cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڕاوچی × ڕاوچی
درێژەی چیرۆک
لەکاتێکدا گۆن فریکس بە دوای باوکیدا دەگەڕێت دەچێت بەشداری پێشبڕکێی ڕاوچییەکان دەکات و کۆراپیکا، لیۆریۆ، کیلوا دەناسێت و لەکۆتایی پاڵە وانیتییەکە دا ھەموویان دەردەچن جگە لە کیلوا نەبێت بەھۆی لادان لە یاسای پاڵەوانێتییەکەوە پاشان گۆن و کیلوا بەتەنیا دەمێننەوە و دەچن بۆ بورجی ئاسمان تاکو پەرە بە تواناکانیان بدەن و پارەیشیان دەست بکەوێت و لەوێ کەسێک دەبێت بە مامۆستایان بەناوی بەڕێز وینگ کە فێری ھونەری نێن یان دەکات کە ھونەرێکی شەڕکردنە و بەشێوەیەکی زۆر بەھێز دەبن و پاشان دەچن بۆ شاری یۆروک شین کە لەوێ ھاوڕێکان چاویان بەیەن دەکەوێت.
زمانی کوردی
بەشێوەیەکی فەرمی ھیچ کەناڵێکی تەلەڤیزیۆنی کوردی مافی بڵاوکردنەوە و بە کوردیکردنی ئەو ئەنیمییەی نەبووە، بەڵام لە ئاستی ناوخۆی باشووری کوردستان کەناڵی نیگا ٢ (یان نیگای منداڵان) کە سەر بە کەناڵی نیگا تیڤییە و کەناڵی فۆرئەنیمی کە سەر بە گرووپی کەناڵەکانی 4Group Channelsە زنجیرەکەیان پەخشکردووە. ھاوکات چەند وێبگەیەکی کوردیش تایبەت بە ئەنیمی زنجیرەکەیان بە ژێرنووسی کوردی بڵاوکردووەتەوە.
جولیا گیلارد
جولیا گیلارد (لەدایکبووی ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٦١) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی ئوسترالییە، جولیا لەڕۆژی ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠ ەوە تاکوو ٢٦ی ئایاری ٢٠١٢ بووەتە ٢٥ەمین سەرۆکوەزیرانی ئوسترالیا و یەکەم ژنە ئەو پۆستەی پێسپێردابێت لەھەمان ڕۆژی بوونە سەرۆک وەزیران واتا ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠ بووەرە سکرتێری حیزبی کرێکارانی ئوسترالیا لەھەمان ڕۆژی تەواوبوونی ماوەی سەرۆکوەزیرانی ئوسترالیا ھەردوو پۆستی بۆ کیڤن رود جێھێشت.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئۆسترالیا پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئۆسترالیا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١
پۆل:ژنان لە سیاسەت پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی پۆل:ژنە پارێزەرە ئوسترالییەکان پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:ژنە ئەندامانی ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئوستڕالی پۆل:ژنە وەزیرەکان لە حکوومەتی ئوسترالیا پۆل:پارێزەرانی ئوسترالیا پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک ئینگلیز پۆل:ئوسترالییەکانی بەڕەگەز ئیری پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک سکۆتلاندی پۆل:کۆماریخوازەکانی ئوسترالیا
کەعبە
thumb|250px|وێنەی کەعبە لە [[مزگەوتی حەرام لە مەککە]] کەعبە، قیبلەی موسڵمانانە لە نوێژەکانیاندا، و سەردانی دەکەن لە حەجدا، و ئارەزووی دەکەن و ھەوڵی گەیشتن ئەدەن پێی لە ھەموو لایەکی جیھانەوە، ھەروەھا پێی ئەوترێت بەیتی حەڕام، لەبەر ئەوەی خوا کوشتاری تێدا حەرام کردووە، موسڵمانان بە پیرۆزترین شوێنی دادەنێن لەسەر ڕووی زەوی. لەبەر ئەوەی خوا فەرمانی کرد بە ئیبراھیم پایەکانی کەعبە بەرز بکاتەوە، و ئیسماعیلی کوڕی یارمەتی دا لە بنیاتنانییدا، و کاتێک بنیاتنانی تەواو بوو، خوا فەرمانی کرد بە ئیبراھیم کە بانگ بدات بە خەڵکی بۆ ئەوەی سەردانی بکەن و حەجی بۆ بکەن بە پێی باوەری ئیسلامی.
لە شێوەی شەش پاڵوودایە، بەرزییەکەی ١٥ مەترە، و درێژی ئەو لایەی دەرگاکەی تیاییە ١٢ مەترە، ئەوەی بەرامبەری بە ھەمان شێوە، و دوو لاکەی تری درێژییەکیان ١٠ مەترە، و لە سەردەمی ئیسماعیلدا بەو شێوەیە نەبووە، بەڵکو بەرزییەکەی ٩ باڵ بووە، و بە بێ سەقف بووە، و دەرگاکەی بە زەوییەوە نوساوە بووە، لە دوای ئەوە تبع ھاتووە سەقفی بۆ دروستکردووە، پاشان عەبدول موتەلیب دەرگای لە ئاسن بۆ دروست کردووە و بە زێڕ ڕازاندوویەتیەوە، بەمەش یەکەم کەس بووە کەعبە بە ئاڵتون بڕازێنێتەوە.
وەسفی کەعبە
کەعبە بینایەکی شێوە شەش پاڵووی جوانە، و بە بەرزی ١٥ مەتر و درێژی لاکانی ١٢ مەتر و ١٠ مەتر، و تەنھا یەک دەرچەی ھەی کە ئەویش دەرگایەکە لە ساڵێکدا تەنھا سێ جار دەکرێتەوە بۆ شتنی ناوەکەی بە ئاوی زەمزەم. thumb|300px| لە ناوەوەی، ژوورێکی چۆڵ ھەیە، سەقفەکەی بە سێ پایە ڕاگیراوە کە دەورەدراون بە مەڕمەڕ، لە سووچەکەیدا پێ یلیکانەیەکی تەسک ھەیە ڕێگە ئەدات سەر بکەویتە سەرەوە، کە ساڵانە یەکجار سەردەکەون پیایدا بۆ گۆڕینی بەرگی کەعبە، لە سەدەی نۆزدەدا، کەعبە بە چەند بینایەکی بچوک دەورەدراوە.
١. بەردە ڕەشەکە ئەکەوێتە سووچی باشووری ڕۆژھەڵاتی
٢. دەرگای کەعبە، ئەکەوێتە دیواری ڕۆژھەڵاتییەوەو ٢٫١٣ مەتر لە زەوی بەرز دەبێتەوە.
ناونانی کەعبە
کەعبە لە زمانی عەرەبیدا بە شتێک ئەوترێت کە لە شێوەی شەش پاڵوودا بێت، بە عەرەبی بە شەش پاڵوو ئەوترێت (مکعب)، و کەعبە بەم ناوە ناونراوە لەبەر شێوە شەش پاڵوەکەی، و ھەروەھا ناونراوە بە ماڵی دێرین و ماڵی حەرام.
زاراوەی کەعبە لە قورئاندا لە دوو شوێن ھاتووە.
ناوەکانی کەعبە لە قورئاندا
کەعبە چەندین ناوی ھەیە پێی ناسراوە، ئەو ناوانەش لە قورئاندا ھاتووە، ئەوانیش،
ھەروەھا ناوێکی تری ھەیە ئەویش (یەکەم ماڵە) لە سورەتی ئال عومراندا ھاتووە، ﴿إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبَارَکًا وَھُدًی لِّلْعَالَمِینَ‹٩٦›فِیھِ آیَاتٌ بَیِّـنَاتٌ مَّقَامُ إِبْرَاھِیمَ وَمَن دَخَلَھُ کَانَ آمِنًا وَلِلّھِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَیْھِ سَبِیلاً وَمَن کَفَرَ فَإِنَّ اللە غَنِیٌّ عَنِ الْعَالَمِینَ‹٩٧›﴾، واتە؛ بەڕاستی یەکەم خانە و ماڵ و مەنزڵگەیەک کە بۆ خەڵکی دانرا لەسەر زەوی (بۆ خواپەرستی) ئەوەیە لە مەککەدایە، کە پیرۆزە و ھیدایەت و ڕێنموویی بەخشە بۆ ھەموو خەڵکی جیھان. (٩٦) لەو ماڵەدا (کەعبە) نیشانەو بەڵگەی زۆر و ئاشکرا ھەیە، کە یەکێکیان شوێنی تایبەتی خواپەرستیی ئیبراھیمە، ھەروەھا ئەوەی بچێتە ناوی پێویستە ئەمین و ئاسودەبێت، لە ھەموو دەستدرێژیەک، جا خوای گەورەش بڕیاریداوە لەسەر خەڵکی حەج و سەردانی (بیت الحرام) بکەن بە تەنھا ئەوانەی کە توانای (دارایی و تەندروستیان) ھەیە، جا ئەوەی کە باوەڕی نەھێناوە، ئەوە با بزانێت بەڕاستی خوا بێ نیازە لە ھەموو خەڵکان (پێویستی بە چاکە و پەرستنی کەس نیە).
شوێنی کەعبە
کەعبە ئەکەوێتە ناوەندی مزگەوتی حەڕامەوە، نزیکەی لە شێوەی شەش پاڵوودایە، و ئەڵێن ناوەندی گۆی زەوییە یان ئەکەوێتە ناوەڕاستی زەوییەوە و بەرزییەکەی پانزە مەترە و لە لای ڕۆژھەڵاتییەوە دەرگایەک ھەیە دوو مەتر لە زەوییەوە بەرزە، و چوار پایەی ھەیە ئەوانیش پایەی ڕەش و صایەی شامی و پایەی یەمانی و پایەی عێراقی.
بنیاتنانی کەعبە
بە بیروباوەڕی موسڵمانان، بۆ یەکەم جار کەعبە لەلایەن فریشتەکانەوە بنیاتنراوە، و گێڕانەوە مێژووییەکان ئاماژە بەوە ئەکەن، کەعبە ١٢ جار بنیات نراوە بە درێژایی میژوو، و ئەمانەی خوارەوەش ناوی بنیاتنەرەکانن.
فریشتە و ئادەم و شیت کوری ئادەم و ئیبراھیم و ئیسماعیل و عەمالیقەکان و جرھم و قوسەی کوری کیلاب و قوڕەیش و عەبدوڵڵا کوری زوبەیر ساڵی ٦٥ک، حەجاج کوری یوسف ساڵی ٧٤ک و سوڵتان موڕادی چوارەم ساڵی ١٠٤٠ک.
سەرچاوەکان
پۆل:حەج پۆل:کەعبە پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
تریستان دۆرێم
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٩ پۆل:مردووانی ١٩٤١ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
بۆرازجان
بۆرازجان شارێکە لە پارێزگای بووشێھر، لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. بۆرازجان یەکێکە لە ناوەندەکانی گرنگی شارستانیەتی ئیلام.
دانیشتووان
خەڵک ئەم شارە زۆرینەیان لە نەتەوەی کورد و لە خێڵی لوڕن و کەمینەیشیان لە نەتەوەی فارسن.
ئایین
خەڵکی ئەم شارە زۆرینەیان شێعەن و کەمینەیشیان سوننەن.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای بووشێھر
کیلۆگرام
وێنۆک|وەزنەیەک بە کێشی یەک کیلۆگرام
کیلۆگرام یەکەی پێوانی بارستایییە. کیلۆگرامێک بریتیە لە بارستایی تۆپەڵێک کە ناسراوە بە "پرۆتۆتایپی نێونەتەوەیی کیلۆگرام" کە لە سەنت کلاود لە فەڕەنسا لە تاقیقەگەیەکی تایبەتیدا لە 'دامەزراوەی نێونەتەوەیی کێشانە و پێوانە'دا ھەڵگیراوە. لە ٢٠١٩دا زاناکان ڕێکەوتن لەسەر ئەوەی کە چیتر ئەوە بەکار نەیەت بۆ دیاریکردنی بارستایی کیلۆگرامێک و شێوازێکی پێشکەوتووتر بەکاربھێنرێت. پێشگری کیلۆ، واتە ١٠٠٠ کە وا ئەکات ئەم بارستاییە دابەشکرێ بەسەر ١٠٠٠دا کە بڕی "گرام"ێک دیاری ئەکات. پێشتریش کیلۆگرامێک بە لیترێک ئاو ئەپێورا.
بەھاما لە ئۆڵۆمپیاد
باھاما بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٥٢ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاددا کرد، لەو کاتەوە جگە لە ئۆڵۆمپیادی ١٩٨٠ کە بایکۆتی کرد، بەشداری سەرجەم خولەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە. بەھاما ھیچ کاتێک بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا نەکردووە. وەرزشوانانی باھاما بەگشتی شازدە مەدالیایان بەدەستھێناوە، کە ھەموویان لە بواری گۆڕەپان ومەدان و کەشتیوانیدا بوون. باھاما زیاتر مەدالیای ئۆڵۆمپیادی بەدەستھێناوە لە ھەموو ئەو وڵاتانەی ژمارەی دانیشتووانەکەی کەمترە لە یەک ملیۆن کەس. کۆمیتەی ئۆڵۆمپیادی باھاما لە ساڵی ١٩٥٢ دروست کراوە.
لابین
لابین شارێکی ویلایەتی ئیستریای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١١٬٥٧٠ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی قەراغ ئاو لە کڕۆواتیا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
ئیسحاق وەڕڕاق
ئیسحاق بن ئیبڕاھیم بن عوسمان بن عەبدوڵڵا مەروەزی، ، ناسناویشی ئەبوو یەعقوب، یەکێکە لە دوو گێڕەوەکەی خەلەفی دەیەم، لای خەلەف و (الولید بن مسلم) قورئانی خوێندووە، ئیسحاق زۆر چاک بوو لە خوێندنەوە دا ئەگەرچی بێجگە لە قیڕائەتی خەلەف قیڕائەتی تری نەدەزانی. لە ساڵی ٢٨٦ـی کۆچی مردووە.
لیتر
لیتر قەبارەی شەشپاڵووێکە، کە درێژایی ھەر لایێکی ١٠ سانتیمەترە و یەکسانە بە ھەزار سانتیمەتری سێجا، یان یەک ھەزارەمی مەتری سێجا.
سەرچاوەکان
پۆل:یەکە مەترییە نا-ئێس-ئایییەکان پۆل:یەکەکانی قەبارە
بەردەرکی سەرا
بەردەرکی سەرا و دەوروبەری لە دروستبوونی سلێمانییەوە ناوەندی شاری سلێمانی بووە، بۆیە دوکان و بازاڕ زیاتر ئەو ناوەی گرتۆتەوە، مێجەرسۆن لە گەشتەکەیدا بۆ ناوچەی سلێمانی لە ساڵی ١٩٠٨ باسی (خانی عەجەم) و (خانی غەفوورئاغا) و قەیسەری وەسمان پاشا و قەیسەری نەقیب ئەکات، واتە لە پێش ھاتنی مێجەرسۆنەوە ئەم خان و قەیسەرییانە لە سلێمانی ھەبوون، ئێستا تەنیا قەیسەری نەقیب وەک خۆی ماوە بەڵام خان و قەیسەرییەکانی تر نەماون و شوێنەکانیان ئێستا دوکان و بازاڕە ، لە دوای ئەمانەوە کە سلێمانی فراوان بووە و شەقامی تیا دروستکراوە لە سەر شەقامە سەرەکییەکان و سەنتەری شار و گەڕەکەکاندا بە سەدەھا دوکان و بازاڕی تیادا دروستکراوە.
مێژوو
میرەکانی بابان لەگەڵ دروستکردنی شاری سلێمانی جیگەیەکیان تەرخانکردووە بۆ بارەگای بەڕێوبردنی دەسەلاتەکەیان ناسراوە بە سەرا. پێدەچێت بیرکردنەوە لە دروستکردنی ئەم سەرایە لە ئەنجامی ئەوەوە ھاتبێت دوای دامەزراندنی حکومەتی دەوڵەتی مەلیکنشینی بۆ پێگەی ئیدارەی فەرمانگەکانی لیوای سلێمانی ئەو کاتە ئامادەکرابێت.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە مێژووییەکانی سلێمانی
ئەمڕۆ
ئەمڕۆ: ، بەرانبەر بە .
تیا بالارد
تیا لین بالارد (بە ئینگلیزی: Tia Lynn Ballard) ئەکتەر و ئەکتەری دەنگی ئەمەریکیە و دەرھێنەری ADR ە پەیوەندیدارە بە فەنیمەیشن، یەکێک کارە دەنگییەکانی لە (سەنکاریا)یە کە لە دۆبلاژە ئینگلیزیەگە دەنگی خودی سەنکاریا دەگێرێت.
عەینەکەی سەعیدەڕەش
عەینەکەی سەعیدەڕەش گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
تیا بالارد
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی
عەینەکەی سەعیدەڕەش
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
والپۆڤۆ
والپۆڤۆ شارێکی ویلایەتی ئۆسیێک-بارانیای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١١٬٢٨٦ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:سلاڤۆنیا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
ناسیح حەیدەری
وێنۆک|وێنەیەکی ناسیح حەیدەری ناسیح کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی سەبغەتوڵڵای حەیدەرییە شاعیرێکی کوردی عێراق بوو. شیعری بۆ خۆی و نزیکەکانی وتووە. شیعری لە ڕۆژنامە و گۆڤار بڵاونەکردووەتەوە. تا چاپکردنی دیوانی لە ساڵی ٢٠٠٠ لە نێوەندی ئەدەبی کوردی لە باشووری کوردستان و لە ناو شاری ھەولێر بەگشتی نەناسرا بوو. شیعری کەمە، لە ناویاندا ھەست بە ھەندێ ئاوڕدانەوە و داھێنانی ھونەر دەکرێ.
ژیان
لە ساڵی ١٨٩٨ لە ھەولێر لەدایکبووە. بڵاوکەرەوەکانی کۆمەڵە شیعرییان بەتاوی «دیوانی حەیدەری»یەوە بڵاو کردووەتەوە.
خوێندنی سەرەتایی لە حوجرەی مزگەوت بووە. لە جەنگی جیھانیی یەکەمی سەدەی بیستەمدا گەیشتووەتە پلەیەکی باش لە خوێندنیدا. لە ماوەی پاش داگیرکردنی ھەولێر لەلایەن ئینگلیزەوە (١٩١٨) لە ڕووی خوێندەوارییەوە خۆی پێگەیاندووە. کتێب و چاپەمەنی ئەو سەردەمەی خوێندووەتەوە بەتایبەتی دیوانی شاعیران و مێژووی ژیانی ناودارانی کورد. لە ساڵی ١٩٢٥ بە مووچەخۆری میری دەمەزراوە، ماوەی سێ ساڵ لە دادگاکانی ھەولێر و کەرکووک و سلێمانی فەرمانبەر بووە تا ساڵی ١٩٥٥ لەسەر داوای خۆی خانەنشین کراوە.
مردن
٢ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٨٦ لە ھەولێر کۆچی دوایی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی پۆل:خەڵکی ھەوڵێر پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨ پۆل:مردووانی ١٩٨٦ پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
مشار (فیلمی ٢٠٠٤)
مشار (بە ئینگلیزی: Saw) فیلمێکی ترسێنەری ئەمریکییە. دەرهێنراوە لەلایەن جەیمز وان.
پوختە
ئادەم، فۆتۆگرافەرێکە، بە ئاگادێتەوە لەناو بانیۆیەک. بەتاڵی ئەکاتەوە و دێتەدەرەوە لەناو بانیۆکە و خۆ ئەدۆزێتەوە لەناو گەرماوێکی ڕووخاو و قاچی کۆتکراوە بە بۆڕیەکی گەرماوەکە. لۆرانس گۆردن دۆمەڵزانێکە، بەهەمان شێوەی (ئادەم) ئەبەسترێەوە لە سووچێکی ژوورەکەوە وە مردوویك لە گۆمێکی خوێنەوە درێژکراوە لە نێوان هەردووکیانەوە، دەمانچەیەک و کاسێتێکی دەنگی بە دەستەکانییەوەیە. هەریەکەیان کاسێتێکیان لە گیرفان داییە، کە پێویستە (ئادەم) لە گەرماوەکە هەڵبێت وە (لۆرانس)یش پێویستە (ئادەم) بکوژێت پێس کاتژمێر شەش، یان کچ و هاوسەرەکەی ئەمرن وە ئەو جێی بهێڵێت و بمرێت. بەبەکارهێنانی بەڵگەی کاسێتەکە، ئادەم توورەگەیەک ئەدۆزێتەوە کە دوو مشاری تێدایە، هەرجەندە بە توانا نەبوو بۆ بڕینی کۆتەکە. ئادەم مشارەکەی ئەشکێت و فێڕێی ئەدات و بە ئاوێنەکە ئەکەوێت و بێهیوا ئەبێت. لۆرانس هەست بەوە ئەکات کە مشارەکان بەکاربهێنرێت بۆ پێیەکانیان وە دەرئەخات کە ئەوان دیلی (جیکساو کیللەر).
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی مشار پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەمریکییە ترسێنەرەکان پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون
بەڕێوەبەرایەتیی خۆراک و دەرمان ویلایەتە یەکگرتووەکان
ئێف دی ئەی (FDA) بەرپرسیارە لە پاراستن و بەرزکردنەوەی تەندروستی کۆمەڵگا لە ڕێگەی ڕێکخستن و چاودێری سەلامەتی خۆراک، بەرھەمی توتن، کۆکراوە خۆراکییەکان، ڤاکسینەکان، گواستنەوەی خوێن، ئامێرە پزیشکییەکان، ئامێرەکانی تیشکدانی کارەبایی (ERED)، بەرھەمە ڤێتێرنەرییەکان و جوانکاری.
بڕوانامەی ئێف دی ئەی بڕوانامەیەکی نێودەوڵەتییە کە لە ڕێگەی بەڕێوبەرایەتی خۆراک و دەرمانی ئەمریکاوە دەرکراوە بۆ بەرھەمھێنەرانی خۆراک و دەرمان و بەرھەمە پزیشکییەکان لە جیھاندا. ئەم دۆکیومێنتە دانپێدانانی ئێف دی ئەی بۆ تەندروستیی پیشەگەر و تەندروستی گشتی بەرھەمەکانی ئەو بەرھەمھێنەرانەیە و مۆڵەتی پێ دەدا کە بەرھەمەکانی بھێنێتە ناو ویلایەتە یەکگرتووەکان.
ھەروەھا ئەم بڕوانامەیە بەھۆی ناوی ناسراوی ڕێکخراوی FDAی ئەمریکا بۆ ھەموو وڵاتانی جیھان و پێگەی ئەو ڕێکخراوە لەڕوونکردنەوەو دابینکردنی ستانداردەکانی پەیوەست بەبەرھەمەکانی خۆراک و دەرمانسازی دەتوانێت ڕۆڵێکی بەرچاو ببینێت لەڕاکێشانی کڕیاری بیانی و ناوخۆ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەزارەتەکانی ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:بریکارەکانی حکوومەت کە لە ١٩٠٦ دامەزراون پۆل:بەڕێوەبەرایەتیی خۆراک و دەرمان ‏ پۆل:لێکۆڵینەوەی پزیشکیی ئەمریکی ‏ پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٦ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان
مێژووی کورتی ناوچە
لە ماوەی جەنگی جیهانی یەکەم کوردستان بوو بە مەیدانی شەڕ لە نێوان لەشکرەکانی بەشدار لەم شەڕە، بەتایبەتی لەشکری عوسمانی و لەشکری ڕووس. دانیشتوانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان زۆرجار تووشی تاڵان و کوشتاری لەشکرەکانی عوسمانی و ڕووس بوون. پاش ئەو شەڕە، وڵاتێکی وێران‌کراو، خەڵکێکی دەربەدەر، ماندوو و ھەژار کە تووشی قاتی و نەخۆشی ببوو.
دیکتاتۆریی ڕەزاخان
لە ساڵی ١٩٢١دا پاش کودەتایەکی نیزامی کە بە یارمەتی بەریتانیا ھاتە دی، ڕەزا شا ھاتە سەرکار و ساڵی ١٩٢٣ لە تاران خۆی بە شا و دامەزرێنەری سلسلەی پەھلەوی ناساند.ھەر لە دەستپێکدا ھەوڵی خنکاندنی ھەموو ئەو بزووتنەوانەی دا کە دەبوونە ھۆی بچووکترین دڵەڕاوکێ بۆی وەک جوولانەوەی سمکۆ (سماییل‌ئاغا شکاک)، ڕاپەڕینی جافر سوڵتان و حەمە ڕەشی خانی بانە. ڕووکاری ئاوەڵای سیاسی لە تەواوی وڵاتی ئێراندا کاتی بەسەرچوو. دەسەڵاتی ناوەندی ئێران لە تاران ھێزی گرت و ھەناسەی ھەموانی چاند. لە سەردەمی دیکتاتۆریی بیست ساڵەی ڕەزاشادا زۆرداریی نەتەوەیی گەیشتە ئەوپەڕی خۆی. شۆڤینیزم ئێرانی بوو بە سیاسەتی فەرمی ڕژێمی پەھلەوی و گەلانی غەیرە فارسی ئێران خرانە ژێر توندوتیژترین ستەمی نەتەوەیی.
ئاکامی شەڕ
کە جەنگی جیهانی دووەم دەستی پێکرد، ڕەزاشا لایەنگری خۆی بۆ ئاڵمانیای نازی ڕاگەیاند. بۆیە کاتێ شەڕ کەوتە نێوان یەکیەتی سۆڤیەت و ئەڵمانیا، وڵاتانی ھاوپەیمان، ئێرانیان داگیرکرد؛ وەک ھاوپەیمانی ئەڵمانیا و ھەم بۆ ئەوەی لە ڕێگەی ئێرانەوە یارمەتی بگەیێننە سۆڤییەت. بەڕیتانیا لە باشوور و سوپای سور لە باکوورەوە، خاکی ئێرانیان داگیر کرد. ڕەزاشا لە ئاستی ئەواندا نەیتوانی بچووکترین جووڵە بکات و دیکتاتۆرییەکەی ڕووخا و پاش ٢٠ ساڵ ئێران ڕووی ئازادی دیموکراتی بە خۆیەوە دی و حیزب و ڕێکخراوە سیاسیەکان بووژانەوە.
ھەل و مەرجی دامەزران
ھێزەکانی داگیرکەر لە باشوورەوە تاکوو ئیلام و لە باکوور تا ورمێ ھاتبوون. بەڵام مەھاباد دوور بوو لەو دۆخە. لە لایەکی دیکەوە مەھاباد و ناوچەکانی دەور و پشتی مێژووی درێژیان ھەبوو لە بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی، ھەربۆیە بار و دۆخەکە ڕێکەوت بۆ ئەوەی یەکەم ڕێکخراوی بەھێزی سیاسیی کوردی بە ناوی کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان یان بە کورتی کومەڵەی ژ-ک پێک بێت. دامەزرێنەرانی کۆمەڵەکە یازدە کەس بوون کە لە ڕۆژی ٢٥ی گەلاوێژی ١٩٤٢ لە مەھاباد کۆبوونەوە و کۆمەڵەی ژ-ک یان پێکھێنا کە ئامانجەکەی ڕزگاری نەتەوەی کورد بوو.
لە مانگی بانەمەڕی ساڵی ١٩٤٣دا، کۆبوونەوەیەک وەک کۆنگرەی کۆمەڵە پێکھات. لەم کۆنگرەیەدا کە لە شاخی خوداپەرەست بە ئەنجام گەیشت، نزیکەی سەد کەس بەشداربوون بڕیار درا کە کۆمەڵە بیروڕای خۆی لە گۆڤارێکدا بڵاو کاتەوە. لەبەر ئەوەی کۆمەڵە ئەگەرچی رێکخراوێکی ناسیۆنالیستی و نیشتمانپەروەر بوو و دەبوایە لەگەڵ توێژەکانی خەڵکی بێت، بەڵام لەبەر نھێنی بوونی، کەمتر بەوە دەگەی. ئەوە بوو کە دەست کرا بە بڵاوکردنەوەی گۆڤاری «نیشتمان». لە ماوەی چەن ساڵدا، بە بڵاو بوونەوەی بیروڕاکانی کۆمەڵە لە ناو چین و توێژەکانی جەماوەری خەڵکی کوردستان، ھیوا بە داھاتوو ھێزی گرت. زانیاریی سەبارەت بە بارودۆخ پێشکەوت و ژ-ک تا ڕادەیەک بوو بە ھێزێکی سیاسی.
ئیسماعیل
وێنۆک ئیسماعیل کوڕی ئیبراھیم، کەسایەتییەکی ناوبراوە لە ھەریەک لە قورئان و تەوراتدا، موسڵمانان باوەڕیان بە پێغەمبەرێتی ھەیە، بەڵام یەھوود و مەسیحییەکان لەو باوەڕەدان کە کەسایەتییەکی مێژوویییە و لە سەردەمی دێریندا ناوی ھاتووە و باوەڕیان نییە بە پێغەمبەرێتیی ئیسماعیل. ئیسماعیل کوڕە گەورەی ئیبراھیم بووە، و دایکی ناوی ھاجەر بووە.
کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان
ھەل و مەرجی دامەزران
بەڵام گۆڕانکارییەکان یەکجار زۆر بوون. دنیا گۆڕدرابوو، ھەروا کوردستان. شۆڕشی گەلانی دونیا دژ بە فاشیزم و دیکتاتۆری پەرەی سەندبوو. وڵاتی ئێران ئەزموونی گۆڕانی بەسەر دەھات و لە لایەکی دیکەوە لەو بار و دۆخە گرینگەدا ژێ کاف نەیدەتوانی چالاکییەکان بە ڕێکوپێکی بەرەو پێش بەرێت. پێویست بوو بە ڕێکخراوێ نوێ، یەکگرتوو، خاوەن پیلان بۆ بەرەو پێش ڕۆشتن. بەڕێوبەرانی ژێ کاف لەوە ئاگادار بوون، بۆیە ھەوڵێکی نوێیان دا بۆ بنیاتنانی حیزبێک. لە ڕێکەوتی ٢٥ی گەلاوێژی ساڵی ١٩٤٥ لە شاری مەھاباد دامەزرانی حیزبی دێموکراتی کوردستان ڕاگەیێندرا. ئەگەرچی ئەو حیزبە نوێیە لە ئەزموونەکانی کۆمەڵە سوودی وەردەگرت، بەڵام لە پیلان و چالاکییەکانیاندا بە تەواوی جیاواز بوون.
ئیسماعیل
سەرچاوەکان
پۆل:مانگیلەی بەپیت پۆل:چاندی عەرەبی پۆل:مێژووی عەرەب پۆل:ئیبراھیم پۆل:کەسایەتییەکانی ناو کتێبی پەیدابوون پۆل:مناڵەکانی ئیبراھیم
کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٥ لە ئێران پۆل:شۆڕشی ئیسلامیی ئێران پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ١٩٤٥ پۆل:حیزبەکانی ئێران
Kurdish Renaissance League
ئالیا بات
ئالیا بات (لەدایکبووی ١٥ی ئازاری ١٩٩٣) خانمەئەکتەر و گۆرانیبێژێکی بە ڕەگەز ھیندی و ھەڵگری ڕەگەزنامەی بەریتانییە، کە زیاتر لە سینەمای بۆلیوود دەرکەوتووە. ئالیا یەکێکە لە گرانترین خانمەئەکتەرانی ھیند، تا ساڵی ٢٠١٩ ئالیا براوەی چوار خەڵاتی فیلم فەیرە. لە ساڵی ٢٠١٤، ناوی لە لیستی ١٠٠ کەسایەتی ھیندی ھات بەپێی گۆڤاری فۆربیس.
ئالیا لە خێزانێکی ھونەریدا لە دایکبووە، باوکی فیلمسازی بۆلیوود، ماھیش بات و دایکیشی خانمەئەکتەر سۆنی ڕەزدانە. لە ساڵی ١٩٩٩، بۆیەکەمینجار وەک ئەکتەرێکی منداڵ لە فیلمێکی ھەستبزوێن بەناوی (Sangharsh) بەشداریکرد، دوای ئەم فیلمە ئەوا ئالیا بۆ یەکەمینجار بەڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی خوێندکاری ساڵ (٢٠١٢) لەپاڵ ھەریەکە لە ڤارون داڤان و سیدھارت مەلھۆترا دەرکەوت، فیلمەکە لە بەرھەمھێنانی کاران جۆھەر. دوای ئەم فیلمە ئالیا لە چەند فیلمێکی کۆمپانیای دارما پرۆدەکشن (بەرھەمھێنانی کاران جۆھەر) دەرکەوت لەوانە، ٢ ستەیتس (٢٠١٤)، ھەمپتی شارما کی دلوھانیا (٢٠١٤)، دێر زیندەگی (٢٠١٦)، بادرینات کی دولھانیا (٢٠١٧).
ئالیا بات خەڵاتی فیلم فەیری بۆ باشترین خانمەئەکتەری بردەوە بۆ فیلمەکانی ئورتا پەنجاب (٢٠١٦)، ڕازی (٢٠١٨)، ھەروەھا گەلی بۆی (٢٠١٩). جگە لە کاری نواندن، ئالیا چەند جارێک گۆرانی تاکی گوتووە لەوانە، "سیماجوان" لە ساڵی ٢٠١٤، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢٠، گۆرانی «توم سێ ھی» بۆ فیلمی (Sadak 2) بڵاوکردەوە.
گۆرانی
جگە لەکاری ئەکتەری ئالیا وەک گۆرانیبێژی پلەی باکیش لە فیلمەکان بەشدارە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣ پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە بەریتانییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی لەندەن
چرکە
وێنۆک|خاڵە ڕەشەکە هەر چرکەیەک جارێک هەڵ دەبێت
چرکە یان سانیە (ھێما: s، کورتکراوە: sec) یەکەی بنچینەی پێوانی کاتە لە سیستەمی نێونەتەوەییی یەکەکان (SI). چرکە یەکسانە بە (1⁄86400)ی ڕۆژێک.
سەرچاوەکان
پۆل:یەکەکانی کات
ئەبوو شوجاع
شەھابەددین ئەحمەد بن حوسەین بن ئەحمەد، ، ناسراو بە ئەبوو شوجاعی ئەسفەھانی ، فەقیھێکی بە ناوبانگی مەزھەبی شافعییە، لە ساڵی ٥٣٣ـی کۆچی لە دایک بووە و لە ٥٩٣ مردووە، خەڵکی شاری ئەسفەھان بوو، لە ناو خەڵکی بە پیاوێکی زانا و خواناس ناسراو بوو، سەرەتا قازی بوو پاشان بووە بە وەزیر، ئینجا وازی لە دونیا ھێنا و چوو بۆ مەدینە بۆ خزمەت کردنی مزگەوتی پێغەمبەر.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
جەی سی دەبلیو بێکام
وێنۆک جۆن کریپس ویکلیف بێکام (لە دایکبوی ٥ی ئابی ١٨٦٩ – مردنی لە ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٤٠) پارێزەرێکی ئەمریکی بوو کە وەک سی و پێنجەمین پارێزگاری کنتاکی و سیناتۆری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە کنتاکی خزمەت دەکرد. ئەو یەکەم سیناتۆری ھەڵبژێردراوی بەناوبانگی ویلایەتەکە بوو دوای تێپەڕبوونی حەڤدەھەمی ھەموارکردنەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٩ پۆل:مردووانی ١٩٤٠ پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم
چیاکانی ئەتلەس
چیاکانی ئەتلەس زنجیرەی چیایەکن لە باکووری ئەفریقیا لە مەغریب. ئەم زنجیرە چیایە کەنارە ئاوییەکانی دەریای سپی ناوەڕاست لە بیابانی مەزنی ئەفریقیا جیادەکاتەوە، لە نێوان مەغریب و جەزائیر و تونسدا ھەڵکەوتووە، نزیکەی ٢٥٠٠ کم درێژ دەبێتەوە بەرزترین لووتکەی زنجیرەکە لووتکەی تۆوبکالە کە لە ناوەڕاستی مەغریبدایە و بەرزایییەکەی ٤١٦٧ مەترە. چیاکانی ئەتلەس لە بنەڕەتدا شوێنی نیشتەجێی دانیشتووانی بەربەرییەکانن. ھەروەھا ئەم چیایانە ماڵی ژمارەیەک ئاژەڵ و ڕوەکن کە ھەمان ئەو جۆرانەن کە لەناو ئەفریقادا دەدۆزرێنەوە بەڵام بەشێکیان لە ئەورووپا دەدۆزرێنەوە، زۆربەی جۆرەکانی لە مەترسیدان و ژمارەیەکی کەم لە ئێستادا لەناوچوون.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن پۆل:چیاکانی ئەتڵەس پۆل:زنجیرە چیاکانی مەغریب پۆل:زنجیرە چیاکانی توونس پۆل:زنجیرە چیاکانی جەزائیر پۆل:پارێزگاکانی فیزیۆگرافیا
زەردوویی
250px|وێنۆک|چەپ|وێنەی ڕوخساری کابرایێکی تووش بە ئیکتێر
زەردوویی یان ئیکتێر (ئینگلیزی: icterus یان Jaundice) نیشتەجێبوونی هێمۆگلۆبینی زیادی خوێنە لە ناو تەونەکان و ئەندامەکانی لەشدا، بە هۆی ڕەنگی زەردی هێمۆگلۆبینەوە بە حاڵەتی تووشبوون بەم نەخۆشییە، زەردوویی یان زەردەیی دەگوترێت. لە ڕاستیدا ئەمە ھێمۆگلۆبین نییە کە لە تەونەکاندا دەنیشێت بەڵکوو بیلیڕووبینە کە مادەیەکی ئەنجامی مێتابۆلیسمی ھێمۆگلۆبینە. ئەم مادەیە لە جەرگدا پێک دێت و لەڕێگەی ڕیخۆڵەکان و میزەوە لە لەش دەر دەکرێت.
زەردوویی لە منداڵانی ساوا
منداڵی ساوا (تازە-لەدایکبوو) ئەنزیمگەلی پێویست بۆ لەناوبردنی ھێمۆگلۆبینی نییە، بەم ھۆیە زەرد دەبێت، ئەم حاڵەتە ھەتا ھەفتەیەک دوای لەدایکبوون لەناو دەچێت بەڵام ئەگەر زۆرتر لەم ماوە بمێنێتەوە مەترسیدارە و دەتوانێت کاریگەریی زۆر خراپی لەسەر دۆخی تەندروستیی منداڵ ھەبێت و دەبێتە ھۆی چەندین حاڵەتی نەخۆشی و تەنانەت دەتوانێت مێشکی منداڵ خراپ بکات.
هۆکار
مرۆڤ بەهۆی چەشنێک لە سەرچاوەکان تووشی زەردوویی دەبێت. ئەمانەی لە خوارەوە دێن بەشێک لەو هۆکارانەن:
سەرچاوەکان
پۆل:نیشانەکانی نەخۆشی: کۆئەندامی ھەرس و سک
بڕیارنامەی ٦٥٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:ھەوڵەکانی ئاشتی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٠ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩٠ پۆل:لوبنان لە ١٩٩٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
ئەحمەد شەوقی
ئەحمەد شەوقی (لەدایکبووی ٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٨٦٨ لە قاھیرە – مردووی ١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٢ لە قاھیرە) شاعیر و شانۆنووسێکی عەرەبی میسری بەڕەچەڵەک کورد ی شاری سلێمانی بوو.
ژیان
لە ساڵی ١٨٦٨ لە قاھیرە لە دایکبووە ھەندێ پێیانوایە کە لە باوکێکی بە ڕەچەڵەک کورد و دایکێکی تورک لە دایکبووە، لە تەمەنی چوار ساڵیدا بەشێک لە قورئانی پیرۆزی لەبەر کردووە و فێری بنەماکانی نووسین و خوێندنەوە بووە، پاشان چووەتە قوتابخانەی سەرەتایی و نیشانەکانی زیرەکی تێدا دەرکەوتووە و بەھۆیەوە لە خەرجییەکانی قوتابخانە چاوپۆشیلێکراوە، لە تەمەنی پانزدە ساڵیشدا دەستی کردووە بە خوێندن لە قوتابخانەی ماف (مدرسة حقوق) لەو ماوەیەدا بەھرەی شیعری تێدا دەرکەوت و بووە ھۆی سەرسامبوونی مامۆستاکەی شێخ محەممەد بسیونی.
گەشتکردن بۆ فەڕەنسا
گەشتی کرد بۆ فەڕەنسا کە خەرجی مانەوەی لە لایەن خدێوی تۆفیق بۆ دابینکرابوو. لە ساڵی ١٩٢٧ لە لایەن شاعیرانی عەرەب نازناوی (امیر الشعراء) ی پێبەخشرا، دوای ماوەیەک شەوقی خۆی یەکلاکردەوە بۆ شیعری شانۆگەری و تا ئیستاش بە پێشەوا دادەنرێت لەم بوارەدا لە ناو ھەموو عەرەبدا، شەوقی پێشەوایەتی سەرھەڵدانی ئەدەبی و ھونەری و سیاسی و کۆمەڵایەتی و شانۆگەری کردووە کە میسڕ پێیدا ڕۆیشتووە، لە بواری شیعردا خزمەتێکی زۆری کردووە و یەکێکە لە پڕبەرھەمترین شاعیرانی عەرەب، بە جۆرێک کە بەرھەمە شیعرییەکانی زیاترە لە بیست و سێ ھەزار و پێنج سەد دێرە شیعر. لە ساڵی ١٩٣٢ لە قاھیرە مردووە.
بەرھەمەکان
گرنگترین بەرھەمەکانی بریتیین لەمانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی میسری پۆل:وەرگێڕە میسرییەکان پۆل:نووسەرانی میسری پۆل:مردووانی ١٩٣٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٨ پۆل:میسرییەکانی بە ڕەگەز یۆنانی پۆل:میسرییەکانی بە ڕەچەڵەک کورد
پیەر ڕۆڤێردی
پیەر رۆڤێردی شاعیری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٩ پۆل:مردووانی ١٩٦٠ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
دوگا ڕێسا
دوگا ڕێسا شارێکی ویلایەتی کارلۆڤاتسی کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١١٬١٩٣ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
بەرزبوونەوەی پلەی کوڵان
بەرزبوونەوەی پلەی کوڵان (ئینگلیزی: Boiling-point elevation) بریتییە لە جیاوازیی نێوان پلەی کوڵانی توێنەری خاوێن و پلەی کوڵانی شلەیەک لە گیراوەیەکدا و، بەرزییەکەی بەستراوە بە بڕی تەنۆکەکانی تواوەی ناو گیراوەکەوە.
سەرچاوە
پۆل:کیمیای فیزیکی
سەنگاندن
سەنگاندن (ئینگلیزی: Titration) ڕێگەیەکە بۆ دیاریکردنی خەستیی ماددەیەک لە گیراوەیەکدا، ئەویش بە تێکردنی گیراوەیەکی قەبارە و خەستی زانراو، تا کارلێکەکە تەواودەبێت. بە زۆری بە گۆڕانی ڕەنگ، تەواوبوونی کارلێک دەزانرێت.
سەرچاوە
پۆل:سەنگاندن
مادھوری دیکشیت
مادھوری دیکشیت لەدایکبووی ١٥ ئایاری ١٩٦٧، یەکێکە لە خانمەئەکتەرە ھەرە سەرکەوتووەکانی بۆلیوود کە سەردەستەی خانمەئەکتەرەکانی ھەشتا و نەوەدەکان و سەرەتای دووھەزار بوو لە سینەمای ھیندی، مادھوری شەش جار خەڵاتی فیلم فەیری وەرگرتووە کە چواریان وەک خانمە ئەکتەر وە یەکێکیان وەک ئەکتەری پاڵپشت وەیەکێکی دییان وەک خەڵاتێکی تایبەت بووە. لەساڵی ١٩٨٤ بەشداری یەکەم فیلمی بۆلیوود دەکات بەناوی (Abodh) وە ھەر لە یەکەم فیلمیدا ڕۆڵی سەرەکی پێدەدرێت. بەھۆی جوانی و لێزانی لە سەماکردن بە یەکێ لە باشترین خانمەئەکتەرەکانی مێژووی بۆلیوود دادەنرێت.
سەرچاوەکان
http://www.bollywoodshaadis.com/articles/bollywood-actresses-and-their-surnames-after-wedding-3138
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی مومبای پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:وتارە ھەتیوەکان
میرزا مەحموودخانی ئیحتیشاموسسەلتەنە
میرزا مەحموودخانی ئیحتیشاموسسەلتەنە، کوڕی عەلائوددەولەی‌ ئەمیرنیزام و نەوەی فەتحعەلیشا، یەکێک لە کاربەدەستانی پایەبەرزی قاجار بووە. میرزا مەحموودخان بیرەوەرییەکانی خۆی زۆر بە وردی نووسیوەتەوە کە لە کتێبێکدا بە ناوی «خاطرات احتشام‌السلطنه» چاپ و بڵاو کراوەتەوە. لە دوایین ڕۆژەکانی سەلتەنەتی موزەفەرەدین شای قاجار و سەروبەندی شۆڕشی مەشرووتە، بزووتنەوەیەکی ڕووناکبیری لە ئێران دەستی پێکرد، کە میرزا مەحموودخان لەگەڵ ئەم بزووتنەوەیە بوو. هەر بەم هۆیەوە لە بیرەوەرییەکانی خۆیدا نەتەنیا هەوڵی نەداوە گەندەڵی و ناحەزییەکانی دەربار بشارێتەوە، بەڵکوو بە وردی باسی لێکردوون.
بیرەوەری
دەوڵەتی ئاڵمان سەردانی شای ئێرانی لە وڵاتەکەی خۆی پەسند کرد، بەڵام ملی بۆ ئەو سەد کەس «نۆکەر» و «پێشخزمەت» و «قەرەوڵ» و «یاساوڵ» و «ئیشکەڕن» و «ڕەوزەخوێن» و «وەگریان‌خەر»ەی نەدەدا و حەقیشی بوو. ئاخری سەرجەم خۆیان داسەپاند! لە سەرۆک وەزیرەوە تا سەیدی دۆعاگۆ و قاوەچی، ھەموو داوای درۆشمی تایبەتییان لە ئیمپەراتۆری ئاڵمان دەکرد کە ئەویش نەیدەدا. سەرۆک وەزیر دەیگوت:
دانی درۆشم ئەم ھەموو درێژدادڕییەی ناوێ، ئێمەش درۆشمی خۆمانیان دەدەینێ. بێ‌خەبەر بوو کە لە ئەورووپا کەس ئەم درۆشمە ھەڵڕژاوانەی ئەوانی بە پوولێک ناوێ. خاوەن‌شکۆی قەدەر قودرەت کە سواری شەمەندەفەر بوو، لە خێرایی‌یەکەی دەترسا و گڕووی گرتبوو کە ئەشێ بە ھەوای کەژاوەکانی لای خۆمان بڕوا. دوو ئەیالەتی «ئالزاس و لۆرێن» کە ھی فەڕەنسا بوون و پاشان ئەڵمان داگیری کرد، کەوتبوونە سەر ڕێی شەمەندەفەر. شا ھەر دوو لاقی لە کەوشێک کردبوو کە شەمەندەفەر نابێ بەم ئەیالەتانەدا بڕوا، چونکە سەردەمێک ھی فەڕەنسا بووە و ئێستا ئەمن چاوم بەرایی نادا بە دەست ئاڵمانەوە بیبینم! ئەمە لە کاتێکدا بوو کە بە زۆر خۆی بەسەر ئاڵماندا سەپاندبوو، کەچی قسەی واشی دەکرد! ببوە دایەنی لە دایک دڵسۆزتر! لایەکی ئێران لە زەمانی محەممەدشای باپیریدا درا بە ڕووسان، ھەروەھا ئینگلیس و تورک و ئەفغانیش ھەر کام بەشی خۆیان پچڕی؛ شا جارێک نەیگوت ئەمە خاکی خۆمان بووە و ئێستا بە دەست بیانییەوەیە، کەچی لێرەدا دڵسۆزی بۆ خاکی فەڕەنسا دەکرد!. لە ڕێگادا بووین کە ھەوری ھێنا و گرمە و برووسک دەستی پێکرد. شا لە دەنگی ھەور دەترسا. داوای کرد «سەیدی بەحرەینی» لە یەکەم وێستگە دابەزێ و برووسکەیەک بۆ تاران لێدا تا پووڵێک بکەنە سەدەقە. گەیشتینە پۆتسدام و لە ھۆڵی حەسانەوەی شەمەندەفەر دابەزین. بەداخەوە دیسان ھەوری ھێنا و ھەورەتریشقە دەستی پێکردەوە. شا ڕەنگ‌پەڕیو و ڕووزەرد لەسەر کورسییەک دانیشتبوو، قۆپچەکانی کەواکەی سەروخوار داخستبوو.
قژەسەری لە بن کڵاوەکەیەوە ڕژابوونە بەر چاوی. تەسبێحێکی کارەبای مەشھەدی بە دەستەوە گرتبوو و لە ژێر لێو ورتەی دۆعای دەھات. لەگەڵ ھەر گرمەیەکی ھەور ڕادەچەنی و دڵۆپەکانی ئارەقەی لە لووت و نێوچاوان دەتکایەوە. لە مەیدانی ناوەندی بەرلیندا ڕێ‌وڕەسمی مەشق بۆ بەخێرھێنانی شا بەڕێوەچوو. ئیمپەراتۆر و شازادە و فەرماندەکان لە کالیسکە دابەزین و سواری ئەسپ بوون. ئەسپیان بۆ شا ھێنا، بە ھیچ کلۆجێک لە کالیسکە دانەبەزی و فەرمانی دا چادری کالیسکەکە داکێشن من ھەر لێرەوە سەیری مەشقەکە دەکەم. شا بە وەڕەزی سەیری مەشقەکەی دەکرد. ھەندێ جار وەڵامی سڵاوی نیزامیشی نەدەدانەوە. لە نەکاو ھەرای کرد: «ئابدارباشی» تینوومە! ئەمین حەزرەتی ئابدارباشی بە تەشک و داوێنی شۆڕ و کڵاوێکی قووچەوە ھەڵاتە پشت کالیسکە و لە مەشکەیەکی چەرم کە بە شانی نۆکەرێکەوە بوو جامێکی پڕ کرد و بە شڵقەشڵق بۆ شای ھێنا. بەڵام لە بەدبەختیی ئێمە شا سی‌وشکەی گرتبوو و لێکدالێکدا داوای ئاوی دەکرد. ئیدی وای لێھات ھەر جارەی ئابدارباشی بە جامەوە ھەڵدەھاتە لای نۆکەری مەشکە لە شان و بە شڵقەشڵق دەگەڕایەوە، شەققەی قاقاکێشانی جەماوەر پڕ بە مەیدان بەرز دەبوویەوە. ھێشتا ڕێوڕەسمی مەشق تەواو نەببوو کە شا مەیدانی بەجێھێشت و گەڕایەوە کۆشکی حەسانەوەی. لەگەڵ پێی لە ھۆدەکە نا، وەک منداڵی گڕووگر، حەمایڵ و درۆشمەکانی خۆی داڕنی و بە زەوی دادا و گوتی: غەڵەت دەکەم جارێکی تر دێمەوە ئاڵمان! چووم بە سەرۆک وەزیرم گوت: شا لە ھاتنی ئاڵمان پەشیمانە؛ لە وەڵامدا گوتی: شا گووی خوارد! لەم وەڵامەی سەرۆک وەزیر ھیند دڵگیر بووم کە بە بێ‌ئیزن خواستن کۆشکم بەجێ‌ھێشت و گەڕامەوە باڵوێزخانە. ھەمان شەو ئیمپەراتۆر و بنەماڵەی سەلتەنەتی بە شانازیی شای میوانەوە چوونە ئۆپەرای گەورەی بەرلین. شا سەعاتێک درەنگتر ھات و داوای لێبوردنیشی نەکرد. لە ڕیزی پێشەوە لەگەڵ ئیمپەراتۆر و بنەماڵەی سەلتەنەتی دانیشت. من چەند ڕیز دوورتر لە پشتەوە دانیشتبووم. ئۆپەرا تازە دەستی پێکردبوو کە شا ئاوڕی دایەوە و بە دەنگی بڵیند داوای ئاوی لە من کرد. سەرۆک وەزیر کە ھەمان ڕۆژ ئەم جنێوە پیسەی بە شا دابوو، چاوەڕوانی ئابدارباشی و نۆکەر نەمایەوە و خۆی ھەڵات ئاوی بۆ وەلینێعمەتی خۆی ھێنا. شا دیسان داوای ئاوی کردەوە! بە ھەوای مەیدانی مەشقی ئێوارە، ژمارەی ئاو لە دەستم دەرچوو! کەس نەبوو بەم کابرایە بێژێ: ئەگەر نەخۆشی بڕۆ لە خەستەخانە بکەوە، ئیتر بۆ بە زۆر خۆت بە سەر خەڵک دادەبڕی و سەفەری ئەورووپا دەکەی؟!. ئۆپەرا ھێشتا چەندین پەردەی مابوو، کە شا ھەستا وەدەرکەوت و داوای لە کالیسکەکان کرد بیبەنەوە کۆشک. ئیمپەراتۆر و شازادەکان ھەموو نیگەران و ناڕەحەت بوون و زوو زوو حاڵی شایان لە من دەپرسی. پێم‌دەگوتن ھەندێ شەکەتە و پێویستی بە حەسانەوە ھەیە. بە ڕۆیشتنی شا، ھەموو دەست و پێوەندەکانیشی بە دوایدا ڕۆیشتن و ئۆپەرایان چۆل کرد! ھەموو ئەو وەزیر و باڵوێزانەی کە ھاتبوون بەخێرھاتنی شا بکەن، وەک شووتی لە کەر بەربێتەوە، لەوێ بەجێ‌مان! بەر لەوەی شا لە بینای ئۆپەرا دەرکەوێ، زۆرم تکا لێکرد کە سەبارەت بە ئابڕووی وڵاتەکەی ھەندێ ددان بە جەرگی خۆ داگرێ و بگەڕێتەوە تا بەرنامەکە تەواو دەبێ، نەیسەلماند و گوتی: خەوم دێ!. خاوەن‌شکۆ و دەست‌وپێوەندەکانی گەڕانەوە پۆتسدام و منیش خەجاڵەت و دڵشکاو گەڕامەوە باڵوێزخانە. سەبارەت بە ڕووداوەکانی ئەو ڕۆژە ئارا و قەرارم نەبوو. زۆرم فکر لە حاڵی خۆم کردەوە کە لەگەڵ ئەم جەماعەتە نەزانە چی‌بکەم؟ دەست لە کاربکێشمەوە؟ پاشان بۆ کوێ بچم؟. قسەی تر زۆرە. دەترسم ئەگەر ھەرچی قەوماوە بیگێڕمەوە خوێنەر بڕوام پێ‌نەکا.
پەڕاوێز
پۆل:نووسەران بە زمانی فارسی پۆل:کاربەدەستانی قاجار پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦١ پۆل:مردووانی ١٩٣٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٣ پۆل:مردووانی ١٩٣٦
جامی ئەورووپای ١٩٦٤-١٩٦٥
جامی ئەورووپای ١٩٦٤-١٩٦٥ دەیەمین وەرزی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپایە و ڕۆژی ١٣ی ئەیلوولی ١٩٦٤ یەکەمین یاری ئەنجامدراو و کۆتا یاری پاڵەوانیەتیەکە لەڕۆژی ٢٧ی ئایاری ١٩٦٥ لەیاریگای سان سیرۆی شاری میلانی ئیتاڵیا، لەنێوان یانەی ئینتەر میلان و بێنفیکا ئەنجامدرا. لە ئەنجامدا ئینتەر میلان توانی بە ئەنجامی ١-٠ بەسەر بێنفیکای ڕکابەری سەربکەوێت و ببێتە ھەڵگری نازناوی ئەم وەرزە.
بێلیشچێ
بێلیشچێ شارێکی ویلایەتی ئۆسیێک-بارانیای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١١٬١٦٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:سلاڤۆنیا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
جامی ئەورووپای ١٩٦٥-١٩٦٦
جامی ئەورووپای ١٩٦٥-١٩٦٦ یانزەیەمین وەرزی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپایە و ڕۆژی ٨ی ئەیلوولی ١٩٦٥ یەکەمین یاری ئەنجامدراو و کۆتا یاری پاڵەوانیەتیەکە لەڕۆژی ١١ی ئایاری ١٩٦٦ لەیاریگای شا باودینی شاری برۆکسلی بەلجیکا، لەنێوان یانەی ڕیال مەدرید و پارتیزان ئەنجامدرا. لە ئەنجامدا ڕیال مەدرید توانی بە ئەنجامی ٢-١ بەسەر پارتیزانی ڕکابەری سەربکەوێت و ببێتە ھەڵگری نازناوی ئەم وەرزە.
ئیسحاق
220x440px|وێنۆک|ئیسحاق بیر هەڵدەکەنێت ([[سەرەتای بەدیھێنان|پەیدابوون ٢٦: ١٢-٢٥). وێنەیەک لە کارتێکی پەرتووکی پیرۆزەوە وەرگیراوە کە لەلایەن کۆمپانیای پرۆڤیدێنس لیتۆگرافەوە لە ساڵی ١٩٠٦ بڵاوکراوەتەوە]] ئیسحاق، (بە عیبری: יִצְחָק، و بە عەرەبی: إسحاق)، واتا «ئەوەی پێدەکەنێت». ئیسحاق لە ئایینی جوو و کریستیان و ئیسلامدا بە پێغەمبەر دادەنرێت، کوڕ و میراتگری ئیبراھیمە و باوکی یەعقووب و عیسویە وەک ئەوەی لە تەوراتدا ھاتووە. لە ئیسلامدا، کوڕی پێغەمبەر ئیبراھیمە لە سارای خێزانی.
سەرچاوەکان
پۆل:ئیسحاق پۆل:مناڵەکانی ئیبراھیم
لودڤیگ میس ڤەن دێر ڕۆھە
لوودویگ میس ڤەن دێر رۆھێ، (بەئەڵمانی: Ludwig Mies van der Rohe) (٢٧ی ئادار ١٨٨٦ - ١٩ی ئابی ١٩٦٩) نژیاروانی ئاڵمانی-ئەمریکایی بوو. ئەو زۆرتر بە نازناوەکەی «میس» ناسراوە. میس ڤەن دێر رۆھە لە لای لو کۆربوزیێ، ئالڤار ئالتۆ و فرانک لۆید ڕایت یەکێک لە ماموستایانی نژیاروانیی مودێرنە.
میس بەوێنەی زۆربەی ھاوچەرخەکانی پاش لە شەڕی جیھانیی یەکەم لە شوونی دامەزراندنی شیوازێکی نوێ لە نژیاروانی بوو کە ھەروەھا کە شێوازەکانی کلاسیک و گۆتیک چەرخەی خۆیانیان نواندووە، بتوانێت زەمانی نوێ بنوانوێنیت. ئەو شێوازی زۆر کاریگەری لە نژیاروانیی سەدەی بیستەم دامەزراند کە تایبەتمەندیەکانی ئاشکرایی و سادەیی بوو. بینا پێگەیشتووەکانی میس لە ماددە مودێرنەکانێک وەکوو پۆڵای پیشەسازی و قاپەکانی شووشە بۆ ھەناوی بینا سازراوەتەوە. میس بۆ نژیاروانیەک لەگەل پەیکەرێکی مینیمال لە سیستەمی پێکھاتە ھەوڵ دەدا کە بەرامبەر بە ئازادیی ئاماژە پێکراوی بۆشاییی بازی لێشاو ھاوسەنگیاو بێت. ئەو بیناکانی خۆی بە پێست و ئێسک بانگ دەکرد. ئەو بۆ ڕێگەیەکی بەئاوەزانە ھەوڵ دەدا کە دەتوانی پرۆسەی پڵانکردن بە شێوەیەکی دروستکەرانە ڕێنمونی بکات بەڵام ھەمووکات سەر بە دەربڕینی گیانی چەرخەی مودێرن بوو. میس بە وتە وەرگیراوەکانی وەکوو «کەمتر زۆرترە» و «خوا لە وردەکارییەکاندایە» و «نژیاروانی کەیکی زەماوەند نییە» ناسراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:نژیاروانانی ئاڵمانی پۆل:نژیاروانانی ئەمریکی پۆل:مردووانی ١٩٦٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٦ پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی
باربادۆس لە ئۆڵۆمپیاد
باربادۆس بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٨ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاددا کرد، لەو کاتەوە جگە لە ساڵی ١٩٨٠ کە بایکۆتی کرد لە سەرجەم خولەکانی دیکەی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەشداری کردووە. تا ئێستا بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا نەکردووە. تاکە مەدالیای ئۆڵۆمپیادی وڵاتەکە بریتییە لە برۆنزێک کە لەلایەن ئۆبادێل تۆمپسۆنی وەرزشوانی گۆڕەپان و مەیدان لە پێشبڕکێی ١٠٠ مەتری پیاوان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بردییەوە. باربادۆس وەک بەشێک لە فیدراسیۆنی وێست ئیندیز لە ساڵی ١٩٦٠ بەشداری ئۆڵۆمپیادی کرد.
فاتکە
جوگرافیا
فاتکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارەدێی سەنگاو و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھێلانەقەل و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باجگە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قیرچە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئێمیل ئانریۆ
ئێمیل ئانریۆ ڕۆژنامەوان و ڕەخنەگری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٩ پۆل:مردووانی ١٩٦١
بیردۆزی بەیەکداکەوتن
بیردۆزی بەیەکداکەوتن (ئینگلیزی: Collision theory) کۆمەڵە گریمانەیەکی تایبەتە بە بەیەکداکەوتن و کارلێکەکان، کە دەڵێت: بۆ ئەوەی کارلێک لە نێوان ماددەکاندا ڕووبدات، پێویستە تەنۆکەکانیان بەیەکدابکەون، کە لەم بەیەکداکەوتنەشدا کارلێک پەیدادەبێت و، ڕوودەدات.
سەرچاوە
پۆل:کاردانەوە کیمیایییەکان پۆل:جووڵەکیمیا
بڕیارنامەی ٦٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢ی ئابی ١٩٩٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ عێراق-کووەیت. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٣٢‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٠ پۆل:عێراق لە ١٩٩٠ پۆل:کووەیت لە ١٩٩٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کووەیت پۆل:شەڕی کەنداو
جەیمی مارچی
جەیمی لین مارچی ( بە ئینگلیزی: Jamie Lynn Marchi) ئەکتەرێکی دەنگی ئەمەریکیە و نوسەری سکرێپتە کە بۆ فەنیمەیشن کاردەکات کە بۆ فەنیمەیشن و سێنتای فیلم وۆرکس کاردەکات. کاری دەنگی لە چەندین ئەنیمی و یاری ڤیدیۆیی دا کردووە. یەکێک لە کارە دەنگیەکانی لە ئەنیمی (سەنکاریا) بووە
جامی ئەورووپای ١٩٦٦-١٩٦٧
جامی ئەورووپای ١٩٦٦-١٩٦٧ دوانزەیەمین وەرزی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپایە و ڕۆژی ٧ی ئەیلوولی ١٩٦٦ یەکەمین یاری ئەنجامدراو و کۆتا یاری پاڵەوانیەتیەکە لەڕۆژی ٢٥ی ئایاری ١٩٦٧ لەیاریگای نیشتمانیی شاری لیسبۆنی پورتوگال، لەنێوان یانەی ئینتەر میلان و سەلتیک ئەنجامدرا. لە ئەنجامدا سەلتیک توانی بە ئەنجامی ٢-١ بەسەر ئیتەر میلانی ڕکابەری سەربکەوێت و ببێتە ھەڵگری نازناوی ئەم وەرزە.
تێری لۆید
تێری للۆید (٢١ی کانونی دوەمی ١٩٥٢ - ٢٢ی ئازاری ٢٠٠٣) ڕۆژنامەنوسیکی بەریتانی بوو. تێری بەوە ناسرابوو کە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کاری ئەکرد. تێری لە کاتی ڕووماڵکردنی جەنگی ئەمریکا دژی ئێراق کوژرا بۆ کەناڵی ئای تی ئێنی بەریتانی.
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢ پۆل:مردووانی ٢٠٠٣ پۆل:ڕۆژنامەوانان بریتانی
کادکاپتە ساکورا: کارتی ڕوون
وێنۆک|بەرگ کاردکاپتە ساکورا: کلیە کارد ( بە ژاپۆنی: カードキャプターさくら クリアカード編 کادۆکیاپتا ساکورا کریا کادۆ-ھێن ) مانگایەکی شۆجۆی ژاپۆنیە کە نوسینەوە و وێنەکێشانی لەلایەن گروپی مانگای کلامپ دا بووە، مانگاکە تەواوکاری مانگای کارکاپتە ساکورایە گرنگی دەخاتە سەر ساکورا کینۆمۆتۆ لە قوتابخانە ئەلقەڕێژکردنی مانگاکە لە کۆمپانیای کۆدانشا لە گۆڤاری ناکایۆشی لە تەمموزی ٢٠١٦ دا بووە. ئەنیمیە تەلەفیزیۆنیە ٢٢ ئەلقەییەکەی ھەڵگیرانەوەکەی لەلایەن کۆمپانیای مادھاوس بووە. پەخشکراوە لە نێوان کانونی دووەم و حوزەیرانی ٢٠١٨
سەرچاوەکان
پۆل:فەنیمەیشن پۆل:مانگاکانی ٢٠١٦ پۆل:کۆمپانیای مادھاوس پۆل:شۆجۆ مانگا پۆل:کڕەنچیڕۆل پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت پۆل:مانگاکانی کۆدانشا پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی دەربارەی هەرزەکاران
جامی ئەورووپای ١٩٦٧-١٩٦٨
جامی ئەورووپای ١٩٦٧-١٩٦٨ سیانزەیەمین وەرزی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپایە و ڕۆژی ٢٠ی ئەیلوولی ١٩٦٧ یەکەمین یاری ئەنجامدراو و کۆتا یاری پاڵەوانیەتیەکە لەڕۆژی ٢٩ی ئایاری ١٩٦٨ لەیاریگای وێمبلیی شاری لەندەنی ئینگلتەرا، لەنێوان یانەی مانچستەر سیتی و بێنفیکا ئەنجامدرا. لە ئەنجامدا مانچستەر سیتی توانی بە ئەنجامی ٤-١ لەکاتی زیادکراودا بەسەر بێنفیکای ڕکابەری سەربکەوێت و ببێتە ھەڵگری نازناوی ئەم وەرزە.
بەنزین (ئەڵقە)
بەنزین (ئینگلیزی: Benzene) لە کیمیادا، ئاوێتەیەکی ئەندامییە، بریتییە لە سادەترین ھایدرۆکاربۆنی ئاڕۆماتی. شێوگی پێکھاتنەکەی (C6H6)ـە.
سەرچاوە
پۆل:ھایدرۆکاربۆنە ئاڕۆماتییەکان
مۆتۆری سووتانی ناوەکی
بزوێنەری سوتانی ناوەکی ئەو بزوێنەران کە بەھۆی سووتانی سووتەمەنی (بە شێوەی گاز) لەگەڵ مادەیەکی ئۆکسێنەر (بە زۆری ھەوا) کاردەکەن ، ئەم سووتانە لە ژوورێکی دیاریکراو ئەنجام دەدرێت کە پێی دەوترێت ژووری سووتان، لە ژووری سووتان دوای ئەوەی کارلێکی سووتان روو دەدات ئەو گازە سووتاوە کە گەرمی دەرێکی زۆرە دەتوانێت بکشێت ئەویش بەھۆی کارکردنە سەر پیستۆنەکان و خزاندنیان بەرەو خوارەوە. کە ئەمەی دواییان بەو ئیشە دادەنرێت کە بزوێنەرێک دەیکات و دەبێتە کارکردنی بزوێنەرەکەو ھەموو بەشەکانی.
چەپ|وێنۆک|200px|١. سووتەمەنی وەرگرتن ٢.پەستاوتن ٣.سووتان 4. دەرکردن
بەکارھێنانی
ئەم بزوێنەرانە بە زۆری بۆ پاڵنانی ئامرازەکانی ھاتوو بەکار ھاتوون وەکوو بەزۆری لە ئۆتۆمبیلە کان و ھەروەھا لە جۆرەھا مانتۆر و جۆرەھا تەیارە و ئامرازەکانی تر بەکار دێت ، ئەم بزوێنەرانە لەو ئامێرانەن کە بە تەواوی پشتیان بەستووە بە بەرھەمە نەوتیەکان APICEV ، بەوەش ناسراون کە دەتوانن زۆرترین ئیش لە سووتەمەنی دەربکەن.
چۆنیەتی کارکردن
وە بەر بڵاوترین سووتەمەنیەکان بۆ ئەم مەبەستە بریتین لە سووتەمەنیە ھایدرۆ کاربۆنیەکان ، کە لە نەوتی خاو دەستمان دەکەون ئەوانیش بە زۆری دیزڵ و گازۆلین و گاز ئۆیلن ، شایەنی باسە کە زۆربەی ئەو بزوێنەرانەی بۆ بە کارھێنانی دیزڵ دیزاین کراون دەتوانن بە گازی سروشتیش کار بکەن بەبێ دەستکاری ناوەرۆکی دیزاینی مەکینەکە.
سووتانی گازۆلین
سووتانی گازۆلین ئەنجام دەدرێت بە ھۆی چەندان پیلی کارەبایی و چەندان مەلەف بۆ دروستکردنی پرژەیەکی بە ھێز لەسەر تێکەڵە سووتەمەنیەکەو ئۆکسجینەکە ، وە دەتوانرێت ئەم پیلانە دووبارە پڕ بکرێنەوە ئەویش بە بەکارھێنانی گێنێرەیتەرێک لەگەڵ بزووێنەرەکە کە کارەبا دروست دەکات بە سوود وەرگرتن لە جولەی مەکینەکە بۆ پڕ کردنەوەی پاتریەکە ، شایەنی باسە ئەم تێکەڵەی باسمان کرد بەر لەوەی بەھۆی پڕژە کارەباییەکە بسووتێنرێت بە ھۆی پستۆنەکانەوە تا (١٢،٧٥ بار) دەپەستێورێت ، دواتر پرژەکە لێی دەدات و دەست دەکات بە سووتان و دووبارە پاڵ دەنێتەوە بە پیستۆنەکە بۆ خوارەوە
ھەروەک و لە وێنەکە دەبینن یەک سووتان بە چوار ھەنگاو ئەنجام دەدرێت.
ھەنگاوی یەکەم
دەرچەی یەکەم دەکرێتەوە (شایەنی باسە ئەم دەرچانە بە شێوەیەکی رێک و پێک دەکرێنەوەو دادەخرێن کە بۆ جوولەیان ئەوانیش سوود وەردەگرن لە بزوێنەرەکە خۆی ) کە دەبێتە ھۆ ھاتنە ژوورەوەی تێکەڵەکەی ھەواو گازۆلین ، کە لەم کاتەدا پیستۆنەکە بەرەو خوارەوە دەچێت ، واتا قەبارەی ژووری سووتان دەگۆرێت بەڵآم پەستانەکەی ناگۆڕێت
ھەنگاوی دووەم
ھەردوو دەرچەکە دادەخرێن پستۆنەکە بەھۆی جوولەی پستۆنەکانی تر دەستدەکات بەرەو جوولە بەرەو سەرەوەو گازەکا دەپەستێوێت تا (١٢،٧٥ بار) ، بەمەش پەستان زۆۆر دەبێت و قەبارەی ژوورەکە کەم دەکاتەوە.
ھەنگاوی سێیەم
پرژە کارەباییەکە لێدەدات و گازەکە لە ناکاو دەسووتێت و دەست دەکات بە پاڵنانی پستۆنەکە بەرەو خوارەوە ، کە ئەمە توانای بزوێنەکە دەردەخات
ھەنگاوی چوارەم
دوای ئەوەی سووتانەکە ئەجام درا ، پاشکۆکە کە بریتیە لە دووەم ئۆکسیدی کاربۆن و ھەڵمی ئاو دەکرێتە دەرەوە ، ئەویش بە کردنەوەی دەرچەی دووەم کە دەمان گەیەنەتە ئیگزۆست (گزۆز).
ھێلکاری پەستان-قەبارەی بزوێنەر
ھێلکاری پەستان-قەبارە بزوێنەرەکان جەماوەیەکی داخراوە چونکە خۆی لە خۆی دا کارکردنی ئەم بزوێنەرانە سوور دانەوەیە ، وە رووبەری ناو ئەم چەماوەیە بریتیە لەو توانایەی کە یەک پیستۆن ئەنجامی دەدات لە یەک سووردا لە مەکینەکە ، ھەروەکوو لە وێنەکە دەبینین سەرەتا :-
رەنگی شین:  بریتیە لە کرداری ھاتنە ژوورەوەی سوتەمەنی کە ناو سلیندەرەکە کراوەیە بۆ ھەوای کەش واتا پەستان لە ژوورەوە یەک کەشە (atm) بەڵام بە یارمەتی پیستۆنەکانی تر قەبارەکەی دەگۆرێت بۆیە لەسەر ھێلکاریەکە پەستان نەگۆرەو قەبارە دەگۆرێت ، کەواتا ھێلێکی راستمان بۆ دەردەچێت
رەنگی رەش:- دوای ئەوە دەرچەکان دادەخرێن و بە یارمەتی سلیندەرەکانی ترەوە گازەکە دەپەستێورێت ، وە لەبەر ئەوەی داخراوە کەواتا ، قەبارە کەم دەکات و پەستان لە ژوورەوە زیاد ئەکات ، بەمەش کێرڤێکی لارمان بۆ دەرەچێت کە لاریەکەی بە سالبە ،
رەنگی سوور:-  دوای ئەوەی پەستێورا ، پڕیشکە کارەباییەکە لیی دەدات و دەیسوتێنێت وە پەستانی سووتانەکە پاڵ دەنێت بە پیستۆنەکە بۆ خوارەوە ، بەمەش قەبارە زیاد ئەکات و پەستان کەم ئەکات ، ئەم جارەشیان کێرڤێکمان بۆ دەرەچێت بە لاری مووجەب ،
رەنگی بۆر:-  دووبارە دەرچەکان ئەکرینەوە بۆ دەکردنی پاشەرۆ کاربۆنیەکە و پەستان دەبێتەوە یەک کەش و قەبارە کەم دەکات ، ئەم جارەش ھێلێکی راستمان بۆ دەردەچێت کە کەوانەکەمان بۆ دادەخات و سوورەکە تەواو دەکات.
ئەم وتارانەش ببینە
پۆل:بەشەکانی ئۆتۆمۆبیل
سۆمەر
250px|وێنۆک|نەخشەی سۆمەر سوومەر یان سوومێر نەتەوەیەکن کە لە بەشی باشووری مێزۆپۆتامیا ھاوچەرخ لە سەرەتای ھەزارەی سێیەمی پێش زایینەوە لە گۆرەپانی سیاسی و ژیاریدا دەرکەوتن، گومان دەبرێت ئەوان لە ناوچەکەدا لەسەرەتایی سەردەمی نیمچە نووسینەوە ھەبووبن، زانیارییەکان سەبارەت بە نشینگەی یەکەمی ئەو ھۆزانە و ئەو ڕێیەی کە بۆ گەیشتن بەخاکی باشووری مێزۆپۆتامیا گرتیانە بەر تا ئێستاش نادڵنییان، چەندین بیروڕا ھەن سەبارەت بەنشینگەی یەکەمی سوومەرییەکان و کەی و چۆن ھاتن بۆ باشووری مێزۆپۆتامیا. سۆران حەمەڕەش دەڵێ ئەمان لە باکووری کوردستان و ئانادۆڵ ھاتونەتە باشوور. بەگوێرەی توێژینەوەیەکی دکتۆر ئاسۆس محەممەد مەلا قادر خۆری گەلی سۆمەری لە سەروبەندی ساڵی ١٩٠٠ ب.ز. دا بەرەو ئاوابوون دەچێت و ئەم گەلە بەرەو تەفروتونا بوون دەچێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا زمانەکەیان وەک زمانی زانست و ئایین و گەردوونناسی ھەتا وەکوو کۆتایی لەناوچوونی نووسینی مێخی لەناو زمانەکانی دیکەدا خۆی ڕاگرت. {{زانیاریدانی وڵات|ناو_خۆماڵی=کەی ئین جێ|ناو_فەرمی=سومێر|ئاڵا_وێنە=|جۆری_زمانەکان=کوردی کۆن|ڕەگەز_گرووپەکان=باپیران کورد|جۆری_دەسەڵات=دەوڵەت ش ئاین : سۆمەریەکان زۆر خوداوەندیان پەرستووە ئەوان دوور بوون لە یەکتاپەرستی ئەوان باوەڕیان وابوو خوداوەندەکان دەخۆن و دەخۆنەوە ژن دێن. هەر شارێکش خوداوەندێکی خۆی هەبوو لە بەناوبانگترین خوداوەندەکانیان ئانۆ : باوکی هەموو خوداوەندەکان بوو خوداوەندی ئاسمان ئەنلیل : خودەوەندی با بووە بە خوداوەندی دەسەڵاتش ناسراوە زۆرجار ڕکابەری ئانۆی کردووە ئەنکی : خوداوەندی زەوی بووە بەپێی باوەڕی سۆمەریەکان ئەو خوداوەندە دۆستی مرۆڤ بووە لەوانەیە بەهۆی کشتوکاڵ وایان وتبێ ننار : خوداوەندی مانگ بووە لە شاری حەڕان لە کوردستان دەپەرسترا ئەکەدیەکان پێیان دەگوت سین ئۆتۆ : خوداوەندی ڕۆژ بووە ئەکەدیەکان پێیان دەگووت شمش ئەو خوداوەندە لە میلەکەی حاموڕابی بەرامبەر حاموڕابی وێنەی کێشراوە کە حامورابی یاساکانی لێ وەردەگرێ ئینانا : خوداوەندی جەنگ و دەسەڵات بووە هەسارەی زوهرە بووە بابلیەکان پێیان دەوت عەشتار (ئیشتال ) خالتی : خودەوەندی دەوڵەتی ئۆرارتۆ بووە لەشاری مەساسیر (ڕەواندوز ) دەپەرسترا مەردۆخ (بێل ) : خوداوەندی شاری بابل بووە هاوسەرەکەی ناوی صربانیتم بووە ناوی اربیل  (بیل ) بەناوی ئەو خوداوەندەیە چونکە لەشاری هەولێرش دەپەرسترا زمان لەلێکۆڵینەوەکانی نووسەرە ئەورووپییەکاندا دەبینین کە دەڵێن زمانی سومەری زمانێکی تەک بنەماڵەیە. ئەمان قیاسی ئەم زمانەیان لەگەڵ زۆر زمان کردووە تەنانە سانسکریت بەڵام لە ئاکامدا وتوویانە ئەم زمانە تەک بنەماڵەیە و پێوەندیی بە ھیچ زمانێک نییە، بەڵام دوکتور سۆران حەمەڕەش لە لێکۆڵینەوەکانی دەری خست ئەم زمانە زۆر لە کوردی ئەمڕۆ نزیکە و زمانێکە ھێندوئەورووپی
جلی گودا پاشای سوومەری بەتەواوی شێوەی جلی ڕێبەری ئێزەدییە کوردەکان دەدا
ب- سەبارەت بەو پەیکەرە گەورانەی ھەندێک جار یاریدەدەرن بۆ دیاریکردنی ڕیشە و بنەڕەتی سۆمەرییەکان، ئەوا لێکۆڵینەوە ئەنپرۆپۆلۆجییەکان ئاماژە بەوە دەدەن پەیکەرە دۆزراوەکانی شارە سوومەرییەکان بەڵگەی یەکلاکەرەوە و ڕوونیان نییە سەبارەت بە ڕەگەزی ھۆزە سوومەرییەکان و ئاماژە دەدەن بەوەی تێکەڵ بوونێکی ڕەگەزی لەدێر زەمانەوە ھەیە، سیفەتەکانی گەلانی حەوزی دەریای ناوەڕاستی تێدایە کە سەریان درێژە و سیفەتەکانی گەلانی ئەورووپای ناوەڕاست و ئەرمینیا کە سەریان خڕە.
ج-سەبارەت بە بەڵگە وەرگرتنی پەیوەست بە بەڵگەی پەیکەر و ھەڵکۆڵراوەکان کە سوومەرییەکان نەخشاندبوویان، ئەمەش ئاڵۆزە و ناتوانین لە ناسینی ڕەگەزی سوومەرییەکاندا سوودی لێ وەربگرین، وادەردەکەوێت ئەوەی کاربەری دەکات بە وێنەی شێوە مرۆڤەکان لەھەڵکۆڵیندا شێوەی ھونەری باو بێت بەپلەی یەکەم و وێنەی ڕاستی شێوە مرۆڤەکان و سیفەتە ڕاستییەکانیان نەبێت، بۆیە چەند شێوەیەکی ھاوشێوەی ئەو شێوانەی کە سوومەرییەکان لەچەند ناوچەیەکی دوور لە وڵاتی سوومەری دەیاننەخشاندن وەک ناوچەی ماری لەناوەڕاستەکانی فوراتدا ھەن. لەئەنجامی ناڕوونی بەڵگەی پەیوەست بە ڕەگەزی سوومەرییەکان لێکۆڵەران ناکۆکن لەسەر دیاریکردنی نشینگەی سەرەکییەکان وەک پێشتر ئاماژەمان پێدا چەندین ڕاوبۆچوون دەرکەوتن لەسەر ئەوە کە ھیچ کامیان نەگەیشتوونەتە پلەی دڵنیایی و بێگومانی، لەوڕایانە ئەوەیە سوومەرییەکان لەناوچەی شاخاوی ڕۆژھەڵاتەوە ھاتوون بۆیە دەیانبینین پەرستگاکانیان لەسەر سەکۆی پلیکانەیی بەرزی ھاوشێوەی ناوچەی شاخاوی بنیاد ناوە، بەڵام پەرستگاکان و شوێنە پیرۆزە سەیرکراوە بەرزەکان لە زۆر شوێنی جیھاندا لە چین و ڕۆژھەڵاتەوە تادۆڵی نیل لەڕۆژئاوا ھەبوون، ناکرێت ڕاڤەی ئەوە بکەین بەڵام ئەوە ئەنجامی حەزی گشتی مرۆڤە لە پیرۆز ڕاگرتنی پەرستراوەکاندا بە بەرز دروستکردنی شوێنیان لەسەرووی ئاستی مرۆڤەوە، دەستەیەکی دیکە پێی وایە سوومەرییەکان لە دۆڵی سندەوە یان لەباشووری بلوجستانەوە ھاتوون، بەڵگەشیان ئەوەیە لێکچوونی ژیاری نێوان ژیاری دۆڵی سندوژیاری سوومەری ھەیە، ئەم دەستەیەی زانایان پێیان وایە سوومەرییەکان بەدوو کۆچ ھاتوون یەکێکیان لەڕێگەی دەریاوە بەکەنداوی عەڕەبیدا ئەوی دیکەش لەڕێگای وشەکانی لەئێرانەوە، ئەوانەی دەڵێن یەکێک لەکۆچەکان لەڕێگەی کەنداوی عەڕەبییەوە ھاتووە پشت دەبەستن بەچەند چیرۆک و ئەفسانەیەکی ئیغریقی گوازراوە لەبنەڕەتییەکی سوومەرییەوە کە سومەرییەکان و دەریا پێکەوە دەبەستێتەوە ھەروەھا بڵندی پایەی بەرزی دەریا کە لەبیروباوەڕی سوومەرییە یەکەمینەکاندا ھەیە ئەو پەیوەندییە پتەوەی کە سوومەرییەکان دەبەستەوە بە وڵاتی دلمون (بەحرەینی ئەمڕۆ)و، دواجار ئەو ڕایەی زیاتر وەردەگیرێت ئەوەیە سوومەرییەکان لەدەستەی ئەو ھۆزوگەلە ناوچەییانەن کە لەدێر زەمانەوە لەعێراق نیشتەجێ بوون و لەدەرەوە نەھاتوون بەڵکوو لەبەرەی باکوورەوە بەرەو باشوور کشاون لەبەشی باشووری عێراقدا لەدێر زەمانی پێش مێژووەوە نیشتەجێ بوون لەگەڵ دانیشتووانە ناوچەیییەکاندا تێکەڵ بوون، ئەوانەی بەناوی فوراتییە یەکەمینییەکان ناسیمانن، ناوی سوومەرییەکانیش پێک ھاتووە لەناوی ئەو وڵاتەی کەتیایدا بوون (وڵاتی سوومەر) وەک ئەکەدی و بابلییەکان، ئەو پەیوەندی یە ژیارییەی لەنێوان سوومەرییەکان و دانیشتووانی ناوچەیی ناوچەکەدا پێشینەیان بوون پشتگیری ئەم ڕایە دەکات، ھەروەک ھەواڵ و جێدەستە سوومەرییەکانی وەک ئەدەب و چیرۆک و ئەفسانە و ڕێوڕەسم و بیروباوەڕ کەمۆرکێکی ناوچەیی ناسراونا نامۆ بەکەشی وڵاتی دۆڵی ڕافدەین پشتگیری ئەو ڕایە دەکەن.