cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئیبن مالک
ئەبوو عەبدوڵڵا، جەمالەددین موحەممەد بن عەبدوڵڵا بن مالک تائی جەییانی ئەندەلوسی ، ناسراوە بە ئیبن مالک، یەکێکە لە دیارترین زانایانی زمانی عەرەبی و نەحو، لە ساڵی ٦٠٠ـی کۆچی لە ئەندەلوس لە دایکبووە لە شاری (جیان).
ژیان
ئیبن مالک لە شارەکەی دەستی بە خوێندن کرد بە لەبەرکردنی قورئان و خوێندنی قیڕائات و نەحو و فقھ لەسەر مەزھەبی مالک، پاشان لە سەرەتای گەنجێتیی چوو بۆ شام لە میسڕ ڕاوەستا و لە حەلەب و حەما مایەوە لە حیجازیش فەریزەی حەجی جێبەجێ کرد و پاشان لە دیمەشق نیشتەجێ بوو بۆ عەرەبی و قیڕائات. ئیبن مالک لە ساڵی ٦٧٢ی کۆچی مردووە و لە خوارووی چیای قاسیۆن نێژراوە لە دیمەشق.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٢٠٠ پۆل:مردووانی ١٢٧٤ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٣یەم
کیەنی سپێ
کیەنی سپێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سراو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
وێستگەی ئاتسوتا
وێستگەی ئاتسوتا (熱田駅, ئاتسوتا-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری here، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:وێستگەکانی کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن
ھێزی تایبەت
وێنۆک|نیمایشی ھێزێکی تایبەت
ھێزی تایبەت ھێزەکن لە سووپادا، ئەو ھێزە مەشقەکانیان جیاوازە و بێ کەم و کوریە و مەشقەکانیان زۆر قوورسە، ھەندێک جار ئەو ھێزە تایبەتانە سەرۆکی وڵات دەپارێزن یاخوود خەڵکی لە کردەوەی تووندو تیژی خراپ دەپارێزن، ھەندەک جار ئەو ھێزە دەسەڵاتی زۆر زیاترە لە سووپای وڵاتدا.
مێژووی یەکەم ھێزی تایبەت لە مرۆڤایەتیدا
یەکەمین ھێزی سووپای تایبەت لە مێژووی مرۆڤایەتیدا کە دروستکرابی لەلایەن پەیامبەر داوودەوە بوە و پێکاھتینە لە ٣٠ی سەرباز لە ژێرا ناوی جەبابیر
سەرچاوەکان
پۆل:ھێزە تایبەتەکان پۆل:شەڕکردن بەپێی چەشن
پەنەما (ڕاکردن لە بەندیخانە)
" پەنەما " ئەڵقەی ٤٢ی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکەی ڕاکردن لە بەندیخانە ە و ئەڵقەی بیستەمین وەرزی دووەمی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەیە. ئەڵقەکە لە ١٢ی ئازاری ٢٠٠٧ پەخشکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە
ئێم-٦٧ (نارنجۆک)
وێنۆک|350px|نارنجۆکی ئێم-٦٧
نارنجۆکی ئێم-٦٧ جۆرێکی نارنجۆکی دەستییە. کە لەلایەن وڵاتی (ئەمریکا)اوە دروست دەکرێتو لە لایەن سووپای ئەو وڵاتە بە کار دەهێندرێت. نارنجۆکەکە لە هەریەکە لە (جەنگی ڤێتنام، کۆریا)دا بەکارهێندراوە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
جولی کریستی
جولی فرانسیس کریستی (بە ئینگلیزی:Julie Christie؛ لە دایکبووی ١٤ی نیسانی ١٩٤٠) خانمەئەکتەرێکی بەریتانی-لەدایکبووی ھیندستانە. ئەو لە ماوەی ژیانی ھونەریدا چەندین خەڵاتی بەدەست ھێناوە، لە نێویاندا یەک جار خەڵاتی ئۆسکار، یەک جار خەڵاتی سکرین ئەکتەرز گیلد، یەک جار خەڵاتی گۆڵدن گلۆب، ھەروەھا یەک جاریش خەڵاتی خەڵاتەکانی فیلمی ئەکادیمیای بریتانی ناسراو بە بافتا. جولی لە شەش فیلم بەشداربووە کە لە پێرستی ١٠٠ باشترین فیلمەکانی سەدەی بیستەمی پەیمانگای فیلمی بەریتانی دیاریکراوە.
لە ساڵی ١٩٦٣، بۆیەکەمینجار جولی لە فیلمی (Crooks Anonymous) دەرکەوت. دوایر لە ساڵی ١٩٦٥، بەبۆنەی دەرکەوتنی لە فیلمێکی بەریتانی بەناوی (Darling) بووە براوەی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەکتەر. ھەر بەھۆی ئەم فیلمەوە خەڵاتی بافتای بەدەستھێنا و بووە پاڵێوراوی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب. لە ساڵی ٢٠٠٦، بەدەرکەوتنی ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی دوور لە ئەو (Away from Her)، بووە براوەی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب بۆ باشترین خانمەکتەر لە ڕۆڵی دراما.
لە دەرکەوتنە دیارەکانی دیکەی جولی کریستی لە ھەریەکە لە فیلمەکانی (Billy Liar)، ھەروەھا دکتۆر ژیڤاگۆ (Doctor Zhivago) بوون لە ساڵانی ١٩٦٣ و ١٩٦٥.
سەرچاوەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠ پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی بیستەم پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز
بیمداتا
بیمداتا ھەروەھا وەک بیمداتاناگار ناسراوە شارەوانییەکە لە ناوچەی کانچانپوری سەربە پارێزگای سودورپاشچیمی نیپال. شارەوانییەکە ناوی لێنراوە مەھێندراناگەر لەبەر ڕێز و شکۆمەندی پاشا مەھێندرای نیپال دوای ئەوەی نیپال لە ٢٠٠٨ دەبێت بە کۆماری ناوی شارەوانییەکە لە مێھەندرا دەبیت بە بیمداتا بە شانازی و شکۆمەندی شۆڕشگێری نیپالی میداتا پانتا ھاوسنوورە لەگەەڵ بێدکۆت لە ڕۆژھەڵات و ناوچەی دادێلدورا لە باکوور و پارکی نیشتمانی سووکلافانتا لە باشوور و ئوتەرخەند لە ھیندستان لە ڕۆژاوا.
و نۆیەم گەورەترین شاری نیپالە؛ و بەپێی سەرژمێری ١٩٩١ ڕێژەی دانیشتووانەکەی ٦٢٬٠٥٠ خەمڵێنراوە و بەپێی سەرژێری ٢٠٠١ بە ٨٠٬٨٣٩ کەس خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەوانییەکانی کانچانپور پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ناوچەی کانچانپور
پارێزگای سیچوان
سیچوان خاکێکی داخراوی نێوان باشووری ڕۆژاوای چینە،کە زۆربەی سیچوان بەسین پێکدێنێت و زۆربەی بەشی ڕۆژھەڵاتی ناوچەی بانی تبت پێکدێنێت لە نێوان رووباری جینشا لە رۆژاوا. وە چیاکانی دابا لە باکوور و بانی یانگویی لە باشوور پایتەختی سیچوان بریتیە لە چێنگدوو، ڕێژەی دانیشتووانی سیچوان بە نزیکەی ٨١ ملیۆن کەسە
سیچوان ماڵ و مێژووی ویلایەتە دێرینەکانی چین بووە وەک ویلایەتی با و ویلایەتی شوو، کە دواتر لەلایەن ویلایەتی چین داگیر ئەکرێن لە سەردەمی چین شی لە یەکخستنەوەی چین لە ژێر ئیمپراتۆریەتی چین لە سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان لیو بێی فەرمانرەوایی شوو-ھان لە سیچوان بوو،
سەرچاوەکان
پۆل:سیچوان پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین پۆل:ڕۆژاوای چین
ئەلێکسیس ماک ئەلیستەر
ئەلێکسیس ماک ئەلیستەر (لەدایکبووی ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٩٩٨) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی ئەرژەنتینییە و لە پێکھاتەی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین بوو لە جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ ی قەتەر کە لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی نازناوەکەیان بەدەستھێنا.
ڕاسیۆنالیزم
لە مەعریفەتناسیدا، ڕاسیۆنالیزم بەو ڕوانگەیە دەوترێ کە ئاوەز یا ئەقڵ لە گوێن سەرچاوە و پێوانەی سەرەکیی مەعریفەت دەبینێ، یا ئاماژە بە ھەر چەشنە بۆچوونێک دەکا کە بۆ بەدەستھێنانی مەعریفەت و پاساوھێنانەوە دەستەودامێنی ئەقڵ ببێ. بە شێوەیەکی ڕێکوپێکتر، ڕاسیۆنالیزم وەکوو میتۆدۆلۆژییەک یا تیۆرییەک دەناسێنرێ کە تێیدا پێوانەی ھەڵسەنگاندنی ڕاستی، ھەستەکی نییە بەڵکوو ئەقڵانی و ھەڵھێنجانییە.
لە کۆنەوە، ڕاسیۆنالیزم دژایەتیی ئیمپیریزم دەکا و لە بەرامبەریەوە دادەنرێ. ڕاسیۆنالیستەکان باوەڕیان ئەوەیە کە واقیع لە خۆیدا خاوەن پێکھاتەیەکی لۆژیکییە و، ھەر بەم بۆنەوە، ڕاستیگەلێکی بڕاوە و گومانھەڵنەگر ھەن کە ئاوەز ڕاستەوخۆ دەتوانێ وە چنگیان بخات. ئەوان پێداگرن لەسەر ئەوە کە لۆژیک و ماتماتیک و ئەخلاق و میتافیزیک، پرەنسیپگەلێکی ئەقڵانیی وایان ھەیە ھێندە لە بنی بنەوە ڕاست و دروستن کە حاشاکردنیان مرۆڤ دەخاتە ناو ناتەبایییەوە، واتە وتە و قسەکانی وایان لێ دێ کە خۆیان یەکتری ھەڵدەوەشێننەوە. ڕاسیۆنالیستەکان ئەوەندە متمانەیان بە ئاوەز زۆرە کە بوونی بەڵگەی ئەزموونی و فیزیکی بۆ سەلماندنی ھەندێ ڕاستیی تایبەت بە ناپێویست دەزانن.
سەرچاوەکان
پۆل:تیۆرە ئیپیستمۆلۆژییەکان پۆل:قوتابخانە و نەریتە فەلسەفییەکان پۆل:ڕاسیۆنالیزم پۆل:ئاوەزان
وێستگەی دۆتۆکو
وێستگەی دۆتۆکو (道徳駅, دۆتۆکو-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ناگۆیا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
مەنگۆلیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
مەنگۆلیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
١٨٩٤ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٩٤ لە نەرویژ
مردنەکان
١٣ی تەممووز - دانیال کۆرنیلیوس، پزیشک (لەدایکبووی ١٨١٥).
ئۆغر بە ئۆغور
ئۆغر بە ئۆغور واتە بەخێرچی ئۆغور، ناوی ئەلبومێکی گۆرانی ھونەرمەند ھۆزان دیارە کە لە ١٣ ستران پێکھاتووە. ئەم ئەلبومە لەلایەن کۆمپانیای کۆم موزیک تۆمار کراوە و ساڵی ٢٠٠٦ بڵاوکراوەتەوە. ئۆغر بە ئۆغور، یەکێک لە گۆرانییەکانی ئەم ئەلبومەیە کە بۆ ئۆغور کایماز مناڵێکی ١٢ ساڵە کە بەدەست پۆلیس کوژرا، وتراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومە کوردییەکان پۆل:ئەلبومەکانی ھۆزان دیار
ڕێبەر ئەحمەد خالید
ژیان
ڕێبەر لە ساڵی ١٩٩٧، بەشی ئەندازیاری شارستانی لە زانکۆی سەلاحەددین خوێندووە. لەساڵی ٢٠٠٧، بەشی ئاسایشی نیشتمانی لە زانکۆی ئاسایشی نیشتمانیی عێراقی تەواوکردووە. لە ساڵی ١٩٩٧ تا ئێستا ئەندامی مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستانە.
مزەفەر ئاباد
وێنۆک| وێنەکی شاری مزەفەر ئاباد
مزەفەر ئاباد پایتەختی ھەرێمی ئازاد کەشمیرە
سەرچاوەکان
پۆل:کەشمیر
پارێزگای خۆراسان
وێنۆک|280px|دیمەنێکی ساڵی ١٩٧٦ لە گومەزەکانی [[مزگەوتی ئیمام ڕەزا و مزگەوتی گەوھەرشاد لە مەشھەد، شاری مەشھەد ناوەندی پارێزگای خۆراسانی پێشوو بوو و ئێستاش ناوەندی پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی و دووەمین شاری گەورەی ئێرانە.]] خۆراسان (، ) یەکێک لە پارێزگاکانی پێشووی ئێران بە ناوەندی مەشھەد بوو کە ھەتا ساڵی ٢٠٠٤ گەورەترین پارێزگای ئێران بوو، بەڵام دواتر بە سێ پارێزگا دابەشکرا. ناوی خۆراسان لە زمانی فارسیدا بە مانای ئەم شوێنەیە کە خۆر تێیدا ھەڵدێت. ئەم ناوە یەکەمین کەڕەت لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی ساسانی لەسەر پارێزگای ڕۆژھەڵاتی پارس داندرا و لە ئاخرەکانی سەدەکانی ناوین بۆ ناوچەی دەوروبەری ماوەرانەھر بەکارھێنرا.
زۆربەی خەڵکی پارێزگاکە لە موسڵمانانی شیعە پێکدەھاتن، ئەم پارێزگایە بەشی ڕۆژاوای خۆراسانی گەورەی مێژویی لەبەر خۆی دەگرت. سنوورەکانی نوێی پارێزگای خۆراسانی ئێران بە جۆری فەرمی لە ئاخرەکانی سەدەی نۆزدەھەم داندرا. لە ساڵی ٢٠٠٤ ئەم پارێزگایە بە سێ بەشی جیا دابەشکرا.
ئەم پارێزگایە ئێستا بە سێ پارێزگا دابەشکراوە:
سەرچاوەکان
پۆل:خۆراسان پۆل:پارێزگاکانی ئێران پۆل:ھەرێمە دابەشکراوەکان
١٨٩٥ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٩٥ لە نەرویژ
چاوپێکەوتن (ڕاکردن لە بەندیخانە)
" چاوپێکەوتن " ئەڵقەی سی و دووەمی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکەی ڕاکردن لە بەندیخانە ە و دەیەمین ئەڵقەی وەرزی دووەمییەتی. بۆ یەکەمجار لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦ پەخشکرا، بەمەش یەکەم ئەڵقە بوو کە لە کاتی ڕشتنەکانی مانگی تشرینی دووەمدا لە ئەمریکا پەخشکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە
لیدیا لیتڤیاک
لیدیا لیتڤیاک (؛ لە دایکبووی ١٨ی ئابی ١٩٢١ - مردووی ١ی ئابی ١٩٤٣) کەسایەتی ژنە جەنگاوەری فڕۆکە بوو لە ھێزەکانی ئاسمانیی یەکێتیی سۆڤیەت لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەم. مێژوونووسان لەبارەی سەرکەوتنەکانی لیدیا بە نزیکی لێکدانەوەیان بۆی کردووە کە تێیدا پێنج بۆ دوانزدە سەرکەوتنی تاکەکەسی بەدەستھێناوە لە کۆی ئەو ٦٦ ئەرکەی پێی سپێردرابوون. ئەو لە شەڕی ستالینگراد بەشداری کرد، ھەربۆیە زۆر جار بە وایت ڕۆسی جەنگە ناوی دەھێنرێت.
لیدیا لە ڕۆژی ١ی ئابی ١٩٤٣، لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا لە ٦٦ەمین ئەرکی سەربازییدا پێکرا و کوژرا. لە ٦ی ئایاری ١٩٩٠، لەلایەن میخائیل گۆرباچۆڤ خەڵاتی ڕێزلێنانی پاڵەوانی دایە لیدیا.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٤٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١
ئۆتووکەن
ئۆتووکەن پایتەختی ئیمپراتۆرییەتی کۆنی تورکەکان بووە، لە تەنگرییەتدا جێگەیەکی گرنگی ھەیە.
مێژوو
ئەم وشەیە بۆ وەسفکردنی چیای پیرۆزی تورکە کۆنەکان بەکارھاتووە، تورکە کۆنەکان پێیان وابوو کە ڕۆحی تێنگری ھاتووەتە ئەم شاخە و مافی ئیلاھی بەخشیوە بە سەرۆکی ھەموو ھۆزەکانی تورک. دەقە کۆنەکان بە ڕوونی گرنگی پیرۆزی ناوچەکە دەردەخەن، وەک لە وتەی تۆنیکووک، فەرماندەی سەربازی دەوڵەتی تورکی کۆن، «ئەگەر لە وڵاتی ئۆتوکێن بمێنیتەوە، تووشی کێشە نابیت؛ ئەگەر لە چیای ئۆتوکێن بمێنیتەوە، بۆ ھەمیشە وەک فەرمانڕەوا بەسەر ھۆزەکاندا دەژین»
سەرچاوەکان
پۆل:تەنگرییەت پۆل:مێژووی مەنگۆلیا
زین مار ئونگ
زین مار ئونگ (لەدایکبووی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٧٦) کەسایەتی سیاسیی میانمار ی، چالاکوان و زیندانی پێشووە. لە ئێستادا ئەندام پەرلەمانی میانمارە. لە ساڵی ٢٠١٢، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.
سەرەتای ژیان و خوێندن
زین مار ئونگ لەدایکبووی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٧٦، ڕانگوون لە میانمار. لەبەشی ڕووەکناسی لە زانکۆی دیستانس ئێجیوکەیشن خوێندوویەتی.
ژیانی سیاسیی و چالاکییەکان
لە نەوەدەکان، ئەوکاتەی کە قوتابی زانکۆ بووە، زین دەبێتە چالاکوان لەدژی حکوومەتی چەکداری میانمار. لە ساڵی ١٩٩٨، لەکاتی ئەنجامدانی خۆپشاندانێکی ئاشتییانە، بەخوێندنەوە شیعر و داواکردن لە حکوومەتی سەربازی کە ڕێز لەئەنجامی هەڵبژاردەکان بگرێت ئەوا زین دەستگیر دەکرێت، دواتر بۆ ماوەی ٢٨ ساڵ زیندانیکردن سزا دەدرێت. زین ماوەی ١١ ساڵ زیندانی سیاسیی بووە، کە لەو نێوانەشدا ٩ ساڵ لە زیندانی تاکەکەسی ژیانی بەسەربردووە. لە ساڵی ٢٠٠٩، لەپڕێکدا ئازاد دەکرێت. زین چالاکییەکانی دەستپێکردەوە، لەنێو خوێندکاران گرووپێکی کەلتووری درووستکرد کە تووێژینەوەیان لەسەر ئەوە دەکرد کە کەلتووری ئاسیا و دیموکراسی دەتوانن بەیەکەوە بگونجێن. هەروەها وەک خۆی یارمەتی کچە زیندانییە سیاسییەکانی دیکە و قوتابیانی بەشی زانستە سیاسییەکانی دەدا.
چۆمغولی شەیا
چۆمغولی شەیا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری لەک، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
زین مار ئونگ
ژیانی سیاسیی و چالاکییەکان
زین کۆمەڵێک ڕێکخراوی کۆمەلگای مەدەنی دامەزراند لەپێناو کارکردن لە گەشەپێدانی دیموکراسی، بەهێزکردنی ڕۆڵی ژنان، کەمکردنەوە سووکایەتی کەمایەتییەکان هەروەها یارمەتیدانی زیندانییە سیاسییەکان. لە ساڵی ٢٠١٢، سەرکردایەتی ڕێکخراوێکی دەکرد بۆ زیادکردن و بڵاوکردنەوەی هۆشیار لەسەر کێشە و گرفتەکانی کەمایەتییەکان. لەوکاتەدا لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا. لە ساڵی ٢٠١٣، کاری دەکرد لەپاڵ ڕێکخراوی ئیلکتۆرال سیستمی نێودەوڵەتی بۆ بەبەهێزکردنی ژنان لە ژینگەی سیاسەتدا.
چۆمغولی شەیا
جوگرافیا
چۆمغولی شەیا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
زین مار ئونگ
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی میانماری پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦ پۆل:چالاکوانانی مافەکانی ژنان لە میانمار پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
وێستگەی ھۆنجین
وێستگەی ھۆنجین (本陣駅, ھۆنجین-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ناگۆیا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لە ١ی نیسانی ١٩٦٩ کراوەتەوە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
دکتۆر سترەینج (فیلم)
دکتۆر سترینج بریتییە لە فیلمێکی جووڵە و سەرکێشێ و فەنتازیای ئەمریکی، پشت بە یەکێک لە چیرۆکەکانی مارڤل کۆمیکس بە ھەمان ناو دەبەستێت، لە دەرھێنانی سکۆت دێرکسۆنە و لە چواری تشرینی دووەمی ٢٠١٦ بڵاوکرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە فانتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٦ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سووپەرهێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی پۆل:ئەو فیلمانەی دانراون لە ٢٠١٧ پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمەکانی هونەری جەنگی ٢٠١٦ پۆل:فیلمی ئەکشنی خەیاڵیی زانستیی ساڵی ٢٠١٦ پۆل:پێشبینی ئەستێرەیی لە کلتووری باودا پۆل:دکتۆر سترێینج (زنجیرە فیلم) پۆل:فیلمی ئەکشنی خەیاڵی پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادوو پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەردوونە هاوتەریبەکان پۆل:فیلمە دانراوەکان لە ساڵی ٢٠١٦ پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی دەکەونە نیپاڵ پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆی شێپەرتۆن وێنەیگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە هۆنگ کۆنگ دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری لالیتپور لە نیپاڵ وێنەگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئۆکسفۆردشایر وێنەگیراون پۆل:گەردوونی سینەمایی مارڤێڵ: قۆناغی سێیەم پۆل:ئەو فیلمانەی کە تەوەری پزیشکیین پۆل:فیلمی ئەکشنی خەیاڵی سەرکێشی پۆل:فیلمەکانی تایم لوپ پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا
جوگرافیای ژاپۆن
وێنۆک ژاپۆن یان یابان یەکێکە لە وڵاتەکانی کیشوەری ئاسیا کە دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ئاسیاوە. لە کۆمەڵیک زنجیرە دورگە پێک ھاتووە کە ژمارەیان ٦٬٨٥٢ دوورگەیە. لە چوار دوورگەی سەرەکی پێک ھاتووە کە بریتین لە ھۆنشوو، ھۆکایدۆ، کیووشو و شیکۆکو. ھەروەھا ژاپۆن وڵاتێکی داخراو بوو بۆ ماوەی ٣٥٠ ساڵ کە دانیشتوانی نەدەکرا بچنە دەرەوەی وڵاتەکە، تا ساڵی ١٨٦٨ کە ژاپۆن بە ڕووی جیھاندا کرایەوە. سنوری وشکانی لەگەڵ ھیچ دەوڵەتیکدا نییە تەنھا سنوری ئاوی ھەیە ڕووبەرەکەی ٣٧٧٫٩٤٤ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە و تۆکیۆ پایتەختەکەیەتی. ناوەڕاستی ژاپۆنیش لە زنجیرە چیا پێک دێت. گەرووی تسوگارو لە باکووری ژاپۆن کە دەکەوێتە نێوان ھۆنشوو و ھۆکایدۆوە، کە دەریای ژاپۆن و زەریای ھێمن بەیەکەوە گرێ دەدات وێنۆک|گەرووی تسوگارو و نیمچە دوورگەی تسوگارو
دورگە سەرەکییەکان
وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای ژاپۆن پۆل:جوگرافیای ئاسیا پۆل:ژاپۆن
بنەبەراز
جوگرافیا
بنەبەراز لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی کەوە و لە باشوور لەگەڵ گوندی مێوەکەی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ڕۆستەم شامار لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەرکەلی مارف.
گومان
گومان لەوانەیە بگەڕێتەوە بۆ یەکێک لەمانەی خوارەوە:
١٨٩٦ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٩٦ لە نەرویژ
قۆچاڵ
قۆچاڵ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھەڵشۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قۆچاڵ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی ڕەش و لە باشوور لەگەڵ گوندی شێخ ئاودەڵان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شێنێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کاولان.
باشترین گۆڵپارێزی فیفا
خەڵاتی باشترین گۆڵپارێزی فیفا خەڵاتێکی تۆپی پێیە کە ساڵانە لەلایەن فیفا دەبەخشرێتە باشترین گۆڵپارێزی نێر و مێ لە جیھاندا.
کۆنفرانس
کۆنفرانس یان کۆبوونەوە (به ئینگلیزی: Conference) کۆبوونەوەی ئەو کەسانەن کە دەربارەی بابەتێک ڕاوێژ دەکەن. جۆرەکانی کۆنفرانس بریتین لە:
زیاتر ببینە
پۆل:وتارە فراوان-چەمکەکان پۆل:کۆنفڕانسەکان پۆل:کۆبوونەوەکان پۆل:ڕووداوە کۆمەڵایەتییەکان
بۆڵشۆی بووز
" بۆڵشۆی بووز " سی و سێھەمین ئەڵقەی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکەی ڕاکردن لە بەندیخانە و یازدەھەمین ئەڵقەی وەرزی دووەمییەتی. لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦ پەخشکرا، دووەم ئەڵقە بوو لە چوار ئەڵقە کە لە کاتی نمایشەکانی مانگی تشرینی دووەمدا لە ئەمریکا پەخشکرا. ئەڵقەکە لەلایەن مۆنیکا مەیسەر و سێس ھۆفمانەوە نووسراوە، و دەرھێنانی گرێگ ییتانیس بووە کە دەرھێنانی فیلمی " ڕاکردن لە بەندیخانە وەرزی یەکەم " ی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە
نۆوا جوپ
نۆوا جوپ (لەدایکبووی c. (age ١٤)) ئەکتەرێکی بەریتانییە. دەرکەتووە لە زنجیرەی بەڕێوەبەرەکەی شەو (٢٠١٦)، فیلمی کۆمێدیای ڕەشی سەبەربیکۆن (٢٠١٧)، فیلمی درامیی سەمەرە (٢٠١٧)، فیلمی ترسناکی شوێنێکی کپ (٢٠١٨)، فیلمی وەرزشیی درامیی فۆرد دژی فێراری (٢٠١٩)، کۆمیدیای ھۆڵمس و واستن (٢٠١٨) و لە فیلمی درامیی کوڕی ھەنگوین (٢٠١٩)، کە بەھۆیەوە پاڵێوراوە بۆ خەڵاتە ئازادەکانی سپیریت بۆ باشترین نێری پاڵپشت.
ژیانی سەرەتایی
نۆوا جوپ کوڕی دەھێنەری فیلم کریس جوپ و خانمەکتەر کەیتی کاڤەنایە. برایەک و خوشکێکی بچووکی ھەیە.
مەنگۆلیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
مەنگۆلیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
نۆوا جوپ
پیشە
جوپ لە ٢٠١٥دا دەستی بە کاری نواندن کردووە لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی پنسە ترسناکەکان و داونتن ئابیدا. دواتر لە ٢٠١٦دا ڕۆڵێکی گرنگی گێڕا لە زنجیرەی سیخوڕی ھەستبزوێنی بەڕێوەبەرەکەی شەودا. لە ٢٠١٦دا، ھەروەھا ڕۆڵێکی گرنگیشی گێڕا لە زنجیرەی ھودینی و دۆیڵ.
مەنگۆلیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
نۆوا جوپ
پیشە
لە ٢٠١٧دا، دەستیکرد بە نواندن لە فیلمدا، و یەکەم ڕۆڵی گەورەی لە پیاوێک بە دڵێکی ئاسنینەوە بوو، کە فیلمێکی درامیی دەربارەی جەنگی جیھانیی دووەم بوو. لە ھەمان ساڵدا، دەرکەوت لە فیلمی بەریتانیی ئەو شەوە خۆشە؛ یەکێک لە ڕۆڵە سەرەکییەکانی ھەبوو لە فیلمی کۆمێدیای ڕەشی سەبەربیکۆن، لە دەرھێنانی جۆرج کلونی؛ و دەرکەوت لە فیلمی کۆمێدی-درامیی سەمەرەدا، لە ڕۆڵی جاک ویڵ، نزیکترین ھاوڕێی ئۆگی پوڵمەن.
لە ٢٠١٨دا، ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی خەیاڵیی زانستی کەیوان، و فیلمی ترسناکی شوێنێکی بێدەنگدا گێڕا. جۆن کراسینسکی، کە دەرھێنەر و یەکێک لە نووسەرەکانی شوێنێکی بێدەنگ بوو، جوپی بە پێشنیاری کلونی ھەڵبژارد.
جوپ ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت لە کورتە فیلمێک کە لە چیرۆکی «My Pretty Pony»ی ستیڤن کینگەوە وەرگیراوە. ئەو ھەروەھا دەردەکەوێتەوە بۆ ڕۆڵی مارکوس ئابۆت لە شوێنێکی بێدەنگ بەشی ٢ لە ٢٠٢١دا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٥
١٨٩٧ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٩٧ لە نەرویژ
بای جای-جونگ
بای جای-جونگ (بە کۆری:배재정; بە ھانجا:裵在禎; لەدایکبووی ١٦ی شوباتی ١٩٦٨) سیاسەتوانێکی کۆریای باشوورە پێشووتر وەک بەرێوەبەری ستافی سەرۆک وەزیر لی ناک یۆن خزمەتی کردووە
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:زیندووان پۆل:ئەندامانی دەستەی نیشتمانی (کۆریای باشوور) پۆل:ژنانی کۆریای باشوور لە سیاسەت پۆل:ژنان لە سیاسەت پۆل:فەرمانبەرانی حکومەتی کۆریای باشوور پۆل:خەڵکی بوسان پۆل:دەرچووانی زانکۆی نیشتمانی پوسان پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی کۆریای باشوور
ئەنعەم نەجم
ئەنعەم نەجم پزیشکەکی ئافرەتی پاکستانیە و شارەزا و پسپۆر لە دەروونناسی لە شاری مزەفەر ئاباد لە ھەرێمی ئازاد کەشمیر
رووداوی ھەڵکوتانە سەری
لە ١٥ مارسی ٢٠٠٨ کاتەک دکتۆرە ئەنعەم لەگەر خێزانەکەی لە شاری راولبندی دەگەرانەوە مزەفەر ئاباد کۆمەڵە چەکدارەک ھەڵیانکووتایە سەری و بە دیل گرتیان و بردیانە ناو سەیارەکەیان پاشی ئەو رووداوە دکتۆرە تووشی لەکارکەتنی دڕکەپەتک بوو لاشەی بە تەواوی لە کارکەتن کەت، لۆ چارەسەریش لە ساڵی ٢٠١٠ چوە ئەڵمانیا.
ئێنزۆ فێرناندێز
ئینزۆ فێرناندێز (لەدایکبووی ١٧ی ژانویەی ٢٠٠١) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی ئەرژەنتینییە و لە پێکھاتەی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین بوو لە جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ ی قەتەر کە لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی نازناوەکەیان بەدەستھێنا.
بەستەری دەرەکی
پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئارجەنتینی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠١ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئارجەنتینی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئەرژەنتینی پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە پورتوگال پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
وێستگەی ھیگاشی ئۆتێ
وێستگەی ھیگاشی ئۆتێ (東大手駅, ھیگاشی ئۆتێ-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ناگۆیا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
وێستگەی ھۆنگۆ (ناگۆیا)
وێستگەی ھۆنگۆ (本郷駅, ھۆنگۆ-ئێکی) مێترۆیەکی سەر زەمینییە لە شاری ناگۆیا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێترۆی شارەوانی ناگۆیا بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
زارێ
زارێ (Զարե، Zarê) فیلمێکی درامیی سۆڤیەتی ئەرمەنستانە، لە دەرھێنانی ھامۆ بێکنازاریان و لە ساڵی ١٩٢٦ بەرھەم ھاتووە. زارێ یەکەم فیلمی ئەرمەنییە کە باس لە چاندی کوردی بکات. زارێ لە دەقێکی ھەر بەو ناوە وەرگیراوە لە نووسینی ھاکوب قازاریان.
چیرۆک
فیلمەکە باس لە کوڕەکوردێک و ھاوڕێکەی دەکات کە لە پێناو ئەوینداریدا، شەڕ دەکەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکانی ١٩٢٦
دووک سیانی چین (٤٢٤ تا٣٦٢ی پ.ز)
دووک سیانی چین (بە چینی:秦獻公 خوێندنەوە: چین سیان گۆنگ) ٢٩مین فەرمانرەوایی ویلایەتی چینی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە ٣٨٤ تا ٣٦٢ی پێش زاین
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی چین (ویلایەت) پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٤می پێش زایین
پچڕانی پەیوەندی (ڕاکردن لە بەندیخانە)
" بچڕانی پەیوەندی " سی و چوارەمین ئەڵقەی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکەی  ڕاکردن لە بەندیخانە و دوازدەھەمین ئەڵقەی وەرزی دووەمییەتی. لە ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦ پەخشکرا، ھەروەھا یەکێک بوو لەو ئەڵقانەی کە لە کاتی ڕشتنەکانی ساڵی ٢٠٠٦ لە ئەمریکا پەخشکرا. ئەڵقەکە لەلایەن نیک سانتۆرا و کارین ئوشەرەوە نووسراوە و لە دەرھێنانی کارین گاڤیۆلایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە
ئیفا ئەبو حەلاوە
ئیفا ئەبو حەلاوە (لەدایکبووی ١٩٧٥) پارێزەر و چالاکوانی مافەکانی مرۆڤی ئەردەنییە. لە ساڵی ٢٠١١، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.
ژیان
ھاودامەزرێنەر و بەڕێوبەری جێبەجێکاری ئێستای گرووپی یاسایی میزان بۆ مافەکانی مرۆڤ لە عەممان. ئیفا بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە یاسا ھەیە، ھەروەھا ماستەر لە دیبلۆماسی. ئەو ئەندامی ڕێکخراوی عەرەب بۆ مافەکانی مرۆڤە لەوەتەی ساڵی ١٩٩٣. پێشتر ئیفا کارمەندی کۆمیساریای باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەنابەران بووە و ڕاھێنانی تایبەتی داوەتەوە وە ڕاوێژکاری یاسایی بووە.
ئیفا کەمپەینی سازکردووە لە دژی کوشتن لەسەر نامووس، ئەمەش بۆ پاراستنی ژنان ھەروەھا کۆتایی ھێنان بۆ مامەڵەی خراپی ژنان لەنێو زیندانییەکانی ئەردەن. لە ساڵی ٢٠١٧، کەمپەینێکیشی سازکرد لەدژی یاسای دەستدرێژی سێکسی کە ڕێگەی دەدا کەسزای تاوانەکە کەمبکرێتەوە ئەگەر دەستدرێژیکار ھاوسەرگیری لەگەڵ قوربانییەکە کردبا.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی ئەردەنی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥ پۆل:چالاکوانانی مافەکانی ژنانی ئەردەنی پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
وێستگەی کوایاما
وێستگەی کوایاما (川宮駅, کوایاما-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ناگۆیا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن کۆمپانیا (Nagoya Guideway Bus) بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
ویلایەتی شوو
شوو (بە چینی:蜀) یەکێک بوو لە ویلایەتە دێرینەکانی چین کە  ئەمرۆ دەکەوێتە پارێزگای سیچوان کە دەکەوێتە بانی چێنگدو، لە رۆژاوا سیچوان بەیسن بە کەمێک درێژبوونەوەی بۆ باکووری ڕۆژھەڵاتی سەرەوەی ڕووباری ھان لە ڕۆژھەڵات ھۆزی کۆنفیدرالی (با)، زیاتر بەرەو ڕۆژھەڵات خوارووی رووبارەکانی ھان و یانگتزی ویلایەتی چوو بوو. لە باکووریش لەسەر چیاکانی چینلینگ ویلایەتی چین ھەبوو، لە رۆژاوا و باشوور ھەنێک خەڵکی ھۆزەکی ھەبوون بە ھەبوونی کەمێک سووپا. سەربەخۆیی ویلایەتی شوو لەلایەن ویلایەتی چین لە ٣١٦ی پێش زاین داگیر کرا، بە گوێرەی دۆزینەوە شوێنەوارناسییەکانی پێشوو لە سانسینگدویی و  جینشا  وا بیرکراوەتەوە شوێنی کلتووری شوو بوبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین پۆل:ویلایەتی شوو پۆل:مێژووی سیچوان
١٨٩٨ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٩٨ لە نەرویژ
سندووقی کوشتن (ڕاکردن لە بەندیخانە)
" سندوقی کوشتن " سی و پێنجەمین ئەڵقەی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکەی  ڕاکردن لە بەندیخانە و سێزدەھەمین ئەڵقەی وەرزی دووەمە. لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦ پەخشکرا، ھەروەھا دوا ئەڵقە بوو کە لە ساڵی ٢٠٠٦ لە ئەمریکا پەخشکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە
پاسەوانانی گەردوون ٢
پاسەوانەکانی گەردوون ٢ بریتییە لە فیلمی سووپەرھیرۆی ئەمریکیی ساڵی ٢٠١٧ لەو چیرۆکە نەخشێندراوانەی کە ھەڵگری ھەمان ناوە و لەلایەن مارڤل کۆمیکسەوە بڵاودەکرێتەوە وەرگیراوە. فیلمەکە لە دەرھێنانی جەیمس گینە. و لە پاڵەوانێتی کریس پرات و زۆی ساڵدانا و دەیڤ باتیستا و ڤێن دیزەڵ و بڕادلی کووپەرە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٧ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەکشنە کۆمیدییەکانی ٢٠١٧ پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی ئەمریکا پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەمریکییەکان لە بۆشایی ئاسمان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:خەیاڵ دەربارەی گەشتی نێوان گەلەئەستێرەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کوڕ پۆل:فیلمە ئەکشنییە خەیاڵییە زانستییەکانی ساڵی ٢٠١٧ پۆل:فیلمەکان کە لە ساڵی ١٩٨٠ داندراون پۆل:فیلمەکان کە لەسەر ھەسارە خەیاڵییەکان ڕوودەدەن پۆل:فیلمەکان کە لە ستۆدیۆی پاینوود ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی جەیمز گەن پۆل:پاڵەوانانی گەردوون (زنجیرەفیلم) پۆل:گەردوونی سینەمایی مارڤڵ: قۆناغی سێ پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن پۆل:فیلمەکانی پاسەوانانی گەردوون پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
دووک سیاوۆی چین
دووک سیاۆی چین (بە چینی: خوێندنەوە: چین سیاۆ گۆنگ) ناوی بەخشراو: چولیانگ (بە چینی: خوێننەوە: چوولیانگ) فەرمانرەوایەکی ویلایەتی چین بوو لە ٣٦١ تا ٣٣٨ی پێش زاین لە سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان لە مێژووی دێرینی چین، دووک سیاۆ بەوە ناسراوە کە لەگەل یاساخواز شانگ یانگی کردە فەرمانبەر.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی چین (ویلایەت) پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٤می پێش زایین
بێگەڵاس
بێگەڵاس (یان بەشێوەی بێ گەڵاس) گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھەڵشۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بێگەڵاس لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەلوەڕەز و لە باشوور لەگەڵ گوندی لاس و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانیەزەرد لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کویزەڵە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بووەکە
بووەکە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
١٨٩٩ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٩٩ لە نەرویژ
مەنگۆلیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
مەنگۆلیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
وێستگەی کیۆسو
وێستگەی کیۆسو (清洲駅, کیۆسو-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ئینازاوا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن بەرێوە دەچێت.
ڕەحماناباد (مالایار)
34.08833°N, 48.585°W
وێستگەی کیۆسو
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:وێستگەکانی کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن
ڕەحماناباد (مالایار)
ڕەحماناباد گوندێکە لە قەزای سامەن شارستانی مەلایێر لە پارێزگای ھەمەدان ئێران.
شوێن
مەودای نێوان ڕەحماناباد و شاری مەلایێر ٣٩ کم. ڕەحماناباد دەکەوێتە نزیک سنووری پارێزگای ھەمەدان لەگەڵ پارێزگای لوڕستان و تەنیشت گوندەکانی گوڵدەرە و حەنۆخە.<mapframe latitude="34.088164" longitude="48.585180" zoom="16" width="269" height="229" align="left" />
دانیشتوان
ئەم گوندە دەکەوێتە ناوچەی سەفیدکۆ و بەپێی سەرژمێری ناوەندی ئاماری ئێران لە ساڵی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی ٣٨٥ کەس (١٢١ ماڵ) بووە.
زمان
خەڵکی ئەم وڵاتە بە شێوەزاری لوڕیی باکووری قسە دەکەن.
یادگارییەکان
ئاوی ترێ, کشمشی.
پرسیارە وابەستەکراوەکان
پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
نسار ھەڵەشی
نسار ھەڵەشی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سراو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
جۆن دو (ڕاکردن لە بەندیخانە)
" جۆن دۆ " سی و شەشەمین ئەڵقەی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکەی ڕاکردن لە بەندیخانە ە و چواردەھەمین ئەڵقەی وەرزی دووەمییەتی. ئەڵقەکە لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧ پەخشکرا، دوای پشوویەکی حەوت ھەفتە. لە نووسینی مات ئۆلمستید و نیک سانتۆرا و دەرھێنانی کیڤن ھوکسە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە
شەڕەف (ڕۆمان)
شەڕەف (ئینگلیزی: Honour) ھەشتەمین ڕۆمانی خانمە ڕۆماننووسی ناوداری تورکی ئینگلیزینووس ئەلیف شەفەقە، دواتر وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی تورکی و بەناوی پاڵەوانەکەی «ئیسکەندەر» بڵاودەبێتەوە. ئەلیف شەفەق لەم ڕۆمانەیدا تەکنیکێکی نوێی بەکار ھێناوە. ھەورەھا ئەلیف لە ڕۆمانەکانیدا باسی نەتەوە بندەستەکانی تورکیا دەکا، بۆ نموونە لە بیژمۆتەکەی ئەستەمبۆلدا باسی لێقەوماوی ئەرمەنو لەمەشیاندا باسوخواسی کورد دێنێتە گۆڕێ.
چیڕۆکی ڕۆمانەکە
چیڕۆکی ڕۆمانی شەڕەف ھەندێ ئاڵۆزە و زیاتر بەلای کۆمەڵایەتیدا دەیشکێنێتەوە، لە گوندێکی کەنار ڕوباری فرات لە دەوروبەری شاری ئورفەی کوردستانی باکوور لە نێو خانەوادەیەکی کڵۆڵی کورد دەست پێدەکا. ژن و مێردێک ھەر کچیان دەبێ، ھەڵوەدان یەزدان کوڕێکیان پێ ببەخشێ، لێ چارەنووس ھەر کچیان پێڕەوا دەبینی و لە پاشەبەرەشدا جمکێکی مێینەیان دەبێ. ئیدی ڕۆمانەکە بە دوای ژیانی ئەو دوو خوشکە جمکەیاندا دەچێ. ھەر قەدەریش وا دەکا خوشکێکیان مێرد بە تورکێک بکا و لەگەڵ خۆیدا بیباتە ئەستەمبۆل… ژنەکە سێ منداڵی دەبێ.. لەگەڵ لەدایکبوونی منداڵەکاندا کێشە دارایی و کۆمەڵایەتییەکان دەست پێدەکەن. لەوێش خێزانە دووڕەگەکە (کورد و تورک) سەری خۆیان ھەڵدەگرن و بە دوای کاروکاسبیدا بۆ لەندەن کۆچ دەکەن. لەوێش کێشەی نێوان دایک و باوک قووڵتر دەبێتەوە و دەکەوێتە سەر جیا بوونەوە… ھەموو بارگرانی ژیان دەکەوێتە سەر شانی دایکەکە. دابونەریتی باوی تورکانە و ڕۆژھەڵاتیانەلەبن ناوی پاراستینی نامووسدا ھیچ دەرچوونێک بە دایکە ڕەنجدەرەکە ڕەوانابیبنێ، بەدگومانی و بێتمانەیی دەچێتە بن کڵێشەی کوڕە گەورەکەی، لە ڕێی ھاندانی مامییەوە، کارێک دەکا سەرەنجام دەیگەیەنێتە زیندانێکی پانزە ساڵی. کوڕ ویستویەتی دایک بە بەھانەی شەڕەف بکوژێ، بەڵام کوژاراوەکە دایک دەرناچی، بەڵکو خوشکە جمکەکەی دایکی دەردەچێ... ئیدی ڕووداوەکان بەشێوەیەکی سەرنجڕاکێش لەنێوان گوندی «چاربا» ی کوردستانی باکور، ئەستەمبۆلی تورکیا و لەندەنی پایتەختی بەریتانیا دێن و دەچن. خوێنە وا سەراسیمە و عەوداڵ دەکەن، کە بەند بەبەندی ڕۆمانەکە بە پەرۆشی بخوێنێتەوە، تا بگاتە چێژە ئەدەبییەکە.
وەرگێڕانی کوردی
لە کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠١٥ دا وەرگێڕی بەناوبانگ شەفیقی حاجی خدر لە ئینگلیزییەوە وەریگێڕاوەتە سەر زمانی کوردی و ناوەندی ئاوێر چاپ و بڵاویکردۆتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ڕۆمانەکانی ئەلیف شەفەق پۆل:ڕۆمانەکانی ٢٠١١
١٩٠٠ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی١٩٠٠ لە نەرویژ
ڕکاوا، سۆما
ڕکاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما ئەڤراز، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ڕکاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
فین دێل کامینۆ
سەرچاوەکان
پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە
ئیرق بیتیگ
rast|وێنۆک|300x300px|دوو لاپەڕەی یەکەمی ئیرق بیتیگ (لاپەڕەکانی ٥ب و ٦ئە). ئیرق بیتێگ (بە تورکیی کۆن: 𐰃𐰺𐰴 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰏) کتێبی پیرۆزی تەنگرییەتە، بە زمانی تورکی کۆن نووسراوە، کتێبەکە بە زمانی تورکی کۆن بە کاراکتەرە تورکییە کۆنەکان (بە «ئۆرکسۆن»یش ناسراوە) نووسراوە، تاکە دەستنووسە کە ناسراوە بە ڕێنووسی تورکی کۆن، ھەروەھا سەرچاوەیەکی گرنگە بۆ ئەفسانە سەرەتایییەکانی تورکیا.
ناوەڕۆک
دەقی سەرەکی کتێبەکە لە ٦٥ بابەت پێکھاتووە. ھەر بابەتێکی ئەم کتێبە پێی دەوترێت «نیشانە». کتێبەکە پێکھاتووە لە فەرمان و چیرۆک دەربارەی ئەو جیھانەی کە کۆچەری تورک تێیدا ژیاون. لە ھەندێک نیشانەدا ئاژەڵ ھەیە کە زۆربەیان گورگن. خوداوەندە ئاسمانییەکەیان تێنگری لە زۆربەی بابەتەکاندا دیارە و بەزۆری بە باشی نوێنەرایەتی دەکرێت، بۆ نموونە ڕزگارکردنی ئاژەڵە ونبووەکان یان ماندووەکان، و ڕێنماییکردنی گەشتیاران، ھەروەھا چاککردنەوەی ئامێرە کۆنەکان و ھێنانی سەلامەتی بۆ سەر زەوی.
سەرچاوەکان
پۆل:زمانە تورکییەکان پۆل:تەنگرییەت
ڕێکخراوی ئیتای باسک
ئیتا ڕێکخراوێکی چەکداری ھەرێمی باسکی ئسپانی بوو، لە کۆتایی پەنجاکانی سەدەی ڕابردوو قوتابییەکان دروستیان کرد و ھەوڵیان داوە بۆ سەربەخۆیی ھەرێمی باسک لە دەوڵەتی ئیسپانیا.
ڕێکخراوی ئیتا لە ٢ی ئایاری ٢٠١٨ ڕایانگەیاند کە ڕێکخراوەکە ھەڵوەشێندراوە.
دەستەی دادپەروەری (فیلم)
تیمی دادپەروەری (بە ئینگلیزی: Justice League) بریتییە لە فیلمێکی جوڵە بەرھەمھێنراوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و لە ساڵی ٢٠١٧ دەرچوو. فیلمەکە لە دەرھێنانی جۆس وێدۆن |جۆس وێدۆن. هەریەکە لە جەیسۆن مۆمۆا، بێن ئەفلێک،گال گادۆت،جەیسۆن مۆمۆا، ئیزرا میلەر وە ڕەی فیشەر ڕۆڵی سەرەکی لەفیلمەکە دەگێڕن. فیلمەکە لەبەرهەمەکانی کۆمیکەکانی دی سی. تێبینی بەهۆی مردنی کچەکەی زاک سنایدەر نەیتوانی لەفیلمەکە بەردەوام بێت بەهۆی ئەوە دەرهێنەری فیلمەکانی مارڤڵ جۆس وێدۆن هێنا بۆ تەواو کردنی فیلمەکە بەڵام فیلمەکەی سەر لەنوێ ڕیشۆت کردەوە بۆیە ئەم فیلمە لای هەوادارانی دیسی کۆمیکس بەبەشی سەرەکی دانانرێت بەڵکو بەشی دەستەی دادپەروەری بە ڤێرژنی زاک سنایدەر ئەمە بەشە سەرەکیەکەیەتی لە 18/3/2021 لەتۆڕی HBO MAX بڵاو کرایەوە.
ڕێکخراوی ئیتای باسک
دامەزراندن
لە ٣١ی تەممووزی ١٩٥٩ لە ناوچەی سنووریی نێوان ئیسپانیا و فەڕەنسا ھاتە دامەزراندن. -لەیەکەمین کۆنگرەی خۆیاندا لە (دیربییوک) ی فەرەنسا، خۆیان وەک (بزووتنەوەیەکی شۆڕشگێڕی باسک بۆ ئازادی نەتەوەیی) ناساند و ئاڕاستەی خەباتی نھێنی و چەکدارییان ھەڵبژارد.
دەستەی دادپەروەری (فیلم)
چیرۆک
بروس وەین دەست بە متمانە کردن بە مۆڤایەتی دەکاتەوە و دەیەوێت دەستەی دادپەروەری لە پێناو پارێزگاری کردن لە زەوی کۆ بکاتەوە.
ڕێکخراوی ئیتای باسک
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون پۆل:مێژووی باسک پۆل:سیاسەتی ئیسپانیا
دەستەی دادپەروەری (فیلم)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٧ پۆل:فیلمە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی خەیاڵی زانستیی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی باتمان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سووپەرهێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی پۆل:ئەو فیلمانەی دانراون لە ٢٠١٧ پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەرە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکانی دیوون ئینتەرتەیمێنت پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس پۆل:فیلمە ئەکشنییە خەیاڵییە زانستییەکانی ساڵی ٢٠١٧ پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە وڵاتێکی خەیاڵی ڕوودەدەن پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی وارنەر برۆس لە شاری لیڤسدن وێنەیان گیراوە
وێستگەی ھۆتێی
وێستگەی ھۆتێی (布袋駅, ھۆتێی-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری کۆنان، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
مەحموود شەلتوت
ژیانی سەرەتایی
لە پارێزگای بیحەیرە لەدایکبووە، پارێزگایەکی خوارووی میسر، شێخ شەلتوت لە ساڵی ١٩٠٦ لە تەمەنی ١٣ ساڵیدا گوندە بچووکەکەی خۆی، بەناوی بینیات بەینی مانسور، بەجێهێشت و چووەتە قوتابخانەی ئایینی ئەسکەندەریە، کە پەیمانگایەکی ئایینی بوو کە تازە دامەزرابوو و پەیوەست بوو بە ئەزهەر. دوای تەواوبوونی خوێندنی لە ساڵی ١٩١٨، شەلتوت بڕوانامەی عالیمیە (لە ئەزهەر هاوشێوەی بڕوانامە بەکالۆریۆس بوو)ی وەرگرت و لە ساڵی ١٩١٩ دەستی بە خوێندن کرد لە هەمان پەیمانگا. لە تەمەنی سی و چوار ساڵیدا، بانگکرا بۆ خوێندن لە بەشی باڵای ئەزهەر و دواتر لە ساڵی ١٩٢٧ گواسترایەوە بۆ قاهیرە.
وەک شێخی ئەزهەر: باوەڕ، بیرۆکە و چاکسازیی
ماوەیەکی کەم دوای ئەوەی وەک شێخی ئەزهەر پۆستەکەی وەرگرت، شەلتوت تێڕوانینی خۆی بۆ چاکسازی ڕاگەیاند. شەلتوت هەوڵی دا بیسەلمێنێت کە شەریعە بەربەستێک نیە بۆ کۆمەڵگای مۆدێرن، بەڵکو ڕێبەرێکە لەڕێگەی ئەو گۆڕانکارییانەی کە کۆمەڵگای مۆدێرن لەگەڵ خۆیدا هێناویە. ئەو بە توندی سوور بوو لەسەر ئەوەی کە ئەزهەر سەربەخۆیی زیاتر بەدەست بهێنێت لە کۆنترۆڵی دەوڵەت و کاری کرد بۆ ئەوەی ئەنجومەنی نیشتیمانی بسەپێنێت وەک یاسای چاکسازی، کە لە ساڵی ١٩٦١دا کردیان. یاسای چاکسازی بە مەبەستی یەکخستنی ئەزهەر بوو لە بوارێکی فراوانتر لە خوێندنی باڵا، باشترکردنی دەرفەتی کار بۆ خوێندکاران، و بەرهەمهێنانی زانایانی مۆدێرنی شارەزا لە بابەتە جیهانیە هاوچەرخەکان و توانای خزمەتکردنی کۆمەڵگەی موسوڵمان.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٦٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣ پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی
کۆمەڵە کینەییەکان
کۆمەڵەی کینەیی کۆمەڵەیەکی کۆمەڵایەتییە کە ھەڵدەستێت بە مامەڵەکردن و داکۆکی کردن لە کینە، توندوتیژی و دژایەتی کردن بەرامبەر بە ئەندامانی ڕەگەز، نەژاد، نەتەوە، ئایین و جۆری ڕەگەزە سێکسیە جیاوازەکان یان ھەر دەستەیەکی تری دیاریکراو لە کۆمەڵگەدا. بە پێی "دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی – FBI " لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، مەبەست و ئامانجی سەرەکەی دەستە کینەییەکان بریتییە لە بڵاوکردنەوە و پشتگیری کردنی دوژمنایەتی، توندوتیژی و کینە بەرامبەر بەو کەسانەی سەر بە رەگەز، ئایین، نەژاد، ڕەچەلەک، جۆری ڕەگەزی سێکسی و نەتەوەیەکن کە جیاوازە لە رێژەی زۆرینەی کۆمەڵەگە و دامەزراوەکان.
چاودێری کردن
بەپێی ڕێکخراوی (ناوەندی یاسای ھەژاریی باشوور - Southern Poverty Law Center - SPLC)، لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٠ بۆ ٢٠٠٨، چالاکی کۆمەڵە کینەییەکان لە ٥٠٪ زیادبوونی بە خۆیەوە بینیووە کە تێکرای ٩٢٦ کۆمەڵەی چالاک بوونیان ھەبووە. لە ساڵی ٢٠١٩، ڕاپۆرتی ڕێکخراوەکە ئاشکرای کردووە کە تێکرای ١٠٢٠ کۆمەڵەی کینەیی بوونیان ھەبووە و چالاک بوون کە بەرزترین ژمارەیی پێوانەیی بووە لە ٢٠ ساڵی ڕابردوودا و گەشەسەندن بەڕێژەی ٧٪ بووە لە نێوان ساڵانی ٢٠١٧ بۆ ٢٠١٨. ھەروەھا نزمترین رێژە ساڵی ٢٠١٤ بووە کە خشتەکە پێکھاتبوو لە ٧٨٤ کۆمەڵە. بەرچاوترین گەشەسەندن لە ڕاپۆرتەکەدا لە ساڵی ٢٠١٧ بۆ ٢٠١٨ بووە کە دەستەکانی سەر بە سپی پێستە نەتەوەپەرستەکان لە ١٠٠ کۆمەڵەوە بۆ ١٤٨ کۆمەڵە زیادیکردووە.
گوفتاری کینەیی
شارەزایی دژە تیرۆریی، ئیھود سپرینزاک ئاماژە بەوە دەکات کە توندوتیژی گوفتار بریتییە لە "بەکارھێنانی زمانی توند بەرامبەر بە تاکەکەس یان کۆمەڵەیەک کە وەک ھەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆی ھێزی جەستەیی بەکاردێت لە دژیان یان پاڵنەرێکی ناراستەوخۆ دەبێت بۆ بەکارھێنانی لەلایەن کەسانی دیکەوە". سپرینزاک پیی وایە کە توندوتیژی گوفتار جێگرەوەی توندوتیژی ڕاستەقینەیە و ھەروەھا بە گوتارکردنی کینە توانای ھەیە ئەو کەسانە ھان بدات و بیانوروژێنێت بۆ ئەنجام دانی توندوتیژی ڕاستەقینە کە ناتوانن جیاوازی بکەن لە نێوان توندوتیژی ڕاستەقینە و توندوتیژی گووفتاردا.
زۆرجار کەسەکان بڕیار دەدەن لەسەر زیانی گوفتارە کینەییەکان لەسەر ئەو پێوەرەی کە ئایا گوفتارەکە چەندێک گشتیییە و ئاراستەی چ کۆمەڵەیەک کراوە. لەگەڵ ئەوەی بیروڕا و بۆچوونی خەڵکی دەربارەی گوفتارە کینەییەکان ئاڵۆزن بەڵام ئەو گوفتارە گشتییانەی ئاراستەی کەمایەتییە نەتەوەییەکان دەکرێت بە رەنجێنەرترین و بەئازارترین دادەنرێت.
مێژوونووس، دانیاڵ گۆڵدھەیگن کە گفتووگۆ لەسەر کۆمەڵە کینەییەکانی دژە سامییەکان دەکات پێ لەسەر ئەوە دادەگرێت کە دەبێت "توندوتیژی زارەکی" وەک دەستدرێژی و زیادەڕۆی ھەژماربکرێت چونکە زیانێکی گەورەی ھەستیی، دەروونی و کۆمەڵایەتیی ھەیە لەسەر شکۆ و ئابڕووی جولەکەکان. ئەنجامی ئەو ئازار و برینانەی خەڵکی بەھۆی ئەو کردارەوە دەیچێژن دەکرێت ھێندەی لێدان و ئازاری جەستەیی کاریگەریی و زیانی ھەبێت.
لە ناوەڕاستی ساڵانی نەوەدەکانەوە، بڵاوی ئینتەرنێت بووە ھۆی کرانەوە و بەریەک کەوتن لەگەڵ چەندەھا ڕێکخراو و دامەزراوەی نوێ لەسەر ئاستی نێودەوڵەتیی، وەک ئەو کۆمەڵانەی باوەڕیان بە (باڵادەستی سپی پێستان ھەیە، نازییەتی نوێ، ھۆمۆفۆبیا "ترس لە ھاوڕەگەزبازی"، ڕەت کردنەوەی ھۆلۆکۆست و ئیسلامۆفۆبیا "ترس لە ئیسلام").
چەند کۆمەڵەیەکی باڵادەستی سپی پێستان پێگە و ماڵپەرییان دامەزراندووە کە تایبەتمەند و تەرخانکراون بۆ ھێرش کردنە سەر ئەو کەس و بیروڕایەنەی بە دوژمنیان دەزانن. لە ساڵی ١٩٩٦ دا، ناوەندی سیمۆن فیزەنتاڵ لە شاری لۆس ئەنجلۆس داوایان لە دابینکەرانی تۆری ئینتەرنێت کرد کە ھەستن بە دانانی یاسای ڕەوشتیی بەمەبەستی رێگری کردنی توندڕەوەکان لە بڵاوکردنەوەی بۆچوونەکانیان لە پێگە و ماڵپەرەکان دا. ھەر لە ھەمان ساڵ دا، دەستەی ئەوروپی ھەستا بە دامەزراندنی "دەستەی ڕاوێژکاری ڕەگەزپەرستی و ترسی بێگانە – Consultative Commission on Racism and Xenophobia - CRAX " و ئەرکی لێکۆڵینەوە و بەکارھێنانی شێوازە یاساییەکانی پێ بەخشرا بۆ لابردن و سڕینەوەی ئەو لێشاوە ڕەگەزپەرستی و دەمارگیرییە نەتەوەییەی لە تۆری ئینتەرنێت بوونی ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە کۆمەڵایەتییەکان
ویلایەتی چاوۆ
ویلایەتی چاوۆ (بە چینی سادەکراو:曹国 چینی دێرین: 曹國; خوێندنەوە: چاۆگوۆ) ویلایەتێکی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە سەردەمی دێرینی چین (لە ١٠٤٦ تا ٢٢١ی پێش زاین) ویلایەتەکە لە سەدەی ١١می پێش زاین دامەزرابوو لەلایەن چاۆ ژوو ژێندوۆ (曹叔振鐸 ١٠٥٣ی پێش زاین) کوڕی پاشا وێن و برا بچووکی پاشا وو، وە پایتەختی ویلایەتی چاۆ بریتی بوو لە تاۆچیو (陶丘)، ویلایەتی چاۆ لە سەردەمی ئەمرۆدا دەکەوێتە وڵاتی دینگتاۆ، پارێزگای شاندۆنگ. ویلایەتەکە لە سەدەی ١١ی پێش زاین تا ٤٨٧ی پێ} زاین بەردەوام بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١١یەمی پێش زایین لە چین پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی پێنجەمی پێش زایین لە چین
نەجەفاوا
نەجەفاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری لەک، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
نەجەفاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
٥٢١ (ژمارە)
٥٢١ (پانسەد و بیست و یەک) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٢٠ و ٥٢٢.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
پەیامەکە (ڕاکردن لە بەندیخانە)
" پەیامەکە " سی و حەوتەمین ئەڵقەی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکەی ڕاکردن لە بەندیخانە و پازدەھەمین ئەڵقەی وەرزی دووەمە. لە سەرەتادا لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧ پەخشکرا، ئەڵقەکە لەلایەن زاک ئیسترین و کارین ئوشەرەوە نووسراوە، و لەلایەن بۆبی ڕووەتەوە دەرھێنراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە
وێستگەی ئێکیمای
وێستگەی ئێکیمای (駅前駅, ئێکیمای-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری تۆیۆھاشی، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن ڕێگای ئاسنینی تۆیۆھەشی بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
مەنگۆلیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
مەنگۆلیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
شیکاگۆ (ڕاکردن لە بەندیخانە)
" شیکاگۆ " سی و ھەشتەمین ئەڵقەی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکەی ڕاکردن لە بەندیخانە ە و شازدەھەمین ئەڵقەی وەرزی دووەمییەتی.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە
٥٢٢ (ژمارە)
٥٢٢ (پانسەد و بیست و دوو) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٢١ و ٥٢٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
گەزێ
گەزێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھەڵشۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گەزێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تووژەڵە لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی زێوەنارە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بنۆخەڵێف لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەورەبانە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بێریبێری
بێریبێری یان کەمیی سایەمین (ڤیتامین B1)   جۆرێ بەدخۆراکییە کە بە ھۆی نەبوون یان کەمبوونی سایەمین ڕوو دەدات. لاشەی مرۆڤ پێویستی بە سایەمینە بۆ ئەوە بتوانێت خواردەمەنی ھەرس بکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:حاڵەتەکانی کەمی ڤیتامین پۆل:سایەمین
وێستگەی کۆیکێ
وێستگەی کۆیکێ (小池駅, کۆیکێ-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری تۆیۆھاشی، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن ڕێگای ئاسنینی تۆیۆھەشی بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
دەیەی شەستەکان
دەیەی شەستەکان بەپێی ساڵنامەی زایینی لە یەکەمی کانوونی دووەمی ١٩٦٠ دەستی پێکردووە و لە ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٦٩ کۆتایی ھاتووە.
ئەم زاراوەیە ئاماژەیە بۆ کۆمەڵە ڕەوتی داب و نەریتی و ڕامیاری تێکەڵاو لە سەرانسەری جیھان لە سەردەمی ناسراو بە شەستەکان. ئەم "گرێبەستە داب و نەریتییە" بە شێوەیەکی فراوانتر لە گرێبەستە ڕاستەقینەکان پێناسە دەکرێت، چونکە بە تیرۆرکردنی کێنێدی لە دەوروبەری ساڵی ١٩٦٣ دەستیپێکرد و لە دەوروبەری ساڵی ١٩٧٤ بە ئابڕووچوونەکەی واتەرگەیت کۆتایی ھات.
ماریسێلا مۆرالیس
ماریسێلا مۆرالیس (لەدایکبووی ١٩٧٠) ژنە پارێزەری مەکسیکییە، لەماوەی لەماوەی ١ی نیسانی ٢٠١١ بۆ ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ ڕاوێژکاری گشتی مەکسیک بووە. لە ساڵی ٢٠١١، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.
ژیان
ماریسێلا لە شاری مەکسیکۆ، لە ساڵی ١٩٧٠ لەدایکبووە. بەکالۆریۆسی لە یاسا لە زانکۆی ئۆتۆنۆمی نەتەوەیی مەکسیکۆ بەدەستھێنناوە، دواتریش ماستەری تەواوکردووە لە زانستی تاوان لە پەیمانگای نەتەوەیی زانستە تاوانییەکان. لە ٣١ی ئازاری ٢٠١١، لەلایەن سەرۆکی مەکسیک، فلیپی کالدیرۆن ڕادەسپێردرێت بۆئەوەی ببێتە ڕاوێژکاری گشتی مەکسیک لە جێگای ئەرتورۆ چاڤێز. بەمەش بوو بەیەکەم ژن ئەو پۆستە وەربگرێت. لەماوەی دەسەڵاتەکەی، ئەوا لێکۆڵینەوەی لە تاوان و کاری ڕێکخراوەکان دەکرد. لە ئازاری ٢٠١١، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا، لە ئاھەنگەکە میشێل ئۆباما و ھیلاری کلینتۆن خەڵاتەکەیان پێدا.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی مەکسیکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:ژنە پارێزەرەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
وێستگەی کۆماکی
وێستگەی کۆماکی (小牧駅, کۆماکی-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری کۆماکی، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
سکیلا (ئەڵقەی ڕاکردن لە بەندیخانە)
سەرچاوەکان
پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە
خوێنبەربوون
220x400px|وێنۆک|وێنەی پەنجەیەک کە تووشی خوێنبەربوون بووە خوێنبەربوون لەدەستدانی خوێنە لە ڕێگەی دەرچوونی خوێنبەرەکان بۆ دەرەوەی سیستەمی سووڕی خوێن. بەردەوام بوون لەم دۆخە دەبێتە ھۆی کەمبوونەوەی ڕێژەی خوێنی بەردەست لە سووڕی خوێندا. خوێنبەربوون لە ڕووی شوێنەوە دابەش دەکرێت بەسەر خوێنبەربوونی ناوەوە و خوێنبەربوونی دەرەوە. ھەروەھا خوێنبەربوون بەسەر بڕی خوێنی لەدەستچوو لە ھەر یەکەیەکی کاتدا دابەش دەکرێت بەسەر خوێنبەربوونی توند و خوێنبەربوونی درێژخایەندا.
مەنگۆلیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
مەنگۆلیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
لیزا مینێلی
لیزا مینێلی (لە دایکبووی ١٢ی ئازاری ١٩٤٦) خانمەکتەر، گۆرانیبێژ و سەماکەری ئەمریکییە، یەکێکە لە براوەکانی خەڵاتی ئۆسکار. وەک ئەکتەرێکی شانۆش خەڵاتی تۆنی بەدەست ھێناوە. لەلایەن حکوومەتی فەڕەنساوە، مێدالیای ڕێزلێنانی پێدراوە.
مەنگۆلیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
لیزا مینێلی
لیزا لە ساڵی ١٩٦١، چووە نیویۆرک سیتی بۆئەوەی کاری زیاتر لە نواندنی شانۆ بکات، لەوێ وەک خانمەکتەرێکی میوزیکاڵی شانۆ چالاکییەکانی دەستپێکرد، ھەروەھا لە یانە شەوانەکانیش ننمایشی ھەبوو و وەک ھونەرمەندێکی پۆپ دەردەکەوت. مینێلی بۆیەکەمینجار لە ساڵی ١٩٦٨، لە فیلمێکی بەریتانی بەناوی (Charlie Bubbles) بە ڕۆڵی سەرەکی دەرکەوت. لە ساڵی ١٩٦٩، لە ڕێی فیلمی (The Sterile Cuckoo) بۆیەکەمینجار پاڵێوراوکرا بۆ وەرگرتنی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەکتەر، بەڵام نەیبردەوە. دواتر لە ساڵی ١٩٧٢، بەھۆی ڕۆڵگێرانی سەرەکی لە فیلمی (Cabaret) دووبارە دەکرێتەوە پاڵێوراوی خەڵاتەکە، ئەمجارەیان دەبێتە براوەی خەڵاتەکە.
بۆشاییی ئاڕاستەبڕەکان
200px|وێنۆک|چەپ بۆشاییی ئاڕاستەبڕەکان یان بۆشاییی ھێڵی بریتییە لە بۆشایییەکی ماتماتیکی کە پێکھاتووە لە کۆمەڵێک لە شتگەلی بیرکاری (پێیان دەوترێت ئاڕاستەبڕ) کە دوو کرداری کۆکردنەوی ئاڕاستەبڕەکان و لێکدانی سکالێر لەسەری پێناسە کراون و ئەم دوو کردارە دەبێت چەند بەڵگەنەویستێکی دیاریکراو پاسادان بکەن. بۆشایییە ئاڕاستەبڕە ڕاستەقینەکان و بۆشایییە ئاڕاستەبڕە ئاوێتەکان دوو نموونەی ناسراو لە بۆشایییە ئاڕاستەبڕەکانن.
لیزا مینێلی
لە سەرەتا شەستەکان، گۆرانییە تاکەکانی سەرنجی لاوانی ئەمریکای ڕاکێشا بوو. ناوبراو ماوەیەکی زۆر درێژەی بە گۆرانی گوت دا، لە دوای ٢٠١٠ەوە خۆی بەدوور گرتووە لە بەشداربوون لە کۆنسێرتە گەورەکان، زیاتر لە نمایش و کۆبوونەوەی بچووک دەرکەوتووە.
بۆشاییی ئاڕاستەبڕەکان
پێناسە
بۆشایییەکی ئاڕاستەبڕی پێکھاتووە لە مەیدانی F، لەگەڵ کۆمەڵەی ئاڕاستەبڕەکان V لەگەڵ دوو کرداری کۆکردنەوەی ئاڕاستەبڕەکان و لێکدانی سکالێر،
لیزا مینێلی
سەرچاوەکان
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦ پۆل:وتارەکان بە hCard پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ئامادەیی فیریلو ھ. لاگواردیا پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز پۆل:براوەکانی دەیڤد دی دۆناتێلۆ پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی لۆس ئانجلەس پۆل:ھونەرمەندانی کاپیتۆڵ ڕیکۆردز
بۆشاییی ئاڕاستەبڕەکان
پێناسە
V × V
لێکدانی دیکارتی
V
→