cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شێوەی بزوێنەر
بزوێنەری ھێڵی (راست)
• شێوە ھێڵی -١٠
ناسر ئەلخەلیفی
ناسر ئەلخەلیفی (؛ لەدایکبووی ١٢ی تشرینی دووەمی ١٩٧٣) بازرگان، سەرمایەدار و یاریزانێکی پیشەگەری پێشووی تێنسی سەر زەوییە و خەڵکی قەتەرە.
شێوەی بزوێنەر
بزوێنەری ھێڵی (راست)
• شێوە ھێڵی -١٢
داودێ
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ناسر ئەلخەلیفی
ئەلخەلیفی سەرۆکی جێبەجێکاری گرووپی بی ئێن میدیایە، سەرۆکی وەبەرھێنانی وەرزشی قەتەر سەرۆکی فیدراسیۆنی تێنسی قەتەر (QTF) و جێگری سەرۆکی فیدراسیۆنی تێنسی ئاسیایە بۆ ڕۆژاوای ئاسیا (ATF).
شێوەی بزوێنەر
بزوێنەری ھێڵی (راست)
• شێوە ھێڵی -١٤
ناسر ئەلخەلیفی
ھەروەھا ئێستا سەرۆکی یانەی پاریس سان جێرمانی فەڕەنسییە، وەھەروەھا نەیمار و کیلیان ئێمباپێ بۆ یانەی تۆپی پێی پاریس سان جێرمان کڕیوە و ڕیکۆردی گرانترین گواستنەوەی لە مێژووی تۆپی پێدا شکاند.
شێوەی بزوێنەر
بزوێنەری شێوە V
وێنۆک|بزوێنەری V6 پێکھاتووە لە سلندەر لەسەر دوو ھێڵی جیاکراوە بە شێوەی (V) بە گۆشەیەک کە پلەیەکی دیاری کراو لە نێوانیان دا ھەیە بە درێژایی ھێڵی کرانکشەفت دانراون. جۆرەکانی بزوێنەری شێوە (V) پێکدێت لە: • V2 ,زۆر جار پێی دەگوترێت جووتە (V)
ناسر ئەلخەلیفی
ژیان
باوک و باپیری ماسیگیرانی مرواری بوون کاتێک ١١ ساڵ بوو پەیوەندی لەگەڵ ئەمیری قەتەر دەستیپێکرد دەرچووی زانکۆی ئابوری قەتەرە بۆ ماوەی پێنج ساڵ لە یانەی تێنسی قەتەری یاری کردووە و لە ساڵی ٢٠٠٨ ەوە سەرۆکی ھاوپەیمانی تێنسی قەتەربووە و یەکێک لە ٢٤٠ دەوڵەمەندترین کەسانی جیھانە.
کاری لە میدیای و ڕزشیدا
لە تەلەڤزیونی ئەلجەزیرەی وەرزشی وەکوو بەرێوەبەری یاسایی دەستی بەکار کرد. ساڵی ٢٠١٣ وەک بەڕێوەبەری تۆڕەکانی وەرزشی ئەلجەزیرە پلەی بەرز بووە و پاشان بە بەرێوەبەری ھەموو کەنالەکانی بین سپۆرت پلەی بەرز بووە.
شێوەی بزوێنەر
بزوێنەری شێوە V
• V4
ناسر ئەلخەلیفی
بە دە ستگرتن بە سە ڕۆکایە تی پاریس سان جێرمە ین
دوای ئەوەی دەسەڵاتی وەبەرھێنانی قەتەر یانەی پاریس سان جێرمانی کڕی لە ساڵی ٢٠١١ دا ناسر ئەلخەلیفی بە سەرۆکی خۆی ھەڵبژارد. ئەو توانی ئەستێرە گەورەکانی وەک نەیمار و ئیبراھیمۆڤیچ و کاڤانی و کیلیان ئێمپایەی بۆ یانەکە ڕابکێشێت و لەتۆپی پێ ١٣ جام بباتەوە. لە ساڵی ٢٠١٥ دا ھەموو کورسییەکانی یانەکە کرا بە کورسی پاڵنان، بە بڕی ١٠٠ ملیۆن دۆلار بەنیازبوون کوالیتی یانەکە باش و باشتر بکەن.
شێوەی بزوێنەر
بزوێنەری شێوە V
• V6
ناسر ئەلخەلیفی
لە لایە ن دادگای ئابووریی میسرییە و غەرامە کرا
لە ئەیلوولی ٢٠١٨دا، دادگای ئابووریی میسر، ٤٠٠ ملیۆن تاوانباری بۆ کەنالی بین سپۆرت و بەرێوەبەرەکەی کە ناسر ئەلخەلیفی بوون، غەرامەکرد، بە تاوانی دژایەتیکردنی ماددەی ٨ی یاسای پاراستنی پێشبڕکێ. بین سپۆرت تۆڕەکانی لە بەشداربوان لەسەر مانگی دەستکردی میسر (نیلسەت) بڕی، ئەمەش ناچاری کردن وەرگری سۆییل شەتڵ کرد، و زەبرێکی گەورە لە سەتەلایتی میسر یان دا. حەمید شا وەیسی بازرگانی ئێرانی و ھاورێی نزیکی ناسر ئەلخەلیفی زیانەکانیی ئەم ڕووداوەی دا.
شێوەی بزوێنەر
بزوێنەری شێوە V
• V8
ژۆو وێنجینگ
ژۆو وێنجینگ (بە چینی: 周文靖;) وێنەکێش بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.
ناسر ئەلخەلیفی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:زیندووان
شێوەی بزوێنەر
بزوێنەری شێوە V
• V10
• V12
• V14
• V16
• V18
• V22
• V24
بزوێنەری شێوە تەخت
وە دەناسرێت بە بزوێنەری ئاسۆیی پێچەوانە، کە ژمارەیەک سلندەری ھەیە کە ڕیزکراون بۆ دوو کۆمەڵە لە سلندەر کە لە ھەردوو کۆمەڵەکە بەستراون لەگەڵ یەک کرانکشەفت. جۆرەکانی بزوێنەری تەخت پێکدێت لە:
بزوێنەری شێوە U
پێک دێت لە دوو بزوێنەری شێوە ھێڵی جیاکراو کە تەواو جیا کراونەتەوە لەگەڵ کرانکشەفت کە بەیەکەوە بەستراون بەھۆی گێر یان زنجیر، زۆربەی بزوێنەری شێوە (U) چوار دانە سلندەریان ھەیە (دوو بزوێنەری شێوە ھێڵی و دوو بزوێنەری کۆکراوە).
بزوێنەری شێوە H
لێکچووی بزوێنەری شێوە (U)ە، وە پێکھاتووە لە دوو جیاکەرەوەی بزوێنەری شێوە تەخت بەیەکەوە بەستراون بەھۆی گێر یان زنجیر. دەتوانرێ بەرھەم بھێنرێ لە ٤ تا ٢٤ سلندەر.
بزوێنەری شێوە W
ئەم بزوێنەرە سلندەرەکانی بە شێوەی پیتی ئنگلیزی (W) ڕیزکراون. جۆرەکانی بزوێنەری شێوە (W): W3, W8 , W12 , W16 , W18.
بزوێنەری شێوە بازنەیی
ئەو بزوێنەرەیە کە خاوەنی یەک کرانکشەفتە کە لەگەڵ سلندەرەکان بە شێوەیەکی بازنەیی دەبەسترێت کە گۆشەیەکی دیاری کراو لە نێوانیاندا ھەیە، وە پێویستە ژمارەی سلندەرەکان تاک بێت لە ژمارە ٥ دەست پێ دەکات تا ژمارە ١٣ وە زۆریش بەکار دەھاتن لە فرۆکەکان.
دەمەوانە
دەمەوانە ئەو بزوێنەرانەی کە چوار ھەنگاون دەرچەی پۆپێتیان ھەیە (دەرچەی پۆپێت(poppet valve) بەکاردێت بۆ کۆنترۆڵ کردنی گازەکان کە دەچنە ناو بزوێنەر) وە لە بزوێنەری فرۆکەکان دەرچەی سلیڤ (sleeve valve) ھەیە، دەرچەکان دەکەونە بلۆکی سلندەرەوە کە بە چەند شێوەیەکی جیاواز دەبەسترێ، ئەو دەرچانەی دەکەونە بلۆکی سلندەر لە تەنیشت سلندەرەوە دەبەسترێ وە ئەوانەی دەکەونە سەری سلندەر لە سەرەوە دەبەسترێ بەڵام لە بزوێنەرە پێشکەوتووەکان دیزاینی جیاوازی بۆ کراوە کە لەوانەیە ژمارەی دەرچەکان دوو، چوار یاخود پێنج دەرچە بێت بۆ ھەر سلندەر کە ژمارەی دەمەوانەکانی چوونە ناو زیاترن و جوتن بەڵام ژمارەی دەمەوانەکانی چوونەدەر تاکن.
کامشەفت
کامشەفت دەرچەکانی پۆپێت کۆنترۆڵ دەکرێت بەھۆی کامشافتەوە، وە کامشەفت دەخولێنێتەوە بەھۆی بەستنی بە کرانکشەفت بە نیوەی خێرایی کرانکشەفت. بەستنی کامشەفت بە کرانکشەفت دەکرێت بە ھۆی زنجیر، گێر یان قایشی دداندار بێت، وە شوێنی کامشەفت دەکەوێتە کرانک کەیسەوە یان دەکەوێتە سەری سلندەر، بەڵام ئەگەر بخرێتە کرانککەیسەوە ئەوا دەرچەکان دادەخرێن و دەکرێنەوە بەھۆی پوش رۆد و رۆک ئارمەکانەوە کە پێویستن بۆ ئیش پێکردنی دەرچەکان. بەشێوەیەکی سەرەکی بزوێنەری ئۆتۆمبێلە مۆدێرنەکان شوێنی کامشەفت دەکەوێتە سەری سلندەر کە لە سەرەوەی کامشەفت بەستراوە، لەوانەیە یەک کامشەفت لەسەری سلندەر ببەسترێ پێی دەگوترێت تاکە کامشەفتی بەستراو لەسەر سلندەر، وە دیزاینی دوو کامشەفتی بەستراو لەسەری سلندەر پێی دەگوترێت دوانە کامشەفتی بەستراو لەسەر سلندەر، تێبینی ئەوە بکە لە بزوێنەری شێوە (V) یەک کامشەفت لەسەر یەک لە دوو سەری سلندەرەکان بەستراوە پێی دەگوترێت تاکە کامشەفتی بەستراوە لەسەر سلندەر. وە بزوێنەری شێوە (V) دوو کامشەفت لەسەری سلندەر بەستراوە پێی دەگوترێت دوانە کامشەفتی بەستراوە لەسەر سلندەر. دیزاینی چوار دەمەوانە بۆ ھەر سلندەرێک بەگشتی دوو دەمەوانە بۆ ھاتنە ژوورەوەی ھەوایە و دوانی تری بۆ چوونە دەرەوەی ھەوایە، کە دوو کامشەفتی پێویست دەبێت بۆ ھەر سلندەرێک. زۆر لە بزوێنەرە گەورەکان (وەکو بزوێنەری دەریاریی) دەتوانن ھەر یەک لە کامشەفت و پەرەی زیاتریان ھەبێت تا توانا بدات بە بزوێنەرەکە بۆ رۆیشتن لەسەر یەک ئاراستە. سەرەرای ئەوەش، دەستکاریکردنی دیکەی دەمەوانەکان دەتوانرێت بە کار بھێنرێ بۆ وەستاندنی بزوێنەر.
بزوێنەرە وانکلیەکان
بزوێنەرە وانکلیەکان (کە پێشیان دەگوترێ 'بزوێنەری خولاوە') ئەم بزوێنەرانە پۆلێن دەکرێن لەسەر ھەبوونی ژمارەی پەروانەی خولاوە زۆربەی بزوێنەرە وانکلیەکان لە دوو پەروانەی خولاوە پێکدێن، ئەگەرچی لە یەک یان لە سێ یاخود تەنانەت لە چوار پەروانەی خولاوە ھاتونە بەرھەم. وە یەکێکی تر لە پۆڵێنکردنی بزوێنەرە وانکلیەکان بە ھەبوونی سیستەمی چوونە ژووری ھەوا بۆ ناو بزوێنەرەکە نموونە: (naturally aspirated، تۆربۆچارج)زۆربەی بزوێنەرە وانکلیەکان ئیش بە بەنزین دەکەن. ئەگەرچی سەرەتا دیزڵ تێیدا بەکار دەھات.
بزوێنەرە گاز تۆرباینەکان
بزوێنەرە گاز تۆرباینەکان بەزۆری بەکاردێت لە فرۆکەکان، بەگشتی جیادەکرێنەوە بۆ چەند بەشێک لەوانە:
سەرچاوەکان
پۆل:مۆتۆرەکان
١١٠ (ژمارە)
١١٠ (سەد و دە) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٠٩ و ١١١.
ژۆو وێنجینگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:وێنەکێشەکانی فوجیان پۆل:خەڵکی پوتیان
١١٠ (ژمارە)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کۆماری دۆمینیکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
کۆماری دۆمینیکان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
لیژنەی یەکێتیی نیشتمانی
کۆمیتەی یەکێتیی نیشتمانیی یان لیژنەی یەکێتیی نیشتمانیی لیژنەیەکی سەربازی بوو کە لە دوای کودەتای ١٩٦٠ی تورکیا پێکھێندرا. لەگەڵ ھەڵبژاردنی گشتی ساڵی ١٩٦١ ھەڵوەشایەوە.
پاشخان
لە نێوان ساڵانی ١٩٥٠ بۆ ١٩٦٠ پارتی دەسەڵاتدار لە تورکیا پارتی دیموکرات بوو. لە ساڵی ١٩٦٠ تورکیا ڕووبەڕووی گەندەڵی ڕامیاری و قەیرانی ئابووری بووەوە، کە تێیدا بەھای دراوی تورکیا لە ٢٫٨٠ ₺ بۆ ٩٫٠٠ ₺ بە ١٫٠٠ دۆلاری ئەمریکی دابەزی. بەرزبوونەوەی نرخی کاڵاکان و کەمی کەلوپەلی پیشەسازی ھاوردە بووە ھۆی نائارامی و لە ئەنجامدا پشتیوانی ڕامیاری بۆ پارتی دیموکرات کەمی کرد لەکاتێکدا بۆ ئۆپۆزسیۆن و بەتایبەت بۆ پارتی کۆماریی گەل (جەھەپە) زیادی کرد. حکوومەتی پارتی دیموکرات ھەوڵیدا بووژانەوەی جەھەپە سەرکوت بکات. لە ساڵی ١٩٥٩دا، عیسمەت ئینۆنو، سەرۆکی جەھەپە، لە گردبوونەوەکاندا لەلایەن ھاوسۆزانی پارتی دیموکراتەوە لە ئوشاک لە یەکەمی ئایار و لە ئیستەنبوڵ لە ٤ی ئایاردا ھێرشی کرایە سەر، زۆر ڕۆژنامەنووسیان دەستگیرکرد لەنێویاندا نووسەری بەناوبانگ مێتین تۆکەر، ھەروەھا ڕامیارە بەرھەڵستکارەکان، وەک عوسمان بۆلوکباشی، سەرۆکی پارتی نەتەوەیی گوندنشینە کۆماریییەکان دەستگیرکران. لە ٢٧ی نیسانی ١٩٦٠ کۆمەڵەی پەرلەمانی پارتی دیموکرات کە زۆرینەی پەرلەمانیان ھەبوو، یاسایەکیان دەرکرد بۆ پێکھێنانی لیژنەی لێکۆڵینەوە، کە بە دەسەڵاتی دادگا دەسەڵاتی پێدرا. ئەو کۆمیتەیە کە تەنیا لە نوێنەرانی پارتی دیموکرات پێکھاتبوو، ئەرکی لێپرسینەوەی لە ئەندامانی پارتە بەرھەڵستکارەکان و ڕۆژنامەوانی پێسپێردرابوو.
واران
واران ناو گوندێکە لە ناوچەی ناوەندی دێلیجان لە پارێزگای مەرکەزی وڵاتی ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی_شارستانی_دێلیجان
٢٣ی ڕەزبەر
٢٣ی ڕەزبەر ٢٠٩ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٥٦ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٥٧ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ڕەزبەر
مزگەوتی حەزرەتی سلێمان
مزگەوتی حەزرەتی سلێمان (بە کورمانجی: Mizgefta Hezretî Silêman) مزگەوتێکە دەکەوێتە شاری ئامەد، باکووری کوردستان، تورکیا. مێژووی دروستکردنی بناغە و شورای مزگەوتەکە بۆ ساڵانی نێوان ١١٥٥ بۆ ١١٦٩ دەگەڕێتەوە، مزگەوتی حەزرەتی سولەیمان لەلایەن نیسانئۆغلو عەبدولقاسم لەسەر شێوازی تەلارسازی سەلجوقی و عەرەبی بنتیانراوە.
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
سوێد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
مزگەوتی حەزرەتی سلێمان
مزگەوتەکە گۆڕی حەزرەتی سولەیمانی لێیە، ناوبراو کوڕی خالیدی کوڕی وەلید بووە. زۆر کەس ناوی مزگەوتەکە بەھەڵە وەک مزگەوتی پێغەمبەر سولەیمان لێکدەداتەوە. شێوەی نوێی مزگەوتەکە بۆ ساڵی ١٦٣١ دەگەڕێتەوە.
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
مزگەوتی حەزرەتی سلێمان
سەرچاوەکان
پۆل:مزگەوتەکانی ئامەد پۆل:مزگەوتەکانی کوردستان
پارتی نیشتمانیی دایک
پارتی نیشتمانیی دایک (بە تورکی: Anavatan Partisi) پارتێکی ڕامیاری ناسیۆنالیستی تورکی ناوەندی ڕاستڕەوە کە لەلایەن تورگوت ئۆزالەوە لە ساڵی ١٩٨٣ دامەزراوە. لە ٥ی ئایاری ٢٠٠٥ لەگەڵ پارتی ڕێگای ڕاست یەکیگرت و پارتی دیموکراتی تورکیای پێکھێنا، بەڵام لە ئەیلوولی ٢٠١١ جارێکی دیکە پارتەکە دامەزرایەوە. سەرۆکی ئێستای ناوی ئیبراھیم چەلەبییە.
پارتەکە بە پارتێکی کۆنەپەرستی نیولیبراڵ و ناسیۆنالیستی ڕاستڕەوی ناوەند دادەنرا کە پشتگیری لە سنووردارکردنی ئەو ڕۆڵە دەکرد کە حکوومەت دەتوانێت لە ئابووریدا بیگێڕێت، ھەروەھا پشتگیری لە سەرمایەی تایبەت و پڕۆژە و ھەندێک دەربڕینی گشتی ئایینی دەکرد. پارتی نوێی نیشتمانی دایک لە ھەڵبژاردنە گشتییەکانی تورکیا لە ساڵی ١٩٨٣ بە سەرۆکایەتی ئۆزال سەرکەوتنی بەدەستھێنا.
کانی سپیکە، ناڵپارێز
جوگرافیا
کانی سپیکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی یاساماڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەڕاتەوەن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تازەدێ، ناڵپارێز و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گوڵانی سەروو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دەقناوە
دەقناوە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دەقناوە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گوێزیلە و لە باشوور لەگەڵ گوندی پیران و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بنەوشان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چۆمکانیان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١١٢ (ژمارە)
١١٢ (سەد و دوازدە) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١١١ و ١١٣.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی کەرکووک
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Iraqi_Air_Force_C-172.jpg/220px-Iraqi_Air_Force_C-172.jpg|چەپ|وێنۆک|فڕۆکەیەکی ئاسمانیی عێراقی سیسنا ١٧٢ لە فڕۆکەخانەیی سەربازیی کەرکووک دەنیشێتەوە، ساڵی ٢٠٠٨. فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی کەرکووک (IATA: KIR, ICAO: ORKK) فڕۆکەخانەیەکە کە دەکەوێتە شاری کەرکووک لە باشووری کوردستان، عێراق. فڕۆکەخانەکە بە فەرمی لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ بۆ گەشتیارانی مەدەنی کرایەوە.
لە ساڵی ٢٠٠٣، لەلایەن ھێزی ئاسمانی ئەمریکا وەک فڕۆکەخانەی سەربازی بەکارھێندراوە. لە تشرینی دووەمی ٢٠١١ گەڕێندرایەوە بۆ سوپای عێراق. لە ساڵی ٢٠١٢، وەزارەتی گواستنەوەی عێراق بڕیاریدا بەشی سەربازی بگوازێتەوە بۆ شوێنێکی تر، ئەمەش مەرجێکی پێشوەختە بۆ گۆڕینی فڕۆکەخانەکە بۆ فڕۆکەخانەیەکی مەدەنی. بە گوێرەی لیژنەی (نەزاھە)، حکومەت ٩٣.٥ملیۆن دۆلاریی ئەمریکی لە پرۆژەی فڕۆکەخانەکە تەرخان کردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
ڕیزاوا
ڕیزاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ڕیزاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
٢٤ی ڕەزبەر
٢٤ی ڕەزبەر ٢١٠ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٥٥ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٥٦ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ڕەزبەر
ژۆو چێن
ژۆو چێن (بە چینی:周臣;، لەدایکبووی ١٤٦٠ بۆ ١٥٣٥) وێنەکێش بوو لە ناوەراستی سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٦٠ پۆل:مردووانی ١٥٣٥ پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو
١١٣ (ژمارە)
١١٣ (سەد و سێزدە) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١١٢ و ١١٤.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کۆتاییی جیھان (وێژە)
وێژەی کۆتاییی جیھان ژێر ڕەگەزێکی خەیاڵی زانستییە تیشک دەخاتە سەر کۆتایی جیھان یان دوای ڕووداوێکی کارەساتبار. ئەم چەشنە بە شێوەیەکی تایبەت لەناوچوونی شارستانییەتی مرۆڤایەتی نیشان دەدات، زۆرجار لە ڕێگەی کارەساتی سرووشتی، شەڕی ئەتۆمی، یان پەتاکانەوە دەبێت. لە بەرامبەردا چیرۆکی خەیاڵی دوای کارەسات، بەدواداچوون بۆ پاشھاتەکانی ئەم جۆرە ڕووداوانە و ململانێی ڕزگاربووان دەکات بۆ بنیاتنانەوەی کۆمەڵگا لە جیھانێکدا کە لە بنەڕەتدا گۆڕانکاری بەسەردا ھاتووە. ئەم چیرۆکانە زۆرجار تەوەری مانەوە و گۆشەگیری و تێکچوونی نۆرم و پێکھاتە کۆمەڵایەتییەکان لەخۆدەگرن. نموونەی بەرھەمە بەناوبانگەکانی کارەسات و دوای کارەسات بریتین لە فیلمی The Road لە نووسینی کۆرماک مەکارتی، زنجیرە کتێبی کۆمیکی The Walking Dead و زنجیرە فیلمی Mad Max.
ڕامیان
ڕامیان شارێکە لە ناوچەی ناوەندی و ناوەند شارستان ڕامیانە لە پارێزگای گوڵستان وڵات ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی ئێران
کۆماری دۆمینیکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
کۆماری دۆمینیکان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
ژاوۆ زوۆ
ژاوۆ زوۆ ( سادەکراو:赵左;، دێرین:趙左;) وێنەکێشێکی ناسراو بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:وێنەکێشەکانی شەنگھای
١١٤ (ژمارە)
١١٤ (سەد و چواردە) (١١٤) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١١٣ و ١١٥.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٢٦ی ڕەزبەر
٢٦ی ڕەزبەر ٢١٢ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٥٣ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٥٤ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
١١٥ (ژمارە)
١١٥ (سەد و پازدە) (١١٥) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١١٤ و ١١٦.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کانی سێفی شێخ حامید
کانی سێفی شێخ حامید گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی سێفی شێخ حامید لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تازەدێ، ناڵپارێز و لە باشوور لەگەڵ گوندی بۆریدەری خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی نێ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کۆلیتانی سەروو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
٢٥ی ڕەزبەر
٢٥ی ڕەزبەر ٢١١ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٥٤ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٥٥ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ڕەزبەر
کۆماری دۆمینیکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
کۆماری دۆمینیکان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
١١٦ (ژمارە)
١١٦ (سەد و شازدە) (١١٦) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١١٥ و ١١٧.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
١١٧ (ژمارە)
١١٧ (سەد و حەڤدە) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١١٦ و ١١٨.
پێڕستی لێوەبووەکانی بیتکۆین
لێوەبووەکانی بیتکۆین یان فۆرکەکانی بیتکۆین بە جیاواز پێناسە دەکرێن وەکو گۆڕانی پرۆتۆکۆلی تۆڕی بیتکۆین یان کاتێک بارودۆخیک ک ڕوو دەدەات "دوو بلۆک یان زیاتر درێژی بەرامبەر "یان ھەیە. کاریگەری فۆرک لەسەر دروستی ڕێوشوێنەکانە.
فۆرکی بەرنامە خزمەتوەرگر
فۆرکی بەرنامە خزمەتوەرگر بۆ تۆڕی بیتکۆین:
لێوەبووەکانی گران (ھاردفۆرک) بەتەمای بەش کردن دراوی ڕەمزی
لیستی ھاردفۆرکە بەناو بانگەکان کە بیتکۆین بە پێ کات/یان بلۆک بەش کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:بیتکۆین پۆل:دراوی ڕەمزی
ماریۆ پارتی ٥
ماریۆ پارتی ٥ یارییەکی ڤیدیۆیی بۆردی ئاھەنگەکانە بۆ کۆنسڵی نینتێندۆ گەیم کیوب، ئەمە پێنجەمین یاری زنجیرەی ماریۆ پارتییە، لەلایەن ھادسۆن سۆفت پەرەی سەندووە و لەلایەن نینتندۆ بڵاوکراوەتەوە. لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٣ لە ئەمریکای باکوور و لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٣ لە ژاپۆن و لە ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣ لە ئەورووپا بڵاوکرایەوە.
وێنۆک
یاریکردن
ماریۆ پارتی ٥ ھەمان یاری ماریۆ پارتی ٤. یاریزانەکان بە دەوری تەختە دەڕۆیشتن بۆ کۆکردنەوەی دراوەکان کە دەتوانن بەکاری بھێنن بۆ کڕینی ئەستێرەکان. بەشێکی تێدایە بەناوی یاری بچووک، ھەر یاریزانێک یاری بچووک ببتاتەوە واتایی ئەوەیە دراوەکە دەباتەوە. براوەکە یاریزانێکە کە زۆرترین ئەستێرەی ھەیە لە کۆتایی یارییەکەدا. ھەروەھا تەختەی داریی تێدایە کە چەندین جۆری جیاوازی «بۆشایی» ھەیە، یەکێکیان بریتییە لە زیادکردنی سکەی شین، بۆشایی سوورەکەی بەکاردێت بۆ بردنی سکە.
سەرچاوەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٣ پۆل:یارییەکانی نینتێندۆ گەیم کیوب پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە پۆل:ماریۆ پارتی
دێگە، قەڵادزێ
دێگە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دێگە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دۆلەدزە و لە باشوور لەگەڵ گوندی پاچکار و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانیلان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی وەستاسیمان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کۆماری دۆمینیکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
کۆماری دۆمینیکان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤ە کە لە ٢٦ی تەممووز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە دەچێت.
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
سوێد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
ژانگ لو (وێنەکێش)
ژانگ لو (بە چینی سادەکراو:张路، چینی دێرین:張路، لەدایکبووی ١٤٦٤ بۆ ١٥٣٨) وێنەکێشی سروشت بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ
ھاوی ھاوکینز
ھاوی ھاوکینز (لەدایکبووی ٨ ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٢)سیاسەتوان و چالاکوانی ژینگەیییە لە نیویۆرک و دامەزرێنەری پارتی سەوزی ئەمریکایە، لە سان فرانسیسکۆ دایک بووە کاندیدی سەرۆکایەتی ئەو پارتەیە لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (٢٠٢٠). لە ساڵی ٢٠١٠ دا پێشنیاری کرد بۆ دروستکردنی بزووتنەوەی سیاسی و کۆمەڵایەتی سەربەخۆ لە چینی کرێکار لە دژی پارتی دێموکرات و کۆماریو سەرمایەداری بە گشتی. ھۆکینز لە دەیەی ١٩٦٠ ەوە ڕۆڵی پێشەنگی بینیوە لە جوڵانەوەی دژە شەڕ، لە ساڵی ٢٠٠١ ەوە تا خانەنشین بوون لە ساڵی ٢٠١٧ لە کۆمپانیای یونایتد پارسێڵ (UPS) کاری دەکرد، لە بەشی بارھەڵگری گواستنەوەی کاتی شەو ھۆکینز بیست و چوار جار بۆ ئۆفیسە جۆراوجۆرەکان کاندید کراوە، بەڵام لە ھەموویان شکست دەھێنێت. ساڵی ٢٠٠٦، ئەو بەربژێری پارتی سەوزی نیویۆرک بوو بۆ ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠١٠ ھاوکینز وەک کاندیدی پارتی سەوز بۆ پارێزگاری نیویۆرک کاندید کرا ساڵی ٢٠١٤، ھاوکینز جارێکی دیکە بۆ ھەمان نووسینگە کاندیدکرایەوە بەڵام پێنج لە سەدی دەنگەکانیان بردەوە، و لە ساڵی لە ساڵی ٢٠١٧دا بۆ سەرۆکی شارەوانی سیرەکوس کاندید کرابەڵام بە ڕێژەی لە سەدا چوار (نزیکەی ١٠٠٠) دەنگی بەدەست ھێنا پاشان بۆ جاری سێیەم خۆی بۆ پۆستی پارێزگاری نیویۆرک لە ساڵی ٢٠١٨دا کاندیدکرا، بەڵام کەمتر لە دوو لە سەدی دەنگەکانیان بردەوە.
ژانگ لو (وێنەکێش)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٦٤ پۆل:مردووانی ١٥٣٨ پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:خەڵکی کایفێنگ پۆل:وێنەکێشەکانی ھێنان
ھاوی ھاوکینز
سەرچاوەکان
HOWIE HAWKINS AND ANGELA WALKER FOR PRESIDENT AND VICE PRESIDENT معرفی نامزد حزب سبزھای آمریکا برای ریاست جمھوری
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢ پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم
ڕیشوان
ڕیشوان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ڕیشوان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گردئێستر و لە باشوور لەگەڵ گوندی کوشکەڵە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی میرتکە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بارەپان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سوێد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
٢٧ی ڕەزبەر
٢٧ی ڕەزبەر ٢١٣ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٥٢ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٥٣ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ڕەزبەر
١١٨ (ژمارە)
١١٨ (سەد و ھەژدە) (١١٨) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١١٧ و ١١٩.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئان بیۆنگ کی
ئان بیۆنگ کی (٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩٦–١٩٩٧) دەرھێنەر و بەرھەمھێنەری فیلم و سیناریۆنۆسی خەلکی کۆریای باشوورە تایبەتمەندە لە بواری فیلمی ترسناک.
١١٩ (ژمارە)
١١٩ (سەد و نۆزدە) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١١٨ و ١٢٠.
ئان بیۆنگ کی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
١١٩ (ژمارە)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
گوڵانی خواروو
گوڵانی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گوڵانی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەشتی خەرمان و لە باشوور لەگەڵ گوندی گوڵانی ناوەڕاست و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ناڵپارێز و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ڕەزڵە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
٢٨ی ڕەزبەر
٢٨ی ڕەزبەر ٢١٤ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٥١ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٥٢ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ڕەزبەر
تاقیکردنەوەی خزمەتگوزاری شارستانی
تاقیکردنەوەیەکی شارستانیە کە خوێندکاران دوای دەرچوونیان ھەڵدەبژێردرێن بۆ پۆستە شیاوەکان و شوێنە شیاوەکان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:تاقیکردنەوەکان پۆل:داهێنانە چینییەکان پۆل:داھێنانە چینییەکان
قازیاوا، باوەڕەشانی
قازیاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قازیاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
بوومەلەرزەی گەورەی کانتۆ ١٩٢٣
ئەم بومەلەرزە بە گوڕی 8.3 پلە بوو بە پێوەری رێختەر و ناوەندەکەی لە ژێر ئیزو ئۆشیما لە کەنداوی ساگامی بووە. لەنێو گرنگترین ئەو ناوچانەی کە بوومەلەرزەکە تووشی زیانیان کردوون، تۆکیۆی پایتەختی ژاپۆن و یۆکۆهاما و دەوروبەری لە پارێزگاکانی کاناگاوا و چیبا و شیزوۆکا بوون.
ژمارەی قوربانیەکانی بوومەلەرزە کە ژمێردراوە، لە نێوان ١٠٠ بۆ ١٤٢ هەزار کەسە ( لە کۆی ١٤٢ هەزار کەس ٤٠ هەزار کەس تا ئێستا پاشماوەکانیان نەدۆزراوەتەوە).
سەرچاوەکان
پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن
١٢٠ (ژمارە)
١٢٠ (سەد و بیس) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١١٩ و ١٢١.
ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
کچی لوڕ
کچی لوڕ ھەروەھا ناسراو بە «ئێرانی دوێنێ و ئێرانی ئەمڕۆ»،  یەکەم فیلمی دەنگی بوو کە بە زمانی فارسی ھاتە دەر. ئەم فیلمە لە ساڵی ١٩٣٢ لە لایەن ئەردەشیر ئێرانی و لە شاری مومبای ساز کرا. . فیلمەکە ڕەش و سپییە.
چیرۆک
وێنۆک|ڕووحەنگیز سامینەژاد لە ڕۆڵی گوڵنار گوڵنار کە کچی بازرگانێکی دەوڵەمەندە لە لایەن ڕێگرەکانەوە ڕوت دەکرێتەوە و بە سەماکردن لە قاوەخانەیەکی خووزستان ناچاردەکرێت، لە ھەمان قاوەخانە لەگەڵ جەعفەر ئاشنا دەبێت کە پۆلیسی دەوڵەتە و دەکەوێتە خۆشەویستیەوە لەگەڵ گوڵنار، بۆیە بڕیار دەدەن پێکەوە ڕابکەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی پۆل:فیلمە فارسییەکان پۆل:فیلمەکانی ١٩٣٣ پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئێرانییەکان
کۆمەڵگەی لەناوبردن
ئەڵمانیای نازی ھەڵدەستان بە بنیادنانی کۆمەڵگەی لەناوبردن (کۆمەڵگە کوشتارگەکان یان ناوەندەکانی کوشتن) لە کارەساتی ھۆلۆکۆست لە کاتی جەنگی جیھانی دووەم دا بەمەبەستی لەناوبردن و کوشتنی ملیۆنان یەھوودی، پۆلەندی و سلاڤە دەستبەسەرەکانی جەنگ. قوربانی کۆمەڵگەکانی لەناوبردن بەشێوەیەکی گشتی بەھۆی گازەوە دەکوژران چ لە ڕێی دامەزراوە جێگیرەکانەوە بێت کە تایبەت بۆ ئەو مەبەستە دروستکرابوون یان لەڕێی بارھەڵگرە داخراوەکانەوە بێت. ھەندێک لە کۆمەڵگە نازیییەکان (وەک ئاشوتز و مایدانیک) پێش کۆتایی جەنگ لە ساڵی ١٩٤٥ دا بۆ چەند مەبەستێک بەکاردەھاتن، ھەم وەک کۆمەڵگەی لەناوبردن بە گازی ژەھراوی وە ھەم وەک کۆمەڵگەی زۆرەملێ بۆ کاری سەخت لەژێر بارودۆخی نەشیاو و برسێتی دا.
بیرۆکەی لەناوبردنی بەکۆمەڵ لەڕێی ناوەندە جێگیرکراوەکان کە قوربانییەکان بە شەمەندەنەفەر دەگوێزرانەوە سەریھەڵدا لە ئەنجامی تاقیکردنەوەکانی پێشووتری نازییەکان کە گازی دەستکردی ژەھراوییان بەکاردەھێنا بەرانبەر نەخۆشە پەککەوتووە جەستەیی و دەروونییەکان لەڕێی بەرنامەیەکەی نھێنی بێھۆشکردن بە ناونیشانی (ئەکتسۆن ت ٤ - Aktion T4). دواتر لە کاتی جەنگ دا بیرۆکە و تەکۆنۆلۆژییاکە پەرەیپێسەندرا، فراونکرا و جێبەجێدەکرا بەسەر کۆمەڵە نەژادی و نەتەوەییەکان دا کە جولەکەکان ئامانجی سەرەکی بوون و ڕێژەی لە٩٠٪ مردنیان پێکدەھێنا لە کۆمەڵگەکانی لەناوبردن و بنبڕکردن. چارەسەری کۆتایی رایخی سێیەم (شانشینی سێیەم) بۆ بابەتی یەھوودییەکان بریتیی بوو لە کۆمەڵکوژی جولەکەکانی ئەورووپا کە ئێستا بە کارەساتی ھۆلۆکۆست ناسراوە.
ھەروەھا کۆمەڵگە لەناوبەرەکان لەلایەن دەسەڵاتی فاشیستی ئوستاشێی سەر بە دەوڵەتی سەربەخۆی کراوتیا دروست دەکران کە دەوڵەتەکە ھاوپەیمانی ئەڵمانیای نازی بوو وە ھەڵدەستا بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی بەرانبەر بە سربییەکان، یەھوودییەکان و سیاسییە کراوتی و موسوڵمانە بوسونییەکانی ڕکابەری دەوڵەت لە نێوان ساڵانی ١٩٤١ بۆ ١٩٤٥.
ڕێکاری لەناوبردن
ھێنریک ھیملەر لە ساڵی ١٩٤١ دا سەردانی دەرەوەی شاری مینسکی کرد بۆ تەماشاکردنی لەسێدارەدانێکی بەکۆمەڵ و ئەفسەری فەرماندە پێی ڕاگەیاند کە لەسێدارەدانەکان لەڕووی دەروونییەوە زیانبەخشە بۆ ئەو سەربازانەی تەقەدەکەن، لەمەوە ھیملەر بۆی دەرکەوت کە پێویستە ڕێگەیەکی تر بدۆزێتەوە بۆ ئەنجامدانی لەسێدارەدانە بەکۆمەڵەکان. دوای کۆتای ھاتنی جەنگ لە یاداشتنامەی یەکێک لە ئەفسەرانی کۆمەڵگە زۆرەملێکان دا بە ناوی (ڕودۆلف ھۆیس) دەرخەری ئەو ڕاستییەیە کە لەڕووی دەروونییەوە "چیتر ناتوانن بەردەوام بن لە بینینی ئەو ھەموو خوێنە" و زۆربەی لە سێدارەدەران و بکوژانی کۆمەڵگە زۆرەملێیەکان یان شێت بوون یان خۆیان کوشتووە.
ژمارەی کوژراوەکان
کۆی ژمارەی کەسە لەسێدارەدراوەکان لە کۆمەڵگەی لەناوبردنی نازییەکان لەم خشتەیەی خوارەوە بە زیاتر لە سێ میلیۆن خەملێنراوە:
ھەڵوەشاندنەوە
نازییەکان ھەوڵیاندا بۆ ھەڵوەشاندنەوەی تەواوی یان نیوەی کۆمەڵگە بنبڕکردنەکان بەمەبەستی شاردنەوەی بەڵگە لەسەر کەسە کوژراو و لەناوبراوەکان و ئەمە ھەوڵێک بوو نەک تەنھا بۆ شاردنەوە و پەردەپۆشکردنی ڕێکارە بنبڕکارییەکان بەڵکو بۆ شاردنەوەی پاشماوەی کوژاروەکانیش. بۆیە لە ئەنجام دا، کۆمەڵگەکان لەلایەن ئەفسەر و سەربازەکانەوە ھەڵوەشێنرانەوە، ھەموو بەڵگەنامەی قوربانیان لەناوبران و گۆرەکانیان ھەڵدرایەوە و جارێکی دی پاشماوەکانیان بەتەواوی لەناوبران. بەڵام سەرەڕای ھەموو ئەو ھەوڵانە کۆمەڵگەی مایدانیک بەتەواوی و دھستلێنھدراو دەستی بەسەردا گیرا بەھۆی پێشەرەوی کردنی خێرای سوپای سووری سۆڤێتی بۆ ناوچەکە.
٢٩ی ڕەزبەر
٢٩ی ڕەزبەر ٢١٥ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٥٠ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٥١ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ڕەزبەر
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ئادابە ئیسلامییەکان
ئادابە ئیسلامییەکان کۆمەڵێک هەڵسوکەوت و کردەوەی باشن لەئیسلامدا کە دەبنە هۆی ڕێزگرتن لەخود و کەسانی تر لەکۆمەڵگەدا. ئەم ئادابانە چۆنیەتی ڕێزگرتنی خود و کەسانی تر و هەڵسوکەوتی باش و جوان لەخۆدەگرێت. دەقە ئیسلامییەکان ڕیژەیەکی زۆر لەو ئادابانەیان تێدایە، وەک ئادابەکانی خواردن، نوست، خواردنەوە، چونەدەر و هاتنە ژورەوە، گوێگرتن، پژمین و باوێشک و چەندان شتی تر.
گرینگی ئادابەکان لەئیسلامدا
ئادابەکان لەئیسلامدا کۆمەڵێک هەڵسوکەوتی باش و چاکن بۆ دروستکردنی ژیانێکی باشتر، و چەندین سوودیان هەیە بۆ مرۆڤ، ئیسلام جەختی لە کۆمەڵێک شت کردۆتەوە لەکاتی هەڵسوکەوت کردن لەگەڵ کەسانی تر، و ژیانی مرۆڤی ڕێکخستووە لەهەموو لایەنەکانیەوە، وەک سەلامکردن، خوردن، خواردنەوە، هەستان، دانیشتن و چەندانی تر.
سەرچاوەکان
پۆل:ئیسلام پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی
ھوۆ گانگ
وێنۆک ھوۆ گانگ (بە چینی:霍光) ناو:زیمێنگ، ژەنەرال، سیاسەتوانێکی ڕۆژاوای ھان بوو، نمونەیەکی دەگمەن بوو لە مێژووی چین لە بەتوانایی لە ڕاپەراندنی کارەکانی حکومەت، کە لەسەردەمی خۆیدا وەک نوێنەر چووە شوێنی ئیمپراتۆر، گوانگ برای ژەنەڕال چوبینگ بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕاسپێردراوەکانی چین پۆل:ژەنەڕالەکانی شانسی پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان لە شانسی پۆل:سیاسەتمەدارەکانی لینفێن پۆل:خەڵکی دێرینی کۆمەڵگەی پەلکە زێڕینە پۆل:خەڵکی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە چین
گوڵانی سەروو
گوڵانی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گوڵانی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گوڵانی ناوەڕاست و لە باشوور لەگەڵ گوندی دۆڵەچەوت و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی یاساماڵ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بەردەبەلەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سیێ شیچێن
سیێ شیچێن (دێرین:謝時臣، سادەکراو:谢时臣) وێنەکێشی سروشت بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٨٨ پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو
د.عەرەفات کەڕەم ستونی
لە ساڵی ٢٠١٤ دەبێت بە ئەندامی پەرلەمانی عێراق لە فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان ،دواتر دەبێتە سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان لە پەرلەمانی عێراق ، لە ساڵی ٢٠١٨ بە بڕیاری سەرۆک بارزانی دوبارە هەڵ دەبژێردرێتەوە بۆ بوون بە ئەندام پەرلەمانی عێراق، پیشەی دواتری و ئێستای ڕاوێژکاری سەرۆک بارزانیە بۆ کاروباری بەغداد.
خاوەنی زیاتر لە ٣٠ توێژینەوە و سەدان بابەتە لە بوارەکانی هزری و فەلسەفی و ئایین و سیاسی.
کتێبە چاپکراوەکانی:
١)الحياة الدينية من نهري إلى بارزان. ٢)سعيد النورسى المفترى عليه. ٣)تاريخ التعريب الديني. ٣)مقالات في الإسلام السياسي بةشى يةكةم. ٤)ديروكا تيرورا ئولي. ٥)كورد و ئيسلاميزم.
لینکی چەند بابەتانێکی گرنگی ناوبراو لە گۆڤاری گوڵان: https://www.gulanmedia.com/so/author-profile/256
ژا شیبیاوۆ
ژا شیبیاوۆ (بە چینی:查士标;، لەدایکبووی ١٦١٥ بۆ ١٦٩٨) وێنەکێشی سروشت، خۆشنووس بوو لە  سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ، وە پەیوەندیدار بوو بە قوتابخانەی ئانھوی وە لە ئانھوی لە چین دادەنیشت. وە دەستی کرد بە  تاقیکردنەوەی خزمەتگوزاری شارستانی لەژێر مینگ و وە بڕوانامەی سویچای وەرگرت لە تەمەنی بیستەکانی، وە بۆ  خۆشنووسی بە دۆنگ چیچانگ و می فو کاریگەر بوو، وە بۆ وێنەکێشی سروشت بە ھۆنگ رێن و نی زان کاریگەر بوو
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٦١٥ پۆل:مردووانی ١٦٩٨ پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتیی چینگ پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم پۆل:وێنەکێشەکانی ئانھوی پۆل:وێنەکێشانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی چینگ
کەستانە
کەستانە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
کەستانە
جوگرافیا
کەستانە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شۆڕان و لە باشوور لەگەڵ گوندی دۆڵەدزە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئاڵاوە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گوش گوش.
ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
١٢١ (ژمارە)
١٢١ (سەد و بیست و یەک) (١٢١) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٢٠ و ١٢٢.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
سۆپرانۆکان (وەرزی ١)
چیرۆک
کاتێک تۆنی سۆپڕانۆ تووشی سەکتەی ترس دەبێت و دەڕووخێت، ئەو چارەسەری دەروونی لەگەڵ دکتۆر جێنیفەر مێڵفی دەست پێ دەکات. وردەکاری پێگەیشتنی تۆنی، لەگەڵ کاریگەری باوکی لە بوونی بە پیاوی مافیا، دەرخرا، بەڵام زیاتر لەسەر دایکی تۆنی، لیڤیا کە تۆڵەسێنەرەوە و بە ئەگەرێک زۆر سایکۆپاتی ھەبوو، دەڕوات. ھەروەھا پەیوەندییە ئاڵۆزەکەی لەگەڵ ژنەکەی کارمێڵا، و ھەستەکانی ئەو دەربارەی پەیوەندییەکانی مێردەکەی بە مافیاوە، ئاشکرا دەکات. مێدۆ و ئەنتۆنی، منداڵەکانی تۆنی، زانیاری زیاتریان دەربارەی کارە مافیاییەکانی باوکیان زانی. دواتر، لە ئەنجامی قسەی یەکێک لە ڕێکخراوەکەی بۆ ئێف بی ئای تابلۆی تۆمەتە فیدڕاڵییەکان پێشکەش دەکرێت.
مامی تۆنی کۆڕادۆ "جونیۆر" سۆپڕانۆ فەرمانی کوشتنی برێندن فیڵۆنێ و کوشتێکی ساختە بۆ کریستۆفەر مۆڵتیسانتی بۆ تۆڵەکردنەوە بۆ دزینی لۆرییەکانی ژێر پاراستنی کۆڕادۆ دەردەکات. تۆنی لە ڕێگەی دانانی مامی بە سەرۆکی خێزان ئاگرەکە سارد دەکاتەوە (دوای مردنی سەرۆکی پێشوو جاکی ئەپڕێڵ ئێس ئاڕ بە ژێرپەنجە)، لە کاتێک لە پشتەوە تۆنی دەسەڵاتی ڕاستەقینەی لەدەست دەبێت. کۆڕادۆ فێڵەکە ئاشکرا دەکات و فەرمانی تیرۆرکردنی تۆنی دەردەکات. تیرۆرکردنەکە شکست دەخوات و تۆنی بە توندووتیژی وەڵام دەداتەوە، پێش ئەوەی تۆنی بەرەنگاری دایکی بێتەوە لەو ڕۆڵەی لە تیرۆرکردنەکەیدا ھەیبووە، وادەردەکەوێت تووشی سەکتەی مێشک بووە. "جونیۆر" بە تۆمەتانێک پەیوەندی بەوەوە نییە دەستگیرکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سۆپڕانۆکان
٣٠ی ڕەزبەر
٣٠ی ڕەزبەر ٢١٦ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٤٩ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٥٠ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ڕەزبەر
١٢٢ (ژمارە)
١٢٢ (سەد و بیست و دوو) (١٢٢) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٢١ و ١٢٣.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
گوڵانی ناوەڕاست
گوڵانی ناوەڕاست گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گوڵانی ناوەڕاست لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گوڵانی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی گوڵانی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ناڵپارێز و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مێرگەسوور.
ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
خاتوو گۆو یی
وێنۆک خاتوو گۆو یی (بە چینی:鉤弋夫人 خوێندنەوە: گۆو یی فورێن،) ھەروەھا وەک ژاۆ جیێ یو (بە چینی: 趙婕妤; ) ناسراوە، خانمەئیمپراتۆری ئیمپراتۆریەتی ھان بوو، لەدوایی کۆتایی ھاتنی سەردەمی درێژی ئیمپراتۆر، ئیمپراتۆر وو کوڕی خاتوو ژاۆی وەک شازادەی جێنیشین دەست نیشان کرد، بەڵام فەرمانی مردنی بۆ خاتوو دەرکرد، ھەرچۆنێک بێت دوایی ھاتنە سەر تەختی کوڕەکەی، کوڕەکەی ناونیشانی خاتوونە ئپمراتۆر داوەگری پێش بەخشی کە ئەمرۆ لە شوێنی مێژوویی و چاندی چینی دا ھەیە شوێنەوارەکەی.
ڕواندنی دەریایی
لەو کاتەی سەوڵ لێدان و چارۆکە ھێشتا بەکاردەھێنرێت لەسەر ھەندێک بەلەمی بچووک، زۆربەی کەشتیی ھاوچەرخ پاڵدەھێندرێت لەلایەن سیستەمی میکانیکی کە لە مۆتۆڕێکی کارەبایی یان مەکینەک پەروانە دەیجولێنێ، زۆر جار لە پمپ جێت.
ھێزی کار، لە شێوەی سەوڵ، و چارۆکە شێوەی یەکەمی ڕەواندنی دەریایی بوو. ھەندێک سازیان کرد بە چارۆکە، ھەروەھا ڕۆڵێکی زووی گرنگی بینی.
یەکەم مەکینەی دەریایی پێشکەوتوو لە ڕواندنی دەریایی مەکینەی ھەلمی بوو. کە لە سەرەتایی سەدەی (١٩) بوو.
لەماوەی سەدەی (٢٠) لەجیاتی مەکینەی دووھەنگاو یان چوارھەنگاوی مەکینەی دیزلی و مەکینەی تۆربینی گازی لەسەر کەشتی خێراتر. کارتیاکەری ناوکی دەریایی، کە دەر کەوتن لە (١٩٥٠)، کە ھەڵم بەکاردەھێندرێت بۆ پاڵپێوەنانی کەشتی جەنگی یان شکاندنی سەھۆڵ، داواکردنی بازرگانی، درەنگ ھەوڵی لە کۆتایی دە ساڵی ئەم سەردەمە سەرکەوتوو نەبوون. مۆتۆڕی کارەباییان بەکارھینا کە پاتریی کارەبایی بەکاردێنێت بۆ پالپێوەنانی بەلەمی کارەبایی و پێشنیارکرا بوو بۆ ڕەواندنی وزە.
پەرەسەندن لەو مەکینانەی کە کاردەکات بە گازی سروشتی (ئێل ئێن گی) دەبتە ھاندەرێک بۆ کەمکردنی دووکەل و سوودی خەرجی.
سەرچاوەی وزە
کەشتی بازرگانی بەشێوەیەکی سەرەکی کە بار دەکات چارۆکە بەکاردەھێنێ، بەڵام لەو ماوەی کاتێک جەنگی دەریایی پشتی دەبەست بە کەشتی نزیک بۆ شەڕ ڕوو بە ڕوو، ھێزی دەریایی یۆنانی کە شەڕیان کرد لە جەنگی پیلۆپۆنییە سێ جا، ھەروەک ڕۆمانەکان لە جەنگی ئاکتیوم. پەرەسەندنی تۆپی دەریایی لە سەدەی (١٦) وەبەرەودواوە، ئەمە بووە ھۆی زالبوونی کەشتی جەنگی کە کاردەکات بە ھێزی کار لە سێ سەدەی داھاتوو. لە کاتی ھاوچەرخ، ڕەواندنی مرۆڤ بەشێوەیەکی سەرەکی دەدۆزرێتەوە لەسەر بەلەمی بچووک یان ھەروەک ڕەواندنی یاریدەدەر لەسەر ھێزی کار. ڕەواندنی مرۆڤ ستوونی پاڵ پێوەنان دەگرێتەوە، سەوڵ لێدان و پەیدان.
ڕەواندن بەھۆی چارۆکە بە شێوەیەکی گشتی بریتییە لە چارۆکەیێک بەرزی کردەوە لەسەر دار ئاڵایێکی قیت و کۆنترۆلی پێدەکرێت بە ھێلێک کە دروستکراوە لە گوریس. چارۆکە شێوەی زاڵی ڕەواندنی بازرگانی بوون ھەتا سەدەی دوای نۆزدەمین، و بەردەوام بەکارھات بۆ ماوەیەکی درێژ لە سەدەی بیستەم بەڕێگایەک کە با مسۆگەربوو و خەڵوزی بەردین لەبەردەست نەبوو، ھەروەکو لە بازرگانی ترشی نیتریکی لە ئەمریکای باشوور. چارۆکە ئێستا بە شێوەیەکی گشتی بەکاردەھێنرێت بۆ خۆشی و پێشبرکێ، ھەرچەندە بەکاردەھات لە فرۆکەی قاقز، مەکینەی تۆربینی.
ئاڵوگۆڕکردنی مەکینەی ھەڵم
پەرەسەندنی کەشتی ھەڵمی کردارێکی ئاڵۆز بوو. کەشتی ھەڵمی کاریدەکرد لەلایەن دار، ئەوانەی دیکە لەلایەن خەڵوزی بەردین یان ڕۆنی سووتەمەنی. کەشتییە سەرەتایییەکان سەوڵیان بەکاردەھینا، کە ڕێگایان دا بۆ پەروانە.
پەرەسەندنە بەناوبانگەکان خەستی ڕووی ھەڵم دەگرتەوە، کە بەکارھێنانی ئاوی دەریای لا برد لە کەشتی. ئەمە لەگەڵ چاکبوونی تەکنەلۆجیایی مەنجەڵ، کە ڕێگەی دا بۆ فشاری ھەڵمی بڵندتر، و بەم جۆرە بەکارھێنانی توانایی بڵندتر (فراوان) بۆ مەکینە جۆراوجۆر. ھەروەک ڕێگایەک بۆ گواستنەوەی توانای مەکینە، سەوڵێدان ڕێگای دا بۆ پەروانە توانای کاراتر. مەکینەی ھەڵمی زۆر بەرفراوان بوو لە کۆتایی سەدەی (١٩). ئەم مەکینانەی ھەڵم لە لوولەکی فشاری بڵند تا لوولەکی فشاری نزم، کەزیاد بوونێکی گەورەی دا بەتوانایی.
تۆربینی ھەڵم
تۆربینی ھەلم کاریپێکرا بە خەڵوزی بەردین، پاشان رون یان توانای ناوەکی. پەرەی ھەلمی دەریایی دروستکرا لەلایەن(چارڵز ئالجەنۆن پاسەنز) ڕێژەی کارەبا-لەگەڵ-کێشیان بەرز کردەوە. ئەو ناوبانگی بەدەست ھێنا لەلایەن دەر خستنی بەشێوەیەکی ناڕەسمی کە لە(١٠٠-پێ) (٣٠م) [ توربینیا] لە پێداچوونەوەی دەریایی(سپیتھید) لە ساڵی (١٨٩٧). ئەمە نەوەیێکی فڕۆکە یان پاپۆری نەفەرھەڵگری خێرای ئاسان کرد کە لە نیوەی یەکەمی سەدەی (٢٠) یەکەم لە کەشتی جەنگی، و پاشان لە کەشتیی بازرگانی. لەسەرەتایی سەدەی (٢٠)، ڕۆنی سووتەمەنی قورس دەرچوو بۆ گشت بەکارھێنان و دەستی پێکرد بەگۆرینی خەڵوزی بەردین سووتەمەنی لەجیاتی دابنێت ھەروەک لە کەشتی ھەڵمی. سوودی مەزنی ھەبوو ھێزی کار کەم کرایەوە، و بۆشایی پێویست کەم کردەوە بۆ سەنگەری سووتەمەنی.
لە نیوەی دووەمی سەدەی (٢٠) زیاد بوونی مەسرەفی بەنزین وای لێھات کە مەکینەی پەرەی ھاڵاو لابدەن. زۆربەی کەشتییە نوێیەکان لە ساڵی (١٩٦٠) دروستکران بە مەکینەی دیزل. کە دوایین کەشتیی ڕێبواری سەرەکی بنیاتی نا لەگەڵ پەرەی ھەڵم (فایرسکی)، دەرچوو لە ساڵی (١٩٨٤). بە ھەمان شێوە زۆر کەشتیی ھەڵم دووبارە دروستکرانەوە تا توانایی سووتەمەنی باشتر بکەن. یەک نموونەی بەرچاو کە لە ساڵی (١٩٦٨) بنیات نێنرا (شاژن ئیلیزەبێثن) پەرەی ھەڵمی لەجیاتی دیزلی کارەبایی کە بەکارھات لە ساڵی (١٩٨٦). زۆربەی کەشتییە نوێیەکان پەرەی ھاڵاو ئەو کەشتیانەن کە تایبەتن بەو کەشتیانەی کە کاردەکەن بە وزەی ناوەکی، و کەشتیی بازرگانی مسۆگەر (بە شێوەیەکی دیار گازی سروشتی گاز دەکاتە شلە (ئێل ئێن گی) و بەری خەڵوزی بەردین) کە بارەکە دەتوانێت بەکاربھێنرێت ھەروەک سووتەمەنی.
گواستراوەکانی گازی سروشتی
گواستراوەکانی گازی سروشتی نوێ بەردەوام دەبێت(ڕووبەرێکی گەشە کردنی بڵندی بار کردن) لە پەرەی ھەڵم. گازی سروشتی خەزن دەکرێت لە بارێکی شل لە دەفری سارد لەسەر ئەم کەشتیانە، و ھەروەھا پێویستە بڕێکی بچووک لە گازی کوڵاو ڕابکێشین بەبەردەوامی بۆ ئەوەی فشار و پلەی گەرمی بھێڵێتەوە لەناو کەشتییەکان لە نێو سنوور بەکار خستن.
گازی کوڵاو سووتەمەنی دەستەبەر دەکات بۆ بۆیلەری کەشتییەکان کە ھەڵمی زیاتر پەیدادەکات بۆ تۆربینەکان، کەسادەترین ڕێگەیە تا مامەڵە بکات لەگەڵ گازی کڵلاوی زیادەڕەو. لەگەڵ ئەوەشدا تەکنەلۆجیای پێکردنی مەکینەی سوزشی ناوخۆیی باشتر بووە (مەکینەی دیزلی دوانی لەسەر ئەم گازە، و مەکینەی ئەوھا دەستیان پێکرد بە دەر بکەوتن لە گواستراوەکانی گازی سروشتی. ھەروەھا بەبەردەوامی داڕژتنی تانکی باشتر دەکەن ڕێ دەدەن بە گەیشتن بە بەتوانایی گەرمایی، بۆیە کولان ڕوودەدات کەمتر لە شێوەی سرووشتی. ھەروەھا پەرەسەندن ڕوویدا لە کرداری دووبارە ئاسانکردنی گاز کولاو، کە ڕێگەدەدات بۆ ئەوەی بگەرێتەوە بۆ تانکی شالادی شل.
لەلاوانەیە باری ماددی بۆ گازی سروشتی زیاتر بی لە تێچووی ڕوونی سوتەمەنی پلەی بەرز کە سوتاوە لە مەکینەی دیزلی، بۆیە کرداری دووبارە ئاسانکردنی گواستراوەکانی گازی سروشتی کە کاردەکات لەسەر مەکینەی دیزل. ھۆیەکی تر گۆڕان دروست دەکات لە پەرەکانەوە بۆ مەکینەی دیزل بۆ کۆمپانیاکانی گواستنەوەی گازی سروشتی کەمی ئەندازیارانی لێھاتووە. لەگەڵ نەبوونی کەشتی کە کاردەکات بە وزەی تۆربینی لە شوێنەکانی دیکەی بارکردن، و بەرزبوونەوەی خێرا لە قەبارەی گازی سروشتی لە ھەموو جیھان دەرچوونی (ئێل ئێن گی)، بەلام مەشق بۆی نەکراوە تا داواکارییەکە دیدەن بکات.
پەروانە
ھەروەھا پەروانە دەریایی ناسراوە بە (برغوو) زۆر جیاوازی ھەیە لە سیستەمی برغووی دەریایی، ھەروەک دووانە و برغووی شێوازی بۆری. لەکاتێکدا کەشتی بچووک برغووی تاکی ھەیە، تەنانەت کەشتی زۆر گەورە وەکو گوازراوەکان نەوت بەر، کەشتیی پاشەرۆ و لەوانەیە برغووی تاک ھەبن بەھۆی توانایی سووتەمەنی. کەشتیی دیکە لەوانەیە دووانە ھەبێت، سێقات یان برغووی چوارقۆڵی. توانا لە مەکینەوە دەنێردرێت بۆ برغوو لە ڕێگای شەفتی پەروانە، کە لەوانەیە ببەسترێتەوە بە سندوقی گێرێک.
فڕۆکەی جێت
فڕۆکەی جێت دۆزرایەوە لە کەشتی ئاوی تایبەت وەبەلەمی ڕووباری
چارۆکە
وتاری سەرەکی: ھێز لەسەر چارۆکە
سیێ جین (وێنەکێش)
سیێ جین (بە چینی:謝縉, لەدایکبووی ١٣٥٥ بۆ ١٤٣٠) وێنەکێشی سروشت و خۆشنووس بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ
ڕواندنی دەریایی
خولانی Voith Schneider
Voith Schneiderیان (VSP)
بزوێنەرێکی کردارییە پاڵ پێوەنان دەستەبەردەکات لە ھەر ئاڕاستەیەک. پێویست ناکات بۆ گۆڕینی پاڵنەر.
زۆربەی کەشتییە (VSPs) سووکانی کەشتی نییە. زۆرجار (VSPs)بەکار دەھێنرێت بۆ بەلەمی ڕاکێشان و پاپۆری ھەڵکردن یان کەشتی ئاوی. یەکەم مەکینە لە ساڵی (١٩٣٠) جێی باوەڕپێکراوە و بەردەستە بە قەبارەی گەورە Voith Schneider.
١ی خەزەڵوەر
١ی خەزەڵوەر ٢١٧ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٤٨ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٤٩ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سوێد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بووتان
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بووتان نوێنەرایەتی وڵاتی بووتان دەکات لە کێبڕکێکانی تۆپی پێ. لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی بووتان بەڕێوەدەبرێت.
هەڵبژاردەی بووتان هیچ کاتێک بەشداری جامی جیهانیی فیفا نەکردووە.وەک یەکێک لە خراپترین هەڵبژاردەکانی سەر ئاستی جیهان دەستنیانکراوە.لە ڕیزبەندی فیفا بۆ هەڵبژاردەکان لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٣ لە پلەی ١٨٥ هەڵبژاردەکانە.
١٢٣ (ژمارە)
١٢٣ (سەد و بیست و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٢٢ و ١٢٤.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٢٤ (ژمارە)
١٢٤ (سەد و بیست و چوار) (١٢٤) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٢٣ و ١٢٥.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کوشکەڵە
کوشکەڵە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کوشکەڵە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سریجە و لە باشوور لەگەڵ شارۆچکەی قەڵادزێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی داودێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارەدێی ژاراوە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
حەکیم زیاش
حەکیم زیاش (لەدایکبووی ١٩ی ئازاری ١٩٩٣) یاریزانێکی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەغریبە. لە ناوەڕاست و ھێرشبەر لەگەڵ یانەی چێڵسی لە خولی پرێمیەرلیگ یاری دەکات.زیاش لە ساڵی ٢٠١٢ لە یانەی هیرنڤینی هۆڵەندی دەستی بەیاری پیشەگەری کرد و دوای دوو ساڵ گرێبەستی لەگەڵ یانەی  تڤێنتێ هۆڵەندی واژووگرد. لە ساڵی ٢٠١٦ بۆ ماوەی پێنج ساڵ گرێبەستی لەگەڵ یانەی ئایاکس واژۆکرد، بەپێی ڕاپۆرتەکان نرخی گواستنەوەی یاریزانان ١١ ملیۆن یۆرۆ بووە. وەرزی ٢٠١٨-٢٠١٩ بەرهەمدارترین وەرزی ژیانی وەرزشی زیاش بوو، چونکە ١٦ گۆڵی تۆمارکرد و ١٣ ئەسیستیشی لە خوولی هۆڵەندی تۆمار کرد. لە وەرزی ٢٠٢٠-٢٠٢١ پەیوەندی بە یانەی چێڵسی پریمەرلیگەوە کرد.چەند جارێک بە باشترین یاریزانی خولی ھۆڵەندا دیاری کراوە. بۆیەکەم جار لە ساڵی ٢٠١٥ ساڵ بانگێشتی پێکهاتەی فەرمی هەڵبژاردەی مەغریب کرا بۆ یارییەکی دۆستانە بەرامبەر ئەمریکا و لاتیڤیا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣ پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ھۆڵەندی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ھۆڵەندی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢
ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
باخی
باخی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
باخی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بلکیان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کوڕی گەپڵە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەلانجان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ڕەشانی سۆفی خەسرەو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
٢ی خەزەڵوەر
٢ی خەزەڵوەر ٢١٨ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٤٧ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٤٨ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
نورەدین
نورەدین گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
نورەدین لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بادەڵیان و لە باشوور لەگەڵ گوندی بژیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بەرسول و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کونەڕیولان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٢٥ (ژمارە)
١٢٥ (سەد و بیست و پێنج) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٢٤ و ١٢٦.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
سیی بچووک
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە
پێکھاتووە لە پەیژەیەکی بچووک کە لەسەر نۆتی B بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: B, C♯, D, E, F♯, G, و A.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە بچووکەکان
سیاوۆ یونچۆنگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٦ پۆل:مردووانی ١٦٧٣ پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتیی چینگ پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم پۆل:وێنەکێشەکانی ئانھوی پۆل:وێنەکێشانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی چینگ
عەلیاوا، باوەڕەشانی
عەلیاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
عەلیاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
وو وێی (وێنەکێش)
وو وێی  (چینی سادەکراو:吴伟;، دێرین:吳偉; لەدایکبووی ١٤٥٩ بۆ ١٥٠٨) وێنەکێشی سروشت بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سوێد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ھاوڕەگەزخوازی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست
کەسانی ھاوڕەگەزباز لە نێر و مێ و دووڕەگەزی و ڕەگەزگۆڕاوەکان لە زۆربەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست بەگشتی مافەکانیان سنووردار یان زۆر سنووردارە، ھاوڕەگەزبازی لە ١٠ وڵات لە کۆی ١٨ وڵات کە ناوچەکە پێکدەھێنن نایاساییە. لە عێراق ھاوڕەگەزبازی نایاساییە و ڕەنگە سزاکەی سزای لەسێدارەدان بێت. لە ٧ لەو ١٨ وڵاتانەدا سزای لەسێدارەدانی ھەیە. ماف و ئازادییەکانی خەڵکی ھاوڕەگەزخواز بە توندی لە ژێر کاریگەری نەریتە کولتوورییەکان و بنچینە ئایینییەکانی ئەو کەسانەن کە لە ناوچەکەدا دەژین. 440x220px|وێنۆک ئەم مەیلە سێکسییە لە قوبرس و قوبرسی باکوور و لوبنان و ئیسرائیل و ئەردەن و تورکیا یاسایین. چالاکیی سێکسی ھاوڕەگەزبازان لە نێوان مێینەکاندا لە میسر و بەحرێن و فەلەستین و کوێت یاساییە، بەڵام یاساییبوونەکەی ڕوون نییە. ھەرچەندە ھاوڕەگەزبازی مێینە کەمتر تووشی توندووتیژی دەبێتەوە، بەڵام کەم لەو وڵاتانە دان بە ماف و بڕگەی یاسایی ئەواندا دەنێن. چالاکیی سێکسی ھاوڕەگەزبازی نێوان پیاوان نایاساییە و سزای زیندانیکردنی لە کوێت و میسر و عومان و قەتەر و سووریادا ھەیە. لە عێراق و ئێران و عەرەبستانی سعوودی و قەتەر و میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان دەتوانرێت سزای لەسێدارەدان بدرێت. لە یەمەن یان فەلەستین سزاکە لە نێوان لەسێدارەدان و زیندانیکردندا جیاوازە بەپێی ئەو کارەی کە ئەنجامدراوە.
٣ی خەزەڵوەر
٣ی خەزەڵوەر ٢١٩ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٤٦ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٤٧ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
ئیمپراتۆر ژاوۆی ھان
ئیمپراتۆر ژاوۆی ھان (٩٤ تا ٥ی حوزەیرانی ٧٤ی پێش زایین) ئیمپراتۆری ڕۆژاوای ھان بوو لە ٨٧ تا ٧٤ی پێش زایین ئیمپراتۆر ژاوۆ گەنجترین کوڕی ئیمپراتۆر وو بوو، ئەوکاتەی ئەو لەدایکبوو ئیمپراتۆر تەمەنی ٦٢ ساڵ بوو، دوای مردنی باوکی دەچێتە سەر تەخت لە ٨٧ی پێش زایین ئەو کاتەی لەسەر تەخت دەبێت تەمەنی تەنھا ھەشت ساڵان دەبێت، بەمەش ھوۆ گانگ وەک نوێنەر خزمەتی ئیمپراتۆرییەت دەکات.
ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ماریۆ پارتی
وێنۆک