cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ھەفتانەی یۆنگ جەمپ
سەرچاوەکان
پۆل:شوئیشا پۆل:گۆڤارەکانی شوێشا پۆل:ئەو گۆڤارە مانگایانەی ھەفتانە بڵاو دەبنەوە لە ژاپۆن
برادۆست (چیا)
چیای برادۆست کەوتووەتە باکووری شاری ھەولێر لە نزیک ڕەواندز و سۆران (دیانا). سەرەتاکەی لێواری ڕۆژاوای خەرەندی ڕەواندز ناسراو بە (گەلی عەلی بەگ) پێک دێنێت و بە ناواخین ناو دەبرێت لە بەرامبەر چیای کۆڕەک و ترۆپکە بەرزەکەی پێی دەگوترێت گۆڕەز کە (٢٠٥٨)مەتر بەرزە، ناوی گۆڕەز بە گشتی چیاکەش دەگوترێت.
ناوی چیای برادۆست لە ناوی ھۆزی ناسراوی برادۆستەوە ھاتووە؛ بەڵام مێژووی ناونانی دیارنییە. بە گوێرەی ھەندێک سەرچاوەی زارەکی مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ڕۆژگاری پاشا کۆرەی ڕەواندز (١٨٢٠–١٨٤٥) و شەڕی سەختی لە دژی میرانی برادۆست لە سیدەکان. گرنگترین گوندەکانی بناری چیای برادۆست: گوندی بالەکیان و ھاودیانن. ڕێگەی خەلان -سارداو لە ڕێگە گرنگەکانە کە قەدی ناوەندی چیای برادۆست دەبڕێت و دیوی ھاودیان بە دیوی زێ (خەلان) دەگەیەنێت.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنەکانی ھەولێر پۆل:چیاکانی کوردستان پۆل:کێوەکانی کوردستان
١٢ (ژمارە)
١٢ (دوازدە یان دوانزە) (12) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١١ و ١٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
لیسبۆن
لیسبۆن پایتەختی وڵاتی پورتوگالە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٤ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ٥٦٤,٦٥٧ کەس بووە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی
پۆل:لیسبۆن پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:شارەکانی پورتوگال پۆل:دامەزرانەکانی ھەزارەی ٢یەمی پ.ز پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٢یەمی پ.ز
تۆماس نۆیل
تۆماس نۆیل (١١ی ئایاری ١٧٩٩ - ٢٢ی ئایاری ١٨٦١) شاعیری بەریتانییە.
پۆل:شاعیرانی ئینگلیز پۆل:لەدایکبووانی ١٧٩٩ پۆل:مردووانی ١٨٦١
بڕیارنامەی ١٢٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩٧٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩٩ پۆل:لوبنان لە ١٩٩٩ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
بەھادور شای دووەم
بەھادۆر شای دووەم لە فارسی ناسراو بە "بەھادۆر شا پیروز" و بە ناوی تەواوی "ئەبول موزەفەر سیراجددین محمد بەھادور شا" زەعفەر دوا مەغۆل ئیمپراتۆری گورکان شانشینی لە ھیندستان. کوڕی ئەکبەر شای دووەم بووە. وەک دوا پاشای موسڵمانی ھیندستان و یەکێک لە پێشەنگەکانی بزووتنەوەی سەربەخۆیی ھیندستان لەلایەن ئیمپراتۆرییەتی بەریتانیاەوە باس دەکرێت. بەھادور شا زۆر حەزی لە ئەدەب و خەتنووسی بوو. دوای ئەو ڕووداوانەی کە بوونە ھۆی ڕاپەڕینەکانی ساڵی ١٨٥٧ی زایینی لە ھیندستان، کە بە توندی و توندوتیژی لەلایەن ھێزەکانی حکومەتی بەریتانیا کە بنکەکەیان لە ھیندستان بوو، سەرکوت کرا، ئینگلیزەکان ئەو و باقی خێزانەکەییان دەستگیر کرد، و لە کۆتاییدا لە دەلھی ەوە دوورخرایەوە بۆ یانگۆن لە بۆرما، کە لە ژێر پارێزگاری ئیمپراتۆری بەریتانیادا بوو.
حوکمڕانی
وێنۆک|پۆلیس لە دەھلی لە سەردەمی بەھادور شای دووەم، ساڵی ١٨٤٢
بەھادور شا زەفەر فەرمانڕەوایی ئیمپراتۆریەتی موغەکانی دەکرد کە تا سەرەتای سەدەی نۆزدەھەم تەنھا بۆ شاری دەلھی و خاکی دەوروبەری تا پالام بچووک بووبووەوە. ئیمپراتۆریەتی ماراتا لە ماوەی سەدەی ١٨دا کۆتایی بە ئیمپراتۆریەتی موغەکان ھێنابوو لە دەکان و ئەو ناوچانەی ھیندستان کە پێشتر لە ژێر دەسەڵاتی موغەکاندا بوون یان لەلایەن ماراتاکانەوە ھەڵمژرابوون یان سەربەخۆیی خۆیان ڕاگەیاندبوو و بوون بە شانشینی بچووکتر. ماراتاکان لە ساڵی ١٧٧٢دا شا عەلامی دووەمیان لەسەر تەختی پاشایەتی دانا، لە ژێر پاراستنی ژەنەڕاڵەکەی ماراتا مەھاداجی شیندە و دەسەڵاتیان بەسەر کاروباری موغەکاندا لە دەھلی پاراست. کۆمپانیای ڕۆژھەڵاتی ھیندستان بوو بە ھێزی سیاسی و سەربازی باڵادەست لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەمی ھیندستان. لە دەرەوەی ئەو ناوچەیەی کە کۆمپانیاکە کۆنترۆڵی دەکرد، سەدان شانشینی و میرنشین زەویەکانیان پارچە پارچە کرد. ئیمپراتۆر لەلایەن کۆمپانیاکە ڕێزی لێدەگیرا و خانەنشینییان بۆ دابین دەکرد. ئیمپراتۆر ڕێگەی بە کۆمپانیاکە دا باج لە دەھلی وەربگرێت و ھێزێکی سەربازی تێیدا بھێڵێتەوە. زەعفەر ھەرگیز ھیچ بەرژەوەندییەکی لە دەوڵەتسازیدا نەبووە و ھیچ «تەماحێکی ئیمپراتۆری»ی نەبووە. دوای یاخیبوونی ھیندستانی ساڵی ١٨٥٧، ئینگلیزەکان لە دەلھی دووریان خستەوە.
مان ئۆف ئەکشن
مان ئۆف ئەکشن ئینتەرتەیمێنت یان ستۆدیۆکانی مان ئۆف ئەکشن کۆمەڵەیەکی نووسەرانی ئەمریکییە و تایبەتمەندە بە براندە جیاوازەکانی میدیا لە تەلەڤزیۆن، فیلم، کتێبی کۆمیک و ئەنیمەیشنەوە. ستۆدیۆکە بە نمایشە ئەنیمەیشنەکانی ئەکشن و سوپەرھێرۆ و فیلمی ئەکشنی ڕاستەوخۆ و کۆمیکە زنجیرەییەکان ناسراوە، وەک فیلمی بێن ١٠، مۆلیدەی ڕێکس، "سروشتی گۆرمیتی ئازاد کرا" و پاڵەوانی گەورە ٦. مان ئۆف ئەکشن  لە ساڵی ٢٠٠٠ دروستکراوە، خاوەندارێتی و بەڕێوەبردنی لەلایەن نووسەرانی کتێبی کۆمیک و ھونەرمەندان دانکان ڕۆلۆ، جۆ کاسی، جۆ کێلی و ستیڤن تی سیگلەوەیە.
بەھادور شای دووەم
حوکمڕانی
بەھادور شا زەفەر کەسێکی دیار بوو شاعیری ئوردو، ژمارەیەک غەزەلی ئوردوی نووسیوە. لە کاتێکدا بەشێک لە ئۆپوسەکەی لە کاتی یاخیبوونی ھیندستانی ساڵی ١٨٥٧ لەدەستچوو یان لەناوچوو، کۆمەڵەیەکی گەورە بەڕاستی مابووەوە، و کۆکرایەوە بۆ کولییەتی زەفەر. دادگا کە ئەو پارێزراو ماڵی چەندین زانا و شاعیر و نووسەری بەناوبانگی ئوردو بووە لەوانە میرزا غالب، داغ دێھلڤی، ممین خان مۆمین، و محەمەد ئیبراھیم زەوق (کە ھەروەھا ڕاھێنەری بەھادور شا زەفەر بوو). دوای شکستەکەی زەعفەر وتی: غازیۆن مێن بوو ڕەھێ گی جاب تەلاک ئیمان کی تا بۆنی ئیمان لە دڵی غازییەکانماندا بمێنێتەوە،
تەخت-ی-لاندان تاک چالێ گی تێغ ھیندۆستان کی. تا ئەو کاتە شمشێری ھیندستان لەبەردەم تەختی لەندەن دەدرەوشێتەوە.
یاخیبوونی ساڵی ١٨٥٧
لەگەڵ بڵاوبوونەوەی یاخیبوونی ھیندستانی ساڵی ١٨٥٧، فەوجەکانی سیپۆی گەیشتنە دادگای موغەکان لە دەلھی. بەھۆی تێڕوانینە بێلایەنەکانی زەعفەر بۆ ئایینەکان، زۆرێک لە پاشا و فەوجەکانی ھیندستان قبوڵیان کرد و وەک ئیمپراتۆری ھیندستان ناساند.
لە ١٢ی ئایاری ساڵی ١٨٥٧، زەعفەر لە ماوەی چەند ساڵێکدا یەکەم بینەری فەرمی خۆی ئەنجامدا. لەلایەن چەند سیپۆییەکەوە کە بە «ئاشنا یان بێڕێزی» مامەڵەیان لەگەڵدا کردووە. کاتێک سیپۆیەکان بۆ یەکەمجار گەیشتنە دەرباری بەھادور شا زەفەر، لێیان پرسی بۆ ھاتوون بۆ لای، چونکە ھیچ ئامرازێکی بۆ پاراستنیان نییە. ھەڵسوکەوتی بەھادور شا زەفەر بێ چارەنووسساز بوو. بەڵام کاتێک پێی گوترا کە بەبێ ئەو ناتوانن لە بەرامبەر کۆمپانیای ڕۆژھەڵاتی ھیندستان سەرکەوتن بەدەست بھێنن، ملکەچی داواکارییەکانی سیپۆیەکان بوو.
لە ١٦ی ئایاردا سیپۆی و خزمەتکارانی کۆشک پەنجا و دوو ئەوروپییان کوشت کە دیلەکانی کۆشک بوون و دۆزرایەوە کە خۆیان حەشارداوە لەو شارەدا. لەسێدارەدانەکان لەژێر دارێکی پیپول لە بەردەم کۆشکەکەدا ئەنجامدراون، سەرەڕای ناڕەزایەتییەکانی زەعفەر. ئامانجی جەلادەکان کە لایەنگری زەعفەر نەبوون، تێوەگلانی زەفەر بوو لە کوشتنەکاندا. خاوەندارێتی بۆ ھەموو کردەوەکانی یاخیبووان. ھەرچەندە بەھۆی تاڵانکردن و پشێویەکانەوە بێزار بوو، بەڵام پشتگیری گشتی خۆی لە یاخیبوونەکەدا کرد. دواتر پێیان وابوو بەھادور شا ڕاستەوخۆ بەرپرسیار نییە لەو کۆمەڵکوژییە، بەڵکو ڕەنگە توانیبێتی ڕێگری لێبکات، ھەربۆیە لە کاتی دادگاییکردنیدا بە لایەنێکی ڕەزامەندی دادەنرا. ئیدارەی شارەکە و سوپای داگیرکەری نوێی بە «ئاژاوەگێڕ و کێشەدار» وەسف کرا، کە «بە شێوەیەکی ھەڕەمەکی» کاریان دەکرد. ئیمپراتۆر کوڕە گەورەکەی خۆی، میرزا موغڵ وەک فەرماندەی گشتی ھێزەکانی کاندید کرد. بەڵام میرزا موغڵ ئەزموونی سەربازی کەمی ھەبوو و لەلایەن سیپۆیەکانەوە ڕەتکرایەوە. سیپۆیەکان ھیچ فەرماندەیەکیان نەبوو چونکە ھەر فەوجێک ڕەتیدەکردەوە فەرمان لە کەسێکی تر وەربگرێت جگە لە ئەفسەرەکانی خۆیان. ئیدارەی میرزا موغل لە شار زیاتر درێژ نەبووەوە. لە دەرەوەی گوجار مەڕدارەکان دەستیان کرد بە وەرگرتنی پارەی خۆیان لەسەر ھاتوچۆ و خۆراکدان بە شارەکە تادێت قورستر بوو. لە کاتی گەمارۆدانی دەھلی کە سەرکەوتنی ئینگلیزەکان دڵنیا بوو، زەعفەر پەنای بۆ گۆڕی ھومایون برد، لە ناوچەیەک کە ئەوکاتە لە جەرگەی دەھلی بوو. ھێزەکانی کۆمپانیا بە سەرۆکایەتی مەیجر ویلیام ھۆدسۆن گۆڕەکەیان گەمارۆدا و زەفەر لە ٢٠ی ئەیلوولی ١٨٥٧ گیرا. ڕۆژی دواتر ھۆدسۆن تەقەی لە کوڕەکانی میرزا موغڵ و میرزا خیزر سوڵتان کرد؛ و نەوەکەی میرزا ئەبوبەخت لە ژێر دەسەڵاتی خۆیدا لە خونی دەروازە، نزیک دەروازەی دەلھی و ڕاگەیاندنی گرتنی دەھلی. بەھادور شا خۆی بردراوە بۆ ھەڤێلیی ھاوسەرەکەی، لەوێ لەلایەن دەستگیرکراوەکانیەوە بێ ڕێزی مامەڵەی لەگەڵدا کراوە. کاتێک ھەواڵی لەسێدارەدانی کوڕ و نەوەکەی ھێنرا، ئیمپراتۆری پێشوو بە ھێندە شۆک و خەمۆک وەسف کرا کە نەیتوانی کاردانەوەی ھەبێت.
مەرگ
دەوترێت لە ساڵی ١٨٦٢ لە تەمەنی ٨٧ ساڵیدا تووشی ھەندێک نەخۆشی بووە. لە مانگی تشرینی یەکەمدا بارودۆخی خراپتر بوو. ئەو «کەوچکێک لە شۆربای خۆراکی پێدرا» بەڵام تا ٣ی تشرینی دووەم ئەوەشی بە سەختی زانی. لە ٦ی تشرینی دووەمدا، کۆمیساری بەریتانیا ئێچ. بۆ ئامادەکاری بۆ مردنی دەیڤز فەرماندەیی کۆکردنەوەی لیمۆ و خشتەکانی کرد و لە «پشتەوەی گەمارۆی زەعفەر» شوێنێک بۆ ناشتنی ھەڵبژێردرا. زەعفەر ڕۆژی ھەینی ٧ی تشرینی دووەمی ١٨٦٢ کاتژمێر ٥ی بەیانی کۆچی دوایی کرد. زەعفەر کاتژمێر ٤ی ئێوارە لە نزیک پاگۆدای شوێداگۆن لە ڕێگای ٦ زیواکا، نزیک یەکتربڕین لەگەڵ ڕێگای پاگۆدای شوێداگۆن، یانگۆن بە خاک سپێردرا. مەزارگەی بەھادورشا زەعفەر دەرگا دوای وەرگرتنەوەی گۆڕەکەی لە ١٦ی شوباتی ١٩٩١ لەوێ دروستکراوە. دەیڤز لە لێدوانێکدا لەسەر زەعفەر، ژیانی بە «زۆر نادیار» وەسف کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٧٥ پۆل:مردووانی ١٨٦٢ پۆل:خەڵکی دەلھی پۆل:پاشاکانی گورکانی لە هیندستان پۆل:پاشاکانی گورکانی لە ھیندستان
٤ی ئازار
٤ی ئازار ٦٣یەم ڕۆژی ساڵە (٦٤ لە ساڵی پڕدا). ٣٠٢ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.
بۆنەکان
پۆل:ئازار پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
کۆردۆڤا، ئەلاباما
کۆردۆڤا (، ) شارێکە لە کەرتی وۆکەر، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٢٬٠٩٥ کەس بووە. ڕووبەری ١٥٫٣٨ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٣٦٫٢٢ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر پۆل:شارەکانی ئەلاباما پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر
١٣ (ژمارە)
١٣ (سێزدە یان سیانزە) (13) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٢ و ١٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئەلێخاندرۆ گۆنزالێز ئینیاریتو
ئەلێخاندرۆ گۆنزالێز ئینیاریتو (لەدایکبووی ١٥ی ئابی ١٩٦٣) دەرھێنەر، سیناریۆنووس، بەرھەمھێنەر و ئاوازدانەرێکی مەکسیکییە. کە فیلمەکانی خۆشەویستی بێمانایە (٢٠٠٠)، بابل (٢٠٠٦)، پیاوی باڵندە (٢٠١٤)، گەڕاوە لە مردن (٢٠١٦)ی دەرھێناوە. ئەلێخاندرۆ لە ٢٠١٤دا، چوار خەڵاتی ئۆسکاری بردەوە بۆ فیلمی پیاوی باڵندە، و لە ٢٠١٦دا، فیلمی گەڕاوە لە مردن بووە خاوەنی سێ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب و ئەلیخاندرۆش بە باشترین دەرھێنەری ساڵ دەستنیشانکرا.
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:ئاوازدانەران پۆل:زیندووان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنەر پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی ئینگلیزی پۆل:براوەی باشترین دەرهێنەری گۆڵدن گڵۆب پۆل:براوەکانی خەڵاتی گیڵد ئۆف ئەمریکا پۆل:باشترین دەرھێنەرانی براوەی خەڵاتی ئاریێل پۆل:براوەی باشترین دەرھێنەری گۆڵدن گڵۆب
١٤ (ژمارە)
١٤ (چواردە) (14) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٣ و ١٥.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
بڕیارنامەی ١٢٢٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٢٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی دادگای نێونەتەوەیی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩٧١ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩ پۆل:مەغریب لە ١٩٩٩ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ مەغریب پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سەحرای ڕۆژاوا پۆل:سەحرای ڕۆژاوا
ڕیدلی سکۆت
thumb|سکۆت لەساڵی ٢٠١٢ ڕیدڵی سکۆت (لەدایکبووی ٣٠ی نۆڤەمبەری ١٩٣٧) دەرهێنەرێکی بەڕیتانیە.تاکو ئێستا سێ جار پاڵێوراو کراوە بۆ خەڵاتی ئۆسکار ، هەروەها بەدەرهێنەرە سەرکەوتووەکانی هۆڵیوود لەقەلەم دەدرێ/ئەو فیلمانەی دەریهێناون بریترین لەو فیلمانەی خوارەوە:
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧ پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی ئینگلیزی پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە فەڕەنسا پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو پۆل:براوەکانی خەڵاتی گیڵد ئۆف ئەمریکا پۆل:بەرهەمهێنەرانی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی زانستی خەیاڵی
شنھ‌با
شنه‌با یاخود به‌و هه‌وا فێنكه‌ ده‌وترێ كه‌له‌ هاویندا دروست ده‌بێ به‌هۆی پاڵه‌په‌ستۆی هه‌وای ڕووی ده‌ریاو وشكی زه‌وییه‌وه‌.
سەرچاوەکان
پۆل:پەڕەکانی ڕوونکردنەوە
٨٣٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
١٥ (ژمارە)
١٥ (پازدە یان پانزە) (15) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٤ و ١٦.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
پردێ
پردێ شارەدێیەکە لە پارێزگای کەرکووک لە باشووری کوردستان، لەسەر زێی بچووکە. شارەدێیەکە سەر بە شارۆچکەی دبسە، کەتووەتە سەر زێی بچووک، لەنێوان شاری کەرکووک و ھەولێردایە، ٤٠کم لە کەرکووکەوە دوورە و ٥٠کم لە ھەولێرەوە، زێی بچووک ئەم شارەدێیەی کردووە بە سێ بەشەوە (ئازادی و ئۆرتەو تسعین)وەلەچەند گەرەکێک پئک دئت (ئازادی  وحەیسەدام و عرووبە و حەیشوەداو ئۆرتەو تسعین).
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای ک‏‏‏ە‏‏‏رکوک پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک
کۆتنوود، ئەلاباما
کۆتنوود (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی ھیووستن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ١٬٢٨٩ کەس بووە. ڕووبەری ١٥٫٠٢ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٨٥٫٨٢ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
تۆماس پەین
thumb|تۆماس پەین تۆماس پاین (لەدایکبووی ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٧٣٧ – مردووی ٨ی حوزەیرانی ١٨٠٩) چالاکوانێکی سیاسیی ئەمریکی-ئینگلیسی بوو. یەکێک لە باوکە دامەزرێنەرانی ویلایەتە یەکگرتوەکان و کەسایەتییەکی لیبرال بوو.
پۆل:تۆماس پەین پۆل:سەردەمی ڕووناکبیری پۆل:لەدایکبووانی ١٧٣٧ پۆل:مردووانی ١٨٠٩ پۆل:نووسەرانی ئینگلیز پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٨یەم پۆل:نووسەرانی ئینگلیزی سەدەی ١٩یەم پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٩یەم پۆل:فەیلەسووفانی سیاسیی ئەمریکی پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور پۆل:فەیلەسووفانی پەروەردە پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان
١٦ (ژمارە)
١٦ (شازدە یان شانزە) (16) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٥ و ١٧.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ڤلادیمیر نابۆکۆڤ
ڤلادیمێر نابۆکۆڤ (٢٢ی نیسانی ١٨٩٩ - ٢ی تەمموزی ١٩٧٧) ڕۆماننووس، شاعیر و نووسەری کورتەچیرۆکی ڕووسە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شانۆنامەنووسانی ئەمریکی پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی پۆل:شانۆنامەنووسانی ڕووس پۆل:مردووانی ١٩٧٧ پۆل:شاعیرانی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئەمریکی پۆل:وەرگێڕە ئەمریکییەکان پۆل:وەرگێڕەکانی ئینگلیزی–ڕووسی پۆل:دوور لە وڵاتانی ڕووس لە فەڕەنسا پۆل:دوور لە وڵاتانی ڕووس لە ئاڵمانیا پۆل:دوور لە وڵاتانی ڕووس لە سویس پۆل:شاعیرانی ڕووس پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ڕووس پۆل:وەرگێڕەکان لە ئینگلیزی پۆل:وەرگێڕەکان لە فەڕەنسی پۆل:وەرگێڕەکان لە ڕووسی پۆل:وەرگێڕەکانی ئەلێکساندر پوشکین پۆل:ڤلادیمیر نابۆکۆڤ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٩ پۆل:ڕۆماننووسانی ڕووس پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:یاریزانانی شەتڕەنجی ئەمریکی پۆل:ستافەکانی زانکۆی ھارڤارد پۆل:یاریزانانی شەتڕەنجی ڕووس پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
بڕیارنامەی ١٢٢٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٢٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی گورجستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩٧٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئەبخازیا و گورجستان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩ پۆل:ئەبخازیا لە ١٩٩٩ پۆل:گورجستان لە ١٩٩٩ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ گورجستان
بێن ١٠ دژی گەردوون
وێنۆک بێن ١٠ دژی گەردوون فیلمێکی ئەنیمەیشنی خەیاڵی ئەمریکییە و لە ساڵی ٢٠٢٠ بەرھەم ھێنراوە، لەسەر بنەمای پاڵەوانی بێن ١٠ دروست کراوە، کە دەتوانێت لە ڕێگەی کاتژمێرە بۆشایییەکەیەوە خۆی بگۆڕێت بۆ بێگانەیەکی سەرسووڕھێنەر. فیلمەکە لە دەرھێنانی ھێنریکی جاردیم و جۆن مەکینتایرەوەیە، ڕۆڵەکان بریتیین لە و تارا سترۆنگ و مۆنتسیرات ھێرناندێز و چەندانی تر کە ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. لەم فیلمەدا بێن تێن بە بۆشایی ئاسماندا دەگەڕێت بۆ ئەوەی ھەڕەشەیەکی نوێ بوەستێنێت کە ھەسارەکە دەخاتە وێرانکارییەکی تەواوەوە. فیلمە نوێیەکەی بێن ١٠ لە مانگی شوباتی ٢٠٢٠ بە فەرمی لەلایەن کارتۆن نێتۆرکەوە ڕاگەیەندرا.
چیرۆک
دوای ئەوەی پلانی ستێمسمیت بۆ لەناوبردنی پیشەسازی تەلەفۆن پووچەڵ کردەوە، بێن تێنیسۆن ھەست دەکات ھەموو شتێک کە دەیکات دووبارە دەبێتەوە و ھەست دەکات کەسی نەماوە لەگەڵیدا ڕوبەڕوبێتەوە. کاتێک ئامۆزای گوێن و باپیرە ماکس دەست دەکەن بە ھاندانی بێن کە پاسەوانەکەی بێھیوا نەکات کاتێک ھەڕەشەی نوێ دێت، لەناکاو پەیوەندییەکی بەپەلەیان لەلایەن فیلی ھاوڕێیانەوە پێدەگات، و زۆری نەخایاند گەشت دەکەن بۆ ماڵەکەی. دوای ئەوەی فیل دەگاتە ئەوێ و دەچێتە ناو تاقیگە نھێنییەکەیەوە لە گەراجەکەیدا، نەیزەکەیەکیان پیشان دەدات کە بەرەو زەوی دەڕوات و ھەڕەشەی لەناوبردنی ھەموو ژیانی لەسەر ھەسارەکە دەکات. بێن بەھۆی ئەوەی ھیچ بژاردەیەکی تری نییە، بڕیار دەدات نەیزەکەکە لەگەڵ یەکێک لە بێگانەکانیدا لەناوببات، بەڵام پێش ئەوەی بیکات، فیل بە بێن دەڵێت کە ئەو کلیلەی کە بۆ کردنەوەی قەڵغانی ئۆمنی کیکسەکەی بەکارھاتووە لە ڕاستیدا پێچەوانەیە و دەیکاتە شوێنی گونجاوی خۆی. قوفڵەکە دەتوانێت قوفڵی نوێکردنەوە نھێنییەکانی تر بۆ ئۆمنیتریکس بکاتەوە. دوای گەڕانەوەی کلیلەکە بۆ شوێنی گونجاوی خۆی لە ئۆمنیتریکس، بێن دەگۆڕێت بۆ جێتری، پاشان دوو جار ئۆنێتریکسەکە دەپێچێتەوە، نوێکردنەوەیەکی نوێی پێدەبەخشێت و جلێکی بە ناوی «ئۆمنی-ناوت ئارمۆر» دەپۆشێت دوای ئەوەی بە کۆمەڵێک تاقیکاریدا تێپەڕی، بێن ئامادەیە بۆ فڕین بۆ بۆشایی ئاسمان و بۆ لەناوبردنی نەیزەکەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن کیڤن مانتێیەوە تۆمارکراون پۆل:فیلمی ئەنیمەیشن لەسەر بنەمای زنجیرە ئەنیمەیشنەکان پۆل:فیلمە تەلەڤیزیۆنییەکانی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمەکانی بێن ١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای زنجیرە ئەنیمەیشنییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی نێو ستۆدیۆکانی کارتۆن نێتوۆرک
بروکسێل
بروکسێل پایتەختی وڵاتی بەلجیکایە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ١٤٤,٧٨٤ کەس بووە. برۆکسل لە ھەرێمی بروکسێل جیاوازە ھەر بەو جۆرە کە شاری لەندەن لە ھەرێمی لەندەن جیاوازە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی
پۆل:بروکسێل پۆل:شارەکانی بەلجیکا پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ١ەم پۆل:ناوچەکانی بەلجیکا
٨٣٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
١٧ (ژمارە)
١٧ (حەڤدە) (17) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٦ و ١٨.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
مەولەویە
لە ٢٠٠١٨دا، یوونێسکۆ «مەراسیمی سەماعی مەولەویە» ی بە یەکێک لە شاکارەکانی میراتی زارەکی و دەستکارینەکراوی مرۆڤایەتی قبووڵکرد.
بیر و مەبدەئەکانی مەولەویە
مەولەویەکان بروایان بە میھرەبانی و لێبوردەیێکی بێ سنور ھەیە. لەگەڵ ئەوەشدا قەبوڵکردنی بەرامبەرەکەیان و بیرکردنەوەی پۆزەتیڤانە و چاکە و چاکەکاری و ئیدراککردن بە خۆشەویستی خودا لە سیفەتە بەردەوامەکانیانە. وەکو باسکرا مەولەویەکان لە ڕێگای سەمای بازنەیییەوە «سەماع»ەوە زیکری خودا دەکەن و بەرەو گەشتێکی ڕۆحی بەرێدەکەون و ھەرچی خۆبەزل زانین و ئەنانییەتە لەخۆیانی ڕادەماڵن.
مورید لە ڕێبازی مەولەویدا بە «دەروێش» ناودەبرێت. نەوەی مەولاناش واتە شێخی ڕێبازەکە بە چەلەبی و سەرپەرشتکارانی ڕێبازیش بە دەدە ناودەبرێن.
ئەو جێگایەی ڕێورەسمی زیکری مەولەویەکانی تێدا بەڕێوەدەچێت پێی دەگوترێت سەماعخانە. واتە جێگای سەما «سەماع» و تەکیەکانیشیان بەنێوی تەکیەی مەولەویە ناودەبرێ. کە ھەموو تەکیەێک سەماخانەێک و جێگاێکە بۆ دەروێشەکانی ئەو ڕێبازە.
دەروێشانی مەولەویە عەباێکی ڕەش لەبەردەکەن پێش زیکرکردن و لە کاتی دەستپێکردن بە زیکریان لەبەری دەکەنەوە ئەوەش مانای ئەوە دەگەیەنێ کە ھەموو کیبر و پەیوەندێکیان لەگەڵ ئەم دونیادا بچراندووە. و کڵاوەکەی سەریشیان مانای کێڵی قەبر دەدات و جلە سپییەکەشیان مانای کفن.
ڕێبازی مەولەویە لە جیھاندا
ڕێبازی سۆفیگەری مەولەویە لە جیھاندا پەیرەوکارانێکی زۆری ھەیە و ڕێبازەکە کاریگەری لەسەر ڕۆژھەڵات و ڕۆژئاوای جیھانیشەوە ھەیە، ڕێبازەکە بێجگە لە تورکیا لە ھەریەک لە وڵاتانی سووریا و میصر و ئەڵمانیا و چەند وەڵاتێکی تر تەکیە و دەروێش و شێخی ھەیە.
گاری وێب
thumb|وێنەیەکی گاری وێب گاری وێب (٣١ی ئوگەستی ١٩٥٥ - ١٠ی دیسەمبەری ٢٠٠٤) ڕۆژنامەوان و لێکۆڵەرەوەیەکی ئەمەریکی بوو.رۆژنامەنووس (گارى وێب) لە ساڵى 1996 توانى گەورەترین بازرگانى ماددەهۆشبەرەکان لەنێوان سی ئای ئەی و گروپە تووندرەوەکانى ولاتانى ئەمریکاى باشور ئاشکرا بکات و لە رۆژنامەى (سان خۆسیێ) بلاوى بکاتەوە، ئەم رووداوەش هەڵڵایەکى گەورەى لەنێو شەقامى ئەمریکادا درووست کردو سەرنجام دەست لەکارکێشانەوەى (جۆن دۆرچ)ى بەرێوەبەرى CIA لێکەوتەوە، دواى ئەم رووداوەش لەساڵى 1997 (گارى وێب) دەستى لەکارى رۆژنامەنووسى کێشایەوە، دواى 7 ساڵ و لە ساڵى 2004 لەنێو ماڵەکەى خۆى بەکوژراوى دۆزرایەوە کە دوو فیشەک بەر سەرى کەوتبوو، وە بە حاڵەتى خۆکوشتن تۆمارکرا... لەساڵی ٢٠١٤ فیلمێک لەسەر ژیانی گاری دەرهێنرا بەناوی (Kill The Mesenger)کە فیلمەکە پڕاوپڕ لە دیمەنى ڤیدیۆی راستەقینەو دانپێدانانى بەرپرسان و كارمه‌نده‌کانى سی ئای ئەی، وە بە ووردى باسى ئەو بازرگانیەى سی ئای ئەیدەکات لەگەڵ بازرگانانى مادەى هۆشبەر بەکرینى سەدان تەن لە مادەى هۆشبەر و گەیاندنى بۆ نێو ویلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥ پۆل:مردووانی ٢٠٠٤
چرا تیڤی
چرا تیڤی (Çira TV) یەکەم کەناڵی تەلەفزیۆنیی ئێزدییەکانە.
چرا تیڤی کە دەمێکی درێژ ئامادەکاریی وەشانی دەکرد، لە ٤ی ئابی ٢٠١٢ دەستی بە وەشانی کرد. ئەو کەناڵە کە ھەموو بەرنامەکانی بە کوردییە، ئاگادارکردنەوەی مێژوویی و فەلسەفی بۆ بیروباوڕی ئێزدی دەکات. زۆربەی بەرنامەکانی بۆ ناساندنی چاند و ژیانی کۆمەڵگای کوردانی ئێزدی ئامادە دەکرێت. بەرنامەکانی دیکەی لەسەر ڕەوشی زمانی کوردی، ڕووداوەکان و پێشکەوتنی کۆمەڵایەتی، سیاسی و چاندی لە ژیانی ڕۆژانەی کوردستاندایە.
بەرنامەکانی چرا تیڤی
چرا تیڤی ھەوڵ دەدات کە بۆ کێشە ڕۆژانەکانی کوردە ئێزدییەکانی ھەر چوار پارچەی کوردستان، ئەرمەنستان، قەوقاز، ڕووسیا و ئەورووپا بەدواداچوون بکات. کاربەدەستانی چرا تیڤی دەستنیشانی دەکەن کە ھەر چەند کە کەناڵەکەیان وەکوو کەناڵێکی ئایینی دروست کراوە، بەڵام لە بەرنامەکانیاندا بۆ منداڵان، لاوان، ژنان، چاند و وێژەی کوردیش کاتێکی زۆر تەرخان دەکرێت.
تەماشاڤانان دەتوانن چرا تیڤی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین، قەوقاز و سەرانسەری ئەورووپا تەماشا بکەن. بەرنامەکانی چرا تیڤی ھاوکات لە سەر دوو سەتەلایتدا (Eurobird 9.9 و Nilesat 7) بڵاو دەبێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی پۆل:ئێزیدی
گوندستانی کشاوەرز
گوندستانی کشاوەرز لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە سێ گوندستانی ناوچەی کشاوەرز لە شارستانی ساینقەڵا، لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی کەشەورە.
دانیشتوان
بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (١١١٧٩) کەس بووە. دانیشتوانی ئەم گوندەوارەیە زۆرینەی لە کورد و کەمینەی لە ئازەری پێکھاتووە.
دابەشی کارگێڕی
لە ٢٤ گوند پێکھاتووە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ناوچە گوندنشینەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
ئال پاچینۆ
ئەلفرێد جەیمز پاچینۆ ناسراو بە ئەلپاچینۆ لە دایک بوو ١٩٤٠ی زایینی ئەکتەری سینەما و شانۆ و دەرھێنەری ئەمریکی و یەکێک لە بە ناوبانگترین ھۆنەرمەندەکان لە زەماندایە.
ئەل ناسیاوە بە بینینی دەوری: مایکڵ کۆرلیۆن لە سێدانەیی سەرۆک خێزان (Godfather)، سەنی ڤۆرتزیک لە دوانیوەڕۆیەکی تەواو خراپ (Dog Day Afternoon)، تۆنی مۆنتانا لە سەر و چاو بریندار (Scarface)، فرەنک سێرپیکۆ لە سێرپیکۆ (Serpico)، کۆلۆنەل فرەنک سلەید لە بۆنی خۆشی ژنێک. ئال ساڵی ١٩٩٢ دوای ٧جار پاڵێوراوی، ئال خەڵاتی ئۆسکاری بۆ فیلمی بۆنی خۆشی ژنێک پێدراوە.
ژیان
ئاڵ پاچینۆ لە شاری مەنھاتن سەر بە ویلایەتی نیویۆرکی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە بنەماڵەیەکی ئەمەریکی-ئیتاڵی ھاتە دونیاوە. ناوی دایکی ڕۆز و ناوی باوکی ساڵواتۆرە ئەلفرێد پاچینۆ و ھەردووکیان لەدایک بووی شاری کۆرلێۆنەی سیسیلی ئیتاڵی بوون. لە منداڵیدا دایک و بابی لە یەک جودا دەبنەوە و ئاڵ دەگەڵ دایکی ژیان دەباتە سەر. ئاڵ پاچینۆ زۆری پێخۆش دەبێ بڕواتە قۆتابخانەی The School of Performing Art لە شاری نیویۆرکدا؛ ھەر ئەو قوتابخانەی وا ئەکتەری سەرەکی فیلمی سەرۆک خێزان دوو the Godfather Part II، ڕۆبێرت دێ نیرۆ دەیویست لێی بخوێنێ. ئاڵ پاچینۆ لە تەمەنی ١٧ساڵیدا لە قۆتابخانەکەی خۆی بەھۆی دەرنەچوونی لە زۆرینەی دەرسەکانی، دەر کرا. دایکی ئاڵ ئەوەی پەسند نەدەکرد و ئەو کێشەیە بوو ھۆی ڕۆشتنە دەرەوەی ئاڵ پاچینۆ لە ماڵەوە. ماوەیەکی زۆر لەم شوێن و لەو شوێن کاری بێ نرخی دەکرد تەنھا بۆ ئەوەی بە ئارەزووی بگەیەت.
بە نرخترین ئەزموونەکانی کایەکردنی لە شانۆکانی نادیاری نیۆیۆرک و دواتر لە ئەستۆدیۆی ھێربێرت بێرگھۆف Herbert Berghof Studio دا دیت. ھەر لەوێش بوو وا مامۆستای ئەکتەری چارلی لاگتۆنی ناسی بووە ڕفێقی. لەو سەردەمەدا ئاڵ پاچینۆ زیاتری کاتەکان بێ ماڵ بوو و مەجبوور بوو لە ماڵی ڕفێقانی تەنانەت لەسەر شانۆ یا شەقام بخەوێ.
ساڵی ١٩٦٢ دایکی کاتێ ٤٣ ساڵی بوو، مرد. ھەر لەو ساڵەدا باپیری ئاڵ، جەیمز جێڕاڕدی، یەکێک لە کاریگەرترین کەسایەتییەکانی ژیانی، چاوە نایە یەک.
ساڵانی٧٠
کایە لە فیلمی The Panic in Needle Park لە ساڵی ١٩٧١دا وەک نەخۆشێکی ھێرۆیین، سەرنجی فرانسیس فۆرد کۆپۆلای دەرھێنەری ڕاکێشا، بۆیە بۆ دەورێکی گرینگ لە فیلمەکەیدا، مایکڵ کۆرلیۆن، لە نێوان ڕۆبێرت ڕێدفۆرد و وارێن بیتی و ڕۆبێرت دی نیرۆ کەمێک ناسراو و ئەل، ئەلپاچینۆی ھەڵبژارد و بەو شێوە فیلمە مافیاییە سەرکەوتووەکەی خۆی، باوکی ئایینی (Godfather) لە ١٩٧٢دا سازکرد و ئەلپاچینۆش لە دونیادابوو بە ئەکتەرەکی ناسراو ھەروەھا پاڵێوراو بۆ گرتنی خەڵاتی ئۆسکار.
لە ١٩٧٣دا و بە کایەی لە فیلمی سێرپیکۆ، لە ١٩٧٤دا بە کایە لە سەرۆک خێزان ٢ و لە ١٩٧٥دا بە کایە لە فیلمی دوانیوەڕۆی سەگی، فیلمێک وا لەسەر چیرۆکی دزییەتییەک لە بانک کە ڕووداوێکی ڕاستقینێ بوو، ئەو ساڵانەی کرد بە مێژوویترین ڕۆژگاری ژیانی تا ئەو سەردەمە. چوارجار پاڵێوراوی بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باوکی ئایینی ٢، سێرپیکۆ، دوانیوەڕۆیەکی تەواو خراپ و یەکسانی بۆ ھەموان شتێک نییە بۆ ھەر ئەکتەرێک ڕوو تەنانەت لە تەواوی ژیانی ھۆنەریدا. شێوازی ئەکتەری ئەلپاچینۆ جیاواز بوو بۆیە تایبەت بە خۆیەتی و کەسی دی وەک ئەو نابێ.
ساڵانی٨٠
ئەم ساڵانە بە باشی ساڵانی پێش نەبوو بۆ ئەلپاچینۆ؛ بەڵام فیلمی سەروچاو بریندار ٤٥$ملیۆنی کۆ کردەوە و خەڵاتێکی گۆڵدن گلۆب بۆ ئەل لەبەر کایەی لە دەوری بڵاوکەرەوەیەکی کووبایی مادە بێھۆشکەرەکان بە ناوی تۆنی مۆنتانا. چەن کاری فیلم و شانۆی سەرنەکوتووی ھەبوو لەو ساڵانەدا. سەرکەوتووترین کاری شانۆی لە ساڵەکانی ٨٠ ناوی بووفالۆی ئەمریکی بوو.
ساڵانی٩٠
ئەل بۆ کایە لە فیلمەکانی پارێزەری شەیتان، بۆنی خۆشی ژن و گێچەڵ ستایش کرا و شێوازە تایبەتەکەی لە ئەکتەریدا ناوی کەوتە سەر زمانان.
ئەلپاچینۆ دوای بۆنی خۆشی ژن ئیدی نەبوو بە پاڵێوراوی خەڵاتی ئاکادێمی. بەلام بوو بە بەرەندەی ٢ خەڵاتی گۆڵدێن گلۆب، یەکەمین بۆ تەرخانکردنی تەمەنی بۆ خزمەتی ھۆنەر و دووھەمین بۆ کایە لە فریشتەکانی ئەمریکا لە ٢٠٠٤دا.
ساڵانی دوا ٢٠٠٠
لە ساڵی ٢٠٠٦دا AFI (American Film Institute) خەڵاتی تەرخانکردنی تەمەنی دا بە ئەلپاچینۆ.
لەم دوایانەدا و بە چاولێکردنی کاریگەری ئەلپاچینۆ لەسەر بواری ئابوری فیلمەکان کەڵکی لێ وەرگیرا بۆ سەرکەوتووی فیلمی Ocean's Thirteen وەک ئەو ئەکتەرە بەناوبانگانای تر جۆرج کلۆنی، براد پیت، مەت دەیمۆن و ئەندی گارسیا کە بوونی ھەرکامێکیان بۆ سەرکەوتوویی فیلمێک بەستە.
لە ساڵی ٢٠٠٨ لە فیلمە ٨٨خۆڵک دا دەوری پرۆفیسۆرێکی دەروونناسی بینی، بەڵام فیلمەکە زۆر سەرکەوتوو نەبوو. لە ٢٠٠٨دا لەگەل ئەکتەری بەناو بانگ وەک خۆی ڕابێرت دێنیرۆ لە فیلمی کۆشتنی پاک (Righteous Kill) دەوری بینی بەڵام سەرکەوتوو نەبوو فیلمەکە وەکوو ڕابردووی ئەو دوو ئەکتەرە بە ناوبانگە.
ھەروەھا لە ساڵی (٢٠١١) بۆ فیلمی (You Don't Know Jack) خەڵاتێکی گۆڵدن گڵۆبی پێدرا. لە ساڵی ٢٠١٥ەش بەژداری کرد لە فیلمی (Danny Collins) لەڕۆڵی گۆرانیبێژێکی بەساڵاچوو کە ھەوڵی گەرانەوە دەدات بۆ ئاستی پێشووی خۆی.
ئال ناوی لەنێو لیستی ئەکتەرانی فیلمی (Beyong Deciet)ە کەواباڕیارە لە ساڵی ٢٠١٦ دەربچێت.
ھەروەھا ئال پڕۆژەی فیلمی (The Trap) لەبەردەستە کەوابڕیارە لە ساڵی ٢٠١٧ بکەوێتە سینەماکانەوە کە لە پاڵ ئەکتەران بنیسیۆ دێل تۆرۆ، جەیمس فڕانکۆ، ڕۆبێرت پاتینسندا بەشدار دەبێت.
ژیانی تایبەت
ئەگەرچی ئاڵ پاچینۆ قەد ژنی نەھێناوە، بەڵام سێ مناڵی ھەیە؛ Julie Marie لەدایک بووی ١٩٨٩ و ھەر وەھا دوانەیەک بە ناوەکانی Anton James و Olivia Rose لە دایکبوونی ٢٠٠١ لە دەسگیرانە کۆنەکەی Beverly D'Angelo کە لە ساڵانی ١٩٩٦ھەتا ٢٠٠٣ پێکەوە بوون. ئەل دەگەڵ دایانا کیتۆن (Diane Keaton) ھاوکایەکی لە سێدانەیی سەرۆک خێزان پەیوەندی ھەبوو بەڵام ئەو پەیوەندییە تاوتاوە دوای فیلمی سەرۆک خێزا بەشی ٣ کۆتایی پێ ھات بۆ ھەمیشە.
وتەی پاچینۆ
بێتواناییم .. کامەیە بێتواناییم؟ پێویستە کەمێ بیر بکەمەوە .. پێم وایە! ئەو وەڵامەمم دەبێ کاتێ لێم بپرسی کامەیە بەھێزیت ئەشێ ھەردوو یەک بن ..
سەرچاوەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری فیلمی دراما پۆل:زیندووان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی نیویۆرکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠ پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ئامادەیی فیریلو ھ. لاگواردیا پۆل:براوەکانی خەڵاتی ڕاسپبێری زێڕین پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی گیڵد ئۆف ئەمریکا پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت) پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ئەکتەرەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:نووسەرانی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئیتاڵی پۆل:براوەکانی دەیڤد دی دۆناتێلۆ پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک پۆل:نووسەرانی مانھاتن
١٨ (ژمارە)
١٨ (ھەژدە) (18) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٧ و ١٩.
٨٣٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئاورێلیان چوامینی
ئاورێلیان جانی چوامینی (لەدایکبووی ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠)یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی فەڕەنسییە کە وەک یاریزانێکی ھێڵی ناوەند بە شێوازی بەرگری یاری دەکات بۆ یانەی لا لیگا ڕیال مەدرید و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا.
ژیانی سەرەتایی
شوعامینی لە ڕۆئەن، سێینێ-ماریتیم لەدایکبووە، بەڵام لە بۆردۆ، جیۆرۆند گەورە بووە.
بۆردۆ
چوامینی یەکەم یاری لە پێکھاتەی یەکەم کرد بۆ بۆردۆ لە بردنەوەیان لە دەرەوەی یاریگای خۆیان لە بەرامبەر یانەی لاتیڤی ڤێنتسپیڵس لە خولی ئەورووپا لە دووەم قۆناغی پاڵاوتن لە ڕێکەوتی ٢٦ تەممووزی ٢٠١٨، لە سەرەتاوە بەشداری کرد و ٨٩ خوڵەک یاری کرد. یەکەم گۆڵی لە یانەدا تۆمار کرد لە ٩ ئاب، کە کۆتا گۆڵی بردنەوەیان بوو لە یارییەکەدا لە دەرەوەی یاریگای خۆیان خولی ئەورووپا بەرامبەر ماروپۆڵ کە ٣–١ تەواو بوو.
مۆناکۆ
لە ٢٩ کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، چوامینی گرێبەستی چوار ساڵ و نیوی کرد لەگەڵ یانەی فەڕەنسی مۆناکۆ. لە دوای نزیکەی ساڵێک یاریکردن بۆ یانەکە، لە کۆتایی دا یەکەم گۆڵی لە خولدا بۆ یانەکەی تۆمار کرد، کە گۆڵی دووەمی بردنەوەکەیان بوو بەرامبەر مارسیلیا ٣–١ لە ٢٣ کانوونی دووەمی ٢٠٢١. لە ١٤ ئایاری ٢٠٢٢، ئەسێستێکی کرد بۆ کاپتنی یانەکەی ویسام بن یادێر و، بەمەش، بەشدار بوو لە نۆیەم بردنەوەی لەسەر یەک بۆ یانەکەی.
ڕیاڵ مەدرید
لە ١١ حوزەیرانی ٢٠٢٢، ھەردوو یانە گواستنەوەی چوامینیان ڕاگەیاند بۆ یانەی ڕیاڵ مەدرید لە ڕێکەوتی ١ تەممووزی ٢٠٢٢ەوە، بە گرێبەستێک بۆ ماوەی ٦ ساڵ. نرخی گواستنەوەکە وا ڕاگەیاندرا کە لە نزیکەی ٨٠ ملیۆن یۆرۆ بێت، کە ڕەنگە بە پارەی زیاتری دواتر کە لەسەر ئاست دیاری دەکرێت بگاتە ١٠٠ ملیۆن یۆرۆ.
ھەڵبژاردە
چوامینی بە ڕەچەڵەک خەڵکی کامیرۆنە. لە ٢٦ ئابی ٢٠٢١، یەکەم بانگھێشتکردنی پێگەیشت لەلایەن ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا. لە ١ ئەیلولدا، یەکەم یاری نێودەوڵەتی ئەنجامدا لە یارییەکی پاڵاوتن بۆ جامی جیھانی فیفا ٢٠٢٢ لە دژی بۆسنە و ھارگریڤ کە لە جێگای تۆماس لیمار ھاتە یارییەکەوە لە خولەکی ٤٦دا. لە ٢٥ ئازاری ٢٠٢٢، چوامینی یەکەم گۆڵی بۆ ھەڵبژاردەکەی تۆمار کرد لە یارییەکی دۆستانەدا لە دژی کۆتدیڤوار.
خەڵاتەکان
مۆناکۆ
فەڕەنسا
تاکەکەسی
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا پۆل:یاریزانانی لیگ ١
١٩ (ژمارە)
١٩ (نۆزدە) (19) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٨ و ٢٠.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئینگلیزیی ئوسترالی
سەرچاوە
پۆل:ئینگلیزی ئوسترالی پۆل:زمانی ئینگلیزی پۆل:زمانەوانیی کۆمەڵایەتی پۆل:زاراوەکانی ئینگلیزی
بڕیارنامەی ١٢٢٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٢٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان ئەریتریا و ئەتیۆپیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩٧٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێریتریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیتیۆپیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩ پۆل:ئێریتریا لە ١٩٩٩ پۆل:ئیتیۆپیا لە ١٩٩٩
٨٣٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
شەڕی ئایدین
جەنگی ئایدین شەڕی بەرگری کردن لە شاری ئایدین لە ٢٧ی حوزەیرانی ١٩١٩ بۆ ٤ی تەممووزی ١٩١٩ەوە هەڵگیرسا. ئەم شەڕە زنجیرەیەکی یەک لە دوای یەکی جەنگی چەکداری بەرفراوان بوو، قۆناغێکی سەرەتاکانی جەنگی یۆنان- تورک لە ساڵانی (١٩١٩–١٩٢٢) لە ناوەو وە دەوروبەری شاری ئایدین کە دەکەوێیتە ڕۆژئاوای تورکیا ھەڵگیرسا، ئەنجامی شەڕەکە، سووتاندن و کاولکاری سێ چارەگی شارەکە و سەربڕین و کوشتارێکی زۆری لێ کەوتەوە کە بووە ھۆی لە دەستدانی چەندین ھەزار سەربازی تورک و یۆنانی و خەڵکی سیڤیل.
پێشینەی
ئایدین شارۆچکەیەکی ناوەخۆ بوو دەکەوتە دۆڵی ڕووباری مێندرێزی کە دەکەویتە ڕۆژئاوای تورکیا. بەپێ کۆنگرەی ئاشتی پاریس کەلە ساڵی ١٩١٩ دۆڵی ڕووباری مێندرێز نەدەبا داگیر بکرێت لەلایەن سەربازانی یۆنانییەوە، جوڵانەوەکانی هێزی دەریایی ئیتالی لە کەنارئاوەکانی کوشاداسی بە فەرمانی هێزی سوپای باڵای یۆنانی بەرەو ئەوە دەڤەرە ئاڕاستە کرا بووە یەکەم هێز لەم ناوچەیە.
درێژکراوەی ناوچەی دەسەڵات
سەرۆکی باڵای ھێزی یۆنانی ئەریستیدیس ستێرگیادیس لە ٢١ی ئایاردا گەیشتە شاری سمیرنا، لە ٢٣ی ئایاردا فەرمانی داگیرکردنی شارەکانی ئایدین و مانیسا و تورگوتلویان دا بە کۆلۆنێڵ نیکۆلاس زافیریۆ. بە هۆی پانتایی ناوچەکە دڵنیا نەبوون لە داگیرکردنی ئەم ناوچەیە لەلایەن ھێزەکانی یۆنانەوە وە بووە کێشە، و تا ڕۆژی ٢ی حوزەیران فەرمانی هێرش بردنەکە دەرنەچوو، بۆیە فەرماندەی گشتی ماوریس فیتز ماوریس سەربە ھێزی دەریایی میربشێن دەستنیشان کرا بۆ ھەڵسەنگاندنی سنووری ناوچەی داگیرکردنەکە.
لیژنەی لۆکۆڵینەوەی ھاوپەیمانەکان
لیژنەی لێکۆڵینەوەی ھاوپەیمانەکان راپۆرتێکی لە تشرینی یەکەمی ١٩١٩ لەسەر شەڕ و کوشتارگەکە تۆمار کردبوو وەوەکو سەرچاوەیەکی سەرەکی هەژمارکرا. ئەم ڕاپۆرتە لە تەممووزی ساڵی ١٩١٩ی لایەن کۆنگرەی ئاشتی پاریسەوە فەرمانی تۆمارکردنی پێ درا، نامەیەک لەلایەن شێخی ئیسلامی عوسمانیدا نووسرابوو وەراپۆرتێک لەلایەن چوار جەنەراڵی ھێزی ھاوپەیمانەکان ئامادە کرابوو. تیایدا ھاتبوو کە پشکنین و بەدواداچوون لەسەر جەنگی کوشتارگەکە دەکرێ، ئەم راپۆرتە وەکو بەڵگەنامیەک نوسرابوو و ئامادەکرابوو تا لە کۆنگرەی مانگی تشرینی یەکەم گفتوگۆی لەسەر بکرێ وە لەبارەی بارودۆخی شارۆچکەکانی ئایدین و چەینی ژێر دەسەڵاتی ئیتاڵیا بدوێ. لەسەرەتای مانگی ئەیلوولی ساڵی ١٩١٩ لیژنەی ھاوپەیمانان چەند کۆبوونەوەیەکیان بەست بۆ گوێگرتن لە لێدوانەکانی پەنابەرانی تورک وپەنابەرانی یۆنانیەکانی کە دانیشتوانی ئایدین وناوچەی داگیرکراوی نازلی کەلە ژێر دەسەڵاتی ھێزەکانی میللی نەتەوەیی تورک بوون.
سەرەتای پێکدادانە چەکدارییەکان
لە ڕۆژی ٢٧ی جون شەڕی لە دەوروبەری شاری ئایدین سەری ھەڵدا بە بۆسەیێک لە ئێشکگرتنێکی یۆنانی لەلایەن ھێزی نایاسایی تورکەوە بە یوروک عەلی ئیفی لە وێستگەی شەمەندەفەری ماڵگەچ لە باشووری ئایدین. شاری ئایدین دەکەوێتە چەقی شاری هەرێمەکە، ڕۆژی ٢٧ی ئایار داگیرکرا لەلایەن سوپای یۆنانیەکان.دوای دەست بەسەرداگرتنی سمیرنا، سوپای یۆنان لە یەکەم ڕۆژی نیشتەجێ بوونی پێشڕەوی کرد بۆ ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژئاوا، وە لە هەفتەی دووەمی هێرشەکە بەرەو دۆڵی مێندرس درێژ بوونەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:١٩١٩ لە یۆنان پۆل:١٩١٩ لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی پۆل:ویلایەتی ئایدن پۆل:مێژووی ئایدن پۆل:پێکدادانەکان لە ١٩١٩ پۆل:ڕووداوەکانی حوزەیرانی ١٩١٩ پۆل:ڕووداوەکانی تەممووزی ١٩١٩
ھێنری فۆرد
ھێنری فۆرد (ئینگلیزی: Henry Ford) (٣٠ی تەمموزی ١٨٦٣ – ٧ی نیسانی ١٩٤٧) سەرمایەدارێکی ئەمریکی بوو، خاوەنی کۆمپانیای فۆردی تایبەت بە ئۆتۆمۆبیل بوو. بەھۆی ئەم کۆمپانیایە بووە یەکێک لە ناسراوترین و دەوڵەمترین کەسەکانی ئەمریکا.
هەرچەندە فۆڕد ئۆتۆمبیلی دانەهێنا، بەڵام یەکەم ئۆتۆمبیلی درووستکرد کە چینی ناوەند دەیانتوانی بیکڕن. بەمەش، ئۆتۆمبێلی کردە ئامرازێکی پێویستی ژیانی ڕۆژانە و کاریگەری تەواوی کردە سەر سیمای سەدەی بیستەم. بە پەردەهەڵدانەوە لەسەر ئۆتۆمبیلی مۆدێل تی، شۆڕشێکی بەرپاکرد لە بواری گواستنەوە و پیشەسازی ئەمریکی. وەک خاوەنی کۆمپانیای فۆڕد مۆتۆڕ، بووە یەکێک لە دەوڵەمەندترین و ناودارترین کەسەکانی جیهان. فۆڕد بەشێوەیەکی سیستماتیکی نرخەکانی دادەبەزاند، کە بووە هۆی نوێگەری گەورە. فۆڕد زۆربەی سامانەکەی بۆ دامەزراوەی فۆڕد بەجێهێشت و کۆمپانیاکەی دایەدەست خێزانەکەی بۆ ئەوەی بەڕێوەیببەن.
سەرەتای ژیانی
کاتێک منداڵبوو، باوکی کاتژمێرێکی گیرفانی پێشکەشکرد و لە تەمەنی ١٥ ساڵی کاتژمێرەکانی هاوڕێ و درواسێیەکانی چاک دەکردەوە و ناوبانگی لە چاکردنەوەی کاتژمێردا پەیدا کرد.
کاتێک لە ١٨٧٦ دایکی کۆچی دوایی کرد، فۆڕد زۆرخەفەت باربوو. باوکی چاوەڕوانی ئەوەی لێدەکرد کە دوای ئەو کێڵگەکە بەڕێوەببات، بەڵام فۆڕد ڕقی لە کاری گێڵگە دەبوەوە. لەیەکێک لە نووسینەکانی دەڵێت: "هیچ خۆشەویستییەکی وام بۆ کێڵگەکە نەبوو — ئەوەی من خۆشم دەویست دایکی ناو گێڵگەکە بوو".
دواتر چووە شاری دیترۆیت لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەوێ وەک شاگرد لە بواری میکانیک کاریکرد، و دواتریش چووە زانکۆ.
هاوسەریی و خێزان
alt=وێنەی  ئێدسڵ فۆڕد|وێنۆک|ئێدسڵ فۆڕد (١٨٩٣-١٩٤٣) فۆڕد کلارا جەین براینت (١٨٦٦-١٩٥٠)ی مارەکرد لە ١١ی نیسانی ١٨٨٨ و یەک منداڵیان هەبوو بەناوی ئێدسڵ فۆڕد (١٨٩٣-١٩٤٣).
پیشە
لە ١٨٩١ فۆڕد بووە ئەندازیار لە کۆمپانیای ئێدیسۆن ئیڵومینەیتینگ. پاش ئەوەی پلەی بەرزکراوە بۆ ئەندازیاری سەرەکی لە ١٨٩٣، بە پێی پێویست کات و پارەی هەبوو بۆ ئەوەی سەرنجی بخاتە سەر تاقیکردنەوەکانی لەسەر بزوێنەری بەنزین. تاقیکردنەوەکانی گەیشتە لوتکە دوای تەواوبوونی ئۆتۆمبێلێک خۆپاڵنەر، کە ناوی لێنا فۆڕد کوادریسایکڵ. لە ٤ی حوزەیرانی هەمان ساڵ فۆڕد ئۆتۆمبێلەکەی تاقیکردەوە و دوای چەندین تاقیکردنەوە، بیری لەوە کردەوە چۆند ئۆتۆمبێلەکەی پەرەپێبدات.
وە لە ١٨٩٨، فۆڕد ئامادەی کۆبوونەوەیەکی بەڕێوبەرانی کۆمپانیای ئێدیسۆن بوو، لەوێدا بە تۆماس ئێدیسۆن ناسێندرا. ئێدیسۆن تاقیکردنەوەکانی فۆڕدی بەلاوە پەسەند بوو. دوای هاندانی لەلایەن ئێدیسۆن، فۆڕد دووەم ئۆتۆمبێلی دیزاینکرد و درووست کرد، کە لە ١٨٩٨ تەواوی کرد. بە هاوکاری ویلیەم ‌هـ. مێرفی، فۆڕد دەستی لەکارکێشایەوە لە کۆمپانیای ئێدسۆن و کۆمپانیای ئۆتۆمۆبیلی دیترۆیت ی دامەزراند لە ٥ی ئاب ی ١٨٩٩. بەڵام ئۆتۆمبێلەکان جۆرایەتییان نزمتر و نرخیان بەرزتربوو لەوەی فۆڕد دەیەویست. لە کۆتاییدا کۆمپانیاکە شکستی هێنا و لە کانونی دووەمی ١٩٠١ توێندرایەوە.
بەیارمەتی س. هاڕۆڵد ویڵز، فۆڕد لە تشرینی یەکەمی ١٩٠١ ئۆتۆمبێلێکی درووست کرد کە هێزی ٢٦ ئەسپی هەبوو. بەهۆی ئەو سەرکەتنەش، مێرفی و خاوەنپەشکەکانی دیکەی کۆمپانیای ئۆتۆمبێلی دیترۆیت کۆمپانیای هێنری فۆڕد یان درووستکرد لە تشرینی دووەمی ١٩٠١ و فۆڕد تێیدا ئەندازیاری سەرەکی بوو. لە ١٩٠٢، بەهۆی ناکۆکی لەگەڵ ویلەیم مێرفی، فۆڕد کۆمپانیاکەی بەجێهێشت. دوای ڕۆیشتنی فۆڕد، مێرفی ناوی کۆمانیاکەی کردە کۆمپانیای ئۆتۆمبێلی کادیلاک.
فۆڕد ئۆتۆمبێلی "٩٩٩"ی پێشبڕکێی بە یارمەتی یاریزانی پێشبڕکێی پایسکلسواری تۆم کووپەر درووستکرد. ئۆتۆمبێلەکە توانای زۆرتر لە ٨٠ ئەسپی هەبوو. کە باڕنی ئۆڵدفیڵد لە پێشبڕکێیەک لە تشرینی یەکەمی ١٩٠٢ بەکاریهێنا و پێشبڕکێیەکەی پێ بردەوە. فۆڕد پاڵپشتی ناسیاوێکی کۆنی بەدەستهێنا بەناوی ئەلیکساندەر ماڵکۆمسن، کە بازرگانێکی بواری خەڵووز بوو لە دیترۆیت. بەیەکەوە دەستیان بە درووستکردنی ئۆتۆمبێل کرد لە ژێر ناوی "فۆڕد & ماڵکۆمسن، سنوردار"، بەڵام بەهۆی لاوازی فرۆشەوە، تووشی قەیران بوون.
کۆمپانیای فۆڕد مۆتۆڕ
وێنۆک|لۆگۆی کۆمپانیای فۆڕد، ساڵی ١٩١١ لە وەڵامدا ماڵکۆمسن گروپێکی دیکەی سەرمایەداری هێنایە ناو کۆمپانیاکە و "فۆڕد & ماڵکۆمسن، سنوردار" گۆڕدرا بۆ کۆمپانیای فۆڕد مۆتۆڕ لە ١٦ی حوزەیرانی ١٩٠٣، بە دەسمایەی ٢٨٠٠٠$ دۆلاری ئەمریکی. دواتر فۆڕد جۆرە ئۆتۆمبێلێکی نوێی نمایش کرد لەسەر سەهۆڵی دەریاچەی سەینت کلێر، کە توانی ١.٦کم لە ٣٩.٤ چرکە ببڕێت و ڕیکۆردی جیهانی بشکێنێت بۆ خێرایی وشکانی بە ١٤٦.٩ کیلۆمەتر لە یەک کاتژمێردا. ئەمەش وای کرد کە کۆمانیاکە لەسەرانسەری ئەمریکا بناسرێت.
مۆدێل تی
وێنۆک|فۆڕد مۆدێل تی ١٩١٤، هێزی ٢٠ ئەسپی هەیە. مۆدێل تی لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٨ نمایش کرا، سوکانی ئەم ئۆتۆمبێلە لەلای چەپ بوو، کە دوای ماوەیەکی کەم هەموو کۆمپانیاکانی دیکە لاساییان کردەوە. ئۆتۆمبێلەکە زۆر ئاسان بوو بۆ لێخوڕین و چاککردنەوە. وە هەروەها هەرزانیش بوو. نرخەکەی لەوکاتەدا ٨٢٥$ (٢١,٧٣٠$ی ئێستا) بوو و هەموو ساڵێکیش نرخەکەی دادەبەزی. بەهۆی نرخە هەرزانەکەی، تاساڵی ١٩٢٠، زۆربەی شۆفێرانی ئەمریکا فێری لێخوڕینی مۆدێل تی ببوون.
لە ١٩١٤ فرۆشی ئۆتۆمبێلەکە ٢٥٠,٠٠٠ ی تێپەڕدا، تا ١٩١٦، نرخەکەی دابەزی بۆ ٣٦٠$، کە دەکاتە ٧,٨٢٨.٠٨$ دۆلاری ئەمریکی لە ٢٠١٥دا، بەمەش فرۆشی ئەو جۆرە ئۆتۆمبێلە گەیشتە ٤٧٢,٠٠٠ دانە. لە ١٩١٨دا، نیوە ئۆتۆمبێلەکانی ئەمریکا لە جۆری مۆدێل تی بوون. بەرهەمهێنانی ئەو جۆرە ئۆتۆمبێلە تاوەکو ١٩٢٧ بەردەوام بوو؛ وە کۆی گشتی ژمارەی ئۆتۆمبێلە بەرهەمهێنراوەکان ١٥,٠٠٧,٠٣٤ دانە بوو. بەمەش ڕیکۆردی پڕفرۆشترین ئۆتۆمبێلی بۆ ماوەی ٤٥ ساڵ هەڵگرت.
لە کانونی یەکەمی ١٩١٨، فۆڕد سەرۆکایەتی کۆمانیاکەی دایە دەست ئیدسڵ فۆڕدی کوڕی. هەرچەندە دواین بڕیار هەر لای خۆی بوو و هەندێک جاریش بە بڕیارەکانی کوڕەکەیدا دەچووەوە. فۆڕد کۆمپانیایەکی دیکەی دامەزراند، بەناوی "هێنری فۆڕد و کوڕەکەی". دواتر خۆی و باشترین ئەندازیارەکانی چوونە ئەو کۆمپانیایە. ئامانجی فۆڕد ئەوەبوو کە خاوەن پشکەکان بترسێنێت و وایان لێبکات کە پشکەکانیان بەو بفرۆشن. ئەوەش لەبەر ئەوەی ئەو سوور بوو لەسەر ئەوەی کە کۆنتڕۆڵی تەواوی بەسەر بڕیارە ستراتیژیەکاندا هەبێت. پلانەکەی سەریگرت، وە هێنری و ئدسڵ هەموو پشکەکانیان کڕییەوە، بەمەش خێزانەکە تەواوی کۆمپاناکەیان کەوتەدەست.
لە ناوەڕاستی ١٩٢٠ەکان، فرۆشی مۆدێل تی دەستی بە دابەزین کرد بەهۆی زۆربوونی ڕکاربەریی. بەرهەمێنەرانی دیکەی ئۆتۆمبێل چەند ئۆفەرێکییان بۆ کڕیارەکانیان خستەڕوو کە بەهۆیەوە دەیانتوانی ئۆتۆمبێلەکان بکڕن. وە ئۆتۆمبێلەکان چەند تایبەتمەندییەکی میکانیکی نوێیان تێدابوو کە لە مۆدێل تی دا نەبوو. هەرچەندە ئیدسڵ زۆر داوای لێدەکرد، هێنری ڕەتی دەکردەوە کە تایبەتمەندی نوێ بۆ مۆدێل تی زیادبکات.
مۆدێل ئەی
وێنۆک|ئۆتۆمبێلێکی جۆری فۆڕد مۆدێل ئەی ١٩٢٨. لە ١٩٢٦ فرۆشە لاوازەکانی مۆدێل تی لە کۆتاییدا هێنریان ڕازی کرد کەوا جۆرێکی نوێی ئۆتۆمبێل درووست بکات. ئەو خۆی دیزاینی مەکینە، پەیکەری ئۆتۆمبێلەکە، و پارچە میکانیکیەکانی دیکەی بە شارەزاییەکی تایبەت تەواوکرد، وە دیزاینی لاشەی ئۆتۆمبێلەکەشی بۆ ئیدسڵ جێهێڵا. ئەنجامەکەی "مۆدێل ئەی" بوو کە سەرکەوتنی بەرچاوی بەدەستهێنا. مۆدێلە ئەی لە کانونی یەکەمی ١٩٢٧ نمایش کرا و تا ١٩٣١ بەهەمدەهێنرا. کە نزیکەی ٤ ملیۆن دانەی لێ درووستکرا. وە کۆمپانیای فۆڕدیش دەستی بە پەیڕەوی سیستەمێکی گۆڕانکاری ساڵانە کرد هەروەک ڕکابەرەکی، جێنڕال مۆتۆڕز، کە تا ئێستاش پەیڕەوی لێدەکات.
کۆمپانیای فڕۆکەوانی فۆڕد
جیاواز لە بەرهەمهێنەراکانی تری ئۆتۆمبێل، فۆڕد چووە ناو پیشەسازی فڕۆکەوە لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەم. کە مەکینەی لیبێرتی درووستدەکرد. دوای جەنگەکە فۆڕد گەڕایەوە سەر درووستکردنی ئۆتۆمبێل تا ساڵی ١٩٢٥، کاتێک فۆڕد کۆمپانیای فڕۆکەی ستاوت مێتاڵ. وێنۆک|یەکێک لە فڕۆکەکانی فۆڕد. سەرکەوتووترین فڕۆکەی فۆڕد، فڕۆکەی جۆری Ford 4AT Trimotor بوو، کە زۆرجار پێی دەگوترا "قازی تەنەکە". بۆ ئەو فڕۆکەیە فۆڕد داڕشتەیەکی کانزایی نوێ بەکارهێنا بەناوی ئەڵکاڵد کە سیفەتی بەرگریی دژی داخورانی ئەلەمینۆم و بەهێزیی دوڕاڵیمین ی هەیە. تڕایمۆتۆر بۆ یەکەمجار لە ١١ی حوزەیرانی ١٩٢٦ فڕی و یەکەم فڕۆکەی نەفەر هەڵگری ئەمریکی بوو. کە ١٢ سەرنشینی هەڵدەگرت بە شێوەیەکی نائاسوودە. چەند جۆرێکی فڕۆکەکەش لەلایەن سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە بەکارهێندرا.
ئەو جۆرە فڕۆکەیە تا ساڵی ١٩٣٣ بەرهەمهێندرا، لەو ساڵەدا بەشی فڕۆکەوانی فۆڕد داخرا بەهۆی لاوازی فرۆشەوە لە کاتی قەیرانی دارایی ئەمریکا لە ساڵانی ١٩٣٠.
بیروبۆچوون
هێنری دژی جەنگ بوو، وە خەسارەتمەندییەکی گەورەی دەزانی. زۆر ڕەخنەی لەوکەسانە دەگرت کە پێی وابوو پاڵپشتی دارایی درووستبوونی جەنگ دەکەن و هەوڵیدەدا بیانوەستێنێت. وە سووربوو لەسەر ئەوەی "جەنگ بەرهەمی ئەو سەمایەگوزارە چاوچنۆکانەیە کە سوود لە لەناوچوونی مرۆڤایەتی دەبینن". مەبەستی فۆڕد لە "سەرمایەگوزار"ەکان جووەکان بوون، فۆڕد ئەوانی بە هەڵگیرسێنەری هەردوو جەنگی جیهانی لەقەڵەمدەدا. وێنۆک|فڕۆکەیەکی جۆری B-24 لەگەڵ ئەمەشدا، کۆمپانیای فۆڕد فڕۆکە و کەلوپەلی دیکەی سەربازی دیکەی درووست دەکرد لە کاتی جەنگی جیهانی دووەم. بۆ نموونە فۆڕد ٩,٠٠ فڕۆکەی جۆری B-24 ی درووستکرد لە کاتی جەنگی جیهانی دووەم، کە دەکاتی نیوەی ئەو ١٨,٠٠٠ فڕۆکەیەی کە لە کاتی جەنگەکەدا درووستکران.
وە فۆڕد بە دژایەتی جووەکان تۆمەتبار دەکرێت. یەکێکیش لەو هۆکارانە یەکێک لە کتێباکانییەتی بە ناونیشانی "جوولەکە نێودەوڵەتییەکە، لەپێشینەترین کێشەی جیهان". کە کۆکراوەی چوار ژمارەی ڕۆژنامەیەک بوو بەناوی "زە دێربۆڕن ئیندیپێندێنت" کە فۆڕد پاڵپشتی دارایی دەکرد. هەرچەندە وتارەکانی فۆڕد دژی توندوتیژی دژی جولەکەکان بوون، بەڵام جولەکەکانی بە هەڵگیرسێنەری شەڕ و ئاژاوە تۆمەتبارد دەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:مردووانی ١٩٤٧ پۆل:ھێنری فۆرد پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٣ پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم پۆل:داھێنەرانی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم پۆل:پێشەنگەکانی ئۆتۆمبێل لە ئەمریکا پۆل:دامەزرێنەرانی ئەمریکی بۆ بەرھەمھێنانی ئۆتۆمۆبیل پۆل:بازرگانانی بواری ئۆتۆمبێل
ڤەنێسە کیربی
ڤەنێسە کیربی (؛ لەدایکبووی ١٨ی نیسانی ١٩٨٨ لە لەندەن) خانمەکتەرێکی ئینگلیزە. بۆ ڕۆڵەکەی وەک شازادە مارگرێت لە زنجیرە درامای تاج (٢٠١٦–٢٠١٧) لە تۆڕیی نێتفلیکس خەڵاتی تەلەڤیزیۆنی ئەکادیمیای بەڕیتانی بردەوە بۆ باشترین ڕۆڵگێڕانی و پاڵاوتنی بۆ خەڵاتی ئێمی لە زنجیرە درامایەک. ھەروەھا لە چەند قۆناغێکی بەرھەمھێناندا ڕۆڵی گێڕاوە. سێ جار پاڵاوتنی بۆ خەڵاتی Ian Charleson بەدەست ھێناوە.
ژیانی سەرەتایی
کیربی لە ١٨ی نیسانی ١٩٨٨ لە لەندەن لەدایکبووە. جەین کیربیی دایکی سەرنووسەری پێشووی گۆڤاری کانتری لیڤینگ و ڕۆجەر کیربیی باوکی ئورۆلۆجیست بوو. ئەو خوشک و برایەکی ھەیە، براکەی ناوی جۆیە خوشکەکەی جولیێت. ڤەنێسا ڕێدگرەیڤ و کۆرین ڕێدگرەیڤ، کە ھەردوو ئەکتەرن، ھاوڕێی خێزانەکەی بوون. دوای ئەوەی کە قوتابخانەی تیاتری بریستۆڵ ئۆڵد ڤیک قەبووڵی نەکرد، ساڵێک دەستی لە خوێندن ھەڵگرت و سەفەری کرد. ئەمە پێش دەستپێکردنی خوێندنی ئینگلیزی بوو لە زانکۆی ئێکسەتەر.
ژیانی تایبەتی
کیربی لە پەیوەندییەکی درێژخایەندا بوو لەگەڵ ئەکتەر کالوم تێرنەر، لەگەڵ ئەودا کە ئەو ھاوئەستێرە بوو لە فیلمی شاژن و وڵاتدا. ئەو پەیوەندییە لە شوباتی ٢٠٢٠دا کۆتایی ھات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨ پۆل:ئەکتەرەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی لەندەن پۆل:خانمەکتەرانی ئینگلیزی شکسپیر پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز پۆل:کوپی ڤۆلپی بۆ باشترین خانمەکتەران
لوکسەمبورگ (شار)
شاری لوکسەمبورگ پایتەختی وڵاتی لوکسەمبورگە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ٨٨,٥٨٦ کەسە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی
پۆل:شارۆچکەکانی لوکسەمبورگ پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە لوکسەمبورگ پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:شارەکانی لوکسەمبورگ
بڕیارنامەی ١٢٢٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٢٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٠ی شوباتی ١٩٩٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان ئەریتریا و ئەتیۆپیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩٧٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێریتریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیتیۆپیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٩ پۆل:ئێریتریا لە ١٩٩٩ پۆل:ئیتیۆپیا لە ١٩٩٩ پۆل:بۆنەکانی شووباتی ١٩٩٩
ئینگلیزیی بەریتانی
ئینگلیزی بەریتانی (or BrEn, BrE, BE, en-UK or en-GB) زاراوەیەکی بڵاوە کە بۆ لێک جیا کردنەوەی زمانی ئینگلیزی شانشینی یەکگرتوو لە جۆرەکانی تری ئەم زمانە لە شوێنەکانی تری جیهان بەکار دێت.
لە نێوان جۆرەکانی نوسینی ئینگلیزی بەریتانی هەندێک جیاوازی بچووک بوونیان هەیە.
سەرچاوە
پۆل:ئینگلیزی بەریتانی پۆل:زمانی ئینگلیزی پۆل:زاراوەکانی ئینگلیزی پۆل:زمانەکانی گیبرالتار پۆل:زمانەکانی شانشینی یەکگرتوو
٢٠ (ژمارە)
٢٠ (بیست یان بیس) (20) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٩ و ٢١.
٨٣٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
عەفەک
عەفەک شارێکە لە پارێزگای قادسیە لە عێراق. ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە بە پیی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٨، ٤٨،٢٥٨ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دیوانیە
شارباژێڕ
شارباژێڕ ناوچەیەکە لە باکووری پارێزگای سلێمانی.دەکەوێتە پشت کێوەکانی گۆیژە و ئەزمەڕ و قەیوانەوە.دەکەوێتە نێوان ناوچەی پێنجوێن و سلێمانی و پشدەر و دوکان و کوردستانی ڕۆژهەڵات. لە شارۆچکەی چوارتا و شارۆچکەی ماوەت و ناحیەکانی سرۆچک و سیوەیل و زەلان و گاپیڵۆن و سیتەک پێکهاتووە. بەڵام لەمێژووی ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران ناحیەی سرۆچک لەرووی ئیدارییەوە خرایە سەر قەزای سەیدسادق.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای سلێمانی پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
کاونتی لاین، ئەلاباما
کاونتی لاین (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی یلۆنت، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٢٥٨ کەس بووە. ڕووبەری ٢٫٥ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٠٣٫٢ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر
سەرۆک کۆماری مەنگۆلیا
سەرۆک کۆماری مەنگۆلیا (بە زمانی مەنگۆلی: Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Mongol Ulsyn Yerönkhiilögch) سەرۆکی جێبەجێکاری دەوڵەتی مەنگۆلیایە. سەرۆکی ئێستا ئوخاناگین خورێلسوخ.
ھەڵبژاردن
سەرۆک کۆمار لەلایەن ھاووڵاتیانی مەنگۆلیاوە ھەڵدەبژێردرێت. پارتە سیاسییەکان کە نوێنەرایەتییان لە دەوڵەتی خورالی گەورەدا ھەیە کاندیدەکان کاندید دەکەن. سەرۆک کۆمار خولێکی شەش ساڵەی دووبارە ناکرێتەوە. ئەگەر دوو لەسەر سێی خورال بە خراپ بەکارھێنانی دەسەڵاتەکانی یان پێشێلکردنی سوێندەکەی تاوانبار بزانن، دەتوانرێت سەرۆک لە پۆستەکەی دووربخرێتەوە. بەڵام پێش دەستبەکاربونی سەرۆکی ھەڵبژێردراو دەبێت ئەندامێتی خۆیان لە ھەر پارتێکی سیاسی ھەڵپەسێرن.