cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئێرڤین ڕۆمل
ژیانی سەربازیی
وێنۆک|160px|ئێروین ڕۆمل لەگەڵ ھاوکارانی ڕۆمل وەکو مولازم کاری کردوە و شەڕی کردوە لە فەرەنسا و ڕۆمانیا و ئیتالیادا سێجار بریندار بووە خەڵاتی خاچی ئاسنینی لە پلەی دووەمدا پێبەخشراوە.
ساڵی ١٩٣٨ز پلی ڕۆمڵ بەرزکرایەوە بۆ سەرکردەی ئەفسەرە پلەدارەکانی قوتابخانەی وینەر نیوستادت لە نزیکی ڤییەننا لەوێ ڕۆمڵ ھاوڕێی دکتۆر جزێف گۆبڵزی ناسی کە دواتر بوو بە وەزیری ڕاگەیاندنی ئەڵمانیای نازی. گۆبڵز یەکێک بووە لەو کەسانەی کە زۆر سەرسام بووە بە ڕۆمل.
لە سەرەتای دەستپێکردنی شەڕی جیھانی دووەمدا ڕۆمل کراوە بە سەرکردەی ھێزی پاسەوانە تایبەتەکانی ھیتلەر لە ساڵی ١٩٣٩ دا بەشداری شەڕی نازییەکانی لە پۆڵەندادا کردوە. لە ساڵی ١٩٤٠ دا ڕۆمل پلەی سەرکردەی ڕێکخراوی حەوتی ھێزی بانزەری وەرگرتوە لە شەڕەکانی فەرەنساو بەلجیکاشدا بەشداری کردوە.
لە ساڵی ١٩٤١ دا داوا لە ڕۆمل کرا کە یارمەتی ھێزە ئیتالییەکان بدات لە باکووری ئەفریقیا لە باکووری ئەفریقیا ڕۆمل گەورەترین و ناودارترین سەرکەوتنەکانی خۆی تۆمارکرد لە بواری جەنگدا وەکوو سەرکردە لەم کاتانەدا ھەواڵی سەرکەوتنەکانی ڕۆمل بە ھیتلەر گەشتەوە لە ئەڵمانیا بۆیە ھیتلەریش پلەکەی بەرزکردەوە بۆ موشیر.
ڕۆمل ھەندیک سەرکەوتنی لە میسر بەدەست ھێنا ئەم سەرکەوتنانەی بوون بەھۆی کەمبونەوەی چەکی ھێزەکانی بۆیە شەڕی عەلەمەینی دووەمی دۆڕان لە میسر لەسەر دەستی جەنراڵی بەریتانی مۆنتیگۆمری (مشکی بیابان) سەرکردەی سوپای ھەشتی بەریتانی لە تشرینی یەکەمی ١٩٤٢ ز دا ئەمەش بەھۆی ئەوەوە نەبوو کە ڕۆمل توانای کەمبوو بەڵکو بەھۆی ئەوەوە بوو کە پاڵپشتی ئاسمانی کەمبوو ھەروەھا ھێزەکانی بەریتانیاش بە بەراورد بە ھێزەکانی ئەڵمانیا سێ ئەوەندە دەبوون.
لە ڕێکەوتی ٣ ی مایسی ١٩٤٣ ز ڕۆمل سەرپەرشتی ھێزە ئیتاڵی و ئەڵمانییەکانی کرد لە شەڕی مەدنین لە باشووری تونس کە ئەمە دوایین شەڕبوو لە باکووری ئەفریقیا کە توانییان ھێزەکانی بەریتانیا تێکبشکێنن و ناچاریان بکەن لە شاری تەبرق بکشێنەوە لە لیبیا و بەروە میسر بگەڕێنەوە و ھەتاوەکو نزیکی ناوچەی عەلەمەین لە باکووری ڕۆژاوای میسر.
ھیتلەر فەرمانی بەگەڕانەوەی دا دوای ئەوەی ھەندێک ھەواڵ بڵاوبوونەوە لەسەر ئەوەی کە ڕۆمل دەیەوێت جێگەی ھیتلەر بگرێتەوە. لە یۆلیۆی ١٩٤٤ پیش دابەزینی نۆرماندی بە ماوەیەکی کورت سەیارەکەی ڕۆمل ڕوو بەڕووی ھێرشێکی ئاسمانی ھێزە ھاوپەیمانەکان بوویەوە بەڵام ڕۆمل توانی ھەڵبێت سەرەڕای بوونی ھەندێک برینداری لەسەری دا دواتر لە نەخۆشخانە چارەسەری بۆ کرا.
لە ساڵی ١٩٤٤ ز ڕۆمل ئەرکی بەرگری لە کەناراوەکانی فەڕەنسا پێسپێردرا دژی ھەر ھێرشێکی چاوەڕوانکراوی ھێزە ھاوپەیمانەکان لەم کاتانەشدا عەقڵی ڕۆمل و تواناکانی سەرلەنوێ ھەڵیاندایەوە فەرمانی دا نابێت دوژمن دەست بەسەر ھیچ کەناراوێکدا بگرێت و ھێڵی دووەمی دروست کرد وتی دەبێت ئەم ھێڵە ئەرکی پاراستن و بە ھێزکردنی ھێڵی یەکەم بێت لەبەردەم کەناراوەکاندا، ڕۆمل وتی ڕۆژی یەکەمی شەڕەکە مەسیری ئەم شەڕە یەکلایی دەکاتەوە ئەگەر دوژمن نەبەزی و ھات بۆ کەناراوەکان ئەوە تێک دەشکێین بەڵام بەداخەوە تیبینییەکانی بەھەند وەرنەگیران.
مردنی
وێنۆک|250px|گۆڕی ئێروین ڕۆمل
دوای ئەوەی دەستی ئاشکرا کرا لە تیرۆرکردنی ھیتلەردا لە بنکەی سەرکردایەتی لە بروسیای خۆرھەڵات لە ٢٠ یۆلیۆی ١٩٤٤. بۆیە بڕیاری دا یان ڕێگەی خۆکوشتن و ناشتنی تەرمەکەی لەناو ئاپۆڕایەکی گەورەدا بنێژرێت یان بڕوات بۆ بەرلین و لەوێ لە دادگا حوکمی لە سێدارەی بەسەردا بسەپێنن بۆیە خۆی کووشت.
بۆیە دوای گەڕانەوەی بۆ ئەڵمانیا دەستگیرکرا و دواتر بە سیانیدی کاربۆن خۆی کوشت و دواتر واڕاگەیەندرا کە بەھۆی بریندارییەوە مردوە مردنەکەشی لە ڕێکەوتی ١٤ تشرینی یەکەمی ١٩٤٤ بوو بۆیە ھەواڵی بە ژن و کوڕەکەشی دابوو کە دەوێت شتێکی وابکات بۆیە لە مەراسیمێکی زۆر گەورە و سەربازیدا نێژرا بە ھەموو مەرتەبەو مەدالیا سەربازییەکانییەوە.
زۆربەی خەڵکی پێیان وابوو لەوە دەچێت بە جەڵتەی دڵ مردبێت یان بەشتێکی لەوبابەتە کەسیش ھۆکارەکەی نەزانی تاوەکو دوای مردنی ھیتلەر و کەوتنی ئەڵمانیا.
بەستەرە دەرەکییەکان
[//commons.wikimedia.org/wiki/Erwin_Rommel دەتوانی لەم بەستەرەی خوارەوە وێنەی زیاتر لەسەر ڕۆمل ببینیت]
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:خۆکوژییەکان لە ئەڵمانیا پۆل:مردووانی ١٩٤٤ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩١ پۆل:خۆکوژییەکان لە ئەڵمانیا
١٤٣٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ڕەحیم لوقمانی
ڕەحیم لوقمانی(١٩٥٩ لە سەقز) شاعیر و نووسەرێکی کوردی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. لەسەر زۆربەی قاڵب و کێشی شیعری کوردی کاری کردووە و شیعری ھەیە.
ژیان
ڕەحیم لوقمانی ساڵی ١٣٣٨ی ھەتاوی لە گوندی سەڵتەکەڵتوو لە ناوچەی سەرشیوی سەقز لەدایک بووە. ئەو سەرەتا لە گوندەکەیانەوە چووەتە بەرخوێندن، پاشان لە شاری سەقز دیپلۆمی لە دانشسەرا وەرگرتووە و لە گوندەکانی ناوچەی خوڕخوڕە، سەرا، گەورک و سەرشیوی سەقز بووەتە مامۆستای قوتابخانە و دواتر لە زانکۆی پەیام نوور وەک خوێندکار وەرگیراوە و لیسانسی ئەدەبیاتی فارسی وەرگرتووە و ئێستا لە شاری سنە مامۆستای قوتابخانە و خوێندنگاکانە.
ڕەحیم لوقمانی لە سەردەمی شۆڕشی ئێراندا ھەرچەند مێرمنداڵ بوو بەڵام شیعری شۆڕشگێڕی لە کۆبوونەوەکانی زەمانی شۆڕشدا دەخوێندەوە و دواتر لە ڕادیۆ و لە گۆڤارە کوردییەکاندا بڵاو کراوەتەوە بە نازناوەکانی «نەکەرۆز» و «شیروان».
ساڵی ١٩٨٢ی زایینی لەسەر ھەندێ لەو شیعرانە لەسەرکار لابراوە، دواتر ساڵی ١٩٨٣ و ٨٤ چەند جار گیروگرفتی بۆ ھاتووەتە پێشەوە و تەنانەت ماوەیەکیش لە بەندیخانەی شاری سەقز بەند کراوە.
ساڵی ١٩٨٥ی زایینی بە کەفالەت ئازاد کراوە و دوای ئەوە چووتە ئینتشاراتی سەلاحەدینی ئەیوبی «سروە» لەشاری ورمێ و لەوێ لەگەڵ ئەندامان و کادری نووسەران دەستی بەکار کردووە. ساڵی ١٩٨٧ کە نەیدەتوانی بنەماڵەکەی جێ بھێڵێت بانگ کراوەتەوە بۆ سەر کارەکەی کە مامۆستایی لە قوتابخانەکان دابوو، بەڵام پاش موحاکمەیەک لە تاران بە کەمکردنەوەی یەک لەسەر سێ مووچەی مانگانەی مەحکووم کراوە و بەو بڕە پارە کەمە ھاتووەتەوە سەر کارەکەی. لەگەڵ ئەوەی کە ھەرساڵەی لە گوندێکی ناوچەی سەقز مامۆستایەتی دەکرد دەستیشی کرد بەکۆکردنەوەی چیرۆکی کوردی و نووسین و بابەت و بەرھەمی ئەدەبی. بەردەوام لە بۆنە و ڕێوڕەسمە کوردییەکاندا بەشداری کردووە و بەرھەمی پێشکەش کردووە. لەسەر ئەرک و ماندووبوون و گیرفانی بەتاڵی خۆی خوێندنی درێژە پێداو لە بەشی زمان و ئەدەبی فارسیدا لە زانکۆی پەیام نووری سەقز لیسانسی وەرگرتووە.
بەھۆی ھەندێ گیروگرفت و بانگکردنی پەیتا پەیتا، ناچار ساڵی ١٩٩٩ی زایینی بەماڵەوە چووتە بەر بناری کێوی ئاوییەر واتە شاری سنە و لەوێش ھەرچەند بە تاڵی و دژواری ژیانی تێدەپەڕی، بەڵام وەک ھەمیشە لەگەڵیدا ڕاھات و ئەمجارەیان بووەتە مامۆستای دواناوەندی و وانەی فارسی بەمناڵی کورد دەڵێتەوە «ھەرچەند ھەمیشە ڕێگەی خوێندن و نووسینی کوردی بۆ مناڵانی کورد شی دەکاتەوە»
ئەو دوای بەشداریکردنی لە فستیڤالی بابا تاھیری ھەمەدانی لە شاری سلێمانی و گەڕانەوەی بۆ سەقز لەلایەن بەرپرسانی ئەمنییەتی شاری سەقزەوە قۆلبەست کرا. ڕەحیم لوقمانی فێری ئامێری مۆسیقایش بووە و ئامێری تەمبوور لێدەدا و قوتابیشی لە ماڵی خۆیدا وەرگرتووە.
کۆنگرە و سمینارەکان
لەزۆربەی کونگرە و سمینارە ئەدەبی و کوردییەکاندا بە بەرھەمەوە بەشداری کردووە.
== بەرھەمەکان == ساڵی ٢٠٠٣ لە چەند دەفتەر بەرھەمی چەند ساڵەی بەشێکی بچووکی بە ناوی «زامستان» لە چاپدا، ئەو ساڵانە چاپ و پەخشی کتێبی کوردی وەک ئێستا پڕئاستەنگ و بەربەست نەبوو! لەپێشدا ئینتشاراتی گۆران لە سنە بەبێ ڕەزامەندی شاعیر شیعرەکانیان بە شێوەی «ڕیسوگرافی» چاپ کرد و بەناو دەزگای خۆیانەوە پەخشیان کردەوە. بەڵام دواتر «ئینتشاراتی پەرتەوبەیان» بەشێوەیەکی ڕێکوپێک چاپیان کرد و ھەر زۆر زوویش لەبازاڕدا تەواو بوو. ژومارەیێک لەو بەرھەمانە بریتین لە:
نموونە شیعر
تاقەدار
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیرە کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:خەڵکی سەقز
یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ
یانەی ئارسناڵ یانەیەکی وەرزشیە لە ووڵاتی ئینگڵتەڕا کە دەکەوێتە باکووری شاری لەندەن ئەم یانەیە بەشدارە لە خولی ئینگلیزی و یانەکە مێژوویەکی پڕشنگداری ھەیە لەم خولەدا، یانەی ئارسناڵ لەساڵی ١٨٨٦ دامەزراوە لەلایەن چەند کرێکارێک کە کارییان لەسەر ھێڵی ئاسنی ناسراو ژێر زەوی کردووە، یانەکە خاوەنی یاریگایەکە بەناوی یاریگای ئیماڕات
جامە ئەوڕووپییەکان
جامی براوەکانی یوفا یەک جار: ١٩٩٣–٩٤
جامی پێشانگایەکان یەک جار: ١٩٦٩–٧٠
پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئینگلستان پۆل:یانەکانی تۆپی پێی لەندەن پۆل:یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٨٨٦ پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٨٦ لە ئینگلستان پۆل:وتارە قسەکراوەکان پۆل:یانەکانی پرێمیەرلیگ
١٤٣٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٦٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سیەرالیۆن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٦٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:شەڕی ناوخۆیی سیەرالیۆن پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھۆڵەندا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:لیبێریا لە ٢٠٠٦ پۆل:سیەرالیۆن لە ٢٠٠٦ پۆل:ھۆڵەندا لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
فافۆن
فافۆن یان ئەلەمنیۆم (بە ئینگلیزی: Aluminium) یەکێکە لە توخمە کیمیاییەکان، ھێماکەی (Al) و گەردیلەی ژمارە (١٣)ە.
پۆل:فافۆن پۆل:توخمە کیمیایییەکان
ڕووباری ئاراس
ڕووباری ئاراس لای کوردان
ڕووباری ئاراس لای نەتەوەی کورد مانایەکی تایبەتی ھەیە، چونکە بارزانی لەگەڵ ٥۰۰ كەس لەهەڤاڵانی لەڕۆژی ۱٨ی حوزەیرانی ۱۹٤۷ زایینی پیاپەڕیونەتەوە و چوون بەرەو ڕووسیا.
سەرچاوە
wîkîpidya kurdî
< >< > پۆل:سنووری ئەرمەنستان-ئێران پۆل:سنووری ئەرمەنستان-تورکیا پۆل:سنووری ئازەربایجان-تورکیا پۆل:جوگرافیای ئەرمەنستان پۆل:جوگرافیای تورکیا
ناو نازداریی
جیاوازی ناو نازداریی لەگەڵ ناوی بچوککراو
ناو نازداریی تەنھا بۆ خۆشەویستیی بەکار دێت، واتە کەسەکە یان شتەکەی کە ئەو ناوەی بۆ بەکار ئەھێنین کەسێکی گرنگە بۆمان، و خۆشمان ئەوێت. بەڵام ناوی بچوککراو لە پاڵ خۆشەویستی دەربڕین بۆ کەسەکە، بۆ چەند مەبەستێکی تریش بەکار دێت وەک شکاندنی کەسەکە...ھتد.
نموونە
ھەندێک نموونەی ناو نازداریی:
بڕیارنامەی ١٦٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی لیبەریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٦٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:لیبێریا لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا
١٤٣٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
مس
مس (بە ئینگلیزی: Copper) یەکێکە لە توخمە کیمیاییەکان، ھێماکەی (Cu) و گەردیلەی ژمارە (٢٩)یە.
پۆل:ھێماکانی یووتا پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:مس پۆل:توخمە کیمیایییەکان پۆل:زانستی ماددە
دامەزراوەی توێژینەوەی ئەتۆمی بەغداد
وێنۆک|دامەزراوەی توێژینەوەی ئەتۆمی [[بەغدا – ١٠ی ئازاری ١٩٩١.]] دامەزراوەی توێژینەوەی ئەتۆمی بەغداد دامەزراوەیەکی ئەتۆمییە کە پاشماوەی ڕیاکتۆرە ئەتۆمییەکانی تێدایە کە لە ساڵی ١٩٨٠ لەلایەن ئێرانەوە، ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٨١ و ئەمریکا لە ساڵی ١٩٩١ بۆردومانکراون سووتەمەنی ڕیاکتۆر و پاشماوەی پیشەسازی و پزیشکی. ئەو ماددە تیشکدەرە بۆ بۆمبی دابەشبوون بەسوود نابێت، بەڵام دەتوانرێت لە بۆمبێکی پیسدا بەکاربهێنرێت. دوابەدوای داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣، دامەزراوەکە بە شێوەیەکی زۆر لەلایەن سەدان عێراقی تاڵان کرا، هەرچەندە ڕوون نییە چی بردراوە.
مێژوو
ناوەندی لێکۆڵینەوەی ئەتۆمی بەغداد، سایتی سەرەکی ئەتۆمی بوو لە عێراق کە پەیوەندی بە مامەڵەکردن لەگەڵ ماددە ئەتۆمییەکانەوە هەبوو. لە ساڵی ١٩٦٧ دەستی پێکرد کاتێک سێ دامەزراوەی سەرەکی ئەتۆمی و شوێنی پاشماوە خراونەتە کار. ئەمانە بریتی بوون لە ڕیاکتۆری توێژینەوە، بینای بەرهەمهێنانی ئایزۆتۆپی ڕادیۆیی و وێستگەی فڕێدان (کۆگای پاشماوە). دواتر زۆر دامەزراوەی ئەتۆمی دیکە لەم شوێنەدا دروستکران و هەروەها ڕیاکتۆرەکە لە پلەی ٢٠٠٠ بەرزکرایەوە بۆ ٥٠٠٠.
تا ساڵی ١٩٩١ ئەو دامەزراوەیە دامەزراوەیەکی لێکۆڵینەوەی ئەتۆمی بووە کە گوایە لەژێر ڕێبەرایەتی خدر حەمزەدا بووە. دامەزراوەکە بە بەرمێکی خۆڵ دەورە دراوە کە چوار میل (٦.٤ کیلۆمەتر) لە دەوروبەری و بەرزییەکەی ١٦٠ پێ (٥٠ م)، و ڕیاکتۆری توێژینەوەی ئۆسیراکی تێدایە کە لەلایەن ئیسرائیلەوە دروستکرابوو، لە ساڵی ١٩٨١ لەلایەن ئیسرائیلەوە لەناوبرا، ئیسرائیل ئیدعای کرد کە ژوورێکی ژێرزەمینیی نهێنی بۆ بەرهەمهێنانی پلۆتۆنیۆم. پلۆتۆنیۆم لە ڕیاکتۆرە بەخێوکەرەکاندا بەرهەم دەهێنرێت بە دەورەدانی سەرچاوەیەکی نیوتڕۆن، وەک ڕیاکتۆری ئەتۆمی، ئەو نیوتڕۆنانەی بەهۆی دابەشبوونی ناوکییەوە دەردەچن، بەخشراون، کە بەرهەم دەهێنێندرێت و هەرزانترین و ئاسانترین ڕێگایە بۆ بەدەستهێنانی بەرهەمهێنانی پلۆتۆنیۆم بە قەبارەیەکی گەورە. بەڕێوەبەری ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی کە پشکنینی بەردەوامی بۆ کۆمپلێکسەکە ئەنجامدا، ئاماژەی بەوەدا کە خەزنەیەکی نهێنی لە ٤٠ مەتر لە خوار ناوەکی ڕیاکتۆرەکەوە زۆر کاریگەر نابێت، کە ئیسرائیل وەڵامی دایەوە و بە ڕاستکردنەوەی لێدوانی سەرەتایی خۆیان بۆ ٤ مەتر. ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی ئاگاداری خەزنەیەکی لەو جۆرە بوو بەڵام زەوی ڕیاکتۆرەکە قەڵغان بوو و خەزنەکە میکانیزمەکانی بەرزکردنەوەی داری کۆنترۆڵەکانی تێدابوو کە پێویستی بە دەستگەیشتن هەیە بۆ چاککردنەوە. بە گوتەی بەڕێوەبەری ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی، قەڵغانەکە ڕێگری لە نیوترۆنەکانی پێویست دەکات بۆ گۆڕین و ڕیاکتۆرەکە ناتوانێت کار بکات ئەگەر خەزنەکە بەهۆی پڕکردنەوە لە یۆرانیۆمەوە ڕێگری لێبکرێت.
فۆنتی کوردی
فۆنتی کوردی بە فۆنتێک دەوترێ کە ھێماکانی (glyph) ئەلفوبێکانی کوردی تێدا بێت، فەرمی بوونی ئەلفوبێی عەرەبی بۆ زمانی فارسی لە ئێراندا و بۆ زمانی تورکی و زمانی عەرەبی لە عوسمانیدا، کاریگەریی لەسەر کوردەکان داناوە و لەبەر نەبوونی دەوڵەتی کوردی دەوترێت ئەلف و بێی کوردی لە عەرەبی و فارسییەوە وەرگیراوە، ڕاستە ھاوبەشییان ھەیە بەڵام سەربەخۆو لێک جیاوازن، ئێستاش بە شێوەیەکی سەرەکی لە باشووری کوردستان و ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا لە کتێب و گۆڤار و ماڵپەڕەکانی ئینتەرنێت، ئەم ئەلفوبێیە بە کار دێت بۆ نووسینی کوردی.
مێژوو
لە دوای پەرەگرتنی کۆمپیوتەر لە جیھاندا (١٩٨٠کان) سنعەتی چاپیش وردەوردە کرا بە کۆمپیوتەری. لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دا سەرەتا بۆ عەرەبی و لە دواییش دا بۆ فارسی سیستەمی تایپ و چاپی کۆمپیوتەری دروست کرا. لەدوای پێکھاتنی کۆنسەرسیۆمی یونیکۆد ھەوڵێکی گەورە درا بۆ ئەوەی ھەموو ئەلفوبێکانی جیھان بە شێوەیەکی ستاندارد بە کۆمپیوتەر بنووسرێن.
فۆنتە یونیکۆدەکان
ئەو فۆنتانە کە نووسەکانیان لەسەر ستانداردی یونیکۆد داناوە.
فۆنتی DejaVu
فۆنتی DejaVu فۆنتێکی سەرچاوە کراوەیە کە بە فراوانی لە لینوکسدا بەکاردێت.
فۆنتەکانی کورد ئایتی گرووپ (یونیکورد)
ئەم فۆنتانە یەکەم گورزەی فۆنتی کوردی بوون کە گرووپێکی کورد لەسەر یونیکۆد دروستی کردبوون. کورد ئایتی گرووپ یەکەم فۆنتی بە ناوی Unikurd Web بە تایبەتی بۆ ماڵپەڕە کوردییەکان دروست کرد کە لە قەبارەکانی ١٠ و ١١ و ١٢ دا بە bitmap نیشان ئەدرا و لە مۆنیتۆردا نەدەشێوا. لە سەرتادا ٣٤ فۆنتیان پێشکەش کرد و لە دوای ماوەیەک ٨ی تریان پێ زیاد کرد.
کێشەکانی فۆنتەکانی یونیکورد:
فۆنتەکانی عەلی
فۆنتەکانی عەلی کۆمەڵێک فۆنتی نایونیکۆدی کوردین کە بە شێوەیەکی بەرفراوان بۆ نووسینی چاپەمەنییە کوردییەکان بەکار ھاتوون و دێن. ئەم فۆنتانە بە جێبەجێ کردنی بڕێک پیت (لەو پیتە عەرەبییانە کە لە کوردیدا بەکارنایێن) لە کۆمەڵێک فۆنتی عەرەبیدا دروستکراون (جگە لە فۆنتی خانەقین). بۆ تایپ کردن بەم فۆنتانە دەبێ تەختەکلیلی عەرەبی یان بە تەختەکلیلی کۆنی فارسی بەکاربھێنرێت.
کۆمەڵی یەکەم لە ساڵی ١٩٩٧دا دروست کراون و بریتییە لە ١٤ فۆنت. کۆمەڵی دووەم لە ساڵی ٢٠٠٢دا دروست کراون و بریتییە لە ٥ فۆنت.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسینی کوردی
کۆمپانیای دێڵ
کۆمپانیای دێڵ (بە ئینگلیزی: Dell Incorporation) یەکێکە لەو کۆمپانیایانەی کە لە خزمەتگوزاری کۆمپیوتەر و ئایتیدا خزمەتێکی گەورەی کردووە و یەکێکە لە کۆمپانیا ھەرە بەناوبانگەکانی جیھانی کۆمپیوتەر.لە ساڵی ١٩٨٤ز لە ویلایەتی تەکساس لە ئەمریکا لەلایەن مایکڵ دێڵەوە دامەزراوە. ڕاست|250px|وێنۆک|نووسینگەی سەرەکی کۆمپانیای دێڵ لە [[ویلایەتی تەکساس لە ئەمریکا]]
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٨٤ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٨٤ پۆل:دێڵ پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری پۆل:کارگەکانی موبایل پۆل:براندە ئەمریکییەکان
جیوە
جیوە یان زیوە (بە ئینگلیزی: Mercury) یەکێکە لە توخمە کیمیاییەکان، هێماکەی (Hg) و گەردیلەی ژمارە (80)یە.
پۆل:جیوە پۆل:توخمە کیمیایییەکان پۆل:کانزا گوازراوەکان
یەکێتیی سۆڤیەت لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
یەکێتیی سۆڤیەت یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠، کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆمای لازیۆی ئیتاڵیا بەڕێوەچوو. ٢٨٣ پێشبڕکێکار (٢٣٣ پیاو و ٥١ ژن) بەشداریان لە ١٤٥یاری کردووە لە ١٧ وەرزشدا. وەرزشوانانی یەکێتیی سۆڤیەت بە کۆکردنەوەی ٤٣ مەدالیای زێر بۆ جاری دووەم لە مێژوویدا پلەی یەکەمیان بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
بالۆن دۆر ١٩٥٧
لەو ساڵەدا ۲۳ یاریزان رکابەرییان دەکرد لەسەر بەدەستھێنانی خەڵاتەکە بەڵام لەکۆتاییدا یاریزان ئالفرێدۆ دی ستیفانۆ بووە باشترین یاریزانی جیھان و خەڵەتەکەی بەدەستھێنا، دوای ئەوەی لەلایان دەنگدەرانەوە ۷۲ خاڵی وەرگرت، دی ستیڤانۆ بەجیاوازییەکی زۆر لەپێش ئەوانی تربوو نزیکترین یاریزان لە دی ستیڤانۆ وۆلڤەر ھامپتۆن بوو کە تەنیا ۱۹ خاڵی وەرگرت.
سەرچاوە
http://www.francefootball.com/
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:تۆپی زێڕین
عێراق و چەکی کۆمەڵکوژ
عێراق چالاکانە لێکۆڵینەوەی لە چەکی کۆمەڵکوژ کرد و دواتر لە ساڵی ١٩٦٢ تا ١٩٩١ بەکارھێنا، کاتێک کۆگای چەکی کیمیایی خۆی لەناوبرد و بەرنامەکانی چەکی بایۆلۆجی و ئەتۆمی ڕاگرت وەک ئەوەی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان داوایان دەکرد. پێنجەمین سەرۆک کۆماری عێراق، سەددام حسێن، لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی شەرمەزار کرا بەھۆی بەکارھێنانی چەکی کیمیایی لە ھەڵمەتی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا دژی ھاووڵاتیانی مەدەنی ئێران و کورد لە کاتی شەڕی ئێران و عێراق و دوای شەڕی ئێران. لە ساڵانی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا سەدام بەرنامەیەکی بەرفراوانی چەکی بایۆلۆژی و بەرنامەیەکی چەکی ئەتۆمی بەدوای خۆیدا ھێنا، ھەرچەندە ھیچ بۆمبێکی ئەتۆمی دروست نەکرا. لە دوای شەڕی کەنداو، نەتەوە یەکگرتووەکان (لەگەڵ حکوومەتی عێراق) بڕێکی زۆر چەکی کیمیایی عێراقی و کەرەستە و کەرەستەی پەیوەندیداریان دۆزییەوە و لەناویان برد؛ عێراق بەرنامە کیمیایی و بایۆلۆجی و ئەتۆمییەکانی ڕاگرت.
لە سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠دا، جۆرج بوش سەرۆکی ئەمریکا و تۆنی بلێر سەرۆکوەزیرانی بەریتانیا ھەردووکیان جەختیان لەوە کردەوە کە بەرنامەکانی چەکی سەدام حوسێن ھێشتا چالاکانە چەک دروست دەکەن و کۆگایەکی گەورەی چەکی چەک لە عێراقدا شاراوەتەوە. پشکنینەکان لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە بۆ چارەسەرکردنی دۆخی پرسیارە چارەسەرنەکراوەکانی چەکداماڵین لە نێوان تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ تا ئازاری ٢٠٠٣ دەستیپێکردەوە، بەپێی بڕیارنامەی ١٤٤١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، کە داوای لە سەددام دەکرد «ھاوکارییەکی دەستبەجێ و بێ مەرج و چالاکانە» لەگەڵ پشکنینەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان و ئاژانس، بەم زووانە پێش ئەوەی ھێرش بکرێتە سەر وڵاتەکەی. ئەمریکا جەختی لەوە کردەوە کە ھاوکاری نەکردنی زۆرجار حوسێن پێشێلکردنی بڕیارنامەی ١٤٤١ بووە، بەڵام نەیتوانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان ڕازی بکات بڕیارێکی نوێ دەربکات کە ڕێگە بە بەکارھێنانی ھێز بدات. سەرەڕای ئەمەش، بوش جەختی لەوە کردەوە کە ڕێوشوێنی ئاشتیانە ناتوانن عێراق لەو چەکانە بێچەک بکەنەوە کە گوایە عێراقی ھەیەتی و لەبری ئەوە جەنگی دووەمی کەنداو دەستپێکرد. دوای ساڵێک، ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا بە فەرمی ڕاپۆرتی ئەنجومەنی پیرانی ھەواڵگری پێش جەنگی سەبارەت بە عێراق بڵاوکردەوە کە بەو ئەنجامە گەیشتن کە زۆرێک لە لێدوانەکانی ئیدارەی بوش پێش جەنگ سەبارەت بە چەکی چەکی عێراقی چەواشەکارانەن و لەلایەن ھەواڵگری بنەڕەتییەوە پشتگیری نەکراون. دواتر پشکنینەکانی سەرکردایەتی ئەمریکا بۆیان دەرکەوت کە عێراق پێشتر بەرھەمھێنان و کۆکردنەوەی چالاکانەی چەکی کشتوکاڵی وەستاندووە؛ شەڕەکە لەلایەن زۆر کەسەوە، لەنێویاندا جۆن مەککەین، کاندیدی کۆمارییەکان بۆ سەرۆکایەتی کۆمارییەکان لە ساڵی ٢٠٠٨دا، بە «ھەڵە» ناوزەد کرا.
پەرەپێدانی بەرنامە ساڵانی شەستەکان تا ھەشتاکان
لە سەرەتای حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا سەددام حوسێن فەرمانی دروستکردنی بەرنامەیەکی نھێنی چەکی ئەتۆمی دا. بەرنامەکانی چەکی کۆمەڵکوژی عێراق لە ساڵانی حەفتاکان و ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا لەلایەن کۆمپانیا و حکوومەتی جۆراوجۆرەوە ھاوکاری کران. لە چوارچێوەی پرۆژەی ٩٢٢، عێراق لە سەرەتای ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا لەژێر پەردەی کارگەیەکی قڕکەردا دامەزراوەی چەکی کیمیایی وەک تاقیگە، بنکەر، بینایەکی کارگێڕی و یەکەم بینای بەرھەمھێنانی دروست کرد. کۆمپانیا ئەڵمانییەکان بە گشتی ١٠٢٧ تۆن پێشەکی غازی خەردەل و سارین و تابون و گازی فرمێسکڕێژیان ناردووە. ئەم کارە ڕێگەی بە عێراق دا ١٥٠ تۆن مادەی خەردەل و ٦٠ تۆن تابون لە ساڵانی ١٩٨٣ و ١٩٨٤ بەرھەم بھێنێت، کە بە درێژایی دە ساڵ بەردەوام بوو. پێنج کۆمپانیای دیکەی ئەڵمانی ئامێرەکانیان بۆ دروستکردنی ژەھری بۆتولین و مایکۆتۆکسین بۆ شەڕی میکرۆب دابینکرد. لە ساڵی ١٩٨٨ ئەندازیارانی ئەڵمانی داتای سەنتەرفۆجیان پێشکەش کرد کە یارمەتی عێراقی دا بۆ فراوانکردنی بەرنامەی چەکی ئەتۆمی. ئامێری تاقیگەیی و زانیاری دیکە پێشکەش کرا، کە زۆرێک لە ئەندازیارانی ئەڵمانی بەشدارییان تێدا کرد. بەگشتی ٥٢٪ی ئامێرە نێودەوڵەتییەکانی چەکی کیمیایی عێراق بەڕەچەڵەک ئەڵمانی بوون. دامەزراوەی دەوڵەتی بۆ بەرھەمھێنانی قڕکەر فەرمانی میدیای کشتوکاڵی و ئینکوباتۆرەکانی لە کۆمپانیای بازرگانی ئەندازیاری ئاوی ئەڵمانیا کرد.
١٤٣٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٦٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی تیمۆری ڕۆژھەڵات. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٦٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:تیمۆری ڕۆژھەڵات لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ تیمۆری ڕۆژھەڵات
ئیسحاق کوڕی حونەین
ئەبو یەعقوب ئیسحاق کوڕی حونەین کوڕی ئیسحاق عیبادی، پزیشکێکی عەرەبی زۆر بەناوبانگ لە سەردەمەکەیدا، لە وەرگێڕان و زانینی لە زماندا کە کتێبی یۆنانی وەردەگێڕا بۆ عەرەبی وەکو باوکی بوو، شیکردنەوەشی بۆ کتێبەکان دەکرد.
پەراوێز
پۆل:وەرگێڕەکان پۆل:مردووانی ٩١٠ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٨٣٠ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٩یەم پۆل:پزیشکەکانی سەدەی ٩یەم پۆل:ماتماتیکزانانی موسڵمانی سەدەکانی ناوەڕاست پۆل:پزیشکە عەرەبەکانی سەدەکانی ناوەڕاست پۆل:پزیشکە عێراقییەکانی سەدەکانی ناوەڕاست پۆل:پزیشکەکانی سەدەکانی ناوەڕاستی ئیسلام
گێستاپۆ
thumb|گێستاپۆ گێستاپۆ یان گێشتاپۆ (Gestapo) کورتکراوەی Geheime Staatspolizei بە واتای پۆلیسی حکومیی نھێنی ناودارتین دەزگای ئاسایشی ئەڵمانی بوو بە شێوەی نھێنی ئەم دەزگایە بەرپرسی یەکەمی ھەموو کردارەکانی کوشتن و تیرۆری کەسی و وێرانکردنی ھەزاران شوێن بوو لە ماوزەی حوکمی نازیەکاندا دروست بوو بۆ پاراستنی وڵاتی ئەڵمانیا و حیزبی نازی پۆلیسی نھێنی لە ٢٦ ئەپریڵی ١٩٣٣ دا لە بڕوسیا دروست بێت.
ئەم دەزگایە ھێرمان گۆرینگ دروستی کرد لە چەندین پۆلیسی بە ئەزموون لە دوای سەرکەوتنی ئەدۆلف ھیتلەر لە ئەلمانیادا لە مایسی ١٩٣٣ دا. ئەرکی پۆلیسی نھێنی پاراستنی وڵاتی ئەلمانیای نازی و حیزبی نازی بوو ھەروەھا پاراستنی ئەلمانیا بوو لە کاری تەخریب و ویرانکاری و خیانەتی نیشتیمانی دواتر کە یاسای ئەلمانیا گۆڕا جی ستاپۆ دەستی بەجوڵە کرد بە شێوەیەکی سەربەست بە بێ ئەوەی یاسا بتوانێت ڕێگری لەکارەکانیان بکات.دادوەری ئەڵمانیا بەم شێوە وەسفی جی ستاپۆی کردووە (( کاتێک جی ستاپۆ بە ئارەزوو فەرمانی حیزب ئەجوڵێت ئەوە جوڵە و کردەکانی جی ستاپۆ ئەوکات یاسایی ئەبن)) وە دەقی یاسای ئەڵمانیای دەقی سەریحی تێدا بوو بۆ لێبوردنی جی ستاپۆ لە ھەموو کارەکانی کاتێک کە داوایان لە دادگا لەسەر تۆمار ئەکرێت.
یەکێک لە کارەکانی ئەم دەزگایە ئەوە بوو کە ئەو کەسانەی لەناوئەبرد کە مەبەستیان بوو بەبێ ئەوەی ڕوو بەڕووی دادگیان بکەنەوە.ئەو کەسەی کە ئەگیرا ئیمزای لەسەر پەڕەیەک ئەکرد و ڕێگەی بە جی ستاپۆ ئەدا کە لەناوی ببەن بە ڕەزامەندی خۆی.لە ساڵی ١٩٣٤ ھیرمان گورینگ زۆری بۆ ھێنرا لە لایەن ھێنریک ھیملەرەوە بۆ ئەوەی جی ستاپۆ لەژیر یەک لیوادا ڕێک بخات بۆ ئەوەی دەستەڵاتی ھیملەر بۆ دورترین سنور زیاد بکات.
لە ماوەی شەڕی دووەمی جیھانیدا ژمارەی ئەو کەسانەی کە لەم دەزگایەدا کاریان ئەکرد گەیشتە نزیکەی ٤٥٠٠٠ کەس زۆربەشیان لەوناوچانە کاریان ئەکرد کە ئەڵمانیا داگیری کردبوون زیاتریش ھەوڵی ئەوەیان ئەدا زانیاری لەسەر یەھوودی و شیوعیەکان کۆ بکەنەوە و ڕاپیچی زیندانیان بکەن و پاشتر بیانکوژن وە لە دادگای نۆرمبیرگ دا دەزگای جی ستاپۆ کارەکانی ڕاگیرا و بە کاری دژە مۆرفایەتی تاوانبارکرا.
پێرستی زانکۆ عەرەبییەکان
ئەمە بریتییە لە لیستی زانکۆ عەرەبییەکان کە بە زۆری دەکەونە وڵاتە عەرەبییەکانەوە.
جەزائیر
50px
بەحرەین
50px
میسر
50px وێنۆک|200px|زانکۆی قاهیرە
عێراق
50px
هەرێمی کوردستان
50px
ئەردەن
50px
جیبووتی
50px
لوبنان
50px وێنۆک|200px|یەکێک لە زانکۆ ئەمریکییەکان لە بەیروت
لیبیا
50px
مەغریب
50px وێنۆک|200px|جامعة القرويين في فاس
فەڵەستین
50px thumb|left|200px|زانکۆی ئەزهەر - بەشی ئەدەبی
قەتەر
50px وێنۆک|200px|الفضاء الداخلي في جامعة مارنجي ميلون بقطر
سعودیە
50px
سۆمالیا
50px
سووریا
50px
توونس (شار)
50px
ئیمارات
50px
یەمەن
50px
زانکۆ تایبەتەکان
پۆل:زانکۆکانی وڵاتانی عەرەبی
List of Arab universities
١٤٤٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بالۆن دۆر ١٩٥٨
لەو ساڵەدا ۲٦ یاریزان رکابەرییان لەسەر بەدەستھێنانی خەڵاتەکە دەکرد بەڵام لەکۆتاییدا یاریزانی فەڕەنسی و یانەی ریال مه‌درید رایمۆند کوپا خەڵاتەکەی وەرگرت بەبەدەستھێنانی ۷۱ خاڵ لەلایان دەنگدەرانەوە.
سەرچاوە
http://www.wikipedia.org/
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:تۆپی زێڕین
ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ویلایەتە یەکگرتووەکان یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤، کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆی پایتەختی ژاپۆن بەڕێوەچوو، ٣٤٦ پێشبڕکێکار، (٢٦٧ پیاو و ٧٩ ژن) بەشداریان لە ١٥٩یاری کردووە لە ١٩ وەرزشدا. وەرزشوانانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بە کۆکردنەوەی ٣٦ مەدالیای زێر بۆ جاری دەیەم لە مێژوویدا پلەی یەکەمیان بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ماری لافۆرێت
ماری لافۆرێت (بە ئینگلیزی: Marie Laforet، فەڕەنسی: Marie Laforêt). گۆرانیبێژ و ئەکتەری دیاری فەڕەنسی (لەدایکبووی ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٩، مردووی ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ )، لە ساڵی ١٩٧٨دا ڕووی لە ژنێڤ کرد، و ڕەگەزنامەی وڵاتی سویسی وەرگرتووە.
ژیاننامە
ماری لافۆرێت لە شارۆچکەی سۆولاج سور-مەر لە شاری مێدۆک، فەڕەنسا لەدایکبووە، کاری ھونەری لە ساڵی ١٩٥٩ دەست پێکرد کاتێک لە کۆتا خولەکدا لە پێشبڕکێیەکی بەھرەمەندەکان لە ڕادیۆیی فەڕەنسی (Naissance d'une étoile) سەرکەوتنی بەدەستھێنا. دوای ئەو سەرکەوتنە لەلایەن دەرھێنەرێکی فەڕەنسییەوە ھەلی ئەوەی پێدرا بەشداری لە فیلمێکی شانۆییدا بکات، دوای ئەو فیلمەش دووەم سەرکەوتنی وەکو ئەکتەر و گۆرانیبێژ بەدەستھێنا و ناوبانگێکی باشی لە فەڕەنسا پەیداکرد. لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا لافۆرێت سەرنجی لەسەر کاری نواندن بوو، لە چەند فیلمێکی فەڕەنسی و ئیتاڵیدا بەشداری کرد. دوای چەند ساڵێک ھەندێک گۆرانی مۆسیقی بڵاوکرانەوە و شکستیان ھێنا، بەڵام لە ساڵی ١٩٩٣ بە ئەلبوومێکی نوێ، خۆی دەرخستەوە، دیسانەوە بەردەوام بوو لە کاری ئەکتەری، چ لەسەر شاشە و چ لەسەر شانۆ. لە ژمارەیەک شانۆگەری لە پاریس نمایشی دەستپێکردەوە، لەلایەن بینەران و ڕەخنەگرانەوە بە ھەمان شێوە ستایشی زۆری لێکرا، دوای کۆتا ئەلبوومی کە لە ئەیلوولی ٢٠٠٥ بڵاوی کردەوە لافۆرێت خانەنشینبوونی خۆی ڕاگەیاند و ڕوویکردە وڵاتی سویس و لە ژنێڤ نیشتەجێ بوو و ڕەگەزنامەی سویسڕی وەرگرت.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی فەڕەنسی پۆل:ژنی گۆرانیبێژی پۆپ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩ پۆل:مردووانی ٢٠١٩ پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز پۆل:گۆرانیبێژە فەرەنسییەکانی سەدەی ٢١ەم
ئەفسانەکانی بەیانی
ئەفسانەکانی بەیانیی دی سی، یان بەسادەیی ئەفسانەکانی بەیانی زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی سووپەرهیرۆی ئەمریکییە لە لایەن گرێگ بێرلانتی و ماڕک گاگنهایم و ئاندرو کریسبێرگ و فیڵ کلێمەر پێشخراوە، کە لەگەڵ سارا شێکتەر و کریس فێداک بەرهەمهێنەری جێبەجێکار بوون، کلێنەر و فێداک لە سەرەتادا وەک شۆڕەنەر خزمەتیان دەکرد، لەکاتێکدا کێتۆ شیمیزو لەگەڵ کلێمەر لە وەرزی ٣ەوە بوو بە شۆڕەنەر. زنجیرەکە، لەسەر کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس دروستکراوە، لەسەر زە سی دەبلیو پەخش دەکرێت و کەسایەتی جیاکراوە لە نمایشەکانی تیر و فلاش و لەگەڵیدا هەندێک کەسایەتی نوێی تێدایە، و لە هەمان گەردوونی خەیاڵیی ئارۆڤێرسدا ڕوودەدات. زنجیرەکە چوارەم زنجیرەی ئارۆڤێرسە و دوای تیر و فلاش و سووپەرگێرڵ دێت. زنجیرەژە لە کانوونی دوومی ٢٠١٦دا بۆ یەکەم جار پەخشکرا. لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠دا، زە سی دەبلیو زنجیرەکەی بۆ وەرزی شەشەم نوێکردەوە، کە لە ٢ی ئایاری ٢٠٢١ پەخشکرا. لە شوباتی ٢٠٢١دا، زە سی دەبلیو زنجیرەژەی بۆ وەرزی حەوتەم نوێکردەوە، کە لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ پەخش دەکرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە دروستکراوەکان لەسەر چیرۆکە نەخشێندراوەکانی دی سی کۆمیکس پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە پۆل:ئەفسانەکانی بەیانی پۆل:دووبارە دەرکەوتنەوە لە تەلەڤیزیۆن پۆل:بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان لە شاری ڤانکۆڤەر وێنەگیراون پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
بڕیارنامەی ١٦٩١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٩١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان: کۆماری مۆنتینیگرۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٧٣‌ەم،   پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:مۆنتینیگرۆ لە ٢٠٠٦ پۆل:مێژووی مۆنتینیگرۆ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان
ھێنریک ھیملەر
left|thumb|240px|هێنریک هیملەر بە جلوبەرگى سەربازیەوە ھێنریک ھیملەر بە ئەڵمانی (Heinrich Himmler) (٧ ئۆکتۆبەری ١٩٠٠ - ٢٣ مایۆی ١٩٤٥) لە بەھێزترین پیاوەکانی ھیتلەر بوەو لە ھەمویان توندتر و شەڕانی تر بوە سەرکردایەتی تیمی ھیزی تایبەتی ئەڵمانی و پۆلیسی نھێنی کردوە کە ناسراو بوو بە جێستاپۆ کاری لە ناوبردنی بەکۆمەڵی خەڵکی سڤیلی ئەڵمانیداوە لە سەربازگەکانی مەرگی ئەڵمانیدا.
تەمەنی منداڵی
left|thumb|240px|هیملەر لەتەمەى ١٩٠٧ دا
لە نزیک شاری میونخی ئەڵمانی لە خێزانێکی دەرامەت مامناوەند لە دایک بووە باوکی بەڕێوەبەری قوتابخانە بووە. ھیملەر پەیوەندی بە فەوجی پاڤاری یازدەوە کردوە بەڵام ھیچ کردەیەکی سەربازی لەوکاتانەدا نەکردوە. دوای جەنگی جیھانی یەکەم پەیوەندی بە کەتیبەیەکی ڕاستڕەوی توندڕەوە وە کردوە یەکێک لە خەمە گەورەکانی ئەو لەوکاتانەدا دۆڕانی ئەڵمانیا بووە لە جەنگی یەکەمی جیھانیدا وە ھیواو ئاواتی ئەوە بووە کە ھێزەکانی شوپای سووری ڕووسی لە نزیک سنورەکانی ئەڵمانیا بوەستێنێت.ھەروەھا کاری کردوە بۆ وەستاندنی ھاتنە ناوەوەی بیری شیوعی و شیوعیەکان بۆ ناو ئەڵمانیا. لە ساڵی ١٩١٩ تاوەکو ١٩٢٢ وانەی کشتوکاڵی خوێندوە لە میونخ لە ساڵی ١٩٢٣ بەشداری کردوە لە پۆڵ بیر و ھۆڵ بۆتشدا لەژێر سەرکردایەتی ئەرنست ڕۆم دا. لەساڵی ١٩٢٨ دا ھاوسەرگیری کردوە لەگەڵ مارگرێت سێکرۆسدا .ھیملەر بە کێڵگەی پەلەوەردا کاریکردوە بەڵام لەو کارەیدا سەرکەوتوو نەبووە. لەساڵی ١٩٢٩ منداڵێکیان بەناوی کیدرن بوو وەلەساڵی ١٩٤٠ دا لە ژنەکەی جیا بوویەوە بە بێ ئەوەی تەڵاقی بدات .ھیملەر عاشقی ھی ھێدویک بۆدعاست بوو و ھاوسەرگیری لەگەڵکرد و منداڵێکی بەناوی ھیڵچ لێ بوو لەساڵی ١٩٤٢ دا وەھەروەھا نانیت دوروسیاشی لێی بوو لە ١٩٤٤ دا.
'بەرزبوونەوەی پلەی لە ئێس ئێس دا
ھیملەر پەیوەندی بە حیزبی نازیەوە کرد و پەیوەندی بە ئێس ئێس ەوە کرد لە ساڵی ١٩٢٥ ھیتلەر کردی بە سەرکردەی ھیزێکی تایبەتی دیاریکراو بە پاسەوانی تایبەتی ئێس ئێس کە لە ٢٨٠ ئەندام پیکھاتبوو. وە بەدامەزراندنی وەک سەرکردەی ھێزی تایبەت ھیملەر ھێزی تایبەتی بەشێوەیەکی تایبەت پێشخست و بەھێزی کرد ھەتاوەکو کردی بە باشترین میلیشای ڕاھێنراوی سەربازی. لەوکاتەدا کە ژمارەی ھێزی تایبەت ئەگەشتە ٢٨٠ ئەندام لە ساڵی ١٩٢٩ دا ژمارەی ھیزەکانی ھێزی تایبەت گەیشتە ٥٢٠٠٠ سەرباز لە ساڵی ١٩٣٣ دا .ھەرکەسێک خۆی پێشکەش بکردایە بۆ ھێزی تایبەت ھیملەر باش لە ڕەگەز داواکەی ئەکۆڵیەوە چونکە ھیتلەر ڕازی نەبوو بەوانەی کە لە ڕەگەزی ئاری نین لە ھێزی تایبەت وەربگیرێن.
لە ١٧ یولیۆی ١٩٣٤ شەریکی لە نێوان ھێرمان گۆرینگ و ھیملەر دا دەستی پێکرد بە شێوەیەک ھێرمان گۆربنگ دەستەڵاتی جۆستابۆ- پۆلیسی نھێنی بروسی دا بە ھیملەر کە دواتر ناونرا سەرکردرەی پۆلیس لە ھەموو ناوچەکانی دەرەوەی بروسیادا. لە ٢٢ ئەپرێڵی ١٩٣٤ دا ھیملەر دیاریکرا وەک سەرکردەی سەرەکی جۆستابۆ لە ١٧ یۆنیۆی ١٩٣٧ ھەموو تەشکیلاتەکانی پۆلیس ڕێکخران بەم شێوە ھیملەر دەستەڵاتی تەواوی بەسه‌ر پۆلیسدا گرت تاوەکو ئەوکاتە وەکو وەزیری ناوخۆ دیاریکرا لە ساڵی ١٩٤٣ دا.
بەم شێوە ھیملەر سەرپەرشتی و چاودێری ھەموو گرتوخانەکانی ئەکرد لەکاتی شەڕی جیھانیدا بەتایبەت لەوکاتەی کە ژمارەی گرتووخانەکان زیادبوون بە تایبەتیش دوای ئەوەی ڕەخنەکان لەسەر سیستەمی حوکم لە ئەلمانیا زیادبوو دوای شکستەکەی ستالینگراد.
ھیملەر و ھۆڵۆکۆست
ھیملەر باوکی ھۆڵۆکۆستە واتە بەرپرسی یەکەمە لە ڕوودان و ئەنجامدانی ھۆلۆکۆست لە ساڵی ١٩٣٣ دەستی بە دروستکردنی بەندینخانەکان کرد و کەوتە گرتنی یەھودیەکان و شیوعیەکان و ھەموو ئەو ڕەگەزانەی کە ئاری نەبوون دوای گرتنی پۆڵەندا دەستی بە دروستکردنی بەندینخانەکانی کوشتنی بە کۆمەڵ کرد ھەموو ئەزمونەکانی لە کیڵەگەکانی کشتوکاڵ و پەلەوەردا بوون بە یارمەتی دەری لەم گرتوخانانەی یەھودی و شیوعیەکاندا.
شەڕی دوەمی جیھانی
لە شەڕی دوەمی جیھانیدا و پیش شەڕی یەکێتی سۆڤیەت ھیملەر ھەستا بە ئامادەکردنی ئەو کەسانەی کە خۆیان بەخشیبوو بۆ کارکردن لە ڕیزی ھێزەتایبەتەکانیدا بە تایبەت ئەوانەی کە ڕەگەزەکانیان لە ڕەگەزی ئەڵمانیەوە نزیک بوو وەک دانمارکیەکان و نەرویجی و سویدی و ھۆڵەندیەکان لە کاتی گرتنی لیتاونیا و ئیستۆنیا و لاتیفیا و ئۆکۆانیادا ھەستا بە وەرگرتنی ئەو خۆبەخشانەی کە لە ڕەگەزی ئاریش نەبوون بۆ دژی ھیرشی سەلیبیەکان دژی بەلشەڤیکە مولحیدەکان
لە ساڵی ١٩٤٢ و دوای تیرۆرکردنی یارمەتیدەری دەستەڕاستی ڕینھارد ھێنریک لەسەر دەستی دوان لە ھێزی تایبەتی چیکی و بەیارمەتی دوو بەریتانی و شۆرشگێڕەکان لە چیکۆ سلرفاکیا .ھەستا بە نانەوەی قەسابخانەیەک دژی مناڵ و ژن و خەڵکی ناوچەکە لە لیدس.
لە ساڵی ١٩٤٣ ھیملەر بوو بە وەزیری داخلی ھەستا بە دەمجکردنی وەزارەتی داخلی بە SS ەوە لە کۆتایی ساڵی ١٩٤٤ دا ئیتر ئەوکاتە ھیملەر بوو بە سەرکردەی سەربازی نوێ کە ئەویش سوپای بەرزی ڕاین بوو کە کرداری ڕەشەبای باکووری ئەنجامدا لە ١ یەنایەری ١٩٤٥ دا بۆ بەرپەرچدانەوەی سوپای ئەمریکی حەوت و فەرەنسی یەکەم لە ناوچەی ساس کەمێک سەرکەوتوو بوو بەڵام ھیملەر گواسترایەوە بۆ رۆژھەڵات لە ٢٤ یەنایەردا سوپای ڕاین کردەکانی لە ٢٥ یەنایەردا تەواو بوو.
مردنی
left|thumb|250px|هیملەر ئەوکاتەى کە خۆى کوشتووە
ھێنریک ھیملەر خۆی کوشت بە ھۆی سیانیدی کاربۆنەوە لە کۆتایی شەڕی دووەمی جیھانیدا ھیملەر ھەوڵیدا کە لەدەستی ھاوپەیمانەکان ڕابکات بەڵام بەریتانیەکان پییان زانی و گرتیان لە شاری برێمەن ئەڵمانی لە ٢٢ مایۆ ی ١٩٤٥ دا ئەویش کە بریاربوو بینیرن بۆ دادگای نۆرمبیرگ بۆ ئەوەی لەگەڵ ھەموو ئەوانەی دیکەدا دادگایی بکرێت کە لەوێ بوون و سەرکردە بوون لە ئەڵامانیای نازی بەڵام لەوکاتەدا سیانیدەکەی نۆشی و خۆی کوشت.وە دەسته راستەكەیشی ناوی یواخیم پیپەر
پۆل:وەزیرانی ئاڵمانیای نازی پۆل:خۆکوژییەکان لە ئاڵمانیا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠ پۆل:مردووانی ١٩٤٥ پۆل:ھێنریک ھیملەر پۆل:وەزیرانی ئەڵمانیای نازی پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو
بڕیارنامەی ١٦٩٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٩٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی بوروندی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٧٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:بوروندی لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بوروندی
ئەحمەد بەگی کۆماسی
ئەحمەد بەگی کۆماسی ناسراو بە خاڵۆی کۆماسی شاعیرێکی کوردە لە گوندی بەردەسپی لە ناوچەی مەریوانە. کە لە ساڵانی ١٧٩٣-١٨٧٦ی زاینیدا ژیاوە و ھۆنراوەی ھەورامیی لێ بە جێ ماوە. وا دیارە ئەحمەد بەگی کۆماسی پەیوەندیەکی گەرمی لەگەڵ مەولەویدا بووە و مەولەوی لە شێعرەکانیدا بە خاڵۆ ناوی دەبات. بۆیە ئەحمەد بەگ بە خاڵۆی کۆماسیش ناسراوە. بۆ نموونە مەولەوی بۆ دوورکەوتنەوەی ئەحمەد بەگی کۆماسی، بۆ ڕەشت، ئەم شێعرەی داناوە کە دەڵێت:
یان دەڵێت:
کۆنگەرەی نێونەتەوەیی ئەحمەد بەگی کۆماسی
لە بڕواری ٢٥ و ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤دا کۆنگەرەیەک بە ناوی کۆنگەرەی نێونەتەوەیی ئەحمەد بەگی کۆماسی بۆ ئەم شاعیرە لە شاری مەریوان ساز کرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:خەڵکی مەریوان پۆل:لەدایکبووانی ١٧٩٦ پۆل:مردووانی ١٨٧٧
ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ویلایەتە یەکگرتووەکان یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨، کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو. ٣٥٧ پێشبڕکێکار، (٢٧٤ پیاو و ٨٣ ژن) بەشداریان لە ١٦٧ یاری کردووە لە ١٨ وەرزشدا. وەرزشوانانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بە کۆکردنەوەی ٤٥ مەدالیای زێر بۆ جاری یازدەیەم لە مێژوویدا پلەی یەکەمیان بەدەستھێنا.
حسێن محەممەد ئەمین مەحموود
حسێن محەممەد ئەمین مەحموود ناسراوە بە حسێن گەرمیانی، یەکێک بوو لە پێنج پاڵێوراوەکانی ٢٥ی تەمموزی ھەڵبژاردەکانی سەرۆکایەتیی ھەرێم ٢٠٠٩ کە تیایدا سەرنەکەوت و سەرجەمی ١٠٠٠٠ دەنگی هێنا. بەوەش بووە نزمترین کۆدەنگ لەنێو چوار پاڵێوراوەکەی تردا. حسێن گەرمیانی لەساڵی ١٩٦٥ لە ناحیەی قادر کەرەم لەدایک بووە و لە باوکێکی دوو ژنە و لەنێو ١٧ خوشک و برادا. لەساڵی ١٩٧٩ هاتوونەتە سلێمانی و خاوەنی بڕوانامەی کشتوکاڵییە. حسێن گەرمیانی گەشبینی خۆی بەرانبەر ناڕەزایییەکانی ٢٠١١ی باشووری کوردستان دەربڕی و بە دەرفەتێکی زانی تا جارێکی تر خۆی بۆ سەرۆکایەتی هەرێم بپاڵێوێتەوە بەوەی کە گەل پێویستی بە سەرکردەیەکی بێلایەنە.
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییە کوردەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥ پۆل:کەسایەتییە سیاسییەکان
زانکۆی جەزائیر
فاکەڵتییەکانی زانکۆ
ئەم زانکۆیە خاوەنی حەوت فاکەڵتییە:
هەروەها ببینە
لیستی زانکۆ عەرەبییەکان
بەستەری دەرەکی
پۆل:زانکۆکانی جەزائیر پۆل:زانکۆ عەرەبییەکان پۆل:زانکۆی جەزائیر
ناوی بچووککراو
ناوی بچووککراو بریتییە لە وەرگرتنی ڕەگی وشەیەک و دروستکردنی وشەیەکی تر کە مانەیەکی بچووکتر بدات بەدەستەوە، بە مەبەستی بچووکردنەوەی، یان دەربڕینی خۆشویستن و دۆستایەتی و نازپێدانی.
ھەندێک جار ناوە بچووککراوەکە ھەر ھەمان بێژەی ھەیە وەک نازناو یان ناو نازداریی کە لە خۆشەویستی و دۆستایەتیی بۆیان بەکار دێت.
لە ھەندێک کاتدا ناوی بچووککراو بۆ شکاندن و بێھێز پشاندانی شتەکە یان کەسەکە بەکار دێت، بۆ ئەوەی وا پشان بدرێت کە لاوازە، وەک مناڵۆچکە.
پێچەوانەی ئەم ناوی گەورەکراوە کە شتەکان لە قەبارەی خۆیان گەورەتر دەکات.
بۆ زۆربەی وشەکان بە زیادکردنی پاشگر دروست دەکرێن، کە زۆربەی پاشگرەکانیش لە وشەی (چکۆلە)ەوە وەرگیراون، وەک ناسک+ۆڵە دەبێتە ناسکۆڵە.
چۆنییەتی دروسکردنی ناوی بچووککراو
ناوی بچووککراو بە دوو شێوە دروست دەکرێت:
سەرچاوەکان
پۆل:مۆرفۆلۆجی (زمانەوانی) پۆل:ڕێزمانی کوردی
کۆمەڵگەی ئینتەرنێتی
کۆمەڵگەی ئینتەرنێتی (Internet Society) ڕێکخراوەیەکی ناقازانجخوازی ناونەتەوەیییە کە لە ساڵی ١٩٩٢-ەوە (ساڵی دامەزرانی) لە بوارەکانی سیاسەتڕێژی، پەروەردە، و ستانداردەکانی پێوەندیدار بە ئینتەرنێتەوە، کاری ڕێبەرایەتیی لەئەستۆ گرتووە. خۆی دەڵێ کە ڕاسپارەتییەکەی بریتییە لە "دڵنیایی لە پەرەگرتن، گەشەسەندن و بەکارھێنانی ئازادانەی ئینتەرنێت لەپێناو سوودی ھەموو خەڵکی جیھان".
کۆمەڵگەی ئینتەرنێتی خاوەنی دوو نووسینگەیە، یەکێک لەنزیک واشینگتۆن دی سی لە ئەمریکا و ئەوی تر لە جێنیڤا لە سویس. زیاتر لە ٨٠ ڕێکخراوە و ٢٨٠٠٠ کەس ئەندامن لەو کۆمەڵگەیەدا.
١٤٤١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بریکلین
thumb|بەرهەمێکی کۆمپانیاکە بریکلین  کۆمپانیایەکی بواری بەرهەمهێنانی ئەتومبیل.
گۆڕەپانی چارڵز ئازناڤۆر
گۆڕەپانی چارڵز ئازناڤۆر ، گۆڕەپانێکی بچووکە لە ناوچەی کێنترۆن لە یەریڤانی پایتەختی ئەرمینیا. ناوی گۆڕەپانەکە بۆ ڕێزلێنان لە گۆرانیبێژی ئەرمەنی فەرەنسی چارڵز ئازناڤۆر لە چوارچێوەی ئاھەنگەکانی یادی ١٠ ساڵەی سەربەخۆیی ئەرمینیا لە ساڵی ٢٠٠١دا ناونراوە1.
سەرچاوەکان
چارڵز ئازناڤۆر
بالۆن دۆر ١٩٦٠
لەو ساڵەدا بەھەمان شێوەی ساڵی پێشوو ٢٦ یاریزان ڕکابەرییان لەسەر بەدەستھێنانی خەڵاتەکە دەکرد، بەڵام لە کۆتاییدا یاریزانی ئیسپانی و یانەی بەرشلۆنە (لویس سوارێز) توانی بە بەدەستھێنانی ٥٤ خاڵ خەڵاتەکە بەدەستبێنێت، خەڵاتەکەی لە ڕۆژی ١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٠ وەرگرت.
سەرچاوەکان
http://www.wikipedia.org/
http://www.francefootball.com/
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:تۆپی زێڕین
١٤٤٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
چیاکانی کۆریاک
جوگرافیا
کێرگەی کۆریاک لە باشووری ڕووباری ئەنادیر و باکووری ڕۆژھەڵاتی نیمچە دوورگەی کامچەتکا بەرز دەبێتەوە لە ھەندێ لە زنجیرەکان ژمارەیەک لە زێتر و کێڵگەی سەھۆڵ ھەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرەچیاکانی ڕووسیا پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
یەکێتیی سۆڤیەت لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
یەکێتیی سۆڤیەت یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢، لە میونشن، باڤاریا، ئەڵمانیای ڕۆژاوا، لە ٢٦ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٧٢ بەڕێوەچوو. ٣٧١ پێشبڕکێکار، (٢٩٨ پیاو و ٧٣ ژن) بەشداریان لە ١٨٠ یاری کردووە لە ٢٢ وەرزشدا. وەرزشوانانی یەکێتیی سۆڤیەت بە کۆکردنەوەی ٥٠ مەدالیای زێر بۆ جاری سێیەم لە مێژوویدا پلەی یەکەمیان بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی
لە سەرەتای پێشوازیکردنی یەکەم پۆلی ٤٥ خوێندکاری لە پاییزی ٢٠٠٧ دا، زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی گەشەی کردووە بۆ ٥٥٠ خوێندکاری زانکۆیی کە لە سەرتاسەری عێراقەوە دێن. سەرەڕای کاری کۆرسی ئەکادیمی وورد، خوێندکاران دەتوانن فێر بن و ڕای خۆیان دەرببڕن لەڕێی چالاکیە ھەمەجۆرەکانی دەرەوەی پۆل بە تیمە وەرزشیەکانەوە و یانەی دراما و پێشبڕکێ و ڕۆژنامەیەکی سەربەخۆی خوێندکاران وە چەندەھا ڕێکخراوەی تر.
لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٠ دا، زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی مۆڵەتێکی بێمەرجی پێنج ساڵی لە لایەن ئەکادیمیای ئەمریکیەوە بۆ خوێندنی لیبراڵ بەدەستھێنا، وە ناسینی زانکۆکە بۆ پێوەرە بەرزەکانی لە خوێندنی ھونەرە لیبراڵیەکان. زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی تاکە زانکۆیە لە عێراقدا ئەم مۆڵەتەی لە ئەمریکا بەدەست ھێنابێت.
کامپی نوێ
پێشتر لە ساڵی ٢٠٠٧ دا دامەزرێنەرەکانی زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی زانکۆکەیان وا دادەنا کە بینایەکی خاوەن باشترین و نوێترین تەکنیکە کە لەگەڵ خواستەکانی دامەزراوەکەدا دەگونجا کە ببێت بو دامەزراوێکی پلە یەک کە خوێندکاران لە سەرتاسەری عێراقدا ڕابکێشێت.
بۆ گەیشتن بەم ئامانجە، دەستبەجێ دەستکرا بە دروستکردنی بینا لەسەر پارچەیەک زەوی فراوانی ٤٣٠ ھێکتاری، و زانکۆکە لەسەر بینانیەکی کاتی لە ناو جەرگەی سلێمانیدا دامەزرێنرا.
لای ڕۆژھەڵاتی بینای سەرۆکایەتیەکەوە، تا ڕادەیەک کاری یەکەم بینا لە دوانە ئەکادیمیەکە ‌تەواو بووە کە پلانیان بۆ دانرابوو. ئەم بینایە پێکھاتووە لە ١٥ پۆل، چەند تاقیگەیەکی کۆمپیوتەر،کتێبخانە سەرەکیەکە، دوو ھۆڵی خوێندنەوەی بێدەنگ، نووسینگەی دەستەی خوێندن و چەند ھۆڵێکی کۆبوونەوەی پڕ لە ئامێر و کەلوپەل.
سەرچاوە
پۆل:فێرکاری لە عێراق پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ٢٠٠٧ پۆل:سلێمانی پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان پۆل:زانکۆ کوردیەکان
پەردەکانی مێشک
پەردەکانی مێشک بریتین لە سێ پەردە کە لەژێر ئێسکدا دەوری کۆئەندامی ناوەندە دەماری دەدەن و فەرمانی سەرەکی پارێزگاریکردنە لە کۆئەندامی ناوەندە دەماری.
سەرچاوە
پۆل:توێکاریی لەش پۆل:سەر و ملی مرۆڤ
فرانس پۆشکاش
لەرۆژی ۱۹۲۷/٤/١ لەدایکبووە باڵای ۱۷۲سم بوو یاری بۆهەردوو یانەی (بۆداپست و ریال مەدرید) کردووە بۆیانەی بۆداپست لەساڵی ۱۹٤٣ تا ۱۹٥٦ یاریکردووە وە بۆیانەی ریال مەدرید لەساڵی ۱۹٥٨ تا ١٩٦٦ یاریکردووە وەبۆ هەردوو هەڵبژاردەی(ئیسپانیا وهەنگاریا) یاریکردووە بۆ هەنگاریا لەساڵی ۱۹٤٥ تا ١٩٥٦یاریکردووە. وە بۆ ئیسپانیا لەساڵی ۱۹٦۱ تا ۱۹٦۲ یاریکردووە.
یاریەکانی بۆ هەنگاریا
ساڵی ١٩٤٥  (٢یاری) (٣گۆڵ) ساڵی ١٩٤٦  (٣یاری) (٣گۆڵ) ساڵی ١٩٤٧  (٥یاری) (٥گۆڵ ساڵی ١٩٤٨   (٦یاری) (٧گۆڵ) ساڵی ١٩٤٩   (٨یاری) (١١گۆڵ) ساڵی ١٩٥٠   (٦یاری) (١٢گۆڵ) ساڵی ١٩٥١   (٣یاری) (٤گۆڵ) ساڵی ١٩٥٢   (١٢یاری) (١٠گۆڵ) ساڵی ١٩٥٣   (٧یاری) (٦گۆڵ) ساڵی ١٩٥٤   (١١یاری) (٨گۆڵ) ساڵی ١٩٥٥  (١٢یاری) (١٠گۆڵ) ساڵی ١٩٥٦   (١٠یاری) (٥گۆڵ) لەکۆتاییدا ٨٥یاری ئەنجامداوە و ٨٤گۆڵی تۆمارکردووە
یاریەکانی بۆ ئیسپانیا
۱۹٦۱  (۱یاری) (گۆڵی تۆمارنەکردووە) ۱۹٦۲  (۳یاری) (گۆڵی تۆمارنەکردووە) لەکۆتاییدا چوار یاری ئەنجامداوەو هیچ گۆڵی تۆمارنەکردووە بۆئیسپانیا. یاریەکانی لەگەڵ ئیسپانیا بەرامبەر چوار هەڵبژاردە ئەنجامداوە یاریەکانی لەگەڵ ئیسپانیا :
بڕیارنامەی ١٦٩٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٩٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٨٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
فرانس پۆشکاش
مردنی
فرانس پۆشکاش لەرۆژی ۲۰۰٦/۱۱/۱۷ کۆچی دوایی کرد. لەساڵی ۲۰۰۲ وەک رێزێک بۆئەو یاریزانە یانەی بۆداپست ناوی یاریگای یانەکەی کرد بە (فرانس پۆشکاش ستادیۆن).
بڕیارنامەی ١٦٩٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
فرانس پۆشکاش
سەرچاوە
http://en.m.www.wekipedia.com/
ئەڤیا
thumb|بەرهەمێکی کۆمپانیاکە ئەڤیا کۆمپانیایەکی بواری بەرهەمهێنانی ئەتومبیل ، کۆمپانیاکە چیکییە زۆرتر بەرهەمهێنەری لۆرین.
ستودباکەر
thumb|بەرهەمێکی کۆمپانیاکە کە لەساڵی ١٩١٦ دروستکرابوو ستودباکەر  کۆمپانیایەکی بواری بەرهەمهێنانی ئەتومبیل ، کۆمپانیاکە لەساڵی ١٨٥٢ دامەزراوە.
بەستەری ناوخۆی
پۆل:بەرھەمھێنەرانی ئۆتۆمۆبێلی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٥٠ پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٦٠
کەیپان
thumb|بەرهەمێکی کۆمپانیای کەیپان کەیپان کۆمپانیایەکی بواری بەرهەمهێنانی ئەتومبیل, کۆمپانیایەکی چیکییە و لەساڵی ١٩٩١ دامەزراوە.
عەلائەدین خەلجی
عەلائەدین کوڕەزا و زاوای پێش خۆی جەلالەدین بووە. کاتێک جەلالەدین بوو بە سوڵتانی دەھلی دوای لەکارخستنی ماملووکەکان، عەلائەدین پۆستی ئەمیری توزوک (ھاوتا لەگەڵ وەستای ڕێوڕەسمەکان)ی پێدرا. دوای سەرکوتکردنی ڕاپەڕینێک لە دژی جەلالەدین، عەلائەدین لە ساڵی ١٢٩١دا پۆستی پارێزگاری کارای بەدەستھێنا، و لە ساڵی ١٢٩٦دا پۆستی پارێزگاری ئاوادی بەدەستھێنا، دوای ھەڵکوتانە سەر بەیلساھەڵکوتانە سەر بەیلسا کە قازانجێکی زۆری ھەبوو. لە ساڵی ١٢٩٦دا عەلائەدین ھێرشی کردە سەر دێڤاگیری، و تاڵانی بەدەستھێنا بۆ ئەنجامدانی ڕاپەڕینێکی سەرکەوتوو لە دژی جەلالەدین. دوای کوشتنی جەلالەدین، دەسەڵاتی خۆی لە دەھلی چەسپاند، و کوڕەکانی جەلالەدینی لە مولتان لەلایەن عەلائەدین خالجی ژێردەستە کرد.
لە چەند ساڵی داھاتوودا، عەلائەدین بە سەرکەوتوویی بەرپەرچی لەشکرکێشییەکانی مەغۆلەکان لە خاناتی چاگاتای، لە جاران-مەنجور (١٢٩٧) گرت -١٢٩٨)، سیڤیستان (١٢٩٨)، کیلی (١٢٩٩)، دەلھی (١٣٠٣)، و شەڕی ئەمرۆھا (١٣٠٥). لە ساڵی ١٣٠٦ ھێزەکانی سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوەیان لە دژی مەغۆلەکان بەدەستھێنا لە نزیک کەناری ڕووباری ڕاڤی، و دواتر خاکەکانی مەغۆلەکانیان لە ئێستا ئەفغانستان تاڵان کرد. ئەو فەرماندە سەربازیانەی کە سەرکەوتووانە سەرکردایەتی سوپاکەی کرد دژی مەغۆلەکان بریتین لە زەفەر خان، ئولوغ خان، و جەنەڕاڵ کۆیلەکەی مەلیک کافور. عەلائەدین شانشینییەکانی گوجارات (لە ساڵی ١٢٩٩ ھەڵیانکوتایە سەر و لە ساڵی ١٣٠٤دا لکێندرا)، جایسالمێر (١٢٩٩)، ڕانتەمبۆر داگیرکرد. ١٣٠١)، چیتۆر (١٣٠٣)، ماڵوا (١٣٠٥)، سیوانا (١٣٠٨)، و فەتحکردنی جەلۆر لەلایەن عەلائەدین خاڵجی (١٣١١). ئەم سەرکەوتنانە کۆتایی بە چەندین شانشینی ھیندۆسی ھێنا، لەوانە پاراماراەکان، ڤاگێلاس، چاھامانەکانی ڕاناستامباپورا و جالۆر، لقی ڕاوال له گوھیلا، و لەوانەیە یاجڤاپالا. کۆیلەی جەنەڕاڵەکەی مەلیک کافور سەرکردایەتی چەندین ھەڵمەتی کرد بۆ باشووری ڤیندھیا، بڕێکی بەرچاو سامانێکی لە دێڤاگیری لەلایەن عەلائەدین خاڵجی (١٣٠٨)، وارانگاڵ (١٣١٠) و دواراسامودرا (١٣١١). ئەم سەرکەوتنانە یاداڤا پاشا ڕاماچاندرا، پاشای کاکاتیا پراتاپارودرا، و پاشای ھۆیسالا باللەی سێیەم بۆ ئەوەی ببێتە لقی عەلائەدین. ھەروەھا کافور ھێرشی کردە سەر شانشینی پاندیا (١٣١١)، گەنجینەی زۆر و فیل و ئەسپی بەدەستھێنا.
لە ساڵانی کۆتایی ژیانیدا عەلائەدین نەخۆشییەکی ھەبوو، و پشتی بە مەلیک کافور بەستبوو بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئیدارە. دوای مردنی لە ساڵی ١٣١٦، مەلیک کافور شیھابەدین، کوڕی عەلائەدین و ھاوسەرە ھیندۆسەکەی ژاتیاپالی، وەک پاشا بووکەڵە دەستنیشان کرد. کوڕە گەورەکەی قوتبەدین موبارەک شا پاش ماوەیەکی کەم لە مردنی دەستی بەسەر دەسەڵاتدا گرت.
سەرەتای تەمەن
عەلائەدین لە دوای مردنی شیھابەدین لەلایەن جەلالەدینەوە پەروەردە کراوە، ھەردوو عەلائەدین و برا بچووکەکەی ئەلماس بەگ کچەکانی جەلالەدینیان ھاوسەرگیری کردووە. دوای ئەوەی جەلالەدین بوو بە سوڵتانی دەھلی، عەلائەدین بە ئەمیری توزوک (ھاوتا بە مامۆستا مەراسیمەکان) دەستنیشانکرا، لەکاتێکدا ئەلماس بەگ پۆستی ئاخور بەگ (ھاوتا)ی پێدرا بۆ وەستای ئەسپ).
ھاوسەرگیری لەگەڵ کچی جەلالەدین
وێنۆک|دراوی زێڕی عەلا الدین محمد (کۆچی ٦٩٥–٧١٥ / ١٢٩٦–١٣١٦ی زایینی). نەعنای دار الاسلام. بە ڕێکەوتی ساڵی ٧٠٩ی کۆچی (١٣٠٩–١٠ی زایینی).
عەلائەدین زۆر پێش شۆڕشی خەلجی ساڵی ١٢٩٠ لەگەڵ کچەکەی جەلالەدین، مەلیکە جەھان ھاوسەرگیری کرد، بەڵام ھاوسەرگیرییەکە خۆشی نەبوو. بەھۆی ئەوەی دوای سەرھەڵدانی جەلالەدین وەک پاشا لەناکاو بوو بە شازادە، زۆر خۆبەزلزان بوو و ھەوڵیدا زاڵ بێت بەسەر عەلائەدیندا. بە گوتەی حاجی ئود دابیر، عەلائەدین ژنی دووەمی ھێناوە، بە ناوی مەھرو، کە خوشکی مەلیک سەنجار ناسراو بە ئەلپ خان. مالیکا-ی جەھان زۆر توڕە بوو لەوەی مێردەکەی ژنی دووەمی بردووە. بە گوتەی دابیر، ئەمە ھۆکاری سەرەکی لێکنەگەیشتنی عەلائەدین و ھاوسەری یەکەمی بووە، جارێکیان لەکاتێکدا عەلائەدین و مەحرو لە باخچەیەکدا پێکەوە بوون، کچەکەی جەلالەدین ھێرشی کردە سەر مەحرو بۆ دەرەوە لە ئیرەیی. لە بەرامبەردا عەلائەدین ھێرشی کردە سەری. ڕووداوەکە بۆ جەلالەدین ڕاگەیەندرا، بەڵام سوڵتان ھیچ ڕێوشوێنێکی لە دژی عەلائەدین نەگرتەبەر، عەلائەدینیش لەگەڵ خەسوویدا پەیوەندییەکی باشی نەبوو، کە دەستی بەکارھێنابوو کاریگەری گەورە بەسەر سوڵتاندا. بە گوتەی مێژوونووسی سەدەی ١٦ فیریشتە، ئەو ژنە جەلالەدینی ئاگادار کردەوە کە عەلائەدین بەنیازە شانشینییەکی سەربەخۆ لە بەشێکی دوورەدەستی وڵاتدا دابمەزرێنێت. لە نزیکەوە چاودێری عەلائەدین دەکرد، و ھانی ڕەفتاری لووتبەرزی کچەکەی دەدا بەرامبەر بەو.
پارێزگاری قەرە
لە ساڵی ١٢٩١دا عەلائەدین ڕۆڵێکی گرنگی بینی لە چەقاندنی ڕاپەڕینێک لەلایەن حاکمی کارا مەلیک چاجو. لە ئەنجامدا جەلالەدین لە ساڵی ١٢٩١دا وەک پارێزگاری نوێی کارا دەستنیشانی کرد. ئەمیری پێشووی مەلیک چاجو (ئاغاکانی ژێردەستە) لە… کارا جەلالەدینی بە فەرمانڕەوایەکی لاواز و بێکاریگەر دەزانی، و ھاندەری عەلائەدین بوو بۆ دەستبەسەرداگرتنی تەختی دەھلی.