cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چمۆد
ژمارەکان یان پیت و مانای دەسەڵات
کرۆکی بنەڕەتبوونی کارەکە دابەش دەکرێت بەسەر سێ بەشەوە کەلەسەرەوە نمونەیەکمان داوە لەسەریان: Owner Group Other ئەمانەش لەخۆیاندا ئەرکەکان دابەش دەکەن بۆ سێ فرمانەدەسەڵاتەوە کەئەمانەن: read=r write=w execute=x ئەمانەش وەکو خۆیان ھەر یەکە و بۆ ژمارەیەک ھێما دەکەن: read(r)= 4 write(w)= 2 execute(x)= 1 کۆی ھەرسێکیان بەرزترین ئاستی دەکاتە 7. لەبەر ئەوەی باسەکە ئاڵۆز نەبێت بانمونەیەکی بچووک وەربگرین لەسەر بڵاوترین ژمارەی CHMOD mode کەبەرچاومان دەکەوێت بەبەردەوامی775. نرخەکان لە (0بۆ7)ــن. User (rwx) = 4+2+1 = 7 Group(rx) = 4+1 = 5 World (rx) = 4+1 = 5 chmode mode = 0755 بەتەنیشت یەکەوە: -rwxr-xr-x
بەکورتی با بزانین ئەم فرمانانە چۆن دەسەڵاتەکان دەبەخشن لەلینوکس:
وێنە:نمونە لەسەر دەسەڵات
لەدوایدا پرسیار دێتە پێشەوە، من چۆن ئەو دەسەڵاتانە بۆ پەڕگە یان بوخچە ببینم؟ بۆ نمونە بۆ پەرگەی Arastein: بەنیشاندان + نیشاندانی ماف و دەسەڵات= ls -l
بەکارھێنانی کردە operator
فرمانی chmod کردارەکان بەکار دەھێنێت بۆ نیشاندانی خواست و شێوەی فرمانەکە. وەک لەم خستەیەدا نیشاندراوە:
سیگما
پۆل:پیتە یۆنانییەکان
ڤین تیڤی
ڤین تیڤی ڤین تیڤی کەناڵێکی ئاسمانی کوردیە لە ساڵی ٢٠٠٧ دۆزراوەتەوە. پەخش دەکرێت لە پارێزگای دهۆک لە باشووری کوردستان. ئێستا ڕەچاو کراوە وەک یەکێک لە بەناوبانگ ترین کەناڵە کوردیە میوزیکیەکان لە جیهان، زیاتر لە ١٥٠ هونەرمەند تیای دا بەشدارن تا ئێستا وە بە جدی کاردەکەن بۆ دروست کردنی میوزیکی کوردی بۆ هەموو کوردەکانی جیهان. وە کەناڵی ڤین تیڤی میوزیکی کوردی و پڕۆگرامی کەلتوری پەخش دەکات ٢٤کاتژمێر لە ڕۆژێک. وشەی ڤین واتا خۆشەویستی لە زمانی کوردی.
ڤین تیڤی دوومین کۆمپانیای ڤین گرووپە. ڤین گرووپ پێکدێت لە ڤین تیڤی (سەتەلایت)، ڤین پڕۆدەکشن (بەرهەم هێنانی میوزیک/بەشداریکردن)، ئێن ڤی (بەرهەم هێنانی ڤیدیۆ)، ڤین ئێف ئێم (ڕادیۆ)، وە نێکست جێنێڕەیشن کۆمیوونیکەیشنس (ئێن جی سی، خزمەتگووزاری بەهای مۆبایل).
گرووپی ڤین دۆزراوەتەوە لەلایەن سەرکەت جوناد ڕێکانی و کاوە جناد ڕێکانی، سەرکەت جوناد ڕێکانی بەڕێوبەرە وە کاوا جوناد ڕێکانی پیاوی کار و بارەکانە(سەرۆک).
بەستەر بۆ دەرەوە
پۆل:ڕاگەیێنەرەکانی باشووری کوردستان پۆل:باشووری کوردستان پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی باشووری کوردستان
دەیڤ فۆرتمن
دەیڤ فۆرتمن (ئینگلیزی: Dave Fortman – لەدایکبووی ١ی تەممووزی ١٩٦٧) گیتارژەنی گرووپی ئەگڵی کید جۆیە. لە ئێستادا بەرھەمێنەرێکی مۆسیقی ئەمریکییە، کاری لەگەڵ زۆرێک لە گرووپەکان کردووە و بەرھەمھێنەری ھەردوو ئەلبومی دەرگا کراوەکە و فۆڵێنی گرووپی ڕۆکی ئەمریکی؛ ئێڤەنێسێنس بوو، کە ھەردوو ئەلبومەکە براوەی خەڵاتی پلاتینن.
سەرچاوەکان
پۆل:ژەنیارانی ڕۆک پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:گیتارژەنانی ڕۆکی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم
لامدا
لامدا (گەورە: Λ، چکۆلە:λ؛ بە یۆنانی: Λάμδα یا Λάμβδα) یازدەیەمین پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و لە دەستگای بژاردنی یۆنانیدا لەگەڵ ٣٠ بەرابەرە.
٧٠٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
لامدا
پۆل:پیتە یۆنانییەکان
کەڵێ
کەڵێ یان کەلێ (Kellê یان Kelê، ) گوندێکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی جوانڕۆ. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٤٨ کەس لە ٣٠ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارستانی جوانڕۆ
شۆجۆ مانگا
شۆجۆ (بەرۆماجی: shōjo) وشەیەکی ژاپۆنییە و بەم شێوە دەنوسرێ (少女) کە بەمانای (کچی گەنج) دێت کە بریتییە لە جۆرێک لە مانگا و ئەنیمێ کە ئەو کچە هەرزەکارانە دەکاتە ئامانج کە تەمەنیان لە نێوان ۱۰ بۆ ۱٨ ساڵدایە هەروەها بە شێوەیەکی گشتی شۆجۆ چەندین بابەت دەگرێتەوە لە کۆمەڵەیەکی جیاوازی گێڕانەوەدا کە بە چیرۆکە درامییە مێژووییەکان دەست پێدەکات تا چیرۆکە خەیاڵە زانستییەکان ناوەستێت بە مانایەکی تر شۆجۆ لەسەر بابەتێک نییە بەڵام ئەوەی جیای دەکاتەوە ئەو سەرنجە بەهێزەیەتی کە دەیخاتە سەر پەیوەندییە مرۆیی و ڕۆمانسی و جیاوازەکانی مرۆڤ. هەروەها پاڵەوانەکانی لە کچانی هەرزەکارن پێکدێن کە بەمەش دیسانەوە جیاوازە لەگەڵ شۆنن مانگادا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شۆجۆ مانگا پۆل:زاراوەکانی ئەنیمێ و مانگا
کیمیاڕووناکی
وێنۆک|کاردانەوەی کیمیاڕووناکی لە یەک [[شووشەی ئێرلێنمێیەر]] کیمیاڕووناکی یان کیمیاڕۆشنایی بریتییە لە کرداری دەرچوونی ڕووناکی بەھۆی کارلێکێکی کیمیایییەوە.
بڕیارنامەی ١١٤٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٤٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی یووگسلاڤیای پێشوو و کۆماری مەقدوونیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٣٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری مەقدوونیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٧ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٧ پۆل:کۆماری مەقدوونیا لە ١٩٩٧
تیمۆری ڕۆژھەڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
تیمۆری ڕۆژھەڵات یەکێک بوو لە ولاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ی تۆکیۆ. ٣ وەرزشوان (٢ پیاو، ١ خانم) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان کرد لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵۆمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە پێنجەم بەشداربووی تیمۆری ڕۆژھەڵات بوو لە ئۆڵۆمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ٢٠٠٤. لەم ئۆڵۆمپیادە وەرزشوانانی تیمۆری ڕۆژھەلات نەیانتوانی ھیچ مەدالیایەک بۆ ولاتەکەیان بەدەست بھێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ژو سی
یرۆکەکانی بوونە ھۆی دامەزراندنی کۆنفۆشیی نوێ کە ئەویش بووە مایەی سەرھەڵدانی شۆڕشی شینھای لە ساڵی ١٩١١ز لە چیندا. "کۆنفۆشیی نوێ" پێکھاتبوو لە بیرۆکەکانی کۆنفۆشی و بودی و تاوی.
زانایەک بوو بە بیرگەیەکی فێرخوازی فراوانەوە لە کلاسیکەکەکان، مێژوو، شیکردنەوە، لە ژیانیدا توانی لە چەندین پۆستی حکوومی جۆراوجۆر خزمەت بکات ئەگەرچیش لە پۆستی حکوومی خۆی دووردەخستەوە لە زۆربەی تەمەنی پێگەیشتوویی و ھەروەھا نزیکەی سەد کتێبی نووسیوە، دەستکاری کردووە، و پەرەی پێداوە لەگەڵ چەندین زانای تر، وەکوو مامۆستای قوتابییەکانیش کاری کردووە کە زۆربەی لە ژێر دەستی مانەوە بۆ چەندین ساڵ،
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٢یەم پۆل:مردووانی ١٢٠٠ پۆل:فەیلەسووفە چینییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١١٣٠ پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٢یەم پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٢یەم پۆل:شاعیرانی فوجیان پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ پۆل:مێژووناسەکانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ پۆل:فەیلەسووفەکانی ئیمپڕاتۆریەتی سۆنگ پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ
مافی ئاژەل
چالاکانی مافی ئاژەڵ بڕوایان وایە کە ئێش گەیاندن بە ئاژەڵ نادروستە و ئاژەڵەکان نابێ بخورێن، لە باخچەی ئاژەڵاندا بەند بکرێن، لە توێژینەوە بەئازارەکاندا یا ھەر جۆر توێژینەوەیەکی تر بەکار بھێنرێن و ھەروەھا نابێ مرۆڤ بۆ سەرکەوتنی ژیانی خۆی دەستدرێژی بکاتە سەر ژینگەی ئەوان.
لە ڕوانگەی ئایینی ئیسلام
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
مافی ئاژەڵ
چالاکوانانی مافی ئاژەڵ بڕوایان وایە کە ئێش گەیاندن بە ئاژەڵ نادروستە و ئاژەڵەکان نابێ بوخرێن، لە باخی ئاژەڵاندا بەند بکرێن، لە توێژنەوە بەئازارەکاندا یا ھەر جۆر توێژینەوەیەکی تر بەکار بھێنرێن و ھەروەھا نابێ مرۆڤ بۆ سەرکەوتنی ژیانی خۆی ئازاری ژینگەی ئەوان بدات. زۆرێک لەوان ڤیگنن.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مافی ئاژەڵان پۆل:بزاڤە سیاسییەکان
دێلفین دو ڤیگان
دێلفین دو ڤیگان نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ھونەر و وێژە بە پلەی ئەفسەر (فەڕەنسا)
مۆرینگا
مۆرینگا ئۆلیفێرا زۆرترین و بەرفراوانترین جۆری چێندراوی مۆرینگایە، کە تەنھا جۆرە لە خێزانی مۆرینگاسیا (Moringaceae). لە ناوە باوەکانی تری پێی دەوترێت "داری ژیان"، داری موعجیزە، مۆرینگا (Moringa)، داری تەپڵ (drumstick tree)" (لەبەر شێوەکەی کە لە داری درەم"تەپڵ" دەچێت درێژ و باریک و شێوە سێگۆشەیی لە بەرگی ھەڵگری تۆوەکانیدا) -داری تووری ئەسپ "horseradish tree" (لەبەر تامەکەی کە لە تامی تووری ئەسپ دەچێت horseradish)، دارێکە نمووی خێرایە، بەرگریکەرە لە وشکبوون، ڕەچەڵەکی ئەم دارە دەگەڕێتەوە بۆ"دۆڵەکانی خوارووی ھیمالایە" لە باکووری ڕۆژاوای ھیندستان، وە بە فراوانی دەڕوێندرێت لە ناوچەی خولگەیی نیمچە خولگەیی کە تێیدا بەرگە تۆوە تازەکان و گەڵاتازەکانی وەکو سەوزەوات بۆ خواردن و پاککردنەوەی ئاو"water purification" و دەستشتن بەکاردێت. و ھەروەھا لەبواری گژووگیای پزیشکیدا بەکاردێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:میوەکانی ئاسیا
٧٠٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئێکوادۆر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
باربارا مۆری
باربارا مۆری ئۆچۆا (؛ لەدایکبووی ٢ی شوباتی ١٩٧٨، ئورۆگوای) خانمەکتەر، نووسەر، بەرھەمھێنەر و نمایشکارێکی جلووبەرگی مەکسیکییە. لە ساڵی ١٩٩٢ وەک نمایشکاری جلووبەرگ لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا دەستی بە کارکردن کرد. دواتر لە ساڵی ١٩٩٧ لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی «Mirada de mujer» بۆ یەکەمین جار وەک ئەکتەر دەرکەوت، و زنجیرەکە سەرکەوتنێکی باشی بەدەستھێنا. لە ساڵی ٢٠٠٤ لە زنجیرەی ڕوبی (Rubí) بە ڕۆڵی سەرەکی دەرکەوت. دواتر خۆی چەندین فیلمی بەرھەمھێنا لەگەڵ کلیپی میوزیکی. لە ساڵی ٢٠١٠ لە فیلمی کۆلارەکان (Kites) بۆ یەکەمین جار لە سینەمای بۆلیوود دەرکەوت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەرھەمھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی مەکسیکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:ژنە نووسەرە مەکسیکیەکان
خێرا و تووڕە ٧
تووڕە ٧ (بەئینگلیزی: Furious 7) (دەناسرێت هەروەها بە خێرا و تووڕە ۷) بریتییە لە فیلمێکی جوڵەی ئەمریکی، وە تەواوکەری فیلمێکە لە ۲۰۱۳ (خێرا و تووڕە ٦)، وە ئەو بەشێکە لە زنجیرەی خێرا و تووڕە. فیلمەکە لە نووسینی کریس مۆرگان و دەرهێنانی جەیمس وانە. فیلمەکە لە پاڵەوانێتی ڤین دیزەڵ و پۆڵ واکەر و دوەین جۆنسۆن و میشێل ڕۆدریگیز و جۆردانە بریوستەر و تایریس گیبسن و لوداکریس و کێرت ڕەسڵ و جەیسن ستەیتەمە.
ڕۆژی ١ی نیسانی ٢٠١٥ بۆیەکەمینجار نمایشکرا لە چین وە ڕۆژی ٣ی نیسانی ٢٠١٥ لەویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نمایشکرا. فیلمەکە ١٩٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی تێچووە لە بەرامبەردا زۆرتر لە ١.٥ ملیار دۆلار داهاتی فیلمەکە بووە. بەهۆی ئەمەشەوە لە ئێستادا لە ڕیزەکانی پێشەوەی پڕ داهاتترین فیلمەکانی مێژوویی سینەمایی جیهان دێت.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە فیلمی خێرا و تووڕە پۆل:ئەو فیلمانەی لە میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان تۆمارکراون پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمی ڕێگاوبانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ڕاونانی فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە دزییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمی ڕێگاوبانی ئەمریکی پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئۆتۆمبێل پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
بڕیارنامەی ١١٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان عێراق و کووەیت. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٤٠ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٧ پۆل:عێراق لە ١٩٩٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق
ئەمستەردام
ئەمستردام گەورەترین شار و پایتەختی وڵاتی ھۆڵەندایە. ژمارەی دانیشتوانی بریتییە لە ٧٨٠،١٥٢ کەس.
بابەتی پەیوەندیدار
پایتەختی دەوڵەتانی جیھان
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی
ڕۆژاوای کوردستان
ڕۆژئاوای کوردستان یان کوردستانی سووریا یان کوردستانی ڕۆژئاوا، ھەروەھا بە شێوەیەکی گشتی ناودەبرێ تەنھا بە ڕۆژاڤا واتە ڕۆژئاوا لە شێوەزاری کوردیی ناوەندیدا، ھەرێمێکی ئۆتۆنۆمیی نایاساییە (واتە بە شێوازێکی فەرمی یاساییبوونی لە لایەن حکوومەتی سووریاوە پشتڕاست نەکراوەتەوە)، لە باکوور و باکووری ڕۆژھەڵاتی سووریا. کوردستانی سووریا بەشێکە لەو ناوچە جوگرافییە گەورەترەی کە بە کوردستان ناسراوە. دانیشتووانی کوردستانی سووریا بە شێوەیەکی سەرەکی لە کورد پێکدێن. زۆربەی خاکی کوردستانی سووریا کۆنترۆڵکراوە لە لایەن (وڵاتپارێز) شەڕڤانە کوردییەکانەوە لە ٢٠١٢وە وەک بەشێ لە وێنە گەورەکە کە شەڕی ناوخۆی سووریایە. لە تشرینی دووەمی ٢٠١٣دا، نوێنەرانی کورد، عەرەب، ئاشورییە مەسیحییەکان و کەمینە بچووکەکانی تر ئەم حکوومەتە نایاسایییەیان ڕاگەیاند لە ھەرێمەکەدا.
بنەچەی ناوەکە-زاراوەزانی
وشەی کوردستان لە دوو بەش پێکدێ و ڕاستەوخۆ بە مانای خاکی کوردان دێت. ناوەکە پاشگری «سووریا» یان «ڕۆژاوا» وەردەگرێ کە دەگەڕێنەوە بۆ ناوە جوگرافی و ڕامیارییە ھاوپەیوەندەکەی ھەرێمەکە.
ڕووبەڕی ڕۆژئاوای کوردستان
ڕۆژاوا دەکرێت بە دوو بەشەوە. یەکەمیان عەفرینە؛ عەفرین دەکەوێتە نزیک دەریای سپی. ھاوینیان گەرمە و زستانیان ساردە. بەھۆی ئەم کەش و ھەوایە داری زۆر و بەری زۆریان ھەیە. وە دار زەیتوونیشیان زۆرە. بەشی دووەم، ئاموودێ وقامشلۆ و دێرک ناوچەکەیان زیاتر دەشتە و چیای کەمترە، وە ناوچەکەیان بەفری لێ نابارێ، بەڵام جاران بارانی لێ دەباری. لە چلەی گەرما گەرمی لە قامیشلۆ دگاتە +٧ پلەی سەدی، لە دێرک و ئامودێ دەگاتە +٦ پلەی سەدی، و ھاوینیان درێژە، و گەرما دگاتە ٤٠ پلەی سەدی.
ڕۆژاوا چەند چیایەکی تێدایە، و ئەوانیش لە عەفرینەوە تا چیای کرمانج درێژ دەبنەوە. چیای کرمانج ١٢٠٠ م بەرزە، و تاکو کۆبانی درێژ دەبێتەوە.
قامشلۆ و نسێبین یەک شارن بەڵام دابەش کراون بەسەر دوو وڵاتدا؛ یەکەمیان لە دەستەڵاتی سووریایە و دووەمیان لە ژێر دەستەڵاتی تورکیایە. قامیشلۆ لەژێر ئاڵای سووریا و نسێبین لەژێر ئاڵای تورکیایە.
مێژوو
کوردی سوریا
کارگێڕی
لە ٢٠١٢وە زۆربەی ڕۆژاوای کوردستان لەژێر دەستی شەڕڤانانی کورددایە وەک بەشێک لە شەڕی ناوخۆی سوریا، و لە تشرینی دووەمی ٢٠١٣دا نوێنەرانی کورد، عەرەب، ئاشورییە مەسیحییەکان و کەمینە بچووکەکانی تر حکومەتێکی خۆبەڕێوەبەری ئۆتۆنۆمییان ڕاگەیاند بە ناوی ئیدارەی دیموکراتی ئۆتۆنۆمی ڕۆژئاوای کوردستان (کوردیی باکوور: ڕێڤەبەرییا خۆسەریێ دێمۆکڕاتیکا ڕۆژئاڤاێ کوردستان) لە ھەرێمەکەدا. حکومەتە ئۆتۆنۆمییەکە پێکدێ لە سێ کانتۆن؛ بە ناوی جەزیرە کە زۆربەی پارێزگای حەسێچە دەگرێتەوە، کۆبانی و عەفرین. لە ٢١ی کانونی دووەمی ٢٠١٤دا، ئەنجومەنی کانتۆنی جەزیرە حکومەتی دیموکراتی ئۆتۆنۆمی ڕاگەیاند دوابەدوای کۆبونەوەی کۆمەڵەی دەسەڵاتی یاسادانانی ئیدارەی دیموکراتی ئۆتۆنۆمی رۆژئاوای کوردستان لە عامودا. ئەنجومەنی کانتۆنی کۆبانییش ھەمان ڕێچکەیان گرت لە ٢٧ی کانونی دووەمی ٢٠١٤دا.
ڕامیاری
دەستەی بڵندی کورد، دەستەی کارگێڕی یاخود دەستەی بەڕێوەبردنی حکومەتەکەی ڕۆژاوای کوردستانە. ئەم دەستەیە لەلایەن ئەنجومەنی نیشتیمانیی یاخود نەتەوەیی کورد لە سووریا (بە ئینگلیزی: (KNC) و پارتی یەکێتی دیموکرات (پ ی د) وە دامەزرێنرا دوابەدوای واژۆکردنەکانی ١٢ی تەممووزی ٢٠١٢ بۆ ڕێکەوتن لەسەر ھەماھەنگیکردن لە نێوان ئەو دوو پارتەدا لە شاری ھەولێری کوردستانی عیڕاق لەژێر چاودێری سەرۆکی ھەرێمی کوردستانی عیڕاق، مەسعوود بارزانیدا. ئەنجومەنی ئەندامانی دەستەکە پێکدێ لە ژمارەیەکی یەکسان لە ئەندامانی (پید) و (KNC).
شوێنەوارە مێژوییەکانی رۆژئاوای کوردستان
Kurden in Syrien Koerden in Syrië Kurdistan
پۆل:مانگیلەی بەپیت پۆل:جوگرافیای سووریا پۆل:کوردستان پۆل:سیاسەتی سووریا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٣ پۆل:جیاییخوازی لە سووریا پۆل:کوردانی سووریا پۆل:شام پۆل:دابەشکارییەکانی سووریا پۆل:ڕۆژاوای کوردستان پۆل:میزۆپۆتامیای سەروو پۆل:خۆبەڕێوەبەری لە ڕۆژاوای کوردستان پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠١٣ لە سووریا پۆل:ئەو پەڕانەی کێشەیان ھەیە لە پەراوێزەکاندا پۆل:ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست پۆل:ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاست
ئەحمەد عارف
ئە‌حمە‌د عارف (بە‌رێنووسی لاتینی: Ahmed Arîf)لە‌داکبووی ١٩٢٧ لە گە‌ڕە‌کی خانچە‌پە‌کی ئامە‌د و کۆچکردووی ١٩٩١ ئەنقەرەی پایتە‌ختی تورکیا، شاعیرێکی بە رە‌چە‌ڵە‌ک کوردی باکوورە کە ھۆنراوە‌کانی بە زمانی تورکی ھۆنیوە‌تە‌وە.
کورتەی ژیانی
ناوی درووستی ئە‌حمە‌د عارف حیکمە‌ت ئۆنال (Ahmed Önal)ـە لە شاری ئامە‌د (دیاربە‌کر) گە‌ورە‌بووە و خوێندنی سە‌رە‌تایی لە شارۆچکە‌ی (سوێرەک)دە‌ست پێکردووە و ناوە‌ندیی لە شاری ئورفا و پاشتر لە شاری (ئە‌فیون حە‌سار) تە‌واو کردووە. خوێندنی زانکۆی لە ئە‌نقە‌رە لە بە‌شی فە‌لسە‌فە خوێندووە و پێی تە‌واو نە‌کراوە بە‌ھۆی جموجۆڵی سیاسیی و زیندانیکردنی. ساڵی ١٩٥٠ دە‌گیرێت و دووساڵ زیندانی دە‌کرێت. بە‌رھە‌م وشیعرە‌کانی ئە‌جمە‌د عارف ئە‌گە‌رچی بە زمان تورکین، بە‌ڵام بە ھە‌ست و خوستی کوردانە ھۆنراونە‌تە‌وە و ژان و ھە‌نسکی کوردە‌واریی پێوە دیارە.
بڵاوکراوەکانی
شیعرە‌کان کە بە تورکبن لە ساڵانی ١٩٤٠-١٩٥٥ لە گۆڤارە‌کانی ئە‌وسا دێنە وە‌شاندن. یە‌کە‌م پە‌رتووکی ساڵی ١٩٦٨بە ناوی ((Hasretinden Prangalar Eskittim):کە‌لە‌بچە‌کانم  لە حە‌سرە‌تی تۆ داڕزاند)ناودە‌نگێکی زۆری بە دە‌ستھێنا و تا نھا چل جار چاپکراوە‌تە‌وە و وە‌رگێرراوە‌تە سە‌ر زمانی کوردی. ھە‌ندێک ھە‌لبە‌ستە‌کانی لە‌لایە گۆرانیبێژی کورد ئەحمەد کایا کراوە‌نە‌تە گۆرانی. پاش کۆچکردنی ١٩٩١ نووسین و شیعرە‌کانی کۆدە‌کرێنە‌وە کە زۆربە‌یان لە رۆژنامە و گۆڤارە‌کان بە پە‌رش وبڵاوی بڵاوکرابوونە‌وە لە دووتوێی پە‌رتووکێک بە ناوی (Yurdum Benim Şahdamarım: وارێ من شادە‌مارێ من) ساڵی ٢٠٠٣  چاپ دە‌کرێت کە ھە‌ندێک لە بە‌رھە‌می بڵاونە‌کراوە‌شی لە خۆگرتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧ پۆل:مردووانی ١٩٩١ پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خەڵکی ئامەد
٧٠٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
لۆییک باریێر
لۆییک باریێر نووسەر و ڕۆژنامەوانی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
پێدرۆ ئالڤارێز کابرال
پەراوێزەکان
پۆل:مردووانی ١٥٢٠ پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٤٦٠ پۆل:مردووانی دەیەی ١٥٢٠ پۆل:دۆزەرەوان پۆل:خانەدان پۆل:پورتوگال پۆل:سەرکردە سەربازیەکان
ڤلادیمیر لێنین
ڤلادیمیڕ ئیلیچ ئۆلیانۆڤ (٢٢ی نیسانی ١٠ی نیسانی ١٨٧٠–٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٢٤) کە بە ڤلادیمێر لینین ناسراوە، شۆڕشڤان، سیاسەتوان و تیۆریسازی زانستی سیاسیی کۆمۆنیستی ڕووس بوو. لێنین دامەزرێنەر و یەکەمین سەرۆکی حکوومەتی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ڕووسیا لە ١٩١٧ تا ١٩٢٤ و ھەروەھا یەکێتیی سۆڤیەت لە ١٩٢٢ ھەتا ١٩٢٤ بوو. بە ڕابەریی لێنین دەوڵەتی سۆسیالیستی لەلایەن حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت لە ڕووسیا و دواتر لە ھەموو یەکێتیی سۆڤیەت دامەزرا. ئەو ڕێبازە مارکسیستییە کە لێنین وەکوو چەشنێک بیرۆکەی کۆمۆنیستی دامەزراندوویەتی بە لێنینیزم ناسراوە.
لێنین لە بنەماڵەیەکی تا ڕادەیەک دەوڵەمەندی چینی ناوەڕاست لە ئۆلیانۆفسک لە دایکبووە و دوابەدوای لەسێدارەدانی براکەی، ئەلێکساندر ئۆلیانۆف، لە ساڵی ١٨٨٧ بەشداری سیاسەتی سۆسیالیستیی شۆڕشگێڕانە بوو. بەدوای ئەوەی کە بەھۆی بەشداربوون لە ناڕەزایییەکانی دژ بە حکوومەتی تیزاریی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا لە زانکۆی کازان دەرکرا، لە بواری یاسا وانەی خوێند و بڕوانامەی وەرگرت. لە ساڵی ١٨٩٣ چوو بۆ سەنت پیتەرزبورگ و بوو بە چالاکییەکی لەپێشی مارکسیست. لە ساڵی ١٨٩٧ بەھۆی ئاژاوەگێڕی دەستگیر کرا و بە ماوەی سێ ساڵ دوورخرا بۆ شۆشێنسکۆی و لەوێدا لەگەڵ نادێژدا کرۆپسکایا ھاوسەرگیری کرد. بەدوای کۆتایی ھاتنی دوورخستنەوەکە، چوو بۆ ئەورووپا و لەوێدا لە حیزبی مارکسیستیی سۆسیال دیموکراتی کرێکاریی ڕووسیا (RSDLP) بوو بە تیۆریسازێکی بەرجەستە. لە ساڵی ١٩٠٣ لە لق خواردنەوەیەک کە لە حیزبی سۆسیال دیموکراتی کرێکاریی ڕووسیا ڕوویدا ڕۆڵێکی سەرەکی ھەبوو کە لە ئەنجامی باڵی بۆلشێڤیک لە بەرامبەر باڵی مێنشێڤیکی ژۆلیۆس مارتۆڤ دامەزرا.
ڕاپەڕینی ساڵی ١٩١٧ و دامەزرێنەری یەکێتیی سۆڤیەتی سۆسیالیستی بوو. ھاوبەشییەکانی لە زانستی ڕامیاریدا، کە بە لێنینیزم دەیناسن، شیکردنەوە و گەشەپێدانێکە لە تیۆریای مارکسیستی بۆ وەرگرتنەوەی دەسەڵاتداری لە ئیمپڕاتۆری خاوەن زەوییەکان، لە سەردەمی ڕووسیادا. لە ساڵی ١٩٩٨، گۆڤاری تایم، لێنینی بە یەکێک لە ١٠٠ کەسایەتیی کاریگەری کۆمەڵگا لە سەدەی بیستەم دیاریکرد.
سەرەتای ژیانی
لە شاری سێمبڕسک لە ڕووسیا لە ٢٢ی ئەپڕێڵی ساڵی ١٨٧٠ز دوای تەواوکردنی قۆناغی قوتابخانە لێنین دەچێتە کۆلێژی یاسا لە شاری قازان لە ڕووسیا، دوای ئەوەی براکەی لەلایەن دەسەڵات دارانی قەیسەری ڕووسیا کە لەلایەن ئەسکەندەری سێیەم پاشای ئەوکاتی ڕووسیا لەسێدارە درا لێنین دەچێتەوە قازان پەیوەندییەکی بەھێز لەگەڵ ماڕکسییەکان دروست دەکات پاشان دەگەڕێتەوە پایتەختی ئەوکاتی ڕووسیا کە شاری سانپتیسبۆرگ بووە کتێبێک دەنووسێت لەسەر زانستی ئابوری ماڕکسی و مێژووی فیکری و جووڵەی کرێکاران لە ڕووسیا پاشان پەیوەندی لێنین لەگەڵ ماڕکسییەکان بەردەوام دەبێت تا وای لێھات لێنێن بچێتە سویسڕا و فەڕەنسا بۆ بڵاوکردنەوەی فیکری ماڕکسی.
شۆڕشی بەلشەفی لێنین
لێنین گەڕایەوە ڕووسیا و شۆڕیشی بەلشەفی ڕاگەیاند دژی شای قەیسەری نیکۆڵای سێھەم و لە ڕێکەوتی ١٦ی ئەپڕێڵی ١٩١٧ لەگەڵ کرێکاران دەسەڵاتی قەیسەری لابردو دەسەڵاتی بەلشەڤی سۆڤیەتی لەسەر بنەماکانی ماڕکس و ئەنجلس پێکھێنا لەپاش ئەم شۆڕشی بەلشەفی لێنین توژێنەوەیەکی لەسەر باری کۆمەڵایەتی و ئابوری کرد لە دەسەڵاتی کۆمۆنیستی.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی، وتاری لێنین
مەگنا کارتا
وێنۆک|دەقی پەیمانی مەزن
ڤلادیمیر لێنین
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزەرانی ڕووس پۆل:کۆمۆنیستە ڕووسەکان پۆل:ئابوورزانانی ڕووس پۆل:ڕۆژنامەوانانی ڕووس پۆل:فەیلەسووفانی ڕووس پۆل:شۆڕشگێڕە ڕووسەکان پۆل:ڤلادیمیر لێنین پۆل:مردووانی ١٩٢٤ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٠ پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان پۆل:بیردۆزە مارکسییەکان پۆل:فەرمانڕەوا کۆمۆنیستەکان پۆل:مارکسیزم-لێنینیزم پۆل:ستالینیزم
مەگنا کارتا
مەگنا کارتا یان پەیمانی مەزن ڕێکەوتێکە لە نێوان جۆن پاشای ئینگلیز و دەستەیەک لە بارۆنەکانی ئینگلیزی. ئەم پەیمانە بوو بە ھۆی کۆتایی پێھاتنی شەڕی نێوان بارۆنەکان و پاشای ئینگلیز. پەیمانی مەزن بەرگری لە زیندانیکردنی بارۆنەکان، پاراستنی مافەکانی کڵێسا، ھاوردنی حکوومەتی قانوون و سنووردارکردنی ڕادەی باجی بارۆنەکان بە پاشای لەخۆگرتبوو. لە ڕووی مێژووییەوە پەیمانی مەزن وەکوو دەقێک چاولێکراوە کە بەری بە توندڕەوییەکانی پاشا گرتووە و ڕەنگە یەکەمین سەرچاوە بووە بۆ دامەزراندنی حکوومتی مەشرووتە لە ئینگلیز.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مێژووی مافەکانی مرۆڤ
سی شارپ
وێنۆک|سی شارپ
سی شارپ یەکێک لە زمانە بەرنامەسازییەکانی مایکرۆسۆفتە کە وەکوو زمانیکی بەرنامەڕێژیی ھاوچەرخ، گشتی، ئامانجدار، لەلایەن مایکرۆسۆفتەوە گەشەپێدراوە و لەلایەن کۆمەڵەی پیشەسازانی کۆمپیوتەری ئەوروپی (ECMA) و ڕێکخراوی ستانداردە نێودەوڵەتییەکان (ISO) پەسەند کراوە، ئەم زمانە بە جۆریک دیزاینکراوە کەبتوانێت لە ژێرخانی زمانی ھاوبەش(CLI) کاربکات، کە پێکدێت لە کۆدی جێبەجێکردن و ژینگەی کارپێکردن کە ڕێگە بە زمانە جۆراوجۆرە ئاست بەرزەکان دەدات لەسەر سەکۆ و تەلارسازییە جیاوازەکانی کۆمپیوتەر و زۆر ھاوشێوەی لەگەل زمانی جاڤا و بەکارھێنەرانی ئاسانە بۆ ئەو کەسانی کە زانیارییان لە سی، سی++و جاڤا ھەیە
سی شارپ دۆت نێت
سی شارپ دۆت نێت لە ڤیژواڵ ستۆدیۆ ٢٠٠٣ڕا لەگەڵ ئەو کۆمەڵەیە، پێشان درا. دۆت نێت ھەندێک لە کلاسەکانی مایکرۆسافتە کە لە یک فایل بە نێوی دۆت نێت فرەیم وۆرکدا دانراوە و زمانەکانی ویژواڵ بەیسیک دۆت نێت، سی شارپ دۆت نێت و سی پلاس پلاس ھەموو لەو کلاسانە کەڵک وەردەگرن.
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>
سەرچاوەکان
پۆل:زمانە برنامەسازییەکانی .نێت پۆل:زمانە بەرنامەسازییەکان پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٠ پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:زمانە فرمانییەکان پۆل:پێوەرەکانی ئایزۆ
٧٠٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
تاویزم
تاوی (بە چینی: 道教 = Dàojiào) یان داویزم کۆمەڵێک یاسایە کە پێکھاتووە لە فەلسەفە و بیروباوەڕی ئایینی، کە خۆشی لە بیروباوەڕە کۆنەکانی وڵاتی چینەوە سەرچاوەی گرتووە. "تاوی" دوای کۆنفۆشی بە دووەم کاریگەرترین بیروباوەڕ دادەنرێت لە وڵاتی چیندا کە کاری کردۆتە سەر ھەموو جومگەکانی ژیانی بەشێکی زۆری دانیشتووانی ئەو وڵاتە.
پۆل:چاندی ئاسیای ڕۆژھەڵات
لە کەلتوری چینیدا لاوتسزی بە نوسەری کتێبی تاویزم دادەنرێت بەناوی "تاو تی چینگ". تاویزم هەرچەندە لە شۆڕشی کۆمۆنیستی چیندا یاساغ کرا، لە ئێستادا یەکێکە لە پێنج ئاینە ڕێگەپێدراوەکان لە یاسای چیندا.
حاج قوربان
قوربان سلێمانی ناسراو بە حاج قوربان (1920-2008) دووتارژەن و مەقامبێژی بەناوبانگی کوردە کە دەستێکی باڵای لە دووتارژەنیدا بووە. حاج قوربان لە کوردەکانی خوراسانە و لە نزیکیی شاری قۆچانی خوراسان لە دایک بووە و ھەر لەوێش کۆچی دوایی کردووە و بە خاک سپێردراوە.
فیلیپ گوردن
فیلیپ گوردن ڕۆماننووس و نووسەری کورتەچیرۆکی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
٧٠٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
حاج قوربان
سەرچاوە
ڕێکخراوی فەرھەنگی مەدەنیی کوردەکانی خوراسان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ژەنیارانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠ پۆل:مردووانی ٢٠٠٨ پۆل:ژەنیارانی ئێرانی پۆل:خەڵکی قۆچان
نزار سەلامی
نزار حسێن یەحیا ناسراو بە نزار سەلامی لەدایکبووی ١٩٧٨ لەشاری سلێمانی. ئەکتەر و پێشکەشکاری تەلەفزیۆنیی کوردە. نزار لەخێزانێکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەدایکبووە، بەڵام کار و چالاکییەکانی زیاتر لە باشووری کوردستانە. لە ئێستادا پێشکەشکاری بەرنامەی چەرخی بەخت لە تەلەفزیۆنی کوردماکس. پێشتریش پێشکەشکاری بەرنامەی دیکەش بووە، لەوانە وەرزی یەکەمی بەرنامەی من جیاوازم لە زاگرۆس تیڤی.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان
سێینن مانگا
سێینن مانگا (بە ژاپۆنی: 青年漫画) بریتییە لە جۆرێک لە جۆرەکانی مانگا کە بە شێوەیەکی گشتی کوڕانی تەمەن ۱٨–۳۰ دەکاتە ئامانج، و لەوانەیە خوێنەری تەمەن گەورەتریش بیخوێنێتەوە چونکە ھەندێک لە مانگاکە ئاڕاستەی پیاوانی کار کراوە کە تەمەنیان نزیک چل ساڵ دەبێت، و لە ژاپۆن وشەی سێینن بە واتای «گەنج» یان «گەنجان» دێت و بە واتای گۆڤارە پڕۆنۆگرافییەکان نایەت (ھاوواتای کچانەی مانگای سێینن بریتییە لە جۆسیی مانگا).
مانگای سێینن پێکدێت لە چەند کۆمەڵێکی بڵاو لە شێوازە ھونەرییە جیاوازەکان و جیاوازییەکی گەورەتری لە ناوەڕۆکەکەیدا. بەھۆی پێکھاتەی چیرۆکەکە و پێشخستنی کەسایەتییەکان لەباتی جۆڵە و ئەکشن، ھەندێک جار دەچوێنرێت بە شۆجۆ یان مانگای کچانە.
بڵاوترین ڕێگە بۆ ناسینەوەی سێینن مانگا بریتییە لە سەیرکردن تا بزانرێت کە فوریگانا ھەیە لە سەر نوسنی کانجی: ئەگەر ھەبوو لەسەر ھەموو کانجییەک ئەوا مانگاکە بە شێوەیەکی گشتی بۆ خوێنەرە تەمەن بچووکەکانە. و ھەروەھا ناونیشانی ئەو گۆڤارەی مانگاکە بڵاو دەکاتەوە بە گرنگ دادەنرێت، زۆر جار گۆڤارەکانی مانگا ژاپۆنییەکان لەگەڵ وشەی «یۆنگ» دا دەبێت (ھەفتانەی یۆنگ جەمپ بۆ نموونە). و لە گۆڤارەکان مانگای سێیننە ناسراوەکان ئالترا جەمپ، ئافتەرنوون، بیگ کۆمک.
سەرچاوەکان
پۆل:سێینن مانگا پۆل:زاراوەکانی ئەنیمێ و مانگا
ئەتینا
ئەتینا (، ) گەورەترین شار و پایتەختی وڵاتی یۆنانە. ئەم شارە یەکێکە لە ھەرە شارە کۆنەکانی جیھان کە پێی ئەو مێژووەی نووسراوەتەوە دەگەڕێتەوە بۆ ٣،٤٠٠ ساڵ. بە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١ دانیشتووانی ئەم شارە بریتیە لە ٧٤٥،٥١٤ کەس.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی یۆنانی کۆن پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە یۆنان پۆل:گەشتیاری لە یۆنان پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە یۆنان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٣یەمی پ.ز پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:شارەکانی یۆنان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٥ەمی پ.ز
دان بارکر
دان بارکر (؛ لەدایکبووی ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٤٩ لە سانتا مۆنیکا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا) مۆسیقاژەن، نووسەر، گۆرانینووس و پیانۆژەنێکی ئەمریکییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بێدینەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩ پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:ڕەخنەگرانی ئیسلام پۆل:زیندووان پۆل:نوسەران دەربارەی ئاین و زانست
مێنسیوس
thumb|وێنۆک|چەپ|مێنسیوس مێنسیوس (بە چینی: 孟子) ماوەی ژیانی لە نێوان ساڵەکانی (٢٨٩ - ٣٧٢ پ.ز) فەیلەسووف و کۆنفۆشییەکی چینی بوو لە وڵاتی چینی کۆندا. کە بە "ستەیجی دووەم ناسراوە، وەک ئەوەی ئەو خۆی دووەم کۆنفۆشیۆس بێت. لە چوارەم نەوەی شوێنکەوتووانی کۆنفۆشیۆس بوو، مێنسیوس ئایدۆلۆژیای کۆنفۆشیۆسی بۆ مایەوە و زیاتر پەرەی پێدا.  لە سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان ژیاوە،  وا تۆمارکراوە کە ئەو بە ویلایەتەکان گەشتی کردووە و ڕاوێژی پێشنیار کردووە بۆ فەرمانڕەواکان ئەو وتووێژانەی لەگەڵ ئەو فەرمانڕەوانەکراوە بەشێک لە بنەماکانی فەلسەفەی مێسنیوسی پێکھێناوە و دواتر بە فەرمی دەبێت بە کلاسیکی کۆنفۆشیۆس.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٤ەمی پ.ز پۆل:مردووانی ٢٨٩ی پ.ز پۆل:لەدایکبووانی ٣٧٢ی پ.ز پۆل:فەیلەسووفە چینییەکان پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ٣ی پێش زایین پۆل:فەیلەسووفە چینییەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی چوارەمی پێش زایین پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور پۆل:فەیلەسووفانی پەروەردە پۆل:فەیلەسووفانی زمان پۆل:فەیلەسووفانی یاسا پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان
ئیبن حاجب
ئیبن حاجب ، (۱۱۷۵-۱۲۴۹) ئەبوو عەمر عوسمانی کوڕی عومەری دوێنی فەقیھ و نەحوی و کەسایەتیی ئەدەبیی کوردی سەدەی دوانزە و سیانزەیە. ئەم کەسایەتییە لە میسر و لە سەردەمی ئەییوبییەکاندا ژیاوە. وا دیارە ئەو شوێنکەوتووی فیقھی مالیکی بووە. بڕێک لە بەرھەمەکانی تا سەدەی بیستەم لە حوجرەکاندا دەوترانەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زانایانی کورد پۆل:مردووانی ١٢٤٩ پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٣یەم پۆل:میسرییەکانی بە ڕەچەڵەک کورد پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان
بڕیارنامەی ١١٤٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٤٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٤٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٧ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٧ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا
٢١ی تەممووز
٢١ی تەممووز ٢٠٢ەم ڕۆژی ساڵە (٢٠٣ لە ساڵی پڕدا). ١٦٣ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتایی ساڵ.
سۆران مامە حەمە
سۆران مامە حەمە (لەدایکبووی ١٩٨٧ لە کەرکووک–مردووی ٢١ی تەممووزی ٢٠٠٨) ڕۆژنامەنووسێکی سەربەخۆی گۆڤاری لڤین بوو و ماوەی سێ ساڵ لەو گۆڤارە کاری کرد کە لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٠٨ لەبەردەم ماڵی خۆیدا کوژرا. کەیسی سۆرانی مامە حەمە ئێستا بەکراوەیی ماوەتەوە و سەرەڕای پێکھێنانی لیژنەی لێکۆڵینەوە، تاوانباران و ھۆکاری کوشتنی ھێشتا تەواو ڕوون نییە  و ساڵانەش لەلایەن گۆڤاری لڤین و ڕۆژنامەنووس بە ئامادەبوونی خێزانەکەی یادی تیرۆرکرندنی دەکرێتەوە
بەر لە دوو مانگ لە کوشتنی، سۆران ھەڕەشەی کوشتنی لێکرابوو. کوشتنەکەشی بەدوای چەند وتارێکدا دێن کە لە ڕۆژنامە و گۆڤارەکاندا بڵاوی کردبوونەوە، وەک وتاری پرسی دەرکەوتنی خانمی یەکەمی کوردستان لە ڕۆژنامەی ھاوڵاتی کە تێیدا داوای دەرکەوتنی خێزانی مەسعوود بارزانی کردبوو لەگەڵ ڕاپۆرتێک لەسەر تێوەگلانی بەرپرسانی حکوومی شاری کەرکووک لەگەڵ لەشفرۆشانی ئەو شارە ھەندێ کەسیش گۆڤارەکە بەھۆکاری تیرۆرکردنی ناوبراو لێکدەدەنەوە ئەوەش لەبەر بڵاوکردنەوەی وتارەکەی سۆرانی مامە حەمە.
نوسینەکان
سۆرانی مامە حەمە نوسینەکانی زیاتر دژی خیانەت و گەندەڵی دەسەڵاتی کوردی بوون. لە یەکێ لە نوسینەکانیدا باس لەوە ئەکات کە خیانەت لە ناو دەسەڵاتی کوردیدا بۆتە فەلسەفە و فاکتەرێکە بۆ مانەوەیان لە دەسەڵات. بۆ نمونە ئەڵێ «ئەوانەی ئەمڕۆ خۆیان بە سیاسی و خاوەن خەباتی کوردایەتی ئەو ھەرێمە دەزانن، لە خۆیان وردبوونەتەوە کە ئایا، تەنھا ڕۆژێک خەبات و سەروەرییان ھەیە بۆ بزاڤی ڕزگاریخوازی دۆزی کوردان لە مێژوودا، جگە لە کوردکوشتن و خیانەتی نەتەوەیی و بوون بە کۆیلە و جاسوسی وڵاتانی دراوسێ و جیھان»
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نووسەرانی عێراقی پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد پۆل:ڕۆژنامەنووسە کوردە تیرۆرکراوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:مردووانی ٢٠٠٨ پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
سیمۆن بۆلیڤار
سیمۆن خۆزە ئەنتۆنیۆ دی لا سانتیسیما ترینیداد بۆلیفار، لە ٢٤ی تەممووزی ١٧٨٣ لەدایکبووە و تا ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٨٣٠ ژیاوە، نەتەوەییەکی ئەمریکای باشوور و دامەزرێنەر و سەرۆکی کۆڵۆمبیای گەورە، ناونرا بە (جۆرج واشینگتنی ئەمریکای لاتینییە) ئەمەش لەبەر ئەو ڕۆڵەیە ھەیبوو لە ئازادکردنی زۆر لە دەوڵەتەکانی ئەمریکای لاتینی، کۆلۆمبیا و ڤەنزوێلا و ئیکوادۆر و بۆلیڤیا و پیروو، کە لە ژێر دەسەڵاتی ئیسپانیادا بوون لە سەدەی شانزەوە.
بۆلیڤار لە گەنجیدا سەردانی ئورووپای کردبوو و کاریگەر بوو بە ڕۆشنبیری ئوروپا و بە شەڕەکانی ناپلیۆن لە ئیسپانیا و کاتێک ناپلیۆن حکومەتی ئیسپانیای ڕووخاند، ھاندەرێک بوو بۆ بۆلیڤار کە ھەمان شت بکات بەرامبەر ئیسپانیا لە ئەمریکای باشوور و سوێندی خوارد کە وڵاتەکەی ڕزگار بکات لە ئیستیعمار، و بۆلیڤار بوو بە ئەفسەرێک لە سوپای شۆڕشدا، و دوای زنجیرەیەک شەڕی دوور ودرێژ بۆلیڤار سەرکەوت بەسەر ئیسپانیادا و ئەو دەوڵەتانە سەربەخۆییان بە دەست ھێنا، و بۆلیڤار وەک ئازدکەرێک ڕێزی خەڵکی بەدەستھێنا، بەڵام لە ڕۆژانی کۆتاییدا ڕووبەڕووی ناڕەزاییەکی توند بۆیەوە کاتێک ھەوڵیدا ئەمریکای باشوور لە ژێر دەسەڵاتی خۆیدا یەک بخات و ناوی بۆلیڤیا بە ناویەوە ناونراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی بۆلیڤیا پۆل:مێژووی کۆلۆمبیا پۆل:مێژووی ئێکوادۆر پۆل:مێژووی پەنەما پۆل:مێژووی پێروو پۆل:مێژووی ڤێنیزوێلا پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی بۆلیڤیا پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی پێروو پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ڤێنیزوێلا پۆل:سیمۆن بۆلیڤار پۆل:مردووانی ١٨٣٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٧٨٣
بڕیارنامەی ١١٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کرواتیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٤٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٧ پۆل:کرواتیا لە ١٩٩٧ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٧ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کرواتیا
ئێمیل زۆلا
ئێمیل ئێدوارد شارڵ ئەنتوان زۆلا (بە فەڕەنسی: Émile Édouard Charles Antoine Zola) (٢ی نیسانی ١٨٤٠-٢٩ی ئەیلوولی ١٩٠٢) ڕۆماننووس، ڕۆژنامەنووس، شانۆنامەنووسێکی فەڕەنسی و، ناسراوترین شاگردی قوتابخانەی ئەدەبیی سروشتیخوازی بوو، هەروەها بەشدارێکی گرنگ بوو لە پەرەسەندنی سروشتیخوازیی شانۆیی. ئەو کەسایەتییەکی سەرەکی بوو لە ئازادکردنی سیاسیی فەڕەنسا. ئەو هەروەها بە نووسینی بۆچوونە بەناوبانگەکەی لە ڕۆژنامەدا لەژێر مانشێتی «تۆمەتبار دەکەم» بە فەڕەنسی (!..J'Accuse ) ڕۆڵێکی کارای گێڕا لە بێتاوانکردنی ئەفسەری سوپا ئەلفرێد درێفووس کە بەهەڵە تۆمەتبار و تاوانبار کرابوو. زۆلا لە ساڵانی ١٩٠١ و ١٩٠٢ پاڵێوراو بوو بۆ یەکەم و دووەم خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیات.
سەرەتاکانی ژیان
زۆلا ساڵی ١٨٤٠ لە پاریس لەدایک بووە، باوکی ناوی فرانسوا زۆلا (لە بنەڕەتدا فرانچێسکۆ زۆلا) و دایکی ناوی ئێمیلی ئۆبێرت بووە. باوکی زۆلا ئەندازیارێکی ئیتاڵی بوو و لە ساڵی ١٧٩٥ لە ڤێنیز لەدایک بووە و هەندێک لە باوانی یۆنانی بوونە و، ئەندازیاری بەنداوی «زۆلا» بووە لە شاری ئێکس-ئان-پرۆڤانس؛ دایکی ئێمیل، واتە ئێمیلی، فەڕەنسی بوو. خێزانەکە کاتێک ئێمیل تەمەنی سێ ساڵ بوو ڕوویان لە شاری ئێکس-ئان-پرۆڤانس لە باشووری ڕۆژهەڵات کرد. دوای چوار ساڵ و لە ساڵی ١٨٤٧، باوکی کۆچی دواییی کرد و دایکی بە خانەنشینییەکی کەم ژیانی بەڕێ دەکرد. لە ساڵی ١٨٥٨، خێزانی زۆلا ڕوویان لە پاریس کرد و هەر زوو هاوڕێی منداڵیی ئێمیل، پۆل سێزان، پەیوەندیی پێوە کرد. زۆلا بە شێوازی ڕۆمانتیک دەستی بە نووسین کرد. دایکی پلانی بۆ ئێمیل دانابوو کە بچێتە کۆلێژی یاسا، بەڵام دوو جار لە تاقیکردنەوەی بەکەلۆریدا شکستی هێنا.
پێش سەرکەوتنی لە پیشەی نووسەریدا، زۆلا بە مووچەیەکی زۆر کەم وەک کارمەند لە کۆمپانیایەکی کەشتیوانی و دواتر لە بەشی فرۆشتن بۆ دەزگایەکی بڵاوکردنەوەی کتێب بە ناوی هاچێت کاری دەکرد. هەروەها، ڕەخنەنامەی ئەدەبی و هونەریی بۆ ڕۆژنامەکان دەنووسی. زۆلا وەک ڕۆژنامەنووسێکی سیاسی ناڕەزاییی خۆی لە ناپلیۆنی سێیەم نەدەشاردەوە کە بەپێی دەستووری کۆماری دووەمی فەڕەنسا سەرکەوتووانە خۆی بۆ پۆستی سەرۆک کۆمار کاندید کردبوو، ئەمش تەنیا بۆ ئەوەی ئەم پۆستە وەک تەختەی بازدان بۆ ئەو کوودەتایە بەکار بهێنێت کە کردی بە ئیمپراتۆر.
قۆناغەکانی دیکەی ژیان
لە ساڵی ١٨٦٢، زۆلا وڵاتینامەی فەڕەنسیی پێ درا. لە ساڵی ١٨٦٥، چاوی بە ئێلێیۆنۆر ئەلێکساندرین مۆلێ کەوت، کە خۆی بە گابریێل ناوزەد دەکرد و بەرگدوور بوو؛ مۆلێ دواتر بوو بە دڵبەری زۆلا. ئەو دووانە لە ٣١ی ئایاری ١٨٧٠ هاوسەرگیرییان کرد و پێکەوە گرنگییان بە دایکی زۆلا دەدا. مۆلێ بە درێژاییی ژیانی لەگەڵ زۆلا مایەوە و ڕۆڵی سەرەکیی لە بەرەوپێشبردنی کارەکانی زۆلا گێڕا. ئەو هاوسەرگیرییە هیچ منداڵێکی لێ نەکەوتەوە. مۆلێ پێش ئەوەی زۆلا بناسێت منداڵێکی کچی هەبوو کە وازی لێ هێنابوو چونکە نەیتوانیبوو بەخێوی بکات. کاتێک دوای هاوسەرگیرییەکەیان دان بەم بابەتەدا دەنێت بۆ زۆلا، چوون بەدوای منداڵەکەدا بگەڕێن، بەڵام بۆیان دەرکەوت دوای ماوەیەکی کەم لە لەدایکبوونی گیانی لەدەست داوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٠ پۆل:مردووانی ١٩٠٢ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی پاریسی
٧٠٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ڕافاییل بینیتێز
وەک یاریزان
لەساڵی ١٩٧٤ لەتەمەنی ١٤ ساڵیدا لەگەڵ یانەی کاستیای ڕیال مەدرید دەست بەتۆپی پێدەکات تاکوو ١٩٨١ لەو یانەیە دەمێنێتەوە، دوای ئەوە یاری بۆیانە ئیسپانییەکانی (Parla) لەماوەی ١٩٨١ تاکوو ١٩٨٥ ئینجا یانەی (Linares) لەساڵی ١٩٨٥ تاکوو ١٩٨٦ دەکات.
وەک ڕاهێنەر
لەساڵی ١٩٩٣ بۆیەکەمینجار دەبێتە ڕاهێنەر ئەویش دەستکردنییەتی بە ڕاهێنەرایەتیکردنی یانەی دووەمی ڕیالمەدریدی کردووە (Real Madrid B). بینیتێز لەویانەیە دەمێنێتەوە تاکوو ١٩٩٥ ئەوکاتەی دەبێتە ڕاهێنەری یانەی بەلەدوەلیدی ئیسپانی. پاشا بۆ ساڵی ١٩٩٦ دەبێتە ڕاهێنەری یانەی ئۆساسۆنای ئیسپانی وەپاشان لە ١٩٩٧ تاکوو ١٩٩٩ دەبێتە ڕاهێنەری یانەی ئیکسرێمادورای ئیسپانی وە لەدوای ئەوە لە ٢٠٠٠ بۆ ٢٠٠١ دەبێتە ڕاهێنەری ترینیفیتی ئیسپانی وە لەدوای ئەوە یەکەمین ئەرکی مەزنی ڕاهێنەرایەتی دەست پێ دەکات ئەویش ئەوکاتەی لەماوەی ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٤ دەبێتە ڕاهێنەری یانەی یانەی ڤالەنسیای ئیسپانی کەلەگەڵ ئەو یانەیە دووجار خولی ئیسپانی دەباتەوە ئەویش لەوەرزەکانی ٢٠٠١ - ٢٠٠٢ وە وەرزی ٢٠٠٣ -٢٠٠٤ تەنانەت لە ٢٠٠٣-٢٠٠٤ جامی یەکێتیی ئەورووپاش بەدەستدەهێنێت.
لەدوای سەرکەوتنەکانی لەگەڵ ڤالەنسیا ڕوودەکاتە یانەی لیڤەرپوولی ئینگلیزی ئەمەش یەکەمجار بینیتێز لەیانەیەکی دەرەوەی ئیسپانیا کاردەکات. لەگەڵ لیڤەرپوول چەندین نازناوی گرنگ بەدەستدەهێنێت لەسەرووی هەموویانەوە خولی یانەپاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٤-٢٠٠٥ کاتێک بەشێوەی سەرسووڕهێنەر لەیانەی میلانی ئیتالییان بردەوە. وەهەمان ساڵ ٢٠٠٥ جامی سووپەری ئەورووپاشی لەگەڵ ئەو یانەیە بردەوە.
لەساڵی ٢٠١٠ دەبێتە ڕاهێنەری ئینتەرناسیۆنالێ ئیتالی لەوێش جامی جیهانیی یانەکان دەباتەوە. پاشان لەوەرزی ٢٠١٢-٢٠١٣ دەبێتە ڕاهێنەری یانەی یانەی چێڵسیی ئینگلیزی لەوێش لەو وەرزەیدا جامی یەکێتیی ئەورووپا دەباتەوە. پاشان ساڵی ٢٠١٤ ڕوودەکاتە یانەی ناپۆلی ئیتالی لەوێش لەوەرزی ٢٠١٣-٢٠١٤ جامی ئیتالیا و سووپەری ئیتالی دەباتەوە.
ڕۆژی ٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥ دەبێتە ڕاهێنەری یانەی ڕیاڵمەدریدی ئیسپانی ئەمەش دوای ئەوەی شوێنی ڕاهێنەری پێشووی یانەکە کارلۆ ئەنشیلۆتی گرتەوە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:زیندووان پۆل:ڕاهێنەرانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:بەرگریکارانی تۆپی پێ پۆل:ڕاھێنەرانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی مەدرید
مۆزەخانەی پاشایەتیی ئانتاریۆ
وێنۆک|دیمەنی دەروازە شووشەیییە تازەکەی مۆزە خانەکە
مۆزەخانەی پاشایەتیی ئانتاریۆ مۆزەخانەیەکە تایبەت بە ھونەر، چاند و مێژووی نەتەوە جۆراوجۆرەکان و ھەروەھا مێژووی سروشتی. ئەم مۆزەخانەیە لە شاری تۆرنتۆی وڵاتی کەنەدادایە.
پێشانگا
مۆزەخانەکە کۆمەڵێک گالەریی تیایە کە دەبن بە دوو پۆلی گەورە: گالەرییەکانی مێژووی سروشتی و گالەرییەکانی چاندی جیھان.
سەرچاوەکان
Historicist: A Handbook to the Royal Ontario Museum, 1956
بەستەرە دەرەکییەکان
ماڵپەڕی مۆزەخانەی پاشایەتیی ئانتاریۆ
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مۆزەخانەکانی یۆنانی کۆن پۆل:مۆزەخانەکان لە تۆرنتۆدا
٧٠٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئازەرییەکان
ئازەرییەکان، تورکە ئازەرییەکان یان ئازەربایجانییەکان نەتەوەیێکی تورکن کە بە زمانی ئازەری قسە دەکەن و زۆرتر لە باکووری ڕۆژاوای ئێران و کۆماری ئازەربایجان دەژین. زۆربەی ئازەرییەکان موسوڵمانی شیعەن و بێدینن.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئازەربایجان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی گورجستان پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تورکیا پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕووسیا پۆل:خەڵکی ئازەربایجان
دەروازەی سنووریی باشماخ
دەروازەی سنووریی باشماخ خاڵێکی سنووریی گرنگی نێوان حکومەتی ھەرێمی کوردستان و کۆماری ئیسلامی ئێرانە و بە شادەماری ئابووریی نێوان ئەم دوو وڵاتە دادەنرێت و ڕۆڵێکی گرنگی ھەیە لە بووژاندنەوەی ئابووری ھەردوو وڵاتدا. کۆمەڵگای سنووری باشماخ دەکەوێتە ناوچەی پێنجوێن لە ھەرێمی کوردستان و ناوچەی مەریوان لە ئێراندا. بە نزیکەی ١٠٠ کم دورە لە شاری سلێمانی
سەرچاوە
ماڵپەڕی فەرمانداریی مەریوان
پۆل:سنووری ئێران–عێراق
مێلیس دو کێرانگێل
مێلیس دو کێرانگێل نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:زیندووان پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ھونەر و وێژە بە پلەی ئەفسەر (فەڕەنسا)
باسیل نیکیتین
باسیل نیکیتین یان بازیل نیکیتین (١٨٨٥ - ١٩٦٠) ڕۆژھەڵاتناسی ڕووسیی سەدەی بیستەمە، کە ژمارەیەکی زۆر نووسراوەی لە سەر کورد و باقیی گەلەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست ھەیە. نیکیتین پێش شەڕی جیھانیی یەکەم لە چەند شاری ئێراندا، بۆ نموونە ڕەشت و ورمێ، وەکوو کونسوولی ڕووس کاری کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مردووانی ١٩٦٠ پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٨٨٠ پۆل:ڕۆژھەڵاتناسانی ڕووسیا پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٥ پۆل:زمانی کوردی پۆل:زمانەوانانی کوردی
بڕیارنامەی ١١٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٤٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٧ پۆل:قوبرس لە ١٩٩٧
فڕۆکەخانەی ماردین
فڕۆکەخانەی ماردین (IATA: MQM, ICAO: LTCR). فڕۆکەخانەیەکە دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی ماردین، باکووری کوردستان - تورکیا، فڕۆکەخانەکە ١٥ کیلۆمەتر لەناوەندی شارەکەوە دوورە. لەساڵی ١٩٩٩، فڕۆکەخانەکە دەستی بەکارکردن کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ماردین پۆل:فڕۆکەخانەکانی تورکیا پۆل:فڕۆکەخانەکانی کوردستان
٧٠٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
عومەر حەمدی
thumb|عومەر حەمدی وێنەکێشی کورد عومەر حەمدی لەدایکبووی ١٩٥١ لە حەسیچە - کوردستانی ڕۆژئاوا ، کەسایەتی هونەرمەند و وێنەکێشی کوردی سوریایە ، لەوەتەی ١٩٧٨ لە ڤیێنا دەژی ، عومەر کاری گڕافیکی هونەریش دەکات بۆ مێدیای سووری ، هەر لە بواری کارەکەی خۆیدا چەندین پێشانگای هوونەری لە سووریا و  ئەورووپا کردۆتەوە هاوکات چەندین وتار و پەرتووکی لەسەر هونەر نووسیوە.
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی حەسیچە پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢ پۆل:مردووانی ٢٠١٥
مارکۆ پۆلۆ
وێنۆک|مارکۆ پۆلۆ بەجلی تەتەری thumb|مارکۆ پۆلۆ مارکۆ پۆلۆ جیھانگەڕ و شوێندۆزەرەیەکی جیھانییە لە ساڵی ١٢٥٤ ز. لە ئیتالیا، شاری ڤینیسیا لەدایک بووە، کتێبێکی بەناوبانگی ھەیە بەنێوی «گەشتەکانی مارکۆ پۆلۆ» کە باس لە گەشتەکانی ناوبراو دەکات بۆ ناو کیشوەری ئەورووپا و ئاسیای ناوەڕاست. مارکۆ پۆلۆ لە باوکی و مامییەوە فێری بازرگانی بوو، نیککۆلۆ و مافیۆ کە بە ئاسیادا گەشتیان کردبوو، کوبڵای خانیان دیتبوو. لە ١٢٦٩ دا گەڕابوونەوە ڤێنیز و بۆ یەکەم جار بە دیتنی مارکۆ پۆلۆ شاد بووبوون. پاشان ھەرسێکیان دەستیان بە گەشتە گەورەکەیان بەرەو ئاسیا کرد و پاش ٢٤ ساڵ. لە گەڕانەوەدا دیتیان کە ڤێنیز لەگەڵ جینوادا لە جەنگدایە. مارکۆ خرایە زیندانەوە و لەوێ چیرۆکەکانی بۆ زیندانییەک گێڕابووەوە. لە ساڵی ١٢٩٩ دا ئازاد کرا، و بوو بە تاجیرێکی دەوڵەمەند، ھاوسەرگیری کرد، و سێ منداڵی بوو. لە ساڵی ١٣٢٤دا کۆچی دوایی کرد و تەرمەکەی لە کڵێسای سان لۆرێنزۆ لە ڤێنیز نێژرا.
مارکۆ پۆلۆ یەکەم ئەوروپی نەبوو کە گەیشتۆتە چین بەڵام ئەو یەکەم کەس بووە کە بە شێوەیەکی لێزانانە ڕووداوەکانی تۆمار کردووە.
ژۆناتان لیتێل
ژۆناتان لیتێل ڕۆماننووس و وتارنووسی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:دوور لە وڵاتانی ئەمریکی لە فەڕەنسا پۆل:دوور لە وڵاتانی ئەمریکی لە ئیسپانیا پۆل:چاکەکارانی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆنکور پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی
بڕیارنامەی ١١٤٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٤٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کرواتیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٨٤٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:کرواتیا لە ١٩٩٨ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کرواتیا
٧١٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
ھاوڕێکان (بە ئینگلیزی Friends) زنجیرەیەکی ئەمریکی کۆمێدیای دۆخیە کە لە لایەن دەیڤد کرەین و مارتا کاوفمانەوە دروستکراوە و لە ساڵی ١٩٩٤ دەستی پێکردووە لە کەناڵی ئێن بی سی پەخش کراوە تا ساڵی ٢٠٠٤ و لە دە وەرز پێکھاتووە، کۆرتێنی کۆکس و جێنیفەر ئەنیستن و لیزا کودرۆ و مات لیبلانک و ماسیۆ پێری و دەیڤد شویمەر ئەکتەرە سەرەکیەکانی زنجیرەکەن.
زنجیرەی ھاوڕێکان بە یەکێک لە باشترین زنجیرەکان دادەنرێت لە مێژودا، و ھەروەھا لە ڕیزبەندی ٢١ دیاریکرا لە ڕێنیشاندەری مەزنترین ٥٠ زنجیرەی مێژوو، لە لایەن گۆڤاری ئیمپایەریشەوە وەک حەوتەمین باشترین زنجیرەی مێژوو دیاریکرا، ھەروەھا ٦٨ خەڵاتی بەدەستھێناوە لەنێویشیاندا خەڵاتێکی گۆڵدن گڵۆب
پوختە
ڕەیچڵ گرین دوای ئەوەی لە ئاھەنگی ھاوسەرگیریەکەی ھەڵدێت سەردانی ھاوڕێ کۆنەکەی دەکات کە لە دواناوەندی پێکەوە بوون بە ناوی مۆنیکا گیلەر کە چێشتلێنەرەو پێکەوە دەبنە ھاوماڵ، ڕەیچڵ دەبێتە ھاوڕێی ھاوڕێکانی مۆنیکا کە پێکھاتون لە جۆیی تریبیانی ئەکتەر و چاندلەر بینگ کە پیشەکەی کەمێک ھاوشێوەی ژمێریارە و فیبی بوفای کە گۆرانیبێژ و مەساجکەرە ھەروەھا ڕۆس گیلەریش کە برای مۆنیکایە و تازە لە ھاوسەرەکەی جیابۆتەوە و مێژووناسە و لە مۆزەخانە کار دەکات
زنجیرەکە لە ساتە ڕۆمانتیک و کۆمیدیەکانی ئەم شەش ھاوڕێیە پێکدێت و کە لە ماوەی دە وەرزی زنجیرەکەدا ھەریەکێکیان زۆرجار دەکەونە خۆشەویستیەوە
کەسایەتییەکان
زنجیرەکە لە شەش کارەکتەری سەرەکی پێکھاتووە
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئەو زنجیرانەی خەڵاتی بافتایان وەرگرتووە پۆل:نمایشەکانی تۆڕی ئێن بی سی پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە پۆل:بەرنامەکانی تۆڕی ئێن بی سی
باکوو
باکوو یان باکۆ گەورەترین شار و پایتەختی وڵاتی ئازەربایجانە. ئەو شارە لە ڕۆژاوای ئەورووپا، و کەناری دەریای کاسپیەن ھەڵکەوتووە. لە ساڵی ٢٠٢٠دا ژمارەی دانیشتووانی شاری باکوو ٣،١٢٥،٠٠٠ کەس بووە و بە دەوروبەری دەگاتە ٥،١٠٥،٢٠٠ کەس، ھەروەھا پڕ لە دانیشتووترین شاری قەوقازە.
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ئازەربایجان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دەریای کاسپیەن پۆل:شارە بەندەرییەکانی ئازەربایجان پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئازەربایجان پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سەر ڕێگای ئاوریشم
گەشت بەناو کاتدا
گەشت بەناو کاتدا بریتیە لە بیرۆکەی جوڵە لە چەن خاڵێکی کاتدا، بەهەمان شێوەی جوڵە لەنێوان خاڵی بۆشاییدا لەلایەن شتێک یان کەسێکەوە، بۆ نمونە بە ئامێرێکی خەیاڵی کە پێی دەوترێت مەکینەی کات. گەشتکردن بەناو کاتدا بەگشتی لەناو فەلسەفە و چیرۆکی خەیاڵیدا بەباوی دەزانرێت، بەتایبەتی لە خەیاڵیی زانستیدا. بیرۆکەکە زیاتر لەلایەن وەڵز'ەوە کرا بەباو لە ١٨٩٥دا لە ڕۆمانی 'مەکینەی کات'دا.
سەرچاوەکان
پۆل:فیزیک
تویتەر
وێنۆک|ئەو پەڕەی کە [[جاک دۆرسی دامەزرێنەر بیرۆکەی تویتەری لەسەر دانا]] وێنۆک|نموونەیەک لە ناوەرۆکی تویتەر بەپێی لێکۆڵینەوەی پییەر ئانالیتیکس، دراوەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان نموونەی [[زلدراوە|زل دراوەن. {{legend|#٠٩٣|ھەواڵ(٣٫٦٪)}} {{legend|#90c|سپام(٣٫٨٪)}} {{legend|#f90|ڕیکلامی خۆ (٥٫٩٪)}} {{legend|#٩٣٣|قسەی بێ ئامانج (٤٠٫١٪)}} {{legend|#1e1edc|ئاخاوتن و وتووێژ(٣٧٫٦٪)}} {{legend|#٦٦٠|Pass-along value (8.7%)}}]] تویتەر کە لەئێستادا ناوەکەی گۆڕدراوە بۆ X  تۆڕێکی کۆمەڵایەتییە. لە ٢١ی ئازاری ٢٠٠٦ لەلایەن (جاک دۆرسی) دامەزرا، لە مانگی تەممووزی ٢٠٠٦ بڵاوکرایەوە و خرایە بەردەست. ئێستا یەکێکە لەو ١٠ ماڵپەڕانەی کە زۆرترین سەردانکەریان لە ھەموو جیھاندا ھەیە. کۆمپانیاکە دوو تەلاری ھەیە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە سانفرانسیسکۆ و نیویۆرک. دروستکردنی ھەژمار لە تویتەر لە ھەموو جیھان بەخۆڕایییە، و لە سەرتاسەری جیھاندا کراوەیە، واتا ھیچ وڵاتێک بەربەستی بۆ بەکارھێنانی دانەناوە. تویتەر لە ١٤ نیسانی ٢٠٢٢ لەلایەن ئیلۆن مەسک کڕدرا.
واتای تویتەر و تویت
تویتەر واتا کەسێک یان شتێک بجریوێنێت (جریوێنەر)، تویت واتا جریواندن.
چۆنییەتی کارکردنی تویتەر
ماڵپەڕێکی سادەیە خزمەت گوزاری کۆمەڵایەتی و کورتەپەیام یان بڵاوکراوەی کورت (مایکرۆبلۆگینگ) و SMS کورتە نامە و MMS دەخاتە بەردەست بەکارھێنەران. بەشێوەیەکی دیکە کار لەسەر کورت بڕی دەکات و توانای ١٤٠ پیت ھەیە کە لە یەک پەیامدا بەکاربێت.
دروستکردنی پەخشی ڕاستەوخۆ لە تویتەر
دەتوانین پەخشی ڕاستەوخۆ دروست بکەین بەھۆی ماڵپەڕی (تویت کام) کە بەھێزکراوە لەلایەن ماڵپەڕی (لایڤ ستریم).
زمانەکانی تویتەر
وەرگێڕاوە بۆ زیاد لە ٣٣ زمان و زمانی کوردیش ھەندێک لە وەرگێڕانی تەواو کردووە.
بەیداخەکانی (لۆگۆ)تویتەر
بەیداخە سەرەتایییەکانی تویتەر کەمێک پەیوەندی ھەبوو بە (لاری بێرد) یاریکەری یانەی (بۆستن سیڵتیکس) لە یانەکانی NBA لە ساڵی (١٩٧٨). بەڵام دواتر گۆڕا بۆ باڵندەی شینی شاخاوی (Mountain Bluebird). ١- بەیداخی یەکەم لە ١٥ی تەممووزی ٢٠٠٦ تا ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٠ وێنۆک|بەیداخی یەکەم وێنۆک|بەیداخی دووەم ٢- بەیداخی دووھەم لە ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٠ تا ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٢
ژمارە پێوانەیییەکانی تویتەر
لە کاتی مۆندیالدا لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠ یاری نێوان (یابان – کامیرۆن) پاش تۆمارکردنی گۆڵێکی یابانییەکان بەرامبەر کامیرۆن زۆرترین ڕێژەی تویتی تۆمار کرد کە (٢، ٩٤٠) تویت بوو تەنھا لە ماوەیی یەک چرکەدا. لەگەڵ تۆمارکردنی چەند ژمارەیەکی نوێ. نوێترینیان بەھۆیی ساڵی نوێی ٢٠١٣ بوو کە (٣٣، ٣٨٨) تویت کرا، لە چرکەیەکدا.
بەکارھێنانی تویتەر لە وڵاتاندا
- ئەمریکا زیادلە(١٠٧) ملیۆن.
٢- بەڕازیل زیادلە(٣٣)ملیۆن.
یۆرۆ
thumb|دراوەکانی یۆرۆ thumb|بانکی سەرەکی دراو لە شاری فڕانکفۆڕت لە ئەوڕووپا یۆرۆ (بەئینگلیزی :Euro) دراوێکە ١٧ ووڵاتی ئەوڕووپی کە ئەندامن لە یەکێتیی ئەورووپا لە ساڵی ١٩٩٩ بەکاری دەھێنن ، کە بنکەی سەرەکی بانقی یۆرۆ لە شاری فڕانفۆرتە لە ئەڵمانیا، دوو سیمبووڵی ھەیە کە دراوەکەی پێوە دەناسرێتەوە کە یەکەمیان (€) وە دووەمیان (EUR).
تویتەر
بەکارھێنانی تویتەر لە وڵاتاندا
٣- یابان زیادلە(٢٩)ملیۆن.
یۆرۆ
سەرچاوەکان
پۆل:دراوەکانی ئەورووپا پۆل:دراوەکانی ئاسیا پۆل:ھێماکانی یەکێتیی ئەورووپا پۆل:ئابوور لە ١٩٩٩ پۆل:ناساندنەکانی ١٩٩٩ پۆل:دراوەکانی ئەفریقا
تویتەر
بەکارھێنانی تویتەر لە وڵاتاندا
٤- بەریتانیا زیادلە(٢٣)ملیۆن.
٥- ئیندۆزنیسیا زیادلە(١٩)ملیۆن.
پێکھاتەی تویتەر تا ساڵی ٢٠١٠
٣٫٩٪ پێک دێت لە News (ھەواڵ).
٣٫٧٥٪ پێک دێت لە Spam (پەیامی نەخوازراو)
٥٫٨٦٪ پێک دێت لە Self-promotion (پەیامە چالاکەکان) زیاتر ڕیکلامەکان دەگرێتەوە.
٤٠٫٥٤٪ پێک دێت لە Pointless babble (پەیامی بێمانا و منجە منج).
٣٧٫٥٥٪ پێک دێت لە Conversational (ئاخافتن).
٨٫٧٠٪ پێک دێت لە Pass-along value (ھیچ وشەیەکمان نە دۆزییەوە بۆی یان نزیکی).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٦ لە کالیفۆرنیا پۆل:تویتەر پۆل:تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس پۆل:ئیلۆن مەسک
فله‌ته‌ر (سۆفتوێر)
وێنۆک|لۆگۆ فلوتەر کیتێکی په‌ره‌پێدانی نەرمامێری سەرچاوە کراوەیە کە لەلایەن كۆمپانيای گووگڵ دروستكراوە و پەرەی پێدراوە. بەكاردێت بۆ پەرەپێدانی ئەپڵیکەیشنێک کە لە سیستمە کارگێڕییەکانی ئەندرۆید، ئای ئۆ ئێس، ماک، لینویکس، مایکرۆسۆفت وینۆدۆز، گووگڵ فیوشا، وێب و هیتر کار دەکات. بۆ یەکەم جار لە ساڵی ٢٠١٥ باسكرا، دواتر لە ئایاری ٢٠١٧ بە فەرمی بڵاوكرایەوە.