cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تۆگۆ
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تۆگۆ (بە ئینگلیزی: Togo national football team)نوێنەری وڵاتی تۆگۆیە لە پاڵەوانێتییەکانی تۆپی پێ ساڵی١٩٦٠ یەکێتی تۆپی پێی تۆگۆ دامەزراوە و ساڵی ١٩٦٢ دەبێتە ئەندامی فیفا. یەکەم یاری نێودەوڵەتی ساڵی ١٩٥٦بەرامبەر ھەڵبژاردەی گانا بوو کە بە یەکسان بوون بە گۆلێک بۆ ھەردو لا یارییەکە کۆتایی ھات ھەڵبژاردەی تۆگۆ یەک جاربەشداری مۆندیالی کردووە
سەرچاوەکان
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تۆگۆ
پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
کۆمەڵکوژیی قۆنیە (٢٠٢١)
کۆمەڵکوژیی قۆنیە ھێرشێکی ڕەگەزپەرستانە لە ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢١ لە ناوچەی مێرامی قۆنیە، تورکیا بوو کە لە لایەن کەسێکی تورک بۆ سەر بنەماڵەیەکی کورد ئەنجامدرا. لە ئەنجامی ھێرشەکەدا، خانووەکە و ئەو شوێنەی خێزانەکە تێیدا دەژیا، سووتێنران، و ھەر حەوت ئەندامی خێزانەکە، کە لە چوار پیاو و سێ ژن پێکھاتبوون بە دەستڕێژی گوللە کوژران. ناوی ئەم خێزانە کوردە دەدەئۆغوڵڵاری بوو کە زیاتر لە ٢٠ ساڵ بوو لە قۆنیە دەژیان. ھەروەھا ئەم کارەساتە وەکوو «کۆمەڵکوژی» ناوی لێدەبرێت. ١٢ی تەممووزی ٢٠٢١ گرووپێکی تووندڕەو هێرشیان کردە سەر ھەمان خێزان و حەوت ئەندامی خێزانەکەیان بریندار کرد. ئەوکات بەشێک لەو گرووپە تووندڕەوە دەستگیرکران و دواتر پێنج کەسیان ئازادکران. ئەو گرووپە لە دوای ھێرش و کوشتنی ئەو بنەماڵە کوردە، ئاگریان لە تەرم و خانووەکەیان بەردا.
کوژراوەکان
بەپێی ئەو ھێرشە حەوت کەس لە خێزانی دەدەئۆغوڵڵاری، بە ناوەکانی یاشار، باڕش، سەرپیل، سێراپ، ئیپەک، مەتین و سیبەل دەدەئۆغوڵڵاری گیانیان لەدەستدا. ئەو خێزانە کوردە ٢٤ ساڵ بوو لەو ناوچەیەی قۆنیە دەژیان و ئەو ماڵەی ئەوکات ھێرشیان کردبووە سەر خێزانە کوردەکە، دراوسێی خۆیان بوون.
تۆمەتبارەکان
بەرپرسانی تورکیا گەرچی پێیان وابوو کە ئەم ھێرشە لەبەر ھۆکاری نەژادی ڕووینەداوە، بەڵام ڕایانگەیاند کە ١٠ کەس لەسەر ئەو ڕووداوە دەستگیرکراون و خراونە ناو بەندیخانە. چەند ڕۆژ دوای ڕووداوەکە دادگای کۆماری لە کۆنیا ڕایگەیاند، لە چوارچێوەی بەدواداچوون و لێکۆڵینەوە لە کەیسی کوژرانی خێزانێکی حەوت کەسی، بکوژی خێزانەکە کە کەسێکە بە ناوی محەممەد ئاڵتوون، لە نزیک گوندی ئووچپنارلەری سەر بە ناوچەی بۆزکر لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە دەستگیرکراوە. دواتر محمەممەد ئاڵتوون لە ٥ی ئابی ٢٠٢١ لە دادگای قۆنیەدا دادگایی کرا و خرایە ناو بەندیخانە.
ناشتن
لە دوای تەواوبوونی کاری توێکاری بۆ تەرمەکان، پاشنیوەڕۆی ڕۆژی شەممەی ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ تەرمەکان وەرگیرانەوە و ڕادەستی کەسوکاریان کرانەوە. بە ئامادەبوونی سەدان کەسیش، نوێژی مردوویان لەسەرکرا و سەرئەنجام تەرمی ھەر حەوتیان لە گۆڕستانی سەراجئۆغڵووی قۆنیا ناشتران. ژمارەیەکی زۆر لە بەرپرسان و پەرلەمانتارانی ھەدەپە، جەھەپە و ژمارەیەک لایەنی سیاسی و خەڵکی ناوچەکە بەشداربوون لە ڕێوڕەسمی بە خاک سپاردنیان.
کاردانەوەکان
لە ھەندێک شار و ناوچەی تورکیا و کوردستان وەکوو مەخموور، وان، ئێلح، ڕحا، ئەنتاکیا، ئەسکەندەروون و ئادانا خەڵکی کورد خۆپیشاندانیان لە دژی ئەم کارەساتە ئەنجامدا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕەگەزپەرستی لە تورکیا پۆل:کۆمەڵکوژییەکان لە تورکیا پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە تورکیا
منداڵە بەڕێوەبەرەکە
منداڵە بەڕێوبەرەکە فیلمێکی کۆمێدی، ئەنیمەیشنی-کۆمپیوتەری ئەمریکییە. چیڕۆکی فیلمەکە لە کتێبێکی نووسەر ماڕلا فرێزی وەرگیراوە کە بەھەمان ناوی فیلمەکەیە. کۆمپانیای دریم وۆرکس ئەنیمەیشن کاری بەرھەمھێنانی بۆ فیلمەکە کردووە، فیلمەکە لە ڕۆی ٣١ی ئازاری ٢٠١٧، لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نمایشکراوە.
فیلمەکە ١٢٥ میلیۆن دۆلاری تێچوو لەبەرامبەردا توانی ٥٢٨ میلیۆن دۆلاری ئەمریکی کۆبکاتەوە. لەکاتی نمایشکردنی فیلمەکە، ڕەخنەگران بۆچوونی جیاوازیان لەسەر فیلمەکە ھەبوو، ئەوانەی پەسنی فیلمەکەیان کرد ئەوا لایەنی کۆمێدییەکەیان بەدڵبوو لەبەرامبەردا ڕەخنەگران بۆچوونی نەرێنیان لەسەر چیڕۆکەکەی دەربڕی. فیلمەکە پاڵێوراوکرا بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکانی باشترین ئەنیمەیشنی ئۆسکار، ئەنی ئەواردس و گۆڵدن گڵۆبس. بەشی دووەمی منداڵە بەڕێوبەرەکە ٢ بڵاودەکرێتەوە لە ٢٦ی ئازاری ٢٠٢١، لەکاتێکدا زنجیرەی تەلەفزیۆنیی منداڵە بەڕێوبەرەکە: بازرگانی لەدواوە لە تۆڕی پەخشەری نێتفلیکس، لە ٦ی نیسانی ٢٠١٨ دەستی بە پەخشکرد.
چیرۆک
کوڕەکە ناوی تیم تمپڵتۆنە تەمەنی ٧ ساڵە چیرۆکێک دەڵێت کە بەسەر خۆی ڕوویداوە، دایک و باوکی ناویان (تێد و جێنس)، ڕۆژێک تیم سەرسامەبێت کاتێک منداڵێکی بازرگان قات لەبەر دەکات و بەتەکسییەک دێتە خانووەکەی، کە تێد و جێنس پەیوەندیان کردوە و وتیان تیم ئەوە ئیتر برابچوکەکەتە، تیم بەخیلی دەبات کە منداڵەکەیان وەرگرتووە. تیم گومانی لا دروست دەبێت کە منداڵەکە کاری سەیر سەیر دەکات وە ھیچ شتێک باس ناکات، دایک و باوکەکە بێ ئاگان لەم کارانە. زوو تیم بۆی دەردەکەوێ کە منداڵەکە دەتوانێت وەک کەسێکی گەورە قسەبکات، و شت پێشکەش دەکات وەک بەڕێوبەرێک، ھەردەرفەتێک دروست دەبێت بەڵام ئەو ڕزگاری دەبێت، کاتێک تیم دەیەوێت بە کامێرا ڕیکۆردێک بکات کاتێک خۆی و منداڵەکە گفتوگۆ بکەن وەکارەکە سەری گرت بەڵام منداڵە بەرێوبەرەکە لەگەڵ چەند منداڵێکی تر لەخانووەکە کۆبونەوە ڕاونانێک دروست دەبێت لە نێوانی تیم و منداڵە بەرێوبەرکە و ھاورێکانی منداڵەکە تەنھا بۆ بەدەستھێنانی کاستێتەکە کە ڕیکۆردی منداڵەکەی کردوە قسە دەکات و دەیەوێت بە دایک و باوکی پیشان بدات لەئەنجامدا ئۆتۆمبێلێک بەسەر کاسێتەکە تێدەپەڕێت و دەشکێت، دواتر منداڵە بەڕێوبەرەکە ھەڕەشە دەکات و فرمێسکی تیم دەسڕێت تیم ئەو پەسەند دەکات چونکە منداڵەکە پێویستی بە خواردنێکە بەناوی لام لام، تیم بەبێ ھیچ بەڵگەیەک کە منداڵەکە لای بێت پشگیری دەکات وەک برایەک. دایک و باوکی تیم بۆ سێ ھەفتە سەفەر دەکەن. منداڵە بەرێوبەرەکە داوای لێبوردن لە تیم دەکات، لەسەر یەک مەمە دەمژێت چونکە بەرە بەرە وەک منداڵێکی ساوای ڕاستەقینەی لێدێت نەوەک منداڵێکی بەڕێوبەر ھۆکارەکەی تەنھا جۆرێکی شیرە بۆ ئەوەی ئەو شیرە بەدەست بھێنن و منداڵەکە بگەڕێتەوە باری جارانی سەفەرێک دەکەن بۆ شوێنێکی سەیر کە منداڵی زۆری لێیە لەوێ کار دەکەن، لەوێ دیانەوێت کەسێک بدۆزنەوە کە ھاوڕێی منداڵەکەیە و زۆری حەز بەسەگە ئەو کەسە دەبێتە دوژمنیان و دییەوێت بیانکوژێت ھەڕەشە لەدایک و باوکی دەکات لەئەنجامدا بە سەرکێشییەکی زۆر تەواو دەبێت.
مۆسیقا
مۆسیقای فیلمەکە لەلایەن ھۆنس زیمەر، ستیڤ مازارۆ، جێکەب کۆلێر، و لەگەڵ ھونەرمەندی جۆراوجۆر تۆمار کرا. تڕاکی دەنگیی فیلمەکە لەسەر موزیک و ئایتونس بڵاوکرایەوە. گۆرانی بلاکبێردی بیتڵز لە چەند شوێنێکی فیلمەکەدا بەکارھات.
بڵاوکردنەوە
سەرەتا بڕیاربوو فیلمەکە لە ڕۆژی ١٨ی ئازاری ٢٠١٦ بڵاوبکرێتەوە، بەڵام دواتر کاتەکەیان ھێنایە پێشتر لە ٣١ی ئازاری ٢٠١٧. فیلمەکە بۆ یەکەمجار نیشاندرا لە ئاھەنگی میامی. دواتر لە ٣١ی ئازاری ٢٠١٧، لە سینەماکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە، لەلایەن کۆمپانیای فۆکسی سەدەی ٢٠ەم. دواتر لە ژاپۆن بڵاوکرایەوە لەلایەن کۆمپانیای درێم وۆڕکس.
گوندستانی حەسەنلو
دانیشتوان
بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (٥١٤٨) کەس و (٢٦٣٦)نێر و (٢٥٤٦)مێ و (١١٦٥)خێزان پێکھاتووە. دانیشتوانی ئەم گوندەوارەیە زۆرینەی لە ئازەری و کەمینەی لە کورد پێکھاتووە.
منداڵە بەڕێوەبەرەکە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٧ پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٧ پۆل:فیلمەکان دەربارەی منداڵی ساوا پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون پۆل:ئەو فیلمانەی دانراون لە ٢٠١٧ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی ئەمریکا پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی پۆل:فیلمە کۆمیدییە سیخوڕییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی درێم وۆڕکس ئەنیمەیشن پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە خێزانەکان
گوندستانی حەسەنلو
دابەشی کارگێڕی
لە ١٩ گوند پێکھاتووە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ناوچە گوندنشینەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
جۆن ھێیشام گیبن
جۆن ھێیشام گیبن (لەدایکبووی ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٠٣ بۆ ٥ی شوباتی ١٩٧٣) نەشتەرگەریکارێکی ئەمریکییە بەھۆی پەرەپێدانی ئامێری دڵ-سییەکان ناسراوە و نەشتەرگەریکری و کردنەوەی دڵ، کە ئەمەش بووە شۆرشی نەشتەرگەری دڵ لە سەدەی ٢٠ەمدا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٣ پۆل:مردووانی ١٩٧٣ پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن پۆل:دەرچووانی زانکۆی تۆماس جێفەرسن پۆل:نەشتەرگەریکەرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:داھێنەرە ئەمریکییەکان لە سەدەی ٢٠می زایینی پۆل:پزیشکە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
ئارامی دڵ (گۆرانی)
ئارامی دڵ گۆرانییەکە لە ھونەرمەندی کورد، عەدنان کەریم کە لە ساڵی ٢٠١٣ و لە ئەلبۆمی گوڵی نازداردا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەسەر شیعری نالی و وەفایی دانراوە.
ئەندرو ھۆکسلی
مۆریس ویڵکنس ئەندرو فیڵدین ھۆکسلی (بە ئینگلیزی: Andrew Fielding Huxley؛ لە دایکبووی ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٩١٧ -مردووی ٣٠ی ئایاری ٢٠١٢) زانا و توێژەرێکی خەڵکی بەریتانیا بوو. ساڵی ١٩٦٣ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە میکانیزمی ئەنزیمی بەشدار لە ئیشارەت و بەرگری لە پارچەکانی دەرەوە و چەقبەستو لە ناو پۆی خانەکانی دەماردا. بە ھاوبەشی لەگەڵ جۆن کاریو یسڵس و ئالان ھۆدکین.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٧ پۆل:مردووانی ٢٠١٢ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئینگلیز پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:ھاوپۆلە بیانییەکانی ئەکادیمیای زانستی نەتەوەیی ھیندی پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو
سوخۆی سو-٢٧
border|وێنۆک|350px|سوخۆی سو-٢٧ لە ٢٠٠٥
سوخۆی سو-٢٧ بە (ڕووسی: Сухой Су-27) نازناوی (ناتۆ:Flanker). فڕۆکەیەکی جۆری جەنگی شەڕکەری چاڵاکی ڕووسی جۆری (دوو ماتۆڕ)ە. فڕۆکەکە لە لایەن کۆمپانیای (سوخۆی)ەوە درووستکراوە. یەکەم فڕینی فڕۆکەک لە ڕێکەوتی (٢٠ی ئایاری ١٩٧٧)بوو، و بە شێوەیەکی فەرمی لە (٢٣ی ئابی ١٩٩٠) ناسێنرا، کە ئەو کات لە لایەن یەکێتی سۆڤیەتی پێشوو بەرهەم هێنرا. فڕۆکەکە لە توانایدایە تاووەکو بەرزی (٣،٥٣٠) کیلۆمەتر بەرز ببێتەوە.
دیزایین
وێنۆک|350px|هێڵکاری مانۆڕی سو-٢٧ی کۆبڕا.
بەهۆی درووستکردنی فڕۆکەکە لەسەر شێوەی هێرشی کۆبڕایی، و توانای بەهێزی لە کردە سەربازییەکاندا، نازناوی (AOA-ANGEL OF ATTACK) فریشتەی هێرشکردنی پێبەخشراووە. هاوکات لە کاتی درووستکردنیەوە، لە لایەن یەکێتی سۆڤیەت شێوازی فڕینی فڕۆکەکە هاوکاتە بە (فڕین بەهۆی هەوا)و.
جۆرەکان
thumb|فڕۆکەیەکی شەرکەرێکی ڕووسی جۆری Su-27K
ئۆپڕاسیۆنەکان
400px|چەپ|ئەو ناووچانەی کە فڕۆکەی سو-٢٧ی تێدا بەکارهاتووە.
زانیاری تایبەتی
چەپ|350px
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی.
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فڕۆکە جەنگیەکان
ئلزی جوانالکسنی
ئلزی جوانالکسنی (Ilze Jaunalksne؛ لە دایکبووی ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٧٦) ژنە ڕۆژنامەنووسی لاتیڤیاییە. ئەو پێشکەشکاری بەرنامەیەکی تەلەفزیۆنییە بەناوی دی فاکتۆ، لەڕێی ئەو بەرنامەیەوە لە ئازاری ٢٠٠٦، چیڕۆکی چەند سەرکردەیەکی لاتیڤیایی ئاشکرا کرد لە نێون کۆمەڵێک حیزب کە دەنگی هەڵبژاردنەکانیان دەفرۆشت. کارەکاننی وایان کرد ژمارەیەک لە وەزیر بە ناچاری دەست لەکاربکێشنەوە، هەروەها هەندێک لە کەسایەتییە پلە بەرزەکان دادگایی بکرێن.
ئلزی جوانالکسنی لە ساڵی ٢٠٠٧، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا. بەڵام خۆی نەیتوانی لە ڕێوەڕەسمەکە ئامادەبێت، بەهۆی منداڵبوونەکەی.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦ پۆل:زیندووان
سوپاسگوزاری
سوپاسگوزاری ھەستێکە کە لە کاتێکدا دروست دەبێت کە یەکێک کارێکی کردووە کە لەلایەن کەسی سوپاسگوزارەوە بە باش زانراوە. بۆ نموونە، کاتێک یارمەتی کەسێک دەدەیت، ئەو کەسەی یارمەتیت داوە سوپاسگوزار دەبێت.
تێبینی
<references group="lower-alpha"/>
سەرچاوەکان
زمانی کوردی پۆل:سۆزەکان
بۆلیڤیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
پۆل:بۆلیڤیا لە ئۆڵمپیادی هاوینە بە پێی ساڵ
شاژن وۆنگیۆنگ.
شاژن وۆنگیۆنگ (원경왕후 민씨; لەدایکبووی ٢٩ی تەمموزی ١٣٦٥ تا ١٨ی ئابی ١٤٢٠) لە ھۆزی یۆھیونگ مین، ھاوسەری تایجۆنگی جۆسۆن و دایکی سێجۆنگی مەزن بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٦٥ پۆل:مردووانی ١٤٢٠ پۆل:ژنە کۆرییەکانی سەدەی ١٤یەم پۆل:ژنە کۆرییەکانی سەدەی ١٥یەم
قوچ کەندی
جوگرافیا
قوچ کەندی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قورشاقلو و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئەلەویردی کەندی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی عەزیز ئاوا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چەخماقلوی خواروو.
مۆزەخانەی نیشتمانی دەریایی ئیسرائیل
مۆزەخانەی نیشتمانی دەریایی (بە عیبری: המוזיאון הימי הלאומי) مۆزەخانەیەکی دەریایی و شوێنەوارە لە شاری حەیفا لە ئیسرائیل.
مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٥٣ دامەزراوە، لەسەر بنەمای کۆکردنەوەی تایبەتی دامەزرێنەر و بەڕێوەبەری یەکەمی، ئارییە بن ئێلی. لە ساڵی ١٩٧٢ مۆزەخانەکە گواسترایەوە بۆ شوێنی ئێستای لە نزیک سەری کەنار دەریای باکووری چیای کارمێل، لە نێوان گەڕەکەکانی ستێلا ماریس و بات گالیم. لە نزیکەوە مۆزەخانەی نھێنی کۆچبەری و دەریایی ئیسرائیل و ئەشکەوتی ئیلیا هەیە.
وۆرکشۆپی دەریایی پەیمانگای لیۆن ڕێکاناتی بۆ توێژینەوەی دەریایی کە سەر بە زانکۆی حەیفایە، دەکەوێتە مۆزەخانەکە. وۆرک شۆپەکە خزمەتگوزاری غەواس و ڕووپێوی مەیدانی پیشەیی پێشکەش دەکات بۆ توێژینەوە مەیدانییەکان کە لە پەیمانگاکەدا ئەنجام دەدرێن.
دۆزراوە شوێنەوارییەکان کە بۆ ھەمیشە لە مۆزەخانەکەدا نمایشکراون بریتین لە ئاتلیت ڕام، کە بەرخێکی برۆنزی کەشتییەکی جەنگی سەدەی دووەمی پێش زایین بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:مۆزەخانەکان لە حەیفا
قادراوا، دۆڵەڕووت
قادراوا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قادراوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مێوڵاکە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھەنارانی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سماقان، دۆڵەڕووت و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەنارانی کۆن.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
عەبدوڵڵا کوڕی موبارەک
عەبدوڵڵای کوڕی موبارەک (٧٢٦–٧٢٩ بە عەرەبی:عبد اللە بن المبارک) لەسەردەمی دەسەڵاتی ھیشامی کوڕی عەبدولمەلیک لە دایکبووە، عەبدوڵڵای کوری موبارەک بە یادەوەرییە باشەکەی و کۆکەرەوەی فەرموودە (موحەدیس - محدث) ناسراوە ھەروەھا ناونیشانی (أمیر مؤمنین فی حدیث) ی وەرگرتووە، دایک و باوکی خەڵکی خۆراسان بوون.
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
پۆڵەندا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨ بوو کە لە ١٧ی ئایار تا ١٢ی ئابی ١٩٢٨ لە ئەمستەردام لە ھۆلەند بەڕێوە چوو.
شاژن جیۆنگان
شاژن جیۆنگان (정안왕후 김씨، لەدایکبووی ٢٢ کانوونی یەکەمی ١٣٥٥ تا ٢ی ئابی ١٤١٢ ) شاژن ئانجیۆنگ (안정왕후), لە ھۆزی گیۆنگجو کیم، وەک ھاوسەری پاشا یی گیۆنگ (پاشا جیۆنگجۆنگ)، دووەم فەرمانڕەوای جۆسۆن بوو. شاژن بوو لە ١٣٩٨ تا وازھێنانی ھاوسەرەکەی لە ١٤٠٠ و وەک شاژن دیۆک (덕비), ڕێزی لێنرا، دواتریش وەک شاژن داوەجر سوندیۆک (순덕왕대비).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٥٥ پۆل:مردووانی ١٤١٢ پۆل:ژنە کۆرییەکانی سەدەی ١٤یەم پۆل:ژنە کۆرییەکانی سەدەی ١٥یەم
ناحیەی ناڵپارێز
ناو
ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە شارەدێی ناڵپارێزە.
جوگرافیا
ناحیەی ناڵپارێز ھاوسنوورە لەگەڵ؛ لە باکوورەوە ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن، لە باشوورەوە ناحیەی خورماڵ و ناحیەی ناوەندی قەزای سەید سادق، لە ڕۆژھەڵاتەوە شارستانی مەریوان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان، لە ڕۆژاواوە ناحیەی زەلان و ناحیەی سرۆچک.
مێژوو
ئەم ناحیەیە مێژوویەکی کۆنی نییە، لە ساڵی ١٩٧٨دا درووستکرا پاش ئەوەی ڕژێمی بەعس بە قوڵایی ٣٠کم گوندەکانی سنووری باشووری کوردستانی ڕاگوێزا، بۆ ئەوەی چالاکی جوڵانەوەی چەکداری و ڕامیاری کورد لەناو بەرێت یان لاوازی بکات، کە ئەوکات گوندەکان پشت و پەنای شۆڕشەکان بوون. ڕاگواستنی گوندەکانی قەزای پێنجوێن ناحیەی گەرمکی بە تەواوەتی گرتەوە و ڕایگواستنە گوندی ناڵپارێز کە ئەم گوندەی کردە کۆمەڵگەی زۆرەملێ کە ناوی نا بوو (گوندی ھاوچەرخ)، ھەروەھا کردییە ناوەندی ناحیە و ناحیەکەشی ھەر بەو ناوەوە ناونا.
سەردەمی کۆماری
450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی ناڵپارێز
ھەڵوەشاندنەوەی قەزای پێنجوێن و ھێنانەکایەی ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن و بەستنەوەی بە (قەزای الاخوة). 450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٨٩دا
سەردەمی حکوومەتی ھەرێم
لەم ماوەیەدا پارێزگای سلێمانی و پارێزگای ھەولێر و پارێزگای دھۆک لە لایەن بەرەی کوردستانیەوە بە ڕێوەدەبرا، کە لەسەر ھەمان سیستەمی یەکە کارگێڕییەکانی ساڵی ١٩٨٩ بەڕیوەدەبرا، لەبەرئەوەی گوندەکان تازە ئاوەدان دەکرانەوە، ھەروەھا لەڕووی کارگێڕییەوە ھەرێمی کوردستان دروست نەببوو تاوەکو لەساڵی ١٩٩٢ پەرلەمانی کوردستان پێکھێنرا. ئینجا یەکە کارگێڕییەکان دروستکرانەوە.
کارگێڕی
ئەم ناحیەیە لە ٥٥ گوندپێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
پاشای شەیتانەکان لە جیھانێکی ترەوە
پاشای شەیتانەکان لە جیھانێکی ترەوە ( بە رۆماجی: Isekai Maō to Shōkan Shōjo no Dorei Majutsu) زنجیرە ڕۆمانێکی سووکی ژاپۆنییە لە لایەن یوکیا موراساکی نووسراوە و لە لایەن تاکاھیرۆ تسوروساکی کێشراوە. ڕۆمانە سووکەکان بە ئینگلیزی لە لایەن جەی نۆڤڵ کڵەب بڵاو دەکرێتەوە. مانگاکە لە لایەن ناۆتۆ فوکودا لە ساڵی ۲۰۱٥ پێکراوە، و لە لایەن حەوت دەریای کات بەسەربردن مۆڵەتنامەی پێدراوە. زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمێ لە لایەن کارەکانی وێنەی جووڵاوی ئاجیا دۆ لە ٥ی تەممووزی ۲۰۱٨ پەخشکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی پۆل:ئەنیمێ و مانگای حەریم پۆل:ڕۆمانە سووکەکان پۆل:شۆنن مانگا پۆل:ئەنیمێ و مانگای ئیسێکای پۆل:فەنیمەیشن پۆل:کڕەنچیڕۆل پۆل:مانگاکانی ٢٠١٥ پۆل:ڕۆمانە ژاپۆنییەکانی ٢٠١٤ پۆل:مانگاکانی کۆدانشا
حەریم (جۆر)
حەریم ئەنیمێ و مانگایەکە سەرنج دەخاتە سەر فرە ژنی یان سێگۆشەی خۆشەویستی بۆ ئەو پەیوەندییانەی پاڵەوانەکەی تایبەتمەندە بە دەورەدانێکی خراپ بە سێ یان زیاتر لە ھەمان ڕەگەز یان ڕەگەزی جیاواز، یان خۆشەویستی پێکھاتوو.
سەرچاوەکان
پۆل:دەستەواژەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:زاراوەکانی ئەنیمێ و مانگا
دەرھێنەری ھونەری
دەرهێنەری هونەری نازناوی چەندین ئەرکی کاری هاوشێوەیە لە شانۆ، ڕیکلام، بازاڕکردن، بڵاوکردنەوە، مۆدە، فیلم و تەلەفزیۆن، ئینتەرنێت و یارییە ڤیدیۆییەکان.[1]
سەرپەرشتیکردن و یەکخستنی دیدگای بەرهەمێکی هونەری، ئەرکی تاکە دەرهێنەرێکی هونەرییە. بە تایبەتی ئەوان بەرپرسیارن لە دەرکەوتنی بینراوی گشتی و چۆنیەتی پەیوەندیکردنی بینراو و هاندانی مەزاج و جیاوازیکردنی تایبەتمەندییەکان و لە ڕووی دەروونییەوە سەرنجڕاکێشانی بینەرێکی ئامانجدار. بەڕێوەبەری هونەر بڕیار دەدات سەبارەت بە توخمە بینراوەکان، چ شێوازێکی هونەری بەکاربهێنێت و کەی جووڵە بەکاربهێنێت.
یەکێک لە گەورەترین تەحەددیاتەکان کە ڕووبەڕووی دەرهێنەرانی هونەر دەبێتەوە، وەرگێڕانی مەزاج و پەیام و چەمک و بیرۆکەی گەشەنەسەندووە خوازراوەکانە بۆ وێنەسازی. لە پرۆسەی کۆکردنەوەی مێشکدا، دەرهێنەرانی هونەر، هاوکاران و کڕیاران بەدواداچوون بۆ ئەو ڕێگایانە دەکەن کە پارچە یان دیمەنە تەواوکراوەکە دەتوانێت دەربکەوێت. لە هەندێک کاتدا بەڕێوەبەری هونەر بەرپرسیارە لە چەسپاندنی دیدگای خەیاڵی بەکۆمەڵ لە هەمان کاتدا چارەسەرکردنی ئەجێندا ناکۆکەکان و ناتەباییەکانی نێوان بیرۆکەی بەشداربووان.
لە ڕیکلامدا
سەرەڕای ناونیشانەکە، مەرج نییە بەڕێوەبەری هونەری ڕیکلام سەرۆکی بەشی هونەر بێت. لە پراکتیکی ڕیکلامی مۆدێرن دا، دەرهێنەری هونەری بە شێوەیەکی گشتی لەگەڵ کۆپی ڕایتەرێک وەک تیمێکی داهێنەر کاردەکات. لە ڕیکلامدا، دەرهێنەرێکی هونەری دڵنیا دەبێتەوە لەوەی پەیامی کڕیارەکە دەگەیەنێتە بینەری دڵخوازی خۆی. ئەوان بەرپرسیارن لە لایەنە بینراوەکانی ڕیکلامەکە، لە هەمان کاتدا لەگەڵ ئەندامانی تری تیمەکە وەک گرافیک دیزاینەر کاردەکەن. ئەوان پێکەوە کاردەکەن بۆ داڕشتنی چەمکێکی گشتی (کە بە "داهێنەر" یان "بیرۆکەی گەورە" ناسراوە) بۆ بازرگانی، پۆستەر، بروشور، یان ڕێکلامەکانی تر. کۆپی ڕایتەر بەرپرسیارە لە ناوەڕۆکی دەق، و دەرهێنەری هونەری بەرپرسیارە لە لایەنە بینراوەکان. بەڵام ڕەنگە دەرهێنەری هونەری سەردێڕەکە یان کۆپییەکی دیکەی بۆ بێتە ئاراوە و ڕەنگە نووسەری کۆپی پێشنیاری ڕێبازێکی بینراو یان جوانکاری بکات. هەریەکەیان بەزۆری پێشوازی لە پێشنیار و ڕەخنەی بنیاتنەر لەلایەن ئەوی دیکەوە دەکەن، چونکە زۆرجار ئەم جۆرە هاوکارییە کارەکە باشتر دەکات.
بیشی سەرێ
بیشی سەرێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
دەرھێنەری ھونەری
هەرچەندە چاوەڕوان دەکرێت دەرهێنەرێکی هونەری باش حوکمدان بە دیزاینی گرافیک و زانیاری تەکنیکی لە بەرهەمهێناندا هەبێت، بەڵام ڕەنگە پێویست نەبێت دەرهێنەرێکی هونەری بە دەست نەخشەی گشتگیر پێشکەش بکات، یان تەنانەت بتوانێت وێنە بکێشێت، ئێستا کە بە شێوەیەکی مەجازی هەموویان جگە لە سەرەتاییترین کارەکان لەسەر کۆمپیوتەر ئەنجام دەدرێت.
جگە لە بچووکترین ڕێکخراوەکان، تیمی بەڕێوەبەری هونەر/کۆپی ڕایتەر لەلایەن بەڕێوەبەرێکی داهێنەر، داهێنەری باڵای میدیا یان سەرۆکی بەڕێوەبەری داهێنەرەوە سەرپەرشتی دەکرێت. لە ڕێکخراوێکی گەورەدا، بەڕێوەبەری هونەری دەتوانێت سەرپەرشتی بەڕێوەبەرانی هونەری دیکە و تیمێکی دیزاینەری بچووک، گەشەپێدەری وێنە و/یان هونەرمەندی بەرهەمهێنان بکات و لەگەڵ بەشی بەرهەمهێنانی جیاوازدا هەماهەنگی بکات. لە ڕێکخراوێکی بچووکتردا، ڕەنگە بەڕێوەبەری هونەر هەموو ئەم ڕۆڵانە پڕبکاتەوە، لەوانەش سەرپەرشتیکردنی چاپکردن و بەرهەمهێنانی دیکە.
لە فیلمدا دەرهێنەرێکی هونەری، لە پێکهاتەی پلەبەندی بەشی هونەری فیلمدا، ڕاستەوخۆ لە ژێر دیزاینەری بەرهەمهێناندا کاردەکات، بە هاوکاری لەگەڵ دیکۆراتۆری سێت و دیزاینەری سێت. بەشێکی زۆر لە ئەرکەکانیان لایەنی کارگێڕی بەشی هونەر لەخۆدەگرێت. ئەوان بەرپرسیارن لە تەرخانکردنی ئەرکەکان بە کارمەندانی وەک ڕێکخەری بەشی هونەر و ڕێکخەری بیناسازی، بەدواداچوون بۆ بودجە و خشتەی بەشی هونەر، و کۆنترۆڵکردنی کوالیتی گشتی. هەروەها زۆرجار پەیوەندیکەرن لەگەڵ بەشەکانی تر، بەتایبەتی بەشی بیناسازی، کاریگەرییە تایبەتەکان، موڵک و ماڵی، گواستنەوە (گرافیک)، و بەشی شوێنەکان. هەروەها بەڕێوەبەری هونەر بەشداری سەرجەم کۆبوونەوەکانی بەرهەمهێنان و سکاوتەکانی تەکنەلۆژیا دەکات بە مەبەستی پێدانی زانیاری بە دیزاینەرانی سێت وەک ئامادەکارییەک بۆ هەموو بەشەکان کە پلانی نهۆمی بینراوی هەر شوێنێکیان هەبێت کە سەردانیان بکرێت.
زاراوەی "دەرهێنەری هونەر" بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩١٤ لەلایەن ویلفرێد باکلاند[2] بەکارهێنرا کاتێک ئەم نازناوە بۆ دیاریکردنی سەرۆکی بەشی هونەر بەکارهات (هەربۆیە خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین دەرهێنانی هونەری)، کە هەروەها دیکۆراتی سێتی لەخۆگرتبوو. ئێستا خەڵاتەکە دیزاینەری بەرهەمهێنان و دیکۆراتی سێت لەخۆدەگرێت. لە فیلمی ڕۆشتن لەگەڵ بادا، دەیڤید ئۆ ]  ئێستا ئەم ناونیشانە بە شێوەیەکی باو وەک نازناوی سەرۆکی بەشی هونەر بەکاردەهێنرێت، هەرچەندە لە ڕاستیدا ناونیشانەکە ئاماژەیە بۆ کۆنترۆڵکردنی هەموو لایەنێکی بینراوی فیلمێک، بە جلوبەرگیشەوە.
لەسەر ئەو فیلمانەی کە بەشی هونەری بچووکتریان هەیە، وەک فیلمە بچووکە سەربەخۆکان و کورتە فیلمەکان، زۆرجار زاراوەی "دیزاینەری بەرهەمهێنان" و "دەرهێنەری هونەری" هاوواتای یەکترن و لەوانەیە ئەو کەسەی ڕۆڵەکە دەگرێتە ئەستۆ وەک هەریەکێک لەم دووانە.
لە بڵاوکردنەوەدا
بەڕێوەبەرانی هونەری لە بواری بڵاوکردنەوەدا بە شێوەیەکی گشتی لەگەڵ سەرنووسەرانی بڵاوکراوەکەدا کاردەکەن. پێکەوە کار لەسەر چەمکێک دەکەن بۆ بەش و لاپەڕەکانی بڵاوکراوەیەک. بە شێوەیەکی تاکەکەسی دەرهێنەری هونەری زیاتر بەرپرسیارە لە دیمەن و هەستی بینراوی بڵاوکراوەکە و سەرنووسەریش بەرپرسیارێتی کۆتایی لە ناوەڕۆکی زارەکی و دەقی بڵاوکراوەکەدا هەیە.
"'33 Things I Know About Art Direction'". Catandbee.onsugar.com. Archived from the original on 16 January 2012. Retrieved 25 December 2017. "ADG - Full History". adg.org. Retrieved 2021-04-26. Preston, Ward (1994). What an Art Director Does. Silman-James Press. p. 150. ISBN 1-879505-18-5.
مۆزەخانەی نەتەوەییی بەحرەین
وێنۆک مۆزەخانەی نەتەوەییی بەحرەین یەکێکە لە گەورەترین و کۆنترین مۆزەخانە گشتییەکانی بەحرەینە. مۆزەخانەکە لە نزیک ڕێگای دەربڕینی شا فەیسەڵ لە مانامە دروست کراوە، لە کانوونی یەکەمی ١٩٨٨ کراوەتەوە. مۆزەخانەکە ٣٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی تێچووە (١١٬٣٤ ملیۆن دیناری بەحرەینی) و ڕووبەرەکەی ٢٧٬٨٠٠ مەتر چوارگۆشەیە و لە دوو بینا پێکھاتووە، یەکێکە لە ھەرە شوێنە گەشتیارییەکانی بەحرەین. وابڕوادەکرێت کە یەکەم مۆزەخانەی ھاوچەرخ بێت لە بەحرەین و وڵاتانی دەورووبەری.
شەڕی خارکیڤ (٢٠٢٢)
شەڕی خارکیڤ شەڕێکی سەربازی بەردەوامە لە شاری خارکیڤی ئوکراینا وەک بەشێک لە ھێرشی ڕووسیا بۆ داگیرکردنی ڕۆژھەڵاتی ئوکراینا لە ساڵی ٢٠٢٢دا، شاری خارکیڤ دەکەوێتە ٣٢ کیلۆمەتر لە سنووری باشووری ڕووسیا و ئوکراینا و دووەم گەورەترین شارە لەو وڵاتەدا و ئامانجی سەرەکی سوپای ڕووسیا بۆ دەستبەسەرداگرتنی.
شەڕ
لە ٢٤ی شوباتدا ھێزەکانی ڕووسیا سنووری ئوکراینایان تێپەڕ کرد و بەرەو شاری خارکیڤ پێشڕەویان کرد، چوونە ناو سنووری شارەکە لەوێدا ڕووبەرووی ھێزەکانی ئوکراینا و خەڵک بوونەوە، ڕووسەکان ناوچە جیاوەزاکانی شارەکەیان بۆردوومان کرد، خەڵکی شارەکە خۆیان لەناو میتڕۆ و ماڵەکاندا حەشاردا و بەشێکی دیکەیان شارەکەیان چۆڵکرد و بارەو سنوورەکانی ڕۆژاوای وڵاتەکە ڕۆیشتن. لە ٢٥ی شوباتدا شەڕێکی قورس لە باکووری شارەکە ئەنجام درا، پارێزگاری شارەکە ئۆبلاست ئۆلی ڕای گەیاند کە تەواوی شارەکەیان لەژێر کۆنتڕۆڵدایە. بەرپرسانی ئەمریکا لەو ڕۆژەدا ڕایان گەیاند کە توندترین ھێرشەکان لە شاری خارکیڤ بووە. لە ٢٧ی شوباتدا شەڕوپێکدادانەکان بووە ھۆی ئەوەی بۆرییەکی گازی لەکار بکەوێت. لە بەرەبەیانی ئەو ڕۆژەدا ھێزەکانی ڕووسیا چوونە ناو شارەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕووداوەکانی شوباتی ٢٠٢٢ لە ئوکراینا پۆل:جەنگەکانی ٢٠٢٢ی شاڵاوی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا پۆل:ڕووداوەکانی ئازاری ٢٠٢٢ لە ئوکراینا
جەنەراڵ (ویلایەتە یەکگرتووەکان)
وێنۆک|350px|پلەی جەنەراڵی ویلایەتە یەکگرتووەکان
جەنەراڵ بە (ئینگلیزی:General). لە هێزەکانی (سووپا، هێزی ئاسمانی، هێزی مارێنز)ی هێزە چەکدارەکانی ئەمریکا، خاوەن چوار ئەستێرەن کە وەک نیشانەی جەنەراڵ دەناسرێت.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیا ئینگلیزی.
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
شاژن سیندیۆک
شاژن سیندیۆک (신덕왕후 강씨; لەدایکبووی ١٢ی تەممووزی ١٣٥٦ تا ١٥ی ئەیلوولی ١٣٩٦) لە ھۆزی گۆکسان کانگ، نازناوی دوای مردنی پێبەخشرا وەک شاژن و ھاوسەری پاشا تایجیۆ (یی دان)، وە یەکەم فەرمانڕەوای جۆسۆن بوو. شاژن بوو لە ١٣٩٢ و ناونیشانی شاژن ھیۆن (현비) ھەبوو تا مردنی لە ١٣٩٦.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٥٦ پۆل:مردووانی ١٣٩٦ پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی ١٤یەم پۆل:ژنە کۆرییەکانی سەدەی ١٤یەم
ناودەشت
جوگرافیا
ناودەشت لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پشدەر|پیران و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی ھەنجیر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خاس و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کەڵەکان.
سامیە عەمودی
سامیە عەمودی (بە زمانی عەرەبی: سامية العمودي؛ لە دایکبووی ١٩٥٧) ژنە پزیشکی عەرەبستانی سعوودییە. ئەو سەرۆکی سەنتەری شێخ محەممەد حوسێن عەموودییە بۆ چارەسەری شێرپەنجەی مەمک. ئەو بە کار و چالاکییەکانی لەمەڕ ناساندن و هۆشیارکردنی خەڵک لە شێرپەنجەی مەمک ناسراوە، ئەمەش لەدوای ئەوە هات کە خۆی تووشی بوو. لە نیسانی ٢٠٠٦، لەڕێی چارەسەری کیمیاییەوە چارەسەری خۆی کرد. ئەو یەکەم ژنە سعوودییە کە ئەزموونی خۆی لەبارەی تووشبوون بەو نەخۆشییە دەرببڕێت، سامیەی ئەوەی لە زنجیرە وتارێک لە ڕۆژنامەی مەدینە ئەنجامدا. ئەو یەکەم ژنی کەنداوی عەرەبییە کە ببیتە خاوەنی کورسییەک لە دەستەی بەڕێوبەرانی یەکێتیی نێونەتەوەیی کۆنتڕۆلکردنی شێرپەنجە.
سامیە عەمودی لە پای کار و چالاکییەکانی لە ساڵی ٢٠٠٧، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧ پۆل:زیندووان
ھیسپانیک
دەستەواژەی ھیسپانیک یان ھیسپانۆ ئاماژەیە بۆ کەسانێک، کولتورەکان ، یان وڵاتانی پەیوەست بە ئیسپانیا و زمانی ئیسپانی، یان ھیسپانیداد.
ئەم دەستەواژەیە بە شێوەیەکی گشتی بۆ ئیسپانییەکان و ئیسپانی زمانەکان (ھیسپانۆفۆن) و وڵاتانی ئەمریکای ھییسپانیک و ئەفریقای ھیسپانیک ( گینێی ئیستوایی و خاکی ناکۆکیی سەحرای ڕۆژاوا ) دەگرێتەوە، کە پێشتر بەشێک بوون لە ئیمپراتۆریەتی ئیسپانیا، کولتورەکانی وڵاتانی ھیسپانۆفۆن لە دەرەوەی ئیسپانیا لە ژێر کاریگەری کولتوورە ناوخۆییەکانی پێش کۆڵمبوس بوون، ھەروەھا کاریگەری ئیسپانیا لە ڕۆژھەڵاتی ھیندستانی ئیسپانی پێشوو ھەبووە، لەوانە فلیپین و ماریاناس و گەلانی دیکە، بەڵام زمانی ئیسپانی زمانێکی باڵادەست نییە لەو ناوچانەدا و دانیشتووانەکانیان بەزۆری بە ھیسپانیک ھەژمار ناکرێن.
ناونان
ناوی ھیسپانیک لە وشەی لاتینی Hispanicus وەرگیراوە، کە ووشەی Hispania، بە واتای نیمچە دوورگەی ئیبیریا دێت و بنەڕەتەکەی دەگەڕێتەوە سەر زمانی سێلتیبێری لە زمانی ئینگلیزیدا وشەکە لە سەدەی ١٦وە پشتڕاستکراوەتەوە (و لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا لە ئینگلیزی ئەمریکیدا) ئاماژەی پێکراوە.
وشەکانی ئیسپانیا و ئیسپانی و سپانیارد ھەمان مانای Hispanus دەگەیەنن لە ئەنجامدا. چەپ|وێنۆک| ھەڵکەندراوێکی خێزانێکی [[کێلتەکان|سێڵتەکان، ھیسپانۆس لە گالایسییا: ئاپانا . ئامبۆ/لی · f(ilia) · سێلتیکا / سوپەرتام(ئاریکا) · / [j] میۆبری · /an(norum) · XXV · h(ic) · s(ita) · e(st) · /Apanus · fr(ater) · f(aciendum)· c(وراڤیت) ]]
وڵات و ناوچە ئیسپانی زمانەکان
لە ئێستادا زمانی ئیسپانی لە پلەی یەکەمی زمانەکانی جیھانە کە زۆرترین قسەپێکەریان ھەیە، لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی ئیسپانیا لە ساڵانی ١٤٩٢ و ١٨٩٨، خەڵکێکی زۆر لە ئیسپانیاوە کۆچیان کرد بۆ ئەو خاکانەی داگیرکرابوون، ئیسپانییەکان زمان و کولتوری کاستیلیان لەگەڵ خۆیان ھێنا و لەم پرۆسەیەدا کە چەند سەدەیەکی خایاند، ئیمپراتۆریەتێکی جیھانییان دروستکرد کە دانیشتووانێکی ھەمەجۆریان ھەبوو.
لە ڕووی کولتورییەوە ئیسپانییەکان (ئەوانەی لە ئیسپانیا دەژین) ئەووروپی باشوورین، بەڵام ڕەنگە شوێنەواری بچووکی DNA یان ھەبێت بۆ گەلانی دیکەی ئەووروپا و شوێنەکانی دیکە، بۆ نموونە ئەوروپای جێرمانی و سکاندیناڤی، فەرەنسا، وە تەواوی ئەوروپای دەریای ناوەڕاست، یان ڕۆژئاوای ئاسیا و باکووری ئەفریقا.
کولتوور
خەڵاتی میگێل دی سێرڤانتێس دەبەخشرێتە نووسەرانی ھیسپانیک، لە کاتێکدا خەڵاتی گرامی لاتینی ناسێنراوە بۆ مۆسیقاژەنە ھیسپانییەکان، خەڵاتی پلاتینیش وەک ئەوەی دەدرێت بە فیلمە ھیسپانیکە نایابەکان.
مۆسیقا
سەما و مۆسیقای فۆلکلۆر و باو لە نێوان ھیسپانیەکاندا جیاوازییەکی زۆری ھەیە، بۆ نموونە: مۆسیقای ئیسپانیا زۆر جیاوازە لە ھیسپانیکی ئەمریکی، ھەرچەندە پلەیەکی بەرزی ئاڵوگۆڕکردن لە نێوان ھەردوو کیشوەرەکەدا ھەیە، جگە لەوەش بەھۆی گەشەسەندنی بەرزی ھەستی نیشتمانی نەتەوە و ناوچە جۆراوجۆرەکانی ئیسپانیا، مۆسیقایەکی زۆری بە زمانە جیاوازەکانی ئیسپانیا بەخشیوە لەوانە: ( کەتەلۆنی، گالیسی، و باسکی، بە گشتی)، بۆ نموونە مۆسیقای کەتەلۆنیا یان ڕۆک کەتەلا، یانمۆسیقای گالیسیا، کانتابریا و ئاستوریاس و مۆسیقای باسکی، ھەروەھا فلامێنکۆ شێوازێکی مۆسیقای زۆر بەناوبانگە لە ئیسپانیا، بە تایبەت لە ئەندەلوس، بالەدای ئیسپانی "ڕۆمانس" دەتوانرێت لە ئەرجەنتین بە "میلۆنگاس" ئەنجام بدرێتەوە بە ھەمان پێکھاتە بەڵام سیناریۆی جیاواز.
وەرزش
لە زۆربەی وڵاتانی ھیسپانیکدا، تۆپی پێ بەناوبانگترین وەرزشە، ھەڵبژاردەی پیاوانی ئەرجەنتین و ئۆرۆگوای و ئیسپانیا بە گشتی شەش جار نازناوی جامی جیھانی فیفایان بەدەستھێناوە، خولی ئیسپانی (لا لیگا) یەکێکە لە بەناوبانگترینەکانی جیھان کە زیاتر بە یانەی ڕیاڵ مەدرید وبارسێلۆنا ناسراوە، لەلایەکی دیکەشەوە لیگا مەکسیکانا یەکێکە لە خولە بەھێزەکانی ئەمریکا و چیڤاس و کڵەب ئەمریکا بەناوبانگترین تیپەکانی مەکسیک و ئەمریکان.
ھەرچەندە یاری بەیسبۆڵ بەناوبانگترین وەرزشە لە ھەندێک وڵاتی ئەمریکای ناوەڕاست و کاریبی (بەتایبەت کوبا، کۆماری دۆمینیکان، پورتوگال و ڤەنزوێلا)، ھەروەھا لە ڕەوەندەکانی ئەمریکادا، تیپە دیارەکانی ھیسپانیک لە کاتی سەرەتای بەیسبۆڵدا بریتین لە ئۆڵ کوبانس و کوبا ستارز و نیویۆرک کوبانس، مۆزەخانەی بەیسبۆڵی میراتی ھیسپانیک کەسایەتییە ھیسپانییەکانی بەیسبۆڵی تێدا تۆمارکراوە، کە نزیکەی لەسەدا ٣٠ (لەسەدا ٢٢ی ھیسپانیک لەدایکبووی بیانی) یاریزانانی ئەمڕۆی MLB میراتی ھیسپانیکیان ھەیە.
چەندین وەرزشکاری سەرکەوتووی ھیسپانیک لە سەرانسەری جیھاندا ھەن، وەک دیێگۆ مارادۆنا، ئالفرێدۆ دی ستیفانۆ، لیۆنێل مێسی، دیێگۆ فۆرلان (تۆپی پێی یەکێتییەکان)، خوان مانوێل فانگیۆ، خوان پابلۆ مۆنتۆیا، ئەلیسیۆ سالازار، فێرناندۆ ئەلۆنسۆ، مارک جێنی، کارلۆس ساینز سر و کارلۆس ساینز جونیۆر (پێشبڕکێی ئۆتۆمبێل)، ئەنجێل نیتۆ، دانی پێدرۆسا، خۆرخی لۆرێنزۆ، مارک مارکێز، مارک کۆما، نانی ڕۆما (پێشبڕکێی ماتۆڕسکیل)، ئیمانوێل جینۆبیلی، پاو گازۆڵ، مارک گاسۆل (تۆپی باسکە)، خولیۆ سیزار چاوێز، ساول ئەلڤارێز، کارلۆس مۆنزۆن (بۆکسێن)، میگێل ئیندوراین، ئەلبێرتۆ کۆنتادۆر، سانتیاگۆ بۆتێرۆ، ڕیگۆبێرتۆ ئوران، نایرۆ کوینتانا (پاسکیلسواری)، ڕۆبێرتۆ دی ڤیسێنزۆ، ئەنجێل کابرێرا، سێرجیۆ گارسیا، سێڤێریانۆ بالێستیرۆس، خۆسێ ماریا ئۆلازابال (گۆڵف)، لوسیانا ئایمار (ھۆکی یاریگا)، ڕافایل نادال، مارسێلۆ ڕیۆس، گیلەرمۆ ڤیلاس، گابرێلا ساباتینی، خوان مارتین دێل پۆترۆ (تێنس).
تۆڕە تەلەفزیۆنییە وەرزشییە دیارەکانی ھیسپانیک بریتین لە ESPN Deportes و Fox Deportes و TUDN و TyC Sports.
ئایین
ئیسپانییەکان و پورتوگالیەکان بیر و باوەڕی کاسۆلیکییان بردە ناوچە ژێر دەستەکان لە ئەمریکا و ئەفریقا و ئاسیا؛ ئایینی کاسۆلیکی لە ناو زۆربەی ھیسپانیەکاندا وەک ئایینی یەکەمی باڵادەست ماوەتەوە وە ژمارەیەکی کەم بەڵام لە زیادبووندایە لە ھیسپانیەکان سەر بە بیر و باوەڕی پرۆتێستانتن، مەسیحییە ھیسپانییەکان گەورەترین گروپی ڕەگەزی-زمانی لە نێو مەسیحییەکانی جیھان پێکدەھێنن، کە نزیکەی ١٨٪ی دانیشتوانی مەسیحییەکانی جیھان ھیسپانیکن (نزیکەی ٤٣٠ ملیۆن).
لە ئەمریکا نزیکەی ٦٥%ی ھیسپانیک و لاتینییەکان خۆیان بە کاسۆلیک و ٢١% پرۆتێستانت ڕادەگەیەنن، ١٣%یان ھیچ پەیوەندییەکیان نییە کەمینەیەک لە نێو کاسۆلیکەکاندا، نزیکەی یەک لە پێنج کەس، کاریزماتیکن، لە نێو پرۆتێستانتەکاندا ٨٥٪ "مەسیحی لەدایکبووی دووبارە "ن و سەر بە کەنیسەی ئینجیلی یان پەنتەکۆستاڵن، لە ناو بچووکترین گروپەکاندا کە کەمتر لەڕێژەی ٤٪ جوولەکەن.
ئیسلام
لە کاتێکدا کە کەمینەیەکی بچووکن ھەندێک موسڵمان لە ئەمریکای لاتین، لە ئەمریکا و فلیپین ھەن، ئەوانەی لە فلیپینن بەزۆری لە بانگسامۆرۆ دەژین.
جولەکە
لەناو ھیسپانیک زمانەکاندا جولەکەش ھەن, کە زۆربەیان لە نەوەی جولەکەکانی ئەشکەنازین کە لە ئەوروپاوە کۆچیان کردووە ئەمریکای لاتین لەوانە: (جوولەکەکانی ئەڵمانیا، جولەکەکانی ڕووسیا، جوولەکەکانی پۆڵەندا و ھتد)، بەتایبەتی ئەرجەنتین، ئۆرۆگوای، پیرۆ، لەگەڵ کووبا (ئەرجەنتین میوانداری سێیەم گەورەترین دانیشتوانی جولەکەکان بووە لە نیوەگۆی ڕۆژئاوا، دوای ئەمریکا و کەنەدا) لە سەدەی نۆزدەھەم و دوای جەنگی جیھانی دووەم، ھەروەھا زۆرێک لە جولەکەکانی ئیسپانی زمان لە کۆمەڵگە بچووکەکانی نەوە گۆڕاوەکانی ئەنوسیمەوە سەرچاوە دەگرن ئەوانەی کە باوباپیرانی جوولەکەی سێفاردییە لە مێژە ڕەچەڵەکی جوولەکە و بیروباوەڕەکانیان شاردبووەوە لە ترسی گۆشەگیری لەلایەن ئینکویزیسیۆنی ئیسپانی لە نیمچە دوورگەی ئیبیرییا و ئیبرۆ-ئەمریکا.
بەستەری دەرەکی
Hispanicus پۆل:ئەمریکای لاتینی پۆل:گەلاتی ئەمریکای لاتین پۆل:هیسپانۆ پۆل:هیسپانیداد پۆل:هیسپانیک و لاتینۆ
ئامێری لەبەرگرتنەوە
ئامێری لەبەرگرتنەوە یان ئامێری کۆپیکردن ئامێرێکە کە کۆپی بەڵگەنامەکان و وێنە بینراوەکانی تر دەکاتە سەر کاغەز یان فیلمی پلاستیکی بە خێرایی و ئاسانی. زۆربەی فۆتۆکۆپی مۆدێرنەکان تەکنەلۆژیایەک بەکاردەھێنن کە پێی دەوترێت زیرۆگرافی, پرۆسەیەکی وشک کە بارگەی کارەبایی لەسەر فۆتۆریسێپتۆرێکی ھەستیاری ڕووناکی بەکاردەھێنێت بۆ سەرەتا گەردیلەکانی تۆنەر (پاودەرێک) بۆ سەر کاغەز لە شێوەی وێنەدا ڕابکێشێت و دواتر بگوازێتەوە. پاشان بە بەکارھێنانی گەرمی، پەستان، یان تێکەڵەیەک لە ھەردووکی دەچێتە سەر کاغەزەکە. ھەروەھا کۆپیکەرەکان دەتوانن تەکنەلۆژیای تر بەکاربھێنن، وەکو ڕەنگاوڕەنگ، بەڵام زیرۆگرافی ستانداردە بۆ کۆپیکردنی ئۆفیس.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن پۆل:ئامێرەکانی نووسینگە پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان
ھەسارە لاوەکییە دوورەکان
ھەسارەی لاوەکیی دوور دەستەواژەیەکە لەلایەن ناوەندی ھەسارە لاوەکییەکانی سەر بە یەکێتی فەلەکناسیی نێونەتەوەیی بۆ ئاماژەدان بە شێوەیەکی گشتی بەو ھەسارە بچووک و لاوەکیانەی لە کۆمەڵەی خۆری دەرەکیدا ھەن بەکاردێت. باوەڕ وا نییە کە ئەوانە ھەسارۆکە بن بەڵکوو ئەوان دەکرێ یەکێک لە قەنتۆرەکان، ترۆجانی نیپتۆن یان تەنەکانی پاشی نێپتۆن بن.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمەڵەی خۆر
قلیاسان
قلیاسان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قلیاسان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ سەیرانگای سەرچنار و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆسەی چەم و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شاری سلێمانی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قولەرەیسی.
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
پۆڵەندا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢ بوو کە لە ٣٠ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٣٢ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
زانکۆی حەیفا
زانکۆی حەیفا (بە عیبری: אוניברסיטת חיפה عەرەبی: جامعة حیفا) زانکۆیەکە دەکەوێتە سەر چیای کارمێل لە شاری حەیفا لە ئیسرائیل. زانکۆی حەیفا لە ساڵی ١٩٦٣ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٧٢ باوەڕپێکراوی تەواوی ئەکادیمی وەرگرتووە و بووەتە شەشەمین دامەزراوەی ئەکادیمی ئیسرائیل و چوارەم زانکۆ. زانکۆکە گەورەترین کتێبخانەی زانکۆی لە ئیسرائیل ھەیە. تا ساڵی ٢٠١٩ نزیکەی ١٨ ھەزار خوێندکار لە زانکۆی حەیفا وەرگیراون. لە نێوان دامەزراوە باڵاکانی ئیسرائیل زانکۆی حەیفا زۆرترین ڕێژەی (٤١٪)ی خوێندکارانی عەرەب-ئیسڕائیلی ھەیە.
پەیمانگای زینمان بۆ شوێنەوارناسی
پەیمانگای شوێنەوارناسی زینمان پەیمانگایەکی توێژینەوەیە لەژێر فاکەڵتی زانستە مرۆیییەکانی حەیفا. لە ساڵی ١٩٨٨ بە ھاوکاری بێتی و فیلیپ زینمان دامەزراوە و تایبەتە بە شوێنەوارناسی باکووری ئیسرائیل، بە تایبەت ناوچەی دەوروبەری چیای کارمێل. پۆل:زانکۆی حەیفا پۆل:بیناکانی ئۆسکار نیمێر
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ١٩٦٣
بای سوزی
بای سوزی-جی (بە کۆری:배수지 بە ھانجا: 裴秀智 لەدایکبووی ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٤)  خانمەکتەر، مۆدێل، گۆرانیبێژی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:ھونەرمەندانی چێژبەخشی جەی وای پی پۆل:گۆرانیبێژەکانی کەی-پۆپ پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی چینی پۆل:خەڵکی گوانگجو پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی پێشکەشکردنی ھونەرەکانی سێئول پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژە مناڵەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:براوەکانی خەڵاتی میلۆنی مۆسیقا پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێم نێتی مۆسیقا لە ئاسیا پۆل:کچە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمە گۆرانیبێژە پۆپەکانی کۆریای باشوور
ماڵی قورئان
وێنۆکماڵی قورئان مۆزەخانە یان تەلارێکە کە بۆ کۆمەڵێک مەبەست بەکاردێت و تایبەتکراوە بە هونەری ئیسلامی. ئەم شوێنە لە ساڵی ١٩٩٠ لە مەنامە، پایتەختی بەحرەین، دامەزراوە. ئەو باڵەخانەیە مۆزەخانەیەک لەخۆدەگرێت کە چەندین کۆپی و دەستنووسەکانی قورئان لە خۆدەگرێت و بە یەکێک لە بەناوبانگترین مۆزەخانەکانی ئیسلام دادەنرێت لە جیھاندا.
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی ئیسلامی
وێب کام
وێبکامەکان ھەر لە ساڵی ١٩٩٣ لە ئینتەرنێتدا بەکارھێنراون و یەکەم کامێرای بازرگانی بەرفراوان لە ساڵی ١٩٩٤دا بەردەست بوو. بەکارھێنانی سەرەتایی وێبکام لە ئینتەرنێتدا بە پلەی یەکەم سنووردار بوو بە وێنەی وەستاو کە بۆ وێب سایتەکان دەگوازرایەوە. لە کۆتایییەکانی نەوەدەکان و سەرەتای ٢٠٠٠ەکاندا، کڕیارانی نامە ناردنی خێرا پشتگیریان بۆ وێبکامەکان زیاد کرد، ئەمەش بووە ھۆی زیادبوونی ناوبانگیان لە کۆنفرانسە ڤیدیۆیییەکاندا. ھەروەھا بەرھەمھێنەرانی کۆمپیوتەر دەستیان کرد بە تێکەڵکردنی وێبکامەکان لە ڕەقەکاڵای لاپتۆپدا. لە ساڵی ٢٠٢٠ پەتای کۆڤید-١٩ بووە ھۆی کەمیی وێبکامەکان بەھۆی زیادبوونی ژمارەی ئەو کەسانەی لە ماڵەوە کاردەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:تەکنۆلۆژیای فیلم و ڤیدیۆ پۆل:داھێنانە ئینگلیزییەکان پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
توسیدید
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی.
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فەیلەسووفەکان پۆل:مردووانی دەیەی ٤٠٠ی پ.ز پۆل:مێژووناسەکانی سەدەی پێنجەمی پێش زایین
عەلیاوا، چەمێ ڕەوزە
عەلیاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ ڕەوزە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران. لە ئێستادا گەڕەکێکی شاری ورمێیە.
جوگرافیا
عەلیاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
خەم
وێنۆک|چەپ خەم یان خەفەت یان کەسەر جۆرە ھەستێکی دەستکەوتی لەدەستچوونی توانا یان بەسەرھاتنی خەسار لێک دەدرێتەوە. کێشەی بنەماڵەیی، پەرێشانی لەدەست دانی ھاوڕێ یان کەسێکی نزیک بە ھۆکارگەلی جۆراوجۆر، تەنیایی، ھەژاری و... دەتوانن ببنە ھۆی دروستبوونی پەژارە. بەشێوەی ئاسایی خەم ھاوکاتە لەپاڵ گریان، دابەزینی ئاستی وزە و دوورەپەرێزی. ھەست بە ناڕەحەتیکردن بابەتێکی سروشتییە، بەڵام کاردانەوەکەی لەکاتێکدا ھاوکات بێت لەگەڵ زۆربوونی گوشاری ڕۆحی و دڵەڕاوکێ، لەشێوەی خەمۆکیدا خۆی دەردەخات. کەسی ژاکاو بەردەوام لە ژیانی ڕۆژانەدا ھەست بە ئاڵۆزی دەکات و ئەم ئاڵۆزییە تەواوی ژیانی تاک وەکوو پەیوەندی کۆمەڵایەتی و تەنانەت باری فێرکاریشی داگیر دەکات. ھۆکاری ئەم تێکەڵبوونە تێھەڵچوون و وەڕەزی سرووشتی ئەو مرۆڤەیە بەبۆنەی نەبوونی ھاندەر یان بزوێنەر و بێھیوایی لە ژیانی ڕۆژانەدا.
عەلیاوا، چەمێ ڕەوزە
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
خەم
سەرچاوەکان
پۆل:سۆزەکان پۆل:ژیانی کەسی
نێزۆکە
نێزۆکە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
نێزۆکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەرمکان و لە باشوور لەگەڵ گوندی خانەڵێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەڵاوێژە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەرچیا.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ماریا ئەحمەد دیدی
ماریا ئەحمەد دیدی (Mariya Ahmed Didi؛ لە دایکبووی ١٨ی ئابی ١٩٦٢) ژنە چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ و وەزیری بەرگریی ئێستا ماڵدیڤە، ئەو لەوەتەی ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ بووەتە وەزیر، ئەو یەکەمین ژنە لە ماڵدیڤ پۆستی وەزیری بەرگری بەدەست بهێنێت.
ماریا لە زانکۆی ئەبیریستویت، لە وەیڵز، بڕواناممەی شانازیی بەکالۆریۆس و ماستەری لە یاسا بەدەست هێناوە. ئەو یەکەم ژنە لە ماڵدیڤ ببێتە پارێزەر. ئەو بۆ ماوە چوار خوول بووە ئەندام لە پەرلەمانی ماڵدیڤ. ماریا ئەحمەد لە پای کار و چالاکییەکانی لە ساڵی ٢٠٠٧، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.
ماریا هاوسەرگیری لەگەڵ محەممەد ئەمیر کردووە، بەیەکەوە کچێک و دوو کوڕیان هەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢ پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
خەرمانەی ٢٢ °
وێنۆک|چەپ|خەرمانەی مانگ
خەرمانەی ٤٦ °
وێنۆک|چەپ|خۆرە درۆزنە تێکەڵ لەگەڵ خەرمانەی ٤٦ پلەیی.
گوندستانی مەھدی
گوندستانی مەھدی یان مھدی لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە دوو گوندستانی ناوچەی محەمەدیار لە شارستانی نەغەدە، لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی شەھرەکی مەھدیە.
خەرمانەی ٢٢ °
خەرمانەی ٢٢ ° (بە ئینگلیزی: 22° halo ) دیاردەیەکی تیشکییە کە سەر بە خێزانی خەرمانەکانی کریستاڵی سەهۆڵین. بە شێوەی بازنەیەکە کە ڕۆشناییەکی  هەست پێکراوی  هەیە کە بە نزیکەی ٢٢ پلە بە دەوری خۆر یان مانگ درووست دەبێت. کاتێک بەدەوری مانگ درووست دەبێت پێی دەڵێن (خەرمانەی مانگ). لە ئەنجامی ڕەت بوونی تیشکی خۆر یان تریفەی مانگ  بەناو بلورە سەهۆڵیەکانی ئاسمان دروست دەبێت ، ملیۆنەها کریستاڵی سەهۆڵی شەشگۆشەیی لە چینە سارد و بەرزەکانی کەش دا هەنە  ،هەرکاتێک تیشکی ڕووناکی بەناویاندا تێپەر ببێت ئەوە تیشکە ڕووناکیەکە شی دەکەنەوە ،وە هەرکاتێک گۆشەی ئەم تیشکانە ٢٢پلە بێت ئەوە شێوەی سەرچاوەی ڕووناکیەکە درووست دەکەن بۆ نموونە مانگ و خۆر تا ئەندازەیەک بازنەیین بۆیە شێوەی خڕ یان بازنەیی درووست دەکەن .خەرمانە پتر لە ١٠٠ جار لەماوەی ساڵێکدا درووست دەبێت کە ئەم ڕێژەیە زۆر زیاترە لە پەلکەزێڕینە.
خەرمانەی ٤٦ °
خەرمانەی ٤٦ هاوشێوەی خەرمانەی ئاساییە (خەرمانەی ٢٢) ، بەڵام زۆر گەورەتر و کاڵترە. خەرمانەی ٤٦ ئەو کاتە درووست دەبێت  کە تیشکی خۆر بە شێوەیەکی هەڕەمەکی  بە ناو کریستاڵی سەهۆڵی شەش پاڵوییدا ڕەت دەبێت  کە لە شێوەی  بنکەیەکی شەشگۆشەییەوە دەرکەوێ. ئەو ناڕێکیەی نێوان ڕووی کریستاڵەکان دەبێتە هۆی ئەوەی کە ڕەنگەکانی خەرمانەی ٤٦ پلەیی بە شێوەیەکی بەربڵاوتر بڵاودەبێتەوە لە هیی خەرمانەی ٢٢. سەرەڕای ئەوەش ، کە زۆر تیشک لە گۆشە گەورەترەکان لادەبرێت لە لێواری دەرەوەی خەرمانەکە.
پارادۆکسەکانی زینۆن
پارادۆکسەکانی زینۆن کۆمەڵە پرسێکی فەلسەفین کە لە لایەن فەیلەسووفی یۆنانی، زینۆنی ئێلیایییەوە داھێنراون. بەناوبانگترینەکانیان بریتین لە پارادۆکسەکانی «ئاخیلیۆس و کیسەڵەکە» و «تیری ھاوێژراو» و «دوولەتکردن».
خەرمانەی ٤٦ °
ئەمانەش ببینە
خۆرەدرۆزنە
خەرمانەی ٢٢ °
شیکردنەوەی ڕووناکی
وێنۆک|چەپ|هێلکاری تێپەربوونی ڕووناکی بەناو هاوێنەیەکی شەش پاڵودا. وێنۆک|چەپ|هێلکاری بینینی پڕشنگی خۆر و تریفەی مانگ دوای ئەوەی بەناو هاوێنەیەکی شەش پاڵوداڕەت دەبێت. خەمانەی ٢٢ (مانگ و خۆر) هەرچەندە یەکێکە لە باوترین جۆرەکانی خەرمانە ، شێوە و ئاڕاستەکردنی تەواوی کریستاڵی سەهۆڵەکان بەرپرسن لە خەرمانەی ٢٢ ، بەڵام ئەم ڕوونکردنەوەیە گرفتێک نیشان دەدات ، وەک ئەوەی کە تایبەتمەندییە ئایرۆدینامیکیەکانی ئەم جۆرە کریستاڵانە وا لێ دەکات کە بە شێوەیەکی ئاسۆیی ئاراستە بکرێن نەک بە شێوەیەکی هەڕەمەکی.
گوندستانی مەھدی
دانیشتوان
بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (٨٥٤٢) کەس و (٤٢٧٦)نێر و (٤٢٦٦)مێ و (١٧٦٥)خێزان پێکھاتووە. دانیشتوانی ئەم گوندەوارەیە زۆرینەی لە کورد و کەمینەی لە ئازەری پێکھاتووە.
پارادۆکسەکانی زینۆن
بۆنەی سەرھەڵدانی پارادۆکسەکان تا ئەندازەیەک ناڕوونە، بەڵام وا بیر دەکرێتەوە کە بۆ پشتیوانی لە بیروباوەڕە مۆنیستییەکەی پارمێنیدیس پەرەیان پێ دراوە. ئەو بیروباوەڕە کە پێی وایە واقیع یەکە و جووڵەش دەستنەداو و مەحاڵە. پارادۆکسەکان دەیانەوێ ئەوە بسەلمێنن کە جووڵە و گۆڕان جگە لە فریوخواردن و خڵەتیانی ھەستەکان شتێکی تر نییە. بە پێی دیالۆگی پارمێنیدیسی ئەفلاتوون، زینۆن پرۆژەی دروستکردنی ئەم پارادۆکسانەی وە ئەستۆ گرت تا وەڵامێک بن لە بەرامبەر پارادۆکسگەلی ترەوە کە فەیلەسووفانی دیکە دژی ڕوانگەی پارمینیدیس دایان دەھێنا. بەڵگەھێنانەوەکانی زینۆن ڕەنگە بکرێ وەکوو یەکەمین نموونەکانی ئەو میتۆدی ئیسپاتکردنە ناو ببرێن کە بە داشکاندن ھەتا پڕوپووچبوون ناسراوە.
پارادۆکسەکان
ئەمڕۆکانێ نۆ پارادۆکس لە زینۆن لە کتێبی فیزیکی ئەرەستوودا ماونەتەوە کە ھەندێکیان لە زاتی خۆیاندا ھاوسەنگی ھەندێکی دیکەیانن. ئەرەستووش ھەوڵی دا چەند دانەیەکیان وەڵام باتەوە. وێژەی جەماوەری بڕێ جار نەیتوانیوە بەڵگەھێنانەوەکانی زینۆن بەباشی بنوێنێتەوە. بۆ نموونە، ئەغڵەب دەوترێ زینۆن بەم چەشنە بەڵگە دێنێتەوە کە کۆی بێکۆتا ھەند خۆی دەبێ بێکۆتا بێ و، ئەمەش ئەو ئاکامەی لێ دەکەوێتەوە کە نەتەنیا کات، بەڵکوو مەودایەکیش کە پێویستە بپێورێ، بێکۆتا بێ. لە حاڵێکدا کە زینۆن لە ھیچ یەک لە سەرچاوە کۆنەکاندا باسی کۆی زنجیرەیەکی بێکۆتا ناکات. ئەوەی زینۆن دەڵێ ئەمەیە: مەحاڵە ژمارەیەکی بێکۆتایی لە مەوداکان لە کاتێکی کۆتاییھاتوودا بپێورێن. یانی مەسەلەی زینۆن دۆزینەوە و دیاریکردنی کۆی شتە بێکۆتاکان نەبووە، بەڵکوو ئەوە بووە کە چۆن ئەرکێک کە بێکۆتا قۆناغی ھەیە تەواو دەبێ؟
پارادۆکسی دوولەتکردن
"ئەوەی کە لە جووڵەدایە، پێش ئەوەی بگات بە شوێنی مەبەست، دەبێ بگات بە قۆناغی نیوەی ڕێگاکە."
- ئەرەستوو، فیزیک VI:9, 239b10
گریمان ڕێبوارێک دەیەوێ بە پیاسە بگاتە ئەوپەڕی بوارێک. پێش ئەوەی بتوانێ بگاتە ئەوێ، پێویستە بگاتە نیوەی ڕێگاکە. پێش ئەوەی بگاتە نیوەی ڕێگاکە، پێویستە بگاتە چارەکی ڕێگاکە. پێش پێوانی چارەکیش، دەبێ ھەشت یەکی بپێوێ. پێش ھەشت یەکیش، شازدە یەک و، ھەر بەم چەشنە.
دەکرێ ئاکامەکە بە پاشیەکییەک وەکوو ئەمەی خوارەوە نیشان بدرێ:
لەم گێڕانەوەیەدا، ژمارەی کارگەلێک کە ڕێبوار پێویستە تەواویان بکات بێکۆتایییە و، زینۆن دەڵێ مەحاڵە بتوانێ.
ئەم پاشیەکییە کێشەیەکی تریش دەردەخات، ئەویش ئەوەیە کە یەکەمین مەودا کە ڕێبوار دەبێ بیبڕێی تیا نییە. ھەر مەودایەک کە وەک یەکەم مەودا دیاری بکرێت، دەتوانرێ بکرێتە دوو لەتەوە و، بەم بۆنەوە، «یەکەم» ھەر نییە. یانی ڕێپێوانەکە ھەر دەستیشی پێ ناکرێ. ئەمە بەو ئەنجامەمان دەگەیەنێ کە ھیچ ڕێپێوانێک و ھیچ چوونێک نە دەستی پێ دەکرێ و نەش کۆتاییی پێ دێ. کەوایە، جووڵە خڵەتیانی ھەستە.
ئەم بەڵگەھێنانەوەیە دوولەتکردنی پێ دەوترێ، چونکە تێیدا پەیتا پەیتا دەبێ مەودایەک دوولەت بکرێتەوە.
پارادۆکسی ئاخیلیۆس و کیسەڵەکە
"لە پێشبڕکێیەکدا، خێراترین ھەڕاکەر ھیچ کات ناتوانێ خۆی بگەیەنێ بە خاوترینیان، لەبەر ئەوەی کە خێراکە لە دواوەوە ئەوەڵ دەبێ بگات بەو شوێنەی کە خاوەکە لەوێوە دەستی پێ کردووە، بۆیە خاوەکە ھەمیشە لە پێشترەوە دەبێ."
- ئەرەستوو، فیزیک VI:9, 239b15
لە پارادۆکسی ئاخیلیۆس و کیسەڵەکەدا، ئاخیلیۆس لەگەڵ کیسەڵێکا پێشبڕکێی ڕاکردن دەکات. ئاخیلیۆس ڕێگە دەدا کیسەڵەکە ١٠٠ میتر لە پێشترەوە بێ. گریمان ھەر دوو ڕاکەرەکە بە خێرایییەکی جێگیرەوە دەست بە ڕاکردن دەکەن، ئاخیلیۆس خێراتر لەو. پاش ماوەیەکی کۆتاییھاتوو، ئاخیلیۆس ١٠٠ میتر ڕا دەکا و دەگات بە خاڵێ دەستپێکی کیسەڵەکە. لەم ماوەیەدا، کیسەڵەکەش مەودایەکی لە چاو ھیی ئاخیلیۆس کورتتری بڕیوە، بۆ وێنە ٢ میتر. بڕینی ئەو ٢ میترە کاتێک لە ئاخیلیۆس دەگرێ و دیسان لەو ماوەیەدا کیسەڵەکە نەختێکی تر پێش دەکەوێ. بڕینی ئەم نەختەش و گەیشتن بە خاڵی سێیەمیش، بۆ ئاخیلیۆس کاتبەر دەبێت و کیسەڵەکەش پێشتر دەکەوێ. یانی ھەرکات ئاخیلیۆس دەگات بەو شوێنەی کیسەڵەکەی لێ بووە، ھێشتا ھەر مەودایەکی دەمێنێ بگات بەو.
ھێدسێت (دەنگ)
ھێدسێتەکان لە ڕێگەی تەلەفۆنەوە یان بە کۆمپیوتەرەوە دەبەسترێتەوە، ڕێگە بە بەکارھێنەر دەدات قسە بکات و گوێبگرێت لەکاتێکدا ھەردوو دەستی بە ئازادی دەھێڵێتەوە. بە شێوەیەکی باو لە ناوەندەکانی خزمەتگوزاری کڕیار و پشتگیری تەکنیکیدا بەکاردەھێنرێن، کە کارمەندان دەتوانن گفتوگۆ لەگەڵ کڕیارەکان بکەن لەکاتی نووسینی زانیاری لە کۆمپیوتەردا. ھەروەھا لە نێو گەیمەرە کۆمپیوتەرییەکاندا ھێدسێتێکی باو ھەیە، کە وایان لێدەکات لەگەڵ یەکتر قسە بکەن و گوێیان لە کەسانی تر بێت، ھەروەھا بەکارھێنانی کیبۆرد و ماوسەکانبان بۆ یاریکردنی یارییەکە.
گوندستانی مەھدی
دابەشی کارگێڕی
لە ١٧ گوند پێکھاتووە:
ھێدسێت (دەنگ)
ھێدسێتەکانی تەلەفۆن بەگشتی بڵندگۆ بەکاردەھێنن کە مەودای فرێکوێنسییان تەسکترە لە چاو ئەوانەی کە بۆ کات بەسەربردن بەکاردەھێنرێن. لە بەرامبەردا ھێدسێتی کۆمپیوتەری ستێریۆ بڵندگۆی ٣٢ ئۆم بەکاردەھێنێت کە مەودای فرێکوێنسی فراوانترە.
گوندستانی مەھدی
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ناوچە گوندنشینەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
پارادۆکسەکانی زینۆن
پارادۆکسی تیری ھاوێژراو
"ئەگەر ھەر شت کاتێ کە ڕێک بە قەد خۆی جێگایەک داگیر دەکات بێجووڵە بێ و، ئەگەر ئەوەی کە لە جووڵەدایە ھەمیشە لە ھەر ساتێکدا ھەر ئەوەندە جێگا داگیر بکات، لە ئەنجامدا، تیرێکی ھاوێژراو بێجووڵە دەبێت."
خەرمانەی ٢٢ °
شیکردنەوەی ڕووناکی
کاتێک ڕووناکی بە گۆشەی ٦٠ پلە بە ناو گەردێک بلوری سەهۆڵی شەش پاڵو تێدەپەڕێت لە ئەنجامدا لاڕێیەک لە گۆشەی لاڕێدا لە ٢٢ تا ٥٠ پلە درووست دەبێت. کەمترین لادانی گۆشەکە نزیکەی ٢٢ ° دەبێت ( یان زیاتر بە دیاریکراوی ٢١.٨٤ ° بە تێکڕا ؛ ٢١.٥٤ ° بۆ ڕەنگی سوور و ٢٢.٣٧ ° بۆ ڕەنگی شین ). ئەم جیاوازیەیە بەندە بە درێژی شەپۆلەکە لە کاتی دووبارە شکاندنەوەی کە دەبێتە هۆی ئەوەی لێواری ناوەوەی بازنەکە سوور بێت لە کاتێکدا کە قەراغی دەرەوە شین هەڵدەگەڕێت.
پارادۆکسەکانی زینۆن
پارادۆکسی تیری ھاوێژراو
- ئەرەستوو، فیزیک VI:9, 239b5
لە پارادۆکسی تیری ھاوێژراودا، زینۆن دەڵێ بۆ ئەوەی شتێ بجووڵێ دەبێ جێگایەک کە داگیری کردووە بگۆڕێ. تیرێکی لە ھەوا ھاوێژراو بە نموونە دێنێتەوە و دەڵێ لە ھەر یەک لە سات و عانە بێبەردەوامییەکاندا، تیرەکە نە بەرەو ئەو جێگایەی کە ھەیە دەڕوا، نە بەرەو ئەو جێگایەی کە نییە. ناتوانێ بۆ ئەو جێگایەی کە نییە بڕوا، لەبەر ئەوەی کە کات تێپەڕ نەبووە تا بەرەو ئەوێ بجووڵێ. ناشتوانێ بڕوا بۆ ئەو جێگایەی کە ھەیە، لەبەر ئەوەی کە پێشتر خۆی لەوێیە. یانی لە ھیچ یەک لە ساتەکاندا جووڵەیەک ڕووی نەداوە. ئەگەر ھەمووشت ھەموو سات بێجووڵەیە و، کاتیش لە پێکەوەنرانی ساتەکان دروست بووە، ئەوکات جووڵە قەت دەست نادات.
دوو پارادۆکسی یەکەم بۆشایی لەتلەت دەکەن، بەڵام ئەم پارادۆکسە کات لەتلەت دەکات.