cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڕاکردن لە بەندیخانە (وەرزی چوارەم)
چیرۆک
لە سەرەتادا جەیمس ویسلەر لە لایەن کۆمپەنییەوە دەکوژرێت. ئەو کاتەی مایکڵ زانی کە گرێچن و وێسلەر لە بینایەکدان، مایکڵ ڕۆشت و گرێچنی بینی بۆ تۆڵەکردنەوە لێی کە سارای کوشت، بەڵام گرێچن دانی بەوەدانا کە سارای نەکوشتووە و زیندووە، بەڵام مایکڵ باوەڕی پێنەکرد و پاشان ویسلەر دەمانچە ئاڕاستەی مایکڵ دەکات، و ڕێدەکەون کە ڕابکەن. ھەر بۆیە مایکڵ چوو بۆ قسەکردن لەگەڵ ھاوڕێیەکی باوکی سارا (بروس) بۆ دۆزینەوەی سارا و ھەر بەڕاستیش ئەوی شوێنی ئەوی دەزانی و ئەوی برد بۆ لای. چیرۆکی وەرزی چوارەم لە لۆس ئانجیلۆس ڕوو دەدات ئەمەش چونکە کاتێک بریکاری ئاسایشی نەتەوەیی مایکڵ ڕازی دەکات کە «سێلا» بەدەست بھێنێت، کە ئەویش بریتییە لە کارتێک ھەموو زانیارییەکانی ئەو کۆمپانیایەی تێدایە کە ھەوڵدەدەن مایکڵ و لینکۆڵن بکوژن، لە ئەڵقەی سێیەمی وەرزەکەدا ڕوون دەبێتەوە کە سێلا لە شەش پارچە پێکدێت و و بۆ ئەوەی بتوانن بیخوێننەوە پێویستە ھەموویان دەست بکەوێت، و بە تێپەڕ بوونی کات بۆیان دەردەکەوێت کە ئەو شەش کارتە ڕێگایەکە بۆ گەیشتن بە سێلا.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕاکردن لە بەندیخانە پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە
وێستگەی کامی نۆما
وێستگەی کامی نۆما (上野間駅, کامی نۆما-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە میھەما, مەڵبەندی چیتا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
کەبوودەر ئاھەنگ
کەبوودەر ئاهەنگ یان کەوڕەنگ کەو واتا کەوک +ڕەنگ واتا ڕەهەنگ وکون. بەگشتی هێلاەنەی کەو. شارێکە لە پارێزگای ھەمەدان. ئەشکەوتی عەلی سەدر لەم شارەیە.
سەرچاوەکان
* پۆل:شارەکانی پارێزگای ھەمەدان پۆل:شارەکانی ئێران
تو یویو
تو یویو (بە چینی: 屠呦呦؛ لە دایکبووی ٣٠ی کانووننی یەکەمی ١٩٣٠) کیمیاگەرێکی دەرمانیی چینییە. ئەو دەرمانەکانی ئەرتێمیسینننین ھەروەھا دایھایدرۆوارتێمیسینین دۆزییەوە بۆ چارەسەرکردنی مەلاریا، بەھۆیەوە ژیانی ملیۆنەھا کەسی لە باشووری چین و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا و ئەفریقا و ئەمریکای باشوور ڕزگار کرد.
تو یویو لە ماوەی ژیانیدا بەھۆی کارەکانییەوە کۆمەڵێک جار خەڵاتکراوە. ئەو لەبەرامبەر کارەکانیدا، لە ساڵی ٢٠١١ خەڵاتی لاسکەری پێدرا لە بابەتی کلینیکی پیزشیکی. ئەو یەکەم ژنە چینییە ئەم خەڵاتەی وەرگرتبێت. لە ساڵی ٢٠١٥، خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی وەرگرت، ئەمەش بەھاوبەشی بوو لەگەڵ ھەریەکە لە ویلیام سی کامپێل و ساتۆشی ئۆمورا. تو یەکەم چینییە کە خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی وەربگرێت، ھەروەھا یەکەم ژنە چینییە کە خەڵاتی نۆبێلی بە گشت پۆلینەکان وەرگرتبێت. لە ساڵی ٢٠١٦، بەرزترین خەڵاتی ڕێزلێنانی لەلایەن حکوومەتی چینییەوە پێبەخشرا. لە ساڵی ٢٠١٩، خەڵاتێکی دیکەی ڕێزلێنانی لەلایەن دەوڵەتی چینەوە پێدرا.
تو لە ماوەی ساڵانی ١٩٥١ بۆ ١٩٥٥، لە زانکۆی پەکین لە بەشی دەرمان سازی پزیشکی خوێندوویەتی. دوای تەواوکردنی خوێندن لە ساڵی ١٩٥٥، بەردەوام بووە لە تووێژینەوەکانی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠ پۆل:زاناکانی ژینناسی ژێجیانگ پۆل:کیمیازانەکانی ژێجیانگ پۆل:کیمیازانە ژنە چینیەکان پۆل:فێرکارەکانی نینگبۆ پۆل:زاناکانی مەلاریا پۆل:دەرچووانی زانکۆی پێکینگ پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل پۆل:زانستخوازەکانی نینگبۆ پۆل:داھێنەرە چینییەکان پۆل:کیمیازانانی ژن
لی می-یۆن
لی می-یۆن (لەدایکبووی ٢٣ی ئەیلولی ١٩٧١) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی دۆنگگوک پۆل:خەڵکی سێئول پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی بیستەم پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
حیزبی کۆمۆنیستی تورکیا (مارکسیست-لێنینیست)
حیزبی کۆمۆنیستی تورکیا (مارکسیست-لێنینیست) (بە تورکی: Türkiye Komünist Partisi-Marksist-Leninist, TKP-ML) ناسراو بە تەکەپە-مەلە پارتێکی ماویستی سەربزێو لە تورکیایە کە دژ بە حکۆمەتی ئەو وڵاتە خەریکی شەڕی گەلە. ئەم پارتە لە ساڵی ١٩٧٢دا دامەزراوە و ئیبراھیم کایپاککایا دامەرێنەری بووە. دامەزرێنەرانی حیزبی کۆمۆنیستی تورکیا (مارکسیست-لێنینیست) ئەندامانی پێشووی پارتی شۆڕشگێڕی کرێکاران و وەرزێرانی تورکیا بوون کە بڕوایان بە خەباتی چەکدارانی بوو.
حیزبی کۆمۆنیستی تورکیا (مارکسیست-لێنینیست) ئەندامی کۆبوونەوەی ناونەتەوەییی پارتی و ڕێکخراوە مارکسیست-لێنینیستەکان (ھەواڵنامەی ناونەتەوەیی)یە. حکۆمەتی تورکیا ئەم پارتیە لە پێڕستی ڕێکخراوە تێرۆریستییەکانی خۆی داناوە.
ڕێکخستن
باڵی چەکداری ئەم پارتیە ناوی ئەرتەشی ڕزگارکەری کرێکاران و وەرزێرانی تورکیا (بە تورکی: Türkiye İşci ve Köylü Kurtuluş Ordusu, TİKKO) یە.
ڕێکخراوەی لاوانی پارتیەکەیش یەکێتیی لاوانی مارکسیست-لێنینیستی تورکیا (بە تورکی: Türkiye Marksist Leninist Gençlik Birliği, TMLGB) یە.
مێژوو
بەدوای خۆتێوەردانی سەربازیی ساڵی ١٩٧١ لە تورکیا، حکۆمەتی تورکیا دەستیکرد بە سەرکوتکردنی بزووتنەوەی کۆمۆنیستی لە ئەو وڵاتەدا. کایپاککایا و چەند کەس لە ھاوکارانی دەستبەسەر کران. لە ساڵی ١٩٧١ کایپاککایا لە زیندانی ئامەد و لە ژێری ئەشکەنجەدا کوژراو و دەمودەزگای پارتیەکە لە کار کەوت.
ئەمە نە یەکەمین و نە دواھەمین لقخواردنەوە لەم پارتیە بوو. پارتی کۆمۆنیستی تورکیا/مارکسیست-لێنینیست - بزووتنەوە (تەکەپە/مەلە-بزووتنەوە) لە ساڵی ١٩٧٦ و لە دەورەی نوێسازی لەم پارتیە لقیخواردبوو. لقخواردنەوەکانی دیکە بەدوای کۆنگرەی دووھەم بریتین لە: پارتی کۆمۆنیستی تورکیا/مارکسیست-لێنینیست - پرۆلتاریای شۆڕشگێڕ (١٩٨٧)، پارتی کۆمۆنیستی تورکیا/مارکسیست-لێنینیست - ناوەندی پارتی ماویست (١٩٨٧)، و ھەروەھا پارتی کۆمۆنیستی ماویست (١٩٩٤).
لە ساڵی ٢٠٠٧دا، بەپێی فەرمانگەی ئۆپراسیۆنەکان و دژەتیرۆریسمی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی ئاسایش، ناوی حیزبی کۆمۆنیستی تورکیا (مارکسیست-لێنینیست) لە پێڕستی ١٢ ڕێکخراوی تیرۆریست لە تورکیا زێدە کرا.
چالاکییەکان
لە ڕۆژی ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٠، دوو گەریلای ئەرتەشی ڕزگارکەری کرێکاران و وەرزێرانی تورکیا (تیککۆ) لە چیاکانی دێرسم بە دەستی ھێزەکانی حکۆمەتی تورکیا کوژراون.
لە ڕۆژی ٢ی شوباتی ٢٠١١، پێنج گەریلای تیککۆ لە دێرسم لە ژێری ھەرەس ماون و کوژراون.
لە ڕۆژی ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٣ گەریلاکانی تیککۆ، باڵەخانەی سەرپەرشتیی کارخانەی ھیدرۆئێلیکتریکی کارەبایان لە پارێزگای دێرسم تەقاند.
لە ڕؤژی ١٤ی ئازاری ٢٠١٤، گەریلاکانی تیککۆ ھێرشیان برد بۆ وێستگەیەکی پۆلیس لە دێرسم. تەکەپە-مەلە ڕاگەیاند کە ھێرشەکە لە تۆڵەسەندنەوەی مردنی بەرکین ئەلڤان بووە.
لە ساڵی ٢٠١٦، ڕێکخراوەکە کەسێک بە ناوی ئەرکان دۆغانی ڕفاند و کۆشت.
شەڕ دژ بە داعش
حیزبی کۆمۆنیستی تورکیا (مارکسیست-لێنینیست) لە ساڵی ٢٠١٤ گرووپێک لە شەروانانی خۆی ڕەوانەی ڕۆژاوای کوردستان کرد تا لە شەڕی دژ بە داعش لە کوردەکان و کەمینەکانی دیکە لە کۆبانی پاڵپشتی بکەن. لەو کاتە، گرووپەکە چالاکانە پەروەردە کراوە و لە کەمینەکان لە شەڕی دژ بە گرووپە توندڕۆەکان پشتیوانی کردووە.
لە ڕۆژی ٢٥ی ئازاری ٢٠١٦، بارەگای فەرماندەریی تەکەپە-مەلە لە سەریکانی بە مۆتۆرسیکلێتێکی بۆمبڕێژکراو تەقیندراو کە بوو بە ھۆکاری برینداربوونی ٢ کەس و زیانلێدان بە دوو بارەگا.
لە ڕؤژی ١٤ی ئابی ٢٠١٧، فەرماندەیەکی پارتیەکە بە ناوی نووبار ئۆزانیان لە شەڕی دژ بە داعش کوژراو. ئۆزانیان شەڕوانانی ئینتەرناسییۆنالیستی کورد، تورک، ئەرمەنی، عەرەب، فەلەستینی، یۆنانی، کەنەدایی، سەردینیایی، بەلجیکی و فەڕەنسی دژ بە داعش و گرووپە ئیسلامییەکانی دیکە پەروەردە دەکرد.
بەپێی ھەواڵی چەند سەرچاوە، چەند فەرماندەری بەرجەستەی پارتیەکە لە شەڕی دژ بە داعش لە ساڵی ٢٠١٤ کوژراونەتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:حیزبە کۆمۆنیستییەکانی تورکیا پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان
مۆزامبیک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
مۆزامبیک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
چیو فازو
چیو فازو (بە چینی: 裘法祖; لەدایکبووی ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩١٤ بۆ ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٨) نەشتەرگارێک و سیاسەتوانێکی چیینیە، بە باوکی نەشتەرگەری مۆدێرنی چینی ناسراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤ پۆل:مردووانی ٢٠٠٨ پۆل:نەشتەرگەریکەرە چینییەکان پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:زانستخوازەکانی ھۆنگ ژۆو پۆل:دەرچووانی زانکۆی ژێجیانگ پۆل:نەشتەرگەریکەرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:پزیشکەکانی ژێجیانگ پۆل:فێرکارەکانی ھۆنگژۆو
ئان نجۆگو
وێنۆک|ئانن نجۆگو ئان نجۆگو ژنە چالاکوانی کینیا ییە. لە ساڵی ٢٠١٠ بوو بە بەڕیوبەری سەنتەری مافەکانی خوێندن و ھۆشیاری، کە جگە لە چالاکییەکانی خۆ ئەوا کاری بە بەڵگەکردنی توندووتیژییە جێندەرییەکانی دەکرد لەدوای ھەڵبژاردنی گشتی کینیای ٢٠٠٧. ھەروەھا ئان بەشداربوو لەنووسینەوە و پشتگیرکردنی ڕەشنووسی یاسای دەستدرێژی سێکسی لە وڵاتەکەی، کە دواتر لە ساڵی ٢٠٠٦ بووە یاسا لە کینیا. لە ساڵی ٢٠١٠، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.
کلۆد مۆنیە
ئۆسکار کلۆد مۆنیە یان کلاود مۆنێت (بە فەڕەنسی: [klod mɔnɛ]؛ لە دایکبووی ١٤ی تشرینی دووەمی ١٨٤٠ - مردووی ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٢٦)، نیگارکێشێکی فەڕەنسی و دامەزرێنەری بزووتنەوەی نیگارکێشان بوو، کە وەک کلیلێک تەماشا دەکرێت لە پێشەنگی نوێخوازیدا، بە تایبەت لە ھەوڵەکانیدا بۆ نەخشاندنی سروشت بەو شێوەیەی کە ھەستی پێدەکرد. لە ماوەی کارکردنی درێژخایەنیدا، بەردەوامترین و بەرھەمدارتریین فەلسەفەی نیگارکێشان بوو، کە جەختی لەسەر دەربڕینی تێڕوانینەکانی مرۆڤ لەبەردەم سروشتدا دەکردەوە.
ئان نجۆگو
چالاکییەکان
لە پاڵ چالاکییەکانی لەبواری توندوتیژی جێنەری، نجۆگو ھاوسەرۆکی کۆمەڵێک لیژنەبوو لە ڕیفۆرمی دەستوور. لە ساڵی ٢٠٠٧، ئان دەستگیردەکرێت لەلایەن ھێزەکانی وڵات، ئەمەش لەبەرئەوەی ناوبراو بەدوای زانیاری دەگەڕا لەسەر مووچەی پەرلەمەنتارەکان، کە مووچەیەکەی بەرزبوو وێڕای باروودۆخی خراپی کینیا. دواتر ئان کەیسەکەی بردەوە، کەیسەکەش لەئاستی ناوخۆی دەنگۆی گەورەی نایەوە و بە کەیسی «ئان لەدژی وڵات» ناوبانگی دەرکرد. لە ساڵی ٢٠١٢، لەکەیسێکدا خۆی و کوڕەکەی تۆمەتبارکران بە ئازاردانی باوکی بەڵام دواتر لە ٢٠١٣، بێتاوان ناسێنران.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنانی کینیا پۆل:زیندووان پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
کلۆد مۆنیە
کورتەی ژیانی
مۆنێت، لە شاری لو ھاڤرە لە ویلایەتی نۆرماندی گەورە بووە، و ھەر لە تەمەنێکی بچووکەوە حەزی لە وێنەکێشان بووە لەنێو سروشت. دایکی(لویس جەستن ئۆبریی مۆنیە) پشتگیری لە حەزەکانی کلۆد مۆنیە دەکرد، بۆ بوون بە نیگارکێشێکی بەناوبانگ، بەڵام باوکی(کلۆد ئەدۆلف) لەبەر بیری کلتووریی دواکەوتوویی باوباپیرانی، کارەکانی مۆنیەی لا پەسەند نەبوو، و دەیویست پیشەیەک لە بواری بازرگانیدا ئەنجام بدات. مۆنیە، زۆر لە دایکی نزیک بوو، تا ئەوکاتەی دایکی لە کانوونی دووەمی ١٨٥٧ کۆچی دوایی کرد، لە کاتێکدا کە مۆنیە تەمەنی شانزدە ساڵان بوو.
دوای نەھامەتیەکانی مۆنیە، و کاتێک پێگەیشت، دەیویست ئازادانە گوند و لادێیەکانی فەڕەنسا بگەڕێت، بۆئەوەی کە شێوازێک بۆ نیگارکێشانی ھەمان دیمەن، چەند جارێک بکێشێتەوە ، گۆڕانی ڕووناکی و تێپەڕبوونی وەرزەکان بکێشێت لە گوندەکاندا. لە ناسراوترین نموونە نیگارکێشییەکانیدا:
سەرچاوەکان
پۆل:وێنەکێشە فەڕەنسییەکان پۆل:وێنەکێشەکان بەپێی وڵات پۆل:ھونەرمەندان بەپێی نەتەوە پۆل:ھونەرمەندانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٠ پۆل:مردووانی ١٩٢٦ پۆل:ھونەرمەندانی پاریس
سەرچەم
سەرچەم گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کفری(ناوەند)، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سەرچەم لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کفری و لە باشوور لەگەڵ گوندی پاشاکوژراو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کاکۆڵی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کارێز، جەبارە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مامۆستا
250px|وێنۆک|مامۆستایەک لەگەڵ خوێندکارەکانی لەنێو پۆلێکی قوتابخانەیەکی ناوەندی مامۆستا یان فێرکار ئەو کەسەیە کە یارمەتیی خوێندکاران دەدات بۆ دەستخستنی زانست، مەعریفە، شارەزایی یان ڕەوشتێک. لەم سەردەمە، مامۆستاکان بەزۆری لە پۆلەکان کار دەکەن و بۆ کارەکەیان مووچە وەردەگرن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فێرکردن پۆل:ناونیشانەکانی فەرمانڕەوایەتی پۆل:پیشەی پەروەردە و ڕاهێنان
ئەفغانستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ئەفغانستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
شارستانی کەبوودەر ئاھەنگ
کەبوودەر ئاهەنگ یان کەوڕەنگ یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای هەمەدانە کە لە باکووری ئەم پارێزگایە هەڵکەوتووە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری کەبوودەر ئاهەنگە.
بارودۆخ جوگرافیایی
شارستان کەبوودەر ئاهەنگ لە باکووریەو بە شارستان خودابەندە، لە ڕۆژاوایەو بە شارستان بیجاڕ و قووروە، لە باشووریەو بە شارستان وەهار و لە ڕۆژهەڵاتیەو بە شارستان رەزەن و فامنین ڕێگای هەیە.
دابەشکاری کارگێڕی
ئەم شارستانە ٣ ناوچە، ٣ شار و ١٠ گوندستانی هەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدان
مەی بریت مۆزەر
مەی بریت مۆزەر (لە دایکبووی ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٦٣) کەسایەتی زانای مێشک و دەروونناسی نەرویژییە. ئەو مامۆستای زانکۆیە لە بەشی دەروونناسی لە زانکۆی نەرویژ بۆ زانست و تەکنەلۆژیا. ئەو مامۆستای زانکۆیە لە بەشی دەروونناسی لە زانکۆی تەکنەلۆژیا و زانست لە نەرویژ. لە ساڵی ٢٠١٤، بەھاوبەشی لەگەڵ ھاوسەرەکەی ئێدوار موزەر، بەیەکەوە بوونە براوەی خەڵاتی خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی، ئەمەش لەپای ئەو توێژینەوە و کارانەی کردیان لە بابەتی گرید سێڵ و سیستمی مێشک. مەی و ئیدوارد، لە ساڵی ٢٠١٢ سەنتەرێکی توێژینەوەیان دامەزراند.
مەی لە خوێندنی لە بەشی دەروونناسی لە زانکۆی ئۆسلۆ تەواو کردووە، ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٥ بڕواننامەی دکتۆراشی لە فیزیۆلۆجیای مێشک وەرگرتووە. لە ساڵی ١٩٩٦، بووە مامۆستای زانکۆ (پڕۆفیسۆری یاریدەدەر) لە دەروونناسی بایلۆجی لە بەشی دەروونناسی زانکۆی نەرویژ بۆ زانست و تەکنەلۆژیا. لە ساڵی ٢٠٠٠، پلەکەی بەرزکرایەوە بۆ پڕۆفیسۆر.
لە ماوەی ژیانیدا مەی بریت مۆزەر چەند جارێک خەڵاتکراوە، لە ساڵی ١٩٩٩، خەڵاتی زانای لاوی پێدرا لەلایەن ناوەندی شاھانەی نەرویژ بۆ زانست و ئاداب. لە ساڵی ٢٠١٨ لەبەرامبەر کار و توێژینەوەکانی، خەڵاتی مێدالیای ڕێزلێنانی (Order of St. Olav)، لەلایەن حکوومەتی نەرویژەوە پێدرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئێدینبەرە پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل
سیخوڕەکە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
سیخوڕەکە کورتە زنجیرەیەکی درامی و سیخوڕی تۆڕی نێتفلیکسە لە دەرھێنان و نووسینی گیدیەن ڕاف و ماکس پێریە کە باسی چیرۆکی گەورەترین سیخوڕی دەزگای مۆساد ئیلای کۆھێن دەکات کەوا ئاکتەر ساشا باڕۆن کۆھێن ڕۆڵەکەی بەرجەستە دەکات. زنجیرەکە بەرھەمێکی ھاوبەشی کەناڵ پڵەس و نێتفلیکسە و لە ڕێکەوتی ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩ سەرجەم ئەڵقەکانی لەسەر تۆڕی نێتفلیکس بڵاوبوویەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نێتفلیکس پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان لەسەر سویسڕا کراون
ئەشعەریەت
ئەشعەریەت (: بە کوردی: ئەشعەریەت یان ئەشعەریزم) یەکێکە لە قوتابخانە سونەیەکانی ناو فکری ئیسلامی، کە دامەزراوە لەلایەن ئەبو حەسەنی ئەشعەری لە سەدەی دەیەمی زایینی، ڕەچەڵەکی ئەبوو حەسەن ئەشعەری دەگەڕێتەوە بۆ ئەبوو موسا ئەشعەری هاوەڵی پێغەمبەر محەممەد.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ئیسلام پۆل:ئیسلام پۆل:سونە پۆل:ئیسلام بەپێی وڵات پۆل:کەلام
سورداش
سورداش شارۆچکەیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سورداش، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سورداش لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شێخ باخ و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی شۆک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەرگەڵو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تیمار.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٥١١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1511 (توضيح)
چیراغاوا
چیراغاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری لەک، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
چیراغاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئەفغانستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ئەفغانستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
میانمار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
میانمار نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
جەستینا موکۆکۆ
جەستینا موکۆکۆ چالاکوانی مافەکانی مرۆڤی زیمبابۆیە، ھەروەھا بەڕێوبەری پڕۆژەی ئاشتیی زیمبابۆیە. ئەو ڕۆژنامەنووسە لە دەزگای میدیایی زیمبابوی. لە ئازاری ٢٠١٠، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.
ڕفاندن و گرتن
لە ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨، جەستینا موکۆکۆ لەشەوێکدا لە باکووری ھەراری دەڕفێندرێت. دومیسانی مولەیا لە بزنس دەی ھەواڵی ئەوەی ڕاگەیاند کە ئەو دەستگیرکراوە بەھۆی گومانلێکردنی وەک سیخوڕی وڵاتان. دوا بەدوای ئەم ڕووداوانە، جەستینا بۆ ڕۆژناممەی ئیندپێندێنت ڕایگەیاند، کە لەکاتی گرتنی لێپرسینەوەی لێکراوە لەبارە کارە ڕێکخراوەییەکانی و پڕۆژەی ئاشتی، ھەروەھا تۆمەتباریان کردووە بە کۆکردنەوەی لاوان و دواتر مەشقپێدانەوەی چەکداری و بردنیان بۆ کۆمەڵەی گۆڕانی دیموکرات، کە حیزبێکی ئۆپۆزسیۆنن. ھەروەھا باسی ئەوەشی کرد کە توندووتیژی جەستەیی بەرامبەرکراوە، ئەوکاتەشی کە بردوویانە بۆ دادگا ئەوا ئاسەواری لێدانیان لەسەر جەستەی ئەو سڕیبوویەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی زیمبابوی پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە پۆل:چالاکوانەکانی مافی مرۆڤ پۆل:زیندووان
نیۆ فۆر جەی
alt=لۆگۆی Neo4j|وێنۆک|لۆگۆی Neo4j Neo4j (نیۆ فۆر جەی ئەخوێنرێتەوە) سیستمێکی بەڕێوەبردنی بنکەدراوەی گراف ە لەلایەن کۆمپانیای نیۆ تەکنۆلۆجی Neo Technology بەرهەمهێنراوە. دروستکەرانی ئەڵێن جێبەجێکاری یاساکانی ACID ە و بنکەدراوە یەکی نوسین و خوێندنەوەیە و بە ڕەچەڵەک توانای هەڵگرتن و چارەسەرکردنی گراف ی هەیە.
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٧
سانی
سانی ناوی تەواوی عەبدوڵڵا کوڕی کاک عەلی کوڕی کاک عەبدوڵڵا کوڕی کاک مستەفایە، سەردەمی لە دایکبوونی سانی نەزانراوە، بەڵام دیارە کەسێتی شیعری لە نیوەی دووەمی سەدەی نۆزدەم و سەرەتای سەدەی بیستەم بووە، خوێندنی سەرەتایی لە مەڵبەندی خۆی بووە و ھەر بۆ ئەم مەبەستەش ناوچەکانی دیکەی خۆشناوەتی بەسەر کردۆتەوە، پەیوەندی و تێکەڵاوی لەگەڵ کۆیە زۆر بووە بەتایبەتی نموونەی بڵاوبوونەوە و پەرەسەندنی قوتابخانەی نالی لە خاکی سۆران لە کۆیە بووە لە نیوەی دووەمی سەدەی نۆزدەم، لە ڕووی بەڕێوەبردن و کاروباری میرییەوە مەڵبەندی بنەماڵەی کاکی ھیران گوندەکانی ھیران و نازەنین سەر بە کۆیە بوون. ناوی باپیری عەبدوڵڵا بووە، ئەوەی بە عەبدوڵڵای یەکەم داناوە خۆشی بە عەبدوڵڵای دووەم، بەڵام وشە عەرەبییەکەی ھەڵبژ‌اردووە بۆ نازناوی "سانی = الثانی". نازناوی شیعری "سانی" بووە، ئەمەی لە وشەی "الثانی" عەرەبی وەرگرتووە.
سانی کەسێک بووە لە ئەنجامی چێژی شاعیری و ئاواز گیرۆدەی گۆرانی و سروود و مۆسیقا بووە، غەزەلەکانی لەسەر ئاوازی دەف دەنگخۆشەکان چڕیویانە. سانی شاعیرێکی ڕەسەن و خاوەن چێژی شیعری بووە، ئاگاداری مێژووی شیعری نیوەی یەکەمی سەدەی نۆزدەهەمی نالی و هاوڕێیانی بووە. شارەزای بەرهەمی شاعیرانی سەردەمی ژیانی خۆی بووە. هەر چۆنێک بێت شیعری زیاتر بووە لەوەی کە ئێستا لەبەردەستدایە.
شاعیر تەمەنێکی درێژی برۆتە سەر و لە ساڵی ١٩٠٦ کۆچی دواییکردووە و لە گۆڕستانی بنەماڵە لە گوندی ھیران نێژراوە.
شیعرەکانی
نموونەیەک لە شیعری سانی:
سەرچاوەکان
کتێبی: مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی چوارەم - نیوەی دووەمی سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای سەدەی بیستەم (١٨٥١-١٩١٤)، نووسینی: دکتۆر مارف خەزنەدار، لاپەڕە ٦٧. چاپی دووەم ٢٠١٠ دەزگای ئاراس.
پۆل:مردووانی ١٩٠٦ پۆل:شاعیرانی کورد
چاویلکە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئامرازەکان پۆل:داھێنانە ئیتالییەکان
١٥١٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1512 (توضيح)
خان ڕۆستەم
خان ڕۆستەم شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاوەسپی، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئەم شارەدێیە ناوەندی ناحیەی ئاوەسپیە.
جوگرافیا
خان ڕۆستەم لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تاوسانە و لە باشوور لەگەڵ گوندی عەلیانی گەورە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قولیجانی ئەمین قارەمان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ڕەمەزان شەشە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مۆردێکای ئارۆن گونزبۆرگ
مۆردخای ئارۆن گونزبۆرگ (بە عیبری: מֹרְדְּכַי אַהֲרֹן גִינְצְבּוּרְג, ٣ی کانوونی یەکەمی ١٧٩٥ – ٥ی تشرینی دووەمی ١٨٤٦)، بە کورتکراوەی ڕێماگ (רמא"ג) و ناوی قەڵەم یۆنا بن ئەمیتای (יוֹנָה בֶּן־אֲמִתַּי) ناسراوە، نووسەر و وەرگێڕ و پەروەردەکارێکی جولەکە لیتوانیایە. ئەندامێکی پێشەنگی حەسکەڵا بووە لە ڤیلنیوس، و وەک «باوکی نۆسینی عیبری» دادەنرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٩٥ پۆل:مردووانی ١٨٤٦ پۆل:وەرگێڕان بۆ زمانی عیبری پۆل:وەرگێڕەکان لە ئەڵمانی
لینکن (فیلم)
لینکۆڵن بە (ئینگلیزی:Lincoln) فیلمێکی ئەمریکی ساڵی (۲۰۱۲) یە. فیلمەکە لە جۆری (مێژوویی، دراما)یە، فیلمەکە لەلایەن (ستیڤن سپڵبێرگ)ەوە بەرهەم هێندراووە و بڕی ٦٥ میلیۆن دۆلاری تێچووە و بڕی ۲۷٥.۳ میلیۆن دۆلاری بە دەست کەوتووە. فیلمەکە (خەڵاتی ئەکادیمی (ئۆسکاری))ی باشترین فیلمی ساڵی (۲۰۱۲)ەی بەدەست هێناوە.
دۆلەمەری
عەشیرەتی دۆلەمەری یەکێکە لە ٧ عەشیرەتەکەی بارزان، دووەم گەورەترین ٧ عەشیرەتی بارزانە، دەکەوێتە قەزای مێرگەسۆر، لە ٦٧ گوند پێکدێت، هاوینانی گەرم و زستانی ساردە خاوەنی چەندین شۆڕشگێڕە ئەوانیش نەزەت حاڵی دۆڵەمەڕی فەرماندە سەعیدخان دۆڵەمەڕی
لینکن (فیلم)
چیرۆک
چیرۆکی فیلمەکە باس لە ژیانی سەرۆک کۆماری پێشووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ئەبراھام لینکۆڵن دەکات لە کاتی سەرۆک کۆماری و کاتی (جەنگی نێۆخۆیی) وڵات لە ساڵی (۱۸٦٥).
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ھیندییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی درامای سیاسی ئەمریکی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە درامییە جەنگییە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان) پۆل:فیلمەکانی درێم وۆڕکس پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی دیوون ئینتەرتەیمێنت پۆل:فیلمەکان بە براوەی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین نمایشی ئەکتەری درامیی پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جۆن ویلیامزەوە تۆمارکراون پۆل:فیلمەکان کە لە ڤێرجینیا داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشنت داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەری ھونەرییان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنانی ھونەری بەدەستھێناوە پۆل:فیلمەکانی ڕێلیەنس ئینتەرتەیمێنت پۆل:فیلمەکانی ئامبلین ئینتەرتەیمێنت پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون
١٥١٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1513 (توضيح)
شارستانی بەھار
شارستان بەھار یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدانە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری بەھارە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدان
چوی تو
چوی تو (چینی دێرین:崔塗; چینی سادەکراو:崔涂، لەدایکبووی ٨٥٤) شاعیرێک بوو لەسەردەمی کۆتایی ئیمپراتۆریەتی تانگ و دوو لە شیعرەکانی لە سێ سەد شیعرەکانی تانگ کۆکراونەتەوە
تێبینی
<references group="تێبینی" />
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نووسەرانی ھانگژۆو پۆل:٣٠٠ شاعیرەکەی تانگ پۆل:نووسەرانی ھۆنگ ژۆو پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ٩یەم پۆل:شاعیرانی ژێجیانگ
بەھار (ھەمەدان)
بەھار ناوی شارێکە لە پارێزگای ھەمەدان. ئەم شارە ١٥ کیلۆمەتر لە ھەمەدان دوری ھەیە. {{زانیاریدانی نیشتنگە||ھۆکاری_ناونران=|ڕووبەری_ئاو_لەسەددا=|ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢=|حیزبی_سەرۆک=|ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢=|زانیاریی١_دانیشتووانناسی١=کورد،ئازەری|سەرناوی_سەرۆک=|ناوی_فەرمی=|مەزندەی_دانیشتووان=|پەراوێزەکانی=|چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢=|ڕێکەوتی_لەناوچوون=|بەرزایی_بە_م=١٧٣٠|سەردێڕی_لەناوچوون=|ڕێکەوتی_دامەزران١=|مەزندەی_دانیشتووان_لە=|سەردێڕی_دامەزران=|سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١=ئایین|ڕێکەوتی_دامەزران=|ناوی_سەرۆک=|دەرزیی_نەخشە=ڕۆژھەڵاتی کوردستان|جۆری_دەسەڵات=|ڕووبەری_شاری_بە_کم٢=|بەرزترین_بەرزایی_بە_م=|ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢=|سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢=|کۆدی_ناوچە=٠٨١
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای ھەمەدان
کتێبی مۆرمۆن
وێنۆک کتێبی مۆرمون دەقێکی ئایینی بزووتنەوەی پیرۆزەکانی ڕۆژانی دوایییە، کە بەپێی تیۆلۆژیای پیرۆزی ڕۆژانی دوایی، نووسراوەکانی پێغەمبەرانی کۆن لەخۆدەگرێت کە لە کیشیوەری ئەمریکا لە ٦٠٠ی پێش زایین تا ٤٢١ی زایینی ژیاون بۆ یەکەمجار لە ئازاری ١٨٣٠ لەلایەن جۆزێڤ سمیت بڵاو دەکرێتەوە
مێژووی کیشوەری ئەمریکا
وێنۆک|وێنەی مانگی دەستکردی کیشوەری ئەمریکا لە سەرووی مانگی دەستکردی تێرا و لە دووری ٧٠٠٠ کم لە زەویەوە
مێژووی کیشوەری ئەمریکا (باکوور، باشوور، ئەمریکای ناوەڕاست و کاری بی) بە کۆچی خەڵکی ئاسیا بۆ ئەم کیشوەرە لە لووتکەی سەردەمی سەھۆڵبەندان دەست پێدەکات. کۆنترین شوێنپێی مرۆڤ لە ئەمریکا سەر بە ٢٣ ھەزار ساڵ لەمەوبەرە. مرۆڤ زیاتر لە دە ھەزار ساڵە لە ئەمریکا دەژی. کیشوەری ئەمریکا لە ساڵی ١٤٩٢ لەلایەن کریستوفر کۆلۆمبۆسەوە دۆزرایەوە، بەڵام بە ھەڵە پێی وابوو کە ھیندستانە، بەڵام دوای ماوەیەکی زۆر ئەمێریگۆ ڤێسپوچی ڕای گەیاند کە کیشوەرێکی نوێیە. بەڵام مێژووی ئەمریکا وەک وڵاتێکی سەربەخۆ دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٧٨٣ کە ئەمریکا بەپێی پەیمانی پاریس دانیپێدانرا. باوباپیرانی خەڵکی ڕەسەنی ئەمریکی ئەمڕۆ ھیندییەکانی پالیۆ بوون. ئەوان ڕاوچی-کۆکەرەوە بوون کە کۆچیان کرد بۆ ئەمریکای باکوور. باوترین بیردۆزیی بانگەشەی ئەوە دەکات کە کۆچبەران لە ڕێگەی پردی وشکانی بێرینگەوە ھاتوونەتە ئەمریکا، بێرینجیا، ئەو بارستە وشکانییەی ئێستا زەریای جەمسەری باکوور لە گەرووی بێرینگ دای پۆشیوە. یەکەم کەس کە گەیشتنە ئەمریکا ئەو کەسانە بوون کە ھێواش ھێواش ئەفریقایان بەزاند و چوونە کیشوەرەکانی دیکە. بەشێک لەو کەسانە بۆ یەکەمجار نزیکەی سەد ھەزار ساڵ لەمەوبەر کۆچیان کردووە بۆ ئاسیا و ئەورووپا. لە سەردەمێکدا کۆمەڵێکی بچووک لەو کەسانە گەیشتنە زەریای ھێمن و تەنانەت لە زەریاکەشدا پەڕینەوە و گەیشتنە ئوسترالیا. لە کۆتاییدا نزیکەی ١٤ ھەزار ساڵ لەمەوبەر لە ئاسیاوە لە ڕێگەی ئەو شوێنەی کە ئێستا پێی دەوترێت گەرووی بێرینگ ھاتنە ناو ئەمریکاوە. تابلۆی بەردین و گۆڕستان و ھەندێک شتی تر لەم یەکەم ئەمریکییانە بەجێماوە. خەڵکی ڕەسەن و ھیندییەکان وردە وردە گەیشتنە ئاستە جیاوازەکانی گەشەسەندنی کۆمەڵایەتی و کولتووری و دەرئەنجامەکەی دروستبوونی شارستانییەتەکان بوو کە لە لووتکەی خۆشگوزەرانی خۆیاندا گەیشتنە بەرزترین ئاستەکانی شارستانییەتی کۆن. ئەم شارستانییەتانە پێیان دەگوترا مایا، تول تەک، ئازتێک و ئینکا. گەلانی ھیندی ئەمریکای باکوور ڕزگاربووی ئەو گرووپانەن کە لە دەوروبەری ٢٠ ھەزار پێش زایین لە نوکی باکووری سیبیریایان بەزاند و چوونەتە ناو کیشوەرە نوێیەکەوە. بە پێچەوانەی دانیشتووانی مێزۆئەمریکا و ناوچە شارستانییەکانی ئەمریکای ناوەڕاست و باشوور، ھیندییەکانی ئەمریکای باکوور زۆر شارستانی نەبوون و دەوڵەتێکی نیمچە سەرەتایییان ھەبووە. زۆربەی ئەو زانیاریانەی ئەمڕۆ لەبەردەستماندایە سەبارەت بە ڕابردووی ھیندییەکان کە لە ئەمریکا دەژین، لە ڕاپۆرتی ئەورووپییەکانەوە ھاتووە. بەریەککەوتنی ئەورووپییە تازە ھاتووەکان و دانیشتووانی کۆن لە ئەمریکا قەیران و دژایەتیی دروست کرد کە بۆ ماوەیەکی زۆر لە شێوەی شەڕ و ڕق و کینەدا بەردەوام بوو. کریستوفر کۆلۆمبۆس پێی وابوو کە ھیندییەکانی ئەمریکای ناوەڕاست ھیندین، بۆیە ئەمڕۆ لە زۆربەی زمانە ئەورووپییەکان بە خەڵکی ڕەسەنی کیشوەری ئەمریکا پێیان دەوترێت ھیندی. کۆی دانیشتووانی ھەموو ھۆزە جیاوازەکان ئەمڕۆ بە نزیکەی ٢٫٥ ملیۆن کەس مەزەندە دەکرێت. لەگەڵ سەرکەوتنی جەنگی جیھانی یەکەم، و سەرکەوتنی ھاوپەیمانان لە جەنگی جیھانی دووەم و شکستی کۆتایی ئەڵمانیای نازی لەم جەنگەدا و لەناوچوونی سەختی ژێرخانی ئابووری و پیشەسازی ئەورووپا، ئەمریکا کە کەمترین زیانی بەرکەوت، وەک زلھێزێکی گەورەی جیھانی سەریھەڵدا. دوورخستنەوەی یەکێتی سۆڤیەت لە گۆڕەپانی کێبڕکێ لەگەڵ ئەمریکا لە بوارەکانی وەک جەنگی سارد و جەنگی ڤێتنام و جەنگی کۆریا، بە کردەوە ئەمریکای خستە پێگەیەکی ناوازە لە جیھاندا.
مێرد
مێرد یان شوو کەسێکی نێرە لە پەیوەندیی ھاوسەرگیری، کە دەکرێت وەک ھاوسەر یان ھاوبەشیش ناوی بھێندرێت. ماف و ئەرکەکانی مێردێک بەرانبەر ژنەکەی و کەسانی دیکە بەپێی کولتوور و کۆمەڵگاکان جیاوازە، و بەپێی سەردەمیش گۆڕاوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مێردەکان پۆل:زاراوە بەکارھاتووەکان بۆ پیاوان
١٥١٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1514 (توضيح)
زانیاری نادروست دەربارەی پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩
پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ بۆتە سەرھەڵدانی زانیاری نادروست و بیردۆزە دەسیسەیییەکان لەسەر قەبارەی پەتا جیھانییەکە و سەرچاوە، ڕێگریکردن، دەستنیشانکردن و چارەسەری نەخۆشییەکە. ھەروەھا زانیاری ھەڵە و زانیاری نادروستی مەبەستدار بڵاودەبوونەوە لەڕێی تۆرە کۆمەڵایەتییەکان، نووسینە نامەیییەکان، ڕاگەیاندنە کۆمەڵەیییەکان، ڕاگەیاندنە خۆپارێزەکان (ڕاستڕەو یان کۆنەخواز) و بەھەمان شێوە ڕاگەیاندنەکانی سەر بە دەوڵەتیش بەژداربوون وەک ڕاگەیاندنی وڵاتانی چین، ڕوسیا، ئێران و تورکمانستان.
ھەروەھا دەرکەوتووە کە زانیاری نادروست بڵاوکراوەتەوە لەڕێی کردەی نھێنییەوە لەلایەن وڵاتانی ڕوسیا و چینەوە بۆ دروستکردنی ترس و شلەژان و چاندنی بێ متمانەیی لە وڵاتانی دیکەدا. لە ھەندێک لە وڵاتانی وەک ھیندستان، بەنگلادیش و ئێسۆپیا ڕۆژنامەنووسان دەستگیرکراون بە تۆمەتی بڵاوکردنەوەی ھەواڵی ھەڵە و ساختە دەربارەی پەتا جیھانییەکە.
زانیارای نادروست لەلایەن چەندین کەسەوە بڵاوکراوەتەوە وەک کەسایەتییە ناودارەکان و سیاسییەکان (تەنانەت لەلایەن وڵاتەوە لە ھەندێک وڵاتی وەک ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ئێران و بەرازیل) وە لەگەڵ چەندین کەسایەتی دیار و ناسراوی دیکە. فیڵە بازرگانییەکان ھەستاون بە بانگەشەکردن و بە بازارکردنی چەندەھا کەرەستەی ساختە وەک (پشکنینی نەخۆشییەکە لە ماڵەوە، ڕێگریکەر و چارەسەری تەواوەتی نەخۆشییەکە) چەندین کۆمەڵەی ئایینی بڕوایان وابووە کە باوەڕەکەیان دەیانپارێزێت لە تووشبوون بە ڤایرۆسەکە. چەند کەسێکی دیکە باوەڕیان بە بیردۆزی دەسیسەیی ھەبووە وەک (ڤایرۆسەکە چەکێکی زیندەیییە بەھۆی کردەیەکی لەناکاو یان مەبەستدار لە تاقیگەیەکەوە دزەی کردووە یان فێلێکی سنووردارکردنی ژمارەی دانیشتووانە یان ئەنجامی کردەیەکی سیخۆرییە یان کاریگەرییەکی لاوەکی بەرزکردنەوەی تۆرە پەیوەندییەکانی "نەوەی پێنجەم - 5G "ە)
ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی (WHO) ھەستا بەکارھێنانی چەمکی «پەتای زانیاری» بەرامبەر زانیاری ھەڵە دەربارەی ڤایرۆسەکە کە دەبێتە ھۆی دروستکردنی مەترسی بۆ تەندروستی جیھانیی.
چەکی زیندەیی وڵاتی چین
لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ دا، دەزگای ھەواڵی BBC ھەستا بە بڵاوکردنەوەی وتارێک دەربارەی زانیاری ھەڵەی ڤایرۆسی کۆرۆنا کە ناوی ٢٤ وتاری ڕۆژنامەی (The Washington Times)ی وەک سەرچاوە بەکارھێنابوو وە لە وتارەکان دا ئاماژە کرابوو بەوەی ڤایرۆسەکە بەرنامەیەکی چەکی زیندەیی وڵاتی چینە. دواتر ڕۆژنامەی (The Washington Post) ھەستا بە بڵاوکردنەوەی وتارێک و پوچەڵکردنەوەی بیردۆزەکە و شارەزایانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی وەک سەرچاوە بەکارھێنابوو بۆ ڕوونکردنەوەی نەشیاوی بەکارھێنانی ڤایرۆس بەمەبەستی سەربازی و وازھێنانی زۆرینەی وڵاتان لە چەکی زیندەیی و ھەروەھا پیشاندانی ئەوەی کە ھیچ بەڵگەیەک بوونی نییە کە ڤایرۆسەکە دروستکراوی ئەندازیاریی بۆماوەیی بێت.
لە ڕێکەوتی ٦ی شوبات دا، کۆشکی سپی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داوای لە زانایان و لێکۆڵەرانی پزیشکی کرد ھەستن بە ئەنجامدانی لێکۆڵینەوە دەربارەی سەرچاوەی ڤایرۆسەکە بەمەبەستی بڵاوکردنەوەی زانیاری دروست لەسەر شێوازی بڵاوبوونەوە و خۆئامادەکردن بۆ بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە لە داھاتوودا وە باشتر تێگەیشتن لە گواستنەوەی ڤایرۆسەکە لە نێوان ئاژەڵ و مرۆڤ دا. گۆڤاری ئەمریکی (سیاسەتی دەرەوە - Foreign Policy) وتی «دەکرێت ئاشکراببێت کە بەرنامەی سیاسی (ژی جینپینگ:سەرۆکی چین) ھۆکاری بنچینەیی پەتا ناوچەیییەکە بێت و بەرنامەکەی (دەستپێشخەری کەمەرە و ڕێگا - Belt and Road Initiative) بۆتە ڕێخۆشکەر کە نەخۆشییەکی ناوچەیی ببێتە ھەڕەشە بۆ سەر تەواوی دونیا.»
جانگ جین-یۆنگ
جانگ جین-یۆنگ (بە کۆری:장진영; لەدایکبووی ١٤ی حوزەیراینی ١٩٧٤ تا ١ی ئەیلولی ٢٠٠٩) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوور بوو، کە بەشداری لە چەندین درامای کۆریای باشوور کردبوو
میانمار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
میانمار نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
جانگ جین-یۆنگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خەڵکی سێئول پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:مردووانی ٢٠٠٩ پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەوە لە کۆریای باشوور پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی گەدە
زانیاری نادروست دەربارەی پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩
چەکی زیندەیی ویلایەتە یەکگرتووەکان
لە ڕێکەوتی ٢٢ی شوبات دا، بەرپرسانی فەرمی ویلایەتە یەکگرتووەکان ڕایانگەیاند کە ڕوسیا لە پشت ھەڵمەتە بەردەوامەکانی زانیاری نادروستەوەیە لەڕێی بەکارھێنانی ھەزارەھا ھەژماری تۆری کۆمەڵایەتی (تویتەر - Twitter)، (فەیسبووک - Facebook) و (ئینستەگرام - Instagram) بەمەبەستی پشتگیری کردنی بیردۆزی دەسیسەیی بێ بنەما کە بیردۆزەکان و بڵاوکراوەکانی ئەو ھەژمارانە بانگەشە دەکەن بە دانانی ڤایرۆسەکە بە چەکی زیندەیی دروستکراوی (دەزگای ھەواڵگری ناوەندیی - CIA) و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ ھەڵگیرساندنی جەنگی ئابووری دژی چین و بەکارھێنانی ڤایرۆسەکە وەک بیانوو.
ئەفغانستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ئەفغانستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
زانیاری نادروست دەربارەی پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩
چەکی زیندەیی ویلایەتە یەکگرتووەکان
بەپێی زانیارییەکانی (پەیمانگای لێکۆڵینەوەی ڕاگەیاندنی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست - Middle East Media Research Institute)ی سوودنەویست کە نووسینگەکەیان لە واشنگتۆنی پایتەختە، ژمارەیەک لە نووسەرانی ڕاگەیاندنە عەرەبییەکان ھەستاون بە لایەنگری کردنی بیردۆزە دەسیسەیییەکان دەربارەی کۆڤید-١٩، سارس و ئەنفلۆنزای بەراز کە باوەڕیان وایە «بە مەبەست دروستکراون و تەشەنەیان پێ کراوە بۆ فرۆشتنی کوتان و چارەسەرەکانیان دواتر، بەشێکە لە جەنگی ئابووری و دەروونی دژی چین لەلایەن ئەمریکاوە بە مەبەستی لاوازکردنی چین و پیشاندانی وەک وڵاتێکی دواکەوتوو وە سەرچاوەی نەخۆشی.»
ھۆکاری جولەکەکان
ڕاگەیاندنی تەلەڤیزیۆنی وڵاتی ئێران پێیان دادەگرت کە «زایۆنیزمەکان ھەستاون بە بەرەوپێشبردن و ئامادەکردنی بڕێکی کوشندەتری ڤایرۆسەکە لە دژی ئێران.» بە ھەمان شێوە چەندین دەزگای بڵاوکردنەوەی ڕاگەیاندنە عەرەبییەکان پەنجەی تۆمەتیان بۆ ئیسرایل و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕادەکێشا لە دروستکردن و بڵاوکردنەوەی ڤایرۆسی کۆڤید-١٩ و سارس. بەکارھێنەرانی تۆرە کۆمەڵایەتییەکان چەندین بیردۆز و بیرۆکەیان پێشنیار دەکرد. یەکێک لەو بانگەشانە ئەوە بوو کە جوولەکەکان ھەستاون بە دروستکردنی کۆڤید-١٩ بۆ دارمانی لەناکاوی بازاڕی بۆرسە و قازانج کردن لەڕێی بازرگای ناوخۆوە. وە میوانێک لە تەلڤیزیۆنێکی تورکی چیرۆکی بەرنامەیەکی سەختر و قۆڵتری باسکرد کە جوولەکەکان و زایۆنیستەکان ڤایرۆسەکەیان دروستکردووە بەمەبەستی دووبارە کێشانەوەی نەخشەی جیھان و داگیرکردنی وڵاتان و دەستبەسەرداگردنی تەواوی دانیشتوانی جیھان.
دژە ئیسلام
لە وڵاتی ھیندستان، موسوڵمانان بە ھۆکاری بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکە دانراون لەدوای ئەوەی ھۆکاری چەند تووشبوویەک دەگەڕایەوە بۆ کۆبوونەوەی ئایینی موسوڵمانەکان. چەند دیاردەیەکی ناوزڕاندن لە تۆرە کۆمەڵایەتییەکان و ھێرش بۆ سەر موسوڵمانان لە ھیندستان تۆمارکرابوو. ھەروەھا بانگەشە کرابوو کە موسوڵمانان خۆراکی پیسبوو بە ڤایرۆسەکە دەفرۆشن و مزگەوتێکیش لە شاری پانتا ھەستاوە بە داڵدەدانی خەڵکی ئیتاڵیا و ئێران بەڵام دواتر ھەموو ئەم دەنگۆیانە بە ھەڵە خرانەوە. لە شانشینی یەکگرتووی بەڕیتانیا چەند ڕاپۆرتێک دەریدەخەن کە کۆمەڵانی ڕاستڕەوان پەنجەی تۆمەتیان بۆ موسوڵمانان ڕاکێشاوە دەربارەی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە و پێیان وابووە کە سەرەڕای قەدەغەکردنی کۆبوونەوەی سەرتاسەری لە وڵاتەکەدا بەڵام ھێشتا مزگەوتەکان و شوێنە ئیسلامییەکان بە کراوەیی ماونەتەوە.
ڕێکاری سنووردارکردنی ژمارەی دانیشتوان
بەپێی ڕاپۆرتێکی BBC، ئەدامێکی ناسراو و بەرچاوی تۆری (YouTube) کە باوەردار و بڵاوکەرەوەی بیردۆزی دەسیسەیییە و لایەنگری جووڵانەوەی دژە کووتانە بەناوی (جۆردن سازەر) بەھەڵە بانگەشەی کردووە کە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە فێلێکە بۆ سنووردارکردنی ژمارەی دانیشتوان و لەلایەن پەیمانگای پێربرایت لە ئینگلتەرا و ئەفسەری پێشووی بەرپرسی جێبەجێکردنی کۆمپانیای مایکرۆسۆفت (بیل گەیتس)ەوە دروستکراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پزیشکی جێگرەوە
میانمار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ناوچەی سلیوانا
ناوچەی سلیوانا یان ناوچەی سلیڤانا لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێک لە پێنج ناوچەی شارستانی ورمێیە لە پارێزگای ورمێ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێرانە.
ئەم ناوچەیە لە سێ گوندەوار پێکھاتووە:
جوگرافیا
ناوچەی سلیوانا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم ناوچانە:
گوندەواری مەرگەوەڕ
لە ٥٥ گوند پێکھاتووە:
گوندەواری تەرگەوەڕ
لە ٣٣ گوند پێکھاتووە:
گوندەواری دەشت
لە ٢٩ گوند پێکھاتووە:
عوسمان کوڕی تەلحە
عوسمان کوڕی تەلحە هاوەڵی پێغەمبەر بووە. باوکی ناوی تەلحە کوڕی ئەبووتەلحە بوو کە لە شەڕی ئوحود لەلایەن زوبەیری کوڕی عەوامەوە کوژرا. پێش فەتحی مەککە، پارێزەری کلیلی کەعبە بووە. بۆیە بە "سادینی مەککە" ناسرابوو.
فەتحی مەککە و موسڵمان بوون
لە فەتحی مەککە لە مانگی یەکی ساڵی ٦٣٠، پێغەمبەر بۆی دەرکەوت کە کەعبە قفڵ کراوە. فەرمووی: کێ کلیلی لایە؟ و پێیان گووت کە عوسمان کوڕی تەلحە لایەتی. پێغەمبەر بە عەلی فەرموو کلیلەکە لە عوسمان وەربگرە. عەلی چووە لای و لێی پرسی: "تکایە دەتوانیت کلیلی کەعبەم پێ بدەیت؟". عوسمان لە وەڵامدا وتی: بۆچی پرسیار دەکەیت؟ ئایا کەسێک لە مەککەدایە؟ عەلی لە وەڵامدا وتی: "پێغەمبەر کلیلی دەوێت بۆ ئەوەی بچێتە ناو کەعبە" عوسمان ڕەتیکردەوە کلیەکەی بداتێ. عەلی کلیلەکەی لێ وەرگرت بە زۆری و دای بە پێغمبەر.
پێغەمبەر کلیلەکەی دا بە بنەماڵەی شەیبە و ڕایگەیاند: "ئەی منداڵانی تەلحە، بۆ هەمیشە کلیلەکە بیگرن تا ڕۆژی قیامەت، وە لێتان وەرناگیرێت مەگەر لەلایەن ستەمکارێکی نادادپەروەر."
دواتر عوسمانی کوڕی تەلحە وەک یەکێک لە باشترین هاوەڵەکانی محەمەد دانیان پێدانرا.
وەقیدی تۆماری کردووە کە عوسمان لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ٦٢٩ لە هەمان کاتدا لەگەڵ خالید کوڕی وەلید موسڵمان بووە و لە مەدینە ژیاوە تا سوپای موسڵمانان بەرەو فەتح بەڕێکەوتن.
سەرچاوەکان
پۆل:ھاوەڵەکان پۆل:کەعبە
ھەورەکانی دانیال
ھەورەکانی دانیال ڕۆمانێکی بەختیار عەلییە. لە ساڵی ٢٠١٥داایەن ناوەندی ئەندێشەوە بڵاوکرایەوە.
کورتەیەک لە ڕۆمانەکە
کاتێک تاقانە دەروونناسەکەی دێلاوار «سیامەندی زەریاواری» دەزانێت کە نەخۆشییەکی سەیر بڵاوبۆتەوە کە ھەموویان خەون بە جەللادێکی نادیارەوە دەبینن کە سەریان دەبڕێت و دوای بەئاگا ھاتنەوەیان تووشی شێتبوون و ھەڵچوونێکی کتوپڕ دەبن و یەکەم کەس لە «میرئەوداڵ» ەوە دەست پێ دەکات.
بەھۆی ئەوەوە یەکەمین سەنتەری دەروونی لە دێلاواردا دادەنرێت و بێ ئیشترین کەسی تایەفەی زەریاواری بەناوی «ڕێنوار» ەوە کە برازای سیامەندە لەوێدا دادەمەزرێت بۆئەوەی داوای لێبووردن لەو نەخۆشانە بکات کە لەلایەن کارمەندانی سەنتەرەکەوە لێیان دەدرێت بۆیە ھەموویان نازناوی «مستەر گرینۆک» ی لێدەنێن.
دوای ماوەیەکی زۆر لە بینینی خەونەکە مامی ڕێنوار ناچاریدەکات سێ نیگارکێش بێنێت و جەللادی ناو خەونەکان بکێشنەوە. بەڵام ھەر زوو دوای بینینی نیگارەکان ھەرکەسێک لەوان بچێت دەستوبرد یەکسەر سەری دەبڕن.
ھەندێکیان ھۆیەکە دەگەڕێننەوە بۆئەوەی کە «دانیال» گەڕاوەتە و لە شێوەی جەللاددا خۆی پیشاندەدات. دانیال ئەو کەسە بووە کە تاوانبارکراوە بە تێکدانی ئاسایشی دێلاوار کە زەمینێک بووە ھیچ کەسێک خەونی تێدا نەبینیوە بەڵام دوای ھاتنی دانیال ڕۆژێک خەونێک دەبینێت کە ھەندێک ھەوری سوور باران دەبارێنن و دوای ئەوە ھەموو خەڵک دەردەکە دەگرن و ناوی لێدەنێن «ھەورەکانی دانیال».
فارسی (ابرھای دانیال)، ٢٠١٦
دوای ساڵێک بڵاوبوونەوەی ڕۆمانەکە، چاپە فارسییەکەی لەلایەن «نشر افراز» ەوە بڵاوکرایەوە و کاری وەرگێڕانیش لەلایەن وەرگێڕی فارس «مەھری بەرون» ەوە کراوە.
پۆل:کتێبەکانی بەختیار عەلی پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان پۆل:ڕۆمانەکانی بەختیار عەلی
ئێکس ئێکس ئێکس تێنتاسیۆن
جێسی دوین ریکاردۆ ئۆنفرۆی ( لەداکبووی٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩٨ – مردووی ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨)، کە زیاتر بە XXXTentacion ناسراوە، راپەڕ و گۆرانی بێژی ئەمریکی بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی ڕۆکی ئەمریکی پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:مردووانی ٢٠١٨ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨ پۆل:وتارەکان بە hCard
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەفریقی-ئەمریکی پۆل:گۆرانینووسانی ئەفریقی-ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژانی ڕۆکی ئەفریقی-ئەمریکی پۆل:ڕاپەڕە نێرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دوو جەمسەرییان ھەیە
نەرویژ لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠٢٢
نەرویژ یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠٢٢، کە لە کە لە ٤ تا٢٠ی شوباتی ٢٠٢٢ لە پەکینی چین بەڕێوەچوو. وەرزشوانانی ئەم وڵاتە بەکۆکردنەوی زۆرترین مەدالیای زێر و کۆی گشتی مەدالیاکان پلەی یەکەمی وەرگرت.
سەرچاوەکان
پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠٢٢ پۆل:نەرویژ لە ئۆڵۆمپیاد بەپێی ساڵ
ڕەشەبای برووسکاوی
ڕەشەبای بروسکاویی دیاردەیەکی کەشوھەوایە کە دیارە بەھۆی بوونی ڕەشەبا و کۆبوونەوەی بارگەی کارەبایی لە بەرگەھەوادا دروست دەبێت. بەزۆری ڕەشەبای بروسکاویی لە مانگە گەرمەکانی ھاویندا ڕوودەدات یان لەو شوێنانەی کە شێی زۆرە. ڕەشەبای بروسکاوی ئەو دەنگەیە کە لە ئەنجامی دەردانی لەناکاوی وزە کە بەھۆی ڕەشەباوە بەرھەم دێت. برووسکە بەھۆی جووڵەی بارگەی کارەبایی لەناو ھەورەکاندا یان لە نێوان ھەورەکان و زەویدا دروست دەبێت. لە کاتی ڕەشەبادا، باران و تەپوتۆز و بای بەھێزیش ڕوودەدات و ھەندێکجار تەنانەت گەردەلوولیش ڕوودەدات. ڕەشەبای بروسکاوی دەتوانێت مەترسیدار بێت چونکە لێدانی ڕەشەبای بروسکاوی دەبێتە ھۆی برینداربوون یان تەنانەت مردن. گرنگە لە کاتی ئەم ڕەشەبایەدا ڕێوشوێنی خۆپارێزی پێویست بگیرێتەبەر، وەک مانەوە لە ژوورەوە و دوورکەوتنەوە لە ئاو و ئەلیکترۆنیات و دوورکەوتنەوە لە شتە بەرزەکان و شوێنی کراوە. سەرەڕای مەترسییە ئەگەرییەکان، ڕەشەبای بروسکاویی بۆ زۆر کەسیش سەرنجڕاکێشە و دەنگی ڕەشەبا و بینینی ڕەشەبا دەتوانێت سەرسووڕھێنەر بێت. تەنانەت ھەندێک کەس چێژ لە سەیرکردنی ڕەشەباکە لە دووری سەلامەتەوە وەردەگرن.
بەزۆری ڕەشەبای بروسکاویی ھەوری (cumulonimbus)ی لەگەڵدایە، کە ھەورێکی گەورە و چڕ و پڕە و دەتوانێت تا ٥٠ ھەزار پێ درێژببێتەوە بۆ ناو بەرگەھەوا. ئەو ڕەشەبایەی کە لە کاتی ڕەشەبای بروسکاویی دەیبیستین، بەھۆی گەرمبوون و ساردبوونەوەی خێرای ھەوا لە دەوری ھەورەبروسکە دروست دەبێت. ئەمەش شەپۆلێکی شۆک بەرھەم دەھێنێت کە وەک ڕەشەبای بروسکاویی دەیبیستین. ئەم ڕەشەبایە دەبێتە ھۆی دروستبوونی بروسکەیەکی مەترسیدار. ئەمانە دەتوانن کوشندە بن، بەتایبەتی ئەگەر لە دەرەوە گیر بخۆیت و ھیچ پەناگەیەکت نەبێت. گرنگە لە ژوورەوە یان لەناو ئۆتۆمبێلدا (نەک ئۆتۆمبێلی گۆڕاو) بەدوای پەناگەدا بگەڕێیت ئەگەر لەژێر ڕەشەبادا گیر بوویت.
ھەروەھا ئەمە دەتوانێت بای بەرز و بارانبارینی بەخوڕ بەرھەم بھێنێت. ئەمانە دەبنە ھۆی لافاو و بوومەلەرزە و زیانگەیاندن بە ماڵ و پێکھاتەکانی تر. ھەورەبروسکە دەتوانێت گەردەلوولیش بەرھەم بھێنێت، کە بریتین لە ستوونی ھەوای سووڕاوە کە دەتوانێت زیانێکی بەرچاو بگەیەنێت. گەردەلوولەکان زیاتر لە ناوچەی ناوەڕاستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا ڕوودەدەن کە بە "کۆڵانی تۆرنادۆ" ناسراوە.
چاوشارکێ
چاوشارکێ بە یارییەکی فۆلکلۆریی گواستراوەی زارەکی دادەنرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:کایەکانی مناڵان
ڕەشەبای برووسکاوی
سووڕی ژیان
وێنۆک|قۆناغەکانی ژیانی ڕەشەبای بروسکاویی سەرەتا قۆناغی لە گەشەکردندا، بە شێوەیەکی گشتی ڕەشەبا دەست دەکات بە دروستبوون کاتێک ھەوای گەرم و شێدار بەرز دەبێتەوە و دەست دەکات بە ساردبوونەوە. لەگەڵ ساردبوونەوەی ھەوا، دەست دەکات بە چڕبوونەوە و ھەور دروست دەکات. دواتر کاتێک ڕەشەباکە گەشەی کرد، ئەوا دەچێتە قۆناغی پێگەیشتن. لەم قۆناغەدا زریانەکە بارانێکی زۆر و بای بەرز و ڕەشەبای برووسکاویی بەرھەم دەھێنێت. دواتر قۆناغی بڕین دێت، لە کۆتاییدا ڕەشەباکە دەست دەکات بە لاوازبوون لەگەڵ بەکارھێنانی ئەو ھەوا گەرم و شێدارەی کە سووتەمەنی پێدەدا. لەوانەیە زریانەکە بەردەوام بێت لە بەرھەمھێنانی باران و ڕەشەبای برووسکاویی بەڵام وردە وردە دەست بە بڕین دەکات. سووڕی ژیانی ڕەشەبای برووسکاویی بەپێی بارودۆخی بەرگەھەوا دەتوانێت جیاواز بێت. ڕەنگە ھەندێک ڕەشەبای بروسکاویی تەمەنیان تاڕادەیەک کورت بێت و تەنھا ٣٠ خولەک یان زیاتر بخایەنێت، ھەندێکی تریش ڕەنگە چەند کاتژمێرێک بخایەنێت.
لە قۆناغی پەرشوبڵاویدا، ڕەنگە باران یان ڕەشەبا پچڕپچڕ بێت و ھەورەکە دەست بکات بە پچڕان. ڕەشەبا کەمتر دەبێتەوە و باکان دەست دەکەن بە کەمبوونەوە. قۆناغی بڕینی ڕەشەبا دەتوانێت لە چەند خولەکێکەوە تا چەند کاتژمێرێک بخایەنێت، ئەمەش بەپێی بارودۆخی بەرگەھەوا. ھەرچەندە قۆناغی بڕین بە شێوەیەکی گشتی کۆتایی ڕەشەبایە، بەڵام ھەندێک جار دەتوانێت زریانەکە چڕتر بێتەوە ئەگەر بارودۆخی بەرگەھەواکە بگۆڕێت. ھەروەھا ڕەنگە لە ھەمان ناوچەدا ڕەشەبایەکی دیکە پەرەبستێنێت، چونکە ڕەنگە ھەمان ئەو بارودۆخە بەرگەھەوایییەی کە یەکەم زریانی بەرھەمھێنابوو ھێشتا ئامادەبێت.
ھەمیشە گرنگە لە کاتی ڕەشەبادا خۆپارێزی بکەیت، تەنانەت لە قۆناغی پەرشوبڵاویشدا؛ ھێشتا ڕەشەبا دەتوانێت بەردەوامبێت تەنانەت لەکاتێکدا زریانەکە لاواز دەبێت و بای درێژخایەن ھێشتا دەتوانێت مەترسیدار بێت و ببێتە ھۆی کەوتنە خوارەوەی دار و تەن و پاشماوەی دیکە، گرنگە ئاماژە بەوە بکەین کە ھەموو ڕەشەبا برووسکاویییەکان کەشوھەوای سەخت بەرھەم ناھێنن. ڕەنگە ھەندێک لە ڕەشەباکانی تاڕادەیەک سووک بن و تەنھا بارانێکی سووک و چەند دەنگێکی ڕەشەبا بەرھەم بھێنن؛ بەڵام ھەمیشە گرنگە لە کاتی ڕەشەبای بروسکاویی دا ڕێوشوێنی خۆپارێزی پێویست بگیرێتەبەر، چونکە تەنانەت زریانی سووکیش دەتوانێت ڕەشەبای مەترسیدار و بای بەرز بەرھەم بھێنێت.
پۆلێنکردن
وێنۆک|ڕەشەبایەکی برووسکاویی بەسەر شاری [[واگا واگادا|170px]] وێنۆک|ڕەشەبای برووسکاوییی [[ھەوری سووپەرسێڵ|سووپەرسێڵ لە شارێکی نیومەکسیکۆ]] پۆلێنکردنی بنەڕەتی ڕەشەبا برووسکاویییەکان لەسەر بنەمای توندی و ئەو بارودۆخە بەرگەھەوایەیە کە دەبێتە ھۆی دروستبوونی. ڕەشەبای برووسکاویی سێ جۆری سەرەکی ھەیە بە پشتبەستن بە توندییەکەی، سەرەتا ڕەشەبای تاکە خانەیی: ئەمانە ڕەشەبای بچووکن و تەمەنیان کورتە و زۆرجار پەیوەندییان بە بارودۆخی کەشوھەوای گەرم و شێدارەوە ھەیە. بەزۆری کەمتر لە کاتژمێرێک دەمێننەوە و بارانێکی سووک تا مامناوەند و ناوبەناو ڕەشەبا و ھەندێک بای گەرم بەرھەم دەھێنن.
ڕەشەبای فرە خانەیی: ئەمانە ڕەشەبای گەورەتر و تەمەن درێژترن و زۆرجار پەیوەندییان بە بەرەی سارد یان سیستەمەکانی تری کەشوھەوا ھەیە. دەتوانن بارانێکی زۆر و بای بەھێز و تەپوتۆز و گەردەلوول بەرھەم بھێنن.
جگە لە پۆلێنکردنی بنەڕەتی ڕەشەباکان بە پشتبەستن بە توندییان، ڕێگەی دیکەش ھەیە بۆ پۆلێنکردن و تێگەیشتن لە ڕەشەباکان، ئەوانیش ڕەشەبای بارستەیی ھەوا بەرامبەر ڕەشەبای توند: ڕەشەبای بارستەیی ھەوا بە شێوەیەکی گشتی بچووکترە و کەمتر توند دەبێت لە "ڕەشەبای توند". زۆرجار بەھۆی گەرمبوونی ناوچەیی بەرگەھەواوە دروست دەبن، لەکاتێکدا ڕەشەبای توند بەزۆری پەیوەندی بە بەرەی کەشوھەوا یان سیستەمی کەشوھەوای ئاڵۆزترەوە ھەیە. ڕەشەبای توند دەتوانێت تەپوتۆزی گەورە و بای زیانبەخش و گەردەلوول بەرھەم بھێنێت، لەکاتێکدا ڕەشەبای بارستەیی ھەوا بە شێوەیەکی گشتی کاریگەری کەمترە. "سیستمی گواستنەوەی نێوان (Mesoscale Convective Systems)": ئەمانە کۆمەڵگەی ڕەشەبای گەورەن کە دەتوانن سەدان کیلۆمەتر ببڕن و بۆ چەندین کاتژمێر بەردەوام بن. زۆرجار پەیوەستن بە بەرەیەکی کەشوھەوا و دەتوانن بارانێکی زۆر و لافاوی خێرا و بای زیانبەخش بەرھەم بھێنن. ھێڵی زریان: ئەمانە ھێڵی درێژی ڕەشەبایە کە زۆرجار بەدرێژایی بەرەیەکی سارد یان سنوورێکی تری کەشوھەوا دروست دەبن. دەتوانن بای بەھێز و تەپوتۆز و گەردەلوول بەرھەم بھێنن.
ڕەشەبای ڕاھێنراو: ئەمانە ڕەشەبایەکن کە چەندین جار بەسەر ھەمان ناوچەدا دەجوڵێت و بارانێکی زۆر بەرھەم دەھێنێت و مەترسی لافاوی خێرا زیاد دەکات. تێگەیشتن لە جۆرە جیاوازەکانی ڕەشەبا دەتوانێت یارمەتی کەشناسی و پلاندانەرانی فریاگوزاری بدات بۆ پێشبینیکردن و وەڵامدانەوەی ڕووداوە توندەکانی کەشوھەوا بە شێوەیەکی کاریگەرتر.
جووڵە
وێنۆک|ھێڵی ڕەشەبای برووسکاویی کە بە ڕەنگدانەوەی (dBZ) لەسەر شاشەی ڕاداری [[نیشاندەری شوێنی پلان سەیر دەکرێت]] جووڵەی ڕەشەبای بروسکاویی لەژێر کاریگەریی چەندین ھۆکاری کەشناسیدا دەبێت، لەوانە بڕینی با، پەستانی ھەوا، پلەی گەرمی و شێ. بەڵام بەگشتی ڕەشەباکان بە ئاراستەی بای باو دەجوڵێن، کە دەتوانێت لە بەرزایییە جیاوازەکاندا لە خێرایی و ئاراستەدا جیاواز بێت.
ھەروەھا گرنگە ئاماژە بەوە بکەین کە ھەموو ڕەشەباکان بە یەک ئاراستەدا ناجوڵێن. تۆپۆگرافیای ناوخۆیی و پلەی گەرمی ڕووی زەوی و ھۆکارەکانی تر لەوانەیە ببنە ھۆی ئەوەی ھەندێک ڕەشەبا بە ئاراستەیەکی کەمێک جیاواز لە زریانەکانی دەوروبەر بجوڵێن. ئەم گۆڕانکارییە لە جووڵەی ڕەشەباکاندا دەتوانێت پێشبینیکردنی ڕێڕەو و کاریگەرییەکانیان بکاتە چالاک.
دەتوانرێت جووڵەی ڕەشەبایەک بە بەکارھێنانی چەند زاراوەیەک وەسف بکرێت، لەوانە ڕێڕەو، خێرایی و ئاراستە. تێگەیشتن لەم زاراوانە دەتوانێت یارمەتی زانایانی کەشناسی و پلاندانەرانی فریاگوزاری بدات بۆ پێشبینیکردنی ڕێڕەو و کاریگەرییەکانی ڕەشەبا بە شێوەیەکی وردتر. بۆنموونە.
بە گشتی جووڵەی ڕەشەبا، پرۆسەیەکی ئاڵۆزە کە لەژێر کاریگەری چەندین ھۆکاردایە. کەشناسییەکان ئامراز و تەکنیکە جۆراوجۆرەکان بەکاردەھێنن بۆ خەمڵاندنی ڕێڕەو و خێرایی و ئاراستەی زریانێک و پێشبینیکردنی ڕێڕەو و کاریگەرییەکانی لەسەر زەوی.
بیران
بیران گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سورداش، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ڕەشەبای برووسکاوی
مەترسییەکان
وێنۆک|لافاوێکی خێرا کە بەھۆی ڕەشەبایەکی برووسکاوییی توندەوە دروست بووە ڕەشەبای بروسکاویی دەتوانێت مەترسیدار بێت و ببێتە ھۆی مەترسی جۆراوجۆر، لەوانە:
بیران
جوگرافیا
بیران لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەرەنار و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەڵەشێرە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زەرزی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سۆتکە.
ڕەشەبای برووسکاوی
مەترسییەکان
بە گشتی ڕەشەبا دەتوانێت زۆر مەترسیدار بێت و پێویستە بە وریایییەوە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت. باشتر وایە لە کاتی ڕەشەبادا لە ژوورەوە بمێنیتەوە و دوور بکەویتەوە لە ھەر مەترسییەکی ناپێویست. ئەگەر لە کاتی زریانێکدا لە دەرەوە گەڕایت، بەدوای پەناگەدا بگەڕێ لە شوێنێکی سەلامەت و داپۆشراو و دوور بکەوەرەوە لە زەوییە بەرزەکان و دارە گەورەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:زریان پۆل:مەترسییەکانی کەشوھەوا
١٥١٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1515 (توضيح)
جینشی
جینشی (بە چینی: 進士; ) بەرزترین پلە و کۆتا پلە بوو لە تاقیکردنەوە شاھانەیەکانی چین.
میانمار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
میانمار نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ئەفغانستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
ئەفغانستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
کتێبخانەی ماراتی گرانت سانگراھالایا
وێنۆک|کتێبخانەی ماراتی گرانت سانگراھالایا، تانێ، لە ساڵی ١٨٩٣ دامەزراوە کتێبخانەی ماراتی گرانت سانگراھالایا. کتێبخانەیەکی گشتییە و دەکەوێتە شاری تانێ لە ویلایەتی مەھاراشترا لە ھیندستان. لە ١ی حوزەیرانی ١٨٩٣ دامەزراوە. یەکەم و کۆنترین کتێبخانەی ماراتی ھیندستانە.
باڵەخانە
یەکەم بینای ماراتی گرانت سەنگراھالایا لە ساڵی ١٩٣٠ لە خەرکار عەلی لە شاری تانێ دروست کرا. بینای نوێی کتێبخانەکە لە ٢١ی نیسانی ١٩٦٤ لەلایەن وەزیری بەرگری ئەوکاتی ھیندستان، یاشوانتراو چاوان و داتۆ ڤامان پۆتدارەوە کرایەوە. لە ھەمان کاتدا ڕێکخراوەکە پێگەی کتێبخانەی قەزای بەدەستھێنا.