cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئۆجامۆ دۆرێمی (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:مانگاکانی ٢٠٠٠ پۆل:ئۆڤای ئەنیمێیەکانی ٢٠٠٤ پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی سیناریۆی ڕەسەنیان ھەیە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیەکانی ٢٠٠٢ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان دەربارەی منداڵ پۆل:تەلەڤیزیۆنی تۆوێی ئەنیمەیشن پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان سەبارەت بە منداڵ
بڕیارنامەی ٣٠٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٣٠٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٧١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان: میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١٬٦٠٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان
سەلاحەددین خەدیو
دوکتۆر سەلاحەددین خەدیو، لە دایک بووی ساڵی ١٣٥٢ی هەتاوی لە شاری مەهابادە، دوکتۆرای دەرمان‌سازی لە ساڵی ١٣٨٢ لە زانستگای پزیشکی تەورێز تەواو کردووە. مودیر مەسئولی گۆڤاری خوێندکاری "ڕوانگە" بووە کە لە نێوان ساڵەکانی ١٣٧٩ تا ١٣٨٢ لە زانستگای پزیشکی تەورێز دەردەچوو هەروەها لە حەوتەنامەکانی پەیامی کوردستان و ڕۆژھەڵات بەشدار بووە.
سەرچاوە
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
کانی قادری مەجید
کانی قادری مەجید گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قادرکەرەم، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی قادری مەجید لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مامیسک و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی قادری سەعدون و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەڵەبی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەختەمینەی سەروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھاوایی
هاوایی (به ئینگلیزی: Hawaii) لە ئۆقیانووسی ئارام، ٥٠مین ویلایەتی وڵاتی ئەمریکایە. ناوەندی ئەم ویلایەتە شاری ھۆنۆلولویە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھاوایی پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٥٩ پۆل:ویلایەتەکانی ئامریکا پۆل:دوورگەکانی ئۆقیانووسیا
بڕیارنامەی ٣٠٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٣٠٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٧١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کێشەی قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١٬٦١٢‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧١
١٥٠١
ساڵی ١٥٠١ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٠١
مونوسا
عوسمان کوڕی نایسا (؛ بە مونوسە ناسراوە) حاکمێکی بەربەری بووە کە لە مێژووە جیاوازە دژبەیەکەکاندا وێنا کراوە لە کاتی داگیرکردنی ئیسپانیا (ئەندەلوس) لەلایەن ئەمەوییەکانەوە.مونوسا لە ئاستۆریا
یەکێک لە گێڕانەوەکان دەڵێت کە ئەو حاکمی خیخۆن بووە، دوای ئەوەی مووسای کوڕی نوسەیر لە سەرەتای سەدەی هەشتەمدا هێرشیکردە سەر باکووری ڕۆژئاوای ئیبیریا لە ماوەی دەیەی یەکەمی داگیرکردنی ئیسپانیا لەلایەن ئومەویەکانەوە لەسەرەتای سەدەی هەشتەمدا. ملکەچی والی ئەندەلوس بوو، ئەنباسە کوڕی سوهەیم ئەلکەلبی. بەپێی مێژووەکانی کۆتایی سەدەی نۆیەم،دوای شەڕی کۆڤادۆنگا شکستی هێنا و لە سەرەتای ڕێکۆنکیستا لەلایەن پێلایۆی ئەستوریاسەوە کوژرا.
نەریت ( مێژووەکانی کۆتایی ئەستوری) باس لەوە دەکات کە ئەو عاشقی خوشکی پێلایۆ بووە، ئۆرمێسیندا، و لەگەڵ کازمدا، ڕفاندووە وهاوسەرگیریان کردووە. مێژووی ئەلفۆنسۆی سێیەم باس لە "هاوسەرگیرییەکی ناچاری" دەکات، شکستی ئەو هاوسەرگیرییە پێلایۆی ناچارکردووە یاخی بێت. زەمینەی مێژوویی تەنیا دەتوانرێت پێشبینی بکرێت، بەڵام ڕەنگە پێلایۆ هەوڵی داوە هاوپەیمانی و پێگەیەکی ئیمتیازات لەنێوان ئاغاکانی ناوچەکەدا دەستەبەر بکات لە ڕێگەی هاوسەرگیری خوشکەکەی بە دەسەڵاتی نوێ لە ناوچەکەدا، وەک چۆن پاشاکانیئەستوری دواتر لەگەڵ باسکەکان لە پامپلۆنا دەیکەن و... هەموو خێزانە مەسیحییەکان لەگەڵ خەلافەت لە کۆردۆبا کردیان. هەروەها لەوانەیەوەک دژە کێشێک بۆ پیتەری کانتابریا کاری کردبێت و نوێنەرایەتی پێشکەشکردنی ناوەکی کردبێت.
دوای لەدەستدانی بەرگریکارێکی موسڵمانان، ڕەنگە مونوسا کۆنترۆڵی بێ موناقەشەی ناوچەی کەنار دەریای ئەستوری کردبێت، بەڵامدادگای لە قەزاکانی ڕۆژئاوا نزیکتر لە گالیسیای باڵادەست و داگیرکراو هێشتبێتەوە. بەهۆی ئەوەی لە هەوڵەکانیدا بۆ پاراستنی ناوچەیلیۆن شکستی هێنا، لەوانەیە لە خیخۆن هەڵهاتبێت، بەڵام مێژووی مەسیحییەکان باس لەوە دەکەن کە لەگەڵ هەمووسەربازەکانی لە تروبیا یان لا فێلگوێرا کوژراوە.
قەزای کەرکووک
قەزای کەرکووک قەزایەکی سەر بە پارێزگای کەرکووکە لە باشووری کوردستان لە عێراق، ناوەندی قەزاکە شاری کەرکووکە، ھەروەھا ناوەندی پارێزگای کەرکووکە، بە فەرمانێکی شاھانە لە ساڵی ١٩٣٧ی زایینی دامەزراوە، کۆی ڕووبەرەکەی نزیکەی ١٩٥٦ کیلۆمەتر دووجایە و ژمارەی دانیشتووانەکەی ٦٦٣٬٣٧٩ کەسە. ئەم قەزایە ناوەندێکی بازرگانی و کشتوکاڵی و پیشەسازییە، بەو پێیەی زەویەکانی گۆگرد و غاز و نەوتیان تێدایە. کێڵگەی نەوتی دەوڵەمەندی تێدایە. بەرھەمھێنانی نەوتی بازرگانی لە کەرکووک لە ساڵی ١٩٢٧ لە بیری ژمارە ١ لە بابەگوڕگوڕ دەستی پێکرد. یەدەگی نەوتی دۆزراوی کێڵگە بەرھەمھێنەرەکان دەگاتە ٢٥٬٥٨٣ ملیۆن بەرمیل.
عوسمانی حاجی مارف
عوسمانی حاجی مارف، سکرتێری کۆمیتە‌ی ناوە‌ندی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستانە و یەکێکە لە کەسایەتیە ناسراوەکانی بزوتنەوەی چەپ لە کوردستان و عێراقدا.
قەزای کەرکووک
ناحیەکان
ئەم قەزایە چەندین ناحیەی ھەیە: ناحیەی حایجی، ناحیەی ئەلمولتەقە، ناحیەی تازە خورماتوو، ناحیەی لەیلان، ناحیەی شوان، ناحیەی قەرەھەنجیر.
کەش و ھەوا
کەشوھەوای گەرمی ناوچە نیمچە وشکەکان لە ناوچەکەدا زاڵە. تێکڕای پلەی گەرمی ساڵانەی ناوچەکە ٢٤ پلەی سەدییە. گەرمترین مانگ مانگی تەمموزە کە تێکڕای پلەی گەرمی ٣٧ پلەی سەدییە، ساردترینیش مانگی یەکە کە ٨ پلەی سەدییە. تێکڕای بارانبارینی ساڵانە ٣٦٢ ملیمەتر دەبێت. تەڕترین مانگ مانگی نۆڤەمبەرە کە تێکڕای بارانبارین ٩٢ ملم دەبێت، وشکترین مانگ مانگی حوزەیرانە کە ١ ملم باران باریووە.
عوسمانی حاجی مارف
پاش دروستبونی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان بۆتە سکرتێری کۆمیتەی ناوەندی ئەو حزبە.
قەزای کەرکووک
سەرچاوەکان
* پۆل:قەزاکانی عێراق پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئاستی دووەم بەپێی وڵات
عوسمانی حاجی مارف
ژێدەر
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان پۆل:مارکسیستە کوردەکان پۆل:سۆشیالیستە کوردەکان
کامپ نۆ
کامپ نۆ (بەکەتەلانی:Camp Nou) (بەکوردی:یاریگای نوێ) یاریگای تایبەت بە یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنایە دەکەوێتە شاری بەرشەلۆنا لە ھەرێمی کەتەلۆنیا یاریگاکە لەساڵی ١٩٥٤ دەستکراوە بە بنیادنان و لە ١٩٥٧ کراوەتەوە، ئەم یاریگایە جێگای ٩٩٫٣٥٤ ھاندەر دەبێتەوە و گەورەترین یاریگایە لە کیشوەری ئەورووپا وە بە پلەی یازدەیەم دێت لە ڕیزبەندی گەورەترین یاریگاکانی جیھان، یاریگاکە میوانداری دوو یاری کۆتایی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا و ئۆڵۆمپیادی ١٩٩٢ کردووە، فراوانی یاریگای کامپ نۆ بریتیە لە ١٠٥×٦٨ مەتر.
پەراوێزەکان
پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی ئۆڵمپیک پۆل:یاریگا وەرزشییەکانی بەرشەلۆنا پۆل:یاریگا وەرزشییەکانی کەتەلۆنیا پۆل:یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا
کووزران
کۆزەران لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێک لە شارەکانی لە شارستانی کرماشان لە پارێزگای کرماشانی وڵاتی ئێران. بە پێی سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٦،٦٢٥ کەس بووە.
کلود پرۆسپێ ژۆلیۆت دو کرێبیون
کلود پرۆسپێ ژۆلیۆت دو کرێبیون نووسەری سەدەی ھەژدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ١٨یەم پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ١٨یەم پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٧٠٧ پۆل:مردووانی ١٧٧٧
کەوە ڕۆژ
کەوە ڕۆژ یان ڕۆژی کەوو لە زمانی کوردیدا بە دوو واتا هاتووە یەکەم بە ڕۆژێک دەوترێت کە بار و دۆخی هەوای جێگیر نییە. واتە لەم ڕۆژەدا جارجار هەوا هەورە، جارجار خۆرە و جاری تر وایە کە باران دەبارێت. دووەمیش بە ڕۆژێک دەوترێت کە لە تەواو ڕۆژەکەدا خۆر دەر ناکەوێت.
یووتا
وێنۆک یووتا (بە ئینگلیسی:Utah) یەکێک لە ویلایەتەکانی باشووری ڕۆژئاوای ئامریکا‌یە.
سیستمی نووسین
چەپ|450px|thumb|سیستمەکانی نوسین لە جیهاندا. {{legend|#99cccc|[[لاتینی (ئەلفوبێ)}} {{legend|#ccccff|ئارامی (ئەلفوبێ)}} {{legend|#9a06fe|ھانگۆل (ئەلفوبێ وێنەیی)}} {{legend|#3166ce|ئەلفوبێ ی تر}} {{legend|#99ff99|عەرەبی (ئەبجەدی)}} {{legend|#389738|ئەبجەدی تر}} {{legend|#ee940a|دیڤاناگاری}} {{legend|#ffcc01|ئەبوجیدا}} {{legend|#ff4e4d|دەنگە بڕگە}} {{legend|#ffff65|پیتە چینیەکان (وێنەی دەنگ)}} ]]
٨٨ەمین خولی خەڵاتەکانی ئۆسکار
٨٨هەمین خەڵاتی ئۆسکار خەڵاتکردنی فیلمە ئینگلیزییەکانی ٢٠١٥ەیە کە جاری ٨٨ەمە خەڵاتی ئۆسکار دابەشکرێت، بڕیارە ڕۆژی ٢٨ی شووباتی ٢٠١٦ خەڵاتەکان دابەشکرێن لەسەر شانۆی دۆبلی لە هۆلیوود، کالیفۆرنیا، ڕۆژی ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ پاڵێوراوان دەرکەوتن و بڕیاروایە لە ٢٨ی شووباتیش براوەکان ئاشکرابکرێن.
یووتا
ناوەندی ئەم ویلایەتە شاری سالت لەیک سیتییە.
پۆل:یووتا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٩٦ پۆل:ویلایەتەکانی ئامریکا پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٩٦ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا
سیستمی نووسین
پۆل:نووسین پۆل:سیستمەکانی نووسین
١٥٠٢
ساڵی ١٥٠٢ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
٨٨ەمین خولی خەڵاتەکانی ئۆسکار
پاڵێوراوان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:خەڵاتەکانی ٢٠١٥
١٥٠٢
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٠٢
بڕیارنامەی ٣٠٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٣٠٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٧١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ڕاسپێری سەبارەت بە دانانی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١٬٦٢٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧١
ئیزمیت
ئیزمیت (بە تورکی: İzmit) یەکێکە لە شارەکانی وڵاتی تورکیا کە دەکەوێتە ناو پارێزگای کۆجائێلی.
بەستەری دەرەکی
پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە تورکیا پۆل:شارەکانی تورکیا پۆل:ئیزمیت
ھۆزی میلان
هۆزی میلان یەکێکە لە هۆزە کوردەکان کە بە زمانی کوردی کورمانجی قسە دەکەن و شوێنی ژیانی ئەوان پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوای ئێرانە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای فارسی پۆل:ھۆزە کوردییەکان
کەمال سونال
کەمال سونال (بە تورکی : kamal sunal)(ماوەی ژیان:١١ی تشرینی دووەمی ١٩٤٤ تاکوو ٣ی تەمموزی ٢٠٠٠ لە گەشتی فڕۆکە لەنێوان ئەستەمبۆل و تڕابزۆن )، کەسایەتی ئەکتەری تورکی و مامۆستای کۆمێدیای تورکی بوو، لە زۆربەی فیلمەکانیدا سونال بە کارەکتەری شەعبان دەناسرێت، کەمال لە فیلمەکانی (Hababam Sınıfı) و (Davaro) و (Kapıcılar Kralı) بە جیھان و تورکیا ناسرا ، کەمال سونال کە لە مەلەدیی باکووری کوردستان لەدایکبووە بەڕەچەڵەک کوردە بەڵام زمانی کوردی نەدەزانی و بەرهەمەکانی بەزمانی تورکی بوون.کەمال خاوەنی کچێک و کوڕێ بوو بەناوەکانی ئزۆ و عەلی کەعەلی وەک کەمال بوو بەئەکتەر.
ئۆکتاڤیۆ پاس
وێنۆک|ئۆکتاڤیۆ پاز ئۆکتاڤیۆ پاز (ماوەی ژیان:٣١ی ئازاری ١٩١٤ تاکوو ١٩ی نیسانی ١٩٩٨)، شاعیر و ئەدیب و سیاسەتمەدارێکی مەکسیکی بووە، لە ٣١ ئازاری ساڵی ١٩١٤ لەشاری مەکسیک لەدایک بووە، ساڵی ١٩٩٠ خەڵاتی نۆبڵی لەئاداب وەرگرتووە و یەکەم شاعیر و ئەدیبی مەکسیکی بووە کە ئەم خەڵاتە وەربگرێت، دژ بەفاشیسزم وەستاوە و لەچەند وڵاتێک وەکو دیبلۆماتکار کاری کردووە و لەچەند بوارێکی جیا جیا چالاکی ھەبووە، سەرەڕای ئەوەی شاعیر بووە ژمارەیەکی زۆر نووسینی ھەبووە لەبواری ڕەخنەگرتن و مێژوو ھەروەھا ووتاری سیاسیشی نووسیوە. ئەکتافیۆ باس باوکی مەکسیکی بووە دایکیشی خەڵکی باشووری ئیسپانیا بووە، باوکی پارێزەر و سیاسەتمدار بووە و لە ڕوداوی ھاتوچۆی شەمەندەفەر گیانی لەدەستداوە، دایکیشی ھەرچەندە نەخوێنەوار بووە ھەر لەمنداڵیەوە ھانی داوە بخوێنێ و شیعر بنوسێ. ئەکتافیۆ باس کەتەمەنی گەشتۆتە ١٧ ساڵان بۆ یەکەم جار یەکێک لەشیعرەکانی بڵاوکردۆتەوە، ساڵی ١٩٤٥ بۆتە دیبلۆماتکار و بۆ ماوەی ٢٣ ساڵ لەو بوارەدا کاری کردووە و لەھەر یەکە لە وڵاتەکانی فەرەنسا و سویسرا و ھیندستان و یابان وەکو باڵیۆزی وڵاتەکەی دامەزراوە و کاری کردووە، ساڵی ١٩٦٨ دوای ئەوەی دەسەڵاتدارانی مەکسیک توندوتیژیان بەرامبەر بە قوتابیان بەکارھێنا و خۆپیشاندانی قوتابیانیان سەرکوتکرد و نزیکەی ٣٠٠ قوتابیان کوشت، دەستی لەکاری دیبلوماتکاری کێشایەوە و کاتەکانی خۆی بۆ ڕۆژنامەنووسی تەرخان کردووە. باس لەبوارەکانی شیعر و ھونەر و ئایین و مێژوو و سیاسەت و ڕەخنەگرتنی ئەدەبی چالاک بووە و ٥ دیوانی شیعری بڵاوکردۆتەوە یەکەمیان لەساڵی ١٩٤٩ بووە و دوا دیوانی شیعریشی لەساڵی ١٩٨٧ بووە، ساڵی ١٩٨١ خەڵاتی سیربانتسی وەرگرتووە کە گەورەترین خەڵاتی ئەدەبیە و دەبەخشرێت بەکەڵە نوسەرە ئیسپانیەکان، ساڵی ١٩٨٧ لەلایەن ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکاوە خەڵاتکراوە، زیاتر لەجارێکیش پاڵاوتراوە بۆ خەڵاتی نۆبڵ دواجار لەساڵی ١٩٩٠ بەدەستی ھێناوە و لە ١٩ی نیسانی ساڵی ١٩٩٨ لەتەمەنی ٨٤ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە.
سەرچاوە
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤ پۆل:مردووانی ١٩٩٨ پۆل:وەرگێڕەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:وەرگێڕەکانی ئینگلیزی–ئیسپانی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
سزوکا (میێ)
سزوکا (鈴鹿市, سزوکا-شی) شارێکە دەکەوێتە پارێزگای میێ لە ژاپۆن، لەوەتەی ٣١ی تەمموزی ٢٠٢١، ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە دەگاتە ١٩٧،٩٧٧ ڕووبەری گشتی شارەکە دەگاتە ١٩٤،٤٦ کیلۆمەتر چوارگۆشە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی پارێزگای میێ
فەیلییەکان
فەیلییەکان کۆمەڵە کوردێکی ڕۆژھەڵاتین لە پارێزگای لوڕستان و کرماشان و ئیلام سەر بە ئێران دەژین وە ھەروەھا بەشێکیش لە ھەرێمی کوردستان و عێراق لە ڕۆژھەڵاتی دیجلە کە فەیلیی شیعەن دەژین لە بەغدا و پارێزگای دیالە.
ئەم زارەوەیە (فەیلی) بەکۆمەڵێک ھۆزی (کوردی ئیلامی) دەوترێت، کە نیشتەجێی (پێشکۆ ، پشتکۆ)ی زنجیرەچیای زاگرۆس بوون، زۆربەی مێژوونووسان، کۆکن کە لە ڕەچەلەکی (ئیلامی) یا (گۆتییەکان) بوون، کە لە ناوەڕاست و باشووری عێراق ژیاون ، لە ناوچەکانی (مەندەلی، (زڕباتییە)، بەدرە، (جەسان)، خانەقین، کەرکووک،بەغدا ،کووت ،عەمارە و بەسرە).
کە لەلایەن چەند کەسانێکی ڕۆژھەڵاتناسی وەکوو (ڤلادیمیر مینۆرسکی) ڕووسی و (جۆن ماڵکۆن) و توێژەری کورد (د.ئیسماعیل قەمەندار فەتاح) پشتگیری ئەو بۆچوونە دەکەن، کەبڕوای وایە سەرەتای دەرکەوتنی زاراوەی (فەیلی) لە سەدەی ١٦یەم بووە، ئێستاش ئەم زاراوەیە بۆ ئەو کوردانە بەکاردێت، کە نیشتەجێی ئەو ناوچانەن کە بەر دەوڵەتی عێراق کەوتوون.
فەیلییەکان لە دەستووری عێراقدا وەک نەتەوەی کورد ناسێنراون. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٩دا، کوردانی فەیلی لە پارێزگای واسیت، کورسییەکی کەمینەکانیان وەرگرت، کە مازن عەبدولمونەعیم گۆمە بە ٥٠٧٨ دەنگ لە ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لە ساڵی ٢٠١٨دا سەرکەوتنی بەدەست ھێنا.
ناو
زۆر تیۆر ھەیە سەبارەت بە بنەچەی ناوی فەیلی، بەڵام دیارترینیان فەیلی لە ڕەگی وشەی "پەھلەوی"ەوە لەبەرچاو دەگرێت، کە بە واتای "فەھلەوی" دێت. لێرەوە فەیلی جۆرێکە لە گۆڕانکاری وشەی فەھلەوی.
مێژوو
ئۆستن ھێنری لایارد (١٨٨٧) فەیلییەکانی بە گەورەترین و بەھێزترین ھۆزەکانی لوڕ وەسف کردووە کە لە شاخەکانی باکووری دژپێڵ نیشتەجێن.
لە ساڵی ١٩٥٣ مێژوونووسی بەریتانی ستیڤن ھێمسلی لۆنگریگ لەسەر مێژووی سیاسی عێراق نووسیویەتی: "ئەمانە خەڵکی ڕەسەنی باشووری زاگرۆسن، و ڕەعیەتەکانی وەلی بۆماوەیی خۆیان، لە بەغدا و بەسرە وەک ھەڵگری باری قورس ئاشنا بوون، کە ئەو داگیرکارییەیان قۆرخ دەکرد. ھەروەھا وەک بازرگان و پیشەوان لە ناوچەکانی ناوەڕاستی دیجلە و غەرەف نیشتەجێ بوون، لەوێ بە کوردی فەیلی ناسراون؛ و زاڵ بوون بەسەر شارۆچکە سنوورییەکانی مەندەلی و بەدرە و گوندەکانی نزیکیان. لە ھەموو ئەمانە نیو سەدەی ڕابردوو ھیچی نەگۆڕیوە..."
و لەوەش زیاتر:
"لە باکووری عەرەبستان و نزیکەی بە ھەمان شێوە سەربەخۆ لە قاجاڕەکان لە لورستان، پارێزگای لوڕەکان کە لە ڕووی ڕەگەزی و دیالێکتیکەوە جیاوازن لە فارسەکان. کەوتووتەتە دوو ناوچەی گەورە و بچوک، پێشکۆ، زۆنی ڕۆژئاوای ئەم دووەمیان و ماڵی کوردانی فەیلیە، سنووری خۆی لەگەڵ ویلایەکانی بەسرە و بەغدا پێکھێنا. بۆ ماوەی سێ سەدە لە ژێر یەک ھێڵی وەلیدا مابووەوە. ئەرکەکانی حکومەت لە باجێکی بچووکدا قەتیس بوو بۆ حکومەتی ناوەندی، دەسەڵاتەکانی بێسنوور لەناو پشتکۆ، کاریگەرییەکەی بەرچاو لە ڕۆژھەڵاتی `عێراق. غوڵامڕەزاخان ئەرکەوازی کە چواردەھەمین والی بوو، بەھۆی شانازییەوە و ڕێوڕەسمە ئاینییەکانی ڕێزی لێدەگیرا، بەڵام بەھۆی چاوبرسییە پیسەکانییەوە ڕقی لێدەگیرا."
عێراق
فەیلیەکان زۆرینە لە بەغدا، کووت، خانەقین، مەندەلی و بەدرە لە نزیک سنووری ئێران دەژین و خۆیان بە کورد دەزانن. فەیلییەکانی عێراق بە شێوەیەکی کارا بەشدارییان لە شەڕی سەربەخۆیی کورددا کردووە و زۆرێک لە فەیلیەکان بەرزبوونەتەوە بۆ پێگەی دەسەڵاتی گەورە، لەنێویاندا فوئاد حوسێن لە پارتی دیموکراتی کوردستان. فەیلیەکان لە سەرەتای دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە لە ساڵی ١٩٤٦ بەشدار بوون و ھەروەھا لە ساڵی (١٩٧٥)ەوە لە دامەزراندنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا بەشداریی چالاکانەیان بووە. جگە لەوەش فەیلییەکان بەشدارییەکی بەرچاوی لە کولتوری عێراقدا ھەبووە، لەنێویاندا مۆسیقاری بەناوبانگی عود، (نەسیر شەممە).
لە ناوەڕاستی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا عێراق نزیکەی ٤٠ ھەزار فەیلی دەرکرد کە چەندین نەوە لە نزیک بەغدا و خانەقین ژیاون و گومانیان کرد کە ئەوانە خەڵکی ئێرانن. لە ساڵی ١٩٧١ تا ١٩٨٠ زیاتر لە ٢٠٠ ھەزار کوردی فەیلی لەلایەن حکومەتی عێراقەوە لە زێدی خۆیان دوورخرانەوە. لە ساڵی ١٩٨٠ سەددام حوسێن ١٠٫٠٠٠دینار (نزیکەی ٣٠٫٠٠٠$) پێشکەشی ئەو ھاوڵاتیانە دەکرد کە لە فەیلییەکان جیادەبوونەوە یان خۆیان بێبەری دەکرد، لە ساڵی ٢٠١٠ وەزارەتی کۆچ و کۆچبەرانی عێراق بڵاویکردەوە، لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە نزیکەی ١٠٠ ھەزار فەیلی ڕەگەزنامەیان بۆ گەڕێنراوەتەوە.
رۆژی دووشەممە ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠، دادگای عێراق تارق عەزیزی وەزیری دەرەوەی دێرینی سەددام حوسێنی بە تاوانبار زانی کە لە کاتی شەڕی ئێران و عێراقدا فەیلییەکانی تیرۆر کردبوو، سزای ١٠ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپاند. محەمەد عەبدولساحب، وتەبێژی دادگای باڵای تاوانەکانی عێراق رایگەیاند؛ "ئەمڕۆ دادوەرێک تارق عەزیزی بە تاوانبار زانی و سزای ١٠ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپاند. بەڵگەکان بەس بوون بۆ ئەوەی بە تاوانی ئاوارەکردن و کوشتنی کوردانی فەیلی تاوانباری بکات. عەزیز ئەندامی ئەنجومەنی فەرماندەیی شۆڕش بوو کە ڕەگەزنامەی عێراقی بۆ زۆرێک لە کوردەکانی فەیلی ھەڵوەشاندەوە." وتەبێژی عەزیز ھەروەھا رایگەیاندووە، عەزیز لە سزای لەسێدارەدان رزگاری بووە بەھۆی تاوانەکانی دژ بە مرۆڤایەتی، چونکە دەستی لە ھەندێک لە ھاوتۆمەتبارەکانی کەمتر بووە لە دڕندەکارییەکانی دژی کوردانی فەیلی. لە کۆی ١٥ تۆمەتباری دیکەی دۆسیەی دادگای باڵای عێراق، سێ دڵسۆزی سەدام حسێن بە تاوانبار ناسێنران و سزای لە سێدارەدانیان بەسەردا سەپا. دوو کەسیان کە عەزیزیان تێدایە، سزای ١٠ ساڵ زیندانیان بەسەردا سەپاوە. ئەو ١٠ کەسەی دیکەش بێتاوان بوون کە دوو برای زڕبرای سەددام حوسێن بە ناوەکانی (وەتبان ئیبراھیم حەسەن) و (سەبعاوی ئیبراھیم حەسەن) بوون. کەمینەی کوردی فەیلی بە شێوەیەکی سەرەکی لە ناوچەیەکەوە ھاتوون لە باکووری ڕۆژھەڵاتی عێراق کە سنووری ئێران و عێراق دەبڕێت. ڕژێمی سەدام حسێن لە سەرەتای شەڕی ١٩٨٠-١٩٨٨ لەگەڵ ئێران دەیان ھەزار فەیلی کوشت و دەستبەسەر و دیپۆرتی کرد و بە فارسی نامۆ و سیخوڕ بۆ ئێرانییەکان ئیدانەیان دەکردن.
لە تشرینی یەکەمی ٢٠١١ کۆنفرانسی نیشتمانی بۆ کوردانی فەیلی لە بەغدای پایتەختی عێراق کۆنفرانسێکی سازکرد کە نووری مالیکی سەرۆک وەزیرانی عێراق ئامادەی بوو. ئەلمالیکی لە وتارێکدا رایگەیاند "کوردەکانی فەیلی بوونەتە ئامانجی زیانگەیاندن، ھاوشێوەی پێکھاتەکانی دیکەی عێراق". ھەروەھا داوای "یەکڕیزی کوردانی فەیلی لە ژێر چادرێکی ھاوبەش و یەکگرتنیان و رێکخستنی چالاکییەکانیان، لەگەڵ پێکھاتەکانی دیکەی عێراق" کرد. لە کۆتایی قسەکانیدا وتی "پشتیوانی مافی کوردانی فەیلی دەکەین، سەرەتا بە گەڕاندنەوەی بەڵگەنامە فەرمییەکانیان و بوونیان لە زێدی خۆیان دەست پێدەکات و کۆتایی دێت بە گەڕاندنەوەی ئەو پارانەی کە دەستیان بەسەردا گیراوە (لە سەردەمی رژێمی پێشوودا)". سەرۆک وەزیرانی عێراق ھەروەھا دانی بەوەدانا کە "زیاتر لە 22 ھەزار کوردی فەیلی لەلایەن رژێمی پێشووەوە لە عێراق دیپۆرتکراونەتەوە و داوای گەڕاندنەوەی مافەکانیان کرد".
ئێران
فەیلیەکان لە ئێران زۆرینەیان لە پارێزگای ئیلام و بەشێک لە پارێزگای لوڕستان دەژین و لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمەوە بەرەو ڕۆژئاوا ڕۆیشتوون. پەیوەست بوونیان بە ڕێگا بازرگانییەکانی نێوان ئێران و عێراق وای لێکرد ڕۆڵێکی گرنگیان ھەبێت لە بازرگانیی بەغدا. جگە لەوەش کۆچی جووەکانی ئێران لە ساڵی ١٩٤٨ بۆ ئیسرائیل کە بازرگانانی جوولەکەکانی لەخۆگرتبوو ڕێگەی بە فەیلییەکان دا کە بۆشایی ئابووری پڕ بکاتەوە.
سەرچاوە
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی عێراق پۆل:ھۆزە کوردییەکان پۆل:پارێزگای کرماشان پۆل:پارێزگای ئیلام پۆل:پارێزگای لوڕستان پۆل:زمانی کوردی پۆل:کورد پۆل:پارێزگای دیالە پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شیعە ئێرانییەکان پۆل:باشووری کوردستان پۆل:شیعە عێراقییەکان
١٥٠٣
ساڵی ١٥٠٣ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٠٣
بەدوای دۆرێمی جادووییدا دەگەڕێم
وێنۆک
بەدوای دۆرێمی جادوویدا دەگەڕێم فیلمێکی ئەنیمێی درامای ژاپۆنییە، لە ساڵی ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە و لەلایەن کۆمپانیای تۆوێی ئەنیمەیشنی بەرھەم ھێنراوە بۆ یادی ٢٠ ساڵەی زنجیرە ئەنیمەی کچە ئەفسوناوییەکان ئۆجامۆ دۆرێمی (کە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بە Magical Doremi ناسراوە)، کە لە ساڵی ١٩٩٩ تا ٢٠٠٥ پەخشکرا، فیلمەکە لەلایەن ھاروکا و کاماتانی و جونیچی ساتۆ دەرھێنراوە. ڕووداوەکانی فیلمەکە لە ژاپۆنی-نوێ ڕوودەدەن و ئەستێرەی فیلمەکە ئاوی مۆریکاوا و ڕینا ماتسوی و کاناکۆ مۆمۆتا ئەندامی مۆمۆیرۆ کلۆڤەر زی لە ڕۆڵی سێ ژن کە پاشخانی جیاوازیان ھەیە و بە سەیرکردنی ئۆجاماجۆ دۆرێمی گەورە بوون. فیلمەکە بۆ یەکەمجار لە ٣٣یەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆکیۆ لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ نمایشکرا، دواتر لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ بۆ خەڵکی گشتی نمایشکرا. پلاندانان بۆ فیلمەکە لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٦ دەستیپێکرد، پڕۆژەی فیلمەکە لە مانگی ئازاری ٢٠١٩ بە فەرمی ڕاگەیەندرا، بە ئامانجی بینەرێکی ژنی پێگەیشتوو لە دەرەوەی ھەوادارانی ئۆجاماجۆ دۆرێمی، کۆمپانیای تۆوێی ئەنیمەیشن بڕیاریدا سەرنجی لەسەر ئەو ململانێ ھاوبەشە جۆراوجۆرانە بێت کە ژنانی ژاپۆنی لە ژیانی ڕۆژانەیاندا ڕووبەڕوویان دەبێتەوە، لەگەڵ ھەر کارەکتەری سەرەکی کە نوێنەرایەتی نەوەیەکی دیاریکراو دەکات. لەگەڵ بڵاوبوونەوەی فیلمی Looking for Magical Doremi ستایشی زۆری لێکرا بەھۆی بابەتەکانی دۆزینەوەی خۆشییەکانی ژیان لە تەمەنی گەورەییدا لە ڕێگەی منداڵییەوە. فیلمەکە لە ٧٥ەمین خەڵاتی فیلمی ماینیچی خەڵاتی باشترین فیلمی ئەنیمەیشنی بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای زنجیرە ئەنیمەیشنییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون
تۆو (ژینناسی)
299px|چەپ|وێنۆک|خانەیەکی [[تۆو|سپێرم خەریکی بەبەرکردنی گەرایەکە]] 299px|چەپ|وێنۆک|گەرایەکی مرۆڤ وشەی سپێرم لە وشەی یۆنانی سپێرما (σπέρμα) بە واتای 'دان' گیراوە و بە خانە زاوزێییەکانی نێر دەگوترێت. لە جۆرەکانی زاوزێی سێکسی دا کە ناسراون بە ئەنیسۆگەمی (anisogamy) و ئووگەمی (oogamy)، جیاوازییەکی بەرچاو ھەیە لە ئەندازەی گامێتەکان و بە ئەوانەی کە بچووکترن دەگوترێت خانەی نێر یان خانەی سپێرم. خانەی سپێرمی مرۆڤ ھاپلۆیدە، بە شێوەیەکە کە ٢٣ کرۆمسۆمەکەی ئەو دەتوانن بلکن بە ٢٣ کرۆمسۆمەکەی گەرای مێوە بۆ ئەوەی خانەیەکی دیپلۆید دروست بکەن. خانەیەکی سپێرمی تەکتاڵی (uniflagellar) کە دەجووڵێت پێی دەگوترێت سپێرماتۆزوون، و بە خانەیەکی سپێرم کە ناجووڵێت دەگوترێت سپێرماتیۆم(spermatium) خانەکانی سپێرم ناتوانن دابەش ببن وە تەمەنێکی سنوورداریان ھەیە، بەڵام پاش ئاوێتەبوون لەگەڵ خانەکانی گەرا (ھێلکۆکە) لە ماوەی بەبەربوون دا، زیگۆتێکی تۆتۆوتێنت دروست دەبێت کە توانای ئەوەی ھەیە گەشە بکات و ببێت بە ئۆرگانیزمێکی نوێ.
خانەکانی سپێرم لە گامێتۆفیتە کەوزەییەکان و گیاییەکان دا لە ڕێی دابەشاندنی میتۆسیس لە نێو گامیتانجیای نێر (ئانتێریدیا) دا دروست دەبن.
وێنۆک|چەپ|بەشەکانی پێکھاتەی سپێرماتۆزوون
وێنۆک|Motile sperm cells of algae and seedless plants.
سەرچاوەکان
پۆل:بەبەری پۆل:کۆئەندامی زاوزێ
ناوچەی کەنداوی جێرڤیس
ناوچەی کەنداوی جێرڤیس (بە ئینگلیزی : Jervis Bay Territory) ناوچەیێکە له ئوسترالیا کە لە لایان نیو ساوت وێلز دەوری گیراوه.
پانتایی ئەم ناوچەیە بریتیە لە ٦٧،٨ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە و تەنها ٣٧٧ کەس گەلهەیەتی.
ئەم ناوچەیە لە ساڵی ١٩١٥ بنیادنراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەی پایتەختی ئوسترالیا پۆل:ئۆسترالیا پۆل:ناوچەی کەنداوی جێرڤیس پۆل:ئەو ویلایەتانەی لە ١٩٨٩(زایینی) دامەزراون پۆل:ویلایەتەکانی ئوسترالیا پۆل:کەنداوەکانی ئوسترالیا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩١٥ لە ئوسترالیا
میرزا عەبدولقادری پاوەیی
میرزا عەبدولقادر ناسراو بە مەحزون پاوەیی (١٨٥٠-١٩١٠) شاعیرێکی بەناوبانگی ھەورامی بووە.
ژیان
کوڕی کوێخا محەممەدی پاوەیە. لە ساڵی ١٨٥٠ (١٢٦٦ مانگی) لە پاوە لەدایکبووە. ناوی باوکی میرزا محەممەد کۆڕی کێخوا جەعفەرە. لە تەمەنی چواردە ساڵان دەستی کردووە بە شیعر ھۆنین، زۆربەی ساڵەکانی ژیانی بە گەڕان بە سەر بردووە و زۆربەی شارەکانی عێراق و تورکیا گەڕاوە، و ھەر لەم گەڕانە فێری زمانەکانی عەرەبی و تورکی و فارسی بووە؛ و بە دوای ٦٢ ساڵ ژیانی پڕبار و پڕ لە سەختی لە ساڵی ١٩١٠ لە شاری کرماشان کۆچی دواییی کردووە.
بەرھەمەکان
چەندین بەرھەمی ھەیە کە یەکێک لەوانە جەنگنامەی کۆلە و ئاینەمەلە کە بۆ یەکەم جار لەلایەن مینۆرسکی و لە ساڵی ١٩٤٣ بڵاوکراوەتەوە. لەم جەنگنامە شاعیر بە شێوازێکی سۆنبۆلیک باس لە شەڕی نێوان عوسمانی و ئێران دەکات کە لە نزیکی شاری پاوە ڕوویداوە. لەم جەنگنامە عۆسمانیەکان بە کۆلە و ئێرانییەکان بە ئاینەمەل بەرامبەرکراون.
یەکێکتر لە بەرھەمەکانی پرسیار و وەڵامی ئاسمان و زەمینە، کە بە شێوازێکی ھونەرمەندانە ھۆنیویەتی. یەکێکتر لە بەرھەمەکانی مەسنەوی شەماڵە، کە شاعیر کاک ھادی سپەنجی لە سەرەتایی دیوانی ئەم شاعیرە نووسیوویەتی: ئەم بەرھەمە، بەرھەمی دەورانی لاوییەتی شاعیر بووە و کاتێ ئەم بەرھەمەیە ھۆنیوە لە زێدی خۆی دوور بووە و شەماڵی ناردووە بەرەو زێدی و ھەر وەھا بۆ لای دڵبەر. لەم پارچە شاعیر شاری خۆی بە باشترین شوێنی جیھان دەزانێت.
ئیستا لە خوارەوە یەکێک لە پارچە شیعرەکانی ئەم شاعیرە دەخەینە ڕوو، لەم ھۆنراوە شاعیر داوا لە مەعشوقی دەکات بێت و دڵی ژێروبان بکات و ئەگەر شتێکی تری جۆدا لە خۆی لەناویا دی، بە تیری مۆژگان پارەپارەی کات، و بە وشەی تۆ بە جوانترین شێوە کایە دەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٠ پۆل:مردووانی ١٩١٠ پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:خەڵکی پاوە پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی پۆل:موسڵمانانی ئێرانی پۆل:موسڵمانانی کورد
محەممەد تۆفیق ڕەحیم
thumb|محەممەد تۆفیق ڕەحیم محەممەد تۆفیق ڕەحیم (لەدایکبووی ١ی تەممووزی ١٩٥٣ لە سلێمانی) سیاسەتوانێکی کوردە. سکرتێری کاروباری ژوورەکانە، لە خانەی ڕاپەڕاندنی بزووتنەوەی گۆڕان. ئەو ئەندازیاری خوێندووە، و پێشتر ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣ پۆل:سیاسەتوانە کوردەکان پۆل:خەڵکی سلێمانی پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان پۆل:سیاسییەکانی بزووتنەوەی گۆڕان پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عێراق پۆل:موسڵمانانی کورد پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پۆل:ئەندامانی پێشووی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
ناوەندی ڕۆشنبیری کوردی ئەڵمانی
ناوەندی ڕۆشنبیری کوردی ئەڵمانی ناوەندێکی ڕۆشنبیرییە، ساڵی ٢٠٠٣ لە شاری مانھایم دامەزرا. کە پەرەدان بە ئاستە ڕۆشنبیرییەکان بە ئەرکی سەرەکیی خۆی دەزانێ و کار بۆ بەھێزکردنی ئاڵوگۆڕی ڕۆشنبیری کوردی ئەڵمانی دەکات. دامەزراندنی کتێبخانەیەکی گشتی یەکێکە لە ئامانجە سەرەکییەکانی ناوەند، تاکو ئێستا زیاتر لە ٥٠٠٠ کتێب و گۆڤار و ڕۆژنامە لە کتێبخانەی ناوەند ھەیە. لە ساڵەکانی ٢٠٠٤، ٢٠٠٥، ٢٠٠٦، ٢٠٠٧، ٢٠٠٨، ٢٠٠٩ و ٢٠١٠ بەڕێوەبردنی کارەکانی ستاندی کوردستانی ئەنجامداوە لە پێشانگای کتێبی فڕانکفۆرت. لە مەبەستە سەرەکییەکانی دامەزراندنی قوتابخانەی تایبەت بە زمانی کوردی و ئەڵمانییە. لە ھەمان کاتدا کار بۆ کردنەوەی خولی فێربوونی کۆمپیوتەر و ئینتەرنێت دەکات. یەکێک لە کارە گرنگەکانی ئەم ناوەندە گێرانی کۆڕی رۆشنبیرییە دەربارەی بابەتی جۆراوجۆر کە جێگەی گرنگی پێدانی ئەندامانی ناوەندەکە یاخود ھاووڵاتیانی کوردی بێت لە ناوچەکە.
بەستەرە دەرەکییەکان
ناوەند
کۆئەندامی میز
کۆئەندامی میز لە دەرکردنی میز لە لەشی مرۆڤ بەشداری هەیە، بە هۆی بنەمای سەرەکی میز کە ناوی ئوورەیە ئەم بنەما زۆر مەترسیدارە، چونکە ئوورە ژەهراویە و ئەگەر لە خوێن دا بمێنێتەوە دەبێتە هۆی مەسمووم بوون. ٣٠٠px|وێنۆک|چەپ|ئەندامەکەنای کۆئەندامی میز: *(٢) [[گورچیلە
سەرچاوەکان
ماڵپەڕی مێدلاین
پۆل:کۆئەندامی میز
ناسرەدین دینت
سەرچاوەکان
پۆل:موسڵمانانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦١ پۆل:مردووانی ١٩٢٩ پۆل:وێنەکێشە فەڕەنسییەکان پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای ژولیان
١٥٠٤
ساڵی ١٥٠٤ لە ڕۆژژمێری زایینیدا. ئەم ساڵە ساڵێکی پڕە.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٠٤
کوڕە
کوڕە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قادرکەرەم، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کوڕە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شێخ محەمەدی جەباری و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەرەچێوار و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گۆلەمە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مەحمودپەریزاد.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
میزەڕۆ
٣٠٠px|وێنۆک|چەپ|٦. میزەڕۆ thumb|300px|بەشەکانی سیستەمی زاوزێی پیاوانە میزەڕۆ ئەو بۆرییەیە (لوولە) کە میز لە میزەڵدانەوە بەرەو چووک و دەرەوەی لەش دەبات. میزبۆری لە ژناندا کوڵ و بۆشە، بەڵام لە پیاودا بە ھۆی تێپەڕبوون لە ناو پرۆستاتەوە چەند شوێنی تەسکی (تەنگ) تێدایە.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆئەندامی میز پۆل:میزەڕۆ
بڕیارنامەی ٣٠٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٣٠٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٧١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی نیوچەکیشوەری ھیند-پاکستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١٬٦٢١‌ەم، بە ١٣ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧١ پۆل:ھیندستان لە ١٩٧١ پۆل:مێژووی جاموو و کەشمیر پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کێشەی
ژۆخژ-لوی لوکلێخ دی بیوفۆ
بوفۆ نووسەر، بیرکار، ژینناس و ئەستێرەناسی سەدەی ھەژدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٠٧ پۆل:مردووانی ١٧٨٨ پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست
تیۆریی ژمارە
وێنۆک|چەپ تیۆریی ژمارە لقێکە لە زانستی بیرکاری کە باسی تایبەتمەندییەکانی ژمارە تەواوەکان دەکات. کارڵ فریدریش گاوس (١٧٧٧–١٨٥٥) لە وتەیەکی خۆیدا دەڵێت، بیرکاری شاژنی ھەموو زانستەکان و تیۆریی ژمارە شاژنی بیرکارییە.
تیۆریی سەرەتایی ژمارەکان
شیکردنەوەی زۆربەی کێشەکان لە تیۆریی ژمارەکاندا، بەپێچەوانەی ڕواڵەتە سادەکەیان پێویستی بە ھەوڵ و تەقالای زۆر و بەکارھێنانی ڕێکارگەلێکی نوێیە. بۆ نموونە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بوارەکانی ماتماتیک پۆل:تیۆریی ژمارەکان
فریدریش ھۆڵدەرلین
وێنۆک|فریدریش ھۆڵدرلین یۆھان کریستیان فریدریش ھۆڵدرلین (٢٠ی ئازاری ١٧٧٠ - ٧ی ئایاری ١٨٤٣) بە یەکێک لەناودارترین شاعیرە بەناوبانگەکانی مێژووی ئەدەبی ئەڵمانی دەژمێردرێت. لە ٢٠ی ئازاری ١٧٧٠ لەدایک بووە و، لەچەند قوتابخانەیەکی ئایینی وانەی خوێندووە. لەسەر خواستی دایکی کە ئافرەتێکی ئایین پەروەر بووە، ساڵی ١٧٨٨ پەیوەندیی کردووە بە پەیمانگای ئایینیی شاری تۆبنگن بۆ خوێندنی زانستی لاھووت، بەڵام زۆر پەیوەست نەبووە بە خوێندن و خووی داوەتە خویندنەوەی بابەتی وێژەیی.
ھۆڵدرلین وازی لە وتاربێژیی ئایینی ھێناوە و وەکو مامۆستای تایبەتی بژێویی ژیانی خۆی پەیدا کردووە. لەساڵی ١٧٩٦، وەکوو مامۆستای تایبەتی لە ماڵی یاکوب گۆنتارد لە شاری فرانکفورت کاری کردووە و حەزی لە زۆزێت گۆنتاردی دایکی قوتابییەکەی خۆی کردووە و لەچیرۆکەکانیدا بەرجەستەی کردووە، بەڵام دوای ئەوەی پەیوەندیەکەیان ئاشکرا بووە، ناچار بووە ئەو ماڵە بەجێ بھێڵێت.
ھۆڵدرلین لە شیعرەکانیدا ستایشی نمونەی مرۆڤایەتیی ئەغریق و جوانی و خۆشەویستی و ئازادی و ھاوڕێیەتی دەکات و، ناوەڕۆکی نووسینە شیعریەکانی لە سروشت و جوانی پێک ھاتووە، لەسەر ڕێبازی شیعری کلاسیکی بووە و، تێکەڵکێشی لە نێوان خواوەند و مرۆڤ و سرووشتدا کردووە، بەڵام کارەکانی تاکوو سەدەی بیستەمین ھیچ بایەخێکیان پێ نەدراوە.
دوای ئەوەی زۆزێت گۆنتاردی خۆشەویستەکەی مردووە، فریدرش ھۆڵدرلین تووشی نەخۆشیی دەمارگیری بووە و بردوویانە بۆ یەکێک لە نەخۆشخانەکانی تۆبینگن و دەستنیشانی نەخۆشیەکەیان کردووە بە نەخۆشیی مێشک و ھەتاکوو دوا ساتەکانی ژیانیشی دارتاشێک گرتوویەتیە ئەستۆی خۆی و شوێن و، ڕێی لەسەر دەریای نیکار بۆ دابین کردووە کە دواتر ناوی لێنراوە بورجی ھۆڵدرلین. لە ٧ی ئایاری ١٨٤٣ کۆچی دواییی کردووە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٧٧٠ پۆل:مردووانی ١٨٤٣ پۆل:شاعیرانی ئاڵمانی پۆل:ڕۆماننووسانی ئاڵمانی
نیویۆرک (ویلایەت)
٣٠٠px|وێنۆک|چەپ|ویلایەتی نیویۆرک لەسەر نەخشە نیویۆرک (بە ئینگلیزی:New York) یەکێک لە ویلایەتەکانی ئامریکا‌یە کە کەوتۆتە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەم وڵاتە.
ناوەندی ئەم ویلایەتە شاری ئالبانییە. هەروەها گەورەترین شاری ئەم ویلایەتە شاری نیویۆرکە کە گەورەترین شاری وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە.
پۆل:داگیرگەکانی شانشینی یەکگرتوو پۆل:نیویۆرک پۆل:ویلایەتەکانی ئامریکا
کانزاناسی
وێنۆک|دروست کردنی کانزای بڕۆنز
کانزاناسی یان مێتالۆرجی زانستی ناسین، دەرهینان و کار لەگەڵ کانزاکانە. کانزاناستی لقێکە لە زانستی ماددە کە باس دەکات لە سیفاتی فیزیایی و کیمیایی توخمی کانزایی، ئاوێتەی کانزایی و داڕشتەی کانزایی.
مێژوو
سەردەمی کانزاناسی دەگەڕێتەوە بۆ نزیک شەش هەزار ساڵ پێش زایین. یەکەم کانزا دوای سەردەمی بەردین کە دۆزراوەتەوە بریتی بوە لە مس. دواتر ئاسن دۆزرایەوە کە بەکار هێنانی بە پێی شوێن دەگۆڕێت.
داڕشتە
داڕشتە بریتییە لە تێکەڵەی چەند توخمی کانزایی یاخود تێکەڵەی ماددەی کانزایی و ناکانزایی. لەم حاڵەتەدا ماددەی بەرھەم ھاتوو سیفەتی ھاوبەشی فیزیایی وەردەگرێ. پێویستە ئەمەش بزانین کە داڕشتە جیاوازە لە ئاوێتە کە کارلێکی کیمیایی لە نێوان توخمەکان ڕووی داوە و ماددەیەکی بە تەواو جیاواز دروست بوە. بۆ نمونە ستیل (پۆڵا) ماددەیەکە کە لە ئاسن و کەمێک سیلیکۆن و کاربۆن دروست بوە. لە ڕاستی دا چونکە ئاسن بە تەنھایی ھەم نەرمە و ھەم زوو داخوران دەگرێ، بە تێکەڵ کردنی ئەم ماددانە توانراوە ئەم دوو کەمو کورتیە عیلاج بکەن. بە شێوەیەکی گشتی ئەو ماددە کانزاییانەی لە دەوروبەری خۆمان دەیانبینین بەزۆری ماددەی تریان تێکەڵ کراوە و بەتەنھایی کەمتر بەکار دێن. وێنۆک|داڕشتەیەکی سروشتی کە پێکهاتوە لە زێڕ و زیو. ئەم داڕشتەیە بۆ دروست کردنی سکەی دراو بەکار براوە
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کانزاناسی پۆل:زانستی ماددە
پۆل:کانزاکان
سووڕی ڕانکن
سووڕی ڕانکن مۆدێلێکە توانای سیستەمی تورباینی ھەڵم پێشبینی دەکات؛ و ھەروەھا بەکاردێت بۆ خوێندنەوەی ئاڵوگۆڕی بزوێنەری ھەڵم. سووڕی ڕانکن دەبتە نموونەی سووڕی thermodynamic گەرمی بزوێنەر کە گەرمی دەگۆڕێت بۆ کاری میکانیکی لەو کاتەی قۆناغ گۆڕین ئەنجام دەدرێت. ئەمە سووڕێکی نموونەیییە کە لەدەستدانی لێکخشان لە ھەر چوار پێکھێنەرەکەی فەرامۆش دەکرێت. گەرمییەکە لە دەرەوە دەستەبەر دەکرێت بۆ خولێکی داخراو، کە عادەتەن ئاو بەکاردەھێنێت لە کاتی کارپێکردنی شلە. ھەروەھا لەدوای ویلیام جۆن ماکۆرەن ڕانکاین، و سکۆتیش پۆلیماث لەگەڵ گلاسگۆو پرۆفیسۆری زانکۆ.
پێناسە کردن
سووڕی ڕانکن لە نزیکەوە کردارەکە ڕوندەکاتەوە لەلایەن گەرمی بزوێنەر بەھۆی خستنەگەڕی بزوێنەری ھەڵم و دروستکردنی وزەی گەرمی تا بەدەست خستنی وێستگەی وزە.
وانا پشت دەبەستێت بە جیاوازیی نێوان پلەی گەرمی لەنێوان سەرچاوەیێکی گەرم و سەرچاوەیێکی سارد. جیاوازییە زۆرەکە، توانای میکانیکیتر دەتوانێت بەکاربھێندرێت لە دەرەوەی وزەی گەرمی، ھەروەک بەپێی بیردۆزی کارنۆت.
سەرچاوەی گەرمی بەکارھێنرا لە بەدەستھێنانی توانا عادەتەن سووتانی سووتەمەنیی بەردینە وەکو خەڵوزی بەردین، گازی سروشتی، و ڕۆن، یان چڕی توانای خۆری. بەرزی پلەی گەرمی باشترینە.
توانای سووڕی ڕانکن سنووردارە لەلایەن گەرمیی بڵندی ھەڵمی کارکردنی شلە. ھەروەھا، مەگەر فشارەکە و پلەی گەرمی دەگەن بە ئاستیێکی نایاب لە بۆیلەری ھەڵم، مەودای پلەی گەرمی زۆر بچووک دەتوانێت سووڕەکە بەکار بخات:پلەی گەرمیی چوونە ناوی ھەڵمی تۆڕباین بە شێوەیەکی نموونەیی دەوروبەرن ٥٦٥ [c°] و پلەی گەرمیی خەستکەری ھەڵم دەوروبەرن ٣٠ [c°]. ئەمە ڕوودەدات لە توانای بیردۆزی کارنۆت بۆتۆڕباینی ھەڵم بەتەنھا نزیکەی ٦٣٫٨٪ براوردیان کرد لەگەڵ ڕاستەقینە بەتواناییی گەرماییی بە تێکراییی سەروو تا ٤٢٪ بۆ ئێستگەی ھاوچەرخ توانای coal_fired. پلەی گەرمیی نزمی ھەڵم چوونە ناوتۆڕباین (بە بەراورد لەگەڵ تۆڕباینێکی گاز) بۆچی سووڕی ڕانکن (ھەڵم) زۆرجار بەکار دەھێنرێت ھەروەک سووڕێکی ژێرکردن تا بە پێچەوانەوە چاک ببێتەوە گەرمیی ڕەت کردەوە لە سووڕی تێکەڵ گاز وێستگەی توانای تۆڕباینەکە.
لەو کاتەی زۆر ماددە توانییان بەکار بھێنرێن ھەروەک کارکردنی شلە لە سووڕی ڕانکن، ئاو عادەتەن شلەی بژاردەیە بەھۆی تایبەتمەندیی باشی، وەکو کیمیای زۆر کارانییە و نا-ژەھراوی، و خەرجیی خواروو، ھەروەھا تایبەتمەندیی ثێرمۆداینەمیک. لەلایەن کارکردنی خەستکردنەوەیەکە ھەڵمی ھەڵم بۆ شلەیێک فشارەکە لە دەرگەی تۆڕباین وزە پێویست نزم دەکرێتەوە لەلایەن ترومپای خواردن تەنھا بەکار دەھێنێت ١٪ بۆ ٣٪ی توانای دەرھاتی تۆڕباینەکە و ئەم ھۆیانە بەشداری دەکەن بۆ بەتوانای بڵندتر بۆ سووڕەکە. سوودەکەی ئەمە دەیبژێرێت لەلایەن پلەی گەرمیی خوارووی ھەڵم دانپێدانی تۆڕباینی (s). تۆڕباینی گاز، بۆ نموونە، پلەی گەرمیی چوونە ناوی تۆڕباینەکە نزیک دەبتەوە ١٥٠٠ [°k]. لەگەڵ ئەوەشدا، بەتواناییی گەرماییی ڕاستەقینە وێستگەی توانای ھەڵمی گەورە و گەورە وێستگەی تۆڕباینی گازی ھاوچەرخی ھاوشێوەن.
چوار کردارەکە لە سووڕی ڕانکن
کرداری١–٢:کار کردنی شلەیە لە خوارەوەی ترومپا بۆ فشاری بڵند. ھەروەک شلەکە شلەیێکە لە ئەم قۆناغە، ترومپاکە وزەی ھاوردەی بچووک پێویست دەبێت.
کرداری٢–٣: شلەی فشاری-بەرز دەچێتە ناو بۆیلەرێک، ئەو شوێنەی ئەوە گەرموگوڕە لە فشاری نەگۆڕ لەلایەن سەرچاوەیێکی گەرمیی دەرەوەیی تا بێت بە وشک خوساندن ھەڵم. ھاوردەی وزەی پێویست دەتوانێت بەئاسانی بەجۆرێک وەک زیندوو حیساب بکرێت، بەکار ھێنانی ھێڵکاریێکی [ئنثالپی-ئینتڕۆپی] (ھێڵکاریی A-A، یان ھێلکاری مۆللیێر)، یان ژمارەیی، بەکار ھێنانی خشتەی ھەڵم.
کرداری٣–٤:وشک خوساندنی ھەڵم فراوان دەکات بەناو تۆڕباینێک، دروستکردن توانا. ئەم کەم بوونەوە پلەی گەرمییەکە و فشاری ھەڵمەکە، و پەیتیێک لەوانەیە ڕوو بدات. دەرھاتەکە لەم کردارە دەتوانێت بەئاسانی حیساب بکرێت بە بەکار ھێنانی ھێڵکارییەکە یان خشتە تێبینییان کرد لەسەر.
کرداری٤–١: ھەڵمی تەڕ دەچێتە ناو خەستکەرێک، ئەو شوێنەی ئەوە خەستکردنەوە لە فشارێکی نەگۆڕ تا بێتە خوساندنی شلە.
لە سووڕی ڕانکنی نموونەیی ترومپاکە و تۆڕباینەکە لەوانەیە ئازۆنترۆپیکبن، واتە، ترومپاکە و تۆڕباینەکە لەوانەیە ھیچ ئینتۆپی دروست نەکەن و لەبەر ئەوە دەرھاتی کاری پوختە زیاد دەکات. کرداری ١–٢ و ٣–٤ لەوانەیە نوێنەرایەتی بکرێن لەلایەن خەتی ستوون لەسەر ھێڵکاریی T-Sو زیاتر لەنزیکەوە ئەوەی سووڕی کارنۆت دەبێت. سووڕی ڕانکن نیشان دراو لێرە بارەکەیەکە کارکردنی شلە لێوە ڕێ دەگرێت خۆ دیتنەوەی لە ناوچەی ئەوپەڕی گەرمی ھەڵمی لەدوای فراوان بوونەکە لە تۆڕباینەکە ، [١] کە وزەکە کەم دەکاتەوە لای برد لەلایەن کۆندێسەرەکان.
لە سووڕی توانای ھەڵمی ڕاستەقینە لە نموونەیییەوە سووڕی ڕانکن جیاواز دەبێت بەھۆی بەرپەرچ نەدراوە لە پێکھاتەی خۆیی بوویانە ھۆی لەلایەن لێکخشانی شلە و لەدەستدانی گەرمی بۆ چواردەورەکان؛ لێکخشانی شلە فشارەکە بەھۆی بۆیلەرەکە دێتە ژوور، خەستکەرەکە، و گەرمکەرەکە لەنێوان پێکھاتەکان، و لە ئەنجامدا ھەڵمەکە بۆیلەرەکە بەجێدێڵێت لە فشارێکی نزم؛ لەدەستدانی گەرمی دەرھاتی کاری پوختە کەم دەکاتەوە، بەم جۆرە گەرمی زیاددەکرێ ھەڵمەکە لە بۆیلەرەکە پێویستە تا ھەمان ئاستی دەرھاتی کاری پوختە بھێڵێتەوە.
ھاوکێشەکان
بەگشتی، توانای سووڕی ڕانکن سادە دەتوانێت بنووسرێت ھەروەک
کاتێک مامەڵە دەکەن لەگەڵ توانای تۆڕباینەکان و ترومپا، ڕاستکردنەوەیێک بۆ زاراوەی کار دەبێت بکرێن:
سووڕی ڕانکنی ڕاستەقینە (نموونەیی نا)
لە سووڕێکی وێستگەی - کارەبای ڕاستەقینە (ناو " رانکن " سووڕ تەنھا بەکار دەھێنرێت بۆ سووڕی نموونەیی)، پەستانەکە لەلایەن ترومپاکە و فراوان بوونەکە لە پەرەکەکە ئازۆنتڕۆپیک نییە. بەواتایەکی دیکە، ئەم کردارانە نا-پێچەوانەن، و ئینتڕۆپی زیاددەکات لەکاتی دوو کردارەکە. ئەمە تاڕادەیەک توانا پێویست زیاد دەکات لەلایەن ترومپاکە و کەم بوونەوە توانا دروستکردنی لەلایەن تۆڕباینەکە.
بەتایبەتی، بەتواناییی تۆڕباینی ھەڵم سنووردار دەبێت لەلایەن دروستکردنی ئاو-دڵۆپە. ھەروەک ئاو خەستکردنەوە، دڵۆپەیەکی زۆر بچووکی ئاو تۆڕباینەکەیان لێ دا دەخشێت لە خێراییی بڵند، بوونە ھۆی ڕاماڵین، بەرە بەرە ژیانی تیغی تۆڕباینەکە و بەتواناییی تۆڕباینەکە کەم دەبێتەوە. ئاسانترین ڕێگا تا ئەم گرفتە زاڵ ببێت بەسەر ئەوپەڕی گەرمکردنی ھەڵمەکەیە. لەسەر ھێڵکاریی T-S، ناوچەی ٣ لە سنوورێکی ناوچەی دوو-قۆناغی ھەڵمە و ئاو، بۆیە لەدوای فراوان بوون ھەڵمەکە زۆر تەڕ دەبێت. لەلایەن ئەوپەڕی گەرمی، ناوجەی ٣ ڕاست دەڕۆن بۆ (سەرەوە) لە ھێڵکارییەکە و لەبەر ئەوە ھەڵمێکی وشکتر بەرھەم دەھێنێت لەدوای فراوان بوون.
جیاوازیی سووڕی ڕانکنی بنەڕەتی
توانا بە تێکرایی دەتوانرێت زیادبکات لەلایەن بەرزکردنەوەی پلەی گەرمیی ھاوردەکراوی گەرمیی تێکڕا
لەم سووڕە. زیادکردنی پلەی گەرمیی ھەڵمەکە بۆ ئەوپەڕی گەرمی ناوچەکە ڕێگایێکی سادەی کردنی ئەمەیە. ھەروەھا جیاوازیی سووڕی ڕانکنی بنەڕەتی دروستی کرد تا بەتواناییی گەرماییی سووڕەکە بەرز بکاتەوە لە ئەم ڕێگایەدا؛ دوو لە ئەمانە لەخوارەوە باس دەکرێن.
دروستبوونەوەی سووڕی ڕانکن
دروستبوونەوەی سووڕی ڕانکن ئەوەندە ناوبراوە چونکە لەدوای دەر کەوتنی لە خەستکەرەوە (لەوانەیە ھەروەک لە نیمچە ساردکراوەی شلەکە) کار کردنی شلە گەرموگوڕە لەلایەن ھەڵم لە پشکی گەرمی سووڕەکە. لەسەر ھێڵکارییەکە نیشاندراوە، شلەکە لە ٢ تێکەڵە لەگەڵ شلەکە لە ٤ (ھەردووکیان لە ھەمان فشار) تا خۆ ببینێتەوە لەگەڵ خوساندنی شلە لە ٧. ئەمە ناو دەبرێت بە " پەیوەندیی-ڕاستەوخۆی گەرم کردن ". لە دروستبوونەوەی سووڕی ڕانکن (لەگەڵ جیاوازی بچووک) بەشێوەیەکی گشتی بەکار ھێنراوە لە وێستگەی توانای ڕاستەقینە.
جیاوازیێکی تر دەنێرێت ھەڵمی لێوە بەردەبێت لەنێوان قۆناغی تۆڕباینەکە بۆ ئاودانی ھیتەر تا پر ئاوبێت لەسەر ڕێگای خەستکەرەوە بۆ بۆیلەرەکە. ئەم ھیتەرانە ھەڵمی ھاوردە و کۆندێسەیت تێکەڵ ناکەن.
زۆربوونی دووبارەکردنەوەی سووڕ پلەی گەرمیی زیادکراو لەلایەن خستنەسەری گەرمی لێوەکە [بۆیلەر/سوتەمەنی] سەرچاوەکە تا ڕادەیەک خوارووی پلەی گەرمی ئاودانەکە لەوانەیە بەبێ ئاودانی دروستبوونەوەی گەرم. ئەمە توانای سووڕەکە باشتر دەکات، ھەروەک زیاتر گەرمییەکە دەڕوات بۆ سووڕەکە و دەرئەنجامی سووڕەکە ڕوو دەدات لە پلەی گەرمیی بڵند.
سووڕی ڕانکنی سروشتی
سووڕی ڕانکنی سروشتی (ORC)بەکاردەھێنرێت لە سوتەمەنی سروشتی وەکو n-pentante [١] یان toluene [٢] لەجیاتی ئاو و ھەڵم. ئەمە بەکارھێنانی سەرچاوەی گەرمیی نزم ڕێ دەدات، وەکو جۆگەی وزەی خۆری، کە بە شێوەیەکی نموونەیی بەکاریدەخەن لە دەوروبەر ٧٠–٩٠ [C°]. توانای سووڕەکە زۆر نزمترە لە ئەنجامەکە لە نزمترین مەودای پلەی گەرمی، بەڵام ئەمە دەتوانێت پڕبایەخ بێت بەھۆیەکە خەرجیی نزم بە بەشداریی دەکات لە کۆبوونەوەی گەرمی لە پلەی گەرمیی نزم. لەسەرێکی ترەوە، شلە دەتوانێت ئەوە بەکار بھێنرێن لەخاڵی کوڵاندن لەسەر ئاو، و ئەمە لەوانەیە سوودی ثێرمۆداینەمیکی ھەبێت (ببینە، بۆ نموونە، ھەڵمی جیوەی تۆڕباین). تایبەتمەندییەکانی شلەی کارکردنی ڕاستەقینە کاریگەریی مەزنی ھەیە لەسەر چۆنییەتیی ھەڵم لەدوای ھەنگاوی فراوان بوون، کار لە دارشتنی سووڕی تەواو دەکەن.
سووڕی ڕانکن کارکردنی شلە سنووردار ناکات، بۆیە ناوی " سووڕی سروشتی "یە بەسادەیی چەمکێکی خستنە بازاڕی سووڕەکەیە و دەبێت تەماشا بکرێن ھەروەک سووڕێکی ثێرمۆداینەمیکی جودا.
لێکۆڵینەوەی وردی سووڕی ڕانکن
سووڕی ڕانکنی کرداری بەکاردەھێنرێت لە لێکۆڵینەوەی وردی شلە [٤] چەمکەکانی نوی کردنەوەی گەرمی و سووڕی ڕانکن لێکۆڵینەوەی ورد دەکات بۆ کردارێکی یەک پێگرتن بەناوی سووڕی ڕەخنەگرانە دروستبوونەوەی ([RGSC]). بۆ وردبوونەوەی لە پلەی گەرمی سەرچاوە ١٢٥–٤٥٠ [C°].
ئەمانەش ببینە
Power loss in cogeneration mode with steam extraction
سەرچاوەکان
Canada, Scott; G. Cohen; R. Cable; D. Brosseau; H. Price (25ی تشرینی یەکەمی 2004). "Parabolic Trough Organic Rankine Cycle Solar Power Plant" (PDF). 2004 DOE Solar Energy Technologies. Denver, Colorado: US Department of Energy NREL. Archived from the original (PDF) on ١٨ی ئازاری 2009. Retrieved ١٧ی ئازاری 2009. ^ Batton, Bill (١٨ی حوزەیرانی 2000). "Organic Rankine Cycle Engines for Solar Power" (PDF). Solar 2000 conference. Barber-Nichols, Inc. Archived from the original (PDF) on ١٨ی ئازاری 2009. Retrieved ١٨ی ئازاری 2009. ^ Nielsen et al., 2005, Proc. Int. Solar Energy Soc. ^ Moghtaderi, Behdad (2009). "An Overview of GRANEX Technology for Geothermal Power Generation and Waste Heat Recovery". Australian Geothermal Energy Conference 2009. , Inc. ^Van Wyllen 'Fundamentals of thermodynamics' ( ISBN 85-212-0327-6 ) ^Wong 'Thermodynamics for Engineers',2nd Ed. ,2012, CRC Press, Taylor & Francis, Boca Raton, London, New York. ( ISBN 978-1-4398-4559-2 ) Moran & Shapiro 'Fundamentals of Engineering Thermodynamics' ( ISBN 0-471-27471-2 )
پۆل:داھێنانە سکۆتلاندییەکان
١٥٠٥
ساڵی ١٥٠٥ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٠٥
ھەڵەشی
ھەڵەشی لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێک لە شارەکانی لە شارستانی کرماشان لە پارێزگای کرماشانی وڵاتی ئێران. بە پێی سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٤٥٧ کەس و ١١٤ خێزان بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای کرماشان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان‏ پۆل:شارستانی کرماشان
تانک
وێنۆک|تانکێک
تانک زرێپۆشێکە کە جەنگدا بەکاردێت. تانک تۆپێکی لە سەرە و توانایی هات و چووی هەیە و ئامێرێکی زۆر ستراتێجیکی مەیدانی شەڕە.
سەرچاوەکان
پۆل:داھێنانە ئینگلیزییەکان پۆل:تانکەکان
سکەحەوزە کەلێن
سکەحەوزە کەلێن بریتیە لە دوو بەش سک و حەوزەکەلێن. ئەم دوانرە بەیەکەوە ئەم ئەندامانەیان لە خۆیاندا هەیە: گەدە، جەرگ، سپڵ، ناوچەی زەرداو، گورچیلەکان، زۆربەی ڕیخۆڵەی چکۆلە، ڕیخۆڵەی گەورە، هەروەها کۆئەندامی زاوزێ و میزەڵدانیش هەر لیرەدایە.٤٠٠px|وێنۆک|چەپ|گۆلەکانی لەشی مرۆڤ
سەرچاوەکان
پۆل:زگ
واشینگتن (ویلایەت)
ویلایەتی واشینگتن (بە ئینگلیزی: Washington State) یەکێک لە ویلایەتەکانی ڕۆژاوای ئەمریکایە.
ناوەندی ئەم ویلایەتە شاری ئۆلیمپیایە. ئەم شارە پێشتر ناوی مانھاتن بووە (Manhaten) کە بچووک بووە و دواتر ڕووی لە گەورەبوون کردووە کە ئێستا یەکێکە لە جوانترین شارەکانی جیھان.
پۆل:ویلایەتی واشینگتن پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٨٩ پۆل:ویلایەتەکانی ئامریکا
عەزیزخان موکری
230px|وێنۆک|چەپ|عەزیزخان موکری عەزیزخان موکری کوڕی محەممەدسوڵتانی موکرییە کە ڵە ساڵی ١٢٠٧ کۆچی مانگی بەرانبر ساڵی ١٧٩٢ زاینی لە گوندی نستانی سەر بە سەردەشت لە دایک بووە، لە بیست ساڵاندا لە گەڵ فەڕوخانی برازای بە سەفەرێک (بو تەورێز) ھاتۆن بو شاری بۆکان و چەند ڕۆژ ماوەتەوە. لە سەرتای ھاتنی بۆ نێو کاروباری دەوڵەتی لە فەوجی شەشەمی شاری تەورێز پلەی یاوەرییان داوەتێ و دواتر بۆتە سەرھەنگ. پاشان لەگەڵ کچی ئەمیرکەبیر سەرۆک وەزیری ناسرەدین شا زەماوەندی کردووە ولەبەر لێوەشاوەیی بۆتە وەزیری بەرگری (شەڕ) پاش تەمەنێک خزمەت بە وڵات، لە ئاکامدا ناسرەدین شا بە خانەدانی میرزائاغاخانی نووری، سەرەک وەزیرانی دوای ئەمیرکەبیر، سەرداری لەپلەی دەوڵتی لابرد و ئەویش گەڕایەوە لای خزمەکانی خۆی لە سەردەشت و لە ڕۆژی پێنج شەممە بیستەمی شەواڵی ١٢٨٧ی مانگی(١٨٧٠ زایینی) لە تەورێز کۆچی داویی کرد ولە مقبره الشعراء ی شارەکە بە خاک سپێردرا. قەڵای سەرداری شاری بۆکان بەفرمانی عزیزخان لە سالی ١٢٤٧ سازکەراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٩٣ پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:خەڵکی سەردەشت پۆل:لەدایکبووانی ١٧٩٢ پۆل:مردووانی ١٨٧١
ھێما
وێنۆک|هێمای [[ئایین|ئایینەکان (لە چەپ بۆ ڕاست) ڕیزی ۱: مەسیحی، جوولەکە، ھیندوویزمڕیزی ۲: ئیسلام، بودیزم، شینتۆڕیزی ۳: سیکیزم، بەھایی، جاینیزم]] ھێما شت، وێنە، وشەی نووسراو، دەنگ یان نیشانەیەکی تایبەتە کە نوێنەرایەتیی شتێکی‌تر دەکات. ھەڵبژاردنی ھێما بۆ شتێک زۆرتر لەبەر لێکچوویییە و ھەندێجاریش بە پێکھاتە. بۆ نموونە، لەوانەیە ھەشتگۆشەیەکی سوور ھێمای "ڕاوەستان" بێت؛ یان لەسەر نەخشەکان، دوو شمشێری یەکبـڕ ھێمای مەیدانێکی جەنگ و پێکدادان بێت؛ یان لە بیرکاریدا سیستەمە ژمارەیییەکان ھێمای ژمارەکانن. لە ھەموو زمانەکاندا ھێما ھەیە. تەنانەت ناوی مرۆڤەکانیش ھێمایە. ناوی "ئازا" ھێمایەکە نوێنەرایەتیی کەسێک دەکات.
نیشانە و ھێما
بڕێک لە نووسەران لە نێوان ھێما و نیشانەدا جیاوازی دادەنێن. لە ئاوەھا دۆخێکدا، نیشانە شتێکی شێوەییی ڕووتە کە ھیچ چەشنە لێکچوویییەکی نییە لەگەڵ ئەو شتەی کە نوێنەرایەتیی دەکات، بەڵام ھێما ئەو شتەی کە نوێنەرایەتیی دەکات دێنێتەوە یاد و لێی دەچێت.
ئەگەر ئەم جیاوازییە بخرێتە کار، ئیدی وشەی "پشیلە" نیشانەیە (و نە ھێما) بەڵام دوو شمشێری یەکبـڕی سەر نەخشەیەک ھێمایە.
نیشانە
وێنۆک نیشانە شتێکە ئاماژە بە شتێکیتر دەکات. نیشانە شتێک نیشاندەدات. بۆ نموونە نیشانەکانی سەر ڕێگا نیشاندەدەن کە دەبێ لە کوێ ئۆتۆمبیلەکە ڕابگرین یان بەرەو کوێ بـڕۆین. یان نیشانەی سەما کردن.
پۆل:ڕاگەیێنی پۆل:پیرھۆنیزم پۆل:ستۆیسیزم
بڕیارنامەی ٣٠٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٣٠٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی کانوونی دووەمی ١٩٧٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ داخوازی ڕێکخراوەی یەکێتیی ئەفریقا سەبارەت بە بەڕێوەچوونی کۆبوونەوەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکان لە پایتەختی ئەفریقاییدا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١٬٦٢٦‌ەم،   پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٢ پۆل:ئەفریقا لە ١٩٧٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیتیۆپیا
١٥٠٦
ساڵی ١٥٠٦ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٥٠٦
ڕۆبین ھوود (فیلم ١٩٧٣)
ڕۆبن ھوود فیلمێکی ئەنیمەیشن و سەرکێشییە، لە ساڵی ١٩٧٣ لەلایەن کۆمپانیای واڵت دیزنی پیکچەرز بەرھەم ھێنراوە. لە ٨ی تشرینی دووەمی ١٩٧٣ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان نمایشکراوە، دەرھێنەری فیلمەکە وۆلفگانگ ڕایترمانە و ھەروەھا ئەستێرەکانی فیلمەکە براین بدفورد، مونیکا ئیڤانز، پیتەر ئوستینۆڤن.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٧٣ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمە هاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی هاوڕێیەتی پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی ئەمریکا پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئینگلیزییەکانی دەیەی ١٩٧٠ پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە مۆسیقییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە کۆمیدییە مۆسیقییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ڕێوییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی خەوە موگناتیسییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی کەسانی لە یاسا دەرچوو پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون پۆل:فیلمەکان کە لە قەڵاکاندا ڕوودەدەن پۆل:فیلمەکان کە لە سەدەکانی ناوەڕاستدا ڕوودەدەن پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی ڕۆبن ھود
مەیگوو
وێنۆک|چەپ|وێنەیەکی گیانداری مەیگوو مەیگوو، ئەنگوش، کێچی دەریا قرژاڵۆکەیەکی دە پێیە لە تیرەی ڕەقپێستان، بە چنگاڵی درێژی دڕکاوییەوە
مەیگوو جۆرێک ڕەقپێستی ئاوژییە کە لە زۆربەی ئاوەکانی جیھاندا دەژی (ھەم ئاوی شیرین و ھەم ئاوی سوێر)، مەیگوو سەرچاوەیەکی باشی خۆراکە بۆ گیاندارانی ئاوژی، ئەم ڕەقپێستانە دەتوانن بەرەو دوا مەلە بکەن، لە ناوچە پیسەکاندا، لە بەرامبەر ژار و پیسیدا خۆڕاگرن، مەیگوو یەکێک لە سەرچاوەکانی خۆراکی مرۆڤە، وەک دیکەی خۆراکە دەریایییەکان تژی لە کالسیۆم، یۆد و پرۆتینە، دڵی مەیگوو لە سەریدایە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گیاندارانی ئاوژی
ناونامەی لەشناسی
Terminologia Anatomica یان ناونامەی لەشناسی ئەو زانستەیە کە باسی ناو نانی لە بەشەکانی لەشی مرۆڤ دەکات ئەم زانستە زۆرتر بنەمای لە زانستی یۆنانیاندا هەیە و زۆربەی وشەکانیشی لە زمانی لاتین وەرگرتە. ئەم زانستە دەبێتە بەشگەلێکی زۆر کە بە پێی لەشی مرۆڤ ناو نراون. بۆ وێنە ناونامەی سەر، سک، مل، ماسوولکەکانی دەست و هتد.
پۆل:توێکاریی مرۆڤ
بۆروسیا دۆرتموند
بوروسیا دۆرتموند یانەیەکی تۆپی پێی پیشەگەری ئەڵمانیایە. لە ساڵی ١٩٠٩ دامەزراوە، یانەکە لە خولی پلە یەکی ئەڵمانیا (بۆندسلیگا) یاریدەکات، ٨ جار خولی ئەڵمانی بردووەتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٠٩ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئەڵمانیا پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ڕاینی باکوور-وێستفالیا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٩ لە ئەڵمانیا پۆل:بۆروسیا دۆرتموند
کۆرمۆری بچووک
کۆرمۆری بچوک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قادرکەرەم، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.