cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئەحمەد دیدات
چالاکی و کارکردن
لە کۆتای چلەکاندا (ئەحمەد دیدات) توانی چەند دەورەیەک بەدەست بێنێت مەشقی سەرەتای بۆ پێھێنانی دەزگای (ڕادیۆ) کاری ئەندازیاری کارەبایی و کاروباری ھۆنەری تر لە و بوارەدا، پاش ئەوی کە توانی پارەیەک کۆبکاتەوە کۆچی کرد بۆ (پاکستان) لە ساڵی ١٩٤٩ی زاینی، بۆ ماوەکی لە و خەریکی ڕێکخستنی کارگەی چنین بوو. (ئەحمەد دیدات) توانی خێزان پێکوە بنێت و ببێتەوە خاوەنی دوو کوڕ و کچێک، پاشان (ئەحمد دیدات) بۆ جارێکی تر گەڕایەوە بۆ (باشووری ئەفەریقا) پاش سێ ساڵ بۆ ئەوەی کە شوناس نامەی ئەوێی لە دەست نەدا. لەگەڵ ئەوەی کە لە دایک بووی ئەوێش نەبوو. بەگەڕانەوەی بۆ (باشووری ئەفەریقا) لێپرسراوی ھەمان کارگەیان پێبەخشیەوە کە لەوەو پێش کاری تێدا دەکرد ئەویش کارگەی کەلوپەلی ناوماڵ بوو. لە سەرەتای پەنجاکاندا یەکەم نوسراوی خۆی دەرکرد لە ژێر ناونیشانی : (پەرتوکی پیرۆز چی ووتوە دەربارەی پەیامبەری ئیسلام؟)، پاش ئەو کتێبەی بەناوبانگترین نووسراوەی تر خۆی دەرکرد لە ژێر ناونیشانی(ئایا کتێبی پیرۆز وتەی خوایھ؟). لە ساڵی ١٩٥٩ی زاینی (ئەحمد دیدات) دەستی لە کار کردن کێشایەوە بۆ بانگەواز بۆ ئاینی ئیسلام ئەوە بوو لەو ماوەیە دا بانگەشەی گفتوگۆی دەکرد و داوای ڕوو بەڕوو بوونەوەی دەرکرد دەرھێنای ڕاستی یەکان و پوچەڵکردنەوەی گۆمان و گومڕابوونەکان کە خاوەن کتێبە ئاسمانی یەکان دوای کەوتوون و بونەتە چەواشە کردنی خەڵک و وونکردنی ڕاستیەکان. لەو ماوەیە چەندەھا کۆڕی تایبەت و گشتی گێڕاو لەگەڵ گەورە پیاونی گاوڕ کە پێیان دەوترێت لەنموونەیان کلارک و جیمی سواجارت و ئەنیس شروش. (ئەحمد دیدات) ھەڵسا بە دامەزراندی پەیمانگایەکی تایبەتی بە (ئاشتی) بۆ دەرکردنی بانگەواز کاری بانگەوازی کرد، و ڕێکخراوێکی کیشوەری بۆ بانگەوازی ئیسلامی لە شاری (دیربان) لە (باشووری ئەفەریقا). (ئەحمەد دیدات) توانیویەتی زیاتر لە (بیست) پەڕتوک بنوسێتەوە و لەچاپیان بدات کە ئەمڕۆ بە ملیۆنەھا خەڵک لێکۆڵینەوەی لەسەر پەرتوکەکانی ئەکەن ، کاریگەری ئەم لەسەر مووسڵمانانی ئێستا ماوەو سوود لەکۆڕ و وتووێژەکانیشی وەردەگیرێت لەسەر ئەم کارە جوامێری و ماندونەناسانەی شێخ (ئەحمەد دیدات) توانی خەڵاتی (مەلیک فەیسەڵی جیھانی) بەدەست بێنێت لە ساڵی ١٩٨٦ی زاینی _(جائزة الملک فیصل العالمیة لخدمة الإسلام).
پەرتووکەکانی
بەشێک لە پەرتووکەکانی:-
سەرچاوە
پۆل:موسڵمانانی ھیندی پۆل:مردووانی ٢٠٠٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨ پۆل:ڕەخنەگرانی بێخوایی پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت
تیشکە مادییەکان
لە ناوەکانیانەوە دەردەکەوێ کە ئەم تیشکانە سروشتێکی ماددیان ھەیە و سروشتی وزەیان نی یە، ئەمانیش دەکرێن بە دووبەشەوە:
تیشکی ئەلفا
ئەم تیشکە پێکدێت لە وردەتەنی بچووک کە لە پرۆتۆنین و نیوترۆنین پێکھاتوون، بەواتای ئەوەی ھەر یەکێک لەم وردەتەنانە وەکو توخمی ھیلێۆم وایە. شتێکی سروشتی یە کە بڵێین ئەم تەنانە بە بارگەی موجەب بارگەکراون، چونکە پرۆتۆن موجەبە و نیوترۆنیش بێ بارگەیە. ئەم تیشکانە مەودایان کورتە و لەھەوادا دوورییەکی کەم دەبڕن کە نزیکەی ٣ سم دەبێت. لە لەشی مرۆڤدا مەوداکە ھەر زۆر کەمە و تەنھا ٠٫٠٤ ملم دەبێت. لەلایەنی تیۆری یەوە ئەمانە لەھەموو تیشکە ناوکییەکانی تر زەرەرمەندترن. بەڵام لە ڕاستیدا و لە خراپترین حاڵەتدا کاریگەریان لە پێستی مرۆڤ تێناپەڕێت. بەڵام بەپێی ھەمووپێوانەکان ئەم تیشکە بە زەرەرمەند دادەنرێ و بەھۆی کورتی مەوداکەی و کاریگەری یە تێکدەرەکەیەوە ناتوانرێ لەھیچ بوارێکدا سوودی لێوەربگیرێ.
تیشکی بێتا
ئەم تیشکانە بریتین لە ئەلکترۆنی بارگە سالب کە مەودایان لە تیشکەکانی ئەلفا درێژترە، مەوداکەیان لە ھەوادا بە ٣٠٠ سم دەخەمڵێنرێ، و لە لەشی مرۆڤدا بە نزیکەی ٥ ملم. زیانەکانی ئەم تیشکانە لە تیشکی ئەلفا بە نزیکەی ٢٠ جار کەمترە و ئەتوانرێ لەچەند بوارێکی دیاریکراودا سوودیان لێوەربگیرێ وەکو لەبواری دۆزینەوە و وێنەگرتنی ناوچە ڕووکەشییەکانی لەش وەکو ڕژێنی ئاوڕژێن.
ڕیزبەندیی جیھانیی فیفا
مێژوو
لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٩٢ فیفا بۆ یەکەمجار ڕیزبەندی ئەندامانی خۆی بڵاوکردەوە. لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٩٣ەوە ئەم لیستە زۆربەی مانگەکان نوێکراوەتەوە و بڵاوکراوەتەوە. تا ئێستا دوو گۆڕانکاری گەورە لە ڕیزبەندی فیفادا لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٩٩ و تەممووزی ٢٠٠٦ ئەنجام دراوە وەک وەڵامێک بۆ ڕەخنەگرانی ئەو سیستەمە. لیستی ڕیزبەندی لە ماڵپەڕی فیفادا لە سەرەتاوە ڕیزبەندی تیپەکانی تێدایە، بەڵام سیستەمی ئێستا بۆ ڕیزبەندی پێش ساڵی ٢٠٠٦ بەکارناھێنرێت، ڕیزبەندییەکانی پێشووش بە ھەمان سیستمی کۆن ھەژماری بۆ دەکرێت و گۆڕانکاری بەسەردا نایەت. ھەروەھا ژمارەی ئەندامانی فیفا لە ١٦٧ ئەندام لە ساڵی ١٩٩٢ بۆ ٢٠٩ ئەندام لە ئێستادا زیادی کردووە، کە ھەموویان لەم پۆلێنکردنەدا ئامادەن. لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨، فیفا ڕای گەیاند، بەنیازە سیستمی گۆڵکردنیان لە دوای جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ نوێبکاتەوە. شێوازی نوێی تۆمارکردنی گۆڵ زۆر لە شێوازی ڕیزبەندی ئیلۆ دەچێت، لیستی ڕیزبەندییەکەش دوای ھەر یارییەک نوێ دەکرێتەوە و بڵاودەکرێتەوە. ھەروەھا سیستەمی ئێستا کە لەسەر بنەمای کۆنفیدڕاڵی جیاواز دامەزراوە، لادەبرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:فیفا پۆل:ڕیزبەندیی جیھانیی وەرزش
کیۆسێرا
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
سەرچاوە
پۆل:کیۆسێرا پۆل:کارگەکانی موبایل پۆل:تۆپیکس ١٠٠ پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
تاکیشی کیتانۆ
چەپ|250px|وێنۆک|تاکیشی کیتانۆ لە ٢٠٠٨دا تاکیشی کیتانۆ (لەدایکبووی ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٤٧) ئەکتەر و دەرھێنەر و کۆمیدی و گۆرانیبێژ و سکرین نووسەر و دەستکاریکەر و ھۆنراوەنووس و وێنەکێشێکی یابانییە. لە شاری تۆکیۆ لە یابان لەدایکبووە.
سپانداریان، شیراک
سپانداریان گوندێکە لە پارێزگای شیراک لە ئەرمینیا. ناوی گوندەکە لە ساڵی ١٩٤٦ گۆڕدرا بۆ ڕێزلێنان لە شۆڕشگێڕی ئەرمەنی سوورێن سپانداریان.
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووان لە ساڵێکدا بەم شێوەیەی خوارەوەیە.
سەرچاوەکان
سپانداریان
پۆدۆلسک
شاری پۆدۆلسک (لاتینی: Podolsk، بە ڕووسی Подольск) یەکێکە لە شارەکانی ڕووسیا، گەورەترین شارە لە ناوچەی ئۆبلاست مۆسکۆ
پۆل:شار و شارۆچکەکانی پارێزگای مۆسکۆ
گویانا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
گویانا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
گویانا یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ی تۆکیۆ. ٧وەرزشوان (٣پیاو، ٤خانم) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان کرد لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵۆمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە هەژدەهەمین بەشداربووی گویانا بوو لە ئۆڵۆمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٤٨. لەم ئۆڵۆمپیادە وەرزشوانانی گویانا نەیانتوانی هیچ مەدالیایەک بەدەست بهێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:گویانا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
میکرۆب
زنجیرەی میکرۆبەکان زۆر بەربڵاوە و بریتییە لە بەکتریاکان، کارگەکان، ئارکیا (archaea)، و سەرەتاییەکان (protists)؛ ڕووەکە میکرۆسکۆپیەکان (کە پێیان دەگوترێت کەوزە سەوزەکان)؛ وە ئاژەڵانێک وەکوو پلانکتۆن، پلەناریەن (planarian) و ئامیبا (amoeba).
ھەندێک لە میکرۆبناسەکان ھەروەھا ڤایرۆسەکانیش لە نێو ئەم دەستە دادەنێن، بەڵام ھەندێکی دیکە ڤایرۆسەکان بە نازیندو دەزانن. زۆربەی میکرۆبەکان تەکخانەیین (واتە یەک خانەیان ھەیە)، بەڵام ئەمە شتێکی جیھانی نییە، چونکا ھەندێک لە چەندخانەییەکان (فرەخانەییەکان) میکرۆسکۆپین، لە حاڵێکدا کە ھەندێک لە سەرەتاییە تەکخانەییەکان و بەکتریەکان، وەکوو Thiomargarita namibiensis ماکرۆسکۆپین و بە چاوی ئاسایی دەبینرێن.
ھەروەھا مرۆڤ لە بیۆتێکنۆلۆژی دا لە میکرۆبەکان کەڵک وەردەگرێت، ھەم بە شێوەی کۆنی بەرھەمھێنانی خۆراک و خواردنەوە، و ھەم لە ئەو تێکنۆلۆژیە ئەمرۆژیانەی کە لە سەر بنەمای ئەندازیاریی ژێنێتیک دانراون. بەڵام، میکرۆبە نەخۆشخەرەکان زیانبارن، چونکا ھێرش دەکەنە سەر ئۆرگانیزمەکان، لە نێو ئەوان دا گەورە دەبن و دەبنە ھۆی نەخۆشیھایەک کە میلیۆنھا مرۆڤ، ئاژەڵ و ڕوەک لە ناو دەبات..
پەشەنگ کامکار
پە‌شە‌نگ کامکار مووسیقاری کورد ە و یە‌کێکە لە ئە‌ندامانی گرووپی کامکاران. ساڵی ١٩٥١ لە شاری سنە لە دایک بووە.
پە‌شە‌نگ کامکار ژە‌نیاری بە‌ناوبانگی سەنتوورە و وە‌کوو دیکە‌ی کامکارە‌کان، باوکی، حە‌سە‌ن کامکار، یە‌کە‌م مامۆستای بووە. بۆ خۆی لە ساڵی ١٩٦٩ (لە ھە‌ژدە ساڵی) دا لە ناوە‌ندی فە‌رھە‌نگ، ھونە‌ری سنە دا بووە بە مامۆستای سە‌نتوور. ئە‌و لە زانستگە‌ی ھونە‌رە جوانە‌کانی زانکۆی تاران دا دە‌رسی خوێندووە‌ و لە رادیۆ سنە دا کاری کردووە. ئە‌و ھە‌روە‌ھا یە‌کێکە لە ئە‌ندامانی سە‌رە‌کی گرووپی شە‌یدا.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:ژەنیارانی ئێرانی پۆل:ژەنیارانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:کامکاران پۆل:ھونەرمەندانی کورد پۆل:خەڵکی سنە
لێکسمارک
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
فانکشنی یەکبەیەک
وێنۆک|نموونەی فانکشنێکی یەکبەیەک thumb|فانکشنێک کە یەکبەیەک نییە وا دابنێ f:X\to Y فانکشنێک بێت. بە فانکشنی f دەوترێت فانکشنی یەکبەیەک، ئەگەر ھەر ئەندامێکی (دانەیەکی) y لە مەوداکەی بە تەنھا ئەندامێکی x  لە بوارەکەی بەسترابێت، بە واتایەکی تر ئەگەر بۆ ھەر دوو ئەندامی x1,x2∈X، ئەم ھاوکێشە پاسادان بێت (f(x1)=f(x2 ئەوا x1=x2 بە زمانی بیرکاری بەم شێوە دەردەبڕێت:
لێکسمارک
سەرچاوە
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٩١ پۆل:یەکگرتنەوە و دەستخستن لە ساڵی ٢٠١٦
بڕیارنامەی ١٦٦٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٦٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی ئازاری ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی گورجستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٠٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
فانکشنی یەکبەیەک
ھەندێک جار فانکشنی یەکبەیەک بە 1-1 ھێما دەکرێت.
بڕیارنامەی ١٦٦٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئەبخازیا و گورجستان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:ئەبخازیا لە ٢٠٠٦ پۆل:گورجستان لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەبخازیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ گورجستان
فانکشنی یەکبەیەک
سەرچاوەکان
بیرکاری ١٢ - کتێبی قوتابی، بڵاوکار: کۆمپانیای جیۆپرۆجێکتس
سوھەیل نەفیسی
سوهەیل نەفیسی گۆرانیبێژ و گیتارژەنی ئێران یە. لە ساڵی ١٣٤٦ی هەتاویدا لەدایکبووە. خۆی بۆی فێری مۆسیقا بووە. مۆسیقای نەفیسی بە هۆی ژیانی لە باشووری ئێران تێکڵاوی مۆسیقای ئەو ناوچە بووە. نەفیسی بە هۆی ئەلبۆمی "ڕیرا"وە لە کۆمەڵگای ئێرانیدا ناوی دەرکرد.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای فارسی ڕێکەوتی ٢ی ئاگستی ٢٠١٦
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئێرانی
شانگری-لا
شانگری لا شوێنێکی خەیاڵییە، کە لە ڕۆمانی ونبووی ١٩٣٣ دا لەلایەن نووسەری بەریتانی جەیمس ھیلتۆن ەوە باس کراوە. ھیلتۆن شانگری لا بە دۆڵێکی دڵپیس و نەرمی دڵ فریودەری سەرنج ڕاکێش دەچوێنێت ، کە لە کۆتایی ڕۆژئاوای چیای کونلۆن دا ھەڵکەوتبوو، شانگری لا لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا بووەتە ھاوواتا لەگەڵ ھەر بەھەشتێکی تری سەر زەوی، بە تایبەتی یوتۆپیای ئەفسانەیی ھیمالایا - کە خاکێکی چاڵی دڕێژکۆڵەی خۆشە، ناوچەیەکی دوورە دەست و دابڕاوە لە جیھان. لە ڕۆمانەکەدا ئەو کەسانەی لە شانگری لا دەژین، کەسانێکی بە تەمەنن، سەدان ساڵ لەودیو تەمەنی ئاسایییەوە دەژین و تەنھا بە ھێواشی لە ڕواڵەتدا پیر بوون ناوەکە ھەروەھا گوزارشت لە تێڕوانینێکی ڕۆژھەڵاتنالیستی بیانی دەکات. وێنۆک|ژۆنگدیان لە یوونان لە نووسراوە کۆنەکانی تبتدا بوونی حەوت شوێنی لەو جۆرە بە ناوی (نجێ-بیول کەمبالانگ) ھاتووە خمابلانگ یەکێکە لە چەند بیول (خاکی شاراوەی ھاوشێوەی شانگری لا) کە لەو بڕوایەدا بوو لە سەدەی نۆدا لەلایەن پادماسامباڤاوە دروست کراوە وەک شوێنی ئایدیڵ، کە شوێنێکی پیرۆزی پەناگەیە بۆ بوودییەکان لە کاتی تەنگانەدا. وێنۆک|سەربازێکی بەریتانی پاسەوانی کەمپی شانگری لا دەکات
ھێلکۆکە
چەپ|وێنۆک|ھێلکۆکەیەکی مرۆڤ ھێلکۆکە (بە لاتینی: ovum) بریتیە لە خانەیەکی زاوزێیی یان گامێت. ھەردووی ئاژەڵان و ڕوەکە ھێلکۆکەدانەرەکان ھێلکۆکەیان ھەیە. وشەی ئووڤیۆل (Ovule) بە ھێلکۆکەی تازەدروستبووی ئاژەڵ، وە ھەروەھا ئەو پێکھاتە ڕوەکیانە دەگوترێت کە گامێتۆفیت و خانەی ھێلکۆکە ھەڵدەگرێت وە پاش بەبەربوون دەبێت بە دانە. لە ڕوەکە بچووکەکان و کەوزەکان (algae) دا، ھەروەھا بە ھێلکۆکە دەگوترێت ئووسفیەر.
دروستبوونی ھێلکۆکە
لە ئاژەڵە پێشکەوتووەکان دا، ھێلکۆکە لە لایەن ھەندێک گلاندی مێ (گلاندە سێکسیەکان) کە پێیان دەگوترێت ھێلکەدان بەرھەم دێنن و ھەمووی ئەم گلاندانە ھەر لە سەرەتای لەدایکبوونەوە لە جەستەی گوانداران دا ھەیە، وە لە ڕێگەی پرۆسەی دروستبوون و گەشەکردنی ھێلکۆکەوە پێدەگەن.
ھێلکۆکەی مرۆڤ و گوانداران
چەپ|وێنۆک|خانەیەکی سپێرم خەریکی بەبەرکردنی ھێلکۆکەیەک وێنۆک|چەپ| http://all-the-exgirlfriends.info/?uid=72001 پرۆسەی بەبەرکردنی ھێلکۆکەیەک (لە سەرەوە بۆ خوارەوە) لە ئاژەڵانی بەچکەزێ دا (کە بریتین لە مرۆڤ و ھەموو گواندارانی خاوەن ئاوەڵمنداڵی دیکە)، ھێلکۆکە لە نێو جەستە مێ دا بەبەر دەبێت، وە پاشان ئاوڵەمە لە نێو مناڵدان دا گەشە دەکات، وە ڕاستەوخۆ خۆراک لە دایک وەردەگرێت
ھێلکۆکە (ovum) یەکێک لە گەورەترین خانەکانی جەستەی مرۆڤە، وە بە چاوی ئاسایی بەبێ یارمەتی مایکرۆسکۆپ یان ھەر ئامێرێکی گەورەکردنەوەی دیکە دەبینرێت. ئەندازەی تیرەی ھێلکۆکەی مرۆڤ لە نێوان ١٠٠ تا ٢٠٠ میکرۆمتر دایە   ، بەڵام ئەندازەی دەقێقتر ١٢٠ میکرۆمترە.
ھێلکۆکەی بوونەوەری سەرەتایی و ڕوەکەکان
لە بوونەروەرانی سەرەتایی (protists)، کارگەکان و زۆرێک لە ڕووەکەکان، لەوانە برایۆفیتەکان، سەرەخسەکان، و دانەڕووتەکان، دا ھێلکۆکە لە نێو ئارچێگۆنیەم (archegonium) دا بەرھەم دێت. بە ھۆی ئەوەی کە ئارچێگۆنیەم پێکھاتەیەکی ھاپلۆیدە، خانەکانی ھێلکۆکە لە ڕێگەی دابەشاندنی میتۆسیسەوە دروست دەبن. ئارچێگۆنیەمی ئاسایی برایۆفیت پێکھاتووە لە ملێکی درێژ لەگەڵ بناغەیەکی پانتر کە خانەی ھێلکۆکەی تێدایە. لەکاتی پێگەیشتن دا ئەم ملە درێژە دەکرێتەوە بۆ ئەوە بە خانەکانی سپێرم ڕێگە بدات بە مەلەکردن بچن بۆ نێو ئارچێگۆنیەم وە ھێلکۆکە بەبەر بکەن. ئەو زیگۆتەی کە لە ئاکامی ئەم بەبەربوونە دروست دەبێت پاشان گەشە دەکات وە دەبێت بە ئاوڵەمە، کە بە شێوەی سپۆرۆفیتی (sporophyte) تازە لە ئارچێگۆنیەم دێتە دەرەوە.
لە ڕوەکە گوڵدارەکان دا، گامێتۆفیتی (gametophyte) مێ، کە ئاساییانە دەبێتە ھۆی دروستبوونی ئارچێگۆنیەم، بچووک بووەتەوە و بووەتە تەنیا ھەشت خانەی ناسراو بە کیسەی ئاوڵەمە لە نێو ئووڤیۆل دا. ئەو خانەی گامێتۆفیتە کە لە ھەمووان نزیکترە بە کونی مایکرۆپایلی کیسەی ئاوڵەمە دەبێتە خانەی ھێلکۆکە. لە کاتی گەردەپژاندن (pollination) دا، بۆریەکی گەردە سپێرم دەباتە نێو کیسەی ئاوڵەمە وە یەک ناوەی سپێرم لەگەڵ ناوەکی ھێلکۆکە تێکەڵ دەبێت. ئەو زیگۆتەی کە لە ئاکامی ئەم تێکەڵبوونە دروست دەبێت لە نێو ئووڤیۆل دا دەبێت بە ئاوڵەمە. ئووڤیۆل بە نۆرەی خۆی دەبێت دان وە لە زۆرێک لە حاڵەتەکان دا ھێلکەدانی ڕووەک دەبێتە میوەیەک بۆ ئەوە کاری بڵاوبوونەوەی دانەکان ئاسان بکاتەوە. دوای چەکەرەکردن (germination)، ئاوڵەمە دەبێت بە یەک نەونەمام (seedling).
دروستبوونی ھێلکۆکە (ھێلکە) لە ئاژەڵانی ھێلکەزێ دا
لە ئاژەڵانی ھێلکەزێ دا (واتە ھەموو پەلەوەرەکان، زۆربەی ماسییەکان، دووژینیەکان ((amphibia و خشۆکەکان) ھەندێک لایەی پارێزەر بە دەوری ھێلکۆکە دروست دەبێت وە پاشان لە ڕێگەی لوولەی ھێلکەوە دەچێتە دەرۆی جەستە. ئەم ھێلکۆکە (ھێلکە) یان لە نێو جەستەی گیانەوەری مێ دا بە سپێرمی نێر بەبەر دەکرێت (بەو شێوەی کە لە پەلەوەر ڕوو ئەدات) یان لە دەرۆی جەستەی گیانەوەری مێ دا بە سپێرمی نێر بەبەر دەکرێت (وەکوو ئەوەی کە لە زۆرێک لە ماسیەکان دا دەبینرێت). دوای بەبەربوون، ئاوڵەمەیەک دروست دەبێت، کە لە خۆراکی نێو ھێلکۆکەکە یان ھێلکەکە دەخوات. پاشان لە ھێلکە دێتە دەرەوە، کە ئەمەش لە دەرۆی جەستەی دایک ڕوو ئەدات. بۆ زانیاری زیاتر دەربارەی ھێلکەکانی ئاژەڵە ھێلکەزێکان وتاری ھێلکە (بیۆلۆژی) بخوێنەوە.
سایتۆپلاسم و میتۆکۆندریای خانەی ھێلکە (لەگەڵ کلورۆپلاست لە ڕوەکەکان دا) تەنھا ئامرازی ھێلکەن کە دەتوانن لە ڕێگەی دابەشاندنی میتۆسیسەوە تۆرەم بخەنەوە و سەرئەنجام پاش بەبەربوون بلەیزەتۆسیست (blasetocyst) دروست بکەن.
ھێلکەزێیی ناوسکی
جۆرێکی مامناوەند ھەیە کە پێی دەگوترێت ھێلکەزێی ناوسکی (Ovoviviparity). لەم جۆرە ھێلکەزێیە دا، بە ھەمان شێوەی ھێلکەزێی ئاسایی ئاوڵەمە لە نێو ھێلکەیە دا گەورە دەبێت وە خۆراکی لە ھەمان ھێلکە دابین دەکرێت، بەڵام پاشان ماوەیەکی کورت پێش لەدایکبوون لە نێو زگی دایکی دا لە ھێلکە دێتە دەرەوە، یان دەستبەجێ پاش ھاتنەدەرەوەی ھێلکە لە جەستەی دایک لە ھێلکە دێتە دەرەوە. ھەندێک لە ماسیەکان، خشۆکەکان و زۆرێک لە بێ‌بڕبڕەکان بەم شێوە زاوزێ دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:سیستەمی زاوزێ پۆل:خانە ڕیشەییەکان پۆل:پزیشکیی ژنان پۆل:کلۆنکردن پۆل:سیستەمی زاوزێی ژنان پۆل:خانە مرۆڤیەکان پۆل:ھێلکەکان
١٣٩٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
سپانداریان، سیونیک
سپانداریان گوندێکە لە شارەوانی گۆڕایک لە پارێزگای سیونیک لە ئەرمەنستان. ناوچەی دەوروبەری گوندەکە وێستگەی کارەبای ئاوی سپانداریانی تێدایە کە یەکێکە لە گەورەترین وێستگەکانی کارەبای ئاوی ئەرمینیا و کۆگای سپاندریا لە باکووری ڕۆژئاوای خودی گوندەکە.
دانیشتووان
لیژنەی ئاماری ئەرمینیا ڕایگەیاندووە کە ژمارەی دانیشتووانەکەی لە ساڵی ٢٠١١دا ٣٧١ کەس بووە
سەرچاوەکان
سپانداریان
ڕیکۆ
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
سەرچاوە
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٣٦ پۆل:ڕیکۆ پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
سوورێناڤان
سوورێناڤان (تا ساڵی ١٩٤٦، ئاڤشار مێتس) شارۆچکەیەکە لە پارێزگای ئارارات لە ئەرمینیا. ناوی شارۆچکەکە لە ساڵی ١٩٤٦ گۆڕدرا بۆ ڕێزلێنان لە سوورێن سپانداریان کە شۆڕشگێڕ بوو.
سەرچاوەکان
سوورێناڤان
بڕیارنامەی ١٦٦٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٦٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی ئازاری ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی لیبەریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٠٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:لیبێریا لە ٢٠٠٦ پۆل:سیەرالیۆن لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
ھایتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ھایتی یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ی تۆکیۆ. ٦وەرزشوان (٢پیاو، ٤خانم) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان کرد لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵۆمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە حەفدەهەمین بەشداربووی ھایتی بوو لە ئۆڵۆمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٤٨. لەم ئۆڵۆمپیادە وەرزشوانانی ھایتی نەیانتوانی هیچ مەدالیایەک بەدەست بهێنن.
قەشەنگ کامکار
قە‌شە‌نگ کامکار مووسیقاری کوردە کە لە‌گە‌ڵ حە‌وت براکە‌ی دا گرووپی کامکارانیان دامە‌زراندووە. قە‌شە‌نگ لە ساڵی ١٩٥٣ لە سنە لە دایک بووە. یە‌کە‌م جار لە لای باوکی، حە‌سە‌ن کامکار، دە‌ستی کردووە بە فێر بوونی سێ تار و دواتریش لە لای مامۆستایان سە‌عید ەورموزی، ئە‌حمە‌د عیبادی، موحە‌ممە‌د ڕە‌زا لوتفی، و حسە‌ین عە‌لیزادە درێژەی پێ داوە. ئە‌و ڤیۆڵۆنیش دە‌ژە‌نێت. ئێستاکە خە‌ریکی فێرکردنی سێتار بە ژنانی تامە‌زرۆی مۆسیقایە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی سنە پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:ژەنیارانی ئێرانی پۆل:ژەنیارانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣ پۆل:کامکاران پۆل:ھونەرمەندانی کورد
سیکۆ ئیپسۆن
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
سەرچاوە
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٤٢ پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٢ لە ژاپۆن پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
سێرجیۆ ڕیگولۆن
سێرجیۆ ڕیگولۆن ڕۆدریگێز (لەدایکبووی ١٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٦) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی ئیسپانییە کە یاری دەکات وەک بەرگریکاری باڵی چەپ لە خولی ئینگلیزیدا بۆ یانەی تۆتنھام ھۆتسپێر و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا. لە ساڵی ٢٠١٥ لە ئەکادیمیای لاوانی ڕیاڵ مەدرید گەشەی کرد و بەدرێژایی ماوەکەی بە خواستن درا بە یانەکانی تری ئیسپانیا.
ڕیاڵ مەدرید
لە ٢٣ی ئابی ٢٠١٦، ڕیگولۆن گەڕایەوە بۆ لۆگڕۆنێس بە گرێبەستێکی خواستن بۆ ماوەی یەک ساڵ. ببو بە یاریزانێکی سەرەکی، ھەشت گۆڵی تۆمارکرد لە ماوەی وەرزەکەدا، گرنگترینیان تۆمارکردنی چوار گۆڵلە دژی ئەتلەتیک بلباو لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ (٥–٣ لە یاریگای خۆیان)
دوای گەڕانەوەی بۆ کاستیلا(ڕیاڵ مەدریدی دوو)، ڕیگولۆن یەکەم ھەڵبژاردەی سانتیاگۆ سۆلاری بوو، و گرێبەستەکەی نوێکردەوە تا ١١ی ئایاری ٢٠١٨. لە ٢٥ی ئابی ئەو ساڵەدا، بەرزکرایەوە بۆ پێکھاتەی یەکەم لەلایەن ڕاھێنەری یانەکە جوولییەن لۆپێتیگی.
ڕیگولۆن یەکەم یاری پیشەگەری خۆی لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ئەنجامدا، لە دۆڕاندنیان لە دەرەوەی یاریگای خۆیان لە خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا بەرامبەر یانەی سیسکا مۆسکۆ. ھەروەھا لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ یەکەمین یاری خۆی لە خودادا ئەنجامدا، لە بردنەوەی ٢–٠ لە یاریگای خۆیان بەرامبەر ڕیال ڤالادۆلید.
خواستن بۆ سیڤیلیا
لە ٥ی تەممووزی ٢٠١٩، ڕیگولۆن بە خواستن درا بە سیڤیلیا بۆ وەرزی ٢٠١٩–٢٠. لە یەکەمین یاریی فەرمی لە ١٨ی ئابدا، گۆڵی یەکەمی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٢–٠ بەسەر ئیسپانیۆل لە یاریگای RCDE.
لەگەڵ سیڤیلیا، ڕیگولۆن جێگای خۆی وەک یاریزانێکی سەرەکی قایمکرد و بوو بە براوەی خولی ئەورووپا ٢٠١٩–٢٠.
تۆتنھام ھۆتسپێر
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Sergio_Reguilón_2022.jpg/131px-Sergio_Reguilón_2022.jpg|وێنۆک|240x240پیکسڵ|ڕیگولۆن لە کاتی یاریکردن بۆ تۆتنھام ھۆتسپێر لە ٢٠٢٢ لە ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠، ڕیگیلۆن گواسترایەوە بۆ تۆتنھام ھۆتسپێر بە گرێبەستێک بۆ موەی پێنج ساڵ بە ٢٧٫٥ ملیۆن پاوەند. لە ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ یەکەم یاری خۆی ئەنجامدا، لە یارییەکدا لە یاریگای خۆیان بەرامبەر چێڵسی لە قۆناغی چوارەمی جامی خولدا، کە تێیدا ئەسیستی بۆ ھاوتیمەکەی ئێریک لامێلا کرد بۆ گۆڵی یەکسان بوون، کە دواتر یارییەکە چووە لێدانی یەکلاکەرەوە، سپێرس ٥–٤ بردنەوەی بەدەست ھێنا بە لێدانی یەکلاکەرەوە و گەیشتە قۆناغی داھاتوو. لە ٤ی تشرینی یەکەمدا یەکەمین یاری خۆی لە پریمەرلیگ ئەنجامدا، لە بردنەوەی ٦–١ بەرامبەر مانچستەر یونایتد لە دەرەوەی یاریگای خۆیان. لە ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١، ڕیگولۆن یەکەم گۆڵی بۆ تۆتنھام تۆمارکرد - گۆڵی بردنەوە لە بردنەوەی ٢–١ی پریمەرلیگ بەرامبەر لیدز یونایتد.
کاروانی نێودەوڵەتی
بۆ یەکەم جار ڕیگولۆن بۆ تیمی ئیسپانیا بۆ خوار ٢١ ساڵان بانگھێشت کرا لەلایەن لویس دێ لا فۆنتی بۆ پاڵاوتنەکانی پاڵەوانێتی ئەورووپا بۆ خوار ٢١ ساڵی ٢٠١٩ دژی ڕۆمانیا و ئوسترالیا. لە ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩دا یەکەمین بانگھێشتی بۆ پێکھاتەی یەکەم پێ گەیشت لەلایەن ڕۆبەرت مۆرینۆ بۆ یارییەکانی بەرامبەر نەرویج و سوید.
لە ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠، ڕیگولۆن یەکەم یاری خۆی لە ئاستی نێودەوڵەتیدا ئەنجامدا، لە بردنەوەی ٤–٠ی ئیسپانیا بەرامبەر ئوکراینا لە خولی نەتەوەکانی ئەورووپا.
ژیانی کەسی
لە مەدرید لەدایکبووە، دایک و باوکی خەڵکی زامۆرا بوون. ئەو لە پەیوەندیدایە لەگەڵ کەسایەتی بەناوبانگی ئینتەرنێت مارتا دیاس.
خەڵاتەکان
مەدرید
تاکەکەسی
بڕیارنامەی ١٦٦٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦
١٣٩٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
مانگەکان
مانگەکانی ساڵ بە پێی ڕۆژمێری زایینی بریتیین لە ٣٠ یان ٣١ ڕۆژ و مانگی شوبات ٢٨ ڕۆژە و لە ساڵی پڕدا ٢٩ ڕۆژە، و ١٢ مانگ ھەیە لە ساڵدا، و مانگەکانی ساڵ لە ڕۆژژمێری کۆچیی ھەیڤیدا دەست پێدەکات لەگەڵ دەرکەوتنی مانگ لە ئاسمان و تەواو دەبێت لە ڕۆژی پێش دەرکەوتنی مانگێکی نوێ، مانگی کۆچیی ٢٩ یان ٣٠ ڕۆژە و ناتوانرێت پێش کاتی خۆی دیاری بکرێت.
مانگەکانی ساڵی کۆچی
پۆل:ڕۆژژمێرەکان پۆل:یەکەکانی کات پۆل:مانگەکان
فانکشنی گشتگر
وێنۆک| فانکشنێکی گشتگر لە بواری X بۆ مەودای Y. هۆکاری گشتگربوونی ئەم فانکشنە ئەمەیە کە بۆ هەر y لە کۆمەڵەی [[مەودا (ماتماتیک)|مەودا لانیکەم خاڵێکی x لە بواری فانکشنەکەدا هەیە کە پاسادانی f(x)=y دەکات.]] بە فانکشنی f لە کۆمەڵەی A بۆ کۆمەڵەی B دەوترێت فانکشنێکی گشتگر ، ئەگەر مەوداکەی دانەکانی B  بە تەواوی بگرێتەوە.
١٤٠٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ھۆندووراس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ھۆندووراس یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ی تۆکیۆ. ٢٧وەرزشوان (٢٤پیاو، ٣خانم) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان کرد لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵۆمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە دوانزەهەمین بەشداربووی ھۆندووراس بوو لە ئۆڵۆمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٤٨. لەم ئۆڵۆمپیادە وەرزشوانانی ھۆندووراس نەیانتوانی هیچ مەدالیایەک بەدەست بهێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:ھۆندووراس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:ھۆندووراس
١٤٠٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
١٤٠٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئی ئێم سی
سەرچاوە
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٧٩
پۆل:کۆمپانیا نەرمامێرەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:یەکگرتنەوە و دەستخستن لە ساڵی ٢٠١٦
مارڤڵ
مارڤڵ فیلمێکی سوپەرکەسایەتی ئەمریکییە کە لەسەر بنەمای مارڤێڵ کۆمیکس دروست کراوە و کارۆل دانڤێرس، کاپتن مارڤڵ و کامالا خان/خاتوو مارڤڵ و مۆنیکا ڕامبۆ ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. بەرھەمھێنانی ستۆدیۆی مارڤێڵ و دابەشکردنی لەلایەن ستۆدیۆی واڵت دیزنی، فیلمەکە درێژەی فیلمی کاپتن مارڤێڵە (٢٠١٩)، درێژەی فیلمی خاتوو مارڤێڵە (٢٠٢٢)، و ٣٣ھەمین فیلمە لە گەردوونی سینەمایی مارڤڵ. فیلمەکە لە دەرھێنانی نیا داکۆستا لە سیناریۆیەکی مێگان ماکدۆنێلەوە دەرھێنراوە و بری لارسۆن ڕۆڵی کارۆل دانڤێرس و ئیمان ڤێلانی وەک کامالا خان و تیۆنا پاریس ڕۆڵی مۆنیکا ڕامبۆ شانبەشانی ساموێل ئێڵ ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن. جاکسن یەکێکە لە ئەکتەرەکانی.
ستۆدیۆکانی مارڤڵ پلانەکانی بۆ بەدواداچوونی فیلمی کاپتن مارڤڵ لە مانگی تەممووزی ٢٠١٩ پشتڕاستکردەوە، پەرەپێدانیش لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٠ دەستیپێکرد بە پەیوەندیکردنی ماکدۆنێل و گەڕانەوەی لارسۆن. داکۆستا لە مانگی ئابی ئەو ساڵەدا بەکرێ گیرا بۆ دەرھێنانی و لە مانگی کانوونی دووەمدا ڤێلانی و پریس ڕۆڵیان گێڕا. وێنەگرتنی یەکەی دووەمی پڕۆژەکە لە ناوەڕاستی مانگی نیسانی ٢٠٢١ لە ویلایەتی نیوجرسی دەستیپێکرد، و ناوی فیلمەکە لە سەرەتای مانگی ئایاردا ڕاگەیەندرا. وێنەگرتنی سەرەکی لە سەرەتای مانگی ئابی ٢٠٢١ دەستی پێکرد و لە ناوەڕاستی مانگی ئایاری ٢٠٢٢ کۆتایی ھات. ستۆدیۆکانی پاینوود لە باکینگھامشایر و ستۆدیۆکانی لۆنگکرۆس لە شاری سووری لە ئینگلتەرا و ھەروەھا لۆس ئەنجلۆس و ترۆپیا لە ئیتاڵیا لە شوێنەکانی وێنەگرتنی پڕۆژەکە بوون.
بڕیارە فیلمی گەردوونی سینەمایی مارڤڵ لە ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣ لە ئەمریکا نمایش بکرێت وەک بەشێک لە قۆناغی پێنجەمی گەردوونی سینەمایی مارڤڵ.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
پۆل:فیلمی ئەکشنی خەیاڵی سەرکێشی پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی پۆل:فیلمەکانی داھاتوو پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:CS1 Italian-language sources (it) پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمی پاڵەوانە هەرزەکارەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە ستۆدیۆکانی لۆنگکرۆس وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکان کە لە نیوجیرسی وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمی پاڵەوانە ھەرزەکارەکان پۆل:فیلمە ئەکشنییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان پۆل:خەیاڵ دەربارەی گەشتی نێوان گەلەئەستێرەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی پۆل:ئەو فیلمانەی لە بۆشایی ئاسماندا ڕوودەدەن پۆل:فیلمەکان کە لەسەر ھەسارە خەیاڵییەکان ڕوودەدەن
شۆڕشی ٢٣ی تەممووز (میسر)
شۆڕشی تەممووز، کودەتایەکی سەربازی بوو، ئەفسەرەکانی سوپای میسری پێی ھەستان لە دژی حوکمی شانشینی لە ٢٣ی تەممووزی ١٩٥٢ و سەرەتا بە بزوتنەوەی پیرۆ ناودەبرا و دواتر ھەندێک ناویان نا شۆڕشی ٢٣ی تەممووز. دوای شەڕی ١٩٤٨ و لە دەستچوونی فەلەستین ڕێکخستنی ئەفسەرە ئازادەکان دەرکەوت لە سوپای میسرییدا بە سەرکردایەتی لیوا محەممەد نەجیب و لە ٢٣ی تەممووزی ١٩٥٢دا ڕێکخستنەکە ھەستا بە کودەتایەکی چەکداری کە سەرکەوت لە دەستگرتن بەسەر کارووبارەکاندا و بەیاننامەی یەکەمی شۆڕش خوێنرایەوە بە دەنگی ئەنوەر سادات، و بزوتنەوەکە پاشای ناچارکرد واز لە دەسەڵات بھێنێت و وڵات بە جێ بھێڵێت لە ٢٦ی تەممووزی ١٩٥٢دا.
پاشان مەجلیسی ڕاسپردنی تەختی دەسەڵات پێک ھێنرا بەڵام کارووبارەکان لە دەستی مەجلیسی سەرکردایەتی شۆڕشدا بوو کە پێک ھاتبوون لە ١٣ ئەفسەر بە سەرکردایەتی لیوا محەممەد نەجیب، دواتر ڕژێمی پاشایەتی ھەڵوەشێنرایەوە و ڕژێمی کۆماری ڕاگەیەنرا لە ١٨ی تەممووزی ١٩٥٢دا.
سەرچاوەکان
پۆل:ململانێکانی ١٩٥٢ پۆل:سیاسەتی میسر پۆل:ناڕەزایییەکان لە میسر
سانع ژاڵە
سانع ژالە خوێندکاری کورد لە زانکۆی هونەر و نمایشەکانی زانکۆ و هونەری تاران، لەدایکبووی ساڵی ١٣٦٣ هەتاوی بوو کە لە ئاکامی خۆ پیشاندانی خوێندکارانی زانکۆی هونەری تاران لە ڕۆژی ٢٥ ڕێبەندان بە گولە کوژرا. چۆنیەتیی گیانلەدەستدانی لە زمانی هاوڕێیانی و سەرچاوە هەواڵنێرییەکان سەربە نارازی، سانعیان یەکێک لە خۆپیشاندەران ناساندووە کە لە لایان هێزە ئەمنییەکانەوە کوژراوە. ماڵپەڕەی «کلمە» ناوبراوی وەک ئەندامێکی ستادی هەڵبژاردنی میرحوسێن مووسەوی ناساندەوە. هەروەها ماڵپەڕی «سحام نیوز» وێنەیەکی بڵاو کردووە کە تێیدا شەهید سانع لەگەڵ ئایەتوڵڵا مونتەزری دەبینرێت. سانع چەند مەقالەی بۆ مەجەلەی «ئازما» کە لایەنگری بزووتنەوەی سەوز بووە نووسیوە.
ھەر وەھا سانع لە کورتە فیلمێکی نارەزایتی سەبارەت بە ھەڵ و مەرجی کۆمەڵگا بە ناوی " آجری در دیوار" (خشتێک لە نێو دیوار) رۆڵی گێرابوو کە لە لایان رژێمی ئسلامی ئێرانوە دەستی بە سەر داگێرابۆ ئێزنی بڵاو کردنەوەی پێ نەدرا بوو. ھەواڵنێریە حکومەتیەکان شەھید سانعیان وەک بەسیجی ناساند کە لە سەر دەمانی خۆپیشاندانی ٢٥ رێبەندان لە تاران لە لایان ریکخراوی موجاھێدینی خەلق کوژراوە. ھەواڵنێری" فارسیش" دەستی داێە بڵاو کردنەوەی وێنەیک لەوا دەنوێنی کارتی ئەندامیەتی شەھید سانع لە ناو ھێزەکانی بسیج دا بووە. ھەندێک لە ھاورێیانی شەھید سانع لەوانە: ھاتف سولتانی لە دەست بە سەر گراوەکانی گەرتووخانەی "کەھریزەک "بووە و پیوەندی شەھید سانع بە بەسیج بون رەد دەکاتەوە ناوبراوی وەک لایەنگەری بزوتنەوەی سەوز ناساند. ماڵپەری "ردە سبز" لە سەر ئەو بروایە کە بنماڵەی شەھید سانع لە ژێر فشاری رژیمی ئێسلامی ئێران دان ھەتا ئەو وەک لاینگەرێکی رژیمی ئسلامی بناسینن. ھەلبەت ھەندیک لە ماڵپەرکانیش ئەندامیتی شەھید سانعیان لە بسیج رەد نەکردوتەوە و وێرای ئەوەیش لە سەر ئەو بڕوایەن کە شەھید سانع لاینگەری بزوتنەوەی سەوز بووە بۆ لاینگەری ئەوان بەشداری خۆپێشاندانی ٢٥ رێنەندانی کەردووە. ھەواڵنێری "فارس" وتووێژیکی لەگەڵ باوک و کورە پووری شەھید سانع بڵاو کردوتەوە، کە لە لایان باوکی سانعوە نوسیویەتی کورەکەی حافزی قرئان بووەو تەواوی تەمەنی لە رێگای خودا دا کاری کەردووە، بەڵام ھێندێک خوا نەناس نەیانھێشت سەمەری ژیانی بەبێنی، ھەر وەھا لە زمانی کورە پوری سانعوە نوسیویەتی ئاژاوە گێرەکان دەیان ھەوێ لاوانی پاکی وەکو سانع کە حافزی قورئان بووە بەروە نەمان بەبن لە ماڵیک دا کە رەنجبەران بەرپرسی رێکخراوەکانی ناوەندی نوێنەرایتی رەھبەری لە زانکۆکان وێنەی شەھید سانع لەگەڵ ئایت اللە مونتەزری، دوروست کراوە دور لە راستی راگەیاندووە، حسینی شەریعت مەداری لە وتووێژیک دا لەگەڵ تەلەوزیونی حکومەتی، شەھید سانعی مخبرو جاسوسی حکومت لە کاتی چاوپیکەوتن لەگەڵ مونتزی دا رایگەیاندووە.
رێ و رەسمی بە خاک ئەسپەردە کردنی سانع ژاڵە رۆژی ٢٧ی رێنەندان بە بەشداری رەژێەکی خەڵک لە زانکۆی ھونەری تاران، بە رێوە چوو، کە ئەم رێو رەسمە بو بە ھۆی تێک ھەلچونی نێوان ھێزەکانی لاینگەری حکومەت و ھیزەکانی دژ بە حکومەت. مالپەری "کلمە" ھەوڵی دا لە بەر بەیانی روژی ٢٧ رێبەندان دا زانکۆی ھونەری تاران کەوتە ژێر پۆستاڵی ھێزە نیزامێەکانی لایانگەری حکومەت و ژومارەیک لە خویندەکاران کەوتنە بەر ھێرش و ھێندیکیش دەس بە سەر کران. ھەر وەھا لە زمان "سجاد رەزای" دەبیری کۆمەڵەی ئێسلامی زانکۆ نوسی کە خوێندەکاران ئیزنی بەشداری لە رێ و رەسمی ئەسپەردە کردنی سانعیان نبووە.
لە رۆژی بە خاک ئەسپەردە کردنی ژالە، برای سانع "قانع ژالە" لە وتو وێژیک دا لەگەڵ کەناڵی ئامریکا رایگەیاند کە سانع بەسیجی نەبووەو بنەمالەکەیان لەلایان حکومەتەوە لە ژێر گۆشار دان. لە درێژەی وتووێژەکەدا قانع ژالە وتی: سانع لایەنگرانی ئایت و اللە مونتەزرێو بزوتنەوەی سەوزو و ھەر وەھا بەھمەنی قوبادی بۆ ئەو کارتی بەسیجە کە بە ناوی شەھید سانع بڵاو کراوە دور لە راستیە. ھەر وەھا لەم وتو وێژەدا وتی: بە داخەوە پەیکەری سانع نادەنەوە بە ئێمە، بنمالەی ئێمە لە رێ و رەسمی بە خاک ئەسپەردە کردنی دا کە لە لایان دوژمنانی سانع وە گێراوە بەشداری ناکەن. دەوای ئەم وتو وێژە قانع ژالە لە لایان بە کرێ گێراوانی وزارەتی ئێتلاعاتەوە دەست بە سەرو پاشان راگوێزی گرتوخانە کراوە
ھۆنگ کۆنگ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ھۆنگ کۆنگ یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ی تۆکیۆ. ٤٦وەرزشوان (١٨پیاو، ٢٨خانم) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان کرد لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵۆمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە حەڤدەهەمین بەشداربووی ھۆنگ کۆنگ بوو لە ئۆڵۆمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٥٢. لەم ئۆڵۆمپیادە وەرزشوانانی ھۆنگ کۆنگ شەش مەدالیایان ( ١زێڕ ، ٢ زیو ، ٣ بڕۆنز) بۆ وڵاتەکەیان بەدەست هێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:ھۆنگ کۆنگ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
بڕیارنامەی ١٦٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٣ی نیسانی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان ئەریتریا و ئەتیۆپیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤١٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:ئێریتریا لە ٢٠٠٦ پۆل:ئیتیۆپیا لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێریتریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیتیۆپیا
کۆمپانیای شارپ
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
سەرچاوە
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩١٢ لە ژاپۆن پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩١٢ پۆل:کۆمپانیای شارپ پۆل:کارگەکانی موبایل پۆل:یەکگرتنەوە و دەستخستن لە ساڵی ٢٠١٦ پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
١٤٠٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
زیەرۆکس
سەرچاوە
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٠٦ پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٦ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧ پۆل:وەرگرانی مێدالیای نەتەوەیی تەکنۆلۆژیا پۆل:وەرگرانی خەڵاتی پیبۆدی
١٤٠٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئەبوولفەزل حارسی
موحەممەد بن عبدولکەریم بن عەبدولڕەحمان حارسی، (عەرەبی: أبو الفضل الحارثي)، پزیشک و ئەندازیار و بیرکاریزان و گەردوونناس و شاعیر و ڕێزمانزانی موسڵمان بوو، لە دیمەشق لە ساڵی ٥٢٩ی کۆچی لەدایکبووە و ھەر لەوێش ژیاوە و لە ساڵی ٥٩٩ ھیجری کۆچی دوایی کردووە.
ژیان
سەرەتای سەرقاڵ بوونی بە زانست ئەوە بوو کە چوو بۆ فێربوون لای ئیقلیدس تا شارەزاتر بێت لە دارتاشی، ھەرچەندە ئەو کاری دەکرد، بەڵام چەند شتێکی لە ئیقلیدیس لەبەر دەکرد و شیکاری دەکرد لە کاتی پشووەکانی، تا کتێبی ئیقلیدیسی ھەمووی شیکار کرد و بە تێگەیشتنێکی جوان تێیگەیشت، ھەروا سەیری کتێی مەجستیشی کردووە شیکاریشی بۆ کردووە. پزیشکیشی لە لای ئیبن ئەبیلحەکەم خوێندووە، پزیشکێکی بەناوبانگ بوو لە سەردەمەکەیدا، زۆر چاک بو لە کارەکانی و چارەسەرکەرێکی چاک بوو. حارسی گرنگی بە دەرمانە تاکەکان داوە و کتێبێکی لەسەر نووسیوە بە ڕیزبەندیەکی ئەلفوبێیی، سەرقاڵیش بووە بە گەردوونناسی و کتێبیشی لەسەر ھەیە، کتێبێکیسی ھەیە لەسەر سیاسەت.
سەرچاوە
پۆل:خەڵکی دیمەشق
مەودا (ڕوونکردنەوە)
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
بڕیارنامەی ١٦٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٠ی نیسانی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٠٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:بوروندی لە ٢٠٠٦ پۆل:کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بوروندی پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
بڕیارنامەی ١٦٧١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٧١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٥ی نیسانی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٢١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
١٤٠٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئیبراھیم خوەشنەوا
ئیبراھیم خوەشنەوا یان ئیبراھیم خۆشنەوا (؟ لە کرماشان - ؟ لە ؟)، (بە فارسی: ابراھیم خوشنوا) ھونەرمەندی گۆرانیبێژێکی کوردی خەڵکی شاری کرماشان بوو کە بە زاراوەی کوردیی کرماشانی گۆرانیی خوێندووە.
ژیان و چالاکیی ھونەری
ئیبراھیم خوەشنەوا لە دەھەی 1350ی ھەتاوی دەستی کرد بە ھاوکاری لەگەڵ ئورکستری ڕادیوی کرماشان و بە بڵاوکردنی چەندین گۆرانیی کوردی لە نێوی گەلی کرماشان بە ناوبانگ بوو. خوەشنەوا لە ڕادیوی کرماشاندا لەگەڵ ھونەرمەندەکانی وەکوو حەسەن زیرەک، حیشمەتوڵڵا لوڕنەژاد، ئیسماعیل مەسقەتی و موجتەبا میرزادە ھاوکاری کردووە.
پۆل:خەڵکی کرماشان پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی باشووری
قابووس کوڕی سەعید
وێنۆک|قابووس کوڕی سەعید قابووس کوڕی سەعید ناسراو بە سوڵتان قابووس (لەدایکبووی ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٤٠ – مردووی ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠) سوڵتانی عومان بوو لەماوەی ٢٣ی تەممووزی ١٩٧٠ تاکوو ڕۆژی مردنی، و ھەشتەم سوڵتانی خێزانی بووسەعید بوو کە ئەچنەوە سەر ئیمام ئەحمەد کوڕی سەعید دامەزرێنەری یەکەم، ساڵی ١٩٧٠ گەیشتە دەسەڵات دوای ئەوەی کودەتای ئەنجامدا یەسەر باوکیدا (سەعید کوری تەیممور)، و قابووس خاوەنی دووەم درێژترین ماوەی حوکمە لە نێو فەرمانڕەوا عەرەبیەکاندا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠ پۆل:مردووانی ٢٠٢٠ پۆل:وەرگرانی ئەستێرەی مەزن، نیشانەیەک بۆ خزمەتەکان کە پێشکەش بە کۆماری نەمسا کراوە پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی کۆڵۆن
١٤٠٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئۆراکڵ
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
دامەزراوە لە ١٦ی حوزەیرانی ١٩٧٧ لە ویلایەتە یەكگرتووەكان
سەرچاوە
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٧ لە کالیفۆرنیا پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٧٧ پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری پۆل:کۆمپانیا نەرمامێرەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ئەپلیکەیشنەکانی تۆڕی ھەوری پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان هاتووە پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان ھاتووە پۆل:کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان کە بارەگاکەیان لە ئەمریکایە
بڕیارنامەی ١٦٧٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٦٧٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٥ی نیسانی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سوودان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٤٢٣‌ەم، بە ١٢ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٣ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:سوودان لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان
ماددەی بینا
300px|وێنۆک|کۆنکریت و شیشی کانزایی کە ماددەی دەستکردن، بەکاردێن بۆ داپۆشینی زەوی. ماددەی بینا ھەر ماددەیەکە کە بەکاربھێندرێت بۆ مەبەستەکانی دروستکردن. کۆمەڵێک ماددەی بەخۆدروستبووی سروشتی، وەکوو گڵ، لم، دار و بەرد، و ھەتا گەڵاکانیش بەکاردەھێندرێن بۆ دروستکردنی بیناکان. وەک بەشێک لەو ماددە سروشتییانە، کۆمەڵێک ماددەی دەستکردی مرۆڤیش بەکاردەھێندرێن. خشت، کۆنکریت، شووشە، ستیل، پلاستیک و کۆمەڵێک ماددەی تر دروستکراوی مرۆڤن، ئەو ماددە دەستکردانە لە ماددە سروشتییەکان دروست دەکرێن، بۆ نموونە؛ خشت لە گڵ، و ستیل لە ئاسن و کاربۆن دروست دەکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ماددەکانی بینا پۆل:خانووەکان
بەکتاشی
250px|وێنۆک بەکتاشی یان بەکتاشیزم ڕێبازێکی سۆفی تورکییە کە دەگەڕێتەوە بۆ حاجی بەکتاش وەلی (سەدەی حەوتەمی کۆچی) کە لە ئەنادۆڵ و دواتر لە ئەلبانیا بڵاوبۆتەوە.
فێرکارییەکانی لە فێرکارییەکانی شیعەی دوازدە ئیمامی و فێرکارییەکانی مەزھەبی قەلەندەری و حەیدەری و لە بیروباوەڕی کۆمەڵایەتییەوە وەرگیراون کە لە ڕێگەی ئەو ئایینە کۆنانەی کە تورکەکان پێش ئیسلامیان چوونەتە ناویانەوە، وەک سامییەکان و مانیچییەکان.
مەحمود ئاکام دەڵێت:
خۆپێشاندانەکانی یەریڤانی ساڵی ١٩٦٥
لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٥دا، بۆ یەکەمجار بۆ ھەر خۆپیشاندانێکی لەو جۆرە لە تەواوی یەکێتی سۆڤیەتدا ١٠٠ ھەزار خۆپیشاندەر لە ٥٠ ساڵەی دەستپێکردنی ئۆپێرادا، خۆپیشاندانێکی ٢٤ کاتژمێرییان لە بەردەم ئۆپێرا خانەی بەڕێوەبرد لە جینۆسایدی ئەرمەنستان، و داوای کرد کە حکوومەتی یەکێتی سۆڤیەت بە فەرمی دان بەو جینۆسایدە ئەرمەنییەکاندا بنێت کە لەلایەن تورکە گەنجەکانەوە لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا ئەنجامدرابوو، ھەروەھا یادگارییەک لە شاری یەریڤانی پایتەختی ئەرمینیا دروست بکات بۆ بەردەوامبوونی یادەوەری قوربانیانی جینۆسایدی ئەرمەنییەکان.
لە پۆستەرەکاندا نووسراوە «چارەسەری دادپەروەرانە بۆ پرسی ئەرمینیا» و دروشمی دیکەی ناسیۆنالیستی تایبەت بە ئەرمینیای ڕۆژاوا و قەرەباغ و ناخیچێڤان.
بۆ ھاوارەکانی «خاکی ئێمە، خاکەکانمان» خۆپیشاندانە گەورەکە بەئاگابوونەوەیەکی بەرچاوی ھۆشیاری ئەرمەنییەکان لە ئەرمینیای سۆڤیەتدا نیشان دا. کرێملین بە لەبەرچاوگرتنی داواکاری خۆپیشاندەران، یادگارییەکی بۆ جینۆسایدەکە و ئەو یەک ملیۆن و ٥٠٠ ھەزار ئەرمەنییەی کە لەناوچوون ڕاسپارد. یادگارییەکە، لەسەر گردی تسیتسێرناکابەرد لە ساڵی ١٩٦٧ تەواو بووە، لە کاتی خۆیدا بۆ ٥٣ ساڵەی دەستپێکردنی جینۆسایدەکە. دروستکردنی یادگاری کەوتووانی جینۆساید یەکەم ھەنگاو بوو بۆ ڕێزگرتن لە ڕووداو و کەسایەتییە گرنگەکانی مێژووی دوور و درێژی ئەرمینیا، چونکە دواتر شوێنەوارەکانی ڕێزگرتن لە سەرکەوتنەکانی ئەرمەنییەکان لە سەردارەپات و باش ئاباران لە دژی تورکەکانی عوسمانی لە ساڵی ١٩١٨ و چەندانی دیکە دروست کران یەک لە دوای یەک.
ناڕەزایەتی ھاوشێوە لە سەرانسەری جیھان لەلایەن ڕەوەندی ئەرمەنییەوە ئەنجامدرا. لە ڕۆژی ناڕەزایەتییەکانەوە، ئەرمەنییەکان (و خەڵکی زۆرێک لە کۆمارەکانی پێشووی یەکێتی سۆڤیەت و لە ھەموو جیھاندا بە ھەمان شێوە) تا ئەمڕۆ سەردانی یادگارییەکە دەکەن و ناڕەزایەتی لە سەرانسەری جیھاندا دەکەن بۆ بەدەستھێنانی قبوڵکردنی جینۆسایدی ئەرمەنییەکان لەلایەن تورکیاوە و بۆ ڕێزگرتن لە ملیۆنان کوژراوی ئەرمەنی لەم قۆناغە خەمناکەی مێژووی ئەرمینیادا
سەرچاوەکان
پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت لە ١٩٦٥ پۆل:ئەرمەنستان لە ١٩٦٥ پۆل:ئەرمەنستان لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:یەریڤان پۆل:کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان
سۆنی
کۆمپانیایەکی ئەلیکتڕۆنیە گرنگی دەدا بە بەرهەمهێنانی کامێرا و مۆبایل و یاریە ئەلیکتڕۆنیەکان و کۆمپیوتەر. گرنگترین بەرهەمهێنانی یاریە ئەلیکتڕۆنیەکان لەلایەن سۆنییەوە بەهەمهێنانی پلەی ستەیشن بوو. لە بەرهەمهێنانی کۆمپیوتەریش سەرکەوتوو بە بەرهەمێنانی جۆری سۆنی ڤایۆ.
پۆل:سۆنی پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٤٦ پۆل:کۆمپانیاکانی ژاپۆن پۆل:مێژووی ڕادیۆ پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٦ لە ژاپۆن پۆل:تۆپیکس ١٠٠ پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان هاتووە پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
وێستێرن دیجیتاڵ
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
پەراوێزەکان
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٧٠ پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٠ لە کالیفۆرنیا پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧ پۆل:ئەو کۆمپانیا تەکنۆلۆژیانەی دەکەونە کەنار دەریای سان فرانسیسکۆ پۆل:براندە ئەمریکییەکان
ئەی ئۆ ئێڵ
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەی ئۆ ئێڵ پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٨٣ پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ٢٠٠٩ پۆل:یاھوو!
بڕیارنامەی ١٦٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦
کاپتن مارڤڵ (کۆمیکی دی سی)
وێنۆک|کاپتن مارڤڵ/شازام کاپتن مارڤڵ ھەروەھا بە شازامیش ناسراوە، کارەکتەری سوپەرکەسایەتی خەیاڵییە لە کتێبە کۆمیکییەکانی ئەمریکادا کە لەلایەن کۆمپانیای دی سی کۆمیکسەوە بڵاودەکرێتەوە. ئەم کەسایەتییە لەلایەن سی. لەلایەن سیباک و نووسەر بیل پارکەرەوە لە ساڵی ١٩٣٩ دروست کراوە، بۆ یەکەمجار لە ژمارەی دووەمی فیلمی Whiz Comicsی فاست کۆمیکس لە شوباتی ١٩٤٠ دەرکەوتووە. توانا و ھێزی شازام سیحرێکی ھەزار ساڵەیە کە لە ھەزار ساڵدا لەلایەن جادووگەرێکەوە بە ناوی مامەراگان دەدرێت بە کەسێک و جێگای سەرسووڕمانە کە ئەم بەشە کەوتە سەر ناوی گەنجێکی بێ ئەزموون بە ناوی بیلی باتسۆن. بیلی باتسۆن بە ھاوکاریی جاستیس لیگ ھەنگاوێکی بەرەو یارمەتیدانی مرۆڤایەتی ناوە و ئەم دەسەڵاتەی بە شێوەیەکی مرۆیی بەکارھێناوە. لە ساڵی ١٩٨١ کۆمپانیای دی سی کۆمیکس کارەکتەری دروست کردەوە، بەڵام لەبەر ئەوەی مارڤێڵ کۆمیکس کەسێکی دیکەی بەکارھێنا بە ناوی کاپتن مارڤێڵ کە ناوەکەی کۆپی کردووە، دی سی کۆمیکس ناچار بوو ناونیشانەکەی بگۆڕێت بۆ شازام! بەکارھێنان و لەگەڵ دیزاینی C. بێک لە گۆڤارێکدا بە ناوی ھێزی شازام سەرگەرمییەکانی ئەم کەسە بەناوبانگە دەگێڕێتەوە. کارەکتەرەکە شەڕ لەگەڵ لیستێکی بەرفراوانی دوژمنەکان دەکات، بە پلەی یەکەم دکتۆر سیڤانا، بلاک ئادەم، و کاک مایند.
سەرەتا نازناوی بیلی باتسۆن کاپتن تاندەر بوو، بەڵام دیزاینەری کارەکتەرەکە، سی سی بێک، بۆی دەرکەوت کە کارەکتەری تر ھەیە بەو ناوە، بۆیە ناوەکەی گۆڕی بۆ کاپتن مارڤێڵ (پەیوەندی بە مارڤێڵ کۆمیکسەوە نییە) فاست کۆمیکس دروست کرا و زۆری نەخایاند بوو بە سەرکەوتنێکی باوەڕپێنەکراو. دی سی کۆمیکس کە بەرگەی سەرکەوتنی کاپتن مارڤێڵی نەگرت، لە دادگا سکاڵای لەسەر فاست کۆمیکس تۆمار کرد و پێیوابوو فاست کۆمیکس کاپتن مارڤێڵی لە سوپەرمان کۆپی کردووە. بەپێی بەڵگەکان، دادگا لێکچوونێکی حاشا ھەڵنەگری لە نێوان کاپتن مارڤێڵ و سوپەرمان دۆزییەوە، لە ئەنجامدا ئەم کارەکتەرە لە ساڵی ١٩٥١ لە فیلمی فاست کۆمیکس قەدەغە کرا، بۆ دی سی دەستنیشانکرا، فاست کۆمیکس ناچار بوو غەرامە بدات بە دی سی کۆمیکس.
لە ساڵی ٢٠١٩ شازام! لە دەرھێنانی دەیڤید ئێف. ساندبێرگ و لەسەر بنەمای کارەکتەرەکە، زاکاری لیوای ڕۆڵی شازام و ئاشەر ئەنجێڵ ڕۆڵی بیلی باتسۆن ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت. بڕیارە لیڤی و ئەنجێل ڕۆڵی خۆیان لە بەدواداچوونی ئەم فیلمەدا بگێڕن لەژێر ناوی شازام! توڕەیی خوداوەندەکان (٢٠٢٣) گەڕانەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیووس پۆل:سولەیمان پۆل:ئەو کۆمیکانەی لە ١٩٤١ دەستیان پێکردووە پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی کە جادوو بەکاردەھێنن پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان هەیە پۆل:جیوە (ئەفسانە) پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا پۆل:کەسایەتییە کۆمیکە ئەمریکییەکان
میرنشینە کوردییەکان
میرنشین یان خانەدان یان ناوچەی خۆبەڕێوەبەری چەندین قەوارەی نیمچە سەربەخۆی کوردی بوون کە لە ماوەی سەدەکانی ١٦ تا ١٩ لە شەڕی بەردەوامی نێوان ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی و ئێرانی سەفەوی ھەبوون. ‌
دەوڵەتی حەسنەوی
کورد لەو کاتەدا نەیتوانی لە سەرانسەری کوردستاندا دەوڵەتێکی مەزن و ناوەندی دابمەزرێنێت. ھەر لەبەر ئەوەش بوو چەند دەوڵەتێکی ھەرێمی دامەزرا. لە باشووری کوردستاندا، لە شاری "جیبەل" خانەدانێکی کورد بە ناوی "حەسنەوی"یەوە، ھێزی خۆی ڕێک خست و لە ساڵی ٩٤١ی پاش زاییندا سەربەخۆییی خۆی ئاشکرا کرد. بەرەبەرە سوپا و دەوڵەتی پێش خست و شاری ھەمەدان، مەھاباد، کرماشان و شارەزوور کەوتنە ناو سنووری دەوڵەتی حەسنەوییەوە. دەوڵەتی حەسنەوی پارە و پووڵیشی ھەڵکەند و سیستێمی ئابووریی ناوەندیی پێک ھێنا. لە کوردستاندا ڕێگاوبان و ئاواییان دروست کردەوە. دەوڵەتی حەسنەوی تاوەکوو ساڵی ١٠١٤ دەسەڵاتی ھەبوو.
دەوڵەتی شەدادی
لە ساڵی ٩٥١ی زاییندا سەرۆکی تیرەی ڕەوادی، محەمەد شەدادی دەوڵەتی شەدادیی کوردی دامەزراند و سنوورەکەیشی، لە شاری ڕەواندزەوە تاکوو شاری گەنجە ـ ئازەربایجانی ئێستا دەکشا، لەو کاتەدا لە ڕۆژھەڵاتی کورستاندا دەوڵەتی شەدادی و لە باکووری کوردستاندا دەوڵەتی مەروانی و لە باشووریشدا دەوڵەتی حەسنەوی ھەبوون. ئەم سێ دەوڵەتەی کورد، ھەموو ھاودەمی یەکتر بوو. لە سەردەمی دەوڵەتی شەدادیدا، ژیانی کولتووری و ھونەری زۆر پێش کەوت لە ساڵی ١٠٨٨دا شای سەلجووقییەکان ھێرشێکی مەزنی بردە سەر دەوڵەتی شەدادی کۆتایی پێھێنا.
میرنشینی مەروانی
لە ساڵی ٩٨٥ی زاییندا باد دۆستەک دەوڵەتی مەروانیی دامەزراند و مەییافەرقین کردە پایتەخت بۆ خۆی. سنووری دەوڵەتی مەروانی لە ماوەیەکی زۆر کەمدا فراوان کرا و تاکوو ھەرێمی نسێبین، جەزیرە، مەعدەن، ئامەد، ڕەحا، بەدلیس و مەلازگریی گرتەوە. ئەو پاشایانەی کورد کە دوای دۆستەک ھاتن، دەوڵەتی مەروانییان بەباشی و خۆشی ڕاگرت، بەتایبەتی لە سەردەمی پاشایەتیی ئەحمەد مەروان (ناسرلدەولە)دا، خەڵک بە ئازادی و سەرفەرازی دەژیا. لە دەوڵەتی مەروانیدا شارستانێتی و ھونەر زۆر پێش کەوتن. پەیکەری مەییافەرقین و ئامەد دیاربەکری سەرلەنوێ دروست کرایەوە. گەلێک مزگەوت و کاروانسەرا و پرد دروست کران. لە کۆشکی پاشایانی کورددا مۆسیقا، سەما و ھەڵپەڕکێ پەرەی سەند و کاری ھونەری پێش کەوت و دەوڵەمەند بوو، لە کاتی بوونی دەوڵەتی مەروانیدا، دەوڵەتی تورکە سەلجووقییەکانیش ھەبوون، لە سەردەمی مەنسووری ناسرلدەولەدا، توغرولبەگ سوڵتانی سەلجووقییەکان بوو، لە ساڵی ١٠٤٣دا توغرولبەگ بە سەرۆکایەتیی توغا ئاسغلی ١٠٠٠ سواری ناردە سەر مەییارفەرقین، بەڵام ھێزی سەلجووقیی تورک بەرانبەر سوارچاکیی مەروانی خۆیانیان ڕانەگرت و پیس شکان و تاڵانیش کران، ئیتر لە دوای ئەوەوە تورک خۆی دوور ڕا دەگرت، لە سەردەمی ناسرلدەولەدا دەوڵەتی مەروانی بەرەو کزی چوو و نیزامولمولکی سوڵتانی سەلجووقییەکان، بە ھەلی زانی و ھێزێکی سوارەی بە سەرکردایەتیی فەخرولدەولەی ناردە سەر مەروانیەکان. فەخرولدەولە لە نزیکی ئامەد لەشکری خۆی کرد بە دوو بەشەوە، بەشێکیان بە سەرۆکایەتیی کوڕەکەی خۆی، زەعمیرولڕوئەسا، ناردە سەر ئامەد و خۆیشی لەگەڵ ھێزەکەی تردا ھێرشی کردە سەر وان کە پایتەخت بوو، ناسرلدەولە ناچار بەرەو جەزیرە ھەڵات، لە ساڵی ١٠٨٦دا و دوای مییافارقەین و ئامەد، ئیتر دەوڵەتی مەروانی کەوتە ژێر دەستی تورکە سەلجووقییەکانەوە. لە ساڵی ١٠٩٧دا کۆتایی بە دەسەڵاتی مەروانی ھات.
ئیمپڕاتۆریی ئەیووبی
ئەیووبییەکان تیرەیەکی کوردن و لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا ژیاون. نوورەدین مەحموود، لە سەدەی دوانزەیەمدا دەوڵەتی زەنگیی لە ناوچەی کەرکووک، مووسڵ، حەلەب دامەزراند. لەو دەمەدا خاچپەرستانی ئەورووپا، بە ئەنادۆڵدا ھێرشیان کردە سەر شاری قودس. نە تورکە سەلجووقییەکان و نە دەوڵەتی فاتیمیی میسڕ نەیان تووانی پێشی ئەو لەشکرەی خاچپەرستانی ئەورووپا بگرن، تاکوو بەرگری لە شاری قودس بکەن و بیپارێزن. سەرۆکی دەوڵەتی زەنگی، نوورەدین مەحموود بۆ پاراستنی سەرداری و سەروەریی قودس، لەگەڵ خاچپەرستاندا کەوتە شەڕ؛ لەبەر ئەوە ھێزێکی مەزنی بە سەرۆکایەتیی سەڵاحەددینی ئەییووبی ناردە پایتەختی دەوڵەتی فاتیمیی میسڕ.
سەڵاحەددینی ئەییووبی قوماندارێکی گەلێک زیرەک و قارەمان بوو. لە ساڵی ١١٧١دا ھەلی بۆ ھەڵکەوت و دەستی بە سەر دەوڵەتی فاتیمیی میسڕدا گرت و دەسەڵاتی خۆی ئاشکرا کرد و لە جێی دەوڵەتی فاتیمی، دەوڵەتی ئەیووبیی دامەزراند. سەڵاحەدین لەسەر ھەڵوێستی خۆی کاروباری ڕادەپەڕاند. لە ساڵی ١١٧٤دا سنووری دەوڵەتی ئەیووبیی ئیسلامیی فراوان کرد و بوو بە خاوەن دەسەڵات. سنووری ئەم دەوڵەتە لە میسڕەوە تاوەکوو حیجاز، یەمەن، فەلەستین، سووریا، کوردستان بوو. سەڵاحەدین بۆ خۆی ھێزێکی چابووک و سوارچاکی لە کورد دروست کردبوو.
سەڵاحەددینی ئەییووبی توانی شاری قودس لە خاچپەرستانی ئەورووپا ڕزگار بکات و ھێزی خاچپارێزانی ڕەتاند و ناوی قوماندارێتیی کورد لە تەواوی جیھاندا بڵاو بووەوە. ئەگەرچی سەلاحەدین و ھەندێکیش لە لەشکرەکەی کورد بوون، بەڵام دەوڵەتی ئەیووبی خۆڕسک دەوڵەتێکی نەتەوەیی کوردی نەبوو، بەڵکوو دەوڵەتێکی ئیسلامی بوو، چونکوو لە سەردەمی ئەو کاتەی ئیسلامدا، ئەو دەوڵەتانەی دادەمەزران، لەسەر بنج و بناوانی نەتەوەیی دانەدەمەزراند، چونکە ھۆشیاریی نەتەوەیی لەو ئاستەدا نەبوو کە ببێتە مایەی دامەزراندنی دەوڵەتێکی نەتەوەیی.
سەڵاحەددینی ئەییووبی لە ساڵی ١١٩٣دا مرد و ئیتر دەوڵەتی ئەیووبی بەرەو سستبوون دەچوو، تاکوو لە ساڵی ١٢٥٠دا دەوڵەتی ئەیووبی کۆتاییی پێ ھات. ئێستاش گۆڕی سەڵاحەددینی ئەییووبی لە شاری شامە و لەسەر کێلی گۆڕەکەی نووسراوە: "سەڵاحەدینی کورد".
میرنشینی بەدلیس
ئەو میرنشینە لە شاری بەدلیس لە باکوری کوردستان ھەر لە سەردەمی عەباسیەکانەوە سەری ھەڵداو، مەزنە پیاوانی کۆنفدراسیۆنی ھۆزی ڕۆژەکی دایانمەزراندووە دەسەڵاتیان بە پشتاو پشتیش سەدان ساڵی دۆماندووە خانەوادەی خانەدانی مێژوونوسیی بەناوبانگ شەرەفخانی بەدلیسی ھەمەکارەو میری ئەو میرنشینە بوون.
میرنشینیی ئەردەڵان
میرنشینیی ئەردەڵان لە لایەن بابائەردەڵانەوە دامەزرێنراوە، ئەم میرنشینە نزیکەی ٦٥٠ ساڵ دەسەڵاتی ھەبوو. کاتێ مەغۆلەکان ھێرشیان کردە سەر کوردستان، بابائەردەڵان سیاسەتی بەرانبەر ئەوان بەکار ھێنا و لەگەڵیاندا نەکەوتە شەڕ، جا لەبەر ئەوە تا دەھات دەسەڵاتی میرنشینی ئەردەڵان لە ھەرێمی شارەزوور و ھەوراماندا مەزنتر و بەرفراوانتر دەبوو. بە ئامانجی ئەوەی کە دەوڵەتێکی نەتەوەیی دامەزرێنێ. ئەوە بوو لە دواییشدا تا ڕادەیەک گەیشتە ئامانجی خۆی و دەوڵەتێکی ھەرێمیی نەتەوەییی تەمەندرێژیشی دروست کرد.
لە سەدەی چواردەیەمدا، لە عێرقدا دەوڵەتی جەلائیری دروست بوو و توانییان بەشی ڕۆژاوا و باکووری ئەردەڵان بگرن. بەڵام لە سەدەی پانزەیەمدا سەرۆکی میرنشینی ئەردەڵان، میرحەسەن، باکوور و ڕۆژاوایشی لە ژێر دەستی جەلائیرییەکان ڕزگار کرد و زێی مەزنی کردە سنووری باکووری میرنشینی ئەردەڵان و لە ڕەواندزیشدا بنکەیەکی سەربازیی دروست کرد. لەو سەردەمەدا وێژە و ھونەر و زمانی کوردی لە مزگەوتەکاندا زۆر پێش کەوتن و گەلێک بەرھەم بە زمانی کوردی بڵاو کرایەوە. عوسمانییەکان لە ساڵی ١٥٤٩دا ھێرشێکی گەلێک مەزنیان بردە سەر ڕەواندز و لە نێوان عوسمانییەکان و ھێزی میرنشینی ئەردەڵاندا شەڕێکی دژوار ڕووی دا، عوسمانییەکان سەر نەکەوتن و شکستیان ھێنا.
میرنشینیی ئەردەڵان تاکوو ساڵی ١٨٦٤ لەسەر دەسەڵاتی خۆی مایەوە، دوا میری ئەم میرنشینە ئەمبێز خان بوو کە ھەر لەو ساڵەدا بە دەستی عوسمانییەکان لە ناوبرا و ئەم میرنشینە کۆتایی پێ ھات. ئەمبێز خان لە دوای ڕووخاندی میرنشینەکە ڕووی کردە گوندی ھەرمک و دەستی بەسەر داگرت و تێیدا نیشتەجێ بووە کە ھەر لەوێ نێژراوە، ئێستاش نەوەکانی لە بالیسان و گوندی ھەرمک و پارێزگای ھەولێر نیشتەجێن.