cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چەنگ
وێنۆک|وێنەی جۆھان مارتن و ھارپەکەی، ١٨٨٨ چەنگ یان ھارپ ئامێریکی مۆسیقی تەلدارە کە چەند تەلێکی سەربەخۆ لەخۆ دەگرێت و ھەرییەکەیان دەنگ بۆ پیچێک دەردەکەن. چەنگەکان ناسراون و لە کیشوەرەکانی ئاسیا، ئەورووپا و ئەفریقا ھەبوون و کۆنترینیان دەگەڕێتەوە بۆ ٣٥٫٠٠٠ پ. ز.. ئامێرەکە ناوبانگێکی گەورەی لە کیشوەری ئەورووپا ھەیە و زۆربەی جار لە ئۆرکێسترا و ئۆپێرادا بەکاردێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئامێرە ژێدارەکان پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا
بەحرکە
بەحرکە شارۆچکە و ناحیەیەکە سەر بە قەزای ناوەندی ھەولێری پارێزگای ھەولێرە. ناحیەی بەحرکە ٣١ گوند و ٤ کۆمەڵگا دەگرێتە خۆ. بەحرکە کە ئێستا ناوەندی شارەدێیە یەکەم جار گوند بووە، لە سالی ٢٠٠١ کراوە بە شارەوانی دواتر لە سالی ٢٠٠٣ کراوە بە شارەدێ بە ناوی بەڕێوەبەرایەتی ناحیەی بەحرکە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی قەزای ھەولێر پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
کانی خان، گەرمک
کانی خان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی خان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی میراودەلی کۆن و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەلەندەراوای تازە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەلەندەراوای کۆن و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گلێنەبەڕۆژ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جۆنی ماتیس
وێنۆک جۆنی ماتیس (لەدایکبووی ٣٠ی ئەیلوولی ١٩٣٥) گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرێکی ئەمریکییە، گۆرانی زۆر بەناوبانگی ھەبووە. ماتیس لە شاری گیلمەر لە ویلایەتی تەکساس لە دایکبووە، لە شاری سان فرانسیسکۆ، کالیفۆرنیا گەورە بووە. لە ساڵی ١٩٥٦ یەکەم ئەلبومی جۆنی ماتیس بڵاوکرایەوە، و یەکەم گۆرانیشی بەناوی "Wonderful" لە ساڵی ١٩٥٧ بڵاوکرایەوە. یەکێک لە گۆرانییە ناسراوەکانی گۆرانی "میستی"یە. ئەم گۆرانییە لە ساڵی ١٩٥٤ لەلایەن پیانۆژەنێکی جاز بەناوی ئێرۆل گارنەر نووسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٥ پۆل:زیندووان پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئەمریکی پۆل:میوزیکژەنەکانی سان فرانسیسکۆ پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەفریقی-ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەمریکی پۆل:کاتۆلیکەکانی ئەفریقایی ئەمریکی پۆل:یاریزانانی تۆپی سەبەتەی ئەفریقی و ئەمریکی پۆل:یاریزانانی تۆپی سەبەتەی پیاوانی ئەمریکا
کێندرا لەست
کێندرا لەست (بە ئینگلیزی: Kendra Lust) ئەکتەر و دەرھێنەری وڕووژێنەری ئەمەریکییە. ئەو لەتەمەنی ھەرە پێگەیشتنیەوە ھاتۆتە ناو ئەم بوارە ٢٠١٢، ھەڵ گڕی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە لەبواری پەرستاری وە بۆ ماوەی حەوت ساڵ لەبواری پەرستاری کاری کردوە.
ناوەڕاستە (ئامار)
وێنۆک|250px|دیاریکردنی ناوەڕاستە بۆ کۆمەڵێک پێدراوی تاک و جووت. ناوەڕاستە لە ئامار و ھەروەھا لە بیردۆزی ئەگەردا کاتێک ژمارەی بەھایەکان تاک بێت بەو بەھایە دەوترێت کە دەکەویتە ناوەندی  کۆمەڵەکە دوای ڕیزکردنی بەھایەکان بەرەو ژوور یان بەرەو ژێر و ئەگەر ژمارەی بەھایەکان جووت بێت دەکاتە تێکڕایی ئەو دوو بەھای دەکەویتە ناوەڕاستی کۆمەڵەکە. بۆ نموونە ئەگەر سێ ژمارەی a، b، c ڕیز کرابن، ئەوا ناوەڕاستە M، یەکسانە بە: M=b و ھەروەھا بۆ چوار ژمارەی a، b، c، d ناوەڕاستە یەکسانە بە: M=(b+c)/2
کێندرا لەست
ژیانی پێشینەی
لاست لە مادیسۆن ھایتسی میشیگان، لەباوانێکی فەڕەنسی کەنەدا و ئیتاڵیا ھاتۆتە ژیانەوە. لوست بۆماوەی یەک ساڵ ونیو ڕۆژنامەی دابەش کردوە لەکاتی خوێندنی زانکۆیی ئەمەش بۆ دەستکەوتنی کڕێی خوێندنی بووە، بڕوانامەی بەکالۆریۆسی وەرگرتوە لە زانکۆی میشیگان لەبواری نەخۆشەوانی و بۆماوەی حەوت ساڵ لەم بوارە کاری کردوە.
ناوەڕاستە (ئامار)
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
کێندرا لەست
کارەکانی
کێندرا لۆست بۆ ماوەی نزیکەی سێ مانگ وەک مۆدێلێکی وێبب کاری کرد ئەمەش پێش ئەوەی دەست بە نمایشکردن بکات لە فیلمە پۆرنۆگرافیەکان. ئەو لە مانگی ئازاری ٢٠١٢ چووە ناو پیشەسازی فیلمی پێگەیشتوان.یەکەم دیمەنی ئەو لەگەڵ فینیکس ماری و ڕاشێل ستار بوو لە پیپینگ لە کیهۆڵ بۆ برازرز. یەکەم دیمەنی کوڕ/ کچی لەگەڵ مانوێل فێرارا بوو. لە مانگی ئایاری ٢٠١٥، ئەو گرێبەستێکی یەک ساڵەی لەگەڵ ئارچ ئەنگل پرۆداکشنس ئیمزا کرد بۆ ئەنجامدانی دیمەنی سێکسی نێوان دوو ڕەگەز لە ستۆدیۆ. لە مانگی دواتر، سفر تۆلەرانس ئینتەرتینمنت ئیمزای کرد وەک ئەنجامدەری گرێبەستی بێ تایبەت. مامەڵەکەی لەگەڵ هاوبەشگاکە هەلی ئەوە دەگرێتەوە کە ڕاستەوخۆی بکات و دەتوانێت ئازادانە یاری سێکسی بکات. دواتر لەو ساڵەدا، ئەو یەکەم دیمەنی سێکسی هاوڕەگەزیانەی بڵاوکردەوە. لە ساڵی ٢٠١٥دا، لۆست دەزگای بەهرەی لە کۆمەڵگای ١٥ی دامەزراند، لە ساڵی ٢٠١٦، زێرۆ تۆلەرانس ئینتەرتینمنت دیمەنەکانی لە شهوستی بڵاو کردەوە، ئەمە بووە یەکەم بەشی سەربەخۆی لوست. هەروەها خاوەنی هاوبەشگای بەرهەم هێنانی سوپای هەتیو (Lust Army Productions) ە. یەکەم فیلمی ستۆدیۆیی بەناوی یەکەمین خولیای ئەنکاڵ، لە ٢٨ی مارسی ٢٠١٦دا بڵاوکردەوە.
ژیانی تایبەتی
لۆست لەگەڵ ئەفسەرێکی پۆلیس هاوسەرگیری کردووە و کچێکی هەیە. ئەو خانووی هەیە لە ناوچەی شەلبی چارتەر، میشیگان و هەروەها لە لۆس ئەنجلۆس خانوویەکی کۆندۆمینیۆمی هەیە. وێنۆک|225px|ڕاشێڵ ستار و کێندرا لۆست لە نیوجێرسی ٢٠١٣
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:خانمەکتەرە پۆرنۆگرافییە ئەمریکییەکان پۆل:زیندووان
کۆلۆمبیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
کۆلۆمبیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
کەمەرەی سەروو
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی ئارووناوا
کلارینێت
کلارینێت (ئینگلیزی: Clarinet) ئامێرێکی مۆسیقایە، ئەو کەسەی کە ئامێری کلارینێت دەژەنێت پێیدەوترێت کلارینێتست. ئامێرەکە بە ''فوو' کاردەکات و جێگەی خۆی کردۆتەوە لە خێزانی ئامێرە ھەواییەکاندا. ناوی کلارینێت بەتەواوی نەزانراوە لەکوێوە ھاتووە، بەڵام پێدەچێت لە وشەی فەڕەنسییەوە (clarinette) وە ھاتۆتە ناو زمانی ئینگلیزییەوە (ناوێکی ڕەگەزی مێیە 'کلارین' یاخود 'کلاریۆن').''
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا
ڕۆزیتا
وێنۆک|وێنەیەکی دیزاینکراوی کەشتی ئاسمانی رۆزیتا
رۆزیتا یان رەشید، کەشتیەکی ئاسمانی دەزگای بۆشایی ئەورووپی بوو، لە ٢ ئازاری سالی ٢٠٠٤ رەوانەی دەرەوەی زەوی کرا، بۆ ئەستێرەی کلکداری (تشوریوموڤ جیراسیمینکۆ)(Comet Churyumov–Gerasimenko) کەشتی ئاسمانی رۆزیتا گەیشتە نزیکی ئەستێرەی کلکدارەکە لە نزیکی مانگی ئابی ٢٠١٤، لە تشرینی دووەم ٢٠١٤ کەشتی فیل کە بەشێک بوو لە کەشتی ئاسمانی رۆزیتا ئەو بەشە لە کەشتیەکە جیا بویەوە و چووە سەر ئەستێرە کلکدارەکە، ھەتا چەندین لێکۆلینەوەو بکا و زانیاری تەواو و ورد بگەێنێتەوە سەر زەوی، ئەو کەشتیە نزیکی ١٠ سال بە رێگەوە بوو تا گەیشتە ئەو ئەستێرە کلکدارە، ناوی کەشتی رۆزیتا لە ناوی بەردێکی میسری وەرگیراوە لە بەردی ڕەشید.
ھەنگاوەکانی ناردن
وێنۆک|ئەو ھێلانەی دیارکردنی رۆیشتنی کەشتی ئاسمانی رۆزیتان بە نێوو سیستەمی کۆمەلەی خۆر تا گەیشتن بە ئەستێرەی کلکدارەکە ئەو کەشتیە ئاسمانیە بە چەندین ھەنگاو گەیشتیتە نزیکترین خال و چەند ھەنگاوێکی بریوە تا بگاتە ئەو ئەستێرە کلکدارە. ئەوانیش:
سەرچاوەکان
پۆل:کەشتیەکی ئاسمانییەکانی دەزگای بۆشایی ئەورووپی پۆل:ئەو کەشتییە ئاسمانییانەی لە ٢٠٠٤ دا رەوانەی بۆشایی ئاسمان کراون پۆل:گەردوون
ئیسلام بیبی
ئیسلام بیبی (لەدایکبووی ١٩٧٤ – مردووی تەممووزی ٢٠١٣) گەورە ئەفسەری پۆلیسی ئەفغانی لە پارێزگای ھێلمەند بوو. ئیسلام بەڕێوبەری ٣٥ ژنە پۆلیس بوو. لە تەممووزی ٢٠١٣، بەئامانج دەگیرێت و دەکووژرێت.
ژیان
ئیسلام لە شاری کوندوز لە ئەفغانستان لەدایکبوو، لەساڵانی نەوەدەکان لە ئێران دەبێتە پەنابەر لە ترسی تاڵیبان. بەڵام دواتر وەک خۆبەخشێک دەگەڕێتەوە بۆ ئەفغانستان لە ڕیزەکانی پۆلیسی ئەفغان لەدژی چەکدارانی تاڵیبان دەجەنگێت بۆ پاراستنی ناوچەی ھێلمەند. وێڕای ئەوەی ئیسلام لە تەمەنی ١٠ ساڵیدا وازی لە خوێندن ھێنابوو، بەڵام گەڕانەوەی وەک خۆبەخش لە ھێزەکانی پۆلیس یارمەتییەکی باشیدا و ناوبراو بەھۆی کارەکانییەوە بەماوەیەکی خێرا گەیشتە باڵاترین پلەی پۆلیسی ئافرەتان. بەڵام خێزانەکەی دژی پیشەکەی ئیسلام بیبی بوون، تەنانەت چەندجارێک ھەوڵی کووشتنیان دا و برینداریانکرد. دواتر، ئیسلام ھاوسەرگیری کرد و بوو بە خاوەنی سێ کوڕ و دوو کچ. سەرباری سەرکەوتن و پێکھێنانی خێزان، ئیسلام بیبی بەردەوام لەلایەن خێزانەکەیەوە ھەڕەشەی لێدەکرا و بۆئەوە چەندجارێک ماڵ و ژمارەی مۆبایلەکەشی فرۆشت.
کوژران
لە بەیانی ٣ی تەممووزی ٢٠١٣، ئیسلام پەیوەندییەکی تەلەفۆنی بەبنکەی پۆلیسی ھێلمەند دەکات بۆئەوەی لەو بنکەیە بگوازرێتەوە، لەوەڵامدا داوای لێدەکرێت کە بێتە بنکەکە بۆئەوەی ڕێکارەکان بگرێتە بەر. دواتر، ئەوکاتەی ئیسلام بەڕێگاوەبووە بچێتە سەرکارەکەی ئەوا برای ھاوسەرەکەی (کە ئەویش پۆلیس بوو) دەستدرێژی گولەی دەکاتە سەری و ئیسلام بیبی دەکووژێت لەنزیک ماڵەکەی.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤ پۆل:مردووانی ٢٠١٣ پۆل:پەشتوون
زمانی فولا
فولا ، زیاتر ناسراو بە فولانی  یان فولاھ   ( Fulfulde ، Pulaar, Pular ; ئەدلەم : 𞤊𞤵𞤤𞤬𞤵𞤤𞤣𞤫 , 𞤆𞤵𞤤𞤢𞥄𞤪 , 𞤆𞤵𞤤𞤢𞤪 )، زمانێکی سەنیگامبییە نزیکەی ٢٥ ملیۆن کەس بە کۆمەڵێک زاراوەی جۆراوجۆر قسەی پێدەکەن کە لە نزیکەی ١٨ وڵاتی ڕۆژئاوا و ناوەڕاستی ئەفریقادا بڵاوبۆتەوە، لەگەڵ زمانە پەیوەندیدارەکانی دیکەی وەک سەرەر و وۆڵۆف سەر بە گروپی جوگرافیای ئەتڵەسییە لە ناو نیجەر-کۆنگۆ ، و بە تایبەتی سەر بە لقی سەنیگامبیا، بە پێچەوانەی زۆربەی زمانەکانی نیجەر-کۆنگۆ، زمانی فولا تۆنەکانی نییە.
فولانی وەک زمانی یەکەم لە لایەن گەلی فولاوە ("فولانی"، Fula)) لە ناوچەی سەنیگامبیا و گینیا تا کامیروون و نەێجیریا و سودان و لەلایەن گرووپە پەیوەندیدارەکانی وەک گەلی توکۆلۆر لە دۆڵی ڕووباری سەنیگال قسەی پێدەکرێت، ھەروەھا وەک زمانی دووەم لەلایەن گەلانی جۆراوجۆری ناوچەکەوە وەکو کیردییەکانی باکووری کامیروون و باکووری ڕۆژھەڵاتی نەیجیریا قسەی پێدەکرێت.
دۆخی فەرمیبوون
فولفولدە لینگوا فرانکا زمانێکی فەرمییە لە گینیا ، سەنیگال ، گامبیا ، باکووری ڕۆژھەڵاتی نێجیریا ، کامیروون ، مالی ، بورکینا فاسۆ ، باکووری گانا ، باشووری نیجەر و باکووری بێنین (لە ناوچەی بۆرگۆ ، کە زۆرێک لە قسەکەران دوو زمانن)، وە زمانێکی ناوخۆییە بۆ زۆرێک لە ئەفریقییەکان وڵاتانی وەک مۆریتانیا و گینێ بیساو ، سیرالیۆن و تۆگۆ و کۆماری ئەفریقای ناوەندی و چاد و سودان و سۆماڵیا و ئەسیوپیا کە بە گشتی زیاتر لە ٩٥ ملیۆن قسەکەریان ھەیە.
شێوە نووسینی ئەدلام
لە کۆتایی ھەشتاکان و سەرەتای نەوەکاندا دوو برای ھەرزەکار بە ناوەکانی ئیبراھیما و عەبدوڵا باری لە ھەرێمی نزێرێکۆری گینیا ڕێنووسی ئەدلامیان دروستکرد، کە بە ووردی نوێنەرایەتی ھەموو دەنگەکانی زمانی فولانی دەکات، ڕێنووسەکە لە ڕاستەوە بۆ چەپ نووسراوە و ٢٨ پیتی تێدایە لەگەڵ ٥ بزوێن و ٢٣ نەبزوێن.
ڕێنووسی عەرەبی
ھەروەھا فولا بە ڕێنووسی عەرەبی یان عەجەمی لە پێش داگیرکاری ئەوروپاوە لەلایەن زۆرێک لە زانا و کەسانی فێربووەوە نووسراوە لەوانە عوسمان دان فۆدیۆ و ئەمیرە سەرەتاییەکانی میرنشینەکانی باکووری نێجیریا،. ئەمەش تا ڕادەیەکی دیاریکراو بەردەوامە و بە تایبەتی لە ھەندێک ناوچەی وەک گینیا و کامیروون.
ئەلفوبێی لاتینی
کاتێک کە بە بەکارھێنانی ڕێنووسی لاتینی دەنووسرێت، فولا ئەم پیتە تایبەتە زیادانەی خوارەوە بەکاردەھێنێت بۆ جیاکردنەوەی دەنگە جیاوازەکانی زمانەکە بە شێوەیەکی مانادار: Ɓ/ɓ, Ɗ/ɗ , Ŋ/ŋ , Ɲ/ɲ ، Ƴ/ƴ. پیتەکانی c و j و r بە ڕێککەوت نوێنەرایەتی دەنگەکانی [ ]، [  ] و [  ] دەکەن. پیتی دوو بزوێن ئاماژەن بۆ ئەوەی بزوێنەکان درێژ بوونەتەوە، ئەم ھێمایەش (ʼ) وەک وەستانی ناچاری بەکاردێت، زمانەکە سیستەمی پێنج بزوێن بەکاردەھێنێت کە دەنگی بزوێن و درێژییەکانیان دیاری دەکات، لە نێجیریا ʼy جێگرەوەی ƴ دەگرێتەوە و لە سەنیگال Ñ/ñ لەبری ɲ بەکاردێت.
نموونەی دەقێک
ئەمانەی خوارەوە نمونەیەکی دەقێکە لە زمانی فولا لە مادەی یەکەمی جاڕنامەی جیھانی مافەکانی مرۆڤ.
فولا: " Innama aadeeji fof poti, ndimɗidi e jibinannde to bannge hakkeeji. Eɓe ngoodi miijo e hakkilantaagal ete eɓe poti huufo ndirde e nder ɓ iynguyummaagu. Innama aadeeji fof poti, ndimɗidi e jibinannde to bannge hakkeeji. Eɓe ngoodi miijo e hakkilantaagal ete eɓe poti huufo ndirde e nder ɓ iynguyummaagu. "
IPA:
ماناکەی: "ھەموو مرۆڤەکان لەدایک بوون بە ئازادی و یەکسانن لە کەرامەت و مافدا، " ئەوان بە عەقڵ و ویژدان بەخشراون و پێویستە بە ڕۆحی برایەتی بەرامبەر بە یەکتر مامەڵە بکەن”.
تێبینی
پۆل:زمانەکانی سیەرالیۆن پۆل:زمانەکانی سێنیگال پۆل:زمانەکانی نێجیریا پۆل:زمانەکانی نیجەر پۆل:زمانەکانی مۆریتانیا پۆل:زمانەکانی مالی پۆل:زمانەکانی گینێ بیساو پۆل:زمانەکانی گینێ پۆل:زمانەکانی کامیروون پۆل:زمانەکانی بورکینافاسۆ پۆل:زمانەکانی بێنین پۆل:زمانەکانی گامبیا
زەوی بەلاس
زەوی بەلاس شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
زەوی بەلاس لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خەزێنە و لە باشوور لەگەڵ گوندی چۆم و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئێندزێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دەرئەشکەوت.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مۆسیقای ڕۆکی کوردی
مۆسیقای ڕۆکی کوردی چەشنێک لە مۆسیقای ڕۆکە کە لە کوردستان بابە، یان لەلایەن گۆرانیبێژە کوردەکان دەچڕێتەوە. یەکەمین گرووپی مۆسیقای ڕۆکی کوردی گرووپی وەتان (کۆما وەتان) بووە کە لە ساڵی ١٩٧٣ لە وڵاتی گورجستان لە یەکێتیی سۆڤیەتدا دامەزراوەتەوە و دامەزرێنەری کەرەم گەردەنزەری بووە. لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان یەکەمین گرووپی مۆسیقای ڕۆکی کوردی بە ناوی ڕاکورد لە ساڵی ٢٠٠١ لە شاری مەھاباد دامەزرا.
لە مۆسیقای ڕۆکی کوردی ئامێرەکانی سەرەکی گیتاری کارەبایی، گیتاری بەیس و درامە، بەڵام بە ھۆی کورد بوونی گۆرانیبێژان و ژەنیاران لە شێوەکانی مۆسیقا و ئاوازی کوردی کەلک وەردەگێڕێتەوە.
پەڕاوێز
پۆل:مۆسیقای ڕۆک پۆل:چاندی کوردی پۆل:چەشنەکانی مۆسیقای ڕۆک پۆل:مۆسیقای کوردی پۆل:مۆسیقای ڕۆک بەپێی نەتەوە
کۆلۆمبیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
کۆلۆمبیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سۆناتا
وێنۆک|پارچەیەک لە سکێچەکانی [[لودڤیگ ڤان بێتھۆڤن]]
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا پۆل:شێوەکانی مۆسیقای کلاسیکیی ڕۆژاوا پۆل:سۆناتاکان
ڕیۆ برانکۆ، ئاکرێ
وێنۆک|لە سەرەوەی لای ڕاستەوە بە ئاراستەی کاتژمێر: پارکە گەشتیارییەکەی مێرکادۆ ڤێلۆ (بازاڕی کۆن)، ڕێڕەوی پارکە سەرنجڕاکێشەکەی پاساریلا خواکیم ماسیدو، ڕووباری ئاکرێ و ناوچەی ناوەندی شاری بنیامین کۆنستنت، پردی جەی کەی، پارکەکەی ماتەرنیداد ڕیۆ برانکۆ شارەوانییەکی بەڕازیلە، پایتەختی ویلایەتی ئاکرێ. دەکەوێتە دۆڵی ڕووباری ئاکرێ لە باکووری بەرازیل، ژمارەی دانیشتووانترین شارەوانییە لە ویلایەتەکەدا، کە ٤١٣٬٤١٨ کەسی تێدایە، بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٨، نزیکەی نیوەی دانیشتووانی ویلایەتەکە. ڕیۆ برانکۆ یەکێک بوو لە یەکەم نیشتەجێبوونەکان کە لە ناوچەکەدا گەشەی کرد، ڕۆژاواترین شارۆچکەی سەرەکی بوو لە وڵاتەکەدا و چوارەم کۆنترین پایتەختی ویلایەت بوو لە باکووری بەرازیل، دوای بێلێم و ماناوس و ماکاپا.
لە ساڵی ١٩١٣ بوو بە پارێزگا. لە ساڵی ١٩٢٠ بووە پایتەختی خاکی ئاکرێ، لە ساڵی ١٩٦٢ بووە پایتەختی دەوڵەت. ناوەندی ئیدارییە بۆ ھەرێمی ئابوری و سیاسی و فەرھەنگی
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتی ئاکرێ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٨٢ پۆل:شارەوانییەکانی ویلایەتی ئاکرێ
فیلمی زیندوومانەوە
سەرچاوەکان
پۆل:چەشنەکانی فیلم
کۆریای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
کۆریای باشوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ئاواز
ئاواز (ئینگلیزی: Melody) پێکھاتووە لە ڕیزێک لە نۆتی مۆسیقی کە گوێگر گوێبیستی دەبێت بەسەر یەکەوە وەک مۆسیقا. ڕوونتر، مێلۆدی پێکھاتووە لە ڕیتم و پیچ. ھەندێکجار نۆتەکان دووبارە دەبنەوە بەشێوازی جیاواز جیاواز لە مێلۆدیدا.
سکۆت مان
سکۆت مان دەرھێنەری سینەمایی بەریتانییە بەڕەچەڵەک خەڵکی نیوتن ئایکلیف لە ویلایەتی دورھامە، و ئێستا لە لۆس ئەنجلۆس دەژی.
ئاواز
سەرچاوەکان
[//en.wikipedia.org/wiki/Melody ویکیپیدیای ئینگلیزی]
سکۆت مان
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان
کارڵ کۆسیک
کارڵ کۆسیک (٢٦ی حوزەیرانی ١٩٢٦ - ٢١ی شوباتی ٢٠٠٣) فەیلەسووفێکی مارکسیستی چیک بوو. لە ناسراوترین کارەکەی بە نێوی دیالێکتیکی کۆنکرێتبوونەوە (١٩٦٣) لە ژێری تێشکی دیاردەناسیی مارتین ھایدگەر، بازڕاڤەیەکی ڕەسەن لە بیر و بۆچوونەکانی کارڵ مارکس پیشان دەدات. نووسراوەکانە دواھەمینی دەتوانرێت وەکوو ڕەخنەکانی توندوتیژێک لەسەر کۆمەڵگای مۆدێرن لە ڕوانگەی کەسێکی چەپگر بە ئەژمار بێت، بەڵام دیتر ھەڵویستی مارکسیستییەکی قایمی تێ نەماوە.
ئاواز
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا پۆل:ھارمۆنی
کارڵ کۆسیک
پەڕاوێز
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦ پۆل:مردووانی ٢٠٠٣ پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:بیردۆزە مارکسییەکان
کەوتن (فیلم)
کەوتن فیلمێکی ھەستبزوێن و زیندوومانەوەی ٢٠٢٢ی ئەمریکییە، و کاری دەرھێنان و ھاونووسینی لەلایەن سکۆت مان و جۆناتان فرانک بۆ کراوە. ئەستێرەکانی نێو فیلمەکە بریتیین لە گرەیس کارۆڵاین کۆری، ڤێرجینیا گاردنەر، مەیسن گوودینگ و جێفری دین مۆرگان. فیلمەکە باس لە دوو ژن دەکات کە سەردەکەونە سەر تاوەرێکی پەخشی تەلەڤیزیۆنی کە بەرزییەکەی ٢٠٠٠ پێیڵ (٦١٠ میل)، پێش ئەوەی لە لووتکەی تاوەرەکە گیر بخۆن. لە ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ لەلایەن کۆمپانیای ڵایەنزگەیت فیلمز لە  ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە شێوەی شانۆیی نمایشکرا.
سەرکەوتنی بەدەستھێنا لە بۆکس ئۆفیسدا، داھاتی ٢١ ملیۆن دۆلاری لە سەرانسەری جیھاندا بەدەستھێنا لە بەرامبەر بوودجەی ٣ ملیۆن دۆلاردا، ھەروەھا بە گشتی پێداچوونەوەی ئەرێنی بەدەستھێنا، ڕەخنەگران ستایشی دەرھێنانی مان و کەشوھەوا و سینەماکاری و جێگەی سەرنج و ڕۆڵی کۆری و گاردنەریان کرد.
کورتە
دوو باشترین ھاوڕێی یەکتر بەناوەکانی (بێکی) و (ھەنتەر)، خۆیان لە لووتکەی تاوەرێکی ٢ ھەزاری پێی بەرزی ڕادیۆیی دەبیننەوە و دەبێت ھەوڵی ھاتنە خوارەوە بدەن لە تاوەرەکە، پێش ئەوەی بەھۆی برسێتییەوە گیان لەدەست بدەن.
بەرھەمھێنان
وێنۆک|[[بورجی KXTV/KOVR لە کالیفۆڕنیا ئیلھامبەخش بوو بۆ دیمەنی تاوەرە ڕادیۆیییەکە لە فیلمەکەدا.|120px]] لە بنەڕەتدا فیلمەکە وەک کورتە فیلمێک بوو. بەپێی وتەی دەرھێنەر سکۆت مان، بیرۆکەکە لەکاتی وێنەگرتنی فیلمی فیناڵ سکۆر لە یاریگایەکی شانشینی یەکگرتوو بەخەیاڵماندا ھات: «ئێمە لە بەرزاییدا وێنەمان دەگرت، و لە دەرەوەی کامێرا کەوتینە ناو ئەم گفتوگۆ سەرنجڕاکێشە سەبارەت بە باڵا و ترس لە کەوتن و چۆن ئەوە لەناو ھەمووماندایە وەک فۆبیایەک، دەبێت چۆن بێت گەر ترس لەکەوتن و بەرزایی بکرێت بە فیلمێک». فیلمی کەوتن بە شێوەی ئایماکس لە شاخەکان لە بیابانی مۆجاڤیی کالیفۆڕنیا وێنەگیراوە. دیمەنی تاوەری خەیاڵی بی-٦٧ لە فیلمەکەدا ئیلھامێکی لە تاوەری ڕاستەقینەی KXTV/KOVR وەرگرتووە، کە تاوەرێکی ڕادیۆیییە لە شاری والنات گڕۆڤ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا، کە بەرزییەکەی ٢٠٤٩ پێ (٦٢٥ میل)ە و یەکێکە لە بەرزترین دروستکراوەکانی جیھان. بە گوتەی دەرھێنەر سکۆت مان، سینەماکاران شاشەی سەوز (گرین سکرین)یان سێتی دیجیتاڵییان لەبەرچاو گرت بوو، بەڵام لە کۆتاییدا بەشێوەی ڕاستەقینە کارەکەیان ھەڵبژارد؛ بۆیە بڕیاریان دا بەشی سەرەوەی تاوەرەکە لەسەر لووتکەی شاخێک دروست بکەن بۆ ئەوەی ئەکتەرەکان وەک ھەزاران پێ لە ھەوادا دەرکەون، ھەرچەندە لە ژیانی ڕاستەقینەدا ھەرگیز لە سەد پێ زیاتر لە زەوییەوە دوور نەبوونە ئەکتەرەکان. وێنەگرتن قورس بوو، چونکە زۆرجار کەشوھەوای وەک ڕەشەبا و بای بەھێز دژی فیلمەکە دەوەستایەوە. بەرھەمھێنانی فیلمەکە سێ ملیۆن دۆلاری تێچووە.
ھەرچەندە فیلمەکە لەلایەن کۆمپانیای تی شۆپ پرۆدەکشنز و کەپستۆن پیکچەرز بەرھەم ھێنراوە، بەڵام کاتێک بەرھەمھێنان تەواو بوو، ڵایەنزگەیت فیلمز مافی دابەشکردنی فیلمەکەی بەدەستھێنا بەبێ ئەوەی کەمترین گەرەنتی بۆ بەرھەمھێنەران ھەبێت. دوای ئەوەی لە نمایشە تاقیکارییەکاندا ئاستێکی باشی بەدەستھێنا، کۆمپانیای ڵایەنزگەیت بڕیاریدا لە سینەماکاندا بڵاوی بکاتەوە. فەرمانیان بە تیمەکە کرد زیاتر لە ٣٠ بەکارھێنانی وشەی "Fuck" لە فیلمەکەدا بگۆڕن یان لاببەن بۆ ئەوەی بتوانێت لە کۆمەڵەی فیلمە جووڵاوەکانەوە پلەی PG-13 بەدەستبھێنێت لەبری ئەوەی پلەی Rی ئەگەریی ھەبێت، بۆ زیادکردنی قازانج بۆ فیلمەکە.
بڵاوکردنەوە
فیلمەکە لە ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ لە سینەماکانی ئەمریکا نمایشکرا، لەلایەن کۆمپانیای ڵایەنزگەیت کە ٤ ملیۆن دۆلاری خەرجکرد بۆ بڵاوکردنەوە و بانگەشەکردنی فیلمەکە. لە ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ بە شێوەیەکی دیجیتاڵی بڵاوکرایەوە، دواتر لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢دا بلو ڕای و دی ڤی دی بڵاوکرایەوە.
پێشوازی
فیلمیوکەوتن لە ئەمریکا و کەنەدا ٧٫٢ ملیۆن دۆلار و لە ناوچەکانی دیکەش ١٤٫٦ ملیۆن دۆلاری بەدەستھێناوە، کە کۆی گشتی داھاتی جیھانی ٢١٫٨ ملیۆن دۆلار بووە، لە بەرامبەر بوودجەی ٣ ملیۆن دۆلار. لە ئەمریکا و کەنەدا، فیلمی کەوتن شانبەشانی فیلمی ماک و ڕیتا نمایشکرا، و پێشبینی دەکرا لە کۆتایی ھەفتەی یەکەمی فیلمەکەدا لە ١٥٤٨ سینەمادا ١–٢ ملیۆن دۆلار داھاتی ھەبێت. لە یەکەم ڕۆژیدا ٩٢٣ ھەزار دۆلاری بەدەستھێنا، و بۆ یەکەمجار گەیشتە ٢٫٥ ملیۆن دۆلار. لەکاتێکدا پلەی ١٠ی لە بۆکس ئۆفیسدا بەدەستھێنا، بەڵام زۆرترین داھاتی بەرھەمە نوێیەکەی بوو بۆ ئەم ھەفتەیە. لە ماڵپەڕی کۆکەرەوەی پێداچوونەوەکان ڕاتن تۆمەیتۆز ، ٧٩٪ی ١٤١ پێداچوونەوەی ڕەخنەگران ئەرێنین، بە تێکڕای ڕیزبەندی ٦٫٤/١٠. مێتاکریتیک کە ناوەندی قورسکراو بەکاردەھێنێت، بە پشتبەستن بە ٢٣ ڕەخنەگر نمرەی ٦٢ لە کۆی ١٠٠ فیلمەکەی بۆ فیلمەکە داناوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ «پێداچوونەوەی بە گشتی لەبار».
پاشکۆ
دوای بەناوبانگبوونی فیلمەکە لە نێتفلیکس، لە مانگی ئازاری ٢٠٢٣دا بەدواداچوونێکی فیلمەکە ڕاگەیەندرا.
دەیەی ١٩٤٠
دەیەی ۱۹٤۰ ئەو دەیەیە کە لە ۱ی کانوونی دووەمی ۱۹٤۰ دا دەستی پێکرد و لە ۳۱ی کانوونی یەکەمی ۱۹٤۹ دا کۆتایی هات.
کەسایەتییە دیارەکان
پۆل:دەیەی ١٩٤٠
نا دۆ-ھیانگ
نا دۆ-ھیانگ (بە کۆری: بە ھانجا: لەدایکبووی ٣٠ی ئازاری ١٩٠٢ بۆ ٢٦ی ئابی ١٩٢٧) نوسەرێکی کۆری بوو لە سێئول لەدایک بووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نووسەرە کۆرییەکان پۆل:خەڵکی سێئول پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٢ پۆل:مردووانی ١٩٢٧
کانی ژاژ
کانی ژاژ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی ژاژ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سوورێن، بانە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی لێوان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھاربڕ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مڕان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کۆلۆمبیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
کۆلۆمبیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
کەین (زۆرانباز)
گلێن تۆماس جاکۆبز (؛ لەدایکبووی ٢٦ی نیسانی ١٩٦٧) زۆرانباز، ئەکتەر، نووسەر، بازرگان و سیاسەتمەندارێکی ئەمریکییە. وەک کۆماریخوازێک، سەرۆکی شارەوانیی شارستانی نۆکس، تێنیسە. پیشەکەی کاری زۆرانبازییە، جاکۆبز ئیمزای لەگەڵ WWE کرد، لەو شوێنەدا بەناوی «کەین» ناسراوە. لە ساڵی ١٩٩٢ دەستی بە کاری زۆرانبازی سەربەخۆ کرد، وەک (زۆرانبازی دووکەڵی چیا SMW)، ھەروەھا زۆرانبازی بە کۆمەڵ لە وڵاتە یەکگرتووەکان دەکات (USWA)، دواتر بۆ «زۆرانبازی فیدراڵی جیھانی WWF) دەچێت، لە ساڵی ١٩٩٥ بۆ WWE ڕۆیشت. جاکۆبز بە کەسایەتییەکی جۆراوجۆر تا ساڵی ١٩٩٧ یاری دەکرد، وەک کەین. نیوە برا گەنجەکەی ئەندەرتایکەر، زۆرجار بەیەکەوەن، لەوەیە دوژمنیش بن یان تیم بن.
کەین یەکەمجار لە تەوەری «سەردەمی بار» لە ساڵی ١٩٩٩ بۆ ٢٠٠٠ دەردەکەوێت، کەسێک بەناوی «کوڕە پۆستەر» دەبەزێنێت. لەناو WWE، سێ پاڵەوانێتی جیھانی ھەیە، وەک «پاڵەوانێتی WWF»، «پاڵەوانێتی ECW)، «پاڵەوانێتی کێشی قورسی جیھانی»، ھەروەھا دوازدە پاڵەوانێتی تیم تاگی جیھانی ھەیە، وەک «پاڵەوانێتی تیم تاگی جیھانی»، «پاڵەوانێتی تیم تاگی WCW»، «پاڵەوانێتی تیم تاگی WWE»، لەگەڵ چەند پاڵەوانێتییەکی جۆراوجۆر. ھەروەھا دوو پاڵەوانێتی نێوان کیشوەرکانی ھەیە، براوەی «پارەکە لە بانکەکە»، ھەروەھا سێیەمین پیاوە لە WWE کە شەقی مەزن دەدات. لە ١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩ پاڵەوانێتی ٢٤/٧ لە ژێر ناونیشانی کەین بردەوە، ھەروەھا شارەزای زۆرانباز ریک فلایەر باسی کەینی کرد، وتی کەین باشترینی جیھانەکە.
ژیانی تایبەتی
جاکۆبز لە ٢٦ی نیسانی ١٩٦٧ لە شارۆچکە ئیسپانیاکەی تۆریجۆن لەدایک بووە،  بەڵام لە سانت لویس، میسوری گەورەبوو، لە قوتابخانەی ئامادەیی «بۆڵینگی سەوز» لە میسوری بوو، لەو شوێنەدا تۆپی پێ و باسکەی یاری دەکرد. جاکۆبز شەھادەی بە ئینگلیزی لە زانکۆی باکوری خۆرھەڵاتی میسوری بەدەست ھێنا، ئێستا ئەو زانکۆیە بە زانکۆی دەوڵەتی ترومان ناسراوە، لەو شوێنەدا تۆپی پێ و باسکەی یاری دەکرد. جاکۆبز بەزۆری ئەڵمانیە و ھەندێک ئینگلیزی و ھۆڵەندیە. جاکۆبز لە ٢٣ی ئابی ١٩٩٥ ھاوسەرگیری لەگەڵ «کریستاڵ مەوریسا گۆینز» کردووە، بەیەکەوە دوو کچیان ھەیە. جاکۆبز لە دەرەوەی کاری زۆرانبازی کردن، کاری جۆراوجۆر بۆ دابینکردن دەکات، ھەروەھا ژنەکەی خۆی کریستاڵ بریکاری کۆمپانیای «ئەلستەیت».
کارکردنی زۆرانبازی
جاکۆبز لە سەرەتادا بە پاشا ئانگس ناسراوبوو، کاتێک یەکەمجار لە سانت لویس، میسوری دەرکەوت، لەگەڵ CSWA لە ساڵی ١٩٩٢. پاشان جاکۆبز بۆ باشوور گواسترایەوە، بۆ زۆرانبازی قیامەت، ھەروەھا جاکۆبز لە «کۆمەڵەی زۆرانبازی وڵاتە یەکگرتووەکان USWA» دەردەکەوێت، وەک بۆمبێک لە «زۆرانبازی دووکەڵی چیا SMW» دەرکەوت، ھەر لەو شوێنەدا لە پاڵەوانێتی تیم تاگی SMW لەگەڵ ″ئەلسنۆ″ لە تیمێکن بەناوی «دووانە جوڵەکە». لەوکاتەی جاکۆبز لە USWA بوو، پاڵەوانێتی کێشی قورسیشی دەکرد. لە ساڵی ١٩٩٥ جاکۆبز بۆ یەکەم جار لە «زۆرانبازی فیدراڵی جیھانی WWF» دەرکەوت، کە بەشێکە لە WWE، وەک مایک ئانابۆمب لەبەشی Raw، ڕینۆ ڕینگز دەبەزێنێت، بەدرێژایی مانگی ئاب لەژێر ناوی ئانابۆمب بە کەم کەمە زۆرانبازی دەکرد.
فیلمۆگرافی
فیلم
تەلەڤیزیۆن
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زۆرانبازە پیشەگەرە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم پۆل:یاریزانانی تۆپی سەبەتەی پیاوانی ئەمریکا پۆل:خەڵکی نۆکسڤیل، تێنێسی
ڤیدیۆکلیپ
ڤیدیۆکلیپ یاخود کلیپی مۆسیقی (ئینگلیزی: Music video) پێکھاتووە لە کورتە فیلمێک کە بۆ گۆرانییەک بەرھەم دەھێندرێت، یاخود بۆ بەرزکردنەوەی گۆرانییەک یاخود ئەلبومێک، یان بۆ کاری ھونەری. زۆربەیجار تاکەگۆرانییەکان ڤیدیۆکلیپیان بۆ دەکرێت.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مۆسیقا پۆل:چەشنەکانی فیلم
کوردانی ئوردن
کوردانی ئوردن بەو خەڵکە دەوترێت کە بنەچەیان کوردە و لە ئوردن لەدایکبوون یان لەوێ نیشتەجێ بوون. ژمارەی کوردانی ئوردن لەنێوان ٣٠٬٠٠٠ و ١٠٠٫٠٠٠ کەس دەبێت، زۆربەیان لە شارەکانی عەممان، ئیربید، سەڵت و زەرقا نیشتەجێن. کوردانی ئوردن لەگەڵ کۆمەڵگەی ئوردنی ئاوێتەبوون، لەبەرەوەش کورسی تایبەتیان نییە لە پەرلەمانی ئوردن.
مێژوو
کوردەکان لەوەتەی ساڵی ١١٧٣ لە ئوردن دەژین، لە سەردەمی دەوڵەتی ئەییووبی کە لەلایەن سەڵاحەددینەوە دەمزرێنراوە. ئەو کوردانەی لە سپای عوسمانی بوون دواتر لە شاری سەڵت نیشتەجێبوون. لە کاتی کۆمەڵکوژیی کوردان لە ١٩٢٠ەکان و ١٩٣٠ەکان لە تورکیا، بەشێکیان ھەڵاتن بۆ ئوردن. بەشێکی دیکەی کوردانی ئوردن لە کاتی ئاوارەبوونی ١٩٤٨ و ١٩٦٧ی فەڵەستینییەکان ھاتوونەتە ئوردن. و بەشێکیشیان لە عێراق ھاتن دوای جەنگی کەنداو. ھەوەھا کۆمەڵێک کوردی ڕۆژھەڵاتی کوردستانیش چوونە ئوردن لە ئەنجامی شۆڕشی ئیسلامیی ئێران.
سەرچاوەکان
<references group="" responsive=""/>
پۆل:پەرتبوونی کورد پۆل:قەومەکانی ئوردن
کۆسپەی خێرایی
250px|وێنۆک|کۆسپەیەکی لاستیکی کۆسپەی خێرایی یان تاسە ئامرازێکە لە ھێورکردنەوەی ھاتوچۆی ڕێگان کەلکی لێ وەردەگیرێت بە مەبەستی باشترکردنی سەلامەتی لە ناوچەیەک. کۆسپەی خێرایی بەشێوەی ستوونی بەرزبووەتەوە، ئەمەش وا دەکات ئۆتۆمۆبیل و ھۆیەکانی دیکەی گواستنەوە خێرایییان کەم بکەنەوە لە کاتی تێپەڕینیان لەو ڕێگایانەی کە کۆسپەیان بۆ دانراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مەترسییەکانی ڕێگە پۆل:گواستنەوەی رێگاوبان پۆل:ژێرخانی ڕێگە پۆل:سەلامەتیی ڕێگە
کەریم حاسڵەی سەروو
کەریم حاسڵەی سەروو (Kerîm Hasiłey Serû، ) دێیەکە لە گوندستانی حەسەن ئاوا، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی ئارووناوا، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی کەریم حاسڵەی سەروو بە شێوەزاری کوردیی باشووری و بنزاری کەڵھوڕی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٢ کەس لە ٦ بنەماڵەدا بووە.
دەزگای بۆشاییی ئیسرائیل
150px|وێنۆک|شاڤیت رۆکێتی تایبەتی دەزگای بۆشایی ئیسرائیل دەزگای بۆشایی ئیسرائیل (بە عیبری:סוכנות החלל הישראלית، سوخنوت ھحلل ھیسرالیت) ئەوە دەزگایەکی بۆشاییە تایبەتە بە وڵاتی ئیسرائیل بۆ لێکۆلینەوەی زانیاری دەربارەی بۆشایی و زانستی، سەرۆکی ئێستای (إسحاق بن إسرائیل) ە.
کەریم حاسڵەی سەروو
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی ئارووناوا
دەزگای بۆشاییی ئیسرائیل
بینین
ئەو دەزگایە دروستکراوە بۆ چەند ئامانجێک ئەوانیش: وە ئەو دەزگایە پەیوەندی لەگەڵ چەندین دەزگا ھەیە ئەوانیش: (ناسا)ی ئەمریکی، (سینس)ی فەڕەنسی، (سی ئێس ئەی)ی کەنەدی، (ئیسرۆ)ی ھیندی، (دی ئێڵ ئاڕ)ی ئەڵمانی، (ئێن ئێس ئەی یوو)ی ئۆکڕانی، (ئاڕ کەی ئەی)ی ڕووسی و (ئەی ئی بی)ی بەڕازیلی
سەرچاوەکان
https://web.archive.org/web/20090210144855/http://www.most.gov.il/English/Units/Science/Israel+Space+Agency/default.htm
پۆل:دەزگاکانی بۆشایی پۆل:گەردوون
فڕۆکەخانەی شاری بیلی بیشۆپ تۆرۆنتۆ
فڕۆکەخانەی شاری بیلی بیشۆپ تۆرۆنتۆ (بە ئینگلیزی: Billy Bishop Toronto City Airport) (IATA: YTZ, ICAO: CYTZ) فڕۆکەخانەیەکی ھەرێمییە و دەکەوێتە دوورگەکانی تۆرۆنتۆ لە شاری تۆرۆنتۆ لە ئەنتاریۆی کەنەدا. فڕۆکەخانەکە زۆرجار بە فڕۆکەخانەی دوورگەی تۆرۆنتۆ ناودەبرێت و پێشتر بە فڕۆکەخانەی دوورگەی پۆرت جۆرج ڤی و فڕۆکەخانەی ناوەندی شاری تۆرۆنتۆ بانگ کراوە. ناوی فڕۆکەخانەکە ڕێز لە بیلی بیشۆپ دەگرێت، کە فڕۆکەوانێکی کەنەدی بوو لە جەنگی جیھانی یەکەم و جەنگی جیھانی دووەم. لە ڕێگای فڕۆکە وانی سیڤیل و فریاکەوتنی ئاسمانی و ھێڵی ئاسمانی ھە ڕێم بە بە کارھێنانی فڕۆکە ی تۆربۆپرۆپ ناوبانگی دەرکرد. لە ساڵی ٢٠١٩ دا بە نۆیەم بچووکترین فڕۆکەخانە و شەشەمین جەنجاڵترین فڕۆکەخانەی کەنەدا ھەڵبژێردرا کە زیاتر خزمەت بە گەشتیارانی نێوان کەنەدا و ئەمریکا دەکات.
تاراوکا
وێنۆک|دیمەنێکی پانۆرامای ناوەندی شاری تاراوکا و ڕووباری تاراوکا، ئاکرێ وێنۆک|شوێنی شارەوانی لە ویلایەتی ئاکرێ تاراوکا شارەوانییەکە دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای ویلایەتی ئاکرێی بەڕازیل. ژمارەی دانیشتووانی تاراوکا ٤٣٬١٥١ کەسە و ڕووبەرەکەی ٢٠٬١٧١ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە (٧٬٧٨٨ میل چوارگۆشە).
پاراستن
شارەوانییەکە ٣٨٪ی یەدەگی دەرھێنانی ئاڵتۆ تاراوکا لەخۆدەگرێت، کە لە ساڵی ٢٠٠٠ دروست کراوە. دارستانی ویلایەتی ڕیۆ گریگۆریۆی ٢١٦٬٠٦٢ ھێکتار (٥٣٣٬٩٠٠ دۆنم) لەخۆدەگرێت، کە یەکەیەکی پاراستنی بەکارھێنانی بەردەوامە کە لە ساڵی ٢٠٠٤ دروست کراوە. ھەروەھا ١٤٣٬٨٩٧ ھێکتار (٣٥٥٬٥٨٠ دۆنم) دارستانی ویلایەتی مۆگنۆ و ١٢٦٬٣٦٠ ھێکتار (٣١٢٬٢٠٠ دۆنم) دارستانی ویلایەتی ڕیۆ لیبردادی لەخۆدەگرێت، دوو یەکەی تری بەکارھێنانی بەردەوام کە لە ھەمان ڕێکەوتدا دروستکراون.
ئابووری
لە ساڵی ٢٠١٧، تاراوکا بەرھەمی ناوخۆیی سەرتاسەری ١١٫٧٦٣٬٨٩ دۆلاری ئەمریکی بووە، کۆی داھاتی ٧١٫٦٥٧٫٩٥٠ دۆلاری ئەمریکی بووە، و کۆی گشتی خەرجییەکانی ٦٣٫٥١٩٫٤١٠ دۆلار بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەوانییەکانی ویلایەتی ئاکرێ
سارتکەی خواروو
سارتکەی خواروو شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سارتکەی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دێرە و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەڵاسەیدەی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سارتکەی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی نۆرەی سەروو.
گرەیس کارۆڵاین کۆری
گرەیس کارۆلین کۆری (لەدایکبووی ١٧ی تەممووزی ١٩٩٦) ئەکتەر و سەماکارێکی ئەمریکییە. کۆری ڕۆڵی لەچەندین فیلمدا بینیووە، یەکێک لەوان فیلمی کەوتن بوو لە ساڵی ٢٠٢٣. ھاوسەرگیری لەگەڵ براندن جۆن کۆری کردووە. لە ساڵی ٢٠١٩ دەستیان بە پەیوەندی خۆشەویستی کردووە و دوای دوو ساڵ دەستگیراندار بوون.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
کەریم حاسڵەی خواروو
کەریم حاسڵەی خواروو (Kerîm Hasiłey Xwarû، ) دێیەکە لە گوندستانی حەسەن ئاوا، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی ئارووناوا، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی کەریم حاسڵەی خواروو بە شێوەزاری کوردیی باشووری و بنزاری کەڵھوڕی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٠٣ کەس لە ٢٠ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی ئارووناوا
کۆریای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
کۆریای باشوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی پیێرسۆنی تۆرنتۆ
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی پیێرسۆنی تۆرنتۆ (ئیاتا: YYZ، ئیکاو: CYYZ) فڕۆکەخانەیەکی حکوومییە لە تۆرۆنتۆی پایتەختی ئەنتاریۆ. بە دووری ٢٧ کم لە باکووری خۆراوای ناوشار ھەڵکەوتووە لە نزیک شاری میسیساگا. زۆرجارانیش بە فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ئیستەر پێرسنی بانگی دەکەن.
بە گەورەترین و جەنجاڵترین فڕۆکەخانەی کەنەدا ھەژمار دەکرێت، لە ٢٠٠٨ پتر لە ٣٢ ملیۆن گەشتیار سەردانیان کردووە. بەپێی پێوەرەکانی ٢٠٠٦ بە بزاوتترین فڕۆکەخانەی جیھان ھەڵبژێردرا.
فڕۆکەخانەکە بە ناوەندی سەرەکی چالاکییەکانی ھاوبەشگای فڕۆکەوانیی کەنەدا و ھاوپەیمانی ستار دادەنرێت، ھەروەھا ناوەندی چالاکییەکانی فڕۆکەوانیی کەنەدا جاز و ناوەندی گواستنەوە (ترانزێت)ی ھەموو کەنەدایە.
فڕۆکەخانەکە وێستگەیەکی سەرەکیی ڕۆژانەی گەشتە ناوخۆیییەکانی کەنەدایە کە بەبێ وەستان شارە سەرەکییەکان و لاوەکییەکانی کەنەدا پێک دەبەستێتەوە. فڕۆکەخانەکە خاوەن توانایەکی نەبڕاوەیە لە پێشوازی گەشتە نێودەوڵەتییەکان کە لەلایەن ٧٤ ھاوبەشگای بواری فڕۆکەوانییەوە بەکاردێت و ڕۆژانە گەشت بۆ پتر لە ١٠٠ وڵات ڕێک دەخەن، وەک ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، مەکسیک، ئاسیا، ئەورووپا،ئەمریکای لاتین، ناوچەکانی دەریای کاریبی و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست.
مێژوو
ڕاست|وێنۆک|فڕۆکەخانەی ماڵتن لە ١٩٣٩. فڕۆکەخانەکە دوای ئەوەی کە کۆمیسیۆنی بەندەری تۆرۆنتۆ لە ساڵی ١٩٣٧نۆ زەوی کشتوکاڵی کڕی بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٣٩ و وەکو فڕۆکەخانەی ماڵتن کرایەوە کە لە بینایەکی سادە پێک ھاتبوو و لە بنەڕەتدا تەویلەیەک بووە بۆ فڕۆکەخانەی ڕەسەن. ڕووبەرەکەی ٤٢٠ دۆنمی (١.٧ کیلۆمەتر چوارگۆشە)ی بە ڕوناکی تەواو و پەیوەندی بێتەل و کەرەستەکانی چاودێری کەشوھەوا پێک ھاتبوو. جگە لە دوو کەشتی فڕینی سەر ڕووی قیرتاوکراو و یەک ھێڵی نیشتنەوەی گیایی، ھیچی تری نەبوو.
فڕۆکەخانەی ماڵتن لە ساڵی ١٩٤٠ بە تۆرۆنتۆ فرۆشرا لە حوزەیرانی ١٩٤٠ تا تەممووزی ١٩٤٢ فڕۆکەخانەکە وەک قوتابخانەیەکی مەشقپێکردن بەکارھات. وەک بەشێک لە پلانی ڕاھێنانی کۆمۆنوێلتی بەریتانی لە سەردەمی جەنگی جیھانی دووەمدا. ناوەندی کۆنترۆڵی ھاتووچۆی ئاسمانی لە ساڵی ١٩٤٢بۆ زیاد کرا. سەرەتای دەیەی ١٩٦٠ دەستی کرد بە دروستکردنی تێرمیناڵ ١ (T1) کە لە چوارگۆشەدا بە شوێنی وەستانی ئۆتۆمبێل لە ھەشت نھۆمی دا بوو، چوار دەوری دوو نھۆمی ڕێبواری بۆ لۆبییەکان دیزاین کراوە. لە ساڵی ١٩٦٤ گەشتیاران ڕوویان تێکرد بۆیە ناچاربوون تێرمیناڵی دوو لە ١٩٧٢ دروست بکەن و دواتر لە ١٩٩١ تێرمیناڵی سێش دروست کرا.
لە ساڵی ١٩٧٢ حکوومەتی کەنەدا زەوی ڕۆژھەڵاتی تۆرنتۆی تەرخان کرد بۆ دامەزراندنی دووەم فڕۆکەخانەی سەرەکی - پیکەرینگ - بۆ ئاسانکردنی گواستنەوە لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی تۆرۆنتۆ. بڵام پڕۆژەکە دواخرا بۆ ساڵی ١٩٧٥ ئەمیش بەھۆی دژایەتیی کۆمەڵگا و چالاکوانانی بواری ژینگەوە بوو بەڵام حکوومەت خاوەندارییەتی لە زەویە زەوتکراوەکەی پاراست.
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٦٠ پۆل:ئۆنتاریۆ پۆل:Webarchive template wayback links پۆل:کەنەدا
بابەک دەوڵەتی
بابەک دەوڵەتی (١٩٧٤ لە کرماشان - ) شاعیر و گۆرانینووسی کوردی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ئەو کارەکانی خۆی بە دوو زمانی کوردی و فارسی دەنووسێت و یەکەمین کتێبی کۆمەڵە چوارینە بە کوردیی باشووریی بڵاو کردووەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی کرماشان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤ پۆل:شاعیرە کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شاعیرەکانی کوردیی باشووری
پێڕستی شوێنە دیپلۆماسییەکان لە ئەڵمانیا
وێنۆک|400px|نەخشەی باڵیۆزخانەکان لە ئەڵمانیا وێنۆک|باڵیۆزخانەی ئیتالیا لە بەرلین وێنۆک|باڵیۆزخانەی قرغیزستان لە بەرلین وێنۆک|باڵیۆزخانەی تورکیا لە بەرلین ئەم وتارە پێڕستێک لە شوێنە دیپلۆماسییەکان لە ئەڵمانیای تێدایە. لە ئێستادا ١٥٧ وڵات باڵیۆزخانەیان لە ئەڵمانیا ھەیە. پێنج وڵات باڵیۆزخانەی خۆیان لە ئەڵمانیا لە بۆن پایتەختی پێشووی ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە دەبەن، لە کاتێکدا زۆرتریان کە دەبنە ١٥٠ وڵات باڵیۆزخانەکەیان لە بەرلین ھەڵکەوتووە. باڵیۆزخانەی چەند وڵاتی تریش تایبەت بە ئەڵمانیا لە شارەکانی دەرەوەی ئەم وڵاتە وەکوو لەندەن، بروکسێل و پاریس ھەڵکەوتوون. ئەم پێڕستە کۆنسۆلخانەکانی ئیفتخاری لەگەڵ نییە.
بۆن
وێنۆک|[[پێڕستی شوێنە دیپلۆماسییەکانی ڕووسیا|کۆنسولخانەی ڕووسیا لە بۆن]]
فرانکفورت
وێنۆک|[[پێڕستی شوێنە دیپلۆماسییەکانی ڕووسیا|کۆنسولخانەی ڕووسیا لە فرانکفورت]]
ھامبورگ
وێنۆک|[[پێڕستی شوێنە دیپلۆماسییەکانی ڕووسیا|کۆنسولخانەی ڕووسیا لە ھامبوورگ]] وێنۆک|کۆنسولخانەی سربیا لە ھامبوورگ
میونشن
وێنۆک|[[پێڕستی شوێنە دیپلۆماسییەکانی ڕووسیا|کۆنسولخانەی ڕووسیا لە میونشن]]
باڵیۆزخانەکانی دەرەوە
ھەڵکەوتووی بروکسێل، بەلجیکا:
ھەڵکەوتووی لەندەن، شانشینی یەکگرتوو:
شارەکانی تێدا ھەڵکەوتووی تر:
کۆرد (مۆسیقا)
وێنۆک|نۆتی کۆرد کۆرد (ئینگلیزی: Chord) پێکھاتووە لە ٣ نۆت (یان زیاتر)ی مۆسیقا کە بەسەر یەکەوە لێدەدرێن بۆ دەرکردنی ئاواز و مێلۆدی، بەھەرحاڵ، مەرج نییە کۆردەکان بەسەریەکەوە لێبدرێن، ھەندێک جار کۆردی شکاو ھەیە، کە نۆتەکان یەک لەدوای یەک لێدەدرێن، ئەمە یان بۆ مەبەستی مەشق کردن بەکاردێت یاخود ھەندێک جار لە پارچەی مۆسیقی و سۆناتادا بەکاردێت. کاتێک مۆسیقییەک سێ نۆت یان زیاتر بەسەریەکەوە لێدەدات، ئەمە پێی دەوترێت کۆرد. کۆرد لە مۆسیقای پاپ، مۆسیقای ڕۆک و مۆسیقای کلاسیک بەڕێژەیەکی زۆر دەبیسترێت. کۆرد لە وڵاتانی ڕۆژئاوا بەناوبانگە، لەکاتێکدا لە گۆرانی ڕۆژھەڵاتدا کەمتر دەبیسترێت.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا پۆل:ھارمۆنی پۆل:تیۆری مۆسیقا
کۆلۆمبیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
کۆلۆمبیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
فەیخۆ
وێنۆک|ھۆڵی شارەوانی فەیخۆ وێنۆک|شوێنی شارەوانی لە ویلایەتی ئاکرێ فەیخۆ شارەوانییەکە دەکەوێتە ناوەندی ویلایەتی ئاکرێ لە بەڕازیل. تا ساڵی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی ٣٤ ھەزار و ٨٨٤ کەس بووە. کۆی گشتی ڕووبەری زەوی ٢٤٢٠٢ کیلۆمەتر دووجایە.
شارەوانییەکە ٢٣١٬٥٥٥ ھێکتار (٥٧٢٬١٨٠ دۆنم) دارستانی نیشتمانی سانتا ڕۆسا دوو پوروسی تێدایە، کە یەکەیەکی پاراستنی بەکارھێنانی بەردەوامە کە لە ساڵی ٢٠٠١ دروست کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەوانییەکانی ویلایەتی ئاکرێ
سەعد جومعە
150px|وێنۆک|سەعد جومعە سەعد جومعە (١٩١٦ — ١٩ی ئابی ١٩٧٩) نووسەر و سیاسەتوانێکی ئوردنی بەڕەگەز کورد، و ١٧ەمین سەرۆکوەزیری ئوردن بوو.
سەرچاوەکان
https://ar.wikipedia.org/wiki/سعد_جمعة_(سياسي) ویکیپیدیای عەرەبی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٦ پۆل:مردووانی ١٩٧٩ پۆل:سەرۆکوەزیرانی ئوردن پۆل:کوردانی ئوردن پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق
کونەووشک
کونەووشک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کونەووشک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانیشێلمە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ڕەزی بابە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قۆخی سپیاڵ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قۆخی بەرکەچەڵ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڤێرجینیا گاردنەر
ڤێرجینیا گاردنەر خانمەکتەرێکی ئەمریکییە و لە ١٨ی نیسانی ١٩٩٥ لە شاری ساکرامنتۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لەدایکبووە. ئەو بە ڕۆڵی لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی ھولو "Runaways" کە بنکەکەی لە مارڤێڵ کۆمیکسە، وەک کارۆلینا دین ناسراوە. گاردنەر لە ساڵی ٢٠١١ بۆ یەکەمجار لە بواری سینەمادا دەرکەوت، بە کورتە فیلمەکەی بە ناوی «Peach Plum Pear”. لە ساڵانی دواتردا لە چەندین فیلمدا بەشداری کردووە لەوانە فیلمی “Project Almanac”، “Little Bitches”، “Tell Me How I Die” و “Halloween” (٢٠١٨). ھەروەھا ڕۆڵی میوانی لە چەندین زنجیرە تەلەڤیزیۆنیدا بینیوە، لەوانە "گلی"، "گۆڵدبێرگەکان" و "چۆن لە کوشتن ڕزگارمان بێت". گاردنەر چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە بەھۆی نواندنەکانییەوە، لەوانە خەڵاتی باشترین ئەکتەر لە فێستیڤاڵی فیلمی سەربەخۆی لۆس ئانجلەس، بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی “پێم بڵێ چۆن دەمرم».
جەنگیزقەڵا
جوگرافیا
جەنگیزقەڵا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
زانکۆی ویلایەتی ئۆھایۆ
وێنۆک| دەرکەی شوورای باکووری زانکۆی ویلایەتی ئۆهایۆ
زانکۆی ویلایەتی ئۆهایۆ زانکۆیەکی ئەمریکی گشتیە بارەگای سەرەکی دەکەوێتە شاری کۆلۆمبۆسی لە ویلایەتی ئۆهایۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، زانکۆکە لە ساڵی ١٨٧٠ دامەزرا، ڕێژەی مامۆستایان ٦،٢٥٤ مامۆستایە و ڕێژەی کارمەندان ٥٥٨٤ و ڕێژەی قووتابیان ٥١،٢١٥ قووتابیە بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٥.
بەستەری دەرەکی
پۆل:زانکۆکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
میرا عەلی
میرا عەلی (لەدایکبووی ١٩٨٦، ھەولێر) گۆرانیبێژی کورد. میرا بۆیەکەمینجار لە پڕۆگرامی ستۆدیۆی ئەستێرەکان لە کەناڵی زاگرۆس تیڤی دەرکەوت، لەبەرنامەکە پلەی دووەمی بەدەستھێنا. میرا بەیەکێک لە قوتابییەکانی ئاوازدانەر ھەڵکەوت زاھیر دادەنرێت و زۆرینەی کارەکانی لەلایەن ناوبراوەوە کاری بۆکراوە.
میرا بەزمانی کوردی و عەرەبی گۆرانی وتووە، لەسەر کەسایەتییە ناودارەکان گۆرانی وتووە وەک (مستەفا بارزانی، پێشەوە قازی محەممەد، ئیدریس بارزانی، سەعید نورسی، ئیمام عەلی، شێخ زاید) ھەروەھا یەکێک لەبەرھەمەکانی بۆ شاری سلێمانی بووە.
بەرھەمەکان
میرا خاوەنی ٥ ئەلبوومی گۆرانییە لەگەڵ زیاتر لە ٤٠ تڕاک. لە چەند گۆرانییەکیش بەشێوەی ھاوبەشی (دوێت) لەگەڵ گۆرانیبێژان لۆکە زاھیر، دەشنێ موراد، ناسلی، ئالان عومەر، دینا و مۆنیکا بەشداربووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:زیندووان پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی پۆل:خەڵکی سۆران
سەنتەرفیۆگلی گاز
گاز ئامێری لێک جیاکەرەوە ئەمە ئامێرێکە بەکار دێت بۆ لابردنی گازەکان وە ئەم ئامێرە پشت دەبەستێ بە ھێزی ڕاکێشان (قوە جاذبیۃ).. ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ خێرایی جیا کردنەوەی گەردیلەکان وەجیا کردنەوەی ھەموو تەنەکان لەناو ھەر قەبارەیەکی جۆراو جۆر بە شێوەیەکی یەک لە دوا یەک (تدرج) بە شێوازی نیوە تیرە (نصف قطر) لەناو حاویەکی دەسورێتەوە.. ئەم ئامێرە بەکار دێت بۆ جیا کردنەوەی یۆڕانیۆم ٢٣٥لە یۆڕانیۆم ٢٣٨ ئە جیھازە ئێستا زۆر پێشکەوتوە لە ئی جاران وە شوێنگرەوەی جیھازی ڕێگای بڵاوبوونەوەی گاز بۆ دەرھینانی یۆڕانیۆم ٢٣٥ بە شێوەیەکی باشتر وە بە پلەکی بەرزتر وە بە شێوەیەکی چڕتر وەئەمەش زۆر چڕترە لە یۆڕانیۆمی ٢٣٥ وە ئەم ڕێگایە زۆر باشترە وە وزەی کەمتر دەوێ بۆ وەبەرھێنانی یۆڕانیۆم گەر بەراورد بکرێ لەگەڵ ڕێگای کرداری پەرتبوونەوەی گازەکان وە بۆ ئێمە زۆر گرنگە
یەکەی پرۆسەی ناوەکی گاز
ئامێری دەرکردنی چەقی بەکار دێت بۆ ڕێگادان بە غاز کە دەرچێ بە بەردەوامی بە پێچەوانەی ئامێرەکان تر کەوا پشت دەبەستێ بە چارەسەری پاڵنەر وە ئەم ئامێرە بۆ چارەسەری بەردەوامی وە ئەمەش ڕێگا دەدات بە بەردەوامی… ئەم ئامێرە پێک ھاتوە لە بۆرییەک وە بەرگی بۆری وە بزوێنەری کارەبایی وە سێ ھێلی گواستنەوە ئەم بۆرییە بزوێنەرە دەکەوێتەژوورەوەی بۆرییە گەورەکە وە بەتاڵ دەکرێ لە ھەوا بۆ ئەوەی لێکخشان کەم بێتەوە کاتی ئیش کردن ئەم بۆرییە دەسوڕێ بۆ درووست بوونی کێشان بۆ ئەو مادانی دەخرێنە ناو بۆرییەکە ئەم ھێزە کار دەکاتە سەر گەردیلەی مادەکان بۆ جیا بونەوەی گەردیلە قورسەکان لەکەل گەردیلەی سووک گەردیلە قورسەکان کۆدەبنەوە لە دیواری بۆرییەکە بەلام گەردیلە سوکەکان کۆ دەبنەوە لە سەنتەری بۆرییەکە چونکە گەردیلەی سووکن دوو دەرگا ھەیە ۆ دەرچونی یەکەکییان بۆ بەشی پیتاندن u235 دوەم ئەوەی دەرچوو کرداری دەڕکردنێ چەقی کاتێ بۆری یەکسان دەبێ سێ قۆناغ وەدەست دێت زۆربەی پالێواری تایبەت چونکە ئەم کارە زۆر نھێنییە بەکار ھاتوە لە ولاتی بەریتانیا لە لولەیەک داپۆشراوە بە دەزوی شوشەیی ھاوکێشەیەک درووست بووە بە دانانی مادەی ئیبۆکس لە شوێنە دیاریکراوەکان بە ھۆی لایەنێک بۆ درووست بوونی ھاکێشە وە بزوێنەری ئەم ئامێرە دەکەوێتە خواروی ئامێرەکە مەبستمان بۆرییەکە بە درێژی دوو مەتر بەلام ئەم پێشکەوتنە وای کردوە درێژی زیاد بکرێ بۆ چوار مەتر ئەم ئامێرە پشت دەبەستێ بە گاز بەشی میکانیک زوو پەکی دەکەوێ لە ئەنجامی زۆر کار کردن.. لە سیفەتەکانی ئەم ئامێرە بەرھەم زیاد دەکات بە شێوەی ھەنگاو ھەنگاو وە بە شێوەیەکی بەردەوامی
مێژوو
لە ساڵی .١٩١٩ یەکەم جار ئەم ئامێرە بە سەرکەوتو کاری کرد وە لە ساڵی١٩٣٤ لە ئەمریکا زۆر پێشکەوت بە دەستی جێمس بێمز وە تیمەکەی لە زانکۆی فرجینییا کڕداری جیا کردنی ماددە لێکچوەکان کلۆر بە ئامێری جیا کردنی مەرکەزی بە سەرکەوت
پۆل:یورانیۆم پۆل:کیمیای ناوکی پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:داھێنانە ڕووسییەکان
فەنک
سەرچاوەکان
پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا پۆل:مۆسیقا لە دەیەی ١٩٧٠ پۆل:مێژووی ئەفریقی-ئەمریکی پۆل:شێوازەکانی مۆسیقای ئەمریکا پۆل:مۆسیقا لە دەیەی ١٩٨٠
تیۆریی مۆسیقا
تیۆریی مۆسیقا (ئینگلیزی: Music theory) بیردۆزەیەکە کە لە مۆسیقا و ئەگەرەکانی دەکۆڵێتەوە. تیۆری مۆسیقا بەزۆری لەسەر مۆسیقاژەنان و شێواز و تەکنیکی دروستکردن و بەرھەمھێنانی مۆسیقا دەکۆڵێتەوە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
پۆل:تیۆری مۆسیقا پۆل:مێژووی مۆسیقا
سارتکەی سەروو
سارتکەی سەروو شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سارتکەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تاڵینە و لە باشوور لەگەڵ گوندی تۆپزاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باراوی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سارتکەی سەروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کۆلۆمبیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
لەرینیی ئاجۆدانی
لەرینیی ئاجۆدانی (Lerînîyi Acodanî، ) دێیەکە لە گوندستانی حەسەن ئاوا، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی ئارووناوا، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی لەرینیی ئاجۆدانی بە شێوەزاری کوردیی باشووری و بنزاری کەڵھوڕی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٣٠ کەس لە ٧٠ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی ئارووناوا
گۆیژەڕەشان
گۆیژەڕەشان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گۆیژەڕەشان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بێماوای کۆن و لە باشوور لەگەڵ گوندی داڵاڕۆ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گلێنەنسێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی لالۆمەر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بیر
بیر توانایی و لێھاتووییی مێشکە لە بەکۆدکردن و کۆگاکردنی دراوەکان و ئاگادارییەکاندا (پێ ئەوترێ لەبەرکردن، بەر و بیر ھاوڕیشەن) و پاشان دۆزینەوە و ھێنانەوەیان لە کاتی پێویستدا (پێ ئەوترێ وەبیرھێنانەوە). ئەوەی کە مێشک لەگەڵ تێپەڕ بوونی کاتدا لێی ئاگادار ئەبێتەوە لە خۆیدا ھەڵی ئەگرێت بۆ ئەوەی لە داھاتوودا دەریان بخاتەوە و بەکاریان بێنێت. ئەو ڕووداو و بەرسەرھاتەش کە لە ڕابردوودا ڕووی داوە و لە بیردا ماوەتەوە پێ ئەوترێ بیرەوەری.
ئەگەر تواناییی وەیادھێنانەوەی ڕووداوەکانی ڕابردوو نەدەبوو مەحاڵ بوو شتێ وەکوو زمان بتوانێ پەرە بستێنێ، یا کێیەتی و ناسنامەی مرۆڤەکان و پێوەندیی نێوانیان گەشە بکات. کاتێ بیر بەڕێکوپێکی کاری خۆی نەکات، لە حاڵەتی ئاساییدا فەرامۆشی یا بیرچوونەوە و، لە حاڵەتی توند و بەتاودا ئەمنێزیا (amnesia) -ی پێ ئەوترێ.
زۆر جار وا دێتە بەر چاو کە بیر سیستمێکە بە شێوەیەکی ئاشکرا یا نھێنی ئاگادارییەکان و زانیارییەکان ڕێک ئەخات، یا بە زمانێکی تر، پیانەوە دەئاژوێت (پرۆسیسیان دەکات) و، لە سێ بەش پێک دێ:
بیر پێواژۆیەکی بێنوقسان و بێکەمایەسی نییە و زۆر فاکتۆر ھەیە کە ئەتوانێ شوێنەواری خراپی لەسەر دابنێ و بە چەشنێ کارکردی تێک بدات. ئەو ڕێگایانەی بە ھۆیانەوە ئاگادارییەکان ئەکرێن بە کۆد و کۆگا ئەکرێن و ئەھێنرێنەوە ھەموو لەوانەیە کەندوکۆسپ یا بەربەستیان تێ کەوێت. ئەو ڕادە سەرنجەی بە بزوێنەرەکان و وریاکەرەوەکانی دەرەوەی مێشک ئەدرێ ئەتوانێ ڕادەی ئەو ئاگادارییەی کە وەرئەگیرێت و پاشان کۆگا ئەبێت دابەزێنێ. ھەروەھا، پرۆسەی کۆگاکردن بۆ خۆی ئەتوانێ بە ھۆی گەیشتنی ئاسیو و گەزەنی فیزیکی بە بەشە پێوەندیدارەکانی مێشک بەڕێکوپێکی نەچێتە پێشەوە. لەوانەشە لەبەر لەناوچوون و فەوتانی بیری درێژماوە ھێنانەوەی ئاگادارییەکان بکەوێتە کێشەوە.
وشەڕەتناسی
وشەکانی «بیر» و «بیرەوەری» هاوڕیشەن لەگەڵ وشەی «بەر»دا:
بەر لە وشەگەلێکدا وەک لەبەرخوێندنەوە و لەبەروتن و لەبەربوون و لەبەرکردندا مانای شتێک ئەدا کە لە مێشکدا پاشەکەوت کراوە. ئەم «بەر»ە لە ئەوێستاییدا var و لە پاڵەویدا varom بووە و لەگەڵ بەر بە مانای سینگ ھەر یەکن و بەگشتی یانی ئەوەی لە سینگدا پارێزراوە و ڕاگیراوە.
بیر لە ئەوێستاییدا vira و لە پاڵەویدا vir بووە. لە فارسیی کلاسیکیشدا بە شێوەی vir و bir ئەبینرێ. بۆ نموونە فیردەوسی لە شانامەدا ئەڵێ: ایا مرد فرزانه و تیز ویر / ز شاهوی پیر این سخن یادگیر.
وشەی بیرەوەریش ھەمان «بیرئاوەری»یە. ئاوەر لە لە چاوگی آوردن -ی فارسییەوە ھاتووە کە بە مانای ھێنان و هاوردنە.
سەرچاوەکان
پۆل:بیر پۆل:سەرچاوەکانی زانین
سام-یۆنگی نابیست (فیلمی ١٩٦٤)
سام-یۆنگی نابیست (خوێندنەوە: بۆنگۆری سامریۆنگ) درامایەکی فیلمی ١٩٦٤ی کۆریای باشوورە دەرھێنان و بەرھەمھێنانی لەلایەن شین سانگ-ئۆکەوە بۆ کراوە فیلمەکە لەژێر کاریگەری کورتە چیرۆکێکی نا دۆ-ھیانگەوە بەرھەمھێنراوە، وەک باشترین فیلم ھەڵبژێردرا لە خەڵاتەکانی گراند بێڵ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٦٤ پۆل:فیلمەکان بە زمانی کۆری پۆل:فیلمە درامییەکانی ١٩٦٤ پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور پۆل:فیلمە درامییەکانی کۆریای باشوور پۆل:براوەی خەڵاتی گراند بێل بۆ باشترین فیلم پۆل:فیلم دەربارەی خەڵکی نابیست پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن شین سانگ-ئۆکەوە دەرھێنراون
سەرئێشەی سترێس
سەرئێشەی سترێس، ھەروەھا ناسراو بە جەختە سەرئێشە، باوترین جۆرە لە سەرئێشە یەکەمەکان. ئازارەکە لە چەندین شوێن ھەستپێدەکرێن وەکو لە بەشی خوارەوە و پشتەوەی سەر، لە مل، لە چاو و ھەروەھا لە گرووپە ماسولکەکانی لەشدا، و زۆرترین کات کاریگەری لەسەر ھەردوو لای سەر ھەیە. سەرئێشەی سترێس نزیکەی ٩٠٪ سەرئێشەکان پێکدێنێت.
دەرمانی ئازار، وەکوو ئەسپیرین و ئایبووپرۆفێن، سوودمەندن بۆ چارەسەرکردنی ئەم جۆرە سەرئێشەیە. ھەروەھا دەرمانی جۆری ترایسایکلیک دژە-وەستێنەر وا دەردەکەوێت کە بەسوود بێت دۆ خۆپاراستن لێی. بەڵام بەڵگە سنووردارە بۆ دەرمانی وەکوو پرۆپانۆلۆل و پشوودەری ماسولکە. وێنۆک|ژنێک ئەزموونی سەرئێشەی سترێس دەکات لە ساڵی ٢٠١٦ نزیکەی ١٫٨٩ ملیار کەس تووشی سەرئێشەی سترێس بوون، و ئەم سەرئیشەیە زیاتر لەناو ژنان باو بوو (٢٣٪ تووشبوو ژن بوون و ١٨٪ پیاو بوون)
ھێما و نیشانەکانی نەخۆشی
بەپێی چەندین توێژینەوەی زانستی، سەرئێشەکان پێویستە ئەم پێوەرانەیان ھەبێ:
سەرئێشەی سترێس لەوانەیە ھاودەمی بێت لەگەڵ ناسک بوونی کەللەی سەر لە کاتی زەختکردنی دەستیی لەسەری دا.
ھۆکارەکانی مەترسی
چەندین ھۆکاری جۆراوجۆر ھەن کە دەبنە ھۆی تووشبوونی کەسێک بەم جۆرە سەرئێشەیە:
میکانیزم
ھەرچەندە ماسوولکەکانی سەر و مل، و ھەروەھا باری دەروونی وەکوو سترێس ڕۆلێک دەبینن لە ڕێگەکاری ئەم جۆرە سەرئێشەیە، ھیچکامیان باوەرپێنەکراون تاکە ھۆکاری دروستبوونی سەرئێشەی سترێس بن. بنچینەی نەخۆشزیانی سەرئێشەی سترێس لەوانەیە لە پەیوەندی نێوان ھۆکاری تاکەکەسی، ھۆکاری ژینگەیی، و ھەروەھا نۆرەکاری ھەردووک ڕێگەی ئازاری کۆئەندامی بڵاو و ناوەڕاست سەرھەڵگرێت. دەماری ھەستیار بۆ ئازار سیگناڵ لە ماسوولکەکانی دەوری کەللە سەر وەردەگرێت، کە وا دیارە دەبێتە ھۆی سەرئێشەی سترێسی جاروباری. جگە لەمە، ناسکبوونی ماسوولکەکانی دەوروبەری کاللا سەر، ھەوکردن، و ھەروەھا ئاشیمیای ماسوولکە (کەمی چوونی خوێن بۆ ماسوولکە) تاقیکراون وەکو چەندین ھۆکار بۆ ڕێگەکاری بڵاوی سەرئێشەی سترێس. بەڵام چەندین توێژینەوەی زانستی شکستیان ھێناوە بەلگە دابینبکەن لەسەر ڕۆڵی نەخۆشزیانی ئاشیمیا و ھەوکردن لەناو ماسوولکەکان. ناسک بوونی ناوچەکانی دەوروبەری کەللەی سەریش وەکو ھۆکارێک بۆ ئەم سەرئێشەیە دیارینەکراوە، بەڵام لەوانەیە وەکو پەلەپیتکە کار بکات بۆ دروستکردنی سایکلێک ئازار کە تییایدا وەڵام بۆ ئازارە بڵاوەکە دەگۆڕێت بۆ وەڵامێکی ناوەڕاستی. پاشان ئەم درێژە پێدانە دەبێتە ھۆی زیادەکاری ئەندامە دەمارییە ناوەندییەکانی ئازار، کە دەبێتە ھۆی گۆڕانی جۆری سەرئێشەکە بۆ سەرئێشەی سترێسی بەردەوام.
دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە
لەگەڵ سەرئێشەی سترێس، تاقیکردنەوەکە چاوەڕوان کراوە ئاسایی بێت، بە ڕیزپەری ناسکی ماسوولکەکانی ھەردوو لای کەللەی سەر، و دۆزینەوەی ھەرکام لە حاڵەتی فۆتۆفۆبیا و فۆنۆفۆبیا.