cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بڕیارنامەی ١٦٤١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٤١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی بوروندی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣١١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بوروندی پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٥ پۆل:بوروندی لە ٢٠٠٥
بڕیارنامەی ١٦٤٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٤٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣٢٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ڕیال سپۆرتینگ خیخۆن
ڕیال سپۆرتینگ خیخۆن (بە ئیسپانیایی:Real Sporting de Gijón, S.A.D.) یانەی تۆپی پێی شاری خیخۆنی پارێزگای ئاستوریاس لە وڵاتی ئیسپانیایە. ئەم یانەیە لە ١ی ژوئەنی ساڵی ١٩٠٥ دامەزراوە و ئێستا لە خولی لالیگای ئیسپانیایە یاری دەکا.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی - نووسراوەی 23:33, 14 July 2011
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٥ لە ئیسپانیا پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٠٥ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:وەرزشی ئەستوریاس پۆل:یانەکانی لا لیگا پۆل:ڕێکخراوەکان بە پشتگیری پاشاییەتی بنکەیان دەکەوێتە ئیسپانیا
دەوحە
دەوحە یان دۆحە پایتەخت و پڕگەلھەترین شاری وڵاتی قەتەرە. ئەم شارە لە کەنداوی فارس، باکووری ئەلوەکرا و باشووری ئەلخوڕ ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ٢٠١٨ ژمارەی دانیشتوانی دەوحە ٢٫٣٨٢٫٠٠٠ کەس بووە.
مێژوو
شاری دەوحە لە ١٨٢٥دا دامەزراوە، سەرەتا ناوی (البدا) بووە، ناوی دەوحە لە زمانی عەرەبیدا بە واتای دارێکی گەورە دێت.
ئەحمەد کوڕی حەنبەل
ئەبوو عەبدوڵڵا ئەحمەد کوڕی محەممەد کوڕی حەنبەل ئەلشیبانی ئەلدەھلی (١٦٤-٢٤١ کۆچی / ٧٨٠-٨٥٥ زایینی) فەقێ و وتاربێژێکی موسڵمان بوو، چوارەم ئیمامە لەناو چوار ئیمامی ناو سوننە و جەماعەت، و خاوەنی خوێندنگای حەنبەلی بووە لە فیقھی ئیسلامی. بە زانستی زۆر و یادگە بەھێزەکەی ناوبانگی دەرکردبوو، بە ڕەوشتی باشی وەک ئارامی و بێ فیزی و لێبوردەیی ناسرابوو، زۆرێک لە زانایان، لەوانەش ئیمامی شافعی، ستایشیان دەکرد و دەیانگوت: «بەغدام بەجێھێشت و کەسێکم لە ئەحمەد کوڕی حەنبەل خواپەرستتر و باوەڕدارتر و زاناترم تێدا نەبینی»، پەرتووکەکەی بەناوی «موسنەد» بە یەکێک لە بەناوبانگترین و فراوانترین پەرتووکە فەرموودەییەکان دادەنرێت.
ژیانی
ئەبووعەبدوڵڵا ئەحمەد کوڕی محەممەد کوڕی حەنبەل کوڕی ھیلال کوڕی ئەسەد کوری ئیدریس کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی ئەنەس کوڕی عەوف، بە نەژاد نەجدییە لە نیمچەدوورگەی عەرەبی پاشان مروزی.
باپیرەی لە نەجد لە دوورگەی عەربییەوە ھاتووە، و ئیمام ئەحمەد لە دایکبووە لە بەغدا لە ساڵی ١٦٤ک بەرامبەر ٧٨٠ز، و گەڕاوە لە نێوانە حیجاز و یەمەن و دیمەشقدا، گوێی لە گەورەترین قسەکەرەکان ڕاگرتووە و بڕێکی زۆر زانست و زانیاری بەدەستھێناوە، و بەدوای زانست و کۆکردنەوەی فەرموودەدا گەڕاوە.
مامۆستا و فێرخوازەکانی
لە دیارترین مامۆستاکانی ئیمام ئەحمەد، ئەمانەی خوارەوە بوون.
قازی ئەبوویوسف و ئیمام شافعی و سوفیان کوڕی عەیینە و عەبدول ڕەحمان کوڕی مەھدی و زۆری تر.
و لە دیارترینی فێرخوازەکانی ئەمانە بوون؛ بوخاری و موسلیم و ئەبووداوود بوون.
ڕەنجکێشانەکەی
خەلیفە مەئموونی عەبباسی چووە سەر ڕای موعتەزیلە لە باسی خەلقی قورئاندا، کە ئەیانووت قورئان دروستکراوی خوایە نەک وتەی خوا، و خەلیفە مەئموون داوای کرد ئەو والیانە لابەرن کە لەسەر ڕای ئەو نین، و کاتێک ئەحمەد کوڕی حەنبەل بینی ڕای موعتەزیلە لەسەر خوا وەک بیرۆکەیەکی لێدێت، لەبەرئەوە بەرگری کرد لە زاتی پەروەردگارێتی و ڕای موعتەزیلەی ڕەتکردەوە، لەگەڵ ئەوەی زۆر لە زانا و پێشەواکان وایان دەرخست کە ڕازین بەو ڕایە لە ترسی مەئموون و والییەکانی، بەپێی ئەم ئایەتە پیرۆزە، واتە؛ جگە لەوانەی کە ناچار دەکرێن وشەی کوفر بێت بەسەر زاریاندا لەکاتێکدا دڵیان پڕە لە ئیمان، پاشان ئیمام ئەحمەد گیرا تا بیبەن بۆ لای مەئموون، و ئیمام ئەحمەد داوای لە خوا ئەکرد نەیبینێت لەبەر ئەوەی خەلیفە بەڵێنی دابوو بە کوشتنی، و لە ڕێگەدا کە بەرەو ئەوێ ئەڕۆیشتن ھەواڵی مردنی مەئموون گەیشت، و ئیمام ئەحمەد گەڕاێنرایەوە بۆ بەغدا و و بەند کرا پاشان لە خەلافەتی موعتەسیمدا، ئیمامی تاقی ئەکردەوە و زۆر بە توندی لێیاندا، و ماوەی ٢٨ مانگ بەندکرا، و کاتێک واسیق خەلافەتی گرتە دەست، ئەبوجەعفەر ھارون کوڕی موعتەسیم بە ئیمانی ڕاگەیاند خۆی ون بکات، خۆی ون کرد تا واسیق وەفاتی کرد.
و کاتێک متوەکیلی کوڕی موعتەسیم و برا بچووکی واسیق حوکمی گرتە دەست، بە پێچەوانەی مەئموون و موعتەسیم و واسیقەوە بوو لە بڕوای خەلقی قورئاندا، و گفتوگۆی ئەو بابەتەی دوایی پێ ھێنا، و ڕێزێکی گەورەی لە ئیمام ئەحمەد کوڕی حەنبەل نا، و دیاری و بەخششی بۆ ئەنارد بەڵام ئیمام بەخششەکانی ڕەتکردەوە.
مەزھەبەکەی
مەزھەبی حەنبەلی لە ھەموو مەزھەب سوننییەکان زیاتر پارێزگاری دەقەکانی کردووە و دوور کەوتووەتەوە لە ڕا، دەستی گرتووە بە قورئانەوە پاشان فەرموودە ڕاستەکان و پاشان کۆبوون و ئیجماعی ھاوەڵەکان و قیاسی بەکار نەھێناوە لە چەند حاڵەتێکی دەگمەندا نەبێت.
بە کورتی
ئیمام ئەحمەد زانا بوو بە فەرموودەکان ئەمش وایکرد کە سەروەتێکی فراوانی ھەبێت لە زانستدا، و دەرگای قیاسی تەسک ئەکردەوە ئەمەش وایلێکردووە مەبەستەکانی لە کاروبار و وتەکانی پێغەمبەرەوە نزیک بێت، و پێویستییەکی زۆر ھەبوو بە حوکمەکانی لەبەر ئەوەی ناوچەیەکی زۆر و چەندین نەتەوەی جیاواز فەتحی ئیسلامی پێیان گەیشت بوو، و ئیمام ئەحمەد ڕێگەی ئیمامی شافعی تەواوکرد لە مەزنکردنی ڕۆڵی سوننەت لە بنیاتنانی فیقھدا، و کەسایەتی ئیمام ئەحمەد ھێمایەک بوو خۆڕاگری و جێگیریی باوەر و ڕەتکردنەوەی ئەو بیرۆکانەی ئەھێنرانە ناو ئیسلام و بیروباوەڕی ئیسلامییەوە.
مردن
ئیمام ئەحمەد کۆچی دوایی کرد لە ڕۆژی ھەینی ١٢ی ڕەبیعولئەوەلی ٢٤١ کۆچی لە تەمەنی ٧٧ ساڵیدا و شەقەمەکان پڕبوونەوە لە بەڕێکردنی تەرمەکەیدا و نزیکەی یەک ملیۆن و نیو پیاو نوێژیان لەسەر جەنازەکەی کرد ھەروەھا نزیکەی ٦٠ ھەزار ژن ئامادەبوون، ونێژرا لە ناوچەی کەرخ نزیک شاری کازمییە، و دەڵێن لە ڕۆژی مردنیدا بیست ھەزار مەسیحی و جوو و ئاگرپەرست ئیسلام بوون، و ئەم ژمارانە ئەگەر زیادکردنیشیان تێدا بێت ئاماژە بە کاریگەری ئیمام ئەحمەد دەکەن لەسەر خەڵک لەو کاتانە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نووسەرانی موسڵمان پۆل:لەدایکبووانی ٧٨٠ پۆل:مردووانی ٨٥٥ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٩یەم پۆل:حەنبەلییەکان پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان
ئەردەوان کامکار
ژیاننامە
سالی ١٩٦٨ لە سنە لە دایک بووە. ٤ ساڵان بووە کە دەستی کردووە بە فێربوونی سەنتوور لە خزمەت باوکی خۆی، حەسەن کامکار و ھەر لە منداڵییەوە لەگەڵ بەشە جۆربەجۆرەکانی ڕادیۆ سنە ھاوکاریی بووە. سالی ١٩٧٩ و لە دوای شۆڕشی ئیسلامیی ئێران دەچێتە تاران لای برای خۆی پەشەنگ کامکار بۆ فێربوونی تەکنیکەکانی ژەندنی سەنتوور. وردە وردە بە تەواوی لەگەل شێوازی کۆنی ژەندنی سەنتوور و ھونەرمەندە پێشووە گەورەکان دا ئاشنا دەبێت بەڵام ئەو شێوازە کۆنە نەیدەتوانی وەلامدەری ڕۆح و بیری داھێنەری ئەو بێت. ئەو بە دوای دۆزینەوەی تەکنیکە نوێکانی سەنتوور ژەنی دا بوو و سەرەنجام توانی شێوازێکی نوێ و تایبەت بۆ ئەم سازە کلاسیکە بدۆزێتەوە.
ستایلی سەنتوور لێدانی ئەردەوان و تەکنیکەکانی میزانسازی ئەو بە تەواوی تەنیا تایبەت بە خۆیە. شێوازی سوننەتیی لێدانی سەنتوور وای دادەنا کە دەستی ڕاست لە ڕووی کۆنترۆل و قورسایییەوە بەھێز ترە لە دەستی چەپ. کەوابوو زۆربەی سەرەتای قەتعەکان و ھەروەھا سترەسی نێوانیان بە دەستی ڕاست لێدەدرا و ئەوە وای دەکرد کە گوێگرێکی کەمێک شارەزا بە ئاسانی بتوانێت بیانناسێتەوە. ئەردەوان جگە لەوە کە چالاکی و توانای دەستی چەپی وەکوو دەستی ڕاست بەرز کردەوە، گۆرەپانی تەکنیکەکانی سەنتووریشی گەلێک پەرە پێ دا. سەرەتای قەتعەکانی ئەو دەتوانرێت بە ھەر کام لە دوو دەست لێبدرێت و دەوری (ڕۆڵ) دەستی ڕاست و چەپ لە ناو قەتعەکان دا توانای گۆرانیان ھەیە و ئەمە دەبێتە ھۆی ڕەوانبوونی بێ وێنەی ئیجراکەی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی سنە پۆل:زیندووان پۆل:ژەنیارانی کورد پۆل:کامکاران پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:ھونەرمەندانی کورد
ئادیتیا ڕۆی کاپور
ئادیتیا ڕۆی کاپور (لەدایکبووی ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨٥) ئەکتەریکی هیندییە کە لە فیلمەکانی بۆلیوود دەردەکەوێت. ئەو لەوەتەی ساڵی ٢٠٠٩ لەبۆلیوود دەرکەوتووە ئەویش ئەوکاتەی لەفیلمی خەونەکانی لەندەن دەرکەوت. دوایی لە ساڵی ٢٠١٣، بەدەرکەوتنی لە فیلمی ئاشقی ٢ ناوبانگی دەرکرد.
ژیانی کارکردن
ئادیتیا لە ساڵی ٢٠٠٩، بۆیەکەمینجار لە سینەمای بۆلیوود لەپاڵ هەریەکە سەلمان خان و ئاجای دیڤگان بەڕۆڵێکی لاوەکی دەرکەوت. دوایی لەساڵی ٢٠١٠، لەدوو فیلمدا دەرکەوت کەھەردووکیان ئایشواریا رای لەگەڵدابوو ئەوانیش Action Replayy کە لەگەڵ ئاکشەی کومار دەرکەوت لەگەڵ فیلمی گوزاریش لەگەڵ ھریتیک ڕۆشاندا دەرکەوت..
دەرکەوتنی ئادیتیا لەگەڵ ئەکتەرە بەناوبانگەکان ھیچ خزمەتێکی بەونەکرد تاکوو لەساڵی ٢٠١٣ کەخۆی ڕۆڵی سەرەکی لەفیلمی عاشقی ٢ لە پاڵ شرادها کاپوور دابینی، بەھۆی ئەو فیلمەوە ناوبانگییەکی زۆری پەیداکرد و فیلمەکە بەبەرترین ئاستی بۆکس ئۆفیس (blockbuster)ی پێدرا لەلایەن ڕەخنەگرانەوە جگە لەوەش گۆرانییەکانی فیلمەکە تەواوی خەڵاتەکانی ساڵییان بۆخۆبرد. ھەر لەساڵی ٢٠١٣دا ئادیتا بەشداری لەفیلمێکی دیکەی سەرکەوتوو دەکات بەڵام ئەوجارەشییان وەک ئەکتەری پاڵپشتبوو ئەویش لەفیلمی Yeh Jawaani Hai Deewani کە ئەو فیلمە بووە پڕداھاتترین فیلم کە ئادیتیا بەشداری تێداکردبێت کەکۆی گشتی داھاتەکەی بە ٣١٠ کرۆر (ھیند + جیھان + مافی بڵاوکردنەوە) دەخەملێنرێت.
لەساڵی ٢٠١٤ەش بەڕۆڵی سەرەکی لەفیلمی Daawat-e-Ishq گەڕایەوە و لەوفیلمەش تاڕادەیەک سەرکەوتوو بوو بەڵام ھاوشێوەی سەرکەوتنەکانی ٢٠١٣ نەبوو! وە لەساڵی ٢٠١٥ش ئادیتیا بێدەنگی ھەڵبژارد و بەشداری لەھیچ فیلمێکدا نەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی ھیندی پۆل:ئەکتەرە ھیندییەکان پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی پۆل:پەنجابییەکان
١٣٥٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
١٣٥٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ژێرزەمین
250px|وێنۆک|ژێرزەمینێک کە مەی تێدا ھەڵگیراوە ژێرزەمین نزمترین ژوور یان قاتە لە ھەندێک لە بینا و خانووەکاندا، بە زۆری ھەمووی یان بەشێکی دەکەوێتە ژێر خاک. ژێرزەمینەکان بە گشتی بەکاردەھێندرێن بۆ دانانی ھەندێک لە پێویستییەکانی بینا، وەکوو ئاوگەرمکەر، بۆکسی کارەبا، سیستەمی ڕێکخستنی ھەواو و پلەی گەرمی یان گەراجی ئۆتۆمۆبیل. لە ھەندێک لەو شارانەی کە کرێی شوێنی ژیان زۆر بەرزە، ژێرزەمینەکان وەکوو شوێنی ژیان بەکاردەھێندرێن.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:خانووەکان پۆل:ژوورەکان پۆل:ئەندازیاریی بینا پۆل:دیوەکان پۆل:ئەندازیاریی پێکھاتەیی
یانەی تۆپی پێی ڤالێنسیا
ڤالەنسیا (بە کاتالانی:València Club de Futbol) یانەی تۆپی پێی شاری ڤالەنسیای وڵاتی ئیسپانیایە. ئەم یانەیە لە ١٨ی مارچی ساڵی ١٩١٩ دامەزراوە و ئێستا لە خولی لالیگای ئیسپانیایە یاری دەکا.
سەرچاوەکان
[//en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=439990899 ویکیپیدیای ئینگلیسی - نووسراوەی 19:03, 17 July 2011]
پۆل:یانەکانی لا لیگا پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩١٩ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩١٩ لە ئیسپانیا
بڕیارنامەی ١٦٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆتدیڤوار. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣٢٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٥ پۆل:کۆتدیڤوار لە ٢٠٠٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆتدیڤوار
١٣٦٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
١٣٦١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٦٤٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٤٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣٢٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٥ پۆل:لوبنان لە ٢٠٠٥ پۆل:سووریا لە ٢٠٠٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا
شێوازی ئەڵاوەیسی
شێوازی ئەڵاوەیسی یان مەقامی ئەڵاوەیسی یەکێک لە شێواز و فۆرمەکانی مۆسیقای کوردییە، کە ھەم لە ئامێرژەنین و ھەم لە ئاوازدا (مەقامبێژی یان مەقامچڕین) بە کار ئەبرێت. ھەر وەھا دەکرێت وەکوو یەکێک لە بنەما تێۆریەکانی مۆسیقای کوردی ھەژمار بکرێت.
ئەم شێوازە زۆرتر لە ناوچەی گەرمیانی باشووری کوردستان باوە. ئەم شێوازە ھەروەھا لە ناوچەی رۆژھەڵاتیش دا دەچرێت (لە ناو مەقامەکانی یارسان دا مەقامێ ھەیە بە ناو مەقامی ھیجران کە زۆر نزیکی ئەم شێوازەیە).
١٣٦٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
شێوازی ئەڵاوەیسی
ئەو کەسانە کە ئەڵاوەیسییان گوتوە
چونکە شێوازی ئەڵاوەیسی شێوازێکی کوردییە، ھەر بەم بۆنەوە ئەم شێوازە فەقەت لە مۆسیقای کوردی دا دەبێژرێت. لە ناو مەقامبێژەکانی کورد دا، دەتوانین لە ئەمانە ناو ببەین:
سەرچاوە
پۆل:شێوازەکان
ئەبوولحەکەم کرمانی
ئەبولحەکەم عەمر کوڕی عەبدولڕەحمان کوڕی ئەحمەد کرمانی نەشتەرگەر، زانا لە پزیشکیی و ئەندازە، موسڵمان و خەڵکی قورتوبەیە. لە قورتوبە ژیاوە پاشان چووەتە مەشریقی عەرەبی و دەرسی خوێندوە لە حەڕان و (ئەلجەزیرە)، پاشان گەڕاوە بۆ سەرەگۆسا، خەیرەددین زیرکیلی وتویەتی «ئەو یەکەم کەس بوو کە نامەکانی ئیخوان سەفای هەڵگرت بۆ ئەندەلوس» یەکێ لە شارەزایان لە ئەندازە و ژمێریاریی. لە ساڵی (٤٥٨ کۆچی/١٠٦٦ زایینی) کۆچی دوایی کردووە.
سەرچاوە
پۆل:مردووانی ١٠٦٦ ٍٍٍٍٍٍپۆل:پزیشکە ئەندەلوسییەکان پۆل:لەدایکبووانی ٩٧٨ پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١١یەم پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان
گەواھیدەرانی یەھوە
گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه یه‌کێکه له ڕێچکه‌کانی ئاینی کریستیانی (فه‌له) که دان به مه‌زهه‌ب و ڕێچکه‌کانی تر دانانێت و خۆیان به دروست ترین و باشترینی کریستیانه‌کان داده‌نێن؛ که ته‌واو په‌یره‌وی په‌رتوکی پیرۆز ده‌که‌ن له ژیانیان دا ٫سه‌ره‌تای ده‌رکه‌وتنیان ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌م له ویلایه‌تی په‌نسڵڤانیا ی ئه‌مێریکی له‌سه‌ر ده‌ستی (تشارلز تاز ڕاسڵ) که به گروپ و کۆمه‌ڵه‌ی بچوک هه‌نگاویان نا بۆ خوێندن و لێکۆڵینه‌وه له په‌رتوکی پیرۆز پاشان ئه‌م کۆمه‌ڵه‌یه گه‌وره‌بوون و بوون به «قوتابیانی په‌رتوکی پیرۆز» ئه‌ندامانی گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه به‌وه ده‌ناسرێنه‌وه که هیچ جیاوازیه‌ک ناکان له نێوان نه‌ته‌وه‌کان و زمانه‌کان و ڕه‌گه‌زه‌کان وه به‌بێ کۆشش له ده‌رگای هه‌موو ماڵێک و ده‌زگایه‌ک ده‌ده‌ن له‌سه‌رتاسه‌ری جیهان بۆ بڵاوکردنه‌وه‌ی په‌یامه‌که‌یان و کاره بانگه‌وازیه‌که‌یان بۆ خوێندن و په‌یره‌وکردنی په‌رتوکی پیرۆز که به خۆڕایی په‌رتوک و چاپه‌مه‌نیه‌کان له ماڵه‌کان دابه‌ش ده‌که‌ن. گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه باوه‌ڕیان به جه‌ژنه‌کانی سه‌ری ساڵ و یادکرنه‌وه کریستیانیه‌کان نیه. وه ناچنه خزمه‌تگوزاری سه‌ربازی هیچ وڵاتێک به په‌یره‌وی وان جه‌نگ قه‌ده‌غه‌یه‌و نابێت مرۆڤی له خوا ترس به‌شداری هیچ شه‌ڕێک بکات وه به‌شداری حکومه‌ت و کاری ڕامیاری و په‌ڕڵه‌مان ناکه‌ن به په‌یره‌وی گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه خاچ حه‌رامه و ناچنه ناو کلێساوه باوه‌ر به‌و نه‌ریتانه ناکه‌ن که له کڵێساکان پيشکه‌ش ده‌کرێن وه‌ک خواردنی شه‌راب و دووکه‌ڵ و شیرینی. گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه باوه‌ڕیان به ئاگری دۆزه‌خ نیه وه له‌و بڕوایه‌ن که خوا زۆر له‌وه گه‌وره‌تره مرۆڤ ئازار بدات به ئاگر٫وه له‌وبڕوایه‌دان که خودا ته‌نها به‌هه‌شتی دروست کردوه و ئه‌م به‌هه‌شته‌ش له‌سه‌ر زه‌ویه که دواتر خودا له ڕۆژی هه‌ستانه‌وه زه‌وی ده‌گۆڕێت به به‌هه‌شت وه که‌سانی سته‌م کار و بێ باوه‌ر هه‌ڵناسنه‌وه بۆ ئه‌م به‌هه‌شته.
گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه. دڵنیان له‌وه‌ی که خوا ناوی یه‌هوه یه که له کتێبی پیرۆز ناوی هاتوه زیاتر له ٢٧٠٠ جار به گوێره‌ی دانه ڕه‌سه‌نه‌که. به‌ڵام له‌کاتی وه‌ڕگێڕانی په‌رتوکی پیرۆز وه‌ڕگێره‌ران هه‌ستان به گۆڕینی ناوی یه‌هوه به وشه‌ی (خوا)وه گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه زۆر په‌یوه‌ستن به بنه‌ما ئاینیه‌کان و په‌رتوکی پیرۆز که هه‌میشه ئاماده‌ن له نوێژ و پاڕانه‌وه‌کانیان له خوا که له هه‌فته‌یه‌ک دووجاره له شوێنێک پێی ده‌ڵێن هۆڵی پاشایه‌تی وه ساڵانه سێ جار کۆ ده‌بنه‌وه له هۆڵ و یاریگای گه‌وره به شێوه‌ی زۆر فراوان. له‌ساڵی ١٩٣١ به‌شێوه‌یه‌کی فه‌رمی نازناوی گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه یان له‌خۆنا.
بیر و باوه‌ڕ
گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه باوه‌ڕیان وایه که په‌رتوکی پیرۆز ووته‌ی خوایه و په‌یماننامه‌کانی په‌رتوکی پیرۆز به سروش هاتوه که له دوو به‌شی سه‌ره‌کی پێک هاتوه ئه‌وانیش په‌یماننامه عیبریه‌کان و په‌یماننامه یۆنانیه‌کان نن ٫که ده‌ڵێن کرتستیانه‌کان (فه‌له) ته‌نها به‌ناو کریستیانن و هیچ شتێک له‌باره‌ی په‌رتوکی پیرۆز نازانن وه به‌بیرورای ئه‌وان هه‌موو کریستیانێک ده‌بێت زۆربه‌باشی په‌رتوکی پیرۆز بخوێنێته‌وه و لێی تێبگات و په‌یڕه‌وی بکات هه‌ربۆیه باوه‌ڕدارانی گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه زۆر به‌قووڵی ڕووچونه‌ته ناو په‌رتوکی پیرۆز و ڕۆژانه ده‌یخوێنن له‌گه‌ڵ قوتابیه‌کانیان؛ که بانگه‌وازی ڕۆژی دوایی ده‌که‌ن به‌وه‌ی نزیکه و پاشایه‌تی خوا له‌سه‌ر زه‌وی داده‌مه‌زرێ و کۆتایی به هه‌موو ئه‌م کێشانه دێت که ئه‌مرۆ مرۆڤی سه‌رگه‌ردان کردوه. به‌ڵام له پێش هه‌موو ئه‌وانه بڵاوکردنه‌وه‌ی ناوی خوا و پاشایه‌تیه‌که‌یه‌تی له‌سه‌ر زه‌وی.
لای گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه جگه‌ره کێشان قه‌ده‌غه‌یه به‌وه‌ی زیان به جه‌سته‌ی مرۆڤ ده‌گه‌یه‌نێت بۆیه یارمه‌تی قوتابیه‌کانیان ده‌ده‌ن چۆن له جگه‌ره کێشان دووربکه‌ونه‌وه. وه له‌و بڕوایه‌ن هه‌رچی وڵات هه‌یه له‌لایه‌ن ئه‌هریمه‌نه‌وه به‌ڕێوه ده‌چێت بۆیه به‌شداری تێداناکه‌ن. وه هه‌لکردن و ڕێزگرتنی ئاڵا به شێکه له ئه‌هریمه‌ن په‌رستی. به‌ڵام ڕێز له‌یاساکانی وڵاتان ده‌گرن به‌وه‌ی ڕێزگرتن له‌یاسا به‌شێکه له خوا په‌رستی.
لای گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه خوێن به‌خشین قه‌ده‌غه‌یه به‌هۆی پیرۆزیه‌که‌یه‌وه به‌و بنه‌مایه‌ی خوێن به‌شێکه له سروش (روح) وه نابێت بیڕێژین یان بیبه‌خشین. هه‌تا بۆچاره‌سه‌ریه پزیشکیه‌کانیش که بۆ ئه‌مه جێگره‌وه‌ی گونجاویان دۆزیوه‌ته‌وه.
گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه باوه‌ر به خاچ ناکه‌ن به‌وه‌ی (عیسا) به خاچ هه‌ڵنه‌واسراوه به‌لکو به‌دارێک یاخود پارجه ته‌خته‌یه‌کی ئاسایی که کاتی خۆی باو بوه. هه‌ر بۆیه خاچ هه‌ڵناواسن له ماڵه‌کانیان و شوێنه تایبه‌تیه‌کانیان. وه وێنه هه‌ڵناواسن به دیواری ماڵه‌کانیان. وه له‌و بڕوایه‌ن که عیسا کوڕی مه‌ریه‌مه وه مه‌ریه‌م جگه له عیسا منداڵی تری هه‌بووه که دوای عیسا له دایک بوون به‌گوێره‌ی دانه‌ڕه‌سه‌نه‌که‌ی په‌رتوکی پیرۆز ٫هه‌ربه‌و هۆیه‌وه لای کڵێسا جێگایان نه‌بۆته‌وه.
شوێن که‌وتوانیان
به‌گوێره‌ی ڕاپۆڕتی ساڵانه‌یان له ٢٠١٥ له‌سه‌رجه‌می ٢٤٠ وڵات ٨٫٢٢٠٫١٠٥ که‌س له شوێن که‌وتوانیان دان ٫جگه له هه‌زاران قوتابی که تاوه‌کو ئێستا له ژێر خوێندنن چونکه تاوه‌کو که‌سێک به‌تەواوی په‌رتوکی پیرۆز نه‌خوێنێته‌وه و لێی تێنه‌گات نابێته یه‌کێک له شوێن که‌وتوانیان جگه له مناڵان و ئه‌وانه‌ی ژێر ١٨ ساڵین. گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه به‌شێوه‌ی خۆبه‌خش و بێبه‌رامبه‌ر وانه به‌و که‌سانه ده‌ڵێنه‌وه که خوێنده‌واریان نیه یاخود نابینان یاخود لاڵن به گوێره‌ی ئه‌و کاته‌ی که فێرخوازه‌که ده‌یهه‌وێت٫وه ساڵانه نزیکه‌ی ١٩ میلیۆن که‌س به‌شداری ده‌کات له بۆنه‌یه‌ک که پێی ده‌ڵێن(نانی ئێواره‌ی پیرۆز).
خوله‌کان
چەپ|وێنۆک|280x280پیکسڵ|هۆڵی پاشایه‌تی. تایبه‌ت به گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه له [[ئه‌ڵمانیا.]] گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه له‌هه‌ر بستێکی ئه‌م جیهانه تا بتوانن بانگه‌وازیه‌که‌یان بڵاو ده‌که‌نه‌وه. له ڕێگای چاپه‌مه‌نیه ئه‌لیکترۆنی و کاغه‌زیه‌کانیانه‌وه ٫بڵاوکراوه‌یه‌کیان هه‌یه به ناوی (Awake ڕابوون)که به ١٠٣ زمان چاپ ده‌کرێت و بڵاو ده‌کرێته‌وه ٫ته‌واوی مامه‌ته‌کانی له‌باره‌ی زانسته‌کانی په‌رتوکی پیرۆز و شانشینه‌که‌ی یه‌هوه‌یه که گۆڤارێکی مانگانه‌یه‌٫جگه له گۆڤاری (The Watchtower قوڵله‌ی چاودێری)که به ٢٥٤ زمان به ٥٩ میلیۆن دانه چاپ ده‌کرێت و بڵاو ده‌کرێته‌وه له‌نێویشیان زمانی کوردی تێدایه که له هه‌رمانگێک دوو ژماره‌ی لێ چاپ ده‌کرێت. جگه له‌چه‌ندین په‌رتوک و نامیلکه و بڵاوکراوه‌ی جۆربه‌جۆر به ٧٨٠ زمانی جیاواز له‌گه‌ڵ چه‌نین پێگه‌ی ئه‌لیکترۆنی.
دژایه‌تیه‌کانیان
هه‌ندێک له‌لایه‌ن به جوله‌که هه‌ژماریان ده‌که‌ن. هه‌ندێک که‌سیش به که‌سانی دواکه‌وتوو و نه‌زان دایان ده‌نێن. لایه‌نێکیش به کۆمه‌ڵه‌یه‌کی ماسۆنی ناوزه‌ندیان ده‌که‌ن. به‌ڵام به شێوه‌یه‌کی گشتی به که‌سانی خوڕه‌وشت به‌رز و ڕۆشه‌نبیر ناسراون که زۆر له‌سه‌ر خۆ و بێ کێشه‌ن که ڕێز له یاساکانی گشت وڵاتان ده‌گرن له جیهانی ئیسڵامی ته‌نها له لوبنان و سودان به ئاشکرا هه‌ن له کوردستانیش به شێوه‌ی گروپی شاراوه ئه‌رکر ئاینیه‌کانیان جێبه‌جێ ده‌که‌ن؛ که به پێی سه‌رژمێری ساڵی ٢٠١٣ نزیکه‌ی ٣٦٠٠ شوێنکه‌وتویان هه‌یه له لوبنان له‌گه‌ڵ ٧٠٠ که‌س له سودان.
کۆنگره‌ی ساڵانه‌ی گه‌واهیده‌رانی یه‌هوه
ساڵانه سێ کۆنگره ئه‌نجام ده‌ده‌ن له یاریگا یاخود هۆڵی گه‌وره که هه‌رجاره‌و له وڵاتێک ده‌بێت بۆ نمونه کۆنگره‌ی ١٩٨٦ له نه‌مسا بوو.
له ماوه‌ی نێوان ١٨ بۆ ٢١ ی ته‌مووز له ڤییه‌ننا به به‌شداری ١١ هه‌زار که‌س به‌ڕێوه چوو بۆ شوێنکه‌وتوانی نه‌مسا و ده‌ورووبه‌ری.
ئه‌م کۆنگره گه‌ورانه که له شوێنی وه‌ها گه‌وره ئه‌نجام ده‌درێت به‌م به‌رنامانه‌ی خواره‌وه به پوختی:
به‌سته‌ره ده‌ره‌کیه‌کان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئاینه‌کانی کوردستان پۆل:ئایینە ئیبراھیمییەکان پۆل:ناسنامەی ئایینی
مۆسیقای ھێڤی مێتاڵ
ھێڤی مێتاڵ یاخود ھەر بە سادەیی مێتاڵ لقێکە لە مۆسیقای ڕۆک کە لە کۆتاییەکانی ساڵی ١٩٦٠ دروست بووە، بەشێوەیەکی سەرەکی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و شانشینی یەکگرتوو. ئەم جۆرە مۆسیقایە لە تێکەڵکردنی مۆسیقای بلوز ڕۆک و سایکێدێلیک ڕۆکەوە دروست بووە، ئەو گروپانەی کە مۆسیقای مێتاڵیان داھێناوە ناسراون بە بەکارھێنانی بیتی خێرا و گیتاری کارەبایی و ھاوارکردن و تەپڵ و چەند ئامێرێکی تریش. گۆرانیبێژەکانی ئەم جۆرە مۆسیقایە بەگشتی نێرینەن و لەکاتی گۆرانی وتندا بەشێوەیەکی توڕە و گڕ دەیڵێن. ھەروەھا گۆرانیبێژی ئافرەتیشی ھەیە بەڵام بە ڕێژەیەکی زۆر کەم.
نمونەیەکی مۆسیقای مێتاڵ:
سەرچاوەکان
پۆل:شێوازەکانی مۆسیقای ئەمریکا پۆل:شێوازەکانی مۆسیقایی بریتانی پۆل:مۆسیقای ئەورووپی پۆل:ھێڤی مێتاڵ پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا پۆل:مۆسیقا لە دەیەی ١٩٧٠
ناوی پاوانی بەتەواوی شیاوکراو
بۆ نموونە، ئەگەر لە پاوانی example.com -دا خانەخوێیەک بە ناوی myhost بوونی ھەبێ، ئەوکات ناوی پاوانی بەتەواوی شیاوکراوی ئەو خانەخوێیە دەبێتە myhost.example.com. ؛ کەواتە FQDN بەشێوەی یەکتا خانەخوێیەکە دەستنیشان دەکا - واتە ئەگەرچی لەوانەیە زۆر خانەخوێ لە جیھاندا ناویان myhost بێ، بەڵام تەنھا یەک دانە myhost.example.com. بوونی ھەیە.
پۆل:سیستمی ناوی پاوان
١٣٦٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٦٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئاشتیکردن لە دوای تێکھەڵچوون. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣٣٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٥
شاری گواتیمالا
شاری گواتیمالا, لە ناوخۆدا ناسراوە بە گواتێ یان گواتیمالا، بەفەڕمی Ciudad de Guatemala پایتەخت و گەورەترین شاری وڵاتی گواتیمالایە، و یەکێکە لە شارە قەرەباڵەغەکانی کیشوەری ئەمریکای ناوەندی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پایتەختەکانی ئەمریکای باکوور
١٣٦٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
قەربلیانی ئەندەلوسی
ژیان
قەرەبیلیانی زانستی لە قەرەبیلیان لای باوکی خوێندووە، ھەروا زانستی نەشتەرگەرییشی لە چەند پەرەپێدەرێکی ڕۆم دەست کەوتووە. ئیبن خەتیب وتویەتی کە ئەو لەسەردەستی (عەبدوڵا بن سیراج) و بێجگە لەویش خوێندوویەتی.
کۆچی دوایی کرد لە ڕەبیعی یەکەمی ساڵی ٧٦١ کۆچی- ١٣٣٢ زایینی.
سەرچاوە
ویکیپیدیای عەرەبی
پۆل:پزیشکە ئەندەلوسییەکان پۆل:مردووانی ١٣٦٠ پۆل:ڕوەکناسان
بڕیارنامەی ١٦٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٥
ھاوار مەلا محەممەد
ھاوار مەلا محەممەد ( لەدایکبووی ١ی حوزەیرانی ١٩٨١) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێ پێشووی عێراقە.لە هێڵی ناوەڕاست و بەریگریکار یاریی کردووە.بە یەکێک لە باشترین یاریزانەکانی هەڵبژاردەی عێراق ناسرابوو, و ڕۆڵی سەرەکی هەبوو لە بردنەوەی جامی ئاسیا لە ساڵی ٢٠٠٧. برا گەورەی هەڵگورد مەلا محەمەدە ،کە بەهەمان شێوە یاریی بۆ هەڵبژاردەی عێراق ئەنجامداوە. یەکەم یاریزانی عێراق و کوردە کە لە خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا بەشداری کردووە. ساڵی ٢٠١٥ بەفەرمی وازی لە یاریی کردن هێنا.
دەسپێکی وەرزشی
لە ساڵی ١٩٩٨ز پەیوەندی کرد بەیانەی مووسڵەوە دواتر لەتەمەنی ١٧ ساڵیدا بوو چووە شاری بەغدابۆیاریکردن لەیانەی قوەی جەویەکە لەم یانەیە ماوەی پێنج وەرز ماوە لەساڵانی ٢٠٠٠ بۆ ٢٠٠٥
جامی ئاسیای ٢٠٠٧
لەگەڵ ھەڵبژاردەی عێراقدا توانیان ببن بەپاڵەوانی جامەکە ھاواریش لەم پاڵەوانییەتییە ئاستێکی بێ وێنەی نیشان دا
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:وەرزشکارانی کورد پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٤ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئێران پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە قەتەر پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی عێراقی پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٧ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠١١ پۆل:خەڵکی مووسڵ پۆل:یاریزانانی یانەی ھەولێر
ئارین مەسروور بارزانی
ئارین مەسرور بارزانی گەورە کوڕی سەرۆک وەزیرانى ھەرێمی کوردستان مەسرور بارزانی، ئەو کەسایەتیەکی گەنجە بە تایبەتی کاریگەرە لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان و میدیای ناوخۆیی
چالاکیەکان
ئارین بارزانی بەشێوەیەکی ڕێکوپێک لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەردەکەوێت و زۆرجار سەرنج و تێبینی لەسەر کێشەی ژینگەیی و گەنجان بەگشتی و کێشەکانی تەندروستی دەکات بەرژەوەندییە هەنووکەییەکانی بووەتە سەرنج لەسەر مەترسییەکانی گۆڕانی کەش و هەوا. بەشداریکردنی لەبۆنە ناوخۆییەکان و کۆنفرانسەکاندا زۆرجار لەلایەن میدیاکانەوە بەتایبەتی لەهەرێمی کوردستان و عێراق و هەرێمی عەرەبیدا کارلێک دەکرێت.
ژیانی قوتابخانەکەی
ئەو لە زانکۆی ئەمریکیی کوردستان دەخوێنێت - بەشی پەیوەندییە نێونەتەوەییەکان. جگە لە کوردی ڕەسەنی خۆی بە ئینگلیزییەکی نەرم و بە زمانی عەرەبی باش دەدوێت.
بەشداریکردن لە کۆنفرانسەکان
ئارین بارزانی لە چەندین کۆنفرانسدا بە تایبەتی لە تی دیکس بەشداری کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی عێراق پۆل:کورد
وێبگە
وێبپەڕ (یان پەڕەی وێب) بەڵگەنامەیەکە، زۆرتر تێکستی سادەیە کە لەگەڵ فەرمانەکانی ئێچ تی ئێم ئێڵ تێکەڵ کراوە. کاری فەرمانەکانی HTML دانی شێوازە بە پەڕەکە. لەوانەیە وێبپەڕێک بەھۆی بەستەرەکانەوە گرێ درابێتە وێبپەڕەکانی وێبگەیەکی دیکەوە.
وێب پێکھاتووە لە ھەموو وێبگە گشتییەکان پێکەوە.
دیارنەمانی گابی پێتیتۆ
گابرێل پێتیتۆ (لە دایکبووی ١٩ی ئازاری ١٩٩٩) کچێکی تەمەن ٢٢ ساڵی ئەمریکییە و خەڵکی ناوچەی سوفۆڵک-ی نیویۆرکە و لە ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١ لە کاتی گەشتکردندا بە درێژایی ویلایەتە یەکگرتووەکان لەگەڵ دەزگیرانەکەی دیارنەماوە، خێزانەکەی لە کۆتایی مانگی ئابدا پەیوەندیان لەگەڵ ئەو لەدەستدا کاتێک کە لە پارکی نەتەوەیی گراند تیتۆن لە وایومینگ بوون.
لە ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١دا دەسەڵاتەکان ڕایان گەیاند کە لە دارستانی نەتەوەیی بریجێر–تێتۆن تەرمی "لەگەڵ وەسفی پیتیتۆ" دۆزرایەوە، ھەرچەندە بە فەرمی دیاری نەکراوە و ھۆکاری گیان لەدەستدانیشی پشتڕاست نەکراوەتەوە.
پێشینە
گابی پێتیتۆ و دەزگیرەکەی، برایان لاندەری، یەکەم جار لە قوتابخانەی ئامادەیی لە ناوچەی سوفۆڵک لە نیویۆرک یەکتریان ناسیوە. پێتیتۆ لە ساڵی ٢٠١٧ لە قوتابخانەی ئامادەیی بایپۆرت-بلو پۆینت دەرچوو و لە بلو پۆینت لە نیویۆرک دەژیا، لاندەری لە ساڵی ٢٠١٩ لەگەڵ دایک و باوکی لە باکووری پۆرتی فلۆریدا دوورکەوتەوە و ڕووی لە نیویۆرک کرد، لە نیویۆرکەوە لە ٢ی تەممووزی ٢٠٢١ کۆچیان کرد بۆ گەشتێکی چوار مانگەی سەرانسەری ویلایەتە یەکگرتووەکان بە ترومبێلێکی مۆدێل ٢٠١٢ ی فۆرد ترانزێت. ئەو جووتە گەشتەکانیان تۆمار دەکرد و لە ھەژماری یوتوبی پێتیتۆ، «ستەتیک عیماری»، ھەروەھا لە ھەژماری ئینستاگرامەکەیان بە بەڵگەوە تۆمار دەکرد، تائێستا دوایین ڤیدیۆی سێ ھەفتە پێش دیارنەمانی بڵاو کراوەتەوە.
ڕووداوی سۆزداری نێوانیان
لە ١٢ی ئابی ٢٠٢١ پۆلیس لە شاری مواب یۆتا دەستوەردانی کرد لە ناکۆکی سۆزداری نێوان ئەو جووتەی کە لەسەر ڕێگای سەرەکی لەگەڵ یەک دەمەقاڵیان دەکرد، گەواھیدەرێک کە تەلەفۆنی بۆ ٩١١ کرد وتی کە ئەو جووتە لە نزیک کۆمەڵەی مۆنفلۆر کۆ ئۆپ دەجەنگن، گەواھیدەرەکە ھەروەھا بانگەشەی ئەوەی کرد کە پیتیتۆ پێش ئەوەی بچێتەوە ناو ترومبێلەکەی مستێکی لەقۆڵی گابی دا. کاتێک پۆلیس گەیشت، داوایان لێکرا کە ڤانەکەیان لە نزیک دەروازەی پارکی نەتەوەیی ئارچس ڕابگرن و پێتیتۆیان بینی کە بە چڕی لە شوێنی سەرنشینەکە دەگریا و بە ئەفسەرەکانی وت کە ئەو لەگەڵ تەندروستی دەروونیدا تێدەکۆشێت و ئەو ئەفسەرەی کە لە ئەرکدابوو لە ڕاپۆرتەکەیدا نوسیویەتی" لە ھیچ خاڵێک لە لێکۆڵینەوەکەمدا گابریل لە گریان و ھەناسەی قورس نەدەوەستا و یان نەیدەتوانی رستەیەک تەواوبکات بەبێ گریان و سڕینی لووتی " لاندەری وتی کە ئەو دووانە دەستیان کردوە بە دەمەقاڵی لە شارۆچکەکە و پێکڕا ئاماژەیان بە گرژیی سۆزداری نێوانیان کرد کە لە نێوان ئەو دووانەدا دروست بوو بوو و بەھۆی ئەوەی پێکەوە گەشت دەکەن بۆ ماوەی چوار بۆ پێنج ھەفتە بۆیە ناکۆکییەکان لەم ماوەیە ھەر زیادی کردووە و دواتر ھەردووک ڕازی بوون کەلەیەکتر داببڕێن بەڵام نەک لەشوێنێکی وەھا دوورەدەست، چونکە ئەو نیگەران بوو لەوەی کە ئەو بە تەنیا جێ بھێڵێت لە شارۆچکەکە بۆیە بڕیاردەدەن ھەربەیەکەوە لەڤانەکە بمێننەوە، بەڵام بەھۆی ئەم ناکۆکییەی دواییان کە ئەفسەرەکان دەستیان خستەناوی، پۆلیسەکان بڕیاردەدەن کە لەیەکیان داببڕێنن بۆ ماوەیەک تاوەکو توندوتیژی لێ نەکەوێتەوە چونکە پۆلیس نەیویست ئەم جووتە لێک بکەن بەلکو ڕێنوینی لاندریان کرد کە بۆ شەوێک لە ھوتێل بمێنێتەوە و گابیش لەناو ڤانەکە ئەمشەوە بەڕێ بکات.
ھیچ تۆمەتێک و سکاڵایەک تۆمار نەکرا و پۆلیس لاندری برد بۆ ھوتێلێک تا شەوێک لە ھۆتێلەکە بەسەر ببات و پۆلیسیش ڕووداوەکەی وەک شکاندنی تەندروستی دەروونی/ سۆزیی لە جیاتی دەستدرێژیی لەقەلەمدا.
دیارنەمان
پێتیتۆ لە ھۆتێلێک لە نزیک فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سالت لیک سیتی لە ٢٤ی ئابی ٢٠٢١ مایەوە، بەپێی وتەی کارمەندانی ھۆتێلەکە دایکی پێتیتۆ، نیکۆڵ شمیت، ڕای گەیاند، کە پێتیتۆ پێی وتووە کە ئەوان لە شاری سالت لەیک، یوتا، بۆ پارکی نەتەوەیی یلۆستۆن سەفەر دەکەن، و دوایین جار پەیوەندییەکی لە ٢٤ی ئابەوە لەلایەن ئەوەوە وەرگرتووە و پیتیتۆ بانگەشەی ئەوەی کردوە کە لە پارکی نەتەوەیی گراند تیتۆن لە باکووری ڕۆژاوای ویۆمینگە ھەروەھا پەیامە نووسراوەکان بەردەوام بوون لە تەلەفۆنی پیتیتۆوە بۆ دایکی تا ٣٠ی ئاب لەگەڵ دوایینیان کە وتبووی «ھیچ خزمەتێک لە یوسیمیتدا نییە». دایکی نادڵنیایی دەربڕی دەربارەی ڕەوایەتی ئەوان.
لاندەری گەڕایەوە بۆ فلۆریدا لەگەڵ ڤانەکە لە ١ی ئەیلوول بەبێ پیتیتۆ خێزانی پیتیتۆ لە ١١ی ئەیلوولدا ھەواڵی بێسەروشوێنکردنی ئەویان داوە لە ١٧ی ئەیلوول، کاربەدەستان ڕاپۆرتیان دا کە لاندەری ون بووە ھەمان ڕۆژ، تیکتۆکەر میراندا بیکەر زنجیرەیەک ڤیدیۆی بڵاو کردەوە کە گوایە لە ٢٩ی ئاب لاندری ھەڵگرتووە، بە تەنیا لە پارکی نەتەوەیی گراند تیتۆن ھیتچیکینگ دەکات لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١، برایان لاندەری ونبووی ڕاپۆرت کرا.
لێکۆڵینەوە
وێنۆک|225px| لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ ئێف بی ئای پۆستەری کەسێکی ونبووی بڵاوکردەوە لە ھەوڵی دۆزینەوەی گابریل «گابی» پیتیتۆ بوو لاندری قسە لەگەڵ پۆلیس ناکات لەکاتێکدا لێکۆڵینەوەکان بەردەوامە و لاندری پارێزەرێکی دامەزراندووە و بەکەسێکی بەرژەوەندخواز دادەنرێت لە دۆسیەکەدا، دایک و باوکی پەیوەندیان لەگەڵ جێبەجێ کردنی یاسا و لەگەڵ خێزانی پیتیتۆ ڕەتکردووەتەوە، لە جیاتی ئەوەی ھەموو پەیوەندییەکان لە ڕێگەی پارێزەری خێزانەوە ئاراستە بکەن، کە ئامۆژگاری لاندەری کردووە کە لێدوان ڕەت بکاتەوە ھەروەھا پارێزەرەکە بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوە و ڕای گەیاند کە لە ئەزموونەکەیدا، ھاوبەشە نزیکەکان زۆرجار یەکەم کەسن کە جەخت لە جێبەجێکردنی یاسا دەکاتەوە و ھەر لێدوانێک لە دژی ئەو بکرێت بەکاردێت بەو شێوەیە، ئەو ئامۆژگاری لاندەری کردبوو کە بێدەنگ بمێنێت لەکاتێکدا لاندری تاوانبار نەکراوە بە ھیچ تاوانێک وەک لە ١٧ی ئەیلوول، پۆلیسی بەندەری باکوور لێکۆڵینەوە لە کەیسەکە دەکات لەگەڵ دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدڕاڵی (FBI) و بەشی پۆلیسی ناوچەی سوفۆڵک لە نیویۆرک. ڤانەکە دواتر لە ماڵی خێزانی لاندری چاککرایەوە و لەلایەن پۆلیسەوە بۆ گەڕان بەدوای بەڵگەی زیاتردا پرۆسە کرا. لە ١٦ی ئەیلوول، پارێزەری خێزانی پیتیتۆ دژی پاراستنی خێزانی لاندەری برایان قسەی کرد.
لاندەری لە ١٤ی ئەیلوولەوە نەبینراوە دایک و باوکی ڕاپۆرتیان دا کە لە ١٧ی ئەیلوول بێسەروشوێن بووە لە ١٩ی ئەیلوول، ئێف بی ئای و پۆلیس بەدوای لاندری دەگەڕێن لە کارلتون سێرڤەر، پارکێکی ناوچەی ساراسۆتا لە نزیک ماڵەکەی لە باکووری پۆرت؛ لە ڕاگەیەندراوێکی بەڕێوبەرایەتی پۆلیسی پۆرتی باکووردا ھاتووە کە پۆلیس ئێستا خەریکی لێکۆڵینەوەی چەند کەسێکی ونبووە لە ٢٠ی ئەیلوول پۆلیس دەستی کرد بە گەڕان بۆ لاندری لە مۆبایڵ ئەلاباما دوای ئەوەی شایەتحاڵەکان ھەواڵی بینینیان لە چێشتخانەیەک و لە نزیک والمارتێک لە تیلمانس کۆرنۆرنی ئەلاباما ڕاگەیاند.
یێڤگینی زاڤۆیسکی
وێنۆک|یێڤگینی زاڤۆیسکی یێڤگێنی کۆنستانتینۆڤیچ زاڤۆیسکی (بە ڕووسی: Евгений Константинович Завойский؛ ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٠٧–٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٦) فیزیازانێکی سۆڤیەت بوو کە بە دۆزینەوەی دەنگدانەوە پارامگناتیسی ئەلکترۆنی لە ساڵی ١٩٤٤ ناسرابوو. پێدەچێت ئەو لە ساڵی ١٩٤١دا، زۆر پێش فلیکس بلۆخ و ئێدوارد میڵز پورسێل، ڕەنگدانەوەی موگناتیسی ئەتۆمی بەدی کردبێت، بەڵام ئەنجامەکانی بە دووبارە نەبوونەوەی ڕەتکردەوە. ھەروەھا زاڤۆیسکی بە دیزاینی کامێرای ڕووناکی بۆ دیاریکردنی پرۆسەی ئەتۆمی لە ساڵی ١٩٥٢ و دۆزینەوەی دەنگدانەوە موگناتیسی-دەنگی لە پلازما لە ساڵی ١٩٥٨دا شانازییە.
دیارنەمانی گابی پێتیتۆ
لێکۆڵینەوە
لە ١٩ی ئەیلوول، کەناڵێکی یوتوب لەژێر ناوی سوور سپی & بێتۆن لە ٢٧ی ئابەوە گرتەی داش کامی بڵاو کردەوە کە نیشانی دەدات ڤانێکی سپی ھاوتای وەسفی یەک پیتیتۆ و لاندەری لە ناوچەی کامپینگی بڵاوکەرەوەی سپرید کریک لە دارستانی نەتەوەیی بریجێر–تێتۆن لە ویۆمینگ نزیک پارکی نەتەوەیی گراند تیتۆن تۆمارکەرەکەی ڤیدیۆکە ڕای گەیاند کە ئەوان ڤانەکەیان بینی لە دەوروبەری کاتژمێر ٦:٠٠ی ئێوارە و جارێکی تر بینییان کاتێک کە گەڕاونەتەوە ناوچەکە دواتر لەو شەوەدا ڤیدیۆکە دەرگەی پشتەوەی ڤانەکە نیشان دەدات کە بە شێوەیەکی بێسەروبەری داخراوە کاتێک یوتوبەر نزیک دەبێتەوە. ھەر ئەو شەوە، جێبەجێکاری یاسا گەڕان و لە دارستانی نەتەوەیی بریجێر تیتۆن تەرمێکی دۆزییەوە. ناسنامەکە پشتڕاست نەکراوەتەوە. ئێف بی ئای، ھەرچۆنێک بێت، ئەو پاشماوانەی بە وەسفی پیتیتۆ دەگونجێن.
یێڤگینی زاڤۆیسکی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٧ پۆل:مردووانی ١٩٧٦ پۆل:دەرچووانی زانکۆی فیدراڵی کازان پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ستالین
دیارنەمانی گابی پێتیتۆ
لێکۆڵینەوە
لە ٢٠ی ئەیلوول، ئێف بی ئای فەرمانی گەڕانی لە ماڵی لاندەری ئەنجامدا و بە دیمەنی تاوانەکەی ڕاگەیاند
ڕووماڵکردنی میدیا و کاردانەوەی گشتی
بایەخدان بە دیارنەمانی پیتیتۆ ھاوکات بوو لەگەڵ زیادبوونی ناوبانگی پادکستەکانی تاوانی ڕاستەقینە و دۆکیومێنتاری لە ماوەی ساڵی پێشوودا. شارەزایان و شرۆڤەکارانی ڕاگەیاندن بایەخێکی تایبەتیان بە کەیسی پیتیتۆوە گەڕاندەوە بۆ کۆمەڵێک ھۆکار، لەوانە بوونی پەیتیتۆ و لاندری ھەیە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا کە شێوازی ژیانە ونبووەکانیان دۆکیومێنت دەکەن، ئەو دیاردەیەی کە ناوبانگەکەی لە کاتی کۆڤید-١٩ بە وتەی زانایەکی بواری تاوان، «ئەوە لەسەر کلتور و کۆمەڵگای ئێمەیە… ئێمە ئەولەوییەتی لەسەر سپیی دادەنێین. ئێمە ئەولەوییەتی گەنجان و پێشبینییەکانی جوانی جەستەییمان دادەنێین».
ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠
ویلایەتە یەکگرتووەکان یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠، کە یارییەکانی لە ١٤ی ئاب تا ١٢ی ئەیلوولی ١٩٢٠ لە شاری ئەنتۆێرپی بەلجیکا بەڕێوەچوو. ٢٨٨ پێشبڕکێکار (٢٧٤ پیاو و ١٤ ژن)، بەشدارییان لە ١١٣ یاری کردووە لە ١٨ وەرزشدا. وەرزشوانانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بە کۆکردنەوەی ٤١ مەدالیای زێر پلەی یەکەمیان بەدەستھێنا لە ڕیزبەندی وڵاتە براوەکانی مەدالیای ئۆڵۆمپیاد.
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠
زانکۆی دھۆک
زانکوا دھۆک (The University of Duhok) یەکێک لە زانکۆ گەورەکانی کوردستانە کە لە شاری دھۆکە. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ بە دوو کۆلیژ و ١٤٩ قوتابییەوە دامەزراوە. ئەمڕۆ ئەم زانکۆیە لە ١٧ کۆلیژ پێکھاتووە. لەزانکۆ دهۆک بەشی پزیشکی و چاندن یەکەمین بەش بوون کەبکرێنەوە لەزانکۆکە، لەهەردوو ساڵی یەکەمیدا بەشی پزیشکی ٤٨ قوتابی، و بەشی چاندن ١٦٦ قوتابی. لەدوای نەمانی ئابلووقەی نەتەوەیەکگرتووەکان لەعێراق ،زانکۆکە چالاکییەکانی زۆرتربوو وەبەشەکانیشی زۆرتر لێکرایەوە کە بەشەکانی زۆرکرا بۆ ١١ فاکەلتی لەنێوان ئەمەشدا کۆلێژی ئاداب و ئەندازیاری لەساڵی ١٩٩٤ دامەزرا، پاشا لە ساڵی ١٩٩٦ڤێتێرنەری و کۆلێژی کارگێڕی و ئابووری کرایەوە. لەدوای ئەمە فاکەلتی دیکەشی لێکرایەوە تاکوو ژمارەیان گەیشتە ١١.
بەستەری دەرەکی
[/http://www.uod.ac/ زانکۆی دھۆک (ب کرمانجی)]
پۆل:زانکۆکانی عێراق پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان پۆل:دھۆک پۆل:زانکۆ کوردیەکان
بڕیارنامەی ١٦٤٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٤٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی لیبەریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣٣٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٥ پۆل:لیبێریا لە ٢٠٠٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا
١٣٦٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
عێزەدین حوسێنی
شێخ عێزەدین حوسەینی (۱۹۲۲ لە بانە-٢٠١١ لە سوید) زانایەکی ئایینی و کەسایەتییەکی سیاسیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بووە. لە ساڵی ١٩٤٣ دا بووە بە ئەندامی کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان. لە چالاکییە ڕزگاریخوازانەکانی گەلی کورد لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ساڵانی دوای تێکچوونی حکومەتی شا وەک سەرکردەیەکی ناسراو بەشداری بووە. شێخ عێزەدین حوسەینی ١٠ی شوباتی ٢٠١١ لە شاری ئۆپسالای سوید، لە تەمەنی ٨٩ ساڵیدا کۆچی دواییکردوە. ڕۆژی ١٧/٢/٢٠١١ تەرمەکەی لە شاری سلێمانی لە گردی سەیوان بە خاک سپێردرا.
ژیانی سەرەتایی
شێخ عێزەدین حوسەینی لە دایکبوی ٢٩. ٩. ١٣٤٠ کۆچی مانگی کە دەبێتە ٥. ٣. ١٣٠١ کۆچی ھەتاوی یانی ٠ کانوونی دووەمی ١٩٢٢ زایینی لە شاری بانە لە بنەماڵەیەکی ئایینیدا لە دایکبووە. باوکی، شێخ ساڵح لە ساداتی بەرزنجی بووە، شێخ ساڵح کە لە سەردەمی خۆیدا زانایەکی ئایینی ناودار بوو، دژایەتی حکومەتی ڕەزا شای دەکرد، بە نھێنی لەگەڵ شێخ مەحموودی حەفید پەیوەندی ھەبووە. ماوەیەک لە شاری بانە قازی بوو. دوایە دەسی کێشاوە لە مەحکەمە، دەیگوت ناتوانێ ڕاستگۆیانە بە قەزاوەت ڕابگات. شێخ ساڵح لە مانگی خەزەڵوەری ساڵی ١٣١٩ (١٩٤٠)لە تەمەنی ٦٣ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. لە شاری بانە ھەتا ساڵی ١٩٣٦ خوێندنگای حوکومی نەبووە وشێخ عێزەدین سەرف و نەحوی عەرەبی، قورئان گولستان و بووستان سەعدی لەلای باوکی خوێندووە. ھاوینی ساڵی ١٩٣٨(١٣١٧) لە گوندی سیسێر لەلای مەلا سەید حوسەین چووە فەقێیەتی. لەوساڵانەدا خەباتێکی چەکداری دژی حوکومەتی ڕەزاخان لە ناوچەی سەردەشت بەرپابوو. کە لە ناوچەکە دا زۆر لایەنگری لێ کراوە. سەرکردایەتی بزوتنەوەکە لە ئاوایی قەلەرەشە بۆوە. سێ ساڵ لەسیسێر ماوەتەوە، پاشان دەچێتەوە بانە و دواتر لە نەمەشیر، دیسانەوە سیسارک و ماوەیەکیش دواتر، لە ساڵی ١٩٤٧ بۆ ماوەی ٧مانگ لای مامۆستا مەلا باقر لە ئاوایی بالک لە ناوچەی مەریوان خوێندویەتی. ساڵی ١٩٤٢ بۆ درێژەدان بە خوێندن دەچێتە ناوچەی موکریان کە لەوێ ھەڵسووڕانی سیاسی و ھەستی نەتەوایەتی بەرز بووە. مامۆستا وانەکانی خوێندنی زۆربە باشی فێر بۆوە. ساڵی ١٩٤٣ لە ناوچەی بۆکان، بە نازناوی نھێنی «ھەوێن» ئەندامەتی کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان (کومەڵەی ژ-ک) پێبەخشرا و بووە چالاکی سیاسی. ماموستاشێخ عیزەدین لە بۆکان پێوەندی دۆستانەی لە گەڵ ھەژارموکریانی ومامۆستاحەقیقی زۆرخۆش بوو. دۆستی نیزیکی قازی کاکە حەمەو حاجی ڕەحمان ئاغابۆوە. ھەر لەوساڵانە دا مامۆستا شێخ جەڵالی برای لە گەڵ بۆوە وئەویش بۆتە ئەندامی چالاکی کۆمەڵەی ژ. ک وپێکەوە لە کۆبونەوەکانی کۆماری کوردستان لە بۆکان ومەھاباد بەشداریان کردۆوە.
ساڵانی ١٩٧٩ تا ١٩٨١
ڕۆژی ١٨ی شوباتی ١٩٧٩ یەکەم دەستەی نوێنەرایەتی حکومەت کە داریووش فروھەر یەکێک لە ئەندامانی بوو، ھاتە مەھاباد و یەکڕاست چوونە لای مامۆستا. دواتر لە کۆبونەوەیەکی گەورەدا بڕیارنامەیەک لەلایەن نوێنەرانی شارەکانی کوردستانەوە (لەوانە ڕێبەرانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و کۆمەڵە) پێشکەشی نوێنەرانی دەوڵەت کرا کە یەکێک لە خاڵەکانی ئەوەبوو کە شێخ عێزەدین دەسەڵاتی ئەوەی ھەیە سەرۆکایەتی ھەر لیژنەیەک بکات کە لەلایەن گەلی کوردەوە لەگەڵ دەوڵەتی ناوەندی‌دا دەکەوێتە وتووێژ. نەورۆزی ١٩٧٩ دوای کارەساتی خوێنین لە شاری سنە، مامۆستا لایەنێکی سەرەکی بوو لە وتووێژ لەگەڵ نوێنەرانی حکومەت کە بریتی بون لە ڕەفسەنجانی، بەنیسەدر، بەھەشتی، تاڵقانی و کەسانی دیکەش. لەو کۆبوونەوەدا بوو کە مامۆستا لە کاتی فڕینی فرۆکە شەڕکەرەکان بەسەر شاری سنەدا و لە گەرمەی وتووێژەکاندا گوتی: «فەرقی تاج و عەمامە چییە؟ حکومەت نەگۆڕدراوە، تاجی پاشایەتی لاچووە و عەمامە ھاتوەتە جێگای.» ڕۆژی ٢٦ی ئازاری ١٩٧٩ مامۆستا ڕایگەیاند لەبەر ئەوەی ناوەرۆکی کۆماری ئیسلامی نادیارە لە ڕیفراندۆمدا بۆ دەنگدان بە کۆماری ئیسلامی لە ئێران بەشداری ناکات. مانگێک دواتر لەسەر بانگھێشتی وەزیری ناوخۆ سەفەرێکی کرد بۆ تاران و قوم. لەم سەفەرەدا لەگەڵ خومەینی، مەھدی بازرگان سەرۆک وەزیر، وەزیری ناوخۆ و چەندین کەس لە بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی دیداری کرد. لە دیدار لەگەڵ خومەینیدا کاتی خوداحافیزی خومەینی دەڵێت ھێمنایەتی کوردستانم لە تۆ دەوێت، مامۆستایش دەڵێت منیش خودموختاری کوردستانم لە ئێوە دەوێت. لەو سەفەرەدا لە زانکۆی شەریف لە تاران لەناو خوێندکارانی زانکۆ لە وتارێکدا وتی: «ئەو ئایینەی خەڵک بە گژ یەکدا دەکات، ئایینی ئیلاھی نییە… سانسۆر نمونەیەکە لە گەڕانەوەی دیکتاتۆری و کۆنەپەرستی. کۆنەپەرستی لە ھەر جلوبەرگێکدا و بەھەر ڕەنگێک بێت مەحکومە… ئێمە لایەنگری ھەڵسوڕانی ھەمو حیزب و ڕێکخراوە سیاسییەکانین.. شۆڕش ھێشتا بە ئاکام نەگەیشتوە چونکو ئامانج لە شۆڕش گۆڕانی بنەڕەتییە.»
سەرەتای ساڵی ١٩٧٩ شێخ عێزەدین لەناو بەخێرھێنانی ئاپۆرەی خەڵکدا لە شار و شارۆچکەکانی کوردستان گەڕایەوە بۆ کوردستان و سەردانی سنە، دیواندەرە، سەقز، بانە و بۆکانی کرد و گەڕایەوە بۆ مەھاباد. لە ٦ی حوزەیرانی ١٩٧٩ ھۆشداریدا: «ئەگەر وریا نەبین تووشی شەڕی چەکداریمان دەکەن… پارێزگاری لە شارەکان دەبێت لەژێر چاوەدێری شۆرای شارەکاندا بێت… بڵاوکردنەوەی چەک لە کوردستان [لە لایەن حکومەتەوە] وایکردوە کە ئەگەر کارێکی بۆ نەکرێت، کوردستان لە سەردەری شەڕی ناوخۆدا دەبێت.»
١٩ی ئابی ١٩٧٩ فەرمانی ھێرشی حکومەتی ناوەندی بۆ سەر کوردستان لەلایەن خومەینییەوە دەرچوو؛ مامۆستا لەگەڵ تێکۆشەرانی کورد چووە شاخ و لە ڕێگای ڕاگەیاندن و چاوپێکەوتنی ڕۆژنامەوانییەوە دەنگی گەلی کوردی بە ھەمو جیھان دەگەیاند. چەند ھەفتە دواتر «دەفتەری مامۆستا شێخ عێزەدین حوسەینی» بۆ ڕاپەڕاندنی کاروبارەکانی مامۆستا پێکھات کە ئەندامەکانی ژمارەیەک لە کەسانی نزیک لە مامۆستا و تێکۆشەرانی خەڵکی چەند شارێکی کوردستان بون.
لە پاییزی ١٩٧٩دا چەندین کۆبوونەوە کرا لەگەڵ نوێنەرانی حکومەت کە لە تارانەوە ھاتبوون بۆ دێھاتی ناوچەی سەرسنوری سەردەشت کە مامۆستا ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو لەو کۆبونەوانەدا. لەم ماوەیەدا «دەستەی نوێنەرایەتی گەلی کورد» بە سەرۆکایەتی مامۆستا بۆ وتووێژ لەگەڵ دەوڵت پێکھات کە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و کۆمەڵە و ڕێکخراوی چریک فیدایی ئەندامەکانی بوون.
١٢ی کانوونی یەکەم یەکەمین و تەنھا کۆبوونەوەی ڕەسمی نوێنەرانی حکومەت لەگەڵ دەستەی نوێنەرایەتی گەلی کورد پێکھات. ھەتا کۆتایی ساڵ بەردەوام کۆبوونەوە دەکرا لەگەڵ نوێنەرانی حکومەت و نوێنەری تایبەتی خومەینی بۆ قسەوباس لەسەر چۆنییەتی درێژەدان بە وتوێژ بەڵام ھیچ ئاکامێکی نەبوو.
مانگی چواری ١٩٨٠ مامۆستا سەفەرێکی دەستپێکرد لە مەھابادەوە بۆ بۆکان و سەقز و دیواندەرە و سنە و مەریوان و بانە و لەھەمو لایەک لە کۆڕ و خۆپیشانداندا ڕایدەگەیاند گەلی کورد خوازیاری مافی ئاسایی خۆی و ئاشتی و پێکەوە ھەڵکردنە و دژ بە دەستپێکردنەوەی شەڕە. وێنە و فیلمی ئەم سەفەرە سیمای سەرکردەیەکی خۆشەویست نیشاندەدات. ھەر لەو مانگەدا خولی دووەمی ھێرشی کۆماری ئیسلامی بۆسەر شارەکانی کوردستان دەستی پێکردەوە.
ساڵانی ١٩٨٢ تا ١٩٨٩
سەرەتای ساڵی ١٩٨٢ مامۆستا نوێنەری خۆی ناردە دەرەوە بۆ ئەورووپا بۆ ئاگارکردنەوەی بیروڕای جیھانی لەسەر بارودۆخی گەلی کورد و بزووتنەوەکەی و چەندین نامەی نارد بۆ پاپ لە ڤاتیکان، سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان و چەندین سەرۆکی وڵاتانی ئیسلامی و عەرەبی و یاسر عەرەفات. ھەروەھا پەیامێکی تایبەت بۆ ڕای گشتی جیھان و ئێرانییەکان و کوردەکان لەدەروەی وڵات کە بە زمانەکانی کوردی، فارسی و فەرانسە بڵاو کرایەوە.
لە پاییزی ساڵی ١٩٨٢ مامۆستا بەمەبەستی ڕاکێشانی سەرنج بۆ بارودۆخی گەلی کورد سەفەرێکی نۆ ھەفتەیی کرد بۆ پاریس و دواتر بۆ عەرەبستان. لە سەفەری پاریسدا لەگەڵ میدیاکانی فەڕانسە و ھەروەھا لەگەڵ ڕادیۆ بی‌بی‌سی بەشی فارسی گفتوگۆیەکی گرینگی کرد. لە عەرەبستان مامۆستا حەجی عەمرەی بەجێھێنا.
لە ساڵەکانی ١٩٨٥ تا ١٩٨٨دا مامۆستا لە ھەل‌ومەرجێکی دژواردا لە ناوچەکانی سەرسنووری عێراق و ئێراندا دەژیا و بەردەوام بو لە چالاکی سیاسی و دەرکردنی ڕاگەیاندن و بڵاوکردنەوەی ڕاو بۆچونەکانی. ھەر لەم ساڵانەدا بو کە مەقەڕی نیشتەجێبونی خۆی و بنەماڵەکەی لە ناوچەی سەرسنوری پارێزگای سلێمانی کەوتە بەر پەلاماری فرۆکە جەنگییەکانی حکومەتی بەعسی عێراق. کە لە ئاکامدا دوو کەس کوژران و مامۆستا و ھاوسەری و نۆ پێشمەرگەیش برینداربوون. ساڵی ١٩٨٨ سەفەرێکی کرد بۆ وڵاتی توونس بۆ دیدار لەگەڵ یاسر عەرەفات و دواتر سەردانی سوید و فەڕانسەی کرد و پاشان گەڕایەوە بۆ کوردستان.
ساڵانی پاش ١٩٩٠
لە کۆتایی ھاوینی ساڵی ١٩٩٠دا لە وڵاتی سوید نیشتەجێ بوو. لە سەرەتای ساڵی ١٩٩١ لە شاری ستۆکھۆلم کۆنفرانسێک گیرا سەبارەت بە بارودۆخی کوردستان کە شێخ عێزەدین و ژمارەیەک لە نووسەران و چالاکانی سیاسیی کورد و بیانی تێیدا بەشداربوون. لە پێکھێنانی کۆنگرەی نەتەوەیی کورد لە بروکسێلدا چەند ساڵێک چالاکانە بەشداربوو؛ لە لایەن گۆگرەی نەتەوەیی کورد بۆ ماوەی چەندساڵای سەرۆکی بەشی ئاشتی بوو بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی کورد. ھەروەھا لە چەندین کونفرانس و کۆنگرەی دیکە لە فەڕەنسا و ئەڵمانیا بەشداری کردووە. جۆزەردانی ٢٠٠٤ ڕێز لێنانێکی تایبەت لە مامۆستا لەلایەن «انجمن پژوھشگران ایران» لە کونفرانسێکدا لە ستۆکھۆلم بەڕێوەچو کە بریتی بو لە قسەوباس لەسەر کەسایەتی مامۆستا و ڕێزلێنان بۆ ئەو ھەموو ساڵە خەبات و تێکۆشانەی. دوایین دەرکەوتنی مامۆستا لە میدیاکاندا لە ٧ی سیپتامبر ٢٠١٠ لە تەلەفزیۆنی فارسی بی‌بی‌سی لە بەرنامەی «بەعبارت دیگر» دا بوو؛ لەوێدا وتوێژێک بە زمانی فارسی لەگەڵ مامۆستا بڵاوکرایەوە. مامۆستا کە لە گەڵ ناردراوی ھەواڵنێری بی بی سی بۆ ئوپسالاقسەی دەکرد. کوتی: ھیچ تاوان و کوناح نیە کە میللەتی کورد دەوڵەت وحوکومەتی سەربەخۆی نە بێت. کۆمەڵگەی ئینسانی ئێستا بەرەروپێش چۆوە ومرۆڤایەتی ئێستاکەییشتۆتە سەردەمی زانکۆ وھەر بەرەو پێش دەچێ. ھەر بۆیە دوای ١٤٠٠ ساڵ ھیچ پێغەمبەرێکی تر نەھاتۆوە. مرۆڤەکان ھەمو یەکسانن، مامۆستا شێخ عیزەدین لە مێژ ساڵ بو لە سەر مافی یەکسانی ژن وپیاو داکۆکی دەکرد. دەیکوت ژن دەبێ بە تێکۆشان وحەولدانی خۆی لە سەرۆکایەتی وڵات وقەزاوەت دا بەشداری بکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
شێخ عێزەدین حوسەینی، زانای ئایینی و کەسایەتی سیاسی کۆچی دواییکرد
پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:خەڵکی بانە پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١ پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:کورد
١٣٦٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
حەنبەلی
حەنبەلی یەکێکی تر لە چوار مەزهەبە سەرکییەکەی سوننە و ئەگەڕێتەوە بۆ پێشەوا ئەحمەدی کوڕی حەنبەل کە ساڵانی ١٦٤ک بۆ ٢٤١ک ژیاوە.
بنەماکانی مەزهەبەکەی
مەزهەبی حەنبەلی لە هەموو مەزهەب سوننیەکان زیاتر پارێزگاری دەقەکانی کردووە و دوور کەوتۆتەوە لە ڕا، دەستی گرتووە بە قورئانەوە پاشان فەرموودە ڕاستەکان و پاشان کۆبوون و ئیجماعی هاوەڵەکان و قیاسی بەکار نەهێناوە لە چەند حاڵەتێکی دەگمەندا نەبێت.
ئیمام ناوی دەرچوو زیاتر وەک قسەکەر نەک وەک زانای فیقهـ لەگەڵ ئەوەی پێشەوا بوو لە هەردوکیان، ولەبەر زۆری لە خواترسیەکەی قیاسی وەرنەئەگرت تەنها لە کاتی پێویست و ڕوونیدا نەبووایە ئەمەش لەبەرئەوەی قسەکەری سەردەمی خۆی بووە و ووتەکانی بە شیوەیەک کۆکراوەتەوە کە کەسیتر بەو شێوەیە بۆی کۆنەکراوەتەوە، موسنەدەکی نووسیوە لە حەوت سەد و پەنجا فەرموودە و ئەوەی لە قورئان و فەرموودەدا نەبووایە نەیئەنووسی، و فەتوای نەئەدا لە هیچ بابەتێکدا ئەگەر پێشتر یەکێک لە هاوەڵەکان یان شوێنکەوتووەکان یان پێشەواکان فەتوایان نەدابێت.
فیقهەکەی بە هیچ شێوەیەک لە پەرستشدا لاینەئەدا لە سوننەت و لە جێگەی خۆیدا نەبوو لای کە یەکێک پەرستشەکانی بە قیاس و ڕا بکات، پێغەمبەر محەمەد فەرموویەتی ، واتە نوێژبکەن وەک ئەمبینن کە نوێژ دەکەم، هەروەها لە حەجدا فەرموویەتی؛ واتە؛ مەناسکەکانی حەج لە منەوە وەربگرن، ئیمام ئەحمەد زۆر لە خواترس بوو لە باسی خواپەرستیدا کە بە حەقی خوای ئەزانی لەسەر بەندەکانی و ئەم حەقە ناکرێن ئاسانکاری یان پشتگوێخستنی تێدا بکرێت.
بەڵام لە مامەڵەکردندا فیقهەکەی بە ئاسانکاری و نەرمی جیادەکرێتەوە و بۆ هەموو سەردەم و ژینگەیەک گونجاوە، ئیمام دەستی گرتووە بەو دەقە شەرعیانەی کە ئاسانیان تێدایە کە دەستگرتن پێوەی ئاسانە نەک قورس، و زۆر ترساوە لە خوا لە فتواکانیدا و داوای کردووە لە فێرخوازەکانی کە فەرموودەکانی نەنووسنەوە ئەگەر بیبینیایە یەکێکیان فەتواکانی ئەنووسنەوە.
سەرچاوەی مەزهەبەکە
ئەم مەزهەبە ئەگەڕێتەوە بۆ ئیمام ئەحمەد کوڕی محەمەد کوڕی حەنبەل کوڕی ئەبووعەبدالله شیبانی، لە بەغدا لە دایکبووە و گەورە بووە تیایدا و ڕۆیشتووە بۆ شارەکانی تر بۆ بەدەستهێنانی زانست و زانیاری لەسەر دەستی ئیمام شافعی وەرگرتووە کاتێک هاتووە بۆ بەغدا و پاشان بوو بە تێکۆشەرێکی سەربەخۆ و گرنگی دا بە کۆکردنەوەی سوننەت و لەبەرکردنی بە شێوەیەک بوو بە پێشەوای قسەزانەکانی سەردەمی خۆی، و ئوسوڵی مەزهەبەکەی نزیکە لە مەزهەبی شافعییەوە کە پشت ئەبەستێت بە قورئانی پیرۆز و سوننەت وو ئیجماع (کۆبوونی زانایان) و فەتوای هاوەڵەکان وقیاس، و ئیمام ئەحمەد خۆی کتێبی لە زانستی فیقهدا نەنووسیوە بەڵکو هاوەلەکانی مەزهەبەکەیان وەرگرتووە لە ووتەکانی و کردارەکانی و وەڵامەکانی بەڵام دانراوێکی گەورەی هەیە لە فەرموودەدا ناسراوە بە موسنەد (المسند).
شوێنەکانی بڵاوبوونەوە
230px|وێنۆک|چەپ|شوێنی بڵاوبوونەوەی مەزهەبی حەنەفی (بە ڕەنگی سەوزی تیژ پیشان دراوە) بە شێوەیەکی گشتی لە دوورگەی عەرەبی، وەکو کەمایەتیی لە سووریا و میسر و میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان، هەروەها بڵاوبوونەوەیەکی فراوانی هەبوو لە بەغدا پێش ئەوەی مەغۆل ویرانی بکەن هەروەها لە شام و فەلەستین، بەڵام حەنبەلی وەک سێ مەزهەبەکەی تر زۆر بە فراوانی بڵاو نەبۆتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوننە پۆل:حەنبەلی
مۆبی دیک
مۆبی دیک (بە ئینگلیزی: Moby Dick) ڕۆمانێکە لە بەرھەمەکانی ڕۆماننووسی ئەمریکی ھێرمێن مێلڤێل، لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٨٥١ چاپ و بڵاوکرایەوە. چیڕۆکەکەی لەبارەی سەرکێشی نێوان مرۆڤ و نەھەنگێکە بە ناوی (Moby Dick) کە ڕوبەڕوبونەوەیەکی مرۆڤ نیشان دەدات بەرامبەر ئەو ژینگەیەی کە لە نێویدا دەژیت، کە بەرجەستەی پڕۆژەیەکی ئەمێریکی دەکات بۆ ڕووبەڕوبونەوەی کار و خۆسەپاندنی بەسەر جیھان لە نێوەڕاستی سەدەی نۆزدەیەم وەک ئیمپراتۆرییەتیی جیھان و (ئیمپریالی ئەمێریکی) بەھێز و توانا.
شوێنی لە وێژەی جیھان
ئەم ڕۆمانە پێگەیەکی زۆر بەرزی لەنێوان وێژەی کلاسیکیی جیھانیدا گرتووە. جگە لە ڕووە داستانییەکەی لەبارەی سەرکێشی نێوان مرۆڤ و نەھەنگ، بەرجەستەی خودی کەسایەتیی نووسەرەکە دەکات کە تەواوی ژیانی لە خاڵێکی گومرگی بەفیڕۆدەدات و لە کۆتاییی سەدەی نۆزدەیەم بەبێ ناوبانگی سەردەنێتەوە. دوای ٦٠ ساڵ لە چاپکردنی ئەم کتێبە کە ھیچ بەرھەمێکی ھاوشانی لە چاپنەدرا لە ١٩٠٧ زنجیرەیەک لە ڕۆمانە داستانەکانی (ئێڤری مان لایبراری) بەناوبانگ دەرچوون. ئەم ڕۆمانە مەزنە بەبێ بەھا مایەوە تا بیستەکانی سەدەی ڕابردوو کاتێک لێکۆڵەرانی زانکۆ و ڕەخنەگرانی وێژەیی ھەستان بە نووسین و لێکۆڵینەوە لەبارەی ئەم بەرھەمە ناوازەیە کە لە سەدەی نۆزدەیەم نوسراوەتەوە، و کردیان بە یەکێک لە شاکارە بەرزە جیھانییەکان.
ئەکتەری بەناوبانگ (گریگۆری بیک)ھەستا بە گێڕانی ڕۆلێک لە فیلمێکی سینەمایی بەناوی Moby Dick کە ڕۆڵی کەسایەتییەکی دەبینی بەناوی «ئاخاب» کە کەسێکی سەرگەردان بووە بەدوای مۆبی دیک و دیتنی. ئەم فیلمە خاوەنی چەندین خەڵاتی سینەمایییە.
دووبارە لە ئینگڵتەرا لە ٢٠١٥ ھەمان ڕۆمان کرایەوە فیلم لەژێر ناوی لەنێو دڵی دەریا (in the heart of the sea)، لە دەرھێنانی ڕۆن ھاوارد و بەرھەمھێنانی ئەماندا سیلڤەر، ڕیک جاڤا و چارڵز لیڤیت و پاڵەوانیی کڕیس ھیمسۆرت، بنژامین وەکەر، جۆڕدی مۆڵا و یلیان مێرڤی. فیلمەکە بۆ یەکەم جار لە ٢ی کانوونی یەکەم ٢٠١٥ پەخش کرا لە ئینگلتەرا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ڕۆمانەکان پۆل:ڕۆمانەکانی ١٨٥١ پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە کۆمیک
١٣٦٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان