یارییەکانی_ئۆڵۆمپیادی_ھاوینە
دوای جەنگی جیھانی دووەم
یارییەکانی مێلبۆرن لە ساڵی ١٩٥٦ لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٥٦ لە شاری مێلبۆرن لە ویلایەتی ڤیکتۆریا لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو. بەگشتی ٦٧ وڵات بەشدارییان تێدا کردووە. کەمبۆدیا، ئیتیۆپیا، فیجی، کینیا، لیبێریا، فیدراسیۆنی مالایا، بۆرنێۆی باکوور (مالیزیا) و ئۆوگاندا، یەکەم بەشدارییان بوو. وەرزشوانانی ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات و ئەڵمانیای ڕۆژاوا بە یەک تیم بەشدارییان کرد. ھۆلەندا و ئیسپانیا و سویس (بەھۆی لەشکرکێشی سۆڤیەت بۆ سەر مەجەرستان) و میسر و عێراق و لوبنان (بەھۆی قەیرانی سوێس) و کۆماری گەلی چین (بەھۆی بەشداری تایوان) بایکۆتی ئەم خولەیان کرد، بەڵام بەشێکیان بەشدارییان لە یارییە سوارچاکییەکان کرد لە ستۆکھۆڵم. بەھۆی بڵابوونەوەی ڤایرۆسی ناو دەمی ئاژەڵان لە بەریتانیا و یاسا توندەکانی کەرەنتینەکردن لە ئوسترالیا، چالاکییەکانی ئەسپسوار لە ستۆکھۆڵم بەڕێوەچوو. بابی مۆرۆ، ڕاکەری ئەمریکی ٣ مەدالیای زێری لە ڕاکردنی ١٠٠م و ٢٠٠م و ٤ × ١٠٠ م ڕێلەی بەدەستھێنا. ھەروەھا ڕاکەری سۆڤیەت، ڤلادیمێر کوتس لە ھەردوو پێشبڕکێی ٥٠٠٠ مەتری و ١٠٬٠٠٠ مەتریدا مەدالیای زێری بەدەستھێنا. ھەڵبژاردەی ھۆکی مەیدانی ھیندستان شەشەمین مەدالیای زێری لەسەر یەک بردەوە. ڕان دێلینی لە ڕاکردنی ١٥٠٠ مەتریدا مەدالیای زێڕی بۆ ئێرلەندا بەدەستھێنا، کە یەکەم و دوایین مەدالیای زێڕە لەم پێشبڕکێیە ئیرلەند بەدەستی ھێنابێت. وەرزشوانانی یەکێتی سۆڤیەت بە کۆکردنەوەی ٣٧ مەدالیای زێر و کۆی گشتی ٩٨ مەدالیا پلەی یەکەمی وەرگرت، دوای ئەو وەرزشوانانی ئەمریکا بە پلەی دووەم ھاتن وەرزشوانانی وڵاتی خانەخوێ بە کۆکردنەوەی ١٣ مەدالیای زێر و ٣٥ مەدالیا لە کۆی گشتی مەدالیاکان پلەی سێیەمی بەدەستھێنا. وێنۆک|[[تۆمی سمیس خاوەنی مەدالیای زێڕ (ناوەڕاست) و خاوەنی مەدالیای برۆنز جۆن کارلۆس (لای ڕاست) دوای پێشبڕکێی ٢٠٠ مەتر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ کۆڵەمستی بەرزکراو لەسەر ستەیج نیشان دەدەن؛ ھەردووکیان پشتیوانیان بۆ پرۆژەی ئۆڵۆمپیاد لە پێناو مافەکانی مرۆڤ دەربڕی. ھەروەھا پیتەر نۆرمان (خاوەنی میدالیای زیو، چەپ) وەرزشوانی لە ئوسترالی نیشانەی بچووکی پرۆژەکەی کردووە بە ڵای چەپیدا وەک ھاوسۆزییەک لەگەڵ سمیس و کارلۆس.]] ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆمای لازیۆی ئیتاڵیابەڕێوەچوو. ڕۆما پێشتر بۆ بەڕێوەبردنی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨ دەستنیشانکرابوو، بەڵام دوای تەقینەوەی چیای ڤیزۆڤیۆس لە ساڵی ١٩٠٦ ھیچ ڕێگەیەکی دیکەی نەبوو جگە لە ڕەتکردنەوە و گواستنەوەی ئەو شەرەفە بۆ شاری لەندەن. لەم ئۆڵۆمپیادە کاسیۆس کلەی کە دواتر بە محەممەد عەلی ناسرا لەتەمەنی ١٨ ساڵی بەشداری کرد و مەدالیای زێڕی لە کێشی سووک بەدەستھێنا، بەپێی ژیاننامەکەی کە لەلایەن خۆیەوە نوسراوە لە ساڵی ١٩٧٥ مەدالیاکەی ھەڵداوەتە ڕووباری (ئۆھایۆ)، ھۆکارەکەشی دەگەڕێتەوە بۆ پێنادی کار لە چێشتخانەیەک لە شارۆچکەی زێدی خۆی لە شاری لویسڤیل لە ویلایەتی کێنتاکیی ئەمریکا، بەھۆی ڕەزگەزپەرستییەوە. دوای ٣٦ ساڵ لە ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا مەدالیای نوێی پێبەخشرا. یەکێک لە ڕووداوە سەرنجڕاکێشەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٦٠دا بریتی بوون لە بەدەستھێنانی مەدالیای زێڕ لە پێشبڕکێکانی ١٠٠ مەتر و ٢٠٠ مەتر و ٤ × ١٠٠ مەتری لەلایەن خانمە وەرزشوانی ئەمریکی ویلما ڕودۆڵف. وەرزشوانی ئیتیۆپیا ئابێبێ بیکیلا وەک یەکەم ڕەشپێستی کیشوەری ئەفریپا مەدالیای زێری لە ماراسۆن بەپێی ڕووت بردەوە. کریس ڤۆن سالتزا خانمە مەلەوانی ئەمریکی لە تەمەن ١٦ساڵی چوار مەدالیای لە یارییەکانی مەلەوانی سەر ئاستی خانمان بەدەستھێنا کە سی مەدالیایان زێربوو. ھەڵبژاردەی ھۆکی مەیدانی پەکستان دوای بردنەوەی لە ھەڵبژاردەی ھۆکی مەیدانی ھیندستان توانی یەکەم مەدالیای خۆی لە ئۆڵۆمپیاد بەدەست بھێنێت و سەرکەوتنەکانی ھۆکی ھیندستان ڕابگرێت کە لە ساڵی ١٩٢٨ بۆ شەش خولی لەسەر یەک پلەی یەکەمی بەدەستھێنابوو. ئەمە دوایین بەشداری ئەفریقای باشوور بوو لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد، چونکە دواتر بەھۆی پەیڕەوکردنی سیاسەتی ئەپارتاید، لە یارییەکان قەدەغەکرا تا ساڵی ١٩٩٢ کە سیاسەتی ئەپارتایدی ھەڵوەشاندنەوە. وێنۆک|ئاھەنگی کردنەوەی یارییەکانی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨|ساڵی ١٩٦٨، لە شاری مەکسیکۆ سیتی، کە یەکەمجارە لە ئەمریکای لاتین بەڕێوەچوو.]] یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆی پایتەختی ژاپۆن بەڕێوەچوو، تۆکیۆ مافی ڕێکخستنی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٠ی پێبەخشرابوو، بەڵام بەھۆی لەشکرکێشی ژاپۆنەوە بۆ سەر چین مافی ڕێکخستنی لێ سەندرایەوە و گواسترایەوە بۆ ھێلسینکی، بەھۆی پێشکەوتنەکانی تەکنەلۆژیا و بواری پەیوەندی جێگای سەرنج بوو. یەکەم ئۆڵۆمپیاد بوو کە لە سەرانسەری جیھاندا لە تەلەڤیزیۆنەکاندا پەخشکران، یارییەکانی ساڵی ١٩٦٤ خاڵی وەرچەرخان بوو لە زیاتر زە جیھان بوونی پاڵەوانییەتییەکە. جودۆ بۆ یەکەمجار وەک یارییەکی فەرمی لە ئۆڵۆمپیادەکە ناسێنرا، و وەرزشوانی جودۆ ھۆلەندی ئەنتۆن گیسینک لە یاری کۆتایی بەشی کێشی کراوەدا سەرکەوتنی بەدەستھێنا، لە ڕکابەرە ژاپۆنییەکەی ئاکیۆ کامیناگای بردەوە، ئەمەش جێگای سەرنج و کاردانەوەی ھاندەرانی ژاپۆنی بوو. وێنۆک|[[نادیا کۆمانشی، لە ئۆلۆمپیادی ١٩٧٦، یەکەم خانمە وەرزشوانی جمناسیک توانیوویەتی نمرەی تەواوەتی (١٠) بەدەستبھێنێت ، لەگەڵ بردنەوەی پێنج مەدالیای زێر.]] یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتیلە مەکسیک بەڕێوە چوو. ئەمە یەکەم جار بوو لە ئەمریکای لاتین میوانداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کرا و یەکەم ئۆڵۆمپیادیش بوو کە لە وڵاتێکی ئیسپانی زماندا ئەنجام درا. چەند ڕووداوێکی سەرنج ڕاکێشی تێدا ڕوویدا. لە ئاھەنگی خەڵاتکردنی مەدالیاکان لە پێشبڕکێی ڕاکردنی ٢٠٠ مەتری پیاوان، وەرزشوانانی ڕەشپێستی ئەمریکی تۆمی سمیس (زێڕ) و جۆن کارلۆس (برۆنزی) ھەڵوێستیان بۆ مافە مەدەنییەکان دەڕبڕی بە بەرزکردنەوەی دەستیان بەشێوەی کۆڵەمستی بەرزکراو یاخود کۆڵە مستی گرێدراو کە دەستکێشی ڕەش و گۆرەوی ڕەشیان لەبەرکرد لەبری پێڵاو. ھەروەھا ڤێرا چاسلاڤسکا خانمە وەرزشوانی جمناسیک، وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە لەشکرکێشی سۆڤیەت بۆ سەر چیکوسلۆڤاکیا لە ساڵی ١٩٦٨، لەکاتی ئاھەنگی خەڵاتکردنی مەدالیاکان سەری خۆی بۆلای ڕاست دانەواند و سەیری بەرزکردنەوەی ئاڵاکانی نەکرد لەکەتی ژەنینی سرودی نەتەوەی یەکێتی سۆڤیەت ئەمەش کاردانەوەی زۆری لێکەوتەوە، وەک پاڵەوانێکی چیکۆسۆلۆڤاکی گەڕایەوە وڵات بەڵام لەلایەن حکوومەتی سۆڤیەت لەو وڵاتە دەرکرا.