cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گەڕاندنەوە
سەرەتایەک
پڕۆسەی تێمپەر کردن بەشێکە لە چارەسەری گەرمی کە بۆ ئەو ماددانە دەکرێت کە پێکھاتەی ئاسنیان تێدایە. بە ھۆی ئەم پڕۆسەیەوە ڕەقیەتی ماددەکە کەم دەبێتەوە و ماددەکە قایم تر دەبێت. لە بەرامبەریش دا نەرمیەتی ماددە زیاد دەکات، کە دەبێتە ھۆی کەم کردنەوەی شکانی ماددە. تێمپەر کردن بە گشتی دوای پڕۆسەی کوینچ کردن دێت کە بە ھۆیەوە ماددەکە زۆر ڕەق دەردەچێت. پلەی گەرمیەکە بە جۆڕێک ھەڵدەبژێردرێ کە لە ژێر پلەی گەرمی شلۆق بێت. لەم پلەی گەرمیەدا، دوو فەیزی ماددەی پۆڵا، بە ناوەکانی سمینتایت و فێریت، دەگۆڕدرێن بۆ فەیزی ئەوستێنایت (بۆ زانینی زیادتر لەسەر ئەم فەیزانە پێویستە ھێڵکاری ئاسن-کاربۆن ببینیت لە نێوان پلەی گەرمی - پێکھاتە). پلەی گەرمی بەرزتر لە فەیزی ئەوستێنایت بەکەڵک نایەت.
کۆنتڕۆڵ کردنی پلەی گەرمی و کات، دوو خاڵی گرنگن بۆ ھاوسەنگ کردنی تایبەتمەندیە فیزیاییەکانی ماددە. پلەی گەرمی نزم دەبێتە ھۆی ئاسودە کردنی ماددەکە لە فشاری ناوخۆیی و کەم کردنەوەی شکانی ماددەکە، بەڵام ڕەقیەتی ماددەکە بە بەرزی دەمێنێتەوە. تێمپەر کردن لە پلەی گەرمی بەرز دەبێتە ھۆی کەم کردنەوەی ڕەقیەتی و فیدا کردنی چەند تایبەتمەندیەکی وەک بەھێزی و توانای کشان، لەبەرامبەردا لاستیکی (توانای کشان و گەڕانەوە بۆ شێوەی یەکەم) و پلاستیکی (توانای قوپان) ماددە زیاد دەکەن.
لە ئەمە دۆزراوەتەوە کە ھەندێ لەو داڕشتانە کە توخمی کڕۆم و مۆلیبدێنیۆمی تێدەکرێ، ڕەقیەتیان بەرز دەبێتەوە لە پڕۆسەی تێمپەر کردن لە پلەی گەرمی نزم. لەبەر ئەوەی بوونی ئەم دوو توخمە لە داڕشتەی پۆڵادا بەھەمان شێوەی کوینچ دەبێتە ھۆێ زیاد کردنی ڕەقیەتی داڕشتەی پۆڵا، ئەم داڕشتانە پێیان دەڵێن پۆڵای مارجینینگ.
لە پۆڵا کاربۆنیەکان دا، پڕۆسەی گەڕاندنەوە دەبێتە ھۆی دروست بوونی پەیکەرە مایکڕۆییەک لەناو فەیزی مارتێنسایت، کە پێی دەگوترێ مارتێنسایتی تێمپەر. بۆ بەدەست ھێنانی ڕەقیەتی یەکسان یا جیاواز لە ناو ماددەی پۆڵادا، جۆری ئەنجامدانی پڕۆسەکە گرنگە.
مێژوو
گەڕاندنەوە پڕۆسەیەکی دێرینە. نمونەیەکی کۆنی ئەم پڕۆسەیە بریتیە لە تەورێک کە لە ساڵانی ١٢٠٠ بۆ ١١٠٠ ی پێش زایین دۆزراوەتەوە. ئەم پڕۆسەیە بەکارھاتوە لە ئاسیاوە بۆ ئەورووپا و ئەفریقیا. زۆر تەکنیکی جیا بەکار ھاتوە لە کوینچ کردن وەک: ساردکردنەوەی کتوپڕی ماددەکە لە ناو میز، خوێن، جیوە و قوڕقوشم. زۆر جار تێمپەر کردن لەگەڵ کوینچ کردن تێکەڵ کراوە و جاریش وابوە کە تێمپەر کردن لەجیات کوینچیش بە کار ھاتوە. تا لە ساڵی ١٨٨٩، زانا ویلیام چاندلەر ڕۆبێرت ئەوستن (Sir William Chandler Roberts-Austen) مەقالەیەکی نوسی و ئاماژەی بەوە کرد کە تا ئەو زەمەنەش لە لایەن نوسەرە مەزنەکانیش ئەم ووشەیە بە ھەڵە بەکار ھاتۆتەوە. ئەو ڕایگەیاند کە من ئەم ووشەیە لەجیات نەرم کردن بەکار دێنم.
ووشە ناسی
لە کانزاناسی دا چەندین ووشە و دەستەواژە ھەیە کە زیرجار بەتێکەڵی بەکار دێن، بەڵام لە واتادا زۆر جیاوازن. بۆ نمونە: قاییمی، بەھێزی، ڕەقی و .. ھتد. بۆیە پێویستە ھەر کامیان بەجوانی پێناسە بکرێن و تایبەتمەندیە فیزیاییەکانیان ڕوون بکرێتەوە. ھەندێ لەو زاراوانە لە خوارەوە باس کراون:
پۆڵای کاربۆنی
تایبەتمەندیەکانی پۆڵای کاربۆنی زۆر ھەستیارە بە ڕێژەی پێکھاتەکەی. پۆڵا دەتوانێت بە ھۆی پڕۆسەی کوڵاندنەوە زۆر نەرم بکرێت. بە پێچەوانەشەوە، دەشێ زۆر ڕەق و ناسک ببێتەوە وەک شوشە بە ھۆی ئەنجام دانی کوینچ. ھەڵبەت، تەنانەت پۆڵا لە شێوە ڕەقەکەشی دا دوورە لە شکان بە ھۆی بەھێزی ماددەکە، ئەمەش ھۆکاری بەکارھاتنیەتی لە زۆرێک بواری جیادا وەک چەکوش و سوپانە. ئەنجامدانی پڕۆسەی گەڕاندنەوەی دەبێتە ھۆی نەرم بوونی پۆڵا وە لە ئەنجام دا پێش ئەوەی بە کتوپڕ بشکێت سەرەتا دەقوپێتەوە و شێوەکەی دەگۆڕێ، پاشان دەگاتە ئاستی شکان، بۆ نمونە سپرینگ پێویستە نەم بێت و لێک بکشێ و دوور بێت لە شکان.
زۆر جار پڕۆسەی گەڕاندنەوە سودی لێدەبینرێ بۆ شوێنی لەحێم کردن بۆ ئەوەی ڕەھا بێت فیشاری ناوخۆیی کە بە ھۆی پڕۆسەی لەحێم کردن تێیدا دروست بوە.
پۆڵای کوینچ کراو
گەڕاندنەوە زۆر جار بەکار دێت بۆ پۆڵا بە شێوەیەک کە گەرم دەکڕی بۆ پلەی گەرمیەکی موناسیب و پاشان سارد دەکرێتەوە بە شێوەی کوینچ بۆ ناو ناوەندێکی وەک ئاو، ڕۆن یا بایەکی بە ھێز.
ئاسنگەر
پڕۆسەی گەڕاندنەوە بۆ یەکەم جار لەلایەن ئاسنگەرەکانەوە بەکار ھاتوە. لە ئەنادۆڵ (تورکیا) دوازدە ھەزار ساڵ پێش زایین ئەم تەکنیکەیان بەکار ھێناوە. لە سەردەمانی زوو کە زانستی کانزاناسی نەبوو، لەڕێی ئەزمون و ھەڵە دەگەیشتن بە ئەنجامێکی تەواو.
گەڕاندنەوە بۆ بەدەست ھێنانی ڕەنگی جیاواز
کاتێک ڕووی پۆڵا بە جوانی پۆڵیش (جەلایی) بکرێت و خاوێن بکرێتەوە، ژەنگی ئاسن دروست دەبێ کاتێک پلەی گەرمی بەرز دەکرێتەوە. ھەرچەند پلەی گەرمی بەرزتر بێتەوە ئەو چینە ئەستورتر دەبێت. لەگەڵ ئەوەی کە ژەنگی ئاسن ڕێ بە تێپەڕ بوونی ڕووناکی نادات، بەڵام ئەو چینە تەنکە بەشێک لە ڕوناکی پێدا تێدەپەڕێت. پاشان ڕووناکیەکە لە سەر و خواروی ئەم چینە دەدرێتەوە و بەیەکەوە دیاردەیەکی فیزیایی دروست دەکەن بە ناوی بەیەکداچوون (Interference) کە دەبێتە ھۆی دەرکەوتنی ڕەنگ لەسەر ماددەکە. بە ھۆی ئەستووربوونی ئەم چینە ژەنگە ڕەنگی جیاواز دروست دەبن. بە ھۆی بەرز بوونەوەی پلەی گەرمی ڕەنگەکان لە زەردی کاڵ دەگۆڕێ بۆ قاوەیی، پاشان بۆ مۆر، و پاشان بۆ ڕەنگی شین. ئەم ڕەنگانە لە پلەی گەرمی زۆر تەیبەت بەرھەم دێن بۆیە پێویستە بابای ئاسنگەر گەرمیپێوێک بەکار بێنێت کە زۆر ورد بێت. چەند پلەی گەرمیەک لە خوارەوە ئاماژەیەن پێ کراوە:
وێنۆک|گەڕاندنەوە بۆ بەدەست ھێنانی چەند ڕەنگێکی جیاواز لە پلەی گەرمی تایبەت.
وێنۆک|گەڕاندنەوەی جیا لە شمشێرێک. لێوارەکانی بەجۆرێ گەڕاندنەوەی بۆ کراوە کە ڕەقترە و ناوەڕاستەکەی لە شێوەی سپرینگی و نەرمە بۆ ئەوەی توانای نوشتانەوەی ھەبێ و زوو نەشکێ.
ڕەق کردنی داڕشتەکان بە ھۆی نیشتن
لە ساڵانی ١٩٠٠ ی زاینیەوە ئەم پڕۆسەیە ھاتۆتە کایەوە.
سوزان موبارەک
سوزان موبارەک یان سوزان ساڵح سابت (لە دایکبووی ٢٨ی شوباتی ١٩٤١ ) ژنی سەرۆکی پێشووی و کۆچکردووی میسر، حوسنی موبارەک. ناوبراو لەماوەی ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٨١ تاکوو ١١ی شوباتی ٢٠١١، واتە لەکاتی سەرۆکایەتی موبارە ئەوا خانمی یەکەمی میسر بووە. ئەو باڵیۆزی چاکەخوازی ڕێکخراوی کشتووکاڵ و خۆراکی نەتەوە یەکگرتووەکان بووە، ھەروەھا دامەزرێنەری مۆزەخانەی منداڵانی قاھیرەیە بەھاوبەشی لەگەڵ مۆزەخانەی بەریتانی.
سەرەتای ژیان
سوزان لە ساڵی ١٩٥١ لە پارێزگای مینیا، ٢٥٠ کیلۆمەتر دوور لە قاھیرە لە دایکبوو. باوکی ساڵح سابت، پزیشک بوو و دایکیشی (لیلی مەی) بەریتانی بوو و لە ساڵی ١٩٧٨ کۆچی دوایی کرد، دایکی پەرستیار بوو.
کاتێک سوزان تەمەنی ١٦ ساڵان بووە، چاوی بە حوسنی موبارەک کەوت، دوای ساڵێک ئەوا لەتەمەنی ١٧ ساڵیدا ھاوسەرگیری لەگەڵ موبارەکدا کرد. بەیەکەوە دوو کوڕیان بوو بەناوەکانی عەلا و جەمال. دوای دە ساڵ لە ھاوسەرگیرییەکەی، سوزان گەڕایەوە بۆ خوێندن.
لە ساڵی ١٩٧٧، سوزان بەکالۆریۆسی لە زانستە سیاسییەکان بەدەستھێنا و دواتریش ھەر لە ھەمان زانکۆ، بڕواننامەی ماستەری لە کۆمەڵناسی بەدەستھێنا.
دە ئاگنست
گرووپێکی مۆسیقی ئێکستریم مێتاڵی کەنەدییە کە لە شاری مۆنتریالی ویلایەتی کیبێک دامەزراوە لە ساڵی ٢٠٠٤. لە ئێستادا ئەندامەکانی پێکھاتوون لە گیتارژەن دانی مارینۆ و پاسکال جۆبن، بەیسژەن کریس کێڵس، تەپڵژەن سایمن مەککەی، و ڤیکی ساراکس، کە لە ئازاری ٢٠١٤دا ھاتە ناو گرووپەکەوە دوای ئەوەی ئەندامی دۆزەرەوە ئەلیسا وایت-گڵەز گرووپەکەی بەجێھێشت دوای ئەوەی بانگھێشت کرا بۆ گرووپی ئارچ ئێنمی. ھەردوو خانمەگۆرانیبێژی گرووپەکە بەشدارییان کردووە لە نووسینەوەی ھۆنراوەکاندا و ھەردووکیشیان لە گۆرانیبێژیدا نەڕەی مەرگ و دەنگی پاکیان بەکارھێناوە. تا ئێستا ئەم گرووپە پێنج ئەلبومی ستودیۆیان بڵاو کردۆتەوە و نوێترینیشیان ناوی پێنجـە (Five)، کە لە ئەیلوولی ٢٠١٦دا بڵاوبۆوە. ئەوان گەشتی زۆریان کردووە و ستەیجیان لەگەڵ گرووپەکانی تری وەک ئێپیکا، چێڵسی گرین، کامیڵۆت و چەندینی تر ھاوبەش کردووە. گۆرانییەکانی ئەوان پێشووتر بە دەوری مافی ئاژەڵان و کۆمەڵایەتی دەسوڕایەوە، بەڵام دوای ئەوەی وایت-گڵەز گرووپەکەی بەجێھێشت وتی گرووپە بەو شێوەیەی گوێگرەکان نیسیویانە کۆتایی پێ دێت و ئەوان چەشنێکی تر دەگرنە بەر.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە مێلۆدیک دێت مێتاڵەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ٢٠٠٤ پۆل:گرووپە مۆسیقییە پێنج کەسییەکان
٥٦٦ (ژمارە)
٥٦٦ (پانسەد و شەست و شەش) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٦٥ و ٥٦٧.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
چەماوەی پەپوولە
thumb|250px|چەماوەی پەپوولەیی.
چەماوەی پەپوولە چەماوەیێکی ڕووتەختیی ناجەبرییە تێمپڵ فای دۆزیویەتەوە.
ھاوکێشە
یان لە ڕێگەی ھاوکێشەی جەمسەری:
سەرچاوەکان
پۆل:چەماوەکان
جەزائیر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
جەزائیر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
Algeria at the 2020 Summer Olympics پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
مرۆڤی دێنیسۆڤان
دێنیسۆڤان یان دێنیسۆڤای هۆمینید جۆرێكی لەناوچووی مرۆڤی دێرینن لە ئاسیا ژیاون لە سەرەتا و ناوەڕاستی چاخی (پەیلیۆلیتیك – چاخی بەردینی). جۆری دێنیسۆڤان بەهۆی چەند پاشماوەیەکی کەمەوە ئاشکرابوون و زۆربەی ئەو زانیارییانەی لەسەریان بوونی هەیە دەگەرێتەوە بۆ بەڵگە (DNA)یەکان. بەهۆی دواکەوتن لە هاوڕایی لەسەر پێگە و شوێنی پۆلێنەکانیان ناوەکانی (هۆمۆ دێنیسۆڤا، هۆمۆ ئاڵتەیانسس یان هۆمۆ سەیپیەن دێنیسۆڤا)یان بۆ بەکارهاتووە.
یەکەمین تاکی دێنیسۆڤا لە ساڵی ٢٠١٠ ناسێنرا بەهۆی (DNAی مایتۆکۆندریا - mtDNA) کە وەرگیرابوو لە ئێسکی پەنجەی مێیەکی گەنج لە ئەشکەوتی دێنیسۆڤای سیبریا. جۆری مرۆڤی نێردەتاڵەکانیش بۆ ماوەیەکی دیاریکراو لە ئەشکەوتەکدا نیشتەجێبوون بەڵام دیار نییە ئەگەر نێردەتاڵەکان لەگەڵ دێنیسۆڤاکان پێکەوە ژیابێتن لە هەمان ئەشکەوت دا. هەروەها دواتر چەند نموونەیەکی دیکەی جۆری دێنیسۆڤا دۆزرانەوە لە ئەشکەوتی (بەیشیا کارست) لە ناوچەی تبتی وڵاتی چین کە ئەمە پیشانی دەدت لە ناوچە نیشتەجێیە فراوان و هەمەجۆرەکان دا ژیاون وەك (دارستان، تەندرا و شاخەکان). بەڵگەکانی (DNA) پێشنیار دەکات کە خاوەنی پێست، چاو و قژی تۆخ بووبێتن، بنیاد و شێوە ڕووخساری نێردەتاڵانەیان هەبووبێت بەڵام خاوەنی ددانی کاکیلەی گەورەتر بووبێتن ئەمە جیاکەرەوەیە بۆ مرۆڤە دێرینەکان و ئەو جۆرانەی (ئاسترۆلۆپیسیسین) کە لە چاخی (پلیستۆسین)ی ناوەڕاست و (پلیستۆسین)ی کۆتادا ژیاون.
وا دیارە (دێنیسۆڤان)ەکان لەگەڵ مرۆڤە نوێیەکان دا تێکەڵی زاوزێ بوون و دەکرێت لێكدانی نێوان دێنیسۆڤان و مرۆڤە نوێیەکانی ناوچەی (گێنیی نوێ) نزیکەی ١٥ هەزار ساڵ لەمەوبەر ڕوویدابێت. هەروەها بەڵگە بوونی هەیە لەسەر لێکدراووی نێوان نێردەتاڵەکان دێنیسۆڤادا کە بۆتە هۆی هاتنەکایەی یەکەمین وەچەی دووسەر بە ناوی "دێنیی" کە باوکی سەر بە جۆری دێنیسۆڤا و دایکی سەر بە مرۆڤی نێردەتاڵەکان بووە.
دەکرێت جیینەکانی (دێنیسۆڤا) یارمەتیدەری مرۆڤە نوێیەکان بووبێتن لە خۆگونجاندنی ژینگەیی لە کۆچکردنیان بۆ دەرەوەی کیشوەری ئەفریقا. گواستنەوەی جیینەکان لە جۆری (دێنیسۆڤا)دا لە باشوری رۆژهەڵاتی ئاسیا ڕوویداوە وەك لەوەی لە ناوچەی سەرەکی و ناوەندیی ئاسیا ڕوویدابێت. وە لەو کاتەدا بنەچەی مرۆڤەکانی ئاسیای ڕۆژهەڵاتی و ئەندەنوسییەکان بوونیان نەبوو لە باشوری ڕۆژهەڵاتی ئاسیادا کە ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت رۆژهەڵاتی ئاسیا لەلایەن مرۆڤە نوێیەکانەوە بە دوو کۆچی جیاواز ئاوەدانکراوەتەوە. ڕێژەی لە ٠،٢ % بنەچەی جۆری (دێنیسۆڤا) لە ناوچەی ناوەندی ئاسیا و ئەمریکییە ڕەسەنەکان دا دۆزراوەتەوە.
توێکاری و پێکهاتەی جەستەیی
خەسڵەتە توێکاریی و جەستەییە وردەکانی جۆری دێنیسۆڤا زۆر بە کەمی زانراوە چونکە ئەو پاشماوە جەستەییانەی هەتا ئێستا دۆزراونەتەوە بریتیین لە (ئێسکی پەنجەیەك، سێ ددان، پارچەی ئێسکی درێژ، نیوەی ئێسکی شەویلگە و پارچەی ئێسکی لاتەنیشتی کەلەسەر.) ئێسکی پەنجەکە لە مەودای درێژی ئێسکی پەنجەی مێی مرۆڤی نوێدایە.
ددانی کاکیلەیی سێیەم لە مەودای هیچ جۆرێکی (هۆمۆ)دا نییە جگە لە جۆرەکانی (هۆمۆ هابیلس و هۆمۆ رودۆلفێنسیس) نەبێت و بە ڕادەیەکی زیاتریش هاوشێوەیە لەگەڵ ددانەکانی جۆری (ئاسترۆلۆپیسیساین). ددانی کاکیلەیی دووەم هاوشێوەی ددانی جۆرەکانی (هۆمۆ ئێرکتس و هۆمۆ هابیلس)ە. هاوشێوەی مرۆڤە نێردەتاڵەکان، لە شەویلگەی خواروودا بۆشاییەك لە دواوەی ددانە کاکیلەییەکان بوونی هەبووە و ددانەکانی پێشەوە تەختکرابوون.
توانراوە دروستکردنەوە و پێکهاتەیەکەی ڕووخساری بۆ جۆری (دێنیسۆڤا) بەرهەمبهێنرێت. هەڵسەنگاندنی ئەم دروستکردنەوەیە پێشنیار دەکات کە جۆری (دێنیسۆڤان)ەکان هاوشێوەی مرۆڤە نێردەتاڵەکان خاوەنی دەموچاوێكی درێژ، پان و هاتووە پێشەوەیان هەبووە لەگەڵ لووتێكی گەورەتر، ناوچەوانێکی لار، شەویلگەیەکی دەرپەڕیوو، کەلەسەرێکی درێژبوو و تەخت وە سنگێکی پان و کلۆتێكی پان. لەگەڵ ئەوەش دا جۆری دێنیسۆڤا ڕیزی ددانی دڕێژتربووە بە بەراورد بە نێردەتاڵەکان و مرۆڤە نوێیەکان (لەڕووی توێکارییەوە نوێ).
جینۆمی (دێنیسۆڤان)ی دۆزراوە لە ئەشکەوتی دێنیسۆڤادا گۆراوی بۆماوەیی (جینی) لەخۆدەگرت کە ئەو جۆرە گۆراوە بۆماوەییانە لە مرۆڤی نوێ دا پەیوەستە بە پێستی تۆخ، قژی قاوەیی و ڕەنگی چاوی قاوەیی. هەروەها لە جینۆمی (دێنیسۆڤان)دا ناوچەیەکی گۆراو هەیە نزیك لە جینی ( EPAS1 – وەڵامدەرەوەی جەستەیی بەرامبەر چڕی ڕێژەی ئۆکسجین) کە لە دانیشتوانی ناوچەی تبت دا (تبتییەکان) یارمەتییان دەدات لە خۆگەنجاندنیان بەرامبەر ڕێژەی کەمی ئۆکسجین لە ژینگە و ناوچە بەرزەکان دا.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماوەرەکانی مرۆڤ
نیپال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
نیپال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
حکوومەتی ناوچەیی
حکوومەتی ناوچەیی یان حکوومەتی ناوخۆیی پێکھاتووە لە یەکەیەکی تایبەت کە تا ڕادەیەکی زۆر سەرپشک و سەربەخۆیە لە بەڕێوەبردنی کاروباری ناوچەیەیەکی دیاریکراو. دانیشتوانی ناوچەکە خۆیان یاسا بۆ بەڕێوەبردنی ناوچەکە دادەنێن، بە مەرجێک لەگەڵ سیاسەت و بەرنامەی ئەو دەوڵەتەی تێیدا دامەزراوە بگونجێت. بەشێک لە وڵاتان لەپێناو ئاسانکاری لە بەڕێوەبردنی وڵاتەکەیان ئەم حکوومەتە ناوچەیییانە دادەمەزرێنن و وڵاتەکەیان دابەشی چەند ناوچە یان ھەرێم دەکەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:حکوومەتی ناوچەیی پۆل:نامەرکەزی
٥٦٧ (ژمارە)
٥٦٧ (پانسەد و شەست و حەفت) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٦٦ و ٥٦٨.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
بانزینخاڵ
بانزینخاڵ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاوەسپی، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بانزینخاڵ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ڕەمەکان و لە باشوور لەگەڵ گوندی عەزیزقادر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی عوبێد لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی لەکی قادرسەرھەنگ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دێلەدەرە
دێلەدەرە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری ئەنزەلا نشیو، ناوچەی ئەنزەل، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
دێلەدەر ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
١٥٨٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1586 (توضيح)
ئەلکتریک ئینتەرتەینمنت
ئەلکتریک ئینتەرتەینمنت یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠١ لە کالیفۆڕنیا پۆل:ئەو کۆمپانیانەی دەکەونە بێڤێرلی ھیلس، لە کالیفۆرنیا پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:ستۆدیۆ ئەمریکییە سەربەخۆکانی فیلم
ئەلوزاغاج
ئەلوزاغاج گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری ئەلوزاغاج، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران. ئەم گوندە ناوەندی گوندەواری ئەلوزاغاجە.
جوگرافیا
ئەلوزاغاج ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مەیسن ماونت
مەیسن تۆنی ماونت (لەدایکبووی ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی ئینگلیزییە و وەک یاریزانێکی ھێرشبەر لە یانەی چێڵسی پرێمەرلیگ و ھەڵبژاردەی ئینگلتەرا یاری دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩ پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:ھەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ھۆڵەندا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئینگلیز پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلیز پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠ پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:زیندووان پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئینگلیزی
ئەردێخان
ئەردەھان یەکێک لە شارەکانی باکووری کوردستانە و ناوەندی پارێزگای ئەردێخانە. ئەم شارە کەوتوەتە ناو دەوڵەتی تورکیا، لەسەر سنوری دەوڵەتی جۆرجیایە.
مێژوو
مێژووی ئەم شارە ھەتا ساڵی (٧٥٣) ئاشکرایە، قەیسەری ئورارتوو ئەردەھانی خستووەتە ژێر دەسەڵاتی خۆی. ئەردەھان چەندەھا جار کەوتووەتە بەر ھێرشی گورجی و ئێرانی و ڕووسەکان، پێش دروست بوونی دەوڵەتی تورکیا ٪٩٠ دانیشتوانی ناوچەکە کورد بوون. ئەم ھەرێمە بۆیەکەمجار لە ساڵی ١٤٧٩ لەلایەن عوسمانیەکانەوە داگیرکراوە، ئەم ناوجەیە چەندین جار بووەتە جێی کێشمەکێشی دەوڵەتەکانی فارس و تورک و ڕوس و جۆرجی و ئەرمەنی و کورد.
دانیشتوان
سەرەڕای بەتورک کردن و بە داگیر کردنی ناوچەکە و دەرکردنی کوردان زۆرینەی لە کورد پێک ھاتووە، ئەنجا لە جۆرجی و ئەرمەنی و ئازەری و تورک.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی تورکیا پۆل:شارۆچکەکانی تورکیا
شەزام! (فیلم)
شازام فیلمێکی ئەمریکی سوپەر پاڵەوانە، کە لەلایەن کۆمپانیای دی سی کۆمیک بەرھەم ھێنراوە، وە فیلمکە سەر بە جیھانی دی–سییە، لەلایەن دەیڤد ساندربێرگەوە کاری دەرھێنانی بۆ کراوە وە کاری سیناریۆی لەلایەن ھێنری گایدنەوە بۆ ئەنجامدراوە. و ئەکتەران زیکاری لیفی و مارک سترۆنگ و ئاشەر ئەنجل و جاک دیلان ڕۆلی سەرەکیان تێدا بینیوە. وێنەگرتنی فیلمەکە زۆر زوو دەستی بەکارەکانی کرا، بەڵام بەھۆی کێشەی دارایەوە بۆ چەندین ساڵ کارەکانی وەستێنرا، شایەنی باسە کە لە ساڵی ٢٠٠٠ ھەزار سەرەتا دەست بە کارەکانی کرا و دووبارە لە ساڵی ٢٠٠٨ چووە بواری بەرھەم ھێنانەوە وە ئەکتەری بەناوبانگ دوەین جانسن یەکێک بوو لە ئەکتەرە ھەڵبژێراوەکان بەڵام دووبارە ئەو کارە شکستی ھێنا، تا لە ساڵی ٢٠١٤ وارنەر بروس وێنەگرتنی فیلمەکەی ڕاگەیاند لە تۆرینتۆ و ئۆنتایۆ، وە دواجار لە ساڵێ ٢٠١٩ لە سینەماکان بڵاوکرایەوە.
چیرۆک
پاڵەوانێک لە ناخی ھەمووماندا ھەیە، بەڵام بڕێک جادووی پێویستە تا بێتە دەرەوە. دوای ئەوەی منداڵێک لە دووری دایکی پەروەردە دەبێت و ھیچ خەونێکی پاڵەوان لە ناخیدا نیە تەنھا ئەوەی دەوێت بە دایکی شاد بێتەوە بەڵام لەبەر ئەوەی خاوەنی دڵێکی پاکە پارێزەری گەردوون کە جادووگەرێکە ھێزەکەی خۆی دەداتێ بۆ زەوی بپارێزێت لە خراپەکاران دەبێت شازەم بتوانێت زەوی بپارێزێت یان دوای خەونەکەی دەکەوێت؟ ئەمە چیرۆکی (بیڵی باتسۆن)ە، منداڵێکی چواردەساڵە کە بە بەکارھێنانی وشەی شازەم دەگۆڕێت بۆ پاڵەوانێک و تووشی ڕووداوی سەرنجڕاکێش دەبێت.
ئەم ڕۆژە
وێنۆک|لۆگۆی ئەم ڕۆژە
شەزام! (فیلم)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادوو پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک دانراون (ویلایەت) پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە بەرهەمهێنراوەکانی سێڤن بەکس پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی ئەمریکا پۆل:فیلمە کۆمیدییە گەنجانەکانی ئەمریکا
ئەم ڕۆژە
ئەم ڕۆژە خزمەتگوزاری کۆکەرەوەی ھەواڵە لەبارەی پرس و کاروباری عێراق و کوردستان بە ھەر سێ زمانی عەرەبی، کوردی و ئینگلیزی.
لە ساڵی ٢٠١١ بە بوونی پێنج سەرچاوەی سەرەکی خرایە کار. بەگوێرەی میدیا ناوخۆیییەکانی عێراق، لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوو، ئەم خزمەتگوزارییە بۆ شەش ھەزار سەرچاوە بڵاوکراوەتەوە بە ماڵپەڕە فەرمییەکانی عێراقی و کوردییەکانەوە.
تاودانی زەوی
وێنۆک|تاودانی سێوێک لە لایەن زەوی تاودانی زەوی ، ھێماکەی بریتییە لە پیتی g، بریتیە لەو تودانەی لە لایەن زەویەوە دەدرێتە ئەو تەنانەی بارستاییان ھەیە وە. تاودانی زەوی ھێندێکی ئاڕاستەدارە و ئاڕاستەکەی بەردەوام ڕوەو چەقی زەویە. یەکەکەی لە سیستەمی نێودوڵەتی یەکە بریتیە لە (m/s^2 یا m.s^{-2}).
وێنۆک|بڕی تاودانی زەوی کە لە لایەن ناساوە بڵاو کراوەتەوە.
لە سەر ئاستی دەریا بڕی تاودانی زەوی یەکسانە بە. ئەم بڕە لەگۆڕاندایە و ھەرچەند لە ئاستی دەریا بەرز ببیتەوە ئەم بڕە کەم دەکات. بەھەمان شێوە گەر گەر تەنێک بەرەو چەقی زەوی بچیت بەرەبەرە بڕی تاودانی زاوی لە سەری کەم دەکات و لە چەقی زەوی دا بڕەکە یەکسان دەبێ بە سفر.
ئەم تاودانە یەکسانە بۆ گشت تەنێک گەرچی بارستاییەکەشیان جیاواز بێت. واتا بە شێوە نمونەیی گەر دوو تەن، بە بارستایی جیاواز، لە بەرزیەک بەردرێنەوە بەیەکەوە دەکەونە سەر زەوی. ھەڵبەت ھەندێ ھۆکاری تریش پێویستە لەبەرچاو بگیرێن وەک بەرگری ھەوا کە کاریگەری دەخەنە سەر خێرایی بەر بوونەوەکە. دەشێ دوو تیوبی بەتاڵ لە ھەوا بەکار بھێنرێ بۆ تاقیکردنەوەکە بۆ ئەوەی ئەنجامێکی نمونەیی دەرچێت. پێویستە جیاوازی بکرێ لە نێوان ئەم ھێندە فیزیاییە و نەگۆڕی کێشکردن کە بە G ھێما دەکڕێ و بڕەکەی لە گشت کەوندا بە نەگۆڕی دەمێنێتەوە، کە یەکسانە بە:
ئەم بڕە لە لایەن ئیسحاق نیوتنەوە دۆزرایەوە و لەناو یاساکانیدا بەکارھاتۆتەوە. بۆ نمونە گەر بمانھەوێ بڕی تاودانی زەوی بدۆزینەوە، سود وەردەگرین لە یاسای ڕاکێشانی تەنەکان کە لە شێوەی خوارەوەیە:
لێرەدا:
بە دانانەوەی ھەریەک لە بڕە نگۆڕەکان لە ھاوکێشەی سەرەوە دەگەین بەم یاسایەی خوارەوە:
ئەم یاسایە یەکسانە بە یاسای دووەمی نیوتن کە تێیدا ھێز یەکسانە بە بارستایی جاران تاودان. وێنۆک|جیاوازی تاودانی زەوی لە جەمسەی باشوور
ھێڵی پانی
بە ھۆی ئەوەی کە زەوی ھێلکەییە، بڕی تاودانی زەوی جیاوازە. ھەڵبەت ئەم جیاوازیە زۆر کەمە و جیاوازیەکەی دەگاتە ٠٬٣ ٪. وێنۆک|کەم بوونەوی ڕێژەیی تاودانی زاوی بەھۆی بەرزبوونەوە لە ئاستی ڕووی دەریا
بەرزبوونەوە
بە ھۆی بەرزبوونەوە و دورکەوتنەوە لە ئاستی زەوی ئەم بڕە کەم دەکات. بۆ نمونە بەرزبوونەوە بۆ ٩٠٠٠ مەتر، کێشی تەنەکان بە بڕی ٢٩٪ دادەبەزێ.
قوڵایی
بە ھۆی ڕۆچوون بە ناخی زەویدا بڕی تاودانی زەوی کەم دەکات. بۆ ئەم مەبەستە یاسای خوارەوە سودی لێدەبینرێت:
گەر چڕی زەوی بەیەکسانی دابنرێت کەواتە دەشێ بارستایی بەم شێوەیە بنوسرێ. کەواتە تاودانی زەوی بەڕۆچون بەناخی زەوی دا بەم شێوەیەی خوارەوە دەنوسرێتەوە:
بەم شێوەیە تەنھا یەک بڕی گۆڕاومان ھەیە کە بە نزیک بوونەوە لە چەقی نیوەتیرە کەم دەکات و بەھەمان شێوە تاودانی زەویش کەم دەکات.
فاکتەرەکانی تر
ھەر یەک لە مانگ و خۆر کاریگەریان ھەیە لە سەر بڕی کاریگەری تاودانی زەوی. چونکە تاودان ھێندێکی ئاڕاستەدارە و ھەر یەک لە مانگ و خۆریش تاودانیان ھەیە، کۆی گشتی کاریگری تاودان لەسەر ھەر تەنێک یەکسان دەبێ بە کۆی ئاڕاستە بڕی گشت تاودانەکان لەسەر تەنەکە. بەڵام نابێ یەوەشمان لبیرچێ کە بە ھۆی دووری زۆری خۆر و بچوکی مانگ بڕەکانیان لە ڕۆژدا یەکسانە بە.
سەرچاوەکان
پۆل:چەمکە فیزیکییەکان پۆل:میکانیکی کلاسیکی پۆل:میکانیک پۆل:زەوی پۆل:ڕاکێشان پۆل:جیۆدیسیا
ساموای ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ساموای ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ئیمانیۆڵ شاربێنتی
ئیمانیۆڵ شاربێنتی (؛ لەدایکبووی ١١ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٨ لە جوفیسی سوور ئۆرجی فەرەنسا) پرۆفیسۆر و توێژەرێکی فەرەنسییە لە مایکرۆبایۆلۆجی، بۆماوەیی و زیندەکیمیا ھەروەھا مامۆستای زانکۆیە. لە ساڵی ٢٠١٥ ەوە لە پەیمانگای ماکس پلانک بۆ نەخۆشی پەتا و زیندەوەرزانی لە بەرلین بەڕێوەبەر بووە ساڵی ٢٠١٨ پەیمانگای لێکۆڵینەوەی سەربەخۆی دامەزراند، کە یەکەی ماکس پلانک بۆ زانستی نەخۆشییەکان. توانی خەڵاتی نۆبڵی ٢٠٢٠ لە بواری کیمیا بە ھاوبەشی لەگەڵ جنیفەر داودنا بۆ " پەرەپێدانی شێوازێک لە دەستکاریکردنی جینۆمی " بەدەست بھێنێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کیمیا پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:نیشانی فەرماندە سوارچاکە ناوازەکانی کۆماری فیدڕالی ئەڵمانیا پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەوروپی زیندەزانی گەردیلەیی پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد
حەسار، ماکۆ
حەسار گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
حەسار ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
نیپال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
نیپال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ئەسیر
ئەسیر لە زانستی فیزیادا ماددەیەکە بڕوا وایە ھەموو بۆشایی گەردوونی پڕکردبێتەوە. ئەسیر لە مەترسیدارترین ئەو بابەتانەیە کە زانست باسی دەکات.
ئەسیر لە بۆشاییەکان و لەھەموو ماددەیەکدا بوونی ھەیە. زانایان بڕوایان وایە کە ئەسیر نەگۆڕە و گۆی زەوی و تەنەکانی تر لەناویدا دەخولێنەوە، ماددەیەکی بنچینەییە لەبنیاتنانی گەردوونی چنراودا، ماددەیەکە نێوان ئاسمان و زەوی، ئەستێرەکان و ھەسارەکان و ھەموو تەنەکانی پڕکردۆتەوە.
لە کۆتاییەکانی سەدەی ١٧دا ھەندێ لە زانایانی فیزیا باوەڕیان وابوو کەڕووناکی بەچەند شەپۆلێک دەڕوات، وە زانیان کە ڕووناکی دەکرێ بە بۆشاییدا بڕوا بەڵام نەیانتوانی چۆنیەتی ڕۆیشتنەکەی لێکبدەنەوە بەبێ ناوەند، لەبەر ئەوە وایاندانا کە ئەسیر ھەڵگری ڕووناکیە، بەو پێیەی کە ماددەیەکە جیاوازە لە ھەموو ماددەیەکی تر.
ئەسیر نابینرێ، ناکێشرێ و ھەستی پێ ناکرێ. ھۆی ئەوەی ناکەوێتە بەرھەستمان دەگەڕێتەوە بۆ خێرایی لەرینەوەکانمان.
ئەسیر ڕۆڵێکی کاریگەر دەبینێ لە گەیاندنی عەقڵ و ڕۆح و ماددە، بەپێی لێکدانەوەی (ئۆلیڤەر لۆج) ژیان و عەقڵ پێویستی بە ئامرازێکە بۆ بەدیارکەوتن و ئاشکرابوون بەڵام ئەم ئامرازە نابێ ماددەبێ بەڵکو خودی ئەسیرە.
لەساڵی ١٨٦٤ (کارڵ ماکسوێڵ) ئەوەی خستەڕوو کە شەپۆلەکانی ڕووناکی کارۆموگناتیسیە و پێچاوپێچ دەڕۆن لەبواری کارەباییدا لەبەر ئەوە پێویستی بە ناوەند نیە بۆ پێداڕۆیشتنی بەڵام ماکسوێڵ و زانا فیزیاویەکان ئێستاش باوەڕیان بە بوونی ئەسیر ھەیە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مێژووی زانست پۆل:ماددە ئەفسانەییەکان
١٥٨٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1587 (توضيح)
جاسم محەممەد
جاسم محەممەد غولام, لە ١١ی ئازاری ١٩٧٩ لە عێراق لەدایکبووە، یاریزانێکی تۆپی پێی عێراقە. سەرەتای یاری تۆپی پێی لەگەڵ یانەی جەیش دەستی پێکرد، پاشان لەگەڵ یانەی قوە جەویییە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:بەرگریکارانی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئێران پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی عێراقی پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٧ پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
٥٦٨ (ژمارە)
٥٦٨ (پانسەد و شەست و هەشت) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٦٧ و ٥٦٩.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ڕووھاوبەرەی ڕاست گۆشە
240px|Rectangular cuboid|چەپ ڕووھاوبەرەی ڕاست گۆشە یان ڕوولاکێشە تەریب شێوەیەکی ئەندازەیییە لە بۆشایی سێ ڕەھەندیدا کە لە شەش ڕووی لاکێشەیی پێک دێت. قەبارەی ڕوولاکێشە تەریب بریتییە لە ئەنجامی لێکدانی ڕووبەری بنکەکەی جاران بەرزی. شەشپاڵوویش حاڵەتێکی تایبەتی ڕووھاوبەرەی ڕاست گۆشەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شێوە سەرەتایییەکان پۆل:ئەندازەی سەرەتایی پۆل:فرەڕووەکان
ھێڵکاریی مێژووی پەرەسەندنی مرۆڤ
ھێڵکاریی مێژووی پەرەسەندنی مرۆڤ ھەڵدەستێت بە ناساندن و دەستنیشانکردنی دیاردە و ڕووداوە گەورەکان لە لایەنی پەرەسەندنی جۆری مرۆڤی نوێوە. پیشاندانی تەواوی مێژووی جۆری ھۆمۆ سەیپیەنەکان (مرۆڤی ژیر) لە سەرەتایی ژیان (نزیکەی ٤ میلیارد ساڵ لەمەوبەر) بۆ کۆتا ئاستی پەرەسەندنییان لە (کۆتا چاخی سەھۆڵبەندان)دا.
ھەروەھا چەند شیکردنەوەیەکی کورت و پوخت لەخۆدەگرێت دەربارەی ئاستە جۆراوجۆرەکانی پۆلێنەکانی مرۆڤ.
ھۆمۆ سەیپیەن (مرۆڤی ژیر)
پوختەیەکی خشتەیی لەسەر ڕیزبەندی پۆلێنەکان بۆ جۆری ھۆمۆ سیپیەن (مرۆڤی ژیر) و بۆ ھەر ئاستێک تەمەن (مێژووی)ەکەی خەملێنراوە، وەک لەمەی خوارەوەدا دەردەکەوێت: پاشماوەی بە بەردبووی جۆری ھۆمۆ سەیپییەنەکان (مرۆڤی ژیر) کە لەگەڵ چەند کەرەستەیەکی بەردیی لە شاخی (ئەیغود)ی وڵاتی مەغریب دۆزراوەتەوە و مێژووەکەیان دەگەرێتەوە بۆ ٣٠٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر بە یەکەمین بەڵگەی بە بەردبوو دادەنرێت لەسەر ھۆمۆ سەیپییەنە نوێیەکان (نوێ لەڕووی توێکارییەوە). لە ساڵی ٢٠١٧ دا لە وڵاتی ئیسڕایل بەردینی ئێسکێکی شەویلگەی ١٧٧ ھەزار ساڵی دۆزرایەوە کە بە کۆنترین پاشماوەی مرۆڤ دادەنرێت لە دەرەوەی کیشوەری ئەفریقا دۆزرابێتەوە. ھەروەھا لە ھەمان مێژوودا (نزیکەی ٣٠٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر) مرۆڤە نێردەتاڵەکان لە جۆری (ھۆمۆ ھایدڵبێرگنسس)ەوە سەرچاوەیان گرتووە.
نزیکەی ١٦٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر، ھۆمۆ سەیپییەنەکانی (دۆڵی ڕووباری ئاواش) (کە دەکەوێتە نزیک گوندی ھێرتۆ سەر بە وڵاتی ئێسۆپیای ئێستا) ھەستاون بە ئەنجامدانی کردەی بەجێھێشتنی مردووەکانیان لە شوێنێک دا (وەک جۆرە مەراسیمێکی ناشتن یان ماڵئاویی کردن لێیان).
سەرچاوەکان
پۆل:پەرەسەندنی مرۆڤ
نوشاد
نوشاد (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کوڕانی، ناوچەی کوڕانی، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
نوشاد ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئەریتمۆمانیا
ئەریتمۆمانیا پێکھاتووە لە نەخۆشییەکی دەروونی کە بە ئۆ-سی-دییەوە دەبەسترێتەوە. ئەو کەسانەی ئەم نەخۆشییەیان ھەیە ھەستێکی بەھێزیان بۆ دروست دەبێت کە شتومەکەکانی دەورووبەریان بژمێرن، بۆ نموونە ئەو کەسانەی ئەم نەخۆشییەیان ھەیە لەوانەیە لەکاتی ڕۆیشتندا ھەموو ھەنگاوەکانیان بژمێرن، یان ژمارەی پیتی ئەلفوبێکان بژمێرن و ھتد.
ژماردنەکان دەکرێت بە دەنگی بەرز بن یان لە مێشکی خۆیاندا بێت.
باوەکڕ
باوەکڕ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاوەسپی، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
باوەکڕ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ڕەمەزان شەشە و لە باشوور لەگەڵ گوندی خەپەکوێر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی عوبێد لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کۆشکی خوارو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٥٨٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1588 (توضيح)
کریستن پرێس
کریستن پرێس (لەدایکبووی ٢٩ ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٨) یاریزانی تۆپی پێی خانمانی ئەمریکییە، یەکێکە لە یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ھەڵی ھێرشبەر یاری دەکات. یەکەم یاریی نێودەوڵەتی خۆی لەگەڵ ھەڵبژاردەی وڵاتەکەی لە ٩ ی شوباتی ٢٠١٣ بوو لە یارییەکی دۆستانە لە نێوان ئەمریکا و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانی سکۆتلاندا. زیاتر لە ١٥٠ یاریی بۆ ھەڵبژاردەی ئەمریکا کردووە. خاوەنی زیاتر لە ٦٣ گۆڵە. پرێس لە یانەی تۆپی پێی شیکاگۆ ڕێد ستاری ئەمریکی و یوتا ڕۆیالس ئێف سی لە خولی تۆپی پێی ژنانی ئەمریکا یاریی کردووە ھەروەھا لە خولی سویدی بۆ یانەی تێریسۆ و بی ھاکین یاری کردووە. پێرس یارمەتی ھەڵبژاردەی وڵاتەکەی دا بۆ بەدەست ھێنانی جامی جیھانی خانمان لە ساڵی ٢٠١٥، ٢٠١٩. لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠، تۆکیۆ لە وڵاتی ژاپۆن لەگەڵ ھەڵبژاردەی وڵاتەکەی بەشدارە.
ژیانی سەرەتایی
کریستن لە شاری لۆس ئانجلەس لەدایکبووە، لەگەڵ ھەردوو خوشکەکەی ٢ چانیگ و تێیلەر گەورە بووە. دایک و باوکی وەرزشوان و بوون و چەندین یاری جیاوازی وەرزشییان کردووە، کۆدی باوکی یاریزانی تۆپی پێی ئەمریکی بوو لە دارتماوس و ستێیسی دایکی یاریزانی تێنس بووە. لە تەمەنی پێنج ساڵیدا کریستن دەستی کرد بە یاری تۆپی پێ، لە قوتابخانەی چادویک تا قۆناغی ئامادەیی خوێندووە.
یانەی ماجگجاک
پێرس لە خولی ئەمریکی بۆ ماوەی یەک وەرز پەیوەندی بە یانەی ماجگ جاک دەکات لە ماوەی ئەم وەرزە بەشداری ١٧ یاری یانەکەی کرد، توانی ٧ گۆڵ تۆمار بکات یەکەم یاری خۆی بەرامبەر یانەی ئەنتلەنتا بیت بوو توانی گۆلێک تۆمار بکات، یارییەکەیان بە ئەنجامی دوو گۆڵی بێ بەرامبەر بردەوە. لە یارییەکدا بەرامبەر یانەی بۆستن بریکەر توانی سێ گۆڵ تۆکار بکات ئەمەش یەکەم ھاتریکی پرَیس بوو کریستن بوو لەگەڵ یانەی ماجکجاک یەکەم ھاتریکی خۆی لەگەڵ بکات کاتێک بە ئەنجامی (٤–٠) یارییەکەیان بردەوە. دوای کۆتایی ھاتنی وەرزەکەی ڕوویکردە یانەی بۆڵکوێبن ھاکن(Bollklubben Häcken).
بۆڵکوێبن ھاکن(Bollklubben Häcken) ٢٠١٢
پاش کۆتایی ھاتنی خولی ئەمریکا بۆ تۆپێی پێ خانمان کۆتایی ھات. لە سەرەتای وەرزەوە کریستن پەیوەندی بە خولی سویدییەوە دەکات گرێبەستێکی نوێی لەگەڵ یانەی بۆڵکوێبن ھاکن (بە سویدی: Bollklubben Häcken) واژوو کرد بۆ ماوەی یەک وەرز ٢٠١٢، یەکەم یاریی لەگەڵ یانەکەی لە چارەکی کۆتایی خولی یانە پاڵەوانەکانی جامی ئەورووپا ٢٠١٢–١٣ خانمان بەرامبەر ئەرسناڵ بوو کە بە ٣–٠ یارییەکەیان دۆڕاند. بە شێوەیەکی گشتی لە ٢١ یاریی بەشداری کرد، توانی ١٧ گۆڵ تۆمار بکات. بووە دووەم گۆڵکاری خولی تۆپی پێی خانمانی سوید. دوای کۆتایی ھاتنی وەرزکەی ڕوویکردە یانەی تایریسۆ.
٢٠١٣
لە ٩ ی شوباتی ٢٠١٣ یەکەم یاری نێودەوڵەتی لەگەڵ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانی ئەمریکا لە یارییەکی دۆستانەدا بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانی سکۆتلاندا ئەنجام دا توانی دوو گۆڵ بۆ ھەڵبژاردەکەی تۆمار بکات لەگەڵ ئەسیستێک کە یارمەتی دەری ھەڵبژاردەکەی بوو بۆ گۆڵێکی دیکە. بەمەش بووە سێیەم خانمی ئەمریکا کە بتوانێت لە یەکەم یاری خۆیاندا دا دوو گۆڵ تۆمار بکات، لە دوای سیندی پارلۆو قۆن لە ساڵی ١٩٩٦ و شێریل کێستەر لە ساڵی ٢٠٠٠ دێت. لەم یارییە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەمریکا توانی لە ئەنجامی ٤–١ یارییەکە ببەنەوە. پرێس بووە باشترین یاریزانی یارییەکە. دوای چوار ڕۆژ گۆلێکی تری تۆمارکرد لە یاری دووەمی دۆستانەی خۆیان بەرامبەر ھەڵبژاردەی سکۆتلاندا یارییەکەیان بە ئەنجامی ٠–٢ بردەوە، ھیچ یاریزانێکی ھەڵبژاردەی ئەمریکا نەی توانیوە لە دوو یاریدا بتوانن سێ گۆڵ بۆ ھەڵبژاردەکەی تۆکار بکات. پرێس یەکیًک بوو لە بەشداربوانی جامی ئەلگارڤی ٢٠١٣ (٢٠١٣ Algarve Cup) لە یەکەم یاریی خۆیاندا لە گرووپ بی بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئایسلاندا یارییان کرد و توانیان بە ئەجامی ٣–٠ یارییەکە ببەنەوە لە خولەکی ٦٣ پرێس ھاتە ناو یارییەکە. لە یاری دووەمیان بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانی چین ئەنجامدا کە لە ٨ی مارسی ٢٠١٣ بەڕێوەچوو توانیان بە ئەنجامی ٥–٠ شکست بە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانی چین بھێنن. لەم یارییەدا کریستن لە خولەکی ٦٤ گۆڵی چوارەمی ھەڵبژاردەکەی تۆمار کرد. بەم گۆڵە بووە پێنجەم یاریزانی ژن کە چوار گۆڵ بکات لە چوار یاریدا. لە یاری کۆتایی جامەکە توانیان بە ئەنجامی ٢–٠ لە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانی ئەڵمانیان ببەنەوە و نازناوەکە بەدسەت بھێن. پرێس ساڵی یەکەمی خۆی لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی بە ھەشت گۆڵ لە ١٢ یاریدا تەواو کرد.
٢٠١٤
لە ٢٠١٤ پرێس توانی ١١ گۆڵ بۆ ھەڵبژاردەکەی تۆمار بکات لەو پالاوانێتیانەی تێیدا بەشداری کرد لەم ساڵەدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانی ئەمریکا بەشداری پالاوانێتی بەڕازیلی ٢٠١٤ بۆ تۆپی پێی خانمان کرد. کریستن پرێس توانی لەم پاڵاوانێتییەدا ئاستێکی باش پێشکەش بکات لە بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانی ئەرژەنتین توانی چوار گۆڵ تۆمار بکات ئەمەش یەکەم سوپەر ھاتریکی یارزانەکە بوو لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی. لەم یارییەدا ئەمریکا بە ئەنجامی ٧–٠ یارییەکەی بردەوە. لە پاڵاوانێتی ٢٠١٤ Algarve Cup بەھەمان شێوەی ٢٠١٣ ئەمریکا بەشداری تێدا کرد بەلام نەی توانی سەرکەوتن بەدەست بھێنێت تاکە گۆلی کریستن لەم پالاوانێتییە بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی چین بوو بەلام بە ئەنجامی ٣–٥ یارییەکەیان دۆراند. ھەروەھا ئەمریکا لە جامی زێڕینی ژنانی کۆنکاکاف ٢٠١٤ بەشدرای کرد. لەم پالاوانێتییە کریستن ٢ گۆڵی کرد بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانی ھایتی لە قۆناغی کۆمەڵەکان ھەروەھا بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانی مەکسیک لە قۆناغی پێش کۆتایی. ئەمریکا توانی نازناوی ئەم پالاوانێتییە بەدەست بھێنێت.
٢٠١٥
وێنۆک|چەپ|کریستن پرێس ٢٠١٥
پرێس بۆ جامی جیھانیی ژنانی ٢٠١٥ لە کەنەدا لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی بەشداری کرد لە ٨ ی حوزەیران٢٠١٥ یەکەم یاریان لە قۆناغی کۆمەڵەکان لە بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوسترالیا ئەنجامدا توانی لە خولەکی ٦١ گۆڵی دووەمی یارییەکەی تۆمارکرد کاتێک توانیان بە ئەنجامی ٣–١ سەرکەوتن بەدەست بھێنن. لە حەوت یاری ئەمریکا بەشداری چوار یاری کرد. توانی یارمەتی دەری ھەڵبژاردەکەی بێت لە بردنەوەی نازناوەکە کاتێک توانیان بە ئەنجامی ٥–٢ لە یاری کۆتایی لە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانی ژاپۆن ببەنەوە.
٢٠١٦
پرێس وەک یەکێک لە ١٨ ئەندامی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەمریکا لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ دەستنیشان کرا. ئەمریکا لەگەڵ ھەریەکە لە ھەڵبژاردەکان فەڕەنسا، سوید، نیوزلەندە کۆڵمبیا کەوتە ڕکابەری لە پێناو بەدەست ھێنانی مەدالیای ئۆڵمپیادەکە، توانی لە ھەردوو ھەڵبژاردەی فەڕنسا و نیوزلەندە بباتەوە و بەرامبەر بوو لەگەڵ ھەڵبژاردەی کۆڵمبیا بەم ئەنجامە گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی ڕووبەرووی سوید بوونەوە بەھۆی ئەوەی کاتی ئاسایی و زیادکراو ھەر دوو ھەڵبژاردە یەکسان بوون پەنا برایە برە لێدانە یەکلایکەرەوەکان لە لێدانەکان کریستن نەیتوانی گۆڵ تۆمار بکات یارییەکەیان بە ئەنجامی ٣–٢ دۆڕاند. بەھۆی ئەمە ھێرشێکی زۆر کرایە سەر کریستن بەڵام لەلایەن بەشێکی زۆری خەڵکی لە تۆرە کۆمەلایەتییەکان ھاوسۆزی و پشتیوانی خۆیان بۆ کریستن دووپاتکردەوە. پرێس یەکێک بوو لەو دوو یاریزانانەی ئەمریکا کە لە ھەر ٢٥ یاری ھەڵبژاردەیان لە ٢٠١٦ بەشدارییان کرد بە ١٢ گۆڵ کۆتایی بە ساڵی ٢٠١٦ ھێنا.
٢٠١٧
وێنۆک|چەپ|کریستن پرێس لە ساڵی ٢٠١٧ جارێکی دیکە پرێس لە سەرجەم یارییەکانی ھەڵبژاردەکەی بەشداریکرد بەمەش بووە سێیەم یاریزانی ھەڵبژاردەی خانمانی ئەمریکا ئەو ئەنجامەی ھەبێت. لە یارییەکی دۆستانە بەرامبەر ھەڵبژاردەی خانمانی نەروێژ توانی تاکە گۆڵی ھەڵبژاردەکەی تۆماربکات و یارییەکەیان بە ئەنجامی ١–٠ بردەوە. ھەروەھا لە پالاوانێتی (٢٠١٧ Tournament of Nations) کە لە ئەریکا بەرێوەچوو توانی بەرامبەر ھەڵبژاردەی خانمانی بەرازیل لە خولەکی ٨٠ گۆلێکی تۆمار کرد و لە دواتریشدا بووە دروستکەری دووگۆڵی دیکە بە ئەنجامی ٤–٣ یارییەکەیان بردەوە. بە شێوەیەکی گشتی پرێس ساڵی ٢٠١٧ بە تۆمارکردنی سێ گۆڵ تەواو کرد. وێنۆک|چەپ|کریستن پرێس لەکاتی یارییکردن بۆ ھەڵبژاردەی خانمانی ولاتەکەی ٢٠١٧
٢٠١٨
کریستن پرێس بانگێشتی ھەڵبژاردەکەی کرا بۆبەشداریکردنی لە پالاوانێتی شی بلیڤیس ٢٠١٨ (٢٠١٨ SheBelieves Cup) کە لە مانگی شوبات بە بەشداری چوارھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمان (ئەمریکا، ئینگلتەرا، ئەڵمانیا، فەرەنسا) ئەنجامدرا. توانیان نازناوەکە بۆ جاری دووەم بەدەست بھێنن. دوای ئەم پاڵاوانێتییە لەلایەن یانەی تۆپی پێی ھیوستن داش بۆندێکی پێشکەش کرا بەمەبەستی پێوەندی کردن بەو یانەیەوە بەڵام پرێس ڕەتی کردەوە و ڕایگەیاند چاوەروانی ئۆفەری یانەکانی سوید دەکات. دوای ئەوەی پەیوەندی بە یانەی تۆپھاکنی (Bollklubben Häcken) سویدییەوە دەکات. بۆ دوویاری دۆستانە بەرامبەر ھەڵبژاردەی خانمانی چین و شیلی بانگێشت کرا بەمەبەستی ئامادەکاری بۆ یارییەکانی کۆنکاکافی ٢٠١٨ی خانمان. بووە ٣٧مین خانمە یاریزانی ئەمریکا کە لە ١٠٠ یاری بۆ ھەڵبژاردەی ئەمریکا بکات. لە یارییەکەیان بەرامبەر ھەڵبژارەی خانمانی چین بووە دروستکەری دوو گۆڵ و توانیان بە ئەنجانی ٢–١ یارییەکە ببەنەوە. ھەروەھا لە یارییەکی دیکەی دۆستا بەرامبەر ھەڵبژاردەی خانمانی چیلی توانی لە دەقە ٥٠ گۆلێک تۆماربکات و یارییەکەیان بە ئەنجامی ٣–٠ بردەوە. پرێس ناوی لە لیستی کۆتای ئەو بیست یاریزانە ھەبوو کە بەشداری جامی کۆنکاکافی ٢٠١٨ خانمان دەکات. کە لە ٤ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ لە ئەمریکا یارییەکانی بەرێوەچوو. لە یاریی دووەمی ئەمریکا لە قۆناغی کۆمەڵەکان بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانی پەنەما پرێس گۆلێکی لە خولەکی ٣٢ تۆمارکرد و ھەروەھا بووە دروستکەری دوو گۆڵی دیکە بۆ ھەڵبژاردەکەی و بە ئەنجامی ٥–٠ یارییەکەیان. ئەمریکا بۆ جاری دووەم ئەم نازناوەیان بەدەست ھێنا.
٢٠١٩
لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ لە یارییەکی دۆستانەی ھەڵبژاردەی ئەمریکا بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئیسپانیا پرێس تاکە گۆڵی ھەڵبژاردەکەی تۆمارکرد و یارییەکەیان بە ئەنجامی ١–٠ بردەوە. بۆجارێکی دیکە لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی بەشداری جامی شی بلیڤیس (SheBelieves ٢٠١٩) کرد توانی ئەسیستێک بکات و یارمەتی دەری ئەلێکس مۆرگان بێت بۆ تۆمارکردنی گۆڵ دوای ھاتنە ناوەوەی بە یەک خولەک. مانگێک دواتر لە یارییەکی دۆستانەدا بەرامبەر خانمانی بەلجیکا بووە سێ ئەسیستی ھەبوو یارمەتی دەری بردنەوەی ھەڵبژاردەکەی بوو بە ئەنجامی ٦–٠.
ئامارەکان
یارییە نێودەوڵەتی و گۆڵەکانی لە ساڵدا
گۆڵە نێودەوڵەتییەکان
لە ٩ی شوباتی ٢٠١٣ تا ٢٤ی تەمموزی ٢٠٢١ کە لە یاری دیاریکردنی پلەی سێیەم چوارەم لە یارییەکانی ئۆڵمپیادی هاوینەی ٢٠٢٠ بۆ تۆپی پێی خانمان کاتێک توانیان بە ئەنجامی ٦-١ یارییەکە ببەنەوە مەدالیای بڕۆنز بەدەست بهێنن
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨ پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆلۆمپیای ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە سوێد پۆل:کاتۆلیکەکانی ئەفریقایی ئەمریکی
لەیکشۆر ئینتەرتەینمنت
لەیکشۆر ئینتەرتەینمنت یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
ڤیسواڤا شیمبۆرسکا
ماریا ڤیسواڤا ئانا شیمبورسکا ناسراو بە ڤیسواڤا شیمبۆرسکا (شێوازی گۆکردنی پۆلەند: [viˈswava ʂɨmˈbɔrska]؛ ٢ی تەممووزی ١٩٢٣–١ی شوباتی ٢٠١٢) وەرگێڕ، نووسەر و شاعیری پۆلەندییە، یەکێکە لە براوەکانی خەڵاتی نۆبێل. بەشێک لە ھۆنراوەکانی کراونەتە گۆرانی بە زمانی پۆلەندی. کار و بەرھەمەکانی بۆ زمانی ئینگلیزی، زۆرێک لە زمانە ئەوروپییەکان، ھەروەھا زمانەکانی عەرەبی، عیبری، ژاپۆنی، فارسی و چینی وەرگێڕدراون.
ڤیسواڤا شیمبۆرسکا لە ساڵی ١٩٩٦، خەڵاتی نۆبێلی لە وێژە (ئەدەبیات) وەرگرت. لە ساڵی ٢٠١١، لەلایەن حکوومەتی پۆلەندا مێدالیای ڕێزلێنانی ھەڵۆی سپی (Order Orła Białego) پێدرا.
مردن و دوایین بەرھەم
ڤیسواڤا شیمبورسکا لە ساڵی ٢٠١٢ لەتەمەنی ٨٨ ساڵیدا بە شێرپەنجەی سیی کۆچی دواییی کرد، لەساتەوەختی مردنیدا ئەوا لەلایەن خزم و ھاوڕێکانی دەورە درابوو. ماوەیەک نزیک لە مردنی، دەستی دایە کۆمەڵێک شیعر بەڵام بەوە ڕانەگەیشت کە تەواویانن بکات و ئامادەی چاپبن، دواتر لە کۆتایییەکانی ٢٠١٢ ئەم شیعرانەشی وەک خۆی بڵاوکرانەوە. ئەو لەماوەی ژیانیدا شیعرێکی بە ژمارە کەم و ھەروەھا کورتی بڵاوکردەوە، لە پرسیاری ئەوەی کە بۆچی شیعری کەم بڵاودەکاتەوە، ڤیسواڤا شیمبورسکا وتوویەتی «لەماڵەوە تەنەکەی خۆڵم ھەیە».
لەدوای مردنی، خەڵاتێک لەژێر ناوی خەڵاتی ڤیسواڤا شیمبورسکا لەبواری ئەدەب و لە ئاستی نێودەوڵەتیی دابەشدەکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە پۆل:مردووانی ٢٠١٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٣ پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی سییەکان پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
کاتسۆ ئۆنۆ
150px|وێنۆک|بەرگی یەکەم ئەلبومی مۆسیقای تۆمارکەری [[ئەنیمێ|ئەنیمێی لێکۆڵەر کۆنان]]
کاتسۆ ئۆنۆ (大野克夫 Katsuo Oono) ئەو ئاوازدانەر و بڵاوکەرەوەیەکی ژاپۆنییە بەرپرسە لە بەرھەمھێنان و دروستکردنی مۆسیقای تۆمارکەری ئەنیمێی لێکۆڵەر کۆنان. وە نزیکەی ٢٣ دێسکی یەکگرتوو لە بازاڕەکاندا بڵاو کراوەتەوە کە تێیدا ھەموو ئەو کارانەی تێدایە کە بۆ ئەنیمێکە کراوە.
لە ساڵی ٢٠٠٦ ئەندامی تیمێک بە ناوی زە سپایدەرز بوو، ئەو وەک ژەنیار لەسەر گیتار و پیانۆ کاری دەکرد وە دوای ھەڵوەشانی تیمەکە دەستی کرد بە کار لە بواری بەرھەمھێنانی مۆسیقای تۆمارکەری بۆ فیلمەکان، وە لە ساڵی ١٩٩٦ دەستی کرد بە کار کردن لەسەر مۆسیقای تۆمارکەری بۆ ئەنیمێی لێکۆڵەر کۆنان لە زنجیرە و فیلمەکاندا تا ئێستا. کارەکانی گاریگەرە بە شێوەی گەورە بە ڕۆژاوا و مۆسیقای جاز. تووخمە گاریگەرەکان لە مۆسیقاکەیدا بریتییە لە تەپڵ و ئامێرەکانی فوو کردن و گیتاری کارەبایی و پیانۆ و دەنگە دروستکراوەکان بە ئەلیکترۆنیات.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩ پۆل:جاز پۆل:ژەنیاران پۆل:ژەنیارانی ژاپۆنی پۆل:زیندووان
مەزرعەی بانبەکر
مەزرعەی بانبەکر گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کەلان، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
دوورگەکانی ئانتیلی ھۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
دوورگەکانی ئانتیلی ھۆڵەندا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
١٥٨٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1589 (توضيح)
ساموای ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ساموای ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ئانگوان
ئانگوان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری ئەلوزاغاج، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جاسم دلاوەری
جاسم دەلاوەری لە دایکبووی ٢ی ئەیلوولی ١٩٨٦ لە شاری قایمشار، بۆکسێنەرێکی خەڵکی ئێرانە.
ئانگوان
جوگرافیا
ئانگوان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
یویی چینی
یویی یان یوی کۆمەڵێکە سەربە زمانی چینییەکان کە لە باشووری چین قسەی پێدەکرێت، بە تایبەتی لە ناوچەی لیان گوانگ و پارێزگاکانی گوانگدۆنگ و گوانگشی.
ئانگوان
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
جاسم دلاوەری
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:زیندووان
یویی چینی
مێژوو
ناوچەیەکی چین لە باشووری چیای نانلینگ کە بە لینگنان ناسراوە (بە نزیکەیی گوانگشی و گوانگدۆنگی مۆدێرن)، لە بنەڕەتدا شوێنی ئەو گەلانە بووە کە چینییەکان بە سەد یو (بایو) ناسراون، کۆچی بەرفراوانی چینییە ھانەکان بۆ ناوچەکە لە دوای داگیرکردنی ناوچەی چین لە ساڵی ٢١٤ پێش زایین دەستی پێکرد شەپۆلی یەک لە دوای یەک لە کۆچکردن لە کاتی ئاڵۆزییەکان لە باکوور و ناوەڕاستی چین بەدوای خۆیدا ھێنا، وەک داڕمانی شانشینیەکانی ھان و تانگ و سۆنگ بەناوبانگترین ڕێگا لە ڕێگەی ڕووباری شیانگەوە بوو، کە چینەکان بە کەناڵی لینگکو بە ڕووباری لیەوە بەستبووەوە، و پاشان بۆ ناو دۆڵی شی جیانگ (ڕووباری ڕۆژئاوا) ڕێگایەکی لاوەکی بەدوای ڕووباری گان و پاشان بەی جیانگ (ڕووباری باکوور)دا دەڕۆیشت بۆ ناو ڕۆژھەڵاتی گوانگدۆنگ دواتر قسەکەرانی یویی لەگەڵ قسەکەرانی ھاکا کە ڕێگەی ڕووباری باکووریان گرتبووەبەر لەگەڵ قسەکەرانی مین کە لە ڕێگەی دەریاوە دەگەیشتن، پەیوەندییان پێکەوە بەست و زمانی یویی لێ دروست بوو.
زمان و شێوەزارەکان
زمانی یویی لە پارێزگاکانی باشووری گوانگدۆنگ و گوانگشی قسەی پێدەکرێ، ناوچەیەک کە لە مێژە لە ڕووی کولتووری و ئابوورییەوە شاری گوانگژۆ (کانتۆن) لە ڕووباری مرواری زاڵ بووە، شێوەزاری کانتۆنی کە لە ھۆنگ کۆنگ و ماکاو قسەی پێدەکرێت لقێکی سەرەکی یوییە.
کاریگەری گوانگژۆ بە درێژایی سیستەمی ڕووباری مرواری بەرەو ڕۆژئاوا بڵاوبووەتەوە، بەجۆرێک کە بۆ نموونە ئاخێوەرانی شاری ووژۆ نزیکەی 190 km لە سەرەوەی ڕووبارەکە لە گوانگشی زۆر زیاتر لە زاراوەی گوانگژۆ دەچێت لە چاو زاراوەی ناوچە کەنارییەکان کە نزیکترن بەڵام بەھۆی زەوییە گردەییەکانەوە لە شارەکە جیاکراونەتەوە یەکێک لەم زمانە کەنارییانە، تایشانسیە کە باوترین جۆری زمانی یوییە لە نێوان کۆمەڵگاکانی دەرەوەی وڵات جۆر شێوەزارەکانی یویی بە تەواوی لە یەکتردا تێناگەن و ئەتوانین زیاتر بڵێین زمانێکی سەربەخۆن نەک شێوەزار
دانیشتووان
چەپ|وێنۆک|نەخشەی ئەو ناوچانەی بە زمانی یویی قسەدەکەن لە پارێزگاکانی گوانکشی و گوانگدۆنگ.
تایشانسی
وێنۆک|قسەکەرێکی زمانی چینی سیی یو کە نموونەی جیاوازی نێوان سیی یو و زمانی کانتۆنی دەخاتە ڕوو.
بەستەری دەرەکی
پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە پۆل:زمانەکانی چین پۆل:کانتۆنی پۆل:زمانی چینی پۆل:Pages with unreviewed translations
پوازک (ئەندازە)
قەبارە
قەبارەی ھەر جۆرە پوازکێک لە ئەنجامی لێکدانی ڕووبەری بنکەکەی و بەرزییەکەی بەدەست دێت:
١٥٩٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1590 (توضيح)
پوازک (ئەندازە)
قەبارە
لێرەدا B ڕووبەری بنکە و h بەرزیی پوازکە.
جاسم سەوادی
جاسم سەوادی فەیاز (لەدایکبووی ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥ لە بەغدا)یاریزانێکی تۆپی پێی نێودەوڵەتی عێراقە و لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥ لە شاری بەغدا لەدایکبووە و لە یاریکردن لە پێگەی ناوەڕاستدا باشە. ئێستا لە ساڵی ٢٠٠٩ ەوە یاری بۆ یانەی کارەبای عێراق دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥ پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی عێراقی پۆل:زیندووان
عیساخان
عیساخان گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
عیساخان ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
٥٦٩ (ژمارە)
٥٦٩ (پانسەد و شەست و نۆ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٦٨ و ٥٧٠.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
تۆپی پێی سەرمێز
وێنۆک|دووگۆڵی سەرمێز دووگۆڵی سەرمێز، دووگۆڵی دەستی، تۆپیپێی سەرمێز یان تۆپی پێی دەستی یاریەکی سەرمێزە کە لەسەر یاری تۆپیپێ ی ئاسایی دروستکراوە.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ئینید بلایتن
ئینید بلایتن (؛ ١١ی ئابی ١٨٩٧–٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٦٨) ژنە شاعیر، چیڕۆکنووس و نووسەری ئینگلیز بوو، کتێبەکانی زیاتر بۆ منداڵان بوون. بەرھەمەکانی لە پڕفرۆشترینەکانن لەوەتەی دەیەی سییەکان لە سەدەی بیستەم، تا ئێستا زیاتر لە ٦٠٠ ملیۆن لە کتێبەکانی ئەو فرۆشراون. ناوبانگی ئەو ھێشتا ماوەتەوە، کتێبەکانی بۆ ٩٠ زمان وەرگێڕانیان بۆ کراوە، تاکوو ئامارەکانی تەممووزی ٢٠١٨، بلایتن چوارەم نووسەرە کە کتێبەکانی بۆ زۆرترین زمان وەرگێڕانیان بۆ کرابێت. کتێبەکانی ئینید جۆراوجۆربوون، زیاتر لە بواری پەروەردەیی، مێژووی سرووشت، خەیاڵ، نھێنی و گێڕانەوەی ئینجیل بوون.
لە ساڵی ١٩٢٢، یەکەم کتێبی بەناوی چرپەی منداڵ (Child Whispers) بڵاوکردەوە، ئەم کتێبە ٢٤ لاپەڕەیی بوو کە چەند شیعرێکی لەخۆ گرتبوو.
کتێبەکانی ئینید ڕەخەیان لێگیراوە کە بابەتی خانەدان و نوخبەیی، سێکسیزم، ڕەگەزپەرستی ھەروەھا ترسان لە کەسانی بیانی و بێگانە لەخۆگرتووە. ھەموو ئەوانەش لەوکاتەبوون کە ژینگەری بەریتانیا لەدوای جەنگی جیھانیی دووەم پێشکەوتنی بەخۆیەوە بینیبوو بەڵام کتێبەکانی ئینید بە بەردەوامیی لە پڕۆفرۆشترینەکان بووە تاکوو مردنی لە ١٩٦٨.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئینگلیز پۆل:مەرگەکانی پەیوەندیدار بە نەخۆشی لە ئینگلستان پۆل:مردووانی ١٩٦٨ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧
پێڕستی گوندەکانی تیکاب
تیکاب یان تیکاو یەکێکە لە شارۆچکەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ناوەندی شارستانی تیکابە، دەکەوێتە ناوچەی موکریان.
گوندستانی ھەوشار
لە ١١ گوند پێکھاتووە:
گوندستانی ئەنسار
لە ١٤ گوند پێکھاتووە:
گوندستانی کەرەفتو
لە ٢٠ گوند پێکھاتووە:
گوندستانی ئەحمەداوا
لە ٢٣ گوند پێکھاتووە:
گوندستانی سارۆخ
لە ١٣ گوند پێکھاتووە:
پێکھاتەی نەتەوەی گوندەکان
شارستانی تیکاب لە دوو نەتەوەی جیاواز پێکدێت کە ئەوانیش کورد و ئازەرین:
گوندە کورد نشینەکان
لە (٦٢) گوند پێکھاتووە:
گوندە ئازەری نشینەکان
لە (٢٠) گوند پێکھاتووە:
گوندە ئەھلی حەق و یارسانەکان
لە (١١) گوند پێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:وتارە ھەتیوەکان
لۆرێزنۆ دا پۆنت
لۆرێنزۆ دا پۆنت ( — ١٠ی ئازاری ١٧٤٩-١٧ی ئابی ١٨٣٨) ھۆنراوەنووس، قشەی کاتۆلیکی و نووسەرێکی ئۆپێرای ئیتالی-ئەمریکی بوو کە ٢٨ ئۆپێرای بۆ ١١ ئاوازدانەر نووسیوەتەوە، سێ دانە لە باشترین ئۆپێراکانی مۆتسارت لەلایەن ئەوەوە نووسراوەتەوە کە پێکھاتبوون لە: دۆن گیۆڤانی، ھاوسەرگیرییەکەی فیگارۆ و کۆسی فان توت.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٤٩ پۆل:مردووانی ١٨٣٨
١٥٩٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1592 (توضيح)
سوعاد ئەلامی
ژیان
سوعاد لەلایەن دایکییەوە ھاندراوە بۆئەوەی بخوێنێت، خۆشی حەزی لەبابەتی وێژە بووە. دواتر بووەتە پارێزەر. لە ساڵی ٢٠٠٧، ڕێکخراوێکی ناحکومی دادەمەزرێنێت بەناوی «پێشکەوتنی ژنان»، خۆی وەک بەڕێوبەری سەنتەرەکە کاری دەکرد بۆ بەرەوپێشبردنی ژنان. ڕێکخراوی پێشکەوتنی ژنان، چەندین چالاکی و خزمەتگووزاری ھەبوو لەوانە دابینکردنی ڕاوێژکاری یاسایی، مەشق، ڕاوێژی توندوتیژی خێزانی، پشکنینی پزیشکی، خوێندەواری، پەروەردەکردنی منداڵ و دەیان ھەلی دیکە.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی عێراقی پۆل:زیندووان پۆل:خەڵاتی بوێری پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
٥٧٠ (ژمارە)
٥٧٠ (پانسەد و حەفتا) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٦٩ و ٥٧١.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
تۆر: جیھانی تاریک
تۆر: جیھانی تاریک (بە ئینگلیزی: Thor: The Dark World) بریتییە لە فیلمێکی جوڵە دەرچووە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ۲۰۱۳.