cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئێد گێین
منداڵی
ئێد گێین شەرمن بوو، و لەلایەن ھاوپۆل و مامۆستاکانییەوە لەبیریان بوو کە ڕەفتاری سەیر و سەمەرەی ھەبوو، وەک پێکەنینێکی بەڕواڵەت ھەڕەمەکی، وەک ئەوەی بە وتە گاڵتەجاڕیەکانی خۆیەوە پێبکەنێت. و ئەوەی دۆخەکە خراپتر کرد دایکی ھەرکاتێک بیزانیبا کە ئێد ھەوڵی ھاوڕێیەتی دەدا، ئەوا سزای دەدا سەرەڕای لاوازی گەشەسەندنی کۆمەڵایەتی خۆی، بەڵام لە خوێندنگە بە تایبەتی لە خوێندنەوەدا ئاستێکی باشی بەدەستھێنا.
مردنەکان لە خێزانەکەدا
لە ١ی نیسانی ساڵی ١٩٤٠ باوکی بەھۆی سستبوونی دڵەوە بەھۆی مەیخواردنەوە گیانی لەدەستدا و تەمەنی ٦٦ ساڵ بوو. ھێنری و ئێد دەستیان کرد بە وەرگرتنی کار لە دەوروبەری شارەکەدا بۆ دابینکردنی بژێوی ژیانیان. ھەردووکیان بە گشتی لەلایەن دانیشتوانەوە بە جێی متمانە و ڕاستگۆ دادەنران. لە کاتێکدا ھەردووکیان وەک کارمەندی چاککردنەوە کاریان دەکرد، ئێد زۆرجار چاودێری منداڵەکانی دەکرد بۆ دراوسێکان. چێژی لە پیشەکە دەبینی، و پێدەچوو ئاسانتر پەیوەندی لەگەڵ منداڵانەوە ھەبێت زیاتر گەورەکان. ھێنری برای دەستی کرد بە پەیوەندی خۆشەویستی لەگەڵ بێوەژنێکی تەنیا کە دایکی دوو منداڵ بوو و نەخشەی دانا لەگەڵیدا بژی؛ ھێنری نیگەران بوو لە وابەستەیی براکەی بە دایکییەوە و زۆرجار باسی ئێدی دەکرد بۆ دایکی بەڵام دایکی بە وتەی تووند وەڵامی دەدایەوە.
لە ١٦ی ئایاری ١٩٤٤دا ھێنری و ئێد خەریکی سووتاندنی ھەندێک شت بوون لەسەر موڵکەکە. ئاگرەکە لە دەست دەرچوو و سەرنجی بەڕێوەبەرایەتی ئاگرکوژێنەوەی ناوچەکەی بۆ خۆی ڕاکێشا. تا کۆتایی ڕۆژەکە، دوای کوژانەوەی ئاگرەکە و نەمانی ئاگرکوژێنەوەکان، ئێد ھەواڵی ونبوونی براکەی دا. بە بەکارھێنانی فانۆس و چرای دەستی، کۆمەڵەی گەڕان بەدوای ھێنریدا گەڕا و تەرمەکەی دۆزرایەوە کە لەسەر زەوی بوو.
دیارە ماوەیەکی زۆر لەمەوبەر کۆچی دوایی کردبوو، و پێدەچوو ھۆکاری مردنەکەی لەکارکەوتنی دڵی بووبێت بەو پێیەی نە سووتاوە و نە بریندار نەبووە. سەبارەت بە گێین، ھارۆڵد شێختەر ڕاپۆرتی دا کە ھێنری لێدان لە سەری ھەبووە.
پۆلیس ڕەتیکردەوە ھێنری بە کوژراو ھەژمار بکات و دواتر پزیشکی دادوەری پارێزگاکە بە فەرمی خنکانی وەک ھۆکاری مردنەکەی خستەڕوو. دەسەڵاتداران بەڵگەنامەی مردنەکەیان پەسەند کرد، بەڵام ھیچ لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی ئەنجام نەدرا و ھیچ پشکنینی جەستەی بۆ نەکرا. ھەندێک گومانیان دەکرد کە ئێد گێین براکەی کوشتبێت. لە کاتی لێکۆڵینەوەکانیدا، لێکۆڵەر جۆ ویلیمۆڤسکی پرسیاری سەبارەت بە مردنی ھێنری کرد. جۆرج ئارێنت کە لێکۆڵینەوەی لە کەیسی گێین کردووە، نووسیوویەتی کە بە گەڕانەوە بۆ دواوە «ئەگەری ھەیە» کە مردنی ھێنری ھاوشێوەی مردنی قابیل و ھابیل بێت.
گێین و دایکی ئێستا بە تەنیان. ئۆگستا دوای ماوەیەکی کەم لە مردنی ھێنری تووشی جەڵتەی مێشک بوو و ئیفلیج بوو و ئێد خۆی تەرخان کرد بۆ چاودێریکردنی. دواتر گێین لە ساڵی ١٩٤٥دا باسی لەوە کرد کە ئەو و دایکی سەردانی پیاوێکیان کرد بە ناوی سمێس کە لە نزیکیانەوە دەژیا، بۆ کڕینی کا. بەپێی وتەی گێین، دایکی گەواھیداری ئەوە بووە کە سمێس لە سەگێکی دا. ئافرەتی ماڵی سمێس ڕایکردە دەرەوە و ھاوارێکی لێکرد کە بوەستێت بەڵام سمێس لە سەگەکەی دا تا کوشتی.
دایکی گێین زۆر دڵتەنگ بوو بەم دیمەنە. بەڵام پێدەچێت ئەوەی بێزاری دەکرد، دڕندەیی بەرامبەر سەگەکە نەبوو بەڵکو بوونی ژنەکە بوو. ئۆگستا بە ئێدی وتووە کە ئەو ژنە ھاوسەرگیری لەگەڵ سمێس نەکردووە، بۆیە لەوێ ھیچ کارێکی نییە. «ئەو ژنە لەشفڕۆش بوو بۆ سمێس». ئۆگستا پەیوەندی بە ئافرەتەکە کرد تا بە تووڕەییەوە سەرزەنشتی بکات، ھەر زوو دوای ئەوە جەڵتەی مێشکی دووەمی لێکەوتەوە و تەندروستی بە خێرایی تێکچوو. لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٩٤٥ لە تەمەنی ٦٧ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. بە وتەی نووسەر ھارۆڵد شێختەر، «گێین تاکە ھاوڕێ و خۆشەویستی ڕاستەقینەی خۆی لەدەستدا، و بە تەواوی تەنیا بوو لەم جیھانەدا».
کارکردن
گێین کێڵگەکەی پاراست و لە چەند کارێک پارەی دەستکەوت. وازی لەو ژوورانە ھێنا کە دایکی بەکاریان دەھێنا لەوانەش نھۆمی سەرەوە و خوارەوە و ژووری میوان بەبێ دەست لێدان؛ لە کاتێکدا کە شوێنەکانی تری ماڵەکە تا دێت پیستر دەبوون، ژوورەکانی دایکی زۆر بە پاکی مانەوە. پاشان گێین لە ژوورێکی بچووکی تەنیشت چێشتخانەکەدا ژیا. لەم کاتەدا ئارەزووی لە خوێندنەوەی گۆڤارە ھەستبزوێن و سەرکێشییەکان بوو، بەتایبەتی ئەوانەی چیرۆکی مرۆڤخۆرەکان یان کارە دڕندەییەکانی نازییەکانیان تێدایە. گێین جووتیارێکی لێھاتوو بوو و لە ساڵی ١٩٥١ەوە یارمەتی کشتوکاڵی فیدراڵی وەرگرت، زەوییەکی ٨٠ دۆنم (٣٢ ھێکتار)ی فرۆشت کە ھی ھێنری برای بوو.
تاوانەکان
بەیانی ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٥٧، بێرنیس وۆردن خاوەنی فرۆشگای ڕەقەکاڵای پلاینفیڵد دیارنەما. گەواھیدەرێک ڕای گەیاندووە کە بارھەڵگرێکی سەر بە فرۆشگاکە لە دەوروبەری کاتژمێر ٩:٣٠ خولەکی بەیانی لە پشتەوەی بیناکە دەرچووە. فرۆشگاکە بە درێژایی ڕۆژ داخراو بوو؛ بەشێک لە دانیشتووانی ناوچەکە پێیان وایە کە ئەمەش بەھۆی وەرزی ڕاوکردنی ئاسکەوە بووە. کوڕەکەی بێرنیس و جێگری بەڕێوەبەری پۆلیسی ناوچەکە نزیکەی کاتژمێر ٥:٠٠ی پاشنیوەڕۆ چوونە ناو فرۆشگاکە. ئامێری تۆمارکردنی فرۆشگاکە بە کراوەیی و ھەندێک پەڵەی خوێن لەسەر زەویەکە دۆزرایەوە.
کوڕەکەی بە لێکۆڵەرانی وتووە کە گێین ئێوارەی پێش دیارنەمانی دایکی لە فرۆشگاکە بووە، و ڕای گەیاندووە کە بەیانییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کڕینی ھەندێک پێویستی دیکە.
ئێوارەی ھەمان ڕۆژ پۆلیس گێینیان دەستگیرکرد و چوونە کێڵگەکەی بۆ گەڕان و پشکنین. لە یەکێک لە ژوورەکاندا تەرمی پارچە پارچەکراوی وۆردن دەدۆزنەوە، کە سەرووخوار کراوە بە قاچەکانییەوە ھەڵواسراوە و پەت لە مەچەکیدایە. بە تفەنگێکی عەیار ٢٢ تەقەی لێکراوە و دوای مردنی تەرمەکەی شێوێندراوە.
چارەنووسی موڵک و ماڵی گێین
خانوو و موڵکەکەی ئێد گێین کە ڕووبەری ١٩٥ دۆنم (٧٩ ھێکتار) بوو، بەھای ٤٧٠٠ دۆلار بووە (یەکسانە بە ٤٢ ھەزار دۆلار لە ھەژمارەکانی ساڵی ٢٠١٩). بڕیار بوو لە ٣٠ی ئازاری ١٩٥٨ موڵکەکەی بخرێتە مەزادەوە، لەکاتێکدا دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە کە خانووەکە و ئەو زەوییەی کە لەسەری وەستاوە ڕەنگە ببێتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. بەیانی زووی ٢٠ی ئازار، موڵکەکەی گێین لەلایەن دانیشتووانی ناوچەکەوە ئاگری تێبەردرا.
مردن
گێین لە پەیمانگای تەندروستی دەروونی مێندۆتا لە ٢٦ی تەمموزی ١٩٨٤ لە تەمەنی ٧٧ ساڵیدا بەھۆی شێرپەنجەی سییەکانەوە کۆچی دوایی کرد. بەدرێژایی ساڵان، ئەوانەی بەدوای شتەکانی ئێددا دەگەڕان گۆڕەکەیان لە گۆڕستانی پلاینفیڵد ھەڵکەندەوە، تاوەکو کێلی گۆڕەکە خۆی لە ساڵی ٢٠٠٠ دزرا، لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠١ لە نزیک سیاتڵ دۆزرایەوە و لە بەشی شەریف لە ویلایەتی واشارا ھەڵگیرا. خودی گۆڕەکە ھێشتا نیشانەی لەسەر نییە، بەڵام نەزانراو نییە؛ گێین لە نێوان دایک و باوکی و براکەی لە گۆڕستاندا بە خاک دەسپێردرێت.
کووبا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
سەرچاوەکان
١٩٢٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
ناگیھان ئاکارسەل
ناگیھان ئاکارسەل (لە دایکبووی ١٩٧٦ لە گوندی خێلیکان، پارێزگای قۆنیە- مردووی ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢) ژنە ڕۆژنامەنووس، چالاکوان و ئەندامی ئەکادیمیای ژنۆلۆژی بوو. ئەو لە ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لە نزیک ماڵەکەیدا لە سلێمانی تیرۆرکرا، بەپێی ڕاپۆرتی میدیاکان ئەوا بەهۆی نزیکی ناگیهان لە پەکەکەوە تیرۆرکرا.
ناگیھان بەهۆی بۆچوونە سیاسییەکانییەوە، لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٧، زیندانی کراوە. دوای ئازادبوونی، لە ساڵانی ٢٠٠٨ بۆ ٢٠١٤ بووەتە ڕۆژنامەنووس و لە دەزگای میدیایی دیجلە کاری کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦ پۆل:مردووانی ٢٠٢٢ پۆل:ڕۆژنامەنووسە کوردە تیرۆرکراوەکان پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد
١٩ی خاکەلێوە
١٩ی خاکەلێوە ١٩ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٤٦ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٤٧ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خاکەلێوە
کاتێ نیچە گریا
کاتێ نیچە گریا یەکێکە لە ڕۆمانە دەروونییە بەناوبانگەکانی ئیرڤین دی. یالۆم، کە لە ساڵی ١٩٩٢ بە زمانی ئینگلیزی نووسراوە. ئیرڤین دی. یالۆم پزیشکی دەروونی ئیگسیتیالیست پرۆفیسۆری زانستی دەروونی زانکۆی ستانفۆرد و نووسەری ژمارەیەک لە ناسراوترین ڕۆمانە دەروونییەکانە. ساڵی ٢٠٠٧ فیلمێک بە ھەمان ناوی ڕۆمانەکە ، " کاتێک نیچە گریا " لە دەرھێنانی پینکاس پێری، دەرچوو.
کورتە
ڕۆمانەکە ئەو سەردانە خەیاڵییەی فەیلەسوفی ئەڵمانی فریدریش نیچە و جۆزیف بریوەر پزیشکی ڤییەنایی دەگێڕێتەوە. ڕووداوەکانی ڕۆمانەکە لە ڤییەنای نەمسا، لە ساڵی ١٨٨٢ دا ڕوو دەدەن و چیرۆکەکە لە ڕاستیدا، گێڕانەوەی مێژووی کارلێککردنی نێوان فەلسەفە و شیکاری دەروونی و ڕووبەڕووبوونەوەی خەیاڵی ھەندێک لە گرنگترین کەسایەتییەکانی کۆتایی سەدەی نۆزدەیەمە، وەک فریدریش نیچە، جۆسیف بریوەر و زیگمۆند فرۆید.
وەرگێڕان
ئەم ڕۆمانە لەلایەن دڵشاد ھیوا وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی کوردی.
سیاگوێز
جوگرافیا
سیاگوێز لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەندەسوورە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی قوسامەدین و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی پاش بەرد و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بەرانکانی.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئیسپانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ئیسپانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سکیتزۆفرێنیا
سکیتزۆفرێنیا نەخۆشیێکی دەروونی توندی درێژخایەنە. دەبیتە ھۆی بواری سکاڵا و نیشانەی پیسکۆلۆجی جۆراوجۆر.
دکتۆران زۆر جار بە نەخۆشیێکی بیری زیھنی وەسفی دەکەن. واتا نەخۆشەکە ناتوانێ جیاوازی نێوان واقیع و خەیاڵ و بیروبۆچونەکانی بکات.
·        سکاڵاکان واتا نیشانەکانی سکیتزۆفرێنیا
لەوانە:
ھاتنەبەرچاووگوێ واتا بینین و بیستنی شت کە بوونیان نیە لە ڕاستی.
لەخشتەچوون واتا بیروبۆچونی دوور لە حەقیقەت و راستی.
ھاتنەبەرچاووگوێ و لەخشتەچوون دەبنە ھۆی تیکچونی فیکر و ھۆش.
بایەخ پێنەدان بە کار و باری ڕۆژانە.
بایەخ نەدان بە پاک و خاوێنی.
دوورکەوتنەوە لە خەڵک و خزم و کەس.
سکیتزۆفرێنیا نابێتە ھۆکاری توندووتیژی و کەسایەتی جیاواز.
کەی پێویستە بە دوای ئامۆژگاری پزیشکی بگەڕێیت؟
ئەگەر لە دەست سکاڵاکانی سکیتزۆفرێنیا دەنالیت دەبێت سەردانی پزیشکێکی گشتی بکەیت
بۆ ئەوەی بە زووترین کات چارەسەر بکرێیت. پشکنینێکی سەرەکی دیاریکراو نییە بۆ ئەم نەخۆشیە. زۆرترین کات پزیشکی پسپۆڕی دەروونی ھەبوون یان نەبوونی نەخۆشیەکە لە کەسێک دیاری دەکات.
·        ھۆکارەکانی سکیتزۆفرێنیا
سکیتزۆفرێنیا ھیچ ھۆکارێکی دیاریکراوی نییە بەڵام زۆربەی شارەزایان بڕوایان وایە کە ھۆکاری سەرەکی ئەم نەخۆشیە دەگەڕێتەوە بۆ پاڵنەری بۆماوەیی و ژینگەیی.
ھەندێک پاڵنەر ھەن کە ئەگەری تووشبوون بە نەخۆشییەکە زیاد دەکەن لەوانەش بەسەرھاتێکی ژیانی ناخۆش یان ھەڵە بەکارھێنانی دەرمان.
·        چارەسەرکردنی سکیتزۆفرێنیا
سکیتزۆفرێنیا زۆرجار بە چارەسەری دەروونی (تێراپی) و دەرمان چارەسەر دەکرێت لەوانەش دەرمانەکانی دژ بە نەخۆشی دەروونی و چارەسەری تێراپی سلوکی مەعریفی.
نەخۆشانی سکیتزۆفرێنیا زۆرینەی کات یارمەتی دەدرێن لەلایان تیمی کۆمەڵگای دەروونی بۆ چارەسەر و پشتگیری.
زۆربەی نەخۆشان چارەسەر دەکرێن لەو نەخۆشییە بەڵام بە شێوەیێکی کاتی و ئەگەری گەڕانەوەی ھەیە.
پشتگیری و چارەسەر کاریگەری ئەم نەخۆشییە لەسەر ژیانی ڕۆژانە کەم دەکەنەوە.
·        ژیان لەگەڵ سکیتزۆفرێنیا
ئەگەر سکیتزۆفرێنیا باش کۆنتڕۆل بکرێت ئەگەری گەڕانەوەی بەشێوەیێکی توند کەم دەبێتەوە
لەوانەش:
ناسینەوەی نیشانە توندەکانی نەخۆشییەکە.
زۆر گروپی خێرخوازی و پشتگیری ھەن کە ئامادەن یارمەتی و ئامۆژگاری دەربارەی سکیتزۆفرێنیا و ژیان لەگەڵ سکیتزۆفرێنیا بڵاو بکەن.
زۆر لە نەخۆشەکەنی سکیتزۆفرێنیا پێیان خۆشە و حەزیان لێیە لەگەڵ کەسانی تری وەکو خۆیان گفتوگۆ بکەن کە لە دەستی ھەمان نەخۆشی دەناڵن.
·        نیشانەکانی سکیتزۆفرێنیا
سکیتزۆفرێنیا بیرکردنەوە و ھەڵسوکەوت دەگۆڕێت.
سەرەتا بە شێوەیێکی سادە و لەسەرخۆ پێ دەگات. نیشانە سەرەتاییەکانی بە ئاسانی بە دیار ناکەون و ھەستی پێ ناکەیت چونکە نیشانە سەرەتاییەکەن لەتەمەنی ھەرزەکاری بە دیار دەکەون.
نۆرەکانی سکیتزۆفرێنیا زۆربەی جار لەو کاتەدا دەبن کە نیشانەکانی نەخۆشییەکە لە لوتکەدان و نۆرەکانی توندی و ئاستی جیا جیای ھەیە ئەمە پێی دەگوترێ سکیتزۆفرێنیای توند.
·        نیشانە ئەرێنییەکان و نەرێنییەکان
گۆڕانکاری لە ھەڵسوکەوت و بیر.
نیشانە نەرێنییەکان:
دوورکەوتنەوە لە کەسی دەوروبەر.
بایەخ نەدان بە بە ژیانی ڕۆژانە.
بێ ھەستی و بێ دەنگی.
ھاتنەبەرچاووگوێ
ھاتنەبەرچاووگوێ واتا بینین و بیستن و بونکردن و تامکردن و ھەستکردن بەشتانێک کە بوونیان نییە لە راستی و بەتەنیا لە مێشک دان.
دیارترین ھاتنەبەرچاووگوێ بیستنی دەنگە.
ھاتنەبەرچاووگوێیەکان زۆر ڕاستەقیتە دیارن بۆ نەخۆشەکان ھەرچەندە خەڵکانی دەور و بەر ھەستی پێ ناکەن و نابینن و نای بیستن.
لە لێکۆڵینەوەکان و توێ توێ نەخشینی مێشک بۆ دکتۆر و زانایان وا دەرکەوتوە کە لەو کاتەی نەخۆشەکانی سکیتزۆفریێنیا گویێ یان لە دەنگە خەیالیەکان دەبێت کە بوونیان نییە لە ڕاستی بەشی ئاخاوتن و قسەکردنی مێشک گۆڕانکاری لێ دروست دەبێت. ئەمەش ئەوە دەگەیێنێت کە گوێ لێ بوون لەدەنگی خەیاڵی دەگەڕێتەوە بۆ ھەڵەکردنی مێشک و لێ تێکچونی مێشک ە شێواندنی لە نێوان بیرکردنەوەکانی کەسەکە و دەنگی راستی.
ھەندێک لە نەخۆشەکان ئەو دەنگانەی کە دەبیستن بە دەنگی خۆش و دۆستانە وەسفیات دەکەن بەڵام زۆربەی جار بە پێچەوانەیە و ئەو دەنگانەی دەبیسترێن بێ ڕێز و توڕە و ڕەخنەیین و نەخۆش بێزار دەکەن.
ئەو دەنگانەی نەخۆشەکان دەیان بیستن لەوانەیە وەسفی کارێک بکەن, باسی بیروبۆچوون و ھەڵسوکەوتی نەخۆشەکە بکەن, ئامۆژگاری بدەن یاخود ڕاستەوخۆ لەگەڵ نەخۆشەکە خۆی قسە بکەن.
·       لەخشتەچوون
لەخشتەچوون واتا باوەڕ ھێنان بە بۆچوونی ھەڵە و نا ڕاستەقینە کە کار دەکاتە سەر ھەڵسوکەوتی نەخۆش. لەخشتەچوون لەوانەیە لەناکاو بەدەر بکەوێت یاخود بە مانگ و ساڵ گەشەسەندن بکات ئینجا بە دیار بکەوێت.
ھەندێک کەس بیروبۆچونی لەخشتەچوو پەیدا دەکەن بۆ ئەوەی بتوانن وەسفی ھاتنەبرچاووکوێیەکانیان بکەن و لە خەڵکی گەینن بۆ نموونە ئەگەر کەسێکی نەخۆش گوێی لە دەنگێک بێت وەسفی چالاکییەکانی بکات ئەوا ئەو نەخۆشە لەخشتەدەچێت و وا دەزانێت کە کەسێک ئاکاداری ئەو و ھەڵسوکەوتەکانیتی.
ئەوانەی لەدەست لەخشتەچوونی بە ترس دەناڵن وا دەزانن و وا ھەست دەکەن کە کەسانێک دەسترێژیان لەسەر دەکەن و پەریشانیان دەکەن. وا ھەست دەکەن کە کەسانێک لە دوایان دەچن, کەسانێک چاودێرییان دەکەن و پلان لە دژ یان دادەنێن یان ژەھراوییان دەکەن, نەخۆشەکان زۆربەی جار وا دەزانن ئەو ھەموو شتە خەیاڵیانە لەلایان خزم و کەسوکارەکانیان دەکرێن.
ئەوانەی تووشی لەخشتەچوون دەبن واتا و مانای ژیان لەبەر چاویان دەگۆڕێ.
بڕوایان وایە کە کەسانێ لە ناو جەریدە یا تەلەفزیون یان کەسانی سەر جادە دەیانەوێ ئاگاداریان بکەنەوە و شتی شاردراوەیان پێ بڵێن.
·        بیروبۆچوونی شێواو
نەخۆشەکان ناتوانن بە ئاسانی ئاگاداری بیروبۆچوون و گفتوگۆ کانیان بن.
داڵغە لێدەدەن و تەکیز ناکەن و ناتوانن بایەخ بە دەورو بەر بدەن. ناتوانن پەرتووک و ڕۆژنامە و گۆڤار بخوێنن و ناتوانن سەیری بەرنامە و فلیم و ڤیدیۆ بکەن.
نەخۆشەکان بیر و بۆچونەکانیان بە مژی وەسف دەکەن. فیکر و قسەکانیان تێک و پێک دەچن و ناتوانن بە جوانی و ڕوونی لەگەڵ خەڵک قسە بکەن و خەڵک بە ڕوونی لێیان ناگات.
·        گۆڕانکاری لە ھەڵسوکەوت و بیر
ھەڵسەکەوتی کەسە نەخۆشەکە بێ سەروبەر و لە ناکاو دەبن.
ھەندێک لە نەخۆشان وا بیر دەکەنەوە و وا ھەست دەکەن کە کەسانێک کۆنتڕۆڵی بیر و مێشکیان دەکەن وا ھەست دەکەن کە بیروبۆچوونەکانیان ھی خۆیان نییە بەڵکو ھی کەسانی ترە و چاندراوە لە مێشکیان.
ھەستێکی تری نەخۆشانی سکیتزۆفرێنیا ئەوەیە کە کە بیر و فیکر و بۆچوونەکانیان لەبیر دەکەن وەک بڵێی کەسانێک ئەوە ھەموی لە سەر و مێشکیا دەردەھێنێت.
ھەندێکی تریش لە نەخۆش وا ھەست دەکەن و دەزانن کە لەشیان لەلایان خەڵکی ترەوە دەستی بەسەردا گیراوە و کۆنتڕۆڵ گراوە و ئەو خەڵکە لەش و جوڵەیان دەجوڵێنن و کۆنتڕۆڵی دەکەن.
·        نیشانە و سکاڵا نەرێنییەکانی سکیتزۆفرێنیا
نیشانە نەرێنییەکانی سکیتزۆفرێنیا چەن ساڵانێک پێش نیشانە سەرەکییەکان بەدەردەکەون.
ئەو ساڵانە و ئەو ماوەیە پێی دەگوترێ سووری یاخود ماوەی دەستپێشخراو. ئەو نیشانە نەرێنییانە لە ماوەی دەستپێشخراو بەدەردەکەون سەرەتا سووکن دوای بەشێوەیێکی ھێواش گەشە دەکەن و تووند دەبن.
نیشانەکان وا لە نەخۆشەکە دەکەن کە دوور بێت لە کۆمەڵگا و دەوروبەر, گرینگی ناداتە خۆی و خاوێنی خۆی.
زۆربەی جار نیشانەکانی سکیتزۆفرێنیا لەگەڵ نیشانەی نەخۆشی تر تێکەڵ دەبێت بۆییێ بە ئاسانی نا ناسرێتەوە.
·        نیشانە نەرێنییەکانی سکیتسۆفرێنیا بریتیین لە
بایەخ نەدان بە ژیانی رۆژانە و نەمانی ھاندەر لە ژیان و نەمانی پەیوەندی لەگەڵ خۆشەویستان.
ئاگا نەمان لە دەوروبەر و مان لە ماڵەوە بۆ ماوەی دوور و درێژ,گۆڕانکاری لە کاتی ھەڵسان و خەوتن.
نەمانی حەز و ویست بۆ قسە کردن و گفتوگۆ کردن لەگەڵ خەڵک, وا ھەست دەکەن کە ھیچ نییە بییڵێن.
نیشانە نەرێنییەکانی سکیتزۆفرێنا کاریگەری دەکەنە سەر پەیوەندی نەخۆش لەگەڵ خەڵکی دەوروبەر و خەڵک وا دەزانن کە ئەوان بێڕێزی دەکەن.
·        پسیکۆز
دکتۆران سکیتزۆفرێنیا بە جۆرێک لە جۆرەکانی پسیکۆزی دادەنێن.
یەکەم جار کە نیشانەکانی سکیتزۆفرێنیا بە شێوەیێکی توند لە کەسێک دەربکەوێت یەکێکە لە گرانترین و ناخۆشترین سات و تاقیکردنەوەی ژیان بۆ نەخۆش و کەسی دەورو بەری و زۆر زەحمەتە. چ نەخۆشبێ و چ کەسی دەوروبەری نازانن چ بگەن و کاردانەوەیان چۆن بێت.
گۆڕانکاری زۆر لە نەخۆشەکە بەدەر دەکەوێت, تووڕە دەبن, سەرسورماو دەبن و گومان لە کەسانی دەوروبەریان دەکەن. وا ھەست دەکەن کە پێویستیان بە ھاوکاری و دکتۆر نییە.
·        ڕێگری کردن لەم نەخۆشییە
خۆ دوور ڕاگرتن لە بەکارھێنانی مادە ھۆشبەرەکان.
تێکەڵبوون لەگەڵ خەلک و قسە کردت لەگەڵیان.
خۆ دوور ڕاگرتن لە مانەوە بە تەنیا بۆ ماوەی درێژ.
سەرچاوە
https://www.nhs.uk/conditions/schizophrenia/
دەزگای بۆشاییی ڕووسی
دەزگای بۆشاییی ڕووسی (بە ڕووسی: Федеральное космическое агентство России)، دەزگایەکی بۆشاییی ڕووسییە، کە دامەزراوە لە ساڵی ١٩٩٢. و نووسینگەی سەرەکی لە شاری مۆسکۆیە، ئامانجی ئەو دەزگایە بۆشاییی ئاسمانە، بۆ دروستکردنی مووشەکی چوونەدەرەوە لە ئاسمانی زەوی، و لێکۆلینەوە دەربارەی زەویناسیی جوگرافیای ڕووسیا.
لە یەکێتیی سۆڤیەتدا
ئەو دەزگایە بوونیادنرا لە ساڵی ١٩٢٢، و یەکێتیی سۆڤیەت پێشبڕکێی لەگەڵ ئەمریکا دەکرد دەربارەی ناردنی مووشەک بۆ بۆشاییی لە کاتی جەنگی سارددا، بەڵام ئەو دەزگایە کۆتایی پێھات لە ساڵی ١٩٩١ لە کاتی ڕووخانی یەکێتیی سۆڤیەتدا.
سەرچاوەکان
پۆل:دەزگاکانی بۆشایی پۆل:گەردوون پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە ڕووسیا
٢٠ی خاکەلێوە
٢٠ی خاکەلێوە ٢٠ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٤٥ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٤٦ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خاکەلێوە
تۆپزاوا، سەرکەپکان
تۆپزاوا شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
تۆپزاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گێوژە و لە باشوور لەگەڵ گوندی پاشکۆتەڵ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باراوی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئانگۆز.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کەشتیبان
کەشتیبان یان گەمیچی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران. ئەم گوندە ناوەندی گوندەواری بەکشلوچایە.
جوگرافیا
کەشتیبان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ناسر فەرھەنگفەر
ناسر فەرھەنگفەر (٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٧ – ١٤ی ئابی ١٩٩٧) مۆسیقاژەن و مامۆستای دیاری تۆنبەک لە ئێراندا بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧ پۆل:خەڵکی پارێزگای تاران پۆل:مردووانی ١٩٩٧
خولی نایابی ھۆڵەندا
ئێردیڤیزی لە ١٨ یانە پێکهاتووە هەر یانەیەک لە ماوەی وەرزەکەدا دوو جار هەموو ڕووبەڕووی یانەکانی تر دەبێتەوە، جارێک لە یاریگای خۆی و جارێک لە یاریگای یانەی بەرامبەر. لە کۆتایی هەر وەرزێکدا، هەردوو یانەی کۆتایی ڕێزبەندی ئۆتۆماتیکی بۆ ئاستی دووەمی سیستەمی خولی هۆڵەندی دادەبەزێت، ئێرێست دیڤیسی (بەشی یەکەم) هەڵدەگیرێن، لە کاتێکدا پاڵەوان و دووەمی ئیرستێ دیڤیسی ئۆتۆماتیکی سەردەکەون بۆ ئێردیڤیزی.
پاڵەوانانی خول
ڕیزبەدی زۆرترین نازناو خولی ھۆڵەندا.
کلاسیکۆی هۆڵەندا
کلاسیکۆی هۆڵەندا لەنێوان دوو یانە بەهێزەکەی ئەو خولەن ئەوانیش ئەیاکس ئەمستردام وئایندۆڤن. بەیەکێک لەیارییە بەهێزەکانی ئەو وڵاتە دائەنرێت لەهۆڵەنداو ئەوروپا و جیهان بینەرێکی زۆری هەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خولە ئاست بەرزەکانی تۆپی پێ لەئەوروپا
چاوەڕوانی گۆدۆ
چاوەڕوانی گۆدۆ یەکێکە لە شانۆنامەکانی نووسراوەی ساموێل بێکیت، ئەم پەرتووکە یەکێکە لە بەرھەمە وێژەییە بەناوبانگەکانی جیھان.
کورتەیەک لە چیرۆکەکە
ئێوارانێ، لە ڕێگایەک، لە دەرەوەی شارێ، لە پاڵ دارێکی بێ گەڵا، دوو مرۆڤی بە ڕواڵەت ھەژار و سەرگەردان بە ناوانی ئیستراگۆن و واڵدیمر لەگەڵ کەسێک بە ناو گۆدۆ کە نازانن کێیە بڕیاریان داوە یەکتر ببینن و چاوەڕوان دانیشتوون. چاوەڕوانی ھیوایێکن بۆ ژیان.
ئیستراگۆن شەوی پێشووی لە ناو چاڵێکدا ڕایبواردووە و کەسانێکی نەناس زۆریان لێ دابوو. قسە سەبارەت بە لێدان، دەیانخاتە بیری توند و تیژی خەڵک و بەداخ دەبوون کە بۆ لە ساڵی ١٩٠٠، ئەو جار کە جوان و لەبار بوون، لە بان بۆرجی ئیفێل خۆیان نەخستە خوارەوە. ئیستراگۆن لە کەوشە تەنەکانی کەوا پای دەتێرنە ئێش و والدیمێر لە کڵاوەکەی کەوا بووە بایس خوریان سەری و ھەر وەھا نەخوشیی میزڵدان، ئازار و ژان دەبینن. ناتوانن ئەو جێگا بەجێ بھێڵن چۆن چاوەڕوانی گۆدۆن و ناچارن لەم شوێنە بمێنن تا ئەو کاتە گۆدۆ بەڵێنی ڕاست دەکاتەوە لەگەڵیان. ئەمان نە دڵگەرمیکیان بەم عەھد و بەڵێنە ھەیە نە بە ئەو شوێنەی دیداریان کە ئەم جێگایە و لە ژێر ئەم دارەسە.
بەڕاس چ داخوازێکیان لە گۆدۆ ھەیە؟ لە دۆعا و پاڕانەوە و چاوەنواڕێ و ویستی بێ چاوەروانی دەدوێن. بێ ئەوەی گۆدۆ ھیچ بەڵێنێکی پێیان داوێت؛ بەڵام ھیوادارن بە یارمەتی ئەو؛ ھەر لە ئەمشەو لە ناو جێگاێکی وشک و گەرم بە زگێکی پڕ و تێر بخەون. کاتێ بانگی قێڕەی وا ڕەنگە ھاتنەوەی گۆدۆ بانگەواز بکات، دەژنەون دەتۆقن و دەلکن بەیەکتردا. دیسان چاوەڕوان دادەنیشن. ئیستراگۆن برسیەتی و واڵدیمریش کە وا دەنکە گێزەرەکەی لە گیرفانیا شاردووەتەوە، پێی دەدا. دوای ئەمە بێجگە شەلەم ئیدی ھیچێ نامێنێ.
ھاتنەوەی کەیخایی ( پۆزۆ ) لەگەڵ نۆکەرەکەی ( لووکی ) ژیانیان لە یەکجۆری دەر دەھێنێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
کووبا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
کووبا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
کۆپا ئەمریکای ٢٠٢١
کۆپا ئەمریکای ٢٠٢٠ دەبێتە ٤٧ھەمین پاڵەوانییەتی لە زنجیرە پاڵەوانییەتییەکانی کۆپا ئەمریکا کە چوار ساڵ جارێک ئەنجامدەدرێت. پاڵەوانەتییەکە لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی ئەمریکای باشوور (کۆنمیبپۆڵ)ەوە سەرپەرشتی دەکرێت. پاڵەوانەتییەکە لە وڵاتانی کۆڵۆمبیا و ئەرژەنتین بەڕێوەدەچێت لە ڕێکەوتی ١٢ی حوزەیران بۆ ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٠. کۆپا ئەمریکای ٢٠٢٠ بۆ یەکەم جار لە دوو وڵات بەڕێوەدەچێت لەوەتەی ١٩٨٣، کاتێک پاڵەوانەتییەکە بۆ یەکەم جار لە دوو وڵات بەڕێوەچوو. کۆپا ئەمریکای داھاتوو لە سالی ٢٠٢٤ بەڕێوەدەچێت.
بەڕازیل براوەی کۆپا ئەمریکای پێشووتر بوون، توانیان بۆ نۆھەمین جار پاڵەوانەتییەکە ببەنەوە لە ٢٠١٩.
باکگراوند
لە ئازاری ٢٠١٧، کۆنمیبۆڵ ئەوەیان ڕاگەیاند کە کۆپا ئەمریکا لە ٢٠٢٠ ئەنجامدەدرێت بەھۆی گۆڕانی ڕۆژژمێر و ڕێکەوتی پاڵاوتنەکە.
یاریگاکان
٩ یاریگا لە ٩ شار میوانداری پاڵاوتنەکە دەکەن، پێنجییان کە لە ئەرجەنتینە و پێنجییان لە کۆلۆمبیایە. یاری کۆتایی پاڵاوتنەکە لە کۆلۆمبیا ئەنجامدەدرێت.
٢١ی خاکەلێوە
٢١ی خاکەلێوە ٢١ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٤٤ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٤٥ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خاکەلێوە
پیتەر مۆرگان
پیتەر جولیان ڕۆبن مۆرگان (؛ لەدایکبووی ١٠ی نیسانی ١٩٦٣) سیناریۆنووس و شانۆنووسی بەڕیتانییە. مۆرگان بە باشترین شێوە ناسراوە بە کارەکانی لەسەر شانۆ و فیلم و تەلەڤیزیۆن ئەو بە شانۆنووسی پشت بینەر ناسراوە، و فرۆست/نیکسۆن و سیناریۆنووسی شاژن (٢٠٠٦)، فرۆست / نیکسۆن (٢٠٠٨)، یەکگرتووی نەفرەتلێکراو (٢٠٠٩) و (ڕاش) (٢٠١٣). ھەروەھا ناسراوە بە نووسینی فیلمەکانی تەلەڤیزیۆن، ڕێکەوتن (٢٠٠٣)، لۆنگفۆرد (٢٠٠٦)، پەیوەندی تایبەت (٢٠٠٩). ئەو ئێستا وەک دروستکەر و نووسەری زنجیرەی نێتفلیکس تاج (٢٠١٦ ئێستا) خزمەت دەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:شانۆنامەنووسانی بریتانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ئیمپراتۆریەتی بەڕیتانی بە پلەی فەرماندە
لۆگاریتمی دەیی
thumb|left
لۆگاریتمی دەیی  بریتییە لە لۆگاریتم بە بنچینەی ۱۰، ھێمای log بۆ لۆگاریتمی دەیی بەکار دەھێنرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لۆگاریتمەکان
مایکرۆفۆنی بلو
وێنۆک|مایکرۆفۆنی یەتی USB مایکرۆفۆنی بلو (بە ئینگلیزی Blue Microphones) کۆمپانیایەکی بەرهەمهێنانی دەنگی ئەمریکییە، کە خاوەنەکەی کۆمپانیای لۆجیتێک ە دیزاین و بەرهەمهێنانی مایکرۆفۆن و، هێدفۆن، و ئامێری تۆمارکردن، و پرۆسێسەری سیگناڵ بۆ پیشەگەرەکانی دەنگ و مۆسیقاژەن ان و بەکارهێنەران دروست دەکات.
مێژوو
مایکرۆفۆنی بلو، لە ساڵی ١٩٩٥ لایەن مۆسیقاژەنی ئەمریکی سکیپەر وایز و ئەندازیاری تۆمارکەری دەنگی لاتڤی مارتینش ساولسپورێن دروستکراوە.
٢٢ی خاکەلێوە
٢٢ی خاکەلێوە ٢٢ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٤٣ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٤٤ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خاکەلێوە
بریستۆڵ
مێژوو
ئەم شارە ھەتا ساڵی ١٠٨٦ زایینی زۆر گرینگ نەبو بەڵام دواتر دەستی بە گەشە پێدان کردوو و دانیشتووانەکەی زیاتر بوون.
تایبەتمندییەکان
بەپێی سەرژمارییەکان ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە بە شارۆچەکانی دەوروبەری نزیک بە ٦٧٠٠٠٠ کەسە کە دەبێتە یازدەھەمین شاری شانشینی یەکگرتوو و خودی شارەکە ٤٦٣٤٠٠کەسە. یانەکانی تۆپی پێی بریستۆڵ سیتی و بریستۆڵ ڕۆوێرز لە پرێمیەرلیگی ئینگلستان بەشداریان ھەیە. بریستۆل ڕۆوێرز لە ساڵی ١٨٨٣ بوونیاد نرا. بەپێی سەرژماری ساڵی ٢٠١١ نزیک بە ٥ لە سەدا دانیشتووانی ئەم شارە لە کەمایەتییەکانی موسڵمان پێکھاتووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بریستۆڵ پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئینگلستان پۆل:شارەکانی ئینگلستان
خەزێنە، سەرکەپکان
خەزێنە شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
لۆگاریتمی سروشتی
چەپ|وێنۆک|250px|ڕوونکردنەوەی [[فانکشن (ماتماتیک)|فانکشنی لۆگاریتم بە بنچینەی ژمارەی نێپێر یان ھەمان لۆگاریتمی سروشتی]]
لۆگاریتمی سروشتی (Natural logarithm) بریتییە لە لۆگاریتم بە بنچینەی e، بەھای نزیکەیی e یەکسانە بە ٢٫٧٣ (بە شێوەی وردتر ٢٫٧١٨٢٨١٨٢٨٤). ھێمای lnx بۆ لۆگاریتمی سروشتی بەکار دەھێنرێت. لۆگاریتمی سروشتی ھەمان تایبەتمەندییەکانی لۆگاریتمی ئاسایی (دەیی) و لۆگاریتمەکانی تری ھەیە.
فانکشنی لۆگاریتمی سروشتی
f(x)=lnx بریتییە لە پێچەوانەی فانکشن بۆ فانکشنی توانی سروشتی کە فانکشنێکی لۆگاریتمییە بە بنچینەی e، بوارەکەی کۆمەڵەی ژمارە ڕاستەقینە ئەرێنییەکان و مەوداکەی بریتییە لە کۆمەڵەی ھەموو ژمارە ڕاستەقینەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:لۆگاریتمەکان
سیریستان
سیریستان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سیریستان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بایدری سەروو لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی شێرە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شایان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عەواڵان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کاپیتانی خەیاڵی
کاپیتانی خەیاڵی فیلمێکی کۆمیدی-درامایە و لە نووسین و دەرھێنانی مەت ڕاسە، کە لە ساڵی ٢٠١٦ نمایش کرا.
کورتەی چیرۆک
خێزانێک کە ٦ منداڵیان ھەیە لە دارستانێکدا دەژین، و دوای مردنی دایکیان کە دەڕۆنە ڕێوڕەسمی بە خاکسپاردن ڕووبەڕووی ئاڵنگاری زۆر دەبنەوە لە پێوەندییان لەگەل ئەوانی دیکە و…
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦ پۆل:CS1 errors: dates پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان
بەردەنووسی بێستوون
بێستوون نێوی چیایەکی ھەڵکەوتوو لە باکووری رێگایەکی کۆنی پڕ ھات‌وچۆی ئەوان دەمانە، کە لە سەر کاروانەڕێی تێپەڕینی ھێز و لەشکر لە بابێل و بەغداوە بەرەو چیای زاگرۆس و دەڤەری ئێکباتان (ھەمەدانی ئێستا) ھەڵکەوتووە. ئەم چیایە کەوتۆتە ڕۆژھەڵاتی (مەیلەو باکوور) شاری کرماشان و لە مەودای ٣٢کیلۆمیتریی ئەم شارەیە. وەک دەڵێن ناوی دێرینی ئەم چیایە "بەغستانە" و "بەگستانە" بە واتای "شوێنگەی خواکان" بووە. لە دەقە یۆنانی‌یەکان‌دا بە ناوی "بەگیستانۆن"(ئۆرووس) ئاماژەی پێ کراوە. لە بەرھەمی جوغرافیزانە عەرەبەکانی سەدەکانی ناوەڕاست، وەکوو «ئیبنی حەوقەل»، «ئیستەخری» و «یاقووتی حەمەوی»دا ئەم چیایە بە "بەھێستوون" و "بێھێستوون" و "بەھیستان" ناو براوە. بە گشتی سووانی ئەم وشەیە لە درێژایی مێژوودا وێ‌دەچێ ئاوا بووبێت: بەغستانە- بەگستانە- بێھستان-بێھستوون-بێستوون.
ناو و پێناسی دیلەکان
ناو و پێناسی ئەو دیلانەی پەیکەرەکەیان لەم نەخشەدایە: (بە ڕیزە لە لای داریووشەوە)
١	گەئۆماتەی موغ/	شۆڕشگێڕی؟
٢	ئاسرینە/	یەکەمین شۆڕشگێڕی عیلام
٣	نیدینتووبێل/	یەکەمین شۆڕشگێڕی بابێل
٥	مەرەتیە/	دووھەمین شۆڕشگێڕی عیلام
٦	چیترەتەخمە/	شۆڕشگێڕی ساگارت
٧	وەھیەزداتە/	شۆڕشگێڕی پارس
٩	فرادە/	شۆڕشگێڕی مەرڤ
کووبا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
کووبا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
بەردەنووسی بێستوون
ناو و پێناسی دیلەکان
= دەقی بەردەنووسی بێستوون =
کووبا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
بەردەنووسی بێستوون
ناو و پێناسی دیلەکان
-	داریووش و پانتای ئیمپەراتۆرییەتەکەی:
١.	من داریووش¬شا، کوڕی ویشتاسپ، ھەخامەنەشی، شای شایان، پارسی، شای پارسم.
٣.	داریووش¬شا دەڵێ: ئێمە خۆمان لە بنەچەی ھەخامەنش دەزانین، ئێمە ھەر لە سەرەتاوە لە گەورەکان بووین، لە کۆنەوە ڕەچەڵەکمان شای شایان بوون.
٤.	داریووش¬شا دەڵێ: ھەشت پشت لە بنەچەی ئێمە بەر لە من شا بوون، من نۆھەمینیانم، ئێمە نۆ شاین لە تۆرەمەیەکی نەمر.
٥.	داریووش¬شا دەڵێ: من بە ویستی ئەھوورامەزدا بوومەتە شا. ئەھوورامەزدا شا¬ـ¬یەتی پێ بەخشیوم.
٦.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەوانەن ئەو وڵاتانەی بە ویستی ئەھوورامەزدا لە ژێر فەرمانی من‌دان و من بوومەتە شا-یان: پارس، عیلام، بابێل، ئاشوور، عەرەبیە، میسر، نیشتەجێیانی [دەڤەری] دەریا، سارد، یۆنان، ماد، ھەرمەنستان، کاپادوکیە، پارت، سیستان، ھەرات، خارەزم، بەلخ، سوغەد، قەندھار، سەکا، سەتەگووش، ڕۆخەج، مەکە؛ بەتێکڕایی ٢٣ وڵات.
٧.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەوانەن ئەو وڵاتانەی کە لە ژێر فەرمانی من‌دان، بە ویستی ئەھوورامەزدا کۆیلەی منن و پیتاکم دەدەنێ. شەو و ڕۆژ چ بڵێم گوێدێری فەرمانمن.
٨.	داریووش¬شا دەڵێ: لەو وڵاتانەدا ئەوی ئەمەگدارم بوو لاواندمەوە و ئەوی لەگەڵم خاین بوو چاک تەمبێم کرد. بە ویستی ئەھوورامەزدا دەستووری خۆم لەم وڵاتانەدا چەسپاند و لە قسەم دەرنەچوون، بە شەو و بە ڕۆژ.
٩.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەھوورامەزدا ئەم شایەتییەی پێ بەخشیم. ئەھوورامەزدا پشتەوانی من بوو تا ببمە خاوەنی ئەم شکۆیە. بە ویستی ئەھوورامەزدا ئەم پاڵشایەتییەم پێ بڕا.
-کوژرانی بەردیا و ھەڵگیرسانی شۆڕشی گەئۆماتەی موغ:
١٠.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەوەیە ئەو کارانەی کە پاش ئەوەی بە ویستی ئەھوورامەزدا بووم بە شا، کردمن: کەمبووجیەی کوڕی کۆرش، شای پارس، شای شایان، لە بنەچەی ئێمە، شای ئێرە بوو. کەمبووجیە برایەکی بوو بە ناوی بەردیا، کە برای دای و بابی بوون. کەمبووجیە بەردیای کوشت. دوای ئەوەی کەمبووجیە بەردیای کوشت، [سڕپۆش کرا و]کەس لە کوژرانی بەردیا ئاگادار نەبوو. پاشان کەمبووجیە [بۆ شەڕ]چوو بۆ میسر. دوای ئەوەی کەمبووجیە چوو بۆ میسر خەڵک ڕوویان لە خراپە کرد. ئیتر درۆ وڵاتی پارس و ماد و بابێل و باقی وڵاتانی تەنییەوە.
١١.	مادی‌یەک بە ناوی گەئۆماتەی موغ  لە «پەئیشیائووادە» و چیای «ئەرەکەدری»سەربزێوی کرد. ئەو کات چاردە ڕۆژ بە سەر مانگی ڕەشەمەدا ھاتبوو (١١ی مارسی ٥٢٢ ب. ز). ئەو بە درۆ بە خەڵکی ڕاگەیاند "من بەردیام، کوڕی کۆرش، برای کەمبووجیە". ئەو کات ھەموو سپای کەمبووجیە ڕوویان لێ وەرگێڕا و چوونە پاڵ ئەو. پارس و ماد و وڵاتانی‌تریش. ئەو [تەختی] شایەتیی داگیر کرد. ئەو کاتەی ئەو بوو بە شا نۆ ڕۆژ بە سەر مانگی پووشپەڕداھاتبوو(١ی جوولای ٥٢٢ ب. ز). دواتر کەمبووجیە بە مردنی ئاسایی مرد.
١٢.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەو پاشایەتی‌یەی گەئۆماتەی موغ لە کەمبووجیەی داگیر کرد لە سەرەتاوە ھی ئێمە و بنەچەی ئێمە بوو. گەئۆماتەی موغ پارس، ماد، بابێل و وڵاتانی‌تری خستە ژێر ڕکێفی خۆی و بوو بە شا.
-	سەرکوت کردنی شۆڕش و کوژرانی گەئۆماتە:
١٤.	داریووش¬شادەڵێ: ئەو پاشایەتیەی لە ڕەچەڵەکی ئێمە ئەستێندرابوو سەرلەنوێ داممەزراندەوە، وەک ڕابردوو. گەڕاندمەوە سەر جێی خۆی. ئەو پەرستگانەی گەئۆماتەی موغ خاپووری کردبوون نوێژەنم کردنەوە. من چوارپێکان، ڕەوەکان، لەوەڕگەکان و ئەو مڵکانەی گەئۆماتەی موغ تاڵانی کردبوون دامنەوە بە خەڵک. من خەڵکم گەڕاندەوە سەر جێی خۆیان. پارس، ماد و وڵاتانیتریش. من ھەرچی تاڵان کرابوو، گێڕامنەوە سەر جێی خۆی. من بە ویستی ئەھوورامەزدا ئەم کارەم کرد. من حەولم دابنەچەمان لەسەر جێی خۆی سەقامگیر کەمەوە، وەک ڕابردوو. من بە ویستی ئەھوورامەزدا نەمھێشت گەئۆماتەی موغ ڕەچەڵەکمان بشێوێنێت.
-	شۆڕشی ئاسرینە لە عیلام و نیدینتووبێل لە بابێل:
١٦.	داریووش¬شا دەڵێ: پاش ئەوەی گەئۆماتەی موغم کوشت، عیلامی‌یەک بە ناوی «ئاسرینە» کوڕی «ئووپەدرەمە»، سەربزێوی کرد و بە خەڵکی کوت "من شای عیلامم". ئەوکاتە عیلامییەکان لە من ھەڵگەڕانەوە و چوونە پاڵ ئەو ئاسرینەیە. ئەو بوو بە شای عیلام. ھاوکات «نیدینتووبێل» کوڕی «کینزێر» لە بابێل سەری بزاوت و بە درۆ خەڵکی ھەڵفریواند کە "مننەبووکەدنەسەر کوڕی نەبوونید، پاشای بابێلم". خەڵکی بابێل ھەموو لە دەوری ھاڵان. بابێل لێمان ھەڵگەڕاوە و ئەو پاشایەتی داگیر کرد.
١٧.	داریووش¬شا دەڵێ: دواتر من قاسیدێکم ناردە عیلام. ئاسرینە بە قۆڵبەست‌کراوی ھێنرایە لای من. من کوشتم.
١٨.	داریووش¬شا دەڵێ: من ئەوجار ڕوو بە نیدینتووبێل کە کوتبووی من نەبووکەدنەسەرم، بەرەو بابێلوەڕێ‌کەوتم. سپای نیدینتووبێل لە درێژایی بەستێنی دیجلە خستبوویان. دیجلە سەری کردبوو. ئەوکاتە من سپاکەم بە ھەسپ و وشترەوە، بە سواری مەشکەی فوودراو لە دیجلە پەڕاندەوە. بە پشتەوانیی ئەھوورامەزدا لە دیجلە پەڕینەوە. لەوێ ھێزی نیدینتووبێلم شکست دا. ئەو ڕۆژەی شەڕمان کرد ٢٦ ڕۆژ بە سەر مانگی سەرماوەزداھاتبوو(١٣ی دێسەمبەری ٥٢٢ ب. ز). ئێمە ھەموانمان کوشتن و تاقمان بە سەری زیندی نەھێشتنەوە.
١٩.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەوجار من بەرەو بابێل بەڕێ کەوتم. بەر لەوەی بچمە ناو بابێلەوە، سپای نیدینتووبێل، کە کوتبووی من نەبووکەدنەسەر پاشای بابێلم، بۆ شەڕ لەگەڵ ئێمە گەیشتە شارێک بە ناوی «زازانە»، لە کەناری فورات. پاشان شەڕ قەوما. ئەھوورامەزدا یارمەتی دام. بە ویستی ئەھوورامەزدا سپای نیدینتووبێلم تەفر و توونا کرد. [ئەوانەی مابوون] لە ڕووباریان دا و ھەڵاتن. ئاو بردنی. ئێمە لە ڕۆژی دووی مانگی بەفرانباردا شەڕمان کرد(١٨ی دێسەمبەر ٥٢٢ ب. ز). ئێمە سەرپاکیانمان کوشتن و شتاقمان لێ¬بڕین.
٢٠.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەوکاتە نیدینتووبێل لەگەڵ چەند سوارێکی دەرباز بوو و بەرەو بابێل تێی‌تەقاند. ئەوجار من بەرەو بابێل شوێنیم ھەڵگرت. بە ویستی ئەھوورامەزدا ھەم بابێلم گرت و ھەمیش نیدینتووبێل. ئەوجار لە بابێل دارم لە پاشەڵی نیدینتووبێل و گەورەکانی ھاوڕێی بڕی و کوشتمن. ھەر ٤٩ نەفەریان. لە بابێل ئاوام کرد.
٢١.	داریووش¬شا دەڵێ: تا من لە بابێل بووم، ئەو دەڤەرانە لە من ھەڵگەڕانەوە: عیلام، پارس، ماد، ئاشوور، میسر، پارت، مەرڤ، سەتەگووش و سەکا.
٢٢.	داریووش¬شا دەڵێ: پیاوێک بە ناوی «مەرەتیە» کوڕی «چێچێخڕائیش» دانیشتووی شاری «کووگەنەکا»ی پارس بوو. ئەو لە عیلام قوت بۆوە و بە خەڵکی کوت "من ئیمەنیش، شای عیلامم".
٢٣.	لەو کاتەدا من لە نزیک عیلام بووم. عیلامییەکان لە ترسی من، ھەر بۆخۆیان مەرەتیەیان گرت و کوشتیان.
-	شۆڕشی فرەوەرتیش لە ماد:
٢٤.	داریووش¬شا دەڵێ: مادی‌یەک بە ناوی «فرەوەرتیش» لە ماد سەربزێوی کرد و بە درۆ بە مادییەکانی کوت: "من خشەسریتە لە تۆرەمەی ھۆوەخشتەرەم". ئیدی ئەو ھێزەی ماد کە لە پێتەخت بوون لە من ھەڵگەڕانەوە و لە فرەوەرتیش ھاڵان. ئەو لە ماد بوو بە شا.
-	شۆڕشی ھەرمەنیان:
٢٧.	نەیاران بۆ شەڕێکی‌تر یەکیان گرتەوە؛ تا بەرەنگاری دادەرشی بن. شەڕ لە «قەڵای تیگرە»، لە ھەرمەنستان ھەڵایسا. ئەھوورامەزدا یارمەتی دام. بە ویستی ئەھوورامەزدا سپای من، سپای دوژمنی تێک¬شکاند. کە ئەو شەڕە ھەڵایسا ١٨ ڕۆژ بە سەر مانگی بانەمەڕداھاتبوو(٣٠ی مای ٥٢١ ب. ز). ٥٤٦ کەسیان لێ کوشتن و ٥٢٠ کەسیان بەدیل گرت.
٢٨.	سەربزێوان بۆ شەڕێکی‌تر یەکیان گرتەوە تا بەرەنگاری دادەرشی بن. لە «قەڵای ئوویەمە» لە ھەرمەنستان شەڕ ھەڵایسا. ئەھوورامەزدا یارمەتی دام. بە ویستی ئەھوورامەزدا سپای من سپای دوژمنی تێک شکاند. کە ئەو شەڕە ھەڵایسا ٩ رۆژ بە سەر مانگی سای¬گەرچی‌داھاتبوو(٢٠ی ژووئەن ٥٢١ ب. ز). ٤٧٢ نەفەریان لێ کوشتن و ٥٢٥ کەس بەدیل گیران. دوای ئەوە دادەرشی ھیچ ھەڵمەتێکی‌تری نەنواند، چاوەڕوان ما تا من گەیشتمە ماد.
٢٩.	داریووش¬شا دەڵێ: یەکێک لە بەندەکانمم بە ناوی «وەئوومیسە» بەم دەستوورەوە نارد بۆ ھەرمەنستان: «بڕۆ و ئەو ھێزەی دوژمن کە مل بۆ من کەچ ناکا تێک‌شکێنە». ئەوجار وەئوومیسە بەڕێ کەوت. کە گەیشتە ھەرمەنستان نەیاران بۆ شەڕ لەگەڵ وەئوومیسە یەکیان¬گرت. لە دەڤەرێک بە ناوی «ئیزەلا» شەڕیان کرد. ئەھوورامەزدا یارمەتی دام. بە ویستی ئەھوورامەزدا سپای من سپای دوژمنی تێک‌شکاند. کە ئەو شەڕە ھەڵایسا ١٥رۆژ بە سەر مانگی بەفرانبارداھاتبوو(٣١ی دێسەمبەر ٥٢٢ ب. ز). ٢٠٣٤ کەسیان لێ کوشتن.
٣٠.	نەیاران لە ھەڵمەتێکی‌تردا کۆ بوونەوە و لە ھەمبەر وەئوومیسەدا وێستان. شەڕ لە شوێنێک بە ناوی «ئەئووتیارە»قەوما. ئەھوورامەزدا یارمەتی دام. بە ویستی ئەھوورامەزدا سپای من سپای دوژمنی تێک‌شکاند. کە ئەو شەڕە ڕووی دا کۆتایی مانگی بانەمەڕ بوو(١١ی ژووئەنی ٥٢١ ب. ز). ٢٠٤٥ کەسیان لێ کوشتن و ١٥٥٨ کەسیان بەدیل گرت. دوای ئەوە وەئوومیسە ھیچ شەڕێکی‌تری نەکرد و لە ھەرمەنستان لەسەرم وێستان تا خۆم گەیاندە ماد.
-	کۆتاییی شۆڕشی مادـەکان:
٣١.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەوکاتە من بابێلم بەجێ‌ھێشت و بەرەو ماد بەڕێ کەوتم. کە گەیشتمە ماد، «فرەوەرتیش» کە کوتبووی "من شای مادم و لە تۆرەمەی ھۆوەخشتەرەم" لە شارێک بە ناوی «کودۆرۆش»  بۆ شەڕ لە بەرانبەر من‌دا وێستا. شەڕ لە نێوانمان قەوما. ئەھوورامەزدا یارمەتی دام. بە ویستی ئەھوورامەزدا سپای من سپای فرەوەرتیشی تێک‌شکاند. کە شەڕمان کرد ٢٥ ڕۆژ بە سەرمانگی خاکەلێوەداھاتبوو(٨ی مای ٥٢١ ب. ز). ئێمە ٣٤٤٢٥ کەسمان کوشت و ١٨٠١ کەسیشمان بەدیل گرت.
٣٢.	پاشان فرەوەرتیش لەگەڵ چەند سوارێک دەرباز بوو و بەرەو دەڤەری «ڕەی» لە ماد تێیان‌تەقاند. ئەوکاتە ھێزێکم بە شوێن‌دا ناردن. فرەوەرتیش و دار و دەستەکەیان قۆڵبەست کرد و ھێنایاننە لای من. لووت، گوێچکە و زمانیم بڕی و چاوێکیم کۆڵی. دەست و پێ بە کۆت و زنجیرەوە لە بەر دەروازە[ی شار] ڕامگرت تا ھەموو خەڵک چاویان پێی‌کەوت. پاشان لە «ھەگمەتانە» دارم لە قوونان بڕی. دوایە ٤٧ گەورەپیاوی ھاوڕێشیم لە قەڵایەکی ھەگمەتانەدا ھەڵواسی.
٣٣.	داریووش¬شا دەڵێ: پیاوێکی «ساگارت»ی بە ناوی «چیترەتەخمە» لە من ھەڵگەڕاوە و بە خەڵکی کوت "من شای ساگارتیم و لە تۆرەمەی ھۆوەخشتەرەم". ئەوکاتە من سپای پارس و مادم کردە سەر. مادی‌یەکی لایەنگری خۆمم بە ناوی «تەخمەسپادە»، کردە سەرلەشکریان و کوتم: «بڕۆن و ئەو سپا سەربزێوە تێک‌شکێنن کە مل بۆ من کەچ ناکەن». ئەوکاتە تەخمەسپادە بەسپاوە بەڕێ¬کەوت و ھێرشی کردە سەر چیترەتەخمە. ئەھوورامەزدا یارمەتی دام. بە ویستی ئەھوورامەزدا سپای من سپای دوژمنی تەرت‌وتوونا کرد. شەڕ لە ڕۆژی ٥ی مانگی ڕەزبەردا ڕووی دا. ئەو [تەخمەسپادە] چیترەتەخمەی گرت و پەلکێشی کردە لای من. پاشان من لووت و گوێچکە و زمانیم بڕی و چاوێکیم کۆڵی. بە کۆت و زنجیرەوە لە بەر دەروازە ڕامگرت تا ھەموو خەڵک چاویان پێی کەوت. پاشان لە «ئەربیل»  دارم لە قوونان بڕی. سەرجەم کوژراو و دیلی سەربزێوەکان ٤٤٧ کەس بوون.
٣٤.	داریووش¬شا دەڵێ: من لە ماد ئاوام کرد.
-	شۆڕشی پارتی¬¬ـ¬یەکان:
٣٥.	داریووش¬شا دەڵێ: پارت وگورگان دژی من ھەستان و کوتیان گوێدێری فرەوەرتین. ویشتاسپی باوکم لە پارت بوو. [دژەکانی ناو] سپاکەی، ئەویان بەجی‌ھێشت و ڕەگەڵ فرەوەرتی کەوتن. ئەوکاتە ویشتاسپ لەگەڵ [ئەمەگدارەکانی] سپاکەی بەڕێ‌کەوت. لە شارێکی پارت بە ناوی «ویشپەئووزاتیش» شەڕ قەوما. ئەھوورامەزدا یارمەتی دام. بە ویستی ئەھوورامەزدا ویشتاسپ ئەو ھێزە سەربزێوەی تێک‌شکاند. کە ئەو شەڕەیان کرد ٢٢ ڕۆژ بە سەر مانگی ڕەشەمەداھاتبوو(٨ی مارسی ٥٢١ ب. ز). ٦٣٤٦ کەسیان لێ کوشتن و ٤٣٤٦ کەسیان بەدیل گرت.
٣٦.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەوکاتە من سپای ئەمەگداری پارسم لە ڕێگەی ڕەی-ەوە بۆ ویشتاسپ نارد. کە ئەو ھێزە گەیشتێ ویشتاسپ وەری‌گرتن و بەڕێ‌کەوت. لە شارێکی پارت بە ناوی «پەتی‌گەربەنە» لەگەڵ سەربزێوان بوو بە شەڕیان. ئەھوورامەزدا یارمەتی دام. بە ویستی ئەھوورامەزدا ویشتاسپ ئەو ھێزە سەربزێوەی تێک‌شکاند. کە ئەم شەڕە ھەڵایسا یەک ڕۆژ بە سەرمانگی پووشپەڕداھاتبوو(١١ی جوولای ٥٢١ ب. ز). ٦٥٧٠ کەسیان کوشتن و ٤١٩٢ کەسیان بەدیل گرت. ٨٠ کەس لە سەرکردە و گەورەپیاوانی ھاوڕێشی کوژران.
٣٧.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەوکاتە ئەو وڵاتە بوو بە ھی من. من لە پارت ئاوام کرد.
-	شۆڕشی فرادە لە مەرڤ:
٣٨.	داریووش¬شا دەڵێ: وڵاتێک بە ناوی «مەرڤ» لە من ھەڵگەڕاوە. مەرڤی‌یەکیان بە ناوی «فرادە» بە سەرلەشکری خۆ ھەڵبژارد. ئەوکاتە من یەکێک لە بەندەکانم، پارسی‌یەک، بە ناوی «دادەرشی»، حاکمی «بەلخ»، نارد و ئەمرم پێ کرد: "بڕۆ و ئەو ھێزەی مل بۆ من کەچ ناکا تێک‌شکێنە." پاشان دادەرشی بە لەشکرەوە بەڕێ کەوت و بەسەر مەرڤی‌دادا. ئەھوورامەزدا یارمەتی دام. بە ویستی ئەھوورامەزدا ھێزی من ئەو ھێزە سەربزێوەی تێک‌شکاند. کە ئەم شەڕە ھەڵایسا ٢٣ڕۆژ بە سەر مانگی سەرماوەزداھاتبوو(٢٨ی دێسەمبەری ٥٢١ ب. ز). ئەو [دادەرشی] فرادە و ٤٦ کەس لە گەورەکانی ھاوڕێی کوشت. ئەو...   کەسیانی کوشت و ٦٥٧٢ کەسی لێ بەدیل گرتن.
٣٩.	داریووش¬شا دەڵێ: ئیدی ئەو وڵاتە بوو بە ھی من. من لە بەلخ و مەرڤ ئاوام کرد.
-	شۆڕشی وەھیەزداتە لە پارس:
٤٠.	داریووش¬شا دەڵێ: پارسی‌یەک بوو بە ناوی «وەھیەزداتە» لە شارێک بە ناوی «تارەوا»، لە دەڤەرێکی پارس بە ناوی «یەئووتی‌یا» نیشتەجێ بوو. ئەوە لە پارس سەری بزاوت و بە خەڵکی کوت: "من بەردیای کوڕی کۆرش، شای شایانم". ئەو کاتە ئەو ھێزانەی پارس کە پێشتر لە کۆشکی بابێل بوون و لە ڕێگەی ئەنزان و یەدایا-وە ھاتبوون لە من ھەڵگەڕانەوە و چوونە پاڵ وەھیەزداتە. ئەو بوو بە شای پارس.
٤٢.	ئەوکاتە وەھیەزداتە لەگەڵ چەند سوارێکی ھەڵات و بەرەو «پەئیشی یائووەدا» چوو. لەوێندەرێ ھێزێکی پێک¬ھێنا و دیسان بۆ شەڕ لەگەڵ ئەرتەوەردیە بەڕێ‌کەوت. شەڕ لە چیایەکی پارس بە ناوی «پەرگە»ڕووی دا. ئەھوورامەزدا یارمەتی دام. بە ویستی ئەھوورامەزدا سپای من ھێزی وەھیەزداتەی تێک‌شکاند. کە شەڕ ھەڵایسا ٥ ڕۆژ بە سەر مانگی پووشپەڕداھاتبوو(١٥ی جوولای ٥٢١ ب. ز). ٦٢٤٦ کەسیان لێ کوشتن و ٤٤٦٤ کەسیان بەدیل گرت. وەھیەزداتە و گەورەکانی ھاوڕێیان بەند کرد.
٤٣.	داریووش¬شادەڵێ: ئەوکاتە لە شارێکی پارس بە ناوی «ئووادەئیچەیە» دارم لە پاشەڵی وەھیەزداتە و گەورەکانی ھاوڕێی بڕی و ٥٢ کەسیانم کوشت.
٤٤.	داریووش¬شا دەڵێ: ئیدی ئەو وڵاتە بوو بە ھی من. من لە پارس ئاوام کرد.
٤٥.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەو وەھیەزداتەیەی کوتبووی من بەردیای کوڕی کۆرشم ھێزێکی بۆ ڕۆخەج نارد و سەرلەشکرەکەیانی ڕائەسپاردبوو بۆ شەڕ لەگەڵ یەکێک لە بەندەکانم، پارسی‌یەک بە ناوی «ویوانە»، حاکمی ڕۆخەج؛ "بڕۆن و ئەو ھێزانەی خۆیان بە ھی داریووش دەزانن تێک‌شکێنن". پاشان ئەو ھێزەی لەلایەن وەھیەزداتەوە نێردرابوو چوو بۆ شەڕی ویوانە. شەڕ لە قەڵایەک بە ناوی «کەپیشەکانی»ڕووی دا. ئەھوورامەزدا یارمەتی دام. بە ویستی ئەھوورامەزدا سپای من سپای سەربزێوی تێک‌شکاند. کە شەڕ ھەڵایسا ١٣ڕۆژ بە سەر مانگی بەفرانبارداھاتبوو(٢٩ی دێسەمبەری ٥٢٢ ب. ز). سەرجەم کوژراوان و بەدیل گیراوانی سپای نێردراوی وەھیەزداتە....
٤٦.	دواتر بۆ جاری دووھەم سەربزێوان کۆ بوونەوە و بە سەر ویوانەیان‌دا دا. شەڕ لە دەڤەرێک بە ناوی «گەندەتەمەکی»قەوما. ئەھوورامەزدا یارمەتی دام. بە ویستی ئەھوورامەزدا سپای من سپای سەربزێوی تێک‌شکاند. کە شەڕ ھەڵایسا ٧ ڕۆژ بەسەر مانگی ڕەشەمەداھاتبوو(٢١ی فێوریەی ٥٢١ ب. ز). سەرجەم کوژراوان و بەدیل¬گیراوانی سپای نێردراوی وەھیەزداتە ٤٥٧٩ کەس بوون.
٤٧.	ئەوکاتە ئەو پیاوەی وەھیەزداتە وەک سەرلەشکری ھێز ناردبووی لەگەڵ چەند سوارێک دەرباز بوون. چوون بەرەو «قەڵای ئەرشادا» لە ڕۆخەج. پاشان ویوانە بە ھێزەوە کەوتە سەریان. لەوێ ئەو [سەرلەشکری سپای وەھیەزداتە] و گەورە¬ھاوڕێکانی گرت و کوشتنی. سەرجەم کوژراوان و بەدیل گیراوان.... کەس بوون.
٤٨.	داریووش¬شادەڵێ: ئیدی ئەو وڵاتە بوو بە ھی من. من لە سەتەگووش و ڕۆخەج ئاوام کرد.
-	ئەرەخە، دووھەمین شۆڕشگێڕی بابێل:
٤٩.	داریووش¬شا دەڵێ: کە من لە پارس و ماد بووم «بابێل»یەکان سەرلەنوێ ھەستان. ئەرمەنی‌یەک بە ناوی «ئەرەخە» کوڕی «ھەلدیتە» لە دەڤەرێک بە ناوی «دۆبالە» لە ئوور، لە بابێل سەری بزاوت. خەڵکی ھەڵفریواند و کوتی: "من نەبووکەدنەسەر کوڕی نەبوونیدم". ئەوکاتە بابێلیەکان لە من ھەڵگەڕانەوە و چوونە پاڵ ئەو. ئەو بابێلی گرت و بوو بە شای بابێل.
٥٠.	پاشان من ھێزێکم نارد بۆ بابێل. بەندەیەکی پارسی لایەنگری خۆمم بە ناوی «ویدەفەرنە» کردە سەرکردەیان و کوتم: "بڕۆن و ئەو نەیارانەی بابێلی بکووژن کە خۆیان بە ھی من نازانن". ئەو کاتە ویدەفەرنە بە سپاوە بەرەو بابێل بەڕێ کەوت. ئەھوورامەزدا یارمەتی دام. بە ویستی ئەھوورامەزدا ویدەفەرنە بەسەر سپای دوژمن‌دا زاڵ بوو و سەرجەم ھێزی دوژمنی بەدیل گرت و ھێناینە لای من. ٢٢رۆژ بەسەر مانگی خەزەڵوەردا ھاتبوو(٢٧ی نۆڤەمبەری٥٢١ ب. ز) کە شەڕ ھەڵایسا و ئەرەخە کە بە درۆ کوتبووی من نەبووکەدنەسەر کوڕی نەبوونیدم، لەگەڵ گەورەگەورانی ھاوڕێی بەدیل گیران. پاشان من دەستوورم دا ھۆرەیان بۆ بتاشن. دواتر ئەرەخە و گەورەکانی ھاوڕێی لە بابێل داریان لە قوون بڕدرا. سەرجەم کوژراوان و بەدیل گیراوانی سپای ئەرەخە ٢٤٧٩ کەس بوون.
٥١.	داریووش¬شا دەڵێ: لە بابێل ئاوام کرد.
-	پوختەی ڕووداوەکان و پەیامی داریووش بۆ دوا ڕۆژ:
٥٢.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەوەی من بە درێژایی ساڵێک بە ویستی ئەھوورامەزدا کردم ئەوەیە. پاش ئەوەی بووم بە شا. من ١٩ شەڕم کرد. بە ویستی ئەھوورامەزدا من بە سەر ٩ شاـ‌دا زاڵ بووم و بەدیلم گرتن: موغێک بە ناوی گەئۆماتە. ئەو بە درۆ کوتبووی من بەردیای کوڕی کۆرش، پاشای پارسم. ئەو پارس و مادی تین دا و ھەڵڵای نایەوە. عیلامی‌یەک بە ناو ئاسرینە. ئەو بە درۆ کوتی من شای عیلامم. ئەو عیلامی تین دا. بابێلی‌یەک بە ناوی نیدینتووبێل. ئەو بە درۆ کوتی من نەبووکەدنەسەری کوڕی نەبوونید، پاشای بابێلم. ئەو بابێلی بزاوت. پارسی‌یەک بە ناوی مەرەتیە. ئەو بە درۆ کوتی من ئیمەنیش، شای عیلامم. ئەو عیلامیەکانی دەنگ دا. مادی‌یەک بە ناوی فرەوەرتیش. ئەو بە درۆ کوتی من خشەسریتە لە ڕەچەڵەکی ھۆوەخشتەرەم. ئەو مادی ھەستاند. ساگارتی‌یەک بە ناوی چیترەتەخمە. ئەو بە درۆ کوتی من شایەکم لە تۆرەمەی ھۆوەخشتەرە. ئەو سەگارتیانی ھان دا. مەرڤی‌یەک بە ناوی فرادە. ئەو بە درۆ کوتی من شای مەرڤم. ئەوە مەرڤی ھەستاند. پارسی‌یەک بە ناوی وەھیەزداتە. ئەو بە درۆ کوتی من بەردیای کوڕی کۆرش، شای پارسم. ئەو پارسی ھەڵایساند. ھەرمەنی‌یەک بە ناوی ئەرەخە. ئەو بە درۆ کوتی من نەبووکەدنەسەر کوڕی نەبوونیدم. ئەو بابێلی ھەستاند.
٥٣.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەوانە ئەو ٩ شایەن کە سپای من لەگەڵیان بەشەڕ ھات و گرتنی، بە سەری زیندی یابە مردوویی. لەو شەڕانەدا ھێزی من ھێزی ئەوانی قڕ کرد.
٥٤.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەو وڵاتانەی سەربزێوییان کرد، درۆ کردنی بە سەربزێو و خەڵکیان ھەڵخەڵەتاند. ئەو کاتە ئەھوورامەزدا لە مستی منی نان. ئێستا من چم بوێ وا دەکەن.
٢٣ی خاکەلێوە
٢٣ی خاکەلێوە ٢٣ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٤٢ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٤٣ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
بەردەنووسی بێستوون
ناو و پێناسی دیلەکان
٥٦.	داریووش¬شا دەڵێ: من ئەوەم کرد. بە ویستی ئەھوورامەزدا لە ماوەی ساڵێک‌دا کردم. تۆ کە دواتر دەیبینی بڕوا بکە بەوەی لەسەر ئەو کەڤرە ھەڵقەندراوە و ئەوەی کردوومە. نەچی بڵێی درۆ دەکا.
٢٣ی خاکەلێوە
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خاکەلێوە
بەردەنووسی بێستوون
ناو و پێناسی دیلەکان
٥٧.	داریووش شا دەڵێ: من بە ئەھوورامەزدا سوێند دەخۆم ئەوەی دەڵێم لە ساڵێک‌دا کردم ڕاستە و چەوتی تێدا نیە.
٥٨.	داریووش¬شا دەڵێ: من بە ویستی ئەھوورامەزدا گەلێک کاری‌ترم کرد کە لەو بەردەنووسەدا نەھاتوون؛ نەکا ئەوەی دواتر ئەو بەردەنووسە دەبینێ بڕوا نەکا و پێی وابێ  فڕوفیشاڵە.
٥٩.	داریووش¬شا دەڵێ: ئەوانەی بەر لە من شا بوون ھیچ کامیان بە سەری زیندی وەھا کارێکیان نەکردووە کە بە ویستی ئەھوورامەزدا و بە دەستی من لە ماوەی ساڵێک‌دا سەری¬گرت.
٦٠.	داریووش شا دەڵێ: ئێستا بڕوا بکە بەوەی من کردم و قسەی ڕاست بۆ خەڵک بدرکێنە. ئەوانە مەشارەوە. ئەگەر لە خەڵکیان نەشاریەوە [داوا دەکەم] ئەھوورامەزدا بتپارێزێ و خۆشی بوێی و وەجا‌غت ڕوون بێ و تەمەن درێژ بی.
٦١.	ئەگەر ئەم نووسراوەیە بشاریەوە و ئەم قسە ڕاستانەی ئێرە بە خەڵک ڕانەگەیەنی، ئەھوورامەزدا بە لەعنەتت کا و دوابڕاو بی.