cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جوگرافیای ئەرژەنتین
ئەرژەنتین دووەم گەورەترین وڵاتی کیشوەری ئەمەریکای باشوورە، ڕووبەرەکەی ٢٬٧٨٠٬٤٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە لەسەر ئاستی جیھان بە پلەی ھەشتەم دێت لە ڕووی ڕووبەرەوە. وڵاتێکی فیدراڵییە کە لە ٢٣ ھەرێم پێک ھاتوە، بوێنس ئایریس بەگەورەترین و پایتەختی ھەموو ھەرێمەکانی ئەرژەنتین دەناسرێت. ڕووبەرە کیشوەرییەکەی بریتییە لە زنجیرە چیاکانی ئەندێز لە ڕۆژاوای ئۆقیانووسی ئەتلەسی، ئەرژەنتین سنووری ھاوبەشی ھەیە لەگەڵ پاراگوای و بۆلیڤیا و ئوروگوای لە باکوور، چیلییش کەوتووەتە ڕۆژاوا و باشووری، دوورگەکانی ڤۆکلاند و مالڤێناس و جۆرجیای باشوور و ساندویچی باشوور وەک بەشێک لە دوورگەکانی ئەرژەنتین بانگ دەکرێت، بەڵام شانشینی یەکگرتوو داوای ھەموو ئەم دوورگانەی لە ئەرژەنتین کردەوە کە پێشتر بەشێک بوون لە ئیمپڕاتۆرییەتەکەی، بەڵام بەگوێرەی ڕێککەوتنامەی جەمسەری باشوور وەک دوورگەکانی جەمسەری باشوور ناسێندران. نزمترین خاڵی: لاگونا دێل کاربۆنە ١٠٥ م ژێڕئاستی دەریا (لەنێوان پیورتۆ سان جولیان و ناوچەی سەرکردە لویس پێدرا بۆینا ھەڵکەوتوە لەھەڕێمی سانتاکروز) بەڕزترین خاڵی: ئەکونکاگوا، ٦٩٦٢ م لەئاستی دەریا بەڕزە، شاخێکە بەناوچەی چیای ئەبرادێل ئەکەی دا ڕەت دەبێت، بەبەڕزترین ڕێڕەوی جیھان دادەنڕێت بۆ شوفێری. سامانە سروشتییەکانی:دەشتەکانی دەوڵەمەندن بە پەمپاس و کاربۆن و مس و ئاسن و مەنگەنیز و نەوت و یۆڕانیۆم. دیاریکردنی ئەرژەنتین سەختە، وڵاتێکی ئاڵۆزە، بەھۆی بەرفراوانی ڕووبەرەکەی ناوچەیەکی گەورەی دارستانی ھەیە، ناوچە کەناراوەیییەکانی بایەکی سارد و وشکی ھەیە ناوچەیەکی باراناوی کەمەرەیی ھەیە لە خاڵی باکوور بۆ باشوور ٣٤٠ میل دەبێت.
کەش وھەوا و ژینگە
ئەرژەنتین بەشێوەیەکی گشتی کەش وھەوایەکی مامناوەندی ھەیە، بەڵام لەباشووری خۆڕھەڵاتی کەشێکی جەمسەری ساردی ھەیە لەبەری باشووری خۆڕئاواش کەشێکی نیمچە جەمسەری ھەیە، لە سان میگیل دی توکومان و مەندۆزا لەقەدباڵی زنجیرە چیاکانی ئەندێز بومەلەڕزە ڕووی داوە کە بە پەمپاس دەناسڕێت لە لوتکەکانی بایەکی توندو تیژی ھەیە بەجۆڕێک گەردەلول و ھەندێ جار باھۆز درووست دەکات. لەکۆتا لوتکەی باکووری کەشێکی کەمەڕەیی ھەیە بەڵام لەبەشی باشووری کەشێکی جەمسەری ھەیە، ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە کەش و ھەوایەکی جیاوازی ھەیە، لەبەشی باشووری کەشێکی ھەیە وەک کەش و ھەوای سوێد لەباکووری گۆی زەوی، کەش و ھەوایەکی نالەبار و باراناوی ھەیە بەجۆڕێک دارستانی بەرفڕاوان و چڕی درووست کردوە. ئەرژەنتین ھەندێ کێشەی ژینگەیی ھەیە کە بڕیتین لە پیس بوونی ئاوی ڕووبارەکان و لەناوبردنی دارستانەکانی، ئەرژەنتین زۆڕترین ئاستی بەرھەم ھێنانی فاسۆلیای سۆیای ھەیە کە خاکەکەی زۆڕ گونجاوە بۆ ئەم ڕووەکە، ئەرژەنتین بەھۆی کێشە ڕامیارییەکانەوە نەیتوانیوە ڕێگا بگڕێت لە پیس بوونی ژینگەی وڵاتەکەی بەم ساڵانەی دوایی میری چەندین ڕێککاری گرتە بەر یۆ بۆ پاککردنەوە و پاڕاستنی ژینگەکەی بەڵام سەرکەوتوو نەبوو، ئەمیش بەھۆی ئەم قەرزانەوەی بەم ساڵانەی دوایی کەوتووەتە ملی.
ئەمانەش ببینە
دەریای ئەرژەنتین
جولیتا کاستلانۆس
جولیتا کاستلانۆس (٨ی کانوونی دووەمی ١٩٥٤) کۆمەڵناسی ھۆندووراسیی و لەوەتە ٢٠٠٩ ڕاگری زانکۆی ناشنال ئەتۆنۆمی ھۆندووراسە. جولیتا ناوبانگی پەیداکرد بە درووستکردنی کەمپەین لەدژی تووندووتیژی لە وڵاتەکەی، ھەروەھا بەدیاریکراوی کاری لەسەر بازرگانی بە ماددە ھۆشبەرەکان و گەندەڵی پۆلیسی کرد. ئەو پارێزەری و داواکاری لە گۆڕانکاری لە سیستمی پۆلیس و دادوەری دەکرد. جولیتا سەنتەرێکی دامەزراند لە ساڵی ٢٠٠٤، بۆ تۆمارکردنی ئامارەکانی تووندووتیژی لە ھۆندووراس. جولیتا ئەندامی کۆمسیۆنی متمانە و یەکگرتبوو، کە ئەرکێکیان لەسەربوو بۆ دیاریکردنی ئەو ھۆکارانەی لەپشت کودەتای ٢٠٠٩ ڕوویداندا بەتایبەت لابردنی مانوێل زیلایا لە پۆستی سەرۆککۆمار.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنانی ھۆندووراس پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤ پۆل:ژنە زانستخوازەکانی سەدەی ٢٠ پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
مەکسیک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ڕووداوی ژێردەریاییی تایتان ٢٠٢٣
ڕووداوی ژێردەریاییی تایتان ٢٠٢٣ لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣، ژێردەریایی تایتان کە لەلایەن کۆمپانیای تایبەتی ئەمریکی ئۆشنگەیتەوە بەڕێوەدەبرا، لە ئاوە نێودەوڵەتییەکان لە زەریای ئەتڵەسی باکوور لە کەنارەکانی نیوفاوندلاند لە کەنەدا ون بوو. کەشتییەکە لە گەشتێکی گەشتیاریدا بوو بۆ بینینی کەشتیی تایتانیک و پێنج سەرنشین لەناو کەشتییەکەدا بوون. پەیوەندی لەگەڵ ئەم کەشتییە دوای کاتژمێرێک و ٤٥ خولەک لە نوقمبوونی بۆ شوێنی کەشتی تێکشکاوی تایتانیک پچڕا و ھەروەھا دەسەڵاتداران ڕاپۆرتیان دا کە ئەو ڕۆژە لە کاتی دیاریکراوی خۆیدا دەرنەکەوتووە. مەزەندە کرابوو کە پێدەچێت لە بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ بە کاتی ناوخۆ، ھەوای ھەناسەدان (بتڵی ئۆکسجین)ی چوار ڕۆژەی نێو کەشتییەکە تەواو بووبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئاڕ ئێم ئێس تایتانیک پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
ئۆشن گەیت
ئۆشن گەیت کۆمپانیایەکی تایبەتی ئەمریکییە لە شاری ئێڤێرت لە ویلایەتی واشنتۆن و کەشتییە ژێردەریاییە تیمییەکان بۆ گەشتیاری و پیشەسازی و لێکۆڵینەوە و گەڕان دابین دەکات. کۆمپانیاکە لە ساڵی ٢٠٠٩ لەلایەن ستۆکتۆن ڕاش و گیلەرمۆ سۆنلاین دامەزراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
دەریاچەی دووکان
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای سلێمانی پۆل:زێی بچووک دووکان دووکان
لوونار پریلوود
لوونار پریلوود ئەلبومێکی ساڵی ٢٠١٦ی دیلەینە. ئەلبومەکە لە ٨ تراک پێکھاتووە و لە ڕێکەوتی ١٩ی شوباتی ٢٠١٦ بڵاوکراوەتەوە.
گوڵان، ھەڵشۆ
گوڵان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھەڵشۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
لوونار پریلوود
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی دیلەین
گوڵان، ھەڵشۆ
جوگرافیا
گوڵان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کویزەڵە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاڵاوەی بەرڕۆژ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئەسپی جاڕ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئەستێرۆکان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دوێوێرانی خواروو
دوێوێرانی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سراو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
خەیروڵڵا تەلفاح
خەیروڵلا تەلفاح (لەدایکبووی ١٩١٠ عۆجە، تکریت - مردووی ١٩٩٣) کەسایەتی سیاسیی عێراقی و حیزبی بەعس بوو. ئەو باوکی ساجیدە تەلفاح، ژنی سەددام حوسێن و عەدنان خەیروڵڵا بوو، ھەروەھا خاڵی سەددام حوسێن. لەسەردەمی دەسەڵاتی سەددام، خەیروڵلا کرایە پارێزگاری بەغدا بەڵام دواتر بەھۆی گەندەڵییەکانییەوە ئەوا سەددام بەناچاری خەیروڵڵای لەو پۆستەی دوورخستەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٠ پۆل:مردووانی ١٩٩٣ پۆل:سەددام حوسێن پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق پۆل:سەرکردەکانى حیزبی بەعسی عێراقی
قەبری مەلا
قەبری مەلا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەبری مەلا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مەنسورئەلکان و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەنگەوەران و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی حەمەی قادر لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی زەرد.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٨٦٤ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٦٤ لە نەرویژ
موونباترز
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی دیلەین
جەمیل مەدفەعی
جەمیل مەدفەعی (لەدایکبووی ١٨٩٠ لە مووسڵ – مردووی ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨) کەسایەتی سیاسیی عێراقییە. لەچەند کاتێکی جیاوازدا سەرۆکوەزیرانی عێراق بووە. ماوەیەک لەسوپای دەوڵەتی عوسمانی سەربازبووە بەڵام ڕایکردووە و پەیوەندی بەشۆڕشی عەرەبی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٠ پۆل:مردووانی ١٩٥٨ پۆل:سەرۆک وەزیرانی عێراق پۆل:خەڵکی مووسڵ پۆل:عەرەبەکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی
مۆزەخانەی ھونەری شاری کاریا
مۆزەخانەی ھونەری شاری کاریا (刈谷市美術館, کاریاشی-شی بیجوتسوکان) مۆزەخانەیەکە لە شاری کاریا، پارێزگای ئایچی کراوەتەوە لە ١٩٨٣. مۆزەخانەکە تیشک دەخاتە سەر کۆکردنەوەی کارە ھونەرییەکان، مۆدێرن و پێش جەنگ، و تیایدا ٣،٤٤١ کار کە لەلایەن ١٦٨ ھونەرمەندەوە کراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کاریا، ئایچی
کارناتاکا
کارناتاکا ویلایەتێکە لە کۆماری ھیندستان. ڕووبەرەکەی ٧٤ ھەزار و 74,122 mi2. لە سوریا گەورەترە بەڵام لە سەنیگال بچووکترە. لە جوگرافیای نەریتی ھیندستاندا بەشێکە لە ناوچەی باشوور. ٣١ قەزای ھەیە. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١١، ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ٦١٫١ ملیۆن کەسە. وەزیری سەرەکی ئێستای ویلایەتەکە باساڤاراج بۆمای لە پارتی بەھاراتیا جاناتا (BJP)یە. بەنگالۆر پایتەختی ویلایەتی کارناتاکایە. ھەروەھا بە پایتەختی ئایتی ھیندستان ناسراوە. میسۆر، مانگالۆر، ھوبلی-دارواد، کالابورگی و ھۆسپێت شارە گەورەکانی تری کارناتاکان. شوێنەکانی بینین لە کارناتاکا بریتین لە بەنگالۆر، میسۆر، ھامپی، بیجاپور، بێلور/ھالێبید، شیڤامۆگا، ساناتی (یادگیر) وشراڤانابێلاگۆلا. باخچەی ڕوەکی لالباگ، بادامی و ئاوی جۆگ ھەندێک لە شوێنە گەشتیارییە ناسراوەکانی کارناتاکان. زمانی کەنەدا زمانی فەرمی ویلایەتەکەیە و دیارترین زمانە کە خەڵکی کارناتاکا قسەی پێدەکەن. ھەروەھا لە زمانەکانی کارانتاکا بە زمانی تیلوگو، تامیل، ماراتی، ھیندی و مالایالم قسە دەکرێن. زمانی کەنەدی وەک یەکێک لە زمانە فەرمییەکانی ھیندستان ڕاگەیەندراوە. زۆرترین ژمارەی خەڵاتی گنانپیتی بەدەستھێناوە - ٨، کە دەبەخشرێتە نووسەران. کارناتاکا لە ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەڵ دەریای عەرەبی، لە باکووری ڕۆژاوای گۆا، لە باکوورەوە لەگەڵ ماھاراشترا، لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ تێلانگانا، لە ڕۆژھەڵاتەوە ئەندرە پرادێش، لە باشوورەوە لەگەڵ تامیل نادو و لە باشووری ڕۆژاوای کیرالا. لە ڕووی تۆپۆگرافییەوە، کارناتاکا لە کەنارەکانی دەریای عەرەبی، غاتەکانی ڕۆژاوا، فەلاتی دەکان و غاتەکانی ڕۆژھەڵات پێکدێت. مێژووی کارناتاکا دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی سێیەمی پێش زایین. یەک لە دوای یەک کارگێڕانی بەتوانا لە ھۆیسالا و چالوکیا و فەرمانڕەوا بەھێزەکانی ڤیجایاناگارا، تا ھاتنی موغەکان لە سەدەی ١٧ و ئینگلیزەکان لە سەدەی ١٨ بەشدارییان کردووە لە تێکەڵکردنی کولتوور و میرات کە ھێندەی دەوڵەمەندە بە ھەمان شێوەی کۆن.
سەرچاوەکان
<references group="" responsive="1"/> <templatestyles src="Module:Navbox/styles.css">
پۆل:کارناتاکا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٥٦
بۆ چەند دۆلارێکی زیاتر
چیرۆک
کۆلۆنێل داگلاس مارتیمەر (کە لە لی ڤان کلیف یاری پێ دەکرێت) لە بارەی خەڵاتی گەنج و بێ ناو (کە لە لایەن کلینت ئیستوودەوە یاری دەکرێت) بە دوای تۆڵەی پیاوێکی پیس بە ناوی (ئێل ئیندیۆ) کە لە لایەن جۆن ماریا ولۆنتە و پیاوەکانی یاری دەکرێت، بۆی دەدۆزێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئیتالییەکان پۆل:فیلمەکانی ١٩٦٧ پۆل:فیلمەکانی ١٩٦٥ پۆل:ئەو فیلمانەی لە تەکساس لە ئەمریکا نمایش دەکرێن پۆل:فیلمە ئیتاڵییەکانی دەیەی ١٩٦٠ پۆل:فیلمە ئیتاڵییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دەستدرێژیی سێکسی پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئەلمێریا وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە تێکساس، ئەمریکا نمایش کراون
سکۆپیە
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی کۆماری مەقدوونیا پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا
ڕۆنی کۆڵمان
ڕۆنی کۆڵمان یاریزانێکی خانەنشینکراوی لەشجوانی پیشەگەری ئەمریکییە و بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە باشترین لەشجوانییەکانی ھەموو سەردەمێک دادەنرێت. لە ١٣ی ئایاری ١٩٦٤ لە شاری مۆنرۆی ویلایەتی لویزیانا لەدایکبووە. کۆڵمان ٨ جار پاڵەوانی مستەر ئۆڵۆمپیایە، کە بەرزترین شەرەفە لە لەشجوانی پیشەگەردا. کۆڵمان سەرەتا وەک ئەفسەری پۆلیس لە شاری ئارلینگتۆن لە ویلایەتی تێکساس کاری کردووە پێش ئەوەی سەرنجی بخاتە سەر لەشجوانی. لە ساڵانی نەوەدەکاندا دەستی بە ڕاھێنانی جددی کرد و بە خێرایی بەرەو سەرکەوتن بەرزبووەوە، یەکەم نازناوی مستەر ئۆڵۆمپیای لە ساڵی ١٩٩٨ بەدەستھێنا، لە ماوەی ٧ ساڵی داھاتوودا ساڵانە نازناوەکەی بەدەستھێنا، میراتەکەی وەک یەکێک لە گەورەترین لەشجوانی تا ئێستا چەسپاند. جەستەی سەرنجڕاکێشی کۆڵمان بە قەبارە و ھێزی باوەڕپێنەکراوی خۆی تایبەتمەند بوو، ھەروەھا گرنگیدانی بە وردەکارییەکان لە ڕێژیمی ڕاھێنان و خۆراکدانیدا. ئەو بە ڕاھێنانە چڕ و ماندووەکانی ناسرابوو، زۆرجار جەستەی پاڵ دەنا بۆ سنوورەکان لە پێناو بەدواداچوونی ئامانجەکانیدا. سەرەڕای دەستخۆشی زۆرەکانی، بەڵام ژیانی وەرزشی کۆڵمان بێ ئاستەنگ نەبوو. بەدرێژایی ژیانی وەرزشی تووشی چەندین برینداری سەخت بووە، لەوانە چەندین دیسکی فتق و دڕانی ماسولکەی سێ سەر؛ بەڵام لەم پاشەکشانەدا خۆڕاگر بوو و لە بەرزترین ئاستدا بەردەوام بوو لە کێبڕکێکردن تا لە ساڵی ٢٠٠٧ خانەنشین بوو. بەگشتی بەشدارییەکانی ڕۆنی کۆڵمان لە وەرزشی لەشجوانیدا بەرچاون، و تا ئێستاش وەک کەسایەتییەکی ڕێزدار و سەرسام دەمێنێتەوە لەنێو ھاندەران و ھاوڕێ وەرزشوانەکانیدا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:وەرزشوانانی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی بیستەم پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١ پۆل:مەسیحی ئەفریقی-ئەمریکی پۆل:زیندووان
مەکسیک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
مەکسیک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
١٨٦٥ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٦٥ لە نەرویژ
مەکسیک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
بیتکۆین
وێنۆک|ڕوونکردنەوەی بیتکۆین لە ٣ خولەک بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] بیتکۆین دراوێکی ڕەمزیی و سیستەمێکی پارەدانی جیھانییە کە وەکوو پارەی بێپاڵپشت بەکاردێت، بەڵام پارەبوون جێگایەکی یاسایی ھەیە و پارەبوونی بیتکۆین بێ قبووڵ کردنیی لەلایەن دەوڵەتەکانەوە وەکوو پارەیەکی فەرمی نابێ. تا ئێستا ھیچ دەوڵەتێک تەنانەت ژاپۆنیش بیتکۆین وەکوو پارە بە فەرمی ناناسن و دەوڵەتەکانی ئەمریکا، چین و ئەڵمانیا بیتکۆین وەکوو کەلوپەل ھەژمار دەکەن نەک پارە. بیتکۆین لە سیستەمی یاساییی ھەندێک وڵاتدا، لە نێویاندا ژاپۆن و ئەڵمانیا، وەکوو کەلوپەلێکە کە دەتوانێ وەکوو ئامێری پارەدان بەکار بێت.
بیتکۆین یەکەم دراوی دیجیتاڵی بێ ناوەندە، چونکە سیستەمەکەی بێ ھیچ بانکێکی ناوەندی یان بەرپرسێکی ناوەندی کار دەکات. ئەم تۆڕە ھاوسەنگ بە ھاوسەنگ یان ھاوتا بە ھاوتایە و کاردانەوەکانی (بە ئینگلیزی: transaction) ڕاستەوخۆ و بێ ناوبەند لە ناو بەکارھێنەراندا ئەنجام دەدرێت.
لە پاش پەتای کۆرۆنا ڤایرۆس نرخی بیتکۆین یەکجار بەرز بوەوە کە پێشتر گومان ئەکرا بەکار بھێنرێت. لە دوا ھەواڵیشدا کۆمپانیای بەناوبانگی تێسلا بڕیاری دا ترومبێلەکانیان بە بیتکۆین بفرۆشن و نەشی گۆڕنەوە بە دراوی فیات.
بەستەرە دەرەکییەکان
بیتکۆین پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٩ پۆل:دراوی ڕەمزی پۆل:دراوی دیجیتاڵ
ئیلۆھیم
وێنۆک| ئیلۆھیم (אֱלֹהִים) وشەیەکی عیبرییە بۆ وەسفکردنی خودایەک یان خوداوەندێک، پەیوەندی بە وشەی سامی(خودا)ەوە ھەیە، ھەرچەندە بە شێوەی فرەیی لە وشەی (ئەلوە) وەرگیراوە و دادەنرێت. ئیلۆھیم وشەی سێیەمی دەقی عیبرییە لە سەرەتای بەدیھێنان (سفری تەکوین) و زۆرجار لە (تاناخدا) ھاتووە، ھەروەھا مانای وردی لەسەر نییە.
سروشتی ووشەکە
بەزۆری ئیلۆهیم بە ئاماژەیە بۆ یەک خودای ئیسرائیل، وشەکە لە کاتەکانی تردا وەک فرەیی کاردەکات بۆ ئاماژەکردن بە چەندین خوداوەند.
ئێلۆهیم بە زمانی ڕائێلیان
لە زمانی ڕائیلیدا، “ئێلۆهیم” وەرگێڕدراوە بۆ “لە بەهەشتەوە هات” یان “لە ئاسمانەوە هات” و مەبەستیان ئەو کەسە بێگانانەیە(بوونەوەری ئاسمانی) کە پێیان وایە بە بەکارهێنانی ئەندازیاری بۆماوەیی ژیانیان لەسەر زەوی دروست کردووە.
سەرچاوە
پۆل:زمانی عیبری پۆل:فریشتەکان پۆل:خوا
سەلیم جەبووری
سەلیم جەبووری لەدایکبووی ١٢ی ئابی ١٩٧١ لە مقدادیە لە پارێزگای دیالە. کەسایەتی سیاسیی عێراقی. لەوەتەی ١٥ی تەمموزی ٢٠١٤ەوە سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقە. لەساڵی ٢٠٠١ بڕواننامەی دوکتۆرای لە یاسا بەدەستهێناوە. ماوەیەک لەزانکۆی نەهرەین لە بەغدا مامۆستایەتی کردووە.
ژێدەرەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:زیندووان پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان پۆل:خەڵکی پارێزگای دیالە
شۆراوە
شۆراوە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شۆراوە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پوقە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەواچەرمۆ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی نازێی بچوک لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تورانی شێخ سەلام.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
زیژی تۆنگجیان
زیژی تۆنگجیان (بە چینی:資治通鑑، خوێندنەوە:資治通鑑)  تۆمارێکی مێژووییە کە لە ١٠٨٤ لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ بڵاوکرایەوە وەک ڕووداونامەیەک کە مێژووی چین لە ٤٠٣ی پێش زایین تا ٩٥٩ی زایینی تێدایە، کە تیایدا ١٦ زنجیرەی فەرمانرەوایی بە نزیکەیی ١٤٠٠ ساڵی مێژووی چینی تێدا تۆمارکراوە و وەک سەرچاوەییەکی گرنگی مێژوویی بەکاردێت.
دەقە ڕەسەنەکە وەک ٢٩٤ نامیلکە ڕێکخستنەوەی بۆ کراوە ( یەکسانە بە بەرگی کتێب، -جوان) تیابووی ٣ ملیۆن کارەکتەری چینییە.
لە ١٠٦٥ی زایینی ئیمپراتۆر ینگزۆنگ بانگی مێژووناس سیما گوانگی کرد بۆ ئەوەی پێشڕەوی پڕۆژەیەک بکات بەناوی (مێژووی جیھانی چین) و پشتگیری و دەسەڵاتی پێدا بۆ ئەوەی ستافی خۆی دابمەزرێنێت تیمەکەی ١٩ ساڵیان پێچوو بۆ ئەوەی کارەکە تەواو بکەن وە لە ١٠٨٤ی زایینی کارەکە بە کوڕی ئیمپراتۆر ینگزۆنگ نیشاندرا کە ئیمپراتۆر شێنزۆنگ بوو.
بەشێوەیەکی ڕێک چاککرا بوو وە ڕاستەوخۆ کاریگەریی ھەبوو بەسەر زاناکان و بە گشتی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دەقە مێژووییە چینییەکان پۆل:وێژەی زنجیرە فەرمانڕەوایی سۆنگ پۆل:کتێبەکانی دەیەی ١٠٨٠ پۆل:کتێبە مێژووییەکان دەربارەی زنجیرە فەرمانڕەواییی سوی پۆل:کتێبە مێژووییەکان دەربارەی زنجیرە فەرمانڕەواییی ھان پۆل:کتێبە مێژووییەکان دەربارەی زنجیرە فەرمانڕەواییی تانگ پۆل:کتێبە مێژووییەکان دەربارەی پێنج زنجیرە فەرمانڕەوایی و دە شانشینەکە پۆل:کتێبە مێژوییەکان دەربارەی زنجیرە فەرمانڕەواییی چین پۆل:کتێبە مێژوییەکان دەربارەی زنجیرە فەرمانڕەواییی سێ شانشینەکە پۆل:کتێبە مێژوییەکان دەربارەی زنجیرە فەرمانڕەوایییەکانی باکوور و باشوور پۆل:کتێبە مێژووییەکان دەربارەی زنجیرە فەرمانڕەواییی جین (٢٦٦-٤٢٠) پۆل:کتێبە مێژوییە چینییەکانی سەدەی ١١ەم پۆل:کتێبە مێژووییەکانی سەدەی ١١ەم
لەک لەک
لەک لەک یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. لەک لەک دەکەویتە باکوری رۆژھەڵاتی شاری سلیمانی لەناوچەی شارباژێر، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ ناحیەی سرۆچک خراوەتە سەر قەزای سەید سادق. لە ئێستادا ئەم گوندە چۆڵەو ھیج ئاوەدانی تیانییە.
شوێن
ئەم گوندە لە باکورەوە گوندی ھەنارو لە باشورەوە گوندی مایندۆڵ لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی ھۆزخواجە لە ڕۆژاواوە گوندی ئەشکەوتانە.
کوێستان خەسرەوی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:خەڵکی سەقز پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:ژنانی کورد پۆل:وەرزشکارانی کورد
شێرلی بووت
شێرلی بووت (٣٠ی ئابی ١٨٩٨–١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢) خانمەکتەرێکی شانۆ و فیلمی ئەمریکی بوو. ئەو یەکێکە لەو خانمە ئەکتەرانەی کە سێ تاجی نواندنی وەرگرتبێت. لە نێویاندا خەڵاتێکی ئۆسکار، دوو جار خەڵاتی ئێمی پرایم تایم، ھەروەھا سێ جار خەڵاتێکی تۆنی بردووەتەوە.
لە سەرەتادا و بەدیاریکراوی لە ساڵی ١٩٢٥، بووت لەڕێی شانۆی برۆدوەی دەستی بەکاری نواندن کرد. یەکێک لە دیارترین کارەکانی لە بواری شانۆ، شانۆگەری بگەڕێوە، شیبای بچووک بوو لە ساڵی ١٩٥٠، لەڕێی ئەم شانۆگەرییەوە بۆ یەکەمینجار خەڵاتی تۆنی پێدرا. لە ساڵی ١٩٥٢، بە نوێکردنەوەی شانۆکە بۆ فیلمێک بەھەمان ناو و ناوەڕۆک، ئەوا شێرلی بووە براوەی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەکتەر، براوەی خەڵاتی فیستیڤاڵی فیلمی کان بۆ باشترین خانمەکتەر، ھەروەھا بووە براوەی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب بۆ باشترین خانمەکتەر. وێڕای کارامەیی و سەرکەوتنی لە فیلمەکان، بەڵام خۆی حەزی بەوە دەکرد کە زیاتر لە شانۆ دەربکەوێت، ھەر لەبەر ئەوەشە تەنیا لە چوار فیلم بەشداریی کرد.
لە ماوەی ١٩٦١ بۆ ١٩٦٦، ئەو لە شانۆی ھازل بەشداریی کرد، کە بەھۆی ئەمەوە دوو خەڵاتی ئێمی پرایم تایمی بەدەستھێنا. وەک ڕێزلێنانێک بۆی، لە مەڕمەڕەی بەناوبانگی ھۆڵیوود، ناوی شێرلی بووت وەک یەکێک لە ئەستێرەکانی ھۆلیوود لەشێوەی ئەستێرە نەخشێندراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مردووانی ١٩٩٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨ پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
قەرەگوێزیل
قەرەگوێزیل گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نازیا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قەرەگوێزیل ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ئێدواردی شەھید
ئێدوارد یان ئێدواردی شەھید (؛ لەدایکبوون ٩٦٢ - مردن ١٨ی ئازاری ٩٧٨) لە ٩٧٥ ھەتاکوو کوژرانی لە ٩٧٨ پاشای ئینگلیزەکان بوو. ئێدوارد کوڕە گەورەکەی پاشا ئێدگاری ئاشتیخواز بوو، بەڵام بە جێنشینی باوکی دانەنرا. لەسەر مردنی ئێدگار، کە سەرکردایەتیی ئینگلتەرا بوو مشتومڕ کرا. ھەندێک پشتگیری لە بانگەشەکەی ئێدوارد و ھەندێکی تر پشتگیری لە ئیتیلرد کرد بۆ بوون بە پاشا کە زڕبرا بچووکەکەی ئێدوارد بوو کە وەک کوڕێکی یاساییی ئێدگار دەناسرێت. ئێدوارد وەک پاشا ھەڵبژێردرا و لەلایەن لایەنگرانی ئایینکاری سەرەکی، سەرۆک قەشەکانی دونستان لە کانتەبێری و ئۆزوۆلدی یۆک تاجی کرایە سەر.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ٩٧٨ پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٠یەم پۆل:فەرمانڕەوا ئینگلیزەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٩٦٠ پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە سەدەکانی ناوین پۆل:فەرمانڕەواکانی ئینگلتەرا پێش ١٠٦٦
قایمی
لە زانستی ماددە و کانزاناسی دا، قایمی (Toughness) بریتیە لە توانای ماددە بۆ ھەڵمژینە ئەو ھێزەی دەخرێتە سەری و دەبێتە ھۆی چەمانەوەی ماددەکە، پێش ئەوەی ماددەکە توشی شکان بێت. پێناسەیەکی تری قایمی ماددە بریتیە لە بڕی وزە لە سەر قەبارەی ماددە پێش شکانی ماددەکە.
یاسا و یەکەی
قایمی ماددەیەک دەشێ لە ڕێی پێوانە کردنی فشار-جێفشار بدۆزرێتەوە. بەم پێیە، پێویستە ڕووبەری ژێر هێڵکاریەکە بدۆزرێتەوە، کە بریتیە لە: قایمی=تەواوکاری( فشار* جێفشار) چونکە گشت ڕووبەرەکە بریتیە لەبڕی قایمی وە زۆرجار دۆزینەوەی ڕووبەرەکە بەشێوەی دەستی ئاسان نیە، بۆیەش سود لە هەندێ پڕۆگرامی کۆمپیوتەری وەک ئۆریجن (Oringin lab) وەردەگیرێت بۆ دۆزینەوەی. یەکەی قایمیش بریتیە لە Pa یا N/m^2.
سەرچاوەکان
پۆل:زانستی ماددە
لازار کاگانۆڤیچ
لازار مۆیسیڤیچ کاگانۆڤیچ، ھەروەھا کاھانۆڤیچ (بە ڕووسی: Ла́зарь Моисе́вич Кагано́вич، ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٩٣ – ٢٥ی تەممووزی ١٩٩١)، سیاسەتمەدار و کارگێڕێکی سۆڤیەت بووە، ھەروەھا یەکێک بووە لە ھاوکارە سەرەکییەکانی جۆزێف ستالین. یەکێک بوو لەو چەند ھاوکارەی کە یارمەتی ستالینیان دا بۆ دەستبەسەرداگرتنی دەسەڵات.
لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٣٠ بەدواوە کاگانۆڤیچ وەک کۆمیساری گەل بۆ ھێڵی ئاسن و پیشەسازی قورس و پیشەسازی نەوت کاری کردووە.
لە ساڵی ١٩٣٢دا سەرکردایەتی سەرکوتکردنی مانگرتنی کرێکارانی لە شاری ئیڤانۆڤۆ-ڤۆزنێسنسک کرد.
لە کاتی جەنگی جیھانی دووەمدا، کاگانۆڤیچ کۆمیساری بەرەی باکووری قەوقاز و ترانس قەوقاز بووە. دوای جەنگ، جگە لە خزمەتکردنی لە پۆستە پیشەسازییە جیاوازەکاندا، کاگانۆڤیچ کرا بە جێگری سەرۆکی حکوومەتی سۆڤیەت. دوای مردنی ستالین لە ساڵی ١٩٥٣ بە خێرایی کاریگەری لەدەستدا. دوای ھەوڵێکی کودەتا سەرکەوتوو نەبوو لە دژی نیکیتا خروشچۆڤ لە ساڵی ١٩٥٧، کاگانۆڤیچ ناچار بوو لە سەرۆکایەتی و کۆمیتەی ناوەندی خانەنشین بێت. لە ساڵی ١٩٦١ لە حزبەکە دەرکرا، و تەمەنی وەک خانەنشینێک لە مۆسکۆ بەسەر برد. لە کاتی مردنیدا لە ساڵی ١٩٩١، دوا بەلشەفیکی کۆن بوو کە لە ژیاندا مابوو. یەکێتی سۆڤیەت خۆی تەنھا پێنج مانگ لە ئەو زیاتر بوو و لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩١دا ھەڵوەشایەوە.
سەرەتای ژیان
کاگانۆڤیچ لە ساڵی ١٨٩٣ لە دایک و باوکێکی جوولەکە لە گوندی کابانی، ڕادۆمیشل ئویزد، پارێزگای کیێڤ، ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا (ئەمڕۆ دیبرۆڤا، ئۆبلاستی کیێڤ، ئوکراینا) لەدایکبووە. ھەرچەندە لە خێزانێکی «چاودێری کۆنەپەرستانە» نەبووە، بەڵام بە گوتەی کاگانۆڤیچ، لە ماڵەوە بە زمانی ییدیش قسەی دەکرد.
لە دەوروبەری ساڵی ١٩١١ پەیوەندی بە پارتی بەلشەفیکەوە کرد (میخائیل کاگانۆڤیچ برا گەورەکەی لە ساڵی ١٩٠٥ بووبووە ئەندام). لە سەرەتای ژیانی سیاسی خۆیدا، لە ساڵی ١٩١٥، کاگانۆڤیچ بووە ڕێکخەری کۆمۆنیست لە کارگەیەکی پێڵاو کە لەوێ کار دەکات. لە ھەمان ساڵدا دەستگیرکرا و ڕەوانەی کابانی کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣ پۆل:مردووانی ١٩٩١ پۆل:ستالینیزم پۆل:سۆسیالیستەکانی جوولەکە پۆل:بەلشەفییە کۆنەکان پۆل:کۆمیساری گەل و وەزیرانی یەکێتی سۆڤیەت پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش
١٨٦٦ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٦٦ لە نەرویژ
میا ڕۆدریگێز
میا ڕۆدریگێز (؛ لەدایکبووی ١٤ی تەممووزی ٢٠٠٢) گۆرانیبێژ-گۆرانینووسێکی ئوسترالییە. بە بڵاوکردنەوەی کەڤەر و ناوەڕۆکی دیکە لە تیک تۆک دەستی بە پیشەکەی کردووە، و لە ٢٠١٩ەوە دەستی بە بڵاوکردنەوەی مۆسیقا کردووە.
ژیانی تایبەتی
میا ڕۆدریگێز لە سیدنیی ڕۆژاوا گەورە بووە. بە ئاشکرایی گشتڕەگەزخوازە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٢ پۆل:گۆرانیبێژانی سیدنی
جۆن جۆرج بارسۆلۆمیۆ
جۆن جۆرج بارسۆلۆمیۆ (لەدایکبووی ١٨٦٠–مردووی ١٩٢٠) جوگرافیگەر و نەخشەکێشێکی بەریتانی بوو. ھەڵگری ڕێپێدانی شاھانە بوو بۆ وێناکردنی نەخشەکان. ناوی تۆمارکرابوو بە ناونیشانی «نەخشەکێشی پاشا»، ھەر بەم ھۆیەوە زۆرجاران ھەر بە (میری نەخشەکان) بانگ دەکرا
بەستەرە دەرەکیەکان
پۆل:مردووانی ١٩٢٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٠ پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئێدینبەرە
خەرمان، ماکۆ
خەرمان گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ساری سو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
نانی پیرۆز (بەڵگەفیلم)
نانی پیرۆز بەڵگەفیلمێکی کوردییە لە دەرھێنانی ڕەحیم زەبیحی؛ ساڵی ٢٠٢٠ بڵاو کراوەتەوە.
ناوەرۆکی فیلم
نانی پیرۆز باس لە ژیانی کۆڵبەرانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان دەکات و ڕووداو و بەسەرھاتە ڕاستەقینەکانیان دەگێڕێتەوە؛ ھەروەھا جەخت دەکاتە سەر ئەو زوڵم و دەستتەنگیی سیستماتیکییەی کە لەلایەن ئێرانەوە بەسەر خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان سەپێنراوە. نانی پیرۆز بەرھەمی دە ساڵ ھاموشۆی دەرھێنەرە لەگەڵ کۆڵبەرانی ناوچە سنوورییەکان. ئەم فیلمە خاوەنی دیمەنی دڵتەزێنە.
نمایشکردن
ڕەحیم زەبیحی نمایشکرانی فیلمەکەی خۆی نەدیت و ساڵی ٢٠١٨ تیرۆر کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
مۆلدۆڤا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
مۆلدۆڤا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ئەرشەد ساڵحی
ئەرشەد ساڵحی (، ) سیاسەتوانێکی تورکمانی عێراق و سەرۆکی بەرەی تورکمانی عێراقە کە لە ئایاری ٢٠١١ەوە ئەو پۆستەی پێیە. ئەو ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٠ەوە، یەکێک لە ئەندامانی پەرلەمانی عێراقە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩ پۆل:خەڵکی کەرکووک پۆل:خەڵکی پارێزگای کەرکووک پۆل:دەرچووانی زانکۆی بەغدا پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان پۆل:سیاسییەکانی بەرەی تورکمانی عێراق
مارتین ئۆدیگارد
مارتین ئۆدیگارد (بە نەرویژی: [ˈmɑʈːɪn ²øːdəˌɡoːɾ]؛ لەدایکبووی ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨) یاریزانێکی پیشەگەری نەرویژییە کە یاری بۆ یانەی ڕیال سۆسیدادی ئیسپانی دەکات بەشێوەیەکی خواستن لەلایەن یانەی ڕیال مەدریدی ئیسپانییەوە لەگەڵ یانەی نێودەوڵەتی نەرویژ لە ڕۆڵی ناوەڕاستدا. ئۆدیگارد بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕۆڵی ناوەڕاستدا یاریدەکات بەڵام دەتوانێ لە باڵەکان و ناوەڕاستکاری ھێرشبەر یاریبکات.
ئەو یەکەم یاری خۆی ئەنجامدا بۆ یانەی ستۆمسگۆدسێت تۆپفووتبۆڵ لە ١٣ی نیسانی ٢٠١٤.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨ پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ھۆڵەندا پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی نەرویژی پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
ھایدن ھێرێرا
ھایدن ھێرێرا (؛ لە دایکبووی ٢٠ی تشرینی دووەمی ١٩٤٠) ژنە نووسەر و مێژووننووسی ئەمریکییە. ئەو نووسەری کتێبی فریدا:ژیاننامەی فریدا کالۆیە کە لە ساڵی ١٩٨٣ بڵاوکرایەوە. دواتر کتێبەکە لە ساڵی ٢٠٠٢، کرایە فیلمێک بەناوی فریدا.
لە ساڵی ١٩٦٤، بەکالۆریۆسی لە کۆلێجی بیرنارد وەرگرت. دواتریش لە کۆلێجی ھەنتەر ماستەری بەدەستھێنا. لە ساڵی ١٩٨١، دکتۆرای بەدەستھێنا لە زانکۆی نیویۆرک. ھێرێرا لەگەڵ ھاوڕێیەکی گەشتی کردووە بۆ مەکسیکۆ سیتی، لەوێ لە پێشانگایەکی کارەکانی فریدا کالۆ بەشداربووە، بەر لەوە گوێبیستی ناوی فریدا نەببوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠ پۆل:زیندووان پۆل:ژنان لە ھونەری مێژوویی پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم
١٨٦٧ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٦٨ لە نەرویژ
داڕێژەری بەرنامەی ئەندرۆید
وێنۆک|
بێپەلامار
بێپەلامار فیلمێکی ١٩٩٦ لە جۆری درامایە. فیلمەکە لەدەرھێنانی ناسر سەفارە. ھەریەکە لە جافەر فەلاحی، غوڵام شیرازی، حەسەن عەلی مورادی و  ئازەر بلاوەری ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن. یەکەمین فیلم بە زاراوەی کوردیی لەکییە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە فارسییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
داڕێژەری بەرنامەی ئەندرۆید
داڕشتن یان دروستکردنی بەرنامەی ئەندرۆید کرداری دروستکردنی بەرنامەیەک بۆ ئەو ئامێرە زیرەکانەیە کە بە سیستەمی کارپێکەری ئەندرۆید کاردەکەن و بە زمانەکانی پڕۆگرامینگی وەک جاڤا، کۆتلین، سی پڵەس پڵەس یان فلاتەر دەنووسرێن و پاشان دەخرێنە ناو کۆگای گووگڵ پلەی و بەکارھێنەران دەتوانن دایبەزێننە سەر ئامێرەکانیان.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندرۆید پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان
ئینتەر (ئەلبومی ویتن تێمپتەیشن)
ئینتەر ئەلبومێکی ساڵی ١٩٩٧ی ویتن تێمپتەیشنە. ئەلبومەکە لە ٨ تراک پێکھاتووە و لە ڕێکەوتی ٧ی نیسانی ١٩٩٧ بڵاوکراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی ویتن تێمپتەیشن
سێگردان
سێگردان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سێگردان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی توڵەبی و لە باشوور لەگەڵ گوندی درۆزنەی گەورە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ژاڵان ڕۆبیتان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سێخڕان.
مۆلدۆڤا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
مۆلدۆڤا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
یوونس مەحموود
یوونس مەحموود خەلاف (بە ؛ لەدایکبووی ٣ی شوباتی ١٩٨٣) یاریزانێکی پیشەگەری پێشووی عێراقە کە وەک هێرشبەر بۆ تیمی تۆپی پێی نیشتیمانی عێراق یاری کردووە و لە ئێستادا جێگری دووەمی سەرۆکی یەکێتیی تۆپی پێی عێراقە. یەکێک لە دیارترین یاریزانەکانی عێراق، یوونس بۆ ماوەی دە ساڵ بەدوای یەکدا کاپتنی هەڵبژاردەی عێراق بووە و یەکێک بووە لە ئایکۆنەکانی تۆپی پێی ئاسیا. هەروەها بۆ چەندین یانە یاری کردووە، لەوانە تیپەکانی عێراق، ئیمارات، قەتەر و عەرەبستانی سعودیە، سێ پێڵاوی زێڕینی بردەوە لە قەتەر و چەندین ڕیکۆرد شکاندووە.
ئەو بەردەوام بوو لە یاریکردن بۆ هەڵبژاردەی نیشتیمانی تا ساڵی ٢٠١٦، ئەو لە ساڵی ٢٠٠٩ لە جامی کیشوەرەکان بەشداریکرد. یوونس زۆرترین یاری بۆ هەڵبژاردەی عێراق کردووە بەراورد بە هەر یاریزانێکی دیکە، هەروەها سێیەم گۆڵکاری مێژووی هەڵبژاردەی عێراقە. ئەو تاکە یاریزانی ئاسیایە، کە لە چوار پاڵەوانییەتی جیاوازی جامەکە گۆڵ بکات ئەوەش لە جامەکانی ٢٠٠٤، ٢٠٠٧، ٢٠١١، و ٢٠١٥ بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە قەتەر پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠١١ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٧ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٤ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی عێراقی پۆل:خەڵکی پارێزگای کەرکووک پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣ پۆل:یاریزانانی یانەی ھەولێر
١٨٦٨ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٦٨ لە نەرویژ
کەتۆکالا لەکریمۆسا
وێنۆک| بریتییە لە مۆتێک (moth) سەر بە خێزانی پەپوولەکان.
ھەنارو
ھەنارو یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. ھەنارو دەکەویتە باکوری رۆژھەڵاتی شاری سلیمانی لەناوچەی شارباژێر، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ ناحیەی سرۆچک خراوەتە سەر قەزای سەید سادق.
شوێن
ئەم گوندە لە باکورەوە گوندی بەردەبەلەکە و دۆڵەچەوت لە باشورەوە گوندی ھۆزخواجە لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی زەردۆیی لە ڕۆژاواوە گوندی داربەڕولەو میرمامە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پووریا یەلی
پووریا یەلی (لەدایکبووی ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩ لە قۆچان) یاریزانی بالەی کوردە، کە بۆ ھەڵبژاردەی بالەی ئێران و شارەوانی ورمێ یاری دەکات.
یەلی لە ساڵی ٢٠١٨ چوو بۆ ھەڵبژاردەی بالەی ئێران و یەکەمین یاری خۆی لە بەرامبەر یانەی پۆڵەندا ئەنجامدا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩ پۆل:خەڵکی قۆچان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:وەرزشکارانی کورد
وانگچێنگ (ئیمپراتۆریەتی ژۆو)
وێنچینگ شارێکی دێرینی چین بوو کە کەوتبۆوە پایتەختی ڕۆژھەڵاتی لوۆیی لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی ژۆو، لە ١٠٢١ی پێش زاین دروستکراوە بە شێوەیەک فراوانترە لە لوۆیانگ، بە شێوەیەکی سەرەکی پایتەختی ڕۆژھەڵاتی ژۆو بوو لە نێوانی ٧٧١ی پێش زاین تا ٥١٠ی پێش زایین.
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١١یەمی پێش زایین لە چین پۆل:شارە دێرینەکانی چین پۆل:مێژووی لوۆیانگ
زەڵێ، ھەڵشۆ
زەڵێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھەڵشۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
زەڵێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆڕەشێر لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھەورەبانە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مامکاوە لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قۆچاڵ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مەدەر ئێرت
مەدەر ئێرت ئەلبومێکی ساڵی ٢٠٠٠ی ویتن تێمپتەیشنە. ئەلبومەکە لە ١٠ تراک پێکھاتووە و لە ڕێکەوتی ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠ بڵاوکراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی ویتن تێمپتەیشن پۆل:ئەلبومەکانی ٢٠٠٠
وێستگەی نۆدا-شیماچی
وێستگەی نۆدا-شیماچی (野田新町駅, نۆدا-شیماچی-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری کاریا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:وێستگەکانی کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن پۆل:کاریا، ئایچی
نیفرۆنەکان
وێنۆک نیفرۆنەکان یەکەی پێکھاتەی گورچیلەن کە ھەڵدەستن بە ئەنجامدانی کاری پڵاوتن و ڕزگارکردنی میز لە خوێن.
سەرچاوەکان
N
سریدێڤی
سریدیڤی بۆنی کاپوور (ناوی لەدایکبوون: شری ئەما یانگەر ئەریاپان؛ لەدایکبووی ١٣ی ئابی ١٩٦٣ – مردووی ٢٤ی شوباتی ٢٠١٨) خانمەکتەر و بەرھەمھێنەری فیلمی ھیندی بوو. سریدێڤی لە سینەماکانی تامیل، تێلوگۆ، ھیندی، مەلایلام وە کانادا دەرکەوتووە. سریدێڤی ھەڵگری پێنج خەڵاتی فیلم فەیرە. لە ساڵانی ١٩٨٠ و ١٩٩٠ ناوی لەنێو ئەو خانمەکتەرانەدا بوو کە زۆرترین پارەیان وەردەگرت بۆ ڕۆڵگێڕان.
سریدێڤی ھەر لە منداڵییەوە ھاتە نێو بواری سینەماوە و یەکەم فیلمیشی لە ساڵی ١٩٦٩ بوو بەناوی "Thunaivan" کە ئەوکاتە ناوبراو تەمەنی تەنیا چوار ساڵانبوو. لە ساڵی ٢٠١٣ لەلایەن حکومەتی ھیندستانەوە خەڵاتی پادما شری پێدرا کە بەرزترین خەڵاتی مەدەنییە لە ھیند.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی ھیندی پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:مردووانی ٢٠١٨ پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ھیندی پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ھیندییەکان پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی پۆل:خەڵاتی فیلم فەیر براوەی باشوور پۆل:براوەی خەڵاتی فیلمی ویلایەتی کیرالا
وێستگەی ئۆگاکیێ
وێستگەی ئۆگاکیێ (小垣江駅, ئۆگاکیێ-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری کاریا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:کاریا، ئایچی
ئیتیلرد
ئیتیلرد کوڕی پاشا ئێدگار ئاشتیخواز و شاژن ئیلفتریت بوو. لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا ھاتە سەر تەخت، دوای کوشتنی برا گەورەکەی پاشا ئێدواردی شەھید.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٩٦٠ پۆل:مردووانی ١٠١٦ پۆل:فەرمانڕەوا ئینگلیزەکانی سەدەی ١١یەم پۆل:فەرمانڕەوا ئینگلیزەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە سەدەکانی ناوین پۆل:فەرمانڕەواکانی ئینگلتەرا پێش ١٠٦٦
مۆلدۆڤا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
مۆلدۆڤا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ئاوە نێونەتەوەیییەکان
ئاوە نێونەتەوەیییەکان لە ھەر شوێنێکن کە ھەریەکێک لە زەریاکان، دەریا و دەریاچەی ناوچەیی داخراو یان نیمچە داخراو، ڕووبارەکان، دەریاچە، سیستەمی ئاوی ژێر زەوی و تاڵاوەکان دەوترێت لە دەرەوەی سنوورە نێونەتەوەیییەکان.
دە سایلێنت فۆرس
دە سایلێنت فۆرس ئەلبومێکی ساڵی ٢٠٠٤ی ویتن تێمپتەیشنە. ئەلبومەکە لە ١١ تراک پێکھاتووە و لە ڕێکەوتی ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ بڵاوکراوەتەوە.
ئاوە نێونەتەوەیییەکان
سەرچاوەکان
پۆل:یاسای دەریا پۆل:ئاوە نێونەتەوەیییەکان
دە سایلێنت فۆرس
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی ویتن تێمپتەیشن پۆل:ئەلبومەکانی ٢٠٠٤
ئێف سی کاریا
ئێف سی کاریا ((FC刈谷, ئێفو شی کاریا) یانەیەکی تۆپی پێی ژاپۆنییە دەکەوێتە شاری کاریا لە پارێزگای ئایچی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کاریا، ئایچی
قەرەگوێزا حاجی بابا
قەرەگوێزا حاجی بابا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نازیا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قەرەگوێزا حاجی بابا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سێخڕان
سێخڕان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سێخڕان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەزارکانی و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی ماران و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سێگردان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی توکن.
مایکل چایت
مایکل چایت (١٩٥٧) زمانناسی ئەمریکایییە. پێرستسازی زمانەکانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین لە کتێبخانەی کۆنگەرەی واشنتۆنی ئەمریکایە. بەر لەمە سەرنووسەری بەشی کوردیی دەنگی ئەمەریکا و پڕۆفیسۆری زمانی کوردی لە زانکۆی پاریس و هەروەها ئەنیستیتۆی کوردیی واشنتۆن بووە.
چایت فەرهەنگێکی کوردی-ئینگلیزیشی نووسیوە و بە هەر دوو شێوەزاری کورمانجی و سۆرانی ئاشنایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زمانناسە ئەمریکییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧ پۆل:زمانی کوردی پۆل:زمانەوانانی ئەمریکی پۆل:زمانەوانانی کوردی پۆل:زیندووان
سارمەمی
سارمەمی ھۆزێکە لە باشووری کوردستان، زۆربەی ھەرە زۆری دەکەوێتە دەشتی قەراج و کەندیناوە. خەڵکەکەی لە زۆر گوندی دیکە بە تێکەڵی ژیاون و ئێستا زۆربەی ھەرە زۆریان لە پارێزگای ھەولێر دەژین،
گوندەکان
گۆزە پانکە
سەرچاوە
١- ئینسکلۆپیای هەولیر{لاپەرە ٥٢ } http://www.hewalname.com/ku/wp-content/uploads/2019/09/%D8%A6%DB%8C%D9%86%D8%B3%DA%A9%D9%84%DB%86%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%87%DB%95%D9%88%D9%84%DB%8E%D8%B1%D8%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7.pdf
پۆل:ھۆزە کوردییەکان گوندی مشار
موراد میرزایی
موراد میرزایی ناسراو بە کاک حەیدەر ( ١٩٥٩ لە گوندی تەختی بەستام لە پارێزگای ئیلام - ١٩٨٣ لە بۆکان) تێکۆشەری سیاسی و موعەلمێکی شۆڕشگێڕی کورد بوو کە وەکوو ئەندامی ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران چالاکیی دەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:مردووانی ١٩٨٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩ پۆل:کۆمۆنیستە ئێرانییەکان پۆل:مارکسیستە ئێرانییەکان پۆل:خەڵکی ئیلام پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:شەھیدانی کورد پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان پۆل:مارکسیستە کوردەکان
١٨٦٩ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٦٩ لە نەرویژ
گاوسوار
گاوسوار گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سراو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
ژان گوۆ چێ
ژان گوۆ چێ، بە ئینگلیزی وەک ستراتیژی سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان یان تۆماری شەڕی ویلایەتەکان ناسراوە دەقێکی دێرینی چینیە کە تیابووی مێژووی نێوان سەدەی پێنجەمی پێش زاین تا سێی پێش زاینە لە سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو پۆل:دەقەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان پۆل:کتێبە مێژوویەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین پۆل:دەقە مێژووییە چینییەکان
دە ھارت ئۆف ئێڤریتینگ
دە ھارت ئۆف ئێڤریتینگ ئەلبومێکی ساڵی ٢٠٠٧ی ویتن تێمپتەیشنە. ئەلبومەکە لە ١١ تراک پێکھاتووە و لە ڕێکەوتی ٩ی ئازاری ٢٠٠٧ بڵاوکراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی ویتن تێمپتەیشن پۆل:ئەلبومەکانی ٢٠٠٧
ڕۆژووی مانگی موحەڕڕەم
ڕۆژووی مانگی موحەڕڕەم یەکێکە لە ڕۆژووە سوننەتەکان، باشترین ڕۆژوو دوای ڕۆژووی مانگی ڕەمەزان بریتییە لە ڕۆژووی مانگی موحەڕڕەم.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:ڕۆژوو لە ئیسلام پۆل:ڕۆژووی سوننەت
ھاکان فیدان
هاکان فیدان (لەدایکبووی ١٩٦٨) ئەفسەر و دیپلۆماتکاری پێشووی ھێزە چەکدارەکانی تورکیایە و ١٧ ھەمین بەڕێوەبەری ڕێکخراوەی ھەواڵگریی نیشتمانی سەرۆکایەتییەکانی پێشووی بریتی بوون لە پۆستی کارگێڕی لە نووسینگەی سەرۆکوەزیران و دەزگای هاوکاری و هەماهەنگی تورکیا و وەزارەتی دەرەوە. لە ئاستی نێودەوڵەتیدا فیدان پۆستی دەستەی کارگێڕی لە دوو دەزگای تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکاندا هەبووە؛ ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی (IAEA) و ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ گەشەپێدانی پیشەسازی (UNIDO).
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
ئۆشین
ئۆشین زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ژاپۆنییە، کە لە ٤ی نیسانی ١٩٨٣ یەکەم زنجیرەی لەسەر شاشەی NHK(تەلەڤیزیۆنی فەرمیی ژاپۆن) نمایش کرا. زنجیرەکە لەبارەی ژیانی ڕاستەقینەی تانوکورا شین(田 倉 し ん)دەدوێت لەسەرەتای ژیانییەوە تاوەکو سەرەتای ھەشتاکان، خۆی نازناوە ڕاستەقینەکە شینە بەڵام خەڵکی ژاپۆن ھەر بە ئۆشین دەیخوێنن کە نازناوێکی کۆنی ژاپۆنییە.
یەکێک بوو لە ھەرە پڕبینەرترین زنجیرە خێزانییەکان لەسەرانسەری ژاپۆن و پتر لە ٨٦ وڵاتی تر لە جیھاندا لەنێوانیشیان زمانی کوردی کە لە ٢٠١٣ لەلایەن دەزگای کوردساتەوە وەرگێردرا. پێشتر لە ١٩٨٤ لە ڕێگای ژێڕنووسی ئینگلیزیەوە بۆ زمانەکانی فارسی و عەرەبی وەرگێردراوە. لە ١٩٩١ چیرۆکەکە بەشێوەی ئەنیمی منداڵانە دروستکرایەوە لەژێڕ ناوی (Sanrio).
دەستپێک
چیرۆکەکە لە بیرەوەرییەکانی خاتوون کاتسو وادا (和田 加 津) وەرگیراوە، ئەو خانمەی بە ھاوکاری ھاوسەرەکەی زنجیرە فرۆشگای یاوھان ی بەناوبانگی دامەزراند لە ژاپۆن. بیرەوەرییەکانی لە ڕێگای کۆمەڵێک دەستنووسی نامەیی نووسیبوویەوە کە دواتر لەلایەن Sugako Hashida کۆکرانەوە. چیرۆکەکە بارودۆخی زۆر ناڕێک و ناھەمواری لەخۆگرتبوو بەجۆرێک بەکاری ئەوە نەدەھات بخرێتە سەر شاشەی تەلەڤیزیۆنەکان، سەرەتا چیرۆکەکە بەناوی میژی بوو، دواتر سیناریۆکەی داڕێژراوە بەکۆمەڵێک دەستکاری بنچینەیی و لەژێڕ ناوی ئۆشین خرایە بواری بەرھەمھێنانەوە. ئینجا لەلایەن میکیۆ کاواجۆچی (川口 幹 夫)بەرێوەبەری کەناڵی NHK ڕەزامەندی وەرگیرا بۆ پەخشکردنی.
دانیێل کانێمان
دانیێل کانێمان دەروونناس و ئابووریناسێکی ئیسرائیلی-ئەمریکییە و بەھۆی کارەکانییەوە لەسەر دەروونناسی حوکمدان و بڕیاردان ھەروەھا ئابووریی ڕەفتار، خەڵاتی یادەوەری زانستە ئابوورییەکانی نۆبێلی ساڵی ٢٠٠٢ی پێبەخشرا. دۆزینەوە ئەزموونییەکانی ئەو بەرەنگاری گونجاوی ھزرمەندی مرۆڤ دەکەن کە لە تیۆری ئابووری مۆدێرندا زاڵە. کانێمان لەگەڵ ئەمۆس تڤێرسکی و ئەوانی دیکە بناغەیەکی زانستی بۆ ھەڵە مرۆڤییە باوەکان کە لە شوێنگێڕی ودەمارگرژییەوە سەرھەڵدەدەن دامەزراند و بیردۆزی ئاسۆی پەرەپێدا. لە ساڵی ٢٠١١ لەلایەن گۆڤاری Foreign Policy وەک یەکێک لە باشترین بیرمەندانی جیھان دەستنیشانکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤ پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان پۆل:پیاوانی ئەمریکی پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:خەڵکی ئەمریکا بە ڕەچەڵەک لیتوانیا-جوولەکە پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست پۆل:دەرچووانی زانکۆی عیبری لە ئورشەلیم پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئابووری پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی
کەشتیی نقوومبووی تایتانیک
کەشتی نوقمبوونی تایتانیک کەشتی تایتانیک لە قووڵایی نزیکەی ١٢٥٠٠ پێ (٣٨٠٠ م؛ ٢١٠٠ فاتۆم) دایە، نزیکەی ٣٧٠ میل دەریایی (٦٩٠ کم) لە باشووری-باشووری ڕۆژھەڵات لە کەناراوەکانی نیوفاوندلاند. دابەشکراوە بەسەر دوو بەشی سەرەکیدا کە نزیکەی ٢٠٠٠ پێ (٦٠٠ مەتر) لەیەکترەوە دوورن. سەرەڕای تێکچوون و زیانەکانی بەرکەوتن لەگەڵ بنی دەریا، کەوانەکە ھێشتا دەناسرێتەوە لەگەڵ زۆرێک لە شوێنەکانی ناوەوەی کە پارێزراون. لە بەرامبەردا گێڕەکە بە تەواوی شکاوە. کێڵگەیەکی پاشماوە لە دەوری کەشتییە وێرانبووەکە سەدان ھەزار شتومەکی تێدایە کە لە کاتی نوقمبوونی کەشتییەکەدا لە کەشتییەکەوە فڕێدراون. ھەروەھا تەرمی سەرنشینەکان و تیمی فڕۆکەوانیش لەسەر بنی دەریا دابەشکرا، بەڵام لەو کاتەوە لەلایەن بوونەوەرەکانی دیکەوە خوراون.
سەرچاوەکان
پۆل:کەشتییەکانی ١٩١١ پۆل:ئاڕ ئێم ئێس تایتانیک پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
١٨٧٠ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٧٠ لە نەرویژ
دە ئەنفۆرگیڤینگ
دە ئەنفۆرگیڤینگ ئەلبومێکی ساڵی ٢٠١١ی ویتن تێمپتەیشنە. ئەلبومەکە لە ١٢ تراک پێکھاتووە و لە ڕێکەوتی ٢٥ی ئازاری ٢٠١١ بڵاوکراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی ویتن تێمپتەیشن پۆل:ئەلبومەکانی ٢٠١١
ھەنارە
ھەنارە یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. ھەنارە دەکەویتە باکوری رۆژھەڵاتی شاری سلیمانی لەناوچەی شارباژێر، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ ناحیەی سرۆچک خراوەتە سەر قەزای سەید سادق.
شوێن
ئەم گوندە لە باکورەوە گوندی بەردبەرد لە باشورەوە گوندی قەویلە لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی ئەشکەوتان لە ڕۆژاواوە گوندی قەڵای سرۆچکە.
مۆلدۆڤا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
مۆلدۆڤا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
تێلێگرام
تێلێگرام یەک بەرنامەی دەقکراوی نەرمامێری سەکۆبڕە. تێلێگرام بە فەرمی تەنانەت بە ویندۆز فۆن و ئای ئۆ ئێس لەبەر دەستدایە. ڕاژەکارەکانی تێلێگرام لە ھەموو جیھاندا بڵاودەبێتەوە و ناوەندەکەی ئەم بەرنامەیە لە شاری دوبەی ھەڵکەوتووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٣ پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس پۆل:نەرمامێری پەیوەندیکردن پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:نەرمامێر پۆل:نەرمامێرە خۆڕایییەکان پۆل:داھێنانە ڕووسییەکان
ئاوھاتنەوە
ئاوھاتنەوە یان ڕاحەتبوون پێکھاتووە لە کرداری فڕێدانی تۆواو لە کۆئەندامی زاوزێی نێرینە، ئەمەش بەھۆی ئۆرگازم ڕوودەدات. ئاوھاتنەوە کۆتا قۆناغی سووڕی سێکسینەیە لە مرۆڤدا، و ئەم کردارە گرنگە بۆ وەچەخستنەوە. ڕەنگە ئاو لەکاتی خەودا بێتەوە (بە خەوی تەڕ ناسراوە). ئاوھاتنەوە چێژبەخشە بۆ پیاوان.
سەرچاوەکان
پۆل:کرداری جنسی پۆل:بەبەری پۆل:کێر
دۆپامین
وێنۆک دۆپامین  ئاوێتەی ئەندامییە کە لە ڕووی کیمیایییەوە وەک کاتێکۆلامین و فینێتیلامین پۆلێن کراوە. ئەم مادەیە لە جەستەی مرۆڤدا دەردرێت، و ڕۆڵی ھۆرمۆن و گواستنەوەی دەمار دەگێڕێت، و کاریگەری زۆری لەسەر مێشکە بە تایبەتی، و لەسەر جەستەی مرۆڤ بەشێوەیەکی گشتی. لە ڕووی پێکھاتەیییەوە گروپێکی ئەمینی تێدایە، دۆپامین لە دیکاربۆکسیلکردنی پێکھاتەی پێشەکییەکەیەوە L-dopa، لە مێشک و گورچیلەدا بایۆسێنتێز دەکرێت. ئەم ئاوێتە لە زیندەوەرانی تری وەک ڕوەک و زۆربەی ئاژەڵەکانیشدا دروست دەبێت. دەمارەکان لە مێشکدا دۆپامین دەردەدەن، لەناو چەندین ڕێڕەوی جیاوازی دۆپامیندا، یەکێکیان ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە فاکتەری پاڵنەر لە سیستەمی پاداشت لە مێشکدا، و پاداشت ئاستی دۆپامین لە مێشکدا زیاد دەکات؛ لە لایەکی ترەوە دەرمانە دەروونییە چالاکەکان و ئالوودەبووەکان یان دەردانی دۆپامین زیاد دەکەن یان کار دەکەن بە ڕێگریکردن لە گەڕانەوەی دەمارەکان بۆ ئەم مادەیە دوای دەردانی؛ و ڕێڕەوی دۆپامین کاریگەری لەسەر سیستەمی جووڵە ھەیە و دەردانی ھۆرمۆنەکانی تر کۆنتڕۆڵ دەکات. ئەم ڕێگایانە لەگەڵ کۆمەڵەیەکی تایبەتی دەمارەکان، سیستەمێکی تایبەت (سیستەمی دۆپامینەرژیک) پێکدەھێنن کە توانای گۆڕینی دەمارەکانی ھەیە. دۆپامین لە نێو خەڵک و لە میدیا جۆراوجۆرەکاندا بەناوی «ھۆرمۆنی دڵخۆشی» ناسراوە، ھەرچەندە ڕۆڵی بەپێی دەرمان ناسی لەسەر بنەمای بەخشینی باشی پاڵنەرە  بە واتایەکی تر، دۆپامین کاتێک دەردەچێت کە گرنگییەک یان پاڵنەرێک (وەک ئارەزوو) دەرئەنجامێکی تایبەت ھەست پێدەکرێت، ئەمەش ڕەفتاری زیندەوەری بەرەو بەدەستھێنانی ئەو دەرئەنجامە دەبات.
تێبینییەکان
<references group="تێبینی"/>
سەرچاوەکان
پۆل:دەرمانە گرنگەکانی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی
باڵەک
باڵەک (Balek) ھۆزێکی کوردییە لەخێڵی ئاریان (Arian) کەوتبوە سنووری میرنشینی سۆران لەڕابردوو، ئێستاش لەباکوری پاڕێزگای ھەولێر دا دەژین لەباشوری کوردستان، ئەم ھۆزە چیانشینە ئێستاش لەزێدی خۆیان لە دامێنی زنجیرە چیاکانی زاگڕۆس دادەژین، بە سوورمانجی ئاخاوتن دەکەن (سۆڕانی+کورمانجی) ھەروەک زۆڕینەی ھۆزەکانی ناوچەکە ، باڵەکەکان یاخود کوێستانییەکان لەدوو شاری سەرەکی کۆبونەتەوە ڕەواندوز و چۆمان لەگەڵ پێنج ناوچەی لاوەکی وەک سمیلان و ڕوستێ و وەرتێ و قەسرێ و گەڵاڵێ و حاجی ئۆمەڕان، چۆمان بە ناوەندی سەرەکی باڵەکایەتی دادەنڕێت، ١٢٠ کم لەناوەندی شاری ھەولێر دوورە، ناوچەی باڵەکایەتی ھاوسنورە لەگەڵ خۆڕھەڵاتی کوردستان، بەناوەندی سەرەکی زمانی کوردی دادەنڕێت بەھۆی دوورییان لەکاریگەری زمانەکانی تورکی و فارسی و عەرەبی.
شاڕوچکەی چۆمان، گەورەترین و سەرەکیترین ناوچەی ئێستای باڵەکەکانە ، شاڕۆچکەی ڕەواندوز لەسەردەمەکانی پێشوتر مەڵبەندی سەرەکیان بوو، ئەویش دوای سەرھەڵدان و شۆڕشیان دژی عوسمانییەکان و سەفەوییەکان، دواتر وەک میرنشینێکی سەربەخۆ (١٥٣٠) لەچوارچێوەی ئیمپڕاتۆرییەتی عوسمانی مانەوە، کە ماوەی سەد ساڵ دڕێژەی کێشا، پاشان بەھۆی ھێڕشی عوسمانییەکانەوە شکستیان ھێنا، بەڵام دواتر ھەوڵیان دایەوە لە کۆتایی ١٧٠٠ و سەرەتای ١٨٠٠ توانیان میرنشینێک دروست بکەن، و وەک دەڤەرێکی سەربەخۆ ھەڵسوکەوت بکەن لەکاری بازرگانی و وەڕگرتنی باج و گومرگ لەو کاروانە بازڕگانیانەی کە بە ناوچەکەیان ڕەت دەبوون، دواتر لە ١٨٣٥ لەلایەن عوسمانییەکانەوە ھێڕشیان کرایە سەر و میرنشینەکەیان لەناوبردرا.
ناونان
ناوی باڵەک لە ناوی گوندی (باڵاکان)ەوە ھاتوە، ئەو گوندەی کە زێدی باوانی یەکەمیان بوە، کەوتووەتە کوردستانی باکوور (تورکیای ئەمڕۆ) بەگوێڕەی ڕاپۆڕتێکی عوسمانی کە شەریف پاشا بۆ ئەستانە (ئەستانبۆڵ)ی ناردوە دەردەکەوێت کە باڵەکییەکان و ھەرکییەکان لە ناوچەکانی ھەکاری و وان و شەمزینان کۆچ دەکەن بۆ سەر سنووری سەفەوییەکان، بەڵام دواتر لەڵایەن عوسمانییەکانەوە ڕێگریان لێ دەکرێت و ھەرلەم ناوچە سنوورییە دەمێننەوە کە ئێستا لێی نیشتەجێن، باڵاکان بەواتای بەرز یان مێڕگی بەرز دێت، ئەڤلیا چەلەبی لەپەرتوکێکی بەناوی سەیاحەتنامە ئاماژە بە باڵەکییەکان دەکات کە لەناوچەکانی زۆکا و مەشکانە نیشتەجێن بەڵام کۆچ دەکەن بەرەو خواڕتر، و ھۆزێکن ھەڕگیز دەستەمۆناکرێن.
تیرە و بنەماڵەکانیان
ئەوتیرەیەن کە دەستیان بەسەر زۆڕینەی ھۆزەکە داگرتوە، خاوەنی زۆڕینەی زەوییەکانی خۆڕھەڵات و خۆڕئاوای ڕووباڕی باڵەکانن:
گەورە و کاربەدەستانی ھۆزەکە
لەناو باڵەک ھەر تیرەو تایبەتمەندی خۆی ھەیە کە لەکۆنەوە لەکاتی نیشتەجێبونیان لەناوچەکە ئەم ڕەوشت و ناو و ئەرکانەیان پێ ڕاسپاردوون، سەرۆکی ھۆزەکەو گەورەی ھۆزەکە مەلاشەرەفییەکانن، کە کەسانی دەوڵەمەند و دلێر و باڵادەستن زۆڕینەی زەوییەکان ھی ئەوانن، بەڵام تیرەکانی تر کاری تریان پێ سپێڕدراوە وەک مەلازادەکان کە بەدوای ئایین و خواپەرستی کەوتون یان پیرەباوەیییەکان زیاتر سەرقاڵی زانست و ڕۆشەنبیرین.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای ھەولێر پۆل:ھۆزە کوردییەکان
ھایدرا (ئەلبوم)
ھایدرا (ئەلبوم) ئەلبومێکی ساڵی ٢٠١٤ی ویتن تێمپتەیشنە. ئەلبومەکە لە ١٠ تراک پێکھاتووە و لە ڕێکەوتی ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ بڵاوکراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی ویتن تێمپتەیشن پۆل:ئەلبومەکانی ٢٠١٤
ئێی ئێس ئێم ئێڵ
ئێی ئێس ئێم ئێڵ کۆمپانیایەکی ئامێری لیتۆگرافییە کە ڕووناکی بەکار دەهێنێت بۆ چاپکردنی نەخشی ئاڵۆز لەسەر وەیفەری سیلیکۆن کە بنەمای چیپی کۆمپیوتەر پێکدەهێنن. ئەم کۆمپانیایە لە ساڵی ۱۹۸۴ دامەزراوە و لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە گەورەترین دابینکەرە بۆ پیشەسازی نیوەگەیەنەرەکان و تاکە دابینکەرە لە جیهانی ئامێرەکانی لیتۆگرافیی زۆرسەرووبنەوش کە بەکاردێت بۆ بەرهەمهێنانی پێشکەوتووترین چیپەکان. لە ساڵی ۲۰۲۳، ئێی ئێس ئێم ئێڵ گەورەترین کۆمپانیای تەکنەلۆژیای ئەوروپی بوو، کە سەرمایەی بازاڕی نزیکەی ۲۷۰ ملیار دۆلاری ئەمریکی بوو.
بەرهەمەکان
کۆمپانیای ئێی ئێس ئێم ئێڵ ئەو ئامێرانەی فۆتۆلیتۆگرافی بەرهەم دەهێنێت کە لە بەرهەمهێنانی چیپی کۆمپیوتەردا بەکاردەهێنرێن.
پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧ پۆل:کۆمپانیاکان لە ناسدەک-١٠٠
ئەنیسە ئەحمەد
وێنۆک|ئەنیسە لەگەڵ [[میشێل ئۆباما و ھیلاری کلینتۆن لەکاتی وەرگرتنی خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی، ساڵی ٢٠١٢.]] ئەنیسە ئەحمەد چالاکوانی مافەکانی ژنانی ماڵدیڤییە، ئەو یەکەم وتەبێژی ئەنجومەنی گەلی ماڵدیڤ بووە لەماوەی ٢٠٠٤ بۆ ٢٠٠٩.
ژیان
لە ئازاری ٢٠١٢، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا. ئەنیسە بووە دووەم ژنی ماڵدیڤی ئەو خەڵاتە وەربگرێت.
وێستگەی جینریۆ
وێستگەی جینریۆ (神領駅, جینریۆ-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری کاسوگای، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن بەرێوە دەچێت.