cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گەڕەدێ، گاپیڵۆن
جوگرافیا
گەڕەدێ لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی مێو و لە باشوور لەگەڵ گوندی گاپیڵۆن و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی ووڵاغلو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مالومە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
گرینلەند
ئەمانەش ببینە
پۆل:گرینلەند پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان پۆل:ناوچەی جوگرافی باکووری زەوی پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٩ پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی پۆل:کۆلۆنیەکانی پێشووی نەرویج پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی باکوور
باتمان (فیلم ١٩٤٣)
باتمان بریتییە لە فیلمێکی زنجیرەی ئەمریکی لە ساڵی ۱۹٤۳ دا لە لایەن کۆمپانیای کۆلومبیا پیکچەرزەوە بەرهەمهێنراوە، و چیرۆکی فیلمەکە لە کۆمیکسی باتمانەوە وەرگیراوە کە لە لایەن دی سی کۆمیکسەوە بەرهەمهاتووە، فیلمەکە لە دەرهێنانی لامپرەت هلییرە، و لە پاڵەوانێتی لویس ویڵسۆن و دۆگلاس کروفت و جۆزێف کاڕۆڵ نایش و شێرلی پاتیرسۆنە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٤٣ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی باتمان پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
قەسڵان
قەسڵان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەسڵان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کونەقەل و لە باشوور لەگەڵ گوندی دارئیمام و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی میشیاو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تۆڤگە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نامور (پارێزگا)
نامور پارێزگایەکە لە بەلجیکا لە سنووری فەڕەنسا. یەکێکە لە پێنج پارێزگاکەی والۆنیا، و زمانی فەڕەنسی بەسەری زاڵە و دەکەوێتە باشووری ناوچەی بەلجیکا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٣٠ لە بەلجیکا پۆل:پارێزگاکانی والۆنیا
وێژەی سووپەرھیرۆ
ئەدەبیاتی سووپەرھیرۆ ژانرێکی خەیاڵی سووپەرھیرۆیە کە بەدواداچوون بۆ سەرگەرمی و کەسایەتی و ڕەوشتی شەڕکەرانی تاوانکاری جل و بەرگ کە بە سووپەڕھیرۆ ناسراون، کە زۆرجار خاوەنی ھێزی سەروو مرۆیین و شەڕ لەگەڵ تاوانبارانی بەھێزی ھاوشێوە دەکەن کە بە گەورەخراپەکار ناسراون. ئەم ژانرە بە پلەی یەکەم دەکەوێتە نێوان فانتازیا ڕەقەکان و سپێکتریمی زانستی خەیاڵی نەرمی ڕیالیزمی زانستی. زۆرترین جار پەیوەندی بە کتێبە کۆمیکییەکانی ئەمریکاوە ھەیە، ھەرچەندە لە ڕێگەی وەرگێڕان و بەرھەمە ڕەسەنەکانەوە فراوان بووە بۆ میدیاکانی تر.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
لەسێدارەدانی فیرعەون
لەسێدارەدانی فیرعەون (، بە «تیرۆرکردنی فیرعەون»یش ناسراوە، کە لە بوارەکانی ڕاگەیاندندا بڵاوکرایەوە کە ھاوشانی «تِرُور فرعون»ی فارسییە) فیلمێکی بەڵگەنامەیییە، کە لە بەرھەمھێنانی لیژنەی ڕێزلێنانی شەھیدەکانی جووڵەی جیھانی ئیسلامیی ئێرانییە.
فیلمەکە باسی ئۆپراسیۆنی تیرۆرکردنی سەرۆکی پێشووی میسر ئەنوەر سادات دەکات، و تێیدا ڕەخنە لە سیاسەتەکانی سادات دەگرێت و پاڵپشتیی ئۆپراسیۆنی تیرۆرکردنەکە دەکات، کە بەھۆیەوە لەلایەن بوارەکانی ڕاگەیاندن و ڕۆژنامە میسری و سینەمایییەکان و ئەکتەرە میسرییەکانەوە ڕەخنەی بڵاوی لێ گیرا. ماوەی فیلمەکە شەست و دوو خولەکە و بە زمانی عەرەبییە لەگەڵ ھەبوونی ژێرنووسی فارسی.
لێکۆڵینەوە لەسەر فیلمەکە لە ئێران ئەنجامدرا، و ئەنجامەکانی لێکۆڵینەوەکە ھات و دەرکەوت کە ھەر لە سەرتاوە فیلمەکە لە بەرھەمھێنانی ئێرانی نییە، بەڵکو لە فیلمێکی بەڵگەنامەیی بەرھەمھێنرا و دەرچووی کەناڵی جەزیرە وەرگیراوە. فیلمەکەی جەزیرە بەشێک لە زنجیرەفیلمێکی بەڵگەنامەییی بەرنامەیەک بە ناوی «تاوانی سیاسی» بوو. کەناڵی جەزیرە لێکۆڵینەوەیەکی دەربارەی فیلمەکە کردەوە، و فیلمەکەیان بە «تاوانی ڕاگەیاندنی و دزی و شێواندن» بۆ ئەو بەرنامەی کە دروستکرابوو ڕاگەیاند.
باسکردنی فیلمەکە
200px|دیمەنێکی شاشەی سەرەتایی فیلمەکە کە ھەڵگری نووسینێکی فارسییە، وەرگێڕانەکەی: «پێشکەشە بە ڕۆحی شەھید کاپیتان خالید ئیسلامبوڵی و ھاوڕێ شەھیدەکانی».|چەپ|وێنۆک
گرێنتییەکان
250px|سەرۆک ئەنوەر سادات و مێناچیم بێجن لە کاتی ئامادەبوونی سەرۆکی ئەمریکی [[جیمی کارتەردا تەوقە دەکەن.|چەپ|وێنۆک]] چەپ|وێنۆک|200px|شۆستەی ٦ی تشرینی یەکەم کە سەرۆکی پێشووی میسر، ئەنوەر ساداتی لێ کوژرا. فیلمەکە لەسەر کۆمەڵێک گرتەی ئەرشیفی وەرگیراوە، کە لە نێوانیاندا وێنەیەکی کرداری سەرەکی ئۆپراسیۆنی تیرۆرکردنی ساداتی لە کاتی نمایشە سەربازییەکانی تێدایە، ھەروەھا لەگەڵیادا واژووکردنی ڕێکەوتنامەی کامپ دەیڤد لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە نێوان سەرۆکی میسر ئەنوەر سادات و سەرۆکی ئیسرائیل مێناچیم بێجن بە ئامادەبوونی سەرۆکی ئەمریکی جیمی کارتەر تێدایە؛ و ھەروەھا کەمێک لە وتارەکانیشی تێدایە. فیلمەکە چەند چاوپێکەوتنی تەلەڤیزیۆنی لەخۆ گرتبوو کە بە تایبەتی بۆ فیلمەکە بەرھەمھێندرابوو و لە نێوانیاندا چەوپێکەوتنی ئەرشیفی لەگەڵ شارەزایانی سیاسیی و ئاسایشیی تێدابوو. دوو بیرۆکەی سەرەکی فیلمەکە کە بووە ھۆی وروژاندنی ھەندێک لە بوارەکانی میسر، یەکەمیان بریتیبوو لەوەی فیلمەکە سەرۆکە میسرییەکە بە ناپاکی تۆمەتبار دەکات ئەمەش بەھۆی واژووکردنی ڕێکەوتنامەی کامپ دەیڤد، کە لە فیلمەکەدا ھاتبوو کە ھۆکاری تیرۆرکردنی سادات بریتییە لە "واژووکردنی سەرۆکە ناپاکەکە لەسەر ڕێکەوتنامەی کامپ دەیڤدی ھیچ"، و دووەمیان بریتییە لە شکۆ نیشاندان بۆ بکوژەکانی خالید ئیسلامبوڵی و عەتا تایڵ و عەبدولحەمید عەبدولسلام و بە شەھید داننانیان. ھەروەھا فیلمەکە لە لێواری ڤیستیڤاڵی لیژنەی جیھانی بۆ ڕێزلێنان لە شەھیدانی ھەڵسانەوە لە ئێران نمایشکرا. ھەروەھا فیلمەکە بەم ناوەوە بەھۆی دەستەواژەیەک کە ئیسلامبوڵی کاتێک بەرەو کوشتنی سادات بەڕێکەوت وتی، کە بریتیبوو لە «مردن بۆ فیرعەون» ناونراوە.
ئەو کەسایەتییانەی فیلمەکە گەواھیپێداوان
فروز ریجائی فر سەرۆکی ڕێکخراوی ڕێزلێنانی شەھیدانی شۆڕشی ئێران وتی: ڕێکخراوەکە زۆرێک فیلمی پەیوەندیدار بەو پاڵەوانانەی کە ھەڵساون بە ئۆپراسیۆنی شەھیدانە لە فەڵەستین بەرھەمھێناوە، کە ئاماژەبوو بۆ فیلمەکە کە لە چەندین بەڵگەنامە لە کەناڵی ئاسمانی جەزیرە و چەند سەرچاوەیەکی ئەمریکی وەرگیراوە".
کەناڵی جەزیرە
دواتر لە ئێران لێکۆڵینەوەیەک دەربارەی فیلمەکە ئەنجامدرا، و بەرپرسی ڕاگەیاندنی نووسینگەی ئاگەداری بەرژەوەندییەکانی ئێران لە قاھیرە وتی کە خودی فیلمەکە لە سەرەتاوە لە فیلمێکی بەڵگەنامەیی کەناڵی ئاسمانی جەزیرە وەرگیراوە. لەمەشەوە جەزیرە دەستی بە لێکۆڵینەوەیەک دەربارەی گرتەی بەرنامە بەڵگەنامەیییە دزەپێکراوەکانی بۆ کۆمەڵەی ئێران کرد. مەبەست لە بەرنامەکە بەرنامەی "تاوانی سیاسییە" و ماوەکەی دوو کاتژمێرە و بیروڕای شیکەرەوە و گەواھیدەرەکانی سەدەی ڕووداوی تیرۆرکردنەکە لەخۆدەگرێت. جەزیرە ئەوەی کۆمەڵەی ئێرانی ئەنجامیدا بە "تاوانی ڕاگەیاندنی" و پێشێلکارییەکی گەورەی مافی خاوەندارێتی بیرۆکەیی داینا. دەرھێنەری بەرنامەی «تاوانی سیاسی» تامیر موحسین وتی ئەو کاتەی سەیری «لەسێدارەدانی فیرعەون»م کرد ڕوونبووەوە کە زۆربەی گرتەکانی لە بەرنامەکەی ئەوەوە براوە، بەڵام بە گرێنتی لەو فیلمەی کە ئەو پێشکەشی کردووە دەرنەکەوتووە، ھەروەھا ئاماژەی کرد کە فیلمەکە گرتەی نوێی تێدایە کە لە بەرنامەکەی ئەودا نەبوو، و ھەروەھا زۆرێک لە گرتەکانی بەرنامەکەی ئەو سڕدراوەتەوە. ئەو گرتانەش پەیشیمانی ئەو کۆمەڵەی ئیسلامییەی کە ھەڵساوە بە تیرۆرکردنەکە دەردەخات.
بەھۆی ئەم لێدوانانەوە، کەناڵی جەزیرە لە ٦ی ئابی ٢٠٠٨ ئاگەدارییەکی بڵاوکردەوە و تێیدا ھاتبوو کە فیلمی «لەسێدارەدانی فیرعەون» ھیچ پەیوەندییەکی بە کەناڵەکەوە نییە. ھەروەھا جەزیرە وتی «لەسێدارەدانی فیرعەون» بریتییە لە لادان و تێکدانی بەرنامەی تیرۆرکردنی سادات کە کەناڵەکە بە درێژایی سێ ساڵی ڕابردوو پەخش کردووە، ھەروەھا سەرسامی بینەری بۆ لێکدانەوە دەقاودەقەکانی بەدەستھێنا، و بەپێی لێدوانکەی کەناڵەکە ھیچ بەرھەڵستییەکی دروست نەکرد، ھەروەھا کەناڵەکە ئەوەشی باس کرد کە فیلمەکە بۆ نیوە کورتکراوەتەوە و پاشان دروستکراوەتەوە، ھەروەھا ڕیکلامی سیاسی تێدا دەرکەوتووە کە پێشتر لە فیلمی «تیرۆرکردنی سادات»دا کە بەرھەمیان ھێنابوو نەبوو.
ھەروەھا دەرھێنەر تامیر موحسین لەسەر ئەو فیلمە بەڵگەنامەیییەی دەریھێناوە و بۆ یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٠٦ لەسەر جەزیرە لە ڕۆژی یادکردنەوەی تیرۆرکردنی ساداتدا پەخشکرا قسەی کرد؛ و دەڵێت ھیچ دیمەن یان گرتەیەک لە فیلمەکە نەسڕدراوەتەوە، و بە تەواوەتی بە دوو بەش پەخشکراوە، و ئەو نەیدەزانی کە فیلمەکەی لە "لەسێداەدانی فیرعەون"دا بەکارھاتووە تەنھا ئەو کاتە نەبێت کە "ھاوڕێکانم لەسەر ماڵپەڕی یووتیووب سەیریان کرد و پێیان وتم ئەم فیلمە لە فیلمێکی منەوە وەرگیراە، بەپێی قسەیان.
وەڵامدانەوەی فەریمی میسر
لە لێدوانێکی وەزارەتی دەرەوەی میسردا ئەوە ھات کە یارمەتیدەری وەزیری دەرەوەیی بوارەکانی ئاسا دیبلۆماس «تامر خەلیل» چاوی بە سەرۆکی نووسینگەی ئاگەداری بەرژەوەندییەکانی ئێران لە قاھیرە کەوت، ھەروەھا بۆ دیبلۆماسییە ئێرانییەکەی دووپات کردووەتەوە کە «ئەم فیلمە بۆ پەیوەندییەکانی نێوان دوو وڵاتەکە خراپە، و ئەم جۆرە شتانە ڕاست نییە و بە ھیچ شێوەیەک ئاماژە نادات کە ئێران لە ھەستییارییەکان میسر تێدەگات، کە دواتر فیلمەکە کاریگەری لەسەر پێشخستنی ئەرێنییانەیی پەیوەندییە میسرییە - ئێرانییەکان ھەیە».
ھەروەھا وەزیری دەرەوەی میسر ئەحمەد ئەبول غەیت وتی: «ئێمە بە ھەموو شێوەزارێک لۆمەی ئەم فیلمە دەکەن» ھەروەھا وتی: «دەربارەی فیلمەکە، بەڕاستی شتێکی خەمبارە کۆمەڵگای ئیسلامی ڕێگە بە ھێرشکردنە سەر ئەم سەرۆکە نیشتیمانپەروەرە گەورە میسرییە دەدات».
لە دانیشتنێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی میسردا لە ڕۆژی ١٠ی تەممووزی ٢٠٠٨، ئەوە دووپات کرایەوە کە "بەرھەمھێنانی فیلمەکە بۆ میسر و سەرۆکەکانی خراپ ڕەفتارکردنە و بە ھەڵسوکەوتێکی نا بەرپرسانەیە و دژایەتی سادەترین تێگەیشتنی دیبلۆماسی و دراوسێیی و عورفی نێودەوڵەتی دەکات". ھەروەھا سەرۆکی ئەنجومەنی شوری میسری سەفوەت ئەلشەریف لە لێدوانێکیدا وتی: «وەستاندنی پەخشی فیلمەکە دەکرێت باشی خواستی ئێرانی بسەلمێنێ لە ھەوڵدانی بۆ گێڕانەوەی پەیوەندییە سروشتییەکان لەگەڵ میسر».
یەکێتی تۆپی پێی میسر بڕیاری ھەڵوەشانەوەی یارییە دۆستییەی کە بڕیار بوو لە نێوان ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر و ئێراندا ڕووبدات لە ٢٠ی ئابی ٢٠٠٨ دا. ھەروەھا سەرۆکی یەکێتییەکە سەمیر زاھر وتی کە ئەو لەگەڵ وەزارەتی دەرەوەی میسر بە درێژایی ١٠ ڕۆژ بۆ گەڕان لە بابەتەکەدا لە پەیوەندیدا بووە، تا بڕیار لە ھەڵوەشاندنەوەی یارییەکە درا.
ھەروەھا میسر بڕیاری کەمکردنەوەی ئاستی ڕۆڵگێڕان لە کۆبوونەوەی وەزیرە دەرەکییەکان کە لە تاران، لە ماوەی ٢٦ بۆ ٣٠ی تەممووزی ٢٠٠٨ بەسترا دا. کاتێک باڵیۆز نائیلەت جەبر یارمەتیدەری وەزیرەی دەرەوە بۆ پەیوەندییە سیاسییە نێودەوڵەتییەکان ڕۆڵی میسری لە کۆبوونەوەکەدا گێڕا. کە شتکە وەک بەردەوامبوونی ھەڵوێستی میسر بەرامبەر فیلمەکە شیکرایەوە.
ئەلئەزھەر
کۆمەڵەی ئیسلامی لە ئەلئەزھەر شەریف کۆبوونەوەیەکی بەپەلەی بۆ گەڕان بەدوای بابەتی فیلمەکە ئەنجامدا. ھەروەھا ڕۆژی دوو شەممە ١٤ی تەممووزی ٢٠٠٨ لێدوانێک دەربارەی بڵاوکرایەوە تێیدا باسی ئەوانە دەکات کە فیلمەکەیان بەرھەمھێناوە: «جۆرێکی سەرشێوای خەڵافێنەرنی ئێران فیلمێکی ناشرینیان بەرھەمھێناوە تێیدا سووکایەتییەکی گەورە بە سەرۆکی شەھید محەممەد ئەنوەر سادات کراوە، و تێیدا گەورەکردن بۆ ئەوانەی ناپاکانە تیرۆر و زینا و گومڕابوونیان کرد تێدایە» دواتر شێخی ئەلئەزھەر محەممەد سەید تانتاوی داوایەکی دبلۆماسییە ئێرانییەکان بۆ گەشتکردن بۆ ئێران لە پێناو کەمکردنەوەی دوودڵییەکانی نێوان دوو وڵاتەکەی ڕەتکردەوە، ھەروەھا شێخی ئەلئەزھەر داوای لە دەسەڵاتە ئێرانییەکان کرد ڕێوشوێنی کرداری بۆ سەلماندنی ھەڵسوکەوتە فەرمییەکەیان ھەبێت، وەک گۆڕینی ناوی شەقامی ئیسلامبولی لە تاران. ھەروەھا وتی: "لەگەڵ ھەوڵەکانمان بۆ نزیکردنەوەی ڕێبازە ئیسلامییەکان و بەتایبەتی سونە و شیعە، بەڵام تاران بە بەرھەمھێنانی فیلمی "لەسێدارەدانی فیرعەون" ئامانجی تێکدانی ئەم نزیککەوتنە و دروستکردنی کینەی زیاتر و گرتنە لە ڕێگەی بەرھەمھێنانی ئەم فیلمە کە "جۆرێکی سەرشێواوی ئێرانی" بەرھەمیھێناوە".
ئێران ئەو کاتە داوای کردنەوەی بەشێک لە ئەلئەزھەر ئەلشەریفی لە تاران کردبوو، بەڵام شێخی ئەلئەزھەر داواکەی ڕەتکردەوە، و وتی: ئێمە لەگەڵ ئێران لە پەیوەندییەکی باشدا بووین، بەڵام کاتێک لایەنە ئێرانییەکان فیلمی "لەسێدارەدانی فیرعەون"یان بڵاوکردەوە ڕێوشوێنێکمان گرتەبەر کە گەڕانەوە لێی نییە، کە گەر فیلمەکە نەسوتێنن جیابوونەوەی ئێمە و ئەوان تا مردنە".
بەرەی زانایانی ئەلئەزھەر ڕەخنەی لە لێدوانەکانی کۆمەڵەی لێکۆڵینەوەی ئیسلامی شوێنکەوتەی ئەلئەزھەر گرت و وتی: "بە سوتاندنی لەسێدارەدانی فیرعەون" و دژایەتی "بەکارھێنانی ڕێکخراوە ئاینییەکان و پێشخستنی بۆ خزمەتی بایە سیاسییەکان" کرد.
داوا یاسایییەکان
رەقیە سادات کچی ئەنوەر سادات داوایەکی بۆ دادگای دادوەری بەڕێوبەری بەرزکردەوە تێیدا داوا بە دەرکردنی بڕیارێک دەکات کە ڕێگە لە بڵاوکردنەوەی فیلمەکە لە میسر و ھەموو جۆرە بوورایییەکانی تری ڕاگەیاندن بگرێت، ھەروەھا داوای ناوزڕانی بەرامبەر دادگای جەنح عابدین دژی دەرھێنەری فیلمەکە و سەرۆکی ئێرانی مەحموود ئەحمەدینەژاد بەرزکردەوە و ئاگەداری بۆ مەحموود ئەحمەدینەژاد نارد کە داوای لێ دەکات بڵاوکردنەوەی فیلمەکە ڕابگرێت. و بەپێی سەرچاوەکان، داوای نیو ملیارد دۆلاری کردووە. و وا بڕیار بوو دادگای جەنح عابدین سەیری داوای ڕەقیە سادات بکات کە لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ پێشکەشی کرد، داواکەی ناوزڕاندن تا ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ بەھۆی نەبوونی تایبەتمەندێتی ژمارەیی ڕاگیرا. لە دانیشتنەکەی ٣٠ی تشرینی دووەمدا، ڕاگەیەندرا داواکەی بۆ ناوزڕاندن ڕەتکراوەتەوە، و لە ھۆکارەکانی بڕیارەکەدا ڕاگەیندرا کە دەبوو ڕێوشوێنە یاسایییەکان لە ڕێگەی جێگری گشتی بکرایە، ئەمەش چونکە ڕاستی ناوزڕاندنەکە لە دەرەوەی وڵات ڕوویداوە. پارێزەرەکەی ڕەقیە سادات وتی کە بڕیارەکە لە ڕووی یاساوە گونجاو نەبوو، چونکە فیلمەکە لەسەر ئینتەرنێت بڵاو کراوەتەوە، و زۆرێک لە میسرییەکان سەیریان کردووە، و بەمەش دۆسیەیەکی ناوزڕاندن لەسەر زەوییە میسرییەکانە، و بەپێی قسەکانی ماف بە دادگا میسرییەکان دەدات، ھەروەھا وتی داوایەکی بەردەوامبوون بۆ دادگای جێگری گشتی پێشکەش دەکات، و داوای بەردەوامبوونە ئاسایییەکەی کە ڕەقیە سادات پێشکەشی کردووە بە قەرەبووی مادی سووک دەکرێت. داوای ناوزڕانەکە لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ بەرامبەر دادگای جەنح عابدین بەردەوامبوو. بڕیاردرا داوای ڕێگریکردن لە بڵاوکردنەوەی فیلمەکە تا ٢٥ی تشرینی دووەم دوابخرێت، پاشان دیسانەوە بۆ ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ داوخرا، و بەپێی سەرچاوەکانیش بۆ بەسەرداچوونەوە و پێشکەش کردنی داواکان بووە. و لە دانیشتنی ٢ی کانوونی یەکەمدا، بڕیاریدا کە سەیرکردنی دۆسیەکە بۆ ١٦ی ھەمان دوا بخرێت، تا چاو بە زانیارییەکاندا بخشێننەوە. ھەروەھا جیھان ئەلسادات دەربارەی بێزاری خۆی لە ھەڵسوکەوتەکەی ڕەقیە ئەلسادات ڕایگەیاند، کاتێک وتی نابێت کەس بە ناوی ئەلساداتەوە بازرگانی بکات. بەڵام دەربارەی فیلمە ئێرانییەکە وتی کە لە "سووکێتی و ڕقەبەرایەتی" دەردەچێت.
سینەما و تەلەڤیزیۆن
چەند پارچەیەک لە فیلمە ئێرانییەکە لەسەر کەناڵی ئاسمانی ئەلحیوار لە ڕێگەی ئەڵقەیەکی بەرنامەی گوفتوگۆیی پێشکەش کرا، و بەژداربووان فیلمەکەیان بە «فیلمێکی میسری وەرگێڕاو بۆ فارسی» پێناسە کرد و لە کۆکردنەوەی چەند پارچەیەک زیاتر نییە کە لە چەند ئەڵقەیەک دەربارەی تیرۆرکردنی سادات لەسەر کەناڵە ئاسمانییە عەرەبییەکان لە ساڵەکانی پێشوودا پەخشکراوە.
ھەروەھا سەرنووسەری ڕۆژنامەی ڕۆژی ئەمڕۆ محەممەد حەسەن ئەلئالفی لە پارتی نیشتیمانی میسری فەرمانڕەوا لە میسر دەربارەی ویستی بۆ بەرھەمھێنانی فیلمێک چیرۆکی سەرکەوتنی سیاسی ڕووحوڵڵا خومەینی بە ناونیشانی «خومەینی ئیمامی خوێن» تۆمار بکات ڕاگەیاند. و ماڵپەڕی مەسڕاوی دەربارەی تەرخانکردنی ٢٠ ملیۆن جونەی بۆ بەرھەمھێنانی فیلمەکە باسکرد و بۆ دەرھێنانی فیلمەکە محەممەد فازڵ دانرا.
سەرۆکی سینەمایییە میسیرییەکان محەممەد لسینی ڕایگەیاند کە ئەو خەریکی بەرھەمھێنانی فیلمێکی گێڕانەوەیی درێژ لەسەر ژیانی ئایەتولڵایە، وتی کە فیلمەکە پەیوەندی بە "ئەلخومەینی ئیمامی خوێن" نییە و بەڵکو "فیلمێکە تایبەتمەندە بە بڕێکی گەورە بابەتێتی، و وەک ئەوە نییە کە لەگەڵ "لەسێدارەدانی فیرعەون" کردیان کە سادات وەک ناپاک دەردەخات" پێشکەش دەکات.
لە شوێنێکی تردا، داوایەکی یاسایی دژی وەزیری فەرمانبەرە گشتییە مسرییەکان عائیشە عەبدولھادی بەرزکرایەوە ئەمەش لەبەر ئەوەی ڕێگەی بە بەژداریکردنی چوار پسپۆڕی جوانکاری لە زنجیرەی سەرۆک کۆماری پێشووی میسر جەمال عەبدولناسر دابوو. داواکە پسپۆڕی جوانکاری میسری محەممەد عەشوب بەرزی کردبۆوە، لەبەر ئەوەی ھەر وەک خۆی دەڵێت «ئەم ڕێوشوێنە دەکرێت مەترسی لەسەر ئاسایشی نەتەوایەتی ھەبێت» ئەمەش «لەبەر توانای ئەوان کە دەتوانن سیمایی ھەر کەسێک بگۆڕن». ھەروەھا ڕەقیە سادات لێدوانی لەسەر ئەمە دا، کە ئەو ئێرانییە ناتوانن بەژداری لە ناشرین کردنی ھێمایەک لە ھێماکانی میسر بکەن، ئەمەش لەگەڵ بوونی لێھاتووی نەتەوەیی بە توانا.
کەناڵی جیھان
دەربارەی ئەوەی فیلمەکە بۆ پەیوەندییە میسرییە ئێرانییەکان دروستی کردووە، دەسەڵاتی ئاسایشە میسرییەکان لە ٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨ بەسەر کەناڵی جیھانی ئێرانیان دا کە بە زمانی عەرەبی لە قاھیرە کار دەکات، و بەپێی قسەی سەرچاوە ئاسایشە میسرییەکان بێت بەڵگەنامەیی پێویستیان نەبووە، ئەوەش شایەنی باسە کە ئەوان بە گرتنی چەند کۆمپیوتەر و ئامێرێکی تر ھەڵسان. ئەحمەد سیوفی بەڕێوبەری کەناڵەکە لە قاھیرە بوونی ھەر پەیوەندییەک لە نێوان فیلمی لەسێدارەدانی فیرعەون و کەناڵەکەی ڕەتکردەوە. ھەروەھا بەڕێوبەری کەناڵەکە داخستنی کەناڵەکەی ڕەتکردەوە، و وتی ئەوان لەگەڵ حکوومەتی میسردا بۆ ڕێگری کردن لە داخستنی کەناڵەکە لە دانوستاندان.
ڕێوشوێنی ئێران
بەرپرسی بەشی ڕاگەیاندن لە نووسینگەی چاودێری سوودمەندی ئێرانی لە قاھیرە لەسەر فیلمەکە وتی «دەربارەی ھەڵوێستی فەرمی کۆماری ئێرانی ئیسلامی دەرنابڕێت، بەڵکو ئمانە ھەڵسوکەوتێکن کەسانێک کە لە خۆیانەوە جووڵە دەکەن ئەنجامی دەدەن، و ئێمەش بۆ ئەوەی گوازراوەتەوە داوای لێبووردن دەکەین». لەسەر زاری بەرپرسێکی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ھات کە فیلمەکە لەگەڵ بیروباوەڕی حکومی نییە، و لەلایەن حکوومەت بەرھەمنەھێنراوە، کە ئاماژەیە کە بابەتەکانی فیلمەکە بە شێوەیەک یان نا ڕێوشوێنی ئێران دەرنابڕێت. محەممەد حسێن سەفار وەزیری ڕاگەیاندن و ڕێوشێوینی ئیسلامی قسەکەی دووپات کردەوە.
لە ڕۆژی سێ شەممە ھاوڕێکەوتی ٥ی ئاب ٢٠٠٨ ئامرازەکانی ڕاگەیاند لێدوانەکانی کەریم عەزیزی ڕاوێژکاری ڕاگەیاندنی نووسینگەی بەرژەوەندییەکانی ئێران لە قاھیرە گواستەوە. تێیدا ھاتبوو کە وەزارەتی ڕۆشنبیری ئێرانی لێکۆڵینەوەیان دەربارەی لەسێدارەدانی فیرعەون کردووە و گەشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە فیلمەکە خۆی لە فیلمێکی تر بەڵگەنامەیی وەرگیراوە کە لەلایەن کەناڵی جەزیرە بەرھەمھێنراوە. عەزیزی ھەروەھا وتی لیژنەی ڕێزلێنانی شەھیدەکانی ئیسلامی ئێرانی سوودیان لە ئەم فیلمە بەڵگەنامەیییەیان بینیوە و بۆ فارسی وەریانگێڕاوە و لەسەر سیدی بڵاویان کردووەتەوە و لۆگۆی کەناڵەکەیان لابردووە و لۆگۆی لیژنەکەیان لە شوێنی داناوە. ھەروەھا بەرپرسی ئێرانی ڕوونیکردەوە کە ئەو لێکۆڵینەوانەی وەزارەتی ئێرانی ئەنجامی داوە گەیشتووەتە بە ڕاستی فیلمەکە دوای دانپێنانی ئەندامەکانی کۆمەڵەی "ڕێزلێنانی شەھیدەکانی ئیسلام". ھەروەھا کەریم عەزیزی ئاماژەی بەوە دا کە فیلمەکە نافەرمییە و ئەو ڕێگەپێدانی بڵاوکردنەوە یان لەبەرگرتەوەی لە وەزارەتی ڕۆشنبیری ئێرانی وەرنەگرتووە ھەر بۆیە بەێی قسەی ئەو نافەرمی و نایاسایییە.
ھەروەھا کەریم عەزیزی بە ڕۆژنامەی ئەلمیسری ئەلیەومی ڕاگەیاند کە پێوایە ئەو کێشەی فیلمەکە دروستیکردبوو تەواوبووە ئەمەش دوای ئەوەی ڕاگەیەندرا کە فیلمەکە لە بەرھەمھێنانی ئێرانی نییە، و ھەروەھاش وتی کە ھەموو ئەوەی لیژنەی شەھیدەکانی ئیسلام کردویەتی وەرگێڕانی فیلمەکە بۆ فارسی و گۆڕینی ناوەکەی بووە. ھەروەھاش وتی کە «بوارەکانی ڕاگەیاندنی میسری لە وروژاندنی بابەتەکە وەستاوە دوای ئەوەی زۆرێک لە پێنووسەکان بەر ڕەخنە و جمێن کەوتن لەگەڵ ئەوەی سەیری فیلمەکەیان نەکردووە.»
لە کاتێکی تردا، دەسەڵاتە ئێرانییەکان ماڵپەڕی ئینتەرێنتی لیژنەی ڕێزلێنانی شەھیدەکانی جووڵەی جیھانی ئیسلامی داخست؛ و بوارە ڕاگەیاندنەکان ڕایگەیاند کە داخستنەکە لە ئەنجامی ئەو گرژییەی کەوتە پەیوەندییە میسرییە ئێرانییەکان بەھۆی ئەو فیلمەی کە ئەم ڕێکخراوە بەرھەمھێناوە بوو.
خۆپیشاندان لەبەردەم بنکەی دیبلۆماسی میسر لە پایتەختی ئێران تاران ئەنجامدرا. دواتر لەبەردەم بنکەکەدا چەند خۆپیشاندانێک بۆ داخستنی سنووری ڕەفح و بەژداری میسر لە ئابڵوقەی غەزەت ئەنجامدرا، و لەم خۆپیشاندانانەدا داوای کوشتی سەرۆکی ئێستای میسر محەممەد حوسنی موبارەک کرا، کە ھەروەھا بە فیرعەون پێناسەکرا. خۆپیشاندەران ھەروەھا وێنەی خالید ئیسلامبولی ھڵگرتبوو و لەسەری نووسرابوو "ئێمە ھەموومان خالید ئیسلامبولین".
لە ٢٤ی ئەیلوول ٢٠٠٨دا، یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی میسر محەممەد ھریدی بە حەسەن ڕەجبی کە لە نووسینگەی چاودێری بەرژەوەندییەکانی ئێران لە قاھیرە دەمایەوە کەوت؛ و لەم چاوپێکەوتنەدا بەرپرسی ئێرانی ڕایگەیاند کە تاران بە فەرمی بڵاوبوونەوەی فیلمی "لەسێدارەدانی فیرعەون"یان ڕاوەستاند.
لە ڕۆژنامەکاندا
ڕۆژنامە و بوارەکانی ڕاگەیاندنی میسر فیلەکەیان بە شێوەی جیاواز دەربارەی ناوەڕۆکی فیلمەکە دواون، ئەمەش لە ڕۆژنامە میسرییە نیوە فەرمی بڵاوکرایەوە، لەکاتێکدا نووسەرە کۆنەکان ناڕەزای ئەوەیان دەربڕی کە دەوڵەت بۆ فیلمەکانی تر کە وڵات و گەل بە شێوەیەکی ناشرین دەردەخات کاردانەوەی نەبووە.
گوومان
ھەروەھاش وابیردەکرێتەوە کە لیژنەی ڕێزلێنانی شەھیدەکانی جووڵەی جیھانی ئیسلامی، کە ڕێبازی ڕەسەنایەتی لە ئێران دروستیکرد، لە پشتی بەرھەمھێنانی فیلمەکە ئامانجی تێکدانی ھەوڵەکانی ڕێبازی چاکسازییە کە ھەوڵدەدات پەیوەندییە ئێرانییە میسرییەکان ڕێکبخاتەوە.
لەگەڵ ئەوەی حکوومەتی ئێرانی ڕەتیکردەوە کە ھیچ پەیوەندییەکی لەگەڵ ڕێکخراوی بەرھەمھێنەردا ھەبێت، بەڵام سەرچاوەکان لیژنەی ڕێزلێنانی شەھیدەکانی جووڵەی جیھانی ئیسلامی و سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی بەیەکەوە بەستەوە.
٣٤ فیشەک بۆ فیرعەون
لیژنەی ڕێزلێنانی شەھیدەکانی جووڵەی جیھانی ئیسلامی بە بەرھەمھێنانی «٣٤ فیشەک بۆ فیرعەون» وەک بەشی دووەم یان تەواوکەرێک بۆ لەسێدارەدانی فیرعەون ھەڵدەستێت. وا چاوەڕێ دەکرێت بەشی دووەمی دوای دوو مانگ دەربچێت، و فیلمەکەش وابڕیارە چاوپێکەوتنی نێوان «پسپۆڕانی پەیوەندییە میسرییە ئیسرائیلییەکان» لەگەڵ ڕێکەوتنی کامپ دەیڤیدی تێدا بێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨
خانەنشینی
خانەشینی یان کارنشینی بریتییە لە کشانەوە لە پۆست یان پیشەی یان لە ژیانی چالاکانەی کارکردن. ھەروەھا کەسێک دەتوانێت بە کەمکردنەوەی کاتژمێرەکانی کارکردن یان باری کارکردن نیمچە خانەنشین بێت.
١٠٠ ژن لە بی بی سی
١٠٠ ژن یەکێکە لە بەرنامەکانی بی بی سی کە لە ٢٠١٣ دامەزراوە. زنجیرەکانی ناو بەرنامەکە ڕۆلی ژنان لە سەدەی ٢١ دەخاتە ڕوو و بۆنەکانی لە لەندەن و مەکسیکدا ڕاگەیاندن بۆ دەستپێکردنی «وەرزی ژنانی بی بی سی» نێودەوڵەتی کە سێ ھەفتە دەخایەنێت لەناویدا پەخشی تەلەڤیزیۆنی و دیبەیت و ڕۆژنامەوانی لەسەر بابەتی ژنان، ژنانی جیھان دەتوانن لە ڕێگەی تویتەر بەشداری لە بەرنامەکە بکەن
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی
ئەفریقای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠
ئەفریقای باشوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠ بوو کە لە ٢٠ی نیسان تا ١٢ی ئەیلوولی ١٩٢٠ لە ئانتورپ لە بەلجیکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠
داش دورگە
داش دورگە گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی مەھدی، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەدووری (٩کم) دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی نەغەدەوە.
جوگرافیا
داش دورگە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆل و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەرەقەساب و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەرالی سەروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارەدێی محەممەدیار.
مۆدێلی کوبلەر-ڕۆس
مۆدێلی کوبلەر-ڕۆس، یان پێنج قۆناغەکەی خەفەت، لە بیردۆزەکانی دەرونناسیدا بریتییە لە مۆدێلێک بۆ دیاریکردنی ڕێزێک ھەست کە کەسانی نەخۆشی بێ چارەسەر پێش مردنیان بەسەریاندا دێت، کە قۆناغەکان ئەمانەن:
مۆدێلەکە یەکەمجار لەلایەن پزیشکی دەروونی سویسری ئەلیزابیس کوبلەر-ڕۆس'ەوە لە ساڵی ١٩٦٩ لە کتێبێکدا بەناوی «دەرباری مەرگ و مردن» باسکراوە بە سوودوەرگرتن لەو نەخۆشانەی بەرەو مەرگ دەڕۆن. ئەم مۆدێلە ئەکرێ بەسەر ڕووداوە گەورەکانی تری ژیانی خەڵکی ئاسایشدا بچەسپێنرێت، بە تایبەت ئەوانەی کەسانی خۆشەویستیان لە دەست ئەدەن یان خۆیان بەناخۆشی گەورەدا تێپەڕ دەبن. ئەوترێ کەوا مۆدێلەکە پێشتر زانایەکی بەریتانی کاری لەسەر کردوە و گوایە تەواوی مۆدێلەکە زیاتر پشتی بە «تێبینی»یەکانی کوبلەر-ڕۆس و زانا بەریتانییەکە بەستوە نەوەک تاقیکردنەوەی زانستی و پشتڕاستکردنەوەی دۆخەکان، بۆ نموونە ئەوترێ کە لە تاقیکردنەوەکانی زانایەک بەناوی ڕۆبێرت کاستنباومدا ھاتوە کە یەکەم کاردانەوەی خەڵک دوای مەرگی ئازیزانیان مەرج نییە شۆک و نکۆڵی کردن بێت، بەڵکو زۆرجار ئەوە یەت بە خەیاڵیاندا کەوا ژیان دەبێ بەردەوام بێت.
ناوەڕاست|وێنۆک|436x436پیکسڵ|ھێڵکارییەکی دۆخەکانی کۆست لە مۆدێلی کوبلەر-ڕۆس
کوبلەر-ڕۆس دواتر لە ژیانیدا باسی ئەوەی کرد کە قۆناغەکان ھێڵ ئاسا نین و ناکرێ پێشبینی بکرێن و ھەروا پێشی ناخۆش بوە کە خەڵک بەو شێوەیە لێی تێ بگەن. بەڵکو کۆکراوەی پێنج ھەستی باون کە کەسانی خەمبار دووچاری دەبن.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دەروونناسی
چیلی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
مەزندە
وێنۆک|350px|چەپ|بەشی ڕاستەقینە و بەشی خەیاڵی  فانکشنی زیتای ڕیمان \zeta(s) لە ھێڵی شلۆقی  یەکەم ڕەگە ناسادەکان لە in  دەبینرێن.([[گریمانەی ڕیمان)]] مەزندە لە بیرکاریدا قەزییە یان دەرئەنجامێکە پشت بە ھەندێک زانیاری ناتەواو دەبەستیت و دروست یان ھەڵەبوونی نەسەلمێندراوە. مەزندەکان لەوانە، مەزندەی ڕیمان (کە ئێستاش لە ئاستی گریمانەیەکدا ماوەتەوە و نەسەلمێندراوە) یان دوا تیۆرمی فێرما (پێشتر مەزندە کراوە و ساڵی ١٩٩٥ ئاندرێو وایلز سەلماندنێکی لەسەر پێشکەش کرد) بەشێکی بەرینی مێژووی بیرکارییان لەخۆ گرتووە و ھەوڵەکان بۆ سەلماندنیان لە پەرەپێدان و پێشخستنی ژێرلقەکانی بیرکاریدا کاریگەرییەکی بەرچاوی ھەبووە.
نموونە
واتە ھیچ ژمارەیەکی تەواوی ئەرێنی بۆ x و y و z نادۆزرێتەوە کە پاسادانی ئەم ھاوکێشە بکات. پیێر دێ فێرما ماتماتیکزانی فەڕانسەوی لە پەراوێزی کتێبێکدا ئاماژەی پێ کردبوو، بیرۆکەیەکی ھەیە بۆ سەلماندنی ئەم مەزندەیە بەڵام لە کتێبەکەیدا جێگەی شیکردنەوەی نییە. تا ساڵی ١٩٩٤ ئەم مەزندەیە نەسەلمێندرا. ئێندرۆ وایلز مامۆستای زانکۆی پرینستۆن ساڵی ١٩٩٣ بە بەکارھێنانی تیۆری ژمارەی پێشکەوتوو، سەلماندنێکی لەسەر ئەم مەزندەیە پێشکەش کرد کە کێشەیەکی ھەبوو بەڵام لە ئەیلوولی ١٩٩٤ لەلایەن خۆی و یەکێک لە ھاوکارەکانی بەناوی «تێیلۆر» ئەم کێشەیە چارەسەر کرا.'''
مەزندەی چوار ڕەنگ
وێنۆک|چەپ|نەخشەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەبێ ڕەچاوکردنی دەریاکان تیۆرمی چوار ڕەنگ یان مەزندەی چوار ڕەنگ یەکێک لە مەزندە بەناوبانگەکانی بیرکارییە، کە ساڵانێکی زۆری خایاند ھەتا بسەلمێنرێت، بە دەستەواژەیەکی سادە ئەم مەزندەیە دەڵێت: «بۆ ڕەنگکردنی نەخشەیەک بە شێوەیەک کە ھیچ دوو وڵاتێکی ھاوسێ لە نەخشەکەدا ھاوڕەنگ نەبن، تەنیا چوار ڕەنگ بەسە.»
ئەم مەزندەیە لە کۆتاییەکانی سەدەی ١٩ سەلمێندرا (ھیوو ١٨٩٠). ھەندێک سەلماندنی ھەڵە و نموونەی ھەڵوەشێنەر لە سەرەتاکانی خستنەڕووی ئەم مەزندەیە لە ١٨٥٢ پێشکەش کرا. سەرەتا ئەم مەزندەیە لە ساڵی ١٨٥٢ بەشێوەی ھاوکێشەیەک خرایە ڕوو، لە دواییدا لە ١٩٧٦ بە بەکارھێنانی کۆمپیوتەر لەلایەن کێی ئەپڵ و ھیکن سەلمێندرا.
مەزندەی ڕیمان
مەزندەی ڕیمان باس لە ڕەگەکانی فانکشنی زیتای ڕیمان دەکات: بەپێی مەزندەی ڕیمان بەشی ڕاستەقینەی ڕەگە ناسادە یان ڕەگە نادیارەکانی ئەم فانکشنە یەکسانە بە ٠٫٥ (١/٢)، ئەم مەزندەیە لە ساڵی ١٨٥٩ لەلایەن بێرنارد ڕیمان خراوەتە ڕوو و بەناوی خۆیەوە ناسراوە. مەزندەی ڕیمان و مەزندەی گۆڵدباخ، بەشێکن لە پرسیاری ھەشتەمی ھیلبێرت لە پێرستی ٢٣ کێشە شی نەکراوەکەی ھیلبێرتدا. لەلایەن ڕێکخراوەی ماتماتیکی کلای خەڵاتێکی یەک ملیۆن دۆلاری دیاری کراوە بۆ ئەو کەسەی ئەم مەزندەیە بسەلمێنیت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ماتماتیک پۆل:مەزندەکان پۆل:وشە ماتماتیکییەکان
گۆمەسارد
گۆمەسارد گوندێکە، کەوتووەتەناحیەی گاپیڵۆن، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گۆمەسارد لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی مالومە و لە باشوور لەگەڵ گوندی مێوڵاکە و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی گەڕەدێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چۆخماخ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ویلێم ئوسێلینکس
وێنۆک|ویلێم ئوسێلینکس، ١٦٣٧ ویلێم ئوسێلینکس (١٥٦٧ – نزیکەی ١٦٤٧) بازرگان و وەبەرھێنەر و دیپلۆماتکارێکی ھۆڵەندی فلاندەرزی بوو کە ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو لە ڕاکێشانی سەرنجی ھۆڵەندی و سوید بۆ گرنگی جیھانی نوێ. ئوسێلینکس باوکی دامەزرێنەری کۆمپانیای ھۆڵەندی ڕۆژاوای ھیندستان بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٦٧ پۆل:مردووانی دەیەی ١٦٤٠ پۆل:کەسانی کۆمپانیای ھۆڵەندی ڕۆژاوای ھیندستان
فەزلویە
کاتێک شازادەی سەلجووقی قەڤورت لە ساڵی ١٠٥٣دا هێرشی کردە سەر فارس داگیری کرد، فەزولیە ڕووی کردە ئالپ ئەرسەلان برای قەڤورت کرد. ساڵانە بە بڕی ٢٧ ملیۆن درهەم باجێکی پێشکەش دەکرد لە بەرامبەردا سەلجوقییەکان ڕێگەیان پێدا وەک فەرمانڕەوای فارس بمێنێتەوە. ئالپ ئەرسەلان قبوڵی کرد و تا ساڵی ١٠٥٥ فەزولیە دەسەڵاتی خۆی لە فارس چەسپاندبوو. پایتەختی سەرەکی ئەو لە گۆشناباد بوو، شارۆچکەیەک لە شوێنێک لە باکووری ڕۆژهەڵاتی فەسا. هەروەها هەندێک جار لە دارەبگێرد و شیراز نیشتەجێ بووە.
دواتر لە ساڵی ١٠٥٧، فەزولیە لە دژی ئالپ ئەرسەلان یاخی بوو. وازی لە ناردنی باجی ساڵانە هێنا و خۆی بە فەرمانڕەوای سەربەخۆ ڕاگەیاند و لە قەڵای خوڤۆرشە لە نزیک جەهروم پێگەی بەرگری گرتە دەست. بەڵام ئەم یاخیبوونە سەرکەوتوو نەبوو، نیزام مولک وەزیری ئالپ ئەرسەلان هات و دوای ١٦ ڕۆژ کۆتایی بە گرتنی قەڵاکە هێنا. فەزولیە خۆی ڕادەست کرد و پێشنیاری کرد قەرەبووکردنەوە بدات. لێخۆش بوو و ڕێگەی پێدرا دەست بە پۆستەکەی بکاتەوە وەک فەرمانڕەوای فارس.
فەزولیە لە ساڵی ١٠٧٢ جارێکی دیکە یاخی بووەوە و جارێکی دیکە نیزام مولک نێردرا بۆ ژێردەستەیی. هەوڵی نیزام مولک بۆ چارەسەرکردنی شتەکان بە شێوەیەکی ئاشتیانە شکستی هێنا، دیسانەوە فەزولیە لە کۆتاییدا خۆی لە قەڵایەکدا کۆکردەوە. نیزام مولک دەستی بە گەمارۆدان کرد کە تەنها بۆ ماوەیەکی تاڕادەیەک کورت بەردەوام بوو پێش ئەوەی بەرگریکاران بەهۆی کەمی ئاوەوە خۆیان ڕادەست کرد، فەزولیە هەوڵیدا هەڵبێت بەڵام گیرا و هێنرایە بەردەم ئالپ ئەرسەلان. ئالپ ئەرسەلان دیسانەوە لە فەزولیە خۆش بوو، بەڵام ئەمجارەیان لە قەڵای ئەستاخر زیندانی کرا.
بە وتەی ئیبن بەلخی، فەزولیە تا کۆتایی ژیانی وەک زیندانی لە ئەستەخر ماوەتەوە. لە ساڵی ١٠٧٨ هەوڵێکی تری دا دەست بەسەر قەڵاکەدا بگرێت بەڵام شکستی هێنا و گیرا وە کوژراش. پێستی بە نیسک پڕکرابوو و بۆ نمایشی گشتی هەڵواسرابوو لە ناو خەڵکیدا.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٠٧٨ پۆل:کوردەکانی سەدەی ١١یەم
گوۆ زۆنگسون
گوۆ زۆنگسون (بە چینی: 郭宗訓) سێیەم و دوایەمین ئیمپراتۆر بوو لە ئیمپراتۆرییەتی ژۆو لە مێژووی دێرینی چین. فەرمانڕەوایەتی لە باوکی چای ڕۆنگ وەرگرت تا شوباتی ٩٦٠ ی زاینی تا ئەوکاتەی ژەنەڕال ژاۆ کوانگ لەسەر تەخت لایدا و ئیمپراتۆریەتی سۆنگی دامەزراند.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ٩٧٣
شلەی نانیۆتنی
شلەی نانیۆتنی بە شلەیەک دەکوترێ کە لەگەڵ یاسای چەسپانیی نیۆتن یەک ناگرنەوە. لە شلە نانیۆتنییەکاندا، چەسپانیی شلەکە گۆڕانگاری بە سەردا دێ بە شێوازێک کە کاتێ هێزێک بە سەریدا بێ، وەکوو شلە یان رەقی لێ دێ. بۆ نموونە، کەچاپ شلەیەکی نانیۆتنییە کە ئەگەر زۆری لێ بکرێ دەبێتە شلە دەنا لە جێگای خۆیدا رادەوەستێ و وەکوو رەق دەچێ.
پۆل:پۆلیمەرەکان
کانی بۆرەکە
کانی بۆرەکە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی بۆرەکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تازەدێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی خەلیفەئەحمەد و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی حاجیلەری سەروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عەلی پەکان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بەناز مەحموود
بەناز مەحموود (١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٨٥ – ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦) ژنێکی کوردی عێراقی تەمەن ٢٠ ساڵ بوو، کە لە ناوچەی میچام لە باشووری لەندەن لە ئینگلتەرا دەژیا. ئەو بە فەرمانی خێزانەکەی کوژرا، چونکە کۆتایی بە ھاوسەرگیرییەکی زۆرەملێی توندوتیژ و سووکایەتی ھێنا و پەیوەندی لەگەڵ کەسێکدا کرد کە خۆی بە دڵی خۆی بوو. دواتر باوکی و مامی و سێ ئامۆزاکەی بە تاوانی کوشتنی تاوانبار کران.
روودەوەکان
بنەمامی مەحموود کە بنەماڵەیەکی کوردی باشووری کوردستان بوون. کە لە گوندنشینی قەڵادیزە لە کوردستانی عێراق دەژیان لە کاتی خووی. بنەمالەکی تەواو عەشیرەی توندوتیژی بوون. ئەو بنەماڵەیە لە ساڵی ١٩٩٥ کاتێک بەناز تەمەنی تەنیا ١٠ ساڵ بوو داوای پەنابەرییان لە شانشینی یەکگرتوو (وەلاتی بریتانیا) کرد. مەحموود گەورەترینیان بوو کە چوار برا بوون. کە لە ناوچەی باشووری لەندەن دەژیان؛ ھەرچەندە گەورەترین بوو، بەڵام ڕۆڵی سەرۆکی بنەماڵەکە لەلایەن برا بچووکەکەیەوە بە ناوی ئاری ئاغا مەحموود بوو.
بەناز لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا لەگەڵ پیاوێکی بە زۆر بە شووی ئەدرێت لە قەڵادیزە. مێردەکەی بەناز ١٠ ساڵ لە بەناز گەورەتر بوو، کەسەک نەخوێندەوار و سەر بە ئەقلییەتەکی توندوتیژی بوو. بە درێژایی ژیانی ھاوسەرگیرییەکەی کەسەکی توند و تیژ بوویە لەگەل بەناز. بە پێ رەپورتی پۆلیسی هەمیشە کێشی هەبویە کە بەردەوام توندوتیژی بووە کە  چەندین جار ھەر بەردوام دەستدرێژی کراوەتە سەری و لێی دراوە. خێزانەکەی ئاگاداری ئەو توندوتیژییانە بوون کە بەسەر کچەکیان دەکرییەوە، بێ ئەوەی هیچ بۆ کچەکەیان بەناخ بکەن.
بەڵام هەر خێزانی بەناز بە بەنازی وتووە کە جێھێشتنی مێردەکەی جۆرەکە لە شەرمەزاری بۆ مالەکایان دەھێنت. سەرەڕای ئەمەش دواجار دوای دوو ساڵ لە ھاوسەرگیری. بەناز بە ناچاری لە تەممووزی ٢٠٠٥دا گەڕایەوە بۆ ماڵی خێزانەکە. لەوێشی کەسەک دەناسێت بە ناوی ڕەحمەت سولێمان. بەم شێوەیە چیرۆکی خۆشەویستی بەناز و سولەیمان دروست دەبێت.
ھەردوو مامی بەناز، ئاری ئاغا مەحموود، و باوکی مەحموود بە پەیواندی نێوان بەناز و ڕەحمەت ڕازی نەبوون و ئەویان پەسەند نەکرد؛ و پێیان باش نەبوو کە بەناز و ڕەحمەت لەگەل یەک بمێنینەوە. لە ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ لە ماڵی ئاری ئاغا مەحموود کۆم بوونەوە. کە تێیدا ڕێککەوتن کرا کە ھەردووکیان بکوژرێن.
بەم هۆکارەشی دوای ئەوەی کە بانەز گوێی لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی نێوان مامی و دایکی دەبێت، کە ئاگادار بابەتکی لەو جۆرە دەبێت.لە ترسی سەلامەتی خۆی، چووە لای پۆلیس بۆ ئەوەی ڕاپۆرت بدات کە مامی ھەڕەشەی کوشتنی ھەم خۆی و خۆشەویستەکەی رەحمەت سلێمانی کردووە، بۆیە لە ١٢ی کانوونی دووەمدا نامەیەکی گەیاندە بنکەی پۆلیسی ویمبڵدۆن کە ناوی ئەو کەسانەی تێدابوو کە ئیدیعای کرد ئامادەن بەناز بکوژن. بە بورینی کات زۆر جار بەناز لە ترسی مال دا هاواری خۆی بە پۆلسی دگەینێت بەلام زۆربەی جارەکان لەبەر نەبوونی بەرگەی پێویست گرنگی ئەوتوس پێی نەدرێی.
.
کوشتنی بەناز
سولەیمان لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦دا، هەواڵی ونبوونی بەنازی دا. ئەمەش دوای ئەوەی کە رەحمەت سولێمان نەیتوانی پەیوەندی بە بەناز-ەوە بکات، و لە خەمی سەلامەتی دا بوو.
پۆلیس لە سەرەتادا ئەو ڕاپۆرتەی کە لەیان رەحمەت سلێمانەوە دابوو بە جددی وەرنەگرت. دایک و باوکی خۆیان وەک خێزانێکی ئاسان و لێبوردە نیشان دەدا. هەروەها پێداگرییان دەکرد کە کچەکایان ونبوو نییە. ئیدیعایان دەکرد کە زۆرجار بەناز لە دەرەوە دەمێنێتەوە، بەڵام ڕەحمەت بەردەوام بوو لەسەر "هەولدان" کە پێویستە پۆلیس بۆ گرتنەبەری بابەتەک ڕێوشوێن پێویست بگرنە دەست. رەحمەت سولێمانی ئاماژەیان بەوە کرد کە دایک و باوکی بەناز لسەر ئەوە کە ئەوان بانگەشەی  دەکەن رەستگۆ نین. پۆلیسەکان لە گەران و بەدووچوون لسەر ئەو سکالایان و پەیواندی تەلفوونی بەنازیان کرد. پۆلیسەکان توانیان لیستێک لەو کەسانی کۆبکەنەوە کە بەناز باسیان دەکرد کە هەڕەشە لە ئەو دەکەن.
لێکۆڵینەوەکە لەلایەن فەرماندەیی کوشتن و تاوانە قورسەکانی پۆلیسی گەورە شارەوە دەستی پێکرد. سەرەتا کار لەسەر ئەو گریمانەیەیان دەکرد کە بەناز زیندووە تەنیا دەستبەسەر کراوە، ئۆپەراسیۆنی گەڕان و دەستگیرکردن ئەنجامدرا. بەلام بێ سوود بوو. بۆیە گەڕان لە سەرتاسەری وڵات ئەنجامدرا، بەڵام هیچ نیشانەیەکی دۆزینی بەناز نەبوو. هەتا لە درەنگانی ٢٣ی کانویە مۆبایلەکەی بەناز چالاک نەبووبوو. و ئەژمێری بانکیی بەنازیش لایان بەنازەوە بکارنەهاتبوو بەبێ دەست لێدان مابووەوە. ئەماشی وایکرد کە پۆلسی لێکورینەوە لەگەل باوک ومامی بەناز بکەن. و باوک و مامی بەناز لەگەڵ گومان لێکراوەکانی دیکەی دەستبەسەر کران.
لە ٤ی شوباتی ٢٠٠٦، محەمەد بە تاوانی کوشتن تۆمەتبار کرا.چونکە رەحمەت محمدی تۆماتبەری کردبوو کە محمد یەکێک بوو لەو کەسانەی کە پێشتر هەوڵی ڕفاندنی داوە. پاشان بە لێکورینی پۆلسی هەر یەک لە مامی بەناز بە ناوی ئاری ئاغا مەحمود و ئامۆزاکانیبە بە ناوەکانی محەمەد ساڵح عەلی و عومەر حوسێن و دانا ئەمین دەست سەرکران. تۆمارەکان لسەر زانیارییەکان شوێنپێ هەڵگرتنی تەلەفۆن و ئۆتۆمبێل ەوە، وایکرد کە پاشماوەی بەناز بدۆزرێتەوە. تەرمی بەناز لە ٢٨ی نیسانی ٢٠٠٦ دۆزرایەوە. لە ١ی ئایاری ٢٠٠٦دا، ئاری ئاغا مەحمود مامی بەناز بە تۆمەتی کوشتن تۆمەتبار کرا؛ چەند مانگێک دواتر، لە مانگی ئابدا، مەحمود بابەکر مەحمودی باوکی بەنازیش بە تاوانی کوشتنی بەناز تۆمەتبار کرا.
پرسە گێڕانەوەی مردنەکەی
دوای ئەوەی سەرەتا ئیدیعایان کرد کە خزمەتکردنی بەناز لە مزگەوتی ریجێنت پارک بەڕێوەدەچێت، خێزانەکە رێگەیان گرتە بەر بۆ مزگەوتێکی توتینگ. DCI کارۆلین گود ڕایگەیاند: "ئەوان بە ئەنقەست درۆی لەگەڵ کردین بۆ ئەوەی ڕێگریمان لێبکەن کە ئامادە بین [...] کاتێک گەیشتینە [لە تووتینگ] دیار بوو کە پلان بۆ پرسەیەک دانەنرابوو [...] کە خێزانەکە پێشکەشی کردبوو." ئەوان بۆ نوێژ چوونە ژوورەوە، تەرمی کچەکەیان [...] لە ڕێگایەکی لاوەکیدا بەجێهێشت پرسەیەک ئەنجام بدە".
بەناز لە گۆڕستانی هاوبەشی مێرتۆن و سوتۆن، مۆردێن بەخاک سپێردرا؛ خێزانەکەی گۆڕەکەیان بەبێ نیشانە بەجێهێشت.
لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٧دا، لە هۆڵی کۆبوونەوەی مۆردێن، ڕێوڕەسمێکی یادکردنەوە بۆ بەناز بەڕێوەچوو، دواتر بەردێکی سەری یادگاری گڕانایت لە شوێنی گۆڕەکەی دانرا. خێزانەکەی لە هیچ کام لە خزمەتەکاندا بەشدارییان نەکرد. کڕینی بەردی گۆڕەکە لەلایەن ڕێکخراوی مافی ژنانی ئێران و کوردەوە ڕێکخرابوو؛ ئەفسەرانی پۆلیس و سەرۆکی داواکاری گشتی، نەزیر ئەفزەل، لەنێو ئەو کەسانەدا بوون کە بەشدارییان کردبوو.
ڕادەستکردنەوە لە عێراق هەردوو محەمەد ساڵح عەلی و عومەر حوسێن دوای کوشتنەکە هەڵاتن بۆ کوردستانی عێراق.
لە ئۆکتۆبەری ٢٠٠٧دا، سکۆتلەند یارد ئاگادارکرایەوە کە عەلی لە سلێمانی دەستبەسەرە کە لە ڕووداوێکی لێدان و ڕاکردندا کوڕێکی هەرزەکاری کوشتبوو. لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٩ ڕادەستکرایەوە، کە یەکەم ڕادەستکردنەوەی بوو لە عێراقەوە بۆ بەریتانیا، هەنگاوێک کە لەلایەن دی سی ئای گودەوە بە "مێژووی یاسایی" وەسف کرا.
حوسێن لە ناوچەیەکی دوور لە عێراقدا خۆی حەشاردابوو کە لەلایەن براکانییەوە قەڵغان کرابوو، یەکێکیان پێشمەرگە بوو و ئەوی دیکەیان ئەندامی دەزگای ئاسایشی عەسائیش بوو. لە کاتی ناکۆکی لەگەڵ یەکێک لە براکانی لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩دا، تەقەی لە قاچی لێکرا و بەپێی پێویست دەستگیرکرا کاتێک خۆی لە نەخۆشخانە پێشکەش کرد. حوسێن پێداگری کرد کە ئەو لە شانشینی یەکگرتوو نەبووە لەو کاتەی بەناز کوژرا و ئەوە حاڵەتێکی ناسنامەی هەڵەیە، بەڵام تۆمارەکانی یارمەتییەکانی ئاسوودەژیانی بەریتانیا و هەروەها بەڵگە وێنەییەکانی دەستگیرکردنی پێشوو پێچەوانەکەی سەلماند، و رادەستی ئینگلتەرا کرایەوە لە ئازاری ٢٠١٠.
ڕەحمەت سولەیمان
پاش کوژرانی بەناز، رەحمەت سولێمان هەولی ئەوەی ئەدا بتوانێت خۆگونجاندن بکەت لەگەڵ ئەو ژیانەی نوێیە. بەلام کۆتا جار ڕەحمەتیش لە ساڵی ٢٠١٦دا خۆی دەکوژێت و کۆتای بە مۆمی ژیانی دەهێنێت. .
خوێندنەوەی یاسای
یەکەم لە سێ دادگاییکردن کە پەیوەندییان بە کوشتنی بەنازەوە هەبووە لە ٥ی ئازاری ٢٠٠٧ لە دادگای تاوانەکانی ناوەندی دەستیپێکرد و بۆ ماوەی ١٤ هەفتە بەردەوام بوو.
سولەمانی، و بێخاڵ خوشکی بەناز، بۆ داواکاری گشتی ئیفادەیان دا؛  لە پێش دادگاییکردنەکەدا هەردووکیان لە ناو کۆمەڵگەی کوردییەوە تووشی هەڕەشە و تۆقاندن بوون و خرانە ژێر پاراستنی پۆلیسەوە.
لە تشرینی دووەمی ٢٠١٠، محەمەد ساڵح عەلی و عومەر حوسێن بە تاوانی کوشتن بە تاوانی کوشتن سزا دران و سزای زیندانیکردنی لانیکەم ٢٢ و ٢١ ساڵیان بەسەردا سەپێندرا.
دانا ئەمین لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠١٣ بە تاوانی یارمەتیدان لە فڕێدانی تەرمی بەناز بە تاوانبار ناسێندرا و بۆ ماوەی هەشت ساڵ زیندانی کرا. ئەمین هەم سزای خۆی و هەم سزاکەی تەحەدای کرد؛ تانەدانەکە لە ئەیلوولی ٢٠١٤ ڕەتکرایەوە.
کەیسی بەناز لە فیلمی دیکۆمێنتارییدا
کەیسی بەناز لە فیلمی دیکۆمێنتاریی بەناز: چیرۆکێکی خۆشەویستی لە ساڵی ٢٠١٢دا نووسراوە، کە لەلایەن دییە خان دەرهێنراوە و بەرهەم هێنراوە.
لە ساڵی ٢٠١٥ ئەکتەر/ڕاپەر ڕیز ئێم سی گۆرانییەکی بە ناوی "بێناز" بڵاوکردەوە، کە لەسەر بنەمای چیرۆکی بەناز بوو، لە میکستەیپی ئینگلیزیدا کە لە ڕۆژی سانت جۆرجدا بڵاوکرایەوە.
بالەدێک لەلایەن کچێکی تەمەن ١٣ ساڵەوە دروستکراوە، چیرۆکی بەنازی گێڕاوەتەوە و لە گۆڤاری خوشکەکاندا بڵاوکراوەتەوە.
"خۆشەویستی وەک خوێن" (٢٠١٧)، لە زنجیرە تاوانەکانی تۆم تۆرن لەلایەن نووسەر مارک بیلینگهامەوە ئیلهام لە چیرۆکی بەناز وەرگیراوە و تایبەتە بە یادەوەری هەردوو ئەو و ڕەحمەت سولەمانی.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠٠٦ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥ پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:توند و تیژی دژی ژنان لە ئاسیا
ئانێ
ئانێ شارەوانییەکە لە پارێزگای نامور لە بەلجیکا. بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٧ ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ٦٩٥٨ خەملێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەوانییەکانی پارێزگای نامور
چەسپانی
چەسپانی پێوانەیەکە کە بۆ هەڵسەنگاندنی رادەی بەرگریی شلە لە خێرایییەکی تایبەتدا بە کار دەهێندرێ. چەسپانیی شلە بەرانبەری خەستییە کە زۆرتر لە گوتندا باوە. بۆ نموونە، شلەیەک بە چەسپانیی زۆرەوە، وەکوو هەنگوین، بە خێراییەکی کەمەوە دەڕێژێ کەچی ئاو کە چەسپایی کەمە، بە خێراتر دەڕوا.
پۆل:زانستی ماددە
ئەفریقای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
ئەفریقای باشوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤ بوو کە لە ٤ی ئایار تا ٢٧ی تەممووزی ١٩٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
چیلی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
چیلی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
Chile at the 2020 Summer Olympics پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ئەفریقای باشوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
ئەفریقای باشوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨ بوو کە لە ١٧ی ئایار تا ١٢ی ئابی ١٩٢٨ لە ئەمستەردام لە ھۆلەند بەڕێوە چوو.
جان لێجند
جان ڕاجەر ستیڤنز ( - بە جان لێجند بەناوبانگە) گۆرانیبێژ، ئەکتەر و مۆسیقاژەنێکی ئەمریکییە.
سەرچاوەکان
پۆل:پیاوە فێمینیستەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:زیندووان پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی پۆل:دەرچووانی زانکۆی پێنسلڤانیا پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییە کوڕە گۆرانیبێژە پۆپەکان پۆل:باشترین گۆرانی ڕەسەنی گۆرانیبێژانی خاوەن خەڵاتی ئۆسکار پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
بۆرێن
وێنۆک بۆرێن شارێک و شارەوانیی والۆنیایە دەکەوێتە پارێزگای نامور لە بەلجیکا.
بەرچایی
250px|وێنۆک|چێشتێک لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەرچایی، تێشت، نانی بەیانی، چێشت، قاوەڵتی، سوبحانە، قلیان یەکەم ژەمی ڕۆژە، کە لە بەیانیان دەخورێت، ئەو خۆراکانەی لە ژەمی بەیانیان دەخورێن بەپێی وڵات و کولتوورەکان جیاوازن. تێشتی کوردەواری بەزۆری پێکدێت لە چا و نان و ماست.
بۆرێن
لەوەتەی ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ٩،١٦٠ خەملێنراوە، لەگەڵ ڕووبەرەکەی بە ١٧٤،٥٥ کلیۆمەتر دووجا.
بەرچایی
نانی بەیانی لە سەرتاسەری جیهاندا لە ناوەڕۆکدا جیاوازە: لە ڕۆژهەڵاتی ئاسیا شێوەی برنجی کوڵاو یان سوورکراوە دەخۆرێن، لە ژاپۆن خواردنی دەریایی بەشێکە لە نانی بەیانی، بە گشتی ژەمەکانی (نانی بەیانی، نانی نیوەڕۆ و نانی ئێوارە) هیچ جیاوازیەکی لەگەڵ هەندێک لە ڕۆژهەڵاتی دوور لەگەڵ بەشەکانی دیکەی جیهان نییە.
سەرچاوەکان
پۆل:تێشت پۆل:ژەمەکان
بۆرێن
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی والۆنیا پۆل:شارەوانییەکانی پارێزگای نامور
فراوین
250px|وێنۆک|فراوینێک لە [[پورتوگال]] فراوین یان نانی نیوەڕۆ (ھەروەھا؛ فراڤین، نیوەڕۆژە، نەھار) ئەو ژەمەیە کە لە نیوەڕۆیان دەخورێت. فراوین دەبێتە دووەمین ژەمی ڕۆژ دوای تێشت. ئەو خۆراکانەی لە فراوین دەخورێن بەپێی وڵات و کولتوورەکان جیاوازن. لە کوردەواری، ژەمەکە زۆرتر لەو خۆراکانە پێکدێت کە کالۆرییان زۆرە.
سەرچاوەکان
پۆل:فراوین پۆل:ژەمەکان
کانی ژاڵە
کانی ژاڵە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی مەیدان، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
قەیوانی گەورە
قەیوانی گەورە گوندێکە، کەوتووەتەناحیەی گاپیڵۆن، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەیوانی گەورە لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی مۆکەبە و لە باشوور لەگەڵ گوندی چاڵگە و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی قەیوانی بچوک و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کۆڵەرد.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ
لە (٤٤) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری خوڕخوڕە
لە (٢٧) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری سێڵاوتان
لە (٢٠) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری نەجەفاوا
لە (٢٥) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری سیامەنسور
لە (٢٠) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری باوەڕەشانی
لە (٣٤) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری پیرتاج
لە (١٦) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری خەسراوا
لە (٢٠) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری کوڕانی
لە (٢٧) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری تەغامین
لە (١٧) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری گوێرگون
لە (٢١) گوند پێکھاتووە:
پێکھاتەی نەتەوەی گوندەکان
ژمارەی گوندکانی دەکاتە ٢٧١ گوند
کوردنشینەکان ١٦٨ گوند.
ئازەرییەکاننشینەکان ٧٩ گوند.
تێکەڵەی کورد و ئازەرییەکان ٢٤ گوند.
گوندە کوردەکانن
پێکھاتووە لە ١٦٨ گوند.
گوندە تێکەڵەی کورد و ئازەرییەکانیەکان
پێکھاتووە لە ٢٤ گوند.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کوردستان
چین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
چین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
تاج ئاوای خواروو
تاج ئاوای خواروو یان ڕەسووڵ ئاوای خواروو تاج آباد سفلی دێیەکە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە دەکەوێتە پارێزگای ھەمەدان و ٢٥ کیلۆمەتر لە شاری ھەمەدان دوورە. زمانی خەڵکی گوندەکە کوردییە. گوندەکە لەگەڵ گوندی دێنەو و تەجاوادی سەروودا ھاوسێیە. ژمارەی دانیشتووەکانی لە ٢٠٢١دا نزیکەی ٢٥٠٠ کەس بووە. خەڵکی ئەم دێیە بە خوێندنەوەی زۆری کتێب بەناوبانگن و ناویان کەوتووەتە میدیاکان لەبەر ئەوەی ڕێوبانی ئاواییەکەیان بە سێ زمانی کوردی، فارسی و ئینگلیزی ناو ناوە. ناوی زۆربەی شەقامەکانیان ناوی کتێبە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی پارێزگای ھەمەدان
مەنسوورە سەگوەند
مەنسوورە سەگوەند خوێندکاری یاسای دانیشتووی شاری ئاودانان، دوای کشانەوەی وەک ناڕەزایەتییەک لە ھاوکاری لەگەڵ ھێزی پۆلیس، ئێوارەی ڕۆژی یەکشەممە، کاربەدەستانی پزیشکیی پارێزگای ئیلام گیانلەدەستدانی ئەم خوێندکارەیان پشتڕاست کردەوە و ڕاگرتنی دڵیان وەکوو ھۆکار ھێنایەوە. لە کاتژمێرەکانی درەنگانی ئێوارەی یەکشەممەدا، ئیرنا بە پشتبەستن بە سەیدنوور عەلیمورادی، بەرپرسی بەشی فریاکەوتنی پێش نەخۆشخانەی زانکۆی زانستە پزیشکییەکانی ئیلام، مردنی مەنسوورە سەگوەندی پشتڕاستکردەوە و ھۆکارەکەی بە «وەستانی دڵ و ھەناسەدان» ناوبرد.
ئینستاگرام
لە ھەژماری ئینستاگرام کە لە ژێر ناوی مەنسوورە سەگوەند چالاکە، وێنەیەکی ئەو کچە بە جل و بەرگی ژنانەی پۆلیس بڵاوکراوەتەوە و نووسراوە: «من مەنسوورە سەگوەند خەڵکی لوڕستان، لە پۆلیسی فەخریی ھێزی جێبەجێکردنی یاسای خوڕەماوە کارم کردووە. لەمەبەدوا من ھیچ ھاوکارییەکم لەگەڵ ھێزە چەکدارەکان نابێت و بە شانازییەوە لەگەڵ ھاونیشتیمانییەکانم دەمێنمەوە».
دەستبەسەرکردن
ھەتا ئێستا هیچ زانیارییەکی ورد لەبارەی کاتی دەستبەسەرکردن و تۆمەتبارکردن و کاتی ئازادکردنی مەنسوورە سەگوەند بەردەست نییە، بەڵام لە ھەژماری تویتەری سێدای شەھریوەر (دەنگی خەرمانان) کە هەواڵی ناڕەزایەتییەکان بڵاو دەکاتەوە، جەختی لەوە کردووەتەوە کە «مەنسوورە سەگوەند پێشتر ئەندامی ھێزی پۆلیس بووە» و لە درێژەی ناڕەزایەتییەکانی ژنان، ژیان، ئازادیدا «ھاوکاری لەگەڵ ئەم ھێزە پچڕاند» و چەندین جاران پشتیوانی لە ناڕەزایەتییەکان کرد، ھەر بەو ھۆیەشەوە بۆ ماوەیەک دەستبەسەر کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٥ پۆل:مردووانی ٢٠٢٣
بیرەوەریی کورتماوە
سەرچاوەکان
پۆل:بیر
کارا وای
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:خانمەکتەرانی ھۆنگ کۆنگ لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرانی ھۆنگ کۆنگ لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی شاندۆنگ پۆل:باشترین خانمەکتەر لە بردنەوەی خەڵاتی فیلمی ئاسیا پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھۆنگ کۆنگ پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ھۆنگ کۆنگ پۆل:خەڵکی مانچو پۆل:وەرگرانی نیشانی ئەستێرەیی بڕۆنزی باوھینیا پۆل:زیندووان
جێسی دی فۆڕێست
وێنۆک|مۆنۆمێنتی والۆن جێسی دی فۆڕێست (١٥٧٦ – ٢٢ی تشرینی یەکەمی ١٦٢٤) سەرکردەی کۆمەڵێک لە ھوگێنۆتەکانی والۆن بوو کە بەھۆی گۆشەگیری ئایینییەوە لە ئەورووپا ھەڵھاتن. ئەوان کۆچیان کرد بۆ جیھانی نوێ، لەوێ پلانی دانابوو نیو-ئەمستردام دابمەزرێنێت کە ئێستا شاری نیویۆرکە.
میراتەکە
لە بەشی پاتری پارک لە مانھاتنی خواروو لە شاری نیویۆرک مۆنۆمێنتێک ھەیە بە ناوی یادەوەری دانیشتووانی والۆن. ئەو شوێنەوارە لەلایەن پارێزگای ھاینۆتی بەلجیکا بەخشرایە شاری نیویۆرک وەک ڕێزێک بۆ ئیلھامبەخشی جێسی دی فۆڕێست لە دامەزراندنی شاری نیویۆرک. بارۆن دی کارتییە دی مارکین بە نوێنەرایەتی حکوومەت و ئەلبێرت یەکەم، پاشای بەلجیکا، لە ١٨ی ئایاری ١٩٢٤دا مۆنۆمێنتی پێشکەش بە سەرۆکی شارەوانی جۆن ئێف ھایلان کرد بۆ شاری نیویۆرک، ھەروەھا مۆنۆمێنتێک بە ڕێزلێنان لە جێسی دی فۆڕێست لە ئاڤێسنێس ھەیە، فەرەنسا، کۆلێژی جێسی دی فۆڕێست و شەقامی جێسی دی فۆڕێست. ھەروەھا لەلایەن ھەندێک کەسەوە وەک «دامەزرێنەر»ی نیو ئەمستردام داڕێژراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٧٦ پۆل:مردووانی ١٦٢٤ پۆل:مێژووی شاری نیویۆرک
کریش
بیریان لە فیلمی کریش کردەوە، کە فیلمێکی جیھانی بێت، لە سینەمایی ھیندی، لەگەڵ ئەوەشدا فیلمەکەیان بەشێوەیەکی کاریگەر دەرکردووە، بۆ مەبەستی کاریگەری تیمی ھۆڵیوود «مارک کۆلبی» و «کریگ موما» یارمەتی فیلمەکەیان دا. «تۆنی چینگ» شارەزای ھونەری جەنگی فیلم لە چین کاری کۆریۆگرافی بۆ ئەم فیلمە کردووە، ڕاجیش ڕۆشان مۆسیقای فیلمەکەی پێکھێنا، سەلیم سولەیمان بۆ فیلمەکە کاری باکگراوندی کردووە. بە ڕادەیەکی زۆر فیلمەکە لە ھیندستان و سەنگاپور دەگیرێت. فیلمەکە لە ھەموو جیھان لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ بڵاوکرایەوە، کە بوودجەکەی ₹٤٠٠ میلیۆن و لەسەر ١٠٠٠ چاپ، لەکاتی بڵاوکردنەوەی ئەم فیلمە ڕیکۆردی لە ھیندستان شکاند، ھەروەھا پێداچوونەوەیان لەبەر ڕەخنەگری بۆکرد، تێکرایی تەواوی لەھەموو جیھان ١٬٢٦₹ بلیۆن، بەشی سێیەمی زنجیرەکە بەناوی کریش ٣ لە ساڵی ٢٠١٣ بڵاوکرایەوە.
بەرھەمھێنان
لە تشرینی دووەمی ٢٠٠٤، دەرھێنەر ڕۆشان بیری کردەوە، کە بەشێک بۆ فیلمی Koi Mil Gaya 2003 بەرھەمبھێنێت، دواتر ڕۆشان ڕایگەیاند، کە لەوانەیە بۆ بەشەکە ھەردوو ئەکتەر ھریتیک ڕۆشەن و ڕیخا بھێنێت، ھەروەھا وتی، لەوانەیە پرێتی زینتا لەجیاتی پریانکا چۆپرا دابنێین، چۆپرا وتی کە ڕۆڵەکەی لەچیرۆکەکەدا زیاد بکات، چونکە لەکۆتای فیلمی Koi Mil Gaya دەرکەوت. ھەروەھا ڕاکیش ڕۆشان وتی، کە لەوانەیە فیلمەکە یەکەم فیلمی ھیندی بێت، کە پیشەسازی لەگەڵ ھۆڵیوود بکات، ڕۆشان بڕیاریدا، کە چیرۆکی فیلمەکە زیاتر بەرەو پێشەوە بەرێت، کوڕی پاڵەوانی بەشی پێشوو جەخت لەسەر فیلمەکە بکات، کە توانایەکی تری تایبەتی وەک باوکی ھەبێت. چیرۆکی فیلمەکە ئەفسانەی ھیندی کۆکردەوە (بۆنمونە ناوی کەسایەتی پاڵەوانەکە ناوی خودای ھیندۆسییەکانە بەناوی کریشنا)، ھەروەھا ھونەری جەنگی چینی لەناو فیلمەکە تێدابێت، وەک بایەخدان بە فیلمێکی جیھانی. ڕاکیش ئۆشان ویستی، لە سینەمایەکی ھیندی پەخش بکرێ، ھەروەھا دیمەنی کاریگەری لەناو فیلمەکە زۆربێ، لەبەر ئەوە مارک کۆلبی و گریک مومای بانگ کرد، کە شارەزاییان لەسەر کاریگەری زۆرە، کە لەچەند فیلمێک پێشتر کاریان کردوە، وەک فیلمی ڕۆژی سەربەخۆی، گۆدزێلا، کاپتنی ئاسمان، بۆ دروستکردنی کاریگەری لەم فیلمانەدا کارین کردووە.