cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سەربزێویی ١٩٧٩ی کوردان لە ئێران
سەرچاوەکان
پۆل:ئێران لە ١٩٧٩ پۆل:ئێران لە ١٩٨٠ پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئێران پۆل:ململانێکانی ١٩٧٩ پۆل:ململانێکانی ١٩٨٠ پۆل:ململانێکانی ١٩٨١ پۆل:مێژووی کوردستان پۆل:مێژووی کورد پۆل:شۆڕشی ئیسلامیی ئێران پۆل:شەڕەکانی ئێران پۆل:ناڕەزایییەکان و سەربزێوییەکانی کورد پۆل:ئێران لە ١٩٨٣
مەدینە
ناوی مەدینە
پێشت ١٦٠٠ ساڵ لەهاتنی پێغەمبەری ئیسلام ناوی ئەم شارە یەسریب بوو کەبەمانای مانگا دێت ، دواتر پێغەمبەری ئیسلام ناوەکەی گۆڕی بۆ مەدینە کەبەمانای شار دێت
ڕووی گەشتیاری و ئابووری
بەوەی مەدینە یەکەم پایتەختی دەوڵەتی ئیسلام بوو بۆتە شارێکی گرنگ لەلایەن مووسڵمانانی ئێستا و ڕابردوو وە ساڵانە بە چەندەها مووسڵمان سەردان شارەکە دەکەن بەمەبەستی گەیاندنی  حەج و عەمرە ، ئەمەش بە یەکێ لە بنچینەکانی داهاتی شارەکە دادەنرێت thumb|مزگەوتی پێغەمبەری ئیسلام لە مەدینە
چیاکان
شاری مەدینە چەند شاخێکی تیایە لەوانە:
گۆڕستانی بەقیع
ئەو گۆڕستانەیە کە گۆڕی پێغەمبەری ئیسلام و خەلیفەکان ڕایشیدین و زۆرینەی شوێنکەوتوانی ئیسلام کە لەسەر دەمی پێغەمبەری ئیسلام کە مووسڵمان بوون ، وە لەئێستا و ڕابردوودا ئەو کەسانەی لە مەدینە کۆچی دوایی دەکەن لەم گۆڕسانە دەنێژرێن وەک ڕێزێک بۆیان thumb|وێنەی گۆڕستانی بەقیع
سەرچاوەکان
پۆل:مەدینە پۆل:ناوەندی پارێزگاکانی عەرەبستانی سعوودی پۆل:شارە پیرۆزەکان پۆل:جوگرافیای ئیسلام پۆل:پایتەختەکانی خەلافەتی ئیسلامی
چەشمەسار (شارۆچکە)
چەشمەسار شارۆچکەیەکی شارستانی فەیزابادە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
٢٣ی نیسان
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:نیسان
تیشکی گەردوونی
200px|وێنۆک|چەپ|تیشکی گەردوونی بە بەراورد بە وزەی تەنلۆکە تیشکی گەردوونی بریتییە لە تێکەڵێک لە ناوکی گەردیلە و تەنۆلکەی دیکە بە خێرایی نزیک بە خێرایی ڕووناکی بە گەردووندا گوزەر دەکەن، ھەندێکیان بە پلەیەکی وا لە زەوی نزیک دەبنەوە کە دەتوانرێت ئاشکرا بکرێن لە ڕێی ئەو ئامێرانەی لەسەر مانگە دەستکردەکان دانراون، ھەندێکی دیکەیان بەرگە ھەوای دەوری زەوی دەبڕن و لەگەڵ ناوکە ھایدرۆجین یان نایترۆجین بە یەکدا دەدەن و لە ئەنجامدا زنجیرەیەک تەنۆلکەی نانۆیی دروستدەبن و بەرەو زەوی دێن و دەگەنە سەر ڕووی دەریا و ھەندێجاریش دەگەنە قوڵایی ڕووی زەوی، ئا بەو زۆربوونەی تیشکی گەردوونی لەسەر زەوی دەوترێت (گورزەی موویی گەورە)، بۆیە تیشکی گەردوونی دادەنرێت بە تیشکێکی یەکەمی و دووەمی، تیشکە یەکەمییەکانی ئەوانەن دەگەنە بەرگە ھەوای زەوی و ئەوی دیکەیان ئەوانەن کە لە ئەنجامی کارلێکیان لەگەڵ گەردیلەکانی نایترۆجین زنجیرەیەک لە تیشکی گەردوونی دەگەنە سەر ڕووی زەوی کە بە تیشکی دووەمی گەردوونی دەناسرێن.
ئوگ ڕێبێل
ئوگ ڕێبێل نووسەری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٧ پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:مردووانی ١٩٠٥ پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان
بڕیارنامەی ٥٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٨٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٤٥٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٣ پۆل:ئەفریقای باشوور لە ١٩٨٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
٢٤ی نیسان
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:نیسان
٢٦ی نیسان
ڕووداوەکان
١٩٠٣ - دامەزراندنی یانەی تۆپی پێی ئەتلێتیکۆ مەدرید.
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:نیسان
زیمران
زیمران کوڕی یەکەمی ئیبراھیمە لە قەتوورەی ھاوسەری کە دوای مردنی ھاوسەری یەکەمی بەناوی سارا، ھاوسەرگیری لەگەڵدا کردووە، لە براکانیدا: یۆقشان، میدیان، مەدان، یەشباق، شوەح.
مەلا کرێکار
نەجمەدین فەرەج ئەحمەد ناسراو بە مامۆستا کرێکار لە ساڵی ١٩٥٦ لە سلێمانی لەدایکبووە. ماستەری لە فەرموودەناسیدا ھەیە، زمانەکانی کوردی، عەرەبی، فارسی، ئینگلیزی و نەرویژی دەزانێت. زیاتر لە ھەزار وانە و حەفتا پەرتووکی ھەیە و شاعیریشە و دیوانی شیعرەکانی ٣٠٠ لاپەڕەیە. لایەنەکانی دژ بە مەلا کرێکار بە تیرۆریست ناوی دەبەن. بەڵام خودی مەلا کرێکار و لایەنگرانی ئەمە ڕەت دەکەنەوە و لەسەر ئەم باوەڕەن کە مەلا کرێکار تیرۆریست نییە و ھیچ بەڵگەیەک بۆ سەلماندنی ئەم بابەتە نییە و دەڵێن دادگای نەرویژیش نەیتوانیوە تیرۆریستبوونی بسەلمێنێت.
ژیاننامە
مەلا کرێکار لە ساڵی ١٩٥٦ لە خێزانێکی ھەژار لە شاری سلێمانی لە دایکبووە، شەش برا و چوار خوشکی ھەیە. لە ساڵی ١٩٦٢ دەستی بە خوێندن کردووە و قۆناغی سەرەتایی و ناوەندی لە شاری سلێمانی تەواو کردووە. لە ساڵی ١٩٧٤ بووە بە پێشمەرگەی پارتی دیموکراتی کوردستان و بەردەوام بووە تا نسکۆی ساڵی ١٩٧٥. لە پاش نسکۆی ساڵی ١٩٧٥ و لەناوچوونی شۆڕشی ئەیلوول، دەگەڕێتەوە سلێمانی و پاش ماوەیەک ڕوو دەکاتە شاری ھەولێر و لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا وەک فەرمانبەر لە ئەمانەتی گشتیی کاروباری کۆمەڵایەتی دادەمەزرێت، و ھاوکات درێژە بە خوێندنی شەوانە دەدات، قۆناغی دواناوەندی بە سەرکەوتوویی و نمرەیەکی باش تەواو دەکات. لە ساڵی ١٩٧٨دا، دەگەڕێتەوە شاری سلێمانی و لە زانکۆی سلێمانی وەردەگیرێت لە بەشی وێژەی زمانی عەرەبی و بە پلەیەکی باش زانکۆ تەواو دەکات و پلەی دووەم بەدەست دەھێنێت لەسەر ئاستی کۆلێژی بەشی زمانی عەرەبی، و شەشەم دەبێت لەسەر ئاستی بەشەکانی تری کۆلێژ، کە زانستەکانی زمان و کۆمەڵناسی لەخۆگرتووە. ئاشنا بووە بە ئەندامان و لایەنگرانی ئیخوان موسلمین و بەھۆی رەوشت بەرزی و پابەندبوونی دیندارانەیان و یادکردنەوەی بۆنە ئایینییەکان و کۆڕو مەجلیسی مزگەوتیان ھۆگریان بووە و بۆ یەکەمجار لە خزمەتی مامۆستا حەسەن پێنجوێنی لە مزگەوتی ئەبوبەکری سدیق لە شاری سلێمانی زانستە شەرعییەکانی خوێندووە و پاشان بۆتە ئەندامی رێکخراوی ئیخوان موسلیمین. خۆشەویستییەکی زۆری بۆ مامۆستا حەسەن پێنجوێنی دەبێت، ھەر وەک خۆی دەگێڕێتەوە  و دەڵێت : "مامۆستا حەسەن پێنجوێنی ئیمامی مزگەوت بووە ئیمامی ژیانم، لە خۆم و باوک و دایکمم زیاتر خۆش دەویست" بۆیە مزگەوتی ئەبووبەری سدیق دەبێتە یەکەم قوتابخانەی ئیسلامەتی و بانگەواز و ھەروەھا کاری کۆمەڵکارانەی ڕێکخراوەکە. پاش ئاوارە بوون، بەھۆی ستەم و دەستدرێژی ڕژێمی بەعس لە ساڵی ١٩٧٤ بووە بە پێشمەرگەی پارتی دیموکراتی کوردستان و بەردەوام بووە تا نسکۆی ساڵی ١٩٧٥.
پاش ١٩٧٥
لە پاش نسکۆی ساڵی ١٩٧٥ و لەبارچوونی شۆڕشی ئەیلول مەلا کرێکار دەگەڕێتەوە سلێمانی و پاش ماوەیەک ڕوودەکاتە شاری ھەولێر و لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا وەک فەرمانبەر لە دەستپاکی گشتی کاروباری کۆمەڵایەتی دادەمەزرێت و ھاوکات درێژە بەخوێندنی شەوانە دەدات، دواتریش قۆناغی دواناوەندی تەواودەکات.
لە شاری ھەولێر بایەخێکی زۆر بە دیراسەکردن و خوێندنەوە دەدات و بینای فیکری خۆی دروست دەکات ئەمەش لە پاش ناسینی کەسانێکی دیندار و ئیسلامی، جگە لەوەش بایەخ زۆر بە خوێندنەوە دەدات و بەردەوام پەرتووک دەخوێنێتەوە.
لەساڵی ١٩٧٨ دەگەڕێتەوە شاری سلێمانی و لە زانکۆی سلێمانی وەردەگیرێت لە بەشی ئاداب زمانی عەرەبی و بە پلەیەکی باش زانکۆ تەواو دەکات و پلەی دووەم بەدەست دێنێت لەسەر ئاستی کۆلێژ بەشی زمانی عەرەبی و شەشەم دەبێت لەسەر ئاستی بەشەکانی تری زانکۆ کە زانستەکانی زمان و کۆمەڵناسی لە ‌خۆگرتووە، یەکێک دەبێت لە دە یەکەمەکانی زانکۆ کە یاسای ڕژێمی عێراقی ڕێگەی خوێندنی باڵای پێدەدان بەبێ ئەوەی ئەدام و لایەنگیریان بۆ پارتی بەعس ھەبێت، چونکە لە یاسای بەعسییەکانی عێراقدا کۆلێژەکانی زانست و فێرکردن ھەر وەکو کۆلێژی سەربازی و پۆلیس وابوون تەنھا بۆ قوتابیانی بەعسی بوون جگە لە دە یەکەمەکان.
پاشان بەغداد جێدێڵێت و دەگەڕێتەوە شاری سلێمانی و بۆ ئەوەی بە سەرباز نەگیرێت خۆی حەشار دەدات، تا لە ٢٠/٨/١٩٨٢ بڕیاردەدات کوردستان جێبھێڵێت، بۆیە بە ھاوڕێیەتی عەلی باپیر بەنھێنی و قاچاغەرێ لە رێگەی شاخ و سەختاییەوە ڕوو دەکاتە وڵاتی ئێران و سەرەتا دەچێتە شاری تاران، بە گەیشتنی ھەوڵی ئەوە دەدات کە دەست بە خوێندن بکات لە زانکۆی تاران بەشی کۆمەڵناسی، بەڵام پرۆسەی خوێندنەکە سەر ناگرێت.
لە نێوان ساڵی ١٩٨٢ بۆ ١٩٨٤ لە وڵاتی ئێران نیشتەجێ دەبێت و لە ئۆردوگایەکی سەر بە شاری کەرەج دەبێتە ئیمام و خەتیب و جگە لەوەی بایەخێکی زۆر بە خوێندنەوە دەدات، ھاوکات لە لای زۆرێک لە زانایانی رۆژھەڵات زانستە شەرعییەکان دەخوێنێت. ھەروەھا لەگەڵ مامۆستا سەلاحەدین بەھادئەین و چەند چالاکوانێکی ئیخوان بەشداربووە لە دروستکردنی رێکخراوێکی جیھادیی بە ناوی کۆمەڵی پشتیوانان، ھەرچەند ئێرانییەکان وەعدی پشتگیری و ھاوکارییان پێداون، بەڵام سەرئەنجام لەوەی کە دڵنیا بوون دەستەمۆ نابن بۆیان، نەک ھاوکاری بگرە کەوتونەتە دژایەتیان و زۆرێک لە ئەندامانی ئیخوانیان دەستگیرکردووە. ھەروەھا کەوتونەتە لێپێچینەوە لەگەڵ مەلا کرێکار بۆیە بڕیاری راکردن و گەڕانەوەی داوە پێش ئەوەی بڕیاری دادگا دەربچێت لە دژی. بۆیە لەلایەن برایانی ئیخوان ئامۆژگاری کراوە بەوەی کۆچبکات بەرەو وڵاتی پاکستان، یاخود تورکیا و لەوێشەوە بۆ وڵاتێکی عەرەبی بە مەبەستی خوێندنی باڵا، ئەویش داواکەیانی قبوڵکردووە، بەڵام بە باشی زانیوە پێش ئەوەی زیاتر دوربکەوێتەوە لە کوردستان، ژیانی ھاوسەری پێک بھێنێت بۆیە بە قاچاخەرێ گەڕاوەتەوە کوردستانی باشور بەمەستی پێکھێنانی ژیانی ھاوسەری.
ھاوسەرگیری
پاش ئەوەی لە مانگی ٨ی ساڵی ١٩٨٤ دەگەڕێتەوە شاری سلێمانی، لە ٢٢-٧-١٩٨٤ ژیانی ھاوسەری لەگەڵ ڕووخۆش ئەحمەد دەکات کە پێشتر یەکیان ناسیووە و جەنابی مامۆستا ھۆکار بووە بۆ ئەوەی لە ڕیزی کۆمۆنیستەکان دووری بخاتەوە. خاوەنی چوار منداڵن بە ناوەکانی (معالم و سەید قووتب و زەلال و ئیبن تەیمییە).
ڕۆیشتن و نیشتەجێبوون لە پاکستان
پاش ئەوەی لەگەڵ خاتوو روخۆش ژیانی ھاوسەری پێک دێنن، بە رێگەی قاچاخەوە دەگەڕێنەوە وڵاتی ئێران و پاش ١٣ رۆژ لەوێوە بە نھێنی و قاچاخەوە ڕوو دەکەنە وڵاتی پاکستان، لەگەڵ گەیشتنیان، لە سنووری پاکستان دەستگیر دەکرێن و جەنابی مامۆستا ماوەی ١٠٠ رۆژ زیندانی دەکرێت. لەبەر ئەوەی زیندانیش بۆ ئافرەت نییە ھاوسەرەکەی تەسلیم بە ماڵی شێخ عبدالخالق زامرانی دەکرێت کە زانایەکی دیاری ناوچەی بەلوچستانە و ئەندامی کۆمەڵی ئیسلامی پاکستان بووە.
لە مانگی ٢ی ساڵی ١٩٨٥ لەگەڵ خێزانی لە شاری کراتشی پاکستان نیشتەجێ ئەبن و درێژە بە ژیانی ئاوارەیی و غوربەت دەدەن. بایەخێکی زۆر بە خوێندنەوە دەدات و ھەروەھا بڕوانامەی ماستەر لە زانستی فەرمودەدا وەردەگرێت و وەک مامۆستا لە زانکۆی ئەبوبەکر کە لقێکە لە زانکۆی مەدینەی مننەوەرە وانە دەڵێتەوە و ھەروەھا بەردەوام دەبێت لە کاری رێکخراوەیی ئیخوان. تا ساڵی ١٩٨٨ و کارەساتی ھەڵەبجە، کە تەواو گۆڕانکاری دێنێت بە سەر ژیانیداو واز لە ھەموو کارەکانی دێنێت، لە کاتێکدا خوێندکاری دکتۆرایە، دەگەڕێتەوە و دەست دەکات بە کاری فریاگوزاری لێقەوماوان لە خێوەتگاکانی ئێران کە ١٧٥٠٠٠ پەنابەربوون و لە تورکیا ١٠٠٠٠٠ زیاتر بوون.
لە نێوان ئاوارەیی ئێران و پاکستان چەند پەرتووکێکی بەسوود دەنوسێت و وەردەگێڕێتە سەر زمانی کوردی کە دیارترینیان (معالم في الطريق)ی سەید قووتبە، و ھەروەھا یەکەم دیوانە شیعرییەتی بە ناوی (ژانی مان).
لەگەڵ ئەوەی لە ریزەکانی ئیخوان کاری دەکرد، وەک بیر و مەنھەج پێوەیان پابەند بوو بەڵام لە ڕوی عەقائیدییەوە ھەر لە ساڵانی خوێندنی جامیعەوە، عەقیدەیەکی سەلەفییانەی ھەبووە، بەھۆی ئەوەی ئاشنایەتییەکی باشی لەگەڵ ھەندێک عەرەبی بەغدادی و موسڵاوی پەیداکردبوو، کە چەندین پەرتووکی زانایانی سەلەفییان بۆ ھێنابوو  وەک پەرتووکەکانی ئیحسان ئیلاھی زەھیر کە دیدێکی دیکەی لە بارەی ناسینی شیعە و تەشەیووع پێبەخشیبوو، پاشان چەندین پەرتووکی بەسود لە بارەی عەقیدە و سوننەت و وەلاء و بەراء و بیدعەوە، کە ئەو سەردەمە باسەکانی تەوحیدی وەک ئەسماء سیفات و ناسینی پەروەردگارێتی و حاکمیەتی بۆ خوێندکارەکانی ڕوون دەکردەوە.
لە ساڵی ١٩٨٨ پاش کیمیابارانکردنی ھەڵەبجە، ریزەکانی ئیخوان جێدەھێڵێت و پەیوەندی دەکات بە بزووتنەوەی ئیسلامی لە ژێر ڕابەرایەتی مامۆستا مەلا عوسمان عەبدول عەزیز و لە ساڵی ١٩٨٩ بووەتە ئەندامی شوورای بزوتنەوەی ئیسلامی.
لەساڵی ١٩٩٤ خەتی ئیسلاح دادەمەزرێنێت، کە ئامانج لێی پەروەردەکرن و پاراستنی گەنجانی ناو بزوتنەوەی ئیسلامی بووە لەوەی نەکەونە ژێر کاریگەری ئەو کەسانەی ئێران، وەیان لایەنە دەرەکییەکان ئاراستەیان دەکردن.
پاش ئەوەی عەلی پایر و باڵی نەھزەکان لە ٣٠-٥-٢٠٠١ جیابوونەوە لە بزوتنەوەی ئیسلامی، و ھەروەھا ھێزی دووی سۆران لە ١-٩-٢٠٠١ بەیانی خۆیان کرد وەک جووندوولئیسلام و بزووتنەوەی یەکبوون بوویەوە بە بزوتنەوەی ئیسلامی، لە ١٠-١٢-٢٠٠١ باڵی ئیسلاحی مەلاکرێکار و جووندوولئیسلام یەکیان گرت و ئەنسارولئیسلامیان دروستکرد.
کێشەی لە نەرویژ و سەرەتای ھاتنی
بۆیە لە ٣٠-١١-١٩٩١دا رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان گەیاندنییە نەرویژ و لەو کاتەوە لەوێ جێگیر بوون.
لە ٦-٨-٢٠٠٢ دەگەڕێتەوە وڵاتی ئێران بەمەبەستی بەڕێوەبردنی کاروبارەکانی ئەنسارولئیسلام بەڵام ئێرانییەکان دەستگیری دەکەن و دەیڕفێنن، پاش دەستبەسەرکردن دواتر بە وڵاتی ھۆڵەندای دەدەنەوە.
کوردانی ئازەربایجان
شەپۆلی نیشتەجێبوونی کوردەکان لە ئازەربایجان لە سەدەی نۆوە دەستیپێکردووە و لە چەندەھا کاتی جیاوازدا ڕویداوە. لە سەدەی دەدا شاری گەنجە و دەوروبەری لەلایەن میرنشینی شەدادیەوە بەڕێوەبراوە کە میرنشینێکی بە بنەچە کوردییە، و بنەماڵەکەشی بە بەھێزترین بنەماڵەی باشوری قەوقاز بوون، وە دواتر سنووری قەڵەمڕەویان فراوانکردووە و ئەرمەنستانی ئێستایان لەژێردەستا بووە.
مەلا کرێکار
کێشەی لە نەرویژ و سەرەتای ھاتنی
حکوومەتی نەرویژی مامۆستا کرێکار بەوە تاوانبار دەکات کە دژواریی لەسەر ئاسایشی نەرویژی ھەیە، وەک ئەوەشی باس دەکرێت سێ جار ھەوڵی ڕفاندنی دراوە لەلایەن سی ئای ئەی یەوە.
کوردانی ئازەربایجان
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئازەربایجان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:پەرتبوونی کورد
مەلا کرێکار
کێشەی لە نەرویژ و سەرەتای ھاتنی
لە ٢٥-١-٢٠١٠ لە نیوەشەودا لە ناو ئۆسلۆی پایتەختی نەرویژ لە ناو ماڵەکەی خۆیدا ھەوڵی تیرۆرکردنی لەلایەن باندێکەوە دەدرێت و سەرکەوتوو نابێت، پاشانیش زانیاری دەگاتە دەستی بەوەی کەسانێکی دیکە رەوانە کراون کە ھەوڵی دووەم بدەن بۆ تیرۆرکردنی، بەڵام پاش ئەوەی لە رێگەی پارێزەرەکەیەوە پۆلیس ئاگادار ئەکرێتەوە، دواتریش ئەو یەکێتیی نیشتمانی کوردستانی بە بەرپرسی ھێرشەکە تۆمەتبار کرد.
بە پێی بڕیارێک کە وەزارەتی شارەوانی و ھەرێمەکان لە ١٩-٢-٢٠٠٣ دەریکردوە گوایە مەترسی دەبێت لەسەر ئاسایشی نەرویژ، فەرمانگەی کاروباری بێگانەکان مافی پەنابەرێتی و ڕەگەزنامە و نیشتەجێی ھەمیشەیی و مافی کارکردنی لە مەلا کرێکار سەندەوە.
ھەواڵگری نەرویژی زیاتر لە ٤٠ جار مەلا کرێکاری بردووەتە بەردەم دادگا بە تۆمەتی تیرۆر و ھاندان بۆ کاری توندوتیژی بەڵام لەبەر نەبوونی بەڵگەی تەواو زیندانی نەکراوە،  پاشان لە ٢٧-٣-٢٠١٢ دەست بەسەردەکرێت و پاشان بە بڕیاری دادگا بە دوو ساڵ و دە مانگ زیندانی دەکرێت، لە زیندانی کۆنگسڤینگەر.
لە پاش دوو ساڵ و دە مانگ زیندانی لە ٢٥-١-٢٠١٥ ئازاد دەکرێت و دەگەڕێتەوە نێو ماڵی خۆی لە شاری ئۆسلۆ، بەڵام پاش ئەنجامدانی چاوپێکەوتنێکی کەناڵی ئێن ئارکۆی نەرویژی دەستگیر دەکرێتەوە.
بەرھەمەکانی
مەلا کرێکار بەرھەمەکانی زۆرن و زیاتر لە ھەزار وتاری دەنگی و ڤیدیۆی و زیاد لە ھەشتا پەرتووک نووسین وەرگێڕانی ھەیە و دیوانە شیعرییەکەی سێ سەد پەڕەیە.
حووکمدانی لە دادگای نەرویژ
سەرەنجام، بە سێ سکاڵاکەی لەسەر، دادگا حووکمی دوو ساڵ و دە مانگ سزای زیندانیکردنی بۆ مەلا کرێکار دەرکرد. دواجار لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ ئازاد کرا.
ڕادەستکردن بە ئیتاڵیا
لە ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٠دا، ئەوە ڕاگەیەندرا کە سوێد مەلا کرێکاری ڕادەستی ئیتاڵیا کردووە. پارێزەرەکەی و زۆر کەسایەتی کوردستان ڕەخنەیان لەم بڕیارە گرت، بەوەی کە سوێد بەبێ سەلماندنی ھیچ تۆمەتێکی سەر مەلا کرێکار ئەویان ڕادەست کردووە و ڕادەستکردنەکە لە کاتێکی نەخوازراوی وا بووە کە ڤایرۆسی کۆرۆنا بە فراوانی لە ئیتاڵیا بڵاوبووەتەوە.
شارور
شارور (بە ئازەربایجانی: Şərur) شارێکە لە کۆماری خۆسەری نەخچیڤانی ئازەربایجان. ناوەندی کارگێڕی ناحیەی شارورە. ئەم شارە بە دووری ٦٦ کم لە باکووری ڕۆژاوای شاری نەخچیڤان، لەسەر دەشتی شارور ھەڵکەوتووە. ەپێی زانیارییە فەرمییەکانی لیژنەی ئاماری دەوڵەتی ئازەربایجان، لە ١ی کانوونی دووھەمی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی شارەکە نزیکەی ٧٤٠٠ کەس بووە
مێژوو
شارور لە ئیمپراتۆریەتی ڕووسیادا، شارۆچکەکە ناوەندی ئیداری شارور-دەرالایز ئویەزد بووە لە پارێزگای ئێریڤان و ناوی باش-نۆراشێن بووە.
لە ساڵی ١٩٤٨ شارەکە پێگەی نیشتەجێبوونی جۆری شارستانی وەرگرت و لە ٢٦ی ئایاری ١٩٦٤ ناوەکەی لە نۆراشنەوە گۆڕدرا بۆ ئیلیچێڤسک، بە ناوی ڤلادیمێر ئیلیچ لینین. لە ساڵی ١٩٨١ ئیلیچێڤسک پێگەی شارێکی وەرگرت و لە ساڵی ١٩٩١ ناوی شارەکە بەپێی ناوی مێژوویی ناوچەکە گۆڕدرا بۆ شارور.
سەرچاوەکان
پۆل:قەزای شارور پۆل:پارێزگای ئێریڤان
مارسێل شڤۆب
مارسێل شڤۆب نووسەر، شاعیر و وەرگێڕی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی فەنتازیی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:جووە فەڕەنسییەکان پۆل:وەرگێڕەکان لە ئینگلیزی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٧ پۆل:مردووانی ١٩٠٥ پۆل:وەرگێڕەکانی سەدەی ١٩یەم
ئەگۆستین باریۆس مانگۆرێ
ئەگۆستن پیۆ باریۆس (ناسراو بە ئەگۆستن باریۆس مانگۆرێ، لە ٥ ی ئایاری ١٨٨٥ بۆ ٧ ی ئابی ١٩٤٤)، گیتارژەن و ئاوازدانەر ـی بەناوبانگ و دیاری پاراگوایی، لە ٥ ی ئایاری ١٨٨٥ لە بەشی میسیۆنس لە پاراگوای لەدایکبووە و لە ٧ ی ئابی ١٩٤٤ لە سان سالڤادۆر کە دەکەوێتە ئیلسالڤادۆرەوە کۆچی دوایی کردوە.
سەرەتاکانی ژیان
ھەر لەسەرتای منداڵیەوە، باریۆس حەز و ئارەزووەکانی و خۆشەویستی بۆ مۆزیک و وێژە دەرکەوت و گەشەی کرد، کە دوو بواری زۆر گرنگ بوون بۆ خێزانەکەی. باریۆس لەکۆتاییکانی ژیانید ئەیتوانی بەھەردوو زمانی (ئیسپانی و گوارانی) بدوێت، ھەروەھا خوێندنەوەشی ھەبوو لەسەر ھەرسێ لە(ئینگلیزی، فەرەنسی و ئەڵمانی).
باریۆس، خەریک بوو بەرەو ئامێرێکی مۆزیک رابکێشرێت و گرنگی پێبدات، بەڵام بەکرداری گیتار بوو کە گرنگی پێدەدا، ئەمە لەسەردەمێکدا کە ھێشتا نەگەیشتبوو بە تەمەنی ھەرزەکاری. لەساڵی ١٩٠١ دا چوو بۆ ئاسۆنسیۆن لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا، بۆ بینینی و گەیشتن بە زانکۆ (Colegio Nacional de Asunción) و سیستمی پەروەردەیی مۆزیکیی، بەوشێوەیە بوو بە یەکێک لە لاوترین خوێندکارەکانی زانکۆ لە مێژووی زانکۆکانی پاراگوای)، دوور لە خوێندنی لە کۆلێجی مۆزیک، باریۆس زۆر جێی رێز و گەورە و جێگە بەرز بوو لای ئەندامانی کۆلێجەکانی بیرکاری، رۆژنامەگەریی و بەشی وێژە.
باش بەجێھێشتنی کۆلێج، باریۆس ژیانی خۆی کرد بەدیاری بۆ مۆزیک و نووسینی ھۆنراوە. ئەگۆستین باریۆس زۆتر لە ٣٠٠ گۆرانی نووسیوە، کە وای ئارەزوودەکرد لەپێشدا ھۆنراوەکان بنووسێت پاشان گیتارەکەشی لەگەڵ تێکەڵ بکات. باریۆس کۆمەڵێک ھاوڕێی پێکھێنا لەماوەی گەشتەکانی بەنێو ئەمەریکای باشور، باریۆس بەوە ناسراوبوو کە روونووسی واژووکراوی لە ھۆنراوەکانی دەدا بە ھاوڕێ و خۆشەویستانی و ھاندەرانی.
مردن و میراتیی
باریۆس مردوە و نێژراوە لە Cementerio de Los Ilustres، کە دەکەوێـتەسان سالڤادۆر لە ئیلسالڤادۆر لە ٧ ی ئابی ١٩٤٤.
باریۆس تا ئێستاش لە پاراگوای گەنجینە کراوە، لەکاتێکدا کە زۆربەی کەسان بە یەکێک لەگەورەترین مۆسیقارەکانی دەزانن. جۆن ولیامیس لەسەر ئەگۆستین باریۆس دەڵێت "وەک گیتارژەن/ئاوازدانەر ـێک، باریۆس لەزۆرکەس باشترە، بەلەچاونەگرتنی سەردەم. مۆزیکی ئەم لەباشترین شێوەدایە، زۆرترین رۆمانسییەتی تێدایە، زۆرترین ھەمووشتێکە! لەمانەش زۆر زۆرترە لەکاتێکی ھەمیشەییدا."
ئاوازەکانی
ئەگۆتسین باریۆس مانگۆرێ لەماوەی ژیانیدا زۆرتر لە ٣٠٠ ئاوازی داناوە/داڕشتووە، دیارترین و ناسراوترینیشییان ئەمانەن:
ھۆنراوەکانی
ھەروەھا کۆمەڵێک ھۆنراوەشی نووسیوە
بەستەری دەرەکی
پۆل:ئاوازدانەرانی ڕۆمانتیک پۆل:مردووانی ١٩٤٤ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٥ پۆل:ئاوازدانەرانی سەردەمی رۆمانتیک پۆل:ئاوازدانەرەکانی گیتاری کلاسیک پۆل:ئاوازدانەران پۆل:ئاوازدانەرانی پاراگوایی
پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)
پارتی دیموکرات حیزبێکی سیاسییە مێژوویەکەی بۆ ١٧٩٢ دەگەڕێتەوە بەڵام بۆ مێژووی ھاوچەرخەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٨٢٨، یەکێکیشە لەدوو حیزبە گەورە ھاوچەرخەکەی ئەمریکا و بەتاکە ڕکابەری حیزبی کۆماری دادەنرێت، لە ساڵی ١٩٣٠ و حیزبی دیموکرات زۆرتر بە ئایدۆلۆژیای لیبرالیزم دەبەسترێتەوە یان زۆرجار سۆشیال لیبرالیزم، لەدوایین ھەڵبژاردن لە ئەمریکا کاندیدەکەی حیزبی دیموکرات باراک ئۆباما سەرکەوت بەسەر میت ڕۆمنی کاندیدی کۆمارییەکان، لە ھەڵبژاردنی ٢٠٠٠ ەوە سیمبوڵی حیزبەکە گوێدرێژە (کەر) و ڕەنگی شینە.
ڕووبی
ڕووبی (بە ئینگلیزی: Ruby) زمانێکی پرۆگرام نووسی کۆمپیوتەری کە لەلایەن یوکیشیرۆ ماتسومۆتۆ داڕێژراوە.
پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ١٧٩٢ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:حیزبی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان) پۆل:حیزبەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
ڕووبی
ڕووبی زمانێکی نوێ نییە بەڵکو و لە ساڵی ١٩٩٥ یەکەم وەشانی بڵاوکراوەتەوە. لەبەر زۆر بڵاوبوونەوەی ئەم زمانە لە ڕاژانی ئێستادا، بەتایبەتی کە گوایە دەتوانێت شوێنی PHP لەق بکات. بە تایبەتی کە "ڕووبی" تەنھا بۆ دروستکردنی ئینتەرنێت نا بەڵکو زۆر گشتی ترە. ئەم زمانە وەک زەڵاتە وایە و داڕێژەرە‌کەی دەیەوێت ئاسانکاری زمانەکانی تر بخاتە قاڵبی "ڕووبی": وەک Smalltalk دینامیکە و بە تەوای زمانێکی Object Orientedـە و ھیچ زانیارییەکی نەگۆڕاو (Static) بەکارناھێنێت. وەک پێرڵ (وێب داڕشتن) و Python کە زیاتر بە سکریپت-زمان ناسراون، بەڵام لە ڕاستیدا وانییە. تەنھا لە ڕواڵەت نەبێت: بۆ نموونە کە پێویستییان بە Compile کردن نییە. خێرا دەنووسرێن کە پێویستییان بە نووسینی کودێکی زۆر نییە. زۆر خەڵک لای وایە ئەم دوو زمانە بێھێزن لەبەر ڕواڵەتەکەیان. بۆیە بەھەمان شێوە ڕووبی سکریپت-زمان نییە. لەگەڵ دەرچوونی ڕووبی ئان ڕێیلز شوێنی "روبی" بەھێزتر بوو کە بریتییە لە Frameworkـێک بۆ دروستکردنی پەڕەی تۆڕ، سکریپتی سێرڤەر و بەستنەوەی بە داتابەیس.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زمانە بەرنامەسازییە دروستکراوەکان لە ١٩٩٥ پۆل:پێوەرەکانی ئایزۆ پۆل:داھێنانە ژاپۆنییەکان پۆل:زمانە نووسراوەکان پۆل:نەرمەکاڵایەک کە مۆڵەتی بی ئێس دی بەکاردەھێنێت پۆل:نەرمامێرەکانی یوونیکس
فەیزاباد (تاجیکستان)
فەیزاباد شارۆچکەیەکی شارستانی فەیزابادە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
شێخ موراد
شێخ موراد گوندێکە لە گوندستانی حەومەی سەرپێڵ، ناوچەی ناوەندی، شارستانی سەرپێڵی زەھاو، پارێزگای کرماشان، ئێران. بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦، ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە ٢١٤ کەس لە ٤٢ خێزاندا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارستانی سەرپێڵی زەھاو
عەرەبی ئێران
alt=بە پێی ئەو ڕاپرسییەی وەزارەتی ڕۆشنبیری ئێران لە ساڵی ٢٠١٠ ئەنجام دراوە: ئەو پارێزگایانەی کە بە زمانی دایکیان قسە دەکەن لە عەرەبە ئێرانییەکان و ڕێژەیان لە نێو دانیشتووانی ئەو پارێزگایانەدا.|وێنۆک|بە پێی ئەو ڕاپرسییەی وەزارەتی ڕۆشنبیری ئێران لە ساڵی ٢٠١٠ ئەنجام دراوە: ئەو پارێزگایانەی کە بە زمانی دایکیان قسە دەکەن لە عەرەبە ئێرانییەکان و ڕێژەیان لە نێو دانیشتووانی ئەو پارێزگایانەدا. عەرەبی کەناراوەکانی ڕۆژھەڵات و باکووری کەنداو و بە فەرمی پێیان دەوترێت عەرەبی ئێران، ئەو عەرەبانەن کە ئەمڕۆ لە چوارچێوەی نەخشەی ڕامیاری ئێراندا ھەن بەپێی ئاماری فەرمی حکومەتی ئێران ژمارەیان لە ٢٪ بۆ ٢.٧٥٪ لە ژمارەی دانیشتووانی ئێران پێکدەھێنن ، زۆربەی عەرەبەکان لە پارێزگاکانی باشووری ئێران نیشتەجێن، کە ناوچەکانی کەناراوەکانی ڕۆژھەڵات و باکووری کەنداون، ناوچەکان ئەمڕۆ پێیان دەوترێت خووزستان، بووشێھر و ھورمزگان، جگە لە ژمارەیەکی کەم لە پارێزگای خۆراسان لە نزیک سنووری ئەفغانستان، و لە ناوچەکانی دیکە لە ناو جەرگەی فارسەکان، و ئەمانە ناسراون بە عەرەبی فارس.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:پارێزگای خووزستان پۆل:سامییەکان
ھەمەدان
ھەمەدان یەکێکە لە شارەکانی وڵاتی ئێران و ناوندی پارێزگای ھەمەدانە. ئەم ناوچە لە ڕۆژاوای ئێراندایە و لە ناوچەیێکی شاخاویدایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای ھەمەدان
٥ی ئایار
ڕووداوەکان
١٩١٦ - ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا هێرش دەکاتە سەر کۆماری دۆمینیکان.
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئایار
بانی مۆرد
جوگرافیا
بانی مۆرد لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئەستێڵی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی کاوڵە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بەڵخە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کێلەبەرزە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بریزبێن
بریزبێن (هەروەها بریسبێن و بریزبێین) یەکێکە لە شارە گەورەکانی وڵاتی ئوسترالیا کە لە کەناراوەکانی ڕۆژهەڵاتی ئەم ولاتە دایە.
جوگرافیا
بریزبێن ناوەندی ویلایەتی کوینزلەندی وڵاتی ئوسترالیایە. دانیشتوانی ئەم گەورە شارە بریتین لە ١،٨٢٠،٤٠٠ کەس کە ٩٨٩،١٥٢ کەس لە شاری بریزبێن و ئەوانی تریش لە شارەکانی دورووبەری دا دەژین. ئەم شارە دوای سیدنی و مێلبۆرن سێیەم شاری گەورەی ئوسترالیایە. پێکهاتەی بریزبێن وەکوو شارەکانی تری ئوسترالیا بریتیە لە ناوەندی شار (Central Business District, CBD) و گەڕەک گەلێک (Suburb)ی زۆر.
سەرچاوە
پۆل:بریزبن پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا پۆل:شارەکانی ئوقیانووسیا پۆل:شارە بەندەرییەکانی ئوسترالیا پۆل:شارە کەناراویەکانی ئوسترالیا پۆل:شارەکانی کوینزلەند پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢٤
نێجیریا لە ئۆڵۆمپیاد
نەیجیریا بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٥٢ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاددا کرد، لەو کاتەوە جگە لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ کە بایکۆت کرا بەشداری سەرجەم خولەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەکردووە. ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٨ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە کرد، وەرزشوانانی نەیجیریا بەگشتی ٢٥ مەدالیای ئۆڵۆمپیادیان بەدەستھێناوە، کە زۆربەیان لە یارییەکانی گۆڕەپان و مەیدان و بۆکسێندا بوون. ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نێجیریا لە ساڵی ١٩٩٦ مەدالیای زێڕی بەدەستھێنا. لە ساڵی ٢٠٠٨، دوای بڕیاری لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی بۆ لێسەندنەوەی مەدالیای تیمی ڕاکردنی ٤ × ٤٠٠ مەتری ئەمریکی دوای ئەوەی ئەنتۆنیۆ پێتیگریو دانی بەوەدا نا کە دەرمانی وەزەبەخشی بەکارھێناوە، ڕکابەرە نەیجیرییەکانیان مەدالیای زێڕیان وەرگرت. لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نەیجیریا لە ساڵی ١٩٥١ دروست کراوە.
کریستۆفەر مارلۆ
300px|وێنۆک|چەپ|وێنەی کریستۆفەر مارلۆ کریستۆفەر مارلۆ یەکێک لە بەناوبانگترین شانۆنووسان و شاعیرانی مێژووی ئینگلستانە. مارلۆ ھاوچەرخی شاعیر و شانۆنووسی بەناوبانگ ویلیام شێکسپیر بووە.
ژیانی سەرەتای
کریستۆفەر مارلۆ کوڕی پینەچیەکی پێڵاوی بوو  مارلۆ لە ٢٦ی شوباتی ساڵی ١٥٦٤ لە دایک بووە، یەکێک لە بەناوبانگترین شانۆنووسان و شاعیرانی مێژووی ئینگلستانە. مارلۆ ھاوچەرخی شاعیر و شانۆنووسی بەناوبانگ ویلیام شێکسپیر بووە. باوکی کاری پینەچێتی دەکرد مارلۆ لە باوکی فێری ھێمای بەھێزی باوەڕبەخۆبوون بوو کە لە شانۆگەریەکانیدا ڕەنگی دەدایەوە، مارلۆ لە منداڵی بە کەسێکی ھاروھاج ناسرابوو شارەکەیدا چونکە ھاوڕێیەتیی کەسانی خراپی دەکرد.
دواتر بۆ ماوەیەکی دورو درێژ لە شارۆچکەی کامربیج دور  کەوتەوە  ئەمە بوە ھۆی ئەوەی  کاربەدەستانی ئەو کاتە گومانی زیاتر لە جموڵەکانی مارلۆ بکەن  دواتر بۆیان دەرکەوت لەشارۆچکەی ڕیمز لە  فەرەنسا ، مارلۆ سیخوڕی بۆ شاژنە ئیلازابێس شاژنی بەریتانیا  کردوە ، کە ھەواڵی  کاسۆلیکیەکانی بۆ شاژن دەگواستەوە ، لەوێ خۆی وەک ھونەرمەندی نیگارکێش ناساندبوو   بەڵام سیخوڕێکی باوەڕ پێ کراو بوو
لەوکاتەدا شانۆگەری بەناوبانگی  (یەھودی ماڵتا( بە ئینگلیزی The Jew of Malta)
لە تەجروبەی ژیانی خۆیەوە نوسی چونکە لەو کاتەدا  لە ماڵتا زیندانی کرابوو ئەم شانۆگەریەی نوسی
گەڕانەوە بۆ کامبریج و ڕۆشتن بۆ شاری تەم
ت.ب  ئینگلیز و عەرەب بە لەندەن ئەڵێن شاری تەم
دوای ئەوەی  مارلۆ گەڕایەوە بۆ  شاری کامبریج   دوبارە کامبریج بەجێ ئەھێڵیت و ڕوو کاتە شاری تەم (لەندەن)
ھاوڕێیەتی کەسێکی درامی ئەکرد بەناوی  تۆماس کید وە ھاوڕێی  لواتر رالی وە  ڕاگەیاندکاران و بیرمەندانی  بەناوبانگی ئەو کاتەی ئەکرد کە  کۆمەڵانێک بوون لە قوتابخانەی شەوانە
نوسینەکانی مارلۆ بوە ھۆی کاردانەوەی توند لەلایەن ئەو کەسانەی کەبە دڵیاننەبووە  ئەوانەشی کەبەدڵیان بووە
ئەوانەی کە وەسفیان کردوە وەک   ناش، بیل، داریتۆن ،
ئەوانەی کە  بەرپەچیان داوەتەوە وەکو نوسەر   ڕۆبەرت غرین ،
چونکە ئەوکاتە شانۆگەری Tamburlaine
تامبرلین  گەورەی  نوسی
کە باسی لە تەماح دەکات و چۆن ئەوی کردووە بە تارماییەک کە دنیا دەترسێنێت، ئەم شانۆگەرییە  ھێندە بەھێز بوە کە ناوی قەڵەمی ئاگرینی  پێ بەخشرا
شانۆگەریەکی تراژیدی تری نوسی  کە لە چیرۆکی نوسەر   فێرجیل
(ئیند End)
وە ھەوەھا شانوگەریە بەناوبانگەکەی کەیەھودی ماڵتا بوو   لەنێوان  تراجیدیا و کۆمیدیا  خۆی  دەبینیەوە کەلە ڕوانگەی ئەوەوە  باس لە پیاوێک دەکات  کە ون بوە لە نێوان   بی ئەقڵی وپارەدا
وە شانۆگەریەکی تری نوسی بەناوی    ئێدواردی دووەم   کە باسی تراجیدیایەکی مێژوی ئەکا   کە سەردەمی حوکمی ئێدواردی دووەمە
دوای ئەمە باشترین  چیرۆکی شانۆگەری نوسی بەناوی دکتۆر  فاوستۆس وەرگیراوەلە ژیانی دکتۆر فاوتۆسی ئەڵمانی
لە کۆتا نوسینەکانیدا   شانۆگەری  کۆمەڵکوژی پاریس دەنوسیت کە دەرگای  تەماح ئەکاتەوە  بۆ بەدەست ھێنانی دەسەڵات.
مارلۆ وەک شاعیر
بەناو بانک بوو لە وەرگێڕانی کتێبە لاتینیەکان بەتایبەتی وەرگێڕانی کتێبی (غرام اوفید)
کە نوسەرە  ناسراوەەی ناوی  بفار سالیا
ھەروەھا قەسیدەی  کەی نوسەری  بەناوبانکی لاتینی   بفار سالیا بە ناوی    لە شوانی عاشقەوە بۆ  خۆشەویستەکەی دەرھێنەرانی ھۆڵیو نەیان توانیە  وێنای بکەن و بیکەن بەفیلم
ھەروەھا کتێبێکی نوسی بەناوی پاڵەوان و خاوەن قەرز  نەی توانی  تەواوی بکات بە ھۆی مردنی لەناکاوی
لەیەکێک لە شانۆ گەریەکان لەسەر شانۆکە تەقی لێ ئەکرێت و    کەسێک لە ئامادەبوانی شانوگەریەکەدا دەمرێت بە دیاری کراوی لە کاتی  لەکاتی پێکەش کردنی   بەشی دوەم    شانۆی تامبۆرلینی گەورە  ئەم ڕوداوە ڕیدا
جارێک لە جارەکان دەمە قاڵێ کەوتە نێوان مارلۆو ولیم برادلی  لە گەڕەکی ھوغ ساڵی  1589
شاعیر تۆماس واتسۆن ھاوڕێی مارلۆ ھاتە ھاتە ناو مەوزوعەکەو لەسەر مارلۆی دەکردوە وەو  بردلی کوشت
دواتر چونەسجنەوە  مارلۆ بە کەفالەت بەربوو بە مەرجێک ھیچ ئاژاوەیەک نەنێتەوە   ناوبانگی زۆر تێکچوو  بە تۆمەتی ئەوەی
ھیچ دینێکی نیە  ساڵی 1592
پلانو کوشتنی مارلۆ
لە کاتی پارداندا لەگەڵ سێ  سیخوڕە نھێنیەکانی ئەندامانی شورا بوو بە شەڕی مارلۆ خنەرێکی دەر ھێناو چەن خنجەرێکی دا  لە یەکێک لەو سیخوڕە نھێنیە  بەناوی  ئینگرام فریزەر
دواتر ئینگرام فریزەر  خەنجەرەکەی لەدەست  سەندو  مارلۆی کوشت
دواتر لە گۆڕستانێکی نادیار مارلۆی شاردەوە
تایبەت بە دابان عوسمان
چەند وتەیەکی بەناو بانگی مارلۆ
ھەموو ڕۆژێک شتێک بخوێنەوە کە کەس نەیخویندبێتەوە ، بیر لەشتێک بکەوە کە کەس بیری لێ نەکردبێتەوە.شتیکی خراپە عەقڵ ھەمیشە بەشێک بێت لە زۆرینە
ئەزانم کەچیم بەڵام نازانم دەبمە چی"
ئەوشێتانەی لە سەر زەوی پێدەکەنن دواتر لە دۆزەخدا دەگرین
"خەڵکی ھەژارو بەدبەخت ،جگە لە ئومێد ھیچی تریان نیە..."
ھاری تروومەن
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤ پۆل:مردووانی ١٩٧٢ پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم پۆل:کات کەسایەتیی ساڵ
بڕیارنامەی ٥٣٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٣ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٣ پۆل:لوبنان لە ١٩٨٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
باندابێرگ
باندابێرگ شارێکە لە ویلایەتی کوینزلەندی وڵاتی ئوسترالیا. بەشێکی لە حکوومەتی خۆجێیی ئەم ویلایەتە. شارەکە لەسەر ڕووباری بووڕنێت دایە.
یەکەم ئەورووپیەکانی کە هاتنە ئەم شوێنە، جووتیارەکان بوون و لە ١٨٦٧ دا ئەم ناوچەییان وەکوو مەڵبەندی ژیانیان هەڵبژارد. شارەکە لە ١٨٧٠ دا بنیاد نرا. لە ١٨٨١ دا لە ڕۆژنامەکان دا وەکوو شارێک ناوی هات و تا ١٩٠٢ بەرە بەرە بوو بە شارۆچکەیەک و لو ١٩١٣ دا وەکوو شارێکی گەورە دەناسرا.
سەرچاوە
پۆل:ئۆسترالیا پۆل:کوینزلەند پۆل:ھەرێمی باندابێرگ پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا پۆل:شارەکانی کوینزلەند پۆل:شارەکانی ئوقیانووسیا پۆل:شارە کەناراویەکانی ئوسترالیا پۆل:دامەزراوانی ١٧٨٠ لە ئوسترالیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٧٠
بڕیارنامەی ٥٣٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٣٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی ئەیلوولی ١٩٨٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان: سەینت کیتس و نیڤیس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٤٧٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
٧ی ئایار
ڕووداوەکان
١٩٤٥ - ئەڵمانیای نازی ڕادەستی هێزەکانی هاوپەیمانان دەبێت بەبێ هیچ مەرجێک.
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئایار
پۆل ژان توولێ
پۆل ژان توولێ نووسەر و شاعیری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٧ پۆل:مردووانی ١٩٢٠
دۆخەوا
وێنۆک|دۆکڵیو
دۆخوا یان دۆخەوا ناوێکی جافییە بۆ دۆکڵیو، دۆکلیویش چێشتێکی بەلەزەتی بەھارییە لە کوردستان، لە ھێندێک ناوچەدا تەنیا پوونگە‌ی تێدەکەن و لە ھێندێک ناوچەی دیکەدا گیای کوێستانی وەک کوڕادە و ھیتری تێدەکەن. ئەم خواردنە یەکێک لە کۆنترین خوادنەکانی کۆمەڵگای کوردەوارییە. بەتایبەتی لە لادێ و ھەوارگەکاندا، لەو شوێنانە کە گیای بەھاری زۆرە ئەم چێشتە تا کۆتایی بەھار زۆرجار دروست دەکرێ. لە بەر ئەوە دۆی تێدەکەن ناوی دۆخوا و دۆکولیویان لێناوە.
شێوازی دروستکردنی
پێدویستیەکان:
برینج؛
گیای دۆکڵیو؛ ترشۆکه،که وه ر،جه حفه ری،شیوت،ڕیحانه،پیواز
دۆ یان ماست
نۆک،لەپه؛
ئارد؛
خوێ و بیباری شین؛
گیایه که پاک ده که ی و ده یشۆیه وه،وردی ده که ی،برینجه که ده شۆیه وه،له گه ڵ خوێ و چه ند که وچکێک ئارد و دۆیه که و نۆکه که ده یان خه یه نێو قابڵه مه یه کی گه وره وه٠-پێشه کی ده بێ نۆکه که یان له په که کوڵابێ-
ئێستا هه تا ئاخر سه ر- که برینجه که له گه ڵ دۆیه که ده کوڵی-ده بێ به رده وام و به بێ راوه ستانی ده ست،به که وچکێکی گه وره،دۆکڵیوه که مان لێک ده ین بۆ ئه وه ی هه ڵنه گه ڕێ٠
که برینجه که کوڵا و جوان نه رم بوو ئاوره که ی ده کوژێنینه وه٠ له کۆتایی دا به ئه ندازه ی دڵخواز بیباری تێ ده که ین و جوان لێکی ده ده ین٠
خۆکوشتن
وێنۆک|خۆکوژییەکە، نیگارەیەک لەلایەن ئێدوارد مانێ خۆکوشتن بریتییە لەو کردەیەی کەسێک کۆتایی بە ژیانی خۆی دەھێنێت و بەمەبەست دەبێتە ھۆی مەرگی خۆی. خۆکوشتن زۆرجار لە دوای ھیوابڕان ڕوودەدات؛ حاڵەتێک کە زۆرجار لەگەڵ نەخۆشیی دەروونی، خەمۆکی، خواردنەوەی ئەلکول و ھتد… ھاوکاتە. لە سەدەی ١٩ دوو بیردۆز سەبارەت بە خۆکوشتن ھاتنە ئاراوە. دامەزرێنەری دەروونناسی ژان دومینینک ئیسکیرول لەبارەی خۆکوشتنەوە دەڵێت: «ئەم دیاردەیە لە ئەنجامی گۆشەگیری، دورکەوتنەوە لە کۆمەڵگە و نەخۆشی دەروونی ڕوودەدات»، لەکاتێکدا دامەزرێنەری بیردۆزی کۆمەڵناسی ئیمیل دورکایم لەبارەی ھۆکاری خۆکوشتنەوە دەڵێت: «کێشە کۆمەڵایەتییەکان و بوونی سیستەمی چینایەتی ھۆکاری سەرەکیی خۆکوشتنن.»
ھۆکارەکانی خۆکوشتن
خۆکوشتن کردارێکی ئاڵۆزە کۆمەڵێک ھۆکار ھەیە کە پاڵنەرن بۆ تاک بۆ ئەوەی خۆی بکوژێت وەک:
ھیچ ئایینێک پشتیوانی لە خۆکوشتن ناکات بە کارێکی خراپەکاری دانراوە و حەرامکراوە بۆ نموونە لە ئایینی ئیسلام خۆکوشتن وەک تاوانێکی گەورە باسکراوە.
سەرچاوەکان
کتێبی بنەماکانب دەرونزانی گشتی نوسنی عێزەدین احمد عزیز چاپی شەشەم ٢٠١٧ ژمارەی سپاردن ٢٤٢١ سالی ٢٠١٠
خۆکوشتن
پۆل:خۆکوشتن پۆل:دەروونناسی
٨ی ئایار
ڕووداوەکان
٢٠١٨ - دۆناڵد ترەمپ ڕێککەوتنی ئەتۆمی لەگەڵ ئێران هەڵدەوەشێنێتەوە.
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئایار
قەزای کەڵبەجار
قەزای کەڵبەجار (بە ئازەربایجان: Kəlbəcər rayonu)یەکێکە لە ٦٦ قەزای ئازەربایجان. دەکەوێتە ڕۆژاوای وڵاتەکە و سەر بە ھەرێمی ئابووری ڕۆژھەڵاتی زەنگەزوورە. ئەم قەزایە ھاوسنوورە لەگەڵ قەزاکانی لاچین، خوجەلی، ئاگدەم، تارتار، گۆرانبۆی، گۆیگۆل و دەشکەسانی ئازەربایجان، ھەروەھا پارێزگاکانی گەغارکونیک و ڤایۆتس دزۆر لە ئەرمینیا. پایتەخت و گەورەترین شاری کەڵبەجارە. تا ساڵی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی ناوەکی قەزاکە ٩٤ ھەزار و ١٠٠ کەس بووە
شوێنەوارە کولتوورییەکان
قەزاکە نزیکەی ٧٥٠ شوێنەواری کولتووری ئەرمەنی ھەیە، کە خانەقا، کڵێسا، کەنیسە، قەڵا، خاچکار و نووسراوەکان لەخۆدەگرن. ناسراوترینیان خانەقاکانی دادیڤانک و گەندەسارە.
ئابوری
لە ساڵی ٢٠٢٢دا، وێستگەی بچووکی کارەبای ئاوی کەلباجار-١ بە توانای ٤٫٤ مێگاوات خراوەتە بواری جێبەجێکردنەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:قەزای کەڵبەجار
عەبدولڕەزا ڕەزمجوو
عەبدولڕەزا ڕەزمجوو گۆرانیبێژی کوردی ئێرانە، لە ساڵی ١٩٧٥ لە شاری کرماشان لەدایکبووە، تا ئێستاش ژیانی لە وڵاتی ئێران بەسەر دەبات.
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی کرماشان پۆل:ئاوازدانەرانی ئێرانی پۆل:ژەنیارانی ئێرانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥ پۆل:ھونەرمەندانی کورد
قەدی ئاب
قەدی ئاب  شارۆچکەیەکی شارستانی ڕاغونە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٩٠١١ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
ڕۆبن ھوود
thumb|پەیکەری ڕۆبن ھوود لەشاری نۆتنگھام ڕۆبن ھوود پاڵەوانێکی دەرچوو لە یاسایە لە فۆلکلۆری ئینگلیزیدا، بەپێی ئەفسانەکان ئەو کەسێکی لێھاتوو بووە لە ھونەری تیرھاویشتن و شمشمێربازیدا. ئەو ھەمیشە جلێکی سەوز دەپۆشێت و دروشمیشی بریتییە لە «دزین لە دەوڵەمەند و دانیان بە ھەژاران» ە بە ھاوبەشی لەگەڵ گروپێک لە پیاوانی خۆی بەناوی (مێری مان). ڕۆبن ھوود لە سەدەکانی ناویندا زۆر بەناوبانگ بووە تاکو ئێستاشی لەگەڵدابێت کە بۆ وانەکانی زانکۆ و فیلم و زنجیرەکانی تەلەڤیزیۆن چیرۆکەکانی سوودی لێوەردەگیرێت.
بڕیارنامەی ٥٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٤٨٠‌ەم، بە ١٣ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٣ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٣ پۆل:لوبنان لە ١٩٨٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
دادیڤانک
دادیڤانک خانەقایەکی نێردراوی ئەرمەنییە لە قەزای کەڵبەجاری ئازەربایجان ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگای مارتاکێرت لە کۆماری ئارتساخ کە خۆبەناو دەزانێت. لە نێوان سەدەی نۆیەم و ١٣ دروست کراوە و یەکێکە لە کۆمەڵگە خانەقایە سەرەکییەکانی ئەرمینیای سەدەی ناوەڕاست.
لە ئازەربایجان بە خانەقا ناودەبرێت دادیڤەنگ یان شوداڤینگ دەوڵەتەکە میراتی نێردراوی ئەرمەنی خانەقاکە ڕەتدەکاتەوە، لەبری ئەوە بە "ئەلبانی قەوقازی" ناوی دەبات."
سەرچاوەکان
پۆل:نژیاروانیی ئەرمەنی پۆل:قەزای کەڵبەجار
٩ی ئایار
ڕووداوەکان
١٩٤٧ - ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی ڕۆمانیا.
زمانی فەڕەنسی
زمانی فەڕەنسی (français, la langue française)، یاخود فەڕەنسی، یەکێکە لە زمانە ڕۆمانسییەکان کە نزیکەی ٨٠ملیۆن کەس لە ھەموو جیھان وەکو زمانی زگماکی پێی دەدوێن، ھەروەھا نزیکەی ١٩٠ملیۆن کەس وەکو زمانی دووەم و نزیکەی ٢٠٠ملیۆن کەسی تر لە جیھاندا وەکوو زمانێکی وەرگیراو قسەی پێدەکەن. ئاخێوەرانی فەڕەنسی لە نزیکەی ٥٤وڵاتدا بڵاوبوونەتەوە. فەڕەنسی لە نەتەوە یەکگرتووەکان و دادگای نێودەوڵەتیی داد زمانی فەرمییە.
سەرچاوەکان
پۆل:زمانە ڕۆمییەکان پۆل:زمانی فەڕەنسی پۆل:زمانەکانی جەزائیر پۆل:زمانەکانی بەلجیکا پۆل:زمانەکانی بێنین پۆل:زمانەکانی بورکینافاسۆ پۆل:زمانەکانی بوروندی پۆل:زمانەکانی کەمبۆدیا پۆل:زمانەکانی کامیروون پۆل:زمانەکانی کەنەدا پۆل:زمانەکانی چاد پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی قەمەر پۆل:زمانەکانی جیبووتی پۆل:زمانەکانی فەڕەنسا پۆل:زمانەکانی گویانای فەڕەنسی پۆل:زمانەکانی پۆلینیزیای فەڕەنسی پۆل:زمانەکانی گابۆن پۆل:زمانەکانی گینێ پۆل:زمانەکانی ھایتی پۆل:زمانەکانی کۆتدیڤوار پۆل:زمانەکانی لاوس پۆل:زمانەکانی لوبنان پۆل:زمانەکانی لوکسەمبورگ پۆل:زمانەکانی ماداگاسکار پۆل:زمانەکانی مالی پۆل:زمانەکانی مۆریتانیا پۆل:زمانەکانی مۆریس پۆل:زمانەکانی مۆناکۆ پۆل:زمانەکانی مەغریب پۆل:زمانەکانی کالیدۆنیای نوێ پۆل:زمانەکانی نیجەر پۆل:زمانەکانی پۆندیچێری پۆل:زمانەکانی ڕواندا پۆل:زمانەکانی ڕیوونیۆن پۆل:زمانەکانی سێنیگال پۆل:زمانەکانی سیشێل پۆل:زمانەکانی سویس پۆل:زمانەکانی تۆگۆ پۆل:زمانەکانی توونس پۆل:زمانەکانی ڤانواتوو پۆل:زمانەکانی ڤیێتنام پۆل:زمانەکانی کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست پۆل:زمانەکانی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ پۆل:زمانەکانی کۆماری کۆنگۆ پۆل:زمانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-١ پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢ پۆل:وتارە قسەکراوەکان
ھێلکەدانان
ھێلکەدانان (ئینگلیزی: Ovulation) بریتییە لە دەرچوونی ھێلکەی پێگەیشتوو، لە چیکڵدانەی ھێلکەداندا.
سەرچاوە
پۆل:ژینناسی پۆل:سووڕی مانگانە پۆل:پیرکی
داروین (ڕوونکردنەوە)
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ھەڵگر (بۆماوەزانی)
ھەڵگر (ئینگلیزی: Carrier) لە بۆماوەزانیدا، ئەو تاکەیە کە یەک لەشەئەلیلی بەزیو ھەڵ دەگرێت، ئەگەر ھاتوو یەکڕەگ بێت نەخۆشی دەردەخات.
سەرچاوە
پۆل:ژینناسی پۆل:بۆماوەزانی
١٠ی ئایار
ڕووداوەکان
١٩٩٤ - نیلسۆن ماندێلا دەبێتە یەکەم سەرۆکی ئەفریقی ئەفریقای باشوور.
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئایار
بڕیارنامەی ٥٣٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٣٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ نامیبیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٤٩٢‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٣ پۆل:ئەفریقا لە ١٩٨٣ پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئەفریقای باشوور پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ نامیبیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
١٦ی ئازار
١٦ی ئازار ٧٥ەم ڕۆژی ساڵە (٧٦ لە ساڵی پڕدا). ٢٩٠ ڕۆژ دوورە لە کۆتایی ساڵەوە. ١٦ی ئازار ڕۆژی کیمیابارانی ھەڵەبجەیە.
بۆنەکان
پۆل:ئازار پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
جۆن ولیامس (گیتارژەن)
زیندەیی
جۆن ویلیامس لە میڵبۆرن لە ئۆسترالیا لە باوێکێکی ئینلگیز (لێن ویلیامس) و دایکێکی ئۆسترالی-چینی لەدایکبووە، ئاشنای خوێندن و پەروەردە بووە لە خوێندنگەی فراین برانێت گرامەر، لە لەندەن. ویلیامس لەلایەن باوکێوە لەسەرتاوە فێردەکرا و باوکی وانەکانی دەدایە، لە تەمەنی دوانزدە ساڵیدا چووە ئیسپانیا تا لای ئەندرێس سیگۆڤیا بخوێنێت، بەدرێژایی ئەوکاتەش لەلایەن ئاوازدانەری بەناوبانگەوە رۆس ستیوارتەوە راوێژکاری دەکرا. بۆ ماوەیەک ولیامس لای ستیوارت خوێندنی تا دواتر لە کۆلیجی مۆزیکی شاھانە لە لەندەن خوێندنی تەواوکرد، لەواکاتەدا پیانۆی دەخوێند چونکە لە کۆلیجەکەدا بەشی ئامێری گیتار نەبووە لەوکاتەدا. دوای تەواوکردن و وەرگرتنی بڕوانامە لە کۆلیجەکە، وادەی بۆ ھەڵکەوت کە دەستبکات بە کردنەوەی بەشێک بۆ گیتار.
ولیامس، بە باشترین گیتارژەنی کلاسیک ناسراوە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا زۆر لەشێوەکانی تری مۆزیکی ژەنیوە. جۆن ولیامس ھاوکاری ھەبوو لەگەڵ جولیان بریم و پاکۆ پێنا دا و ئەندامی گرووپی Fusion Sky بووە. جۆن ولیامس ھەم ئاواز دانەرە، ھەم ئامادەکار ورێکخەری ئاوازە.
ولیامس، کاڤاتینای ستانلی مایرزی تۆمارکردوە، کە ئەم پارچەیە لە راستیدا بۆ پیانۆ نووسراوەتەوە، بەڵام جۆن ولیامس نووسیەوە و گۆڕی بۆ گیتار، ھەروەھا بەفراوانتریش کرا لەلایەن مایرز ـەوە. پاش ئەم گۆڕین و ھەڵگەڕانەوەیە، بەکارھێنرا بۆ فیلمی The Walking Stick لە ١٩٧٠ دا. پاشان لە ١٩٧٣، کلیۆ لەین وشە و ھۆنراوەی بۆ نووسیوە و کردی بە گۆرانی و تۆماری کرد بەناوی "She Was Beautiful". وەشانی گیتاری ئەم پارچە مۆزیکە وای لێھات قەوارەکەی گەورەتر دەبوو تا بووە جیھانگیر لەوکاتەوە کە بۆ فیلمی The Deer Hunter کە خاوەنی خەڵاتی ئۆسکارە، بەکارھات.
ساڵانی ١٩٥٠
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١ پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک ئینگلیز پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
سیچەراغ
سیچەراغ شارۆچکەیەکی شارستانی ڕاغونە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
پنگڵەی دووەر
پنگڵەی دووەر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
پنگڵەی دووەر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی فەقێ حاجی و لە باشوور لەگەڵ گوندی جنۆکەی حەمەتاڵیب و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی پنگڵەی دووەری تازە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پونگڵە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دوو ڕووخسار (کەسایەتی)
وێنۆک|دوو شێوە لە فیلمی باتمان:سوارچاکی تاریک
١٤ی ئایار
ڕووداوەکان
١٩٦٣ - کوێت دەبێتە ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان.
دوو ڕووخسار (کەسایەتی)
دوو ڕووخسار (بە ئینگلیزی: Two-face) یان هارڤی دێنت (بە ئینگلیزی: Harvey Dent) شەڕانگێزێکی خەیاڵی نێو کۆمیکەکانە، لەلایەن کۆمپانیای دی سیەوە بڵاو دەکرێتەوە. بەگشتی دژی پاڵەوانی بەناوبانگ باتمانە. کارەکتەرەکە لەلایەن بۆب کەین و بیڵ فینگەرەوە درووستکراوە و یەکەم دەرکەوتنی دەگەڕێتەوە بۆ ئۆگەستی ١٩٤٢. هەرچەندە لەپێشوودا دۆستی باتمان بووە لەشاری گۆتەمدا، بەڵام دوای ئەوەی لەلایەن سەرۆک مافیایەکەوە ترشی (ئاسید)ی بەسەر دەموچاویدا دەڕژێنێت بەهۆیەوە هارڤی شێت دەبێت و دژی باتمان دەوەسێتەوە.
١٤ی ئایار
مردنەکان
١٩٩٩ - عەبدولعەزیز بن باز
دوو ڕووخسار (کەسایەتی)
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان پۆل:ئەکتەرە خەیاڵییەکان پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم پۆل:فیلمی ئەکشنی خراپەکار پۆل:کۆمیکەکانی دی سی سوپەرڤیلاینەکان پۆل:کارەکتەرەکانی تەلەفیزیۆنی کۆمیکەکانی دی سی پۆل:کۆمیکەکانی دی سی گەورەخراپەکارەکان پۆل:خۆکوشتنی خەیاڵی پۆل:گەورەخراپەکاری نێری کۆمیکەکانی دی سی
١٤ی ئایار
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئایار
بڕیارنامەی ٥٤٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٤٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئێران-عێراق. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٤٩٣‌ەم، بە ١٢ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٣ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٣ پۆل:ئێران لە ١٩٨٣ پۆل:عێراق لە ١٩٨٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی ئێران و عێراق
کەناڵی یەک (ئێران)
alt=یەک کەناڵی ئێران|وێنۆک|یەک کەناڵی ئێران کەناڵی یەک یەکێک لە کەناڵە تەلەفزیۆنییە نیشتمانییەکان یەکێک لە کەناڵە تەلەفزیۆنییە دەوڵەتییەکانی ئێرانە کە لەلایەن ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە بەڕێوەدەبرێت. ئەم تۆڕە کە لە لایەن دەسەڵاتە جێبەجێکارەکانەوە بە تۆڕی نیشتمانی ناسراوە، یەکەم میدیای ڤیدیۆیی زمانی فارسییە لە جیھاندا. پەخشی بەرنامەکانی تۆڕ بە شێوەی HD و HEVC لە وەرگرەکانی زەمینی و مانگی دەستکرد لە ٩ی کانوونی دووەمەوە دەستیپێکرد.
دەربارەی
ئەم تۆڕە لە ١١ی محر ١٣٣٧ لە ژێر ناوی تەلەفزیۆنی نیشتمانی ئێران دەستی بە کارکردن کرد. لەو کاتەدا ئەم تۆڕە وەک بەشێک لە ڕادیۆ و تەلەفزیۆنی نیشتمانی ئێران کار دەکات.
لەگەڵ سەفەری محەمەدڕەزا پەھلەوی بۆ فەڕەنسا و لە ڕێگەی ڕێکەوتنێک لەگەڵ جاک شیراک، سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتی فەڕەنسا، ئێران سیستەمی ڕەنگی SCAMی لەم وڵاتە کڕی و دواتر ٥ بەھمەن ١٣٥٠ تۆڕی یاک سیما کرایەوە. لە ساڵی ١٣٥٤ ئەم تۆڕە دەستی کرد بە پەخشکردنی بەرنامەکانی بە ڕەنگ.
دوای شۆڕشی ئیسلامی ئێران ناوی ئەم کەناڵە لە تەلەفزیۆنی نیشتمانییەوە گۆڕدرا بۆ ناوی ئێستای. لە ساڵانی ناوەڕاستی دەیەی خۆرەوە ١٣٨٠ ئەم تۆڕە بە تۆڕی نیشتمانیش ناودەبرێت. لە کاتی بەڕێوەبردنی عەلی لاریجانی لە سەدا ڤا سیما، ئەم تۆڕە سیستەمی پەخشی ڕەنگاوڕەنگی خۆی لە SCAM گۆڕی بۆ PAL.
لە ١٤ی تیری ١٣٩٧ تا ٢٠ی ئایار ١٤٠٧   مەجید زەینول عابدین'' بەڕێوەی دەبات ئەم تۆڕە ھەبوو لە ٩ی ئازەری ١٣٩٩ (خۆرشیدی) ١٣٩٩، بەبۆنەی ٦٢ ساڵەی دامەزراندنی تۆڕەکە و بەرھەمھێنانی HD، ناسنامەی بینراو و کوالێتی تۆڕی نوێکرایەوە. لە ٢٠ی ئایاری ساڵی ١٤٠١ (خۆر) مەیسەم مورادی بیناباج بە فەرمانی جێگری نوێی سیما موحسین بەرمەحانی کرا بە بەڕێوەبەری کەناڵی ١. میشام مورادی بیناباج پێشتر لە بواری ھونەر کاری کردووە.
مەودای پەخش
ئەم تۆڕە ئێستا دەتوانێت بە ٢ مانگی دەستکرد ئینتێلسات ٣٩ و بەدر ٥ لە ئێران و بەشێک لە ئاسیا. ھەروەھا ئەم تۆڕە دەتوانرێت لە لایەن سەدان وێستگەی ڕێلەی لە سەرتاسەری ئێرانەوە وەربگیرێت. ھەروەھا دەتوانرێت ئەم تۆڕە لە ڕێگەی تۆڕەکانی کەیبڵ تیڤی لە ئەفغانستان وەربگیرێت.
ھاککردنی ڕادیۆ
ڕۆژی پێنجشەممە، بەھمەن ٧، ١٤٠٠، میدیاکانی ئێران باسیان لە ھاککردنی چەند کەناڵێکی ڕادیۆیی و تەلەفزیۆنی کۆماری ئیسلامی کرد، لەوانە کەناڵی یاک سیما، کە بۆ ساتێک وێنەی مریەم ڕەجەوی و مەسعوود ڕەجەوی، یەکێک لە ڕێبەرانی موجاھدینی گەلی پیشان دا سازمانی خالقی ئێران. و وێنەیەکی سەید عەلی خامنەیی بە خاچێکی سوورەوە کە لەسەری دروشمی "مەرگ بۆ خامنەیی، ئاشتی بۆ ڕەجەوی" بینرا، لەگەڵ دەنگی پیاوێک کە "ئاشتی بۆ ڕەجەوی"ی دەوتەوە ، مردن بە خامنەیی" بۆ ١٠ دووەم پەخش کرا. بەرپرسی پەخش: "لەڕادەبەدەر ئاڵۆز بوو. ھاککردنی چەند کەناڵێکی ڕادیۆیی و تەلەفزیۆنی ئیسلامی... کۆمار ھاوکات لەگەڵ یاریکردنی وێنەی سەرکردەکانی موجاھدین خالق]
ھەروەھا تەماشای
کەناڵی دوو (ئێران)
کەناڵی سێ (ئێران)
سەرچاوەکان
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان و وێستگانەی کە لە ١٩٦٦ دامەزراون پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی فارسی پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ئێران پۆل:پەخشی کۆماری ئیسلامیی ئێران
زمانی ڕووسی
وێنۆک|upright=1.5| {{legend|#000080|زمانی ڕووسی فەرمییە.}} {{legend|#008181|زمانی ڕووسی فەرمیی نییە، بەڵام زیاتر لە ٣٠٪ـی خەڵک قسەی پێ دەکەن.}} زمانی ڕووسی زمانێکە کە خەڵکی ڕووس قسەی پێ دەکەن. زمانی ڕووسی زۆرترین بەکارھێنانی ھەیە لە ئەورووپا و بەربڵاوترین زمانی زمانە سلاڤییەکان. زمانی ڕووسی لە وڵاتەکانی ڕووسیا، بیلاڕووسیا، کازاخستان، قرغیزستان، نەتەوە یەکگرتووەکان و چەندان جێی دیکە زمانێکی فەرمییە.
پیتەکان
لە زمانی ڕوسیدا ٣٣ پیت ھەیە، دوو دانەیان ناخوێنرێنەوە و تەنیا ئاماژە بە قورسیی پیتی پێشتر دەکەن، سی دانەشیان دوو شێوازی خوێندنەوەیان ھەیە. تەنیا پیتی یەکەمی ناوە تایبەتەکان و یەکەم وشەی ڕستە بە گەورە دەنووسرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زمانی ڕووسی پۆل:زمانەکانی ئەبخازیا پۆل:زمانەکانی ئەرمەنستان پۆل:زمانەکانی ئازەربایجان پۆل:زمانەکانی بیلاڕووس پۆل:زمانەکانی ئەستۆنیا پۆل:زمانەکانی فینلاند پۆل:زمانەکانی گورجستان پۆل:زمانەکانی ئیسرائیل پۆل:زمانەکانی کازاخستان پۆل:زمانەکانی قرغیزستان پۆل:زمانەکانی لاتڤیا پۆل:زمانەکانی لیتوانیا پۆل:زمانەکانی مۆلدۆڤا پۆل:زمانەکانی مەنگۆلیا پۆل:زمانەکانی ڕووسیا پۆل:زمانەکانی تاجیکستان پۆل:زمانەکانی ترانسنیستریا پۆل:زمانەکانی ئوکراینا پۆل:زمانەکانی ئۆزبەکستان پۆل:زمانەکانی قەوقاز پۆل:زمانەکانی تورکمانستان پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار
١٨ی ئایار
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئایار
دادگای نێونەتەوەییی داد
دادگای نێونەتەوەییی داد یەکێکە لە بەشەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان. بنکەی ئەم ڕێکخراوە لە شاری لاھەی وڵاتی ھۆڵەندایە. ئەرکی دادگای نێودەوڵەتی داد، یەکلاکردنەوەیە لە نێوان وڵاتانی جیھان و ڕێک و پێک کردنی گرفتەکانی نێوان ئەوان.
ھەموو وڵاتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان لەژێر بڕیاری دادگای نێودەوڵەتی دادوەریدان و دەتوانن کار بکەن لەسەر جووڵاندنی دۆسیەی یەکلایکردنەوەی ململانێکان.
دادگاکە دەستەیەکی دادوەریی پێکهاتووە لە ١٥ کەس کە لەلایەن (ئەنجومەنی گشتی - General Assembly) و (دەستەی ئاسایش - Security Council)ەوە ھەڵدەبژێردرێن بۆ ماوەی نۆ ساڵ. لە ھەر نەتەوەیەک تەنھا یەک دادوەر ڕێگەپێدراوەبۆ هەڵبژاردنی. ئەم دادگایە تاکە بەشی سەرەکی نەتەوە یەکگرتووەکانە کە ناکەوێتە شاری نیوۆرک و بەڵکو دەکەوێتە وڵاتی ھۆڵەنەدا و زمانی فەرمی کارکردن لە دادگاکەدا ئینگلیزی و فەڕەنسییە.
لە ساڵی ١٩٤٧ەوە کە یەکەمین دۆسیەی پێگەیشت ھەتا ساڵی ٢٠١٩ دادگاکە کاری لەسەر ١٧٨ دۆسیەی جیاواز کردووە.
دەسەڵاتەکانی دادگا
وەک لە بەندی ٩٣ی پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتووەکاندا ھاتووە، بڕیاری یاساییەکانی دادگاکە کاریگەری بەسەر ھەر ١٩٣ ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکانە وەھەروەھا لەژێر ڕۆشنایی کارپێکراوی بەندی ٩٣(٢) دادگای نێودەوڵەتیەکە بەھەمان شێوە دەسەڵاتی ھەیە بەسەر وڵاتانی نائەندام لە نەتەوە یەکگرتووەکان. لەگەڵ بە ئەندامبوونی وڵاتێک لە دادگاکەدا، وڵاتەکە مافی ھەیە جووڵاندنی داوا و تۆمارکردنی دۆسیەی ھەیە بەڵام تەنھا ئەندام بوون وا ناکات دادگاکە دەسەڵاتی تەواوەتی ھەبێت بەسەر ئەو وڵاتە ئەندامانەدا دەربارەی ناکۆکییەکان. بابەتی دەسەڵاتی دادگا بابەتێی ئاڵۆزە و جیاوازە بۆ ھەر جۆرێکی ئەندامێتی، دەسەڵاتەکانی دادگا بۆ دۆسیەکان بەسەر سێ جۆردا دابەشبووە: کێشەکانی ناکۆکی، دەسەڵاتە کاتییەکان و بۆچوونە ڕاوێژکارییەکان.