cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بیردۆزی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان
بیردۆزی زانیاری و  تیشکی ژێر سور
بیردۆزه‌کانی تیشکی ژێر سور  دابه‌ش ده‌کرێن بۆ دوو چه‌قی زانیاری : " ئه‌رێنی " و " دوای ئه‌رێنی ". ئامانجی بیردۆزه‌ ئه‌رێنیه‌کان دووباره‌ سود بینینه‌وه‌یه‌ له‌ هۆکاره‌کانی سروشت و کاریگه‌ری ژینگه‌ی مرۆڤ به‌سه‌ر په‌یوه‌ندیه‌کان. که‌ ئایه‌ ئه‌م کۆمه‌ڵگه‌یه‌ له‌ چ ژینگه‌یه‌ک ده‌ژیت چ هێزێکی سه‌ربازی هه‌یه‌ په‌یوه‌ندیه‌که‌ی چۆنه‌ له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی توانا ئابوریه‌کانی چه‌ندن .به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ که‌ بیردۆزه‌کانی دوای ئه‌رێنی  هه‌موو ئه‌م هه‌ڵسه‌نگاندنانه‌ ڕه‌ت ده‌کاته‌وه‌ که‌ مرۆڤ یان تاکی کۆمه‌ڵگا نابێت به‌ پێوه‌ره‌ مادیه‌کان هه‌ڵبسه‌نگێندرێت به‌لکو بزانین تا چه‌ند ئه‌م مرۆڤه‌ ئازاده‌ وه‌ ئه‌م مرۆڤانه‌ی کۆمه‌ڵگه‌ چ جۆره‌ ڕژێمێک و هزرێک هه‌ڵده‌بژێرن بۆ نمونه‌ بیردۆزی هه‌ڵبژاردنی ژیری که‌ ده‌ڵێت ناکرێت جیهانی زانست بسه‌پێندرێت به‌سه‌ر جیهانی کۆمه‌ڵایه‌تی وه‌"زانست" له‌لایه‌ن تیشکی ژێر سور نه‌گونجاوه‌ بۆ کۆمه‌ڵگه‌.
بڕیارنامەی ١٧٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ھەڕەشەی ئاشتی و ئاسایشی نێونەتەوەیی بە ھۆی چالاکییە تیرۆریستییەکان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٦٠٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بیردۆزی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان
بیردۆزی زانیاری و  تیشکی ژێر سور
وه‌ جیاوازی سه‌ره‌کی له‌ نێوان ئه‌م دوو چه‌قه‌ بریتیه‌ له‌وه‌ی که‌ ته‌وه‌ری ئه‌رێنی ده‌پرسێت .وه‌ک سه‌رهه‌ڵدانێکی نوێ (بۆچی وه‌ چۆن ده‌سه‌ڵات به‌کاردێنن )، وه‌ بیردۆزی دوای ئه‌رێنی له‌بڕی ئه‌مه‌ پڕسیاره‌ ئه‌مه‌ ده‌که‌ن بۆ ئه‌م ڕژێمه‌ دروست بوه‌  بۆ نمونه‌ مه‌به‌ستیان چی یه‌ له‌"هێز"  ئایا چی لێ ده‌که‌ن وه‌ چۆن وه‌ڵامی ئه‌م هێزه‌ بدرێته‌وه‌ بیردۆزی دوای ئه‌رێنی بیردۆزی پێوانه‌یی بۆ ئه‌م قۆناغه‌ به‌ باش ده‌زانێت که‌ ده‌کرێت له‌ ڕوانگه‌ی ڕه‌وشته‌وه‌ تێی بڕوانین.
بڕیارنامەی ١٧٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ تیرۆریزم
بیردۆزی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان
بیردۆزی زانیاری و  تیشکی ژێر سور
له‌ماوه‌ی دوایی ١٩٨٠ تاوه‌کو ١٩٩٠ له‌ ئه‌نجامی گفتوگۆی ئه‌م دوو چه‌قه‌ ئاراسته‌ی سێ یه‌م درووست بوو که‌ ناویان لێنا چه‌قی مه‌زن .
به‌رجه‌سته‌یی
به‌رجه‌سته‌یی یان ڕاسته‌قینه‌کی  ئاسایشی وڵات و ده‌سه‌ڵاتی وڵات له‌ پێش هه‌مووشتێک داده‌نێت .لایه‌نگرانی ئه‌رێنی وه‌ک ئیدوارد هالیت کاڕ و هانز مۆرگێتاو پێیان وایه‌ ده‌وڵه‌ت بریتیه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی خودی ، که‌ هه‌وڵ ده‌دات به‌ره‌و ده‌سه‌ڵاتی ژیرکرداره‌کی هه‌نگاوبنێت ٫وه‌ هه‌وڵ ده‌ده‌ن بۆ به‌رجه‌سته‌کردنی که‌مترین توانا بۆ هێشتنه‌وه‌یان له‌ ژیان به‌ ئاشتیانه‌ .ئه‌و هاوکاریانه‌ی له‌ نێوان وڵاتان ده‌کرێت بۆ به‌ده‌ست هێنانی که‌مترین ده‌رفه‌ته‌ بۆ پاراستنی ئاسایشی هه‌ریه‌که‌یان له‌ ناوه‌وه‌ .بۆ نمونه‌ هه‌ر جه‌نگێک ده‌کرێت یان هه‌ر هاریکاریه‌کی جه‌نگ که‌ پێش که‌ش ده‌کرێت بۆ به‌رژه‌وه‌ندی خودیه‌ نه‌ک بۆ چاککردنی بارودۆخه‌که‌ .وه‌ک به‌شداریکردنی وڵاتان له‌ جه‌نگه‌ جیهانیه‌کانی یه‌که‌م و دووه‌م.
تۆسیدیده‌س،نووسه‌ری په‌رتوکی " جه‌نگی پێلۆپۆنیسیان " که‌به‌باوکی دامه‌زرێنه‌ری قوتابخانه‌ی ئه‌رێنیه‌کان داده‌نرێت له‌ فه‌لسه‌فه‌ی ڕامیاری .وه‌ک فه‌لسه‌فه‌کانی میکاڤیللی هۆبز و ڕۆسۆ که‌ به‌شدارن له‌ فه‌لسه‌فه‌ی به‌رجه‌سته‌یی له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ش پاڵپشتی ڕێچکه‌ی ڕاسته‌قینه‌کی ده‌که‌ن، ده‌ڵێن ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی که‌ ئه‌مڕۆ هه‌یه‌ بریتیه‌ له‌ ڕامیاری .که‌ هه‌مان ده‌سه‌ڵات ده‌توانێت ڕامیاریه‌که‌ی خۆی به‌سه‌ر کۆمه‌ڵگادا بسه‌پێنێت ده‌ستکاری ڕه‌گی کۆمه‌ڵگه‌ بکاتن به‌ هه‌موو سروشته‌کانیه‌وه‌.
نیۆلیبڕالیزم
لیبڕالیزمی نوێ هه‌وڵ ده‌دات گۆڕانکاریه‌ نوێیه‌کان بگونجێنێت له‌ گه‌ڵ لیبڕالیزمی کۆن یاخود نوێی بکاته‌وه‌ که‌ وڵاتان کارای سه‌ره‌کین له‌م نوێ کردنه‌وه‌٫ لیبڕالیزمی نوێ ئابوری نوێش له‌ خۆ ده‌گرێت که‌ هه‌وڵی ئازادکردنی بازار ده‌ده‌ن له‌ژێر چاودێری حکومه‌ت .ئه‌میش بۆ پاراستن و ڕێگرتن له‌ قۆرخ کاری و به‌لاڕی دابردن. که‌ هه‌وڵه‌کانیان سه‌رکه‌وتوو بوو به‌تایبه‌ت دوای جه‌نگی سارد و بره‌و دانی ئابوری هاوبه‌ش له‌ نێوان وڵاتان.
بیردۆزی ڕژێمی
لایه‌نگرانی ئه‌م بیردۆزه‌ له‌و بڕوایه‌دان که‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی هاوکاری هه‌یه‌ له‌نێوان وڵاتان له‌سه‌ر بنه‌مایه‌کی به‌رژه‌وه‌ندیانه‌ له‌شێوه‌ی هه‌ره‌مه‌کی ٫ململانێیه‌کی قوڵیش هه‌یه‌ له‌ نێوانیان دا بۆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانیان یان په‌ره‌پێدانیان که‌ خودی ئه‌م ململانێیه‌ بۆته‌ هۆکاری به‌ره‌و پێش بردنی په‌یوه‌ندیه‌کان و ڕژێمه‌کان مه‌یدانی نێوده‌وڵه‌تی.
بیردۆزی کۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی (قوتابخانه‌ی ئینگلیزی)
بیردۆزی کۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی یاخود قوتابخانه‌ی ئینگلیزی کارده‌کات له‌سه‌ر بنه‌مای هاریکاریه‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌کان بۆ دامه‌زراندنی ڕژێمی په‌یوه‌ندیه‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌کان ٫وه‌ چۆنیه‌تی ڕێکخستنی وه‌ک دپلۆماسی و یاسای نوێی نێوده‌وڵه‌تی ٫که‌ به‌گوێره‌ی پێویستیه‌ هه‌نوکه‌ییه‌کان یاساکان ده‌رده‌چێنن ٫لایه‌نگرانی ئه‌م بیردۆزه‌ دابه‌ش بوونه‌ به‌سه‌ر دوو به‌ره‌ .به‌ره‌ی یه‌که‌م (solidarists) ئه‌وانه‌ن که‌ سۆزیان هه‌یه‌ بۆ ئه‌م بیردۆزه‌ وه‌ به‌ره‌ی دووه‌میش له‌وبڕوایه‌دان که‌ ده‌بێت زۆر به‌توندی به‌ده‌م ئه‌م بیردۆزه‌ بچنه‌وه‌.
بونیات نانی کۆمه‌ڵایه‌تی
بیردۆزی بونیات نانی کۆمه‌ڵایه‌تی کۆمه‌ڵێک بیردۆزی فراوانی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌خۆ ده‌گرێت که‌ ئامانجیان چاره‌سه‌رکردنی بواره‌کانی ئۆنتیۆلۆژیا یه‌ .وه‌ک گفتوگۆی نێوان ده‌سته‌ی کارگێریه‌کان و نوێنه‌ره‌کانه‌ .هه‌روه‌ک بیردۆزه‌کانی زانیاری (مادده‌ :هزر)که‌ وتووێژه‌که‌یان له‌باره‌ی ڕێژه‌ی هێزی مادده‌یه‌ به‌رامبه‌ر به‌ هزر به‌ڵام نه‌ک وه‌ک بیردۆزی تیشکی ژێرسور وه‌ک باسمان کرد .به‌لکو ئه‌م بیردۆزه‌ به‌شێوه‌یه‌کی قوڵتر باس وتووێژه‌کان ده‌کات له‌نێوان وڵاتان و لایه‌نه‌ کرداریه‌کانیان له‌ناوه‌وه‌ی وڵات.
مارکسیزم
بیردۆزه‌ مارکسیه‌کان یاخود مارکسیزمی نوێ له‌ تیشکی ژێر سور ئه‌و بۆچونانه‌ ڕه‌ت ده‌کاته‌وه‌ که‌ لیبڕالیه‌کان ده‌یخه‌نه‌ ڕوو له‌باره‌ی هاریکاریه‌کانی نێوان وڵاتان یاخود ململانێکانی نێوانیان به‌لکو تیشک ده‌خاته‌ سه‌ر لایه‌نی ماددی ئابوری .که‌له‌توانای دایه‌ زۆر شت بکات .وه‌ک هێنانه‌دی ڕژێمی سه‌رمایه‌داری که‌ بوه‌ هۆکاری سه‌رهه‌ڵدانی بیرۆکه‌ی داگیرکاری و ده‌ست درێژی کردنه‌ سه‌ر سه‌روه‌ری وڵاتان و ناکۆکی جیهانی.
بۆچونی کۆمه‌ڵه‌ی چاکسازه‌کان
بۆچونی کۆمه‌ڵه‌ی چاکسازه‌کان گریمانه‌ی ئه‌وه‌ ده‌که‌ن که‌ هێزی پاڵنه‌ر له‌پشت هه‌ڵسوکه‌وتی وڵاتان هێزی بۆچونی کۆمه‌ڵه‌ی چاکسازه‌کانه‌.له‌نمونه‌ی  کۆمه‌ڵه‌ی چاکسازه‌کان کۆمه‌ڵه‌ی په‌ستێنه‌ره‌ ڕامیاریه‌کان و کۆمه‌ڵه‌ی که‌رتی هابه‌شگاکان و سه‌ربازیه‌کانن .که‌ به‌بۆچونی ئه‌م بیردۆزه‌ هه‌ر ئه‌م کۆمه‌ڵانه‌ن که‌ وڵات و دام و ده‌زگاکانیان دروست کردوه‌.
بۆچونی ستراتیژی
بۆچونی ستراتیژی په‌یره‌وێکی وێژه‌ییه‌ که‌ به‌هۆیه‌وه‌ ده‌روانێته‌ تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ له‌ هه‌ڵبژاردنی کاره‌کانیان له‌ چاوی که‌سانی ده‌وروبه‌ر و ئه‌زمونه‌کانیان تا بزانێت چی بۆ ئه‌و باشه‌ ئه‌و هه‌ڵبژێرێت.
ڕه‌سه‌نایه‌تی نمونه‌یه‌کی خراپه‌ له‌ په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان و ده‌رونزانی ڕامیاری
ڕه‌سه‌نایه‌تی (ڕه‌سه‌نی خراپ)بۆ چاره‌سه‌ری زانیاری بیردۆزێکی ده‌رونزانیانه‌ بوو له‌ بواری ڕامیاری که‌ بۆ یه‌که‌م جار پێشنیارکرا له‌لایه‌ن ئۆلی هۆڵستی بۆ شیکردنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی نێوان بۆچونه‌کانی جۆن فۆسته‌رداڵاس که‌ کۆمه‌ڵه‌ بۆچونێکی قۆڵ وفراوان بوو له‌م بواره‌ وه‌ بۆچونگه‌ڵێکی جوان بوون بۆ چاره‌سه‌رکردنی زانیاریه‌کان که‌ ئاماژه‌ی به‌وه‌ کردبوو ده‌وڵه‌ت ده‌زگایه‌کی یه‌کسان نیه‌ بۆ زانیاریه‌کان و چاره‌سه‌ریه‌کان وه‌ک هه‌رێمه‌ فیدراڵیه‌کانی ناو یه‌کێتی سۆڤیه‌ت یان بۆچونه‌کانی حکومه‌تی ناوه‌ندی ئێراق به‌رامبه‌ر هه‌رێمی کوردستان.
بیردۆزه‌کانی دوای بونیات نان
بیردۆزه‌کانی دوای بونیات نان له‌ تیشکی ژێرسور له‌ ١٩٨٠ سه‌ری هه‌ڵدا له‌ئه‌نجامی لێکۆڵینه‌وه‌کانی دوای ڕووداو  له‌ زانسته‌ ڕامیاریه‌کان. بیردۆزه‌کانی دوای بونیات نان درکیان به‌مه‌ کرد که‌ جارێکی تر بابه‌ته‌کانی  "ده‌سه‌ڵات" و "نوێنه‌رایه‌تی"له‌ تیشکی ژێر سور شی نه‌که‌نه‌وه‌ به‌ڵکو له‌وه‌ وورد ببنه‌وه‌ که‌ چپن هه‌ریه‌که‌ له‌مانه‌ گه‌شه‌ی کردوه‌ و کاهریگه‌ری خستۆته‌ سه‌ر په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان.
چه‌مکی ئاسته‌ ڕژێمیه‌کان
په‌یوه‌ندیه‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌کان له‌زۆر لایه‌ن ده‌ڕوانێته‌ ئاسته‌کانی شیکردنه‌وه‌. چه‌مکی ئاسته‌ ڕژێمیه‌کان ئه‌م چه‌مکه‌ پێشنیارکراوانه‌ن که‌ هه‌ڵده‌ستن به‌دیاری کردن و دروست کردنی ژینگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی که‌ بابه‌ته‌ هه‌ره‌مه‌کیه‌کان لێک ده‌کاته‌وه‌.
سه‌روه‌ری
له‌ ڕابردوو چه‌مکه‌کانی به‌ستن و پاڵپشتی٫ په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان پشتی پێ ده‌به‌ست بۆ بابه‌تی سه‌روه‌ری ٫هه‌روه‌ک چۆن جان بۆدان باسی ده‌کات له‌ "شه‌ش نوسراو له‌ کۆمۆنۆلس ١٥٧٦ ٫ که‌ خاڵی یه‌کلاکه‌ره‌وه‌ی سێ ده‌ستنوسی په‌رتوکێک بوون بۆ بابه‌تی سه‌روه‌ری که‌ یه‌کسانی کردوه‌ به‌ هه‌بوونی وڵات٫که‌ ده‌سه‌ڵاتی سه‌روه‌ری ده‌سه‌ڵاتی ڕه‌های هه‌یه‌ به‌سه‌ر خاکه‌که‌ی "له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی چه‌ندین باری نه‌خوازراو هه‌یه‌ بۆ له‌ده‌ست دانی سه‌روه‌ری به‌ درێژایی مێژوو وه‌ک هه‌ندێ له‌ وڵاتانی ئه‌فریکا له‌دوای کۆتایی داگیرکاریه‌کان یان وه‌ک ئه‌وه‌ی له‌ ئێراق ڕووی دا له‌دوای داگیرکردنی له‌لایه‌ن ئه‌مه‌ریکاوه‌ که‌ چه‌نده‌ کاریگه‌ری هه‌بوو به‌سه‌ر په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان.
هێز
چه‌مکی هێز له‌ په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان ده‌توانین به‌وه‌ هه‌ژماری بکه‌ین که‌ تا ئه‌وپه‌ڕی توانا کاریگه‌ری هه‌یه‌ به‌سه‌ر گۆڕه‌پانی نێوده‌وڵه‌تی و په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان .که‌ لێره‌ هێزی نه‌رم هه‌موو بابه‌ته‌کان یه‌کلایی ده‌کاته‌وه‌ مه‌به‌ستمان له‌ هێزی نه‌رم هێزی دپلۆماسی و ئابوری و کۆمه‌ڵایه‌تیه‌.
به‌رژه‌وه‌ندی نیشتمانی
مه‌به‌ستمان له‌ شیکردنه‌وه‌ی چه‌مکه‌کانی  ده‌سه‌ڵات و سه‌روه‌ری و به‌رژه‌وه‌ندی نیشتمانی ئیش کردنه‌ له‌سه‌ر وڵات و په‌یوه‌ندیه‌کانی له‌گه‌ڵ وڵاتانی تر تابزانێت خۆی کێیه‌ و جیاوازیه‌که‌ی چیه‌ له‌گه‌ڵ وڵاته‌کانی تر .تا بزانێت تا چه‌ند له‌ توانای دایه‌ خاکه‌که‌ی بپارێزێت و به‌رژه‌وه‌ندیه‌ باڵاکانی به‌ره‌و پێش ببات.
چاڵاکوانه‌ ناحکومیه‌کان
له‌سه‌ده‌ی بیست و یه‌که‌مین هیچ وڵاتێک نه‌بوو به‌ته‌نها بتوانێ گۆڕانکاریه‌ک له‌ ڕژێمی نێوده‌وڵه‌تی به‌ده‌ست بێنێت تا به‌ره‌و چاکتری ببات  .بۆ یه‌ ڕێکخراوه‌ ناحکومیه‌کان سه‌ریان هه‌ڵدا .که‌ ڕۆڵێکی زۆر چاڵاکیان هه‌بوو له‌ گۆڕانکاریه‌کان و ڕێکخستنه‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌کان که‌ به‌شێوه‌ی خۆکرد و سه‌ربه‌خۆ کاره‌کانیان جێبه‌جێ ده‌کرد .وه‌ک هاوبه‌شگا نیشتمانیه‌کان و بزاڤه‌ ئازادی خوازه‌کان و نوێنه‌رایه‌تیه‌ ناحکومیه‌کان.
پێکهاته‌کانی هێز
پرۆتۆکۆله‌ سه‌ربازیه‌کان و هێزه‌ نه‌رمه‌کان ڕۆڵێکی گرنگیان هه‌یه‌ له‌ په‌یوه‌ندیه‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌کان و دروست بوونی دوولایه‌نی دابه‌شکاریه‌ جه‌مسه‌ریه‌کانی هێز .به‌تایبه‌ت له‌ کاتی جه‌نگی سارد بینیمان چۆن وڵاتان دابه‌ش بوون به‌سه‌ر هه‌ریه‌ک له‌جه‌مسه‌ره‌ به‌رهه‌ڵستکاره‌کانی جیهان که‌ هه‌ریه‌که‌یان به‌گوێره‌ی به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌تی خۆیان و  پاراستنی سه‌روه‌ری و ڕژێمه‌کانیان پاڵپشتیان بۆ لایه‌نێک هه‌ڵبژارد له‌ یه‌کێک له‌ جه‌مسه‌ره‌کان به‌گوێره‌ی ئایدۆلۆژیا نزیکه‌کانیانه‌وه‌.
جه‌مسه‌ری
جه‌مسه‌ری بریتیه‌ له‌دابه‌ش بوونی هێزی وڵاتان به‌سه‌ر دووته‌وه‌ر یان زیاتر له‌ په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان .ئه‌م چه‌مکه‌ بۆ یه‌که‌م جار دوای جه‌نگی جیهانی دووه‌م و سه‌رهه‌ڵدانی جه‌نگی سارد چرۆی کرد .که‌ هه‌ریه‌که‌ له‌دوو هێزه‌ زه‌به‌لاحه‌که‌ی جیهان کۆمه‌ڵێک وڵاتیان وه‌ک پاشکۆ بۆ خۆیان ڕاکێشا .دووجه‌مسه‌ری زۆر ئایدۆلۆژیای جیاواز له‌خۆده‌گرێت له‌وانه‌ په‌یوه‌ندیه‌کانی ده‌ره‌وه‌ی وڵاتان. چەپ|وێنۆک|300x300پیکسڵ|ئیمپراتۆریه‌کانی جیهان له‌ ١٩١٠.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:پەیوەندییە نێوده‌وڵه‌تیه‌کان پۆل:زانسته‌ ڕامیاریه‌کان پۆل:لیبرالیزم پۆل:تیۆریی مارکسیستی
بڕیارنامەی ١٧٣٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٣٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سیەرالیۆن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٦٠٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:سیەرالیۆن لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
پاوەمووری (ھۆرە)
ئەمانەش ببینە
پۆل:ھۆرە
ژمارەگری بۆ چوونەناو ئینتەرنێت
ژمارەگری بۆ چوونەناو ئینتەرنێت شیوازێکی چوونەناو ئینتەرنێتە کە لە ڕێگەی ھێڵەکانی تەلەفۆنەوە و بە بەکارھێنانی ئاسانکارییەکانی تۆڕی گشتگری سویچیی تەلەفۆن (بە ئینگلیزی: public switched telephone network) بەکارھێنەر گرێ ئەدا بە دابینکاری ڕاژەی ئینتەرنێتەوە. کۆمپیوتەرەکە یا ڕێدۆزەکەی ئەو بەکارھێنەرە بۆ کۆدکردن و کۆدھەڵوەشاندنەوەی پاکەتەکانی پرۆتۆکۆلی ئینتەرنێت سوود لە مۆدێمێک وەرئەگرێ.
پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان
کارگەی براندی یەریڤان ئارارات
کارگەی براندی یەریڤان ئارارات بە فەرمی بە کارگەی براندی-شەراب-ڤۆدکای یەریڤان ئارارات ناسراوە بە مارکەی بەناوبانگی نۆی ناسراوە، کۆمپانیایەکی پێشەنگی بەرھەمھێنانی براندی ئەرمەنییە لە شاری یەریڤانی لە ئەرمینیا. لە ساڵی ١٨٧٧ لە سەردەمی دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی دامەزراوە لە ساڵی ١٩٢٠ کارگەکە بە نیشتمانی کرا و لە مانگی ئایاری ١٩٢١ ناوەکەی گۆڕدرا بۆ کارگەی براندی-شەراب-ڤۆدکای یەریڤان ئارارات
دامەزراوەکانی ئێستای کارگەی براندی ئاراراتی یەریڤان لە ساڵی ١٩٣٨ لە شوێنی کۆشکی پێشووی سەردار قەڵای ئێریڤان دروستکراون. دیزاینی بیناکە لەلایەن تەلارساز ڕافایل ئیسرائیلیانەوە کراوە. کارگەکە مۆزەخانەیەکی تێدایە کە مێژووی کارگەکە و ھەروەھا ئەو کەسایەتییە دیارانەی تێدایە کە کاریان بۆ کردووە بۆ گەشەپێدانی کارگەکە، لەوانە تایریان، شوستۆڤ، سێدراکیان، موسینیانت و سیلچێنکۆ.
سەرچاوەکان
کارگەی براندی یەریڤان ئارارات پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٧٧
ڤانکۆڤەر
ڤانکۆڤەر یەکێکە لە شارە گونجاوەکانی کەنەدا و جیھان. ھەروەھا لە ڕووی توانای کڕینی خانووبەرەوە، ڤانکۆڤەر یەکێکە لە گرانترین شارەکانی کەنەدا و جیھان. ڤانکۆڤەر پلانی ھەیە ببێتە سەوزترین شاری جیھان. ڤانکۆڤەریزم فەلسەفەی دیزاینی پلاندانانی شارە لە شارەکەدا.
سەرچاوەکان
ڤانکۆڤەر پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٨٦
شارستانی خەڵخاڵ
شارستانی خەڵخاڵ یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای ئەردەوێڵی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری خەڵخاڵە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە لە ساڵی ٢٠١٦دا بەرامبەر لەگەڵ ٨٦٬٧٣١ کەس بوون کە زۆربەیان ئازەربایجانی و ھەندێکی تریشیان تات و کوردن، ھەروەھا زۆربەی خەڵک لە ئیسلامی شیعە و ھەندێکی تریش لە مەزھەبی سوننە پەیڕەوی دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئەردەوێڵ پۆل:شارستانی خەڵخاڵ پۆل:شارستانەکانی ئێران
کڵێسای سانت پاوڵ و پیتەر، یەریڤان
کڵێسای سانت پاوڵ و پیتەر کڵێسایەکی نێردراوی ئەرمەنی بوو لە یەریڤان، ئەرمینیا کە لە سەرەتادا لە سەدەی پێنجەم-٦دا دروست کراوە. لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٣٠ ڕووخێندرا بۆ ئەوەی شوێنێک بۆ سینەمای مۆسکۆ لە شەقامی ئەبۆڤیان بکرێتەوە.
سەرچاوەکان
کڵێسای سانت پاوڵ و پیتەر پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی یەریڤان پۆل:خانووبەرەکان و پێکهاتەکان لە ساڵی ١٩٣٠ ڕووخێنران پۆل:بینای کڵێسای نێردراوانی ئەرمەنی لە یەریڤان
ئەفریقایی
ئەفریقایی یان ئەفریکانس (بە IPA: [ɐfriˈkɑːns]) زمانێکی ھیندوئەورووپایییە کە لە ئافریقای باشوور و نامیبیا و لە ھەندێ لە بەشەکانی بۆتسوانا و زیمبابوی قسەی پێدەکرێ، ئەفریقایی زمانی فەرمیی ئافریقای باشوورە، پێشتر بە شێوەزارێکی زمانی ھۆلەندی دادەنرا بەڵام ئێستا وەک زمانێکی سەربەخۆ دەناسرێت.
گرێدانی دەرەکی
پۆل:ئافریکانس پۆل:زمانەکانی نامیبیا پۆل:زمانەکانی ئەفریقای باشوور پۆل:زمانەکانی بۆتسوانا پۆل:زمانەکانی سوازیلاند پۆل:زمانەکانی بکەر–بەرکار–کار
زمانی ئەمھەری
زمانی ئەمھەری ([amarɨɲɲa]) زمانێکە لە بنەماڵەی زمانە سامییەکان کە لە ئەتیۆپیا قسەی پێدەکرێ. ئەمھەری دوای عەرەبی زۆرترین ئاخێوەری ھەیە لە ناو زمانە سامییەکاندا و زمانی فەرمیی ئەتیۆپیایە.
پۆل:زمانی ئەمھەری پۆل:زمانەکانی ئیتیۆپیا
بڕیارنامەی ١٧٣٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٣٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٦١٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بوروندی پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
تایبەتمەندی (فەلسەفە)
لە میتافیزیکدا، تایبەتمەندی شتێکە کە بۆ دانراو (مەوزووع) شیاوی ھەڵگرتن بێ، یا بە زمانێکی تر، ئەوەی کە بۆی ھەیە بلکێ یا پاڵ بدا بە دانراوەوە. بۆیە دانستە و سیفەت و وەسف و چۆنیەتی و گەلێ ناوی تریشی پێوە دەنرێت. تایبەتمەندی ئەو ھەبووەیە کە نموونەی لە شتەکاندا دەردەکەوێ. بۆ وێنە، ئەگەر بڵێین ئەمە گەڵایەکە و ڕەنگیشی سەوزە، ئەوە خەریکین تایبەتمەندییەکانی گەڵا و سەوز دەلکێنین بەو شتەوە و، ئەگەر قسەکەمان ڕاست بێ، ئەو شتە نموونەی ئەو دوو تایبەتمەندییەیە، واتە گەر بمانەوێ نموونە و میناک بۆ گەڵا و بۆ سەوز بێنینەوە، دەتوانین ئاماژە بەو شتە کە قسەی لێوە دەکەین بدەین. لەوانەیە تایبەتمەندی خۆی وەکوو ئۆبژەیەک کە دەتوانێ خاوەنداری لە تایبەتمەندیگەلی تر بکات ڕەچاو بکرێ. ئەگەرچی لەبەر ئەوەی کە ئەغڵەب نموونە و وێنەکانی لە زیاتر لە یەک شتدا بەدی دەکرێن، لەگەڵ ئۆبژە تاکەکاندا جیاوازیی ھەیە. تێگەیشتن لەوە کە چۆن بوونەوەرە تاکە جیاجیاکان دەتوانن خاوەن ھەمان تایبەتمەندی بن بنەڕەتی پرسی تێکڕایییەکان پێک دێنێ.
لە لۆژیکدا بەمە دەڵێن عەرەزی تایبەت و بریتییە لەو تێکڕایییە عەرەزییە کە تەنیا تەرخانە بۆ میسداقەکانی یەک تێکڕایی. وەک «دەم بە کەنین» و «نووسەر» و «ئەندازیار» کە ھەر سێکیان تەنیا بۆ میسداقەکانی ئینسان بەکار دێن. یا وەک «یەکسانیی کۆی گۆشەکانی شێوە لەگەڵ ۱۸۰ پلە» کە عەرەزی تایبەتی سێگۆشەیە. یا وەک بەعزە نەخۆشییەک کە تەرخانە بۆ جۆرە گیا یا ئاژەڵێک.
کۆنراد لایمەر
کۆنراد لایمەر (لەدایکبووی ٢٧ی ئایاری ١٩٩٧)یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری نەمسایە کە لەئێستادا وەک یاریزانێکی ناوەندی یاری دەکات لە خولی بۆندسلیگا (خولی ئەڵمانیا) بۆ یانەی لایپزیگ و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا.
کاروانی یانە
لایمەر یاریزانی لاوانی ساڵزبۆرگ بوو. لە ٢ی ئایاری ٢٠١٤ یەکەم یاریی خۆی لەگەڵ لیفێرینگ ئەنجامدا بەرامبەر یانەی ھۆرن ئەنجامدا. لە ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤ یەکەم یاری خۆی بۆ تیمەکە ئەنجامدا بەرامبەر ڕاپید ڤییەنا. لە کاتی زیادکراودا لە جێگەی ئالان ھاتە یاریگاوە.
لە ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧، لایمەر گواسترایەوە بۆ یانەی لایپزیگی ئەڵمانی بە گرێبەستێک بۆ ماوەی چوار ساڵ. گرێبەستی لایمەر لە ساڵی ٢٠٢١ کۆتایی پێھات، بەڵام دواتر گرێبەستی نوێی واژوو کرد تا ساڵی ٢٠٢٣.
کاروانی نێودەوڵەتی
لایمەر یەکەمین بانگھێشتی خۆی بۆ پێکھاتەی یەکەمی نەمسا پێگەیشت بۆ پاڵاوتنەکانی جامی جیھانی فیفا ٢٠١٨ بەرامبەر وێڵس و جۆرجیا لە ئەیلوولی ٢٠١٧.
لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩ یەکەم یاری خۆی ئەنجامدا لە پاڵاوتنەکانی یۆرۆ ٢٠٢٠ بەرامبەر سلۆڤینیا، کە بە شێوەی سەرەکی یاری کرد.
خەڵاتەکان
ڕێد بۆڵ ساڵزبۆرگ
لایپزیگ
تاکەکەسی
سەرچاوەکان
<references group="" responsive="1"/>
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی نەمسایی پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧
پرێنس جۆرج، بریتش کۆلۆمبیا
سەرچاوەکان
پرێنس جۆرج
شارستانی شۆش
شارستانی شۆش یان شارستانی شووش یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای خووزستانی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری شۆشە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە لە ساڵی ٢٠١٦دا بەرامبەر لەگەڵ ١٣٦٬٣٨٩ کەس بوون کە زۆربەیان کورد، عەرەب و فارسن و ھەروەھا لە ئیسلامی شیعە پەیڕەوی دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان پۆل:شارستانی شۆش پۆل:شارستانەکانی ئێران
زمانی ئالبانی
زمانی ئەلبانی ([ʃcip]) زمانێکی ھیندوئەورووپییە کە لە ئەلبانیا و کۆسۆڤۆ و ھەندێ شوێنی تری بالکان قسەی پێدەکرێ.
پۆل:زمانەکانی بولگاریا پۆل:زمانی ئالبانی پۆل:زمانە ھیندی و ئەورووپییەکان پۆل:زمانەکانی ئالبانیا پۆل:زمانەکانی یۆنان پۆل:زمانەکانی ئیتالیا پۆل:زمانەکانی کۆسۆڤۆ پۆل:زمانەکانی مۆنتینیگرۆ پۆل:زمانەکانی سربیا پۆل:زمانەکانی تورکیا پۆل:زمانەکانی کۆماری مەقدوونیا پۆل:زمانەکانی ڕۆمانیا پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار
بڕیارنامەی ١٧٣٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٣٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی پەرەپێنەدانی ئێران. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٦١٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لەمەڕ سزادانی ڕێژیمەکان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:ئێران لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێران
سیسکۆ سیستمز
سیسکۆ لە ساڵی ١٩٨٤ لە شاری سان فرانسیسکۆ San Francisco لە کالیفۆڕنیای سەر بە ئەمەریکا دامەزراوە، لە لایەن کوڕ و کچێکی خوێندکاری زانکۆی ستانفۆرد شاری سان جۆزێ San Jose. ئەم دوو خۆشەویستە لیۆنارد Leonard Bosack و ساندرا Sandra Lerner، لە ژوورێکی زانکۆ سەرقاڵی دۆزینەوەی ڕێگەچارەیەک بوون بۆ ھێنانەدیی شێوازێکی ئاسان لە ڕایەڵەکردنی چەند کۆمپیوتەرێکدا بەیەکەوە، سەرەنجام سیسکۆیان پێک ھێنا، ساڵی ١٩٩٠ ساندرای خێزانی پێش جیابوونەوەی لە لیۆنارد بە ١٧٠ میلیۆن دۆلاری ئەمەریکی دەستی لە سیسکۆ ھەڵگرت. سیسکۆ ناسراوە بە بەرھەمھێنانی Router و Switches لە بواری ڕایەڵەکردندا. سیسکۆ توانیی لە ڕێگەی router ـەوە چارەسەرەکانییەوە لەم بوارەدا ڕۆڵێکی بەرچاو بگێڕێت، بەھۆی فراوانبوونی بەکارھێنانی ئینتەرنێتەوە. سیسکۆ گەشەیەکی باشی کرد و چەندین شیکاریی ھێنایە خزمەت ئاسانکردنی ڕایەڵە.
بڕیارنامەی ١٧٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پاراستنی مەدەنییەکان لە تێکھەڵچوونی چەکدارانەدا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٦١٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
سیسکۆ سیستمز
ناو و لۆگۆکەیان
ناوی سیسکۆ cisco لە دوا بڕگەی ناوی سان فرانسیسکۆ San Francisco وەرگیراوە, وێنەی لۆگۆکەش لە دیمەنی پردی Golden Gate لەو شارە وەرگیراوە، ھاوکات دەکرێت وەکوو شەپۆلێکی ڕادیۆیی تەماشای بکرێت. ئەمڕۆکە لە سەدا ٥٠ بۆ ٨٠ ـی شیکارەکانی ڕایەڵە و پەیوەندیکردن ھی سیسکۆیە، زیاتر لە ٣٠ ھەزار کارمەند لە ١١٥ وڵاتی جیادا کار لەم کۆمپانیایەدا دەکەن.
بڕیارنامەی ١٧٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦
سیسکۆ سیستمز
بواری کارکردن
سیسکۆ چەندین پەیمانگای فێرکردن و پێوانەیی ھەیە، کە ساڵانە ھەزاران ئەندازیار، پسپۆڕیی تیا وەردەگرێت.
سەرچاوە
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٩٤ لە کالیفۆرنیا پۆل:سیسکۆ سیستەمز پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٨٤ پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧ پۆل:ئەو کۆمپانیا تەکنۆلۆژیانەی دەکەونە کەنار دەریای سان فرانسیسکۆ پۆل:کۆمپانیاکان لە ناسدەک-١٠٠
ناوچەی ئێرەبونی
ناوچەی ئێرەبونی یەکێکە لە ١٢ ناوچەی یەریڤانی پایتەختی ئەرمینیا. دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی ناوەندی شارەکە کە قەڵای ئێرەبونی لێیە. ناوی یەریڤان خۆی لە ئێرەبونی کۆنەوە وەرگیراوە.
ئێرێبونی لە ڕۆژاواوە ھاوسنوورە لەگەڵ ناوچەکانی ناوچەی شێنگاویت لە باکوورەوە لەگەڵ کێنترۆن، نۆرک-مارەش و نۆر نۆرک، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ پارێزگای کۆتایک، لە باشوورەوە لەگەڵ ناوچەی نوبارەشێن و لە باشوورەوە لەگەڵ پارێزگای کۆتایک ھاوسنوورە.
سەرچاوەکان
ئێرەبونی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ئەرمەنستان
ئەڵمانیا لە ئۆڵۆمپیاد
ئەڵمانیا بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٩٦ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی کردووە، لەوکاتەوە لە زۆبەی خولەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەشداری کردووە، لە ساڵی ١٩٣٦ میوانداری ھەردوو ئۆڵۆمپیادی زستانە و ھاوینەی کردووە، ھەروەھا میوانداری ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢یشی کردووە. جگە لەوەش ئەڵمانیا ھەڵبژێردرابوو بۆ میوانداریکردنی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩١٦ و ھەروەھا ئۆڵۆمپیادی زستانەی ساڵی ١٩٤٠ کە بەھۆی جەنگە جیھانییەکانەوە ناچار بوو ھەردووکیان ھەڵوەشێنێتەوە. دوای ئەم جەنگانە، ئەڵمانییەکان لە ساڵانی ١٩٢٠ و ١٩٢٤ و ١٩٤٨ بەشداریکردنیان لێ قەدەغە کرا، وڵاتەکەش کاتێک دابەش بوو بەسەر دوو وڵاتدا، بەجیا شاندی وەرزشوانان بەشداریان لە یارییەکان کرد، لە ساڵی ١٩٨٠ ئەڵمانیای ڕۆژاوا بایکۆتی ئۆڵۆمپیادی ١٩٨٠ی مۆسکۆی کرد، و لە ساڵی ١٩٨٤ ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات بایکۆتی ئۆڵۆمپیادی ١٩٨٤ی کرد. وەرزشوانانی ئەڵمانیا بە شێوەیەکی گشتی خاوەنی ٩٢٢ مەدالیای ئۆڵۆمپیادن کە ٣٠٥یان مەدالیای زێڕە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەڵمانیا لە ئۆڵۆمپیاد پۆل:وەرزشی ئەڵمانیا
ئێدواردۆ کاماڤینگا
ئێدواردۆ سێلمی کاماڤینگا (لەدایکبووی ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢)یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری فەڕەنسییە کە وەک یاریزانێکی ناوەندی یاریگا یاری دەکات، لە ئەنگۆلا لەدایکبووە، بۆ یانەی لا لیگا ڕیاڵ مەدرید. و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا یاری دەکات.
ژیانی سەرەتایی
کاماڤینگا لە کەمپی پەنابەران لە کابیندا لە ئەنگۆلا لە ساڵی ٢٠٠٢ لە دایک و باوکی کۆنگۆی لەدایکبووە. پێنج خوشک و برای ھەیە. خێزانەکەی کۆچیان کرد بۆ فەڕەنسا کاتێک تەمەنی دوو ساڵ بوو. ڕۆیشتن بۆ فۆگێرس، کە لەوێ گەورە بوو. بۆ ماوەیەک ڕاھێنانی جودۆی دەکرد، دواتر وازی لە جودۆ ھێنا بۆ ئەوەی بەتەنھا تەرکیز بخاتە سەر تۆپی پێ. لە ساڵی ٢٠١٣، خانووەکەی خانەوادەی کاماڤینگا سوتا و زۆربەی کەل و پەلەکانی خێزانەکەی لەناوچوون؛ ئێدواردۆ ئاماژە بەوە دەکات کە ئەمە سەرچاوەی ھاندەری بوو کە وای کرد کاروانی تۆپی پێ زیاتر گرنگی پێ بدات.
لە ٧ی تەممووزی ٢٠٢٠، ئێدواردۆ بڕوانابەی بەکالۆریۆسی بەدەست ھێنا لە (کۆمەڵایەتی و ئابووری) بە بێ ئەوەی ئاماژەی پێ بدات.
ڕێنس
کاماڤینگا لە تەمەنی ١١ ساڵیدا بەشدار بوو لە سیستەمی لاوانی ستەید ڕێنس، یەکەمین گرێبەستی پیشەگەری خۆی لە ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ واژوو کرد، لە تەمەنی ١٦ ساڵ و مانگێکدا، کە بوو بە لاوترین یاریزانی پیشەگەر بۆ یانەکە. یەکەم یاری پیشەگەری خۆی بۆ ڕێنس ئەنجامدا لە ٦ی نیسانی ٢٠١٩ لە یارییەکدا لە خولی پلە یەکی فەڕەنسی کە ٣–٣ بەرامبەر بوون لە دژی ئەینجەرس، و بوو بە لاوترین یاریزان کە بۆ تیمی یەکەمی ڕێنس یاری بکات، لە تەمەنی ١٦ ساڵ و شەش مانگیدا.
لە ١٨ی ئابی ٢٠١٩، کاماڤینگا ئەسیستێکی تۆمارکرد و بوو بە خەڵاتی باشترین یاریزانی یارییەکەی وەرگرت لە بردنەوەیان ٢–١ لە بەرامبەر پاریس سانجێرمان. یەکەم گۆڵی بۆ ڕێنس تۆمارکرد لە بردنەوەی ١–٠ لە بەرامبەر لیۆن لە ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩، لە خولەکی ٨٩ی یارییەکە.
لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە وەرزی ٢٠٢٠–٢١، بەشداری چوار یاری ڕێنسی کرد لە دژی یانەکانی کراسنۆدار، چێڵسی و سیڤیلیا.
ڕیاڵ مەدرید
لە ٣١ی ئابی ٢٠٢١، ڕیاڵ مەدرید ڕای گەیاند کە گرێبەستیان لەگەڵ کاماڤینگا واژوو کردووە تا ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٧ لە یانەی ڕێنسەوە. لە ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ یەکەم یاری خۆی ئەنجامدا لە بەرامبەر سێلتا ڤیگۆ و ٥–٢ بردیانەوە، کە تێیدا گۆڵێکی تۆمارکرد دوای ئەوەی لە یارییەکەدا بە یەدەگ بەشدار بوو. دوای سێ ڕۆژ، لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١، یەکەمین یاری خۆی لە خولی یانە پاڵەوانەکان بۆ ڕیال مەدرید ئەنجامدا، لە جێگەی لوکا مۆدریک لە خولەکی ٨٠ ھاتە یاریگا و ئەسیستی بۆ ڕۆدریگۆ کرد بۆ گۆڵی بردنەوە بەرامبەر ئینتەر میلان. کاماڤینگا لە خولەکی ٨٥ی یاری کۆتایی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا بەشداری کرد لە ساڵی ٢٠٢٢ دا و یارمەتی ڕیال مەدرید دا بۆ بردنەوەی ١–٠ لە بەرامبەر یانەی لیڤەرپوول بۆ بەدەستھێنانی نازناوی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا ٢٠٢١–٢٢.
لە ٩ی ئایاری ٢٠٢٣، ئەسیستێکی پێشکەش بە ڤینیسیۆس جونیۆر کرد بۆ ئەوەی پێشەنگی بگرێت لە یارییەکەی بەرامبەر مانچستەر سیتی لە یاریی گەڕانەوەی پێش کۆتایی چامپیۆنزلیگ لە یاریگای سانتیاگۆ بێرنابیۆ بە ئەنجامی ١-١ یەکسانبوون، بۆ ئەوەی بچووکترین یاریزان بێت لە قۆناغی پێش کۆتایی پاڵەوانێتییەکەدا بۆ ئەوە بکە، تەمەنی ٢٠ ساڵ و ١٨٠ ڕۆژە.
کاروانی نێودەوڵەتی
لە ٢٧ی ئابی ٢٠٢٠، کاماڤینگا بانگکرا بۆ یاریکردن بۆ ھەڵبژاردەی یەکەمی فەڕەنسا دوای ئەوەی پۆڵ پۆگبا بەھۆی ھەبوونی کۆڤید-١٩ دوورخرایەوە. بەو بانگھێشتە بوو بە لاوترین یاریزان کە بانگکرابێت بۆ ھەڵبژاردەی یەکەمی فەڕەنسا لەدوای ڕێن جێرارد لە ساڵی ١٩٣٢ەوە، کە تەنھا ١٧ ساڵ و نۆ مانگ و ١٧ ڕۆژ بوو. لە ٨ی ئەیلوول، یەکەم یاری ئەنجامدا لە بردنەوەی ٤–٢ بەرامبەر کڕواتیا لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا، لە جێگەی نگۆلۆ کانتێ ھاتە یاریگاوە لە ماوەی نیوەی دووەمی یارییەکە. بە ئەنجامدانی ئەم یارییە بوو بە لاوترین یاریزان کە بۆ ھەڵبژاردەی فەڕەنسا یاری بکات لەدوای مۆریس گاسێگەر لە ساڵی ١٩١٤ لە تەمەنی ١٧ ساڵ و نۆ مانگ و ٢٩ ڕۆژ.
لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠، کاماڤینگا یەکەم یاری خۆی بۆ فەڕەنسا ئەنجامدا لە بردنەوەی ٧–١ بەرامبەر ئوکراینا کە یەکەم گۆڵی خۆی لە کاروانی نێودەوڵەتی تۆمارکرد بە لێدانی دەبڵ کیک. ئەمە وای لێکرد لاوترین یاریزان بێت کە گۆڵ تۆمار بکات بۆ فەڕەنسا لەدوای مۆریس گاسێگەر لە ساڵی ١٩١٤.
لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١، کاماڤینگا بانگھێشتکرا بۆ تیمی ١٨ کەسی سیڵڤین ڕیپۆڵ بۆ فەڕەنسا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینی ٢٠٢١. بەڵام یانەکەی لەوکاتەدا یانەی ڕێنس ڕەتی کردەوە کە ڕێگەی پێبدات، ھەر بۆیە دوورخرایەوە.
ڕێزلێنان
مەدرید فەرەنسا
تاکەکەسی
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٢ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا پۆل:یاریزانانی لیگ ١ پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
سێنیگال
کۆماری سێنیگال یان سەنیگال (بە فەڕەنسی: République du Sénégal) وڵاتێکە لە ڕۆژاوای ئەفریقا ڕووبەری سەنیگال بریتییە لە ١٩٦٬٧٢٢ کم چوارگۆشە و دانیشتووانی سەنیگال پێکھاتووە لە ١٣٫٦ ملیۆن کەس. پایتەختی وڵاتەکە شاری داکارە، دانیشتووانی داکار بریتییە لە ٢ ملیۆن کەس، سەنیگال دەکەوێتە ئەوپەڕی خۆراوای ئەفریقا و وڵاتە دراوسێکانی پێکھاتوون لە گامبیا، گینێ بیساو، گینێ، مالی و مۆریتانیا.
ناوی سەنیگال لە ڕووباری سەنیگالەوە ھاتووە گامبیا و ڕووباری گامبیا سەنیگال دابەش دەکەن بە دوو ناوچەوە، ھەردوو ناوچەکە لەلایەن جوگرافی، کلتووری و ڕەگەزی جیاوازن.
ھۆشیار حەمەفەرەج
ھۆشیار حەمەفەرەج (١٩٦٠ ز -) گۆرانیبێژی کوردی لە دایک بووی ھەڵەبجەیە.
ژیان
ساڵی ١٩٦٠ لە شارەکەی ھەلبجە چاوی بەدنیا ھەڵ ھێناوە و لەسەرەتای ساڵە کانی١٩٧٨ وەکاری ھونەری دەست پێکردوە لەسەردەستی مامۆستای خۆشەویست ئازاد سالح وەک
کاک وشیاردەڵێت مامۆستا تائێستاش یارمەتی دەرمە وە تا مردن سوپاسی دەکەم کاک وشیار
سەرە تای کاری ھونەریم لە نەورۆزی ساڵی ١٩٧٩ لەسەرشانۆی ئامادەی ھەڵەبجە لەگەڵ
تیپی مۆسقای شنروێ دووگۆرانی مامۆستای خوالێ خۆش بوو حەسەن زیرەکم ووت ئیتر
لەزۆربەی شانۆ گەرییەکانی ھەڵەبجە لەبەشی گۆرانی بەژداریم کردوە، سەرەتای ئاواز دانانم
گۆرانی کە ژاڵ بوو کەشاعیری خەم نەمر حسیب قەرەداخی بۆ مەرگی کە ژاڵی کچی نوسیبو
پاشان بە بۆنی شەڕی عێراق ئێران لەکاری ھونەری ەوستاین تا بەھاری ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١ گۆرانی ھەڵەبشیمام لەتەلە فزیۆنی گەلی کوردستانی ئە کاتە تۆمارکرد پاشان گۆرانی ئەی دێوانە.. کاڵێ.. لێم گەڕێن.. شیرین وکابانێ.. کۆچ.. ئەم بەرھەمانەم لەگەڵ تیپی مۆسیقای شنروێ تۆمار کردوە.. پاشان لەدوامانگەکانی ساڵی ١٩٩٥ کۆچو بارگەم گەشتە ووڵاتی ئەڵمانیا و ئێستا لەشاری بۆن نیشتەجێ بووم.. ھەتا ئێستاش پیوەندی باشم لەگەڵ تیپە خۆشەویستەکەمان ھەیەو.. بەسوپاسەوە باسی لێ دەکەم کەتوانیومانە تائێستا چەندین گۆرانی تر تۆمار بکەین.. دەمەوێت ئەوکارانەیش کەلەگەڵ مامۆستای بەڕێزو خۆشەویست مامۆستا ئەنوەرقەرەداخی تۆمار کردوە وەک.. ناسکێ نازداری باوان بەسوپاسەوە باسی لێ بکەم کە سەدایەکی باشی بۆ ناو جەماوەر ھە بوو.. ئێستاش سەر قاڵی کۆمەڵێ ئاوازی نوێ ی خۆمم ھیوادارم گەر دەرفەتێک بێت لە ئایندە داتۆماریان
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی ھەڵەبجە پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی
ھۆرە
ھۆرە شێوازێک لە مۆسیقای کوردیە کە بێ ساز دەخوێندرێت. ھۆرە تایبەت بە ناوچەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی کوردستان (ناوچەکانی کرماشان و ئیلام)ە. ھەندێک لە مێژوونووسان دەبێژن ھۆرە لە ئەھوراوە ھاتووە و یەکێکە لە ئاوازە کۆنەکانی سەردەمی زەردەشت.
مامۆستاکانی ھۆرە
مامۆستاکانی گەورەی ئاوازی ھۆرە کەسانێگ وەکوو سەید قوڵی کشاوەرز، عەلینەزەر مەنووچێھری، داراخان، ئبراھیم حوسەینی، ئەولعەزیز حەیدەری، عەلی کەرەمینەژاد، ئێڵخان ئەرکەوازی، عەبدەسەمەد عەبدیپوور، بەسات ئووزمانەن، ئیکرام مامەدبەگی.
گوڵبژێری چەند ھەڵبەستێکی ھۆرە
چەومەس، ئەبروو مەس، مەسانی مل مەس دڵ وەلیت بنەم، دووس ئەڕام فرەس
ھەر لە گوڵِ سوو تا وە نسمِ شەو من لە فکرِ لەیل، لەیل لە فکرِ خەو
نەکاغەز دیرِم، نە قەڵەم دەوات عەرزەی دڵەکەم بنویسم وە لات
ئەر توای بگری دەستت قوڵفِ کاوە چەترەکەت لە بان گووناکەت لاوە
ساتی سەبر کە، وەماڵەو نەچوو گیانم وە قوربان بەرزی بالآت بوو
ترویسکەی ئاگر، سیاماڵِ نوو گڕگڕ مەگڕی لە دامانِ کوو
لە پەنج دەریەکە زوڵف مەکەی شانە من کردگە وە سەنگ قاپی دەرانە
لە دو دەریەکە سەر بارە وەدەر خوەت ھەر ئاغا بە و منیچ وە نەوکەر
پیری پیرم کرد، لە گەل مامەوە خوەشی ڕووزگاران، یەک یەک دامەوە
پیری پیرم کرد، نەمەندەن باوم ئەسرین سەر کردگە لە ھەردک چاوم
ئەی وەیانەمان، دووس وەیانەمان لەی غەریبی یە، خەم سزانەمان
من غەریبیکم، دویر لە میلکانم ھەر شەو یە خەمی بووتە میوانم
خەم خورد و خەم خاو، خەم بی وەبەرگم خەم بی وە نەشتەر داپاچی جەرگم
سەرچاوە
پۆل:شێوازەکان
بڕیارنامەی ١٧٤٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٤٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نیپال. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٦٢٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٧
مستەفا دادار
مستەفا دادار (لەدایکبووی مەھاباد) گۆرانیبێژێکی کوردە کە زیاتر لە بواری ھونەری بەرگرییەوە کار دەکات و بە گۆرانی و سروودە نیشتمانییەکانییەوە ناسراوە. شێواز و ستایلی دادار ئۆپێراییە.
ژیان
مستۆ لە بنەماڵەیەکی نیشتمانپەروەر لە گەڕەکی تەپەی قازی شاری مەھاباد لەدایک بووە، دواتر ماڵیان چووەتە باغی سیسە؛ بابی پیاوێکی ئازا و نەترس و لە سوێندخۆرەکانی کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان بووە، زۆر منداڵ بووە، کە باوکی شەھید دەبێت. دیبلۆمی ئابووری-کۆمەڵایەتی وەرگرتووە. بە هەژاری و چەرمەسەریی گەورە بووە و بەھۆی ئەوەیکە لەژێر چاوەدێری و گوشاردا بووە تاوەکوو سروود و گۆرانی بۆ کۆماری ئیسلامیی ئێران بڵێت، ناچار کوردستانی جێ ھێشتووە؛ ھەرچەند ھێمن موکریانی نەیدەویست بڕوات و پێی خۆش بوو لە سروەدا کە ئەوکاتی تازە دامەزرابوو، ھاوکاریی بکات.
ژیانی ھونەریی
دادار ھەر لە منداڵییەوە بە گۆرانی گۆش کراوە، لە قوتابخانە بۆ خۆشیی و دڵی خۆی سۆیبە باڵابەرزی وتووە؛ بەڵام دەستپێکی کاری ھونەرییەکی بە گۆرانیی و سروودی سیاسیی بووە. ساڵی ١٩٧٨ بۆ یەکەم جار لە (خانەی جەوانانی مەھاباد) لەگەڵ ھونەرمەندانێک وەکوو جەمال موفتی گۆرانیی پێشکەش کردووە؛ یەکێک لە ھەوەڵین بەرھەمەکانی لەوێ، «ھەستە پێش کەوە ئەی لاوی کوردی» بووە. ئەو ھونەرمەندانەی زیاترین کاریگەرییان لەسەر مستەفا دادار ھەبووە بریتین لە: ڕەفیق چالاک، قادر دیلان، ھۆمەر دزەیی و ھتد، دوابەدوای ئەوانیش لە سەردەمی کارکردن و کرێکاریدا حەسەن زیرەک. بەرھەم و گۆرانییەکانی مستۆ بە زمانەکانی کوردی، فارسی، ئازەری، ئەرمەنی و ئیتالییە کە بەھۆی بارودۆخی ڕامیاریی کورد و پشت نەگرتن، کۆ نەکراونەتەوە و پەرتەوازەن.
سی دی ژن
تەنیا ئەوەیکە ساڵی ٢٠٠٥ دادار ھەوڵی بە زانستکردنی موزیکی دا، کە ئاکامەکەی بوو بە سی دییەکی چوار تراکی بە ناوی ژن کە شیعرەکانی گۆرانی لەخۆ گرتووە.
بەرھەمەکان
بەشێک لە بەرھەمەکان:
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی مەھاباد پۆل:زیندووان پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی
بڕیارنامەی ١٧٣٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٣٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆتدیڤوار. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٦١٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆتدیڤوار
کاتدراڵی سانت نیکۆلای، یەریڤان
کاتدراڵی سانت نیکۆلای کاتدراییلێکی ئۆرتۆدۆکسی ڕووسی بوو لە شاری یەریڤان لە ئەرمینیا. لە ساڵی ١٩٣١ لەلایەن ھێزەکانی سۆڤیەتەوە وێران کرا، لە شوێنی ئێستای گۆڕەپانی شاھومیان لە ناوچەی کێنترۆنی یەریڤان بوو
زمانی ئەرمەنی
وێنۆک|upright=1.5| {{legend|#023858|زمانی فەرمی کە زۆرینە قسەی پێدەکەن}} {{legend|#0570b0|زمانی بە کەمینە ناسراو}} {{legend|#74a9cf|ژمارەیەکی بەرچاو لە وتەبێژەکان}} زمانی ئەرمەنی زمانێکی ھیندوئەورووپییە کە ئەرمەنییەکان قسەی پێدەکەن. ئەرمەنی زمانی فەرمیی کۆماری ئەرمەنستان و ناوچەی ناگۆرنۆ-قەرەباغە. زمانی ئەرمەنی بە ئەلفوبێی ئەرمەنی دەنووسرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:زمانەکانی ئەرمەنستان پۆل:زمانەکانی ئازەربایجان پۆل:زمانەکانی قوبرس پۆل:زمانەکانی گورجستان پۆل:زمانەکانی لوبنان پۆل:زمانەکانی ڕووسیا پۆل:زمانەکانی تورکیا پۆل:زمانەکانی قەوقاز پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:زمانەکانی پارێزگای تاران پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئەسفەھان پۆل:زمانەکانی پارێزگای خووزستان پۆل:زمانەکانی پارێزگای لوڕستان پۆل:زمانە ھیندی و ئەورووپییەکان پۆل:زمانەکانی ئێران پۆل:زمانەکانی کازاخستان پۆل:زمانەکانی بکەر–بەرکار–کار
تارۆن مەرگاریان
تارۆن مەرگاریان (، لەدایکبووی ١٧ی نیسانی ١٩٧٨، یەریڤان) سیاسەتمەدارێکی خەڵکی ئەرمینیایە. لە ساڵی ٢٠١١ تا ٢٠١٨ یازدەھەمین سەرۆکی شارەوانی یەریڤان بووە.
سەرۆکی شارەوانی یەریڤان
تارۆن مەرگاریان لە ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ەوە وەک سەرۆکی شارەوانی یەریڤان کاری کردووە، دوای ئەوەی لەلایەن ئەنجومەنی شارەوە ھەڵبژێردرا و دوای دەستلەکارکێشانەوەی لە شوێنی کارێن کاراپێتیان گرتەوە. لە ٩ی تەممووزی ٢٠١٨ مەرگاریان دەستلەکارکێشانەوەی خۆی لە پۆستی سەرۆکی شارەوانی یەریڤان پێشکەش کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:زیندووان تارۆن مەرگاریان
شۆستەی بیابان
چەپ|وێنۆک|شۆستەی بیابانی موھاڤی. شۆستەی بیابان ڕووگەیەکی بیابانی داپۆشراو بە پارچە بەردی نشێوە کە لە تەنۆچکەی لەتکراو لە گڵ و پارچە بەردی گۆشەدار یان خڕکراو پێکھاتووە. شۆستەی بیابانەکان دەستپێکی دامالینی خاکە بۆ ناوجەرگەی بیابان.
پێکھاتە
چەندین سەرنجی جیاواز ھەیە لەبارەی چۆنییەتی دروست بوونی شۆستەکانی بیابان بەناوبانگترین تیۆری پێشنیار دەکات کە ئەوان لە ڕێگەی پرۆسەی ڕووتبوونەوە و ھێدی ھێدی سڕینەوەی لم و خۆڵ و ماددە وردو بێشووڕەکانی تر بە با و بارانێکی پچڕپچڕ پێک بێت، لەکاتێکدا بەشی گەورەتری لە دوای خۆی جێ دێڵێت. ئەم بەشە گەورەترانەی شوێنەکەیان بە ھێزی باران، ڕاکردن لە ئاو، با، ڕاکێشان، خشەخش، فراوانبوونی گەرمی، گرێدان، شێ، وشکەساڵی، چڕیی بەفر، ڕێڕەوی ئاژەڵ و لەرینەوەی بەردەوامی زەوی دروست بوون. شۆستەکە وەک بەربەستێک بۆ بەرەنگاربوونەوەی بیابان کاردەکات و ڕێگری دەکات لە فراوان بوونی بیابان.
بیردۆزێکی تر وای دادەنێت کە شۆستەی بیابان بە بچووکبوونەوە یان گەورەکردنی سیفەتی قوڕ لەژێر شۆستەکەدا دروست دەبێت و کاتێک قوڕەکە ئاوی باران ھەڵدەمژێت، قەبارەکەی فراوان دەبێت و کاتێک وشک دەبێت، درز دەکات. بە تێپەربوونی کات ئەم گۆڕانکارییە جیۆمۆرفیۆلۆژییە، ئەو پێلە بچووکانە ئەھێنە سەر ڕووکە کە بە باران نایانباتەوە کە دەبێتە ھۆی وێرانکردنی شۆستەی بیابان لە ڕێگەی گواستنەوە یان گەشەی زیادەی گیایی.
تیۆرییەکی تازەتر سەبارەت بە پێکھێنانی شۆستە بیابانییەکان ئەویش دوای چەندین توێژینەوە لە بیابانی مۆجاڤی کالیفۆرنیا لەلایەن ستیفان وێڵز و ھاوکارەکانییەوە. لەوێ، گەوەی زەویناسی ئەم دواییانە بە چینێکی خاکی نوێدا پۆشراوە، بە کونجی بیابانی سەرەوە، کە لە پاشماوەی ھەمان لاشە پێکدێت. خاکەکە کەڵەکە بووە و نەفووکراوە و نەتەقیوە بەڵکو بەردەکان ھێشتا لەسەرەوە وەستاون. ھیچ بەردێک لە خاکدا نییە، تەنانەت چەوەکانیش.
گۆتیک مێتاڵ
گۆتیک مێتاڵ (ئینگلیزی: Gothic Metal) لقێکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە پێکھاتووە لە تێکەڵکردنی بەھێزی مێتاڵ و ئاتمۆسفیرە تاریکەکەی گۆتیک ڕۆک. ئەم چەشنە مۆسیقایە لە نزیکەکانی ساڵی ١٩٩٠کان سەری ھەڵدا لە ئەورووپا، لەکاتی گەورەبوونی دێس-دووم، کە تێکەڵەیەکی دێس مێتاڵ و دووم مێتاڵە. شێوازی نوسینەکانی تاریکن و زۆربەی جار غەمبارکەرن. ھاندانەکان بەزۆری لە ژیانی ھونەرمەندان یاخود چیرۆکی خەیاڵی گۆتیکی دەردەکەون و دروست دەبن.
سەرچاوە
پۆل:چەشنەکانی ھێڤی مێتاڵ پۆل:مۆسیقا لە دەیەی ١٩٩٠ پۆل:دەیەی ٢٠٠٠ لە مۆسیقا پۆل:شێوازەکانی مۆسیقایی بریتانی
کۆماری کۆنگۆ
کۆماری کۆنگۆ، (بە فەڕەنسی: République du Congo)، و ناسراو بە کۆنگۆ-برازاڤیل، یان کۆنگۆ وڵاتێکە لە ئەفریقای ناوەندی.
ئەمانەش ببینە
زەئیر
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتەکانی ئەفریقای ناوەندی پۆل:وڵاتەکانی ئەفریقا پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئەفریقا پۆل:وڵاتانی فەڕەنسی زمان پۆل:کۆماری کۆنگۆ پۆل:کۆمارەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٠ پۆل:وڵاتانی ئەندامی ئۆپێک پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان
بڕیارنامەی ١٧٤١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٤١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان ئەریتریا و ئەتیۆپیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٦٢٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٧ پۆل:ئێریتریا لە ٢٠٠٧ پۆل:ئیتیۆپیا لە ٢٠٠٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێریتریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیتیۆپیا
بیابانی مۆجاڤی
35.00833°N, -115.475°W
بیابانی مۆجاڤی بیابانێکی وشکی بێ باران و سەختە دەکەوێتە کیشوەری ئەمریکای باکوور. دەکەوێتە باشووری ڕۆژئاوای ئەمریکا، بە شێوەیەکی سەرەکی لە باشووری ڕۆژھەڵاتی کالیفۆرنیا و باشووری نێڤادا ھەڵکەوتووە، بە گشتی ٤٧٨٧٧ میل چوارگۆشە (١٢٤٬٠٠٠ کم ٢) داگیر دەکات. ھەروەھا ناوچەی زۆر بچووکیشی ھەیە کە درێژ دەبێتەوە بۆ یوتا و ئەریزۆنا سنوورەکەی بە گشتی بە بوونی دارەکانی یەشوع دەورەدراوە، کە تەنھا لە بیابانی مۆجاڤی دەڕوێت، ھەروەھا باوەڕ دەکرێت کە ھەزار و ٧٥٠ بۆ ٢٠٠٠ جۆری ڕوەکی زیادە ی زیاتر بێت. بەشی ناوەندی بیابانەکە بە جیا جیا ئاوەدانە، لەکاتێکدا دەوروبەری بووەتە مەڵبەندە گەورەکانی کۆمەڵگا گەورەکان وەک لاس ڤێگاس، لانکستەر، پالمدەیل، ڤیکتۆرڤیل و سانت جۆرج.
بیابانی مۆجاڤی لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ بیابانی حەوزی مەزن و لە باشوور و لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ بیابانی سنووران. سنووری تۆپۆگرافیکی چیای تیکاپیە لەبەری ڕۆژاوا، چیای سان گابرییەل و چیای سان بێرناردینۆ بەری باشوور دەگرنەوە. سنووری چیاکان جیاوازن، بەرزایییەکانی ئەم بیابانە سەروو ٢٠٠٠ پێ (٦١٠ م) ھەربۆیە مۆجاڤێ بە بیابانێکی بەرز ناودەبرێت؛ لەگەڵ ئەوەشدا دۆڵی مەرگ نزمترین بەرزییە لە باکووری ئەمریکا لە ٢٨٠ پێ (٨٥ مەتر) لە خوار ئاستی دەریاوە و یەکێکە لە بەناوبانگترین شوێنەکانی بیابانی مۆجاڤی. کەمتر لە ٥٠ ھەزار میلی چوارگۆشە (١٣٠٬٠٠٠ کم ٢) داگیر دەکات، کە کردویتە بچووکترین بیابانی ئەمریکای باکوور.
سەرچاوەکان
پۆل:بیابانەکان پۆل:جوگرافیای ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:پارکە نەتەوەیییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
ماڵ-مۆزەخانەی ئارام خاچەتووریان
بیرۆکەی مۆزەخانەکە لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا ھاتە ئاراوە و خودی خاچاتوریان لە دیزاینەکەیدا بەشدار بوو. ئاوازدانەر لە وەسیەتنامەکەیدا دەستنووس و نامە و پیانۆ و یادگارییە جۆراوجۆرەکانی و دیارییە کەسییەکانی بۆ دامەزراوەکە بەجێھێشتووە. بیناکە درێژکراوەی ئەو خانووەیە کە ئاوازدانەرەکە ھەرکاتێک سەردانی پایتەختی ئەرمینیای کردبێت تێیدا نیشتەجێ بووە. لەلایەن تەلارساز ئێدڤارد ئاڵتوونیانەوە گۆڕدرا بۆ مۆزەخانە.
لە سەردەمی بەڕێوەبەری دامەزرێنەری خۆیدا گۆھار ھارتیونیان مۆزەخانەکە سەرکەوتوو بوو لە ڕاکێشانی پشتیوانی دارایی لەلایەن کۆمەڵێک سپۆنسەر و خێرخوازی بەرفراوانەوە، و کۆکردنەوەی شوێنەوارەکانی کە سەر بە خاچاتوریان بوون فراوانتر کرد. ئەمڕۆ مۆزەخانەکە بەردەوامە لە گەشەکردن لەژێر بەڕێوەبەرایەتی ئارمین گریگۆریان.
بینا فرە نھۆمییەکە ھۆڵێکی سەرنجڕاکێشی کۆنسێرتەکانی تێدایە (لەگەڵ پیانۆیەکی کۆنسێرت-گراند بێچشتاین)، کە زنجیرەیەکی مۆسیقای ئاسایی تێدا بەڕێوەدەچێت. ھەروەھا کتێبخانەیەکی بەرفراوانی سی دی و وۆرک شۆپێک بۆ نۆژەنکردنەوە و چاککردنەوەی کەمانچەی تێدایە. مۆزەخانەکە پەیوەندییەکی بەھێزی لەگەڵ مۆسیقاژەن و ئاوازدانەرانی ئەرمەنی ھەیە و پابەندە بە پێشخستنی مۆسیقا لە ئەرمینیا. ھەروەھا کۆمەڵێک کتێبی زانستی چاپ دەکات.
خانوو-مۆزەخانەکە دەکەوێتە ٣ زارۆبیان ست (لە دەرەوەی مارشال باگرامیان ئەڤێ)، یەریڤان ٠٠٠٩، ئەرمینیا. تەلەفۆن: (٣٧٤–١٠) ٥٨٫٩٤٫١٨.
پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان
وێنۆک|250x250پیکسڵ|کۆشکی [[نه‌ته‌وه‌کان له‌ جنێڤ٫که‌ته‌نها له‌ساڵی ٢٠١٢ زیاتر له‌ ١٠٠٠٠ کۆبونه‌وه‌ی نێو ده‌وڵه‌تی له‌م شاره‌ ئه‌نجام دراوه‌ ٫به‌ ده‌وڵه‌مه‌ندترین شار داده‌نرێت له‌ ڕووی هه‌بوونی ڕێکخراوه‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌کان.]] وێنۆک|بواری په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ مێژوو نووسی یۆنانی [[تۆسیدیده‌س.]] پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان (IR) یان کاروباری نێو دەوڵەتی، کە پەیوەستە بە دەزگای ئەکادیمی و پەیوەنددار لە زانستەکانی ڕامیاری، کە بوارێکی تایبەتمەند و ئەکادیمیە لە بوارە جۆر بەجۆرەکانی لێکۆڵینەوە نێو دەوڵەتیەکان، یان ئەکادیمیایەکی سەربەخۆیە تایبەت بەو خوێندکارانەی کە تایبەتمەندن بە زانستەکانی مرۆیی و کۆمەڵایەتی. لە ھەردوو بواردا، لە بواری لێکۆڵینەوە لە پەیوەندییەکانی قەوارە ڕامیاریەکان (دەزگاکانی حکومەت) وەکوو وڵات، وڵاتی خاوەن سەروەری، ئیمپراتۆریەتی و ڕێکخراوە نێودەوڵەتیە حکومییەکان (ڕێکخراوە حکومیە نێو دەوڵەتیەکان) وە ڕێکخراوە نێو دەوڵەتیە ناحکومیەکان (INS)، ڕێکخراوە ناحکومیەکان، وە کۆمپانیا فرە ڕەگەزەکان (ھاوبەشگا نەتەوەییەکان)، وە لەسەر ئاستێکی فراونتری جیھانی کە ئەم کارانەی لێ بەرھەم بێت، پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان پەیوەندییەکی ئەکادیمی لە سەر ئاستێکی ڕامیاری بەرز کە ھەڵوێستی چاکەکاری وڵاتان دیاری دەکات بۆ کێشە نێودەوڵەتییەکان و ئاشتی جیھانی.
چاڵاکی ڕامیاری و په‌یوه‌ندیه‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌کان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ کاتی مێژوونووسی یۆنانی تۆسیدیده‌س ( ج . 460-395 پێش زایین) ، وه‌ ، له‌سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی ٢٠هه‌م ، بوو به‌ بوارێکی ئه‌کادیمی سه‌ربه‌خۆ (ژماره‌ ٥٩٠١ له‌ ڕێزبه‌ندی ناونانی یونسکۆ) له‌ زانسته‌ ڕامیاریه‌کان. بۆ کاروباری نێوده‌وڵه‌تی و په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان که‌ بوو به‌ به‌شێکی سه‌ربه‌خۆ له‌ زانسته‌ ڕامیاریه‌کان.به‌ڵام په‌یوه‌ند دار به‌ بواره‌ جۆر به‌جۆره‌کانی تر .
مێژوو
مێژووی په‌یوه‌ندیه‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌کان ده‌کرێت بیگه‌ڕێنینه‌وه‌ بۆ هه‌زاران ساڵ له‌مه‌وبه‌ر ٫باڕی بوزان و ڕیچارد لیتل ، بۆ نمونه‌ په‌یوه‌ندیه‌کانی نێوان شاره‌کان له‌ ناوه‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی سۆمه‌ری کۆن که‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ٣٥٠٠ ساڵ به‌رله‌زایین  .که‌ یه‌که‌م ڕژێمی ده‌وڵه‌تی ته‌واوبوه‌. وێنۆک| وێنه‌ی فه‌رمی پاشا ڤلادیسلاڤه‌کانی چواره‌م  که‌ جلوبه‌رگی فه‌ڕه‌نسی و ئیسپانی و پۆلۆنی یان پۆشیوه‌ وه‌ک ده‌ربڕینێک بۆ کۆمۆنۆلسه‌ لیتوانیه‌کان له‌کاتی جه‌نگی سی ساڵه‌دا. به‌ڵام زۆرینه‌ی زانایان مێژووی په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان له‌سه‌ر ئاستی شکۆمه‌ندی و سه‌ربه‌خۆیی ده‌گه‌ڕێننه‌وه‌ بۆ کۆنگره‌ی ئاشتی ویستفالیا له‌ساڵی ١٦٤٨ ٫که‌ خاڵی وه‌چه‌رخانه‌ له‌ پێشکه‌وتنی ڕژێمی نێو ده‌وڵه‌تی نوێ. که‌ به‌سترا له‌ سه‌ده‌ی ناوه‌ڕاست له‌ ئه‌وڕوپا له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتی ڕامیاری له‌سه‌ر بنه‌مای ئاینی قوچه‌کی نادیار .پاشان ڕێککه‌وتننامه‌ی ئۆترێخت به‌سترا له‌ ١٧١٣ له‌ نێوان هه‌رێمه‌کانی ئیمپراتۆریه‌تی ڕۆمانی پیرۆز.
له‌ساڵه‌کانی ١٥٠٠ تاوه‌کو ١٧٨٩ وڵاتانی سه‌ربه‌خۆ و خاوه‌ن شکۆ سه‌ریان هه‌ڵدا ،که‌ هه‌ریه‌که‌یان خاوه‌نی ده‌زگاکانی دپلۆماسی و سه‌ربازی سه‌ربه‌خۆبوون. به‌تایبه‌ت دوای سه‌رهه‌ڵدانی شۆڕشی فه‌ڕه‌نسی و یه‌کگرتنی نه‌ته‌وه‌کان و به‌ده‌نگه‌وه‌چونی ده‌سه‌ڵاتی ڕامیاری و سه‌رهه‌ڵدانی ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی (به‌ پێچه‌وانه‌ی ده‌وڵه‌تی ئاینی یان پاشایی).به‌ شێوه‌ی ڕژێمی کۆماری و هاوچه‌شنه‌کانی وه‌ک ئه‌وه‌ی دروست بوو له‌ ئه‌ڵمانیا و فه‌ڕه‌نسا  ، که‌ وڵاتێکیان دروست کرد بۆ نه‌ته‌وه‌کانیان و کۆیان کردنه‌وه‌ له‌سه‌ر ئاستی نه‌ته‌وه‌ و زمانی هاوبه‌ش ،خه‌ڵکیان هاندا که‌ ده‌بێت به‌یه‌ک زمان و له‌ژێر چادری یه‌ک زمان و نه‌ته‌وه‌ حوکم بکرێن .که‌ تاوه‌کو ئه‌مڕۆ ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ده‌بینین له‌ کۆمه‌ڵگه‌ی نێو ده‌وڵه‌تی.
وه‌ سه‌رهه‌ڵدانی چه‌ندین ده‌وڵه‌ت و هه‌رێمی جۆربه‌جۆر له‌ناو سنوری ئه‌و وڵاته‌ خاوه‌ن سه‌روه‌ریانه‌ به‌ تایبه‌ت ئه‌و میلله‌تانه‌ی له‌سه‌ره‌تای یاریه‌کان بێبه‌ش کران که‌ له‌ناوه‌خۆیان په‌یوه‌ندیان به‌یه‌که‌وه‌کرد بۆ گه‌یشتن به‌ مافه‌کانیان.
شتێک له‌باره‌ی بیردۆزه‌کانی په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان نه‌ده‌زانرا تا کۆتایی جه‌نگی جیهانی یه‌که‌م  ، ئه‌ویش دوای هه‌ڵس و که‌وته‌کان بوو له‌گه‌ڵ بیردۆزی تیشکی ژێرسور ، له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ش ،چاولێکردن و کارکردنێکی دێرین هه‌بوو به‌ زانسته‌ کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان له‌م بواره‌دا. کاریان ده‌کرد له‌سه‌ر په‌یوه‌ندیه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی بۆ نمونه‌ به‌کارهێنانی ڕاناوی  "من" و " R " له‌ په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان دا.وه‌ ڕێکخستنی ئه‌کادیمیانه‌ی په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان له‌سه‌ر بنه‌مایه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی. به‌ڵام ڕودانی جه‌نگه‌کان ئه‌م زانسته‌ی به‌رفراوانتر کرد که‌ بوه‌ هۆی سه‌رهه‌ڵدانی چه‌ندین بیردۆزی جۆربه‌جۆر هه‌موو ئه‌م شه‌ڕانه‌ بوونه‌ سه‌رچاوه‌ی سروش بۆ له‌دایک بوونی  ئه‌م بیردۆزانه‌ی که‌ ئه‌مڕۆ بونه‌ته‌ بنه‌ما بۆ په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان.
بۆ نمونه‌ لیبڕاڵیه‌کان له‌سه‌ر بیردۆزه‌کانی کانت و ڕۆسۆ ده‌ڕۆیشتن له‌کاتی سه‌رهه‌ڵدانی یه‌که‌م بیردۆزیان که‌ بیردۆزی ئاشتی دیموکراتی بوو .به‌جۆرێک له‌گه‌ڵ مافه‌کانی مرۆڤ بگونجێت گونجاندنێک که‌له‌گه‌ڵ مرۆڤی هاوچه‌رخ هاوڕا بێت٫ ئاشکرایه‌ پێداویستیه‌ مرۆییه‌کان له‌سه‌رده‌مێکه‌وه‌ بۆ سه‌رده‌مێک ده‌گۆڕدرێن به‌گوێره‌ی یاساکانی سروشتی مرۆڤ ،هه‌ریه‌که‌ له‌ فڕانسیسکۆ دی ڤیتۆریا و هۆگۆ گڕاتیوس و جۆن لوک بیردۆزێکیان پێشکه‌ش کرد بۆ مافه‌ جیهانیه‌ مرۆییه‌کانی هاوچه‌رخ له‌ ئامانجه‌ هاوبه‌شه‌کان دا  .به‌تایبه‌ت دروست بونی بیردۆزر هاوچه‌رخه‌کان له‌سه‌ده‌ی بیسته‌م وه‌ک ڕێبازی ماڕکسی که‌ بوونه‌ بنه‌ما بۆ په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان.
خوێندنی په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان
وێنۆک|ئاڵای وڵاتانی ئه‌ندام له‌ ڕێکخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کان. خوێندنی په‌یوه‌ندیه‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌کان وه‌ک زانستێکی سه‌ربه‌خۆ بۆ یه‌که‌م جار له‌ ئینگلته‌را خوێندرا. به‌ناوی تیشکی ژێر سور که‌ ئه‌کادیمیایه‌کی تایبه‌تمه‌ند بوو له‌ ١٩١٩ دامه‌زرا به‌سه‌رۆکایه‌تی وۆدرۆو ویڵسن له‌ زانکۆی ویلز (ئێستا زانکۆی ئه‌بیریست ویت)، پاشان له‌گه‌ڵ دێڤد دیێڤیز زانکۆی جۆرج تاونیان دامه‌زراند که‌ به‌کۆنترین زانکۆ داده‌نرێت بۆ خوێندنی په‌یوه‌ندیه‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌کان له‌ ولایه‌ته‌ یه‌کگرتوه‌کانی ئه‌مێریکا(١٩٢٠)٫وه‌ به‌ر له‌و په‌یمانگای له‌نده‌ن دامه‌زرا له‌ ١٩١٩ بۆ خوێندنی په‌یوه‌ندی نێوده‌وڵه‌تی به‌بۆنه‌ی وه‌رگرتنی خه‌ڵاتی نۆبڵی جیهانی له‌لایه‌ن فیلیپ نۆییڵ بۆ ئاشتی که‌ بۆ یه‌که‌م جاربوو به‌ شێوه‌یه‌کی فراوان خوێندکاری لێ وه‌رگیرا له‌ ئاستێکی به‌رز. پاشان به‌شی مێژووی نێوده‌وڵه‌تی کرایه‌وه‌ له‌ زانکۆی له‌نده‌ن و خوێندنی په‌یوه‌ندیه‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌کان  له‌زانکۆی ئۆکسفۆرد پاشان کردنه‌وه‌ی زانکۆی تیشکی ژێرسوری به‌دوا هات له‌ وڵاته‌ یه‌کگرتوه‌کانی ئه‌مێریکا و سویسرا له‌ساڵی ٢٠١٠ بۆ ٢٠١٢ ئه‌م به‌شه‌ی خوێندن له‌ کوردستان کرایه‌وه‌ له‌ هه‌ریه‌ک له‌ زانکۆکانی کوردستان و زانکۆی جیهان.
وه‌ یه‌که‌م زانکۆی تایبه‌ت به‌م بواره‌ له‌ساڵی ١٩٢٧ دامه‌زرا له‌ وڵاته‌ یه‌کگرتوه‌کانی ئه‌مێریکا بۆ خوێندنی تیشکی ژێرسور و به‌شه‌کانی په‌یمانگای باڵای لێکۆڵینه‌وه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کانی کرده‌وه‌ ( ئێستا په‌یمانگای باڵای لێکۆڵینه‌وه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان و گه‌شه‌پێدان) ، که‌ خوێندکاری باڵا به‌رهه‌م دێنێت له‌ بواره‌کانی دپلۆماسی تایبه‌ت به‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کان.له‌ که‌نه‌دا له‌ساڵی ١٩٦٥ زانکۆ و قوتابخانه‌ی نۆڕمان باترسۆن کرایه‌وه‌ بۆ خوێندنی کاروباری نێوده‌وڵه‌تی.