cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
خانای قوبادی
بەرھەمەکان
سەبارەت بەو بەرھەمانەی خانا کە تاکو ئێستا لەبەردەستان، بریتین لە ئەمانای خوارەوە: ١- بەشێک لە دیوانی شیعری خانا، لە ئامادەکردن و لێکۆڵینەوەی کاروان عوسمان خەیات (ڕێبین)، چاپی یەکەمی بەم بەشە لە زنجیرەی بڵاوکراوەکانی کۆمەڵەی ڕووناکبیری و کۆمەڵایەتیی کەرکووک، ساڵی (٢٠١٢) چاپ و بڵاو کراوەتەوە. ٢- خوسرە و شیرین، ئەم بەرھەمە چەند جارێک چاپ و بڵاو کراوەتەوە. یەکەمین جار موحەممەدی مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس لە ساڵی (١٩٧٥)دا بڵاوی کردەوە. ئەم بەرھەمە لە بڵاوکراوەکانی کۆڕی زانیاریی کوردە، زنجیرەی ژیاندنەوەی کەلەپووری ئەدەبیی کورد – ژمارە (٢) بووە. ٣- لەیلا و مەجنوون، ئەم بەرھەمە ساڵی (٢٠١١) غەففار ئیبراھیمی لە بنکەی ژین چاپی کردووە. ٤- سوڵتان ئیبراھیم و تۆش ئافەرین، ئەم بەرھەمە لە لایەن مامۆستا موحەممەد ڕەشیدی ئەمینیی پاوەییەوە ئامادەی چاپ کراوە، دەزگای ئاراس لە ھەولێر ساڵی (٢٠١١) چاپی کردووە. ٥- یووسف و زوڵەیخا، ئەم بەرھەمە مامۆستا حەکیم مەلا ساڵح لە ساڵی (٢٠٠٦) ئامادەی کردووە، کۆڕی زانیاریی کوردستان بە ژمارە (١٧) لە کتێبەکانی خۆیدا لە ھەولێر چاپی کردووە. ٦- شیرین و فەرھاد حەکیم مەلا ساڵح دەڵێت کۆپیی نوسخەیەکی ئەم بەرھەمەم لەبەردەستدایە، تاکو ئێستا چاپ نەکراوە. ٧- ئەسکەندەر نامە، ئەم بەرھەمە تا ئێستا نوسخەی بەردەست نەکەوتووە.
نموونەی ھۆنراوە
نموونە شیعرێکی دڵداری خانای قوبادی:
ئەم دوو بەیتەی خانای قوبادی زۆر بەناوبانگن:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرەکانی کوردیی گۆرانی پۆل:لەدایکبووانی ١٧٠٠ پۆل:مردووانی ١٧٥٩ پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی پۆل:فەیلەسووفانی کورد پۆل:زانا کوردەکان
بلاک ئادەم
وێنۆک
ژیاننامەی خەیاڵی کارەکتەرەکە
لە دەوروبەری ساڵی ١٢٠٠ پێش زایین، شازام وەک قەشەیەکی پلە بەرز بۆ فیرعەونی کۆنی میسری ڕامسێسی دووەم ھەڵبژێردرا. بەڵام بەتێپەڕبوونی کات ئەم جادووگەرە پیر بوو، بۆیە بەدوای پاڵەوانێکی شایستەدا دەگەڕا تا دەسەڵاتەکەی بە میرات بگرێت. شازادەی گەنج تێت ئادەم (کوڕی ڕامسێس) بە دادپەروەری و لێھاتوویی خۆی جادووگەرەکەی سەرسام کرد. جادووگەرەکە ئەو دەسەڵاتەی بە تەت ئادەم بەخشی کە بەھۆیەوە بوو بە پیاوێکی بەھێز و بە وتنی وشەی سیحراوی شازام، لە بەرامبەر بەدەستھێنانی دەسەڵاتەکانی جادووگەرەکەدا، سوودی لە نیعمەتەکانی تواناکانی ٦ خوداوەندی میسری کۆن وەرگرت: بەرگەگرتنی شو، خێرایی و چالاکی ھێرو (ھۆروس)، ھێزی ئامون، زانین و حیکمەتی زوھوتی (تاھوت)، ھێزی ئاتوون و بوێری ماھان.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمیکەکانی دی سی گەورەخراپەکارەکان پۆل:دیکتاتۆرە خەیاڵییەکان پۆل:ئاموون پۆل:سولەیمان پۆل:زیووس پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی پۆل:گەورەخراپەکاری نێری کۆمیکەکانی دی سی پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی کە جادوو بەکاردەھێنن پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان هەیە پۆل:جیوە (ئەفسانە) پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای گەشتکردنی ڕەھەندییان ھەیە پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان ھەیە پۆل:گەورەخراپەکارە کۆمیکەکانی دی سی
کۆئەندام
چەپ|250px|وێنۆک|نموونەیەک لە کۆندام کۆئەندام (بە ئینگلیزی: Organ System) لە ژمارەیەک ئەندام پێک دێت کە پێکەوە کاردەکەن بۆ ئەنجام دانی کارێک کە پەیوەندییان بە یەکەوە هەبێت ، بۆ نموونە دەم و سورێنچک و گەدە و ڕیخۆڵە و چەند ئەندامێکی دی هەموویان بەیەکەوە کۆندامی هەرس پێک دەهێنن. کە هەر یەکێک لەم ئەندامانە فەرمانێکی دیاری کراو ئەنجام دەدات لە کردارێکی ئاڵۆزدا کە ئەویش هەرسی خۆراکە.
سەرچاوە
پۆل:کۆئەندامەکانی لەش
٩٣٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
باجرەنگی بایجان
باجرەنگی بایجان فیلمێکی ھیندیی درامییە لە دەرھێنانی کەبیر خانە. وە لەبەرھەمھێنانی سەلمان خان و (Rockline Venkatesh). فیلمەکە لەڕۆڵبینینی سەرەکی سەلمان خان و ھارشالی مالھوترا و کارینا کاپوور و نەواززەدین سدیقییە. فیلمەکە لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤ لە نیودلھی دەستبەوێنەگرتی کرا. فیلمەکە بەشێوەیەکی گشتی لە ڕۆژی ١٧ی تەممووزی ٢٠١٥ نمایشکرا لەجیھان کە ھاوتابوو لەگەڵ جێژنی ڕەمەزان.
چیڕۆکی فیلم
فیلمەکە دەست پێ دەکات بە نیشاندانی خێزانێکی موسڵمان کە سەیری تەلەڤیزیۆن دەکەن لە گوندی سوڵتانپور لە ئازاد کەشمیر لە پاکستان. لەوکاتە ژنێکی دووگیان (میھیر ڤیج) منداڵەکەی ناوسکی لەقە دەھاوێت و ھاوکات لەو دیمەنە یاریکەری کریکیتی پاکستانی شاھید ئافرەندی سەرکردایەتی پاکستان دەکات بۆ بردنەوەی یارییەکە لە بەرامبەر ھیندستان. دیمەنەکە دەگۆڕێت بۆ ٦ ساڵ دواتر کچەکە گەورە بووە و ناوی نراوە شاھیدە (ھارشالی مالھوترا) واتە بەھۆی ناوی یاریکەری کریکیتەوە ئەو ناوەی لێنرا. دایکی شاھیدە کچەکەی لەگەڵ خۆی دەبات بۆ حەزرەتی نیزامەددین دەرگا (Nizamuddin Dargah) لە نیودلھی لە ھیندستان بۆئەوەی لەوێ نزای بۆ بکات چونکە کچەکەی لەزگماکییەوە ڵاڵبووە (واتە قسەی پێناکرێت).
لەکاتی چوون بەرەو نیودەلھی لەناو شەمەندەفەرێک شاھیدە وندەبێت لەدایکەکەی، شاھیدە لەکاتی ونبوونی دەگاتە شارێکی مێژوویی و ئایینی بەناوی کوروکشتەرا (Kurukshetra) لەوێ کوڕێک بەناوی پاوان کومار (سەلمان خان) دەبینێت لەگەڵ چەند پیاوێکی ئایینی سەما دەکات ئەم دیمەنە کار لە شاھیدە دەکات و بەدوای ئەو کوڕە دەکەوێت، کوڕەکەش سەرەتا بە چیڕۆکی ئەو کچە نازانێت بە تەواوی بۆیە سەرەتا تەنیا دەیەوێت بە پێدانی خواردن لەکۆڵ خۆی بکاتەوە بەڵام دواتر ناتوانێت واز لەو کچە بھێنێت وە کچەکەش لەبەر ئەوەی ناتوانێت قسەبکات ئەمەش لێکگەیشتنییان ئاڵۆز دەکات بۆیە پاوان کومار وادەزانێت ئەو کچە لە پەیڕەوانی ئایینی ھیندووئیسمە بۆیەش پاوان پەیکەرێکی (Bajrang Bali) بۆ دەکڕێت بۆئەوەی بیپارێزێت لە مەترسی.
پاوان/باجرەنگی بڕیاردەدات کچەکە لەگەڵ خۆی ببات بۆ پاکستان، بەڵام ئەو ھیچ کاتێک گەشتی نەکردووە و پاسەپۆرتیشی نییە بۆیە دەیەوێت بە پێ بچێتە پاکستان لە ڕێگادا چەند قاچاغچییەک دەبینێت ئەوان بە پارە دەیگەیەننە ئەوبەری سنوور، بەڵام لەسەر سنوور پاوان دەوەستێت و دەڵێت بەبێ ڕەزامەندی پاسەوانانی سنوور ناچمە پاکستان لەوێش تووشی ناڕەحەتی دەبێت، بەڵام دوای چەندجارێک لە ھەوڵدان ئەوە پۆلیسی سنوور ڕەزامەند دەبن کە پاوان بچێتە ناو پاکستان. ئەوکاتەی دەربازی پاکستان دەبن لە قاوەخانەیەک دەمێننەوە و لەوێ موونی دەستگرێکی پۆلیس (کەلەمچە) دەدزێت چونکە ئەو وەک بازنی منداڵان لێی دەڕوانێت و لەگەڵ پاوان/باجرەنگی دەڕوات، بەڵام پۆلیسەکان دەیانگرن و لێیان دەپرسن کێن وە پاوانیش ھەموو ڕاستییەکەیان پێدەڵێت ئەوانیش ئەو بە سیخوڕی ھیندی لە دژی پاکستان لەقەڵم دەدەن و دەیگرن؛ لەناو بنکەی پۆلیس موونی وێنەیەک دەبینێت و بەدەست ئاماژە بەوەدەکات کە ئەوە گوندەکەی ئەوانە ئەمەش پاوان تووشی خرووشان دەکات و لە پۆلیسەکان دەدات و ڕادەکات لەوکاتە ڕۆژنامەنووسێکی پاکستانیش بەناوی چاند نەواب ڕووماڵی ئەو دەستگیرکردنەی سیخوڕە پاکستانییەکە دەکات لەوکاتەی ڕۆژنامەنووسەکە دەبینێت سیخوڕەکە ڕادەکات ئەویش بەدوای ئەوان دەگەڕێت و لەڕێگادا ئاشنایەتییان لەگەڵ پەیدا دەکات و چیڕۆکەکە بەتەواوی دەزانێت ئەویش ھەوڵدەدات لەڕێگای دەزگا ڕاگەیاندنەکان ئەو باسە بورووژێنێت، بەڵام سەرکەوتوو نابێت بۆیە ھەوڵدەدات دۆزینەوەی موونی بۆ دایکی بکاتە دۆکیومێنت لەڕێگای کامێراکەیەوە. ڕێگایەکی زۆر دەبڕن بۆ دۆزینەوەی ماڵی موونی تاکوو دەگەن بە شوێنێک بۆ حەسانەوە لەوێ ڕۆژنامەنووسەکە ڤیدیۆیەک چاک دەکات و لە ماڵپەڕی یوتیوب بەرزی دەکاتەوە و دەنگدانەوەی باشی دەبێت کە ھیندییەک یارمەتی پاکستانییەکی داوە؛ لەوکاتەی ڤیدیۆیەکە بۆ موونی لێدەدەن ئەوە موونی ئەوە تێبینی دەکات کە دایکی لە ڤیدیۆیەکە دەرکەوتووە ئەمەش دەبێت ھەواڵێکی دڵخۆشکەر بۆ نەواب و پاوان ئەوانیش بەدواداچوون بۆ چوونی ئەو پاسە دەکەن کە دایکی سەرکەوتبوو کە ئەم دیمەنە لە ڤیدیۆیەکەی نەواب دەرکەوتبوو لەوێدا بۆ بەیانی پاسەکە دەدۆزنەوە و سەرجەم ئەو گوندانە دەپرسن کە پاسەکە پێیدا دەڕوات تاکوو ناوی سوڵتانپور دێت و ناوی گوندەکەی موونی دەزانن ھاوکات لەگەڵ بڵاوبوونەوەی چیڕۆکی پاوان و موونی، بەڵام پۆلیسەکان ئەوە قبووڵناکەن و لەبەدوا گەڕان بەدوای سیخوڕەکە بەردەوام دەبن و بەئامانجەکەشییان دەگەن و پاوان دەستگیردەکەن، بەڵام یەکێ لە ئەفسەرەکان بڕیاردەدات پاوان بداتەوە ھیندستان ئەمەش لەدوای ئەوەی کە موونی بە دایکی شاددەبێتەوە و دەگەڕێتەوە سوڵتانپور و نەوابی ڕۆژنامەنووسیش ھەموو ئەو گرتانە دەگرێت و بە ڤیدیۆیەکی کاریگەر بڵاوی دەکاتەوە. و دەنگدانەوەیەکی گەورەتری ھەبوو لە ڕۆژی دانەوەی پاوان بە ھیند ئەوا موونیش دەچێتە سەر سنوور بۆ دوابینینی پاوان کە یارمەتیی داوە بۆ شادبوونەوەی بە دایکی و ماڵەوەی، لەوێ موونی ناتوانێت پاوان ببینێت تا دواسات کە ھاوار دەکات و زمانی دەبێتەوە و دەڵێت "مامە" وە بەشێوازی ھیندووەکان دەڵێت "خوات لەگەڵ" و لەوکاتە پاوان دەگەڕێتەوە و شاھیدە لەباوەشدەگرێت.
گۆرانییەکان
وەک ئاشکرایە فیلمەکانی بۆلیوود بەشێکی لەگۆرانی پێکدیت، فیلمی باجرەنگی بایجان لە ٤٣:٣١ خولەک لە گۆرانی پێکدێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥ پۆل:فیلمە ھیندییەکان پۆل:فیلمەکان بەزمانی ئوردوو پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠
تەندروستی
وێنۆک|تەمرێکی نیوزیلەندی کە لە سەری نووسراوە تەندروستی
تەندروستی دابینکردنی بەرژەوەندی ھەموو لایەنەکانی تەنی(جسمی)، ڕەوانی و کۆمەڵایەتییە. بە پێی وتەی ڕێکخراوەی تەندروستیی جیھانی تەندروستی تەنھا نەبوونی نەخۆشی و کەم و کووڕی لەش نییە، تەندروستی نەبوونی ھیچ گرفتێکی ڕەوانی، کۆمەڵایەتی، ئابووری و جسمییە بۆ ھەریەک لە ئەندامانی کۆمەڵگا.
ھەست کردن بە تەندوستی لە نێوان مرۆڤەکاندا زۆر جیاوازە، بۆ وێنە ھەیە کەسێک کە ھەر دوو لاقی لە دەست داوە بەڵام ھەست بە تەندروستی دەکات، و ھەیە کەسێکیش کە ھیچ گرفتێکی لە لەشی دا نییە بەڵام ھەست بە لە دەست دانی تەندروستی دەکات. پۆل:تەندروستی پۆل:بابەتە سەرەکییەکان
سەلاح محەممەد توبەیقی
سەڵاح محەممەد عەبدە توبەیقی (لەدایکبووی: ٢٠ی ئابی ١٩٧١) بەرپرسی لێژنەی پزیشکی دادوەری سعودیەیە و عەقیدێکە لە سوپای وڵاتی سعودیەدا.
لە نیسانی ٢٠١٩دا، لە کاردانەوە بەرامبەر تیرۆرکردنی جەمال خاشقچی، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وڵاتەکەی لە توبەیقی و پازدە کەسی دیکە قەدەغەکرد.
ژیاننامە
توبەیقی پڕۆفیسۆرە لە بواری بەڵگەی تاوانکاری لە زانکۆی نایف عەرەبی تایبەت بە زانستی پاراستن لە ڕیاز، و ناسراوە بەوەی کە یەکێک لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی وڵاتەکە کە تاقیکاری لەبارەی مۆبایلەوە ئەنجام دابێت. توبەیقی چەندین داھێنانی لە بوارەکەی خۆیدا ئەنجام دابوو کە تایبەت بوون بە سیخوڕی و لێکۆڵینەوە.
لە ساڵی ٢٠١٨دا، ئەلجەزیرە ڕای گەیاند کە توبەیقی بەشداربووە لە کوشتن و پارچەکردنی جەستەی جەمال خاشقچی. سەرچاوەیەک گوتی «توبەیقی دەستی کردبوو بە پارچەکردنی جەستەی خاشقچی لەسەر مێزێک لەکاتێکدا ئەو ھێشتا زیندوو بوو؛ و کاتێک دەستی بە لێکردنەوەی پارچەکانی جەستەی خاشقچی کردبوو، گوێی لە مۆسیقا گرتبوو و داوای لە ھاوکارانی کردبوو ھەمان کار بکەن».
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:زیندووان
بڕیارنامەی ١٢٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی گورجستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٠٩٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئەبخازیا و گورجستان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:ئەبخازیا لە ٢٠٠٠ پۆل:گورجستان لە ٢٠٠٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ گورجستان
گەردوونی سینەماییی مارڤڵ: قۆناغی چوارەم
گەردوونی سینەمایی مارڤڵ: قۆناغی چوارەم کۆمەڵێک فیلمی سووپەرھیرۆ و زنجیرەی تەلەڤزیۆنی لەخۆدەگرێت کە لەلایەن ستۆدیۆی مارڤڵەوە بەرھەم ھێنراون و لەسەر بنەمای مارڤڵ کۆمیکس دروستکراون. قۆناغی چوارەم لە ساڵی ٢٠٢١ تا سەرەتای ساڵی ٢٠٢٢ بڵاوکراوەتەوە. لەم قۆناغەدا بۆ یەکەمجار زنجیرە تەلەفزیۆنیەکانیش ئامادەبوون. یەکەم زنجیرەی ئەم قۆناغە بە ناوی Wandavision لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢١ بڵاوکرایەوە، یەکەم فیلمیش بەناوی  بلاک ویدۆو لە مانگی تەمموزی ٢٠٢١ نمایشکرا.
شانگ چی و ئەفسانەی دە ئەڵقەکە (٢٠٢١)
تا مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٨، مارڤێڵ بە خێرایی بەدوای پەرەپێدانی شانگ-چیدا دەگەڕا، کە دەبێتە یەکەم فیلم کە ڕۆڵی سەرەکی ئاسیایی لە گەردوونی مارڤڵدا ھەبێت. سیناریۆنووسی چینی-ئەمریکی دەیڤید کالاھام بۆ نووسینی سیناریۆی فیلمەکە بەکرێ گیرا، و تا مانگی ئازاری ٢٠١٩، داستین دانیال کیرتۆن وەک دەرھێنەر دەستنیشانکرابوو. لە کۆمیک-کۆنی ٢٠١٩ی سان دیێگۆ، سیمو لیو ڕاگەیەندرا وەک ئەکتەری سەرەکی وێنەگرتن وەستا، لە مانگی ئابی ھەمان ساڵ دەستی پێکردەوە و لە مانگی تشرینی یەکەم کۆتایی ھات. شانگ-چی و ئەفسانەی دە ئەڵقە لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ بڵاوکرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:جیهانی سینەماییی مارڤڵ: قۆناغی چوار پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
٢٤ی ئایار
٢٤ی ئایار ١٤٤ەم ڕۆژی ساڵە (١٤٥ لە ساڵی پڕدا). ٢٢١ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.
بۆنەکان
پۆل:ئایار پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
ڕۆژێ گارۆدی
ڕۆژێ گارۆدی یان ڕۆجەر گارۆدی (ماوەی ژیان: ١٧ی تەمموزی ١٩١٣ تاکوو ١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢) فەیلەسووفی فەڕەنسی و نووسەرێکی کۆمۆنیست بوو، لەوکاتەی بووە موسڵمان کتێبەکانی شایانی لێکۆڵینەوەی زانستیانە بوون، ڕۆژێ لەدایکبووی باوکێکی بێ بڕوا و دایکێکی کاتۆلیکە لەشاری مارسێی، لەماوەی ژیانیدا نزیکەی ٥٠ کتێبی لەسەر مارکسیزم نووسیوە، ئەو لە ٢ی تەممووزی ١٩٨٢دا لە جنێڤ موسڵمانێتیی خۆی ڕاگەیاند و دوای ماوەیەک دەرگای جیھانی ئیسلامی بۆ پاڵپشتکردنی لێ کرایەوە و خەڵاتی خەڵاتی جیھانی مەلیک فەیسەڵ پێ بەخشرا، موعەمەر قەزافی سەرۆکی پێشووی لیبیا گارۆدی بە باشترین فەیلەسووفی ڕۆژاوایی دانا لەدوای ئەرەستوو و پلاتۆ.
دادگایی گارۆدی
لە ساڵی ١٩٩٨ دادگای فەرەنسا گارۆدی بە تۆمەتی گومانداریی لە بەناو ھۆڵۆکۆست ی جوولەکە لە کتێبی "ئەفسانە دامەزرێنەرەکانی دەوڵەتی ئیسرائیل"دا، کاتێک گومانی لە ژمارە باوەکان سەبارەت بە قڕکردنی جوولەکە لە ژوورە گازەکاندا بە دەستی نازییەکان لە ئەورووپا کرد. ھەر بەم ھۆیەوە حوکمی زیندانیکردنی بۆ ماوەیەکی ساڵێک دژ دەرچوو.
پشتگیری جیھانی ئیسلامی
لەپاش شوێنەکەوتنی بۆ ئاینی ئیسلام و ڕاگایاندی مووسڵمانبوونی خۆی گارۆدی، لە پەرلەمانی ئێران ١٦٠ ئەندام پەرلەمان واژووی پشگیری خۆیان بۆ گارۆدی کرد وە لەدوایش بانگێشتنامەیان بۆ نارد بۆ ئەوەی سەردانی تاران بکات.
سەرچاوەکان
پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢١ەم پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٢١ەم پۆل:موسڵمانانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٣ پۆل:مردووانی ٢٠١٢ پۆل:بیردۆزە مارکسییەکان
ئەندامۆچکە
[[پەڕگە:Biological_cell.svg|چەپ|350px|وێنۆک|ئەندامۆچکەکان:
(١) ناوکیلە
(٢) ناوکەخانە
(٣) ڕایبۆسۆم
(٤) ڤێزیکل
(٥) ناوە پلازمە تۆڕی زبر
(٦) دەزگای گۆلجی (خانە)
(٧) پەیکەری خانەیی
(٨) ناوە پلازمە تۆڕی لووس
(٩) مایتۆکۆندریا
(١٠) ڤاکۆئێل
(١١) سایتۆسۆل
(١٢) لایسۆسۆم
(١٣) سانتریۆلەکان لە ناو سانترۆزۆم]] ئەندامۆچکە (بە ئینگلیزی: Organelle) یەکێکە لە پێکهاتووەکانی خانە کە فەرمانی تایبەتی ئەنجام دەدات هەروەک چۆن ئەندامەکانی لەشی زیندەوەر کار دەکەن بۆ ئەنجامدانی زیندە کردارەکان ئاوەهاش ئەندامۆچکەکانی ناو خانە پارێزگاری مانەوەی خانەکە بە زیندوویی دەکەن.
سەرچاوە
پۆل:توێکاریی خانە پۆل:ئەندامۆچکەکان
شەڕی ڤیێتنام
چەپ|300px|وێنۆک|دیمەنێک لە جەنگی ڤێتنام جەنگی ڤێتنام (بە ئینگلیزی: Vietnam War) ساڵی‌ ١٩٥٤ز و ، شکستی‌ سەربازی‌ فەڕانسە لە شەڕی‌ ھیندۆچینی‌ (١٩٤٦-١٩٥٤) بۆ گێرانەوەی‌ ڤیەتنام ، زلھێزەکان لە جنێڤ لەگەڵ نوێنەرانی‌ ھەریەک لە ڤیێتنام و لاوس و کەمبۆدیا کۆبوونەوە بۆ وتوێژکرن بۆ کۆتایی‌ ھێنان بەم ململانێیە. لە ناو بەندەکانی‌ تردا، ڕێکەوتنامەکە کە بە ڕێکەتننامەی‌ جنێڤ ناسرا دابەشبوونێکی‌ کاتی‌ ڤیێتنام بۆ دوو بەشی‌ باکوور و باشوور دابین دەکات: لەبەشی‌ باکوری‌ دا ڤیت مین کە گروپیێکی‌ کۆمۆنیستی‌ بوون و داوای‌ سەربەخۆیی‌ ڤیێتنامیان دەکرد ھەبوون و لەبەشی‌ باشوریشیدا فەڕانسییەکان و ڤیێتنامی یە لایەنگرەکانیانی‌ تێدابوون. بۆ ڕێگەگرتن لە دابەشبوونی‌ ھەمیشەیی‌ ئەو وڵاتە ڕێکەوتنەکە پێشنیازی‌ ئەنجامدانی‌ ھەڵبژاردنی‌ نیشتمانی‌ دەکرد لەساڵی‌ ١٩٥٩ز بە مەبەستی‌ یەکخستنەوەی‌ وڵاتەکە‌. کاتێکیش ڤیێتنامییەکانی‌ باشوور ئەنجامدانی‌ وەھا ھەڵبژاردنێکیان ڕەتکردەوە چونکە ھەر لەسەرەتاوە دەزانرا کە گروپی‌ ڤیت مینە ئەیباتەوە، ڤیێتنامییەکانی‌ باکوور دەستیان کرد بە لە کارخستنی‌ ڤیێتنامی‌ باشوور.ساڵی‌ ١٩٥٩ز جەنگی‌ ڤیێتنام ، ڤیێتنامی‌ باکووری‌ کۆمۆنیست و بەرەی‌ ڕزگاریخوازی‌ ڤیێتنامی‌ -کە گروپێکی‌ ناسیۆنالیستی‌ بوون و بنکەکەیان لە باشوری‌ ڤیێتنام بوو-خستە یەکبەرەوە دژبە ڤیێتنامی‌ باشوور. ساڵی‌ ١٩٦٥ز ئەمریکا ھێزی‌ سەربازی‌ ڕەوانەی‌ ڤیێتنام کرد بۆ یارمەتیدانی‌ باشوورە ڤیێتنامی‌ باشوور. ململانێیەکی‌ درێژ خایەن و خوێناوی‌ کە بە جەنگی‌ ڤیێتنام ناسرا ڕوویدا و تا ساڵی‌ ١٩٧٥ی‌ خایاند. پێش کۆتایی‌ ھاتنی‌ بە وڵاتانی‌ دراوسێ (لاوس و کەمبۆجیا)دا بڵاو بووەوە و تا درەنگانێک دوای‌ ١٩٧٥ز درێژەی‌ کێشا. لە کەمبۆدیا جەنگەکە بزووتنەوەی‌ کۆمۆنیستی‌ ناسراو بە "خمێر رۆگ" بە سەرکردایەتی‌ پۆل پۆتی‌ گەیاندە دەسەڵات کە ڕژێمەکەی‌ ڕەشە کوژی‌ (جینۆساید)ێکی‌ بەسەر گەلەکەی‌ ھێنا. لەم کاتانەدا ، لەناوەڕاستی‌ شەستەکان جیھانی‌ کۆمۆنیزم دووبارە خۆی‌ بەشێوەیەکی‌ کاریگەر تەشکیلە کردەوە لە ئەنجامی‌ دابەشبوونی‌ تاڵ و ئاشکرای‌ بەرەو زیادچووی‌ نێوان یەکێتیی سۆڤیەت و چین. وێنۆک|نەخشەی ڤێتنامی باشوور-ناوچە سەربازیەکان لە ١٩٦٧ز دا
ئەمانەش ببینە
مێژووی ڤیێتنام
ڤیێتنام
سەرچاوەکان
پۆل:شەڕەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ململانێکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مێژووی ڤیێتنام پۆل:شەڕی ڤیێتنام پۆل:شەڕەکانی ئۆسترالیا پۆل:شەڕەکانی نیوزیلاند پۆل:شەڕەکانی ئیسپانیا پۆل:شەڕەکانی کۆماری گەلی چین پۆل:شەڕەکانی یەکێتیی سۆڤیەت پۆل:دەیەی ١٩٥٠ پۆل:ڤیێتنام لە ١٩٥٩ پۆل:دەیەی ١٩٦٠ پۆل:ڤیێتنام لە ١٩٦٤ پۆل:دەیەی ١٩٧٠
ڕوانگەی ھایدلبێرگ
وێنۆک| چەند گومەتێکی تەلیسکۆبەکانی ویلایەتی هایدلبێرگ-کۆنیگستۆهل، گومەتی تەلیسکۆبی بروس کراوەیە
ڕوانگەی ویلایەتی هایدلبێرگ-کۆنیگسۆهل ڕوانگەیەکی فەلەکیە سەر بە زانکۆی هایدلبێرگ وە مێژووەکی قەشەنگی هەیە لە ڕوانگە کردنی فەلەکی، ئەو ڕوانگەیە دروستکرایە لە نێزیک چیای کۆنیگستۆهل لە نێزیک شاری هایدلبێرگ.
مێژوو
ئەو کەرەستە زانستیانە دەگەرێتەوە لۆ ساڵی ١٧٧٤ لەسەر بنەمای ڕوانگەیەک لە ژێر ناونیشانی ڕوانگەی مانهایمەری فەلەکی، بەڵام بەهۆکاری پێشکەوتنی شارستانیەت لە ساڵی ١٨٨٠ ناوچەکە باش نەبوو لۆ ڕوانگەکردن بەو هۆکارە ناوچەکەیان گواستەوە لەبۆ شاری کارلسروهی، پاشی ئەوەش ٣ ناوچە دەستنیشانکرا لۆ دانانی ڕوانگەکە پاشی گفتوگۆ بڕیاردرا بە دانانی ڕوانگەکە لە ناوچەی کۆنیگستۆهل،
ڕوانگەکە کرایەوە لەلایەن پاشا فریدریکی یەکەم لە ٢٠ی حوزەیرانی ١٨٩٨ ، ڕوانگەکە کرایە ٢ بەش: بەشی ڕوانگەی فیزیایی بە سەرکردایەتی مالس وۆڵف هەروەها بەشی فەلەکی بە سەرکردایەتی ویلهێلم ڤالانتاینەر، لە کاتی دروستکردنی ڕوانگەکە ماکس وۆلف بەخشینێکی ١٠،٠٠٠ دۆلاری وەرگرت لە بەخشەری ئەمریکی کاسرین بروس لەگەڵ هاوێنەیەکی ١٦ سانتیمی لەدروستکردنی تەلیسکۆبەکە بە ٢ مەبەست، یەکەم بە هاوێنەیەکی ١٦ پێ و ئامێری بروسی دوویی.
سەرچاوە
پۆل:گەردوون
ئێتێلسڤیل، ئەلاباما
ئێتێلسڤیل شارۆچکەیەکە لە کەرتی پیکێنز، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٨١ کەس بووە. ڕووبەری ١٫٤٧ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٥٥٫١ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
یاسای کۆساینەکان
یاسای کۆساینەکان لە زانستی سێگۆشەزانیدا ھاوکێشەیەکە پەیوەندیی نێوان لایەکانی سێگۆشە و یەکێک لە گۆشەکانی ناوەوەی سێگۆشە دەردەبڕێت، بەپێی ئەم یاسایە ئەگەر a و b و c درێژی لایەکانی سێگۆشەیەک بن ئەوا: وێنۆک|252px|ڕاست|سێگۆشەی ABC
سەلماندن
وێنۆک|252px|چەپ|سەلماندنی یاسای کۆساینەکان بە گوێرەی تیۆرمی پیتاگۆرس شێوەی گۆشەکراوە وێنۆک|252px|چەپ|سەلماندنی یاسای کۆساینەکان بە گوێرەی تیۆرمی پیتاگۆرس شێوەی گۆشەتیژ یاسای کۆساینەکان لە چەندین ڕێگەی جیاواز دەسەلمێنرێت، لێرەدا بە گوێرەی تیۆرمی پیتاگۆرس ڕوون کراوەتەوە. بەرزیی لای b بە h و دووری نێوان بنکەی بەرزیی h تا سەری C بە پیتی d دیاری کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:تیۆرمە ئەندازەیییە ئیقلیدسییەکان پۆل:سێگۆشەزانی پۆل:گۆشە
سامسۆنگ گالاکسی ئێس ٢
سامسۆنگ گالاکسی ئێس ٢ (بە ئینگلیزی: Samsung Galaxy S2) مۆبایلێکی ھۆشمەندی ئەندرۆیدە، دوستکراوی کۆمپانیای سامسۆنگە، ئەم مۆبایلە بڵاوکراوەتەوە لە ٢ی ئایاری ٢٠١١.
سەرچاوە
پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان پۆل:مۆبایلەکانی سامسۆنگ پۆل:مۆبایلەکانی ٢٠١١
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
گیتارژەن
وێنۆک|چەپ|کۆمەڵێک لە دیارترین و مەزنترین گیتارژەنەکانی جیهان گیتارژەن (بەئینگلیزی: Guitarist)، ئەو مۆزیکناسەیە کە گیتار دەژەنێت. گیتارژەن رەنگە یەکێک یان ھەموو لە گیتاری دەنگیی، گیتاری کارەبایی، گیتاری کلاسیک و گیتاری باس. ھەندێک گیتارژەن لەکاتی گۆران وتندا گیتار دەژەنن.
فرەبواریی
گیتارژەن کۆنترۆڵی ئامێرەکی فرەبیستن یان فرە بوار دەکات، بەبەکارھێنانی تەکنیکەکانی وەک کەوانەبوون یان ڤایبراتۆ، ھەروەھا گیتارژەن دەتوانێت وابکات کە گیتار بەنزیکیی دەنگی مرۆڤ بە کوالیتییەکی نزیک دەرببڕێت. گیتارژەن لەگەڵ تیمێکی مۆزیکدا دەتوانێت وەک ڕیتم کاربکات بەتایبەتیی ئەو کەسانەی گیتاری باس دەژەنن. گیتارژەن ھەروەھا دەتوانێت کە پشت بەپشتی گیتارەکەی، ھاڕمۆنیکا بژەنێت وەک ئامێرێکی دووەمیی. ناوبانگترینی ئەمانەش بۆب دیڵان و نایڵ یەنگ ـن.
تەکنیکەکان
گیتارژەن گەلێک رێ و شوێن و شێوازی ھەیە بۆ لێدانی گیتار، وەک لێدان بەڕیشە، لێدان بەنینۆک یان/و ژەنینی گیتار بەپەنجە (ھەروەھا پەنجەشێوازیی گیتار ببینە).
ھونەر
گیتارژەن لەدێر زەمانەوە باسێکی گرنگ و دەرخراوی ھونەرمەندانە. یەکێک لە باوترین و بەناوبانگترین نموونەکان، ئەم نیگارەیە لەلایەن ئێدگار دیگاوە، کە گیتارژەن لۆرێنزۆ پاگانس نیشان دەدات لەکاتێکدا دەژەنێت، لەگەڵ باوکە بەساڵاچووەکەیدا کەدەکەوێتە پەشبنەمای وێنەکەوە. ئەم وێنەیە کێشراوە لەشوێنێکدا لەنێوان ساڵانی ١٨٦٩ بۆ ١٨٧٢ کە لەئێستادا لەلایەن مۆزەخانەی ھونەرە جوانەکان، بۆستنەوە خاوەندارێتی دەکرێت. left|150px|thumb|گیتارژەن لۆرێنزۆ پاگانس نیشان دەدات لەکاتێکدا دەژەنێت، لەگەڵ باوکە بەساڵاچووەکەیدا کەدەکەوێتە پەشبنەمای وێنەکەوە
پۆل:گیتارژەنان پۆل:پیشەکان لە مۆسیقادا
محەممەد عەبدوڵڵاھی
محەممەد عەبدوڵڵاھی (٢٣ی ئابی ١٩٤٤ لە ئیلام - ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ لە تاران)، کۆمەڵناسی کوردی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان و مامۆستای زانکۆی زانکۆی عەلامە تەباتەباییی تاران بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤ پۆل:مردووانی ١٩٤٤ پۆل:کۆمەڵناسانی کورد پۆل:خەڵکی ئیلام پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
توخمی کرۆمۆسۆم
چەپ|300px|وێنۆک|دوو توخمی جیاواز توخمی کرۆمۆسۆم (بە ئینگلیزی: Sex Chromosome) توخمی زیندەوەر دیاری دەکات دەشتوانێت ئەو بۆهێڵانە هەڵبگرن کە دەست بەسەر سیفەتی دیکەدا دەگرێت. توخمە کرۆمۆسۆمەکانی مرۆڤ بریتین لە کرۆمۆسۆمی (X) و کرۆمۆسۆمی (Y). لە مێیەی ئاساییدا دوو کرۆمۆسۆمی X هەیە واتە XX, بەڵام لە نێرەی ئاساییدا یەک کرۆمۆسۆمی X و یەک کرۆمۆسۆمی Y هەیە واتە XY. هەموو ئەو کرۆمۆسۆمانەی دەمێنێتەوە پێیان دەڵێن لەشە کرۆمۆسۆمەکان ، لە مرۆڤدا دوو توخمە کرۆمۆسۆم هەیە و ئەو کرۆمۆسۆمانەی دەمێننەوە پێیان دەلێن لەشە کرۆمۆسۆم.
سەرچاوە
Determinació del sexe Kwomozòm seksyèl การกำหนดเพศ پۆل:کرۆمۆسۆم
مەدیەن (شار)
مەدیەن یان شارەکانی شوعەیب (بە عەرەبی: مَدیَن یان مَدائِن شعیب) شارێکی شوێنەوارییە، چەند ماڵێک و پەرستگایەکی داتاشراو لە بەرد و چیاکان، دەکەوێتە ناوچەیەک لە شاری (البدع). ئەم شارە بە شوێنەواری شاری بەرد (شارەکانی ساڵح) دەچێت و کۆمەڵێ لە زانایانی بواری شوێنەوارناسی وای بۆ دەچن کە دەگەڕێتەوە بۆ ھەزارەی دووەمی پێش زایین و خەڵکەکەشی گەلی مەدیەن بوون.
شوێن
مەدیەن دەکەوێتە نزیک شاری (البدع) سەر بە ناوچەی (تەببوک) کە دەکەوێتە باکووری ڕۆژئاوای شانشینی عەرەبیی سعودی، و مەودای نێوان ئەم شارە و شاری تەببوک نزیکەی ١٧٠ کیلۆمەترە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نژیاروانیی عەرەبی
ئەبووبەکر زەینەلعابدین عەبدولکەلام
ئەبووبەکر زەینەلعابدین عەبدولکەلام ناسراو بە عەبدولکەلام (١٥ تشرینی یەکەم ١٩٣١ – ٢٧ تەممووز ٢٠١٥) یازدەمین سەرۆکی ھیند بوو، لە ساڵی ٢٠٠٢ تا ٢٠٠٧. بەرلەوەی پۆستی سەرۆکایەتی وەربگرێت، عەبدولکەلام یەکێک لە دیارترین زانایان و ئەندازیاری ھیند بوو، زۆرجار بە «پیاوی مووشەک» نێوی دەبرا، بەھۆی کارەکەی لەچوارچێوەی بەرنامەی ئەتۆمی و مووشەکی ھیندی. خاوەن جەماوەرێکی زۆربووە، ناسناوی «سەرۆکی گەل»ی لێنراوە. عەبدولکەلام، خێزانی پێکنەھێناوە و ئینتیمایەکی سیاسیی دیاریکراوی نەبوو.
ژێدەرەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١ پۆل:مردووانی ٢٠١٥ پۆل:سەرۆکەکانی ھیند پۆل:خەڵکی ھیند پۆل:موسڵمانانی ھیندی پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ھیندستان پۆل:ئەو کەسانەی پەیوەندییان بە وزەی خۆرەوە هەیە پۆل:ئەو کەسانەی پەیوەندییان بە وزەی خۆرەوە ھەیە
خۆراسان
وێنۆک|خۆراسان لە سەدەکانی سەرەتای ئیسلام خۆراسان ناوچەیەکی مێژوویییە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئێران، کە بێجگە لە ئێران لە بەشێکی گەورەی وڵاتانی ئەفغانستان، تورکەمەنستان، ئوزبەکستان و تاجیکستان پێکدێت.
ڕیشەناسی
وشەی خۆراسان لە بواری زمانەوانی دا لە "خۆرهەڵسان"ەوە هاتووە، ئەویش ئەگەرێتەوە بۆ سەردەمانێک کە دەسەڵاتی مادەکان هەبووە و چوونکا خۆراسان لە ڕۆژهەڵاتی وڵاتدا بووە هەر لە بەر ئەم هۆکارەش ناوی خۆرهەڵسانیان لێ ناوە. فەخرەدین ئەسعەدی گورگانی شاعیری فارسیش لە شێعرێکدا ئەو بیرۆکەیە دووپات دەکاتەوە و دەڵێت:
سەرچاوەکان
* پۆل:ھەرێمە مێژوویییەکانی ئەفغانستان پۆل:مێژووی پارێزگای بەلخ پۆل:مێژووی ئاسیای ناوەندی پۆل:مێژووی ھەرات پۆل:مێژووی ئێران پۆل:مێژووی نەیشابوور پۆل:جوگرافیای ڕۆژاوای ئاسیا پۆل:مێژووی تورکمانستان پۆل:مێژووی ڕۆژاوای ئاسیا پۆل:بەرزاییە ئیرانییەکان پۆل:پارێزگاکانی ئۆزبەکستان
بڕیارنامەی ١٢٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٠٩٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
مارکۆ ڤان باستن
مارسێل «مارکۆ» ڤان باستن (؛ لەدایکبووی ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤) ڕاھێنەری تۆپی پێی ھۆڵەندی و یاریزانێکی خانەنشینی پیشەیییە، کە وەک ھێرشبەر یاریی بۆ ئایاکس ئامستردام، ئەی سی میلان و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆڵەندا کردووە. بە شێوەیەکی فراوان بە یەکێک لە گەورەترین یاریزانەکانی مێژووی ئەو وەرزشە دادەنرێت، لە پیشەیەکی بەرزدا ٣٠٠ گۆڵی تۆمارکرد، بەڵام دوایین یاریی خۆی لە ساڵی ١٩٩٣دا کرد، لە تەمەنی ٢٨ ساڵیدا، بەھۆی پێکانێکەوە کە دوو ساڵ دواتر بە ناچاری وازی لە یاریکردن ھێنا. دواتر بووە ڕاھێنەری ئایاکس و ھەڵبژاردەی ھۆڵەندا.
ھەروەھا "'ڤان باستن"' ناسراو بە کۆنتڕۆڵکردنی تۆپ لە بە شێوەیەکی نایاب، ھێرشی زیرەکانە و سەرپەڕە بێسەروبەرەکان و لێدانە سەرنج ڕاکێشەکان و تۆپی بەرز، ڤان باستن لە ساڵی ١٩٩٢دا بە یاریزانی جیھانی فیفا ناوزەدا کرا و لە ساڵی ١٩٨٨ و ١٩٨٩ و ١٩٩٢ سێ جار خەڵاتی بالۆن دۆری بە دەست ھێناوە. لە ئاستی یانەدا سێ نازناوی خولی نایابی ھۆڵەندا و جامی براوەکانی جامی ئەورووپا لەگەڵ ئایاکسی بەدەست ھێناوە و چوار نازناوی خولی تۆپی پێی ئیتالیای و سێ جامی ئەورووپی لەگەڵ ئەی سی میلان بردەوە لەگەڵ ھۆڵەندا ڤان باستن جامی یۆرۆی ١٩٨٨ی بە دەست ھێنا و خەڵاتی پێی زێڕینی بەدەست ھێنا و پێنج گۆڵی تۆمارکرد، لەوانە تۆپی بەرز بە یاد ھێنانەوەیە لە کۆتایی بەرامبەر یەکێتی سۆڤیەت.
لە ساڵی ١٩٩٨ ڤان باستن پلەی شەشەمی لە ڕاپرسیی ئینتەرنێتی یاریزانی فیفای سەدەیە، دەیەم لە ھەڵبژاردنی یاریزانی سەدەی ئەورووپی کە لەلایەن فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی مێژووی تۆپی پێی و ئامار و ١٢ھەمین لە ھەڵبژاردنی یاریزانی جیھانی سەدەی فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی مێژووی تۆپی پێی و ئامار بەڕێوەچوو، ھەروەھا لە ڕاپرسییەکدا کە لەلایەن گۆڤاری فەڕەنسی تۆپی پێی فەڕەنساوە ڕێکخرابوو، دەنگی ھەشتەمی پێدرا و ڕاوێژی بە براوەکانی پێشوویان کرد بۆ ھەڵبژاردنی یاریزانی تۆپی پێی سەدە. لە ساڵی ٢٠٠٤ لەلایەن پێلێ لە لیستی فیفای ١٠٠ لە گەورەترین یاریزانی زیندووی جیھان ناوزەدا کرا. لە ساڵی ٢٠٠٤ ڕاپرسییەک بۆ ١٠٠ گەورەترین خەڵکی ھۆڵەندی لە ھۆڵەندا بەڕێوەچوو: ڤان باستن لە ڕیزبەندی ٢٥ دا، کە دووەم بەرزترینیان بۆ یاریزانێکی تۆپی پێ بوو، لە پشت یۆھان کرۆیفەوە لە ساڵی ٢٠٠٧، سکای سپۆرتز یەکەم پلەی ڤان باستنی لە لیستی وەرزشوانانی گەورە دا کە پیشەکانیان کورت بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:براوەکانی باشترین یاریزانی تۆپی پێی جیھان پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ھۆڵەندی پۆل:زیندووان پۆل:فیفا ١٠٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:یاریزانانی ئەی سی میلان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ھۆڵەندی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ھۆڵەندی پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ١٩٨٨ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ١٩٩٢ پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا
سامسۆنگ گالاکسی ئێس
250px|بێچوارچێوە|چەپ 250px|وێنۆک|سامسۆنگ گالاکسی ئێس ١
سامسۆنگ گالاکسی ئێس (بە ئینگلیزی: Samsung Galaxy S) مۆبایلێکی ھۆشمەندی ئەندرۆیدە، دوستکراوی کۆمپانیای سامسۆنگە، ئەم مۆبایلە بڵاوکراوەتەوە لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠.
سەرچاوە
پۆل: ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل: مۆبایلەکانی سامسۆنگ پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
٩٣٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ناحیەی حەزەر
ناحیەی حەزەر (بە عەرەبی: ناحیة الحضر، بە ئینگلیزی: Hatra subdistrict) یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای حەزەر لە پارێزگای نەینەوا لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی حەزەرە.
جوگرافیا
سنوری ناحیەی حەزەر:
دانیشتوان
دانیشتوانی ئەم ناحیەیە لە نەتەوەی عەرەبە پێکھاتووە لە ھۆزی جبور و شەممەر.
کارگێڕی
لە ڕووی کارگێڕییەوە ئەم ناحیە پێک ھاتووە لە (٢٠) گوند.
سەرچاوەکان
پۆل:ئێزیدی پۆل:پارێزگای موسڵ پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ پۆل:جوگرافیای کوردستان پۆل:کوردستان
بێن ١٠: ئۆمنیڤێرس (کایەی ڤیدیۆیی)
وێنۆک بێن ١٠: ئۆمنیڤەرس یارییەکی ڤیدیۆییە کە لەسەر بنەمای زنجیرە ئەنیمەیشنی ئەکشن-کۆمیدی ئەمریکی بە ھەمان ناو دروستکراوە. یارییەکە لەلایەن کۆمپانیای D3 Publisher لە تشرینی دووەمی ٢٠١٢ بۆ پلەی ستەیشن ٣ و ئێکس بۆکس ٣٦٠ و نینتێندۆ دی ئێس و نینتێندۆ ٣ دی ئێس و وی و وی یو بڵاوکرایەوە. ھەروەھا بۆ دابەزاندنی دیجیتاڵی لە نینتێندۆ ئیشۆپ لە وی یو، پلەیستەیشن ستۆر  بۆ پلەیستەیشن ٣ ستۆر و  ئێکس بۆکس ڵایڤ ئەرکەید بۆ ئێکس بۆکس ٣٦٠ لە ئەمریکای باکوور و ئەورووپا لە ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ بەردەست کرا. ھەروەھا یاڕی ڤیدیۆیی ئۆمنیڤەرسی دووەم بەناوی بێن ١٠: ئۆمنیڤەرس ٢ دروستکرا کە لەلایەن ستۆدیۆکانی ڤۆڵتیەی بەرزەوە بۆ Wii U و Wii و PlayStation 3 و Xbox 360 پەرەی پێدرا و لەلایەن 1st Playable Productions بۆ نینتێندۆ 3DS پەرەی پێدرا. ئەم یارییە لە کاتی ڕووداوەکانی چۆلەکەکانی جەنگدا ڕوودەدات، کە بێن دەبێت روبەرووی  ھێرشەکان بێتەوە و ڕێگا لەخراپەکاندا بگەرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢ پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣ پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون پۆل:یارییەکانی وی پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠ پۆل:کایەی ڤیدیۆیییەکانی کارتۆن نێتوۆرک
٩٣٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بازاڕی گەورە، ئەستەمبوڵ
وێنۆک|بازاڕی گەورە لە ئەستەمبوڵ. بازاڕی گەورە بازاڕێکە لە ئەستەمبوڵ، کە یەکێکە لەگەورەترین و کۆنتڕین بازاڕە داپۆشراوەکان لەجیھان، ٦١ شەقام و ٤٠٠٠ دوکانی لێیە، ڕووبەری بازاڕەکە ٣٠،٧٠٠ مەتر دووجایە، ڕۆژانە ٢٥٠ ھەزار بۆ ٤٠٠ ھەزار سەردانیکەری ھەیە. لەساڵی ٢٠١٤، پلەی یەکەمی وەرگرت لەنێو گشت بازاڕەکانی جیھان کە زۆرترین سەردانیکەری ساڵانەی ھەبێت کاتێک سەردانیکەرانی گەیشت بە زیاتر لە ٩١،٢٥٠،٠٠٠ کەس. بازاڕی گەورە لە ئەستەمبوڵ، ھەندێکجار بەیەکەم بازاڕیش باسدەکرێت لەسەر ئاستی جیھان.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی ئەستەمبوڵ پۆل:بازاڕەکانی ئەستەمبوڵ
بڕیارنامەی ١٢٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٧ی شوباتی ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سیەرالیۆن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٠٩٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:شەڕی ناوخۆیی سیەرالیۆن پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:سیەرالیۆن لە ٢٠٠٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
جاسۆن چین
وێنۆک|جاسۆن چین جاسۆن چین (لەدایکبووی سالی ١٩٦١-)، لەساڵی ٢٠١٤ەوە بووە بە سەرۆکی جێبەجێکاری کۆمپانیای ئەیسەر، لە ساڵی ٢٠١٧ دەبێتە سەرۆکی ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی کۆمپانیاکە.
سەرچاوە
پۆل:ئەیسەر پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:زیندووان پۆل:وتارە ھەتیوەکان
یووفۆلا، ئەلاباما
پەراوێز
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٣٤ پۆل:شارەکانی ئەلاباما
پارێزگای حەلەب
پارێزگای حەلەب (بە عەرەبی:) یەکێک لە پارێزگاکانی کوردستان. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٤,٧٤٤,٠٠٠ کەس بووە. ناوەندی پارێزگای حەلەب شاری حەلەبە.
تەورات
تەورات (بەئینگلیزی: Torah، بەعیبری: תּוֹרָה؛ واتا "فێرکردن")، وشەی تەورات بەعیبری بەواتای فێرکردن یان ئاڕاستەدان دێت (بە وەرگێرانی وشەیی) بەتایبەتی ئەوەی پەیوەندیدارە بە فێرکاری و ئاڕاستەدانی یاساییەوە. تەورات ناوی پێنج پەرتووکی یەکەمی پەرتووکیی پیرۆزی عیبیری (تەناخ) و پەیمانی کۆنە. پەرتووکی پیرۆزی عیبری دابەش دەبێت بۆ سێ بەش، تەورات بەشی یەکەمییەتی، نیڤیئیم (پێغەمبەران) بەشی دووەمییەتی و کیتۆڤیمیش (یان پەڕتووکەکان بەکوردی) بەشی سێیەمییەتی کە بریتییە لە بەشی وێژەیی جوولەکایەتی.
پارێزگای حەلەب
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی
پۆل:مانگیلەی بەپیت پۆل:پارێزگای حەلەب پۆل:پارێزگاکانی سووریا پۆل:پارێزگاکانی ڕۆژاوای کوردستان
تەورات
پۆل:تەورات پۆل:دەقە ئایینییەکانی یەهوودییەت
بڕیارنامەی ١٢٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی شوباتی ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان: تووڤالوو. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬١٠٣‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:تووڤالوو لە ٢٠٠٠ پۆل:مێژووی تووڤالوو پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان
٩٣٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
٢٧ی ئایار
٢٧ی ئایار ١٤٧ەم ڕۆژی ساڵە (١٤٨ لە ساڵی پڕدا). ٢١٨ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.
بۆنەکان
پۆل:ئایار پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٩٣٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئاسایشی ئینتەرنێت
وێنۆک ئاسایشی ئینتەرنێت لقێکە لە ئاسایشی کۆمپیوتەر. بریتییە لە ئینتەرنێت، ئاسایشی بڕاوسەر، ئاسایشی وێب سایت و ئاسایشی ئینتەرنێت ھەروەھا بەسەر ئەپلیکەیشن و بەکارخەری سیستمەکانی تریشەوە جێبەجێ دەبێت بەتەواوی. ئامانجی دامەزراندنی یاسا و پێوانەکردنێکە لە دژی ھەر ھێرشێک کە لەسەر ئینتەرنێت دەکرێت ئینتەرنێت شوێنێکی نەپارێزراوە و سەلامەت نییە بۆ گۆڕێنەوەی زانیاری لەسەری، تیایدا زیانی ھاکبوون، ساختەکاری تێدایە وەک فیشینگ ، ڤایرۆسەکانی سەرھێڵ، ترۆجانەکان، باجەکانی سەر کۆمپیوتەر ، ڤایرۆسە کۆد ڕێژکراوەکانی سەر کۆمپیوتەر
تێبینیەکان
<references group="تێبینییەکان" />
سەرچاوەکان
پۆل:ئاسایشی ئینتەرنێت
یووتۆ، ئەلاباما
یووتۆ شارێکە لە کەرتی گرین، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٢٬٩٣٤ کەس بووە. ڕووبەری ٣١٫١ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٩٤٫٣٤ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:ناوەندی شارستانەکانی ئەلاباما پۆل:شارەکانی ئەلاباما
دانتێ ئەلیگیێری
دورانتێ دێگلی ئالیگیێری (لەدایکبووی ١٢٦٥ - کۆچی دوایی ١٣٢١ شاری) فلۆڕانس (کەیەکێک لەکۆمارییەکانی ئیتالیای ئەوسەردەمە) ، ناسراو بە دانتێ، شاعیری بەناوبانگی سەردەمی ناوێنی ئیتاڵی بوو. گرینگترین بەرھەمی ژیانی بە ناوی کۆمێدیای خودایی (کۆمێدیای یەزدانی - Divina Commedia) بە گەورەترین بەرھەمی ئەدەبی لە زمانی ئیتاڵی و شاکاری ئەدەبی جیھانی دەزانن.
لە ئیتاڵیدا ئەو بە ناو «شاعیری بێ وێنە» (بە ئیتاڵی: il Sommo Poeta) دەناسن یا ھەر بە کورتی «شاعیر». دانتێ و پێتراک و بۆکاچۆ بە «سێ کانی» دەناسن یا «سێ تاجینە». ھەروا دانتێ بە «باوکی زمانی ئیتاڵی» دەناسن. یەکەمین ژیاننامەی بەدەستی جۆڤانی بۆکاچۆ نووسراوە.
بەرهەمەکانی
دانتێ ئەلیگیێری لە ماوەی ژیانی خۆیدا دەستی دایە نوسینی کتێبی جۆرارجۆر ، کە گرنگترینیان (ژیانی نوێ ، میوانداریێتی ، پاشایەتی)، ئاوازەکان و سەرجەم شاکارەکانی خۆی بەناوی ("کۆمێدی خوایی") بوون ، ئەو کتێبە لە سێ بەشدا نوسراوە : دۆزەخ ، بەرزەخ و بەهەشت کەتەنیا ئاماژەیەک نییە بە سێیانەی مەسیحیەکان ، بەڵکو ئاماژەیەکە بە پێکهاتەی جیهان ، شێوازە کلاسیکیەکەشی. ناوبراو (۳٤) سروودی بۆ دۆزەخ و (۳۳) سروودیشی بۆ بەرزەخ و بەهەشت نوسیوە.
سەرچاوە
ویکیپیدیای ئینگلیزی وتاری دانتێ
پۆل:نووسەرانی مەسیحی پۆل:دانتێ ئەلیگیێری پۆل:شاعیرانی ئیتالی پۆل:لەدایکبووانی ١٢٦٥ پۆل:مردووانی ١٣٢١ پۆل:ھۆنراوەنووسان پۆل:کلتور لە فلۆرانس
سنووری کازاخستان-ڕووسیا
وێنۆک|ڕاست|نەخشەی کازاخستان، لەگەڵ ڕووسیا لە باکوور
سەرچاوەکان
پۆل:سنووری کازاخستان–ڕووسیا
بڕیارنامەی ١٢٩١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٩١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬١٠٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ لە ٢٠٠٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
٩٣٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
٢٩ی ئایار
٢٩ی ئایار ١٤٩ەم ڕۆژی ساڵە (١٥٠ لە ساڵی پڕدا). ٢١٦ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.
بۆنەکان
پۆل:ئایار پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
پەیمانی کۆن
پەیمانی کۆن (بەئینگلیزی: Old Testament، بەعەرەبی: العهد القديم) گەورەترین بەشی پەرتووکی پیرۆزە کە ھەموو پەرتووکەکانی جوولەکایەتی لەخۆ دەگرێت بە تەورات و نیڤیئیم و گشتییانەوە. بەپێی کڵێسای کاسۆلیک پەیمانی کۆن پێک دێت لە ٤٦ پەڕتووک کە ھەریەکەیان بە (بەسەرھات) ناو دەبرێن. بەڵام لەلای پڕۆتێستانتەکان تەنیا ٣٩ پەڕتووکیان جێی رەزامەندییە، ئەوانەش ئەو پەڕتووکانەن کە بە عیبری نووسراون و ئەوانەی بە یۆنانی نووسرا بوون رەتکرانەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پەیمانی کۆن پۆل:دەقە ئایینییەکانی یەهوودییەت
شیپڕاگە
وێنۆک|چەپ|100px چەپ|وێنۆک|250px
سیپڕاجە (بە ڕووسی: Шипраге)، وڵاتێکە لە کیشوەری ئەورووپا.
سەرچاوەکان
پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا
ڕۆبێرت فرۆست
ڕۆبێرت لیی فرۆست (لەدایکبووی ٢ی ئازاری ١٨٧٤–مردووی ٢٩ی کانوونی دووەم ١٩٦٣) شاعیرێکی ئەمریکییە. بەر لەوەی کارەکانی لە ئەمریکا بڵاو بکرێتەوە، سەرەتا لە ئینگلتەرا بڵاو کرایەوە. بە نیشاندنی وێنەی واقیعی ژیانی لادێیی و ڕابەرایەتی کردنی زمانی باوی ئەمریکی ناسراوە، فرۆست زۆر جار دەربارەی ژیانی لادێیی لە نیو ئەنگلاند لە سەرەتای سەدە بیستەم نوسیووە، ئەم شێوازەی بەکاردەھێنا تا سەرنج بخاتە سەر ئاڵۆزییە کۆمەڵایەتییەکان و بابەتی فەلسەفەیی. لە تەمەنیدا زۆر جار خەڵاتکراوە و تاکە شاعیرە کە چوار خەڵاتی بۆلتیزەری بۆ شیعرەکانی وەرگرتبێت. ئەو بوو بە یەکێک لە دەگمەنترین " کەسایەتی گشتی ئەدەبی، بە نزیکی وەک خوێندنگەیەکی ھونەریی. " ئەمریکی. لە ١٩٦٠ مەدالیای زێڕینی کۆنگرێسی پێ بەخشرا بۆ بەرھەمە شعرییەکانی. لە ٢٢ی تەممووزی ١٩٦١، فرۆست بە شاعیری لۆرییەت (نازناوێکی حکومیی کە تێیدا شاعیرێک دیاریدەکرێت بۆ نوسینی شیعر بۆ ڕووداو و بۆنە گشتییەکان) لە ڤێرمۆنت ناسێندرا.
سەرەتای تەمەنی
ڕۆبێرت فرۆست لە شاری سان فرانسیسکۆی کالیفۆرنیا لەدایکبووە، باوکی ڕۆژنامەنووس ویلیەم پرێسکۆت فرۆست، ی بچوک، وە دایکیشی ئیزەبێل موودی بوو. دایکی کۆچبەرێکی سکۆتلەندی بوو، وە باوکی لە بنەماڵەی نیکۆڵاس فرۆستی دێڤەن، ئینگلتەرایە، کە لە ١٦٣٤ بە ڕێگەی دەریایی و لەسەر کەشتی وۆلفرانا گەشتیانکرد بۆ نیو ھامشێر.
فرۆست کورەزای سامیول ئاپلتن بوو، کە یەکێک بوو لە نیشتەجێ سەرەتایییەکانی یپسویچ، ماسەشوستس، وە ڕێڤ. جۆرج فیلیپس، یەکێک لە نیشتەجێ سەرەتایییەکانی واتەرتاون، ماسەچووستس.
باوکی فرۆست مامۆستا بوو و دواتر سەرنوسەری ڕۆژنامەی ئێوارانی سان فرانسیسکۆ (کە دواتر لەگەڵ بڵاوکراوەی سان فرانسیسکۆ ئیگزامینەر یەکخرا)، ھەروەھا پاڵێوراو بوو بۆ کۆکەرەوەی باجی شار بەڵام سەرکەوتوو نەبوو لە بەدەست ھێنانی پۆستەکە. دوایی مردنی لە ٥ی ئایاری ١٨٨٥، خێزانەکە گەشتیان بە ھەموو ویلایەتەکە کرد و دواتر لە لۆرانس، ماسەشووستس نیشتەجێبوون، لەژێر چاودێری (باپیرەی ڕۆبێرت) ویلیەم فرۆستی گەورە. کە سەرپەرشت بوو لە ئاشی نیو ئینگلاند. لە ١٨٩٢ فرۆست خوێندنی ئامادەییی لە قوتابخانەی لۆرەنس تەواو کرد. دایکی فرۆست پەیوەندی بە کڵێسای سوێدێنبۆرگیان کرد وە ھەر لەوێ بە ئاوی پیرۆز ڕۆبێرت پاککرایەوە، بەڵام کە گەورەبوو ئەوێی جێھێشت.
ژیانی تایبەتی
ژیانی فرۆست پڕبوو لە خەم و پەژارە و لەدەستدان. لە ساڵی ١٨٨٥ کاتێک ئەو تەمەنی ١١ ساڵ بوو، باوکی بەھۆی نەخۆشی سیلەوە کۆچی دوایی کرد، تەنیا ھەشت دۆلار ی لە دوای خۆی جێھێشت بۆ خێزانەکەی. لە ساڵی ١٩٠٠ دایکی فرۆست بەھۆی شێرپەنجەەوە کۆچی دوایی کرد.
لە ساڵی ١٩٢٠، ئەو ناچاربوو کە خوشکە بچوکەکەی ئێلێنۆر لە نەخۆشخانەیێکی دەروونی جێگیر بکات، کە ھەر لەوێش لەدوای نۆ ساڵ کۆچی دوایی کرد.
وا دەردەکەوێت کە لە بنەماڵەی فرۆستدا نەخۆشیی دەروونی بوونی ھەبووبێت، چونکە خۆی و دایکی دووچاری خەمۆکی بوون، لە ساڵی ١٩٤٧ یش کچەکەی ئێما نێردرا بۆ نەخۆشخانەی دەروونی.
ھاوسەری فرۆست، ئێلینۆر، بەھەمان شێوە توشی شەپۆلی خەمۆکی دەبوو.
ئێلینۆر و ڕۆبێرت فرۆست شەش منداڵیان ھەبوو: کوڕێک بە ناوی ئێلیەت (١٨٩٦–١٩٠٠، بەھۆی کۆلێراوە کۆچی دوایی کرد)؛ کچێک بە ناوی لێسلی فرۆست بالەنتاین (١٨٩٩–١٩٨٣)؛ کوڕێک بە ناوی کارۆل (١٩٠٢–١٩٤٠، خۆی کوشت)؛ کچێک بە ناوی ئێرما (١٩٠٣–١٩٦٧)؛ کچێک بە ناوی مارجری (١٩٠٥–١٩٣٤، لە ئەنجامی تای پوێرپێرال لەدوای منداڵبوون کۆچی دوایی کرد)؛ کچێک بە ناوی ئێلینەر بێتیینە (لە ١٩٠٧ لە دوای یەک ڕۆژ ژیان کۆچی دوایی کردووە). تەنھا لێسلی و ئێما زیاتر لە باوکیان ژیان.
شێواز و کاردانەوە ڕەخنەیییەکان
نوسەر و ڕەخنەگر ڕاندەل یارێیل زۆرجار ستایشی شیعرەکانی فرۆستی کردووە وە نوسیویەتی " ڕۆبێرت فرۆست، لەگەڵ ستییڤینس و ئێلیوت، بۆ من وەک مەزنترینی شاعیرانی ئەمریکی ئەم سەدەیەن بەھرەی فرۆست نائاسایییە. ھیچ شاعیرێکی تری زیندوو تا ئێستا نەیتوانیوە بەو جوانییە دەربارەی ژیانی کەسێکی ئاسایی بنوسێت؛ مۆنەلۆگە درامییەکانی و دیمەن درمییەکانی کە لە مەعریفەی ئەوە لەبارەی خەڵکییەوە ھاتووە کە کەم شاعیر ھەیانبووە، و ئەوان لە شێوەی پەخشان نوسراون، کە ھەندێ جاربە شارەزایییەکی ڕەھاوە، ڕیتم (کێش)ی قسەی ڕاستەقینە بەکاردەھێنێت ".
ئەو ھەروەھا ستایشی" جددییەتی و ڕاستگۆیی فرۆست " ی کرد، بە وتنی ئەوەی کەوا فرۆست بە دیاریکراویی لە نوێنەرایەتی کردنی ڕێژەیەکی زۆر لە ئەزمونی مرۆڤایەتی لە شیعرەکانیدا بەھرەمەندە.
وتارە بەناوبانگ و کاریگەرەکانی جێرڵ دەربارەی فرۆست، وتاری ' خانوی نێژراو 'ی ساڵی(١٩٦٢)ی" ڕۆبێرت فرۆست " لەخۆ دەگرێت، کە خوێندنەوەیەکی فراوانە دەربارەی ئەو شیعرە، وە "بۆ شلگیرانی ئایین" ساڵی (١٩٥٢) کە تێیدا جێرڵ بەرگری لە فرۆست دەکات دژ بەو ڕەخنەگرانەی کە فرۆست یان بە زۆر " نەریتیانە " وەک کەسێک ناوبرد کە پەیوەندی لەگەڵ شیعری ھاوچەرخ یان شیعری نوێخوازدا بچڕاوە.
تێماکان
لە ڕەخنەی ئەدەبیی ھاوچەرخدا، سەرنوسەران وایان نوسیووە کەوا " باشترین بەرھەمەکانی فرۆست بە دوای وەڵامی پرسیارە سەرەکییەکانەوەیە دەربارەی بوون، وەسف کردنێکی ساردی ڕەق و ڕوتی و تەنیایی تاکێک لە گەردونێکی کەم تەرخەمدا. ". تی. کەی ویپەل ی ڕەخنەگر تیشکی خستووەتە سەر تەنیایی لە بەرھەمەکانی فرۆستدا، نوسیویەتی کە " لە زۆرێک لە کارەکانیدا، بەتایبەتی لە بەرھەمی باکوری بۆستن، سەختترین بەرھەمی، دوپات لە تاریکی ژیانی لادێی نیوئینگلاند دەکاتەوە، لەگەڵ زۆرجار نقوم بوون بەرەو شێتبوونی تەواوەتیتەواوی. "
لە دژایەتییەکی تونددا، دامەزرێنەری دەزگای چاپەمەنی و سەرنوسەری بڵاوکراوەی "شیعر"، ھێریەت مۆنرۆ، جەخت لە کارەکتەری خەڵکی نیو ئینگڵاند و کارەکتەرەکانی نێو بەرھەمە ئەدەبییەکانی فرۆست دەکاتەوە، نوسیویەتی کە " ڕەنگە ھیچ شاعیرێکی تر لە مێژووماندا نەیتوانیبێت باشترینی ڕوحی خەڵکی نیوئینگلاند بخاتە نێو کتێبێک بەتەواوی. "
ئەو ئەوەشی نوسییوە کە شیعرە گێڕانەوەیی و کارەکتەرئامێزەکانی فرۆست، زۆرجار گاڵتەئامێزن، فرۆست ھەمیشە " گاڵتەوگەپێکی بەسۆز "ی ھەیە دەربارەی بابەتەکانی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٤ پۆل:مردووانی ١٩٦٣ پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد
ویلیام بلەیک
چەپ|250px|وێنۆک|ویلیام بلەیک ویلیام بلەیک (٢٨ی تشرینی دووەمی ١٧٥٧ - ١٢ی ئابی ١٨٢٧) شاعیرو وێنەکێشی بەریتانی لە سەردەمی رۆمانتیک.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی ئینگلیز پۆل:مردووانی ١٨٢٧ پۆل:لەدایکبووانی ١٧٥٧ پۆل:پێغەمبەران پۆل:پیاوە فێمینیستەکان پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:ویلیام بلەیک
٢٩ی تشرینی یەکەم
٢٩ی تشرینی یەکەم
مردنەکان
پۆل:تشرینی یەکەم پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
بایکجی
بایکجی یان  پایکجی  (بە ھانگۆل: 백제؛ بە ھانجا: 百濟)، لە ١٨ی پێش زایین دامەزراوە تا ٦٦٠ی زایینی شانشینێک بوو ئەکەوێتە باشووری ڕۆژئاوای کۆریا یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا لەگەڵ گۆگۆریۆ و شیللا. بایکجی دامەزرا لەلایەن ئۆنجۆی سێیەم کوڕی جومونگ و سۆسۆنۆ لە ویریسیۆنگ (لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا سێئول). بایکجی هەروەک گۆگۆریۆ دوای لەناوچوونی بویۆ دامەزراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی پێشوو پۆل:وڵاتانی پێشوو لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا پۆل:بایکجی پۆل:خەڵکی دێرین پۆل:وڵاتانی پێشوو لە مێژووی کۆریا پۆل:مێژووی کۆریا پۆل:دامەزرانەکانی ١٨ی پ.ز پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ٦٦٠ پۆل:سێ شانشینەکەی کۆریا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ١ەم
ھێمۆلیمف
وێنۆک|[[کوللە جۆرێک گیانلەبەرە کە ھێمۆلیمفی ھەیە]] ھێمۆلیمف شلەیەک وەک خوێن لە بڕبڕەدارانە، کە لەناو لەشی گرێپایان (بێبڕبڕەکان) ھەڵدەسوورێت و لە پێوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ شانەکانی گیانلەبەران دەمێنێتەوە.
٩٤٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ھێمۆلیمف
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خوێن
پارێزگای حومس
پارێزگای حومس (بە عەرەبی:) یەکێک لە پارێزگاکانی سووریایە کە لە ناوەڕاستی ئەم وڵاتە ھەڵکەوتووە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١,٧٦٣,٠٠٠ کەس بووە. ناوەندی پارێزگای حومس شاری حومسە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی
پۆل:مانگیلەی بەپیت پۆل:پارێزگای حومس پۆل:پارێزگاکانی سووریا
بڕیارنامەی ١٢٩٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢٩٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی شوباتی ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی دادگای نێونەتەوەیی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬١٠٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:مەغریب لە ٢٠٠٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ مەغریب پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سەحرای ڕۆژاوا
ئیڤا، ئەلاباما
ئیڤا (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی مۆرگان، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٥١٩ کەس بووە. ڕووبەری ١٠٫٦٢ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٤٨٫٨٧ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
جیھانگیری
جیھانگری یان جیھانگیری (ئینگلیزی: Globalization یان Globalizm)، وشەیەکی ڕامیاری، ئابووریی، تەکنەلۆژیی، کۆمەڵایەتییە، لەگەڵ دروست بوون و پەرەسەندنیی سەرمایەداریدا.
باس لە شێوەکانی پەرەسەندنی سیستەمی سەرمایەداری دونیا دەکات، کە لە ڕۆژئاوادا سەری ھەڵداوە و بەرەو رۆژھەڵات، بە مەبەستی داگیرکردن و دەست بەسەردا گرتنی ھەموو شێوەکانی ژیاندا ھەنگاوی ناوە. بە جیھانیی بوونی گلۆبالیزم دیاردەیەکی جیھانی ھەمە لایەنییە، تا ئەو کاتەی کە سنوردار ناکرێ و ھیچ دەوڵەت و سیستەمێک ناتوانێت بەری پێ بگرێت، جا ھەر چەندە پێشکەوتوو یان دواکەوتوو بێت. بە جیھان بوونی سیستەمێکی بە ھێز و بە توانا و کاریگەر لە خۆماڵیی کردنی ئابووری بازاڕ بە قازانج و بەرژەوەندی سەرمایەداری جیھانی و ھۆی ھەرە سەرەکیی کە لە دەست کۆمەڵێکی بچووکدا دەسووڕێتەوە. جیھانگیری کە پێکھاتووە لە گەشەکردنی شێوەکانی بەرھەمھێنان ھەتا ئەو پەڕی بەر توانای تەکنەلۆژیی، کە لە لایەکەوە ھەموو خەونەکانی سەرمایەداری جیھان بەدی دەھنێت و لە لایەکی دیکەشەوە ڕێژەی بێکاریی لە نیۆ کۆمەڵدا دەستی پێ دەکا ھەتا دەگاتە پەنجا بە پەنجا لە نێو کۆمەڵگاکەدا. جیھان بینی لە ھەموو کاتەکانی ژیانی مرۆڤ دا رۆلی خۆی دەبینێ و دەست دەخاتە ناو چوکترین شیۆەکانی تێکۆشانی مرۆڤەوە، ھەر لە گەشەکردنی بیرورای ئازادیی تاک‌وگونجاو لە گەڵ بارێکی دراوی داسەپاودا، ھەتا دەگاتە خوو ڕەوشتە کۆمەڵایەتیی و خێزانیی و تاکەکانیش، لە ھەموو بووارەکانی ڕامیاریی، ئابووری، کۆمەڵایەتیی، رۆشنبیریی، تێکنۆلۆژیدا. چەند بەشیک کە لە گڵوبالیزمی سەردەمدا گرینگن پێویستە بخەینە بەرباس.
ناحیەی تەل عەبتە
ناحیەی تەل عەبتە (بە عەرەبی: ناحیة تل عبطة، بە ئینگلیزی: Tal Abtah subdistrict) یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای حەزەر لە پارێزگای نەینەوا لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی تەل عەبتەیە.
جیھانگیری
جیھان بینی لە مەیدانی رۆشنبیریدا. جیھان بینی جۆرە سیستەمێکی جیھانی تایبەتییە کە بە گەشە کردنی بیرورا بەرە و پێشەوە چوونی ئازادیی تاک لە بیروڕا دەربڕین و بۆ چووندا، بە بێ ھیچ جۆرە کۆت و کۆنترۆل و رێگرییەک، دیارە ئەمەش نە سەلمێندراوە و ناش‌سەلمێندرێت، بەڵکو بو پرۆسەیەکی دوورودرێژدا دەڕواو رۆیشتووە ھەتا گەیشتوتە ئەو قۆناخەی ئێستا. دیسانە کە لەم مەیدانەش دا تێکنۆلۆژی رۆلی گرینگی خۆی بینیوە، ئەگەرچی جۆرە سانسۆرێک لە سەر رۆژنامە، گۆڤار، خۆپێشاندان، سیمینار، میزگرد یان ھەر جۆرە چالاکییەکی دیکەی دەربرینی بیروراو بۆچۆون ھەبێ، بە کام لە ئاستی پێشکەوتنی تێکنۆلۆژی سەردەمی جیھان بینی دا دەست بەستراوە. بۆ نمونە پەیدا بوونی موبیل و ئێنتیرنێت، پێکھێنانی ماڵپەڕی ئێنتیرنێتی، مەیدانی دە ڕبڕینی بیرو بۆچوون و تۆژینەوەی زیاتر بەر فەراوانتر کردۆتەوە و کە ھەموو جۆرە سانسۆرێک دەست بەستراوە. جیھان بینی گلۆبالیزم وایی لە کۆمەڵگای مرۆڤایەتی کردوە کە دونیای کردۆتە گوندێکی بچوک کە چوکترین دەنگوباس لە یەک چرکە دا لە سەرتاسەری جیھاندا دەنگدەداتەوە.
ناحیەی تەل عەبتە
جوگرافیا
سنوری ناحیەی تەل عەبتە:
جیھانگیری
پۆل:دانوستانی نێونەتەوەیی پۆل:جوگرافیای چاندی پۆل:جوگرافیای ئابووری پۆل:جیھانگیری پۆل:سەرمایەداری پۆل:تیۆرییەکانی مێژوو پۆل:مێژووی جیھان
ناحیەی تەل عەبتە
دانیشتوان
دانیشتوانی ئەم ناحیەیە لە نەتەوەی عەرەبە پێکھاتووە لە ھۆزی جبور و شەممەر.
کارگێڕی
لە ڕووی کارگێڕییەوە ئەم ناحیە پێک ھاتووە لە (٢٠) گوند.
سەرچاوەکان
پۆل:ئێزیدی پۆل:پارێزگای موسڵ پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ پۆل:جوگرافیای کوردستان پۆل:کوردستان
بێتی وایت
بێتی وایت (لەدایکبووی ١٧ی کانوونی دووەمی ١٩٢٢ -مردن ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١) ئەکتەر، کۆمیدی و نووسەری ئەمریکی بوو. ئەو بەڕۆڵی خۆی لەزنجیرەی کچانی زێرین ناسراوە بوو ، دوو هەفتە پێش گەیشتن بە تەمەنی ١٠٠ ساڵ و تەنها یەک ڕۆژ پێش ساڵی نوێ لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:چالاکوانانی کالیفۆڕنیا پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:ژنە کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکان پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئەمریکی پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ئامادەیی بێڤرڵی ھیڵس پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:خانمەکتەرانی پشتگیریکەر بۆ براوەی خەڵاتی ئێمی لە پێشکەشکردنی ناوازە لە زنجیرەی کۆمیدی پۆل:ژنە چالاکوانەکانی مافەکانی مەدەنی پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک کەنەدی پۆل:خەڵکی ئەمریکایی بە ڕەچەڵەک دانیمارکی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی لۆس ئانجلەس
کڵێسا
وێنۆک|کڵێسایەک لە [[ئەسکەندەریە|ئەسکەندەرییە، لە میسر.]] کڵێسا یان کەنیسە یان کڵێسە پەرستگای مەسیحییەکانە کە تێیدا کۆ دەبنەوە بۆ پاڕانەوە و نزاکردن. سەرەتا کڵێساکان لە ماڵە تایبەتەکان بوون و لەوێ کۆبوونەتەوە بۆ نزاکردن لە دواییدا بینای تایبەتی بۆ دروست کراوە. بە یۆنانی کڵێسا واتە کۆبوونەوە (گربوونەوە)یان بانگێشت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مەسیحییەت