cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
یوری گاگارین
لە دوای‌ گەڕانەوەی‌ بۆ سەر زەوی‌
لە دوای‌ گەڕانەوەی‌ بۆسەر زەوی‌ ، یۆری‌ بوو بەیەکێک لە گرنگترین کەسایەتییە بەناو بانگەکان وسەردانی‌ وڵاتانی‌ جیھانی‌ ئەکرد ، وەک ریکلامێک بۆ یەکێتی‌ سۆڤیەت .و لەگەڵ ناوبانگەکەیدا بەڕێکی‌ ھەڵسو کەوتی‌ ئەکرد ، بەڵام ئەمە ‌شوێنەوارێکی‌ نەریتی‌ بۆ دروست کرد ، ئەوە بوو کە ڕاھات لەسەر مەی‌ خواردنەوە ، کەبەھۆیەوە کێشەی‌ خێزانیشی‌ پێ چارەنەئەکرا ، پاشان بوو بە جێگری‌ ئەنجومەنی‌ سۆڤیەتی‌ ، تائەوکاتەی‌ کە گەڕایەوە بۆ (سیتی‌ستار)تا ھاریکاربێت لە دروستکردنی‌ گالیسکەیێکی‌ بۆشاییگەری‌ کە ، توانای‌ ئەوەی‌ ھەبێت کەزێتر لە جارێک بەکاربھێنرێ ، ئەوەبوو لەساڵی‌ ١٩٦٧ز ئەو لەوێ کاری‌ ئەکرد ، کاتێ کە گالیسکەی‌ بۆشاییگەری‌(سویوز) سەرکەوتنی‌ بەدەست نەھێنا ، و گەشتە وانێکی‌ سۆڤیەتی‌ تیایدا گیانی‌ لەدەستدا ، بەناوی‌ ڤلادیمیر کۆمارۆف.
مەرگ
بەھۆی‌ سروشتی‌ کارەکەی‌ ، کەجێگری‌ بەڕێوەبەری‌ مەشق کردن بوو ، لە سیتی‌ ستار، ئەبوایە جارێکی‌ تر ھەڵفڕێ بە سواری‌ مێگ-١٥، تا مۆڵەتی‌ فڕۆکەوانی‌ پێ بدرێ ، ئەوە بوولە ٢٧-مارس- ١٩٦٨ز ، لەکاتی‌ مەشق کردنێکی‌ ئاسایی‌(رۆتینی‌) لە نزیک (کیزراچ)، بەھۆی‌ کەمووکوڕیەکی‌ ھونەری‌ نەزانراو ، فرۆکەکەی‌ تێک شکا ، و خۆی‌ و ڕاھێنەرەکەی‌ بوون بە قوربانی‌.
سەرچاوە
پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٦١ پۆل:مردووانی ١٩٦٨ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤ پۆل:گەردوون
دەدەیی
نواندنی دەدەییــی یەک ژمارەی ڕاستەقینەی نانەرێنی وەکوو r (بە ئینگلیسی: Decimal Representation) وتەیێکە بەم فۆرمە:
کە تێیدا a٠ ژمارەیێکی تەواوی نانەرێنییە و a١، a٢، … ژمارەگەلێکی تەواون کە ٠ ≤ ai ≤ ٩ ڕاست دەکەنەوە. ئەمە زۆرجار بە شێوەی کورتتر ئاوا دەنووسرێتەوە:
واتە: a٠ بەشی تەواوی rە کە پێویست نیە لە نێوان ٠ و ٩ دا بێت، و a١، a٢، … ڕەنووسگەلێکن کە بەشی کەسری (داشکاو)ی r پێکدێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:کەرت (بیرکاری) پۆل:چوار کردەی سەرەکی
نەواباد (حیسار)
نەواباد شارۆچکەیەکی شارستانی حیسارە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٩٤٩٦ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
ئابشاران
ئابشاران شارۆچکەیەکی شارستانی شەھری تووسە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٦٠١٠ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
دۆببۆ
دۆببۆ شارێکە لە ناوچەی ئۆرانا ی ویلایەتی نیو ساوت وێلز ی وڵاتی ئوسترالیا.
ئەم شارە پڕ گەلهەترین ناوەندی ناوچەی ئۆرانای نیو ساوت وێلزە و دانیشتوانەکە بریتین لە ٤٢١٨٠ کەس.
سەرچاوە
پۆل:دۆببۆ پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا پۆل:شارەکانی نیو ساوت وێلز
بانکی سعودی بۆ بازرگانی دیاریکراو
بانکی سعودی بۆ بازرگانی دیاریکراو بانکێکە لە سعوودیە.
دامەزراندن
لەساڵی ١٩٩٨ ئەمیر (وەلید تەڵاڵ عەبدولعەزیز سعود) ھەستا بە کڕینی پشکیکی زۆر لە بانکی سعودی بۆ بازرگانی دیاریکراوە، دەزگایەکی دارایی دامەزراند و لە باشترین بانکەکانی کەنداوە، مافی پشکەکان ٨٠٠% زیادی کرد و نرخی ھەر پشکێکیش ٢٠ جار زیادی کرد. لەساڵی ١٩٩٧ لەگەڵ بانکی قاھیرە سعودی یەکیانگرت لەژێر ناوی بانکی سعودی بۆ بازرگانی دیاریکراوە. لە کانوونی دووەمی ١٩٩٩ بانکی سعودی بۆ بازرگانی دیاریکراو لەگەڵ بانکی سعودی ئەمریکی یەکیانگرت گەورەترین کۆمپانیای سەرمایەداری و گەورەترین بانکیان لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دامەزراند.
سەرچاوەکان
پۆل:بانکەکانی سعودیە
قەڵاچۆکردنی ناگازاکی
قەڵاچۆکردنی ناگازاکی ١٩٤٥، بە ئینگلیزی the annihilation of Nagasaki تەقینەوەی بۆمبێکی ئەتۆمی بوو لەلایەن وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە لە ناگازاکی لە ژاپۆن لە میانەی شەڕی جیهانی دووەمدا لە ٩ی ئابی ١٩٤٥.
هۆکارەکان
لە میانەی شەڕی جیهانی دووەمدا و بە هۆی خۆڕاگری جەنگاوەرە ژاپۆنییەکان کە جەنگاوەری ژاپۆنی کۆڵنەدەرن و خۆیان نادەن بە دەستەوە و ئەم کۆڵنەدانەشیان بوو بە هۆی کەوتنەوەی زیانی گیانی لە ڕیزەکانی سەربازە ئەمریکییەکاندا، و ئەمریکا ویستی پەیامێک بنێرێت بۆ شکاندنی ئەم کۆڵنەدانە و پەیامە ئەمریکییەکەش بریتی بوو لە بۆمبی هێرۆشیما و بەڵام ژاپۆنییەکان چۆکیان دانەدا تا دوای بۆمبی ناگازاکی، ژاپۆن ناچار بوو بێ مەرج مل کەچ بکات.
هەڵبژاردن
پێش ئەوەی ئەوەی دوو بۆمبە ئەتۆمییەکە بتەقێنرێنەوە دەزگای زانیاریدانی ئەمریکی لیستێک لە ئامانجەکانی دا بە کۆشکی سپی کە بە ئامانجی زیندوو دادەنران، ئەوانیش؛ ;کیۆتۆ، هێرۆشیما، یۆکوهاما، کوکورا، نیگاتا، و لە نێو ئەو لیستەشدا شاری هێرۆشیما هەڵبژێردرا و شاری تۆکیۆیان گۆڕی بە ناگازاکی و هەڵیانبژارد بۆ تەقینەوەکە، لەبەرئەوەی هەریەک لەو دوو شارە (هێرۆشیما و ناگازاکی) ناوەندی پەیوەندی جوڵەی سوپای ژاپۆنی بوو و هەروەها لەبەرئەوەی هیچ بەندیخانەیەکیان لە خۆ نەئەگرت کە بەندە ئەمریکییەکانی تێدا بێت هاوکات ئەم شارانەی کارگەی سەربازی یان سەربازگەی گەورەی ژاپۆنی تێدا نەبوو.
دروستکردنی بۆمب
هەردوو بۆمبەکە لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دروستکران و زاناکانی شانشینی یەکگرتوو و کەنەدا هاوکاری زانا ئەمریکییەکانیان کرد لە دروستکردنی بۆمبەکاندا، ناوی نهێنی پڕۆژەکە پڕۆژەی مانهاتن بوو و یەکەم بۆمب تاقی کرایەوە لە ناوچەی ئالامۆگۆردۆ لە ویلایەتی نیومەکسیکۆ لە وڵاتە یەکگرتووەکان.
بڕیاری وەشاندنی بۆمبەکان دەرکرا لەلایەن سەرۆکی ئەمریکی ئەو کاتە هاری ترۆمان. thumb|250px|هەوری ئەتۆمی لەسەر شاری ناگازاکی
جێ بە جێکردن
فڕۆکەوان چارڵز سوینیی Charles Sweeney کە فڕۆکەیەکی لە جۆری Bockscar ئەبرد بەڕێوە ڕاسپێردرا بە وەشاندنی بۆمبی ئەتۆمی ناونراو بە (کوڕی قەڵەو) لەسەر شاری ناگازاکی، و بە پێی سەرچاوە ئەمریکییەکان فڕۆکەوانەکە نەیزانیوە کە بۆمبی ئەتۆمی هەڵگرتووە. بڕیاری دانانی ئەو فڕۆکەیە لە مۆزەخانەی فڕۆکە جەنگییەکانی ئەمریکادا لەلایەن زۆربەی لایەنەکانەوە بێزاری لەسەر دەربڕدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ژاپۆن
زانکۆی کامبریج
200px|وێنۆک|چەپ|هێمای فەرمی زانکۆی کامبریدج زانکۆی کامبریج دەکەوێتە شاری کامبریج لە وڵاتی ئینگلتەرای سەر بە بەریتانیای مەزن. ئەم زانکۆیە لە ساڵی ١٢٠٩ دامەزراوە، دووەم کۆنترین زانکۆیە لەو ناوچانەی کە بە زمانی ئینگلیزی دەدوێن و سێیەم کۆنترین زانکۆیە لە جیهاندا کە تا ئێستا ماوە.
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
پۆل:زانکۆی کامبریج پۆل:زانکۆکانی ئینگلتەرا
کۆلێرا
thumb|تووشبوو بە کۆلێرا کۆلێرا یان وەبا (ئینگلیزی: Cholera)  ، نەخۆشیێکە بەھۆی بەکتریای ڤایبریۆ کۆلێرا (Vibrio cholera) تووشی مرۆڤ دەبێت، زۆربەی کات لە ڕێگەی پیسبوونی ئاوی خواردنەوە و خۆراکی پیسەوە بڵاو دەبێتەوە. نەخۆشیی کۆلێرا نەخۆشیێکی زۆر درمە و لە کاتی تووشبوونی چەند کەسێکی ناو کۆمەڵگە، زۆر بە خێرایی دەگوازرێتەوە بۆ کەسانی دیکە. پیساییی نەخۆشە تووشبووەکە سەرچاوەی سەرەکیی بەکتریای کۆلێرایە.
شێوازی بڵابوونەوە
ئەو بەکتریایەی ئەبێتە ھۆی کۆلێرا، لە خۆراک و ئاوێکەوە دێت کە بەر کەسی توشبوو کەوتبن ئەو شوێنانەی دەرفەت بە بڵاووبونەوەی بەکتریاکە دەدەن:
٢٠٠٤
ساڵی ٢٠٠٤ لە ڕۆژژمێری زایینیدا. ئەم ساڵە ساڵێکی پڕە.
کۆلێرا
خۆپارێزی
بۆ خۆپارستن لە تووشبوون بە نەخۆشییەکە، دەزگاکانی تەندروستی ئاماژە بەم خاڵانە دەدەن: ئاگاداربە خۆراک و خواردنەوەکانت پاکژ بکەوە بە کوڵاندنیان ، کاتێک کەسێکی توشبوو دەبینی لێی نزیک مەبەوە، ئەگەر پێتکرا ماسک ببەستە نەخۆشیەکە ئەگەری گواستنەوە زۆرە لەکاتی نزیک بوونەوە لە کەسی تووشبوو
٢٠٠٤
شوبات
ھێرشە تیرۆرستیەکانی ١ی شوبات ھەردوو مەڵبەندی ٣ی رێکخستنی ھەولێری یەکێتی نیشیتیمانی کوردستان و لقی ٢ی پارتی دیموکراتی کوردستان ( درێژەی وتارھێرشە تێرۆرستییەکانی ١ی شوبات
کۆلێرا
خۆپارێزی
گەر لە شوێنێک بوویت دەرمان یان پزیشکی لێنەبوو، ئەکرێت ھەنگوینی سرووشتی کاریگەرییەکی پۆزەتیڤی ھەبێت دژی کۆلێرا
٢٠٠٤
لەدایکبوون
سەرھەد سەنگەر عەبدولقادر ٥ی مایۆ ی٢٠٠٤ لە دایکبووە و ئەندامی ویکیپیدیایە
پۆل:ساڵەکان پۆل:٢٠٠٤
کۆلێرا
نیشانەکان
نیشانەکان لە سکچوون و ڕشانەوەیەکی کۆنتڕۆل نەکراوەوە دەست پێدەکەن دواتر گرژی و تەشەنجی ماسوولکە، لەوانەیە نەخۆشەکە (تای) نەبێت بەڵام ناتوانێت میز بکات، لە کۆتایدا بەھۆی سکچوونی بەردەوام لاشەی نەخۆشەکە وشک دەبێت، دواتر لاشەی نەخۆش چرچ و لۆچ دەبێت و چاوەکانی لەخوارەوەیی ئاستی ئاسایی دەبن، بەبێ چارەسەرکردن دوای تێپەربوونی چەن ڕۆژێک نەخۆشەکە دەمرێت.
ئەدیس ئەبابا
ئادیس ئابابا پایتەخت و گەورەترین شاری وڵاتی ئەتیۆپیایە. ھەروەھا وەک پایتەختی ویلایەتی ئۆرۆمیایە  بە گوێرەی سەرژمێرییەکی ٢٠٠٧ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە دەگاتە ٢،٧٣٩،٥٥١  شارێکی گەشەکردوو و گرنگ لەڕووی کلتوور، ھونەر، دارایی، ئەدیس ئەبابا ناوچەیەکی گرنگە.
کۆلێرا
چارەسەر
سەیری نەخۆشەکە بکرێت لەلایەن پزیشکی پسپۆڕەوە و ڕادەی وشکبوونەوەکەی دیاری بکرێت، ئەگەر: لە ھەموو بارێکی سک چوون، ئەگەر گومانی کۆلێرا ھەبوو یان کۆلێرا لە ناوچەکە ھەبوو، ئەنتی بایۆتیکی پێویست (تتراسایکلین، کۆتریمۆکسازۆل، یان فیورازۆلیدۆن) یان (دۆکسی-سایکلین، ئەزیسرۆ-میسین، سیپرۆ-فلۆکسا-سن)
ئەدیس ئەبابا
سەرچاوەکان
وشەی ئادیس ئابابا مانای نەوگوڵ دەدا.
خاولی
thumb|وێنەی نزیک لە خاولی حەمام لە ڕەگەزی [[تری کلۆز (ئاوچن) ، ڕیشاڵە ئاچنەکانی بەجوانی دیارە.]] وێنۆک|خاولی
کۆلێرا
چارەسەر
پێویستە کارمەندانی تەندروستی ڕێگاکانی خۆپاراستن بگرنە بەر لەکاتی چارەسەرکردنی نەخۆش
مێژوو
وێنۆک|یەکەم حاڵەتی کۆلێرا کۆلێرا پێدەچێت تۆمارە مێژوویەکەی ٢٠٠ ساڵ لەمەوبەر بێت لە ١٨١٧ لە ھیندستان، کە لەم سەردەمە بەڵگەنامەی مێژویی زۆر تۆمارکراون لەسەر نەخۆشییەکە، و دواتریش لە ١٩٩١ بۆ ١٩٩٤ لە باشووری ئەمریکا، بەم دوایانەش لە ٢٠١٦ بۆ ٢٠٢١ لە وڵاتی یەمەن تۆمارکرا
خاولی
زۆربەی خاولییەکانی نێوماڵ لە قوماشی کەتان، ڕیۆن (ھەوریشمی دەسکرد)، خێزەلان، پەتک، یان چەند مادەیەکی تر چێ دەکرێت.
کۆلێرا
سەرچاوەکان
پۆل:کۆلێرا پۆل:سکچوون پۆل:ئاھۆی گشتی پۆل:ئاھۆ
گڵناغاجی گەورە
گڵناغاجی گەورە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گڵناغاجی گەورە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆمەشین و لە باشوور لەگەڵ گوندی ماملێسی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گڵناغاجی بچوک لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گردخەبەر.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڕێکخراوەی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان
]] سازمانى خه‌باتى كوردستانى ئێران یه‌كێكه‌ له‌ هیزه‌ ناسراوه‌كانى كوردستانى ئێران كه‌ له‌ساڵى (١٣٥٩)ى هیجرى كه‌به‌رامبه‌ر (١٩٨٠)زایینى له‌سه‌ر ده‌ستى مامۆستاى تێكۆشه‌رو زانا مامۆستا (سه‌ید جلالالدین حسێنى) دامه‌زرا، ئه‌م هێزه‌ ماوه‌یه‌كى زۆر دژ به‌کۆماری ئیسلامی ئێران له‌سه‌ر ده‌ستى مامۆستاى ناوبراو جه‌نگاوه‌و تائیستاش هه‌ر به‌رده‌وامه‌ ،جێى ئاماژه‌یه‌ كه‌ ئه‌م هێزه‌ له‌سه‌ره‌تاوه‌ وه‌ك هیزێكى ئیسلامى هاته‌ ئاراوه‌ به‌ ناوى(سازمانى خه‌باتى نه‌ته‌وایه‌تى و ئیسلامى كوردستانى ئێران) به‌ڵام له‌ دوایداو له‌به‌ر هه‌لومه‌رجى ئه‌و كاته‌ گۆرِا به‌ (سازمانى خه‌باتى كوردستانى ئێران) ، وه‌ له‌دواى زیاتر له‌ (٣٠) ساڵ تێكۆشان و به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى ئه‌م رِژێمه‌، كۆمه‌ڵێك ده‌سكه‌وت و سه‌روه‌رى گه‌وره‌ى به‌ده‌ست هێناوه‌ ، وه‌ ئێستاش دواى كۆنگره‌ى چواره‌م (بابه‌شێخى حوسێنى ) به‌سكرتێر هه‌ڵبژێردرا و ئه‌وه‌ش به‌ هۆى ماندوو بوون و تێكوشانێكى دورو درێژ و په‌یداكردنى ته‌جره‌به‌یه‌كى زۆره‌وه‌ویه‌ بۆ خزمه‌ت كردنى خاك و وڵاته‌كه‌ى.. تاکو ئێستا ٤ کۆنگرەی ئەنجام داوە. تێدەکۆشێ بۆ دامەزراندنی حکوومەتێکی ھەڵبژێردراو و دیموکراتیک و پارلمانی لە کوردستاندا، کە مافی ھەموو نەتەوەو ئایین و مەزھەب و رەگەزەکان بپارێزێ. سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران دەستەبەرکرانی مافی دیاری کردنی چارەنووسی پێ پەسەندە، بەڵام لە ئێستادا دەستەبەرکرانی خودموختاری لەچوارچێوەی ئێرانێکی دیموکراتیک و پارڵمانی بە رەوا دەزانێ. سازمانی خەباتی کوردستان، باوەڕی وایە کە ئایینی پیرۆزی ئیسلام وەک یەکێک لە سەرچاوەکانی قانوون دانان کەڵکی لێ وەرگیرێ، و دەبێ مافی ئەدیان و بیروبۆچوونەکانی دیکە لە کوردستان لە بەرچاو بگیرێ. درووشمی رووخانی رژیم یەکێک لە درووشمە سەرەکی و نەگۆڕەکانی سازمانی خەباتە.
ئای ئۆ ئێس
ئای ئۆ ئێس سیستمێکی بەکارخەریی مۆبایلەکانی کۆمپانیای ئەپڵە. کۆمپانیاکە پشت بەم سیستمە دەبەستێت لە ساڵی ٢٠٠٧ـەوە تاوەکوو ئێستا.
ڕێکخراوەی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان
مێژوو[دەستکاری] لەدوای ھێرشی پاسدار و ئەرتەشی بەکرێگیراو بۆسەر کوردستان و کوشت و بڕی خەڵکی کوردستان بە تاوانی دژی ئینقلاب و دژی ئیسلام، بڕیاری جەماوەری کوردستان بۆ دیفاع لە نیشتمان و تێکۆشان بۆ ھاتنە دیی ئامانجە رەواکان و ئازادی، ژمارەیێک لە مامۆستایانی ئایینی و کەسایەتیە تێکۆشەرەکانی کوردستان کە پێشتر لەژێر ناوی دەفتەری مامۆستا شێخ عزالدین دا چالاکیی سیاسی نیزامیان ئەنجام ئەدا، بیریان لە پێک ھێنانی سازمانێکی سیاسیی نەتەوەیی و ئیسلامی کردەوە کە بە بۆچوونێکی جیاواز لە رێبازی ھێزو لایەنەکانی دیکەی گۆڕەپانی خەبات بێتە مەیدان و پەرچەمدار و پێشڕەوی ئەو جەماوەرە بێ کە خاوەنی بیرێکی نەتەوەیی و ئیسلامین، ھەربۆیە لە ٥ی خەرمانانی ساڵی ١٣٥٩ی کۆچی خۆری بەرانبەر بە ٢٧ ئەگۆستی ١٩٨٠ی زایینی پێکھاتنی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامیی کوردستانی ئێران یان راگەیاند. دوای ڕاگەیاندن و دامەزراندنی سازمانی خەبات، لەچەندین شارو ناوچە لە باکوور تا باشووری کوردستانی ئێران بنکە و رێکخراوەکانی سازمان داندران و کادر و پێشمەرگەکانی سەرەڕای کەند و کۆسبی زۆر ھەڵسووڕانی سیاسی نیزامیان لە بەرانبەر ھێزە بەکرێگیراوەکانی رژیمی ئاخوندیدا دەست پێ کرد. سازمانی خەبات ماوەی٣٠ ساڵە لە دژی کۆماری ئیسلامی ئێران خەبات دەکا و وەک ھێزێکی گرنگ و بەرچاوی ئۆپۆزیسێۆن دەناسرێ و ئێستا بنکەو بارەگاکانی لە باشووری کوردستانە.
په‌یره‌و و پرۆگرامى سازمانى خه‌بات ى كوردستانى ئێران[دەستکاری] په‌یره‌و و پرۆگرامی سازمانی خه‌بات ی كوردستانی ئێران (په‌سه‌ندكراوی كۆنگره‌ی پێنجه‌م)
یه‌ك كه‌له‌پوور، به‌بێ ئه‌وه‌ی خۆی رازی بێ، دابه‌ش كرا له‌نێوان دوو ئیمپراتوری جیاوازدا. له‌ شه‌رِی جیهانی یه‌كه‌م دا، بۆ دووهه‌مجار ئه‌و به‌شه‌ له‌خاكی كوردستان كه‌ به‌ ئیمپراتوری عوسمانی بوو، به‌ پێی په‌یمانی سایكس بیكۆ له‌ ١٩١٦دا كرا به‌ سێ به‌ش، به‌شێك به‌ر سوریه‌ كه‌وت، به‌شێك به‌ر توركیه‌ و به‌شێكیش به‌ عێراقه‌وه‌ لكێندرا.
ی. سازمانی خه‌باتی كوردستانی ئێران له‌ ره‌وتی به‌ره‌وپێش چوون و هه‌ڵدانی خوێیدا و له‌ئاكامیئ هه‌ڵسه‌نگاندن و وردبونه‌وه‌ له‌ هه‌ل و مه‌رجی سه‌رده‌م و په‌ره‌سه‌ندنی هه‌ستی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی له‌ ناو جه‌ماوه‌ری كوردستان دا، هه‌ستی به‌ پێویستی ئاڵ و گۆرِێكی بنه‌رِه‌تی هه‌بوو له‌ به‌رنامه‌ی كاری سیاسی و ستراتیژی خۆیدا.ئالوگۆرِێ بنه‌ره‌تی له‌ هه‌ڵوێستی سیاسی بۆ زیاتر به‌ره‌و پێش بردنی ئامانجه‌ نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی كوردو گه‌شه‌ی زیاتر له‌ ناوه‌وه‌ و له‌ ده‌ره‌وه‌ی بزاڤی رزگاریخوازی كورد و كوردستاندا گۆرانێكی به‌ كه‌ڵكی له‌ خۆیدا پێك هێناو له‌ هه‌نگاوێكی گرینگدا و به‌ به‌راوردو لێكدانه‌وه‌ی راستی رێبه‌ری سازمان و به‌ راوێژكردن له‌گه‌ڵ دلسۆزانی سازمانی خه‌بات به‌وه‌ی كه‌ گۆرانێكی گرینگ و به‌ كه‌ڵك له‌ ئامانج و خه‌تی سیاسی پێك بێنێ، وای كرد كه‌ له‌ كۆنگره‌ی سێهه‌مدا، به‌ برِیارێكی ژیرانه‌، ستراتیژێكى نه‌ته‌وه‌یی په‌یرِه‌و بكات و بایه‌خ و پێویستی خه‌باتی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی بۆ رزگاری نه‌ته‌وه‌ و نیشتمان، وه‌ك ئه‌ركێكی سه‌ره‌كی ده‌ست نیشان كرد و له‌كۆنگره‌ی چواره‌می دا له‌ سه‌ر ئه‌م ستراتیژی و سیاسه‌ته‌ پێداگری كرده‌وه‌ و له‌ كۆنگره‌ی پێنجه‌میش دا ئه‌و رێرِه‌وه‌ وه‌ك خه‌تێكی گشتی و كاریگه‌ر و گرینگ ده‌ست نیشان كرایه‌وه‌.
به‌رِێوه‌بردن و شێوه‌ی كاروباری ده‌وڵه‌ت: الف ـ كاروباری پێوه‌ند به‌سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌و ئه‌رته‌ش و هێزی پارێزگاری له‌ سنووره‌كان و سیستمی پووڵی و دامه‌زراندنی گه‌ڵاڵه‌و پرِۆژه‌ی درێژماوه‌ به‌ده‌ست ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندیه‌. له‌ هه‌ركام له‌و گه‌ڵاڵه‌و پرِۆژانه‌دا كه‌ راسته‌وخۆ پێوه‌ندیی به‌ گه‌لی كورده‌وه‌ بێ، ده‌بێ رازی بوونی پارله‌مانی كوردستان وه‌رگیرێ، یان له‌ راپرسیی گشتیدا جه‌ماوه‌ر ده‌نگ به‌ بوون یان نه‌بوونی بدا. ب ـ كاروباری به‌رِێوه‌بردنی كوردستان، وه‌ك قانوون دانان و دادوه‌ری و شێوه‌ی خوێندن و بارهێنان و كاروباری فه‌رهه‌نگی و پاراستنی شوێنه‌واره‌ مێژووییه‌كان له‌ ئه‌ستۆی حكوومه‌تی كوردستانه‌. ج ـ ئه‌منیه‌ت و ئاسایشی كوردستان له‌ئه‌ستۆی پۆلیس و پێشمه‌رگه‌ی كوردستانه‌و پاراستنی سنووره‌ گشتیه‌كان به‌هێزی سه‌ربازیه‌و له‌ژێر ده‌ستی ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌نددا ده‌بێ. د ـ هاتن و راگواستنی هێزه‌ سه‌ربازیه‌كانی حكوومه‌تی ناوه‌ندی (مه‌ركه‌زی) له‌ كوردستاندا، ده‌بێ به‌ ئاگاداری و له‌ژێر چاودێریی حكومه‌تی كوردستان و به‌ره‌زامه‌ندیی پارله‌مانی كوردستان بێ. ه ـ پارله‌مانی كوردستان كه‌ له‌لایه‌ن خه‌ڵكه‌وه‌ هه‌ڵده‌بژێردرێ و نوێنه‌ری هه‌موو چین و باوه‌رِه‌كانی تێدایه‌ و به‌رزترین ئۆرگانی قانوون دانانی كوردستانه‌و به‌رپرسه‌ له‌ دیاری كردنی حكومه‌ت و چاوه‌دێری و لبێپرسینه‌وه‌ی. ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندیی بۆی نیه‌ ده‌ست له‌كاروباری ناوخۆی كوردستان وه‌ربدا، چ له‌ دیاریكردنی به‌رپرس و به‌رِێوه‌به‌ردا و چ له‌پێوه‌ند به‌ ئیداره‌ كردندا، ده‌بێ حكوومه‌تی ناوه‌ندیی رێز بۆ برِیاری جه‌ماوه‌ر و پارلمانی كوردستان دابنێ. و ـ ئه‌وانه‌ی ته‌مه‌نیان گه‌یشتۆته‌ ١٨ ساڵ مافی ده‌نگدانیان هه‌یه‌و له‌ ٢٥ساڵیه‌وه‌ مافی خۆپاڵاوتنیان بۆ وه‌رگرتنی به‌رپرسایه‌تی و چوون بۆ پارله‌مان هه‌یه‌و ده‌بێ كه‌سانی پاڵێوراو شاره‌زا، خوێنده‌وار، درووستكار و خزمه‌تكاری گه‌ل بن. ز ـ كه‌مایه‌سیه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان له‌ چوارچێوه‌ی كوردستاندا مافی به‌شدارییان له‌ به‌رِێوه‌بردنی وه‌ڵات و بوونی ئه‌ندام له‌ پارلمانی كوردستاندا هه‌یه‌و ده‌بێ حكوومه‌تی كوردستان به‌ چاوی رێز له‌ كه‌مایه‌سیه‌ نه‌ته‌وه‌یی و مه‌زهه‌بیه‌كان برِوانێ و مافه‌كانیان به‌ ره‌سمی بناسێ. ح ـ ژن و پیاو له‌ یاسای هه‌ڵبژاردن و خۆپاڵاوتن بۆ پارله‌مان و به‌رێوه‌به‌ری حكومه‌ت یه‌كسانن و جیاوازییان نیه‌. گ ـ زمانی ره‌سمیی حكوومه‌تی كوردستان له‌ هه‌موو ئیداره‌و ئۆرگانه‌كانی ده‌وڵه‌تیدا، كوردییه‌. زمانی فارسی، عه‌ره‌بی و ئینگلیزی له‌ مه‌دره‌سه‌و ناوه‌نده‌كانی خوێندندا بخوێندرێ و گرینگی به‌ زمانی كه‌مه‌ نه‌ته‌وه‌كان بدرێ. ی ـ دانیشتوانی كوردستان له‌ دیاریكردنی شوێنی ژیان سه‌ربه‌ستن و له‌ هه‌ڵبژاردنی كار و ئه‌ركی رۆژانه‌یان ئازادن به‌ مه‌رجێك زیان به‌ مه‌سڵه‌حه‌ت و قازانجه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان نه‌گه‌یێنێ.
بەستەر بۆ دەرەوە
پۆل:شۆڕشی ئیسلامیی ئێران
بانکی سعودی فەڕەنسی
بانکی سعودی فەڕەنسی (بانکێکی سعودی) یە، بەمەرسومی مەلیکی ژمارە م/٢٣ی حوزەیرانی ١٩٧٧ دامەزرا. بارەگای سەرەکی لە ڕیازە و تەواوی قازانجەکانی لە ٢٠٠٩دا ٢.٤٧١ ملیۆن ڕیال بوو.
ماڵپەڕی فەرمی
بانکی سعودی فەڕەنسی
پۆل:بانکەکانی سعودیە
وێرانشار
وێرانشار، یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای ڕحا ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتووانی ١٥٩٫٣٥٠ کەس بووە، کە نزیکەی ٨٩٫٩٤٠ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی تورکیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای ڕحا پۆل:شارەکانی باکووری کوردستان‏
دوربەت
دوربەت  شارۆچکەیەکی شارستانی حیسارە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٤١٣٦ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
پارتی گەلی تورکمان
پارتی گەلی تورکمان (، ) پارتێکی سیاسی بە نوێنەری کەمینەی تورکمان لە عێراقە. ئەم پارتە لە ساڵی ١٩٩٧ لە ئەنقەرە دامەزرا کە لەلایەن سەددام حوسێن سەرکوت کرا، بەڵام لەدوای ڕووخانی ڕژێم لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکان و ھاوپەیمانەکانی توانی ئازادانە چالاک بێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارتە سیاسییەکانی تورکمان لە عێراق پۆل:حیزبەکانی عێراق
گاسفۆرد
سەرچاوە
پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا پۆل:نیو ساوت وێلز پۆل:شارەکانی نیو ساوت وێلز پۆل:شارە کەناراویەکانی ئوسترالیا
بڕیارنامەی ٤٦١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٦١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کۆماری ئیسلامیی ئێران-ئەمەریکا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬١٨٤‌ەم، بە ١١ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٤ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ھەوەنج
ھەوەنج، یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای ڕحا ھەڵکەوتووە. لە ڕۆژگاری عوسمانییەکان بە (بۆزئاباد) دەناسرا کە بە کوردی بۆزئاڤا یە. ناوی فەرمی ھەر بۆزۆڤایە بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەی دانیشتووانی ٥٨٫٥٧٥ کەس بووە، کە نزیکەی ١٢٫٦٥٧ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن. ھۆزی ناوداری ناوچەکە بریتین لە: بازکی (پازۆکی)، دوغەری، مەرساوی و سنیکانن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای ڕحا
سەیاد، تاجیکستان
سەیاد، تاجیکستان شارۆچکەیەکی شارستانی شەھری تووسە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١١٩٤٩ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
بانکی فەیسەڵی ئیسلامی
بانکی فەیسەڵی ئیسلامی بانکێکە لە سعودیە. ھەڵدەستێت بە پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییە داراییەکان لەسەر بەرنامەی ئیسلام. لە ١٤ی تەمموزی ١٩٨٢. دارایی گشتی ٢٠٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بوو، کە ١٠٠ ملیۆن دۆلاریان خستبووە حسابەوە، بارەگای سەرەکی لە مەنامەی بەحرەینە.
ژوول لێرمینا
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩١٥ پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٩ پۆل:مردووانی ١٩١٣
زانکۆی ئۆکسفۆرد
200px|وێنۆک|چەپ|هێمای فەرمیی زانکۆی ئۆکسفۆرد زانکۆی ئۆکسفۆرد دەکەوێتە ئۆکسفۆرد، ئینگلتەرای سەر بە بەریتانیای مەزن. سەرەڕای ئەوەی کە بەڵگەیەکی تەواو نیە بۆ کاتی دامەزراندنی ئەم زانکۆیە بەڵام بەڵگەی تەواو ھەیە بۆ ئەوەی کە لە ساڵی ١٠٩٦ لەم زانکۆیەدا وانە وتراوەتەوە. ئەم زانکۆیە کۆنترین زانکۆیە لەو ناوچانەی کە بە زمانی ئینگلیزی دەدوێن و دووەم کۆنترین زانکۆیە لە جیھاندا کە تا ئێستا ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی سەدەی ١١یەم پۆل:زانکۆکانی ئینگلتەرا پۆل:زانکۆی ئۆکسفۆرد
٢٠٠٧
ساڵی ٢٠٠٧ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:٢٠٠٧
سووزەنەک
سوزەنەک (ئینگلیزی: gonorrhea) یەکێکە لەنەخۆشییە بەکتریاییەکان, کە هۆکاری نەخۆشییەکە بەکتریای (Neisseria gonorrhoeae)ە، ئەو ناوچەیەیەی کە نەخۆشییەکە کاری تێدەکاتە سەر مرۆڤ بریتییە لە بۆڕی میز و جۆگەی فالوب و جۆگەی بوربورخ، وە نەخۆشییەکە بەهۆی پەیوەندی سێکسییەوە دەگوازرێتەوە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر.
سەرچاوەکان
کتێبی زیندەزانی - پۆلی یازدەهەمی زانستی.
کۆمەڵ (ڕوونکردنەوە)
کۆمەڵ دەستەیەک زیندەوەری کارلەیەککەرن کە بەشداریی ژینگەیەک دەکەن.
ھەروەھا وشەی کۆمەڵ لەوانەیە ئاماژە بەمانەش بکات:
زمانە ئەفریقائاسیایییەکان
وێنۆک|بڵاوبوونەوەی زمانە ئەفریقائاسیایییەکان زمانە ئەفریقائاسیایییەکان بنەماڵەیەکی زمانە کە نزیکەی ٣٧٥ زمان لەخۆدەگرێت و زیاتر لە ٣٠٠ ملیۆن کەس ئاخێوەریان ھەیە. پڕئاخێوەرترین زمانی ئەم بنەماڵە زمانی عەرەبییە. لقەکانی بریتییە لە:
پۆل:زمانەکانی ئەفریقی-ئاسیایی پۆل:بنەماڵەکانی زمان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئەفریقا پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئاسیا پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئەورووپا
یوری نەزەرۆڤ
یوری نەزەرۆڤ شارۆچکەیەکی شارستانی شەھری تووسە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٣٣٦٣ کەسە.
بڕیارنامەی ٤٦٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٦٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٨٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئاشتی و ئاسایشی جیھانی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬١٩٠‌ەم، بە ١٢ دەنگی لەگەڵ، ٢ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٠ پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت لە ١٩٨٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفغانستان
منداڵباز (ڕۆمان)
منداڵباز ڕۆمانێکی کوردییە لە نووسینی فەرھاد پیرباڵ. بۆ یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٠٣ بڵاو کرایەوە. ڕۆمانەکە باس لە دیاردەی منداڵبازی لە دەیەکانی ڕابردووی گەڕەکەکانی ھەولێر دەکات.
چیڕۆک
ڕۆژێکیان یووسف، کە نەوجەوانێکی ١٥ ساڵانە، لە بەیانییەکی زوو دەچێتە کڕینی سەموون، بەڵام ناگەڕێتەوە. ھەر لەو ڕۆژەدا پیرەژنێک و کوڕە لاوێک لە ھەمان ئەو سەموونخانەی کە یووسف بۆی چووە گەواھیدەری ڕووداوێکی منداڵبازی دەبن. کوڕە لاوەکە ھاوار دەکات تاکو پۆلیس بگەن، بەڵام کاتێک پۆلیس دەگاتە شوێنەکە ئەوان لەوێ نەماون، بە گوتەی پۆلیس منداڵباز و منداڵەکە لە سەربانەوە ھەڵاتوون. ھەر لەدوای ئەم ڕووداوەوە چیتر یووسف نەگەڕاوەتەوە ماڵ. خێزانی یووسف (باوک و دایک و براکەی) گومان دەکەن ئەو ڕووداوە بەسەر یووسفدا ھاتبێت، ھەر بۆیەش سکاڵا لەسەر خاوەنی سەموونخانەکە، کە مەلایەکە، لەگەڵ چەند منداڵبازێکی ناسراوی دەوروبەری ناوچەکە تۆمار دەکەن. پۆلیس و دادگا دەست بە لێکۆڵینەوە دەکەن لەسەر ئەم بابەتە. دواتر ڕووداوێکی دیکە دێتە گۆڕێ، کە لە ھەمان ڕۆژدا حاڵەتێکی دیکەی منداڵبازی تۆمار کراوە، تێیدا باوکی منداڵە قوربانییەکە کوڕەکەی و ھەروەھا منداڵبازێکی کوشتووە، و دواتریش ھاتووە و خۆی ڕادەستی پۆلیس کردووە. لە درێژەی بابەتەکەی یووسف، دایکی بەرەو شێتبوون دەچێت، ھەروەھا باوک و براکەی چاوەڕێی ئەنجامەکانی پۆلیس دەکەن و ڕۆژ بە ڕۆژ لەو چاوەڕوانییەش بێ ھیوا دەبن، چونکە دەنگۆی ئەوەش دێتە کایەوە کە یووسف دەستدرێژی نەکراوەتە سەر، بەڵکو لەلایەن بەعسەوە ڕفێندراوە چونکە پێشتر بینراوە کە ڕاگەیەندراوەکانی پێشمەرگەی بەناو شاردا بڵاو کردووەتەوە.
چاپەکان
ڕۆمانەکە لە ساڵی ٢٠٠٣ لەلایەن ماڵی شەرەفخانی بەتلیسی بڵاو کرایەوە. چاپی دووەمیش لە ئازاری ٢٠٠٦. نوێترین چاپی ڕۆمانەکەش لە ساڵی ٢٠٢٢ لە خانەی کەلتوور بڵاو کرایەوە.
پرۆژە
پرۆژە (، ) لە زانستی بەڕێوەبردنی پرۆژە، بریتییە لە ھەوڵێکی کاتی کە بۆ دروست کردنی بەرھەمێکی یەکتا دەدرێت. واتە لە پرۆژەکاندا کاتی دەستپێکردن و دوایی ھاتن دیارە و بەرھەم یان ئامانجی پرۆژەکەش دەبێ ئاشکرا بێت.
ھێڵی ژمارەکان
لە بیرکاریدا، ھێڵی ژمارە ڕاستەقینەکان وێنەیەک لە ھێڵێکی ڕاستە کە ھەر کام لە خاڵەکانی سەری ھاوتایە لەگەڵ یەک ژمارەی ڕاستەقینە و ھەر ژمارەی ڕاستەقینەش ھاوتایە لەگەڵ یەک خاڵی سەر ئەو ھێڵە. زۆرتر ژمارە تەواوەکان وەکوو خاڵگەلێک بە نیشانەیەکی تایبەتەوە لە سەر ھێڵەکە دیاریدەکرێن.
وێنۆک|ناوەڕاست|600px|ھێڵی ژمارە ڕاستەقینەکان
ھەرچەن ئەم وێنەیە تەنیا ژمارە تەواوەکان لە −٩ تا ٩ نیشان دەدات، بەڵام ھێڵەکە داگری ھەموو ژمارە ڕاستەقینەکانە و لە ھەر بارێکەوە بێ‌بڕانەوە بەردەوام دەبێت، ھەروەھا داگری ھەموو ژمارەکانی نێوان ژمارە تەواوەکانە کە لێرە بە نیشانەیەکی تایبەت دیارینەکراون.
نواندنی ژمارە ناڕێژەییەکان
نموونە: نواندنی لەسەر ھێڵی ژمارەکان.
لێرەدا خاڵی دەسپێک بریتییە 1 و پاشان، سێگۆشەیەکی گۆشەوەستاو کە درێژی لایەکانی بریتییە لە 1 و 1، و ژێیەکەی \sqrt {2}  دەکێشرێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ماتماتیکی سەرەتایی
٢٠١١
ساڵی ٢٠١١ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
کانوونی یەکەم
پۆل:ساڵەکان پۆل:٢٠١١
سێجێسترۆن ئاستەیت
وێنۆک|پێکھاتەی سێجێسترۆن ئاستەیت ( نێستۆرۆن ، ئێلکۆمێترین، نێستۆرۆن، ST 1435) سێجێسترۆن ئاستەیت (SGA)، لەژێر ناوە بازرگانیەکانی (Nestorone نێستۆرۆن)، (Elcometrine ئێلکۆمێترین)، (Annovera ئەنۆڤێرا) دا دەفرۆشرێت، دەرمانێکی پرۆجستینە کە بەکارھاتووە بۆ کۆنتڕۆلی دووگیانی وە بۆ چارەسەری حاڵەتی (endometriosis لە مێینەدا) لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا و بەڕازیل و ئەمەریکای باشوور،  بەتەنھا و لەگەڵ تێکەلەی (ئیسترۆجین) بەردەستە   دەرمانەکە لە ڕێگەی دەمەوە کاریگەر نییە پێویستە لە ڕێگەی ترەوە بەکاربێت
سەرچاوەکان
پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان پۆل:پڕۆجێستۆجینەکان
گوینتەر گراس
گۆنتر ڤیلھێلم گراس، شاعیر، نووسەر، ڕۆمان‌نووس، شانۆنامەنووس، پەیکەرساز، وێنەگر و سیاسەتوان لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٢٧ زایینی لە گدانسکی لەهستان لە دایکێکی کاتۆلیک و بابێکی پرۆتستان هاتووەتە دنیاوە. لەڕۆژی ١٣ی نیسانی ٢٠١٤ کۆچی دوایی کرد ناوبراو لەساڵی ١٩٩٩ خەڵاتی نۆبێلی لە وێژە وەرگرت.
ژیان
سەردەمی مناڵی وەک خزمەتکار لە کلیسا خەریکی کار دەبێ. لە تەمەنی ١٥ ساڵییەوە بە هۆی فەقیری و نەبوونی و بەرتەنگیی، ماڵەکەیان دەچێتە نێو هێزی هیتلێرەوە و لە تەمەنی ١٧ ساڵی لە هێزی ١٠ی تۆپ‌خانەی ئێس ئێسی فڕۆندبێڕگ بۆ خزمەت بانگ دەکرێ. دوای بریندار بوون لە ٢٠ی ئاوریلی ١٩٤٥دا لە ٨ی مەی ١٩٤٥ لە لایەن ئامریکایی‌یەکانەوە بە دیل دەگیرێ و تا ٢٤ی ئاوریلی ١٩٤٦ لە بەندی‌خانەدا ڕایدەگرن. لە ساڵانی ١٩٤٧ و ١٩٤٨ لە دوسلدۆرف خولی بەردتاشین و پاشان لە ئاکادمیای هۆنەر تا ساڵی ١٩٥٢ دەرسی پەیکەرتاشی و کار بە قەڵەم دەبینێ و دیسان لە ساڵانی ١٩٥٣ تا ١٩٥٦ لە زانستگای بەرلین درێژە بە خوێندن دەدا و دوای تەواو بوون تا ١٩٥٩ دەچێتە پاریس. ساڵی ١٩٥٤ لەگەڵ کیژێکی سویسی ژیانی هاوبەش پێک دێنێ. ١٩٦٠ دیسان دەچێتەوە بەرلین و تا ١٩٧٢ لە وێ دەمێنێتەوە. سالەکانی ١٩٧٣ تا ١٩٨٧ لە یەکێک لە شارەکانی پارێزگای "شڵزویک هۆڵشتاین" درێژە بە ژیان دەدا. دوای پێنج مناڵ، ساڵی ١٩٧٨ ز. لە هاوسەرەکەی جیا دەبێتەوە و لە ١٩٧٩ سەرلەنوێ ژیانی هاوبەش پێک دێنێ. ماوەیەک دەچێتە وڵاتی هیندوستان و دەگەڕێتەوە و تا ئەوڕۆکە ساغ و سڵامەتە.
گۆنتر گراس وەک هاینریش بێل لە وەرگرتنی خەڵاتی "خاچی خزمەت" لە دەست سەرۆک کۆماری ئاڵمانیا خۆ دەبوێرێ. ساڵی ١٩٥٩ ڕۆمانی "تەپڵی تەنەکە" لە سەر شێوازی ڕێئالیسمی جادوویی ئوڕووپا دەنووسێ. کارتێکەری و ڕەنگدانەوەی ئەم ڕۆمانە، سنوورەکانی ئاڵمانیا دەبەزێنێ و ئینگلستان و ئەمریکا دادەگرێ. ڕۆمانی مشک و پشیلە لە ١٩٥٩ و ڕۆمانی "ساڵەکانی گەمالی" لە ١٩٦٣ بڵاو دەبێتەوە کە تێکەڵاوێک لە ڕاستەقینە و خەیاڵە. لە ساڵی ١٩٦٢ نمایش‌نامەی ڕادیۆیی "زەریاچەی خوێ" لە ڕادیۆ بی‌بی‌سی بڵاو دەبێتەوە و لە ١٩٦٥ نمایش‌نامەی "خاڵە خاڵە" لە ئێدمبۆڕگ دەچێتە سەر سێن. بەشێک لە هۆنراوەکانی لە ساڵانی ١٩٥٦ و ١٩٦٠ بڵاو دەکاتەوە و دیوانی شێعرەکانی لە ١٩٧١ ڕووی ڕووناکی دەبینن. دوای چەند ساڵ بێدەنگی "لە پەڕتووکی بیرەوەرییەکانی پێچ پێچۆکێک" لە ساڵی ١٩٧٢ و "سفرە ماسی" لە ١٩٧٧ بڵاو دەکاتەوە. لە ساڵی ١٩٨٦ پەڕتووکی "مشکە مێ" کە درێژەی "تەپڵی تەنەکە"یە وەبەر چاپ و بڵاو بوونەوە دەخا و کتێبەکانی: "سەتەی من" لە ساڵی ١٩٩٩، "لە سەر شوێن پێی قرژاڵ" لە ٢٠٠٢، "دوایین سەما" لە ٢٠٠٣، "چیرۆکەکانی ھانس کریستیان ئەندەرسن لە ڕوانگەی گۆنتر گراس" لە ٢٠٠٥، "پاک کردنی پیواز" لە ٢٠٠٧ بڵاو دەبنەوە.
چالاکییەکانی سیاسی
گوونتەر گراس پشتیوانی لە سۆشیال دیموکراتەکان کردوە، لە هەڵبژاردنەکانی ئەڵمانیادا بە ئاشکرا بانگەشەی بۆ (پارتی سۆشیال دیموکرات SPD) کردوە. چوارەمی مانگی ئاوریلی ٢٠١٢ (٦ی خاکەلێوەی ١٣٩١ هەتاوی) ئەوسا کە پلانی تەوژم بۆ بە چەک کردنی ئێران سەبارەت بە وزەی ئەتۆمی و باسی وەبەر چاو خستنی هێرش بۆ ئێران و کوندی شەڕ لە لایەن زل‌هێزەکانەوە دێتە ئاراوە، گۆنتر گراس پەخشانەشێعرێک لە سەر سەردێڕی (ئەوەی دەبێ بگوترێ) بە لایەنگری لە ئێران دەهۆنێتەوە و لە ڕۆژنامەی ئاڵمانی (زوید دۆیچە تسایتۆنگ Süddeutsche Zeitung)، نیویۆرک تایمز و ڕۆژنامەی لارپۆ بلیکای ئیتالی بڵاو دەکاتەوە. ئەم هۆنراوەیە دەبێتە هۆی هاتوهاوارێکی بەربڵاوی جیهانیی چاپەمەنیەکاتی ڕۆژاوا و هەڵبەزینەوەی سیاسەتمەداران و بەشێک لە ڕۆژنامەنووسەکان، ئەمریکایی و ئینگلیزییەکان، گوونتەر گراس بە چاکی دەناسن و ناوی گراس لە نووسەران و شاعیرانی دیکەی ئاڵمانی لە ڕۆژاوا بەرچاوترە.
ڕۆشنبیری ئاڵمانی
ساڵی ٢٠١٣ لە لایەن گۆڤاری سیسڕۆ وەک ڕۆشنبیری ژمارە هەوەڵی ئاڵمانی‌زمان دەناسێندرێ.
نموونە هۆنراوە
هۆنراوەی "لە نێو هێلکەدا" یەکێک لە هۆنراوەکانی دیوانی شێعری گراسە کە کاک کەریمی سۆفی‌مەولوودی (تینوو) وەریگێراوەتە سەر کوردی:
ئێمە لە نێو هێلکەدا دەژین
دیوارەکانی نێو هێلکەکەمان ڕازاندووەتەوە
بە وێنە ناحەزەکان
هەوەڵی ناوی دوژمنەکانمان
لە سەر دیواری هێلکە نووسەوە
ئێمە لە هێلکە دەردێنن
ئەوەی ئێمە لە هێلکە دەردێنێ
پێنووسەکانیشمان دەردێنێ
ئەوسا کە هاتینە دەر
بێ یەک‌ودوو وێنەیەک ڕەسم دەکەین
وا بیر دەکەینەوە لە هێلکەمان دەردێنن
ئێمە بیر لە مریشکێکی نەجیب دەکەینەوە
و
ئینشای قوتابی‌خانەمان دەنووسین
لە سەر ڕەنگ و ڕەگەزی
مریشکێک کە ئێمە لە هێلکە دەردێنێ
کەی قاپیلکە دەشکێنین؟
پێغەمبەرەکانمان لە نێو هێلکەدا
لە سەر مووچەی عادڵانە
لە سەر ماوەی مانەوەمان لە
نێو هێلکەدا لێک هەڵدەبەزنەوە
ڕۆژێک خەت‌ونیشان دەکەن
لە خەفەت و پێداویستییە
ئێمە جووچکەهەڵێنمان داهێناوە!
ئێمە تەواو لە ئەندێشەی
زۆر بەکەیف دەبین
تازیاری فەرمیمان بدەینە مریشکێک
کە خوازیاری ئێمەیە
جووچکە بەستەزمانەکان
ئەو جووچکانەی چەند زمانان دەزانن
لە تەواوی ماوەی ڕۆژدا
بێ‌وچان بە زۆر بڵێیی دەجووکێنن
تەنانەت باسی خەونەکانیشیان دەکەن
ڕاستی چمان لێ بە سەر دێ؟
ئەگەروو لە هێلکەمان دەرنەهێنن!
قاپ‌قاپیلکەش قەت نەشکێ
ئاسۆگەمان تەنیا
کۆمەڵ
لە زیندەورناسیدا، کۆمەڵ دەستەیەک زیندەوەری کارلەیەککەرن کە بەشداریی ژینگەیەک دەکەن. لە کۆمەڵە مرۆڤییەکاندا، لەوانەیە مەبەست، بڕوا، سەرچاوە سروشتییەکان، پێداویستییەکان، مەترسییەکان، و ژمارەیەک ھەلومەرجی تر بوونیان ھەبێت و ھاوبەش بن و کاریگەر بن لەسەر پێناسەی بەشداربووان و لەسەر پلەی یەکترگرییاندا.
گوینتەر گراس
نموونە هۆنراوە
هەمیشەییمان بێ
کۆمەڵ
لە کۆمەڵناسیدا، چەمکی کۆمەڵ بووەتە ھۆی مشتومڕی زۆر و کۆمەڵناسان ھێشتا خەریکن لەسەر پێناسەی زاراوەکە ڕێکدەکەون. لە ناوەڕاستی ١٩٥٠کاندا نەوەدوچوار پێناسەی جیاوازی کۆمەڵ لەئارادابوون. بە شێوەی نەریتی، "کۆمەڵ" وەکوو تاقمێک لە خەڵکان کە پێکەوە ھاوکاری و دانوستانیان ھەیە و لە شوێنیکی ھاوبەشدا دەژین پێناسە دەکرێت. زۆرجاران وشەکە بۆ ئاماژەدانە بە دەستەیەکی پێکھاتوو لە یەکەگەلی کۆمەڵایەتیی گەورەتر لە بنەماڵە، کە لە دەور بایەخگەلی ھاوبەشدا و لە شوێنیکی جوگرافیی ھاوبەشدا خڕبوونەتەوە.
پاش دەرکەوتنی ئینتەرنێت، ئیتر چەمکی کۆمەڵ سنووری جوگرافیی نییە، چونکە خەڵک دەتوانن بە شێوەی ڕواڵەتی لە کۆمەڵێکی سەرھێڵدا کۆببنەوە و بەبێ لەبەرچاوگرتنی شوێنی فیزیکی ھۆگرێتییە ھاوبەشەکانیان بەشبکەن.
گوینتەر گراس
نموونە هۆنراوە
تەنانەت ئەگەروو هەر بە قسەش بێ
کۆمەڵ
سەرچاوەکان
پۆل:جۆری ڕێکخراوەکان پۆل:کۆمەڵ
گوینتەر گراس
نموونە هۆنراوە
دیسان دەترسێین؛ دەترسێین
مرۆڤێک لە دەرەوەی قاپیلکەمان
هەست بە برسیایەتی بکا و بمانشکێنێ
بە هەندێک خوێوە لە تاوەمان بکا!
دەی براکانم کە لە نێو هێلکەدا دەژین
دە پێم بڵێن
دەبێ چ بکەین؟ ...
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧ پۆل:مردووانی ٢٠١٤ پۆل:نووسەرانی ئاڵمانی پۆل:شاعیرانی ئاڵمانی پۆل:مردووانی ٢٠١٥ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
ئیمپراتۆریەتیی بولگاری
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٦٨١ پۆل:مێژووی بولگاریا پۆل:ئیمپراتۆریەتیی بولگاری پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٣٩٦ پۆل:پەڕەکانی ڕوونکردنەوە
ژوول کلارتی
ژوول کلارتی مێژووناس، ڕۆماننووس و شانۆنووسی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:ڕۆژنامەوانانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٠ پۆل:مردووانی ١٩١٣ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
خانەقاھ (شارۆچکە)
خانەقاھ شارۆچکەیەکی شارستانی حیسارە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٠٥٠٠ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
سەدە
سەدە یان سەدساڵ یان چەرخ (بە ئینگلیزی: century، لە زاراوەی لاتینی centum وەرگیراوە کە واتای سەد دەبەخشێ) واتای سەد ساڵی تەواو دەبەخشێ لەدوای یەک.
سەرەتا و کۆتاییی سەدەیەک
بەپێی ساڵژمێری جۆرجی (Gregorian)، یەکەم ساڵی سەدە، لە ڕێکەوتی ٠١/٠١/٠١ دەست پێ دەکات و لە ڕێکەوتی ١٠٠/١٢/٣١ کۆتاییی پێدێت.
پۆل:یەکەکانی کات پۆل:١٠٠ (ژمارە)
دووچۆمان، پیرانشار
دووچۆمان (Dûçoman، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی پیرانشار. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٧٨ کەس لە ٩ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی پیرانشار
زمانە دراڤیدییەکان
وێنۆک زمانە دراڤیدییەکان بنەماڵەیەکی زمانە کە نزیکەی ٨٥ زمان لەخۆدەگرێت و زیاتر لە ٢١٥ ملیۆن کەس ئاخێوەریان ھەیە، پڕئاخێوەرترین زمانەکانی ئەم بنەماڵە بریتین لە کانادا ، مالەیالم و تامیلی و تێلووگوو، زمانە دراڤیدییەکان زمانی خۆماڵیی ھیندستان بووە ھەر لە پێش ھاتنی ھیندوئەورووپییەکانەوە.
پۆل:زمانە دراڤیدییەکان پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان
گوولبۆرن، نیو ساوت وێلز
گوولبۆرن شارێکی باشووری تێیبڵلەندی ویلایەتی نیو ساوت وێلزی وڵاتی ئوسترالیایە. لە ١٩٥ کیلۆمەتری (١٢١ مایل)ی شاری سیدنی و ٩٠ کیلۆمەتر (٥٦ مایلی) شاری کانبێرایە.
گەلھەی ئەم شارە بریتیە لە ٢٣،٨٣٥ کەس.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا پۆل:شارەکانی نیو ساوت وێلز پۆل:گوولبۆرن
مەو سیزلەک
مەو سیزلەک یان مۆ سیزلەک ناوی کاراکتەرێکی کارتۆنی سیمپسۆنەکانە. ناوی ڕاستیی مۆریسە، بەڵام بە زۆری مەو یان مۆی پێ دەوترێ. مەو بارێکی ھەیە کە ھۆمەر و ھاوڕێکانی زۆر ھاتوچووی دەکەن. مەو ھاوسەر یان شەریکی ژیانی نیە و بە تەنیایی دەژی.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کەسایەتییەکانی سیمپسۆنەکان پۆل:کەسایەتییە کارتۆنییەکان
گەڕاو، ئاغجەلەر
گەڕاو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گەڕاو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئەسکەندەربەگ و لە باشوور لەگەڵ گوندی محەمەدخان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەڵاچوغەی شێخ سەلام لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دارەقوتە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
٢٠١٢
ساڵی ٢٠١٢ لە ڕۆژژمێری زایینیدا ساڵێکی پڕە. سەرەتای ئەم ساڵە بەرانبەرە لەگەڵ یەکشەممە ١١ی بەفرانبار ٢٧١١ی کوردی.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:٢٠١٢
داخورانی ددانەکان
داخورانی ددانەکان یەکێکە لەنەخۆشییە بەکتریاییەکان, کە هۆکاری نەخۆشییەکە بەکتریای (Streptococcus mutans, sanguis and salivarius)ە، ئەو ناوچەیەیەی کە نەخۆشییەکە کاری تێدەکاتە سەر مرۆڤ بریتییە لە ددانەکان، وە نەخۆشییەکە بەهۆی چوونەژوورەوەی بەکتریا بۆ ناو دەمی مرۆڤ پەیدادەبێت.
سەرچاوەکان
کتێبی زیندەزانی - پۆلی یازدەهەمی زانستی.
ھالمەتۆڤ (شەھری تووس)
ھالمەتۆڤ شارۆچکەیەکی شارستانی شەھری تووسە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٢٣٢٢٣ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
بڕیارنامەی ٤٦٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٠ پۆل:زیمبابوی لە ١٩٨٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ڕۆدیسیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
قەزیەی کاتەگۆریک
قەزیەی کاتەگۆریک (بە ئینگلیزی: categorical proposition) یا قەزیەی حەملی (بە عەرەبی: ) قەزیەیەکە کە دەیەوێ بە پشتڕاستکردنەوە یا بە حاشاکردن ئەوە بگەیێنێ کە دەکرێ ھەموو یا ھەندێ لە ئەندامانی کاتەگۆرییەک (دانراو یا مەوزووعی قەزیەکە) بخرێنە ناو کاتەگۆرییەکی تر (ھەڵگیراوی قەزیەکە). وەک «پشیلەکان ھەموویان چوارپێن» یا «بەعزێ لە پشیلەکان کلکیان قرتاوە».
شێوازەکان
چوار جۆر قەزیەی کاتەگۆریکمان ھەیە. ئەگەر دانراو بە «د» و ھەڵگیراو بە «ھ» نیشان بدەین، ئەم چوار جۆرە بریتین لە:
چەندایەتی و چۆنایەتی
چۆنایەتیی قەزیە -ش دەگەرێتەوە بۆ ئەوە کە ئاخۆ قەزیەکە ئەرێنییە یا نەرێنییە. یانی ئاخۆ بوونی دانراو لە ناو پۆلی ھەڵگیراودا پشتڕاست دەکاتەوە، یا نە، حاشای لێ دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:پێشنیار
حیسار، تاجیکستان
حیسار شارۆچکەیەکی شارستانی حیسارە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٠٥١٤ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
پیرۆزە
پیرۆزە، سوورەداڵ (، ) خێزانە باڵندەیەکە لە تیرەی داڵاشەکان لە تۆرەمەی ھەڵۆیان، کە ھاوشێوەی سیسارگە و لە کوێستانە بەرزەکانی ئەفریقا، باشووری ئەورووپا و ئاسیا دەژی.
ناوی زانستی ئەم باڵندەیە: Gypaetus barbatus، واتە: سیسارگی ڕیشدار.
گیتار
thumb|گیتارێکی کلاسیک گیتار ئامێرێکی مۆسیقییە کە بەزۆری بە پەنجە کاری پێدەکرێت، ئەو کەسەی گیتار دەژەنێت پێی دەڵێن گیتارژەن، گیتار چەند جۆرێکی ھەیە لەوانە گیتاری کلاسیک، گیتاری کارەبایی، گیتاری بەیس و ھتد. لەپێشوودا گیتار زیاتر لەگەڵ گۆرانییەکانی ئەمریکای باشوور دەژەنرا، لەجیھانی مۆسیقای ئەنگلۆسەکسۆنی گیتار لە گەڵ شێوازی جاز و ڕۆک و پۆپ و بڵووز دەھاتە ژەنین.
شارستان مەڵگشای
مەڵەکشای شارستانێک لە پارێزگای ئیلامە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری ئەرکەوازە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە لە ساڵی ٢٠١١دا ٦٠٬٥٨٧ کەس بووە. خەڵکی شارستانی مەڵەکشای بە زمانی کوردی و بە زاراوەی کوردی خوارین قسە دەکەن.
پیرۆزە
پیرۆزە لە درێژایی ساڵدا لە شوێنێک دەمێنێتەوە و ھەر وەرزێک دوو ھێلکە دەکا. ئەم باڵندە وەک دیکەی داڵاشەکان کەلاکخۆرە، بەڵام زۆرتر مۆخی ئێسک دەخوا. ئەم باڵندە ئێسکە گەورەکان لە ئاسمانەوە فڕ دەداتە خوارێ تا بشکێ و لەت و کوت بێ؛ ھەندێ جار کیسەڵیش بەم شێوەیە دەخوا.
گیتار
سەرچاوەکان
پۆل:گیتار پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا پۆل:ئامێرە ژێدارەکان
شارستان مەڵگشای
ئاسەوار مێژوویی
قەڵای دێرینی جۆق دەڕوانێتە زەوییەکی تا ڕادەیەک ساف و چوار کیلۆمەتری ڕۆژاوای شاری ئەرکەواز لەسەر گردێکی بەرز هەڵدراوە. لە بەشی باشووری قەڵاکە سێ سێجا هەیە کە ڕووبەرەکەی ٢/٢٩ مەتر دووجایە و لە بەرد و گەچ دروستیان کردگە، لە بەشی سەرەوەی وان شوێنەواری دوو ژوور هەیە کە کۆی گشتیان ٩٢ مەتر چوارگۆشەیە بینای ئەو دوو ژوورە بە بەراورد بە سێ سێجاکەی باشوور وێران دەبێت و تەنیا چەند پارچە بەرد و گەچێکی بچووک لە هەندێک لە بەشەکانی خوارەوەی دەبینرێت. ژوورەکانی قەڵاکە لە پلاستەر دروست کراون لە سێ کیلۆمەتری شاری ئەرکەواز، پلاستەرەکە بە زۆری هێنرایە شوێنەکە قەڵاکە پەیوەندی بە سەردەمی سەلجوقیەوە هەیە.
پیرۆزە
پیرۆزە وەک لە ناوی دیارە، بەوە بەناوبانگە کە گوایە لەسەر ھەر کەس بنیشێتەوە، بەختەوەری ڕووی تێ دەکا.
شارستان مەڵگشای
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام
پیرۆزە
تایبەتمەندیی جەستەیی
پیرۆزە ١٠٠ تا ١١٠ سم باڵایە، زۆرتر وەک ھەڵۆیەکی گەورە دەچێ تا وەک داڵاشێک. باڵی درێژ و تەسک و گۆشەدارە. کلکی درێژ و بۆری تۆخە، پشت و باڵی ڕەشی ئاماڵ بۆرە. سەری ئاماڵ زەردە. دەوری چاو و ئەستوورایی دەنووکی ڕەشە. چەن چڵەمووی ڕەش وەک ڕیش (ڕدێن) لەژێر چەنەی ھاتووە. بەرزگی نارنجی ئاماڵ زەردە و سینگی تەواو نارنجییە. بە باڕی سەر و ملی بۆرە. لە کێوی بەرز و دوورەدەست بە تەنیا دەژی. ھێلانە لە دەشکەوتی سەر ڕەوەزان ساز دەکا.
ناوەکانی تر
بۆ ئەم باڵندە لە زمانی کوردیدا ئەم ناوانەش بەکار دێت:
سەرچاوەکان
پۆل:گیانلەبەران، وەسفکراوی ١٧٥٨ پۆل:مەلەکانی ئەفریقا پۆل:مەلەکانی ئاسیا پۆل:مەلەکانی ئەورووپا پۆل:پەلەوەرەکان پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئێران پۆل:مەلەکان
ھەوکردنی قورگ
ھەوکردنی قورگ (ئینگلیزی: Strep throat) یەکێکە لەنەخۆشییە بەکتریاییەکان، کە ھۆکاری نەخۆشییەکە بەکتریای (Streptococcus pyogenes)، ئەو ناوچەیەیەی کە نەخۆشییەکە کاری تێدەکاتە سەر مرۆڤ بریتییە لە ڕێڕەوی ھەناسەی سەرەوە و خوێن و پێست، وە نەخۆشییەکە بەھۆی کۆکەو پژمین و بەرکەوتنی ڕاستەوخۆ دەگوازرێتەوە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر.
سەرچاوەکان
کتێبی زیندەزانی - پۆلی یازدەھەمی زانستی.
پۆل:گەرووی مرۆڤ
٢٠١٣
ساڵی ٢٠١٣ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
نێڵسۆن ماندێلا لە ٥ی کانوونی یەکەم ٢٠١٣ کۆچی دوایی کرد
مەلا عومەر
محەممەد عومەر ناسراو بە مەلا عومەر  ناوی تەواوی عەبدول مەجید محەممەد عومەر ڕابەری ڕۆحی بزووتنەوەی تاڵیبانە لە ماوەی سالآنی ١٩٩٦ تا ٢٠٠١ یەکێکە لە گەورەترین دواکارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھاوشێوەی بنلادن. مەلا عومەر لە گوندی نۆدەی نزیک لە قەندەھار لە ساڵی ١٩٥٩ لەدایک بووە لە نەتەوەی بشتۆنە.
سەرچاوەکان
پۆل:پەشتوون پۆل:تاڵیبان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:مردووانی ٢٠١٣ پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم
ویندۆز فۆن
240px|وێنۆک|چەپ|لۆگۆی ویندۆز فۆن
ویندۆزفۆن سیستمێکی کارپێکەری کۆمپانیای مایکرۆسۆفتە درووست کراوە بۆ ئامێری تەلەفۆنی زیرەکی جووڵێنراو (بە ئینگلیزی Smartphone)وەک جێ گرتنەوە بۆ سیستمی ویندۆز مۆبایل (بە ئینگلیزیWindows Mobile ). و سیستمی زیوون (بە ئینگلیزی Zune). ویندۆز فۆن شێوازیکی نوێ و ئاسانی بۆ بەکارهێنەر درووستکرد بە زمانی شێوەکاری سازی میترۆ (بە ئینگلیزی Metro design language)، و بەشێوازیکی سەرنجدان وە سەرکی ویندۆز فۆن درووستکرا بۆ بەکارهێنەرێکی ئاسایی. ، یەکەم وەشانی ئەم سیستمە کە لە ئۆکتۆبەر ٢٠١٠ ڕاگێندرا ویندۆز فۆن ٧ بوو.
پاش ٢ ساڵ وەشانی دووەمی ویندۆز فۆن ٨ لە ئۆکتۆبەر ٢٠١٢ ڕاگێندرا. و کۆمپانیاکان ویندۆز فۆن٨ بەکاریان هێنا بۆ درووستکردنی ئامێری تەلەفۆن زیرەکی جووڵێنراو مایکرۆسۆفت (پێشوو "نۆکیا") وە ئێچ تی سی وە سامسۆنگ وە هواوی بوون.
ویندۆز فۆن ٨.١ دوایین وەشانی ویندۆز فۆن بوو کە ڕێکلامی بۆ کرا لە کۆنگرەی بیڵد (بە ئینگلیزی Build) لە سانفرانسسکۆ لە نیسانی ٢٠١٤، بەڵام گشت ئامێرەکانی توانای نوێکردنەوەی سیستمیان هەبوو لە تەمووز ٢٠١٤. .
پاشان مایکرۆسۆفت ویندۆز ١٠ مۆبایل ڕاگەیاند لە نۆڤەمبەری ٢٠١٥ بۆ چەند جۆرە ئامێرێکی هەڵبژاردراو، و گشت ئامێرەکان توانای نوێکردنەوەی سیستمیان هەبوو لە ئاداری ٢٠١٦ کە بەشێکە لە پڕۆ‌‌‌ژەی ویندۆز ١٠ و ئەم پڕۆژە ئەنجامەکەی کە گشت ئامێرەکانی ویندۆز یەک سیستم کار پێ ئەکەن کە ویندۆز ١٠ەیە.
ئامێرەکان
ئەو کۆمپاینیایانەی کە ویندۆز فۆن لەسەریان ئامێرەکانیان وەک سیستمێکی کارپێکەری دەوەشێنن:
سەرچاوە
پۆل:مایکرۆسۆفت پۆل:مایکرۆسۆفت ویندۆز پۆل:ویندۆز فۆن پۆل:سیستمەکانی تەکنۆلۆژیا پۆل:سیستمە بەکارخەرییەکانی مایکرۆسۆفت پۆل:سیستمی بەکارخەری پۆل:سیستمە بەکارخەرییەکانی مۆبایل پۆل:سیستمی بەکارخەریی مۆبایل پۆل:نەرمامێرەکان بە زمانی سی++ پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان پۆل:سیستمی کارپێکردنی ARM پۆل:ئامێرە زیرەکەکان
عەلیئەکبەر ویلایەتی
وێنۆک عەلی ئەکبەر ویلایەتیی (لە دایکبووی ٤ی پوشپەڕی ١٣٢٤ی ھەتاوی، ناوچەی شمیران)، راوێژکاری عەلی خامەنەیی رێبەری ئێرانە. ھەروەھا چەندین پۆستی دیکەی گرنگی وەکوو بەرپرسی ناوەندی لێکۆڵینەوەی ستراتێژی و ئەندامەتیی شۆڕای ناوەندیی لێکۆڵینەوە و بەرنامەڕێژیی پەروەردەی ئێرانی لە دەست دایە.
عەلی ئەکبەر ویلایەتی (وەزیری دەروەی کات) لە تیرۆری رێستۆرانتی میکۆنۆسدا کە تێیدا دکتۆر سادق شەرەفکەندی سکرتێری حیزبی دێموکراتی کوردستان و چەند سیاسەتوانێکی دیکە تیرۆر کران، لە لایەن دادگای باڵای ئاڵمانەوە بە دەستھەبوون و بەرنامەداڕێژی لەو تیرۆرەدا مەحکووم کراوە و ئێستا لە لیستەی داواکراوانی پۆلیسی ئینتەرپۆل دایە. ھەروەھا عەلی خامنەیی (ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران)، ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی (سەرۆک کۆماری کات) و عەلی فەلاحیان(وەزیری ئیتلاعاتی کات) بە بڕیاردەرانی سەرەکیی تیرۆرەکە مەحکووم کران. ناوبراو لە چەندین کردەوەی تیرۆریستی دیکەشدا لە دەرەوەی ئێران دەستی ھەبووە، وەکوو ئاڕژانتین، کە تێیدا سەدان کەس بوونە قوربانی.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥ پۆل:پزیشکە ئێرانییەکان پۆل:شیعە ئێرانییەکان
شارلۆ کرۆ
شارلۆ کرۆ شاعیر و داھێنەری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:داھێنەرانی فەڕەنسی پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٢ پۆل:مردووانی ١٨٨٨
گرافتن، نیو ساوت وێلز
گرافتن شارێکی ویلایەتی نیو ساوت وێلز ی وڵاتی ئوسترالیا یە کە لە باکووری ئەم ویلایەتە دایە.
سەرچاوە
پۆل:گرافتن، نیو ساوت وێلز پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٥١ لە ئوسترالیا پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا پۆل:شارەکانی نیو ساوت وێلز پۆل:نۆرزێرن ڕیڤێرز
ھەفتە
ھەفتە (ھەروەھا: حەوتوو؛ حەفتە) وەکوو یەکەیەک بۆ کات دانراوە، واتە ژمارەیەک ڕۆژ، کە لێرەدا بە ٧ ڕۆژ جێگیر کراوە. ھەفتەی ٤ ھەتا ٢٠ ڕۆژی لە مێژوودا لە ھەندێ شوێن بەکارھێنراوە.
دەتوانین بڵێین ھەفتە واتە حەوت شەو و حەوت ڕۆژ بەسەریەکەوە. گەر شەووڕۆژێک ٢٤ کاتژمێر بێت ئەوا ھەفتەیەک حەوت ئەوەندەیە.
ئەمڕۆ: Friday
ڕۆژەکانی ھەفتە
پۆل:ھەفتە پۆل:یەکەکانی کات پۆل:کات
کڵانسی ویگەم
کڵانسی ویگەم یان سەرۆک ویگەم ناوی کەسایەتییەکی فیلم کارتۆنی سیمپسۆنەکانە. ناوی ڕاستیی کڵارێنس ویگەمە، بەڵام بەزۆری بە چیف ویگەم بانگی دەکەن. ویگەم سەرۆک پۆلیسی شاری سپرینگفیڵدە.
بەستەرە دەرەکییەکان
کڵانسی ویگەم لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چاندی ئەمریکی پۆل:کەسایەتییەکانی سیمپسۆنەکان پۆل:کەسایەتییە کارتۆنییەکان
ڕیکۆردۆس دێ لا ئەلامبرا
ڕیکۆردۆس دێ لا ئەلامبرا (بەئیسپانی: Recuerdos de la Alhambra، یادەوەرییەکانی ئەلامبرا) پارچە مۆزیکێکیی کلاسیکییە بۆ ئامێری گیتار لە ١٨٩٦ لە گرانادا نووسراوە لەلایەن ئاوازدانەر و گیتارژەنی ئیسپانی فرانسێسکۆ تارێگاوە. لەم ئاوازەدا تەکنیکی تریمۆلۆ بەکارهاتووە کە زۆران جار لەلایەن ژەنیارە پێشکەوتووەکانەوە نمایش دەکرێت.
نۆتەکانی نمایش
پارچەکە کێبڕکێیەک نیشان دەدات لەنێوان تەکنیکی تریمۆلۆ و دەنگە بێزەکاندا. تیرمۆلۆ بە سێ پەنجەی گیتار دەژەنرێت، لەکاتێکدا کە پەنجە گەورەکەش سەرقاڵە بەژەنینی تۆنەکانی ترەوە کە وەڵامدانەوەیەک بۆ یەکدی درووست دەکەن. کەسانێکی زۆر کاتێک کە گوێ لەم پارچەیە دەگرن، بەتایبەت ئەوانەی کە بەشێوەیەکی نا-زیندە گوێ بیست دەبن، پێیان وایە ئەو کارە بە دوو گیتار لێ دەدرێت، لەکاتێکدا ئاوازێکە و بە یەک گیتار دەژەنرێت.
میرنشینی ئیسلامیی ئەفغانستان
میرنشینی ئیسلامیی ئەفغانستان لەلایەن بزووتنەوەی تاڵیبان سەرەتا لە ساڵی ١٩٩٦ ھەتا ٢٠٠١ دامەزرێندرا و دواتر کۆماری ئیسلامیی ئەفغانستان جێگەی ئەو حکوومەتەی گرتەوە، بەڵام لە ساڵی ٢٠٢١ بەھۆی ھێرشی تاڵیبان و ڕووخانی کابول حکوومەتەکە دیسان لەلای تاڵیبانەوە دامەزرایەوە.
دروستبوونی میرنشینی ئیسلامی لە ئەفغانستان
لە ساڵی ١٩٩٢ حکومەتی کۆمۆنیستی ئەفغانستان بە ڕابەریتی نەجیبولڵا ڕووخاو. بۆیە ئەو ووڵاتە کەوتە دەست حیزبە ئیسلامەکانی ئەفغانستان، ھەر زوو ناکۆکی لە نێو حیزبە ئیسلامیەکان ھاتە ئاراوە  بەم شێوەیە شەڕی ناخۆیی ئەفغانستان دەستی پێکرد، تا دەھاتیش ئاگری ئەوە شەڕە گڕی دەسەند بۆیە حکومەتی پاکستان و عەرەبستانی سعوودی چەند لایەنێکی تر بێ ئومێد بوون لە ئاشت کردنەوەی ھێزە ئیسلامیەکان بۆ بڕیاریاندا ھێزێکی تری ئیسلامی جیاواز دورست بکەن بۆ ئەوەی بتوانێت کۆنترۆلی ئەفغانستان بکات،  ئەمەش رێگای خۆش کرد بۆ ھاتنە سەر شانۆی سیاسیی ئەفغانستان ئەو ھێزەش تاڵیبان بوو. بۆیە ئەم بزوتنەوەیە لەساڵی ١٩٩٤ توانیان شاری قەندەھار کۆنترۆل بکات ھاتە نێو شەڕی ناوخۆی ئەفغانستان، لە ماوەێکی کورت ئەم بزوتنەوەیە توانی نزیکی ١٢ شاری ئەو وڵات کۆنترۆل بکات. تا کۆتای لەساڵی ١٩٩٥ توانیان کۆنترۆلی بەشی زۆری ووڵاتی ئەفغانستان بکەن. لە ئەیلولی ١٩٩٦ کابولیان کۆنترۆل کردوو ومیرنشینی ئیسلامی ئەفغانستانیان بە رابەرایەتی مەلا مەحەمەد عومەر ڕاگەیاندن.
داگیرکردنی ئەفغانستان
لە دوای ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول کە ھێرشەکە لەلایەن ئەلقاعیدە بوو، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داوای لە حکومەتی تاڵیبان کرد کەوا ئوسامە بن لادەنو سەرانی ئەلقاعیدە ڕادەستیان بکات کە ئەوکاتە لە ئەفغانستان نیشتەجێ بوو، بەڵام بزوتنەوەی تالیبان ئەم داوایی  رەتی کردەوە بە بیانووی نەبووی بەڵگەێک کە بسەلمێنێت کەوائوسامە بن لادەن ھەڵسابێت بەم کارا وە چەندین خۆپیشاندان لەناوی ئەفغانستان کرد دژبەم داوایی ئەمریکا، بۆیە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە ھاوکاری ھێزەکانی ناتۆ لە رۆژی ٧ی تشرینی یەکەم ساڵی ۲۰۰۱ ھێرشی کردە سەر ئەفغانستان لە ماوەێکی کورت حکومەتەکەی تاڵیبانی رووخاندن، لەساڵی ٢٠٠١ تاکوو ئێستا جەنگی تاڵیبان و ھاوپەیمانانی ئەمریکا و حکوومەتی ئێستای ئەفغانستان بەردەوامە و لەم ماوەیەش بە ھەزاران کەس تێیدا کوژراون لەھەردوو لایەندا.
سەرچاوەکان
پۆل:حکوومەتی ئەفغانستان پۆل:حیزبەکانی ئەفغانستان پۆل:تیرۆریزم لە ئەفغانستان پۆل:تاڵیبان پۆل:ئەفغانستان لە دەیەی ١٩٩٠ پۆل:دامەزراندنەکانی ١٩٩٦ لە ئاسیا پۆل:ئەفغانستان لە دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ناوەڕاستی ئاسیا پۆل:دەوڵەتە دیکتاتۆرەکان
بڕیارنامەی ٤٦٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٦٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی شوباتی ١٩٨٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان: سەینت ڤینسەنت و گرینادینز. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬١٩٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٠ پۆل:مێژووی سەینت ڤینسەنت و گرینادینز پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان
ئۆستێرۆن ئاستەیت
وێنۆک|پێکھاتەی دەرمانەکە ئۆستێرۆن ئاستەیت، لەژێر ناوی بازرگانی (Ypozane) دەفرۆشرێت، دەرمانێکە کە بۆ چارەسەری پزیشکی ئاژەڵان بەکاردێت لە ئەورووپا بۆ چارەسەری گەورە بوونی پرۆستات لە سەگ  لە ڕێگەی دەمەوە بەکاردێت
سەرچاوەکان
پۆل:پڕۆجێستۆجینەکان پۆل:پڕێگنانێکان پۆل:دژە گۆنادۆترۆپینەکان پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان
دەردەباریکە
وێنۆک|وێنەی ڕادیۆگرافی کەسێکی تووشبوو بە دەردەباریکە|282x282پیکسڵ سیل نەخۆشییەکی درمە زۆربەی کات بەھۆکاری سیلی میکۆباکتەریوم (ئێم تی بی) بەکتریا مرۆڤەکان تووشدەبن. سیل بە شێوەیەکی گشتی کار لە سییەکان دەکات، لەگەڵ ئەوەش دەتوانێت کار لە بەشێکی دیکەی لەش بکەن. زۆربەی ھەوکردن نیشانەیان نییە، کە تێیدا باروودۆخ ئەوەیە ناسراو بە سیلی پێراو (غەیب). نزیکەی ١٠٪ی پێراو چوونە پێشی ھەوکردن بۆ نەخۆشیی چالاک ئەگەر ئەنترییتید بەجێ ھێڵرا، دەکوژێت نزیکەی نیوە لە ئەوانە کار لەیان کرد. نیشانەی کلاسیکی سیلی چالاک.