cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ژۆزێ ساراماگۆ
ھەرچەندە ساراماگۆ قوتابیەکی زیرەک بووە، بەڵام خێزانەکەی لەبەر نەبوونی نەیانتوانیووە تێچووی خوێندنی بکەن، ھەر بۆیە لەتەمەنی ١٢ ساڵیدا چۆتە قوتابخانەی تیقەنی، دوای ئەوەی قوتابخانەی تەواوکردووە کاری میکانیکی کردووە دواتر بۆتە وەرگێڕ و پاشان بۆتە ڕۆژنامەنووس، ساڵی ١٩٤٤ ھاوسەرگیری لەگەڵ ئایدا ڕیس کردووە و کوڕێکیان بووە، ساڵی ١٩٨٦ چاوی کەوتووە بە بیلار دیل ڕیۆی ڕۆژنامەنووس و ساڵی ١٩٨٨ ھاوسەرگیری لەگەڵ کردووە و ھەتاکو مردنی ھاوسەرگیرێتیەکەیان بەردەوام بووە.
ساراماگۆ تاکو تەمەنی گەیشتۆتە ٦٠ ساڵان ناوبانگێکی بەربڵاوی دەرنەکردووە، کاتێک کە ڕۆمانی چوارەمی لەژێر ناونیشانی بالتاسار ویلیموندا بڵاوکردۆتەوە خەڵاتی یانەی قاوەی بورتوگالی وەرگرتووە، ساڵی ١٩٩٦ پەیوەندی کردووە بە حزبی کۆمۆنیستی بورتوگالی و ھەتاکو مردنی ئەندام بووە لەو حزبەدا، بیروبۆچونەکانی بۆتە مایەی مشتومڕ لەبورتوگال بەتایبەتی کە کتێبی ئینجیل وەکو ئەوەی مەسیح گێڕاوێتێوەی دەرکردووە.
جۆزییە ساراماگۆ نزیکەی ٢٠ کتێبی بڵاوکردۆتەوە و ڕەخنەگرانیش بەیەکێک لە باڵاترین نووسەرەکانی پورتوگاڵ ناوی دەبەن، لەساڵی ١٩٥٩ بۆتە ئەندامی حزبی شیوعی لەبورتوگال، ساڵی ١٩٨٢ خەڵاتی یانەی پێنووسی نێودەوڵەتی وەرگرتووە و ساڵی ١٩٩٥ خەڵاتی کامۆیسی بورتوگالی بەدەستھێناوە، ساڵی ١٩٩٨ خەڵاتی نوبڵی لە ئادابدا وەرگرتووە و لە ١٨ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٠ لەتەمەنی ٨٧ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە.
سەرچاوە
[//ar.wikipedia.org/wiki/جوزیھ_ساراماغو ویکیی عەرەبی؛ شوباتی ٢٠١٥]
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢ پۆل:مردووانی ٢٠١٠ پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجەی خوێن پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢ پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئیسپانیا پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە
١٩٩٩
ساڵی ١٩٩٩ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٩٩
ئەمازۆن ئێکۆ
وێنۆک|ئەمازۆن ئێکۆ|125px ئەمازۆن ئێکۆ یان بە کوورتی ئێکۆ، بڵندگۆیەکی ھۆشمەندە لەلایەن ئەمازۆنەوە درووستکراوە. بەرزی ئامێرەکە ٩ ئینجە (٢٣٫٥ سانتیمەتر). بەھۆی ئەمازۆن ئیگۆوە بەکارھێنەر دەتوانێت میوزیک کارپێبکا، جگە لەوەی دەتوانرێت بەھۆی دەنگەوە ئامێرەکە کۆنتڕۆڵبکرێت و کارپێبکرێت. ھەروەھا دەتوانرێت لەڕێگای مۆبایلەوە بەچەندین نەرمەواڵە و ئەپڵیکەینشەوە ببەسترێت.
ئەمازۆن ئیگۆ بۆیەکەمینجار لە ٦ی تشیرینی دووەمی ٢٠١٤ لەماڵپەڕی ئەمازۆن دەستکرا بەفرۆشتنی کە نرخی ئامێرەکە بە ١٧٩٫٩٩ دۆلاری ئەمریکییە لە بازاڕی ئەمازۆنی ئەمریکا.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ماڵپەڕی ئەمازۆن
MVCC (بنکەدراوە)
کورتکراوەی Multiversion concurrency control ئەکاتە MVCC، لە زانستی بنکەدراوە دا ڕێگایەک هەیە بەناوی concurrency control واتە کۆنترۆڵکردنی هەمانکاتی کە بەکاردێ لە سیستمی بەڕێوەبردنی بنکەدراوەدا بۆ دابینکردنی بەدەستخستنی هەمانکاتە (لە کاتێکدا زیاد لە کەسێک بتوانێ هەمان داتا بخوێنێتەوە/بنوسێت)، هەروەها بەکاریش دێ بۆ زمانەکانی پرۆگرامسازی بۆ مەبەستێکی هاوشێوە بەناوی transactional memory 'بیرگەی مامەڵەکاری'.
کاتێ کەسێک دراوەیەکەی بنکەدراوەیەک بخوێنێتەوە و لە هەمان کاتدا کەسێکی تریش ئەو دراوەیە بگۆڕێت، ئەکرێ‌ کەسی یەکەم دراوەیەکی نادروستی دەستکەوێ یان نیمچەنوسراوی دەستکەوێت کە وا ئەکات دراوەکە ناتەواو بێت. چەن ڕێگایەک هەیە بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشیە، ئەم ڕێگانە ناسراون بە 'کۆنترۆڵکردنی هەمانکاتی'.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:تەکنۆلۆژیای زانیاری پۆل:سیستمی بەڕێوەبردنی بنکەدراوە
ڕسوایی
ڕسوایی چوارەمین فیلمی دەرھێنانی مەسعوود دێھنەمەکییە، کە لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٣دا لە چەشنی دراما/کۆمیدیا بڵاوکرایەوە. فیلمەکە باس لە کێشە ئایینییەکان دەکات وەک فەرمان کردن بەچاکە و ڕێگریکردن لە خراپە.
بۆچوونی ڕێبەری کۆماری ئیسلامی ئێران
بەمەبەستی لێدوان لەسەر ئەم فیلمە، سەید عەلی خامنەیی ڕۆڵی ئەکبەر عەبدی وەک پیاوانی ئایینی بەرزنرخاند و گوتی: «لەم ٣٥ ساڵەدا ھیچ ئەکتەرێک ئەوەندە بەباشی ڕۆڵی پیاوێکی ئایینی نەگێڕاوە»
کورتەی چیرۆک
ئەفسانە کچێکی جوان و ھەژارە لەباشووری شارەکەوە بە ڕواڵەتێکی جیاوازەوە حەز بە دەرکەوتنیی لە کۆمەڵگا دەکات و سەرنجی پیاوان ڕادکێشێت خێزانەکەی لەژێر فشاری ئاغای شەریف و خاوەن زەوییەکەیدان (خاوەن موڵک). ئاغا شەریف، پیاوێکی تەمەن مامناوەند و تەنھایە (بەھۆی کۆچی دوایی ھاوسەرەکەیەوە)، حەزی بە ھاوسەرگیرییە لەگەڵ ئەفسانە و ئەمەی وەک مەرجێک بۆ کەمکردنەوەی فشارە دارایییەکانی بۆ سەر ئەفسانە و بنەماڵەکەی دیاری کرد. ئەفسانەش بڕیار دەدات خۆی نزیک بکاتەوە لە بەڕێز شەریف بۆ ئەوەی یارمەتی خێزانەکەی بدات بۆ ئەوەی چەند شتێکی لێ وەربگرێت. بەڵام لەیەکێک لەو دانیشتنە تایبەتانەی کە لەنێوان ئەو و بەڕێز شەریفدا لەنووسینگەی بەڕێز شەریف ڕوودەدات
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە فارسییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣ پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان
سەری کانی
سەری کانی، یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای ڕحا ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتووانی ٧٢٫٧٤٩ کەس بووە، کە نزیکەی ٤٤٫٦٢٦ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕحا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای ڕحا
بڕیارنامەی ٤٥٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٥٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٧٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-کۆماری عەرەبیی سووریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬١٧٤‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:ھەوڵەکانی ئاشتی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٩ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل
سەربەستکار
سەربەستکار (بە ئنگلیسی: freelancer، یان freelance worker، یا freelance) بە کەسێک دەگوترێت خۆی خۆی دامەزرانددووە و بە شێوەیەکی سەربەخۆ و ئازاد کار دەکات، و بۆ ماوەیەکی درێژ پابەند نییە بە خاوەنکار یان دامەزرێنەرەوە.
ئەو بوارانەی کە سەربەستکاری تێدا زۆر باوە بریتین لە ڕۆژنامەوانی، بڵاوکردنەوەی پرتووک، بڵاوکردنەوەی گۆڤار، و شێوازەکانی دیکەی نووسین، پێداچوونەوەی دەق، ھەڵەگری، باشترسازی، ڕیزبەندی (ئیندێکسینگ)، نووسینی ڕێکلام(کۆپی‌ڕایتینگ)، بەرنامەنووسینی کۆمپیۆتری، دارێژشتنی گرافیکی، ڕاوێژکاری و وەرگێڕان.
کاسبی و کاری سەربەستکاری زۆر جۆراوجۆرە. ھەندێکیان پێویستی بەوە ھەیە کە لەگەڵ کلایەنت یان کڕیار گرێبەست واژۆ بکرێت، لە حاڵێک دا کە لە ھەندێ جۆری دیکە دا کارەکان تەنیا بە گرێبەستی زارەکی دەکرێت. لەوانەیە ھەندێ لە سەربەستکاران بەراوردێکی نووسراوە لە خەرجیەکان، ماوەی کار و شێوازی کار پێشکەش بە کلایەنت بکەن و داوای بڕێک پێشپارەی لێ بکەن.
ئەو پارەی کە دەدرێت بە سەربەستکار ھەروەک سروشتی کارەکە زۆر جۆراوجۆرە. سەربەستکار ڕەنگە بە پێی ڕۆژ، کاتژمێر، خولەک، لاپەڕە، وشە، کۆی پرۆژە پارەی خۆی بستێنێت. ئاساییانە ھەدوو لا لە سەر نرخێک ڕێک دەکەون. بۆ نموونە لە بواری وەرگێڕان دا باوترین نرخەکان بریتین لە وشە، کاتژمێر، خولەک و کەمینە. واتە بۆ ھەر وشەیەک، کاتژمێرێکی کارکردن یان ھتد نرخێک دیاری دەکرێت. یان بە پێی ڕێکەوتن دەگوترێت کە بۆ ھەر کارێک ھەر ئەندازە بچووک بێت لانی کەم ئەوەندە پارە دەستێنرێت، واتە ھیچ کارێک نابێت لەو بڕە دیاری کراوە پارەی بۆ تەرخان بکرێت. بەم بڕە دەگوترێت نرخی کەمینە یان مینیمۆم.
ھەندێ لە سەربەستکاران بە جێگەی نرخی دیاریکراو، شێوازی نرخدانان بەپێی بەھا و مەزنی کارەکە بە کار دێنن واتە کارەکە چەندە لای خاوەنکار گرینگە. بەپێی ڕەسمی سەربەستکاری، لەوانەیە ھەموو پارەکە یان لەسەدێکی لە پێشەوە بدرێت، یان ھەموو پاش تەواوبوونی کارەکە بدرێت. لە ھەندێ پرۆژەی دژوار دا لەوانەیە بە پێی گرێبەست پلانێکی پارەدان دابنرێت بۆ ئەوەی بە پێی دەسکەوتی پرۆژەکە و ڕادەی ئەنجامدانی سەرکەتوانەی بە پێی ھەندێ پێوەری دیاریکراو پارە بە ئەنجامدەر بدرێت.
ھاری پۆتەر و بەردی جادووگەرەکە
چیڕۆک
لەبەرئەوەی ئەوە یەکەمین کتێبە لەو زنجیرەیە بۆیە نووسەر هاتووە بە شێوەیەکی ئەکادیمی و جوان وەسفی ئەکتەرەکانی ناو کتێبەکەی دەکات، چیڕۆکی کتێبەکە باس لە خەڵکانێکی ئاسایی دەکات لە ناوچەیەک، پاشان دەبینن شتی نائاسایی ڕوودەدات لە نێو شەقامەکان و جادوو و جادووگەر دەبینن و زۆر لایان سەیر دەبێت و باوەڕی پێناکەن. لێرە نووسەر وەسفی دوو جیهان دەکات کە کردوویەتی بە جێباسی ڕۆمانەکە، جیهانی خەڵکانی ئاسایی و جیهانی سیحر، پاشان باس لە ئەکتەری سەرەکی نێو ڕۆمانەکە دەکات کە منداڵێکی کوڕە بەناوی (هاری پۆتەر) کە لەلایەن مام و مامۆژنی بەخێودەکرێ، ڕۆژێک لەبەر دەرگای ماڵەوەیان دادەنێن و جادوگەرێکی ڕیش درێژ و سپی تووشی دەبێت. پاشان خوێنەر لەگەڵ خوێندنەوەی ڕۆمانەکە، ھاری گەورە دەبێت و دەبێت بە کوڕێکی ١١ ساڵان و ژیانێکی ناخۆش لەگەڵ مامۆژنە کینە لە دڵەکەی و مامە ڕەقەکەی و ئامۆزایە مل هوڕەکەی بەناوی (دەدلی) بەسەر دەبات. پاشان پیاوێکی نیوە دێو بەناوی (ڕوبێوس هاگرید) کە ڕیشێکی چڕ و پڕی ڕەشی هەیە بە ماتۆڕێک کە دەفڕێ، ھاری پۆتەر لەو پەژارەیە ڕزگاردەکات، خۆی هاری جادووگەرە و هەستی پێناکات، بەڵام هاگرید دێت ڕزگاری دەکات بەهۆی جادوو و کتێبەکانی پاشان هاری دەنێرێتە قوتابخانە، کە ئەو قوتابخانەیە زۆر باس دەکرێ لە ڕۆمانەکە ئەویش قوتابخانەی ئەکادیمی جادووگەری و فاڵ گرتنەوەی هۆگوارتزە، کە چەندین زانیاری و ماریفەی زێڕین و گەنجینەیی لێ فێر دەبێت تا کۆتایی. لەو گەشتەدا هاری دوو کەسی تر دەناسێت کە دەبنە باشترین هاوڕێی ئەو (ڕۆناڵد ویزلی) و (هێرماینی گرەینجەر) کە ئەو دووانە کاراکتەری زۆر جیاوازیان هەیە، هێرماینی کە لە جیهانی خەڵکانی ئاسایییەوە هاتووە زۆر زیرەکە، بەڵام کێشەیەکی هەیە کە کوڕان ناتوانن بەیەک جار خۆشییان بوێت، کەچی ڕۆنالد ناسراو بە "ڕۆن" لە خێزانێکی کۆنی سیحربازانەوە هاتووە کە منداڵی شەشەمە لەو خێزانە، مشکێکی هەیە و هەموو شت دەربارەی هاری دەزانێت. لە ناواخنی ڕۆمانەکە، باس لە دوو بیرۆکە دەکات خۆشەویستی و خۆبەخت کردن، بەڵام هاری لە منداڵییەوە بەبێ خۆشەویستی گەورە دەبێت لەبەر مام و مامۆژن و ئامۆزا ڕەقەکەی کە هیچ لە خۆشەویستی نازانن و هیچ هاوڕێیەکیان نییە.
ڕووخسارەبابەت
وێنۆک|فێنۆتایپ لە چەند شێڵدا
ھاری پۆتەر و بەردی جادووگەرەکە
فیلم
فیلمێک لە ئەمەریکا لەسەر ئەم ڕۆمانە بەرهەم هات، لە جیهان بینەرێکی زۆری هەبوو و بووە خاوەنی چەندین خەڵات.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کتێبەکانی ھاری پۆتەر پۆل:ڕۆمانەکانی ١٩٩٧ پۆل:ڕۆمانە بریتانیایییەکان کە کراونەتە فیلم
داڵاش
250px|چەپ|وێنۆک|[[سیسارگ لە تیرەی داڵاشەکان]] داڵاشەکان تیرەیەک باڵندەن لە تۆرەمەی هەڵۆیان.
داڵاشەکان زۆر گەورەن، تەپن، باڵیان زۆر درێژە، کلکیان کورتە و سەریان ڕووت (بێجگە لە پیرۆزە ). باڵان دەکەنەوە جا دەفڕن، زۆرجار لەگەڵ هەڵۆ تێکەڵ دەکرێن، بەڵام سەریان بچووکترە و شێوەی فڕینیشیان جیاوازە. نێر و مێیان یەکڕەنگە و زیاتر بە جووت دەگەڕێن. کەلاک دەخۆن. لە سەر دار و ڕەوەزی بەرز هێلانە ساز دەکەن. بریتی لە چەندین خێزانن؛ وەک:
سەرچاوە
پۆل:پەلەوەران پۆل:گیانلەبەران
زۆدیاکی بکوژ
وێنۆک|لۆگۆی زۆدیاکی بکوژ کە وەکو واژو لە ژێرەوەی نامەکانی دایدەنا زۆدیاکی بکوژ (بە ئینگلیزی: Zodiac Killer) بکوژێکی زنجیرەیی بووە لە باکوری کالیفۆرنیا کە لە کۆتایی ٦٠ەکان و سەرەتای ٧٠ کان ، ناسنامەی زۆدیاک بە نەزانراوی مایەوە و زۆدیاک بە یەکێک لە گەورەترین کوشتنە زنجیرەییە شینەکراوەکانی مێژوو دادەنرێت ، زۆدیاک لە کۆتایی ١٩٦٨ـەوە تا مانگی دەی ١٩٦٩ پێنج کوشتنی ئەنجام داوە کە قوربانیەکانی لە نێوانی تەمەنی ١٦ تا ٢٩ ساڵ بوون و ئەو ناوچانەی کردەکانی تێدا کردوون بریتی بوون لە ڤالیخۆ و پریاسا و سان فرانسیسکۆ ، زۆدیاک ژمارەیەکی زۆر نامەی نارد بۆ دەسگاکانو لە نێو ئەو نامانەدا چوار دانەیان بە شێوازی کۆد نوسرابون تەنها یەک دانەیان بە تەواوەتی شیکرایەوە
پشتڕاست کراوەکان
سەرەڕای ئەوەی زۆدیاک لەو نامانەی بۆ ڕۆژنامەکانی ناردبوو وتبووی ٣٧ نەفەری کوشتووە بەڵام لێکۆڵەران تەنها بوونی ٧ قوربانیان پشتڕاست کردۆتەوە کە دوو دانەیان ڕزگاریان بووە
نامەکانی زۆدیاک
لە یەکی هەشتی ١٩٦٩ زۆدیاک سێ نامەی نارد بۆ کۆمەڵێک ڕۆژنامەی سان فرانسیسکۆ  وا دەردەکەوت زۆدیاک نامەکانی ناردبێت تا دڵنیایی بکاتەوە کە بەرپرسە لە چەند هێرشێک ، هەر نامەیەک پێکهاتبوو لە ٤٠٧ کۆد کە زۆدیاک وتبوی کەسایەتی من لە نێو ئەم نامانەدایە ، زۆدیاک داوای کرد کە دەبێت نامەکان لە یەکەم پەڕەی ڕۆژنامەدا بڵاوبێتەوە ئەگەرنا لە ماوەی هەفتەیەکدا هەر کەسێک بە تەنها بگەڕێت لە شەودا ئەوا دەیکوژێت ، ڕۆژی دواتر ڕۆژنامەی کڕۆنیکڵی سانفرانسیسکۆ نامەیەکی زۆدیاکی بڵاوکردەوە و لە تەنیشتیدا نوسیان  دڵنیا نین ئەمە بە دەستی بکوژەکە نوسرا بێت بۆیە داوا لە بکوژەکە دەکەین نامەیەکی تر بنێرێت بۆ پشتڕاست کردنەوە ، لە ٧ی ٨ی ١٩٦٩ نامەیەکی دیکە بە ڕۆژنامەی لێکۆڵەرانی سان فرانسیسکۆ گەیشت کە تێیدا نوسرابوو  سڵاو ئازیزان زۆدیاک قسە دەکات ئەوە جاری یەکەم بوو بکوژەکە ناوێک یان نیشانەیەکی خۆی بڵێت و نامەکە وەکو وەڵامێک بوو بۆ ئەو وتەیەی کە دەیوت دڵنیا نین ئەمە بکوژەکە بێت ، زۆدیاک گەرەنتی دابوو کە ئەگەر کۆدەکە بشکێنن دەتوانن دەستگیریشی بکەن .لە ٨ی ٨ی ١٩٦٩ دوو هاوسەر بە ناوەکانی دۆناڵد و بێتی کە لە کالیفۆرنیا دەژیان توانیان کرایپتۆگرامە ٤٠٨ کۆدیەکە بشکێنن ، کە لە نێویدا چەند هەڵەیەکی ڕێنوسی تێدابو و نوسیبوی کۆیلە کۆدەکاتەوە بۆ ژیانی دواتری ، ناوی بکوژ نەنوسرابو و زۆدیاک نوسیبوی ناوی خۆی ناڵێت چونکە ڕێی لێدەگرن لە کۆکردنەوەی کۆیلە
لە ٢٧ی ١٠ی ١٩٧٠ ڕۆژنامەنوسی کڕۆنیکڵ پاوڵ ئەیڤری (هەواڵی کەیسەکەی دەگواستەوە) کاردێکی هاڵۆوینی پێگەیشت کە واژوو کرابوو بە پیتی Z و نیشانەی زۆدیاکی لەسەربوو لەسەر نامەکە نوسرابوو  وازبهێنە لەناو دەچیت  نامەکە بە جدی وەرگیراو لە یەکەم پەڕەی کڕۆنیکڵ بڵابۆیەوە
[[پەڕگە:Zodiac cipher.png|وێنۆک|نامە شیکراوەکەی زۆدیاک زۆدیاک قسە دەکات ، من مرۆڤ دەکوژم چونکە زۆر بەچێژە ، بەچێژترە لە کوشتنی ئاژەڵە کێویەکانی دارستان لەبەر ئەوەی مرۆڤ دڕندەترین ئاژەڵە ، کوشتن ئەزمونێکی هەیەجاندارم پێدەبەخشێت تەنانەت زۆر سەرنجڕاکێشتریشە لە بەسەربردنی کات لەگەڵ کچێکا ، باشترین بەشی بابەتەکە ئەوەیە کە دەمرم لەبەهەشتا زیندو دەبمەوەوە و هەموو ئەوانەی کوشتومن دەبنە دەبنە کۆیلەی من
زۆد ]]
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩٦٠ پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩٧٠
سراجەددین عیسایێڤ
سراجەددین عیسایێڤ شارۆچکەیەکی شارستانی جەلالەددین ڕوومیە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٢٠٤٩١ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
کاوە گەرمیانی
کاوە محەممەد ئەحمەد ناسراو بە کاوە گەرمیانی، لەدایکبووی ١٩٨١ بوو. ڕۆژنامەنوس و سەرنوسەری گۆڤاری ڕایەڵ و پێشتر گۆڤاری گەڕان بوو کە ڕۆژی ٥/١٢/٢٠١٣ لەبەردەم ماڵەکەی خۆیدا لە لایەن چەن چەکدارێکەوە درایە بەر دەستڕێژی گولە و کوژرا. کاوە گەرمیان یەکەمین ڕۆژنامەوانی تیرۆرکراوی کوردستانی باشوور نەبووە و بەر لە ئەوە کاسانێک وەکوو ڕەئووف ئاکرەیی، سۆران مامە حەمە و سەردەشت عوسمان کوژرابوونەتەوە. کاوە ھەروەھا کاری بۆ ڕۆژنامەی ئاوێنە کردووە.
گۆڤاری ڕایەڵ
کاوە سەرنووسەری گۆڤاری ڕایەڵ بوو. کە گۆڤارێکی ئەلیکترۆنی (سەرھێڵ) بوو لەژێر ناونیشانی (rayelpress.com). جگە لەوەش پەیامنێری ڕۆژنامەی ئاوێنەبوو.
چیای نوور
وێنۆک|چیای نوور چیای ڕووناکی، چیای نوور، چیای ئیسلام یەکێکە لەشوێنە مێژوویەکانی شاری مەککە، دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی مەککە و باکووری ڕۆژھەڵاتی مزگەوتی حەڕام، دەکەوێتە لووتکەی ئەو چیایە کە پێغەمبەر محەممەد بۆیەکەم جار قورئانی بۆ دابەزی. بەرزی شاخەکە ٦٤٢ مەترە و ڕووبەرەکەی ٥٢٥٠ مەتر دووجایە.
کاوە گەرمیانی
ھەڕەشە و دادگاییکردن
کاوە گەرمیانی ھەم داوای لەسەر بەرپرسێکی یەکێتی نیشتیمانی تۆمارکردبوو بە ناوی مەحمود سەنگاوی. ھەم چەن داوایەکی دژی تۆمار کرابوو. پێشتریش ھەڕەشەی لێ کرابوو.
چیای نوور
سەرچاوەکان
پۆل:محەممەد پۆل:مەککە پۆل:زنجیرەچیاکانی عەرەبستانی سعوودی پۆل:شوێنە پیرۆزەکان لەئیسلامدا
کاوە گەرمیانی
کاردانەوەکان دوای تیرۆرکردنی
دوابەدوای تیرۆرکرانی کاوە گەرمیانی، ڕێکخراوی ھەواڵنێرانی بێ سنوورRSF، بەیاننامەیەکی نووسراوی سەبارەت بە تیرۆەکە بڵاوکردەوە و وێڕای مەحکوومکردنی تیرۆری ناوبراو، داوای لە بەرپرسانی ھەرێمی کوردستان کرد بکوژانی کاوە بدۆزنەوە. ڕێکخراوی ھەواڵنێرانی بێ سنوور وێڕای سەرەخۆشی لە بنەماڵەی کاوە گەرمیانی، ئاماژەی بە ھەوڵەکانی ئەو ڕۆژنامەنووسە کوردە بۆ تیشک خستنە سەر پرسی گەندەڵی و بەرتیل وەرگرتن لە ھەرێمی کوردستان کردووە. بە گوێرەی RSF، کاوە گەرمیانی بەھۆی پیشە و چالاکییەکانی لەم بوارەدا، زۆر جار ھەڕەشەی لێکراوە و سەرەڕای ئەوەی کە بەرپرسان ئاگاداری ئەو ھەڕەشانە بوونە، ئەرکی خۆیان بەجێ نەگەیاندووە بۆیە کە کوژرانی کاوە، نیشاندەری ئەو ڕاستییەیە. ڕێکخراوەکە، نیگەرانی خۆی لە ھەمبەر نەبوونی ئاسایش لە ھەرێمی کوردستان و لە عێراق بەگشتی و ھەروەھا سزانەدرانی بکوژان و ھێرشبەرانی سەر ڕۆژنامەنووسان دەربڕیوە و داوای لە بەرپرسانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان کردووە تا ھەوڵ بدەن کەش و ھەوایەک بخوڵقێنن تا ڕۆژنامەنووسان، ئەرکی زانیاری بەخشینیان بە کۆمەڵگا، بێ ترس و دڵەڕاوکێ بەجێ بگەیەنن. ھەواڵنێرانی بێ سنوور ھەروەھا بەرپرسیارێتی لێکۆڵینەوە سەبارەت بە تیرۆری ئەو ڕۆژنامەنووسەی خستۆتە سەر ئەستۆی بەرپرسانی ھەرێمی کوردستان و عێراق و ھاوکات بەداخبوونی خۆی لەمەش نیشان داوە کە تەنیا ٤٨ کاتژمێر بەر لە کوژرانی، کاوە گەرمیانی لە شاری سلێمانی بەشداری لە کۆبوونەوەیەک کردووە کە تێیدا ڕۆژنامەنووسان و چالاکانی مەدەنی، داوای پەسەندکرانی یاسایەکیان کردبوو تا مافی ئازادی و ئاسایشی ڕاگەیاندنەکان گەرەنتی بکرێ.
٢٠٠٠
ساڵی ٢٠٠٠ لە ڕۆژژمێری زایینیدا. ئەم ساڵە ساڵێکی پڕە.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:٢٠٠٠
لوویز درێڤێ
لوویز درێڤێ ڕۆماننووسی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٦ پۆل:مردووانی ١٨٩٨ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٥ پۆل:ژنانی فەڕەنسی
خانەقاھی باڵا (شارۆچکە)
خانقاھی باڵا شارۆچکەیەکی شارستانی حیسارە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٠٣٩١ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
لووی کۆپەر
ڕژێنی کووپەر (بە ئینگلیزی: Bulbourethral gland یان Cowper’s gland) دوو ڕژێنی کۆئەندامی زاوزێی نێرەن، بەشێک لە شلەی تۆواو دەردەدەن، لە کاتی ڕژاندا.
گردخەبەر
گردخەبەر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گردخەبەر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانییە ڕەش و لە باشوور لەگەڵ گوندی توتەقەل و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گۆمەشین لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەسرۆک.
دان براون
دان بڕاون (لەدایکبووی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٦٤) نووسەرێکی ئەمریکیە و ژمارەیەک چیرۆکی خەیاڵاوی و ھەست بزوێنی بڵاوکردۆتەوە بەشێوەیەکی زانستی و فەلسەفی، لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٦٤ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەدایکبووە، باوکی بڕاون مامۆستای زانستی بیرکاری بووە و خەڵاتێکی زۆری لەم بوارەدا وەرگرتووە، دایکیشی توانا بووە لە مۆسیقای ئایینی ھەر بۆیە بڕاون لە کەشێکی زانستی و ئایینی پەروەردەکراوە.
دان بڕاون ھاوسەرگیری لەگەڵ بلایس کردووە کە مامۆستای زانستی ھونەرە و وێنەکێشە و زۆرجاریش بۆ گەشتەکانی دۆزینەوە یاوەرێتی، دەرچووی زانکۆی ئامھێرستە و بۆ ماوەیەکی کەم مامۆستای زمانی ئینگلیزی بووە و دواتر ھەموو توانای خۆی لەنووسینەوە بەکارھێناوە، گۆڤاری تایم خستوێتێ نێو لیستی ئەو ١٠٠ کەسەوە کە کاریگەرترین کەسایەتین لە جیھاندا و وێنەکانی بوونەتە لاپەڕەی یەکەمی رَۆژنامە و گۆڤارەکان و ڕۆمانەکانی بۆ زیاتر لە ٤٠ زمان وەرگێڕدراون.
ساڵی ٢٠٠٩ دان بڕاون و خزمە نزیکەکانی بڕی زیاتر لە ٢ میلیۆن دۆلار ئەمریکیان بەخشیوە بە ئەکادیمیای فیلیبس تاکو بدرێت بە کۆمپیوتەر و پێداویستیەکانی تر بۆ ئەو قوتابیانەی ھەژار و کەم دەرامەتن، ھەروەھا خۆیی و ھاوسەرەکەی یارمەتی دامەزراوەی نیوھامشیری خێرخوازی دەدەن، ھەروەھا دان بڕاون و بلایسی ھاوسەری لە ساڵی ٢٠١١ بەخشینی دان و بلایسیان دەستپێکردووە.
سەرچاوە
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:نووسەرانی ئەمریکی پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکی پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
بەندەری کافس
بەندەری کافس شارێکی ئوسترالیایە کە لە ویلایەتی نیو ساوت وێلز هەڵکەوتووە.
سەرچاوە
پۆل:شارەکانی ئوسترالیا پۆل:شارە کەناراویەکانی ئوسترالیا پۆل:شارەکانی نیو ساوت وێلز پۆل:مید نۆرس کۆست
شەتڕەنج
شەتڕەنج (بە ئینگلیزی: Chess) یارییەک دووکەسیی ستراتیژیی تەختەییە کە لەسەر بۆردی شەتڕەنج ئەنجام دەدرێت، کە بۆردێکە ٦٤ خانەی ھەیە کە دابەشکراوە بەشێوەی ھەشت×ھەشت بەپانی و درێژیی. یەکێکە لە باوترین یارییەکانی جیھان و لەلایەن ملیۆنەھا یاریزانەوە لەسەرانسەری جیھاندا یاری پێ دەکرێت لە ماڵەکان و پارکەکان و یانەکان و لەسەرھێڵ. ھاوکات پاڵەوانێتی تایبەت بە شەتڕەنجیش بوونی ھەیە.
ھەموو یاریزانێک یارییەکە دەست پێ دەکات بە ١٦ پارچەەوە: یەک شا، یەک شالیار، دوو قەڵا، دوو ئەسپ، دوو فیل، و ھەروەھا ھەشت سەرباز. ھەریەک لەو شەش جۆرەی پارچەکان جیاواز دەجووڵێن. پارچەکان بەکاردێن بۆ ھێرشکردن و لێدانی پارچەکانی یاریزانی بەرامبەر، لەگەڵ ھەبوونی ئامانجی کشماتکردن شای یاریزانی بەرامبەر، ئەویش بەپەناخستنی شا بۆ شوێنێک کە چیتر توانای ھەڵھاتنی نەبێت لەھەڕەشی لێدان یان گرتن. لەپاڵ کشماتدا، یاریزان دەتوانێت بەویستی خۆی دەست بکێشێتەوە لەیارییەکە و بەمەش بەرامبەرەکەی دەیباتەوە، ئەمەش لەبارێکدا ڕوو دەدات کە یاریزانێک بەشێکی زۆری لە پارچەکانی دۆڕان بێت بەبێ قەرەبوو، یاخود کشمات توانای گەڕانەوەی نەبێت. ھەروەھا، یاری دەکرێت بە یەکسانبوون تەواو بێت بەھەندێک شێوە، کە لەباشترین باریدا ئەوەیە کە ھیچ لەیاریزانەکان نەتوانن یارییەکە بەرنەوە. یاریی بەگشتیی دابەش دەکرێت بۆ سێ قۆناغ: کردنەوە، نێوەندەیاریی و کۆتایاریی.
یەکەمین پاڵەوانی جیھانیی شەتڕەنج، ڤیلھێڵم شتاینتز، ناونیشانی پاڵەوانی لە ١٨٨٦دا بەدەست ھێناوە. پاڵەوانی ھەنووکەیی جیھان ماگنەس کارڵسنی نەرویجییە. لەپاڵ پاڵەوانێتی جیھانیی شەتڕەنجدا، پاڵەوانێتی جیھانیی شەتڕەنج بۆ ئافرەتان، پاڵەوانێتی جیھانیی شەتڕەنج بۆ تازەپێگەیشتووان، پاڵەوانێتی جیھانی شەتڕەنج بۆ پێگەیشتووان، Correspondence Chess World Championship، پاڵەوانێتی جیھانیی شەتڕەنجی کۆمپیوتەریی، پاڵەوانێتی جیھانیی شەتڕەنجی خێرا. ئۆڵۆمپیادی شەتڕەنج پاڵەوانێتییەکی باوە لەنێو تیپە جاوازەکانی نەتەوە جیاوازەکان. شەتڕەنجی سەرھێڵ ئارەزوومەندانی شەتڕەنج و پرۆڤیشناڵەکانی بە ڕووی چەندین یاریزانی جیھاندا کردۆتەوە. شەتڕەنج وەرزشێکی پەسەندکراوە لەلایەن کۆمیتەی ئۆڵۆمپیی نێودەوڵەتییەوە و ھەروەھا شەتڕەنج لەسەر ئاستێکی جیھانیی بەڕێوەدەبرێت لەلایەن فیدراسیۆنی جیھانیی شەتڕەنج (فیدە)، کە لە ١٩٢٤دا سێتی شەتڕەنجی ستاونتنی کردە سێتی فەرمیی یارییە فەرمییەکان. ھەروەھا گەلێک جۆرایەتی شەتڕەنج بوونی ھەیە، کە یاساکانیان جیاوازە لەیەکتر، ھاوکات بۆرد و پارچەکانیشیان.
لەدوای نیوەی دووەمی سەدەی بیستەمەوە، کۆمپیوتەرەکان پرۆگرامڕێژ کراون بۆ یاریکردن بە شەتڕەنج بە ڕێژەیەکی گەورەتری سەرکەوتنەوە، تاڕادەیەک کە کۆمپیوتەرێکی بەھێزی خۆماڵیی لەپلەیەکی بەرزتردا توانای یاریکردنی ھەیە لەچاو باشترین یاریزانی مرۆڤدا. لە بیست ساڵی ڕابردوودا، لێکۆڵینەوە بە کۆمپیوتەر بەشدارییەکی بەرچاوی ھەبووە لە پەرەپێدانی بیردۆزی شەتڕەنجدا، بەتایبەتی لە کۆتایارییدا. کۆمپیوتەری دیپ بلوو یەکەمین ئامێر بوو کە توانیی لە زنجیرە یارییەکدا لە پاڵەوانی ئەو سەردەمە، گاری کاسپارۆڤ، بباتەوە ئەمەش لەساڵی ١٩٩٧دا.
یاساکان
یاسا فەرمییەکانی شەتڕەنج دەرکراون لەلایەن فیدراسیۆنی جیھانیی شەتڕەنجەوە. لەگەڵ بەردەستبوونی زانیاریی فەرمیی لەسەر پاڵەوانێتی شەتڕەنجی فەرمیی، یاساکان بەردەستن لە پەڕتووکێکدا بەناوی FIDE Handbook، لە بەشی یاساکانی شەتڕەنجدا.
ئامادەکردن
پارچەکان دابەشکراون بۆ سپی و ڕەش. بۆیە یاریزانان ناو دەبرێن بە سپی و ڕەش، و ھەر یاریزانێک یاری دەست پێ دەکات بە ١٦ پارچەوە لە ڕەنگێکی دیاریکراو. پارچەکانیش بریتیین لە: یەک شا، یەک شالیار، دوو قەڵا، دوو ئەسپ، دوو فیل، و ھەروەھا ھەشت سەرباز
تەختی شەترەنج
تەختی شەترەنج دابەشکراوە بەسەر ٦٤ خانەی چوارگۆشەی ھاوشێوە و قەبارە، کە بە دوو ڕەنگی جیا ڕەنگکراوە (ڕەش و سپی، یان ڕەنگێکی کاڵ و ڕەنگێکی تۆخ).
ئەندامەکانی یاری شەترەنج
سەرجەم ئەندامەکانی ئەم یارییە لە ٣٢ دانە پێکدێن، ھەر یاریزانێک ١٦ دانە. کە ئەمانەیش برێتین لە یەک پاشا، یەک وەزیر، دوو قەڵا، دوو ئەسپ، دوو فیل و ھەشت سەرباز.
بەستەری دەرەکی و سەرچاوەکان
پۆل:شەتڕەنج پۆل:وەرزشی ئێران پۆل:کات بەسەربردن
بڕیارنامەی ٤٥٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٩ پۆل:ئێران لە ١٩٧٩ پۆل:مێژووی کۆماری ئیسلامی ئێران پۆل:شۆڕشی ئیسلامیی ئێران پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێران
میلان
میلان یان میلانۆ (بە ئینگلیزی: Milan؛ بە ئیتالی: Milano)، شارێکی مێژووییە دەکەوێتە باکووری ووڵاتی ئیتالیا شارەکە نازناوێکی ھەیە بەزمانی ئیتالی ئەویش: "The Moral Capital of Italy" شارەکە دووەم شارە لە ڕووی گەورەییەوە لە ئیتالیا، شارەکە پایەتەختی ھەرێمی لۆمپاردیا یە لە ئیتالیا، لە شارەکەدا زۆرتر لە میلیۆنێک و سێسەد ھەزار کەس دەژین و بەیەکێ لە گەستیارترین شارەکانی ئیتالیا دادەنرێت بە ھاوبەشتی شارەکانی ڤاتیکان و ڕۆما یەکێ لە ھۆکارەکانی بەگەشتیاربوونی شارەکە ھەرزانی بازار و ھۆتێلەکانە کە لەنێوان ٣٠ بۆ ٨٠ یۆرۆیە بۆ شەوێ، شارەکە خاوەن ڕووبەرێکی گەورەیە بە ١٨٣ کم٢.
سێوەرەگ
سێوەرەگ، یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای ڕحا ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتووانی ٢١٠٫٤٠٠ کەس بووە، کە نزیکەی ١٠٧٫٦٣٤ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
میلان
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی لۆمباردیا پۆل:میلان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ١ەمی پ.ز
پنتاگۆن
وێنۆک|دیمەنێکی پنتاگۆن. پنتاگۆن ناوی فەرمیی وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە، بنکەی ئەم وەزارەتە لە شاری ئەرلینگتونی ویلایەتی ڤیرجینیایە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:کارەساتەکانی ڤیرجینیا پۆل:پنتاگۆن پۆل:ھێرشەکانی ١١ی سێپتەمبەر
گوڵستان (سربند)
گوڵستان شارۆچکەیەکی شارستانی سەربەندە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٣٧٥٧ کەسە.
کوێری (ڕۆمان)
کوێری (بە پۆرتوگاڵی: Ensaio sobre a Cegueira) (بە ئینگلیزی: Blindness) ڕۆمانێکە بە زمانی پورتوگاڵی کە نووسراوەی ژۆزێ ساراماگۆ خاوەنی خەڵاتی وێژەی نۆبڵە. ئەم ڕۆمانە لە ساڵی ١٩٩٥دا لە چاپ دراوە. داستانەکە زیاتر شێوازی تەمسیلیی ھەیە و تێیدا ھەمووی خەڵکی شارێک (جگە لە یەکێ لە کاراکتەرەکان) کوێر دەبن.
نورەدین وەیسی
نورەدین وەیسی (لەدایکبووی ٥ی نیسانی ١٩٧٤) شیکەرەوە و ڕۆژنامەنووسێکی سیاسی کوردە. دامەزرێنەری ھەریەک لە دەزگاکانی پەخشی میدیایی کوردی ڕووداو و کوردستان ٢٤ ە. لە ساڵی٢٠١٥ تا ٢٠١٩ وەک بەڕێوەبەری گشتی دەزگای کوردستان ٢٤ لە ھەولێری پایتەختی کوردستان خزمەتی کردووە، وەیسی لە ئێستادا سکرتێری ڕۆژنامەوانی مەسروور بارزانی سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کوردستانە.
پێشینەی ژیانی
لە ساڵانی ١٩٨٠دا ئامادەیی لە سۆران تەواو کردووە، دواتر توانی لە زانکۆی سەلاحەدینی شاری ھەولێر بڕوانامەی بەکالۆریۆس لە بەڕێوەبردن و ئابووری بەدەست بھێنێت.
ژیانی پەنابەری
لە ساڵی ٢٠٠٢ وەیسی پێش ڕووخانی ڕژێمی سەدام لە عێراق بەرەو سووریا ھەڵات. پێگەی کورد لە کوردستانی عێراق لە بەرامبەر ئەو دەستدرێژییە سەربازییانەدا لاواز بوو، وەک ھێرشی سەربازی تورکەکان بۆ سەر پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) و مەترسی دووبارە کیمیابارانکردنەوەی کوردستان لەلایەن ڕژێمی عێراق و ئێران لە ئارادابوو.
لە ساڵی ٢٠٠٤ وەیسی دوای ڕووخانی سەدام و لەکاتی دەستپێکردنی شەڕی عێراق - ئۆپەراسیۆنی ئازادی عێراق، وەک پەنابەرێک کۆچی کرد بۆ کەنەدا. لە کەنەدا لەگەڵ چەندین پەنابەری دیکەی کورد لە تۆرۆنتۆ نیشتەجێ بوو و یارمەتیدا ماڵی کوردی ناوچەی تۆرۆنتۆی گەورە دروست بکرێت لە کۆتاییدا ڕەگەزنامەی کەنەدی وەرگرت.
لە ساڵی ٢٠٠٨ وەیسی گەڕایەوە کوردستان و لەوێ ھەوڵی دا بۆ دامەزراندنی تۆڕی میدیایی ڕووداو کە سەرەتا سنووردار بوو بە ڕۆژنامە و ماڵپەڕێک دواتر دەزگاکە پەخشی تەلەڤیزیۆنەکەی خۆی دەستپێکرد.
لە ساڵی ٢٠١٢ وەیسی وەرگری سکۆلارشیپ شۆڤینینگی بەریتانی بوو بۆ خوێندکارانی نێودەوڵەتی لە زانکۆی ھەرتفۆرد شایر لە لەندەن. بڕوانامەی ماستەری ھونەرەکانی لە ڕۆژنامەوانی و پەیوەندییەکانی میدیا وەرگرت. پێش سەرھەڵدانی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق، وەیسی ساڵی ٢٠١٣ گەڕایەوە ھەولێر بۆ کارکردن لەسەر پڕۆژەیەکی نوێی ڕاگەیاندن. ساڵی ٢٠١٥ و لە بەرزایی کۆنتڕۆڵکردنی ناوچەکانی دەوڵەتی ئیسلامی لە باکوور و ناوەڕاستی عێراق، ڕێک لە دەرەوەی سنووری ھەولێر، وەیسی تۆڕێکی سەرەکی ھەواڵی دەستپێکرد، لە کوردستان ٢٤ وەک دامەزرێنەر و بەڕێوەبەری گشتی دەست بەکاربوو.
وەیسی نووسەرێکە بڵاوکراوەکانی بە زمانی عەرەبی و کوردی و ئینگلیزین. ئەو بەشداری کردووە لە چەندین ئاژانسی ھەواڵی نێودەوڵەتی و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، لەوانە ڕۆژنامەی واشنتن تایمز، ئۆرشەلیم پۆست، تەلەگراف و ئەوانی تر لە کوردستان. وەیسی وەک شیکەرەوەیەکی سیاسی لە کەناڵی ئەلجەزیرە عەرەبی و ئینگلیزی و فەرەنسا ٢٤ و فۆکس نیووز و بی بی سی عەرەبی و کەناڵەکانی دیکەی پەخشی ناوخۆیی دەرکەوتوە. ھەروەھا بەردەوامە لە دەرکەوتنی لە تۆڕە سەرەکییەکانی تەلەڤیزیۆن و لە چاپەمەنییەکان کە باس لە کێشەکانی کوردستان دەکات.
وەک بەڕێوەبەری گشتی کوردستان ٢٤، وەیسی ھەروەھا ڕێکخەری کۆنگرەی سەرەکی بوو کە لە ساڵی ٢٠١٧ لە کۆنگرەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە پێش ڕیفراندۆمی ھەرێمی کوردستان لەسەر سەربەخۆیی بەڕێوەچوو. لە ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ەوە کە لەلایەن کوردستان ٢٤ و ڕۆژنامەی واشنتن تایمزەوە بە ھاوبەشی پاڵپشتی دەکرێت بە ناونیشانی «ھەرێمی کوردستان: ھاوپەیمانی ستراتیژی ئەمریکا لە گەڕەکێکی سەخت» وەیسی ھاوئاھەنگی لەگەڵ ڕۆژنامەی واشنتن تایمز کرد بۆ بەڕێوەبردنی چاپی تایبەت بە ڕیفراندۆم.
ڕووداوێکی ھاوشێوەی لە لەندەن لەگەڵ سەنتەری پێشکەوتنەکانی کورد ڕێکخست و ھاوکات لەگەڵ ئاژانسی ھەواڵی بەریتانی ڕۆژنامەی تەلەگراف چاپی تایبەتی بەڕێوەبرد.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی ھەولێر پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد پۆل:زیندووان پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤
کوشتاری سربرێنیتسا
کوشتاری سربرێنیتسا یان جینۆسایدی سربرێنیتسا کوشتاریەک بوو، بۆسنە و ھەرسک بە خۆیەوە بینی ساڵی ١٩٩٥ لەسەر دەستی ھێزە سربیەکان، و لەم کوشتاریەدا ٨ ھەزار کەس بوونە قوربانی و لەگەڵ ڕاگواستنی دەیان ھەزار لە موسڵمانە مەدەنییەکانی ناوچەکە، و ئەم کوشنارگەیە بە یەکێک لە ترسناکترین کوشتار بە کۆمەڵەکانی قاڕەی ئەورووپا دادەنرێت لە دوای جەنگی دووەمی جیھانیەوە.
بەرپرسیاریەتی ئەم کوشتاریە و کوشتن و ئاوارەکردنی مەدەنییەکان خرایە ئەستۆی ڕادۆڤان کارادیچ سەرۆکی سیاسی سڕبەکانی بۆسنە و ژێنەڕاڵ ڕاتکۆ ملادیچ سەرکردەی میلیشیاکانی سڕب و لەگەڵ ژمارەیەک سیاسی و سەربازی تر. کە تا ئێستاش زۆربەیان لەلایەن ئینتەرپۆل و ھێزەکانی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە لە بۆسنە داوادەکرێن، ھەروەھا کەس و کاری قوربانییەکان ھێزە ھۆڵەندییەکانی ناو نەتەوە یەکگرتووەکان تۆمەتبار دەکەن بەوەی بەرگرییان لە خەڵکی شارەکە نەکردووە و ھەموو ئەوانەی پەنایان پێگرتوون داویاننەتنەوە دەستی میلیشیاکانی سڕب کە دواتر ھەموویانی کوشت.
لە شووباتی ٢٠٠٧ دادگای نێودەوڵەتیی داد ئەوەی دووپات کردەوە کە ڕووداوەکانی سربرێنیتسا قەڵاچۆکۆدنی بەکۆمەڵ بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:سربرێنیتسا پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٥ پۆل:کۆمەڵکوژی لە ١٩٩٥ پۆل:مێژووی سەربازیی ھۆڵەندا پۆل:چەوساندنەوەی موسڵمانان پۆل:تاوانەکانی دژی مرۆڤایەتی پۆل:جینۆسایدەکان
بڕیارنامەی ٤٥٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٥٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬١٧٩‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٩
میرزاڕەزا (شارۆچکە)
میرزاڕەزا شارۆچکەیەکی شارستانی حیسارە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٨٥٣٨ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
شانەوەرە
شانەوەرە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری پەنجە عەلی باکوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی قوروە، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
شانەوەرە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
٢٠٠١
ساڵی ٢٠٠١ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
ئەیلوول
۱۱ی ئەیلوول - ھێرشەکانی ۱۱ی ئەیلوول
٢٣ی ئەیلوول - پەلاماری خێڵی حەمە: کۆمەڵێک چەکداری گرووپی تیرۆریستی ئەنسارولئیسلام هێرشیان کردە سەر گوندی خێڵی حەمە و ٤٢ پێشمەرگەی هێزەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانیان شەهید کرد و تەرمەکانیان شێواندن.
حەیدەرئاباد، ئازەربایجان
حەیدەرئاباد (بە ئازەربایجانی: Heydərabad) شارۆچکەیەکە و پایتەختی قەزای سەدارەکە لە کۆماری خۆسەری نەخچیڤانی ئازەربایجان. ھاوسنوورە لەگەڵ ئەرمینیا و پێش جەنگی یەکەمی ناگۆرنۆ-قەرەباغ پەیوەندی ڕێگاوبان و شەمەندەفەری لەگەڵ گوندی یەراخی ئەرمینیا لە دیوەکەی تری سنوورەکەدا ھەبووە. ژمارەی دانیشتووانی تا ساڵی ٢٠١٣ ٢٠٠٠ کەسە. ڕۆژاواترین شارۆچکەی ئازەربایجانە.
سەرچاوەکان
پۆل:قەزای سەدارەک
ئانری بێک
ئانری بێک شانۆنووسی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شانۆنامەنووسانی سەدەی ١٩یەم پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز پۆل:شانۆنامەنووسانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٧ پۆل:مردووانی ١٨٩٩
قەزای سەدارەک
قەزای سەدارەک (بە ئازەربایجانی: Sədərək rayonu)یەکێکە لە ٧ قەزای کۆماری خۆسەری نەخچیڤانی ئازەربایجان. ئەم قەزایە ھاوسنوورە لەگەڵ قەزای شارور، ھەروەھا لەگەڵ پارێزگای ئیغدری تورکیا، پارێزگای ئاراراتی ئەرمینیا و پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوای ئێران. پایتەختەکەی حەیدەرئابادە و گەورەترین شارۆچکەی سەدارەکە. تا ساڵی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی قەزاکە ١٦ ھەزار و ١٠٠ کەس بووە
سەداراک تاکە قەزای ئازەربایجانە کە ھاوسنوورە لەگەڵ تورکیا. پردی ئوموت بەسەر ئاراسدا کە بە «پردی ئومێد» ناودەبرێت، ئازەربایجان بە تورکیاوە دەبەستێتەوە، کە ڕێڕەوی پاسی نەخچیڤان-ئەستەنبوڵ لەوێدا تێدەپەڕێت. ھەروەھا قەزای سەداراک ئیکسکلەی کەرکی لەخۆدەگرێت کە لە جەنگی یەکەمی ناگۆرنۆ-قەرەباغەوە لەلایەن ئەرمینیاوە کۆنترۆڵکراوە.
جوگرافیا
ناحیەی سەداراک لە باشووری ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەڵ تورکیا (تەنھا ناوچەی سنووری لەگەڵ تورکیا و ئازەربایجان لێرەدایە - ١١ کم)، لەگەڵ ئەرمینیا لە باکووری ڕۆژاوا – ٢٤ کم و قەزای شارور لە باشووری ڕۆژھەڵات – ٢٧ کم.
کەش و ھەوای سەدارەک کیشوەرییە و ھاوینێکی گەرم و زستانی ساردی ھەیە. کانی ئاوی کانزایی ھاوشێوەی ئیستیسو و ژێلێزنۆڤۆدسک لە ساڵی ١٩٨٠ لە سەداراک دۆزرایەوە.
خاکی قەزاکە لە دەشتەکان پێکدێت، کە بە مەسیفەکانی ئوجوبیز، ئەغداکان، وەلیداغ و تەکگەر دەورە دراوە. ڕووباری ئاراس بە درێژایی سنووری نێوان تورکیا و ناحیەی سەدارەک دەڕوات.
پارتی نازی
وێنۆک|ئاڕمی پارتی سۆشیالیستی کرێکارانی ئەڵمانیا ناسراو بە نازی
پارتی نازیی ئەڵمانی یان پارتی سۆشیالیستیی کرێکارانی ئەڵمانیا ئەو پارتە بوون کە دەسەڵاتیان گرتە دەست لە وڵاتی ئەڵمانیا لەنێوان ساڵانی ١٩٣٣ تا ١٩٤٥ بە سەرۆکایەتیی ئادۆڵف ھیتلەر، لە ئێستادا پارتەکە بە تاکە تاوانباری ڕووداوی ھۆڵۆکۆست دێتە ھەژمار.
ڕەخنە گرتن لە دیموکراسی
نازی باوەڕی بە دیموکراسییەت نییە لەبەر ئەوەی ئەوانە نازی بوون لە پێشتر پێیان وابوو کە ئەو وڵاتەی دیموکراسی ھەڵدەبژێرێت کە خاوەنی سەرکردە و و سەرۆکێکی بێ ھێزە بەمەش وڵاتەکە ناتوانێت بەرامبەر وڵاتانی تر خۆی بگرێت لە ڕووی ھێز و بڕیارەوە و ئەوان پێیان وایە دەبێت سەرۆکی وڵات دەسەڵاتی ھەموو شتێکی ھەبێت لە وڵاتەکەیدا.
وێنە
پۆل:ئادۆڵف ھیتلەر پۆل:حیزبی نازی پۆل:ڕێکخراوەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٤٥ پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩١٩ پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ١٩٤٥ لە ئەڵمانیا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩١٩ لە ئەڵمانیا پۆل:ھۆلۆکۆست پۆل:فەرھەنگی زانستی سیاسی پۆل:ھۆمۆفۆبیا پۆل:نازیزم پۆل:دژە جوولەکەکان لە ئەڵمانیا پۆل:حیزبەکانی سیستەمە تاک حیزبییەکان
گەرین
گەرین یەکێ لە چیاکانی پارێزگای لوڕستانە، کەوتۆتە دێستانی دەرەحمەی قەزای خوڕەماباد، لە باکوری ڕۆژھەڵاتی شاری خوڕەمابادەوە، ٣٥ کیلۆمەتر لەو شارە دوورە، بەرزایییەکەی ٣٦٤٥ مەترە. سەرچاوەی ڕووباری کەھمان دەکەوێتە ئەو چیایە. گەرین لە باشووردا گەیشتۆتە چیای میش پەروار و بە بەشێک لە زنجیرەچیاکانی زاگرۆس دەژمێردرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کێوەکانی کوردستان پۆل:کێوەکانی ئێران پۆل:پارێزگای لوڕستان پۆل:چیاکان
بادا
بادا سیستەمێکی کارگێڕی نوێی سەرچاوە کراوەی مۆبایلە کە لە ساڵی ٢٠١٠ دا لە لایەن کۆمپانیای سامسۆنگەوە (Samsung) بەرهەم هێنراوە. ئەم سیستەمە نوێیە تا ساڵی ٢٠١٢ نیوەی مۆبایلەکانی سامسۆنگ دەگرێتەوە کە وا بڕیارە سامسۆنگ وردەوردە بەکارهێنانی سیستەمەکانی تری وینمۆ, ئەندرۆید, سیمبیان کەم بکاتەوە تا لە ٢٠١١ لە بەکارهێنانی سیمبیان دەوەستێت و لە ٢٠١٢ ش بەکارهێنانی ئەندرۆید بۆ %٣٠ و وینمۆ بۆ %٢٠ کەم بکاتەوە لە مۆبایلەکانیدا.
ناوی بادا
بادا بەمانای ئۆقیانووس (ocean) دێت بە زمانی کۆری، کە ئەمەش بێ سنووریی سیستمەکە دەگەیەنێت لە توانای دروستکردنی نەرمەکاڵای دەوڵەمەند و جۆراوجۆر.
تایبەتمەندی بادا
بە وتەی سامسونگ، بادا ئەزموونێکی بەکارهێنەری سادە، ژیر و نوێ دەگەیەنێت لە ڕووی دیزاین و ڕووکارەوە کە نەوەی داهاتووی UIـە. بادا پاڵپشتی لە پەیوەندی نێوان نەرمەکاڵاکان دەکات و پەرەپێدەران دەتوانن تایبەتمەندی وەها لە نەرمەکاڵاکانیان بەکار بهێنن بێ شارەزاییەکی ئەوتۆ کە لە سیستەمەکانی تردا پێویستبوون.
بەستەری دەرەکی
- پەرەپێدانی بادا
سەرچاوە
پۆل:سیستمە بەکارخەرییەکانی مۆبایل پۆل:بەرھەمە ئەلیکترۆنییەکانی سامسۆنگ پۆل:نەرمامێری سامسۆنگ
٢٠٠٢
ساڵی ٢٠٠٢ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
٢٠ ئازار _ ئیبن ئەلخەتاب سەرکردەیەکی تێکۆشەر لە چیچان
پۆل:خەیاڵ لە ٢٠٠٢ پۆل:ساڵەکان پۆل:٢٠٠٢
دەردەکۆپان
دەردەکۆپان (ناوی زانستی: Tetanus) یەکێکە لەنەخۆشییە بەکتریاییەکان, کە هۆکاری نەخۆشییەکە بەکتریای کلۆسترایدیۆم تێتانییە (Clostridium tetani)، ئەو ناوچەیەیەی کە نەخۆشییەکە کاری تێدەکاتە سەر مرۆڤ بریتییە لە دەمارەکان، وە نەخۆشییەکە بەهۆی برینی پیسبوو دەگوازرێتەوە.
سەرچاوەکان
کتێبی زیندەزانی - پۆلی یازدەهەمی زانستی.
پۆل:نەخۆشییە بەکترییەکان پۆل:دەردەکۆپان
کانیی غەزاڵان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای ڕحا
سەدارەک
سەداراک (بە ئازەربایجانی: Sədərək) شارۆچکەیەکە و پڕ دانیشتووانترین شارەوانییە لە قەزای سەدارەک لە کۆماری خۆسەری نەخچیڤانی ئازەربایجان. دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی ناوەندی قەزاکە، لەسەر دەشتی سەدارەک. ژمارەی دانیشتووانی شارۆچکەکە نزیکەی… ٧٢٦٠ کەسە
کەرەمکۆل
کەرەمکۆل شارۆچکەیەکی شارستانی حیسارە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٥١٥١ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
عەبدولباست عەبدوسسەمەد
عەبدولباست محەممەد عەبدوسسەمەد قورئانخوێنێکی میسری بوو، کە یەکێکە لە ھەرە قورئانخوێنە دەنگ خۆشەکان، لە ساڵی ١٩٢٧ لە شاری ئەرمەنتی پارێزگای قینا لە میسر لەدایکبووە. باوکی بە ڕەچەڵەک کورد و دایکیشی میسری بووە.
ژیان
لە تەمەنی ٧ ساڵییەوە توانی لەبەرکردنی زۆر بووە و باش قورئانی خوێندوەتەوە، ھەر بۆیە پێش گەیشتنە تەمەنی ١٠ ساڵی ھەموو قورئان لەبەر دەکات و لەبەر ئەوەی باوکی لە زانایانی ئایینی شاری قینا بوو گرنگییەکی تایبەتی پێدا بەھۆی ئەو باش خوێندنەوە و دەنگ خۆشییەی کە ھەیبوو. ئەوەبوو ناردییە پەیمانگای ئایینی لە شاری ئەرمەنت لەوێ جۆرەکانی خوێندنەوە و زانستەکانی قورئان فێر بوو، و جێگای سەرنج و گرنگی پێدانی مامۆستاکەی زانای ئەزھەری محەممەد سەلیم حەمادە کە لەگەڵ خۆی دا دەیبردە ئاھەنگ و بۆنە ئایینییەکان ھەر بۆیە عەبدولباست بووە کەسێکی بەناوبانگ لەکاتێکدا تەمەنی لە ١٥ ساڵ تێپەڕی نەدەکرد تاوای لێھات بە تەنھا بانگ دەکرا بۆ بۆنە و ئاھەنگەکان.
کارکردن لە ڕادیۆ و بۆنەکان
لە ساڵی ١٩٥١ دا شێخ الضباع داوای لێکرد کە ببێتە قورئان خوێن لە ڕادیۆ، بەڵام عەبدولباست لە سەرەتا ئەمەی ڕەت کردەوە م. الضباع ئەندامی لیژنەی ھەڵسەنگاندنی دەنگ و تاقیکردنەوەی قورئان خوێنان بوو لە ڕادیۆ، بەڵام دواتر ڕازی بوو. مامۆستا عەبدولباست لە تەمەنی لاویدا ژیانی ھاوسەری پێک ھێناوە، و لە ساڵی ١٩٥٢ دا لەگەڵ ئەندامانی خێزانەکەی شاری ئەرمەنتی بەجێ ھێشتووە چووەتە قاھیرە و لەوێ نیشتەجێ بووە. دوای دەست بەکار بوون لە ڕادیۆی قاھیرە تا ساڵی ١٩٨١ لە مزگەوتی ئیمام شافعی دامەزرا. پاشان گوازرایەوە بۆ مزگەوتی ئیمام حسێن و زۆرێک لە ئاھەنگە قورئانییەکانی زیندوو دەکردەوە لە مزگەوتەکانی قاھیرە و (سیدە زەینەب و سەبتان ئەبو عەلی) و مزگەوتی الرفاعی. ساڵی ١٩٥٢ چووە بۆ فەڕەنسا بۆ زیندوو کردنەوەی شەوانی ڕەمەزان لە مەرکەزی ئیسلامی. شا محەممەدی پێنجەم پاشای مەغریب کە ھاوڕێیەتی و پەیوەندییەکی توند و تۆڵی ھەبوو لەگەڵ عەبدولباست داوای لێکرد کە لە مەغریب نیشتەجێ ببێت بەڵام ئەم ڕەتی کردووەتەوە وتویەتی کە ناتوانم وڵات و ھاووڵاتیانی خۆم بە جێ بھێڵم.
ئەو کەسانەی کاریان تێکردووە
مامۆستاعەبدولباست دوو کەس کاریان تێکردووە:
مردن
مامۆستا بە درێژایی ژیانی گیرۆدەی نەخۆشی لاوازی جگەر بووە بەڵام ئەمە مەترسی بۆ ژیانی دروست نەکردبوو. لە (٣٠ی تشرینی دووەم) لە تەمەنی ٦١ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.
گەشتی جیھانی
ساڵی ١٩٥١ سەردانی سعودیەی کرد بۆ ئەنجامدانی حەج و دوای چەند سەردانێکی لە دوایەک لەسەر داوای وەزارەتی ڕاگەیاندنی سعودیە خەتمی قورئانی تۆمار کرد. سەردانەکانی بۆ وڵاتە عەرەبییەکانی وەک (سووریا و لوبنان و جەزائیر و کووەیت) ھەندێکی لەلایەن وەزارەتی ئەوقافەوە بۆ زیندوو ڕاگرتنی مانگی ڕەمەزان ھەندێکی لە ڕێگەی بانگھێشتی تایبەتییەوە بووە. لەسەر بانگھێشتنی مەرکەزی ئیسلامی لە جوھانسبێرگ دوو جار سەردانی باشووری ئەفریقای کردووە و زیاتر لە ٢ مانگ لەوێ ماوەتەوە؛ و ھەروەھا سەردانی (پاکستان و ئەندەنووسیا و بورما و مالیزیا و بریتوریا و ئوگاندا و سینیگال و نێجیریا)ی کردووە بۆ بەشداریکردن لە کردنەوەی ھەندێک لە کۆنگرە ئایینییەکان. وێرای سەردانە زۆرەکانی بۆ ئەمریکا. یەکەم سەردانی لە ساڵی ١٩٦٧ لەسەر داوای مەرکەزی ئیسلامی لە واشینتۆن کە تێیدا زیاتر لە ١٤ ویلایەتی ئەمریکی کرد. ھەروەک سەردانی ھەندێک لە وڵاتانی ئەورووپی کردووە وەک: فەڕەنسا و ئیسپانیا و بەریتانیا.
== خەڵاتی ڕێزلێنان ==
بەستەرە دەرەکییەکان
ماڵپەڕی ڕەسمی عەبدولباست
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧ پۆل:مردووانی ١٩٨٨ پۆل:قورئانخوێنە میسرییەکان
وەحدەت (سربند)
وەحدەت شارۆچکەیەکی شارستانی سەربەندە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٤٦٣٥ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
بڕیارنامەی ٤٥٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٥٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬١٨٠‌ەم، بە ١٢ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٩ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٧٩ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
تابۆ مبێکی
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
پۆل:زیندووان پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئەفریقای باشوور پۆل:سەرۆکەکانی ئەفریقای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢ پۆل:دەرچووانی زانکۆی لەندەن
٢٠٠٣
ساڵی ٢٠٠٣ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
لەدایکبوونەکان
لە ڕۆژی 24\9\2003 ڕۆڵەی کورد ((بڕوا ڕزگار سمین)) لەدایک بوو کە یەکێکە لە ڕۆڵە قارەمانەکانی کورد
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:٢٠٠٣
گڵناغاجی بچوک
گڵناغاجی بچوک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گڵناغاجی بچوک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆمەشین و لە باشوور لەگەڵ گوندی ماملێسی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قوزڵو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گڵناغاجی گەورە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پەختەئاباد
پەختەئاباد شارۆچکەیەکی شارستانی شەھری تووسە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٤٦٧١ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
جێستۆنۆرۆن کاپرۆیت
وێنۆک|پێکھاتەی دەرمانی جێسترۆنۆل کاپرۆیت جێستۆنۆرۆن کاپرۆیت ھەروەھا وەک (gestronol hexanoate) یان (norhydroxyprogesterone caproate) ناسراوە، دەرمانێکی پرۆجستینە لە ژێر ناوە بازرگانیەکانی (Depostat دیپۆستات)، (Primostat پرۆیمۆستات) دا دەفرۆشرێت، بەکاردێت بۆ چارەسەری گەورە بوونی پرۆستات لە شێرپەنجەی (cancer of the endometrium)
سەرچاوەکان
پۆل:پڕۆجێستۆجینەکان پۆل:دژە گۆنادۆترۆپینەکان پۆل:وەستێنەرەکانی 5α-Reductase
مۆمیا
وێنۆک|240px|مۆمیا وێنۆک|240px|مۆمیایەکی میسری مۆمیا بە تەرمێک دەوترێ کە پێست و ئەندامەکانی تری بەھۆی پۆشران بە مۆم یان ماکێکی کیمیاویی تر یان بەھۆی سەرمای زۆرەوە پارێزرابێت.
میسرییە کۆنەکان مردووەکانی خۆیان مۆمیا دەکرد و باوەڕیان وابوو کە ڕۆژێک لە ڕۆژان زیندوو دەبنەوە، بۆیە جلوبەرگ و زێڕ و زیو و سەرجەم کەلوپەلە پێویستەکانیان لەگەڵدا حەشاردەدا. وشەی مۆمیا لە (مۆم) ەوە ھاتووە، چونکە وەک گوتمان میسرییە کۆنەکان مردووەکانی خۆیان مۆمیا دەکرد. واتا بە مۆم دایان دەپۆشی. وشەی مۆمیاش واتا (داپۆشین بە مۆم). شایانی باسە جگە لە مۆم میسرییە کۆنەکان قیریشیان بۆ داپۆشینی مردووەکان بەکارھێناوە. واتا مۆمیاکردن ھەر بە مۆم نەبووە، بەڵکو ھەندێک جار قیریش بەکارھێنراوە.
بەستەرە دەەرەکییەکان
پۆل:شوێنەوارناسیی مەرگ
دادوەرە شەیتانەکە
دادوەرە شەیتانەکە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوورە
کورتە
له‌كاتی ئاژه‌وه‌دا, دادوه‌رێك دادگا ده‌كات به‌ به‌رنامه‌یه‌كی ڕاسته‌قینه‌یی و بێ به‌زه‌ییانه‌ سزای كه‌سه‌ خراپه‌كان ده‌دات, به‌وه‌ش نازناوی "دادوه‌ری شه‌یتان" به‌ده‌ست دێنێت. ئایا ئه‌و دادوه‌ره‌ پاڵه‌وانی خه‌ڵكه‌ یان ئه‌هریمه‌نێكه‌ ده‌مامكی یاسا ده‌پۆشێت‌؟
سەرچاوەکان
پۆل:دراماکانی تەلەڤیزیۆنی تی ڤی ئێن (کەناڵی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور) پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان لەلایەن ستۆدیۆی دراگۆن پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠٢١ دەستیان پێکردووە پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠٢١ کۆتایان ھاتووە
گێدیۆن زێلالێم
زیلالیم یاریزانی لاوی یانەی ئارسناڵ و هەڵبژاردەی ئەڵمانیا یە لە شاری بەرلینلەدایک بووە و بەڕەگەز ئەسیوبییە.
ئارسن ڤینگەر ئەم یاریزانەی فڕاندوە لە یانەی هێرتا بەرلینی ئەڵمانی ، و هەرچەندە هێشتا لە لاوانی یانەکەیەو تەنها ١٦ ساڵە بەڵام ئارسن ڤینگەر متمانەی خۆی پێبەخشیوەو سەریخستوە بۆ ڕیزی پلە نایابی یانەکە ، دوای ئەوەی لە یاریەکانی خۆ ئامادەکاری بۆ وەرزی نوێ لە ئامادەکاری ئارسناڵ کە بۆ ئاسیا ئەنجامیدا بە ئاستی بەرزی و بەتوانای بێوێنەی لەو تەمەنە بچووکەدا زیلالیم توانی متمانەی ڕاهێنەر بەدەست بهێنێت و وای لێبکات کە بۆ پاڵەوانیەتیەکی گەورەی وەک چامپیۆنس لیگ بانگهێشت بکرێت و ناوی بخرێتە پێکهاتەی یانەکەوە.
ئەسپاسیا
ئەسپاسیای میلتوس ( یۆنانی Ἀσπασία: ئینگلیسی: [Aspasia]؛ ٤٠٠ پ. ز - ٤٧٠ پ. ز)  ژنێکی کاریگەری میتیک بوو لە ئەسینای سەردەمی کلاسیکی کە بەپێی پلوتارک دیارترین نووسەران و بیرمەندانی ئەو سەردەمەی ڕاکێشا کە بریتی بوو لە سوقراتی فەیلەسووف بۆ ماڵی خۆی کە بوو بە سەنتەرێکی ڕۆشنبیری لە ئەسینا. سوقرات ئەوی بە مامۆستایەکی لێھاتووی ڕەوانبێژی وەسف کرد. ئەو ھاوەڵی دەوڵەتدار پێریکلس بوو، بەڵام وردەکاری تەواوی دۆخی ھاوسەرگیریی ئەو دوو کەسە نەزانراوە. ئەسپاسیا لە نووسینەکانی ئەفڵاتون و ئەرستۆفانیس و زینۆفۆن و ئەوانی تر ھاتووە.
ھەرچەندە ئەو زۆربەی ژیانی لە یۆنان بەسەربرد، بەڵام ھەندێک وردەکاری ژیانی بە تەواوی ناسراون. سەرچاوە کۆنەکان سەبارەت بە ژیانی ئەسپاسیا زۆر جار لە باوەڕپێکراویی و دژ بە گومانەوە دەپشکنن، لەگەڵ ئەوەی ھەندێک ئەویان وەک ڕووناکبیر و ڕەوانبێژ و فەیلەسووفێک وێنا دەکەن و ھەندێکی دیکە وەک پارێزەرێکی برۆسێل یان ھیتارا وێنای دەکەن ڕۆڵی ئەسپاسیا لە مێژوودا تێگەیشتنێکی گرنگ لە تێگەیشتنی ژنانی یۆنانی کۆن دەستەبەر دەکات توێژەرێک ڕای گەیاند، «بۆ پرسیارکردن لە ژیانی ئەسپاسیا ئەوەیە کە پرسیاری نیوەی مرۆڤایەتی بکەین»
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی دەیەی ٤٠٠ی پ.ز پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٥ەمی پ.ز پۆل:گفتوگۆکاران
میتراییزم
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئایین لە ئێران پۆل:ئایینەکانی کوردستان پۆل:خوداوەندەکانی خۆر
ئۆگووستێ دو ڤیلیێ دو لیلادام
ئۆگووستێ دو ڤیلیێ دو لیلادام نووسەر، شاعیر، ڕۆماننووس و شانۆنووسی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
بڕیارنامەی ٤٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ڕۆدیسیای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬١٨١ەم، بە ١٣ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ئۆگووستێ دو ڤیلیێ دو لیلادام
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز پۆل:شانۆنامەنووسانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٨ پۆل:مردووانی ١٨٨٩ پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی گەدە پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان
بڕیارنامەی ٤٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٩ پۆل:ئەفریقا لە ١٩٧٩ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ڕۆدیسیا
ڕەشەداڵ
ڕەشەداڵ، داڵ، لاشخۆر (بە ئینگلیسی: Cinereous Vulture، بە فارسی: دال سیاە) خێزانە باڵندەیەکە لە تیرەی داڵاشەکان، لە تۆرەمەی ھەڵۆیان کە  لە ئەورووپا و ئاسیا لە سپانیا تا کۆریا دەژی. ئەم باڵندە کۆچ ناکا، مەگەر لەو شوێنانەی زستانیان سەخڵەت بێ. کەم بوونەوەی کەلاک و ژاراوی بوونی خۆراک لەم دوو سەدەدا، ژمارەیانی لە زۆربەی وڵاتانی ئەورووپایی و باکووری ئەفریقا دابەزاندووە. ئەمڕۆکەش دەرمانی مشک کوژ لە تەبەت و گرتنیان (بۆ فرۆشتن بە باخچەی گیانەوەران) لە وڵاتانی سۆڤیەتی کۆن، بەرەی ئەم باڵندەیە تووشی مەترسی تیاچوون کردووە. لە بەرامبەردا، بڕێ وڵاتان ھەنگاوی باشیان بۆ پاراستن و بووژانەوەیان ناوە، بۆ وێنە سپانیا توانیویەتی ژمارەیان لە ٢٠٠ جووت لە ساڵی ١٩٧٠ بۆ ١٠٠٠ جووت لە ساڵی ١٩٩٢ بەرز بکاتەوە.
تایبەتمەندییەکانی لەش
ڕەشەداڵ ٩٨ تا ١٢٠ سم درێژە، مەودای نێوان باڵەکانی ٢٥٠ تا ٣٠٠ سمە، ٧ تا ١٤ کیلۆگرەم دەبێ. پەڕ و باڵی قاوەیی ئاماڵ ڕەشە، ملی ڕووتی چێرەیی ئاماڵ شینە و دەوری ئەستوورایی ملی پۆلێک تووکی قاوەیی ڕواوە. دەنگ و کردەوەی وەک شانەکووڕ دەچێ. لە کێو و دەشتی دوورەدەست بە تەنیا دەژی، لە سەر دار و ڕەوەزی لێوار ھەڵدێران ھێلانە ساز دەکا.
ناوەکانی تر
لە زمانی کوردیدا بۆ ئەم باڵندەیە ئەم ناوانەش بەکار دێت:
سەرچاوە
پۆل:مەلەکانی ئاسیا پۆل:مەلەکانی ئەورووپا پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
یوری گاگارین
یوری گاگارین گەشتەوانێکی‌ بۆشایی‌ سۆڤیەتیە، لە دایک بووی‌ (٩/ئازاری/١٩٣٤)، گاگارین بەیەکەم مرۆڤ دائەنرێ ، کە توانیبێتی‌ ھەڵفڕێ بۆ بۆشایی‌ دەرەکی‌ ، و خولانەوە بە دەوری‌ زەویدا، لەرێکەوتی‌ (١٢-اپریل-١٩٦١)، بەسواری‌ گالیسکەی‌ بۆشایی‌ ڕووسی‌(فۆستۆک١).
فێربوونی‌
لەکاتی‌ کارکردنی‌ لە یەکێک لە کارگەکانی‌ ئاسن ، ھەڵئەبژێردرێ بۆ پڕۆژەی‌ مەشقکردن ، لە پەیمانگای‌ تەکنۆلۆژی‌ لە شاری‌ (سرتوف) ، لەکاتی‌ مانەوەی‌ لەوێ ، پەوەیەندی‌ ئەکات بە یانەیێکی‌ فڕۆکەوانی‌ ، و مەشقکردن ، بۆ ھەڵفڕینی‌ فڕۆکەی‌ بچووک ، وای‌ لێ ھات گرنگی‌ بەم ئارەزووە نوێیەی‌ بداو ، زۆربەی‌ کاتەکانی‌ پێیەوە خەریک بووە تائەوە کاتەی‌ فێری‌ ھونەری‌ فڕۆکەوانی‌ بوو ، بە شێوەیێکی‌ رێک و پێک ، و بوو بە ھاندەرێک بۆئەوەی‌ پەیوەندی‌ بکات بە کۆلێژی‌ فرۆکەوانی‌ جەنگی‌ ، لە ئۆرنبێرگ لەساڵی‌ ١٩٥٥ز ، دوای‌ تەواو کردنی‌ خوێندنەکەی‌ لە سرتۆف. لە کۆلێژیشدا چاوی‌ کەوت بە فالانتیا گۆڕیشیفیا ، و لە ساڵی‌ ١٩٥٧ز بوون بە ھاوسەر، ولە دوای‌ تەواو کردنی‌ مەشقەکەش بەشێوەیێکی‌ دروست لە سەر فرۆکەی‌ میگ(١٥) ، لەبنکەیێکی‌ ئاسمانی‌ دامەزرا ، لەنزیک سنووری‌ نەرویجی‌ ، لە ھەرێمی‌ مۆڕماسک. کارکردنی‌ لە پرۆژەی‌ بۆشایی‌ گەری‌ سۆڤیەتی‌ :
لەساڵی‌ ١٩٦٠ز ، ئەندازیارانی‌ پرۆژەی‌ بۆشاییگەری‌ سۆڤیەتی‌ ، دەستیان کرد بە لێکۆڵینەوەو کارکردنی‌ ورد ، لەسەر دۆزینەوەی‌ کەسانی‌ شیاو و لێھاتوو ، تامەشقیان پێ بکرێ ، و ئامادە بکرێن ، بۆ ئەم کارە چاوەڕوان کراوەی‌ ، کە گۆڕانێک دروست ئەکات لەسەر ئاستی‌ نێو دەوڵەتی‌ ، چونکە سەرکەوتنی‌ یەکیەتی‌ سۆڤیەت لە پرۆژەی‌ بڕینی‌ بۆشاییگەریان ، ئەوە ‌ئەگەێنی‌ ، کەئەمان سەرکەووتن بەسەر وڵاتەیەکگرتووەکان ، بەتایبەت لە لێکۆڵینەوەی‌ بۆشاییگەری‌ ، لەم کەتەدا ھەر کێبرکێیەکی‌ بێ ئەندازە خۆی‌ ئەنواند ، لە نێوانی‌ ئەم دوو زلھێزەدا ، لە ھەموو بوارێکدا بیست کەس ھەڵبژێردرا ، کە یۆری‌ یەکێک بوو لەوان ، و خرانە ژێر جۆرەھا شێوازی‌ تاقی‌ کردنەوەی‌ لاشەیی‌ ، و دەروونی‌ توند ، بۆ مسۆگەرکردن لە سەرکەوتنی‌ کارەکە ، لە کۆتاییدا ئەوە مایەوە کەیەکێک لەم دوو ناوە ھەڵبژێردرێ( یۆری‌ گاگارین ، یان گیرمان تیتۆف) ، بۆ ئەوەی‌ ببێ بە یەکەم کەس کەئەچێ بۆ بۆشایی‌ ئاسـمان ، ئەوە بوو یۆری‌ گاگارینی‌ کورتە باڵایان ھەڵبژارد ، چونکە لەکاتی‌ مەشق و تاقی‌ کردنەوەکان سەر کەتووتربوو ، و جگە لەمەش خاوەنی‌ کەسایەتیێکی‌ نەرم و سادە بوو.
یۆری‌ لەبۆشایی‌ ئاسمان
لە دوانزەی‌ ئەپریلی‌ ١٩٦١ ، یۆری ‌یەکەم کەس بوو کەزەوەی‌ ببینێ لە بۆشایی‌ دەرەکیدا، بەسواری‌ گالیسکەی‌ (فۆستۆک١). بەپێی‌ دەزگاکانی‌ ڕاگەیاندنی‌ نێودەوڵەتی‌ ، ئەوکاتەی‌ کە یۆری‌ لە بۆشایی‌ ئاسماندا بووە ، وتویەتی‌ (ھیچ بوونێک بۆ خودا نابینم لێرە)، بەڵام ھیچ بەڵگەێک لەسەر ڕاستی‌ ئەم وتەیە ‌نییە چونکە تۆمارکراوە رێکۆردەرییەکان ھیچ جۆرێک لەم وتانەی‌ تیانییە ، لەم کاتەی‌ کە ئەم لە بۆشایی‌ ئاسماندا بوو، پلەی‌ بەرزکرایەوە لە یاریدەدەری‌ یەکەم ،بۆ پلەی‌ پێشڕەو(رائد). سۆڤیەت بە جارێ سەری‌ سوڕمابوو لە گەڕانەوەی‌ یۆری‌ ، چونکە ئەوان ئەمەیان چاوەڕوان نەئەکرد ، نیکیتا خرۆشۆف ، یۆری‌ بە نەبەردێکی‌ نەتەوەیی‌ دانا ، بەھۆیەوە ناوبانگی‌ تادەھات زیاتر ئەبوو. ئەم سەرکەوتن و دەسکەوتە سەرنجی‌ خرۆشۆفی‌ ڕاکێشا ، کە پڕۆژەی‌ بۆشاییگەری‌ سۆڤیەتی‌ بەدەستی‌ ھێناوە ، بۆیە فەرمانی‌ دا کەپارەی‌ زیاتر ببەخشرێ بە ‌جبەخانەی‌ موشەکی‌ سۆڤیەتی‌ ، کە بەھۆیەوە چەکی‌ ئاسایی‌ پشت گوێ خرا ، بۆیە بوو بەھۆی‌ بێزاری‌ و توڕەبوونی‌ دەزگاکانی‌ لەشکرو سوپا و، دابەزینی‌ ئاستی‌ خرۆشۆف لە ڕووی‌ ڕامیاریەوە.