cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئێتنیک
ئێتنیک بریتییە لە کۆمەڵێک کەس کە لەسەر بنەمای تایبەتمەندییە ھاوبەشەکانی ھەستپێکراوی یەکتر دەناسنەوە کە لە گرووپەکانی دیکە جیایان دەکەنەوە. ئەو تایبەتمەندییانە دەتوانن کۆمەڵە ھاوبەشەکانی نەریت، ڕەچەڵەک، زمان، مێژوو، کۆمەڵگا، نەتەوە، ئایین، یان مامەڵەی کۆمەڵایەتی لە ناوچەی نیشتەجێبوونیان لەخۆ بگرن.
پێروو لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
پێروو نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
باشووری عەرەبستان
سێ ھەزار ساڵ لەمەوبەر چەند شانشینییەک ناوچەی باشووری عەرەبستان، شانشینی مۆین، قوتبان، سەبایییەکان و ئەوانی دیکەیان داگیرکرد. لە نێو ڕووداوە ناسراوەکانی ئەم ناوچەیەدا دەتوانین ئاماژە بە بەنداوی مەریب، ڕێگای کەندەر و شانشینی ئەفسانەیی بەلقیس بکەین. دوو ھەزار ساڵ لەمەوبەر، حەمیر بوو بە حاکمی ئەم ھەرێمە و چەند سەد ساڵ ئەم ھەرێمەی بەدەستەوە بوو. دوای ئەو ئیمپراتۆرییەتی ئەکسومی ئەسیوپیا لە سەدەی ٣ و ٤ی زایینی ھێرشی کردە سەر ئەم ناوچەیە، پاشان شا کالێب لە ساڵی ٥٢٠ی زایینی و دوای ئەوانیش ئیمپراتۆرییەتی ساسانی لە ئێرانەوە لە ساڵی ٥٧٥ی زایینی ئەم ناوچەیەیان بردە دەریاوە. دوای نیو سەدە و لە ساڵی ٦٢٨ی زایینی، تەواوی ناوچەکە موسڵمان بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:یەمەن پۆل:ھەرێمە مێژوویییەکان پۆل:ھەرێمە دابەشکراوەکان پۆل:نیمچەدوورگەی عەرەبی پۆل:جوگرافیای یەمەن پۆل:جوگرافیای ڕۆژاوای ئاسیا پۆل:Pages with unreviewed translations
شەڕی قامیشلۆ (٢٠٢١)
شەڕی قامیشلۆ (٢٠٢١) شەڕێک لە نێوانیان ھێزە ئەمنییەکانی ڕۆژاوای کوردستان و ھێزەکانی سەر بە حکوومەتی سووریا لە شاری قامیشلۆ بوو. شەڕەکە لە ٢٠ی نیسانی ٢٠٢١ دەستپێکرا، لەدوای وەیکە ئاساییش یەک ئۆتۆمۆبیلی ھێزەکانی بەرگریی نەتەوەیی تەقاندەوە. ئەم تێکھەڵچوونانە بە چەکی سووک و قورس ئەنجامدرا.
ئاساییش لە کاتی دەستپێکردنی تێکھەڵچوون، گەڕەکەکانی تەی و ھەلاکۆ و ھەروەھا زۆرتری ناوچەکانی ژێردەسەڵاتی ھێزەکانی بەرگریی نەتەوەیی گرتەبەردەست. لەدوای ئەو تێکھەڵچوونانە ڕێککەوتنێک لەنێوان لایەنە کورد و عەرەبەکان بەسترا تاکوو ھێزەکانی بەرگریی نەتەوەیی بە تەواوی قامیشلۆی بەجێ بێڵن. لایەنەکان ڕێککەوتن تاوەکوو چەکدارە سوورییەکان لەو ناوچە ڕێک لەلای سوپای سووریاوە بن. دوای ئەم شەڕە چەکدارە کوردەکان نزیک بە ھەمووی شاری قامیشلۆیان گرتەبەردەست.
ڕێزدێنت ئیڤڵ سرڤایڤەر ٢ – کۆد: ڤرۆنیکا
وێنۆک ڕێزدێنت ئیڤڵ سرڤایڤەر ٢ – کۆد: ڤرۆنیکا یەکێکە لە کایە ڤیدیۆییەکانی زنجیرەی ڕێزدێنت ئیڤڵ. کایەکە لەلایەن کاپکم پەرەی پێ دراوە و لە ڕێکەوتی ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١ لە ژاپۆن و ٢٢ی ئازاری ٢٠٠٢ لە ئەورووپا خراوەتە بازاڕەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠١
en:Resident Evil Survivor 2 – Code: Veronica پۆل:گەمەکانی پلەیستەیشن ٢ پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان
بەرموودا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
بەرموودا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
تەنگاوی برینگ
تەنگاوی برینگ  بە تەنگاوێک دەوترێ کە ئالاسکا لە کۆتاییترین بەشێ ڕۆژھەڵاتی سایبێریا جیا دەکاتەوە. بەرینی ئەم تەنگاوە ٥٦ کیلۆمەترە. دوورگەکانی دایمید لەم تەنگاوە دا ھەڵکەوتوون کە بریتین لە دوورگەی دایمیدی گەورە کە ھی ڕووسیایە و دوورگەی دایمیدی بچووک کە ھی ئالاسکای ویلایەتە یەکگرتووەکانە.
ئەم تەنگاوە دەریای چووکچی (بەشێک لە ئۆقیانووسی بەستەڵەکی باکوور) لە باکوری خۆی دا تێکەڵی دەریای برینگ (بەشێک لە ئۆقیانووسی ئارام) لە باشووری خۆی دا دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:تەنگاوەکانی ئالاسکا پۆل:تەنگاوەکانی ئۆقیانووسی ئارام پۆل:تەنگاوەکانی ئۆقیانووسی ئارکتیک پۆل:تەنگاوە نێودەوڵەتییەکان پۆل:تەنگاوەکان پۆل:تەنگاوەکانی ڕووسیا پۆل:جووگرافیای ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:جووگرافیای چووکۆکتکا پۆل:جووگرافیای باکووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا پۆل:دەریای برینگ پۆل:جوگرافیای ئەمریکای باکوور
سەیدی سینک
سەیدی سینک (لەدایکبووی ١٦ی نیسانی ٢٠٠٢) خانمەئەکتەرێکی ئەمریکییە. کە ڕۆڵی ماکسین 'ماکس' مەیفیڵد ئەگێڕێت لە زنجیرەی نێتفلیکسی شتە نامۆکان. و ھەروەھا لە Blue Bloods و The Americansیش دەرکەوتووە. سەیدی کاری لە بڕۆدوەیش کردووە، کە لە Annie و The Audience ئاماژەی پێکراوە.
ژیان و پیشە
سەیدی لە برێنھام، تێکساس لە دایک بووە. ئەو سێ برای ھەیە کە لە خۆی گەورەترن و خوشکەکەی کە لە خۆی بچووکترە.
بەھۆی ئارەزووی لە دروستکردنەوەی High School Musicalی Disney لەگەڵ براکەیدا، میتچێڵ، کە حەوت ساڵان بوو، دایکی بڕیاری دا کە بینێرێت بۆ وانەی نواندن لە کۆمەڵگە شانۆیییەکان، لە ھەتسن کە لە خۆیانەوە نزیک بوو. کە بەھۆیەوە، بەژداری بکات لە بڕۆدوەی و ڕۆڵێک لە دروستکردنەوەی  Annie لە تەمەنی یانزە ساڵیدا. ئەو پێویست بوو خۆی ئامادە بکات بۆ ڕۆڵەکەی بە فێربوونی سەما و گۆرانی وتن. ئەو لەسەرەتادا بە لاینگیرێک دانرابوو لە ھەموو ھەتیوەکاندا، تا ئەو کاتەی ئەکتەری سەرەکی ڕۆڵەکەی جێ ھێشت، پاشان ئەو جێی ڕۆڵی سەرەکی گرتەوە بۆ چەند مانگێک، و داخستنی بەرنامەکە وەک دەفی و جێگرتنەوەی Annie.
کاتێک ھەر ڕۆڵی سەرەکی ئەگێڕا لە شانۆکەدا، ئەو لە زنجیرەی  The Americansدا دەرکەوت، کە زنجیرەکە خەڵاتی ئێمی بەدەست ھێنا.
لە ٢٠١٥ دا، لەگەڵ ھێڵێن میرێن بەژداری لە شانۆی' 'The Audience' 'کرد لە بڕۆدوەی، کە ڕۆڵی شاژنە ئێلیزابێثی دووەمی ئەگێڕا؛ و ھەروەھا ڕۆڵێکی بچووکی لە فیلمی Chuckدا ھەیە.
لە کاتی وێنەگرتنی فیلمی The Galss Castle، لە ودی ھاڕڵسن زۆر نزیک بووەوە، و بەتایبەتی کچەکەی، مەکانی. خۆی ڕوەکی بوو، ڕوەکی بەو مانایەی کە تەنیا گۆشت ناخوات، بەڵام ھاڕڵسن و خێزانەکەی وایان لێکرد کە ببێت بە ڕوەکی، بەو مانایەی کە تەنیا ڕوەک بخوات و ھیچ بەرھەمێکی ئاژەڵ نەخوات.
لە ٢٠١٧ دا، ڕۆڵی ماکسین «ماکس» مەیفیڵدی گێڕا لە زنجیرەی ئۆریجیناڵی نێتفلیکس شتە نامۆکان. لە ٢٠١٨ دا، لەگەڵ ڕوونی مارا، سیا، واکین فینیکس و کات ڤۆن دی بەژداری کرد بۆ گێڕانەوەی دۆکیومێنتی کریس دیلفۆڕس دەربارەی مافی ئاژەڵان بە ناوی دۆمینیۆن. بۆ بەژداری کردنی لە دۆکیومێنتارییەکە، خەڵاتی گێڕانەوەی باشی ٢٠١٨ی پێبەخشرا لەلایەن خەڵاتەکانی ھۆڵیوود بۆ دۆکیومێنتاری سەربەخۆی سەرتاسەری.
لە ٢٠١٩ دا، لە فیلمی ترسناک بە ناوی Eli، کە چاڕڵی شۆڕتوێڵ ڕۆڵی سەرەکی ئەگێڕێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٢ پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
قازان، بەرانان
قازان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قازان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی سەفەر و لە باشوور لەگەڵ گوندی گاوانی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی بەردینەی قازان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی داودبڵاخ.
ویسکۆنسین ئەڤینۆ
وێنۆک|کۆمەڵە دوکانێک لە شەقامی ویسکۆنسین، لە شەقامی ئێم، باکووری ڕۆژاوا، لە گەڕەکی جۆرج تاون لە واشنتۆن دی سی دەبینرێت
ویسکۆنسین ئەڤینۆ لە ڕێگا سەرەکییەکانی واشینگتن دی سی و گەڕەکەکانی دەرەوەی شارەکانی مێریلەندە. لە جۆرج تاون دەست پێدەکات تەنھا لە باکووری ڕووباری پۆتۆماک، لە یەکتربڕینی شەقامی کای لەژێر ڕێگای ئازادی وایتھێرس. ئەو بەشەی شەقامی ویسکۆنسێن کە دەکەوێتە شاری جۆرج تاون ناوی شەقامی ١٨٩٥ بووە پێش ئەوەی ناوی بگۆڕدرێت شەقامی جۆرج تاون. بەشێک لە باڵیۆزخانە و نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکان لە ئەمریکا لەسەر ئەم شەقامە ھەڵکەوتوون، لەوانە باڵیۆزخانەکانی کامێرون، کونسوڵخانەی گشتی ئەلسەلڤادۆر، ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین (PLO) و نووسینگەی پاراستنی بەرژەوەندییەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران.
دابەشبوون
وێنۆک| دابەشبوون ، یان بەشینەوە ، لە بیرکاریدا، خاسیەتێکە پێناسە دەکرێت لەسەر کردارێکی دوانی.
پێناسە
وا دابنێ * و \circ دوو کرداری دوانی لەسەر کۆمەڵی A پێناسە کرابن. کرداری * بەسەر \circ دا خاوەن خاسیەتی دابەشبوون یان بەشینەوەیە ئەگەر بۆ ھەر a و b و c لە کۆمەڵی A، پاسادانی ئەم دوو ھاوکێشە بکەن:
پەیوەندیی یەکەم بەشینەوە لە چەپ و پەیوەندی دووھەم بریتییە لە بەشینەوە لە ڕاست.
نموونە
(a × (b + c) = (a × b) + (a × c و (a × (b - c) = (a × b) - (a × c
سەرچاوەکان
پۆل:شیکاریی فانکشنی پۆل:جەبری پەتی پۆل:جەبری سەرەتایی پۆل:ماتماتیکی سەرەتایی
کۆلوس
کۆلوس گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری ڕۆژھەڵات، ناوچەی ناوەندی شارستانی پۆلدەشت، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
کۆلوس لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زەکەلی و لە باشوور لەگەڵ گوندی سارخ سو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەرۆجالی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شوربوڵاغی خواروو.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
گەژێن
جوگرافیا
گەژێن ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
کەمبۆدیا لە یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠
کەمبۆدیا یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ .٣ وەرزشوان (٢ پیاو، ١ ژن) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان دەکەن لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە لەوانە مەلەوانی، گۆڕەپان و مەیدان. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵمپیادە لە ٢٤ی جوولای ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی جوولای ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە دەیەم بەشداربووی کەمبۆدیا بوو لە ئۆڵمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٥٦. وەرزشوانانی کەمبۆدیا لەسەرجەم بەشدارییەکانی پێشوویان لە ئۆڵمپیاد نەیانتوانیوە ھیچ مەدالیایەک بۆ ولاتەکەیان بەدەست بھێنن. لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی (١٩٦٠، ١٩٦٨ ،١٩٧٦، ١٩٩٢) بەشداری نەکرد.
یارییەبەشداربووەکان
لیستی ئەو یارییە وەرزشیانەی کە یاریزانانی کەمبۆدیا بەشدریان تێداکردووە لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ تۆکیۆ.
گۆڕەپان و مەیدان
یەک یاریزانی کەمبۆدیا بەشداری یاری گۆرەپان و مەیدانی لە ڕاکردنی ١٠٠م کرد بەلام نەیتوانی سەرکەوتووبێت بۆ قۆناغەکانی دواتر پلەی ١١ بەدەست ھێنا.
کێیەتیی بەکۆمەڵ
کێیەتیی بەکۆمەڵ بریتییە لە ھەستی ھاوبەشی سەر بە گرووپێک. لە ساڵی ١٩٨٩ ئەلبێرتۆ مێلوچی کتێبی کۆچەری ئێستای بڵاو کردەوە، کە مۆدێلی کێیەتی بەکۆمەڵی خۆی دەناسێنێت کە لەسەر بنەمای لێکۆڵینەوە لە بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکانی ساڵانی ھەشتاکان دامەزراوە. مێلوچی بیرۆکەکانی لەسەر بنەمای نووسینەکانی تۆرین (١٩٢٥-) و پیتزۆرنۆ (١٩٢٤–٢٠١٩) دامەزراندووە، بە تایبەتی بیرۆکەکانیان لەسەر بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان و کردەی بەکۆمەڵ بە ڕێککەوت.
سەرچاوەکان
پۆل:جۆشی گرووپ
باخچەی ساوایان
وێنۆک|باخچەی ساوایان، مالیزیا باخچەی ساوایان یان دایەنگە یەکەم قۆناغە بۆ مناڵ کە لە ماڵەوە دەگوازرێتەوە بۆ خوێندنی فەرمی. لە باخچەی ساوایان مناڵان لە ڕێگەی یاریکردنەوە چەندین شتی پەروەردەیی فێردەکرێن. لە زۆربەی وڵاتان سیستمەکە بەشێکە لە پێش چوونە قوتابخانە. لە باکووری ئەمریکا و چەن بەشیکی ئوسترالیا باخچەی ساوایان یەکەم ساڵی قوتاباخنەیە. مناڵانی باخچەی ساوایان بە زۆری لە سێ ساڵان تا حەوت ساڵان دەست پێ دەکات. ھەرچۆنێک بێت تەمەنی باخچەی ساوایان وەکوو یەک نییە و لە وڵاتێک بۆ وڵاتێکی تر جیاوازی ھەیە. ھەر بۆ نموونە لە مالیزیا تەمەنی باخچەی ساوایان لە شەش دەست پێ دەکات و کاتێک دەبن بە حەوت دەچن بۆ قوتابخانەی سەرەتایی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پەروەردە پۆل:جۆرەکانی قوتابخانە پۆل:داھێنانە ئاڵمانییەکان پۆل:زاراوەکانی فێرکاری پۆل:مناڵی
دیسکۆگرافیی ئێڤەنێسنس
ئێڤەنێسنس گرووپێکی مۆسیقی ڕۆکی ئەمریکییە کە لە لیتل ڕاک، ئارکنساس دامەزراوە لە ساڵی ١٩٩٥ لە لایەن ئەیمی لی و بێن موودییەوە. ئەم گرووپە چەند جارێک گۆڕانکاری بەسەر ئەندامەکانیدا ھاتووە و لە ئەنجامیشدا ھەر یەکێک لە ئەلبومەکانی گرووپ جێ دەستی ئەندامێکی پێوە دیارە؛ لی کۆنترین ئەندام و بەڕێوەبەری گرووپەکەیە. ئەم گرووپە چوار ئەلبومی ستودیۆ: کەوتوو (٢٠٠٣) ، دەرگا کراوەکە (٢٠٠٦) ، ئێڤەنێسنس (٢٠١١) ، لەگەڵ سینتسز (٢٠١٧) ، یەک ئەلبومی ڕاستەوخۆ: ھەرشوێنێک جگە لە ماڵەوە (٢٠٠٤) ، ١١ تاکەگۆرانی، و ١١ ڤیدیۆکلیپیان بڵاوکردۆتەوە. تاوەکو ئێستا گرووپەکە ٢٥ ملیۆن ئەلبومی فرۆشتووە لە جیھاندا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئێڤەنێسنس
سی جەی ئی ئێن ئێم
سی جی ئی ئێن ئێم (بە کۆری:씨제이이엔엠, مانا: چێژ بەخشی سی جەی و بازرگانی) کۆمپانیبایەکی چێژبەخشی بازرگانییە کە لە ٢٠١٨ دامەزراوە،
کۆمپانیاکە پێشوو تر وەک کۆمپانیایەکی لکێنراوی گروپی سی جەی، کۆمپانیا لکێنراوەکانی سی جەی (سی جەی ئی و ئێم) (سی جەی ئۆ شۆپینگ) لە تەمموزی ٢٠١٨. دامەزرابوو بەم دوایانە لە دوای دامەزراندنی مامەڵەیەکی لەگەل کۆمپانیای وارنەر ھۆریزۆن واژوو کرد.
سەرچاوەکان
<references group="lower-alpha" />
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆمپانیایانەی کەوتوونەتە سێئول پۆل:ئەو کۆمپانیا ڕێکلامییانەی کە لە ٢٠١٨ دامەزراون
زیڕۆکۆل
زیڕۆکۆل (یۆنانی مۆدێرن: xēros بە مانای "وشک" دێت، وە وشەی لاتینی col(ere) بە مانای "دانیشتوو") ئاژەلێکە کە لە بیابان دەژیت، کێشەی سەرەکی ئەم ئاژەڵانە ئەوەیە ناتوانن ئاوی پێویست بۆخۆیان دابین بکەن و بیخۆنەوە، و لە ژینگەی زۆر گەرم دەژین.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گیانلەبەران پۆل:بیابانەکان
لابرادۆر ڕیتریڤر
وێنۆک|لابرادۆر ڕیتڕیڤەڕێکی مێ لابرادۆر ڕیتڕیڤەڕ یان لاب سەگێکی کۆمەلایەتییە، کە بەزۆری لە نیوزلەندا و بەڕیتانیا و ئەمریکای باکوور و ئوستڕالیا و کەنەدا زۆرە. حەزێکی سروشتی ھەیە بۆ گەڕاندنەوەی شت. حەزی لە ڕاھێنانە و بەئاسانیش دەتوانیت ڕایبھێنیت. زۆر ئاو دەخواتەوە و مەلەوانێکی باشە. سێ ڕەنگی جیاوازی ھەیە: زەرد، قاوەیی و ڕەش.
نقومبوونی تایتانیکی ئار ئێم ئێس
تایتانیک کەشتیەکی ھەڵمی گەورەبوو کە لە چواردەی ئاپڕیلی ١٩١٢ دا، لە کاتی سەفەر کردن لە بەندەری ساوتھمتۆن، لە ئینگلیستانەوە بۆ شاری نیۆیۆرک لە ئەمریکا، لە ئاکامی بەرکەتن بە کێوێکی سەھۆلینی سەرئاو کەوتووی نێو دەریادا، نقوم بوو و لە ئاکامدا نزیکەی ھەزار و حەوسەد و بیست و پێنج کەس گیانی خۆیان لەدەستدا. '''
350px|alt=Painting of a ship sinking by the|وێنۆک|نقومبوونی ئار ئێم ئێس تایتانیک
ڕێزدێنت ئیڤڵ: دێد ئەیم
سەرچاوەکان
پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٣
نقومبوونی تایتانیکی ئار ئێم ئێس
ڕووداوەکە
شەوی چواردەی ئاپڕیلی ١٩١٢، لە سەعاتی ١١:٤٠ دەقیقەی شەودا، نیگابانی کەشتیەکە ڕای گەیاند کە کێوێکی سەھۆڵین لە پێش کەشتیەکەوە لەسەر سەر دەریا دێتە بەرچاو. دەبێ بگوترێ کە پێش ئەودەمیش تایتانیک لە کەشتیەکانی دەوروبەریەوە پەیامی بۆ ھاتبوو کە ئەو شوێنە مەترسی دارەو پڕە لە پارچەسەھۆڵی کێوئاسا. خودی دەزگای ئیمینی تایتانیکیش چەندجار ئەلاڕمی دابوو و تاقمی ڕێبەریی کەشتیەکەی لە مەترسی کێوە سەھۆلینەکانی سەر رێگا و دەوروبەر ئاگادار کردبوەوە. بەڵام وادیار ە ئەو ئاگادارکردنەوانە بە جدی نەگیراون. پاش ئەوەی دیدەبان ھاواردەکا کە کێوە بەفرێکی گەورە لە پێش کەشتیەکەوەیە، دەست بەجێ لە ژووری کاپیتانی کەشتیەکەەوە فەرمان دەدرێ تا تایتانیک بەرەو لای چەپ بڕوا تا بەر کێوە سەھۆڵینەکە نەکەوێ. پاش تێپەرێنی ٣٥ چرکە بە سەر دەستوری کاپیتاندا، ھیچ دژکردەوەیەک ئەنجام نەدرا و کەشتیەکە ھەروا بە خێرایی ٤٠ کیلۆمیتر لە سەعاتێکدا بەرەو کێوێکی سەھۆلینی گەورەی چەند میلیۆن تۆنی دەڕۆیشتە پێش. پاش تێپەڕینی ٣٧ چرکە کەشتیەکە دەستی بە سوڕان بەرەو لای چەپ کرد. کێوە سەھۆلینەکە بە پێش و بە قەراغی تایتانیکدا تێپەرێ. کاپیتان پێی وابوو تایتانیک لە مەترسیەکە نەجاتی بووە. لە پڕ دەنگێکی گەورە لە لای چەپی کەشتیەکە کە خورپە و ترسی خستە دڵی کاپیتان و ھەموو مەلەوانەکان بەرزبوەوە. بەڵی تایتانیک وەکێوە سەھۆڵینەکە کەوت. کاپیتان ئیسمیت، کە کاپیتانی ئەسڵی بوو، لە گەڵ ئەودەنگە بەرزە لە خەو ڕاپەڕی و پرسی چ قەڵماوە. پێیان گوت کە تایتانیک بەر کێوی سەھۆڵین کەوتوە. مەلەوانەکان وتیان ھەموو ماتۆڕەکانمان خامۆش کردوون. بەمجۆرە خێڕایی کەشتیەکە کەم کەم ھاتە خوار وسەرەنجام وەستا. کاپیتان پرسی دەرگاکان داخراون، وەڵام درایەوە کە ھەموو دەرگاکان داخراون. تۆماس ئیندرۆز، کە دیزاینەری تایتانیک بوو، بۆخۆی یەکێک بوو لە تاقمی فەرماندەیی تایتانیک. کاپیتان ئیسمیت، وتی بەشەکانی ١، ٢، ٣، ٤، ٥ پڕ لە ئاو بوون. ئەوە دەتوانێ چ بگەیەنێ؟ تۆماس بە ڕەنگێکی ھەڵبزڕکاو وتی ئەوە مانای وایە تایتانیک خەریکە غەرق دەبێت. کاپیتان دەڵێ ئاخر ئەتۆ دەتگوت تایتانیک ھەرگیز غەرق نابێت. بەڵێ من وتم ئەگەر بەشەکانی یەکەم و دوەم و سێھەم پڕ بن لە ئاو غەرق نابێ و تەنانەت ئەگەر بەشی چوارەمیشی پڕ بێ لە ئاو غەرق نابێت. بەڵام بەشی پێنجەم چی؟ ئێستا تۆ باسی ئەوە دەکەی کە بەشی پێنجەمیشی پڕە لە ئاو. کاپیتان پرسی چەندەمان وەخت ھەیە؟ نازانم لانی زۆر دووسەعاتی تر بە دەنەو ئانتێنی تایتانیک دەکەونە ژێر ئاو.
ڕێزدێنت ئیڤڵ: دێد ئەیم
سەرچاوەکان
en:Resident Evil: Dead Aim پۆل:گەمەکانی پلەیستەیشن ٢ پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان
نقومبوونی تایتانیکی ئار ئێم ئێس
کاپیتان سمیت
کاپیتان ئیدوارد سمیت، یەکێک لە گەورەترین و بە ئەزموونترین ئەفسەرانی ھێزی دەریایی ئینگلیستان بوو. ئەو لە ٢٧ی ژایۆنەی ١٨٥٠دا لە دایک بوو و لە ڕووداوی غەرقبوونی تایتانیکدا، لە شەوی ١٥ی ئاپریلی ١٩١٢دا گیانی لەدەستدا. ئەو ساڵانێکی زۆر فەرماندەیی کەشتیە جۆراوجۆرەکانی ئینگلیسی کردبوو. دەیان سەفەری دەریایی گرنگ و درێژماوەی فەرماندەیی کردبوون. چەند ساڵ بوو وەک فەرماندەی کەشتیە گەورەکان دیاری کرابوو و چەندین میداڵی سەبارەت بە ئەنجامدانی سەفەرە درێژماوەکان وەرگرتبوو. بەم جۆرە ئەو بوو بوو بە باناوبانگترین کاپیتانی دونیای سەردەمی خۆی و پاشان فەرماندەیی گەورەترین کەشتی ئەودەمی دونیای بە ناوی ئولۆمپیک پێ ئەسپێردرا. لە ١٢ی ژوئێنی ١٩١١دا بە سەرکەوتوویەوە لە لێڤرپۆڵی ئینگلیستانەوە کەشتیەکی گەورەی بەرەو نیۆیۆرک لە ئەمریکا فەرماندەیی کرد. ئەو خاوەنی بەرزت ین پلەی خویندنی دەریایی و نیزامی و بەرێوەبەریی بوو. یانی لە نێو ئەفسەرانی ھێزی دەریای ئینگلیسدا لە پلەی ھەرە بەرزدابوو. دواتر ئەو بوو بە فەرماندەی گەورەترین کەشتی بوخاری دونیای سەردەمی خۆی یانی کەشتی تایتانیک. رۆژی ١٠ی ئاپریلی ١٩١٢ ناوبراو لە حاڵێکدا باڵتۆیەکی دریژی دەبەردابوو و کڵاویکی شەپقەیی لەسەر نابوو، بە تاکسی بەرەو بەندەریی سوتھمپتۆن وەڕیکەوت. سەعاتی حەوتی سەرلەبەیانی گەیشتە تایتانیک. ئەوە دواسەفەری دەریایی ئیسمیت بوو. وەک وتمان سەعاتی یازدەو چل دەقیقەی شەو تایتانیک بەر کێوێکی سەھۆڵین کەوت و کارەساتەکە ڕوویدا. پاش دوو سەعا ت و چل دەقیقە تایتانیک چووە نێو گەرووی ئۆقیانوسی ئەتڵانتیک. لەو کارەساتەدا کاپیتان ئیسمیت لە گەڵ ١٥٠٠ کەسی دیکە گیانیان لە دەستدا. ھیچ کەس بە درووستی نازانێت ئەو شەوە کاپیتان چی بەسەر ھات و چۆن مرد. ڕابرت باڵارد، لە کتێبە بەناوبانگەکەیدا کە سەبارەت بەو روداو نوسیویەتی دەڵێ کاپیتان لە ژووری فەرماندەیی دا لە وەتاخی کاری خۆی دا مایەوە و ھەرگیز کەشتیەکەی وێل نەکرد. دە دەقیقە پێش نقوم بوونی تایتانیک کاپیتان ویستویەتی بێتە سەر عەرشەی کەشتیەکە. لەو فیلمە بەناوبانگەدا کە ساڵی ١٩٩٧ لە ئەمریکادا، لە سەر تایتانیک سازکراوە مەسەلەکە ھەروا نیشان د درێ. کاپیتان ئیسمیت بە رەسمی ئەخلاقی فەرماندەیی و دەریاوانی، وەک کەشتیوانێکی بەرپرس، کەشتیەکە لە دەستی قەیران و تۆفاندا، وێڵ ناکاو تێدەکۆشی تا دواھەناسە و ئاخرین فرسەت تایتانیک ھیدایەت و نەجات بدا. سەبارەت بە چۆنیەتی مەرگی وی دەگوترێ کە کاپیتان لە ئاخر ساتەکانی ژیانیدا کە دێتە سەرعەرشەی کەشتیەکە، منداڵیک لە نێو ئاودا دەبینێ و شیرجە لێدەداو دەیگەیەنێتە قایەغێکی نەجات و ڕزگاری دەکا. دوای ئەوە کەس نازانێ ئەو چی بەسەردێ. تەرمی کاپیتان ئیسمیت ھەرگیز نە دۆزرایەوە. ھۆیەکانی =
سەرچاوە
پۆل:دەیەی ١٩١٠ لە نیوفاوندلاند پۆل:١٩١٢ لە کەنەدا پۆل:١٩١٢ لە شانشینی یەکگرتوو پۆل:١٩١٢ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ئاڕ ئێم ئێس تایتانیک پۆل:ئەو کەشتیانەی بەھۆی کێوی بەستوو نقوم بوون
پێڕستی شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدان
پارێزگای هەمەدان ١٠ شارستانی هەیە. ناوەند ئەم پارێزگایە، شاری ھەمەدانە. چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای ھەمەدان
پەیوەندییەکانی ئەرمەنی و کورد
پەیوەندییەکانی ئەرمەن و کورد پەیوەندییە مێژووییەکەی نێوان ئەرمینییەکان و کوردەکان دەگرێتەوە. وێنۆک|جلی کولتوری کوردەکان و ئەرمەنییەکان، ساڵی ١٨٦٢
کوردەکان لە ژێر ئەرمینیای کۆن
کاردۆخی کۆن، کە بەشێکی لە ڕووی جوگرافییەوە هاوتایە لەگەڵ کوردستانی ئێستا، دوو جار کراوەتە ناو شانشینی ئەرمینیا. قۆناغی یەکەم لە سەدەی یەکەمدا بوو وەک شانشینییەکی وەسیلی ئەرمینیا. پاشان کاردۆخ لە کۆماری ڕۆمدا جێگیرکرا و زیاتر لە چوار سەدە لە دەستیڕۆمەکاندا مایەوە. لە کۆتایی سەدەی چوارەمی زاینی بۆ جاری دووەم لە ساڵی ٣٨٤ زایینی بووە بەشێک لە ئەرمینیا و تا ساڵی ٤٢٨ی زایینی بەوشێوەیە ماوەتەوە. ڕووبەرەکەی زۆر بچووکتر بوو لەوەی ئێستا پێی دەوترێت کوردستان و بە شێوەیەکی سەرەکی لە باشووری دەریاچەی وانو دەوروبەری ئامەد چڕبووەوە.
ئەرمەنییەکان دانیشتوانی کاردۆخیان بە کوردۆک ناودەبرد، ناوەکە ڕێگەی خۆی لە بەڵگەنامە یۆنانیەکاندا دۆزیەوە و زەینەفۆن ناوەکەی بەکارهێنا، کاردۆخی (Kαρδoύχoι). بەپێی سترابۆ، ناوچەی کاردۆخ (Γορδυηνή، هەروەها Γoρδυαία όρη "چیای گۆردیا") ئاماژەیە بۆ شاخەکانی نێوان ئامەد و مووش. زاراوەی "کاردۆخی" زاراوەیەکی یۆنانییە و لە وشەی "کارد" (καρδιά = دڵ) و "ۆخ" (-ούχοι = خاوەنەکان) وەرگیراوە. هێمای ئەو دڵەیە کە دەبوو ڕووبەڕووی دوژمنەکانیان ببنەوە.
جگە لە کاردۆخ، شانشینی ئەرمینیا حوکمڕانی مۆکسۆنیشی کردووە، کە دەکەوێتە دەوروبەری مۆکسی ئێستا، کە ئەمڕۆ بە شێوەیەکی زۆردانیشتووانەکەی کورد نیشتەجێیە.
ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی
هێرشی کوردەکان دژی ئەرمەنییەکانی نیشتەجێی ئەرمەنستانی ڕۆژئاوای ژێر دەسەڵاتی عوسمانییەکان پێش سەدەی نۆزدەهەم بوو، کوردەکان لە ڕێگەی هەڵکوتانە سەر ئەرمەنییە ڕەسەنەکانی گوندنشینەکانەوە شێوازی ژیانی کۆچەریی خۆیان بەردەوام کرد. بە گوتەی مێژوونووس ڕۆلاند، هۆکاری زۆر بوون لە چەوساندنی کوردەکان بۆ سەر ئەرمەنییەکان؛ ڕەگەزپەرستی (ئابووری و نەتەوەیی)، قازانجی دراوی تاکەکەسی و لێبوردەیی ئایینی بووە، چڕی ئەم هۆکارانە بە تێپەڕبوونی کات زیاتر بوو، لەگەڵ بەردەوامبوونی سوڵتانی عوسمانی لە پشتگیریکردنی چەوساندنەوەی کوردەکان لەسەر ئەرمەنییەکان. سروشتی خێڵەکیی گەلی کورد هەڵسەنگاندنی پاڵنەری تاک خێڵەکان زۆر قورس دەکات، هەرچەندە ئەوەی دڵنیایە دڵسۆزی هۆزە کوردەکانە بۆ خەلافەتی عوسمانی، تا ئەو ڕادەیەی سەرۆکە کوردەکان کە هاوسۆزی دۆزی ئەرمەنیان هەبووە، لە مافی خۆیان بێبەش کران ئاغاکان.
شۆڕشی شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری
دوای شەڕی ڕووس و تورک لە ساڵانی ١٨٧٧-١٨٧٨، شێخ عوبەیدوڵڵا لە ساڵی ١٨٨٠ بۆ دروستکردنی کوردستانێکی سەربەخۆ دەستی بە شۆڕشەکەی کرد، لە ترسی ئەوەی ئەرمەنییەکان بە پشتیوانی ئەوروپا ئەرمەنستانێکی سەربەخۆ دابڕێژن کە ناوچە کوردنشینەکانی لەخۆ بگرێت. شێخ عوبێدوڵڵا دژایەتی هەردوو مافی چارەی خۆنووسینی ئەرمەنی و ئاشووری کرد و ڕایگەیاند کە تا ئەو شوێنە دەڕوات کە ژنان چەکدار دەکات بۆ ئەوەی ڕێگری بکات لە دەرکەوتنیان. سەرەڕای گرژی لەگەڵ ئەرمەنییەکان، شێخ عوبەیدوڵڵا فەرمانی بە پیاوەکانی کرد کە زیان بە ئەرمەنییەکان نەگەیەنن کاتێک لە ئەیلوولی ١٨٨٠ دەستیان بە داگیرکردنی ئێران کرد. جگە لەوەش شێخ ئاگاداری ئەو ڕاستییە بوو کە دەروازەی بەرز ئارەزووی دەکرد یاخیبوونەکەی بکاتە بیانوویەک بۆ کۆمەڵکوژکردنی دانیشتوانی ئەرمەنی لە ناوچەکەدا. سەبارەت بەم بابەتە، لە ساڵی ١٨٨٠دا لە شەمزینان وتارێکی سازکرد، تیایدا ڕایگەیاند: "ئەگەر تا ئێستا دەروازەی بەرز بە هەموو شێوەیەک پشتیوانی کورد بووبێت، ئەوە ئەناتۆلیا بە هۆی خواستی بەرپەرچدانەوەی توخمە مەسیحییەکانی لە ئەنجام دەدرێت؛ و ئەگەر ئەرمەنییەکان." لێرەدا لەناو دەبرێن، کورد گرنگی خۆی بۆ حکومەتی تورکیا لەدەست دەدات”. شێخ عوبێدوڵڵا لە نامەیەکدا بۆ شێخی کوردی لە زێدکان هەروەها ڕایگەیاندووە کە زۆر زیاتر لە فارس و تورکەکان و ئەرمەنەکانی بەدڵ بووە. سەرەرای ئەوەی ڕاپەڕینەکە شکستخواردوو بوو، هاوسۆزی لە نێو دانیشتوانی ئەرمەنستاندا دروستکرد و گریگۆر ئارتسرونی کاردانەوەی نیشاندا و ڕایگەیاند: "لە کۆتاییدا دانیشتوانی ئەرمەنی و ئاشووری و کوردی ئەرمینیا دەست دەکەن بە تێگەیشتن لەوەی کە هەموویان دانیشتووی ئەرمەنستانن، بە هەمان بەرژەوەندی". ، کە ستەمی تورکیا بە یەکسانی هەموویان تووشی کێشە دەکات”. جگە لەوەش لە شارۆچکە تێکەڵەکانی مووش، بدلیس، گێغی و زێدکان قوتابخانەی کوردی لەلایەن ئەرمەنییەکانەوە کرایەوە. هەروەها هەوڵی کردنەوەی قوتابخانەی ئەرمەنیش لە ناوچە کوردنشینەکاندا هەبوو. هۆکاری ئەم هەنگاوە ئەو باوەڕە بوو کە لای ڕۆشنبیرانی ئەرمەنستان، کە دەبێ کورد ڕازێندرێن بۆ ئەوەی کورد لەگەڵ دەوڵەتی عوسمانی یەکگرتوو نەبن. هەروەها حزبی پارتی سۆسیالدیموکرات هونچاکی و فیدراسیۆنی شۆڕشگێڕی ئەرمەنیش داوای هاوکاریان لەگەڵ کورد دەکرد.
سەردەمی حەمیدی (١٨٩١-١٨٩٤)
وێنۆک|سەربازێکی کوردی حەمیدی، پلە (رائید) لە ساڵی ١٨٩١ چالاکی لێژنەکانی ئەرمەنی، دەروازەی بەرزیان هان دا کە پێگەی کورد بەهێزتر بکات بە بەرزکردنەوەی جەستەیەکی سوارچاک بە ناڕێکو پێکی، کە بە باشی چەکدار و پێداویستی شەڕیان لابوو و ناویان لێنرا حەمیدیە، بە ناوی سوڵتان عەبدولحەمیدی دووەم. هەندێک لە سەرکردە عەشیرەتەکانی کورد پۆستی باڵایان پێدرا. سیستەمی (دوو باجدان) دوژمنایەتییەکی تازە دۆزراوی لە نێوان سەرۆک عەشیرەتەکانی کورد (ئاغاکان) و کۆمەڵگەی کشتوکاڵی ئەرمەن و ئاشووری کە باجدانی کوردیان وەک ناڕەوا زانی. کاتێک ئەرمەنەکان بڕیاریان دا تەحەدای زەوتکردن بکەن، شەڕێک ڕوویدا و کوردێک کوژرا. سەرەنجام بەکارهێنانی مەرگی کورد بە بیانوو بە وەسفکردنی ڕاپەڕینێک، بەرپرسانی تورکیا پشتگیریان لە هێرشی تۆڵەسەندنەوەی کورد لە دژی ئەرمەنییەکانی ساسۆن (ویلایەتی بدلیس) کرد.
١٨٩٤ شۆڕشی ساسۆنەکان
لە ساڵی ١٨٩٤دا، ARF (هێزێکی ڕووسی) بەشداری لە بەرخۆدانی یەکەمی ساسۆن کرد، چەکی بۆ دانیشتوانی ناوچەکە دابین کرد بۆ یارمەتیدانی خەڵکی ساسۆن بۆ بەرگریکردن لە خۆیان لە بەرامبەر پاکتاوکردنی حەمیدییەکان. هەزاران ئەرمەنی بە دەستی سەربازانی عوسمانی و عەشیرەتە کوردەکان کوژران کاتێک ئەرمەنییەکان لە ساڵی ١٨٩٤ خەباتیان بۆ ئۆتۆنۆمی دەستپێکرد. هاوینی ساڵی ١٨٩٤ کۆڵبەرە چەکدارە ئەرمەنییەکان بەرەنگاری هێرشێکی کورد بوونەوە. پاشان فەوجەکانی "حەمیدیە" لە پارێزگای بدلیس و مووشەوە، کە فەیلەقی چوارەمی سوپای تورکیایان لەگەڵدا بوون، ڕەوانەی ناوچەکانی ئەرمەنستانی دەوروبەری ساسۆن کران و ئۆپەراسیۆنێکی ٢٣ ڕۆژەیان دەستپێکرد، لە ١٨ی ئاب تا ١٠ی ئەیلول، سەربازەکان لانیکەم ٨ هەزار ئەرمەنیان کۆمەڵکوژ کرد.
سەرۆکەکانی زێلیان، ١٨٩٦
سەرکردە کوردەکەی زێلیان بە سوپاکەیان کە لە سێ تا چوار هەزار کورد پێکهاتبوو، هێرشی کردە سەر گوندەکانی ئەرمەنستان. والی عوسمانی ڕاپۆرتی بۆ سوڵتان دا کە شێخی زەیلان لەلایەن ئەرمەنەکانەوە هێرش دەکرێتە سەر.
بەردەوام ئاژاوەی بچووک ڕوویان دەدا، و هەر زوو بەدواداچوون بۆ کۆمەڵکوژی ئەرمەنییەکان لە شوێنەکانی دیکە لە ساڵانی ١٨٩٤-١٨٩٦ و کوردەکان بەشدارییان کرد. ئەوان بوونە هۆی وێرانکردنی پێنج گوندی ئەرمەنی و ناوچەی تالۆری (دالڤۆریخ). ڕووداوەکانی ساسۆن سەرەتای زنجیرەیەکی درێژخایەنی خۆپیشاندانی ئەرمەنەکان و سەرکوتکردنیان بوو لەلایەن کوردەکانەوە.
گەشتی خانەسۆر، ١٨٩٧
گەشتی دەشتی خانەسۆر (لە نێوان قەزای وان و ئێراندایە) لە 25ی تەمووزی ساڵی 1897 لە دژی هۆزی مەزریکی کورد، فیدراسیۆنی شۆڕشی ئەرمەن بڕیاری تۆڵەسەندنەوەی دابوو، دوای ئەوەی کە هۆزی مەزریکی بەکرێگیراو لەلایەن عوسمانییەکانەوە بۆسەیەکیان دانابوو و لە وان لە ساڵی ١٨٩٧دا دەستەیەک لە بەرگریکارانیانی وانیان سەربڕی.
جەنگی جیهانی یەکەم
وێنۆک|سوارچاکە کوردەکان لە ٢٤ی کانونی دووەمی ساڵی ١٩١٥ لە دەروازەی چیاکانی [[قەوقاز]] جێگری کونسوڵی ڕووسیا لە کۆماری وان تێبینی بارودۆخی ژیانی ئەرمەنییەکانی لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی عوسمانییەکانی ڕۆژئاوای ئەرمینیا کرد:"وابەستەیییەکی نزیک لە دەرەبەگایەتی ئەرمەنییەکان بە کوردەوە هەیە لەگەڵ هەموو دەرئەنجامە یاساییەکانیدا: هەر ئەرمەنییەک بۆ هەندێک کورد تەرخانکراوە و پابەندە بە کارکردنی بۆی، کورد کاتێک پێویستی بە پارە بێت، نۆکەرەکانی خۆی دەفرۆشێت؛ ئەگەر کوردێک کۆیلەیەک بکوژێت، ئاغای [ئەو کۆیلەیە] تۆڵەی خۆی دەکاتەوە بە کوشتنی کۆیلەیەکی سەر بە بکوژەکە. تەنانەت هەندێک لە (بەیەکان) پێداگرییان لەسەر 'مافی شەوی یەکەم' (مافی شەوی یەکەم: مافێکی یاسایی بوو لە ئەوروپا لە سەدەی ناوەڕاستدا، کە ڕێگە بە دەرەبەگایەتیەکان دەدا پەیوەندی سێکسی لەگەڵ ژنانی ژێردەستەدا بکەن) کردووە لە گوندەکانی ئەرمەنستان."لە مانگی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩١٤، هێزەکانی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی بۆ ماوەیەکی کورت چوونە ناو ئەودیوی بازید تا پارێزگای ئارماڤیر، ئەوان ناوچەکەیان بە سەربازانی ئەرمەنستانەوە بەرگری کرد، تا ئەو کاتەی ڕۆیشتن، تەنها یەک لەسەر دەی دانیشتوانی ناوچەکە کە زۆربەیان کورد بوون ڕزگاریان بوو.
کۆمەڵگەی عەلەوی لە دێرسیم کە هەندێکیان کورد بوون، لەلایەن بەرپرسانی ئەوروپییەوە پارەیان بۆ دابینکرابوو بۆ ئەوەی یارمەتی ئەرمەنییەکان بدەن بۆ هەڵاتن بۆ سنووری ڕووسیا.
مێرنێر ٨
وێنۆک|مێرنێر ٩.. کە هاوشێوەی مێرنێر ٨ە
مێرنێر٨ ، ھەروەھا بەناوبانگە بە مێرنێر_H و بە مێرنێری هەسارەی مەریخ ٧١ (لەبەر ئەوە نزیک بوو بوو لەگەل مێرنێر٩ لەو پرۆژەیە). ئامانجی ئەو ئامێرە ئەوە بو بگاتە سەر هەسارەی مەریخ و وێنە و داتای نوێ و زانیاری زیاتر دەربارەی هەسارەکە بدرکێنێ. بەڵام دوای دەرچوون لە پشتێنەی کەش و هەوای زەوی ئەوە بوو لەسەر ئۆقیانووسی ئارام بە هۆکارێکی تەکنیکی تەقیەوە، کە دوور بوو بە ٥٦٠ کیلۆمەتر لە باشووری ولاتی پۆرتۆرویک ، کە چەند خوولەکێک بوو رەوانە کرا بوو.
سەرچاوە
پۆل:ناسا پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان پۆل:گەردوون
بەرموودا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
شەڕی گرێ سپی (٢٠١٣)
شەڕی گرێ سپی ڕووبەڕووبوونەوەیەکی سەربازی بوو لە شارۆچکەی گرێ سپی لە نێوان لیوای بەرەی کوردی و یەکینەکانی پاراستنی ژنان و یەکینەکانی پاراستنی گەل و پارتی یەکێتیی دیموکرات دژی بەرەی نوسرە و دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش) و بزووتنەوەی ئەحراری شام.
سەرچاوەکان
پۆل:ململانێکانی ٢٠١٣ پۆل:سووریا لە ٢٠١٣
گرووپی کۆمەڵایەتی
لە زانستە کۆمەڵایەتییەکاندا، گرووپی کۆمەڵایەتی بە دوو کەس یان زیاتر پێناسە دەکرێت کە کارلێک لەگەڵ یەکتردا دەکەن، تایبەتمەندی ھاوشێوەیان ھەیە و بەکۆمەڵ ھەستی یەکگرتوویییان ھەیە. بێ گوێدانە ئەمە، گرووپە کۆمەڵایەتییەکان بە قەبارە و جۆری بێشومار دێن. بۆ نموونە دەکرێ کۆمەڵگایەک وەک گرووپێکی کۆمەڵایەتی گەورە تەماشا بکرێت. سیستەمی ڕەفتار و پرۆسەی دەروونی کە لەناو گرووپێکی کۆمەڵایەتی یان لە نێوان گرووپە کۆمەڵایەتییەکان ڕوودەدات بە داینامیکی گرووپ ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی کۆمەڵناسی پۆل:گرووپە کۆمەڵایەتییەکان
بریتنی سپێرس
بریتنی جین سپیرس (Britney Jean Spears (لەدایکبووی ٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٨١)، گۆرانیبێژ، گۆرانینووس و سەماکەرێکی ئەمریکییە کە ناسراوە بە کاریگەری لەسەر بوژانەوەی مۆسیقای تاین پۆپ دوای ماوەیەک لە دەرکەوتنی لەسەر لە کۆتایییەکانی ١٩٩٠ و ٢٠٠٠کاندا شانۆ و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان، سپێرز لە ساڵی ١٩٩٧ کاتێک تەمەنی ١٥ ساڵان بوو، ڕێکەوتنێکی لەگەڵ جایۆ ڕیکۆردز واژوو کرد. سپیرز نزیکەی ١٥٠ ملیۆن تۆماری لە جیھاندا فرۆشتووە، کە زیاتر لە ٧٠ ملیۆن تۆماری تەنیا لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا ھەیە، ئەمەش ئەوی کردووە بە یەکێک لە پڕفرۆشترین ھونەرمەندانی مۆسیقای جیھان. دوو ئەلبومی ستۆدیۆیی یەکەمی ئازیزم یەک جاری تر (١٩٩٩) و ئۆپس!... دووبارە کردمەوە (٢٠٠٠)، لە پڕفرۆشترین ئەلبومەکانی ھەموو کاتەکانن و سپێرسی کردە پڕفرۆشترین ھونەرمەندی ھەرزەکاری ھەموو کاتەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرە ژنە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:بریتنی سپێرس پۆل:براوەکانی خەڵاتی مۆسیقای جیھانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان پۆل:کچە ئەمریکیە سەماکارەکان پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مولحیدانی ئەمریکا پۆل:سۆپرانۆ ئەمریکییەکان پۆل:مۆسیقاژەنە پۆپە مناڵەکان پۆل:میوزیکژەنە سەماکەرە-پۆپەکان پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو
پێروو لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
پێروو نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
ڕۆکن
ڕۆکن (بە ئەڵمانی: Röcken) ناوچەیەکی نیشتەجێبوونە لە ئەڵمانیا و دەکەوێتە شاری لوتسن. ئەم شارە شوێنی لەدایکبوونی فەیلەسوفی بەناوبانگی ئەڵمانی فریدریش نیچەیە. ژمارەی دانیشتووانەکەی ٦١٠ کەسە.
قەمەرتلی
قەمەرتلی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەمەرتلی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەنارانی کۆن و لە باشوور لەگەڵ گوندی سورگەی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سورگەی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی مەنم.
ئاردڤارک
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گواندارن
ئایفۆن ١١ پرۆ
وێنۆک|110px
ئایفۆن ١١ پرۆ و ئایفۆن ١١ پرۆ ماکس لە مۆبایلە زیرەکەکانن کە لەلایەن کۆمپانیای ئەپڵ دیزاینکراون و دروستکراون. ئەم دوو مۆبایلە پێشەنگی نەوەی ١٣ی ئایفۆن و بە ڕێککەوت جێگەی ئایفۆن ئێکس ئێس و ئایفۆن ئێکس ئێس ماکسیان گرتەوە. تیم کووک بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای ئەپڵ لە ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩ لە شانۆی ئەپڵ پارک پەردەی لەسەر ئەم دوو ئامێرە لادا شانبەشانی مۆدێلی ئایفۆن ١١. داواکاری پێشوەختەی ئایفۆن پرۆ لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩ دەستیپێکرد، لە ٢٠ی ئەیلوولدا بڵاوکرایەوە. ئایفۆن ١١ پڕۆ بە ڕەنگی زێڕین و زیو و خۆڵەمێشی بۆشایی و سەوزی نیوەشەو بەردەستە، دووانیان پێشتر لە ئایفۆنەکاندا بەردەست نەبووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئای ئۆ ئێس پۆل:ئایفۆن
چەمکی خۆیی
چەمکی خۆیی (بە، یەکێکە لە چەمکە گرنگەکان لە دەروونناسیدا. چەمکی خۆیی ھەموو ئەو تێگەیشتن و عەقڵییەت و ھەستە کە مرۆڤ بەرامبەر بە خۆی ھەیەتی. ئەوەی مرۆڤ خۆی لە بوارێکدا بە توانا یان بێتوانا دەزانێت، بە ئاگا یان بێ ئاگا و لە چ پێگەیەکدا خۆی لە پێوەندی لەگەڵ کەسانی دەوروبەریدا دەزانێت، چەمکی خۆیی مرۆڤ پێکدەھێنێت.
شاوەزەن
شاوەزەن گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری داجیوەن، ناوچەی ناوەندی شارستانی ھلێران، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دیاردەناسی
دیاردەناسی بزاڤێکی یەکپارچە و یەکشێوە نییە؛ لە ڕاستیدا، نووسەرانی جیاجیا وێڕای ئەوە کە وەکوو ئەندامانی یەک بنەماڵە لە ڕواڵەتدا ھاوبەشن، گەلێک جیاوازیی بەرچاویشیان ھەیە. گابریێلا فارینا دەڵێ:
لەبەر ئەوەی کە دیاردەناسی لەو کوانووە گەرمە بێبەشە کە گشت باس و بابەتەکانی لە دەور خڕ بێتەوە، پێناسەیەکی تاقانە و یەکلاکەرەوە بۆی، مەترسیدار و ڕەنگە تەنانەت بێمانا و بەکارنەھاتوو بێ. لە واقیعدا، نە دوکتۆرینێکە و نە قوتابخانەیەکی فەلسەفیشە، بەڵکوو زیاتر شێوازێکە بۆ تێفکرین، میتۆدێکە، ئەزموونێکی کراوە و ھەمیشە نوێیە بە ئاکامگەلی جیاجیاوە و، ئەمە لەوانەیە ھەر کەس بیەوێ مانای دیاردەناسی دەسنیشان بکا بە لاڕێدا بەرێ.
دیاردەناسی،  به بۆچوونی ھووسێرل، پێش ھەموو شتێ دەبێ کەڵکەڵەی ئەوە بێ کە پێکھاتەکانی ھۆش و دیاردەگەلێک کە لە کردارەکانی ھۆشدا خۆ ئاشکرا دەکەن بەرێکوپێکی لێک بداتەوە و تاوتوێ بکات. دەکرێ دیاردەناسی زۆر بەڕوونی لە میتۆدی شیکردنەوەی دێکارتی جیا بکرێتەوە کە جیھانی بە لاوە کۆمەڵێ ئۆبژەی کارلەیەککەرە.
پوختە
چەند گریمانێک لە پشت دیاردەناسییەوەن کە یارمەتی دەدن بنەڕەتەکانی ڕوون ببێتەوە:
سەرچاوەکان
پۆل:فەلسەفەی سەدەی ٢٠ەم پۆل:فەلسەفەی کیشوەری پۆل:بزووتنەوە فەلسەفییەکان پۆل:فەلسەفەی کۆمەڵایەتی پۆل:ھۆشیاری پۆل:مێژووی بیرۆکەکان پۆل:فەلسەفەی زەین پۆل:دیاردەناسی پۆل:قوتابخانە و نەریتە فەلسەفییەکان
ڕێزدێنت ئیڤڵ ئاوتبرەیک
وێنۆک ڕێزدێنت ئیڤڵ ئاوتبرەیک یەکێکە لە کایە ڤیدیۆییەکانی زنجیرەی ڕێزدێنت ئیڤڵ. کایەکە لەلایەن کاپکم پەرەی پێ دراوە و لە ڕێکەوتی ١٣ی شوباتی ٢٠٠٣ لە ژاپۆن و ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٣ لە ئەمریکای باکوور و ٩ی تەممووزی ٢٠٠٣ لە ئەورووپا خراوەتە بازاڕەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٣
en:Resident Evil: Outbreak
ئیمپراتۆر نینکۆ
وێنۆک ئیمپراتۆر نینکۆ (仁孝天皇, لەدایکبووی ١٦ی ئازاری ١٨٠٠ تا ٢١ شووباتی ١٨٤٦) ١٢٠مین ئیمپراتۆری ژاپۆن بوو، بەپێی کلتووری جێنشینی، فەرمانڕەوایەتییەکەی لە ١٨١٧ تا مردنی لە ١٨٤٦ بووە
جامی زێڕی کۆنکاکاف
جامی زێڕی کۆنکاکاف یاخود جامی زێڕینی کۆنکاکاف بە جامی کۆنکاکاف دەناسرێت. ئەم پاڵەوانێتییە ھەڵبژاردەکانی ئەمریکای باکوور و ناوەڕاست بەشداری تێدا دەکەن، جگە لەوەی سێ ھەڵبژاردە لە کیشوەرەکانی دیکە بانگێشت دەکرێن بۆ پاڵەوانێتییەکە. یەکەم پاڵەوانێتی جامی زێڕین لە ساڵی ١٩٦٣ بە ناوی پاڵەوانێتی کۆنکاکاف بەڕێوەچوو، لە ماوەی نێوان ساڵانی ١٩٧٣ بۆ ١٩٨٩ ئەنجام نەدرا. لە ساڵی ١٩٩١ جارێکی دیکە دەستی پێکردەوە لەژێر ناوی جامی زێری کۆنکاکاف؛ و لەو کاتەوە مەکسیک شەش جار و ئەمریکا چوار جار و کەنەدا جارێک پاڵەوانێتییەکەی بەدەستھێناوە. ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٩١ زۆرترینجار میوانداری جامەکەی کردووە و دووجار بە ھاوبەشی لەگەڵ مەکسیک و ھەروەھا دووجاریش لەگەڵ کەنەدا و جارێک لەگەڵ کۆستاریکا و جامایکا میوانداری جامەکەی کردووە.
کورتەچیڕۆک
لە حاڵێکدا لە چیڕۆکی درێژ یا ڕۆمان، نووسەر چوارچێوەی جۆراوجۆری ژیانی یەک یا چەند کەسایەتی ڕەچاو دەکات و دەستی بۆ بەکارھێنانی وشە ئاوەڵاترە. بەم ھۆیەوە ناوەرۆک و گەیاندنی مەبەست لە چیڕۆکی کورت گرینگە و نووسەر نابێت لە چوارچێوەی بابەتی چیڕۆک لادات.
سەرچاوەکان
پۆل:خەیاڵ پۆل:کورتەچیرۆکەکان
چڕکەرەوەی ئەلێکتڕۆن
چڕکەرەوەی ئەلێکتڕۆن بریتیە لە تیوبێکی بۆش کە چەند پلێتێکی کانزایی بە شێوەیەکی دیاری کراو دانراون. کاتێک یەک ئەلێکتڕۆن لە سەرێکیەوە داخڵ دەبێت بەر ئەم پلێتانە دەکەوێتو چەند ئەلێکتڕۆنێکیتریش دەکەن بە ھاوڕێی خۆیان و پاشان بەیەکەوە بەر پلێتێکیتر دەکەون و ژمارەی ئەلێکتڕۆنەکان بەرەو چاند قات دەچێت. لە کۆتایی دا گورزەیەک ئەلێکتڕۆن لەسەرەکەی تری تیوبەکە دەردەچێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئامرازەکانی پێوان پۆل:ئەلکترۆنی ڕادیۆ
خۆناسی (دەروونناسی)
خۆناسین زاراوەیەکە لە دەروونناسیدا بەکاردێت بۆ وەسفکردنی ئەو زانیاریانەی کە تاک لە کاتی دۆزینەوەی وەڵام بۆ پرسیاری "من چۆنم؟" بەکاری دەبات. لەکاتێکدا کە ھەوڵی پەرەپێدانی وەڵامی ئەم پرسیارە دەدات، خۆناسین پێویستی بە خۆئاگاداری و خۆئاگایی بەردەوام ھەیە (کە نابێت لەگەڵ ھۆشیاریدا تێکەڵ بکرێت).
سەرچاوەکان
پۆل:زانین پۆل:خۆ
مورادلوی سەروو
مورادلوی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری ڕۆژھەڵات، ناوچەی ناوەندی شارستانی پۆلدەشت، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
مورادلوی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سارخ سو و لە باشوور لەگەڵ گوندی فەتاح کەندی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مورادلوی ناوەڕاست لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عیشق ئاوا.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
شارستانی ڕوومێشکان
ئاسەواری مێژوویی
قەڵای زاخە دەکەوێتە شارستانی ڕوومێشکان و بە تەواوی لە بەرد دروستیان کردگە. شێواز و جۆری کەوانەکەی جیاوازە لە کارەکانی دیکەی پارێزگاکە، ئەو بەردانەی لەم بینایەدا بەکاردەهێندرێن نەخشێنراوە و کەلاوەن دیمورگان ئەم کارە بە یەکێک لە کارەکانی سەردەمی ئیلامی یی دەژمێرێت ، بەڵام زۆربەی تایبەتمەندیی تەلارسازیی ساسانی هەیە. زۆربەی لەژێر خاکدا نێژراون قەڵاکە بە تەواوی لە بەرد دروست کراوە و زۆربەی لە ژێر زەویدا نێژراوە شوێنەوارناسان بەو ئەنجامەیان گەیشتووە کە لە بەشی باشووری قەڵا دێرینەکە، بە زۆری پەرستگای ئاگرکەوتنەوە هەبوو کە شوێنی پەرستن بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی_پارێزگای_لوڕستان پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
حەسەن شەریف
ژیان
حەسەن شەریف لە دایکبووی ١٩٦٩. خوێندنی سەرەتاییی لە گوندی کێستە و شاری دھۆک خوێندووە، بەڵام نەیتوانیوە تەواوی بکات. ئەو ھەر لە منداڵییەوە خولیای گورانی کوردی بووە، لە تەمەنی ١١ ساڵیدا دەستی بە ژەنینی ئامێری تەمبوور کردووە و لە ساڵانی دواتردا سازەکەی بۆ کۆمەڵێک ھونەرمەند ژەنیوە، لە ساڵی ١٩٨٥دا یەکەم گورانی بڵاو کردەوە بەناوی «تەمبورا من» ھەروەھا لە ساڵی ١٩٨٦دا بەرھەمێکی تری بڵاو کردەوە بە ناوی «باران باری».
لە ساڵی ١٩٨٧ بە ھۆی ھەڵوێستە سیاسییەکانی ھەروەھا ڕەنگدانەوە لە گورانییەکانیدا ناچار دەبێت شارەکەی بە جێبێلیت ڕوو بکاتە چیاکان کە ئەوکات شوێنی پێشمەرگەبووە، ھەروەھا دوای ئەنفالی بادینان لە ساڵی ١٩٨٨دا ناچار بە پەنابەری دەبێت لە شاری ئامەدی باکووری کوردستان.
ھەر لە ئاوارەییدا ئەلبوومیک بە ناوی «ھەڵەبجە-ھیرۆشیمای کوردستان» تومارکرد، کە ئەویش لەژێر چاودێرییەکی تۆند و بە مەرجی زۆری جەندرمەی تورکیا، تاوەکو ساڵی ١٩٩١ دەگەڕیتەوە باشوری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩ پۆل:ھونەرمەندانی کورد پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
تایشۆ
وێنۆک ئیمپراتۆر تایشۆ (大正天皇, تایشۆ-تێنۆ، ٣١ی ئابی ١٨٧٩ تا ٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٦) ١٢٣مین ئیمپراتۆری ژاپۆن بوو، وە دووەم فەرمانڕەوای ئیمپراتۆریەتیی ژاپۆن بوو لە ٣٠ی تەممووزی ١٩١٢ تا مردنی لە ١٩٢٦.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٩ پۆل:مردووانی ١٩٢٦ پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٩١٠ پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٩٢٠ پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:خەڵکی تۆکیۆ پۆل:وەرگرانی نیشانی گەنجینەی پیرۆز بە پلەی یەکەم
ھەسکی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سەگەکان
لە پشت چاکە و خراپەدا
لە پشت چاکە و خراپەدا (بە ئەڵمانی: Jenseits von Gut und Böse) پەرتووکێکی فەیلەسوفی ئەڵمانی فریدریش نیچەیە کە لە ساڵی ١٨٨٦ بڵاوکراوەتەوە. ئەم پەرتووکە لەسەر بیرۆکەکانی پەرتووکی پێشووی وەھای گوت زەردەشت بنیات نراوە و فراوانتریان دەکات و لە ڕوانگەیەکی ڕەخنەگرانەتر و مشتومڕتر مامەڵەیان لەگەڵ دەکات.
نیچە لە زستانی ١٨٨٥–١٨٨٦دا لە نووسینی تەواو بوو و ناردی بۆ دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی کریندەر لە لایپزیگ بەڵام ڕەتکرایەوە، پاشان ناردی بۆ چاپخانەی کارل دۆنکەر لە بەرلین و لەوێش ڕەتیانکردنەوە چاپی بکەن، بۆیە بە خەرجییەکانی خۆی بڵاویکردەوە لە دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ناومان لە لایپزیگ. لە ماوەی دە مانگی یەکەمی بڵاوبوونەوەی پەرتووکەکە، تەنیا ١١٤ دانەی لێ فرۆشرا.
نیچە لە پەرتووکەکەیدا ھێرش دەکاتە سەر فەیلەسوفەکانی ڕابردوو و تاوانباریان دەکات بەوەی کە ھەستێکی ڕەخنەگرانەیان نییە و پەسەندکردنی کوێرانەیان بۆ پۆستولاتی مەسیحی لە ڕەوشتدا.
وتار (وێژە)
وتار جۆرێکە لە وێژە. پارچە پێکھاتەیەکە بە درێژایی مامناوەند بە پەخشانەوە دەنووسرێت، بە شێوەیەکی ئاسان و خێرا مامەڵە لەگەڵ لایەنە دەرەکییەکانی بابەتەکەدا دەکات، و تەنیا پەیوەندی بەو لایەنەوە ھەیە کە لە نزیکەوە دەست دەخاتە سەر نووسەر.
بەرموودا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
بەرموودا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
کۆتەلا
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە) پێکھاتووە.
چێغابەل
چێغابەل ناوی شارێکە لە پارێزگای لوڕستان.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای لوڕستان
چەگینی
چەگینی یان چەگەنی ناوی عەشیرەتێکی کوردی دانیشتووی پارێزگای لوڕستان لە وڵاتی ئێرانە. هەروەها لکێک لەم عەشیرەتە لە پارێزگای قەزوینی ئێران دەژین، جگە لەوەش لە باشووری کوردستان چەگینییەکان لە پارێزگای سلێمانی و کەرکووک هەنە. ئینسایکلۆپدیای ئێرانیکا و وشەنامەی دێهخودا چەگینی وەک یەکێک لە عەشیرەتە کوردەکان لە ئێران دەناسێنن.
مێژوو
چەگینی لە سەردەمی سەفەوییەکان دەسەڵاتیان بوو و عەشیرەتەکەیان کاروانە بازرگانییەکانی ئەو دەڤەرەیان تاڵان دەکرد. ئەمەش بوو بەهۆی سکاڵا بردنی بازرگانان بۆ لای شا تاماسبی یەکەم و ئەویش بەشێک لەم عەشیرەتەی بۆ قۆچان لە خۆراسان دوور خستەوە. پاش کۆتایی پێ هاتنی دەسەڵاتی سەفەوییەکان زۆرێک لەو چەگینییە گەڕانەوە بۆ لوڕستان.
بڵاوبوونەوە
بەشێک لە عەشیرەتی چەگینی لە باشووری کوردستان بەتایبەت لە ناوچەکانی باکووری ڕۆژهەڵاتی شاری سلێمانی دەژین. بە پێی ژمارەی ئەم خێڵە لە باشووری کوردستان، بەشێکی بچووک لە خێڵەکانی چەگینی لە ئێران و پارێزگای لوڕستان و ناحیەی وەیسیان دەژین. جگە لەمانە چەگینەکان لە پارێزگای خۆراسان، پارێزگای قەزوین، پارێزگای گێڵان، پارێزگای خووزستان، هەمەدان و پارێزگای فارس دەژین. هەروەها لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان پارێزگای ئیلام و شاری ئیلام ژمارەیەک چەگینی هەن.
سەرچاوەکان
پیەر ئۆبەرلینگ. «ČEGĪNĪ». ئینسایکلۆپدیای ئیرانیکا.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ھۆزە کوردییەکان پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:کوردستان پۆل:پارێزگای لوڕستان
ئێلزڤییر
وێنۆک|مۆری سەرەکی خانەوادەی ئێلزڤییر کە لە لایەن کۆمپانیەکەوە بەکار دێت. ئێلزڤییر بریتییە لە بڵاوکراوەیەکی ئەڵمانی کە لە بواری زانستی و تەکنیکی و پزیشکی شت بڵاو دەکاتەوە. بە ھەزاران گۆڤار لە خۆ دەگرێت کە ھەندێکیان بە شێوەی چاپ کراو ھەندێکیشیان وەک ساینس دایرێکت (science direct) تەنھا بە شێوەی ئەلێکتڕۆنی بڵاو دەکەنەوە. دوای ئەم بڵاوکراوەیە سپرینگەر ساینس+بزنس مدیا دێت کە هاوشێوەی ئەم بڵاوکراوەیە لە بابەتی بڵاوکردنەوەی پەرتووک و گۆڤاری زانستی لە چەندین بواری جیادا ئیش دەکات.
ئێلزڤییر ساڵانە لە لایەن ٢٥٠٠ گۆڤارەوە نزیک ٤٧٠ ھەزار توێژینەوە و ووتار بڵاو دەکاتوە. نزیکەی ١٦ میلیۆن دۆکیۆمێنت و سی ھەزار پەرتوکی ئەرشیف کراوی ھەیە. ساڵانە نزیک بە میلیاردێک لە دۆکیۆمێنتەکانی دادەبەزێنرێن.
نیشاندانی ھەستکردن بە ھەڕەشە
نیشاندانی ھەستکردن بە ھەڕەشە ھەر شتێکە کە ببێتە ھۆی ترس و ھەڕەشە بۆ سەر ئاژەڵێک بەم شێوەش ئاژەڵەکە چەن ھەڵسوکەوتێک بۆ بەرگری خۆی دەکات. بۆ نموونە پشیلەیەک لە کاتی ترس و شڵەژان دەنگێکی وەک "ھیس" لێوەدێت، سەگێک ددانەکانی نیشاندەدات و لەیەکیان دەدات و دەنگی لێوە دێت. مارێک خۆی لول دەکات سەری بەرز دەکاتەوە بۆ خۆئامادەکردن و بەرگری و سەری بۆ پێشەوە و دواوە دەجوڵێنێت و بۆ ڕووبەروو بوونەوەی ھەر ئاژەڵێکی گەورە کە دێتە پێشی.
زۆربەی ئاژەڵان نیشاندانی ھەڕەشەیان ھەیە کە وایان لێدەکات گەورەتر و ترسناکتر دەربکەون. نموونە شێر لەم کاتەدا قژی گەورە و بڵاو دەردەکەوێت بەم شێوەیەش شێوەی ئاژەڵەکە گەورەتر و سامناکتر دەبێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گیانلەبەران
گونیا
وێنۆک|150px|گونیای ٤٥ پلە وێنۆک|150px|گونیای ٣٠-٦٠ گونیا یان ڕاستەی وەستاو ئامێرێکە بە شێوەی سێگۆشە دروست دەکرێت و بۆ وێنەکێشانی گۆشەی وەستاو و ڕاستەھێڵە ئەستوونەکان و ڕاستەھێڵە ھاوبەرەکان بەکار دێت. دوو جۆر گونیا ھەن: گونیایەک پێوانەی گۆشەکانی بریتین لە ٩٠ و ٦٠ و ٣٠ پلە و ئەوەی تریان گۆشەکانی بریتین لە ٩٠ و ٤٥ و ٤٥ پلە. وشەی «گونیا» لە وشەی یونانی gonia بە واتای گۆشە وەرگیراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئامرازە ماتماتیکییەکان پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پێروو لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
پێروو نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
کانی پیرە
کانی پیرە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی پیرە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خەمزە و لە باشوور لەگەڵ گوندی مەلاداود و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قولەڕەش و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی میکائیل.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سپیتزی ژاپۆنی
سەرچاوە
https://curlie.org/Recreation/Pets/Dogs/Breeds/Spitz_Group/Japanese_Spitz/ https://en.wikipedia.org/wiki/DMOZ https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_Spitz
شەبەنگپێوی بارستایی
شەبەنگپێوی بارستایی ڕێگەیەکی شیکەرەوەیەیە بۆ دۆزینەوەی ڕێژەی بارستایی لەسەر بارگەی کارەبایی. ھێڵکاریەکە لە شێوەی باڕچاتە و تەوەرەی ئەستونی بریتیە لە چڕی. ئەم تەکنیکە لە زۆر بواری جیاواز دا بە کار دەھێنرێت کە مەبەست لێی دۆزینەوەی جۆری پێکھاتو و ڕێژەی بەشداری کردنی پێکھاتەکانی مادەیە. نمونەیەکی باڵای ئەمجۆرە ئامێرانە بریتیە لە شەبەنگ پێوی بارستایی پلازمای جوت کراوی سەپێنەر.
سەرچاوەکان
پۆل:ئامرازەکانی پێوان پۆل:زانستی ماددە
ھیرۆھیتۆ
ئیمپراتۆر شۆوا (昭和, ٢٩ی نیسانی ١٩٠١ تا ٧ی کانوونی دووەمی ١٩٨٩) وەک ھیرۆھیتۆ ناسراوە، ١٢٤مین ئیمپراتۆری ژاپۆن بوو، فەرمانڕەوایەتییەکەی لە ١٩٢٦ تا مردنی لە ١٩٨٩ دەبێت. ھیرۆھیتۆ و ھاوسەرەکەی ئیمپراتۆر کۆجون، دوو کوڕ و پێنج کچیان ھەبوو، لەلایەن پێنجەم و گەورەترینیان شوێنی دەگیرێتەوە (ئەکیھیتۆ) لە ساڵی ١٩٧٩، ھیرۆھیتۆ لە جیھان تاکە فەرمانڕەوا بوو کە بە ناونیشانی "ئیمپراتۆر". بەشێوەیەکی مێژوویی بۆ ماوەیەکی زۆر ژیا و بۆ ماوەییەکی زۆر فەرمانرەوایەتیی ژاپۆنی کرد و یەکێک بوو لەو فەرمانڕەوایانەی زۆرترین ماوەی فەرمانڕەوایەتیی ھەبووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١ پۆل:خەڵکی تۆکیۆ پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:ڕاسپێردراوەکانی شا لە ژاپۆن پۆل:مردووانی ١٩٨٩ پۆل:وەرگرانی نیشانی گەنجینەی پیرۆز بە پلەی یەکەم
ئەپڵ پارک
وێنۆک|دیمەنێکی کۆمپانیای ئەپڵ
ئەپڵ پارک بارەگای سەرەکی کۆمپانیای ئەپڵە کە دەکەوێتە شاری کوپەرتینۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لە ئەمریکا. لە مانگی نیسانی ٢٠١٧ بەڕووی کارمەنداندا کرایەوە، لەکاتێکدا ھێشتا دروستکردنەکەی بەردەوام بوو، و جێگەی بارەگا سەرەکییەکەی ١ ئینفینت لوپی گرتەوە کە ئەمەیان لە ساڵی ١٩٩٣ کرایەوە. قەبارەی بینای سەرەکی و دیزاینی زەوی سازی بازنەیی، لەلایەن نۆرمان فۆستەر، نازناوی میدیایی «کەشتی ئاسمانی»یان بەدەستھێناوە. دەکەوێتە سەر شوێنێکی دەرەوەی شار کە کۆی گشتی ١٫٤٦ کیلۆمەتر دووجایە (٣٦٠ دۆنم)، زیاتر لە ١٢٬٠٠٠ کارمەندی تێدایە لە یەک بینای بازنەیی چوار نھۆمی ناوەندی کە نزیکەی ٠٫٢٦ کیلۆمەتر دووجایە (٦٤ دۆنم). ستیڤ جۆبس، ھاوبەشی دامەزرێنەری کۆمپانیای ئەپڵ، دەیویست کەمپەکە کەمتر لە پارکێکی بازرگانی بچێت و زیاتر لە پەناگەیەکی سروشتی بچێت؛ لەسەدا ٨٠ی شوێنەکە پێکھاتووە لە شوێنی سەوزایی کە بە دار و ڕوەکی ڕەسەنی ناوچەی کوپەرتینۆ چێنراون کە بەرگریان لە وشکەساڵی ھەیە، و حەوشەی ناوەندی بینای سەرەکی گۆمێکی دەستکردی تێدایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەپڵ پۆل:کووپەرتینۆ، کالیفۆرنیا
کایەی ئەکشن-سەرکێشی
وێنۆک|190px کایەی ئەکشن-سەرکێشییەکان جۆرێکە لە چەشنی کایەی ڤیدیۆیی کە بەشێکی لاوەکییە لە شێوازی یاری ئەکشن، بە یاریکردن بەم شێوازە جگە لە بەشداریکردن لە دیمەنە ئەکشنەکاندا، یاریزانەکە لە ڕاستیدا بەشدار دەبێت لە چیرۆکی یارییەکەدا. ھاوڕێیەتی دیمەنە ئەکشنەکان لەگەڵ سەرکێشییەکانی وەک شاردنەوە و چارەسەرکردنی مەتەڵە جۆراوجۆرەکان لە توخمە پێکھێنەرەکانی ئەم شێوازە یارییانەن.
تازاباد
تازاباد گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری داجیوەن، ناوچەی ناوەندی شارستانی ھلێران، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئەوەیە مرۆڤ
ئەوەیە مرۆڤ (بە ئەڵمانی: Ecce homo) پەرتووکێکە کە بۆ فەیلەسوفی ئەڵمانی فریدریش نیچە گرنگییەکی تایبەتی ھەیە، چونکە لە ڕووی ناوەڕۆکەوە زیاتر لە ژیاننامەیەک دەچێت، لەم پەرتووکەدا نیچە باسی شێوازی ژیانی خۆی و سەلیقەی خواردنەکانی و کەشوھەوای دڵخوازی خۆی و ئەو شارە ئەورووپییانەی کە پێی باشە تێیدا بمێنێتەوە و ئەوانەی ڕقی لێیەتی، پاریس و ھەندێک شاری تری فەڕەنسی کردە سەرووی خشتەیەوە و وەک ھەمیشە وازی لە شکاندنەوە و سووککردنی ئەڵمانیا و شارەکانی و خەڵکەکەی و چاندەکەی نەدەھێنا.
ھەروەھا پەرتووکەکە وەڵامی نیچەی لەخۆگرتووە بۆ ھەندێک لەو ڕەخنانەی کە بەسەریدا گیراون، بۆیە بەرھەمێکی خستووەڕوو لەبارەی ھەرکام لە بەرھەمەکانی و ئەو سەردەمەی کە تیایدا نووسیوویەتی و گرنگییەکەی لە پرۆژەی ھەڵوەشاندنەوەی ھەموو بەھاکاندا.
ڕێزدێنت ئیڤڵ ئاوتبرەیک فایل ٢
وێنۆک ڕێزدێنت ئیڤڵ ئاوتبرەیک فایل ٢ یەکێکە لە کایە ڤیدیۆییەکانی زنجیرەی ڕێزدێنت ئیڤڵ. کایەکە لەلایەن کاپکم پەرەی پێ دراوە و لە ڕێکەوتی ٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٤ لە ژاپۆن، ٢٦ی نیسانی ٢٠٠٥ لە ئەمریکای باکوور و ٢٦ی ئابی ٢٠٠٥ لە ئەورووپا خراوەتە بازاڕەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٤
en:Resident Evil Outbreak: File 2 پۆل:گەمە ڤیدیۆیییە ھەرەوەزییەکان پۆل:گەمەکانی پلەیستەیشن ٢ پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ
خلیسکە
وێنۆک|250x250پیکسڵ| [[ئەسپی فیۆرد|ئەسپێکی فیۆرد خلیسکەیەک ڕادەکێشێ.]] وێنۆک|250x250پیکسڵ|ئەسپەکان خلیسکە ڕادەکێشن. [[ئوکراینا،٢٠١٢]] خلیسکە یا شەماتۆک(بە ئینگلیزی: sledge، sled)، کەرەستەیەکی گواستنەوە بە ژێرێکی ساف و لووس یا لاشەیەکی جیاکراوەی پشتگیریکراو بە دوو یا چەند گەڕەر(ڕاکەر)ی ساف و لووس، تا ڕادەیەک تەسک و درێژە کە بە خلیسکاندن بە سەر ڕوو(سەهۆڵ، بەفر، مێرگ و ...) گەشتی پێ دەکرێ شایانی باسە بۆ ڕاکێشانی خەلیسکەکان لە ئەسپ، سەگ یان گەوەزنی باکووری سوود وەردەگرن. بەڵام بە شێوەی ئاسایی خلیسکەکان زۆرتر بۆ سەر بەفر و سەهۆڵ بەکار دێن، ئەگەرچی هەندێک جار بۆ سەر هەر جۆرە ڕوویەک بەکاری دەهێنن، بەتایبەت ئەو جیگەیانەی لێکخشانی تا ڕادەیەک نزمیان هەیە وەک لم یا مێرگ و چیمەنی تەڕ. ئەم خلیسکانە دەکرێ بۆ گواستنەوەی گەشتیار(موسافیر)، بار یا هەردوویان بەکار بهێنرێن.
سەرچاوە
ویکیپیدیای ئینگلیزی.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:بەفر