cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نیکۆلاس کۆپەرنیکۆس
ژیانی نیکۆڵاس
نیکۆڵاس کۆپەرنیس لە ١٩ی مانگی شوباتی ساڵی ١٤٧٣ لە شاری تۆرون لە ھەرێمی پروسیا، پایتەختی شانشینی پۆڵەندا لە دایک بووە. باوکی نیکۆڵاس بازرگان بوو لە شاری کراکوف، وە دایکیشی کچی بازرگانێکی دەوڵەمەندی شاری تۆرون بوو. نیکۆڵاس چوارەمین و بچووکترین منداڵی خێزانەکەی بووە. ئەندریاسی برای نیکۆڵاس بوو بە ئەوگەستیانێکی دەستووری لە شاری فرۆمبۆرک. خوشکێکیشی کە ناوی باربارایە و ھەمان ناوی دایکی لێنرابوو، بوو بە ئافرەتێکی ڕەبەن، و لە دوای ساڵی ١٥١٧ کۆچی دوایی کرد. خوشکێکی تریی کە ناوی کاترینا یە ھاوسەرگیری لە گەڵ باتەل گێنتەری بازرگان و ئەندامی ئەنجومەنی شاری تۆرون کرد کە پێنج منداڵی لە دوای مردنی خۆی جێ ھێشت و لیۆناردۆ تا کۆتایی تەمەنی چاودێری منداڵەکانی = خوشکەکەی کرد. لیۆناردۆ بە درێژایی تەمەنی ھاوسەرگیری نەکردووە و دیاریش نییە گەر منداڵی ھەبووبێ یان نا، بەڵام لە سالی ١٥١٣ تا ساڵی ١٥٣٩ پەیوەندی لیۆناردۆ لەگاڵ ئانا سکیلینگی، کارەکەری ماڵان، لەلایەن دوو قەشەی وارموو بە ئابروو بەرانە بینرا ئەمەش وای کرد نیکۆڵاس بۆ ماوەی چەندەھا ساڵ پەیوەندی لەگەڵ ئافرەت بپچرێنێت.
خێزانی باوکی
بنەماڵەی باوکی کۆپیرنیکۆس دەتوانرێت لە گوندی سیلیسای نزیک نیسا بدوزرێنەوە. ناوی گوندەکە بەچەندەھا شێوەی جۆراوجۆر ڕێنووس کراوە. نموونە؛ kopernik, Copernik, Copernic, Kopernic ,Copernic, Kopernic و ئێستاش بە Koperniki دەنووسرێتەوە. لە سەدەی چواردەیەم دا، ئەندامانی خێزانەکەی نیکۆڵاس دەستیان بە گواستنەوە کرد بۆ شارەکانی تری وڵاتی سیلیس لەوانەش شاری پۆڵەندی پایتەخت، شاری کراکۆ و شاری تۆرون. باوکی لیۆناردۆ ناوی (میکۆلاژ) ی کوری (جان) ە خەڵکی شاری کراکۆە.
نیکۆڵاس لەسەر ناوی باوکی ناونراوە، کە بۆ یەکەم جار وەک بازرگانێک دەرکەوت کە بازرگانی بە زیوەوە دەکرد و بە زۆری لە شاری دانزینگ دەیفرۆشتن. لە دەورووبەری ساڵی ١٤٥٨ لە شاری (کراکۆ) ەوە چووە شاری تۆرون کە دەکەوێتەوە ڕووباری ڤیستولا کە لەم کاتەدا ئەم شارە تووشی شەڕێکی سێزدە ساڵی بوو بوو تێیدا شانشینی پۆڵەندا و کۆنفیدراسیۆنی پروشیا و ھەوپەیمانێکی شارەکانی پروشیا لە سەر کۆنترۆڵ کردنی ناوچەکە لەگەڵ سوارچاکانی تیۆتۆن کەوتنەنێو شەڕەوە. لەم شەڕەدا، شارە ھانزییەکان وەک دانزینگ و تۆرۆن و شارەکەی نیکۆڵاس بریاریان دا پشتگیری پاشای پۆڵەندی کەزیمیاراس یۆگەیڵایتس بکەن کە بەڵێنی ڕێزگرتنی بۆ سەربەخۆیی کلتووریئەو شارانەی دابوو، کە بەرەنگاری سیستمی تیۆتۆنی بووبوونەوە. باوکی نیکۆڵاس چالاکانە بەشداری سیاسەتی ڕۆژەکەی کرد و پشتگیری پۆڵەندا و شارەکانی تری سوارچاکانی تۆتۆن کرد. لە ساڵی ١٤٥٤بۆ دانەوەی قەرزی شەڕ، ناوبژیوانی دانوستانی نێوان کاردیناڵی پۆڵەندی Zbigniew Oleśnicki و شارە پروشییەکانی کرد. لە دووەم ئاشتی تۆرن لە ساڵی ١٤٦٦، سوارچاکانی تیۆتۆن بە شێوەیەکی یاسایی دەستیان لە ھەموو داواکارییەکانی خۆیان بۆ ویلایەتەکانی ڕۆژاوا ھەڵگرت، تا بەشی یەکەم (١٧٧٢) وبەشی دووەم (١٧٩٣)ی پۆڵەندا ھەروەک پروشەی شاھانە وەکو تاجی ویلایەتی پۆڵەندا مایەوە.
باوکی کۆپەرنیکۆس لە نێوان ساڵانی ١٤٦١ و ١٤٦٤ ھاوسەرگیری لەگەڵ باربارا واتزینرۆد کردووە کە دەکاتە دایکی گەردووناس کۆپەرنیکۆس؛ و لە ساڵی ١٤٨٤ کۆچی دوایی کرد.
خێزانی دایکی نیکۆڵاس
باربارا واتزەنرۆد کە دەکاتە دایکی نیکۆڵاس، کچی ئەندامی ئەنجومەن و خانەدانی سەرمایەداری شاری تۆرۆن بوو بە ناوی لوکەس واتزەنرۆد لە ساڵی ١٤٦٢ کۆچی دوایی کردووە، و کەتارزینەی (بێوەژنی جان پیکاوە)، کە لە ھەندێک سەرچاوە بە کەتارزینا ڕودیگار گینت مۆدیلبۆگ ئاماژە پێکراوە، لە ساڵی ١٤٧٦ کۆجی دوایی کردووە. پۆدلیبۆگەکان بنەماڵەیەکی بەرچاوی پۆڵەندی بوون کە لە ساڵی ١٢٧١ تا وەکو ئیستا لە مێژووی پۆڵەندی بە باشی ناسراون. بنەماڵەی واتزینرۆد ھەروەک بنەماڵەی کۆپەرنیک لە وڵاتی سیلیسیای نزیک شویدنیساوە ھاتوون و لە دوای ساڵی١٣٦٠وە لە تۆرون نیشتەجێبوون و بە کەمترین کات بوون بە یەکێک لە دەوڵەمەندترین و کاریگەرتین خێزانە خانەدانەکان. لە نێوان پەیوەندییە خێزانییە فراوانەکەی وەتزەنرۆد لە ڕیی ھاوسەرگیرییەوە، کۆپەرنیکۆس پەیوەندی ھەبوو بە خێزانە سەرمایەدارەکانی وەک تۆرون و دانزیگ و ئیلبینگ و ھەروەھا پەیوەندیشی ھەبوو بە خێزانە خانەدارە پۆڵەندییەکانی پروشیا ھەروەک Czapskis, Działyńskis, Konopackis and Kościeleckis).
لوکەس و کاترینا خاوەن سێ منداڵ بوون: لوکەس واتزەنرۆد (١٤٤٧–١٥١٢) کە قەشەی وارمیا و سەرپەرشتی کۆپەرنیکۆس بوو، باربارا کە دەکاتە دایکی گەردووناس نیکۆڵاس لە دوای ساڵی ١٤٩٥ کۆچی دوای کرد و کریستینا لە دوای ساڵی ١٥٠٢ کۆچی دوایی کرد و لە ساڵی ١٤٥٩ ھاوسەرگیری لەگەڵ بازرگان و پارێزگاری تۆرون تیدمان ڤۆن ئالین کرد. بازرگانی سەرمایەدار و سەرۆکی کورسی دادوەری ساڵی ١٤٣٩–١٤٦٢ لوکەس واتزینرۆد ڕکابەرێکی سوارچاکانی توتۆن بوو و لە ساڵی ١٤٥٣لە کۆنفرانسی (گراودینز) نوێنەری تۆرۆن بوو کە لە کۆنگرەکەدا پلانی ڕاپەرینی دژی وانی دا. لەماوەی جەنگە سێزدە ساڵییەکەدا (١٤٥٤–١٤٦٦)، لوکەس واتزینرۆد بە شێوەیەکی چالاکانە پشتگیری لە ڕەنج و ھەوڵدانی شەڕی شارە پروسییەکان کرد ئەویش بە پێدانی بڕێکی زۆر لە پارە (کە دواتر لەسەر داواکاری خۆی تەنھا بەشێکی کەمی پارەکەی وەرگرتەوە) و بە چالاکییە سیاسییەکانی شاری تۆون و دانزیگ، و بە شەرکردنی لە چەنگەکانی شاری لاسین و مالبۆرک پاڵپشتیانی کردووە. لە ساڵی ١٤٦٢ کۆچی دوایی کردووە.
زمانەکان
کۆپەرنیکۆس توانای قسەکردنی بە زمانی لاتینی و ئەلمانی و پۆلەندی ھەبووە و ھەروەھا بە زمانی یۆنانی و ئیتاڵیش قسەی کردووە و کەمێک زانیاریشی دەربارەی زمانی عیبری ھەبووە. زۆربەی زۆری نووسینەکانی کۆپەرنیکۆس بە زمانی لاتینییە کە لە سەردەمی کۆپەرنیکۆس زمانێکی ئەوڕوپی ئەکادیمی بوو. ئەم بەڵگانەی کە وا نیشان دەدات زمانی ئەڵمانی زمانی دایکی کۆپەرنیکۆس بێت ئەوەیە کە کۆپەرنیکۆس لە شارێک لە دایک بووە کە خەڵکەکەی لەگەڵ زمانی لاتینیدا زمانی ئەڵمانیان بەکاردەھینا وەک زمانێکی بازرگانی و ھەروەھا بۆ بازرگانی کردن لە نووسینی بەڵگەنامە. لەکاتی خوێندنی دەستووری یاسایی لە شاری بۆلۆنیا لە ساڵی ١٤٩٦، کۆپەرنیکۆس ناوی خۆی لە ڕێکخراوی ئەڵمانی تۆمارکرد، کە ڕێکخراوێکی قوتابیان بوو کە بۆ خوێندکارانی ھەموو شانەشین و دەوڵەتێک کراوەبوو کە زمانی ئاڵمانی زمانی دایکیان بوو. لەگەڵ ئەوەشدا، بە گوێرەی وتەکانی فەیلەسوفی فەڕەنسی ئەلکساندر کوێری ناو تۆمارکردنی کۆپەرنیکۆس بۆ ڕێکخراوی ئەڵمانی مانای ئەوە ناگەیەنێت کە کۆپەرنیکۆس خۆی وەک ئەڵمان دەرخستبێت، لەکاتێکدا خوێندکارانی شاری پرووسیا و سیلیزیا بە شیوەیەکی زۆر ڕۆتینیانە ھاوپۆڵکرابوون کە چەندین مافی مسۆگەریان لە خۆوەگرت کە وای کرد ببیتە ھەلبژاردەیەکی ئاسایی بۆ ئەو قوتابیانەی کە بە زمانی ئەڵمانی قسەدەکەن بە بێ گویدانیان بە نەتەوە و ناسنامەی تاکەکەسیان.
ناو
نازناویKopenik, copenic, Koppernigk بە چەندین ڕێنووسی جیاواز لە نزیکەی ساڵی ١٣٥٠ لە شاری کراکۆ تۆمارکراوە، گوایە نازناوەکەی لە ناوی گوندی Kopernikiیەوە ھاتبێت کە لە پێش ساڵی ١٨٤٨, copernik, Copirnik, Kopernik) ھەروەھا Koppirnik ناسرابوو (ئەم گوندە دەکەوێتە ناو میکرچی نیسالا لە دووری ١٠ کیلۆمەتر لە باشووری نیسا و ئێستاش ١٠ کیلۆمەتر لە باکووری سنووری چیکی پۆڵەندی. باپیری گەورەی نیکۆڵاس کۆپەرنیکۆس وا دانراوە لە ساڵی ١٣٨٣ ڕەگەزنامەی کراکۆوی وەرگرتبێت. ناوی شوێنی جوگرافی kopernik (تازەKoperniki) بە چەندین شێوەی جۆراوجۆر بە وشەی پۆڵەندی (Kopper)کە واتای دۆراخە و وشەی ع(Kupfer) کە واتای مسە بەستراوەتەوە. لەم سەردەمەدا ڕێنووسە جیاوازەکانی ناوی شوێنە جوگرافییەکان و نازناوەکان زۆر باو بوو. کۆپەرنیکۆس دەربارەی ڕێنووسزانی تا ڕادەیەک کەمتەرخەم بوو. لە ماوەی تەمەنی منداڵی نیکۆڵاس، دەوروبەری ساڵی ١٤٨٠، ناوی باوکی (و گەردوونساسی داھاتوو) لە شاری تۆرن بە ناوی Niclas Koppernigk تۆمارکرا. لە کراکۆڤ ناوی خۆی بە لاتینی بە ناوی نیکۆڵاس دی تۆرونیا (نیکۆڵاس، کوری نیکۆڵاسی تۆرون) تۆمارکرد. لە ساڵی ١٤٩٦ لە شاری بۆلۆنیا ناوی خۆی لە Matricula Nobilissimi Germanorum Collegii, resp. Annales Clarissimae Nacionis Germanorum ی Natio Germanica Bononiae بە ناوی دۆمینۆس نیکۆڵاس کۆپەرلینگ دی تۆرن Dominus Nicolaus koppelingk de Thorn- IX grosseti تۆمار کردووە. لە پاودا ناوی خۆی بە Nicolaus Copernik تۆماردکردووە و دواتریش بە Coppernicus ناوی خۆی تۆمارکردووە. گەردووناس ناوی خۆی بە Coppernicus نووسیوە، بە گشتی دوو پیتی P لە ناوی خۆی بەکارھێناوە بەلام دواتر تەنھا یەک پیتی P بەکارھێناوە. لەسەر ناونیشانی ڕووپەرەکەی De revolutionibus, Rheticus ناوەکەی بە Nicolai Coperniciبڵاوکردەوە. .
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوونناسانی ئاڵمانی پۆل:ئابوورزانانی ئاڵمانی پۆل:فەیلەسووفانی ئاڵمانی پۆل:نیکۆلاس کۆپەرنیکس پۆل:فەیلەسووفانی پۆڵەندی پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧٣ پۆل:مردووانی ١٥٤٣ پۆل:نووسەرە پیاوەکانی سەدەی ١٦یەم پۆل:پیرۆزەکانی ئەنگڵیکان پۆل:شۆڕشی کۆپەرنیک
ژین
وێنۆک|ژیان
ژین یان ژیان هۆکاری زیندوومانەوە و گەشەکردن و بەردەوامبوونی زیندەوەرـانە ، ژیان ئەو ماوەیەیە کە زیندەوەر تێیدا دەژی. بەشێوەیەکی گشتی هەسارەی زەوی شوێنکی زۆر گونجاوە بۆ ژیان چونکە هەموو پێویستیەکانی ژیانی تێدایە وەک/ ئاو ، ئکسجین ، خۆراک ، وزەی گەرمی ، زیندەوارانی تریش هۆکارێکن بۆ ژیانی زیندەوەرانی دیکە ئەم شتانە لە هەر هەسارەیکدا بن ئەکرێت ژیانی تێدا بێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ژینناسی پۆل:ژیان پۆل:بابەتە سەرەکییەکان کتێبی زیندەزانی پۆلی ١٠ و ١٢
نەینەوا
نەینەوا (Akkadian  URUNI.NU.A, Ninua URUNI.NU.A, Ninua URUNI.NU.A, Ninua ; عیبری ئینجیلی :  ;    Naynawā ;      ) شارێکی ئاشووری کۆن بووە لە میزۆپۆتامیاى سەرەوە ، دەکەوێتە شاری موسڵی مۆدێرن لە باکووری عێراق. دەکەوێتە کەناری ڕۆژهەڵاتی ڕووباری دیجلە و پایتەخت و گەورەترین شاری ئیمپراتۆریەتی ئاشووری نوێ بووە ، ھەروەھا گەورەترین شاری جیهان بووە بۆ چەند دەیەیەک. ئەمڕۆ ناوێکی باوی نیوەی موسڵە کە دەکەوێتە کەناری ڕۆژھەڵاتی دیجلە و پارێزگاری نەینەوای ئەو وڵاتە ناوەکەی لێ وەرگرتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای موسڵ پۆل:ئاشوور پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی عێراق پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٦ەمی پ.ز پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی پۆل:شام
٩ی تشرینی دووەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی دووەم
ماتماتیکزان
وێنۆک|چەپ|200px|[[لیۆنارد ئۆیلەر وەکوو یەکێک لە گەورەترین ماتماتیکزانی گشت سەردەمەکان دەناسرێت]] ماتماتیکزان کەسێکە کە مەیدانی سەرەکیی خوێندن و توێژینەوەی زانستی بیرکارییە.
چەند کەسێک لە بەناوبانگترین بیرکارانی مێژوو
پۆل:ماتماتیکزانان
ھیچھایکینگ
وێنۆک|ژن و پیاوێک خەریکن لەڕێی هیچهایکینگەوە ڕێگاکە ببڕن، لە ناوچەیەکی ویلایەتی میسیسیپی، ساڵی ١٩٣٦ لەلایەن وێنەگر وۆکەر ئێڤانس گیراوە. ھیچھایکینگ (بە ئینگلیزی: Hitchhiking) مەبەست لێی گواستنەوەیە لە شوێنێک بۆ شوێنێکی دیکە، زۆربەی کات لەلایەن کەسانی نەناسراو بە کەسی شوفێر داوا دەکرێت. زۆربەی کات ھیچھایکینگ بەخۆڕاییە بەڵام مەرج نییە هەموو کات کەسی شوفێڕ ئەوکارە بەخۆڕایی بکات.
ڕەوەند، کۆچەر هەروەها ئەو گەشتیارانەی کە بودجەی کەم سەفەر دەکەن ئەوا لە کۆنەوە تاکوو ئێستا ڕێگای ھیچھایکینگ بەکاردێنن بۆ گواستنەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پەنجەکان پۆل: ھیچھایکینگ
پارێزگای فوکوئۆکا
پارێزگای فوکوئۆکا (بە ژاپۆنی:福岡県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە دوڕگەی کیووشو ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری فوکوئۆکایە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٥ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٥،٠٧١،٧٣٢ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای فوکوئۆکا پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
١٠ی تشرینی دووەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی دووەم
دراو
دراو بریتییە لە پارە لە ھەر شێوەیەکیدا، کاتێ کە بە کردەوە وەک ناوبژیی ئاڵوگۆڕ بە کار بھێنرێ. بۆ وێنە، سککە و پارەی کاغەزی بە دراو دەژمێردرێن.
وشەڕەتناسی
دراو لە کوردیی باکووریدا دراڤ -ە. ڕەگ و ڕیشەی ھەردووکیان دەگەڕێتەوە بۆ وشەی یۆنانیی draxme کە لە عەرەبیشدا بووە بە «درهم» و لە فارسیدا بووە بە «درم».
جیاوازیی دراو و پارە
زۆر جار زاراوەکانی پارە و دراو وەک ھاومانای یەکتر ڕەچاو دەکرێن. کەچی، لەگەڵ ئەوەی کە پەیوەندیدارن، مانای جیاوازیشیان ھەیە. پارە لە چاو دراو، زاراوەیەکی بەربڵاوترە کە ئاماژە بە سیستمێکی بایەخیی ناماددی و نابەرھەست دەکا کە بە ھۆیەوە ئاڵوگۆڕکردنی شمەک و خزمەت لە ئێستا یا لە داھاتوودا دەست دەدا. بەڵام دراو فۆرمی بەرھەست و ماددیی پارەیە. پارە کە فۆرمی سککە یا کاغەزی گرتە خۆی، دراوی پێ دەوترێ.
سەرچاوەکان
پۆل:دراو پۆل:یەکەی پارە بەپێی وڵات پۆل:دراوەکانی ئەورووپا
ھەناسەدان
وێنۆک|کۆئەندامی ھەناسەی مرۆڤ
ھەناسەدان یەکێکە لە ئەرکە سەرەکییەکانی ژیانەوەرانێک وەکوو مرۆڤ کە بۆ ڕاگرتنی ژیان پێویستیەکی بنەڕەتییە.
ھەناسەدانی دەرەوە
ھەناسەدانی دەرەوە (External respiraction) بریتییە لە ئاڵوگۆڕی گازەکان لە نێوان زەپۆش و سییەکان.نە بخو ھەناسەيە
ھەناسەدانی ناوەوە
ھەناسەدانی ناوەوە (Internal respiraction) بریتییە لە ئاڵوگۆڕی گازەکان لە نێوان خوێن و خانەکانی لەش.
پۆل:گازەکان پۆل:لەشی مرۆڤ
دەروێشانی بچوک
دەروێشانی بچوک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دەروێشانی بچوک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەروێشانی گەورە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەڵەڕەشی حەمەسڵێمان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئۆغلیجە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زەلەسوتاو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڕەبیعەلئاخیر
ڕەبیعەلئاخیر (بە عەرەبی ڕبیع الثانی) چوارەم مانگی ساڵی کۆچییە. مانگی ڕەبیعەلئەووەل ٢٩ (یان ٣٠) ڕۆژە. ڕەبیعەلئاخیر (ڕبیع الآخِر)یان ڕەبیعەلئەسسانی (ڕبیع الثانی)؛ واتە بەھارێکی تر، ناونراوە بەو ناوە لەبەرئەوەی لە بەھاردا ھاتووە.
ڕەبیعەلئەووەڵ
ڕەبیعەلئەووەل (بە عەرەبی ڕبیع الأولی) سێھەم مانگی ساڵی کۆچییە. مانگی ڕەبیعەلئەووەل (٢٩ یان) ٣٠ ڕۆژە. ڕەبیعەلئەووەل (ڕبیع الأول)؛ ڕەبیع لە عەرەبیدا بە مانای بەھار دێت بە گشتی واتە بەھاری یەکەم، و ناونانی مانگەکە لە بەھاردابوو ئەو ناوەیان لێناوە.
ڕەبیعەلئاخیر
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژژمێری کۆچی ڕەبیعەلئاخیر پۆل:مانگەکانی ڕۆژژمێری کۆچی پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
ڕەبیعەلئەووەڵ
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژژمێری کۆچی ڕەبیعەلئەوەل پۆل:مانگەکانی ڕۆژژمێری کۆچی پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
نزا
نزا(كتێب) نزا ناوی كتێبێكی عەلی شەریعەتی یه‌ كه‌ موسعه‌ب ئه‌دهه‌م وه‌ری گێڕاوه‌ته‌وه‌ سه‌ر زمانی كوردی و ئه‌م كتێبه‌ له‌ لایه‌ن ناوه‌ندی موكریانی بۆ چاپ و بڵاو كردنه‌وه‌ چاپ كراوه‌ وێنۆک
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
فەلسەفەی سروشتی
فەلسەفەی سروشتی (Natural philosophy) یان فەلسەفەی سروشت (philosophy of nature) دەستەواژەیێکە بۆ کاری توێژینەوەی سروشت و گەردوون کە پێش گەشەکردنی زانستی مۆدێڕن زۆر گرنگایەتیی پێ دەدرا. فەلسەفەی سروشتی وەکوو ھەوێنی زانستە سروشتییەکانی ئەم سەردەمە چاوی لێدەکرێت.
تۆم مۆلەر (ئەندازیار)
وێنۆک| کەشتی ئاسمانی دراگۆن لەسەر مووشەکی (فاڵکۆن 9 v1.0 ) کە بە هێزی بزوێنەری مێرلین کاردەکا کە لەلایەن تۆم مۆلەرەوە دیزاینی لۆ کرایە تۆم مۆلەر (بە ئینگلیزی : Tom Mueller) ئەندازیارێکی ئەمریکیە، لە دایک بووە لە تشرینی یەکەمی ١٩٦٣ لە ویلایەتی ساینت ماریس لە ویلایەتەیەکگرتووەکانی ئەمریکا، تۆم مۆلەر ئەندازیارە لە کۆمپانیای سپەیس ئێکس و بە پیاوی مووشەکەکان ناسراوە.
سەرچاوە
پۆل:ژیاننامە پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی سپەیس ئێکس
پارێزگای کاگۆشیما
پارێزگای کاگۆشیما (بە ژاپۆنی:鹿児島県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە دوڕگەی کیووشو ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری کاگۆشیمایە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١،٧٠٣،٤٠٦ کەس بووە.
چەپ|وێنۆک|نەخشەی پارێزگای کاگۆشیما
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای کاگۆشیما پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
کەمالشەھر
کەمالشەھر شارێکە لە ئێران کە دەکەوێتە شاری کەرەج، ناوەندی پارێزگای ئەلبورز لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی پارێزگای ئەلبورز پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی کەرج
فەنیمەیشن
فەنیمەیشن کۆمپانیایەکی ئەمریکی چێژبەخشە کە تایبەتمەندە لە دۆبلاژکردن و دابەشکردنی میدیاکانی ڕۆژھەڵات بە زۆری بە ئەنیمێی ژاپۆنی بەناوبانگە کۆمپانیایەکە لەلایەن گێن فوکوناکا و ھاوسەرەکەی سندی دامەزراوە، کەلەلایەن دانیاڵ کۆکانۆفەر و خێزانەکەی پشتگیری دەکرێت، کە بوونەتە ھاوبەشی کۆمپانیاکە، بەگوێرەی (Flower Mound، لە تیکساس) فەنیمەیشن یەکێکە لە پێشڕەوان لە دابەشکردنی ئەنیمێ، خاوەندارییەتییەکەی لەئەمریکای باکوورە، کۆمپانیاکە چەندین ڕێگەپێدانی داوە بۆ چەندین ئەلقەی بەناوبانگ وەک (دراگۆن بۆڵ، یویو ھاکشۆ، ئەکادیمیای قارەمانەکەم، ھێرش بۆ سەر تایتان، چیرۆکی پەری، بلاک کۆلڤە، میوەی سەبەتە، فولمیتال ئەلکیمێست، کۆوبۆی بیپۆپ، کۆد گیاس، وەن پیس، لەنێوان ئەوانی تر)
فەنیمەیشن لەلایەن کۆمپانیای نڤار بەرێوەدەبردرێت لە ١١ ی ئایاری ٢٠٠٥، لە نیسانی ٢٠١١ نڤار فەنیمەیشنی فرۆشت بە گرووپێکی لە ھاوبەشیکەرانی کۆمپانیا کە لەناویان فکوناگای تێدابوو، بە ٢٤ ملیۆن دۆلار لە ٢٠١٩ەوە سۆنی خاوەنی %٩٥ پشکی کۆمپانیایەکەیە و لە ٢٠١٩ەوە کۆمپانیای چێژبەخشی سۆنی (لە ڕێگەی وێنەی تەلەڤیزیۆنی سۆنی) و میوزیکی چێژبەخشی سۆنی لە ژاپۆن (لە ڕێگەی کۆمپانیای ئەنیپلێکس) تا ئێستا خاوەنی کۆمپانیاکەیە بە ھاوبەشی
مێژوویی سەرەتایی
لە سەرەتایی ١٩٩٠ کان، بازرگانی ژاپۆنی گێن فکوناوا لە دایک بوو لەلایەن مامی گرنگی پێدرا، ناگافمی ھۆری، کە وەک بەرھەمھێنەر کاری دەکرد بۆ کۆمپانیای تۆێی، مامی ئەوەی بۆ پێشنیار کرد کە ئەگەر بتوانێت کۆمپانیایەک دروست بکات و کاری تایبەتی خۆی ھەبێت، ئەوا تۆێی ئەنیمەیشن ڕێگەپێدان بۆ ئەنیمەیشنی دراگۆن بۆڵ دەردەکات و دەیفرۆشێت بە ئەمریکا فکوناگا چاوپێکەتنی لەگەل بازرگان دانیال کۆکانۆفەر کرد، کە خێزانەکەی کاری بازرگانیان دەکرد، لەم چاوپێکەوتنە ئەوەی پێشنیار کرد کە خێزانی کۆکۆنۆفەر کارە بازرگانییەکەیان بفرۆشن و ببنە ھاوبەشی کۆمپانیا وێنۆک|لۆگۆیە ڕاستەقینەکەی کە لەنێوان ساڵانی ١٩٩٤ و ٢٠٠٥دا بەکارھات کۆمپانیاکە لە ٩ ی ئایاری ١٩٩٤ دامەزرا، وەک بەرھەمەکانی فەنیمەیشن کۆمپانیاکە بە ڕەەسەنی دەکەوتە (Silicon Valley) بەڵام دواتر گواسترایەوە بۆ (نۆرس ڕیچلاند ھیلس لە تێکساس) لەگەل کۆمپانیای تر کاریان کرد لەسەر ئەنیمی دراگۆن بۆڵ، وەکوو کۆمپانیاکانی (بەرھەمەکانی BLT)، ستۆدیۆکانی ocean، کۆمپانیای (Pioneer) و کۆمپانیای (Saban) دوای دوو ڕەتکردنەوە بۆ ھێنانی دراگۆن بۆڵ بۆ سەر تەلەڤیزیۆن لە ڕێگەی یەکەم بەڕێوەبردنی سەندیکا، تۆری کارتۆن دەستی بە پەخشکردنی دراگۆن بۆڵ زێد کرد ئەمەش بووە ھۆی کۆکردنەوەی ھەوادارێکی زۆر  سەرکەوتنی دراگۆن بۆڵ زێد ڕێگەی بە فەنیمەیشن دا کە ناونیشانی تر بەدەست بھێنێت   لە سەرەتای ئەیلوولی ٢٠٠٣، فەنیمەیشن چەن ناونیشانێکی دابەشکرد لەگەل ھەردوو کۆمپانیای (Nelvana) و (Maverick) لە کەنەدا وەکوو (Redwall, Pecola, Tales from the Cryptkeeper, Timothy Goes to School) و کەناڵی دیزنیش (The Santa Claus Brothers) وێنۆک|١١ ی ئایاری ٢٠٠٥ بۆ ٧ ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦، ڤێرژنی ڕەنگکراو تا نیسانی ٢٠١١
خاوەندارییەتی لەلایەن کۆمپانیای ھاوبەشی Navarre
لە ١١ ی ئایاری ٢٠٠٥، فەنیمەیشن خاوەندارییەتی کرا لەلایەن کۆمپانیای Navarre بە ١٠٠ ملیۆن دۆلار بە کاش، بووە خاوەنی ١٫٨ ملیۆن بەش پشکی کۆمپانیا، وەک بەشێک لە خاوەندارییەتی گێن فکوگانا وەک سەرۆکی کۆمپانیا کاری دەکرد، گواستنەوەی بۆ پلەی CEO (بەرێوەبەری جێبەجێکاری ئۆفیس) و ناوی کۆمپانیا لە بەرھەمەکانی فەنیمەیشن گۆردرا بۆ فەنیمەیشن چێژبەخش،
لە ٢٠٠٧ فەنیمەیشن لە باکووری ڕیچلاند ھێلس گوازرایەوە بۆ (Flower Mound) فەنیمەیشن گوازرایەوە بۆ شوێنە بازرگانییەکەی بۆ ماوەی دە ساڵ لە لەدوای کڕینی زەویەکە
بەگوێرەی چاوپێکەوتنێک لە ٢٠٠٨ لەگەل بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای ھاوبەشی Navarre، فەنیمەیشن لە سەرەتای مامەڵە بوو بۆ بەدەستھێنانی چەن ناونیشانێک کە ڕێگەپێدانی لە (Geneon) لە بەشەکانی لە وڵاتی ئەمریکا لە تەممووزی ٢٠٠٨ فەنیمەیشن ئەوەی سەلماندنی ئەوەی کرد کە ئەوان مافیان ھەیە بۆ چەنەھا ناونیشانی، لەنێوانیان ئەوانەی کە
لە کۆمپانیای ئەنیمی ئێکسپۆ لە ٢٠٠٨، فەنیمەیشن ئەوەی ڕاگەیاند کە ئەوان خاوەندارییەتی ٣٠ ناونیشانی کۆمپانیای Sojitz دەکەن کە پێشوو تر ڕێگەپێدانی بۆ کرابوو لەلایەن کۆمپانیای ADV Films
لە ٢٠٠٩ فەنیمەیشن، مامەڵەیەکی واژوو کرد لەگەل کۆمپانیای تۆوێی بۆ ئەوەی پەخشی چەنەھا ئەنیمی بکەن بە ئۆنلاین لە وێب سایتی فەنیمەیشن
کۆمپانیای سەربەخۆ
لە ٢٧ ی ئایاری ٢٠١٠، کۆمپانیای Navarre ئەوەی ڕاگەیاند کەوا ڕێکەوتنی فرۆشتنێکی شیاوی فەنیمەیشنن، ھەروەھا ئەمەش ڕاگەینرا گەر فرۆشتنەکە شوێنی خۆی بگرێت، فەنیمەیشن دەبێتە داشکێنراو، لە دەستپێکی یەکەم چارەگی ٢٠١١ ١٦ ی ئەیلوولی ٢٠١٠، کۆمپانیای Navarre ئەوەی ڕاگەیاند کەوا شەش کڕیاری گونجاو سەرەنجی خۆیان بەلای کڕینی کۆمپانیای فەنیمەیشن ڕاکێشاوە
لە دەستپێکی چارەگی یەکەمی ٢٠١١ کۆمپانیای Navarre دووبارە جۆری فەنیمەیشن کردە "discounted operations" لە ٤ ی نیسانی ٢٠١١ کۆمپانیای Navarre ڕاگەیاند کەوا فەنیمەیشن فرۆشراوە بە گرووپێکی ھاوبەشی کۆمپانیاکە لەناویان گێن فکوناگا بەبڕی ٢٤ ملیۆن دۆلار کۆمپانیاکە ئەوەشی ڕاگەیاند بە سنوورداری وەک دابەشکاری ناونیشانەکانی فەنیمەیشن دەمێنێتەوە
لە ٢٢ ی حوزەیرانی ٢٠١٥ فەنیمەیشن و کۆمپانیای (Universal Pictures Home Entertainment) ئەوەیان بڵاوکردەوە کە بەیەکەوە کاردەکەن بۆ دابەشکردنی ڤیدیۆیی ماڵەوە، مامەڵەکە ڕێگای بۆ UPHE کردەوە بۆ ئەوەی بەڕێوەبەرایەتی دابەشکردن و فرۆشتنەکانی کەتەلۆگی فەنیمەیشن بکات
لە کانوونی دووەمی ٢٠١٦ فەنیمەیشن لۆگۆیەکی نوێی خستە ڕوو، و ئاگاداری نوێکردنەوەی براندی سەکۆی پەخشەکەیانی بڵاوکردەوە بەناوی (فەنیمەیشن ئێستا - FunimationNow)
لە ٨ ی ئەیلوولی ٢٠١٧ Shout! Factory، کارگەی شۆوت خاوەندارییەتی مافەکانی ئەمریکای باکووری کرد لە ئەنیمییەیشنی In This Corner of the World بە شێوەی بڵاوکردنەوەی شانۆیی لە ئەمریکا
خاوەندارییەتی لەلایەن وێنەی تەلەڤیزیۆنی سۆنی
لە ئایاری ٢٠١٧ ڕاپۆرتێک بڵاوکرایەوە کەوا Universal Studios و وێنەی تەلەڤیزیۆنی سۆنی ئەیانەوی فەنیمەیشن بکڕن؛ بەھەرحال کارەکە نەکرا لە ٣١ تەممووزی ٢٠١٧ سۆنی ئەوەی ڕاگەیاند کەوا %٩٥ پشکەکانی فەنیمەیشن دەکڕێت بەبڕی ١٤٣ ملیۆن دۆلار مامەڵەکە پەسەند کرا لەلایەن کارگێری دادگای ئەمریکا لە ٢٢ ی ئابی ٢٠١٧ ڕێکەوتنەکە ڕێگەی بە فەنیمەیشندا سەرکەوتنی باشتر بەدەست بێنێت ڕێکەوتنە لە ٢٧ ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ داخرا
لە ١٦ ی شوباتی ٢٠١٨ ڕاگەینرا کە کارگەی شۆوت، ستۆدیۆی شۆوت خاوەندارییەتی دابەشکردنی ئەمریکا و کەندای بۆ ئەنیمی Big Fish & Begonia گرتە دەست و بووە ھاوبەشی فیلمەکانی فەنیمەیشن بۆ دابەشکردن
لە ١٢ ی تەممووزی ٢٠١٨ بڵاوکرایەوە کەوا فیلمەکانی فەنیمەیشن مافی خاوەندارییەتی بەرزکردەوە بۆ ئەنیمی Dragon Ball Super: Broly لە ئەمریکای باکوور، و دۆبلاژە ئینگلیزییەکەی لە شانۆ بڵاودەکرێتەوە لە کاتێک لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ لە ئەمریکا و کەنەدا، تەنھا بەیەک مانگ بڵاوبویەوە دوای پەخشەکەی بە شێوەی نەتەوەیی لە ژاپۆن
لە ٧ ی ئابی ٢٠١٨ کۆمپانیای AT&T بە تەواوی خاوەندارییەتی کۆمپانیای ئۆتەر میدیای گرتە دەست، خاوەنی کڕەنچیرۆل
لە ١٨ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ فەنیمەیشن و کرەنچیڕۆل ئەوەیان بڵاوکردەوە کەوا لە ٩ تشرینی دووەمی ٢٠١٨ ھاوبەشییەکەیان بە کۆتا دێت، بەھۆی خاوەندارییەتی کۆمپانیای سۆنی لە فەنیمەیشن ئەمە جگە لەو ڕاستییەی کەوا بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆیی ماڵەوە کاریگەری ناکەوێتە سەر و ھێشتا بەر فەنیمەیشن-ئێستا دەکەوێ و بەردەوام دەبێت ھەروەک پلانی بۆ دانرا بوو، و شتە ھەڵبژێردراوەکانی فەنیمەیشن لادەبرێت لە کڕەنچیڕۆل و ناونیشانە ژێرنووسکراوەکان دەگرێنرێنەوە بۆ فەنیمەیشن-ئێستا، لەمەش زیاتر ئەمەش بڵاوکرایەوە کەوا فەنیمەیشن لە کۆمپانیای ئۆتەر میدیا لادەبرێت خزمەتگوزاری پەخش VRV بە تەواوی. لەجیاتی ئەوە HIDIVE دەچێتە شوێنی لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ ئەوە بڵاوکرایەوە ھۆکاری جیابوونەوەی ھاوبەشییەکە بەھۆی زیاتر گەورەتر کردنە بە شێوەی نێودەوڵەتی
لە ٤ کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ ڕێکەوتنێکی لەگەڵ کۆمپانیای ئەمریکی (ھولو) کرد،
لە ١ ی شوباتی ٢٠١٩ گێن فکوناکا ڕایگەیاند کەوا لە پلەی بەرێوەبەری گشتی دێتە خوارەوە و دەگوازرێتەوە بۆ سەرۆکی کۆمپانیا کە کۆڵن دێکەر دەچێتە پلەی بەرێوەبەری گشتی لە ئایاری ٢٠١٩
لە ٢٣ ی ئازاری ٢٠١٩ لە کۆمپانیای ئەنیمێ-ژاپۆن ٢٠١٩، فەنیمەیشن ڕایگەیاند کەوا ھاوبەشیان لەگەل کۆمپانیای چینی Bilibiliدا کردووە بۆ ئەوەی بە ھاوبەشی ڕێگەپێدان بۆ ناونیشانی ئەنیمییەکان بکەن بۆ ھەردوو مارکێتەکانی ئەمریکا و چین
لە ٢٩ ئایاری ٢٠١٩ فەنیمەیشن ئەوەی ڕاگەیاند کەوا ئەوان خاوەندارییەتی کۆمپانیای Manga Entertainment دەکەن کە کۆمپانیایەکی دابەشکاری ئەنیمییە لە ئەمریکا و شانشینە یەکگرتوەکان و لقی شانشینە یەکگرتووەکانە،
لە ٥ ی تەممووزی ٢٠١٩، فەنیمەیشن و ئەنیمی-ئێکسپۆ ڕایاگەیاند کەوا ھاوبەشیان لەگەل کۆمپانیای Stuf Inc لەگەل ناونیشانی ھەڵبژێردراو کە لە کۆمپانیای چێژی نۆزۆمی بەردەست کراوە بۆ فەنیمەیشن-ئێستا
لە ٣١ ی ئاب ٢٠١٩، کۆمپانیای ئەنیپلێکس ی ئەمریکی، لە تویتەر ڕایگەیاند کە ئەوان ھاوبەشی ئەنجام ئەدەن لەگەل فیلمەکانی فەنیمەیشن بۆ دەرھێنانی ئەنیمی (Rascal Does Not Dream of a Dreaming Girl) بە شێوەیی شانۆیی لە ئەمریکا لە ٢ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ و لە کەنەدا لە ٤ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩
ھاوبەشی کۆمپانیای ئەنیپلێکس|سی پی تی
لە ٢٤ ی ئەیلوولی ٢٠١٩، وێنەی تەلەڤیزیۆنی سۆنی و ئەنیپلێکس ڕایانگەیاند کە ئەوان بازرگانییە نێودەوڵەتییەکەیان بەھێزتر دەکەن لەژێر ھاوبەشییەکی نوێ، گرووپی فەنیمەیشنی جیھانی لەگەل بەرێوبەری گشتی فەنیمەیشن کۆلن دێکەر ھاوبەشی پێکدێنن، ھاوبەشییەکە لەژێر براندی فەنیمەیشن دەبێت و ڕێگە بە فەنیمەیشن دەدات بۆ ئەوەی خاوەندارییەتی و دابەشکردنی ناونیشانەکان بکات لەگەل کۆمپانیای ئەنیپلێکس لەگەل کۆمپانیای لکێنراو (Wakanim) گرووپی ئەنیمی مادمان و ئەنیمێ لاب یەکەم ناونیشان لەڕێگەی ھاوبەشیکردن، (Fate/Grand Order – Absolute Demonic Front: Babylonia) ٣٠ ڕۆژ سنووردارییەتی وەردەگرێ لە فەنیمەیشن-ئێستا، ئەنیمی لاپ و کۆمپانیای واکانیم، و ماف دەستەبەردەکات بۆ فەنیمەیشن بۆ دۆبلاژی ئینگلیزی بۆ ماوەی یەک ساڵ لە ٢٤ ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، فەنیمەیشن ئەوەی ڕاگەیاند کەوا کەتەلۆگێگی ئۆنلاین دەکاتە یەک بۆناو ئەنیمێ لاب بۆ بینەرانی ئوستڕالیا و نیوزلەندا، و ئەیەوێ فەنیمەیشن-ئێستا دابخات بۆ ئوستڕالیا و نیوزلەندا لە ٣٠ ی ئازار لە ١ ی ئایاری ٢٠٢٠، فەنیمەیشن ئەوەی ڕاگەیاند کەوا ھاوبەشیان لەگەل کۆمپانیای کۆدانشا کۆمیک ئەنجام داوە بۆ دابینکردنی ئەلقەی ھەفتانە لە ٤ ی ئایار فەنیمەیشن ئەوەی ڕاگەیاند کەوا کارکردن لەگەل کۆمپانیای NIS America بۆ پەخشکردنی ناونیشانە ھەڵبژێردراوەکانی فەنیمەیشن-ئێستا فەنیمەیشن ھەروەھا ئەوەشی ڕاگەیاند کەوا لە ھەمان ڕۆژ کۆنفراسێک پێکدێنن پێی ئەوتری فەنیمەیشن-کۆن لە ٣–٤ ی تەممووزی ٢٠٢٠. ئەوە یەکێک بوو لە چەندین ئاھەنگە ئۆنلاینەکان کە شوێنی ئەنیمی ئێکسپۆی گرتەوە، کە ئاگاداری ڕەتکردنەوەی بڵاوکردەوە لە ١٧ ی نیسان لە ٣ ی تەممووزی ٢٠٢٠، فەنیمەیشن ئەوەی ڕاگەیاند لە فەنیمەیشن-کۆن کە وا ئەوان پەخشەکەیان فراوان تر دەکەن بۆ ئەمریکای لاتین دەستپێدەکەن لە مەکسیکۆ و بەڕزایل لە ٢٠٢٠ لەگەل یەکەم ناونیشانە دۆبلاژوکراوەکان کە بڵاوکرایەوە کە تۆکیۆ غول:ری بوو فەنیمەیشن دواتر ئەوەی ئاشکرا کرد کە ئەوان خزمەتگوزارییەکەیان لە ئەمریکای لاتین دەکەنەوە لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ بەھەرحاڵ، ئەوان خزمەتگوزارییەکەیان زووتر کردەوە لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ لە ٩ ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ فەنیمەیشن ئەوەی ڕاگەیاند کە ئەوان گەیشتوون بە دابەشکاری ھاوبەشی لەگەل فیز میدیا کە ناونیشانەکانی ڤیز میدیا بەردەست کران بۆ پەخشکردن لە ماڵپەری فەنیمەیشن مامەڵەکە ئەنجام درا دوای ھەڵبژاردنی ناونیشانەکان کە پێشوو تر بەردەست بوون لە فەنیمەیشن لە ٩ ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠، وێنەی چێژبەخشی سۆنی ئەوەی ڕاگەیاند کەوا ئەوان خاوەندارییەتی کرەنچیرۆل دەکەن لە کۆمپانیای AT&T بە ڕێژەی ١٫١٧٥ بلیۆن دۆلار، دانانی کۆمپانیا لەژێر فەنیمەیشن دوای ئەوەی خاوەندارییەکە تەواو بوو
کەنالی فەنیمەیشن
کۆمپانیای فەنیمەیشن چێژ، بەیەکەوە لەگەڵ OlympuSAT کەناڵی فەنیمەیشنیان کردەوە لە ٢٩ ی ئەیولولی ٢٠٠٥ دووەم ٢٤ کاتژمێری تۆری کەیبلی ئەنیمی لە ئەمریکای باکوور (یەکەمیان ستۆدیۆی A.D. Vision ی بەناوبانگ بوو، دووەمیان تۆڕی ئەنیمی)
لە ٢٠٠٧، فەنیمەیشن ڕێگەپێدانی بۆ کۆمەڵە ئەنیمییەک دەرکرد کە لە کەناڵی فەنیمەیشن پەخشدەکران لە وڵاتی ئەمریکا  لە ٢٠٠٩ ڕێگەپێدانیان بۆ کۆمەڵە ئەنیمییەکی تر دەرکرد لە ناویان ڕاوچی ئێکس ڕاوچی لە ڤیس میدیا
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:کۆمپانیا ئەنیمێیەکان پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٩٤ لە کالیفۆرنیا پۆل:خزمەتگوزارییەکانی بەشداریکردنی ڤیدیۆ لەسەر داواکاری
جومادەلئوولا
جومادەلئوولا (بە عەرەبی جمادی الاولی) پێنجەمین مانگی ساڵی کۆچییە. مانگی جومادەلئوولا (٢٩ یان) ٣٠ ڕۆژە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژژمێری کۆچی جومادەلئوولا پۆل:مانگەکانی ڕۆژژمێری کۆچی پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
ژوول سووپێرڤیێل
ژوول سووپێرڤیێل شاعیر و داستان‌نویسی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:وەرگێڕە فەڕەنسییەکان پۆل:شاعیرانی ئوروگوایی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤ پۆل:مردووانی ١٩٦٠ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی زمانی فەڕەنسی
پەیمانی مۆسکۆ (١٩٢١)
پەیمانی مۆسکۆ یان پەیمانی برایەتی (، ) ڕێککەوتنێک بوو لە نێوان ئەنجومەنی نیشتمانیی گەورەی تورکیا (TBMM)، بە سەرکردایەتی مستەفا کەمال، و ڕووسیا، بە سەرکردایەتی ڤلادیمیر لێنین، لە ١٦ی ئازاردا واژوو کرا ١٩٢١. ئەو کاتە نە کۆماری تورکیا و نە یەکێتی سۆڤیەت دامەزرابوو. حکوومەتی تورکیا لەو سەردەمەدا کە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا دانپێدانراو بوو، حکوومەتی سوڵتان محەممەدی شەشەم بوو، بەڵام ئەو حکوومەتە لایەنێکی پەیمانی مۆسکۆ نەبوو. حکوومەتی سوڵتان پەیمانی سیڤەری واژوو کردبوو کە لەلایەن بزووتنەوەی نەتەوەیی تورکیاوە ڕەتکرابووەوە.
خاڵە سەرەکییەکان
بەپێی پەیمانی مۆسکۆ ھەردوو حکوومەت بەڵێنیان دا پەیوەندی دۆستانە لە نێوان وڵاتەکاندا دروست بکەن. لە پەیماننامەکەدا ھاتووە کە زاراوەی «تورکیا» تێیدا بە واتای ئەو خاکانە دێت کە لە سوێندی نیشتمانیدا ھاتووە، کە لە ٢٨ی ژانویەی ١٩٢٠دا لەلایەن پەرلەمانی عوسمانییەوە پەسەندکرابوو، مادەی شەشەم ھەموو ئەو پەیمانانەی کە لە نێوان ڕووسیا و تورکیادا ئەنجامدراون بە پووچەڵ ناسێندرا. بەتاڵ. بەپێی مادەی دووەم، تورکیا باتوم و ناوچەی تەنیشت لە باکووری گوندی سەرپ دایە دەست جۆرجیای سۆڤیەت (ئۆبڵاستی قەرس چووە تورکیا).
مادەی سێیەم قەزایەکی ئۆتۆنۆمی ناخیچێڤانی لەژێر دەسەڵاتی پارێزراوی ئازەربایجانی سۆڤیەت دامەزراند. بەپێی مادەی پێنجەم، لایەنەکان ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی وردەکاری کۆتایی لەبارەی دۆخی دەریای ڕەش و گەرووی تورکیا بسپێردرێت بۆ کۆنفرانسی داھاتووی نوێنەرانی دەوڵەتانی کەناراوەکان ئەگەر "سەروەری تەواو" و ئاسایشی تورکیا و "شارە پایتەختەکەی قوستەنتینییە". " بریندار نەبوون.
گرژییەکانی نێوان ڕووسیا و تورکیا لە ساڵی ٢٠١٥
دوای کەوتنەخوارەوەی کەشتیی سوخۆی سو-٢٤ی ڕووسی بەسەر سنووری نێوان سووریا و تورکیا لە تشرینی دووەمی ٢٠١٥ و سەرھەڵدانی گرژییەکانی نێوان ڕووسیا و تورکیا، ئەندامانی حیزبی شیوعی ڕووسیا پێشنیاری ھەڵوەشاندنەوەی پەیمانی مۆسکۆیان کرد. سەرەتا وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیا ئەو کارەی بە ناردنی پەیامێکی سیاسی بۆ حکوومەتی ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا زانی. بەڵام لە کۆتاییدا مۆسکۆ لە ھەوڵەکانیدا بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان لەگەڵ ئەنقەرە بڕیاری دژی ئەو بیرۆکەیە دا.
سەرچاوەکان
پۆل:پەیماننامەکانی تورکیا پۆل:پەیماننامەکانی یەکێتیی سۆڤیەت پۆل:پەیماننامەکانی شەڕی جیھانیی یەکەم پۆل:پەیماننامەکانی سنوور پۆل:مێژووی قەرس
بڕیارنامەی ٦١٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦١٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی تەمموزی ١٩٨٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٨٢٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٨ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٨ پۆل:لوبنان لە ١٩٨٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
١١ی تشرینی دووەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی دووەم
عوسمان عەبدولعەزیز
مەلا عوسمان عەبدولعەزیز ناوی تەواوی عوسمان عەبدولعەزیز کوڕی محەممەد کوڕی مستەفایە، یەکێکە لە زانایانی ئایینی کوردستانی باشوور و بە تایبەتی شاری هەڵەبجە. دامەزرێنەری حیزبی بزووتنەوەی ئیسلامی کوردستانە لە ساڵی ١٩٨٧.
ژیانی
مەلا عوسمان لە ساڵی ١٩٢٢ز لە گوندی پریسی سەروو لە ھەڵەبجە لە خێزانێکی دیندار لەدایکبووە. باوکی مەلا عەبدولعەزیز مامۆستای مزگەوتی گوندی پریس بووە و حوجرە و فەقێی ھەبووە. مەلا عوسمان سەرەتای خوێندنی لە گوندی پریس و لە حوجرەکەی باوکی دەست دەکات بە خوێندن و وانەی قورئان و زمانی عەرەبی و فارسی و چەندین وانەی تری وەک نەحو و سەرف لای باوکی و فەقێکانی باوکی دەخوێنێت. پاشان لە گوندەکەی خۆیانەوە دەڕوات بۆ گوندی تریفە و لای مامۆستا مەلا ساڵح عەبدولکەریم (مەلا ساڵحی گەورە)، کە ئامۆزای خۆی بوو ھەموو زانستە سەرەکییەکان دەخوێنێت.
لە ڕێکەوتی ١٢ی ئایاری ١٩٩٩ دا لە دیمەشقی پایتەختی سووریا کۆچی دوایی کرد و تەرمەکەی بە قەرەباڵغیەکی نەدیدە ھێنایانەوە بۆ ھەڵەبجە لەلای (عەتیە)ی خێزانی و شەھید زوبەیری کوڕیدا بەخاک سپێردرا.
بەرهەمەکانی
٢_شەرحی فەرموودەکانی سەحیحی بوخاری
٤_شەرحی فەرموودەکانی سەحیحی موسلیم
٣_تحفة الإخوان في علوم القرآن
پەراوێز
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢ پۆل:مردووانی ١٩٩٩ پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:زانایانی ئایینی باشووری کوردستان پۆل:سەرکردەکانی کورد پۆل:ئیسلامییەکانی کورد پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان
بێداری و کەرکردن
بێداری و كه‌ركردن ناوی كتێبێكی عه‌لی شه‌ریعه‌تییه‌ كه‌ له‌لایه‌ن زیره‌ك ئه‌حمه‌د ڕه‌حمان وه‌رگێڕدراوه‌ته‌ سه‌ر زمانی كوردی ئه‌م كتێبه‌ له‌لایه‌ن ده‌زگای موكریانی بۆ چاپ و بلاوكردنه‌وه‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌ وێنۆک
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
کفرەدۆڵ
کفرەدۆڵ یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی کۆیە(ناوەند) لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
جومادەلئاخیر
جومادەلئاخیر (بە عەرەبی جمادی الاخر) شەشەمین مانگی ساڵی کۆچییە. مانگی جەمادەلئاخیر ٢٩ (یان ٣٠) ڕۆژە. جەمادەلئاخیر (جمادی الآخرة)؛ واتە بەستنێکی تر، بە ھەمان شێوە لە زستاندا ناونراوە.
ئالیس بارنھام
230px|وێنۆک|چەپ|وینەی ئالیس بارنھام ئالیس بارنھام (، ١٥٩٢–١٦٥٠) ژنی فرانسیس بەیکۆن، زانا و سیاسەتوانی گەورەی ئینگلیزە. ئالیس ژنێکی دەوڵەمەند بووە و لە ساڵی ١٦٠٦دا لەگەڵ بەیکۆن زەماوەندی کردووە.
سەرچاوە
Will and Ariel Durant, The Story of Civilization, Volume 7, Age of Reason, Pages 206-208
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٢ پۆل:مردووانی ١٦٥٠
پارێزگای کومامۆتۆ
پارێزگای کومامۆتۆ (بە ژاپۆنی:熊本県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە دوڕگەی کیووشو ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری کومامۆتۆیە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٥ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١,٨٤٢,١٤٠ کەس بووە.
چەپ|وێنۆک|نەخشەی پارێزگای کومامۆتۆ
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای کومامۆتۆ پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
١٤ی تشرینی دووەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی دووەم
ئەدۆبی فۆتۆشۆپ
چەپ|وێنۆک|100px|وێنۆچکەی فۆتۆشۆپ سی ئێس ٦
فۆتۆشۆپ نەرمەواڵەی کۆمپیوتەرە تایبەتە بەچێککردن یان دەستکاری وێنە، یەکێکە لە بەرھەمە سەرکەوتووەکانی کۆمپانیای ئەدۆبی، وەشانەکانی فۆتۆشۆپ لە ساڵی ٢٠٠٣ ەوە بەردەوامن لە دەرچوون کە دواھەمین وەشان لە ساڵی ٢٠١٩ دەرچوو بەنێوی ئەدۆبی فۆتۆشۆپ cc 2019 پەڕگەی فۆتۆشۆپی ناسراوە "PSD" کە بەھۆی ئەم جۆرە پەڕگەیە بەکارھێنەرانی نەرمەواڵەکە دەتوانن دوبارە چاکسازی لەسەر وێنەکە ئەنجام بدەن. نەرمەواڵەکە پاڵپشتی ھەردوو سیستەمی کارپێکەری ویندۆزی مایکرۆسۆفت و مەک ئۆ ئێسی ئەپڵ دەکات. ناسراوترین بەرنامەیە لە بەرھەمەکانی ئەدۆب کە لە ساڵی ١٩٨٨ بەرھەم ھێنراوە لە لایەن دوو پرۆگرامەرەوە کەبران بەناوەکانی (John Knoll) و (Thomas Knoll) بەڵام دوای ئەوەی لەگەڵ کۆمپانیای ئەدۆبدا کەوتنەر ڕێکەوتنێک توانرا دەرچووی (Photoshop 1.0) لەسەر کۆمپیوتەری ماکنتۆش جێگیربکەن لە ساڵی ١٩٩٠ دا، پاشگری فایلەکانی فۆتۆشۆپ (PSD) ئەمەش کورتکراوەیەکە بۆ (Photoshop Document)، لەم جۆرە فایلەدا بەتەواوی گۆڕانکارییەکان پارێزراو دەبن و بەرنامەکە بە ئاسانی مامەڵە لەگەڵ ئەم جۆرە پاشگرەدا دەکات کاتێک لە چەندین لایەری جیاواز پێک ھاتبێت، ئەم بەرنامەیە لە ساڵی ١٩٩٢ دا بۆ سیستەمی مایکرۆسۆفتیش بەرنامە بنیات نراو لەو ڕێکەوتەوە تا ئێستا لە کاردایە.
وێنەی تر
ئەم وێنەیە بەھۆی فرمانی بڕین و کڕۆپ (crop) و لاسۆ تووڵ (lasso tool) توانراوە چێککاری جوان بۆ بکرێ و تەنانەت سەیرکەرانی بەئاسانی نەتوانن بزانن کەوێنەکە ساختەیە!
500px|وێنۆک|ناوەڕاست|دیمەنێکی جوان
زمانەکان
فۆتۆشۆپ بە کۆمەڵێ زمان ھەیە لەوانە چەندەھا زمانی تریش
مێژووی وەشانەکان
دەرچووەکان و ماوەی گەشەکردنی و تایبەتمەندییەکانی فۆتۆشۆپ:
تا ساڵی ١٩٨٨ بەرنامەیەک نەبوو بتوانێت کار لە وێنەدا بکات بەڵام (Thomas Knoll) کە خەریکی پرۆژەیەک بوو بۆ (Image Processing) توانی دەرچوێک بۆ گۆرانکاریکردن لە وێنەدا بەشیوەیەکی تاقیکاری بەرھەم بھێنیت ئەم کارەشی بێگومان بە یارمەتی و ھاوکاری براکەی بوو سەرەتا ناوی نا (Image Pro)، بەڵام کاتێک بڵاوی کردوە بە ناوی (Display) بەرنامەکەی ناساند، لە ساڵی ١٩٨٩ دا دووبارە ئەم بەرنامەیە کەبەمەبەستی کارکردن لەوێنەی دیجیتاڵیدا بەرھەمیان ھێنابوو کەوتنەوە گۆرانکاریکردن و داڕشتنەوەی کۆدەکانی، دواتر ھەر لەھەمان ساڵداو بەشێوەیەکی بازرگانی و بەسەربەخۆ لە ڕێگای کۆمپانیایەک بە ناوی (Barneyscan XP) دووسەد دەرچووی لە بەرنامەیەک بڵاوکردوە بە ناوی (Photoshop) وە بیگومان ئەمەش ھەر ئەو ناوەیە کە ئێستا ھەیەتی ھاوپێچ لەگەڵ بەرنامەکەشدا لە شێوەی ڕێبەرێکدا لایەنە گرنگەکانی بەرنامەکەو فێرکارییەکی سەرەتایی دانرابوو تا بەکارھێنەر بتوانێت بە بەرنامەکە ئاشنابیت و بتوانێت کاری تێدا بکات.
کاتێک کۆمپانیای ئەدۆب پەیوەندی بەم دوو پرۆگرامەرەوە کرد بەمەبەستی وەرگرتنی مافی بڵاوکردنەوەی ئەوانیش ڕازی بوون لەسەر گرێبەستەکەو بوون بە بەشێک لە کۆمپانیای ئەدۆب، دروست لە کۆتایی ساڵی ١٩٨٩ داو کاتێک نۆ مانگ بەسەر دەرچوونی یەکەم ڤێرژنی فۆتۆشۆپدا تێپەڕبوو بوو کە ناونرابوو (Adobe Photoshop 0.87) دەرچووێکی نوێ لە ژێر مەرج و ڕاسپاردەکانی کۆمپانیای ئەدۆبدا بەناوی (Adobe Photoshop 1.0) بڵاوکرایەوە لە ساڵی ١٩٩٠ دا، ئیتر لەم ڤێرژنەوە بەتەواوی بەرنامەکە لە لایەن کۆمپانیای ئەدۆبەوە سەرپەرشتی دەکراو ھەردوو پرۆگرامەر (جۆن و تۆماس) بەردەوام کەسی نوێیان دەھێنایە ناو ستافەکەوە ھەتا برەوەی زیاتر بدەن بە توانای بەرنامەکە.
لە ساڵی ١٩٩١ دا (Adobe Photoshop 2.0) بڵاوکرایەوە:
ئەم دەرچووە تەنھا لەسەر کۆمپیوتەری ماکنتۆش بەگەڕدەخرا و چەندین ئامرازی نایاب بۆ توڵەکانی دەستەچەپی بەرنامەکە زیادکراوە تێیدا ئەم ئامارازنەش بەھۆی پێنوسێکەوە کە بۆ بەرنامەکە زیاد کرابوو بەکاردەھێنرا، سەرباری ئەوەش بەرنامەکە بەشێوەیەک ڕێکخراوە کە بەھۆی ڕوکارێکی وێنەییەوە دادەمەزرێنرێت و ڕێنمایی تایبەت بە بەکارھێنانی بەرنامەکەشی ھاوپێچ کراوە لەگەڵیدا، لەم دەرچوەوە توانرا پشتیوانی (CMYK color) بەدی بھێنرێت، مەبەست لەم چوار وشەیەش ئەو چوار ڕەنگە سەرەکییەیە کە پرێنتەرە ڕەنگاوڕنگە سەرەتاییەکان پشتیان پێ دەبەست.
وە لە ساڵی (١٩٩٢) دا (Adobe Photoshop 2.5) بڵاوکرایەوە:
بۆ یەکەم جار لەم دەرچوەوە کۆمپانیای ئەدۆب پشتیوانی سیستەمی ویندۆزی کرد و توانرا ھاوشێوەی کۆمپیوتەری ماکنتۆش لەسەر کۆمپیوتەری کەسی کە سیستەمی مایکرۆسۆفت ویندۆزی لەسەر بوو لەگەڵ سیستەمی (IRIX) کەلەسەر بنەمای کۆدەکانی (UNIX System) کەلە لایەن کۆمپانیای (Silicon Graphics) بەرھەم ھێنرابوو دابمەزرێنرێت.
لەم دەرچووەشدا جگە لە چارەسەرکردنی کێشەکانی دەرچووەکەی پێشوو چەند دوو تایبەتمەندی بۆزیادکراوە ئەوانیش:
وە لە ساڵی (١٩٩٤) دا (Adobe Photoshop 3.0) بڵاوکرایەوە:
کە لە سەرەتادا تەنھا پشتیوانی کۆمپیوتەری ماکنتۆشی کرد بەڵام ماس مانگطک لە دەرچوونی ڤێرژنێکی تایبەتی بە ویندۆزیش بڵاوکردەوە، گرنگترین داھێنان کە تێیدا کرا دەستەبەر کردنی چینەکان بوو (Layers) ھەتا بتوانرێت وێنەکان لەسەر یەکتر دابنرێت و تێکەڵ یەک بکرێن.
وە لە ساڵی (١٩٩٦) دا (Adobe Photoshop 4.0) بڵاوکرایەوە:
بۆ ھەردوو سیستەمی ماک و ویندۆز بەردەست بوو، گۆڕانکاری نوێ لە ڕێکخستنی لایەرەکاندا کرابوو کە ئاسانتر بوو کارکردن لەچینەکانیدا، ھاوکات تەکنیکی ئەکشن زیاد کرا بۆ گۆڕانکاریکردنی خێرا بەسەر وێنەکاندا.
وە لە ساڵی (١٩٩٨) دا (Adobe Photoshop 5.0) بڵاوکرایەوە:
بەھەمان شێوەی دەرچووی پێشوو لەسەر ھەردوو سیستەمی ماک و ویندۆز دادەمەزرێنرا و پشتیوانی پاشگر گۆڕین بۆ وێنەکانی تێدا زیاد کرا واتا (Extinction) وێنەکان بە ئاسانی مامەڵەی پێوە دەکرا وەک گۆڕانکاریکردن تێیدا و دواتر لە کاتی پاراستنیشیدا دەتوانرا بگۆڕرێت بە جۆرێکی تر، ھەروەھا گەڕانەوەی ھەنگاوەکانی تێدا زیاد کرا بۆ نمونە ئەگەر کەسێک چەندین فرمانی جێ بەجێکردبیت بەسەر وێنەیەکدا ئەوا ھەنگاو بە ھەنگاو دەتوانرا بیگەرێنینەوە بۆ سەرەتا، لەکاتێکدا لەدەرچووەکانی پێشودا تەنھا یەک ھەنگاو دەگەڕێنرایەوە دواوە، ڕەنگەکان لەم دەرچووەدا بەئاسانی دەستی بەسەردا دەگیرا چونکە کۆنترۆلێکی تایبەت بەڕەنگەکان دانرابوو، لەبەرگرتنەوەی شوێنێک و دانانەوەی لە شوێنێکی تردا یەکێکی تر بوو لە تایبەتمەندییەکانی ئەم دەرچووە کەبە ئامرازی (Magnetic Lasso) ناسراوە.
بۆماک و ویندۆز لە یەک کاتتدا و لەدوای ئەم دەرچوەوە بەردەوام لەیەک کاتتدا و بەھەمان تایبەتمەندییەوە بەرنامەکە بۆ ھەردوو سیستەمەکە بڵاو دەکرایەوە، لەم دەرچوە بەدواوە تەنھا پاڵپشتی ماکنتۆش و ویندۆزی دەکرد و پشتیوانی ھیچ سیستەمێکی تری نەکردوە تا ئێستا، ھەر لەم دەرچوەوە بۆ یەکەم جار پاشکۆ بەرنامەی (Image Ready) لەگەڵدا دانرا بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ وێنەی جوڵاودا (gif)، ئەم تەکینیکە زیاتر لە وێبدا گرنگی پێدراو بەرنامەکە لەم دەرچوەدا بە تەواوی یاریدەدەری وێب سازان بوو تا بتوانن وێنەکانی ناو ئەم بەرنامەیە پاش چاکسازیکردن تێیدا تێکەڵ بە تێکستەکان بکەن بۆ ئەم کارەشئامرازێک دانرا بۆ پاراستن بە تایبەتمەندی وێبەکان بە ناوی (Save for Web)، سەرباری زیادکردنی ھۆکارێک بە ناوی (Extract) بۆ دەرھێنانی پرۆژەکە بە تەکنیکی جیاواز.
وە لە ساڵی (٢٠٠٠) دا (Adobe Photoshop 6.0) بڵاوکرایەوە:
جگە لە چارەسەرکردنی کێشەکانی دەرچووی پێشوو توانرا تایبەتمەندی بەسەر لایەرەکاندا جێ بەجێبکرێت و فلتەر بۆ لایەرەکان دابنرێت، کۆمەڵێک گۆڕانکاریش بکرێت لە توڵەکەی لای ڕاستتدا وەک توانا پێدان بە ئامرازەکان زیاد کردنی توانای ھەندێکیان، ھەروەھا زیادکردنی ئامرازەکانی ئاراستە سازی (Vector Shapes) چەند شێوەیەکی جیاواز کە لەسەر وێنەکان زیاد دەکرێت بەمەبەستی جیاواز.
وە لە ساڵی (٢٠٠٢) دا (Adobe Photoshop 7.0) بڵاوکرایەوە:
ئەم دەرچووە سەرکەوتنێکی ئێجگار گەورەی بەدەست ھێناو تەواو جێگیرە لە کاردا توڵەکردارەکانی ناو بەرنامەکە بەڕادەیەک پێشکەوتوو بوو تا ئێستاش شتێکی ئەوتۆی بۆزیاد نەکراوە، تەواوی ئەو توانایەی لە دەرچووەکانی پێشودا ھەبوو لێرەدا چەندین بەرامبەر زیاد کراوەو خێرا تر کراوە لە بەکارھێناندا، پاشگرە فایلەکان تێیدا تەواو پێشکەوتوەو تەواوی جۆرەکانی تێدا پاڵپشت کراوە، سەرباری زیادکردنی ئامرازێک بە ناوی (Plugin) کە چەندین تایبەتمەندی و توانای زیاتر دەدات بەبەرنامەکە لە مامەڵەکردن لەگەڵ وێنەدا، ھەر لەم دەرچوەوە بۆیەکەم جار (Camera Raw plug-in) خرایە کار و یاریدەدەرێکی ئێجگار باشی بەرنامەکە بوو لە ڕوناککردنەوە و تاریک کردن و زاڵکردنی ڕەنگێک بەسەر ڕەنگێکی تردا، تێکست نووسین لەم دەرجووەدا مامەڵەیەکی وێنەیی لەگەڵدا دەکرێت و ھەموو تایبەتمەندییەکانی وێنەی بەسەردا جێبەجێ دەکرێت وەک (Vector) وایە، ئامرازەکانی بڕین و شێوەی بڕینی بەشێک لە وێنەکان زیاد گرنگی پێدراو ئاسانکاری زیاتری تێداکرابوو، لەم دەرچوەوە یەکەم پڵەگین بە ناوی (Camera RAW) زیاد کرا لە بەرنامەکەدا کە چەند کردارێکی تایبەتی بەسەر ڕەنگی وێنەکەدادەھێنا، واتا بەشێوەیەکی زیرەکانە مامەڵە لەگەڵ ڕەنگی وێنەکەدا دەکرا.
وە لە ساڵی (٢٠٠٣) دا (8.0 Adobe Photoshop CS) بڵاوکرایەوە:
ئەم دەرچووە ھەرگیز بەراورد ناکرێت بەوانەی پێش خۆی ئەگەرچی ماوەی مانەوەی بەکارھێنەر لەسەر ئەم دەرچووە کەم بوو بەھۆی نوێکارییەکانی دەرچووی پاش خۆیەوە بەڵام لەڕاستیدا ئەم دەرچووە ئێجگار بەتوانابوو تەنانەت بەکارھێنەر نەیتوانی بەتەواوی ئاشنای ھەموو تایبەتمەندییەکانی ببێت بەھۆی دەرچووەکەی پاش خۆی ھەرچۆن بێت ئەو توانایەی لەم دەرچووەدا ھەبوو بەتەواوی لە دەرچووەکانی پاش خۆیدا ڕەنگی دایەوەو تەواوی کەلینەکانیشی چارەسەرکرابوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نەرمامێر پۆل:نەرمامێرەکانی ئەدۆبی پۆل:نەرمامێرەکانی ١٩٨٨ پۆل:ئەدۆبی کرییەیتیڤ سویت پۆل:نەرمامێرەکان بە زمانی سی++
فڕانسیس بەیکن
230px|وێنۆک|چەپ|وێنەی فرانسیس بەیکۆن زانا و فەیلەسۆفی ئینگلیزی وێنۆک فرانسیس بەیکۆن فەیلەسووف و سیاسیوانی بەناوبانگی ئینگلستانە کە لە ساڵی ١٥٦١دا لە دایک بوە و لە ١٦٢٤دا کۆچی دوایی کردووە. بەیکۆن وەکوو یەکێک لە گرنگترین و بەناوبانگترین فەیلەسووفەکانی ڕۆژاوا ناوی دەرکردووە.
١٥ی تشرینی دووەم
ڕووداوەکان
١٨٩٣ - دامەزراندنی یانەی تۆپی پێی بازل لە سویسڕا.
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی دووەم
ئایشواریا ڕای
ئایشواریا رای دوای شووکردنی ناوی بوو بە ئایشواریا رای باچان لەدایکبووی ١ی تشرینی دووەمی ١٩٧٣ لە مانگالۆر لە کارناتاکا لە (ھیندستان)، خانمەکتەری بۆلیوود و نمایشکاری جلووبەرگە. ئایشواریا شاجوانی جیھان بوو بۆ ساڵی ١٩٩٤، یەکەم دەرکەوتنی وەک ئەکتەر لە ساڵی ١٩٩٧ بوو لە فیلمی (ئیرڤار) لە دواتردا لە چەندەھا فیلم بەشداربوو کە لە باشترینەکانی بریتیبوون لە (موحیبەتین) و (دیڤداس) و (دووم ٢) و (جوودا ئەکبەر) و (گوزاریش). لە ساڵی ٢٠٠٧ ئایشواریا لەگەڵ ئەکتەری ھیندی ناسراو ئەبھیشەک باچانھاوسەرگیرییان کرد کە ناوبراو کوڕی ئەمیتاب باچانە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی مومبای پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ھونەر و وێژە بە پلەی ئەفسەر (فەڕەنسا)
ماھدەشت
ماهه ده شت  ناوی شارێکە لە پارێزگای ئەلبورز لە وڵاتی ئێران.
لە ناودار ماهه ده شت
بيتۆالله ئاباسپۆور وەرزشەوانێكە له ماهه ده شت
ناوەند بۆشايى ماهه ده شت
وێبسايت بۆشايى ماهه ده شت
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی کەرج پۆل:شارەکانی ئێران
ڕەجەب
ڕەجەب (بە عەرەبی ) حەوتەمین مانگی ساڵی کۆچییە. مانگی ڕەجەب (٢٩ یان) ٣٠ ڕۆژە. ڕەجەب (ڕجب)؛ یەکێکە لە مانگە حەرامەکان وتراوە؛ ڕەجەب بەمانای لە کوشتار بوەستە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژژمێری کۆچی ڕەجەب پۆل:مانگەکانی ڕۆژژمێری کۆچی پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
بڕیارنامەی ٦١٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لوبنان لە ١٩٨٨ پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ تیرۆریزم
خەڵکی ئینگلیز
ئینگلیزییەکان (بە ئینگلیزی: English) نەتەوە و گروپیێکی ڕەگەزیی ناوخۆیی ئینگلیزن کە بە زمانی ئینگلیزی قسە دەکەن. لە سەرەتادا ئینگلیزەکان دانیشتووی شانشینی یەکگرتوو بوون و دواتر بەرەو کەنەدا، ئەمریکا، ئەفریقای باشوور کۆچیان کردووەو لەوێدا نیشتەجێبوون.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئەورووپا پۆل:ئینگلیزەکان
دەروێشانی گەورە
دەروێشانی گەورە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
باوەڕی دروستی پاساودار
باوەڕی دروستی پاساوبۆھێنراو((Justified True Belief - JTB)یەکێکە لە پێناسەکانی زانین کە لە لایەن ئەفڵاتونەوە داڕێژراوە کە دەبێژێت بۆ ئەوەی کەسێک لەبارەی شتێکەوە بزانێت، پێویستە شتەکە دروست بێت، پێویستە باوەڕبکرێت کە دروستە، وە باوەڕەکە پێویستە پاساوی ھەبێت. بە زمانێکی تر، S دەزانێت کە وتەی P دروستە ئەگەر و تەنھا ئەگەر:
پۆل:فەلسەفەی کۆمەڵایەتی پۆل:زاراوەکانی کۆمەڵناسی پۆل:سەرچاوەکانی زانین پۆل:مەعریفەتناسی پۆل:باوەڕ پۆل:زانین
١٦ی تشرینی دووەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی دووەم
قوڵینگ
چەپ|250px|وێنۆک|قوڵینگ قوڵینگ (ھەروەھا: قوڵەنگ، قوڵنگ، قورنگ، قورینگ) پەلەوەریەکی قاچ و مل درێژە لە شێوەی حاجی لەق لەق.
باڵندەیەکی کۆچکەری جوانی قاچ و دەنوک درێژە و کلکێکی کورتی ھەیە، ھێلانەکەی لەسەر زەوی دروست دەکات. خواردنیشی بریتییە لە گیا و مێرو و کرم و خشۆکەکان و ماسی بچووک. لە وەرزی جووتبوونیاندا کۆ دەبنەوە و سەما دەکەن و جووت دەبن و ھەر وەرزێک یەک ھێلکە دەکەن.
سەرچاوەکان
قوڵینگ
باوەگوڕگوڕ
باوەگوڕگوڕ گۆڤارێکی مانگانەی منداڵانە، بۆ تەمەنی شەش تا نۆساڵان. لە دەزگای ڕۆشنبیریی شەفەق لە شاری کەرکووک لە کوردستان ‌دەردەچێت. سەرنووسەر:محەمەد سەعید، ڕاوێژکار: ڕێواس قادر.
پۆل:گۆڤارەکان بە زمانی کوردی
پارێزگای میازاکی
پارێزگای مییازاکی (بە ژاپۆنی:宮崎県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە دوڕگەی کیووشو ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری مییازاکییە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١,١٢٨,٤١٢ کەس بووە.
چەپ|وێنۆک|نەخشەی پارێزگای مییازاکی
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای میازاکی پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨ پێکدێت لەو ولاتانەی بوونەتە خاوەنی یەکێک لە مەدالیاکانی چوارەمین خولی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە، کە لە شاری لەندەنی شانشینی بەریتانیا لە ٢٧ی نیسان تا ٣١ تشرینی یەکەمی ١٩٠٨ یارییەکانی بەڕێوەچوو. وەرزشوانانی بەریتانیا پلەی یەکەمیان بەدەست ھێنا لە وەرگرتنی مەدالییە جیاوازەکان، ئەمەش باشترین ئەنجامی بەریتانیایە لە سەرجەم بەشداریییەکانی لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد.
پێرستی مەدالیاکان
وێنۆک|ساتی دۆڕانی [[دۆراندۆ پیتری، بەھۆی یارمەتیدانی بەرپرسانی چاودێری وەرزشوانان لە ھەڵسانەوە و دەستگرتنی بۆ تێپەڕاندنی ھێڵەکە. ]] ئەمە پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨، بە پشت بەستن بە سەرچاوەکانی لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی (IOC)، جگە لە لێژنەی ئۆڵۆمپیاد چەندین سەرچاوەی دیکە ھەیە باس لە ئاماری جیاوازتر دەکەن، بەڵام دەستەی بەرێوەبەری یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد بە سەرچاوەی فەرمی دادەنرێت بۆ ئەم بابەتە. ڕیزبەندییەکە بەپێی مەدالیاکانی زێر دانراون، لە کاتی یەکسان بوون لە زیرەکان مەدالیای زیو لە بەرچاو دەگیرێت، ھەروەھا لە یەکسان بوون لە مەدالیای زیو، مەدالیای بڕۆنز لە بەرچاو دەگێریت، لە ئەگەر یەکسان بوون لە سەرجەم زێر و زیو و بڕۆنز یەکسان بێت ئەوە ڕیزبەندییەکە بەپێی ئەلف و بێ دەبێت، ئەمەش سیستەمێکە IOC پەیرەوی دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٠٨ پۆل:خشتەی مەدالیاکانی ئۆڵمپیادی ھاوینە
٠ (ژمارە)
٠ (سفر) (0) ژمارەیەکی ڕاستەقینەیە، لە نێوان -١ و ١ دایە.