cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فۆرێست گەمپ (فیلم)
چیرۆک
فۆرێست هەمیشە سووکایەتی پێ دەکرا لەبەر لاوازی فیزیکی و کەم هزرییەکەی. کاتێک چەند کەسێک کە بۆ ئازار دانی ڕێی دەکەوتن مەچەکبەندی دەشکێت و دەردەکەوێت کە ڕاکەرێکی زۆر خێرایە و لە ئاکامدا ساڵی ١٩٦٣ ئەو بەهرەیە دەبێتە هۆی وەرگرتنی زانستنامەی تۆپیپێ لە زانکۆی ئاڵباما. ئەو جێیەی کە لەلایەن بیەر بریانت مەشقی پێکرا و پارێزگار جۆرج واڵاس لە پێش دەرگای بینای خوێندنگە ڕاوەستابوو بینەری بوو، (کە هاتبوو پەڕتووکێک بگەڕێنێتەوە بۆ ڤیڤیان ماڵۆن جونێس) و بوو بە باشترین شەپ لێدەرەوە و ناوی چوو بۆ هەموو تیمە ئەمریکاییەکان و لە کۆشکی سپی لەگەڵ سەرۆک جۆن ئێف. کێنەدی دیدار دەکات.
دوای دەرچوون لە زانکۆ ساڵی ١٩٦٧، فۆرێست پەیوەستی لەشکری ویلایەتە یەکگرتووەکان بوو. لەکاتی مەشقی سەرەتاییدا لەگەڵ کەسێک بە ناوی بێنجامین بوفۆرد (بەناوبانگ بە بوبا) دەبێتە هاوڕێ کە قایلی دەکات دوای ڕزگار بوونیان لەگەڵی بچتە ناو پیشەی ڕۆبیان گرتن. دواتر هەر ئەوساڵە بەڕێ دەکرێن بۆ ڤیێتنام، کە دە نۆهەمین بەشی هێزی پیادە لە ناوچەی مەکۆنگ دەڵتا لەژێر سەرکردایەتی ئەفسەر دەن تایلۆر خزمەتیان کرد. پاش چەند مانگ هێرشی ئاسایی دەستەکەیان دەکەونە داوێک لەکاتی پاسەوانیدا و بوبا لەو هێرشەدا دەکوژرێت و فۆرێست چەندین برینداران ڕزگار دەکات کە ئەفسەر دەنیش بە دوو قاچی لەدەست دراو لەگەڵ دەبێ. کە دڵپڕ دەبێت لە فۆرێست چون ئاواتی ئەوە بوو وەک ئەژدادی لە کاتی بەرەنگاریدا بکوژێت نەک بگەڕێتەوە بۆ ماڵ. فۆرێست چەند مەدالیای پێ بەخشرا وەک مەدالیای شەرەف بۆ قارەمانەتی لەلایەن سەرۆک لیندۆن بی جانسن.
لە کۆبوونەوەی دژە شەڕی پێنتاگۆن لە مانگی ئازار فۆرێست لەگەڵ ئەبی هافمەن دیدار دەکات و لەگەڵ جەنی یەک دەگرنەوە کە ئاڵودەی مادە بێ هۆشکەرەکان و چالاکێکی دژە شەڕ بووە. هەروەها فۆرێست بەهرەی پینگ پۆنگ گەشە پێدەدات و دەبێتە ناودارێکی وەرزشی و لەگەڵ تیمی چینیەکان بۆ پینگ پۆنگی دیپلۆماسی پێشبڕکێ دەکات، و لە چاوپێکەوتنێک لەگەڵ جۆن لێنۆندا لە بەرنامەی دیک کاڤێت، فۆرێست ئێوارەی ساڵی نوێی ١٩٧٢ی لە شاری نیویۆرک لەگەڵ ئەفسەر دەن بەسەر دەبات کە ئاڵودەی کەحول بووە و دڵپڕە لەبەر لاوازی خۆی و بێهەستی حکومەت بە پزیشکی ئاژەڵانی ڤیێتنام. سەرکەوتنەکانی پینگ پۆنگی فۆرێست لە ئاکامدا دەبنە هۆی دیدارێک لەگەڵ سەرۆک ڕیچارد نیکسۆن، و دەوڵەت ژوورێک لە کۆمەڵە بینای واترگەیتی پێدەدا و نەخواستە خەنزاری واترگەیت ئاشکرا دەکات.
دوای تەواو بوون لە سەربازی فۆرێست دەگەڕێتەوە گرینبۆوی و کۆمپانیایەک دادەمەزرێنێت کە ڕاکێتی پینگ پۆنگی درووست دەکات. لە داهاتی ئەو کۆمپانیایەی بۆ کڕینی بەلەمی ڕۆبیان گرتن کەڵک وەردەگیرێت هەتا بڕیارەکەی بە بوبای بەجێ بگەینێت. ئەفسەر دەن لە ساڵی ١٩٧٤ پەیوەستی فۆرێست دەبێت و سەرەتا سەرکەوتنێکی زۆر بچوک بەدەست دێنن. دوای ئەوەی کە بەلەمەکەیان تەنیا ڕزگار بووی گەردەلوولی کارمێن بوو کۆمەڵێکی گەورە لە ڕۆبیانیان دەرهێنا و کۆمپانیای ڕوبیانی بوبا گەمپیان دامەزراند، دوای ئەوە لە ئاکامدا ئەفسەر دەن دەستخۆشی لە فۆرێست کرد بۆ ڕزگارکردنی ژیانی و هەردووک بوون بە میلیۆنەر بەڵام فۆرێست نیوەی داهاتی خۆی بەخشی بە بنەماڵەی بوبای بۆ هاندانیان. فۆرێست دەگەڕێتەوە ماڵێ بۆ پێڕاگەیشتن بە دایکی هەتا بەهۆی شێرپەنجەوە گیانی لەدەست دەدا.
لە ساڵی ١٩٧٦ جێنی لە جەرگەی چاکبوونەوەدا لە مادە هۆشبەرەکان و ئازاردانی دەگەڕێتەوە بۆ سەردانی فۆرێست و دوای ماوەیەک خوازبێنی لە فۆرێست دەکات و پێی دەڵێت کە خۆشی دەوێت و شەوێک لەگەڵ یەک دەخەون بەڵام بەیانی فۆرێستی بە دڵشکاوی بەجێی دێڵێت و فۆرێست بە بێ هیچ هۆکارێک سێ ساڵی داهاتووی بە هەڵاتن و بە دڵڕەقی بە دەشت و دەر وەک ماراسۆن دەگوزەرێنێت و دیسان فۆرێست بەناوبانگ دەبێت و خەڵکێکی زۆر لەگەڵی دەکەون و ڕۆژێک بە بێ هیچ هۆکارێک دەست ڕادەگرێ لە هەڵاتن و دەگەڕێتەوە بۆ گرینبۆوی.
لە ساڵی ١٩٨١، فۆرێست نامەیەکی لەلایەن جێنی وەرگرتووە و لە ویستگەیەکی پاس دانیشتووە تا سەردانی بکات و لە ئاکامدا لەگەڵ جێنی یەک دەگرنەوە و لەگەڵ کوڕەکەیان بە ناوی فۆرێست گەمپی بچوک ئاشنا دەبێت و پێی دەڵێت کە نەخۆشە بە ڤایرۆسێکی نەناسراو. سێ بە سێ دەگەڕێنەوە بۆ گرینبۆوی و جێنی و فۆرێست لەکۆتاییدا هاوسەرگیری دەکەن بەڵام ساڵێک دواتر جێنی دەمرێت. فیلمەکە بە چاو لێکردنی فۆرێست کوڕەکەی بۆ خوێندنگە تەواو دەبێت.
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلم پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٥٠ پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک دانراون (ویلایەت) پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون پۆل:کورتە فیلمەکان لە ساڤانا، جۆرجیا پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی پۆل:ئەو فیلمانەی لە مانهاتان دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان) پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی جەنگاوەرە دێریینەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشنت داندراون پۆل:تولازی لە فیلم پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:فیلمە درامییەکانی ساڵی ١٩٩٤ پۆل:فیلمە چیرۆکییە ناھێڵییە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین فیلمی درامی پۆل:فیلمەکان کە لە ویلایەتی یوتا دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین کاریگەری بینراو بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین دەرھێنەر بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە مانھاتن داندراون پۆل:فیلمەکان بە براوەی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین نمایشی ئەکتەری درامیی پۆل:فیلمەکان کە لە ڤێرجینیا داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە نووسەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین سیناریۆی گونجاوی بەدەستھێناوە پۆل:فیلمەکان کە لە سان فرانسیسکۆ داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون
باش بەرات
باش بەرات گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سارۆخ، ناوچەی تەختی سڵێمان، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
مانگی دەستکردی سەربازی
سەرچاوەکان
پۆل:کەرەستەی سەربازی
باش بەرات
جوگرافیا
باش بەرات لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کۆسەی پیری و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەرمەکچی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەرەقایە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گوێ ئاغاج.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
لوڕدێگان
لوڕدێگان یا لوڕدەگان شارێکە لە پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری کە لە باشووری ئەم پارێزگایە هەڵکەوتووە. ئەم شارە ١٦٠ کیلۆمەتر لە شاری کورد دوری هەیە. | پۆتانەکان            =
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری
سەرپۆش
وێنۆک|فرۆشتنی سەرپۆشی ژنان لە دیمەشق|alt=Four mannequin heads with different headscarfs are arranged on top of a display-table of colourful headscarfs.
سەرپۆش، لەچک، لەچکە یان لەچەک پارچەیەکە زۆربە یان تەواوی بەشەکانی سەرەوەی سەر بە قژەوە زیاتر لە ژناندا دادەپۆشێت کە دەموچاو بەبێ داپۆشراوی دەمێنێتەوە. سەرپۆش لە پارچەیەکی سێگۆشە یان چوارگۆشە دروست دەکرێت کە بە شێوەی سێگۆشەدا لە سەر دەکرێت.
سانیا مەلھۆترا
سانیا مەلھۆترا (لەدایکبووی ٢٥ی شوباتی ١٩٩٢) خانمەکتەرێکی ھیندییە و لە فیلمەکانی بۆلیوود دەرکەوتووە. لە ساڵی ٢٠١٥، بۆیەکەمینجار لە فیلمی دەنگەل دەرکەوت، فیلمە یەکێک بووە پڕداھاتترین فیلمی مێژووی بۆلیوود. دواتر لە ساڵی ٢٠١٨، بە فیلمی کۆمێدی پیرۆزە (Badhaai Ho) لە پاڵ ئەیوشمان خورانا دەرکەوت. لە ساڵی ٢٠١٩، لە فیلمی وێنە (Photograph) دەرکەوت، سانیا بەھۆی ئەم فیلمەکەوە پاڵێوراوکرا بۆ خەڵاتی فیلم فەیر بۆ باشترین خانمەئەکتەر لەلایەن ڕەخنەگران.
لە ساڵی ٢٠٢٠، لە فیلمەکانی شاکونتالا دێڤی و لود دەرکەوت، ھەردوو فیلم بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، لە سینەماکان پەخش نەکران بەڵکوو ڕاستەوخۆ فرۆشرانە تۆڕە پەخشەرەکانی ئەمەزۆن پرایم ڤیدیۆ و نێتفلیکس.
ژیانی سەرەتایی
سانیا مەلھۆترا ە دایکبووی ٢٥ی شوباتی ١٩٩٢، لە دەلھی، ھیندستان. لە سەرەتادا مەشقی کرد بۆ فێربوونی سەما بەگشتی، ھەروەھا بەتایبەتیش سەمای بالێ. ئەو لەبەرنامەی تەلەفزیۆنی دانس ئیندیا دانس بەشداری کرد. دواتر چووە شاری مومبای، بۆئەوەی ھەڵسەنگاندن بکات بۆ کاری نواندن و دەرکەوتن لە بۆلیوود. لە سەرەتادا لە چەند بەرھەمێکی ڕێکلام، وەک ستافێکی پشت کامێرا کاری کرد. دواتر لەلایەن موکیش چابا، دەرھێنەری کاست پەیوەندی پێوەکرا بۆئەوەی بێتە ناو بواری نواندنەوە. لەم ڕێگەیەوە سانیا بۆ فیلمی دەنگەل ھەڵبژێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی دەلھی پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
وەرزش لە ئێران
وێنۆک وەرزش لە ئێران ئەو وەرزشانە دەگرێتەوە کە خەڵکی ئێران ئەنجامی دەدەن ھەندێکیان تاکەکەسین و ھەندێکی دیکەیان کۆمەڵەین. جەماوەریترین وەرزش لە ئێران تۆپی پێیە، بەڵام زیاتر پیاوان ئەنجامی دەدەن بەھۆی ئەوەی سیاسەتی کۆماری ئیسلامی ئێران بە سەبارەت بە وەرزشی ئافرەتان توند و تۆڵە بە شێوەیەک ڕێگا بە ئامادەبوونی ئافرەتان لە یاریگاکان نادات. جگە لە تۆپی پێ زۆرترین ئەو یارییە وەرزشیانەی لە ئێران جەماوەری ھەیە لەشجوانی و فوتساڵ و پۆلۆ و زۆرانبازی و خلیسکانێی سەر بەفر و شەترەنج و بەرزکردنەوەی قورسای و تایکواندۆیە. چەندین یەکێتی تایبەت بەم بوارانە دامەزراون و ساڵانە لە کاتە جیاوازەکان پاڵەوانێتی بەرێوە دەبەن. ھەروەھا یارییەوەرزشییەکانی وەک تێنس و بالە و تۆپی دەست و سەلە و مەلەوانی و مستانی و چەندین جۆری دیکەش ئەنجام دەدرێن لە ئێران.
سەرچاوەکان
Sport in Iran
پۆل:وەرزشی ئێران
مەیان
مەیان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەڕنە، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
گلیز ٥٨١ ئی
وێنۆک|براوردێکی قەبارەی هەسارەی گلیز٥٨١ئەی بەرامبەر بە هەسارەی خۆمان [[زەوی]]
گلیزا٥٨١ئەی (بە ئینگلیزی : Gliese 581e) یاخوود  Gl 581 eیەکێکە لە هەسارەکانی دەرەوەی کۆمەڵەی خۆر وە شوێنکەوتەی ئەستێرەی گلیز ٥٨١ە(ئەستێرەی کوورتی سۆر)، وە دووریەکەی لە زەوی دەپێورێت بە نزیکەی ٢٠.٥ ساڵی تیشکی
ئەو هەسارەیە ئاشکرا کرا لە ٢١ی نیسانی ساڵی ٢٠٠٩ لەسەر دەستی مایکڵ مایۆر.
سەرچاوە
پۆل:گەردوون پۆل:هەسارە زەمینییەکان
نەخشەی ھێڵی
لە بیرکاریدا، نەخشەی ھێڵی، نەخشەیەکە نێوان دوو مودولی
V → W
کە دوو کرداری کۆکردنەوەی ئاراستەبڕەکان و لێکدانی سکالێر دەپارێزیت. کاتێک
V = W
، پێی دەڵێن ئۆپێراتۆری ھێڵی یان ئێندۆمۆرفیسمی
V
. ھەندێک جار دەستەواژەی فانکشنی ھێڵی و نەخشەی ھێڵی بە یەک واتا بەکار دەبردرێن، بەڵام لە ئەندازەی شیکارانەدا بەم شێوە نییە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەبری ھێڵی پۆل:جەبری پەتی پۆل:فانکشن و نەخشەکان
بەحرەین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
بەحرەین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
تەممووز (ڕۆژژمێری بابلی)
تەممووز حەوتەمین مانگی مانگەکانی ڕۆژژمێری زایینییە بەپێی ئەو ناوە سریانییانەی کە لە ڕۆژھەڵاتی عەرەبیدا بەکاردەھێنرێن. سەرچاوەی ناوی تەممووز پەیوەندی بە خوداوەندی تەممووزەوە ھەیە کە خوداوەندی بەپیتداری لای بابلییەکانە. ھەروەھا تەممووز لە عێراق لە ساڵنامەی کشتوکاڵیدا بەکاردێت.
شانۆی دۆڵبی
شانۆی دۆلبی (بەشێوەیەکی فەرمی وەک شانۆی کۆداک ناسراوە) شێوە پێشکەشکارییەکی راستەوخۆیە لە مۆڵی ھۆلیوود و ھایلاند سەنتەر بەڕێوە دەچێت، لە شەقامی ھۆلیوود، ھۆلیۆدی ناوچەی لۆس ئانجلەس، لەوەتەی کراونەوەی لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١ وە بوەتە شوێتی ساڵانەی بۆنەی ئاھەنگ گێرانی وەرگرانی خەڵاتی ئۆسکار
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵاتی ئۆسکار پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠١ لە کالیفۆڕنیا پۆل:ھۆڵە کۆنسێرتییەکان لە کالیفۆڕنیا پۆل:شانۆکان لە ھۆڵیوود، کالیفۆڕنیا پۆل:شانۆکانی لۆس ئانجلەس پۆل:ئەو شانۆیانەی لە ٢٠٠١ تەواو کراون
ئیدیت فرانک
ژیان
ئیدیت لە ١٢ی ئایاری ١٩٢٥ ھاوسەرگیری لەگەڵ ئۆتۆ فڕانک کرد، لەساڵانی ١٩٢٦ و ١٩٢٩، (مارگرۆت و ئان)یان بوو. لەکاتی پڕۆسەی ھۆڵۆکۆست، تەواوی خێزانی فڕانک خۆیان دەشارنەوە بەڵام دوای ئاشکرابوونیان، ئیدیت لەگەڵ کچەکانی لە کەمپی ئاشویتز زیندانی دەکرێن، ھەر لەوێ بەھۆی برسیەتییەوە ئیدیت مرد، کچەکانیشی بەھۆی نەخۆشی و خراپی باروودۆخیان مردن.
کچەکەی ئیدیت، ئان فڕانک لەدوای خۆی یادنامەیەکی جێھیشت کە باسی ژیانی خێزانەکەی و سەردەمی خۆحەشاردانەکەیان دەکات لەترسی گرتنیان لەلایەن نازییەکان. دواتر دوای تەواوبوونی جەنگەکە ئەوا یادنامەکە بووە یەکێک لە گرنگترین بەڵگە و گێڕانەوەکانی سەردەمی ھۆڵۆکۆست.
سەرچاوەکان
پۆل:ئان فڕانک پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠ پۆل:مردووانی ١٩٤٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠ پۆل:خەڵکی بێ ڕەگەزنامە
ئەندرۆید پای
ئەندرۆید "پای" (بە ئینگلیزی: Android Pie)، نۆیەمین وەشانی سەرەکی سیستمی بەکارخەریی مۆبایل ئەندرۆیدە، و لە ٦ی ئابی ٢٠١٨ وەشێنرا.
سەرچاوەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٨ پۆل:ئەندرۆید
کەناڵی یۆمیوری
قەناڵی یۆمیوری بریتییە لە وێستگەیەکی تەلەڤیزیۆن دەکەوێتە ناوچەی بیزنس پارک لە شاری ئۆساکا لە ژاپۆن، کە خزمەت دەکات لە ناوچەی کانسای، و شوێنکەوتەی هێڵی هەواڵەکانی نیپۆنە (NNN) و سیستەمی هێڵی ئێن ئێن ئێسی (NNS) تەلەڤیزیۆنی ژاپۆن. لە ۱۳ی شوباتی ۱۹٥٨ بە ناوێکی نوێیەوە کە بریتییە لە کۆمپانیای تەلەڤیزیۆنی ئۆساکا (دەستەی ڕاگەیاندنی تەلەڤیزیۆنی لە ئۆساکا) دروست بووە، وە لە ۱ی ئاب ناونرا کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری، لە ۲٨ ئاب وێستگەی ڕاگەیاندنەکە دەستی پێکرد وەک یەکەم وێستگەی شوێنکەوتەی دەستەی هێڵی تەلەڤیزیۆنی نیپۆن.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمپانیا ئەنیمێیەکان
.info
ناوی پاوانی .info پاوانێکی ئاست-سەری گشتییە (ئینگلیزی: general Top-level domain یان gTLD) لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا. ناوەکەی لە وشەی informationـی (بە کوردی: زانیاری) ئینگلیزییەوە سەرچاوە دەگرێ.
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانەکانی ئاست-سەری گشتی پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا
عومان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
عومان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
بەحرەین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
بەحرەین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
تیۆرمی تالیس (بازنە)
تیۆرمی تالیس دەڵێت، ئەگەر A و B و C سێ خاڵی سەر بازنەیەک بن و AC تیرەی بازنەکە بێت، ئەوا گۆشەی گۆشەیەکی وەستاو (٩٠ پلە) دەبێت.
سەلماندن
وێنۆک|سەلماندنی تیۆرمی تالیس وا دابنێ O چەقی بازنەکە بێت. ئەوا OA=OB=OC لەبەر ئەوەی ھەر سێک نیوەتیرەی بازنەکەن، یەکسان دەبن و لەمەوە و  دوو سێگۆشەی دوولایەکسانن. لە سێگۆشەی دوولایەکساندا دوو گۆشەی تەنیشتی بنکەکان یەکسانن واتە و. وێنۆک|وێڕای گۆڕینی شوێنی خاڵی B لەسەر [[چێوەی بازنەکە، بەھای گۆشەی  ناگۆڕێت]] وا دابنێ  و. لەبەر ئەوەی سەرجەمی ناوەگۆشەکانی سێگۆشەیەک دەکاتە ١٨٠ ئەوا:
فەلسەفەی ژیریی دەستکرد
فەلسەفەی ژیریی دەستکرد (بە ئینگلیزی: Philosophy of artificial intelligence) لقێکە لە فەلسەفەی تەکنۆلۆژیا کەدەگەڕێتەوە بۆ ژیریی دەستکرد و دەرھاویشتەکانی بۆ زانین و تێگەیشتنی زیرەکی و ئەخلاق و ئاگایی و مەعریفەناسی و ئیرادەی ئازاد.
فەلسەفەی ژیریی دەستکرد ھەوڵ دەدات بەم شێوەیە وەڵامی ئەو پرسیارانە بداتەوە:
پرسیارەکانی وەک ئەمانە بە شێوەیەکی ڕێک و پێک گوزارشت لە بەرژەوەندییە جیاکانی توێژەرانی زیرەکی دەستکرد، زانایانی مەعریفی و فەیلەسووفەکان دەکەن. وەڵامە زانستییەکانی ئەم پرسیارانە پشت دەبەستێت بە پێناسەی «زیرەکی» و «وشیاری» و ڕێک ئەوەی کە «ئامێرەکان» لەژێر گفتوگۆدان. لۆژیکە گرنگەکان لە فەلسەفەی AI ھەندێک لەمانەی خوارەوەی تێدایە: وێنۆک|"لێکدانەوەی ستاندارد" لە تاقیکردنەوەی تورینگ.
ئامێرێک دەتوانێت زیرەکی گشتی پیشان بدات؟
ئایا دەکرێت ئامێرێک دروست بکرێت کە بتوانێت ھەموو ئەو کێشانە چارەسەر بکات کە مرۆڤ بە بەکارھێنانی زیرەکی خۆی چارەسەری بکات؟ ئەم پرسیارە مەودای ئەوەی کە ئامێرەکان دەتوانن لە داھاتوودا ئەنجامی بدەن پێناسە دەکات و توێژینەوەی ئای ئەی ئاراستە دەکات. تەنیا پەیوەندی بە ھەڵسوکەوتی ئامێرەکانەوە ھەیە و کێشەکانی بایەخدان بە دەروونناسان و زانایانی مەعریفی و فەیلەسووفان پشتگوێ دەخات، بۆ وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارە، گرنگ نییە کە ئایا ئامێرێک بەڕاستی بیر دەکاتەوە (وەک مرۆڤ چۆن بیر دەکاتەوە)یان ھەر وەک ئەوە ھەڵسوکەوت دەکات کە بیری لێ دەکاتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:فەلسەفەی ژیریی دەستکرد پۆل:ژیریی دەستکرد پۆل:فەلسەفەی زەین پۆل:فەلسەفەی زانست پۆل:فەلسەفەی زانست بەپێی ڕشتە
.gov
سەرچاوەکان
پۆل:ناساندنەکانی تایبەت بە کۆمپیوتەر لە ساڵی ١٩٨٥
دەربەند، برادۆست
دەربەند گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری برادۆست، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
دەربەند ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بواری بەرامبەر
thumb|250px| لەم وێنەدا بە Y دەوترێت بواری بەرامبەری فانکشنی f لە بیرکاریدا بواری بەرامبەر لە فانکشنێکدا، بەو کۆمەڵە بەھایانە دەوترێت کە ئەگەری ھەیە بەھاکانی فانکشنەکە بگرێتەوە. بواری بەرامبەر جیاوازە لەگەڵ مەودا. مەودا ژێرکۆمەڵێکە لە بواری بەرانبەر و بە کۆمەڵەی ئەو ژمارانە دەوترێت کە بەھاکانی فانکشنەکە دەگرێتەوە. فانکشنی f کە بوارەکەی X و بواری بەرانبەری Y بێت بەم شێوە ھێما دەکرێت: f:X\to Y.
سەرچاوەکان
پۆل:چەمکە بنەڕەتییەکانی تیۆریی کۆمەڵە پۆل:فانکشن و نەخشەکان
زەمەقی خواروو
زەمەقی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیروان، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
زەمەقی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قشڵاغەڕووتە و لە باشوور لەگەڵ گوندی حەمەوغان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بیاوێڵە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بەکراوا.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دێبرا ھالاند
دێبرا ھالاند (؛ لەدایکبووی ٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٠) سیاسەتمەداری ئەمریکی، ٥٤مین وەزیری ناوخۆی ئەمریکایە لە ماوەی نێوان ساڵانی ٢٠١٥–٢٠١٧ بەرپرسی دیموکراتەکان بووە لە ویلایەتی نیومەکسیکۆ لە ساڵی ٢٠١٩ بووەتە ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران. لە ١٧ ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ دا جۆ بایدن سەرۆک کۆمار ڕایگەیاند کە ھالەند وەزیری ناوخۆی ئەمریکا کاندید دەکات، ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکاش ڕەزامەندی لەسەر دامەزراندنی لە ١٥ ی ئازاری ٢٠٢١ دا بەکۆی دەنگ، بووە یەکەم ئەمریکی رەسەن کە ئەو پۆستە وەربگرێت
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:زیندووان پۆل:ژنان لە سیاسەت پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم پۆل:ژنە ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەندامانی پارتی دیموکراتیی ئەنحوومەنی نوێنەرانیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەرویجی
ئۆتۆ فرانک
ئۆتۆ فڕانک (لەدایکبووی ١٢ی ئایاری ١٨٨٩ - مردووی ١٩ی ئابی ١٩٨٠) بازرگانێکی ئەڵمانی بوو کە دواتر بوو بە ھاووڵاتیێکی ھۆڵەند و سویس. ئەو باوکی ئان و مارگۆت فڕانک و مێردی ئیدیت فڕانک بوو، ئۆتۆ تاکە کەس بوو لە خێزانەکەی کە لە ھۆلۆکۆست ڕزگاریبێت.
ژیان
کچەکەی ئۆتۆ، ئان فڕانک لەدوای خۆی یادنامەیەکی جێھیشت کە باسی ژیانی خێزانەکەی و سەردەمی خۆحەشاردانەکەیان دەکات لەترسی گرتنیان لەلایەن نازییەکان. دواتر دوای تەواوبوونی جەنگەکە ئەوا یادنامەکە بووە یەکێک لە گرنگترین بەڵگە و گێڕانەوەکانی سەردەمی ھۆڵۆکۆست. دوای ڕزگاربوونی ئۆتۆ یادنامەی کچەکەی چاپکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٩ پۆل:مردووانی ١٩٨٠ پۆل:ئان فڕانک پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە سویس پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی سییەکان پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھایدلبێرگ
کۆماری گەلی دۆنێتسک
دۆنێتسک یان دۆنیتسک دەوڵەتێکی بەناو سەر بە وڵاتی ئوکراینایە و بە کردار لە ژێردەستی ڕوسیادایە بەفەرمی لە ساڵی ٢٠١٧دا ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی کرد و سەرکەوتو بوو لەلایەن زۆرینەی وڵاتانی جیھان پشگیری لێکرا بەتایبەت ڕووسیا کە پەیوەندییەکی زۆر باشی لەگەڵ کۆماری دۆنێتسکدا ھەیە وەبانگەشەی ئەوەی دەکرد کە ئەگەر ئوکراینا دژی ئەم بڕیارە بوەستێتەوە ئەوا ئێمەش دژی ئوکراینا دەوەستینەوە، وە ئوکراینا دژی ئەم بڕیارە وەستایەوە، دۆنێتسک سەربەخۆ بوو لە ٤ی تەممووزی ٢٠١٤، بەڵام بەفەرمی نا، تا لە ٥/١٢ی ھەمان ساڵدا بەفەرمی بووە دەوڵەتێکی کۆماری و ڕووسیا و ئوکراینا بە چاودێریکەری ئەم حکومەتە دانران و پەیمانێک واژوو کرا لە‌نێوانیان.
سیاسەت و مێژوو
لەساڵی ١٩٢٢وە کۆماری گەلی لوهانسک و کۆماری گەلی دۆنیتسک پێکەوە زۆر لە دژی ئوکراینا وەستاونەتەوە و پێکەوە هێزیان بەکارهێناوە بۆ لێدان لە ئوکراینا بەڵام سوپای ئوکراینا لەوە بەهێزتر و خاوەن چەکی بەهێز تر و پێشکەوتوترە لەو وڵاتە نافەرمیانەی کە لەناوچەکەدان، ئەو کۆمارانەی کە هێشتا لەژێردەستی ئوکراینادان وەک:(کۆماری گەلی لوهانسک، کریمیا، ئۆدێسا، زاکارپاتا) کە نەبوونەتە وڵاتی سەربەخۆ، بەڵام وڵاتی ڕوسیا پاڵپشتی چەک و موشەکی پێشکەوتوو و دارایی ئەم هەرێمانە دەکات بۆ ئەوەی دژی ئوکراینا بوەستنەوە و لەپێناو مانەوەی خۆی لە ناوچەکەدا و دەستبگرێت بەسەر باکوری دەریای ڕەش و ئەو ناوچەکێشەلەسەرانەی کە لەسنوری ئوکراینادان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤ پۆل:گرووپە یاخییەکان کە چالاکانە ناوچەکان کۆنتڕۆڵ دەکەن پۆل:کۆمارەکان پۆل:وڵاتەکانی ئەورووپا پۆل:ئەورووپای ڕۆژھەڵات پۆل:مێژووی ئوکراینا
ھامڵتن
ھامڵتن یەکێکە لەشار و بەندەرەکانی کەنەدا لەھەرێمی ئەنتاریۆ ھەڵکەوتووە نزیک بە تاڤگەکانی نەیاگرا سنوری ھاوبەشی ھەیە لەگەڵ وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، شارەکە دروستکرا لە سەر دەریاچەی ئەنتاریۆ لەلایەن جۆرج ھامڵتن لە دوای جەنگی ١٨١٢، شارەکە بۆتە ناوەندێکی چڕی دانیشتوان بەھۆی ھەبوونی پیشەسازی و ھەلی کار. ھامڵتن بە نۆیەمین گەورە شاری کەنەدا دادەنرێت ھەروەھا بەسێیەمین گەورەترین شاری ئەنتاریۆ دادەنرێت لەڕووی ڕووبەرەوە. چەپ|وێنۆک|200x200پیکسڵ|شوێنی ھامڵتن لە ھەرێمی ئەنتاریۆی کەنەدا
شوێنە بەرچاوەکانی
لەدیارترین شوێنەکانی ھامڵتن ڕەزەترێیەکانی شاھانەن ھەروەھا مۆزەخانەی جەنگی ھامڵتن و پاشماوەکانی بروس و زانکۆی ماکماستەر، جگەلەوەی شارەکە شوێنی وێنەگرتنی چەندین فیلمی سینەمایی و تەلەڤژیۆنین، دەریاچەیەکی خنجیلانەی ھەیە بەناوی دەریاچەی ھامڵتن. بەھۆی داڕمانی خاکەکەی بەئاوەوە چەندین شوێن و بنمیچی ئەشکەوت ئاسای لێدروست بووە کە گەشتیاران سەردانی دەکەن.
دەریاچەی ھامڵتن کەوتۆتە ناو خاکێکی بەردەڵان بەھۆیەوە چەندین تاڤگەی جوان دروست بوون سەرچاوەی دەریاچەکەش لەچنگی خاکێکی زیخدار و بەردین ھەردەقوڵێت بەمە ئاوێکی سازگاری لێکۆبۆتەوە دەرچەی ئاوی دەریاچەکە ڕووباری بەدرنالسە کە یەکێکە لەئاوەزێیەکانی ڕووباری کۆلۆرادۆ، خەڵکانێکی زۆر لەوەرزی ھاوین بەمەبەستی سەیران و مەلەوانی سەردانی دەریاچەکە دەکەن.
دانیشتوان
ژماڕەی دانیشتوانی ٦٧٠٬٤٥٩٬٨کەسە بەپێی سەرژمێری ٢٠٠١، بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٦ یەکێک بووە لەو پێنج شارەی کەنەدا کە نیوەی دانیشتوانەکانی لەدایک بووی کەنەدا نین، بەڕێژەی ٪‏٢٣بەڕەگەز ئەو ئەوروپیانەن کە لە سکوتلەندا و ئیرلەنداوە ھاتوون ھەروەھا لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو پەنابەرێکی زۆری یوگسلاڤیا وپۆلەندا و ھیندستان و چین و فلیپین و عێراق نیشتەجێی ئەم شارە بوون. بەڕێژەی ٪‏٨٤٬٨ ئەوروپین و لە ٪‏٣٬٠ئاسیایین، ٪‏٢٬٨ھیندین، ٪‏٢٬٨ئەفەریکایین، ٪‏١٬٩چینین، ٪‏١٬٥خەڵی ڕەسەنن (ھیندیەسوورەکان)٪‏١١لە ئەمەریکای لاتین ھاتوون و ٪‏١٬١بەڕەگەز عەرەبن و بە ڕێژەی ٪‏١٬٨کوردن فلیپینیەکان ٪‏٠٬٨دانیشتوانی شارەکەن.
ئاینی مەسیحی باوەری زۆرینەی دانیشتوانەکەن بەڵام ئاینی تریش لەزیادبوونن بەھۆی کۆچی بەردەوامی ئاینزاکانی تر بۆ شارەکە. کریستیانی ڕۆمی کاسۆلیکی ٪‏٣٥ فەلەکانن ئەوانی تر لە کریستیانی ئەرسەدۆکس و کلێسای سەربەخۆی ترن. لەدوای ئاینی مەسیحی ئاینی ئیسلام دێت موسڵمانەکان ٪‏١٬٩٦ڕێژەی دانیشتوانی شارەکە پێکدێنن. جگە لەھەبوونی ئاینی تر وەک جولەکە و بوزی و ھیندۆسی و یەزیدین. چەپ|وێنۆک|300x300پیکسڵ|وێستگەی شەمەندەفەری ھامڵتن لەسەر ھێلی ئاسنینی نیشتمانی کەنەدا
ئابوری
گرنگترین چاڵاکی ئابوری شارەکە بریتیە لە پیشەسازی ھامڵتن لەگەڵ تۆرەنتۆ و ئۆشاوا و کەوتونەتە سەر دەریاچەی ئەنتاریۆ پێیان دەڵێن «ناڵی زێڕینی ئەسپ» بۆ یەکەم جار ئەم دەستەواژەیە لەلایەن سەرۆکی وێستینگھاوس کاک ھەربێرت بەکارھات.
عومان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
بەحرەین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
بەحرەین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
یووری دۆخۆیان
یووری دۆخۆیان (؛ ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ – ١ی تەممووزی ٢٠٢١) ڕووسێکی مامۆستای گەورەی شەتڕەنج بە ڕەچەڵەک ئەرمەنی بوو.
مردن
لە یەکەمین ڕۆژی مانگی تەممووزی ٢٠٢١ یووری دۆخۆیان بە نەخۆشیی کۆڤید-١٩ لە مۆسکۆ کۆچی دوایی کرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:یاریزانانی شەتڕەنجی ڕووس پۆل:مردنەکان بەھۆی پەتای کۆڤید–١٩
نازدار جەزیری
نازدار حەسەن بۆتان (لەدایکبووی ١٩٨٧ لە جەزیرەی بۆتان باکووری کوردستان) ھونەرمەند و دەنگبێژێکی کوردە. لە خێزانێکی ڕۆشەنبیر و ھونەری لەدایکبووە. لە ساڵی ١٩٩٣ بەھۆی بارودۆخی سیاسی کوردستان و ململانێکانی حکوومەتی تورکیا خێزانەکەیان کۆچ دەکەن بۆ ئەڵمانیا نازداریش لەگەڵ خانەوادەکەی منداڵی و گەنجێتی لە ئەڵمانیا بەسەردەبات، ھەر لە منداڵییەوە بە پاڵپشتی باوکی (وەلیێ بۆتی) دەکەوێتە ژێر کاریگەری فۆلکلۆری کوردی و خۆشی زیاتر برەو بەخۆی دەدات و دێتە ناو بواری دەنگبێژی، ئێستا لە کوردستان خەریکی چەندین پڕۆژەی ھونەرییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دەروازەی مۆسیقا پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:ھونەرمەندانی کورد
فەلسەفەی پێشسوقراتی
فەلسەفەی پێشسوقراتی فەلسەفەی یۆنانی کۆنە بەر لە سوقرات، وە ھەروەھا قوتابخانەگەلی ھاوسەردەمی سوقرات کە لە ژێر کاریگەریی ئەودا نەبوون. لە ئەورووپای کۆندا فەیلەسووفەکانی پێش سوقراتیان بە فەیلەسووفی فیزیکی یان سروشتی ناو دەبرد. پرس و کۆڵینەوەکانیان سروشت و کۆمەڵگا و ئەخلاق و دینی لەبەر دەگرت و، ھەوڵیان ئەوە بوو بنەڕەتی ڕوونکردنەوەکانیان لەسەر پرەنسیپگەلی سروشتییەوە بێ، نەک کردەوەی خواکان. بۆ ئەوان جیھان کۆسمۆس بوو، واتە شتێکی ڕێکوپێک کە لە ڕێگای لێپرسینەوەی ئاقڵانەوە شیاوی تێگەیشتنە.
فەلسەفەی پێشسوقراتی لە سەدەی شەشەمی پێش زایین و بە ھۆی سێ کەس لە خەڵکی شاری میلیتۆسەوە وەدی ھات: تالیس و ئاناکسیماندرۆس و ئاناکسیمینیس. ھەر سێی ئەمانە ئەیانویست ئارخێی جیھان دەسنیشان بکەن، یانی ئەو ماکە سەرەتایییە کە ھەموو شتەکانی تری لێ دروست بووە. ئەو ئارخێیە بە لای تالیسەوە ئاو و بە لای ئاناکسیماندرۆسەوە ئاپەیرۆن ( بێدوایی) و بە لای ئاناکسیمینیسەوە ھەوا بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:فەلسەفە پۆل:فەلسەفەی پێشسوقراتی
شارستانی لوڕدێگان
شارستان لوڕدێگان یا لوڕدەگان یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیارییە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری لوڕدێگانە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی_پارێزگای_چوارمەحاڵ_و_بەختیاری
ئەندرۆید ١٠
ئەندرۆید ١٠ (بە ئینگلیزی: Android 10)، دەیەم وەشانی سەرەکی سیستمی بەکارخەریی مۆبایلی ئەندرۆیدە، و لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩ وەشێنرا.
سەرچاوەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٩ پۆل:ئەندرۆید
مێژووی فڕینی بۆشایی
فڕینی بۆشایی لە سەدەی بیستەمدا دەستی پێکرد دوای پێشکەوتنە تیۆری و پراکتیکییەکانی کۆنستنتین تسیۆلکۆڤسکی و ڕۆبەرت ئێچ گۆدارد و ھێرمان ئۆبێرت. یەکەم بەرنامەی سەرکەوتووی موشەکی گەورە لە ساڵانی ١٩٢٠ لە ئەڵمانیا لەلایەن فریتز ڤۆن ئۆپڵ و ماکس ڤالیێرەوە دەستیپێکرد و لە کۆتاییدا لە ئەڵمانیای نازی لەلایەن وێرنھێر ڤۆن براونەوە دەستیپێکرد. یەکێتی سۆڤیەت پێشەنگی پێشبڕکێی بۆشایی ئاسمانی دوای جەنگی گرت و یەکەم مانگی دەستکرد و یەکەم پیاو و یەکەم ژن ی خستە ناو خولگە. ئەمریکا لە ناوەڕاستی شەستەکاندا کەوتە بەر ڕکابەرە سۆڤیەتییەکانیان و دواتر تێپەڕین و لە ساڵی ١٩٦٩ یەکەم پیاوەکانی لەسەر مانگ نیشتنەوە. لە ھەمان ماوەی ساڵدا فەرەنسا، بەریتانیا، ژاپۆن و چین لە یەک کاتدا توانای ھەڵدانی سنووردارتریان پەرەپێدەدا.
مەغریبی عەرەبی
پێش دروستکردنی وڵاتە نەتەوەییە نوێیەکان لە ناوچەکەدا لە ماوەی سەدەی بیستەمدا، «مەغریب» بە گشتی وەک ناوچەیەکی بچووکتر لە نێوان چیاکانی ئەتڵەس لە باشوور و دەریای ناوەڕاست ناودەبرا. ھەروەھا زۆرجار ڕۆژھەڵاتی لیبیای لەخۆگرتبوو، بەڵام مۆریتانیاى نوێى نەگرتەوە. لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا ئەم ناوەی ئێستا بەکارھات بۆ ئاماژەکردن بە ناوچەی کەنارەکانی ڕۆژاوای دەریای ناوەڕاست لە باکووری ئەفریقا بە گشتی، و بۆ جەزائیر و مەغریب و توونس بە تایبەتی.
کۆشک
کۆشک گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەڕنە، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
جەیمز بلاک (لێکۆڵەر کۆنان)
جەیمس بلاک (، ) ئەو کەسایەتییەکی لێڵ و کەم قسەیە و سەرۆکی ئێف بی ئایە لە ژاپۆن لە ئەنیمێ و مانگای لێکۆڵەر کۆناندا. لە ژێر دەستیدا چەندین فەرمانبەر کار دەکات (وەک ئەکای شویچی و جودی ستارلینگ) کە بە تەواوی کار بۆ دەستگیر کردنی ڕێکخراوی ڕەش دەکەن. ئەوە دەزانرێت لەسەری کە بەڕەگەز بەڕیتانییەوە و لە لەندەن، ئینگلتەرا لەدایکبووە، بەڵام دواتر چووە بۆ ئەمریکا و لەوێ ژیاوە. یەکەم دەرکەوتنی لە زنجیرەی ۲٥٨ (پیاوە هاتووەکە لە شیکاگۆوە) بوو.
ڕۆڵەکەی لە ڕووبەرو بوونەوەی ڕێکخراوی ڕەشدا
لە کۆتایی زنجیرەی ٥۰۲ دا خەریک بوو پەیوەندی بە جودییەوە بکات بەڵام ئەکای بە زەردەخەنەوە دەستی گرت و ڕێگرێ لێکرد دواتر دیمەنەکە تەواو بوو. وە دواتر ڕوون بووەوە (لە زنجیرەی ۷٨۳: ڕاستی سوورەکە) کە ئەکای بە جەیمس بلاکی وتووە دەربارەی پیلانەکەی کە پێشتر لەگەڵ کیردا ئامادەیی کردووە بۆ ساخە کردنی مردنی تا ڕێکخراوەکە وابزانێت مردووە کە ئەو لە ڕاستیدا زیندووە، لەگەڵ تێگەیشتنی جەیمس لەم پیلانە ڕێگەی پێدا بڕوات.
پۆل:کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکانی ئێف بی ئای پۆل:کەسایەتییەکانی ئەنیمێ و مانگا
دڵ دڵبڵاغی
دڵ دڵبڵاغی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سارۆخ، ناوچەی تەختی سڵێمان، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
دڵ دڵبڵاغی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قزقەپانی سەنگ و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەریم ئاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کۆسەی پیری لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مایین بڵاغ.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
جامی کیشوەرەکانی فیفا
جامی کیشوەرەکان پاڵەوانێتییەکی نێونەتەوەییی تۆپی پێ بوو کە لەلایەن فیفا سەرپەرشتی دەکرا. سەرەتا دووساڵ جارێک بەرێوە دەچوو بەڵام لە دوایی جامی کیشوەرەکان لە ساڵی ٢٠٠٥ کرا بە چوار ساڵ جارێک. پاڵەوانییەتییەکە لە نێوان پاڵەوانانی (جامی نەتەوەکانی ئەورووپا، کۆپا ئەمریکا، جامی نەتەوەکانی ئاسیا، جامی نەتەوەکانی ئەفریقا، جامی کۆنکاکاف و جامی ئۆقیانوسیا) جگە لە پاڵەوانی جامی جیھانیی فیفا و میوانداری جامی داھاتوو ئەنجام دەدرا.
پاڵەوانێتییەکە لە ساڵی ١٩٩٢ لەژێر ناوی جامی "شا فەھد" بوو بەناوی وەزیری وەرزشی عەرەبستانی سعوودی ئەمیر فەیسەڵ کوڕی فەھد دەستی پێکرد، یەکێتی تۆپی پێی عەرەبستانی سعوودی دووجار ئەم پاڵەوانییەتییەی لەسەر یەک ڕێکحست، لە ساڵی ١٩٩٧ فیفا بە فەرمی وەک پاڵەوانییەتییەکی نێودەوڵەتی ناساندی و ئەرکی ڕێکخستن و سەرپەرشتی کردنی لە ئەستۆ گرت لەژێر ناوی جامی کیشوەرەکان ساڵی ٢٠٠٥ بڕیاردرا سالێک پێش جامی جیھانیی فیفا، لە وڵاتی میواندار ئەنجام بدرێت وەک ئامادەکارییەک بۆ جامی جیھانی. ئەم پاڵەوانێتییە بە دووەم گرنگترین پاڵەوانێتی لە دوای مۆندیال دادەنرا، بە شێوەیەک خەریک بوو سەرنجی بینەرانی جیھانی زیاتری بۆخۆی ڕاکێشا، بەو پێیەی لە جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣ بینەرانی یارییەکانی بۆ ٧٠ ملیۆن کەس لە ١٠ وڵات بەرزبووەوە، لەکاتێکدا ژمارەکە ئامادەبوانی یارییەکانی پاڵەوانێتییەکە گەیشتە ٨٠٤ ھەزار و ٦٥٩ کەس.
ھەڵبژاردەی بەڕازیل چوارجار ئەم نازناوەی بەدەست ھێناوە لە ساڵەکانی ١٩٩٧، ٢٠٠٥، ٢٠٠٩ و ٢٠١٣ ھەڵبژاردەی فەڕەنسا دووجار (٢٠٠١ – ٢٠٠٣) و ھەریەکە لە ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین (١٩٩٢)، ھەڵبژاردەی دانیمارک (١٩٩٥)، ھەڵبژاردەی مەکسیک (١٩٩٩)، ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا (٢٠١٧)یەکی یەک جار ئەم نازناوەیان بەدەست ھێناوە. کواوتێمۆک بلانکۆ یاریزانی پێشووی مەکسیک و ڕۆناڵدینھۆ یاریزانی پێشووی بەڕازیل بە تۆمارکردنی ٩ گۆڵ بە گۆڵکاری پاڵەوانێتییەکە دادەنرێن. نێڵسۆن دیدا گۆڵپارێزی بەڕازیل ٢٢جار لە یارییەکان بەشداری کردووە.لە مانگی ئازاری ٢٠١٩ فیفا ڕاگرتنی ئەم پاڵەوانێتییە و گۆڕینی بە فراوانکردنی جامی جیھانی یانەکان بۆ ٢٤ یانە ڕاگەیاند.
تێڕوانینێکی گشتی
وێنۆک|ڕەنگی شینی کاڵ هەڵبژاردە براوەکان نیشان دەدات، خاڵە زەردەکانیش وڵاتانی خانەخوێی پاڵەوانێتییەکە نیشان دەدات.
لە سەرتادا جامی کیشوەرەکان فەرمی نەبوو عەرەبستانی سعوودی میوانداری دوو خولی یەکەمی کرد. دوای ئەوەی کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان داواکارییەکیان پێشکەش کرد بۆ بۆ پەخشکردنی یارییەکان، فیفا بڕیاریدا لە ساڵی ١٩٩٧ دا وەک پاڵەوانێتییەکی فەرمی بیناسێنێت ، عەرەبستانی سعوودی بە بەشداری ئەو هەڵبژاردانەی نازناوی کیشوەری بەدەستدەھێنن میوانداری دەکات. لە ساڵی ١٩٩٧ فیفا پاڵەوانێتییەکەی وەک پاڵەوانێتییەکی فەرمی ناساند و ناوی پاڵەوانێتییەکە گۆڕدرا بۆ جامی کیشوەرەکانی فیفا.
پاش ئەوەی عەرەبستانی سعوودی سێجار میوانداری یارییەکانی کرد، ساڵی ١٩٩٩ مافی میوانداری کردنی پاڵەوانییەتییەکە بۆ یەکەمجار بەخشرا بە وڵاتی مەکسیک، بووە دووەم گرنگترین پاڵەوانێتی کە فیفا سەرپەرشتی دەکات. لە ساڵی ٢٠٠٥ فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی تۆپی پێ بڕیاریدا پاڵەوانێتییەکە ھەر ٤ ساڵ جارێک بەڕێوەبچێت، بەجۆرێک کە ساڵێک پێش جامی جیھانیی فیفا وەک ئامادەکارییەک و تاقیکردنەوەیەک بۆ توانا و ئاستی وڵاتی میوانداری جامی جیھانیی. ھەروەھا پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا لەگەڵ ئەمریکای باشوور سەرپشککران لە بەشداری كردن. بەگشتی ھەڵبژاردەی ولاتی خانەخوێ و پاڵەوانی جامی جیھانی و و پاڵەوانی سەر ئاستی کیشوەرەکان سەردەکەوتن بۆ بەشداریکردن لەم پاڵەوانێتییە. لە ئەگەر ئەوەی ھەڵبژاردەیەک لە دوو پاڵەوانییەتی نێودەولەتی پلەی یەکەمی بەدەستھێنایە ئەوە ھەڵبژاردەی پلەی دووەم بانگێشت دەکرا. (لە جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣، ھەڵبژاردەی ئیسپانیا وەک پاڵەوانی جامی جیھانی و پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بەشداری لە پاڵەوانێتییەکە کرد، ھەر لەبەر ئەم ھۆکارەش ھەڵبژاردەی ئیتاڵیا کە پلەی دووەمی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٢ ی بەدەستھێنابوو، بانگھێشت کرا بۆ بەشداریکردن لە پاڵەوانێتییەکە).لە ماوەی بەڕێوەچوونی پاڵەوانێتییەکە، سێجار ھەڵگرانی نازناوەکان بەشداریان لەم پاڵەوانییەتییەدا نەکرد (دووجار ئەڵمانیا و جارێک فەرەنسا). ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا دووجار کشایەوە، یەکەمیان لە جامی کیشوەرەکانی ١٩٩٧ بوو، دوای ئەوەی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٦٠ بەدەستھێنا بەڵام بەشداری نەکرد و لە جیاتی ئەو بانگھێشتی پلەی دووەمی ھەمان پاڵەوانێتیی کرا کە کۆماری چیک بوو. جاری دووەم، لە جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٣ بوو، دوای ئەوەی پلەی دووەمی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢ بەدەستھێنا، لە جیاتی ئەو ھەڵبژاردەی تورکیا کە پلەی سێیەمی بەدەستھێنابوو بەشداری کرد. جاری سێیەم ھەڵبژاردەی فەرەنسا بەشداری نەکرد لە جامی کیشوەرەکانی ١٩٩٧، دوای ئەوەی نازناوی جامی جیھانیی ١٩٩٨ی بەدەستھێنا، و بەڕازیل لەبری ئەو وەک دووەمی جامی جیھانی ١٩٩٨ و کۆپا ئەمریکای ١٩٩٧ بەشداری کرد.
جامی شا فەھد (١٩٩٢–١٩٩٥)
وێنۆک|202x202پیکسڵ|فەیسەڵ کوری فەهد کوری عەبدولعەزیز ئال سعود یەکەم جامی کیشوەرەکان لە عەرەبستانی سعوودی لە ساڵی ١٩٩٢ بە بەشداری چوار ھەڵبژاردە بەڕێوەچوو، سعودیە، پاڵەوانی جامی ئاسیای ١٩٨٨، ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین، پاڵەوانی جامی ئەمریکای باشوور لە ساڵی ١٩٩١، ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆتدیڤوار، پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقا لە ساڵی ١٩٩٢. ھەڵبژاردەی ئەمریکا پاڵەوانی جامی زێڕینی ساڵی ١٩٩١. تیپە بەشداربووەکان نوێنەرایەتی چوار کیشوەریان کرد، ئەوانیش ئەمریکای باشوور، ئاسیا، ئەمریکای باکوور و ئەفریقا. پاڵەوانێتییەکە لە ١٥–٢٠ی تشرینی یەکەم لە ڕیاز بەڕێوەچوو. ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین پاڵێوراو بوو بۆ بردنەوەی نازناوەکە سەرەڕای نەبوونی دیێگۆ مارادۆنا ئەستێرەی هەڵبژاردەکە. بەڵام پێکھاتەی ڕاھێنەر ئەلفیۆ باسیل بەبوونی چەند یاریزانێکی وەک گابریێل باتیستوتا و فێرناندۆ ڕیدۆندۆ و کلاودیۆ کنجییا و دیێگۆ سیمۆنی، وای کرد ھەڵبژاردەکە کاندیدێکی بەھێز بێت بۆ بردنەوەی نازناوەکە. لە ڕاستیدا ئەرژەنتین بە ئاسانی توانی نازناوەکە بەدەستبھێنێت دوای ئەوەی بە ئەنجامی٤–١ لە کۆتدیڤوار و  ٣–١  لە عەرەبستانی سعوودی  بردەوە.
جامی شا فەھد ١٩٩٥، کە بۆ دووەمجار لەسەریەک عەرەبستانی سعوودی، بە بەشداری شەش ھەڵبژاردە بەڕێوەچوو، سعودیە وڵاتی میوانداری بوو، ئەرژەنتین پاڵەوانی جامی ئەمریکای باشووری ساڵی ١٩٩٣، نەیجیریا، پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ساڵی ١٩٩٤. مەکسیک، پاڵەوانی جامی زێڕی ساڵی ١٩٩٣، ژاپۆن، پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئاسیای ١٩٩٢ و لە کۆتایدا دانیمارک پاڵەوانی چاوەڕواننەکراوی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٢. ھەڵبژاردەکانی کیشوەری ئاسیا نەیانتوانی سەرکەون بۆ قۆناغی پێش کۆتایی، عەرەبستانی سعودیە و ژاپۆن لە قۆناخی یەکەمدا، دوای دۆڕانی سەرجەم یارییەکانیان و بەدەستھێنانی کۆتا پلەکان لە قۆناغی یەکەمدا کرانە دەرەوە. مەکسیک توانی پلەی سێیەم بەدەستبھێنێت دوای ئەوەی بە لێدانە یەکلاکەرەوەکان لە نێجیریای بردەوە. یاریی کۆتاییی لە یاریگای شا فەھدی دووەم لە ڕیاز لە ١٣ی ١ی ١٩٩٥ لە نێوان ئەرژەنتین، پاڵەوانی خولی ڕابردوو، ھەڵبژاردەی دانیمارک  بەڕێوەچوو. لە خولەکی ھەشتدا یاریزانەکانی ڕاهێنەر ڕیچارد مۆلەر بە لێدانی سزای پێشوەختە پێشکەوتنیان بەدەستھێنا، دوای ئەوەی مایکل لاودروپ بە سەرکەوتووی لێدانەکەی جێبەجێ کرد. لە گێمی دووەمدا، لە خولەکی ٧١دا، پیتەر ڕاسموسن ھێرشبەر توانی گۆڵی دووەمی ھەڵبژاردەی دانیمارک تۆماربکات و بەم ئەنجامە کۆتایی بە یارییەکە ھات و ھەڵبژاردەی  دانمارک بۆ یەکەم جار نازناوەکەی بردەوە.
سەرپەرشتی فیفا
فیدراسیۆنی تۆپی پێی نێودەوڵەتی بڕیاریدا دان بە پاڵەوانێتییەکەدا بنێت و خۆی سەرپەرشتی ڕێکخستنەکەی بکات، بۆیە پاڵەوانێتییەکە بوو بە فەرمی، لە ساڵنامەی فیفادا وادەیەکی دیاریکراوی بۆ دانرا. لە ئامانجەکانی فیفا لەو ماوەیەدا ئەوە بوو کە ڕێگە بە سەرھەڵدانی تیپە بچووکەکان بدات کە سەر بە ھەڵبژاردە بەھێزەکانی تۆپی پێ نەبوون لە ئاستی جیھانیدا، ھەروەھا ڕکابەری کردن لەگەڵ ھەڵبژاردە بەھێزەکان بەتایبەت ئەورووپییەکان و لاتینییەکان. بەم شێوەیە جامی کیشوەرەکانی ساڵی ١٩٩٧ بووە یەکەم وەشانی دانپێدانراوی پاڵەوانێتییەکانی جامی کیشوەرەکان کە بەڕێوەچوو.
١٩٩٧
وێنۆک|[[ڕۆماریۆ یاریزانی بەڕازیل،گۆڵکاری جامی کیشوەرەکانی فیفای ١٩٩٧ بە تۆمارکردنی ٧ گۆڵ.]] جامی کیشوەرەکانی فیفای ١٩٩٧ کە لە ١٢ تا ٢١ی تشرینی یەکەم بەڕێوەچوو، بۆ یەکەمجار ھەشت ھەڵبژاردە بەشدارییان کرد کە نوێنەرایەتی شەش کیشوەرەکەیان دەکرد. سعودیە وەک وڵاتی میواندار و پاڵەوانی جامی ئاسیا لە ساڵی ١٩٩٦، بەرازیل دوای بەدەستھێنانی نازناوی مۆندیالی ١٩٩٤، ئۆرۆگوای، پاڵەوانی جامی ئەمریکای باشووری ١٩٩٥، ئوسترالیا، پاڵەوانی جامی ئۆقیانووسی ١٩٩٦ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەفریقای باشوور پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ساڵی ١٩٩٦ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک پاڵەوانی جامی زێڕی ساڵی ١٩٩٦ ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا کە لە ساڵی ١٩٩٦دا نازناوی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای بەدەستھێنابوو، داوای لێبوردنیان کرد کە بەشداری ناکەن ھەڵبژاردەی چیک کە پلەی دووەمی پاڵەوانێتییەکە بوو، لەبری ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا بەشداری کرد. لە کۆتاییدا ھەڵبژاردەی ئیمارات وەک دووەمی جامی نەتەوەکانی ئاسیای ١٩٩٦ بەشداری کرد. چونکە سعوودیە کە پاڵەوان بوو لەھەمانکاتدا وڵاتی میوانداربوو. لە کۆمەڵەی یەکەمدا بەڕازیل و ئوسترالیا، لە کۆمەڵەی دووەمدا ئۆرۆگوای، کۆماری چیک سەرکەوتنیان بەدەستھێنا و گەیشتنە قۆناغی دووەم. لە قۆناغی دووەم ھەڵبژاردەی بەڕازیل و چیک ڕووبەرووی یەکبوونەوە لە ئەنجامدا بەڕازیل بە ئەنجامی دوو گۆڵی بێ وەڵام لە کۆماری چیکی بردەوە.لە یارییەکی دیکەدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوروگوای بەرامبەر  ھەڵبژاردەی ئوسترالیا یاریی کۆد و بە ئەنجامی ١-٠ یارییەکەی دۆڕاند، بەم ئەنجامی هەردوو هەڵبژاردەی بەڕازیل و ئوسترالیا گەیشتنە یاریی کۆتایی. لە ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧ لە یاریگای شا فەهدی دووەم لە شاری ڕیازی عەرەبستانی سعوودییە بە ئامادەبوونی ٦٥ هەزار کەس،یاریی کۆتایی پاڵەوانێتییەکە بەڕێوەچوو، هەڵبژارەی بەڕازیل بە ئەنجامی ٦-٠ یارییەکەی بردەوە و گەورەترین ئەنجامی یاریی کۆتایی  لە مێژووی خولەکەدا بە ناوی خۆی نوسییەوە، گۆڵەکان لە ڕێگای هاتریکی هەردوو یاریزان  ڕۆماریۆ و ڕۆناڵدۆ تۆمارکران.بە تۆمارکردنی (٧گۆڵ) ڕۆماریۆ بووە گۆڵکاری پاڵەوانێتییەکە بەگشتی ٥٢ گۆڵ لەلایەن ٣٢ یاریزانی جیاوازەوە تۆمارکراوە، تەنها گۆڵێکیان بە گۆڵی هەڵە تۆمارکراوە کە یاریزانی هەڵبژاردەیەک لە خۆیانی تۆمارکردبێت.هەروەها دێنیلسۆن خەڵاتی باشترین یاریزانی پێ بەخشرا.بەڕازیل بۆیەکەمجار نازناوی پاڵەوانییەتییەکەی بەدەستھێنا.
١٩٩٩
مەکسیک میوانداری جامی کیشوەرەکانی فیفای ١٩٩٩ کرد. بە بەشداری ھەشت ھەڵبژاردە لە ٢٤ی تەممووز بۆ ٤ی ئاب یارییەکانی بەرێوەچووھەڵبژاردەی مەکسیک وڵاتی میواندار و پاڵەوانی جامی کۆنکاکاف ١٩٩٨، ھەڵبژاردەی بۆلیڤیا بەشداربووی یاریی کۆتاییی جامی کوپا ئەمریکای ١٩٩٧، ھەڵبژاردەی بەڕازیل پاڵەوانی جامی کوپا ئەمریکای ١٩٩٧ و بەشداربووی یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی ١٩٩٨، ھەڵبژاردەی میسر پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ١٩٩٨ ،ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەووروپای ١٩٩٦ ،ھەڵبژاردەی نیوزیلاندا پاڵەوانی جامی ئۆقیانوسیای ١٩٩٨، ھەڵبژاردەی عەرەبستانی سەعوودی پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئاسیای ١٩٩٦  و ھەڵبژاردەی ئەمریکا پاڵەوانی جامی کۆنکاکافی ١٩٩٨.ھەڵبژاردەی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان وەک دووەمی جامی ئاسیای ١٩٩٦ بەشداریان کرد.لەگەڵ ئەوەی ھەڵبژاردەی فەڕەنسا پاڵەوانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨ بوو بەڵام بەشداری نەکرد. یارییەکان لە دوو یاریگا ئەنجام دران، یاریگای ئازتێکا لە مەکسیکۆ سیتی میوانداری یارییەکانی کۆمەڵەی ئەی کرد، وە یاریگای خالیسکۆ لە گوادالاخارە میوانداری یارییەکانی کۆمەڵەی بی کرد.
ھەریەکە لە مەکسیک، ئەمریکا، بەڕازیل، سعودیە گەیشتنە قۆناغی پێش کۆتایی، لە یاری یەکەمدا بەڕازیل ڕووبەڕووی سعودیە بووەوە و بە ئەنجامی ٨–٢ توانی سەرکەوتن بەدەست بھێنێت، کە تێیدا ڕۆناڵدینھۆ ٣ گۆڵی تۆمارکرد. لە یاری دووەمدا، مەکسیکی وڵاتی خانەخوێ بە گۆڵێکی زێرینی کواوتێمۆک بلانکۆ کە لە خولەکی  "٩٧" تۆماری کرد، لە هەڵبژاردەی ئەمریکای بردەوە. لە یاریی کۆتاییدا، کە لە یاریگای ئازتێکا بە ئامادەبوونی ١١٠ ھەزارکەس بەرێوەچوو، ھەردوو ھەڵبژاردەی مەکسیک و بەڕازیل ڕووبەرووی یەک بوونەوە، لە گێمی یەکەم ھەرزوو مەکسیک گۆلی پێشکەوتنی لە ڕێگای میگێل زێپێدا لە خولەکی "١٣" تۆمارکرد، پاشان لە خولەکی "٢٨"خۆسێ مانوێل گۆڵی دووەمی مەکسیکی تۆمارکرد، پێش کۆتایی ھاتنی گێمی یەکەم ھەڵبژاردەی بەڕازیل لە خولەکی "٤٣" بە لێدانی سزا گۆڵی یەکەمی خۆی لە ڕێگای سێرجیۆ کلاودیۆ تۆمارکرد، لەسەرتای گێمی دووەم ھەڵبژاردەی بەڕازیل لە ڕێگای ڕۆنی لە خولەکی "٤٧" گۆڵی یەکسان بوونەوەیان تۆمارکرد، بەڵام زۆری نەبرد لە خولەکی ٥١ میگێل زێپێدا گۆلی دووەمی خۆی و سێیەمی مەکسیکی تۆمارکرد، لە خولەکی "٦٢" بلانکۆ گۆلی چوارەمی تۆمارکرد، لە خولەکی "٦٣" بەڕازیل گۆڵی سێیەمی لە ڕێگای زێ ڕۆبێرتۆ تۆمارکرد. یارییەکە بە ئەنجامی ٣-٤ کۆتایی هات و هەڵبژاردەی مەکسیک بۆ یەکەمجار لە مێژووی خۆیدا نازناوەکەی بەرزکردەوە.
سیانەی بەڕازیل( ٢٠٠٥-٢٠١٣)
جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٥ ساڵێک پێش جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ لە ئەڵمانیا بەڕێوەچوو. ئەڵمانیا وەک وڵاتی میوانداری پاڵەوانێتییەکە بەشداری کرد، ھەروەھا بەڕازیل کە جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢ و جامی کوپا ئەمریکای ٢٠٠٤ بەدەستھێنا، ئەرژەنتین کە پلەی دووەمی کۆپا ئەمریکای ٢٠٠٤ بوو،ھەروەھا ژاپۆن براوەی جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٠٤, و ھەڵبژاردەی مەکسیک کە جامی زێڕی کۆنکاکافی ٢٠٠٣بردەوە، و ھەڵبژاردەی تونس دوای بردنەوەی نازناوی جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠٠٤، و ھەڵبژاردەی یۆنان پاڵەوانی یۆرۆی ٢٠٠٤ی ئەورووپا و دواجار ھەڵبژاردەی نیوزیلاند، پاڵەوانی جامی ئۆقیانووسان لە ساڵی ٢٠٠٤ لە کۆمەڵەی یەکەمدا ئەرکەکە قورس نەبوو بۆ ھەڵبژاردەکانی ئەڵمانیا و ئەرژەنتین کە بە کۆکردنەوەی ٧ خاڵ پلەی یەکەمیان بەدەستھێنا بە جیاوازی گۆڵ ئەڵمانیا بە یەکەمی کۆمەڵەکەی دیارکرا بەم شێوەیە ھەردوو ھەڵبژاردە گەیشتنە قۆناغی دووەم. لەکاتێکدا لە کۆمەڵەی دووەم بوو، ئەنجامی چاوەڕواننەکراو تۆمار کرا، ھەڵبژاردەی مەکسیک بە کۆکردنەوەی ٧ خاڵ بەیەکەمی کۆمەڵەی دووەم سەرکەوتنی بۆ قۆناغی دووەم تۆمار کرد، لەکاتێکدا ھەڵبژاردەی بەرازیل پاڵەوانی جامی جیھانی لەیاری کۆمەڵەکان لە دۆخێکی باش نەبوو بە کۆکردنەوەی ٤ خاڵ بە جیاوازی گۆڵ لەگەڵ ھەڵبژاردەی ژاپۆن پلەی دووەمی بەدەستھێنا. وێنۆک|268x268px|[[ئادریانۆ باشترین یاریزان و گۆڵکاری (٥گۆڵ)  جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٥ .]] وێنۆک|200x200پیکسڵ|تۆپی تایبەتی جامی کیشوەرەکانی فیفا لە ساڵی [[جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٩|٢٠٠٩ لە ئەفریقای باشوور کە لەلایەن کۆمپانیای ئەدیداسەوە دروستکرابوو.]] لە یاریی یەکەمی قۆناغی پێش کۆتاییی ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین ڕووبەڕووی ھەڵبژاردەی مەکسیک بووەوە، یارییەک کە ئاسان نەبوو بۆ ئەرژەنتینییەکان و ڕووبەڕووی ئاستەنگی زۆر بوونەوە، پاش ئەوەی کاتی ئاسایی بە یەکسانبوونێکی ئەرێنی کۆتایی ھات، بەڵام لە کاتی زیادکراودا ھەردوو ھەڵبژاردە بە گۆڵێک بۆ ھەردوو لا یەکسان بوون، کە لەلایەن کارلۆس سالسیدۆی مەکسیکی و لوسیانۆ فیگێرۆا تۆمارکران. بۆ یەکلایکردنەوەی ئەنجامەکە پەنا بۆ لێدانە یەکلاکەرەوەکان بردرا لە ئەنجامدا ئەرژەنتین ٥–٦ یارییەکەی بردەوە دوای ئەوەی یاریزانی مەکسیکی، ڕیکاردۆ ئۆسۆریۆ لێدانەکەی لەدەستدا. لە یاریی دووەمدا ئەڵمانییەکان لەو بڕوایەدا بوون ئەرکەکەیان ئاسانە بەرامبەر بەڕازیل، ئەمەش بەھۆی ئەو ئاستەی لە کە لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا پێشکەشیان کرد، بەڵام ھەڵبژاردەی بەڕازیل ئاستێکی چاوەڕواننەکراوی پێشکەش کرد و توانی بەھێزەوە دەربکەوێت بەرامبەری ئەڵمانیا. لە کۆتاییدا لە ناو خاک و جەماوەر و یاریگای خۆیدا بە ئەنجامی ٣–٢ لە ئەڵمانیای بردەوە. گۆڵەکانی بەڕازیل لە ڕێگای ڕۆناڵدینھۆ و ئادریانۆ تۆمارکران.
لە یاریی کۆتاییدا ھەردوو ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین و بەڕازیل، لە یاریگای والدستادیۆن لە فرانکفۆرت، ڕووبەڕووی یەکتر بوونەوە، بەڕازیل توانی بە ئەنجامی ٤–١ یارییەکە لە ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین بباتەوە. گۆڵەکانی بەڕازیل لە ماوەی ٦٥ خولەکدا تۆمارکران، لەلایەن ڕۆناڵدینھۆ و کاکا و ئەدریانۆوە، لەکاتێکدا تاکە گۆڵی ئەرژەنتین لەلایەن پابلۆ ئایمار تۆمارکرا. بەڕازیل بۆ دووەمجار لە مێژووی خۆیدا نازناوەکەی بەرزکردەوە.ئادریانۆ خەڵاتی پێڵاوی زێڕینی وەرگرت بەھۆی تۆمارکردنی پێنج گۆڵ. ھەروەھا بەگشتی ٥٦ گۆڵ لەلایەن ٢٩ یاریزانەوە لەم خولەی جامی کیشوەرەکان تۆمارکران. لە ساڵی ٢٠٠٥ فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی تۆپی پێ بڕیاریدا کە پاڵەوانێتییەکە ھەر ٤ ساڵ جارێک بەڕێوەبچێت، بە پەسەندکردنی ولاتی ئامادەکاری جامی جیھانی فیفا، بەجۆرێک کە ساڵێک پێش جامی جیھانی پاڵەوانێتییەکە لە ھەمان وڵاتدا میوانداری جامی جیھانی وەک ھۆکارێک بۆ تاقیکردنەوەی ئاستی توانایی وڵاتی میواندار ئەنجام بدرێت. ھەروەھا وەک پاڵپیشتییەک بۆ ھەڵبژاردەی وڵاتی خانەخوێ کە بتوانێت زۆرترین یاری نێودەوڵەتی ئەنجام بدات وەک ئامادەکارییەک بۆ یارییەکانی جامی جیھانی.
لە یاری کۆتاییدا بەڕازیل ڕووبەڕووی ئەمریکا بووەوە، ئەمە دووەم ڕووبەڕووبوونەوەی ھەردوو ھەڵبژاردە بوو پاش ئەوەی لە قۆناغی کۆمەڵەکانیش ڕووبەرووی یەکتر بوونەوە. ھەڵبژاردەی ئەمریکا ئامادەبووانی یاریگای ئێلیس پارکی شۆک کرد، کاتێک لە ماوەی ٢٧ خولەکدا دوو گۆڵی تۆمارکرد، لە ڕێگای کلینت دێمبسی و لاندۆن دۆنۆڤان. بەڵام بەڕازیلییەکان لە گێمی دووەمدا ئەنجامەکەیان گۆری و توانیان ٣ گۆڵ تۆمار بکەن، لە ڕێگای لویس فابیانۆ و لوسیۆ، بەو ئەنجامە بۆ جاری دووەم لە لەسەر یەک و جاری سێیەم لە مێژوویدا نازناوەکەیان بەرزکردەوە. لویس فابیانۆ خەڵاتی پێڵاوی زێڕینی وەرگرت بەھۆی تۆمارکردنی پێنج گۆڵ. بەگشتی ٤٤ گۆڵ لەلایەن ٢٧ یاریزانی جیاوازەوە تۆمارکراون، تەنھا گۆڵێکیان وەک گۆڵی تایبەت تۆمارکراوە ئەو یاریزانەی بە ھەڵە گۆڵ لە خۆیان تۆماردەکات. جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣ لە بەڕازیل بەڕێوەچوو، و ٨ ھەڵبژاردە سەرکەوتن بۆ پاڵەوانێتییەکە. بەڕازیل وەک میواندار بەشداری کرد، ھەڵبژاردەی ئیسپانیا پاڵەوانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠،و پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا لە ساڵی ٢٠١٢ ژاپۆن پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١١، و مەکسیک، پاڵەوانی جامی زێڕینی کۆنکافی ٢٠١١، ئۆرۆگوای پاڵەوانی جامی ئەمریکای ٢٠١١، و تاھیتی پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئۆقیانووسیای ٢٠١٢، و ئیتاڵیا دووەمی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٢ و لە کۆتاییدا نەیجیریا پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقیای ٢٠١٣. لە کۆمەڵەی یەکەمدا ھەڵبژاردەی بەرازیل ھیچ کێشەیەکی نەبوو لە پێشەنگی کۆمەڵەکەیدا، بۆیە بە سێ سەرکەوتن لە پێشەنگی کۆمەڵەکەیدا بوو، لەنێویاندا سەرکەوتنی بەسەر ئیتاڵیادا، بە ئەنجامی ٤–٢. سەرەڕای ئەم دۆڕاندنە ئیتاڵیا توانی سەرکەوێت بۆ قۆناغی داھاتوو، دوای ئەوەی لە دوو سەرکەوتن و دۆڕانێک ٦ خاڵی بەدەستھێنا. لە کۆمەڵەی دووەمدا ئیسپانیا دوای کۆکردنەوەی ٩ خاڵ لە سێ سەرکەوتندا، لە پێشەنگی کۆمەڵەکەیدا بوو، یەکێک لە یارییەکانی لەگەڵ ھەڵبژاردەی تاھیتی بوو توانی بە ئەنجامی ١٠–٠ یارییەکە بباتەوە، بە تۆمارکردنی ١٥ گۆڵ لە قۆناغی کۆمەڵەکان، ژمارەی پێوانەی زۆرترین گۆڵ لە یارییەکدا و زۆرترین گۆڵ لە قۆناغی کۆمەڵەکان لە مێژووی پاڵەوانێتییەکەدا بەدەستھێنا. ڕاست|وێنۆک|276x276پیکسڵ|[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|هەڵبژاردەی بەرازیل چوارجار نازناوەکەی بەدەستهێناوە، ٣ جار لەسەریەک لە ساڵانی ٢٠٠٥ و ٢٠٠٩ و ٢٠١٣ بووە.]]لە قۆناغی پێش کۆتاییدا، ئیسپانیا ڕووبەڕووی ھەڵبژاردەی ئیتاڵیا بووەوە، لە دووبارەبوونەوەی سیناریۆی یاریی کۆتایی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٢, لە کاتی ئاسایی و زیادکراودا ھەردوو ھەڵبژاردە یەکسان بوون بەبێ گۆڵ، بۆیە پەنا بۆ لێدانەکانی یەکلاکەرەوە برا. ئیسپانیا بە ئەنجامی (٦–٥)یارییەکەی بردەوە و بۆیەکەم جار گەیشتە یاریی کۆتایی. لە لایەکی دیکەوە ھەڵبژاردەی بەڕازیل لە دۆخێکی باشتردا نەبوو لە ھەڵبژاردەی ئیسپانیا، کاتێک ڕووبەڕووی ئوروگوای بوووەوە، یارییەکە بۆ ھەردوو لا ئاسان نەبوو، بەڕازیل بە قورسی توانی بە ئەنجامی ٢–١ یارییەکە بباتەوە.لە یاری کۆتاییدا کە لە یاریگای بەناوبانگی ماراکانا لە ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣ بەڕێوەچوو، لە یاری کۆتاییدا کە لە یاریگای بەناوبانگی ماراکانا بەڕێوەچوو، بەڕازیل توانی بە بە گۆڵەکانی فرێد و نەیمار بە ئەنجامی ٣–٠ لە ئیسپانیا بباتەوە، و کۆتایی بەزنجیرە بردنەوە یەک لەدوای یەکەکانی ئیسپانیا بھێنێت کە لە ٢٩ یاریی فەرمیدا لە ماوەی سێساڵدا تۆماری کردبوو. بەم شێوەیە ھەڵبژاردەی بەڕازیل دەبێتە خاوەنی ژمارەی پێوانەی بە بەدەستھێنانی چوارەم نازناو لە مێژووی پاڵەوانییەتییەکە ھەروەھا یەکەم ھەڵبژاردەیە بۆ سێجار لەسەر یەک نازناوەکە بەرزبکاتەوە.
٢٠١٧
وێنۆک|212x212پیکسڵ|ئاهەنگی یاریزانانی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|هەلبژاردەی ئەڵمانیا بەبۆنەی بەدەستهێنانی نازنازی جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٧.]] جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٧ لە ١٧ی حوزەیران تا ٢ی تەممووزی ٢٠١٧ لە ڕووسیا بەڕێوەچوو، ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ڕووسیا بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی وەک وڵاتی میواندار بەشداری کرد، ھەروەھا ئەڵمانیا پاڵەوانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤، ئوسترالیا پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٥، چیلی پاڵەوانی کۆپا ئەمریکای ٢٠١٥، مەکسیک پاڵەوانی جامی کۆنکاکافی ٢٠١٥، نیووزیلاند پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئۆقیانووسیای ٢٠١٦، پورتوگال پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦، کامیروون پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠١٧، بەشدارییان کرد.
جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٢١ و ھەڵوەشاندنەوەی پاڵەوانێتییەکە
لە سەرەتادا بڕیار بوو جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٢١ لە قەتەر بەڕێوەبچێت کە وڵاتی میوانداری جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ بوو، کە لە ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ ڕاگەیەندرا؛ بەڵام نیگەرانییەکان سەبارەت بە بەرزی پلەی گەرمی لە وەرزی ھاویندا لە قەتەر، سەری ھەڵدا (ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی داوای گواستنەوەی جامی جیھانیی لە خشتەی مانگی حوزەیران-تەممووزەوە بۆ مانگەکانی تشرینی دووەم-کانوونی دووەم بکرێت). لە ٢٥ی شوباتی ٢٠١٥ ئەم باسانە بووە ھۆی ئەوەی فیفا بە فەرمی ڕای گەیاند کە جامی کیشوەرەکانی ٢٠٢١ دەگوازێتەوە بۆ وڵاتێکی تری یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا، بەم ھۆیەوە ھێشتا دەتوانرێت لە مانگی حوزەیران/تەممووزی ٢٠٢١ یارییەکان بەڕێوەبچێت، بەبێ ئەوەی کاریگەری لەسەر خولە ناوخۆیییەکان بکات. لە بەرامبەردا وەک قەرەبووکردنەوە، پاڵەوانێتییەکی دیکەی فیفا، وەک جامی جیھانی یانەکانی فیفای ٢٠٢١، دەتوانرێت لە قەتەر لە مانگەکانی تشرینی دووەم-کانوونی دووەمی ٢٠٢١ بەڕێوەبچێت، وەک ئامادەکاریی بۆ جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢. لە تشرینی یەکەم ٢٠١٧ فیفا پلانەکانی خۆی ئاشکرا کرد بۆ ھەڵوەشاندنەوەی جامی کیشوەرەکان تا ساڵی ٢٠٢١ و جێگرتنەوەی بە جامی جیھانی یانەکانی فیفا و زیادکردنی ٢٤ یانە بۆ ئەم پاڵەوانێتییە. لە ١٥ی ئازاری ٢٠١٩ فیفا بە فەرمی ڕای گەیاند کە جامی کیشوەرەکان ھەڵدەوەشێتەوە و لەبری ئەوە جامی جیھانیی یانەکانی فیفا فراوانتر دەکات.