cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
میچورینسک
سەرچاوەکان
میچورینسک
مۆزەخانەی بەسرە
مۆزەخانەی بەسرە  مۆزەخانەیەکە لە شاری بەسرەی عێراق، کەوتووەتە کۆشکی پێشووی سەددام حوسێن. کۆکراوەکەی لەگەڵ شارستانیەتییەکانی میزۆپۆتامیا، بابلی و فارسی و ھەروەھا مێژووی خودی شارەکەدا ھەیە. مۆزەخانەی بەسرە لە مانگی ئازاری ٢٠١٩ دەرگای خۆی بۆ ڕای گشتی کردەوە. بەڕێوەبەری شوێنەواری و کەلەپووری بەسرە «قەحتان ئەلعوبەیدە» ھەر لەکۆنەوە بەھاوکاریی ئەنجومەنی دەوڵەت بۆ عەنتیکەو کەلەپوورو وەزارەتی ڕۆشنبیری و بەپشتیوانی ھاوڕێیانی مۆزەخانەی بەسرە لەشانشینی یەکگرتوو پڕۆژەکەی ئاراستەکردووە.
مێژوو
مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٩١ داخرابوو، کاتێک لە نێوان نۆ مۆزەخانەدا بوو کە لە کۆتایی جەنگی یەکەمی کەنداودا لەلایەن ئەو مۆبانە تاڵانکراوەی دژ بە سەدام حسێن ئەنجام درا. مۆزەخانەی بەسرە لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٩ یەکەمین ھۆڵی پێشانگای خۆی کردەوە، ھاوڕێیانی مۆزەخانەی بەسرە ئەو ڕێکخراوەیە کە لە ڕێگەی بەخشندەیی بە کۆمپانیا و تاکەکانەوە کۆمەکی دامەزراندنی یەکەمین پێشانگایان کۆکردەوە. (ئێف ئۆ بی ئێم - FOBM) لە مانگی ١٢ی ساڵی ٢٠١٦ خەڵاتی سندوقی پاراستنی کلتوری بەریتانیایی (CPF)ی پێبەخشرا، کە لەلایەن ئەنجومەنی بەریتانیاوە بە ھاوبەشی لەگەڵ وەزارەتی دیجیتاڵ، کلتور، ڕاگەیاندن و وەرزش بەڕێوەدەبرێن، بۆ پشتگیری لە تەواوکردنی مۆزەخانەی نوێی بەسرە، مۆزەخانەی بەریتانیای بنکە لە لەندەنیش یەکێک بوو، لەو ڕێکخراوە ڕۆژئاوایانەی کە لە سەرەتای پڕۆژەکەدا لە ساڵی ٢٠١٠ پشتگیری مۆزەخانەی بەسرەی کرد. مۆزەخانەکە لە مانگی ئازاری ٢٠١٩ بە سێ گەلەری نوێ بە فەرمی دەرگای خۆی بۆ ڕای گشتی کردەوە: بابل، سۆمەر و ئاشوری بە ھاوکاری مۆزەخانەی عێراق و مۆزەخانەی بەسرە، ھەزاران دەستکرد ی کە دەگەڕێتەوە بۆ شەش ھەزار ساڵ پێش زایین، لە پارێزگای باشوور بۆ نمایش کردن گەڕانەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مۆزەخانەکانی عێراق
پۆفیریۆ دیاز
وێنۆک|ژەنەڕال دیاز جۆسێ دێ لا کروز پۆفیریۆ دیاز مۆری (لەدایکبووی ١٥ی ئەیلوولی ١٨٣٠ تا ٢ی تەممووزی ١٩١٥) ژەنەڕال، سیاسەتوانێکی مەکسیکی بوو کە بۆ ماوەی حەوت خول سەرۆکی مەکسیک بوو بە تەواوی ٣١ ساڵی سەرۆکایەتی مەکسیکی کرد، لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٨٧٦ تا ٦ی کانوونی دووەمی ١٨٧٦، دووبارە لە ١٧ی شوباتی ١٨٧٧ تا ١ی کانوونی یەکەمی ١٨٨٠ و لە ١ی کانوونی یەکەمی ١٨٨٤ تا ٢٥ی ئایاری ١٩١١، تەواوی ساتەکەی لە ١٨٧٦ تا ١٩١١ی سەرۆکایەتییەکەی وەک پۆرفیریاتۆ ئاماژەی پێدراوە لە مەکسیک.
سەرچاوەکان
پۆل:پاڵێوراوەکانی ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی لە مەکسیک بۆ ساڵی ١٨٦٧ پۆل:پاڵێوراوەکانی ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی لە مەکسیک بۆ ساڵی ١٨٧١ پۆل:پاڵێوراوەکانی ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی لە مەکسیک بۆ ساڵی ١٨٧٢ پۆل:پاڵێوراوەکانی ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی لە مەکسیک بۆ ساڵی ١٨٧٦ پۆل:پاڵێوراوەکانی ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی لە مەکسیک بۆ ساڵی ١٨٨٤ پۆل:پاڵێوراوەکانی ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی لە مەکسیک بۆ ساڵی ١٨٨٨ پۆل:پاڵێوراوەکانی ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی لە مەکسیک بۆ ساڵی ١٨٩٢ پۆل:پاڵێوراوەکانی ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی لە مەکسیک بۆ ساڵی ١٨٩٦ پۆل:پاڵێوراوەکانی ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی لە مەکسیک بۆ ساڵی ١٩٠٠ پۆل:پاڵێوراوەکانی ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی لە مەکسیک بۆ ساڵی ١٩٠٤ پۆل:پاڵێوراوەکانی ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی لە مەکسیک بۆ ساڵی ١٩١٠ پۆل:پاڵێوراوەکانی ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی لە مەکسیک بۆ ساڵی ١٩١١ پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی مەکسیک پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٠ پۆل:مردووانی ١٩١٥
باڵادەستیی سپی
باڵادەستیی سپی پێستان بریتییە لەو باوەڕە ڕەگەزپەرستییەی کە مرۆڤە سپی پێستەکان باڵادەستر و لەپێشترن لە ڕەگەزانی تر بۆیە سپی پێستەکان دەبێت زاڵ و خاوەن دەسەڵاتی ڕەھا بن بەسەر ئەوانی دی دا. باڵادەستی سپی پێست ڕەگ و ڕیشەی ھەیە لە ڕەگەزپەرستی زانستی دا کە زۆر جار پشت دەبەستێت بە بیروڕا و مشتومڕەکانی زانستە نادروستەکان. ھاوشێوەی زۆربەی جوڵانەوە ڕەگەزپەرستیەکان (وەک نازییەکان)، ڕەگەزپەرستە سپی پێستەکان دژایەتی ھەموو ڕەگەزەکانی تر دەکەن کە لە خۆیان نەبێت و بەھەمان شێوە جولەکەکانیش ڕووبەڕوی ئەو ڕەگەزپەرستییە بوونەتەوە.
لە بەکارھێنانی ئەکادیمی دا، دەستەواژەی "باڵادەستی سپی پێست" دەکرێت بۆ سیستمێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی و ئابووری بەکاربێت کە کەسانی سپی پێست خاوەنی سوود و مافێکی زیاترن بە بەراورد بە ڕەگەزەکانی دی بەشێوەیەکی گشتی و تایبەتی.
بەڕیتانیا
ریچارد تۆی، مێژوونوسی بەڕیتانی و نووسەری کتێبی ئیمپراتۆری چەرچڵ دەڵێت "چەرچڵ بەڕاستی پێی وابوو کە مرۆڤە سپی پێستەکان باڵادەست و داناترن."
باشووری ئەفریقا
چەندین نەتەوەی باشووری ئەفریقا دووچاری ململانێ و گرژی توندی ڕەگەزیی بوونەتەوە لە سەردەمی لابرنی داگیرکاری جیھانی دا و بەتایبەتی کە ئەفریقیە سپی پێستە نەژادە ئەوروپییەکان شەڕیان دەکرد بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندییە سیاسی و کۆمڵایەتییەکانیان. جیاکردنەوەی ڕەگەزیی لە باشووری ئەفریقا دەستی پێکرد لە سەردەمی داگیرکاری ئیمپراتۆری ھۆڵەندی دا و بەردەوام بوو کاتێک بەڕیتانییەکان دەستیان گرت بەسەر (ناوچەی Cape of Good Hope - شاری کەیپ تاون – باشوری ئەفریقا) لە ساڵی ١٧٩٥ دا. لە دوای ھەڵبژاردنی گشتی ساڵی ١٩٤٨، جیاکردنەوەی ڕەگەزی بەفەرمی ناسێنرا کە سیاست و یاسایەک بوو ڕێکخراو و پێشنیار کراوبوو لەلایەن "حیزبی نەتەوەیی – ئەفریکانەر - Afrikaner"ەوە. یاسای جیاکردنەوە دانیشتوانەکەی بەسەر چوار کۆمەڵەی رەگەزیی دا دابەش دەکرد (ڕەش پێست، سپی پێست، نیو ڕەنگ "بە واتای نیوە ڕەش پێست و نیوە سپی پێست" و ھیندی) و کۆمەڵەی نیو ڕەنگەکان جارێکی دی دابەش کرابوون بۆ چەند لق و کۆمەڵەیەکی تر. دواتر لە ساڵی ١٩٧٠ دا، حوکمەتی ئەو کاتە کە (حیزبی نەتەوەی – ئەفریکانەر) دەسەڵاتدار بوو تێیدا ھەستا بە قەدەغەکردنی ھەموو نوێنەرایەتییەکی سیاسی کە سپی پێست نەبێت و سەندنەوەی مافی بە ھاوڵاتی بوون لە ھاونیشتمانییە ڕەش پێستەکان،[٣٣] و لە کۆتایی و لە ساڵی ١٩٩١ دا ئەفریقای باشوور ڕژێمی جیاکردنەوەی ڕەگەزیی ھەڵوەشاندەوە و کۆتای بەو سیاسەتە ھێنا.
ئەڵمانیا
لە سەدەی بیستەم دا نازییەت بە بەردەوامی و توندی برەوی دەدا بە بیرۆکەی باڵادەستی و نایابتری گەلی ئەڵمانی و رەگەزی ئاری لە ئەڵمانیادا. لە سەدەی نۆزدەھەم دا ھەردوو چەمکی بالادەستێتی سپی پێست و باڵادەستی ڕەگەزی ئاری لێکدرا و باوەڕی ئەوەی کە سپی پێستەکان بەشێکن لە ڕەگەزی ئاری "ڕەگەزی سەروەر" ھاتە کایەوە کە ئەم ڕەگەزە باڵادەستر و لە پێشترە بەسەر ھەموو رەگەزەکانی تر بەگشتی و بە بەتایبەتی (جوو، سلاڤ و قەرەجەکان). لایەنگریی بیردۆزی ڕەگەزیی و خانەدانێتی و نووسەری فەڕەنسی "ئارسەر دی گۆبینۆ - Arthur de Gobineau" ھۆکاری شکست ھێنانی رژێمە دێرینەکانی فەڕەنسای دەگەڕانەوە بۆ داڕمانی ڕەگەزیی بەھۆی تێکەڵبوونی ڕەگەز و نەتەوەکانەوە و پێی وابوو کە ئەو تێکەڵبوونە " ڕەسەنایەتی-پاکی" ڕەگەزی ئەڵمانی لەناوبردووە. بیردۆزەکانی گۆبینۆ لایەنگر و شوێنکەوتووەیەکی بەرچاوی ھەبوو لە ئەڵمانیا و پێ داگیری دەکرد لە بوونی ڕەگێکی ناڕێک و لە بنەڕەتەوە نەگوونجاو لە نێوان ڕەگەزی ئاری (ئەڵمانی) و کلتووری جووەکان دا.
سەرچاوەکان
پۆل:بیردۆزە سیاسییەکان پۆل:جیاکاری پۆل:نیۆفاشیزم پۆل:ڕەگەزپەرستی
ئەمیناوا، خەسراوا
ئەمیناوا (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئەمیناوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سەرزەل
سەرزەل گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سەرزەل لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی باڕۆیی گەورە و لە باشوور لەگەڵ گوندی فیکەدەرە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەڵاسوورە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گوڕباز.
خۆنداب
خۆنداب شارێکە لە پارێزگای مەرکەزی، ئێران. خۆنداب ناوەندی شارستانی خۆندابە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە لە ساڵی ٢٠٠٦دا، بەرامبەر لەگەڵ ٦،٩٨٢ کەس لە ١،٧٨٧ خێزاندا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای مەرکەزی
چوارکڵاوی کوێخا
جوگرافیا
چوارکڵاوی کوێخا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چوارکڵاوی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی چوارکڵاوی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی پلەتیوز لە شارستانی سەرپێڵی زەھاو لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شێخ فەیزوڵا.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ناوچەی ناوەندی شارستانی شنۆ
دابەشکاریی کارگێڕی
شارەکان:
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی ناوەندی شارستانی شنۆ لە ساڵی ٢٠٠٦دا بەرامبەر لەگەڵ ٤٩،٢١٨ کەس لە ١٠،٢٦٣ خێزاندا بووە، کە ھەموویان کوردن و لە ئیسلامی سوننە پەیڕەوی دەکەن.
ناوچەی نەڵۆس
ناوچەی نەڵۆس یەکێک لە ناوچەکانی شارستانی شنۆ لە پارێزگای ورمێ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ناوەندی ئەم ناوچەیە شاری نەڵۆسە.
دابەشکاریی کارگێڕی
گوندستانەکانی ناوچەی نەڵۆس:
شارەکان:
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی نەڵۆس لە ساڵی ٢٠٠٦دا بەرامبەر لەگەڵ ١٥،٣٣٣ کەس لە ٢،٧٣٥ خێزاندا بووە، کە ھەموویان کوردن و لە ئیسلامی سوننە پەیڕەوی دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:ناوچەکانی کوردستان پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ناوچەکانی شارستانی شنۆ پۆل:شارستانی شنۆ
سەرکۆ
سەرکۆ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سۆڵەی دەربەند
سۆڵەی دەربەند گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرکۆ
جوگرافیا
سەرکۆ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تافان و لە باشوور لەگەڵ گوندی گۆشان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارۆچکەی قەرەداغ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قۆپی قەرەداغ.
سۆڵەی دەربەند
جوگرافیا
سۆڵەی دەربەند لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی لەتیف ئاوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی گوڕباز و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی داریکەلی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دێلێژە.
سەرکۆ
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سۆڵەی دەربەند
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مۆزەخانەی سامەڕا
مۆزەخانەی سامەڕا مۆزەخانەیەکە لەژێر دروستکردندایە لە سێ بینا پێکھاتووە، کە لەسەر ڕووبەری ٢٢٧ ھەزار و ٧٠٠ مەتر دووجا دروستکراوە، بە نرخی ١٧ میلیارد دیناری عێراقی. مۆزەخانەکە لە ساڵی ٢٠١٤ دەستی بە دروستکردنی کردووە و لە سێ بینا پێکھاتووە: یەکەم بینا لە ژێرزەمینێکە، و لە دوو نھۆم پێکھاتووە. بینای دووەم لە دوو بەش پێکھاتووە یەکەمیان لە ژێرزەمینێک، زەوییەکی زەمینی و یەک لۆف پێکھاتووە، لەکاتێکدا دووەمیان لە نھۆمی بێ ژێرزەمین پێکھاتووە. بینای سێیەم ڕووبەرێکی کراوەیە و کاری بیناسازیی ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:سامەڕا پۆل:مۆزەخانەکانی عێراق
مەنزوور پەشتین
مەنزوور ئەحمەد پەشتین (به پەشتۆ: منظور احمد پښتين) چالاكوانێكی مافی پەشتوونەکانی و خەڵكی باشووری وەزیرستانە، لە شاری خەیبەر پەختونخوا لە پاكستان.
سەرەتای ژیانی
مەنزوور پەشتین لە ٢٥ی تشرینی یەکەم ١٩٩٤ لە شاری شاهور (یان شەهێر) لەدایکبووە، ێکی گوندێکی بچووکی نزیک شارۆچکەی سەروەکای لە باشووری وەزیرستانی پاکستان لە شاری مەولەخان سەرای. گەورەترینی هەشت خوشک و برا، پەشتین سەر بە هۆزی شەمانخێل مەحسودی پشتونەکانە. باوکی بەناوی عەبدولوەدوود مەحسود مامۆستای قوتابخانەی سەرەتاییە لە گوندەکەی خۆی.
پەشتین خوێندنی لە قوتابخانەی گوندەکەی خۆی لە باشووری وەزیرستانی وەرگرتووە. ساڵی ٢٠٠٥ بەهۆی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی هێزە چەکدارەکانی پاکستان بۆسەر پەشتوونەکان، پەشتین و بنەماڵەکەی ناچاربوون لە وەزیریستان هەڵبێن و لە کەمپی پەنابەران لە دێرە ئیسماعیل خان لە خەیبەر پەختونخوا نیشتەجێ ببن. خێزانەکەی بۆ جاری دووەم لە ساڵی ٢٠٠٧ لە ماڵەکەی خۆیان لە وەزیریستان هەڵهاتن، و لە ساڵی ٢٠٠٨ گەڕاونەتەوە، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٨ جارێکی دیکە هەڵهاتن بەهۆی هێرشێکی دیکەی سوپای پاکستان بۆ سەر گوندەکەیان. ساڵی ٢٠٠٩ بەهۆی هێرشێکی دیکەوە، ئەو و بنەماڵەکەی ناچار بوون بۆ جاری چوارەم لە شاری وەزیرستان هەڵبێن. پەشتین دواتر خوێندنی تەواو کرد. خێزانەکەی هەژار بوون و باوکی بۆ وانەکانی قوتابخانەی پەشتین قەرزی دەکرد. پەشتین لە ساڵی ٢٠١٦ دکتۆرای لە پزیشکی ڤێتێرنەری لە زانکۆی گۆمال لە دێرە ئیسماعیل خان وەرگرتووە. کاتێک ئەو و خێزانەکەی لە ساڵی ٢٠١٦ گەڕانەوە بۆ وەزیریستان، بینییان کە موڵک و ماڵی خۆیان تاڵان کراوە و ماڵەکەیان وێران کراوە و مینەکانی پاکستان لە سەرانسەری زەوییەکانیاندا هەبووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:موسڵمانانی پاکستانی پۆل:پەشتوون پۆل:زیندووان
چیاسەوز
چیاسەوز گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
چیاسەوز لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ڕەزوار و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئیدارە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شێخ فەیزوڵا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەنوورە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھۆنگ یۆ-جین
ھۆنگ یۆ-جین (لەدایکبووی ٥ی شووباتی ١٩٨٥) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور
پۆرفیریاتۆ
زاراوەی پۆرفیریاتۆ ئاماژەیە بە سەردەمێک کە ژەنەڕال پۆفیریۆ دیاز فەرمانڕەوایەتی مەکسیکی کردووە وەک سەرۆکی مەکسیک لە سەدەی ١٩یەمی زایینی بۆ سەدەی ٢٠م لەدوای بوون بە سەرۆکی مەکسیک لەدوای کردنی کوودەتایەک لە ساڵی ١٨٧٦ لەسەردەمی ئەودا ئابووری، تەکنۆلۆژیا، کۆمەڵایەتی، چاند بە شێوەیەکی بەرچاو ڕووی لە گۆران کرد، لەو کاتەی دیاز یادی لەدایکبوونی ٨٠ ساڵەی خۆی ئەگێرا لە ١٩١٠ و بەبەردەوامی خۆی کاندید ئەکردەوە لەوەتەی ١٨٨٤وە، پلانی ئەوەی نەبوو جێگرەوەیەک بۆ سەرۆکایەتییەکەی خۆی دابنێت، بەمەش لە ١٩١٠ی ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی کۆتایی بە فەرمانرەوایی دیاز ھات و زۆری لێکرا کە دەست لەکار بکێشێتەوە و لە وڵات دوورخرایەوە و بووە ھۆی شەڕی نیشتمانی: شۆرشی مەکسیکی.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی مەکسیک
ئۆخچولار
ئۆخچولار گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نازیا ئەڤراز، ناوچەی نازی، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئۆخچولار ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە پەیڕەوی ئایینی ئیسلام(شیعە) دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
دێلێژە
دێلێژە (Delezha) گوندێکی دڵڕفێن و رازاوەی کوردستانە، بە قەدپاڵی شاخی تەختەسی و لە سەر هەردوو چەمی باسەرە و تڵێ، بە باخ و باخاتێکی زۆر و میوەی جۆراوجۆر و سەرچاوەی سازگاری ئاوی کانی رازاوەتەوە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دێلێژە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سۆڵەی تازە و لە باشوور لەگەڵ گوندی گۆمەزەرد و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سۆڵەی دەربەند و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ژاڵەی دەربەند.
مێژوو
لە نێو گوندی دێلێژەدا بە درێژایی مێژوو جوڵانەوە و بۆچوونی سیاسی و ئاینی و کۆمەڵایەتی جیاواز هەبووە، بەڵام تەبایی و یەکڕیزی و گیانی دۆستایەتی لە نێوان دانیشتوانیدا زاڵبووە بەسەر بیرکردنەوە و بۆچونە جیاوازەکاندا.
دێلێژە پێگەی چەندین زانا و شاعیر و ئەدیب و ڕۆشنبیری دیاری کوردستانە، دێی شاعیران بێخود و عاسی و حاجی مەلا رەسوول و دڵسۆز و شێخ رووفە، گوندی پڕۆفیسۆر دکتۆر عیزەدین مستەفا ڕەسووڵە کە یەکێکە لە دامەزرێنەکانی یەکێتیی نووسەرانی کورد، حاجی مەلا رەسوڵی دێلێژە کە باوکی مەلا مستەفا بووە، خەلیفەی یەکەمی حاجی کاک ئەحمەدی شێخ بووە، کە لەسەر تەریقەتی قادری بووە، خێزانی مەلا رەسوڵی دێلێژە کچی شێخ عەزیز کوری شێخ فەتاح بووە کە برازای مەولانا خالیدی نەقشبەندی بووە.
حاجی مەلا ڕەسووڵی دێلێژە (مخلیص)، خەلیفەی کاک ئەحمەدی شێخ ، لە شیعرێکیدا دەڵێت:
شافیع و غەوس و موعین و مەرجەعێ بۆ ئەم بەدە
فەخری عالەم، غەوسی عەزەم شێخ رەزا و کاک ئەحمەدە
شافیعن بۆ خۆم و ئەولادم، لە دونیا و لە دین
نوسبەتم بەم چوارە یا رەبی موئەبەد لامەدە.
دڵسۆزی شاعیر لەسەر غەزەلێکی عاسی، مەلا محەمەد ئەمینی دێلێژە:
پەنا بە خوا کە دڵ غەمگینە ئەمڕۆ
سەرم گێژ و تەنم بێ تینە ئەمڕۆ
دوو چاویشم پڕی ئەسرینە ئەمڕۆ
دەمی هیجرانە رۆژی شینە ئەمڕۆ
ئەوی شایستە بێ ناڵینە ئەمڕۆ
دڵم رۆی لە لام و پێم نەزانی
لەپڕ خورپەیەکی وەها تەزانی
شێخ رؤف شێخ معروف لە شیعری لاسدا دەڵێت:
تا هەیت بە وتەت ... لاس ناخۆم
بۆ زۆرزانی مامۆستای تۆم ...!
مافم دەخۆیت ... خۆت گێل دەکەیت
خەریکە دەمخەیتە بن گۆم
مەزانە ... فەقیر وەستاوم
لە ڕێی ڕاستدا هەتا ماوم ...
سەرم دەکەم بە دیوارێ
ناوکارە ... بیلبیلەی چاوم
سنگم ... تیانووسی خەتایە
ڕیایی بەدەمما نایە ...
ڕاست بی دۆستمی
پێچەوانەیش ...
دوژمنتم هەتا هەتایە ...!
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کیریباس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
کیریباس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
عەلیاوا، ساینقەڵا
عەلیاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سەفاخانە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
شینتۆ
220x124px|وێنۆک|ھێمای ئایینی شینتۆ شینتۆ یان کامێنۆمیچی (بە ژاپۆنی: 神道، کە بە واتای ڕێگای خوداوەندەکان دێت): ئایینێکە لە ژاپۆن دەرکەوت و پەرەی سەند. ئایینی شینتۆ - کە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر بیرکردنەوەی ژاپۆنی بەجێھێشت - وەک ئایینەکانی تر ڕێگەی خۆی بۆ بڵاوبوونەوە نەدەزانی. ئەم ئایینە فێرکارییەکی تایبەتی نییە، ئەمەش وای کردووە کراوە بێت بەڕووی داب و نەریتە ئایینییەکانی دیکەدا بەبێ ئەوەی کاریگەری لەسەر سیما و بنەچەی بێ وێنەکەی ھەبێت. شینتۆ و ئەو نەریتانە کە ھاوڕێیەتی دەکەن ھەمیشە لە لایەنەکانی ژیانی ڕۆژانەی ژاپۆنەکاندا ھەبوون. وەسفکردنی ئایینی شینتۆ زەحمەتە، چونکە بە پێچەوانەی ھەموو ئایینەکانی دیکە، دامەزرێنەر و باوەڕێکی ناسراوی نییە کە لەسەری بنیات بنرێت، ئێمە تەنیا لە ڕێگەی کۆمەڵێک داب و نەریت و پراکتیکەوە دەتوانین بیناسین. بە درێژایی مێژوودا چەندین گرووپ و مەزھەب سەریان ھەڵداوە و گەشەیان کردووە، ھەموویان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە سەر بە عەقیدەی سەرەتایی شینتۆن، بەڵام ھیچ کام لەو مەزھەبانە سەرکەوتوو نەبوون لە سەپاندنی گریمانەکانی.
سەرچاوەکان
پۆل:ئایین لە ژاپۆن پۆل:مێژووی ژاپۆن پۆل:زن
عەلیاوا، ساینقەڵا
جوگرافیا
عەلیاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قوزلوی ئەفشار و لە باشوور لەگەڵ گوندی تازاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی حەسار لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بەگتولی سەروو.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
قەسرک، دەشت
قەسرک گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەشت، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قەسرک ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
شیوی قازی
شیوی قازی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شیوی قازی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی میریاسی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی گوڵەجۆ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی فەقیرە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاوایی شێخ مستەفا.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شارستانی کۆمیجان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای مەرکەزی پۆل:شارستانەکانی ئێران
خڕەبەردان
جوگرافیا
خڕەبەردان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تووەڕەشان و لە باشوور لەگەڵ گوندی وەستاسیمان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دۆڵەدزە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دمشەت.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پنار سەلەک
پنار سەلەک (لەدایکبووی ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧١، لە ئەستەمبوڵ) نووسەر، چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ و کۆمەڵناسی تورکە. پنار بەکارەکانی لەناو بواری مافەکانی مرۆڤ لە تورکیا دەناسرێتەوە بەتایبەت لەسەر دۆزی ژنان، مافەکانی کورد، ھەژاران، منداڵانی سەرشەقام. ناوبراو چەندین کتێبی نووسیوە کە بەزمانەکانی تورکی، ئەڵمانی و فەڕەنسی چاپکراون، ھەروەھا دامەزرێنەری دەزگای ئەمارگییە، کە گۆڤارێکی فێمێنیستی تورکییە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی ئەستەمبوڵ پۆل:کۆمەڵناسانی تورک
سپوتنیک-٢
سپوتنیک-٢ (بە ڕووسی: Спутник-٢) مانگێکی دەسکردی مرۆڤە کە ئەو مانگە دەسکردە دووەم مانگی دەسکردی یەکێتی سۆڤیەت بوو، کە لە ٣ تشرینی دووەمی سالی ١٩٥٧ بە سەرکەوتووی رەوانەی دەرەوەی زەوی کرا، ئەو ئامێرە پاشی ئامێری سپوتنیک-١ نێردرا دەرێی زەوی...
بەستەرە دەرەکیەکان
پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان پۆل:گەردوون پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت لە ١٩٥٧ پۆل:داھێنانە سۆڤیەتییەکان
حاجی خەلیل
حاجی خەلیل گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
حاجی خەلیل لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خدری گەورە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاوایی گەورە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شێرەوەن لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شێخ لەنگەری گەورە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کۆمیجان
کۆمیجان شارێکە لە پارێزگای مەرکەزی، ئێران. کۆمیجان ناوەندی شارستانی کۆمیجانە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە لە ساڵی ٢٠٠٦دا، بەرامبەر لەگەڵ ٧،٣٥٨ کەس لە ٢،٠٠٤ خێزاندا بووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای مەرکەزی
ناوچەی ناوەندی شارستانی پیرانشار
ناوچەی ناوەندی شارستانی پیرانشار یەکێک لە ناوچەکانی شارستانی پیرانشار لە پارێزگای ورمێ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ناوەندی ئەم ناوچەیە شاری پیرانشارە. ھەروەھا ناوچەی ناوەندی پڕ لە دانیشتووترین ناوچەی شارستانی پیرانشارە.
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی ناوەندی شارستانی پیرانشار لە ساڵی ٢٠٠٦دا بەرامبەر لەگەڵ ٨٤،٩٢٠ کەس لە ١٦،٦٥٧ خێزاندا بووە، کە ھەموویان کوردن و لە ئیسلامی سوننە پەیڕەوی دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:ناوچەکانی کوردستان پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ناوچەکانی شارستانی پیرانشار پۆل:شارستانی پیرانشار
فیکەدەرە
فیکەدەرە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مۆزەخانەی مووسڵ
مۆزەخانەی مووسڵ دووەم گەورەترین مۆزەخانەی عێراقە، لەدوای مۆزەخانەی نەتەوەییی عێراق لە بەغدا. لە شەڕی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ تاڵان کرا. مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٥٢ دامەزراوە، لە ھۆڵێکی بچووک پێکھاتووە، تا کردنەوەی بینایەکی نوێ لە ساڵی ١٩٧٢، کە دەستکردی دێرینی ئاشوری تێدا بووە. ژمارەی مۆزەخانەکان کە نزیکەی ٥٠ بۆ ٨٠ میلیۆن بۆ ٢٥٠ ملیۆنە، بەپێی پسپۆڕی مۆزەخانەکە لە ساڵی ٢٠١٣ دکتۆر حیکمەت ئەسوەد لە ساڵی ٢٠٠٤–٢٠١١ وەک بەڕێوەبەر خزمەتی کردووە. دەرھێنەری ئێستا زەید غازی سعدئەڵڵایە.
تەقینەوەی دەست بەسەراگرتن و وێرانکاری داعش
ساڵی ٢٠١٤ داعش ئەو مۆزەخانەیەیان داگیرکرد، کە بە نزیکەیی دوای چەند ساڵێک لە ئاوەدانکردنەوە. داعش گووتی پەیکەرەکان دژە ئیسلامین و ھەڕەشەی لەناوبردنی ناوەڕۆکی مۆزەخانەکەیان کردووە. لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٥ دوای ڕۆژێک لە سووتاندنی کتێبەکانی کتێبخانەکانی مووسڵ، گرووپەکە ڤیدیۆیەکی بڵاوکردەوە و لەناوچونی ئەو دەستکردانەی لە مۆزەخانەکە و شوێنەواری نیمرۆد نیشان دەدات، بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە ئەو سایتانە «بت پەرستییان» بەرزکردووەتەوە، داعش ڕایگەیاندووە کە ئەوانیش بەنیازن دیوارە مێژوویییەکانی نەینەوا تێکبشکێنن. ھەندێک سەرلێشێواوی دروست بوو کە ئایا ئەو دەستکردانەی کە لەلایەن چەکدارانی داعشەوە لەناوچوون، کۆپی ڕەسەن بوون یان تەنھا ئەسیل نوجێف پارێزگاری موسڵ دوریانخستەوە، ئەسیل نوجێف دەڵێت زۆرێک لەگرنگترین کارەکان بێجگە لەپارچەی گەورە، لەدوای جەنگی عێراق ٢٠٠٣ گواستراون بۆ مۆزەخانەی بەغداو پێشتر بەنرخترین کارەکانی دوای جەنگی کەنداوی ١٩٩١ ڕەوانەی بەغدا کراون. لە ١٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ مستەفا ئەلخادێی سەرۆک وەزیرانی نوێی عێراق لەسەردانەکەیدا بۆ پیرۆزکردنی یادی شەش ساڵەی داگیرکاری داعش، مۆزەخانەی موسڵی کردەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:مۆزەخانەکانی عێراق پۆل:مووسڵ
پارێزگای فێتچابوری
وێنۆک
فێتچابوری (بە تایلەندی:เพชรบุรี) یەکێکە لە پارێزگاکانی ڕۆژاوا یان ناوەڕاستی تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ڕاتچابوری، ساموت سۆنگخرام، و پراچواپ خیری خان. لە ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ناوچەی تانینساری میانمار.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
مێژووی کازاخستان
وێنۆک
مێژووی کازاخستان باسکردنە لە مێژووی وڵاتی کازاخستان و ئەو ڕوودا و و پێشھاتانەی لە سەدەکانی ڕابردوو لەم ناوچەیە ڕویداوە بەمەبەستی ئاشنا کردنی نەوەکانی ئێستا بە ڕابردووی ئەم وڵاتە. کازەخستانییەکان لە سەرەتادا وەک ھەر نەتەوەیەکی دیکە ڕەوەند یاخود کۆچ بەر بوونە خەریکی بەخێوکردنی ئاژەڵ بوون پاشان وردە وردە بەرەو نیشتەجێ بوون چوون لە مێژووی خۆیدا چەندین جار توشی داگیرکاری و ھەڵمەتی ھێرشی نەتەوەکانی دیکە بووەتەوە لە سەردەمی دەسەڵات دارییەتی مەغۆلەکان ناوچەکەیان بوو بە بەشێک لە ئیمپڕاتۆرییەکەیان لە سەدەی سێزدەھەم ھەروەھا کەوتنە ژێر دەستی تەتەرەکان بۆ ماوەیەکی زۆر پاشان دەکەوێت دەست ڕووسەکان. لە ساڵی ١٩١٦ کازەخستانییەکان دژی دەسەڵاتداران ڕاپەرین بەڵام ڕووسیا توانی کۆنتڕۆلی بکات و ژمارەیەکی زۆری ڕاپەریوی کوشت و بریندار کرد. لە ساڵی ١٩٢٠ مافی ئەتۆنۆمی وەرگرت لە ساڵی ١٩٣٦ بووە یەکێک لە کۆمارەکانی یەکێتیی سۆڤیەت. لە ساڵی ١٩٩١ کازەخستان سەربەخۆ بوونی خۆی ڕاگەیاندن سیستەمی کۆماری چەسپاند و ھەمان ساڵ ئەمریکا دانی پێدانا. لە ساڵی ١٩٩٢ بووە ئەندام لە نەتەوە یەکگرتووەکان لە ١٩٩٢ دەستوری نوێ دانرا و نازار باییف بووە سەرۆک کۆمار وە لە ساڵی ١٩٩٨ شاری ئاستان بووە پایتەختی ئەم وڵاتە لە ساڵی ١٩٩٩ دوویارە نازار باییف وەک سەرۆک کۆمار ھەڵبژێردرایەوە
سەرچاوەکان
* پۆل:مێژووی ئاسیا پۆل:مێژوو
تێسلا سایبەرترەک
وێنۆک|200px تێسلا سایبەرتراک ئۆتۆمبێلێکی تەواو کارەبایییە لە شێوازی پیکاب، کە لەلایەن کۆمپانیای تێسلا دیزاین و دروست کراوە. سایبەر تراک بە سێ مۆدێل بەردەستە بە مەودا و خێرایی جیاواز. گرانترین وەشانی ئەم ئۆتۆمۆبیلە سێ بزوێنەری ھەیە و بۆ ھەر شەحنێک ٨٠٠ کیلۆمەتر دەبڕێت. ھەروەھا ئەم وەشانە لە ٠ بۆ ١٠٠ کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا لە ماوەی ٢٫٩ چرکەدا خێراتر دەبێت. ئەم ئۆتۆمۆبیلە بە شێوەی چوار تایە و ئەکسیلی دواوەش بەردەستە. ئیلۆن مەسک ڕای گەیاند کە ئەم ئۆتۆمبێلە بەنیازە ڕاستەوخۆ ڕکابەری فۆرد ئێف سێرێس بکات. ئۆتۆمبێلی جۆری ئێف سێرێس پڕفرۆشترین ئۆتۆمبێلی پیکاپە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.
قارەمان، قەرەداغ
قارەمان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قارەمان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی سپیکەی گڵەزەردە و لە باشوور لەگەڵ گوندی باخان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زڕگوێز و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تیمار.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بیوڵە
بیوڵە (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری خەسراوا، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
بیوڵە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
حەمید ئاوا
حەمید ئاوا گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
حەمید ئاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بانزەمینی مەلا سڵێمان و لە باشوور لەگەڵ گوندی بانزەمینی سەیدکەریم و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەنگەری خواروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بانزەمینی سەید محەمەد.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جونۆ (ئەلاسکا)
وێنۆک شاری جونۆ (بە ئینگلیزی: City and Borough of Juneau) پایتەختی ئەلاسکایە، شارەوانییەکی یەکگرتووە و دەکەوێتە کەناڵی گاستینۆ لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەلاسکا، و دووەم گەورەترین شاری ئەمریکایە لە ڕووی ڕووبەرەوە، جونۆ لە ساڵی ١٩٠٦ەوە پایتەختی ئەلاسکا بووە، کاتێک حکومەتی ئەوکاتەی ئەلاسکا لە سیتکاوە گواستراوەتەوە وەک ئەوەی کۆنگرێسی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٠٠ ڕێگەی پێداوە، شارەوانییەکە لە ١ی تەمموزی ١٩٧٠ یەکگرتوو بووە، کاتێک جونۆ لەگەڵ شاری دۆگلاس تێکەڵ بوو و دەوروبەری ناوچەی گەورەی جونۆ بۆ پێکھێنانی شارەوانی ئێستا، ڕووبەرەکەی گەورەترە لە ویلایەتی ڕۆد ئایلەند و دێلاوێر.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی ئەلاسکا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٨١
ھۆران (گۆرانیبێژ)
چۆی سوو-جین (بە کۆری:최수진 لەدایکبووی ٥ی تەمموزی ١٩٧٩) خانمەکتەر و گۆرانیبێژی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩ پۆل:زیندووان پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کۆری پۆل:گۆرانیبێژەکانی کەی-پۆپ پۆل:خانمە گۆرانیبێژە پۆپەکانی کۆریای باشوور پۆل:میوزیکژەنە ئەلیکترۆنییەکانی کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژانی جاز لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:پێشکەشکارانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور پۆل:ژنە پێشکەشکارەکانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور پۆل:پێشکەشکارانی ڕادیۆ لە کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:دەرچووانی زانکۆی یۆنسێی پۆل:خانمە گۆرانیبێژەکانی سەدەی ٢١ەم لە کۆریای باشوور پۆل:ژنە پێشکەشکارەکانی ڕادیۆ پۆل:کچە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور
کۆیێ
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ناوچەی لاجان
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی لاجان لە ساڵی ٢٠٠٦دا بەرامبەر لەگەڵ ٢٢،٧٥٧ کەس لە ٣،٩٦٠ خێزاندا بووە، کە ھەموویان کوردن و لە ئیسلامی سوننە پەیڕەوی دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:ناوچەکانی کوردستان پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ناوچەکانی شارستانی پیرانشار پۆل:شارستانی پیرانشار
مەئموونیە
مەئموونیە شارێکە لە پارێزگای مەرکەزی، ئێران. مەئموونیە ناوەندی شارستانی زەرەندیەیە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە لە ساڵی ٢٠٠٦دا، بەرامبەر لەگەڵ ١٧،٣٣٧ کەس لە ٤،٦٧٢ خێزاندا بووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای مەرکەزی
ئەدیوالێ-ئەکۆنیۆ ئەگباجێ
سەرچاوە
١.ویکیپیدیای ئینگلیزی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم پۆل:دەرچووانی کۆلێجی کینگز لەندەن پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئینگلیز
قازانقایە
قازانقایە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قازانقایە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کونەکۆتر و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەسنەزان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مریەم بەگ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مێوڵێ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دمشەت
دمشەت گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دمشەت لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گوش گوش و لە باشوور لەگەڵ گوندی گردەسپیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خڕەبەردان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گردمەیتەر.
سانجود
سانجود گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سەفاخانە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
سانجود لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەیزەولە و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەفاخانە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەمزەقاسم لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قوزلوی ئەفشار.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
ھۆزاق
ھۆزاق (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ھۆزاق ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ناوچەی ناوەندی شارستانی بۆکان
دابەشکاریی کارگێڕی
گوندستانەکانی ناوچەی ناوەندی شارستانی بۆکان:
شارەکان:
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی ناوەندی شارستانی بۆکان لە ساڵی ٢٠٠٦دا بەرامبەر لەگەڵ ١٧٧،٢٣٦ کەس لە ٣٧،٥٢٥ خێزاندا بووە، کە ھەموویان کوردن و لە ئیسلامی سوننە پەیڕەوی دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:ناوچەکانی کوردستان پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ناوچەکانی شارستانی بۆکان پۆل:شارستانی بۆکان
حەوش کوڕو
حەوش کوڕو گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
حەوش کوڕو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارەدێی قۆرەتوو و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھەنجیرەی کوێخاشامراد و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھیدایەت لە شارستانی قەسری شیرین لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پشت پەنگ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کاسا کریستۆ
thumb|کاسا کریستۆ
ماڵی کاسا کریستۆ کەلەپوورێکی شوێنەوارییە، کە دەکەوێتە ئینکامپ، ئەندۆرا، و لە میراتی کولتووریی ئەنددۆرا تۆمار کراوە.
دکتۆر سترەینج لە فرەگەردوونی شێتیدا
دکتۆری سترەینج لە فرەگەردوونی شێتیدا فیلمێکی پاڵەوانی ئەمریکییە کە لە ساڵی ٢٠٢٢دا لە سەر بنەمای کۆمیکەکانی ماڕڤڵ لەکەسایەتی دکتۆر سترەینج دا بەرجەستە بووە. لە لایەن ستۆدیۆکانی ماڕڤڵ بەرهەمهێنراوە و لەلایەن ستۆدیۆکانی وێنەی جوڵاوی واڵت دیزنی بڵاوکراوەتەوە، ئەمە زنجیرەی دکتۆری سترەینج (٢٠١٦) و ٢٨ئەمین فیلمی جیهانی سینەمایی ماڕڤڵ (ئێم سی یو) فیلمەکە لە دەرهێنانی سام ڕەیمی لە نووسینی مایکڵ واڵدرۆن و ئەستێرەکانی فیلمەکە بێندیکت کامبەرباچ وەک (ستیڤن) ئیلیزابێس ئۆڵسن و چیوێتێل ئیجیۆفۆر وبێندیکت وۆگ و خچیتل گۆمێز و مایکڵ ستوهلبارگ و ڕەیچل مەکادەمس لە فیلمەکەدا سترەینج پارێزگاری لە ئەمێریکا چاڤێس (گۆمێز) دەکات، هەرزەکارێک کە توانای گەشتکردنی هەیە بەفرەگەردووندا، لە دەست واندا ماکسیمۆف (ئۆڵسن)دکتۆر سکۆت دریکسۆن دەرهێنەر و هاونووسەر تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ پلانیان هەبوو بۆ زنجیرەیەک. ئەو ئیمزای کرد بۆ گەڕانەوەوەک دەرهێنەر لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٨، کاتێک کە کامبەرباچ دووپاتکرایەوە بۆ گەڕانەوە. ناونیشانی فیلمەکە لە مانگی تەمووزی ٢٠١٩ لەگەڵ تێوەگلانی ئۆڵسن ڕاگەیەنرا، لە کاتێکدا جەید هالی بارتلێت بەکرێگیراوە بۆ نووسینی ئەو فیلمەی کە تشرینی یەکەم دێریکسۆن لەمانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ وە بە ئاماژەکردن بە جیاوازی داهێنەرانە بەرەو پێش چوو. وۆڵدرۆن و ڕایمی لە مانگی داهاتوو چوونە پاڵ ودەستی پێکرد و چەند توخمێکی ئەو ژانەرە ترسێنەرە زیاد کرد کە پێشتر ڕەیمی کاری لەگەڵ کردبوو و ماکسیمۆفی کرد بە بەدکار لە فلیمەکە و درێژەدان بە چیرۆکەکەی لە زنجیرە واندا ڤیژن (٢٠٢١). وێنەگرتن لە نۆڤەمبەری ٢٠٢٠ لە لەندەن دەستی پێکرد بەڵام لە مانگیکانوونی دووەمی ٢٠٢١ بە هۆی کۆڤید-١٩ ی دواخرا. بەرهەمەکه تا مارسی ٢٠٢١ دەستی پێکرد و له ناوەڕاستی مانگی نیسان لە سۆمرێسێت کۆتایی هات هەروەها وێنەگرتنەکەش لە شاری (ئینگلتەرا) و لۆس ئەنجلۆس کرا
دکتۆر سترەینج لە فرەگەردوونی شێتیدا یەکەم جار لە سینەمای دۆڵبی نمایش کرد و دوای بۆ وڵاتەکانی دیکە و تەانی ٩٥٥ ملیۆن دۆلار داهاتەکەی بێت و بووە ٣ باشرین فلیمی جیهانی لە ٢٠٢٢دا
چیرۆک
ئەمریکا چاڤێز و وەشانێکی ستیڤن سترەێنج لە کاتی گەڕان بەدوای کتێبی ڤیشانتیدا لەلایەن جنۆکەیەکەوە لە بۆشایی نێوان گەردوونەکاندا ڕاودەدرێن. کە سترەینج دەکوژرێت و چاڤێز بە هەڵە دەرگایەک دروست دەکات کە خۆی و تەرمی سترەینج دەگوازێتەوە بۆ زەوی ٦١٦ کە وەشانی ئەو گەردوونە لە سترەینج چاڤێز لە جنۆکەیەکی تر ڕزگار دەکات بە یارمەتی جادووگەری باڵا ، وۆنگ. چاڤێز ڕوونی دەکاتەوە کە بوونەوەرەکان ڕاوی دەکەن، چونکە هێزی ئەوەی هەیە بەناو فرەگەردووندا گەشت بکات.
سترەینج بە ناسینەوەی ڕونەکانی جادووگەری، ڕاوێژ بە واندا ماکسیمۆف دەکات بۆ یارمەتی بەڵام تێدەگات کە ئەو بەرپرسیارە لە هێرشەکان. دوای بەدەستهێنانی دارکهۆڵد و دەبێتە جادووگەری سوور، ماکسیمۆف پێی وایە کۆنترۆڵکردنی دەسەڵاتەکانی چاوێز ڕێگەی پێدەدات لەگەڵ بیلی و تۆمی یەکبگرێتەوە، ئەو منداڵانەی کە لە ماوەی کارکردنیدا لە وێستڤیۆ دروستی کردوون. کاتێک سترێنج ڕەتیدەکاتەوە تەسلیم بە چاوێز بکات، ماکسیمۆف هێرش دەکاتە سەر کامار -تاج، کوشتنی چەندین جادووگەر. چاوێز بە هەڵە خۆی و سترێنج دەگوازێتەوە بۆ زەوی-٨٣٨ لە کاتێکدا ماکسیمۆف تاریکۆڵد بەکاردەهێنێت بۆ "ڕێکردن بە خەونەکان"، کۆنترۆڵی هاوتا زەوی-٨٣٨ی خۆی دەگرێتەوە، کە ژیانێکی گەڕەکی شار لەگەڵ بیلی و تۆمی خۆیدا دەژی. جادووگەرێکی ڕزگاربوو خۆی دەکاتە قوربانی بۆ لەناوبردنی تاریکی و شکاندنی ڕێڕەوی خەونەکان. ماکسیمۆف بە تووڕەییەوە وۆنگ ناچار دەکات بەرەو چیای ونداگۆر بیبات کە سەرچاوەی هێزی تاریکییە، بۆ ئەوەی ڕێپێوانی خەونەکان دووبارە دامەزرێنێتەوە.
لەکاتی گەڕان بەدوای یارمەتیدا، سترێنج و چاوێز لەلایەن جادووگەری باڵای زەوی-٨٣٨، کارل مۆردۆ، دەستگیر دەکرێن و دەهێنرێنە بەردەم ئیلومیناتی، گروپێک کە پێکهاتوون لە مۆردۆ، پێگی کارتەر، بلاکاگار بۆڵتاگۆن، ماریا رامبۆ، رید ریچاردز و چارڵز زاڤیر. ئەوان ڕوونی دەکەنەوە کە لە ڕێگەی بەکارهێنانی بێباکانە لە دارکهۆڵد ی گەردوونەکەیان لە هەوڵێکدا بۆ شکستپێهێنانی تانۆس، سترەینجی زەوی ٨١٨ دەستدرێژی"یەکی وێرانکەری گەردوونی دەستپێکرد. دوای شکستپێهێنانی تانۆس، ئیلومیناتیەکان سترێنجەکەیان لە سێدارە دا بۆ ئەوەی زیانێکی زیاتری پێ نەگەیەنێت. مۆردۆ پێی وایە کە فیلمی سترەینجی ٦١٦ زەوی بە هەمان شێوە مەترسیدارە، بەڵام ماکسیمۆف ڕێپێوانی خەونەکانی لە چیای وونداگۆر دووبارە دادەمەزرێنێتەوە و دەگاتە جەستەی هاوتا زەوی-٨١٨ پێش ئەوەی بتوانن حوکم بدەن. بە شێوەیەکی دڕندانە هەموو ئیلومیناتیەکان دەکوژێت جگە لە مۆردۆ کە سترێنج پێش ئەوەی لەگەڵ چاوێز هەڵبێت، ژێردەستی دەکات. ئەو دووانە بە یارمەتی هاوتای زەوی ٨١٨ دەزگیرانی پێشووی سترەنج، کریستین پاڵمەر، زانایەک کە لەگەڵ ئیلومیناتی کاردەکات، هەڵدێن.
سترەینج و چاڤێز و پاڵمەر دەچنە ناو بۆشایی نێوان گەردوونەکان بۆ دۆزینەوەی کتێبی ڤیشانتی کە دژی دسرکهۆڵدە، بەڵام ماکسیمۆف دەردەکەوێت و لەناوی دەبات. پاشان دەست بەسەر مێشکی چاڤێزدا دەگرێت، دەسەڵاتەکانی خۆی بەکاردەهێنێت بۆ ناردنی ئەوانی دیکە بۆ گەردوونێکی وێرانکراوی داگیرکاری. سترەینج شکست بە سترەینجی گەردوونی وێرانبوو دەدات کە بەهۆی تاریکی گەردوونەکەیەوە خراپ بووە و بەکاری دەهێنێت بۆ ئەوەی خەون ببینێت بۆ ناو جەستەی هاوتا مردووەکەی لەسەر زەوی-٦١٦. بە یارمەتی وۆنگ سترەینج چاڤێز لە دەستی ماکسیمۆف ڕزگار دەکات لەکاتێکدا هەوڵدەدات هێزەکانی چاڤێز وەربگرێت و هانی چاڤێز دەدات تواناکانی بەکاربهێنێت. ماکسیمۆف دەگوازێتەوە بۆ زەوی-٨٣٨، لەوێ دەبینێت بیلی و تۆمی لە ترسدا لێی پاشەکشە دەکەن لەکاتێکدا بۆ دایکی ڕاستەقینەیان دەگرین. ماکسیمۆف بە تێگەیشتن لە هەڵەی ڕێگاکانی، خۆڕاگر دەبێت و هێزەکانی بەکاردەهێنێت بۆ لەناوبردنی چیای ونداگۆر، لە هەمان کاتدا هەموو کۆپیەکانی دارکهۆڵد لە سەرانسەری فرەگەردوونەکەدا لەناو دەبات و بەڕواڵەت لە پرۆسەکەدا خۆی دەکاتە قوربانی. چاڤێز سترەینج و پاڵمەر دەگەڕێنێتەوە بۆ گەردوونی هەریەکەیان.
دوای ماوەیەک، کەمار-تاج چاک دەکرێتەوە و ئەو جادووگەرانەی کە لە ژیاندا ماون، کە چاڤێزیش بەشداری دەکەن، بەردەوامن لە مەشق و ڕاهێنان. سترێنج لە ئەنجامی بەکارهێنانی دارکهۆڵد و کۆنتڕۆڵ کردن لە خەوەوە بۆ تەرمی چاوی سێیەم گەشە دەکات. لە دیمەنێکی ناوەڕاستی کرێدیتەکاندا، سترێنج لەلایەن جادووگەرێکەوە لێی نزیک دەبێتەوە کە ئاگاداری دەکاتەوە کە کردارەکانی هێرشێکیان لێکەوتۆتەوە کە دەبێت یارمەتی چاککردنەوەی بدات. سترەینج بەدوایدا دەڕوات بۆ ناو ڕەهەندی تاریک.
بەژداربووان
دكتۆری نەشتەرگەریی مێشک و دەمار کە بوو بە مامۆستای هونەرە ئەفسووناویەکان لە دوای ڕووداوێکی ئۆتۆمۆبێلدا بووە کۆتای هێنان بە پیشیەی پزیشکیەکەی ،  نوسەر مایکڵ واڵدرۆن وتی کە سترەینج لە بەرزای هێزەکەیدا بووە وە کەسایەتیەکەیبەراورد کرد لەگەڵ ئیندیانا جۆنس وەک پاڵەوانێک کە دەتوانێت مشتێک ببات, بەڵام لەگەڵ زیرەکی شێف ئەنتۆنی بۆرداین ئەو سترەینجی بینی وەک پاڵەوانێکی سەرکێشی گەورە کە تۆ حەزت لێیە سەیری لێدانەکانی بکەیت دەرهێنەر سام ڕەیمی ڕوونی کردەوەکە سترەینج دەست بە فیلمەکە دەکات و بڕوای وایە کە دەبێت هەموو بڕیارەکان بدات و دەبێت فێربێت کە "کەمێک دەستبەرداربێت" ومتمانە بە کەسانی تر بکات. کامبەرباچ هەروەها ڕۆڵی سێ هاوشانی جێگرەوەی کارەکتەرەکە دەگێڕێت وەشانی زەوی-٦١٧ کە لەسەرەتای فیلمەکەدا دەمرێت و جلوبەرگێک لەبەر دەکات کە ئیلهامی لە زنجیرە کتێبی کۆمیدی مات فراکسیۆنی ٢٠١١  جادوگەری پێشووی زەوی- ٨٣٨ کە ئیلومیناتی دامەزراند، وە وەشانێک کە لەلایەن دارکهۆڵدەوە تێکچووە
جولیان هیلیارد و جێت کلاین وێناکردنی وەشانی زەوی-٨٣٨ی کوڕەکانی ماکسیمۆف بیلی و تۆمی دەگێڕن، ڕۆڵی هەریەکەیان لە فیلمیواندا ڤیژن دووبارە دەکەنەوە ، لە کاتێکدا تۆپۆ رسنیویرۆ ڕۆڵی خۆی لە یەکەم فیلمەوە وەک حەمیر، وەستای هونەرە عیرفانییەکان دووبارەدەکاتەوە. هەروەها لە فیلمەکەدا شیلا عەتیم وەک سارا، مامۆستای هونەرە عیرفانییەکان ، و ئادەم هوگیل وەک دەنگی رینترە، کەبوونەوەرێکی هاوشێوەی مینۆتاور لە شاری ر'ڤاڵ دەردەکەون کە خوێندکاری زانکۆی کامار-تاج. ڕۆس مارکوان دەنگی ئەو فڕۆکە بێفڕۆکەوانانەی ئۆڵترۆن دەدات کە لەسەر زەوی-٨٣٨ دەردەکەون. پێشتر مارکواند لە فیلمی چی ئەگەر…؟ دا دەنگی وەشانێکی جیاوازیئەلترۆنی داوە، جێگەی جەیمس سپەیدەری گرتەوە کە لە فیلمی تۆڵەستێنەکان: سەدەی ئاڵترۆن دا ڕۆڵی زەوی-٦١٦ ئوڵترۆنی گێڕا. کارەکتەری سیلیا لە دیمەنی ناوەڕاستی کرێدیتەکاندا دەناسرێتەوە ، کە لەلایەن چارلیز تیرۆنەوە ڕۆڵی تێدا دەبینرێت، والدرۆن وەک میوانێک لە ئاهەنگی هاوسەرگیری پاڵمەردا دەردەکەوێت. بروس کامپبێل کە بەردەوام هاوکارە لەگەڵ ڕەیمی، بۆ ماوەیەکی کورت لە هەردوودیمەنی سەرەکی فیلم و پۆست کرێدیت وەک فرۆشیاری کۆشکێکی خواردنی زەوی-٨٣٨ بە ناوی پیتزا پۆپا دەردەکەوێت. سکۆت سپیگڵ،یەکێکی دیکە لە هاوکارە بەردەوامەکانی لەگەڵ ڕەیمی، دەنگ دەدات بە یەکێک لە ڕۆحەکانی نەفرەت لێکراوان کە هێرش دەکەنە سەر سترەینجکاتێک خاوەنی تەرمی دەبێت. هەروەها هاوبەشی بەرهەمهێنەر ڕیچی پاڵمەر دەنگی یەکێک لە ڕۆحەکانی نەفرەت لێدەدەن.
پەرەپێدان
هاوبەشی نووسەری فیلمی دکتۆر سترەینج (٢٠١٦) سی لە چیرۆکێکی سەرچاوەدا بەشدارە، بەڵام بەدووانەیان وتووە دەستیان پێبگرن بۆ فیلمە ئەگەرییەکانی داهاتوو. دێریکسۆن لە مانگی تشرینی یەکەمدا ئاشکرای کرد کە پلانی هەیە بۆ بەدواداچوونێک، خۆشەویستی خۆی بۆ کارەکتەرەکە و ئەو ئەگەرە بینراوانەی کە لەگەڵیدا دێن، دەربڕیوە. دێریکسۆن وتی یەکەم فیلم "نوکیشاخێکی سەهۆڵینە. ئەوەندە پێشکەوتن هەیە کە دەتوانرێت بەدەستبهێنرێت". ئەو ویستویەتی نموونەی فیلمی سوارچاکی تاریکی (فیلم) پەیڕەو بکات و خراپەکارێک لە بەدواداچوونەکەدا بناسێنێت کە ڕێگەیان پێبدات "بچنە قووڵاییەوە و ئەزموونێکی ناوپۆشی زیاتریان هەبێت". ئەستێرەی ئەستێرەی ئەمریکی بێنێدیکت کەمبەرباچ لەسەر لانیکەم یەک فیلمی دیکەی دکتۆر سترەینج کردبوو. دێریکسۆن ئارەزووی خۆی دەربڕی بۆ بەشداریکردنی فیلمی خراپەکاری کابوس، و زیاتر بەدوای کارەکتەرەکانی جۆناسان پانگبۆرن و حەمیردا بگەڕێت دوایڕۆڵی بچووکیان لە فیلمی یەکەمدا. ڕوونیکردەوە کە "لە لوپەکەدا هێڵراوەتەوە" لەسەر چۆنیەتی بەکارهێنانی فیلمەکانی تۆڵەسێنەرەوەکانسترەینج بەکاردەهێنن بەهۆی پەیوەندییە نزیکەکانی لەگەڵ جۆ ڕوسۆ- هاوبەشی دەرهێنەری تۆڵەستێنەکان: کۆتایی یارییەکە و تۆڵەستێنەکان: جەنگی بێکۆتا (٢٠١٩)- و... سەرۆکی ستۆدیۆی مارڤێڵ کیڤن فیج. جۆن سپایهتس هاوکار لە نووسەری فیلمی دکتۆر سترەینج ئارەزووی خۆی دەربڕی بۆ بینینی دەرکەوتنی کارەکتەری کلیا لە درێژەی فیلمێکدا. لە مانگی نیسانی ٢٠١٧دا، باس لەوە کرا کە دێریکسۆن دەگەڕێتەوە بۆ بەدواداچوونێک، دەستی بە کارەکانی کردووە دوای ئەوەی پابەندبوونەکانی بە زنجیرە تەلەفزیۆنییەکەی لۆکی و کە جێبەجێی کرد.
تا مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٨، دێریکسۆن بە هێمنی گرێبەستێکی بۆ دەرهێنانی بەدواداچوونەکەی کۆتایی پێهێنابوو، کەمبەرباتچ بینیدیکت و وۆنگ و ڕەچەڵ مەکئادەمز ڕۆڵی هەریەکەیان وەک دکتۆر ستیڤن سترەینج و وۆنگ و کریستینپاڵمەر دووبارە کردەوە. مارڤێڵ دەستی کردبوو بە گەڕان بەدوای نووسەرێکدا، لەگەڵ ڕۆژنامەی هۆلیوود ڕیپۆرتێر ڕایگەیاند کە سیناریۆکە بەدرێژایی ساڵی ٢٠١٩ دەنووسرێت بۆ دەستپێکردنی وێنەگرتنی پلان بۆ داڕێژراو لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٠ و بڵاوکردنەوەی ئەگەری لەمانگی ئایاری ٢٠٢١. فیج و دێریکسۆن بە فەرمی بەدواداچوونەکەیان لە سان دیێگۆ کۆمیک- کۆن لە تەمموزی ٢٠١٩، ناونیشانەکەیئاشکرا کرد کە بریتییە لە دکتۆر سەیر لە فیلمی فرەگەردوونی شێتی و پشتڕاستکردنەوەی وادەی بڵاوکردنەوەی لە ٧ی ئایاری ٢٠٢١. دێریکسۆن ویستویەتی بەدواداچوونەکە یەکەم فیلمی ترسناک بێت لە گەردوونی سینەمایی مارڤێڵ (ئێم سی یو) و زیاتر لە گۆتیک بکۆڵێتەوە وتوخمە ترسناکەکان لە کتێبە کۆمیکییەکان لە چاو قیستی یەکەمدا، لەگەڵ هاوبەرهەمهێنەری فیلمەکە ڕیچی پاڵمەر ڕوونیکردەوە کە فیلمەکە فرەگەردوون بەکاردەهێنێت بۆ لێکۆڵینەوە لە "هەر پێناسەیەک بۆ وشەی شێتی" و ئەو بیرۆکەیەی کە "ترسناکترین ئەهریمەنەکان ئەوانەن کەنیشتەجێن". لەناو ئێمەدا". فیج ئاشکرای کرد کە زنجیرەی دیزنی+ واندا ڤیژن (٢٠٢١) ڕاستەوخۆ فیلمەکە دادەنێت، ئەلیزابێس ئۆلسنڕۆڵی خۆی لە واندا ماکسیمۆف / جادووگەری سووە لە زنجیرەکە دووبارە دەکاتەوە. سەرەڕای ئەوەش، چەمکی فرەگەردونی شێتی لە وەرزییەکەمی لۆکی (٢٠٢١)دا بە ئێم سی یو ناسێندراوە، و زیاتر لێکۆڵینەوەی لەسەر کرا لە فیلمی سپایدەرمان هیچ ڕیگایەک نییە بۆ ماڵەوە، کەپێش دانراوە و دەبینێت کەمباتچ دووبارە دەکاتەوە ڕۆڵی ئەو وەک سترەینج. دوای ئەوەی فیلمی کۆتایی وەرزی یەکەمی لۆکی بڵاوکرایەوە،باس لەوە کرا کە تۆم هیدلستۆن ڕۆڵی لۆکی لە فیلمی فرەگەردونی شێتی دووبارە دەکاتەوە، بەڵام لە کۆتاییدا دەرنەکەوت.
جەید هالی بارتلێت، "سیناریۆنووسێکی سەرهەڵدەدات"، لە مانگی ئۆکتۆبەری ٢٠١٩دا بەکرێ گیرا بۆ نووسینی سیناریۆی بەدواداچوونەکە،لە مانگی کانوونی دووەمدا، فیج فرە گەردوونی بە "هەنگاوی داهاتوو لە پەرەسەندنی ئێم سی یو" وەسف کرد، و وتی ئەم فیلمە دەیکات"crack it wide open" بە شێوەیەک کە کاریگەری لەسەر زنجیرەی دیزنی+ و فیلمەکانی داهاتوو لە قۆناغی چوارەمی مارڤێڵستۆدیۆکاندا دەبێت. لە کۆتایی مانگەکەدا ڕوونیکردەوە کە بەدواداچوونەکە فیلمێکی ترسناک نابێت، وەک هەندێک لە ڕاپۆرتەکان دوایڕاگەیاندنی کۆمیک-کۆن وەسفیان کردبوو، بەڵام دەبێتە "فیلمێکی گەورەی ئێم سی یو بە زنجیرە ترسناکەکانی". فیج ئەم زنجیرانەی بەراوردکرد بە فیلمەکانی ڕیدەرەکانی ئارکی ونبوو (١٩٨١)، ئیندیانا جۆنز و پەرستگای مەرگ (١٩٨٤)، گرێملینز (١٩٨٤)، و پۆلتگریس (١٩٨٢)،و وتی دێریکسۆن باشە لە "بە شێوەیەکی یاسایی ترسناک" کە دەبێ بیکات بۆ پاشخانی خۆی کە فیلمی ترسناک دروست دەکات. هەروەهافیگ ئاشکرای کرد کە فیلمەکە چەند کارەکتەرێکی نوێی سەرسوڕهێنەر بە ئێم سی یو دەناسێنێت، لەوانە یەکێک کە ستۆدیۆی مارڤێڵماوەیەکە بەدوای ڕێگەیەکدا دەگەڕێت بۆ بەکارهێنانی لە فیلمێکی ئێم سی یو؛ دواتر ئاشکرا بوو کە ئەمە ئەمریکا چاڤێز، کە ناوی هاتبووچونکە دەسەڵاتەکانی پەیوەندییان بە فرە گەردوونەوە هەیە. جۆ کاسی هاوبەشی دروستکەری چاڤێز پارەی پێنەدرا بۆ دەرکەوتنیکارەکتەرەکە لە فیلمەکەدا، دوای ئەوەی پێشنیارێکی قەرەبووکردنەوەی لەلایەن کۆمپانیای مارڤێڵ کۆمیکسەوە ڕەتکردەوە کە بە "پیتانس" وەسفی کردبوو.
ئاواز
لە مانگی شوباتی ٢٠٢١ زنجیرە فیلمی دیکۆمێنتاری مارڤێڵ ستۆدیۆکان: کۆکراوە ڕاگەیەندرا. تایبەتمەندی ئەم فیلمە بە ناوی هەڵسناوە: دروستکردنەکە بۆ دکتۆر سترەینج لە فرەگەردوونی شێتیدا لە ٨ی تەمموزی ٢٠٢٢ لە دیزنی+ بڵاوکرایەوە.
تایبەتی بەڵگەنامەیی
لە مانگی شوباتی ٢٠٢١ زنجیرە فیلمی دیکۆمێنتاری ستۆدیۆکانی مارڤڵ: کۆکراوە ڕاگەیەندرا. تایبەتمەندی ئەم فیلمە بە ناوی دروستکردنی دکتۆر سترەینج لە فرە گەردوونی شێتیدا لە ٨ی تەمموزی ٢٠٢٢ لە دیزنی+ ڕاگەیەندرا.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢ پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەرە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەری فانتازیەکان پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا پۆل:دکتۆر سترێینج (زنجیرە فیلم) پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادوو پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەردوونە هاوتەریبەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری پۆل:فیلمەکان لە ساڵی ٢٠٢٤ دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی دەکەونە نیپاڵ پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠٢٢ پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییەکانی ٢٠٢٢ پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی پۆل:دکتۆر سترەینج (زنجیرەفیلم) پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە خەم پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەردوونە ھاوتەریبەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھێزە دەروونییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی خاوەندارێتی ڕۆح پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە ستۆدیۆکانی لۆنگکرۆس وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە پۆل:مشتومڕەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی لە فیلمدا پۆل:فیلمەکانی دکتۆر سترەینج پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ بەرھەمھێنانیان ڕاگیرابوو
ھیۆ یۆنگ-جی
ھیۆ یۆنگ-جی گۆرانیبێژ و کەسایەتی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی گۆیانگ پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی پۆل:ئەندامانی کارا (لقێکی کۆریای باشوور) پۆل:کچە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور پۆل:میوزیکژەنە سەماکەرەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمە گۆرانیبێژە پۆپەکانی کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژەکانی کەی-پۆپ پۆل:گۆرانیبێژانی ریتم و بلوسی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:سۆپرانۆکانی کۆریای باشوور پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی پێشکەشکردنی ھونەرەکانی سێئول پۆل:گۆرانیبێژەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمە گۆرانیبێژەکانی سەدەی ٢١ەم لە کۆریای باشوور
گۆجار
گۆجار گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەشت، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
گۆجار ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ھوانگ گیوم-ھی
ھوانگ گیوم-ھی (لەدایکبووی ٢٠ی ئابی ١٩٧٧) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
ئاڵا سپییەکان
ئاڵا سپییەکان، ناسراو بە سوفیانیون، گرووپێکی نەتەوەیپەروەری و ئیسلامی کوردی شەڕانگێزن. ئه‌وان له‌ ناوچه‌ جێناكۆكه‌كانی باكووری عێراق بنكه‌یان هه‌یه‌ و دژایه‌تی حكومه‌تی عێراق ده‌كه‌ن.
ئایدۆلۆژیا
بەرپرسانی مەدەنی و سەربازی عێراق و هەروەها شارەزایانی ناوچەیی، بانگەشەی ئەوە دەكەن كە ئاڵا سپیەكان كوتلەیەكی ناسیۆنالیست یان جوداخوازی كوردن كە لە وەڵامی كۆنتڕۆڵكردنەوەی كەركوك لەلایەن عێراقەوە دامەزراون، ئەندامەكانیش خۆیان بە "بەرخۆدانی كورد" ناودەبەن. بەرپرسانی بەرگری و سەربازیی ئەمریکا هەروەها ڕایانگەیاندووە کە "پێدەچێت یەکێتی تیرۆریستان و ناسیۆنالیستەکانی کورد بێت"، یان یەکێتی پاشماوەکانی ئەنسارولئیسلام. هەواڵگری عێراق و بیل رۆجیۆ رایانگەیاندووە، ئەگەری هەیە ئەو گرووپە هەوڵی دووبارە مارککردنەوە بێت لەلایەن فراکسیۆنێکی ئەنسارولئیسلامەوە، تەنانەت بزووتنەوەیەکی کوردیش بێت بۆ دژایەتیکردنی حکومەتی عێراق.
هەموو ئەو ئیدیعایانە پشتگیری لەوە دەکرا کە سەرکردە و دامەزرێنەری ئاڵا سپییەکان، عاسی قەوالی، ناسیۆنالیستێکی بەهێز و ئیسلامی بوو. هەروەها پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ مەلا کرێکار و ئەندامانی جۆراوجۆری پیدیکەی هەبووە.
پێشمەرگە و حکومەتی کورد تۆمەتبار کران بەوەی کە پاڵپشتی لە ئاڵا سپیەکان دەکەن، بەڵام پێشمەرگە و حکومەتی کورد ڕەتی دەکەنەوە.
هێرشەکان
گروپەکە تاکتیکی جۆراوجۆری چەتەکانی وەک بۆسەیەک بەکاردەهێنن و بۆمبی خۆیان دروست دەکەن. هەروەها هاوەن و موشەک بەکاردەهێنن. ئاڵا سپییەکان لە توز خورماتوو و کەرکوک و دەوروبەری چالاکی دەکەن، و هێرشی بەردەوامی بۆ بنکەکانی عێراق و میلیشیا تورکمانەکانی عێراق و بۆ سەر کێڵگە نەوتییەکان و ڕێگاکانی ناوچەکە دەستپێکردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە سەربزێوەکان لە عێراق پۆل:ڕێکخراوە کوردییە ئیسلامییەکان
١٩١٤ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵَی ١٩١٤ لە نەرویژ
قامیشان
قامیشان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قامیشان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی فەقیرە و لە باشوور لەگەڵ گوندی گوڵەجۆ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کورەی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تازەدێ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
خدری گەورە
خدری گەورە گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
خدری گەورە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی کەلار و لە باشوور لەگەڵ گوندی حاجی خەلیل و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خەیاڵ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاوای شێخ غەریب.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان