cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کۆلۆمبیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
کۆلۆمبیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ئیبن ئەسیری جزری
ئیبن ئەسیری جزری (ناوی تەواوی باوکی حەسەن کوڕی ئەبیلکەرەم محەممەد کوڕی محەممەد کوڕی عەبدولکەریم کوڕی عەبدولواحید؛ ھەروەھا بە عیزەدین کوڕی ئەسیر ناسراوە، لەدایکبووی ١١٦٠ بەرامبەر بە ٥٥٥ی کۆچییە) لە جزیری بۆتان لەدایکبووە. فەرموودەزان و مێژوونووسێکی مەزنی موسڵمانی سوننی کوردە، ئیبن ئەسیر کتێبە بە ناوبانگەکەی بە ناوی تەواوی مێژوو، بە عەرەبی نوسراوەو ناونیشانەکەی (الکامل فی التاریخ) ە. کتێبەکە بەشێوازی کرۆنۆلۆجیا نووسراوە، کە لە مێژووی سەرەتای دروستبوونی ئادەم دەست پێدەکات تاوەکوو ساڵی ٦٢٨ی کۆچی. ئیبن ئەسیر لە ساڵی ٦٣٠ی کۆچی لە شاری موسڵ مردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١١٦٠ پۆل:مردووانی ١٢٣٣ پۆل:مێژوونووسانی موسڵمان پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٢یەم پۆل:موسڵمانانی کورد پۆل:مێژوونووسانی کورد پۆل:زانا کوردەکان پۆل:زانایانی فەرموودە
ساکسفۆن
ساکسەفۆن (ھەروەھا ناسراوە بە ساکس) (ئینگلیزی: Saxophone) ئامێرێکی مۆسیقایە و ئەندامێکی لە خێزانی ئامێرە ھەواییەکان. ساکسەفۆن زۆربەی جار لە بڕاس دروستکراون و بە دەم و فوو پێداکردن لێدەدرێت وەک فلوت و کلارینێت. خێزانی ساکسەفۆن داھێنراوە لە ساڵی ١٨٤٠ لەلایەن ئادۆڵف ساکس.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا پۆل:ناساندنەکانی ١٨٤٦
کۆریای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
پێرستی زانایە موسڵمانەکان کە بە باوک یان دامەزرێنەری بوارێک وەسف دەکرێن
ئەمەی خوارەوە لیستێکە لە زانایانی موسڵمانی شارستانییەتی ئیسلامی سەدەی ناوەڕاست کە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا دانپێدانراون کەلەلایەن ھەندێک لە زانایانی سەردەمەوە وەک باوک یان دامەزرێنەری بوارێک وەسف کراون:
ئەمانەش ببینە
پۆل:مێژووی زانستی ئیسلامی
شارستێن، سەرکەپکان
شارستێن شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شارستێن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شێبان و لە باشوور لەگەڵ شارۆچکەی ڕانیە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەنجیرەی ئاکۆ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی میرەبەگ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئاھ یۆنگ
ئاھ یۆنگ (لەدایکبوی ٢٦ی ئایاری ١٩٩١) خانمەکتەری سەر ستەیجە، گۆرانیبێژ و خانمەکتەری کۆریای باشوورە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١ پۆل:ئەندامانی دال شابێت پۆل:گۆرانیبێژەکانی کەی-پۆپ پۆل:زیندووان پۆل:ھونەرمەندانی کۆمپانیای ئای ئێچ کیو پۆل:کچە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمە گۆرانیبێژە پۆپەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
ئەپاچی لووسیین
ئەپاچی لووسیین (بەئینگلیزی: Apache Lucene) ژێدەرێکی ئازاد و سەرچاوە کراوەی بەدەستھێنانەوەی زانیارییە، کە لەبنەڕەتدا بە تەواوی بە جاڤا نووسرابوو لەلاین دۆگ کەتیین. لووسیین پاڵپشتیی دەکرێت لەلایەن دامەزراوەی نەرمامێری ئەپاچییەوە و لەژێر مۆڵەتی ئەپاچیدا بڵاوە دەکرێتەوە. لووسیین پاڵپشتی ھەیە بۆ زمانەکانی تری پرۆگرامسازی وەکوو: ئۆبجێکت پاسکاڵ، پێرڵ، سی شارپ، پایتن، ڕووبی، و پی ئەیچ پی.
گلێنەبەڕۆژ
گلێنەبەڕۆژ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گلێنەبەڕۆژ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قۆخی بەرکەچەڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەیرانە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی میراودەلی کۆن و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بێماوای تازە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مێدۆک
مێدۆک (بە فەڕەنسی: Médoc; [meˈdɔk]) ھەرێمێکیی پێکھاتووی فەڕەنسایە، بە کانگای بەرھەمھێنانی شەرابی فەڕەنسی ناسراوە، دەکەوێتە ناوچەی جیرۆند، لە کەناری دەریاچەی جیرۆند، باکووری بۆردۆی وڵاتی فەڕەنسا.
مامەدعەلیخانی
مامەدعەلیخانی (Mamedelîxanî، ) دێیەکە لە گوندستانی حەسەن ئاوا، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی ئارووناوا، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی مامەدعەلیخانی بە شێوەزاری کوردیی باشووری و بنزاری کەڵھوڕی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٤٤ کەس لە ٦٥ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی ئارووناوا
خۆدەرمانکردن
خۆدەرمانکردن ڕێگەیەکی چارەسەرییە کە کەسێک بەتەنھا و خۆی ڕێگەیەک بۆ چارەسەرکردنی بەکاردێنێت بەشێوەی فیزیکی یان فیزیۆلۆجی. زۆرترین بەکارھێنانی خۆدەرمانکردن بریتییە لە خۆچارەسەری ماڵەوە کە بەکاردێت بۆ چارەسەری کێشەکانی تەندروستی لە ماڵەوە، ھەنێک لە دەرمانەکان پێویستی یاسایی بە ڕەچەتەی پزیشکی نییە و دەکرێت لە مارکێتەکان و سوپەرمارکێتەکان بەردەست بن.
خۆدەرمانکردن بەزۆری وەک سەربەخۆیییەکی تاکەکەسی بینراوە بۆ بەدەست گەیشتنی ئەو دەرمانانەی دروستکراون، و وەک مافێکی مرۆڤ پێشنیارکراوە کە بتوانرێ بۆ ڕەتکردنەوەی چارەسەری پزیشکی پسپۆر، ھەرچۆنێک بێت خۆدەرمانکردن دەتوانێت کاریگەریی لاوەکی نەویستراو و کێشە بۆ خۆدەرمانکەر دروست بکات.
سەرچاوەکان
پۆل:دەرمانخانە پۆل:ئاڵوودەبوون
کۆلۆمبیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
لێتەربۆکسد
لێتەربۆکسد خزمەتگوزارییەکی تۆڕی کۆمەڵایەتیی سەرھێڵە کە لەلایەن ماتیو بوچانان و کاڕل ڤۆن ڕاندۆوە لە ساڵی ٢٠١١ دامەزراوە. وەک بەرنامەیەکی کۆمەڵایەتی خرایە بازاڕەوە کە گرنگی بە ھاوبەشکردنی بۆچوونەکان دەدات دەربارەی فیلم و خۆشەویستی بۆ فیلم، و لەلایەن تیمێکی بچووکەوە لە ئۆکلاند، نیوزلاند بەڕێوە دەبرێت. ماڵپەڕەکە ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات سەلیقە و ئارەزوویان خۆیان لە فیلمدا ھاوبەش بکەن. ئەندامان دەتوانن پێداچوونەوە یان بۆچوونەکانیان دەربارەی فیلمەکان بنووسن و باسی لێوە بکەن، ئەو فیلمانە دیاری بکەن کە لە ڕابردوودا بینیویانە، ڕێکەوتی بینینی فیلمەکان تۆمار بکەن، پێڕستی فیلمەکان دروست بکەن و فیلمە دڵخوازەکانیان پیشان بدەن، ھەروەھا بە سینەمادۆستانی تر ئاشنا ببن و لەگەڵیاندا پەیوەندی ببەستن. فیلمەکان دەتواندرێن ھەڵسەنگاندنیان بۆ بکرێت، پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت، زیاد بکرێن بۆ تۆماری یادنامەی ڕێکەوتێکی دیاریکراو، بخرێتە ناو پێڕسێکەوە، و بە وشەی سەرەکیی پەیوەندیدار تاگ بکرێن.
مێژوو
ماڵپەڕەکە لە بڕوکلین بێتا بڵاوکرایەوە. لە ٢٤ی نیسانی ٢٠١٢دا، لە وەشانی بێتای تایبەتەوە بوو بە وەشانی بێتای گشتی، لەگەڵ ھەموو پەڕەکاندا. سەرەتا بە ٢٣ فیلم دەستی پێکرد. ئەندامێتی تا ٨ی شوباتی ٢٠١٣ تەنھا لەڕێی بانگێشتنامەوە بوو، کاتێک بۆ بەکارھێنانی گشتی بەردەست خرا. ھەروەھا ماڵپەڕەکە پێکھاتەیەکی پلەبەندیی ناساند، لەگەڵ ھەردوو ئەندامێتی بێبەرامبەر و پارەییدا، کە ڕێگە بە دەستگەیشتن بە چەندین تایبەتمەندی دەدات لەوانە پەڕەکانی «ساڵ لە پێداچوونەوە»ی کەسی. لە ئەیلوولی ٢٠٢٠دا، لێتەربۆکسد جۆرێکی نوێی ئەندامێتی بۆ ڕێکخراوە پەیوەندیدارەکانی فیلم ڕاگەیاند، لە فێستیڤاڵەکانەوە تا شانۆکانی ئاڕتھاوس تا پۆدکاستەکان، بۆ بەشداریکردن بە ئامرازگەلێک کە گونجاوتر بوون لە پڕۆفایلی بنەڕەتیی تاکەکەسی.
ژمارەی بەکارھێنەران لە چاو ساڵی پێشوو دوو ھێندە زیادی کردووە بۆ زیاتر لە ٣ ملیۆن کەس لە کانوونی دووەمی ٢٠٢١دا. لە وتارێکدا بۆ دە ڕینگەر، ڕەخنەگری فیلم سکۆت تۆبایەس لێتەربۆکسدی بە «سەلامەتترین شوێن بۆ گفتوگۆی فیلم کە ھەبێت» ناوبرد بەھۆی کۆمەڵگا و مۆدێلی و گفتوگۆی لە ناوەڕاستی پەتای کۆڤید-١٩دا.
تایبەتمەندییەکان
ھەموو کەسێک دەتوانێت ناوەڕۆکی ماڵپەڕەکە بخوێنێتەوە. ھەژمارێک پێویستە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی کە دەیانەوێت بەشداری بکەن. ھەموو ئەندامان دەتوانن ھەڵسەنگاندن بۆ فیلمەکان بکەن، پێداچوونەوەیان بۆ بکەن، و بە وشەی سەرەکیی پەیوەندیدار تاگیان بکەن. ھەروەھا دەتوانن پێڕستی ئەو فیلمانە بەڕێوە ببەن کە سەیریان کردووە یان دەیانەوێت سەیری بکەن، و لەگەڵ ئەندامانی تردا پەیوەندی ببەستن. دەتوانرێت پێڕستەکان بکرێنە گشتی یان تایبەت بۆ بەکارھێنەر. ھەڵسەنگاندنەکان سیستەمی پێنج ئەستێرە پەیڕەو دەکەن، نیوە ئەستێرەش ڕێگەپێدراوە. مۆدێلی شوێنکەوتن ڕێگە بە ئەندامان دەدات کە شوێنی ئەندامانی تر بکەون و نوێکاریی سەبارەت بە چالاکییەکانی ئەندامانی تری ماڵپەڕەکە ببینن.
لێتەربۆکسد وەک بەرنامەی مۆبایل بۆ ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس بەردەستە.
دراوەی فیلم
ھەموو مێتاداتا پەیوەستەکان بە فیلم کە لە ماڵپەڕەکەدا بەکاردەھێندرێن لەلایەن بنکەدراوەی فیلم (تی ئێم دی بی)ەوە دابین دەکرێن کە بنکەدراوەیەکی سەرچاوە کراوەیە. لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٩دا، ماڵپەڕەکە ھاوبەشیی لەگەڵ جەست واچ کرد بۆ پیشاندانی بژاردەی بینینی فیلمەکان بە شێوەی سەرھێڵ. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا، سایتەکە ھاوبەشیی لەگەڵ نانۆکراود کرد بۆ پیشاندانی «ژێرچەشنەکان» و پێشنیارەکانی فیلمی ھاوشێوە بۆ بەکارھێنەران.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بنکەدراوە سەرھێڵییەکانی فیلم
ئیلاستیک سێرچ
ئیلاستیک سێرچ (بەئینگلیزی: Elasticsearch) بزوێنەرێکی گەڕانە لەسەر بنەمای لووسیین کە گەڕانی دەقی تەواوی فرەچادری دابەشکراو بەردەست دەخات لەگەڵ ناوبەستێکی وێب لەسەر بنەمای ئێچ تی تی پی و بەڵگەنامەی گەڵاڵەئازاد لەڕێگەی جەیسۆنەوە. ئیلاستیک بە جاڤا پەرەی پێ دراوە و سەرچاوە کراوەیە لەژێر بەندەکانی مۆڵەتی ئەپاچی. ڕاژەخوازە فەرمییەکان بە زمانەکانی جاڤا، دۆت نێت (سی شارپ)، پایتن، پی ئەیچ پی، ئەپاچی گرووڤی، ڕووبی و گەلێک زمانی دیکە بەردەستە. بەپێی ھەڵسەنگاندنەکانی دی بی ئێنجنز، ئیلاستیک سێرچ باوترین بزوێنەری گەڕانی بازرگانییە و بەدوای ئەودا ئەپاچی سۆلار دێت کە ئەویش لەسەر بنەمای لووسیین کاردەکات.
ئیلاستک سێرچ پەرەی پێدراوە شان بە شانی بزوێنەرێکی کۆکەرەوەی دراوە و پارسکردنی لۆگەکان بەناوی لۆگستاشەو (بەئینگلیزی: Logstash)، ھەروەھا سەکۆیەکی وێناکردن بەناوی کیباناەوە. ھەرسێ بەرھەمەکە دیزاین کراون بۆ بەکارھێنان وەک چارەسەرێکی تێھەڵکێشکراو، کە ناوە باوەکەی بریتییە لە "ئیلاستیک ستاک" (پێشتر: "ELK Stack"). ئیلاستک سێرچ دەکرێت بەکاربھێنرێت بۆ گەڕان بەنێو جۆرەھا بەڵگەنامە. گەڕانی گەشەخواز و نزیک ڕیەڵ تایم و فرەچادریی بەردەست دەخات. دراوەی ھاوپەیوەند زۆربەی جار لە ھەمان پێرستدا پاشەکەوت دەکرێت، کە پێک دێت لە شاردێکی سەرەکیی یان زیاتر و ھەروەھا لە ھیچ یان زیاتر لەشاردێکی ھاوتا. ئەو دەمەی پێرستێک درووست دەکرێت، ژمارەی شاردە سەرەکییەکان ناتواترێت بگۆڕدرێن.
ئیلاستیک سێرچ لووسیین بەکاردەبات و ھەوڵ دەدات کۆی تایبەتمەندییەکانی لەڕێگەی جەیسۆن و ناوبەستی پرۆگرامسازیی بەرنامەی بەکاربەری جاڤاوە دەستەبەر بکات. پاڵپشتیی دەکات لە گەڕانی فاسێت و فلتەرکردنی ھەنگاویی، ، کە دەکرێت سوودی ھەبێت بۆ ھۆشدارکردنەوە ئەگەر بەڵگەنامەی نوێ ھاوتا بوو لەگەڵ کوێرییە تۆمارکراوەکاندا.
تایبەتمەندییەکی دیکەی ئیلاستیک سێرچ پێی دەڵێن "دەرەرێ" (بەئینگلیزی: Gateway) کە ھەڵگرتنی درێژخایەنی پێرست بەڕێوەدەبات. بەنموونە پێرستێک دەکرێت بەدەست بھێندرێتەوە لە دەرەڕێدا لەکاتی ڕوودانی تێکشکانی ڕاژەکاردا. ئیلاستیک سێرچ پاڵپشتی داواکاریی GETی ڕیەڵ تایم دەکات، کە وای لێ دەکات گوونچاو بێت وەک بنکەدراوەیەکی نۆ سیکوەڵ، بەڵام کورتھێنانی ھەیە لەڕووی مامەڵەی دابەشکراوەوە.
مێژوو
شای بانن پێشینەی ئیلاستیک سێرچی درووست کرد بەناوی کۆمپاس لە ٢٠٠٤دا. لەو کاتەدا کە بیری لە وەشانی سێیەمی کۆمپاس دەکردەوە، ئەوەی بۆ دەرکەوت کە گرنگە بەشە سەرەکییەکانی کۆمپاس دووبارە بنوسێتەوە بۆ درووستکردنی "چارەسەرێکی گەڕانی گەشەخواز". بۆیە "چارەسەرێک لەبنەماوە ئامادە بۆ دابەشکردن"ی درووستکرد و ناوبەستێکی باوی بەکار برد کە بریتیی بوو لە جەیسۆن لەسەر ئێچ تی تی پی، کە بەکەڵک بوو بۆ زمانەکانی تری پرۆگرامسازی جگە لە جاڤا. شای بانن یەکەم وەشانی ئیلاستیک سێرچی بڵاو کردەوە لە شووباتی ٢٠١٠دا.
ئیلاستیک بی ڤی دامەزرا لە ٢٠١٢دا بۆ دەستەبەرکردنی خزمەتگووزاریی و بەرھەمی بازرگانی لەدەوری ئیلاستیک سێرچ و نەرمامێرە پەیوەندیدارەکانی. لە حوزەیرانی ٢٠١٤دا، کۆمپانیاکە ڕایگەیان کە بڕی ٧٠ میلیۆن دۆلاری پەیدا کردووە لە خولی فەند کردنی جۆری C دا، ئەمەش ١٨ مانگ دوای درووستبوونی کۆمپانیاکە. خولەکە پێشەنگی دەکرا لەلایەن New Enterprise Associates (NEA) ەوە. فەند پێدەرەکانی تر بریتیی بوون لە Benchmark Capital و Index Ventures. ئەم خوولە کۆی پارەی پەیداکراوی لە پاڵپشتیی دارایی بەرز کردەوە بۆ ١٠٤ میلیۆن دۆلار.
لە ئاداری ٢٠١٥، کۆمپانیای ئیلاستیک سێرچ ناوەکەی گۆڕی بۆ ئیلاستیک سێرچ.
لە حوزەیرانی ٢٠١٨دا، دەستی کرد بە خستنەڕووی گشتیی یەکەمین (بە ئینگلیزیی: Intial public offering) بە بەھای خەمڵێنردراوی نێوان ١.٥ بۆ ٣ ملیارد دۆلار.
خزمەتگووزارییە بەڕێوەبراوەکان
زۆرێک ڕێکخراوە ئیلاستیک سێرچ وەک خزمەتگووزارییەکی بەڕێوەبراو دەست دەخەن. ئەو خزمەتگووزاریانە ھەریەک لە خانەخوێکردن، دامەزراندن، پشتگیریی و ھەندێک پاڵپشتکردنی تر لەخۆ دەگرن. زۆرینەی خزمەتگووزارییە بەڕێوەبراوەکان پاڵپشتیی بۆ کیباناش لەخۆ دەگرن.
سەرچاوەکان
پۆل:ئیلاستیک سێرچ پۆل:بزوێنەری گەڕان پۆل:ئەو نەرمامێرانەی کە بە جاڤا درووستکراون پۆل:ئەو نەرمامێرانەی کە بە جەیسۆن مامەڵە دەکەن پۆل:ئەو نەرمامێرانەی کە لەسەر بنەمای ئەپاچی لووسیین درووستکراون پۆل:نەرمامێری سەکۆبڕ پۆل:نەرمامێر پۆل:نەرمامێری سەرچاوە کراوە پۆل:گەڕانچییەکانی ئینتەرنێت پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان هاتووە پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان ھاتووە
قیشڵاخ نەورۆز
قیشڵاخ نەورۆز گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قیشڵاخ نەورۆز ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سەرئاوی شاھینی
سەرئاوی شاھینی (Serawî Şahînî، ) دێیەکە لە گوندستانی حەسەن ئاوا، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی ئارووناوا، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی سەرئاوی شاھینی بە شێوەزاری کوردیی باشووری و بنزاری کەڵھوڕی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٨٢ کەس لە ٤٣ بنەماڵەدا بووە.
کەرتی بازنەیی
وێنۆک
کەرتی بازنەیی ، (هێما: ⌔). بەشێکی دیاریکراوە لە بازنەیەکدا کە بە دوو نیوەتیرە و کەوانەیەک سنووردراوە.
ڕووبەر
ئەگەر θ بە یەکەی پێوانی ڕادیان بێت، ڕووبەری کەرتی بازنەیی بەم شێوەیە:
ڕێگایەکی تری ھەژمارکردنی ڕووبەری کەرتی بازنەیی بریتییە لە ھەژمارکردنی تەواوکاریی خوارەوە بەم شێوە:
چێوە
لێرەدا θ بە یەکەی پێوانی ڕادیانە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:بازنەکان پۆل:بەشەکانی بازنە
ماریا ڤیرۆنیکا ڕیەنا
ماریا ڤیرۆنیکا ریەنا (لەدایکبووی ١٩٦٠ەکان - مردووی ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ ) دەرووناسی پەروەردەیی ئەرژەنتینی، ھەروەھا چالاکوانێکبوو لەبواری مافەکانی خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان (کەم ئەندامان) کاری دەکرد. نوێنەری یەکێتیی گەشەپێدان و کەم ئەندامانی نێودەوڵەتی بوو، ماریا یەکێکبوو لەو کەسە کاریگەرانەی کە شوێن دەستی دیارە لە ڕێککەوتننامەی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ مافەکانی ئەوکەسانەی کە خاوەن پێداویستی تایبەتن.
ژیانی کارکردن
ماریا ڤیرۆنیکا لە چەند پەیمانگایەکی جۆراوجۆر ئەزموونی کاری ھەبووە، لە نێویشیاندا زانکۆی پەیمانگای سان مارتن لە شاری ڕۆزاریۆ، ئەرژەنتین؛ ڕێکخراوی کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەتی ئەرژەنتین لە سیلسا، سەنتیەر جیھانی بۆ چارەسەر لە شیکاگۆ، ساڵی ١٩٩٧؛ پەیمانگای ڕاوێژکاری کەم ئەندامان، پەیمانگای نێودەوڵەتی بۆ ھاریکاری و گەشەپێدان کە دامەزراوەیەکبوو بۆ ڕاوێژکاری بۆ کەسانی کەم ئەندام، ھەروەھا ماریا لە سەنتەری چارەسەر نێودەوڵەتی کاریکردووە.
لە ساڵی ٢٠٠٦، ماریا لە واشینتۆن وەک بەڕێوبەری پڕۆژە نێودەوڵەتییەکان لە پەیمانگای بلات بورتۆنی زانکۆی سیراکیوس کاریکرد. لە ساڵی ٢٠٠٨، بە پشتگیری ھەریەکە کە بی بی ئای و بانکی جیھانی، وەک بەڕێوبەری جێبەجێکار لە گلۆبال پارتنەرشیپ بۆ بواری گەشەپێدان و کەم ئەندامان دەستبەکاربوو. ئەم پڕۆژەیە کاری دەکرد بۆ گەیاندنی کەم ئەندامانن بە ڕێسا بواری پڕاکتیکی ژیان لەڕێگای ئاژانسەکانەوە. ماریا یەکێکبووە لە کەسایەتییە چالاکەکان لە نەتەوە یەکگرتووەکان لە ڕێککەوتننامەی مافەکانی کەم ئەندامان.
بەبەشداریکردن لە ڕێککەوتننامەکەی نەتەوە یەکگرتووەکان، ماریا تێکەڵبوو لەگەڵ ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان کە کاریاندەکرد لەپێناو دابینکردنی مافەکانی کەم ئەندام و جیھانێکی بەردەوام و جێگیر. لە ئەرکەکەیدا وەک یاریدەدەری کۆمەڵەی کەم ئەندامانی جیھانی، ماریا نوێنەری کەسانی کەم ئەندامی دەکرد لەکاتی کۆبوونەوەکان، لەم بوارانە چالاکانە دەرکەوت. ماریا بەشداریکرد لەچەندین دیدار و کۆنفڕانس ھەروەھا وەک یاریدەدەر و وەرگێڕ و دابەشکاری بەڵگەنامەکان بۆ ئیسپانی و ئەمریکای لاتین کاری کردووە.
مانگێک بەرلەوەی ماریا کۆچی دوایی بکات، ھاوکاربوو لە بەچالاکیکردنی کۆمەڵەیەکی نوێ لەژێرناونی ھاوپەیمانی کەم ئەندامانی نێودەوڵەتی. لە کۆبوونەوەیەکی تایبەتی نەتەوەیەکگرتووەکان لە بۆینز ئایرس، ماریا ھەوڵی زیادکردنی ڕۆڵی کەسانی کەم ئەندامیدا لە داڕشتنی ڕێککەوتننامەی مافەکانی کەم ئەندامان.
ڕۆژی ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧، ئەوکاتەی ماریا تەمەنی ٥٤ ساڵانبوو لە ماڵەکەی لە ڕۆزاریۆ کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٦٠ پۆل:مردووانی ٢٠١٧ پۆل:چالاکوانانی مافەکانی کەم ئەندامان پۆل:چالاکوانانی مافەکانی ژنان لە ئەرژەنتین پۆل:ژنە چالاکوانەکانی ئەرجەنتین
کۆلۆمبیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
کۆلۆمبیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
کۆریای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
کۆریای باشوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
مێشەرۆ
مێشەرۆ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مێشەرۆ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شەپاڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی بێماوای کۆن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شاوەڵی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پاش بەرد.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
قاوەی کوردی
300px|وێنۆک|چەپ| قاوەی کوردی قاوەی کوردی یان قاوەی قەزوان (بە کورمانجی Qehweya kezwanê ) خواردنەوەی کۆنی گەرمە لە چێشت لێنانی کوردی و تورکی.
محەممەد عەلی ئادەم ئیتیوبی
محەممەد کوڕی عەلی کوڕی ئادەم ئیتیوبی وەلەوی (١٩٤٦،ئیتیۆپیا_ ٨ ی تشرینی یەکەم ٢٠٢٠، مەککە) زانای فەرموودەناس، شەرعزان، ئوسوڵی، و زمانی عەرەبی، و یەکێک لە زانایانی ئیسلام، و مامۆستا لە مزگەوتی حەڕام، خاوەنی چەندین کتێب دەربارەی فەرموودە و شەرع و زمانی عەرەبی.
ژیان
لە ساڵی ١٩٣٧ لە ئەتیوبیا لە دایک بووە سەرەتا لەلای باوکی عەلی ئادەم ئیتیوبی قورئان و بەشێکی زۆری لە زانستەکانی شەرع خوێندووە، دواتر لەلای کۆمەڵێک زانای تر دەرسی خوێندووە، ساڵی ١٩٨٠ کۆچی کردووە بۆ وڵاتی سعودیە و لە شاری مەککەی پیرۆز نیشتەجێ بووە و تا کۆتایی تەمەنی لە شاری مەککەی پیرۆز ماوەتەوە.
مردن
لە ٨ ی تشرینی یەکەم ٢٠٢٠ لە شاری مەککەی پیرۆز کۆچی دوایی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠٢٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦ پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان پۆل:زانایانی فەرموودە
یواخیم پیپەر
یواکیم پیپەر    مەیدانی لە کەشتیی وافن-SS لە کاتی جەنگی جیهانی دووەم و دەستی ڕاستی هاینریچ هیملەر لە نێوان تشرینی دووەمی ١٩٤٠ و ئابی ١٩٤١.
لە بەرەی ڕۆژهەڵات لە دژی سوپای سوور و لە بەرەی ڕۆژئاوا لە دژی هاوپەیمانان شاهیدی جەنگی جیهانی دووەم بووە. پایپەر بە تاوانی جەنگی لە بەلجیکا و ئیتاڵیا سزا درا. بەڵام لە ساڵی ١٩٦٨ دادگاکانی ئیتاڵیا و ئەڵمانیا ڕایانگەیاند کە بەڵگەی پێویست نییە بۆ ئەوەی ئەو تاوانانە سزا بدرێت و بە ئەگەرێکی زۆرەوە بێتاوان بووە، لە مانگی تەمموزی ١٩٧٦دا کۆچی دوایی کردووە و لە فەرەنسا ژیاوە، و دوای ئەوەی ماڵەکەی هێرش کراوەتە سەری، کوژراوە کۆکتێلی مۆلۆتۆڤ.
بیبەر لە شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی لە فەرەنسا هەستی بە مەترسی کرد و خێزانەکەی ڕەوانەی ئەڵمانیا کرد، شەوی ١٤ی تەمموزی ١٩٧٦ تەقەیەک لە ماڵەکەیدا ڕوویدا، کە بە مردنی کۆتایی هات و گوللەیەک دەچێتە ناو سنگی و ماڵەکەی سووتاوە، فەرەنسییەکان دەسەڵاتداران تەرمی سووتاوەکەی دۆزیەوە، تاوانبارانیش دەستگیر نەکراون.
پۆل:مردووانی ١٩٧٦ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٥ پۆل:پۆلی کۆمنز بە بەستەری خۆماڵیی یەکسان لەگەڵ ویکیدراوە پۆل:CS1 German-language sources (de) پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەڵمانی
کالۆری
کالۆری یەکەیەکی وزەیە کە بۆ پێوانی وزەی نێو خۆراکێک بەکەڵک دێت. لە ڕووی زانستییەوە یەک کالۆری ئەو بڕە وزەی گەرمییەیە کە دەتوانێت گەرمای یەک گرام ئاو یەک پلەی سەدی زۆر بکات. یەک کالۆری بەم جۆرە بڕێکی کەمە و ڕەنگە مرۆڤ نەتوانێت ھەست بە ئەندزەکەی بکات. لەبەرەوەش لە نێو پیشەسازیی خۆراکیدا بۆ کاراسانی بە ھەر ھەزار کالۆری یەک کیلۆکالۆری یان یەک کالۆریی خۆراکی دەگوترێت.
کالۆری بەپێی یەکەکانی سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان بەدەست دێت و بەڵام لەم سیستەمە بۆ پێوانی وزە یەکەی سەرەکی، ژوولە، و لە نێوان کۆمەڵگای زانستیدا کالۆری بەکارناھێنرێت. یەک کالۆری بەرامبەرە لەگەڵ ٤٫٤١٨ ژوول.
سەرچاوەکان
پۆل:وزە پۆل:یەکەکانی پێوان پۆل:یەکەکانی وزە پۆل:یەکە مەترییە نا-ئێس-ئایییەکان پۆل:گواستنەوەی گەرمی
تیۆریی کۆمەڵە
وێنۆک|[[دیاگرامی ڤەن|دیاگرامێکی ڤەن کە بۆ نواندنی یەکتربڕینی دوو کۆمەڵە بەکار ھاتووە]] تیۆریی کۆمەڵە لقێکی  لۆژیکی ماتماتیکییە کە کۆمەڵەکان تاوتوێ دەکات. بە گشتی کۆمەڵەکان دەتوانن ھەر شتێک بن، بەڵام لە تیۆریی کۆمەڵەکاندا، زۆرتری ئەو شتانەی بەکار دێن شتە ماتماتیکییەکانن. زمانی تیۆریی کۆمەڵەکان دەتوانرێت بۆ پێناسەی ھەموو شتێکی ماتماتیکی بەکار ببردرێت. توێژینەوە نوێکان، سەبارەت بە تیۆریی کۆمەڵەکان لەلایەن گیۆرگ کانتۆر و ڕیچارد دێدێکیند لە دەیەی حەفتای سەدەی ھەژدەھەمی زایینی دەستی پێ کرد. دوای دۆزینەوەی پارادۆکسەکانی تیۆریی سروشتی کۆمەڵەکان، کۆمەڵێک سیستمی بەڵگەنەویستی لە سەرەتاکانی سەدەی بیستەم پێشکەش کرا کە بەناوبانگترینیان بریتین لە بەڵگەنەویستی زرملۆ-فرانکێل و بەڵگەنەویستی ھەڵبژاردن. توێژینەوە ھاوچەرخەکان، سەبارەت بە تیۆریی کۆمەڵەکان زۆر بابەتی جیاواز لەخۆ دەگریت لە پێکھاتەی ھێڵی ژمارە ڕاستەقینەکان بگرە ھەتا تاوتوێکردنی ھاوئاھەنگیی ژمارە گەورەکان.
چەمکەکان و ھێما سەرەکییەکان
thumb| یەکگرتنی A و B، بەم شێوە هێما دەکرێت A ∪ B تیۆریی کۆمەڵەکان بە پەیوەندییەکی دوانی نێوان شتێک وەکوو
o
و کۆمەڵێک وەکوو
ئەندامێکی کۆمەڵی
A
o ∈ A
ئەندامی کۆمەڵی
B
بن،
ژێرکۆمەڵێکی
یە، کە بە زمانی بیرکاری بەم شێوە
A ⊆ B
ھێما دەکرێت. بۆ نموونە، {١، ٢} ژێرکۆمەڵێکی کۆمەڵەی {١، ٢، ٣}یە. بەڵام {١، ٤} ژێرکۆمەڵێکی ئەم کۆمەڵە نییە.
یەکگرتن کاتێک
و
، دوو کۆمەڵە بن، دەتوانن پێکەوە کۆ بکرێنەوە، کۆمەڵەی
A ∪ B
، کۆمەڵەی ھەموو ئەو شتانەیە کە یان ئەندامی کۆمەڵی
یان ئەندامی ھەردووک لەو دوو کۆمەڵەن. بۆ نموونە یەکگرتن یان یەکێتیی {١، ٢، ٣} و {٢، ٣، ٤} دەکاتە کۆمەڵەی {١، ٢، ٣، ٤}.
ھەندێک لە تایبەتمەندییە بنەڕەتییەکانی یەکگرتن بریتیین لە:
thumb| یەکتربڕینی A و Bبەم شێوە هێما دەکرێت،  A ∩ B.
A ∩ B
ھێما دەکرێت، و کۆمەڵەی ھەموو ئەو شتانەیە کە ھەم ئەندامی کۆمەڵی
ن و ھەم ئەندامی کۆمەڵی
.
بۆ نموونە یەکتربڕینی {١، ٢، ٣} و {٢، ٣، ٤} دەکاتە کۆمەڵەی {٢، ٣}.
، بریتییە لە
A × B
و کۆمەڵێکە ئەندامەکانی ھەموو ئەو جووتەڕێکخراوانە لەخۆ دەگریت
(a,b)
کە تێیدا
a
b
ئەندامێکە لە کۆمەڵی
. بۆ نموونە لێکدانی دێکارتی دوو کۆمەڵەی {١، ٢} و {، } دەکاتە کۆمەڵەی {(،١)، ({{سوور|سوور}}، ٢)، (، ٢)، (، ١)}.
سەرچاوەکان
پۆل:گیۆرگ کانتۆر پۆل:تیۆریی کۆمەڵە
شەروە
شەروە شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
لاسەنگە ھێڵییەکان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:جەبری ھێڵی پۆل:فرەڕووەکان
پڕۆگرامی ھێڵی
وێنۆک|ناوچەی بەسوودی پڕۆگرامێکی هێڵی بەشێوەی (سێ دووری)
پڕۆگرامی ھێڵی ڕێگایەکە بۆ دیاریکردنیی گەورەترین یان بچووکترین بەھا بە ئەو نەخشەیەی پاسادانی کۆمەڵە مەرجێک دەکات. کەپێی دەوترێت مەرجەکانی پرسیارەکە. دەگونجێت ئەو کۆمەڵە شیکارانەی ھەموو مەرجەکان جێبەجێ دەکات بتوانرێت، کە ناوچەیەک لە ڕووتەختی پۆوتانەکاندا پەیدا دەکات پێی دەوترێت ناوچەی بەسوود.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئەلگۆریتمە ئەندازەییەکان
نزال ئەشقەر
ژیان
نزال ئەشقەر کچی ئەسەد ئەشقەرە، کە کەسایەتییەکی سیاسیی بوو لە حیزبی سۆسیالیستی نەتەوەیی سووریا. نزال لە بەشی ھونەرەکانی درامای لە ئەکادیمیای شاھانە لە لەندەن تەواوکرد. نزال ھاوسەرگیری لەگەڵ فوئاد نەعیم کردووە، کە ڕۆژنامەنووس و وێنەکێشە. لەگەڵ فوئاد دوو کوڕیان بووە بەناوەکانی عومەر و خالید.
لە ساڵی ١٩٦٧، یەکەم شانۆی دەرھێنا لە بەیرووت، دواتریش لە شەستەکان وۆرشکۆپی شانۆنی لوبنانی دامەزراند. لەدوای شەڕی ناوخۆیی لوبنان، شانۆی ئەلمەدینەی لە ساڵی ١٩٩٤ کردەوە، شوێنی شانۆکەش لەسینەمایەکی کۆنی شارەکەبوو کە نزال نۆژەنی کردەوە و کردی بە شوێنی نمایشکردنی شانۆ.
نزال خەڵاتی مورێکس دۆری بۆ ڕێزلێنانی ژیانی ھونەری پێدرا لەلایەن وەزیری ڕۆشەنبیری لوبنان گابی لیۆن. لەکاتی پێدانی خەڵاتەکەش، وەزیر نزالی بە «ڕووی ڕاستەقینەی ڕووناکبیری و کەلتووری لوبنان» وێناکرد.
لە ساڵی ٢٠١٩، لە چاوپێکەوتنێکیدا وتی کە مەحاڵبووە کە شانۆ لە جیھانی عەرەبی درووستبێت بەبێ «واقعیبوون، شۆڕشەکانی گواستنەوە» کە ڕێگادەدات دەرگای ئازادیی بکرێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٦٠ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرە لوبنانییەکان پۆل:دەرھێنەرانی شانۆی لوبنانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١
ئان ئیون-جین
ئان ئیون-جین (لەدایکبووی ٦ی ئایاری ١٩٩١) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی شانۆگەری میوزیکی لە کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی نیشتمانی کۆریا بۆ ھونەرەکان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
تۆلی خان
تۆلی (لەدایکبووی ١١٩١ تا ١٢٣٢) چوارەم کوڕی جەنگیزخان بوو لە ٢٥ ی ئابی ١٢٢٧ نوێنەری ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل بوو تا ١٣ی ئەیلولی ١٢٢٩.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١١٩١ پۆل:مردووانی ١٢٣٢ پۆل:خانەکانی مەغۆل پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١٣یەم
شەھید عەولکەریم مەڵکی
شەھید عەولکەریم مەڵکی (Şehîd Ewlkerîm Mełikî، ) دێیەکە لە گوندستانی حەسەن ئاوا، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی ئارووناوا، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی شەھید عەولکەریم مەڵکی بە شێوەزاری کوردیی باشووری و بنزاری کەڵھوڕی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٧٥ کەس لە ١٣٧ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی ئارووناوا
کۆلۆمبیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
کۆلۆمبیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
Colombia at the 2020 Summer Olympics پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
کۆریای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
کۆریای باشوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ھێرشی قوتابخانەی کازان
ھێرشی قوتابخانەی کازان ڕۆژی ١١ی ئایار لە خوێندنگایەکی شاری کازان، تاتارستان، ڕووسیا ڕوویدا، کە تێیدا نۆ کەس حەوت خوێندکار و دوو مامۆستا لە ناویاندا کوژران و ٣٢ کەسی دیکەش برینداربوون، ھێرش بۆ سەر قوتابخانەکە لەلایەن کەسێک بە ناوی ئیلناز گالیاویف ئەنجامدرا.
ڕووداوەکە
ھێرشەکە لە قوتابخانەیەکی شاری کازانی تەتارستانی ڕووسیا ڕوویداوە، کە ٧١٤ خوێندکار و ٧٠ مامۆستا و کارمەندی ھەیە، سەرەتا لە دەرەوەی قوتابخانەکە تەقەیەکی ئاسمانی زۆر تەقێندرا، بەڵام بەر لە وەی ئەم ڕووداوانە ڕووبدات، ھێرشکارەکە کە ناوی ئیلناز گالیاویفە بەبێ چەک سەردانی خوێندنگاکەی کردبوو، بەڵام ڕێگەی پێنەدراوە و لە دەروازەی سەرەکی لەلایەن سیستمێکی ئەمنییەوە کە پێویستی بە کارتە، ڕاگیرا دواتر ھێرشبەرەکە بە چەک ھێرشدەکاتە سەر قوتابخانەکە دوو کەس لە پاسەوانان بریندار دەکات لە کاتَکدا ھەوڵیان دەدا بیوەستێنن، یەکێک لە پاسەوانەکان توانی دەست بنێ بە دوگمەی زەنگی ئاگادارکردنەوەی قوتابخانەکە. بۆ ئەوەی مامۆستایان و قوتابیان لەو ھێرشە ئاگاداربکرێنەوە. لە ڕێگای پەیوەندی ڕادیۆیییەوە داوا لە مامۆستایان کرا دەرگای پۆلەکانیان دابخەن. بەڵام بکوژەکە دەچێتە ناو قوتابخانەکە و دوو مامۆستا و ٧ قوتابی ١ کارمەندی قوتابخانەکە دەکوژێت. ھەندێک لە قوتابییەکان لە ڕێگای پەنجەرەی قوتابخانەکەیان خۆیان فڕێ دایە دەرەوە بەڵام بەھۆی ئەو بازدانە مردن. خزمەتگوزاری ئاسایشی فیدراڵی دوای تەقەکردنەکە دەگاتە قوتابخانەکە و بکوژ دەستگیردەکەن. کە گەنجێکی تەمەن ١٩ ساڵ بووە پێشتر لە ھەمان قوتابخانە قوتابی بووە.
دوای ڕووداوەکان
ھەر زوو ئەم ڕووداوە لە تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان بڵاوبوو وەوە و کاردانەوەی زۆری لێکەتەوە. ھەموو کارەکانی دەوامی دووەم لە کازان ھەڵوەشێنرایەوە و دەروازەی خوێندنگەکانی دیکەی کازان سنووردار و بەھێز کران. ھەروەھا پۆلیس دەستیان کرد بە گەران و پشکنین لە شارەکە، بەھۆی ئەم ڕووداوە ١٢ ی ئایار بە ڕۆژی ماتەمینی ڕاگەیاندرا. سەرجەم بۆنە و ئاھەنگەکانی ١١ و ١٢ی ئەیار ھەڵوەشێنرانەوە. خەڵک داوایان کرد کە مۆڵەتی چەک وەرگرتن لەو وڵاتە قورستر بکرێت کە ھاوکاتیش سەرۆک ڤلادیمیر پوتین لە پەیامێکدا دوای سەرەخۆشی لە کەسوکاری قوربانییەکان، فەرمانی بەحکومەت کرد کەیاساکانی چەکی ئەو وڵاتە توند بکات. بۆ ئەوەی ڕووداوی لەو شێوەیە دووبارە نەبێتەوە.
ئایەتە شەیتانییەکان
ئایەتە شەیتانییەکان ڕۆمانێکی نووسەری بەریتانی بە ڕەگەز ھیندی سەلمان ڕوشدییە. لە ٢٦ی ئەیلوولی ١٩٨٨ لە لەندەن بڵاوبووە، ٩ ڕۆژ دوای بڵاوبوونەوەی ئەم کتێبە، ئەو چاپخانەیەی کە کتێبەکەی چاپ کردبوو، ھەزاران نامە و پەیوەندی تەلەفۆنی ھەڕەشەئامێزی پێگەیشت و داوایان دەکرد کتێبەکە لە کتێبخانەکان بکشێننەوە؛ و ھەر یەکە لە وڵاتانی بەنگلادیش، سودان، ئەفریقای باشوور، کینیا، سریلانکا، تایلەند، کۆماری یەکگرتووی تانزانیا، ئەندەنوسیا، ڤەنزوێلا و سەنگافورە ئەم کتێبەیان قەدەغە کرد، ھەروەھا لە شارەکانی ئیسلامئاباد، لەندەن، تاران، مۆمبای، داکا، ئەستەمبوڵ، خەرتووم و نیویۆرک ناڕەزایەتی لە دژی ئەو کتێبە بەڕێوەچوو. لەم ناڕەزایەتیانەدا دوو ڕووداو ڕوویان دا کە سەرنجی جیھانیان ڕاکێشا، سووتانی ژمارەیەکی زۆر لە کتێب لە شاری برادفۆردی بەریتانیا لە ١٤ی کانوونی دووەم ١٩٨٩ و ڕووداوی دووەمیش دەرکردنی فەتوایەک لەلایەن خومەینی بوو لە ١٤ی بەفرانباری ١٣٦٧ی ھەتاویدا کە خوێنی سەلمان ڕوشدی بە حەڵاڵ کرد، ئەم دوو ڕووداوە سەرنجی میدیاکانی ڕۆژاوای ڕاکێشا.
جۆ کرێست
جۆسێف کرێست (لەدایکبووی ١٥ی ئەیلوولی ١٩٦٥) مامۆستا و ئەکتەرێکی ئەمریکییە. ڕۆڵی لە زۆر فیلم و زنجیرە تەلەڤزیۆنییەکاندا ھەبووە وەک 21 Jump Street، 22 Jump Street، Oldboy، Lee Daniels' The Butler، The Perfect Date، و تێد ویڵەر لە شتە نامۆکان.
ئایەتە شەیتانییەکان
کاردانەوەکان لەسەر ڕۆمانەکە
ڕۆمانەکە بە شێوەیەکی سەرەکی کاردانەوەیەکی ڕەخنەگرانەی ئەرێنی وەرگرت، کە ڕەخنەگر ھارولد بلوم ڕای گەیاند «گەورەترین دەستکەوتی جوانیناسیی ڕوشدی»یە و تیموتی برینون دای دەنێت بە گەورەترین ڕۆمان کە تا ئێستا بڵاوبووەتەوە لە وەسفکردنی ئەزموونی پەنابەرانی بەریتانیا، بە وردی سەرنج دەخاتە سەر لەدەستدانێکی خەوئاسا کە پەنابەران پێی دا تێپەڕدەبن «بە شێوەیەکی سەرەکی لێکۆڵینەوەیە لە گۆشەگیریی نامۆیی»
جۆ کرێست
ژیانی سەرەتایی
کرێست لە ست. ئاڵبانس، ڤیرجینیای ڕۆژاوا لەدایکبووە و گەورەکراوە، کە لەوێ دوا ناوەندی ست. ئاڵبانسی تەواوکردووە.
ئایەتە شەیتانییەکان
مشتومڕی ناو ڕۆمانەکە
کتێبەکەی سەلمان ڕوشدی لەسەرەتادا بووە ھۆی دروستبوونی ئەزمە و قەیرانێکی گەورە بەتایبەتی لە جیھانی ئیسلامیدا، بەھۆی ئەو بابەتانەی کتێبەکە لە خۆیگرتبوو، کە لەلایەن کۆمەڵانی بەرفراوانی جیھانی ئیسلامەوە بەتایبەت ئێران و ھیندستان کە شوێنی لەدایکبوونی نووسەرە، بە سووکایەتیکردن بە ئیسلام لەقەڵەم دەدرا چ لە ڕێگەی ئەو وشانەی کە بەرامبەر پیرۆزییەکان کفریان تێدایە، یان ھێرشکردنە سەر ئایینەکان، یان خراپ بەکارھێنانی ئازادی ڕادەربڕین.
کاردانەوە جیھانییەکان
لەلایەن ڕووحوڵڵا خومەینییەوە فتوایەک دەرکرا کە ڕشتنی خوێنی سەلمان ڕوشدی حەڵاڵ کرد و ھەموو ئەو کەسانەش کە وەرگێڕان بۆ کتێبەکە دەکەن، ئەم فتوایە تا ئێستاش بەردەوامە.
جۆ کرێست
بەستەر دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥
ئایەتە شەیتانییەکان
کاردانەوە جیھانییەکان
کاردانەوە سەرەتایییەکان لەلایەن میدیای ڕۆژاوایییەکانەوە دروست بوو، کە ھاوسۆزی نووسەر بوون، بەو بڕوایە وایان دادەنا «ھەڕەشەکان بەرامبەری ھەڕەشەیە بۆ سەر ئازادی ڕادەربڕین». ھەروەھا لە ساڵەکانی کۆتای ھەشتاکان لەگەڵ بەرزبوونەوەی کۆچبەرانی ئاسیای و ئەفریقایی بۆ ئەورووپا ئەو قەیرانانەی پەیوەست بوون بە کتێبەکەوە بەرزبوونەوە و ئەورووپای نیگەرانکردن.
لە گۆڕەپانی سیاسی بەریتانیا لەلایەن ڕاستڕەو و چەپڕەوەکانەوە چەند ھەڵوێستێکی پێچەوانەی کتێبەکە دەرکەوتن، لە ساڵی ١٩٨٩دا کیز ڤاز پاڵێوراوی حزبی کرێکاران لە ڕێپێوانێکدا دەرکەوت و تێیدا ئیدانەی کتێبەکەی کرد و داوای کرد کە قەدەغە بکرێت چونکە «دەرچوونە ئازادی ڕادەربڕین دەچێتە ڕیزی سووکایەتیکردن بە کلتور و پیرۆزییەکانی ئەوانی تر» و سەرۆکی پێشوی حزبی پارێزەران نۆرمان تێبیت ڕوشدی بە «خراپەکارێکی دیار» ناوبرد و «ژیانی گشتی زنجیرەیەکە لە کرداری ھیچوپووچی خیانەت لە پەروەردەکارانی، ئایینەکەی، ماڵ و نیشتیمانی دووەمی و ڕیگەزنامەکەی»
لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٢دا سەلمان ڕوشدی لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی بی بی سی ڕای گەیاند کە گومانم ھەیە کە ڕۆمانێکی وەک «ئایەتەکانی شەیتان» لە ئێستادا بڵاوبکرێتەوە بەھۆی ئەو کەشوھەوای «ترس و دەمارگیری» کە ئەمڕۆ لە جیھاندا زاڵە.
ڕای نووسەرە عەرەب و ئیسلامەکان
مونسەف مەرزوقی، بیرمەندی تونسی لە ڕۆژنامەی لۆمۆندی فەرەنسی لە ٢٥ی شوباتی ١٩٨٩ وتارێکی بەناونیشانی «دۆسیەی ڕووشدی بەناوی خوداوە؟ ” تێیدا داکۆکی لە "مافی سەلمان ڕوشدی کرد کە نووسیویەتی"، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە بابەتێکی ئاسایییە "دەچیتە خانەی لە ئازادی ڕادەربڕینەوە"، و کاردانەوەی جیھانی ئیسلامی و خومەینی بەرامبەری ئیدانە کرد و ڕای گەیاند "ڕق و کینە لە سەلمان ڕوشدی نوێنەرایەتی ئیسلام ناکات».
لەلایەکی دیکەوە ئەحمەد دیدات کتێبی (شەیتانگەرایی ئایەتەکان و شەیتان و چۆن سەلمان ڕوشدی ڕۆژاوای فریودا)ی بڵاوکردەوە کە تێیدا چەندین ڕەگەزی لە سووکایەتیکردن بە ئایینەکان ئاشکرا دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:سەلمان ڕوشدی پۆل:ئایین پۆل:ڕۆمان پۆل:چیرۆک پۆل:ڕۆماننوس پۆل:ڕەخنە لە ئیسلام پۆل:ئایەت پۆل:شەیتان
شێبان
شێبان شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شێبان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەردخڕە و لە باشوور لەگەڵ گوندی شارستێن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ڕەسواجیان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دۆڵناران.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بەرانکانی
بەرانکانی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بەرانکانی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەندەسوورە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی قوسامەدین و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سیاگوێز و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی نۆڕک.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شەڕی دوین
شەڕی دوین لە ساڵی ١٠٤٥ هەوڵێکی شکستخواردووی بیزەنتییەکان بوو لە سەردەمی قوستەنتینی نۆیەمی مۆنۆماکۆس بۆ گرتنی دوین کە ئەوکات کوردەکان حوکمڕانیان دەکرد. بیزەنتییەکان هێزێکی زۆریان لە ژێر فەرمانی مایکل ئیاسیتس و قوستەنتین ئالان کۆکردەوە و لە ژێر فەرمانی ڤەهرام پەهلەونی و لیپاریت ئۆربلیان لەگەڵ ئەرمەنییەکان هاوپەیمان بوون. بۆ بەرگریکردن لە شارەکە ئەبووئەسوار شاڤور کوڕی فەزل هەستا بە ژێر ئاوکەتنی دەوربەری کێڵگەکان وایکرد جوڵەی سوپای هێرشبەری سنووردار کرد و ببێتە قوربانی تیری بەرگریکاران. هێرشبەرەکان بەتەواوی لەلایەن کوردەوە کوژران و تێکشکێنران، ڤەهرامیش کوژرا.
وێنۆک|شکستی بیزەنتینییەکان پێش گەیشتنیان بۆ دوین
شاھینی (ئارووناوا)
شاھینی (Şahînî، ) دێیەکە لە گوندستانی حەسەن ئاوا، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی ئارووناوا، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی شاھینی بە شێوەزاری کوردیی باشووری و بنزاری کەڵھوڕی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٤٠٠ کەس لە ٨٨ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی ئارووناوا
جەمال سورەیا
جەمال سورەیا (لەدایکبووی ١٩٣١ - مردووی ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠) شاعیرێکی کوردی زازا بووە، شیعرەکانی بە زمانی تورکی دەنووسی.
ژیاننامە
لەکاتی ڕەشەکوژیی دەرسیم، لە ساڵی ١٩٣٨ خێزانەکەی جەمال ئاوارەی شاری بیلەجیک دەبن لە ناوچەی مەڕمەڕە.
جەمال لە ساڵی ١٩٥٤، بەشی دارایی و ئابووری لە فاکەڵتی زانستە سیاسییەکانی تەواوکرد لە زانکۆی ئەنقەرە. دواتر وەک پشکنەر لە وەزارەتی دارایی دەستبەکاردەبێت، لە ساڵی ١٩٦٥ دەستلەکاردەکێشێتەوە. لە ساڵی ١٩٦١، ڕۆژنامەی پاپیرۆس دادەمەزرێنێت کە ھەر خۆشی سەرنووسەری ڕۆژنامەکەبووە، کە ڕۆژنامەیەکی ئەدەبی بوو. جەمال بەکەسێکی گرنگ لە نەوەی دووەمی ئەدەبیاتی تورکی لە شیعر دادەنرێت. ھاوکات بزاڤی پۆسمۆدێرن لەوکاتەدا دژایەتی توندی بزووتنەوەی غەریبی دەکرد. خۆشەویستی، بەتایبەت لەناو کارەکتەری ئیرۆتیک، ئەوا ڕووکاری شیعرەکانی جەمال سورەیان. شیعر و وتارەکانی جەمال سورەیا لە چەندین گۆڤاری تورکی بڵاودەکرایەوە لەوانە یەدیتپە، یازکۆ، پازار پۆستەسی، یەنی یولوس، پۆلیتیکا و چەندانی دیکە.
ماکگریگۆر (فیلمساز)
میگێل دی ئۆلاسۆ (لەدایکبووی ١٩٨٠)، لە ڕووی پیشەیییەوە بە ماکگریگۆر ناسراوە، سینەماکارێکی بازرگانی و دەرھێنەری فیلمی ئیسپانییە و بنکەکەی لە لۆس ئەنجلۆسە. ماکگریگۆر، سینەماکارێکی لەدایکبووی شاری مەدرید و دانیشتووی شاری لۆس ئەنجلۆسە.
سەرچاوەکان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئیسپانی پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
لۆرێنزۆ ئینسینی
لۆرێنزۆ ئینسینی (لەدایکبووی ٤ی تەممووزی ١٩٩١ لە ناپۆلی، ئیتالیا) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێیە. لە ھێلی ھێرشبەر لە ساڵی ٢٠١٢ەوە لەگەڵ یانەی تۆپی پێی ناپۆلی یاریدەکات لە خولی ئیتاڵیا لە ھەمانکات یەکێکە لە کاپتنەکانی یانەی ناپۆلی. یەکەم یاری نێودەوڵەتی بە درێسی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین بوو لە ١٤ی ئابی٢٠١٣ توانیان بە ئەنجامی دوو گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکە ببنەوە ئینسینی گۆڵیکی تۆمارکرد. لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی بەشداری جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤، جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦، جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیتالی پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیتالی
ھاندەری ھەوایی
ھاندەری ھەوایی ئەو ھاندەرەیە لە کە لە ئامێرەکاندا ڕێگایەک بەرھەمدەھێنێت بۆ دەرچوونی ھەوا لە شلدا بە یەک ئاڕاستە بە پێچەوانەی ئاڕاستەی شلەکە. بەپێی یاسای سێیەمی نیوتن، لاشەی جوڵاو ھاندەدرێت بە ئاڕاستەی پێچەوانەی فڕۆکەکە. کاردانەوە بزوێنەرەکان بەکار دەخات لەسەر بنەمای ھاندانی فڕۆکەکە کە بزوێنەری فڕۆکەکە بەکاردێت بۆ ھاندانی فڕۆکەکە، ترۆمپای ھەوایی بەکاردێت بۆ ھاندانی دەریایی، بزوێنەری موشەک و پاڵنەری پلازما بەکاردێن بۆ ھاندەری بۆشایی ئاسمان. سیستەمی زیندەزانی پێکدێت لە میکانیزمی ھاندانی گیانلەبەرە دەریاییەکان وەکو ھەشت پێ، کەروێشکی دەریایی، زوەرە جومگە دارەکان، ماسی.
فیزیا
فڕۆکەی ھاندەر بەرھەمدێت بەھۆی ھەندێک کارلێکی بزوێنەرەکان یاخود گیاندارەکان کاتێک پاڵپێوەنان بەرھەم دێت بەھۆی جوڵەیەکی خێرایی فڕۆکەیی لە شلدا بە ڕێککەوتن لەگەڵ یاساکانی نیوتن بۆ جوڵە.ئەوە زۆر کاریگەرە کاتێک ژمارەکانی ڕینۆڵد بەرز دەبێ، ئەوەی کە ھاندەدرێت تا ڕادەیەک گەورەیە و بەناو لینجییەکی کەم دا دەڕوات.
نیکا شاکەرەمی
نیکا شاکەرەمی (؛ ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ – ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢) کچێکی خۆپیشاندەری بەشدار لە خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێراندا بوو کە لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامییەوە کوژرا. ئەو لە درێژەی خۆپیشاندانەکان لە ٢٠ی ئەیلوول، لەو کاتە کە لە ئاخرین پەیوەندیی تەلەفۆنیدا گوتبووی ھێزەکان بەدوایدا کەوتوون، لە شەقامی کشاوەرزی تاران ونبوو. تەرمی ئازارپێگەیشتووی نیکا، دوای ١٠ ڕۆژان لە کەھریزەک لەلایەن خێزانەکەیەوە ناسرایەوە. دواتر تەرمەکەی لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە ڕفێندرا و بەشێوەیەکی نھێنی بەخاکسپێردرا.
ھەندێک سەرچاوەی متمانەپێکراو ئەگەری دەستدرێژیی سێکسیی ھێزە ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامی ئێرانیان بۆ سەر نیکا شاکەرەمی بڵاوکردووەتەوە.
کانی لێوان
کانی لێوان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئیمپراتۆریەتی جین (٢٦٦-٤٢٠)
وێنۆک|ئیمپراتۆرییەتی جین (ڕەنگی زەرد) لە سەردەمی زێرینی ئیمپراتۆرییەت، لە ٢٨٠ ی زایینی، ئیمپراتۆرییەتی جین ( شێوازی خوێندنەوە: جین چاۆ) یان زنجیرە فەرمانڕەوایی جین، ھەنێک جار وەک سیما جین (司馬晉) ئەخوێنرێتەوە یان دوو جینەکان (兩晉) ئیمپراتۆرییەتێک بوو لە مێژووی دێرینی چین کە لە ٢٦٦ تا ٤٢٠ ی زایینی بەردەوام بووە، ئیمپراتۆرییەتەکە لەلایەن سیما یان دامەزراوە، گەورەترین کوڕی سیما ژاۆ، کە لە پێشوو پێش دامەزراندنی ئیمپراتۆرییەت پاشای جینی پێشووتر بوو، کە ئەویش وەک یەکێک لە دامەزرێنەرانی ئیمپراتۆرییەتەکە دەناسرا، بەیەکەوە لەگەڵ برا گەورەی سیما ژاۆ، سیما شی و باوکی سیما یی. لە سەردەمی سێ شانشینەکە لە (٢٢٠ تا ٢٨٠ ی زایینی) کە کۆتایی بە داگیرکارییەکانی ڕۆژھەڵاتی وو ھێنا، و ڕێکخستنەوەی لە چین کرد. (ڕێکخستنەوەی ولایەتەکان)
کەمەربەندی ئەستێرەیی
کەمەربەندی ئەستێرەیی ناوچەیەکە لە شێوەی قۆقز لە سیستەمی خۆردا، بەنزیکەیی کەوتووەتە نێوان خولگەی ھەسارەکانی ھورمز و مەریخ، لەلایەن ھەندێک شتی پتەو داگیرکراوە، شێوەی زۆربەیان نارێکە، وە زۆر لە ھەسارەکان بچوکترن، ھەسارە بچووکەکان یان ئەستێرەکانیان پێ دەوترێ. بە کەمەربەندی ئەستێرەیی یان کەمەربەندی ئەستێرەیی سەرەکی یان کەمەربەندی سەرەکی لە سیستەمی خۆردا دەناسرێنەوە، نزیکە لە نیوەی بارستایی چوار ئەستێرەی گەورە: سێرێس، ڤێستا، پالاس، ھیجیا، بارستایی تەواوی کەمەربەندی ئەستێرەیی ١٨٪ لەمانگ نزیکە، یان ٢٢٪ لە پلۆتۆ نزیکە، دووجار لە مانگی پلۆتۆ بەناوی (کارۆن) نزیکە، (کە تیرەیی بازنەیی ١٢٠٠ کم). سێرێس: تاکە شت لە کەمەربەندی ئەستێرەیی گەورە ھەسارەیەکی کورتەبنەیە، تیرەی بازنەکەی نزیکەی ٩٥٠ کم، بەڵام ڤێستا و پالاس و ھیجیا تیرەی بازنەکەیان کەمتر لە ٦٠٠ کم. ماددەی ئەستێرەکە ئەوەندە بەکەمی بڵاودەبێتەوە، کە کەشتی ئاسمانی بەبێ ھیچ ڕووداوێک بەناویدا تێپەردەبێت. لەگەڵ ئەوەشدا، بەیەک داکێشان لەنێوان ئەستێرە گەورەکان ڕوودەدات، ئەمانە دەتوانن ئەستێرەی خێزانی بەرھەمبھێنن، لەگەڵ ئەو ئەندام و ھاوشێوەیە و پێکھاتانەی ھەیەتی. کەمەربەندی ئەستێرەیی لەسەرەتایدا وەک کۆمەڵەی بیردۆزی ھەسارۆکەکان ھەوری خۆریان پێکدەھێنا. لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤، زاناکانی ESA بۆیەکەمجار دۆزینەوەیەکی نوێیان ڕاگەیاند، کە ئاو لەسەر سێرێس دەبێتە ھەڵم.
مێژووی چاودێریکردن
لە ساڵی ١٥٩٦، یۆھانس کێپلەر تێبینی کرد، لەنێوان مەریخ و ھورمز، لەو شوێنەدا شتێک ھەیە، لە Mysterium Cosmographicum. کاتێک تیچۆ براھی داتاکەی شیکردەوە، کە لەنێوان خولگەکەی مەریخ و ھورمز کەلێنێکی گەورە بوونی ھەبوو. لە ساڵی ١٧٦٦ زانا یوھان دانیال تیتیۆس لە وەرگێڕانێکی ئەڵمانی بۆ کتێبی ڕووانین لە سرووشت، کە لەلایەن «چارڵز بۆنیت» نوسراوە. تێیدا تێبینییەکی نوسیوە، کە ھەسارەکان تووشی بەدوایەکھاتنی بیرکاریانەی سەیر دەبن، ھەسارەکان ژمارەکانیان لە دوای یەکە، وەک ئەم ژمارانە: (٠) پاشان ٣، ٦، ١٢، ٢٤، کە ھەسارەی عەتارد ژمارە سفرە، ھەسارەی زوھرە ژمارە سێ، زەوی ژمارە شەش، ئەوەی دەیبینین ھەر ژمارەیەک دوو ئەوەندەی ژمارەیەکی پێش خۆیەتی. ئەگەر ژمارە ٤ بۆ ژمارەی ھەسارەکان زیادبکرێت، وە پاش ئەنجامی کۆکردنەوە دابەشی ژمارە ١٠ی بکەیت، ئەوا ژمارەیەکت دەست دەکەوێت، کە یەکسانە بە دورییەکانی ھەسارەکان لە خۆر کە بەیەکەی گەردوونی پێوراوە. وە تاکە شت کەھەڵە بووە، ئەوەیە کە ھەسارە لەناوچەی ٢٤ بوونی نەبوو، کەلە نێوانیان مەریخ ١٢، ھورمز ٤٨.
بەیەکدا کێشان
ژمارەی ئەستێرە گەورەکان لە ناوچەی کەمەربەند بەھۆی چەند شتێکەوە بەیەکداکێشانی زۆر لەنێوانیاندا ڕوودەدات، کەوادەکات دەوروبەرەکەیان چالاکتر بێت، ڕێژەیی بەیەکداکێشانی نێوانیان زیاتر لە ١٠ کم، ١٠ میلیۆن ساڵێک جارێک ڕوودەدات. بەپێوەری گەردوونی ئەمە ڕێژەیەکی گەورەیە، کە دەبێتە ھۆی بەیەکداکێشان و پارچە پارچەبوونی بەسی زۆر بچوک، ھەندێکیان دەبنە ھەسارۆکەی بچوک، لەناوچەی ٦٤ لە سوڕانەوە بەردەوام دەبن، ھەندێکی تریان دەبنە کلکدار لە ھەسارەکان وەک ھەسارەی زەوی بەردەبنەوە، یاخود لە بەرگەھەوادا دەسوتێن، وە ڕێژەیەکی زۆر لە تەپوتۆز دروست دەبێت، کەلە ناوچەکەدا دەسوڕێنەوە. لەھەندێک کات خێرایی خولانەوەکە کەمە بەیەکداکێشان دەبێتە ھۆی بەیەکەوەلکانی دوو ھەسارۆکە، وە بەدرێژایی ٤ میلیارد ساڵ شێوەی ھەسارۆکەکان دەگۆڕدرێن، ئەمەش دەبێتە ھۆی گۆرانی شێوەی پشتێنەکەی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆمەڵەی خۆر پۆل:گەردوون
تیۆرمی بنەڕەتیی کالکیولس
تیۆرمی بنەڕەتی ژمێرەی جیاکاری و تەواوکاری (کالکیولس) ھەر وەک لە ناوەکەیەوە دەردەکەوێت، لە گرینگترین تیۆرمەکانی ھەژماری جیاکاری و تەواوکارییە کە پەیوەندییەک نێوان تەواوکاریی سنووردار و تەواوکاریی بێسنوور دروست دەکات، ھەروەھا ڕێکارێک دەخاتە ڕوو بۆ ھەژمارکردنی تەواوکاریی سنووردار.
ئەم تیۆرمە دوو بەشە. بە بەشی یەکەم دەوترێت تیۆرمی بنەڕەتی یەکەمی ژمێرەی جیاکاری و تەواوکاری و پەیوەندییەک نێوان تەواوکاریی سنووردار و تەواوکاریی بێسنور دیاریدەکات و بە تیرمی دووەم دەوترێت تیۆرمی دووەمی ژمێرەی جیاکاری و تەواوکاری کە ڕێسایەکمان بۆ ھەژمارکردنی تەواوکاریی بێسنوور دەداتێ. ھەڵبەت لە ھەندێک سەرچاوە بەشی یەکەم بە تیۆرمی بنەڕەتی ژمێرەی جیاکاری و تەواوکاری ناسراوە و بەشی دووەم وەکوو دەرئەنجامێکی ئەم تیۆرمە سەیر دەکرێت. لێرەدا ئێمە ھەر کامیان بە جیا شیکاری دەکەین.
کورتەمێژوو
شێوەیەکی لاوازتر لەم تیۆرمە و سەلماندنی یەکەم جار لە لایەن جیمز جورجی (۱٦۷٥-۱٦۳۸) بڵاو بووەتەوە. پاشان ئیساک بارۆ (۱٦۳۰-۱٦۷۷) وێنەیەکی گشتگیرتری لەم تیۆرمە سەلماند. پاشان خوێندکارەکەی ئیساک نیوتۆن (۱۷۲۷-۱٦٤۳) تا ئاستی بیڕدۆزەیەکی گشتگیری بیرکاری پەرەی پێ دا و ھاوکات لەگەڵ ئەو گۆتفرید لایبنیتس (۱۷۱٦-۱٦٤٦) بە ڕێکوپێکردنی ئەو زانستە بۆ ڕادەگەلی زۆر بچووک، بە شێوەی بیردۆزەیەک کە ئەمڕۆ دەیناسین، پیشانی دا.
تیۆرمە بنەڕەتییەکانی ژمێرەی جیاکاری و تەواوکاری
ھەر وەک ئاماژەی پێ کرا، ئەم تیۆرمە دوو بەشە، لێرەدا ھەر کامیان بە جیا دەسەلمێنرێت.
ڕووناکبیری ئێستا
ڕوناکبیری ئێستا: دۆزێکی بیربێژی، زانستی، مرۆڤایەتی و پێشکەوتن کتێبێکی ساڵی ٢٠١٨ لە لایەن زانای کەنەدی-ئەمریکی ستیڤن پینکەرەوە نوسراوە. نووسەر پێی وایە کە بەھا ڕوناکبیریەکان (بیربێژی "مەنتیق"، زانست و مرۆڤایەتی) بوونەتە ھۆی پێشکەوتن؛ پیشاندەری ئەوەن کە پێشکەوتنی تەندروستی، بوژاندنەوە، سەلامەتی، ئاشتی و دڵخۆشی لەسەر ئاستی جیھان زیادیکردووە؛ وە بە زانستی ڕوونی دەکاتەوە کە ئەم بەرەوپێشچوونە دەبێت بەرز بنرخێنرێت. ئەم کتێبە بە تەواوکەری کتێبێکی تری پینکەر دادەنرێت بە ناوی The Better Angels of Our Nature: Why Violence Has Declined کە باسی بەدواداچون دەکات بۆ ھۆکارەکانی کەم بوونەوەی توندوتیژی لە جیھانی مۆدێرن دا، لە ساڵی ٢٠١١ چاپ کراوە.
بێرنی ساندەرس
ساندەرس لە بڕوکلین، نیویۆڕک لەدایکبووە و گەورە بووە، و دەرچووی زانکۆی شیکاگۆی ساڵی ١٩٦٤ە. ئەوکاتەی قوتابی زانکۆ بووە، ساندەرس بەشداربووە لە چەندین خۆپیشاندنی جیاوازی تایبەت بە مافی ڕەشپێستەکان. دوای نیشتەجێبوونی لە ڤێرمۆنت، بووە پارێزگاری بێرلینگتن لەنێوەندی حەفتاکان، و بۆ سێ جاری تری دەرچوویەوە. دواتر لە ساڵی ١٩٩٠، لە دەنگدانی تایبەت بە ئەنجومەنی پیران توانی دەنگی زۆرینەی ڤێرمۆنگت بەدەستبێنێ بۆ نوێنەرایەتی کردنیان، و لەوکاتەوە بەردەوامە.
لە نیسانی ٢٠١٥دا، ساندەرس ڕایگەیاند کەوا خۆی پاڵاوتووە بۆ سەرۆکایەتی ٢٠١٦ی ئەمریکا. سەرەڕای ئەوەی چاوەڕوانی بەدەستھێنانی دەنگێکی کەمی لێدەکرا، توانی ٤٣٪ی دەنگی دیموکراتەکان بەدەستبێنێ بەرامبەر ٥٥٪ی دەنگەکانی ھیلاری کلینتن، و سەرکەوتوو نەبوو لە بوونە نوێنەری سەرەکی ھەڵبژاردنەکە، بەڵام پشتگیری خۆی بۆ ھیلاری دووپات کردەوە دژی دۆناڵد تڕەمپ و داوای لە لایەنگرانی کرد کەوا درێژەبدەن بە «شۆڕشە سیاسیەکە». لە شوباتی ٢٠١٩شدا، ساندەرس ڕایگەیاند کەوا دووبارە خۆی بۆ سەرۆکایەتی ئەمریکا دەپاڵێوێت.
سەرچاوەکان
https://en.wikipedia.org/wiki/Bernie_Sanders
پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١ پۆل:پیاوە فێمینیستەکان پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١ پۆل:فێمینیستە جووەکان پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:چالاکوانانی مافە مەدەنییە ئەفریقی-ئەمریکییەکان پۆل:جولەکەکانی ئەشکەنازی ئەمریکی پۆل:چالاکوانانی ئەمریکی بۆ کۆنترۆڵکردنی دەمانچە پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە پۆل:سۆسیالیستەکانی جوولەکە پۆل:بەرھەمھێنەرانی تەلەڤیزیۆنیی لە نیویۆرک
ھاندەری ھەوایی
ھاندەری دیاریکراو
ھاندەری دیاریکراو (کورتکراوەکەی بریتییە sp)بریتییە لەو پێوەرەی کە کاریگەری موشەک دیاری دەکات یاخود بەکارھێنانی سوتەمەنی لەلایەن بزوێنەرەوی فڕۆکەوە. بەھۆی پێناسەی ئەوەی کە ھاندەری گشتی (یاخود گۆڕان لە تەوژم)دەگات لە ھەر خولەکێکدا ھاندەرێک بەکاردەھێنێت. وە دووری ھاوتا بۆ ھاندەری پەیدابوو دابەش دەکرێت بەھۆی ھاندەری ڕێژەی بارستەی فشار یاخود ڕێژەی کێشی فشار. ئەگەر بارستایی(کیلۆگرام، بارستایی-پاوەند، یاخود مشت)بەکاربێت وەکو یەکەی ھاندەر، پاشان ھاندەری دیاریکراو یەکەی ھەیە لە خێرایی. یەکەی کێش (نیوتن یاخود ھێز-پاوەند)بەکاردێت، پاشان ھاندەری دیاریکراو یەکەی ھەیە بۆ کات (چرکەکان). چەند جارە کردنی ڕێژەی فشار بەھۆی ھێزی کێشی ستانداردەوە(g0)ھاندەری دیاریکراو دەگۆڕێت لە بنچینەی بارستایی بۆ بنچینەی کێش.
سیستەمی ھاندان لەگەڵ بەرزترین ھاندەری بارستایی دیاریکراو کێشی بزوێنەرەکە بەکاردێنن کاریگەرییەکی ھاندانی بەرەو پێش دروست دەکەن، وە لە بارەی موشەکەوە، ھاندەرێکی کەمتر پێویستە. بۆ دەڵتا-vی دراو، بۆ یاسای موشەکی تسیۆلکاڤسکی لە موشەکەکاندا، ئەمە واتای ئەوە دەدات کە بزوێنەرەکە زۆر کاریگەر دەبێت لە دەستکەوتنی مەودا، بڵندی، وە خێرایی. ئەم کاریگەرییە گرنگییەکی کەمی دەبێت لە فڕۆکەی بزوێنەرەکاندا کە باڵەکانی بەکاردەھێنێت و ھەوای دەرەوەی بەکاردەھێنێت بۆ سوتان و ھەڵگرتنی باری فڕۆکە کە زۆر قوڕسترە لە بزوێنەرەکەی.
ھاندەری دیاریکراو کۆمەڵەیەک دەگرێتەوە بۆ ھاندەر دابین دەکرێت لەلایەن ھەوای دەرەکی کە بەکاردێت بۆ سوتان و ھاندەری زۆر بەکاردەھێنێت. بزوێنەری فڕۆکە ھەوای دەرەکی بەکار دەھێنێت، وە بۆیە بڕێکی زۆر ھاندەری دیاریکراو ھەیە بە بەراورد بە بزوینەرەکانی موشەک. ھاندەری دیاریکراو لە ماوەی خولی خەرجکردنی بارستایی سوتەمەنی یەکەی ھەیە بۆ ھەر ماوەیەک لە یەکەی کاتدا کە بریتییە لە خێرایی دروستکراو کە پێی دەڵێن «کاریگەری خێرایی گزۆز». ئەمە زۆر بەرزترە بەبەروارد لەگەڵ خێرای ڕاستەقینەی گزۆز چونکە بارستایی لە سوتانی ھەوا ناتوانرێ ھەژمار بکرێ. خێرایی ڕاستەقینەی کاریگەری ھاندەر وەکو ئەوەیە کە لە بزوێنەری موشەک کە ھەوا بەکارناھێنێت.
ھاندەری دیاریکراو پێچەوانەی ھاوڕێژەی ھەڵگەڕاوەی بەکارھێنانی سوتەمەنی دیاریکراو (SFC) لە ڕێگەی پەیوەندی go·SFC) بۆ (SFC in kg/(N·s) وە Isp = 3600/SFC بۆ SFC بە (lb/(lbf·hr.
پاڵنەر
بەھۆی پێناسەی ھاندەری دیاریکراوی پاڵنەر لە سیستەمی SI یەکەکانی بریتییە لە:
کاتێک Ve بریتییە لە خێرایی کاریگەری دیاریکراو وە \dot m بریتییە لە ڕێژەی بارستەی سوتەمەنی.
جۆرەکانی کارلێکی بزوینەر
کارلێک لە بزوێنەر پاڵنان بەرھەم دەھێنێت لەڕێگەی دەرکردنی مادەی ڕەق یاخود کارلێکی بارستەی شل؛ فڕۆکەی ھاندەر تەنھا بۆ ئەو بزوێنەرانەیە کە بارستەی شلە بەکاردەھێنن بۆ کارلێکەکان.
ترۆمپای ھەوایی
ترۆمپای ھەوایی، بەکاردیت بۆ رواندنی دەریایی، ئاو بەکاردێت وەکو کاری شلە، پەستانکاری پەستێنەر لەڕێگەی ducted propeller,centrifugal pump,یاخود تێکەڵەی ھەردووکیان.