cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وێستگەی میکاوا چیریو
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:چیریو، ئایچی
٤٧٠ (ژمارە)
٤٧٠ (چوارسەد و حەفتا) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٤٦٩ و ٤٧١.
ھەسارەی کاپتین سی
هەسارەی کاپتین سی (بە ئینگلیزی : Kapteyn c) یەکێک لە هەسارەکانی دەرەوەی کۆمەڵەی خۆر ، ئەو هەسارەیە بە دەوری ئەستێرەی کوورتی سۆر دەخولێتەوە، بە نزیکەی ٨ تا ١٢ ساڵی تیشکی لە زەوییەوە دوورە،
سەرچاوە
پۆل:گەردوون
مۆریس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
مۆریس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
ئاژانسی ھەواڵی نوو-ژن
ئاژانسی ھەواڵی نوو-ژن یان نوو-ژنھا ھەواڵنێرییەکی تایبەت بە ژنانە کە ناوەندی لە وڵاتی سویسە. ئەم ھەواڵنێرییە بەدوای داخستنی ئاژانسی ھەواڵی ژن لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ لەلایەن حکوومەتی تورکیا، لە ڕۆژی ٦ی کانونی دووەمی ٢٠٢١ دەستی بە چالاکی کردووە و چالاکییەکانی ئەو ھەواڵنێرییە بە لکاندنی پێشگری «نوو» بە ناوە پێشینەکە بەردەوام دەکات.
ئاژانسی ھەواڵی ژن جگە لە زمانی کوردی (سۆرانی و کرمانجی) بە زمانەکانی عەرەبی، فارسی، تورکی و ئینگلیزی ھەواڵ و بابەت بڵاو دەکاتەوە.
ئەگەرچی دامەزرێنەرەکانی ئاژانسی ھەواڵی نووژن کوردن، بەڵام وەکوو ئاژانسی ھەواڵی ژن وەکوو میرتێک بۆ ھەموو ژنان لە ھەر بڕوا و نەتەوەی جیاوازێکە و ئامانجی ئازادیی ھەموو ژنان بەبێ ڕەچاو کردنی جیاوازیە زمانی، ئایینی و نەتەوەیەکان لە بەرچاو کردووە و خۆی وەکوو «دەنگی "نەتەوەی ژن"» ناساندووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەواڵنێرییە کوردییەکان پۆل:وێبگە کوردییەکان
ھەسارەی کاپتین بی
وێنۆک|وێنەیەکی دروستکراوی هەسارەی کاپتین بی
ئەستێرەی کاپتین (بە ئینگلیزی : Kapteyn b) هەسارەیەکە لە دەرەوەی کۆمەڵەی خۆر ، ئەو هەسارەیە خوول دەکا لەدەوری ئەستێرەی کوورتی سۆر بەنێوبانگە بە (کاپتن) ، ئەو هەسارەیە بە نزیکەی ٨ تا ١٢ ساڵی تیشکی لە زەویەوە دوورە، وە دەکەوێتە ناوجەیەک شیاو بۆ نیشتەجێ بوون، وە دووریەکە شیاوە و پلەی گەرمەیەکەی تەواوە بۆ ژیان، تەمەنەکەشی دەگاتە ٥ تا ١١ ملیار ساڵ، دوای کۆمەڵەی خۆر بە شیاوترین شوێن دادەنرێت بۆ ژیان.
ئاشکراکردنی
ئەو هەسارەیە ئاشکرا کرا لەلایەن ڕوانگەی باشووری ئەورووپا کە داوای لە ڕوانگەی لاسیلا کرد لێکۆڵینەوەی زیاتر بکەن دەربارەی هەبوونی ئەو هەسارەیە، دوای ئەوە ڕوانگەی کیک هەڵسا بە لێکۆڵینەوە و ئاشکراکردنی زیاتری ئەو هەسارەیە.
سەرچاوە
پۆل:گەردوون
بۆت نێت
بۆت نێت تۆڕێکی کۆمپیوتەرە سازشکراوەکانە (پێیان دەوترێت بووەتەکان یان بووەتە زیرەکەکان)، کە لەلایەن ھاکەرێکەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێن، بۆ ئەنجامدانی فەرمانێک بەکاریان دەھێنن. دەتوانێت ئەم بووەتە بەکاربھێنێت بۆ ئەنجامدانی چەندین چالاکیی زیانبەخش، وەک ناردنی ئیمەیڵی سپام، دەستپێکردنی ھێرشی دابەشکراوی ڕەتکردنەوەی خزمەتگوزاری (DDoS)، دزینی زانیاری ھەستیار لە کۆمپیوتەری بەکارھێنەران، یان دامەزراندنی بەرنامەی زیانبەخشی زیادە.
ئەو بۆتانەی کە بۆتنێتێک پێکدەھێنن بە شێوەیەکی گشتی تووشی بەرنامەی زیانبەخش دەبن کە کۆنترۆڵی تەواو بە ھاکەرەکە دەدات بەسەر کۆمپیوتەرەکەدا. کاتێک تووش بوو بووەتەکە زیاد دەکرێت بۆ تۆڕەکە و ئامادەیە بۆ وەرگرتنی فەرمان لە بووەتە زیرەکەکە. بووەتەکانی ناو بۆتنێت دەتوانن پەیوەندی لەگەڵ یەکتردا بکەن و سەرچاوەکان ھاوبەش بکەن بۆ ئەوەی ئەرکەکانیان بە شێوەیەکی کاراتر ئەنجام بدەن. زۆرجار بۆتنێتەکان بۆ چالاکییە تاوانکارییەکان بەکاردەھێنرێن، چونکە ڕێگەیەک بۆ ھاکەرەکان دەڕەخسێنن کە چەندین کۆمپیوتەر بەکاربھێنن بۆ ئەنجامدانی ھێرشەکان بەبێ ئەوەی بە ئاسانی دەستنیشانبکرێن. ھەروەھا دەتوانرێت بۆتنێتەکان لەلایەن تاوانبارانی ئەلیکترۆنییەوە بە کرێ بدرێت بە ھاکەرەکانی تر، ئەمەش مەترسیدارتر دەکات.
چەند ڕێگەیەک ھەیە کە بەکارھێنەر دەتوانێت خۆی لە بۆتنێت بپارێزێت. یەکێک لە ڕێگاکان ئەوەیە کە نەرمەکاڵای ئاسایشی کۆمپیوتەرەکەیان بە نوێ بھێڵنەوە و سکانێکی بەردەوام بۆ بەرنامە زیانبەخشەکان ئەنجام بدەن. ھەروەھا گرنگە بەکارھێنەران خۆیان لە کلیککردن لەسەر بەستەرە گوماناوییەکان یان دابەزاندنی ھاوپێچەکان لە سەرچاوەی نادیارەوە بەدوور بگرن. لە کۆتاییدا دەتوانین بڵێین بۆتنێت تۆڕێکە لە کۆمپیوتەرە مەترسیدارەکان کە لەلایەن ھاکەرێکەوە بۆ مەبەستی زیانبەخش کۆنتڕۆڵ دەکرێن. ئەم تۆڕانە دەتوانرێت بۆ چالاکییە نایاسایییە جۆراوجۆرەکان وەک ھێرشی DDoS یان دزینی زانیاری بەکارھێنەر بەکاربھێنرێت. بۆ ئەوەی نەبیتە بەشێک لە بۆتنێت، زۆر گرنگە سیستەمەکەت بە پارێزراوی بھێڵیتەوە و دوور بکەویتەوە لە لینکی گوماناوی یان دابەزاندن.
زمانی ئایسلەندی
زمانی ئایسلەندی زمانێک جێرمانی باکوورە لە ئایسلەند نزیکترین زمان لە زمانی ئایسلەندی زمانی فارۆیی و ھەندێک زاراوەی نەرویجی، و ئایسلەندی، فارۆی و نەرویجی بە زمانەکانی ڕۆژاوای سکاندیناڤی دادەنرێت، لەکاتێکدا سوێدی و دانمارکی زمانەکانی ڕۆژھەڵاتی سکاندیناڤی پێکدەھێنن و ھەموو ئەم زمانانە لقەکانی زمانی نۆرزیین. زمانی نووسراوی ئایسلەندی لە سەدەی ١٣ەوە گۆڕانکارییەکی زۆری بەسەردا نەھاتووە، بۆیە پەیوەندییەکی گەورە لە نێوان ڕێزمانی مۆدێرن و نۆرزی کۆندا ھەیە، قسەکەرانی زمانی مۆدێرن چیرۆکە کۆنە ئایسلەندییەکان دەخوێننەوە کە نزیکەی ٨٠٠ ساڵ لەمەوبەر نووسراون، ئایسلەندی کۆن زمانی نۆرزی کۆنە کە زمانی ڤایکینگەکانە، نزیکەی ٣٠٠ ھەزار کەس قسەی پێدەکەن. زۆربەی ئایسلەندی زمانەکان لە ئایسلەند دەژین، و نزیکەی ٨٫١٦٥ ئایسلەندی قسەکەر لە دانمارک ھەن، و نزیکەی ٢٫٦٥٥ کەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، و لەلایەن زۆر کەس لە شاری گیملی قسەی پێدەکرێت لە کەنەدا. یاسای ئایسلەندا زمانی ئایسلەندی وەک زمانێکی فەرمی لە وڵاتەکەدا وەرناگرێت، ھەرچەندە ئایسلەندا ئەندامی ئەنجومەنی باکوورە کە تەنیا زمانی سویدی و نەرویجی و دانیمارکی بەکاردەھێنێت، لەگەڵ ئەوەشدا بڕگەیەک لە ڕێککەوتنی زمانی نۆردی ھەیە لە ساڵی ١٩٨٧ەوە کە دەڵێت ھاووڵاتیانی ئایسلەندی دەرفەتیان ھەیە بە زمانی ئایسلەندی لە ئۆرگانە فەرمییەکان لە وڵاتانی باکوور قسە بکەن بەبێ ئەوەی بەرپرسیار بن لە تێچووی وەرگێڕان. ڕێککەوتنەکە سەردانی نەخۆشخانەکان و ناوەندەکانی کار و فەرمانگەکانی ئاسایشی کۆمەڵایەتی و پۆلیس لەخۆدەگرێت، بەڵام ڕێککەوتنەکە لەلایەن ئایسلەندییەکانەوە بەناوبانگ نییە، و زۆرینەی خەڵکی ئایسلەندییەکان بە شێوەیەکی ڕوان بە ئینگلیزی قسە دەکەن، وڵاتانی باکوور پابەندبوون بە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری بە زمانە جیاوازەکان لە ئۆرگانە فەرمییەکاندا.
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha" />
سەرچاوەکان
پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار پۆل:زمانە جێرمەنییە باکوورییەکان پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-١ پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢ پۆل:زمانەکانی کەنەدا پۆل:زمانەکان پۆل:زمانەکانی ئەورووپا
ئەزنا
ئەزنا شارێکە لە پارێزگای لوڕستان کە لە ڕۆژهەڵاتی ئەم پارێزگایە هەڵکەوتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای لوڕستان پۆل:شارەکانی ئێران
ئاستەکانی پێوانەکردن
ئاستەکانی پێوانەکردن ئەو ئاستانەن کە لە پرۆسەی پێوانەکردن بەکاردێت بەپێی ئامانج و مەبەستی بەکارھێنانی گۆرانکاریان بە سەردادێت بە شێوەیەکی گشتی ئاستەکانی پێوانەکردن لە چوار جۆردا کورت کراونەنەتەوە کە بەپێی قۆناغی ئەنجامدانیان و سروشت و تایبەتمەندی گۆرانکارەکان ھەرییەکەیان تایبەتمەندی خۆیان ھەیە.
پێوانە کردنی ناولێنان
بە پێوانەی پۆلین کردنیش دەناسرێت سادەترین و ئاسانترین جۆری پێوانە کردن ئەژمار دەکرێت چونکە لەم جۆرە پێوانەا تەنھا ناو لە شتەکان یان تاک دەنرێت بە واتەیەکی دیکە بریتییە لە پۆلین کردنی تاک و یەکە و شتەکان بۆ چەند جۆرێک بۆ نمونە دابەش کردن و پۆلین کردنی مرۆزڤ بۆ (نێر و مێ) (رەش و سپی) (گەورە و بچوک)(منداڵ و کامڵ و بەساڵاچوو) لەم پێوانەکردنە ئەو جۆرانە* وەک یەکن و سەر بە یەک گروپن پێکەوە کۆدەکرێنەوە بەشێوەیەکی گشتی پێوانەکردنی ناولێنان بریتییە لە پۆلین کردنی یەکە و شتەکان و دیاردەکان بۆ چەند کۆمەلێ جیاجیا کە ھەرییەکەیان تایبەتمەندی خۆی ھەیە لە کۆمەلکەی دی جیا دەکرێنەوە ھەر کۆمەڵە و ژمارە و ناوێکی دەدرێتێ بۆ ئەوەی لە ڕێگەی ئەو ژمارە و ناوە بناسرێتەوە و لە کۆمەڵەکانی دیکە جیابکرێتەوە و بناسرێتەوە
پێوانەکردنی نێوانەیی
پێوانەی ماوە یان پێوانەی دووریشی پێدەوترێت ژمارەکان بۆ جیاکردنەوەی شتەکان و زانینی جیاوازی بڕ و بەھاکانیان و دیاریکردنی نمرە و دووری نێوان شتەکان بەکاردەھێنرێت لەم جۆرە یەکسانی لە ماوە یان لە دووری یەکەکاندا ھەیە بۆ نمونە: پێوانەکردنی ڕێژی زیرەکی و بری فێربوونی فێرخواز کە دەتوانرێت جیاوازی نێوان دوونمرە یەکیان ٩٠ ئەو دیکە ٩٥ دیاری بکرێت کە دەکاتە ٥ نمرە یان یەکە. لەم جۆرە سفر بەھای ھەیە لە ژێر سفر بەھای دیکە ھەیە بۆ نمونە کە دەلێن پلەی گەرمی ئەمرۆ سفرە مانای ئەوەیە نییە کە سفر نییە بەڵکو مانای ئەوەیە کە پلەی بەستنی ئاوە لە پێوەری سەدی لە بواری پەروەردە و فێرکردنشیدا کە فێرخوازیک لە تاقیکردنەوەی وانەیەک سفر وەردەگرێت واتایی ئەوەنییە کە ئەو فێرخوازە ھیچ زانیارییەکی لەو بابەتە نییە بەڵکو بە پێی ئەو پرسیارانەی بۆ ئەو تاقیکردنەوەیە ھاتووە سفری وەرگرتووە ئەمەش بۆ چەند ھۆکارێک دەگەرێندرێتەوە وەک خراپی باری دەرونی لە ڕۆژی تاقیکردنەوە یان کێشەی کۆمەلایەتی کێشەی مادی … ھتد.
سەرچاوەکان
پۆل:پێوان
بەرخودانی فەڕەنسا
بەرخودانی فەرەنسا (بە فەڕەنسی: La Résistance) (حوزەیرانی ١٩٤٠ تا تشرینی یەکەمی ١٩٤٤) چەند بزووتنەوەیک بوون کە لە فەرەنسا دەجەنگان دژی داگیرکاری نازی بۆ سەر فەرەنسا و لە دژی فەرەنسای ڤیشی.)
سەرچاوەکان
پۆل:بەرگری فەڕەنسی پۆل:دژە فاشیزم لە فەڕەنسا پۆل:بەرگری جوڵانەوەکان لە جەنگی جیھانیی دووەم
وێستگەی شیگێھەرا
وێستگەی شیگێھەرا (重原駅, شیگێھەرا-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری چیریو، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:چیریو، ئایچی
ڕودۆلف مارکوس
ڕودۆڵف ئارسەر مارکوس (لەدایکبووی ٢١ی تەمموزی ١٩٢٣) لە دایکبووێکی کەنەدی لە بواری کیمیا کە لە ١٩٩٢ خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا بەدەست ھێنا بۆ کارەکان و بەشدارییەکانی لە تیۆری کاردانەوەی گواستنەوەی ئەلیکترۆنی لە سیستەمی کیمیایی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٣ پۆل:زیندووان پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کیمیا پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کەنەدی پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:کۆچبەرە کەنەدییەکان بۆ ئەمریکا پۆل:یەھوودیە زانستخوازەکانی کەنەدا پۆل:کەنەدییە کۆچبەرەکان لە ئەکادیمیاکانی ئەمریکا پۆل:دەرچووانی زانکۆی مکگێل پۆل:وەرگرانی خەڵاتی وۆلف لە کیمیا پۆل:پەیمانگای کایفۆرنیا بۆ لێھاتوویی تەکنۆلۆژیا پۆل:کەسانی ئەکادیمی لە مۆنتریال پۆل:زانستخوازەکانی مۆنتریال پۆل:ئەندامی ئەکادیمیای نێودەولەتی بۆ گەردیلەی کوانتەم پۆل:وەرگرانی مەدالیای نەتەوەیی پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئێلیۆت پۆل:جووە زانستخوازەکانی کەنەدا پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست
٤٧١ (ژمارە)
٤٧١ (چوارسەد و حەفتا و یەک) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤٧٠ و ٤٧٢.
قەڵبەزە، ڕزگاری
قەڵبەزە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەڵبەزە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەنگەوەران و لە باشوور لەگەڵ گوندی حاجی قازی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی حەسەن ئەمنە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زەڕێن.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
.at
دۆمەینی at. تایبەت بە وڵاتی نەمسا، ئوستراڵیا لە ساڵی ١٩٨٨ کەوتووەتە کار.
سەرچاوەکان
پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
بلەغۆ
بلەغۆ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری ئەنزەلا نشیو، ناوچەی ئەنزەل، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
بلەغۆ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
.dj
دۆمەینی .dj تایبەتە بە کۆماری جیبووتی لە سالی ١٩٩٦ کەوتۆتە کار.
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
٤٧٢ (ژمارە)
٤٧٢ (چوارسەد و حەفتا و دوو) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٤٧١ و ٤٧٣.
وێستگەی ئوشیدا (ئایچی)
وێستگەی ئوشیدا (牛田駅, ئوشیدا-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری چیریو، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:چیریو، ئایچی
مۆریس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
مۆریس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
.gd
دۆمەینی .gd تایبەتە بە کۆماری گرینادا و لە ساڵی ١٩٩٢ کەوتۆتە کار.
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
٤٧٣ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کسێنیا بۆڕۆدینا
کسێنیا کیمۆڤنا بۆڕۆدینا (بە ڕووسی: Ксения Кимовна Бородина) لە ٨ مارسی ١٩٨٣ لە ئەمۆیگای ڕووسیا لەدایک بووە، پێشکەش کار و ئەکتەری تەلەفزیۆنی کوردی ئێزیدی بوە، سەرەتای کارکردنی دەگەڕێتەوە بۆ ٢٠١٤ وەک پێشکەش کارێک لەبەرنامەی دیاردەکانی ماڵی ڕاستەقینە لەکەناڵی دووی ڕووسیا.
ژیاننامە
لەکاتی کارکردنی وەک پێشکەش کارێک لەگەڵ لیۆنید نێڕۆشینکۆ یەکتردەناسن و ژیانی ھاوسەرگیری دروست دەکەن بەڵام دوای ماوەیەکی کەم بەھۆی ڕووداوی ترومبێل گیان لەدەست دەدات، دواتر لە ٢٠٠٨ لەگەڵ گەورە بازرگانی ڕووس یۆری بوداگۆڤ ھاوسەرگیری دەکاتەوە تاوەکو ٢٠١١ پاشان لێک جیادەبنەوە منداڵێکی ھەیە بەناوی ماری (١٠ یۆنیۆی ٢٠٠٩) دواتر لە ٣ یۆلیۆی ٢٠١٥ لەگەڵ قوربان مەعروف ژیانی ھاوسەری پێک دەھێنێتەوە ئێستا بەیەکەوە لە مۆسکۆ دەژین.قوربان مەعروف بازرگانێکی کوردی یەزیدیە.
یاوۆ مینگ
وێنۆک یاوۆ مینگ (بە چینی:姚明; لەدایکبووی ١٢ی ئەیلوولی ١٩٨٠) یاری زانێکی چینی یاری سەبەتە بوو و ئێستا بەڕێوەبەری جێبەجێکارێکی یاری تۆپی سەبەتەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:زیندووان پۆل:ئەندامانی ١٢هەمین کۆنگرەی ڕاوێژی سیاسی گەلی چین پۆل:یاریزانی ناوداری هۆڵی باسکەی نایسیزم پۆل:یەکێتی تۆپی سەبەتەی نیشتمانی ئەستێرەکان
وێستگەی ئەساکورا (ئایچی)
وێستگەی چیریو (知立駅, چیریو-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری چیتا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
ئاژانسی بۆشاییی نەتەوەییی مالیزیا
مێژوو
یەکەمین بەرێوبەری ئاژانسەکە زانای زانستی فەلەکناس مازلان عوسمان بۆ ماوەی ٥ ساڵ لەو پۆستە ماویەوە.
موسڵمانان لە بۆشایی ئاسماندا
ئاژانسی بۆشایی نەتەوەی مالیزیا ھەستا بە کۆکردنەوەی ١٥٠ زانایانی موسڵمان بە ئامانجی (رێگەدان بە کەشتیوانا و رێگاچارە دانانەک لۆ ئەو موسڵماناەی دەچنە وێستگەی نێودەوڵەتی) وە ھەروەھا زانینی و کردنی چۆنیەتی ئەنجامدانی ئەرکەکانی کە لە ئیسلا پێی سپێردرایە،
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوون پۆل:دەزگاکانی بۆشایی
ڕادیۆ کۆبانی (بەڵگەفیلم)
ڕادیۆ کۆبانی بەڵگەفیلمێکی کوردییە لە دەرھێنانی ڕێبەر دۆسکی؛ ساڵی ٢٠١٦ بەرھەم ھاتووە.
چیرۆک
دلۆڤان کیکۆ کچەکوردێکی خەڵکی کۆبانییە کە دوای شەڕی داعش دەگەڕێتەوە شار و وێستگەیەکی ڕادیۆیی دادەمەزرێنێت و ھەواڵ و چیرۆکەکانی بەرخۆدان و ئاوەدانکردنەوەی شاری تێدا دەگێڕێتەوە؛ خەڵکی کۆبانی پێشوازییەکی باش لەو بەرنامە ڕادیۆییە دەکەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
مۆریس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
مۆریس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
.bz
دۆمەینی bz. تایبەتە بە بەلیز، لە ساڵی ١٩٩١ کەوتووەتە کار.
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
شۆڕشی عەباسی
شۆڕشی عەباسی، کە بە جوڵەی پیاوانی جل و بەرگی ڕەشیش ناودەبرێت، ڕووخانی خەلافەتی ئومەوی بوو لەلایەن خەلافەتی عەباسیەوە. عەباسیەکان بەوە ناسراو بوون کە زۆر باش مامەڵەیان لەگەڵ موسڵمانانی غەیرە عەرەب دەکرد. خاندانەی عەباسی لە ڕەچەڵەکی ئەلعەباسەوە هاتووە کە مامی محمد بووە.
شۆڕش کۆتایی هاتنی ئیمپراتۆریەتی عەرەبی و سەرەتای دەوڵەتێکی گشتگیرتر و فرە نەتەوەیی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بوو. یەکێک بوو لە شۆڕشە باش ڕێکخراوەکانی مێژوو، سەرنجی هەموو جیهانی بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ڕاکێشا.
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە ئیتاڵیا
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە وڵاتی فەرەنسا بەشێکە لە پەتای جیھانیی نەخۆشی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩ (COVID-19) کە ھۆکارەکەی نەخۆشی سەختی کۆئەندامی ھەناسەی ڤایرۆسی کۆرۆنا ٢ (SARS-CoV-2). لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٢٠دا یەکەمین باری تووشبوون لە وڵاتەکەدا پشتڕاست کرایەوە کاتێک ئەنجامی پشکنینەکانی دوو گەشتیاری چینیی ئەرێنی دەرچوو. دوای ھەفتەیەک لەم پشتڕاست کردنەوەیە پیاوێکی ئیتاڵی بە سێیەمین تووشبووی ڤایرۆسەکە پشتڕاست کرایەوە کە لە ووھانی وڵاتی چینەوە گەڕابۆوە بۆ ئیتاڵیا. لە ٢١ی شوبات دا خاڵە ناوەندییەکانی تووشبووەکان لە شاری لۆمباردی و ڤێنیتۆ دەستنیشان کرا و یەکەمین باری گیان لەدەستدانیش لە ٢٢ی شوبات دا پشتڕاست کرایەوە. ھەتا سەرەتای مانگی ئازار ڤایرۆسەکە لە تەواوی ناوچەکانی ئیتاڵیادا بڵاوببۆوە و لە ڕێکەوتی ٦ی ئازاری ٢٠٢٠دا (کۆلێژی ئیتاڵی بۆ بێھۆشکاری، ئازارشکێن، بوژاندنەوە و چاودێری چڕ - SIAARTI) ھەستا بە بڵاوکردنەوەی چەند پێشنیارێکی ڕەوشتی پزیشکی و دانانی چەند ڕێکارێک بۆ شێوازی لەپێشینەبوونی چارەسەرکردنی نەخۆشەکان کە دەبێت جێبەجێ بکرێت.
لە ٣١ی کانوونی دووەم دا، حکوومەتی ئیتاڵی ھەستا بە ھەڵوەشاندنەوەی ھەموو گەشتە ئاسمانییەکانی بۆ چین و بە پێچەوانە و ھەروەھا ڕاگەیاندنی باری لەناکاو. لە مانگی شوبات دا یازدە پارێزگای باکووری ئیتاڵیا بە چەقی بڵاوبوونەوەکە دەستنیشانکران و خرانە ژێر ڤارێز (کەرەنتین)ەوە. زۆرینەی بارەکانی تووشبوون لە ناوچەکانی تر پەیوەست بوون بەم چەقی بڵاوبوونەوانەوە. لە ٨ی ئازاردا، سەرۆک وەزیرانی ئیتاڵیا (جوزێپێ کۆنتی) کەرەنتینەکەی فراوانکردن بۆ ھەموو ناوچەی لۆمباردی و ١٤ پارێزگای باکوور و لە ڕۆژی دواتریش دا بۆ ھەموو ئیتاڵیا کە زیاد کە دەیکردە کەرەنتینەکردنی ٦٠ میلیۆن ھاوڵاتی. لە ١١ی ئازاردا، سەرۆک وەزیران ھەستا بە قەدەغەکردنی ھەموو چالاکییە بازرگانییەکان جگە لە دەرمانخانە و بازارەکانی خۆراک. لە ٢١ی ئازاردا حکوومەتی ئیتاڵیا ھەموو کارە ناسەرەکی و پیشەسایییەکانی داخست و جوڵەی خەڵکی بەتەواوی سنووردارکرد. دواتر لە مانگی مایس دا ژمارەیەکی بەرچاو لە ڕێکارەکان و قەدەغەکردنەکان بەشێوەیەکی قۆناغ بە قۆناغ سووک دەکران و لە ٣ی حوزەیرانیش دا ئازادی ھاتووچۆ لە تەواوی ناوچەکان و لەگەڵ وڵاتانی دیکەی ئەوروپادا ئاسایی کرایەوە و گەڕایەوە باری پێشووتر.
کاریگەرییە تەندروستییەکان
لە ١٧ی ئازاردا، بریکاری وەزیری تەندروستی (ساندرا زامپا) ھەستا بە ڕایگەیاندنی کردەی کرینی چەندین ئامێری ھەناسەدانی نوێ و ھاوردەکردنی ١٫٥ میلیۆن دەمامکی پزیشکی لە وڵاتی باشووری ئەفریقاوە.
بەمەبەستی مامەڵەکردن و چارەسەرکردنی ژمارەی بەرزی تووشبوو و نەخۆشەکانی کۆڤید-١٩، یەکەکانی چاودێری چڕ فراوانکران و نەخۆشخانەی نوێ بنیات دەنرا بەتایبەتی لە ناوچەی لۆمباردس. لە ناوچەی (ئیمیلیا – ڕۆماگنا) پرۆفیسۆر (مارکۆ ڕانێری) ھەستا بە پەرەپێدانی ڕێگەیەک بۆ دووھێندەکردنی چوستی و چالاکی ئامێرەکانی ھەناسەدان لە یەکەکانی چاودێری چڕ و نەبوونی تاکە کارنامەیەکی گشتگیر بۆ تەواوی نەخۆشخانەکانی بە کێشەیەکی گەورە دادەنرا.
بەھۆی وەرگرتنی نەخۆشی کۆرۆنا زیاد لە توانا و ژمارەی نەخۆشخانەکان، ھەزارەھا نەخۆشی شێرپەنجە دووچاری سەختی دەبوونەوە لە وەرگرتنی چارەسەر و کردەکانی چاندن کە دەبووە ھۆی زیادکردنی مەترسییەکانی سەر ژیانیان. چەندین بەشی شێرپەنجەی نەخۆشخانەکان گۆردرابوون بۆ وەرگرتنی نەخۆشی کۆرۆنا یان داخرابوون بەھۆی تووشبوونی کارمەندەکانیانەوە و بەپێی لێکۆڵینەوەیەک نەخۆشەکانی شێرپەنجە لە %١٧ بارەکانی گیان لەدەستدانی ڤایرۆسی کۆرۆنایان پێکدەھێنا.
کاریگەرییە ئابوورییەکان
پەتا جیھانییەکە ببووە ھۆی بەرکەوتنی زیانێکی گەورە لە ئابووری ئیتاڵیا. بەھۆی قەدەغەکردنی وڵاتانی دیکە لە گەشتکردن بۆ وڵاتی ئیتاڵیا و قەدەغەکردنی ھاتووچۆی سەرتاسەری لە وڵاتەکەدا بوارەکانی (گەشتیاری، پێشوازیکردن و خزمەتگوزارییە خۆراکییەکان) سەخترین زیانیان بەرکەوتبوو. لە مانگی نیسان دا، وەزیری دارایی (ڕۆبێرتۆ گوالتێری) بۆ ساڵی ٢٠٢ پێشبینی پاشکشەی لە %٦ی (کۆی بەرھەمی ناوخۆیی - GDP) دەکرد. لە ١٢ی ئازاری ٢٠٢٠دا، بازاری دراوی ئیتاڵیا یەکێک بوو لەوانەی خراپترین زیانی بەرکەوت لە کاتی (داتەپین ٢٠٢٠ بازاری دراو، داتەپینی کۆرۆنا یان پێنجشەمەی ڕەش) کە تەنھا لە ڕۆژێک دا پشکەکانی بازاری دراوی ئیتاڵیا لە %١٧ نرخەکانی لەدەست دا.
سەرچاوەکان
پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ بەپێی وڵات پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ لە ئەورووپا
٤٧٤ (ژمارە)
٤٧٤ (چوارسەد و حەفتا و چوار) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٤٧٣ و ٤٧٥.
وێستگەی ھیناگا (ئایچی)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:چیتا، ئایچی
ھەوارەبەرزە، ڕزگاری
ھەوارەبەرزە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ھەوارەبەرزە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تەیمانە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی زەرد و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی میوەکەی خواروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەڵاڕێویلەی سەروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
٤٧٥ (ژمارە)
٤٧٥ (چوارسەد و حەفتا و پێنج) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤٧٤ و ٤٧٦.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
وێستگەی کۆمی (ئایچی)
وێستگەی کۆمی (古見駅, کۆمی-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری چیتا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:چیتا، ئایچی
یەقەڕووت
یەقەڕووت گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەبووەت، ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
پێوانەکردن
پێوانەکردن بریتییە لە کۆمەلێک کردار کە دەست نیشانی و پێناسەی ئەو سیفەتە دەکات کە پێویستە بپێورێت و وەرگێرانی ئەم زانیاریانە بۆ شێوەیەک کە بە ئاسانی وەسف بکرێت و بە ئاستێکی گونجاو و بەوردی. لە زانستدا، پێوان بریتییە لە ڕەوتی بەدەستھێنانی گەورەییی چەندێتییەک بەگوێرەی یەکەی یێوان، وەکوو: مەترێک یان کیلۆگرەمێک لە بواری دەرونزانی دا پێوانەکردن مانایی دیاریکردنی خاسییەت و خاسڵەتەکانی مرۆڤە وەک عقڵی - ھەڵچون - کۆمەڵایەتی - جەستەیی و جوڵەیی) لە ڕێگەی پێدانی ژمارە و دیاریکردنی بڕی خاسییەتە. لە بواری پەروەردە و فێرکردن پێوانەکردن بریتییە لە دیاریکردنی بری فێربوونی فێرخواز ئەویش لە ڕێگای بەکارھێنانی جۆرەھا تاقیکردنەوەی زارەکی و نوسین و جێبەجێ کردنی کارەکان لە بواری پراکتیکیدا.
جۆرەکانی پێوانەکردن
پێوانەکردنی ڕاستەوخۆ: بریتییە لە پێوانەکردنی خاسییەتی شتە دیارەکان کە بوونی مادیان ھەیە لەگەڵ دیاردە سروشتییەکان کە پێوانەکردنیان ئاشکرا و بەرچاوە و ئەنجامەکەیان وردتر و ڕاسترە لە پێوانەکردنی ناراستەوخۆ. لەم پێوانەکردنە کیلۆگرام ،مەتر، سانتیمەتر بەکاردەھێنرێت باری دەروونی و ئارەزووی کەسەکان کارناکاتە سەر ئەنجامەکەی.
پێوانەکردنی ناراستەوخۆ: پێوانەکردنی دیاردەدەرونییەکانە کە بوونی مادیان نییە و ناتوانرێت ڕاستەوخۆ پێوانی بکرێت بەھۆی ئەوەی بابەتی ھەست پێنەکراون و دیارنین وەک شەرم و ترس ئازایەتی زیرەکی تورەبوون) بە شێوەیەکی ناراستەخۆ لەسەر دەرئەنجام و شوێنەوارەکانیان و لە ڕێگای ڕەفتار و ھەڵسوکەوتی دەرەکییەوە بریار لەسەر دەدرێت بۆ نمونە زیرەکی ڕاستەوخۆ پێوانە ناکرێت بەڵکو لە ڕێگای تاقیکردنەوەی ئاستی زیرەکی و نازیرەکی کەسەکان دەردەکەوێت
سەرچاوەکان
پۆل:پەروەردە پۆل:زانست
نیکی کەریمی
نیکی کەریمی (؛ لەدایکبووی ١٠ی تشرینی دووەمی ١٩٧١ لە تاران، ئێران) ئەکتەر، سیناریۆنووس و دەرھێنەرێکی ئێرانییە.
ژیان
نیکی لە تاران لەدایکبووە و ھەرلەوێ پێگەیشتووە، کارە ھونەرییەکانی دەست پێ کردووە بە ڕۆڵگێڕان لەسەر تەختی شانۆ کاتێک کە لە قوتابخانەی ئامادەیی بوو، یەکەمین ڕۆڵگێڕانی ئەو لە فیلمێک دابوو لە ساڵی ١٩٨٩ بەناوی وسوسە لە دەرھێنانی جمشید حیدری، یەکەمین دەرکەوتنی گەورەی لە سینەمادا لە ساڵی ١٩٩٠ دا بوو لە فیلمی عروس لە دەرھێنانی بھروز افخمی، پاشان ڕۆڵیگێڕاوە لە فیلمی سارا و پری لە دەرھێنانی داریوش مھرجویی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی پۆل:زیندووان پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:وەرگێڕە ئێرانییەکان پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمە سیناریۆنووسەکان
جۆن ڕامبۆ
جۆن جەیمس ڕامبۆ (لەدایکبووی ٦ی تەممووزی ١٩٤٦) کەسایەتییەکی خەیاڵیی زنجیرەی ڕامبۆیە. بۆ یەکەمجار لە ڕۆمانی ١٩٧٢ی یەکەم خوێنی دەیڤد مۆڕێڵدا دەرکەوت، بەڵام دواتر زیاتر بەناوبانگ بوو وەک پاڵەوانی زنجیرە فیلمەکە، کە لەلایەن سیلڤستەر ستالۆنەوە بەرجەستەکراوە. بەرجەستەکردنی کەسایەتییەکە وای کرد کە ستالۆن لە تەواوی جیھاندا بناسرێت. کەسایەتییەکە بۆ پێڕستی پەیمانگای فیلمی ئەمریکیی ١٠٠ ساڵ… ١٠٠ پاڵەوان و خراپەکار پاڵێورا. دەستەواژەی «ڕامبۆ» زۆرینەی کات بۆ وەسفکردنی کەسێک بەکاردێت کە سەرەڕۆیە، گوێ نادات بە فەرمانەکان، توندوتیژی بەکار دێنێت بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان، بەتەنیا دەچێتە دۆخی مەترسیدارەوە، بەشێوەیەکی زۆر بەھێز، دڵڕەق، و تووندڕەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم
تیم ھۆرتنز
وێنۆک وێنۆک|تیم ھۆرتنزێک لەناو شاباژێڕی فێرڤیومۆڵ لە تۆرەنتۆ -کەنەدا تیم ھۆرتنز (بە ئینگلیزی: Tim Hortons) Tim Hortons Inc. زنجیرە خواردنگەیەکە کە خواردنی خێرا پێشکەش دەکات، گرنگی تایبەت بە بەرھەمەکانی کێک و قاوە دەدات، گەورەترین زنجیرەخواردنگەیە لەسەرانسەری کەنەدا (بەپێی ھەڵسەنگاندنی ٣١کانوونی یەکەمی ٢٠١٨). لە کۆی ١٤وڵات ٤٨٤٦ لقی ھەیە، بارەگای سەرەکی ھاوبەشگاکە لە تۆرەنتۆی کەنەدایە. ھاوبەشگاکە لە ١٩٦٤ لە شاری ھاملتن ئەنتاریۆ دامەزراوە لەلایەن یاریزانی یاری ھۆکی کەنەدی تیم ھۆرتن(١٩٣٠–١٩٧٤) دواتر لەلایەن جیم چارد (١٩٣٤–٢٠٠٩)بەرێوەچووە بەتایبەت دوای پێشکەشکردنی ھەمبەرگرلە (١٩٦٧)، تیم ھۆرتنز لەلایەن بەرھەمھێنەر ڕون جۆیس (١٩٣٠–٢٠١٩)بەرێوەبردرا ئەمەش دوای کۆچی دوایی ھۆرتن لە (١٩٧٤)، جۆیس توانی توانای تیم ھۆرتنزبۆ ملیاران دۆلار بەرزبکاتەوە. جیم چارد لە١٩٦٦ وازی لە ھاوبەشگاکە ھێنا بەلام لە ١٩٧٠گەڕایەوە تاوەکو ١٩٩٦.
لە ٢٦ ئابی ٢٠١٤ ھاوبەشگای برگەر کینگ بەبەھای ١١٬٤ میلیارد دۆلاری ئەمریکی تیم ھۆرتنزی کڕییەوە و بوو بە بەشێک لە ھاوبەشگای «براندز ئینتەرناشنال» ی کەنەدی، کەپشکی زۆری لەلایەن وەبەرھێنە بەرازیلییەکان (3G Capital) بەرێوەدەچێت.
لەماوەی نێوان (١٩٦٤–١٩٨٩)
یەکەم خواردنگەی لە ١٧مەی ١٩٦٤ لەھاملتن ئەنتاریۆ کراوەتەوە لەژێرناوی «تیم ھۆرتنز دونەتس»؛ کەدواتر بۆ «تیم ھۆرتنز» کورتکرایەوە. دامەزرێنەری یەکێک بوو لەیاریزانانی تیپی ھۆکی کەنەدی لە ١٩٤٩تارۆژی کۆچی دواییکردنی بەھۆی ڕووداوی ترومبێل لە ١٩٧٤. خۆی پڕۆژەی یەکەمجاری لەشێوەی چێشتخانەی ھەمبەرگربوو.
دوای ماوەیەکی کورت لەکردنەوەی تیم ھۆرتنز (ڕون جۆیس) سەرۆکی پێشوی پۆلیسی ھاملتن لە (١٩٦٥)دۆنەتێکی نوێی پێشکەش بە کریارانی کرد، خواردنگەکە کەوتبوە ٨٥ی شەقامی ئۆتاوای باکور لە ھاملتن. لەماوەی ساڵی ١٩٦٧دوو خواردنگەی تری کردەوە بەمە بوونە دووھاوبەشی تەواوی یەکتر. لەدوای کۆچی دوایی ھۆرتن بەھۆی ڕووداوی ترومبێل لە ١٩٧٤ جۆیس تەواوی پشکی ھۆرتنی کرییەوە لە خێزانەکەی بەبری یەک میلیۆن دۆلاری کەنەدی بەمە ڕون جۆیس بوو بەتاکە خاوەنی تیم ھۆرتنز کە ئەوکات ٤٠لقی ھەبوو، کەدواتر پەرەی پێدا و بەخێراییەکی چاوەروان نەکراو گەشەی سەند و ژمارەی خواردنگەکانی گەیشتە ٥٠٠ خواردنگە
لەسەردەستی جۆیس تیم ھۆرتنز پەرەی تەواوی بەخۆوە بینی بەتایبەت لە بواری شیرەمەنی و کێکی کەنەدی. دواتر زۆربەی خواردنگەکان لەسەرانسەری کەنەدا بەپێی ناوچەی جوگرافیان کێک و دۆناتی سەربەخۆیان دروستکرد.
ھاوبەشی ھۆرتن و جۆیس بەردەوام بوو تەنانەت دوای مردنی ھۆرتنیش، بەڵام بەھۆی ھاوسەرگیری کوڕی جۆیس بەناوی جۆنیوەر و کچەکەی جێری بریاری دا کەلەگەڵ خێزانی ھۆرتن جیاببێتەوە ئێستا ھەردوو منداڵەکانی خاوەندارییەتی تیم ھۆرتنز دەکەن(١٩٨٩)
ماوەی نێوان١٩٩٠بۆ ٢٠٠٢ و گۆڕینی ناوەکەی
ھەندێک لەخواردنگە کۆنەکان لەژێر ھەمان ناوی کۆن ماونەتەوە ئەمەش بۆسەرنجی کریاران کە ناوە کۆنەکەیان خستۆتە ناو دوو کەوانە، دیزاین و نەخشاندنی دروشمی تیم ھۆرتنز لەلایەن خودی ھۆرتنەوە نەخشێندراوە بەڵام بەبێ کۆتایی بۆماوەی دە ساڵان. خۆی لە حەفتاکان بەشێوەی دەنوسرا لە کوبێک ئەویش بەھۆی یاسای تابلۆ بازرگانییەکانی ھەرێمەکە، بەڵام دواتر لەسەرانسەری کەنەدا بوو بەیەک جۆری نووسین لە(١٩٩٣).
ئێستا زۆربەی تابلۆکانی لە کوبێک بەدوو زمانە (ئینگلیزی و فەرەنسی) جگە لەھەندێ خواردنگەی نەبێت کەتەنھا بە فەرەنسین. بەڵام لەسەرجەم خواردنگەکانی نووسراوە TDL Group Corporation بۆ ئەوەی خەڵک دڵنیاببێتەوە ھەرھەموویان سەربەیەک ھاوبەشگان ئەمەش لەژێر بڕیاری(Office québécois de la langue française).
تێکەڵکردنی لەگەڵ ویندیز
لە ساڵی ١٩٩٢ دانیێل مۆرفی خاوەنی سەرجەم لقەکانی تیم ھۆرتنز و ویندیز لە دورگەکانی شازادە ئێدوارد بریایدا کە پێویستە ھەردوو خواردنگەی ویندیز و تیم ھۆرتنز لەیەک کۆشک یان باڵاخانە بن بەتەنیشت یەکەوە لە شارەدێی مۆنتەژ. سەرۆکی ھاوبەشگاکە کاک مۆرفی لەگەڵ کاک دەیڤ تۆماس خاوەنی ویندیز دەستبەجێ بازاری «» بکەنەوە وەلەپەیوەندی بەردەوام دابن، کاک مۆرفی توانی سەربکەوێت لەپێکبەستنەوەی کێک و قاوە لەگەڵ ژەمەخوارنی خێرا لە ١٩٩٥، وەتوانی ھاوبەشگای ویندیز ببەستێتەوە بە(TDL Group)کەلەلایەن ھاوبەشگای Wendy's International, Incسەربەرشتی دەکرێت کە ھاوبەشگایەکی ئەمریکییە، بەم جۆرە بەڕێز جۆیس توانی پشکی شێر مسۆگەربکات لە TDL Group وەکردنەوەی لقێکی لە ئۆکڤێل لە ئەنتاریۆ ھەموو ئەمانەلەکاتێک بووە کە جۆیس خۆی خانەنشین ببوولەبنەرەتدا.
لە ١٩٩٥ تابلۆیەکی زۆر لەسەر خواردنگەکانی ھەڵواسرا لق و بریکارمان ھەیە بۆ فرۆشتن
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:چاندی کەنەدی پۆل:یەکگرتنەوە و دەستکەوتن ساڵی ٢٠١٤
مستی ئاسنین (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
ماڕڤڵ مستی ئاسنین یان مستی ئاسنین زنجیرەیەکی ئەمریکییە و لەسەر کەسایەتییەکی نەخشێندراو بە ھەمان ناو دروستکراوە، زنجیرەکە لە بەرھەمھێنانی تەلەڤیزیۆنی ماڕڤڵ لەگەڵ ستۆدیۆکانی ئەی بی سیە، و لە نیسانی ۲۰۱٦ دەست بە تۆمارکردنی زنجیرەکە کرا و پاشان لەسەر نێتفلیکس دابەزی.
چیرۆکی زنجیرەکە
دوای ماوەیەکی درێژ دانی بۆ نیویۆرک دەگەڕێتەوە، تا دژ بە تاوان و بۆگەنی شەڕ بکات، ئەمەش بە بەکارھێنانی ھێز و توانەکەی بە بانگکردنی مستی ئاسنین.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مستی ئاسنین (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی) پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی جیھانی سینەمایی ماڕڤڵ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک پۆل:زنجیرە دراما ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٧ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ھونەری جەنگی پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ھونەرە جەنگییەکان
جۆرجس چارپاک
وێنۆک جۆرجس چارپاک (لەدایکبووی ١ی ئابی ١٩٢٤ تا ٢٩ی ئەیلولی ٢٠١٠) لەدایکبووێکی پۆڵەندی بە ڕەگەز بە فەرەنسی، فیزیکزانێکی فەرەنسی بوو لە خێزانێکی جوو کە خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک بردەوە لە ١٩٩٢.
ژیان
جۆجس پارک لە خێزانێکی جوو لە دایکبووە، ئان (زاپیرۆ) و ماورس چارپاک، لە گوند (Dąbrowica) لە ھۆڵەند ( ئێستا لە (Dubrovytsia ) لە ئوکراینا) خێزانەکەی لە پۆلەندا گواستیانەوە بۆ پاریز کاتێک ئەو تەمەینی حەوت ساڵان بوو، دەستی بە خوێندنی ماتماتیک کرد لە ١٩٤١ لە لیس سەینت لویس، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلم ئەندرێ چارپاک برایەتی ،لە کاتی جەنگی جیھانی دووم لە بەرگری فەڕەنسی خزمەتی دەکرد و دواتریش لەلایەن حکومەتی فەڕەنسای ڤیشی زیندانی کرا لە ١٩٤٣،  لە ١٩٤٤ ڕەوانەکرا بۆ کەمپی نازی لە (Dachau) لەوێ مایەوە تا ئەوکاتەی ئازاد بوو لە ١٩٤٥.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٤ پۆل:مردووانی ٢٠١٠ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:جووە فەڕەنسییەکان پۆل:فیزیکزانانی فەڕەنسی پۆل:فیزیکزانانی جوو پۆل:ئەندامانی بەرگری فەڕەنسی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:ئەندامە بیانییەکانی ئەکادیمیایی ڕووسی بۆ زانست پۆل:کۆچبەرە پۆڵەندییەکان بۆ فەڕەنسا
شەڕی حەسیچە (٢٠٢٢)
شەڕی حەسیچە یان شەڕی بەندیخانەی غوێران ھێرشێکی بەرفراوانی ڕێکخراوەی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام ناسراو بە داعش بۆ سەر بەندیخانەی غوێرانی ناوچەی حەسیچە بە مەبەستی ئازادکردنی ئەندامە دەسبەسەرکراوەکانی داعشی ناو گرتووخانەکە بوو، کە لەژێر سەرپەرشتیی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی کوردانی ڕۆژاوایە. ھێرشەکە لەلایەن چاودێریی مافەکانی مرۆڤی سووریا بە گەورەترین ھێرشی داعش بۆ سەر ناوچەکە دیاری کرا، دوای ئەوەی ساڵی ٢٠١٩ بۆ دوایین جار ھێرش کرایە سەر داعش و لەو ناوچەیە پاشەکشەی پێ کرا.
٢٠ی کانوونی دووەم
ھێرشەکانی داعش درەنگانێکی شەوی ٢٠ی کانوونی دوووەم بۆ یەکەم جار دەستی پێکرد پاش ئەوەی داعش لە ڕێگای تەقاندنەوەی ئۆتۆمبێلێکی بۆمبڕێژکراو و ھەروەھا لە دواتریش تەقاندنەوەی ماتۆڕسکلێکی بۆمبڕێژکراو ھێرشیان کردە سەر بەندیخانەی غوێران، لە پاشان ھێزەکانی داعش ھێرشی زەمینیان دەستپێکرد بە تەقەکردن بە ئاراستەی بەندیخانەکە. ئاگرێکی گەورە لە ئەنجامی تەقینەوەکان لە ناوچەی بەندیخانەکە دروست بوو. ھاوکات ھێرشەکە بووە ھۆی دروستبوونی ئاژاوە و یاخیبوونی زیندانییەکان، بەمەش توانیان دەستیان بگات بە چەک و تەقەمەنیەکانی ستافی بەندیخانەکە، توانیان بەشێکی کۆنتڕۆڵ بکەن و چەندین زیندانیش ڕایان کرد.
٢١ی کانوونی دووەم
ڕۆژی دواتر ھێرش و شەڕوپێکدادانەکان بەردەوام بوو ، چەکدارانی داعش لە ناوچەی زحوری شاری حەسەچە بڵاوبوونەوە و توانیان دەستبگرن بەسەر بەشێکی گرتووخانەکە ، ھێزەکانی ھاوپەیمانانی نێودەوڵەتی بەمەستی پشتیوانیکردنی ھێزە کوردییەکان و کۆنتڕۆڵکردنی شەڕەکە ھێزی ئاسمانی و زەمینی بۆ ناوچەکە نارد. ھێزەکانی ھەسەدە ڕایانگەیاند کە توانیویانە ٨٩ زیندانی ڕاکردوو دەستگیر بکەنەوە ، ھەروەھا ڕایگەیاند بەھۆی شەڕەکەوە کارەبای چەند بەشێکی شارەکە پچڕاوە. ھێزەکانی ئەمریکا لە ڕێگای فڕۆکەی جەنگییەوە ٢ ھێرشی ئاسمانی کردە سەر چەند بینایەک کە چەکدارنی داعش خۆیانیان تێدا حەشاردابوو.
چاودێری مافەکانی مڕۆڤ لە سوریا بڵاویکردەوە ، شەڕوپێکدادانی نێوان ھێزە کوردییەکان و چەکدارانی داعش بۆ کۆنتڕۆڵکردنی گرتوخانەکە و ناوچەکانی حەسەچە بەردەوامە.
لە کاتەکانی ئێوارە و شەوی ٢١ی کانوونی دوومدا فڕۆکەکانی ھاوپەیمانان بەردەوام بوون لە پشتیوانیکردنی ئاسمانی و ھێرشکردنە سەر چەکدارانی داعش ، ھەروەھا شەڕ و پێکدادانی قورس لە بەرەی گرتووخانەی غوێران و گەڕەکە داگیرکراوەکانی غوێران  و زوحور دژی داعش  بەردەوام بوو.
٢٢ی کانوونی دووەم
شەڕەکە لە شەودا بەردەوامی ھەبوو ، لە بەرەبەیانیدا ھێلیکۆپتەرە جەنگییەکانی ھاوپەیمانان بەسەر ئاسمانی ناوچەکە دەسوڕانەوە ، لە شەڕوپێکدادانەکانی شەودا پێنج چەکداری ھەسەدە و ٦ چەکداری داعش کوژران .ھەروەھا ھێزەکانی ھەسەدە ڕایگەیاند توانیویانە ٤١ زیندانی ڕاکردووی دیکەی داعش دەستگیربکەنەوە و کۆی گشتیان بە ١٣٠ زیندانیان دەستگیرکردەوە ، لەگەڵ ئەوەشدا ڕایانگەیاند نازانرێت چەند زیندانی ئەندامی داعش لە گرتووخانەکە توانیویان ڕابکەن ، کە کۆی ژماری زیندانیەکان بە ٣٥٠٠ کەس دانراون .بە درێژایی ڕۆژەکە شەڕوپێگدادانی قورس لە ناوچەکانی دەوروربەری بەندینخانەی غوێران ڕویدا ، ھێزەکانی ھاوپەیمانان بەردەوامیان دا بە ھێرشە ئاسمانیەکانیان بۆ سەر ئەو شوێنانەی کە داعش دەستی بەسەردا گرتبوون ، بۆ ئەو مەبەستە فڕۆکەیەکی ئەپاچی ئەمریکی بۆ ناوچەکە نێردرا.
٢٣ی کانوونی دووەم
لە بەرەبەیاندا، دووبارە گرژی و شەڕوپێکدادانی قورس لە ناوچەی بەندینخانەی غوێران و دەوروبتری ڕوویدا، ھێزەکانی ھەسەدە و ھاوپەیمانان بەچڕی ھەوڵیاندا چەکدارانی داعش لە گەڕەکەکان دەربکەن و گەمارۆیان بدەن، لە ئەنجامی شەڕەکان ١٦ چەکدای داعش کوژران و ٥ شەڕڤانی ھێزەکانی ھەسەدەش کوژران.
دیدا
نێلسۆن دی جیسوس سیلڤا (لەدایکبووی ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣)، زیاتر بە دیدا ناسراوە، یاریزانێکی پێشووی تۆپی پێی بەڕازیلییە و وەک گۆڵپارێز یاریی کردووە. بۆ ماوەی دە ساڵ (٢٠٠٠ تا ٢٠١٠)گۆڵپارێزی یانەی ئەی سی میلانی ئیتاڵی بووە. وەک یەکێک لە باشترین گۆڵپارێزەکانی جیھان چەندین نازناو و خەڵاتی تاکەکەسی لەگەڵ یانەکەدا بەدەستھێناوە. یەک نازناوی خولی ئیتاڵیا و دوو جار نازناوی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای لەگەڵ میلان بەدەستھێنا. لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی، دیدا لە ماوەی یازدە ساڵدا ٩١ یاری لەگەڵ ھەڵبژاردەی بەرازیل بەدەستھێناوە، جامی جیھانی فیفا و میدالیای ئۆڵۆمپیادی بەدەستھێناوە، زۆرترین جار بەشداری یارییەکانی جامی کیشوەرەکانی فیفا کردووە. و، لە ساڵی ٢٠٠٦، یەکەم گۆڵپارێزە ڕەشپێستە لە دوای جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠ بۆ بەڕازیل یاریی کردبێت. یەکەم گۆڵپارێزی بەڕازیلی بوو کە پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی تۆپی ئاڵتوونی فیفا،
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی بەڕازیلی پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ پۆل:مێدالیاوەرگرانی برۆنزی ئۆڵمپیکی بەڕازیلی پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا پۆل:یاریزانە براوەکانی کۆپا ئەمریکا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٥ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٣ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠٠١ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠١ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ١٩٩٩ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ١٩٩٩ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ١٩٩٧ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٩٦ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ١٩٩٥ پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی ئەی سی میلان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:CS1 Portuguese-language sources (pt) پۆل:CS1 Italian-language sources (it)
عەباس کیاڕۆستەمی
عەباس کیاڕۆستەمی (ماوەی ژیان: ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤٠ تاکوو ٤ی تەممووزی ٢٠١٦) دەرھێنەر، سیناریۆنووس، وێنەگر، بەرھەمھێنەر، وێنەکێش، و شاعیرێکی ئێرانی بوو. لەسەرەتای حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو، کیاڕۆستەمی ھاتە جیھانی سینەماوە، ٤٠ فیلمی بەرھەمھێنا لەنێویشاندا کورتەفیلم و بەڵگەفیلم ھەبوون.
ژیان
عەباس کیاڕۆستەمی لە دایکبووی تاران بوو. یەکەمین چالاکی هونەریی بریتیبوو لە نیگارکێشان، کە لەسەری بەردەوام بوو تا کۆتاییەکانی تەمەنی لاویەتی، لە تەمەنی هەژدە ساڵییەوە توانی لە پێشبڕکێیەکی نیگارکێشاندا براوە بێت و دواتریش ڕووی کردۆتە زانکۆی تاران بۆ خوێندنی هونەرەجوانەکان. شارەزای نیگارکێشی و گرافیک‌دیزاین بووە بەڵام لەپاڵ پسپۆڕییەکەی لەم دوو بوارە کاری پۆلیسی هاتوچۆشی کردووە.
وەک نیگارکێشێک و گرافیک دیزاینەرێک، کیاڕۆستەمی کاری لە پیشەسازی بانگەشەی سینەمایی کردووە لە شەستەکاندا، بە نەخشاندنی بەرگی فیلمەکان و کاری بانگەشەکردن. لە نێوان ساڵەکانی ١٩٦٠ بۆ ١٩٦٢ زێدەتر لە ١٥٠ کاری بانگەشەیی کرد بۆ تەلەفزیۆنەکانی ئێران کرد. جگە لەوە کاری نەخشاندن و ڕازاندنەوەی بۆ کتێبی منداڵان کردووە. هەتاوەکو سەرەتای ساڵی حەفتاکان کە یەکەمین وێستگەی ژیانی پیشەگەری خۆی وەکو دەرهێنەری فیلم دەست پێدەکات.
١٩٧٠ - ١٩٨٠
یەکەمین بەرهەمی عەباس کیاڕۆستەمی کورتە-فیلمی دوانزدە خوولەکی نان‌وکۆڵان (١٩٧٠) بوو، کە چیرۆکی ڕووبەڕووبونەوەی قووتابیێک بە سەگێکی هاروهاج دەگێڕێتەوە. وە ساڵێک دواتر کورتەفیلمێکی دیکەی بڵاوکردەوە بە ناونیشانی زەنگی‌حەسانەوە (١٩٧٢)؛ هەڵبەتە بەرهەمەکانی کیاڕۆستەمی لە ساڵی حەفتاکان زیاتر شێوازیان تاک‌گەری‌یانە بوون. کیاڕۆستەمی سەبارەت بە یەکەمین بەرهەمی سیەنەمایی خۆی ووتی:
'نان‌وکۆڵان یەکەمین ئەزموونی من بوو لە سینەمادا و ئەبێت بڵێم کە گەلێک کارێکی سەخت بوو. ئەبووایە کار بکەم لەگەڵ مناڵێکی کەم‌تەمەن، سەگێکی دڕەندە و دەستە کارکەرانێکی کەم‌شارەزا، ئەڵبەتە جگە لە سینەماتۆگرافەرەکە، کە کە بەردەوام سەرکۆنەی دەکرد و ناڕەزایی دەئەبڕی کە کار بکەم. بەهەرحاڵ بەڕێوەبەری سینەماتۆگرافی بەجۆرێکیش لەسەر حەق بوو، چوونکە من لەسەر بنەماکانی سینەماتۆگرافییەکەی نەدەڕۆیشتم'
کیاڕۆستەمی دوو بەرهەمی دیکەشی بڵاوکردەوە، ئەزمون (١٩٧٣)، و فیلمی ڕێبوار لە ساڵی (١٩٧٤). ڕێبوار چیرۆکی پڕدەردەسەری کوڕێکی دە-ساڵان دەگێڕێتەوە بە ناوی 'قاسم جولایی' کە لە شارۆچکەیەکی بچووکەوە دەیەوێت بگاتە تاران و بینەری یاریەکی تۆپی پێ بێت، بۆ ئەم مەبەستەش فێڵ لە چەندین هاوڕێی و هاوسێیانی نزیک لە خۆی ئەکات بۆ گەیشتن بە ئامانجەکەی، تا بەنێو کۆمەڵێک زنجیرەڕووداو دەگاتە پێ. ئەم فیلمە جەخت لە پەیوەندی کوڕەکە بە گەیشتن بە ئامانجەکەی و بڕیارە لەئاکاربەدەرەکانی دەکاتەوە و باس لە ڕەوشتی مرۆڤ دەکات لەگەڵ باڵانسی ڕاگرتنی ڕاست و ناڕاست دەکات. فیلمەکانی کیاڕۆستەمی داڕشتنێکی سادە و ڕیالیزمی یان هەیە لەگەڵ شێوازە وێژەییەکی ئاڵۆز کە زۆربەی جار باس لە پەیوەندی نێوان ڕووح و جەستە دەکا. فیلمی ڕێبوار بە یەکێک لە فیلمە سەرکەوتووەکانی کیاڕۆستەمی دادەنرێت لەگەڵ ئەو شێوازە گێڕانەوەی هەیەتی و لەپاڵ گرێدانی دوو جەمسەرە شێوە-دژبەیەکەکەی سادەیی و ئاڵۆزی.
لە ساڵی ۱۹۷٥ کیاڕۆستەمی دوو کورتەفیلمی دیکەی بڵاوکردەوە، کە ئەوانیش کورتەی فیلمی منیش دەتوانم و دوو چارەسەر بۆ کێشەیەک بوو. لەسەرەتاکانی ساڵی ١٩٧٦ کورتەفیلمی ڕەنگەکان و دواتریش فیلمی جلوبەرگێک بۆ زەماوەند بڵاوکردەوە؛ کە چیرۆکی کورتەفیلمەکە باس لە سێ گەنج دەکات کە لەسەر جلێک ناکۆکن. کیاڕۆستەمی لە ساڵی ١٩٧٧ فیلمی ڕاپۆرتی بڵاوکردەوە کە ماوەی فیلمەکە ١١٢ خوولەک بوو ئەمەش بە بەراوردکاری فیلمەکانی پێشووتری گەلێک درێژتر بوو؛ ماوەکەی. فیلمەکە باس لە باج‌کۆکەرەوەیەک دەکات کە تۆمەتبارە بە وەرگرتنی بەرتیل و چەندین کێشەی کەسی تریش. عەباس کیاڕۆستەمی بە فیلمی کەیسی‌یەکەم کەیسی‌دووەم (١٩٧٩)، کۆتایی بە یەکەم دەیەی فیلم‌گەری خۆی هێنا.
١٩٨٠ - ١٩٩٠
کیاڕۆستەمی لە سەرەتای ساڵانی‌ هەشتاکاندا چەندەها کورتە فیلمی بەرهەم‌هێنا، لەوانە؛ ددانێشە (١٩٨٠)، بەڕێکی‌یان‌ناڕێکی (۱۹۸۱)، کۆرس (١٩٨٢) و فیلمی هاوشار (١٩٨٣). و دواتریش کیاڕۆستەمی فیلمی 'ماڵی هاوڕێ لە کوێیە؟' لە ساڵی ١٩٨٧ بڵاوکردەوە، کە ناوبانگی سنوورەکانی ئێرانی تێپەر کرد و ستایشێکی یەکجار زۆر لە فیلمەکە کرا لەسەر ئاستی نێو دەوڵەتی. هەر ئەم فیلمە بوو بە بناغەی فیلمەکانی دوای خۆی. لەو خەڵاتانەی کە توانی بەدەست بێنێت؛ خەڵاتی مەفرەخی گریفۆن، براوەی سێ خەڵات لە فیستیڤاڵی لۆکارنۆی نێودەوڵەتی فیلم لەنێو خەڵاتەکاندا؛ خەڵاتی مەفرەخی پڵنگ.
ماڵی هاوڕێ لەکوێیە چیرۆکێکی سادەی کوڕەخوێندکارێکی هەشت-ساڵانە کە ئەیەوێت تێنووسی هاوڕێکەی بۆ بگەڕێنێتەوە دوایی ئەوەی بە هەڵە لەگەڵ خۆی دەگەڕێنێتەوە ماڵەوەی. بەدرێژایی فیلمەکە باوەڕ و سروشتی خەڵکی گوندنشینەکانی ئێران بەفراوانی پێشان ئەدرێت. بەگشتی زیاتر فیلمێکە لە ڕوانگەی کوڕێکی بچووکەوە. لەگەڵ دیمەنی سروشتی دێ و دێ‌نشینەکان، سەبارەت واقیعی ژیان و ڕۆژگاریان.
هەرسێ فیلمی؛ ماڵی هاوڕێ لەکوێیە؟ (١٩٨٧)، ژیان و ئیتر هیچ (١٩٩٢) و بەنێو درەختانی زەیتون (١٩٩٤) بە سیانەی‌کوکر/تریلۆژی‌کوکر ناسراون، چوونکە هەرسێ فیلمەکە لە گوندی کوکر هاتونەتە وێنەگرتن. هەروەها سیانە‌فیلمەکە پەیوەندیان هەیە بە زەمین‌لەرزە ی رودبارومنجیل کە ساڵی ١٩٩٠ ڕوویدا و لە ئاکامدا نزیکە ٤٠,٠٠٠ کەس گیانیان لەدەست دا. کیاڕۆستەمیش لە مژارەکانی، ژیان، مردن و گۆڕانی ناوچەکە بیرۆکە وەردەگرێت و دەیکات بە فیلمی سینەمایی. سیانە‌فیلمەکەی کوکر لەنۆوەدەکان سەرکەوتوو بوون لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی و کاریگەریان باشیان بەجێهێشت لە وڵاتانی وەک فەڕەنسا، هۆڵەندا، سوێد، ئەڵمانیا و فینلاندا. هەرچەندە کیاڕۆستەمی ئەم سێ فیلمەی وەک تریلۆژی یان سیانە‌فیلم پێناسە نەدەکرد، بەڵکو ئەیوت لە ناویاندا دوو کۆتا فیلم و لەگەڵ فیلمی تامی گێلاس (١٩٩٧) ئەکرێت بە سیانە‌فیلم ناوزەند بکرێن چوونکە هەرسێکیان باس لە بەهاداری ژیان دەکەن. لە ساڵی ١٩٨٧ کیاڕۆستەمی فیلمی کلیلی نووسی بەڵام دەرهێنەری بۆی نەکرد. لە ساڵی ١٩٨٩ فیلمی ئەرکی‌ماڵەوەی دەرهێنا، کە دووبارە مژار و شێوازێکی تایبەتی خستەوەڕوو بینەران و سینەمادۆستان.
١٩٩٠ - ٢٠٠٠
یەکەم فیلمی دەیەی نۆوەدی کیاڕۆستەمی، فیلمی گرتەی-نزیک (١٩٩٠) بوو، کە فیلمەکە چیرۆکێکی ڕاستی دەگێڕێتەوە دەربارەی پیاوێکی سینەمادۆست؛ بەناوی حووسەین سەبزیان، کە خۆی بە خانەوادەیەک دەناسێنێت بەناوی موحسین مەخمەلبافی دەرهێنەری ئێرانی و ڕازیان دەکا کە کاری لەگەڵدا بکەن و فیلمێک دەربهێنن، بەڵام تا ئەو کاتەی خانەوادەکە ناسنامە ڕاستەقینەکەی پێ‌دەزانن و سکاڵای لەسەر بەرزدەکەنەوە بۆ دەستگیرکردن بە تۆمەتی فێڵکردن و بەکارھێنانی ناسنامەیەکی تر بۆ نزیک بوونەوە لێیان. ئەم فیلمە زۆر بە قووڵی دەڕواتە نێو بیروهزری ئەدەبی و کەسێتی حووسەین سەبزیانەوە لەگەڵ ئەو خۆشەویستییەی کە بۆ سینەما و هونەر هەیەتی. بەشێکی زۆری ئەم فیلمە بەڵگەنامەیە، بەشەکەی تریشی فیلمی‌ستۆدیۆییە. کیاڕۆستەمی بە دەرهێنانی کارێکی وا گەورە، زیاتر بە کۆمەڵگای ڕۆژئاوا دێتە ناسین، و فیلمەکە لە تەواوی ئەوروپادا پەخش دەکرێت و لەلایەن ڕەخنەگران و بینەران ستایشێکی یەکجار گەلێ زۆر و پێشوازییەکی پڕ گەرمی لێ‌دەکرێت. فیلمی گرتەی-نزیک (١٩٩٠) لە ساڵی ٢٠١٢ و لە بڵاوکراوەی (sight&sound)، لە لیستی ٥٠ باشترین فیلمی مێژووی سینەما هاتە ناوزەندکرن و بوو بە براوەی خەڵاتی فیپرشی فیستیڤاڵی فیلمی ئەستەنبوڵ و لەگەڵ خەڵاتی ڕەخنەگرانی کوبێک بۆ باشترین فیلمی ئەو ساڵە. فیلمەکە ئەبێتە دڵخوازی چەندەها بینەر لە ناوخۆ و دەرەوەی ئێران، جگە لەوەی دەبێتە فیلمێکی جێ‌ستایش و تێبینی لەنێو چەندەها دەرهێنەری جیهانیشدا.
لە ساڵی ١٩٩٢ کیاڕۆستەمی فیلمی ژیان و ئیتر هیچی دەرهێنا کە لەلایەن سینەمادۆستانەوە بە دووەم فیلمی سیانەی‌کوکر دەناسرێت. فیلمەکە باس لە کور و باوکێک دەکات کە دوایی زەمین‌لەرزەکەی ١٩٩٠ لە تارانەوە بەرەو کوکر بەڕێ دەکەون و دوای دۆزینەوەی ئەو کورە دەکەون کە لە فیلمی ماڵی هاوڕێ لەکوێیە؟ (١٩٨٧) وەک نواندکاری سەرەکی بەشداری کردووە. فیلمەکە پڕە لە دیمەنی سروشتی گوندەکە و لایەنی کۆمەڵایەتی و گوزەرانی خەڵکەکەی. فیلمەکە بوو بە براوەی خەڵاتی ڕۆبێرتۆ ڕوسیلینی و لە فیستڤاڵی فیلمی ساوپاولۆی نێودەوڵەتیش بوو بە براوەی خەڵاتی تایبەتی ڕەخنەگران. چیرۆکی فیلمەکە کیاڕۆستەمی لە گەشتەکەی خۆی ئیلهام وەرگرتووە، سەرەتا کیاڕۆستەمی دوایی زەمین‌لەرزەکە لەگەڵ کورە یانزدە ساڵانەکەی بەهمەن بەدوایی رزگاربووانی کوکر دەگەڕێن و دواتر ئەم گەشتەی خۆی ئەکاتە بە ئیلهامی دروستکردنی ئەم فیلمە. هەر لە سیانەی‌کوکر و کۆتا فیلمی سیانەکە لە ژێر درەختانی زەیتون (١٩٩٤) بوو کە هەڵجنراوی فیلمەکەی پێش خۆی بوو. سیانە‌فیلمەکە باس باسی ژیان و مرۆڤ دەکەن؛ جیا لەوەی لە یەکەم فیلمی دۆخی گوندی کوکر پێشان دەدات پێش کارەساتی زەمین‌لەرزەکە و لە دوو فیلمەکەی دیکەش دەرەنجامی‌زیان و ژیانی خەڵکی گوندەکە پێشان ئەدات. کۆمپانیای (miramax films) لەژێر درەختانی زەیتون لە سینەماکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاودەکەنەوە ئەوسا. دوایی چالاکیەکانی کیاڕۆستەمی بوون بە نووسینی فیلم‌نامە نێوان ساڵاکانی ١٩٩٥ و ١٩٩٦ بۆ دووانە فیلمەکانی گەشت و میزەڵانی سپی کە جەعفەر بەناهی دەرهێنانی بۆ کردبوون.
کیاڕۆستەمی توانی خەڵاتی دارخورمای زێڕینی فێستیڤاڵی فیلمی کان بەدەست بێنێت دوای دەرکردنی فیلمی تامی گێلاس (١٩٩٧). ئەم فیلمە دەربارەی پیاوێکە کە سوورە لەسەر ئەنجامدانی کردەی خۆکوژی، و بەدوای کەسێک دەگەڕێت کە یارمەتی بدات بۆ بەدەستهێنانی خواستەکەی. لە ساڵی ١٩٩٩ کیاڕۆستەمی فیلمی با دەمانبات ی پێشکەش کرد، لە گوندێکی کوردنشین لە ناوچەی دینەوەری پارێزگای کرماشان بەرھەم ھێنراوە. با دەمانبات لە فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز براوەی خەڵاتی گەورەی لیژنەی داوەرەکان و ھەروەھا خەڵاتی فیدراسیۆنی ناونەتەوەیی ڕەخنەکەرانی فیلم بووە. چیرۆکی فیلمەکە لەسەر دەستەکارکەرانی فیلمێکە کە دەڕۆنە ناوچەیەکی کوردنشین لە بۆ گرتنی دیمەنێکی بە خاک سپاردنی دەرەنجامی ئەمەش چاوەڕێی مەرگی خانمێکی بەتەمەنن کەلەسەر ڕۆژەکانی مردنی خۆی بێت، بەڵام ئەو خانمە پیرەکە کە وا مەزەندە دەکرا لە قەراغی مردن بێت؛ نامرێت، ئەم فیلمە زیاتر جەخت لە پەیوەندی نێوان ژیان و مردن دەکاتەوە. بەڵام ئەوەی جێ‌جیاوازییە لە فیلمەکە زۆربەی کارکتەرانی ناو فیلمەکە نابینرێن بەڵکو تەنها دەبیسترێ دەنگیان.
٢٠٠٠ - ٢٠١٠
لە ساڵی ٢٠٠١ کیاڕۆستەمی و هاوکاری سەیفولڵا سەمدیان گەشت دەکەن بەرەو کامپالا ی پایتەختی ئووگەندا، لەسەر داوای IFAD و دامەزراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان، بۆ دروستکردنی بەڵگەنامەیەک لەسەر مناڵە هەیتوەکانی ئووگەندا، لە کۆتاییدا بە ناونیشانی ئەی.بی.سی ئەفریقا بڵاودوکرێتەوە. جێف ئەندرێو سەرنووسەری تایم‌ئاوت ووتی: 'ئەم فیلمە وەک فیلمەکانی پێشووتری نییە باس لە مردن بێت بەتەنێ، بەڵکو باسە لە مردن-و-ژیان و پەیوەندیان بەیەکەوە، وە ئەوەی کە چۆن مامەڵە دەکەین لەگەڵ هاویەکی خۆلێ‌دەرباز نەکردنیان'. لە ساڵی ٢٠٠٢ کیاڕۆستەمی فیلمی دەی بڵاوکردەوە. باس لە مژاری خانمێک دەکات کە بەنێو شەقامەکان دەگەڕێت و چەندین سەرنشینی هەڵدەگرێت وەک (کوڕەکەی خۆی، خوشکەکەی، پیرەژنکێ ئیماندار، لەشفرۆشێک، خانمێک کە بڕیارە هاوسەرگیری بکات). ئەم شێوازی فیلمەی کیاڕۆستەمی لەنێو ئۆتۆمبێلدا زۆر ستایشی لێکرا لەلایەن ڕەخنەگرانی وەک ئەنتنی سکۆتەوە، سکۆت لە ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز دەنووسێت: 'سەرباری ئەوەی کیاڕۆستەمی بەناوبانگترین دەرھێنەری ئێرانییە لە ئاستی نێودەوڵەتی، هاوکات یەکێکە لە پێشەنگانی سینەمای نێو-ئۆتۆمێل، ئەو ئەزانێت کە ئۆتۆمۆبیل شوێنێکە بۆ هزرکردن و ڕوانین، وە سەرووی هەمووشیانەوە بۆ قسەکردن'. لە ساڵی ٢٠٠٣ کیاڕۆستەمی فیلمی پێنجی بەرهەمێنا کە هیچ دیالۆگ و کارەکتەرێکی لەخۆنەگرتبوو، بەڵکو تەنها فیلمێکی شاعێرانە بوو. لە پێنج گرتەی سروشتی درێژ پێک دێت فیلمەکە. پێش نمایشکردنی کیاڕۆستەمی داوای لە بینەرانی کرد کە گەر بێزاری بەرۆکیان گرت، با لە هۆڵەکانی سینەما دەرنەچن و تەنها چاوەکانیان دابخەن گوێ لە دەنگەکەی بگرن، وە وتیشی کە 'شانسی دیکەتان هەیە لە سینەمای دیکە بینەری فیلمی تر بن، بەڵام ئەم فیلمە، بۆ یەکەمین جارە، وە ئومێدەوارم بۆ کۆتا جار نەبێت، دڵنیام لە سینەمای تردا ناگەن بەوەی فیلمی وا ببینن بۆیە تاکۆتایی دابنیشن و بینەری هەمووی بن.' وێنەگرتنی فیلمەکە لە چەند شوێنێکی جیاوازی ئیسپانیا هاتۆتە کردن. ژێف ئەندرێو ئەڵێت 'ئەمە زیاترە لە وێنەی کەشخە و ڕازاوە، ڕێک ڕێزبەندیی کراوە لەگەڵ تێکهەڵێنجراوێکی سادە و گێڕانەوەیەکی سۆزەکی، لە دوورەپەرێزی و جیابوونەوەی لە جڤاک، لە جم‌وجۆڵ بۆ حەسانەوە، لە جۆرە بێدەنگێیەکەوە بۆ دەنگ و گۆرانی، لە ڕووناکی بەرەو تاریکی، وە بەپێچەوانەوە بۆ ڕووناکی دووبارە.' یەکێ لە دەسکەوتەکانی کیاڕۆستەمی لەودەیەدا خەڵاتی ئەکیرا کورۆساوا بوو لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی سانفرانسیسکۆ لە بۆ ئەو بەرهەم و ماندووبوونانەی پێشکەشی کردووە.
ساڵی ٢٠٠٤ فیلمی دەلەدەی دەرهێنا، باسێکە لە مژاری هوونەری خۆی و تەکنیکەکانی دروستکردنی فیلم. ساڵی ٢٠٠٦ فیلمی ٣٢ خوولەکی ڕێگاکانی کیاڕۆستەمی دەرهێنا؛ کورتەفیلمێک لە پێکهاتەی موسیقا و شێعر و ئەدەب بە شێوازی ڕەش و سپی.
ساڵی ٢٠٠٥ بەشداری کرد لە دروست کردن فیلمی تکتی دەرهێنەر ئەرمانۆ ئولمی و کێن لوش. لە لە ڕاپۆرتێکی گاردیان ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ دا، کیارۆستامی لە ڕیزبەندی شەشەمی لە کۆی چل باشترین دەرهێنەری سینەمای هاوچەرخی جیهانیدا بوو.
ساڵی ٢٠٠٨ فیلمی شیرینی بەرهەمهێنا کە  چەندەها خانمە ئەکتەری ناسراو و دەرکەوتووی ئێرانی و لەنێویاندا خانمە ئەکتەری فەڕەنسی ژولیەت بینۆش نواندنیان تێکرد، چیڕۆکەکی فیلمەکە ئەوەیە کە چەندەها خانم بینەری داستانی شیرین‌و‌خەسرەو ئەبن و جەوهەری ڕوانگە بینینی ئافرەت دەردەخرێت لە پەیامی فیلمەکەدا.
٢٠١٠ - ٢٠١٦
کیاڕۆستەمی ساڵی ٢٠١٠ فیلمی کۆپی هاوتای ڕەسەن لە ڕۆڵی سەرەکی ژولیت بینۆش دەرهێنا، و بوو بە یەکەمین ئەزموونی لە دەرەوەی ئێران. فیلمەکە لە ناوچەی توسکانی ئیتاڵیا وێنەگیراوە. چیرۆکی پەیوەندی نێوان پیاوێکی ئینگلیز و خانمێکی فەڕەنسی یە.
ڕۆجەر ئێبرت ڕەخنەگرسازی بەنێوبانگی فیلم ستایشی ئەم فیلمەی کرد بەوەی کیاڕۆستەمی شۆڕشێکی گەورەیە خۆی دەست پێکردووە کە یەکەم فیلمی لە دەرەوە ئێران بووە، ئەوا ئالەنگارییەکی هاسان نییە. ژولێیت بینۆش توانی خەڵاتی باشترین خانمەئەکتەر وەربگرێ لە فیستیڤاڵی کان بۆ ڕۆڵەکەی. کیاڕۆستەمی پێش دوایین دانە فیلمی خۆی لە ژاپۆن وێنەگرت و بە ناوی وەک ئەڤیندارێک لە ساڵی ٢٠١٢ و گەلێک دەرەنجامی باشی لێکەوتەوە لەلایەن ڕەخنەگرانەوە.
کۆتا فیلمی عەباس کیاڕۆستەمی، ٢٤ تاک‌وێنە بوو کە لە ساڵی ٢٠١٧ دوایی مردنی هاتە بڵاوکردنەوە، بەرهەمێکی تاقی‌کاری‌یانە کە سێ ساڵی کۆتا ژیانی خۆی کاری لەسەر کرد. فیلمەکە لە وێبگەی تەماتەی ڕزیوەکان نمرەی ٩٢% لە سەدی هەیە لە لایەن ڕەخنەگرانەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠ پۆل:مردووانی ٢٠١٦ پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە فەڕەنسا پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی ئینگلیزی پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی پۆل:شاعیرانی ئێرانی پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی پۆل:خەڵکی تاران پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی فارسی پۆل:خەڵکی فارس پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران
مۆریس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
مۆریس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
٤٧٦ (ژمارە)
٤٧٦ (چوارسەد و حەفتا و شەش) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٤٧٥ و ٤٧٧.
.ck
220x440px|وێنۆک دۆمەینی .ck تایبەتە بە دوورگەی کوک، لە ساڵی ١٩٩٥ کەوتووەتە کار.
٤٧٦ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
.ck
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان پۆل:دوورگەکانی کوک