cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
میا خەلیفە
ژیانی سەرەتایی
میا لە بەیرووت لەدایکبووە و لە ٢٠٠١دا لەگەڵ خێزانەکەی چوونەتە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بەھۆی ھەستانەوەی کۆنفلیکتی باشووری لوبنان. بە کاتۆلیکی گەورە کراوە و ماڵەوەیان بە «زۆر کۆنەخواز» وەسفدەکات، و ئێستا پەیڕەوەی کاتۆلیکی ناکات. لە قوتابخانەیەکی تایبەتی زمانی فەرەنسی لە بەیرووت خوێندوویەتی، و لەوێ فێری زمانی ئینگلیزی بووە. دوای ڕۆیشتن بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان، لە مۆنتگۆمری، مێریلەند ژیاوە و یاری لاکرۆسی کردووە لە قوتابخانەی ناوەندی. لە قوتابخانەی دواناوەندی باکووری ڕۆژاوا لە جێرمەنتاون، مێرلەند خوێندوویەتی. قسەی سەبارەت بەوە کردووە کە لە قوتابخانەدا مووبەکراوە بەھۆی ئەوەی «ڕەشپێستترین و سەیرترین کچی ئەوێ» بووە، لە دوای ھێرشەکانی ١١ی سێپتەمبەر. لە ئەکادیمیای سەربازیی ماسانوتن لە وودستۆک، ڤیرجینیا خوێندوویەتی، و دواتر لە زانکۆی تەکساسی ئێل پاسۆ بە بەکەلۆری لە مێژوودا دەرچووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی بەیرووت پۆل:خەڵکی عەرەب پۆل:خانمەکتەرە پۆرنۆگرافییە ئەمریکییەکان
پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خەڵکی لوبنانی
مێژووی ژاپۆن
وێنۆک|سامورای لە خێڵی چۆسیو، لە سەردەمی جەنگی بۆشین مێژووی ژاپۆن مێژووی دوورگەکانی ژاپۆن و خەڵکی ژاپۆن لەخۆ دەگرێت و مێژووی ئەم وڵاتە وەک دەوڵەتێکی نەتەوەیی لە سەردەمی پێش مێژووەوە تا مێژووی نوێ دەگرێتەوە. یەکەم ئاماژەی نووسراوی ناسراو بۆ ژاپۆن لە سەدەی یەکەمی زایینیدایە و لە کۆکردنەوەی دەقی چینی «بیست و چوار مێژوو» دەدۆزرێتەوە؛ بەڵام بەڵگەکان ئەوە دەردەخەن کە مرۆڤ لە کۆتایییەکانی سەردەمی بەردینی کۆنەوە لە دوورگەکانی ژاپۆن ژیاوە. تا کۆتاییی دوایین سەردەمی بەستەڵەک، ژاپۆن لە ڕێگەی وشکانییەوە بە کیشوەری ئەوراسیا بەسترابووەوە.
لە دەوروبەری سەدەی سێیەمی زایینییەوە، لەگەڵ سەردەمی کوفون (نزیکەی ٢٥٠ بۆ ٥٣٨ ز) قۆناغی پێش مێژووییی ژاپۆن کۆتایی دێت و سەردەمی مێژووی دێرینی ئەم خاکە دەست پێدەکات. ئەو کولتوورەی لەم قۆناغەدا دروست بووە، لەسەر بنەمای ئایینی شینتۆ دامەزراوە. لە سەردەمی ئاسوکا (٥٣٨ تا ٧١٠ ز) ڕێنووسی چینی بۆ نووسینی زمانی ژاپۆنی ھەڵبژێردرا و ئایینی بوودیزم لە ڕێگەی خاکی کۆریاوە ناسێندرا. ئەم ڕێوڕەسمە لە سەردەمی دواتردا لەلایەن ئیمپراتۆرەوە قبوڵ کرا، کە پێی دەوترێت سەردەمی نارا (٧١٠ بۆ ٧٩٤ ز) و بە فەرمانی ئەو، مەزارگەی بوودایی شایستەی وەک پەرستگای تۆدایجی دروست کرا.
سەردەمی ھێیان (٧٩٤ تا ١١٨٥ز) سەردەمی سەرھەڵدانی بنەماڵە بەھێزەکانی وەک بنەماڵەی فوجیوارا، کە بە کردەوە دەسەڵاتی سەربازی دەگرنە دەست و ئەمەش ھاوواتای کۆتاییھاتنی مێژووی کۆن و سەرەتای سەردەمی دەرەبەگایەتییە لە مێژووی ژاپۆندا. لەگەڵ سەرھەڵدانی شۆگنەکان لە سەردەمی کاماکورا (١١٨٥ بۆ ١٣٣٣ی زایینی)، دیکتاتۆری سەربازی کاماکورا دامەزرا. ھەر لەو ماوەیەدا مەغۆلەکان دووجار ھێرشیان کردە سەر ژاپۆن و ھەرجارەیان کەشتی و کەرەستەی سەربازییان لەدەست دا و بەھۆی زریانێکی توندەوە کە بە کامیکازێ ناسراوە شکستیان ھێنا. کەمێک دواتر و لە سەردەمی مرۆماچی (١٣٣٦ تا ١٥٧٣ز) و لە سەردەمی شەڕە ناوخۆیییەکان، کەشتییە پورتوگالییەکان ڕێگەی خۆیان بۆ کەنارەکانی ڕۆژاوای ژاپۆن دۆزییەوە و پەیوەندی لەگەڵ ئەورووپا دەستی پێکرد.
بە کۆتاییھاتنی شەڕ و داگیرکردنی حەوت ساڵەی ژاپۆن، ئەم وڵاتە چاکسازیی دیموکراسی بەرفراوان و بنیاتنانەوەی دامەزراوە ئابوورییەکانی بەدەست ھێنا. بە واژووکردنی پەیمانی ئاشتیی سانفرانسیسکۆ، ژاپۆن سەربەخۆییی خۆی وەرگرتەوە. لەم ماوەیەدا ژاپۆن گەشەیەکی خێرای بەخۆیەوە بینی و بوو بە ھێزێکی گەورەی ئابووری. لە سەردەمی ھێیسێی کەمی ڕێژەی سوود و زیادبوونی بەھێزی یەنی ژاپۆنی لە ئاڵوگۆڕی دراوی بیانیدا بووە ھۆی لێشاوی وەبەرھێنەرانی بیانی بۆ ئەم وڵاتە؛ بەڵام لە ساڵانی نەوەدەکاندا پشکەکانی ئەم وڵاتە دابەزی و بەناو ئابووری ژاپۆن کۆتایی ھات. لە ساڵانی دواتردا، فراوانبوونی پیشەسازییەکانی ھەناردەکردنی کۆریا و چین بەشێکی لە بازاڕە جیھانییەکانی ژاپۆن وەرگرت و ئەمڕۆش لە ھەڵسەنگاندنی ئەم ساڵانەدا، ھەندێکجار بە دەیەی لەدەستچوو ناودەبرێت؛ بەڵام ھێشتا ژاپۆن سێیەم گەورەترین ھێزی ئابوورییە لە جیھاندا و بەرھەمی ناوخۆیی زیاتر لە پێنج ترلیۆن و نیو دۆلارە.
سەرچاوەی گەلی ژاپۆن
ھیچ گریمانەیەکی سەلمێنراو سەبارەت بە بنەچەی گەلی ژاپۆن نییە. زۆربەی ئەو شتانەی لەسەر پێش مێژووی ژاپۆن نووسراون، تەنھا قسە و باسێکن کە لەسەر بنەمای شوێنەوارناسی و تایبەتمەندی ڕەگەزی و ئەفسانە دامەزراوە. ھاتنی کۆچبەران بۆ ژاپۆن دەتوانرێت بەسەر چوار قۆناغدا دابەش بکرێت:
سەردەمی بەردینی کۆن
وێنۆک|ئەم نەخشەیە پەیوەندی باکووری ژاپۆن لەگەڵ کیشوەری ئاسیا لە دوایین [[سەردەمی بەستەڵەک نیشان دەدات.]] وێنۆک|ڕزگاربووانی هۆزی ئاینۆ لە ساڵانی ١٨٦٠دا سەرەتای سەردەمی بەردی کۆنی ژاپۆن بە نێوان ١٠٠ ھەزار بۆ ٣٠ ھەزار ساڵ پێش زایین دادەنرێت؛ بەڵام لە نێو زانایاندا خاڵی دەستپێکی ٣٥ ھەزار پێش زایین لە ھەموو مێژوویەکی دیکە زیاتر لەسەری کۆکن. ھەر پێشبینییەکی بوونی مرۆڤ پێش ئەم ڕێکەوتە بە مشتومڕاوی دادەنرێت. یەکەم مرۆڤ کە چوونەتە ناو ژاپۆن، ڕاوچی-کۆکەرەوە بوون. کۆنترین ئێسکی مرۆڤ کە دۆزراوەتەوە ھی کچێکی تەمەن ھەشت ساڵانە لە ٣٢ ھەزار ساڵ لەمەوبەر و کۆنترین ئێسکی پێگەیشتووش ھی ١٨ ھەزار ساڵ لەمەوبەرە. ھەردوو نموونەکە لە ئۆکیناوا دۆزراونەتەوە.
ئێسکی فیل لە نزیکەی ١٧٠ شوێن لە باکوورەوە تا باشووری ژاپۆن دۆزراوەتەوە و لە ھەندێک شوێنی نزیکیشدا بەردی خراپەکاری مرۆڤ دۆزراوەتەوە. ئەم بەرھەمانە پێکەوە ژیانی مرۆڤ و فیل نیشان دەدەن. زۆربەی ئەو دەربڕینە بەردانەی کە لە سەردەمی بەردی کۆن و لە نێوان ٢٢ ھەزار بۆ ١٤ ھەزار ساڵ لەمەوبەرەوە بەدەست ھاتوون، لە شێوەی چەقۆدا بوون. گۆڕانی پلەی گەرمی زەوی دوای کۆتایی ھاتنی دوایین سەردەمی سەھۆڵبەندان بووە ھۆی لەناوچوونی فیل و ئاسکی موسەکانی ناومان. لە سەرەتای سەردەمی جۆمۆنەکاندا، ئاژەڵە ڕەشکە ئێرلەندییەکانیش لەناوچوون. دوای ئەوە لەبری ڕاوکردنی ئەو ئاژەڵە گەورانە، ڕاوکردنی ئاژەڵە بچووکتر و خێراترەکانی وەک ئاسک و بەرازی ژاپۆنی بووە جێی بایەخ. لە سەردەمی بەردی کۆندا، ڕاوکردنی ئاژەڵە گەورەکان بە فڕێدانی ڕم یان ڕمزی درێژ ئەنجام دەدرا، بەڵام لە سەردەمی جۆمۆندا ئەم کەرەستەی ڕاوکردن جێگەی تیر و کەوانیان دا و بڕینی بەرد بۆ خاڵی بەردی تیژ (بۆ بەکارھێنان لەسەر تیر) بووە شتێکی باو.
سەردەمی جۆمۆن
وێنۆک|گۆزەیەکی خواردن، لە سەردەمی ناوەڕاستی جۆمۆن (٣٠٠٠-٢٠٠٠ پێش زایین)|150px سەردەمی جومون لە نێوان ١٠٬٠٠٠–١٤٬٠٠٠ ساڵدایە (کاتی دەستپێکردن بەپێی سەرچاوەکان دەگۆڕێت) پێش زایین. تا ساڵی ٣٠٠ پێش زایین ناوبراوە. یەکەم نیشانەکانی شارستانێتی و شێوازە جێگیرەکانی ژیان لە کولتوری جۆمۆندا دەرکەوت کە بە شێوازی ژیانی نیمچە جێگیر و تایبەت بە سەردەمی مێزۆلیتیک و شارستانی نیۆلیسیک و ڕاوکردنی بەکۆمەڵ و نەبوونی ئاژەڵی ماڵی و کۆشکی سەرەتایی و کشتوکاڵی سەرەتایی تایبەتمەند بوو. ھەرچەندە سەرەتای کۆفەکردن ھەندێک جار دەگەڕێتەوە بۆ ناوچەی ڕووباری ناوەڕاست، بەڵام ھەندێک لە کۆنترین نموونەکانی کۆفەی کۆن کە لە ژیاندا ماون لە ژاپۆن دۆزراونەتەوە. کۆنترین نموونەی کۆفە لە ژاپۆن لە ساڵی ١٩٩٩ لە پارێزگای ئاوۆمۆری دۆزرایەوە کە تەمەنی نزیکەی ١٦٥٠٠ ساڵە. تا ساڵی ٢٠٠٩ی زایینی، پارچە کۆفەیەک لە ئەشکەوتێکدا لە چین دۆزرایەوە کە تەمەنی نزیکەی ٢٠ ھەزار-١٨ ھەزار ساڵ بوو، ئەم پارچەیە بە کۆنترین پارچە کۆفە دادەنرا لە جیھاندا.
سەردەمی یایۆی
وێنۆک|گۆزە لە سەردەمی یایۆی، سەدەی یەکەم-سێیەم، ئۆتا، [[تۆکیۆ، مۆزەخانەی نیشتمانی تۆکیۆ|175px]] سەردەمی یایۆی لە نزیکەی ٥٠٠ ساڵ پێش زایین تا ٣٠٠ی زایینی دەگرێتەوە. کشتوکاڵی چڕ و بەکارھێنانی کەرەستەی برۆنزی و ئاسن لە ژاپۆن لەم قۆناغەدا دەستی پێکرد؛ ھێشتا کولتوری گەلی جۆمۆن لە ناوچە جیاوازەکانی ژاپۆن پەرەی سەندبوو کاتێک سەردەمی نوێی یایۆی لە کیوشو دەستی پێکرد و ئەو دوو گرووپە بۆ ماوەیەک بەردەوام بوون لە ژیانی شان بە شانی یەکتر. یایۆی ناوەکەی لە ناوچەیەکی گەڕەکی تۆکیۆوە وەرگرتووە، کە شوێنەوارناسان بۆ یەکەمجار بەرھەمی مرۆڤ و شوێنەوارەکانی پەیوەست بەم سەردەمەیان ھەڵکەندووە. کارکردن بە ئامێرە ئاسنییەکان ھەر لە سەرەتاوە یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی ئەم کولتوورە بوو، کە بۆ خۆی دەرئەنجامی کۆچکردن بوو. لە کۆتایی سەردەمی یایۆیدا خەڵکێکی زۆر لە کۆریاوە کۆچیان کرد بۆ ژاپۆن و تەکنەلۆژیای کشتوکاڵی و شێوازی کاری کانزایان بەم دوورگەیە ناساند. چاندنی چڕ برنج لە کێڵگەی برنج و جۆرێکی نوێی کۆفە تایبەتمەندی سەردەمی یایۆیە. لەم ماوەیەدا بەرازیان بەخێو دەکرد و تا ڕادەیەکی کەمتر مریشک و کەروێشکیان بەخێو دەکرد. کولتوری یایۆی بە خێرایی بڵاوبووەوە بۆ ویشکانی ھۆنشۆ و لەگەڵ کولتوری ڕەسەنی جۆمۆن تێکەڵ بوو. سەرچاوەی کولتوری یایۆی بە تەواوی نازانرێت. لەم ساڵانەی دواییدا شوێنەوارناسانی زیاتر سەرقاڵی لێکۆڵینەوەی بەراوردکاریی کەلوپەلەکانی سەر بەم قۆناغە بوون لەگەڵ پاشماوەکانی سەرەتای شانشینی ھان لە چین و ئەنجامی لێکۆڵینەوەکانیان ئاماژەیان بە لێکچوونی کەلەسەر و ئەندامەکانی جەستەی گەلی یایۆ کردووە لەگەڵ خەڵکی جیانگو.
سەردەمی کوفون
وێنۆک|کۆفۆن (گۆڕستان)، سەدەی پێنجەم ئەم کۆفونە کە شێوەی کونە کلیلەکەیە پێی دەوترێت زینپۆکوین فۆن.|150px سەردەمی کوفون لە نزیکەی ٢٥٠ تا ٥٣٨ ز دەخەمڵێنێت. کوفون بە واتای ناشتنی تەپۆڵکە دێت و ھۆکاری ئەم ناوەش بوونی ناستنی تەپۆڵکەی گەورەیە کە لەو سەردەمەدا بەجێماوە. بەردی گۆڕەکان شێوەی جیاوازیان ھەبووە، سادەترینیان گۆڕی چوارگۆشە بووە و جیاوازترینیان شێوەی کونە-کلیلێک بووە. کۆفونەکان لە نێوان سەدەی ٣ و حەوتەمی زایینیدا بۆ ناشتنی مردووە چینە باڵادەستەکانی کۆمەڵگا دروستکراون. لە ماوەی سەدەی ٣ و چوارەمدا، ھۆزە کۆنەکە کە ئەمڕۆ پێی دەوترێت گەلی یاماتۆ، توانی وردە وردە باڵادەستی خۆی بەسەر ھۆزەکانی تردا چەسپێنێت و ببێت بە باپیرانی بنەماڵە پاشایەتییەکانی ژاپۆن.
سەردەمی نارا
سەردەمی نارا ساڵانی ٧١٠ تا ٧٩٤ی زایینی لەخۆدەگرێت. سەردەمی نارا لەو کاتەوە دەستی پێکرد کە ئیمپڕاتۆر گێنمێی پایتەختی خۆی کردە ھیجۆکیو کە ناوی کۆنی نارا بوو. ئەم قۆناغە ھاوکات بوو لەگەڵ بەھێزبوونی حکوومەتی ژاپۆن. ژاپۆن پەیوەندی دۆستانەی لەگەڵ نیمچەدوورگەی کۆریا شیللا ھەبوو، و هەروەها پەیوەندی فەرمی لەگەڵ ئیمپراتۆرییەتی چینیشدا ھەبوو. نارا لە ناوی شاری «چێنگان» (شیانی ئێستا) وەرگیراوە کە پایتەختی ئیمپراتۆرییەتی تانگ بووە لە چین. ژاپۆن ھەر بیست ساڵ جارێک نوێنەری سیاسی خۆی دەناردە دادگای تانگ. زۆرێک لە خوێندکارەکان بۆ فێربوون ڕەوانەی چین کران، دەروێشەکانی چینیش بۆ فێرکردنی ئایینی بوودیزم گەشتیان کرد بۆ ژاپۆن. لەم ماوەیەدا بەشێکی زۆری کۆمەڵگای ژاپۆن ھێشتا لە گوندەکاندا دەژیا و ھەڵوێستێکی کۆنەپەرستانەیان ھەبوو، زۆربەی خەڵکی گوندەکە پەیڕەویان لە ئایینی شینتۆ دەکرد و ڕۆحی سروشت و ڕۆحەکانی ڕابردوویان دەپەرست؛ بەڵام چینە باڵاکانی کۆمەڵگا خۆیان لەگەڵ ئایینی بوودیدا گونجاند و پایتەختەکە بوو بە ھێمای دامەزراندنی ئەرستۆکراسی ژاپۆنیی لەم قۆناغەدا. ئایینی بوودا لەلایەن ئیمپراتۆرەوە بە گەرمی وەرگیرا. ئیمپراتۆر و دەوروبەرەکەی پێیان وابوو کە ئایینی بوودا دامەزراوەکانی کۆمەڵگەی ژاپۆنی بەھێز دەکات. ئیمپراتۆر فەرمانی دروستکردنی پەرستگای تۆدایجی دا و ھانی بڵاوبوونەوەی ئەم ئایینەی دا. ھەرچەندە ئەم ھەوڵانە نەبووە ھۆی ئەوەی ئایینی بوودا ببێتە ئایینی فەرمی خەڵک، بەڵام پێگەی ئیمپراتۆر و بنەماڵەکەی لە نێو خەڵکدا بەرزکردەوە. ھەوڵە چڕەکان دەرباری ئیمپراتۆریی بۆ تۆمارکردن و بەڵگەنامەکردنی مێژوو بووە ھۆی دروستکردنی یەکەم بەرھەمی ئەدەبی ژاپۆن. بەرھەمە گرنگەکانی وەک "کۆجیکی و نیھۆنشوکی" لە سەردەمی نارادا نووسراون. ئەم بەرھەمانە سروشتێکی سیاسییان ھەبووە و ئامانجیان ڕەوایەتیدان بە باڵادەستی و پتەوکردنی بناغەی ئیمپراتۆرییەت بووە. وشەی شینتۆ (ڕێگای خوداوەندەکان) بۆ یەکەمجار لە کتێبی نیھۆن شوکیدا ھاتووە. ئەم دەستەواژەیە لەم کتێبەدا بۆ جیاکردنەوەی بیروباوەڕی نەریتی گەلی ژاپۆن بەکارھاتووە، لەگەڵ ئایینی بوودا (بوپو یان ڕێگای بوودا)، کۆنفۆشیۆسیزم و تائۆیزم.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ژاپۆن پۆل:سیاسەتی ژاپۆن پۆل:چاندی ژاپۆنی پۆل:نەتەوەی ژاپۆنی
ئیمپراتۆر تێنجی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن پۆل:خەڵکی سەردەمی ئاسوکا پۆل:فەرمانڕەواکانی ئاسیا لە سەدەی ٧ەم پۆل:لەدایکبووانی ٦٢٦ پۆل:مردووانی ٦٧٢ پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ٧ەم
شۆڕشی شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری
شۆڕشی شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری لە ساڵی ١٨٨٠ بە سەرکردایەتی شێخ عوبەیدوڵڵا نەهری دەستی پێکردووە. گوندی نەهری دەکەوێتە باشووری شەمزینان کە ١٦ کم لێیەوە دوورە، لە دوای ساڵانی ١٨٥٠ ئەم گوندە بووە ناوەندی نەریتی نەقشبەندی، بنەماڵەی شێخ عوبەیدوڵلا لە ڕوانگەی ئایینیەوە سەرکردایەتی خەڵکی ناوچەکەیان دەکرد. لە ساڵی ١٨٢٠ مەولانا خالیدی نەقشبەندی شێخ عوبەیدوڵڵای وەک خەلیفە داناوە. دوای ئەم ڕووداوە گوندی نەهری بوو بە یەکێک لە ناوەندە گرنگەکانی تەریقەتی نەقشبەندی لە کوردستان. زۆرێک لە قوتابخانەکانی کوردستان، وەک شێخەکانی مەنزیلە، شێخەکانی نۆرشین، مۆڵەتی خۆیان لە شێخەکانی نەهری وەرگرتووە.شێخ عوبەیدوڵڵا لە بنەماڵەیەکی وەها هاتووە کە کاریگەری لەسەر هەموو کوردستان هەیە. کوڕی سەید تەهای نەهرییە. شێخ عوبەیدوڵڵا لە شەڕی عوسمانیەکان و ڕووسەکان لە ساڵی ١٨٧٧ چووە بەرە. لەلایەن عوسمانییەکانەوە وەک فەرماندەی هەموو هێزەکانی هۆزە کوردەکان دەستنیشانکرا. لەم شەڕەدا خەڵکی کوردستان کاریگەرییەکی گەورەیان دروستکرد. دوای شەڕ شێخ عوبەیدوڵڵا دەگەڕێتەوە بۆ نەهری. لێرەوە دەست بە بانگەواز دەکات. زانست بڵاودەکاتەوە بۆ خەڵکی دەوروبەر، دوای لۆرد کورزۆن ئەم کۆبوونەوانە ٥٠٠ بۆ ١٠٠٠ کەس بەشدارییان تێدا دەکرد. دوای ئەوەی د.کۆکران کە لەو کاتەدا وەک میسیۆنێر لە ناوەڕاستی کوردستان کار دەکات، دەڵێت شێخ ئوبەیدەلا ئەدەبیاتی عەرەبی و فارسی بە باشی دەزانی، هەروەها فۆلکلۆری کوردیشی دەزانی.
ناوی ھونەری
ناوی هونەری بریتییە لە ناوێکی وەرگیراو کە دەوترێت بە کەسە بەناوبانگەکان وەک ئەکتەر و گۆرانبێژەکان کە خۆیان  هەڵی دەبژێرن بۆ خۆیان، یان لەگەڵ کاتدا پێیان دەوترێت لەلایەن سەرسام بووانیان یان ڕۆژنامە تایبەتەکانی ئەو بووارە.
۱. ناوی هونەرمەند ناوێی بڵاو یان بیانی یان قورس بێت لەسەر گوێگر.
۲. لە وانەیە هونەرمەند لە ژینگەیەکی پارێزراو هاتبێت، بۆیە کار کردنی لە بواری هونەردا لەوانەیە کەمێک شەرمەزار کەربێت بۆ خێزانەکەی، بۆیە لەوانەیە باشتر بیت ناوەکەی بگۆڕێت.
۳. لەوانەیە هونەرمەند بە هۆی درێژی ناوەکەی کورتی بکاتەوە، بۆ نموونە ناوی باوکی بسڕێتەوە و ناوی باپیری بهێڵێتەوە.
یوون سونگ-سیک
یوون سونگ-سیک (لەدایکبووی ١٩٧٠) دەرھێنەرێکی تەلەڤیزیۆنی و بەرھەمھێنەری فیلمی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:دەرھێنەرەکانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:بەرھەمھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
مۆزەخانەی سلاڤۆنیا
مۆزەخانەی سلاڤۆنیا گەورەترین مۆزەخانەی جۆری گشتییە لە کڕواتیا.
مۆزەخانەی سلاڤۆنیا لە ساڵی ١٨٧٧ لە ئۆسیک دامەزراوە. دەکەوێتە بینای شاری ماجیسترەیسی، کە لە ساڵی ١٧٠٢ بۆ ڤییەنا، لەلایەن حکوومەتی شارەکە و پۆلیس دروستکراوە.
گیریجا ئۆک
گیریجا ئۆک خانمەئەکتەرێکی ھیندییە کە زۆرترین ناسراوە بەھۆی ڕۆڵەکانی لە تارێ زەمین پار و شۆر ئین دە سیتی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
لۆکسمبۆرگ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
لۆکسمبۆرگ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ئاسلی ئەردۆغان
ئەسلی ئەردۆغان (؛ لە دایکبووی ٨ی ئازاری ١٩٦٧) چالاکوان، نووسەر و ڕۆماننووسێکی تورکە. دووەم ڕۆمانی خۆی بە زمانی ئینگلیزی نووسیوە. ئەو ھەشت کتێبی نووسیوە، کە وەرگێڕانیان بۆ بیست زمان بۆ کراوە. ئەو لە ساڵی ٢٠١٦، لە ستوونێک لە ڕۆژنامەی تورکی و پاڵپشتی کورد ئۆزگور گوندیم (Özgür Gündem) دەینووسی.
ئەسلی لە ساڵی ٢٠١٦ەوە لە ئەڵمانیا وەک پەنابەر دەژی، ئەمەش دوای ئەوەی ماوەیەک لەلایەن تورکیا دەستگیرکرا لەدوای ھەوڵی کودەتاکردن لە تورکیا، ئەو دەستگیرکرا بەھۆی ئەو ڕووداوە و تۆمەتی ھەبوونی پەیوەندی لەگەڵ پەکەکە. دوای ئازادکردنی لە زیندان، ڕاستەوخۆ تورکیای بەرەو ئەڵمانیا جێھێشت.
خوێندن
ئەسلی لە ساڵی ١٩٨٣، بەشی ئەندازیاری کۆمپیوتەری لە زانکۆی بغازیچی تەواوکرد. دواتر لە ساڵی ١٩٩٣، بڕواننامەی ماستەری لە فیزیا بەدەست ھێنا. پاشان لە شاری ڕیۆ دی ژانیۆرۆ لە بەڕازیل دەستی کرد بە توێژینەوە بۆ وەرگرتنی دکتۆرا، ھەموو ئەوانە بەر لە گەڕانەوەکەی ساڵی ١٩٩٦ی بوو بۆ تورکیا، کە ئەوکاتە بڕیاریدا ببێتە نووسەر و گشت کاتەکانی بۆ ئەو کارە بێت.
خەڵاتەکان
ئەسلی لە ماوەی ژیانیدا چەند جارێک خەڵات کراوە بەھۆی کارە ئەدەبییەکانی ھەروەھا کارەکانی وەک چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ. لە ساڵی ٢٠١٨، خەڵاتی سیمۆن دێ بۆڤوار پێدرا. لە ساڵی ٢٠١٦، خەڵاتی توخۆلسکی لە بواری وێژە پێدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ژنانی تورک پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:نووسەرانی ژنی تورک
شەڕی کەرکووک (٢٠١٧)
وێنۆک|ھێزە عێراقییەکان لەکاتی گرتنی [[کەرکووک لە دەروازەی شار و نزیکی پەیکەری پێشمەرگە]] شەڕی کەرکووک بریتییە لە گرتنەوەی پارێزگای کەرکووک لەلایەن سوپای عێراق لە دەست حکوومەتی ھەرێمی کوردستان. ھێرشەکە لە ڕۆژی ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ دەستی پێ کرد. کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی ئەمەی بە ھەنگاوێکی ئاسایی ناوبرد نە وەک ھێرشکردن. لە ھەندێک ناوچەدا پێشمەرگەی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان بەبێ شەڕکردن ھەڵھات.
لە پێش شەڕەکە
لە میانەی ھاتنی داعش بۆ عێراق شەڕێکی زۆر لە ناوچەکە بەردەوام بوو، بەشێک لە کەرکووک کەوتە دەست داعش بەڵام لەلایەن ھێزەکانی پێشمەرگەوە کۆنتڕۆڵکرانەوە بەمەش کەرکووک لەدوای ٢٠١٤ەوە کەوتە دەست حکوومەتی ھەرێمی کوردستان. دواتر لە ڕێفراندۆمی سەربەخۆییی باشووری کوردستان بە بەشداری کەرکووک و ناوچە دابڕێندراوەکان دەنگی جیابوونەوە سەرکەوت بۆ دەوڵەتی کوردی و جیابوونەوە لە عێراق. دواتر حکوومەتی عێراق کە دانی نەنا بەو ڕێفراندۆمە ئەوا داوای دووبارەدانەوەی ناوچە دابڕێندراوەکانی کردەوە لە ھەرێمی کوردستان ئەمەش لەڕێگای گرتنەوەی کەرکووک دەستی پێ کرد.
تاقیگەی دێکستەر
وێنۆک تاقیگەی دەکستەر زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئەنیمەیشنی ئەمریکییە لە لایەن گێندی تارتاکۆفسکی بۆ کارتوون نێتوۆرک دروست کراوە.
شەڕی کەرکووک (٢٠١٧)
سەرچاوەکان
پۆل:کەرکووک پۆل:٢٠١٧ لە باشووری کوردستان
تاقیگەی دێکستەر
بەستەرە دەرکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی ئەمریکی ساڵی ٢٠٠٠ پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییە زانستییە کۆمیکییەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:کۆتا زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ٢٠٠٣ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییە زانستییە کۆمیکییە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییە زانستییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان دەربارەی منداڵ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی خێزان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی خوشک و براکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنەکانی ڕۆژاوا کە کاریگەری ئەنیمێیان لەسەرە پۆل:کارتۆنەکانی ستۆدیۆی کارتۆن پۆل:پڕۆگرامە ڕەسەنەکانی کارتۆن نێتۆرک پۆل:تاقیگەی دێکستەر پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی قوتابخانە سەرەتاییەکان پۆل:تاقیگە خەیاڵییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی بلیمەتەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان لەلایەن ستۆدیۆکانی کارتۆن نێتوۆرک پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ھانا باربێرا پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ستۆدیۆکانی ڕەف درافت پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان کە لەلایەن جێندی تارتاکۆڤسکی دروستکراون
ئیمپراتۆر کۆبون
ئیمپراتۆر کۆبون (弘文天皇, کۆبون تێنۆ، لەدایکبووی ٦٤٨ تا ٢١ی ئابی ٦٧٢) ٣٩مین ئمیپراتۆری ژاپۆن بوو، سەردەمی فەرمانڕەوایەتییەکەی لە ٦٧١ تا ٦٧٢ بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن پۆل:خەڵکی سەردەمی ئاسوکا پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ٧ەم پۆل:مردووانی ٦٧٢ پۆل:فەرمانڕەواکانی ئاسیا لە سەدەی ٧ەم پۆل:فەرمانڕەوا لابراوەکان
لێکدانی ماتریکس
چەپ|وێنۆک وێنۆک|چەپ لە بیرکاریدا، لێکدانی ماتریکس یان لێکدانی ڕیزکراوەکان بە کرداری لێکدانی سکالێر یان ژمارەیەک لە ماترێکسێک یان لێکدانی دوو ماتریکس دەوترێت. لێکدانی دوو ماتریکس، ماتریکسێکی تری لێ پەیدا دەبێت، پێی دەوترێت ئەنجامی لێکدانی دوو ماتریکسەکە. کاتێک دەتوانیت دوو ماتریکس لێک بدەیت کە ژمارەی ستوونەکانی ماتریکسی یەکەم یەکسان بێت بە ژمارەی ڕیزەکانی ماتریکسی دووھەم. ئەگەر
A
ماتریکسێک لە جۆری
n × m
و
B
m × p
بێت، ئەنجامی لێکدانی دوو ماتریکسی
، ماتریکسێکە لە جۆری
n × p
. بە زمانی بیرکاری بۆ و لە مەیدانی F، ، دانەکانی ماتریکسی AB بریتین لە:
لێرەدا i و j ژمارەی سروشتی و و.
لێکدانی سکالێر لە ماتریکس
لێکدانی سکالێری r لە ماتریکسی A بەم شێوە پێناسە دەکرێت:
سەرچاوەکان
پۆل:جەبری ھێڵی پۆل:ماتریکسەکان پۆل:لێکدان
لیڤ و مادی
لیڤ و مادی، هەروەها ناسراوە بە لیڤ و مادی: کالی ستایل بۆ وەرزی چوارەم کە واتای شێوازی کالیفۆڕنیایە، درامایەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی کۆمیدیە کە دروستکراوە لەلایەن جۆن بێک و ڕۆن هاڕی کە بەخش کرا لە کەناڵی دیزنی لە ٧ی ١٩ی ٢٠١٣دە بۆ ئازاری ٢٤ی ٢٠١٧، ئەستێرەکانی دراماکە دۆڤ کامیرۆن، جۆی براگ، تێنزن نۆرگەی، کالی ڕۆچە، بینجامین کینگ، و. لاورێن و لیندسی
تایبەتی ئەن درامیە ئەوەیە کە دۆڤ کامیرۆن دوو ڕۆڵ دەبینێت، دانیەکیان لیڤە، ئەکتەرێکە کە دەگەڕێتەوە بۆ ماڵ دوای ئەوەی بەژداری درامایەکی بەناوبانگی کردووە دوای ٤ ساڵ، و دانەکەی تر مادییە، دووانەکەی لیڤ کە بەڵگە فلیمێک هەیە کە ڕونیدەکاتەوە کە چۆن دۆڤ ڕۆڵی دوانە دەبینێت بۆ بینەران بۆ هەر ئەڵقەیەک
چیرۆک
لیڤ روونی و گەڕاوەتەوە بۆ شوێنی لەدایکبوونی خۆی لە ستیڤن پۆینت لە ویلایەتی ویسکۆنسێن، دوای ئەوەی ماوەی چوار ساڵ لە هۆلیوود تەواو دەکات، وێنەگرتنی زنجیرەیەکی تەلەفزیۆنی بەناوبانگی بە ناوی بەرزتر گۆرانی بڵێ! خوشکە دووانەکەی کە هاوشێوەیەتی، مادی، کە حەزی لە  وەرزشە و زۆر حەزی لە تۆپی باسکەیە، بە ڕووخۆشیەکی زۆرەوە پێشوازی لە لیڤ دەکات بۆ ماڵەوە. دوو برا بچووکەکەی: جۆوی، هەرزەکارێکی نائاسایی کە ساڵێک لە دووانەکان بچووکترە، پارکەر، زیرەکو و کەسایەتییەکی خراپەکارە و بچووکترین منداڵی خێزانی ڕوونیە. دایک و باوکیان کارێن کە توێژەری کۆمەڵایەتی ئامادەییە و جێگری بەڕێوەبەری ئامادەییە، و پیتەر، ڕاهێنەری تیپی باسکەیە لە ئامادەییەکەی مادی کە دواتر پۆستێک وەک ڕاهێنەری تیپێکی کۆلێژ لە شاری بیلۆیت لە ویلایەتی ویسکۆنسێن وەرئەگرێت. زنجیرەکە باس لە لیڤ دەکات لەگەڵ ژیانی ئاسایی خێزانی خۆیدا  دوای ئەوەی کاری سەرکەوتووانەی کردووە لە هۆلیوود. زۆربەی بۆنە و ئاهەنگەکان لە شوێنی نیشتەجێبوونی ڕوونه یان لە قوتابخانەی ئامادەیی ڕیجهوود ئەنجام دەدرێن. لە کۆتایی وەرزی سێیەمدا ماڵی ڕوونیەکان دەڕوخێت و مادی لە کۆلێژێک لە لۆس ئەنجلەس لە کالیفۆرنیا ناوی خۆی تۆمار دەکات. ئەمەش وا لە ڕوونیەکان دەکات، جگە لە پیت کە لە ویلایەتی ویسکۆنسێن دەمێنێتەوە بۆ بەردەوامبوون لە کاری ڕاهێنەرایەتی، ڕوو لە مالیبو لە ویلایەتی کالیفۆرنیا دەکەن، بۆ ئەوەی لەگەڵ خوشکە بچووکەکەی کارێن، دێنا و کچەکەی، روبی، نیشتەجێ بن، کە وەرزی چوارەمی زنجیرەکە تێیدا بەڕێوەدەچێت ڕوودەدات.
بەرهەمهێنان
لیڤ و مادی لە نیسانی ٢٠١٣ دەستیان بە بەرهەمهێنانی کرد، کە زنجیرەکە لەلایەن جۆن دی بێک و ڕۆن هارت دروستکراوە، کە هەردووکیان وەک بەرهەمهێنەری جێبەجێکار شانبەشانی ئەندی فیکمانیش کاردەکەن. بێک و هارت تیمێکی بەرهەمهێنەری نووسینن کە کریدتەکانیان بریتین لە بەپێی جیم، هێی ئارنۆڵد!، و بیشڵەقێنە. لە بنەڕەتدا ئەو جووتە سیناریۆی پڕۆژەیەکیان بە ناوی بیتسەکان و پیسەکان کڕیبوو کە خێزانێکی تێکەڵاوی هاوشێوەی زنجیرەکانی وەک دەستەکەی برادی و هەنگا و بەهەنگاو لەخۆدەگرت. کە زنجیرەکە لە ژێر کۆمپانیایەکی هاوبەشی کۆمپانیای بەرهەمهێنانی بێژ و هاڕت و بەرهەمهێنانی ئووپس دۆنەتەکان و ئەمە بەرهەمهێنانێکی پێکەنیناویە بەرهەم هێنراوە.
لە ١٣ی نیسانی ٢٠١٤ ، کەناڵی دیزنی لیڤ و مادی نوێ کردەوە بۆ وەرزی دووەمی ١٣ ئەڵقەی کە بڕیار بوو لە پاییزی ٢٠١٤ بۆ یەکەمجار نمایش بکرێت. دواتر وەرزی دووەم فراوانکرا بۆ ٢٤ ئەڵقە. وەرزی دووەم لە ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٤ بۆ یەکەمجار نمایشکرا، زنجیرەکە بۆ وەرزی سێیەم لەلایەن کەناڵی دیزنی لە ٣ی نیسانی ٢٠١٥ نوێکرایەوە، وەرزی سێیەم لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ بۆ یەکەمجار نمایشکرا ، لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ ئەکتەری بەناوبانگی جیهانی دۆڤ کامیرۆن ڕایگەیاند کە کەناڵی دیزنی بۆ وەرزی چوارەم لیڤ و مادی هەڵدەگرت. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٦، ڕۆن هارت هاوبەشی دروستکەری زنجیرەکە لە تویتەر ڕایگەیاند کە وەرزی چوارەم لە پاییزی ٢٠١٦دا بۆ یەکەمجار نمایش دەکرێت ، لە ١ی تەمموزی ٢٠١٦، دۆڤ کامیرۆن ڕایگەیاند کە ئەڵقەی کۆتایی زنجیرەکەیان وێنەگرتووە. لە ١٩ی ئابی ٢٠١٦ لەلایەن دروستکەرانی زنجیرەکە، جۆن دی بێک و ڕۆن هارت ڕاگەیەندرا کە وەرزی کۆتایی ناوی لیڤ و مادی: شێوازی کالیفۆڕنیا دەبێت. هەروەها ڕایانگەیاندووە کە وەرزی چوارەم و کۆتایی لە ٢٣ی ئەیلولی ٢٠١٦ بۆ یەکەمجار نمایش دەکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا
وێنۆک|ئەڤەتار:دوایین ملپێچکەری ھەوا، ھەروەھا ناسراوە بە ئەڤەتار: ئەفسانەی ئانگ ئەڤەتار: دوایین ملپێچکەری ھەوا ھەروەھا ناسراویشە وەک ئەڤەتار: ئەفسانەی ئانگ زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمەیشنی ئەمریکییە. لەسەر نیکلۆدیۆن نمایش کرا و بۆ ماوەی سێ وەرز بەردەوام بوو، زنجیرەکە لەلایەن مایکڵ دانتی دیمارتینۆ و برایان کۆنیتزکۆ دروست کراوە و نووسەری سەرەکی زنجیرەکە ئارۆن ئیھاسز بووە. زنجیرەکە دەربارەی جیھانێکە کە خەڵک دەتوانن کۆنترۆڵ بکەن، یەکێک لە چوار ماددەکە: ئاو، زەوی، ئاگر، یان ھەوا. کارەکتەری سەرەکی ناوی ئانگە پێی دەوترێت ئاڤاتار، ئەمە مانای ئەوەیە کە دەتوانێت ھەرچوار ماددەکە کۆنترۆڵ بکات. لە زنجیرەکەدا، ئانگ و ھاوڕێکانی کاتارا و سۆکا و دواتریش تۆف دەبێت جیھان ڕزگار بکەن بە بەزاندنی فرین لۆرد ئۆزای کە فەرمانڕەوای گەلی ئاگرە. ئانگ و ھاوڕێکانی دەیانەوێت کۆتایی بە شەڕێک بێنن لە نێوان گەلی ئاگر و نەتەوەکانی دیکە کە سەد ساڵە بەردەوام بووە. لەھەمان کاتدا زوکۆ کە پێشتر شازادەی نەتەوەی ئاگر بوو ھەوڵدەدات ئانگ بگرێت و بیبەزێنێت. نمایشەکە لەسەر بنەمای بەشە جیاوازەکانی کلتوری ئاسیایە. ئەو جووڵانەی کارەکتەرەکان دەیکەن کاتێک دەچەمێنەوە لەسەر ستایلی جیاوازی ھونەری جەنگی وەک (کۆنگ فو و تایچییە)، و شێوازی ھونەری نمایشەکە لە ستایلی ئەنیمەیشنی ژاپۆنی دەچێت. «ئەڤەتار: دوایین ملپێچکەری ھەوا» ڕێژەی بەرزی وەرگرت کاتێک کە بڵاو بووەوە واتە خەڵکێکی زۆر سەیریان دەکرد. بەرزترین ڕەیتینگی ٥٫٦ ملیۆن کەس سەیریان دەکرد نمایشەکە بۆ تەمەنی ٦ بۆ ١١ ساڵان کرا، بەڵام تەنانەت ئەو کەسانەی ٦ بۆ ١١ نەبوون سەیریان دەکرد و حەزیان لێ بوو. ڕەخنەگرانیش حەزیان لە زنجیرەکەیە، پێیان وایە کارەکتەرەکانی، ھونەر، مۆسیقا، نووسینەکانی ھەموویان زۆر باشن. جگە لەوەش ئاڤاتار: دوایین ملپێچکەری ھەوا باسی ئەو شتە قورسانە دەکات کە نمایشەکانی منداڵان زۆر جار باسی ناکەن، وەک ئەمانە شەڕ، جینۆساید، ئیمپریالیزم، ئازادیی ھەڵبژاردن لەخۆدەگرێت. بەرنامەکە چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە، پێنج خەڵاتی ئانی، خەڵاتی جێنسیس، خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم، خەڵاتی ھەڵبژاردنی منداڵان، خەڵاتی پیبۆدی بەدەستھێناوە. زۆر کەس پێیان وایە ئەم زنجیرەیە یەکێکە لە باشترین زنجیرە ئەنیمەیشنەکان بۆ ھەموو کات. لە چوارچێوەی ئەو شتانەی کە پەیوەندییان بە ئاڤاتار: دوایین ملپێچکەری ھەوا و ھەیە، یەکێک لەمانە زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی پاشکۆیییە بەناوی ئەفسانەی کۆرا، کە باسی ٧٠ ساڵ دوای ڕووداوەکانی یەکەم نمایش دەکات کە چی ڕوودەدات. ئەفسانەی کۆرا لە ٢٠١٢ نمایش کرا و لە ٢٠١٤ کۆتایی ھات. ھەروەھا دوو ڕۆمانی پێشوەختە ھەن، فیلمێکی زیندوو ئاکشن، و زنجیرەیەکی کۆمیک، لە مانگی حەوتی ٢٠١٨ تەواوکەری زنجیرەکە لە بلو-ڕەی بڵاوکرایەوە. ئەمە بۆ ئاھەنگێڕانی یادی دە ساڵەی کۆتایی ھاتنی زنجیرەکە بوو. زنجیرەکە لە مانگی ئایاری ٢٠٢٠ لە تۆڕی نێتفلێکس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و کەنەدا بڵاوکرایەوە. ھەروەھا لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٠ لە پاراماونت پڵەس و لە Amazon Prime Video لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ بڵاوکرایەوە. ڤێرژنێکی ڵایڤ ئەکشن لە ئێستادا لەلایەن نێتفلیکسەوە دروست دەکرێت.
کەسایەتییەکان
وێنۆک|نەخشەی ھەر چوار نەتەوەکە: [[ئاو، ئاگر، خاک، ھەوا]]
سەرچاوەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی پۆل:ئەو بەرنامانەی خەڵاتی ئێمیان وەرگرتووە پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە خەڵاتی پیبۆدییان وەرگرتووە پۆل:زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی ئەمریکی ساڵی ٢٠٠٠ پۆل:بەرنامەی ڕەسەنی نیکلۆدیۆن لە دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:یەکەم دەرکەوتنی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٥ پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی ئەمریکا کە لە ساڵی ٢٠٠٨ کۆتایی دێت پۆل:ئاڤاتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا پۆل:بکوژ لە چیرۆکە خەیاڵیەکاندا پۆل:دووبارە دەرکەوتنەوە لە تەلەڤیزیۆن پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆیییەکان گونجاندووە پۆل:بکوژ لە چیرۆکە خەیاڵییەکاندا پۆل:زانستی ئەفسانەکان لە کلتورە گەلییەکاندا پۆل:ئەو بەرنامانەی خەڵاتی ئێمییان وەرگرتووە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنەکانی ڕۆژاوا کە کاریگەری ئەنیمێیان لەسەرە پۆل:ئەنیمەیشنییە ڕۆژاواییەکان کە کاریگەری ئەنیمێیان لەسەرە پۆل:بەرنامە ڕەسەنەکانی نیکلۆدیۆن لە دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:یەکەم دەرکەوتنی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ٢٠٠٥ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٨ کۆتاییان پێ ھاتووە
مام عەلی
مام عەلی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مام عەلی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خێوبیان و لە باشوور لەگەڵ گوندی دووپان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ماخوبزنان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مەمکان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
میونگ سێ-بین
میونگ سێ-بین (لەدایکبووی ١٠ی نیسانی ١٩٧٥) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە دەرچووی زانکۆی ژنانی دۆنگدوکە،
سەرچاوەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن) پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی ژنانی دۆنگدوک پۆل:خانمەکتەرانی سێئول پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی بیستەم پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
زانکۆی سەڵاحەدین کۆلێژی پەروەردەی بنەرەت
بەشەکان
کۆلێژی پەروەردەی بنەرەتی زانکۆی سەلاحەدین لە چەند بەشێک پێک دێت ھەریەکە لەو بەشانە پەیوەندی بە پسپۆریەکی تایبەتیەوە ھەیە لە بوارە جیاوازەکان لەسالی خوێندنی (٢٠٠١-٢٠٠٢) بەشی ماتماتیک و کۆمەلایەتی و ئینگلیزی کراوە، لەسالی خوێندنی ( ٢٠٠٣-٢٠٠٤) بەشی زانستی گشتی و کوردی کراوە وەلە سالی خوێندنی (٢٠٠٨-٢٠٠٩) بەشی باخچەی ساوایان کراوە .ھەروەھا لەساڵی خوێندنی٢٠١٢-٢٠١٣ خوێندنی ئێواران کرایەوە بۆ مامۆستایانی وەزارەتی پەروەردە بە مەبەستی پەرەپێدان و بەرزکردنەوەی تواناکانیان لە بوارەکانی پسپۆری خۆیان
زمانی کوردی
زمانی عەرەبی
زمانی ئینگلیزی
ماتماتیک
باخچەی مندالان
زانستە گشتیەکان
دید و ئامانجەکانی کۆلێژ
پێشەنگ بوون لە وانەوتنەوە و توێژینەوەی زانستی و خزمەتکردنی کۆمەلگە بۆ ئەوەی کۆلیژەکەمان ببێتە (قوتابخانەی ھەمووان) لەسەر ئاستی نیشتیمانی و بگات بە ئاستی کۆلیژەکانی تری پەروەردەی بنەرەتی لەسەر ئاستی ناوخۆیی و دەرەوەدا. ئامادەکردنی نەوەی نوێ ھۆشیار لە رووی زانستی و پەروەردەیی و مەعریفی کە خزمەتی کۆمەلگا بکات بە دابینکردن و توانای پاڵپشتیکار و زیاتر بۆ پرۆسەی وانەوتنەوە.
کۆلێژی پەروەردەی بنەرەتی کاردەکات بۆ:
١- پەرەپێدانی زانیاری پەروەردەیی و پراکتیزەکردنیان بەوەی پەیوەندی بە مامۆستا و قوتابیان ھەیە.
٢- بەشداریکردن لە گەشەسەندنی گشتگیر لە کۆمەلگای کوردستانی.
٣- پڕکردنەوەی پێداویستیەکانی کۆمەلگای ھاوچەرخ لە رووی پەروەردە و فێرکردن لە قۆناغی بنەرەتی لە رێگەی پێگەیاندنی مامۆستایانی مەشقپێکراو و خاوەن تایبەتمەندی مامۆستای سەرکەوتوو.
سەرچاوەکان
http://colleges.su.edu.krd/basiceducation/
https://su.edu.krd/ku
راگری کۆلێژ
پۆل:زانکۆکانی کوردستان پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆلێژەکانی زانکۆی سەلاحەدین
مێژووی ئێران لە دوای ئیسلام
وێنۆک دوای دامەزرانی ئیسلام لە خاکی ئێراندا، کە لە ئەنجامی سەرکەوتنی عەرەبە موسڵمانەکان بەسەر ساسانییەکان و داگیرکردنی ئێران لەلایەن ئەوانەوە ڕوویدا، گۆڕانکاری زۆر لە بواری کۆمەڵایەتی، ئایینی و سیاسی ئێراندا ڕوویدا. بۆ یەکەمجار دوای سەرھەڵدانی ئیسلام، بنەماڵەی تاھیرییەکان میرنشینی ئیستیلەفیان لە ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی ئێران وەک خوراسان پێکھێنا و سەفارییەکان بۆ یەکەمجار لەبری زمانی عەرەبی زمانی فارسییان بەکارھێنا. لە سەردەمی سامانییەکان (٩٩٩–٨١٩ز)، ڕێنووسی فارسی مۆدێرن لە ڕێنووسی پەھلەویی ساسانییەوە دروست بووە و ئەلفوبێی عەرەبی بووەتە جێی بایەخی زمانی فارسی. پاش داگیرکردنی شیراز و دامەزراندنی حکوومەتەکەیان، فەرمانڕەواکانی ئەلبویە دەوڵەتی بوەیھی (١٠٥٥–٩٤٥ز) چوونە بەغدا و داگیریان کرد و نووسینگەی خەلافەتیان کردە کەرەستەی خۆیان و دەسەڵاتی ڕاستەقینەی خۆیان گرتە دەست. غەزنەوییەکان (١١٨٦–٩٧٧ز) خۆیان وەک غازی یان جەنگاوەری موسڵمان پیشان دەدا و خاکەکانی وەک ھیندستان داگیر دەکەن.
سەلجوقەکان (١٠٣٨–١١٩٤ز) بە سەرکەوتن بەسەر غەزنەوییەکان حکوومەتەکەیان دامەزراند و ھەموو ئێرانیان خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیان و بە ھاوکاری وەزیر و زانایانی گەورەی ئێران دەسەڵاتی خۆیان دامەزراند، بەڵام دواجار لەلایەن خورێزم شاەکانەوە لەناوچوون. لە سەردەمی خوارەزمشاھییەکان (١٠٧٧–١٢٣١ز) لەشکرکێشی مەغۆلەکان بۆ سەر ئێران دەستی پێکرد. دەرئەنجامی ئەم لەشکرکێشییە، لەناوچوونی حکوومەتی خورازمشا و تاڵانکردنی شارەکان و کۆمەڵکوژیی خەڵکی ئێران بوو، کە ھاوکات لەگەڵ لەناوچوونی ئابووری و کشتوکاڵی ئێران بوو. مەغۆلەکان بە خێرایی خاکی ئێرانیان گرت و خەلافەتی ئیسلامیان لەناوبرد لەکاتی ڕێپێوان بۆ بەغدا و کوشتنی خەلیفەی عەباسی (١٢٢٨ز). دوای مەغۆلەکان، تیموریدەکان (١٩٩١–١٥٠٦ز) ھێرشیان کردە سەر ئێران و جارێکی دیکە خاکی ئێرانیان کردە مەیدانی فەتح و تاڵان. لە سەردەمی سەفەوییەوە (١٧٣٢–١٥٠١ز) شیعەیزم وەک ئایینی فەرمی ئێران ناسێندرا. ئایینی شیعە بە تایبەتمەندییە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانییەوە بووە ھۆی یەکڕیزی و سەربەخۆیی ئێران و ناسنامەی نەتەوەیی خۆی لە بەرامبەر ھێرش و گورزە کوشندەکانی دەوڵەتی عوسمانیدا پاراست و ئێرانیش جارێکی دیکە توانی وەک زلھێزێکی گەورەی سیاسی و ئایینی سەرھەڵبدات.لە سەردەمی شا عەباسی مەزندا شاری ئیسفەھان وەک پایتەختی ئێران ھەڵبژێردرا و گەیشتە لووتکەی گەورەیی و شکۆمەندی، بەجۆرێک کە زۆرێک لە شوێنەوارەکانی ئەو سەردەمە تا ئێستا ماونەتەوە. سەفەوییەکان لە ئەنجامی لەشکرکێشی ئەفغانییەکان و گرتنی ئیسفەھان لەناوچوون. نادرشا ئەفشار شکستی بە ئەفغانییەکان ھێنا و بنەماڵەی ئەفشاری دامەزراند لەکاتێکدا زاڵ بوو بەسەر ھەموو ئێراندا (١٧٣٤ز). دوای ئەفشارییەکان زەندییەکان (١٧٥٠–١٧٩٦ز) پشتیان بە دەسەڵاتی خۆیان بەست و لە ماوەی حوکمڕانیاندا شیراز وەک پایتەخت ھەڵبژێردرا و بوو بە شارێکی شایستە و گەورە.
لە سەردەمی قاجارەکاندا (١٧٧٩–١٩٢٤ز) کاریگەریی زلھێزە کۆلۆنیالیستەکانی وەک ئینگلتەرا و ڕووسیای تزاری لە ئێران پەرەی سەند و بە سەپاندنی پەیماننامەی وەک تورکمانچای و گۆلستان و پەیمانی پاریس بەسەر حکوومەتی ئێراندا، ئەم زلھێزانە بەرفراوانیان زەوت کرد خاکەکانی ئازەربایجان و جۆرجیا و ئەرمینیا و خوراسان. ئێرانیان جیاکردەوە. دەرئەنجامی ئەم پێشھاتانەش ڕوودانی بزووتنەوەکانی وەک ڕاپەڕینی تووتن، دەستوورگەری، بزووتنەوەی جەنگەڵ, و ڕاپەڕینی محەممەد خەیابانی بوو لە ئێران. لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٢٥ ئیمپراتۆرییەتی پەھلەوی لەلایەن ڕەزا شا دامەزرا. ئەم قۆناغە لەگەڵ چاکسازیی بەرفراوان و دروستکردنی ژێرخانی نوێ بۆ ئێران بوو. سەردەمی چاکسازییەکانی محەممەد ڕەزا پەھلەوی بەردەوام بوو و ئێران شایەتی گەشەسەندنی خێرای ئابووری بوو؛ لەو ماوەیەدا پیشەسازی نەوتی ئێران بە نیشتمانی کرا. پاشان ناڕازیبوونەکان زیاتر بوون تا شۆڕشی ساڵی ١٩٧٨ بە سەرۆکایەتی ڕوحوڵڵا خومەینی ئەم وڵاتە لە ژێر سیستەمی کۆماری ئیسلامیدا بەڕێوەدەبرا. لە ساڵی ١٩٨٠ تا ١٩٨٨ ئەم وڵاتە لە شەڕێکی بەرفراوان لەگەڵ عێراق بەشدار بوو. دوای شەڕی عێراق، چەقبەستوویی ئابووری، دواکەوتوویی لە ھەموو بوارەکاندا، دابەزینی بەھای دراوی نیشتمانی، ھەڵاوسانی بەرز و زیادبوونی گەندەڵی و دزی.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ئێران
سترۆمای
پۆڵ ڤان ھاڤەر ( یان )، لەدایکبووی ١٢ی ئازاری ١٩٨٥، ناسراو بە سترۆمای، مۆسیقاژەن، راپەر و ئاوازدانەری بەلجیکییە. لە ژانەری ھیپ ھۆپ و میوزیکی کارەبایی کاردەکات. سترۆمای بە شێوەیەکی دیار ناسرا لەنێو خەڵکدا بە گۆرانییەکەی "Alors on danse" (بۆیە سەما دەکەین) لە ئەلبوومی "Cheese" (پەنیر)، کە بووە گۆرانی ژمارە یەک لە چەندین وڵاتانی ئەوڕووپا. لە ساڵی ٢٠١٣، ئەلبوومی دووەمی "Racine carrée" (ڕەگی دووجا)، سەرکەوتنێگی گەورەی بازرگانی بوو کە زیاتر لە دوو میلیۆن کۆپی فرۆشرا لە فەرەنسا بەتەنیا و شەش سەد ھەزار یەکەی تر فرۆشران لە شوێنانی تر. سترۆمای زیاتر لە ٨٫٥ میلیۆن ریکۆردی فرۆشتووە لە سەرانسەری جیھاندا. میوزیکەکەی بەشێوەیەکی سەرەکی بە زمانی فەرەنسی دەگووترێت.
ژیانی سەرەتایی
پۆڵ ڤان ھەڤەر لە شاری برووسێلسی بەلجیکا لەدایکبووە و گەورەبوو لەناوچەی «لاکن» باوکی ڕواندی بوو، پیێر روتار و دایکیشی بەلجیکی فەلەمنگی بوو، میراندا ڤان ھاڤەر. پۆڵ ڤان ھاڤەر و خوشک و براکانی گەورەبوون لەگەڵ دایکیان ئەمەش لەوکاتەی باوکی، ئەندازیارێکی سەرکەوتوو، کوژرا لە کۆمەڵکووژی ڕواندا لە ساڵی ١٩٩٤. پۆڵ لە قوتابخانەیەکی کاسۆلیکی ڕۆمانی دەستیبەخوێندن کرد دوای ئەوەی سەرنەکەوت لە قوتابخانە حکوومیەکەی. ئەو گرووپێکی ڕاپی دانا لەگەڵ ھاوڕێکانی لەو کاتەی لە قوتابخانەدا بوو، چەندین ھونەرمەند کاریگەرییان ھەبووە لەسەری وەک گۆرانیبێژ جاک برێل، کوبان سۆن و کۆنگۆلیس رومبا.
٢٠٠٠–٢٠٠٧: دەستپێک
لە ساڵی ٢٠٠٠، ئەو دەرکەوت وەک راپەرێک بە ناوی "Opmaestro" (ئۆپمایسترۆ)، بەڵام دواتر ناسناوی گۆڕی بۆ "Stromae" (سترۆمای)، ناوی سترۆمای مایسترۆیە بەڵام بڕگەکان پێچەوانەکراونەتەوە، وەک ئەوەی ئەو شتە باوە لە زمانی فەرەنسی کە پێیدەگووترێت "ڤێرلان".
لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا، پۆڵ باندێکی راپی درووستکرد بە ناوی "Suspicion" (گومان) لەگەڵ ڕاپەر J.E.D.I. (ج.ی.د. ا). لە شاری ئایشۆڤ لە سویسڕا. گۆرانی و ڤیدیۆی میوزیکی گۆرانی "Faut que t'arrête le Rap" (دەبێ واز لە راپ بێنی) یان بەرھەمھێنا پێش ئەوەی J.E.D.I. بڕیاریدا لە باندەکە دەربچێت تا پارەی قوتابخانەکەی بدات. ڤان ھاڤەر لە کاتەکانی دیکەی لە پیشەسازی میوانداری کاری دەکرد بەڵام بەشێوەیەکی ئەکادیمی، لە ئاستی نموونەیی کارینەدەکرد. دواتر، پۆڵ بوو بە قوتابی لە پەیمانگای نەتەوەیی ڕادیۆ و ھوونەری وێنەگرتن، یەکەم ئەلبوومی خۆی دەرھێنا بەناوی "Juste un cerveau, un flow, un fond et un mic" (تەنھا مێشکێک، ڕەوینێک، باکگراوندێک و مایکێک).
٢٠٠٧–٢٠٠٨: یەکەم ئەلبووم و ڕێکەوتن لەگەڵ کۆمپانیا
ساڵی ٢٠٠٧، لەو کاتەی کە سترۆمای لە پەیمانگای نەتەوەیی ڕادیۆ و ھوونەری وێنەگرتن دەیخوێند، ستۆمای بڕیاریدا کە بە تەواوی بایەخ بە کاروانی مۆسیقاژەنی خۆی بدا کە لە ئەنجامدا توانی یەکەم ئەلبوومی خۆی بڵاوبکاتەوە بەناوی "Juste un cerveau, un flow, un fond et un mic". لە ساڵی ٢٠٠٨، سترۆمای ڕێکەوتنێکی ٤ ساڵەی لەگەڵ کۆمپانیای "Because Music" (چونکە میوزیک) لەگەڵ کۆمپانیای 'Kilomaître' (کیلۆمێت) واژووکرد.
٢٠٠٨–٢٠١٢: پێشکەوتن و ناوبانگی جیھانی
ساڵی ٢٠٠٨، سترۆمای وەک مەشق کردووێک کاری دەکرد لە وێستگەی ڕادیۆی (ئێن ئار جەی) لە بروسکێل. ڤینسێنت ڤێربێلێن، راھێنەری میوزیکی، سەرسام بوو بە بەھرەی سترۆمای لە گۆرانی "Alors on danse" (بۆیە سەما دەکەین) وە بڕیاریدا بۆ یەکەم جار پەخشیبکات لە وێستگەی ڕادیۆی (ئێن ئار جەی). کاردانەوەی گوێگران بۆ گۆرانییەکە (لەگەڵ کەسایەتییە ناودارەکان، لەوانە ئانا وینتۆر، ژان کڵاود ڤان دام و سەرۆکی فەرەنسا نیکۆڵا سارکۆزی) نایاب بوو و سترۆمای ناساند بە جیھاندا. دوای چەند ھەفتەیەک، گۆرانییەکە بوو بە ژمارە یەک لە بەلجیکا.
لە مانگی ئایاری ساڵی ٢٠١٠، گۆرانی "Alors on danse" (بۆیە سەما دەکەین) بوو بە گۆرانی ژمارە یەک لە وڵاتانی بەلجیکا، سوید، یۆنان، ئەڵمانیا، نەمسا، تورکیا، سویسڕا، ئیتاڵیا، دانیماڕک، ڕۆمانیا، چیک.
لە ٢ی ئەیلوول، ستۆمای کاری کرد لەگەل کانیێ وێست و گیلبێر فۆرت لەسەر ریمیکسی گۆرانی "Alors on danse" (بۆیە سەما دەکەین). لە ساڵی ٢٠١٠ سترۆمای پاڵێوراو بوو وەک باشترین نواندنی ھۆڵەندی و بەلجیکی لە خەڵاتانی میوزیکی ئەوڕووپای (ئێم تی ڤی).
لە بارەی میوزیک و ئەو کەسانەی کاریگەرییان ھەبووە لەسەری، سترۆمای گووتی: "لە باندێکی بچووکی ڕاپ بووم، بیرم لەوە کردەوە کە لە جیاتی ئەوەی کۆپی دەنگی فەرەنسی بکەم، باشترە بە ستایلێکی ئەمریکی و ئەوڕووپی تێکەڵکراو گۆرانی بڵێم. دوای ئەوە "یۆرۆدانس"م بەبیرھاتەوە (جۆرێکی دانسی کارەباییە کە لە ھەشتاکانەوە دەستی پێکرد). بۆ ماوەیەکی درێژ، شەرمەزار بووین بۆ ئەم دەنگە بەڵام زۆر ھەیە تا بدۆزرێتەوە. بنچینەیەکی ھەیە لە ھەمووشتێکدا، لە ماڵەوە بۆ سالسا. ڕێزێکی زۆری جاک برێل دەگرم -- ئەو کاریگەرییەکی زۆری لەسەرم دا ھەبووە و زۆر کەسایەتی تر وەک کوبان سۆن، کۆنگۆلیس رومبا کە بە مندالێ زۆر گوێم لێێان دەگرت، ئەو میوزیکە ھەموو ئەفریقای ھەژاند." سترۆمای جەختی دەکاتەوە کە دەیویست کاربکات لەگەڵ گرووپی ڕاپ Swag+5 لەگەڵ ڕاپەر T-Jay (تی-جەی). لە کۆتاییدا، نەیانتوانی کار لەگەڵ یەکتر بکەن، ھەرچەندە سترۆمای دووبارەی کردەوە کە ھەوادارێکی سەرسەختی گرووپەکەیە.
سترۆمای یەکێک بوو لە ١٠ براوەکانی خەڵاتی European Border Breakers Award لە ساڵێ ٢٠١١. لە ٩ی مانگی شوباتی ساڵێ ٢٠١١، یەکەم ئەلبوومی "Cheese" (پەنیر) لەگەڵ یەکەم تاکەگۆرانی خۆی "Alors on danse" (بۆیە سەما دەکەین) بوو بە براوەی باشترین ئەلبوومی سەماکردن ھەڵبژێردرا لە خەڵاتانی Victoires de la musique.
لە ساڵی ٢٠١١، سترۆمای پاڵێوراو بوو وەک باشترین نواندنی بەلجیکی لە خەڵاتانی (ئێم تی ڤی).
٢٠١٣–٢٠١٧: Racine carrée (ڕەگی دووجا)
یەکەم تاکەگۆرانی سترۆمای لە ئەلبوومی دووەمی "Racine carrée" گۆرانی "Papaoutai" (باوکە، لەکوێیت؟) بوو کە پەخشکرا لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٣، گۆرانییەکە بوو بە ژمارە یەک لە وڵاتانی بەلجیکا و فەرەنسا، دووەم باشترین گۆرانی بوو لە ھۆڵەندا و حەفتەم باشترین گۆرانی بوو لە ئەڵمانیا و سویسڕا.
لە ٢٦ی تەممووزی ساڵی ٢٠١٣، سترۆمای ڕایگەیاند لە پەڕەی فەیسبووک و تویتەر ی خۆی کە ئەلبوومی Racine carrée یان √ تەواوکردووە و پەخشدەکرێ لە ١٦ی مانگی گەلاوێژ ٢٠١٣. لە ٢٥ی مانگی گەلاوێژی ٢٠١٣، سترۆمای ئامادە بوو لە فیستیڤاڵی فەرەنسا کە لەوێ گۆرانی "Papaoutai" (باوکە، لەکوێیت؛ پاپائوتەی) ی گووت. لە تشرینی دووەمی ساڵێ ٢٠١٣، سترۆمای خەڵاتکرا وەک باشترین نواندنی بەلجیکی لە خەڵاتانی (ئێم تی ڤی). لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٤، ڕاگەیەندرا کە گۆرانی "Ta fête" (ئاھەنگەکە) دەبێتە گۆرانی فەرمی یانەی بەلجیکا لە جامی جیھانی ٢٠١٤.
لە مانگی ئازاری ٢٠١٥، سترۆمای گۆرانییەکی بڵاوکردەوە بەناوی "Carmen" (بەشێوەیەکی نادیار لێکچوون)، ڤیدیۆی گۆراننییەکە باس لە زیانەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دەکات و باس لە ئاڵوودەبوون بە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دەکات وەک تویتەر.
لە ١٤ی تەممووزی ٢٠١٥، سترۆمای گۆرانییەکی دانا بەناوی "Quand c'est?" (کەی ڕووەدات) لەگەڵ "cancer" (شێرپەنجە) کە دەنگسازانە نزیکن لە یەکتری.
لە کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠١٥، ئەلبوومەکە بوو بە یەکەم ئەلبووم کە زیاتر لە دوو میلیۆن کۆپی لێی بفرۆشرێ لە فەرەنسا لە دەیەی ڕابردوودا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥ پۆل:زیندووان پۆل:براوەکانی خەڵاتی مۆسیقای جیھانی
١٨١٤ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨١٤ لە نەرویژ
یوسف کەندی
یوسف کەندی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی کشاوەرز، ناوچەی کشاوەرز، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
یوسف کەندی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی داشئەلتی و لە باشوور لەگەڵ گوندی تێزخراپ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زارنجی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئیقبال.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
چۆلجۆنگی جۆسۆن
وێنۆک|وێنەی پاشا چۆلجۆنگی جۆسۆن چۆلجۆنگی جۆسۆن (لەدایکبووی ٢٥ی تەمموزی ١٨٣١ بۆ ١٦ی کانوونی دووەمی ١٨٦٤) ٢٥مین فەرمانڕەوای شانشینی جۆسۆنە، چیۆلجۆنگ ئامۆزای پاشای لابراو ھیۆنجۆنگی جۆسۆنە، چۆلجۆنگ لە تەمەنی ١٩ ساڵی دەچێتە سەر فەرمانرەوایەتی جۆسۆن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خێزانی یی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣١ پۆل:مردووانی ١٨٦٤ پۆل:فەرمانڕەواکانی کۆریا لە سەدەی ١٩یەم
می گێنتێ
"می گێنتێ" (بە ئینگلیزی: "My People"، بە کوردی: "خەڵکەکانم") گۆرانییەکە تۆمارکراوە لەلایەن گۆرانیبێژی کۆڵۆمبی جەی باڵڤین و گۆرانیبێژ و بەرھەمھێنەری فەڕەنسی ویڵی ویلیام. بڵاوکرایەوە لە ڕێکەوتی ٣٠ی جونی ٢٠١٧ بە یارمەتی Scorpio Music و Universal Music Latin. ئەم گۆرانییە ڕیمیکسی گۆرانییەکی ویڵی ویلیامە بەناوی "Voodoo Song (گۆرانی جادووگەر)"ە. گۆرانییەکە خزمەتکرا بۆ ڕادیۆی ھاوچەرخی ئەمریکا لە ڕێکەوتی ١٨ی جوڵای ٢٠١٧. جۆری ڕیمیکسەکەی لەگەڵ بیانسێ بڵاوکرایەوە لە ڕێکەوتی ٢٨ی سێپتەمبەری ٢٠١٧. جەی باڵڤین و ویڵی ویلیام شەش تریان بۆ "می گێنتێ" بڵاوکردەوە لە ڕێکەوتی ٢٠ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ لەگەڵ ستیڤ ئاوکی، ئالیسۆ، سێدریک گیرڤایس، دیلۆن فڕانسیس، سونری جەیمس و ڕیان مارسیانۆ، و ھێنری فۆنگ.
١٨١٥ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨١٥ لە نەرویژ
می گێنتێ
دامەزراندن
"می گێنتێ" ڕیمیکسی گۆرانییەکی ویڵی ویلیامە بە ناوی "Voodoo Song (گۆرانی جادووگەر)". کە دوو مانگ پێش "می گێنتێ" بڵاوکرایەوە.
جێبەجێکردنی بازرگانی
جۆرە ڕاستەقینەکەی گۆرانییەکە چووە لووتکەی ڕیزبەندییەکانی زۆربەی وڵاتانی ئەمریکای لاتین. ڕیمیکسەکەی یارمەتیدا بگات بە لووتکەی ڕیزبەندییەکانی وڵاتانی ئەمریکا، کەنەدا، بۆلیڤیا، کۆستاریکا، ئەرجەنتین و ئوسترالیا.
لە نەتەوە یەکگرتوەکانی ئەمریکا، جۆرە ڕاستەقینەکەی گۆرانییەکە بە ژمارە دوو ڕیزبەندکرا لە ڕیزبەندی گۆرانییە خۆشەکانی لاتین و ژمارە ١٩ لەسەر تەختەی ئاگاداری ١٠٠ گۆرانی خۆش لە ئەمریکا. دوای بڵاوبوونەوەی ڕیمیکسەکەی، لەگەڵ بیانسێ، گەیشتە ژمارە یەک لە ڕیزبەندی گۆرانییە خۆشەکانی لاتین، دوی تێپەڕبوونی ٣٥ ھەفتە ژمارە یەک جێی گیرایەوە بە گۆرانی "Despacito (بە ھێواشی)"، "می گێنتێ" بۆۆە چوارەم گۆرانی جەی باڵڤین کە بووەتە ژمارە یەک لە ڕیزبەندی گۆرانییە خۆشەکانی لاتین، وە ھەروەھا بووە گۆرانییەکی بەرز ڕیزبەندکراوی بیانسێ کە لە ڕیزبەندیدا لەدوای "Irreplaceable (ناجێگیر)" کە بە ژمارە چوار ڕیزبەندکرا و "Beautiful Liar (درۆزنی جوان)" کە بە ژمارە دە ڕیزبەندکرا لە ساڵی ٢٠٠٧. لە ڕیزبەندی ١٠٠ گۆرانی خۆش دا، ڕیمیکسەکە لە ژمارە ٢١ەوە جووڵا بۆ ژمارە سێ دوای بەدواداچوونی پڕی ھەفتەکە، یەکەم گۆرانی تاکی لووتکەی دەیەمی بەخشییە جەی باڵڤین و ویڵی ویلیام و حەڤدەھەم گۆرانی تاکی لووتکەی دەیەمی بەخشییە بیانسێ لەسەر ڕیزبەندییەکە. ھەروەھا ڕیمیکسەکە گەیشتە ژمارە یەک لە ڕیزبەندی گۆرانی دیجیتاڵی لە ئەمریکا لەگەڵ ٧٩٬٠٠٠ لەبەرگیراوەی فرۆشراو لە ئەو ھەفتەیەدا (فرۆشتنەکان تێکەڵکراوە لەگەڵ گۆرانییە ڕاستەقینەکە)، "می گێنتێ" بووە گۆرانی ژمارە یەکی باڵڤین و ویلیام لە ئەم ڕیزبەندییە ڕێزدارەدا، و ژمارە شەشەمی بیانسێ، ھەروەھا تەنھا بووە دووەم گۆرانی ووتراوی ئیسپانی لە لووتکەی ڕیزبەندییەکەدا دوای "دێسپاسیتۆ" ئەمە وای لە "می گێنتێ" کرد لە تەنیشت "دێسپاسیتۆ"وە بێت، بۆ یەکەمجار لە مێژووی ڕیزبەندی تەختەی ئاگاداریدا دوو گۆرانی تاکی نا ئینگلیزی بچنە لووتکەی دەیەم.
لە کەنەدا، جۆرە ڕاستەقینەکەی گۆرانییەکە بە ژمارە ١٣ ڕیزبەندکرا لە ڕیزبەندی ١٠٠ گۆرانی خۆش لە کەنەدا. دوای بەدواداچوونی پڕی ھەفتە بۆ ڕیمیکسەکە، گۆرانییەکە گەیشتە ڕیزبەندێکی نوێ کە گەیشتە ژمارە دوو لە ڕیزبەندییەکەدا لە پشت گۆرانی "ڕۆکستار"ی پۆست مالۆن و ٢١ سەیڤەیج، "می گێنتێ" بووە گۆرانی بەرز ڕیزبەندکراوی جەی باڵڤین و ویڵی ویلیام لە ڕیزبەندییەکەدا و سیانزەھەم گۆرانی تاکی لووتکەی دەیەمی بیانسێ. ھەروەھا لە ژمارە ١٧ەوە جووڵا بۆ ژمارە یەک لە ڕیزبەندی گۆرانی خۆشی دیجیتاڵیدا.
جەی باڵڤین و ویڵی ویلیام شەش ڕیمیکسی زیادەی "می گێنتێ"یان بڵاوکردەوە لەگەڵ ستیڤ ئاوکی، ئالیسۆ، سێدریک گیرڤایس، دیلۆن فڕانسیس، سونری جەیمس و ڕیان مارسیانۆ، و ھێنری فۆنگ.
میوزیک ڤیدیۆ
کاری دەرھێنانی بۆ کراوە لەلایەن ٣٦ گرەیدۆس، میوزیک ڤیدیۆکە سازکرا لە ڤیڤۆ لە ھەمان ڕۆژ کە گۆرانییە تاکەکە بڵاوکرایەوە. لەیلا کۆبۆ لە گۆڤاری Billboard ڤیدیۆکەی پێناسەکرد بە "تەقینەوەیەکی ڕەنگ و سەما" کە دیمەنی خەڵکە لە دەورووبەری زەوی یەکدەگرن لە میوزیکدا، گۆرانییەکە ھەندێک کەسی بەناوبانگی تێدایە، کە یەکێکیان میلیۆنێری ئیتاڵی گریانلوسا قاچی.
میوزیک ڤیدیۆکە زیاتر لە ١٫٦ میلیارد بینەری ھەبووە لە یوتیوب لە فێبریوەری ٢٠١٨، واتە بووەتە ٣٢ەم ڤیدیۆی پڕ بینەر لە یوتیوب.
ڕیمیکسی بیانسێ
لە ٢٨ی سێپتەمبەری ٢٠١٧دا، جۆری ڕیمیکسەکە بەیارمەتی دەنگیی گۆرانیبێژی ئەمریکی بیانسێ بڵاوکرایەوە لە فرۆشگا دیجیتاڵەکان و خزمەتگوزارییەکانی میوزیک. ڕیمیکسەکە بڵاوکرایەوە وەک گۆرانییەکی تاک لەلایەن Universal Music Latin، Republic Records، Columbia Records، و Parkwood Entertainment. بیانسێ ھەموو ئەو داھاتەی لە گۆرانییەکەوە دەستیکەوت بەخشییە خێرخوازییەکانی نەھێشتنی ھەژاری لە مەکسیک، پۆرتۆ ریکۆ، و دوورگەکانی تری کاریبی. باڵڤین و ویلیام ئاشکرایان کرد کە بیانسێ باشترین ھەڵبژێردراو بووە بۆ ڕیمیکسەکە، ھیچ داخوازییەک نەبووە بۆ ڕازیبوون بۆ گۆرانییەکە کە ئەویان ھەڵبژاردووە.
میوزیک ڤیدیۆ
میوزیک ڤیدیۆکە بە ھەمان شێوە بڵاوکرایەوە لە یوتیوب بە یارمەتی بەرھەمھێنەری ئەمریکی دیپلۆ، دی جەی فەڕەنسی دەیڤد گوێتا، دی جەی ھۆڵەندی مارتن گاریکس، دی جەی ھۆڵەندی تیێستۆ، یوتیوبەری ڤەنزوێلی لێلێ پۆنس، یاریزانی تۆپی پێی بەڕازیلی نەیمار، گۆرانیبێژی بەڕازیلی ئانیتا، گۆرانیبێژی کۆڵۆمبی ئێل لانێ، یاریزانی تۆپی پێی پرتوگالی کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ و چەند ڤیدیۆیەکی دروستکراوی ھەواداران.
پێشوازیکردنی ڕەخنەگرانە
وەشانەکەی لەگەڵ بیانسێ ناونرا بە "باشترین تراکی نوێ" لە وێبسایتی Pitchfork لەگەڵ ماثێو ئیسماعیل رویز ئاشکرای ئەکەن کە گۆرانییەکە "دەربارەی شانازی کلتووری بڵاوکراوەیە، یەکێکە کە لێوارەکان تێئەپەڕێنێت و پێشبڕکێ ئەکات، لە کۆڵۆمبیا بنچینەی جەی باڵڤینەوە بۆ پۆرتۆ ریکۆ و بەرامبەر ھەموو لاتینیدادەکان. ئەوە لێدوانێکە کە "El mundo nos quiere" (جیھان ئێمەی ئەوێت) خراوەتە سەر مستەکۆڵەیەکی سەر ڕاوەشێنەر، بیانسێ لەمە تێدەگات، و بە ڕیمیکسەکەی، یارمەتی وشەکانی ئەدات بە کردار. ئەمە دەنگی وەک ھاوبەشی کردنە.". ڕانداڵ ڕۆبێرتس لە لۆس ئەنجلس تایمز ئەمەی نووسیوە: "بۆ ئەوەی بڵێم بیانسێ دەستی ھەیە لە ڕیمیکسەکەدا نا ئاشکرایە، میوانە ناحەزەکان کە ھاوبەشیکردنەکانیان سنووردار ئەکەن بۆ گۆرانییەکی ھۆنراوە و کۆپلە دواکەوتوو، بیانسێ لە یەکەم ھۆنراوەوە ”می گێنتێ“ ئەشێوێنێت، و قازانج ئەکات بۆ پیشەگەرێکی دوو زمانزان بەھۆی ڕیتمییەوە، گۆرانییەکی بیت بەرز لەوە ئەچێت کە شاژنەکە خۆی بێت."
دەرکەوتن لە میدیای تر
گۆرانییەکە بیستراوەکان لە پەخشی تەلەفزیۆنی How to get away with Murder.
زمانی وێژەیی
زمانی ئەدەبی کە بە شێوازی ئەدەبیش ناسراوە جۆرێکە لە زمان کە لە ئەدەبدا بۆ دروستکردنی کاریگەریی ھونەری و جوانکاری بەکاردەھێنرێت. تایبەتمەندە بە بەکارھێنانی زمانی خەیاڵی، ڕستەسازی ئاڵۆز، وشەسازی دەوڵەمەند و ئامێرە شێواز جیاوازەکانی تر کە بە شێوەیەکی تایبەت لە قسەکردنی ڕۆژانەدا بەکارناھێنرێن. بەکارھێنانی زمانی ئەدەبی دەگەڕێتەوە بۆ شارستانییەتە کۆنەکان کە شاعیران و نووسەران بەکاریان دەھێنا بۆ دروستکردنی شیعری داستانی و شانۆنامە و بەرھەمی دیکەی ئەدەبی. لە سەردەمی نوێدا زمانی ئەدەبی بە شێوەیەکی باو لە ڕۆمان و شیعر و دراما و جۆرەکانی تری بەرھەمی ئەدەبیدا دەبینرێت.
یەکێک لە مەبەستە سەرەکییەکانی بەکارھێنانی زمانی ئەدەبی، گەیاندنی ھەست و بیرۆکەکانە بە شێوەیەک کە لە پەیوەندی سادە تێپەڕێت. نووسەران بە بەکارھێنانی دەربڕینی مێتافۆریک یان ئامێرە شیعرییەکانی وەک ئەلیتێراسیۆن یان ئاسۆنانس، دەتوانن وێنەی زیندوو لە مێشکی خوێنەردا دروست بکەن کە ھەست و سۆز بروژێنن یان وێنەیەک بکێشن. لایەنێکی گرنگی تری زمانی ئەدەبی توانای دەربڕینی بیرۆکە یان بیری ئاڵۆزە. نووسەران لە ڕێگەی بەکارھێنانی «مەتافۆری درێژکراوە»یان «ڕۆڵگێڕان» دەتوانن بە شێوەیەک لە بابەتگەلێکی ئاڵۆز وەک خۆشەویستی، مردن، یان سروشتی مرۆڤدا بگەڕێن کە لە ئاستێکی قووڵتردا لەگەڵ خوێنەراندا دەنگ بداتەوە.
بەڵام بەکارھێنانی زمانی ئەدەبی دەتوانێت تێگەیشتن لە نووسین بۆ ھەندێک خوێنەر کە ئاشنای ڕێکەوتنەکانی نییە، قورستر بکات؛ بۆیە پێویستی بە ئاستێکی دیاریکراوی لێھاتوویی ھەیە لەلایەن نووسەرەوە بۆ ھاوسەنگکردنی دەربڕینی ھونەری لەگەڵ ڕوونی و دەستڕاگەیشتن. لە کۆتاییدا، زمانی ئەدەبی توخمێکی زێڕینە لە ئەدەبدا کە ڕێگە بە نووسەران دەدات لە ڕێگەی ئامێرە شێواز جیاوازەکانەوە وەک دەربڕینی مێتافۆریک و وشەسازی دەوڵەمەندەوە بیرۆکەی ئاڵۆز دەرببڕن و ھەستەکان ورووژێنن. بەکارھێنانی پێویستی بە وردبینی لەلایەن نووسەرەوە ھەیە بۆ ئەوەی پەیوەندییەکی کاریگەر و لە ھەمان کاتدا پاراستنی دەربڕینی ھونەری مسۆگەر بکات.
ئیمپراتۆر چۆکێی
ئیمپراتۆری چۆکێی (چۆکێی تێنۆ، لەدایکبووی ١٣٤٣ تا ٢٧ی ئابی ١٣٩٤) ٩٨مین ئیمپراتۆری ژاپۆن بوو سەردەمی فەرمانڕەوایەتییەکەی لە ١٣٦٨ تا ١٣٨٣ بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن پۆل:لەدایکبووانی ١٣٤٣ پۆل:مردووانی ١٣٩٤ پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٤یەم پۆل:ئیمپراتۆرە ژاپۆنییە خانەنیشین بووەکان