cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سێوکان
جوگرافیا
سێوکان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەرەتەپە و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەردەشانی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەرچیا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ بەنداوی دووکان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بازیان
بازیان بەئینگلزی("Baziyan")دەنوسرێت، قەزایەکە، کەوتووەتە پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئەم شارۆچکەیە ناوەندی ناحیەی بازیانە.
جوگرافیا
بازیان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بیبیجەکی سماقان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆیک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ کۆمەڵگایی ئەڵڵایی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەیناڵی تازە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شیبلوی عەجەم
شیبلوی عەجەم گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات، ناوچەی ئاراس، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
شیبلوی عەجەم لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ بەنداوی ئاراس و لە باشوور لەگەڵ گوندی عادل کەندی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شیبلوی کورد لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی میلاد شار.
گۆڕخانە
گۆڕخانە گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
گۆڕخانە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خەلیفەلیان و لە باشوور لەگەڵ گوندی چەقەڵی مستەفا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شێخ مارف لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی مام سەید.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
توکستلا گوتیرێز
توکستلا گوتیرێز شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٣٣٤٬٩٠ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٦٠٤٬١٤٧.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ١ەمی پ.ز
خازاریا
خازاریا (بە یۆنانی:Τζιτζάκ) (مردن ٧٥٠) شازادەیەکی خازار بوو، کچی خان بیھار بوو. کە دواتر دەبێتە ئیمپراتۆر بە ھاوسەرگیری لەگەڵ ئیمپراتۆری ڕۆمانی کۆنستانتینی پێنجەم.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٨ەم پۆل:مردنەکان لەکاتی مناڵبوون پۆل:مردووانی ٧٥٠
جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ گروپی سی
گروپی C ی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ی ٢٠٢٠ لە ڕۆژی ی١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ یارییەکانی لە یاریگای یۆھان کرویف ئەرینا ئەمستردام و هەروەها یاریگای ئەرێنا ناشیۆناڵ ی بوخارست گەری یەکەمی بەڕێوەچوو. گروپەکە لە هەڵبژاردەی هۆڵەندا یەکێک لە میواندارانی پاڵاوانێتیەکە هەروەها ، ئوکراینا ، نەمسا و مەکدۆنیای باکوور پێک دێت. یەکەم یاری ئەم گروپە لە نێوان هەڵبژاردەی نەمسا و مەکۆنیا بەرێوەچوو.
ھیچ دۆستێک جگە لە چیاکان
ھیچ دۆستێک جگە لە چیاکان: نووسراو لە زیندانی مانووس کتێبێکی ژیاننامەیییە کە لەلایەن نووسەر و ڕۆژنامەڤانی کورد بێھرووز بووچانی لە کەمپی پەنابەرانی مانووس نووسراوە. ئەم کتێبە کە ژیاننامەی خۆیەتی، بووچانی بە ئامێری مۆبایل نووسیویەتی و بە شێوەی پی-دی-ئێف لە دوورگەی مانووس ھاتووەتە دەرێ.
جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ گروپی سی
نەمسا VS مەقدۆنیای باکور
<section begin="C1" /><section end="C1" />
ھیچ دۆستێک جگە لە چیاکان
خەڵات
ئەم کتێبە خەڵاتی ئەدەبیی ڤیکتۆریای لە ساڵی ٢٠١٩ مسۆگەر کردووە. ھەروەھا ئەم کتێبە وەک یەکێک لە باشترین کتێبەکانی ساڵی ٢٠١٨ دەستنیشان کرابوو.
جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ گروپی سی
هۆلەندا vs ئوکراینا
<section begin="C2" /><section end="C2" />
کواوتیتلان ئیزکالی
کواوتیتلان ئیزکالی شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ١٠٩٬٥٤ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٥٥٥٬١٦٣.
جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ گروپی سی
ئوکراینا vs مەقدوونیای باکووری
<section begin=C3 /><section end=C3 />
ھیچ دۆستێک جگە لە چیاکان
وەرگێڕان بۆ کوردی
ھاشم ئەحمەدزادە ئەم کتێبەی بە زمانی کوردی (کورمانجیی ناوەندی) وەرگێراندووەتەوە کە لە ساڵی ٢٠١٩ لەلایەن پەخشانگەی ئەرزان لە سوید و لە ساڵی ١٣٩٨ی ھەتاوی لەلایەن پەخشانگەی ڕۆنیکا لە ئێران بە چاپ گەیشتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبە کوردییەکان پۆل:نووسراوەکانی زیندان پۆل:کتێبەکانی ٢٠١٨
جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ گروپی سی
هۆڵەندا vs نەمسا
<section begin=C4 /><section end=C4 />
هۆڵەندا vs مەقدوونیای باکووری
<section begin=C5 /><section end=C5 />
نەمسا vs ئوکراینا
<section begin=C6 /><section end=C6 />
سەرچاوەکان
پۆل:نەمسا لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ پۆل:ئوکراینا لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ پۆل:ھۆڵەندا لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ پۆل:مەقدۆنیای باکور لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ پۆل:جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠
شارۆچکە
وێنۆک|شارۆچکەی لیمگۆ، ئەڵمانیا. شارۆچکە (بە ئینگلیزی: Town) شوێنی نیشتەجێبوونی مرۆڤە گەورەترە لە گوند و بچوکترە لە شار، پێناسەی قەبارەی "شارۆچکە" تاڕادەیەکی زۆر جیاوازە لە بەشەکانی جیھاندا.
جۆرەکانی شارۆچکە
بە پێی پێشنیاری جوگرافیناسی ئوستڕاڵی تۆماس تایلۆر، شارۆچکەی پۆڵین کرد بەپێی تەمەن و شێوازی بەکارھێنانی زەوی. شارۆچکەی بە پێنج جۆر دیاری کرد:
سەرچاوە
پۆل:شارۆچکەکان
ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران
ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران  (، بە کورتە: IRIB)، ڕێکخراوەیەکی میدیاییە کە تەنیا ڕێکخراوەی یاساییی بڵاوکردنەوەی بەرھەمەکانی ڕادیۆیی و تەلەڤیزیۆنی لە کۆماری ئیسلامیی ئێرانە. ئەم ڕێکخراوە لە دەوڵەتی ئێران سەربەخۆیە، بەڵام سەرۆکەکەی لەلایەن عەلی خامەنەیی، ڕێبەری ئێرانەوە ھەڵدەبژێردرێت.
سەرچڵوسکان سەرێ
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پورتوگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
پورتوگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦ بوو کە لە ١ تا ١٦ی ئابی ١٩٣٦ لە بەرلین لە ئەڵمانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
ڤێراکرۆز
ڤێراکرۆز شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ١٬٦٤١٬٦ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٦٠٧٬٢٠٩.
شارستێن، دووکان
شارستێن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شارستێن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بێگمە و لە باشوور لەگەڵ گوندی سێدەرە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەوارەبەرزە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کوێرەکانی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پێشمەرگە (فیلمی ٢٠١٦)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥ پۆل:بەڵگەفیلمەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی پۆل:چاندی کوردی پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦ پۆل:فیلمە عێراقییەکان پۆل:وشە و دستەوشە کوردییەکان
سونگ یو-ری
سونگ یو-ری (لەدایکبووی ٣ی ئاداری ١٩٨١) خانمەکتەر و گۆرانیبێژی کۆریای باشوورە کە بۆ یەکەم جار لە ١٩٩٨ دەستی بە گۆرانیبێژی کرد و لە ٢٠٠٢ دەستی بە ڕۆلگێران کرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی کیونگ ھی پۆل:کچە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمە گۆرانیبێژە پۆپەکانی کۆریای باشوور پۆل:ھونەرمەندانی کۆمپانیای ئای ئێچ کیو پۆل:گۆرانیبێژەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمە گۆرانیبێژەکانی سەدەی ٢١ەم لە کۆریای باشوور
بی ئێم دەبلیوو ئای-٨
وێنۆک|250px
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان پۆل:بی ئێم دەبلیوو پۆل:ئۆتۆمبێلە ئاڵمانیەکان
شۆڕشی توونس
چەپ|وێنۆک|خۆپیشاندەران لە شەقامی حەبیب بۆرقیبە. چەپ|وێنۆک|ھێزەکانی سوپا بینای کۆشکی حکوومەت لە گۆڕەپانی قەسبە دەپارێزن. چەپ|وێنۆک|تێکھەڵچوون لە نێوان ئاسایش و خۆپیشاندەران. چەپ|وێنۆک|تێکھەڵچوون لە نێوان ئاسایش و خۆپیشاندەران چەپ|وێنۆک|بۆمبی فرمێسکڕێژ لەلایەن ئاسایشەوە لە ھەوڵێکدا بۆ بڵاوەپێکردنی خۆپیشاندەران. چەپ|وێنۆک|دروشمی "دڵسۆزی دڵسۆزی بۆ خوێنی شەھیدان" چەپ|وێنۆک|زرێپۆشی سوپای توونس پاسەوانی کاتدراڵی توونس دەکات لە شەقامی حەبیب بۆرقیبە. چەپ|وێنۆک|ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی دژی گومانلێکراوان لە توونس. چەپ|وێنۆک|سوپا و ھێزە ئەمنییەکان لە [[توونس (شار)|توونسی پایتەخت]] چەپ|وێنۆک|بڵاوکراوەیەک بۆ پشتیوانی لە شۆڕش لە شاری بێسانسۆنی [[فەڕەنسا.]] شۆڕشی توونس ( کە بە شۆڕشی ئازادی و کەرامەت ناسراوە، شۆڕشی ١٧ی کانوونی دووەم، یان شۆڕشی ١٤ی کانوونی دووەم )، شۆڕشێکی جەماوەرییە کە لە ١٧ ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ بە ھاودەنگی لەگەڵ محەممەد ئەلبووعەزیزی، کە لە ھەمان ڕۆژدا وەک دەربڕینی توڕەیی خۆی لە بێکارییەکەی و دەستبەسەرداگرتنی عەرەبانەکەی کە لەلایەن ژنە پۆلیسێکەوە بەناوی فادیە حەمدی (بوعەزیزی لە سێشەممە ٤ ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ لە نەخۆشخانەی بن ئاروس بەھۆی سووتانی توندەوە کۆچی دوایی کرد) ئەمەش بووە ھۆی سەرھەڵدانی خۆپیشاندانەکان لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ و ھەزاران خەڵکی توونس بەھۆی دۆخی بێکاری و نەبوونی دادپەروەری کۆمەڵایەتی و خراپتربوونی گەندەڵی لەناو ڕژێمی دەسەڵاتداردا، ھەروەھا ئەمەش بووە ھۆی سەرھەڵدانی ڕووبەڕووبوونەوە لە نێوان سەدان گەنجی ناوچەی سیدی بوزید و ویلایەتی قەسرەین لەگەڵ ھێزەکانی ئاسایش، بەجۆرێک بزووتنەوە ناڕەزایەتییەکە گواسترایەوە لە ناوەندی ویلایەتەکەوە بۆ شارەکانی دراوسێی تەشەنەی کرد، وەکو مکناسی، ڕەقاب، سیدی عەلی کوڕی عەون، مێنزێل بوزیانۆ ئەلقەسرەین، و فێریانا. ئەم خۆپیشاندانانە کە زۆرێک لە شارەکانی توونسی لەخۆگرتبوو، لەئەنجامی پێکدادانەکانیان لەگەڵ ھێزەکانی ئاسایش، کوژراو و برینداری زۆر لەنێو خۆپیشاندەراندا لێکەوتەوە، ھەروەھا سەرۆک زەینەلعابدین کوڕی عەلی ناچارکرا ژمارەیەک وەزیر لە کارەکەکانیان دووربخاتەوە، لەنێویاندا وەزیری ناوخۆ، بەڵێنیان بە چارەسەرکردنی ئەو کێشانە دا کە خۆپیشاندەران داوای چارەسەریان دەکرد، ھەروەھا نیازی خۆی ڕاگەیاند کە خۆی بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە ساڵی ٢٠١٤ دا کاندید نەکات. دوای وتارەکەی، ماڵپەڕە بلۆککراوەکانی توونس وەکیووتیووب دوای ٥ ساڵ لە بلۆککردن کرانەوە، ئەمە جگە لەوەی کەمێک نرخی ھەندێک بەرھەمی خۆراکی کەمکرایەوە. بەڵام ناڕەزایەتییەکان فراوانتر بوون و چڕییان زیاتر بوو تا گەیشتنە بینا حکوومییەکان، ئەمەش وایکرد سەرۆک زەینەلعابدین کوڕی عەلی دەست لەکاربکێشێتەوە و لەناکاو وڵاتەکەی بەجێبھێڵێت بە پاراستنی ئاسایشی لیبیا بۆ سعوودیە لە ڕۆژی ھەینی ١٤ی ١ی ٢٠١١. لە ھەمان ڕۆژدا، محەممەد غانووچی دەستبەکاربوونی بەشێوەیەکی کاتی لە پۆستی سەرۆکایەتی کۆمار ڕاگەیاند بەھۆی شکستی سەرۆک کۆمار لە ئەرکەکانیدا، بەپێی بڕگەی ٥٦ی دەستوور، لەگەڵ ڕاگەیاندنی دۆخی لەناکاو و قەدەغەی ھاتووچۆ. بەڵام ئەنجومەنی دەستووری دوای ڕۆژێک بڕیاریدا پەنا بۆ بەشی ٥٧ی دەستوور ببات و پۆستی سەرۆک کۆمار بە بەتاڵی ڕابگەیەنێت و بەو پێیەش ڕۆژی شەممە ١٥ی ڕێبەندانی ٢٠١١ ڕایگەیاند کە سەرۆکی پەرلەمان فوئاد مووبزیع پۆستی سەرۆک کۆمار بەشێوەیەکی کاتی وەربگرێت تا ھەڵبژاردنی پێشوەختەی سەرۆکایەتی لە ماوەی ٤٥ بۆ ٦٠ ڕۆژدا بەڕێوەدەچێت. شۆڕشی توونس تەقێنەری سەرەکی زنجیرەیەک ناڕەزایەتیی و شۆڕش بوو لە ژمارەیەک وڵاتی عەرەبیدا.
سەرچاوەکان
پۆل:توونس لە ٢٠١٠ پۆل:گێرەشێوینییەکانی ٢٠١١
کرداری جنسیی دەمی
کێر مژین
190px|وێنۆک|ناوەڕاست|نیشان دانی کرداری جنسی دەمی گەنجێکی پیاو لەسەر کوڕێکی تر
دەرووناسیی پەرەسەندوو
وێنۆک دەرووناسیی پەرەسەندوو بریتییە لە ڕێبازێکی بیردۆزیی لە زانستە کۆمەڵایەتی و سروشتییەکان دا کە ھەڵدەستێت بە ھەڵسەنگاندنی پێکھاتە و بونیادی دەروونی لە دیدگەیەکی پەرەسەندنی نوێوە. ھەوڵ دەدات بۆ دیاریکردنی ئەوەی چ خەسڵەتێکی دەروونی مرۆڤ پێکھاتووە لە خۆگونجاندنی پەرەسەندوو، کە ئایا لە پەرەسەندنی مرۆڤ دا بەرھەمە کاراکان بەشێکن لە ھەڵبژاردەی سروشتی یان ھەڵبژاردەی سێکسی. لە زیندەزانی پەرەسەندوودا کردەیەکی باوە کە ئەو زانایانەی باوەڕیان بە خۆگونجاندنە لێکۆڵینەوە بکەن لەسەر شێوازی ڕێکارە جەستەییەکان وەک دڵ، سییەکان و کۆئەندامی بەرگری.
ھەندێک لە زانایانی دەرووناسیی پەرەسەندوو ھەمان بیرکردنەوە پیادە دەکەن لەسەر دەرووناسیی و پێیان وایە کە بیردۆزی (یەکەیی مێشک) ھاوشێوەیە لەگەڵ جەستەدا و ھەر خۆگونجاندنێکی یەکەیی ھەڵدەستێت بە ئەنجامدانی ئەرکێکی جیاواز. زانا و لێکۆڵەرەکانی دەرووناسی پەرەسەندن پێداگری دەکەن لەسەر ئەوەی کە زۆربەی ھەڵسوکەوتەکانی مرۆڤ لە خۆگونجاندنە دەروونییەکانەوە سەرچاوەیگرتووە و پەرەیانسەندووە بە بەمەبەستی شیکارکردنی کێشە دووبارەکان لە ژینگەی مرۆڤ دێرینەکان دا.
دەرووناسیی پەرەسەندوو تەنھا بە لقێکی ئاسایی دەرووناسیی دانانرێت بەڵکو بیردۆزی دەرووناسیی پەرەسەندوو دەتوانێت پێکھاتەیەکی بناغەیی و فرە بیردۆزیی بەدەستبخات کە ھەموو بواری دەرووناسی ئاوێتەدەکات بەھەمان شێوەی زیندەزانی پەرەسەندوو پێی ھەڵدەستێت لە زانستی زیندەزانی دا.
زانایانی دەرووناسیی پەرەسەندوو پێیان وایە کە ئەو ھەڵسوکەوت و خەسڵەتانەی بەشێوەیەکی گشتی لە ھەموو کلتوورەکان دا ڕوودەدەن نموونەیەکی باشن و بەرچاون لەسەر خۆگونجاندنە پەرەسەندووەکان، وەک توانای تێگەیشتن لە ھەستی کەسانی دی، جیاکردنەوەی کەسی ناسراو (یان نزیک، خزم) لە کەسی نەناسراو، دەستنیشانکردن و پێ باشتربوونی ھاوسەری تەندروستتر و ھاوکاری کردن بە کەسانی دیکە. چەندەھا لێکۆڵینەوە کراوە لەسەر پەیوەندی ھەڵسوکەوتی کۆمەڵایەتی مرۆڤ بەم لایەنانەوە (ساواکوژی، ژیری، شێوازی ھاوسەرگیری، تێکەڵی سێکسی لەگەڵ چەند کەسێک دا، تێگەیشتن لە جوانی، نرخی بووک (مارەیی) و وەربەرھێنانی دایک و باوک) کە لێکۆڵینەوەکان ئەنجامی زۆر سەرنجڕاکێشیان ھەبووە. بیردۆز و ئەنجامەکانی دەرووناسیی پەرەسەندوو چەندین کارپێکردنی ھەیە لە چەندەھا بواری جیاوازی ئابووری، ژینگە، تەندروستی، یاسا، بەرێوبردن، زانستی پزیشکی دەروونی، سیاسەت و ئەدەبیات.
ڕەخنەکانی دەرووناسیی پەرەسەندوو ھەڵدەستێت بە وروژاندنی پرسیارەکان دەربارەی ڕادە و توانای تاقیکردنەوەی بیردۆزەکان، گریمانەکانی زیرەکی درک و پەرەسەندووی، گرنگی ڕوونکردنەوە نابۆماوەییەکان و خۆنەگونجێنەرەکان لەگەڵ ئەو کێشە سیاسی و ڕەوشتییانەی سەرھەڵدەدەن بەھۆی لێکدانەوەی ئەنجامی لێکۆڵینەوەکان.
ڕەھەندە کلتووریە گشتییەکان
زانایانی دەرووناسیی پەرەسەندوو پێیان وایە کە ئەو ھەڵسوکەوت و خەسڵەتانەی بەشێوەیەکی گشتی لە ھەموو کلتوورەکان دا ڕوودەدەن نموونەیەکی باشن و بەرچاون لەسەر خۆگونجاندنە پەرەسەندووەکان.[٥] ڕەھەندە کلتووریە گشتییە دووبارەبۆوە جیھانییەکان پێکدێت لە (زمان، ژیری، ئەرکە کۆمەڵایەتییەکان، ئەرکە ڕەگەزییەکان و تەکنۆلۆژیا) خۆگونجاندنە دەروونییە پەرەسەندووەکان (وەک توانای فێربوونی زمانێک) کارلێک دەکەن لەگەڵ کردە کلتورییەکان دا بۆ بەرھەمھێنانی ھەڵسوکەوتی دیاریکراو.
زانا و لێکۆڵەرانی دەرووناسیی پەرەسەندوو ھەڵدەستن بە ڕوونکردنەوەی ڕێبازەکەیان بە دەستەواژەی «نموونەی پێوانەیی زانستی کۆمەڵایەتی» و بە پێی ئەمە مێشک ئامێڕێکی ژیری مەبەستداری گشتتیە کە بەتەواوی بەھۆی کلتوورەوە شێوەکراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ژینناسیی پەرەسەندنی پۆل:سایکۆلۆژیای پەرەسەندن
ماتامۆرۆس
ماتامۆرۆس شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٤٬٤٣١ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٥٢٠٬٣٦٧.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢٦
شەبەنگی سیاسیی چەپ-ڕاست
شەبەنگی سیاسیی چەپ-ڕاست سیستەمێکی پۆلێنبەندی بۆ ھەڵوێستە سیاسییەکان، ئایدیۆلۆجییەکان و حیزبەکان لە بنەمای پرسەکانی یەکسانیی کۆمەڵایەتی و ھیرارشیی کۆمەڵایەتیدایە. جگە لە ھەڵویستەکانی چەپ و ڕاست، پێگەی مامناوەندی و میانەڕەویش ھەیە کە لەگەڵ ھەر دوو سەری شەبەنگەکە ڕێک ناکەون. کەسانێکیش شەبەنگی سیاسیی چەپ-ڕاست زۆر سادە و ساکار دەزانن و و ئەم شێوەی پۆلێنبەندیی پێگە سیاسییەکانیان قەبوول نییە و لەجیاتیی ئەم سیستەمە سیستەمەکانێکی دیکە پێشنیار دەکەن، لەوانەیە پێناسەکردنی دووڕەھەندی لەجیاتی یەک ڕەھەندی.
لەم چەشنە شەبەنگە سیاسییە، سیاسەتەکانی چەپگر و ڕاستگر زۆرجار زێزی یەکترەوە پیشان دەدرێن، بەڵام تاک یان گرووپێک دەتوانێت لە بابەتی کێشەیەک ھەڵویستی چەپ بگرێت و لە بابەتی کێشەیەکی دیکە ھەڵویستی ڕاست لە خۆی نیشان بدات؛ ھەروەھا بڕێک لە ھەڵوێستەکان دەتوانن لە سنۆرەکانی دۆ لایەن لەسەریەک بن و سەر بە باڵی چەپ یان ڕاست بە ئەژمار ھاتن بە ئایدیۆلۆجی بەستراوە. لە فەڕەنسا کە ئەم دەستەواژەی ڕێشەی لەوێدا ھەڵدەگەڕێتەوە، چەپ وەکوو «حیزبی بزووتنەوە» و ڕاست وەکوو «حیزبی بەنەزمبوون» پێناسە دەکرێن.
کتێبناسی
پۆل:شەبەنگی سیاسی پۆل:وشە سیاسییەکان
دەماخە
دەماخە بە پێشوەچوونی وشکانی دەوتری بۆ نێو ئاو، پێچەوانەی ئەم کەنداو ناو دەبرێ کە پێشوەچوونی ئاو بۆ ناو وشکانی دەردەخات.
ھەندێ لە دەماخەکانی جیھان، بەرزایییان ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی جوگرافیا پۆل:جوگرافیای کەناراوی پۆل:جوگرافیای فیزیکی پۆل:دەماخەکان
بنکەدراوەی ئۆراکڵ
بنکەدراوەی ئۆراکڵ سیستەمێکی بەڕێوەبردنی بنکەی زانیاری پەیوەندییە (RDBM) لەلایەن کۆمپانیایی ئۆراکڵ گەشپێدراوە و یەکێکە لە باوەڕپێکراوترین و بەکارھاتووترین بزوێنەرەکانی زانیاری پەیوەندیی کە سیستەمەکە لە چوارچێوەی داتابەیسێکی پەیوەندی کراوە دامەزراوە کە تێیدا زانیارییەکان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لەلایەن بەکارھێنەرەکانەوە بەردەستدەبێت یان ھەر بەرنامەکەی ڕووکاری-پێشەوە لە ڕێگەی زمانی SQL کە زۆرجاران لەلایەن کۆمپانیا جیھانیاکان بەکاردەھێنرێت لە ڕیکخستنی زانیارییەکان و بەڕیوەبەردنی بە درێژایی تۆڕە جیھانییەکان و ناوخۆیییەکان وەھەروەھا پێکھاتەی تۆڕی تایبەتمەند بەخۆی ھەیە بۆ پەیوەندیکردن بە ھەموو تۆڕەکانی تر
سەرچاوەکان
پۆل:سیستمی بەڕێوەبردنی بنکەدراوە
ئیسکۆبیدۆ
ئیسکۆبیدۆ شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٢٠٧٬٠٥٧ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٣٦٣٬٤٣٦.
ڕەوەند
ڕەوەند یان کۆچەر یاخوود گەڕۆک، دەشتەکی ئەندامی کۆمەڵگەیەکن کەوا جێگیر و نیشتەجێ نین لەیەک شوێن و بەشێوەیەکی بەردەوام لە شوێنێک بۆ شوێنیکی تر گەشت دەکەن. ئەم گروپانە ڕاوچی و ئاژەڵدارن و بازرگانن و لەسەر ئەم کارانە دەژین. لە سەدەی بیستەم، ڕێژەی دانیشتووانی خەڵکی کۆچبەری شوانکار بەھێواشی ڕوو لە کەمبوونەوە بوو، دەگەیشتە ٣٠-٤٠ ملیۆن لە جیھان لە ١٩٩٥.
پورتوگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
پورتوگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
تۆپزاوا، بەراندێز
تۆپزاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ بەراندێزا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
تۆپزاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
پانتۆمیم
وێنۆک|چەپ|250px| پانتۆمیم یان نواندن بە ھێما جۆرە شانۆیەکە کە شانۆکار  بەبێ دەڕبڕینی قسە و تەنھا بە بەکارھێنانی ئاماژە و جووڵاندنەوەی ئەندامانی لەش خۆی دەنوێنێت.
کورتەمێژوو
وێنۆک|چەپ دەستپێکی ئەم شانۆیە دەگەڕێتەوە بۆ ڕۆمای کۆن و شانۆ ئاکرۆباتییەکان کە بە «مێیمووس» ناسرابوون. ئەکتەری فەڕەنسی مارسێل مارسێئۆ بەناوبانگترین ھونەرمەندی ھاوچەرخی پانتۆمیم بوو کە چەند ساڵ پێش کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:شانۆی سەدەی ١٩یەم پۆل:پانتۆمیم پۆل:چەشنە شانۆییەکان
ئیراپواتۆ
ئیراپواتۆ شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٨٤٥٬١٦ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٣٨٠٬٩٤١.
ھان یێ-سیول
ھان یێ-سیول (بە ھانگول:한예슬; لەدایکبووی ١٨ی ئەیلولی ١٩٨١) خانمەکتەرێکی لەدایکبووی ئەمریکی بە ڕەگەز کۆرییە  لە ٢٠٠٣ دەستی بە کاری ڕۆلگێران کرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی گراند بێڵ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس پۆل:ئەمریکییانەی کۆچیان کردووە بۆ کۆریای باشوور پۆل:زیندووان
مەمەلیان
مەمەلیان گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
مەمەلیان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەرەقەساب و لە باشوور لەگەڵ گوندی چەقەڵی مستەفا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خەلیفەلیان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی مام سەید.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بەنداوی ئاراس
بەنداوی ئاراس بەنداوێکی خاکییە، لەسەر ڕووباری ئاراس لە سنووری نێوان ئێران و ئازەربایجانە، لە ناوبەینی شارۆچکەی پۆلدەشت و شاری ناخچەوان ھەڵکەوتووە. مەبەستی سەرەکی دروستکردنی ئەم بەنداوە بۆ دەستخستنی ووزەی کارەبا و گلدانەوەی ئاو بوو.
مێژوو
لە(١١ی ئابی ١٩٥٧)دا پرۆتۆکۆڵێک لە نێوان یەکێتیی سۆڤیەت و ئێراندا واژۆکرا بۆ دروست کردنی بەنداوی ئاراس لە سەر ڕووباری ئاراس. کە ئەوکات ووڵاتی ئازەربایجان لە ژێر دەسەڵاتی یەکێتیی سۆڤیەتدا بوو. دروستکردنی بەنداوەکە لە ساڵی ١٩٦١دا دەستی پێکرد و لە ساڵی ١٩٧٠ تەواو بوو، بەڵام بەنداوەکە بەفەرمی لە (٢٨ی حوزەیرانی ١٩٧١) کرایەوە بە ئامادەبوونی سافی ئەسفیای جێگری سەرۆک وەزیرانی ئێران و میخائیل یەفریمۆڤی جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی یەکێتیی سۆڤیەت.
بەنداو
بەنداوەکە لە بناغەکەیەوە (٤٤م) درێژە و لە لێواری سەرەوەی (٣٤م) درێژە، ئەم بەنداوە لە لم و ناوەندەکەی لە گڵ دروست کراوە.
وێستگەی ووزە
ئەم بەنداوە چوار تۆڕباینی ھەیە کە ھەریەکەیان توانای (١١ مێگاوات)ی ھەیە و ھەریەکە لە ئێران و ئازەربایجان دووانیان بەردەکەوێت، تێکڕای بەدەست ھێنانی ووزەی کارەبا (٤٤مێگاوت)ە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:بەنداوەکانی کوردستان پۆل:ڕووباری ئاراس پۆل:بەنداوەکانی ئێران پۆل:کۆماری خۆسەری نەخچیڤان
ڕووسیای ئەورووپی
ڕووسیای ئەورووپی (بە ڕووسی:Европейская Россия, европейская часть России) ڕۆژاوا و زۆربەی بەشی دانیشتووانی ڕووسیایە، کە بە شێوەیەکی جوگرافی لە ئەوروپا ھەڵکەوتووە،
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕووسیای ئەورووپی
نۆتە
چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ|نۆتەی "لا" یان aلە مۆسیقادا، نۆتە بریتیە لە  پەردە و ماوەی دەنگێک، ھەروا نیشاندانی ئەمەش بە نۆتەی مۆسیقا وەک (♪ و ♩). نۆتە پیت یان یەکەکانی پێکھێنەری مۆسیقای نوسراون. چەپ|وێنۆک|لەسەر ٥ هێڵەکەی نوسینی نۆتە کە ڕیزێکی ٨ی تێدا ئەکرێ بنوسرێ.
سەرچاوەکان
پۆل:نۆتەی مۆسیقا
قەرەتەپە، مەرگە
قەرەتەپە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەرەتەپە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەردەکۆز و لە باشوور لەگەڵ گوندی سیوکان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەرچیا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دێلێژە.
تەگلێدانی بەشەکانی ئاخاوتن
کاری تەگلێدانی بەشەکانی ئاخاوتن لە ڕێگەی کۆمەڵێک ئەلگۆریتمەوە جێبەجێ دەکرێت. ئەلگۆریتمەکانی تەگلێدانی بەشەکانی ئاخاوتن بە گشتی دابەش دەکرێنە سەر دوو پۆلː کە ئەوانیش بریتین لە ئەلگۆریتمگەلی ڕێسا-بنەما و ستۆکەستیک.
پۆل:زمانەوانیی کۆرپسی
ناسر فەھیمی
ناسر فەهیمی (لەدایکبووی ٨ی ئایاری ساڵی ١٩٧٤ لە سنە، پارێزگای کوردستان) پزیشک و داکۆکیکاری مافی مرۆڤ و زیندانییەکی سیاسی ویژدانە لە ئێران. وە یەکەم کەساییەتییە لە مێژووی سیاسی ئێراندا کە بە شێوەیەکی فەرمی داوای لە کۆماری ئیسلامی ئێراندا کرد کە ڕەگەزنامەی ئێرانیەکەی هەڵبوەشێنێتەوە بەهۆی جۆری دیکتاتۆرییەتی حکومەت.
ژیان
ناسر فەهیمی لە ٨ی ئایاری ساڵی ١٩٧٤ لە شاری سنە لە دایکبووە.
لە نامەیەکی کراوەدا کە ئاراستەی نووسینگەی کۆمیسیارانی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ، میچێل باچلە و سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان جۆ بایدن، خوازیاری چڕبوونەوەی شەرمەزارکردنی مافی مرۆڤ لە دژی کۆماری ئیسلام.
دەستگیرکردن و زیندانیکردن
هەروەها سزای ١٠ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا لە ساڵی ٢٠١٤، لەلایەن ئەبو قاسم سەڵاواتییەوە بە تۆمەتی "بەڕێوەبردنی گروپە ئۆپۆزسیۆنەکان". لە ساڵی ٢٠١٥دا بە تۆمەتی "سووکایەتیکردن بە دەسەڵاتدارانی دادوەری" سزای شەش مانگ زیندانیکردن و ٧٤ قامچیی بەسەردا سەپێندرا. هەروەها بۆ ماوەی ساڵێک لە زیندانی فەشەفوویە زیندانی کراوە و لەوێشدا دەستڕاگەیشتن بە خزمەتگوزارییە پزیشکییەکانی لێ بێبەش کراوە.
هەڵوەشاندەوەی ڕەگەزنامە
ناسری لە پەیامێکدا بۆ عەلی خامنەیی، ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران و حەسەن ڕۆحانی سەرۆک کۆماری ئێران، داوای لە دەزگای قەزایی کرد کە بە هۆی دیکتاتۆرییەتی ڕێژیمەکانەوە ڕەگەزنامەی فەرمی خۆی هەڵبوەشێنێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی سنە
دەولاشە
دەولاشە  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری خوڕخوڕە، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
خالاپا
خالاپا شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ١١٨٬٤٥ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٥٢٥٬١٤٧.
دەولاشە
جوگرافیا
دەولاشە  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بەرتەنگ، شارۆچکە
بەرتەنگ شارۆچکەیەکی شارستانی ڕۆشانە، لە پارێزگای خۆبەڕیوەبەری گۆرنۆ-بەدەخشان لە باشووری ڕۆژھەڵاتی وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٨٥٤ کەسە.
گووگڵ کیبۆرد
جیبۆرد یان گوگڵ کیبۆرد نەرمامێرێکی تەختەکلیلی ئەلیکترۆنییە، کە لەلایەن گۆگڵ بۆ سیستمی ئەندرۆید و سیستمی ئای ئۆ ئێس دروست کراوە، یەکەم جار لە ئایاری ٢٠١٦دا بۆ سیستمی ئای ئۆ ئێس بەردەست کرا، و لە کانوونی یەکەمی ھەمان ساڵدا بۆ سیستمی ئەندرۆید بەردەست کرا. لە ئابی ٢٠١٨دا لە کۆگای گووگڵ پلەی ١ ملیار جار دابەزێندرا.
تایبەتمەندی
گووگڵ کیبۆرد بەدواگەڕانی گووگڵ پێشان دەدات وەکوو: گەڕانی وێب و وەڵامی پێشبینیکەر. دەتوانی بەئاسانی جی ئای ئێف و ئیمۆجییت دەستت بکەوێت تەنیا بە نووسینی ناوی ئەو شتەی دەتەوێ، تایبەتمەندییەکی تری پێشنیارکردنی وشەی داھاتوو و ڕاستکردنەوەی وشەی ھەڵەیە، دەتوانی لەڕێگەی دەنگەوە ئەو وشەیەی دەتەوێ بیڵێی، ڕاستەخۆ دەنووسرێت. دەتوانی وەرگێڕ لەناو کیبۆردەکە بەکاربھێنی، بەدەستھێنان بەسەر پیتەکان دەتوانی ئەو وشەیە بنووسی کە مەبەستتە بۆ نموونە: (سڵاو) بە دەستھێنان بەسەر پیتی (س، ڵ، ا، و) ڕاستەوخۆ دەنووسرێت سڵاو.
زمان
سێ ساڵ لەمەوبەر کیبۆردەکەی گۆگڵ تەنیا بە ١٠٠ زمان بەردەستبوو، بەڵام لە ئێستادا بە زیاتر لە ٩٠٠ زمانی جیاواز بەردەستە و پشتگیری لە چوار شێوەزاری سەرەکی زمانی کوردیی باکوری (کورمانجی)، کوردیی ناوەندی (سۆرانی)، کوردیی باشوری (کەلھوڕی) لەگەڵ کوردیی زازاکی دەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:نەرمامێرەکانی گووگڵ پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٦ پۆل:تەختەکلیلەکانی ئەندرۆید پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس
ئیڤی ماتسیپی کاسابێری
ئیڤی ماتسیپی کاسابێری (Ivy Matsepe-Casaburri؛ لە دایکبووی ١٨ی ئەیلوولی ١٩٣٧ - مردووی ٦ی نیسانی ٢٠٠٩) کەسایەتی سیاسەتوانی ئەفریقای باشوور بوو. ئەو لە ڕۆژی ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨، بە وەکالەت بووە سەرۆکی ئەفریقای باشوور. ئیڤی لە ماوەی حوزەیرانی ١٩٩٩ تاوەکوو ٦ی ننیسانی ٢٠٠٩ وەزیری گواستنەوە و گەیاندن و خزمەتگووزاری پۆستە بوو لە باشووری ئەفریقا.
ئیڤی ماتسیپی کاسابێری لە ڕۆژی ٦ی نیسانی ٢٠٠٩، لە تەمەنی ٧١ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد، ئەو لە دەمی مردنی ھێشتا وەزیری گواستنەوە و گەیاندن بوو.
ژیان
ئیڤی ماتسیپی کاسابێری ھەڵگری بڕوانامەی بەکالۆریس بوو لە زانکۆی فۆرت ھاری، دوای تەواوکردنی بۆ دوو ساڵان بووە مامۆستا لە وڵاتەکەی خۆی. دواتر کاتێک تەمەنی ٢٨ ساڵان بوو ئەوا لە وڵاتەکەی دوورخرایەوە، سەرەتا بۆ کارکردن چووە سوویسرا وەک مامۆستایەک دامەزرا، لەوێ بۆ ماوەی دە ساڵێک کاری کرد و پاشان چووە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. لە ئەمریکا درێژەی بەخوێندنەکەی دا و توانی بڕوانامەی ماستەر و دکتۆرا بەدەست بھێنێت.
شێخ عەبدولعەزیزی ئاکرێ
وێنۆک|412x412پیکسڵ|مەرقەدی حەزرەتی شێخ عبدالعزیزی گەیلانی - پێش نۆژەنکردنەوە شێخ عەبدولعەزیز کوڕی شێخ عەبدولقادری گەیلانی کوڕی سەید مووسا کوڕی سەید عەبدوڵڵای جیلی کوڕی سەید یەحیای زاھید کوڕی سەید محەممەد کوڕی سەید داوودی ئەمیر کوڕی سەید مووسای دووەم کوڕی شێخ ساڵح کوڕی سەید مووسای جون کوڕی سەید عەبدوڵڵای مەحز کوڕی ئیمام حەسەنی موسەنا کوڕی ئیمام حەسەنی کوڕی ئیمام عەلی کوڕی ئەبووتالیبە
ئیڤی ماتسیپی کاسابێری
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ٢٠٠٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧
شێخ عەبدولعەزیزی ئاکرێ
(کرم اللە وجھە)
لەدایکبوونی
لە ٣ی شەوالی ساڵی ٥٣٢ی کۆچی لە شاری بەغدا لەدایکبووە و لەسەر دەستی باوکی شێخ عەبدولقادری گەیلانی پێگەیشتووە و قوتابی باوکی و شێخ ئەبوومنسوور عەبدولڕەحمان کوڕی محەممەد قزاز و جگە لەوانیش بووە، دوای ئەوە وتاری بۆ خەڵک داوە و ئامۆژگاری خەڵکی کردووە و وانەی گووتووەتەوە و لەسەر دەستی ئەو ژمارەیەکی زۆر لە زانایان و دانایان پێگەیشتوون.
منداڵەکانی
لە کوڕە ناسراوەکانی شێخ محەممەد ھەتتاکە کە لە ناحیەی ڕۆڤیا نێژراوە و گۆڕەکەی دەکەوێتە تەنیشت گۆڕی شێخ ئیسماعیل ولیانی لەژێر یەک قوببە ئەم شێخ محەممەد ھەتتاکەش لە دوای خۆی کوڕێکی جێگەی گرتووەتەوە بەناوی شێخ محەممەد حسامەدین ناسراو بە شەرشیق، ھەروەھا شێخ عەبدولعەزیز کچێکی زاناشی ھەبووە بەناوی زەھرە کە زانستی خوێندووە و وانەی گووتووەتەوە لە بەغا و ھەر لەوێ کۆچی دوایی کردووە. شایەنی باسە شێخ عەبدولعەزیز گەیلانی باپیری سەیدەکانی حەیالی یە کە لە عێراق بڵاوبوونەتەوە لە پارێزگاکانی بەغداد مووسڵ و ئەنبار و دیالە و سەلاحەددین وکەمێکیان لە پارێزگاکانی باشوور ھەن ھەروەھا لە دەرەوەی عێراقیش لە وڵاتانی سووریا و تورکیا ومیسر و لیبیا و مەغریب و ھیند و پاکستان و وڵاتانی تریش بوونیان ھەیە.
کۆچی دوایی شێخ عەبدولعەزیز گەیلانی
شێخ عەبدولعەزیز گەیلانی لەشاری ئاکرێ بەردەوام بوو لەسەر پەرستنی خوا و ژیانی خۆی تەرخان کرد بۆ بڵاوکردنەوەی زانست و ڕێنیشاندانی خەلک تاکو کۆتایی تەمەنی کە لە ڕۆژی چوارشەمە ڕێکەوتی ١٨ی ڕبیع الاولی ساڵی ٦٠٢ی کۆچی کۆچی دوایی کرد و ھەر لە شاری ئاکرێ لە نێوان چیاکان لەو شوێنەی کە ئێستا ناسراوە بە گەلی شێخ عەبدولعەزیز نێژراوە، لە تەنیشت مەرقەدەکەی ئەشکەوتێکی بچووک ھەیە کە نزیکەی چوار مەتر چوارگۆشەیە کە شوێنی خەلوە و عیبادەتی بووە، لە سەرووتریش کانییەک ھەبوو کە تا ئێستاش ماوە ھەر لە تەنیشت مەرقەد تەکیە و مزگەوت و شۆرباخانەیەک ھەیە بۆ نان دانی خەلک کە ھەزاران کەس لە دەروێش و مورید وزانایان وەفدە ڕەسمییەکان و زانستخوازان و خەلکی تریش سەردانی دەکەن بەم پێیەش ئەو شوێنە بووەتە بنکەیەک بۆ بڵاوکردنەوەی ڕێبازی قادری لە عێراق و جیھانی ئیسڵامی، ھەروەھا مەرقەدی شێخ عەبدولعەزیز گەیلانی بە کۆنترین و گەورەترین شوێنی پیرۆز دادەنرێ لە کوردستانی عێراق.
گەورەکردنی تەکیەی شێخ عەبدولعەزیز گەیلانی
تەکیەی قادری و مەرقەدی شێخ عبدالعزیز گەیلانی لە شاری ئاکرێ بە چەند قۆناغێک گەورە کراوە و فراوان کراوە تاکو گەیشتووەتە ئەوەی ئێستا ھەیە، بەڵام کۆششی گەورە دەگەڕێتەوە بۆ جەنابی شێخ سعید شێخ عەبدولعەزیز بەرزنجی ولیانی کە لە ١/١١/٢٠٠٠ کۆچی دوایی کردووە و لە ناحیەی ڕۆڤیا نێژراوە لە پاڵ باپیرە گەورەی شێخ ئیسماعیل ولیانی، کە ھەستا بە نوێ کردنەوە و بیناکردنی قوبەکە و ھەر لە شوێنی خۆی قوبەیەکی گەورەتری دروست کرد و مزگەوت و تەکیای دروست کرد کە لە چەند ژوورێک پێکھاتووە بۆ پێشوازی میوان ومانەوەیان ھەروەھا چەند ژوورێک بۆ دەروێش و موریدەکان و شۆرباخانەیەک بۆ ناندانی ڕۆژانەی ھەژار و داماوان، ھەروەھا ھەستا بە ڕاکێشانی ڕێگا بۆ تەکیە و ڕاکێشانی ھێلی کارەبا، ھەروەھا کتێبخانەیەکی دروست کرد کە سەدان کتێب لەخۆدەگرێ، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٧ حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ھەستا بە دروستکردنی خانووەکانی سەرووی تەکیە و فراوان کردنی تەکیە و مزگەوت و نوێ کردنەوەی حەڕەمی مەرقەد و قوبەکە و فراوانکردنی بۆ چەند نھۆمێک بەڵام تا ئێستا بەھۆی دۆخی ئابووری و دارایی ھێشتا ئەم فراوانکردنە تەواو نەکراوە بۆیە شێخ وریا شێخ سەعید بەرزنجی ولیانی شێخی تەریقەتی قادری ولیانی ئەرکی تەواوکردنی مەرقەدەکەی گرتە ئەستۆ.
ساڵانە ھەزاران خەلیفە و دەروێش و مورید و شوێنکەوتووانی ڕێبازی قادری لەم شوێنە کۆدەبنەوە بۆ زیندووکردنەوەی بۆنە و مەڕاسیمە ئایینییەکان لەوانە یادی لەدایکبوونی خۆشەویست صلی اللە علییە و سلم و یادی لەدایکبوونی شێخ عەبدولقادری گەیلانی و زیندووکردنەوەی شەوی ئیسرا و میعراج و شەوی نیوەی شەعبان و شەوی قەدر و جەژنی ڕەمەزان و جەژنی قوربان و ھەموو ڕۆژانی ھەینی، شایەنی باسە ئێستا سەید شێخ وریا شێخ سەعید بەرزنجی ولیانی شێخی ئێستای ڕێبازی قادری ولیانی سەرپەرشتی تەکیە و مەرقەدی شێخ عەبدولعەزیز گەیلانی دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان
تۆنالا
توانالا شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٥٠٠ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٣٧٤٬٢٥٨.
شێخ محێدینی کەرکوکی
ناوی شێخ محمد کوڕی شێخ حەسەنی گڵەزەردە کوڕی سەید موحەمەدی نۆدێی بەرزنجی حوسەینی، کە نازناوی (محي الدين)ی هەبووە و بە شێخ محێدینی کەرکووک ناسراوە وێنۆک|441x441پیکسڵ|مەرقەدی حەزرەتی شێخ محێدنی کەرکوک لە دێی قووڵە لە بازیان لەدایکبووە ساڵی ١١٣٣ ی کۆچی و سێ کوڕی هەبووە بەناوی شێخ عبدالعزیز و شێخ محمد و شێخ حەسەن کە لە شیخ عبدالعزیز شێخ مەحمودی قوطب(شۆریجە) بەجێ ماوە و بنەماڵەی شێخ حەسەنیش لە دێی قوولەی بازیاندا ماوەتەوە ، شێخ محێدین لەسەر مەزهەبی شافعی بووە، تەریقەتی قادری هەبووە کە لە مامی خۆی (شێخ ئیسماعیلی ولیانی) وەریگرتووە ، لەوانەشی کە لە بەردەستی شیخ محێدیندا پێگەیشتوون شێخ عبدالصمدی گڵەزەردەی برای و شێخ مارفە کۆستەی ئامۆزای بوون
سەرەتا لە دێی قووڵە بووە پاشان ساڵی ١١٧٩ ی کۆچی تەشریفی چووە بۆ کەرکووک ، زانایەکی خواناس و زاهید بوو و یەکێکە لە شێخە گەورەکانی ناو کورد ، زانستەکانی لەخزمەت ناودارترین زاناکانی کوردستان وەک (شێخ مصطەفای غەزائی و شێخ جەعفەری مەجزوم و شێخ موئمینی سازانی و شێخ جەلالی خورماڵی و مەلا عبدالله ی هەراتی ) خوێندووە ، خاوەنی زیاتر لە ١٤ بەرهەمە لە بوارەکانی ئاین و تەصەوف و پزیشکی ، هاوسەردەمی موفتی زەهاوی بووە ، شارەزاییەکی تەواوی لە زمانی ( عەرەبی و تورکی و فارسی و هندی و سریانی) هەبووە وێنۆک|469x469پیکسڵ|مەرقەدی حەزرەتی سەید شێخ محێدنی کەرکوک لەگەڵ باوکی سەفەری کردووە بۆ خاکی حیجاز و لەوێ فێری فیقهـ بووە و پاشان دوای کۆچی دوایی شێخ حەسەنی باوکی لە گڵەزەرد گەڕاوەتەوە لە دێی قووڵە بووە بە مامۆستا و ئیمام و وانەی وتووەتەوە و یەک دوو ساڵ لەو دێیەدا ماوەتەوە و دوایی چووە بۆ ناحیەی قەرەحەسەن و لە دێی تەیمەز ئاوا دانیشتووە و سێ ساڵ تێیدا ماوەتەوە و پاش ئەوە تەشریفی چووەتە کەرکووک و بەردەوام بووە لە ئیرشاد هەتا وەفاتی فەرمووە ساڵی ١١٩٥ ی کۆچی و لە نزیک تەکیەکەی خۆی لە گۆڕستانێکی شاری کەرکووک بەخاک سپێردرا کە ئێستا بە گۆڕستانی شێخ محێدین ناسراوە
شێخ عبدالرزاقی دێلێژە دەفەرموێت : لە کۆساری گڵەزەردەدا کەم تەختە بەرد هەیە کە شێخ محێدین نوێژی لەسەر نەکردبێ و سوجدەی بۆ خودا لەسەر نەبردبێ
نمونەیەک لە کەراماتەکانی :
لە زمانی شێخ یاسینی بەرزنجەییەوە دەگێڕنەوە دەفەرموێت : لەگەڵ شێخ محێدیندا کەوتینە ڕێ بۆ بەرزنجە ، کاتێ لە دێی گڵەزەرد دەرچووین باوکم کە شێخ ڕەسولی بەرزنجیە و خاڵی شێخ محێدینە ، فەرمووی : ئێوە ئەمڕۆ مەدەن لە ئاوی تانجەرۆ ، ئاوەکە زۆرە ، من سوارم دەرئەچم ئێوە ڕاوەستن تا ئاوەکەی ئەنیشێتەوە ، باوکم بە سواریی ڕۆیشت ، ئەو ڕۆیشت و ئێمە ماینەوە ، زۆری پێ نەچوو شێخ محێدین هات دەستی گرتم و فەرمووی : بێن بە شوێنما ، ڕۆیشتە ناو چەم و ئێمەش بە دوایدا لە چەم پەڕینەوە ، کە تەماشام کرد دەبینم لەشمان تەڕ نەبوو بوو ! کاتێ گەییشتین بە باوکم ، فەرمووی : ئەمە کاری محێدینە ، ئەگەرنا ئێوە ئەو پیاوە نەبوون وا لەو ئاوە دەربچن
هەندێک لە بەرهەمەکانی شێخ محێدنی کەرکووک :
١) بحر الانساب
٢)جامع الفوائد
٣)برأ الالام
٤)مجمع الجواهر
٥)ابدال الاعمال
٦) معاون الآل في فضائل الآل
٧)جليب الراحة والأفاقة في رفع الفاقة
٨)رسالة في الأوفاق و الطب و دفع الشيطان
١٠)كشاف الكروب باعثة لتلين القلوب
١١) السيف القاطع
١٢)كشف الأعمال
١٣)ضائع الأعمال
١٤)تسهیل الصعاب
١٥)النباء العظيم
١٦)شرح الهمزية
١٧)القصيدة المعشرة
١٨)صنائع الأعمال
١٩)الصلوات
تێبینی : ئەمانە هەموو دەستنوسن و چاپ نەکراون
سەرچاوەکان
1- مەلا عبد الكريم المدرس – علماء في خدمة العلم والدين – لاپەڕە (504 – 505 – 558).
2- حسين القاضي – شرح السالكين – لاپەڕە (12).
3- شێخ محمد الخال – معروف النودهي البرزنجي ، لاپەڕە (76 – 77).
4- معروف الرشلاني – مناقب السادات البرزنجية – مخطوطة ژمارە ( 1283 )
5-بابە شیخ مەردۆخی ڕۆحانی - مێژووی ناودارانی کورد - بەرگی یەکەم - لاپەڕە (260)
6-محمد أمين زكي - تأريخ السليمانية - لاپەڕە (226)
7-مەلا طاهر مەلا عبدالله بەحرکەیی - مێژووی زانایانی کورد - بەرگی سێهەم - لاپەڕە (103 - 104)
10- شێخ سیروان سەرگەڵویی - ژیاننامەی پیاوچاکان ، ساداتی بەرزنجە - لاپەڕە (91-95)
دیبەک
دیبەک گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
ئۆبلاستەکانی ئوکراینا
ئۆبلاست (بە ئۆکرانی:область)، لە ئینگلیزی ئاماژەیە بۆ پارێزگا، ئاماژەکردنە بە یەکێک لە و ٢٤ یەکە بەرێوەبەرییەی ئوکراینا. ئوکراینا وڵاتێکی مەرکەزییە بەمەشەوە ناوچەکان ھیچ دەسەڵاتێکی یاسایان نییە جگە لەوەی لە دەستووری ئوکراینا دامەزراوە لەلایەن یاساوە. وتارەکانی ١٤٠ تا ١٤٦ لە بەرگی ١١ی دەستووری ئوکراینا ھاتووە دەستووری وڵات بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ مامەلە لەگەڵ بەرپرسە ناوخۆکان و دەسەڵاتیان دەکات.
دیبەک
جوگرافیا
دیبەک ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئۆبلاستەکانی ئوکراینا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئاستی یەکەمی وڵاتان پۆل:دابەشکاری وڵاتەکان لە ئەورووپا پۆل:ئۆبلاستەکانی ئوکراینا
دیبەک
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (شیعە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
تاھیر یەحیا
تاھیر یەحیا (١٩١٦ لە تکریت − ١٩٨٦) کەسایەتی سیاسیی عێراقییە، دووجار بووەتە سەرۆکوەزیرانی عێراق، جاری یەکەم لەماوەی ١٩٦٣–١٩٦٥ بوو وە جاری دووەمیش بۆ ماوەیەکی کورت لە ١٩٦٧–١٩٦٨ بوو. تاھیر دەرچووی کۆلێژی سەربازییە لە زانکۆی بەغدا. تاھیر لەچەندین پلە و پۆستی سەربازیدابوو، ھەروەھا لەساڵی ١٩٦٨ وەزیری بەرگری بوو.
لەساڵی ١٩٦٨، سەرۆکی ئەوکاتی عێراق عەبدولسەلام عارفی ئاگادرکردەوە لەکودەتای بەعسییەکان بەڵام عارف ھیچ ھەڵوێستێک نانوێنێت. دوای حەفتەیەک کودەکاتە ڕوویدا، لەھەمان بەیانی ئەو ڕۆژەدا عارف دیپۆرتکرایەوە بۆ تاھیر یەحیاش دەستگیرکرا. ماوەی سێ ساڵان تاھیر لەزیندان ژیانی بەسەربرد، دواتر ئازادکرا بەڵام بەزیندانیکردن لەماڵەکەی تا کۆتایی ژیانی.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٦ پۆل:مردووانی ١٩٨٦ پۆل:سەرۆک وەزیرانی عێراق پۆل:وەزیرانی بەرگری عێراق پۆل:موسڵمانانی عێراقی
بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
کانی توو، مەرگە
کانی توو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جاڤاسکریپت
جاڤاسکریپت زۆرجار لە ئینگلیزیدا کورت دەکرێتەوە بۆ JS - جەی ئێس، بریتییە لە زمانێکی بەرنامەسازیی ئاستبەرز، فەنکشناڵ و وەرگێڕدراو. تایبەتمەندێتییەکانی ئەم زمانە ئەوەیە کە جوڵاوە، جۆری دراوی بێھێزە (واتە دەتوانی دراوێک بناسێنی بە ژمارە بەڵام بە ئاسانی 'ھێزی' لێ بکەی ببێتە 'نووسە')، پشت بە پرۆتۆتایب دەبەستێ (لە ئۆ ئۆ دا) و فرەپارادایمە (فرە شێوازی داڕشتنە). جاڤاسکریپت بریتییە لە یەکێک لە سێ پێکھێنەری سەرەکی تۆڕی جیھانی ئینتەرنێت، (CSS, HTML)دوانەکەی ترن. جاڤاسکریپت لە بنەمادا زمانی بەرنامەسازییە لەسەر وێبگەڕ، بەڵام بە دروستکردنی نۆد.جەی ئێس دەکرێت لەسەر ڕاژەکار و سیستمەکانی کارگێڕی وەگەڕخرێت.
کانی توو، مەرگە
جوگرافیا
کانی توو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چنارنە و لە باشوور لەگەڵ گوندی گۆمەزاڵ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی کیژ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەوارەبەرزە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جاڤاسکریپت
ئەگەرچی لەسەرەتاوە جاڤاسکریپت بەتەنھا جێبەجێ کردنی لایەنی ڕاژەخوازی لەسەر وێبگەڕ ھەبوو، بەڵام لەئێستادا تێکەڵ کراوە لەگەڵ گەلێک جۆری جیاواز لە خانەخوێی نەرمامێر، لەنێویشیاندا لایەنی ڕاژەکار لەسەر ڕاژەکاری وێب و بنکەی دراوە، ھەروەھا لە بەرنامەکانی دیکەدا کە بەرنامەی وێب نین، لەوانە بەرنامەکانی چارەسەرکردنی وشە و PDF، ئەمە جگە لە بەکارھێنانی لە ژینگەکانی runtime دا کە ڕێگە دەدەن بە نووسینی بەرنامە بۆ مۆبایل و دێسکتۆپ.
ھەرچەندە لێکچوونی ڕواڵەتیی بەھێز ھەیە لە نێوان جاڤاسکریپت و جاڤادا، لەنێویاندا ناو زمانەکە، سینتاکس، و گورزە ستانداردەکان، کەچی ئەو دوو زمانە لە ناوەڕۆکدە بەتەواوەتی لەیەک جیاوازن بەتایبەتی لەڕووی دیزاینەوە؛ جاڤاسکریپت کاریگەر بووە بە زمانەکانی وەک سێڵف و سکیم.
کازابلانکا (فیلم)
کازابلانکا فیلمێکی ١٩٤٢ی ئەمریکییە لەجۆری ڕۆمانسی و دراما. لەلایەن مایکڵ کورتیزەوە کاری دەرھێنانی بۆکراوە. چیڕۆکی فیلمەکە لەشانۆی ھەمووان دێن بۆ لای ڕیک (Everybody Comes to Rick's)ەوە وەرگیراوە. ھەریەکە لە ھەمفێری بۆگارت وە  ئنگرید بێرگمان ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمەکە دەگێڕن. ھەروەھا پاوڵ ھێنرێد، کلاودی ڕەینز، کۆنارد ڤیدت، سیدنی گرینستریت وە پیتەر لۆر لەفیلمەکە دەرکەوتوون. فیلمەکە لەمیانەی شەڕی جیھانیی دووەمە، فیلمەکە تیشک دەخاتە سەر پیاوێکی ئەمریکی دوورخراوە لەوڵاتەکەی دەکات کەدەبێت لەنێوان خۆشەویستی بۆ کچەدۆستەکەی وە یارمەتیدانی ئەو کچە و مێردەکەی ھەڵبژێرێت کە سەرکردەیە بە ڕەگەزننامەی چێکییەوە و پێویستی بەدەربازبوونە لەشاری کازابلانکا کە ئەوشارە لەلایەن دەسەڵاتی فەڕەنسای ڤیشییەوە کۆنتڕۆڵکراوە.
جاڤاسکریپت
سەرەتاکان لە نێتسکەیپ
لە ١٩٩٥دا، نێتسکەیپ براندن ئایکی دامەزراند بەو ئامانجەوە کە زمانی سکیم تێکەڵ بکات لەگەڵ نێتسکەیپ ناڤیگەیتەر. بەر لەوەی دەست بەکار ببێت، نێتسکەیپ کۆمیونیکەیشنز ھەماھەنگی دەست پێ کرد لەگەل سەن مایکرۆسیستەمز تاوەکو زمانی جاڤای مایکرۆسیستەمز تێکەڵ بە نێتسکەیپ ناڤیگەیتەر بکات، ئەمەش لەپێناو کێبڕکێ کردن لەگەڵ مایکرۆسۆفت بۆ لەخۆگرتنی تەکنەلۆجیای وێب لەلایەن بەکارھێنەرەوە. نێتسکەیپ کۆمیونیکەیشنز دوتر بڕیاری دا کە ئەو زمانی سکریپتسازییەی کە دەیانەوێت دروستی بکەن پێویستە تەواوکەری جاڤا بێت و لەڕووی سینتاکسەوە لەیەک نزیک بن، ئەمەش وای کرد کە لەخۆ گرتی زمانەکانی وەک پێڕڵ و پایتن و تیکڵ و سکیم بخرێتە لاوە. بۆ بەرگریکردن لە بیرۆکەی جاڤاسکریپت لەدژی پێشنیارە کێبڕکێکارەکان، کۆمپانیاکە پێویستی بەنموونەیەکی سەرەتایی ھەبوو. ئایک نموونەیەکی سەرەتایی لە ماوەی ١٠ ڕۆژدا ئامادەکرد، لە مایسی ١٩٩٥ دا.
ئەگەرچی زمانەکە لەژێر ناوی مۆکا (Mocha) دا پەرەی پێ دەدرا، دواتر بەفەرمی ناوەکەی گۆڕدرا بۆ لایڤسکریپت (LiveScript) لەپاش ئەوەی کە بارکرا بۆ وەشانی بێتای نێتسکەیپ ناڤیگەیتەر ٢٫٠ لە ئەیلوولی ١٩٩٥ دا بەڵام دوایی ناونرا جاڤاسکریپت پاش بارکردن بۆ وەشانی بێتای نێتسکەیپ ناڤیگەیتەر ٣ لە کانوونی یەکەمدا. دوا ھەڵبژاردەی ناوەکە بووە ھۆی سەرلێ تێکچوون، ئەوەش بەھۆی ئەوەی وا دەردەکەوت کە لەڕێلادەر (Spin-off)ێک بێت لە زمانی بەرنامەسازی جاڤا. ئەو ھەڵبژاردەیە دواتر وەسفکرا وەک بازاڕبۆکردنێک لەلایەن نێتسکەیپەوە بۆ جاڤاسکریپت و پێ ناساندنی وەک زمانە نوێیە گەرم و گوڕەکەی وێب.
بەھەڵە تێگەیشتنێکی باو ھەیە کە گوایە جاڤاسکریپت کاریگەر بووە بە زمانێکی سکریپتسازی وێبی پێشووتر بەناوی Cmm ەوە کە پەرەی پێدرا بوو لەلایەن نۆمباسەوە (کەجیاوازە لە سی ماینەس ماینەس کە لە ١٩٩٧ دا دروست کرا). براندن ئایک ھەرگیز Cmmی نەبیستبوو بەر لە دروستکردنی LiveScript.
جاڤاسکریپتی لای ڕاژەکار
لە کانوونی یەکەمی ١٩٩٥دا و لەپاش دەرچوونی جاڤاسکریپت بۆ وێبگەڕەکان، نێتسکەیپ جێبەجێکردنێکی نوێی جاڤاسکریپتی بۆ بەرنامەسازی لای ڕاژەکار ناساند لەڕێگەی نێتسکەیپ ئینتەرپرایز سێرڤەر.
لە ١٩٩٦ەوە، ڕاژەکاری ئای ئێس ئێسی وێب پاڵپشتی دەکات لە جێبەجێکردنەکەی مایکرۆسۆفت بۆ جاڤاسکریپتی لای ڕاژەکار، کە پێی دەوترێت جەیسکریپت.
لە ناوەڕاستی ٢٠٠٠ەکانەوە، جاڤاسکریپت لەلای ڕاژەکاری دیکە بەردەستە، لەنێویاندا نۆد.جەی ئێس کە لە ٢٠٠٩ دا ناسێنرا.
کازابلانکا (فیلم)
فیلمەکە خەڵاتی باشترین فیلمی لە ئەکادیمیای ئۆسکار بردەوە لەپاڵ ئەوەش کورتیز خەڵاتی باشترین دەرھێنەر بەدەستھێنا، ئەمەو جگە لەوەی فیلمەکە خەڵاتی باشترین سیناریۆی وەرگیراوی بەدەستھێنا.
جاڤاسکریپت
گرتنەخۆ لەلایەن مایکرۆسۆفتەوە
تەکنەلۆجیاکانی سکریپتسازیی مایکرۆسۆفت و لەنێویانداا ڤیبیسکریپت و جەیسکریپت لە ١٩٩٦ دا دەرچوون. جەی سکریپت، کە جێبەجێ کردنێکی ئەندازیاریی ھەڵگەڕاوە (Reverse Engineering)ی جاڤاسکریپتەکەی نێتسکەیپە، بەشێک بووە لە ئینتەرنێت ئێکسپلۆرەر ٣. جەیسکریپت ھەروەھە بەردەستیش بووە بۆ سکریپتسازی لایەنی ڕاژەکار لەسەر ئای ئێس ئێس. ئینتەرنێت ئێکسپلۆرەر ٣ پاڵپشتی مایکرۆسۆفتی بۆ CSS و بەشێک لە درێژکراوەکانی HTML لەخۆ دەگرن، بەڵام لەھەموو ئەمانەدا جێبەجێکردنەکە بەئاشکرایی جیاواز بوو لەوەی نێتسکەیپت. ئەو جیاوازیانە وای دەکرد کە کاری دیزاینەران و بەرنامەسازان گەلێک قورس بێت بەتایبەتی لەکاتی دروستکردنی مالپەرێکدا کە لەسەر ھەردوو وێبگەڕەکە بە تەواوی کاری بکردایە. ئەمە بووە ھۆی دەرکەوتنی لۆگۆکانی وەک «باشتر کاردەکات لەسەر ئینتەرنێت ئێکسپلۆرەر» و «باشتر کاردەکات لەسەر نێتسکەیپ» کە نموونەی سەرەتاکانی شەڕەکانی وێبگەڕ. جاڤاسکریپت تۆز تۆز بووە خاوەنی ناوبانگێک بۆ وێبێکی سەکۆبڕ و بنەماستاندارد. ھەندێک پەرەپێدەر توانیان وابکەن ماڵپەرەکانیان لەسەر ھەردووک وێبگەڕ بخەنە کار بەڵام زۆرێک ھەبوون کە سەرکەوتوو نەبوون لەو کارەدا. دوابەدوای دەرچوونی ئینتەرنێت ئێکسپلۆرەر ٤، مایکرۆسۆفت بیرۆکەی ئەیچ تی ئێم ئێڵی بزۆکی خستەڕوو، بەڵام ھێشتا جیاوازی جێبەجێکردنەکان و جیاوازی لە مۆدێلی بەڵگەنامەیی تەن وەک خۆیان مانەوە و بوونە تەگەرەی سەرەکیی و ھۆکاری سەرەکیی باربڵاوبوونی جاڤاسکریپت لەسەر وێب.
کازابلانکا (فیلم)
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٤٢ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلم پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ڕۆمانسییە مێژووییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درامییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە نووسەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین سیناریۆی گونجاوی بەدەستھێناوە پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان کە لەسەر بنەمای شانۆنامە دروستکراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری کازابلانکا داندراون
دوورگەکانی گالاپاگۆس
دوورگەکانی گالاپاگۆس بەشێکە لە کۆماری ئیکوادۆر کە پێکھاتووە لە کۆمەڵە دوورگەیەکی گرکانی کە دابەشبووە بەسەر ھەردوو لای ھێڵی یەکسانی زەوی دا لە زەریای ھێمن و ٩٠٦ کیلۆمەتر لە ڕۆژئاوای ئیکوادۆرەوە دوورە. دوورگەکانی ناسراون بە ھەبوونی ژمارەیەکەی زۆر لەو جۆرە زیندەوەرانەی تایبەتن بە ناوچەیەک کە لەلایەن چارڵز داروینەوە لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە لە ماوەی گەشتی دووەمی (HMS Beagle) دا و تێروانین و کۆکردنەوەکانی بووە لەم ناوچەیە بووە دەستپێک بۆ ھاتنەکایەی بیردۆزی داروین لەسەر بیرۆکەی پەرەسەندن بەڕێگای ھەڵبژاردنی سروشتی.
پورتوگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
پورتوگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچڵوسکان خوارێ
سەرچڵوسکان خوارێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئۆخسار
ئۆخسار گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
ئۆخسار لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی عەجەملو و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەگم قەڵا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تازەقەڵا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تۆپزاوا.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
جاڤاسکریپت
سینتاکس
یەکێ لە کێشە گەورەکانی جاڤاسکریپت، فرەیی شێوازی نووسینی کۆدە. لەبەر بڵاوی جاڤاسکریپت ستاندارد دانرا بۆ زمانەکە بۆ ھاوکاریکردنی ئاڵوگۆڕی کۆد و پەرەپێدانی مەکینە و بەرنامەی زیاتر بۆ جاڤاسکریپت. یەکێک لەو ستانداردانە بریتییە لە ECMAScript.
دوورگەکانی گالاپاگۆس
دوورگەکانی گالاپاگۆس و چواردەوری (ھەرێمی گالاپاگۆسی ئیکوادۆر، پارکی نەتەوەیی گالاپاگۆس و پارێزی ئاوی گالاپاگۆس) پێکدەھێنێت و ژمارەی دانیشتوانی ئەم دوورگانە بە نزیکەیی ٢٥ ھەزار کەسە و ئیسپانی بە زمانی فەرمی دوورگەکان دادەنرێت.
یەکەمین گەشتی تۆمارکراو بۆ دوورگەکان بەرێکەوت بوو لە ساڵی ١٥٣٥ دا کاتێک تۆماس دی بێرلانگا (گەورەی قەشەی پەناما) لە ماوەی گەشتەکەی بەرەو پیرۆ سەری سوڕما لەو دوورگە نەدۆزراوانە. دواتر دی بێرلانگا گەڕایەوە بۆ ئیمپراتۆرییەتی ئیسپانی و ھەستا بە باسکردنی ھەلومەرجی دووگەکان و ئەو ئاژەڵانەی تێدا دەژیان و کۆمەڵە دوورگەکان نەخشێنرابوون و ناویان ھێنرابوو لە نھخشھی جیھان دا کە چاپکرابوو لەلایەن ئەبراھەم ئۆرتیلیۆس لە ساڵی ١٥٧٠.
کۆماری نوێی ئیکوادۆر خاوەندارێتی دوورگەکانی لە ئیسپانیا سەند لە ساڵی ١٨٣٢ دا و ھەستا بە پێدانی ناوی ئیسپانی فەرمی پێیان.
دوورگە سەرەکییەکان
دوورگە بچووکەکان
سیاستەی پاراستنی ژینگە
ھەرچەندە یەکەمین پرۆژە یاسای پاراستنی گالاپاکۆس لە ساڵی ١٩٣٠ دا دارێژرا و دواتر لە ساڵی ١٩٣٦ دا تەواوکاری بۆ ئەنجامدرا بەڵام لە کۆتای ساڵانی ١٩٥٠ کان دا کاری ئەرێنی ھاتەکایەوە بۆ دەستبەسەراگرتن و پاراستنی ڕووەک و ئاژەڵە ڕەسەنەکانی ناوچەکە. لە ساڵی ١٩٥٥ دا، یەکێتی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی سروشت (International Union for the Conservation of Nature) ھەستا بە ڕێکخستنی چالاکییەکی دۆزینەوە و پیشاندانی ڕاستییەکان دەربارەی گالاپاگۆس. دوای دوو ساڵ لە ١٩٥٧ دا، (ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەروەردە، زانست و کلتوور – یونیسکۆ - UNESCO) بە ھەماھەنگی لەگەڵ حوکمەتی ئیکوادۆردا ھەستا بە ناردنی شاندێکی لێکۆلەرەوەی دی بۆ لێکۆڵینەوە و ھەڵسەنگاندنی بارودۆخی پاراستنەکە و ھەڵبژاردنی جێگایەکی لەبار بۆ دامەزراندنی وێستگەیەکەی (ناوەند) لێکۆڵینەوە.
ھەوڵەکانی CDF دەستی پێکرد بە دامەزراندنی ناوەندی لێکۆڵینەوەی چارڵز داروین لە دوورگەی سانتا کروز لە ساڵی ١٩٦٤ دا. لە ماوەی ساڵانی سەرەتادا، بەرنامەکانی پاراستن (وەک لەناوبردن و قڕکردنی جۆرە پەیدابووە نوێیەکان و پارێزگاریکردن لە جۆرە ڕەسەنەکان) لەلایەن کارمەندی ناوەندی لێکۆڵینەوەکە بەڕێوەدەچوو بەڵام ئێستا زۆربەی کارەکە لەلایەن خزمەتگوزاری پارکی نەتەوەیی گالاپاگۆسەوە بەئەنجام دەگەیەنرێت لەڕێی بەکارھێنانی ئەنجامی لێکۆڵینەوە و ڕێگا پەرەپێدراوەکانی CDF.
لە ساڵی ١٩٨٦ دا، ٧٠ ھەزار کیلۆمەتر چوارگۆشەی ئاویی چواردەوری دوورگەکان بە پاراستگەی ئاویی ناسێنرا. لە ساڵی ١٩٩٠ دا، کۆمەڵی دوورگەکانی گالاپاگۆس بووە پەناگەی نەھەنگەکان و لە ساڵی ١٩٧٨ دا یونیسکۆ دوورگەکانی وەک ناوچەی ئاسەواری جیھانی ناساند.
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٣
جاڤاسکریپت
نموونەی کۆد
ئەمەی خوارەوە نموونەی بەرنامەی "ھەلەو وێڵد"ە لە جاڤاسکریپت. لەبەرئەوەی جاڤاسکریپت لە وێبگەڕ کار دەکات تەنیا جێگایەک "دەرھاویشت"ەی کۆدی تێدا دەرکەوێت بریتییە لە "کۆنسۆڵ"ی وێبگەڕ. نموونەی ئاڵۆزتر:
ئەمەی خوارەوە بریتییە لە "فەنکشن"ێکی ڕیکێرسیڤ (خۆبارکەرەوە):
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:زمانە بەرنامەسازییە ئاستبەرزەکان پۆل:زمانە بەرنامەسازییە دروستکراوەکان لە ١٩٩٥ پۆل:زمانە فرمانییەکان پۆل:زمانە نووسراوەکان پۆل:زمانەکانی پاڵپشتکردوو لە بەرنامەسازیی تەنخواز
پورتوگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
تیما کوردی
تیما کوردی لەدایکبووی ١٩٧٠، نووسەر و چالاکوانی مافی مرۆڤی سووری- کەنەدییە. لە شاری دیمەشق لەدایکبووە، لە تەمەنی گەنجیدا ڕووی لە کەنەدا کردووە و لە شاری کۆکیتلام لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی نیشتەجێیە. تیما نووسەری کتێبی (کوڕە لە کەنار دەریاکە) یە کە چیرۆکی ئالان کوردی و غالبی برای دەگێڕێتەوە کە لەگەڵ ڕێحانەی دایکیان خنکان لەکاتی ھەوڵدان بۆ گەیشتن بە ئەورووپا لەدوای ھەڵھاتنیان لە شەڕی ناوخۆی سوریا.
ژیانی سەرەتایی و پەروەردە
تیما لە ساڵی ١٩٧٠ لەدایک بووە و لە خێزانێکی کورد لە دیمەشقی پایتەختی سوریا گەورە بووە. لە ساڵی ١٩٩٢ کۆچی کردووە بۆ کەنەدا لە تەمەنی ٢٢ ساڵیدا.
ژیانی ھەرزەکاری
تینا دامەزرێنەری دامەزراوەی (ڕوانگەی کوردی)یە، کە لەڕێگەیەوە ھانی کەنەدییەکان دەدات ئاگاداری پێداویستییەکانی پەنابەران بن. ساڵی ٢٠١٨ داوای لە کەنەدا کرد کە پەنابەری زیاتر وەربگرێت.