cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وێنەگرتنی شیلرن
تیشک خستنەسەر (Schlieren) لە سیستەمی بینایی
alt=|ناوەڕاست|چوارچێوە|ھیَلکاری بنةرةتی تیشک خستنة سةر schlier سیستەم بنچینەیی بیرۆکەکەئەوەبوو کە بنکەی ڕوناککەرەوەکە وێنەیەکی شێوەئەندازەیی پیشان دەدات کەلە بنکەکەی کەرت دەبوو بۆ(دوولێواری چەقۆیی جیا) لەگەڵ پێکھاتەی گۆڕاو لەکاتێکدا چڕی دەنکۆڵەکان بەشێوەی درۆ دەردەکەوتن لەنێوان بنکەی وێنەکان کە وێنەی دەکێشرا بەتەواوی لەلایەن سیستەمی کامێراکان.
لە کلاسیکی (Schlieren) دا بەتایبەت لە سیستەمی کامێرادا تێکدەری بەرھەمھێنەری ناوچەی ڕوناکایی و تاریکاییەکان پشت دەبەستێ بە شوێن و ئاڕاستەی شکێنەرەکان چونکە تیشکدەرەکان دوور دەکەونەوە لەبەشی قوڵاییەکان و لەو شوێنانەی لێی دەردەچێت، لەو سیستەمەدا تەنھا شکێنەرەکان لەبەشەکانی کامێرادا ھەیە کە وێنەی ڕوون و ئاشکرا دەردەخەن، و شکێنەرەکانیش تەنھا لەتەنی ڕەقدا دەشکێنەوە بەھۆی ئەو تەکنیکانەوەش پلەی قوڵایی دیاریدەکەن، ئەوەش ڕێگایەکی باشە بۆ دیاریکردنی جیاوازی تێکدەری ئەو ستەیجەی دروست بوون.
لەبەر ئەوەشە تیشکدەری ڕوناکی پێویستی پێنابێت ئەو دروستکردنەشی کە پێویستی دەبێت بۆ بنچینەیی بوون لە (Schlieren) دا بە زۆر جۆری ئاسان بنیاتدەنرێت لەگەڵ وەسفکردنەکان لەو سیستەمەدا بۆ (Schlieren) دا وە ئەو پێکھاتانەی کەلە تیشکدەری ڕوناکیدا ھەن بەزۆری ھەستپێکەری ئەو بەشانەن کە دەبنە بەربەست لە بەرھەمھێنانی سیستەمێکی گەورە کە پێویست دەبن لە تیشکدەری ڕوناکییەکان، ھەبوونی چەق لەو سیستەمەدا دەبێتە دروستکەری بەھێزی پێکھاتەکە لەگەڵ لەگەڵ ستەیجی گەورە لە تێپەڕبوونی تیشکدەرەکە.
چوارچێوەیەکی ورد بۆ تەکنیکەکان
سێ جۆر پێکھاتەی تر گرنگی پێدەر لە (Schlieren)داھەیە
کەمکردنەوەی پەستان یان گۆڕانی بەرچاوکەوتوەکان لە وێنە گۆڕاوەکان لەو تەکنیکەدا ستەیجەکە و پێکھاتەی (Schlieren) (لەو شێواندنانەی کە دەکەونە بەرچاو) ھەردوکیان چەقی گرنگن لە شێواندن کە دروست دەبن چونکە دەبنە جووڵە بۆ بەشێکی تری ستەیجەکە کە وادەریدەخەن جوڵەی سەرەکین چونکە چەقی پێکھاتەکان خۆیان ئامادە دەکەن بۆ دروستکردنی ئاڕاستەی گەورەی پێکھاتەکان لەکاتێکدا ھەردوو (Schlieren) و (background) ەکە دووربن (ئاسایی لەسەر ڕووی (hyper focal) دووریدا لە سیستەمی بینایی)
لەبەر ئەوەی لەو سیستەمەدا ھیچ پێویست بە زانینی بینین ناکات لە لایەکی کامێراکە بەزۆری کە دروست دەبن سادەن بەڵام عادەتەن ھیچ حەساس نابن لەدەرەنجام دا ئەو تەکنیکەش پێویستی بەستەیجی وێنەیی دەبێت لە ھەندێ کەیسدا مەرج نییە دەرخەر بێت وەکو چەقێکی کوێرانە یان ھێڵێکی تیژ بەڵام بەسروشتی دەرخەری داھاتوو بوون وەکو دیمەنی سروشتی یان جووت لێواری خۆر کەدروست دەبن لە ستەیجەکەدا کە دەرخەر دەبن و بەزۆریش ئەو شێوازانە لەتەکنیکی سۆفت وێردا ھەیە وەکو ھاوپەیوەندی گۆڕاوی وێنەی دیجیتاڵی لەگەڵ بینایی بەلێشاو دروستکردنی شیکردنەوە بۆگریمانەیی (Schlieren) بەڵام ئەوە مەحاڵ دەبێت بۆ ھەمان ھۆکار لەوێنەیی شکاوەدا لەگەڵ سیستەمی بینایی پێوەر.
جیاوازی و داواکردن
تەواوکەری بینایی لە (Schlieren) ی سیستەمەکە دروست دەبێ لەپێکھاتەکانی یان بازرگانی کڕینی پێکھاتە سەرەکییەکان بە پێی ئەو گریمانەیەی کەلەکتێبی (٢٠٠١) ی (Settles) دا دەرکەوتووە لە (USSR) دا ڕونی کردەوە کە ئەو ژمارانەیان بەھەڵە داناوە کە دەرکەوتوون لە (Maksut DV Telescope) دا زۆر لە ئامۆژگارییەکان لە پێشوودا بەکاردەھاتن لە یەکێتی سۆفییەت و چین دا. لە میدیاکاندا وا دێتە بەرچاو کە دەتوانرێت بگۆڕدرێت (لەبەرئەوەی ئەو جوڵانە بەشێوەی ڕاستەوخۆ بەدیار ناکەون) بەڵام لە ھاوکۆلکەی شکانی تەنۆلکەکاندا وێنەی بینراو لە (Schlieren) دا دەبێتە ھۆی سێبەری ڕەساسی یان ھەمەڕەنگ بەمەش ھاوکۆلکەی شکان دروست دەبێ لەئەنجامی گۆڕانی پلەی گەرمی و پەستان لەھەندێ شلەدا یان بەگۆڕانی خەستی تێکەڵەیی پێکھاتەکان لەگیراوەدا سروشتی پێکھاتەکان بە شێوەیەکی کرداری لەگازدا (ھەوادا) وادەخوێنرێتەوە کەڕاستەوخۆبن لەگەڵ جوڵەی شەپۆلییەکەیان لەزانستی تەقاندن لەگەڵ سەرووی دەنگ و خوارووی دەنگ لێشاو دروست دەبێ بە گەرمکردن و مژینی فیزیایی یان کارلێکە کیمیاییەکان کە دێنە بەرچاو ئەو سیستەمەش لەزۆر کێشەی ھەندەسی بەکاردێت وەکو گواستنەوەی گەرمی، دیاریکردنی درز، خوێندن لە سنوری وڵاتان لەیاسای جیاکردنەوەدا لەگەڵ پێکھاتە بیناییەکان. پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن پۆل:ئۆپتیک
شەبەنگی ئۆتیسم
شەبەنگی خودتەنیایی (Autism Spectrum) کە پێشی دەوترێت ناڕێکی شەبەنگی خودتەنیایی بوارێکی ناڕێکی دەروونییە لە جۆری گەشەکردنی دەماری و نەخۆشی خودتەنیایی و ئەسپێرجەر دەگرێتەوە.
ئەو کەسانەی دووچاری ئەم نەخۆشییە دەبن کێشەی پەیوەندی و تێکەڵاوبوونی کۆمەڵایەتی و دووباەبوونەوەی ھەڵسوکەوت و چالاکیان.
نیشانەکانی ئەم نەخۆشییە لە تەمەنی یەک بۆ دوو ساڵیدا دەردەکەوێت، مانەوەی نەخۆشییەکە بۆ ماوەیەکی زۆر دەبێتە ھۆی سەختکردنی جێبەجێکردنی کاروباری ڕۆژانە و دروستکردن و مانەوەی پەیوەندییەکان و ئیش و کارەکان. ھۆکاری سەرەکی ئەم نەخۆشییە جێگەی گوومانە. ئەو ھۆکار و مەترسیانەی تووشبوونی ئەم نەخۆشییە زیاتر دەکەن دایک و باوکی بە تەمەن و مێژووی خێزانی نەخۆشی خودتەنیایی و چەند ھۆکارێکی بۆماوەیی.
دەرکەوتووە کە نزیکەی %٦٤ بۆ %٩١ ھۆکارەکان دەگەڕێنەوە بۆ مێژووی خێزانی.
دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە دەکەوێتە سەرنیشانەکانی، ھەوڵدان بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشییەکە بە گشتی دەگۆڕێت لە نەخۆشێکەوە بۆ نەخۆشێکی تر، ئەمەش چارەسەرکردنی نەخۆشییەکەو فێرکردنی چەند شتێک بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی زیرەکی نەخۆشەکە. ھەندیکجار دەرمان بەکاردێت بۆ کەمکردنەوەی نیشانەکانی نەخۆشییەکە. لێکۆڵینەوەکان دەریان خستووە بەکارھێنانی دەرمان سوودێکی ئەوتۆی نییە. دووچاربوون بە نەخۆشی شەبەنگی خودتەنیایی لە نزیکەی %١ی خەڵکییە (%٦٢٫٢ ملیۆن لە جیھاندا) لە ساڵی ٢٠١٥. ڕەگەزی نێر زیاتر تووشی نەخۆشییەکە دەبن وەک لە ڕەگەخی مێ.
پەیوەندی کۆمەڵایەتی
یەکێک لە ماکە دیارەکانی ئەم نەخۆشییە لاوازی بواری کۆمەڵایەتییە و کە دەبێتە ھۆی کێشەی ھاوڕێیەتی و پەیوەندی سۆزداری و ژیانی ڕۆژانە.
نەخۆشی و کارئەندامزانی
چەند لێکۆڵینەوەیەک دەری خستووە کە ئەم نەخۆشییە دەبێتە ھۆی گەورەبوونی مێشک لە ھەندێ شوێن و بچووکبوونەوەی لە ھەندێ شوێنی تری مێشکدا، ھۆکاری ئەم نەخۆشییە دەگەڕێتەوە بۆ گەشەکردنی نائاسایی دەمارە خانەکان لە قۆناغی گەشەکردنی مێشک لە کۆرپەلەدا.
چارەسەرکردن
چڕکردنەوەی بەرنامەی تایبەتی ڕۆشنبیری و چارەسەری ھەڵسوکەوت لە سەرەتای تەمەندا ھۆکارێکی سەرەکییە بۆ یارمەتیدانی منداڵ بۆی ئاگاداری خۆی بکات.
زانکۆی فیدراڵی ڕۆژھەڵاتی دوور
وێنۆک|کەمپی سەرەکی زانکۆ لە دوورگەی ڕوسکی زانکۆی فیدراڵی ڕۆژھەڵاتی دوور (بە ڕووسی: Дальневосто́чный федера́льный университе́т، Dalnevostochny federalny universitet) زانکۆیەکە دەکەوێتە شاری ڤلادیڤۆستۆک لە ویلایەتی پریمۆرسکی کرای لە ڕووسیا. لە ساڵی ٢٠٢٢ زانکۆکە لە ڕیزبەندی #١٥٠٦ لە باشترین زانکۆ جیھانییەکان لەلایەن U.S. News & World Report، و لە ساڵی ٢٠٢١ لە ڕیزبەندی #١٨٠٤ لەلایەن سەنتەری ڕیزبەندی زانکۆکانی جیھانەوە بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:زانکۆی فیدراڵی ڕۆژھەڵاتی دوور پۆل:پەروەردە لە یەکێتیی سۆڤیەت
لێکچوویی (ئەندازە)
وێنۆک|چەپ|250px|شێوە ھاوڕەنگەکان لە یەک ئەچن. دوو شتی ئەندازەیی لێکچوون ئەگەر ھەردوو یەک شێوەیان بێ، یا یەکیان شێوەی ئەوی تری بێ لە ئاوێنەدا. بە زمانی ڕێکوڕاستتر، یەکیان بتوانرێ بە بەڕێکی گەورەوبچووککردنی ئەوی تریان (ئەگەریش پێویست بوو خلیسکاندن و سووڕاندن و وەدەردانەوەی ) بە دەست بێ.
پەراوێز
پۆل:سێگۆشەکان پۆل:ئەندازە پۆل:ئەندازەی ئیقلیدسی
کاکەوەن
ھۆزی کاکەوەن (لەکی: کاکەوەن) بەشێک لە ئێڵی لەکن، ژمارەی خەڵکی ئەم ھۆزە دەگاتە ٢٣٠٠٠ کەسو لە پارێزگای کرماشان و پارێزگای لوڕستان نیشتەجین و لە شارەکانی ھەرسین، سەحنە، و دڵفان دەژین، ھەروەھا بەشێک لە کاکەوەنەکان لە پاڕیزگای قەزوین و خانەقین لە ھەرێمی کوردستان نیشتەجێن. کاکەوەنەکان بەزۆری شێعەن و ھەندێکیان سەربە ئایینی یارسانن. بنزاری کاکەوەنی یەکێکە بنزارەکانی شێوەزاری لەکی.
سەرچاوەکان
پۆل:ھۆزە کوردییەکان
گەردەلوول (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
alt=|وێنۆک|239x239پیکسڵ|وێنەی گەردەلوول بەشی یەکەم گەردەلوول درامایەکی تەلەڤیزیۆنییە، کە لەنێوان ساڵانی ٢٠٠٥ بۆ ٢٠١٣ سێ وەرزی لێ بەرھەمھێنرا. لەلایەن سیناریۆنووس و دەرھێنەر جەلیل زەنگەنە کاری نووسین و دەرھێنانی بۆ کراوە. زنجیرەکە تا ئێستا سێ وەرزی لێ بەرهەمهێنراوە، وەرزی یەکەم و دووەمی ٥٠ ئەڵقە بوو و وەرزی سێیەمیشی ٦٠ ئەڵقە بوو و بۆ یەکەم جار لە کەناڵی کوردسات پەخش کرا، و دواتر ھەر یەکێک لە کەناڵەکانی خاک، کەرکووک، گەلی کوردستان، عیراقییە و چەندین ماڵپەر پەخشیان کرد، بە وتەی جەلیل زەنگەنە، ئەو کاری لەسەر وەرزە نوێکانی ئەو زنجیرەیە کردووە. چیڕۆکی دراماکە باسی مێژووی خەباتی باشووری کوردستان لە شاخ و ژیانی خەڵک لە سەردەمی دەسەڵاتی ڕژێمی بەعس دەکات. درامای گەردەلوول بە یەکێک لە پڕبینەرترین دراماکان لەسەر ئاستی کوردستان و عێراق دادەنرێت، و دیارترین ھونەرمەندەکانی کورد لەو درامایەدا بەشدارییان کردووە و دراماکەش چەندین خەڵاتی گەورەی بەدەست ھێناوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کوردییەکان
عەبدولوەلی ئەفغانی
عەبدولوەلی جووتیارێکی بێتاوانی پەشتوونە ئەفغانی بوو کە لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٠٣ لە تەمەنی ٢٨ ساڵیدا لەلایەن ئەمریکاوە ئەشکەنجە درا، لەکاتی مردنیدا بۆ ماوەی سێ ڕۆژ لە بنکەی ئەمریکا لە ١٠ میل (١٦ کم) لە باشوورەوە ڕاگیرابوو لە ئەسەدەباد، لە پارێزگای کونار لە ئەفغانستان. ھێرشی موشەک بۆ سەر ئەو بنکەیە ڕوویدا و ئەمریکییەکان گومانیان لە عەبدولوالی کردبوو. دواتر عەبدولوالی بۆ قسەکردن لەگەڵ سەربازەکان و پشتڕاستکردنەوەی بێتاوانییەکەی دوای ئەوەی خۆبەخشانە خۆی ڕادەست دەکات، چووە ئەو بنکەیە، پارێزگاری ناوچەکە سەعید ئەکبەر بە وەلی گوتبوو خۆی ڕادەست بکات بۆ ئەوەی ناوەکەی پاک بکاتەوە.
ئەمریکییەکان درۆیان کرد و دەیانگوت بە جەڵتەی دڵ گیانی لەدەستداوە، بەڵام ئەمە ھەڵە سەلمێندرا کاتێک سێ ئەندامی سوپای ئەمریکا شایەتحاڵی ئەوەیان دا کە بەڵێندەری سی ئای ئەی دەیڤید پاسارۆ تا مردنی ھێرشی کردووەتە سەر عەبدولوەلی. دەیڤد پاسارۆ بۆ ماوەی دوو شەو لەسەریەک لە عەبدولوەلی بردەوە و بریندارەکانی لە نێویاندا شکانی حەوزی لێکەوتەوە. پاسارۆ فەرمانی بە سەربازەکان کرد کە نەھێڵن عەبدولوەلی بخەوێت و دەستڕاگەیشتن بە خواردن و ئاو سنووردار کرد و بۆ ماوەی ٢ شەو بەبێ وەستان لێی دا. شکانی حەوزەکەی عەبدولوالی وای کرد کە میزکردن مەحاڵ بێت. شایەتحاڵەکان شایەتحاڵی ئەوەیان داوە کە لە ماوەی یەک دانیشتندا، پاسارۆ لەکاتی لەبەرکردنی پێڵاوی شەڕدا، بە توندی لێی لە عەبدولوالی داوە لە بڕبڕەی پشتی کە لە زەوی ھەڵی گرتووە. دواتر عەبدولوەلی فڕێدایە سەر زەوی و بە چرایەکی قورس لە قۆڵ و قاچی عەبدولوالی دا و بە توندی چرایەکی دەستی خستە ناو سکی عەبدولوەلی. دوای شەوی دووەمی لێدان، عەبدولوەلی لە سەربازەکان پاڕایەوە کە تەنھا بیکوژن و کۆتایی بە ئازارەکانی بھێنن. عەبدولوالی وتی کە بە ھێواشی و بە ئازارەوە دەمرم. دواتر عەبدولوەلی لە چوارەمین ڕۆژی دەستبەسەریدا کۆچی دوایی کرد. چەندین جار ڕەتیدەکردەوە ھیچ تێوەگلانێکی ھەبێت لە ھێرشە موشەکییەکان و بەردەوام بە سەربازەکانی دەگوت کە تەنھا بۆ سەلماندنی بێتاوانی خۆی ھاتووەتە بنکەکە.
سەعید ئەکبەر، پارێزگاری کونار ئەفغانستان، نامەیەکی بۆ دادوەرەکان نووسیبوو کە توندترین سزای پاسارۆ بدرێت. پاسارۆ سزای ٦ ساڵ و ٨ مانگ زیندانی بەسەردا سەپێندرا. پاسارۆ لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ لە زیندان ئازاد کرا.
دەیڤید پاسارۆ ئاماژەی بەوەشکرد، کە پەشیمان نییە لە کوشتنی عەبدولوالی و ئەگەر بتوانێت دووبارە ئەو کارە دەکەمەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
ڤێجیتا
ڤێجیتا (، بە رۆماجی: Bejīta) ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵی ناو زنجیرە ئەنیمێ و مانگای دراگۆن بۆڵە، و لە لایەن ئاکیرا توریاماوە دروست کراوە. ڤێجیتا بۆ یەکەم جار لە ژمارەی #۲۰٤ سۆن گۆکو، ماڵئاوا (さようなら孫悟空Sayōnara Son Gokū) دەرکەوت. لە ۷ی تشرینی دووەمی ۱۹٨٨ لە گۆڤاری ھەفتانەی شۆنن جەمپ بڵاوکرایەوە و ئەو دەیویست بۆ بەدەستھێنانی نەمری تۆپەکانی دراگۆن بۆڵ بەکاربھێنێت.
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵ پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:سایاجین پۆل:نارسسیزم لە خەیاڵدا
ئان سۆ-ھی
ئان سۆ-ھی (لەدایکبووی ٢٧ی حوزەیرانی ١٩٩٢) خانمەکتەر و گۆرانیبێژی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢ پۆل:زیندووان پۆل:ئەندامانی واندەر گێرلس پۆل:گۆرانیبێژانی زمانی ئینگلیزی لە کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی پۆل:ھونەرمەندانی چێژبەخشی جەی وای پی پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی چینی پۆل:کچە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمە گۆرانیبێژە پۆپەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:ژنە پێشکەشکارەکانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژە مناڵەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:پێشکەشکارانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سێئول پۆل:خەڵکی سێئول پۆل:گۆرانیبێژەکانی سێئول
ئیسپانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
سەرچاوەکان
١٩٣٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
کاترین کەرتن
کاترین کەرتن خانمەئەکتەرێکی ئەمریکییە. بەڕۆڵی ئەفسەر واندا بێڵ ناسراوە لە زنجیرەی کۆمیدی-درامی نێتفلیکسی Orange Is the New Black (٢٠١٣–٢٠١٩). ڕۆڵە بەناوبانگەکانی دیکەی بریتین لە Insecure، شتە نامۆکان, و Homeland.
ژیان و پیشە
کەرتن لە نیویۆرک سیتی لەدایکبووە و گەورەکراوە. یەکەم کاری لە بڕۆدوەی بوو لە ١٩٩٠، کە لە بەرھەمی ڕەسەنی Six Degrees of Separation دەرکەوت. ساڵی دوایی، لە زۆر بەرھەمی ئۆف-بڕۆدوەیدا دەرکەوت، وەک ڕۆڵی سەرەکی جانیس جۆپڵین لە Love, Janis، کە بەھۆیەوە پاڵێورا بۆ خەڵاتی جێفرسن.
لە تەلەڤیزیۆندا، کەرتن لە ئەڵقەکانی New York Undercover، Sex and the City، Law & Order و 30 Rock دەرکەوتووە. لە ٢٠١٣ دا، ھەڵبژێردرا بۆ ڕۆڵی کەمی ئەفسەر واندا بێڵ لە زنجیرەی کۆمیدی-درامی نێتفلیکسی Orange Is the New Black. لەگەڵ کاستەکەدا، دوو خەڵاتی ڕێکخراوی ئەکتەرەکانی شاشەی بردەوە بۆ باشترین نواندن لەلایەن گروپێکەوە لە زنجیرەیەکی کۆمیدی لە ٢٠١٥ و ٢٠١٦. لە ٢٠١٧ دا زنجیرەکەی جێ ھێشت و گەڕایەوە بۆ چەند ئەڵقەیەک لە وەرزی کۆتایی لە ٢٠١٩.لە ٢٠١٦ وە بۆ ٢٠١٨، ڕۆڵێکی کەمی ھەبووە لە زنجیرەی کۆمیدی ئێچ بی ئۆی Insecure و لە ٢٠١٨ دا ڕۆڵی ساندی لانگمۆری گێڕا لە وەرزی حەوتەمی درامای Homeland. لە ٢٠١٧ دا، ڕۆڵی کەمی کڵۆدیا ھێندرسنی گێڕا لە زنجیرەی ترسناکی نێتفلیکسی شتە نامۆکان.
کەرتن ڕۆڵی یاریدەدەری ھەبووە لە زۆر فیلمدا، وەک Extremely Loud & Incredibly Close (٢٠١١)، The Wolf of Wall Street (٢٠١٣), Catfight (٢٠١٦)، The Light of the Moon (٢٠١٧)، Beauty Mark (٢٠١٧)، Bad Education (٢٠١٩)، و The Half of It (٢٠٢٠).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
مێژووی ئێران
وێنۆک مێژووی ئێران باسکردنە لە مێژووی وڵاتی ئێران و ئەو ڕووداوە و پێشھاتانەی ئەم ناوچەیە بە مەبەستی ئاشناکردنی نەوەکانی ئێستا بە ڕابردووی وڵاتی ئێران ئەم مێژووە پڕە لە شەڕ و ململانێی داگیرکاری و جەنگ ئەمەش ئەم وڵاتەی ڕووبەرووی چەندین کێشە و گرفت کردەوە. مێژووی ئێران دەگەرێتەوە بۆ ھەزاران ساڵ پێش ئێستا. دەسەڵاتدارەکانی ئەم وڵاتە لە کات و سەردەمە جیاوازەکانی پێشوو خولقێنەری چەندین ڕووداوی گەورە بوون.
مێژووی کۆن و ناوەڕاست
وێنۆک|نەخشەی ناوچەکانی ماد لە فراوانترین ئاستدا
مادەکان
دوای ئەوەی ئارییەکان کە لە نەژادی ئاری بوون ڕوودەکەنە خۆرئاوای ئێران لە داوێنی شاخەکانی زاگرۆس نیشتەجێ بوون و دوای نزیک بە ٥٠٠ ساڵ لە ژیانی لە ناوچە چیاکان و شەڕکردن لەگەڵ ئاشوورییەکان ھەوڵی دامەزراندنی حکومەتێک بۆ خۆیان دەکەن. ھێرۆدۆت، مێژوو نوسی یۆنانی، دیۆکس (دیاکۆ) بە دامەزرێنەری حکومەتی ماد دادەنێت کە بۆ ماوەی ٥٣ ساڵ حوکمرانی کردووە، دوای خۆی کوڕەکەی بووەتە فەرمانڕەوا. پاشان دەسەڵاتی کەوتە دەست ھووخ شەتەر کە یۆنانییەکان بە کیاکسار ناویان دەھێنا. ناوبراو توانی ھێزی نەتەوەکەی یەکبخات خۆی ئامادە بکات بۆ ھێرشکردنە سەر ئاشوورییەکان و دوای چەندین ساڵ لە شەڕ و جەنگ لەگەڵیان لە ساڵی ٦٢٦ پێش زاین دەسەڵاتی ئاشوورییەکان تێک بشکێنێت. دوای ئەمە مادەکان دەسەڵاتیان بەرفراوان بوو ساڵی ٥٨٤ (کیاکسار) کۆچی دوایدەکات و دەسەڵات بۆ کوڕەکەی بەجێ دەھێلێت بەناوی (ئاستیاکس) ماوەی فەرمانڕەوایەکەی بەردەوام بوو تا ئەوکاتە لە ھێرشی پارسییەکان بە فەرماندەی کورش زنجیرەی پاشایەتی مادەکان کۆتایی ھات.
تیرەکانی ماد
وەک زانیارییە مێژوویەکان پێمان دەڵێن، ٣ تیرە لە ٦ تیرەکەی یەکییەتی ماد واتە بوسیەکان، ستروخاتیەکان و بودیەکان، بەشی کوردەکان بووە و ٣ تیرەکەی تر بریتی بوون لە ئاریزانتیەکان (پیاو ماقووڵەکان) کە لە نزیکی کاشانی ئێستای ئێران ئەژیان و مۆغەکان کە لە نێوان شاری مەراغە و ڕەی ئێستای تاران‌دا دەژیان و لە کۆتاییدا پارتاکانیەکان ئەو خەڵکە بوون و لە ئیسفەھانی ئێستادا ژیانیان ئەبردە سەر. وەک نووسراوە یۆنانییەکان دەڵێن تیرەی ستروخاتیەکان کە بە ساگارتی ناویان دەبردرێ لە کرماشانی ئێستادا بوون کە ناوی یۆنانی کراوەکەی یانی زاگرۆس بۆ زنجیرە کوێستان ئەو ناوچە داندرا.
مانناکان
لە سەردەمی ھاتنی ئاریایییەکان بۆ ئاسیا، ھەرکام لەو قەومانەی وا توانایان بوو دەوڵەت و حۆکمەتێکان ڕێ خست. ناوی زۆرینەیان لە نووسراوەکانی ئاشوورییەکان‌دا ھەیە. یەکێک لەوانە وا زۆر ناوی ھاتووە مانناکانن. لەو سەردەمەی قەومی ماننا لاواز بوو، بەشێک لە حۆکمڕانی ماد بوو بەڵام دواتر ئاشوورییەکان ھێرشیان کردە سەر ئەو وڵاتە و مانناکان لە ترسی تێدا چوون بوونە ھاوپەیمانی ئاشوورییەکان دژ بە ماد. ئاشوور بە یارمەتی مانناکان شەڕی دژ بە مادەکانی بردەوە و وەک پێشکەشی، وڵاتە داگیرکراوەکانی ڕۆژئاوای ماننای پێیان بەخشی. مانناکان لە دەوروپشتی زرێچە ورمێ دەژیان. پایەتەختەکەیان شاری زیاوە بووە. کەڤنینەکانی دۆزراوە کە بە کەل و پەلی مانناکانی ئەزانن لە کوردستان و ئازەربایجان دۆزرانەتەوە؛ بە تایبەت لە شاری بۆکان، سەقز و قەلای زێویە و بەرزایی حەسەنلوو.
دەیلەم
لەنەتەوە دیرینەکانی ئێرانە کە دانیشتووی ھەرێمی گیلانی باکووری ئێران بوون (زیاری) و (بوێھی) دوو خانەدانی سەرناسی دەیلەمی بوون کە توانیان لە چاخی دەیەمی زایینیدا دەسەڵاتی خۆیان بەسەر ئێران و بەغدای بنکەی خەلافەتی عەبباسیدا بسەپێنن تا پەیدابوونی سەلجوقیەکان.
ئیمپراتۆرییەتیی ھەخامەنشی
وێنۆک|نەخشەی ناوچەکانی ھەخامەنشی لە فراوانترین ئاستدا
ھەخامەنشی ناوی زنجیرە پاشایەتیێک بووە وا لە ساڵانی ٥٥٠ ھەتا ٣٣٠ی پێش زایین ھەخامەنشییەکان لە ئیمپراتورییەکی لە دەریای ڕەش تاکوو ھێند حوکمڕانیان کردووە. ناوەندی دەسەڵاتداری ئەوان لەو شوێنی ئێستای وڵاتی ئێران دا بووە. دواتر ئیمپڕاتورییەکە گەورەتر بووە ڕۆژئاوای ئاسیای گرتەوە. لە سەرەتادا پاشایییەکە لاواز بوو، ھەتا سۆپایان پێک ھێنا و دواتر پاشای بەناوبانگی ھەخامەنشییەکان، کورش ھێرشی کردە سەر مادەکان کە لەو کاتەدا ئیشتوویگو پاشای ماد بوو شکەستی بە ماد و پاشایەتی مادی کۆتایی ھێنا کوروشی دووھەم کە بە کوروشی مەزن دەناسرێ، یەکەم شا و بناغەدانەری شاھەنشاھیی ھەخامەنشییە. کوروش لە ساڵی ٥٢٩ تا ٥٥٩ ی پێش زایین بۆ ماوەی ٣٠ ساڵ شاھەنشاھی ئێران بوو درێژەی پاشایەتی ھەخامەنشییەکان ٢٢٠ ساڵ بووە. سەردەمی پاشایەتی ھەخامەنشییەکان کشت‌وکاڵ و زانیارییەکان گەشەی کرد. کورش ڕێزێیکی زۆر بۆ مرۆڤ ھەبوو و کاتێ بابلیان داگیر کرد خەڵکی لەسەر بیر و بڕوای خۆی ھێشتەوە. پەیماننامەی کورش سەبارەت بە بڕوای ھەموان، یەکەمین پەیماننامەی مافی مرۆڤ بووە لە دونیا دا. ئەسکەندەری مەقدوونی لە ٣٣٠پیش زایین کۆتایی بە زنجیرەی پاشایەتی ھەخامەنشییەکان ھێنا. وێنۆک|کوروشی مەزن
ئیمپراتۆری سلووکی
دوای ئەوەی ئەسکەندەری مەزن توانی دەست بەسەر ئێران و چەندین ناوچەی جیھانی داگیرکرد لە تەمەنی ٣٢ ساڵی بەھۆی نەخۆشی دەمرێت ئەم مردنەی پشێوی بەدوای خۆیدا دەھێنێت و چەندین ئیمپراتۆرییەتی جیاواز پێک دێت یەکێک لەوانە ئیمپراتۆرییەتیی سلووکی کە لەسەر دەستی سلووکس دامەزرا کە ئەوکات لە ئێران پشتیوانانی ئەم ئیمپراتۆرییە بەشێکی ئێرانیان داگیرکردبوو بۆیە بۆ ماوەی حەفتا ساڵ حوکمی ئێرانیان کرد
ئیمپراتۆرییەتیی ساسانی
وێنۆک|نەخشە ناوچەی ژێر دەسەڵاتی ساسانییەکان ئیمپراتۆرییەتیی ساسانی یان ساسانییەکان دوایین ئیمپراتۆرییەتیی ئێرانیی پێش ئیسلام بووە. بنەماڵەی ساسانی لە ساڵی ٢٢٤ی زایینی بە تێکشاندنی ئەشکانییەکان حکوومەتەکەیان پێک ھێنا و ھەتا ساڵی ٦٥١ واتە بۆ ماوەی زیاتر لە ٤٠٠ ساڵ یەکێک لە زلھێزەکانی سەردەم بوون و بەرامبەرکێێ ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیان کرددوە. یەکەم شای ساسانی، ئەردەشیری یەکەم بووە کە لە ناوچە پارس (پارێزگای فارس لە ئێستای ئێران) شۆڕشی کردووە و ئیمپراتۆرییەتییەکەی دامەزراندووە. دوایین شای ساسانی یەزدگێردی سێیەم بووە کە چەند شەڕی گەورەی لەگەڵ سوپای ئیسلام لە سەردەمی عومەر کوڕی خەتتابدا کردووە و لە ھەموویاندا دۆڕاوە. سەردەمی ساسانییەکان وەک سەردەمی زێڕینی چاندی ئێرانیی پێش ئیسلام ناسراوە و کاریگەریی زۆری ھەبووە لەسەر ئەوەی کە دواتر وەک ھونەر و چاندی ئیسلامی ناسرا. ئایینی زەردەشتی و زانایانی ئایینی، ڕۆڵی گرنگی و کاریگەریی زۆریان ھەبووە لەسەر شێوازی حکوومەتدا.
ھێرشی مەغۆل بۆ سەر ئێران
وێنۆک|چۆنییەتی ھێرشی مەغۆلەکان بۆ سەر ناوچەکانی جیھان
تەیموررییەکان
suiiii
سەرھەڵدانی دەوڵەتی سەفەوی
ئیسماعیل سەفەوی لە ساڵی ١٤٩٤ز وە سەرکردایەتی ڕێکخستنی سەفەوییەکانی گرتە دەست وھەستا بە بانگەواز بۆ مەزھەبی شیعە، دەستی گرت بەسەر ناوچەکانی گەیلاندا، لە ساڵانی نێوان ١٤٩٩ تا ١٥٠١ز، بەردەوام بوو لە فراوانکردنی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتیدا ھەتا مەموو وڵاتی فارس (ئێران)ی گرتەوە، و ھەستا بە دەرکردنی قەراقوینڵۆ (ھۆزێکی تورکمان بوون) لە ساڵی ١٥٠٧ز و دەستی گرت بەسەر عێراقدا، و مەزھەبی شیعەی دوانزە ئیمامەکەی کردە ئاینی فەڕمی دەوڵەت، و لە بەرامبەر عوسمانییەکاندا تێک شکا لە شەڕی چاڵدێراندا لە ساڵی ١٥١٤ز دا، وشەڕ لە نێوانیان و لە نێوان عوسمانییەکان بەردەوام بوو لەلای ڕۆژئاواوە، و لەلایەکی ترەوە لەگەڵ ئۆزبەگییەکان (شیبانییەکان لە بوخاری) لە سنورەکانی ڕۆژھەڵاتیانەوە لە ناکۆکیدا بوون. تەھماسب لە ساڵانی ١٥٢٤ تا ١٥٧٦ز حوکمی گرتە دەست و توانی سیاسەتێکی ھاوسەنگ وەربگرێت و چارەسەرێکی ناوەندی بۆ کێشە ئاینییەکان دابنێت، ھەروەک لە سەردەمی ئەمدا ئەدەب و ھونەر گەشەیان سەند، پاشان چەند قۆناغێکی پێکدادانی ھاتن وجارێکی تر بارودۆخ جێگیر بووەوە لە سەردەمی عەباسی یەکەمدا (١٥٨٧ تا ١٦٢٩)ز، و دەستی گرت بەسەر ئازەربایجان ساڵی ١٦٠٣ز پاشان شیراز و ئەرمینیا و چەند بەشێکی ئەفغانستان لە ساڵی ١٦٠٨ز، و لە ساڵانی ١٦٢٤/١٦٢٣ کوردستان و عێراقی خستە پاڵ دەوڵەتەکەی جارێکی تر، و لە ڕووی ناوخۆیییەوە ھەستا بە کۆمەڵێک چاکسازی لە سوپادا، و گەشەی دا بە شاری ئەسفەھان و کردی بە یەکێک لە گرنگترین شارەکان لەو ماوەیەدا، ھەروەک توانی بازرگانی ڕیکبخات و ئابوری دەوڵەت ببوژێنێتەوە، بەڵام لە دوای ئەم چەند فەرمانڕەوایەک دەسەڵاتیان گرتە دەست کە بە گشتی کەسایەتیان لاواز بوو. دەوڵەتی سەفەوی دوایین ماوەی سەربەرزی بەخۆیەوە بینی لە سەردەمی عەباسی دووەم (١٦٤٢–١٦٦٦)ز، کە ئاڵوگۆڕی بازرگانی زیاد کرد لەگەڵ دەوڵەتە ئەوروپییەکاندا لە ڕێگەی ئەو کۆمپانیا بازرگانیانەی لە ناوچەکەدا ئیشیان ئەکرد، ھەروەک چەند چاکسازییەکی ناوخۆیی ئەنجامدا، و ساڵی ١٦٤٨ز چەند بەشێکی تری ئەفغانستانی خستە پاڵ دەوڵەتەکەی. پاشان ئابوری وڵات چەند گەڕانە دواوەی خێرای بە خۆیەوە بینی لە سەردەمی شا حسەین (١٦٩٤–١٧٢٢)ز، کە ھۆکار بوو بۆ شۆڕشی سونە دوای ئەوەی لێخۆشنەبوون لە ھەڵسوکەوتیا دەرکەوت لەگەڵیان و دەمارگیرییەکی توندی ھەبوو بۆ مەزھەبی شیعە، لە ساڵی ١٧١٩ز ئەفغانەکان ھاتن کە (گەڵزای) حوکمی ئەکردن لەسەر شانشینشی سەفەوییەکان، ئەوانە دەستیان کرت بەسەر ئەسفەھاندا لە ساڵی ١٧٢٢ز، وشا حسەینیان لابرد ولە سێدارەیان دا لە ساڵی ١٧٢٦ز، ھەتا ساڵی ١٧٣٦ گەڵزای حوکمەتێکی دامەزراند لە ژێر سێبەری سەفەوییەکان (بەڵام شا ھیچ دەسەڵاتێکی نەبوو), ودەسەڵاتی ڕاستەقینە لە وڵاتی فارسدا زەند و ئەقشەرییەکان دابەشیان کردبوو ھەتا دواتر گواسترایەوە بۆ قاچارییەکان.
ئێران لە سەردەمی ئەفغانەکان
وێنۆک|نادرشا
ئەفشارییەکان
ئەفشارییەکان بەرەماڵێکی تورک بوون کە لە ساڵانی ١٧٣٦ تا ١٧٩٦ لە ئێران حکوومەتیان کردووە. بۆ یەکەم جار نادرشای ئەفشار توانی پادشایی سەفەوییەکان ھەڵوەشێنێتەوە و حکوومەتی ئەفشارییەکان دامەزرێنێ. لە سەردەمی نادردا پانایی ئێران زۆر فراوان بوو و زۆربەی ناوچەکانی کوردستانی ھاوچەرخ کەوتە ژێر دەسەڵاتی بەپێی سەرچاوەکان لە شانشینە جەگە لە نادر شا (عادل شا (١٧٤٧–١٧٤٨)، ئیبراھیم شای ئەفشار (١٧٤٨)، شاھروخ میرزا (١٧٤٨–١٧٩٦) دەسەڵاتیان وەرگرتووە
زەندییەکان و ماوە حکومڕانیان
وێنۆک|کەریم خانی زەند زەندییەکان بەرەماڵێکی کورد بوون کە لە ساڵانی ١٧٥٠ تا ١٧٩٤ لە ئێران حکومیان دەکرد. بۆ یەکەم جار کەریم خانی زەند توانی لە دوای ھەڵوەشینەوەی پادشایی ئەفشارییەکان ئاسایش بھێنێتەوە وڵات و حکوومەتێکی بەھێز پێک بێنێت. پایتەختی زەندییەکان شیراز بوو. دوای مردنی کەریم خان ئاژاوە و ناکۆکی لە سەر دەسەڵات لە نێو کوڕ و براکانی کەریم خان ڕوویدا ئەمەش دەرفەتی بۆ محمد خانی قاجەر ڕەخساند تا ئەوەی ھێز یەک بخات و ھێرش بکاتە سەر دەسەڵاتی زەندییەکان بەتایبەت لەسەردەمی لوتف علی خان کە دوا پاشای زەندییەکان سەر ئەنجام ھەر لەلایەن ھیزەکانی ئەوەوە دەستگیرکرا و پاشان کوژرا بەم شێوەیە دوای کوژرانی لوتف علی خان دەسەڵاتی زەند لە ساڵی ١٧٩٤ لە ئێران کۆتایی ھات
قاجەرەکان
قاجاڕەکان بنەماڵەیەکی بەڕەگەز تورک بوون کە لە دەوروبەری ساڵی ١٧٩٤ەوە ھەتا ١٩٢٥ حکومی ئێرانیان کردووە ئەویش دوای ئەوەی کە دەسەڵاتیان بە سەر زەندییەکان زاڵ دەبیت وحکومەتەکەیان دەڕوخێنن. ھۆزی قاجاڕ یەکێ لە بەرەبابە تورکمانەکانی ئاسیای ناوەڕاست بوون کە لە ھێرشی مەغولدا ھاتن بۆ ئێران. سەرەتا لە ئەرمەنستاندا نیشتەجێ بوون، دواتر شاعەباس تاقمێکیانی گواستەوە بۆ ئێستەرئۆگستاد (گۆرگانی ئەمڕۆ) کە حکومەتی قاجاڕەکانیش ئەمانە پێکیان ھێنا. بناغەدانەری ئەم زنجیرە پادشایییە ئاغا محەممەد خانە و دوایین پادشای قاجاڕیش ئەحمەد شا بووە.
دروست بوونی کۆماری کوردستان
وێنۆک|[[قازی محەممەد دامەزرێنەر و سەرۆکی کۆماری کوردستان]]
ساڵی ١٩٤٦ لە ڕۆژئاوای ئێران بەھۆی ئەو دۆخەی کە ئێران بەسەریدا ھاتبوو ڕووداویکی مێژووی ڕویدا ئەویش دامەزراندنی حکومەتێکی سەربەخۆ بوو لە لایەن کوردەکانەوە بە سەرۆکایەتی قازی محمد بە پشتیوانی دەوڵەتی سۆڤیەت بە ناوی کۆماری کوردستان یاخود ھەر وەک لە چەندین سەرچاوەی دیکە ھاتووە کۆماری مەھاباد. ئەم ھەنگاوەی کوردەکان بۆ حکومەتی شا جێگەی قبوڵ نەبوو ھەریۆیە بە ھەموو شێوەیەک کەوتە دژایەتی ئەم حکومەتە کە لە شێوەی دەوڵتدا بوو ئەم فشارانە وای کرد کە ئەم کۆمارە تەمەنی زۆر نەبێت تەنھا ١١ مانگ بە سەربەخۆی مایەوە پاش ئەوەی سۆڤیەت لە ناوچەکانی ئێران و ئازەربایجان کشایەوە ئەم کۆمارەش بە ڕەو ڕووخان چوو تا ئەوەی لە لایەن ئێرانەوە قازی محمد و چەندین کەس لە ھاوکارانی دەگیرێن و پاش دادگایی لە سێدارە دەدرێن.
شۆرشی دەستوری ئێران
وێنۆک|چەن وێنە لە شەڕی ئێران و عێراق، لە سەرەوە سەربازێکی ئیرانی بە ماکی گازەوە، سەدام و ڕامسفێڵد، سەربازانی لاوی ئێرانی و بەندەرێکی نەوتی ئێران کە لە ھێرشی ئامریکادا سووتاوە.
شەڕی ئێران و عێراق
شەڕی ئێران و عێراق بۆ ماوەی ٨ ساڵ بەردەوام بوو. ئەم شەڕە سەرەتا بە ھێرشی ھێزەکانی سەدام (سەرۆک کۆماری ئەو سەردەمی عێراق) بۆ سەر ئیران دەستی پێ کرد، لە کاتی ھێرشەکەدا شۆڕشی ئیسلامیی ئێران تازە سەرکەوتبوو و دۆخی ئەرتەشی ئێران زۆر شێواو و ئاڵۆز بوو. لە لایەکی دیکەوە عێراق لە دۆخێکی باشدا بوو، باری ئۆگستووری لە گەشە کردندا بوو، کە سەدام ویستی بۆ ئەوە ببێتە وڵاتی یەکەمی ناوچە، ھەروەھا بۆ ئەوە کە پەرە بداتە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی خۆی و بەم شێوە کامی لە ئاڵۆزی ئێران گرتبیت. لە لایەکی دیکەوە ئێران، ئنقلابێکی ئیدێۆلۆژیکی کردبوو و دەیویست ئەم شۆڕشە پەرە بداتە سەر وڵاتانی دەوروبەری خۆی بە تایبەت عێراق کە کەمینەیەکی زۆر گەورە شێعەی ھەبوو. نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کۆتایی ھێنان بەم شەڕە لە ساڵی ١٩٨٧ دا بڕیارنامەی ژمارە ٥٩٨ی دەرکرد. بەڵام ئەم بڕیارنامەی ھەتا ساڵی ١٩٨٨ نەھاتە کایەوە. لە دوای سوڵح ئێران و عێراق گەڕانەوە بۆ سەر سنوورە پێشووەکانیان کە بە پیی ڕێکەوتننامەی جەزائیر لە ساڵی ١٩٧٥ دیاری کرا بوو. ھەتاکوو ساڵی ٢٠٠٣ ئاخرین سەربازانی بە دیل گراوی دوو لایەنی شەڕەکە پێکەوە ئاڵوگۆر کران. ئەم شەڕە گیانی نیو میلیۆن سەربازی ھەر دوو لای گرت، زیانێکی گەورەی تووشی ھەر وڵات کرد بەڵام لە ئاکامدا ھیچ سنوورێک جێبەجی نەبوو. لەم شەڕەدا خەڵکێکی زۆر بوونە قوربانی بەکارھینانی چەکی کیمیایی و چەندین ڕووداوی گەورەی کۆمەڵکوژی تێدا ڕووی دا. لەم شەڕەدا شارە کوردنشینەکان چەندین جار بۆمباران کران و خەڵکێکی زۆر بوونە قوربانی
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ئێران پۆل:مێژووی ڕۆژاوای ئاسیا
نەمرەکان (فیلم)
نەمرەکان فیلمێکی سووپەرھیرۆی ئەمریکییە لەسەر ڕەگەزێک بە ھەمان ناوەوە دروستکراوە، فیلمەکە لەلایەن ستۆدیۆکانی مارڤڵ بەرهەمهێنراوە و لەلایەن واڵت دێزنی ستۆدیۆز مۆشن پیکچەرز دەرهێنراوە، فیلمەکە ٢٦ەم فیلمی جیھانی سینەماییی مارڤڵە (MCU). لە دەرھێنانی کڵۆی چاوە،  کە سیناریۆکەی لەگەڵ پاتریک بورلێ و ریان فیرپۆ و کاز فیرپۆ نووسی. ئەکتەرەکانی کاستی پڕ ئەستێرەن کە جێما چان و ڕیچارد مادن و کەمیل نانجیانی و لیا مکهیو و بریان تیری هێنری و لورێن ڕیدلوف و باری کێۆگان و ما دۆنگ سێۆک و هاریش پاتێڵ و کیت ھارینگتۆن و سەلما هایێک و ئەنجلینا جۆولی دەگرێتەوە. لە فیلمەکەدا، هەتاهەتاییەکان، ڕەگەزێکی ئاسمانی نەمرە، لە خۆشاردن دێنە دەرەوە بۆ پاراستنی زەوی لە ڕکابەرە کۆنەکانیان دێڤیەنتز (کۆمیکس).
لە نیساندا، سەرۆکی ستۆدیۆکانی مارڤڵ کێڤن ڤیگی ڕایگەیاند فیلمێک لەسەر هەتاهەتاییەکان دەستی بە ئامادەکردن کردووە، لە ئایاردا ریان فیرپۆ و کاز فیرپۆ بۆ نووسینی سیناریۆکە بە کرێگیران. چاو دانرا تا لە کۆتاییەکانی ئەیلوولدا دەرهێنان بکات، ئازادییەکی زۆری لە مافی داهێنانی پێدرا، کە وایلێکرد زیاتر لە فیلمەکانی تری MCU لە دەرەوەی ستۆدیۆ تۆمار بکرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھەتاھەتاییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلم دەربارەی خەڵکی نابیست پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی پۆل:فیلمەکان لە ساڵی ٢٠٢٤ دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئالاسکا دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە زەریای هیندی دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئۆکسفۆردشایر وێنەگیراون پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:مشتومڕی فیلمەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئەکتەران پۆل:فیلمەکان دەربارەی کۆنترۆڵکردنی دەروون پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھێزە دەروونییەکان پۆل:فیلمەکان لەژێر کاریگەری پەتای کۆڤید-١٩ پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە شیکاگۆ داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە بۆشایی ئاسماندا ڕوودەدەن پۆل:ئەو فیلمانەی لە زەریای ھیندی دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکان کە لە دوورگەکانی کەناری وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکانی پەیوەست بە ھاوڕەگەزبازان پۆل:مشتومڕەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی لە فیلمدا
فیلمی سەربەخۆ
فیلمی سەربەخۆ لەلایەن سیستەمی ستۆدیۆی ھۆلیوود و ھەروەھا کۆمپانیا بەناوبانگەکانی فیلم لە ناوچەکانی تری جیھان بەرھەم دەھێنرێت. ھەروەھا ئەم زاراوەیە فیلمە نابازرگانی و ھونەرییەکان دەگرێتەوە کە جیاوازن لە فیلمە بازرگانییەکانی دیکە و سینەمای کلاسیکی ھۆلیوود. ئەم فیلمانە بەزۆری لەلایەن ستۆدیۆ بچووکەکانی فیلمەوە دروست دەکرێن.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی فیلم و ڤیدیۆ پۆل:چەشنەکانی فیلم
بانزەمینی سەیدکەریم
بانزەمینی سەیدکەریم گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پێش ئێستا
پێش ئێستا، یان "ساڵانی پێش ئێستا" (کورتکراوەی ئینگلیزی BP) پێوانەیەکی کاتە کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە شوێنەوارناسی، زەویناسی و بابەتە زانستیەکانی تر بەکاردێت بۆ دیاریکردنی کاتی رووداوەکان بە گوێرەی سەرچاوەی دیاریکردنی کاتی ڕادیۆکاربۆن لە ساڵانی ١٩٥٠کاندا. لەبەر ئەوەی کاتی "ئێستا" دەگۆڕێت، کردارێکی ستاندارد بریتیە لە بەکارهێنانی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠ وەک ڕۆژی دەستپێکردن (ئیپۆک) لە پێوانەی تەمەن. کورتکراوەی "پ.ئ" بە "پێش فیزیک" لێکدراوەتەوە، کە ئاماژە بە ئەو کاتە دەکات پێش ئەوەی تاقیکردنەوەی چەکی ناوکی بە شێوەیەکی دەستکرد ڕێژەی ئایزۆتۆپەکانی کاربۆن لە کەشوهەوادا بگۆڕێت، کە زانایان ئێستا دەبێت ژماردنیان بکەن.
گوندستانی ھەرەسەم
سەرچاوە
پۆل:گوندستانەکانی شارستانی ئارووناوا پۆل:شارستانی ئارووناوا
پێش ئێستا
لە ڕێکەوتنێک(دانانی زانستی)دا کە هەمیشە چاودێری نەکراوە، زۆرێک لە سەرچاوە بەکارهێنانی داتای BP سنووردار دەکەن بۆ ئەوانەی بەرهەمدەهێنرێن لەگەڵ داتای ڕادیۆکاربۆن؛ نۆتەی جێگرەوەی RCYBP کە کورتکراوەی ئینگلیزیەکەیەتی بۆ "ساڵانی ڕادیۆ کاربۆن پێش ئێستا" دەگەیەنێت.
ناوچەی ئێل دۆرادۆ (کالیفۆرنیا)
وێنۆک| نەخشەی ناوچەی ئێل دۆرادۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا
ناوچەی بیوت (بە ئینگلیزی: El Dorado County) یەکەکە لە ناوچەی ویلایەتی کالیفۆرنیا لە وڵاتی ئەمریکا.
رێژەی دانیشتوانی ئەو ناوچەیە لە ساڵی ٢٠١٣ بەپێی سەرژمێری نێزیکەی (١٨١٬٧٣٧) کەس بوە..
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزراوی ١٨٥٠ پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٥٠ لە کالیفۆرنیا
مایک ویڵەر (شتە نامۆکان)
مایکڵ 'مایک' ویڵەر کارەکتەرێکی خەیاڵی زنجیرەی نێتفلیکسی خەیاڵی زانستیی ترسناکی شتە نامۆکانە. ئەو یەکێکە لە کارەکتەرە سەرەکییەکانی زنجیرەکە، ڕۆڵی سەرۆکی گروپی سەرەکی منداڵەکان ئەگێڕێت. مایک لەلایەن فین وۆڵفھاڕدەوە بەرجەستەکراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی شتە نامۆکان پۆل:کارەکتەرە کوڕە ئەمریکییەکان لە تەلەڤیزیۆن پۆل:کارەکتەری منداڵ لە تەلەڤیزیۆن
دوورگەکانی کووک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
دوورگەکانی کووک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
تۆڕی تەلەڤیزیۆنی گلۆباڵ
تۆڕی تەلەڤیزیۆنی گلۆباڵ (؛ لەسەر زاران بە Global دەناسرێت، یان ھەر بە تەلەڤیزیۆنی گلۆوبل بانگ دەکرێت) تۆڕێکی تەلەڤیزیۆنی کەنەدییە کە لەلایەن کەرتی تایبەتەوە خاوەندارییەتی دەکرێت، بەزمانی ئینگلیزی بەرنامەکانی پێشکەش دەکات. بە دووەم گەورەترین تۆڕی ڕاگەیاندن دادەنرێت لە کەنەدا ئەمەش دوای CTV، گلۆوبل خاوەنی ١٥کەناڵی تەلەڤیزیۆنییە کە لەڕێگای ئانتین و کێبڵ لەسەرانسەری کەنەدا پەخشی بڵاودەکاتەوە. خاوەندارییەتی Global دەگەڕێتەوە بۆ Corus Entertainment - کە ھاوبەشگایەکی ڕاگەیاندنە لەلایەن خێزانی JR Shaw بەڕێوە دەچێت.
ئەم تۆڕەی ڕاگەیاندنە لە بنەڕەتدا کەناڵێکی ناوەخۆیی تەلەڤیزیۆنی بوو لە کەنەدا بەھەمان ناوی Global کە لەناوچەکانی باشووری ھەرێمی ئەنتاریۆ بەرنامەکانی پەخش دەکرد، کەناڵەکە خۆی لە ١٩٧٤ دامەزرا بەڵام ھەر زوو لەلایەن ھاوبەشگای CanWest Global Communications کڕایەوە کە تاوەکو ئێستا خاوەندارییەتی دەکرێت، کەدواتر پەرەیان پێدا و سنووری پەخشی تەلەڤیزیۆنەکەیان فراوانکرد قۆناغ بە قۆناغ تاوەکو گەیشتە ئاستی چەندین کەناڵی تایبەتمەند کە ھەریەک لەم کەناڵانە بەشێوەی سەربەخۆ پەخشی بەرنامەکانیان دەکەن، بەکۆی گشتی کەناڵەکانیان دەگوت CanWest Global System، تاوەکو ساڵی ١٩٩٧ کەسەرجەم کەناڵەکانیان لە ژێڕناوی کەناڵی ئەنتاریۆ تۆمارکرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی کەنەدا
زاماسو
زاماسو (ザマス Zamasu) یان گۆکو بلاک (ゴクウブラック) ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵی و یەکەم دووژمنی ڕاستەقینە و نوێی زنجیرەی دراگۆن بۆڵ سووپەرە. کەسایەتییەکه لە لایەن ئاکیرا توریاماوە دروست کراوە، و بۆ یەکەم جار لە لە ئەڵقەی چل و حەوتی ئەنیمێکە کە لە دوانزەی حوزەیرانی ساڵی ۲۰۱٦ پەخشکرا و لە ژمارەی چواردەیەمی مانگاکەدا داوای یارمەتی لە داهاتووەوە (未来からのSOS!!) دەرکەوت. شێوەی گۆکو بلاک ڕێک لە سۆن گۆکو دەچێت و هەر لەبەر ئەوە بولمای داهاتوو ئەو ناوەی لێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:خوا خەیاڵییەکان پۆل:کەسایەتییەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵ
مارک ھێنری
ماڕک جێرۆلد ھێنری (؛ لەدایکبووی ١٢ی حوزەیرانی ١٩٧١) یاریزانی بەرزکەرەوەی ھێز، بەرزکەرەوەی کێشی ئۆڵۆمپیک، وەرزشەوانی بەتوانا، و زۆرانبازێکی پیشەگەری خانەنشینکراوە، کە ھەنووکە بەپێی ڕێککەوتننامەی ئەفسانەکان واژووی دەبلیوو دەبلیوو ئیی کردووە. ھەروەھا وەک بەرھەمھێنەرێک کارەکانی پشت پەردە دەکات. دووجار لە ساڵی ١٩٩٢ و ١٩٩٦ وەرزشکاری یاری ئۆڵۆمپی بووە، مەدالیای زێڕ و زیو و بڕۆنزی بەدەست ھێناوە، ھەروەھا مەدالیای لە «یارییەکانی پانی ئەمریکی» ساڵی ١٩٩٥ ھەیە. وەک توانای بەرزکەرەوە لە ساڵی ١٩٩٥ پاڵەوانی جیھانی WDFPF بوو، دووجاریش پاڵەوانی «پاڵەوانێتی نیشتیمانی U.S» ١٩٩٥ و ١٩٩٧ بووە، وەک ھەمیشە ھەڵگری ڕیکۆردی جیھانە، لە squat, deadlift. ھێشتا لە WDFPF لەبەشی squat تۆماری جیھانی دەگرێت، وەک کەسێکی گەورەی بەشی squat و توانای بەرزکەرەوە دادەنرێت، بێ ئەوەی گوێ بەو کێشە بدات کە ھەیەتی، ھەروەھا وەک کەسێکی گەورەی بەشی deadlift دادەنرێت، لەلایەن ھاوڵاتییەکی ئەمریکی.
لە بەرزکەرەوەی کێش ھێنری سێجار پاڵەوانی «پاڵەوانێتی نیشتیمانی بەرزکەرەوەی کێش» بووە، لەساڵانی ١٩٩٣، ١٩٩٤، ١٩٩٦. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٢ براوەی (کراوەی ئەمریکی - Open American) بوو، دووجار پاڵەوانێتی فیستیڤاڵی ئۆڵۆمپی بردەوە، لە ساڵانی ١٩٩٣ و ١٩٩٤، وە براوەی پاڵەوانێتی NACAC بوو، لە ساڵی ١٩٩٦. سێیەم گەورەترین بەرزکەرەوەی کێش بوو، لە ساڵی ١٩٩٣ بۆ ١٩٩٧. لە ساڵی ٢٠٠٢ یەکەم ساڵانەی «ئارنۆڵدی پیاوی بەھێزی کلاسیکی» بردەوە، کە ساڵی جارێک دەبێت. لە ساڵی ١٩٩٦ بۆ WWE ڕۆیشت، یەکجار بووە براوەی «پاڵەوانێتی ئەوروپی WWF»، دووجاریش بووە براوەی «پاڵەوانێتی جیھان»، ھەروەھا پاڵەوانێتی ECW لە ساڵی ٢٠٠٨، پاڵەوانێتی کێشی قورسی WWE.
ژیانی تایبەتی
ھێنری لە شارۆچکەکەیەکی بچووکی «سیلسبی» لە ڕۆژھەڵاتی «تێکساس» لە دایکبووە، ٩٠ میل لە باکووری ڕۆژھەڵاتی «ھۆستۆن». وەک منداڵ ھەوادارێکی گەورەیی «ئەندرێی زەبەلاح» بوو، کاتێک زۆرانبازی دەکرد، کاتێک بۆ زۆرانبازی ئامادە دەبێت، لە بۆمۆنت، تێکساس خۆی نیشان دەدات. ھەوڵەکانی ھێنری گەنج وەک ئەندرێ بوو، بەرەوە ڕێرەواکانی ئەو دەرۆیشت، کاتێک ھێنری تەمەنی ١٢ ساڵ بوو، باوکی ئێرنست بەھۆی شەکرەوە مرد. ھێنری لە خێزانێک لەدایکبووە، کەھەموویان تێکرایان لەکەسی ئاسایی گەورەترە، بەتایبەتی مامە مەزنەکەی بەناوی "چود"، کە ٦ پێ ٧ بەرز بوو، کێشی ٥٠٠ پاوەند بوو، زۆربەی جار پێڵاوی نەبوو، بە بەھێزترین پیاو لە "پێنێ" لە ڕۆژھەڵاتی تێکساس دادەنرێت. ھێنری یاری تۆپی پێی لە قوتابخانەی ئامادەیی تا پۆلی ١٢ دەکرد. ھێنری برایەکی لەخۆی گەورەتری ھەیە، بەناوی «پات» لە ئوستەن، تێکساس لەگەڵ ژنەکەی بەناوی جانە و کوڕەکەی بەناوی جاکۆب، وە کچەکەی بەناوی جوانا دەژێت. ھەروەھا ھێنری گیاندارێکی دوو پێی بۆ ڕاوکردنی کەروێشک ھەیە، بەناوی پی پی. ھێنری شۆفێری ھەمەڕە، لە ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢ تەرمی «مایکڵ کلارکی» ھەڵگرت، کە لە ساڵی ٢٠١٢ مرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:زیندووان پۆل:زۆرانبازە پیشەگەرە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دیسلێکسیان هەیە پۆل:وەرزشوانانی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی بیستەم
پێککەوتوویی (ئەندازە)
چەپ|وێنۆک|350px|دوو شێوەی لای چەپ پێککەوتوون، بەڵام لەگەڵ شێوەی سێھەم [[لێکچوویی (ئەندازە)|لە یەک دەچن شێوەی چوارەم لەگەڵ شێوەکانی تر پێککەوتوو نییە و پێکھاتەیەکی جیاوازی ھەیە.]] وێنۆک|چەپ لە ئەندازەدا دوو شێوەی ھەمان پێکھاتە و ھەمان پێوانەیان ھەیە، پێیان دەڵێن دوو شێوەی پێککەوتوو یان دوو شێوەی جووت. ھەموو شێوە پێککەوتووەکان لە یەک دەچن بەڵام دەشێ دوو یان چەند شێوەی لێکچوو پێککەوتوو بن یان پێککەوتوو نەبن. بە ھێماکانی بیرکاری پێککەوتوویی دوو سێگۆشە وەکوو سێگۆشەی ABC و DEF بەم شێوە دەردەبڕن.
بارەکانی پێککەوتوویی سێگۆشەکان
لە سێگۆشەی وەستاودا سەرەڕای ئەم سێ شێوە لەم دوو حاڵەتەدا دوو سێگۆشەی وەستاو جووت دەبن:
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندازەی ئیقلیدسی پۆل:سێگۆشەکان
ڕاپ
ڕەپ (ئینگلیزی: Rap) چەشنێکی مۆسیقایە کە تێدا وشەکان لەگەڵ مۆسیقادا بەخێرایی دەگوترێن، لەکاتی ڕەپکردندا دەبێت ڕاچاوی ڕیتم و لێکچوونی وشەکان و نزیکیان لە یەکەوە بکرێت. ڕەپ بەوە لە شیعر جیادەکرێتەوە کە بەپێچەوانەی شیعرەوە، لەگەڵ مۆسیقا پشتینەیا ڕێکدەخرێت. ھەندێکجار ڕەپ لەگەڵ کەلتوری ھیپ ھاپ بەراورد دەکرێن بە یەک.
سەرچاوەکان
پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا پۆل:ڕاپ
دووەمین خەڵاتی زنجیرەی بلو دراگۆن
دووەمین خەڵاتی زنجیرەی بلو دراگۆن (بە کۆری: 제1회 청룡 시리즈 어워즈) لە ١٩ی تەمموزی ٢٠٢٣، لە شاری پارادایس لە ئینچیۆن، کاتژمێر ٨:٣٠ی پاشنیوەڕۆ بە کاتی کۆریای باشوور دەست پێدەکات. لە لایەنی پێشکەشکاران جون هیون موو و ئیم یون-ئا لە کەناڵی کەی بی ئێس ٢ پەخش دەکرێت.
پاڵێوراوان لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ڕاگەیەندرا. ئەو زنجیرەیانەی کە بەرهەم هێنراون و لەلایەن پلاتفۆرمەکانی ستریمینگەوە لە ١ی ئایاری ٢٠٢٢ تا ٣١ی ئایاری ٢٠٢٣ بڵاوکراونەتەوە، شایستەی پاڵێوراو بوونن.
زنجیرەی «The Glory» زۆرترین پاڵاوتنی وەرگرتووە کە پێنج پاڵاوتنە
براوەکان و پاڵێوراوەکان
براوەكان بە تۆخی دیاریكراون
بەستەری دەرەکی
ماڵپەڕی فەرمی (بە زمانی کۆری)
ئیسپانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
ئیسپانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
سەعات
سەعات یەکەیەکی کاتە کە بەپێی ڕێککەوتننامەی نێونەتەوی، وەک ١ بەش لە ٢٤ بەشی ڕۆژ ھەژمار کراوە و بە شێوازی زانستی وەک ٣،٥٩٩-٣،٦٠١ چرکە ناسێنراوە. بەپێی بارودۆخ سەعاتی وەرزی، جەستەیی و نایەکسان وەک یەک لە دوانزەی شەو یان ڕۆژ لە ڕۆژھەڵاتی نزیکی کۆندا دامەزراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:یەکەکانی کات
کۆستاریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
کۆستاریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦ بوو کە لە ١ تا ١٦ی ئابی ١٩٣٦ لە بەرلین لە ئەڵمانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
شاھێ بەدۆ
شاھێ بەدۆ (لە دایکبووی ١٩٨٦ لە ئاگری، ناوی ڕاستەقینەی: شاهین گوونیش) گۆرانیبێژێکی کوردی باکوورە، گۆرانییەکانی بە کورمانجی دەڵێت. ئەو لە ساڵی ٢٠٠٠ یەکەم ئەلبوومی مۆسیقی بڵاوکردەوە. ئەو بەهۆی گۆرانییەکانی باتمانێ باتمانێ و چاڤڕەشا من ناوبانگی دەرکردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:زیندووان پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی باکووری
عەرەبلی
عەرەبلی یا عربلودەرە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
عەرەبلی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
نایەکسانیی جێندەری
نایەکسانیی جێندەری پرۆسەیەکی کۆمەڵایەتییە کەوا پیاو یان ژن بە یەکسانی مامەڵەیان لەگەل ناکرێت. مامەلەکردنەکە لەوانەیە لە بایۆلۆجی، فیزیۆلۆجی، بڕوا کلتوورییەکان) و دەست پێبکات.
ھەروەھا ئەم نا یەکسانییە جێندەرەکانی تریش دەگرێتەوە لە کۆمەڵگا کە بەبەر شێوازە مامەلەکردنەکان دەکەون بەپێی (بایۆلۆجی، فیزیۆلۆجی، بیروباوەرە کلتوورییەکان).
بەپێی لێکۆلینەوەیەک مامەلەکردنەکە لەوانەیە کاریگەری بکاتە سەر زۆر شت وەکوو جیاوازی لە خوێندن، خێزان، شێوازی ژیان، خولیاکان، پشە و کار، بابەتەکان پەیوەندی بە سیاسەت.
سەرچاوەکان
پۆل:نایەکسانیی جێندەری پۆل:نایەکسانیی کۆمەڵایەتی پۆل:سێکسیزم پۆل:یەکسانی جێندەری
ناوچەی فرێسنۆ (کالیفۆرنیا)
وێنۆک| نەخشەی ناوچەی فرێسنۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا
ناوچەی بیوت (بە ئینگلیزی: Fresno County) یەکەکە لە ناوچەی ویلایەتی کالیفۆرنیا لە وڵاتی ئەمریکا.
ڕێژەی دانیشتوانی ئەو ناوچەیە لە ساڵی ٢٠١٣ بەپێی سەرژمێری نێزیکەی (١٥٬٥٨٥) کەس بوە.
مێژوو
ناوچەی ئێستای ئەو پارێزگایە سەردەمانێک بیابانێکی وشک بووە. ئەم پارێزگایە لە ساڵی ١٨٥٦ لە بەشێک لە ناوچەی ماریپۆسا و ناوچەی مێرسید و ناوچەی تولار پێکهاتووە. ساڵی ١٨٦١ بەشێک لە پارێزگاکە درا بە پارێزگای مۆنۆ و ساڵی ١٨٦١ درا بە پارێزگای مادێرا.
ناوی ئەم پارێزگایە، لەناوی فرێسنۆ کریکەوە وەرگیراوە. فرێسنۆ بە زمانی ئیسپانی بە واتای دار خۆڵەمێش دێت. میلەرتۆن پێشتر کورسییەکی پارێزگا بووە. بەڵام بەهۆی کارەساتێکەوە ئەوەندە زیانێکی زۆری بەرکەوت کە فرێسنۆ بوو بە کورسییەکی پارێزگا. ڕووداوەتۆمارکراوەکان باس لەوە دەکەن، کە ساڵی ١٨٨٢ گەورەترین ئاگرکەوتنەوە بووە کە تا ئێستا لە ناوچەی فرێسنۆ کەوتبێتەوەلە ویکی زمانی ئینگلیزی وەرگیراوە.
ڕەحمەتاوا
ڕەحمەتاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ڕەحمەتاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکان
وێنۆک|پێویستە لە بەڕێوەبەرایەتیی ساماندا بازنەی ژیانی ژێرخانەکان ڕەچاو بکرێت. بازنەی ژیانی ژێرخانێک بە کورتی لەو بەشانەی سەرەوە پێک دێت. بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکان بریتییە لە بەکارھێنانی تەکنیکەکانی بەڕێوەبەرایەتیی سامان بۆ مەبەستی بەڕێوەبردنی باشتری ژێرخانەکان. کاتێک قسە لە بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکان دەکرێت، زیاتر مەبەست لە ژێرخانە فیزیکییەکان وەک ڕێگە، پرد، تۆڕی ئاو و زێرابە، بەڵام ئەم پێناسەیە دەکرێت بەربڵاوتر بکرێتەوە و تێکڕای ژێرخانە ڕەقەکان و ژێرخانە نەرمەکان بگرێتەوە. لە بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکاندا پێویستە بازنەی ژیانی ژێرخانەکان لە بەرچاو بگیرێت. واتە ھەر بڕیارێک کە دەدرێت بە ڕچاو کردنی ھەموو خەرجەکانی ژێرخانەکە بدرێت، ھەر لە سەرەتای دروست کردنیەوە ھەتا لەناوبردنی. لەبەر ئەوەی لە زۆربەی وڵاتەکانی جیھاندا ژێرخانەکان دەوڵەتین، حکوومەتەکان لە ئاستی جیاوازدا، وەک فێدراڵ، ئوستان و شار، پلانی بەڕێوەبەرایەتیی سامان بۆ ژێرخانەکان دادەڕێژن.
کارە سەرەکییەکان
لە بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکاندا چەندین کاری سەرەکی پێویستە.
کۆکردنەوەی دراوە
یەکەم ھەنگاو کۆکردنەوەی داتا یا دراوە ی سامانەکانە. ھەندێک لە گرنگترین دراوەکان بریتین لە شوێنی جوگرافی، قیمەتی ژێرخانەکان، بارودۆخی فیزیکیی ژێرخانەکان و مێژووی نۆژەنکردنەوەی ژێرخانەکان.
لیستی سامانەکان
پێویستە لیستی سامانەکان، شوێنەکەیان و زانیارییەکانیان کۆ بکرێتەوە.
باراوەی تازە
باراوەی تازە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکان
مۆدێلکردنی داوەشان
مۆدێلکردنی داوەشانی سامانەکان لە گرنگترین کارەکانە لە بەڕێوەبەرایەتیی سامانە ژێرخانەکاندا. دروستکردنی ئەم مۆدیلانە پێویستی بە دراوەی ڕابردووی ژێرخانەکان ھەیە.
باراوەی تازە
جوگرافیا
باراوەی تازە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دێزە و لە باشوور لەگەڵ گوندی گەرمک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گلاراوا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تاتان.
بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکان
پێناسەی ئاستی خزمەت
پێویستە ئاستی خزمەتی ئێستە و ئاستی خزمەتی دڵخوازی ژێرخانەکان دیاری بکرێت. ئاستی خزمەت دەکرێت بە پێوەرە فیزیکییەکان یا بە ئاستی دڵخۆشیی مشتەری پێناسە بکرێت.
باراوەی تازە
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکان
دارایی
پێویستە بیر لە سەرچاوەی ماڵی بۆ دارایی ژێرخاوەکان بکرێتەوە. باوترین سەرچاوەکانی دارایی بریتین لە ماڵیات یا خەراج، بڕی پارە بۆ بەکارھێنان و یارمەتیی دەوڵەتی.
سەرچاوەکان
پۆل:بەڕێوەبەری پۆل:ئەندازیاریی شارستانی پۆل:ژێرخان پۆل:بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکان
نایەکسانیی جێندەری لە ھیندستان
نایەکسانی جیندەری لە ھیندستان پەیوەندیدارە بە تەندروستی، ئابوری، سیاسەت، نایەکسانی لە نێوان پیاو ژن لە ھیندستان
زمانی نەرویژی
وێنۆک|بڵاوبوونەوەی زمانی نەرویژی لە جیھاندا زمانی نەرویژی زمانێکی ھیندوئەورووپایی لە لقی زمانە ئەڵمانییە باکوورییەکان و لە خێزانی زمانە جێرمەنییەکان دایە. نەرویژی زمانی فەرمیی وڵاتی نەرویژە. لە ساڵی ٢٠٢٠دا ژمارەی ئەو کەسانەی بە ئەم زمانە قسەیان کردووە ٥،٣٢٠،٠٠٠ کەس بووە.
نایەکسانیی جێندەری لە ھیندستان
سەرچاوەکان
پۆل:نایەکسانی جێندەری بەپێی وڵات پۆل:سێکسیزم پۆل:سێکسیزم لە ھیندستان پۆل:نایەکسانی ڕەگەزی بەپێی وڵات
زمانی نەرویژی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زمانەکانی نەرویژ پۆل:زمانە جێرمەنییە باکوورییەکان پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار
ناوچەی گلێن (کالیفۆرنیا)
وێنۆک| نەخشەی ناوچەی گلێن لە ویلایەتی کالیفۆرنیا
ناوچەی بیوت (بە ئینگلیزی: Glenn County) یەکەکە لە ناوچەی ویلایەتی کالیفۆرنیا لە وڵاتی ئەمریکا.
رێژەی دانیشتوانی ئەو ناوچەیە لە ساڵی ٢٠١٣ بەپێی سەرژمێری نێزیکەی (٢٧٬٩٤٠) کەس بوە..
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٩١ لە کالیفۆرنیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٩١
مێژووی سریلانکا
وێنۆک مێژووی سریلانکا باسکردنە لە مێژووی وڵاتی سریلانکا و ئەو ڕووداوە و پێشھاتانەی لەم وڵاتەدا ڕوویداوە بە دریژایی ساڵەکان لەم وڵاتەدا. مەبەستی ئاشنا کردنی نەوەکانی ئێستایە بە سریلانکا
مێژووی کۆن
وێنۆک|نەخشەیەکی کۆنی سریلانکا ١٦٨٦ سریلانکا لە کۆندا ناسراو بە چەند ناوێک ناسراو بووە وەک تاروبینی کە وشەیەکی یۆنانییە مانای (تۆماس و ڕەنگی) پاشان بە ھۆی ھاتنی عەرەبەکان بەتایبەت دوای ھاتنی ئیسلام کە بازرگانیان لەگەڵ ئەم ناوچەیە ھەبوو بە (سرندیب) ناسرا تا ئەوەی بە تێپەربوونی سەردەمەکان ناوەکەی بوو بە سریلانکا. ئەم دوورگەیە ٥٤٢ ساڵ پێش زایین فواھیون لێی نیشتەجێ بوون کە یەکێکە لە نەتەوەکانی ئەم ناوچەیە
سەردەمی ئیستعماری
سریلانکا وەک زۆربەی وڵاتەکانی دیکە لەلایەن ڕووبەرووی داگیرکاری و کۆنترۆلکردنی وڵات لەلایەن گەل و وڵاتانی دیکەوە بووەتەوە بۆیەکەم جار لە ساڵی ١٥٠٥ پورتوگالییەکان ڕوویان لەم ناوچەیە کرد بەمەبەستی کاری بازرگانی بەتایبەت پاشان وردە وردە دەسەڵاتیان بەسەر زۆربەی ناوچەکانی سەریلانکا سەپاند ئەمەش لە نێوان ساڵی١٥٩٧ بۆ ١٦١٨ درێژەی ھەبوو دوای ئەوەی ھۆڵندنییەکان دەسەڵاتیان بەھێز بوو توانیان لە ساڵی ١٦٥٨ ڕووبەکەنە سریلانکا و بیخەنە ژێردەسەڵاتی خۆیانەوە بۆماوەیەکی زۆر بەریتانییەکان دوای ئەوەی لە ساڵی ١٧٩٨ بەریتانیا ئەو ناوچانەیان داگیر کرد کە ھۆڵندییەکان دەستیان بە سەردا گرتبوو کە لە ژێر دەسەڵاتی پرتوگالی دابوو، لە ساڵی ١٨٠٢ پەیمانی ئیمیان مۆرکرا کە دورگە کە بێتە ژێر دەسەڵاتی بەریتانیا کە ناوی سلان بوو. لە ساڵی ١٨١٥ بەریتانیا (کاندی) داگیر کرد کە کە ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی تەواوی سریلانکا بکەوەێتە ژێر دەسەڵاتیان.
سەربەخۆبوون
ساڵی ١٩١٩ ھەوڵەکانی سریلانکا بۆ سەربەخۆ بوون دەستی پێکرد ئەویش دوای ئەوەی کە کۆمەڵەیەکیان بە ناوی ڕابتەی سریلانکا پێک ھێنا داوای مافی خۆ بەرێوەبردنیان دەکرد ئەم ھەوڵانە بەردەوام بوو تا ئەوەی لە ساڵی ١٩٤٨ سەربەخۆی بەدەست ھێنا و لە ساڵی ١٩٥٦ زمانی سینھالی بووە زمانی ڕەسمی ئەم وڵاتە ساڵی ١٩٧١ بووە کۆماری سریلانکا ئەویش دوای ئەوەی قوتابیان و سوپای ڕزگاری نەتەوەی دەسەڵاتیان وەرگرت. لە سالی ١٩٧٦ چەندین ناکۆکی و ململانێ لە ناو ئەم وڵاتە دەستی پێکرد کە خۆی بۆ جیابوونەوە و دروستکردنی دەوڵەتێکی دیکە لە ناو ئەم دەوڵەتە درا و تا ئێستاش بەردەوامە
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی سریلانکا
گوندستانی ھۆمەیل
گوندستانی ھۆمەیل ناوی گوندستانێک لە ناوچەی ھۆمەیلی شارستانی ئارووناوا، پارێزگای کرماشانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە لە ڕۆژاوای ئێراندا داکەوتووە. بەپێی سەرژمێریی ناوەندی ئاماری ئێران، ژمارەی دانیشتووانی گوندستانی ھۆمەیل لە ساڵی ٢٠٠٦ی زایینی ٥٧٥٣ کەس (١٢٩٠ بنەماڵە) بووە.
سەرچاوە
پۆل:گوندستانەکانی شارستانی ئارووناوا پۆل:شارستانی ئارووناوا
کۆستاریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
کۆستاریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ئیسپانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
ئیسپانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
ناوچەی ھەمبۆلت (کالیفۆرنیا)
وێنۆک| نەخشەی ناوچەی ھەمبۆلت لە ویلایەتی کالیفۆرنیا
ناوچەی بیوت (بە ئینگلیزی: Humboldt County) یەکەکە لە ناوچەی ویلایەتی کالیفۆرنیا لە وڵاتی ئەمریکا.
رێژەی دانیشتوانی ئەو ناوچەیە لە ساڵی ٢٠١٣ بەپێی سەرژمێری نێزیکەی (١٣٤٬٤٩٣) کەس بوە..
نیکڵباک
نیکڵباک (ئینگلیزی: Nickelback) گرووپێکی ڕۆکی کەنەدییە کە لە ساڵی ١٩٩٥ لە ھانای ئەلبێرتا دامەزراوە. گرووپەکە پێکھاتووە لە گیتارژەن و گۆرانیبێژی سەرەکی شاد کرووگەر، گیتارژەن، کیبۆردژەن و دەنگی پشتینە ڕایان پیک، بەیسژەن مایک کرووگەر لەگەڵ تەپڵژەن دانیێڵ ئادیر. گرووپەکە چەندجارێک تەپڵژەنەکانیان گۆڕاوە لە سادڵی ١٩٩٥ بۆ ٢٠٠٥.
نیکڵباک یەکێکە لە ھەرە سەرکەوتووترین گرووپە مۆسیقییە کەنەدییەکان، زیاتر لە ٥٠ ملیۆن ئەلبومیان فرۆشتووە لە جیھاندا، وە یانزھەمن لە لیستی باشترین فرۆشراوەکان و ھونەرمەندی دەرەکین کە باشترین فرۆشراویان ھەبێت لە ٢٠٠٠ەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دوای بیتڵز.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٩٥ پۆل:گرووپە مۆسیقییە ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵە کەنەدییەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکە کەنەدییەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییە ھێڤی مێتاڵە کەنەدییەکان
ئاوباریک، بیجاڕ
ئاوباریک  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سیامەنسور، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئاوباریک  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان