cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وێستگەی شین مایکۆ
وێستگەی شین مایکۆ (新舞子駅, شین مایکۆ-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری چیتا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:چیتا، ئایچی
.cm
دۆمەینی .dj تایبەتە بە کامیروون و لە ساڵی ١٩٩٥ کەوتۆتە کار.
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
٤٧٧ (ژمارە)
٤٧٧ (چوارسەد و حەفتا و حەفت) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤٧٦ و ٤٧٨.
کۆلارەکان (کورتەفیلم)
کۆلارەکان (، ) کورتەفیلمێکی کوردییە لە دەرھێنانی سەید پەیام حوسێنی؛ ساڵی ٢٠٢٠ بەرھەم ھاتووە.
چیرۆک
دوو مناڵی خەڵکی گوندەکانی سەر سنووری باشوور و ڕۆژھەڵات گەرەکیانە پێکەوە قسان بکەن بەڵام نێوانیان مەیدانی مینە، ناتوانن لێک نزیک بنەوە و گوێیان لە دەنگی یەکتر بێت؛ کچە بچکۆلانەکەی دیوی باشوور نامەیەک حەوا دەدات، بەڵام کوڕەکەی لای ڕۆژھەڵات خوێندن و نووسین بە کوردی نازانێت و ھەوڵی فێربوون دەدات و لە کۆتاییشدا بە کوردی بۆی دەنووسێت: کەنیشکە کۆلارەبەدەست خۆشتم گەرەک.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
کاراکالا
220x440px|وێنۆک کاراکالا ( ١٨٨ی زایینی - ٨ی نیسانی ٢١٧ی زایینی) ئیمپراتۆرێکی ڕۆمانی بوو و لە ساڵی ٢١١>ی زایینی تا ٢١٧ی زایینی فەرمانڕەوایەتیی کردووە. لە بنەچەیەکی پونیکی لە لای باوکییەوە بە ناوی سێپتیمیۆس سیڤێرس و بنەچەیەیەکی عەرەبی-سووری لە لای دایکییەوە بە ناوی جولیا دۆمنا، کچە بەڕێزە بەناوبانگەکەی شاری ھۆمس لە ویلایەتی ڕۆمانی سوریا کە کاریگەری خۆی لە ھێز و دەسەڵات لە ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانیدا ھەبووە، کارکالا لە شاری لوگدنوم (لیۆن، فەرەنسای ئێستا) لەدایکبووە و بە لوسیۆس سێپتیمیۆس باسیانۆس ناونراوە. لە تەمەنی حەوت ساڵیدا ناوەکەی گۆڕدرا بۆ مارکوس ئۆریلیۆس ئەنتۆنیۆس ئۆگستۆس بۆ پشتڕاستکردنەوەی سەر بە بنەماڵەی مارکوس ئۆریلیۆس.
کوڕە گەورەکەی سێپتیمیۆس سیڤێرس بوو، کاراکالاش یەکێک بوو لە دیارترین ئیمپراتۆرەکانی ڕۆما کە کاریگەری کۆمەڵایەتی گرنگیان بەجێھێشتبوو، فەرمانڕەوایەتییەکەی جێگەی سەرنج بوو بەھۆی ئەم دەستکەوتانەی خوارەوە:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨ پۆل:مردووانی ٢١٧ پۆل:فیرعەونە ڕۆمانییەکان
ھێزگەی گەرمایی
وێستگەی وزەی گەرمی وێستگەیەکی وزەیە کە تیایدا گەرمی دەگۆڕدرێت بۆ کارەبا گەرمییەکە تیادا بەکاردێت بۆ کوڵاندنی ئاو لەژێر فشارێکی زۆر بۆ بەرھەمھێنانی ھەڵمێک بە فشاری بەرز، کە کار بە ئەو تۆرباینی ھەڵمییە دەکات کە پەیوەستکراوە بە بەرھەمھێنەری کارەبا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گۆڕانی وزە پۆل:ئەندازیاری پرۆسەی کیمیای
دیار غەریب
دیار غەریب محەممەد ھەروەھا بە ھەڤال ھەڵمەت ناسراوە، (لەدایکبووی ١٩٧٣ لە قەرەداغ – مردووی ٥ی تەممووزی ٢٠١٩ لە چیای قەندیل) ئەندامی کۆنسەی سەرۆکایەتیی کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) و ھەروەھا ھاوسەرۆکی پارتیەکی ھەڵوەشێندراوی چارەسەری دیموکراتی کوردستان (پەچەدەکە) بوو کە لە بۆردوومانی فڕۆکەکانی ئەرتەشی تورکیا لە چیای قەندیلەوە کوژراو.
ژیان
دیار غەریب محەممەد لە ساڵی ١٩٧٣ لە ناوچەی قەرەداغ لە دایک بوو. لە کۆلێژی زانست وانەی فیزیکی خوێندەوە. برایەکی گەورەتری بە ناوی دلێر لە ڕاپەڕینی ١٩٩١ لە شاری کەرکووک کوژراو. تا ساڵی ١٩٩٦ لە شارۆچکەی سێوسێنان لە قەرەداغ وەکوو مامۆستای قوتابخانە کاری دەکرد. دیار غەریب بە دوای ڕاپەڕینی باشووری کوردستان کە پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان دەستیان کرد بە شەڕ لە بەرامبەر یەکەوە، لە ساڵی ١٩٩٢ پەیوەندیی لەگەڵ پارتی کرێکارانی کوردستان گرت و چوو لە ڕێزەکانی گەریلاکانی ئەو حیزبە.
چالاکیی سیاسی
دیار غەریب لە ساڵی ١٩٩٢ چالاکیەکانی خۆی دەستیپێکرد. لە ساڵی ١٩٩٦ لەگەڵ پارتی کرێکارانی کوردستان ئاشنا بوو و چوو بۆ ڕۆژاوای کوردستان و شاری دیمەشق لە وڵاتی سووریا و لەورەدا لەگەڵ عەبدوڵڵا ئەجەلان دیداری کرد و بە ماوەی ١٣ مانگ لە ئەکادیمیای مەحسوم کۆرکماز لە دۆڵی بیقاع دەورەی پەروەردەی تێپەڕاند و بوو بە گەریلا و ئەندامی پارتی کرێکارانی کوردستان. لە ساڵی ٢٠٠٨ەوە، دیار غەریب بوو بە ھاوسەرۆکی پارتی چارەسەری دیموکراتی کوردستان (پەچەدەکە) و لەگەڵ نەجیبە عومەر تا ساڵی ٢٠١٤ کە ئەو حیزبە ھەڵوەشێندراو بەڕێوەیدەبرد. بە دوای ھەڵوەشێنی پارتی چارەسەری دیموکرات چوو بۆ بناری قەندیل و بە ھۆی ئەزموونی لە جەرگەی خەبات وەکوو ئەندامی کۆنسەی سەرۆکایەتیی کۆما جڤاکێن کوردستان درێژە بە چالاکییەکانی خۆی دا.
کۆی بەرھەمەکان
لە نەورۆزی ساڵی ٢٠٢١ کتێبێک لە ژێر ناوی دیار غەریب: مانیفێستۆی كەسێتی ئازاد و شۆڕشگێڕی كوردستان لە پێنج بەرگدا بڵاو کرا. ئەم کتێبە کە لە لایەن حەسەن جوودیەوە ئامادە کراوە، سەرجەمی بەرھەمەکان، ژیاننامە، كۆوتار و چاوپێكەوتنەكانێک سەبارەت بە دیار غەریب لە خۆ دەگرێتەوە. ئەم کتێبە لە ڕۆژی ٢١ی ئازاری ٢٠٢١ لە ڕێوڕەسمی نەوڕۆز لە قەندیل پەردە لەسەری لادرا و بڵاو کرا.
مردن
دیار غەریب لە ڕۆژی ٥ی تەممووزی ٢٠١٩ لە چیای قەندیل لە بۆردوومانی فڕۆکەکانی ئەرتەشی تورکیا لە چیای قەندیل لە باشووری کوردستانەوە کوژراو. دوو گەریلای پارتی کرێکارانی کوردستان بە ناوەکانی دەوران جانفیدا (موراد گوندوز) و شاھین دجلە (عەبدولقادر ئاسلان) لەگەڵ دیار غەریب کوژراون.
وێبگەی لێکۆڵین سەبارەت بە کوشتنی دیار غەریب بە ڕۆلی ڕێکخراوەی پاراستنی پارتی دیموکراتی کوردستان ئاماژەی کردووە و نووسیوە کە لە ڕۆژی ٥ی تەممووز دیار غەریب لەگەڵ دانیشتوانی بناری قەدیل کۆبووەوە و لە کۆبوونەوەکەدا چەند ئەندامی پاراستنیش ھەبووە کە ئەرکدار کرابوون زانیاریەکی ورد سەبارەت بە دیار غەریب بە پاراستن بدەن. دیار غەریب لە کۆبوونەکەدا بە خەڵک گۆتووە کاربەدەستانی باشوور دەیانھەوێت پەکەکە وەکوو بەرپرسی کۆمەڵکۆژییەکانی تورکیا پێشان بدەن، بەم ھۆیە ئیمرۆژ لەگەڵ شاندێکی پارتی دیموکرات کۆدەبیننەوە تا سکاڵامان ڕابگەینین. بەدوای ئەوە دیار غەریب لەگەڵ دوو گەریلا کۆبوونەوەکەیان بەجێھیشتووە تا لەگەڵ شاندێکی پارتی دیمۆکرات دیدار بکەن، کە لەو کاتە بە ھۆی بەردۆمانی فڕۆکەکانی تورکیا دەکوژرێن. لێکۆڵێن ھەروەھا داوای ئەوە کردووەتەوە کە ناوی ئەو ئەندامانی پاراستن کە لە کۆبوونەوەکەدا بوونە و ھاوکارییان لەگەڵ میتی تورکیا کردووە لە بەردەستیانە. ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێم لە وەڵامی ئەم ھەواڵە بە دەربڕینی ڕاگەیانراوێک، بێ ئەوەی کە کوشتنی دیار غەریب تاواندار بکات، بەشداریی خۆی لەم کوشتنە ڕەتکردووەتەوە و بوونی پارتی کرێکارانی کوردستان لە ناوچەکانی ھەریمی باشووری کوردستانی تاوانبار کردووەتەوە.
لە ڕۆژی ١٤ی ئابی ٢٠١٩ مەراسیمی چلەمین ڕۆژی کوژرانی دیار غەریب لە شاری سلێمانی بە ئامادەبوونی جەماوەرێکی بەرچاو و نوێنەرانی لایەنە سیاسییەکانی چوار پارچەی کوردستان بەڕێوەچوو و یادی بەرزڕاگێڕا.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:خەڵکی قەرەداغ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:مردووانی ٢٠١٩ پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:سیاسییەکانی پارتی چارەسەری دیموکراتی کوردستان پۆل:ئەندامانی کۆنسەی سەرۆکایەتیی کۆما جڤاکێن کوردستان
٤٧٨ (ژمارە)
٤٧٨ (چوارسەد و حەفتا و هەشت) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٤٧٧ و ٤٧٩.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
مۆریس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
مۆریس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
قەزای بازیان
قەزای بازیان یەکێکە لە قەزاکانی لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی بازیانە. ژمارەی دانیشتوانی بریتیە لە (٥٠،٨٣٣) کەسە.
لە سەردەمی عوسمانی قەزایەک ھەبوو بە ناوی قەزای بازیان ناوەندەکەی شارۆچکەی چەمچەماڵ بوو، مێژوو ڕووبەری قەزای ناوبراو ھی قەزای چەمچەماڵی ئێستایە، لە سەردەمی ئینگلیزدا ناوی قەزایەک نەما بە ناوی قەزای بازیان، ناوی بووە قەزای چەمچەماڵ و بەشێکی بووە ناحیە و ناونرا ناحیەی بازیان و خرایە سەر قەزای سلێمانی ناوەندەکەشی گوندی تەیناڵی کۆن بوو. لە سەردەمی ڕژێمی بەعسدا، دوای شاڵاوی ئەنفال و خاپوورکردنی گوندەکانی باشووری کوردستان، موجەمەعی بازیان دروستکرا و کرایە ناوەندی ناحیەی بازیان، لە ساڵی ٢٠٢٢دا ناحیەی بازیان کرایە قەزا بە ناوی قەزای بازیان. ئەم قەزایە پێکھاتووە لە یەک ناحیە:
جوگرافیا
قەزای بازیان ھاوسنوورە لەگەڵ؛
ڕووبەر
ڕووبەری ئەم قەزایە (٣٦٨کم٢)یە لە (١٫٨٢٪) پارێزگای سلێمانی پێکدەھێنێت.
دانیشتوان
تەواوی دانیشتوانی ئەم قەزایە کوردن، بە پێی پێشبینی دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠٢٠ دانیشتوانی ئەم قەزایە (٥٠،٨٣٣)کەسە.
پێکھاتە جیۆلۆجیەکانی خاکی ناوچەکە
دووان لە پێکھاتانەی خاکی ناوچەکە زۆرگرنگن کە بریتین لە پێکھاتەی سنجار، کە ئەم پێکھاتەیە بەسەرچاوەی گرنگی  بەردی چەو دادەنرێت، بەشە سەرەکیەکەی ئەم پێکھاتەیە  لەدەروبەری شاری سلێمانی دەردەکەوێت، کە ئەم پێکھاتەیە لە ئەستوریەکەی لە بازیان (٤٠٠ -١٠٠٠ )م٣، کە ئەم پێکھاتەیە لە دورگەی مەرجانی و قەوزییەکاندا نیشتووە پاشماوەی بە بەرد بووی زۆر لە ناویدا دەبینرێت و بەردەکەی لە ڕووی ئابووریەوە سوودی ھەیە بۆ چەندین کارگەی چیمەنتۆ کە لەناوچەکە دروستکراوە، ھەروەھا خاکی نیشتەنیە نوێیەکان کە ئەم پێکھاتانە ناوچەیەکی بەرفراوانی کشتوکاڵی دەگرێتەوە لە باکووری ناوچەکە.
ئاو  و ھەوا
ئاو ھەوای ناوچەکە تاڕادەیەک ھاوشێوەی پارێزگای سلێمانیە، لەگەڵ ئەوەی تابەرە و باکوور بڕۆین پلەی گەرما نزم دەبێتەوە، پلەی گەرما لەمانگەکانی ھاویندا لەناوچەکە بەرزدەبێتەوە، مانگەکانی بەگەرمترین مانگ دادەنرێن ھەردوو وەرزی بەھار و پایز بە ڕاگوزەر نادەبرین کە پلەی گەرما تاڕادەیەک ھاوسەنگە، مانگەکانی زستانیش نزمترین پلەی گەرمی تۆمار دەکرێت. ھەروھا شێ و دابارین لە مانگی ئەیلوولەوە دەست پیدەکات تا سەرەتای ئایار، خێرای با بە بڕی جیاواز  و بە پیی جیاوازی وەرزەکان لە ناوچەکە بوونی ھەیە.
سەرچاوەکانی ئاو
لەسنوری ناحیەی بازیان سەرچاوەکانی ئاوی سەرزەوی پێکدێت لە چەندین چەم کە ئەوانیش بریتین لە (چەمی لازیان، چەمی گۆپاڵە، چەمی دەرگەزێنی بابە علی و ھەمەوەند، چەمی تەیناڵ، چەمی ھەیاس، چەمی خاڵدان، چەمی ھۆرمزیار و چەمی ھەرکین).
دەشتی بازیان
ئەم دەشتە کەوتۆتە کەوتۆتە نزمایی بازیانەوە، کە لەوڕگا و کێڵگەی بەپیتی تێدایە، ھەرچەندە لەبەشی خۆرئاواوە ڕێرەوە ئاوە سەرەکیەکان زەلکاوی دروستبووە، بەڵام بەشە بەرزیەکەی خاکی بەپیتی ھەیە، درێژی دەشتی بازیان نزیکە(١٥)کم و پانیەکەی (١٠)کم، ئاوی بازیان و سەرچاوەکانی تر ئاودێری دەکەن.
دارستانەکان
بازیان نزیکەی (٢٣٨٣٩)دۆنم کە دەکاتە (١١٪)ی رووبەری دارستانی قەزای سلێمانی، بەڵام ئەم ڕێژەیە کەمی کردووە بۆ (١٨٦٦٣) لەساڵی (٢٠١٠)دا کە ئەمەش ھۆکاری سەرەکی دەگرێتەوە بۆ ساڵانی دوای راپەڕینە مەزنەکەی گەلەمان کە بەھۆی دۆخی خراپی ئابوری خەڵک دارستانەکانی دەبڕیەوە بەمەبەستی خۆپارێزی لە سەرما یاخود بۆ فرۆشتن، کە دارستانەکانیش پێیان دەگوترێت (دارستانە کراوەکان، دارستانە مامناوەندە کەم چڕەکان، دارستانە چرەکان).
رووەکی سروشتی
پشتێنەی گژوگیای کورت ( لەوڕگا) گژوگیای ئەم ناوچەیە بە ئەستێپسی شێدار دادەنرێت، کە پشت دەبەستێت بە ڕادەی باران بارین ساڵانە لە نێوان (٤٠٠-١٠٠٠)ملم دایە، وە ئەم ناوچەیە زیاتر لەوەڕگای  سروشتی بەکاردەھێنێت بۆ ئاژەڵ بەخێوکردن، تێکڕای ڕووبەری گژوگیای گەرمەسیر لەناوچەکەدا بریتیە لە (٦٢٦٩٨) دۆنم، کە لە کاتەکانی پایزدا دەڕوێت و لەکاتەکانی ھاویندا  لەکاتی نەمانی  باران وشک دەکات.
پەلەوەر و ئاژەڵداری
ناحیەی بازیان بەھۆی بوونی لەوەڕگای زۆر و کێڵگەی بەپیتەوە دانیشتوانی گوندەکانی بەردەوامن لەسەر  ئاژەڵداری لەناوچەکە، بەگوێرەی ئاماری بەڕێوەبەرایەتی ئاماری سلێمانی لەساڵی ٢٠١٤ دا (٢٧) کێڵگەی پەلەوەر و (٤١) ھۆڵ بوونی ھەبووە، ھەروەھا ھەر لە ھەمان ساڵدا (٤٥٨٥٣)سەر مەڕ (٧٨١٤)سەر بزن (٧٤٠٠)مانگا بوونی ھەبووە، ئەمە جگە لە بوونی (١٠١) ھەنگەوان و کۆلی کۆن (٤٨٤)بوونی ھەیە.
مێژوو
مێژووی قەزای بازیان نوێیە، لە ساڵی ٢٠٢٢دا بووەتە قەزا، بەڵام مێژووی ناحیەی ناوەندی قەزای بازیان دەبێتە مێژووی ئەم قەزایە.
شوورای دەربەندی بازیان
لەساڵی ١٨٠٥ بەدواوە، (عەبدولڕەحمان پاشای بابانە، کاتێک سلێمان پاشای مەمالیک لە بەغدا دێتە سەر تەخت و دەسەڵات دەگرێتە دەست، عەبدولڕەحمان پاشای بابان پیرۆزبایی لێناکات، بۆیە ئەویش بە سوپاوە ھێرش دەکاتە سەری، لەبەر ئەوە پاشای بابان بڕیاری دروستکردنی ئەو دیوارە دەدات لەنێو دەربەندی بازیان، بەڵام بەھۆی ئەوەی سوپای مەمالیک زیاتر لە ١٠٠ ھەزار کەس دەبێت، ھێزی بابانییەکان ٢٠٠ ھەزار چەکدار دەبن، ھەرچەندە لەسەرەتاوە سوپای مەمالیک تێک دەشکێت، بەڵام دواجار بەھۆی چاوساغی خەڵکی ناوچەکەوە، سوپای بابانییەکان تێکدەشکێن و عەبدولڕەحمان پاشای بابان پەنا دەباتە بەر ئێران.
شەڕی دەربەند بازیان
لە ١٧ی مایسی ساڵی ١٩١٩ کاتێک (ژەنەراڵ فرایزەری ئینگلیز) پەلاماری شێخ مەحموودی حەفیدیان داوە و شەڕێک لەنێوانیان ڕوودەدات، شێخ بە دیلی دەکەوێتە دەست ئینگلیزەکان و شێخ ڕەوانەی ھیندستان دەکرێت، ئەوەش بەھۆی نابەرانبەری ھێز و چەک و ژمارەی سوپا لەلایەک و ناکۆکی لە نێوانی سەرۆک ھۆزەکان بۆ نموونە (بابەکر ئاغای پشدەری) لە ناوچەی پشدەر و عادیلە خانمی جاف لە ھەڵەبجە و تاڵەبانیەکان لە لیوای کەرکووک و تەنانەت کەسایەتی دیاری ھۆزی ھەمەوەند (مشیر حەمەی سڵیمان) کە لە نەیارەکانی شێخ مەحموود ھەژمار دەکرا ھۆکاربووە بۆ بەدەستەوەدانی شێخ مەحموود، ئەمەش واتای ھەڵەی ئەوکەسانە نیە بەڵکو ھەریەکەیان خاوەنی پێگەی خۆی بووە لە ناو ھۆزەکەیدا، بەڵام ناکۆکیان لەگەڵ شێخ مەحموود ھەبووە لەسەر دەسەڵاتداری باشووری کوردستان، جیاوازیان ھەبووە بۆ سیاسەت و تێروانینیان بۆ مامەڵەکردن  لەگەڵ ئینگلیزەکان.
لە ساڵی ٢٠١٣ دەربەندی بازیان نوێ کرایەوە کە یەکێکە لە شوێنەوارە دێرین و مێژووییەکانی ناوچەکە و بە سێ قوناغ لەلایەن حکومەتی ھەرێمەوە بنیادنرا و دروستکرایەوە وەک شوێنێکی گەشتیاری و شوێنەواری مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت.
بەناحیە بوونی بازیان
لە ڕووی مێژووییەوە دەتوانین بڵیین میژوویەکی دێرینی ھەیە و تەنانەت لەلایەنی کارگێڕیەوە لە ساڵی ١٩٢٦وە بووەتە ناحیە و سەرەتا شارەدێی تەیناڵی کۆن ناوەندی ناحیەی سنورەکە بووە، بەڵام ھەندێک لە سەرچاوەکان ئاماژەیان بەوە داوە کە مێژووی بوون بە ناحیەی بازیان لەوە کۆنترە و دەگەڕیتەوە بۆ سەردەمی بابانەکان و دواتر لە سەردەمی شیخ مەحمودیشدا ھەر ناحیە بووە و سەر بە قەزای سلێمانی بووە و پاشان  لەسالی ١٩٢٨ دا بەڕیوەبەرایەتی ناحیە لە گوندی مۆرتکەی نزیک تەیناڵی کۆن دانرا و ( محمود فەقێ محمد ھەمەوەندی) کراوە بە بەڕێوەبەری ناحیە و بەڵام ئەوەی ئاشکرایە ئەوەیە بەڕێوەبەرایەتی ناحیە لە تەیناڵدا دامەزراوە وبەردەوام بووە دواتر کاتێک کە ڕژێمی بەعس لە نیوان ساڵانی (١٩٨٧- ١٩٨٨)دا چەند کۆمەڵگایەکی زۆرەملێی  لە سنوری بازیاندا دروست کرد و دانیشتوانی گوندەکانی لەچەند شوێنێکی جیاوازەوە ڕاگوێزا بۆ ئەو کۆمەڵگایانە، ئیتر گۆڕانکاری بەسەر یەکەی ئیداری ناوچەکەدا ھات و لە سالی (١٩٨٨) بە فەرمانی حکومەتی عێراق  شارۆچکەی بازیان کراوە بە مەرکەزی ناحیە بۆ سنورەکە و تائیستاش ھەر بەو شێوەیە.
خەڵکی ناحیەی بازیان لە ٦/٣/١٩٩١ وەک دووەم شوێن دوای قەزای ڕانیە راپەڕینی دژی دەسەڵاتی دیکتاتۆری حیزبی بەعس و سەددام حوسێنی دیکتاتۆر ئەنجامدا و ناوچەکەیان  بەیارمەتی ھێزی پێشمەرگە لە ھێزەکانی ڕژێمی بەعس پاک کردنەوە و ناوچەکەیان ئازادکرد. 500px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی ناحیەی بازیان و کەرتەکانی
کارگێڕی
ئەم ناحیەیە سەر بە پارێزگای سلێمانیە، لە ئێستادا ناحیەکە لە (٥٩) گوندی بوونی ھەیە کە (٤٦) گوندیان ئاوەدانە (١٣) گوندیش چۆڵە ناحیەکە لە(٥) شارەدێ پێکھاتووە، کە ئەمانەن (گۆپاڵە، بەردەقارەمان، ئەڵایی، تەیناڵی تازە، بازیان) کە لە ڕێگای سێ دەربەندەوە بەناوچەکانی ترەوە دەبەسترێنەوە کەوانیش (دەربەندی  تاسڵوجە لە خۆرھەڵات ، بازیان لە خۆرئاوا و باسەڕە لەباشوری خۆرھەڵات) کە ئەمەی کۆتایی بازیان بە ناوچەی گەرمیان دەبەستێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان پۆل:قەزاکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:قەزاکانی باشووری کوردستان پۆل:قەزاکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:قەزاکانی عێراق پۆل:قەزاکانی کوردستان
ئاغازادە
ئاغازادە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانییە. لە دەرھێنانی بھرنگ توفیقی، بەرھەمھێنەر و نووسینی حامد عنقایە. فیلم گرتنی زنجیرەکە لە ساڵی ٢٠١٩دا دەستی پێ کردووە و پەخشکردنیشی لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ لە تەلەڤیزیۆنەوە دەستی پێ کردووە. ئەم زنجیرەیە ٢٩ ئەڵقەیە.
چیرۆک
زنجیرەی ئاغازادە درامایەکی کۆمەڵایەتی و سیاسییە، کە چیرۆکی ئاغازادەیەکە بەناوی نیما بحری، کە تووشی سەرپێچیکردنی ئابووری بووە و ئەفسەرێک بەناوی حامد تھرانی کە ئەویش ئاغازادەیەکە ھەڵبەتە بە کۆمەڵێک خەسڵەتی تەواو لێکجیاواز، ھەوڵدەدات تا دەستی نیما ئاشکرا بکات.
ھەوارە لارە
ھەوارە لارە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئاغازادە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەفزیۆنییە ئێرانییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان
ھەوارە لارە
جوگرافیا
ھەوارە لارە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەرناوە و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەڵاڕێویلەی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەڵاڕێویلەی سەروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی فەرەج وەیسی ڕۆستەم.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڤالێنتینۆ فۆرتوزی
ڤالێنتینۆ فۆرتوزی (Valentino Fortuzzi) ئەکتەری ئەڵمانی-ئیتاڵی.
ژیان و پیشە
فۆرتوزی لە خێزانێکی ھونەرمەندەوە ھاتووە. ھەردوو باوکی، ئەلبێرتۆ فۆرتوزی و برا بچووکەکەی، مایکل ئەنجێلۆ فۆرتوزی، ئەکتەرن. ھەر لە تەمەنی ٩ ساڵیدا فۆرتوزی بۆ یەکەمجار لەسەر شانۆ بوو. لە کۆری منداڵانی بەرلین ستاتسۆپەر ئونتەر دێن لیندێن لە بەرھەمە جیاوازەکانی وەک ئۆپێراکانی پوچینی توراندۆت، تۆسکا و لا بۆھێم گۆرانی وتووە. دوای ئەوەی دەنگی شکا، فۆرتوزی ڕووی لە نواندن کرد و لە ساڵی ٢٠١٣ەوە بە فۆرماتە جیاوازەکانی تەلەڤیزیۆنی لەبەردەم کامێرادایە، لە ساڵی ٢٠١٩ دەستی بە خوێندنی نواندن کرد لە زانکۆی فیلم بابلسبێرگ کۆنراد وۆڵف، کە بڕیارە لە ساڵی ٢٠٢٣ تەواو بکات ٢٠٢١ وەک قوربانییەکی کوشتن شانبەشانی جۆناس ھۆڵدنریدەر لە فیلمی تروبی وۆڵکن بینرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەکتەرەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧ پۆل:ئەکتەرەکانی فیلم
بەلەھی
بەلەھی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری ئەنزەلا نشیو، ناوچەی ئەنزەل، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ھوما حوسێنی
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨ پۆل:خەڵکی کرماشان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:وەرزشکارانی کورد
.gh
دۆمەینی .dj تایبەتە بە کۆماری گانا لە ساڵی ١٩٩٠ کەوتۆتە کار.
گومرگ
وێنۆک|250x250پیکسڵ|خاڵێکی گومرگی میری لە شاری [[ئیلام (١٩٠٩).]] گومرگ یان سەرانە بریتییە لە باج یان وەرگرتنی پارە یان پولی دارایی بەبیانووی پاراستن و ئاسایشی بازرگانی وکاڵا نێودەولەتییەکان کە بەشێوەی خاڵی پشکنین لەسەرسنورە نێودەولەتییەکان دادەنرێت.
باجی گومرگ ڕۆڵێکی کاریگەری ھەیە بەسەرئابووری ناوەخۆی وڵات، ھەروەھا ڕێگایەکە بۆ پاڵپشتیکردنی بەرھەمی ناوەخۆیی و ڕێگەگرتن لەکاری بەھەدەردانی بەروبۆمی خۆماڵی ھەر وڵاتێک، ئەم خاڵی گومرگانە دەکەونە سەر خاڵەسنورییەکانی ئاوی و ئاسمانی وشکایییەکان بەھۆی گومرگەوە دەکرێت ڕێگری لە کەلوپەلی قەدەغەکراو و بەسەرچوو بگیرێت.
لەکاتی ئێستا گومرگەکان ڕێکخراون بەیاسا جۆربەجۆرەکانی وڵاتان بەڵام ھەندیک لەیاساکان یەکخراون بەپێی ڕێککەوتن و پەیماننامەی تایبەت لەچوارچێوەی ڕێکخراوە بازرگانییە نێودەولەتییەکان وەک (ڕێکخراوی بازرگانی جیھانی و ڕێکخراوی ئالوگۆری ئازاد و ھتد)
باجی گومرگ:
باجی گومرگ لە ڕووی سادەوە ئەو باجەیە کە لەسەر ھاوردە و ھەناردەی کاڵاکان دەکرێت حکوومەت ئەم ئەرکە بەکاردەھێنێت بۆ بەرزکردنەوەی داھاتەکانی و پاراستنی پیشەسازییە ناوخۆیییەکان و ڕێکخستنی جووڵەی کاڵاکان.
مێژووی گومرگ لە کوردەواری
وێنۆک|یەکێتی گومرگەکانی جیھانی و وڵاتانی ئەندام خۆی گومرگ وشەیەکی ئازەری تورکی کۆنە کە بەواتای سەرانە یان پارەی کەرانە دێت کە کاتی خۆی والی و پاشا و پلەبەندییەکانی تر لەسەردەمی عوسمانییەکان لەسەر ڕێگاکان چەکداریان دادەناو ھەرکەسێک تێپەریبا سەرانەیان لێدەسەند لەشێوەی پارە یان خواردن یان جلوبەرگ جگەلە دەولەت کە خاڵی گومرگی لەسەر سنوورەکان دانابوو برێک پارەی لەو باجگر و کەسانەش وەردەگرت کەلەناوەوەی دەولەتی عوسمانی گومرگیان لەخەڵک دەسەند.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:یاسای نێونەتەوەیی پۆل:ئابوورناسی پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان
وێستگەی وزەی گەرمی چیتا
وێستگەی وزەی گەرمی چیتا (知多火力発電所، چیتا کاریۆکو ھاتسودێنشۆ) وێستگەییەکی گەورەی وزەی گەرمییە کەلەلایەن کۆمپانیای JERA لە شاری چیتا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن، بەڕێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:چیتا، ئایچی
٤٧٩ (ژمارە)
٤٧٩ (چوارسەد و حەفتا و نۆ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤٧٨ و ٤٨٠.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئەنوەر عەرەب
ئەنوەر عەرەب، لەدایکبووی ١٣٦٤ی ھەتاوی (١٩٨٥) لە بۆکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان شاعیر، نووسەر و وەرگێڕی کوردە.
ئەنوەر عەرەب لە شاعیرانی نوێخواز دێتە ئەژمار و بە دوو زمانی کوردی و فارسی شێعر و وەرگێرانەکانی لە گۆڤار و بڵاڤۆگەکاندا بڵاو بوونەتەوە. ساڵی ٢٠١٤ یەکەم کۆمەڵەچیرۆکی لە چاپ دا. پێشتر بۆ ماوەی خولێک بەرپرسی ئەنجومەنی ئەدەبیی بۆکان بوو. ھاوکات چالاکێکی مەدەنی و داکۆکیکارێکی مافی کۆڵبەران و ئازادیی قەڵەم و ئەندێشەیە. ڕۆژی ١٢ پووشپەڕی ٩٧ھەتاوی (٢٠١٨ی تەممووزی ٣) ھێزە ئەمنییەکانی ئێران ڕژانە شوێنی کارەکەی و دەسبەسەریان کرد و گوازرایەوە بۆ بەندیخانەی ورمێ.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥ پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:نووسەرانی کورد
٧١٢ (ژمارە)
٧١٢ (حەوت سەد و دوازدە) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٧١١ و ٧١٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
بی ئێم دەبلیوو ئێم٣
وێنۆک|ئۆتۆمۆبیلێکی بی ئێم دەبلیوو ئێم سێ
بی ئێم دەبڵیو ئێم سێ یەکێکە لەو ئۆتۆمۆبیلانەی کە کۆمپنیای بی ئێم دەبلیوو بەرھەمی دەھێنێت. ئەو ئۆتۆمۆبیلە لە ساڵی ١٩٨٥ ھەتا ئێستا بەردەوامە لە بەرھەمھێنان.
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان پۆل:بی ئێم دەبلیوو پۆل:ئۆتۆمبێلە ئاڵمانیەکان پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠
کۆمەڵکوژییە بێخوێنەکان (بەڵگەفیلم)
کۆمەڵکوژییە بێخوێنەکان (بە ئینگلیزی: Bloodless Massacres) بەڵگەفیلمێکی کوردییە لە دەرھێنانی بڵند عەلی. ساڵی ٢٠١٩ بەرھەم ھاتووە.
ناوەرۆکی فیلم
کۆمەڵکوژییە بێخوێنەکان لەڕێی بەسەرھاتی دوو کەسایەتیی خەڵکی ھەڵەبجە بە ناوەکانی حەمەعەلی و حەمەڕەشید ئاوەڕوویەک لە دوو ھێرشەکەی ڕژێمی بەعس لە ساڵەکانی ١٩٧٤ و ١٩٨٨ بۆ سەر ئەم شارە دەداتەوە. ھەروەھا ئاماژەیەکیش بە ڕۆڵی ئێران لە کیمیابارانکردنی ھەڵەبجە دەکات.
نمایشکردن
ئەم فیلمە لە دوازدەھەمین فیلم فێستیڤاڵی جیھانیی کوردی بە شێوەی ئۆنڵاین و خۆڕایی پیشان درا.
ئێدمۆند ھێنری فیشەر
وێنۆک ئێدمۆند ھێنری فیشەر کەسێکی ئەمەریکی زانای بواری زیندە کیمیایی، ئەو بەیەکەوە لەگەڵ ئێدوین کرێبس خەڵاتی نۆبێلیان لە پزیشکی ھێنا لە ١٩٩٢ بۆ کار و بەدشارییەکانیان لە ئەکتیڤ کردنی پرۆتین و ڕێککردنەوەی چەندین پرۆسەی خانەیی لە ٢٠٠٧ تا ٢٠١٤، سەرۆکی ئەنجومەنی رۆشنبیری جیھانی بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠ پۆل:زیندووان پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی سویسی پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەوروپی زیندەزانی گەردیلەیی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە شەنگھای پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەمسا-جولەکە
بوزید سەعال
220x400px|وێنۆک|وێنەی بوزید سەعال 220x440px|وێنۆک|پەیکەرێک بۆ یادکردنەوەی بوزید سەعال، ئەڤینۆ ٨ی ئایاری ١٩٤٥، سێتیف بوزید سەعال، لە ٩ی کانوونی دووەمی ١٩١٩ لەدایکبووە، لە گوندی زایری سەر بە شارەوانی ئۆریسا کە دەکەوێتە باکووری سێتیفی جەزائیر، و لە ٨ی ئایاری ١٩٤٥ کۆچی دوایی کردووە، لە سێتیف، و یەکەم قوربانی کۆمەڵکوژییەکانی سێتیف و گوێلما و خەرتە بووە کە بووە ھۆی مردنی ھەزاران جەزائیری، جگە لە مردنی ١٠٢ ئەورووپی. بوزید سەعال ئاڵای جەزائیری ھەڵگرتبوو، پۆلیسێک تەقەی لێکرد.
بەرزەی خوڕان
بەرزەی خوڕان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەبووەت، ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
کۆمەڵکوژییەکانی ٨ی ئایاری ١٩٤٥
220x440px|وێنۆک|سێتیف و گوێلما کۆمەڵکوژی سێتیف و گوێلما یان کۆمەڵکوژییەکانی ٨ی ئایاری ١٩٤٥ ئۆپەراسیۆنێکی کوشتن کە لەلایەن ھێزەکانی فەڕەنساوە دژی گەلی جەزائیر ئەنجامدراون، و زۆربەی ناوچەکانی جەزائیری لەخۆگرتبوو، و گرنگترین ناوچەکانیش بریتین لە سێتیف، مسیلا، گوێلما، خەراتا، و سوک ئەحراس، دوای ئەوەی پۆلیسی فەڕەنسا خۆپیشاندانەکانی لەوێ سەرکوت کرد لەو ڕۆژەی سەرکەوتنی ھاوپەیمانان ڕاگەیەندرا لە جەنگی جیھانیی دووەمدا، خۆپیشاندانە ڕێکخراوەکان لە شاری سێتیف دەرفەتێکیان بۆ ناسیۆنالیستەکان ڕەخساند کە داوای سەربەخۆیی وڵاتەکە بکەن لە فەڕەنسا. بەڵام پۆلیس دەستێوەردانی کرد و گەنجێک بە ناوی (بوزید سەعال، ٢٢ ساڵ) کوژرا و خۆپیشاندانەکان گۆڕان بۆ ئاژاوەنانەوە. دەسەڵات بڕیاری جێبەجێکردنی یاسای عورفی دا و پۆلیس دەستی کرد بە سەرکوتکردنیان. کە بووە ھۆی گیانلەدەستدانی ھەزاران کەس.
ھەوڵەکان لە نێوان ئەندامانی ئەحباب ئەلبەیان و ئەلحورییە (خۆشەویستانی بەیان و ئازادی) دەدرا بۆ ھەماھەنگی کردن و پێکھێنانی بەرەیەکی یەکگرتوو، و شەپۆلێکی پڕوپاگەندە ھەبوو کە لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٤٥ەوە دەستی پێکرد و داوای لە خەڵک دەکرد بە جۆش و خرۆشەوە بۆ داواکارییەکانی بەیاننامەکە بچن. کۆنفرانسێک بۆ ئەحباب ئەلبەیان بەڕێوەچوو، کە لە ئەنجامدا داوای ھەڵوەشاندنەوەی سیستەمی شارەوانی تێکەڵاو و فەرمانڕەوایەتیی سەربازی لە باشوور، و بۆ کردنی زمانی عەرەبی بە زمانی فەرمی، و پاشان داوای ئازادکردنی مەسالی ئەلحاج.ئەم چالاکییە نەتەوەییە بووە ھۆی ترسی فەڕەنسییەکان و ئەوانیش لە ڕێگەی ئەو لیژنانەی کە چاویان لە چاکسازییە ھەوڵیان دا بیانوەستێنن و سەرقاڵبوونیان بە ڕزگارکردنی وڵاتەکەیان بووە ھۆی شاردنەوەی توڕەیی خۆیان و بەردەوام چاوەڕێی دەرفەت بوون دژی جەزائیرییەکان و ئەوان باوەڕیان بە پێویستی نەھێشتنی بزووتنەوەی نەتەوەیی ھەبوو.
٤٨٠ (ژمارە)
٤٨٠ (چوارسەد و هەشتا) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٤٧٩ و ٤٨١.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
محەممەد ڕەمەزانی
محەممەد ڕەمەزانی نووسەر و وەرگێڕی کوردە، کە لە بۆکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەدایکبووە.
م. ڕەمەزانی لەو وەرگێڕە دەگمەنانەی کوردە کە بە سەر ھەرتک زمانی ئینگلیسی و کوردیدا زاڵە. ڕەمەزانی جگە لە نووسینی چیرۆک، بەرھەمی نووسەرانی ناوداری بیانیشی وەرگێڕاوە و بەھۆی زاڵ بوونی بە سەر زمانی ئینگلیسیدا ھەرتک ڕۆمانی قورس و مەزنی کەڵەنووسەرانی سەردەمی جیھان، واتە فاکنێر و جۆیسی کردۆتە کوردی؛ ھەرا و تووڕەیی و یوولیسس. ھەرا و تووڕەیی ساڵی ١٣٩٤ی ھەتاوی (٢٠١٥) بڵاو کرایەوە، بەڵام یوولیسس ھێشتا بڵاو نەکراوەتەوە، ھەرچەند بەشی یەکەمی لە سایتەکاندا بڵاو کراوە. ساڵی ١٩٩٣ لە یەکەم ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی ئەدەبیی بۆکاندا وەک یەکێک لە حەوت بەڕێوەبەری ئەو ڕێکخراوەیە ھەڵبژێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:نووسەرانی کورد
ھەزارکانی، ڕزگاری
ھەزارکانی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ھەزارکانی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی عەلیانی بچوک و لە باشوور لەگەڵ گوندی سێخڕان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دووخڕان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عەزیزقادر.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
٤٨١ (ژمارە)
٤٨١ (چوارسەد و هەشتا و یەک) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤٨٠ و ٤٨٢.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئاڵای مەریخ
ئاڵای مەریخ، ئاڵایەکی ئەگەرییە بۆ هەسارەی مەریخ.
دیزاینی پاسکال لی
alt=|ڕاست|وێنۆک|200x200پیکسڵ| ئاڵای سێ ڕەنگی پاسکال لی بۆ مەریخ پاسکال لی، ئەندازیاری پێشووی توێژینەوەی ناسا لە ساڵی ١٩٩٩ ئاڵایەکی سێ ڕەنگی بۆ مەریخ گەڵاڵە داڕشتوە. ڕیزبەندی ڕەنگەکان، لە سوور و سەوز و دواجار شین، گۆڕانی مەریخ لە هەسارەیەکی بێ ژیانەوە بۆ هەسارەیەکی پڕ لە ژیان نیشان دەدات، کە لە سێبەری ڕۆمانی کیم ستانلی ڕۆبنسن ئیلهام وەرگیراوە.
ئیدویگ
ئیدویگ ھەروەھا ئەدوی یان ئیدویج (لە دایکبوون ۹٤۰ مردن تشرینی یەکەمی ٩٥٩) و ھەندێک جار پێی دەوترێت ئەل فەیر. پاشای ئینگلیزەکان بوو لە ٩٥٥ ھەتا مردنی لە ٩٥٩.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٩٤٠ پۆل:مردووانی ٩٥٩ پۆل:فەرمانڕەوا ئینگلیزەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە سەدەکانی ناوین پۆل:فەرمانڕەواکانی ئینگلتەرا پێش ١٠٦٦
وێستگەی ناگورا (ئایچی)
وێستگەی ناگورا (知立駅, ناگورا-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری چیتا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:چیتا، ئایچی
.gi
دۆمەینی .dj تایبەتە بە کۆماری گیبرالتار و لە ساڵی ١٩٩٥ کەوتۆتە کار.
دۆمەینەکانی تر
.com.gi .ltd.gi .gov.gi .mod.gi .edu.gi .org.gi
مۆریس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
مۆریس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
کەنداوی کووەیت
کەنداوی کووەیت (، )، ھەروەھا ناسراو بە جوون ئەلکووەیت، کەنداوێکی بچووک لە کووەیتە کە بەشێک لە کەنداوی فارس پێکدێنێت. شاری کووەیت لە نووکی ئەم کەنداوە ھەڵکەوتووە.
مێژوو
لە بەشێکی کەنداوی کووەیت، مۆدێلێک کەشتی بینراوەتەوە کە مێژوویەکەی بە ٤٠٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کەنداوەکانی کووەیت
بی ئێم دەبلیوو ئێم٤
وێنۆک| وێنەکی ترومبێلی بی ئێم دەبڵیوو ئێم چار
دە مێنتڵست (وەرزی ٣)
وەرزی سێیەمی دە مێنتڵست بۆ یەکەم جار لە ۲۳ی ئەیلوولی ۲۰۱۰ نمایشکرا و لەگەڵ ئەڵقەیەکی کۆتایی دوو کاتژمێری لە ۱۹ی ئایاری ۲۰۱۱ تەواو بوو. وەرزەکە لە ۲٤ ئەڵقە پێکدێت.
بی ئێم دەبلیوو ئێم٤
بی ئێم دەبلیوو ئێم چار (بە ئینگلیزی bmw m4) ئۆتۆمبێلەکی وەرزشیە، لەلایەن کۆمپانیای بی ئێم دەبلیوو بەرهەمدێت و لە ساڵی ٢٠١٤ەوە هەتا ئێستا بەرهەمهینان دەربارەی ئەو ئۆتۆمبێکە بەردەوامە، ئۆتۆمبێلەکە بە جۆری بەنزیک ئیش دەکا،
دە مێنتڵست (وەرزی ٣)
پێشوازی نێودەوڵەتی
لە شانشینە یەکگرتووەکان، وەرزی سێیەم بۆ یەکەم جار لە ڕۆژی‌ ھەینی ۱٥ی تشرینی یەکەم لە ۹ی شەو لە کەناڵ پێنج نمایشکرا و ۲.۱٨ میلیۆن بینەری بەدەستھێنا، کە واتە نزیکەی یەک میلیۆن کەمتری لە ئەڵقەی یەکەمی وەرزی دووەمی زنجیرەکەی بەدەستھێنا. بە شێوەیەکی گشتی، ناوەندە ڕێژەی بینەرانی زنجیرەکە ۲.۰٨ میلیۆن بوو (بە ڕێژەی ۲۱% کەمتر لە وەرزی پێشوو)، کە وای لێدەکات کە ئەم وەرزە کەمترین ڕێژەی سەیرکردنی ھەبێت. ئەڵقەی جوڵی ئێلفی سوور بەرزترین ڕێژەی بینینی ھەبوو (۲.٦۲ میلیۆن)، و ئەڵقەی قاتی پەمەییی چانێڵ کەمترین ڕێژەی بینینی ھەبوو (۱.۷٤ میلیۆن). وەرزەکە لە ڕۆژی ھەینی لە ۱۰ی حوزەیران کۆتایی ھات.
دەرچوونی دیڤیدی
ھەموو ۲٤ ئەڵقەکەی وەرزی سێیەم لەسەر پێنج دێسک دانراوە. لە ۲۰ی ئەیلوولی ۲۰۱۱ لە ناوچەی ۱ و لە ۱۰ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۱ لە ناوچەی ۲ و ۲٦ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۱ لە ناوچەی ٤ دەرچوو. تێیدا "دە مێنتڵست: وێنەیەک بۆ بکوژی زنجیرەیی - ڕێد جۆن" و  "'مانگی سوور' کە لە لایەن سایمۆن بەیکەر دەرھێنراوە" لەگەڵ چەند دیمەنێکی نائاسایی لەخۆ دەگرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەرزەکانی دە مێنتڵست
.cn
دۆمەینی .cn تایبەتە بە کۆماری چین و لە ساڵی ١٩٩٠ کەوتۆتە کار. =
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
یەکێک بەسەر هێلانەی کووکوودا فڕی
وێنۆک
یەکێک بەسەر هێلانەی کووکوودا فڕی (به ئینگلیزی: One Flew Over the Cuckoo's nest) فیلمێکی دراما و دەروونناسی ئەمریکییە لە دەرهێنانی میلۆش فورمان کە جاک نیکۆڵسن ڕۆڵی تێدا دەگێڕێت. ئەم فیلمە لە ساڵی 1975 لەسەر بنەمای ڕۆمانێک بە هەمان ناو، لەلایەن کێن کاسیەوە نووسراوە، دروستکراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان کە لە ئۆریگن وێنەیان گیراوە پۆل:براوەکانی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین فیلمی درامی پۆل:فیلمەکان بە براوەی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین نمایشی ئەکتەری درامیی پۆل:فیلمەکان کە خەڵاتی باشترین ئەکتەری درامایان تێدایە کە خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبیان بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین دەرھێنەر بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە نووسەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین سیناریۆی گونجاوی بەدەستھێناوە پۆل:فیلمەکان کە نمایشێکی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەریان تێدایە پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی ١٩٧٥ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:براوەکانی خەڵاتی بافتا بۆ باشترین فیلم پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلم
٤٨٢ (ژمارە)
٤٨٢ (چوارسەد و هەشتا و دوو) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٤٨١ و ٤٨٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کەناڵ مالک (کرمان)
کەناڵ مالک لە کرمان یەکێکە لە گوندەکانی سەر بەناوچەی رابر لە پارێزگای کرمان لە ووڵاتی ئێران، بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢۰۱٦ رێژی دانیشتوان لەو گووندە ۲٥۹ کەس بوونە، ئەو گووندە شوێنی لە دایک بوونی قاسم سولێمانیە کە (فەرماندەی پێشووی هێزی قودسە) لە ساڵی 1998وە دەستی پێکردووە تاوەکو هێرشێکی ئاسمانی ئەمریکای بەئامانجکراو لە 3ی کانوونی دووهەمی 2020 لە بەغدا گیانیلەدەستداوە.
وێستگەی تاتسومیگاوۆکا
وێستگەی تاتسومیگاوۆکا (巽ケ丘駅, تاتسومیگاوۆکا-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری چیتا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:چیتا، ئایچی
ئێدوین گێرھارد کرێبس
وێنۆک ئێدوین گێرھارد کرێبس (لەدایکبووی ٦ی حوزەیرانی ١٩١٨ تا ٢١ کانونی یەکەمی ٢٠٠٩) کەسێکی ئەمەریکی زانای بواری زیندە کیمیایی بوو، خەڵاتی مەدالیای ئەلبێرت لاسکێری وەرگرت بۆ لێۆکلینەوە بنەڕەتیەکان و خەڵاتی لویسا گرۆس ھۆرویتزی زانکۆی کۆلۆمبیای وەرگرت بەیەکەوە لە ١٩٨٩ لەگەڵ ئەلرێد گیلمان و بەیەکەوە لەگەڵ ئێدمۆند فیشەر خەڵاتی نۆبێلیان لە پزیشکی وەرگرت لە ١٩٩٢.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨ پۆل:مردووانی ٢٠٠٩ پۆل:زانایانی بواری زیندەکیمیایی لە ئەمریکا پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پڕۆژەی جێمینا
وێنۆک|280x280پیکسڵ| دیزاینی کەشتی ئاسمانی جێمینا پڕۆژەی جێمینا یان پڕۆژەی جێمینی (به ئینگلیزی: Project Gemini) یەکێک بوو لە پڕۆژەکانی فەزایی ناسا لە کاتی پێشبڕکێی فەزایی نێوان یەکێتی سۆڤیەت و ئەمریکا.
ئەم ئەرکانە لە ساڵانی شەستەکانی زایینیدا پێش پڕۆژەی ئەپۆلۆ ئەنجامدراون و ئامانجیان باشترکردنی زانیاری و تەکنیکەکانی گواستنەوەکانی خولگەیی بووە.
سەرچاوەکان
بەشداربووانی ویکیپیدیا، "پرۆژەی جێمینا"، ویکیپیدیا، ئینسایکلۆپیدیای ئازاد، http://en.wikipedia.org/wiki/Project_Gemini (دەستگەیشتن بە ٤ی شوباتی ٢٠٠٨). پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩٦٠
تەقینەوەی مزگەوتی پێشاور ٢٠٢٣
وێنۆک| وێنەیەکی مزگوتەکە پاشی تەقینەوە
تەقینەوەی مزگەفتی پێشاور لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ نزیکەی کاتژمێر ١:٣٠ی پاشنیوەڕۆ، تەقینەوەیەکی خۆکوژی لەناو مزگەوتێکدا لە شاری پێشاور لە خەیبەر پختونخوا لە پاکستان ڕوویدا. هێرشبەرەکە لە کاتی نوێژی نیوەڕۆدا بۆمبەکەی تەقاندەوە و بەهۆیەوە لانیکەم 100 کەس کوژران و زیاتر لە 220 کەسی دیکەش برینداربوون، کە باری تەندروستی حەوت کەسیان ناجێگیرە.
هێرشکردن
مزگەوتەکە دەکەوێتە ناو کۆمپاوندێکی ئەمنی بەرزەوە کە بارەگای پۆلیسی پارێزگاکە و بەشی دژە تیرۆری تێدایە. خۆکوژەکە بەبێ ئەوەی دەستنیشان بکرێت بە چەند خاڵێکی پشکنیندا تێپەڕی کە لەلایەن پۆلیسی ناوچەکەوە کارمەندیان تێدابوو. لەو کاتەدا لە نێوان ٣٠٠ بۆ ٤٠٠ پۆلیس لە مزگەوتەکەدا ئامادەبوون بۆ نوێژی نیوەڕۆ، هێرشبەرەکە لەکاتی وەستانی لە ڕیزی یەکەم لەگەڵ نوێژخوێنان جلیقەی تەقەمەنیەکەی تەقاندەوە و تەقینەوەیەکی بەهێزی لێکەوتەوە کە سەقفی مزگەوتەکەی داڕما. پۆلیسێک کە لە هێرشەکە ڕزگاری بووە، وتی "پەلەیەکی گەورەی بڵێسەی ئاگر"ی بینیوە پێش ئەوەی ستوونی تۆزی ڕەش دەوری بدات. زیاتر لە 100 کەس گیانیان لەدەستداوە و دوو ئەوەندەی دیکەش برینداربوون. 90%ی قوربانییەکان ئەفسەری پۆلیسن.
تاوانبارەکە
هێشتا ناسنامەی خۆکوژەکە نەزانراوە.
دوو بەرپرسی بچووکی پارتی تەتپە بەرپرسیارێتی ئەو هێرشەیان بە ناوی (ت.ت.پ)ەوە گرتە ئەستۆ و ڕایانگەیاند کە ئەمە لە تۆڵەی تیرۆرکردنی عومەر خالید خوراسانی بووە. بەڵام دواتر تاڵیبانی پاکستان لە ڕێگەی وتەبێژەکەیەوە ڕەتیکردەوە دەستی لەم ڕووداوەدا هەبێت. لەو شوێنەی کە وتەبێژی تاڵیبانی پاکستان، محەمەد خۆراسانی، ڕەتیکردەوە هیچ دەستوەردانێکی لەو هێرشەدا هەبێت، و وتی: سەبارەت بە ڕووداوەکەی پێشاور، بە پێویستی دەزانین ڕوون بکەینەوە کە تاڵیبانی پاکستان هیچ پەیوەندییەکی بەم ڕووداوەوە نییە. بەپێی یاساکانمان و دەستووری گشتیمان هەر کارێک لە مزگەوت و قوتابخانە ئاینیەکان و پرسە و شوێنە پیرۆزەکانی تردا تاوانە.
ئەسلان ئوسۆیان
وێنۆک|باپیر-کۆڵبەری چەک و تەقەمەنییەکان
ئەسلان ئوسۆیان (بە گورجی:ასლან უსოიანი) پایوەکی کوردی ئێزدی بوو لە ٢٧ فیبرایەری ١٩٣٧ لەدایک بووە؛ و لە ١٦ یەنایەری ٢٠١٣ کۆچی دوایی کردووە٫ نازناوی باپیر حەسەنی لێنراوە٫ یانیش ھەربە باپیر بانگیان کردوە، کۆڵبەر و ھەلھاتوو لە یاسابوو لەلایەن تورکیا و ڕووسیا و بەھۆی ئەوەی لە ھەرێمەکانی ڕووسیا چەک و تەقەمەنی و پێداویستی سەربازی دەکڕی و دەینارد بۆ کوردەکانی باشوور، ئەمشی بەر لە ڕاپەرین و دوواتریش بۆ ھێزەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان لە تورکیا، بەگوێرەی گۆڤاری ئەیکۆنۆمیست (The Economist) باپیر (کەسێکی نیشتمان پەروەرو دلێرە بەڵام بە مافیا ناوزەندی دەکەن).
تاوانبارکردنەکان
لە ساڵی ٢٠٠٧ کاتێک گورجستان بەھاوکاری تورکیا ویستیان کۆمەڵە کوردییەکانی گورجستان لەناو ببەن، باپیر دەچێتە بەرەی گەڵ و جەنگی کۆڵان بە کۆڵانی دژی پۆلیس و گرووپە توندڕەوەکانی بەناو (تاریاڵ ئۆنیان) دەکات، بەمە وەک کەسێکی تیرۆریست و تاوانبار دەناسرێت، دوای ئەمە لەگەڵ کوردە دەرکراوەکانی گورجستان بەرەو مۆسکۆ کۆچ دەکات و کۆمەڵەیەکی چەکداری پێک دەھێنێت بەمەبەستی کرینی چەک و پێداویستی سەربازی بۆ پارتی کرێکارانی کوردستان دژ دەولاتی تورکیا، دواتر پۆلیسی ڕووسیا ھێرش دەکانە سەر و بارەگاکەیان و چەند ئەندامێکیان لێ دەکوژرێن، پۆلیس ڕای دەگەیەنێت کە باپیر یەکێکێە لە کوژراوەکان، پاشان لە ٢٠١٤ لە کاتی بەڕێوەچونی یارییە ئۆلەمپییەکان لەلایەن پۆلیسی نھێنی ڕووسیا و ھێرش دەکرێتە سەریان بەڵام ڕزگاری دەبێت. پاشان بۆ ڕۆژنامەکان کۆنگرەیەک دەبەستێت و دەڵێت «ئێمە میللەتێکی ئاشتی خوازین دەستدرێژی ناکەینە سەر ھیچ کەسێک تەنھا بۆ مافەکانمان ھەوڵ دەدەین و لەگەڵ ئاشتین».
لە ٢٠٠٩ لەکاتی کۆبونەوەیان لەگەڵ وەڤدێکی ئاسایشی و ھەندێ گرووپی تری چەکداری سەربەحکومەت بەمەبەستی دانوستان لەلایەن نیشانەشکێنێکەوە تەقەی لێدەکرێت، بەڵام بە برینداری دەتوانێت شوێنەکە جێ بێلێت.
لە ئەپریلی ٢٠١٠ لەلایەن سوپای ئوکرایناوە دەستگیردەکرێت دوای ئەوەی سنووری ئەو وڵاتەی بەزاندبوو بەھۆی بەڵگەنامەی ساختەوە، پاشان چەکدارەکانی بەھاوکاری کۆمەڵە چەکدارێکی ترەوە کە لە ئەرمێنیاوە ھاتبون توانیان لەژێردەستی سوپا دەری بێنن و بیگەڕێننەوە مۆسکۆ، لە ١٦ ئەیلوولی ٢٠١٠ ھێزێکی ھەواڵگری تورکی بەھاوکاری ھەواڵگری ئەمریکی بە فیشەکێکی ٩ ملم لە ناوەڕاستی مۆسکۆ دا تیرۆر دەکرێت، دوای ئەمە بەشێوەیەکی فەرمی لەکەناڵەکانی تورکیا و ڕووسیا ڕاگەیاندرا کە باپیر تەواو بوو و مرد.
لە ٢٠١٠ دوابەدوای ئەم ڕووداوە ئۆباما سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھەڵمەتێکی دەستگیرکردنی دۆست و لایەنەکانی باپیری ڕاگەیاند.
پەیوەندییەکانی لەگەڵ پارتی کرێکارانی کوردستان
باپیر لەسەرەتای گەنجێتییەوە پەیوەندی بەچەکدارە یاخیبوە کوردەکانەوە کردوە، لەگەڵ ئێزدییەکانی تری خزمانی بەردەوام چەک و تەقەمەنی و پێداویستی سەربازی بۆ پێشمەرگەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان دابین کردوە، بەدرێژایی تەمەنی دوژمنێکی سەرسەختی تورکیا بوە و بۆماوەیەکی درێژ حکوومەتی تورکیای ھەراسان کردبوو.
مردن
لە ١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٠ ھێزێکی ھەواڵگری تورکی بەھاوکاری ھەواڵگری ئەمریکی بەفیشەکێکی ٩ ملم لەناوەڕاستی مۆسکۆ لەلایەن نیشانەشکێنێکەوە تیرۆر دەکرێت، دوای ئەوەی لەنوسینگە نھێنییەکەی دەردەچێت لەگەڵ دوو لە پاسەوانەکانی بەسەختی برینداردەکرێن دەرفەتی ڕاکردن دروست دەکات بەڵام بەھۆی سەختی برینەکەیەوە لە ڕێگا گیان لەدەست دەدات، دواتر خێزانەکەی بڕیاڕ دەدەن تەرمەکەی لە تبلیسی بەخاک بسپێڕن بەڵام لەلایەن فڕۆکەخانەی تەبلیسییەوە ڕەت دەکرێتەوە ئەمیش بەھۆی پاڵەپەستۆیەکانی تورکیا و ترسی سەرھەڵدانی خۆپێشاندانی کوردانی وڵاتەکە، دوای دوو ڕۆژ لەتیڕۆرکردنی بە مردویی ھێرشی دەکرێتەوە سەری و بە چەند فیشەکێک دەشێوێنرێت،
لەدوای مردنی ھەریەکە لە ڕەوشەن و ئۆنیان جێگایان گرتووەتەوە و کارەکانی ئەو جێبەجێدەکەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧ پۆل:مردووانی ٢٠١٣ پۆل:ڕووسەکانی بە ڕەچەڵەک کورد پۆل:کوردەکانی ئەرمەنستان پۆل:ئێزیدییەکانی ئەرمەنستان پۆل:کوردەکانی جۆرجیا
مۆریس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
مۆریس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
قەزای حاجیاوا
قەزای حاجیاوا یەکێکە لە قەزاکانی ئیدارەی ڕاپەڕین لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی حاجیاوایە. ژمارەی دانیشتوانی بریتیە لە (٦٦،٠٦٧)کەسە.
ناو
ناوی ئەم قەزایە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە شارۆچکەی حاجیاوایە.
جوگرافیا
قەزای حاجیاوا ھاوسنوورە لەگەڵ؛
ڕووبەر
ڕووبەری ئەم قەزایە (٧٥کم٢)یە لە (٠٫٣٧٪) پارێزگای سلێمانی پێکدەھێنێت.
دانیشتوان
تەواوی دانیشتوانی ئەم قەزایە کوردن، بە پێی پێشبینی دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠٢٠ دانیشتوانی ئەم قەزایە (٦٦،٠٦٧)کەسە.
مێژوو
شارۆچکەی حاجیاوا لە سەرەتادا ئۆردووگایەکی زۆرەملێ بوو بۆ ئەو گوندانە سەر سنوور کە ڕاگوێزران درووستکرا، حاجیاوا لە زەوی گوندی حاجیاوای کۆندا درووستکرا بۆیە ھەمان ناوی لێنرا.
لە دوای ڕاپەڕین، حاجیاوا وەک خۆی مایەوە و ساڵ بە ساڵ فراوانتر بوو، حاجیاوا لە ٢١ی تەممووزی ١٩٩٩ بە واژۆی سەرۆکی حکوومەتی ئیدارەی سلێمانی، کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی بوو بە ناحیە، بە دابڕانی (٢١) کەرت و گوند لە ناحیەی چوارقوڕنە.
لە ٢٢/٢/٢٠٢٢ ڕێبەر ئەحمەد خالید وەزیری ناوخۆی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بە نووسراوێکی فەرمی کە ئاراستەی سەرۆکایەتیی ئەنجوومەنی وەزیرانی کردبوو، تێیدا ڕایگەیاندبوو کە لارییان نییە لەسەر بە قەزاکردنی ناحیەی حاجیاوا لە سنووری ئیدارەی ڕاپەڕین لە پارێزگای سلێمانی. بە فەرمانی ھەرێمی لە نووسراوێکدا کە واژووی مەسروور بارزانی سەرۆکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستانی لەسەرە، بە ژمارە (١١٣) لە ٢١/٤/٢٠٢٢ بڕیاردرا بە ھێنانەکایەی قەزای حاجیاوا لە سنووری ئیدارەی ڕاپەڕین.
کارگێڕی
قەزای حاجیاوا ناوچەیەکی پارێزگای سلێمانییە کەوتۆتە باکوورییەوە. لەڕووی ئیدارییەوە لە قەزای قەزای حاجیاوا و ناحیەی ناوەندی قەزای حاجیاوا(ناوەند) پێکھاتووە، لەگەڵ (٢١) گوند.
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان پۆل:قەزاکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:قەزاکانی باشووری کوردستان پۆل:قەزاکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:قەزاکانی عێراق پۆل:قەزاکانی کوردستان
وێستگەی تێرامۆتۆ
وێستگەی تێرامۆتۆ (寺本駅, تێرامۆتۆ-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری چیتا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
حوسێن خانزادی
حوسێن خانزادی فڕۆکەوانی ھاڤێرکرافتی ئێرانی لە سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێرانە کە ئێستا وەکوو سەرکردەی ھێزی دەریایی خزمەت دەکات و لە تشرینی دووەمی ٢٠١٧ەوە جێگەی حەبیبوڵڵا سەیاری گرتووەتەوە.
وێستگەی تێرامۆتۆ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:چیتا، ئایچی
حوسێن خانزادی
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
یانەی تۆپی پێی تراکتۆر
وێنۆک|یانەی تراکتۆر لە ساڵی ١٩٧٤ یانەی تۆپی پێی تراکتۆر یانەیەکی تۆپی پێی ئێرانە کە لە ساڵی ١٩٧٠ لە تەورێز دامەزراوە. ئەم یانەیە لە ئێستادا لە خولی نایابی کەنداوی فارس ئامادەیە. ساڵی ٢٠١٧ لەلایەن محەممەد ڕەزا زێنۆزی موتڵەقەوە بە ٢٠٠ ملیار تۆمان کڕدرا. ئەم تیپە کە بە تراکتۆرسازی ناسرابوو، ناوی خۆی بە خاوەندارێتی محەممەد ڕەزا زینوزی موتڵەق گۆڕی، ئێستاش ناوی ئەم یانەیە یانەی ڕۆشنبیری و وەرزشی و ئابووریی تراکتۆری ئازەربایجانە.
سەرچاوەکان
پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٧٠
٤٨٣ (ژمارە)
٤٨٣ (چوارسەد و هەشتا و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤٨٢ و ٤٨٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
لۆرنس شەھلایی
لۆرنس شەھلایی (؛ لەدایکبووی ٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٢) لە بەھێزترین پیاوەکانی ئێستای جیھانە.
شەھلایی لەدایکبووی چێلتێنھام لە باوکێکی کوردی کرماشان و دایکێکی ئینگلیزی نیوکاسڵە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:وەرزشکارانی کورد
.co
دۆمەینی .co تایبەتە بە کۆلۆمبیا و لە ساڵی ١٩٩١ کەوتۆتە کار.
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا
ناوە، ڕزگاری
ناوە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فێدراسیۆنی نێونەتەوەییی مستانی
وێنۆک|130px فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی بۆکسێن، یان IBFیەکێکە لە چوار ڕێکخراوی گەورەی بۆکسێن کە لەلایەن ھۆڵی ناوبانگەکانی بۆکسێنی نێودەوڵەتییەوە ناسێنراوە، ئەم فیدراسیۆنە کە لە ساڵی ١٩٨٣ دامەزراوە، بارەگا سەرەکییەکەی لە شاری سپرینگفیڵد لە ویلایەتی نیوجرسی ئەمریکایە.
.cr
دۆمەینی.co تایبەتە بە کۆستاریکایە و لە ساڵی ١٩٩٠ کەوتۆتە کار
سەرچاوە
https://en.wikipedia.org/wiki/.cr پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
ڕێسای گشتی
ڕێسای گشتی یان ڕێسای باو سیستەمێکی یاسایییە کە لە سەدەی ناوەڕاستی ئینگلتەرا سەرچاوەی گرتووە و تایبەتمەندە بە بەکارھێنانی بڕیاری دادوەری و پێشینەی یاسایی بۆ لێکدانەوە و جێبەجێکردنی یاساکە، نەک تەنھا پشت بە یاسا یان کۆدی نووسراو ببەستێت. لە یاسای گشتیدا، ئەو بڕیارانەی کە دادوەرەکان لە کەیسەکانی پێشوودا دراون، بە پابەندکەر دادەنرێت بۆ کەیسەکانی داھاتوو کە ڕاستی ھاوشێوە یان پرسە یاسایییەکانیان ھەیە، ئەمەش جەستەیەکی پێشینەی یاسایی دروست دەکات کە بنەمای بڕیارە یاسایییەکان پێکدەھێنێت. یەکێک لە تایبەتمەندییە جیاوازەکانی یاسای گشتی، جەختکردنەوەیەتی لەسەر ڕۆڵی دادوەرەکان لە لێکدانەوە و جێبەجێکردنی یاسادا. بە پێچەوانەی سیستەمی یاسای مەدەنی کە زۆر پشت بە کۆد و پەیڕەوی نووسراو دەبەستێت، سیستەمی یاسای گشتی ڕێگە بە دادوەرەکان دەدات ڕۆڵێکی بەرچاو بگێڕن لە پەرەپێدانی یاسا لە ڕێگەی بڕیارەکانیانەوە لە کەیسەکانی تاکەکەسیدا. ئەمڕۆ زۆرێک لە وڵاتانی جیھان، لەوانە ئەمریکا، کەنەدا و ئوسترالیا، یاسای گشتی وەک سیستەمی یاسایی سەرەتایی خۆیان بەکاردەھێنن. لەکاتێکدا کە گۆڕانکاری لە چۆنییەتی جێبەجێکردنی یاسای گشتی لە دەسەڵاتە جیاوازەکاندا ھەیە، بنەما سەرەکییەکانی پێشینەی یاسایی و لێکدانەوەی دادوەری وەک ناوەندی ئەم سیستەمە یاسایییە دەمێننەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:یاسای ھاوبەش پۆل:مێژووی یاسا
٤٨٤ (ژمارە)
٤٨٤ (چوارسەد و هەشتا و چوار) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٤٨٣ و ٤٨٥.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
جەیلان ئۆزالپ
جەیلان ئۆزالپ (لە دایکبووی ١٩٩٥ - مردووی ئەیلوولی ٢٠١٤) ناسراو بە جەیلان کۆبانی یان بێریڤان ساسۆن یان دیرێن شەڕڤێکی ھێزەکانی یەپەژە بوو کە لە کۆتایی مانگی ئەیلوولی ٢٠١٤ لە دەمی بەرخۆدانی کۆبانی بە کۆتا فیشەکی کۆتایی بە ژیانی خۆی ھێنا لەکاتێکدا لەلایەن چەکدارانی داعش گەمارۆ درابوو. جەیلان بە ئەسڵ خەڵکی پارێزگای باتمانی باکووری کوردستانە. دوای دەسپێکردنی شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان جەیلان پەیوەندی بە ھێزەکانی یەپەژە کرد بۆ شەڕکردن دژی داعش. لەکاتی بەرخۆدانی کۆبانی و لە شەڕێکدا دوای ئەوەی جەیلان ھەموو ھاوڕێکانی لە دەستدا و دواتر خۆشی فیشەکی پێ نەما، بە ئامێری بێتەل ماڵاوایی لە ھاوڕێکانی کرد و کۆتایی بە ژیانی خۆی ھێنا بە کۆتا فیشەکی بۆ ئەوەی بە زیندوویی نەکەوێتە دەستی چەکدارانی داعش. جەیلان ھەر سەرەتای ھەمان مانگ و لە ڕاپۆرتێکی کەناڵی بی بی سی دا دەرکەوتبوو و گووتبووی:
وێنۆک|نەخشەیەک کە گەمارۆی کۆبانی پیشان دەدات لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ەوە بۆ کانوونی دووەمی ٢٠١٥
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥ پۆل:مردووانی ٢٠١٤
کۆمپیوتەری ترانزیستەر
وێنۆک|[[ئای بی ئێم ١٦٢٠]]
کۆمپیوتەری ترانزیستەر، ئێستاکە بەزۆری پێی دەوترێت نەوەی دووەمی کۆمپیوتەر، کۆمپیوتەرێکە کە ترانزیستەری جیاواز بەجێگەی ڤاکیووم تیووبەکان بەکاردەھێنێت. نەوەی یەکەمی کۆمپیوتەرە ئەلیکتڕۆنییەکان ڤاکیووم تیووبەکانیان بەکار ھێنا، کە بڕێکی زۆری گەرمییان دروست دەکرد، قەبە و، پشت پێ نەبەستراو بوون. نەوەی دووەمی کۆمپیوتەر، لە کۆتایییەکانی ١٩٥٠کان و١٩٦٠ەکان تایبەتمەندیی خەریتەی پڕکراو لە ترانزیستەرە تاکەکان و بیرگە ناوکییە موگناتیسییەکانیان بۆ زیاد کرا. ڕێڕەوی گشتیی دیزایینی ئەم ئامێرانە تا کۆتاییی ١٩٦٠ەکان، کە سێرکتە یەکخراوەکان دەستیان بە دەرکەوتن کرد و بوونە ھۆی دروستبوونی نەوەی سێیەمی کۆمپیوتەر وەک خۆی مایەوە.
وێستگەی وزەی گەرمی چیتا داینی
وێستگەی وزەی گەرمی چیتا داینی (知多第二火力発電所، چیتا داینی کاریۆکو ھاتسودێنشۆ) وێستگەییەکی وزەی گەرمییە کەلەلایەن کۆمپانیای JERA لە شاری چیتا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن، بەڕێوە دەچێت، دەکەوێتە سێ کیلۆمەتر نزیک باکووری ڕۆژھەڵاتی وێستگەی وزەی گەرمی چیتا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:چیتا، ئایچی
جوگرافیای میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان
وێنۆک میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان یاخود ئیمارات یەکێکە لە وڵاتە عەرەبییەکانی کیشوەری ئاسیا دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی نیمچە بیابانی عەرەبی و لەسەر کەنداوی عەرەب (یاخود کەنداوی فارس) دوبەی پایتەختەکەیەتی. لە ڕۆژاوا و باشوور سنوری ھاوبەشی ھەیە لەگەڵ سعودیە ھەروەھا لە ڕۆژھەڵات سنوری ھاوبەشی ھەیە لەگەڵ عومان وە بەشێک لە ڕووبەرەکەی دەکەوێتە سەر کەنداوی عومان. ڕووبەری ئەم وڵاتە ٨٣٦٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە لە پلەی ١١٦ دێت بۆ گەورەی ڕووبەرەکەی لەسەر ئاستی جیھان زۆربەی خاکی ئیمارات بیابانە بەڵام بەشی ڕۆژھەڵات لە زنجیرە چیا پێک ھاتووە کەش و ھەوایەکی گەرمی ھەیە. بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی ئیمارات ٩٬٤٤٥٬٦٢٤ کەس بووە کە دەکاتە ٠٫١٣ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٣٠٫٧ ساڵە. ھەروەھا ٨٥ لەسەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.
ئێدگار
ئێدگار (ئینگلیزی کۆن: Eaadgār لە دایکبوون ٩٤٣ مردن ٨ی تەممووز ٩٧٥)، ناسراو بە ئاشتیخواز، پاشای ئینگلیزەکان بوو لە ٩٥٩ ھەتا مردنی لە ٩٧٥. کوڕی بچووکی پاشای ئێدمۆندی یەکەم و ئیلفگیفوی شافتسبوری بوو. لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لە دوای مردنی برا گەورەکەی، پاشا ئیدویگ، ھاتە سەر تەختی پاشایی. ئێدگار وەک پاشا، ئەو یەکڕیزییە سیاسییەی کە پێشینەکانی بەدەستیان ھێنا زیاتر پتەویکرد، باوەڕپێکراوترین ڕاوێژکارەکەی دونستان بوو، کە لە تاراوگە ھێنایەوە و کردی بە قەشە گەورەی کانتەربێری. لووتکەی پاشایەتی ئێدگار تاجەگەکەی بوو لە بەت لە ساڵی ٩٧٣ کە لەلایەن دونستانەوە ڕێکخرا؛ و بوو بە بناغەیەک بوو ئاھەنگی تاج دانانی ئینگلتەرا و تا ئێستاشی لەگەڵ بێت. پاش مردنیشی ئێدواردی کوڕی بوو بە پاشا، ھەرچەندە پاشایەتییەکەی ناکۆکی لەسەر بوو.
جوگرافیای میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان
یەکەی کارگێڕی
وێنۆک ئیمارات بەسەر حەوت میرنشینی جیاواز دابەش کراوە ھەریەکەیان خاوەن حاکم وئاڵای تایبەتی خۆیەتی:
ئێدگار
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٩٤٠ پۆل:مردووانی ٩٧٥ پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٠یەم پۆل:فەرمانڕەوا ئینگلیزەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:مردووانی سەدەی ١٠یەم پۆل:فەرمانڕەوا مەسیحییەکان پۆل:فەرمانڕەواکانی ئینگلتەرا پێش ١٠٦٦
جوگرافیای میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان
٤٨٥ (ژمارە)
٤٨٥ (چوارسەد و هەشتا و پێنج) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤٨٤ و ٤٨٦.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
مایکل ئەنجێلۆ فۆرتوزی
مایکل ئەنجێلۆ فۆرتوزی (Michelangelo Fortuzzi) ئەکتەر ئەڵمانی-ئیتاڵییە.
ژیان و پیشە
فۆرتوزی لە خێزانێکی شانۆیی ئەڵمانی-ئیتاڵییەوە ھاتووە. ئەکتەر و دەرھێنەر ئەلبێرتۆ فۆرتوزی باوکییەتی، برا گەورەکەی ڤالێنتینۆ فۆرتوزی ھەروەھا ئەکتەرە. فۆرتوزی لە بەرلین-مۆئابیت گەورە بووە. لە قوتابخانەی سۆفی شۆڵ لە شاری شۆنبێرگ خوێندوویەتی. لە ساڵی ٢٠١٩، فۆرتوزی خەڵاتی سپۆنسەری تەلەڤیزیۆنی ئەڵمانی ٢٠١٩ی پێبەخشرا، بەھۆی ڕۆڵی لە دراما کە چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە ئالێس ئیسی (نووسین و دەرھێنانی مارک مۆنھایم و ماکس ئیپ). ئەو کارەکتەری سەرەکی فیلمەکە بەرجەستە دەکات، کە جۆناس ڤاندەربێرگی تەمەن ١٦ ساڵە، کە دوای ئەوەی ھاوپۆلێکی لەگەڵ دوو ھاوڕێیدا دەستدرێژی سێکسی کراوەتە سەر، ھەستی تاوانباری دەکات و بەدوای چارەسەرێکدا دەگەڕێت بۆ ئەو دۆخەی کە بەڕواڵەت بێھیوایە. جگە لەوەش، فۆرتوزی ڕۆڵی ماتیۆ فلۆرێنزی لە زنجیرەی فانک دروک بینیوە، کە وەرگێڕانی ئەڵمانییە لە ڕەسەنی نەرویجی سکام، کە بەدوای ئاراستەی سێکسی خۆیدا دەگەڕێت. فۆرتوزی لە فیلمی دروک شانبەشانی لوکاس ئەلێکساندەر ڤۆن ھۆرباتشێڤسکی و میلێنا تشارنتکە ڕۆڵی سەرەکی گێڕا. ڕۆڵی بێنۆی بینی لە زنجیرەی ویر کیندەر ڤۆم باھنھھۆف باخچەی ئاژەڵان، کە ٨ بەشی دووبارەکردنەوەی کتێبەکەی بە ھەمان ناوە، کە لە ساڵی ٢٠٢١ لە کەناڵی ئەمازۆن پرایم بڵاوکرایەوە. فۆرتوزی وەکو زمانی دایکی بە زمانی ئەڵمانی و ئیتاڵی و ئینگلیزی قسە دەکات. لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە لە سەنتەری گایڵز فۆرمان بۆ نواندن لە لەندەن خوێندنی نواندن دەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکان پۆل:ئەکتەرەکانی فیلم پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠١