cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مەروون فایڤ
مەروون ٥ - مەروون فایڤ (ئینگلیزی: Maroon 5) گرووپێکی پاپ ڕۆکی ئەمریکییە کە لە لۆس ئانجلەسی کالیفۆرنیای ویلایەتە یەکگرتووەکان دامەزراوە. لە ئێستادا گرووپەکە پێکھاتووە لە گۆرانیبێژی سەرەکی ئادەم لەڤین، گیتارژەنی سەرەکی جەیمس ڤاڵێنتاین، کیبۆردژەن و گیتارژەنی ڕیتم جێسی کارمایکڵ، بەیسژەن میکی مادن، تەپڵژەن مات فڵین و کیبۆردژەن پیجەی مۆرتن. پێش ئەوەی وەک ئەم گرووپەی ئێستا دابمەزرێن، چوار ئەندامی سەرەکەی گرووپەکە، لاڤین، کارمایکڵ لەگەڵ مادن و دۆسیک گرووپێکیان دروستکرد بە ناوی کاراس فڵاوەرس (کوردی: گوڵەکانی کارا) لە ساڵی ١٩٩٤، کاتێک کە ئەوان ھێشتا لە قوتابخانە بوون. گرووپەکە ئەلبومێکی بڵاوکردەوە بەناوی وی لایک دیگین؟ (کوردی: ئێمە حەزمان لە ھەڵکەندنە؟) دوای ئەوە گرێبەستیان لەگەڵ کۆمپانیای تۆمارکردنی تۆمارکراوەکانی ڕیپرایس و ئەلبومێکیان بڵاوکردەوە بەناوی جیھانی چوارەم لە ساڵی ١٩٩٧. دوای ئەوەی ئەلبومەکە ھیچ سەرکەوتنێکی بەرچاوی بەدەست نەھێنا، لە کۆمپانیای تۆمارکردنەکە جوودابوونەوە و دەستیانکرد بە خوێندن لە زانکۆ.
لە ٢٠٠١، گرووپەکە وێنەی گشتی خۆی گۆڕی بە زیادکردنی گیتارژەن جەیمس ڤاڵێنتاین وە بەدواکەوتنی ڕێگایەکی جیاواز لەژێر ناوی مەروون فایڤدا. لەم کاتەدا کارمایکڵ ئامێری مۆسیقاکەی گۆڕی بە کیبۆرد، وە لەو کاتەشەوە بووە بە ئامێری سەرەکی کارمایکڵ لە گرووپەکەدا. دوای ئەم گۆڕانکارییانە، گرووپەکە لەگەڵ کۆمپانیای جەی گرێبەستیان کرد و یەکەم ئەلبومی دیبیوتیان بڵاوکردەوە بەناوی سۆنگس ئەباوت جەین (کوردی: گۆرانی لەبارەی جەینەوە)، لە مانگی جونی ٢٠٠٢، تاکەگۆرانی سەرەکی گرووپەکە ھاردەر تو بریز بەناوبانگ بوو زۆرکەس گوێی لێگرد، ئەمەش یارمەتی ئەلبومەکەی دا ژمارە ٦ تۆمار بکات لە (بیلبۆرد ٢٠٠). لە ٢٠٠٤دا ئەلبومەکە خەڵاتی پلاتینەمی بەرکەوت و بووە ھۆی بردنەوەی گرووپەکە لە پێشکەشکردنی خەڵاتی گرامی و یەک خەڵاتی گرامی بردەوە لە پاڵ گرووپی ڕۆکی ئەمریکی ئێڤەنێسنس. گرووپەکە خەڵاتی گرامی بۆ باشترین ھونەرمەندی نوێ بردەوە لە ساڵی ٢٠٠٥، خەڵاتەکە لەلایەن براوەی پێشوو ئێڤەنێسنس پێشکەشکرا. چەند ساڵێک دوای ئەوە، گرووپەکە بەتایبەتی چەند گەشتێکی جیھانی ئەنجامداوە بۆ پرۆمۆتکردنی ئەلبومەکە و دوو تۆمارکراوی ڕاستەوخۆیان تۆمارکرد، یەکەمینیان لە ساڵی ٢٠٠٤ کە ئەلبومێکی ئەکوستیک بوو لەژێر ناوی ١.٢٢.٠٣.ئەکوستیک و دووەمیشیان لە ٢٠٠٥ بە ناوی ھەینیی ١٣ەیەم. لە ساڵی ٢٠٠٦، دۆسک بە فەرمی مەروون ٥ی بەجێھێشت، وە مات فڵین جێی ئەوی گرتەوە. دوای ئەوە گرووپەکە دووەم ئەلبومی ستودیۆیان تۆمارکرد بەناوی ئت ۆنت بی سوون بیفۆر لۆنگ وە لە مەی ٢٠٠٧دا بڵاوکرایەوە. ئەلبومەکە توانی بگاتە ژمارە یەک لە (بیلبۆرد ٢٠٠)ی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکیدا، وە تاکی سەرەکی مەیکس می وەندەر، بووبە یەکەمین تاکی گرووپەکە کە بگاتە ژمارە یەکی (بیلبۆرد ھۆت ١٠٠).
لە ئەیلوولی ٢٠١٠، مەروون ٥ سێیەم ئەلبومی ستودیۆیان بڵاوکردەوە بە ناوی ھاندس ئۆڵ ئۆڤەر، کە دووبارە بڵاوکرایەوە لە ساڵی ٢٠١١ بۆ ئەوەی تاکێکی نوێی تێبکرێت، مووڤز لایک جاگەر کە کریستینا ئاگیلێرا بەشداری تێدا کردبوو. لەکاتێکدا ئەلبومەکە لە کاتی یەکەم بڵاوکردنەوەیدا لە بنەڕەتدا ڕاو بۆچوونی تێکەڵی لەسەر درابوو، ئەو تاکە نوێیەی کە تێیکرابوو توانی بگاتە ژمارە یەکی (بیلبۆرد ھۆت ١٠٠). گرووپەکە چوارەم ئەلبومیان، ئۆڤەرئێکسپۆسد، بڵاوکردەوە لە ٢٦ی جونی ٢٠١٢. ھەر چوار تاکی سەر ئەلبومەکە سەرکەوتنی گەورەیان بەدەستھێنا لە (بیلبۆرد ھۆت ١٠٠)، تاکی یەک شەوی تر توانی لە ژمارە یەک بمێنێتەوە بۆ ماوەی ٩ ھەفتە بەدوای یەکدا. پیجەی مۆرتن بووبە ئەندامێکی فەرمی لە ساڵی ٢٠١٢دا، دوای ئەوەی تەنھا کەمێک سەرکەوتنی بەدەست ھێنا وەک ھونەرمەندێکی سەربەخۆی ئار ئاند بی. کاتێک کە پیجەی بە فەرمی زیادکرا بۆ گرووپەکە، مەروون ٥ بۆ یەکەمین جار بووبە گرووپێکی ٦ کەسی. لە ھەمان ساڵدا، بەیسژەنی فانتۆم پلانێت بووبە ئەندامێکی کاتی بۆ گەشتەکەیان و چەند ئامێرێکی جیای دەژەنی لە کۆنسێرتەکاندا (وەک گیتار و پریکەشن و کیبۆردی زیادە) و دەنگی پشتینە لە ھەندێک گۆرانییەکاندا. لە ٢٠١٤دا گرووپەکە گرێبەستیان لەگەڵ کۆمپانیای ئینتەرپرایس کرد و پێنجەم ئەلبومی ستودیۆیان بڵاویکردەوە بە ناوی V. مەروون ٥ زیاتر لە ٢٠ ئەلبوم و ٧٠ ملیۆن تاکیان فرۆشتووە لە جیھاندا.
شەمەنیزم
شەمەنیزم یا شەمەنباوەڕی ڕێبازێکی ئایینییە کە تێیدا شارەزایەک کە بە شەمەن ناسراوە، لە ڕێگەی گۆڕانی حاڵەتی وشیاریی خۆیەوە، بۆ وێنە چوونە حاڵی ترەنس -ەوە، لەگەڵ ئەوەی کە بە باوەڕی ئەو «جیهانی ڕۆحەکان» -ە پەیوەندی دەبەستێت و دانوستان دەکات. ئامانج ئەوەیە کە ڕۆحەکان یان ھێزە مەعنەوییەکان بەرەو دنیای ڕاستەقینە ڕابکێشرێن تا بە جۆرێ یاریدەدەری مرۆڤ بن و گرفتەکانی بۆ چارەسەر بکەن. بۆ وێنە، نەخۆشییەکی بۆ عیلاج کەن یان داھاتووی پێ نیشان دەن.
سەرچاوەکان
پۆل:CS1 German-language sources (de) پۆل:ئایین
کەوزەناڵی
کەوزەناڵی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کەوزەناڵی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەرمک و لە باشوور لەگەڵ گوندی لالیخان عبدولقادر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شمشێرکوڵ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تازەدێی حاجی حەسەن.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دورگەی ئۆروزخان
دورگەی ئۆروزخان گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی مەھدی، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەدووری (٩کم) دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی نەغەدەوە.
جوگرافیا
دورگەی ئۆروزخان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ دەریاچەی ورمێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی شەھرەکی مەھدی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەرالی خواروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تازەکەندی جەبەل.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئەفریقای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
ئەفریقای باشوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سیانبێی
سیانبێی خەڵکانێکی گەڕۆکن کە رۆژێک لە ڕۆژان لە خاکەکانی رۆژھەڵاتی کە ئەمرۆ پێی ئەوترێت مەنگۆلیا و ناوەوەی مانگۆلیا، و باکوری رۆژھەڵاتی چین، خەڵکانی سیانبێی لە خەڵکانی دۆنگھوە جیابونەتەوە بۆ ووھان و سیانبێی کە پێشووتر بە ھۆزی سیۆنگنو دۆڕاون لە کۆتایی سەدەی سێیەمی پێش زاین.
پۆل:سیانبێی پۆل:مێژووی مەنچوریا پۆل:مێژووی مەنگۆلیا پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان پۆل:خەڵکی دێرینی چین
ئاموا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەوانییەکانی پارێزگای نامور
ئایامئێکس
ئایامئێکس (ئای-ئام-ئێکس • ئینگلیزی: IAMX) پرۆژەیەکی مۆسیقی تەنھایی کریس کۆرنەرە، کە پێشووتر ئەندامێک بووە لە گرووپی سنیکر پیمپس. دۆزراوەتە و دامەزراوە لە ساڵی ٢٠٠٤ لە لەندەن، ئەم پرۆژەیە لە مۆسیقادا، تیشکۆش دەخاتە سەر وێنەو ھونەری بینینی. لە ڕووی مۆسیقییەوە ئایامئێکس چەند چەشنێکی مۆسیقا لە ئامێزی گرتووە، ھەر ڕۆکی ئەلیکترۆنی و دانس میوزیک و سینت پاپ تاکو پاڵاد و دارک کابەرێت. لە ٢٠٠٦ تا ٢٠١٤ ئایامێکس لە بەرلینی ئەڵمانیا بووە، لەوێ کۆرنەر فێربوو کە چۆن «کەمتر گوێ بدات بە پیشەی مۆسیقا و زیاتر تیشکۆ بخاتە سەر کارە سەربەخۆکان.» ناوی بەرلین لە چەند گۆرانییەکدا ھاتووە کە باس لە خۆشەویست، مرد، خۆ تایبەتکردن، دین، سیاسەت، ئالوودە بوون، کۆمەڵگەی مۆدێرن و شکاندنەوەی ڕەگەز.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:پرۆژە مۆسیقییەکان پۆل:پیاوە گۆرانیبێژەکان پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی ئەڵمانی
چین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
چین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
بێڵ فینگەر
ویلیام بێڵ فینگەر (٨ی شوباتی ١٩١٤ لە دێنڤەر، ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٧٤) ئەو نووسەری وێنە نەخشێندراوە ئەمریکییەکان بوو. زنجیرەی باتمان لە نێوان ئەو کارانەیەتی کە ناوبانگی جیهانی بەدەستهێناوە. یەکەم چیرۆکە وێنەییەکانی لە ساڵی ١٩٣٨ چاپکرا. هەروەها لە ژیانی کاری خۆیدا بۆ سۆپەرمان و چرای سەوز و کاپتن ئەمریکا و هیتری نووسیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤ پۆل:مردووانی ١٩٧٤ پۆل:باتمان پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت) پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەمسا-جولەکە
ووڵاغلو
ووڵاغلو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گاپیڵۆن، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ووڵاغلو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قامیش و لە باشوور لەگەڵ گوندی باڵخ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دۆڵبێشکی مام خۆشی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گەڕەدێ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئۆبژەکتیڤیتە
ئۆبژەکتیڤیتە یان عەینییەت یان بابەتێتی تێگەیشتەی «ڕاستیی ئازاد لە زەینییەتی تاک» -ە؛ یانی ئازاد لەو دڵپێوەبوون و بەلاداکێشران و ھۆگرەتییە کە ھەست یان کوڵوکۆی دەروون یان خەیاڵ سەبەبیەتی. کە دەڵێن قەزیەیەک دروستە و دروستییەکەشی ئۆبژەکتیڤە (یان عەینییە) مانای ئەوەیە کە بەجێھاتنی مەرجەکانی دروستیی قەزیەکە، دەستی سووژە و لایەنگریی ئەوی تێدا نەبووە. ئۆبژەکتیڤیتە زیاتر دەگەڕێتەوە بۆ ڕوانگەی ئەو کەسە کە سەیری شتەکان بەو شێوەیەی کە ھەن دەکا، واتە نە دەیانگۆڕێ و نە لە دۆخێکی تایبەتدا دایاندەنێ.
لە زانستدا، ئۆبژەکتیڤیتە یان عەینییەت ئەوەیە کە بەبێ غەرەز و بەبێ ئەوە دەستێ لە دەرەوە لە کاردا بێ، واقیع بکەوێتە بەر داوەری و، حوکمی بۆ دەرچێ. بە تایبەت لە ئاکامگریی زانستیدا بیروڕای زەینیی زانیار و زەینییەتی لێکۆڵەرەوە ھیچ چەشنە کاریگەرێتییەک لەسەر چۆنیەتیی ئاکامەکان دانەنێ.
لە چوارچێوەی ئەخلاقدا، داخوازی ئۆبژەکتیڤیتە ئەوەیە کە بناخەی نرخاندنی یاسا ئەخلاقییەکانی ھەر کۆمەڵگایەک، لەسەر خۆشبژیوی و بەختیاریی خەڵکی ئەو کۆمەڵگایەوە دانرابێ. هەروەها، داواکاری ئەوەشە کە لەبەریەکنان و پێکەوە هەڵسەنگاندنی یاسا ئەخلاقییەکان نەکەوێتە سەر شانی زەینییەتی تاکەکان و، لە جیاتیی ئەوە، ئەو پێکەوە ھەڵسەنگاندنە لە ڕێگەی فاکتگەلێکەوە بکرێت کە لە ھەموو شوێنەکان و حاڵەتەکاندا دروست و بەجێگە بن.
لینکە دەرەکییەکان
پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی پۆل:ھەبوونناسی پۆل:فەلسەفەی زانست پۆل:فەلسەفەی سیاسی پۆل:واقیع پۆل:ڕاستی پۆل:فەلسەفەی مێژوو
سیاسەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
وێنۆک|170px سیاسەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کۆمارێکی دەستووری فیدراڵییە کە سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان و سەرۆکی دەوڵەت) و کۆنگرێس و دەسەڵاتی دادوەری دەسەڵاتەکانیان ھاوبەشە کە بە حکوومەتی نیشتمانی دەدرێت و حکوومەتی فیدڕاڵیش سەروەری لەگەڵ حکوومەتەکانی ویلایەتەکاندا ھاوبەشە.
دەسەڵاتی جێبەجێکردن لەلایەن سەرۆک کۆمارەوە بەڕێوەدەبرێت و بە فەرمی سەربەخۆیە لە دەسەڵاتی دادوەری و دەسەڵاتی یاسادانان. ئەنجومەنی وەزیران وەک کۆمەڵێک ڕاوێژکاری سەرۆک کۆمار کاردەکات. ئەم گرووپە لە جێگری سەرۆک و سەرۆکی بەشەکانی جێبەجێکردن پێکدێت. دەسەڵاتی یاسادانان لە نێوان دوو بەشی کۆنگرێسدا دابەشکراوە، ئەم دوو بەشە بریتین لە: ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران. دەسەڵاتی دادوەری تێکەڵەیەک لە دادگای باڵا و دادگا فیدراڵییەکانە کە دەسەڵاتی دادوەری بەکاردەھێنن. پێکھاتەی دەسەڵاتی دادوەری بریتییە لە لێکدانەوەی دەستووری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و یاسا و ڕێساکانی فیدراڵی. ئەمەش چارەسەرکردنی ناکۆکییەکانی نێوان دەسەڵاتی یاسادانان و دەسەڵاتی جێبەجێکردن دەگرێتەوە.
پێکھاتەی حکوومەتی فیدراڵی لە دەستووردا داڕێژراوە. دوو پارتی سیاسی پارتی دیموکرات و پارتی کۆماری لە دوای شەڕی ناوخۆیییەوە زاڵن بەسەر سیاسەتی ئەمریکادا. بێگومان ھەندێک حیزبی بچووکتر ھەن. وەک: پارتی ئازادی خواز، پارتی سەوز و پارتی دەستوور. پارتی دیموکرات بە گشتی بە پارتی «لیبراڵ چەپی ناوەند» ناسراوە و پارتی کۆماریش بە پارتی «ڕاستڕەوی کۆنەپەرست» ناسراوە. چەندین جیاوازی گەورە لە نێوان سیستەمی سیاسی ئەمریکا و وڵاتانی دیموکراسی پێشکەوتوودا ھەیە. یەکێک لەو گۆڕانکاریانە دەسەڵاتی زیاتر لە ئەنجومەنی باڵا دەگرێتەوە، سەرەڕای ئەوەی زۆربەی دەسەڵاتەکان لە دەستی دادگای باڵادایە، باقی دەسەڵاتەکان کە جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکانە لە نێوان دەسەڵاتی یاسادانان و دەسەڵاتی جێبەجێکردن، لە دەستی دوو پارتی سەرەکییدایە. لایەنی سێھەم لە ئەمریکا کاریگەری سیاسی کەمتریان ھەیە بە بەراورد بە وڵاتانی دیموکراسی پێشکەوتوو؛ ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ تێکەڵەیەک لە کۆنتڕۆڵە مێژوویییەکان. ئەم کۆنتڕۆڵانە بریتین لە یاساکانی ویلایەت و فیدراڵی، قەدەغەکردنی میدیای نافەرمی و ھەڵبژاردنی براوە کە ھەموو شتێک وەربگرێت، پرسەکانی دەستڕاگەیشتن بە دەنگدان و یاساکانی دیبەیتی تایبەت. لە پێنج ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکادا براوەی دەنگی جەماوەری بەدەست نەھێناوە. لە پێنج ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکادا براوە نەیتوانی دەنگی جەماوەری بەدەست بھێنێت.
سەرچاوەکان
پۆل:سیاسەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان
لۆری ھۆڵدن
ھیزەر لۆری ھۆڵدن (لەدایکبووی ١٧ی کانوونی دووەمی ١٩٦٩ ) ئەکتەر و بەرھەمھێنەر و چالاکوانی مافی مرۆڤی کەنەدی-ئەمریکییە. ھۆڵدن لە لۆس ئەنجلۆس لەدایکبووە و لە تۆرۆنتۆ گەورە بووە، ھۆڵدن خاوەنی دوو ڕەگەزنامەیە لە ئەمریکا و کەنەدا. دوای ئەوەی دایک و باوکی، ئەکتەرەکان گلێن کۆربێت و ئادرین ئێلیس، جیابوونەوە، دایکی ھاوسەرگیری لەگەڵ دەرھێنەر مایکل ئەندەرسۆن کرد. پاشان لۆری کاتەکانی لە نێوان لۆس ئەنجلۆس و تۆرۆنتۆ دابەش کرد.
ھۆڵدن یەکەم ڕۆڵی فیلمی وەرگرتووە کاتێک منداڵێکی بچووک بووە. لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لە پێشبڕکێی مۆدێلکردنی ڕوخساری ساڵ لە تۆرۆنتۆ سەرکەوتنی بەدەستھێنا و ڕۆڵێکی بچووکی وەک چاودێری منداڵ لە فیلمی کۆمیدی ئەندەرسۆنی پشووە جیاکراوەکان (١٩٨٦)دا پێدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩ پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ پۆل:چالاکوانە ئەمریکییەکانی مافەکانی مرۆڤ پۆل:دەرچووانی زانکۆی مکگێل پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
عائیشە غەزال مەھدی
عائیشە غازی مەھدی (بە عەرەبی:عائشة المساري‎) (لەدایکبووی ١٩٧١) سیاسەتوان، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە ٢٠١٤وە، نوێنەری پارێزگای بەغدا لەنێوان ساڵانی ٢٠١٤ بۆ ٢٠١٨.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:زیندووان پۆل:ژنە عێراقییەکان لە سیاسەت پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان
چین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
چین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
باکوور و ڕۆژھەڵاتی چین
وێنۆک باکوری رۆژھەڵاتی چین، شوێنێکی جوگرافی ناوچەی چینە، کە بەزۆری تیابووی سێ ھەرێمە وەکوو سنووری خینگانی مەزن، و لیاۆنینگ، جیلین و ھێلینجیانگ.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی چین پۆل:جوگرافیای باکووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا پۆل:باکووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا
شەبانکەرەیی
محەممەد کوڕی عەلی کوڕی محەممەد شەبانکەرەیی شاعیر و مێژوونسێکی کورد بوو، کە بە زمانی فارسی دەینووسی لە کۆتایییەکانی سەردەمی ئیلخانەت.
سڤانتێ پابۆ
سڤانتێ پابۆ (بە سوێدی: Svante Pääbo) زانای جیناتی سویدییە و پسپۆڕە لە بواری جیناتی پەرەسەندن. وەک یەکێک لە دامەزرێنەرانی شوێنەوارناسی، بە شێوەیەکی بەرفراوان کاری لەسەر جینۆمی نیاندەرتاڵ کردووە. لە ساڵی ١٩٩٧ وەک بەڕێوەبەری بەشی جینات لە پەیمانگای ماکس پلانک بۆ ئەنترۆپۆلۆژیای پەرەسەندن لە لایپزیگ لە ئەڵمانیا دەستنیشانکرا. ھەروەھا پرۆفیسۆرە لە پەیمانگای زانست و تەکنەلۆژیای ئۆکیناوا لە ژاپۆن. لە ساڵی ٢٠٢٢ خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی بۆ "دۆزینەوەکانی لە بواری زنجیرەی بۆماوەیی مرۆڤی نیاندەرتاڵ و دۆزینەوەی پێکھاتەی مرۆڤی دێنیسۆڤا " پێبەخشرا.
سەرچاوەکان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئەپسالا پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:زیندووان پۆل:نیشانی فەرماندە سوارچاکە ناوازەکانی کۆماری فیدڕالی ئەڵمانیا پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥ پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی سویدی
گوۆ سیانگ
گوۆ سیانگ (بە چینی:郭象; لەدایکبووی ٢٥٢ تا ٣١٣٢ ی زایینی) بەھۆی بەشدارییە گرنگەکانی لە کتێبەکانی ژوانگزی و تاوۆ تێ چینگ ناسراوە کە کتێبانێکی فەلسەفەیی بوون.
چیای کوادرانت
چیای کوادرانت یەکێکە لە چیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە بەرزییەکەی ٩٩٥٤ پێ (٣٠٣٤ م) و دەکەوێتە ناو یەکێک لە پارکەکانی ئەو وڵاتەوە کە بە پارکی نیشتیمانیی بەردە زەردەکان ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:چیاکان
کریستین بووت
کریستین بووت (لەدایکبووی ٢٨ی ئابی ١٩٧٤) ئەکتەرێکی کەنەدییە، لە شاری کیتچنەر لە ویلایەتی ئۆنتاریۆ لەدایکبووە. لە ساڵی ١٩٩٧ بە پلەی «ئۆنۆرس بی ئێف ئەی» لە قوتابخانەی شانۆی ڕایرسۆن لە زانکۆی پۆلیتەکنیکی ڕایسۆن دەرچووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤
خەیاڵاویبوون
خەیاڵاویبوون بە دوو شێوازی ھەستی و زانیارییانەیە:
١- خەیاڵاویبوون لە ڕێگای ھەستەوە: تێگەییشتنی ھەڵە لە یەکێک لە پێنج ھەستە سەرەکییەکەیە کە لە نەبوونی پاڵنەرێکی دەرەکیی پێوەندیدار بەو ھەستەوە خۆ دەنوێنێت و تاک لێی تێدەگات. بۆ نموونە، کەسێک بەو شێوە بیردەکاتەوە کە لە تەنیاییدا دەنگی قسەکردنی کەسێکی تر دەبیستێت یان ئەو کەسە دەبینێت. بۆ ئەوەی حاڵەتێک، خەیاڵاویبوون بێتە ھەژمار، دوو پێوەر پێویستن: لەحاڵەتێکدا کە ئەزموونێکی ھەستکردنی لەو چەشنە تەنیا یەک لەو دوو تایبەتمەندییەی ھەبێت، وەکوو خەیاڵاویبوونی درۆیی ناودێر دەکرێت. لەزۆربەی حاڵەتەکاندا و بەگشتی، خەیاڵاویبوون بەشێک لە نیشانەکانی نەخۆشییەک وەکوو سایکۆز دێتەھەژمار.
٢- زانیارییانە: تێگەییشتنی ھەڵەی یەکێک لە پەنج ھەستە سەرەکییەکە لەبارەی ھەبوونی ئازار یان چێژ و یان نەبوونی ھەست ە.
خەیاڵاویبوون لە مرۆڤە تەندروستەکاندا
بڕێ جار ئەو کەسانەیش کە تەندروستییەکی باشیان ھەیە و بێکێشەن لەکاتی خەوپێداکەفتن یان لەخەوھەڵسان، تووشی خەیاڵاویبوون دەبن. ئەو خەیاڵاویبوونانە کە مرۆڤ لەکاتی خەوپێداکەفتندا تووشیان دەبێت پێی دەوترێت ھیپناگوژیک و ھەروەھا ئەو خەیاڵاویبوونانەی لەکاتی لەخەوھەڵساندا مرۆڤ تووشیان دەبێت، ھیپناپومپینگ ناوی لێنراوە. ئەم خەیاڵاویبوونانە بەگشتی زۆر ئاسایی و کورت و سادەن، بۆ نموونە وەکوو گوێبیستبوونی دەنگی پێوەندیی تەلەفۆنی یا ناوی ئەو تاکە ڕوودەدەن.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نیشانەکانی پزیشکی پۆل:سایکۆز
کونەقەل
کونەقەل گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فەرماندەی گشتی
فەرماندەی گشتی یان فەرماندەی باڵا ئەو کەسەیە کە کۆنترۆڵی بەسەر هێزێکی چەکدار یان لقێکی سەربازی هەیە.
زانکۆی نۆلج
زانکۆی نۆلج (، ) زانکۆیەکی تایبەتە لە شاری ھەولێر، عێراق. لەلایەن وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستیی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان مۆڵەتی فەرمیی پێدراوە. لە ئێستادا زانکۆی نۆلج لە پێنج کۆلێژ پێکدێت.
فەرماندەی گشتی
ئێران
پێش ساڵانی ١٩٧٩، شای ئێران فەرمنادەی گشتی ئێران بوو. دوای دامەزراندی کۆماری ئیسلامی ئێران سەرۆک کۆماری ئێران ئەبوولحەسەن بەنیسەدر بووە فەرماندەی گشتی، بەڵام لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٨١ ئەبوولحەسەن لە پۆستەکەی دوورخرایەوە. دوای ئەم ڕووداوە ڕۆڵی فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران درا بە ڕێبەری مەزنی ئێران.
زانکۆی نۆلج
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زانکۆکان پۆل:زانکۆکانی عێراق پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان پۆل:زانکۆکانی کوردستان
فەرماندەی گشتی
ئیتاڵیا
لە دەستووری ئیتاڵیا لە ماددەی ٨٧دا هاتووە کە سەرۆک کۆمار دەبێت فەرماندەی هێزە چەکدارەکان و سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای بەرگرییە کە بە یاسا پێکهاتووە، هەرچەندە دەسەڵاتی جێبەجێکردن و بەرپرسیارێتی بەرگری نیشتمانی لە ئەستۆی سەرۆک وەزیرانە. بەڵام سەرۆک کۆمار دەتوانێت شەڕ ڕابگەیەنێت.
تورکیا
وێنۆک|[[مارشال مستەفا کەمال ئاتاتورق سەرۆک کۆمار لەگەڵ ژەنەڕالەکانی دیکەی ھێزە چەکدارەکانی تورکیا ساڵی ١٩٢٥]] سەرۆکی کۆماری تورکیا مافی دەستووری هەیە نوێنەرایەتی فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکانی تورکیا بکات و بڕیاردان لەسەر کۆکردنەوەی هێزە چەکدارەکانی تورکیا.
سەرچاوەکان
پۆل:سەربازی پۆل:سەربازی بەپێی وڵات
ئەفریقای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
ئەفریقای باشوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
ئەستیر
ئەستیر شارەوانییەکە لە پارێزگای نامور لە بەلجیکا
بەپێی سەرژمێری ٢٠١٨ ڕێژەی دانیشتووانی شارەوانییەکە بە ٥٩٧٩ خەملێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەوانییەکانی پارێزگای نامور
چین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
چین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
عیرفان خان
شەھابزاد عیرفان عەلی خان ناسراو بە عیرفان خان (لەدایکبووی ٧ی کانوونی دووەمی ١٩٦٧ – مردووی ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠)، ئەکتەری ھیندییە بەکارەکانی زیاتر لە بۆلیوود دەرکەوتووە، ھاوکات لەئاستی جیھان بە دەرکەوتنەکانی لە فیلمە بەریتانی و ئەمریکییەکان ناسرا. عیرفان خان بەیەکێک لەباشترین ئەکتەرە ھیندییەکان دادەنرێت. خان بەبەشداریکردنی ٣٠ ساڵ لە سینەما، چەندین خەڵاتی بردەوە لەوانە خەڵاتی نیشتمانی لە ھند خەڵاتی فیلمی ئاسیا ھەروەھا براوەی چوار خەڵاتی فیلم فەیر بووە. لە ساڵی ٢٠١١، لەلایەن حکوومەتی ھیندستان، خەڵاتی پادما شری پێدرا لەبەرامبەر کارە ھونەرییەکان، ئەم خەڵاتە چوارەم بەرترین خەڵاتە بدرێتە کەسی سڤیل لەناوی ھیند.
خان لەماوەی کارکردنی لەچەندین فیلمی گرنگ لە بۆلیوود دەرکەوت، لەوانە زەنەیمسەیک (٢٠٠٦)، لایڤ ئین میترۆ (٢٠٠٧)، پان سینگ تۆمار (٢٠١١) کە بەھۆی ئەم فیلمەوە خەڵاتی باشترین ئەکتەری لە خەڵاتەکانی نیشتمانی بەدەستھێنا. زیاتر لەوەش لە فیلمەکانی نیویۆرک (٢٠٠٩)، سەفەرتاسەکە (٢٠١٣)، حەیدەر (٢٠١٤)، پیکو (٢٠١٥)، تەلڤار (٢٠١٥). لە ھۆڵیوود لە فیلمەکانی سلەمدۆگ میلیۆنێر (٢٠٠٨) دەرکەوت کە بووە براوەی باشترین فیلم لە خەڵاتەکانی ئۆسکار، ژیانی پای (٢٠١٢)، زە ئەمەیزینگ سپایدەرمان (٢٠١٢)، جێراسیک وۆرلد (٢٠١٥) و دۆزەخ (٢٠١٦) دەرکەوت. ھەروەھا لە زنجیرەی ئەمریکی کۆتا کاری عیرفان خان، لە ساڵی ٢٠٢٠ بوو لە فیلمی ئەنگریزی میدیەم. تا ساڵی ٢٠١٧، کۆی داھاتی فیلمەکانی عیرفان خان ٣٫٦ بیلیۆن دۆلار بووە.
عیرفان خان لە ساڵی ٢٠١٨، تووشی نەخۆشییەکی دەگمەنی شێرپەنجە بوو، بۆ ئەو مەبەستەش لە لەندەن چارەسەری وەردەگرت. دواتر لە ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠، بەھۆی نەخۆشییەکەیەوە کۆچی دواییکرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:موسڵمانانی ھیندی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:مردووانی ٢٠٢٠ پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی ھیندی پۆل:براوەکانی خەڵاتەکانی فیلم فەیر پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی پۆل:ئەکتەرانی پیاوی هیندی سەدەی ٢٠ەم
درکێنەر
درکێنەر بە کەسێک دەگوترێ کە زانیاریی شاردراو و نھێنی کە گێڕانەوەی بۆ کەسی دیکە نایاسایییە دەردەخا. ئەو زانیارییانە دەتوانن بە شێوەگەلێکی جیاواز بن، وەکوو سەرپێچی لە یاساکانی کۆمپانیایەک یا دژایەتی لەگەڵ کۆمەڵگای مەدەنی بۆ زیان گەیاندن بە خەڵک.
لە ھەندێک لە وڵاتان، یاسای تایبەت بۆ پاراستنی مافی درکێنەران دابین کراوە.
پۆل:ئازادیی قسەکردن پۆل:وشە سیاسییەکان پۆل:یاسای کار
ئەمریکییە ڕەسەنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
وێنۆک|ھیندییە ئەمریکییەکان یان ئەمریکییە ڕەسەنەکان|160px ئەمریکییە ڕەسەنەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان یان ھیندییە ئەمریکییەکان باس لەوە کراوە کە ئەوان خەڵکی ڕەسەنی ئەمریکی کۆنن کە ئەمڕۆ بە کەمینەیەک لە نێوان دانیشتووانی کۆچبەری مۆدێرن دەژین. ئەم ھۆزانە سەر بە گرووپە ڕەسەنەکانی ئەمریکای باکوورن و بە زمانی جیاواز قسە دەکەن. ھەندێکیان ھێشتا پابەندن بە نەریتە نەتەوەیییە کۆنەکانیانەوە و ھەندێکیشیان خۆیان لەگەڵ کولتوری مۆدێرنی ئەمریکیدا گونجاندووە. کۆی ژمارەی دانیشتووانی ھەموو ھۆزە جیاوازەکانی ئەمڕۆ بە نزیکەی ٢٫٥ ملیۆن کەس مەزەندە دەکرێت. گەلانی ھیندی ئەمریکای باکوور ڕزگاربووی ئەو گرووپانەن کە بە ناوچە ساردەکانی باکووری سیبیریادا تێپەڕین و لە دەوروبەری ٢٠ ھەزار پێش زایین چوونەتە ناو کیشوەرە نوێیەکەوە. بە پێچەوانەی دانیشتووانی مێزۆئەمریکا و ناوچە شارستانییەکانی ئەمریکای ناوەندی و باشوور، ھیندییەکانی ئەمریکای باکوور زۆر شارستانی نەبوون و دەوڵەتێکی نیمچە سەرەتایییان ھەبووە. زۆربەی ئەو زانیاریانەی ئەمڕۆ لەبەردەستماندایە سەبارەت بە ڕابردووی ھیندییەکان کە لە ئەمریکا دەژین، لە ڕاپۆرتی ئەورووپییەکانەوە ھاتووە. بەریەککەوتنی ئەورووپییە تازەھاتووەکان و دانیشتووانی کۆن لە خاکی ئەمریکادا قەیران و ململانێی خوڵقاند کە وەک شەڕ و ڕق و کینە بۆ ماوەیەکی زۆر بەردەوام بوو. کریستۆفەر کۆڵومبس پێی وابوو کە ھیندییەکانی ئەمریکای ناوەڕاست ھیندین؛ بۆیە ئەمڕۆ لە زۆربەی زمانە ئەورووپییەکان، خەڵکی ڕەسەنی کیشوەری ئەمریکا پێیان دەوترێت ھیندی.
قەرەقەساب
قەرەقەساب گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی مەھدی، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
قەرەقەساب لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تازەکەندی جەبەل و لە باشوور لەگەڵ گوندی مەمەلیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئادی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەخسی تەپە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئاڤەلانج
ئاڤەلانج شارەوانییەکە لە پارێزگای نامور لە بەلجیکا
بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٧ ڕێژەی دانیشتووانی بە ٤٩٢٦ خەملێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەوانییەکانی پارێزگای نامور
جاک دوولان (ئەکتەر)
جاک دوولان ئەکتەرێکی ئینگلیزییە. ئەو بە ڕۆڵی تایلەر بۆیس ناسراوە لە فیلمی بی بی سی The Green Green Grass شانبەشانی جۆن چالیس و سو ھۆڵدەرنێس. دوولان ڕۆڵی میوانی لە بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی دیکەی وەک Spooks و EastEnders و The Bill and Peep Show و بەشێکی سەرەکی لە فیلمی Cemetery Junction کە فیلمێکی درامای کۆمیدییە و لەلایەن ڕیکی جێرڤایس و ستیڤن مێرچانتەوە ڕۆڵی سەرەکی گێڕاوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز
ئەلبێرت ئەوگەست پێردونەنت
ناوی ئەم زانایە، یەکێکە لەو ٧٢ ناوەی کە لەسەر بورجی ئیفێلە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندازیارانی فەڕەنسی پۆل:زانایانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٠٨ پۆل:مردووانی ١٨٦٧ پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز
ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری
ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری گردبوونەوەیەکی سیاسیی کوردییە، بەرھەم ساڵح سەرۆکایەتی دەکات، پاش وازھێنانی لە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان وەکو قەوارەیەکی سیاسی بۆ ھەڵبژاردنی خولی چوارەمی پەرلەمانی کوردستان لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧ تۆماری کرد. کەسایەتی دیاری تری ھاوپەیمانێتیەکە [ سلێمان عبدللە یونس] [ئارام قادر]، محەممەد ڕەئووفە.
کارڵ گۆستاف یۆنگ
کارڵ گۆستاف یۆنگ (، ؛ (لەدایکبووی ٢٦ی تەممووزی ١٨٧٥ لە کێسویل، سویسرا–مردووی ٦ی حوزەیرانی ١٩٦١ زیورخ، سویسرا) دەروونشیکار و دەروونپزیشکێکی سویسری بوو، کە دەروونناسیی شیکارانەی داھێنا. کارەکانی یۆنگ تەنھا لە دەروونپزیشکیدا کاریگەریان نەبوو، بەڵکو لە توێژینەوە مرۆڤناسی و شوێنەوارناسی و وێژە و فەلسەفە و ئایینییەکانیشدا سودیان لێوەرگیراوە، لە ساڵی ١٩٠٦ لەگەڵ فرۆیددا دۆستایەتی کەوتووەتە نێوانیان تاوەکو ساڵی ١٩١٤ ھاوڕێبوون، بەڵام بەھۆی جیاوازی بۆچونەوە جیابونەتەوە، بەشێکی زۆری کارەکانی یۆنگ تا دوای مردنی بڵاونەکراونەتەوە، و ھەندێکیان تا ئێستاش بڵاونەکراونەتەوە.
ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری
لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان مۆڵەتی ژمارە ١٦٧ی پێبەخشی بۆ بەشداریکردن لە ھەڵبژاردنەکانی عێراق.
کارڵ گۆستاف یۆنگ
یۆنگ چەند دەستەواژەیەکی زۆر گرنگ و نوێی بۆ دونیایی دەروونناسی ھێنا، وەکو پێرسۆنا و جۆرە دەروونیەکان و ھاوکاتی و گرێی دەروونی و دەروونگەرایی و کۆمەڵگەرایی
ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری
لە ڕۆژی ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ کۆنگرەی دامەزراندنی لە شاری سلێمانی بەست، ٦٥٠ کەس بەشدارییان کرد، تێیدا بەرھەم ساڵح وەکو سەرۆکی ھاوپەیمانیەتیەکە ھەڵبژێردرا.
پۆل:حیزبەکانی باشووری کوردستان پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان
کارڵ گۆستاف یۆنگ
خانەوادە
کاتێک یۆنگ شەش مانگ بوو، لەگەڵ دایک و باوکیدا چوون بۆ لاوفن و پشێوی نێوان دایک و باوکی زیاد بووە، ئیمیلی یۆنگ ژنێکی خەمۆک و سەیر بوو، کاتێکی زۆری لە جێخەوەکەیدا بەسەردەبرد، و دەیوت ڕۆح و تارمایی سەردانی دەکەن، ھەرچەندە لە ڕۆژدا دایکی ئاسایی بووە بەڵام یۆنگ دەڵێت بارودۆخی ماڵەکەمان لە شەودا ناخۆش بوو، دایک و باوکم بەجیا دەخەوتن و من لای باوکم دەخەوتم و شەوانە دایکم بووە بە کەسێکی ئاڵۆز و سەیر، شەوێکیان شتێکی شێوە نەناسراو و ڕوناک لە ژورەکەی دایکم ھاتووەتەدەرەوە کە سەری لە ملی جیابووەتەوە، و بەجیا لەگەڵ لاشەکەیدا بەسەر ھەوادا ڕۆیشتوە، ئەم پرۆسەیە شەش بۆ حەوت جار دوبارەبووەتەوە، پەیوەندی یۆنگ لەگەڵ باوکی باشتر بووە، وەک لە دایکی
دایکی یۆنگ بۆ ماوەیەک لاوفنی جێھێشت و چووە، نەخۆشخانەیەکی بازڵ وادیاربووە نەخۆشییەکەی پەیوەندی بە کێشەکانییەوە ھەبووە، لەگەڵ باویکی یۆنگدا، یۆنگ برایە لای خوشکێکی دایکی کە بیست ساڵێک لە دایکی گەورەتر بووە بەھۆی دووری لە دایک و باوکییەوە توشی کێشە و گرێی دەرونی بووە، و بەوھۆیەوە بێمتمانەیی بۆ دروستبووە بەرامبەر چواردەورەکەی و دەڵێت: "ھەستم بە بێتمانەیی دەکرد کاتێک وشەی خۆشەویستی بەکاردەھێنرا، بێمتمانەیییەکی دەرونیم ھەبوو بەرامبەر ژنان لە لایەکی تریشەوە پشتم بە باوکم دەبەستم بەڵام ئەو لاواز بوو، سەرەتا بەمجۆرە بوو بەڵام دواتر ئەم وتەیە گۆڕدرا لەبەرئەوەی لە ژیانمدا متمانەم بە پیاوگەلێک کرد و بە ھاوڕێی خۆمم زانین بەڵام بێھیوایان کردم بە بێمتمانەییشەوە تەماشای ژنانم کرد بەڵام بێھیوایان نەکردم '،"لە دوای سێ ساڵ ژیان لە لاوفن پاوڵ یۆنگ داوای گواستنەوەی کرد و گواسترایەوە بۆ ناوچەی کلایھونێنگنی نزیکی بازڵ، ئەم گواستنەوەیە کاریگەری باشی لەسەر ئیمیلی یۆنگ دانا و لە خەمۆکی ڕزگاری بوو، کاتێک یۆنگ تەمەنی گەیشتە نۆ ساڵ خوشکەکەی بە ناوی جۆھانا گیرتورد (١٨٨٤–١٩٣٥) لە دایک بوو کە لە ماڵەوە بە ترودی بانگیان دەکرد و دواتر بوو بە سکرتێری یۆنگ وێنۆک|یۆنگ بە منداڵییادەوەرییەکانی سەردەمی منداڵی
یۆنگ منداڵێکی دەروونگەرا و گۆشەگیر بووە و پێیوابووە وەکو دایکی خاوەنی دوو کەسایەتی بووە کەسایەتی یەکەمیان کەسایەتییە ئاشکراکەی بووە کە خوێندکارێک بووە کە نەیتوانیوە لە بیرکاری تێبگات و دڵنیا نەبووە لەخۆی و متمانە بەخۆبوونێکی لاوازی ھەبووە، کەسایەتی دووھەمیش کەسێکی گرنگ و بەھێز و کاریگەر بووە ھاوشێوەی پیاوانی سەدەی ھەژدە, ھەندێک لەو یادەوەریانەی سەردەمی منداڵی کاریگەری درێژخایەنیان لەسەری ھەبووە، یۆنگ پیاوێکی دارینی بچوکی ھەبووە کونێکی تێکردووە و ڕاستەیەکی دارینی پیاکردووە و خستێتییە ناو جانتای پێنوسەکانییەوە و بەردێکیشی تێکردووە کە ئەمسەر و ئەوسەرەکەی ڕەنگ کردووە و لە ھەورەبانەکەدا شاردوویەتییەوە و ھەندێجار چووە تەماشای کردووە و لاپەڕەیەکیشی لەلای پیاوە دارینەکەدا داناوە کە زمانێکی تایبەت لەسەری نوسراوە کە خۆی دروستیکردووە، ئەم کارەی لە کاتێکدا کردووە کە شتێکی ھەڵەی کردووە یان ھەستەکانی بریندارکراوە یاخود کاتێک کە کردەوەکانی دایک و باوکی بێزاریان کردووە و پێیوابووە ئەم کارە ئارامی دەروونی و ئاسایشی پێدەبەخشێت، لە دوای ساڵانێک لەم کارە تێبینی لێکچونێکی کرد لە نێوان کارە سەیرەکەی خۆی و ئەو کارانەی مرۆڤە ڕەسەنەکان دەیکەن بۆ تەوتەمەکانیان لە ھەندێک ناوچەی ئوسترالیا، ئەو وتێتی ئەو کردارەی ئەو ئەزمونی کردووە کە ھاوشێوەی مەراسیمێکی ئایینیش وابووە نائاگایانە بووە و زۆر ھاوشێوەی ئەو مەراسیمانە بووە کە ئەو خەڵکە کردویانە لە کاتێکدا زۆریش دوور بوون لەیەکەوە و ئەمیش ھیچ ئاگایەکی لێیان نەبووە، بەشێکی ئارەزومەندی یۆنگ بۆ ھێماکان و نموونە یەکەمییەکان و نائاگای گشتی لەم ئەزمونە سەرەتاییانەوە سەرچاوەی گرتووە و بەشێکیشی لە گەڕان و ئەزمونەکانی دواترییەوە، لە تەمەنی دوازدە ساڵیدا یۆنگ بە دەستی منداڵێکی تر لێدان دەخوات و بێھۆش دەبێت و پاش ئەم ڕوداوە ھەمووجارێک لە کاتی خوێندن و چوون بۆ خوێندگە تووشی سەرگێژی و بورانەوە ھاتووە و تاوەکو ڕۆژێک گوێی لێبووە باوکی بە کەسێکی وتوە پێدەچێت کوڕەکەی پەرکەمی ھەبێت، لە دوای ئەو باسەوە سێ جاری تر بوراوەتەوە بەڵام دواتر بە کۆششی خۆی توانیویەتی خۆی لەو بورانەوەیە ڕزگار بکات، یۆنگ پاشتر وتێتی ئەو کاتە یەکەمجار بوو بزانم نێورۆسس چییە وێنۆک|ماڵی خانەوادەی یۆنگ لە کلایھۆنینگنی بازڵ، کارڵ یۆنگ لەم ماڵەدا گەورەبووە
خوێندن و زانکۆ
یۆنگ نەچووە بەشی دەروونپزیشکی لەبەرئەوەی لەو کاتەدا بەشێکی دیار و بەناوبانگ نەبوو بەڵام پاش ئەوەی لەبارەی سایکۆز و نەخۆشییە دەروونییەکانییەوە زانی ئارەزووی بۆ ئەم بوارە زیاد بوو و پێیوابوو ھەم لایەنە دەروونییەکەی تێدایە و ھەم لایەنە جەستەیییەکە، دڵنیابوو دەروونپزیشکی ئەو زانستەیەکە کە بۆی دەگەڕێت، یۆنگ لە ساڵی ١٨٩٥ چووە بەشی پزیشکی لە زانکۆی بازڵ، دوای یەک ساڵ باوکی کۆچی دوایی کرد بەوھۆیەشەوە دۆخی دارایی خانەوادەکەی زۆر بەرەو خراپی ڕۆیشت و لە لایەن خزمەکانیانەوە ھاوکاری دەکران.
لە ساڵی ١٩٠٠ یۆنگ دەستیکرد بە کارکردن لە نەخۆشخانەی دەروونی بورگۆزلی لە زیورخ لەژێردەستی یۆگن بلولەر، بلولەر ئەوکاتەش پەیوەندی لەگەڵ نیورۆلۆجیستی نەمسایی زیگمۆند فرۆید ھەبوو، نامەی بڕوانامەی یۆنگ لە ساڵی ١٩٠٣ بڵاوکرایەوە و لە ساڵی ١٩٠٥یش توێژینەوەیەکی تری بڵاوکردەوە و دانەیەکی لێنارد بۆ فرۆید بەڵام دواتر دەرکەوت فرۆید خۆی دانەیەکی لە توێژینەوەکەی یۆنگ کڕیوە، دواتر پەیوەندییەکی زۆر نزیک و پیشەگەرانە لە نێوان یۆنگ و فرۆیدا دروست بوو و شەش ساڵ بەیەکەوە کاریان کرد تاوەکو لە ساڵی ١٩١٢ یۆنگ پەرتووکێکی بە ناوی دەرونناسی نائاگا کە بووە ھۆی تێکچوونی پەیوەندی نێوانیان و ھەریەکێکیان ئەوی تری بەوە تۆمەتبار دەکرد کە توانای نییە دان بەوەدا بنێت کە دەکرێت ھەڵە بێت، لە دوای دابڕانەکە گەیشتە لوتکە یۆنگ دۆخێکی دەرونی سەختی بۆ دروست بوو کە بووە ھۆی گۆڕان و گەشەکردنی، ھێنری ئێڵنبێرگەر دەروونپزیشکی کەنەدای ئەم دۆخەی یۆنگ بە نەخۆشیەکی داھێنەرانە ناوزەند کردووە و بەراوردی کردووە بەو دۆخەی فرۆیدی پێدا تێپەڕیوە بە ناوی ھیستریا.
ھاوسەرگیری
لە ساڵی ١٩٠٣ یۆنگ ھاوسەرگیری لەگەڵ ئێما ڕەیچنباخ کرد، ئێما کچی سەرمایەدارێکی سویسری بوو و باوکی خاوەنی کۆمپانیایەکی کاتژمێرسازی نێودەوڵەتی بوو، کاتێک لە ساڵی ١٩٠٥ باوکی مرد میراتی باوکی بۆ ئەو و خوشکەکەی جێما و لەگەڵ مێردەکانیاندا بوونە خاوەنی کۆمپانیاکە، ئاوەڵزاواکەی یۆنگ بووە بەڕێوبەری کۆمپانیاکە و یۆنگیش بووە ھاوبەش بەو ھۆیەشەوە تا ساڵانێکی زۆر باری داراییان زۆر بەرەو باشی چوو، ئێما زۆر ئارەزومەندی پیشەی مێردەکەی بوو بۆیە بووە یاریدەدەری و پاشتریش بە ھەوڵی خۆی بووە دەروونشیکار، پێکەوە پێنج منداڵیان بوو چوار کچ و کوڕێک: ئاگەیس، گرێت، فرانز، ماریان، ھێلین. یۆنگ و ئێما بە ھاوسەری مانەوە تاوەکو مەرگی ئێما لە ساڵی ١٩٥٥.
لە ماوەی ھاوسەرێتیاندا یۆنگ پەیوەندی لەگەڵ چەند ژنێکی دیکەدا بەستووە، تۆنی وۆڵف و سابینا سپیلرن دیارترینیان بوون کە یەکەمیان دەروونشیکارێک بووە کە یارمەتی یۆنگی داوە لە بابەتەکانی ئەنیما و ئەنیمەس و پێرسۆنا و دووھەمیشیان پزیشکێکی ڕوسی بووە و یەکیکیش بووە لە یەکەمین دەروونشیکارە ژنەکانی مێژوو، پەیوەندی یۆنگ لەگەڵ سپیلرن دوو ساڵی خایاندووە و سێکسیش لە نێوانیاندا ھەبووە.
تاوەری بۆلینگن
وێنۆک|یۆگن بلولەر یۆنگ لە ساڵی ١٩٢٢ زەوییەکی کڕی لە لادێی بۆلینگن لە نزیک دەریاچەی زیورخ، لە ساڵی ١٩٢٣ تاوەرێکی تیا دروستکرد و لە ھەریەک لە ساڵەکانی ١٩٢٧، ١٩٣١، ١٩٣٥ نوێسازی و زیادکاری تیادەکرد لە لە کۆتاییدا بووە قەڵایەکی بچکۆلە و چوار تاوەری بچووک، یۆنگ بە درێژایی ژیانی ھەموو ساڵێک چەند مانگێکی لە تاوەری بۆلینگندا گوزەراندووە، لە ساڵی ١٩٥٠ لە یادی لە دایک بوونیدا یۆنگ بەردێکی شەشپاڵووی لە ڕۆژئاوای تاوەرەکە دانا کە سێ لای شەشپاڵووەکە نووسرابوو. لە لایەکی نوسرابوێک ھەبوو کە لە کتێبێکی ئەڵمانییەوە وەرگیرابوو بە ناوی Rosarium philosophorum.
نووسینی لای یەکەم: ئەمە ئەوە بەرد نەویستراوەیە کە نرخێکی ھەرزانی ھەیە - گەمژەکان چەندێک لێی بسڵەمێنەوە ژیرەکان زیاتر خۆشیان لێیدێت
لەسەر ئەم لایە تێبینییەکیش نووسراوە بەمجۆرە: ''لە یادی لەدایکبوونی ٧٥ ساڵیدا کارڵ یۆنگ وەکو سوپاسگوزاری ئەمەی دانا. '' وێنۆک|تاوەری بۆلینگن لە لای دووەم نووسینێکی یۆنانی ھەیە بەمجۆرە: کات منداڵێکە یاری دەکات، شانشین لە دەستی منداڵێکدایە، ئەمە تێلێسفۆرۆسە کە بە ناو ڕێڕەوە تاریکەکانی ئەم کاکێشانەیەدا تێدەپەڕێت و وەکو ئەستێرەیەک دەدرەوشێتەوە، پەنجەی ئاماژە بۆ دەرچەکانی خۆر و ناوچەی خەونەکان درێژ دەکات. لەسەر ئەم لایە ماندالایەکی چوار پارچەیی ھەیە، لای سەرەوە ساتێرنە لای خوارەوە مارسە، لای چەپ جووپیتەرە (نێر) لای ڕاست ڤینوسە (مێ). لەلای سێیەمەوە کە ڕووی لە دەریاچەکەیە نوسراوێکی لاتینی ھەیە بەمجۆرە: ''من ھەتیوێکی تەنیام، لە ھەموو جێیەک دەدۆزرێمەوە، من خۆم ھەم بەڵام دژی خۆمم، من لاوم و من پیرم لە یەک کاتدا، نە دایکمم ناسیوە نە باوکم، لەبەرئەوەی لە قوڵایییەکانەوە ھاتووم وەکو ماسی، یان وەک بەردێکی سپی لە ئاسمانەوە کەوتوومەتە خوار، دارستان و شاخەکاندا تەی دەکەم و لە قوڵایی ڕۆحی مرۆڤدا خۆم حەشارداوە، من نەمر نیم لێ ھێشتا بازنەی ژیان بەر من نەکەوتووە. ''
یەکناسین و ھاوکاری
یۆنگ تەمەنی سی ساڵان بوو کاتێک توێژینەوەیەکی خۆی بۆ فرۆید نارد و دوای شەش مانگ فرۆید کۆمەڵێک وتاری خۆی بۆ یۆنگ نارد بۆ زیورخ، دوای یەک ساڵ یەکتریان بینی و بە وتەی یۆنگ لە یەکەم دیداریاندا ١٣ کاتژمێر بەسەریەکەوە گفتۆگۆیان کردووە پێکەوە، ئەمە سەرەتای پەیوەندییەکی پیشەگەرانە و ھاوڕێیانە بوو کە شەش ساڵی خایاند و لە ساڵی ١٩١٣ کۆتایی پێھات، لەو کاتەدا یۆنگ ببوە سەرۆکی ناوەندی دەروونشیکاری نێودەوڵەتی کە بە پاڵپشتی فرۆید ھەڵبژێردرابوو.
لە ساڵی ١٩٠٩ یۆنگ و فرۆید لەگەڵ دەروونشیکاری ھەنگاری شاندۆر فرنزی چوون بۆ ئەمریکا بۆ بەشداری کردن لە کۆنفرانسێک لە زانکۆی کلارک وۆستەری ماساچووسیتس، گرانویل ستانلی ھۆڵی دەروونناس کۆنفرانسەکەی ڕێکخستبوو ٢٧ دەروونناس و دەروونشیکار و نیورۆلۆجیست بەشداریان تێداکرد، لە کۆنفرانسەکەدا پێشوازییەکی زۆر باش لە دەروونشیکاری کرا و لە ئەمریکا جێی خۆی گرت، دوای یەک ساڵ یۆنگ بووە سەرۆکی ناوەندی دەروونشیکاری بە پاڵپشتی فرۆید. فرۆید لەو کاتەدا یۆنگی بە کوڕی جێنشین و شازادەی خۆی ناوبرد.
جیابوونەوە و ناکۆکی
کاتێک یۆنگ کاری لەسەر پەرتووکی دەروونناسی نائاگا دەکرد ناکۆکی و جیاوازی لە نێوانیاندا زیاتر بوو لەسەر سروشتی لیبیدو و ئایین، یۆنگ لە گرنگی سێکس و گەشە و پاڵنەری سێکسی کەمکردەوە و سەرنجی زیاتری خستە سەر نائاگای گشتی، بەراوردی ڕێگای چارەسەر و لێکدانەوەی ئالفرێد ئادلێر و فرۆیدی کرد ئاماژەی بەوەدا کە بیردۆزی ئەم دووانە زۆر جیاوازە و سەختە تەنھا وێنۆک|وێنەی کۆمەڵ لە بەردەم زانکۆی کلارک ڕیزی پێشەوە لە دەستی ڕاستەوە [[زیگمۆند فرۆید|فرۆید، ستانلی ھۆڵ، یۆنگ ڕیزی دواوە ئەبراھام بریڵ، ئێرنست جۆنس، شاندۆر فرنزی]] یەکێکیان لەبەرچاوبگیرێت چونکە ھەردوکیان لە زۆر ڕووەوە ژیرانەن."پێویست بوو فرۆید ھەندێک لە نەخۆشەکانی خۆی لەسەر ڕێگای ئەدلەر چارەسەر بکات و ئەدلەریش دەبوو وردتر لە بۆچوونەکانی مامۆستای پێشووی وردبێتەوە بەڵام کەسیان ئەم کارەیان ئەنجام نەدا، ئەم دوو بیردۆزە کە تا ئێستا باسمان کردوون لە یەک لایەندا وەکو یەکن، ئەویش ئەوەیە کە ڕەفتاری مرۆڤ لە سێبەرەوە سەرچاوە دەگرێت، ئەم بیردۆزانە یان ڕاستتر بڵێین ئەم بۆچونانە ئەوە نیشان دەدەن ھۆکارەکانی نەخۆشی کامانەن و تا چ ڕادەیەک کارتێکەرن، بۆیە ئەم بیردۆزانە لە ئەرزشەکانی تاک ناکۆڵنەوە بەڵکو لە دژە ئەرزشەکانی تاک دەکۆڵنەوە و بە شێوەیەکی ناڕەحەتکەر ئاشکرایان دەکەن و لێکیان دەدەنەوە" ، کە دەکاتە ئەو بەشەی نائاگا کە بە باوەڕی یۆنگ یادەوەری و بیرۆکەی تێدایە کە لە باوانەکان و خەڵکانی پێشووە بۆ تاک دەمێنێتەوە، یۆنگ پێیوابوو لیبیدو بۆ گەشەی کەسایەتی گرنگە وەلێ لەوەدا ھاوڕای فرۆید نەبوو کە تەواوی کەسایەتی مرۆڤ لە لیبیدوەوە شێوە دەگرێت، یۆنگ باوەڕی وابوو گەشەی تاک دەکەوێتە ژێر کاریگەری کۆمەڵێک ھۆکارەوە کە نەک تەنھا سێکس.
لە ساڵی ١٩١٢ کێشەی نێوانیان گەیشتە لوتکە لەبەرئەوەی یۆنگ پێیوابوو پشتگوێ خراوە پاش ئەوەی فرۆید سەردانی لودویک بینسوانەری ھاوڕێی کرد لە کروزلنگن بێئەوەی سەر لە یۆنگ بدات سەرەڕای ئەوەی کروزلنگن لە زیورخەوە نزیکە، یۆنگ دواتر بەم ڕوداوەی وت ئاماژەی کزولنگن. دوای ماوەیەکی کەم یۆنگ چوو بۆ ئەمریکا و لە زانکۆی فۆردھام چەند زنجیرە سیمینارێکی پێشکەشکرد کە دواتر لە ژێر ناوی بیردۆزی دەروونشیکاری بڵاوکرایەوە و بۆچونە جیاوازەکانی نێوانیان زیاتر دەرکەوت. وێنۆک|زیگمۆند فرۆیدجیاوازییەکی تری لەگەڵ فرۆید لەسەر زاراوەی نائاگا بوو، یۆنگ پێیوابوو بیردۆز و بۆچوونی فرۆید لەبارەی نائاگاوە زۆر ناتەواوەو نەرێنییە، بەپێی یۆنگ فرۆید وای دەڕوانی کە نائاگا بریتییە لە ھەست و خواستە متکراوەکان. یۆنگ وتی بێجگە لە نائاگای تایبەتی نائاگایەکی دیکەش ھەیە پێی دەوترێت نائاگای گشتی کە پەیوەندی بە شوێن وکاتەوە نییە و ھەموو مرۆڤەکان ھاوبەشن تێیدا و لەسەر نموونە یەکەمیەکان بەندە.
پەرتووکی سوور
لە ساڵی ١٩١٣ لە تەمەنی ٣٨ ساڵیدا دوای جیابونەوە لە فرۆید یۆنگ تووشی بەرکەوتنێکی قورس بوو لەگەڵ نائاگای خۆیدا، وێنە دەھاتە پێشچاوی و دەنگگەلێکی سەیری دەبیست، یۆنگ ترسابوو لەوەی تووشی شیزۆفرێنیا بووبێت، ھەرچۆنبێت یۆنگ پێیوابوو ئەمە ئەزموونێکی بەنرخە و بە خەیاڵی چالاک ناوی برد بۆیە لە دەفتەرێکدا ھەموو ئەو شتانەی نووسی کە ھەستی پێدەکرد، دواتر نووسراوەکانی ناو دەفتەرەکەی لە پەرتووکێکی سوور بەرگدا نووسییەوە کە ١٦ ساڵ بە پچڕ پچڕی کاری لەسەرکرد. یۆنگ ھیچ تێبینی و سەرنجێکی جێنەھێشت دەربارەی پەرتووکەکەی کە خۆی پێیدەوت Liber Novus یاخود پەرتووکی سوور، سۆنۆ شامسادینی مێژووناسێکی بابەتی دەروونناسی بۆ سێ ساڵ ھەوڵیدا نەوەکانی یۆنگ ڕازی بکات بۆ بڵاوکردنەوەی پەرتووکەکە، تاوەکو مانگی نۆی ٢٠٠٨ کەمتر لە سی کەس پەرتووکەکەیان بینیبوو، لە ساڵی ٢٠٠٩ پەرتووکەکە بڵاوکرایەوە و پێشەکی پەرتووکەکە لەلایەن شامسادینییەوە نووسرابوو ھەروەھا بە زیاد لە ١٥٠٠ تێبینی و پەراوێزەوە، پاش ماوەیەکی کەم لە بڵاوکردنەوەی پەرتووکەکە بۆ چەندین زمانی جیاوازی وەرگێڕدرا. وێنۆک|پەرتووکی سوور
ئینگلتەرا (١٩٢٠ - ١٩٢٣ - ١٩٢٥)
لە ساڵی ١٩٢٠ زنجیرە سیمینارێکی پێشکەشکرد لە کۆرنوۆڵ، لە ساڵی ١٩٢٣ش سیمینارێکی پێشکەشکرد کە لە لایەن ھێڵتن گایدن باینسەوە بۆی ڕێکخرابوو، یەکێکی تریش لە ساڵی ١٩٢٥.
ویلایەتە یەکگرتوەکان (١٩٢٥–١٩٢٦، ١٩٣٦–١٩٣٧)
یۆنگ گەشتگەلێکی فراوانی کرد لە زستانی ١٩٢٤–١٩٢٥ کە لەلایەن فاولەر ماککۆرنیک و گۆرج پۆرتەرەوە ڕێکخرابوون، یۆنگ بە تایبەتی لەگەڵ ئۆکوەی بیانۆ بۆ تاوەس پیوبلو نزیک نیومەکسیکۆ. یۆنگ ساڵی ١٩٣٦ گەشتێکی تری بۆ ئەمریکا کرد و چەند وانەیەکی لە نیۆرک پێشکەشکرد بۆ شوێنکەوتووە ئەمریکییەکانی. ساڵی ١٩٣٧ دیسانەوە گەشتی بۆ ئەمریکا کرد لە زانکۆی یەیڵ وانەگەلێکی پێشکەشکرد و دواتر وەکو کتێب بڵاوکرایەوە لە ژێر ناونیشانی دەروونناسی و ئاین.
ھندستان
لە مانگی دەی ١٩٣٧ یۆنگ زیورخی جێھێشت بەرەو ھندستان لەگەڵ فۆلەر ماککۆرنیک، لەم گەشتەیدا یۆنگ خۆی خستە ژێر کاریگەری ڕاستەوخۆی ڕۆژھەڵاتەوە. لە ئەفریقا نەیتوانی لە ڕێی گفتوگۆوە لە شتەکان بگات لەبەر کێشەی زمان بەڵام لە ھندستان ئەو کێشەیەی نەبوو و زۆر بە قوڵی گفتوگۆی دەکرد. فەلسەفەی ھیندوزم بووە کەرەستەیەکی گرنگ بۆی لە تێگەیشتنیا بۆ ھێماسازی و نائاگا. یۆنگ دیداری لەگەڵ ڕامانا ماھارچی نەکرد و وتی ڕامانا لە (خود) دا نوقم بووە، ھەروەھا دانی بەوەشدا نا کە بە باشی تێناگات لە فەلسەفەی خۆناسینی ڕامانا. یۆنگ لەم گەشتەیدا تووشی نەخۆشییەکی قورس بوو، بە پەرێشانی و وڕێنەکردنەوە دوو حەفتە لە نەخۆشخانەی کەلکۆتا مایەوە لە دوای ئەم گەشتە ئیتر گەشتەکانی یۆنگ بە گشتی بەرەو ئەورووپا بن.
بیر و بۆچوونەکان
یۆنگ دامەزرێنەری دەروونناسی شیکارییە و ژمارەیەک زاراوەی گرنگ لە خۆدەگرێت کە وەکو بۆچوونە گرنگەکانی دەھەژمێردرێن.
زاراوە کلیلییەکان
نموونە یەکەمییەکان: ئەو وێنە و باگراوندانەیە کە لە نائاگای گشتییەوە سەرچاوە دەگرن و زۆرجار لە ڕێی ئایین و ئەفسانە و ھونەر و خەونەوە شیدەکرێنەوە
گرێی دەروونی: ئەو بیرەوەری و ئەزمون و ئاواتانەیە کە لە نائاگادان و کە دەستبەسەر ڕەفتار ڕ جوڵانەوەی تاکدا دەگرێت
دەروونگەرایی و کۆمەڵگەرایی: شێوازی کەسایەتی و ڕێژەی کراوەیی و داخراوی ئارەزوو کردن بۆ تەنھایی و تێکەڵبوون
سێبەر: دیوە شاراوە و سەرکوتکراوەکەی تاک کە زۆرجار نەرێنییە
پێرسۆنا: ئەو ڕووەی تاک پیشانی دەدات تاوەکو لە ناو کۆمەڵگادا قبوڵکراو و خۆشویستراو بێت
نائاگای گشتی: ئەو بەشە گشتییەی نائاگایە کە جیھانییە و کە مرۆڤەکان لە کلتور و سەردەمە جیاوازەکەندا ئەزمونی دەکەن
ئەنیما: دیوە ژنانەکەی نێو دەروونی پیاو
ئەنیمەس: دیوە پیاوانەکەی نێو دەروونی ژن
بە تاکبوون: ئەو پرۆسەیەیە کە تاک لە ئاگا و نائاگای خۆی ھۆشیار دەبێت و بێئەوەی ھیچیان ڕەتبکاتەوە
ھاوکاتی: بە دوو ڕوداو یاخود زیاتر دەوترێت کە ڕوودەدەن و ڕوداو و دۆخێکی واتادار دروست دەکەن
دەروونگەرایی و کۆمەڵگەرایی
یۆنگ لە یەکەمین کەسەکان بوو کە پێناسەی دەروونناسی دەروونگەرایی و کۆمەڵگەرایی کرد و بووە ھۆی کەوتنە بەرباسی ئەم دوو زاراوەیە، لە کتێبەکەیدا بە ناوی جۆرە دەروونناسییەکان ئاماژە بەوە دەکات کە ھەموو کەسێک یەکێک لەم دووەی بەردەکەوێت، ئەم دوو جۆرە دەروونییە چوێنراون بە نموونە یەکەمییە کۆنەکانی ئاپۆلۆ و دیۆنسس. ئاپۆلۆ نموونەی دەروونگەرایییە کە حەز بە تێگەیشتنی قوڵ دەکات و زیاتر لە نێو دونیای ناوەوەدا ڕۆچووە وەکو خەون و خەیاڵ و بیر و بۆچوون. کەسی دەروونگەرا زۆرکات حەز بە چالاکییە قەرەباڵغەکان ناکات. دیۆنسس نموونەی کۆمەڵگەرایییە، کۆمەڵگەرا زیاتر حەز بە تێکەڵبوون و قەرەباڵغی دەکات وەک لە بە تەنیا مانەوە و دونیای دەرەوە زیاتر لای مەبەستە وەک لە دونیای دەروون. , بە بۆچوونی یۆنگ دەروونگەرا پێش ئەوەی کارێک بکات پێیباشە کارەکە ھەڵسەنگێنێت بۆیە کەمێک درەنگ لەگەڵ دونیای دەرەوەی خۆیدا تێکەڵ دەبێت، بەڵام کۆمەڵگەرا سەرەتا کارەکە دەکات پاشان بیریلێدەکاتەوە خێرا دەچێتە مەیدانەوە بۆیە زۆر گومان ناکات و زۆریش ڕانامێنێت. ھەروەھا کەسایەتی دەروونگەرا بێبەش نییە لە سیفەتی کۆمەڵگەرایی بەڵکو لەناو دەروونی ھەموو دەروونگەرایەک کۆمەڵگەرایەک ھەیە و لەناو دەروونی ھەموو کۆمەڵگەرایەک دەروونگەرایەک ھەیە.
پێرسۆنا
یۆنگ زاراوەی پێرسۆنای بەکارھێناوە لەبەرئەوەی لە لاتینیدا واتە کەسایەتی و ئەکتەرە ڕۆمانە کۆنەکانیش ڕووپۆشێکیان بەکارھێناوە کە پێیان وتووە پێرسۆنا، یۆنگ بۆچوونی وەھایە کە پێرسۆنا ماسکێکە تاک دەیپۆشێت کە ھەم خۆی ھەم کۆمەڵگاش باوەڕ بەم ماسکە دەکات و دەڵێت '' وەکو ڕێکەوتنێکە لە نێوان تاک و کۆمەڵگا لەرسەئەوەی ئەبێت تاک چۆن مامەڵە بکات. کاری یەکەمی پێرسۆنا ئەوەیە کە کاریگەری لەسەر ئەوانی تر دروستبکات و کاری دووەمیشی ئەوەیە کە ناسنامەی ڕاستەقینەی تاک بشارێتەوە.
ڕۆحانیەت
مامەڵەی یۆنگ لەگەڵ خۆی و نەخۆشەکانیدا ئەویان گەیاندبووە ئەو باوەڕەی کە مەبەست لە ژیان مەبەستێکی ڕۆحییە وەک لە مەبەستگەلێکی ماددی، ئەو پێیوابوو ئەرکی سەرەکی ئێمە ئەوەیە خواستە زۆر قوڵەکانی خۆمان ئاشکرا بکەین و تێریان بکەین، لەژێر ڕۆشنایی لێکۆڵینەوەکانی دەربارەی مەسیحییەت و بودیزم و تاویزم و کلتور و ئایینەکانی دی گەیشتبووە ئەو بڕوایەی کە گەشتی بەتاکبوون لە لایەنی ڕۆحانیەتی ھەموو ئاینێکدا ڕۆڵی گرنگی ھەیە. یۆنگ ڕۆحانیەتی وەکو چارەیەک بۆ ئەلکھولیزم پێشنیار کردووە و واش دادەنرێت کە کاریگەری ناڕاستەوخۆی ھەبووبێت لەسەر دروستبوونی دەستەی ئەلکھولیە نەناسراوەکان. یۆنگ نەخۆشێکی ئەمریکی ھەبوو بە ناوی ڕوولاند ھازاردی سێ کە بەسەختی بەدەست ئەلکھولیزمەوە دەیناڵاند تاوەکو یۆنگ پێیوت دۆخەکەی تەواو بێھیواکەرە و تاکە چارەسەر ئەزمونێکی ڕۆحانییە، ڕوولاند پێشنیارەکەی یۆنگی بە جدی وەرگرت و ڕۆیشتەوە ئەمریکا و پەیوەندی کرد بە جوڵانەوەیەکی مەسیحییەوە بە ناوی ئۆکسفۆرد گروپ و لەبارەی پێشنیارەکەی یۆنگەوە قسەی کرد و ئەلکھولییەکی دیکەشی بانگکردە ناو جوڵانەوەکە بە ناوی ئێبی تاشەر کە ھاوڕێی کۆنی بێڵی ویڵسن بوو کە دواتر دەستەی ئەلکھولییە نەناسراوەکانی دامەزراند، تاشەر باسی جوڵانەوەکەی بۆ ویڵسن کرد و ویڵسنیش لەبارەی پەیوەندی ڕوولاند و یۆنگە زانیاری دەسکەوت، ئەمە کاریگەرییە ناڕاستەوخۆیەی یۆنگ بووە ھۆی دروستبوونی دەستەکە.
ئەم بابەتە تۆمارکراوە لە بڵاوکراوەیەکی دەستەی ئەلکھولییە نەناسراوەکانیشدا ئاماژەی پێدراوە بە ناوی pass it on. ھەرچەندە وردەکارییەکان ھاوکۆکی زۆری لەسەر نییە لە نێوان مێژوونووساندا بەڵام یۆنگ لە سیمینارەکانی ساڵی ١٩٤٠یدا چەند جارێک ئاماژەی بە ئەندامێکی ئۆکسفۆرد گروپ داوە و لە کۆکراوەی کارەکانیشیدا لە ڤۆلیۆمی ١٨ دا ژیانێکی سیمبولی بەمجۆرە باسی کردووە:
«کاتێک یەکێک لە ئەندامانی ئۆکسفۆرد گروپ ھات بۆ لام پێموت: مادام لە ئۆکسفۆرد گروپدایت ئەم بابەتانە لەگەڵ ئەواندا چارە بکە، لەبەرئەوەی ئەوەی من لە عیسا باشترم پێناکرێت.»
سێبەر
سێبەر ئاماژەیە بۆ ئەو بەشەی نائاگا کە تاک بە بەشێک لە خۆی نازانێت و دیوە تاریکەکەی مرۆڤە، ھەروەھا دەشتوانرێت پێناسەی سێبەر بکرێت بەو بەشەی کە تاک لە خۆیدا قبوڵی ناکات، بۆ نموونە سێبەری کەسێکی میھرەبان دەکرێت ڕق و کینە و توندوتیژی تێدابێت، و بە پێچەوانەشەوە سێبەری کەسێکی توندوتیژ دەکرێت میھرەبان بێت لەبەرئەوەی میھرەبانی وەکو بەشێک لە خۆیقبوڵ ناکات، لەبەرئەوەی تاک بێئاگایە لە خاسیەتە نەخوازاوەکانی خۆی یاخود ڕەتی دەکاتەوە سێبەر زۆرکات نەرێنییە بەڵام ئەمە بەو واتایە نییە سێبەر لایەنی ئەرێنی نییە. بەپێی یۆنگ کاتێک تاک تەواو لە سێبەر بێئاگا ئەبێت و سێبەر بە ڕەمەکەکان پڕ دەبێت سایکۆلۆجیکال پرۆجێکشن ڕوودەدات کە بریتییە لەو حاڵەتەی کە تاک لەباتی ئەوەی ئاکارە دزێو و نەخوازراوەکانی خۆی لە خۆیدا ببینێتەوە لە کەسانی تردا دەیبینێتەوە و ئاماژەی پێدەکات. بە باوەڕی یۆنگ کاتێک تاک دەکەوێتە ناو کۆمەڵێک کەسی ھاوشێوەی خۆیەوەیە ئیدی ئەم دیوە دزێو و مەترسیدارە دەردەکەوێت کە خۆی لێی بێئاگایە لەم بارەیەوە دەڵێت:"ئەگەر تاکەکان یەکبگرن و کۆمەڵێک پێک بێنن، لەو کاتەدا ھێزی مرۆیی بزێوی سەربەکۆمەڵ دەردەکەوێت، دەڵێی ئاژەڵانی دڕندە و شەیتان لە قوڵایی بوونی ھەر تاکێکدا خۆیان حەشارداوە و چاوەڕێی یەکگرتنی تاکن لەگەڵ کۆمەڵدا، مرۆڤ لەنێو کۆمەڵدا بۆ ئاستێکی ئاکاری زۆر نزم و پوچ دادەبەزێت، واتە ئەو ئاستەی ھەمیشە لە خوار ویژدانی ئاگاوەیە و ئەگەر دوابەدوای پێکھێنانی کۆمەڵێک ھاندرا و پەسەندکرا ئیدی خۆی دەردەخات"سێبەر لە خەوندا زۆرجار وەکو شێوەیەکی تاریکی ھەمان ڕەگەزی خەوبین دەردەکەوێت.
جۆرە دەروونناسییەکان
جۆرە دەروونناسیەکان ڤۆلیۆمی شەشەمی کارە کۆکراوەکانی یۆنگە، لەم کتێبەدا یۆنگ خەڵکی پۆلێنکرد لەسەر بنەمای چەند کردارێکی دەرونناسی، ئەو دوو کرداری ئاگایانەی دیارکرد کە بریتی بوون لە:- کرداری پێشبینی (Intuition) واتە زانین بەبێ بەڵگە و ھۆکار، کرداری ھەستەوەری (Sensing) واتە زانین لە ڕیگەی ھەستەوەرەکانەوە
کرداری ھەست (Feeling) واتە بڕیاردان لە ڕێگای بەکارھێنانی ھەست، کرداری بیرکردنەوە (Thinking) واتە بڕیاردان لە ڕێگای پەکارھێنانی بیرکردنەوە
ئەم کردارانە دەکەونە پاڵ شێوازێکانی ئاکارکردن کە بریتین لە دەروونگەرایی و کۆمەڵگەرایی، یۆنگ پێیوابوو ئەو شێوازە ئاکارەی زاڵتر بێت سەر بە بەشی ئاگایییە و ئەوەشی دەچەپێنرێت دەکەوێتە بەشی نائاگایییەوە.
پۆلێنکردنەکە بەم جۆرەیە
لێکدانەوەی خەون
ھەرچەندە یۆنگ بەتەواوەتی ڕێبازی فرۆیدی ڕەتنەکردەوە بەڵام پێیوابوو ئەوەی کە فرۆید پێیوایە خەون دەرکەوتنی خواستە سەرکوتکراوەکانە سنوردارە، لەبەرئەوەی ڕێگای فرۆید دەتوانێت گرێیەکانی کەسی خەوبین ئاشکرا بکات بەڵام ناتوانێت خەونەکە شیبکاتەوە و نزیکیش نابێتەوە لە زانینی واتاکەی. بە باوەڕی یۆنگ خەون زۆر فراوانە و ئاماژەیە بۆ دەوڵەمەندی و ئاڵۆزی بیری نائاگا ھەم تایبەتی و ھەم گشتی، یۆنگ دوو شێوازی پێشکەشکردووە بۆ لێکدانەوەی خەون: ڕێژەیی و ناڕێژەیی، لە لێکدانەوەی ناڕێژەیی ھەموو شتێک کە لە خەوندا دەبینرێت خودی شتەکەیە بۆ نموونە دایک دایکە، ماڵ ماڵە، خۆشەویست ھەر خۆشەویستە، لە لێکدانەوەی ڕێژەییدا ھەر شتێک لە خەوندا دەردەکەوێت ئاماژەیە بۆ لایەن و بەشێکی کەسی خەوبین بۆ وێنە گەر خەوبین لە خەویدا بینی بکوژێکی شێت دوایکەوتووە بۆی ھەیە ئەمە ئاماژە بێت بۆ ئەوەی خەوبین ئارەزوی کوشتنی ھەیە.
چارەسەر بە ھونەر
یۆنگ پێیوابوو ھونەر توانای ھەیە ئازارەکان و ترسەکان و دوودڵییەکان و دۆخە دەروونییەکان دەربخات و یارمەتیدەریش بێت بۆ کەمکردنەوەیان، لە ئەنجامی کارکردن لەگەڵ نەخۆشەکانیدا گەیشتە ئەو بڕوایەی دەربڕینە ھونەرییەکان و ئەو وێنانەی لە خەونەکاندا دەردەکەون دەکرێت سوودیان لێوەربگیرێت بۆ کەمکردنەوەی پەستانی دەروونی، یۆنگ خۆی زۆرجار وێنەی دەکێشا بە تایبەت لەو کاتانەی پەستانی دەروونی لەسەر بوو،
بڵاوکراوەکان
بڵاوکراوەکانی یۆنگ بەپێی ساڵبەندی
تێبینییەکان
<references group="تێبینیی"/>
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٥ پۆل:مردووانی ١٩٦١ پۆل:مێژووی دەروونپزیشکی پۆل:فەیلەسووفانی سویسی
کوێرەک
کوێرەک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کوێرەک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زمناکۆ و لە باشوور لەگەڵ گوندی ناودێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مۆرتکە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گەرمک.
ئویە
ئویە شارەوانییەکە لە پارێزگای نامور لە بەلجیکا بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٧، ڕێژەی دانیشتووانی ٤٤٧١ خەمڵێنراوە. لەگەڵ ڕووبەرەکەی بە ١٢٢کم دووجا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەوانییەکانی پارێزگای نامور