cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تای باڕێڵ
سەرچاوەکان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئۆرێگۆن پۆل:زیندووان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
مەزرای کوڵەجوو
مەزرای کوڵەجوو (Mezray Kwiłecû، ) دێیەکە لە گوندستانی ئاقاری باشوور، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی ئارووناوا، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی مەزرای کوڵەجوو بە شێوەزاری کوردیی باشووری و بنزاری کەڵھوڕی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا کەمتر لە ٣ بنەماڵە بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی ئارووناوا
٢ی جۆزەردان
٢ی جۆزەردان ٦٤ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٠١ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٠٢ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی جۆزەردان
ڤینسێنت تەبایلن
ڤینسێنت تابایلۆن لەدایکبووی ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥، سەرنووسەری فیلمی فەرەنسییە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥
دەنگدان بۆ کوشتن (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
دەنگدان بۆ کوشتن (بە ئینگلیزی: The Killing Vote) زنجیرەیەکی کۆریای باشوور ە بە بەشداری ئەکتەران پارک ھەی جین، پارک سونگ وۆنگ، وە لیم جی یۆن. زنجیرەکە لە وێبتۆن ێکی بەناوبانگەوە وەرگیراوە بە هەمان ناو. هەموو ڕۆژانێکی سێ شەممە کاتژمێر ٩ بەکاتی کۆریا لە کەناڵی ئێس بی ئێس پەخش دەکرێت. دوای پەخشکردنی دوو ئەڵقەی لەسەر یەک لە ١٠ی ئابی ٢٠٢٣ لە ئەمازۆن ڤیدیۆ بڵاو دەبێتەوە.
بەرهەم هێنان
لە مانگی ئازاری ٢٠٢٣ کۆمپانیایی بەرهەم هێنانی پان ئینتەرتەینمەنت ڕایگەیاند کە گرێبەستێکی دابینکردنی لەگەڵ ستۆدیۆ ئێس واژوو کردووە بۆ بەرهەم هێنانی زنجیرەکە بە بەهای ١٥.٣٦ ملیار وۆنی کۆری.
پەخشكردن
لە سەرەتادا بڕیار بوو زنجیرەکە دوو ئەڵقەی یەکەمی یەک لە دوای یەک لە ١٠ـی ئابی ٢٠٢٣ لە کاتژمێر ٩ بە کاتی کۆریا پەخش بکرێت. بەڵام پەخشی ئەڵقەی یەکەمی دواخرا بۆ کاتژمێر ١٠ بەهۆی هەواڵێکی تایبەتەوە سەبارەت بە زریانی خانم. هەروەها ئەڵقەی دووەمیشی دواخرا بۆ ١٧ـی ئاب.
سەرچاوەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری پۆل:پەخشی دراما تەلەڤیزیۆنییەکان لەلایەن سیستمی پەخشی سێئول پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان لەلایەن چێژبەخشی پان
دارستانی ئەمازۆن
وێنۆک|277x277پیکسڵ|دارەکانی دارستانی ئەمازۆن دارستانی ئەمازۆن گەورەترین دارستانی باراناویە لە دونیایە کە دەکەوێتە باکووری ئەمریکای باشوور و بەشی زۆرتری لە نێو خاکی بەڕازیل و پیڕۆدایە. زۆرتر لە نیوەی دارستانەبارانییەکان کە لە دنیادا ماونەتەوە، لە ئەمازۆندا جێی گرتووە. ڕووبەری دارستانەکانی ئەمازۆن ٥٫٥ میلیۆن کیلۆمەتری چوارگۆشەیە کە لە نێوان نۆ وڵاتدا دابەش بووە. ئەم ناوچە دارستانییە کە ڕووباری ئەمازۆنیش بە ناویدا تێ دەپەڕێ، بەشگەلێک لە وڵاتی بڕەزیل (٦٠٪)، پیرۆ (١٣٪)، کولۆمبیا(٩٪)، ڤەنزوێلا (٥٪)، بولیڤیا (٥٪)، گویانا (٣٪)، سورینام (٢٪)، ئێکوادۆر (١٫٥٪) و گویانی فەڕانسە (١٫٥٪) دەگرێتەوە. دارستانی ئەمازۆن لە ڕیزبەندی نوێی حەوت سوڕمێنەی دنیادا ناودێرکراوە.
زۆرترین ڕووبەری دارستانەکانی ئەمازۆن لە ئاوەڕۆی ڕووباری ئەمازۆن و ١١٠٠ لقی ھەڵکەوتووە، ئەم ئاوەڕۆیە نێوانی ٢٠٠ تا ٥٠٠ میلیۆن ساڵ پێش لە سەردەمی کۆندا دروست بووە. بەڵگەدەسکەوتووەکانی شوێنەوارناسی لە لێکۆڵینەوەی (کاورداپدراپنتادا) دەری دەخا کە مرۆڤ بۆ ئەوەڵین جار ١١٢٠٠ ساڵ پێش لە ئەمازۆن نیشتەجێ بووە.
ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگایی شاھانە
ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای شاھانە یان (FRS, ForMemRs و HonFRS) خەڵاتێکە دەبەخشرێت بە کەسانی کۆمەڵگای شاھانەی لەندەن لەلایەن دادوەرەکانی کۆمەڵگای شاھانەوە، بەم کەسانە دەبەخشرێت کە بەشداری و ڕۆلێکی گرنگیان گێراوە لە باشتر کردن گەشەپێدانی زانیاری سروشتی بوارێک لەناویاندا، ماتماتیک، ئەندازیاریی زانستی، پزیشکی زانستی
دارستانی ئەمازۆن
جۆراوجۆریی ژینی
ئەمازۆن لە بواری جۆراوجۆریی ژینی لە ئاستی جیھاندا یەکەمە. ڕێژەی دارەکانی ئەم دارستانە ٣٩٠ میلیارد بنە دەخەڵمێندرێ کە ١٦ ھەزار جۆر داری تێدایە. لە دارستانەکانی ئەمازۆن نزیک بە ٢٫٥ میلیۆن جۆری مێرووگەل و دەیانھەزار جۆری گیا دەژین. ھەژماری جۆرایەتی باڵندەکان و شیردەرەکانی ئەمازۆن نزیکەی ٢ ھەزار جۆرە. تائێستا لانیکەم ٤٠٠٠٠ جۆری گیایی، ٢٢٠٠جۆری ماسی، ١٢٩٤جۆری باڵندە، ٤٢٧ جۆر لە شیردەرەکان، ٤٢٨ جۆری دووژینە (زەویاوی) و ٣٧٨ جۆری خشۆکەکان بە شێوەی زانستی لە ناوچەی ئەمازۆن توێژینەوە و پۆلێنبەندی کراون..
ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگایی شاھانە
ھاوپۆلنشینی کۆمەڵگاکە بە یەکێک لە کۆنترۆین ئەکادیمیا ناسراوە کە تا ئێستاش بەردەوامە کە خەڵاتەکەی شکۆ و شانازایەکی بەرچاوە، بەخشراوە بە زۆر زانستخواز لە تەواوی مێژووەکەییدا لەناویاندا: ئایزاک نیوتن (لە ١٦٧٢)، چارڵز داروین (لە ١٨٣٩)، مایکل فارادەی (لە ١٨٢٤)، ئێرنست ڕەدەرفۆرد (لە ١٩٠٣) سرینیڤاسا ڕامانوجا (لە ١٩١٨) ئەلبەرت ئایینشتاین (لە ١٩٢١)، پۆل دیراک (لە ١٩٣٠) سوبرمانیان چەندرسێیکا (لە ١٩٤٤) دۆرۆسی ھۆدگکین (لە ١٩٤٧) ئەلن تیورینگ (لە ١٩٥١) لیز مایتنێر (لە ١٩٥٥) و فڕانسس کریک (لە ١٩٥٩)، بەم دوایانەش ھاوپۆلەکانی وەک ستیڤن ھاوکینگ (لە ١٩٧٤) دەیڤد ئاتنبۆرۆ (لە ١٩٨٣)، تیم ھەنت (لە ١٩٩١) ئیلیزابێت بلاکبێرن (لە ١٩٩٢)، تیم بێرنەرز لی (لە ٢٠٠١) ڤێنکاترامان ڕاماکریشنان (لە ٢٠٠٣)، عەتا ئەلرەحمان (لە ٢٠٠٦)، ئەندرێ گایم (لە ٢٠٠٧)، جەیمس دیسۆن (لە ٢٠١٥) ئەجای کومار (لە ٢٠١٥)، سوبھاش کۆت (لە ٢٠١٧) ئیلۆن مەسک (لە ٢٠١٨) لەنێوان ٨ ھەزاری تر. لەناویاندا تیابووی زیاتر لە ٢٨٠ لە وەرگیرانی خەڵاتی نۆبێل لەوەتەی ١٩٠٠وە، لەوەتەی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨، بە نزیکەیی ١٦٨٩ ھاوپۆلی زیندوو ھەیە؛ کە ٦٠ دانەیان وەرگری خەڵاتی نۆبێلن
دارستانی ئەمازۆن
جۆراوجۆریی ژینی
یەک لە پێنجی تەواوی جۆرەباڵندەکانی جیھان لە دارستانەکانی ئەمازۆن دەژین و یەک لە پێنجی ماسییەکانی جیھانیش لە ڕووبارەکانی ئەمازۆندان٫ کە ڕوباری چڕوپری لەناو جەرگەی دارەکانان.
ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگایی شاھانە
خەڵات یان پاداشتی ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای شاھانە بەگوێری گاردیان وەک «خەڵاتێکی ھەمیشەیی یەکسانبووی بە خەڵاتی ئۆسکار» پێناسەکراوە
دارستانی ئەمازۆن
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دارستانی ئەمازۆن پۆل:ئەمریکای باشوور پۆل:ڕووباری ئەمازۆن پۆل:دارستانەکان
ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگایی شاھانە
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:خەڵاتە ئەکادیمییەکان پۆل:خەڵاتە بەریتانییەکان پۆل:کۆمەڵگای شاھانە پۆل:دامەزراوەکانی ١٦٦٣ لە ئینگلتەرا پۆل:ھاوپۆلی کۆمەڵگا زانستییەکان پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
کرەیگ ئارمسترۆنگ (ئاوازدانەر)
کرایگ ئارمسترۆنگ (لەدایکبووی ٢٩ی نیسانی ١٩٥٩) ئاوازدانەرێکی سکۆتلەندییە لە مۆسیقای ئۆرکێسترای مۆدێرن، ئەلیکترۆنیکا و نۆتەکانی فیلم. لە ساڵی ١٩٨١ لە ئەکادیمیای شاهانەی مۆسیقا دەرچووە، لەو کاتەوە مۆسیقای بۆ کۆمپانیای شاهانەی شکسپیر و ئۆرکێسترای نیشتمانی شاهانەی سکۆتلەندی و سینفۆنیتا لەندەن نووسیوە. ئارمسترۆنگ لە شاری شێتڵستۆن لە ویلایەتی گلاسکۆ لە سکۆتلەندا لەدایکبووە
لە ساڵی ١٩٧٧ تا ١٩٨١ لە ئەکادیمیای شاهانەی مۆسیقا ئاوازدانانی مۆسیقا و کەمانچە و پیانۆی خوێندووە، لەوێ خەڵاتی چارڵز لوکاس و سکۆلەرشیپی هارڤی لۆهر بۆ ئاوازدانان پێبەخشراوە. هەروەها خەڵاتی FTCL Fellowship ی لە بواری ئاوازدانان پێبەخشرا، و لە ساڵی 1982 خەڵاتی باشترین مۆسیقاری گەنجی جازی GLAA ی بەدەستهێنا. لەگەڵ تەواوکردنی خوێندنەکەی، ئارمسترۆنگ وەک پسپۆڕی مۆسیقا و سەما لە ئەنجومەنی ناوچەی ستراتکلاید لە ساڵی ١٩٨٤ کاری کردووە. ١٩٨٥ ئارمسترۆنگ لەگەڵ میدج یور لە گەشتی جیهانی دیاریدا گەشتێکی کرد، و لەگەڵ ئۆڵتراڤۆکس لە گەشتی ئەوروپی U-Vox Tour لە زستانی ١٩٨٦دا گەشتێکی تری کرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٩٤-٢٠٠٢ لەلایەن کۆمپانیای ڕۆیاڵ شکسپیرەوە ڕاسپێردرا بۆ نووسینی مۆسیقا بۆ فیلمەکانی دڵی شکاو و زەمپیست کە هەردووکیان لەلایەن مایکل بۆیدەوە دەرهێنراون.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:ئەکادیمییەکانی ئەکادیمیای شاھانەی مۆسیقا پۆل:ئاوازدانەرانی کلاسیکی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئاوازدانەرە کلاسیکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩
لەنگەدێ
لەنگەدێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
گێوژە
گێوژە شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
لەنگەدێ
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
گێوژە
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
قوبرس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
قوبرس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
لە گیا درێژەکەدا
لە گیا درێژەکەدا فیلمێکی دراماتیکی سەرکێشی ترسناکە، لە ٢٠١٩ کەنەدا بەرھەمی ھێناوە، لە دانان و دەرھێنانی ڤینچنزۆ ناتالی یە و پاتریک ویلسن ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕاوە فیلمەکە لە چیرۆکێکی ستیڤن کینگ و جۆ ھیل وەرگیراوە کە لە ٢٠١٢ نوسیویانە
ڕەھەندی ھزری
بەرجەستەی ئافرەتی دووگیان دەکات لەبارەی ئەو ئازار و گێژەلوکەی مێشک کە دەیچێژێت بەشێوەی دووبارە بۆ ماوەی نۆ مانگ، وە نیشانی دەدات ھەتا نەبیتە دایک و خۆت دەست لەبەردەکە نەدەیت ھەستی پێناکەیت، ھەروەھا بەرجەستەی کاریگەریە خراپەکانی ژینگەی پەروەردەیی منداڵ دەکات بەتایبەت کە منداڵێک بە ئەزمونێکی تاڵ دادەڕوات ئەنجامەکانی چین، لەگەڵ ڕۆڵی برا لەپشتیوانی خوشک دا کە ھەمیشە خۆی بۆ تەرخان دەکات زاتر لەھەرکەسێک
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس پۆل:فیلمە کەنەدییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی نێتفلێکس بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی تایم لوپ
دایکانی باوەڕداران
سێزدە ئافرەت کە لەگەڵ پێغەمبەری خودادا هاوسەرگیریان کردووە. موسڵمانان زاراوەی دایکی باوەڕداران یان ئیمانداران (بە عەرەبی: أم ٱلْمُؤْمِنِين) بە شێوەیەکی بەرچاو بەکاردەهێنن پێش یان دوای ئاماژەکردنیان وەک نیشانەی ڕێز، ئەم زاراوایە لە قورئان سوڕەتی ئەحزاب ئایەتی ٦ وەرگیراوە. پێغەمبەر لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا هاوسەری یەکەمی خۆی بە ناوی خەدیجە کچی خووەیلید هێنا. ئەم هاوسەرگیرییە بۆ ماوەی ٢٥ ساڵ بەردەوام بوو. دوای مردنی لە ساڵی ٦٩١ی زایینی، لە ماوەی ساڵانی مانەوەی ژیانیدا بە گشتی لەگەڵ ١٢ ئافرەت هاوسەرگیری کردووە. هەموو ژنەکانی محەممەد بێوەژن بوون یان تەڵاقیان درابوون، جگە لە عائیشە.
ژیانی پێغەمبەر بە شێوەیەکی نەریتی بە دوو سەردەم هێڵکاری کراوە، پێش کۆچی مەککە و دوای کۆچی لە مەدینە، لە ساڵی ٦٢٢ تا مردنی لە ساڵی ٦٣٢. کۆچی ئاماژەیە بۆ کۆچی بەکۆمەڵی پێغەمبەر و هاوەڵانی بۆ مەدینەی منەوەرە بەهۆی گۆشەگیری ڕووبەڕووی موسڵمانان لە مەککە. جگە لە دوو هاوسەرگیری هەمووی لە دوای ئەم کۆچەوە گرێبەستیان لەگەڵ کراوە.
٣ی جۆزەردان
٣ی جۆزەردان ٦٥ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٠٠ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٠١ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
قوبرس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
قوبرس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
٣ی جۆزەردان
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی جۆزەردان
قوبرس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
جۆن ڕایت
جۆن ڕایت (١٩٤٣/١٩٤٤ – ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٣) سەرنووسەرێکی فیلم بوو کە بڕوانامەی ACEی ھەبوو.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠٢٣ پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نادڵنیا پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٤٠
ڕەزان غەززاوی
ڕەزان غەززاوی (لەدایکبووی ١٩٨٠) بلۆگەری ئەمریکی-سووری، کەمپەینساز و چالاکوانی مافەکانی مرۆڤە. ڕەزان لەئێستادا تووێژینەوە بۆ بەدەستھێنانی دکتۆرا دەکات لەزانکۆی ساسکس لە ئینگلتەڕا. ناوبراو بەشێوەیەکی چڕ پەیوەندیدارببوو بە ڕووداوەکانی شەڕی ناوخۆیی سووریا. ھەروەھا ڕەزان بەدیاریکراوی زیاتر باسی لە چالاکییەکانی گرتن و تووندووتیژییەکانی دژ بە مافەکانی مرۆڤ دەکرد کە لەلایەن حکوومەتەکەی بەشار ئەسەد ئەنجام دەدران. ڕەزان لەلایەن ئاژانسی تەلەگراف وەک «ئایکۆنی بلۆگەر و پێشەوای چالاکوانی» ناوی ھێنراوە. جیلیان یۆرک (کە یەکێکە لەکەسە چالاکوانەکانی بواری کۆنتڕۆڵکردنی ئینتەرنێت و سانسۆرکردن)، لەبارەی غەززاوی دەڵێت «ئەو یەکێکە لە پاڵەوانەکانی من».
چالاکییەکان و گیران
لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١١، ڕەزان لەلایەن حکوومەتی سوریاوە دەستگیردەکرێت، ئەمەش لەوکاتەی بەڕێگاوە بوو بچێتە ئەردەن بۆ بەشداریکردن لە کۆنفڕانسێک لەبارەی ئازادی ڕاگەیاندن. دوای حەفتەیەک، دەبردرێتە دادگا بەتۆمەتی دەمارگیری تائیفی، بڵاوکردنەوەی زانیاری نادرووست بۆ لاوازکردنی وڵات، بەقسەی چالاکوانەکانی مافی مرۆڤ ئەوا دەسەڵاتی ئەسەد ئەو تۆمەتە بەکاردێنێت لەدژی ئەو کەسانەی کە لەدژی پێشلکارییەکانی حکوومەت دەوەستنەوە.
دەستگیرکردنی ڕەزان ناڕەزایی لەسەر ئینتەرنێت و کۆمەڵگای نێودەوڵەتی لێکەوتەوە و داوای ئازادکردنی بەپەلەی بۆکرا. لە فەیسبووک کەمپەینێک بۆ ئازادکردنی درووستکرا. ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی دەستگیرکردنی ڕەزان بۆ بیروورای جیاواز لێکدایەوە. بەرلەوەی دەستگیر بکرێت ئەوا ڕەزان لەسەر بلۆگەکەی نووسیبووی "ئێوە تێدەگەن، من دەترسام کە ناڕەزایی دەرببڕم، بەڵام ئایا من چیتر دەترسم؟" ھەروەھا نووسیبووی «ئەگەر ھەر شتێک بەسەر مندا بێت، بزانن کە ڕژێم لە زیندانییەکان ناترسێت بەڵکوو لەوانە دەترسێت کە ئەو لەبیر ناکەن».
لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١، ھەواڵی ئەوە بڵاوکرایەوە کە ناوبراو ئازادکراوە، وە فەرمانبەرەکانی لە سەنتەری سوریای سەربەخۆ بۆ میدیا و ئازادی ڕادەربڕین ئەوەیان پشتڕاستکردەوە. ڕەزان یەکێکە لە بلۆگەرە بوێرەکانی سووریا کە لەژێر ناوی ڕاستەقینەی خۆی دەینووسی، تەنانەت دوای دەستگیرکردنیشی.
لە ١٦ی شووباتی ٢٠١٢، بۆ جارێکی دیکە دەستگیر دەکرێتەوە لە ھێرشێکی حکوومەتی سووریا بۆ سەنتەری سوریای سەربەخۆ بۆ میدیا و ئازادی ڕادەربڕین لە دیمەشق، لەوێ ڕەزان لەگەڵ سێزدە لە ھاوکارەکانی دەستگیرکران، لەنیویشیاندا بەڕێوبەری سەنتەرەکە مازن دەروێش وە ژنەکەی یارا بەدر. لە ١٨ی شووباتی ٢٠١٢، ئازادکرایەوە بەڵام ڕێگای پێنەدرا کە وڵات جێبھێڵێت. غەززاوی فرمانی ئەوەشی لەسەر دەرچوو کەدەبێت ڕۆژانە ڕاپۆرت بە پۆلیس بدات بۆئەوەی لەژێر چاودێری بمێنێتەوە.
خەڵاتەکان
ڕەزان غەززاوی لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢، خەڵاتی بەرگریکردن لەمافەکانی مرۆڤی لە مەترسیدا پێدرا لە دوبلین لەلایەن ڕێکخراوی بەرگریکارانی ھێڵی پێشەوە. لەبەرئەوەی نەیدەتوانی گەشتی دەرەوە بکات لەبەر ڕێکارەکانی حکوومەت، ئەوا ھاوڕێکەی دڵشاد عوسمان کە لە کانوونی یەکەمی ٢٠١١ لە سوریا دەرچووبوو ئەوا بەناوی ئەو خەڵاتەکەی وەرگرت.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ لە سووریا پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤی سووری پۆل:ژنانی سووریا پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق
تیم بلەیک نێڵسن
تیمۆسی بلەیک نێڵسۆن ((لەدایکبووی ١١ی ئایاری ١٩٦٤) ئەکتەر و دەرھێنەر و نووسەری ئەمریکییە. بە «ئەکتەری کارەکتەری مۆدێرن» وەسف کراوە. ڕۆڵە دیارەکانی لە فیلمدا بریتین لە دێلمار ئۆدۆنێل لە فیلمی ئەی برا، تۆ لە کوێیت؟ (٢٠٠٠)، گیدیۆن لە ڕاپۆرتی کەمینەکان (٢٠٠٢)، دکتۆر پێنداسکی لە فیلمی The Pits (2003)، دانی داڵتۆن جونیۆر لە فیلمی Siriana (2005)، ساموێل ستیرن لە فیلمی ھاڵکی باوەڕپێنەکراو (٢٠٠٨)، ڕیچارد شێڵ لە فیلمی لینکۆڵن (٢٠١٢)، کارەکتەری سەرەکی لە فیلمی The Ballad Buster Scruggs (2018) و ھێنری مەکارتی لە فیلمی Old Henry (2021)ن. خەڵاتی ھەڵبژاردەی ڕەخنەگرانی تەلەڤیزیۆنی بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشت لە زنجیرە درامایەکدا وەرگرت بەھۆی ڕۆڵی وەید تیلمان لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی گاردییەنز (٢٠١٩).
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:شانۆنامەنووسانی ئەمریکی پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی نیویۆرکی پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت) پۆل:سیناریۆنووسە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:دەرچووانی زانکۆی برۆون پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:ئەکتەرانی نمایشنامەکانی شێکسپیر پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرە جووە ئەمریکییەکان پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە پۆل:زیندووان
سریلانکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سریلانکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ئۆزجان دەنیز
ئۆزجان دەنیز (؛ لەدایکبووی ١٩ی ئایاری ١٩٧٢ لە ئەنقەرە) ئەکتەر، گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرێکی کوردی تورکیایە. ئۆزجان دەنیز لە چەندین فیلمی سینەمایی و زنجیرە درامای تەلەڤیزیۆنی بە زمانی تورکی بەشداریی کردووە. جگە لەوەش بەشێک لە فیلمەکانی لە نووسینی خۆیەتی.
مام خەڵان
مام خەڵان شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مام خەڵان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دارەبەن و لە باشوور لەگەڵ گوندی نۆرەی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گۆمتان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بێکێل.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مەزرای پێڵەسووفی
مەزرای پێڵەسووفی (Mezray Pêłesûfî، ) دێیەکە لە گوندستانی ئاقاری باشوور، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی ئارووناوا، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی مەزرای پێڵەسووفی بە شێوەزاری کوردیی باشووری و بنزاری کەڵھوڕی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٩ کەس لە ٥ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی ئارووناوا
ماسیدەر
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پیتەر مێنزیس جونیۆر
پیتەر مێنزیس جونیۆر ڤیدیۆگرافەرە و خەڵکی ئوسترالیایە.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی سیدنی پۆل:زیندووان
٤ی جۆزەردان
٤ی جۆزەردان ٦٦ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٢٩٩ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٠٠ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی جۆزەردان
ئەمھێرست
ئەمھێرست یا ئەمھێرست، ماساچووسیتس یەکێ لە شارەکانی ویلایەتی ماساچووسیتسی ویلایەتە یەکگرتووەکانە. ئێمیلی دیکینسۆن شاعیری بەناوبانگی ئەمریکی لەم شارەدا لەدایک بووە و ھەر لەوێش کۆچی دوایی کردووە.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
ترانسناسیۆنالیزم
ترانسناشنالیزم  یان نه‌ته‌وه‌بڕى دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی و کارنامە و بابەتی توێژینەوە زانستییەکانە کە لە ئەنجامی بەرەوپێشچونی پەیوەندی نێوان میللەتان و پاشەکشەی رۆڵ و کاریگەری ئابوریانە و کۆمەڵایەتییانەی سنوری نێوان دەوڵەتە نەتەوەییەکانە وە ھاتووەتە ئاراوە.
ترانسناشناليزم پرۆسه‌يه‌كى ئابوورييه‌ كه‌ سه‌رۆكارى هه‌يه‌ له‌گه‌ڵ دوباره‌ رێكخستنه‌وه‌ى جيهانييانه‌ى پرۆسه‌ى به‌رهه‌مهێنان، كه‌ تێيدا ئاسته‌ جۆراوجۆره‌كانى به‌رهه‌مهێنان بۆ هه‌ر به‌هه‌مێك ئه‌كرێت له‌ يه‌ك كاتدا له‌ چه‌ند وڵاتێكدا بێته‌ بوون. ئه‌مه‌ش به‌شێوه‌يه‌كى گشتى به‌ مه‌به‌ستى كه‌مكردنه‌وه‌ى تێچوونه‌. نه‌ته‌وه‌بڕى يان ترانسناشناليزمى ئابوورى به‌شێوه‌يه‌كى گشتى كه‌ به‌ جيهانگيرى ناسراوه‌ له‌ نيوه‌ى دووه‌مى سه‌ده‌ى بيسته‌مدا به‌ پاڵپشتى و كارئاسانى ئينته‌رنێت و په‌يوه‌ندى بێته‌ل به‌ره‌وپێشچوونى باشى به‌ خۆيه‌وه‌دى، هه‌روه‌ك چۆن ئاسانكارى هاتوچۆ و گواستنه‌وه‌ى جيهانى به‌هۆى كۆڵۆنياليزم و هاوكارى و په‌يوه‌ندييه‌كانى نه‌ته‌وه‌جياوازه‌كانه‌وه‌ ئه‌كرێت وه‌ك به‌شێك له‌ نه‌ته‌وه‌بڕى (يان ترانسناشناليزم) ته‌ماشابكرێت، كه‌ له‌م پرۆسه‌يه‌دا مه‌به‌ستيان كه‌مكردنه‌وه‌ى تێچون و زيادكردنى قازانجه‌ به‌ باشترين شێوه‌ى گونجاو به‌ چاوپۆشين له‌ سنوره‌ سياسييه‌كان.
سه‌ره‌ڕاى لايه‌نه‌ ئه‌رێنييه‌كانى، ره‌خنه‌گرانى تيۆرى نه‌ته‌وه‌بڕى (ترانسناشناليزم ) جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ئه‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ نه‌ته‌وه‌بڕى سه‌رمايه‌دارى له‌سه‌ر بنه‌ماى قۆرخكارى رووله‌زيادبوو و به‌ناوه‌ندكرنى سه‌رمايه‌ له‌ لايه‌ن گروپه‌ زاڵ و كاربه‌ده‌سته‌كانى ئابورى جيهان و بلۆكه‌ جۆربه‌جۆره‌كانه‌وه‌ هاتووه‌ته‌ بوون. پسپۆڕان ره‌خنه‌گرى له‌ سه‌رمايه‌دارى جيهانى (و ئابوورى جيهانى و قه‌يرانه‌ نايه‌كسانه‌كانى) پاڵپشتى مۆدێلێكى تر له‌ نه‌ته‌وه‌بڕى ئه‌كه‌ن كه‌ له‌ سه‌ر ئاستى خواره‌ و له‌ نێوان كرێكاره‌كان و هاو-كاره‌كان و بزوتنه‌وه‌ كۆمه‌ڵايه‌تى و سياسييه‌كاندا بێت.(رۆبنسن2014)
نه‌ته‌وه‌بڕى (يان ترانسناشناليزم) وه‌ك چه‌مك، بيرۆكه‌(تيۆرى) و ئه‌زموون بووته‌ كه‌ره‌سته‌ى نوسينێكى گرنگى زانسته‌ كۆمه‌ڵايه‌تييه‌كان.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ناسیۆنالیزم پۆل:حکوومەتی جیھانی پۆل:جیھانگیری
٥ی جۆزەردان
٥ی جۆزەردان ٦٧ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٢٩٨ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٢٩٩ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی جۆزەردان
مارلین وایار
مالین وایار (بە ئینگلیزی: Marlene Wayar لەدایکبووی ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨) دەروونناسیی کۆمەڵایەتی و چالاکوان لەبواری مافەکانی ترانسجێندەر و نووسەری کتێبی (Travesti: una teoría lo suficientemente buena -)
ژیاننامە
مارلین وایار ڕێکخەرێکی گشتی ڕێکخراوی (Futuro Transgenerico) ڕێکخراوێکی پێشەنگە لە ناساندنی یاسای ناسنامەی جێندەر و دامەزرێنەری (تۆڕی ترانسی سلڤیا ڕیڤێرای ئەمەریکای لاتین) مارلین بەڕێوەبەری ڕۆژنامەی (El Teje) یە کە یەکەم ڕۆژنامەی تراڤێستییە لە ئەمەریکای لاتین
مارلین لە بەشی فیزیۆلۆجی کۆمەڵایەتی خوێندوویەتی لە زانکۆی (Instituto Universitario de Madres de Plaza de Mayo)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:زیندووان پۆل:چالاکوانانی مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە لە ئەرجەنتین
ئاژەڵی ڕاوکردن
ئاژەڵی ڕاوکردن (بە ئینگلیزی: Game) ئاژەڵێکە بۆ خواردن یان بۆ گەمە و وەرزش، ڕاو دەکرێ. بە پێی شوێنی جۆگرافی، جۆرەی ئەو ئاژەڵانەی کە ڕاودەکرێن دەگۆڕدرێت.
مەزرای تووەوشکە
مەزرای تووەوشکە (Mezray Twewişke، ) دێیەکە لە گوندستانی ئاقاری باشوور، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی ئارووناوا، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی مەزرای تووەوشکە بە شێوەزاری کوردیی باشووری و بنزاری کەڵھوڕی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا کەمتر لە ٣ بنەماڵە بووە.
٦ی جۆزەردان
٦ی جۆزەردان ٦٨ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٢٩٧ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٢٩٨ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی جۆزەردان
ھەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم
هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم چییە؟
هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم نەخۆشییەکی خودبەرگری و هەوکردنە، واتە سیستەمی بەرگری تۆ بە هەڵە هێرش دەکاتە سەر خانە تەندروستەکانی لەش، دەبێتە هۆی هەوکردنی (ئاوسانێکی ئازاربەخش) لە بەشە کاریگەرەکانی لەش. هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم بە شێوەیەکی سەرەکی هێرش دەکاتە سەر جومگەکان، وە هەروەها لە یەک کاتدا هێرش دەکاتە سەر چەندین جومگە. هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم بەزۆری کاریگەری دەخاتە سەر جومگەکانی دەست و مەچەک و ئەژنۆ. لە جومگەیەکی توشبوو بە هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم ناوپۆشی جومگەکە هەودەکات، کە زیانی بە شانەی جومگەکە گەیاندوە ئەم زیانەش دەتوانێت ببێتە هۆی ئازاری درێژخایەن، ناجێگیری (نەبوونی هاوسەنگی) ، و شێواویی (ناشێوەیی). هەروەها دەتوانێت کاریگەری لەسەر شانەی تر هەبێت بە ناو هەموو جەستەدا و کێشە لە ناو ئۆرگانەکان دروست بکات وەک سیەکان و دڵ و چاوەکان.
نیشانەکانی ھەوکردنی رۆماتیزم
لە هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم هەندێک کات نیشانەکان خراپتر دەبن، کە ناسراوە بە (گەشاوەبوون)، و ئەو کاتانەی کە نیشانەکانی باشتر دەبن، بە (سووکبوون) ناسراون.
چی دەبێتە هۆی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم؟
هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم لە ئەنجامی وەڵامدانەوەیەکی بەرگرییە کە تیایدا سیستەمی بەرگری لەش هێرش دەکاتە سەر خانە تەندروستەکانی خۆی. لەگەڵ ئەوەشدا، هۆکاری دیاریکراوی نەخۆشی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم نەزانراوە، بەڵام هەندێک هۆکار دەتوانن مەترسی گەشەکردنی ئەو نەخۆشییە زیاتر بکەن. ئەو هۆکارانە چین کە دەتوانن مەترسی گەشەکردنی نەخۆشی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم زیاتر بکەن؟ توێژەران چەندین هۆکاری بۆماوەیی و ژینگەییان خوێندوە بۆ ئەوەی بزانرێت ئایا ئەو هۆکارانە دەبنە هۆی گۆرانی مەترسی لەسەر تاك بە گەشەکردنی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم.
١- تەمەن
هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم دەتوانێت لە هەر تەمەنێک دەست پێ بکات، بەڵام ئەگەری توشبوون لەگەڵ تەمەندا زیاد دەکات. لە گەورەکاندا لە ماوەی شەستەکانی تەمەنیاندا بەرزترینە.
٢- رەگەز،
‌‌حاڵەتە نوێیەکانی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم بەشێوەیەکی ئاسایی دوو بۆ سێ جار لە ئافرەتاندا زیاترە وەك لە پیاوان.
٣- بۆماوەیی
خاسیەتی بۆماوەیی، ئەو کەسانەی کە بە جیناتی دیاریکراوەوە لەدایک بوون زیاتر هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم لە ناویاندا بەرەو پێش دەچێت. ئەم جینانە، کە بە (دژە جینی لیکۆستی مرۆڤ) پۆلی(بەشی) دووی جۆرەکانی جینی بانگ دەکرێن، دەتوانن جومگەکان خراپتر بکەن. ڕەنگە مەترسی نەخۆشی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم بەرزترین بێت کاتێک ئەو کەسانەی ئەم جیناتانەیان هەیە بەرکەوتەن لەگەڵ هۆکارە ژینگەییەکانی وەک جگەرەکێشان یان کاتێك مرۆڤێك قەڵەوە.
٤- جگەرەکێشان،
توێژینەوە هەمەجۆرەکان دەریدەخەن کە جگەرەکێشان مەترسی کەسەکە بۆ گەشەکردنی نەخۆشی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم زیاد دەکات وە هەروەها دەبێتە هۆی زیاتر خراپ بوونی نەخۆشیەکە. ٥- مێژووی لە دایك بوونی زیندوو، ئەو ژنانەی کە هەرگیز منداڵیان نەخستۆتەوە ئەگەری توشبوون بە نەخۆشی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزمی وە گەشەکردن تێیاندا زیاترە.
١- شیردان،
ئەو ژنانەی شیریان بە کۆرپەکانیان داوە، کەمتر مەترسی گەشەی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزمیان لەسەرە.
کێ دەبێت دەستنیشان و چارەسەری هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم بکات؟
پزیشکێك یان تیمێك لەو پزیشکانەی کە تایبەتن بە چاودێری نەخۆشیەکانی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم پێویستە دەستنیشانی بکەن و چارەسەری هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزمی بکەن. ئەمە بەتایبەتی گرنگە چونکە نیشانەکانی نەخۆشی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم تایبەت نین و دەکرێت لە نیشانەکانی تری جومگەکانی هەڵاوسان دەرکەون. ئەو پزیشکانەی کە پسپۆڕن لە بواری جومگەدا پێیان دەوترێت پزیشکی رۆماتیزم، دەتوانن دەستنیشانی دروست بکەن.
چۆن مامەڵە لەگەڵ هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم دەکرێت؟
دەتوانرێت بەشێوەیەکی کاریگەر هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزمی چارەسەر بکرێت، وە لەوانە دەرمانەکان وستراتیژی خۆبەرێوەبردن بەڕێوە بچێت. چارەسەری نەخۆشی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم زۆربەی کات بەکارهێنانی ئەو دەرمانانە دەگرێتەوە کە نەخۆشیەکە خاو دەکەنەوە و رێگری لە شێواوی جومگەکان دەکەن کە پێی دەوترێت (نەخۆشی هەموارکردنەوە). دەرمانی دژە رۆماتیزم؛ گۆڕانی کاردانەوەی زیندەوەری (بایلۆجی) ئەو دەرمانانەن کە کاریگەرن لە چارەسەری هێڵی دووەم. جگە لە دەرمانەکان، خەڵک دەتوانن خۆیان نەخۆشیەکە بە ستراتیژی خۆبەرێوەبەری بەڕێوەببەن کە سەلمێنراوە بۆ کەمکردنەوەی ئازار و بێ تونایی، وە ڕێگەدان بە بە دواداگەڕانی چالاکیەکان بۆ ئەوان گرنگە.
کێشەکانی ھەوکردنی جومگەکانی رۆماتیزم چییە؟
هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزمی چەندین ئەنجامی جەستەیی و کۆمەڵایەتی هەیە و دەتوانێت کوالێتی ژیان نزمتر بکات. دەکرێت ئازار و لاوازی و ئەگەری مردنی پێشوەختە دروست بکات. پێش دەرکەوتنی نەخۆشی دڵ، ئەو کەسانەی نەخۆشی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزمیان هەیە مەترسی زیاتریان هەیە بۆ گەشەکردنی نەخۆشییە درێژخایەنەکانی تری وەک نەخۆشیەکانی دڵ و شەکرە. بۆیە پێویستە رێگری لەو کەسانە بکرێت کە توشبوون بە نەخۆشی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم لە توشبونیان بە نەخۆشی دڵ، هەروەها چارەسەری نەخۆشی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم جەخت لەسەر کەمکردنەوەی هۆکارەکانی مەترسی نەخۆشیەکانی دڵ دەکاتەوە. بۆ نموونە پزیشکان ئامۆژگاری نەخۆشەکانی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزم دەکەن کە جگەرە نەکێشن و کێشیان کەم بکەن. قەڵەوی، ئەو کەسانەی کە نەخۆشی قەڵەویان هەیە مەترسیان زۆر لەسەر دەبێت لە توشبوونیان بە نەخۆشیەکانی دڵ و هۆکارەکانی مەترسی وەک بەرزی پەستانی خوێن و بەرزی کۆلیسترۆڵ. هەروەها قەڵەوبوون مەترسی گەشەکردنی حاڵەتی درێژخایەنی وەک نەخۆشی دڵ و شەکرە زیاد دەکات. لە کۆتاییدا، ئەو کەسانەی نەخۆشی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزمیان هەیەو قەڵەون کەمتر سود لە چارەسەری پزیشکی وەردەگرن بە بەراورد لەگەڵ ئەوانەی کە نەخۆشی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزمیان هەیە کە قەڵەو نین. دامەزراندن، هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزمی دەتوانێت کارکردن قورس بکات. ئەو کەسانەی کە هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزمیان هەیە کەمتر لەوانەیە دابمەزرێن وەك لەوانەی کە هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزمیان نییە. هەرچەند نەخۆشیەکە خراپتر بێت، ئەوا زۆرێك لە توشبووی هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزمی ناتوانن وەك پێشتر بە کارەکانیان هەستن. ئەو کەسانەی کە هەوکردنی جومگەکانی ڕۆماتیزمیان هەیە لەدەستدانی کاریان بەرزترە بەراورد بەو کەسانەی کە کارەکانیان داوای توانای جەستەیی دەکەن. رێژەی لە دەستدانی هەلی کار کەمە لە نێوان ئەوانەی کە کارەکانیان پێویستیەکی کەمیان هەیە بە جولەی فیزیکی.
قوبرس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
قوبرس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سوودان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
سوودان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
٧ی جۆزەردان
٧ی جۆزەردان ٦٩ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٢٩٦ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٢٩٧ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی جۆزەردان
مڕان
مڕان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مڕان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەرتەزێن لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی وێنە، گەرمک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھاربڕ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شیوەگوێزان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مێدێرە
مێدێرە شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مێدێرە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ساوەسێوکان و لە باشوور لەگەڵ گوندی گوڵان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بۆتێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەنجیرە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
لەتیف ڕەشید
عەبدوللەتیف جەمال ڕەشید ناسراو بە لەتیف ڕەشید (لەدایکبووی ١٠ی ئابی ١٩٤٤ لە سلێمانی) سەرۆککۆماری ئێستای عێراقە، ئەو لەوەتەی ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لەو پۆستەدایە. پێشتر لە ساڵانی ٢٠٠٣ بۆ ٢٠١٠، وەزیری سەرچاوەکانی عێراق بووە. دواتر وەک ڕاوێژکارێکی سەرۆککۆماری عێراق دەستبەکار بووە.
ئەو ھاوسەری شاناز ئیبراھیم ئەحمەد، بەیەکەوە چوار منداڵیان ھەیە.
سەرەتای ژیان و خوێندن
لەتیف ڕەشید لە ساڵی ١٩٤٤ لە خێزانێکی خانەدان لە شاری سلێمانی لەدایکبوو. ئەو بڕواننامەی ئامادەیی لە وێڵز بە پلەی ئەی بەدەستھێنا.
ئەو ھەڵگری بڕواننامەی بەکالۆریۆسە لە بەشی ئەندازیاری شارستانیی زانکۆی لیڤەرپوول، ئەو لە ساڵی ١٩٦٨ خوێندنی بەکالۆریۆسی تەواوکرد. دواتر لە ساڵی ١٩٧٢، بڕواننامەی ماستەری وەرگرتووە. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٧٨ بووە ھەڵگری بڕواننامەی دکتۆرا لە ئەندازیاریی شارستانی لە زانکۆی مانچستەر.
سەرۆککۆمار
لەتیف لە ھەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق بۆ ساڵی ٢٠١٨ خۆی پاڵاوت، بەڵام دەنگی پێویستی نەھێنا و لە ڕکابەریکردنی بەرھەم ساڵح شکستی ھێنا. دواتر بۆ ھەڵبژاردنی دواتری سەرۆککۆماری عێراق، لەتیف خۆی پاڵاوتەوە و ئەمجارەیان لە ڕکابەریکردن لەگەڵ بەرھەم ساڵح سەرکەوتوو بوو، بەمەش بووە سەرۆککۆماری نوێی عێراق. لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لە ڕێوڕەسمێکدا بەشێوەیەکی فەرمی چووە کۆشکی سەلام شوێنی نیشتەجێبوونی سەرۆک کۆمار و دەستبەکار بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤ پۆل:زیندووان پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عێراق پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق پۆل:موسڵمانانی کورد پۆل:سەرۆک وەزیرانی عێراق پۆل:ڕووداوە ھەنووکەیییەکان پۆل:خەڵکی پارێزگای سلێمانی
یۆک
یۆک یان یۆڕک شارێکی ئینگلستانە کە ڕووبارەکانی ئۆس و فاس لەو شارە بە یەک ئەگەیێن و لە ناوچەی یورکشایر ھامبر لە باکووری ئەو وڵاتە ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمارییەکان لە ساڵی ٢٠١١ دانیشتووانی ئەم شارە ١٥٣٧١٧ و بە شارۆچکەکانی دەوروبەر ٢١٠٦١٨ کەس بووە و گەورەیی شارەکە دەگاتە ٢٧١ کیلومەتری چوارگۆشە.
مێژوو
شاری یۆرک لە ساڵی ٧١ زایینی بە دەس ڕۆمییەکان بوونیاد نرا. لەو کاتەدا ئەم شارە بوو بە پایتەختی یەکێک لە پارێزگاکانی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی بە ناوی بریتانیا ئینفێرێۆر.
لە سەدەکانی ١٩ و ٢٠ زایینی ئەم شارە بوو بە سەنتەری ئەسڵی شەبەکەی شەمەندەفر لە ئینگلستان و ھەوەھا ناوەندی بەرھەمھێنانی شیرینی.
تایبەتمەندی
یۆرک یەکێک لە شارە گەشتیارییەکانی ئینگلستانە کە ناوبانگی زۆری لە ئەرووپا و جیھاندا ھەیە. گرینگترین جێگە گەشتیارییەکانی ئەو شارە، بورج و بینای کلیفۆرد، مۆزەخانەی ڤایکینگەکان و مۆزەخانە شەمەندەفەرە. یانەی تۆپی پێ یۆک سیتی یەکیک لە یانە ناودارەکانی ئینگلستانە کە لە سالی ١٩٩٥–٩٦ زایینی مەنچستریوونایتدی بردەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:یۆک پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئینگلستان پۆل:شارەکانی ئینگلستان
لە ئەستێرەکان بپرسە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
ڕۆڵی سەرەکی
پزیشکی منداڵبوون و ژنان بە هەستێکی بەهێزی بەرپرسیارێتیەوە وەک گەشتیارێک دەگاتە وێستگەی بۆشایی ئاسمان.
کەشتیوانییەکی کۆری - ئەمریکی
ڕۆڵی پاڵپشت
شارەزایەکی تاقیکردنەوەی بۆشایی ئاسمان کە ماوەی ١٠ ساڵە لە وێستگەی بۆشایی ئاسماندایە.
کەشتیوانییەکی دێرین کە سێ جار چووەتە وێستگەی بۆشایی ئاسمان و ئەندامی MCCی سیئۆلە لەگەڵ ئیڤ کیم.
دەرکەوتنی تایبەت
پارک جین جو وەک پەیامنێر
وێنەگرتن
وێنەگرتنی لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠٢٢ دەستی پێکرد. لە ٨ی شوباتی ٢٠٢٣، لی مین هۆ لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئینستاگرام بڵاویکردەوە، وێنەگرتنی زنجیرەکە کۆتایی هاتووە.
موومەی
موومەی (Mûmey، ) دێیەکە لە گوندستانی ئاقاری باشوور، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی ئارووناوا، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی موومەی بە شێوەزاری کوردیی باشووری و بنزاری کەڵھوڕی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٣٠١ کەس لە ٢٥٠ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی ئارووناوا
سوارچاکی ڕەش (داین ویتمان)
دەین ویتمان یان سوارچاکی ڕەش کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە کتێبە کۆمیکە ئەمریکییەکانی مارڤڵ کۆمیکسدا دەرکەوتووە. ئەو سێیەم کەسە ناوی سوارچاکی ڕەش هەڵبگرێت، ئەو لەلایەن نووسەر رۆی تۆماس و وێنەکێش جۆن بوسیما دروستکراوە، و بۆ یەکەم جار لە تۆڵەسێنەکان #٤٧ (کانوونی یەکەمی ١٩٦٧) دەرکەوتووە.
دەین ویتمان یەکەم دەرکەوتنی زیندووی لە فیلمی نەمرەکانی جیھانی سینەماییی مارڤڵدا (٢٠٢١) ئەنجامدا، کە لەلایەن کیت ھارینگتۆن ڕۆڵیگێڕدرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سوارچاکانی خەیاڵی پۆل:کەسایەتییەکانی مارڤڵ کۆمیکس کە جادوو بەکاردەهێنن
گۆڕەپانی یانگ - دەنداس
وێنۆک|گۆڕەپانی یانگ و دەنداس لە [[تۆرنتۆ|تۆرەنتۆ]]
گۆڕەپانی یانگ - دەنداس گۆڕەپانێکی گشتییە لە خاڵی یەکتربڕینی شەقامی یانگ و شەقامی دەنداس لەبەشی خوارەوەی بە لای خۆڕھەڵاتی شەقامی یانگ کەوتۆتە ناوشاری تۆرەنتۆ لەبەشی خۆڕھەڵاتی داون تاون، ئەم گۆڕەپانە لەلایەن Brown and Storey Architects نەخشەی بۆ داڕێژراوە لە ١٩٩٧ لە ساڵی ٢٠٠٢ تاوەکو ئەمڕۆ پێشوازی لە ھەزاران ڤیستیڤال و بۆنە جۆربەجۆرەکان کردوە چورگۆشەیەکی سەرنج ڕاکێشی گەشتیارانە و ڕۆژانە دەیان چالاکی جۆربەجۆری لێ ئەنجام دەدرێت، ئێستا بۆتە ھێما و دروشمی تۆرەنتۆ کە بەھۆیەوە ملیۆنان گەشتیار ڕادەکێشێت جگە لەوەی ناوجەرگەی شارە و مەڵبەندێکی گرنگی ئابوری وبازاڕ کردنە. لەلایەن شارەوانییەوە خاوەندارییەتی دەکرێت و تاکە گۆڕەپانی کەنەدایە کە لەلایەن ھەردوو کەرتی تایبەت و گشتییەوە بەڕێوە دەبردرێت، بە قەرەباڵغترین چوارگۆشە دادەنرێت لەسەرانسەری ھەموو کەنەدا کە ڕۆژانە پتر لە ١٠٠٬٠٠٠ کەس سەردانی دەکات.
وێنۆک|گۆڕەپانی یانگ و دەنداس بە کاتی شەو لە تۆرەنتۆ گۆڕەپانەکە پڕە لە دیمەنی جوان و گرنگترین و بەناوبانگترین شوێنەکانی تۆرەنتۆی لێ نزیکە وەک، ئیتن سەنتەر(Toronto Eaton Center) و شانۆگەری Ed Mirvish باڵاخانەیCitytv. ھەروەھا وێستگەی ھۆینی میترۆی ھەیە و پاسیشی ھەیە، تەلارەبەرزەکانی بە شاشەی گەورە و گلۆپی ڕەنگاوڕەنگ ڕووپۆش کراوە کە پاگەندە بۆ ھاوباشگا و کاڵابازرگانییەکان دەکەن، گۆڕەپانەکە ھاوشێوەی گۆڕەپانی تایمزە لە نیویۆرک.
سەرچاوەکان
پۆل:تۆرەنتۆ پۆل:کەنەدا پۆل:شەقامەکان و ڕێگەکان
٨ی جۆزەردان
٨ی جۆزەردان ٧٠ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٢٩٥ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٢٩٦ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی جۆزەردان
قوبرس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
قوبرس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
مەلاریا
مەلاریا نەخۆشی یەکی گوازراوەیە و لەڕێگای جۆرە مێشێکەوە دەگوازرێتەوە کە پێی دەوترێت مێشی مەلاریا. نیشانەکانی مەلاریا بە شێوەیەکی گشتی بریتین لە لەرزو تا و ڕشانەوەو سەرئێشە .لەهەندێک حاڵَەتی سەخت دا دەبێتە هۆی زەردویی و بێهۆشکەوتن وە یان مردن.گەر بە باشی چارەسەر نەکرێت زیانی درێژ خایەن و سەرهەڵدەرەوەی دەبێت لەسەر نەخۆشەکە تەنانەت دوای چەند مانگێکیش لە توشبوون.
مەلاریا لە ڕێگەی زیندەوەرێکی یەک خانەیی یەوە توشی مرۆڤ دەبێت کەسەربە گروپی (PLASMODIUM) و زۆرتر لە ڕێگەی مێشێکی مێینە لە جۆری (ANOPHELES)ەوە دەگوازرێتەوە لەڕێگەی پێوەدان و گەستی مێشەکە لە پێستی مرۆڤ کەلەو ڕێگەیەوە مڵەکانی ناو لیکی مێشەکە دەڕژێنە ناو خوێنی بەرکەوتەکەوە و لەو ڕێگەیەوە مڵەکان دەڕۆنە ناو جگەرەوە کەلەوێدا گەورە دەبن و زیاد دەکەن. پێنج جۆر لە مڵەی (PLASMODIUM) ەوە دەتوانێت مرۆڤ توشی مەلاریا بکات ,وە لە مرۆڤ بۆ مرۆڤیش دەگوازرێتەوە.
مەترسی توشبون بە نەخۆشی مەلاریا دەکرێت کەم بکرێتەوە لە ڕێگەی بەکارهێنانی تۆڕی مێش و بەرهەمەکانی دوور خستنەوەی مێش و گۆڕینی بەردەوامی ئاوی لەبەر نەڕۆیشتوو.
چەندین کوتان و دەرمان هەیە بۆ ئەو گەشتیارانەی سەردانی ئەو ووڵات و ناوچانە دەکەن کە ڕێژەی توشبوون بە نەخۆشی مەلاریا تیایاندا بەرزە,و چەند دەرزی و پێکوتەیەک هەیە کەتایبەتە بە ژنانی دوو گیان لەو ناوچانەدا.
لەساڵی 2020 دا توانرا کوتانێکی نوێ دروست بکرێت کە مەترسی توشبونی مەلاریای لە منداڵانی ئەفریقیدا بەڕێژەی 40% کەم دەکاتەوە و تا ئێستاش هەوڵەکان بۆ دۆزینەوەی چارەسەری کاریگەرتر بەردەوامە.
چارەسەری پێشنیار کراو لە ئێستادا بریتی یە لە تێکەلەی دەرمانە دژە مەلاریاکان, لەنێوانیاندا (ARTEMISININ ئارتێمیسینین). لەو ناو ناوچانەی ڕێژەی مەلاریا تیایاندا بەرزە وا پێشنیار دەکرێت کە چارەسەر تەنها دوای پشتڕاست کردنەوەی توشبوون بە مەلاریا لە ڕێگای تاقیکردنەوەو پشکنینەکانەوە بەکار دەهێنرێت لە گومانی بەرگری پەیداکردنی مڵەی مەلاریا بەرامبەر چارەسەرەکان چونکە لە ئێستادا مڵەی مەلاریا بەرگری پەیدا کردووە بەرامبەر چەند چارەسەرێک کە پێشتر بەکاردەهێنران و کاریگەر بوون بۆ نموونە (CHLOROQUINE - کلۆرۆکوین).
نەخۆشی مەلاریا بەڕێژەیەکی زۆر لە ناوچە شێدار و گەرمەکانی سەر کەمەرەی زەوی بەربڵاوە, ئەم ناوچانەش ناوچەی نیمچە بیابانی ئەفریقی و ئاسیا و ئەمریکای لاتین لە خۆ دەگرێت. لە ساڵی 2018 دا 228 ملیۆن حاڵەتی مەلاریا لە جیهان دا تۆمار کرا کە بووە هۆی گیان لەدەست دانی 405 هەزار کەس, لەم ئامارانە بەنزیکەیی 93% ی حاڵەتی توشبوان و 94% حاڵەتی گیان لەدست دان لە ئەفریقادا بووە. ڕێژەی توشبون بە مەلاریا لە جیهان دا لە ساڵی 2010 – 2014 کەم بونەوەی بە خۆیەوە دیوە بەڵام ڕیژەکان لە ساڵی 2015 – 2017 ڕوی لە بەرزبونەوە کردوە کە لەو ساڵەدا 231 ملیۆن حاڵەتی توشبون بە مەلاریا تۆمار کرا. مەلاریا زۆرجار لەگەڵ هەژاری بەستراوەتەوە و زیانی گەورەو ڕاستەوخۆی هەیە لەسەر گەشەکردنی دارایی بەجۆرێک لە ئەفریقادا ساڵانە بەنزیکەیی 12 ملیۆن دۆلاری ئەمریکی خەرج دەکرێت لە خزمەتگوزاری تەندروستی بۆ نەخۆشی مەلاریا و قەرەبو کردنەوەی هەل و توانستی کارکردنی لەدەست چوی نەخۆشەکان وکەمبونەوەی سەردانیکردنی گەشتیاران بۆ ناوچەکە.
نیشانەکانی توشبوون :-
نیشانەکانی توشبون بە مەلاریا لە دوای 8 بۆ 25 ڕۆژ لەگەستنی مێشی مەلاریا وە دەردەکەوێت بەڵام ئەم ماوەیە زۆرترە بۆ ئەو کەسانەی دەرمانی دژە مەلاریایان وەرگرتووە بۆ ڕێگریکردن لە توشبوون .دووبارە توشبونەوەی مەلاریا نیشانەکانی سوکتر پیشان دەدات لەو کەسانەی کە پاش کەمێک چاکبونەوە دوبارە مەلاریا دەگرنەوە ,بەڵام ئەم بەرگری یە بەپێی کات دەڕوات و نامێنێت گەر کەسەکە بەرکەوتنی دوبارەی لەگەڵ مەلاریا نەبێت. بە گشتی نیشانەکانی نەخۆشی یەکە بۆ هەموو جۆرەکانی نەخۆشی مەلاریا نزیکە لە نیشانەکانی پەتا و هەڵامەت و دەشکرێت لە نیشانەکانی هەوکردنی خوێن و هەوکردنی ڕووکەشی ناوەوەی گەدە و توشبوون بە ڤایرۆس بچێت. ئەو نیشانانەی توشبوون بە مەلاریا پیشاندەدەن بریتین لە سەرئێشەو تا (پلەی گەرمی بەرزی لەش) و لەرزین و ئازاری جومگەکان و تێکشکانی خڕۆکەسورەکانی خوێن و زەردویی و سپی بوونی بیلبیلەی چاو و گەشکە.
گرفت و لێکەوتەکانی :-
توشبوون بە مەلاریا چەندین گرفت و لێکەوتەی جدی هەیە, لەم گرفتانە بریتین لە تەنگەنەفەسی کە 25% ی توشبوانی گەورەو لە 40% ی توشبوانی منداڵ دا دەردەکەوێت کە توشی (P.FALCIPARUM MALARIA) هاتوون بە سەختی, گرفتێکی کە تێکشکانی یەکجارەکی سیستمی هەناسەدانە کە بەهۆی هەوکردنی خێراو توندەوە (ARDS) کە کاریگەری لەسەر 25% ی توشبوانی گەورە و 29% ی توشبوانی دووگیان دا هەیە بەڵام بەرَژەیەکی زۆر لە توشبوانی منداڵ دا بەدی ناکرێ. بەریەک کەوتنی مەلاریا لەگەڵ ڤایرۆسی (HIV) لەناو لەشی توشبودا ئەگەری مردنی زیاد دەکات. هەندێک جار هەوکردن بە (P.FALCIPARUM MALARIA) دەبێتە هۆی مەلاریای ناو مێشک کە دەبێتە هۆی دروست کردنی گرفت لە کارکردنی مێشک بە شێوەیەکی گشتی و بەستراوەتەوە بە سپی بوونی بیلبیلەی چاو کە ئەم نیشانەیە دەکرێت بەسود بێت لە جیاکردنەوەی مەلاریا لە هۆکارو ئەگەرەکانی دیکەی نەخۆشکەوتن, مەلاریا دەکرێت ببێتە هۆی ئاوسانی سپڵ یاخود ئاوسانی جگەر یان هەردوکیان وە سەرئێشەی قورس و دابەزینی ڕێژەی شەکری ناو خوێن وە هەبونی هیمۆگڵۆبین لەناو میزدا و لەکارکەوتنی گورچیلەکان. مەلاریا لە ژنانی دووگیان دا هۆکاری سەرەکی یە بۆ لەدایک بونی منداڵ بە مردویی و مردنی منداڵ بە ساوایی و لەبارچوون و کەمی کێشی کۆرپەلە لەکاتی لەدایک بوون دا بەتایبەتی لەکاتی هەوکردن بە مڵەی (P.FALCIPARUM MALARIA) و (P.VIVAX).
پۆلێن کردنی مەلاریا:-
بەپێی پۆلێن کردنی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی WHO, مەلاریا حاڵەتی قورس و سوکی هەیە , ئەگەر هەرکامێک لەم نیشانانەی خوارەوە بوونی هەبوونی ئەوا بە حاڵەتی مەلاریای سەخت هەژمار دەکرێت وە بە پێچەوانەوە ئەڤەر نەبوو ئەوا ب حاڵەتی مەلاریای سوک هەژمار دەکرێت :
1-  کەم هۆشی.
2- بێ هێزی یەکی زۆر کە کەسی توشبوو توانای بەڕیگادا ڕۆیشتنی نابێت.
4- کێشەی هەناسەدان.
5- ڕوودانی 2 بۆ 3 گەشکە.
6- کەمی پەستانی خوێن.
7- باش نەڕۆیشتنی خوێن بۆ ناو خانەکانی لەش.
8- لەکارکەوتنی گورچیلە یان بونی هیمۆگڵۆبین لەناو میزدا.
9- کێشەی خوێن بەربوون.
10-                    کۆبونەوەی ئاو لەناو سی یەکان.
12-                    کەمی ڕێژەی شەکری خوێن.
13-                    بەرزی ڕێژەی مڵە لە خوێن دا بەڕێژەی بەرزترلە 100 هەزار دان بۆ هەر مایکرۆلیترێک.
ڕێگری کردن :-
چارەسەری دەرمان و لەناوبردنی مێش و ڕێگری کردن لە گەستنی مێش هەندێکن لە ڕێگاکانی ڕێگری کردن لە توشبوون بە مەلاریا, تاکو ساڵی 2020 تەنها 1 کوتان هەیە کە ڕێگە پێدراو بێت بۆ بەکارهێنان لە دژی مەلاریا.
هەبونی مەلاریا لە ناوچەیەک دا پێویستی بە چڕی ڕێژەی دانیشتوان و چڕی ڕێژەی ئەو مێشەی دەبێتە هۆی گواستنەوەی مەلاریا و بەرزی ڕێژەی گواستنەوەی مێش بۆ مرۆڤ و مرۆڤ بۆ مێش هەیە. لەگەڵ کەم کردنەوەیەکی بەرچاوی ئەم سێ هۆکارە بەشێوەیەکی سروشتی مڵی مەلاریا لە ناوچەکەدا کەم دەکات و نامێنێت هەروەک چۆن لە ئەمریکای باکور و ئەوروپاو هەندێک ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست نەماوە, بەڵام تاکو مڵەی مەلاریا بەتەواوەتی لەسەر ڕووی زەوی نەسڕدرێتەوە ئەگەری سەرهەڵدانەوەی هەیە لە هەرناوچەیەک دا کە بارودۆخەکەی لەباربێت بۆ گەشەکردنی مڵەکە.https://en.wikipedia.org/wiki/Malaria
سنووری کۆریای باکوور و ڕووسیا
سەرچاوەکان
پۆل:سنوری کۆریای باکوور و ڕووسیا پۆل:سنوورە نێودەوڵەتییەکان پۆل:پریمۆرسکی کرای
بیژەن نامدار زەنگەنە
بیژەن نامدار زەنگەنە (؛ لەدایکبووی ٢١ی ئەیلوولی ١٩٥٢ لە کرماشان، ئێران) سیاسەتوانێکی کوردە کە لە دوای شۆڕشی ئیسلامیی ئێران ٣٢ ساڵان وەکوو وەزیر لە کابینە جۆراوجۆرەکان خزمەتی کردووە. زەنگەنە لە ١٥ی ئابی ٢٠١٣ ھەتا ٢٥ی ئابی ٢٠٢١ لە کابینەی حەسەن ڕۆحانی وەکوو وەزیری نەوت کاری کرد.
لوولەکی خولانەوە
وێنۆک|لوولەکی خولانەوە (نیشان دەراو لە سوور)، پستن لەگەڵ بەستنەوەی بە شیشە بەستراوەکان (خۆڵەمێشی)، لوولەک (شین) و فلایویل (ڕەش) بۆ ینلینە-فۆور مەکینە لوولەکی خولانەوە شەفتێکی خولانەوەیە کە (لەگەڵ قۆلەی بەگن) جوولەی ئاڵوگۆڕی پستنەکان دەگۆڕێت بۆ جوولەی خولانەوەی. لوولەکی خولانەوە بەشێوەیەکی گشتی بەکاردەھێنرێ لە مەکینەی سووتانی ناوخۆیی و وپێکدێت لە زنجیرەیێک لەبازووی ئۆتۆمۆمبیل لەگەل یەک بەستراون.
لوولەکی خولانەوە دەخولێتەوە لە نێو مەکینە بە بەکارھێنانی بەرگە گرتنی سەرەکی، و کرانکپینس لە نێو شیشە بەستراوەکان بەبە کارھێنانی شیشی ھەلگر. لوولەکی خولانەوە عادەتەن لە کانزا دروست دەکرێن، لەگەڵ زۆربەی لوولەکی خولانەوەی ھاوچەرخ کە دروستیان کردووە بە بەکارھێنانی پۆڵایی داڕشت.
ھێڵکاری
لوولەکی خولانەوە پشتگیری دەکرێت لەلایەن بلۆکی مەکینە، کە ڕێدەداتە لوولەکی خولانەوە تا بخولێتەوە لە نێو بلۆکەکە. ھاتنە سەرەوەو خوارەوەی جوولەی ھەر پستنێک دەگوازرێتەوە بۆ لوولەکی خولانەوە کە بەپێی بەستنەوەی بە شیشە بەستراوەکان. فلایویلێک زۆرجار دەبەسترێت بە کۆتایی یەکێک لە لوولەکی خولانەوە کە، بۆ گەیاندنی توانا و لەرەی خواربوونەوەی کەم دەکاتەوە.
لوولەکی خولانەوە دەکەوێتە بەر فشاری زۆر گەورە، لە ھەندێک حالەت زیاتر لە(٨٫٦ تن)(١٩٬٠٠٠ پاوەند) بۆ لوولەکێک. لوولەکی خولانەوە بۆ مەکینەی لوولەکی-تاک عادەتەن داڕژتنێکی سادەتری ھەیە لە مەکینەی کە لوولەکی زۆری ھەیە.
بەرگەگرتن
لوولەکی خولانەوە توانای ھەیە بخولێتەوە لەناو بلۆکی مەکینە بە بەرگەگرتنی سەرەکی. لەوەتەی لوولەکی خولانەوە بەگوێرەی توشی ھێزی لاوەکی گەورە دەبێت لە ھەر لوولەکێک، بەرگە گرتن دیاری دەکرێن لە خاڵی جۆراوجۆر بەدرێژایی لوولەکی خولانەوە، نەک تەنھا یەک لە ھەر کۆتایێک.
ھەشت مەکینەی بەدوایەک لە سالی (١٩٥٠)لوولەکی خولانەوەی درێژبوو لەبڕێکی نامەقبولەوە دەچەمێتەوە کاتێک نەخشەکێشانی مەکینە دەستیان کرد بەکار ھێنانی بڵندترین ڕێژەی پەستان و خێرای زۆر بۆ مەکینە.
ھاوسەنگی مەکینە
بۆ ھەندێک مەکینە پێویستە ھاوسەنگ کردن دەستەبەر بکەن بۆ ئاڵوگۆڕکردنی بارستە بۆ ھەر پستنێک و شیشە بەستراوێک تا ھاوسەنگی مەکینە باشتر بکات. زۆرجار ئەمانە بەشێکن لە لوولەکی خولانەوە بەڵام، ھەندێک جار پارچەی برغوون.
لێدانی بستن
مەودای تەوەری بازووی ئوتۆمبێل دیاریدەکات لە تەوەرەی لوولەکی خولانەوە تا بە درێژایی جەڵتەی مەکینە.
زۆربەی مەکینەکانی ئوتۆمبێلی ھاوچەرخ وادەناسرێت ھەروەک «زیاتر لە چوارگۆشەک» یان لێدانی -کورت، چۆن لێدانی پستنەکە کەمترە لە تیرەی بازنەی لوولەک. ڕێگایێکی باوە بۆ بەرزکردنەوەی تۆرکی نزم لە مەکینە ئەوەیە زیادکردنی لێدان، ھەندێ جار ناسراوە بە «لێدانی مەکینە».
قالب، دارشتن و مە کینە
ڕێگەی دروستکردنی باو بۆ لوولەکی خولانەوە (عادەتەن بە پێچ داڕشتن) یان قالب. زۆربەی لوولەکی خولانەوە دروست دەکرێن لە پارچەیێکی تاک، لەگەڵ ئەوەشدا لە ھەندێک مەکینەی بچووک و و گەورە لوولەکی خولانەوەیان بەکارھێنا کۆیان کردەوە لە پارچەی زۆرەوە.
بەم دوایییە [کەی؟]، داڕشتن بووە بەکاراترین ڕێگەی دروستکردنی باو بۆ لوولەکی خولانەوە، بەھۆی سووکی کێشی، ڕەھەندی پتەوتر ڤەنادیوم: تەخمێکی کانزایی دەگمەنە [دارشتەی زۆر بچووکن] پۆڵا بەزۆری بەکار دەھێنرێن ھەروەک ئەم پۆڵانە دەتوانن ھەوا ساردبن لەدوای گەیشتن پۆ خالی بڵند بەبێ چارەسەری گەرمیی زیادە (چاو پۆشین لە ڕووی پتەو لە بەرگە گرتن) ناوەرۆکی تێکەڵاوی کانزایی خواروو ھەروەھاکە ماددە ھەرزانتر دەکات لە پۆڵای تێکەڵاوی کانزایی بڵند. قالب (بەکار ھێنان ئاسنی قالب) ئەمڕۆ بەزۆری بەکار دەھێنرێت بۆ لوولەکی خولانەوەی ھەرزان، کەمبوونی کارکردنی مەکینە. لوولەکی خولانەوە ھەروەھا دەتوانن پێکھاتەک بن لە پۆڵا.
ئەم لوولەکی خولاوانە وادیارە کە گرانبەھا بن بەھۆی بڕی گەورەی ماددە کە دەبێت لا ببردرێت لەگەڵ چەرخ و ئامێر میللینگ، خەرجیی زۆری ماددەی، و زیاتر گەرمی چارەسەر پێویست. لەوەتەی ھیچ ئامرازێکی گرانبەھا پێویست نییە، ئەم ڕێگەی بەرھەمھێنان بەزۆری بەکار دەھێنرێت بۆ مەکینەی قەبارەی-بچووک.
بەرگەگرتنی ڕوو
زۆربەی بەرھەمھێنانی گەورەی لوولەکی خولانەوە ھاندەر بەکاردەھێنێ بۆ بەرگە گرتنی ڕوو. ھەندێک لوولەکی خولانەوە کارکردنی بڵندە، بەتایبەتی لوولەکی خولانەوەی بلیت بەکارھێنان [ نیتریدیزاتیۆن]لە جیاتی ئەو. بۆ لوولەکی خولانەوە کە کاردەکات لەسەر بەرگەگرتن، و بەکارھێنانی کاربۆنی تێکەلاو.
پۆل:بزوێنەری تەکنەلۆژیا پۆل:پێکھاتەکانی بزوێنەر
کاریگەرییەکانی توندوتیژیی خێزانی لەسەر مناڵان
کاریگەرییەکانی توندوتیژیی خێزانی لەسەر مناڵان توندوتیژی خێزانی کاریگەرییەکی نەرێنی تەواو لەسەر مناڵ دروست دەکات ئەو مناڵەی دەبێتە شاھێدی ڕووداوی توندوتیژییەکە کاریگەری نەرێنی دەخاتە سەر گەسەندنی مناڵەکە، مناڵەکان لەوانەیە وا بیربکەنەوە ئەوان ئەو کەسەن پێویستە سەرزەنشت بکرێن و ئەو توندوتیژییە بەھۆی ئەوانە، کاریگەرییە نەرێنییەکانی توندوتیژی دەخاتە سەر ھەڵسوکەوتی، ھەست و سۆز، فیزیکی، کۆمەڵایەتیبوون، تووشبوون بە ترس و کێشەی نەرێنیان بۆ دروست دەکات لەکاتی گەورەبوونیان و ژیانی داھاتوویان.
ئەو مناڵانەی شاھێدی ڕووداوی توندوتیژییەکە دەبەن لەلایەن باوان یان لە خێزانەوە ئەوا کێشە بۆ داھاتوویان دروست دەبێت لە بەستنی پەیوەندی خێزانی و کێشەی تەندروستی و دەروونی
تەمەنی مناڵان
کاریگەرییە نەرینییە کاتییەکان لەسەر مناڵان لە توندوتیژی خێزانی
مناڵانی پێش قوتابخانە: ئەو مناڵانەی ڕووداوەکە دەبینن لەوانەیە تووشی چەن کێشەیەک بن وەکوو تەڕکردنی جێگای خەوتنیان، مژینی پەنجە-گەورە، زۆربوونی گریانی مناڵەکە، کێشە دروستبوون لەخەوتن، نیشاندانی نیشانەی ترس و تۆقین، و جوڵەی-سەیر و خۆحەشاردان، نیشاندانی دڵەڕاوکێیەکی زۆر.
ھەرزەکارەکان: ھەرزەکارەکان ئەوانەی ڕووداوی تووندوتیژی خێزانی دەبینن چەن کاردانەوەیەکیان دەبێت وەکوو ھەڵسوکەوتی نێگەتیڤ لەگەل خێزان و شەڕکردن لەگەل ئەندامانی خێزانی ماڵەوە و نەچوون بۆ قوتابخانە لەوانەیە تووشی چەن کێشەیەکی تر بن وەکوو خۆئازاردان و دەرمانخواردن؛ و دەستپیکردنی کێشەنانەوە و دروستکردنی ھاوڕییەتی ھەڵە و ئاژاوە نانەوە لەوڵات و کێشەی یاسایی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:توندوتیژی پۆل:توندوتیژیی خێزانی
کۆنکۆرد بایسیکڵ میوزیک
کۆنکۆرد بایسیکڵ میوزیک کۆمپانیایەکی تەواو سەربەخۆی مۆسیقایە کە دیاریکراوە لە بێڤرلی ھیڵس، کالیفۆرنیا، کۆمپانیاکە دۆزراوەتەوە لە ساڵی ١٩٧٣ لە کۆنکۆردی کالیفۆرنیا لەلایەن کارک جێفرسن.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کۆمپانیاکانی تۆمارکردن
پۆل:ئەو کۆمپانیانەی دەکەونە بێڤێرلی ھیلس، لە کالیفۆرنیا
٩ی جۆزەردان
٩ی جۆزەردان ٧١ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٢٩٤ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٢٩٥ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی جۆزەردان
میراوا، گەرمک
میراوا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
میراوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەرسوراو و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەربرالە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سوراو، گەرمک و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی باراوەی کۆن.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئیقبال لاھووری
موحەممەد ئیقبال (٩ی تشرینی یەکەم، ١٨٧٧ – ٢١ی ئازار، ١٩٣٨) کە بە شێوەیەکی باو بە عەلامە ئیقباڵ ناسراوە، شاعیر، فەیلەسوف، رامیار (سیاسی)، ئەکادیمی و پارێزەر و زانای موسوڵمانی ھیندستانی بەریتانی بوو، کە بە ئیلھامبەخشی بزوتنەوەی پاکستان دائەنرێت. ھەروەھا بە «باوکی رۆحی پاکستان» ناودەبرێت. ھەر وەک چۆن بە یەکێک لە گرنگترین ھێماکانی وێژەی ئوردو دائەنرێت. کە کارە ئەدەبییەکانی بە ھەردوو زمانی ئوردو و فارسی بووە.
ئیقباڵ وەک شاعیرێکی دیار جێگای سەرنجی پاکستانییەکان، ئێرانییەکان، ھیندییەکان، بەنگلادیشییەکان، سریلانکییەکان و زانا نێودەوڵەتییەکانی تر بووە لە بواری وێژەییدا. ئەگەر چی ئیقباڵ زیاتر وەک شاعیرێکی گەورە ناسراوە، ئەو لە ھەمان کاتدا «بیریارێکی فەلسەفی ئیسلامە لە سەردەمی مۆدێرندا.» یەکەمین کتێبی شیعری ئەو، رازەکانی خودبوون (اسرار خودی) بە زمانی فارسی بڵاوکرایەوە لە ١٩١٥، و کتێبە شیعرییەکانی تریشی لەوانە: ھێماکانی لە خۆبووران (رموز بی خودی)، پەیامی مەشریق (پیام مشرق)، و زەبووری عەجەم (زبور عجم). لە نێوان کارە شیعرییەکانی تریدا ناسراوترین کارەکانی بەزمانی ئوردو بانگی دارا، بالی جبریل، زەربی کەلیم و بەشێک لە ئەرمەغانی حیجاز. لە پاڵ شیعرە فارسی و ئوردووەکانیدا، وتار و نامەکانی بە زمانی ئوردو و ئینگلیزی کاریگەرییەکی زۆریان ھەبووە لە رووی کلتوری و کۆمەڵایەتی و ئایینی و ململانێ سیاسییەکاندا.