cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چەمەپان
چەمەپان گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سەفاخانە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
بلاگۆئێڤگراد
پارێزگای بلاگۆئێڤگراد شارۆچکەیەکە لە باشووری ڕۆژاوای بولگاریا، ناوەندی کارگێڕی شارەوانی بلاگۆیڤگراد و پارێزگای بلاگۆێڤگراد بە ژمارەی دانیشتووانەکەی نزیکەی ٧٠ ھەزار کەسە ناوەندی ئابووری و کولتووری باشووری ڕۆژاوای بولگاریایە. دەکەوێتە دۆڵی ڕووباری سترۆما لە دامێنی چیای ڕیلا، ١٠١ کیلۆمەتر (٦٣ میل) لە باشووری سۆفیا دوورە، نزیکە لە سنووری مەقدوونیای باکوور.
پێکھاتەی زمانی و ئایینی نەتەوەیی
بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١١، ئەو کەسانەی کە ناسنامەی نەتەوەیی خۆیان ڕاگەیاندووە بەم شێوەیە دابەشکراون:
کۆی گشتی: ٧٠٬٨٨١. کەس
ئەمڕۆ، بلاگۆێڤگراد یەکێکە لەو شوێنە کەمانەی بولگاریا کە ئەندامانی کەمینەیەکی بچووکی ڕۆمانی وڵاتەکەی تێدا دەژین.
سەرچاوەکان
پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای بلاگۆئێڤگراد
فەرھەنگی زاراوە
فەرھەنگی زاراوە فەرھەنگێکی عەرەبی بە کوردییە نووسینی بەدران ئەحمەد حەبیب کە ساڵی ٢٠٠٢ لەلایەن کۆڕی زانیاریی کوردستانەوە چاپ کراوە.
گرێدان بە دەرەوە
پۆل:فەرھەنگە کوردییەکان
٨٩٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بەیت لەحم
سەرچاوەکان
پۆل:شارە پیرۆزەکان
میرنشینی ڕەوادی
میرنشینی ڕەوادی له‌ ده‌وروبه‌ری ساڵی (٣٣٧کۆچی) که‌ ده‌کاته‌ (٩٤٨زایینی) له‌ ئازەربایجان له‌سه‌ر ده‌ستی میر محمدی کوڕی حسێن دامه‌زراوه‌ که‌ سه‌رکرده‌ی عه‌شیره‌تی ڕه‌وادی کوردی بوو توانیویه‌تی ده‌سه‌ڵاتی خۆی بچه‌سپێنێ و له‌ ئازەربایجان فراوان خوازی بکات
سەرچاوە
پۆل:میرنشینە کوردییەکان
یونیسیس
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
سەرچاوە
پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان هاتووە
سیفەتی ئاڵۆز
سیفەتی ئاڵۆز (ئینگلیزی: Complex character) لە بۆماوەزانیدا، سیفەتێکە، وەکوو ڕەنگی پێست، تا ڕادەیەکی زۆر ژینگە و بۆھێلەکان بەیەکەوە کاری تێدەکەن.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:بۆماوەزانی پۆل:ژینناسی
زانکۆی نێونەتەوەییی تیشک
زانکۆی نێونەتەوەییی تیشک (پێشتر: زانکۆی ئیشک) زانکۆیەکی تایبەتییە، کە دەکەوێتە شاری ھەولێر لە باشووری کوردستانی گەورە و باکووری عێراقدا. ئەم زانکۆیە لە ساڵی (٢٠٠٨) بە مۆڵەتی وەزارەتی خوێندنی باڵای ھەرێمی کوردستان کرایەوە. زانکۆیەکە لە کۆتایییەکانی ٢٠١٤ بۆ خوێندنی وەرزی ٢٠١٤-٢٠١٥ لقی سلێمانی کردەوە. وێنۆک|400x400پیکسڵ|زانکۆی تیشک، پێشتر ناوی ئیشک بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان پۆل:شوێنەکانی ھەولێر پۆل:زانکۆ کوردیەکان
ئاشتیان
ئاشتیان یەکێک لە شارەکانی پارێزگای مەرکەزیی ئێرانە. شاری ئاشتیان ناوەندی شارستانی ئاشتیانە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە لە ساڵی ٢٠١٦ بەرامبەر لەگەڵ ٨،٧٦٣ کەس بووە کە زۆربەیان فارسن و پەیڕەوی مەزھەبی شیعەن.
سەرچاوەکان
پۆل:ئاشتیان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئاشتیان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای مەرکەزی
٨٩٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ڕۆدری
ڕۆدریگۆ هێرناندێز کاسکانتێ (لەدایکبووی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٩٦) ، ناسراوە بە ڕۆدری یان ڕۆدریگۆ، یاریزانێکی تۆپی پێ پیشەگەری ئیسپانیە کە وەک یاریزانی بەرگری یاری دەکات بۆ یانەی مانچێستەر سیتی و هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا.
ڕۆدری یاریزانی پێشووی لاوانی ئیسپانیایە، یەکەمین یاری خۆی بۆ پێکهاتەی سەرەکی ئەنجامدا لە ساڵی ٢٠١٨ ، نوێنەرایەتی هەڵبژاردەکەی کرد لە یۆرۆ ٢٠٢٠.
ڤیاڕیاڵ
ڕۆدری لە مەدرید لەدایکبووە، لە ساڵی ٢٠٠٧ لە تەمەنی ١١ ساڵیدا چووە لاوانی ئەتلەتیکۆ مەدرید لە تیمی ڕایۆ ماجاداهۆندا. لە ساڵی ٢٠١٣ بەهۆی "نەبوونی هێزی جەستەیی"ەوە لە یانەکە دوورخرایەوە، دواتر گرێبەستی لەگەڵ ڤیاڕیاڵ واژۆ کرد.
لە ٧ی شوباتی ٢٠١٥، کاتێک هێشتا لاو بوو، ڕۆدری یەکەمین یاری خۆی بۆ پێکهاتەی دووەم ئەنجامدا، وەک یەدەگ هاتە یاریگا لە بردنەوەی٣-١ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر ئیسپانیۆلی بی لە خولی پلە دووەکان. یەکەم یاری بە شێوەی سەرەکی ١٥ ڕۆژ دواتر بوو، لە بردنەوەی ٢-٠ لە بەرامبەر ڕیاڵ زاراگۆزای بی.
ڕۆدری لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ یەکەمین یاری خۆی بۆ پێکهاتەی یەکەم ئەنجامدا، لە بردنەوەی ٢-٠ لە یاریگای خۆیان بەرامبەر هوێسکا بۆ جامی کۆپا دێل ڕەی(جامی ئیسپانیا)لەو وەرزەدا. یەکەم یاری لە لالالیگا لە ١٧ی نیسانی ٢٠١٦ بوو، کاتێک وەک یەدەگ لە جێگەی دێنیس سواریس لە نیوەی دووەمی یارییەکە هاتە یاریگاوە بەرامبەر ڕایۆ ڤالێکانۆ.
لە ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧، دوای ئەوەی پێگەی خۆی وەک یاریزانێکی سەرەکی قایمکرد، ڕۆدری گرێبەستەکەی نوێکردەوە تا ساڵی ٢٠٢٢. یەکەم گۆڵی تۆمارکرد لە خولی پلە یەکی ئیسپانیا لە ١٨ی شوباتی ٢٠١٨، کە یەکەم گۆڵی یاریەکە بوو لە بەرامبەر بوون لەگەڵ ئیسپانیۆل ١-١.
ئەتلەتیکۆ مەدرید
لە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٨، ڕۆدری گەڕایەوە بۆ ئەتلەتیکۆ دوای ئەوەی یانەکە گەیشتە ڕێکەوتنێک لەگەڵ ڤیاڕیاڵ بۆ گواستنەوەی. گرێبەستێکی پێنج ساڵەی لەگەڵ یانەی مەدرید واژۆ کرد، بۆ تێچووی 20 ملیۆن یۆرۆ و 5 ملیۆن یۆرۆی گۆڕاو. لە ١٥ی ئابی ٢٠١٨ لە جامی سوپەری یەکێتی ئەوروپا لە تالیین یەکەمین ٧١ خولەکی بردنەوەی ٤١ خولەکی زیادەی بەسەر ڕکابەرەکانی شاری ڕیال مەدرید یاری کرد.
وەرزی ٢٠١٩-٢٠
لە ٣ی تەممووزی ٢٠١٩، مانچێستەر سیتی مەرجی کڕینەوەی گرێبەستەکەی چالاک کرد بە بڕی ٦٢.٦ ملیۆن پاوەند ، کە وای لێکرد ماوەی گرێبەستەکەی لەگەڵ ئەتلەتیکۆ بکڕێت و یانەکە بەجێبهێڵێت. ئەو گواستنەوەیە بڕێکی نوێ بوو لە مێژووی مانچێستەر سیتی. گرێبەستێکی پێنج ساڵەی واژۆ کرد.
ڕۆدری یەکەمین یاری خۆی لە جامی قەڵغانی ئینگلیزی ئەنجامدا لە ٤ی ئابی ٢٠١٩ لە یاریگای وێمبلی ، کە ٩٠ خولەکی تەواو یاریکرد و سیتی یاریەکەی بردەوە بە لێدانی یەکلاکەرەوە بەرامبەر لیڤەرپوول دوای بەرامبەربوونی کاتی ئاسایی ١-١. دوای شەش ڕۆژ یەکەم یاری لە پرێمیەرلیگ ئەنجامدا لە بردنەوەی ٥-٠ بەرامبەر یانەی وێست هام یونایتد لە دەرەوەی یاریگای خۆیان و لە ١٤ی ئەیلوول یەکەم گۆڵی تۆمارکرد لە دۆڕاندنی ٣-٢ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر نۆرویچ سیتی
لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩دا ڕاگەیەندرا کە بۆ ماوەی مانگێک لە یاریکردن دوور دەکەوێتەوە بەهۆی پێکانێک لە قاچیدا.
لە ١ی ئازاری ٢٠٢٠، سیتی بۆ سێیەم جار لەسەر یەک لە یاریگای وێمبڵی جامی ئی ئێف ئێڵی بردەوە، لە یاری کۆتاییدا ٢-١ لە ئەستۆن ڤێلای بردەوە ڕۆدری گۆڵی دووەمی سیتی تۆمارکرد لە لێدانی گۆشەوە (کۆرنەر) ، کە لە کۆتاییدا بوو بە گۆڵی بردنەوە.
وەرزی ٢٠٢٠-٢١
لە ١٣ی شوباتی ٢٠٢١، ڕۆدری یەکەم گۆڵی سیتی تۆمارکرد بە لێدانی سزا لە بردنەوەی ٣-٠ بەرامبەر تۆتنهام هۆتسپێر.
کاروانی نێودەوڵەتی
لە ٢٤ی ئایاری ٢٠٢١، ڕۆدری لە پێکهاتەی ٢٤ کەسی لویس ئێنریکێدا بوو بۆ بەشداری کردن لە یۆرۆی ٢٠٢٠ی.
یانە
<references group="lower-alpha" responsive="1">
خەڵاتەکان
مانچێستەر سیتی
ئیسپانیا
تاکەکەسی
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦ پۆل:CS1 Spanish-language sources (es) پۆل:Pages with unreviewed translations
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٨
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٨ پاڵەوانیەتییەکی تۆپی پێی ئیسانیایە، لە دوو یاری پێکدێت. لەڕۆژانی ١٧ و ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨، لەنێوان ڕیال مەدریدی پاڵەوانی لالیگای ٢٠٠٧-٢٠٠٨ و یانەی ڤالەنسیای پاڵەوانی جامی شای ئیسپانیای ٢٠٠٧-٢٠٠٨ بەڕێوەچوو.
لەئەنجامدا ڕیال مەدرید توانی بەئەنجامی ٦-٥ و بەسوود وەرگرتن لەئەنجامی یاری دووەم بۆ جاری ھەشتەم ببێتە پاڵەوانی جامی سووپەری ئیسپانیا.
سەرچاوە
پۆل:جامی سووپەری ئیسپانیا
ئێریک ئەکاریوس
ئێریک ئەکاریوس (١٠ی تشرینی یەکەمی ١٧٥٧ – ١٤ی ئابی ١٨١٩) ڕووەکناسێکی سوێدی بوو یەکەم کەس بوو کە شیکردنەوەی لەسەر قەوزەبەرد کردوو بە «باوکی قەوزەناسی» ناسراوە.
کارەکان
ئارکیوس ئەو کارانەی تەواو کرد کە نەوەی پێشووتر، ڕووەکناسەکانی پێشووتر بەجێیان ھێشتوو، بە پۆلێنکردنی ھەموو ئەندامە زیندووەکان، ئارکیوس دەستی بە پۆلێنکردنی قەوزەکان کرد وە لە ژیانیدا توانی زیاتر لە ٣٣٠٠ جۆر پۆلێن بکات بۆ ٤٠ چەشنی جیاواز بڵاوکراوەکەی بەناوی "Lichenographiae Suecia prodromus" کە لە ١٧٩٨ بڵاوکرایەوە زانیاری لەسەر تەواوی جۆری قەوزەکان ھەبوو کە لە سوێد دۆزرابوونەوە
بەرخۆری
بەپێی گریمانەی سووڕی ژیان، کە ھەوڵ ئەدا ئەوە ڕوون کاتەوە کە چۆن مرۆڤ داھاتی دابەش ئەکا لە نێوان خەرجکردن و پاشەکەوتکردندا، مرۆڤ لە ھەندێ لە قۆناغەکانی ژیانیدا زیاتر حەز بە پاشەکەوت ئەکا تا بەرخۆری و مەسرەف، وە لە قۆناغەکانی تردا زیاتر بەرخۆری ئەکا تا پاشەکەوت.
ڤۆدافۆنی ئابووری جیھانی
یەکێکە لە خزمەتگوزارییەکانی کۆمپانیای ڤۆدافۆن لە بواری تەکنۆلۆژیادا.
ئێریک ئەکاریوس
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٥٧ پۆل:مردووانی ١٨١٩ پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئەپسالا پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای لێنیانی لەندەن
بەرخۆری
سەرچاوەکان
پۆل:ئابوورناسیی زل پۆل:بیردۆزی بەرخۆر
بازدانی کوژەر
بازدانی کوژەر (بە ئینگلیزی: Lethal mutation) کڕۆمۆسۆم یان بۆھێلەبازدان کار لە گەشە و پەرەسەندنی زیندەوەر دەکات، کە ناتوانێت بە زیندوویی بمێنێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:بۆماوەزانی پۆل:بازدان پۆل:ژینناسی
پارێزگای کیوستێندیل
پارێزگای کیوستێندیل پارێزگایەکە لە باشووری ڕۆژاوای بولگاریا، ڕووبەرەکەی ٣٠٨٤٫٣ کیلۆمەتر دووجایە (١١٩٠٫٩ میل چوارگۆشە) (٢٫٧٪ی کۆی خاکی کۆماری بولگاریا پێکدەھێنێت)، و ژمارەی دانیشتووانەکەی ١٦٣٨٨٩ کەسە. ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگاکانی سۆفیا، پێرنیک و بلاگۆئێڤگراد؛ لە ڕۆژاوا سنوورەکانی ھاوکاتە لەگەڵ سنوورەکانی دەوڵەت لە نێوان بولگاریا و مەقدوونیای باکوور، ھەروەھا لە نێوان بولگاریا و کۆماری سربیا. ناوەندی کارگێڕی پارێزگاکە بریتییە لە کیوستێندیل.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای کیوستێندیل کیوستێندیل
ویپرۆ
یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری تەکنۆلۆژیا.
بڕیارنامەی ١٢٦٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٦٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٣ی ئەیلوولی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی دادگای نێونەتەوەیی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٠٤٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩ پۆل:مەغریب لە ١٩٩٩ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ مەغریب پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سەحرای ڕۆژاوا
١١ی ئایار
۱۱ی ئایار ١۳۱ەم ڕۆژی ساڵە (۱۳۲ لە ساڵی پڕدا). ٢٣٤ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.
بۆنەکان
پۆل:ئایار پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٨٨١ (ژمارە)
٨٨١ (هەشت سەد و هەشتا و یەک) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٨٨٠ و ٨٨٢.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
پارک، ئەزموون و بەرھەمەکانی دیزنی
وێنۆک پارک و ئەزموون و بەرھەمەکانی دیزنی (پێشتر بە ھاوینەھەوار و پارەکەکانی واڵت دیزنی ناسرابوو)، بەشێکە لە کۆمپانیای واڵت دیزنی. باشترین ناسراو کاتێک، دیزنی ٥٠٪ی خۆیان لە دیزنیلەند و واڵت جیھانی دیزنی فرۆشت، بەرھەمە بەکاربەرەکانی دیزنی دەستیکرد بە مۆڵەتدان بە کەسایەتییەکانی دیزنی وەک میکی ماوس، دۆناڵد داک، گوفی، پلۆتۆ، وینی پوو، تایگەر، سپی بەفر، سەندرێلا، شێریف ودی، باز لایت ئیر، دارس ڤەیدەر، بێتگام، سپایدەرمان، باتمان و سووپەرمان بۆ بەکارھێنان لە پارکەکاندا. دوایین سەرۆکی کۆمپانیای واڵت دیزنی پارک و ھاوینەھەوارەکان بۆب چاپێک بوو کە پێشتر سەرۆکی کۆمپانیای دیزنی کۆنسومەر پرۆدەکتس بووە. کە لە ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠ پلەی بەرزکرایەوە بۆ بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای واڵت دیزنی. لە ١٨ی ئایاری ٢٠٢٠، جۆش دی ئامارۆ وەک سەرۆکی بەشەکە دەستنیشانکرا، لە شوێنی چاپێک. لە ساڵی ٢٠١٨دا، پارکە گەشتیارییەکانی کۆمپانیاکە میوانداری زیاتر لە ١٥٧٫٣ ملیۆن میوانیان کردبوو، ئەمەش وای کردووە پارکەکانی دیزنی ببێتە زۆرترین سەردانیکردنی کۆمپانیای پارکە گەشتیارییەکانی جیھان لە سەرانسەری جیھاندا، لەگەڵ کۆمپانیای مێرلین ئینتەرتەینمەنت کە بنکەکەی لە بەریتانیادایە بە ٦٧ ملیۆن میوان پلەی دووەمی بەدەستھێناوە.
سەرچاوەکان
پۆل:بەشەکانی کۆمپانیای واڵت دیزنی پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:ئەو کۆمپانیایانەی بنکەکەیان لە بێربانک، کالیفۆڕنیایە
حەسار، ساینقەڵا
حەسار گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سەفاخانە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
گۆڕینەوە (بۆماوەزانی)
گۆڕینەوە (ئینگلیزی: Substicution) جۆرێکی بازدانە، تیایدا نیوکلیۆتایدێک یان کۆدۆنێک لە دی ئێن ئەیدا شوێنی نیوکلیۆتایدێکی دیکە دەگرێتەوە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:بۆماوەزانی پۆل:بازدان پۆل:ژینناسی
دۆتەن، ئەلاباما
دۆتەن (، ) شارێکە لە کەرتی ھیووستن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٦٥٬٤٩٦ کەس بووە. ڕووبەری ٢٣٢٫٣٧ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٢٨١٫٨٦ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:ناوەندی شارستانەکانی ئەلاباما پۆل:شارەکانی ئەلاباما پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی دەیەی ١٨٣٠
٨٨٢ (ژمارە)
٨٢٢ (هەشت سەد و هەشتا و دوو) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٨٨١ و ٨٨٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٠
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٠ پاڵەوانیەتییەکی تۆپی پێی ئیسانیایە، لە دوو یاری پێکدێت. لەڕۆژانی ١٤ و ٢١ی ئابی ٢٠١٠، لەنێوان یانەی بەرشەلۆنای پاڵەوانی لالیگای ٢٠٠٩-٢٠١٠ و یانەی سێڤیلیای پاڵەوانی جامی شای ئیسپانیای ٢٠٠٩-٢٠١٠ بەڕێوەچوو.
سەرچاوە
پۆل:جامی سووپەری ئیسپانیا
بڕیارنامەی ١٢٦٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ تیمۆری ڕۆژھەڵات پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیندۆنیزیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩ پۆل:تیمۆری ڕۆژھەڵات لە ١٩٩٩ پۆل:ئیندۆنیزیا لە ١٩٩٩
ھۆکس پۆکس (فیلمی ١٩٩٣)
هۆکس پۆکس فیلمێکی ترسناک و کۆمیدی فانتازیای ئەمریکییە. لە ساڵی ١٩٩٣ لە دەرهێنانی کێنی ئۆرتێگا و نووسینی نیل کوتبێرت و میک گاریس. فیلمەکە بەدوای سێ کەسی کۆمیدی خراپەکاردا دەگەڕێت کە کارەکتەرت جادووگەرەکان (میدلەر و سارا جێسیکا پارکەر و کەتی ناجیمی) پێکهاتوون کە بەبێ ئاگاداری لەلایەن کوڕێکی هەرزەکاری لە شەوی هالۆوین لە شاری سالم لە ویلایەتی ماساشوستس زیندوو دەکرێنەوە.
فیلمەکە لە ١٦ی تەمموزی ١٩٩٣ لە ئەمریکا لە لایەن کۆمپانیای واڵت دیزنی پیکچەرزەوە نمایشکرا. لەگەڵ بڵاوبوونەوەیدا، لەلایەن ڕەخنەگرانی فیلمەوە پێداچوونەوەی تێکەڵاوی وەرگرت و لە بۆکس ئۆفیسدا شکستی هێنا، لەوانەیە لە کاتی نمایشکردنیدا لە شانۆدا دیزنی نزیکەی ١٦.٥ ملیۆن دۆلاری لەدەستدابێت. بەڵام بە شێوەیەکی بەرچاو لە ڕێگەی زۆرێک لە پەخشکردنی ساڵانە لە کەناڵی دیزنی و فریفۆرم (پێشتر خێزانی ABC) بە درێژایی مانگی تشرینی یەکەم ساڵانە، هۆکوس پۆکوس لەلایەن بینەرانەوە دۆزرایەوە، لە ئەنجامدا ساڵانە فرۆشی فیلمەکە لە میدیای ماڵەوەدا بەرزبووەوە لە هەموو وەرزێکی هالۆویندا ئاهەنگی ساڵانەی هالۆوین یارمەتیدەر بووە بۆ ئەوەی فیلمەکە ببێتە کلاسیکێکی کولت.
درێژەی فیلمەکە لە بەرهەمهێناندایە، لە نووسینی جین دانگۆ، لە دەرهێنانی ئان فلێچەر و بڕیارە لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ وەک فیلمێکی ڕەسەنی دیزنی+ بڵاوبکرێتەوە، بەناوی هۆکس پۆکس ٢
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە سێزدە شار دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ماساشوستس دانراون پۆل:فیلمە ترسناکە سەروو سروشتییەکانی ئەمریکا پۆل:فیلمە کۆمێدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری پۆل:فیلمەکان دەربارەی نەفرەت پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٣ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە کۆمیدییە زۆمبییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی خەوە موگناتیسییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەرمانەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی کچێنی پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی کێنی ئۆرتێگا پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس ھۆرنەرەوە تۆمارکراون پۆل:فیلمەکان کە لە ویلایەتی ماساشوستس وێنەیان گیراوە
گواستنەوەی کرۆمۆسۆمی
وێنۆک گواستنەوەی کرۆمۆسۆمی لە بۆماوەزانیدا، گواستنەوەی بەشێکە لە دی ئێن ئەیی کڕۆمۆسۆمێکی دیاریکراو، بۆ یەکێکی تر، بە جۆرێک گۆڕان لە شوێنی ئەو بەشەی دی ئێن ئەی ڕووبدات.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:بۆماوەزانی پۆل:ژینناسی
قەتەر
وڵاتی قەتەر (بە عەرەبی: دولة قطر) وڵاتێکی عەرەبییە، دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی نیمچەدوورگەی عەرەبی و باشووری رۆژئاوای کیشوەری ئاسیا کە دەروانێتە کەنداوی فارس و یەکێکە لە وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوین. پایتەختەکەی دەوحەیە.
دانیشتوان
بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی قەتەر ٢,٢٦٧,٩١٦ کەس بووە کە دەکاتە ٠.٠٣ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٣١.٧ ساڵە. ھەروەھا ٩٩ لەسەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.
زمان
زمانی سەرەکی لە ووڵاتی قەتەر عەرەبیە ، وە لە زۆر لە شوێن و دەزگاکان ھاوشانی ئەو زمانە زمانی ئینگلیزیش بەکاردەھێنرێ.
ئایین
ئایینی سەرەکی ووڵاتەکە ئایینی ئیسلام وە لە پاڵ ئایینی ئیسلام کەمایەتی کاتۆلیک و ھیندوو تیایدا دەژین.
ماوەی کارکردنی فەرمانبەران
ماوەی کارکردنی فەرمانبەران لە ٧ بەیانی تا ٢ی پاش نیوەڕۆیە بەڵام لە مانگی ڕەمەزان ماوەکە بۆ دوو کاتژمێر کەم دەکرێتەوە واتا لە ٨ ی بەیانی تاوەکوو ١ی دوای نیوەڕۆیە.
جیھانگەرایی
جیھانگەرایی یان سێکۆلاریزم، یاخود سێکیولاریزم (ئینگلیزی: secularism)، بریتییە لە چەمکی جیاکردنەوەی حکوومەت و دەزگاکانی حکوومەت و دەسەڵاتی ڕامیاری لە دەسەڵاتی ئایینی و کەسایەتی ئایینی بە واتایی حکوومەت یان دەوڵەت ھیچ کەسێک ناچار ناکات بە باوەڕ ھێنان بە ئایین یان نەریتێکی دیاریکراو لەبەر ھۆکاری بابەتییەکان  بەشێوەیەکی گشتی ئەم چەمکە ئاماژە بەو ڕوانگەیە دەکات کە چالاکی و بڕیارەکانی مرۆڤ - بە تایبەتی ڕامیاری - نابێت لە ژێر کاریگەری دامەزراوە ئایینیەکان بێت، لەڕاستیدا ڕەگوڕیشەی سێکۆلاریزم دەگەڕێتەوە بۆ فەلسەفەی یۆنانی کۆن، ھەرچەند ئەم چەمکەیە بە شێوازیکی نوێ دەرکەوت لە سەردەمی ڕووناکبیریی ئەورووپیدا لەلایەن ژمارەیەک بیرکەرەوە وەکوو جۆن لۆک، دێنس دیدێرۆت، ڤۆڵتێر، باروخ سپینۆزا، جەیمز مەدیسۆن، تۆماس جێفەرسۆن، تۆماس پەین ھەروەھا لەلایەن ژمارەیەک لە بیرزانی سەربەخۆ لە سەردەمی ھاوچەرخدا وەکوو بێرتراند ڕەسڵ و کریستۆفەر ھیچنز، سێکۆلاریزم شتێکی جێگیر نیە، بەڵکو لەگەڵ بارودۆخی ئەو وڵاتانە دەگۆرێت کە پێرەوی دەکەن، ھەروەھا لەگەڵ بەکارھێنان و پشتیوانی کردنی لەلایەن ئەو بزوتنەوە یان ئەو کۆمەڵە لە ناوچە جیاجیاکانی جیھاندا، سێکۆلاریزم خۆی بە دژی ئایین ناناسینی، بەڵکو بێلایەنە، جیا لەوەش کەنیسە و حکوومەت لە ئەمریکا و لائیسیتە لە فەڕەنسا، لە سەر بنەماکانی سێکیولاریزم داڕێژراوە وێنۆک|500x500پیکسڵ
کۆمەڵی ھونەرە جوانەکان
وێنۆک|ئەندامانی کۆمەڵی هونەرە جوانەکان، ساڵی ١٩٦١. کۆمەڵی ھونەرە جوانەکان ساڵی ١٩٥٧ لەلایەن ڕەفیق چالاک و نووری وەشتی لە سلێمانی دامەزرا. بیرۆکەی دامەزراندنی کۆمەڵ دەگەڕێتەوە بۆ شانۆی پیسکەری تەڕ پیر کە لە عەرەبییەوە کرابوو بە کوردی و سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەست ھێنا. سەعید قەزاز وەزیری ناوخۆی عێراق مۆڵەتی فەرمی بەو کۆمەڵە داوە و بۆ ئەوەی لەلایەن حوکمەتەوە قەبووڵ بکرێ بە (جمیعە ذوالمنفعة العامة) ناوی بردووە. ساڵی ١٩٦٣ سەرھەڵدانی شۆڕشی ئەیلوول بوو بەھۆی فشاری ڕژیمی بەعس و کوتایی بە چالاکییەکانی ئەو کۆمەڵە ھات.
جیھانگەرایی
ناساندن
300px|وێنۆک|چەپ|نووسەری بەریتانی [[جۆرج ھۆلیۆک (١٨١٧ - ١٩٠٦) لە ساڵی ١٨٥١دا دەستەواژەی "سێکۆلاریزم" بەکارهێنا]]
قەتەر
ڕاگەیاندن
ووڵاتی قەتەڕ لەپێشکەوتووترین ئاستی ڕاگەیاندنە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست بەبوونی چەند کەناڵێکی پێشکەوتوو لەوانە کەناڵی جەزیرە کە ئەم کەناڵ چەندین کەناڵی لاوەکیشی ھەیە وەک مناڵان و وەرزشی و دۆکەمێنتاری.
وەرزش
لەم ووڵاتە گرنگی بە سێ لایەنی وەرزش دەدرێت یەکەمیان تۆپی پێ، دووەمیان هونەری جەنگی تایکواندۆ ئەوەی تر ئەسپ سواری بەتایبەتی ئەوەی یەکەمیان کە قەتەر بۆ ساڵی ۲٠۲۲ میوانداری پاڵەوانیەتی جامی جیھانی فیفا دەکات.
ئابووری ووڵات
قەتەڕ سیستەمێکی تایبەتی ھەیە بۆ ووڵاتەکەی ، داھاتی ئابووری ووڵات لەسەر نەوتەکەیان وەستاوە کە ڕۆژانە نزیکی ١ ملیۆن بەرمیل نەوت ئەفرۆشنە دەرەوەی وڵات.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامانی لووتکەی عەرەبی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:ڕۆژاوای ئاسیا پۆل:وڵاتانی ڕۆژاوای ئاسیا پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧١ پۆل:قەتەر پۆل:نیمچەدوورگەی عەرەبی پۆل:نیمچەدوورگەکانی ئاسیا پۆل:وڵاتانی ئەندام لە ئەنجومەنی هاریکاری کەنداو پۆل:نزیک وڵاتانی ڕۆژهەڵات
جیھانگەرایی
مێژوو
ئەگەرچی سێکولاریزم چەمکێکی مۆدێرنە، بەڵام بیرۆکەکە لە زۆریک لەکارەکانی فەیلەسوفە دێرینەکانی رەنگدەداتەوە کە لە شارستانیە کۆنەکان بوونیان هەبووە سێکۆلاریزم لەسەرەتادا لە ڕۆژئاوا لە فەلسەفەی کلاسیک و سیاسەتی یۆنانی کۆندا دەرکەوت، بەلام دوای دابەزینی جیهانی کلاسیکی بوونی نەما، بەڵام دوای هەزار و نیوێک ساڵ لە چەمکێکی نوی سەری هەڵدایەوە، سێکولاریزم لە ئەورووپا دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٣م، کاتێک مارسێل باداوانی لەکتێبەکەیدا "بەرگریکار لە ئاشتی" داوای جیاکردنەوەی هێزی کاتی و ڕۆحی هەمیشەی کرد هەروەها سەربەخۆبوونی پادشا لەکەنیسە کرد لە کاتیکدا کە ململانێی ئایینی و ئایینزادی له نێوان پاپواسی ڕۆم و پاپوای ئەڤینیگن له باشووری فەرەنسا لەتوندترین ئاستیدا بوو، دەستەواژەی (سێکۆلاریزم) بۆ یەکەمجار لەلایەن نووسەری بەریتانی جۆرج ھۆلیۆک لە ساڵی ١٨٥١دا بەکارهێنا، و چەمکی "سێکۆلاریزم"ی داهێنا بۆ وەسفکردنی دیدوبۆچوونی خۆی لەبارەی جیاکردنەوەی  ئایین لە کۆمەلگا، بەبێ ئەوەی بە شێوەیەکی کارا باوەڕێکی ئایینی دەربکات یان ڕەخنە لێبگیرێت
مانای سێکولاریزم
وشەی سێکولاریزم لە زمانی لاتیندا بە واتای ”ئەوڕۆیی” و ”سەر بەو جیھانەیە” ھاتووە و دژ بە ” سەر بە دینی ” و ”ڕووحانی” ئەمرۆکەیە، ھەر وەکوو لە سەرەوە ئاماژەی پێکراوە، بەکارهێنانی سەرەتای دەستەواژەی "سێکولاریزم" بۆ دژایەتی لەگەڵ ئاینی پێوەدار نەبووە، بەڵکوو ئاماژەی ئەو بیروبۆچوون بووە کە دەوڵەت دەبێت بکەویتە بیرکردنەوەی ژیانی ئەمرۆکەی خەڵکی بەبێ دڵەڕاوکەی لە ژیانی دوای مردن ئەو خەڵکە، بەڵام بەو مانایەش نەبوو کە نکوڵی لە سیستمە ئاینەیەکان ناکات، دواتر ھۆلیۆک مانایەکی ڕاشکاوانەتری بۆئەو دەستەواژەیە ڕسکاند، کە سێکولاریزم بە دوای پەرەسەندنی فیزیکی، رەوشتی و فکری سروشتی مرۆڤە تا بەرزترین ڕادە کە دەتوانرێت، ئەو پەرەسەندنەش مەبەستی سەرەکی ژیانێکە کە لە ھەموو بوارەکانی گەشە و گەشانەوەی رەوشت و سروشتی مرۆڤایەتی دەگرێتەوە بێجگە لە بێ خودایی، تئیسم (باوەڕ بە خودا) بوون.
رەوشت لە سێکولاریزم
کاتێک سێکولاریزم وەکوو یەک شێوەپەروەردە و ڕاھێنانی کۆمەڵایەتی باسدەکرێت، زۆرجاران مەبەستیان لە بیروبۆچوون و فەلسەفەکەیەتی کە رەوشتی مرۆڤایەتی بەبێ تێوەگلانی ئاینی دادەڕێژێت و بە دوای پەرەپێدان و گەشەکردنی زانست و کەرەسەی زانستی بۆ مرۆڤایەتی دایە ھۆلیۆک کە کەسایەتیکی ئووکئاشتیخوازێکی سوسیالیست هەبوو، لەسەر ئەو باوەڕەبوو کە دەوڵەت دەبێت لە هەولی دابینکردنی پێداویستییەکانی ئێستا و پێویستی چینی کرێکار و هەژاران دابێت، نەوەکوو ژیانی دوای مردن و ڕووحی خەڵک
پەیوەندی سێکولاریزم بە لیبرالیزم و دێموکراسییەوە
سێکولاریزم بەمانایەکی فراوانتر ڕەنگە مانای جیاکردنەوەی ئاین بێت لە نەریتەکان (لەوانەش ژیانی تایبەتی) ڕەنگە ئەوە لە هەرە ئاشناکانی بێت، بە مانا تەسکەکەش بەواتەی جیاکردنەوەی ئاین لە دەوڵەت لەگەڵ هەندێک بنەمای لیبراڵیزمدا، کەئیسکلۆپیدیای بەریتانی ئاماژەی بۆ دەکات
لە لاێکی ترەوە دێموکراسی بە مانا تەسکەکەی، بە واتایی حوکمی زۆرینە دێت بەبێ گوێدانە بە ئازادی تاکەکەسی، کە ئەمەش بە دێموکراسی نالیبرالت ناودەبرێت، بەم جۆرەش مەرج نییە ئایین لە دەوڵەت جیابکرێتەوە چونکە پەیوەستە بە هەڵبژاردنی زۆرینەی خەڵک، کە ڕەنگە زۆرینی خەلک ئایینزادی بن یان ئایینزادی نەبن، لەگەڵ ئەوەشدا ئەگەر ئازادی ڕادەربڕین، بۆ ڕکابەری دادپەروەرانەی ئۆپۆزیسیۆنی سیاسی لە پێناسەی دێموکراسیدا بناسینین، ئەوە پێویست بە جیاکردنەوەی ئاین لە دەوڵەت دەکات، ڕێگەدان بە تاکەکان بەبێ بەرتەسککردنەوەی ئایینی، چونکە بەبێ ئەو ئازادیە، سیاسەتمەداران و ڕۆشنبیرانی سێکولاریزم نەیانتوانی گوزارشت لە بۆچوونی خۆیان بکەن، ئەمەش پێشێلکردنی بنەمای ئازادی بنەڕەتی هەڵبژاردنە، کە دەکرێت شتێک پێچەوانەی ئایین لەخۆبگرێت.
کۆمەڵی ھونەرە جوانەکان
بەرھەمەکان
ھەندێک لە بەرھەمە شانۆیییەکانی کۆمەڵەی ھونەرە جوانەکان:
جیھانگەرایی
سەرچاوەکان
پۆل:بێخوایی پۆل:ھزری ئازاد پۆل:سەردەمی ڕووناکبیری پۆل:فەلسەفەی سیاسی پۆل:سەردەمی زێڕینی ھۆلەند پۆل:دەروونناسی پۆل:فەلسەفە پۆل:ئایین و کۆمەڵگا پۆل:زانستە سیاسییەکان پۆل:بیردۆزە سیاسییەکان
خولگە
200px|وێنۆک|مانگ خوولانەوەی لە دەوری زەوی
thumb|200px|دوو تەنی فیزیکی بە بارستەی زۆر زۆر جیاوازەوە کە لە دەوری چەقێکدا دەخولێنەوە.
خولگە لە زانستی فیزیکدا، خولگە بریتییە لە بگاری [بەھۆی ڕاکێشانەوە] چەماوەی یەک تەن لە دەوری خاڵ یان تەنێکی تردا. بۆ نموونە، خولگەی ھەسارەیەک لە دەوری ئەستێرەیەکدا.
خوولانەوەی مانگە دەستکردەکان
مانگە دەستکردەکان بەرزیەکەیان جیاوازە بەپێی ئامانجەکەی نێردرایە، چەند جۆرەکن ئەوانیش:
خوولانەوەی لەسەرخۆ بەشەک لە مانگەدەستکردەکان لە نێزیکی سەروو ٥٠٠ کیلۆمەتر لە دەوری زەوی دەخوولێنەوە وەک وێستگەی بۆشایی نێونەتەوەی، بە نێزیکەیی ٩٠ خوولەک خوولەک لە دەوری ھەسارەی زەوی دەکا،
خوولانەوەی ناوەند بەشەک لە مانگەدەستکردەکان لە سەروو ٢٠٠٠٠٠ کیلۆمەتر لەسەرووی زەوی دەخوولێنەوە و ئەو جۆرە مانگەدەستکردانە سیستمی gpsی لەسەرە و ئەوانیش ١٢ کاتژێر جارەک دەخوولێنەوە لەسەر زەوی
خوولانەوەی جووگرافی دامەزراوە ئەو مانگە دەستکردانەی کە لە دەوری زەوی دەخوولێنەوە و دووریەکەیان ٣٥ ھەزار کیلۆمەترە بە ٢٤ کاتژێر جارەک خوول لە دەوری زەوی دەکەن..
سەرچاوەکان
پۆل:ئەستێرەناسی پۆل:گەردوون پۆل:چەمکەکان لە زانستی گەردوونناسیدا پۆل:ڕاکێشان
٨٩٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کورد ئایدڵ
کورد ئایدل بەرنامەیەکی مۆسیقی کوردییە، لەکەناڵی کوردسات پێشکەشدەکرێت. بەرنامەکە لەسەر(Pop Idol)ی بەریتانی وەرگیراوە. ھەریەکە لە بیژەن کامکار، عەدنان کەریم، کانی وە نیزامەدین ئاریچ لیژنەی دادوەری بەرنامەکەن. بەشداربووەکانی بەرنامەکە کوردانی ھەر چوارپارچەی کوردستان و تاراوگەن.
سەرچاوەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە کوردییەکان
تێکڕایی
لە میتافیزیکدا، تێکڕایی یان ھەمەکی یان کوللی  بەو تایبەتمەندییە دەوترێ کە شتە تاکەکان تێکڕا ھەیانە. بە زمانێکی تر، ئەوەی کە لە گەلێ شتی تاک و تایبەتدا دووپات دەبێتەوە و سەر ھەڵدەداتەوە. ئەو شتە تاک و تایبەتانە میسداقەکانی تێگەیشتە یا تەسەوورە تێکڕایییەکەن.
بۆ نموونە، ئەگەر سێ دانە کورسی لە دیوێکدا بن و ھەرسێکیشیان سەوز بن، ئەم سێ کورسییە لە چۆنییەتیی کورسیبوون و سەوزبووندا ھاوبەشن، واتە تێکڕا کورسین و سەوزیشن. لێرە دەڵێن تێگەیشتەی کورسی یا سەوزی تێگەیشتەیەکی تێکڕایییە و ھەر یەک لەو سێ کورسییە میسداقێکی ئەم دوو تێگەیشتەیە بە ئەژمار دێن.
تێکڕایییەکان زۆرتر دەرھەستن، بۆ وێنە ئینسان، بەڵام تاکەکان زۆرتر بەرھەستن، بۆ وێنە سوقرات. ھەرچەن حەتمەن وا نییە، بۆ وێنە لەوانەیە یەکێ بڵێ ژمارە بە لای منەوە شتێکی تاکە و دەرھەستیشە. ھەر ئاواش، بڕێ لە فەیلەسووفان، وەک دەیڤید ئارمسترانگ، تێکڕایییەکان بە بەرھەست دەزانن.
پرسی تێکڕایییەکان (مەسەلەی کوللیات)
پرسی تێکڕایییەکان یان مەسەلەی کوللیات یەکێ لە پرسیارە دێرینەکانی میتافیزیکە کە دەڵێ ئاخۆ سیفەتگەلێک کە چەن شت تێکڕا ھەیانە (واتە تێکڕایییەکان، وەک ڕەنگ و شێوە)، لە دەرەوەی ئەو شتانەوە بوونیان ھەیە یان نا و، ئەگەر سیفەتێک بەجیا و لەوپەڕی شتکەوە بوونی ھەیە، ئەو ھەبوونە چ ماھیەت و تەبیعەتێکی ھەیە؟
ئەفلاتوون ئایدیاکانی بە بوونەوەری ڕاستەقینە دەزانی و دەیگوت تاکەکان سێبەری ئەوانن، بەڵام بەپێچەوانەوە ئەرەستوو پێی وابوو کە تاکەکان ڕاستەقینەن و نەوع و جنس بەدەر لە تاک بوونی نییە. ئەم پرسە لە درێژەی سەدەکانی ناوین و لە نێوان فەیلەسووفانی سکۆلاستیکیشدا درێژەی پێ درا.
بڕیارنامەی ١٢٦٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٦٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی ئەیلوولی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پاراستنی مەدەنییەکان لە تێکھەڵچوونی چەکدارانەدا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٠٤٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩
بەرەی یەکگرتووی کورد
بەرەی یەکگرتووی کورد (بە فارسی: جبهه متحد کرد) ڕێکخراوێکی سیاسییە کە ساڵی ٢٠٠٦ لە ئێراندا و بە پابەندبوون بە دەستووری کۆماری ئیسلامیی ئێران دامەزراوە. پێگەی سەرەکییەکەی لە تارانە.
دەبل سپرینگز، ئەلاباما
دەبل سپرینگز (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی وینستۆن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ١٬٠٨٣ کەس بووە. ڕووبەری ١٠٫٧ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٠١٫٢١ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
٨٨٣ (ژمارە)
٨٨٣ (هەشت سەد و هەشتا و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٨٨٢ و ٨٨٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
پلووتۆ
وێنۆک|پلووتۆ پلووتۆ (ھێماکان: و  ) گەڕەستێرەیەکی قەزەمۆکە، دوورە لە خۆرەوە، بە شێوەیەک کە تەنھا وەک ئەستێرەیەکی ڕووناک ئەبینرێ، ھەرچەندە بچووکترین گەڕەستێرەیە لە نۆ گەڕەستێرەکەی کۆمەڵەی خۆر، بەڵام یەکێتی گەردوونناسی نێودەوڵەتی ھەڵسا بە دووبارە پێناسە کردنی زاراوەی 'گەڕەستێر' لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٦، بەم شێوەیە پلووتۆ بە گەڕەستێرەیەکی قەزەمۆک دانرا و ژمارەی گەڕەستێرەکانی کۆمەڵەی خۆریش بوون بە ھەشت گەڕەستێر. دوو مانگی بچووک ومانگێکی گەورەی ھەیە، کە ناوی شارۆنە، قەبارەکەی ئەگاتە دوو لە سێی قەبارەی پلووتۆ. زۆربەی زانایانی گەردوونناسی بە ھەسارە ناوی نابەن، بەڵکو بە پاشکۆیەکی ھەسارەی نیپتۆن ئەی ژمێرن، تاکە ھەسارەشە کە تاوەکو ئێستا ھیچ گالیسکەیەکی بۆشایی ئاسمان گەشتی بۆ نەکردووە، بەھۆی دوورییەکەی.
پلووتۆ ئەم ھەسارە نەناسراوەیە، کە سروشتەکەی لەگەڵ ھەموو ھەسارەکانی جیایە لە کۆمەڵەی خۆر، لەدوای دۆزینەوەی زانایان وایان ئەزانی، کە دوای ١٠ ساڵ لەناو ئەچێ، بەڵام دواتر سەریان سوڕما لە مانەوەی، بەڵکو سات لەدوای سات بەھێزتر بوو. ھەرچەندە پلووتۆ لە سەرتادا ھەسارەی ھەشتەمین بوو بۆ دووری لە خۆر بەڵام بەھۆی یەکتربڕینی لە خولگەکەی لەگەڵ خولگەی ھەسارەی نیپتۆن بوو بە ھەسارەی نۆیەم.
ناوی پلووتۆ
لە سەرەتاوە زۆر ناو دیاری کران لەوانە زیۆس، ولۆیل، کڕۆناس، و مینریڤا، ناوی پلووتۆش لە لایەن ڤینیتیا بەرنی، ناوی پلووتۆش لە لایەن کچەخوێندکارێکی تەمەن ١١ ساڵ لە ئۆکسفۆردەوە پێشنیار کرا کە بە یۆنانی یەکێک لە ناوەکانی خوای ژێرجیھانە. دوای مشتومڕێکی زۆر لە ساڵی ١٩٣٠ ئەم ناوەی بۆ دیاری کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:پلووتۆ پۆل:گەردوون پۆل:گەڕەستێرە کورتەباڵاکان پۆل:کۆمەڵەی خۆر
گۆڕان (جێنەتیک)
گۆڕان لە زانستی جێنەتیک، گواستنەوەی بۆماوەماددەیە بە شێوەی پارچە دی ئێن ئەی لە خانەیەکەوە بۆ خانەیەکی تر یان لە زیندەوەرێکەوە بۆ زیندەوەرێکی تر.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:بۆماوەزانی پۆل:ژینناسی
کارل پیتەر سەندبێرگ
کارل پیتەر سەندبێرگ ھەروەھا وەک کارل پیتەر ڤۆن سەندەبێرگ ناسراوە (لەدایکبووی ١١ی تشرینی دووەمی ١٧٤٣ بۆ ٨ی ئابی ١٨٢٨) سروشتناسێکی سوێدی بوو، دوای ئەوەی لەژێر لینەس دەخوێنێ لە زانکۆی ئەپسالا دەبێتە "ئەپۆسلی کارل لینە" کە لێکۆلینەوە و خوێندن لەسەر ڕووەک و ئاژەڵان دەکەن، حەوت ساڵی بە گەشتکردن لە باشووری ئەفریقا و ئاسیا بەسەربرد، توانی چەندین ڕوەک و ئاژەڵی نوێ کۆبکاتەوە و بناسێت و وەسفیان بکات لەناو زانستی ئەورووپی وە چاودێری کلتوورەکان بکات ، وە پێی دەگووترا "باوکی ڕووەکناسی باشووری ئەفریقا"، "یەکەم کەسی پزیشکی ڕۆژاوای لە ژاپۆن" و "کارڵ لینەی ژاپۆنی"
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٤٣ پۆل:مردووانی ١٨٢٨ پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد
شارستانیەتیی مایا
چەپ|300px|وێنۆک|شوێنی [[شارستانیەتیی مایا|شارستانیەتی مایا لەسەر نەخشە]] شارستانیەتی مایا (بە ئینگلیزی: Maya Civilization) ناوی شارستانیەتیێکە و لەھەمان کاتدا ناوی نەتەوەشە، کە لە باکووری وڵاتی گواتیمالا و بەشێک لە مەکسیک و دارستانە ئیستواییەکانی ھیندۆراس و سلڤادۆر ژیاون، کە ئەو ناوچانە نیشتمانی نەتەوەی مایایە کە لە ڕەگەزی ھیندی سووری ئەمریکان، کە لە نێوان ساڵانی (٢٠٠٠پ. ز) تا (١٥٢٠ز) خاوەنی شارستانیەتیێکی زۆرمەزن بوون. وە دۆزێنەوەی ھەردووکیشوەری ئەمریکا لەلایەن ئیسپانییەکان و ئەوروپییەکان بووە ھۆکاریەک بۆ لە ناوچوونی ئەم شارستانیەتە.
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١١
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١١ پاڵەوانیەتییەکی تۆپی پێی ئیسانیایە، لە دوو یاری پێکدێت. لەڕۆژانی ١٤ و ١٧ی ئابی ٢٠١١، لەنێوان یانەی بەرشەلۆنای پاڵەوانی لالیگای ٢٠١٠-٢٠١١ و ڕیال مەدریدی پاڵەوانی جامی شای ئیسپانیای ٢٠١٠-٢٠١١ بەڕێوەچوو.
شارستانیەتیی مایا
مێژووی مایا
سیمای شارستانیەتی مایا زۆر لەسەرخۆ لە ماوەی نێوان ساڵانی (٢٠٠٠پ. ز) تا (٣٠٠ز) گەشەی کردووە. ئەم ماوەش بە ماوەی پێش لاسایی کردنەوە لە ژیانی نەتەوەی مایا ناسراوە. کە لەو سەردەمدا ئەوانەی بە زمانی مایا قسەیان کردووە لە سێ ناوچە ژیاون کە ئەم ناوچانەش (ئەمریکای ناوەند) و (خۆرھەڵات و باشووری مەکسیک)یە. مایا کۆنەکان لە سەرەتادا کاری کشتوکاڵیان کردووە. کە لە چەند دێیەکی پەرش و بڵاو و خانووی بچووک ئەژیان. تا ئەوەی ئەو شارستانیەتە لە ساڵی (٧٠٠پ. ز) بە لوتکەی پێشکەوتن گەیشت، وە ھەرووەھا ئیمپراتۆریە کۆنەکەیان بەھۆی شەڕ و شۆڕ و نەخۆشی و پەتاو خراپی کەش وھەواوە لەناوچوو بە تایبەت لە شارەکانی باشوور، بەڵام لە دەستپێکی شەشەمی پێش زانین ئیمپراتۆریاکەیان سەری ھەڵدایەوە کە لەوەی پێش خۆی بەھێزتربووە. وە دێیەکانیان گەشەیان کردوو، وە بوونە گەشەسەندنی شاری تازە لە ناوچەکانی یوکاتان و ئەتزا کە مەزنترینیان شاری (ئەندثرت) بوو. لە ساڵی(٣٠٠ز) شارستانیەتی کلاسیکی مایا گەشەی کرد، بەڵام ڕاست|350px|وێنۆک|یەکێک لە ئامڕازە گرنگ و [[مێژووییەکانی شارستانیەتی مایا]]
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١١
لەئەنجامدا بەرشەلۆنا توانی بەئەنجامی ٥-٤ و بەسوود وەرگرتن لەئەنجامی یاری دووەم بۆ جاری دەیەم ببێتە پاڵەوانی جامی سووپەری ئیسپانیا.
شارستانیەتیی مایا
مێژووی مایا
لە ماوەی نێوان ساڵانی (٣٠٠) تا (٩٠٠ز) تووشی ئالۆزی ھات. وە چەند شارێکی سەرخۆیی سیاسی دەرکەوتن وەکو شارەکانی (تیکاڵ، بانیک، پیدراس، نجواس، کوبان). لە ھەردوو سەدەی(٨-٩)ی زاینی دا بەرەبەرە شارستانیەتی مایای کلاسیک بەرەو شۆڕبوونەوە و نەمان ئەچوو ئەمەش بەھۆی کۆچ کردنی خەڵکەکەی لەو شارانەی کەوتوونەتە دەشتەناوخۆیییەکان، ئەمەش بەھۆی شەڕوشۆڕی ناوخۆیی و کەمی ئەو بەرھەمانەی لەزەویە کشتوکاڵییەکان دەستیان ئەکەوت وەبەشی نەئەکردن، ھەندێک بەڵگەھەن کە برسێتی و شۆڕش و یاخی بوون لە چینی فەرمانڕەوا و دەوڵەمەندەکان لە چەند شوێنێکی وڵاتەکە سەری ھەڵدا. ئیسپانییەکان لە ساڵی (١٥٢٠ز) پەلاماری ئیمپراتۆریای مایایەکانیان داو توانیان دەست بگرن بەسەر زەوییەکانیاندا، ھەرچەندە بۆ ڕێگری کردن لە داگیرکردنی وڵاتەکەیان لەلایەن ئیسپانییەکان، گەلی مایا بەرگریێکی بێ وێنەیان کرد، بەڵام تا ساڵی (١٦٩٧ز) توانیان خۆیان ڕابگرن کە ئەوەش شانشینی ئەتزا بوو. دواتر لەبەرامبەر ھێزەکانی ئیسپانی دا تێکشان وە بە تەواوەیەتی دەستیان بەسەر وڵاتەکەدا گرت.
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١١
سەرچاوە
پۆل:جامی سووپەری ئیسپانیا
شارستانیەتیی مایا
مێژووی مایا
شارستانیەتی مایا تا ھاتنی ئیسپانییەکان لە سەدەی چوارەمەوە بە درووست کردنی ئەھرامەکان و پەرستگا و خانووی قەشەکان لەسەر لوتکەی چیاکان ناوبانگیان دەرکرد بوو. وە مایایەکان نووسینەکانیان وێنە کردووە. وە کاری (فریسک) یان ئەنجام داوە لە خۆرئاوای وڵاتی (پەنەما) چەند ئاسەوارێکی ئاڵتون و فەخاریان دۆزیوەتەوە لە گۆڕەکانیان. شارستانیەتی مایا ھەر وەکو میسریە کۆنەکان (نووسینی ھێرۆگڵۆفی)یان بەکارھێناوە، لە ساڵی (٦١٣ز) ڕۆژمێر (ساڵنامە) یان ناسیووە. ساڵی ڕۆژمێری مایا لە (١٨) مانگ پێکھاتووە، کە ھەر مانگێکیش (٢٠) ڕۆژ بووە، کە ھەر ساڵێکیش پێنج رۆژیان بۆ زیاد کردووە کە تێدا چەند ڕێوڕەسمێکی ئایینیان ئەنجام داوە. حساباتیان زانیووە و پێشکەوتوو بوون تێدا، ئیمپراتۆریای کۆنی مایا بە باڵەخاڵە گشتییەکان و خانووی گەورە پیاوان و قەشەکان ناسراوە، وەکو شونێەواری (کۆلان) لە وڵاتی (ھیندۆراس) بەناوبانگ بوون، کە ھەندێ لەو شارانە شورایەکیان بە دەروبەردا دروست کراوە کە جادە و ڕێگاکانی ناو شارەکان بەشێوەی ھونەری ڕازاندابووە و دروست کرابوون وە جادە وڕێگاکانی نێوان شارەکانیش بە ھەمان شێوە بووە گەلی مایا گالیسکەی چەرخداریان نەزانیووە، وە کە کەل و پەلەکانیان لەسەر پشتی ئەسپ و وڵاخەکانیان بار نەکردووە وە خۆیان بە کۆڵ باریان ھەڵگرتووە یاخود بەھۆی بەلەمەوە لەڕێگەی ئاوییەوە کەل وپەلیان گواستوەتەوە.
سیستەمی کشتوکاڵ و ڕاو و شکاری مایا
نەتەوەی مایا وەکو ھەموو نەتەوە کۆنەکان، نەتەوەیەکی کۆنی کشتوکاڵی بوون، کە تۆویان لە چاڵێکدا ئەچاند کە بە دارێکی نۆک تیژ ھەڵیان ئەکەند، کە دواتر گەشەیان بە سیستەمی کشتوکاڵی داوە، وەھەرووەھا پەینیان بۆ بەرھەمە کشتوکاڵەکان بەکارھێناوە، کە زۆربەی بەرھەمە کشتوکاڵی یەکان بریتی بووە لە ئەمانە(فاسۆڵیا، ئەفاکادۆ، بیبەر،ئەنەناس، کاکاو، گەنم، جۆ، پەتاتە، تەماتە)وە خەڵکی مایا لە دەوروبەری ماڵەکانیاندا چی لە شارەکان یان دێیەکان بە بەروبومی کشتوکاڵی وەکو (پەتاتە و تەماتە)ئەچاند، وە لە بواری ئاژەڵداریدا ئاژەڵی لاما و سەگیان بەخێو ئەکرد، وە قاوەیان لەگەڵ بیبەری تیژ و ئاو خواردۆتەوە.
٨٩٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
شارستانیەتیی مایا
سیستەمی سیاسی و دادوەری کۆمەڵایەتی مایا
نەتەوەی مایا بە پادشاکانی خۆیان ئەگووت (کۆلاھو) کە بە واتای فەرمانڕەوایی گەورە و پیرۆز دێت، وە پادشاکانیان دەسەڵاتی سیاسی و ئاینییان ھەبووە. لە سەرەتادا پادشاکانیان لە ڕێگەی ئەنجومەنێکی فەرمانڕەواوە دیاری ئەکران، بەڵام بەرەبەرە ئەم ڕێوڕەسمە بەرەو لەناوچوون ئەچوو، وە وەسەڵاتی ئیمپراتۆریای مایا کەوتە پیاوانی ئاینی وەکو قەشەکان کە دواتر ھەر ئەوانیش ئەبوون بە پادشا کەمینەی دەوڵەمەند و خۆش گوزەران لەو پەری خۆشی و کامەرانی دا ژیان ئەگوزەراند، وە زۆرینەی ھەژاریش لەو پەری ناخۆشی و نالەباریدا ژیانیان ئەگوزەراند، وە جیاوازی نێوان ئەم دوو چینە گەیشتە بووە زۆر ئاستێکی ترسناک و مەترسیدارەوە تا ئەو ڕادەی کە کاتێک دەوڵەمەندێک کۆچی دوایی ئەکرد زۆربەی کات وێرای خشڵ و زێڕ و کەل و پەلە تایبەتییەکانی، ھەژارێکشیان لەگەڵ ئەناشت، بۆ ئەوەی لە ژیانی ھەتاھەتایی دا خزمەتی بکات کۆمەڵگای شارستانیەتی مایا بەسەر سێ چینەدا دابەش ئەبێت، کە لە جوتیارە دێ نشینەکان پێکھاتووە، کە باج و خەراجیان ئەدا بە چینی فەرمانڕەوا، وە بە سوغرە کاریان بۆ چینی فەرمانڕەواو دەوڵەمەند ئەکرد، وە لەوکاتدا بازرگانی کۆیلە باوی ھەبووە.
خواوەندەکان و بیروباوەڕی ئایینی مایا
چەپ|300px|وێنۆک|خواوەند ئیتزامنا کە لای مایاکان خواوەندی [[ئاسمان و خاوەنی شەو و ڕۆژ و باران و نووسینی پزیشکی بووە.]]
سیستەمی ڕۆژمێری مایا
گەلی مایایش وەکو سەرجەم گەڵانی تری جیھان ڕۆژمێری تایبەت بە خۆیان ھەبووە. کە لە سەرەتادا ڕۆژمێری (تزۆلکیان) یان داھێناوە کە ماوەکەی نزیکی (٢٦٠) ڕۆژ ئەبوو مەتا ماوەکەی کەم پەێڕەو کراوە، وە ڕۆژمێرێکی تریان داھێناوە بە ناوی ڕۆژمێری (ھاپا) کە ماوەکەی بە قەدەر ساڵی تیشکی بووە کە (٣٦٥) ڕۆژ بووە وە ئەمیش بۆ ماوەیەکی کەم پەێڕەکراوە. وە دواتر مایایەکان ھاتن ھەردوو ڕۆژمێری (تزۆلکیان) و (ھاپا) یان لە یەکدا و ڕۆژمێرێکی بازنەییان لێ دروست ئەکرد بەناوی (٥٢ھاپا) کە کە نزیکی (٥٢) ھەفتە بووە. ھەر لە ناو ئەو ڕۆژمێرەدا خولی (تۆکینا) یان ھەبووە کە ماوەکەی نزیکی (١٣) ڕۆژ بووە. مایایەکان خۆلێکی تریان ھەبووە بە ناوی خۆڵی ھەسارەی زوھرا، وە سەرەتای ڕۆژمێری (٥٢ھاپا) گەلی مایا، ساڵی (٣١١٤پ. ز) دەست پێ ئەکات کە گوایە ئەم بەروارە ھاوکاتە لەگەڵ ڕوودانی لافاوەکەی پەیامبەر (نوح) وە تا ساڵی (٢٠١٢ز) بەردەوام ئەبێت واتە لەم بەروارەدا بە پێی پێشبینەکانی ڕۆژمێری (٥٢ھاپا) نەتەوەی مایا کۆتایی بە ژیان دێت لەسەر ئەم ھەسارەیە لە سەدان ھەزار ساڵە مرۆڤ و ئاژەڵ ژیانی تیادا ئەگوزەرێنن، بەم پێیەش ماوەی ڕۆژمێری (٥٢ھاپا) ی نەتەوەی مایا نزیکی (٥١٢٦) ساڵ ئەخایەنێت، کە ئەمەش ھێچ بنەماکەی ڕاست و زانستی تێدا نییە، وە ساڵی (٢٠١٢ز) وەکو ھەموو ساڵەکانی تر، ساڵێکی ئاسایی ئەبێت وە ساڵی(٢٠١٢ز) کۆتایی بە ڕۆژمێری (٥٢ھاپا) ی گەلی مایا دێت نەک کۆتایی بە ژیان لە سەر ھەسارەی زەویی، کە مرۆڤ بە سەدان شارستانیەتی تیدا بنیاد ناوە وەکو شارستانیەتەکانی (چین، کوردستان (ئێرانی کۆن)، میسری کۆن، ڕۆمان، یۆنان، ھیند...،ھتد) وە ئەم نەتەوەیە تا ئێستاش لە کێشوەری ئەمریکا بوونی ھەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ھەزارەی ٢یەمی پ.ز پۆل:مێژووی بەلیز
عەلی شەریعەتی
عەلی مەزینانی شەریعەتی (؛ لەدایکبووی ١٩٣٣–مردووی ١٩٧٧) بیرمەند، فەیلەسووف، کۆمەڵناس، شاعیر و نووسەرێکی موسوڵمانی ئێرانی بوو.
ژیاننامە
شەریعەتی لە دێی کاھەک لە نزیکی شاری سەبزەوار لە دایکبووە، شەریعەتی ڕۆڵێکی گرنگی ھەبوو لە شۆڕشی ئیسلامیی ئێران و ژیانەوەی بڕوای شیعە لە کۆمەڵگای ئێران.
لە ژیانی گەنجێتیدا چووەتە نێو بزووتنەوەی مصدق و وەکو مامۆستا کاری کردوو و دووجار دەستبەسەر کراوە لە کاتی خوێندنیدا لە زانکۆ، دەستبەسەرکرا لە پاریس دوای ئەوەی بەشداری کرد لە خۆپیشاندانێک.
شەریعەتی بە کوردی
سەرەتای وەرگێڕانی بەرھەمەکانى شەریعەتی بۆ کوردی لەلایەن نووسەر و شاعیری کورد ھەژار موکریانی بوو بە چوار نامیلکەی عەلی شەریعەتی دەستی پێ کرد و دواتر کەسانی تریش بەرھەمەکانی تری ئەویان وەرگێڕایە سەر زمانی کوردی.
گاڵتە بە شەریعەتی
لە ماوەی ساڵانی ٢٠١١ تا ٢٠١٢دا شەپۆلێکی گاڵتە بە شەریعەتی لە ئێراندا ڕێ کەوت و ژمارەیەکی زۆر نوکتە بۆ شەریعەتی ساز کرا ئەم نوکتانە کار دانەوەی جۆراوجۆریان لێ کەوتەوە. بڕێک لە کەسانی بنەماڵەکەی وەکوو کوڕەکەی ئەو نوکتانەیان بە نالەبار زانی، کچەکەی لە کاردانەوەیەکدا وتی ئەو نوکتانە زۆرێکیان جوان و پێکەنینین. بڕێک لە میدیا ئێرانییەکان، بە تایبەت باڵی ڕاستی ئێران ئەو نوکتانەیان مەحکووم کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣ پۆل:فەیلەسووفانی ئێرانی پۆل:کۆمەڵناسانی ئێرانی پۆل:نووسەرانی ئێرانی پۆل:مردووانی ١٩٧٧ پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:موسڵمانانی ئێرانی پۆل:شیعە ئێرانییەکان پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ڕەخنەگرانی مارکسیزم
١٣ی ئایار
١٣ی ئایار ١٣٣ەم ڕۆژی ساڵە (١٣٤ لە ساڵی پڕدا). ٢٣٢ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.
بۆنەکان
پۆل:ئایار پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٨٨٤ (ژمارە)
٨٨٤ (هەشت سەد و هەشتا و چوار) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٨٨٣ و ٨٨٥.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئەرداڵ ڕۆناھی
ئەرداڵ ڕۆناھی دامەزرێنەر و بەکارهێنەری پرۆژەی ویکیپیدیا، زانستنامەی ئازادی کوردییە. لە ساڵی ٢٠٠٤دا بە دەستپێکردنی ئەو پرۆژەیە بنچینەیەکی مەزنی دروستکرد بۆ خەباتە فەرھەنگییەکان و زانستنامەیییەکان. ھەرچەند لە سەرەتادا تەنیاباڵ بوو، بەڵام کە دەچووە پێشەوە، کەسانی زۆرتر بەشداریی ئەم خەباتە دەبوون و ئەمڕۆ ویکیپیدیای کوردی بێجگە لە کورمانجی، بە دوو شێوەزاری دیکەی زمانی کوردیش بەردەستە، کە کوردیی ناوەندی و زازاکین.
ئەرداڵ ڕۆناهی لەناو گەلێک کاری کۆمپیوتەریی کوردیی دیکەشدا ڕۆڵی هەبووە. لەوانە: وەرگێڕانی بەرنامەی ئابیوۆردی بۆ کوردی لەگەڵ ڕزۆیێ خەرزی و ڕێزان تۆڤژین، ھەروەھا یەکەم داڕشتنی تەختەکلیلی کوردی بۆ سیستمە یونیکس-ئاساکان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد
نەخۆشیی درم
نەخۆشیی درم (ئینگلیزی: Infections disease) نەخۆشیێکە، ھۆیەکەی بەکتریای ھۆکاری نەخۆشییە یان ڤایرۆسە یان پێشەنگییە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نەخۆشییەکان پۆل:ژینناسی
٩٠٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ستۆدیۆکانی واڵت دیزنی بۆ کاتبەسەربردنی ماڵەوە
200px|وێنۆک
ستۆدیۆکانی واڵت دیزنی بۆ کات بەسەربردنی ماڵەوە بەشێکی کۆمپانیای واڵت دیزنییە کە ڤیدیۆی فیلمەکان دابەش دەکات کە لە ماڵەوە نمایش دەکرێن. دیزنی لە ساڵی ١٩٧٨ دەستی بە دابەشکردنی ڤیدیۆ کرد لە ژێر ناوی خۆیدا لە ژێر ناوی واڵت دیزنی ھۆم ڤیدیۆ. کۆمپانیاکە دی ڤی دی و دیسکی بلو ڕای لە ژێر ناوی واڵت دیزنی پیکچەرز، تەچستۆن پیکچەرز و ھۆلیوود پیکچەرز ھۆم ئینتەرتەینمەنت دابەش دەکات. فیلمەکانی بە مارکەی دیزنی لە ژێر ناوی مارکەی دیزنی دیڤیدی بڵاودەکاتەوە. دیزنی لە ساڵی ١٩٩٧ دەستی بە بڵاوکردنەوەی ناونیشانەکانی کرد لەسەر دی ڤی دی، ھەرچەندە تا ساڵی ٢٠٠٠ بەم فۆرماتە لە بەریتانیا بڵاونەکرایەوە، لە ساڵی ٢٠٠٦دا ڤیدیۆ بڵاوکراوەکانی بە شێوەی ڤی ئێچ ئێس ڕاگرت، لە ھەمان ساڵدا دەستیان کرد بە بڵاوکردنەوەی فیلمەکان لەسەر دیسکی بلوڕەی، لە ژێر ئەو براندەدا ناوی دیزنی بلوڕەی.
کۆکراوەکانی واڵت دیزنی کلاسیکی زێڕین
کۆمەڵەی کلاسیکی زێڕینی واڵت دیزنی ھێڵێکە لە ڤیدیۆ و دیڤیدی کە لەلایەن کۆمپانیای واڵت دیزنی بڵاوکرایەوە کە لە ساڵی ٢٠٠٠ تا ٢٠٠١ بەردەوام بوو، ئەو کۆمەڵەیەی پێش ئەوەی بڵاوکرایەوە کۆمەڵەی شاکارەکانی واڵت دیزنی بوو. ھەموو ئەو ناونیشانانەی کە بڵاوکراونەتەوە بە ھەردوو جۆری ڤی ئێچ ئێس و دی ڤی دی بڵاوکراونەتەوە جگە لە ئەنیمەیشنی چیرۆکی کایەکلێ کە تەنھا لەسەر ڤی ئێچ ئێس بڵاوکرایەوە. ھەروەھا تاکە ناونیشان بوو لە کۆمەڵەی کلاسیکی زێڕی واڵت دیزنی کە ناساندنی کۆمپانیای واڵت دیزنی ھەبوو.
بڕیارنامەی ١٢٦٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩ پۆل:عێراق لە ١٩٩٩ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق
نەبزێوەجومگە
نەبزێوەجومگە یان جومگەی نەبزێو (ئینگلیزی: Fixed joint) جومگەیەکە جووڵەی تیادا ڕوونادات، وەک جومگەی ئێسکەکانی کەللە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کۆئەندامی ئێسکبەندی پۆل:جومگەکان پۆل:ژینناسی
جەیمز وات
thumb|وێنەیجەیمس وات جەیمس وات (١٩ی کانوونی دووەمی ١٧٣٦ - ٢٥ی ئابی ١٨١٩ ) داهێنەرو ئاندازیاری میکانیکی سکۆتلەندی بەناوبانگە بە دروستکردنی بزوێنەری هەڵمی. وەک فەخرێک بۆ ئەم زانایە، یەکەی توانا ناونراوە بە (وات) کە بریتیە لە یەک جوڵ لە سەر چرکە. هەروەها یەکەیەکی تریش بەکار دەهێنرێت بە ناوی ئەسثی بوخار کە یەکسانە بە ٧٤٦ وات.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:لەدایکبووانی ١٧٣٦ پۆل:مردووانی ١٨١٩ پۆل:چەند زانایەکی بەریتانی لە سەدەی ١٨
ئینگلیزیی ئەمریکی
ئینگلیزیی ئەمریکی شێوەزارێکی زمانی ئینگلیزییە. ئەم شێوەزارە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا باوە و بە پێی شوێنی جوگرافی، خاوەنی تایپەتمەندی تایبەت بە خۆیەتی. نزیک بە دوو لەسەر سێی ئەم کەسانەی زمانی دایکیان ئینگلیزیە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دا دەژین و بە ئینگلیزی ئەمریکی قسە دەکەن.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئینگلیزیی ئەمریکی پۆل:وێژەی ئەمریکی پۆل:زمانی ئینگلیزی پۆل:زمانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:زاراوەکانی ئینگلیزی
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٣
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٣ پاڵەوانیەتییەکی تۆپی پێی ئیسانیایە، لە دوو یاری پێکدێت. لەڕۆژانی ٢١ و ٢٨ی ئابی ٢٠١٣، لەنێوان یانەی بەرشەلۆنای پاڵەوانی لالیگای ٢٠١٢-٢٠١٣ و ئەتلەتیکۆ مەدریدی پاڵەوانی جامی شای ئیسپانیای ٢٠١٢-٢٠١٣ بەڕێوەچوو.
پێغەمبەرەکان لە ئیسلامدا
پێغەمبەرەکان لە ئیسلامدا ئەو کەسانەن کە خوا ھەڵی بژاردوون بۆ ڕێنمایی کردنی خەڵک بۆ پەرستنی خوا بە بێ دانانی ھاوەڵ و ھاوبەش، و بانگییان بکات بۆ چاکە و ڕەوشتە چاکەکان و وازھێنان لە بتپەرستی و قەدەغەکراوەکان.
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٣
لەئەنجامدا بەرشەلۆنا توانی بەئەنجامی ١-١ و بەسوود وەرگرتن لەئەنجامی یاری یەکەم بۆ جاری یانزەیەم ببێتە پاڵەوانی جامی سووپەری ئیسپانیا.
سەرچاوە
پۆل:جامی سووپەری ئیسپانیا
پێغەمبەرەکان لە ئیسلامدا
پێغەمبەرانی ناسراو
لە قورئاندا ٢٥ بیست و پێنج پێغەمبەر ناویان لە قورئاندا ھاتووە و ھەیە کە نەھاتووە
بە ڕیزبەندەوە ئەو پێغەمبەرانەی کە ناویان لە قورئاندا ھاتووە:
خاوەن توانا و خۆڕاگرەکان
خاوەن توانا و خۆڕاگرەکان (أولوا العزم)، لە ئیسلامدا پێنج پێغەمبەرن کە خاوەن توانان و خۆڕاگریین لە ناو پێغەمبەرەکانی خوادا ئەوانیش (نوح ، ئیبراهیم ، موسا ، عیسا کوری مریەم ، موحەممەد)ە، وەک لەم ئایەتەدا ھاتووە؛
بەستەرە دەرەکییەکان
سایتی تەنزیل سەرچاوە ویکی عەرەبی
پۆل:ئیسلام پۆل:پێغەمبەرانی ئیسلام پۆل:پێغەمبەران لەئیسلامدا
٨٨٥ (ژمارە)
٨٨٥ (هەشت سەد و هەشتا و پێنج) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٨٨٤ و ٨٨٦.
ژمێرە
وێنۆک|خشتە ژمێرەیییەکان بۆ مناڵان، لۆزان، ١٨٣٥ ژمێرە (بە ئینگلیزی: Arithmetic ) یەکێک لە کۆنترین و بنچینەییترین لقەکانی بیرکارییە کە نزیکەی گشت کەسێک ڕۆژانە لە ڕێگەی کارگەلێک وەکوو کۆکردنەوە، لێدەرکردن، لێکدان و دابەشکردنەوە بەکاریدێنێت. لە ژماردنی سادەوە بگرە ھەتا زانستی پێشکەوتوو و بازرگانی لە زانستی ژمێرە کەڵک وەردەگرن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمێرە
چزوو
وێنۆک|چزووی جۆرێک [[زەردەواڵە کە دڵۆپێک ژاری لێ دەتکێت.]] چزوو، چز یان چزە ئەندامێکی جەستەی بڕێک لە گیانلەبەرانە کە بە کەڵکگرتن لێی گیانلەبەرانی تر دەچزن، واتە دەیدەن پێیانەوە. چزوو لە زۆرێک لە مێرووەکاندا ژار دەگوێزێتەوە، بەڵام بڕێک لە چزووەکان ژاراوی نین. چەند نموونە لەو گیانلەبەرانەی چزوودارن و دەتوانن بیدەن بە خەڵکەوە بریتین لە دووپشک، ھەنگ، زەردەواڵە و شەنگەسوورە. بڕێک لە گیانلەبەرەکان، وەک ھەنگ، چزەکەیان لە جەستەی گیانلەبەرە پێوەدراوەکەدا دەمێنێتەوە، بۆیە دوای گەزین خۆیان تووشی خەساری جەستەیی دەبن یان دەمرن، بەڵام بڕێکی تر وەک ھەنگەبۆڵە یا زەردەواڵە دەتوانن چەند جار کەسێک یان شتێک بگەزن.
سەرچاوەکان
پۆل:توێکاریی گیانلەبەر
٩٠١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
دەگلاس، ئەلاباما
دەگلاس (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی مارشال، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٧٤٤ کەس بووە. ڕووبەری ٨٫٨٤ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٨٤٫١٦ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
ھەناسەوەرگرتن
ھەناسەوەرگرتن (ئینگلیزی: Inspiration یان inhalation) کرداری چوونەژوورەوەی ھەوایە، لە دەرەوەی لەش بۆناو سییەکان.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ژینناسی
بەھائەدین ئەدەب
بەھائەدین ئەدەب (، ١٩٤٥–١٦ی ئابی ٢٠٠٧) کەسایەتییەکی سیاسیی خەڵکی شاری سنە بوو کە لە دوو خولدا (١٩٩٦ ھەتا ٢٠٠٤) نوێنەری شاری سنە بوو لە پەرلەمانی کۆماری ئیسلامیی ئێران. بەڵام بە ھۆی پشتیوانی کردنی لە ڕیفۆرمخوازان نەیانھێشت لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٠٤ بەشداری بکات. ساڵی ٢٠٠٦ لەگەڵ چەند چالاکی سیاسیی دیکە بەرەی یەکگرتووی کوردیان لە تاران دامەزراند. بەھائەدین ئەدەب دەرچووی ئەندازیاریی شارستانی لە زانکۆی پولیتەکنیکی تاران بوو. ساڵی ٢٠٠٧ لە تاران بە ھۆی شێرپەنجە لە ٦٢ ساڵیدا گیانی لە دەست دا و لە سنە نێژرا.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی سنە پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئێران پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥ پۆل:مردووانی ٢٠٠٧ پۆل:سیاسەتوانانی کورد
١٥ی ئایار
۱٥ی ئایار ١۳٥ەم ڕۆژی ساڵە (۱۳٦ لە ساڵی پڕدا). ٢٣۰ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.
بۆنەکان
پۆل:ئایار پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
جولیان ئەکونا گالێ
جولیان بەلادۆمێرۆ ئەکونا گالێ (لەدایکبووی ٢٧ی شووباتی ١٩٠٠ بۆ ٢٤ی تەمموزی ١٩٧٣) ڕوەکناسێکی کووبی بوو کە لەژێر بەڕێوەبەری بەشی تاقیکردنەوە کشتووکاڵییەکان کاری دەکرد لە سانتیاگۆ دێ لاس ڤێگاس، لێکۆلینەوەکانی لە بواری سایپاسۆلۆجی بوو، وە ناساندنی جۆرایەتییەکی نوی، گەشەپێدراوی خۆراک و ڕوەکەکان بوو. کە کارەکانی چەن کۆکراوەیەکی ڕووەکیان بەرھەمھێنا لەنێوانیان، زۆر جۆری وەسف کرد و بۆ ئەو ناوی لێنرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠ پۆل:مردووانی ١٩٧٣
٨٨٦ (ژمارە)
٨٨٦ (هەشت سەد و هەشتا و شەش) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٨٨٥ و ٨٨٧.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٩٠٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
گیرۆنیمۆ
thumb|وێنەی گیرۆنیمۆ گیرۆنیمۆ (١٦ی حوزەیرانی ١٨٢٩ - ١٧ی شوباتی ١٩٠٩ ) سەرکردەیەکی خێڵی ھیندیەکانی ئەمەریکا بوو ، بە یەکێ لە ھەرە ترسناکترین جەگاوەر و خوێنرێژەکانی مێژووی نوێ دادەنرێ، شەڕی کردوە لەگەڵ ھەدوو دەوڵتی مەکسیک و ویلایەتە یەکگرتوەکان کردووە. لە ساڵی ٢٠١١ ،FBI ئەرکی کوشتنی سەرکردەی ڕێکخراوی ئەلقاعیدە ئوسامە بن لادنی ناونا ئەرکی گێرۆنیمۆ یان geronimo mission.
سەفیارخان
سەفیارخان گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سەفاخانە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
سەفیارخان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەڵاقوڕینە و لە باشوور لەگەڵ گوندی بلوز و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گوی ئاغاج لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گەچی قەڵاس.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
بڕیارنامەی ١٢٦٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٦٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی ئەفغانستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٠٥١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
توون دیزنی
وێنۆک تون دیزنی کەناڵێکی جیھانی دیجیتاڵی کەیبڵ و مانگی دەستکردە کە پێشتر خاوەندارێتی کەناڵەکانی جیھانی دیزنی بووە و سەر بە گرووپی تەلەڤیزیۆنی دیزنی-ABCیە. کەناڵەکە لقێکی کەناڵی دیزنییە، کەناڵەکە زۆربەی زنجیرە ئەنیمەیشنی منداڵان و ھەندێک بەرنامەی لایڤ ئەکشن پەخش دەکات. ڕکابەرییەکی بەھێزی ھەبوو بۆ دیسکۆڤەری کیدز و کارتۆن نێتۆرک و نیک تونز. ئامانجی کەناڵەکە منداڵانی تەمەن ٢-١١ ساڵ بوو، ھەروەھا منداڵانی تەمەن ٧-١٤ ساڵ لە کاتی بەشێکی شەوانەدا بە ناوی GITEX. تون دیزنی لە ١٣ی شوباتی ٢٠٠٩ داخرا، دوای نزیکەی ١١ ساڵ لە پەخشکردنی بەردەوام، لە شوێنیدا دیزنی ئێکس دی گرتەوە کە ھەندێک لەو بەرنامانە پەخش دەکات کە پێشتر لە تون دیزنی بینراون.
تون دیزنی لە ١٨ی نیسانی ١٩٩٨ کە ١٥ ساڵەی دەستپێکردنی کەناڵی دیزنی بوو، لەلایەن تۆڕی دیزنی ئەی بی سی لەسەر ئاستی دیجیتاڵی لە Directv و Marcus Cable و Echoster دەستیپێکرد. یەکەم بەرنامە کە لە کەناڵەکەدا پەخشکرا، شاگردی جادووگەر (١٩٤٠) و کورتە فیلمەکانی تری میکی ماوس بوو. بۆ دەستپێکردنی، کەناڵەکە نیوەی زنجیرە تەرخانکراوەکانی لەگەڵ کەناڵی دیزنی ھاوبەش کرد. کەناڵەکە ھیچ ڕیکلامێکی نەبوو تا ژمارەی بینەران نەگەیشتە ژمارەیەکی دیاریکراو. لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٩٩ یەکەم ئەڵقەی فیلمی "پومبا" نمایشکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکانی دیزنی