cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سورچە
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئەحمەدئاوای خواروو
جوگرافیا
ئەحمەدئاوای خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی یەنگی کەند و لە باشوور لەگەڵ گوندی قازان کەندی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئەحمەدئاوای سەروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەنگور.
شوێنی گەشتیاری و مێژوویی
ناوچەکە بۆ خۆی شوێنێکی گەشتیاری و مێژووی ھەڵکەوتووە، ئەم گوندە نزیکە لە تەختی سلێمان و کێوی بەڵقیس، ھەروەھا گەرماوێکی کۆنی تیادایە کەدەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی قاجاڕەکان، لەگەڵ ھەبوونی بەنداوی خاکی لەم گوندەدا.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:شارستانی تەکاب
تیفانی پیکچەرز
تیفانی پیکچەرز یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
سەرچاوەکان
پۆل:دەستکەوتەکانی دیزنی پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ستۆدیۆکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ستۆدیۆکانی فیلمە ئەمریکییە لادراوەکان پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
بانکی بەنگلادیش کریشی
بانکی بەنگلادیش کریشی بانکێکی حکوومییە، بنکەی سەرەکی دەکەوێتە داکا، بەنگلادیش. لە ساڵی ١٩٧٣ دامەزراوە، ئامانجی سەرەکی بانکەکە ئەوەیە کە خزمەتگوزاری پێشکەش بە جوتیاران و پیشەسازی کشتوکاڵی بکات.
شارلۆت برۆنتی
شارلۆت بەهۆی ڕۆمانی (Jane Eyre) ناوبانگی دەرکرد، ئەم ڕۆمانە لە ساڵی ١٨٤٧ بڵاوکرایەوە، ڕۆمانەکە گێڕانەوەیەکی بەهێزە لەسەر ژنێک لە کاتی بوونی ناکۆکی لەنێو حەزەکانیی و باروودۆخی کۆمەڵایەتی. دواتر شارلۆت ڕۆمانەکانی شێرلی (١٨٤٩) و ڤیلێت (١٨٥٣) بڵاوکردەوە.
شارلۆت برۆنتی لە ڕۆژی ٣١ی ئازاری ١٨٥٥، لە تەمەنی ٣٨ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی ژنی ئینگلیز پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئینگلیز پۆل:ئەنگلیکانەکانی ئینگلیز پۆل:مردووانی ١٨٥٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٦
ئاڵای پەنەما
ئاڵای پەنەما لەلایەن ماریا دی لا ئۆسا دی ئامادۆرەوە دروست کراوە و بە فەرمی لەلایەن "ley 48 de 1925" وەرگیراوە. ڕۆژی ئاڵای پەنەما لە ٤ی تشرینی دووەم، ڕۆژێک دوای جیابوونەوەی پەنەما لە کۆڵۆمبیا بەڕێوەدەچێت و یەکێکە لە زنجیرە جەژنەکان کە لە مانگی تشرینی دووەمدا بەڕێوەدەچێت و بە فیێستا پاتریاس ناسراوە.
یەکەم ئاڵای پێشنیارکراوی ساڵی ١٩٠٣ پێکھاتبوو لە سێزدە ھێڵی ئاسۆیی بە یەکەوە لە سوور و زەرد، لەگەڵ کانتۆنێکی شین کە دوو خۆری زێڕینی تێدابوو، بە ھێڵێکی تەسک یەکتریان گرتبوو بۆ وێناکردنی ئەمریکای باکوور و باشوور کە بە ئیستموسی پەنەما یەکتریان گرتبوو (بڕوانە وێناکردنی خوارەوە). بەڵام ئەمە لەلایەن سەرکردەی پەنەما، مانوێل ئامادۆر گێرێرۆ، کە بنەماڵەکەی ئاڵایەکی نوێیان دیزاین کردووە، قبوڵ نەکرا.
دەوترێت ئەستێرە و چارەکەکان بۆ پارتە سیاسییە ڕکابەرەکان وەستاون و دەوترێت سپی پێستەکان بۆ ئەو ئارامییە وەستاون کە تێیدا کاردەکەن. شین ڕەنگی پارێزگاران و سوور ڕەنگی لیبراڵەکان بوو.
سەرچاوەکان
پەنەما پۆل:پەنەما
ئەنسارولفورقان
ئەنسارولفورقان (بە بەلووچی: انصارالفرقان، لایەنگرانی فورقان) ڕێکخراوێکی چەکداری سوننە بەلوچەکانە کە لە یاخیبوونی سیستان و بەلووچستاندا چالاکە و ڕێکخراوێکی تیرۆریستی دیاریکراوە لەلایەن ئێرانەوە. ئەم گروپە لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠١٣ دامەزراوە.
یاڵانقۆز، پیرەمەگرون
یاڵانقۆز گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پیرەمەگرون، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
یاڵانقۆز لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زێوێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەڵەوانان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەنارانی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی پیرەمەگرون.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سۆماڵیلاند
وێنۆک|ئاڵای سۆماڵیلاند سۆماڵیلاند یان خاکی سۆماڵی بەفەرمی کۆماری سۆماڵیلاند ھەرێمێکی زۆرینە عەرەبی خۆبەڕێوەبەری سەر بە وڵاتی سۆماڵە. سۆماڵیلاند ھەرێمێکی دیموکراسی و زۆرینە موسوڵمانە، باکوری دەکەوێتە سەر کەنداوی عەدەن و باشوری خۆرھەڵاتی ھاوسنورە لەگەڵ وڵاتی سۆماڵ و خۆراوا و باشوری خۆرئاواشی ھاوسنورە لەگەڵ وڵاتی ئیتیۆپیا و باکوری خۆرئاواش لەگەڵ وڵاتی جیبۆتی ھاوسنورە. وێنۆک|جێگای لە جیھاندا (سەوزی تۆخ)
مێژوو
گەلی سۆماڵیلاند چەندین جار ڕووبەڕوی داگیرکردن و شەڕ قوربانی زۆر بوونەتەوە، لە چەند ھۆزێکەوە دروستبووە، لە ساڵی ١٨٢٧دا وڵاتی بەڕیتانیا دەستی گرت بەسەر زۆرینەی ناوچەکانی ئەفریقادا، پێش ئەوەی دەست بەسەر خاکی سۆماڵییەکاندا بگرێت چەندین ھۆز و تیرە ھەبوون لە باکوری سۆماڵ کە کولتوری سۆماڵیان تەنھا بە ھی خۆیان دەزانی و دژی سۆماڵییەکانی باشور بوون بەڵام دوای ئەوەی بەڕیتانیا دەستی گرت بەسەر ئەو ناوچانەدا دوو بەرە لە سۆماڵ دروست بوو ئەوانیش (سۆماڵی باکور، سۆماڵی باشور) دواتر کە بەڕیتانیا لە ١٩٤٦دا ئەفریقای بەجێھێشت مافی سەربەخۆبوونی دایەدەست ھەردوولا ھەر بۆیە لەوساڵەدا کۆماری سۆماڵیلاند و کۆماری سۆماڵ دروستبوو و سەربەخۆ بوون، بەڵام دوای چەندین ناکۆکی و شەڕ لەنێوان ھەردوولادا سۆماڵ سۆماڵیلاندی داگیرکرد بەڵام لە ساڵی ١٩٩٨دا بەنێوەندگیری نەتەوە یەکگرتووەکان و وڵاتی ئیتیۆپیا بەپێی پەیماننامەی کاردیف سۆماڵیلاند وەک ھەرێمێکی سەربە وڵاتی سۆماڵ دانی پێدانرا.
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>
ئیلیاس کوڕی موزەر
ئیلیاسی کوڕی موزەر باپیری شازدەیەمی پێغەمبەر محەممەدە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕەچەڵەکی محەممەد پۆل:خەڵکی عەرەب
١٨٣٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1834 (توضيح)
عەرەب ئاغا
عەرەب ئاغا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی نەوجول، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
عەرەب ئاغا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی حەیدەرەسوورە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ساڵەیی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی لوتفی ئاغا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەپەچەرموک.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
باتڵفیڵد ٢٠٤٢
باتڵفیڵد ٢٠٤٢   یاریەکی تەقەکەری کەسی یەکەمی ساڵی ٢٠٢١. لەلایەن داییس پەرەیپێدراوە و لەلایەن کۆمپانیای ئێلەکترۆنیک ئارتس بڵاوکراوەتەوە. ئەمە قیستی حەڤدەیەمە لە زنجیرە یاری باتڵفیڵد، ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ بۆ سیستەمەکانی وەک مایکرۆسۆفت ویندۆز، پلەی ستەیشن ٤، پلەی ستەیشن ٥، ئێکس بۆکس وەن، ئێکس بۆکس سێرێس ئێکس و ئێس بڵاوکراوەتەوە. بەپێچەوانەی یارییەکانی پێشووی زنجیرەکە، باتڵفیڵد ٢٠٤٢ تەنیا فرەیارییە و تاک-یاریزان نییە. باتڵفیڵد ٢٠٤٢ پێداچوونەوەیەکی تێکەڵی وەرگرت لەلایەن رەخنەگرەکان و پێشوازیەکی نەرێنی لە یاریزانەکان بۆ کێشە تەکنیکیەکانی وەرگرت لەسەر نەبوونی ناوەڕۆک لە دەستپێکردن و هەندێک گۆڕانکاری لە یاریدا.
سەرچاوەکان
پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤ پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢١ پۆل:یارییەکانی ویندۆز پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شەڕی ئاسمانی لە خەیاڵدا پۆل:باتڵفیڵد (زنجیرەی کایەی ڤیدیۆیی) پۆل:گۆڕانی کەش و هەوا لە خەیاڵدا پۆل:فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەکان لە خەیاڵدا پۆل:یارییە هونەرییە ئەلکترۆنییەکان پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم پۆل:یاریەکانی فرۆستبایت (بزوێنەری یاری) پۆل:یاری ڤیدیۆیی فرە یاریزان پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥ پۆل:یاری ڤیدیۆیی تەقەکەری خەیاڵی زانستی پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە سووید پەرەیان پێدراوە پۆل:یارییە ڤیدیۆیییەکان کە بەهۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخران پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە ئەنتارکتیکا دانراون پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە بەلجیکا دانراون پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە چیلی دانراون پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە میسڕ دانراون پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە هیندستان دانراون پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە ئێران دانراون پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە قەتەڕ دانراون پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە سەنگافورە دانراون پۆل:گۆڕانی کەش و ھەوا لە خەیاڵدا پۆل:یارییە ھونەرییە ئەلکترۆنییەکان پۆل:یارییە ڤیدیۆیییەکان کە بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخران پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە ھیندستان دانراون پۆل:کایە ڤیدیۆیییە دیستۆپییەکان
سامسالی
جوگرافیا
سامسالی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ناوگردان، سەید سادق
ناوگردان گوندێکە، کەوتووەتە قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گامێش تەپە و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی دۆڵاش و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی مەستەکانی خواروو و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی بێڕەشکە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
١٨٣٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1835 (توضيح)
ناحیەی ئاغجەلەر
ناحیەی ئاغجەلەر یەکێکە لە حەوت ناحیەی قەزای چەمچەماڵ لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی ئاغجەلەرە. ژمارەی دانیشتووانی ناحیەی ئاغجەلەر لە ساڵی ٢٠٢٠دا (١١٬١٦٩)کەسە.
لیندسی لۆهان
وێنۆک|لیندسی لۆهان
ناحیەی ئاغجەلەر
ناحیەی ئاغجەلەر سەرجەمی دانیشتووانەکەی کوردە، وەیەکێکە لە ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق، لە سەرەتادا لەگەڵ قەزای چەمچەماڵدا سەر بە سنجاقی سلێمانی بوو، بەڵام لەگەڵ داگیرکاری ئینگلیز و درووستکردنی دەوڵەتی عێراق بۆ کەم کردنەوەی لایەنگری شۆڕشی شێخ مەحموودی حەفید، قەزای چەمچەماڵ خرایە سەر پارێزگای کەرکووک، بەڵام بەھۆکاری سیاسی و پاکتاوکردن و کەمکردنەوەی ڕێژەی کورد لە پارێزگای کەرکووک دابڕێنراو لە ساڵی ١٩٧٦دا قەزای چەمچەماڵ خرایەوە سەر پارێزگای سلێمانی، لە ئێستادا چارەنووسی ئەم ناحیەیە چاوەڕێی جێبەجێکردنی (ماددەی ١٤٠ی دەستووری عێراق) دەکات.
لیندسی لۆهان
لیندسی مۆرگان (دی) لۆهان((لەدایکبووی ٢ی تەمموزی ١٩٨٦ )، ئەکتەری ئەمریکی و مۆدێل و گۆرانیبێژی پۆپی ئیتاڵی و ئێرلەندییە. یەکێکە لە کەسایەتییە بەناوبانگی هۆلیوود و ژیانی پڕە لە ڕووداو و پەراوێزی جۆراوجۆر. ئالوودەبوون بە مەی, ماددە هۆشبەرەکان, دزی و قومار و دادگاییکردنی یەک لە دوای یەک شتگەلێکن کە تێکەڵ بە ژیانی ئەم ئەکتەرەی هۆلیوود بوون. هەمیشە یەکێکە لە هەواڵ سازەکان. لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا وەک سەرنجڕاکێشترین ئەستێرەی سینەمایی هۆلیوود دەستنیشانکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ھونەرمەندانی یوونیڤەرساڵ ڕیکۆردز پۆل:مۆسیقاژەنە پۆپە مناڵەکان پۆل:ژنە مۆدێلە ئەمریکییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:کۆچەرانی ئەمریکی لە شانشینی یەکگرتوو پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئەمریکی پۆل:ئەو ئەمریکییانەی پەیڕەوی کڵێسای کاتۆلیکی ڕۆم دەکەن پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی
ناحیەی ئاغجەلەر
لە شاڵاوی ئەنفالدا ئەم ناحیەیە لەسەر ئاستی ناحیەکانی باشووری کوردستان زۆرترین قوربانی داوە لە دوای ناحیەی قادرکەرەم.
ناو
لە سەردەمی بابانی و عوسمانیدا بەم ناوچەیە دەوترا قەڵاسێوکە، تاوەکو سەردەمی پاشایەتی ناوی ناحییەکە ھەر قەڵاسێوکە بوو.
ناوی ناحیەی ئاغجەلەر لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی ئاغجەلەرە.
جوگرافیا
ناحیەی ئاغجەلەر ھاوسنوورە لەگەڵ؛
سەردەمی عوسمانی
سیستەمی کارگێڕی ئەم قۆناغە لەژێر ھەژموونی دابەشبوونی جوگرافیای ھۆزەکاندا بووە. سیستەمی کارگێڕی ئەم ماوەیەی دەسەڵاتی عوسمانی لە سنجاق و قەزا پێکھاتبوو.
قۆناغی (مەدحەت پاشا)یە کە بۆ ماوەی سێ ساڵ والی بەغدا بوو، ھەرچەندە تەمەنی ئەم قۆناغە کەم بوو، بەڵام تێیدا گۆڕانکاری جەوھەری ئەنجامدرا لەوانە: وێنۆک|400px|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای سلێمانی لە ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٢)
لەم ماوەیەدا چەندین گۆڕانکاری سازدرا، لەوانە لیواکانی دەوڵەتی عێراقی ئێستا کەمکرایەوە بۆ (٨)سنجاغ-لیوا، لیواکانی کەش کران بە قەزا و بەشێکی زۆری قەزاکانیش کرانە ناحیە. یەکە کارگێڕییەکانی باشووری کوردستان دەکەونە سنووری سنجاغەکانی(مووسڵ و شارەزوور و بەغدا). تا پێکھێنانی ویلایەتی مووسڵ لە ساڵی(١٢٩٦ک-١٨٧٩ز)دا ھەموو سنجاغەکانی سەرەوە سەر بە ویلایەتی بەغدا بوون و دوای ئەو بەروارە ھەردوو لیوای سلێمانی و شارەزوور خرایە سەر ویلایەتی مووسڵ. خاڵی گرنگی ئەم قۆناغە لەوەدایە کە تۆماری زانیاری وردی یەکە کارگێڕییەکان لە ساڵنامەی ویلایەتەکاندایە. وێنۆک|450px|ناوەڕاست|نەخشەی سنجاغی(پارێزگا) سلێمانی لە ساڵی ١٨٧٥دا وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی سنجاغی(پارێزگا) سلێمانی لە ساڵی ١٨٩٤دا وێنۆک|450px|ناوەڕاست|نەخشەی سنجاغی(پارێزگا) سلێمانی لە ساڵی ١٩١٢دا
لە سەردەمی ئینگلیز و پاشایەتییدا(١٩١٨ - ١٩٥٨)
لەدوای نەمانی دەسەڵاتی عوسمانیەکان و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێ، بۆ چەند ساڵێک ئیدارەی لیوای سلێمانی ڕاستەوخۆ لە ژێر ھەژموونی ئینگلیزدا بوو، بە پێچەوانەی لیواکانی تر کە سەر بە بەغدا بوون، بەڵام دوای واژۆکردنی پڕۆتۆکۆلێک لە نێوان بەریتانیا و عێراقدا، ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق لە (١١/تەممووزی/١٩٢٣)دا بڕیاری لکاندنی سلێمانی بە عێراقەوە درا، ئەم بڕیارەش لە ساڵی دوایدا جێبەجێکرا بە ناردنی(٥) ئەندام وەکو نوێنەری لیواکە لە ئەنجوومەنی دامەزراندنی عێراقدا(المجلیس التأسیس العراقی)، دواتر لە کاتی لێکۆڵینەوەی تایبەت بە ناکۆکی نیوان عێراق - تورکیا لە سەر دواڕۆژی ویلایەتی مووسڵ، کۆمەڵەی گەلان لە شوباتی ١٩٢٥ز دا لیژنەی خۆی ڕەوانەی ئەم ویلایەتە کرد، بە کۆتایی ھاتنی ئەم کێشەیە ئیتر سلێمانی بووە بەشێک لە دەوڵەتی عێراق،
وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی کارگێڕی لیوای سلێمانی لە ساڵی ١٩٣٦دا
لەم ماوەیەدا قەزای چەمچەماڵ لە سنووری پارێزگای کەرکووک، لە سێ ناحیە پێکھاتبوو ناحیەی ناوەندی قەزای چەمچەماڵ، ناحیەی سەنگاو و ناحیەی ئاغجەلەر، وەھیچ گۆڕانکارییەک لە کەرتەکان و یەکە کارگێڕییەکانیدا نەکرا. 450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی ئاغجەلەر لە ساڵی ۱۹٤۷دا
لە سەردەمی کۆماریدا (١٩٥٨ - ١٩٩٠)دا
ئەم سەردەمە بە نەمانی دەسەڵاتی پادشایی و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێیە، ئەم سەردەمە پڕە لە گۆڕانکاری سیاسی، حکومی عەبدولکەریم قاسم (٥) ساڵ، نەتەوە پەرستەکان بە سەرکردایەتی عەبدولسەلام عارف، دواتر براکەی عەبدولڕەحمان عارف (٥) ساڵ، دەسەڵاتی بەعسییەکان لە دوو قۆناغدا، ئەحمەد حەسەن بەکر (١٩٦٨ - ١٩٧٩) و سەددام حوسێن (١٩٧٩ - ٢٠٠٣)، دەسەڵاتی سەددام لەسەر ئەم قەزایە تا ساڵی ١٩٩١ بوو. کاریگەری ئەم فرە دەسەڵاتە و دەستتێوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە سیاسەتی عێراق، لەسەر گۆڕاکارییە کارگێڕییەکان بە زەقی دەردەکەوێت، زۆربەی زۆری ئەو گۆڕانکارییانە سیاسی بوو، ئامانجی لە ناوبردنی بزوتنەوەی سیاسی کوردستان بوو، وە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە ستراتیژییەکان بوو، بەتایبەت ئەوانەی دەوڵەمەند بوون بە سامانە سروشتییەکان. قەزای چەمچەماڵ لەم ماوەیەدا سەر بە پارێزگای کەرکووک بوو لە ڕووی کارگێڕییەوە ھیچ گۆڕانکارییەک ڕووی نەدا لە کەرت و ناحیە و گوندەکانیدا. 450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی قەزای چەمچەماڵ لە ساڵی ۱۹۷٥دا وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٧٧دا.jpg
450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی قەزای چەمچەماڵ لە ساڵی ۱۹٨۷دا 450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی قەزای چەمچەماڵ لە ساڵی ۱۹٨۷دا
سەردەمی حکوومەتی ھەرێم
لەم ماوەیەدا پارێزگای سلێمانی و پارێزگای ھەولێر و پارێزگای دھۆک لە لایەن بەرەی کوردستانیەوە بە ڕێوەدەبرا، کە لەسەر ھەمان سیستەمی یەکە کارگێڕییەکانی ساڵی ١٩٨٩ بەڕیوەدەبرا، لەبەرئەوەی گوندەکان تازە ئاوەدان دەکرانەوە، ھەروەھا لەڕووی کارگێڕییەوە ھەرێمی کوردستان دروست نەببوو تاوەکو لەساڵی ١٩٩٢ پەرلەمانی کوردستان پێکھێنرا. ئینجا یەکە کارگێڕییەکان دروستکرانەوە.
شاڵاوی ئەنفال
ئەوەی لە شاڵاوی ئەنفالدا ڕوویدا تەنھا ھەوڵێک نەبوو بۆ لەناوبردن و کوشتنی تاکی کوردی، بەڵکو ھەوڵێک بوو بۆ سڕینەوەی تەواوی مۆرکی نەتەواویەتی گەلی کورد، بەو پێیەی ئەنفال پرۆسەیەکی پلان بۆ دارێژاوی پێش وەختەبوو، بەوەی پلانی پێشوەختەی بۆ دارشتبوو پرۆسەکەی دابەشکردبوو بەسەر (٨)قۆناغدا و لە (٦) ناوچەی جوگرافیای جیاوازدا  سەرجەمی ئەو قۆناغانە لە ٢٣ی شوباتی ١٩٨٨ دەستی پێکردوو لە ٦ی ئەیلولی ١٩٨٨ پاش روخاندنی ھەموو گوندەکانی باشووری کوردستان کۆتایی ھات.
قۆناغەکانی ئەنفال لە ٢٣ی شوباتی ١٩٨٨ بۆ ٦ی ئەیلولی ١٩٨٨. (٨)قۆناغ لە (٦) ناوچەی جوگرافیادا: سەرجەم ئەم قۆناغانەش لە ٦ ی ئەیلولی ١٩٨٨ پاش روخاندنی ھەموو گوندەکانی باشووری کوردستان کۆتایی ھات.
قۆناغی چوارەمی ئەنفال لە(٣\٥ تا ١٥\٥\١٩٨٨)
قۆناغی چوارەمی شاڵاوی ئەنفال بۆ سەر ناوچەکانی (ناحیەی ئاغجەلەر، ناحیەی شوان، چەمی ڕێزان، قەزای کۆیە، ناحیەی تەقتەق) لە سنووری ھەرسێ پارێزگای (پارێزگای ھەولێر، پارێزگای سلێمانی، پارێزگای کەرکووک) بوو، ئەم ھێرشەش بە کیمیابارانکردنی گوندی گۆپتەپەی (٣٠٠)ماڵە دەستی پێکرد. ئەم ھێرشەشە بووە ھۆی کوشتنی نزیکەی (٣٠٠)کەسی ئەم گوندە، وە بە دووەم ھێرشی زیان بەخش دائەنرێ لە دوای شاری ھەڵەبجە.
سوپا لە رۆژی ١٥\٥ سەرجەم گوندەکانی ئەم ناوچەیەی ڕووخاند و تەنھا لە ناحیەی ئاغجەلەر کە (٦٧) گوندی تیدا بوو (٢،٨١٣)خانووی تێدا بوو (١٤،٨٦٤)کەسی تێدا دەژیا نزیکەی (٧،٢٠١) کەس ئەنفال کراون.
کارگێڕی
ئەم ناحیەیە لە ٦٥ گوند پێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
نێجیریا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
نێجیریا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
موزەر کوڕی نزار
موزەری کوڕی نزار کونیەکەی ئەبوو ئیلیاس، باپیری حەڤدەیەمی پێغەمبەر محەممەدە، یەکێکە لەو دوو کەسەی هۆزە عەرەبە عەدنانیەکانیان بەسەردا دابەشبووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕەچەڵەکی محەممەد پۆل:ھۆزەکانی عەرەب
ڕەوەندا ئەڤراز
ڕەوەندا ئەڤراز گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری برادۆست، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ڕەوەندا ئەڤراز ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
خۆپیشاندانەکانی دژی شەڕی ٢٠٢٢ لە ڕووسیا
خۆپیشاندانەکانی دژی شەڕی ٢٠٢٢ لە ڕووسیا ئاماژەیە بۆ ئەو گردبوونەوە و دژایەتییانەی دژی شاڵاوی سەربازی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا کە ڕووسیا لە ٢٤ی شووبات دەستی پێکردووە.
لە سۆشیال میدیا
لە ھەفتەکانی پێش دەستپێکردنی شاڵاوەکەی ڕووسیا، ھەنێک نیشانە و ھێمای دژی-جەنگ لە سەنت پیتەرزبورگ بەرز دەبوویەوە. لە سەرەتای شووبات، زیاتر لە ١٥٠ چالاکوانی بەناوبانگی ڕووسی، نووسەران و ئەکادیمیاوانەکان نووسراوێکیان واژوو کرد کە دژایەتی پێشڕەوییە سەربازییەکانی ڕووسیا دەکات
لە ٢٤ی شووبات دوای داگیرکارییە سەربازییەکە، چەندین ئەستێرەی ناسراوی ناو میدیاکانی ڕووسیا، بە ئاشکرا ڕەخنە و دژایەتییان لەسەر جەنگەکە دەربڕی ڕۆژنامەوانی ڕۆژنامەی کۆمەرسانت ئێلینا سکاڵانامەیەکی دژە جەنگی ئامادەکرد کە لەلایەن ٢٥٠ ڕۆژنامەوان واژوو کرا، نووسراوێکی تری دژە جەنگیش بەھەمان شێوە لەلایەن زیاتر لە ٢٥٠ زانستخواز واژووی لەسەر کرا، سێیەم نووسراویش لەلایەن نزیکەی ٢٠٠ فەرمانبەری مۆسکۆی پایتەختی ڕووسیا و شارەکانی تر واژووی لەسەر کرا. لە ٢٤ی شووبات لیڤ پۆنۆماریۆڤی چالاکوان لەسەر ھێڵی ئینتەرنێت دەستی بە سکاڵانامەیەکی دژی جەنگی ڕووسیا کرد، لە کۆتایی ڕۆژەکە ٢٨٩،٠٠٠ واژووی کۆکردەوە.
لەسەر شەقام
لە دوای نیوەڕۆی داگیرکارییەکەی ڕووسیا لێژنەی لێکۆڵێنەوەی ڕووسیا ھۆشداری دایە ڕووسیاییەکان کە ڕووبەرووی سزای یاسای دەبنەوە، مارینا لیتڤینۆڤیچ لە ئیسنتاگرام داوای خۆپیشاندانی کرد لەسەر شەقەمەکانی ڕووسیا لە ئێوارەی ٢٤ی شووبات ، بەڵام لەلایەن پۆلیس ڕێگری لێکرا کاتێک لە خانووەکەی دەرچوو، ھەرچۆنێک بێت ئەم ئێوارەیە ھەزاران کەس لەسەر شەقامەکان گردبوونەوە لەنێوان شارەکانی ڕووسیا بۆ دژاییەتیکردنی جەنگەی ڕووسیا، وە کاریگەرترینان لە مۆسکۆ و سەنت پیتەرزبورگ بوو ھەرچۆنێک بێت بەھۆی ئەمەوە دەستگیرکردنێکی فراوانی لێکەوتووە و زیاتر لە ٩٥٠ کەس لە مۆسکۆ دەستگیرکران
لەدوای تێپەڕبوونی ڕۆژی دواتر لە ٢٥ی شووبات خۆپیشاندانی زیاتر لە مۆسکۆ و سەنت پیتەرزبورگ و شارەکانی تر بەرێوە چوو لە سەنت پیتەرزبورگ سەدان کەسی تر لە ناوەندی شارەکە کۆبوونەوە، بە وتنی "نەخێر بۆ جەنگ!". میدیای OVD-Info ڕاپۆرتی زیاتر لە ٤٣٧ گردبوونەوەی لە ٢٦ شاری ڕووسیا داوە. لەناویاندا ٢٢٦ لە مۆسکۆ و ١٣٠ لە سەنت پیتەرزبورگ.
کاردانەوەکان
ھیومن ڕایتس وۆچ ئەوەی خستۆتە ڕوو کە ڤیدیۆکان "دەستگیرکردنی چالاکوانانی ئاشتیخواز بەشێوەیەکی دڕندانە لەلایەن پۆلیسەکان" نیشان دەدات و باس لەوە دەکات ھەوڵەکانی "لایەنی پەیوەندیدار" لە بەشداریکردن لە گردبوونەوە ئاشتخیوازەکان بۆ دەربڕینی بیروراکانیان بە شێوەیەکی ئازادنە بەزاندنی مافە سەرەکی و سەرەتاییەکانە.
سەرچاوەکان
پۆل:خۆپیشاندانە بەردەوامەکان
پۆلیسی کووەیت
پۆلیسی کووەیت (بە عەرەبی: شرطة الكويت) پۆلیسی سەربە وەزارەتی ناوخۆی کووەیتە فرمانی پارێزگاری کردنە لە ئاسایش و سەپاندنی دەسەڵاتی یاسا و دەوڵەتە لە ناو کووەیت. پۆلیسی کووەیت دامەزراوە لە ساڵی ١٩٣٨، وە لەو کاتەوە گەشەی کردووە تا چەندین ئیدارەی جیاواز لەخۆبگرێت.
سیستم
کەرتە سەرەکیەکانی پۆلیس پێکدێت لە کەرتی ئاسایشی گشتی و چەند بەڕێوبەرایەتی ئاسایش بە دوایدا دێن لە شەش پارێزگاکان کە کووەیتی لێ پێکدێت، وە ھەموو بەڕێوبەرایەتیێک چەند مەرکەزی پۆلیسی بە دوادا دێت.
درووستبوون
ئاسایشی کووەیت لە کۆن پشت دەبەست بە (الفداویة)، ئەوانیش کۆمەڵە پیاوێکی چەکدارن سەربە ئەمیری کووەیت، بەڵام بازاڕەکان پاسەوانی ھەبوو  کە ناودەبران بە (النواطیر) ژمارەیان نەگەشتۆتە بیست پاسەوان، لە ١٩٢٩ فەرمانگەیەکی شارەوانی دامەزرا لە کووەیت ئەرکی ڕێکخستنی کاروباری پاسەوانیی بازاڕەکان و پاسەوانی دوکانەکانی گرتە ئەستۆ.
لە ساڵی ١٩٣٨ فەرمانگەیەک درووستکرا بۆ پۆلیس لە گۆڕەپانی سەفا لە ٦٠ پۆلیس پێکھات، ھەروەھا فەرمانگەی پۆلیسی بەندەر دامەزرا دوا بە دوای ئەمانە درووستبوونی خزمەتی پۆلیسی ھاتووچۆ لە ناو ھێزی پۆلیس  لە ١٩٥٩ فەرمانگەی پۆلیس تێکەڵکرا لەگەڵ ئاسایشی گشتی بۆ پێکھێنانی فەرمانگەی پۆلیس و ئاسایشی گشتی کە ناوەڕۆکی وەزارەتی ناوەخۆی نواند.
دوای سەربەخۆ بوونی کووەیت دووبارە فەرمانگەی پۆلیس ڕێکخسترایەوە تا سەر بە وەزارەتی ناوخۆ بێت ساڵی ١٩٦٢. پۆلیسی کووەیت ھەر لە سەرەتای دامەزراندنیەوە ساڵی ١٩٣٨ دەستی کردووە بە مەشق پێ کردنی فەرمانبەرانی ئەو ڕەنجەش یارمەتی دا لە درووست بوونی زانکۆی پۆلیس ساڵی ١٩٦٩ کە بەم دواییانە ناو نرا بە ئەکادیمیای سەعدلعەبدوڵڵا بۆ زانستە ئەمنیەکان. وە لە ساڵی ٢٠٠١ ئەنجومەنی وەزیرانی کووەیت پڕۆژەی پۆلیسی ئافرەتیان مۆرکرد و یەکەم پۆل لە پۆلیسی ئافرەت قبوڵکرا لە ئەکادیمیای سەعدلعەبدوڵڵا لە ساڵی ٢٠٠٧.
سەرچاوەکان
پۆل:کووەیت
ئوسترالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
ئوسترالیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦ بوو کە لە ١ تا ١٦ی ئابی ١٩٣٦ لە بەرلین لە ئەڵمانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
تۆڵەستێنەکان (کۆمیک)
تۆڵەسێنەرەکان چەندیین کەسایەتی خەیاڵین کە لە نێو کتێبەبەکانی وڵاتی ئەمریکادا، بە (پاڵەوانی گەورە؛superheroes) ناسراوون. گرووپەکە لە کتێبی (تۆڵەسێنەرەکان - ١٩٦٣) سەیان هەڵداوە، کە لە لایەن (ستان لیی)ەوە کتێبەکە نووسراوە. کۆمپانیای (مارڤێل) هەڵساوە بە درووستکردنی چەندییین فیلمی تایبەت بە گرووپی تۆڵەسێنەرەکان ، کە هەر فیلمێک و باس لە ئەندامێکی ئەو گرووپە دەکات، چ بە شێوەی تاکەکەسی چ بەشێوەی ڕۆڵبینی گشتی (تۆڵەسێنەرەکان).
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی.
.
پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی درووستکراون پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی دروستکراون پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکان کە لە ساڵی ١٩٦٣ ناسێنراون
کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان
لێکۆڵەر کۆنان (، دەوترێت مێتانتێ کۆنان واتە لێکۆڵەری مەزن کۆنان) بریتییە لە زنجیرەیەک مانگا کە لەلایەن گۆشۆ ئۆیاماوە نووسراوە. ئەم مانگایە کراوە بە زنجیرەیەک ئەنیمێ و ئۆڤا و فیلمی ئەنیمێ و یاری ڤیدیۆ و کۆمەڵێک شتی تری ژاپۆنی. مانگاکە لە ١٨ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٤ دەستی پێکرد مانگاکە لە ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦ لە ژاپۆن کرا بە ئەنیمێ. ئەم مانگایە بەردەوامبوو لە بڵاوبوونەوە، تا گەیشت بە زیاتر لە ١٠٠٠ بەش، ئەمەش وایکرد کە مانگای تایبەت بە لێکۆڵەر کۆنان بچێتە پلە ٢٢ لە درێژترین مانگا دەرچووەکان. مانگاکە سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەست ھێنا دوای ئەوەی ژمارەی تیراژە فرۆشراوەکانی لە ژاپۆندا گەیشتە زیاتر لە ١٢٠ ملیۆن تیراژ. لە ٨ی ئابی ٢٠١٧ مانگای لێکۆڵەر کۆنان گەیشتە ١٠٠٠ بەش. مانگاکە ھەفتانە لە گۆڤاری ھەفتانەی شۆنن سندی بڵاودەکرێتەوە لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٩٤ەوە. زنجیرە ئەنیمێکانی لە ڕێگەی ستودیۆی تۆکیۆ موڤی شینشا دێتە بەرھەمھێنان، زنجیرەکان لەلایەن کینجی کۆداما و یاسویچیرۆ یامامۆتۆوە دەردەھێنرێن، و لە ژاپۆندا لە ڕێگەی کەناڵی نیپۆن تیڤی و کەناڵی یۆمیوری و ئەنیماکسەوە پەخش دەکرێن.
زنجیرەی یەکەم لە ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٤ پەخشکرا، زنجیرەکان بە ڕیزبەندی پەخشکران تا گەیشتن بە زیاتر لە ٨٧٦ زنجیرە، و بەمەش پلەی پێنجەمی «خشتەی زۆرترین ئەنیمێکان لە ڕووی ژمارەی زنجیرەکانەوە» ی بەرکەوت. ھەفتانە یەک زنجیرە لە ئەنیمێکە لەسەر نیپۆن تیڤی پەخش دەکرێت، بێجگە لە نمایشکردنی فیلمەکانی، کە لەوانەیە بۆ ماوەی دوو ھەفتە یان زیاتر دوا بخرێت. ھەروەھا ئەم زنجیرەیە ٢١ فیلمی لەسەر دروستکراوە، کە ھەمان نووسەری ڕەسەن، (گۆشۆ ئۆیاما)، ھەموویانی نەنووسیوەتەوە، بەڵکو نووسەری تر بوونیان ھەیە و بەشدارن لە دروستکردنی فیلمەکاندا. ھەندێک جار فیلمێک لەلایەن یەک نووسەر دەنووسرێت، و ساڵانە لە مانگی تشرینی دووەمدا ڕیکلامی بۆ دەکرێت و نیساندا بڵاو دەکرێتەوە. زنجیرە فیلمەکان بە دەرچوونی فیلمی یەکەم بە ناونیشانی «کاتی تەقاندنەوەی تەلارە بەرزەکە» لە ١٩ی نیسانی ١٩٩٧ دەستیان پێکرد، و دواتر فیلمەکانی تر بە تێکڕای یەک فیلم بۆ ھەر ساڵێک دەرچوون، و کۆتا فیلم لە زنجیرە فیلمەکان لە ١٥ی نیسانی ٢٠١٧ بە ناونیشانی «نامەی خۆشەویستی سوور» دەرچووە. ھەروەھا ١٢ کورتە زنجیرەی ڤیدیۆیی دەرچووە، کە ماوەی ھەر یەکێکیان نزیکەی ٢٥ خولەکە.
تا ئێستا ٥ دەرچوون دەرکراوە لە زنجیرەی دەرچوونە تایبەتەکاندا، کە یەکەمیان لە ساڵی ٢٠٠٧ بوو، کە لەژێر ناونیشانی «ڕێکخراوی ڕەش: مێژووی ڕەش» پەخش کرا. ئەم دەرچوونە لە زنجیرەیەکی تایبەت بەرھەمھێنراوە، وەک پێشەکییەک بۆ زنجیرە ئەڵقەکانی «بەریەککەوتی سوور و ڕەش»، و دواتر زنجیرەی «لوپینی سێیەم دژی لێکۆڵەر کۆنان» کە لە ٢٧ی ئازاری ٢٠٠٩دا پەخشکرا. لە ٢٣ی نیسانی ٢٠١٤دا، زنجیرەی «ھەڵاتوو: کۆگۆرۆ مۆری» پەخشکرا، و بە بۆنەی تێپەڕبوونی ٢٠ ساڵ بەسەر مانگای لێکۆڵەر کۆنان ئاھەنگ گێڕدرا. لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ زنجیرەیەکی تایبەت بە ناوی «دیارنەمانی کۆنان ئێدۆگاوا: خراپترین دوو ڕۆژ لە مێژوودا» پەخشکرا؛ و کۆتا دانە لەو دەرچوونە تایبەتانە لە کانوونی دووەم لە ساڵی ٢٠١٥ دا بوو، لەژێر ناونیشانی «ساڵێکی نوێی خۆش، کۆگۆرۆ مۆری.» بەڵام گەر باسی زنجیرە دراماکان بکەین، ئەوا دوو زنجیرەی سەربەخۆ پەخشکرا، یەکەمیان چوار زنجیرە درامای تایبەت بوو لە لێکۆڵەر کۆنان کە لەسەر شێوەی جووڵەی زیندوو بوو (واتە ڕۆڵ گێڕانی ئەنیمێ لە شێوەی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی کە تێیدا ئەکتەری ڕاستەقینە بەشداری دەکات). زنجیرەی یەکەم و دووەم لە ٢٠٠٦ و ٢٠٠٧ دا پەخشکران، لەکاتێکدا زنجیرەی سێیەم و چوارەم لە ساڵی ٢٠١١ و ٢٠١٢ دا پەخشکرا. ھەروەھا دووەم زنجیرە لە ٧ی تەممووزی ساڵی ٢٠١١ دەستی پێکرد، کە لە ١٣ زنجیرەی بەدوایەکھاتوو پێکدێت لە درامای لێکۆڵەر کۆنان. ئەم زنجیرانە تا ٢٩ی ئەیلوولی ھەمان ساڵ بەردەوامبوون. ئەنیمێکە بۆ ماوەی زیاتر لە ١٨ ساڵ لەلایەن بنکەی گوڵەوە دۆبلاژکراوەتە سەر زمانی عەرەبی، لە ساڵی ١٩٩٨ بۆ ساڵی ٢٠١٤، بۆ یەکەم جار لەسەر کەناڵی قەتەر پەخشکراوە، و زنجیرە دۆبلاژکراوەکان گەیشتوونەتە ٤٠٤ زنجیرە (٣٧٨ بە سیستەمی ژاپۆنی) لە ٨٧٦ زنجیرە.
ئەم کارە ھونەرییە بە «زیندووکردنەوەی کەسایەتی لێکۆڵەر شێرلۆک ھۆڵمز بە وێنەیەکی سەردەمی» دادەنرێت. ئەم زنجیرەیە لە چوارچێوەی ڕووداو کە تایبەتمەندە بە تاوان و لێڵی لەگەڵ کەمێک ڕۆمانس خۆی دەبینێتەوە؛ و ھەروەھا کارە ھونەرییەکە بە شێوەیەکی ڕوون و ئاشکرا چاند و ژیانی ھاوچەرخ لە ژاپۆن بۆ بینەرەکانی دەگوازێتەوە؛ ئەمە بە شێوەیەکی ڕوون دیارە لە فیلمەکاندا. گۆشۆ ئۆیاما بۆ ماوەی زیاتر لە بیست ساڵ بەرپرس بووە لە گێڕانەوەی ڕووداوەکانی زنجیرەکە و بەستنەوەی زنجیرەکان بەبێ تێھەڵچوون لە ڕێگەی مانگاکەوە، و ھەروەھا ئاوازدانەر کاتسۆ ئۆنۆ سەرکەوتوو بووە لە پاڵپشتیکردنی چیرۆکەکە لە ڕێگەی مۆسیقا و گۆرانی سەرەتا و کۆتایی زنجیرە و فیلمەکان.
سەرنجێکی گشتی
thumb|260px|ئەو کەسایەتییانەی زۆرترین دەرکەوتنیان ھەیە لە زنجیرەکەدا. زیاتر لە ٢٠ کەسایەتی سەرەکی دەرکەوتووە لە زنجیرەکەدا، و بێجگە لە کۆنان ئێدۆگاوا و شینچی کودۆ و ڕان مۆری و کۆگۆرۆ مۆری، زۆرێک لە کەسایەتییە دیارەکان دەرکەوتووە تێیدا وەک (ئێری کیساکی دایکی ڕان مۆری، و یوساکو کودۆ و یوکیکۆ کودۆی دایک و باوکی شینچی کودۆ، لێکۆڵەری ڕۆژاوا ھیجی ھاتۆری و ھاوڕێکەی کازۆھا تۆیاما، پڕۆفیسۆر ھیرۆشی ئەگاسا، ئای ھایبەرا، و تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان، و سۆنۆکۆ سوزوکی ھاوڕێی ڕان مۆری، سوبارو ئۆکیا و ماسومی سیرا). ھەروەھا چەند کەسایەتییەکی گەوھەری دەرکەوتووە وەک ئەندامەکانی ڕێکخراوی ڕەش (جین و ڤۆدکا و ڤێرمۆس و کیانتی و کۆرن و کیر و بۆربۆن)، و ئەندامەکانی پۆلیسی تۆکیۆی پایتەخت (پشکنەر میگۆری، واتارو تاکاجی، میواکۆ ساتۆ، یۆمی، شیراتۆری، چیبا)، و ڕی فورویا بریکاری پۆلیسی نھێنی، ھەروەھا بریکارەکانی نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدرالی وەک جەیمس بلاک و شویچی ئەکای و جودی ستارلینگ و ئەندرێ کامیل، و ھیدیمی ھۆندۆ بریکاری دەزگای ھەواڵگیریی ناوەندی، و دزی فڕیو کایتۆ کید و چەندین کەسایەتی تر.
کەسایەتییە سەرەکییەکان
وێنۆک|چەپ|[[شینچی کودۆ]]
شینچی کودۆ
شینچی کودۆ (بە ژاپۆنی: 工藤新一 بە ڕۆماجی: Kudo Shinichi): ئەو تاکە کوڕی بنەماڵەی کودۆی خانەدانە، تەمەنی حەڤدە ساڵە. ئەو خوێندکارە لە قوتابخانەی تیتانی ئامادەیی و ھەروەھا لێکۆڵەرێکی بەناوبانگە لە ژاپۆن، شێرلۆک ھۆڵمز وەک نموونە سەیر دەکات و خەون دەبینێت شێرلۆک ھۆڵمزی سەدەکەی بێت، ھەر بۆیە ئەو کۆنان دۆێڵی نووسەری ڕۆمانەکانی شێرلۆک ھۆڵمزی خۆشدەوێت و حەزیش بە خوێندنەوەی ڕۆمانە پۆلیسییەکانی باوکی دەکات. خاوەنی ژیری و باوەڕ بە خۆبوون و توانایەکی زۆر بەرزە لە یاری تۆپی پێدا، و ھەروەھا دەزانێت چەک بەکاربێنێت. ھاوڕێی منداڵی ڕان مۆرییە.
کۆنان ئێدۆگاوا
کۆنان ئێدۆگاوا (بە ژاپۆنی: 江戸川 コナン بە ڕۆماجی: Edogawa Konan) : ئەو شینچی کودۆیە دوای بچووک بوونەوەی قەبارەی بەھۆی خواردنی گولاجێکی ژەھراوی ناسراوە بە گولاجی APTX4869. بە شێوەی منداڵێکی حەوت ساڵان دەردەکەوێت بەڵام مێشکی کاریگەر نەبووە و ھێشتا زیرەکێکەی زیرەکی شینچی کودۆی لێکۆڵەری ئامادەیییە. ناسنامە ڕاستەقینەکەی دەشارێتەوە تا ڕێکخراوی ڕەش بەوە نەزانێت کە ھێشتا زیندووە، بۆیە ھەوڵدەدات لە ھاوڕێکانی دەوروبەری خۆی دوور بگرێت. دەژی لەگەڵ ران و کۆگۆرۆ مۆری باوکی لە بنکەی لێکۆڵینەوەکان بە ویستی کۆکردنەوەی زانیاری دەربارەی ڕێکخراوی ڕەش تا پێیان بگات. شینچی ناوی کۆنانی بە پەلە لە خۆنا ئەو کاتەی ران دەربارەی ناوی لێی پرسی، بەڵام ئەو ئەو ناوەی ھەڵبژارد بەھۆی خۆشەویستییە زۆرەکەی بۆ کەسایەتی شێرلۆک ھۆڵمزی نووسەری ئیسکەتلەندی سیر کۆنان دۆیڵ. دوای گواستنەوەی بۆ ژیان لە لای ڕان چووە قوتابخانەی تیتانی سەرەتایی و بوو بە ئەندامێکی تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان. بچووک بوونەوەکەی داینەبڕاندووە لە لێکۆڵینەوە و شیکارکردنی دۆسیەکان، بەڵکو زۆربەی کات لێڵی تاوانەکانی ئاشکرا دەکات لە ڕێگەی دەنگی کۆگۆرۆ مۆری دوای بێھۆش کردنی بە کاتژمێرە بێھۆشکەرەکەی و قسەکردن لە ڕێگەی بۆینباخەکەی ملی. وێنۆک|چەپ|[[ڕان مۆری]]
ڕان مۆری
ڕان مۆری (بە ژاپۆنی: 毛利 蘭 بە ڕۆماجی: Ran Mouri): ئەو حەڤدە ساڵە، ئەو ھاوڕێی منداڵی شینچی کودۆیە (دەسگیرانێتی لە وەرگێڕانە عەرەبییەکەدا)، و خۆی بە خوشکی گەورەی کۆنان دادەنێت. ئەو کچێکی جوان و زیرەک و ھەستیارە و شینچی کودۆی زۆر خۆشدەوێت، و ئاگای لە کۆگۆرۆ مۆری باوکییەتی دوای جیابوونەوە لە ئێری کیساکی دایکی. و لەو کاتەوە ئەو ھەوڵدەدات پەیوەندی نێوانیان چاک بکات، دوای ھاتنی کۆنان بۆ مانەوە لە لایان زیاتر باوەڕ بەخۆبوونی لەلا دروست بوو. ھەڵدەسێت بە بەخێوکردنی کۆنانی بچووک دوای ئەوەی دکتۆر ئەگاسا پێی وت کە دایک و باوکی لە گەشتێکی درێژدان.
کۆگۆرۆ مۆری
وێنۆک|چەپ|[[کۆگۆرۆ مۆری]] کوگۆرۆ مۆری (بە ژاپۆنی: 毛利 小五郎 بە ڕۆماجی: Mouri Kogoro): ئەو پۆلیسێکی پێشووە، تەمەنی نزیکەی ٤٠ ساڵە، دەستی لە کاری پۆلیسی کشانووەتەوە بەھۆی ڕووداوێکی تەقەکردنی لە ئێری کیساکی ھاوسەری بە مەبەستی ڕزگارکردنی لە دەستی تاوانبارێک کە ڕفاندبووی وەک بارونتە، ئەو لێکۆڵەرێکی ناوازە نییە و ئەزموونی لەو بوارەدا زۆر کەمە، و خەریکبوو کارەکەی لەدەست بدات بەھۆی کەمی کڕیارەوە تا کۆنان ھات بۆ ژیان لەلای و لەمەشەوە دۆسیەکان دەوروژێن و کڕیارەکان زیاد دەکات، ئەمەش لەبەر بڵاو بوونەوەی ناوی بە شێوەیەکی فراوان و بەناوبانگ بوونی لە ژاپۆندا بە لێکۆڵەری خەوتوو.
کەسایەتییە لاوەکییەکان
250px|وێنۆک|تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان
مۆنۆگرام پیکچەرز
مۆنۆگرام پیکچەرز یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>
مۆنۆگرام پیکچەرز
سەرچاوەکان
پۆل:دەستکەوتەکانی دیزنی پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:ستۆدیۆکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان پۆل:پێڕستەکانی کەسایەتییەکانی ئەنیمێ و مانگا
عیرفان
عیرفان لە ڕووی وشەناسییەوە بە واتای«زانین» دێت و لە دەستەواژەکەدا پێی دەوترێت تێگەیشتنێکی تایبەت کە بە سەرنجدان لەسەر دەروونی تاک (نەک لە ڕێگەی ئەزموونی ھەستەوە و نە لە ڕێگەی شیکاری ھزرییەوە) و لە ڕەوتی ئەم پرۆسەیە و سێلووکدا بەدەست دێت بەزۆری ئەنجامەکەی ئاشکراکردنەکانە کە ھاوشێوەی «خەونەکان»ن و ھەندێکجار ڕاستەوخۆ باس لە ڕووداوەکانی ڕابردوو، ئێستا، یان داھاتوو دەکەن. لە پێناسەیەکی تردا بە واتای مەعریفی «نھێنی و نھێنی» خەمیرەی بیرکردنەوەی بەرز و ڕەوشتی کاریگەرە. بۆ دۆزینەوە و پەیوەستبوون بە ڕاستییەوە، لە ڕێگەی «شھوود» و «ئەزموونی دەروونی» و «باروودۆخ» کە نیشانەکانی ئەوەن لە خوێندنگا جیاوازەکانی جیھاندا، لەوانەش بیروباوەڕی ھیندۆکان، بوداییەکان، ستۆیکەکان، نێستۆریەکان، میترایزم، بیروباوەڕی نوێی ئەفلاتونی، فەرمانەکانی زەردەشتی، لە مەزھەبی کابالای ئایینی جوولەکە و بیروباوەڕی ھیندی ئەمریکیدا دەبینرێت.
میرزا جەواد مەلەکی تەبریزی
وێنۆک میرزا جەواد ئاغا مەلەکی تەبریزی (لەدایکبووی ١٢٧٤ی کۆچی لە تەورێز – کۆچی دوایی لە ساڵی ١٣٤٣ی کۆچی، قوم) یەکێک بوو لە زانایانی ھاوچەرخی فیقھ و ئوسوول و ڕەوشت و دانایی و عیرفانی ئیسلامی.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٢٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٧ پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە نین
١٨٣٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1836 (توضيح)
١٨٣٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1837 (توضيح)
نزار کوڕی مەعەد
نزاری کوڕی مەعەد باپیری هەژدەیەمی پێغەمبەر محەممەد، گوتراوە کونیەکەی ئەبوو ئیاد بووە و هەندێکیش گوتویانە کونیەکەی ئەبوو رەبیعە بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕەچەڵەکی محەممەد پۆل:لەدایکبووانی ٥٥ی پ.ز پۆل:خەڵکی عەرەب
ئەحمەدئاوای سەروو
ئەحمەدئاوای سەروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ئەحمەداوا، ناوچەی تەختی سڵێمان، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
ئەحمەدئاوای سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چراغ تەپەی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی فاقلو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی نوسرەتاوا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئەحمەدئاوای خواروو.
جۆنی لی میڵەر
جۆنی لی میڵەر (لە ١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٧٢ لەدایکبووە) ئەکتەرێکی ئینگلیزی بەناوبانگە لە شاری ساریی ئینگلیزی گەورە بووە، و لە بنەماڵەیەکی ھونەرییە. باوکی «ئالان میڵەر» لە پەنجاکاندا ئەکتەرێکی شانۆگەریی بوو و باپیری «بێرنار لی» لە فیلمە یەکەمییەکانی «جەیمس بۆند» ڕۆڵی گێڕاوە. جۆنی لە زۆر شانۆگەریی لە قوتابخانەی ناوەندی دەرکەوتووە، لەگەڵ ئەوەی دەرکەوتنێکی ھێمن و شەرمنی ھەبوو، بەڵام ئەو بە ڕۆڵە بەھێزەکەی لە کاتی ڕۆڵگێڕاندا خۆی دەنواند، لە کۆتاییدا لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا بۆ ڕۆڵگێڕان وازی لە قوتابخانە ھێنا. لە ساڵی ١٩٨٢ بەشداری لە چەندین زنجیرە کردووە لەکاتێکدا یەکەم فیلم تێیدا بەشداربێت فیلمی چەتەکان لەگەڵ ئەنجلینا جۆولی لە ساڵی ١٩٩٥دا بوو، کە دواتر لە ساڵی ١٩٩٦ ھاوسەرگیری لەگەڵ کرد و پاشان چوار ساڵیش لە پەیوەندییەکەیان جیابوونەوە. لە ساڵی ٢٠٠٨ ھاوسەرگیری لەگەڵ «میشێڵ ھیکس» کرد.
دەستپێک
دوای چەند ڕۆڵێکی بچووک لە چەند فیلمێکدا، خاڵی دەرچوونی میڵەر ساڵی ١٩٩٥ بە ڕۆڵگێرانی لە فیلمی Hackers لەگەڵ ئەنجلینا جۆولی ھات کە دواتر ھاوسەرگیری لەگەڵدا کرد.
لە ساڵی ٢٠٠٠دا، میڵەر لە پاڵەوانێتی لەبەرگرتنەوەی نوێی دراکولا کە دەرھێنەری بەناوبانگی ترسێنەر «ویز کڕافن» دەریھێنا بە ناونیشانی 'Dracula ٢٠٠٠' بەشداری کرد. لە ساڵی ٢٠٠٥دا میڵەر یەکێک لە پاڵێوراوەکان بۆ شوێنگرتنەوەی ئەستێرە پیرس بڕۆسنان لە ڕۆڵی جەیمس بۆندا بوو، کە دواتر ڕۆڵەکە بۆ ئەستێرە دانیێڵ کرەیگ ڕۆشت.
میڵەر لە ساڵی ٢٠١٠دا بەشداری لە وەرزی پێنجەم لە زنجیرەی بەناوبانگ دێکستەردا کرد، و لە ساڵی ٢٠١١دا لە شانۆگەرییەکی سەرکەوتووی بەڕیتانی Frankenstein بەشداری کرد. Frankenstein.
ئەیدن کوێن
ئەیدان کوین (لە ٨ی ئازاری ١٩٥٩ لە شیکاگۆ لەدایکبووە) ئەکتەرێکی ئیرلەندییە کاروانە ھونەرییەکەی لە ساڵی ۱۹٨٤ دەست پێ کردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩ پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
تەپەڕەش، سەید سادق
تەپەڕەش گوندێکە دەکەوێتە قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانیە، باشووری کوردستان. سەر بەناوەندی ناحیەی سەیدسادقە، لە ئێستادا کەوتوەتە ناو ماستەر پلانی شارۆچکەی سەیدسادق، لەباکورەوە ھاوسنورە لەگەڵ شارۆچکەی سەیدسادق و لەباشورەوە لەگەڵ گوندی کەڵوڕان و لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی ناوگردان و لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی ھەیاسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
عومەرسۆفی
جوگرافیا
عومەرسۆفی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تەختەمینە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆشکی بەرەومنارە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەواڵی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی نەوجول.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٨٣٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1838 (توضيح)
گانسو
وێنۆک وێنۆک|نەخشە گانسو خاکێکی داخراوە دەکەوێتە باکوور و باشووری چین پایتەختەکەی کە گەورەترین شارە بریتیە لە لان ژۆو، لە باشووری بەشی پارێزگاکە
یەکێک لە حەوتەم ناوچە گەورەکانی چین بە پێوانەی ٤٥٣ ھەزار کیلۆمەتر چوارگۆشە گانسو دەکەوێتە نێوان  بانەکانیتبیتان و لۆیس، وە سنووردارە لەگەڵ مەنگۆلیا و ناوەوەی مەنگۆلیا و نینگسیا بەرەو باکوور، سینجیانگ و  چینگھای بەرەو رۆژاوا، سیچوان بەرەو باشوور و شێنسی بەرەو ڕۆژھەڵات، ڕووباری زەرد بەناو بەشی باشووری پارێزگاکە دادەچێت، بەشێک لە ناوچەی گانسو دەکەوێتە بیابانی گۆبی وە کێوەکانی چیلیان دەکەونە بەشی باشووری پارێزگاکە گانسوو ڕێژەی دانیشتووانەکەی دەگاتە ٢٦ ملیۆن کەس، وە پلەبەندی ٢٢مینی ھەیە لە چین، لە دانیشتووانی بە زۆری پێکھاتوون لە ھان، ھویی، دۆنگسیانگ، تبیت، وە زۆرترین قسەکەری بریتیە لە زمانی چینی، ناوچەکە یەکێک لە ھەژارترین ناوچەکانی چین کە بۆ یەک کەس ٤ ھەزار دۆلار ڕێژەیی پێوانەیی کەسی (٢٠١٩)، لە پێشوو ویلایەتی چین دەکەوتە ئێرە کە ئەمرۆ پێی ئەڵێین باشوور و ڕۆژھەڵاتی گانسو کە لێرە ویلایەتی چین ئیمپراتۆریەتێکی دروست کرد.
فیلمەکانی دوای تاریکی
فیلمەکانی دوای تاریکی یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
گانسو
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژاوای چین پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین پۆل:مەنگۆلیا پۆل:گانسو پۆل:دامەزراوەکانی ١٦٦٦ لە چین
١٨٣٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1839 (توضيح)
فیلمەکانی دوای تاریکی
پۆل:دەستکەوتەکانی دیزنی پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
باخ، پیرەمەگرون
alt=after winter|وێنۆک|گوندی باخ لە وەرزی بەھار باخ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پیرەمەگرون، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
باخ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی حەسەن تەپەی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئەڵایی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قایکەند و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گورگەدەر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نێجیریا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
نێجیریا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
مانوێل ئامادۆر گێرێرۆ
مانوێل ئامادۆر گێرێرۆ (٣٠ی حوزەیرانی ١٨٣٣–٢ی ئایاری ١٩٠٩)، یەکەم سەرۆکی پەنەما بووە لە ٢٠ی شوباتی ١٩٠٤ تا ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٨، ئەندامی پارتی پارێزگاران بووە.
نێجیریا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
مانوێل ئامادۆر گێرێرۆ
سەرەتای ژیان
مانوێل ئامادۆر گێرێرۆ لە ٣٠ی حوزەیرانی ١٨٣٣ لە شاری تۆرباکۆ لە بەشی بۆلیڤاری کۆماری کۆڵۆمبیا لەدایکبووە، لە دایک و باوکی ناویان ماریا مێرسیدس گێرێرۆ کۆردۆبا و خۆسێ ماریا ئامادۆر لێگوینا بووە. زۆر کەم زانیاری لەبارەی تەمەنی منداڵی و ھەرزەکارییەوە ھەیە، بەڵام خوێندوویەتی بۆ ئەوەی ببێتە پزیشکی نەشتەرگەری و لە ساڵی ١٨٥٤ لە زانکۆی ماگدالینا ئیستمۆ دەرچووە.
مەرگ و میرات
ئامادۆر لە ساڵی ١٩٠٨ بڕیاریدا خۆی بۆ دووبارە ھەڵبژاردنەوە کاندید نەکاتەوە و لەبری ئەوە خانەنشین بوو لە ژیانی گشتی. لە ٢ی ئایاری ١٩٠٩ لە شاری پەنەما کۆچی دوایی کردووە. دوا قسەی یەکگرتووی ئەو بۆ دەربڕینی خواستی خۆی بوو کە سروودی نیشتمانی بژەنرێت کاتێک تەرمی بۆ ناو گۆڕەکەی دابەزێنرێت، ئاواتێک کە بەدیھات.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٣ پۆل:مردووانی ١٩٠٩ پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی پەنەما
ئان برۆنتی
ئان برۆنتی لە ڕۆژی ٢٨ی ئایاری ١٨٤٩، لە تەمەنی ٢٩ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد. دوای مردنی، شارلۆتی خووشکی دەستیکرد بە دەستکاریکردنی ( Agnes Grey) بۆ ئەوەی چارەسەری کێشەکانی چاپی یەکەمی بکات.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی ژنی ئینگلیز پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئینگلیز پۆل:ئەنگلیکانەکانی ئینگلیز پۆل:نووسەرانی مەسیحی پۆل:مردووانی ١٨٤٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٠
دوا تیۆرمی فێرما
لە تیۆریی ژمارەکاندا، دوا تیۆرمی فێرما کە لە دەقە کۆنەکاندا بە مەزندەی فێرماش ناسراوە، یەکێک لە بەناوبانگترین تیۆرمەکانی مێژووی ماتماتیکە، بەپێی دوا تیۆرمی فێرما ھیچ سێ ژمارەیەکی ئەرێنی وەکوو a، b و c بوونیان نییە کە بۆ ھەر ژمارەیەکی تەواو بەو مەرجەی n>2 پاسادانی ئەم ھاوکێشەیە بکەن:
ئەم پێشنیارە بۆ یەکەم جار لە پەراوێزی کتێبی دیۆفانتوس لەلایەن فێرما لە ساڵی ١٦٣٧ دا ئاماژەی پێ کرا، فێرما ئەوەشی زیاد کرد کە بەڵگەی بۆ سەلماندی ھەیە، بەڵام لەم پەراوێزەدا جێگەی نییە. لەگەڵ ئەوەشدا گومانیان لێ دەکرد، چونکە پاش مردنی لەلایەن کوڕەکەیەوە بەبێ ڕەزامەندی باوکی بڵاوکرایەوە. ئەم کێشەیە یەکێک لە بەناوبانگترین تیۆرمەکانی مێژووی ماتماتیکە و پێش ئەوەی بسەلمێنرێت، لە ڕیکۆردەکانی جیھانی کتێبی گینسدا بە «ئەستەمترین کێشەی ماتماتیکی» ناسراوە، بەھۆی ئەوەی چەندین بەڵگەی جۆراوجۆر خراوەتە ڕوو کە ھەوڵی سەلماندنیان داوە بەڵام تێیدا سەرکەوتوو نەبوون.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو مەزندانەی کە سەلمێندراون پۆل:تیۆرمی پیتاگۆرس
کاڕڵ لاندستینەر
کاڕڵ لاندستینەر (؛ لەدایکبووی ١٤ی حوزەیرانی ١٨٦٨ – مردووی ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٤٣) پزیشک و توێژەرێکی خەڵکی نەمسا بوو. ساڵی ١٩٣٠ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا بەھۆی دۆزینەوەی کۆمەڵەی خوێن.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٨ پۆل:مردووانی ١٩٤٣ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:جووە نەمسایییەکان پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:کاتۆلیکی ڕۆمانی نەمسا
محەممەد سەدووقی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩ پۆل:مردووانی ١٩٨٢ پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
١٨٤٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1840 (توضيح)
ئوسترالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
ئوسترالیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
چێواز ئاسۆ
چێواز ئاسۆ (لەدایکبووی ٢٧ی شوباتی ١٩٩٢) پێشکەشکارێکی کوردە، چێواز لە ساڵی ١٩٩٢ لە سلێمانی لەدایکبووە. لە ساڵی ٢٠١١دا لەگەڵ بنەماڵەکەی ڕۆشتووەتە شاری ھەولێری پایتەختی کوردستان. یەکەم جار لە بەرنامەی شیرین شیرین و کۆشکی نێت لە کەناڵی نێت تیڤی دەستی کردووە بە کاری ڕاگەیاندن، بەرنامەکەی چێواز بۆ یەکەمینجار شێوازێکی ڕۆژاوایانەی ھێنایە میدیای کوردی، خەڵکێکی زۆر پێیانوابوو بەرنامەکەی چێواز بەرنامەیەکی تەواو سوودبەخش بوو چونکە یەکەم جار بوو لە کوردستان پرۆگرامێکی تایبەت بە شیرینی دروستبکرێت.
کار
جێواز ھەمیشە دەیویست کار لە تەلەڤیزیۆن بکات، لە ساڵی ٢٠١٣ و لەتەمەنی ٢٢ ساڵیدا، چێواز دەستی کردوە بە کاری میدیای و لە ساڵی ٢٠١٧ بۆ یەکەمجار لە شاشەی تەلەفیزۆنەوە دەرکەوت وەک پێشکەشکاری بەرنامە. بەرنامەکە بەناوی "شیرین شیرینی " بوو، بەرنامەکە یەکەم بەرنامەی کوردی بوو لە ھەرێمی کوردستان کە باسی فێرکاری شیرینی دەکرد. خەڵکێکی زۆر پێیانوابوو بەرنامەکەی چێواز بەرنامەیەکی تەواو سودبەخش بوو چونکە یەکەم جار بوو لە کوردستان پرۆگرامێکی تایبەت بە شیرین دروستبکرێت؛ و لەدواتردا ئاراستەی پرۆگرامەکەی گۆری بۆ چون بۆ ماڵی کەسایەتییەکان و ھونەرمەندە بەنێوبانگەکان کە پێکەوە گفتوگۆی ھونەریان دەکرد و لە ھەمان کاتدا شیرینیان دروست دەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:پێشکەشکارە کوردەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
دایلاق
دایلاق گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نازیا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
دایلاق ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
جەبری پەتی
thumb | alt=Picture of a Rubik's Cube | [[شەشپاڵووی ڕووبیک]]
لە زانستی جەبردا کە لقێکی بەربڵاوی ماتماتیکە جەبری پەتی یان جەبری ڕووت ھەندێک جار جەبری مۆدێرنیشی پێ دەوترێت، بریتییە لەو بەشەی جەبر کە پێکھاتەگەلی جەبری وەکوو گرووپ، ئەڵقە، مودول، بۆشاییی ئاڕاستەبڕەکان و مەیدانەکان شرۆڤە دەکات. یەکەم پێناسەی ئەم چەشنە پێکھاتە دەگەڕێتەوە سەدەی نۆزدەھەمی زایینی.
زاراوەی «جەبری پەتی» لەبەرانبەر «جەبری سەرەتاییدا» بەکار دێت. پۆلینکردنی گرووپ و ئەڵقەکان لە بابەتە سەرەکییەکانی جەبری پەتی دێتە ئەژمار. ھەندێک لە لقەکانی ئەندازە پەیوەندییان بە جەبری پەتی ھەیە. جەبری سەرەتایی، جەبری پەتی و جەبری ھێڵی سێ لقی سەرەکی جەبر پێکدێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:جەبری پەتی پۆل:ماتماتیک
شینیگامی (پەرتووکی مەرگ)
شینیگامی (بە ئینگلیزی: Shinigami) (بە ژاپۆنی: 死神) وە بە مانای خوای مەرگ دێت. لە ئەنیمێ و مانگای دەفتەری مەرگدا شینیگامی بوونەوەری ڕەهەندێکی ترە، هەر بۆیە مرۆڤ ناتوانێت بیبینێت مەگەر دەست لە پەرتووکی مەرگ بدات، کە بریتییە لە کتێبی خوای مەرگ کە تێیدا ناوی ئەو کەسانە دەنووسن کە پێویستە بمرن، وە ئەمەش دەبێتە هۆی درێژ بوونی تەمەنی خواکە، چونکە ئەو تەمەنەی کە مرۆڤەکە مابووی دەچێتە سەر تەمەنی خواکە.
سەرچاوەکان
پۆل:خوا خەیاڵییەکان پۆل:کەسایەتییەکانی پەرتووکی مەرگ
ڕۆدۆلفۆ چیاری
ڕۆدۆلفۆ چیاری ڕۆبلێس (١٥ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩ لە شاری ئاگوادولسی - ١٦ی ئابی ١٩٣٧ لە شاری مۆنرۆڤیا لە ویلایەتی کالیفۆرنیا) سیاسەتمەداری پەنەمانی پارتی لیبراڵی نیشتمانی بووە.
چیاری لە ساڵی ١٩٠٩ تا ١٩١٤ بەڕێوەبەری گشتی بانکی نیشتمانی پەنەما بووە. لەلایەن ئەنجومەنی نیشتمانییەوە وەک سێیەم دەستنیشانکراوی سەرۆکایەتی بۆ خولی ١٩١٠–١٩١٢ ھەڵبژێردرا، ھەروەھا وەک یەکەم دەستنیشانکراوی سەرۆکایەتی بۆ خولی ١٩١٢–١٩١٤، ھەروەھا وەک یەکەم دەستنیشانکراوی سەرۆکایەتی بۆ خولی ١٩٢٢–١٩٢٤.
دواتر لە یەکەمی تشرینی یەکەمی ١٩٢٤ تا ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٨ وەک سەرۆکی پەنەما ھەڵبژێردرا.
کوڕەکەی ڕۆبێرتۆ فرانسیسکۆ چیاری کە وەک باوکی لیبراڵ بوو، لە ساڵی ١٩٦٠ تا ١٩٦٤ سەرۆکی پەنەما بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٩ پۆل:مردووانی ١٩٣٧ پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی پەنەما
گران تۆرێ سانتیاگۆ
سەنتەری کۆستانێرا تۆرێ، زیاتر بە گران تۆری سانتیاگۆ (تاوەری گەورەی سانتیاگۆ) ناسراوە، و پێشتر بە تۆرێ گران کۆستانێرا ناسرابوو، ئاسمان ڕوتێکی ٦٢ نھۆمییە لە سانتیاگۆی چیلی. بەرزترین بینایە لە ئەمریکای باشوور، دووەم بەرزترین بینایە لە ئەمریکای لاتین (لە پشت تۆرێس ئۆبیسپادۆ مەکسیکەوە) وو پێنجەم بەرزترین بینایە لە نیوەگۆی باشوور (لە پشت تاوەری ئۆتۆگراف و تاوەری ڕووناکی ئەندەنوسیا، و تاوەری کیو ١ و ئوسترالیا ١٠٨ی ئوسترالیا). تاوەرەکە لەلایەن تەلارسازەکانی شیلی ئەلێمپارت بارێدا و ئاسۆسیادۆس و تەلارسازێکی ئەرجەنتینی سیزار پێلی و کۆمپانیای وات ئینتەرناشناڵ کەنەدی دیزاین کراوە.
سەکۆی چاودێریکردن
لە ١١ی ئابی ٢٠١٥ سەکۆیەکی چاودێری، بە ناوی «سکای کۆستانێرا»، لە نھۆمەکانی ٦١ و ٦٢ بەڕووی خەڵکدا کرایەوە، کە دیمەنی ٣٦٠ پلەی سانتیاگۆی پێشکەش دەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:بینا و پێکھاتەکان لە سانتیاگۆ
ئیدگار ئادریان
ئیدگار دۆگلاس ئادریان (بە ئینگلیزی : Frederick Gowland Hopkins؛ لەدایکبووی ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٨٨٩ - مردووی ٨ی ئابی ١٩٧٧) پزیشک و توێژەرێکی خەڵکی بەریتانیا بوو. ساڵی ١٩٣٢ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە کاری خانەکانی دەمار بە ھاوبەشی لەگەڵ چارڵز شێرینگتۆن.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٩ پۆل:مردووانی ١٩٧٧ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئینگلیز پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد
١٨٤٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1842 (توضيح)
زستانی عەرەبی
ڕووداوەکانی دوای بەھاری عەرەبی یان وەک ناسراوە بە زستانی عەرەبی ،   زاراوەیەکە بۆ سەرھەڵدانی ستەمکاری و توندڕەوی ئایینی کە لە دوای خۆپیشاندانەکانی بەھاری عەرەبی لە وڵاتانی عەرەبی. زاراوەی زستانی عەرەبی ئاماژەیە بۆ ئەو ڕووداوانەی کە لە سەرانسەری جیھانی عەرەبیدا ڕوویانداوە، لەوانە شەڕی ناوخۆیی سووریا، یاخیبوونی عێراق کە بەدوایدا شەڕی ناوخۆی عێراق ھات، قەیرانی میسر، قەیرانی لیبیا و قەیرانی یەمەن دوای ئەوەی حووسییەکان لە دەسەڵاتی شەرعی یاخی بوون. ڕووداوەکان ڕوویانداوە وەک لە زستانی عەرەبیدا ئاماژەی پێکراوە، لە میسر کە بووە ھۆی کودەتایەکی سەربازی و ڕووخاندنی سەرۆک محەمەد مورسی لە دەسەڵات لەلایەن سوپاوە دوای خۆپیشاندانەکانی ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣. میلیشیا و ھۆزە جیاوازەکانی لیبیا دوای داڕمانی دانوستانەکان دەستیان بە شەڕ کرد و گۆڕەپانەکانی لوبنان و لیبیا و بەحرەینیش گەواھیدەری ڕووداوەکانی زستانی عەرەبی بوون. ململانێی باکووری مالی زۆرجار وەک بەشێک لە «زستانی ئیسلامی» وەسف کراوە. ئەو گۆڕانکارییە ڕامیارییانەی لە تونس ڕوویدا، کە گۆڕانکاری لە حکومەتدابوو، ھەروەھا یاخیبوونی داعشی تێدابوو، لەلایەن ھەندێکەوە ئاماژەیان پێکرا کە ئەگەری ھەیە «بەرەو زستانی عەرەبی بڕۆن».
بەگوێرەی زانایانی زانکۆی وارشۆ، بەھاری عەرەبی بەتەواوی تێپەڕیوە بۆ ناو «زستانی عەرەبی» چوار ساڵ لە سەرەتای درووستبوونییەوە. زستانی عەرەبی بە سەرھەڵدانی چەندین شەڕی ناوخۆی ناوچەیی و ناسەقامگیری ناوچەیی و دابەزینی ئابووری و دیمۆگرافی وڵاتانی عەرەبی و ململانێی مەزھەبی و نەتەوەیی و ئایینی تایبەتمەندە. بەپێی توێژینەوەیەکی زانکۆی ئەمریکی لە بەیرووت، تا ھاوینی ٢٠١٤ زستانی عەرەبی بووەتە ھۆی مردنی نزیکەی چارەکە ملیۆنێک و ملیۆنان پەنابەر. بەپێی سەنتەری لێکۆڵینەوەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و ئەفریقا ، تا ١ی ١ی ٢٠١٤، تێچووی نائارامییەکانی دوای بەھاری عەرەبی لە جیھانی عەرەبیدا نزیکەی ٨٠٠ ملیار دۆلاری ئەمریکییە. پێشبینی دەکرێت لە ساڵی ٢٠١٤ دا نزیکەی ١٦ ملیۆن کەس پێویستیان بە ھاوکاری مرۆیی ھەبێت لە سووریا و عێراق و ئەردەن و لوبنان و تورکیا و یەمەن. بەپێی ھەواڵێکی ڕۆژنامەی ئیکۆنۆمیست، ماڵتا سوودی لە زستانی عەرەبی وەرگرتووە، چونکە گەشتیاران ڕوویان لەو زستانە کردووە وەک جێگرەوەیەکی سەلامەتتر لەجیاتی میسر یان توونس.
گێژاوی ڕامیاری و توندوتیژی لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا بووەتە ھۆی ئاوارەبوونی بەکۆمەڵی دانیشتوانی ناوچەکە. بە ئاوارەکانی ناوخۆ و پەناخوازان و پەنابەران کە پێشتر لە لیبیا نیشتەجێ بوون، بەرەو یەکێتیی ئەووروپا ڕۆشتن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەفریقا لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئاسیا لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:مێژووی عەرەب پۆل:مێژووی ئەفریقای باکوور پۆل:مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوین
مێژووی ژیریی دەستکرد
مێژووی ژیریی دەستکرد ئیلە کۆندا بە ئەفسانە و چیرۆک و دەنگۆی تایبەت بە بوونەوەرە دەستکردەکان خاوەن زیرەکی یان ھۆشیاری، دەستی پێ کرد کە لەلایەن مامۆستا بنیاتنەرەوەکەیان پێیان بەخشرابوو. نووسەری ئینگلیزی پامێلا ماککۆردۆک دەنووسێت کە ژیریی دەستکرد دەستی پێ کرد «بە ئاواتێکی کۆن بۆ ساختەکردنی خوداکان.»