cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
خەواریج
خەواریج یان الشراة واتای (گۆڕاوەکان) ئەندامانی گروپێک بوون کە دەرکەوتن لەیەکەم سەدەی ئیسلام لەکاتی یەکەم فیتنەدا. ئەویاخیبوونە دەستی پێکرد دژی دەسەڵاتی عەلی کوڕی ئەبووتالیب لەدوای ئەوەی ڕازی بوو بۆ ناوبژی لەگەڵ ڕکابەرەکەی کە موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان بوو، لەھەمان کاتدا خەواریجەکان ئیمامی عەلیان شەھید کرد و بۆ سەدان ساڵ بوونە سەرچاوەی ئاژاوە بۆ خەلافەت.
ناو
خەواریجەکان چەند ناو نازناوێکیان ھەیە:
وەچەندەھا ناو ناوەتۆرەی کەشیان ھەبوو وەک (المارقة)لە ئاین دەرچووان، (البغاة)یاخیبووان، (النواصب)دوژمنانی ئەھلی بەیت.
سەرچاوە
پۆل:پێرستە چاندییەکان پۆل:ئیسلام
توریشکێ
توریشکێ یان توریشک یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی شارەوانی لە یۆنینا
مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی شارەوانی لە یۆنینا مۆزەخانەیەکی یۆنینای یۆنانە.
فێستیڤاڵی ئەنیمەیشنی فلیپ
فێستیڤاڵی ئەنیمەیشنی فلیپ فێستیڤاڵێکی ئەنیمەیشنە کە بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن سەنتەری میدیای لایت ھاوس لە شاری وۆڵڤەرھامپتۆن لە بەڕیتانیا بەڕێوەدەچێت. یەکێکە لە دوو فێستیڤاڵەی کە لەلایەن لایت ھاوسەوە میوانداری دەکرێت و فێستیڤاڵەکەی تریان بەناوی دیففێستە. لە ساڵی ٢٠٠٤ دامەزراوە و دەست بەکاربووە. فێستیڤاڵەکە بریتییە لە پێشبڕکێی نێوان فیلمە ئەنیمەیشنەکان کە بە بەکارھێنانی تەکنیکە جیاوازەکان دروستکراون (ستۆپ-مۆشن، وێنەکێشانی ئەنیمەیشن، کاغەزی بڕاو، دیزاین و ھتد)، و پۆلێنکراون لە پۆلە جیاوازەکان بۆ خەڵات وەرگرتن.
دۆڵانقڕ
دۆڵانقڕ گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ھولەسو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
دۆڵانقڕ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئوچ دەرە و لە باشوور لەگەڵ گوندی خانقولی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قزقەپانی سەنگ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئۆتاخلی.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
کێڤن ئۆکۆنۆر (ئەکتەر)
کیڤن جەیمس ئۆکۆنۆر (لەدایکبووی ١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٦٣) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، ئەو کەسێکی دڵخواز و خۆشەویستە لەلایەن نووسەر/دەرھێنەر ستیڤن سۆمێرز و پاوڵ تۆماس ئەندەرسۆن، کە زۆرجار لە فیلمەکانیاندا ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
نەجییە کچی وەلید
نەجییەی کچی وەلید کوڕی موغەیرە ھاوەڵێکی پێغەمبەر بوو. کچی وەلید کوڕی موغەیرە و خوشکی خالید کوڕی وەلیدە. نەجییە یەکێک بوو لەو ژنانەی پێش ئەوەی مێردەکانیان ببنە موسڵمان ئەوان موسڵمان بوون. ھەندێک لەو ژنانە ڕێگرییان لێکرا کە کۆچ بکەن لەکاتێکدا مێردەکانیان ھێشتا موسڵمان نەبوون.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنە سەحابەکان پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم
پێڕستی گوندەکانی قەزای خانەقین
خانەقین ناوەندی قەزای خانەقینە لە ئیدارەی گەرمیان.
مەیدان
لە ٤٤ گوند پێکهاتووە:
بەمۆ
لە ١٢ گوند پێکهاتووە:
قۆرەتوو
لە ٧٣ گوند پێکهاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
برێندان فرایزەر
برێندان جەیمس فرایزەر (لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٦٨) ئەکتەری ئەمریکی-کەنەدییە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھاوڵاتیە سروشتیەکانی کەنەدا پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە تۆرۆنتۆوە پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی پۆل:ئەکتەرە تەلەڤیزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:خەڵکی ئەمریکی دوور لە وڵاتی خۆیان لە سویسڕا پۆل:دوور لە وڵاتانی ئەمریکی لە کەنەدا پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیستەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
سەرۆک کۆماری ڕووسیا
وێنۆک|ڤلادیمیر پوتین لە ساڵی ٢٠١٢ەوە سەرۆکی فیدراسیۆنی ڕووسیا و سەرۆکی دەوڵەتی فیدراسیۆنی ڕووسیا و ھەروەھا فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکانی ڕووسیایە. سەرۆکایەتی کۆمار بەرزترین نووسینگەی سیاسییە لە ڕووسیا. فۆڕمی مۆدێرنی ئەم ھەڵوێستە ڕەگ و ڕیشەی لە سەرۆکایەتی کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤیەتی ڕووسیا (RSFSR)ەوە ھەیە. پێگەی سەرۆک کۆمار لە دەستووری یەکێتی سۆڤیەتدا لە ساڵی ١٩٧٧ دامەزرا بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی کاریگەرتر سەرکردایەتی یەکێتی سۆڤیەت بکات. لە ساڵی ١٩٩١ بۆریس یەڵسین یەکەم ئەندامی پارتی کۆمۆنیستی یەکێتی سۆڤیەت بوو کە بە سەرۆک کۆمار ھەڵبژێردرا. ڕۆڵێکی گرنگی ھەبوو لە ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتی سۆڤیەت، کە بووە ھۆی گۆڕینی یەکێتی سۆڤیەت بۆ فیدراسیۆنی ڕووسیا. دوای زنجیرەیەک فەزیحە و گومان لە سەرکردایەتییەکەی، توندوتیژی لە سەرانسەری مۆسکۆدا سەریھەڵدا، دوای قەیرانی دەستووری ڕووسیا لە ساڵی ١٩٩٣. لە ئەنجامدا دەستووری نوێی ڕووسیا پێناسە کرا و جێبەجێ کرا، کە لە ساڵی ١٩٩٣ەوە بە ھەموارکردن و گۆڕانکارییەوە کاری پێدەکرێت. لە دەستووردا ھاتووە کە حکوومەتی ڕووسیا سیستەمێکی نیمچە سەرۆکایەتییە کە سەرۆکی ڕووسیا لە حکوومەتی ڕووسیا جیا دەکاتەوە کە دەسەڵاتی جێبەجێکردن بەکاردەھێنێت. لە ھەموو ئەو حاڵەتانەی کە سەرۆکی فیدراسیۆنی ڕووسیا ناتوانێت ئەرکەکانی جێبەجێ بکات، ئەو ئەرکانە بە شێوەیەکی کاتی دەدرێنە دەست سەرۆکوەزیرانی ڕووسیا. دەسەڵاتەکانی سەرۆکی ڕووسیا بریتین لە جێبەجێکردنی یاساکانی فیدراڵی، دانانی وەزیر و بەرپرسانی دیپلۆماسی فیدراڵی، دەسەڵاتی ڕێکخستنی و دادوەری، و ئەنجامدانی پەیماننامە لەگەڵ دەسەڵاتە بیانییەکان بە ڕاوێژ و ڕەزامەندی دومای دەوڵەت و ئەنجومەنی… فیدراسیۆنی ڕووسیا. ھەروەھا سەرۆک دەسەڵاتی ئەوەی ھەیە کە لێبوردنی فیدراڵی بدات و لە بارودۆخێکی نائاساییدا پەرلەمانی فیدراڵی ڕووسیا کۆبکاتەوە یان دوابخات. ھەروەھا سەرۆک کۆمار سیاسەتی دەرەوە و ناوخۆی فیدراسیۆنی ڕووسیا ئاڕاستە دەکات. سەرۆکی ڕووسیا ڕاستەوخۆ بە دەنگی جەماوەری بۆ ماوەی شەش ساڵ ھەڵدەبژێردرێت. دەستووری فیدراسیۆنی ڕووسیا سنووری خولی سەرۆکایەتیی وڵاتەکەی داناوە و ڕێگە نادات سەرۆکێک لە دوو خول زیاتر خزمەت بکات؛ بەڵام ئەم سنووردارکردنەی کە دەستوور دامەزراندووە، لە دوای پەسەندکردنی لە ساڵی ١٩٩٣ەوە، تا ڕادەیەکی زۆر بە ھەموارکردنەوەی دەستووری ڕووسیا لە ساڵی ٢٠٢٠دا پێداچوونەوەی بۆ کراوە. یەکێک لە گۆڕانکارییە پەسەندکراوەکان ڕێگە بە ھەردوو ڤلادیمێر پوتین و دیمیتری مێدڤێدێڤ دەدات کە جارێکی دیکە خۆیان بۆ پۆستی سەرۆک کۆمار کاندید بکەنەوە بەبێ گوێدانە خولی پێشوویان. سەرۆکی ئێستای ڕووسیا ڤلادیمێر پوتینە کە لە مانگی ئایاری ٢٠١٢ لە چوارەمین ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیدا سەرکەوتنی بەدەستھێنا و بۆ سێیەمجار بوو بە سەرۆکی ڕووسیا. لە مانگی ئازاری ٢٠١٨دا دووبارە ھەڵبژێردرایەوە و لە مانگی ئایاری ھەمان ساڵدا خولی نوێی سەرۆکایەتی دەستیپێکرد. بەپێی گۆڕانکارییە نوێیەکانی دەستووری ڕووسیا، لە ساڵی ٢٠٢٤دا مافی خۆی دەبێت بۆ ھەڵبژاردن.
شایستەیی
کاندیدی سەرۆکایەتی کۆماری ڕووسیا دەبێت ھاوڵاتی فیدراسیۆنی ڕووسیا بێت و تەمەنی لانی کەم ٣٥ ساڵ بێت و بەلایەنی کەمەوە ٢٥ ساڵ دانیشتووی ھەمیشەیی ڕووسیا بێت و ڕەگەزنامەی بیانی و ئیقامەی بیانی نەبێت و پێشتریش ھیچ ڕەگەزنامەیەکی نەبووبێت. دوای ھەموارکردنەوەی دەستووری ڕووسیا لە ساڵی ٢٠٢٠، مەرجی مانەوەی ھەمیشەیی لە ڕووسیا لە ١٠ ساڵەوە بۆ ٢٥ ساڵ بەرزکرایەوە، ھەروەھا مەرجێکی نوێ خرایە بواری جێبەجێکردنەوە کە ڕێگری لە کاندیدێکی سەرۆکایەتی کۆماری عێراق نەتوانێت ڕەگەزنامەی وڵاتانی دیکەی ھەبێت یان مۆڵەتی ئیقامەی بیانی بەدەستبھێنێت.
دەستووری ڕووسیا ژمارەی خولەکانی سەرۆک کۆمار بۆ دوو خول سنووردار دەکات. پێشتر دەستوور تەنھا سەرۆکی ھەرێم بۆ دوو خولی «یەک لەدوای یەک» سنووردار کردبوو و ڕێگەی بە سەرۆکی پێشوو دەدا دوای یەک خول بۆ دوو خولی دیکە ھەڵبژێردرێتەوە. دوای گۆڕانکارییە دەستوورییەکان لە ساڵی ٢٠٢٠، بەشێوەیەکی گشتی خولەکە گۆڕدرا بۆ دوو خول، سەرۆکەکانیش ناتوانن لە دوو خول زیاتر لەژێر ھیچ بارودۆخێکدا خزمەت بکەن، بەڵکو ڕێگەیان بە سەرۆکی ئێستا و سەرۆکی پێشوو (پۆتین و مێدڤێدێڤ) داوە خۆیان کاندید بکەنەوە بۆ دووبارە ھەڵبژاردنەوە.
ھەڵبژاردن
ھەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار بە شێوەیەکی سەرەکی بە یاسای ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی (PEL) و گەرەنتییە بنەڕەتییەکانی مافی ھەڵبژاردن (BGL) ڕێکدەخرێت. ئەنجومەنی فیدراسیۆنی ڕووسیا ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی وڵاتەکەی ڕادەگەیەنێت. ئەگەر ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە کاتی خۆیدا ئەنجام نەدرێت، کۆمیسیۆنی ناوەندی ھەڵبژاردنەکان ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ڕادەگەیەنێت. ڕۆژی ھەڵبژاردن دووەم یەکشەممەی مانگە و بازنەی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی کۆمار تەواوی خاکی فیدراسیۆنی ڕووسیایە. ھەر فراکسیۆنێک لە دۆمای ویلایەتی، ئەنجومەنی خوارەوەی پەرلەمانی فیدراڵی ڕووسیا، مافی خۆیەتی کاندیدێک بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی کاندید بکات. کەمترین واژوو بۆ کاندیدێکی سەرۆکایەتی کۆمار کە لەلایەن لایەنێکی سیاسی بێ نوێنەرەوە لە پەرلەمانی فیدراڵی کاندید دەکرێت، ١٠٠ ھەزار واژوویە، کە لە ٢ ملیۆن واژوو پێش ھەموارکردنەوەی دەستووری ساڵی ٢٠٢٠ کەمکراوەتەوە.
لە ساڵی ٢٠٠٨ لە سەردەمی حکوومەتی دیمیتری مێدڤێدێڤ ماوەی ھەر خولێکی سەرۆکایەتی لە چوار ساڵەوە بۆ شەش ساڵ زیادکرا. ئەگەر ھیچ کاندیدێک بە زۆرینەی ڕەھا لە خولی یەکەمدا سەرکەوتن بەدەست نەھێنا، ئەوا خولی دووەمی ھەڵبژاردن لەنێوان ئەو دوو کاندیدەدا ئەنجام دەدرێت کە زۆرترین دەنگیان بەدەستھێناوە. دوایین ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە ساڵی ٢٠١٨ ئەنجامدرا و ھەڵبژاردنی داھاتووش لە ساڵی ٢٠٢٤ بەڕێوەدەچێت.
پۆڵ دی ڕێستا
وێنۆک
سەرۆک کۆماری ڕووسیا
سەرچاوەکان
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ڕووسی پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ڕووسیا پۆل:حکومەتی ڕووسیا
پۆڵ دی ڕێستا
پۆڵ دی ڕێستا (لەدایکبووی ١٦ی نیسانی ١٩٦٦ لە لیڤینگستۆن وێست لۆسیان) شۆفێری پێشبڕکێی ئۆتۆمبیلی سکۆتلەندییە. پاڵەوانی ئێستای DTM، پۆڵ یاری (فۆرمولا یەک)ی لە ٢٠١١ لە گراند پریکسی ئوستراڵی لەگەڵ هێزی هیندستان کۆتایی بە خاڵەکان هێنا لە پلەی دەیەم.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:زیندووان
ئاباجالی ئەڤراز
ئاباجالی ئەڤراز گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نازیا ئەڤراز، ناوچەی نازی، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئاباجالی ئەڤراز ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە پەیڕەوی ئایینی ئیسلام(شیعە) دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سکا
سکا یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
لیبێریا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
لیبێریا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
پێشبڕکێی ڤیرجین
وێنۆک
پێشبڕکێی ڤیرجین تیمێکی پێشبڕکێی فۆرمولا یەکە، کە لە وەرزی ٢٠١٠ی فۆرمولا یەک یاری کرد. ڕێگە بەم تیمە درا کە پەیوەندی بکەن بە F1 وەک مانۆر گراند پریکس لە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩. یەکێک بوو لە چوار یانە نوێیەکە بۆ پێشبڕکێ لە وەرزی ٢٠١٠ لە ٣٠ تشرینی دووەم، FIA لیستێکی پێداچوونەوەی بڵاوکردەوە کە ناوی تیمەکەی وەک پێشبڕکێی ڤێرجین دیاریکرد. گرووپی ڤێرجنی ڕیچارد برانسۆن سپۆنسەری نازناوی تیپەکەیە، کە لە ١٥یی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ دەستبەکار بوو.
مالیک
وێنۆک|مالیک، دەرگاوانی جەھەنەم مالیک، دەرگاوانی جەھەنەم بەپێی باوەڕی موسوڵمانان یەکێکە لە فریشەتەکان و دەرگاوانی جەھەنەم. لە قورئاندا باس کراوە:
دووبارە و دووبارە (خاتوو مارڤڵ)
"دووبارە و دووبارە" پێنجەمین ئەڵقەی کورتەزنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی خاتوو مارڤڵە، کە لەلایەن کۆمیکەکانی ماڕڤڵ دروست کراوە و کارەکتەری خاتوو مارڤڵی تێدایە. بەدوای کامالا خاندا دێت کە لە ئێستاوە تا ساڵی ١٩٤٧ گەشتی کات دەکات و عائیشەی داپیرە گەورەی دەبینێت و لە کاتی دابەشکردنی ھیندستاندا. ئەڵقەکە بەشێکە لە جیھانی سینەماییی مارڤڵ، بە بەردەوامی لەگەڵ فیلمەکانی لیستی جیھانی سینەمای مارڤڵ. لە نووسینی فاتیمە ئەسغەر و دەرھێنانی شەرمین عوبەید-چینۆی بووە.
ئیمان ڤێلانی ڕۆڵی کەملا خان ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت، شانبەشانی مات لینتز، زینۆبیا شرۆف، ڕیش شا، سامینا ئەحمەد، فەواد خان، نیمرا بوچا، مەھویش حەیات، ئەداکو ئۆنۆنۆگبۆ، ئارامیس نایت. عوبەید-چینۆی تا مانگی ئەیلوولی ٢٠٢٠ پەیوەندی بە زنجیرەکە کرد بۆ دەرھێنانی دوو ئەڵقە.
"دووبارە و دووبارە" لە ٦ی تەممووزی ٢٠٢٢ لە کەناڵی دیزنی+ بڵاوکرایەوە.
چیرۆک
لە ھیندستان، ساڵی ١٩٤٢، عائیشە پەنا بۆ گوندێک دەبات، لەوێ حەسەن، چالاکوانێکی سەربەخۆیی ھیندستان، خواردن و شوێنی نیشتەجێبوونی پێشکەش دەکات. عاشقی یەکتری دەبن و منداڵێکیان دەبێت بە ناوی سەنا. دوای پێنج ساڵ لە ساڵی ١٩٤٧، نەجمە ھاوڕێی پێشووی عائیشە دەدۆزێتەوە و فەرمانی پێدەکات کە دەستبەندی ئەم دووەمیان وەربگرێتەوە. عائیشە لای سانا جێی دەھێڵێت و ھەوڵ دەدات لەگەڵ خێزانەکەی لە کاتی دابەشکردنی ھیندستاندا ھەڵبێت بۆ نەتەوەی نوێی پاکستان بەڵام نەجما دەیدۆزێتەوە و چەقۆی لێدەدات. حەسەن و سانا لەو ئاژاوەدا جیا دەبنەوە. کەمەلا کچە نەوەیەکی عائیشە لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە دەردەکەوێت و توانای کارلێککردنی لەگەڵ عائیشە ھەیە، کە پێش مردنی داوای لێدەکات ڕێنمایی سانا بکات. کامالا بە جادووکردنی ڕێنوێنیکردنی ئەستێرەکان بۆ ئەوەی سانا بەرەو باوکی ببات، تێدەگات کە ئەو کەسە بووە کە قەدەری یەکگرتنەوەیان بووە.
بە گەڕانەوە بۆ ئێستا، بۆی دەردەکەوێت کە لێدانی نەجمە ڕەھەندی پەردەی نووری کردووەتەوە، کە لە زەوی جیای دەکاتەوە، بەڵام ھەرکەسێک کارلێکی لەگەڵدا بکات دەبێتە ھەڵم و دەمرێت. نەجمە دەسەڵاتی خۆی دەگوازێتەوە بۆ کامەرانی کوڕی پێش ئەوەی خۆی بکاتە قوربانی بۆ داخستنی پەردە. سانا و مونیبەی کچەکەی کامالا دەدۆزنەوە و ئەم دووەمیان دەسەڵاتەکانی کچەکەی قبوڵ دەکات. ھاوکات کامەران پەنا دەباتە لای باشترین ھاوڕێی کامالا برۆنۆ کارێلی. دوای ئەوەی لەلایەن فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی بەشی کۆنترۆڵکردنی زیانەکانەوە ھێرش دەکرێتە سەریان، کامەران فڕۆکەکە لەناو دەبات، بەڵام تەقینەوەکەی فرۆشگاکەی خوارەوەیان دەتەقێنێتەوە.
پەرەپێدان
لە مانگی ئابی ٢٠١٩، ستۆدیۆکانی مارڤڵ دەستی بە پەرەپێدانی زنجیرەیەکی تەلەفزیۆنی خاتوو. مارڤڵ بۆ خزمەتگوزاری پەیجی دیزنی+ کرد. لە مانگی ئەیلولی ٢٠٢٠، شەرمین عوبەید-چینۆی بەکرێ گیرا بۆ دەرهێنانی سێ ئەڵقە، دواجار دەرهێنانی بۆ دوو زنجیرە کرد، لەنێوانیاندا زنجیرەی پێنجەم. بەرهەمهێنەرانی جێبەجێکار بریتین لە کیڤن فیج، لویس دیسپۆزیتۆ، ڤیکتۆریا ئەلۆنسۆ و براد ویندەربام لە ستۆدیۆکانی مارڤڵ، جگە لە سانا ئامانات هاوکارە بۆ دروستکردنی کامالا خان و دەرهێنەری سەرەکی عادل ئەل عەربی و بیلال فەلاح و سەرۆکی نووسەر بیشا ک. ئەڵقەی پێنجەم بە ناوی "دووبارە و دووبارە" لەلایەن فاتیمە ئەسغەرەوە نووسراوە، و لە ٦ی تەمموزی ٢٠٢٢ لە کەناڵی دیزنی+ بڵاوکرایەوە.
ملانێ
ملانێ یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
نیوزیلاندییەکان
وێنۆک|کۆمەڵێک گەنجی نیوزلەندی لە خۆپیشاندانێکی ناڕەزایەتی گۆڕانی کەشوهەوا لە ویلنگتۆن، ساڵی ٢٠١٩|180px نیووزیلاندییەکان خەڵکی نیووزلەندان، نیووزیلاند وڵاتێکی فرەنەتەوەیییە، شوێنی چەندین خەڵکی نەتەوەیی جیاوازە. لە سەرەتادا تەنھا دانیشتووانی ڕەسەنی ماوری لەخۆدەگرت و نیووزلەندییە ئەورووپییەکان لە سەدەی ١٩یەمەوە زاڵ بوون بەسەر پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتووانەکەدا، کە بە شێوەیەکی سەرەکی بە ڕەچەڵەک سکۆتلەندی، ئینگلیز، وێڵزی و ئێرلەندی لەخۆدەگرێت، لەگەڵ ڕێژەیەکی کەمتر لە ڕەچەڵەکی ئەورووپی وەک فەرەنسی، ھۆڵەندی، سکاندیناڤیاکان، و سلاڤەکانی باشوور. ژمارەی دانیشتووانی نیشتەجێی نیووزلەندا تا مانگی حوزەیرانی ٢٠١٣ نزیکەی ٤٫٤٧ ملیۆن کەس بووە، ھەرچەندە نزیکەی ٢٢٠ ھەزاریان کەمتر لە پێنج ساڵ لەو وڵاتە نیشتەجێ بوون. ژمارەی دانیشتووانی نیووزلەندا نزیکەی ٥٬١٢٤٬١٠٠ کەس بوو (تا حوزەیرانی ٢٠٢٢).
١٩١٢ - ١٩١٣ مۆزەخانەی جەنگی
١٩١٢–١٩١٣ مۆزەخانەی جەنگی مۆزەخانەیەکی شاری یۆنینای یۆنانە. ئەم دامەزراوەیە لە کاتی شەڕەکانی بەڵکان وەک بارەگایەکی سەرەکی بەکار ھات. ساڵی ١٩٥٠ ئاسانکاری بۆ کراوە، پێشانگاکە چەندین تابلۆ و قەڵغان و وشکە و چەک و چەندین شتی دیکە لە خۆ دەگرێت.
وێنۆک|250px|ژوورێکی (١٩١٢–١٩١٣ مۆزەخانەی جەنگی)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مۆزەخانەکان بەپێی ساڵی دامەزران پۆل:مۆزەخانەکان
قۆریان
قۆریان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھێرۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قۆریان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کۆخان و لە باشوور لەگەڵ شارەدێی ھێرۆ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بێورانی سەرێ لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بیکلۆی خواروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دەیەی ٢٠٠٠
وێنۆک دەیەی ٢٠٠٠ یەکەم دەیەی ھەزارەی سێیەمە کە لە یەکەمی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠ دەستی پێکردووە و لە کۆتا ڕۆژی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ کۆتایی ھاتووە. ئەم دەیەیە شایەتی تەشەنەسەندنی جیھانگیری بوو لە سایەی گەشەی ئینتەرنێت، کە یارمەتیدەر بوو لە باشتربوونی پەیوەندییەکان و ئاڵوگۆڕی زانیاری لە نێوان بەشەکانی جیھاندا. ھەروەھا دەستی کرد بە نیشاندانی کاریگەرییەکانی گەشەی ئابووری لەسەر ژینگە بەھۆی زیادبوونی خواست لەسەر وزە لە ھەمان کاتدا سەرچاوە تەقلیدییەکان کەم بووەوە. لە کۆتایی ئەو دەیەیەدا قەیرانی ئابووری سێبەرێکی ڕەشی خستە سەر کۆمەڵگای پێشکەوتوو و گەشەسەندووەکان کە تا ئەمڕۆش بەدەست کاریگەرییەکانیەوە دەناڵێنن.
بێسەڵمێن
بێسەلمێن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی وارماوا، قەزای شارەزوور، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بێسەلمێن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ بەنداوی دەربەندیخان و لە باشوور لەگەڵ گوندی تووەقوت و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ بەنداوی دەربەندیخان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی بەردینە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
لۆمباردەکان
وێنۆک|شانشینی لۆمبارد لە ئیتالیا لۆمباردەکان (یاخوود لانگۆباردەکان (بە لایتینی: لانگۆباردی) خەلکانی جێرمانی بوون ، کە فەرمانڕەوایی زۆربەی نیمچە دوورگەی ئیتاڵیایان دەکرد لە ٥٨٨ بۆ ٧٧٤. مێژوونووسی لۆمباردەکان پۆڵ دیکۆن لە کتێبی مێژوویی سەدەکانی ناوەڕاستی لۆمباردی، (لەنێوان ٧٨٧ بۆ ٧٩٦) نووسییەتی کە لۆمباردەکان لە ھۆزێکی بچووکەوە ھاتوون بە ناوی وینیلی لۆمباردەکان پێش ئەوەی کۆچ بکەن بۆ خاکی نوێ لە باکووری سکاندیڤیا دەژیان نووسەرانی سەردەمی ڕۆمانی سەدەی یەکی زاینی ڕاپۆرتیان لەبارەی خەلکی لۆمباردی نوسیوە و وەک خەڵکانی سوبیانی ناساندوویانن. ھەرچۆنێک بێت لە خاکە نوێیەکە لەگەل نەمسا و سلۆڤاکیا و لە باشوور لەگەل ڕووباری دانووب کە دواتر دەستیان کرد بە جەنگان لەگەل ھێرلوویەکان و لەناویان بردن لە سەدەی شەشی زاینی. و بەبەردەوامی جەنگیان لەگەل گێپیدەکان کرد، پاشای لۆمباردەکان ئاودۆین سەرکردەی گێپیدەکان سووریسیندی بەزاند لە ٥٥١ یان ٥٥٢، دواتر جێنشینە سەرکەوتووەکەی کوڕەکەی ئاودۆین بەناوی ئالبۆین گێپیدەکانی لەناوبرد لە ٥٦٧،
دوای ئەم سەرکەوتنە، ئالبۆین بڕیاری دا کە خەڵکەکەی بەرەو ئیتاڵیا ببات، کە وڵاتەکە بە تەواوی ژێر دەکەوت لە ژمارەی دانیشتووان و لە بارێکی کارەساتبار دابوو دوای جەنگە درێژ خایەنەکانی گۆسیک (٥٣٥--٥٥٤) لەنێوان ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتینی و شانشینی ئۆسترۆگۆسیک. لۆمباردەکان سکاندیناڤیایان جێھێشت بەرەو ئەڵمانیا ڕۆیشتن، ھەرچۆنێک بێت و پێش ئەوەی لۆمباردەکان بگەن بە ئەڵمانیا نەمسایەکان و سلۆڤینیایەکان ئەڵمانیان بەجێھێشت چەن دەیەیەک پێش ئەوەی لۆمباردەکان بگەن بە ئیتاڵیا، لەکۆتایدا لۆمباردەکان ئیتاڵیایان داگیر کرد، و داگیرکارییە بێ ڕکابەرەکییەکانیان وایکرد کەوا تا کۆتای ٥٦٩ تەواوی ناوەڕاستی باکووری ئیتاڵیا داگیربکەن وەک شارە سەرەکییەکانی ڕووباری پۆ جگە لە شاری پاڤیا کەدواتر لە ٥٧٢ شارەکە کەوت، لەھەمان کاتدا ئەوان ناوچەکانی ناوەڕاستی ئیتاڵیا و باکووری ئیتاڵیایان بەڕێوە دەبرد؛ و شانشینی لۆمباردیان لە باکوور و ناوەراستی ئیتاڵیا دامەزراند دواتیار ناویان شانشینی ئیتاڵیا کە لە سەدەی ھەشتدا شانشینەکە گەیشتە لووتکە لەژێر فەرمانڕەوا لیوتپراند. لە ٧٧٤ شانشینەکە لەلایەن پاشای فرانکەکان شارلمان داگیرکرا و بەسترایەوە بە ئیمپراتۆرییەتی فرانک. ھەرچۆنێک بێت خانەدانەکانی لۆمبارد بەردەوام بوون لە فەرمانڕەوایەتی کردنی بەشەکانی باشووری نیمچە دوورگەکانی ئیتاڵیا بەباشی تا سەدەی ١١ی زاینی، و دواتر لەلایەن نۆرمانەکانەوە ئەوێش داگیرکرا و ھەرچۆنێک بێت ھێشتا خاکەکە لەژیر لۆمباردەکان مابوویەوە.
ناو
بەپێی مێژوویی دێرینی خۆیان، لۆمباردەکان بەخۆیان ئەوت وینیلی، تا دوای سەرکەوتنە زۆرەکانیان بەسەر ڤانداڵەکان لە سەدەی یەک، ناوی خۆیان گۆری بۆ لۆمباردەکان ناوی وینیلی بە مانای گورگ دێت، کە پەیوەندیدارە بە سەرەکییە ئەڵمانە-پرۆتۆیەکان (*wulfaz 'wolf')
بنەڕەتە ئەفسانەیییەکان
بەپێی ئەفسانەکانیان لۆمباردەکان دەگەڕێنەوە بۆ سکاندیڤانیابنچینەی لۆمباردییەکان لە باکووری ئەورووپا بە جینەکان پشتگیری دەکرێت مرۆڤناسیشوێنەواناسی و بەڵگە سەرەتایییەکانھەژماری ئەفسانەیی بنچینە، مێژوو، ڕاھێنانی لۆمباردییەکان لەلایەن پۆڵ دیکۆنەوە نوسراوە (Historia Langobardorum - مێژووی لۆمباردەکان) لە سەدەی ھەشتەمی زاینی، بەھەرحال سەرچاوەی سەرەکی پۆڵ بۆ لۆمباردەکان لە سەدەی حەوتەوەیە (Origo Gentis Langobardorum بنچینەی خەڵکانی لۆمبارد ) ھەرچۆنێک بێت کتێبەکەی باس لە چیرۆکی ھۆزێکی بچووک دەکات کە پێیان ئەوترا وینیلی لە باشووری سکاندیناڤیا ئەژیان
تێبینییەکان
<references group="تێبینی"/>
مێژووی نیوزیلاند
وێنۆک|180px مێژووی نیووزیلاند مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ساڵانی ١٣٢٠ بۆ ١٣٥٠ی زایینی، کاتێک قۆناغی سەرەکی نیشتەجێبوون دەستیپێکردووە، دوای ئەوەی لەلایەن پۆلینیزییەکانەوە دۆزرایەوە و نیشتەجێکرا، کە پەرەیان بە کولتوورێکی جیاوازی ماوری دا. کەشتیوانی ھۆڵەندی ئەبێل تاسمان بووە یەکەم ئەورووپی کە سەردانی نیووزلەندا بکات. کاپتن جەیمز کوک کە لە مانگی ١٠ ساڵی ١٧٦٩ گەیشتە کەنارەکانی وڵاتێکی دوور، بووە یەکەم ئەورووپی کە توانی بەناو وڵاتەکەدا گەشت بکات و بیخاتە سەر نەخشە. لە کۆتایی سەدەی ھەژدەھەمەوە بە بەردەوامی گەشتیاران، دەریاوانان، بازرگانان و سەرگەردانەکان ھاتوونەتە وڵاتەکە. لە ساڵانی ١٩٣٠ەوە ئابووری ڕێکخراوە و ڕێڕەوێک بۆ خۆشگوزەرانی گشتی دانیشتووان دانراوە. لە ساڵی ١٩٧٣ بەھۆی قەیرانی وزەی جیھانییەوە، ئابووری وڵاتەکە زیانێکی زۆری بەرکەوت.
باراجووق
باراجووق گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
باراجووق ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
عەبباس کوڕی فیرناس
ئەبولقاسم عەبباس کوڕی فیرناس کوڕی ویرداس تاکورینی  لە ڕۆندا لە ئیسپانیا لە دایک بووە، لە سەردەمی خەلافەتی ئومەوی لە ئەندەلوس، بەوە بەناوبانگ بوو کە یەکەم کەس بووە ھەوڵی فڕینی داوە. ھەروەھا شاعیریش بوو، زاناش بوو بە بیرکاری و گەردوونناسی و کیمیا.
ئیبن فەرنای لە ڕۆژاوادا بە لاتینی ناسراوە بە (Armen Firman)  ، لەگەڵ ئەوەش چەند سەرچاوەیەکیش ھەن دەڵێن کە ئەمانە دوو کەسی جیاوازن.
ژیانی
وێنۆک|پردی عەبباس کوڕی فیرناس لە قورتوبە. عەبباس کوڕی فیرناس لە (تاکورنا) لە ڕۆندە، لە خێزانێکی بە ڕەگەز ئەمازیغی  لە بەنی ئومەییە،  دواتر لە قورتوبە ژیاوە و خوێندویەتی، و شارەزا بووە لە فەلسەفە و کیمیا و گەردونناسی. ھاوسەردەمی ئەلحەکەم بن ھوشام و کوڕەکەی عەبدولڕەحمان و نەوەکەشی محەممەد بووە،  زیرەک بوو، ھەتا عەبدولڕەحمان کردبووی بە مامۆستای خۆی لە گەردونناسی. ناویان دەنا (حكيم الأندلس) حەکیمی ئەندەلوس. شاعیریش بوو، توانی کتێبی (العروض)ی خەلیل بن ئەحمەدی فەڕاھیدی لێک بداتەوە.
ناوبانگی ئیبن فەرناس دەگەڕێتەوە بۆ ئەو داھێنانانەی کە پێش سەردەمەکەی کەوتووە، ئیبن فەرناس تاوانبار کرا بە کوفر و بێ دینی، و دادگایی کرا لە مزگەوتی قورتوبە، بەرامبەر گشتی، کە کۆتایی ھات بە بێتاوان کردنی کە تاوانبار کرابوو بە چەند سکاڵایەک و نەزانی. کۆچی دوایی کرد لە کۆتاییەکانی سەردەمی ئەمیر (محەممەد بن عەبدولڕەحمان).
کارەکانی
ئیبن فەرناس کاتژمێرێکی ئاوی درووست کرد ناسراو بوو بە ناوی (الميقاتة)، و گەیشتە ڕێگەی خۆی بۆ درووستکردنی شووشەی ڕوون لە بەرد،  ھەروەھا چاویلکەی پزیشکیشی دروست کردووە، ھەروەھا ئامێری (Armillary sphere)یش کە پێکدێت لە زنجیرەیەک ئەڵقە، جووڵانی ھەسارەکان و ئەستێرەکان دەنوێنێ، و پەرەی بە ڕێگەیەک داوە بۆ بڕینی بەردی کوارتز لە ئەندەلوس بێ ئەوەی لە ئەندەلوسەوە بینێرن بۆ میسڕ تا بیبڕن.
لە ماڵەکەیدا، ئیبن فیرناس ژوورێکی درووستکرد وەکو نمونەیەک کە ڕوواڵەتی ئاسمان بدات، تیایدا ئەستێرەکان و ھەسارەکان و برووسکەکان، کە چەند تەکنەلۆژیایەک بەڕێوەی دەبرد لە ژێر ماڵەکەی.
بەڵام مەزنترین داھێنانەکانی، بریتییە لە بەکارھێنانی دوو باڵ بۆ ھەوڵدانی فڕین، کە مەقەڕڕی باسی لێوە کردووە،  تا پێش (إلمر المالمسبوري) بکەوێت لە فڕین بە فڕۆکەی (Glider) لە  ئینگلتەرا نێوان ساڵانی ١٠٠٠-١٠١٠ کە کەسی نەبنیەوە دۆکیومێنتی بکات.
ڕیزلێنانی
بەم دواییانە، بە ڕێزگرتن لە ناوی، دەمە ھەیڤێک بەناوی ئەو کراوە. ھەروەھا پەیکەرێکیشی بۆ درووستکراوە بەرامبەر فڕۆکەخانەیەک لە بەغدا، لەسەری نووسراوە "یەکەم فڕۆکەوانی عەرەبی لە ئەندەلوس لە دایک بووە". لیبیاش چاپیکی پۆستەیی بەناوی ئەو دەرکرد، ھەروەھا میوانخانەیەکی فڕۆکەخانە لە تەڕابلوس، ھەروەھا فڕۆکەخانەی باکووری بەغدا بەناو کراوە. و لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١١، پردی عەبباس بن فیرناس درووست کرا لە قورتوبە لەسەر دەریاچەی دۆڵی گەورە، لە ناوەڕاستەکەی پەیکەرێکی ئیبن فیرناس درووستکراوە دوو باڵی پێوە جێگیر کراوە کە درێژ دەبنەوە تا کۆتاییەکانی پردەکە، ئەمیش بە نەخشەکێشانی ئەندازیار (خوسيه لويس مانثاناريس خابون). و لە ڕۆندا، سەنتەرێکی گەردونناسی کراوەتەوە ناوی ئەو لەخۆدەگرێت.
بەستەری دەرەکی
پۆل:لەدایکبووانی ٨١٠ پۆل:مردووانی ٨٧٥ پۆل:مردووانی ٨٨٧ پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٩یەم پۆل:کیمیاگەرانی سەردەمی نێوەڕاستی ئیسلام پۆل:پزیشکە ئەندەلوسییەکان پۆل:داھێنەرە موسڵمانەکان
شەڕی عەین جالووت
شەری عەین جالوت لە نزیک عەکا کە فەرمانڕەوایی میسری کە مەمالیک بوون لە ساڵی ١٢٦٠ی زاینی توانیان لەشکری هۆلاکۆ بشکێنن ئیتر مەغۆلەکان کشانەوە.
شەڕی عەین جالووت (جەنگی عەین جالووت)
وێنۆک|نەخشەی شەڕی عەین جالووت
شەڕی عەین جالووت [٢٥ڕەمەزان ی٦٥٨ک/٣ی٩ی١٢٦٠ز] یەکێکە لە جەنگە بەرچاوەکان لە مێژووی مرۆڤایەتی بەگشتی و ئیسلام بەتایبەت، کە سوپای '"مەمالیک بە سەرکردایەتی سەیفەدین قوتز' توانی بەکردار سوپای مەغۆلەکان بوەستێنێت لە داگیرکاری زیاتر، کە لەو شەڕەدا سەرکردایەتییەکەی بە دەستی کیتو بوقا نویان یان "کتبغا نویان"ەوە بوو کە تورکێکی مەسیحی بوو، شەڕەکە ھەڵگیرسابوو کاتێک کە مەغۆلەکان ھێرشیان کردبوویە سەر ناوچە "ئیسلامییەکان" وە توانیبویان دەوڵەتی خواریزمی بڕوخێنن وە دوای ڕوخاندنی "خوارزمییەکان شکستیان بە بەغداد ھێنا بە گەمارۆ خستنەسەر شارەکە توانیان بچنە ناو شارەکەوە و خەلیفە موستەعسیم بیللا بکوژن و شکست بە خەلافەتی عەباسییەکان بھێنن وە پاشان شکست بە گشت ناوچەکانی تری خەلافەتەکە بھێنن وەک شام و فەڵەستین، لەو ماوەیەدا میسر لە ناوخۆی وڵاتەکەدا توشی چەن گێژاوێک بوبویەوە کە لەسەر دەستی سەیفەدین قوتز کۆتای بە گێژاوەکە ھات لە ٦٥٧ک کە بەرانبەرە بە ١٢٥٩ز کە دواتر بووە فەرماڕەوای میسر، وە پاشان خۆیان ئامادەکرد بۆ جەنگ لەگەڵ مەغۆلەکان و ڕیکخستنەوەی ناو ماڵی میسر و سەرکوتکردنی شۆرشی چاوچنۆکەکەن پاشان لێبوردنی گشتی دەرکرد بۆ ئەو مەمالیکانەی لە میسر ھەڵدێن، پاش کوشتنی فارس ئەلدین ئەقتای پادشای ئەوکاتی مەمالیکەکان، پاشان داواکرا لە عزز بن عەبدولسەلام کە فەتوایەک دەربکات بۆ وەرگرتنی باج لە دانیشتوانی میسر کە بووە ھۆی دروستبوونی قەیرانێکی سەختی دارایی بۆ دانیشتوان، ھەر کە سەیفەدین قوتز لە ئامادەکردنی سوپاکەی تەواوبوو بە ساڵحییەدا" بە ڕێکەوت بەرەو ڕۆژھەڵاتی میسر بۆ دەشتی "عەین جالووت" کە نزیکە لە ھەریەکە لە شارەکانی بیسان" لە باکورەوە و وە شاری "نابلس" لە "فەڵەستین" دەکەوێتە باشورەوە، کە ھەردوو سوپاکە بەیەک گەشتن، وە موسڵمانان زاڵبوون و ھەزارەھا لە "مەغۆلەکان" ڕایانکرد لە جەنگەکە وە لەم جەنگەدا موسڵمانەکان سەرکەوتنێکی زۆر گەورەیان بەدەستھێنا وە بەتەواوەتی سوپای مەغۆلیان شکست پێھێنا.
جەنگی عەین جالووت کاریگەرییەکی زۆری لە ناوچەکە خستەووە بە تایبەت لە شام، وە "ھۆلاکۆ" ی سەرکردە کە لە"تەورێز" بوو بۆ تۆڵەسەندنەووە ویستی "حەلەب" داگیر بکات و ھێرشی کردە سەر "حەلەب"و شکستی ھێنا دوای ئەوە نەیتوانی جارێکی کە بیر لە داگیرکردنی شام بکاتەوە.
مەغۆلەکان
"جەنگیز خان' ' بە دامەزرێنەری ئیمپڕاتۆریەتی مەغۆلەکان دادەنرێت لە ساڵی٦٠٣ک/١٢٠٦ز لە  مەنگۆلیا ،کە بەڕادەیەک ئیمپڕاتۆریەتەکەی فراوانکرد کە لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ  کۆریا  و لە ڕۆژئاوا لەگەڵ  دەوڵەتی خواریزم  سنوری هەبوو وە لە باکورەوە لەگەڵ سیبیریا و بۆ دەریای  چین  لە باشورەوە، پاشان دەستی کرد بە فراوانکردنی ئیمپڕاتۆریەتەکەی لە ڕۆژئاوا بە ڕوخاندنی  دەوڵەتی خواریزم  لە ساڵی ٦١٦ک/١٢١٩ز، کە یەک بەیەک شارەکان و قەڵاکان لەبەردەمیدا شکستیھێنا تاکو شکستی بە بوخارا ش ھێنا، ئەم ھەموو سەرکەوتنە تەنھا لە ماوەی ساڵێکدا بەدەستھات، وە لەساڵی ٦١٧ک/١٢٢٠ز ھەریەکە لە  ئازەربایجان ، ھەمەدان ، تەورێز"،"داغستان  و '' چیچان" شکستیان ھێنا و دەستیان بەسەردا گیرا. ''
لەدوای مردنی  جەنگیزخان،  ئوقتای خان هاتە سەر حوکم، کە هەرێمی فارسەکانی بە ئیمپڕاتۆریەتەکەوە لکاند. وە لەساڵی ٦٤٩ک/١٢٥١ز مەنکو خان هاتە سەر حوکم و هۆلاکۆی کردە والی هەرێمی فارس. وە دوای پێنج ساڵ هۆلاکۆ گەمارۆی خستە سەر  بەغداد  لە مانگی محەرەم ساڵی٦٥٦ک/١٢٥٨ز، گەمارۆکە نەگەشتە مانگێک  بەغداد  خۆیدا بەدەستەوە و لە گەڵیدا خەلافەتی  عەباسی  ڕوخاو و خەلیفە مستعسم باللە کوژرا.
مەمالیکەکان
"سالح ئەییووب" لە ٦٤٧ک/١٢٤٩ز کۆچی دوایکرد کە بەڕێوەبوو بۆ "مەنسورە" بۆ بۆ جەنگ لە دژی" لویس ی حەوتەم" کە سەرکردەی بەرەیەک بوو بەناوی بەرەی "مەسیحی حەوتەم "بۆ گەیاندنی ئاینی مەسیحی بە ناوچەکە. دوای مردنی سەرکردەکەیان ھەریەکە لە "بیبرس" و" فارس الدین ئەقتای" بونە سەرکردەی سوپاکەو و توانیان لە جەنگی "مەنسورە" سەرکەوتن تۆماربکەن. "توران شا"بووە پاشای "ئەییووبییەکان" کە لەباوکییەوە بۆی مابویەوە، بەڵام کوژرا دوای چوار مانگ لە حوکم. کە بۆشایییەکی گەورەی سیاسی لە دوای کوژرانی کەوتەوە، کە کەسێکی تر نەبوو سەر بە بنەماڵەی" ئەییووبییەکان" کە شیاوی ئەو شوێنە بێت و شوێنی بگرێتەوە، کە دوای ئەوە بەیارمەتی خاتوو "شەجەرە الدر" "مەمالیکەکان" حوکمی "میسر"یان وەرگرت، بەڵام لەلایەن "جیھانی ئیسلامی" ڕەتکرانەوە، وە "عزەدین ئەیبەک" کە بەڕەچەڵەک "تورکمان" بووە یەکەم پاشای "مەمالیکەکان" لە "میسر" دوای ئەوەی ھاوسەرگیرکرد لەگەڵ"شەجەرە الدر"، پاشان لەلایەن خەلیفەی عەباسی "مستنصر باللە" دانی پێدانرا، بەڵام ھەرزوو دووبەرەکی بڵاوبوویەوە لەناو مەمالیکەکاندا، کە "ئەیبەک" ھەستا بە کوشتنی "فارس الدین ئەقتای" گەورەی مەمالیکەکان، وە مەمالیکەکانی تر ڕایانکرد لەسەروی ھەمویانەوە "بیبرس"، پاشان "شەجەرە الدر" "ئەیبەک"ی کوشت پاش ئەوەی زانی کە ھاوسەرگیری لەگەڵ کچی حاکمی موسڵدا کردووە، پاشان "سیف الدین قطز" و "مەمالیکەکان" و "نورەدین عەلی کوڕی ئەیبەک" "شەجەرە الدر" یان زیندانیکرد و دایان بەدەست "دایکی نورەدین" کە ئەویش فەرمانی بە جارییەکانی کرد کە بە قەباقیبەکانیان بیکوژن.
وە "نورەدین عەلی کوڕی ئەیبەک" لە تەمەنی پازدە ساڵیدا ھاتە سەر حوکم، وە بەتەواوەتی کەوتە ژێر ڕکێفی "سەیفەدین قەطز"، منداڵێک لەسەر حوکم بووە ھۆی نائارامی و فیتنە لە وڵاتدا، پاشان ئەمیری ئەییووبی "مغیث الدین" ئارەزووی دەسەڵاتی دەکرد، وە سوپای ڕاسپارد بۆ کوشتنی "قطز"، بەڵام" قطز" توانی بەسەر کودەتا کە دا سەرکەبوێت و لە ساڵی ٦٥٥ک/١٢٥٧ز و٦٥٦ک/١٢٥٨ز، وە لەکاتی ڕوخانی بەغداد لە ساڵی ٦٥٦ک/١٢٥٨ز وکێشە ناوخۆیییەکان و وە شۆڕشەکانی بنەماڵەی مەمالیک و لەلایەکی ترەوە چاوبرسێتی "ئەییووبییەکان"، کە "قطز" ھیچ ھۆکارێکی نەبوو بۆ ھێشتنەوەی "نورەدین" لەسەر حوکم وە توانی لەسەر حوکم لایببات وخۆی بچێتە سەر عەرش.
سەرچاوەکان
پۆل:شەڕەکانی ئیمپراتۆریەتی مەغۆل
ھەربو
ھەربو یان ھەربۆ یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
جۆناتان ھاید
جۆناسان ستیڤن جۆفری کینگ (لەدایکبووی ٢١ی ئایاری ١٩٤٨)، لە ڕووی پیشەیییەوە بە جۆناسان " ناش " ھاید ناسراوە، ئەکتەری ئوسترالی-ئینگلیزییە. ھەرچەندە ھاووڵاتی ئوسترالیایە، بەڵام لە ساڵی ١٩٦٩ەوە زیاتر لە بەریتانیا دەژی، دوای ئەوەی خێزانەکەی ئوسترالیایان بەجێھێشت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامەکانی کۆمپانیای ڕۆیال شکسپیر پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی تیاتری پیاوی ئوسترالی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئوسترالی پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری درامی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨
مۆزەخانەی بیزنتین لە یۆنینا
مۆزەخانەی بیزنتین لە یۆنینا لە یەکێک لە باڵەخانەکانی قەڵای (کالیتا) لە یۆنینا پایتەختی ھەرێمی ئیپیروس لە باکووری ڕۆژئاوای یۆنان دانراوە. بەشی ناوەندی لە ساڵی ١٩٦٠ دروستکراوە و لە بنەڕەتدا وەک پاڤیلیۆنێکی شاھانە خزمەتی کردووە.
مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٩٥ بۆ ڕای گشتی کرایەوە، سێتێک زیوی دەکەوێتە بینایەکی جیاجیای سەدەی نۆزدەیەمی سەر قەڵاکە و پلان بۆ بڵاوکردنەوەی پێشانگاکە لە نێو چەندین بینای دیکەی ناو قەڵاکە لە کاردایە. مۆزەخانەکە بریتییە لە کۆکردنەوەی پەیکەری مەسیحی و بیزنتی زوو، دۆزینەوەی ھەڵکۆڵین لە ئەرتا، گڵکاری، دەستنووس و چاپی سەرەتای کتێبی چاپکراو، ھێماکانی دوای بیزەنتی و پارچە زیوەکان.
لیبێریا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
لیبێریا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
جۆن میڵز
جۆن میڵز (٢٢ی شوباتی ١٩٠٨ – ٢٣ی نیسانی ٢٠٠٥) ئەکتەرێکی بەریتانی بوو. لە باکووری ئیلمھام لە نۆرفۆلک لەدایک بووە. خوشکەکەی خۆشیکەر ئانیتی میڵز بوو (١٨٩٤–١٩٥٥). ھاوسەرگیریی کردووە لەگەڵ خانمە ئەکتەر ئایلین ڕایمۆند (١٩١٠–٢٠٠٥) لە ساڵی ١٩٢٧ تا لە ساڵی ١٩٤١ جیابوونەوە. وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٨ پۆل:مردووانی ٢٠٠٥ پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرە ئینگلیزەکانی سەر شانۆ پۆل:ئەکتەرە ئینگلیزەکانی تەلەڤیزیۆن پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەری یارمەتیدەر پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ئیمپراتۆریەتی بەڕیتانی بە پلەی فەرماندە پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو
کلاریسا وارد
کلاریسا وارد (لەدایکبووی ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٨٠) ڕۆژنامەنووسێکی تەلەڤزیۆنی ئەمریکییە کە کار بۆ تەلەڤزیۆنەکانی ئەمریکا دەکات و لە ئێستادا بەڕێوبەری سەرەکی پەیامنێرە نێودەوڵەتییەکانی کەناڵی سی ئێن ئێنە. کلاریسا پێشتر کاری بۆ کەناڵی CBS News دەکرد لە لەندەن. پێش CBS کلاریسا کاری بۆ کەناڵی ABC News دەکرد لە مۆسکۆ.
سەرەتای ژیان
دایک و باوکی کلاریسا دانیشتووی لەندەن و نیویۆرک بوون. کلاریسا خوێندنی تەواو کرد لە زانکۆی یەیڵ.
سەرەتای کارەکان
کلاریسا وارد کارکردنی دەستپێکرد لە کەناڵی فۆکس نیوز وەک کارمەندێکی شەوانە لە ساڵی ٢٠٠٣. لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە بۆ ٢٠٠٥ کلاریسا وەک دەستکاریکارێک کاری بۆ فۆکس نیوز دەکرد لە نیویۆرک. کلاریسا لەسەر ژمارەیەک کەیسی نێودەوڵەتی کاری کرد وەک دەستگیرکردنی سەددام حوسێن و تسۆنامی ساڵی ٢٠٠٤ی زەریای ھندی مردنی یاسر عەرەغات و پاپا جۆن پاوڵی دووەم. ساڵی ٢٠٠٦ کلاریسا وەک بەرھەمھێنەرێک بۆ کەناڵی فۆکس نیوز. کلاریسا ڕووماڵی شەڕی نێوان ئیسرائیل و ئیسرائیل و لوبنانی کرد ھاوکات لەگەڵ ڕفاندنی گیلعاد شەلیت و ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆسەر کەرتی غەززە و دادگاییکردنی سەددام حوسێن و ڕیفراندۆمی ساڵی ٢٠٠٥ی دەستووری عێراق.
پێش تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ کلاریسا لە بەیروت کاری دەکرد وەک پەیامنێرێک بۆ فۆکس نیوز. کلاریسا ڕووماڵی لەسێدارەدانی سەددام حوسێنی کرد لەگەڵ سەرھەڵدانی گرووپی چەکداری لە عێراق لە ساڵی ٢٠٠٧ نائارامییەکانی زانکۆی عەرەبی لە بەیروت و تەقینەوەکانی ساڵی ٢٠٠٧ لە بیکفایای بەیروت. کلاریسا ئەو کات چاوپێکەوتنی لەگەڵ کەسایەتی ناسراوە ئەنجام دا وەک جەنەراڵ دەیڤد پێتراس و بەرھەم ساڵەح وەک جێگری سەرۆک وەزیرانی عێراق و سەرۆکی لوبنان ئەمیل لاھود. کلاریسا ھەروەھا ماوەیەک لەگەڵ ھێزەکانی ئەمریکا بوو لە بەعقووبە.
ABC نیوز
لەماوەی نێوان تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ بۆ تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ کلاریسا کاری دەکرد وەک پەیامنێری ABC نیوز لە مۆسکۆ. لەکاتی کارکردن بۆ ABC نیوز لە ڕووسیا کلاریسا ڕووماڵی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ڕووسیای کرد و لەکاتی شەڕی نێوان ڕووسیا و جۆرجیا لە ساڵی ٢٠٠٨ کلاریسا لە جۆرجیا بوو. کلاریسا دواتر نێردرا بۆ پەکینگ و لە ئەوێ ڕووماڵی تسۆنامییەکەی شاری ٢٠١١ی ژاپۆنی کرد و ھاوکات لەگەڵ ڕووماڵی شەڕی ئەفغانستان.
CBS نیوز
لە تشرینی یەکەمی ٢٠١١ کلاریسا وەک پەیامنێرێکی نێودەوڵەتی دەستی بە کارکردن کرد بۆ کەناڵی CBS نیوز. کلاریسا ڕووماڵی ژمارەیەک ڕووداوی جیھانی کرد لەوانە شەڕی شەڕی ناوخۆیی سووریا و مانەوەی چالاکوانی مافی مرۆڤی چینی لە باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە پەکینگ و گفتوگۆی نێوان چین و ئەمریکا لەسەری و شۆڕشی ساڵی ٢٠١٤ی ئوکراینا. لە تەممووزی ٢٠١٣ کلاریسا ڕاپۆرتی ئامادەکرد لەسەر پشوویەکانی ساڵی ٢٠١٣ی میسر و چووە ئەو شوێنەی کە پێش ٢ ساڵ پەیامنێری CBS نیوز لارا لۆگن تێیدا دەستدرێژی کرایە سەر. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ کلاریسا گەڕایەوە بۆ سووریا و بۆ چاوپێکەوتن لەگەڵ دوو جیھادی وڵاتانی ڕۆژاوا کە یەکێکیان گەنجێکی ئەمریکی بوو و ئەوی دیکەش سەربازێکی ھۆڵەندی بوو.
سی ئێن ئێن
لە ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٥ کەناڵی سی ئێن ئێن ڕایگەیاند کە کلاریسا پەیوەندی بە تۆڕەکەیانەوە دەکات و لە لەندەن نیشتەجێ دەبێت. لە ٨ی ئابی ٢٠١٦ کلاریسا لە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان وتارێکی پێشکەشکرد لەسەر بارودۆخی حەلەب لە سووریا و باسی ئەزموونی ١٠ ساڵی کارکردنی خۆی کرد وەک پەیامنێرێک لە بەرەکانی جەنگ.
لە مانگی تەممووزی ٢٠١٨ سی ئێن ئێن کلاریسای کرد بە بەڕێوەبەری پەیامنێرە نێودەوڵەتییەکانی و جێگەی کریستیان ئەمانپووری گرتەوە. ساڵی ٢٠١٩ کلاریسا بوو بە یەکێک لە یەکەمین پەیامنێرەکانی وڵاتانی ڕۆژاوا کە ڕاپۆرت ئامادە بکات لەسەر ژیان لە ناوچەکانی ژێردەستی تاڵیبان لە ئەفغانستان.
خەڵاتەکان
کلاریسا خەڵاتی جۆرج فوستەر پیبەدی بردەوە لە ٢١ی ئایاری ٢٠١٢ لە نیویۆرک بۆ کارە ڕۆژنامەوانییەکانی لەناو سووریا لەکاتی ڕاپەڕینی شەقامی سووری و جارێکی دیکەش بۆ جاری دووەم ھەمان خەڵاتی بردەوە. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ زانکۆی ولایەتی واشنتۆن ڕایگەیاند خەڵاتی مورۆوی ڕاپۆرتی نێودەوڵەتی بۆ ساڵی ٢٠١٥ پێشکەش بە کلاریسا وارد دەکەن لە مانگی نیسانی ٢٠١٥. کلاریسا ھەروەھا ٥ خەڵاتی ئێمی ھەیە خەڵاتێکی ئەلفرێدی یەکەم.
ژیانی کەسی
کلاریسا ھاوسەرگیری کردووە لەگەڵ فلیپ ڤۆن بێرنستۆرفی ئەڵمانی کە لە ساڵی ٢٠٠٧ چاویان بە یەکدی کەوت لە مۆسکۆ و ساڵی ٢٠١٦ ھاوسەرگیریان کرد لە لەندەن. پێکەوە منداڵێکیان ھەیە بەناوی ئیزرا ئالبرێشت نیکۆلاس نۆر کە لە ٢ی ئازاری ٢٠١٨ لەدایکبوو. کلاریسا زمانی جگە لە زمانی ئینگلیزی زمانەکانی فەرەنسی و ئیتاڵی بە پاراوی دەزانێت لەگەڵ ڕووسی و ئیسپانی و عەرەبی لە قسەکردنی ئاسایی و زمانی ماندارینی چینی بەشێوەی سەرەتایی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دوور لە وڵاتانی ئەمریکی لە ڕووسیا پۆل:زیندووان پۆل:کۆچەرانی ئەمریکی لە شانشینی یەکگرتوو پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی پیبۆدی پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم
ناوەندی چاند و ھونەری بێستوون
ناوەندی چاند و ھونەری بێستوون یان کومیتەی چاند و ھونەری بێستوون گرووپێکی چاندی و ھونەری لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە کە لە بواری ھونەری شۆڕشگێرانە و نەتەوەیی کوردی چالاکی دەکات. چالاکییەکانی ئەم ناوەندە زۆرتر لە بواری مۆسیقا بووە.
ھەڵویستەکان
ناوەندی چاند و ھونەری بێستوون لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ کۆچی دوایی ھێدی شاعیری نیشتمانپەروەری کورد بە بنەماڵەی و خەڵکی کوردستان سەرەخۆشی کرد.
ناوەندی چاند و ھونەری بێستوون لە ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ بە دەربڕینی ڕاگەیەندراوێک بەبۆنەی ھەژدەیەمین ساڵڕۆژی کۆچی دوایی ماملێ شاعیری نەتەوەیی کورد، وتی ئێمە «لە ھەموو ئەندامەکانی بنەماڵەی مەزنی ھونەرمەندان گەرەکمانە کە بە زیندووکردنەوەی چاند و ھونەری فۆلکلۆری کوردی درێژە بە ڕێگای ھونەرمەندە ڕاستەقینەکانی کوردستان بدەن و کارەکانیان بپارێزن.»
ناوەندی چاند و ھونەری بێستوون لە ٢٦ی شوباتی ٢٠٢٠ بە دەربڕینی ڕاگەیەندراوێک بەبۆنەی ساڵڕۆژی کۆچی دوایی ھێمن شاعیری نەتەوەیی کورد، وتی ئێمە «لە کەسایەتیی مامۆستا ھێمن-دا سوێندی سەرخستنی ڕێگەی ھەموو ھونەرمەند و شاعیرانی تێکۆشەر و شەھید دووبارە دەکەینەوە.»
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
موھاجیر کوڕی خالید
موھاجیر کوڕی خالید کوڕی وەلید (لە ساڵی ٦٥٧ کۆچی دوایی کردووە) سەربازێکی عەرەب بووە لە سوپای خەلیفە عەلی (٦٥٦–٦٦١) و کوڕی سەرکردەی دیار خالید کوڕی وەلید بووە. لە شەڕی سەفین کۆچی دوایی کرد.
ژیاننامە
موھاجیر کوڕی خالید کوڕی وەلید بوو، ئەندامی خێلی بەنی مەخزوم بووە و ژەنەڕاڵێکی پێشەنگی فەتحەکانی سەرەتای موسڵمانان بووە. بە پێچەوانەی برای عەبدولڕەحمان، موھاجیر لە جەنگی ناوخۆی یەکەمی موسڵماناندا پشتگیری لە خەلیفە عەلی کرد و لە شەڕکردن دژی سوپای دوژمنی سەرەکی عەلی، حاکمی سووریا و دامەزرێنەری داھاتووی خەلافەتی ئەمەوی موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان، لە شەڕی سەفین لە ھاوینی ساڵی ٦٥٧. دوای ئەوەی گوایە عەبدولڕەحمان بە فەرمانی موعاوییە لە ساڵی ٦٦٦ ژەھراوی کراوە تا مردن، خالید کوڕی موھاجیر کوڕی خالید خەڵکی شاری مەککە ئیبن عثالی مامی ژەھراوی کردووە لە سووریا کووشتویەتی، دوای ئەوەی پارەی خوێنی داوە دەستگیر دەکرێت دواتر ئازاد دەکرێت. ھەروەھا خالید کوڕی موھاجیر شاعیر بووە و لە شەڕی دووەمی ناوخۆی موسڵماناندا لایەنگری عەبدوڵڵا کوڕی زوبێر بووە کە ڕکابەری ئیدیعای خەلافەت بووە دژی ئەمەوییەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:ژیاننامە پۆل:مردووانی ٦٥٧
پۆل:ھاوەڵەکان پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم
کۆچگیر
‎ھۆزی کۆچگیر یەکێکە لە ھۆزە کوردەکانی عەلەوی، کە بە شێوەیەکی سەرەکی خەڵکی پارێزگای سێواس، عەدەن، ئەرزنگان، قەیسەری، سەمسوور، دێرسیم و مەرعەش لە باکووری کوردستان. ئەوان زۆرتر قسەکەرانی زاراوەی کرمانجین، ھەندێکیان بە زازاکیش قسە دەکەن. قۆچگیری لە بنەڕەتدا لە زمانی کوردی بە مانای «کۆچی گەورە» دێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ھۆزە کوردەکانی کۆن پۆل:کوردانی باکووری کوردستان پۆل:ھۆزە کوردییەکان پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان
قەرەزاغ
جوگرافیا
قەرەزاغ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی باداملو و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئۆتاخلی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئوچ دەرە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پیچاقچی.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
پاڤێل دۆرڤ
پاڤێل والێریویچ دۆرڤ  (بە ڕووسی Па́вел Вале́рьевич Ду́ров) (لەدایکبووی ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٤) ئەندازیاری کۆمپیوتەر و خەڵکی وڵاتی ڕووسیایە وەبەرھێنێکە کە زۆرتر بۆ دامەزراندنی تۆڕەکۆمەڵایەتییەکانی ڤی کێی  و تێلێگرام ناسراوە پاڤێل برا بچووکی نیکۆلای دۆرڤە.
ژیاننامە
پاڤێل دۆرڤ لە ١٠ تشرینی یەکەمی ١٩٨٤ لە شاری سەنت پیتەرزبورگی ڕووسیا لەدایکبوو. بەڵام سەردەمی مناڵی زۆرتر لە شاری تۆرینۆی ئیتالیا بەسەربرد. باوکی پاڤێل دوکتور والێری دۆرڤ، زمانەوان بوو و لە ئیتالیا کاری دەکرد. پاڤێل ھەر لە سەردەمی ھەرزەکارییەوە ھۆگر و خولیای تەکنۆلۆژیا بوو. ناوبراو خوێندنی ناوەندی خۆی لە قوتابخانەی ئیتالیایی بەسەر برد و دوای ئەوەیکە لە ساڵی ٢٠٠١ بۆ ڕووسیا گەڕاوە، لە زانکۆی سەنت پیتەرزبورگ دەستی بە وانەخوێندن کرد و لە ساڵی ٢٠٠٦ لە ڕشتەی زانستەکانی زمان کۆتایی بە خوێندن ھێنا. لە ساڵی ٢٠١١ لە دوای ھەڵبژاردەکانی پاڕلەمانی مشتومڕھەڵگر لە ڕووسیا، دەوڵەت خوازیاری سڕینەوەی لاپەڕەکانی ڕامیاری لەسەر ڤی کێی بوو و دۆرڤ دژایەتی کرد. لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٣دا دۆرڤ ١٢ لە سەدی بەشەکانی ڤی کێی بە خاوەنی گەورەترین شیرکەتی ئینتەرنێتیی ڕووسی فرۆشت. لە ڕۆژی یەکەمی نیسانی ٢٠١٤ دۆرف بە تەواوی لە بەشدارگەی ڤی کێی دەستی کێشایەوە و حازر بە گواستنەوەی ھەواڵی بەرھەڵستانی ئوکراینا بە ڕێکخراوەی ئاسایشی ڕووسیا نەبوو و لە پێناویدا لەسەر لاپەڕی فەرمی ڤی کێی خۆی پیامێکی ھەنارد کە ئەم داخوازە نایاسایی بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:زیندووان پۆل:بیلیۆنێرە ڕووسەکان
بێکرێس
بێکرێس یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سوارچاک
وێنۆک
سوارچاک سەربازێکی پسپۆر بووە لە سەردەمی ناوین. سوارچاکەکان باشترین سەرباز بوون لە شانشینەکەدا. سوارچاکەکان شەڕیان دەکرد بۆ گەورەکان یان نۆبڵەکان، و لە بەرامبەردا زەوییان وەردەگرت. ئەوان پێیان وابوو کە شەرەف زۆر گرنگە، و کۆدێکیان هەبوو کە پێی دەوترێت چیڤاڵری. وێنۆک
سوارچاکەکان لە تەمەنی ناوەڕاستدا
سوارچاک بۆ یەکەم جار لە سەدەی هەشتەمدا بەکارهێنراوە لە سوپاکانی ڕۆمانی کۆتاییدا. سوارچاکەکانی ئەمڕۆ هەرچەندە ئەوان چیتر شەڕ ناکەن وەک جەنگاوەرێکی هەڵبژاردە، بەڵام هێشتا هەر ماوون. هەندێک فەرمانی بەریتانی بۆ سوارچاک هێشتا ماون، وەک فەرمانی ئیمپراتۆریەتی بەریتانی. ئەمڕۆ چەقۆ بە ناوی یەکەمیانەوە بانگ دەکرێت.
کانی بەرد، ھێرۆ
کانی بەرد گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھێرۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی بەرد لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارەدێی ھێرۆ و لە باشوور لەگەڵ گوندی بیناسە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سیوەڵە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاوەکە.
شەرمین ئەکتەر
شەرمین ئەکتەر (لەدایکبووی ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٥) چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ و ژنانی بەنگلادیشییە کەدژی ھاوسەرگیری بەزۆر کاری کردووە. شەرمین لەدژی خواستەکانی دایکی وەستاوەتەوە، کاتێک ویستوویەتی بەزۆر بەشووی بدات بەپیاوێکی ٥٢ ساڵان کاتێکی خۆی تەنیا ١٥ ساڵان بوو، ھەروەھا جەنگاوە لەگەڵ ماڵەوەیان تاکوو خوێندوویەتی. لە ساڵی ٢٠١٧، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدەدرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥ پۆل:ژنانی بەنگلادیش پۆل:ژنە چالاکوانەکانی بەنگلادیش پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
مۆزەخانەی شوێنەواریی یۆنینا
مۆزەخانەی شوێنەواریی یۆنینا مۆزەخانەیەکە لە پارکی لیتریسا لە ناوەندی شاری یۆنینا یۆنانە.
مۆزەخانەکە چەندین دەستکردی تێدایە کە لە دەوروبەریدا دۆزراوە، کەلەکەکانی دۆدۆنی و گۆڕی کۆن وەک ڤیسا و فاڵچی ئاچەرۆن. ھەروەھا مۆزەخانەکان چەندین نوسراو و کێلی گۆڕ و کۆکراوەی دراوەکانی تێدایە. ئەم بینایە لەلایەن ئەندازیاری یۆنانی ئاریس کۆنستانتینیدیس (١٩١٣–١٩٩٣) دیزاین کراوە.
زێوە، قەزای مێرگەسۆر
زێوە یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
تووەقوت
تووەقوت گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی وارماوا، قەزای شارەزوور، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
تووەقوت لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بێسەلمێن و لە باشوور لەگەڵ بەنداوی دەربەندیخان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی غوڵامی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی جەرداسنە.
کەڤەر ڤێرژن
وێنۆک|جیمی هەندریکس کاتێک گۆرانی "All Along the Watchtower" بەشێوەی کەڤەر ڤێرژن گووتەوە لەچاو گۆرانییە ئۆریجیناڵەکەی بۆب دیلەن ناوبانگی زیاتر دەرکەوت
کەڤەر ڤێرژن گۆرانییەکە کە دووبارە تۆماردەکرێتەوە یاخوو دەگووترێتەوە لەلایەن گۆرانیبێژێکی دیکە ئەمەش دوای ئەوەی پێشتر کەسێکی دیکە ھەمان بەرھەمی تۆمارکردووە. کەڤەر ڤێرژن ھەندێکجار جیاوازە لەچاو بەرھەمە ڕەسەنەکە.
لە کوردیدا، گۆرانییەکانی ئازیز بەھارە و لەپاش مەرگم لەلایەن چەندین گۆرانیبێژەوە بەشێوەی کەڤەر ڤێرژن وتراوەتەوە.
ژێدەر
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:پیشەسازیی مۆسیقا پۆل:شێوەکانی مۆسیقا
ڕووپۆشی بار
وێنۆک|وێنەیەکی ھونەری، ڕووپۆشێکی بار کە دەتوانرێت جیابکرێتەوە. ڕووپۆشی باری سوودبەخش بریتییە لە بەشی پێشەوەی موشەکێک کە بەکاردێت بۆ پاراستنی کەشتی ئاسمانی لە بەرامبەر کاریگەری پەستانی جووڵەیی و گەرمبوونی ئایرۆداینامیک لە کاتی بەرزبوونەوەی لە ڕێگەی بەرگەھەواوە، ئەرکێکی زیادە لە ھەندێک گەشتەکاندا زیادکرا بۆ پاراستنی ژینگەی ژووری پاک بۆ ئامێرە وردەکان.
کاتێک لە دەرەوەی بەرگەھەواوە، پۆشاکەکە جیا دەبێتەوە و باری سوودبەخشەکە بەر ژینگەی بۆشایی ئاسمان دەکەوێت. وێنۆک|نموونەیەک لە ڕووپۆشی مووشەکی فالکۆن ٩ لە کاتی تاقیکردنەوەیەکدا لە ٢٧ی ئایاری ٢٠١٣ ڕووپۆشی بارھەڵگری ئاسایی بەزۆری تێکەڵەیەک لە شێوەی دەرچەیی و ستوونی، بەھۆی ڕەچاوکردنی ئایرۆداینامیکییەوە، بەڵام ڕووپۆشی تایبەتمەندیش بەکاردەھێنرێت ئەو جۆرە بەرگەی کە لە کاتی جیابوونەوەدا دابەش دەبێت بەسەر دوو نیوەدا بەھۆی لێکچوونی بەشەکی نێوان ئەو و توێکڵی مووسڵحە کە بەسەر دوو دابەشبووندا دابەش دەبێت، پێی دەوترێت ڕووپۆشی توێکڵ.
لە ھەندێک حاڵەتدا ڕووپۆشی باری سوودبەخش دەتوانێت ھەردوو باری سوودبەخش و سەرەوەی موشەکەکە داپۆشێت، وەک لەسەر (ئەتڵەس V) و (Proton-M) بەکارھێنرایە.
بە شێوەیەکی نەریتی، تێکھەلکێشەکان لە کۆتاییدا بەھۆی بەرگەھەواوە دەسووتێنران یان لەکاتی بەرکەوتن لەگەڵ زەریادا دەشکان. لە ٣٠ی ئازاری ٢٠١٧ کۆمپانیای سپەیس ئێکس سەرکەوتوو بوو لە گەڕاندنەوەی ڕووپۆشێکی باری سوودبەخشی تەواو بۆ یەکەمجار لە مێژوودا، بۆ جاری دووەم لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩، کۆمپانیای سپەیس ئێکس توانی ڕووپۆشێکی باری سوودبەخش لەسەر مووشەکی فالکۆن ھێڤی کە ناوی STP-2 بوو بگەرێنێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوون پۆل:پیشەسازی پۆل:مووشەک پۆل:سپەیس ئێکس پۆل:ڕووپۆشی بار
ئێکس ئێکس ئێکس: گەڕانەوەی ئێکسەندەر کەیج
ئێکس ئێکس ئێکس: گەڕانەوەی ئێکسەندەر کەیج فیلمێکی ئەکشنی ساڵی ٢٠١٧یە، لەلایەن دی جەی کارۆسۆ دەرھێنراوە، ئێف سکۆت فرایزەر کاری نووسینی بۆ کردووە، ڤێن دیزەڵ، دیپیکا پادوکۆن، کریس وو، تۆنی جا، دۆنی یێن، ڕۆبی رۆز، نینا دۆبرێڤ، تۆنی کۆلێت، ساموێل ئێل. جاکسن و ئەریانا گۆترێز ڕۆڵیان تێدا گێڕاوە. سێیەم بەشە لە زنجیرە فیلمی xXx، وە پاشکۆیەکی ھەردوو xXx 2002 و xXx: State of the Union 2005.
ئەم فیلمە یەکەم فیلمی «ستۆدیۆکانی شۆڕشە» لەدوای فیلمی ئەسپی ئاوی، بەیەکەم فیلمی بەرھەمھێنانی پاراماونت بیکچەرز دائەنێرێت، کە سەرەتا ستۆدیۆکانی شۆرش بەرھەمیھێنا. فیلمەکە پێداچوونەوەی تێکەڵی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە وەرگرت، زیاتر لە ٣٤٦ میلیۆن دۆلاری لە جیھاندا کۆکردەوە، دژی بودجەی بەرھەمھێنانی ٨٥ میلیۆن دۆلار بوو، کە کردییە ھەردوو فیلمی پڕ داھات، لە ستۆدیۆکانی شۆڕش.
چیرۆک
ئەگستوس گیبۆنز، بریکاری NSA ھەوڵ دەدات، لەکاتی خۆداکردنی سەتەلایتێک، نەیمار دا سیلڤیا بۆ بەرنامەی سێ ئێکس بانگ بکات، دوای ماوەیەکی کەم تیمێکی چوار کەسی کارامە بە سەرکردایەتی «یانگ» دزە دەکەن، بۆ نوسینگەیەکی سی ئای ئەی لە شاری نیویۆرک و «سندوقی پاندورا» یان بۆ دەگەرێنەوە، کە ئەو ئامێرە توانای کۆنترۆڵکردنی سەتەلایتەکانی ھەیە، بۆ ئەوەی لە شوێنە دیاریکراوەکان وەک کڵاوی جەنگی تێکبدا.
بەرھەمھێنان
ھەرچەندە کاراکتەری ئێکسەندەر کەیج وا بڕیارە لە پاشکۆکەدا کوژرا بێت، بۆ ڕوونکردنەوەی ئامادەنەبوونی، بەڵام ڤێن دیزەڵ لە ساڵی ٢٠٠٦ ڕایگەیاند، کە وەک ئێکسەندەر کەیج لە پاشکۆیەک دەگەڕێتەوە، بە ناونیشانی XXX: گەڕانەوەی ئێکسەندەر کەیج، لەگەڵ ئەوەی کە ئەو کاراکتەرە بە دوای فیلمەکەدا ڕادەست دەکرێت. سەرەتا نەک ھەر دیزڵ بۆ گەڕانەوە دیاری کرابوو، بەڵکو بەڕێوەبەری XXX ڕۆب کۆھێنیش دیارکرابوو. دیزڵ گوتویەتی کە ستایل و موزیکیش لە فیلمە سەرەکییەکە دا دەبێت، وە زیاتر لەوەی کە ھەواداران دەیانەوێت، بە دووپاتکردنەوەی لەسەر ھەموو جۆرە میلەکان و بە تراکێکی دەنگی قورس.
تراکی دەنگی
برایان تیلەر ئاوازو نمرەی سەرەکی فیلمەکەی نوسیوە، شان بەشانی ڕۆبێرت لیدکەر، گۆرانی و چەند ھونەرمەندی جۆراوجۆری لەخۆگرتووە، لەوانە گۆرانی کریس وو، نیکی جام و ئایس شەشی تێدایە، کە لە فیلمەکەدا دەردەکەون.
بڵاوکردنەوە
فیلمەکە لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ لە مەکسیکۆ نمایش کرا، پاراماونت پیکچەرز لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ لە ئەمریکا فیلمەکەی بڵاو کردەوە، فیلمەکە لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ لە ھیندستان بڵاوکرایەوە. لە بۆکس ئۆفیس XXX: گەڕانەوەی ئێکسەندەر کەیج ٤٤٬٩ میلیۆن دۆلاری لە ئەمریکا و کەنەدا و ٣٠١٬٤ میلیۆن دۆلار لە ناوچەکانی دیکە کۆکردەوە، بۆ کۆی گشتی ٣٤٦٬٣ میلیۆن دۆلار، لە دژی بودجەی بەرھەمھێنانی ٨٥ میلیۆن دۆلار. لە چین پاراماونت سەرنجی خستە سەر ھەوڵەکانی بەبازاڕکردن لەسەر دۆنی یەن، دانانی لە پێشەوەی چەند پۆستەرێکی فیلم لە پێش ڤین دیزڵ، ھەروەھا کلیپی ھاوبەش و پێداچوونەوەی نمایشی یەن لە فیلمەکەدا لە ماڵپەڕی بەناوبانگی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی «چین وێیبۆ».