cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ھۆکس پۆکس ٢
چیرۆک
کچەکان لەگەڵ کاسی یەکدەگرنەوە و توانیویانە خوشکەکان لەناو بازنەیەکی خوێدا لە گەراجی کاسیدا بخەنە تەڵەوە پێش ئەوەی سەرۆکی شارەوانی تراسکێ بگەڕێتەوە ماڵەوە و بەبێ مەبەست ئاشکرای دەکات کە کاسی ھەروەھا نەوەی ڕێبەر تراسکێیە. پاشان ئەو سێ ھەرزەکارە لەگەڵ یەکتر چاک دەکەنەوە بەڵام یەکگرتنەوەیان کورتخایەن کاتێک جووتێک ڕۆبۆت بۆشایی کە مێری دەفڕیبوو لە بازنەکە ئازادیان دەکەن. کاسی دەڕفێنن و ھەڵدێن بۆ دارستانە قەدەغەکراوەکە کە جیلبێرت پێکھاتەکانی (و سەری بیلی)ی بۆ جادووەکە کۆکردووەتەوە. بێکا و ئیزی دوای ماوەیەکی کەم دەگەنە شوێنەکە، و بۆیان دەردەکەوێت کە بێکاش جادووگەرە. بێکا خوشکەکان سەرقاڵ دەکات لەکاتێکدا ئیزی کاسی ڕزگار دەکات. بەداخەوە سیحرەکە بەشێکی کراوە و ئێستا دەسەڵاتی خوشکەکان زیاد کراوە. بەڵام بێکا توانی بووک قەناعەت پێبکات کە مەرج نییە وەڵامی وینیفرێد بداتەوە. کتێب ھەڵدێت بۆ لای بێکا و ئەوان زیاتر ھەڵدێن بۆ ناو دارستانەکە. کتێب ھۆشدارییەکیان پیشان دەدات سەبارەت بە جادووەکەی ماجیکای ماکسیما، باس لەوە دەکات کە ھەرکەسێک جادووی بکات دەبێت واز لەو شتە بھێنێت کە زۆرترین بەھایان پێدەدەن.
کچەکان ڕازی دەبن کە وینیفرید لە نرخی سیحرەکە ئاگادار بکەنەوە بەڵام زۆر درەنگ دەگەن چونکە پێشتر تەواو بووە لە کردنی جادووەکە. ئاشکرا دەبێت کە نرخی جادووەکە مێری و سارایە، لەکاتێکدا ئەو دووانە کاڵ دەبنەوە و دەبنە تۆز. وینیفرێد بە شێوەیەکی ناباوەر بێھیوا دەبێت و لە ھەرزەکارەکان دەپاڕێتەوە کە ھێزە تازە دۆزراوەکانیان بەکاربھێنن بۆ ڕزگارکردنی خوشکەکانی. بێکا و کاسی و ئیزی لە کۆڤێنێکدا پێکەوە دەبن و جادوویەکی یەکگرتنەوە دەکەن. وینیفرێد سەری لێ شێواوە کاتێک خوشکەکانی دووبارە دەرناکەونەوە تاوەکو بێکا ڕوونی دەکاتەوە کە جادووەکە سارا و مێری ناھێنێتەوە بەڵکو وینیفرێد دەنێرێت بۆ لای ئەوان. وینیفرێد لە خۆشیدا پێدەکەنێت کاتێک ئەویش کاڵ دەبێتەوە بۆ ئەوەی لەگەڵ خوشکەکانیدا یەکبگرێتەوە.
لە دیمەنێکی پۆست کرێدیتەکاندا، کۆبوێب، پشیلەی جیلبێرت، چاودێری سندوقێک دەکات کە مۆمێکی تری بڵێسەی ڕەشی تێدایە، ئەمەش ئەوە پیشان دەدات کە خوشکەکانی ساندەرسۆن دەکرێت بگەرێنەوە.
پەرەپێدان
لە تەممووزی ٢٠١٤ ڕاگەیەندرا کە کۆمپانیای واڵت دیزنی خەریکی پەرەپێدانی فیلمێکی سەروو سروشتییە دەربارەی جادووگەرەکان، ھەروەھا تینا فەی وەک بەرھەمھێنەر و ئەستێرەیەک لەناو فیلمەکەدایە. بەڵام فیلمی دێدلاین ئەو دەنگۆیانە پووچەڵکردەوە کە گوایە فیلمەکە درێژەی فیلمی ھۆکس پۆکسە. لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤، بێت میدلەر لە ڕێدیتێکی «پرسیاری ھەرشتێکم لێ بکە» دا ڕای گەیاند کە ئامادەیە و ئامادەیە بگەڕێتەوە بۆ بەدواداچوونێکی وەک وینیفرد ساندەرسۆن. ھەروەھا ئاماژەی بەوەشکردووە، ھاوئەستێرەکانی سارا جێسیکا پارکەر و کەتی ناجیمی ئارەزووی دووبارەکردنەوەی ڕۆڵی سارا و ماری ساندەرسۆنیان ھەیە، بەڵام جەختی لەوە کردەوە کە دیزنی ھێشتا ھیچ بەدواداچوونێکی بۆ داناوە، ئەمەش ھاندەرانی فیلمە ڕەسەنەکەی داوە کە دیزنی ڕازی بکەن بۆ ئەوەی ڕۆڵێک دروست بکات. لە تشرینی دووەمی ٢٠١٥، میدلەر لە پرسیار و وەڵامێکی فەیسبووکدا ڕای گەیاند کە «دوای ئەم ھەموو ساڵە و ئەو ھەموو داواکارییەی ھەواداران، من باوەڕم وایە دەتوانم بوەستم و بە توندی بڵێم نەخێرێکی بێ دوو دڵی» لە وەڵامی پرسیارێکدا سەبارەت بە بەدواداچوونێک.
لە شوباتی ٢٠١٨ جۆنز ئاشکرای کرد کە گفتوگۆ ھەبووە بۆ ئەوەی بیست ساڵ دوای فیلمە ڕەسەنەکە بەدواداچوونێک ئەنجام بدرێت و پەیوەندی پێوە کراوە بۆ ئەوەی بەشداری لەو فیلمەدا بکات، ھەرچەندە دان بەوەدا دەنێت کە ھێشتا ئارەزووی دووبارەکردنەوەی ڕۆڵی بیلی بوچەرسۆن دەکات. لە مانگی تەممووزی ٢٠١٨ کتێبێک بە ناوی ھۆکس پۆکس و بەدواداچوونی تەواو نوێ بڵاوکرایەوە، کە ڕۆمانسازی فیلمەکە و چیرۆکێکی بەدواداچوونی تێدابوو. بەدواداچوونەکە لەسەر پۆپی کچی ماکس و ئەلیسۆن کە گەورە بووە بە بیستنی چیرۆکی خێزانی فیلمە ڕەسەنەکە و ئەو دایک و باوکانەی کە تا دەتوانن خۆیان لە ھالۆوین بەدوور بگرن. پۆپی گومانی لە چیرۆکەکە ھەیە و لە ڕۆژی ھالۆوین لە ماڵی ساندەرسۆن کۆتایی دێت، بیست و پێنج ساڵ تا ڕۆژی دوای فیلمەکە، لە ھەوڵێکدا بۆ ئەوەی بیسەلمێنێت ھیچ شتێک لە چیرۆکەکەدا نییە.
لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩دا، بەدواداچوونێکی وەک فیلمێکی تایبەت بە دیزنی+ لە گەشەکردندا ڕاگەیەندرا، کە سیناریۆی فیلمەکە لەلایەن جێن ئەنجێلۆ نووسراوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٠، ئادەم شانکمان واژووی کرد بۆ دەرھێنانی فیلمی ھۆکس پۆکسی ٢ ھاوکات لەگەڵ کارەکانی لەسەر بەدواداچوونی فیلمی شەیدابوون و سحرلێکراو.
بەژداریکردن
لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩، بێت میدلەر، سارا جێسیکا پارکەر و کەتی ناجیمی ئارەزووی خۆیان دەربڕی بۆ دووبارەکردنەوەی ڕۆڵەکانیان وەک خوشکانی ساندەرسۆن لە درێژەی فیلمەکەدا. لە مانگی ئەیلوولی ٢٠٢٠، میدلەر ئاشکرای کرد کە چووەتە ناو گفتوگۆکانەوە بۆ ئەوەی وەک وینیفرێد بگەڕێتەوە لە فیلمەکەدا، ھەروەھا لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠دا پشتڕاستی کردەوە کە شانبەشانی پارکەر و ناجیمی دەگەڕێتەوە، ھەرچەندە گەڕانەوەیان تا مانگی ئایاری ٢٠٢١ بە فەرمی پشتڕاست نەکرایەوە، لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ ڕاگەیەندرا کە تایلۆر پێج ھێندێرسۆن وەک یەکێک لە سێ سەرەکیترین فیلمەکە بەشداربووە. دوای ماوەیەکی کەم، باس لەوە کرا کە سام ڕیچاردسۆن لە دانوستانەکانی کۆتاییدا بووە بۆ ئەوەی بەشداری لە کاستەکەدا بکات لە ڕۆڵێکی ئاشکرا نەکراودا. ھەر لەو مانگەدا تۆنی ھێڵ وەک سەرۆکی شارەوانی سالم، جێفری تراسکێ پەیوەندی بە کاستەکەوە کردووە. تەواوی کاستی پاڵپشتی لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ پشتڕاستکرایەوە، لەنێویاندا ھانا وادنگھام و گەڕانەوەی دۆگ جۆنز کە ڕۆڵی ویلیام «بیلی» بوتچەرسۆنی لە فیلمە ڕەسەنەکەدا گێڕا. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢ ڕاگەیەندرا کە تۆرا بیرچ ڕۆڵی دانی دێنیسۆن لە فیلمی پێشوودا دووبارە ناکاتەوە. دواتر بیرچ ئاشکرای کرد کە دەبوو لە فیلمەکەدا دەربکەوێت بەڵام بەھۆی ناکۆکی لە خشتەی کارکردنەوە نەیتوانیوە. لە ھاوینی ئەو ساڵەدا، دواتر ڕاگەیەندرا کە لاری باگبی، تۆبیاس جێلینێک، ئۆمری کاتز و ڤینێسا شاو ھەروەھا ڕۆڵی خۆیان وەک ئایس، جەی، ماکس و ئەلیسۆن بەڕیز دووبارە ناگێڕنەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمی کۆمیدی ساڵی ٢٠٢٢ پۆل:فیلمی کۆمیدی منداڵان بۆ دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە سێزدە شار دانراون پۆل:فیلمەکان دەربارەی نەفرەت پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری پۆل:ئەو فیلمانەی لە ماساشوستس دانراون پۆل:فیلمە خەیاڵییەکانی ٢٠٢٢ پۆل:فیلمی کۆمیدی ساڵی ۲۰۲۲ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمە کۆمیدییە زۆمبییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی خەوە موگناتیسییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی کچێنی پۆل:فیلمەکان کە لە ساڵی ٢٠٢٢ داندراون پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
ھان یی-ری
ھان یی-ری (لەدایکبووی ٢٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٤) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی نیشتمانی کۆریا بۆ ھونەرەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:زیندووان
دەروازەی خونجێراب
وێنۆک|ڕێگای ناوەڕاستی ڕێگا لە دەروازەی خونجێراب، ڕێگای سەرەکی قەرەکۆرەم. دەروازەی خونجێراب (بە چینی: 红其拉甫口岸؛ ئوردو: درھ خنجراب) دەروازەیەکی شاخاوییە بە بەرزی ٤٦٩٣ مەتر (١٥٣٩٧ پێ) لە چیای کەرەکۆرەم، لە شوێنێکی ستراتیژیدایە لەسەر سنووری باکووری پاکستان (قەزای ھونزا و ناگاری گیلگیت-بالتیستان) و لە سنووری باشووری ڕۆژاوای چین (شینجیانگ). دەروازەی موتسجلیگا دەروازەیەکی شاخاوییە کە بەرزییەکەی ٥٣١٤ مەتر (١٧٬٤٣٤ پێ)ە و بەرزییەکەی ٣٦٫٩٧٣٧٤ پلەی باکوور ٧٥٫٢٩٧٣ پلەی ڕۆژھەڵاتە لە نزیک دەروازەی خونجێراب.
سەرچاوەکان
پۆل:دەروازە شاخاوییەکانی چین پۆل:دەروازە سنوورییەکانی چین-پاکستان پۆل:دەروازە شاخاوییەکانی پاکستان پۆل:شوێنەکان بە درێژایی رێگای ئاوریشم
قەرەلەرا حاجی قاسم
قەرەلەرا حاجی قاسم گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قەرەلەرا حاجی قاسم ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
نزارە
نزارە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
نزارە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەرمک و لە باشوور لەگەڵ گوندی کێلو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دەرەگورگان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی برایم ئاوا.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سیستیک فایبرۆسس
وێنۆک
سیستیک فایبرۆسس یان بەڕیشاڵبوونی کیسەیی نه‌خۆشیه‌کی بۆماوه‌یییه که به‌زۆری كاریگه‌ری ده‌کاته سه‌ر سییه‌کان به‌ڵام هه‌روه‌ها کار ده‌کاته سه‌ر په‌نکریاس، جگه‌ر و گورچیله. ده‌بێته هۆی گرانی هه‌ناسه‌دان و ده‌ردانی لینجه مادده به هۆی هه‌وكردنی سییه‌کان، نیشانه‌کانی تر وه‌ک هه‌وكردنی که‌لێنه‌کان و گه‌شه‌ی نابه‌جێ و کوته‌ک لێهاتنی په‌نجه‌کانی ده‌س و قاچ و پیسایی چه‌ور هه‌روه‌ها نه‌زۆکی له پیاواندا، توندی نیشانه‌کان به پێی که‌س ده‌گۆڕێ.
هیچ چاره‌سه‌رێ بۆ سیستیک فیبرۆسیس تا ئێستا نه‌دۆزراوه‌ته‌وه، ته‌نها چاره‌سه‌ر دانی ئانتی بایۆتیکه که هه‌ندێ جار له ڕێگای حه‌ب یاخود له ڕێگای هه‌ڵمژینه‌وه ده‌درێ.
نیشانه‌کان
نیشانه سه‌ره‌کیه‌کانی سیستیک فیبرۆسیس بریتین له تام سوێری پێست، گه‌شه‌ی نارێک، نارێکی زیاد بونی کێش سه‌ره‌ڕای خواردنی ئاسایی، کۆبونه‌وه‌ی لینجه مادده، ژه‌هراوی بونی سیه‌کان، کۆکه و گرانی هه‌ناسه‌دان هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ری نه‌زۆکی له پیاواندا، هه‌ندێک نیشانه‌کان له مناڵیه‌وه ده‌ره‌که‌وێ وه‌ک قه‌بزی.
له‌گه‌ڵ گه‌وره‌بوندا مناڵه‌کانی توشبوو به سیستیک فابرۆسس وه‌رزش ده‌که‌ن بۆ ده‌ردانی ئه‌و لینجه مادانه‌ی که له بۆریچکه‌کانی سیه‌کانیاندا هه‌یه، رووکه‌شه خانه‌کانیان پرۆتینێک دروست ده‌که‌ن که ده‌بێته هۆی دروست بونی لینجه مادده‌ی زۆر، نارێکی گه‌شه له مناڵاند وه‌ک کێشی که‌م و باڵای کورت تر له چاو هاوته‌مه‌نیاندا، ئو گه‌شه نارێکه زۆر هۆکاری هه‌یه وه‌ک ژه‌هراوی بونی سیه‌کان که وا ده‌کا بڕی ئۆکسجینی پێویست نه‌چێ بۆ به‌شه‌کانی له‌ش، لاوازی له هه‌لمژینی خۆراکی پێویست له کۆ ئه‌ندامی هه‌رسدا.
هه‌ڵگره‌کان
١ له ٢٥ دانیشتوانی باکوری ئه‌وروپا هه‌ڵگری بۆماوه‌مادده‌ی سیستیک فایبرۆسسن. ئه‌م نه‌خۆشیه ته‌نها ده‌رده‌که‌وێ کاتێ دوو هه‌ڵگر منداڵیان ده‌بێ(وه هه‌ر منالێکیه‌ن چانسی توشبونیان ٢٥٪ه)، واته بۆ توش بون به سیستیک فایبرۆسس پێویسته که‌سه‌که هه‌لگری دوو بۆماوه مادده‌ی به‌زیو بێت، هه‌رچه‌نده ته‌نها ١ له ٣٠٠٠ پێست سپی ئه‌م نه‌خۆشیه‌یان هه‌یه، ٩٠٠ بۆماوه مادده‌ی جیاواز دۆزراوه‌ته‌وه که ده بێته هۆی بۆ توش بوون به سیستیک فایبرۆس.
ناسینه‌وه
وێنۆک|266x266پیکسڵ|شوێنی بۆماوه‌مادده‌ی CFTR له سه‌ر کرۆمۆسۆمی ٧
سیستیک فایبرۆسس ده‌توانرێ ده‌ستنیشان بکرێ به چه‌ن شێوه‌یه‌کی جیاواز، وه‌ک ئه‌و تاقیکردنه‌وانه‌ی که بۆ وه‌چه‌ی تازه له دایکبوو ده‌کرێ، تاقیکردنه‌وه‌ی ئاڕه‌قی که‌سه‌که یاخود تاقیکردنه‌وه‌ی بۆماوه‌یی، به پێی تاقیکردنه‌وه‌یه‌ک که له سالی ٢٠٠٦ کرا ده‌رکه‌وت ١٠٪ی که‌یسه‌کانی سیستیک فایبرۆسس ده‌دۆزرانه‌وه له‌کاتی ئه‌و تاقیکردنه‌وانه‌ی که بۆ وه‌چه‌ی تازه له دایکبوو ده‌کرێ، له‌گه‌ل ئه‌وه‌شدا پێویسته تاقیکردنه‌وه‌ی ئاره‌ق بکرێ بۆ دڵنیابون.
ده‌سبه‌سه‌ردا گرتن
هه‌ر چه‌نده تا ئێستا هیچ چاره‌سه‌رێ بۆ سیستیک فایبرۆسس نه‌دۆزراوه‌ته‌وه، ژیان له‌گه‌ل ئه‌م نه‌خۆشیه‌ده ئاسانتر بووه وه‌ک له ٧٠ ساڵ پێش ئێستا، له کاتێکدا کا مناڵی ساوا پێش ٧٠ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر ته‌مه‌نی نه ده‌گایشته ١ ساڵ، مناڵی توشبوو له‌م رۆژه‌دا به ئاسانی تا ته‌مه‌نی پێگه‌یشتن ده‌ژین، به هۆی ئه‌و چاره‌سه‌رانه که یارمه‌تیده‌رن بۆ ژیانی نه‌خۆشه‌کان، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا وه‌رزش کردن و خواردنی ته‌ندروست یارمه‌تیده‌رن بۆ ئه‌و نه‌خۆشانه، ئه‌و چاره‌سه‌رانه که له‌م سه‌رده‌مه‌دا هه‌ن ماوه‌ی کارکردنی کۆئه‌ندامه‌کان درێژده‌کاته‌وه وا له ئه‌ندامه‌کان ده‌کات که بۆ ماوه‌یه‌کی زیاتر بتوانن وه‌ک ئه‌ندامی که‌سی ئاسایی کار بکه‌ن.
ئه‌و چاره‌سه‌رانه تیشکۆ دۆخه‌نه سه‌ر که‌م کردنه‌وه‌ی ئه‌و زیانانه‌ی که به سیه‌کان گه‌یشتون به‌هۆی لینجه مادده ده‌ر دراوه‌کانه‌وه پێیان گه‌یشتووه.
چاندن
زۆر جار چاندنی سیه‌کان ده‌بێته پێویستی به‌هۆی بێ هێزی سیه‌کان و به‌رگه نه‌گرتنیان بۆ وه‌رزش دوای تێپه‌ر بونی کات، هه‌رچه‌نده چاندنی یه‌ک سی ده‌کرێ له نه‌خۆشیه جیاوازه‌کانی سیه‌کاندا به‌ڵام نه‌خۆشه‌کانی سیستیک فایبرۆسس پێویستیان به‌وه‌یه که هه‌ردوو سیه‌کانیان بۆ بچێنرێته‌وه چونکه ئه‌و به‌کتریایانه‌ی له سیه‌که‌یاندا هه‌یه توانای گواستنه‌وه‌ی بۆ سیه نوێکه هه‌یه. له‌گه‌ل ئه‌وه‌شدا ڕه‌نگه چاندنی په‌نکریاس و جگه‌ر بکرێ بۆ خۆ لێدورخستنه‌وه له نه‌خۆشیه‌کانی جگه‌ر و شه‌کره.
ڕەزا یۆسفبەیگی
ڕەزا یۆسفبەیگی (١٩٦١ لە سەقز -) گۆرانیبێژ و سازژەنی کۆمۆنیستی کوردە.
ژیان
ڕەزا یۆسفبەیگی لە ساڵی ١٩٦١ لە شاری سەقز لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا لە دایک بوو. لە تەمەنی ٢ ساڵیدا بنەماڵەی ڕۆیشتن بۆ شاری سنە و لەم شارە گەورە بوو و ڕۆیشت بۆ قوتابخانە. لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا لەژێری چاوی حەسەن کامکار دەستی کرد بە چالاکیی ھونەری و بوو بە یەکێک لە سێ گۆرانیبێژی گورووپی چاند و ھونەری سنە، و وێڕای ئەم گورووپە لە ڕێوڕەسمەکان و فستیڤاڵەکان و ھەروەھا لە بەرنامەکانی تلێڤیزییۆنی سنە دەنگی خۆی تۆمار کرد.
ڕەزا یۆسفبەیگی لە ساڵی ٢٠٠٠ی زایینیەوە ڕۆیشت بۆ تورکیا و لەورە بەدوای ساڵێک پەنابەری وڵاتی کانادا بوو. ڕەزا یۆسفبەیگی لە سەردەمی کە لە تورکیا بوو، وێڕای گورووپێکی شاراوەی مۆسیقا کە لە کوردەکانی باکووری کوردستان پێکھاتبوو، چالاکیی ھونەریی خۆی بەردەوام کرد.
ژێنسون
ژێنسون (به‌ چینی: 斟鄩 شێوازی خوێندنه‌وه‌: ژێنسون) پایته‌ختێكی شانشینێكی دێرینی چین بوو پایته‌ختی شانشینی ئه‌فسانه‌یی سیا. كه‌ به‌ گوێره‌ی زانا چینییه‌كان وا بڕوا ده‌كرێ بكه‌وێته‌ بیست كیلۆمه‌تر له‌ شوێنی ئێرلیتۆ له‌ ناوه‌ندی لۆیانگ
سه‌رچاوه‌كان
پۆل:پایتەختە دێرینەکانی چین
سوپەرمان دەگەڕێتەوە (فیلم)
سوپەرمان دەگەڕێتەوە فیلمێکی ٢٠٠٦ی ئەمریکییە، لەلایەن بەرھەمھێنەر و دەرھێنەر براین سینگەر، لەسەر کارەکتەری کۆمپانیای «وێنەجوڵاوەکانی دی سی» سوپەرمان بنیاتدراوە. فیلمەکە تەواوکەری بەشی سوپەرمان ١٩٧٨، سوپەرمان ٢ (١٩٨٠)، سوپەرمان ٣ (١٩٨٣)، سوپەرمان ٤: بەدوا گەڕانی ئاشتی (١٩٨٧). ئەستێرەکانی فیلمەکە براندن ڕوت وەک کلارک کێنت/سوپەرمان، کەیت بوسوروت، جەیمس مارسدن، فڕانک لانجیلا، ئیڤا ماری ساینت، پارکەر بەزیی، کال پێن، سام ھەنتینگتۆن، کێڤن سپاسی. چیرۆکی فیلمەکە دەڵێت، سوپەرمان دوای پێنج ساڵ گەڕایەوە سەر زەوی. خۆشەویستەکەی «لویس» دەدۆزێتەوە، لوکس لۆتەر دوژمنی سەرەکی فیلمەکە، پیلان دادەنێت، کە سوپەرمان بکوژێت، وە باکوری ئەمریکا خاپور بکات.
پڕۆژەی زنجیرەکە بۆ زیندوکردنەوەی سوپەرمان لەسەر شاشە سەرکەوتوو نابێت، بۆ ئەوەی لەگەڵ زنجیرەی داھاتوو ڕێک بێت، پێویستیان بەناوێک بوو، براینی گۆرانیبێژ لە تەممووزی ٢٠٠٤ بریاریدا ناوی بکەنە سوپەرمان دەگەڕێتەوە. لەسەر بڵاوکردنەوە، فیلمەکە پێداچوونەوە و ڕەخنەگری وەرگرت، بۆ چیرۆک و مۆسیقا، دوای پێداچوونەوە، فیلمەکە بە فیلمێکی ئەکشنی ناودرا. زنجیرە فیلمەکە بەتەواوی ھاوشێوەی فیلمی پیاوی پۆڵا بوو، کە لەلایەن «زاک سیندەر» دەرھێنرابوو، ھێنری کاڤیڵ وەک سوپەرمان ڕۆڵی دەگێڕا.
پێشوازی
فیلمی سوپەرمان دەگەڕێتەوە بەتەواوی لە ساڵی ٢٠٠٧ دەست بە سەیرکردنی کرا، چونکە لەوبەروارە نزیک بوو، لەبەر ئەم ھۆیە پەرەسەندنی فیلمی «ڤاڵکێری» کەلە ساڵی ٢٠٠٧ بڵاودەکرایەوە، بۆ ئازاری ٢٠٠٨ گواسترایەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی خەیاڵی زانستیی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سووپەرھیرۆکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون پۆل:فیلمەکانی لێجندەری پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری سیدنی وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکانی سووپەرمان پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
ئێمیلی لە نیوموون (ڕۆمان)
ئیمیلی لە نیومۆن زنجیرە ڕۆمانێکە لەلایەن نووسەری کەنەدایی لوسی ماد مۆنتگۆمێری نووسراوە، سەبارەت بە کچێکی ھەتیو کە لە دوورگەی شازادە ئێدوارد گەورە دەبێت. ھاوشێوەی ڕۆمانی ئان لە گرین گەیبڵزە کە بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٢٣ دا بڵاو کرایەوە. ھەندێک لەو ڕووداوانەی لە زنجیرەی ئێمیلیدا ڕوودەدات، بەسەر خودی مۆنتگۆمەریدا ھاتووە.
زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەک بە ھەمان ناونیشانی ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٩٨ دەرچوو.
سەرچاوەکان
پۆل:وێژەی مناڵان پۆل:ڕۆمانە کەنەدییەکان کە کراونەتە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی
سوێرە، بێتواتە
سوێرە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سوێرە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خۆران و لە باشوور لەگەڵ گوندی چێوەی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زیخان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دەراش.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
داڤید ڤیا
دەیڤد ڤیا (لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٨١)یاریزانێکی ھێرشبەریپێشووی تۆپی پێی پیشەگەری ئیسپانییە. ڤیا لەلایەن شارەزایانەوە بە یەکێک لە باشترین ھێرشبەرەکانی نەوەی خۆی دادەنرێت، ھەروەھا یەکێکە لە باشترین ھێرشبەرە ئیسپانییەکان.
ڤیا لە منداڵیدا تووشی پێکانێکی سەخت بوو بەڵام توانی لە ساڵی ٢٠٠١ دەست بە ژیانی پیشەگەری خۆی بکات لەگەڵ ڕیال سپۆرتینگ خیخۆن. دوای دوو وەرز ڕووی لە یانەی ڕیال زاراگۆزا کرد و لەوێ یەکەم یاری خۆی لە لالیگا ئەنجامدا و نازناوی جامی شا و جامی ئیسپانیای بەدەستھێنا. لە ساڵی ٢٠٠٥ پەیوەندی بە یانەی ڤالێنسیا بە بڕی ١٢ ملیۆن کرد و نازناوێکی تری جامی شای بەدەستھێنا. ڤیا لە تەمەنی ٢٨ ساڵیدا ٢٨ گۆڵی لە خولەکەدا تۆمارکرد و توانی بە ٤٠ ملیۆن یۆرۆ بچێتە یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا لە ساڵی ٢٠١٠، کە یەکەم نازناوی لالیگا و خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا بەدەستھێنا، و لە یاری کۆتایی ٢٠١١ گۆڵی تۆمارکرد. لە ساڵی ٢٠١٣ یانەکەی بەجێھێشت دوای ئەوەی گرێبەستێکی ٥٫١ ملیۆن یۆرۆی لەئەتلەتیکۆ مەدرید کۆتایی پێگەیشت و لەوێ نازناوێکی دیکەی لالیگای بەدەستھێنا. دوای یەک وەرز لە پایتەختی ئیسپانیا، ڤیا ڕۆیشت و پەیوەندی بە یانەی نیویۆرک سیتی نوێی یانەی ئێڵ ئێڵ ئێسەوە کرد، لەوێ بووە گۆڵکاری یانەکە و دەرکەوتنی ژمارەیەکی پێوانەیی، خەڵاتی باشترین یاریزانی یانەی ئێڵ ئێڵ ئێسی لە ساڵی ٢٠١٦ بەدەستھێنا لە ساڵی ٢٠١٨ ڤیا ڕۆشتنی لە نیویۆرک ڕاگەیاند، بۆ ئەوەی پەیوەندی بە ڤیسێل کۆبییەوە بکات لە ژاپۆن.
ڤیا یەکەم یاری نێودەوڵەتی خۆی لە ساڵی ٢٠٠٥ لەگەڵ ئیسپانیا ئەنجامدا. بەشداری لە چوار پاڵەوانێتی گەورەدا کردووە، و ئەندامێکی دانەبڕاو بووە لە تیپەکانی ئیسپانیا کە یۆرۆی ٢٠٠٨ و لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ یان بەدەستھێناوە. لە مۆندیالی ٢٠٠٦ سێ گۆڵی تۆمارکرد، گۆڵکاری یۆرۆی ٢٠٠٨ بوو، لە ساڵی ٢٠١٧، وازی لە ھەڵبژاردەی نیشتمانی ھێنا بە تۆمارکردنی ٥٩گۆڵ لە ٩٨ یاریدا، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی ببێتە گۆڵکاری مێژووی ئیسپانیا و ھەروەھا گۆڵکاری مێژووی وڵاتەکە جامی جیھانی فیفا، بە تۆمارکردنی نۆ گۆڵ.
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا پۆل:یاریزانە دیاریکراوەکانی ئێم ئێڵ ئێس پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئەتلەتیکۆ مەدرید پۆل:یاریزانانی یانەی بارسێلۆنا پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ڤالێنسیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١
ڕووباری لوۆ (شانسی)
وێنۆک|نەخشەیەک ئاماژە بە ڕووبارەکان و شانشینەکانی ئەوسا دەکات ڕووباری لوۆ ھەروەھا بە ناوە چینییەیکەشی ناسراوە: لوۆ ھێ، لقێکە لە ڕووباری وێی ڕێژەی ڕووبارەکە بە نزیکەیی ٦٨٠ کلیۆمەترە.
مێژوو
شوێنەکە دەکەویتە نێوان لوۆ و ڕووباری زەرد لە مێژووی دێرینی چین وەک ھێسی (河西, خاکەکان ڕووباری ڕۆژاوا) خاوەندارییەتییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ھەردوو ویلایەتی چین و وێی
سیەرالیۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
سیەرالیۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
نووح سێنتینیۆ
ژیانی تایبەتی
سێنتینیۆ لە شاری میامی فلۆریدا لە دایک بووە، و لە کەناردەریای بۆینتۆن لە فلۆریدا گەورە بووە. خوشکێکی گەورەی ھەیە «تایلۆر». لە قوتابخانەی ناوەندیی ھونەری «بەک» بوو، پاشان بۆ ئامادەیی «بۆکا ڕاتۆن» بۆ پۆلی ٩ و ١٠ ئامادە بوو، لەوێ یاری تۆپی پێی کرد. ساڵی ٢٠١٢ بەرەو لۆس ئەنجلس ڕۆیشت و لە ئامادەیی ئاجارا ئامادە بوو. لە شوباتی ٢٠٢٠ سێنتینیۆ لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ «Harrper Bazzar» ئاشکرای کرد کە لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا بێ سەروبەر بووە. بە ماوەیەکی پڕ لە شاز و پڕ لە ژیانمدا ڕۆیشت کە لە ١٧ ساڵییەوە دەستی پێکرد و ڕۆژێک پێش ٢١ ساڵ ڕۆژی لەدایکبوونی کۆتایی پێ ھات، و ئەو کاتە بە «کاتێکی بەڕاستی تاریک لە ژیانمدا» باس دەکات. ھەروەھا لە مانگی شوباتی ٢٠٢٠، دەستی کرد بە (Favored Nations)، دەستپێشخەرییەکی قازانج نەکردنە کە بواری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی خۆی بەکار ئەبات و کاریگەری بۆ کۆکردنەوەی پارە بۆ کاری خێرخوازی. ئەم بیرۆکەیە دوای ئەوەی سێنتینیۆ لە پێشبڕکێیەکدا ھاوکاری ئۆمازێی کرد، کە لە کۆتاییدا ٢٨٠ ھەزار دۆلاری بۆ خێرخوازی کۆکردەوە، ئەمەش دەرفەتی بە ھەوادارەکەدا کە بۆ پیاسەکردن بچێت و ژەمە خواردنێکی لەگەڵ بەش بکات. سێنتینیۆ لە مانگی نیسانی ٢٠١٩ لە پەیوەندیدا بووە لەگەڵ ئەلێکسیس ڕێن.
پیشە
ساڵی ٢٠٠٩ سێنتینیۆ ئەستێرە بوو بە ڕۆڵی جۆش پیتەرز لە فیلمی «ماستەری زێڕ». پاشان ڕۆڵی بچووکی ھەبوو لە کەناڵی دیزنی دا «ئۆستن و ئالی» و «بڕۆ بۆی». سێنتینیۆ دواتر لەگەڵ «جەیدن ستارک» لە فیلمی ڕەسەنی کەناڵی دیزنی «چۆنییەتی بنیاتنانی کوڕی باشتر» ٢٠١٤، بە ئەستێرە بوو. ھەر لەو ساڵەدا بە ڕۆڵی «بێن ئیستمان» لە نمایشە کۆمیدییەکەی کەناڵی دیزنی Growing Up and Down دەستنیشان کرا، بەڵام پڕۆژەکە بۆ زنجیرە دەستنیشان نەکراوە. لە ساڵی ٢٠١٥ ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو بەناوی ئادەمز فۆستەر لە درامای Freeform بۆ زنجیرەی The Fosters. بۆ یەکەم جار لە ئەڵقەی وەرزی سێیەمی «لاکی» دەرکەوت، کە لە ١٧ی ئابی ٢٠١٥ پەخشکرا. ساڵی ٢٠١٧ سێنتینیۆ بۆ خەڵاتی ھەڵبژاردەی ھەرزەکار بۆ ئەستێرەی تەلەفزیۆنی ھەڵبژاردەی سەمەر تیڤی: بۆ نمایشەکەی کاندید کرا. سێنتینیۆ لە ساڵی ٢٠١٧ دا دەستی کرد بە ڕۆڵگێڕان وەک ھاوک کارتەر لە زنجیرە درامایی سەرنجڕاکێشی Go90، کە لە ساڵی ٢٠١٨ کۆتایی ھات، و لە فیلمی Surfer/artist Johnny Sanders Jr. لە کۆمیدیای ڕۆمانسی داھاتوو SPF-18 ڕۆڵی بینی. ھەر لەو ساڵەدا وەک حەزی خۆشەویستی «کامیلا کابێلۆ» لە ڤیدیۆی موزیکی گۆرانییەکەی «ھاڤانا» دەرکەوت.
دوورگەکانی کەیمەن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
دوورگەکانی کەیمەن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
خۆپۆترەیت لەگەڵ مەیموون
خۆپۆترەیت لەگەڵ مەیموون  تابلۆیەکی زەیتییە لە ساڵی ١٩٣٨، لەلایەن وێنەکێشی مەکسیکی-سوریالیستی، فریدا کالۆ کێشراوە. تابلۆکە لەسەر داواکاری بازرگان ئەی کۆنگەر گوویار بوو. تابلۆیەکە لە مۆزەخانەی هونەری هاوچەرخ لە نیویۆرک نمایشکرا. یەکێکە لەو تابلۆیانەی کە فریدا وێنەی خودی خۆی تێیدا بەکارهێناوە.
لە ئێستادا تابلۆکە لە گالێری هونەری نۆکس ئەلبرایت هەڵگیراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:تابلۆکانی فریدا کالۆ
خوراسان، نەجەفاوا
خوراسان  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەجەفاوا، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
خوراسان  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سازگارکردن
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Reverse_osmosis_desalination_plant.JPG/234px-Reverse_osmosis_desalination_plant.JPG|وێنۆک|312x312پیکسڵ|وێستگەی سازگارکردنی ئاو (reverse osmosis) لە بەرشەلۆنە، ئیسپانیا سازگارکردنی ئاو پرۆسەیەکە کە پێکھاتەی کانزایی لە ئاوی خوێیاو لادەبات. بە شێوەیەکی گشتی، دەرھێنانی خوێ ئاماژە بە لابردنی خوێ و کانزاکان دەکات لە ماددەیەکی دیاریکراو، وەک دەرھێنانی ئاو لە خاک، کە کێشەیە بۆ کشتوکاڵ. ئاوی سوێر (بە تایبەتی ئاوی دەریایی) سارگاردەکرێت بۆ بەرھەمھێنانی ئاوی گونجاو بۆ بەکارھێنانی لەلایەن مرۆڤەوە یان ئاودێری. پاشماوەی پرۆسەی دەرھێنانی خوێ (desalination) بریتییە لە (Brine). پاکژکردنەوەی ئاو لە زۆرێک لە کەشتییە دەریایییەکان و کەشتییە ژێر ئاوەکاندا بەکاردێت. زۆربەی سەرنجە ھاوچەرخەکان لە دەرھێنانی خوێدا تیشک دەخەنە سەر دابینکردنی ئاوی سازگار بە نرخێکی کاریگەر بۆ بەکارھێنانی لەلایەن مرۆڤەوە. لەگەڵ ئاوی پاشماوەی ڕیسایکلکراو، یەکێکە لە سەرچاوە کەمەکانی ئاو (بێجگە لە باران).
شەڕی حەوت شانشینەکە
وێنۆک|نەخشەی مێژوویی سەردەمی شەڕی حەوت ویلایەتەکە سەردەمی شەڕی حەوت ویلایەتەکە یان حەوت شانشینەکە (چینی سادەکراو: 战国七雄 چینی دێرین: 戰國七雄 شێوازی خوێندنەوھ: ژان گوۆ چی سیۆنگ) سەردەمی پێشڕەویکردنی حەوت شانشینە لە مێژووی دێرینی چین کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٤٧٥ بۆ ٢٢١ لە مێژووی دێرینی چین.
ویلایەتەکان بریتین لە:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو پۆل:٧ (ژمارە) پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ھەرگێنە، پێنجوێن
ھەرگێنە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ھەرگێنە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ناوکەڵان و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەرنەوان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باشماخ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی پێنجوێن.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کۆنەقەڵات
کۆنەقەڵات گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کۆنەقەڵات لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سارسێوک و لە باشوور لەگەڵ گوندی گۆمەی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مێدێرە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زێوە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئەنفلۆنزای ئیسپانی
زۆرینە ڕەھای قوربانیانی ئەم پەتایە کەسانی پێگەیشتوو و گەنجی تەندروست بوون، بە پێچەوانەی ئەوەی کە بەزۆری ڕوودەدات کاتێک پەتاکە کەسانی بەساڵاچوو و منداڵان و ئەو کەسانە دەکاتە ئامانج کە نەخۆشن یان بەرگری لەشیان لاوازە.
نەخۆشییە درمییەکان لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا تەمەنی مامناوەندییان کەمکردەوە، بەڵام لە ساڵی یەکەمی پەتاکەدا تەمەنی چاوەڕوانکراو لە ئەمریکا نزیکەی ١٢ ساڵ دابەزی. زۆربەی بڵاوبوونەوەی ئەنفلۆنزا بە شێوەیەکی ناڕێژەیی کەسانی زۆر منداڵ و زۆر پیر دەکوژن، لەگەڵ بەرزترین ڕێژەی مانەوە بۆ ئەو دوو تەمەنە، بەڵام پەتای ئەنفلۆنزای ئیسپانی بووە ھۆی ڕێژەی مردن زیاتر لە چاوەڕوانکراو بۆ گەنجانی پێگەیشتوو.
جەنگی جیھانیی یەکەم
ئەندرۆ پرایس سمیس، ئەکادیمیست، ئەو بەڵگەی خستووەتە ڕوو کە ڤایرۆسەکە یارمەتیدەر بووە لە وەرچەرخانی ھاوسەنگی ھێز لە ڕۆژانی کۆتایی شەڕەکەدا لە بەرژەوەندی ھاوپەیمانان. ئەو زانیارییەی خستەڕوو کە شەپۆلەکانی ڤایرۆسەکە بەر زلھێزەکانی ناوەند کەوتووە پێش ھێزەکانی ھاوپەیمانان و ڕێژەی نەخۆشی و مردن لە ئەڵمانیا و نەمسا زۆر زیاترە لە بەریتانیا و فەڕەنسا. توێژینەوەیەک لە ڕۆژنامەی لانسێت لە ساڵی ٢٠٠٦دا ڕێژەی مردنی بەرزتری لە ئەڵمانیا (٠.٧٦٪) و نەمسا (١.٦١٪) پشتڕاستکردەوە بە بەراورد بە بەریتانیا (٠.٣٤٪) و فەڕەنسا (٠.٧٥٪).
کینێس کان لە خزمەتگوزاری کۆمپیوتەر لە زانکۆی ئۆکسفۆرد نووسیبووی: «زۆرێک لە توێژەران پێشنیاریان کردووە کە بارودۆخی شەڕ یارمەتیدەرێکی زۆر بووە بۆ بڵاوبوونەوەی نەخۆشی». ھەندێکی تریش ڕایانگەیاند کە ڕەوتی شەڕەکە (و دواتر پەیماننامەی ئاشتی) کاریگەری پەتاکە بووە. و کان مۆدێلێکی پەرەپێدا کە دەتوانرێت لەسەر کۆمپیوتەرەکانی ماڵەوە بەکاربھێنرێت بۆ تاقیکردنەوەی ئەم گریمانانە.
ئابووری
زۆرێک لە کۆمپانیاکانی خزمەتگوزاری و کات بەسەربردن زیانی داھاتیان بەخۆوە بینی، لەکاتێکدا ناوەندەکانی چاودێری تەندروستی زیادبوونی قازانجەکانیان ڕاگەیاند. مێژوونووس نانسی بریستۆ باس لەوە دەکات کە بڵاوبوونەوەی پەتاکە لەگەڵ زیادبوونی وەرگرتنی ژنان لە زانکۆکان، بەشداری کردووە لە سەرکەوتنیان لە بواری پەرستاریدا. ئەمەش بەشێکی دەگەڕێتەوە بۆ شکستی پزیشکان کە زۆربەیان پیاو بوون لە جڵەوکردن و خۆپاراستن لە نەخۆشییەکە. توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠٢٠ دەریخستووە ئەو شارانەی ئەمریکا کە ڕێوشوێنی ناپزیشکی پێشوەختە و بەرفراوانیان جێبەجێ کردووە (کەرەنتینە و ھتد) کاریگەرییە ئابوورییە نەرێنییەکانیان لە جێبەجێکردنی ئەم ڕێوشوێنانە زیاتر نەبووە لە چاو ئەو شارانەی کە ڕێوشوێنەکانیان درەنگ جێبەجێ کردووە یان بە ھیچ شێوەیەک جێبەجێ نەکردووە.
سەرچاوەی جوگرافی پەتاکە
زانایان سەرەتا گریمانەیان کرد کە نەخۆشییەکە لە ڕۆژھەڵاتی دوورەوە سەرچاوەی گرتووە، بەڵام نووسەر ئەلفرێد کۆسبی بەرواری نووسی کە یەکەم تووشبوون لە ویلایەتی کانزاس لە ئەمریکا دەرکەوتووە و نووسەر جۆن قسەکانی کۆسبی پشتڕاستکردەوە کە کانزاس سەرچاوەی نەخۆشییەکە بووە و ئەوەش یەکەم دۆخەکان لە مانگی ئازاری ساڵی ١٩١٨ دەرکەوتن، تەنھا ئەوە نەبێت کە نووسەری ڕامیاری ئەندرۆ پرایس سمیس بەڵگەنامەکانی لە ئەرشیفی میری نەمسا بڵاوکردەوە کە ئاماژەیان بەوە کردووە کە یەکەم دۆخەکانی پەتاکە لە بەھاری ساڵی ١٩١٧ لە نەمسا دەرکەوتووە.
ھۆکاری ناونانی پەتاکە بە ئەنفلۆنزای ئیسپانی
220x400px|وێنۆک|پۆستەرێکی وەزارەتی ناوخۆیی [[ژاپۆن کە داوای ھۆشیاری تەندروستی دەکات لەکاتی ئەنفلۆنزای ئیسپانیدا]] ھەرچەندە بە پەتاکە ناوی ئەنفلۆنزای ئیسپانی بووە، بەڵام سەرچاوەی ئەو پەتایە لە ئیسپانیاوە نەبووە و ھۆکاری ناونانیش دەگەڕێتەوە بۆ سەرقاڵبوونی میدیاکانی ئیسپانیا بە پرسی پەتاکە لە ئەنجامی ڕزگاربوونی ڕێژەیی بە بەراورد بەو وڵاتانەی کە لە جەنگی جیھانیی یەکەم بەشدارن. ئیسپانیا بەشێک نەبوو لەو شەڕە و سانسۆر نەخرایە سەر میدیای ئیسپانیا، جێگای سەرسوڕمانە ئیسپانییەکان ئەو پەتایەیان بە ئەنفلۆنزای فەڕەنسی ناوبرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئاھۆی گشتی
سیەرالیۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
سیەرالیۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
فۆنۆگراف
وێنۆک|فۆنۆگرافەکەی ئەدیسۆن، ١٨٩٩ فۆنۆگراف پێکھاتووە لە ئامێرێکی تۆمارکردنی دەنگ کە لە ١٨٧٧دا داھێنراوە لە لایەن تۆماس ئێدیسۆنەوە.
زڕ (لۆژیک)
سەرچاوەکان
پۆل:لۆژیک
محەممەد کوڕی جەریر تەبەری
محەممەد کوڕی جەریر کوڕی یەزید کوڕی کەثیر کوڕی غالب ناسراوە بە تەبەری مێژوونووس و زانایەکی ئیسلامی فارس بوو خەڵکی ئامۆلی تەبەریستان. لە نێو دیارترین کەسایەتییەکانی سەردەمی زێڕینی ئیسلامیدا بوو، تەبەری بە بەرھەمە مێژوویییەکانی و شارەزایی لە تەفسیری قورئاندا ناسراوە، بەڵام بە «فلیماتیکێکی سەرنجڕاکێشی بەرھەمدار» وەسف کراوە. بەرھەمی لەسەر چەندین بابەت نووسیوە، لەوانە مێژووی جیھان، شیعر، فەرھەنگناسی، ڕێزمان، ئەخلاق، بیرکاری و پزیشکی.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٨٣٩ پۆل:مردووانی ٩٢٣ پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان پۆل:تەبەرستان
یی جی-وۆن
یی جی-وۆن (لەدایکبووی ١ی شوباتی ١٩٧٣) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە پشتگیریکەرەکان بۆ براوەی خەڵاتی ئەستێرەیی ئاپان پۆل:باشترین خانمەکتەری پشتگریکەر لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ تەلەڤیزیۆن پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی شانۆگەری میوزیکی لە کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی پەیمانگای ھونەرەکانی سێئول
فلۆرەنس نایتینجڵ
فلۆرەنس نایتینجڵ (؛ لەدایکبووی ١٢ی ئایاری ١٨٢٠ – مردووی ١٣ی ئابی ١٩١٠) بە دامەزرێنەری پەرستاریی هاوچەرخ وە نازناوی  خاتوونی ڕووناکی  یان  خاتوونی ھەڵگری ڕووناکیی لێدراوە. ئەو پەرستارێکی بەریتانی بووە لەکاتی جەنگی قرم لە نێوانان ساڵانی ١٨٥٤–١٨٥٦، لەکاتی جەنگەکە ئاگاداری سەربازە بریندارەکان بوو.
ژیان
فلۆرەنس نایتینجڵ لەشاری فلۆرێنس لە ئیتالیا لەدایک بووە لە ساڵی ١٨٢٠، لە خێزانێکی بەریتانی دەوڵەمەند کە بڕوایان بە خستنەبەر خوێندنی ئافرەت ھەبووە، وە نایتینجڵ بە شێوەیەکی بەرفراوان و بەرچاو بە دامەزرێنەری پەرستاری هاوچەرخ (نوێ) دادەنرێت، خوێندنی لە ماڵەوە لە ژێر دەستی باوکی وەرگەتووە، وە خەونی بەوە دەبینی کە خزمەتی کەسانی تر بکات و ببێتە پەرستار بەڵام خێزانەکەی لە سەرەتادا دژی بوون، کە لەو کاتەدا سەیری پیشەی پەرستاری بە پیشەیەکی سەرنجراکێش بە واتای بەرێز نەدەکرا، سەرەڕای قبوڵنەکردنی خێزانەکەی بەڵام ئەم پێی بەرەو خەونەکەی دا بۆ فێربوونی پەرستاری، وە لەو کاتدا ھەلی ھاوسەرگیری بۆ فلۆرەنس ھاتەپێش بەڵام ھەموو ئەو کەسانەی ڕەتکردەوە کە ھاتنە پێش لەبەر ھەستی ئەوەی کە ھاوسەرگیری کردن بە بەرپرسیارێتی ماڵەوەی ئەبەستێتەوە. لە ساڵی ١٨٥١ فێری پەرستاری بوو لە قوتابخانەی کایزروارت وە بڕوای بە گرنگی و پێویستی دانانی پرۆگرامی فێربوونی پەرستاری و پرۆگرامی خوێندنی ئادابی پیشە وە ئەم پرۆگرامانی لە دەستی ئافرەتانی ڕاھێنەرانی خاوەن ڕەوشتی بەرز و ڕازاوە بە سیفاتی جوان بن. فلۆرەنس گرنگی دەدا بە پاک و خاوێنی و بە پەرستاری تەندروستی گشتی لە کۆمەڵگا کە بە یەکەم کەس دادەنرێ کە ڕێزمانی بۆ پەرستاری تازە دانا وە فێرکردنی پەرستاری دامەزراند وە پلەی بۆ خزمەتگوزارییەکانی پەرستاری وە خزمەتگوزارییەکانی بەڕێوەبردن لە نەخۆشخانەکان دانا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٠ پۆل:مردووانی ١٩١٠ پۆل:پیرۆزەکانی ئەنگڵیکان
عەبدولسەلام مودەریسی
ژیان
عەبدولسەلام مودەڕیسی (خانی) کوڕی ساڵح خانی (ناسراو بە مامۆستای جۆلەمێرگی) و برای کمالەدین مودەڕیسییە. ساڵح خانی لە نەوەکانی ئەحمەدی خانییە و لە ناوچەی جۆلەمێرگ لە باکووری کوردستان ھاتبوو بۆ ڕۆژھەڵاتی کوردستان و چەندین دەھە لە مەدرەسە ئایینییەکانی پیرانشار و پەسوە وانەی دەداتەوە. عەبدولسەلام مودەڕیسی لە لای باوکی وانەی ئایینیی خوێندووەتەوە و دوای ئەوەیش قوتابیی محەممەد بوداقی بووە. عەبدولسەلام مودەڕیسی لە زانکۆی تاران بڕوانامەی ئیلاھیات و زانستی ئیسلامیی وەرگرتووە و جگە لەوە لە مەدرەسەکانی ئایینیی کوردستانیش وانەی خوێندووە. ئەو لە مەزرینگەی پەروەردەی شاری ورمێ کاری کردووە و ئێستاکە خانەنشین بووە و ھەر لە ئەو شارەدا دەژێت.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی ورمێ پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧ پۆل:وەرگێڕەکانی فارسی–کوردی
خازینی
ئەبوو فەتح عەبدولڕەحمان مەنسور خازینی فەلەکناسێکی ئێرانی بوو بە ڕەچەڵەک یۆنانی لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی سەلجووقی. خشتە فەلەکناسییەکانی لەژێر چاودێری سوڵتان سەنجەر نووسراون، بە یەکێک لە بەرهەمە سەرەکییەکانی فەلەکناسی بیرکاری سەردەمی سەدەی ناوەڕاست دادەنرێت. نووسەری ئینسایکلۆپیدیایەک بووە لەسەر تەرازوو و هاوسەنگی ئاو.
لێدانی دڵ بە ناتەواوی
چوار جۆری سەرەکی لە ئەرینمیا ھەیە ئەوایش ترپەی زیاد (ئێکسترا بیتس)، سوپراڤەنتریکوەل، تاکیکاردیەس، ڤێنتریکیولا. ئەرینمیاس دروست دەبن بەھۆی تێکچون سیستەمی گەیاندنی کارەبا لە دڵ کە زۆرجاریش ئەگەری ھەیە لە منداڵان دروست بێت، پێوەری لێدانی دڵ جیاوازە لە منداڵێکەوە بۆ منداڵێکی تر بە ھۆی جیاوازی تەمەن، چەند جۆرە پشکنینێک ھەیە کە دەتوانین نەخۆشیەکەی پێ دیار کەین بۆ نمونە (ئیلێکترۆکاردیۆگرام) وە (ھۆڵتەر مۆنتەر).
خازینی
ژیان
خازینی کۆیلەکەی ئازادکراو بوو لە مەرو کە یەکێک بوو لە شارە بەناوبانگەکانی خۆراسان، ناوی خۆی لە ئاغاکەی (خاوەنی کۆیلەکە) وەرگرتووە کە واتاکەی دەکاتە گەنجینە. خاوەنەکەی ڕزق و ڕۆزی بۆدابین کرد بۆ ئەوەی بتوانێت لر خوێندن پلەی یەکەم بەدەست بهێنێت. هەندێک دەڵێن خازینی قوتابی عومەر خەییام بووە.
لێدانی دڵ بە ناتەواوی
زۆربەی جۆرەکانی ئەرینمیا بە شێوەیەکی باش چارەسەر دەکرێن، لە وانەیە چارەسەرەکان ئەمانە بگرێتەوە، دەرمان یاخود نەشتەرگەری دانانی ھەنگاو دروستکەر، دەرمانەکان وەک داخەری بێتا یان ھەندێ جۆری دەرمان کە کار لە گەرانەوەی لێدانی دڵ ئەکات بۆ باری سروشتی خۆی وەکو پرۆکەینەماید.
خازینی
ژیان
خازینی بە پیاوێکی خۆبەزلزان ناسراوبوو، هەزاران دیناری ڕەتکردۆتەوە بەرامبەر بەرهەمەکانی و دەشڵێت پێویستم بە زۆر پارە نییە بۆ ئەوەی بژیم، چونکە تەنها من و پشیلەکەم دەژین لە ماڵەکەم. بەرهەمەکانی لەسەدەی چوردەدا گەیشتە ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی، کە بەتایبەتی لەلایەن جۆرج کریسکۆس و تیۆدۆر مێلیتینیۆتەوە ڵێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە.
لێدانی دڵ بە ناتەواوی
گەر دەرمانەکان بە شێوەیەکی درێژخایەن بەکارھێنران ئەوا توشی کاریگەری لا بە لا دەبی، ھەرچی چاندنی ھەنگاو دروستکەرە بە نەشتەرگەری تەنھا بۆ ئەم حاڵەتانەیە کە لێدانی دڵ تێیدا ھێواشە، وە ئەو کەسانەی کە لێدانی دڵیان ناتەواوە دەبێ خوێن تەنککەر (بڵەد سینەر) بخۆن بۆ کەم کردنەوەی ئەگەری توشبوون بە نەخۆشی، وە ئەو کەسانەی توشی نیشانەکانی ئەم نەخۆشییە دەبن دەبێ بە خێرایی چارەسەر بکرێن لەرێگەی تاسانی کارەبایی کۆنترۆلکراو لە شێوەی کاردیۆڤێرژن یان دیفیلیبرەیشن.
ئەسیمیا توشی ملیۆنان کەس دەبێ ساڵانە، لە ئەورووپا و ئەمریکای باکوور لە ساڵی ٢٠١٤ نەخۆشی گرژ بوونی گوێچکەڵەکانی دڵ نزیکەی %٣ دانیشتوان توش بوون. نزیکەی١١٢٠٠٠ کەس بەھۆی نەخۆشی دڵەوە گیانیان لە دەست داوە لە ساڵی ٢٠١٣ ڕێژەکە زیادی کردوە بە بەراورد لەگەڵ ساڵانی ١٩٩٠ کە ژمارەکەی ٢٩٠٠٠ کەس بوو. نیوەی ھۆکارەکانی مردن بەم نەخۆشییە بریتییە لە راوەستانی لێدانی دڵی لە ناکاوە وە ەۆکاری %١٥مردنەکانە بە شێوەیەکی جیھانی. %٨٠ حاڵەتەکانی راوەستانی لێدانی دڵ بە لەناکاوی بەھۆی لێدانی دڵە بە شێوەیەکی نارێک و پێک. ئەم نەخۆشییە لەوانەیە لە ھەموو تەمەنێک ڕووبدات بەڵام لە لای بەتەمەنەکان ئەگەری زیاترە.
دوورگەکانی کەیمەن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
دوورگەکانی کەیمەن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
Cayman Islands at the 2020 Summer Olympics پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
کانی وەیسکێ
کانی وەیسکێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەمۆ، قەزای ھەڵەبجە(ناوەند)، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی وەیسکێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پشتە و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەڕوێنی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بەڕوێنی خواروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی توەووشکی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
چین (ویلایەت)
وێنۆک چین (بە چینی:秦 شێوازی خوێندنەوە:چین) ویلایەتێکی مێژوویی چینە لە سەردەمی شانشینی ژۆو بە شێویەکی دێرین مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٨٩٧ی پێش زاین. لە سەردەمی شەڕی حەوت شانشینەکه‌ ویلایەتی چین یەکخراوە و بووە بەشێک لە ئیمپراتۆرییەتی چین لەژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆر چین شی ھوانگ
سەرچاوەکان
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ھەزارەی یەکەمی پێش زایین لە چین پۆل:ھەڵوەشاوەکانی سەدەی ٣یەمی پێش زایین پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین پۆل:چین (ویلایەت) پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە سەدەی سێیەمی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە ٩ی پێش زاین دامەزراون
فریدا: ژیاننامەی فریدا کالۆ
فریدا: ژیاننامەی فریدا کالۆ کتێبەکە لە ساڵی ١٩٨٣ بڵاوکراوەتەوە. کتێبەکە لەلایەن ھایدن ھێرێرا لە بارەی ژیانی وێنەکێشی مەکسیکی فریدا کالۆ و پەیوەندییەکەی لەگەڵ دیێگۆ ڕیڤێرا ی هاوسەری نووسراوە.
لە ساڵی ٢٠٠٢، فیلمێک بەناوی فریدا بە سوود وەرگرتن لەم کتێبە بەرهەم هات، سەلما حایک لە فیلمەکە بەڕۆڵی فریدا کالۆ دەرکەوت.
سیەرالیۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سیەرالیۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
پارکی گویانا لە ئەمازۆن
پارکی گویانا لە ئەمازۆن (بە فەڕەنسی: Parc amazonien de Guyane) گەورەترین باخچەی سرووشتی فەڕەنسایە و دروستکراوە بە ئامانجی پاراستنی بەشێکی دارستانی ئەمازۆن کە کەوتووەتە گویانای فەڕەنسی و ٤١٪ی ھەرێمەکە پێکدەھێنێت. پارکەکە گەورەترینە لە فەڕەنسا و یەکێتیی ئەورووپا و یەکێکە لە گەورەترینەکانی جیھان. لە توانادا نییە لە ڕێگای ئاوەوە یان ھەر ڕێگایەکی دیکە بچیتە سەر باخچەکە جگە لە فڕۆکە یان بەلەمی بچووک. باخچەکە نزیکەی ٢٠٬٣٠٠ کیلۆمەتر دووجا دەبێت لە ڕووی ڕووبەرەوە بەڵام بە ناوچەی دەورووبەرییەوە دەگات بە نزیکەی ٣٣٬٩٠٠ کیلۆمەتر دووجا لە دارستانی باراناوی.
پانزەرفاوست ٣ (مووشەکی دژەتانک)
250px|وێنۆک|وێنەی مووشەکی پانزەرفاوست ٣
پانزەرفاوست ٣ بە(ئینگلیزی: Panzerfaust 3) مووشەکێکی دژەتانکی جەنگی درووستکراوی وڵاتی ئەڵمانیای ڕۆژئاوایە. چەکێکی خێرای مۆدێڕنی دژەتانکە کە گەڕانەوە و تەکانی کەمی ھەیە (recoilless) و زۆر ئاسان بەکار دەبرێت. لە نێوان ساڵەکانی ١٩٧٨ تا ١٩٨٥ گەشەی پێ درا و لە ساڵی ١٩٩٢ دا چووەتە نێو خزمەتی سەربازی.
بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٧٣ دا لە لایەن وڵاتی ئاڵمانی ڕۆژاوا داواکارییەک بۆ چەکێکی لەو جۆرە ئاراستە کرا بۆ ئەوەی بتوانن تانک و زرێپۆشەکانی ئەو سەردەمەی یەکیەتی سۆڤیەتی پێ لەناوبەرن.
بەشەکان
مووشەکەکە سەرێکی تیژی ھەیە و بە مادەی Amatol/Syndril پڕ کراوە، لەو دواوەش جوڵێنەرێکی ھەیە.
دژەتانکی Panzerfaust 3 لە شوێنی بەسراو و تەنگیشەوە بەکاردەھێنرێت، چونکە لە دواوە ئاگرێکی وەھای لێنابێتەوە. بنی لوولەکەی بە پلاستیکی وردکراو پڕ کراوەتەوە، بەم جۆرە کاریگەرییەکانی لەسەر ئەو کەسەی بەکاریدەبات دەگەیەنێتە کەمترین ئاست.
بزوێنەری مووشەکی ئەم دژەتانکە لە نێو لوولەکەی دا لە دوای تەقاندنی لە لایەن ئەو سەربازەی ئیشی پێدەکات دادەگیرسێت، دوای ئەوەی تۆزێک دوور کەوتەوە و چووە مەودایەکی بێ‌ئازارەوە، ماتۆڕەکەی گڕی تێ پەردەبێت و دەگاتە زۆرترین خێرایی. مووشەکی ئەم دژەتانکە فیوزێکی (fuse) ناوخۆیی ھەیە کە بۆ ئەمنی چەکەکە بەکاردێت، بە ھۆی ئەم فیوزەوە مووشەکەکە قەت ناتەقێتەوە مەگەر ئەوەی کە لانیکەم 5 مەتر لە خاوەنەکەی دوور بێت. ئەمە دەبێتە ھۆی ئەوەی کە جبەخانەی دەوروبەر و ھێزەکانی دەوروبەری خۆی مەترسییان لەسەر نەبێت.
دوایین مۆدێلی ئەم دژەتانکە کە بە ناوی PzF 3-IT-600 دەناسرێت، سیستەمێکی کۆمپیۆتەری ئامانجگرتن (نیشانەگرتن) و بینینی ھەیە و دەتوانێت لە مەودای 600 مەتریەوە ئامانجەکانی بپێکێت. و تا قوڵایی 70 سانتیمەتر زرێ کون بکات.
کوردستان
نوێترین مۆدێلی ئەم دژەتانکە سیستەمێکی کۆمپیۆتەری مەودا دۆزینەوەی ھەیە بە ناوی (Dynarange) کە دووری ئامانجەکان پیشان دەدات و دەتوانێت ئەو زرێپۆشانەش کە لە حاڵی جوڵینەوەن بپێکێت. شتێکی سووکە و ئاسان هاتوچۆی پێدەکرێت، زۆر جاریش لە مەیدانەکانی شەڕدا سەلماندویە کە باوەڕپێکراوە. کوردستان ٢٠٠ دانە لەم چەکەی کڕیوە.
بایەخی دروستی
لە لۆژیک و ماتماتیکدا، ھەر قەزییەیەک لە ئاست دروستیدا بایەخێکی ھەیە، بەو بایەخە ئەڵێن بایەخی دروستی یان بایەخی لۆژیکی. بایەخەکانی دروستی لە لۆژیکی کلاسیکدا دوو دانەن دروست (یان ڕاست یان ھەق) و زڕ (یان نادروست یان درۆ یان ھەڵە).
پانزەرفاوست ٣ (مووشەکی دژەتانک)
ڕکابەرەکان
نموونەی ڕکابەری ئەم چەکە لە لایەن کۆمپانیاکانی ترەوە :
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چەکەکان پۆل:مووشەکە دژەتانکەکان
بایەخی دروستی
سەرچاوەکان
پۆل:لۆژیک پۆل:ناسیاریناسی پۆل:پێشنیار پۆل:ڕاستی پۆل:بایەخ پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی
وریاوا
وریاوا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تەلیقان
تەلیقان گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی حەسەنلو، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
تەلیقان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی عەزیم خانلو و لە باشوور لەگەڵ گوندی عەجەملو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئەمینلو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی لاواشلو.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
گردەشێر
گردەشێر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
وێنۆک|وێنەی چیایی گرەکوون لە گووندی گردەشێر گردەشێر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پارژین و لە باشوور لەگەڵ شارەدێی سکتان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی نێوە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کۆلکەڕەش.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
یەعقوبی
ئەحمەد یەعقوبی ئەبوو عەباس ئەحمەد کوڕی ئیسحاق کوڕی جەعفەر کوڕی وەھب کوڕی وازع یەعقوبی بە شێوەیەکی باو بە سادەیی لەلایەن نیسبەی یەعقوبییەوە ئاماژەی پێدەکرێت، جوگرافیناسێکی عەرەب بوو   موسڵمان بوو و ڕەنگە یەکەم مێژوونووسی کولتوری جیھانی بووبێت لە خەلافەتی عەباسیدا.
ژیان
لە بەغدا لەدایکبووە، تا ساڵی ٨٧٣ لە ئەرمینیا و خۆراسان ژیاوە و لەژێر چاودێری پارێزگارانی تاھیریدا کاری کردووە، پاشان گەشتی کردووە بۆ ھیندستان و میسر و مەغریب، و لە میسر کۆچی دوایی کرد. لە ساڵی ٢٨٤ی کۆچی (٨٩٧/٨٩٨) کۆچی دوایی کردووە.
ھاوسۆزییەکانی لەگەڵ ئەھلی بەیت (بنەماڵەی پێغەمبەر) لە سەرجەم بەرھەمەکانیدا دەبینرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٨٩٧ پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٩یەم پۆل:شیعە عێراقییەکان
ویلایەتی وێی
وێنۆک|ویلایەتی وێی لەسەر نەخشەی ئەوسات. وێی (بە چینی: 魏) ویلایەتێکی دێرینی چین بوو، یەکێک بوو لە حەوت ویلایەتە سەرەکییەکان لە سەردەمی شەڕی حەوت ویلایەتەکە لە مێژووی دێرینی چین لە بەشێکی شانشینی جینەوە دروست بووە بەیەکەوە لەگەڵ ھان و ژاۆ شوێنەکەی لەلای ویلایەتی چین و ویلایەتی چی. لە سەردەمی مۆدێرینی ئەمرۆ ئەکەوێتە ھێنان و ھێبی و شانسی و شاندۆنگ.
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین پۆل:جین (ویلایەتێکی چین) پۆل:ناوچە و ویلایەتانەی لە سەدەی پێنجەمی پێش زایین دامەزراون
سیەرالیۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
سیەرالیۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
دێرەقە
دێرەقە  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەجەفاوا، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
دێرەقە  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دەشتێ
دەشتێ گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ماکە و شێوە
زاراوەکانی ماکە و شێوە یا ماددە و فۆرم لە فەلسەفەی ئەرەستوو و، بە دوای ئەوەش لە فەلسەفەی سکۆلاستیکدا، بۆ ئاماژە بە ئەو دووفاقێتییە بنەڕەتییە بە کار دێ کە ھەموو بوونی داگرتووە: دووفاقێتی و دووبەرایەتیی نێوان چییەتیی شتەکان (شێوە) و، مایە و ھێمێک کە ئەو شتانەی لێ دروست بووە (ماکە). ماکە بوونی شیاوی وەدیھاتنە و، ئەو کاتە دێتە دی کە شێوە بگرێ. بۆ نموونە، خاک و گڵ ماکەیە و گۆزە شێوەیەتی، یا توۆ ماکەیە و گیا شێوەیەتی. شێوە بەدیھاتنی ماکەیە و ھەقیقەتی ھەر شتێک شێوەی ئەو شتەیە. لە ناساندن بە جنس و جیاکەر، جنس ماکەیە و جیاکەریش حوکمی شێوەی ھەیە.
دەشتێ
جوگرافیا
دەشتێ لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی ڕەشەکان وسنجوێ لە رۆژهەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی خێڵ خێڵ و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی گرگاشێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاوەکورتێ لە باشوری کوردستان.
ماکە و شێوە
لە فەلسەفەی ئەفلاتووندا، مەبەست لە فۆرم یا ئایدیا ھەمان زاتە، یانی چییەتیی بنەڕەتیی ھەر شتێک، ئەوەی کە ھەر شتێ لە بنەڕەتدا ئەوەیە. ئەرەستووش، ھەر وەک ئەفلاتوون، فۆرم یا شێوەی بەست بە زاتەوە، بەڵام لە نێوان شێوە و ماکەدا جیاوازیی دانا. باوەڕ بەو جیاوازییەش ھیلۆمۆرفیزم -ی پێ دەوترێ. ھیلۆمۆرفیزم وشەیەکی یۆنانییە کە لە دوو پار دروست بووە: ὕλη (ھیلی: چێو، ماکە) و μορφή (مۆرفی: شێوە). شێوە، بۆ ئەرەستوو، پێکھاتەی بەرچاو و یەکلاکەرەوەی زاتی شت بوو، لە حاڵێکدا کە، ماکە ئەوە بوو کە شت لێی دروست دەبێ. ئەرەستوو دەیوت شێوە ئەوەیە کە لە ھەبوویەکدا دەرکەوتووە و پێش چاو ھێنراوە، ئەوەی کە تەواوکەر و بەدیھێنەری ئەو لێھاتوویییە شاراوە و نادیارەی ماکەی ھەبووکەیە. لە ڕاستیدا، ماکە بنج و بناوانی ھەموو شتەکانە؛ لەخۆگری لێھاتووییی ھەموو شتەکانە، بەڵام بەکردەوە ھیچ شتێک نییە، چونکە ھێشتا نەھاتووەتە دی. شت تەنیا ئەو کاتە دیار و بەرچاو دەکەوێ کە لێھاتووییی ماکە ببێ بە بەدیھاتوویی.
دەشتێ
جوگرافیا
داهاتوبژێوی دانیشتوانەکەی
بژێووی دانیشتوانەکەی بەشێوەیەکی گشتی پێشتر لەسەر کاری سەر مەرزی لاوەکی و نارەسمی بوە ئاڵوگۆڕی شمەکو کەلوپەل بوە لەمبەروئەوبەر لەنێوان کوردستانی {باشورو ڕۆژهەڵات} ئەوەش بەهۆی هەڵکەوتەی شوێنەکەی کە ناوچەیەکی سنوریە و سنورێکی فراوانی هەیە لەگەڵ رۆژهەڵاتی کوردستان . ئەو شمەکو کەلوپەلانەی ئاڵوگۆرکراوان وەکو (چا،تایەی ئۆتۆمۆبیل، قوماش، سوتەمەنی، ئاژەڵ). بەڵام بژێوی ئێستای لەسەر کاری ئاژەڵداری و کشتوکاڵیە.
شارەدێ
شارەدێ وشەیەکی نوێی کوردییە کە تازە ھاتووەتە ناو زمانی کوردییەوە لە بەرامبەر وشەی عەرەبیی ناحیە بەکار دەھێنرێت، لە دابەشکردنە کارگێڕییەکاندا لە باشووری کوردستان. جۆرێکی ناوچەیییە کە زۆربەی کات بریتییە لە ژمارەیەک گوند یان ھەندێک جار کۆمەڵێک شارەدێی بچووک. لە تاجیکستان، بەشی ئاستی-دووەمە لە کاتێکدا لە سووریا، عێراق، لوبنان، ئوردن، سینجیانگ و ئیمپراتۆرێتیی عوسمانی پێشوو، وە ھەروەھا ناسرابوو بە بوجاک (ناوچە)، لە بەشی ئاستی-سێیەمە.
دەشتێ
جوگرافیا
خزمەتگوزاریەکان
شارەدێ
لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا لە باشووری کوردستان کە سەر بە دەوڵەتی عێراقە دابەشکردنە کارگێڕییەکانی لە دەوڵەتی عێراقەوە وەرگرتووە بۆیە وشەی ناحیە بەکار دەھێنێن و لە ئێستادا بەرامبەر ئەم وشە عەرەبییە وشەی شارەدێ وەک زاراوەیەک لە ھۆکانی ڕاگەیاندن کاری پێدەکرێت، دابەشکردنە کارگێڕییەکان بەدوای یەکدا وا دێت، پارێزگا (محافطة) و شارۆچکە (قضاء) و شارەدێ (ناحیة) و گوند (قریة).
دەشتێ
جوگرافیا
1_قوتابخانە
شارەدێ
سەرچاوەکان
پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان پۆل:جۆرەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتەکان
دەشتێ
جوگرافیا
لە ساڵی 1995وە دەست کراوە بەخوێندن لە گوندی دەشتێ کەخاوەن بینایەکی شەش پۆلیە لە گەڵ خانوی تایبەت بە مامۆستاکانی کە لەساڵی 2000 بنیات دراون و ئێستاتا پۆلی نۆیەمی بنەرەتی تێدا ئەخوێنرێ
2_بنکەی تەندروستی
لە ساڵی 1994وە بنکەی تەندرووستی بۆکراوەتەوەبەشێوەیەکی سەرەتای تا بەرواری 23_5_2000 بینای تایبەت بە بنکەکەو دکتۆر بنیات ئەنرێ و تا ئێستاش فریاگوزاریە سەرەتایەکان پێشکەش بەنەخۆش ئەکرێ.
3_کارەبای نیشتیمانی وپڕۆژەی ئاوی خواردنەوەو مزگەوتی تایبەت بە خۆی هەیە.
4_ڕێگەوبانی قیرتاوە تەنها کیلۆمەترێک نەبێ کە ڕێگەی جیابونەوەی گوندەکەیە لە شاڕێگای گوندەکانی تر کە  تێکەڵە ڕێژە.
ژمارەی دانیشتوانو ماڵەکانی
ژمارەی ماڵەکانی پێش ساڵی 2000نزیکەی 50ماڵ بوە بەڵام ئێستا ژمارەی ماڵەکانی 25 ماڵەو نزیکەی125 کەس تێیدا ئەژی.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سەھۆڵ
وێنۆک|250px|سەھۆڵێک سەھۆڵ ئاوێکی بەستووی بە لای ڕەقە. سەھۆڵ ڕەوانە و ڕەنگێکی سپی بە لای شینی ھەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئۆقیانووسناسی
کۆماری ئەفریقای ناوەندی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
حەسارا تورکەمان
حەسارا تورکەمان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
حەسارا تورکەمان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
کانی خێڵ
کانی خێڵ گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی خێڵ لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەشتێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی گوێزڵێ و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی گرگاشێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دەشتی خانێ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان