cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پاوانی ئاست-سەر
لە بنەڕەتدا، پاوانە ئاست-سەرەکان لە سێ گرۆی سەرەکیدا ڕێک خرابوون، وڵاتەکان (Countries)، پۆلەکان (Categories)، و فرەڕێکخراوەکان (Multiorganizations). جگە لەو سێ گرۆیە، گرۆیەکی زیادەش بەشێوەی کاتی درووس کرا کە تەنھا لە یەکەمین پاوانی DNS، واتە پاوانی ئارپا (arpa)، پێک دەھات. بڕیار وابوو arpa پاوانێکی کاتی بێ و بۆ ڕاگواستنی ناوەکان لە ARPANET -ەوە بۆ سیستەمی ناوی پاوانی تازە-دامەزراو کەڵکی لێ وەربگیرێ.
ئەگەرچی چەند ھەڵاوێرێکمان ھەیە (وەکوو .uk )، بەڵام بەگشتی، وڵاتەکان لە سیستەمی ناوی پاواندا بە کۆدی دوو-پیتیی ISO -یانەوە دیاری دەکرێن. ئەم گرۆیە زیاتر بە پاوانە ئاست-سەرەکانی تایبەتی وڵات دەناسرێن. لە ٢٠٠٩-وە، وڵاتانێک بە ئەلفوبێ یان سیستەمی نووسینی نالاتینییەوە، لەجیاتیی بەکارھێنانی ناوی پاوانی ئەسکی لە سیستەمی ناوی پاواندا، دەتوانن داواکاری ناوی پاوانی ناونەتەوەییکراو (Internationalized Domain Name) بن، کە لە بەرنامە کۆمپیوتەرییەکانی بەکارھێنەراندا بە زمانی زکماکیی ئەوان نیشان دەدرێ.
گرۆی پۆلەکان بە پاوانە ئاست-سەرە گشتییەکان ناویان دەرکردووە. ئەم گرۆیە لە سەرەتادا بریتی بوو لە پاوانەکانی GOV ،EDU ،COM ،MIL ،ORG، و NET.
لەگەڵ گەشەی ئینتەرنێتدا، کەڵکەڵەی پێکھێنانی پاوانگەلی گشتیی زیادەش پەیدا بوو. ھەروەھا، بۆ ھەندێک لە پاوانە سەرەتایییەکان، ئەوەی کە ڕووی دا بریتی بوو لە گشتیتربوون یان تایبەتیتربوونی نیازەکان و مەبەستەکانیان، یان سپاردنی ئەرکی پاراستنیان بە ھەندێک ڕێکخراوەی تایبەت.
لە ئاکامدا، ئەمڕۆکە ئایانا پاوانە ئاست-سەرەکانی کردۆتە ئەم چەند گرۆیەی خوارەوە:
جۆرەکانی پاوانی ئاست-سەر
دوو جۆرمان ھەیە، یەکەمیان ھێمایە بۆ ناوی وڵاتان (ccTLD) و ھەرێمە سەربەخۆکان، دووەمیان بە جۆری گشتی (gTLD) ناوبراوە بۆ ناوی گشتی.
پاوانی ئاست-سەری وڵاتان
لە دوو پیت پێکھاتووە، بەپێی لیستەی پێوانەیی (ISO ٣١٦٦-١) کە ناوی ھەموو وڵاتان و ھەرێمە سەربەخۆ و دانپیانراوەکانی جیھانی لەخۆ گرتوە. بۆ نموونە دوو پیتی (iq) بۆ وڵاتی ئێراق، (ir) بۆ وڵاتی ئێران، و ھەروەھا. وڵاتانی ئەوروپاش دوو پیتی (eu) یان بە دەست ھێناوە، کە لەسەر داخوازی پەرلەمانی ئەوروپا دامەزراوەی بەشدارگەی ئینتەرنێتی بۆ ناو و ژمارە پێسپێردراوەکانەوە- ئایکان ICANN ھاتە وەڵام. لە ١٥/١١/٢٠١١ بە دواوە بەشدارگەی ئینتەرنێتی بۆ ناو و ژمارە پێسپێردراوەکانەوە- ئایکان ICANN ڕێگەی دا کە ئەم ناوانە لەگەڵ ناونیشانی پاوان بە تەواوەتی بکرێن بە یونیکۆد، ئەوسا ھەر وڵاتە و ھێما و ناونیشانەکە بە زمانی خۆی دەنووسێت.
پاوانی ئاست-سەری گشتی
لە سێ پیت و زیاتر پێکھاتووە. ئەمانە بەشدارگەی ئینتەرنێتی بۆ ناو و ژمارە پێسپێردراوەکانەوە- ئایکان ICANN بڕیاری دروستبوونیان ئەدات. وەکو (org) کە بۆ ڕێکخراوەکان organisation دانرا، یان پاوانی (name) بۆ ناوی تاکە کەس و ھاوبەشگەکان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سیستمی ناوی پاوان پۆل:پاوانی ئاست-باڵا
یانەی تۆپی پێی ڤیاڕیال
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی - نووسراوەی 01:53, 18 July 2011
پۆل:یانەکانی لا لیگا پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٢٣ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:لا لیگا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٢٣ لە ئیسپانیا
سەنتوور
وێنۆک سەنتوور ئامێرێکی شەفتوولە ، کە بە دوو میزراب لێدەدرێت. سەنتوور لە زۆربەی نەتەوەکاندا بەکار دەھێنرێت و لە ھەر نەتەوەئێکدا ژماری ژییەکانی ئەم ئامێرە جیاوازی ھەیە. زۆربەی زانایانی مۆسیقا، فارابی بە خاوەنی ئەم ئامێرە دەزانن.
سەرچاوەکان
پۆل:داھێنانە ئێرانییەکان پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا
١٣٦٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
فیلم لە ٢٠٢٠
ساڵی ٢٠٢٠ لە فیلمدا تێڕوانینێکی گشتییە بۆ ڕووداوەکان، لەوانە زۆرترین داھاتی فیلمەکان، مەراسیمی خەڵاتکردن، پێرستی باشترین فیلمەکانی ساڵی ٢٠١٩ لەلایەن ڕەخنەگرانەوە، فێستیڤاڵەکان، لیستی لیستی تایبەت بە وڵاتان بۆ فیلمە بڵاوکراوەکان، و مردنی دیار.
ھەڵسەنگاندنی ساڵ
ساڵەکە بە شێوەیەکی بەرچاو کاریگەری لەسەر پەتای کۆڤید-١٩ ھەبوو، لەگەڵ چەندین فیلم کە لە بنەڕەتدا بۆ بڵاوکردنەوەی سینەما دانرابوون، دواخرا یان بڵاوکرانەوە لەسەر ڤیدیۆ لەسەر داواکاری یان خزمەتگوزاری پەخشکردن. لەگەڵ ئەوەشدا، پێویستە لەبیرمان بێت کە چەندین کۆمپانیای فیلم لەو ماوەیەدا بەھۆی پەتاکە وەستاون لە ڕاپۆرتکردنی ژمارەی بۆکس ئۆفیسەکان، و چەند فیلمێک ھێشتا لە سینەما بوون کە ڕێنمایییەکان وای لێکردن. لە ئەنجامدا، ژمارەکان زیاد دەبن ئەگەر دووبارە بڵاوبکرێنەوە لە داھاتوودا بۆ قەرەبووکردنەوەی کاریگەریی ئەم پەتایە لەسەر بەکاربەران و چاودێرانی فیلم.
بەرزترین داھاتی فیلمەکان
باشترین فیلمەکان کە لە ساڵی ٢٠٢٠ بڵاوکرانەوە لەلایەن جیھانیی گرۆ بەم شێوەیەن: دوای ئەوەی دووبارە بڵاوکرایەوە بە 4K لە چین، ٢٦٫٤ ملیۆن دۆلار بەدەست ھێنا، کۆی گشتی بۆ فیلمی ٢٠٠١ی ھاری پووەتەر و پەردەکەی فەیلەسوف بەرزبووەوە بۆ زیاتر لە ١٫٠٠٨ ملیار دۆلار، کە بوو بە ٤٧ەمین فیلم بە گشتی و دووەم فیلمی ملیار دۆلار لە جیھانی جادووگەریدا، دوای ھاری پۆرت و ھێلۆسەکانی مردوو بەشی ٢، بە ١٫٣٤٢ ملیار دۆلار.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلم لە ساڵەکان پۆل:فیلم لە ٢٠٢٠
زنجیرەچیای زامبالێس
زنجیرەچیای زامبالێس زنجیرەیەکی شاخە لە دوورگەی لوزۆن لە ڕۆژاوای فلیپین. چیاکان دەشتی ناوەندی لوزۆن لە دەریای باشووری چین جیادەکاتەوە. دیاریترین بەشەکەی تر کە بە زنجیرە چیای کابوسیلان ناسراوە کە پێکھاتووە لە چیای پیناتوبۆ، چیای نیگرۆن و چیای کوئادرادۆ، کە باوەڕیان وایە پاشماوەی لووتکەی پیناتوبۆی باو باپیرانن. بەرزترین خاڵ لە چیاکانی زامبالێس چیای تەپۆلە ٢٠٣٧م بەرزە.
خاکناسی
چیاکانی زامبالێس بریتین لە ژوراسیک بۆ میۆسێن ئۆپیۆلیت ماسیفەکان، کە زیاتر بە دروستبوونی ئەم دوایییە دروستبوون، لەوانە پێکھاتەی کاگالوان و پێکھێنانی سانتا کروز.
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرەچیاکانی فلیپین پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
گووگڵ نێکسس
بێچوارچێوە|چەپ وێنۆک|چەپ|نێکسس ٩ گووگڵ نێکسس یەکێکە لە زنجیرە بەرهەمەکان کە بە سیستەمی کارگێڕی (ئەندرۆید) دروست کراون. سەرەتای دروستکاری بەرهەمی گووگڵ نێکسس دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ٢٠١٠ کاتێ کۆمپانیای (ئێچ تی سی) بەرهەمی هێنا کە ئەوکات وەشانی (ئەندرۆیدی ٢،٢ فرۆیۆ)ی لەسەر بووە ئینجا دوابەدوای ئەوە کۆمپانیای (سامسۆنگ) لە دێسەمبەری ٢٠١٠ جۆرێکی تری دروست کرد بەناوی (نێکسس ئێس) کە وەشانی (ئەندرۆیدی ٢،٣ جینجەربرێد)ی لەسەر بوو، وە لە ١٥ی دیسمبەری ٢٠١١ کۆتا ئامێری گووگڵ نێکسس دروستکرا کە (ئەندرۆیدی ٤،٠ ئایس‌کریم ساندویچ)ی لەسەر بوو دوایی وەشانی تازەی بۆ ساز کرا.
مۆبایلە ژیرەکان
پۆل:گووگڵ نێکسس پۆل:ئەندرۆید پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان
ڕیال زاراگۆزا
ڕیال زاراگۆزا (بە ئیسپانیایی:Real Zaragoza, S.A.D.) یانەی تۆپی پێی شاری زاراگۆزای ویلایەتی ئاراگۆن لە وڵاتی ئیسپانیایە. ئەم یانەیە لە ساڵی ١٩٣٢ دامەزراوە و ئێستا لە خولی لالیگای ئیسپانیایە یاری دەکا.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی - نووسراوەی 18:52, 16 July 2011
پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٣٢ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٣٢ لە ئیسپانیا پۆل:یانەکانی لا لیگا پۆل:ڕێکخراوەکان بە پشتگیری پاشاییەتی بنکەیان دەکەوێتە ئیسپانیا
١٣٧٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
ویلایەتە یەکگرتووەکان یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤، کە لە پاریس و ئیل دی فەرەنسا بەڕێوەچوو. ڕێوڕەسمی کردنەوەی پێشبڕکێکە لە ٥ی تەممووز بەڕێوەچوو، بەڵام ھەندێک پێشبڕکێ پێشتر لە ٤ی ئایار دەستیان پێکردبوو. ٢٩٩ پێشبڕکێکار، (٢٧٥ پیاو و ٢٤ ژن)، بەشدارییان لە ١٠٨ یاری کرد لە ١٨ وەرزشدا. وەرزشوانانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بە کۆکردنەوەی ٤٥ مەدالیای زێر بۆ جاری پێنجەم لە مێژووی خۆیدا و جاری دووەم لەسەر یەک پلەی یەکەمیان بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
ئێدوارد میڵز پورسێل
وێنۆک|ئێدوارد میڵز پورسێل ئێدوارد میڵز پورسێل (بە ئینگلیزی: Edward Mills Purcell) (٣٠ی ئابی ١٩١٢ – ٧ی ئازاری ١٩٩٧) فیزیازانێکی ئەمریکی بوو کە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵی فیزیا بوو لە ساڵی ١٩٥٢ بەھۆی دۆزینەوەی سەربەخۆی (بڵاوکرایەوە لە ١٩٤٦) لە دەنگدانەوە موگناتیسی ئەتۆمی لە شلەکان و لە ماددە ڕەقەکاندا دەنگدانەوە موگناتیسی ئەتۆمی (NMR) بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارھاتووە بۆ لێکۆڵینەوە لە پێکھاتەی گەردیلەیی ماددە پاکەکان و پێکھاتەی تێکەڵەکان. ھاوڕێ و ھاوکارەکانی بە ئێد پورسێل دەیانناسی.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢ پۆل:مردووانی ١٩٩٧ پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:فیزیکزانانی تاقیکاری پۆل:کات کەسایەتیی ساڵ
بڕیارنامەی ١٦٤٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٤٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣٣٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٥ پۆل:ئیسرائیل لە ٢٠٠٥ پۆل:سووریا لە ٢٠٠٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا
ئایفۆن ٤ئێس
thumb|لۆگۆی ئایفۆن ٤ئێس چەپ|وێنۆک|150px|وێنەی ئایفۆن ٤ئێس
ئایفۆن ٤ئێس یەکێکە لە زنجیرە مۆبایلە ھۆشمەندەکانی کۆمپانیای ئەپڵ کە پێنجەمین ئامێری بەرھەم ھاتووی زنجیرەی مۆبایلە ھۆشمەندی ئایفۆن کە گۆڕانکاریەکی زۆری تیاکرا لەلایەن ئەپڵ ەوە لە ڕووی شێوەوە ئایفۆن ٤ئێس لە ئایفۆن ٤ دەچێت ، ئایفۆن ٤ئێس لە ١٤ی ئۆکتۆبەری ساڵی ٢٠١١ لەبازاڕەکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە لە کۆگاکانی ئەپڵ لە ووڵاتەکە ئینجا دوایی پەلی بۆ ووڵاتانی ئوستڕالیا چین و ژاپۆن و کۆریا و ووڵاتانی ئەورووپا ھاوێشت
سەرچاوە
پۆل:بەرھەمەکان، ناساندنی ٢٠١١ پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان پۆل:زنجیرەی ئایفۆن پۆل:ئایفۆن پۆل:ئای ئۆ ئێس
بڕیارنامەی ١٦٥٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٥٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی بوروندی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣٤١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بوروندی پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٥ پۆل:بوروندی لە ٢٠٠٥
جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیب
سەرەتای ژیان
جەعفەر سێیەم کوڕی ئەبوتالیب کوڕی عەبدولموتەلیب و فاتیمە کچی ئەسەد بوو، لێرەوە ئامۆزای محمد بوو. برا گەورەکانی بریتی بوون لە تالیب و عەقیل، برا بچووکەکانیش بریتی بوون لە عەلی و تولەیق، و خوشکەکانیش بریتی بوون لە فەخیتە و جومانە و ڕەیتا. کاتێک وشکەساڵی لە شوێنی لەدایکبوونی لە مەککە ڕوویدا، ئەبو تالیب توانای دابینکردنی خێزانەکەی نەبوو. بۆیە عەبباسی برای بەرپرسیارێتی گەنجی جەعفەری گرتە ئەستۆ. محمد کوڕی ئیسحاق، لە ژیاننامەی پێغەمبەرت خودا. جەعفەر کەسێکی زوو موسڵمان بووە. ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەسما کچی عومەیس کردووە، کە لە ساڵانی ٦١٤–٦١٥ موسڵمان بووە.
کۆچکردن بۆ حەبەشە
کاتێک موسڵمانان لە مەککە ھەراسان کران، چەند کەسێکیان کۆچیان کرد بۆ حەبەشە. جەعفەر لە ساڵی ٦١٦ پەیوەندی بە دووەم گەشتەوە کرد. لەوێدا پاراستنی نەجاشی، نەجاشییان (پاشای حەبەشە) بەدەستھێنا و دەیانتوانی بەبێ بەربەست خوا بپەرستن.
جەعفەر و ئەسما نزیکەی دوازدە ساڵ لە حەبەشە ژیاون. لەوێ سێ کوڕیان لێ لەدایکبوون:
شاندی قوڕەیش
قوڕەیشەکان بە گومان لە پاڵنەرەکانیان بۆ جێھێشتنی عەرەبستان، عەبدوڵڵای کوڕی ئەبی ڕەبیعە و عەمری کوڕی عەسیان نارد بۆ ئەوەی لەگەڵ نەجاشەکان دانوستان بکەن بۆ ئەوەی کۆچبەران بگەڕێننەوە بۆ مەککە. دیاری کەلوپەلی چەرمیان دەدا بە نێگوس و بەرپرسەکانی و ڕاپۆرتێکی خراپیان لەبارەی موسڵمانەکانەوە پێدەدا. نەجاش لە وەڵامدا گوتی بەڵێنی پاراستنم بە موسڵمانان داوە و ھەر بۆیە ناتوانێت ڕادەستی موسوڵمانان بکەن بە بێ بیستنی لایەنی ئەوان لە چیرۆکەکە. کاتێک موسڵمانان بانگ کران بۆ وەڵامدانەوەی نەجاذەکان، جەعفەر وتەبێژی ئەوان بوو.
نەجاشەکان لێیان پرسین ئەو ئایینە چییە کە لە پێناوی گەلەکەیان وازیان ھێناوە، بەبێ ئەوەی بچنە ناو ئایینەکەیەوە و نە ھیچ ئایینێکی دیکە. جەعفەر لە وەڵامدا وتی: ئێمە گەلێکی ناشارستانی بووین، خودا نێردراویکی بۆ ناردین کە فەرمانی پێکردین ڕاستی بڵێین، وەفادار بین بۆ دەستگیرانییەکانمان، ئاگاداری پەیوەندییەکانی خزمایەتی و میوانداری میھرەبان بین، و خۆمان لە تاوان و خوێنڕشتن بەدوور بگرین. ئەو قەدەغەی کردین لە ئەنجامدانی کاری قێزەون و درۆکردن و خواردنی موڵکی ھەتیوەکان، بۆ ناشرینکردن بە ژنانی پاکیزە، فەرمانی پێکردین بەتەنھا خودا بپەرستین و شەریکی بۆ نەکەین، ھەروەھا فەرمانی پێداین سەبارەت بە نوێژ و بەخشین و ڕۆژوو [ژماردنی فەرمانەکانی ئیسلام]. بۆیە ئێمە باوەڕمان بەو و ئەو شتانە ھەبوو کە لە خوای گەورەوە بۆی ھێناین، و شوێن ئەو کارە دەکەین کە داوای لێکردین و خۆمان لەو کارە بەدوور دەگرین کە لێی قەدەغە کردووین.
قوڕەیشەکان بە ناجاشیان گوت کە موسڵمانان ڕێز لە عیسا و مریەمی پاکیزە ناگرن. تووڕە بوو و داوای لە جەعفەر کرد وەڵامی ئەو ئیدیعایەی عەمر بداتەوە. بۆیە ئایەتەکانی سورەتی مریەمی خوێند. جەعفەر بەشی یەکەمی سورەتی مریەمی لە قورئاندا بۆ خوێندەوە کە چیرۆکی عیسا و مریەمی دایکی دەگێڕێتەوە. "ناجاشەکان بە بیستنی ئەم قسانە دەگریا تا سمێڵی تەڕ بوو و قەشەکان دەگریا تا پەرتووکەکانیان تەڕ ئەبوو". نەگوسەکان گوتیان ھەرگیز زیان بە موسڵمانان ناگەیەنم. ئەو دوو نوێنەرەی قوڕەیش گومانیان کرد کە موسڵمانان بە عیسا ناو دەبەن بوونەوەرێکی دروستکراو، بۆیە نەجاشەکان پرسیاریان لە جەعفەر کرد کە بیری چییە لەسەر عیسا؟ جەعفەر وەڵامی دایەوە: "پێغەمبەرەکەمان دەڵێت ئەو کۆیلە و نێردراوی خودایە و ڕۆح و قسەی خودایە، کە فڕێیداوەتە ناو مریەمی پاکیزەی بەختەوەرەوە.
بەم قسەیە ناجاشەکان دیارییەکانی قوڕەیشیان گەڕاندەوە و بە "بەرتیل" ناویان برد و "حزووری ئەویان بە چەقۆ بەجێھێشت. موسڵمانان بەردەوام بوون لە ژیان لەگەڵ ناجاشەکان، "بە ئاسوودەیی لە باشترین ئاسایشدا دەژیان.
بانگەشەی دەرەوەی وڵات
دەوترێت جەعفەر حەبەشی بەجێھێشتووە بۆ ئەوەی لە وڵاتانی دیکە بانگەشەی ئایینی ئیسلام بکات. لە ئەرکەکەیاندا بۆ ناوچەی چیتاگۆنگ-مانیپور-تبت-خۆتان-چین یاوەری سەعدی کوڕی ئەبی وەقاس و کەسانی دیکەی کردووە. موسڵمانانی شاری وەحشەتی خوتان (لە پارێزگای شینجیانگ، ٦ میل (٩٫٧ کیلۆمەتر) لە باشووری بیابانی تەکلەمەکان، لە ڕۆژاوای تبت) سەرچاوەی خۆیان بۆ جەعفەر دەگەڕێننەوە. دواتر جەعفەر گەڕایەوە بۆ حەبەشە.
گەرانەوە بۆ نیمچەدوورگەی عەرەبی
لە ھاوینی ساڵی ٦٢٨ دوا کۆچبەرە موسڵمانەکان لە حەبەشە ڕۆیشتن بۆ ئەوەی پەیوەندی بە کۆمەڵگەی موسڵمانانەوە بکەن لە مەدینە. جەعفەر و بنەماڵەکەی لە نێویاندا بوون. جەعفەر لەگەڵ گەیشتنیان بە مەدینە بیستبووی محمد لە خەیبەرە. جەعفەر یەکسەر بەڕێکەوت بۆ ئەوەی بچێتە ناو سوپاوە، و گەیشتە ھەر وەک چۆن محمد لە شەڕەکەدا سەرکەوتبوو. محمد بەم وشانە سڵاوی لێکرد: "نازانم کام ڕووداو دڵخۆشترم دەکات- ھاتنی جەعفەر یان فەتحی خەیبەر!
جەعفەر بە کردەوەی خێرخوازی لە مەدینە ناوبانگی دەرکرد. ئەبو ھورەیرە وەبیری دێنێتەوە: "لە ھەموو خەڵک بەخشندەترین کەس بۆ ھەژاران جەعفەری کوڕی ئەبی تالیب بوو، دەیبردین بۆ ماڵەکەی خۆی و ئەوەی لەوێدا بەردەست بوو پێشکەشی دەکردین. تەنانەت دەفرێکی چەرمیی بەتاڵ و چەماو پێشکەشمان دەکرد (لە کەرە)، کە ئێمە دابەشمان دەکرد و ھەرچییەکی تێدا بوو دەیلێسمانەوە.
غەزای موئتە
لە ئەیلوولی ٦٢٩ محەممەد سوپایەکی کۆکردەوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ھێزەکانی بیزەنتین لە سووریا، چونکە حاکمێکی بیزەنتین یەکێک لە نێردراوەکانی کوشتبوو. زەید کوڕی حاریسە کردە فەرماندەی سوپا و ڕێنمایی دا، ئەگەر زەید بریندار بێت یان شەھید بێت، جەعفەری کوڕی ئەبوتالیب دەست بەسەر فەرماندەییدا دەگرێت، ئەگەر جەعفەر شەھید بێت یان بریندار ببێت، عەبدوڵڵای کوڕی ڕەواحە جێگەی دەگرێتەوە". ئەگەر عەبدوڵا کوژرا، ئەوا با موسڵمانان خۆیان فەرماندە دابنێن.
موسڵمانان لە موئتە چاویان بە بیزەنتینییەکان کەوت، کە ژمارەیان زۆر زیاتر بوو. زەید لە یەکەم موسوڵمانەکان بوو کە لەو شەڕەدا کوژرا و دواتر جەعفەر ستاندەرەکەی گرتە ئەستۆ و فەرماندەیی گرتە ئەستۆ. سواری ئەسپەکەی بوو، دزەی کردە قووڵایی ڕیزەکانی بیزەنتین و سەدان سەربازی بیزەنتین کوشت. ھەرکەسێک بێتە پێشەوە سەربڕدرا. بەپێی عەبدوڵڵای کوڕی عومەر "کەس ناتوانێت وەک کوڕەکانی ئەبوتالیب شەڕ بکات چونکە کاتێک سواری ئەسپ دەبن مەیدانی شەڕ ئەوان دڕندەترینیانن". کاتێک جەعفەر ئەسپەکەی دەخولاند، بانگی کرد: "بەھەشت چەندە نایاب و سەرنجڕاکێشە کە نزیک دەبێتەوە! خواردنەوەکەی چەند خۆش و فێنکە! سزا بۆ بیزەنتینییەکان زۆر دوور نییە! جەعفەر شەڕی کرد تا ھەردوو قۆڵی بڕا، بەڵام لە کۆتاییدا کوژرا. "ڕۆمێک لە پشتەوە لێی دا و کوشتی. تەرمی جەعفەر حەفتا و دوو شوێنەواری لە نێوان شانەکانیدا گرتبوو، کە یان بە شمشێر لێی درابوو یان بە ڕم کون کرابوو.
دوای شەڕەکە
کاتێک ھەواڵەکە گەیشتە دەست محەممەد، گریاوە و دوعای بۆ ڕۆحی جەعفەر کرد. دواتر ڕاپۆرتی دا کە فریشتە جبرەئیل ھاتووەتە خوارەوە بۆ دڵنەوایی و وتی: "جەعفەر سەربازێکی ئازا و دڵسۆز بوو، خودا ژیانێکی ھەمیشەیی بەخشیوە. ژیانی ھەتاھەتایی بۆ بەخشی، و لە جیاتی ئەو قۆڵانەی کە لە شەڕدا بڕدرابوون، پەروەردگار جووتێک باڵی پێ بەخشیووە. دواتر جەعفەر ناوی نازناوی (دوو باڵ)ی ھەبوو (بە عەرەبی: ذُو ٱلْجَنَاحِيْن).
عەسما بێوەژنەکەی جەعفەر وەبیری دێنێتەوە: "پێغەمبەری خودا ھاتە لام و پرسی مناڵەکانی جەعفەر لە کوێن؟" منیش ھێنام بۆ لای و ئەویش لە باوەشی گرت و بۆنی کرد، پاشان چاوەکانی ھەڵگەڕانەوە و ئەویش گریاو، ئەی پێغەمبەری خودا، پرسیم، ئایا شتێکت لەبارەی جەعفەرەوە بیستووە؟ وەڵامی دایەوە: بەڵێ، ئەمڕۆ شەھید بوو. ھەستام و ھاوارم کرد، ژنەکان ھاتنە لام، پێغەمبەر دەستی کرد بە وتنی ئەی ئەسمە قسەی قێزەون مەکە و سنگت لێ مەدە! تۆ شاد نابیت؟ بەڕاستی خودای باڵا دوو باڵی بۆ جەعفەر دروست کردووە، تا لەگەڵیان لە بەھەشتدا بفڕێت! پاشان محەممەد بە فاتیمە کچەکەی وت: "خۆراک بۆ بنەماڵەی جەعفەر ئامادە بکە، چونکە ئەوانن ئەمڕۆ سەرقاڵ بوونە.
مەزارگە
وێنۆک|گۆڕستانی جەعفەر و [[زەید کوڕی حاریسە|زەید کوڕی حاریس و عەبدوڵڵای کوڕی ڕەواح لە موئتە لە ئوردن.]] وێنۆک|حارییەیەک کە (گۆڕ)ی جەعفەری داپۆشیووە. گۆڕەکەی جەعفەر دەکەوێتە شاری ئەلمەزار لە نزیک شاری کەرەک لە ئوردن. لەناو زەریحێکی ڕازاوەی زێڕ و زیودا داخراوە کە لەلایەن داعی ئەلموتڵەقی ٥٢ی داودی بۆھرە، محەممەد بورھانەدین دروست کراوە.
لە کاتی نائارامی مەدەنی لە شام، لە ساڵی ٢٠١٣، چەندین مەزارگەی شیعەکان پیس کران، لەنێویاندا مەزارگەی جەعفەر.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٦٢٩ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم پۆل:عەرەبە موسڵمانەکان پۆل:ھاوەڵەکان
شەڕی حونەین
شەڕی حونەین (بە عەرەبی: غَزْوَة حُنَیْن) شەڕێکە کە لە ٨ی کۆچی (٦٣٠ز) ڕوویدا، لە نێوان موسڵمانان و عەشیرەتەکانی ھەوازین و سەقیف لە دۆڵێک بە ناوی حونەین لە نێوان شاری مەککە و تائیفدا ڕوویدا. لە سورەتی تەوبەی قورئاندا ئاماژەی پێکراوە، و یەکێکە لەو شەڕە کەمانەی کە لە قورئاندا بە ناو ھاتووە. سەرکردەی شەڕەکە و ھۆکارەکەی کابرایەک بوو بە ناوی مالیک کوڕی عەوفی ناسری بوو لە عەشیرەتی ھەوازین و سوپاکەی دەستی بە ڕێپێوان کرد تاگەیشتە نزیک مەککە و کاتێک ھەواڵەکە گەیشتە مسوڵمانان، موسڵمانان سوپایەکی گەورەیان ئاراستە کرد و ئەویش زۆرێک لەوانەی لەخۆگرتبوو کە دوای فەتحی مەککە موسڵمان بوبوون، شەڕی حونەین یەکێکە لەو ڕووداوانەی دوای پەیمانی حودەیبییە و شەڕی خەیبەر و فەتحی مەککە، پێغەمبەر لە قۆناغی ئەم ئاشتییە بانگھێشت و نامەنووسی لەگەڵ پاشاکانی ناوەوە و لە دەرەوەی نیمچەدوورگەی عەرەبی دەکرد، شەڕی حونەین بە تایبەتی لە مانگی شەوالی ھەشتەمین ساڵی کۆچدا ڕوویدا و چیرۆکەکە لە دوای فەتحی مەککە و خۆبەدەستەوەدانی زۆرێک لە ھۆزەکانی نیمچە دوورگەی عەرەبی دەستیپێکرد، جگە لە ھەندێک ھۆزی دەسەڵاتدار وەک: ھەوازین، سەقیف، نەسر، جاشم، و ھۆزەکانی سەعد بن بەکر، ئەم ھۆزانە خۆیان تەسلیم کرد و ملکەچ بوون، بۆیە ئەوانەی ھاوپەیمانیان لەگەڵیان کرد ھاوپەیمانیان کرد و بڕیاریاندا شەڕ دژی موسڵمانان ڕابگەیەنن، و سەرکردەکەیان لەم جەنگەدا مالیک کوڕی عەوفی ناسری بوو، گەنجێکی تەمەن سی ساڵان بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:٦٣٠ پۆل:مێژووی ئیسلام
فیلم لە ٢٠١١
ئەمەی خوارەوە تێڕوانینێکی گشتییە بۆ ڕووداوەکانی ساڵی ٢٠١١ لە فیلمدا, لەوانەش فیلمە داھاتدارەکان، فێستیڤاڵەکانی فیلم، ئاھەنگی خەڵاتکردن و لیستی فیلمە بڵاوکراوەکان و مردنە دیارەکان. لە ساڵی ٢٠١١دا بەدواداچوونەکانی فیلمی زیاتر لە ھەموو ساڵانی پێش ئەو فیلمە بڵاوکرانەوە و ٢٨ بەدواداچوونیان بڵاوکرایەوە.
ھەڵسەنگاندنی ساڵ
ڕیچارد برۆدی لە ڕۆژنامەی نیویۆرک ئاماژەی بەوە کرد کە باشترین فیلمەکانی ساڵی ٢٠١١ "ئەوە جوانکاری و خەیاڵی و گۆڕاو و چوارەمین دیوار شکاو یان بە سادەیی مەحاڵ بەرز دەکەنەوە… ئەم فیلمانە لە "ڕاستی" جیادەبنەوە … نەک بۆ ئەوەی ئەو شتانە لەبیر بکەین، بەڵکو بۆ ئەوەی ڕووبەڕووی ببنەوە، بیر لەوە بکەنەوە، بۆ ئەوەی بە ئازادی کار لەسەر بکەن". ڕەخنەگری فیلم و دەرھێنەرانی فیلم سکوت تافۆیا لە RogerEbert.com ساڵی ٢٠١١ بە باشترین ساڵی سینەما دادەنێن، دژایەتی بیرۆکەی ١٩٣٩ دەکات کە باشترین ساڵی فیلمە بە گشتی، نموونەی وەک شۆفێری، داری ژیان، Once Upon a کات لە ئەناتۆلیا، کەیھۆل، Contagion، سەرکێشییەکانی تەن تەن، و شێرلۆک ھۆڵمس: یاری سێبەرەکان. وتی "لە ساڵی ٢٠١١دا نەک تەنھا ھەندێک لە گەورەترین فیلمە ھونەرییەکانی سەردەمی ئێمە، بەڵکو شۆڕشێک لە زمانی دروستکردنی فیلمە بلۆکباستەرەکان. فیلمێکی کرداری بودجەی گەورە لەدوای فیلمێکی تر کامێرای دیجیتاڵی بەکاردەھێنێت بۆ نیشاندانی جیھان لە پشت تەقینەوەکان لە ڕووناکی ئەستێرە، نامۆ، لەکاتێکدا بنکەیەکی پشتەوەی بیرۆکەی کلاسیکی و وێنەکان دروست دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلم لە ساڵەکان پۆل:فیلم لە ٢٠١١
تۆبا کاکەر
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرەچیاکانی ئاسیا پۆل:زنجیرەچیاکانی پاکستان پۆل:زنجیرەچیاکانی ئەفغانستان پۆل:زنجیرەچیاکانی بالۆچیستان (پاکستان) پۆل:زنجیرەچیاکانی هیمالایا
کامکاران
کامکاران تیپێکی مۆسیقای کوردییە کە سەرجەم ئەندامانی گرووپەکە ئەندامی یەک خێزانن کە پێکھاتوون لە حەوت برا و خوشکێک. ھەموویان خەڵکی شاری سنەن. گرووپەکە چەند کۆنسێرتی لە جیھاندا ئەنجام داوە. یەکێک لەوانە لە مەراسیمی پێشکەشکردنی خەڵاتی نۆبڵی ئاشتیی ساڵی ٢٠٠٣ بوو بە شیرین عەبادی.
میژوو
کامکاران بۆ یەکەم جار، ساڵی ١٩٦٥ لەشاری سنەدا وەکوو تیپێکی بنەماڵەیی دەرکەوتن و گەلێک بەرنامەی جۆربەجۆریان لە یانەی ئەفسەران و قوتابخانەکان و کۆشک و ھۆڵەکانی شاری سنەدا پێشکەش کرد. سەرپەرشتی ئەو تیپە سەرەتایییە مامۆستا حەسەن سووری (باوکی بنەماڵە) بوو و بۆ خۆی بە ئامێری ڤیۆڵۆن بەشداری دەکرد. ئەندامانی تریش بریتی بوون لە ھۆشەنگ (ئاکاردیۆن)، بیژەن (گۆرانیبێژ)، پەشەنگ (سەنتوور)، قەشەنگ (گۆرانیبێژ و ڤیۆڵۆن) و ئەرژەنگ (دومەک).
ساڵی ١٩٦٩ کە منداڵەکانی بنەماڵەکە تۆزێک گەورەتر بوون، تیپەکەیشیان پتەوتر و یەکانگیرتر بوو و کۆنسێرتگەلێکیان لە ھەندێک لە شارەکانی کوردستان وەکوو ورمێ بەڕێوە برد.
پاش ساڵی ١٩٧١، ھەندێک لە ئەندامانی بنەماڵە، لەوانە ھۆشەنگ، بیژەن و ئەرسەلان، بۆ فێربوونی زانستییانەی مۆسیقا چوون بۆ تاران و لە زانکۆی ھونەرە جوانەکانی ئەوێدا دەستیان بە خوێندن کرد (لەو سەردەمەدا، ئەرژەنگ نیگارکێشیی دەخوێند). دوای ماوەیەک کامکاران لەگەڵ محەممەد رەزا لوتفی، حسەین عەلیزادە، پەرویز مشکاتیان و چەند کەسێکی تر، دوو تیپی مۆسیقایان بە ناوەکانی شەیدا و عارفیان دەمەزراند. ئێستاکە ئەم دوو تیپە لە ناودارترین تیپەکانی مۆسیقای میللی ئێرانین و لەگەڵ شەجەریان و شارام نازریدا کاریان کردووە.
یەکەم کۆنسێرتەکانی ئەم بنەماڵەیە بە ناوی «تیپی کامکاران» ەوە، لە سەرەتای سەردەمی کودەتای ئیسلامی ئێران، لە وەرزشگای ئازادی و تەلاری وەحدەت لە تاراندا بەڕیوەچوو کە پێکھاتبوون لە سێ بەشی سەرەکی: مۆسیقای فارسی، تاکەژەنیی سەنتوور لەلایەن ئەردەوانەوە و مۆسیقای کوردی. لە ساڵی ١٩٨٩ ئومێد لوتفیش کوڕی قەشەنگ و محەممەد رەزا لوتفی کە تاری دەژەند ھاتە ناو تیپەکەوە. کامکاران لەم کۆنسێرتگەلی دوایییەی خۆیان دا ھەندێک لە لاوانی بەھرەداریان لەگەڵ خۆیان بەشدار کردووە.
شارام نازری لەو گۆرانیبێژە کوردانەیە کە کامکاران زۆر لەگەڵی ئیشیان کردووە. ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٦دا لەگەڵ عەدنان کەریم لە تاران کۆنسێرتێکیان بەڕێوە برد. جگە لەمە لە ئەلبۆمی ئەمشەو، وەفایی و خاتووندا لەگەڵ عەدنان کەریم ھاوکارییان کردووە.
ئەندامانی گرووپ
وێنۆک|ئەندامانی تیپ .|link=Special:FilePath/Kamkars.jpg وێنۆک|بیژەن کامکار|link=Special:FilePath/Bijan_Kamkar
سەرچاوەکان
* پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بڕیارنامەی ١٦٤٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٤٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣٤٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بوروندی پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئووگاندا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٥ پۆل:کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ لە ٢٠٠٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ڕواندا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
١٣٧١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
ویلایەتە یەکگرتووەکان یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨، کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٢٨ لە ئەمستەردام لە ھۆلەند یارییەکانی بەڕێوەچوو. ٢٨٠ پێشبڕکێکار، (٢٣٦ پیاو و ٤٤ ژن)، بەشدارییان لە ٩٦ یاری کردووە لە ١٥ وەرزشدا. وەرزشوانانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بە کۆکردنەوەی ٢٢ مەدالیای زێر بۆ جاری شەشم لە مێژووی خۆیدا و جاری سێیەم لەسەر یەک پلەی یەکەمیان بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
١٣٧٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٦٥١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٥١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سوودان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣٤٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٥ پۆل:سوودان لە ٢٠٠٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان
ھاوجەوھەربوون (مەسیحییەت)
هاوجەوهەربوون (بەلاتینی: consubstantialis، بەئینگلیزی: Consubstantiality)، زاراوەیەکە لە کراسیتۆلۆجی مەسیحی لاتینی دا بەکارهاتووە و داتاشراوە لەلایەن تێرتولیانۆسەوە، لەو کاتەدا بەکارهاتووە وەک وەرگێرانێک بۆ زاراوەی "Homoousian" ی گریکی. "هاوجەوهەربوون" پێناسەی پەیوەندی نێوان ئەندامەکانی سیانەیی پیرۆز دەکات و ئاماژە دەدات بەوەی کە خودای باوک، خودای کوڕ و ڕۆحی پیرۆز "یەکن" لەوەدا کە کوڕ "لەدایکبووە" ("خراوەتەوە") "لەپێش هەموو سەردەمەکانەوە" یان "بەهەمیشەیی" لە خودی جەوهەری باوکەوە، لەوەوە کە ڕۆحەکەش هەمیشە لە "جووڵە" دا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە مەسیحییەکان پۆل:زاراوە فەلسەفییەکان
پۆل:زاراوە لاتینییە مەسیحییەکان پۆل:زاراوە لاتینییە بەبنەڕەت گریکییەکان پۆل:زاراوە مەسیحییە فەلسەفییەکان
محەممەد حوسێن کەریمی
محەممەد حوسێن کەریمی (لەدایکبوون ١٩٤٩ لە سەقز – مردووی ١٤ی شوباتی ١٩٧٩ لە سەقز) تێکۆشەر و خەباتکەری سیاسیی کورد و یەکێک لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵە بوو. ڕۆژی ١٤ی شوبات (٢٦ی ڕێبەندان) لە کێشەی گرتنی شارەبانی شاری سەقز گیانی بەختکرد. بە گیانبەختکردنی ئەو، ڕێکخراوەی کۆمەڵە کە تا ئەوکات نھێنی بوو، ئاشکرا کرا. حیزبەکانی کە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا لەژێر ناوی کۆمەڵە چالاکی دەکەن ئەو ڕۆژەی بە ناوی ڕۆژی کۆمەڵە بەرز ڕادەگێرن.
ژیان
پاش تەواوبوونی زانکۆ لە ساڵانی ١٩٧٠–١٩٧١ کارێک لە شاری مەراغەی ئێران دەگرێتە دەست و سەرقاڵی ئەوە دەبێت. لەو ماوە بە چەندین جار ھاتووچۆی چەن کەسایەتی وەک ئیبراھیم عەلیزادە و خانەی موعینی لەگەڵ ھاوڕێیانی پێشو ھەوڵی ڕێخستنی ڕێکخراوێکی نھێنی بە ناوی کۆمەڵە دەدەن. لە ساڵانی ١٩٧٩–١٩٧٧ واتە بۆ ماوەی ٢ ساڵ لە گوندێک بە ناوی میراوێ خەریکی کرێکاری دەبێت. لەو سەردەمەدا تێکۆشانی نھێنی دەکرد و خەڵکی بە نازناوی وەستا ساڵح (وەسا ساڵە) دەیانناسی و کەسێک کەسایەتی ڕاستەقینەی ئەوی نەدەزانی.
لە ١٣ی ڕێبەندانی ١٣٥٧ (١ی شوباتی ١٩٧٩) ھەواڵی کوژرانی برایەکی (حەمە ڕەئووف کەریمی) لە شاری تاران، پێیگەیشت و بۆ ڕێوڕەسمی سەرەخۆشی و دیتنی دایک و باوکی خەمباری سەردانی ماڵی خۆیانی لە سەقز کرد. لەو کاتانەدا دەسەڵاتی ناوەندی ڕژیمی پاشایەتی ئێران بە تەواوی لاواز ببو و لە ماوەی چەن ڕۆژی داھاتوودا شۆڕشی گەلانی ئێران بەرەو سەرکەوتن دەڕۆشت. لە مانگی شوباتی ١٩٧٩ (ڕێبەندانی ١٣٥٧) شاری سەقزیش ھەر تووشی ھەمان بارودۆخ بوو. محەممەد حوسێن کەریمی لە ڕۆژی ١٩ی ڕێبەندانی ئەو ساڵە لە قوتابخانەی سەعدی لە شاری سەقز بە بوونەی ساڵرۆژی ڕووداوی سیاھکەل وتاری خوێند و باسی لە بارودووخی سیاسی ئێران و کوردستان کرد. لە ڕۆژی ٢٤ی ڕێبەنداندا پێگەی ژاندارمری کە تەنیا شوێنی دەسەڵاتی ناوەندی لە شاردا بوو خەریک بوو دەکەوتە دەستی خەڵک. ھەواڵی ھەوڵی ئاگرتێبەردانی ئەو شوێنە دەبێتە ھۆی ڕۆیشتنی محەممەد حوسێن بۆ بەرگری لەوە. کاتێ لەگەڵ جەماوەر ھەوڵی چوونەناوە دەدەن لە حەوشەی ژاندارمریدا، بەر تەقەی چەن فیشەک دەکەوێت.
محەممەد حوسێن کەریمی دگەیێننە نەخۆشخانە، بەڵام بە دوای تێپەڕبوونی دوو شەو، لە ڕێکەوتی ٢٦ی ڕیبەندانی ١٣٥٧ (١٤ی شوباتی ١٩٧٩) لە نەخۆشخانەدا بەھۆی برینی فیشەک کۆچی دوایی دەکات و لە قەبرانی شاری سەقز دەنێژرێت و ئێستاش گۆڕەکەی ھەر لەوێیە. کۆمەڵە کە تا ئەو کات ڕێخراوێکی نھێنی بوو، خۆی ئاشکرا کرد و لە دوای ئەوە ٢٦ی ڕێبەندان بە ڕۆژی کۆمەڵە ناونرا.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی سەقز پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:شەھیدانی کورد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:کۆمۆنیستە ئێرانییەکان پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩ پۆل:مارکسیستە ئێرانییەکان پۆل:مارکسیستە کوردەکان پۆل:مردووانی ١٩٧٩ پۆل:سیاسییەکانی کۆمەڵە ڕێکخراوی کۆمۆنیستی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان
١٣٧٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
خەڵکی بولگار
خەڵکی بولگار نەتەوەیەک لە سلاڤییەکانی باشوور    و گرووپێکی ڕەگەزین کە زۆربەیان لە بولگاریا و ئەورووپای باشووری ڕۆژھەڵات دەژین.
زمانی بولگاری
وێنۆک|خوێندوارەکانی زمانی بولگاری لە جیھاندا: {{Legend|#0080FF|ئەم وڵاتانەی زمانی بولگاری فەرمییە}}{{Legend|#88C4FF|ئەم وڵاتانەی کە زمانی بولگاری لەلای کەمینەیەکی بەرچاو قسەی پێدەکرێت}} زمانی بولگاری زمانێکە لە بنەماڵەی زمانە ھیندوئەورووپایییەکان کە ئێستا لە وڵاتی بولگاریادا زمانێکی فەرمییە. ھەروەھا زمانی بولگاری لەلای پەنابەران و کەمایەتییەکانی ھەندێک لە وڵاتانی تر بەکاردەھێنرێت.
ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
ویلایەتە یەکگرتووەکان یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢، کە لە ٣٠ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٣٢ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا بەڕێوە دەچوو. ٤٧٤ پێشبڕکێکار (٤٠٠ پیاو و ٧٤ ژن) بەشداریان لە ١٢٢ یاری کردووە لە ١٧ وەرزشدا. وەرزشوانانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بە کۆکردنەوەی ٤١ مەدالیای زێر بۆ جاری حەفتەم لە مێژووی خۆیدا و جاری پێنجەم لەسەر یەک پلەی یەکەمیان بەدەستھێنا. بەمەش بووە یەکەم وڵات و دوایین وڵاتە کە تا ئێستا ئەم ئامارەی تۆمار کردبێت.
١٣٧٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٦٥٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٥٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆتدیڤوار. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣٥٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:کۆتدیڤوار لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆتدیڤوار
ئەڵمانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
ئەڵمانیا یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦، ٤٣٣ پێشبڕکێکار (٣٨٩پیاو و ٤٤ ژن) بەشداریان لە ١٤٣یاری کردووە لە ٢٢ وەرزشدا. کە لە ١ تا ١٦ی ئابی ١٩٣٦ لە بەرلینی ئەڵمانیا بەڕێوەچوو. ٤٣٣ پێشبڕکێکار، ٣٨٩ پیاو و ٤٤ ژن، بەشدارییان لە ١٤٣ پێشبڕکێدا کردووە لە ٢٢ وەرزشدا. وەرزشوانانی ئەڵمانیا بە کۆکردنەوەی ٣٣ مەدالیای زێر پلەی یەکەمیان بەدەستھێنا، ئەمەش یەکەم و کۆتا جارە کە وەرزشوانی ئەڵمانیا بتوانن پلەی یەکەم بەدەستبھێن.
عەریب کوڕی سەعید قورتوبی
عەریب کوڕی سەعید قورتوبی گوتراویشە عەریب کوڕی سەعد قورتوبی، پزیشک و مێژوونووسی ئەندەلوسی.
ژیان
عەریب سەربە خێزانێکە لە (موەلەدەکان؛ خەڵکی ڕەسەنی ئەندەلوس کە موسڵمان بوون) لە قورتوبە نیشتەجێ بووە. خەلیفە عەبدولڕەحمان ناسڕ لیدینیللا ساڵی ٣٣١ کۆچی بەکاریھێناوە لەسەر ئۆسۆنا، پاشان خەلیفە ئەلحەکەمی دووەم بە نووسەر دایناوە. عەریب لە ٣٦٩ ھیجری کۆچی دوایی کردووە.
پاشماوە
عەریب وەکو پزیشکێک و مێژوونووسێک چەند کتێبێکی بەناوبانگی ھەیە وەک:
سەرچاوە
ویکیپیدیای عەرەبی
پۆل:پزیشکە ئەندەلوسییەکان
١٣٧٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڵاوکردنەوەی فیلم
بڵاوکردنەوەی فیلم یان دابەشکردنی فیلم (بەئینگلیزی: Film distribution) پڕۆسەیەکە بۆ گەیشتنی فیلم بە بینەر. بڵاوکردنەوەی فیلم لەلایەن کۆمپانیای تایبەتییەوە دەکرێت کە زۆرجار ئەو کۆمپانیایە دەسەڵاتی بڵاوکردنەوەی ڕۆژی بڵاوکردنەوەی فیلمەکە لە سینەما و بڵاوکردنەوەی وەشانی دی ڤی دی (DVD) و بلوڕەی هەروەها پەخشی تەلەفزیۆنیشی لەژێردەستە، زۆربەی کۆمپانیاکانیش سەرەتا فیلمەکە لە سینەما بڵاودەکەنەوە بەوەی زۆرترین داهات لەو ڕێگایەوە کۆدەکرێتەوە. بڵاوکردنەوەی فیلم جیاوازە لە بەرهەمهێنانی فیلم.
کۆمپانیای بڵاوکەرەوەی فیلمەکە بەرپرسە لە بەبازاڕکردنی فیلمەکە. لەم دواییانە کۆمپانیاکانی بڵاوکردنەوەی فیلم، کورتە ڤیدیۆیەکی فیلمەکە (Trailer) پێش دەرچوونی فیلمەکە بڵاودەکرێتەوە ئەمەش بۆ ڕاکێشانی بینەرە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمسازی پۆل:بڵاوکردنەوەی فیلم
چیاکانی ئۆڕاڵ
زنجیرەچیاکانی ئورال (بە ڕووسی: Ура́льские го́ры) زنجیرەچیایەکە ئاسیا بە ئەورووپاوە دەبەستێتەوە، کە دەکەوێتە ڕووسیا و کازاخستان چیاکانی ئورال زنجیرەچیایێکن کە بۆ نزیکەی ٢٤٠٠ کیلۆمەتر لە بەشی ڕۆژاوای ڕووسیا درێژ دەبنەوە. ئەم شاخانە لە بازنەی جەمسەری باکوورەوە بەرەو نزیک سنووری کازاخستان درێژ دەبێتەوە. زۆرێک لە جوگرافیناسان لە سنووری نێوان کیشوەرەکانی ئەورووپا و ئاسیادا ڕەچاویان دەکەن. ئەم شاخانە بڕێکی زۆر سامانی کانزاییان تێدایە وەک کانزای خوێ کە لە سەدەی ١٦ەوە چالاکییەکی گرنگ بووە، لەکاتێکدا کە کانزای ئاسن و مس لە سەدەی ١٨دا گەشاوەتەوە، ئۆرالییەکان بەناوبانگن بە خشڵ و بەردی بەنرخ، لەوانە زێر، شاھانە و عەمیتیستەکان. چالاکی دیکەی کانزای بۆکسیتە، کرۆمیۆم، خەڵوز، زێڕ، زیو، سەرد، مس، ئاسن، مەگنیزیۆم، نیکل، پلاتینۆم و پۆتاش بەرھەم دەھێنێت نەوت لە ڕۆژاوای ئورالەکان دۆزرایەوە و کێڵگە نوێیەکانی گاز و نەوت لە بەرەی باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەم شاخانە ئاشکرا کران ھەروەھا چیاکانی ئورال یەکێکن لە گەورەترین یەدەگی ئەسبێستۆسیان ھەیە لە جیھاندا.
پێشکەوتنی پیشەسازی کانزایی لە چیاکانی ئورال ڕۆڵێکی گرنگی ھەبوو لە دابینکردنی کانزا و سووتەمەنی بۆ یەکێتی سۆڤیەتی (پێشوو) لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەمدا. چیاکان نزیکەی ٣٠٠ ملیۆن ساڵ پێش ئێستا لە کۆتایی سەردەمی پیری دروستبوون. کێوەکان تێکشکێنران، نزیکەی ٢٠٠ ملیۆن ساڵ لەمەوپێش دووبارە دروستکرانەوە. لەو کاتەوە ئەم شاخانە ڕووخاون و دەکرێنە گردی تەپۆڵکەیی، کە زۆربەیان لە ٣٠٠ بۆ ١٨٠٠ مەتر بەرز دەبێتەوە لووتکەی چیای نارودنایا (١٬٨٩٧ مەتر) بەرزترین لووتکەیە لە چیای ئورال.
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرەچیاکان پۆل:زنجیرەچیاکانی ئەورووپا پۆل:زنجیرەچیاکانی ئاسیا پۆل:پارێزگای ئاقتوێبێ پۆل:زنجیرەچیاکانی ڕووسیا پۆل:زنجیرەچیاکانی کازاخستان
١٣٧٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
چوار کردەی سەرەکی
لە بیرکاریدا، چوار کردەی کۆکردنەوە، لێدەرکردن، دابەشکردن، لێکدان، بە چوار کردەی سەرەکی ناسراون.
سەرچاوەکان
پۆل:چوار کردەی سەرەکی پۆل:ماتماتیکی سەرەتایی
زنجیرەچیای ڤێرخۆیانسک
زنجیرەچیاکانی ڤێرخۆیانسک، زنجێرەچیایەکە نزیک بە شاری ڤێرخۆیانسک، دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی سیبریاوە کە لە ڕێگەی کۆماری ساخا یان یاکۆتیاوە درێژ دەبێتەوە بۆ دووریی نزیکەی ١٠٠٠ کیلۆمەتر، پێکھێنانی ئەم زنجیرە شاخە لەباشوور بە ٢٤٨٠مەتر پێوراوە.
ئەم بەشەی جیھان کەمترین ناوچەی ئاوەدانە، چینە ئەستوورەکانی سەھۆڵەکان لە زۆربەی وەرزەکانی ساڵدا لەسەر خاکەکەی کۆ دەبێتەوە و لە ماوەی دوایین سەردەمی سەھۆڵدا زنجیرەچیایەکە بۆشایی و دەشکەوتی سەھۆڵی گەورەی تێدابوو، لە ھاوینیشدا ئەم شاخانە دەست بە توانەوە دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان پۆل:زنجیرەچیاکانی ڕووسیا پۆل:زنجیرەچیاکانی ڤێرخۆیانسک
١٣٧٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
پارادۆکس
پارادۆکس بە وتەیەک دەوترێ کە بە پێوانەی لۆژیک لەگەڵ خۆیا ناتەبا بێت، یا ڕێگایەک بگرێتە بەر پێچەوانەی چاوەڕوانییەکان. وتەیەکە کە، سەرەڕای بەڵگەی لە ڕواڵەتدا بەبڕست و پێشەکیگەلی دروست، لە کۆتاییدا بەرەو ئاکامێک دەڕوا کە لەگەڵ خۆیدا ناتەبایە و لە باری لۆژیکییەوە قەبووڵنەکراوە. بۆ وێنە، «ئەم قسە درۆیە» ڕاست ڕەچاو بکرێ یا درۆ، فەرق ناکا، لە ھەر دوو حاڵدا خۆی خۆی ھەڵدەوەشێنێتەوە.
پارادۆکسەکان زۆرتر بە یەکێ لەم چەند شێوەیە خۆ نیشان دەدەن: پێناسەی بازنەیی، بەرەودواچوونی بێکۆتایی، ئاماژە بە خۆ و، ئاڵۆزان و تێکەوەپێچانی تەرازە جیاوازەکانی ئەبستراکشن.
سەرچاوەکان
پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک پۆل:بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە پۆل:لۆژیکی فەلسەفی پۆل:ھزر
دیوان (ئامێر)
thumb|دیوان (ئامێر) دیوان ناوی ئامێرێکی مۆسیقایە کە ئێستا لە نێوان میلەتانێکی زۆر دا لێدەدرێت. ئەم ئامێرە لە ناو کوردەکاندا بە ناو تەمبوور، تەموور، ساز، دیوان، و … دەناسرێت.
لە نێوان تورکەکان دا بە Bagleme, Saz, çöğür و … دەناسرێت.
زۆربەت مۆسیقازانەکان رەگەزی ئەم ئامێرە لە ئامێری تەمبوورەوە دەزانن.
ٸەم ٸامێرە لە نێوان گەلەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوین زۆر بە ناوبانگە بە تایبەت کوردەکان و تورکەکان
جۆرەکانی کووک یان کۆکی ئەم ئامێرە
لە کووکی bağlama،باڵاما تایبەت بە ئامێری جۆری دەستە کوورت (سێ تێلی خوارەوە لەسەر دەنگ و نۆتی (Re_D) (دوو تێلی مام ناوەند لەسەر دەنگ و نۆتی (Sol_G) (دوو تێلی سەرەوە لەسەر دەنگ و نۆتی (La_A) ئەبەسترێن
شێوازی کووک و جۆرەکانی بە پێی درێژایی و کورت بوونی دەستەی ساز،هەر وەها درێژایی کووپەو قووڵاییەکەی ئەگۆڕێ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقای کوردی پۆل:ئامێرە ژێدارەکان
ئامێری مۆسیقا
ئامێری مۆسیقا یان ساز ئامێرێکە که‌ ئاوازی مۆسیقای پێ دەژەنن.
گۆڕەپانی گارێگین نژدە (وێستگەی میترۆ)
گۆڕەپانی گارێگین نژدە ( وێستگەیەکی میترۆی یەریڤانە. لە ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٨٧ بەڕووی خەڵکدا کرایەوە و دەکەوێتە گۆڕەپانی گارێگین نژدە. پێشتر بە ناوی گۆڕەپانی سپانداریان ناسرابوو، وەک ڕێزلێنانێک بۆ پاڵەوانی سەربەخۆیی ئەرمەنستان گارێگین نژدە ناوی گۆڕدرا.
چابەھار
چابەھار (، ) یەکێک لە شارەکانی باشووری ڕۆژاوای بەلۆچستانە، کە لە باکووری دەریای عومان و ئۆقیانووسی ھیند ھەڵکەوتووە. بەندەری چابەھار ناوەندی شارستانی چابەھار لە پارێزگای سیستان و بەلۆچستانی ئێرانە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای سیستان و بەلۆچستان پۆل:ئابووری ئێران پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئێران
بڕیارنامەی ١٦٥٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٥٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ناوچەی زەریاچە گەورەکانی ئەفریقا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٣٥٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بوروندی پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئووگاندا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:ئەفریقا لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ڕواندا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
بڕیارنامەی ١٦٥٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
چیاکانی کیرتار
چیاکانی کیرتار (ئوردو:كوه کھیرتھر‎) زنجیرە چیایەکن کە سنووری نێوان پارێزگاکانی پاکستان لە بەلووچستان و سنە دیاری دەکەن و بەشێکی زۆری پارکی نەتەوەیی کیرتار دەگرێتەوە زنجیرە چیاکە بەشێک لە پارێزگای جیۆلۆجی کرتار - سولەیمان پێکدێنێت، کە لە کەناراوەکانی دەریای عەرەبییەوە لە باکوورەوە درێژ دەبێتەوە بۆ چیای سلێمان لە باکووری ڕۆژاوای پاکستان بەرزترین لووتکەی چیاکان لووتکەی زەردەکە بە (٢٢٦٠ م).
جوگرافیا
چیاکان بەرەو باشوور درێژ دەبێتەوە بۆ نزیکەی (٣١٠ کم) لە ڕووباری مولا لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستی بەلووچستان تا کیپ مۆنزێ لەسەر دەریای عەرەب. بە گشتی، کێرتارەکان ڕووبەری نزیکەی ٩٬٠٠٠ کیلۆمەتری دووجایان داپۆشیوە. گردەکانی خەسا و گردەکانی مولری نزیک لە کەناری دەریای عەرەب زنجیرەی لاوەکی چیاکانی کێرتارن کە درێژ دەبێتەوە بۆ سنووری شاری کەراچی، کێوەکان سەرچاوەی ڕووباری گاج و ڕووباری ھوبن.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن پۆل:زنجیرەچیاکانی بالۆچیستان (پاکستان)
زامبیا
کۆماری زامبیا وڵاتێکە لە کیشوەری ئەفریقا. پایتەختەکەی شاری لوساکایە.
دابەشکردنی کارگێڕی
لە ڕووی کارگێڕییەوە بەسەر ١٠ پارێزگادا دابەشکراوە کە بەسەر ١١٧ قەزادا دابەشکراوە، و لە ڕووی ھەڵبژاردنەوە بەسەر ١٥٦ بازنەی ھەڵبژاردن و ١٢٨١ بازدا دابەشکراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی بانتوو ئاخێو پۆل:کۆمارەکانی کۆمۆنوێلت پۆل:وڵاتانی چواردەور وشکی پۆل:وڵاتانی لە حاڵی گەشەکردن پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئەفریقا پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی وڵاتانی کۆمۆنوێلت پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٤ پۆل:زامبیا پۆل:زمانەکانی زامبیا پۆل:وڵاتەکانی ئەفریقا پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی
١٣٧٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
سنووری ئازەربایجان-تورکیا
وێنۆک|نەخشەی نەخچیڤان، لەگەڵ تورکیا لە باکووری ڕۆژاوا سنووری ئازەربایجان و تورکیا (بە ئازەربایجانی: Azərbaycan–Türkiyə sərhədi، تورکی: Azerbaycan–Türkiye sınırı) سنوورێکی کورتی نێودەوڵەتییە کە درێژییەکەی ١٧ کم (١١ میل)ە لە نێوان کۆماری ئازەربایجان و کۆماری تورکیا. سنوورەکە دەکەوێتە سەر لووتکەی باشووری ڕۆژھەڵاتی پارێزگای ئیدر لە دیوی تورکیا و لە نوکی باکووری ڕۆژاوای کۆماری خۆسەری نەخچیڤان (ناخیجڤان لەسەر ئەرمەنی) لە دیوی ئازەربایجان؛ بە تەواوی بە درێژایی ڕووباری ئاراس دەڕوات، کورتترین سنوورە بۆ ھەردوو وڵات.
سەرچاوەکان
پۆل:سنووری ئازەربایجان-تورکیا پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٢١
شێخ نەھرۆ کەسنەزانی
=== ڕەچەڵەک === وێنۆک|533x533پیکسڵ|شێخ نەهرۆ کەسنەزانی قادری حوسەینی شەمسەدین محەمەد نەهرۆ کوڕی شێخ موحەمەد ئەلموحەمەد کوڕی سەید عەبدولکەریم کوڕی سەید عەبدولقادر کوڕی سەید عەبدولکەریمی شاهی کەسنەزانە کوڕی سەید حوسەین کوڕی سەید حەسەن کوڕی سەید عەبدولکەریم کوڕی سەید ئیسماعیل ولیانی کوڕی سەید محەمەد نۆدێی کوڕی سەید بابا عەلی وەندەرێنە کوڕی سەید بابا ڕەسولی گەورە کوڕی سەید عەبدولسەیدی دووهەم کوڕی سەید عەبدولڕەسول کوڕی سەید قەلەندەر کوڕی سەید عەبدولسەید کوڕی سەید عیسای ئەحدەب کوڕی سەید حوسەین کوڕی سەید بایەزید کوڕی سەید عەبدولکەریمی یەکەم کوڕی سەید عیسای بەرزنجی کوڕی سەید بابا عەلی هەمەدانی کوڕی سەید یوسفی هەمەدانی کوڕی سەید موحەمەد مەنسوڕ کوڕی سەید عەبدولعەزیز کوڕی سەید عەبدوڵڵا کوڕی سەید ئیسماعیلی موحەدیث کوڕی ئیمام موسای کازم کوڕی ئیمام جەعفەری سادق کوڕی ئیمام موحەمەدی باقر کوڕی ئیمام عەلی زەینەلعابدین کوڕی ئیمام حوسەین کوڕی ئیمام عەلی کوڕی ئەبو تاڵیب و خاتوو فاتیمەی زەهرا کچی پێغەمبەر محەممەد
ژیاننامە
وێنۆک|369x369پیکسڵ|شێخ نەهرۆ کەسنەزانی لە کۆڕی زیکر دا لە تەکیەی سلێمانی شەمسەدین محەمەد نەهرۆ کەسنەزانی حوسەینی لە ڕێکەوتی ١٢-١٢-١٩٦٩ لەدایکبووە لە پارێزگای کەرکوک ، لە نێو براکانیدا گەورەترینیان بووە ، باوکی شێخ نەهرۆ کە شێخ محەمەدی کەسنەزانە ژمارەیەکی زۆر لە مورید و شوێنکەوتەی هەیە لە تەواوی جیهاندا ، دەستەواژەی کەسنەزان لە زمانی کوردیدا هاتووە لە (کەس نازانێت) و لە ڕووی دەستەواژەوە بەپێی تێگەیشتنی تەریقەتەکە بۆی بریتیە لەو نهێنیەی کە کەس نایزانێت جگە لە خودا و پێغەمبەر و شێخی حازری تەریقەتەکە ، شێخ محەمەد کەسنەزانی شێخایەتی خرایە ئەستۆی و لەسەر بەرماڵی شێخایەتی دانیشت لە ساڵی ١٩٧٨ دوای کۆچی دوایی باوکی (شێخ عەبدولکەریمی کەسنەزانی) ، بۆیە شێخ محەمەد کەسنەزانی بە باشترین شێوە تەریقەتەکەی بردە ڕێوە و توانی بەناو جیهاندا بڵاوی بکاتەوە و تەریقەتەکە بگاتە وڵاتە عەرەبیەکان و وڵاتەکانی ئاسیا و ئەوروپا و ئەمریکا و ئەفریقیا.
وێنۆک|365x365پیکسڵ|شێخ نەهرۆ کەسنەزانی لە تەکیەی سەرەکی سلێمانی وێنۆک|377x377پیکسڵ|شێخ نەهرۆ کەسنەزانی لەناو زیکری دەروێشاندا شێخ نەهرۆ لە بنەماڵەیەکی سەید زادە هاتۆتە دونیاوە کە ڕەچەڵەکیان لە ڕێگەی دایک و باوکیەوە بۆ ئیمامی عەلی و خاتوو فاتیمەی زەهرا دەگەڕێتەوە ، شێخ نەهرۆ هەر لە منداڵیەوە لە ناو تەریقەتدا گەورە بووە و پێگەیشتووە ، هەر لە منداڵیەوە ڕۆژانە جەختی لەسەر ئامادەبوون لە ئەڵقەی زیکرەکان کردووە ، هەروەها زۆر لەخزمەت باوکیدا دەبوو بۆ ئەوەی سودمەند بێت لە زانستە هەمەجۆرەکانی شێخ محەمەدی باوکی ، شێخ محەمەدیش وەک باوکێکی بە ڕەحم و بەسۆز گرنگی بە شێخ نەهرۆ دەدا ، لە قۆناغی هەرزەکاریدا شێخ نەهرۆ سەرقاڵی خوێندنی ئەکادیمی بوو ، لە هەمان کاتدا بەردەوام بەدەم داواکاری خەلیفە و موریدەکان دەڕۆیشت و هاوکاریانی دەکرد بە شێوەی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ
خوێندن
وێنۆک|445x445پیکسڵ|دەروێش و موریدانی هیندستان لە سەردانی شێخ نەهرۆ کەسنەزانی لە تەکیەی سلێمانی وێنۆک|425x425پیکسڵ|کۆمەڵێک پەیامنێری بیانی لە سەردانی شێخ نەهرۆ کەسنەزانی لە تەکیەی سلێمانی وێنۆک|435x435پیکسڵ|کۆڕی زیکری دەروێشانی کەسنەزانی لە تەکیەی سەرەکی بەغداد شێخ نەهرۆ کەسنەزانی حوسەینی خو‌ێندنی ناوەندی لە بەغداد تەواو کردووە و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی بەدەست هێناوە لە زانستی ژمێریاری لە زانکۆی بەغداد ، هەروەها بڕوانامەی بەکالۆریۆسی بەدەست هێناوە لە زمانی ئینگلیزیدا لە بەریتانیا ، پاشان بڕوانامەی ماستەری بەدەست هێناوە لە مێژوودا لە پەیمانگای مێژووی عەرەبی ، دواتر بڕوانامەی دکتۆرای بەدەست هێناوە لە مێژووی ئیسلامی دا کە ناونیشانی نامەی دکتۆراکەی بریتی بوو لە (موحەمەدی فاتیح ژیان و فتوحاتەکانی)، شێخ نەهرۆ زمانی کوردی و عەرەبی و ئینگلیزی زۆر بە چاکی دەزانێت
=== ژیانی ڕوحی === وێنۆک|417x417پیکسڵ|شێخ محەمەد کەسنەزانی لەسەر شاخی ئەزمەڕ وێنۆک|397x397پیکسڵ|پێدانی تەریقەت و بەیعەت لەلایەن شێخ نەهرۆ کەسنەزانی لەگەڵ لەدایکبوونی شێخ نەهرۆ هەتاکو پێگەیشتنی ، ئاماژە ڕووحیەکانی تێدا دەبینرا و دەردەکەوت ، لە نەوەدەکان شێخ محەمەدی کەسنەزانی بە کەسێکی شیاوی دەبینی و بە شێوەیەکی تایبەت مامەڵەی لەگەڵ دەکرد ، ئەرکەکانی تەریقەت و ئیرشادی پێ دەسپارد ، لە زۆرترین گەشت و سەردانە ئیرشادیەکانی باوکیدا ، شێخ نەهرۆ هاوەڵی باوکی دەبوو ، زۆرجار شێخ محەمەد کەسنەزانی بە خەلیفە و موریدەکانی دەوت کە لەدوای ئەو شێخ نەهرۆ دەبێتە جێگەدار و جێنشین و نابێت هیچ خەلیفەیەک بەبێ ئاگاداری شێخ نەهرۆ تەکیە بکاتەوە یاخود کەسێک بکاتە خەلیفە وێنۆک|474x474پیکسڵ|مەرقەدی شێخ محەمەد کەسنەزانی وێنۆک|391x391پیکسڵ|سەردانی مەسیحیەکان بۆ تەکیەی کەسنەزانی وێنۆک|499x499پیکسڵ|دەروێش و موریدانی ئیندۆنوسیا لە سەردانی شێخ نەهرۆ کەسنەزانی لە تەکیەی ئوردون - عەممان وێنۆک|442x442پیکسڵ|کۆڕێکی شێخ نەهرۆ کەسنەزانی لە ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٥ شێخ محەمەدی کەسنەزان لەبەردەم خەلیفە و موریدەکان وتی : (ان شاء الله شێخ نەهرۆ شێخی داهاتووە و شێخی ئێوەیە و براتانە و خزمەتکاری ئێوە و تەریقەتە) ، پاشان لە ساڵی ٢٠٠٨ لە تەکیەی کەسنەزانی سلێمانی بانگەواز کرا کە شێخ نەهرۆ وەکیل و بریکاری شێخی تەریقەتە ، و هەردەم شێخ محەمەدی کەسنەزان ئاماژەی بەوە دەکرد کە شێخایەتی بە ئارەزووی کەس دیاری ناکرێت بەڵکو لەلایەن خودی پێغەمبەر دیاری دەکرێت ، لە ساڵی ٢٠١١ شێخ نەهرۆ لەگەڵ شێخ غاندی برای هەستان بە ئەنجامدانی عەمرە و زیارەتی پێغەمبەر وێنۆک|492x492پیکسڵ|شێخ نەهرۆ کەسنەزانی لەگەڵ دەروێشەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان (ئێران) وێنۆک|375x375پیکسڵ|شێخ نەهرۆ کەسنەزانی و دکتۆر بەرهەم ساڵەح (سەرۆکی عێراق) وێنۆک|396x396پیکسڵ|شێخ نەهرۆ کەسنەزانی لە زیارەتی کرپچنە نازناوی (شەمسەدین) لە ڕێکەوتی ٩-١-٢٠١٧ بەخشرایە شێخ نەهرۆ بە فەرمانی حەزرەتی شێخ عەبدولقادری گەیلانی لە کاتی ئەنجامدانی مەولودێک و ئەم هەواڵەشی پێ گەیەندرا لەلایەن باوکیەوە (شێخ محەمەدی کەسنەزان) لە عەمانی ئوردون ، لە ساڵی ٢٠١٩ شێخ محەمەدی کەسنەزان بە مەبەستی ئیرشاد سەفەر دەکات بۆ ئەمریکا ، لە سەرەتاکانی ساڵی ٢٠٢٠ شێخ محەمەدی کەسنەزان تەندروستی هێدی هێدی بەرەو خراپ بوون دەڕوات ، هەتاکوو لە ڕێکەوتی ٤-٧-٢٠٢٠ کۆچی دوایی دەکات لە ئەمریکا و تەرمی دەگەڕێندرێتەوە بۆ سلێمانی و لە باخی بەختیاری لە تەکیەی سەرەکی کەسنەزانی بەخاک دەسپێردرێت
چالاکی
شێخ نەهرۆ پێی وایە کە ڕاگەیاندن گرنگیەکی زۆریان هەیە لە ڕۆڵبینین بۆ چەسپاندنی بیر و بۆچونە بنەڕەتیەکان ، بۆیە هەستاوە بە گرنگیدان بە دامەزراندنی چەند دامەزراوەیەکی ڕاگەیاندن لەوانەش :
وێنۆک|397x397پیکسڵ|نوێژکردنی شیعە و سونە لە تەکیەی سلێمانی
گرنگیپێدانی ڕۆشنبیری
شێخ نەهرۆ هەستا بە دامەزراندنی کۆمەڵە ناوەندێکی زانستی و ڕۆشنبیری و ئاینی لەوانەش :
پڕۆژە خێرخوازیەکان
کۆمەڵەیەكی خێرخوازی دامەزراند بەناوی (كۆمەڵگای شێخ دكتۆر نەهرو محمد عبدالكریم کەسنەزانی حسێنی)، كە چەندین پرۆژەی خێرخوازی ئەنجام داوە و هاوكاری پێشكەش بە عێراقییەكانی ناوخۆ و دەرەوە كردووە ، ڕۆڵێکی گەورە و بەشدارییەکی کاریگەری هەبوو لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری و هاوکاری مرۆیی بۆ خێزانە هەژار و ئاوارەبووەکانی گەلی عێراقی ، هەروەها کەمپەکانی ئاوارەکان ، لەوانە:
کەمپی کەسنەزان لە ناوچەی ئەلدۆرا لە بەغدا کە گەورەترین کەمپی ئاوارەکانی بەغدایە و وەک لەلایەن ڕێکخراوە حکومییە نێودەوڵەتی و عێراقییەکانەوە دانیان پێدانراوە ، هه‌روه‌ها له‌ پارێزگاى سلێمانی و كه‌ركوك كه‌مپى بۆ ئاواره‌كان كرده‌وه‌.
لەژێر دروشمی (پشتیوانیکردنی سەرجەم خێزانە پێویستەکانی عێراق بەبێ گوێدانە ئایین و مەزهەب و ڕەگەز). ئامانج لێی ئەوەیە کە لە ڕوانگەی مرۆییەوە دادپەروەری بەرامبەر بەم خێزانە هەژارانە بکرێت، بۆ ئەوەی لە تێکچوونی سەختی بارودۆخی ئابووری و کۆمەڵایەتی ڕزگاریان بکرێت، هەروەها یارمەتی منداڵەکانیان بدرێت بۆ بەردەوامبوون لە گەشتە زانستی و پەروەردەییەکانیان ، ژمارەیەک قوتابخانەی سەرەتایی و ناوەندی کردۆتەوە لە کەمپەکانی ئاوارەکان. ژماره‌یه‌كی زۆر له‌ منداڵانی خێزانه‌ ئاواره‌كانی كه‌ سه‌ر به‌ كۆلێژی سەلامن له‌ قیستی ساڵانه‌ بەخشی. لە کەمپەکاندا نۆرینگەی پزیشکی بۆ ئاوارەکان کردەوە بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشەکان و دابینکردنی دەرمانیان. وە پێگەیەکی مرۆیی هەبوو لە چارەسەرکردنی ژمارەیەکی زۆر نەخۆش لە نەخۆشخانەکانی دەرەوەی عێراق.
دامەزراوە ئابووری و بازرگانیەکان
دكتۆر نه‌هرۆ کەسنەزانی خاوه‌نی كۆمه‌ڵێك كۆمپانیای بازرگانییه‌ كه‌ له‌ بواره‌ جیاوازه‌كانی ئابووریدا كارده‌كه‌ن، به‌تایبه‌تی وه‌به‌رهێنانی نه‌وت و پیشه‌سازی و پاراستنی ئیمكانات و ئه‌م كۆمپانیا بازرگانیانه‌ش له‌ لایه‌ن نوخبه‌یه‌ك له‌ زیره‌كترین عه‌قڵی ئابووری له‌ ژێر چاودێری ئه‌ودا به‌ڕێوه‌ده‌برێن.
فەرمایشتەکانی شێخ نەهرۆ کەسنەزانی
=== زنجیرەی تەریقەتی کەسنەزانی ===
1. شێخ نەهرۆ (شەمسەدین)
2. شێخ موحەمەد ئەلموحەمەد کەسنەزانی (سوڵتان)
4. شێخ سوڵتان حوسەین
5. شێخ عەبدولقادر ( پیری موهاجیر )
7. شێخ عەبدولقادری قازانقایە
8. شێخ حسێنی قازانقایە
9. شێخ عەبدولسەمەدی گڵەزەرد
10. شێخ محێدینی کەرکوکی
11. شێخ ئیسماعیلی ولیانی
12. شێخ ئەحمەدی ئەحسائی
13. شێخ حوسێنی بەحرانی
14. شێخ موحەمەد سادق
15. شێخ موحەمەد قاسم
16. شێخ عەبدولفەتاحی سەیاح
17. شێخ موحەمەد غەریبوڵڵا
18. شێخ داودی ثانی
19. شێخ عەبدولڕەزاقی گەیلانی
20. شێخ عەبدولقادری گەیلانی
فیلم لە ٢٠٠٦
ئەمەی خوارەوە تێڕوانینێکی گشتییە بۆ ڕووداوەکانی ساڵی ٢٠٠٦, لەوانەش زۆرترین داھاتی فیلمەکان، ئاھەنگەکانی خەڵاتکردن و فێستیڤاڵەکان، پێرستی فیلمە بڵاوکراوەکان و مردنە دیارەکان.
شێخ نەھرۆ کەسنەزانی
فەرمایشتەکانی شێخ نەهرۆ کەسنەزانی
21. شێخ ئەبو سەعیدی مەخزومی