cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شانۆ
شانۆی گاڵتە ئامێز
شانۆی گاڵتە ئامێز جیا ئەکرێتەوە بەوەی کە بەھۆی بارودۆخی ڕامیاری و، جیھانی گەورەوە، ھاتۆتە کایەوە، بە ھۆی بیرکردنەوەی فەیلەسووفانی قسەزان لە شتە نەگۆڕەکان.
ھەروەھا ھونەری پێ ڕاگەیاندنی نواندنیش جێگای خۆی کردبوەوە لەلای گەلی عێراق. ئەم ھونەرەش بریتی بوو لە نواندنی دیمەنی گاڵتە ئامێز و سادە لە نێوان دوو کەسایەتی، یان زیاتر، بە چیڕۆکێکی سادە، کە ئەکتەران تێیدا پشت ئەبەستن بە گاڵتە و، جموجۆڵی جەستەیی. بەھەمان شێوەش ھونەری ئەندێشەی سێبەر (خیال الڤل) و، قەراجوز (القراجوز). یەکەم شانۆگەری عێراقیش، لەساڵی (١٨٩٢ز)، لە لایەنی نووسەری عێراقی (نعوم فتع اللە) دا نووسراوە، لە ژێر ناوونیشانی (لگیف وخوشابا) کەلە بنەڕەتدا شانۆیێکی فەڕەنسییەو، وەرگێردراوەتە سەر زمانی عەرەبی، شانۆگەریێکی پەروەردەییە، داوا لە دایکان وباوکان ئەکات، پەروەردەێکی جوان فێری منداڵًەکانیان بکەن و، لە خراپەکانیان ببوورن. لەخاسیەتەکانی ئەم شانۆگەریەیش دوولایەنی دایەلۆگ بوو، چونکە گەورەپیاوان شێوەزاری پەتی (فێاحە) یان بەکار ئەبرد و، خزمەت گوزارانیش شێوەزاری ناوخۆیی (عامی). شانۆگەری، زیاتر جێگای خۆی کردەوە، ئەمەیش دوای ئەوەی کە تیمێکی بەریتانی -کە عێراقیان داگیرکرد ئەوکات ھێندێک شانۆگەرییان پێشکەش کرد، بەزمانی ئینگلیزی و، بەڕێکی ئەیاننواند و، ئەیانبرد بەڕێوە، بۆیە بوو بە ھۆی سەرنجڕاکێشانی جەماوەر. لە بەغداشدا لە ساڵی (١٩٢٢ز)، کۆمەڵەی نواندن دامەزرا، کە بوو بەسەرەتایێک بۆ کۆتایی ھێنان بە ھونەری (قراجوز) و، وایکرد کە خۆشەویستی شانۆ لە دڵی خەڵکی ئەوێ بچەسپێنێ. لەم پێداچوونە میژوویەیش ئەبێ باسی کۆمەڵەی (جورج ڕبیچ) ی شانۆ گەری بکەین، کەسەردانی عێراقی کرد، ھێندێک شانۆگەری پێشاندا لە بەغدا و، بەسڕە لە ساڵی ١٩٢٦ز، کە ئەمەیش یەکەم پەیوەندی کۆمەڵگاو جەماوەری عێراقی بوو، بەشانۆی نوێ، بەشداریکردنی ھونەرمەندی عێراق (حقی الشبلی) لەگەڵ ئەم کۆمەڵەیە، کە تێیدا ڕۆڵی (اپبو کلیس کوڕی ڕودیب) ی نواند لە شانۆگەری (ڕودیب ملکا). ئەم سەردانە بەڕاستی ھەڵێکی ڕاستەقینەی دا بەسەرھەڵدانی یەکەم کۆمەڵەی شانۆی عێراقی، کەھەر (الشبلی) خۆی دروستی کرد لە ساڵی ١٩٢٧ز، بەڵام ئەبێ باسی ئەوەبکرێ کە کۆمەڵێک لە ئەکتەرانی سوری، میسری، دەستیان ھەبوو لەم دروست کردنە لەگەل عێرقییەکان لە پاش تیمی (الشبلی) دەستی کرد بەسەردانی ھەموو شارە عێراقییەکان و، بانگەوازی ئەکرد بۆ گرنگیدان بە ھونەری نواندن و، کاری ئەکرد لەسەر گۆڕینی بۆچوونی خەڵک بۆی. ئینجا (الشبلی) بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی ئەکادیمی ھونەرەکانی شانۆ بخوێنێ، لەلای (عزیز عید) دا خووێندی، لەساڵی ١٩٢٩ز، پاشان کە گەڕایەوە عێراق، تیمێکی شانۆیی رێکخست بەناوی خۆی، بەڵام ئەمەیان سەرکەوتنێکی شانۆیی گەورەی بەدەست نەھینا، بۆیە ئەمجارەیان چوو بۆ فەڕنسا ساڵی ١٩٣٥ز، لەساڵی ١٩٣٩ز گەڕایەوە بە ھۆی شەڕی جیھانی دووەم.
بەڵام لەماوەی مانەوەیدا لە فەڕەنسا، توانی شانۆی رۆژئاوایی و، نوێترین شێوازەکانی دەرھێنان و، بۆچوونەکانی نواندن بخوێنێ. کاتێ کە گەڕایەوەش بۆ بەغدا، بەشێکی نواندن و دەرھێنانی دورست کرد لە ناو پەیمانگای ھونەرە جوانەکانی بەغدا، بۆ ئامادەکرنی ئەکتەر و، دەرھێنەر و، ئەندازیارانی دیکۆر، تا بەیەکەوە خولی شانۆیی بەردەوام پێشکەش بکەن، لێرەوەش ھەڵێکی زێڕین دروست بوو، بۆ سەرھەڵدانی تیمێکی شانۆیی شارەزا، کە کاری کرد بۆ دەوڵەمەندکردنی بزوتنەوەی شانۆیی، لەڕیگەی پێشکەشکردنی شانۆیی باش.
ھەرچەندە تائێستا ناتوانین دان بنێین بە بوونی شانۆیێکی عێراقی رێک و پێک، بەھۆی نەبوونی دانەری عێراقی نێوخۆیی بەڵام لەساڵی ١٩٥١ز یەکەم نوسەری شانۆیی عێراقی بەدەرکەوت، کەئەویش (یوسف عانی) بوو، کەسەر ھەڵدانەکەی ھاوشێوەی سەرھەڵدانی (حەکیم لە میسر و، سەعدوڵا یونوس) بوو لە سووریا. (عانی) توانی ھەندێک شانۆگەری بنوسێت کە، جیابکرێتەوە، بە ڕەخنەی کۆمەڵایەتی راستەوخۆ، کاتێک کە (راس الشلیلە) ی نووسی، تێیدا باسی گەندەڵی ئیداری نێو فەرمانگە میرییەکان ئەکات، کەچۆن بەرێوەبەر درەنگ دێت و زوویش ئەگەڕێتەوە، فەرمانبەرانیش چۆن کارەکانیان پشت گوێ خستووە و دوای ئەخەن و، بەرژەوەندی ئەم خەڵکانە ئەفەوتێنن کە دێن بۆ لایان و گرنگیان پێ نادەن، تەنھا ئەوانە نەبن یەکێک ڕایسپاردوون.
بە ھەمان شێوە (یوسف عانی) شانۆگەری نیشتیمانی نووسیوە، وەک (أنا أمک یا شاکر) کە باس لە دایکێک دەکات کە جیا ئەکرێتەوە بە گیان فیدایی لە دوای مردنی دوو کوڕەکەی (شاکر) و (سعودی). کاتێک کە داگیرکەران (شاکر) ئەکوژن، لەسەرەتای شانۆگەری یەکەم و پاشان کوڕی دووھەمینشی (سعودی) ئەکوژن، لە کۆتایی شانۆگەریەکە جا (عانی) خۆڕاگری دایکەکە و کچەکەی کە قوتابی زانکۆیە و ھەڵقوڵاوی نیشتمانپەروەریە دەرئەبڕێت. لە ھەمان کاتدا باسی خاڵی و کوڕەکەی ئەکات، کە چۆن بۆ چەند دینارێک شۆرشگێڕە عێراقییەکان ئەدەن بەدەستی داگیرکەرەوە. لە کۆتایی شانۆ گەریەکەشدا، کچەکە ئەخرێتە بەندیخانە و، دایکەکەشی ئەچێت بۆ وەرگرتنەوەی تەرمی کوڕەکەی (سعودی) تا بینێژێ، بە تەنیا ئەمێنێتەوە بە ڕاوەستاوی و سەربەرزی لە کۆتایی شانۆ گەریەکەدا. ھەروەھا (عانی) شانۆگەری تریشی نووسیووە، وەک شەش درھەم (ست دراھم) و کلیل (المفتاح) و،(الخان و ڕحوال ژالک الزمان).
سەرچاوەکان
پۆل:شانۆ پۆل:زاراوەکانی شانۆ
ڕاندی بلێھر
وێنۆک|ڕاندی بلێھر ڕاندی ماری بلێھر (لەدایکبووی نیلسن؛ ١٢ی شوباتی ١٨٥١–١٣ی حوزەیرانی ١٩٢٨) فێمینیست، سیاسەتمەدارێکی لیبڕاڵ، دەنگدەر، چالاکوانی ئاشتی و چالاکوانی مافی ژنانی نەرویجی بووە. ھاوسەرگیری لەگەڵ ئۆتۆ بلێھر سەرۆکوەزیرانی نەرویج کردووە، ھەربۆیە لە ژیانیدا بە «خاتوو سەرۆک وەزیران» (بە نەرویجی: Statsministerinde) ناوزەد کراوە. یەکێک بوو لە سەرکردە دیارەکانی بزووتنەوەی مافی ژنان لە نەرویج لە ساڵانی ١٨٨٠ و ھاوبەشی پێکھێنانی کۆمەڵەی نەرویژی بۆ مافەکانی ژنان بووە، لە ساڵی ١٨٩٥ تا ١٨٩٩ و لە ساڵی ١٩٠٣ تا ١٩٢٢ وەک سەرۆکی کۆمەڵەی نەرویج بووە، ھەروەھا دەستپێشخەری دامەزراندنی کۆمەڵەی ژنانی نەرویجی بووە کۆمەڵەی تەندروستی گشتی کە گەشەی کرد و بوو بە ڕێکخراوێکی مرۆیی کە ٢٥٠ ھەزار ئەندامی ھەبوو. ئەو یەکێک بوو لە داکۆکیکارە سەرەکییەکانی سەربەخۆیی نەرویج لە سوید و لە ماوەی سەرۆک وەزیرانی ھاوسەرەکەیدا ئەرکی نوێنەرایەتی بۆ نەرویج وەرگرت.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥١ پۆل:مردووانی ١٩٢٨ پۆل:چالاکوانانی مافی ژنانی نەرویژ
بڕیارنامەی ١٤٦٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٤٦٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی ئازاری ٢٠٠٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان ئەریتریا و ئەتیۆپیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٧١٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێریتریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیتیۆپیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٣ پۆل:ئێریتریا لە ٢٠٠٣ پۆل:ئیتیۆپیا لە ٢٠٠٣
ھەڵۆ ئیبراھیم ئەحمەد
ھەڵۆ ئیبراھیم ئەحمەد لە ساڵی ١٩٥١ لە شاری کەرکووک لەدایکبووە. بەھۆی ئەوەی کوڕی سەرکردەی ناسراوی کورد، ئیبراھیم ئەحمەد بووە، لە تەمەنی منداڵییەوە تێکەڵاو بە کاری سیاسی و پێشمەرگایەتی بووە.
ساڵانێکی زۆر لە ئەوروپا ژیاوە و دکتۆرای لە بواری ئەندازیاریی کۆمپیوتەردا لە ساڵی ١٩٩١ لە وڵاتی سوێد وەرگرتووە. ساڵی ١٩٩١ گەڕاوەتەوە باشووری کوردستان و رێکخراوی شیڵتەری بۆ ئاوەدان کردنەوەی کوردستان دامەزراندووە. ئەندامی یەکێتی نیشتمانیی کوردستان بووە، لە ساڵی ٢٠٠٨ ئاڕاستەی یەکبوونی دامەزراند، کاتێک سەرکردایەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بڕیاری داخستنی ئەم ئاراستەیە دەھێنن، ھەڵۆ بڕیاری بەردەوامی لەبواری سیاسیدا دەدات و جیادەبێتەوە و پارتی پێشکەوتنی دامەزراند. لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٠٩ دا بە لیستێکی سەربەخۆ بە ناوی لیستی پێشکەوتن بەشداریی لە ھەڵبژاردنەکاندا کردووە و خۆیشی کاندیدای لیستی پێشکەوتن بووە لە ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ھەرێم. پاش دەرنەچوون و نەھێنانی دەنگی تەواو بۆ چوونەناو پەرلەمان و سەرۆکایەتی ھەرێم، بڕیاریدا پارتەکەی ھەڵبوەشێنێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەڵبژاردنەکان
پۆڵسی تەڕسووسی
شاوڵی تەڕسووسی (بەئینگلیزی: Saul of Tarsus)، دواتریش ناسرا بەناوی پۆڵسی تەڕسووسی (بەئینگلیزی: Paul of Tarsus) پایەبەرز پۆڵس (بەئینگلیزی: Saint Paul) یان پۆڵسی نێردراو (بەئینگلیزی: Paul the Apostle)، یەکێکە لە پێشەوا مەسحییە پێشەنگەکان لەدوای یەسووعەوە. لەلای مەسیحییەکان بە نێردراوی میللەتان ناسراوە و بەیەکێک لە دیارترین کەسایەتییەکان دادەنرێت کە دەستی هەبووە لە بڵاوکردنەوەی ئایینەکەدا لە ئاسیا بچووک ئەوروپا، هەرچەندە زۆرێک لە دوژمن و کێبڕکێکاری هەبوو. باوەڕ وایە کە نەیتوانیوە چێژ ببینێت بەو پلەو پایەیەوە کە هاوچەرخەکانی خۆی وەکوو بوتڕوس و یەعقووب برای خودا هەیان بووە، لەڕێگەی نامەکانییەوە کە نووسیوییەتی، ئەوە روون دەبێتەوە کە لەململانێی ئەوەدا بووە شەرعییەت و متمانە بۆ کارەکەی وەربگرێت وەکوو یەکێک لە نێردراوەکانی مەسیح. ئەو کاریگەرییەی کە پۆڵس درووستیکردبوو لە مەسیحییەتدا یارمەتی دا کە ببێتە یەکێک لە گەورەترین سەرکردە ئایینیەکان بەدرێژایی مێژوو.
سەرەتای ژیانی
پۆڵس لەشاری تەڕتووس لە کیلیلکیە کە ئەکەویتە ئاسیا بچووکەوە (تورکیای ئێستا)، لەدایکبووە، لە ساڵێکدا کە ئەگەری هەیە لەنێوان ساڵانی پێنج بۆ دەیەمینی زایینی بێت. ناوی کاتی لەدایکبوونی "شاوڵ" بوو، لەخێزانێکی یەهوودی کە سەر بە خێڵی بنیامین بوو گەورە بووە و پەروەردە بووە بەپێی گەواهی خۆی لەنامەکەیدا بۆ خەڵکی ڕۆما ، هەروەها پۆڵس هاوڵاتییەکی ڕۆمانی بوو ، کاری دەکرد وەکوو درووستکەری خێمە، هەروەها گرنگی دەدا بە خوێندنەوە و لێکۆڵینەوەی شەریعەتی یەهوودییەت بەجۆڕێ کە چووەتە ئۆرشەلیم بۆ ئەوەی لای غامالائیلی فەریسی ببێتە خوێندکار کە ئەو کاتە یەکێک بوو لە ناودارترین مامۆستایانی یەهوود. دیارە لەو ماوەیەدا دیداری نەبووە لەگەڵ یەسووعی ناسڕیدا.
گۆڕاندن
پاش ئەوەی شاوڵ، بۆخۆی بووە فەریسییەکی بەپەرۆشی ڕەگەز تووندڕەوی یەهوودی، کاری کرد لەسەر ڕکەبەرایەتیکردنی مەسیحییەت کە ئەو کاتە ئایینەکە تازە پێگەیشتبوو، شاوڵ وای دەدانە قەڵەم کە کۆمەڵێکی یەهوودی لەئایین لادەرن کە هەڕەشەن بۆ سەر ئایینی یەهوودییەتی فەرمی، بۆیە یەکەم دەرکەوتنی شاوڵ لە پەڕتووکی کرداری نێردراوەکاندا لەبەشی حەوتەمدا دەبینین کە کاتێک تەماشای شەماسی ئەستیفانۆسی دەکرد کە کاتێک کە بەردبارانیان دەکرد هەتا مردن ئەو پارێزگاری دەکرد لەجل و بەرگی بەردبارانکەرەکان ، ئەو کارەشی با کارێکی ڕاست دەزانی و پشتگیری دەکرد. لەچوارچێوەی هەڵمەتێکی چەوساندنەوە کە یەهوودییەکان بەرپایان کرد دژ بە کڵێسای ئۆرشەلیم کە هۆکاربوون لەپشت بڵاوبوونەوەی مەسیحییەکان و دەرکەوتنیان لەهەموو شوێنێکدا، پۆڵس هەستا بە دواکەوتنی مەسیحییەکان پاش مۆڵەت وەرگرتن لە قەشە یەهوودییەکانەوە تا دیمەشق تا بەکەلەپچەکراوی بیان گەڕێنێتەوە.
لەسەر ڕێگەی دیمەشق
لەسەر ڕێگەی دیمەشق و بەپێی بەسەرهاتەکەی پەیمانی نوێ، پۆڵس ڕوئیایەکی بەسەردا هات کە هۆکار بوو لەگۆڕینی ژیانیدا ئەویش ئەوە بوو کە خودا؛ کوڕەکەی خۆی پیشانی دابوو بەپێی ئەوەی خۆی باسی دەکات لە نامەکەیدا بۆ غەڵاتینەکان ، بەشێوەیەکی دیاریکراو پۆڵس گووتی کە (یەسووعی خودا)ی دیوە. وە لەپەڕتووکی کرداری نێردراوەکاندا باس لەبەسەرهاتەکە کراوە لە ئیسحاحی نۆیەم دا بەم جۆرە
لەدوای ئەمەوە گفتوگۆیەک کەکوتە نێوان شاوڵ و یەسووعەوە کە تێیدا یەسووع دەتوانێت شاوڵ بێنێتە سەر ئەو ڕایەی کە ئەو ماشیحە پەیمانپێدراوەکەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٦٧ پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ماڵتا پۆل:نووسەرانی مەسیحی پۆل:مردووانی دەیەی ٦٠ پۆل:دوانزدە قوتابییەکەی یەسووع پۆل:پێشەواکانی مەسیحییەت پۆل:کەسایەتییە گرنگەکانی مەسیحییەت پۆل:کەسایەتییە پیرۆزەکان لای کڵێسای کاسۆلیکی پۆل:کەسایەتییە پیرۆزەکان لای کڵێسای پڕۆتێستانتی پۆل:کەسایەتییە پیرۆزەکان لای کڵێسای ئۆرسۆدۆکسی پۆل:دامەزرێنەرانی ئایینەکان
مۆناکۆ
مۆناکۆ، بە فەرمی میرنشینی مۆناکۆ (بە فەڕەنسی: Principauté de Monaco) (بە ئیتاڵی: Principato di Monaco) (بە ئۆکسیتانی: Principate de Mónegue) (بە مۆناکۆیی: Principatu de Mú negu) میرنشینێکی سەروەرییە لە کەنارەکانی دەریای ناوەڕاست لە ناوچەی ڕێڤێرای فەڕەنسی. لە سێ لاوە بە کۆماری فەڕەنسا دەورە دراوە و ناوەندەکەی نزیکەی ١٦ کم لە کۆماری ئیتاڵیاوە دوورە. ڕووبەرەکەی نزیکەی ١.٩٨ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە، ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ٣٧ ھەزار و ٣٠٨ کەسە. چڕترین وڵاتی جیھانە لەڕووی دانیشتووانەوە. بەرھەمی ناوخۆیی سەرتاسەری مۆناکۆ بەرزترین ئاستە لە جیھاندا کە بۆ یەک کەس ١٥١ ھەزار و ٦٣٠ دۆلارە. مۆناکۆ زۆرترین ڕێژەی مامناوەندی تەمەنی ھەیە لە جیھاندا کە نزیکەی ٩٠ ساڵە (بە خەمڵاندنی ٢٠١١ی سی ئای ئەی) و کەمترین ڕێژەی بێکاری بە ڕێژەی ٢٪ بە نزیکەی ٤٠ ھەزار کرێکاری گەڕۆک لە فەڕەنسا و ئیتاڵیا بە شێوەیەکی ڕۆژانە. دوای فراوانکردنی ئەم دواییەی پۆرت ھێرکۆل، کۆی ڕووبەری مۆناکۆ ٢.٠٥ کیلۆمەتر دووجایە، لەگەڵ پلانی نوێ بۆ فراوانکردنی فۆنتڤیێل بە وەرگرتنەوەی زەوی لە دەریای ناوەڕاست.
دانیشتووان
بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی مۆناکۆ ٣٨,٠٦٦ کەس بووە کە بە یەکێک لە کەم حەشیمەتترین وڵاتانی جیھان لە قەڵەم دەدرێت. ٣٨ لەسەدی دانیشتوانی ئەم وڵاتە لە شارەکان دەژین.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشایەتییە دەستوورییەکان پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:ئەورووپای ڕۆژاوا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٢٩٧ پۆل:مۆناکۆ پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئیتالی ئاخێو پۆل:وڵاتانی ئەندامی ئەنجومەنی ئەورووپا پۆل:وڵاتانی فەڕەنسی زمان پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی
١١٣٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
١١٣٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
پورتوگال
پورتوگال وڵاتێکە لە کیشوەری ئەورووپا و ھاوسنوورە لەگەڵ ئیسپانیا. پایتەختەکەی لیسبۆنە.
جوگرافیا
ولاَتێکە دەکەوێتە باشووری‌ خۆرئاوای‌ قارەی‌ ئەوروپا و ھاوسنورە لەگەڵ ئیسپانیا لەخۆرھەلاَت‌ و باکوور، سنورەکانی‌ تری‌ دەکەوێتە سەر زەریای‌ ئەتڵەسی‌. (پرتوگال) دەکەوێتە نیوە دورگەی‌ (ئیبرییا) ڕووباری‌ (تییۆ = تیخۆ) ئەو وڵاتە دەکاتە دوو بەشەوە، بەشی‌ باکووری‌ کە بەرزی‌‌ و نزمی‌ زەویەکەی‌ ئاست بەرزەو ئاوھەواکەی‌ ساردوشێدار کردووە، چەندین دەشتی‌ ھەیەو بەشی‌ باشووری‌ سروشتێکی‌ تەخت‌و لیتاییە‌و ئاو‌ و ھەواکەی‌ گەرمترە و بارانیشی‌ کەمترە، گرنگترین ڕووبارەکانی‌ تری‌ (ئەلدوور، مینھو، گوادیانا‌و موندیگۆ) یە کە ھەموویان لەخاکی‌ ئیسپانیاوە ھەڵدەقوڵێن جگە لەڕووباری‌ (موندیگو) کە لەڕیزە چیایی‌ (ئەستریلا)دا ھەڵدەقوڵێت کە بەرزترین ڕیزەچیای‌ پرتوگالە، بەرزترین لوتکە چیاش لوتکەی‌ (بیکۆ) یە کە بەرزییەکەی‌ دەگاتە (٢٣٥١)م کە دەکەوێتە دوورگەکانی‌ (ئەزوەر)ی‌ پورتوگالی‌، ئەم دوورگەو دوورگەی‌ (مادیرا) دەکەونە زەریای‌ ئەتڵەسی‌یەوە کە چالاکی‌ دەماری‌ گڕکانە ئاگرینەکان چالاکەکانی‌ پێدا تێدەپەرێت، واتە دەکەونە سەر ھێڵی‌ گرکانی‌. پرتوگال بەیەکێک بەگەرمترین ولاَتانی‌ ئەوروپا ھەژمار دەکرێت، کە پلەی‌ گەرمی‌ تێکڕای‌ لەھاویندا دەگاتە (٣٠) پلە، لەباکووری دەگاتە (١٣) پلەو لەباشووریش (١٨) پلەیەو بەدەگمەن پلەی‌ گەرمی‌ لە(٥) پلەی‌ سەدی‌ کەمتر دەبێتەوە، لەدوورگەکانی‌ (ئەزەوەر‌و مادیرا)ش کەش و ھەوا بەوە جیا دەکرێتەوە کە ڕەشەبای‌ ھەیە‌و بارانی‌ زۆرە.
دانیشتووان
بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی پورتوگال ١٠,٦١٠,٣٠٤ کەس بووە کە دەکاتە ٠.١٥ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٤٢.٦ ساڵە. ھەروەھا ٦٣ لەسەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.
دانیشتووانی‌ پرتوگال ڕەگ‌ و ڕیشەی‌ زمانیان‌و ئاینیان زۆر لەیەکتری‌ نزیکە، ھەرچەندە بنچینەی‌ پرتوگالییەکان جیاوازە، بەلاَم بەزۆری‌ لەنیوە دوورگەی‌ (ئیبریا)وئەوانی‌ تر لەحەوزی‌ دەریایی‌ ناوەڕاستەوە ھاتوون، کاریگەری‌ ئەفریقا لەسەر دانیشتوانەکەی‌ لەئەوروپا گرنگترو زیاترە، زۆربەی‌ زۆری‌ پرتوگالیەکان ڕوویان کردووەتە دەرەوەی‌ ولاَتی‌ خۆیان بۆ باشترکردنی‌ بواری‌ ئابووریان، زۆرینەی‌ پرتوگالییەکان کە ژمارەیان دەگاتە (٦٠٠) ھەزار کەس کە لەفەرەنسادا دەژین، ئەو بێگانانەشی‌ کە ھاتوونە ئەو ولاَتە لە(کینیا، بەرازیل و ئەنگۆلا) وە ھاتوون، چونکە پێشتر لەلایەن پرتوگالەوە داگیر کرابوون.
زمان
زۆرینەی‌ خەڵکی‌ بە زمانی پورتوگالی دەدوێن کە بنچینەکەی‌ دەچێتەوە سەر ڕۆمانیەکان‌و بەشێکی‌ تریان بەزمانی‌ (ئەستوری‌) دەدوێن کە دەوڵەت دانی‌ بەو زمانەش ناوە و بەکاردەھێنرێت.
ئایین
زۆربەی‌ پرتووگالیەکان شوێنکەوتووی‌ (کلێسای‌ کاسۆلیک)ن.
جەژن‌ و پشووەکان
پشووی‌ سەرەکی‌ لەم ولاَتەدا جەژنی‌ سەری‌ ساڵی‌ زایینیە (١ ی‌ کانونی‌ دووەم) ، ڕۆژی‌ زیندوو بوونەوەی‌ مەسیح(فصح)، جەژنی‌ سەربەستی‌ وئازادی‌ لە (٢٥) نیسان و، جەژنی‌ ١ ئایار ڕۆژی‌ جیھانی‌ کرێکاران، ڕۆژی‌ پرتوگال لە ١٠ حوزەیران‌ و جەژنی‌ نزیک بوونەوە، جەژنی‌ ھەڵکێشانی‌ مریەم ، جەژنی‌ دامەزراندنی‌ کۆماری‌ (٥تشرینی‌ یەکەم)، جەژنی‌ ھەموو خواناسان (١تشرینی‌ دووەم )، ڕۆژی‌ دووبارە داڕشتنەوەی‌ کۆماری‌ ١ کانوونی‌ دووەم، جەژنی‌ پەتی‌ بێپیسی‌ لە ٨ کانوونی‌ یەکەم، شەو و جەژنی‌ لەدایک بوونی‌ مەزنی‌‌و شکۆمەندی‌ لە (٢٥-٢٦) کانوونی‌ دووەم.
مێژوو
ناولێنانی‌ ئەو ولاَتە بەپرتوگال بۆ عەرەبەکان دەگەڕێتەوە کە لەباشوور و خۆرھەلاَتی‌ ئیسپانیا بەشێوەیەکی‌ دیاریکراو نیشتەجێ ببوون، سەرەتایی‌ دەسەلاَتی‌ عەرەبی‌‌و ئیسلامی‌ لەو ناوچەییەی‌ ئەوروپا پیشاندەدات، عەرەب ناوچەکانی‌ ڕۆژئاوایان بەپرتوگال ناو بردووە، چونکە پرتەقالی‌ زۆر بووەو پێش ٣٠٠ ساڵ عەرەبەکان بە ولاَتی‌ پرتەقاڵ ناساندوویانە، ھەر ئەم ناولێنانەی‌ عەرەبەکان وایکردووە کە ئەو وڵاتە لەسەر نەخشە جوگرافیە کۆنەکان بە (وڵاتی‌ پرتەقاڵ‌)بناسرێت، کە کەشتیوانە عەرەبەکانی‌ نیشتەجێی‌ ئەو ناوچانە (باشوورو خۆرھەلاَتی‌ ئیسپانیا)بەکاریان ھێناوە لەکاتی‌ دەسەڵاتی‌ ئیسلامیدا.
ڕامیاری‌
ڕژێمی‌ ڕامیاری‌ پرتوگال لەشۆڕشی‌(مێخەک) بەسیستمی‌ پەرلەمانی‌ دیموکراسی‌ شاد بوو لەساڵی‌ (١٩٧٤) گرنگترین پێکھاتەکانی‌ ئەمانەن: سەرکۆمار ھەموو پێنج ساڵ جارێک لەلایەن گەلەوە ھەڵدەبژێردرێت‌ و ئەویش دەستنیشانی‌ وەزیرەکان دەکات بەپێی‌ ڕێژەی‌ دەنگەکان، ئەندامانی‌ پەرلەمانیش کە ژمارەیان (٢٣٠) کەسە ھەموو ساڵ جارێک ھەڵبژاردنیان بۆ دەکرێت ، دەسەلاَتی‌ دادوەری‌ بەرزترین دەسەلاَتە لەو ولاَتەداو دادگای‌ دەستوریش ھەلدەستێت بەپێداچوونەوەی‌ یاسا دەرچووەکان بۆ ئەوەی‌ ھاوشێوەی‌ بەندی‌ دەستوری‌ بن. گرنگترین پارتە سیاسیەکانیش ئەمانەن: • سۆسیالیستەکان. • دیموکراتە کۆمەلاَتیەکان. • پارتی‌ گەل.
سیاسەتی‌ ڕامیاری‌ دەرەوە
پرتوگال یەکێکە لەو وڵاتانەی‌ کە لەیەکێتی‌ ئەوروپادایە، پرتوگال پەیوەندیەکی‌ تایبەتی‌ ھەیە لەگەڵ داگیرگەکانی‌ (مستعمرات)ی‌ پێشووی‌ لەئەمریکا و ئاسیا و ئەفریقا بۆ نموونە (بەرازیل و مۆزەمبیق ) کێشەی‌ کۆچبەرە نایاسایەکان‌ و کێشەی‌ ڕاوکردنی‌ ماسی‌ لەگەورەترین کێشەکانیەتی‌ لەبەردەم باشترکردنی‌ پەیوەندیەکانی‌ لەگەڵ مەغریب، ھەروەھا گرفتی‌ سنوردیاریکردنیشی‌ لەگەڵ دراوسێ‌ گەورەکەیدا ھەیە کە ئیسپانیایە پرتوگال لەسەر نەخشە
دابەشکردنی‌ کارگێڕی‌‌و گەورەترین شارەکانی‌
لەگەڵ ئەوەش کە پرتوگال ڕووبەرێکی‌ بچووکی‌ ھەیە، بەدەر لەوە خاوەن ڕژێمێکی‌ کارگێڕی‌ ئاڵۆزە لەھەندێک کاروبار، (٥) ناوچەی‌ ھەیە، لەگەڵ (١٨) ھەرێم، دوو ناوچەی‌ بەئۆتۆنۆمی‌ شاد بوون، (٢٨) بەڕێوەبەرایەتی‌ تریشی‌ ھەیە لەدابەشکردنی‌ بواری‌ کارگێڕیدا، (٣٠٠) فەرمانگە و نزیکەی‌ (٤٢٠٠) شارەوانییشی‌ ھەیە، پورتوگالیەکان بەنیازبوون چاکسازی‌ لەسیستمی‌ کارگێریاندا بکەن لەم سالاَنەی‌ دوایدا. ١) لشبۆنە، ژمارەی‌ دانیشتوانی‌ (٥٤٦،٤٧٧)کەسە. ٢) بورتۆ، ژمارەی‌ دانیشتوانی‌(٢٦٣،١٣١) کەسە. ٣) براگا، ژمارەی‌ دانیشتوانی‌(١١٢،٠٨٩)کەسە. ٤) کویمبرا، ژمارەی‌ دانیشتوانی‌(١٠٦،٨٠٠)کەسە. ٥) ئیفورا، ژمارەی‌ دانیشتوانی‌(٥٦،٥٢٥)کەسە. ٦) لامیگۆ، ژمارەی‌ دانیشتوانی‌(٢٨،٠٨١)کەسە. ٧) سیلفیس ، ژمارەی‌ دانیشتوانی‌(٣٣،٨٣٠)کەسە. ٨) فیزوی ، ژمارەی‌ دانیشتوانی‌(٩٣،٥٠٢)کەسە.
ئابوری‌‌و ژێرخانی‌ ئابووری‌
ئابوری‌ پرتوگال گۆڕانکاری‌ بەخۆیەوە بینیووە بەتایبەت کە ساڵی‌ ١٩٨٦ چووە ڕیزی‌ یەکێتی‌ ئەوروپا، لەپێشتر ئابووریەکی‌ کشتوکاڵی‌ ھەبوو، ئیستاش ئابوریەکی‌ ھەمە جۆر و ھەمەچەشنی‌ ھەیە، ساڵی‌ (١٩٩٨) چووەنا و ناوچەی‌ (یۆرۆ)، یۆرۆ بوو بەدراوی‌ ئاڵوگۆری‌ ئەو وڵاتە، سەرەتای‌ (٢٠٠٢)ش گەشەکردنی‌ ئابووریەکەی‌ تێکڕا گەیشتە (٣%)، لەم سالاَنەی‌ دوایشدا پرتوگالی‌ گۆڕی‌ بۆ بازاڕێکی‌ بەڵێندەر و بەئومێدلە ئەوروپا، بەڵام قەرزی‌ گشتی‌ دەوڵەت لەسنوور لایدا و (٣%)ی‌ تێپەراند، یەکێتی‌ ئەوروپا ھەڕەشەی‌ سزای‌ لەپورتوگال کرد، چونکە ئەمە پێشلکردنی‌ ڕێککەوتننامە ئیمزاکراوەکان بوو، ھەروەک چۆن پرتوگال پێویستی‌ بەچاکسازی‌ ڕژێمی‌ ئابووری‌ ھەبوو بۆ ئەوەی‌ ولاَت بتوانێت بوەستێت بەرامبەر بەھاتنە ناوەوەی‌ وڵاتانی‌ خۆرھەڵاتی‌ ئەوروپا بۆ یەکێتی‌ ئەوروپا لەساڵی‌ (٢٠٠٤) کێبڕکێ‌ لەسەر بەدەستھێنانی‌ سەرمایە گوزاری‌ دەرەکی‌ پورتوگال لەنێوان ئیسپانیاو بەریتانیا دابوو کە ئەوانە گەورەترین بەرھەمھێن بوون لەم ولاَتەدا، بەرھەمی‌ ئیسپانی‌ لەھەموویان زیاتر دەگاتە ئەو ولاَتە ھاوردە دەکرێت‌ و دواتر ئەڵمانی‌، ئیتاڵی‌ و فەرەنسایش زۆرترین بەرھەمی‌ ئەو وڵاتەیان دەست دەکەوێت. پرتوگال خاوەن یەدەگێکی‌ کانزایی‌ گرنگە وەک: (خەڵوز، مس‌و تەنەکە) لەگەورەترین بەرھەمھێنەرانی‌ تەلی‌ (تەنگستن)ی‌ گڵۆپ‌و (یۆرانیۆم) دەژمێردرێت لەجیھاندا، کەرتی‌ کشتوکاڵ ڕێژەی‌ ٥% ئابووری‌ پێک دێنێت، ١٥% کرێی‌ پارەی‌ پرتوگال خراوەتە گەڕو لەبەر ئەوەو ھۆکاری‌ تر پرتوگال بەیەکێک لەکەمتەرخەمترین ولاَتانی‌ کیشوەری‌ ئەوروپا دەژمێردرێت، یەکێک لەخراپترین کارەکانی‌ ئەوەیە کە زۆربەی‌ بەروبوومی‌ کشتوکاڵی‌‌و خۆراکی‌ لەدەرەوە ھاوردە دەکات، بەھۆی‌ بوونی‌ داری‌ تەپەدۆر زۆرترین تەپەدۆری‌ جیھان لەو ولاَتە بەرھەم دێت، ھەروەھا پرتوگال خاوەن بڕێکی‌ زۆرە لەداری‌ چوالەو داری‌ (ئوکالیبتۆس) کە لەپیشەسازی‌ دەرگای‌ تەختە بەکاردێت، ڕاوکردنی‌ ماسی‌ لەلایەن ئیسپانیاوە دەستی‌ بەسەرداگیراوە و کەرتی‌ گەشت و گوزاریش ڕێژەی‌ ٨% دەسکەوتی‌ بۆ ئەم ولاَتەی‌ دەستە بەرکردووەو لەھەموو کەرتەکانی‌ تر گەشەی‌ زۆرتر بەخۆیەوە بینی‌ کە لەولاَتانی‌ بەریتانیا‌و ئیسپانیا خەڵکی‌ بۆ ئەم ولاَتە گەشت دەکەن. سێ فرۆکە خانەی‌ نێودەوڵەتی‌ (لشبونە، بورتو‌و فارۆ)کە لەگەڵ چەندین کۆمپانیای‌ فرۆکەوانی‌ ناوخۆ‌و نێودەوڵەتیدا کاردەکەن، کۆمپانیای‌ نیشتیمانی‌ فرۆکەوانی‌ تاب(tab)ە، تۆڕی‌ ڕێگەوبان لەم سالاَنەی‌ دوایدا باشتر بووەو باج و بەند خراوەتە سەر بەکارھێنانی‌ ڕێگا خێراکان بۆ چاککردنەوەوپارەدارکردنی‌ ئەو کەرتە لەکاتی‌ تێکچوونیدا، ھێڵی‌ شەمەندەفەر بەدەوری‌ لشبۆنەدا دەسوڕێتەوەو ھەروەھا ھێڵی‌ شەمەندەفەری‌ لەگەڵ شارە گەورەکانی‌ ئیسپانیاو فەرەنسادا بەیەکەوە بەستراوەتەوە، کە یەکێک لەو ھێڵانە پورتوگالی‌ بەسنوری‌ فەرەنساوە بەستۆتەوە لەگەڵ ئیسپانیاو پاشانیش بەپاریس، پاسەکان ھۆکاری‌ سەرەکی‌ گواستنەوەن لەو وڵاتەدا، چونکە کرێی‌ ھاتووچۆی‌ ھەرزانەو ئاسانە.
سەرچاوەکان
پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ناتۆ پۆل:وڵاتانی ئەندام لە یەکیەتی ئەورووپا پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:پورتوگال پۆل:کۆمارەکان پۆل:ئەورووپای ڕۆژاوا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی دەیەی ٨٦٠
بەھمەن قوبادی
بەھمەن قوبادی (لەدایکبووی ١ی شوباتی ١٩٦٩ لە بانە) دەرھێنەرێکی کوردە. فیلمەکانی بەھمەن قوبادی لە فێستیڤاڵەکان و کێبەرکێکاندا خەڵاتی زۆریان گرتووە. لە ساڵی ٢٠٠٠ کۆمپانیای مژفیلمی (Mij Films) دامەزراندووە.
ژیان
بەھمەن لە ساڵی ١٩٦٩ لە بانە لەدایکبووە. لە ساڵی ١٩٨١، ماڵیان چۆتە سنە، لەوێ بڕواننامەی دبلۆمی بەدەستھێناوە. لەپاشان چۆتە تاران، لەوێ بەشی لە کۆلێژی دەنگ و ڕەنگ دەستی بەخوێندنکرد بەڵام تەواوینەکرد.
بەھۆی کارە ھونەرییەکانییەوە ئەوا قوبادی ناتوانیت بچێتەوە ئێران، ھاوکات ڕێگری لە دایکیشی کراوە کە بچێتە لای، لەم بارەیەوە قوبادی وتوویەتی، «شەرم بۆ ئێوە (ڕێژیمی ئێران) کە ئیجازەی چوونەدەرەوەی دایکی ماندوو و زەحمەتکێشمتان نەدا، ھەتاکوو دوای ماوەیەکی دوورودرێژ، بیبینم. ئێوە زۆر لە مرۆڤایەتی و ویژدان بەدوورن. وەھا ڕێژیمێکی گەندەڵ، ترسنۆک و درۆزن، ڕێگایەکی جگە لە لەنێوچوون نییە. شەرم بۆ ھەمووتان».
ژیانی پیشەگەری
لە سەرەتادا، قوبادی دەستیکرد بە وێنەگرتنی کورتە فیلمی ٨ ملیلمی. لە ساڵی ١٩٩١، یەکەم کورتە فیلمی بەناوی «ژ» وەکوو ژیان دەرھێنا، دواتر لە ساڵانی ١٩٩١ بۆ ٢٠٠٠ خەریکی دەرھێنانی کورتە فیلمی دیکە بووە.
لە ساڵی ٢٠٠٦، لەلایەن (Index on Censorship) خەڵاتی خەڵاتی فیلمی ئێندێکسی پێدرا لەبەرامبەر بەشدارییە بەنرخەکانی لەبابەتی ئازادی ڕادەربڕین لە فیلمی کیسەڵەکانیش دەفڕن. لە ئەیاری ٢٠٠٩، خەڵاتی (Un Certain Regard) پێدرا کاتێک فیلمی کەسێک لە پشیلە ئێرانیەکان ھەواڵی نیە لە فیستیڤاڵی فیلمی کان نمایشکرد، فیلمەکە بە زمانی فارسییە و سەبارەت بە مۆسیقای قەدەغەکراوی لاوانی ئێستای ئێران.
لە ساڵی ٢٠١٥، بەھمەن دوو فیلمی بەڵگەنامەیی بەناوەکانی ئاڵای بێ وڵات و ژیان لەسەر سنوور دەرھێنا.
فیلمۆگرافی
thumb|وتاری قوبادی دەربارەی فیلمەکەی (Nobody Knows About Persian Cats) لە ساڵی ٢٠٠٩ لە لە ٥٧ەمین فیستڤالی سان سبەستیانێ
وەک ئەکتەر
لە ساڵی ٢٠١٩، لە فیلمی تۆڕی نێتفلێکس، ئێرلەندییەکە وەک میوانێکی تایبەت بە ڕۆڵێکی کورت بەشداربوو، فیلمەکە لەدەرھێنانی ماڕتن سکۆڕسێزی، لە دیمەنەکە قوبادی خەریکی سازکردنی ئایسکرێمێکە بۆ جیمی ھۆفا. قوبادی ئەوەشی ئاشکرا کردووە کە خۆی حەزی بە نواندن نییە، ئەوکارەشی کردووە لەبەر سکۆڕسێزی و ئال پاچینۆ بووە. دواتر فیلمەکە پاڵێوراوکرا بۆ باشترین فیلم لە خەڵاتەکانی ئۆسکار.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی پۆل:کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩ پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد پۆل:خەڵکی بانە
جۆرمونگەند
جۆرمونگەند (بە ژاپۆنی: ヨルムンガンド، بە ئینگلیزی: Jormungand) زنجیرەیەکی مانگا ی ژاپۆن ییە لەلایەن کیتارۆ تاکاھاشی نووسراوە، لەلایەن شۆگاکوکان لە ۱۹ی نیسانی ٢٠٠٦ تا ١٩ی ١ی ٢٠١٢ بڵاوکراوەتەوە لە ١١ بەرگ پێکھاتووە، و ئەنیمێیەکی تەلەڤیزیۆنی لێ دروست کرا لەلایەن ستۆدیۆی وایت فۆکسە وە بەپێی مانگا، وەرزی یەکەم لە ١٠ی نیسانی ٢٠١٢ تا ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٢ کرا بە ئەنیمێ، کە لە ١٢ ئەڵقە پێکھاتبوو، وەرزی دووەم لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ تا ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ پەخشکرا، و لە ١٢ ئەڵقە پێکھاتبوو.
چیرۆک
چیرۆکەکە لەسەر کۆکۆ ھێکمەتیار دەسوڕێتەوە کە ئافرەتێکی گەنجە بازرگانی چەکە چەک دەفرۆشێت لەژێر ناوی HCLI کە کۆمپانیایەکی نێونەتەوەیییە بۆ کاری قاچاخچێتی چەک، وەک یەکێک لە بازرگانانی نافەرمی چەک لە کۆمپانیاکەدا، لە چەندین وڵاتی جیاوازدا چەک دەفرۆشێت و لە ھەمان کاتدا خۆی لە ھەردوو دەسەڵاتی ناوخۆیی و نێونەتەوەیی بەدوور دەگرێت، کۆمەڵێک پاسەوانی تایبەتی ھەیە لەگەڵیدا گەشت دەکەن کە زۆربەیان سەربازی پێشوون.
سەرچاوەکان
پۆل:مانگاکانی ٢٠٠٦ پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٢ دەستیان پێکردووە پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت پۆل:فەنیمەیشن پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:سێینن مانگا پۆل:مانگای شۆگاکوکان پۆل:تێرۆریزم لە خەیاڵدا پۆل:ئەنیمێ و مانگای وروژێنەر پۆل:مانگای ڤیز میدیا پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی
زنجیرەچیای ئاڵاگەڵا
زنجیرەچیای ئاڵاگەڵا (بە سینھالی: අලගල්ල) زنجیرەچیایەکە لە سنووری پارێزگاکانی ناوەندی و سەباراگامووا لە سریلانکایە. لەگەڵ چواردەوری بەتالیگالە (බතලේගල) ھەروەھا ناسراو بە بەردی ئینجیل. ئەم زنجیرە چیایە نزیکەی پێنج سەدە (١٥٠٥–١٩٤٨) لە دژی داگیرکارییەکانی پورتوگالی، ھۆڵەندی و ئینگلیزی بووەتە پەناگەیەک بۆ شۆڕشگێرە سریلانکییەکان.
مێژوو
زۆربەی شەڕەکان بۆ داگیرکردنی شانشینی کەندیان لە بەلانە ڕوویدا. پاشاکانی کەندیان کە بە سەرکەوتوویی دەرکەوتن ئەمیش بەھۆی پاڵپشتییەکان کە لەلایەن دانیشتووانی ئەم زنجیرەچیایەوە بوو. قەڵای بەناوبانگی بەلەنا کە وەک قەڵایەکی بەردی ستراتیژی و قەڵایەک بۆ شانشینی کەندیان کاری دەکرد لە نێوان قەدباڵی کادۆگاناوا و زنجیرە چیای ئاڵاگەڵا دروست کرا.
تونێل و تاڤگە دەستکردەکان
ھێڵەکانی ئاسنین بۆ سەرەوەی وڵات لەلایەن ئینگلیزەکانەوە دامەزرا کاتێک کە شانشینی کەندیان لە ساڵی ١٨١٥دا دژ بە ئیمپراتۆرییەتی بەریتانیا ڕاپەری بووە کۆسپ لەبەردەم ئینگلیزەکان بۆ تەواوکردنی پڕۆژەکەیان. ئەم زنجیرە چیایە چەندین تاڤگەی مەزنی تێدا ھەڵکەوتووە ئەم تاڤگانە ببونە کۆسپێکی تر لەبەردەم ھێلەکانی ئاسنین، ڕێڕەوی شەمەندەفەرەکە بە ھەڵکەندنی باڵی دەستکرد لەسەر تاشەبەردەکانی چیایەکە لە سەرەوەی تاڤگەکان دروست بوو. ھەرچۆنێک بێت ئەم ڕێگایەی شەمەندەفەرە کە تەواوبوون زۆر مەترسیدارن، بەتایبەتی لەوەرزی بارانباریندا، کاتێک بارانێکی زۆر دەبارێت دەبێتە ھۆی ئەوەی کە تاڤگە ھەڵواسراوەکان و بەردی لێژاوییەکانی زیان بە شەمەندەفەرەکان و ڕێرەوەکانی شەمەندەفەرەکە بگەیەنێت.
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرەچیاکانی سریلانکا
بڕیارنامەی ١٤٦٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٤٦٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٨ی ئازاری ٢٠٠٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ لێگرتنەوەی چەکە بچووک و سووکەکان و چالاکی بەکرێگیراوانە: ھەڕەشە بۆ ئاشتی و ئاسایشی ڕۆژاوای ئەفریقا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٧٢٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٣ پۆل:ئەفریقا لە ٢٠٠٣
ئاشی پرۆداکشنز
ئاشی پرۆداکشنز (ناوی پێشوو: پرۆداکشنز ڕید) (بە ئینگلیزی: Ashi Productions)‏ ستۆدیۆیەکی ئەنیمێی ژاپۆنییە و بارەگا سەرەکییەکەی لە شاری سوگینامی لە تۆکیۆ لە ژاپۆن،  لە ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥ دامەزراوە، پێشتر ناوی “ئاشی پرۆداکشنز” بووە تا لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ ناوەکەی گۆڕاوە بۆ “پرۆداکشنز ڕید”، لە ١٢ی شوباتی ٢٠١٩ کۆمپانیاکە گەڕایەوە بۆ ناوی پێشووی بەناوی "ئاشی پرۆداکشنز".
سەرچاوەکان
پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشن لە تۆکیۆ پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنە ژاپۆنییەکان
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦، پێک دێت لەو وڵاتانەی بوونەتە براوەی یەکێک لە مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی شازدەیەمی ھاوینە، کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٥٦ لە شاری مێلبۆرن لە ویلایەتی ڤیکتۆریا لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو. لە ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٥٦دا بەگشتی ٦٧ وڵات بەشدارییان تێدا کردووە. ھەشت وڵات یەکەم جار لەم ئۆڵۆمپیادەدا بەشدارییان کرد: کەمبۆدیا، ئیتیۆپیا، فیجی، کینیا، لیبێریا، فیدراسیۆنی مالایا، بۆرنێۆی باکوور (مالیزیا) و ئۆوگاندا. ھەریەکە لە ھۆلەندا و ئیسپانیا و سویس (بەھۆی لەشکرکێشی سۆڤیەت بۆ سەر مەجەرستان) و میسر و عێراق و لوبنان (بەھۆی قەیرانی سوێس) و کۆماری گەلی چین (بەھۆی بەشداری تایوان) بایکۆتی ئەم خولەیان کرد، بەڵام بەشێکیان بەشدارییان لە یارییە سوارچاکییەکان کرد لە ستۆکھۆڵم. بەھۆی بڵابوونەوەی ڤایرۆسی ناو دەمی ئاژەڵان لە بەریتانیا و یاسا توندەکانی کەرەنتینەکردن لە ئوسترالیا، چالاکییەکانی ئەسپسوار لە ستۆکھۆڵم بەڕێوەچوو.
سەرچاوەکان
پۆل:خشتەی مەدالیاکانی ئۆڵمپیادی ھاوینە
شوکری سەرحەد
یاسین بولوت ناسراو بە شوکری سەرحەد (لەدایکبووی ١٩٥٧ لە قەرس – مردووی ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ لە سلێمانی) سیاسەتوان و ئەندامی کۆمیتەی ماڵباتی شەھیدانی پارتی کرێکارانی کوردستان بوو، کە لە ساڵی ١٩٧٨ لەگەڵ پەکەکە ئاشنا بوو. سەرحەد لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ لە گەڕەکی چوارچرای سلێمانی لەلایەن کەسانێکی سەر بە دەزگای میتی تورکیا بە دەستدرێژی چوار گوللە تیرۆر کرا.
ژیاننامە
شوکری سەرحەد بە ناوی ڕاستەقینەی یاسین بولوت لە شاری قەرس، باکووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧ لەدایکبوو، ساڵی ١٩٧٨ پەکەکەی ناسی و لە کاتی کوودەتای ١٢ی ئەیلوولی ١٩٨٠ لە تورکیا دەستگیرکرا و لە بەندیخانەی ئامەد زیندانی کرا، یاسین بولوت لەوێ لەگەڵ ئەندامان و پێشەنگانی پەکەکە، لە دژی کردەوەکانی دەوڵەتی تورکیا چالاکی بەڕێوە دەبرد، دواتر لە ساڵی ١٩٩١ ئازاد دەبێت و ڕوو لە چیاکانی کوردستان دەکات. ئەو بۆ ماوەی ١٥ ساڵان وەک ئەندامی کۆمیتەی شەھیدانی پەکەکە لە باشووری کوردستان کاری کرد.
مردن
شوکری سەرحەد لە کاتژمێر ٩ی بەیانیی ڕۆژی ھەینی بەکاتی ھەولێر لە ڕێکەوتی ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١، لە گەڕەکی چوارچرای سلێمانی لەلایەن کەسانی نەناسراو کە دەگوترێت سەر بە میتی تورکیان درایە بەر دەستدرێژی گوللە و لە ئەنجامدا گیانی لەدەستدا. دواتر ھەمان ڕۆژ لە مەراسیمێکدا تەرمی سەرحەد لە گۆڕستانی محەممەد قەرەسونگوور لە قەندیل بەخاک سپێردرا.
کاردانەوەکان
ئەم تیرۆرە لەلایەن پەکەکە، ھەدەپە، بزووتنەوەی گۆڕان، دەزگای دژەتیرۆر، قوباد تاڵەبانی   و خەڵکی ھەرێمی کوردستان   کاردانەوەی ھەبوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان پۆل:خەڵکی قەرس پۆل:سیاسییەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:تیرۆرکراوانی کورد پۆل:تیرۆرکراوانی کورد لە عێراق پۆل:تیرۆرکراوانی کورد لە ھەرێمی کوردستان
کۆمیکەکانی ماڕڤڵ
گروپی کۆمپانیاکانی ماڕڤڵ یان مارڤڵ کۆمیکس (بە ئینگلیزی: Marvel Comics) بریتییە لە کۆمپانیایەکی بڵاوکردنەوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە گۆڤارەکانی چیرۆکە نەخشێندرواەکان "کۆمیک" (Comics) بڵاو دەکاتەوە. مارڤل کۆمیکس موڵکی کۆمپانیای مارڤل بۆ بڵاوکردنەوەیە، کە ئەویش لقێکی کۆمپانیای مارڤل ئینتەرتەینمەنت. دروست بووە لە ساڵی ۱۹۳۹ کە لەو کاتەدا بەشێوەیەکی جێگیر چیرۆکە نەخشێندراوەکانی بڵاو کردۆتەوە، بنکەکەی لە نیویۆرکە، بە شێوەیەکی ڕێکتر لە ساختمانی ئیمپایر ستەیت.
مارڤل لەساڵی ١٩٣٩ لەژێر ناوی (Timely Publications) دەستبەکار بوو، و لەسەرەتای پەنجاکان ناوی گۆڕا بۆ (Atlas Comics)، مارڤل لە ساڵانی دوای ١٩٦١ ناوبانگی تەشەنەی کردوو و چەندین پاڵەوانی وەک (Fantastic Four) (Spider Man) و چەندای تری دروست کرد. وە ستان لی یەکێکە لەو کەسانەی کە لە سەرەتاوە پاڵپشتی کەر بووە بۆ مارڤل وە هەروەها یەکێکە لە داهێنەرەکان لە بوواری چیرۆکە نەخشێندراوکان.
کۆمیکەکان
کۆمپانیای مارڤل چەندەها پاڵەوانی خەیاڵی سوپەرهیرۆی دروستکردووە کەزۆرینەیان لە کتێـبی کۆمیکەکای ماڕڤڵ وەگیراون لەوانە:
فیلمەکان
زۆربەی زۆری پاڵەوانانی کۆمیکەکانی ئەم کۆمپانیایە فیلمی تایبەتیان بۆ دروست دەکرێ و دەتوانن بەشێوەیەکی خێرا داهاتێکی باشیان هەبێت لە بۆکس ئۆفیس. لەوانە:
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٣٩ پۆل:چاندی ئەمریکی پۆل:کۆمیکەکانی ماڕڤل پۆل:ئەو کۆمپانیا ڕێکلامییانەی دەکەونە شاری نیویۆرک
بڕیارنامەی ١٤٦٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٤٦٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی ئازاری ٢٠٠٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٧٢٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئووگاندا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٣ پۆل:کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ لە ٢٠٠٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ڕواندا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل
لە ساڵی ١٩٣٠ز) ھەڵبژاردەی بەرازیل بەشداری لە ھەموو کۆتاییەکانی جامی جیھانی کردووە. یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەڕازیل ، لەساڵی ١٩١٤ز بوو ، کە لەگەڵ ئەرژەنتیندا یاری ئەکرد و (٠-٣) دۆڕا. گەورەترین سەرکەوتنی ھەڵبژاردەی بەرازیل لەساڵی ١٩٤٩ز دابوو ، کە لەگەڵ پۆلیڤیادا (١٠-١)بردیەوە ، نزمترین ئاستی دۆڕاندنی ھەڵبژاردە کەش لەساڵی ١٩٢٠ز بوو ، کە کەوتەبەرامبەر ئۆڕۆگوای و (٠-٦) دۆڕاندی . تائێستا بەڕازیل پێنج جار جامی جیھانی بەدەست ھێناوە ئەمیش لەساڵی ١٩٥٨ز، ١٩٦٢ز، ١٩٧٠ز،٢٠٠٢ز دابوو .لەساڵی ١٩٥٠ز، و ١٩٩٨ز یشدا ڕیزبەندی دوومی بەدەست ھێناوە وە لەساڵی ١٩٢٨ز و ١٩٧٨ز ریزبەندی سێ یەمی بەدەست ھێناوە و لەساڵی ١٩٧٤ز یشدا ریزبەندی چوارەمی بەدەست ھێناوە لەساڵی ١٩٥٤ز و ١٩٨٦زدا گەیشتە خولی چارەگی کۆتایی . ھەروەھا ٧ جار جامی پاڵەوانێتی ئەمەریکای باشوری بردۆتەوە . و تەیێک ھەیە ئەڵی :ئینگلزتۆپی پیێ داھێناوە ، بەڵام بەرازیلیەکان رێک و پێک تەواویان کرد. ھەربۆیەش زۆربەی خەڵکی شێوازی یاریکردنی بەرازیل بە شێوازێکی سەرنج راکێش و پێشکەتوو دا ئەنێن.
لە بەڕازیل یاریگای (ستادماڕاکانا) ھەیە ، کە گەورەترین یاریگای جیھانییە لە ڕووی فراوانییەوە ، کەشوێنی (١٣٠،٠٢٢) تەماشاڤان ئەبێتەوە لەساڵی ١٩٥٠ز بەرازیل میوانداری جامی جیھانی تۆپی پێی کرد. یاریگا بەرازیلییەکان زۆر ڕاھێنەری گەورەیەیان دروست کردوە لە مێژووی تۆپی پێدا ،وەک بیلیی ، زیکو، سوقڕات ، ڕۆماریۆ ، وڕیڤالدۆ ، ڕۆنالدینھۆ ، رۆناڵدۆ، وجگە لەمانەش.
ڕۆنالدینۆ ، کە لە دایکبووی ساڵی (١٩٨٠)ز یە ، بەیەکێک لەناودارانی مێژووی تۆپی پێ دائەنرێ ، لەگەڵ لیستی بیلی و گارینشا و زیکۆ ئەژمێردرێ. دیارترین ئەستێرەی یانەی بەرشەلۆنەی ئیسپانییە، لە ھەردوو ساڵانی ٢٠٠٤ز ، ٢٠٠٥ز تۆپی زێرینی وەرگرتووە. بەرێوەبەری تیپەکەیش (کافۆ)یە، کەتاکە یاریزانە توانیبێتی بەشداری سێ یاری کۆتایی جامی جیھانی کردبێ.
سەرچاوە
پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
گەرمیپێو
150px|وێنۆک|چەپ|گەرمی پێوەری [[زیوە.]] گەرمیپێو (بە ئینگلیزی: Thermometer) ئەو ئامێرەیە کە پلەی گەرمی دەپێوێت. گەرمی پێوەر دوو بەشی سەرەکی لەخۆ دەگرێت، یەکەمیان هەستپێکەری پلەی گەرمی کە لەگەڵ بەرزبوونەوە یان دابەزینی پلەی گەرمی لەناویدا هەندێک گۆڕانکاری فیزییایی ڕوودەدات کە دووەمیان ئەوەیە کە ئەم گۆڕانکارییە فیزیاییانە دەگۆڕدرێن بۆ نرخی ژمارەیی.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:پلەی گەرمی پۆل:ئامرازەکانی پێوان پۆل:گەرمیپێوەکان پۆل:زانستی ماددە پۆل:داھێنانە ھۆڵەندییەکان پۆل:داھێنانە ئیتالییەکان
١١٣٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
شێخ نافیع مەزھەر
ژیان
نافیع مەزھەر کوڕی حاجی شێخ مەحموود و کوڕەزای حاجی شێخ ئیبراھیمی خەڵکی کەسنەزان بوو. لە ساڵی ١٢٩٢ی کۆچی لە شاری سەقز لەدایک بوو و خوێندنی سەرەتایی لای چەند مامۆستای ئایینی تەواو کرد.
لە گوندی تاڵەجەڕ سەر بەناوچەی سەرشیو لە سەقز لە ساڵی ١٣١٣ ھەتاوی لای مامۆستا شێخ محەممەد مەردووخ قزڵبڵاخی دەرسی خوێندووە و سەرەتای شاعیری شیخ مەزھەر لێرەوە دەستی پێ کرد. ھەر لەو ساڵەدا کۆچی کرد بۆ سلێمانی لە باشووری کوردستان و، لەوێ زۆربەی شاعیران کوردستان وەک پیرەمێرد، قانع و موفتی پێنجوێنیی مولاقات کرد. لە ساڵی ١٩٣٦ زایینی بوو بە سەربازی سوپای ئێراق و لەوێ دامەزرا، بەڵام لە ساڵی ١٣٢٠ ھەتاوی گەڕایەوە کوردستانی ڕۆژھەڵات و ماوەیێک زیندان کرا. پاشان بووە فەرمانبەری ئیدارەی شێر و خورشید. شێخ نافێع مەزھەر پشتیوان و ھاندەری شاعیران و شێعر و ئەدەبی کوردی بوو و، بۆ ئەم مەبەستە زۆر جار گیان و ماڵی خۆی خستە زەخت و خەتەرەوە.
شێخ نافێع لە ڕۆژی چواری بەفرانباری ١٣٧٧ ھەتاوی لە شاری سەقز و لە تەمەنی ٨٥ ساڵاندا کۆچی دواییی کرد.
بەرھەمەکان
موفیدە مەزھەر کچی شێخ نافێع ئەم کتێبەی لە دوای کۆچی دوایی باوکی لە چاپدا و بڵاوی کردەوە.
نموونە شیعر
ئەشق و مەولەوی
لە کۆتایی دیوانی گرد و کۆدا، ئەم سێ بەیتە فارسییەی بۆ کێڵی گۆڕەکەی نووسیوە:
لە کتێبی "گرد و کۆ"دا ئەم شێعرەی بۆ شاری مەھاباد نووسیوە سڵاو لە مەھاباد
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی سەقز پۆل:شاعیران پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٣ پۆل:مردووانی ١٩٩٩
ئایەتوڵڵا
وێنۆک|180px|ھەندێک لە ئایەتوڵڵاکانی ئێران ئایەتوڵڵا (، ) نازناوێک بۆ کەسە ئایینییەکانی شیعەی دوازدە ئیمامی لە ئێران و عێراقە کە لە سەدەی بیستەمەوە بەکاردەھێنرێت.
سەرچاوەکان
* پۆل:وشە و دەستەواژە قورئانییەکان
١١٣٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
پیاوی مێروولە
زانایەکی زیرەک بە ناوی هانک پیم توانی ماددەیەکەوە توانای قەبارە گۆڕینی هەمووشتێکی هەبێ، بۆیە هەڵدەستێ بە دروستکردنی جلێکی تایبەت بە پیاوی مێروولە. دوای پیربوونی سکۆت لانگ و ئێریک ئۆگرادی ئەرکی پیاوی مێروو دەگرنە ئەستۆ.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی درووستکراون
بڕیارنامەی ١٤٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٤٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٥ی ئازاری ٢٠٠٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی دادگای نێونەتەوەیی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٧٢٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٣ پۆل:مەغریب لە ٢٠٠٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ مەغریب پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سەحرای ڕۆژاوا
وڵات
وڵات (لە -ی عەرەبییەوە ھاتووە)  ناوچەیەکی جوگرافیایییە کە وەکوو سەرزەمینی دەوڵەتێکی فەرمانڕەوا چاوی لێ دەکرێ. بەو خەڵکەی لەو ناوچەیە نیشتەجێن دەوترێ نەتەوە.
لە ڕوانگەی یاسای نێودەوڵەتییەوە سێ تێگەیشتەی «وڵات»، «نەتەوە» و، «دەوڵەت»، پێکەوە یەکەیەکی سیاسی پێک دێنن کە بوونی یەکیان ھەبوونی ئەو دوانەی دیکەی بەدواوە دێ. کەواتە ھەرکام لەم سێ تێگەیشتەیە دەکرێ لە جیاتیی ئەو دوانەی دیکە بەکار ببردرێ.
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای مرۆیی پۆل:وڵاتان
١١٣٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٤٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٤٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی ئازاری ٢٠٠٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سیەرالیۆن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٧٢٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:شەڕی ناوخۆیی سیەرالیۆن پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٣ پۆل:لیبێریا لە ٢٠٠٣ پۆل:سیەرالیۆن لە ٢٠٠٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لیبێریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
١١٣٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ھۆمیرۆس
ھۆمیرۆس (بەگریکیی کۆن: Ὅμηρος، Hómēros، بەئینگلیزیی: Homer)، ھۆنراوەنووسێکی گریکی بەناوبانگ و نووسەری ھەردوو داستانی بەناوبانگی ئەلیادە و ئۆدیسا، ھەستا بە بەنەمرکردنی شەڕی تەڕوادە بەشێوەی ھۆنراوە بە شێوەیەکی زۆر ورد و پاراو، کە پێدەچێت روویدابێت لەدەوروبەری ساڵی ١٢٥٠ پ.ز. بەوەشەوە رانەوەستا تا داستانێکی ھۆنراوەیی تری نووسی، کە باس لە بەسەرھاتەکانی ئۆدیسیۆس دەکات لەکاتی گەڕانەوەی بۆ وڵاتی خۆی، لەدوای کەوتنی تەڕوادە لە سەدەی سیانزدەھەمی پێش زایین. ئەلیادە بە رەوانبێژییەکی روون و ئاسان ناسراوە، لەگەڵ تێکەڵکردنی بە رەوانبێژییەکی زۆر بەھێزی زمانەوانیی، ھەروەھا پیشاندانی وێنەیەکی تەواو، لە سیما تایبەتییەکانی بوو، لەگەڵ باش لێکچوواندن و تەکنیکی وێنەیی درووستکراو لە ھزردا، کە بەپێی ئاماری وەرگێرەکان گەیشتۆتە سەد و نەووەت لێکچوواندن. مێژوونووسان کۆکنین لەسەر سەردەم و کاتی ژیانی ھۆمیرۆس، ھەندێکییان ھەن دەڵێن بەشداری شەڕی تەڕوادەی کردووە و ھاوسەردەمی بووە، یان بابڵێین لە سەدەی سیانزدەھەمی پێش زاییندا ژیاوە، بەڵام زۆرینەی قسەکان ئەوە دەگەیەنن کە لە سەدەی ھەشتەم یان دەیەمی پێش زاییندا ژیاوە، یان بڵێین لەسەردەمی شەڕی تەڕوادەدا نەژیاوە، چونکە گەر بەشداری شەڕەکەی بکردبایە، ئەوا دەبوو ناوی ھەبوایە لەنێو لیستی ئەو کەسانەی کە بەشداری شەڕی تەڕوادەیان کردووە.
لەسەدەی ھەشتی پێش زایین ژیاوە ئەوەی لەبارەی ھۆمیرۆسەوە زانراوە ، شاعیرێکی ھەرە گەورەی گریک بووە خاوەنی دوو داستانە بەناوبانگەکەی ( ئیلیادە ) و ( ئۆدێسە ) بووە و ، ھەشت سەدەیەک بەرلەزایین ژیاوە و بەرھەمی شیعری داستانی بڵاوکردۆتەوە. بەڵام لەسەرێکی تریشەوە ئەو ( ھۆمیرۆس ) ە کێشەیەکی زۆری لەناو ڕەخنەگرانی ئەدەب ناوەتەوە. لەو کاتەی کە ڕەخنەگرانی سەدەی نۆزدەھەم لەو ڕایەدابوون کە ھۆمیرۆس ھەر نەبووە و دوو داستانەکانیشی دانەناون. کەچی ھەموو ڕەخنەگرانی سەدەی بیستەم ھاتوونەتە سەر ئەو باوەڕەی کە ھۆمیرۆس بووە و ژیاوە ، لەھەندێ سەرچاوەشدا ئەوەش دەگوترێ کە ھۆمیرۆس پیاوێکی کوێری ھەژاری کڵۆڵ بووە و لەسەردەمی پیریدا شارە و شار گەڕاوە و لەسەر ئاوازی ڕەبابە شیعرەکانی داستانەکانی ( ئیلیادە ) و ( ئۆدیسە )ی بەگۆرانی گووتوە ! . شیعرەکانی ئەم دوو داستانەی ھۆمیرۆس دەورێکی تەواویان بووە لە پێشخستن و گەشەکردنی ئەدەبی گریکی ئەو سەردەمە و کاریگەرییەکی تەواویان کردۆتە سەر ڕۆشنبیری و زانیاری و ڕەوانبێژی ئەو گەلە کۆنە و بونەتە پێوانەیەکی ڕاست و دروستی ڕەخنەی ئەدەبی. سەبارەت بەو دەورە گرنگەی ھۆمیرۆس لەئەدەب و زمانی گریکدا زۆر لە شارەکانی یۆنانی کۆن بەشاعیری خۆیان داناوە و خەڵکەکەیان گوتوویانە لە شاری ئێمەدا لەداییک بووە و ژیاوە و ناودارترینی ئەو شارانەش : ئەسینا و ئیزمیر و خێوس و کۆلۆفۆن بوون. داستانەکانی ( ئیلیادە ) و ( ئۆدیسە ) لەناو ئەدەبی جیھانیدا پایەکی بەرز و دیارییان ھەیە و بریتین لەھەواڵی ڕووداوەکانی جەنگی پڕ کوشت و بڕ و زەبر و زەنگی ( تەڕوادە ) و ئازایەتی و قارەمانیەتی جەنگاوەر و قارەمانەکانی ئەو جەنگە لە قاڵبی حیکایەتی سەرسوڕھێنی خۆش و دڵگیر بەشیعر داڕشتوون و بە جوانی و ڕێباز و ڕەوشت و خووی گریکەکانی ئەو سەردەمە زووە دەردەبڕن. ئیلیادە : بریتییە لە چیرۆکی چەند ھەفتەیەکی ئابڵۆقەدانی شاری ( تەڕوادە ) لەلایەن گریکەکانەوە ، بەشیوەیەکی جوان و کاریگەر باسی ئەو شەڕە دەگێڕێتەوە و بە کورتیش مێژووی ٩ ساڵەکەی جەنگی سامناکی نێوان گریک و تەڕوادە دەردەبڕێت و کە پێکھاتووە لە ٢٤ سروودی دوور و درێژ ھەریەکەشیان لایەنێکی جەنگەکە و ئابڵوقەدانەکەی شاری تەڕوادە دەگێڕێتەوە. بەڵام داستانی ( ئۆدێسە ) ھەواڵی جەنگ و فیداکاری قارەمانێتی لە ڕادەری ( پۆلیس )ی جەنگاوەری قارەمانی گریک دەگێڕێتەوە لەکاتی گەڕانەوەی لەو جەنگە قڕکەرە بۆ شار و ماڵەکەی خۆی و ، ئەم داستانەش بریتییە لە ٢٤ بەش یا سرودی دوور و درێژ و ھەریەکەیان بە لایەنێکی ڕووداوە سەرسوڕمێنەکانی دەگێڕێتەوە. سەبارەت بەو دوو داستانە بەرزە ، ( ھۆمیرۆس ) بەیەکەم شاعیری گریک و بەناوبانگترین شاعیری داستان دادەنرێت و ئەم دوو شاکارەیشی نمونەی بەرزی شیعری ڕەسەنی داستانن چونکە بەشێوەیەکی جوان و ناسک و بەدەربڕینی ساکاری پڕ لە جوانکاری داڕشتراون بۆیە ئێستاشی لەگەڵدابێت لەنرخ نەکەوتوون و ناوی خۆیان و ناوی ( ھۆمیرۆس)یان بە نەمری ھێشتۆتەوە
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی یۆنانی کۆن پۆل:ھۆنراوەنووسان
زاری
مەلا عەبدولکەریم سائێب یان مەلا کەریم سائێب ناسراو بە زاری (١٩٠٥ لە سەقز، ئێران–١٩٨٢) شاعیر و وەرگێڕێکی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو.
ژیان
مەلا عەبدولکەریمی سائێب لە ساڵی ١٣٢٥ کۆچی لە گوندی ئاڵکەڵوو لە ناوچەی فەیزوڵڵابەگی سەقز لەدایک بوو. ئەو لە ژیانی ھاوبەشیدا دوو جار ژنی ھێناوە و خاوەنی شەش کوڕ و کچێک بەناوەکانی مەرحووم مەلا خالید، عابید، زاھید، تاھیر، ماجید، سادق و سەعدییە بووە. زاری لە ٢٧ جۆزەردانی ساڵی ١٣٦٠ ھەتاوی بەرامبەر ١٩٨٢ زایینی کۆچی دوایی کردووە و لە گوندەی ئارەبوغڵوو سپاردەی خاک کراوە.
== بەرھەمەکان == ئو دیوانە بە ٣٠٠ لاپەڕەوە پێکھاتوە لە ٨٨ غەزەڵ و ٥٦ قەسیدە و ١٧ پێنج خشتەکی و ٢١ مەسنەوی و ١٤ شیعری نیشتمانی و ٦٦ شێعری ئایینی و ١٧ شیعریشی فارسییە وەڕگێرانی لەیلێ و مەجنوون دیوانە شیعری نیزامیی گەنجەوی کە بەسەرھاتی لەیلێ و مەجنوونە و زاری بە داڕشتنێکی دیکەوە ھۆنیویەتەوە.
نموونە شیعر
دڵی فەوتاوم
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی سەقز پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٥ پۆل:مردووانی ١٩٨٢ پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
زێوەر
عەبدولڵا کوڕی محەممەدی مەلا رەسووڵ شاعیرێکی کورد بوو. بە بنەچە پشدەرییە. وشەی (زێوەر)ی بۆخۆی ھەڵبژاردووە و کردوویەتی بە نازناوی ھۆنراوەکانی. حوجرە و مزگەوت کانگای بەھرەی خوێندنی بوو. جگە لە زمانی کوردی، زمانی فارسی، تورکی و عەرەبیی زانیوە و ھۆنراوەی بەھەریەک لەو زمانانە ھەیە.
ژیان
لە ساڵی ١٨٧٥ لە گەڕەکی کانیسکان لە سلێمانی لەدایکبووە.
کاریگەر بەسەر زێوەرەوە
ئەو کاریگەرانەی بەسەر زێوەرەوە دیارن، ئەمانەن:
رووخساری ھۆنراوەکان و ناوەڕۆکی شیعری
وێنۆک|زێوەر لە ساڵی ١٩٢٩ ھۆنراوەکانی لەبارەی دڵداری و خەویستی، وەسفی سروشت، کۆمەڵایەتیی، نیشتمان پەروەریی و نەتەوەیی، فێرکردن و ھاندان بۆ خوێندن و پێشکەوتن، فەلسەفە ـەوە بوون، واتە لەڕووی مەبەستەوە دەکرێن بەم جۆرانە:
جوانیی سرووشت
زێوەر باسی جوانیی سرووشتی کردووە کەبەدەستی کردگار نەخشاوە، سەیری ئەو دیمەنەی کردووە، کە لەبەرھاردا ھاتۆتە کایەوە، لەم بارەیەوە وتووییەتی:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٥ پۆل:مردووانی ١٩٤٨ پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:خەڵکی سلێمانی پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ١٩یەم پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢٠ەم
ماڕک سترۆنگ
ماڕک سترۆنگ (لەدایکبووی ٥ی ئابی ١٩٦٣) ئەکتەرێکی بەڕیتانییە. بەھۆی بەشداریکردنی لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنە  جیاکانی وەک (Our Friends in North) بەناوبانگ بوو؛ و ھەروەھا بەشداری چەندان فیلممی جۆراوجۆری کردوو وەک: RocknRolla, Body of Lies, Syriana, The Young Victoria, Sherlock Holmes, Tinker Tailor Soldier Spy, Kick-Ass, Green Lantern, Zero Dark Thirty, ڕۆبن ھوود، John Carter, The Imitation Game, Mindscape and Kingsman: The Secret Service. وێنۆک|ماڕک لە ساڵی ٢٠١٢، [[بەرلین]]
سەرچاوەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز
زنجیرەچیای ئەلەی
زنجیرەچیای ئەلەی یان ئەلی (بەڕووسی: Алайский)بریتییە لە زنجیرەیەک چیا کە لە زنجیرە چیاکانی تین شان لە قرغیزستان لە ڕۆژاوا بۆ تاجیکستان درێژ دەبێتەوە ئەمە بەشێکە لە سیستەمی چیای پامیری ئەلی زنجیرەکە بەرەو ڕۆژھەڵات تا ڕۆژاوا درێژ دەبێتەوە. بەرزترین لووتکەی پیک تاندیکولە کە بەرزییەکەی دەگاتە ٥٥٤٤ م. ھەروەھا سنووری باشووری دۆڵی فێرگانا پێکدێنێت، لە باشوور بە تیژییەوە دەکەوێتە دۆڵی ئەلەی. بەشی خوارووی زنجیرەکە دەڕوانێتە ڕووباری کیزیلسوو یان ڤاخش، کە ناوچەی سێبەری بارانن و وشکن بەڵام بەھۆی ئەو جۆگەلانەی کە لە بناری باکووری زنجیرەکە ھەڵدەقوڵێن ئاو دابین دەکەن. بەرزترین لووتکەی سکۆبلیڤایە کە بەرزییەکەی ٥٠٥١ مەترە، ھەروەھا لووتکەیەکی ناسراوە.
ھەندێک لە سەرچاوە ناتەواوەکان وا دەردەکەون کە دەستەواژەی “چەماوەی باشووری تیان شان “ بۆ ئەم زنجیرە چیایە بەکاردێت کە گونجاوە لەگەڵ سنووری باشووری قرغیزستان، لەبەری باکووریش بە گشتی ناسراو بە زنجیرەی فێرگانا، بەڵام بە زۆری ناوی ئەلای بەکاردێت ھەروەھا زنجیرەکە لە تورکستان و زەرافشان لە بەشی باشووری ڕۆژاوای بەناوی ((دوور پامیر ئەلی)) بانگ دەکرێت بەڵام زۆرتر دەستەواژەیەکی کۆمەڵایەتی ناوچەکەیە بۆ چەندین ناوچە لەدەڤەرەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی قرغیزی پۆل:زنجیرەچیاکانی تاجیکستان پۆل:زنجیرەچیاکانی قیرغستان
ڕۆژژمێری ئیسلامی
ڕۆژژمێری ئیسلامی یان ڕۆژژمێری کۆچی ڕۆژژمێرێکە موسڵمانان بە کاری دەھێنن و دابەش دەبێت بۆ کۆچی ھەیڤی (قەمەری) و کۆچی ھەتاوی (شەمسی).
ڕۆژژمێری کۆچی یان ئیسلامی دەست پێدەکات بە کۆچی پێغەمبەری ئیسلام محەمەد لە مەککەوە بۆ مەدینە. و کۆچەکەی دەست پێکرد لە ڕۆژی پێنج شەممە ٢٦ی سەفەری ساڵی ١ی کۆچی مانگی بەرامبەر؛
ڕۆژژمێری کۆچی ھەیڤی
ڕۆژژمێری کۆچی ھەیڤی پشت ئەبە ستێت بە خولی مانگ بۆ دیاریکردنی مانگەکان، و موسڵمانان لە ھەموو شوێنێک بە کاری دەھێنن بەتایبەت بۆ دیاریکردنی بۆنە ئاینییەکان، و شانشینی سعودیەی عەرەبی تاکە دەوڵەتە لە جیھاندا کە ئەو رۆژژمێرە بەکار دەھێنێت.
ئەم ڕۆژژمێرە لەلایەن خەلیفە عومەری کوڕی خەتابەوە دانراوە و یەکەم ڕۆژی ئەم ڕۆژژمێرە ھەینی ١ی موحەڕەمی ساڵی ١ی کۆچی مانگی بوو بەرامبەر؛
تاندیکۆڵ
لووتکەی تاندیکۆڵ (بە ڕووسی:) کێوێکە لە زنجیرەچیاکانی ئەلای لە ئاسیای ناوەڕاست. تاندیکۆڵ بەرزایییەکی ٥٥٤٤ مەتری (١٨١٨٩ پێ) ھەیە و دەکەوێتە سەر سنووری نێودەوڵەتی نێوان قرغیزستان و تاجیکستان.
ڕۆژژمێری ئیسلامی
ڕۆژژمێری کۆچی ھەتاوی
ڕۆژژمێری کۆچی ھەتاوی ڕۆژژمێرێکی ھەتاوییە (پەیوەندی ھەیە بە خولی ھەتاو (خۆر) ەوە)، موسڵمانان بەکاری ئەھێنن بۆ دیاریکردنی کاتە شەرعیەکانی پەیوەندییان بە ھەتاو و ڕۆژە ھەتاوییەکانەوە ھەیە، و لە ئێستادا دوو دەوڵەت بەکاری دەھێنن، ئەوانیش؛ کۆماری ئیسلامی ئێران و ئەفغانستانن.
تاندیکۆڵ
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن پۆل:چیاکانی تاجیکستان ‏ پۆل:سنووری تاجیکستان-قیرغستان ‏ پۆل:کێوە نێودەولەتییەکانی ئاسیا ‏ پۆل:چیاکانی قیرغستان ‏
ڕۆژژمێری ئیسلامی
ڕۆژژمێری کۆچی ھەتاوی
یەکەم ڕۆژی ئەم ڕۆژژمێرە ١ی فروردینی ساڵی ١ی کۆچی ھەتاوییە، بەرامبەر؛
نەتەوە
نەتەوە بە کۆمەڵە خەڵکێک دەوترێ کە پەیوەندییەکانی ژیان و چارەنووسی هاوبەش پێکیان دەبەستێتەوە و یەک خاک و یەک مێژوویان هەیە.
ڕۆژژمێری ئیسلامی
ڕۆژژمێری کۆچی ھەتاوی
یەکەم ساڵی ئەم ڕۆژژمێرە ساڵی کۆچی پێغەمبەرە لە مەککەوە بۆ مەدینە.
نەتەوە
بنەماکانی کۆمەڵگا
گرینگترین بنەماکانی نەتەوە ئەمانەن:
ڕۆژژمێری ئیسلامی
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:بابەتە ئیسلامییەکان پۆل:ڕۆژژمێرەکان *
نەتەوە
بێرتراند ڕاسڵ
بێرتراند ڕاسڵ لە کتێبی "ئاشتیخوازی و شۆڕش" دا لە بەشی "ئایا نەتەوایەتی لەسەرەمەرگدایە؟" ئەڵێ: "خەڵکانێک کە خەیاڵیان زۆر کاریگەری مێژوی لەسەر نیە وا بۆی ئەچن کە، بە تایبەتی لە ئەوروپا، نەتەوایەتی ڕاستیەکی بنچینەیی و هەمیشەیی سروشتی مرۆڤە، هیچ تازەتر نیە لە خۆشەویستی یان ڕق یان ویست. کەچی کەمە خۆی وەهمێکە. لە دنیای کۆندا، پێش سەرکەوتنی ڕۆم، پیاوانی شارستانی وای بۆ ئ ەچوون کە هەست بە وەفا بکەن بۆ شارەکەی خۆیان، بەڵام ئەم هەستە وردە وردە نەما لەو سەدانەی کە ئیمپراتۆریەتی ڕۆما شتێک وا دەر ئەکەوت هاومانی دنیا بێت. تێگەشتن لە یەکێتی شارستانیەت نەمرد لەگەڵ ڕووخانی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمادا وە مایەوە و زاڵبوو بەسەر هزری مرۆڤدا لە ڕێگای کەنیسە و یاسا و زمانی لاتینەوە."
سەرچاوەکان
کتێبی: بابەتە کۆمەڵایەتیەکان پۆلی ۹ - چاپی یازدەهەم (وەزارەتی پەروەردە) - (حکومەتی هەرێمی کوردستان).
پۆل:جوگرافیای سیاسی پۆل:چەشنەکانی کۆمەڵ
بڕیارنامەی ١٤٧١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٤٧١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی ئازاری ٢٠٠٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی ئەفغانستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٧٣٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٣ پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠٠٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفغانستان
کەناڵی ئەلبەغدادیە
کەناڵی ئەلبەغدادیە (بە عەرەبی: قناة البغدادية) کەناڵێکی تەلەڤیزیۆنی مانگی دەستکردی عێراقییە بەرنامەکانی بە زمانی عەرەبی پەخش دەکات، بنکەکەی لە شاری قاھیرەی پایتەختی میسرە، کەناڵەکە بوودجەی دارایی لە دامەزرێنەرەکەوە دێت بەناوی عەون ئەلخەشلوک، ژمارەیەک لە پەیامنێرانی لە کاتی توندوتیژییەکانی عێراقدا کوژراون.
ستۆدیۆکان
ئەلبەغدادییە ٦ ستۆدیۆی گرانبەھای لە ناوخۆی عێراق دامەزراند، چوار ستۆدیۆ بۆ بەرنامەی جۆراوجۆر و دراما، دوو ستۆدیۆ بۆ بەرنامەی ھەواڵ، کە تێیدا ناوی پەیامنێرە شەھیدەکان و ھێماکانی ھونەر و داھێنان لە عێراق پەخش کرا، ھەروەھا ستۆدیۆی نوێی لە قاھیرە دامەزراند بە نوێترین تەکنەلۆژیای پەخشی تەلەڤیزیۆنی، و ئۆفیسی لە عەممان و دیمەشق ھەیە، و ڕاسپاردە لە بەیروت و سوید و نەرویج و ھۆڵەندا و ئوسترالیا و ھەوڵدەدات دوو ئۆفیس لە ھەولێر و سلێمانی و لەندەن بکاتەوە.