ئابوورییان لە کۆمەڵگادا گرنگی بە بەهای موڵک و پاراستنی سەرمایە دەدەن.
مێژوو
بۆرژوازی وەک دیاردەیەکی مێژوویی و سیاسی لە سەدەی یازدەیەمدا، کاتێک بۆرگەکانی ئەورووپای ناوەڕاست و ڕۆژاوا گەشەیان کرد و بوون بە شارێکی تایبەت بە بازرگانی، سەری هەڵدا. ئەم فراوانبوونە شارییە بەهۆی چڕبوونەوەی ئابوورییەوە هاتە ئاراوە کە ئەمەش خۆی لە ئەنجامی دەرکەوتنی سەندیکاکانەوە حاسڵ بوو. سەندیکاکان کاتێک سەریان هەڵدا کە ناکۆکی لەنێوان تاک بازرگانەکان (وەک پیشەوانان، وەستاکاران و، بازرگانان) و خاوەنماڵە فیۆداڵەکانیان دروست بوو بەهۆی ئەوەی خاوەنماڵەکان داوای کرێی زیاتریان دەکرد لەوەی پێشتر ڕێککەوتنیان لەسەر کردبوو.
لە کۆتاییی سەدەکانی ناوەڕاستدا (نزیکەی ١٥٠٠ی زایینی)، لە چوارچێوەی ڕژێمە پاشایەتییە نیشتمانییە سەرەتایییەکانی ئەورووپای ڕۆژاوادا، بۆرژوازی بۆ بەرژەوەندیی خۆی تێ دەکۆشا و، لەڕووی سیاسییەوە لەدژی پشێویی یاسایی و دارایی کە بەهۆی تەماحی فیوداڵەکانەوە چێ دەبوو، پشتگیریی لە پاشا یان شاژن دەکرد. لە کۆتایییەکانی سەدەی ١٦ و سەرەتاکانی سەدەی ١٧دا، بۆرژوازییەکانی ئینگلتەرا و هۆڵەندا بوون بە هێزی دارایی – بەم هۆیەشەوە هەروەها بوونە هێزی سیاسی – کە نەزمی فیۆداڵیی لە دەسەڵات هەڵوەشاندەوە؛ دەسەڵاتی ئابووری لە کایەی سیاسەتدا بەسەر دەسەڵاتی سەربازیدا زاڵ بوو.
لە پێشکەوتنەوە بۆ دواکەوتن (تێڕوانینی مارکسیستی)
بەپێی تێڕوانینی مارکسیستی بۆ مێژوو، لە ماوەی سەدەکانی ١٧ و ١٨دا، بۆرژوازی چینی کۆمەڵایەتیی پێشکەوتنخوازی سیاسی بوو کە پشتگیریی لە بنەماکانی حکوومەتی دەستووری و مافە سروشتییەکان دەکرد، دژی یاسای ئیمتیازات و بانگەشەکانی حوکمڕانی بە مافی خودایی بوو کە ئاغاکان و سەرقەشەکان (ئۆسقۆفەکان) لە سەردەمی نەزمی فیۆداڵیدا پەیڕەوییان کردبوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئابوورناسی پۆل:زانستە سیاسییەکان پۆل:کۆمەڵگای چاندی
وەزڵی
گوندێکە لە هەورامانی ئێران.
پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی پاوە پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی ئێران
ئۆبزۆر
ئۆبزۆر شارۆچکەیەکە لە پارێزگای بورگاس لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٬٠٣٣ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای بورگاس پۆل:شارەکانی یۆنانی کۆن پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
ھەورامان
ھەورامان یان ھۆرامان ناوچەیەکی شاخاوی و گەشتیاریی کوردستانە کە لە نێوان پارێزگاکانی کرماشان و کوردستانی ئێران و پارێزگای ھەڵەبجە عێراق ھەڵکەوتووە. ھۆرامان لە بواری فۆلکلۆرەوە زۆر دەوڵەمەندە و خاوەنی مۆسیقا و جلوبەرگی تایبەتە.
جوگرافیا
ھۆرامان لە چەند بەش پێکھاتووە کە بریتین لە: ژاوەرو، گاوەرو، ڕەزاو و کەمەرە، لھۆن، دزڵی ، هەورامانی تەخت.
کەش و هەوا
لەبەر بەرزی شوێنی ناوچەی هەورامان ئاو و هەوایەکی دڵگیر و خۆشی هەیە لە بەهار و هاویندا بەڵام پاییز و زستانەکەی زۆر ساردن.
بەهاری هەورامان
باراناوییەکی خۆشە و تەڕ و پاراوە و بوکێکی ڕازاوەی جوان و دڵفڕێنە. خەڵکی هەورامان لە بەهاردا زۆر سەرقاڵن بە ئیش و کاری باخەکانیانەوە ، بە تایبەت باخەوانەکانیان خەریکی تەڵان چاککردن و نەمام ناشتن و تۆو وەشاندنن.
هاوینی هەورامان
پلەی گەرمای لە نێوان (٢٥-٣٥) پلەدایە. هەروەها بەهۆی دار و درەخت و کانی و کارێز و چاڵە بەفرەکانیشەوە ، بووەتە هاوینە هەوارێکی قەشەنگ و جوان و فێنک. هەروەها لە هاویندا خەڵکەکەی بە بەخێوکردنی ئاژەڵ و باخەکانیانەوە خەریکن. لای هەورامی دوو پەند زۆر بڵاوە دەربارەی هاوین دەڵێن (تەوەنە ڕەق و هامنی پەی زمسانی مشیو) واتە : بەردە ڕەقەی هاوین لە زستاندا سوودی هەیە. یان بە ناوەڕاستی هاوین دەڵێن : (مانگە و دوانزە مانگەی) واتە: لەم مانگەدا ئیشی دوانزە مانگ دەکرێ.
پاییزی هەورامان
پاییزەکەی دوور و درێژە بەهۆی گەڵا ڕێزانی باخەکانیەوە دڵگیری و خەمناکیەک دەدات بە دەڤەرەکە. لە سەرەتاکەیەوە خەڵکی ناوچەکە خەریکی کۆکردنەوەی بەروبووم و هێنانەوەن بۆ ماڵەکانیان.
زستانی هەورامان
لەم وەرزەدا بارانێکی زۆر دەبارێت و ، لە مانگی بەفرانبار و ڕێبەنداندا یەک پارچە ناوچەکە سپی دەکاتەوە بە بەفر. پلەی گەرماش دادەبەزێت بۆ (١٠-٢٠) پلەی ژێر سفر. خەڵکی گوندەکانی هەورامان ، بەهۆی سەرما و بەفرەوە لە زستاندا ناتوانن ئیش و کار بکەن ، بەڵکو هەندێ جار هاتووچۆی نێوانیان دەبڕێت ، بە تایبەت ئەوسا ، بەڵکو ئاژەڵەکانیان لەم وەرزەدا ناتوانن بێننە دەرەوە ، بۆیە لە هاوین دا دەبێت ئەوەندە (گرزە و ئاڵف و ئالیک) کۆبکەنەوە ، بەسی ئەو ماوە زۆرەی ئاژەڵەکانیان بکات. بێگومان ئەمەش ئەرکێکی زۆر قورسە بۆ بەخێوکردنی ئاژەڵ. بۆیە لەم ساڵانەی دواییدا زۆرێک لە لادێکانی هەورامان بە کاسپی و بازرگانیەوە خۆیان خەریک کردووە ، لە ڕووی مادییەوە وەزعیان زۆر باش بووە بەهۆی مەرزەکانەوە.
خاکی هەورامان
250px|وێنۆک|چەپ|ناوچەی هەورامان شوێنێکی جوگرافی گونجاوە بۆ گەشەکردنی داری [[گوێز هەر لەبەر ئەوە خەڵکی ئەم ناوچەیە زۆر گرنگی بەم دارە دەدەن و ساڵانە بڕێکی زۆر بەرهەم دەهێنن.]] هەورامان ناوچەیەکی کوردییە و لە ناو جەرگەی کوردستانە ، پڕیەتی لە شاخ و داخ و چیا و دۆڵ و نشێو ، چەندەها دەربەند و نواڵە و کەمەر و مای تێدایە ، دەشتایی و تەختایی زۆر کەمە شاخ و چیاکانی هەورامان درێژبوونەوەی زنجیرە شاخەکانی (زاگرۆس)ن بەرزی شاخەکانی لە نێوان (١٢٧٠-٣٣٩٠م)دان، سروشتی خاکەکەی وای کردووە :
بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا هەورامان هەر لە دێر زەمانەوە بەوە ناسراوە کە پڕە لە گوێز جێگیر و بە ئارام بووە لەسەر خۆ ڕاهێنانی خۆی و خۆ گونجاندنیدا و هەرگیز گەرمیان و کوێستانی نەکردووە وەک لە بەشی (عشائر لوء السلیمانیة) دا ئەڵێت : ژمارەی خێزانەکانی هەورامان (٤٠٠٠) بوون و ڕێگا و ڕەویەی ژیانیان جێنشینی بووە و ، کۆچەر نەبوون ، کە ئەم ڕایە هەڵبژێردراوی کتێبەکەی (د.شاکر خەصباک)ە بە ناوی (الأکراد /لاپەڕە ١٧٢) ، کە (مارک سایکس) ئەم ئامارەی بۆ سەرەتای سەدەی بیستەم کردووە.
مێژوو
هەر کەس بچێت بۆ هەورامان دەزانێ مێژوویەکی زۆر کۆنی هەیە و جێگای شەڕ و کێشە و کێ‌بەڕکێ بووە بەتایبەت لە دەورانی حاکمانی نێوخۆیی و دەسەڵاتی حکوومەتی بابانەکان، ئەردەڵانەکان، هێرشی قزڵباش، عوسمانی و سەفەوی، هەمیشە مەیدانی بەربەرەکانی بووە. دەڵێن لەبەر چڕی و سەختی لە دەورانی هێرشی ئەسکەندەر مەقدوونی، هەورامان زیندانی ئەسیرانی شەڕ و تاوانبارانی بەردەستی شا بووە وەکوو فیردەوسی دەڵێ:
دیارە ئەوە نیشانەی مێژووی لەمێژینەی ئەم ناوچەیەیە.
نژیاروانیی ھەورامان
بڕێک لە ناوچەکانی ھەورامان نژیاروانییەکی تایبەتیان تێدایە و تا ئەمڕۆش شێوەی کۆنی تەلارسازیی خۆیان پاراستووە. ماڵەکان لە ھەوراماندا لە بەرد و چێوی درەختی گوێز دروست دەکرێن و بە کار هێنانی بەرد بووە بە هۆی ئەوەوە کە تاقی زۆر لە خانووەکاندا ببینرێت. ===مۆسیقای ھەورامان === گەر بە چاوێکی ورد ببینە بڕوانین بۆ لە دایکبوونی گۆرانی و سیاوچمانەی ھەورامی ئەوا ئەگەڕێینەوە بۆ مێژووی ھەورامییەکان کە ڕەنگە وەک مێژووی گەلی کورد گۆڕانکاری و ئاڵو گۆڕی زۆری بەسەردا ھاتبێ، خاوەن ڕایان پێیان وایە ئاواز و گۆرانی لە گڤەی  باو باران و  خوڕەی کانی و قرمە و ھاژەی چەم و ڕووبار و نەعرە و لوورەی بوونەوەرانەوە سەرچاوەی گرتووە. بە ھۆی ئەو تایبەتمەندییانەوە وە ھەروەھا بەھۆی چیا و ئەشکەوت و چەم و دۆڵی عەجایب و و مۆسیقای سروشتەوە مرۆڤی ھەورامی لە کاردانەوە و پاشان لاسایی کردنەوەی ئەو دەنگانەدا گونجانیکی لە نێوان داھێنانی خۆی و دیاردە سروشتییەکاندا دروست کردووە ئەم حاڵەتە وردە وردە لە خۆشی و ناخۆشییەکانیدا ڕەنگی داوەتەوە بۆیە دەتوانین بڵێین گۆرانی و مرۆڤ لەگەڵ یەک خولقاون، لەم پەیوەندییەدا بەڵگە مێژوویەکان ئەمانبەن بۆ دەورانی پێش ئیسلام و بگرە ساسانیەکان، وەک لە لاپەرەکانی مێژوودا تۆمار کراوە کوردەکان بە دوای گرتنی نەینەوا لە خۆشیدا ئاھەنگی ساز ئەکەن و بەریتمێکی خۆش و بە ئاوازێکی سەیرەوە دەستی یەک دەگرن و سەما دەکەن بەمەش بۆ یەکەمین جار ھەڵپەرکی و جۆرە گۆرانییەک کە دەکرێ بە بناغەی گۆرانی کوردی دابنرێت دێتە ئاراوە، لە بواری گۆرانی ھەورامییەوە یان ئەو گۆرانیانەی کە لە گەروودا ئەوترێ واتە (vocal musical).