cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فەرموودەی سەحیح
مەرجی بوخاری و موسلیم بۆ سەحیحەکەیان
هیچ کام لەئیمامی بوخاری و موسلیم نەهاتوون مەرجێک دابنێن بۆ فەرموودەی سەحیح، زانایان گەڕاون و بۆیان دەرکەوتووە هەردوو گێڕەوەکە مەرجی تایبەتی خۆیان هەبووە بۆ سەحیحی فەرموودە.
مەرجی سەحیحی فەرموودە بەلای ئیمامی بوخارییەوە ئەوەیە کە گێڕەوەکە گەیشت بێت بە مامۆستاکەی و فەرموودەکەی لەدەمی بیستبێت.
بەڵام بەلای ئیمامی موسلیمەوە تەنها ئەوە بەمەرج گیراوە کە هاوچەرخ و هاوزەمەن بن ، مەرج نیە کە بەیەک گەیشتنیان چەسپابێت، بۆیە ئەگەر گێڕەوەکە دەرنەکەوت کەخۆی لەدەمی مامۆستاکەی بیستووە، ئەوا ئەو فەرموودە بەلای ئیمامی بوخارییەوە بە سەحیح دانانرێت، بەڵام بەلای موسلیمەوە هەر بەسەحیح دادەنرێت، چونکە کەوترا ئەو دوو کەسە لەیەک ماوە و سەردەمی دیاریکراودا ژیاون، بنەڕەت ئەوەیە کەچاویان بەیەکتر کەوتبێت و مامۆستاکە فەرموودەکەی بەقوتابییەکە گەیاندبێت.
لەڤەر ئەوە زانایان فەرموویانە: فەرموودەکەی بوخاری درووست ترە، کەپێویستە گێڕەوەکە خۆی لەدەمی مامۆستاکەی بیستبێت. لەمەشەوە فەرموویانە: کتێبی سەحیحی بوخاری لەکتێبی سەحیحی موسلیم سەحیح ترە، چونکە دەبێت گێڕەوە و مامۆستاکەی بەیەک گەیشتبن.
پلەی ڕشتەی گێڕانەوەی فەرموودەی سەحیح جیاوازە
بەپێی ئەو مەرجانەی کەدانراون بۆ ئەوەی کەڕشتەی گێڕانەوەی فەرموودەی پێغەمبەر سەحیح بێت، هەندێک لەزانایان فەرموویانە: باشتر وایە کەبڕیار نەدرێت بەسەر هیچ کام لەڕشتەکان، کەگوایە لەڕشتەکانی تر سەحیح ترە، چونکە ئەگەر مەرجەکان هەموویان هاتبنەجێ ئەوا ڕشتەکە سەحیحە ئەگەرنا سەحیح نیە، ئیتر ڕشتەیەک نیە کەپێی بوترێت: ئەمە لەوانی تر سەحیح ترە.
لەگەڵ ئەوەشدا هەندێکی تر پێیان وایە: کەجیاوازی هەیە لەڕشتەی گێڕانەوەی فەرموودەی پێغەمبەردا، کەهەندێکیان لەهەندێکی تریان سەحیح ترن، ئەویش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی کەکام ئیمام بەلای خۆیەوە کام ڕشتەی لەهەموو ڕشتەکانی تر بەهێزترە، ئەگینا هیچ ڕشتەیەکیان جێگەی یەکدەنگی زانایان نین.
ڕشتەی گێڕانەوە سەحیح بوو، فەرموودەکە سەحیحە؟
زایان یەکدەنگن لەوەی کە یەکێک لەمەرجەکانی فەرموودەی سەحیح ئەوەیە کەڕشتەی گێڕانەوەی ئەو فەرموودە سەحیح بێت، هەروەها یەکدەنگیشن کە مەرج نیە ئەگەر ڕشتەی گێڕانەوەی فەرموودەیەک سەحیح بوو، ئیتر دەقی ئەو فەرموودە سەحیح بێت، چونکە لەلایەک هیچ پێویست نیە ئەگەر مەرج هاتەجێ، ئیتر مەرج بۆگیراویش بێتەجێ، لەلایەکی ترەوە سەحیحی ڕشتەی گێڕانەوە تاکە مەرج نیە بۆ ئەوەی فەرموودەیەک سەحیح بێت، بەڵکو نابێت ئەو فەرموودە پێچەوانەی گێڕانەوەی چەند گێڕەوەیەکی متمانەدار بێت و هۆیەکی لەکەدارکردنی تێدابێت.
لەگەڵ ئەوەشدا زانایان فەرموویانە: ئەگەر هاتوو یەکێک لەو زانا ناودارە متمانەدارەکانی زانستی فەرموودە کە کتێبیان داناوە، فەرموویان: ڕشتەی گێڕانەوەی ئەو فەرموودە سەحیحە، و هیچ ڕەخنەیەکیان لێی نەبوو، ئەوە دەگەیەنێت کە سەحیحە، چونکە بنەڕەت وایە کە فەرموودە هیچ هۆ و ڕەخنەیەکی لەسەر نەبێت.
ناسینەوەی فەرموودەی سەحیح
زانینی مەرجەکانی فەرموودەی سەحیح ئەوا ناگەیەنێت کە حوکم بدات کە فەرموودەیەک سەحیحە یان نا. زانایانی زانستی فەرموودە فەرموویانە:لە ٣ ڕێگەوە دەتوانێت بگاتە ئەوەی کە فەرموودەیەک سەحیح یان نا:
سەرچاوەکان
پۆل:فەرموودەزانی پۆل:زاراوەکانی فەرموودە
ئینتەرناسیۆنالیزم (سیاسی)
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کۆچی مرۆڤ پۆل:بیردۆزە سیاسییەکان پۆل:حکوومەتی جیھانی پۆل:فەرهەنگی سیاسی پۆل:ئەنارکیزم پۆل:دژە ناسیۆنالیزم پۆل:کۆمۆنیزم پۆل:ئیسلامی سیاسی پۆل:ناسیۆنالیزم پۆل:سۆشیالیزم
خەرتووم
چەپ|250px|وێنۆک|شاری [[خەرتوم]] خەرتووم پایتەختی وڵاتی سوودانە. شاری لە ساڵی ١٨٢١ لەلایەن ئیبراھیم پاشای کوڕی فەرمان ڕەوای میسر محەمەد عەلی پاشا سەربەخۆ بوو.
بابەتی پەیوەندیدار
پایتەختی دەوڵەتانی جیھان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢١ پۆل:پایتەختەکانی ئەفریقا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سوودان پۆل:خەرتووم
عەتیق ڕەحیمی
عەتیق ڕەحیمی، (بە فارسی: عتیق رحیمی)، لە ٢٦ شوباتـی ١٩٦٢ لە کابول لە دایک بووە و تا ئەم کاتەش لە ژیاندا ماوە. نووسەر و دەرھێنەرـێکی فەڕەنسی-ئەفغانییە.
ژیانی
عەتیق ڕەحیمی لە ساڵی ١٩٦٢ لە کابول لە دایک بووە. وەک فەرمانبەرێکی گشتیی دەوڵەت و پەیوەندی دەکات بە قوتابخانەی ئامادەیی (لیسێ ئیستیقلال Lycée Esteqlal)، لە ماوەی دەسەڵاتی یەکێتیی سۆڤیەت. ڕەحیمی لە ئەفغانستان ھەڵھات، بۆ ماوەی ساڵێک لە پاکستان وەکوو پەنابەر مایەوە و دواتر چوو بۆ فەڕەنسا. ئەوکات ساڵی ١٩٨٥ بوو، لەدواییدا حەقی سیاسیی خۆی وەرگرت لەو وڵاتە. رەحیمی یەکێکە لە ڕۆماننووسەکان کە ڕۆمانەکانی بە زمانی فارسی، فەڕەنسی و ئینگلیزیـش دەنووسێت. لەدوای تەواوبوونی خوێندنی لە (سۆربۆن)، ڕەحیمی پەیوەندی بە کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی پاریسـیکرد و ھەر لەوێشدا حەوت بەرھەمی دیکیۆمێنتاریی بەرھەم ھێنا بۆ تەلەڤیزیۆنێکی فەڕەنسی. لە کۆتایییەکانی سالانی ١٩٩٠، ڕەحیمی دەستی بە نووسینی یەکەم پرۆژەی کرد، کتێبە فارسییەکە کە لە ساڵی ٢٠٠٠ دەریکرد بە ناوی (زەوی و ھەنارەکان)، باشترین فرۆشی ھەبوو لە سەرجەم ئەورووپا و باشووری ئەمریکا. لە دواییدا فیلمێک لەسەر ئەم کتێبە دەرھێنرا کە لە دەرھێنانی (ڕەحیمی) خۆی بوو، کە خەڵاتی (Prix du Regard vers l'Avenir)ـی وەرگرت لە (فیستیڤاڵی کانی ٢٠٠٤) بۆ فیلم. فیلمەکە لە پەنجا فیستیڤاڵی جیاواز نمایش کرا و نزیکەی ٢٥ خەلاتی بەدەست ھێنا بە تەنھا لە فیستیڤاڵی (کان)ـدا، وە خەڵاتی (گۆلدن داو)،(Golden Dhow) بۆ باشترین فیلم لە (فیستیڤالی زانزیباری نێودەولەتی بۆ فیلم). پاش کەوتنی تاڵیبان، رەحیمی گەرایەوە ئەفغانستان لە ساڵی ٢٠٠٢. پاش ١٧ ساڵ رێگریکردن کامێرایەکی ١٥٠ ساڵیی بەکار ھێنا بۆ وێنە گرتنی کابول، شەش لەم وێنانە دواتر پیشاندران لە مۆزەخانەی (ڤیکتۆریا و ئەلبێرت) لە لەندەن.
کارەکانی
==سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢ پۆل:فەڕەنسی پۆل:زیندووان پۆل:نووسەران پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە ئەفغانستان پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆنکور پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس
کۆمەڵکوژیی قلابان ٢٠١١
کۆمەڵکوژیی قلابان ٢٠١١یان کۆمەڵکوژیی ڕۆبۆسکی و ھەروەھا ھێرشی ئاسمانی ئۆلۆدێر، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ لە نزیک سنووری عێراق و تورکیا، فڕۆکە جەنگییەکانی ئولودێری بۆردومانی گرووپێک لە ھاووڵاتیانی کوردیان کرد کە بەنزین و جگەرەیان لە نێوان عێراق و تورکیا دەگواستەوە و ٣٤ کەسیان کوشت   کە زۆربەیان منداڵ بوون. بەپێی ڕاگەیەندراوێکی ھێزی ئاسمانی تورکیا بە ھەڵە پێیان وابوو کە ئەو گرووپە ئەندامی پارتی کرێکارانی کوردستان -پەکەکەن.
کۆمەڵەی بەرخۆدان
کۆمەڵەی بەرخۆدان یان کۆما بەرخوەدان (Koma Berxwedan) کۆمەڵەیەکی مۆسیقیی کوردییە. زۆربەی گۆرانییەکانیان بە کورمانجین، و بەشێکیشیان بە شێوەزارەکانی سۆرانی، زازاکی، و گۆرانین.
کۆمەڵەی بەرخۆدان لە ١٩٨٣ بۆ ١٩٩٥ چالاک بووە، لەو ماوەیە ١٦ ئەلبومی بڵاوکردووەتەوە، کە زۆربەیان لەسەر بابەتی نەتەوەیین و باسی زۆرداریی تورکیا، عێراق، ئێران، و سووریا دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
ڕەشت
ڕەشت ناوی شارێکی پارێزگای گێڵان و ھەروەھا ناوەندی ئەم پارێزگایەیە. لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانەکەی ٥٥١،١٦١ کەس بووە. کەشی ڕەشت زۆر نمەوەر و بارانییە و ئەم شارە، و شوێنەکانی گرتوپەڕی، ناوەندێکی گرنگە بۆ کشتووکاڵی بەرزە (برنج) و میوە وەکوو پرتەقاڵ و زەیتوون.
مێژوو
میرزا کووچەک خان راپەڕێکی بەناوی ڕەشتی کە لە سەردەمی قاجارەکاندا بوو بە ڕێبەری بزاڤی دارستان. ئەم بزاڤە بۆ کاتێکی کوورت (١٩٢٠-١٩٢١) توانی کۆماری کۆمەڵەپەروەری گیلان بە پایتەختیی ڕەشت دابمەزرێنێ.
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی شاری ڕەشت لە ساڵی ٢٠١٦ زیاتر لە ٦٥٠،٠٠٠ کەس بووە کە زوربەیان گیلەکن و ھەندێک تاڵش، کوردی گیلانی، ئەرمەنی، گورجی و فارسیش تێدا دەژین. لە رەشتدا گەل بە فارسی و گیلەکی پێکەوە قسە دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای گێڵان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دەریای کاسپیەن پۆل:شارستانی ڕەشت پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای گیلان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سەر ڕێگای ئاوریشم
زەنگان
زەنگان یا زەنجان ناوەندی پارێزگای زەنگانە و ھەروەھا ناوەندی شارستانی زەنگانە. زەنگان لە ٢٩٨ کم باکووری رۆژاوای تاراندا جێ دەگرێ.
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی زەنگان لە ساڵی ٢٠١٦دا بەرامبەر لەگەڵ ٤٧٠٬٠٠٠ کەس بووە کە زوربەی خەڵکی ئەم شارە بە زمانی ئازه‌ری قسە دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای زەنگان
سەردەمی برۆنز
وێنۆک|ملوانکەیەک لە برۆنز، مۆزەخانەی توولووز، فەڕەنسا سەردەمی برۆنز ٢٠٠٠ تا ٨٠٠ی پ.ز، دەگەڕێتەوە بۆ دەستپێکی مێژوو، سەردەمێک کە مرۆڤ ئەم ئالیاژە دەدۆزێتەوە و سەردەمی بەکارھێنانی کانزای برۆنز. برۆنز ئالیاژێکە لە کەلناس و مێس ثێکهاتوە. ئەم ئالیاژە بە پێی جوگرافیا جۆراوجۆرەکان رێکەوتەکەی جیاوازە و ئەم رێکەوتە دیاری کراوانە تایبەتن بە سەردەمی برۆنز لە ئەورووپا. سەردەمی پێش برۆنز بە سەردەمانی بەرد و سەردەمی پاش برۆنز بە سەردەمی ئاسن ناسراوە. سەردەمی برۆنز لەگەڵ کۆتایی سەردەمی نیۆلیتیک ٦٠٠٠-٢٠٠٠ی پ.ز، دەست پێ دەکات.
پۆل:سەردەمە مێژووییەکان
٧٢٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١١٥٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٥٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی شوباتی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان عێراق و کووەیت. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٥٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:عێراق لە ١٩٩٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق
میرۆسلاڤ کلۆزە
لەگەڵ ھامبۆڕگ
تەنیا یەک وەرز بۆ ئەم یانە یاری کردووە ئەویش لەوەرزی ١٩٩٨ -١٩٩٩ کە لەو کات ھەموو توانا و ھێزی بەدیار نەکەوتبوو کە لە١٨ یاری یانەکەی تەنیا گۆلێکی تۆمارکردبوو ھەر بۆیەش یانەی ھامبۆڕگ بە بڕێکی کەم فرۆشتیە یانەی کایزەرسڵاوتن
لەگەڵ کایزەر سڵاوتن
لەگەڵ یانەی کایزەرسڵاوتندا تاڕادەیەکی باش ئاستێکی بەرزی پێشکەش کرد لە کۆی ١٢٠ یاریدا توانی ٤٤ گۆل تۆمار بکات بەڵام دواتر فرۆشرایە یانەی ڤێدەربریمەن بە بڕی تەنیا پێنج ملیۆن پاوەند
لەگەڵ ڤێدەربریمەن
بەبڕی ٥ملیۆن پاوەند لە ھامبۆڕگەوە ھاتە ڤێدەربریمەن لەم یانەیە بەتەواوی ئاستی کلۆزە لە ئەوڕووپا و جیھان ڕەنگی دایەوە یانەکانی بایرین میونخ و بەرشلۆنە و ڕیال مەدرید ھەمیشە چاویان لێ بوو بەڵام ئەو لەگەڵ یانەکەی ئاسوودە بوو کە ماوەی سێ ساڵ لەگەڵ ئەم یانەیە مایەوە لەکۆی ٨٩ یاری ٥٣ گۆلی تۆمارکرد بەمەش بایرین میونخ بەتەواوی کەوتە دوای ئەم یاریزانە بۆ ئەوەی بیخاتە ناو ڕیزەکانیەوە لەمەشەدا سەرکەوتوو بوو.
وێنۆک|مێرۆسلاڤ کلۆزە بەدرێسی ڤێدەربریمەن
لەگەڵ بایرین میونخ
لەگەڵ یانەی بایرین میونخدا سەرکەوتوو نەبوو چونکە نەیتوانی ڕاھێنەر لەخۆی ڕازی بکات کە زۆربەی کاتەکان لەسەر کورسی یەدەگ دەمایەوە لەگەڵ بایرندا چوار وەرز مایەوە لەکۆی ٩٨ یاری ٢٤ گۆلی تۆمارکرد بەمەش ناوبراو بڕیاری دا یانەکەی بەجێ بێڵێت بۆئەوەی بەشدار بێت لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی لە یۆڕی ٢٠١٢ی پۆلەندا و ئوکراینا و مۆندیالی ٢٠١٤ی بەڕازیل
لەگەڵ لازیۆ
لەوەرزی ٢٠١٠ -٢٠١١ یانەی بایرین میونشی بەجێھێشت و ڕوویکردە یانەی لازیۆ ی ئیتاڵی لەگەڵ ئەم یانەیە تا ئێستا بەردەوامە و ئەمجارەیان ئاستێکی بەرز گەڕاوەتەوە سەر سکەی جارانی لەکۆی ١٤ یاری ٩ گۆلی تۆمارکردووە و لەڕیزی پێشەوەی گۆلکەرانی کالچیۆیە ...
لەگەڵ ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا
لەگەڵ ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا سەرکردایەتی ھەڵبژاردەکەی کردووە لە مۆندیالی ٢٠٠٢-٢٠٠٦-٢٠١٠ دا توانیویەتی لەم سێ مۆندیالە ١٤ گۆل بکات ، لە مۆندیالی ٢٠٠٦ بە تۆمارکردنی ٥ گۆل توانی ببێتە گۆلکەری پاڵەوانەتیەکە
دەستکەوتی تاکەکەسی
گۆلەکەری مۆندیالی ٢٠٠٦ ((ئەڵمانیا)) خاوەنی تۆپی زێڕینی مۆندیالی ٢٠٠٦ گۆلکەری خولی ئەڵمانیا لەوەرزی ٢٠٠٦ تۆپی سلڤەر لە ساڵی ٢٠٠٢
خاوەنی ١٧٦ گۆلەکە لەگەڵ سەرجەم ئەو یانانەی کە یاری بۆکردوون خاوەنی ٦٣ گۆلە لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی بەمەش خاوەن زۆرترین گۆلە بۆ ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا لە مێژوودا
سەرچاوەکان
وێکپێدیای ئینگلیزی
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئاڵمانی پۆل:دوور لە وڵاتانی ئاڵمانی لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئاڵمانی پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢ پۆل:یاریزانانی یانەی کایزەرسڵاوتەرنی دووەم پۆل:یاریزانانی یانەی کایزەرسڵاوتەرن پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی پۆڵەندی پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە نەمسا
خەڵکی سیستانی
خەڵکی سیستانی بە خەڵکی فارس زمانی نیشتەجێ لە ناوچەی سیستان دەگوترێت.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران پۆل:سیستان
پردی گاڕان
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی ئێران پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی کوردستان پۆل:پردەکانی کوردستان
دیناری عێراقی
دیناری عێراقی (کۆدی ئایزۆ: IQD) ئەو دراوەیە لە تەواوی پارێزگاکانی وڵاتی عێراق بەکاردەھێنرێت، کە لە بانکی ناوەندی عێراقی ئەم دراوە لە چاپ دەدرێت.
سەرچاوەکان
عێراقی پۆل:دراوەکانی عێراق پۆل:دراوەکانی ئاسیا پۆل:ئابووری عێراق پۆل:ناساندنەکانی ١٩٣٢ پۆل:دراو
خەیاڵی زانستی
وێنۆک|دەم و چاوی مانگ وەک ئەوەی وێنەکێشەکانی سەدەی بیستەم کێشاویانە خەیاڵی زانستی جۆرێکی نووسینە، چیڕۆکێکی خەیاڵی زانستی دەشێت ڕۆمان، فیلم، پڕۆگرامی تیڤی و بەرھەمی تری ئەدەبی بێت. خەیاڵی زانستی بەزۆری دەربارەی ئایندەیە، دەشێ دەربارەی زانستێکی نوێ یان داھێنانەکانی وەکوو ئامێری کات و ڕۆبۆتەکان بێت. چیڕۆکە خەیاڵییە زانستییەکان بەزۆری لە جیھانێکدان کە زۆر جیاوازە لە جیھانی ڕاستەقینە، دەکرێ زانست و ئامێرگەڵێکی وایان ھەبێ کە لە ڕاستیدا بوونیان نەبێت، زۆربەی ئەم چیڕۆکانەش لە جیھانێکی ترن.
٧٢١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
خەیاڵی زانستی
خەیاڵی زانستی جیاوازە لە فەنتازیا، چیڕۆکە فەنتازییەکان بەزۆری باسی جادوو و شتانێک دەکەن کە بوونیان نییە و زانست نین. ئیسحاک ئەسیمۆڤ نووسەرێکی بەناوبانگ بوو لە بواری خەیاڵی زانستی، ئەو وتوویەتی خەیاڵی زانستی شتێکە ئەگەری بوونی لێدەکرێ، بەڵام فەنتازیا نا.
ئامێلی نۆتوم
ئامێلی نۆتوم نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
خەیاڵی زانستی
نووسەران بەزۆری خەیاڵی زانستی بەکاردەھێنن بۆ ڕوونکردنەوەی کێشە (پرسیار) و گرفتەکانی ڕۆژانە لە ڕێگەی دانانیان لە ئایندەدا. ئاسایییانە ئەوان جیھانێک فەراھەمدێنن کە زۆر جیاوازە و دەبێتە یارمەتیدەر بۆ خەڵکی بۆ تێبینی کردنی بیرۆکە گرنگەکان.
ئامێلی نۆتوم
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:نووسەرانی بەلجیکی لە فەڕانسا
خەیاڵی زانستی
سەرچاوەکان
پۆل:خەیاڵی زانستی
شاری ساڵت لەیک
وێنۆک شاری ساڵت لەیک پایتەخت و پڕ دانیشتووترین شاری ویلایەتی یوتای ئەمریکایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١٤ بە ١٩٠،٨٨٤ کەس مەزەندە کراوە. ھەروەھا شاری ساڵت لەیک دەکەوێتە ناوچەیەکی گەورەتر کە بە ناوچەی ئاماری شاری ساڵت لەیک-ئۆگدن-پرۆڤۆ ناسراوە. ئەم ناوچەیە ڕێڕەوێکی گەشەسەندنی یەک لە دوای یەک لە دەرەوەی شار و شارەکانە کە بە درێژایی نزیکەی ١٢٠ میل (١٩٠ کم) لە بەرەی واساچ درێژدەبێتەوە، کە بەپێی خەمڵاندنێکی ساڵی (٢٠١٤) ٢،٤٢٣،٩١٣ میل لەخۆدەگرێت، یەکێکە لە دوو ناوچەی گەورەی شارە گەورەکانی حەوزی گەورە. شاری ساڵت لەیک پیشەسازییەکی گەشتیاری بەھێزی پەرەپێداوە کە بە پلەی یەکەم لەسەر بنەمای خلیسکان و کات بەسەربردن لە دەرەوە دامەزراوە. میوانداری ئۆڵۆمپیادی زستانەی ساڵی ٢٠٠٢ی کرد. بە کولتوورە پێشکەوتنخواز و ھەمەچەشنەکەی لە ڕووی سیاسییەوە ناسراوە.
ژیل سێبان
ژیل سێبان نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
ئازەربایجان
ئازەربایجان بە فەرمی کۆماری ئازەربایجان گەورەترین وڵاتی قەوقاز لە قەراخی دەریای خەزەرە کە لە ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا و ڕۆژاوای ئاسیا ھەڵکەوتووە. لەدوای ڕووخانی یەکێتیی سۆڤێت لە ساڵی ١٩٩١دا سەربەخۆیی بەدەستھێناوە. ئێستاش یەکێکە لە بەرھەمھێنەرانی نەوت لە ناوچەکەدا. دانیشتووانی ئازەربایجان ١٠ ملیۆن کەسە و پایتەختەکەی شاری باکوویە. کۆماری ئازەربایجان لە ساڵی ١٩٩١دا بووەتە ئەندامی ئەنجومەنی ئەورووپا و ئەندامیشە لە ھاوپەیمانیی ئاشتی کە لە ساڵی ١٩٩٤ لە ناتۆ دروستبووە.
چانەکیا
thumb|وێنەی خەیاڵی چانەکیا لە وەسفی وێنەکێشی چانەکیا (بە ھیندی:  चाणक्य) (٢٨٣ - ٣٧٠پ.ز) مامۆستایەکی ھیندی و فەیلەسووف و ڕاوێژکاری پاشایەتی بوو.
ئازەربایجان
مێژوو
تورک و فارسەکان بۆ ماوەیەکی دوورودرێژ لەسەر ئازەربایجان لە ململانێدا بوون و ڕووسیا لە سەرەتای سەدەی نۆزدەیەمدا بەشی باکووری داگیرکردووە و لە ساڵی ١٩٢٠دا کرایە یەکێک لە کۆمارەکانی یەکێتی سۆڤێت، بەڵام ئەو کۆمارە تا ڕووخانی ئەو یەکێتیە لە ساڵی ١٩٩١دا سەربەخۆیی وەرنەگرت. ھەرێمی جێناکۆکی ناگۆرنی قەرەباخ کە زۆرینەی دانیشتوانەکەی ئەرمەنن و لە سەردەمی یەکێتی سۆڤێتدا بە کۆماری ئازەربایجانەوە لکێنرا، بەڵام لەدوای ھەڵگیرسانی شەڕێک کە کوژرانی ٣٠٠٠٠ کەسی لێکەوتەوە و سەدان ھەزاری تریش ئاوارە و دەربەدەر بوون لەنێوان ساڵانی ١٩٨٨ – ١٩٩٤ سەربەخۆیی خۆی ڕاگەیاند. پاشان لە ١٩٩٤دا ڕێکەوتنێکی ئاگربەست لەنێوان ھەردوولادا ئیمزاکرا، بەڵام باکۆ و یەریڤان تائێستا نەگەیشتوونەتە ڕێکەوتنێکی یەکلاکەرەوە لەسەر دیاریکردنی بارودۆخی ئەو ناوچەیە کە ھێشتا سەرچاوەیەکە بۆ پشێوی و نائارامی.
جوگرافیا
ڕووبەری ئازەربایجان ٨٦۶۰۰ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە (۱۱۲وڵاتی جیهان)و کەوتووەتە سەر دەریای کاسپیەن لە بەشی خۆرھەڵاتی ناوچەی قەوقاز و ھەریەکە لە ئێران و جۆرجیا و ئەرمینیا و ڕووسیا لەگەڵیدا ھاوسنوورن.
چانەکیا
پیشەی ڕاستەقینەی وانەوتنەوەی ئابووری و زانستە ڕامیارییەکان بوو لە زانکۆی تاکشاشیلای کۆن.
ئازەربایجان
زمان
زۆربەیان دانیشتوانی ئازەربایجان ئازەرین. زمانی ڕەسمیی ئازەربایجان زمانی ئازەرییە، بەڵام لە باکووی پایتەخت زمانی ڕووسی بەکاردەھێنرێت. ھەروەھا لە قەرەباغ کە لە ڕۆژاوای ئەم وڵاتە ھەڵکەوتووە زمانی ئەرمەنیش قسەی پێ دەکرێت.
چانەکیا
وتارەکانی تێبەستراو
پۆل:فەیلەسووفانی ھیندی پۆل:لەدایکبووانی ٢٨٣ پۆل:مردووانی ٣٧٠
ئازەربایجان
ئابووری
کۆماری ئازەربایجانی دەوڵەمەند بە سەرچاوەی نەوت بە خاڵی دەستپێکردنی ڕێگە ستراتیجییەکانی گواستنەوەی نەوت لە دەریای کاسپیەنەوە بەرەو کیشوەری ئەوروپا دادەنرێت، سەرەڕای نزیکی لە ڕوسیاوە. ئابووری ئازەربایجان سەرباری کاریگەرییەکانی قەیرانی ئابووری جیھان لەسەری بووژانەوەیەکی گەورەی بەخۆیەوە بینی، بەڵام کێرڤی پێشکەوتنی ئابووری کاتێک لە ساڵی ٢٠٠٦دا گەیشتە لوتکە بەڕێژەی ٣٤,٥% پاشان دەستی بە پاشەکشەکردن کرد، بەڵام چاوەڕواندەکرێت بودجەی ساڵی ٢٠١١ی ئازەربایجان لەکۆی داھاتی کەرەستەی خاودا بەڕێژەی ٣,٨% گەشەکردنێکی باش بەخۆیەوە ببینێت، ئەوەش بەھۆی زۆری ھەناردەکانی گاز و نەوتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتانی چواردەور وشکی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:ڕۆژاوای ئاسیا پۆل:وڵاتانی ڕۆژاوای ئاسیا پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئازەربایجانی ئاخێو پۆل:ئەورووپای ڕۆژھەڵات پۆل:کۆمارەکان پۆل:ئازەربایجان پۆل:قەوقاز پۆل:وڵاتەکانی ئەورووپا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩١
بڕیارنامەی ١١٥٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:عێراق لە ١٩٩٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق
٧٢٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
یەنی ژاپۆنی
یەنی ژاپۆنی ئەو دراوە تایبەتە بە ووڵاتی ژاپۆن کە لەماوەی درووسبوونیدا لە بۆڕسە جیهانیەکان هەڵبەزین و دابەزینی بەخۆوە دیوە ، لە مێژووی دروستبوونیدا بە جۆرەها شێواز دروستکراوە کە سیمبووڵی دراوەکەش (JPY) یان (¥)ە، ئەم دراوە مێژوویەکی زۆر کۆنی هەیە کە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٨٧١ ز ، یەنی ژاپۆنی هەمیشە ڕکابەرێکی بەهێزی دراوی ئەمریکی ناسراو بە دۆلاری ئەمریکی بووە بەشێوەیەکی گشتی دۆلاری ئەمریکی بەرامبەر بە 82.877507 یەنی ژاپۆنیە
شێوازی کاغەزی نوێ
لە ئێستادا شێوازی کاغەز بەکاردەهێنرێت وە دراوی ئاسن بەکارناهێنرێت بەهۆی پێشکەوتی تەکنەلۆژیای سەردەم
پۆل:دراوەکانی ئاسیا پۆل:دراوەکانی ژاپۆن پۆل:ناساندنەکانی ١٨٧١
دوورگەکانی بالیار
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دوورگەکانی ئیسپانیا پۆل:پارێزگاکانی ئیسپانیا پۆل:دوورگەکانی دەریای ناوین پۆل:دەریای بالیاری
ئێپسیلۆن
ئێپسیلۆن (گەورە: Ε، چکۆلە: ε؛ بە یۆنانی: Έψιλον) پێنجەمین پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و لە دەستگای بژاردنی یۆنانیدا لەگەڵ ٥ بەرابەرە.
پۆل:پیتە بزوێنەکان پۆل:پیتە یۆنانییەکان
کۆمەڵەی فیلمی سانفرانسیسکۆ
کۆمەڵەی فیلمی سانفرانسیسکۆ ڕێکخراوێکی ھونەری سوودنەخوازە و دەکەوێتە شاری سانفرانسیسکۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا، کە بە درێژایی ساڵ بەرنامە و بۆنە لە پێشانگای فیلم و پەروەردەی میدیا و خزمەتگوزاری سینەماکاران پێشکەش دەکات. بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمەڵەی فیلمی سانفرانسیسکۆ ناوی نوح کووانە کە لە مانگی ئازاری ٢٠١٤ پەیوەندی بە ڕێکخراوەکەوە کردووە. پێش کاوان، تێد ھۆپ لە نێوان مانگی ئابی ٢٠١٢ و کانوونی دووەمی ٢٠١٣ وەک بەڕێوەبەری جێبەجێکار کاری کردووە.
ستێرلینگ ڤان واگنین
ستێرلینگ ڤان واگنین (لەدایکبووی ٢ی تەمموزی ١٩٤٧) بەرھەمھێنەرێکی فیلم و شانۆی ئەمریکییە، نووسەر، دەرھێنەر و تاوانباری سێکسی سزادراو. یەکێکە لە دامەزرێنەرانی فێستیڤاڵی فیلمی سەندانس، و بە ھاوبەشی لەگەڵ زاوای پێشووی ڕۆبەرت ڕێدفۆرد، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری دامەزرێنەری پەیمانگای سەندەنس بووە. لە ساڵی ٢٠١٩دا ڤان واگێن بە تاوانی دەستدرێژی سێکسی بۆ منداڵان سزا درا و سزای شەش ساڵ زیندانی ھەتاھەتایی بەسەردا سەپێندرا. دەرھێنانی چوار فیلمی درێژ و ھەروەھا چەندین فیلمی دیکۆمێنتاری و ئەڵقەی تەلەفزیۆنی کردووە، ھەروەھا زیاتر لە چواردە فیلمی درێژ و فیلمی دیکۆمێنتاری و زنجیرە تەلەفزیۆنی بەرھەمھێناوە، لەوانە فیلمی The Trip to Bountiful کە خەڵاتی ئۆسکاری بەدەستھێناوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧ پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
بەرەجۆ
بەرەجۆ (Bereco)، دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٦٧ کەس لە ٣٦ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
زیتا
زیتا (گەورە: Ζ، چکۆلە: ζ؛ بە یۆنانی: Ζήτα) شەشەمین پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و لە دەستگای بژاردنی یۆنانیدا لەگەڵ ٧ بەرابەرە.
پۆل:پیتە یۆنانییەکان
ھیلاری کڵینتن
thumb|ژنە سیاسەتزانی ئەمریکی هیلاری کلینتۆن ھیلاری رۆدھام کلینتۆن ژنە سیاسەتزانی ئەمریکی لەدایک بووی ٢٦ی ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٤٧ لە ویلایەتی شیکاگۆ لە ئەمریکا ، ھیلاری کلینتۆن ٦٧ەمین وەزیری دەرەوەی ئەمریکایە لە کابینەکەی باراک ئۆباما ، ناوبراو لەساڵانی ٢٠٠١ تاوەکوو ساڵی ٢٠٠٩ سیناتۆری ویلایەتی نیۆیۆڕک بووە وەھەروەھا ھیلاری کلینتۆن خێزانی بیل کلینتۆن ٤٢ەمین سەرۆکی ئەمریکا بووە ، لەساڵی ٢٠٠٨ خۆی پاڵاوت بۆ سەرۆکایەتی ئەمریکا وەک پاڵێوراوی کۆماریەکان بەڵام لەکۆتایی و ئاشکراکردنی ئەنجامی ھەڵبژاردنەکان دەریان خست ناوبراو پلەی دووەمی بەدەست ھێنا دوای بەشکست ھاتنی بەرامبەر بە باراک ئۆباما لەوکات ئینجا دوای ئەو ھەڵبژاردنەی پۆستی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا وەرگرت.
بەستەر بۆ دەرەوە
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی ژنی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:نووسەرانی ژنی سەدەی ٢١ەم پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان پۆل:نووسەرانی ژنی ئەمریکی پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ژن پۆل:ھیلاری کلینتۆن پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧ پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم پۆل:ژنە ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم پۆل:ژنە ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی پۆل:بیل کلینتۆن پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:ژنە نووسەرەکانی خۆژیاننامە پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١ پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئەمریکی
کازاخستان
کازاخستان یان قازاقستان یان قازاخستان (بە زمانی کازاخی: Қазақстан، Qazaqstan، قازاقستان) وڵاتێکی گەورەی کیشوەری ئاسیایە. پایتەختەکەی شاری نورسوڵتانە و ژمارەی دانیشتووانی زۆرتر لە ١٦ میلیۆن کەسە.
جوگرافیا
کۆماری کازاخستان ھاوسنوورە لەگەڵ وڵاتانی ڕووسیا لەباکوور، چین لە باشووری ڕۆژھەڵات، مەنگۆلیا لە ڕۆھەڵات. وە قرغیزستان، ئۆزبەکستان، تورکمانستان لەبەشی باشووری وڵاتەکە. وەبەشێکی ڕۆژئاوای وڵاتەکە دەکەوێتە سەر دەریای کاسپیەن.
دانیشتوان
بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی کازاخستان ١٦٬٦٠٦٬٨٧٨ کەس بووە کە دەکاتە ٠٫٢٣ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٢٩٫٥ ساڵە. ھەروەھا ٥٣ لەسەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتانی چواردەور وشکی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمارەکان پۆل:ئەوراسیا پۆل:کازاخستان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩١
بیتا
بیتا (گەورە: Β، چکۆلە: β؛ بە یۆنانی: Βήτα) دوویەمین پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و لە دەستگای بژاردنی یۆنانیدا لەگەڵ ٢ بەرابەرە.
پۆل:پیتە یۆنانییەکان
ئەلێکساندر بێرگامینی
ئەلێکساندر بێرگامینی شاعیر و نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
بڕیارنامەی ١١٥٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٥٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٦ی ئازاری ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆماری ئەفریقای ناوەندی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٦٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری ئەفریقای ناوەندی پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:کۆماری ئەفریقای ناوەندی لە ١٩٩٨
ڕەبات
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی مەغریب پۆل:ناوچە شارییەکان لە مەغریب پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٣یەمی پ.ز پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە مەغریب پۆل:پایتەختەکانی ئەفریقا پۆل:ڕەبات
ئیتا
ئیتا (گەورە: Η، چکۆلە: η؛ بە یۆنانی: Ήτα) ھەشتەمین پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و لە دەستگای بژاردنی یۆنانیدا لەگەڵ ٨ بەرابەرە.
پۆل:پیتە بزوێنەکان پۆل:پیتە یۆنانییەکان
٧٢٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
پێڕستی خەڵات و پاڵاوتنەکانی شتە نامۆکان
شتە نامۆکان زنجیرەیەکی پەخشی تەلەڤیزیۆنییە کە بۆ نێتفلیکس دروستکراوە لەلایەن برایانی دەفەرەوە، کە لە کاستێکی پڕ ئەستێرە پێکدێت. زنجیرەکە لە شاری خەیاڵیی دەشتەکیی ھۆکینس، ئیندیانا دایە، لە ١٩٨٠کاندا. تاقیگەی نێودەوڵەتیی ھۆکینس بە درۆ لێکۆڵینەوەیەکی زانستی دەکات بۆ وێستگەی وزەی ویلایەتە یەکگرتووەکان، بەڵام بە نھێنی تاقیکردنەوە جێبەجێ دەکات لەسەر دیاردەی پارانۆرماڵ و سەرووسروشتی، و زۆرجار مرۆڤ بەکاردێنن. بێ مەبەستانە، تاقیگەکە دەروازەیەکیان دروستکردووە بۆ گەردوونێکی لێکچوو بە ناوی «سەراوژێر». کاریگەریی سەراوژێر دانیشتووانی ھۆکینس تووش دەکات لەڕێی دڵتەزێنەوە. ھەموو ئەڵقەکانی وەرزی یەکەم لە نێتفلیکس بڵاوکرانەوە لە ١٥ی تەممووزی ٢٠١٦، و وەرزی دووەم بڵاوکرایەوە بە تەواوەتی لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. سێیەم وەرز لە ٤ی تەممووزی ٢٠١٩ بڵاوکرایەوە.
زنجیرەکە بووەتە خاوەنی ستاشی ڕەخنەیی و چەندەھا خەڵات بۆ نووسین، نواندن، دەرھێنان، باشی بەرھەمھێنان، ڤیژوەڵ ئێفێکتەکان، و ساوندتراکەکەی. شتە نامۆکان بۆ زۆر خەڵات پاڵێوراوە، کە پێکدێن لە ٣١ خەڵاتی پڕایمتایم ئێمی (شەش بردنەوە), چوار خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب، سێ خەڵاتی گرامی، چوار خەڵاتی تەلەڤیزیۆنی ھەڵبژاردەی ڕەخنەگران (یەک بردنەوە)، حەوت خەڵاتی ساتێرن (چوار بردنەوە)، دوو خەڵاتی ڕێکخراوی بەرھەمھێنەرانی ئەمریکا (یەک بردنەوە)، سێ خەڵاتی ڕێکخراوی نووسەرانی ئەمریکا، و دوو خەڵاتی پیبەدی (یەک بردنەوە). ھەروەھا زنجیرەکە لەلایەن دامەزراوەی فیلمی ئەمریکییەوە ھەڵبژێردراوە وەک ١٠ لە باشترین پەخشە تەلەڤیزیۆنییەکانی ساڵ بۆ دوو وەرزی یەکەم.
کاستی سەرەکی پاڵێوراون بۆ سێ خەڵاتی ڕێکخراوی ئەکتەرانی شاشە بۆ باشترین نواندن لەلایەن کۆمەڵێکەوە لە زنجیرەیەکی درامی، و لە ٢٠١٧دا بردیانەوە. میڵی بۆبی بڕاون خاوەنی زۆرترین پاڵاوتنە لە کاستەکەدا. میڵی، دەیڤد ھاربەر، و وینۆنا ڕایدەر جیاجیا پاڵێوران بۆ خەڵاتی ڕێکخراوی ئەکتەرانی شاشە بۆ نواندنەکانیان لە زنجیرەکەدا. ھەروەھا میڵی و دەیڤد دوو جار پاڵێوراون بۆ خەڵاتی پڕایمتایم ئێمی، لەکاتێکدا دەیڤد و وینۆنا جیاجیا بۆ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب پاڵێوراون.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شتە نامۆکان
ئەڤین ئاسۆ
ئەڤین ئاسۆ (لەدایکبووی ٢٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٦) خانمە پێشکەشکارێکی کوردە. پێشکەشکاری بەرنامەی تەلەڤزیۆنیی ئەڤین ژن و ژیانە.
تیتا
تیتا (گەورە: Θ، چکۆلە: θ یا ϑ؛ بە یۆنانی: Θήτα) ھەشتەمین پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و لە دەستگای بژاردنی یۆنانیدا لەگەڵ ٩ بەرابەرە.
ئەڤین ئاسۆ
ژیان
لە ساڵی ١٩٨٦ لە گەڕەکی دەرگەزێنی شاری سلێمانی لەدایکبووە، لە خوێندنگەی سورکێو کە تێیدا خوێندکار بووە کاری شانۆیی کردووە. باوکی ئەڤین ئاسۆ بەر لەوەی کۆچی دوایی بکات، لە شاری سلێمانی دوکانی دارتاشی ھەبووە و بە «وەستا ئاسۆ» بەناوبانگ بووە. ئەڤین دوو خوشکی ھەیە بەناوەکانی چێواز و لیناز، چێواز ئێستا پێشکەشکارە لە کەناڵی نێت تیڤی.
تیتا
پۆل:پیتە یۆنانییەکان
ئەڤین ئاسۆ
ژیان
چەند ساڵێک لەمەوبەر یەکەمین ئەزموونی پێشکەشکردنی لە ڕادیۆ و تەلەڤزیۆنی «پارێزگاران»ی پارتی پارێزگارانی کوردستانەوە دەست پێکرد، پاشان چووەتە ڕادیۆی نەوا و بۆ ماوەی زیاتر لە ساڵێک پێشکەشکاری سەرەکیی بەرنامەی «سروەی نەوا» و بەرپرسی ھاماھەنگیی بەرنامەکانی ئەو ڕادیۆیە بوو. دواتر دەچێتە کۆمپانیای ئارت، لە ڕێی کارەکانی ئەو کۆمپانیایە و دواتریش کەناڵ ٤ و بەرنامەکەی «ئەڤین ژن و ژیان»ەوە ناوبانگێکی زۆری پەیداکرد. ئەو بەرنامانەی تاکوو ئێستا کار و پێشکەشکاری تێدا کردوون بریتین لە (میڤان شۆ، چەرخ و فەلەک، من جیاوازم، تۆ نموونەی، میلیۆنێر، ئارامۆ شۆ، ئەڤین ژن و ژیان، میوانی ئەڤین)، تا ئێستا لە ھەریەکە لە کەناڵە ئاسمانییەکانی (زاگرۆس تیڤی، کۆڕەک، کەناڵ ٤، کوردماکس و نێت تیڤی) کاری کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:پێشکەشکارە کوردەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:زیندووان
عەینەمەلا
عەینەمەلا (بە ئینگلیزی: Eynemela)، دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٩ کەس لە ٥ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
٧٢٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
فاتوو دیۆمێ
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
بڕیارنامەی ١١٥٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٥٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٦ی ئازاری ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سیەرالیۆن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٦١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:شەڕی ناوخۆیی سیەرالیۆن پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:سیەرالیۆن لە ١٩٩٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
دیزنی+ ھۆتستار
وێنۆک
دیزنی+ ھۆتستار براندێکی ھیندییە لە خزمەتگوزارییەکانی ستریمینگ و دەنگی پەیوەندیدار بە نیو دیجیتاڵ ئینتەرتەینمەنت، ستار ھیندستان، نێوەندگیری، دابەشکردنی ڕاسانا و دیزنی نەشتەرگەری، لەلایەن بەڕێوەبەری کۆمپانیای واڵت دیزنی بەڕێوەدەبرێت.
کتێبخانەی ناوەڕۆکی دیزنی پڵەس ھۆتستار لە کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی ستار ھیندستانەوە وەرگیراوە، لەوانەش کەناڵەکانی کات بەسەربردن و ستار سپۆرت ناوەڕۆکی ھاوردەکراو زیاتر لە ستۆدیۆکانی واڵت دیزنی و تەلەڤزیۆنی واڵت دیزنی وەرگیراوە، و بەرنامە و کتێبخانە ڕەسەنەکانی دیزنی پڵەس لەخۆدەگرێت. دیزنی پڵەس بە شێوەیەکی سەرەکی خاوەندارێتی دیزنی (لەوانەش پیکسار)، ستۆدیۆکانی مارڤڵ، لوکاسفیلم (لەوانەش زنجیرەی جەنگی ئەستێرەکان)، و ناشناڵ جیۆگرافیک دەکات. ھەروەھا ڕێکەوتنی مۆڵەتدانی لەگەڵ دابینکەرانی ناوەڕۆکی لایەنی سێیەمی دیکە ھەیە، وەک مافی پەخشی ئۆنلاین (ستریمینگ) ئەو بەرنامانەی کە بۆ یەکەمجار پەخش دەکرێن و پەخشی بەرنامەکانی ئێچ بی ئۆ.
سەرچاوەکان
پۆل:خزمەتگوزارییەکانی بەشداریکردنی ڤیدیۆ لەسەر داواکاری پۆل:دیزنی+ پۆل:خزمەتگوزاری پەخشی تەلەڤزیۆنی ئینتەرنێت پۆل:دیزنی ستار پۆل:ستار سپۆرتس
یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن
بایەرن میونخ یان بایەر میونشن یانەیەکی تۆپی پێی ئەڵمانیە بەشداربووی خوولی ناوخۆی ئەڵمانیانە ناسراو بە بۆندسلیگا ، دامەزراوە لە ٢٧ـی شوباتی ١٩٠٠ یانەکە بەشدارە لە خوولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا و دەستکەوتی مێژوویی لەزۆربەی ئەو پاڵەوانێتیانە کە تێیدا بەشداربووە بەدەستھێناوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٠ لە ئەڵمانیا پۆل:وەرزشی میونخ پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٠٠ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئەڵمانیا پۆل:یانەکانی تۆپی پێی باڤاریا پۆل:یانەی تۆپی پێی بایەرن میونخ
٧٢٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئیۆتا
ئیۆتا (گەورە: Ι، چکۆلە: ι؛ بە یۆنانی: Ιώτα) نۆیەمین پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و لە دەستگای بژاردنی یۆنانیدا لەگەڵ ١٠ بەرابەرە.
پۆل:پیتە بزوێنەکان پۆل:پیتە یۆنانییەکان
قوز
ئەندامی زاوزێی مێینە یان قوز بەشی دەرەوەی سیستەمی زاوزێی ژنانەیە. قوز لە ڕووی توێکاریەوە چەندین بەشی ھەیە: لێوە گەورەکان، لێوە بچووکەکان، تووکەبەر و کلیتۆریس (ھاوتای سەلکی کێر لە پیاواندا). گەیشتن بە ئاستی بەرزترین چێژی سێکس (ئۆرگاسم) لە ھەردوو ڕەگەزدا بوونی ھەیە بەڵام تەواو جیاوازن بۆ نموونە ئۆرگاسم لە نێرێکی پێگەشتودا دەردراوەکانی (تۆو، تۆواو…) بەڵام لە مێیەکی پێگەشتودا دەردراوەکانی (کۆمەڵێک مادەی تایبەتین بەڵام تۆو و ھێلکە … لەخۆ ناگرن). لە نێرەدا دەردراوەکانی تفتە بە نزیکی ٨ PHـە بەڵام لە مێیەدا ترشە (٤ PH) بەنزیکی وە لەوانەشە ترشێتی دەردراوەکانی مێیە زیاتر بێت لە کاتی نەخۆشیەکانی تایبەت بە زێ.
لێوی گەورە
لابیای مەیجۆر (بە لاتینی: labia majora) جووتێک پێکهاتەی ستوونییە کە لە پێست دروستکراون، لە بنی گەدە درێژ دەبنەوە و ئەندامی زاوزێی دەرەوە دادەپۆشن و دەیپارێزن. کۆئەندامی زاوزێ بە لابیای مەیجۆر دەورە دراوە. لە کاتی باڵغبووندا موو لەسەر ڕووی لابیای مەیجۆر گەشە دەکات. لایبیای مەیجۆر لە پێست و شانە نەرمەکان و ماسولکەی نەرم و ئیسقانەکان پێکهاتووە. هەروەها لابیای مەیجۆر ڕژێنی ئارەقە بەردەستە  واتە لایبیای مەیجۆر و سکرۆتۆم ئەندامی هاوشێوەن
سەرچاوەکان
پۆل:کۆئەندامی زاوزێ
پۆل:ئەندامەکانی لەشی مرۆڤ پۆل:لەگەنە پۆل:ئەندامەکان
ئووپسیلۆن
ئووپسیلۆن (گەورە: Υ، چکۆلە: υ؛ بە یۆنانی: Ύψιλον) بیستەمین پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و لە دەستگای بژاردنی یۆنانیدا لەگەڵ ٤٠٠ بەرابەرە.
پۆل:پیتە بزوێنەکان پۆل:پیتە یۆنانییەکان
بڕیارنامەی ١١٥٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٥٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی ئازاری ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ئەنگۆلا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٦٣ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:ئەنگۆلا لە ١٩٩٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەنگۆلا
٧٢٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
پی (پیت)
پی (گەورە: Π، چکۆلە: π؛ بە یۆنانی: Πι) شازدەیەمین پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و لە دەستگای بژاردنی یۆنانیدا لەگەڵ ٨٠ بەرابەرە.
پۆل:پیتە یۆنانییەکان
ڕیاز
ڕیاز پایتەختی وڵاتی عەرەبستانی سەعوودییە و گەورەترین شاری ئەو وڵاتەیە. دانیشتووانی ئەم شارە لە ساڵی ٢٠١٨ دەگاتە نزیکەی ٧٬٦٧٦٬٦٥٤ کەس.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕیاز پۆل:ناوەندی پارێزگاکانی عەرەبستانی سعوودی پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا پۆل:ڕیاز
کریستۆف فێرێ
کریستۆف فێرێ شانۆنووس، ڕۆماننووس و فیلمنامەنووسی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
ئۆمێگا
ئۆمێگا (گەورە: Ω، چکۆلە: ω؛ بە یۆنانی: Ωμέγα) بیست و چوارەمین و دوایین پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و لە دەستگای بژاردنی یۆنانیدا لەگەڵ ٨٠٠ بەرابەرە.
پۆل:پیتە بزوێنەکان پۆل:پیتە یۆنانییەکان
٧٢٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
شەڕی ئێران و عێراق
شەڕی ئێران و عێراق (ئەیلوولی ١٩٨٠ - ئابی ١٩٨٨) شەڕێکی چەکداری بوو لە نێوان کۆماری ئیسلامی ئێران و حیزبی بەعسی عێراق بۆ ماوەی ٨ ساڵ بەردەوام بوو. ئەم شەڕە لە ئێران بە ناوی بەرگری پیرۆز، شەڕی سەپێندراو و شەڕی ھەشت ساڵە و لە عێراق بە ناوی قادسیەی سەدام و شەڕی یەکەمی کەنداو (بە عەرەبی) دەناسرێت.
نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کۆتایی ھێنان بەم شەڕە لە ساڵی ١٩٨٧ دا بڕیارنامەی ژمارە ٥٩٨ی دەرکرد. بەڵام ئەم بڕیارنامەی ھەتا ساڵی ١٩٨٨ نەھاتە کایەوە. لە دوای سوڵح ئێران و عێراق گەڕانەوە بۆ سەر سنوورە پێشووەکانیان کە بە پیی ڕێکەوتننامەی جەزائیر لە ساڵی ١٩٧٥ دیاری کرا بوو. ھەتاکوو ساڵی ٢٠٠٣ ئاخرین سەربازانی بە دیل گراوی دوو لایەنی شەڕەکە پێکەوە ئاڵوگۆر کران.
ئەم شەڕە گیانی نیو ملیۆن سەربازی ھەر دوو لای گرت، زیانێکی گەورەی تووشی ھەر وڵات کرد بەڵام لە ئاکامدا ھیچ سنوورێک جێبەجی نەبوو. لەم شەڕەدا خەڵکێکی زۆر بوونە قوربانی بەکارھینانی چەکی کیمیایی و چەندین ڕووداوی گەورەی کۆمەڵکوژی (وەکوو: کیمیابارانی ھەڵەبجە) تێدا ڕووی دا. لەم شەڕەدا شارە کوردنشینەکان چەندین جار بۆمباران کران و خەڵکێکی زۆر بوونە قوربانی.
پێشەکی
لە ئێران بەم جەنگە دەوتریت جەنگی سەپێندراو (جنگ تحمیلی) و بەرگری پیرۆز (دفاع مقدس) بەڵام لە میدیاکانی عێراقدا ناسراوە بە قادسیەی سەدام (قادسیة صدام) دەگەڕێتەوە بۆ جەنگی قادسیە لە سەدی حەڤەدا، کاتێک جەنگاوەرە عەرەبەکان فەتحی ئیمپراتۆری ساسانییان کرد.
پەیوەندییەکانی ئێران-عێراق
لە جەنگی عوسمانی و فارسەکان لە سەدەی شازدە و حەڤەدە دا، عوسمانییەکان عێراقیان داگیر کرد لەگەل تەواوی شەتەلعەرەب و تاوەکو واژووکردنی گرێبەستی زەھاب لە ١٦٣٩ دا کە سنووری کۆتایییان دا مەزراند لەنێوان دوو وڵاتەکە. شەتەلعەرەب شوێنێکی گرنگە بۆ ھەردوو وڵات بۆ ڕەوانەکردنی نەوت، و لە ساڵی ١٩٣٧ دا ئێران و عێراقی تازە سەربەخۆ پەیماننامەیەکیان واژوو کرد بۆ کۆتایھێنان بە کێشەکانیان. لە ھەمان ساڵ، ئێران و عێراق ھەردووکیان چوونە پاڵ ڕێککەوتنامەکەی سەعدئاباد و پەیوەندی لەنێوان دوو دەوڵەتەکە باش مایەوە بۆ دەیان ساڵ. لە ساڵی ١٩٣٧ دا پەیماننامەی ناسینەوەی سنوور لەنێوان ئێران و عێراقدا بەسترا بۆدیاری کردنی سنوور لە شەتەلعەرەبدا کە بەدرێژایی ئاوە نزمەکانی بەری ڕۆژھەڵات جگە لە عابادان و خورەمشەھر بوو بە سنووری عێراق و ناونرا تالویگ. و عێراق تەواوی ڕێگا ئاوویەکانی لەدەستدا بوو ھەرکات کەشتییەکی ئێرانی تێپەڕ ببوایە ئەبوایە باج بدات. لە ساڵی ١٩٥٥ ھەردوو دەوڵەت چونە پاڵ پەیماننامەی بەغداد، لەگەڵ ئەوەی دەسەڵاتی ھاشمییەکان لە ساڵی ١٩٥٨ ڕوخێندرا دەوڵەتێکی نەتەوەی دروستکرا کە یەکسەر پەیماننامەکەی پشت گوێخست. لە ١٨ کانوونی یەکەمی ١٩٥٩ سەرۆکی نوێی عێراق جەنەراڵ عەبدولکەریم قاسم ڕایگەیاند «ئێمە ناخوازین کەسێکی کە جگە لە خێڵە عەرەبەکان نشتەجێببێت لە ئەھواز و خوڕەم شەھر. عوسمانییەکان خوڕەم شەھریان دابووە ئێران کە خاکی عێراق بوو». حکوومەتی عێراق نارازی بوو بەو سامانە گەورەیەی کە لە ئەھوازدا ھەبوو بەدەست ئێرانەوە بوو کە دەوڵەمەند بوو بە سامانی نەوت بۆیە عێراق یارمەتی ھێزە نارەزایییەکانی ئەھوازی دەدا بەھۆی ئەو نفوسە گەورەیەی عەرەب لە ھەرێمەکەدا ھەبوو، وەبەرزکردنەوەی داواکاری ھێزە نارازییەکان لە کۆبوونەوەی کۆمکاری عەرەبی بەڵام سەرکەووتوو نەبوو.
ھەڵوەشانەوەی پەیمانە سەرەتایییەکان لەلایەن ئێرانەوە کە بووە ھۆی ڕوودانی گرژی و توندوو تیژی لەنێوانیاندا تا ڕێکەوتننامەی جەزائیر لە ساڵی ١٩٧٥. لە سالی ١٩٦٩ سەددام حوسێن جێگری سەرۆک وەزیرانی عێراق ڕایگەیاند «کە کێشەی عێراق لەگەڵ ئێران پەیوەستە بە خوزستانەوە کە بەشێکە لە خاکی عێراق و لەکاتی حکومی بیانیدا دراوەتە ئێران». ھەر زوو ڕادیۆ عێراقییەکان دەستیان کرد بەھاندانی عەرەبەکانی ئێران لەگەڵ بەلوچییەکان بۆ ڕاپەڕین دژی حکومی شا، ھەروەھا تەلەڤیزیۆنی بەسرە شاری ئەھوازی وەک پارێزگایەکی عێراقی سەر بەویلایەتی ناصرییە نیشاندەدا و ناوی گشت شارەکانی ھەرێمی خوزستان گۆڕی بوو بە ناوی عەرەبی. لە ساڵی ١٩٧١ عێراق پەیوەندییە دیبلۆماسییەکانی لەگەڵ ئێران پچڕاند دوای ئەوەی ئیران دەستی گرت بەسەر دورگەکانی ئەبوموسی و تونبی گەورە و تونبی بچووک لە پاش کشانەوەی بەریتانیا. لە تۆڵەی داواکردنی عێراق بۆ خوزستان، ئێران پاریزگاری لە چەکدارە کوردەکان دەکرد و بنکەی لەناو ئێران بۆدەکردنەوە و چەکی بە کوردەکان دەدا، و ھەردوو دەوڵەت ھانی کوردە جوداخوازەکانیان دەدا. لە ئازاری ١٩٧٤ تا ئازاری ١٩٧٥ شەری سنووری ڕوویدا لە نێوان عێراق و ئێران بە یارمەتیدانی ئێران بۆ کوردە عێراقییەکان. لە ١٩٧٥، عێراقییەکان ھێرشێکیان دەست پێ کرد بۆ ئێران تانکیان بەکار ھێنا، ھەرچەندە ئێرانییەکان ئەوانیان بەزاند، چەند ھێرشی دیکە ڕوویان دا، لەگەڵ ئەوەشدا، ئێران پێنجەم ھێز سەربازیی جیھان بوو لەو کاتەدا و بەئاسانی عێراقییەکانی بەزاند، لە ئەنجامدا عێڕاق بڕیاریدا لەجیاتی جەنگ ڕێبکەوێت لەگەڵ تاران بۆ دەست ھەڵگرتن لە یارمەتیدانی کوردەکان. لە پەیمانامەی جەزائیر ساڵی ١٩٧٥ عێراق ڕیکەوت لەسەر ئەوەی کە ئاوی شەتوڵ عەرەب لەلایەن ئێرانەوە بەکاربھێنرێت و ئێرانیش دەست ھەڵگرێت لە یارمەتیدانی کوردە عێراقییەکان. عێراقییەکان ئەم پەیمانامەیان وەک ڕوشکاندن دەبینی، لەگەڵ ئەوەشدا، ڕێککەوتنەکە مەبەست بوو بۆ کۆتای ھێنان بە پشتگیریی ئیران و ئەمریکا بۆ پێشمەرگە، پەیوەندی ئەم دوو وڵاتە باش بوو تا ساڵی ١٩٧٨، کاتێک کۆمەڵێک بریکاری ئێرانی دۆزرانەوە کە پلانیان بۆ کودەتا دادەنا دژی حکوومەتی عێراقی، کاتێک ئەم پلانە ئاشکرا بوو، سەدام بڕیاریدا بە لە سێدارەدانی دەیان ئەفسەر لە سوپاکەی وەک نیشاندانی ئاشتی و دەرکردنی ئایەتوڵا خومێنی سەرکردەی بەرھەڵستکاری شا. سەڕەڕای ئەمە، سەدام تەنھا ڕێککەوتنی جەزائیری ڕەچاو کرد کە ئاگربەستێک بێت، نەک ڕێکەوتنێکی دیار، و چاوەڕوانی کرد بۆ دەرفەتێک تا ڕەخنە لەو ڕێکەوتنە بگرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئێران لە دەیەی ١٩٨٠ پۆل:ڕووحوڵڵا خومەینی پۆل:سەددام حوسێن پۆل:شەڕەکانی ئێران پۆل:شەڕەکانی عێراق پۆل:شەڕی ئێران و عێراق پۆل:عێراق لە دەیەی ١٩٨٠ پۆل:مێژووی کۆماری ئیسلامی ئێران
لووسی (فیلم ٢٠١٤)
لووسی (بە ئینگلیزی: Lucy) فیلمێکی خەیاڵی زانستی و ئەکشنی فەڕەنسییە، بە زمانی ئینگلیزی. فیلمەکە لە تایوان دەرھێنراوە، نووسەر و دەرھێنەری فیلمەکە لووک بێسنە، فیلمەکە لەبارەی دەستەکانی شەقام و کەسانی تووشبوو بە ماددە بێھۆشکەرەکان و گۆڕانی کارەکتەری سەرەکیی فیلمەکەیە بۆ (Superhuman). لە فیلمەکەدا سکارلێت جۆھانسن ڕۆڵی لووسی دەبینێت و مۆرگەن فریمەنیش ڕۆڵی نۆرمەن.
کسی (پیت)
کسی (گەورە: Ξ، چکۆلە: ξ؛ بە یۆنانی: Ξι) سێزدەیەمین پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و لە دەستگای بژاردنی یۆنانیدا لەگەڵ ٦٠ بەرابەرە.
لووسی (فیلم ٢٠١٤)
فیلمی لووسی لە ٢٥ی تەممووز، ٢٠١٤ بڵاوکراوەتەوە و توانی داھاتێکی باش بەدەست بھێنێت لە بۆکس ئۆفیسدا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤ پۆل:فیلمە فەڕەنسییەکان پۆل:فیلمە خەیاڵییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئەو فیلمانەی لە بەرلین دانراون پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
وڕیمە
وڕیمە باوەڕێکی ھەڵەیە سەبارەت بە ڕاستییەکی دەرەکی کە ئەگەرچی بە ڕوونی دیارە ھەڵەیە بەڵام خاوەنی وڕیمە لەسەری ئەکاتەوە و ھێشتا پێی دروستە؛ ھەروەھا دەتوانرێت بوترێت کە وڕیمە لەگەڵ چاندی ئەو کۆمەڵگایەی کە مرۆڤەکە تێیدا دەژیێت بە تەواوی دژە. ھەروەھا وڕیمە بەو وتانەی کەسێکی نەخۆش دەوترێت کە لە بەر خۆیەوە دەدوێت و زۆر جار تای ھەیە.
بڕیارنامەی ١١٥٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٥٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٥ی ئازاری ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان عێراق و کووەیت. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٦٥ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:عێراق لە ١٩٩٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق
نوو (پیت)
نوو (گەورە: Ν، چکۆلە: ν؛ بە یۆنانی: Νι) چواردەیەمین پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و لە دەستگای بژاردنی یۆنانیدا لەگەڵ ٥٠ بەرابەرە.
پۆل:پیتە یۆنانییەکان
شیکاریی ماتماتیکی
وێنۆک|چەپ|[[ھاوکێشەی جیاکاری|هاوکێشە جیاکارییەکان بەشێکی گرینگی شیکاریی ماتماتیکی لەخۆ دەگرن و لە بوارە جۆراوجۆرەکانی زانست و ئەندازیاریدا بەکار دەبردرێن.]] شیکاریی ماتماتیکی یان شیکاریی بیرکارییانە لقێکە لە زانستی بیرکاری. شیکاری یا تاوتوێکاریی بیرکاری بەو بەشە لە بیرکاری پێناسە دەکرێت کە پەیوەندی ھەیە بە چەمکەکانی ڕادە (limit) و لێکنزیکبوونەوە (convergence). لقی شیکاری لە زانستی بیرکاریدا بڕێک بابەت وەکوو بەردەوامی (continuous)، تەواوکاری، گرتە یا داتاشراو (Derivative) و فانکشناڵی ناجەبری شرۆڤە دەکات. ئەم بابەتانە بەگشتی لە ھەرێمی ژمارە ڕاستەقینەکان یان ژمارە ئاوێتەکاندا تاوتوێ دەکرێن، بەڵام دەتوانرێت ئەم چەمکانە بۆ ھەر بۆشایییەکی ماتماتیکی کە تێیدا چەمکی نزیکبوونەوە، (بۆشاییی تۆپۆلۆژیک) یان دووری (بۆشاییی مەتریک) پێناسە کراوە، بەکار ببردرێن.
شیکاریی ماتماتیکی لە وردبوونەوە لە باسەکانی جیاکاری و تەواوکاریدا سەری ھەڵداوە. شیکاریی بیرکاری خاڵە ئاوارتەکان شیدەکاتەوە. وشەی شیکاری لە زانستی بیرکاری لە ڕاستیدا بە واتای خاڵەکانی ئاوارتەیە. لقی شیکاری پردی پەیوەندی نێوان چەمکەکانی جەبر و تۆپۆلۆژییە. بۆ نموونە لە شیکاریی بیرکاریدا تەواوکاری، بە تەواوکاریی ڕیمان-ئێستیلتێس و تەواوکاری لێبێگ دەگشتێنرێت.
کورتەمێژوو
شیکاریی ماتماتیکی لە سەدەی ھەفدەھەم لەکاتی شۆڕشی زانستیدا سەری ھەڵدا، بەڵام زۆرێک لە تیۆرییەکانی دەگەڕێنەوە بۆ پێش ئەو سەردەمە.
لقەکان
لقەکانی شیکاریی بیرکاری بریتین لە:
سەرچاوەکان
پۆل:ماتماتیک پۆل:بوارەکانی ماتماتیک پۆل:شیکاریی ماتماتیکی
سوێناس
سوێناس (Swênas)، دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٩٤ کەس لە ٦٢ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
شاوەی گۆمی
وێنۆک|شاوەی گۆمی شاوەی گۆمی و (ناوی زانستی: Ardeola ) جۆرێک شاوە یە قەبارەیەکی بچووکی ھەیە لە چاو جۆرەکانی تری ھێرون ھەروەھا نزیکەی ٤٠ تا ٥٠ سم درێژییەکەی دەبێت و باڵای ٨٠ تا ١٠٠ سم درێژی ھەیە لە کاتی کرانەوەیاندا لەگەل کلکێکی کورت، بە شێوەیەکی گشتی کۆچەرە لە باشووری ئەورووپا و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و زستان لە ئەفریقیا، ڕەنگێکی خۆڵەمێشی یان مەیلەو قاوەیی ھەیە و ھەراش (تازە پێگەیشتوو) ڕەنگی باڵەکانی سپییە لەکاتی کردنەوەیاندا، و بەزۆری لە زۆنگاوەکاندا دەژین لە نزیک شارە بچووکەکان، لەسەر سەکۆی دار یان دەوەن ھێلانە دادەنێن و ٢ تا ٥ ھێلکە دەکەن. خواردنی سەرەکی ماسی و مێروولە و زیندەوەرە بچووک و مامناوەندەکانە.
زەردەوێڵە
وێنۆک|زەردەوێڵە
شاوەی گۆمی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شاوەکان
پیسایی
پیسایی یان گوو پاشماوەی بەستوو یان نیمچەبەستووی خۆراکەکانە کە لە ڕیخۆڵەی چکۆلە و لەلایەن بەکتریاکان لە ڕیخۆڵەی گەورە لێکھەڵوەشاوە. پیسایی ھەتا ڕادەیەکی کەم خاوەنی ھەندێک لە پاشماوەکانی مێتابۆلیک، شتانێک وەکوو گۆڕانکاریی بەکتریاییی بیلیڕووبین و خانە مردووەکانی شانەی پۆشەر لە سەرپۆشی ڕیخۆڵەیە.
زەردەوێڵە
زەردەوێلە (ئینگلیزی: Black-headed Bunting)، (ناوی زانستی: Emberiza melanocephala) باڵندەیەکە، دەنگێکی خۆشی ھەیە. لە خێزانی بونتینگە و لە مەودای نێوان باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا تا کوردستان و ئێران دەژیت. لە زستانانیش تا وڵاتی ھیندستان کۆچ دەکەن. درێژییەکەی ١٥ سانتیمەتر دەبێت، گەورەترە لە بەنتینگی سوور و کلکدرێژ.
پیسایی
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:کۆئەندامی ھەرس پۆل:فیزیۆلۆژیای گیانلەبەری
زەردەوێڵە
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مەلەکانی ئەورووپا
ئاتەشگە
چیای ئاتەژگە (ئاتەژگا، ئاتەشگە یان ئاتەشگا) (بە زمانی فارسی: آتشگاه یا آتشکده) بەشێک لە زەنجیرەچیای زاگرۆسە کە لە شارستانی پاوە جێی هەیە و بەرزی ٢٤٨٥ میترە. ئەم کەژە لە گوندی شمشێر دەسپێ ئەکات و هەتاکو ڕوباری سیروان ڕێێ هەیە. لە باشووری کێوەکە، شارانی بانەوڕێ و باینگان، لە باکووری شاری پاوە و لە ڕۆژهەڵاتی گوندی شمشێرە. واتە کە لە مێژوودا دیارە، ئەم کێوە بەر لە هاتنی ئیسلام بۆ ماوەی ٨٠٠ ساڵ ئاگری زەردەشتییەکانی تێدا گڕیاوە.
پەراوێزەکان
پۆل:کێوەکانی کوردستان پۆل:کێوەکانی ئێران پۆل:پارێزگای کرماشان پۆل:کێوەکانی پارێزگای کرماشان
موو (پیت)
موو (گەورە: Μ، چکۆلە: μ؛ بە یۆنانی: Μι) دوازدەیەمین پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و لە دەستگای بژاردنی یۆنانیدا لەگەڵ ٤٠ بەرابەرە.
پۆل:پیتە یۆنانییەکان
باراوا
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
٧٢٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
دابەشکردنی میدیا و کاتبەسەربردنی دیزنی
وێنۆک دابەشکردنی میدیا و کات بەسەربردنی دیزنی یەکێکە لە پێنج بەشی سەرەکی بازرگانی کۆمپانیای واڵت دیزنی کە پێکھاتووە لە خزمەتگوزارییەکانی ستریمینگی دیزنی و بازرگانی میدیای دەرەوەی وڵات، لە مانگی ئازاری ٢٠١٨ پێکھێنراوە. لە ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠، بەشەکە ھەڵوەشایەوە و بەشە بازرگانییەکانی دابەشکرا بۆ ناوەڕۆک و ئۆپەراسیۆنی نێودەوڵەتی دیزنی و دابەشکردنی میدیا و کات بەسەربردنی دیزنی دوای ئەوەی دیزنی دەستیکرد بە ڕێکخستنەوەی بەشە جیاوازەکانی میدیا و کات بەسەربردن. لە ئێستادا ئەم کارە لە خزمەتگوزارییەکانی ستریمینگی دیزنی و بەشی فرۆشتنی ڕیکلام و تۆڕە تەلەڤزیۆنییە ھێڵی و سیندیکییەکانی پێکدێت.
سەرچاوەکان
پۆل:بەشەکانی کۆمپانیای واڵت دیزنی پۆل:تۆڕە میدیایەکانی دیزنی پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:کۆمپانیا ڕێکلامییانەی کە لە ٢٠١٨ دامەزراون پۆل:کۆمپانیا ئەمریکییەکان کە لە ساڵی ٢٠١٨ دامەزراون پۆل:ئەو کۆمپانیایانەی بنکەکەیان لە بێربانک، کالیفۆڕنیایە پۆل:ئەو کۆمپانیا ڕێکلامییانەی کە لە ٢٠١٨ دامەزراون
جێرڤیس ندیرکۆبوکا
جێرڤیس ندیرکۆبوکا (لەدایکبووی ١٩٧٠) سەرۆک وەزیرانی ئێستای بوروندییە لەوەتەی ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ خزمەت دەکا. پێش ئەو پۆستە وەزیری ناوەخۆ، و ئاسایشی گشتی بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:زیندووان
بڕیارنامەی ١١٥٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٥٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی ئازاری ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆماری ئەفریقای ناوەندی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٦٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری ئەفریقای ناوەندی پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:کۆماری ئەفریقای ناوەندی لە ١٩٩٨
واژدی مواواد
واژدی مواواد نووسەر، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:نووسەرانی مۆنتڕیال پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی مۆنتریال
پسی (پیت)
پسی (گەورە: Ψ، چکۆلە: ψ؛ بە یۆنانی: Ψι) بیست و سێیەمین پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و لە دەستگای بژاردنی یۆنانیدا لەگەڵ ٧٠٠ بەرابەرە.
پۆل:پیتە یۆنانییەکان
٧٣٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
مەنامە
چەپ|250px|وێنۆک|شاری مەنامە مەنامە پایتەختی وڵاتی بەحرەینە و گەورەترین شاری ئەو وڵاتەیە. ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە دەگاتە ١٥٥،٠٠٠ کەس. ئەم شارە سەنتەری بازرگانیە لەسەر کەنداوی فارس.
بابەتی پەیوەندیدار
پایتەختی دەوڵەتانی جیھان
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی بەحرەین پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی کەنداوی فارس پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا پۆل:مەنامە
بێرکۆت
بێرکۆت گوندێک بوو لە ھەولێر. لەم ساڵانەی دواییدا بەھۆی نزیکی لە ھەولێر وەک گەڕەکێکی ھەولێری لێ ھاتبوو. لە ساڵی ٢٠١٠ تێکدرا و دانیشتووانەکەشی بە گەڕەکی بێرکۆتی نوێ قەرەبوو کرانەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمەڵگا پێشکەوتووەکانی ھەولێر پۆل:گوندەکانی ھەولێر
برایان پێرۆ
برایان پێرۆ نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:ڕۆمانووسە کەنەدییەکانی سەدەی ٢١م پۆل:ڕۆمانووسە کەنەدییەکان بە زمانی فەڕەنسی
ڕووباری دارلینگ
ڕووباری دارلینگ درێژترین ڕووباری وڵاتی ئوسترالیایە. ئەم ڕووبارە لە دەورووبەری شاری بورک لو ویلایەتی نیو ساوت وێلز دەست پێدەکات و بە ڕۆیشتن بۆ لای باشوورو بۆ ناوچەیەک بە ناوی وێنت وۆرس لەگەڵ ڕووباری مووری تێکەڵ دەبێ و هەردووکیان بە بڕینی نزیک هەزار کیلۆمەتر لە باشووری ڤیکتۆریا دەڕژێنە ئۆقیانووسی باشوور.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئۆسترالیا پۆل:دارلینگ پۆل:ڕووبارەکانی ئوسترالیا پۆل:ڕووبارەکانی نیو ساوت وێلز
٧٣١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
سمۆرەی دارخورمای ھیندی
وێنۆک|Indian palm squirrel
سمۆرەی دارخورمای ھیندی (ئینگلیزی: Indian palm squirrel) قەبارەی بچوکترە لە سمۆرەی  Caucasian squirrel  کە لە لای خۆمان دەژیت، و کیشی لە کاتی گەنجی دە لە دەوری ١٠٠ تا ٢٠٠ گم دەبیت و نزیکەی ٥ سال دەژیت! لەگەڵ کلکێکی کەمێک کورتتر لە لەشی. پشتەکەیێک گریزەلد، ڕەنگی خۆڵەمێشی- لەگەڵ سێ ھێڵی سپیی سەرنج ڕاکێش کە ڕا دەکەن لە سەر بۆ کلک. ئەو ورگێکی کرێمی-سپی ھەیە، گوێ بچووکن و میییەکە ماوەی سک پربوون ٣٤ ڕۆژە بە زۆری لە ولاتی ھیندستان دەبینرێت
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
قۆیتەڵ
قۆیتەڵ (Qoytell)، دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٠٤ کەس لە ٣١ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
حاجی لەقلەقی ڕەنگین
وێنۆک|حاجی لەقلەقی ڕەنگین
حاجی لەقلەقی ڕەنگین (ناوی زانستی: Mycteria leucocephala) (ئینگلیزی: Painted stork) مەلێکە، قەبارەیەکی گەورەی ھەیە و لە کاتی وەستان لەسەر پێیەکانی (٩٣ تا ١٠٢ سم) درێژیەکەی دەبێت، باڵەکانی (١٥٠ تا ١٦٠ سم) درێژیان دەبێت لە کاتی کرانەوەیاندا. کێشی (٢ تا ٣.٥ کگم)ە. نێر و مێی وەک یەک دەردەکەون بەڵام نێری عادەتەن گەورەترە لە مێیەکە، بە زۆری لە وڵاتی ھیندستان دەبینرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مەلەکانی ئاسیا پۆل:مەلەکانی بەنگلادێش