cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
میشلان
مێژوو
دوو برا لە سالی ١٨٨٩ بە ناوی ئیدوارد میشلان و ئەندرێ میشلان لە کلێخمۆن-فێخان لە فەرەنسا کارگەیەکی لاستیکیان بەرێوەدەبرد، چەندجارێک ئیدوارد ھەوڵی دەدا تایەی پاسکیل چاک بکاتەوە بەڵام سەرکەووتوو نەدەبوو، تا ڕۆژێک ھەڵستا بە بیرکردنەوە و داھێنانی تایەی ھەوایی، کە لەگەڵ براکەیدا توانیان تایەیەکی ھەوایی بۆ پاسکیل دروست بکەن کە توانای گۆڕینی ھەبێت؛ و پاسکیل سواری بەناوبانگی فەڕەنسی چارلێس تێرۆنت لە ساڵی ١٨٩١ ئەم تایەیەی بەکارھێنا بۆ درێژترین ماوەی پێشبرکێی پاسکیل سواری لە جیھاندا و پلەی یەکەمی تێدا بەدەست ھێنا. وێنۆک|پۆستەرێکی پیاوی میشلان لە سالی ١٩٨٩ کە لە لایەن [[ئۆ گالۆپ ەوە دروستکراوە]]
لە ١ نۆڤێمبەری ٢٠٠٨ کۆمپانیای میشلان بوە گەورەترین کۆمپانیای بەرھەم ھێنانی تایە و توانی پێش کۆمپانیای بریجستۆن بکەوێتەوە.
وەرزشی بزوێنەر (مۆتۆرسپۆرت Motorsport)
میشلان ڕۆلێکی گرینگی ھەبووە لە گشت بوارەکانی وەرزشی بزوێنەر، کە بە درێژای مێژوو لە کێبڕکیدابووە بۆ دابین کردنی تایەی وەرزشی بزوێنەر بە تایبەتی لە پێشبرکێکانی فۆرمولا وەن، ڕالی، پێشبرکێی ماتۆڕ (مۆتۆ جی پی) و پێشبڕکێیە خێراکانی ئۆتۆمبێل.
بواری تر
کۆمپانیای میشلان خاوەنی چەند کۆمپانیایەکی ترە وەک کۆمپانیای ڕێنمای گەشتیاری، نەخشە، نەخشەی سەر ھێڵ و چەند بوارێکی تر.
نۆزڵی پاڵنەر
نۆزڵی پاڵنەر ئەو نۆزڵەیە کە هێزی دەرچونی گاز (جێت) یان دروستکەری گاز دروستدەکات لە بزوێنەری جێت دا لە رێگای گۆرینی هێزی ناوەکی ئەو گازەی کە کاری بێدەکرێ بۆ هێزێکی پاڵنان ؛ وە گاز تۆرباینەکان لە نۆزلی پاڵنەری جیا لەخۆدەگرێ ,لە بزوێنەری جێتدا کە هێزی گازەکە دەگۆرێت بۆ هێزی پاڵنان
نۆزلە پاڵنەرەکان وا لە گازە پاڵنراوەکان دەکات کە بگەن بە خێرایەکانی خوار دەنگ و نزیک لە خێرای دەنگ و سەرووی دەنگ ئەویش بە پشت بەستن بە توانای کارکردنی بزوێنەر وە شێوەی دەرەکی نۆزڵەکەو وە رێژەی ئەو پەستانانەی لە جوونەژورەوەو هاتنە دەرەوە لە نۆزڵەکە دروستدەبێ. لەوانەیە شێوەی ناوەکی نۆزڵ لێکنزیکبێ ، کە تێیدا رووبەری جونەژورەوەی نۆزڵەکە گەورەیە وە وردە وەردە رووبەرەکەی کەم دەبێتەوە تا دەگات بە شوێنی دەرچووندا ، یان شێوە لێکنزیك لێکدوور (C-D)بێ کە رووبەری ئەو بەشەیەی کە سەرەتای دەروازەکەیە وردە وردە کەم دەببێتەوە تادەگات بە کەمترین رووبەر (کە پێیدەگوترێ خاڵی خنکان ) دوای رووبەرەکەی زیاد دەکات تا دەگات بە دەرچەکەی. نۆزڵی (C-D) دەتوانێ خێرای جێت بگەیەنێتە خێرای سەرووی دەنگ لە ناو بەشی لێکدووری نۆزڵەکە. لە کاتێکدا نۆزڵی لێکنزیك ناتوانێت خێرای جێت بگەیەنێت بە خێرای سەرووی دەنگ.
لەوانەیە نۆزڵی پاڵنەر شێوە ئەندازەی جێگێر یان شێوە ئەندازەی گۆراو لە خۆبگرێ بۆ پێدانی رووبەری دەرچوونی جیاواز تا بتوانرێ کۆنترۆڵی کاری بزوێنەر بکرێ لەکاتی ئامادەکردنی بە لەپاشسوتێنەر یان سیستەمی دووبارە گەرم کردن. کاتێک ئەو بزوێنەرەرانەی کە لەپاشسوتێنەرییان پێوەیە نۆزڵی لێکنزیك لێکدوور بەکاردەهێنن ئەوا رووبەری خنکان لە نۆزڵەکەدا گۆراوە. ئەو نۆزڵانەی کە بۆ دەستکەوتنی خێرای فرینی سەروی دەنگ بەکاردەهێنرێن کە تێیدا رێژەی پەستانێکی بەرز وە رووبەری گۆراوی هەیە لە بەشەکانی لێکدووردا.لەوانەیە بزوێنەری تۆربۆفانەکان نۆزڵێکی پاڵنانی زیادە وە جیایان هەبێت کە خێرای هەوای لەرێلادراو زیاددەکات.
رێگری کردن لە رۆیشتن بە ئاراستەی تەوژمدا کاری نۆزڵی پاڵنانە کە بەو هۆکارەوەش بە لایەنێکی گرنگ دادەنرێت لە دیزاین کردنی بزوێنەردا.
بنەماکانی کارکردن
نۆزڵ بەپێی کاریگەری ڤێنتوری کاردەکات تا پەستانی گزۆز بگەیەنێتە پەستانی دەوروبەر کە ئەمەش شێوەیەکی لە جێت دروست دەکات ، ئەگەر پەستانەکە بەپێی پێویست بەرزبێت ئەوە لەوانەیە تەوژمی گازەکە بخنکێت ،وە بە شێوەی جێت دەربچێت کە خێرای سەرووی دەنگی هەبێت. رۆڵی نۆزڵ لەو پەستانەی کە پێچەوانەی جوڵەی گازی دەرچوو کە لەناو بزوێنەردایە لە خوارەوە روونکراوەتەو.
ئەو وزەی کە پێویستە بۆ خێراکردنی تەوژمی گاز لە پلەی گەرمی و پەستانی گازەکەوە دابیندەکرێت. ئەو گازەی کە فراوان دەبێ بەبێ هیچ گۆرانێک لە پلەی گەرمی و وە هەروەها لەدەستدانێکی کەم لە وزە ئەوە وادەکات کە توانست بەرز بێ. گاز خێرادەبێت تادەگات بە کۆتا خێرای دەرچوون کە پەیوەستە بەو پەستان وپلەی گەرمیەی کە لە چوونە ژوورەوەی نۆزڵەکەدایە, وە پەستانی دەوروبەری  (مەگەر هەڵنەسترێ بە خنکاندنی تەوژمەکە)،وە هەروەها لێهاتووی لە کاتی فراوانبووندا. توانست پێوانەیەکە بۆ ئەو لەدەستدانانەی کە لە ئەنجامی لێکخشان و لێکدوورکەوتنەوەی نا تەوەری نۆزڵەکە ،وە هەروەها لێچوون لە نۆزڵەکانی (C-D).
بزوێنەرەکانی جێت هێزی پاڵنان بۆ پێشەوە لەسەر پەیکەری فرۆکەکە درستدەکەن لەرێگای گواستنەوەی جووڵە تەوژم لە گزۆزی گازەکە کە لە شێوەی جێت دایە بۆ هەوای جوڵاو بۆ دواوە کە بری جوڵە تەوژمەکەی گەورەترە لە بری جووڵە تەوژمی دەوروبەری .هەتاوەکو هێزی پاڵنان رادەی بەرگری فرۆکەکە بە نێو هەوادا  تێبپەرێنێت وە بەو هۆکارەش گزۆزی گازەکان خێرادەکرێن بەرادەیەک کە خێرای فرۆکەکە تێدەپەرێنێت. لەوانەیە وە لەوانەش نیە کە جێتەکە بەتەواوەی فراوان بێت.
لە هەندێک بزوێنەر کە لەپاشسوتێنەرێکی بۆ زیاد کراوە ئەوە رووبەری نۆزڵ تێیدا دەگۆرێت تەنانەت لەو حاڵەتانەی کە لەپاشسوتێنەر بەکارنایەت یان حاڵەتانەی پاڵنانی وشک.لەسەرەتای ئیشپێکردنی بزوێنەردا نۆزڵەکە کراوەدەبێت بەشێوەیەکی تەواو یان لە کاتێک کە بزووێنەرەکە لە حاڵەتی کپی دایە.وە دەکرێت لەپاشان رووبەری نۆزڵەکە کەم بکرێتەوە بە بەرزکردنەوەی دەسکی پاڵنان تا دەگات بە کەمترین رووبەر وە ئەوەش روودەدات لەپێش یان لەگەڵ زۆرترین ئامادەکاری لە پاڵنانی وشک یاخود وەک چۆن ناودەبرێ ب ئامادەکاری سەربازی بۆ پاڵنان.
دوو نمونە لە سەر ئەم جۆرە کۆنترۆڵکردنە بزوێنەری ( General Electric J79) وەبزوێنەری تومانسکی RD-33 کە لە میج -٢٩ بەکاردێت. هۆکارەکانی گۆرانی رووبەری نۆزڵ روونکراوەتەوە لە بەشی"کۆنترۆڵکردنی رووبەری نۆزڵ لە ماوەی کارکردنی وشکدا"
نۆزڵی لێکنزیک- لێکدوور (C-D)
ئەو بزوێنەرانەی کە توانای فرینیان هەیە بە خێرای سەرووی دەنگ خاوەنی نۆزڵی لێکنزیک لێکدوورە کە تەوژمی گازەکان خێرادەکات بۆ خێرای سەرووی دەنگ. بزوێنەرەکانی موشەک قەرزدارەبە شێوە جیاوازەکەی بۆ ئەو نۆزڵانەی کە رێژەی رووبەری زۆر بەرزیان هەیە.
کاتێک رێژەی پەستان لەناو نۆزڵی لێکنزک رێژەی نرخی هەستیار تێدەپەرێنێت ئەو کاتە تەوژمەکە دەخنکێت وە بەمشێوەیە پەستانی گزۆزی دەرچووی بزوێنەر زیاددەکات تا پەستانی هەوای دەوروبەر تێدەپەرێنێت وە ناتوانرێ کەم بکرێتەوە بەرێگای کاریگەری ڤێنچوری ئاسای. کە توانستی پاڵهێزی بەرهام هاتوو لە نۆزڵەکە کەم دەکات ئەمەش بەهۆی روودانی فراوانبوونەکی زۆر بە ئاراستەی دەرچوون لە خودی نۆزڵەکە. بەم شێوەیە ، بزوێنەرەکانی موشەک و بزوێنەرەکانی جێت نۆزڵی (C-D) بەکاردەهێنن کە بۆ دەستکەوتنی خێرای سەرووی دەنگ کاردەکات کە رێگە بە زیادفراوانبوون دەدات لەناو نۆزڵدا. هەرچۆنێک ، بەپێچەوانەی نۆزڵی لێکنزیک لێکدووری چەسپیو لە مۆتۆری موشەکی ئاسای ئەو جۆرەی کە لە بزوێنەری تۆربۆفاندا هەیە پێویستە شێوەی ئەندازەی گران و گۆراوی هەبێت تا بگونجێت لەگەڵ گۆرانی گەورە لە رێژەی پەستان لە نۆزڵدا ئەمەش روودەدات لەو خێرایانەی کە لەخوار دەنگە تا سەرووی  خێرای 3 ماک.
لەگەڵ ئەوەشدا ، ئەو نۆزڵانەی کە رێژەی رووبەری کەمیان هەیە ئەوە لەو بەکارهێنانەی کە بۆ خێرای خوار دەنگ پێویستە بەکاردێن.
جۆرەکانی نۆزڵ
وێنۆک|نۆزڵی دەرچە گۆراو ، کە بەستراوە بە تۆربۆفانی (GE F 404-400) کە رێژەی کەمی هەوای لەرێلادرای هەیە, بەستراوە بە فرۆکەی بۆینگ F/A-18 هۆرنیت.
نۆزڵی رووبەر جێگیر
ئەو بزوێنەرانەی کە خێرای خوار دەنگ دەستەبەر دەکات و وە لەپاش سوتێنەری بۆدابیننکراوە ، لە نۆزڵی رووبەر جێگیر پێکدێت ئەمەش بەهۆی ئەوەی کە نۆزلی رووبەر جێگیر ئەو گۆرانانەی کە لە کاری بزوێنەردا بەهۆی گۆرانی بەرزای و خێرای فرینی خوار دەنگ درووستدەبن لەم جۆرە نۆزڵە قبوڵکراوە. ئەمە بۆ حاڵەتەکانی خێرای سەرووی دەنگ نابێت وەک چۆن بۆ فرۆکەی کۆنکۆرد لە خوارەوە باسکراوە
نۆزڵی رێژەی رووبەری کەم
لەلایەکی ترەوە ، هەندێک لەو تۆربۆفانانەی کە رێژەیەکی بەرزی هەوای لەرێلادراویان هەیە ،کۆنترۆڵی هێڵی کارکردنی پانکەکان دەکان ئەویش لەرێی بەکارهێنانی نۆزڵی لێکنزیک لێکدوور کە رێژەی رووبەری زۆر کەم (کەمتر لە ١.٠١)ی لە رێرەوی هەوای لاڕێدراوی هەیە. لە خێرای هەوای کەمدا ئەم جۆرە نۆزڵە وەکو ئەندازە گۆراوێک خۆی دەنوێنێ لە رێگای رێگری کردن لە خنکاندنی تەوژمە هەوا  وە رێگەدان بە خێراکردنی گازی فرێدراو لە خاڵی خنکان ، و هێواشکردنەوەی لە بەشی لێکدووردا. بەم شێوەیە ، رووبەری دەرچوونی نۆزڵ کە گەورەترە لە رووبەری گەرووی نۆزڵەکە کۆنترۆڵی کاری پانکەکە دەکات ، وە هێڵی کارکردنی پانکەکان بە کەمی رادەکێشێت دوور لە خاڵی تەوژمی پاڵنەردا. لە خێرای فرینی بەرزتردا بەرزبونەوەی پەستان لە دەروازەی بزوێنەردا دەبێتەهۆی روودانی خنکانی تەوژمی هەواکە لە خاڵی خنکان بەمەش رووبەری نۆزڵەکە دەگۆرێت تا لەگەڵ کاری پانکەکان بگونجێت .رووبەری نۆزڵەکە بچووکتر دەبێت لە رووبەری دەرچوون ، کە دەبێتە هۆی ئەوەی کە پالنانی هێڵی کارکردنی پانکە بەرەو خاڵی تەوژمی پاڵنەر. ئەمە بە کێشە دانانرێ بەڵام هێڵی لەکارکەوتنی پانکەکان گەورەتر دەردەکەوێ لە خێرای فرینی بەرزەکاندا.
لە موشەکەکان (لە رێژەی رووبەری بەرزدا )
وێنۆک|246x246پیکسڵ|شێوە کلاسیکی نۆزڵی لێکنزیک لێکدوور لە موشەکی (ڤی2)
هەروەها بزوێنەری موشەک نۆزڵەکانی لێکنزیک لێکدوور بەکاردەهێنن ، بەڵام ئاسایانە شێوەیەکی جێگیری هەیەبۆ کەمکردنەوەی کێش. بەهۆی ئەو پەستانە بەرزەی کە لە موشەکەکەدا دروست دەبێ بۆیە نۆزڵەکانی لێکنزیک لێکدوور لە بزوێنەری موشەکدا هەن رێژەی رووبەری (رووبەری دەرچوون/رووبەری خنکان)گەورەترە لە ئەوانەی کە لە بزوێنەری جێتدا بەکاردێن.
نۆزڵی لەپاشسووتانی رووبەر گۆراو
لە فرۆکەکانی شەرکەرەکان نۆزڵی لەپاشسووتانێکی گەورەتریان پێویستە بۆ رێگریکردن لە کەریگەریە نەرێنیەکان لەسەر کارکردنی بزوێنەرەکاندا. نۆزڵی رووبەر گۆراو کە شێوەی گلێنەی هەیە پێکدێت لە کۆمەڵەیەک لە پارچەی یەکبەدوییەک و پێکداچوو ، بۆ پێکهێنانی رووبەری نۆزڵێک کە شێوەیەکی بەنزیکی بازنەی هەیە ، وە ئەو پارچانە لێکنزیکدەبنەوە بۆ کۆنترۆل کردنی کاری بزوێنەر. لەکاتی فرینی فرۆکەکان بە خێرای سەرووی دەنگ ئەوە لەوانەیە نۆزڵی لەپاشسووتان بەدوای نۆزڵی لێکدووری جیاکراو بکەوێت لە شێوەی نۆزڵی هاوێژەر ، وەک لەخوارەوە دایە ،یاخود یەکبگرێت لەگەڵ نۆزڵی لەپاشسووتان لەشێوەی نۆزڵێکی لێکنزێک لێکدووری شێوەگۆراودا ،وەک لە خوارەوە دایە.
لە سەردەمی زوودا لەپاسسوتانەکان یان کراوەبوون یان داخراوبوون وە کە نۆزڵی شێوە قاوغی یان شێوە پێڵوی چاویان بەکاردەهێنا کە تەنها یەک رووبەری گۆراوی پێدەدا تا لەپاشسووتان بەکاریبهێنێت
نۆزڵی هاوێژەر
هاوێژەر ئاماژە بە پەمپکردنی گازیفرێدراو دەکات کە زۆر گەرم و خێرای زۆری هەیە بۆ هەوای دەوروبەر لەگەڵ کۆنترۆڵ کردنی شێوە ناوەکی لێکدووری نۆزڵەکە لە کاری فراوانبوونی گازەکان. لە خێرایەکانی خوار دەنگ ، تەوژمی هەوایەکە گززۆزەکە دەبەستێتەوە بۆ لە شێوەی لێکنزیک. لە کاتی کارکردنی لەپاشسووتان و وە لە کاتی خێرابوونی فرۆکەکە دوو نۆزڵەکە فراوان دەبنوو وە رێگە بە گزۆزەکە دەدات شێوەی لێکنزیک لێکدوور پێکبهێنێت ، خێرای گازی فرێدراو بۆ سەرووی ((1)Mach) زیاد دەکات. بزوێنەر زۆر ئاڵۆزەکان تەوژمە هەوایەکی تر بەکاردەهێنێت بۆ کەم کردنەوەی رووبەری دەرچوون لە خێرایە کەمەکاندا.تایبەتمەندەکای نۆزڵی هاوێژ بریتیە لە سادەی لە دیزاین و لێهاتویەکەی لەو حاڵەتانەی کە تێیدا پارچەکانی ئاستی دووەمی نۆزڵەکە لە شوێنی خۆی جێگیر کراوە لە رێگای هێزی پەستان. نۆزڵی هاوێژەر دەکرێ ئەو رێژە هەوایەی کە لە دەروازەیی بزوێنەرەکە وەرگیراوەو وە بزوێنەر پیویستی نیە بەکاری بهێنێت. رێژەی ئەو هەوایە کە بەناو بەرگی فریندایە بەرێژەیەکی زۆر جیاوازە دەگۆرێت وە نۆزڵی هاوێژەر خۆی دەگونجێت بۆ هاوسەنگکردنی کاری تەوژمی هەوا لەنێوان سیستەمی وەرگرتن و بزوێنەردا. بەکارهێنانی کارابۆ ئەو هەوایە لەنۆزڵدا کە بەشێوەیەکی سەرەکی پێویستە بۆ ئەو فرۆکانەی کە بۆ ماوەیەکی درێژ بەخێرایەکی زۆریی سەرووی دەنگ دەفرن لەبەرئەوە بەکاردەهێنرێ لە SR-71 ،کۆنکۆرد وە XB-70 Valkyrie.
نموونەی سادە بۆ نۆزڵی هاوێژەر بریتیە لە بەرگی جێگیری لولەکی کە دەوری نۆزڵی لەپاشسووتان دەدات لە بزوێنەری J85 لە فرۆکەی T-38 Talon. ئەوو رێکخستنانەی کە لە پێکهاتەکانی J58 (SR-71) وە (TF-30 (F-111 بەکاردەهێنران زۆر ئاڵۆزتر بوو. هەردووکیان ئەو دەرگا گەورەیەی کە لە دەرچەی نۆزڵەکەدایە بەکاردەهێنن(لە خێرای کەمدا دەکرێتەوە) وە پارچەی پێکداچووی سەرئاوکەووتوو بۆ نۆزڵی کۆتای بەکاردەهێنن. هەردوو دەرگاکانی دەرچەی نۆزڵ و پارچەی کۆتای نۆزڵەکە جێگیردەکرێن لە شوێنی خۆیان لە رێگای هاوسەنگکردنی پەستانی ناوەکی لە گزۆزی بزوێنەر و پەستای دەرەکی لە دەوروبەری فرۆکە.
لە کاتی زوودا بزوێنەری J79 وەک لە فرۆکەی (F-Vigilante, A-5 , F-4, 104) ئاستی سێیەم لە نۆزڵ کە بەشێوەیەکی میکانیکی بەستراوە بە نۆزڵی لەپاشسووتان بەکاردەهێنا. لەپاشان نۆزڵی کۆتای بەکاردەهێنراکە بەشێوەیەکی میکانیکی و جیا کاریدەکرد لە نۆزڵی لەپاشسووتان. ئەمەش بوە هۆی زیادکردنی توانست ( گونجاندنی رووبەری دەرچوونی سەرەتای / لاوەکی بەشێوەیەکی باشتر لە حاڵەتەکانی خێرایە بەرزەکانی سەرووی دەنگ ) لەماک 2 (B-58 Hustler) وە ماک 3 (XB-70).
نۆزڵی لێکنزیک لێکدوور ئەندازە گۆراو
لە بزوێنەری تۆربۆفان نۆزڵی لێکنزیک لێکدووری ئەندازە گۆراو بەکاردەهێنرێت کە پێویستی بە تەوژمی هەوای لاوەکی نییە بۆ ئەوەی لە رێگەیی گزۆزی بزوێنەر پەمپبکرێت. ئەم بزوێنەرانە پێویستی بە هەوای ساردی دەرەکی نیە وەک چۆن تۆربۆجێت پێویستی پێیەتی(داپۆشەری گەرمی لەپاشسووتان )
لەوانەیە نۆزڵی لێکدوور تەواوکار بێت لەگەڵ پارچەکانی نۆزڵی لەپاشسووتان ، درێژبووبەوە بەگۆشەیەک لەدوای گەرووی نۆزڵ. پارچەکان بەدرێژای چەماوە دەگواسرێتەوە بە ئاراستەی تەوەر وە هاوکات خولانەوە دەبنەهۆی زیاد بوونی رووبەری گەرووی لەپاشسووتان ، لەکاتێک ئەم کارە بەردەوامدەبێتوو وە رووبەری دەرچون گەورەتر دەبێت لە نۆزڵەکە وە لێکدووردەکەوێتەوە بۆ دەستکەوتنی فراوانبونێکی تەواو لە خێرایە بەرزەکان. بۆ نمونە وەک F-14) TF-30)
دەکرێ پارچەی سەرەتای و لاوەکی لە نۆزڵ بەیەکەوەبەستراوبن وە بەهەمان میکانیزم کاردەکات بۆ کۆنترۆل کردنی لەپاشسووتان وە بەدەستهێنانی رێژەی فراوانبوونی بەرز لە پەستان لە نۆزڵدا وەک چۆن لەبزوێنەریEurofighter)EJ200). وە F-15,F-16 F1-B نمونەی دیکەن.
نۆزڵی ئاراستە کردنی پاڵهێز
وێنۆک|نۆزڵی ئاراستەکراوی پاڵهێز شێوە گلێنەی
نۆزڵی ئاراستەکراوی پاڵهێز کە شێوەی جێگیری هەیە لە Bristol Siddeley Pegasus بەکاردەهێنرێت وە شێوەی گۆراو لە F-22) F119)
نۆزڵی پێچەوانکەری پاڵهێز
پێچەوانکەری پاڵهێز لە هەندێک لە بزوێنەردا لە خودی نۆزڵەکە بوونی هەیە وە ناسراوە بە پێچوانکەری پاڵهێزی بە ئامانجگیراو. نۆزڵەکە دەکرێتە دوو نیوەکە لێکنزیک دەبنەوە بۆ گەراندنەوەی ئاراستەی گزۆز بۆ پێشەوە. چونکە رووبەری نۆزڵەکە کاریگەری هەیە لەسەر کارکردی بزوێنەر (سەیری خوارەوە بکە)، بۆیە پێچەوانکەری پاڵهێز لە دووریەکی تەواو دادەنریێت لە بۆری جێت بۆ رێگریکردن لە گۆرانکاریەکان لە هێڵی کارکردنی بزوێنەر. پێچەوانکەری پاڵهێزی بە ئامانجگیراو بەکاردەهێنێت لە نمونەکانی GulfsreamⅣ,Fokker 100, وە Dassault F7X.
مەبەستی دیکە بۆ نۆزلی پاڵنەر
ئەو نۆزڵە بەهۆی ئامادەکاری پەستانی دواوە وەک بەستەرەیەک بۆ ئەو تەوژمە هەوایەی کە لە پەستێنەرەکەوە دێتن کاردەکات، وە بەمشێوەیە کۆنترۆڵی ئەو رێژەیە هەوایە دەکات کە دەگەرێتەوە بۆ پێشەوەی بزوێنەرەکە. وە هاوبەشی لەم فەرمانە دەکات لەگەڵ بەستەرە تەوژمێکی تر کە نۆزڵی تۆرباینە. رووبەرەکانی نۆزڵی پاڵنەر و نۆزڵی تۆرباین ، بارستای تەوژمی هەوای رۆیشتوو بەناو بزوێنەر و بەرزتری پەستان دیاریدەکات. لەکاتێکدا هەردوو رووبەرەکە جێگیرن لە زۆربەی بزوێنەرەکان
بۆ نمونە ،ئەگەر نۆزڵی پاڵنەر لاببرێت بۆ گۆرینی تۆربۆجێت بۆ تۆربۆشەفت ، ئەو رۆڵەی کە رووبەری نۆزڵ کاری پێدەکات ئەوا ئێستا لەلایەن رووبەی پەرە ئاراستەکراوی نۆزڵی تۆرباین یان ستاتۆرەکان.
هۆکارەکانی فراوانبوونی نۆزڵی C-D و نمونەکانی
زیادەرۆی لە فراوانبوون روودەدات کاتێک رووبەری دەرچوون زۆر گەورەترە لە قەبارەی لەپاشسووتێنەر یان لە نۆزڵی سەرەکی. ئەمە روویداوە لە هەنێک حاڵەتدا لە بزوێنەری J85 کە لە T-38 دا دانراوە. کە نۆزڵی لاوەکی یان نۆزڵی کۆتای کە قەبارەی جێگیرکراو لە حاڵەتی بەرزترین ئاستی کارکردنی لەپاشسووتێنەر. وە رووبەری دەرچوون لە نۆزڵی بزوێنەری داخراو زۆر گەورەترە لەو حاڵەتانەی کە لەپاشسووتێنەر بەکارناهێنێت وە بۆیەش زیادەرووی لە فراوانبوون روودەدات. پارچەی جوڵە سەربەخۆ زیاددەکرێت بۆ هاوێژەر بۆ رێگەدان بە تەوژمە هەوای لاوەکی بۆ کۆنترۆڵکردنی فراوانبونی گازە سەرەکیەکان.
هۆکارەکانی کەمبوونەوەی فراوانبوون لە نۆزڵی C-D وە نمونەکانی
رێژەی رووبەری پێویست زیاد دەکاتلەگەڵ خێرای فرین بە ماگ بۆ دەستکەوتنی فراوانبوونێکت تەواوی گازەکان بۆ هەوای دەوروبەر وە بەدەستهێنانی بەرزترین پاڵهێزو توانستی نۆزڵ.ئەگەر بەشی لێکدوور زۆر بچووک بێت کە رووبەرێکی دەرچوونی بچوک دەبەخشێت بە نۆزڵەکە وە گازی دەرچوو فراواننابێت بۆ هەوای دەوروبەر وە بەمەش پاڵهێز لەدەستدەدات. لەگەڵ زیادبوونی ژمارەی ماک لەوانەیە نۆزڵی دەرچوون گەورەتر بێت لە تیرەی داپۆشەری بزوێنەر. لەپاشان تیرەی نۆزڵەکە گەورەتر دەبێت وە دەستدەکات بە کەوتنەبەری زیادبوونی راکێشان. نۆزڵەکان بەشێوەیەکن کە قەبارەی دامەزراو وە بە لەدەستدانی پاڵهێزی بەرکەوتووی دیاریکراوە کە بە ئەگەرەکانی وەک راکێشانی کەم و کێشی کەم جێیدەگرێتەوە.
نمونەکان بریتین لە F-16 لە ماک 2 وە XB-70 لە ماک 3.
ئەگەرێکی تر هەیە کە پەیوەندی بە هەوای ساردکەرەوەی پێویست بۆ نۆزڵ. پارچەکانی بەشی لێکدوور دەبێ جیابکرێتەوە لە پلەی گەرمی بڵێسەی لەپاشسووتێنەر کە لەوانەیە بگاتە 3600 F کەجیادەکرێتەوە بەهۆی چینێک لە هەوای سارد. درێژبوونی زیاتری بەشی لێکدوور واتا رووبەری زۆرتر کە پێویستە ساردببێتەوە .سودەکانی رێژەی کەمی تەوژمی هەوای سارد جێگرەوەیەکە بۆ ئەو لەدەستدانەی کە لە پاڵهێز  روودەدات بەهۆی ناتەواوی لە فراوانبوون. ئەمە دەسەپێنرێت لەسەر نۆزڵی بزوێنەری TF-30 لە F-14A کە تێیدا رێژەی رووبەری نمونەی لە 2.4 ماک بە بەهایەکی کەم دیاری کرابوو.
چ شتێک بەهای بەشی لێکدوور زیاددەکات لە رادەی راستەقینە؟
بەشی لێکدوور هەڵدەستێ بەزیادکردنی خێرای گازەکانی فرێدراو وە بەوهۆکارەش پاڵهێز زیاددەکات لە خێرایەکانی سەرووی دەنگ
کاریگەری زیادکردنی بەشیلێکدوور روونکرابۆەوە لە یەکەم نۆزڵی C-D پرات وە ویتنی.نۆزڵی لێکنزیک جێگۆرکراببوو لەگەڵ نۆزڵی C-D لە هەمان بزوێنەری J57 وە لە هەمان فرۆکەی F-101. زیادبوونی پاڵهێز لە نۆزڵی 2000Ib ,910Kg) C-D فرین لە ئاستی دەریا ) لە بزوێنەردا خێرای لە ماک1.6 بەرزدەکاتەوە بۆ 2 کە وا لە هێزە ئاسمانیەکان بۆ بەدەستهێنانی خێرای پێوانەی جیهانی کە دەگاتە 1943.4 km/h) 1207.6 mph ) کەتێیدا کەمتر بوو لە 2 ماک بەگوێرەی پلەی گەرمی ئەو رۆژانە .بەهای راستەقینەی نۆزڵی C-D لە F-101 دیارینەکرابوو بەهۆی ئەوەی دەرچەی بزوێنەر رێکنەخرابوو بۆ بەدەستهێنانی خێرای بەرزتر.
جێگۆرکردنی نۆزڵی لێکنزیک بە نۆزڵی C-D لە بزوێنەری YF-106/P&W J75 نمونەیەکی ترە کە تێیدا خێرای 2 ماکی تێپەرنەکرد .دووبارە دیزاینی دەروازەی بزوێنەر کرا لەگەڵ بەرەوپێشچونی نۆزڵی لێکنزیک لێکدوور. هێزی ئاسمانی ئەمریکی  خێرای پێوانەی جیهانی تۆمارکرد کە 1526 mph تێپەراند (2.43 ماک) بە بەکارهێنانی فرۆکەی F-106. بەشێوەیەکی بینچینەی ، پێویستە بەشی لێکدوور ۆ نۆزڵ زیادبکرێت کاتێک تەوژمی هەوا لە بەشی لێکنزیک بخنکێت
کۆنترۆڵ کردنی رووبەری نۆزڵ لەماوەی ئیشکردنی
وێنۆک|نۆزڵی گزۆز Jumo 004 بەشکراو، کە لاشەی Zwiebel ی بەستراو نیشاندەدات
لەوانەیە ئەو بزوێنەرانەی کە بە لەپاشسووتێنەرێکیان بۆ زیادکراوە هەڵبستن بە کردنەوەی نۆزڵ لە کاتی دەستپێکی ئیشکردن یان لەکاتی کارکردنی بزوێنەر بەبێفرینی فرۆکەکە. پاڵهیزی کپبوو کەمدەبێتەوە بەمەش خێرای بەرزبوونەوە و نزمبونەوە لە رێرەو و داخران لە برەیکدا کەمدەبێتەوە. ئەم تایبەتمەندیە لە بزوێنەری J75 لە فرۆکەی F-106 دەبینرێت کە ناودەبرێت بە ( کۆنترۆڵ کردنی کپبوونی پاڵهێز ) وە کەمکردنەوەی کپبوونی پاڵهێز بۆ لە %40. لەسەر هەڵگری فرۆکەکان ،کەمبوونی پاڵهێزی کپبوو دەبێتە هۆی کەم کردنەوەی رێژەی مەترسی لە کاتی تەقینەوەی جێت.
هەندێک لە بەکارهێنانەکان ، وەک بزوێنەری J79 کە لە زۆر لە فرۆکەکان بەکاردیت ، لەماوەی خێرا خنکانی نۆزڵ لەوانەیە رووبەری نۆزڵ رێگری لە داخران بکات لەپاش خاڵی دیاریکراو بۆ رێگەدان بە خێرا زیادبوون لە RPM وە لەپاشانیش زیادبونی پاڵهێز لە خێراترین کاتدا.
لە حاڵەتی بزوێنەری تۆربۆجێتی دوو ستونیدا ، هەروەک بەکارهینانی Olympus 593 لە فرۆکەی Concorde دا ،لەوانەیە رووبەری نۆزڵ بگۆرێت بۆ بەدەستهێنانی بەرزترین خێرای پەستێنەری پەستانی نزم و بەرزترین پلەی گەرمی چونەژوورەوەی تۆرباین لە ماوەی چوونەژورەوەی بەرزترین پلەی گەرمی بۆ بزوێنەر کە لە خێرای فرینی سەرووی 2 ماک روودەدات.
لەهەندێک لە تۆربۆفانە گەورەکان هەڵدەسترێ بە کۆنترۆڵ کردنی هێڵی کاری پانکەکەلەرێگای گۆرینی رووبەری نۆزڵ لەماوەی کارکردنی وشک و تەر بۆ قەرەبوکردنەوەی زیادە لە هێڵی تەوژمی پەراوێز بۆ پاڵهێزی زیاتر.
کۆنترۆڵکردنی روبەری نۆزڵ لەماوەی ئیشکردنی تەڕ
رووبەری نۆزڵ زیاددەکرێت لە ماوەی کاری لەپاشسووتێنەر بۆ سنووردارکردنی کاریگەری رۆیشتنی گاز بە پێچەوانەی تەوژم لەسەر بزوێنەر. لەوانەیە کۆنترۆڵی رووبەری نۆزڵ بکریت بۆ پارێزگاری کردن لە هێڵی کارکردنی پانکە لە باشترین رەوشدا، بۆ بەدەستهێنانی بەرزترین پاڵهێز لە تۆربۆفان.بۆ بەدەستهێنانی بەرزترین پاڵهێزلە تۆربۆجێت لەوانەیە کۆنترۆڵی رووبەری نۆزڵ بکرێ بۆ پارێزگاری کردن لە پلەیگەرمی گازی فرێدراو لە تۆرباین لە سنووری دیاریکراودا.
چی روودەدات ئەگەر بۆزڵ نەکرێتەوە لەکاتی ئیشکردنی لەپاشسوتێەر؟
لەکاتی زوودا فرۆکەوان ناچاربوو پشکنینی شوێنی نیشاندەری نۆزڵەکە بکات لەپاش ئیشکردنی لەپاشسووتێنەر، لە پێکهاتە زووەکانی لەپاشسووتێنەردا. ئەگەر نۆزڵەکە نەکرێتەوە بەهەر هۆکارێک وە فرۆکەوانەکە ئیشکردنی لەپاشسووتێنەر رەتنەکاتەوە ئەوا کۆنترۆڵکردنی ئەو ماوەیە ( نمونەی بزوێنەری J47 لە فرۆکەی F-86L ) ، دەبێتە هۆی ئەوەی کە پەروانەی تۆربانەکە زۆر گەرم بێت و وە لەکاریبکات.
بەکارهێنانەکانی تر
هەندێک لە فرۆکەکان ، وەک فرۆکەی ئەڵمانی Bf-109 وە ماچی سی 202/205 بە "نۆزڵی گزۆزی جۆری هاوێژەر" یان بۆ زیاد کراوە. ئەم جۆرە نۆزڵە هاوێژەرە هەندێک لە وزەی بەفیرۆچووی (وزەی سووتانی ناوەکی) گازی فرێدراوی بزوێنەرکان دەگۆرێت بۆ رێژەی بچووک لە پاڵهێز بە ئاراستەی پێشەوە لەرێگای خێراکردنی گازە گەرمەکان بۆ ئاراستەی دواوە بە خێرایەک زیاتر لە خێرای فرۆکەکە .هەموو نۆزڵەکان ئەم کارە دەکەن ، گزۆزی گازەکان دەگوازرێنەوە بە ئاراستەی پێچەوانەی ئاراستەی جووڵەی فرۆکەکە.
Rolls-Roycel Limited ئەم جۆرە لە نۆزڵی گزۆزی هاوێژەر داهێنابوو لە ساڵی 1937 .وە لە ساڵی 1944 پاڵهێزی دروستبوو لە نۆزڵەکانی فرە هاوێژەر لە بزوێنەرەکانی Rolls-Royce Merlin 130/131 لە فرۆکەی de Havilland Hornet کە هاوسەنگ بوو بە 450 bhp زیاد بۆ هەر بزوێنەرێک لەکاتی بەرزبوونەوی تەواوی خنکان.
ئەمانەش
نۆزڵی دی لاڤال
بەجێهێنانەکانی بزوێنەری جێت
نۆزڵەکانی بزوێنەری موشەک
سەرچاوەکان
<references group="" responsive="1"> "Jet Propulsion for Aerospace Application "^ چاپی دووەم ,Hesse and Mumford,Pitman Publishing Corporation p136
Nozzle Selection and Design Criteria " AIAA " 2004-3923, Fig11
"Nozzle Selection and Design criteria"AIAA 2004-3923
"Jet propulsion "Nicholas Cumpsty,ISBN 0 521 59674 2, p243
"Jet propulsion " Nicholas Cumpsty, ISBN 0 521 59674 2, p243
J79-15/-17 Turbojet AccidentIn vestigation Procedures, Technical Report ASD-TR-75-19 Aeronautical system division , Wright - Patterson air force base Ohio , Fig60 " Nozzle area v Throttle angle
Flight Manual MIG-29 Luftwaffenmaterialkommando GAF T.O.1F-MIG-29-1 ,Figure 1-6 "Primary Nozzle area v Throttle angle
J85 Rejuvenation Through Technology" Insertion " Brisken, Howell , Ewing , G.E Aircraft engine , Cincinnati , Ohio ,OH 45215 ,USA
Variable-Geometry Exhaust Nozzles " and Their Effect on Airplane Performance " R. C. Ammer and W.F.Punch, SEA 680295
Design for Air Combat "ray Whitford" ISBN 0 7106 0426 2 p207
F-14A Installed Nozzle Performance ""W.C. Schnell ,Grumman Aerospace Corporation, AIAA Paper no.74-1099
https://web.archive.org/web/20140903030735/http://ftp.rta.nato.int/public/ /PubFullText /RTO/MP/RTO-MP-008/$MP -008-20 .pdf
"Design and Testing of a Common Engine and Nacelle for the Fokker 100 and Gulfstream airplane " H.Nawrocki, J. van Hengst , L.Dehzaij ,AIAA -89-2486
^Whittle, frank (1981). gas turbine Aero-thermodynamics : with special reference to aircraft propulsion. Pergamon press. p. 83 .ISBN 9780080267179
"Gas Turbine Theory " Cohen, Rogers Saravanamuttoo, ISBN 0 582 44927 8,p242
"Nozzle selection and design criteria " AIAA 2004-3923,Fig .14 " Over expanded nozzle"
Nozzle selection and design criteria " AIAA 2004-3923,Fig .15 "
"Design for Air Compat " Ray Whitford ISBN 0 7106 0426 2 Fig 226
SEA 680295 "Variable Geometry Exhaust Nozzles and their Effects on Airplane Performance
"F-14A Installed Nozzle Performance " by W.C. Schnell ,AIAA Paper No. 74-1099 ,Fig. 5"Effect of cooling flow on Nozzle Performance"
"Nozzle selection and design criteria" AIAA 2004-3923,p4
Test Pilot "Editing by Harry Schmidt ,"Mach 2 Books " Shelton CT 06484
Christopher, john. the race for Hitler's x-planes (the mill,Gloucestershire: history press ,2013), p. 70.
"Jet propulsion progress " Leslie E. neville and Nathaniel F. Silsbee, first editing , McGraw -Hill Book Company, inc.1948
" Flight Manual USAF F-106A and F-4E Series Aircraft " T.O. 1F-106A-1
"Flight Manual USAF F-4A Series Aircraft " TO 1F-4A-1,1 February 1979"Exhaust Nozzle Control Unit " P1-8
"Jet propulsion " Nicholas Cumpsty, ISBN 0 521 59684 2
U,S,Patent 3656301 " Compensated feedback gas turbine Agumentation control system " Herbert Katz, General electric company
U.S.Patent 3080707"Afterburner fuel and nozzle area control
"Testing Death "George J.Marrett,
ISBN 978-1-59114-512-7
[1]^
http://www. flightglobal .com /pdfarchive/view /1946%20-%200165.html
بێن بۆڤا
بنیامین ویلیام بۆڤا (٨ی تشرینی دووەمی ١٩٣٢ – ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠) نووسەر و سەرنووسەرێکی ئەمریکی بوو. لە ماوەی ٦٠ ساڵی کارکردنی نووسیندا، نووسەری زیاتر لە ١٢٠ بەرھەمی ڕاستی و خەیاڵی زانستی بووە، سەرنووسەری کتێبی زانستی خەیاڵی و ڕاستی ئەنالۆگ بووە، کە شەش جار خەڵاتی ھوگۆی بەدەستھێناوە، و بەڕێوەبەری سەرنووسەری ئۆمنی، و ھەروەھا سەرۆکی ھەردوو کۆمەڵەی نیشتمانی بۆشایی ئاسمان و نووسەرانی زانستی خەیاڵی ئەمریکا بووە.
قەرەغاج
قەرەغاج گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
بێن بۆڤا
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی شاری فیلادلفیا پۆل:نووسەران دەربارەی ئایین و زانست پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئیتاڵی پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی پۆل:مولحیدانی ئەمریکا پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١ پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:مردووانی ٢٠٢٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢
قەرەغاج
جوگرافیا
قەرەغاج ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (شیعە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کفرەدۆڵی سەروو
کفرەدۆڵی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی حاجیاوا، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کفرەدۆڵی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گردی تلێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی زنگزنگە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی حاجیاوا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کفرەدۆڵی خواروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سۆلی بچووک
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە
پێکھاتووە لە پەیژەیەکی بچووک کە لەسەر نۆتی سۆل (G) بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: G, A, B♭, C, D, E♭, و F. ئەم کلیلە یەکێکە لەو کلیلانەی کە لەلایەن ڤۆڵفگانگ ئەمادیوس مۆتسارتەوە بەکاردەھێنرا بۆ دەربڕینی خەم و تراژیدیا.
دۆی بچووک
پێکھاتووە لە پەیژەیەکی بچووک کە لەسەر نۆتی دۆ (C) بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: C, D, E♭, F, G, A♭, و B♭.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە بچووکەکان
مافی زوانی
مافی زوانی، مافەکانی مرۆڤ و مەدەنی سەبارەت بە مافی تاکەکەسی و گشتییە بۆ ھەڵبژاردنی زوان یان زوانگەلێک لە ناو شوێنێکی کەسین (خوسووسی) یان گشتی. پاڕامێترەکانی تر کە بۆ شیکردنەوەی مافی زوانی بەکار دێت ئەمانەیە: پلە و ئاستی نیشتمانی‌بوون، بڕ و ئاستی ئەرێنی‌بوون، لایەنگری لە بواری ئاسمیلە یان پاراستن، و ئاشکرایی.
مافی زوانی ئەمانە لەخۆ ئەگرێ: مافێک بۆ خاوەن زوانەکە لە کردەوەکانی یاسایی، بەڕێوبەرایەتی و دادوەری، فێرکاری زوان، ھەروەھا میدیاکان بە زوانێک کە شیاوی تێگەییشتن بێت و کەسەکان ئازاد بن بۆ ھەڵبژاردنی.
مافی زوانی لە یاسای نێونەتەوەیی‌دا زیاتر ئەڕواتە ناو چوارچێوەیەکی بەرینتر وەک مافەکانی کولتووری و فێرکاری.
بەڵگەنامە گرینگەکانی مافی زوانی ئەمانەن: ڕاگەیەنراوی جیھانیی مافی زوانی (١٩٩٦)، جاڕنامەی ئەورووپی بۆ زوانەکانی ناوچەیی و کەمینەکان (١٩٩٢)، بەڵێننامەی مافی مناڵ (١٩٨٩) و بەڵێننامەی چوارچێوەی پاراستنی کەمینە نەتەوییەکان (١٩٨٨)، ھەروەھا بەڵێننامە دژی ھەڵاواردن لە فێرکاری و بەڵێننامەی نێونەتەوەیی مافی مەدەنی و سیاسی (١٩٦٦).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ماف پۆل:یاسا پۆل:چەمکە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:زمانەوانیی کۆمەڵایەتی
کەنەدا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
Canada at the 2020 Summer Olympics پۆل:٢٠٢١ لە وەرزشی کەنەدا پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پشتەنگ
پشتەنگ  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەجەفاوا، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
پشتەنگ  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سێنیگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ھێرشەکانی ٢٠٢٢ی ئێران بۆ سەر ھەرێمی کوردستان
لە ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢، سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی بە چوار قۆناغ زنجیرە ھێرشێکی لە ڕێگەی مووشەکی بالیستیکی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی بۆمبڕێژکراوەوە بۆ سەر کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان ئەنجامدا کە ناوچەکانی کۆیە، پردێ و زڕگوێزی لە ھەرێمی کوردستان دەگرتەوە. ئەم ھێرشە وەک وەڵامێک بۆ پارتەکانی ڕۆژھەڵات بوو کە بەردەوام پشتگیری لە خۆپیشاندانەکانی ژینا ئەمینی دەکەن لە ناو ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ئێران.
لەم ھێرشە درندەدا کە بە ھێرشیکی بەربەری ناسروابوو لانیکەم ١٨ کەس کوژراون کە لەنێویاندا ژنی دووگیان ھەیە و ٦٢ کەسی دیکەش برینداربوون کە زۆرینەیان ھاووڵاتیی سڤیلن و لەنێویاندا منداڵی خوار تەمەن ١٠ ساڵ و قوتابی و مامۆستا و ڕۆژنامەوان ھەن.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢
فای بچووک
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە
دیم قشڵاق
دیم قشڵاق گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەرەسو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
دیم قشڵاق ناوەندی گوندستانی قەرەسوە.
جوگرافیا
دیم قشڵاق ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
زمانی چیکی
چزیچ یان چیکی (بەچیکی čeština [ˈtʃɛʃcɪna]), لەکۆندا ناودەبرا بە بۆھیمیان (بە lingua Bohemica دەخوێنرێتەوە لە زمانی لاتینیدا)، زمانێکی ڕۆژاوایی سلاڤیکیە سەر بە خێزانی چیکۆ-سلاڤیک، پیتەکانی چیکی بە ئەلفوبێی لاتینی دەنووسرێت، زمانەکە قسەی پێدەکرێ لەلایەن ١٠ ملیۆن کەسەوە وەک زمانی فەرمی ناسێنراوە لە کۆماری چیک، چیکی بەجۆرێک نزیکە لە زمانی سلۆڤاکی کە ئاخێوەرانی تا ئاستی تێگەیشتن لەیەکتر تێدەگەن و ڕێژەیەکی کەمتر لە زمانی پۆڵەندی نزیکە. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Studeněves%2C_tabule_dětského_hřiště.JPG/220px-Studeněves%2C_tabule_dětského_hřiště.JPG|وێنۆک|تابلۆیەک کە بە زمانی چیکی زانیارییەکانی لەسەر نووسراوە.
ڕێنووس و نووسین
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Psací_písmo.gif/300px-Psací_písmo.gif|وێنۆک|ھیڵکاری ئەلفبێەکانی زمانی چیکی کە بەدەست نوسراون.
شێوازەکانی زمانی چیکی
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Dialects_of_the_Czech_language.jpg/290px-Dialects_of_the_Czech_language.jpg|وێنۆک|شێوەزارەکانی زمانی چیکی، [[شێوەزاری مۆراڤیان|مۆراڤیان، لاچ، و سازیزن سلیسیان قسەیان پێدەکرێ لە کۆماری چیک.]]
کونەکۆتر، حاجیاوا
کونەکۆتر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی حاجیاوا، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کونەکۆتر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خەلیفە و لە باشوور لەگەڵ گوندی دووپشکە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قوڕەبەرازە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قاقە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کیم ھیون-جوو
کیم ھیون-جوو (لەدایکبووی ٢٤ی نیسانی ١٩٧٧) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نایاب لە ڕۆلگێران، و خانمەکتەرانی براوە خەڵاتی ئەستێرەیی ئاپان پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خەڵکی پارێزگای گیۆنگگی پۆل:دەرچووانی زانکۆی دانکوک پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:زیندووان
عەلی حەیدەریان
عەلی حەیدەریان (لەدایکبووی ١٩٨٠ لە سنە - مردووی ٩ی ئایاری ٢٠١٠ لە تاران) خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو کە بە تۆمەتی ئەندام بوون و ھاوکاری لەگەڵ پەکەکە لەلایەن کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە سزای سێدارەی بۆ دەرکرا و لە ٩ی ئایاری ٢٠١٠ (١٩ی بانەمەڕی ١٣٨٩ی کۆچی ھەتاوی) لەگەڵ فەرزاد کەمانگەر، شیرین عەلەم ھولی، فەرھاد وەکیلی و مەھدی ئیسلامیان لە گرتووخانەی ئێڤین لە سێدارە درا.
دەستبەسەر بوون
عەلی حەیدەریان ٢٨ی گەلاوێژی ساڵی ١٣٨٥ لە تاران قۆڵبەست کرا و بۆ بەندی ٢٠٩ی گرتووخانەی ئێڤین ڕاگوێزرا. ماوەیەکی زۆر لەوێ لەژێر ئەشکەنجەدا بوو و دواتر نێردار کرماشان و لەوێش زیاتر لە دوو مانگ ئەشکەنجە درا و دیسان نێردراوە تاران و لەوێ دوای نۆ مانگ توانی بە تەلەفۆن لەگەڵ بنەماڵەکەی پەیوەندی بگرێ و پێیان بڵێ زیندوویە. عەلی داوتر نێردار سنە و کەرەجیش و جگە لە ئەشکەنجەی زیاتری ڕوحی و جەستەیی، بنەماڵەکەیشیان ئازار دەدا تاوەکوو فشاری بۆ بێنن. عەلی ماوەیەکی زۆریش ئیزنی دیتنی کەسوکاری نەبوو.
لە سێدارە دان
عەلی حەیدەریان لە ڕێکەوتی ١٠ی ڕێبەندانی ١٣٨٦ (٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) لەلایەن لقی سی دادگای شۆڕشی تاران لە حەوت خولەکدا بە تۆمەتی ئەندامییەتی پەکەکە (محاربە - دژایەتی خودا) حوکمی دە ساڵ زیندان و سێدارەی بەسەردا سەپا و لە ١٩ی گوڵانی ١٣٨٩دا ھاوڕێ لەگەڵ چوار زیندانی تر کە سێیانیان کورد بوون، بە بێ ئاگادارکردنەوەی بنەماڵەکانیان و بە نھێنی لە پارکینگی گرتووخانەی ئێڤین لە دار دران و بە دزییەوە بە خاک ئەسپێردران و ھەنووکەش شوێنی ناشتنی تەرمەکانیان ڕوون نییە. پێش ١٩ی بانەمەڕ دوو جاری تریش ھەوڵی جێبەجێ کردنی حوکمی عەلی درابوو: ڕەزبەری ١٣٨٧ ھاوڕێ لەگەڵ سی کەسی تر کە ئەوانیش سزای سێدارەیان ھەبوو، لە گرتووخانەی ڕەجایی شار ڕەوانەی ئێڤین کران کە بیست و نۆیان ئیعدام بوون بەڵام ئەویان بۆ لێپرسینەوەی زیاتر بردەوە بەندی ٢٠٩؛ نۆ مانگ دواتریش بردیانە بەندی ٢٤٠ (ئەو بەندەی تاوانبار پێش سێدارە بۆ ئەوێ ڕادەگوێزرێ) بەڵام ھەمدیسان حوکم جێبەجێ نەکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:مردووانی ٢٠١٠ پۆل:لەسێدارەدراوانی کورد پۆل:شەھیدانی کورد پۆل:خەڵکی سنە
ڕامجێت
وێنۆک|شێوەی کارکردنی ڕامجێت ڕامجێت ئاماژە کراوە وەک موشەکی فڕین یاخود تاوگەر (وزە پێدەری بەھێز بەشێوەی گەرمی لە جۆگەیەک دا یان دەکتێک) جۆرێکە لە ماتۆڕە ھەوایەکان بە کاردێ لە بزوینەرەکان بۆ پاڵەبتستۆ خستنە سەر ھەوا بەبێ بونی پاڵەپەستۆی تەوەرەی و پاڵە پەستۆی نێوەند پاڕێز
لەبەر ئەوەی ڕامجێت ناتواندرێ بەرھەم بھێندرێ لە کاتێک دا خێرای ھەوا سفر بێ، ناتوانی جولەبە موشەکەکە بکات لە وەستانەوە
ڕامجێت وزە دەدات بە باڵھەڵگرەکە (مەبەستی ئەو ئامێرەیە کە ڕامجێتەکەی لێ بەستراوە)، لەبەر ئەوە دەبێتە یاریدەدەری فڕینی ھەر وەک موشەکی یاریدەدەربە پێدانی تاودان بو خێرابوون لە دەست پێکردن دا
ڕامجێت زۆر بە وریای کار دەکات لە خێڕای سەروو دەنگەوە لە ماچ سێ دا (٢٣٠٠ بۆ ٣٧٠٠ میل لە کاتژمێرێک دا) و جۆرێکی تر لە بزوێنەر دەتوانی بەکاری بخات بۆ (٤٦٠٠ بۆ ٧٤٠٠ میل لە کاتژمێرێک دا) کە ماچ شەشە.
ڕامجێت دەتوانرێ بە تایبەت سودی لێ وەربگیری لە خێرایە بەرزەکان پێویستی بە پرۆسەیەکی بچوک و ئاسان ھەیە وەک موشەک، موڵاتە یەگرتوەکانی ئەمریکا، کەنەدا، بەڕیتانیا، وایدەر سپریدیان ھەیە لە دوای ١٩٦٠ ەوە وەک CIM-10 Bomarc و bloodhound, چەکەکە دیزاین کراوە بە تەکنەلۆجیای ڕامجێت لە لوتکەی موشەکەکان بەستراوە بۆ بەدەست ھێنانی مەودای زیاتر ١٢٠ ملیم بۆمب باران دەکات، گەر ڕامجێتەکەی پێوە ببەسترێ بیرۆکەکە توانی ٣٥ کیلۆمەتر مەودا بە سەرکەوتوانە ببڕێ، لە لووتکەی سوڕاوەی ھێلی کۆپتەردا.
ڕامجێت جیاواز دەبێ بە فەڕاڕەی زیاد کراو چونە، ناوەوەی سوتان، ڕامجێت پڕۆسەی دامەزراوەی سوتانی بەردەوامە
مێژوو
cyrano de bergerac
مێژووی گاڵتەجاری ئەمریکا و ئیمپڕاتۆرییەتی مانگ ساڵی ١٦٥٧ یەکەم سێ ڕۆمان بوون کە لەلایەن(cyrano de bergerac) نوسرا کە بە یەکەم چیرۆکی زانستی دادەنرێ کە لەم کتێبە ڕامجێتی داھێنا بووە نمونەی ڕۆکێتی چوونە بۆشای ئاسمان
ڕێنی لۆرین
ڕامجێت بیرۆکەکەی دانرا لە ساڵی ١٩١٣ لە لایەن داھێنەری فەرەنسی ڕێنی لۆرین کە مافی داھێنانی ئەو ئامێرەی پێ بڕا بەڵام نەیتوانی درووستی بکات بەھۆی نەبوونی پێداویستی پێویست
ئەلبێرتۆ فۆنۆ
ساڵی ١٩١٥ داھێنەری ھەنگاری ئەلبێرتۆ فۆنۆ بۆ زیاد کردنی مەودای تۆپھاوێژ کە لولەیەکی لێ دەردەچی و لەگەڵ ڕامجێت یەک دەگرن دەبێتە ھۆی وەدەست ھێنانی مەودایەکی زیاتر، و تەقاندنیگولەی قوڕس لە چەکێکی سوک، ناوبراو داھێنانەکەی پێشکەشی سووپای ھەنگاریا کرد بەڵام ڕەتکرایەوە، لە جەنگی جیھانی دووەم ھەمان پێشنیاری کردەوە لە ساڵی ١٩٢٨ ٫ ھاتەسەربزوێنەری فرۆکە پێیوابوو زۆر گونجاوە بۆ ئەو فڕۆکانەی لە سەروو خێرای دەنگەوە بە بەرزی زۆر دەفڕن، لە ساڵی ١٩٣٢ دوای چوار ساڵ تاقی کردنەوە لە ئەڵمانیا خاوەندارییەتی داھێنانەکەی پێ بەخشرا
یەکیتی سۆڤیەت
یەکیتی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٢٨ بزوێنەری ڕامجێت لە لایەن بروس ستکین درووست کرا کە سەرۆکی لیوای سێ بوو لە گ ا ڕ بە لێکۆڵینەوە لە بزوێنەری ڕامجێت بزوێنەری یەکەمی دانا بە ناوی گ ا ڕ ٠٤ کە لەلایەن ئای ئەی لەو کاتە دا میرکولوت دەست نیشان کرا بۆ تاقی کردنەوەی لە ساڵی ١٩٣٣ کە لە خێرای دەنگ زیاتر بوو و ھەوای پەستێنراو بەکار ھێنرابوو بە پێژەی ٢٠٠٠ پاسکال و ھایدرۆجینی تیایا بەکارھێنا، وە فرۆکەی ڕامجێت گی ئای ئاڕ ٠٨ دەست نیشان کرا بەسوتەمەنی فۆسفۆر کاری دەکرد، لە ساڵی
١٩٣٩ جارێکیتر میرکلوف دەستی ە تاقی کردنەوەی ڕامجێت کردەوە بە دوو قۆناغ، R_3 لە مانی ئابدا کە گەشەی بە بزوێنەری ھەوای دا و بەکاری دەھێنا وەک پاڵپشتی فرۆکە، DM_1 یەکەم گەشتی ڕامجێت لە جیھاندا لە ساڵی ١٩٤٠ بەبەکار ھێنانی دوو بزوێنەر، لە ساڵی ١٩٤١ میر کلوف ھەستا؟ بە دیزاین، کردنی somolet5 کە تەواو نەکرا،
لە ساڵی ١٩٤٧ پێنیاری ڕۆکێتی مەودا درێژی کرد کەبە ڕامجێت کار بکات لە جیاتیڕۆکێت لە ساڵی ١٩٥٤ پەیمانگای کێڵدستین دەستیان کرد بە گەشەپێدانی ڕۆکێت کروز کەبە، بزوێنەری ڕامجێت کاردەکات ئەم ڕۆکێتە پێشبرکێی لەگەڵ پرۆژەی ڕۆکێتی (R_7ICBM) کە لە لایان سێرچی کۆلیفەوە گەشەی پێدرابوو لە مانگی مارسی ٢٠١٨ پۆتینی سەرۆکی ڕووسیا ئەوەی ڕاگەیاند کەوا ڕۆکێتێکیان، کرووست، کردووەکەوە بە وزەیناوەکی، کاردەکات ماوەیەکیزۆر؟ دووردەڕوات
ئەڵمانیا
لە ساڵی ١٩٣٦ ھێڵمیت وارتەز ھەڵسا بە درووست کردنی بزوێنەری ھەوا بڕ کە بە گازی سرووشتیکاردەکات بە شێوەی ئەکادیمی لەکۆمپانیای bmw jucker DFL جێبەجێ کرا ناوبراو بزوێنەرێکی ڕامجێتی پێشنیار کرد لە پلەی گەرمی زۆر بەرز لە ژووری سوتان ھەڵسابە درووست کردنی بۆڕی گەورە بە ڕێژەی ٥٠٠ مم بۆ سەروو تیرەی ١٠٠٠مم ٣٩ بۆسەر تێستەکانی بار ھەڵگر و سەکۆی تێستکردن ئەنجام دراون بە تایبەت لەسەر Dorniering 172 بە خێرای فڕینی٢٠٠ مەتر لە چرکەیکدا ٧٦٠ کم لە کاتژمێک دا لەگەڵ کەمی بەنزین بەھۆی شەڕی ئەوکات ئەوتێستانە؟ لەگەڵ خۆڵەمێشی پەستێنراو وەکسونگتەمەنیبەکار ھات بەڵام سەرکەوتو نەبوو بەھۆی ھێواشی سوتان
ئەمریکا
xcvu
ئەمریکا پەری بە زنجیرەیەک ڕۆکێتی ئاسمانی دا لە ژێر ناوی gargon بە بەکارھێنانی ئامێری پاڵنەری جیاواز جگە لە پاڵنەری ڕامجێت گۆرگۆن ٤ کە لەلایەن glemmartin درووست کرابوو لە ساڵی١٩٤٨ و١٩٤٩ لە بنکەی ئاسمانی نۆڤاڵ دیزاینی بزوێنەری ڕامنێت دانرا لە؟ زانکۆی باشوری کالی فۆڕنیا و لەلایەنکۆمپانیای ماروەرد ی فرۆکە دروست کرا درێژی بزوێنەرەکەی ٢٫١ م بوو تیرەکەی ٥١٠ مم بوو کە لە بەشی خوارەوەی بۆکسێک دانرابوو
لە سەرەتای پەنجاکان ئەمریکا گەشەی بە ڕامجێت ٤ دا لە چوارچێوەی lockhead X7 وە گەشەی پێدرا لە لە دوای دا زیتر گەشەی پێدرا لە فڕۆکەی جاسوسی lock head D 21z
لە کۆتی پەنجاکانی سەدەی ڕابردوو ھێزی دەریاوانی ئەمریکی سیستەمی ڕێم ھەشتی خستە بواری جێبەجێ کردن کە ڕۆکێتەکی دروور ھاوێژە سەرکەوتوو بو لە پێکانی ھێزەکانی دووژمن لە شەڕی ڤێتنام کە پاپۆڕی شەرکەر فڕۆکەی خستە خوارەوە لە ساڵی ١٩٨٦ ئەم سیستەمە فڕڕۆکەیەکیلە دووری ٦٥ میل خستە خوارەوە.
قوسەی سەددام حوسێن
قوسەی سەددام حوسێن (لەدایکبووی ۱۷ی نیسانی ١٩٦٧ - مردووی ٢٣ی تەمموزی ٢٠٠٣) کەسایەتی سیاسیی عێراقی ، دووەم کوڕی سەرۆکی پێشووی عێراق سەددام حوسێن و کوڕی یەکەم ژنی سەدام حووسێن ساجیدە بوو.
کەنداوی خامبات
کەنداوی خامبات، کەنداوی کامبھات ێان کەنداوی کامبای، بەشێکی تەنکاوی ئاوەکانی دەریای عەرەبە کە لە کەنارەکانی ڕۆژاوای ھیند لە نێوان گۆجەرات و کاتیاوار دا ھەڵکەوتووە. زارکی ئەم کەنداوە ترامپێت شێوەیە و لە نێوان ھەردوو شاری دیو و دامان دا ھەڵکەوتووە و پانییەکی نزێک بە ١٩٠ کیلۆمەتری ھەیە، بەڵام لە دوای وێ پانییەکەی زۆر کەم دەبێتەوە و دەگاتە تەنیا ٢٤ کیلۆمەتر، شاری خامبات لە سەر ئەم ەنداوە دا ھەڵکەوتووە.
چەندین ڕووبار دەڕژێنە کەنداوی خامبات، لەوانە ڕووباری سابارماتی، ڕووباری ماھی، نارمادا و تاپتی. ئەم کەنداوە بەھۆی ھەڵکەوتنی لە ڕێی با وەرزییەکانی باشووری ڕۆژاوا ێەکێک لە بەرزترین ناوچەکانی ھەڵچوون و داچوونی ئاو ھەیە کە بریتیە لە ١٢ مەتر. گردەکانی نێو ئاوەکە و خیز و خۆڵی کەنارەکانی کەنداوی خامبات کاری کەشتیوانی زۆر ئەستەم کردووە. ھەروەھا گشت بەندەرەکانی ئەم کەنداوە بە ھۆی ھەڵچوون و داچوونەکانی ئاو لافاوەکانەوە تووشی گرفتی پیس بوون بە لیتە ھاتوون.
بەندەری کۆنی باروچ لە ھیند و بەندەری سورات کە ێەکەمین پەیوەندییەکانی ئەورووپی و ھیندییەکان لەوێوە سەریھەڵدا لە ڕۆژھەڵاتی کەنداوی خامبات دانە.
بندر قدیمی باروچ هند و بندر سورات که نخستین ارتباطات تجاری اروپائیان با هندوستان از اینجا شکل گرفت در شرق خلیج خامبات قرار دارند.
بەندەرەکانی ئەم ناوچەیە گرینگی ناوچەییان ھەیە و دۆزینەوە و دەرھێنانی نەوت لە کەنداوی خامبات بووەتە ھۆی بووژانەوەی ناوچەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:کەنداوی خامبات پۆل:جوگرافیای گۆجەرات پۆل:کەنداوەکان پۆل:کەنداوەکانی ئۆقیانووسی ھیند پۆل:کەنداوەکانی ھیند پۆل:دەریای عەرەب
کەنەدا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
کەنەدا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤ە کە لە ٢٦ی تەممووز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە دەچێت.
کەنداوی کۆچ
کەنداوی کۆچ یان کەنداوی کاچ   بەسێکن لە ئاوەکانی باکوری رۆژھەڵاتی دەریای عەرەب لە کەنارەکانی ویلایەتی گۆجەرات لە ڕۆژاوای ھیند.
ئەم کەنداوە لە دەشتی خوێی بچووکی کاچ لە نووکی کەنداوەکە تاکوو نیمچەدوورگەی کاتیاوار لە رۆژاوای ھیند درێژەی ھەیە. درێژی ئەم کەنداوە ١٨٠ کێلۆمەتر و پانییەکەی لە ١٦ بۆ ٦٥ کێلۆمەتر لەگۆڕان دایە و چەندین دوورگەی بچوکک تێیدا ھەن. بەندەری ئۆخا لە سەرەتای کەنداوەکەیە و چەندین بەندەری تری تێدایە، لەوانە؛ ماندوی، بێدی، و کەندلا.
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای گۆجەرات پۆل:کەنداوەکان پۆل:کەنداوەکانی ئۆقیانووسی ھیند پۆل:کەنداوەکانی ھیند
عەبدولعەزیز ئالسعوود
عەبدولعەزیز بن عەبدولڕەحمان ئالسعود ١٥ی کانوونی دووەمی ١٨٧٥ – ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٥٣) لەناو دنیای عەرەبدا بە تاک ناوی عەبدولعەزیز ئەناسرێ، لە ڕۆژئاواش بە «ئیبن سعود». یەکەم پاشا و دروستکەری سعودییە بوو کە بۆخۆی سێیەم دەوڵەتی دروستکراوی سعوودییە.
ژیانی سەرەتایی و بنەڕەتی خێزان
خێزانی ئیبن سعود لە ١٣٠ ساڵی ڕابردوودا لە ناوەندی عەرەبستان دا دەسەڵات بوون سعودییەکان لەژێر کاریگەری و ئیلھامی وەھابیزمدا پێشتر ھەوڵی کۆنترۆڵکردنی بەشی زۆری نیمچە دوورگەی عەرەبیان داوە لە شێوەی میرنشینی «دەوڵەتی یەکەمی سعودییە»، تا سەرەتای سەدەی نۆزدە لەلایەن سوپایەکی عوسمانییەوە لەناو جەنگی عوسمانی - وەھابیدا لەناوی بردبوو.
ساڵی ١٨٩٠، ماڵی ڕکابەرە ناوچەیییە درێژخایەنەکانی سعود، کە ڕاشدییەکان، ڕیازیان داگیرکرد. ئیبن سعود لەو کاتەدا ١٥ ساڵ بوو. خۆی و خێزانەکەی سەرەتا پەنایان بۆ ئەلمورە برد، ھۆزی بێدوین لە بیابانی باشووری عەرەبستان. دواتر ئال سعودەکان بەرەو قەتەر بەجێیان ھێشت و دوو مانگ لەوێ مانەوە. شوێنی وەستانی داھاتوویان بەحرەین بوو کە بە کورتی تێیدا مانەوە دەوڵەتی عوسمانی ڕێگەی پێدان لە کوێت جێگیر بن، ئەوان لەوێ نیشتەجێ بوون کە نزیکەی دە ساڵ لەوێ نیشتەجێ بوون
لە بەھاری ١٩٠١ دا ئیبن سعود و چەند خزمێک لەوانە برایەکی نیو برا و محەممەد و چەند ئامۆزایەک، بە مەبەستی ھێرش کردنە سەر نەجدەکە، بە ئامانجی سەرەکی ئەو ھۆزانەی کە لەگەڵ ڕەشیدییەکان نرابوون، بە ئامانج گیرابوون وەک ئەوەی ئەو ھێرشکردنە قازانجبەخش بوو، زیاتر بەشداربووانی ڕاکێشا ژمارەی ئەو سەرکردانە گەیشتە ٢٠٠ کەس، بەڵام لە مانگەکانی دوای خۆیدا ژمارەکان کەم بوویەوە.
لە پاییزدا کۆمەڵە لە حەرەس یابرین چادریان ھەڵدا. لەکاتی چاودێریکردنی مانگی ڕەمەزاندا بڕیاریدا ھێرش بکاتە سەر ڕیاز و لەئەلڕەشیدەوە بیباتە سەر لە شەوی ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٠٢ دا ٤٠ پیاوی بەسەر دیوارەکانی شارەکەدا بەسەر دار خورما لاردا برد و شارەکەی برد. پارێزگاری ڕەشیدی شارەکە، عەجەلان، لەبەردەم قەڵای تایبەتی خۆیدا کوژرا. سە بارە ت بە و شارە سعودییە دەستپێکی سەرەتای سەرەتای وڵاتی سعودییەی دیاری کرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٥ پۆل:مردووانی ١٩٥٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٦ پۆل:عەرەبەکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
ئێکس ئۆ
وێنۆک|چەپ|200px| ئێکس ئۆ یان تیک تاک تۆ جۆرێک کایەیە، بە بەکارھێنانی پێنووس و کاغەز ئەنجام دەدرێت. ناوی ئەم کایە بەھۆی بەکارھێنانی دوو ھێمای X و O کە لە درێژایی کایەکەدا بەردەوام بەکار دەھێنرێن، بە ئیکس ئۆ ناسراوە. سەرەتا، خشتەیەک بە ٣ ڕیز و ٣ ستون دەکێشرێتەوە، پاشان ھەر یەک لە لایەنەکان، یەکێک لە ھێماکانی X یان O ھەڵدەبژێریت و تا کۆتایی کایەکە لەم دوو ھێمایە کەلکوەردەگرن. لە دەستپێکی کایەکەدا یەکێک لە کایەزانەکان بەو ھێمای کە ھەڵیبژاردووە یەکێک لە خانەکان پڕ دەکاتەوە. پاشان نۆرەی کایەزانی دووھەم دێت و بە ھەمان شێوە ئەویش یەکێک لە خانەکان بە ھێمای خۆی پڕ دەکاتەوە. پاشان دووبارە نۆرەی کایەزانی یەکەم دێتەوە. خاڵی کۆتایی کایەکە، کاتێکە کە یەکێک لە کایەزانەکان، بتوانێت بەو ھێمای کە لە سەرەتای کایەکە ھەڵیبژاردووە، یەکێک لە ڕیزەکانی، ئاسۆیی، ئەستوونی یان یەکێک لە تیرە سەرەکییەکان پڕ بکاتەوە.
نموونە
لەم نموونەدا کایەزانی یەکەم، واتە X دەبێتە براوەی کایەکە. center|Game of Tic-tac-toe, won by X
سەرچاوەکان
پۆل:کایە ماتماتیکییەکان
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سێنیگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
زانکۆی کالیفۆرنیا، سانتا باربارا
وێنۆک زانکۆی کالیفۆرنیا، سانتا باربارا زانکۆییەکی گشتییە لە سانتا باربارا-ئیزلا ڤێستا قوتابخانەکە بە گشتی ٢٦،١٧٩ قوتابی لێیە کە خۆیان بۆ ساڵانی ٢٠٢١-٢٠٢٢ تۆمارکردووە. وە بەشێکە لە زانکۆی کالیفۆرنیا ساتی دامەزراندنی دەگەڕێتەوە بۆ ١٨٩١ وەک کۆلێژێکی سەربەخۆ، و لە ١٩٤٤ ھاتە پاڵ سیستمی زانکۆی کالیفۆرنیا، وە سێیەم کۆنترین زانکۆییە لە سیستمەکە لەدوای یو ئێس بێرکلی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ١٨٩١ پۆل:زانکۆ و پەیمانگا گشتییەکان لە کالیفۆڕنیا پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٩١ لە کالیفۆرنیا
مایکرۆسۆفت ئێج
مایکرۆسۆفت ئێج وێبگەڕێکە کە لەلایەن مایکرۆسۆفتەوە پەرەی پێدراوە. ئەم وێبگەڕە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠١٥ بۆ ویندۆز ١٠ و ئێکس بۆکس یەک بڵاوکرایەوە، پاشان لە ساڵی ٢٠١٧ بۆ ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس، و پاشان لە ساڵی ٢٠١٩ بۆ ماک ئۆ ئێس، لە ساڵی ٢٠٢٠ بۆ ویندۆز ٧ و لینوکس.
ھەروەھا لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٨ وێبگەڕی Edge بۆ ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس بڵاوکرایەوە. لە ساڵی ٢٠٢٠ کۆمپانیای مایکرۆسۆفت وێبگەڕی Edge ی ناساند بە نوێکردنەوەیەکی نوێ لەگەڵ بزوێنەری کرۆم.
پشکی بازاڕی ئەم وێبگەڕە لە بواری کۆمپیوتەری کەسی لە مانگی ئەیلوولی ٢٠٢٢ ١٠٫٨١٪ بووە، لە دوای گووگڵ کرۆم بە ڕێژەی ٦٧٫٣٤٪ لە پلەی دووەمدا بووە، بەڵام زیاتر لە سەفاری بە ڕێژەی ٨٫٩٣٪ و فایەرفۆکس بە ڕێژەی ٧٫٢٨٪ لە پلەی چوارەمدایە.
سەرچاوەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس وەن پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٥ پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە پۆل:بەرنامەکانی یوونیڤەرساڵ ویندۆز پلاتفۆڕم
سیی نزمی بچووک
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە
پێکھاتووە لە پەیژەیەکی بچووک کە لەسەر نۆتی سی (B) بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: B♭, C, D♭, E♭, F, G♭, و A♭. ئەم پەیژەیە پێنج نزمی ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە بچووکەکان
شون کوانگ (شونزی)
شون کوانگ (لەدایکبوون ساڵی 310ی پێش زایین- کۆچی دوایی ساڵی 238ی پێش زایین) کە زیاتر وەک شونزی ناوبانگی هەیە و دەناسرێ، فەیلەسووف ێکی چینی قوتابخانەی کۆنفۆشیۆسگەرایی بووە کە لە کۆتاییەکانی سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان دا ژیاوە. دوای پێشەنانی واتە کۆنفۆشیۆس و مەنسیۆس، شونزی وەک کەسایەتی سێهەمی فەلەسەفە ی کۆنفۆشیۆسگەرایی لە سەردەمی کۆندا پێناسە دەکرێ. لە سەردەمی شونزیدا کۆنفۆشیۆسگەرایی کەوتبووە بەر ڕەخنەی بەرچاوی بیرمەندانی تاویزم و مۆهیزم، و شونزی و بە شێوەی نەریتی شونزی وەک لێکدەری ئەم نەریتانە و بیر و هزری کۆنفۆشیۆسگەرایی پێناسە دەکرێت. ئەنجامی ئەو ڕەوتەش بوو بە پێداچوونەوەیەکی تەواو و یەکگرتوو لەسەر کۆنفۆشیۆسگەرایی، کە بۆ توانا و دەفرایەتی ئەو فەلسەفە بۆ بووژانەوە لە سەردەمی دەسەڵاتی هان و هەروەها لە مێژووی پاش ئەو سەردەمە لە ڕۆژهەڵاتی ئاسیا زۆر گرنگ بوو. بەرهەم و نووسراوەکانی ناوبراو لە کۆمەڵەیەکدا هەر بە ناوی شونزی، بەتەواوی و بە شێوەیەکی باش ماونەتەوە و پارێزراون. بەپێچەوانەی بەرهەمە کۆنەکانی دیکە، بەرهەمەکانی شونزی تا ڕادەیەکی زۆر باوەڕپێکراو بە ناوی خۆیەوە ماونەتەوە ئەگەرچی بە ئەگەرێکی زۆرەوە لیۆ شیانگ مێژووناسی هانی ڕۆژئاوا ئەو بەرهەمانەی پاش کۆچی دوایی شونزی بەو شێوەی کۆکردبێتە و ڕێکیخستبن.