cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڕەدیف
سەرچاوەکان
پۆل:شاکارەکانی کەلەپوورە زارەکی و نابەرھەستەکەی مرۆڤایەتی پۆل:مۆسیقای ئێرانی
بەردەسپیان
بەردەسپیان (Berdespiyan، ) دێیەکە لە گوندستانی بەریاجی، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەردەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ئێران. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١١ کەس لە ٤٥ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەردەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی سەردەشت
بزوێنەری دەمەوانەی ژوورسەر
بزوێنەریکی دەستەوانەی ژوورسەری- ھەندێجار پێدەگوترێ بزوێنەرێکی pushed - بزوێنەرێکی پستنە piston engine کە دەمەوانەکان دیاری کراون لەسەری سلیندەر لەسەر ژووری سوتان. ئەوە جیاوازە لەگەڵ بزوینەرەکانی فلاتھێد ,ئەو شوێنەی کە دەمەونەکان تێدا دیاری کران خواروی ژووری سووتان بوون لەبڵۆکی بزوێنەر.
تێد لاسۆ
تێد لاسۆ زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی سەر ئینتەرنێتی کۆمیدیی ئەمریکییە لەلایەن جەیسن سۆدێکس و بیڵ لۆرانس و برێندان هانت و جۆی کێڵی لەسەر کەسایەتییەک بەهەمان ناوەوە پێشخراوە یەکەم بەژداربوونی سۆدێکس لە پڕۆمۆی زنجیرەکە بۆ داپۆشینی وەرزشەکانی ئێن پی سی لە پرێمیەرلیگدا بوو.
بزوێنەری دەمەوانەی ژوورسەر
کامشەفتەکە لەبزوێنەرێکی (OHV) دیاریکرا لە بڵۆکی بزوێنەرەکە. جوڵەی کامشەفتەکە گواستراوە بەبەکارھێنانی پوشرۆدس pushrods, و ڕۆکەر ئارمس rocker arms تا دەمەوانەکان بەکاربخات لەلوتکەی بزوێنەرەکە.
گرافی فانکشن
لە بیرکاریدا گرافی فانکشن یان وێنەی ڕوونکردنەوەی فانکشنێکی دیاریکراو وەکوو f بریتییە لە کۆمەڵەی جووتەڕێکخراوەکانی (x,f(x)) کە وێنەی ڕوونکردنەوەی فانکشنەکە  لەسەر سیستەمی پۆتان پێک دەھێنن. فانکشنێک پێناسە دەکرێت بە ھۆی وێنەی ڕوونکردنەوەیی کاتێک بەھای گۆڕەکی ئازاد لەسەر تەوەری xەکان و بەھای گۆڕەکی پەیوەست لەسەر تەوەری yەکان بن. بە زمانی بیرکاری بەم شێوە پێناسە دەکرێت:
بزوێنەری دەمەوانەی ژوورسەر
ئاسایی, بزوێنەرێکی کامشەفتی ژوورسەر (OHC) ھەروەھا دەمەوانە ژوورسەرکەنیان ھەیە ,ھەرچۆنێک بێت بۆخۆبەدوورگرتن سەرلێشێوان ,بزوێنەرەکانی (OHC) ئاسایی باسنەکراون وەک بزوینەرەکانی دەمەوانی ژوورسەر. پێشووتر بزوێنەکانی "intake over exhaust" دوو ڕەگیان بەکارھێنا توخمەکان کۆدەکەنەوە لە ھەردوو ھەردوو لایی دەمەوانەکان و دەمەوانە ژوورسەرەکان.
تێد لاسۆ
سەرچاوەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە خەڵاتی پیبۆدییان وەرگرتووە
بزوێنەری دەمەوانەی ژوورسەر
پێشینەکان
یەکەم بزوێنەری سوتانی ناوەکی بەپێی بزوێنەری ھەڵم بوو و بۆیە دەمەوانە سلایدیان بەکارھێنا ئەمە حاڵاتەکە بوو بۆ یەکەم بزوێنەری ئۆتۆ،وەکو بزوێنەری سووتانی ناوەکی دەستیپێکرد بۆ گەشەکردنی بەجیا بۆ بزوێنەرەکانی ھەڵم دەمەوانەکانی پۆپێنت بەشێوەیەکی زیاد باو بوون, لەگەڵ زۆربەی بزوێنەرەکان تا پەنجاکانی سەدەی نۆزدەھەم بەکارھێنانی دیزایێکی (فلاتھید)دەمەوانە - سلاید.
لەگەل دەسپێکی سالی ١٨٨٥ Daimler Reitwagen ,ھەندێک ئۆتۆمبێل و مۆتۆرسکیل دەمەوانەکانی جونەناو یان بەکارھێنا کەدیاریکرابوون لەسەری سیلندەرەکە, دەمەوانەکانی جونەدەر لێخوراو بوون لەلایەن کامشەفتێک ,بەلام دیاریکرابوون لە بلۆکی بزوێنەر وەک ھەر بزوینەریکی دەمەوانە-سلاید
گرافی فانکشن
فانکشنی یەک گۆڕەکی
چەپ|وێنۆک|250px|گرافی ڕادەداری f(x) = x3 − 9x گرافی ڕادەداری سێجای
بریتییە لە
بزوێنەری دەمەوانەی ژوورسەر
پێشینەکان
١٨٩٤ بزوێنەری سەرەتایی دیزڵ دەمەوانە پۆپێت ژوورسەرەکان بەکارھێنا ھاندرا لەلایەن کامشفتێک پوشود و ڕۆکەر ئامە کان لە ١٨٩٦ وڵاتەیەگرتوەکان داھێنان نامە ٥٦٣,١٤٠ دەرھێندرا لەلایەن ولیام  -F- دەیفز بۆ بزوێنەرێکی (OHV) لەگەڵ شلەی ساردکەرەوە کەبەکاردەھات بۆ ساردکردنەوەی سەری سیلندەر
گرافی فانکشن
فانکشنی دوو گۆڕەکی
،
بزوێنەری دەمەوانەی ژوورسەر
بەرھەمھێنانی بزوێنەرەکانی OHV
لە ١٨٩٨, پیشەگەری پایسکیل Walter Lorenzo Marr لە وڵاتە یەکگرتوەکان پایسکلی سێ تایەیی سەرەتایی بنیات نا وزەیپێدا لەلایەن بزوێنەرێک OHV تاک سلندەر. Marr بەکرێی دابوو بە Buick (لەوکاتەدا ناونرا چالاکی - ئۆتۆی Buick و کۆمپانیای وزە ) لە ١٨٩٩-١٩٠٢, ئەو شوێنەی کە دارشتنی بزوێنەری دەمەوانەی ژوورسەر زیاتر پوختکرا. ئەم بزوێنەرە پوشرۆد و رۆکەرئامەکان بەکاریھێنا ,مار گەڕایەوە بۆ Buick لە ١٩٠٤  لە ھەمان ساڵدا Buick داھێنامەیەکی وەرگرت بۆ دیزاینی بزوێنەرێکی دەمەوانەی ژوور سەر لە ١٩٠٤, یەکەم بەرھەمێنانی بزوێنەری OHV دەستەبەرکرابوو لە  Buick Model B دیزاینی بزوێنەرەکە دیزاینەکی دووانەی - تەخت بوو لەگەڵ دوو دەمەوانە بۆ ھەر سلیندەرێک .بزوێنەرەکە زۆر سەرکەوتووبوو بۆ Buick ,لەگەڵ کۆمپانیاییەکە فڕۆشتی ٧٥٠ ئۆتۆمبێلی ئەوھا تا ١٩٠٥.
گرافی فانکشن
فانکشنی دوو گۆڕەکی
لێرەدا x و y ژمارەی ڕاستەقینەن.
مەجارستان لە ئۆڵۆمپیاد
مەجەرستان یان ھەنگاریا بۆیەکەمجار لە ساڵی ١٨٩٦ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد کرد، لەو کاتەوە لە زۆربەی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە و ھەموو یارییە ئۆڵۆمپیادی زستانە بەشداری کردووە. بەھۆی ڕۆڵی لە جەنگی جیھانی یەکەمدا بەشداریکردنی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٢٠ قەداغەکرا، ھەروەھا بەشێک بوو لەو وڵاتانەی بایکۆتی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بە سەرۆکایەتی یەکێتیی سۆڤیەت کرد. وەرزشوانانی مەجەرستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە، ٥١١ مەدالیایان بەدەستھێناوە و لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە، ١٠ مەدالیای بەدەستھێناوە. لێژنەی ئۆڵۆمپیادی مەجەرستان، لە ساڵی ١٨٩٥ دامەزرا و ھەمان ساڵ بەفەرمی لەلایەن لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی ناسێنرا.
گرافی فانکشن
فانکشنی دوو گۆڕەکی
thumb|250px|f(x, y) = −(cos(x2) + cos(y2))2
بزوێنەری دەمەوانەی ژوورسەر
بەرھەمھێنانی بزوێنەرەکانی OHV
جەندان پیشەگەری تر دەستیانکرد بە بەرھەھێنانی بزوێنەریOHV ,وەکو لەسالانی ١٩٠٦-١٩١٢ Wright Brothers بزوێنەری ٤-سلندەر ستونی. بزوێنەرەکانی دەمەوانە-سلاید ئاسایی مانەوە تا کۆتایەکانی سییەکانی سەدەی نۆزدەھەم.
مەجارستان لە ئۆڵۆمپیاد
سەرچاوەکان
پۆل:مەجارستان لە ئۆڵۆمپیاد
گرافی فانکشن
سەرچاوەکان
پۆل:فانکشن و نەخشەکان پۆل:وتارە ھەتیوەکان
بزوێنەری دەمەوانەی ژوورسەر
جێگۆکێ لەلایەن بزوێنەرەکانی
یەکەم بزوێنەری کامشەفتی ژوور سەر (OHC) دەگرێتەوە بۆ ساڵی ١٩٠٢, لەگەڵ ئەوەشدا بەکارھێنانی ئەم دیزاینە سنوردار بوو ئۆتۆمبێلەکان بۆ دەیان ساڵ. بزوێنەرەکانی OHC لەسەرخۆ باو دەبوون ل سالانی ١٩٥٠کان تا ١٩٩٠کان ,زۆرینەی بزوێنەرەکان automotive (جگە لە بزوێنەرەکانی V8 ئەمریکایی باکوور) دیزاینی OHC یا بەکاردەھێنا.
داڕشتن
بزوێنەرەکانی OHV چەندین سوودیان ھەیە بەراورد بەبزوێنەرەکانی OHC:
• پێچانەوە بەتێکڕایی بچووکتر:دیزاینی cam-in-block لە بزوێنەرێکی OHV قەبارەی بە گشتی بچووکترە بە بەراورد لەگەڵ ھاوتای بزوێنەرێکی OHC.
•بەکارھێنانی ھەمان داڕشتەی سەری سلیندەر بۆ ھەردوو بانکەکانی سلیندەر: بزوێنەری OHC پێویستی دەبێت سەرەکانی سیلیندەر بۆ(کەم یان زیاتر) رەنگدانەوە بۆ ئەوانی تر, بەھۆی سیستەمی لێخورینی کامشەفت (بۆ نمونە.قایشی کاتی/زنجیر) لەرووکاری ھەر بانکێکی سیلیندەر. بزوێنەرێکی OHV دەتوانن بەکاربھێنرێن بۆ ھەمان داڕشتەی سەری سلندەر بۆ ھەردوو بانکەکان, بەڵام بە سادەیی پیلکە لێدەدات دەوروبەری بانکی دووەم
بلاک ویدۆو (فیلم)
بڵاک ویدۆو فیلمێکی سووپەرھیرۆی ئەمریکی ٢٠٢١کە لەسەر کەسایەتییەکی مارڤڵ کۆمیکس بەھەمان ناوەوە دروستکراوە. بە سەرکردایەتی ستۆدیۆکانی مارڤڵ و وێنە جوڵاوەکانی دیزنی.
بزوێنەری دەمەوانەی ژوورسەر
داڕشتن
• سیستەمی کامشەفتی سادەتر: بزوێنەرەکانی OHV سیستەمی لێخورینی کەمتر ئاڵۆزییان ھەیە بۆ کامشەفتەکە بە بەراورد لەگەڵ بزوێنەری OHC زۆربەی بزوێنەرەکانی OHC لێخودەخورن کامشەفتەکە یان کامشەفتەکان بە بەکارھێنانی قایشی کاتی زنجیرێک یان زنجیری زۆر. ئەم سیستەمانە پێویستی بە بەکارھێنانیtensioners ,کەئالۆزی زیاددەکات.بە پێچەوانەوە ,بزوێنەری OHV کافشەفتی ھەیە شوێنەکەی لە نزیک کرانک شەفتەوەیە لەوانەیە لێخورن بە زنجیری کورتر یان پەیوەندی گێڕی ڕاستەوخۆ
• سیستەمی چەورکردنی سادەتر: پێویستیەکانی چەورکردن بۆ سەرەکانی سلندەری OHV زۆر کەمن, بەھۆی کەمی کامشەفتێک و پەیوەندی بەستراو بۆ چەورکردن. سەرەکانی OHV تەنھا پێویستی چەورکردنە بۆ رۆکەر ئارمەکان و لە کۆتایی پوشڕۆد, trunnion و rocker tip.
بلاک ویدۆو (فیلم)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی پۆل:فیلمە ئەکشنە سیخوڕییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە دانراوەکان لە ساڵی ٢٠١٦ پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە خەیاڵییە زانستییە ئەمریکییەکان پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی کۆنترۆڵکردنی دەروون پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن لۆرن بالفەوە تۆمارکراون پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکان کە لە نەرویج وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکان کە لە شاری سوری وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە گەورەپاڵەوانەکان پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری بوداپێست داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە بوداپێست وێنەیان گیراوە
بزوێنەری دەمەوانەی ژوورسەر
داڕشتن
بەراوردی بزوێنەرەکانی OHC, بزوێنەرەکانی OHV   زیانەکانیان:
• خێرایی بزوێنەری سنوردار:ھەرچەندە بزوێنەکانی OHV سیستەمی لێخورینی سادەتریان ھەیە بۆ کامشەفتەکە ژمارەیەکی مەزنتری لە پارچەکانی بزوێنەر ھەیە لە فالفترەین valvetrain (واتە.لیفتەرەکان ، پوشرۆدەکان و رۆکەکان)سرەوتن لە بەشەکانی فالفترەین وادەکات بزوێنەرەکانی OHV زیاتر ھەستیاربن بۆ valve float لە خێرایی بزوێنەری بەرز(RPM)
• توانای سنووردار بۆ بەکارھێنانی variable valve timing : بزوینەرەکانی OHV بەدەگمەن variable valve timing بەکاردەھێنن, بەھۆی سنوورداریی پەیوەندی لەگەڵ ھەموو دەمەوانەکان بەکارھێنانی ھەمان کامشەفت. بۆیە variable valve timing سنووردار دەکرێ بۆ سیستەمەکان کە ڕووەکەی یەک کۆمەڵەی دەمەوانەی دەگۆرن (وەکو سیستەمەکانی "CamInCam" یان "DuoCam" ), بەبێ توانا تا ماوەی دەمەوانەکە یان بەرزکردنەوە بگۆرێ
پۆل:داھێنانە سکۆتلاندییەکان
بڕیارنامەی ١٠٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای نێونەتەوەییی داد. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٤٥ەم، بە ١٠ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژاپۆن لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٥٣
کاتنامەی سێڤیلیا
وێنۆک|کاتدرایی سانت مریەمی سی
ئەمانە کاتنامەی ڕووداوەکانی شاری سێڤیلیا بەدرێژاییی مێژوو.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای سێڤیلیا سێڤیلیا
کانیسپیکە
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
مۆسیقای ڕۆژھەڵاتی ناوین
مۆسیقای ڕۆژھەڵاتی ناوین ناوچەیەکی زۆر گەورە، لە مەغریبەوە بۆ ئێران دەخایەنێت. نەتەوەی جۆراوجۆری ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دەگرێتەوە. وڵاتی عەرەبی و باکوور ئەفریقیا، نەریتی ئێرانیی ئێران، مۆسیقای ئیسرائیل، مۆسیقای ئەرمەنی، نەریتی ھەمەجۆری مۆسیقای سیپریەت، مۆسیقای تورکیا، مۆسیقای ئاشووریی، بەربەری باکووری ئەفریقیا، زمانی مەسیحیی قبتی لە میسر، ئاندەلووشەن (ئیسپانیای موسوڵمان) مۆسیقا لە باکوور ئەفریقیا، ھەموو دەھێڵنەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:مۆسیقا پۆل:مۆسیقای فۆلکلۆری پۆل:چاندی ڕۆژھەڵاتی ناوین
چاودار
وێنۆک|چاودار
چاودار ڕوەکێکە لە گەنمان کە کەڵکی خۆراکی لێ وەرناگیردرێت.
پەڕاوێز
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دەخڵەکان پۆل:ئالیکەکان
پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣
فێردیناند ماگێلان
فێردیناند ماجەلان گەڕیدە و جیھانگەڕی پورتوگالییە. ماجەلان خزمەتی بە دەوڵەتی ئیسپانیا دەکرد. ماجەلان یەکەمین کەسە لە باری ڕۆژئاوادا بەرە و ئاسیا چووبێت و لە ئۆقیانووسی ئارامدا کەشتی لێخوڕیبێت. ماجەلان سەرۆکی یەکەمین دەستەیەک بوو کە بۆ مەبەستی دەوردانەوەی زەوی ڕێککەوتن، گەرچی ئەو لە نیوەڕێگەدا کۆچی دوایی کرد بەڵام دەستەکەی توانیان بە دەوری زەویدا بسووڕێنەوە و بگەڕێنەوە بۆ ئورووپا.
نەخشە
نەخشەی ئەو شوێنانەی کە کەشتییەکەی ماژێلان بۆ دەوردانی جیھان پێیاندا ڕۆییشتووە:
720px|ناوەڕاست
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٨٠ پۆل:مردووانی ١٥٢١
ئەلفوبێی ئارامی
ئەلفوبێی ئارامی سیستەمێکی نووسینی ئەبجەدییە (واتە ھێماکانی تەنیا نیشاندەری بێدەنگەکانن) و لە ئەلفوبێی فینیقی وەرگیراوە. زۆربەی ئەو خەت و ئەلفوبێیانە ئێستا لە ڕۆژھەڵاتی ناویندا بەکاردێن بە جۆرێک لەم ئەلفوبێیە وەرگیراون.
ئەلفوبێی شاھانەی ئارامی
پۆل:ئەلفوبێی ئارامی پۆل:زمانی ئارامی پۆل:خەتەکان پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ٨ەمی پ.ز
یەنگیجە
یەنگیجێ گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی یەنگیجێ بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٧٧ کەس لە ٨٠ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
برێمن
وێنۆک|دیمەنێک لە برێمن وێنۆک|شوێنی برێمن لە سەر نەخشەی ئاڵمانیا
برێمن شارێکە دەکەوێتە ئاڵمانیا شاری گەورەی وڵاتی ئاڵمانیایە، دانیشتوانی شارەکە خۆی لە ٥٦٩٣٥٢ کەس دەدات. برێمن ھەروەھا یەکێک لە شازدە ھەرێمی ئاڵمانیا دێتە ئەژمار واتە ھەم شار و ھەم ھەرێم.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
پۆل:ناوەندەکانی ویلایەتەکانی ئاڵمانیا پۆل:شارەکانی ویلایەتی برێمن پۆل:مێژووی برێمن پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئاڵمانیا پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی دەریای باکوور پۆل:ئاڵمانیا پۆل:ناوەندەکانی ویلایەتەکانی ئەڵمانیا پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئەڵمانیا پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک پۆل:برێمن
خەییر
خەییر (Xeyîr، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٥٢ کەس لە ٥٢ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
بڕیارنامەی ١٠٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای نێونەتەوەییی داد. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٤٥ەم، بە ١٠ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٥٣
باخان، مەریوان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
مارتین بوبەر
چەپ|وێنۆک مارتین بوبەر (١٨٧٨-١٩٦٥) فەیلەسووف و دینناسی ئیسرائیلی لە نێوان (١٩٣٠-١٩٣٣) پرۆفیسۆری دینناسی بووە لە فرانکفۆرت. بوبەر ساڵی ١٩٣٨ پاش ئەوەی ھیتلەر دەسەڵاتی گرتە دەست، بوبەر مافی وانەگوتنەوەی نەما و کۆچی فەلەستینی کرد و ھەر ئەو ساڵە بووە پرۆفیسۆری فەلسەفەی جڤاکی لە زانکۆی عیبری لە ئۆرشەلیم.
بنەمای دیالۆگبەندی
وەک فەیلەسووف، بوبەر بە «بنەمای دیالۆگبەندی» ناسراوە. یەکەم جار ئەم دیدە لە کتێبی «من و تۆ» (Ich und Du (1923 ھاتە دەربڕین. بوبەر لەوێدا باس لە دوو «وشەی بنەما» یان جووت-وشە دەکات: «من-تۆ» و «من- بابەت [ئەو بابەتە]». ئەم «من» ـە دێتە گۆڕین و پەیوەندە بە دیالۆگی «من» ئایە لەگەڵ «تۆ» دایە یان ڕامان و نۆڕینی «من» ـە لە «ئەو بابەتە».
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٨ پۆل:مردووانی ١٩٦٥ پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:جووە نەمسایییەکان پۆل:فەیلەسووفانی نەمسایی پۆل:جووە ئاڵمانییەکان پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان پۆل:وەرگێڕەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:فەیلەسووفانی جوو پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان
شاسوار جەلال سەعید
شاسوار جەلال سەعید، ناسراو بە ئارام یان شەھید ئارام (تشرینی دووەمی ١٩٤٧–٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٨) کەسایەتییەکی سیاسیی چەپی کوردی بوو لە ناو یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و ماوەیەکیش سکرتێری کاتیی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان بوو.
ژیان
شاسوار جەلال، ساڵی ١٩٤٧ لەگەڕەکی حاجی حانی شاری سلێمانی لەدایکبووە، خوێندنی سەرەتایی لە شارۆچکەی ماوەت و چوارتا تەواوکردووە و قۆناغی ئامادەیی لە سلێمانی تەواوکردووە.
کاری سیاسی
لەسەرەتای لاویێتییەوە تیێکەلاوی کاری سیاسیی و ڕێکخراوی قوتابییان بوو. ئارام ڕۆژنامەنووسێکی چالاک بووە و لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو چەند بابەتێکی لە ڕۆژنامەی ھاوکاریی، لاپەڕەی «سیاسەتی دەرەوە»ی ڕۆژنامەی ھاوکاریی و دواتریش ڕۆژنامەی برایەتی بڵاوکردووەتەوە.
ساڵی ١٩٧٠ چووەتە ڕیزی کۆمەڵەی مارکسی-لینینی کوردستان، لە ساڵی ١٩٧٥ کە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان دامەزرا، ئەوا پەیوەندی بە یەکێتیی کردووە و خەڵکی بۆ خەباتەی چەکداریی کۆکردووەتەوە. لە تشرینی یەکەمی ١٩٧٦، ئارام ڕوویکردووەتە شاخ و خەباتی چەکداری لەدژی حیزبی بەعس.
ئارام ئەندامی یەکێتیی قوتابییان بووە، لە ساڵی ١٩٧٠ یەکێک بووە لەدەستەی دامەزرێنەری کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان، لە ساڵی ١٩٧٤ وەک نوێنەری سکرتارییەتی یەکێتیی قوتابیانی کوردستان بەشداری کۆنگرەی لاوانی جیھانی لەمۆسکۆ کردووە. لە ساڵی ١٩٧٦ دوای گرتنی خاڵە شەھاب و ھاوڕێکانی، ئارام وەکو سکرتێری کۆمەڵە ئەرکی ڕاپەڕاندنی ئیش و کارەکانی کۆمەڵەی لەئەستۆگرت، پاشان چووەتە شاخ و یەکەم دەستەی پارتیزانە چەکدارەکانی شۆڕشی نوێی دروستکرد. ساڵی ١٩٧٧ بووە بە ئەندامی مەکتەبی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان.
مردن
لە ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٨ لە گوندی تەنگیسەری سەر بە ناوچەی قەرەداغ کوژراوە، لایەنگران و دۆستانی ئارام بکووژانی ناوبراو بە جاش وێنا باس دەکەن.
سۆرگوم
وێنۆک|سۆرگوم
سۆرگوم ڕوەکێکە لە بنەماڵەی دەخڵەکان کە وەکوو گەنمەشامی وایە و کەڵکی خۆراکی ھەیە.
پەڕاوێز
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دەخڵەکان پۆل:ئالیکەکان
پۆل:تفاقەکان
داروی بایکجی
پاشا "دارو"ی بایکجی، لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٧٧ی زایینی مردووە، دووەم فەرمانڕەوای شانشینی بایکجیبوو، کە یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. ماوەی فەرمانڕەوایی لە نێوان ساڵانی ٢٩ی زایینی تا ٧٧ی زایینی بوو.
پوختە
کوڕە گەورەی دامەزرێنەری شانشینی بایکجی پاشا ئۆنجۆبوو، لە تەمەنی ١٠ ساڵیدا بوو بە میراتگری تەختی پاشایەتی، لەپاڵ مردنی ئۆنجۆ.
فەرمانڕەوایی
بەپێی سامگووک ساگی، فەرمانی کرد بە کاری کشتوکاڵی لە زەوییەکانی باشوور، وە قەدەغەکردنی هەڵچوونی کهوول لە ساڵی ٣٨ی زایینی بەهۆی هەژاری دروێنە.
سامگووکی ساگی چەند شەڕیکی دژی هۆزی "ماگال" تۆمارکردووە لە ماوەی فەرمانڕەوایی دارو.
سەرچاوە
پۆل:مردووانی ٧٧ پۆل:فەرمانڕەواکانی بایکجی پۆل:پاشاکانی سەدەی ١ەم لە ئاسیا پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١ەم لە ئاسیا پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی یەکەم
بێنزیدامین
بێنزیدامین (ھەروەھا بە تانتۆم ڤێردی ناسراوە و لە ھەندێک وڵات بە ناوی دیفلام و سیپتابێن ناسراوە)، کە وەک خوێی ھایدرۆکلۆرید بەردەستە، دەرمانێکی دژەھەوکردنی ناستیرۆیدییە (NSAID) کە جێگەییانە کار دەکات وەک سڕکەر و ئازارشکێن بۆ ھێورکردنەوەی ئازار و وەک دژەھەوکەریش، بۆ چارەسەری ھەوکردنەکانی دەم و گەروو بەکاردێت. لەڕووی کیمیایییەوە سەر بە پۆلی ئیندازۆلە.
مێژوو
لە ساڵی ١٩٦٤ لە ئیتالیا دروست کرا و لە ساڵی ١٩٦٦دا خرایە بازاڕ.
دەرمان
لەوانەیە بە تەنیا یان لەگەڵ دەرمانی دیکەدا بەکار بھێنرێت بۆ چارەسەر، ئەگەری زیادبوونی کاریگەری چارەسەریی دەکات، بەڵام ڕەنگە لەکاتی کارلێک لەگەڵ دەرمانەکانی دیکەدا بکات و کاریگەرییەکی ھەبێت کە نەمانەوێت ڕووبدات، بۆیە پێویستە ئاگادری بین.
لە ھەندێک شوێندا وەک بازاڕ و دەرمانخانەکان، دەرمانەکە وەک کرێم بەردەستە بۆ کڕین بەبێ ڕەچەتەی پزیشکی (لۆنۆڵ لە مەکسیک لەڕێگەی کۆمپانیای بۆھیرینگەر ئینگلھایم) بۆ چارەسەری جێگەیی ئازار و نادرووستەکانی کۆئەندامی ماسولکە و ئێسک بەکاردەھێنرێت، وەک لەجێچوونی جومگە، ھەوکردنی تورەکەی جومگە، ھەوکردنی ژێ، ھەوکردنی پەردەی جومگە، ئازاری ماسوولکە، ھەوکردنی دەوروبەری جومگە.
بەکارھێنانی تر
بێنزیدامین لە کاتی زێدەڕەوی لە بەکارھێنانیدا وەک وریاکەرەوەی کۆئەندادمی دەمار و وڕێنەھێن (کەسەکە وڕێنە دەکات و ھەست بە شتانێک دەکات کە لە ڕاستی دا بوونی نییە و حاڵی زۆر تێک دەچێت) کاردەکات. بە تایبەتی لە نێو ھەرزەکاران، لە پۆڵەندا، بەرازیل و ڕۆمانیا.
ڕێگری بەکارھێنان
ھیچ ڕێگرێک نییە بۆ بەکارھێنانی بنزیدامین جگە لە کەسێک کە بزانێت ھەستیاریی ھەیە.
کاریگەرییە لاوەکییەکان
بێنزیدامین بەشێوەیەکی گشتی لەلایەن زۆربەی بەکارھێنەرانییەوە بەرگەی دەگیرێت و کێشەیەکی وا دروست ناکات. بەڵام ڕەنگە بە دەگمەن ھەنێک کاریگەریی لاوەکی ھەبێت وەک، ھەستکردن بە سڕی و چووزانەوەی ناودەم، سووربوونەو و خورانی پێست و دروستبوونی لیر، گرفتی ھەناسەدان و خیزەخیز لەکاتی ھەناسەدانا.
دەرمان ناسیی
دەرمانەکە دەلکێت بە وەرگرەکانی ئەو شانانەی کە ھەوکردنیان ھەیە، و دروستکردنی پرۆستاگلاندین دەوەستێنێت، و لە کاتی ئاساییدا لە لەشدا کاریگەریی لاوەکی گشتی نابێت و زیاتر جێگەییانە کار دەکات، جیاوازییەکی ھەیە لەگەڵ دژەھەوکردنە ناستیرۆیدییەکانی(NSAID) دیکەدا کە ئەم نابێتە ھۆی دروستبووننی برینی لە ناوپۆشی ئەندامەکاندا وەک ھەرسە برین،
جووڵەناسی دەرمان
بێنزیدامین بە لاوازی لەڕێگەی زێ و پێستەوە ھەڵدەمژرێت.
توێژینەوەکان
ستافیلۆکۆکوس ئاریوس و پسۆدۆمۆناس ئائرۆگینۆزا کاردەکات.
ھەروەھا ھەندێک چالاکی کانابنۆیدی لە جرجدا (لە مشک گەورەترە) ھەیە بەڵام لە مرۆڤدا تاقی نەکراوەتەوە، وا گومان دەبرێت کار لەسەر وەرگرەکانی 5-HT2A بکات بەھۆی نزیکی و لەیەکچوونی پێکھاتەکەی لەگەڵ سیرۆتۆنین.
بنۆخەڵێف
بنۆخەڵێف (Binoxellêf، ) دێیەکە لە گوندستانی بەریاجی، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەردەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ئێران. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٦٩ کەس لە ٣٩٤ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەردەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی سەردەشت
پیتاگۆرس
thumb|پەیکەری پیتاگۆرس thumb|وێنەی گڕافیکی بیردۆزی پیتاگۆرس پیتاگۆرس (ئینگلیزی: Pythagoras) (ماوەی ژیان: ٥٧٠ دوورگەی سامۆس (Samos) تا ٤٩٥ی پێش زایینی لەشاری کرۆتۆن (crotone)) پیتاگۆرس نزیکی ٧٥ ساڵ ژیاوە. ناوبراو فەیلەسووف و بیرکاریزانی ((ئیتاڵیا))ییە، داھێنانێکی مەزنی لە بیرکاریدا کردووە، ئەویش دۆزینەوەی بیردۆزی پیتاگۆرسە، زۆربەی زانیارییەکان سەبارەت بە بیردۆزەکەی دوای چەند سەدەیەک دوای مردنی نووسراونەتەوە. جگە لەو بابەتانەی کە خۆی ئەزموونی تێیاندا ھەبوو کاری لە گەردوونناسی و بیردۆزی میوزیکدا کردووە.
بیردۆزی پیتاگۆرس
لێکۆڵینەوەکانی پیتاگۆرس لەسەر سێگۆشەی گۆشەوەستاودا ئەوەی دەرخست، ڕووبەری چوارگۆشەی سەر لای ژێی سێگۆشەیەکی گۆشەوەستاو یەکسانە بە ئەنجامی کۆکردنەوەی ڕووبەری دوو چوارگۆشەی سەر دوو لای تری سێگۆشەکە، دواتر ئەو ڕێسایە پەیوەندی پیتاگۆرس یان بیردۆزی پیتاگۆرس ناونرا بە دەستەواژەیەکی تر، لە سێگۆشەیەکی گۆشەوەستاودا دووجای ژێ یەکسانە بە ئەنجامی کۆکردنەوەی دووجای دوو لای تری سێگۆشەی گۆشەوەستاو.
پۆل:مردووانی سەدەی ٥ەمی پ.ز پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٦ەمی پ.ز پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٦ەمی پ.ز پۆل:فەیلەسووفانی یۆنانی کۆن پۆل:فەلسەفەی بیرکاری پۆل:پیتاگۆرس پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٥ەمی پ.ز پۆل:ماتماتیکزانە یۆنانییە دێرینەکان پۆل:دامەزرێنەرانی ئایینەکان پۆل:مێژووی ماتماتیک پۆل:مێژووی فەلسەفە پۆل:مێژووی زانست پۆل:مێژووی بیرۆکەکان پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور پۆل:فەیلەسووفانی پەروەردە پۆل:فەیلەسووفانی بیرکاری پۆل:فەیلەسووفانی زانست پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:نوسەران دەربارەی ئاین و زانست
بەڵکەڕ
بەڵکەڕ گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی بەڵکەڕ بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٠٣ کەس لە ٣٩ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
بوندوق
وێنۆک
بوندوق بە میوەگەلێک دەوترێت کە تۆێکڵێکی زۆر ڕەقیان هەیە.
پەڕاوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فندقی و تۆوە خۆراکییەکان
بڕیارنامەی ١٠٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی حوزەیرانی ١٩٥٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پرسیاری نێردراو لەلایەن گواتیمالاوە. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٧٥ەم، بە ١١ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٥٤
سروودی مەشخەڵان
سروودی مەشخەڵان، سروودی فەرمیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە و شەرعییەت بۆ سروودەکە وەک سروودی فەرمی حیزبەکە لە سێیەمین کۆنگرەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا دووبارە نوێ کراوەتەوە. هۆنراوەی سروودەکە لەلایەن شێرکۆ بێکەسەوە هەڵچنراوە و ئەنوەر قەرەداغی ئاوازی بۆ داناوە.
بەستەری دەرەکی
پۆل:سروودە کوردییەکان
تۆڕی بەربڵاو
تۆڕی بەربڵاو (بە ئینگلیزی: Wide Area Network یان WAN) بە تۆڕێکی کۆمپیوتەری دەوترێ کە ڕووبەرێکی بەرینی داپۆشیبێ، واتە ھەر تۆڕێک کە لە سنووری شار، ناوچە، یان وڵات تێپەڕیبێ. بنکە بازرگانی و حکوومەتییەکان بۆ دەستبەدەستکردنی داتا لەنێوان کارگێڕان و کڕیاران و دابینکەران لە شوێنە جۆربەجۆرەکاندا لە تۆڕی بەربڵاو سوود وەردەگرن. خۆی لە خۆیدا ئەم شێوازە ڕێگە بە بازرگانان دەدا بە کارامەترین شێوە کارە ڕۆژانەکانیان بەبێ ڕەچاوکردنی شوێن بەئەنجام بگەیێنن. پێچەوانەی تۆڕی خۆجێیی، کە تایبەتە بە شوێنێکی دیاریکراو، تۆڕی بەربڵاو سنووردار نییە. پۆل:دوورپەیوەندی
ڕەنگی بەھەشت (فیلم)
ڕەنگی بەھەشت فیلمێکی ئێرانییە کە لە ساڵی ١٩٩٩ بەرھەمھێنراوە. دەرھێنراوە لە لایەن مەجید مەجیدی
چیرۆک
چیرۆکەکە باسی منداڵێکی نابینای ھەشت ساڵانە کە ناوی موحەممەدە، لە قوتابخانەیەکی تایبەت لە تاران دانراوە بۆ بەسەربردنی کاتەکانی پشووی ھاووین، باوکی ھەست بەشەرمەزاری و دڵگرانی ئەکا بۆ نابینایی کوڕەکەی بۆیە ھەموو کات لە کاتێکی درەنگ ئەچوو بەدووای کوڕەکەی، دواتر ھەوڵی دا کە بەڕێوبەرەکەی ڕازی بکات کە بۆ ھاوین لە لای خۆی بیپارێزی. بەڵام بەڕێوبەرەکە ڕازینابێت، بۆیە باوکی محەممەد لە کۆتاییدا کوڕەکەی ئەباتە ماڵەوە.
باوکی محەممەد کە بێوەپیاوە و دەیەوێ کچێکی گەڕەگ بێنێ و خۆی ئامادە ئەکات بۆ ئاھەنگی ژن ھێنان. بە دیارییەوە نزیک بۆوە لە خانەوادەی کچەکەو ئەوانیش ڕەزامەند بوون. بەڵام ئەویست ئەوە بشارێتەوە کە کوڕێکی نابینای ھەیە و لەبەر ئەوەی ئەترسا کە بنەماڵەی کچەکە وا تێبگەن کە ئەمە نیشانەیەکی خراپە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٩ پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی پۆل:فیلمە فارسییەکان پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان
زوێران
زوێران گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی زوێران بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٩٥ کەس لە ٤٠ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
کۆڵیت
کۆڵیت گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی کۆڵیت بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٠٨ کەس لە ٢٣ بنەماڵەدا بووە.
ھێرشی قوتابخانەی پیشاوەر ٢٠١٤
وێنۆک|شوێنی خوێندگای پیشاوەر ھێرشی قوتابخانەی پیشاوەر هێرشێکی تیرۆیستی بوو لە ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ لەلایەن چەکدارانی تاڵیبانوە ئەنجامدرا لە خوێندنگایەکی سەربازی حکوومی بەناوی پیشاوەر کە لە شاری پیشاوەرە لە پاکستان ، ئەم هێرشە بووە هۆی کووژرانی ١٤٥ هاووڵاتی لە ستافی خوێندگا و خوێندکاران ناو خوێندنگایەکە و لەنێویاندا ١٣٢ منداڵی تێدابووە ، هاوکات بەهۆی ئەو کردەیە حەوت لە چەکدارانی تاڵیبانی پاکستانی کووژران ، دوای چەند ڕۆژێک تاڵیبان وێنەی چەند چەکدارێکی بڵاوکردەوە کە دەستییان هەبووە لەم کردەوەیە. لەدوای ڕووداوەکە زۆرینەی وڵاتەکان و نەتەوە یەکگرتووەکان ئیدانەی کارەکەیان کرد.
قەوەخ
قەوەخ (Qewex، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندی|ی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٨٢٦ کەس لە ٦٥٤ بنەماڵەدا بووە.
کۆڵیت
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
قەوەخ
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
ڕێگای مەرگ
ڕێگای مەرگ (بە عەرەبی: طريق الموت). (بە ئینگلیزی:Highway of Death). کە بەفەرمی بە شەقامی-٨٠ ناسراوە. کەوتۆتە نێوان هەردوو شاری کووەیت لە وڵاتی کووەیت بۆ شارۆچکەی سەفوان لە شاری بەسرا لە باشووری عێراق. شەقامەکە لەساڵی ١٩٩٠دا لەلایەن هێزەکانی پێشووی عێراقەوە بەکارهێندرا بۆ دەستبەسەرداگرتنی وڵاتی کووەیت. لە ڕێکەوتی (٢٦ بۆ ٢٧ی ٢ی ١٩٩١) زیادلە ١٠ هەزار سەربازی گەڕاوەی سووپای عێراق کەلە ڕێگەدابوون بۆگەڕانەوە بۆناو خاکی عێراق کرانە ئامانجی هێزەکانی ئاسمانی ئەمریکا و کەنەدا. جگە لەو ژمارە گەورەیەی قوربانیانی هێرشەکە، ژمارەیەکی زۆۆرلە ئۆتۆمۆبیل و چەند کەرەستەیەکی تر لەناوچوون
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کووەیت لە ١٩٩١ پۆل:مێژووی کووەیت
سامسۆنگ گالاکسی نۆت ئێج
250px|بێچوارچێوە|چەپ 250px|وێنۆک|سامسۆنگ گالاکسی نۆت ئێج لە ڕەنگی سپی
سامسۆنگ گالاکسی نۆت ئێج (بە ئینگلیزی: Samsung Galaxy Note Edge) مۆبایلی ژیری ئەندرۆیدە، دروستکراوی کۆمپانیای سامسۆنگە، ئەم مۆبایلە بڵاوکراوەتەوە لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤.
سەرچاوە
پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان پۆل:مۆبایلەکانی سامسۆنگ پۆل:مۆبایلەکانی ٢٠١٤
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
قوتابخانەی پیکۆ
قوتابخانەی پیکۆ یەکە لە ساڵی ١٩٩٩ یاری فلاش کە لەلایەن تۆم فۆلپ بۆ وێبسایتەکەی نیوگراوندس پەرەی سەندووە. لە کاتی دەرچوونی "یەکێک لە ئاڵۆزترین یاریە فلاشەکان" بوو، نمایشکردنی "ئاڵۆزیەکی دیزاین و پۆڵەندی لە پێشکەشکردن کە بە راستی نەبینراوە لە پەرەسەندنی یاریە گەمڕازەکانی فلاش" ئەوە بە شێوەیەکی فراوان متمانە پێکراوە لەگەڵ دەستپێکردنی دیمەنی یاریەکانی فلاش و یارمەتیدان لە دەستپێکردنی نیو گڵەند "وەک هێزێکی گشتی"
یاری
یاریەکە ڕێگە بە یاریزانەکان دەدات چەند ڕێگایەکە هەڵبژێرن لە نێو هۆڵەکانی قوتابخانەکە، گفتوگۆ لەگەڵ خوێندکارە ڕزگارکراوەکان بکەن و شەڕی دوژمن بکەن، هەموویان بە کلیکی ماوسەوە لێخوڕین.
فەخری کوروتورک
فەخری سابیت کوروتورک (؛ ٣ی ئابی ١٩٠٣ – ١٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٧) سیاسەتمەدار و ئەفسەرێکی سەربازی تورک بوو ھەروەھا شەشەمین سەرۆک کۆماری تورکیا بوو بۆ ماوەی ٧ ساڵ (١٩٧٣–١٩٨٠) بەر لە سەرۆکایەتی کۆماری تورکیا لە ساڵی ١٩٥٧ تا ١٩٦٠ وەک فەرماندەی سێیەمی ھێزەکانی دەریایی تورکیا کاری کردووە، ھەروەھا لە ساڵی ١٩٦٨ تا ١٩٧٣ ئەندامی ئەنجومەنی پیرانی کۆمار بووە و دیسان لە ساڵی ١٩٨٠ بووە، پێش ئەوەی سیناتۆر بێت، وەک باڵیۆزی تورکیا کاری کردووە بۆ یەکێتیی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٦٠ تا ١٩٦٤.
ژیانی تایبەتی
لە ساڵی ١٩٤٤ لەگەڵ ئیمێل کۆروتورک ھاوسەرگیری کردووە و دوو کوڕ و کچێکیان بووە. فەھری کۆروتورک لە شاری مودا لە ئەستەنبوڵ کۆچی دوایی کرد. لە گۆڕستانی دەوڵەتی تورک لە ئەنقەرە بەخاک سپێردرا. عوسمان کۆروتورکی کوڕی لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٩٦ وەک باڵیۆزی تورکیا لە تاران دەستنیشانکرا، حکوومەتی ئێران بەڵگەنامەکانی سەبارەت بە باوکی پێشکەشی کرد کە لە کاتی دەستبەسەرداگرتنی باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٧٩ دەستی کەوتبوو. لە بەڵگەنامەکاندا باس لەوە کراوە کە زۆربەی باڵیۆزەکان کە لە یەکێتی سۆڤیەت خزمەتیان کردووە بازاڕی ڕەشیان بەکارھێناوە بۆ گۆڕینەوەی مووچەکانیان بە دۆلاری ئەمریکی (کە بەھای زیاتری لەنێو دانیشتوواندا ھەبوو) لەکاتێکدا فەخری کۆروتورک تاکە کەسە کە گۆسبانکی بەکارھێناوە بۆ گۆڕینەوەی مووچەکەی.
سەرچاوەکان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی تورکیا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٣ پۆل:مردووانی ١٩٨٧
بڕیارنامەی ١٠٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٠٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی تەممووزی ١٩٥٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای نێونەتەوەییی داد. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٦٧٧ەم، پەسندکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٥٤
فلیپی بەلجیکا
thumb|فلیپی پاشای بەلجیکا فلیپی بەلجیکا (ناوی تەواوی:لویز فلیپ لیۆپۆلد ماری) لەدایکبووی ١٥ی نیسانی ١٩٦٠، فلیپ لەوەتەی ٢١ی تەمموزی ٢٠١٣ پاشای بەلجیکایە ئەمەش لەدوای ڕادەستکردنی دەسەڵاتی لەلایەن باوکییەوە ئالبێرتی دووەم ، فلیپ مەسیحییەکی کاسۆلیکییە
سامسۆنگ گالاکسی نۆت ٣ نیۆ
سامسۆنگ گالاکسی نۆت ئێج (بە ئینگلیزی: Samsung Galaxy Note Edge) مۆبایلێکی ھۆشمەندی ئەندرۆیدە، دوستکراوی کۆمپانیای سامسۆنگە، ئەم مۆبایلە بڵاوکراوەتەوە لە ١ی شوباتی ٢٠١٤.
سەرچاوە
پۆل: ئامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان پۆل: مۆبایلەکانی سامسۆنگ پۆل: مۆبایلەکانی ٢٠١٤
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
گالیسیا
جەلیقیە (بە ئیسپانی:Galicia)، کەتەلۆنیا ھەرێمێکە دەکەوێتە ڕۆژئاوای ووڵاتی ئیسپانیا، ھاووڵاتیانی ئەم ھەرێمە بە زمانی کاتەلانی دەدوێن کە تایبەتە بە ھەرێمەکەیان و ئەمەو جگە لەوە زمانی ئیسپانییش دەزانن، پایتەختی ھەرێمی کەتەلۆنیا شاری Santiago de Compostelaیە، لەڕووی مێژووشەوە ئەم ھەرێمە ھەمیشە ئارەزووی جیا بوونەوە لە ئیسپانیا دەکات بۆ پێکھێنانی قەوارەیەکی سەربەخۆی تایبەت بەخۆیان لە ئێستادا خاوەن پەرلەمانێکە ھاوکاتیش ھەرێمێکی ئەتۆنۆمین، لەکەتەلۆنیا نزیکەی حەوت میلیۆن کەس دەژین
سەرچاوە
پۆل:ئیسپانیا
ھێزەکانی بەرگریی نەتەوەییی سووریا
ھێزەکانی بەرگریی نەتەوەییی سووریا گرووپێکی سەربازیی سووریایە. لەلایەن حکوومەتی سووریاوە ڕێکخراون و ئەرکەکەیان پشتیوانیکردنە لە ئۆپەراسیۆنەکانی دژی چەکدارە ئۆپۆزسیۆنەکان. ئەو هێزانە لە ڕۆڵی پیادەدا کار دەکەن، ڕاستەوخۆ دژی یاخیبووەکان لەسەر زەوی شەڕ دەکەن و ئۆپەراسیۆنی دژەیاخیبوون ئەنجام دەدەن بە هەماهەنگی لەگەڵ سوپا، کە پاڵپشتی لۆجستی و تۆپخانە بۆیان دابین دەکات پێشبینی دەکرێت ئەو هێزانە چەندین ئەندامیان هەبێت کە لە خەڵکی سوریا یان خۆبەخشەکان دەستنیشان دەکرێن ماڵپەڕی ئاسایشی جیهانی بڵاویکردۆتەوە کە ئامانجی پێکهێنانی بریتییە لەداماڵکردنی هێزە ئاساییەکانی حکومەت لەبەرپرسیارێتی دەستدرێژییەکانی.
سەرچاوەکان
پۆل:شەڕی ناوخۆیی سووریا پۆل:تەوەری بەرگری
بێورانی خوارێ
بێورانی خوارێ (Bêwranî xwarê، ) دێیەکە لە گوندستانی بەریاجی، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەردەشت، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٣٨ کەس لە ١٢٦١ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەردەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی سەردەشت
فوئاد مستەفاسوڵتانی
فواد مستەفا سوڵتانی ناسراو بە کاک فواد (١٩٤٩ - ١٩٧٩) تێکۆشەری سیاسی، یەکێک لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران و شۆڕشگێڕی کۆمۆنیستی کورد بوو.
پوختەی ژیان
فواد مستەفا سوڵتانی ساڵی ١٩٤٩ لە گوندی ئەڵمانە سەر بە شارستانی مەریوان لەدایک بوو. ساڵی ١٩٦٨ چووە زانکۆی سەنعەتی شەریف لە تاران و لە بواری کارەبا دەستی بە خوێندن کرد. ھەر لەوێوە چالاکییە سیاسییەکانی دەست‌پێکرد. ساڵێک دواتر لەگەڵ ھێندێ لە ڕفیقانی لە پاییزی ١٩٦٨ ڕێخراوێکیان پێک ھێنا کە دواتر بە کۆمەڵە ناسرا. لە ساڵی ١٩٧٦، ساواک دەست‌بەسەری کرد بەڵام ئەو لە بەندیخانە بوو بە سەرۆکی شۆڕشەکان و بزووتنەوە ناڕەزایییەکانی ناو بەندیخانە. لە ١٩٧٨ (گەلاوێژی ١٣٥٧) لە بەندیخانە ڕزگاری بوو.
فواد مستەفا سوڵتانی و ھاوڕێکانی ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبوو لە ڕووناک کردنەوەی زەحمەت‌کێشانی کوردستان لەژێر زۆری دەستگای شای ئێران. ئەو ڕۆڵێکی گرینگی لە پێش‌کەوتن و یەک‌گرتنی شەپۆلەکانی شۆڕشی دژە دەسەڵاتی شای ئێران لە شارەکانی مەریوان و سنە ھەبوو. پێک‌ھێنانی یەکیەتی جووتیاران و چالاک کردنی یەکەمین دەستەی پێشمەرگەکانی کۆمەڵە (ئۆرگانی سەربازیی زەحمەتکێشانی کوردستان) یەکێک بوو لە گرینگرین دەست‌کەوتەکانی لەو بوارەدا. فواد مستەفا سوڵتانی لە ساڵی ١٩٧٩ (٩ خەرمانانی ساڵی ١٣٥٨) بە دەستی ھێزەکانی حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە شەڕێکی چەکداریدا کوژرا.
خەبات بۆ گەل
فواد مستەفا سوڵتانی ڕێبەرێکی سیاسیی کورد بوو کە کاریگەرییەکی زۆری ھەبوو لەسەر ڕووداوەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان دوای ڕاپەڕینی جەماوەری ئێران لە ساڵی ١٩٧٩دا. پێش تەواوبوونی خوێندن لە ڕووداوێکدا ھێزەکانی گاڕدی پاشایەتی ئێران ھێرشیان کرد لەسەر شوێنی حەسانەوەی خوێندەکارەکان. فواد مستەفا سوڵتانی کە ئەودەم تەمەنی نزیک بیست ساڵ بوو، لە ئاکامی پاراستنی مافەکانی خۆی و ھاوڕێکانی بە ئاجور ھێرش دەکات بۆ فەرماندەیەکی گاڕد. ھەر بۆیە قۆڵ‌بەست و ڕەوانەی بەندیخانە دەکرێت. دوای ڕزگار بوون و تەواو کردنی خوێندن لە چەن پۆستی باش بۆ کار کردن دادەمەزرێ بەڵام ھەمیشە لەژێر چاودێری ساواک بووە و ھەر بۆیە قەت ڕێگەی پێ‌نەدراوە لە کوردستان خەریکی کار ببێت.
لەو سەردەمەدا و دوای کوودەتای ١٩٥٣، پارلەمان دەسەڵات و سەربەخۆیی خۆی لەدەست دابوو و لە ئاکامدا ھیچ ڕێکخراوێک بە شێوەی تەواو دەسەڵاتی نەمابوو مەگەر پاشایەتی. بۆ پاراستنی ئاسایشی دەزگای پاشایەتی بە یارمەتی وەر گرتن لە سی ئای ئەی ڕێخراوەیەکیان پێک‌ھێنا بە ناوی ساواک. دوای ١٩٥٣ ئۆپۆزیسیۆنی بەرەی نەتەوەییی ئێران و حیزبی توودەی ئێران بە تەواوی سەرکوت کران بەڵام چەند بزووتنەوەی تر درووست‌بوون کە بڕوایان بە شەڕی چەکداری بوو. لە ساڵی ١٩٦٩دا فواد مستەفا سوڵتانی و چەن‌کەس لە ھەڤالەکانی کە زیاتر خوێندەکارەکانی زانکۆ بوون، ڕێخراوێکی سیاسی پێک‌دێنن کە دواتر ناوی بوو بە کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستان. ئەوان بڕوایان بە مارکسیسم و سۆشیالیزم بوو.
نزیکی ڕاپەڕینی ئێران فواد مستەفا سوڵتانی لە بەندیخانە دەبێ و لە ئاکامی مانگرتنێکدا لە گەلاوێژی ١٩٧٩ لەگەڵ بەندکراوە سیاسییەکانی دیکە ڕزگار بوون. کاتێ فواد مستەفا سوڵتانی لە بەندیخانە ڕزگاری بوو گۆڕانکارییەکی گەورە و گرینگی سیاسی بەسەر کوردستان دەھات. لە ماوەیەکی کەم و بە گەڕانەوەی ئەندامەکانی کۆمەڵە بۆ شارەکانی خۆیان و بزووتنەوەیەکی سیاسی کۆمەڵایەتی بەڕێکەوت و جگە لە فواد، کەسانێک وەکوو حەمە حسەین کەریمی، جەعفەر شەفیعی و سدیق کەمانگەر ڕۆڵێکی گرینگیان تێدا بوو. ڕیخراوی کۆمەڵە ھەتا چەن ڕۆژ پاش سەرکەوتنی شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران نھێنی بوو، بەڵام بە دوای کوژرانی محەممەد حوسێن کەریمی لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵە لە ڕووداوی داگیرکردنی بنکەی پۆلیسی شاری سەقز لە ١٥ی شوباتی ١٩٧٩ (٢٦ی ڕێبەندانی ١٣٥٧)، بزووتنەوەی کۆمەڵە خۆی ئاشکرا کرد.
لە کەمتر لە ساڵیکدا خەڵکی کوردستان قۆناغێکی ئازاد و دیموکراتیان ڕابردبوو، بەرامبەر دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی دەوەستان و لە مافەکانی خۆیان بەرگیریان دەکرد. بەڵام ڕووحوڵڵا خومەینی ڕابەری ئەوکاتی کۆماری ئیسلامی دەستووری کردە سەر ھێزە تازە پێک‌ھاتەکەی سوپای پاسداران کە ھێرش بۆسەر کوردستان ببەن. ھەروا ئەبولحەسەن بەنیسەدر یەکەمین سەرۆک کۆماری ئێران ڕایگەیاند تاکوو ھێزەکان کاریان لە کوردستان تەواو نەبووە نابێت پۆتینەکانیان دەرھێنن.
لەو کاتەدا لە سەرانسەری وڵاتی ئێران، ڕۆژھەڵاتی کوردستان تەنیا شوێنێک بوو کە فەزای ئاوەڵای سیاسی ھەبوو بویە دەسەڵاتی ناوەندی دەیەویست سەرکوتی بکات. لە ھاوینی ساڵی ١٩٧٩ (١٣٥٨) شار و گوندی ڕۆژھەڵات بوو بە ئامانجی ھێرشەکانی سوپای پاسداران و ئەرتەشی ئێران و لە ئاسمان و زەویەوە و ھیزەکانی ئەرتەش و سپا ڕەوانەی شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان کران. بەڵام لە پاییزی ھەر ئەو ساڵەدا بو دەربڕینی ناڕەزایی گشتیی جەماوەری شارەکان، مەجبوور بوون شارەکان جێ بھێڵن. چەندین شار لە ڕۆژھەڵات کوردستان ھەتا بەھاری ١٩٨٠ (١٣٥٩) ئازاد مایەوە تاکوو دیسان بووە ئاکامی ھێرشەکانی کۆماری ئیسلامی و ئەوە بووە دەستپێکی دووھەمین بەرەنگار بوونەوەی گەلانی ڕۆژھەلاتی کوردستان بەرامبەر ھیزەکانی کۆماری ئیسلامی. فواد مستەفا سوڵتانی لەو قۆناخە ئەرکێکی دیاری ھەبوو لە ڕیخستنی گەل.
دەست‌کەوتە بەرچاوەکان
فواد مستەفا سوڵتانی لەو سەردەمەدا بووە ھۆی چەن سەرکەوتن لە بواری کۆمەڵایەتی و سیاسی لە کوردستان‌دا، لەوانە:
ڕۆڵی فواد مستەفا سوڵتانی لە مێژووی بزووتنەوەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان دوای ١٩٧٩ بێ‌وێنەیە. تەنھا ٨مانگ دوای ڕزگاری لە بەندیخانە و تا کاتی کوژرانی لە تەمەنی ٣١ساڵیدا، لەو ماوە کەمەدا، توانی لاپەڕەیەکی نوێ لە مێژووی ئازادیخوازی گەلی کورد بنەخشێنێت.
گیانبەختکردن
گیانبەختکردنی فواد مستەفا سوڵتانی ئەگەرچی خەمێکی یەکجار گەورە بۆ جەماوەر و بزووتنەوە بوو، ئەما لەراستی‌دا شێوازی ڕووداوەکە بۆخۆی دڵ‌تەزێن و دوور لەوەی بوو کە بتوانرێت چاوەڕێ بکرێ. ڕووحوڵڵا خومەینی ڕابەری کاتی کۆماری ئیسلامی، سادق خەڵخاڵی دەکات بە حاکمی شەرع لە کوردستان و ئەویش لە کوشتنی ڕۆڵەکانی کوردستان ھیچ کەم‌کاری نەدەکرد. لە یەکێک لە ھەڵمەتەکانی لە شاری مەریوان دوو دانە لە براکانی فواد مستەفا سوڵتانی بە تاوانی ئازادی‌خوازی لە سێدارە دەدات. بە بڵاوبوونەوی ئەو ھەواڵە شاری مەریوان تووشی ئاڵۆزی ئەبێت. فواد مستەفا سوڵتانی کە لەو کاتەدا لە دەرۆی شاری مەریوان دەبێ، بۆ ھێمن کردنەوەی شار و بۆ لای دایکی جەرگ‌سووتاوی (نەھیە خان) بە نھێنی دەگەڕێتەوە مەریوان. دوای دیتنەکانی، کاتی گەڕانەوە، لە گۆندێک بە ناوی بەستام، لە نێوان شاری سەقز و مەریوان، زۆر بە ھەڵکەوت تووشی دەستەیەک خۆفرۆش و پاسداری سوپا دەبن و بەشەڕ دێن. ژمارەی ھەواڵانی فواد مستەفا سوڵتانی زۆر کەم دەبێ و بۆ شەڕ نەڕۆشتبوون بۆیە لە ئاکام‌دا، فواد و چەن‌دانە لە ھاوڕێکانی گیان بەخت دەکەن.
مستەفا چەمران کە خوێندنی لە وڵاتی ئەمریکا تەواو کردبوو و زانای شەڕی پارتیزانی بوو، ھەر بۆ بەرەنگاری دەگەڵ بزووتنەوی خەڵکی کوردستان و پووچەڵ کردنەوەی خەباتی چەکداری پێشمەرگەکانی کوردستان ڕەوانەی کوردستان دەکرێت. وەک ئەوەی باسی دەکەن ئەگەرچی دژمنایەتی ھەبووە دەگەڵ فواد مستەفا سوڵتانی بەڵام ڕیزیان ھەبووە بۆ یەک. دەڵێن دوای دیتنی تەرمی فواد مستەفا سوڵتانی فرمێسک دەڕێژێت و دەڵێن ھەر بە دەستووری چەمران بوو کە نەوەک ھەمیشە کە بێڕێزیان دەکرد بە تەرمی شەھیدانی کورد، تەرمی فواد مستەفا سوڵتانی ھەتا شاری مەریوان دەبەن و ئەیسپێرنە دەستی خەڵک. تەرمی فواد مستەفا سوڵتانی لە قەبرانی تاڵەسواری گوندەکەی، لە تەنیشتی دو براکەی حسەین و ئەمین دەنێژرێت، ھەر ئەو دوو برای کە بۆ دیتنی تەرمی ئەوان گەڕابوویە مەریوان و ببوە ھۆی گیانبەختکردنی؛ ھەر ئەو گۆڕستانەی دوو ساڵ دوای ئەوە دوو برای دیکەی فواد مستەفا سوڵتانی و ژمارەیەک زۆرتر لە بنەماڵەکەی و ھاوڕێکانی تێیدا بوونە میوان.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:مردووانی ١٩٧٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨ پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:کۆمۆنیستە ئێرانییەکان پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان پۆل:مارکسیستە ئێرانییەکان پۆل:مارکسیستە کوردەکان پۆل:سیاسییەکانی کۆمەڵە ڕێکخراوی کۆمۆنیستی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان پۆل:سۆشیالیستە کوردەکان پۆل:بێدینەکان
لان ینگ
لان ینگ  (بە چینی سادەکراو:蓝瑛;، چینی دێرین:藍瑛; لەدایکبووی ١٥٨٥ بۆ ١٦٦٤) وێنەکێشی سروشت، مرۆڤ، گوڵ و باڵندە بوو، لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٨٥ پۆل:مردووانی ١٦٦٤ پۆل:ھونەرمەندانی ھۆنگژۆو پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ
گلە
گلە گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی گلە بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣١٦ کەس لە ٧٧ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
جەبر
چەپ|200px|وێنۆک|وێنەی پەڕەیەک لە کتێبی ([[جەبر و موقابەلە|الجبر المقابلة) لە نووسینی خەواریزمی]] جەبر لقێکە لە زانستی بیرکاری، لەگەڵ بیردۆزی ژمارە، ئەندازە و شیکاری. وشەی جەبر لەلایەن زانای بیرکاری خەواریزمیەوە بەکارھاتوە و لە زمانی عەرەبیدا بە مانای کۆکردنەوەی پارچەکان دێت. جەبر بریتیە لە تێگەشتن لە ھێما بیرکاریەکان و یاساکانی بەکارھێنانی ئەم ھێمانە. کەوابێ ئەکرێ بڵێین ڕیشاڵێکی بەستنەوەی تەواوی بەشەکانی بیرکاریە. بە بنەڕەتیترین بەشەکانی جەبر، دەوترێت جەبری سەرەتایی، و بە بەشە پەتییەکانی جەبر دەوترێ جەبری پەتی یان جەبری مۆدێرن. جەبری سەرەتایی لە بەکارھێنانی ئەبسترەکتەکاندا جیاوازە لەگەڵ ژمێرە، لە جەبری سەرەتاییدا ھێما نەزانراوەکان لەجیاتی ژمارەکان یان ھەندێک لە بەھا نەزانراوەکان بەکار دەھێنرێن.
پەڕاوێز
پۆل:جەبر
پێکھات
پێکھات (بە ئینگلیسی: Convention) کۆمەڵەیەکی بە شێوەیەکی گشتی پەسەندکراو لە ئستانداردەکان، نۆرمەکان، و پێومان یان نۆرمە کۆمەڵایەتییەکانە کە و زۆرجار دەبێتە شتێکی باو.
پۆل:زاراوەکانی کۆمەڵناسی پۆل:چەمکە کۆمەڵایەتییەکان
جۆرج بێرنارد شۆ
جۆرج بێرنارد شۆ (بە زمانی ئینگلیزی: George Bernard Shaw) (٢٦ی تەمووزی ١٨٥٦ – ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٥٠) نووسەرێکی شانۆیی ئێرلەندی و یەکێک لە دامەزرێنەرانی قوتابخانەی لەندەن بۆ ئابووری بوو. یەکێکە لە کەڵە ئەدەبیانی بەریتانیا و ئێرلەندا. یەکەم نووسینی پڕسوودی لە بارەی موزیک و ئەدەبی ڕەخنەیی بوو، بەهرە سەرەکیەکی لە بواری دراما بوو، زیاتر لە ٦٠ شانۆگەری نووسیەوە. چەندین پارچە نووسینی لەسەر بابەتی سۆشیالیستی و هەژاری و دادپەروەرێتی و ئایین و موزیک ئەوجۆرە بابەتانە نووسیوە. شۆ چەندین بواری تاقیکردۆتەوە لەوانە پەروەردە و هاوسەرگیری و ئایین و  حکومەت  و تەندروستی. هەروەها شۆ ماوەیەک ئەندامی کۆمەڵەی فابی بوو و ماوەیەکی کورتیش ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای لەندەن بوو. لە ساڵی ١٨٩٨ شۆ ژیانی هاوسەری لەگەڵ چارلۆت پەین-تاون شێد  پێکهێنا، کە هاوڕێی بوو لە کۆمەڵەی  فابی. هەردووکیان لە ئایۆت سانت لۆرێنس  نیشتەجێ بوون، لە خانووێک کە ئێستا پێی دەگوترێت کۆڕنەی شۆو (بە ئینگلیزی  (Shaw's corner)، شۆ هەر لەوێش کۆچی دوایی کرد لە تەمەنی ٩٤ ساڵیددا. شۆ تاکە کەس کە توانیویەتی هەردوو خەڵاتی نۆبڵ لە ئەدەب و خەڵاتی ئۆسکار وەرگرێت، شایانی باسە خەڵاتی نۆبڵی لە بواری ئەدەب دا لە ساڵی ١٩٢٥ پێبەخشرا، شۆ ویستی خەڵاتەکە ڕەت بکاتەوە بەڵام ژنەکەی قایلی کرد بەوەی وەریگرێت چونکە ئەمە دەبێتە ستایشێک بۆ ئیرلەندا. شۆ خەڵاتەکە ئەکاتە دیاری بۆ نووسەرەکانی ئێرلەند تاکو بتوانن کارەکانیانی پێ چاپ و بڵاو بکەنەوە. شۆ لەو دەمەدا "ئەڵێت لە هەڕەتی لاویدا وێڵ و سەرگەردانی پارە بووم، ئێستا ئەمدەنێ کە لە کەناری وشکا کەوتووم، لە کوێ بوو ئەو کاتانەی شەپۆلەکان تەراتێنیان پێ دەکردم!؟"
سەرچاوە
ویکیپیدیا ئینگلیزی
پۆل:شانۆنامەنووسانی سەدەی ١٩یەم پۆل:شانۆنامەنووسانی ئیری پۆل:سۆسیالیستە ئیرییەکان پۆل:مردووانی ١٩٥٠ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٦ پۆل:ھەڵگرانی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیات پۆل:ھەڵگرانی خەڵاتی ئۆسکار پۆل:نووسەری شانۆگەری پۆل:بێدینەکان پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی بریتانی پۆل:مردن بەهۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان
ئیسەوڵێ
ئیسەوڵێ گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی ئیسەوڵێ بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٥٠ کەس لە ٥٢ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
بلووز
بلوز جۆرێک لە مۆسیقایە کە گۆرانی و سروودەکانی ڕەشپێستەکانی ئەمریکاوە هاتووە.
پەڕاوێز
پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا پۆل:مێژووی ئەفریقی-ئەمریکی پۆل:شێوازەکانی مۆسیقای ئەمریکا
ئیمپراتۆر سوانگزۆنگی تانگ
ئیمپراتۆر سوانزۆنگی تانگ (لەدایکبووی ٨ی ئەیلوولی ٦٨٥ بۆ ٣ی ئایاری ٧٦٢) بە زۆری وەک ئیمپراتۆر مینگی تانگ یان ڕێزلێگیراوی ئاب ناسراوە، ناوی فەرمی لی لۆنگجی یازدەم ئیمپراتۆری ئیمپراتۆرییەتی تانگ بوو لە چین، فەرمانرەوایەتییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٧١٣ بۆ ٧٥٦ی زایینی، کە دەکاتە ٤٣ ساڵ و بە درێژترین ماوەی فەرمانڕەوایییەتی دادەنرێت لە سەردەمی ئیمپراتۆرییەتەکە لە سەرەتای ناوەندی فەرمانڕەوایییەتییەکەی فەرمانڕەوایییەکی ماندوونەناس و تێگەیشتوو بوو و لەلایەن چانسلەرە بەتواناکانی وەک یاوۆ چۆنگ، سۆنگ جینگ و ژانگ یویێ یاوەری کراوە، بەھۆی سەرکەوتنەکانی لە بەرەو پێشبردن و بەھێزکردنی ئیمپراتۆرەکە ستایشکراوە بەڵام ڕەخنەی لێگراوە بەھۆی زۆر متمانەپێکردن بە چانسلەرەکانی وەک لی لینفو، یانگ گوۆژۆنگ و ئان لوشان لەسەردەمی خۆیدا، کە سەردەمی زێڕینی ئیمپراتۆرییەتەکە لەگەڵ کودەتای چانسلەر ئان لووشان بە کۆتایی دێت.
شیعر
سوانزۆنگ یەکێک لە شیعرەکانی لە تۆماری سێ سەد شیعرەکانی تانگک کۆکراوەتەوە
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٦٨٥ پۆل:مردووانی ٧٦٢ پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:مۆسیقاژەنەکانی ئیمپراتۆریەتی تانگ پۆل:٣٠٠ شاعیرەکەی تانگ پۆل:نووسەرەکانی لوۆیانگ پۆل:مۆسیقاژەنەکان لە ھێنان پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆرییەتی تانگ لە ھێنان پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:شاعیرانی ھێنان
ئەحمەواوای سەرا
ئەحمەواوای سەرا (Eḧmewaway sera، ) دێیەکە لە ی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٤١٥ کەس لە ٧٥ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
بڕیارنامەی ١٠٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ میسر پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٥٥ پۆل:میسر لە ١٩٥٥ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٥٥ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل
مایکڵ جۆردن
مایکل جێفری جۆردەن (لەدایکبووی ١٧ی شوباتی ١٩٦٣ لە نیویۆرک) ناسراو بە  MJ ، یاریکەری بەناوبانگی ئەمریکی لە یاریی تۆپی باسکە بوو. زۆر کەس لەو بڕوایە دان ئەو باشترین یاریزانی مێژووی باسکەیە کە لە خولی باسکەی ئەمریکا (NBA) یاری کردووە. مایکل جۆردەن شەش جار لەگەڵ یانەی شیکاگۆ بولز بۆتە پاڵەوانی کۆتایی NBA و لەگەڵ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی ویلایەتە یەکگرتووەکان دوو جار بۆتە خاوەنی مێدالیای زێڕ لە ئۆڵەمپیادەکانی ساڵانی ١٩٨٤ و ١٩٩٢ بۆ یاری تۆپی باسکە.
خێزان
جۆردەن کەسایەتی ئەفریقی و ئەمریکییە، باوکی ناوی جەیمز و دایکی ناوی دیلۆریسە. باوکی لە ساڵی ١٩٩٣ کۆچی دوایی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:مێدالیاوەرگرانی زێڕی ئۆڵمپیکی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:یاریزانانی تۆپی سەبەتەی ئەفریقی و ئەمریکی پۆل:یاریزانانی تۆپی سەبەتەی پیاوانی سەرجەم کۆلێژەکانی ئەمریکا پۆل:وەبەرهێنەرە ئەمریکییەکان پۆل:یاریزانانی تۆپی سەبەتەی پیاوانی ئەمریکا پۆل:پاڵێوراوانی هۆڵی ناوبانگی فیبا پۆل:یاریزانی ناوداری هۆڵی باسکەی نایسیزم پۆل:یەکێتی تۆپی سەبەتەی نیشتمانی ئەستێرەکان پۆل:ژمارەی خانەنشینی یاریزانانی کۆمەڵەی تۆپی سەبەتەی نیشتیمانی پۆل:دیزاینەری پێڵاو پۆل:وەرزشوانانی شاری بروکلین
کانی ھەنجیر
کانی ھەنجیر یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی ئاشتی لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
ماتریکسی یەکە
ماتریکسی یەکە یان ڕیزکراوەی یەکە (Identity matrix) ماتریکسەکی چوارگۆشەیییە ھەموو دانەکانی سفرە جگە لە دانەکانی سەر تیرەی سەرەکی کە دەکاتە ١. ماتریکسی یەکە بە In یان شێوەی سادەتری I ھێما دەکرێت. لە خوارەوە ماتریکسی یەکە لە جۆرەکانی ١×١ تا n×n دیاری کراوە.
لە لێکدانی ماتریکسەکاندا، ماتریکسی یەکە لە جۆرێکی دیاریکراو ڕۆلی ژمارەی یەک دەبینێت لە لێکدانی ژمارەکان ئەمە یەکێک لە تایبەتمەندییە گرینگەکانی ماتریکسی یەکەیە، واتە ئەگەر A ماتریکسەکی چوارگۆشەیی بێت لە جۆری m‌×m ئەوا
بە بەکارھێنانی فانکشنی دێلتای کرۆنێکێر دانەکانی ماتریکسەکی یەکە بەم شێوە بەدەست دێت:
.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:١ (ژمارە) پۆل:ماتریکسەکان پۆل:جەبری ھێڵی
چاڵی سوور
چاڵی سوور گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی چاڵی سوور بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٩٦ کەس لە ٤٣ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
گیوم دو لا پێریێ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٥٠٣ پۆل:مردووانی ١٥٦٥
گاوۆ ژیبای
گاوۆ ژیبای (بە چینی:曹知白; لەدایکبووی ١٢٧١ بۆ ١٣٥٥) وێنەکێشێکی ناسراو بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی یوان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٢٧٢ پۆل:مردووانی ١٣٥٥ پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٣یەم پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم
کوردانی فەلەستین
کوردانی فەلەستین (، ) بە ئەو ژمارە لە خەڵکی فەلەستین دەگوترێت کە ڕەچەڵەکێکی کوردیان ھەیە. زۆرینەی ئەو کوردانە لە سەردەمی ئەیووبییەکان و لە کاتی شەڕەکانی خاچپەرستیدا بۆ فەلەستین کۆچیان کردووە. سەرکردەکانی ئەیووبی زۆر یەک لە ھۆزە کوردەکانیان لە فەلەستین جێگر کردن ھەتاوەکوو بەرگری لە سنوورەکانی ئەو ئیمپراتۆریەتییەتە بکەن. کوردەکانی فەلەستین زۆرتر لە شارەکانی ئەلخەلیل، قودس و نابلوس دەژین. پێشبینی دەکرێت کە نزیکەی یەک لە سێی دانیشتووانی ئەلخەلیل بە ڕەچەڵەک کوردبن و گەڕەکی خۆیان ھەیە کە بە ناوی خۆیانن وەکوو حارەتول ئەکراد (غەڕەکی کوردان). ھەروەھا زۆرێک لە بنەماڵە کوردەکان لە دوای دەسەڵاتداریی ئەیووبییەکان چوونەتە فەلەستین، بەتایبەت لە سەردەمی عوسمانییەکاندا. کوردەکان گەورەترین کەمینەی نەتەوەیین لە کەناری ڕۆژاوا.
زمان
زمانی کوردی لە سەردەمی عوسمانییەکان لە فەلەستیندا، لەلایەن ھەندێک خەڵکی کوردەوە ھەتا کۆتاییەکانی دەیەی ١٨٥٠ قسەی پێدەکرا. ئەمڕۆکە نزیکەی گشت کوردانی فەلەستین بە عەرەبی دەدوێن، لەبەر ئەوەی کە لە ناوچەیەکی جوگرافیاییی عەرەب زماندا ھەڵکەوتوون.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پەرتبوونی کورد
دەرەپەمان
دەرەپەمەئان گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی دەرەپەمەئان بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٥ کەس لە ٦ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
بارستە
وێنۆک|کەرەستە و ئامێری تایبەت بە بارستایی و کێش بارستە یان بارستایی ھەندیی ماکی کۆوەبوو لە شتێکدایە.
بارستە بڕێکی فیزیکییە کە لە کێش جیاوازە و بەوە دەناسرێت کە بریتییە لەو بڕە ماددەیەی تەنێک لەخۆی گرتووە. بارستە یەکێکە لە سێ تایبەتمەندییەکانی ماددە و چەمکێکی سەرەکییە لە میکانیک و بابەتە پەیوەنددارەکانیدا. یەکەی پێوانی بارستە گرام و کیلۆگرامە.
پۆل:چەمکە فیزیکییەکان پۆل:میکانیکی کلاسیکی پۆل:زانستی ماددە پۆل:بارستە پۆل:بڕی بنچینەیی ئێس ئای پۆل:ڕێژە فیزیکییەکان
ڕەشەکوژیی کۆبانی
ڕەشەکوژیی کۆبانی کۆمەڵێک ھێرش و کردەی خۆکوژی بوو بۆ سەر ھاوڵاتیانی مەدەنی کورد لە شاری کۆبانی کە لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام ئەنجام دران، ھێرشەکان لە ڕۆژی پێنج شەممە ٢٥ی حوزەیرانەوە دەستیان پێکردوو و لە ڕۆژی ھەینی ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥ کۆتاییان پێھێندرا. ھێرشەکان تاوەکو ٢٨ی حوزەیران بەردەوام بوون و دوا یەکەی چەکدارانی داعش لە ڕۆژی ٢٩ی مانگدا کوژران. ھێرشەکان بوونە ھۆی کوژرانی ٢٢٣-٢٣٣ ھاوڵاتی مەدەنی، ھەروەھا ٣٥-٣٧ چەکداری کورد و لانیکەم ٧٩ ھێرشکەری داعش کوژران. ئەم ھێرشە دووەم گەورەترین کوشتاربوو کە داعش ئەنجامی دابێت لەوەتەی لە حوزەیرانی ٢٠١٤ خەلافەتەکە ڕاگەیەندرا.