cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
یوونیکۆد
ئەم ستانداردە لە کۆددانانی ١٦ بیتی کەڵک وەردەگرێ کە بۆ پتر لە ٦٥.٠٠٠ نووسە characters جێگە دابین دەکا. گەرچی ٦٥.٠٠٠ نووسە بۆ کۆددانانی زۆربەی نووسەکان وا لە زمانە گرنگەکانی دنیادا بەکار دەبرێن بەسە، یوونیکۆد و ISO ١٠٦٤٦ شێوەیەکی بەربڵاویان بە ناوی UTF-١٦ پێک ھێناوە کە ئەگەری زێدەکردنی نزیکەی یەک میلیۆن نووسەی تریش پێک دێنێ. ئەم بەربڵاوییە تێروتەسەلە تەواوی نووسەکانی جیھان، تەنانەت ھەموو خەتەکانی چاخەکانی دێرێن و مێژینەش بە تەواوی لەبەر د‌ەگرێتەوە. یوونیکۆد بۆ تەواوی نووسەکان وا لە زمانە سەرەکییەکانی دنیادا بەکار دەبرێن کۆدی دابین کردووە. لەبەر بەربڵاویی دەسەڵاتگەی تایبەتمەندیی نووسە، ئەم ستانداردە زۆربەی ھێما‌ پێویستەکانی بۆ پیتچنین بە چۆنیەتییەکی واڵا لەبەر گرتووە. لەو خەتانەی وا ئەم ستانداردە پشتیوانیی دەکا دەتوانرێ ئاماژە بکرێتە لاتین (زۆربەی زمانە ئەورووپییەکان لەبەر دەگرێتەوھ)، سیریلیک (ڕووسی، سەربی)، یۆنانی، عەرەبی (بریتی لە عەرەبی، کوردی، فارسی، ئوردوو)، عیبری، ھیندی، ئەرمەنی، ئاسووری، چینی، کاتاکانا و ھیراگانا (یابانی) و ھانگول (کۆریایی).
نووسە، لە بەرانبەری character دانراوە. بچووکترین یەکەی دەق text. بۆ وێنە پیتێکی لاتین، بۆر‌ەیەکی زمانی عەرەبی، ھێمایەکی خاڵبەندی یان ھێمایەکی بیرکاری.
مێژوی یونیکۆد
سەرەتا دروست بوونی یونیکۆد لە ساڵی ١٩٨٧ لەلاین Joe Becker لەXerox ھەروەھا لەگەڵ Lee Collins و Mark Davis لە [https://web.archive.org/web/20170920105358/https://en.wikipedia.org/wiki/Apple_Inc. Apple] سەرەتای دەستپێکردنەو وە جێبەجێکردنی کارەکان بوو،بۆ دروستکردنی UCS،لە مانگی ٨ـی ساڵی داھاتوو یەکەم پێشنیاری Joe Becker ئەمە بوو <tt>"international/multilingual text character encoding system, tentatively called Unicode"</tt> بۆ زانیاری زیاتر سەێری ئەم بەڵگەنامەیە بکە،Unicode88
ھەموو وەشانە دەرچووەکانی یونیکۆد
لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٩ وەشانی بێتا یونیکۆدی ٥.٢ بڵاوکراوەتەوە,چالاک کراوە بۆ ڕێکخستنی یونیکۆد,بڕیاری وایە لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ بە تەواوەتی بڵاوبکرێتەوە،
سیستەمی کارپێکردن
بە ھاتنی یونیکۆد دیاریکردنی چارەسەرکردنی پاشەکەوتکردنی ناوەکی دەقەکان(ھەروەھا بە زۆری دەقە پاشەکەتکراوەکان بە ئینکۆدین،وە بەکارھێنانی یونیکۆد لە پاشەکەوتکردنی دەقەێکی نوێ)وە بەکارھێنانی <tt>UCS-2</tt> لەگەڵ دوای گواستنەوەی بۆ <tt>UTF-16</tt>(بە زۆرکردنی ڕێگاێک بۆ پاڵپشتیکردنی نووسەی )،باشترین ناسراو وەک سیستەمی <tt>Windows NT</tt>(لەدوای ئەوە لەگەڵ  <tt>Windows 2000, Windows XP</tt> لەگەڵ <tt>Windows Vista</tt>)وە بەکارھێنانی یونیکۆد بۆ ئینکۆدکردنی تەنھا نووسە ناوەکیەکان.Java لەگەڵ NET ژینگەی بایتی دەقەکان
شێوازەکانی تێکردن
لەبەر ئەوەی ھەموو جۆرەکانی تەختەکلیل ناتوانی ھەموو کۆمەڵە نووسەکان لە خۆ بگرێت،بۆیە بیر لە دابینکردنی سیستەمی کارپێکردن کردووە وە دانانی ئەلتەرنتاتڤێک بۆ شێوازەکانی تێکردن وە ڕێگادان بۆ چونەژوورەوە بۆ تەواوکردنی ھەموو کارە تەکنیکەکان،وە تەنھا شێوازێکە بۆ چونەژوورەوە بۆ نووسەکانی یونیکۆ لە <tt>codepoint</tt>،بە تایبەتی بۆ شێوازەکان.لە شێوازەکانی بنچینەیی،لە سەرەتای دەستپێکردنی زەنجیرەکە وە بە دوایدا <tt>hexadecimal</tt> دێت بۆ <tt>codepoint</tt> لە کۆتایی زەنجیرەکە،وە شێوازەکانی ھەڵبژاردنی چونەژووەرەوی پەردەی دیاریکراو،ھەروەھا لیستی نووسەکانی خشتەی پەردە،بۆ نموونە لەگەڵ نووسەی پڕۆگرامی نەخشە،
ئێڤاریست گالوا
ئێڤاریست گالوا ماتماتیکزان و شۆڕشگێڕێکی فەڕانسەوی و لە یەکەم کەسانێک بوو کە بەردی بناغەی بیردۆزی گرووپەکانی دانا و توێژینەوەکانی شۆڕشێکی لە لقی جەبردا بەرپا کرد و بە ھۆی بیردۆزی گالوا بابەتگەلێک وەکوو ژمێرە گرینگی خۆیان لەدەست دا و بە جێگەی ئەوان پێکھاتەگەلێک وەکوو گرووپ، ئەڵقە و مەیدان، جێگای خۆیان کردەوە. بیردۆزی گالوا بوو بەھۆی ئەوەی ماتماتیکزانان بتوانن چەندین مەسەلەی بەناوبانگی بیرکاری کە دەمێک بوو پێیانەوە سەرقاڵ بوون، شیکاری بکەن. یەکێک لەوان سەلماندنی ئەوەیە کە شیکاریی جەبری بۆ ھاوکێشەی فرەتێرمی لە پلەی ٥ بەرەو سەرەوە بوونی نییە. ھەروەھا بابەتەگەلێک وەکوو سیانەیی گۆشە، بازنە دووجاکردن بە یارمەتی بیردۆزی گاڵوا چارەسەر کران.
یوونیکۆد
ئامرازەکانی گەڕۆک
بۆ ئەوەی ھەموو جۆری ئامرازەکان وە ھەموو زمانێکەمان لەبەر دەستدا بێت وە بەکاری بھێنین،بۆ ئەوەی بە شێوەێکی ئاسان بەکاری بھێنین ئەم پێوەکراوە دابگرە کە بۆ وێبگەڕی FireFox دروستکراوە،
ئێڤاریست گالوا
ژیاننامە
گالوا لە ڕێکەوتی ٢٨ تشرینی یەکەم ١٨١١ لە پاریس لەدایک بوو. تەمەنی ١٤ یان ١٥ ساڵ بوو لەجێگای خوێندنی وانەکانی قوتابخانە سەرقاڵی خوێندنەوەی ئەندازەی لۆژاندر بەرھەمەکانی لاگرانژ و داھێنانەکانی ئابێل بوو. ناوبراو دوای ئەوەی نەیتوانی لە تاقیکردنەوەکانی قوتابخانەی پۆلی تێکنیک سەرکەوێت و بڕواتە زانکۆ و بە تایبەت بە ھۆی ئەوەی ئاشنایەتی لەگەڵ زانایانی بەناوبانگ نەبوو چۆ دە ڕیزی ڕاپەرینە سیاسییەکان، ناوبراو کۆماریخوازێکی تووندڕەو بوو و لەسەر ئەو باوەڕە بوو:
یوونیکۆد
ئامرازەکانی گەڕۆک
تەختەکلیلێک بۆ ھەموو جۆرەو ئامرازەکانی یونیکۆد
ئێڤاریست گالوا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ماتماتیکزانانی فەڕەنسی پۆل:مردووانی ١٨٣٢ پۆل:ماتماتیکزانانی سەدەی ١٩یەم پۆل:لەدایکبووانی ١٨١١ پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ
یوونیکۆد
پۆستی ئەلەکترۆنی
MIME کورتکراوەی <tt>Multipurpose Internet Mail Extensions</tt>ـە پێناسە دەکرێت بە دوو میکانیزمی جیاواز بۆ ئینکۆدین بەکارھێنانی نووسەی <tt>non-ASCII</tt> لە پۆستی ئەلەکترۆنی،وە گرینگی ئەدا بە نووسەی سەرپەڕەی سەرەکی پۆستی ئەلەکترۆنی بۆ نموونە "سەردێر" یان ڕووکاری دەقەکانی نامەکەت.لە دوو کات،کۆمەڵێک نووسەی بنەڕەتی زۆر گرینگ و زیادکردنی بۆ ئینکۆدکردنی گواستنەوە،بۆ ناردنی پۆستی ئەلەکترۆنی لە یونیکۆد UTF-8 وە ھەندێک لە نووسەکان لەگەڵ Base64 یان Quoted-printable4 گواستنەوەو گەیاندن بە ئینکۆدین وە گرینگ زۆر ئەدا بە ناوەڕۆکی نامەکە وە نووسەی ASCII.دوو ڕوونکردنەوە و میکانیزمی جیاوازی دیاریکراو ئەدا بۆ MIME ستاندار لەگەڵ شاردنەوەی بە شێوەێکی سەرەکی لەلاین بەکارھێنانی کاڵانەرمەکانی پۆستی ئەلەکترۆنی،وە بەکارھێنانی یونیکۆد لە پۆستی ئەلەکترۆنی زۆر خاوە،ھەندێک کات دەقەکانی زمانی <tt>East-Asian</tt> وە تا ئێستایش شاراوەتەوە لە ئینکۆدینەکان کە وەک ISO-2022 لەگەڵ ھەندێک پارچە وەک موبایل،تا ئێستا نەتوانراوە چارەسەری داتاکانی یونیکۆد بکرێت بە شێوەێکی ڕاست،پاڵپشتیکردنی و باشترکردنی ھەر چۆنێک بێت،بەڵام لەلاین ھەندێک مەێلی خۆڕای سەرەکی وەک  لەگەڵ   پاڵپشتیکراوە،
بەکارھێنانی یونیکۆد
لەئێستادا (مانگی ۱٠ی ۲٠۱۸) زۆربەی وێبگەڕەکان یونیکۆد بە دیفۆڵت بەکار ئەبەن. ساڵانی پێشوو کاتێک وێبگەڕەکان پاڵپشتی یونیکۆدیان بەتەواوی نەئەکرد وە دەقەکان ئەشێوان، بۆ ئەوەی بە شێوەێکی دروست بە یونیکۆد دەقەکان نیشان بدرێ ئەم ھەنگاوانەی خوارەوە گۆڕانکاریە لە شێوازی نیشاندان:
Evolution
View > Character Encoding > Unicode Tools > Settings > Mail Preferences and Composer Preferences > Check default Character Encoding to Unicode
Mozilla Thunderbird
View > Character Encoding > Unicode Tools > Options… > Fonts > Outgoing Mail / Incoming Mail (change to Unicode) بۆ سیستەمی کارپێکردنی ماک Preferences > Display > Formatting > Fonts… > Character Encoding
وێب
ھەموو <tt>W3C</tt> ئامۆژگارێەکانی بەکاردێت لە یونیکۆد وە بەڵگەنامە و نووسەکان لە کاتی <tt>HTML 4.0</tt>.پاڵپشتیکردنی وێبگەڕەکان بۆ یونیکۆد،بە تایبەتی<tt>UTF-8</tt>،بۆ ھەندێک ساڵ.لە ئەنجامدا کێشەی پێشاندانی سەرەکی لە جۆرەپیت لەگەڵ پەیوەندی کێشەکە ھەبوو،بە شێوەێکی تایبەتی،وەشانی <tt>Internet Explorer</tt> مایکرۆسۆفت ناتوانی بە شێوەێکی زۆر <tt>code points</tt> بگەڕێنێتەوە،دەبێت بانگی بکات بە شێوەێکی ڕوون وە بەکارھێنای جۆرەپیتەکانی ناوەڕۆک
ھەروەھا یاسای syntax کاریگەری ھەیە لەسەر ھەر فرمانێک لە ھەر نووسەێکی ڕێگاپێدارەوە بۆ پێشاندان، <tt>HTML 4</tt> لەگەڵ  بەڵگەنامەکانی نەبێت،پێناسە دەکرێت،بە پەستانی نووسەکان وە لە بەزۆری <tt>code points</tt>ـەکانی یونیکۆد،جگە لەمانە:
ئەم نووسانە پێشاندەدرێت بە ڕاستەخۆ وە بایتەکانی ڕێگاپێدراو دەبێت بۆ ئینکۆدکردنی بەڵگەنامە،ھەروەھا پاڵپشتیکردنی ئینکۆدین دەکات یان بەکارھێنەرەکانی ھەندێک نوسینی ژمارەی نووسەکانەوە، سەرچاوەی سەرەکی لە <tt>code point</tt>ـی یوینکۆدی نووسەکان،بۆ نموونە, ,  ,  ,  ,  ,  ,  , لەگەڵ   (یان ھەندێک ژمارەی گۆڕاو لە سەرەتای <
سێمێل
سێمێل شارۆچکەیەکە کە ناوەندی قەزای سێمێل لە پارێزگای دھۆکە. دانیشتووانی سێمێل، کوردی موسڵمان و ئێزدی و ئاشووری و ئەرمەنین. پێکهاتووە لە دوو ناحیە فایدە و باتێل. سێمێل ١٤ کیلۆمەتر لە ڕۆژاوای شاری دهۆک دوورە. شارۆچکەکە نزیکە لە سنووری تورکیا.
زۆرینەی ئەرمەنی و ئاشوورییەکانهی سێمێل لەدوای کۆمەڵکوژیی ئەرمەنی و ئاشوورییەکان لە ١٩١٥ هاتنە شارۆچکەکە. لە ٧ی ئابی ١٩٣٣، لەلایەن حکوومەتی عێراقییەوە ئاشوورییەکانی سێمێل ڕووبەڕووی کۆمەڵکوژییەک بوونەوە و ٣٠٠٠ ئاشووری لەوکاتەدا بوونە قوربانی.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان
.iq
iq. ناوی پاوانێکە بۆ ئەو ماڵپەڕانەیە کە پەیوەندییان بە عێراقەوە ھەیە و لە ساڵی ١٩٩٧ کەوتەکار و گرتنی بەشەکانی دۆمەین لەلایەن دەستەی ڕاگەیاندن و پەیوەندی عێراقی جێبەجێ دەکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئینتەرنێت لە عێراق پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان پۆل:پەیوەندیکردن لە عێراق پۆل:میدیای بەکۆمەڵ لە عێراق
بڕیارنامەی ١٧٠٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٠٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی ئابی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سوودان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٥١٩‌ەم، بە ١٢ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٣ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:سوودان لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان
زانکۆی حەلوان
یەکێکە لە زانکۆ میللییەکانی وڵاتی میسر ، زانکۆیەکە لەساڵی ١٩٧٥ دامەزراوە دەکەوێتە شاری حەلوان ، لە ئێستادا موحمەد عەبدولحەمید ڕاگری کۆلێژەکەیە ، نزیکەی ١٨ بەشە کۆلێژ لە زانکۆی حەلوان بونیان هەیە
هەروەها ببینە
لیستی زانکۆ عەرەبییەکان
پەراوێزەکان
پۆل:زانکۆکانی میسر پۆل:زانکۆی حەلوان
تیمی یەکگرتوو لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
تیمی یەکگرتوو لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ (بە ڕووسی: Объединённая команда на летних Олимпийских играх ١٩٩٢) تیمێکی ھاوبەش بوو لە ١٢ کۆماری پێشووی یەکێتیی سۆڤیەت پێکھاتبوو، پاش ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتی سۆڤیەت ١٥ وڵات سەربەخۆیان ڕاگەیاند کە پێشتر بەشێک بوون لە جوگرافیای سۆڤیەت. دوازدە وڵات ھاوبەشیان کرد لە پێکھێنانی تیمێک بۆ بەشداریکردن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ کە یارییەکانی لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنای ھەرێمی کەتەلۆنیا لە ئیسپانیا بەڕێوەچوو. ئیستۆنیا و لاتڤیا و لیتوانیا بە جیا بەشداریان کرد. بەگشتی ٤٧٥ پێشبڕکێکار (٣١٠ پیاو و ١٦٥ ژن) بەشداریان لە ٢٣٤ یاری کردووە لە ٢٧ وەرزشدا. وەرزشوانانی تیمەکە توانیان بە بەدەستھێنانی ٤٥ مەدالیای زێر و ١١٢ مەدالیا لە کۆی گشتی مەدالیاکان، پلەی یەکەمیان بردەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
گەوھەری کۆشک (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
گەوهەری کۆشک ( ؛بەشیوەیەکی تر جۆنگومای مەزن) هەروەها بە گەوهەر لە کۆشک ناسراوە، زنجیرەیەکی تەلەفزیۆنی درامای مێژوویی کۆریای باشوورە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە دەرهێنانی لی بیونگ-ھون. بۆ یەکەمجار لە کۆمپانیای پەخشی مانھوا لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ تا ٢٤ی ئازاری ٢٠٠٤ پەخشکرا، کە تێیدا یەکەم بەرنامە بوو بە تێکڕای بینەرانی ٤٥.٨% و لوتکەی ٥٧.١% ، بەمەش بووە 10هەمین بەرزترین ڕیزبەندی درامای کۆری لە هەموو کاتێکدا. بە بڕی ١٥ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بەرهەم هێنراوە، دواتر هەناردەی ٩١ وڵات کراوە و ١٠٣.٤ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی لە سەرانسەری جیهاندا بەدەستهێناوە، وەک یەکێک لە لایەنگرە سەرەکییەکانی شەپۆلی کۆری ناسراوە بە بەرزکردنەوەی بڵاوبوونەوەی کولتوری کۆری لە دەرەوەی وڵات.
لە ڕۆڵی سەرەکیدا لی یۆنگ-ئای ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت، چیرۆکی چێشتلێنەرێکی هەتیو لە چێشتخانەیەک دەگێڕێتەوە کە دواتر بووە بە یەکەم پزیشکی ژن لە کۆشکی شاھانەدا. لە سەردەمێکدا کە ژنان کاریگەرییەکی کەمیان لە کۆمەڵگادا هەبووە، چێشتلێنەری هاوکار یانگ-گیوم هەوڵدەدات نهێنییەکانی چێشتلێنان و دەرمانی کۆری فێربێت بۆ چارەسەرکردنی پاشا لە نەخۆشییە جۆراوجۆرەکانیدا. لەسەر بنەمای چیرۆکی ڕاستەقینەی جۆنگ-گیۆم، یەکەم پزیشکی شاهانەی ژن لە سەردەمی شانشینی جۆسۆن. بەشە سەرەکییەکان بریتین لە خۆڕاگری ئەو و وێناکردنی کولتوری نەریتی کۆری، لەوانەش خواردنی دەرباری شاهانەی کۆری و پزیشکی نەریتی.
301x301پیکسڵ|Korea-Dae_Jang_Geum_Theme_Park-41
کورتە چیرۆک
لە سەرەتاوە، پاشا سیۆنگجۆنگ فەرمانی لەسێدارەدانی داوە بە ژەهراویکردنی هاوسەرەکەی، شاژنی لەکارلادراو یون، دایکی شازادەی جێنشین یۆنسان-گون لە داهاتوودا. دوای ئەنجامدانی لەسێدارەدانەکە، یەکێک لە پاسەوانەکانی شاهانە بە ناوی سیۆ چیۆن-سو، بەهۆیەوە ڕاوەدوونراوە. لە ڕێگای گەڕانەوەی بۆ ماڵەوە، تووشی ڕووداوێک دەبێت و لەلایەن دەروێشێکی نهێنی بە پەیامێکی نهێنی ڕزگار دەکرێت – کە ژیانی لە دەوری سێ ژن دەسوڕێتەوە: یەکەمیان کە پێشتر ناسیویەتی، بەڵام کوشتی؛ یەکێکی تر ڕزگاری دەکات، بەڵام بەهۆی ئەوەوە دەمرێت. سێیەمیش دەیکوژێت، بەڵام بەردەوام دەبێت بۆ ڕزگارکردنی ژیانی زۆر کەس. تا دواتر لە چیرۆکەکەدا ڕوون نابێتەوە کە ئەو سێ ژنە شاژنە ژەهراوییەکەی لە دەسەڵات لادراون، پارک میۆنگ-یی هاوژینی کۆتایی سیۆ و جانگ-گیوم کچی سیۆ. بەهۆی نەفرەتی شاژنی لەسێدارەدراوی لەکارلادراو و چارەنووسی پێشبینیکراوی دەستی ژنی سێیەمەوە ڕاوەدوونراوە، واز لە پۆستەکەی دەهێنێت و هەروەها دەبێتە دەروێش، ڕەتیدەکاتەوە ژن بگرێت. دوای چەندین ساڵ پاشای پێشوو دەمرێت و شازادەی جێنشین سەردەکەوێتە سەر تەختی پاشایەتی. پارک میۆنگ-یی کچێکی کۆشک و شاگردی چێشتلێنەری چێشتخانەی شاهانەیە. ئەو شاهیدی هاوڕێیەکی یارمەتدەرەکەی بوو، کچێک لە خێڵی بەهێزی چۆی بە ناوی چۆی سیۆنگ-گیوم، ژەهر دەخزێنێتە ناو خواردنی شاژنە شاهانەی گەورەی بێوەژن. میۆنگ-یی بەبێ ئەوەی ئاگاداری ئەوە بێت کە ئەفسەرە باڵاکانی چێشتخانە بەشێکن لە پیلانگێڕییەک لە دژی شاژنی ناوبراو، میۆنگ-یی ئاگاداریان دەکاتەوە. ئەفسەرەکان لە ترسی ئەوەی کە میۆنگ-یی پیلانەکەیان ئاشکرا بکات، هەوڵی کوشتنی دەدەن بە چوارچێوەی خۆشەویستی کردن لەگەڵ پاسەوانێکی شاهانە، پاشان بە ژەهرخواردی دەکەن. باشترین هاوڕێی میۆنگ-یی، هان بایک-یۆنگ، توانیویەتی ڕزگاری بکات بە شلکردنەوەی بە نهێنی ژەهرەکە بە دژە ژەهرێک و نامەیەک بۆ میۆنگ-یی بێهۆش بەجێدەهێڵێت کە ڕوونی دەکاتەوە چی ڕوویداوە. لە کاتێکدا سیۆ چیۆن-سو بەناو دارستانەکەدا دەسووڕێتەوە، تووشی میۆنگ-یی نیوە هۆش دەبێت و ڕزگاری دەکات و ئەو دووانە عاشق دەبن و هاوسەرگیری دەکەن. لە کۆتاییدا بە ئارامی لە گوندێکی دووردا دەژین وەک خەڵکی ئاسایی و کچێکی زیرەک بە ناوی سیۆ جانگ-گیوم پەروەردە دەکەن.
کاتێک جۆنگوم تەمەنی هەشت ساڵ دەبێت، پاشا یۆنگسان لە کوشتنی دایکی دەزانێت و سوێند دەخوات تۆڵە بکاتەوە و بەدوای ئەو کەسانەدا دەگەڕێت و دەیکوژێت کە پێشتر بەشداربوون. لەنێویاندا باوکی جۆنگیۆم هەیە کە تا ئێستا توانیویەتی ناسنامەی خۆی بشارێتەوە. بەڵام دوای ڕووداوێک، جۆنگیۆم بە هەڵە دەبێتە هۆی دەستگیرکردنی باوکی. دایکی کە بەپەلە لە ڕێگای هانیانگ بۆ سەردانی هاوسەرەکەی دەڕوات، لەلایەن بنەماڵەی چۆیەوە دەبینرێت و لە کۆتاییدا بە تیرێک دەکوژرێت. جۆنگوم کە ئێستا هەتیوە، لەلایەن کانگ دوک-گو و نا جو بەخێو دەکرێت، خێزانێکە لەڕێگەی فرۆشتنی شەرابەوە بژێوی ژیانیان دابین دەکات. دوای دوو ساڵ، جۆنگیۆم دەچێتە ناو کۆشکەکەوە دوای ئەوەی پاشا یۆنگجۆنگ بەرز دەبێتەوە بۆ سەر تەخت. پابەندە بە چوونە ناو چێشتخانەی ناوەڕاست کە دایکی خواردنی لێدەنا بۆ ئەوەی نامەیەک ئاشکرا بکات کە دایکی نووسیبووی. لەم ماوەیەدا چاوی بە کەنیزەکی شاهانەی هان دەکەوێت و پەیوەندییەکی دایک و کچ پێکدەهێنن. ئەندامی ئەنجومەنی دەوڵەتی ڕاست ئۆه گیۆم-هۆ (هاوپەیمانی خێڵی چۆی لەناو کابینەی شاهانەدا) کەنیزەکی شاهانەی سەرپەرشتیاری چێشتخانە هان و جۆنگوم وەک خیانەتکارێک لە چوارچێوەیەکدا لەگەڵ جۆ گوانگ-جۆ، چاکسازیخوازی بەناوبانگی جۆسۆن لە چوارچێوەیەکدا دادەنێت. لە هەوڵێکدا بۆ ڕزگارکردنی جۆنگوم، کەنیزەک هان ڕایدەگەیەنێت کە بە تەنیا ئەو تاوانبارە بە خیانەت. سەرەڕای ئەوەش هەردووکیان بە تاوانبار دەزانرێن و دەنێردرێن بۆ دوورگەی جیجو بۆ ئەوەی وەک کۆیلەی حکومەت کار بکەن. لە ڕێگای جیجودا، کەنیزەکی شاهانەی بەرپرسی چێشتخانە هان بەهۆی برینەکانیەوە گیان لەدەست دەدات. کەنیزەک چۆی جێگەی دەگرێتەوە وەک بەرپرسی چێشتخانەی شاهانە، لە کاتێکدا یانگ-گیوم سوێند دەخوات کە تۆڵە بکاتەوە. مین جیۆنگ هۆی فەرمی کە عاشقی جانگ-گیومە، بەدوایدا دەڕوات بۆ دوورگەی جیجو و پێشنیاری ئەوە دەکات یارمەتی بدات لە هەڵهاتن، بەڵام ئەو رەتیدەکاتەوە لەبەرئەوەی ئەو کارە بەو مانایە دەبێت کە هەرگیز نەتوانێت بگەڕێتەوە بۆ کۆشکەکە بۆ ئەوەی نەک تەنها ناوی خاتوون هان پاک بکاتەوە، بەڵام دادپەروەری بەدەست بهێنێت بۆ مردنی دایکی. مین جیۆنگ هۆ ڕایدەگەیەنێت کە چاوەڕێی دەکات و یارمەتی دەدات بە درێژایی مانەوەی لە جیجۆ.
لەوێدا جۆنگوم ژنێک دەناسێت بە ناوی جانگ دۆک کە پزیشکێکی ژنی بەناوبانگە. شێوازی بێدەنگ و ڕاشکاوانەی جانگ دۆک سەرەتا توڕەی دەکات، بەڵام لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا دەست دەکات بە بینینی ئەوەی کە پزیشکە ژنەکە دڵسۆزە و خەمخۆرە. لەگەڵ تێپەڕبوونی ڕۆژەکاندا، جۆنگوم تێدەگات کە تاکە ڕێگەی گەڕانەوەی بۆ کۆشکەکە ئەوەیە کە ببێتە پزیشکێکی ژن، و لە جانگ-دۆک دەپاڕێتەوە کە فێری پزیشکی بکات. هاوڕێی جۆنگوم، جیۆنگ وون-بایک، پزیشکێکی شاهانەی سەرنجڕاکێش، بڕیارەکەی پەسەند ناکات کە بەدوای پزیشکیدا بگەڕێت بۆ ئەوەی تۆڵە بکاتەوە، بەڵام، سەرەڕای ئەمەش، ئەو خۆڕاگر دەبێت و پۆستێک بۆ خۆی وەک پزیشکێکی ژن لە مەشقکردندا بەدەستدەهێنێت لە کۆشک. لێرەدا ڕووبەڕووی هاوڕێی پێشووی دەبێتەوە چۆی گێوم-یۆنگ، کە پلەی بەرزکراوەتەوە بۆ سەرۆکی خانمی چێشتخانەکە، لە کاتێکدا خاتوون چۆی بێبەزەییانە خۆپەرست ئێستا بەرپرسی هەموو ئەو ژنانەیە کە لە کۆشکەکەدا کاردەکەن. باشترین هاوڕێی منداڵی جۆنگوم، یۆن سانگ، چاوی پاشای گرتووە، ئێستاش دۆستە. جۆنگوم بەرگەی چەندین تاقیکردنەوە دەگرێت لە کۆشکەکەدا، بەڵام توانیویەتی کارەساتی گەورە ئەنجام بدات.
جۆنگوم لە ڕێگەی خۆبەخشی و کۆڵنەدان و لێهاتوویی پزیشکییەوە، بنەماڵەی شاهانە لە دووبارەبوونەوەی بەختی ناخۆش ڕزگار دەکات. دوای لەدایکبوونی منداڵێکی مردووی لەدایکبوو، شاژنە مونجیۆنگ هێشتا نەخۆش دەمێنێتەوە. جۆنگوم بە دروستی دووەم کۆرپەلەی مردوو لە سکی لەدایکبوو دەناسێتەوە و ژیانی ڕزگار دەکات. شاژنە بێوەژنەکە قەناعەت پێدەکات کە چارەسەری پزیشکی بکات لە مەترسی سەربڕین، هەروەها شازادەی گەورە میۆنگجۆنگ لە ھاوڵە چارەسەر دەکات، ئەمەش سوپاسی هەمیشەیی شاژنی بۆ دەکات.
جۆنگوم دوای چارەسەر کردنی شاژن و پاشا ئەوا متمانەیەکی زۆری دەبێت و متمانەی چۆی کەمدەکات و جۆنگوم شەوێک دەچێت بۆ لای دکتۆری شاهانە بەڵام لەناکاو بکوژێک دەردەکەوێت و من جانگ هو بۆی دەچێت بەڵام دیارنمێنێت کە سەر بە بنەماڵەی پانسۆڵ چۆی بوو، و دوای مردنی دکتۆرەکەیان پێدەگات، و جۆنگوم هەڕەشە لە سکرتێری شاهانە چۆی دەکات کە وەسێتی دکتۆرەکەی لەلایەو بۆ یە چۆی خۆی نامەیەک بە پەرستارێک دەنێرێت بەناوی دکتۆرەکە و وەسێتێکی ساختەی باتێ و وەسێتەکەی جۆنگوم بە درۆبخاتەوە، و بۆیە لەو کاتەدا داواکە بە پاشا دەگات و کۆبونەوەیەک ئەنجام دەدرێت بە کۆبونەوەی هەموو ئەو کەسانەی کە سەبارەت بە شۆربای مراوییەکە دەزانن، و کۆدەبنەوە و پرسیار لە پەرستارەکە دەکەن دەڵێن کێ ئەو نامەیەی یایتێ وتی خاتوو چۆی (پەرستارەکە سەر بە خاتوونی گەورە هەموو ژنەکان بوو کە دوورخرابووەوە لەلایەن سکرتێری شاهانە چۆی) بۆیە چۆی حاشای لێکرد و وتی:درۆدەکەیت هەموو ئەمانە لەژێر دەستی سەرۆک وەزیردایە، هەموو ئەمانە درۆیە، و وەزیریش حاشای لێدەکات، لەوکاتەدا دکتۆرەکە دەردەکەوێت و هەموو شتێکی پێدەڵێت بەڵام چۆی هەر حاشای لێدەکات و لەوکاتەدا بەردەستی سەرۆکی هەموو ژنای کۆشکی دوورخراوە دەردەکەوێت و نامەیەک دەدات بە وەزیرەکەو، هەم وەزیر و چۆی توشدەکات و بۆیە هەردووکیان دەگیرین و دەست بەسەر هەموو موڵکی پانسۆڵ چۆی گیرا و خرایە ژێر دەستی حوکمەت و چۆیش لەلایەن دەستو پێوەندەوە دەزگیردەکرێت، و بە شێوەیەک دەچێتە دەرەوە لە کۆشک، دەچێت بۆ لای قەبرەکەی دایکی جۆنگوم، دوای ئەوە لە نزیک شاخێکەوە قردێلەیەک دەبینێت کە هی منداڵی دایکی جۆنگوم و هان بووە بە منداڵی، و دەیەوێت دەستی پێبگات بەڵام دەکەوێتە خوارەوە لە شاخەکە و دەمرێت
بەهۆی دەستکەوتەکانیەوە پاشا یۆنگجۆنگ جۆنگوم دەکاتە بەرپرسێکی پلە شەش و دەستنیشانی دەکات بۆ ئەوەی ببێتە پزیشکی تایبەتی خۆی، یەکەم ژن کە پۆستێکی لەو شێوەیەی هەبێت. دادگاکە لە جەنجاڵیدایە و ئەندامانی ئەنجوومەنی ویلایەتەکە بە کۆی دەنگ دژایەتی ئەو دەستنیشانکردنە دەکەن بە بیانووی پێشێلکردنی دەستووری وڵات. کاتێک شاژنە بێوەژنەکە خۆی زەلیل دەکات بۆ دەربڕینی ناڕەزایی خۆی، پاشا بڕیارەکەی هەڵدەوەشێنێتەوە. داوا لە پاشا دەکات کە جۆنگوم وەک یەکێک لە دۆستەکان وەربگرێت. هەرچەندە عاشقی جۆنگومە، بەڵام خۆی لە کردنی بە یەکێک لە دۆستەکانی بە پێچەوانەی ویستی ئەو دەپارێزێت. جۆنگوم پەتایەکی ھاوڵە لەخۆدەگرێت و دواجار پاشا فەرمانی دەکات کە پزیشکی تایبەتی خۆی بێت. دای ڕێزلێنان (بە واتای "گەورە")، هەروەها پۆستی بەرپرسێکی پلە سێیەمی پێدەدرێت. وەزیر و زانایانی دادگاکە بە تاڵییەوە فەرمانەکە قبوڵ دەکەن، بەڵام داوای سزادانی مین جیۆنگ هۆ دەکەن بەهۆی پشتگیریکردنی لە دەستنیشانکردنی جۆنگوم. پاشا بە بینینی دەرفەتێک بۆ جیاکردنەوەی خۆشەویستان، ڕازی دەبێت و جیۆنگ هۆ سزای دەربەدەریی بەسەردا دەسەپێنرێت،
لە کۆتاییدا باری پزیشکی پێشووی پاشا دووبارە سەرهەڵدەداتەوە. جۆنگوم هەوڵدەدات بە بەکارهێنانی هەموو ئەو ئامێر و زانیارییە پزیشکیانەی کە لەو کاتەدا لەبەردەستدان چاکی بکاتەوە. پزیشکەکانی تر ئامۆژگاری پێشکەش دەکەن بەڵام هیچ شتێک کار ناکات. پاشا خەریکە دەمرێت. یانگ-گیوم پەنا دەباتە بەر دوا بژاردەی خۆی- تەکنیکێکی تاقیکاری کە بێهۆشکردن و نەشتەرگەری تازە "دۆزراو" بەکاردەهێنێت. بەڵام تەرمی پاشا بە پیرۆز دادەنرێت و دادگا بە کۆی دەنگ دژایەتی ئەم ڕێکارە نوێیە دەکات و پاشا بڕیار دەدات ڕێگە بە ئۆپەراسیۆنەکە نەدات. بەهۆی ئەوەی دەزانێت ژیانی جۆنگوم دوای مردنی دەکەوێتە مەترسییەوە، رێگەی پێدەدات هەڵبێت بۆ ئەوەی لەگەڵ مین جیۆنگ هۆ بێت. ئەو دووانە وەک هەڵاتوو دەژین و کچێکیان هەیە بە ناوی سیۆ-هون.
سەرەکییەکان
ژنێکی زیرەک و جوان و دەرەوەگەراوە کە سروشتی دەرەکی و حەماسەتەکەی ڕێگەی پێدەدات لەنێو خەڵکدا جیاواز بێت. هەر لەو کاتەوەی کە دایک و باوکی لە کاتی کۆمەڵکوژییەکی سیاسیدا کۆچی دوایی کردووە، تووشی چەندین سەختی و ئاستەنگ بووە، بە تایبەت لە کۆشکدا، بەڵام بە ئیرادە و خۆڕاگرییەکی بەهێزەوە بەسەریاندا زاڵ دەبێت.
جانگ-گیوم بەهۆی ئەوەی خاوەن ئیرادە بەهێزە، هەوڵدەدات بگاتە ئامانجەکەی بەبێ گوێدانە ئەو بەربەستانەی کە ڕووبەڕووی دەبێتەوە. بە لێهاتوویی و زانیارییە پزیشکییە نائاساییەکانی، هەروەها بە دەستپاکی و ئەخلاقی بەرزی کە تەنها زانیارییەکانی بۆ چاکبوونەوە و چارەسەرکردن بەکاربهێنێت، کە دەبێتە یەکەم پزیشکی ژن بۆ پاشا، و ناوی ("جۆنگومی مەزن")ی پێدەدرێت، جانگ گیوم بوون بە بەرپرسێکی پلە سێیەم، شتێک کە لەو کاتەدا بۆ ژنێک لە سەردەمی جۆسۆندا نەبیستراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠٠٣ دەستیان پێکردووە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە پزیشکییەکانی کۆریای باشوور پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی لە بارەی شانشینی جۆسۆنەوە کراون پۆل:دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کەناڵی ئێم بی سی تیڤی پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری پۆل:زنجیرە تەلەڤزیۆنییە مێژووییەکانی کۆریای باشور
سیتریۆن
thumb|بەرهەمێکی کۆمپانیای سیتریۆنی فەڕەنسایی سیتریۆن  کۆمپانیایەکی بواری بەرهەمهێنانی ئەتومبیل ، کۆمپانیایەکە بارەگاکەی لە فەڕەنسا یە و لەساڵی ١٩١٩ لە شاری پاریسی پایەتەختی فەرەنسا دامەزراوە
بەستەری ناوخۆی
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩١٩ پۆل:کۆمپانیاکانی فەڕەنسا پۆل:چاندی فەڕەنسی
١٤٦٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کۆواری بایت
مێژووی گۆڤاری بایت
لە مانگی ئەپرێلی ساڵی ٢٠١٠ یەکەم ژمارەی لێدەرکراوە تا ئێستاش بەردەوامە، کە پێکدێت لە ٤٠ لاپەڕە.
سەرچاوە
بەستەری دەرەوە لەسەر تۆری فەیسبووک.
پۆل:گۆڤارەکان بە زمانی کوردی
پاوانی ئاست-سەری گشتی
بەکورتی، ئایانا ئەم گرووپانەی خوارەوە لەناو پاوانە ئاست-سەرەکاندا لێک جیا دەکاتەوە:
سەرەکیترین ئەندامانی گرووپی پاوانە ئاست-سەرە گشتییەکان بریتین لە com، info، net و org. ھەروەھا، پاوانەکانی biz، name، و pro ژی گشتی ڕەچاو دەکرێن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پاوانەکانی ئاست-سەری گشتی پۆل:پاوانی ئاست-باڵا
١٤٦٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
زانکۆی کەفر شێخ
thumb|بەردەم دەرگای زانکۆی کەفر شێخ یەکێکە لە زانکۆ میللییەکانی وڵاتی میسر, زانکۆیەکە لەساڵی ١٩٧٣ دامەزراوە دەکەوێتە پارێزگای کەفر شێخ لە میسر
هەروەها ببینە
لیستی زانکۆ عەرەبییەکان
پیجۆ
thumb|پیجۆ ٢٠٦ پیجۆ کۆمپانیایەکی بواری بەرھەمھێنانی ئۆتۆمبێلە، کە کۆمپانیایەکی فەڕەنسییە لە ساڵی ١٨١٠ دامەزراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٨٨٢ پۆل:کۆمپانیاکانی فەڕەنسا
١٤٦٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
١٤٦٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
مێژووی مەردۆخ
مێژووی مەردۆخ یان مێژووی کورد و کوردستان کتێبێکە لە ٤ بەش کە لەلایەن ئایەتوڵڵا مەردۆخی کوردستانی نووسراوە. زۆربەی قەبارەی ئەم کتێبە لەبارەی مێژووی ئەردەڵانەوەیە. ئەم کتێبە یەکەم کتێبە کە بە شێوازێکی نوێ لەسەر مێژووی ئەردەڵان نووسراوە. ئەم کتێبە سەرەتا لەساڵی ١٩٥٣ بە زمانی فارسی نووسراوە دوای ٧ساڵ لە ساڵی ١٩٦٠ کتێبەکە بۆ کوردی وەرگێڕدرا. ئەم کتێبە تەنیا کتێبێکە کە لەبارەی هەموو خێڵەکانی کوردەوە نووسراوە و تێیدا ناوی نزیک بە پێنسەد خێڵ هاتووە وەکوو: ئەردەڵان، بابان، بارزان، بادینان، بەختیاری، بەرزنجی، بیرانوەند، تاڵەبانی، جاف، خۆشناو، دەنبەلی، دەیلەمی، زازا، زەند، زەنگەنە، سەگوەند، سەلدوز، سۆرانی، شکاک، شوانکارە، عومەرلو، کرمانج، کەڵھوڕ، گۆران، لوڕ، لەک، لۆلۆ، لەیلانی، مەحموودی، مەریوانی و هتد.
بەشەکان
بەشی یەکەم: سەبارەت بە بارودۆخی گشتی، لەخۆگری پێنج بەند.
بەشی دووەم: سەبارەت بە کورد و کوردستان، لەخۆگری سێ بەند.
بەشی سێیەم: سەبارەت بە ماد و سەرزەمینی ماد (مادستان)، لەخۆگری پێنج بەند.
بەشی چوارەم: سەبارەت بە بارودۆخی سنە (سنەدژ)، لەخۆگری سێ بەند.
سەرچاوەکان
پۆل:میرنشینی ئەردەڵان پۆل:کتێبە ئێرانییەکان پۆل:کتێبەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:کتێبە فارسییەکان پۆل:کتێبە کوردییەکان پۆل:کتێبە مێژوویییەکان پۆل:کتێبەکانی ١٩٥٣ پۆل:کتێبەکانی ١٩٦٠ پۆل:کتێبەکانی ١٩٧٣ پۆل:کتێبەکانی ٢٠١١
زانکۆی مەنسورە
thumb|وێنەی زانکۆی مەنسورە یەکێکە لە زانکۆ میللییەکانی وڵاتی میسر ، لەساڵی ١٩٧٢ دامەزراوەو لە ١٨ بەشە کۆلێژ پێکدیت دەکەوێتە شاری مەنسورە، لە ئێستادا سەید ئەحمەد عەبدولخالق ڕابەری کۆلێژەکەیە
پەراوێزەکان
پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ١٩٧٢ پۆل:زانکۆکانی میسر
نینا دۆبرێڤ
نینا دۆبرێڤ (ناوی لەدایکبوون؛ نینا کۆستانتینۆڤا دۆبرێڤا، ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٨٩). ئەکتەرێکی بولگاری-کەنەدییە. ھەنووکە ڕۆڵی ئێلینا گیڵبێرت و کاثێرین پیێرس ئەبینێت لە زنجیرە تەلەفزیۆنیی یاردگارییەکانی خوێنمژی کەناڵی The CW.
ژیانی مناڵی
دۆبرێڤ لە سۆفیا، بولگاریا لەدایک بووە و لە تەمەنی دوو ساڵیدا ڕۆیشتوون بۆ کەنەدا. ھەر سێ زمانی ئینگلیزی، فەڕەنسی و بولگاری بە پاراوی دەزانێت. دایکی ھونەرمەندە و باوکیشی زانای کۆمپیوتەرە. برایەکی لەخۆی گەورەتری ھەیە.
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩ پۆل:هاوڵاتیە سروشتیەکانی کەنەدا
.sa
sa. پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی عەرەبستانی سعوودییە لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩٤دا دامەزراوە.
پاوانی ئاست سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵات
ناوی پاوانی .السعودیة پاوانی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵاتی تایبەت بە وڵاتی عەرەبستانە و بە دەستنووسی عەرەبی دابین کراوە.
١٤٧٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٧٠٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٠٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆتدیڤوار. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٥٢٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:کۆتدیڤوار لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆتدیڤوار
بڕیارنامەی ١٧٠٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٠٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی ئەفغانستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٥٢١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفغانستان
بڕیارنامەی ١٧٠٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧٠٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سوودان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٥٣٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:سوودان لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان
کۆڵ ئۆڤ دیووتی ٢
کۆڵ ئۆڤ دیووتی ٢ (بە ئینگلیزی : Call of Duty 2)‏ کاییەیەکی ڤیدیۆییە، بەشی دووەمی زنجیرەی کۆڵ ئۆڤ دیووتیە، ئەو یارییە لەلایەن ئینفینیتی واردەوە پەرەی پێدرا و لەلایەن ئەکتیڤیژن کاری بڵاوکردنەوەی لۆ کرا، ڕووداوی ناو یارییەکە باسی جەنگی جیهانی دووەم دەکا کە یاریکەر خۆی دەبینێتەوە لە ناو ٤ کەسایەتی ئەوانیش ١: سەربازی یەکەم لە ئەرتەشی سووری یەکێتی سۆڤیەتەوەیە ٢: سەربازی دووەم لە سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوەیە ٣: دوو سەربازی دیکە سەر بە هێزەکانی سوپای بەڕیتانیان.
سەرچاوە
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٥ پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان پۆل:گەمەکانی ویندۆز پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠ پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە میسڕ دانراون پۆل:یارییەکانی ویندۆز پۆل:یاریە ئۆنڵاینەکان پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکانی جەنگی جیهانی دووەم پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون
زانکۆی تەنتا
یەکێکە لە زانکۆ میللییەکانی وڵاتی میسر ، زانکۆیەکە لەساڵی ١٩٧٢ دامەزراوە
هەروەها ببینە
لیستی زانکۆ عەرەبییەکان
پەراوێزەکان
پۆل:زانکۆکانی میسر پۆل:زانکۆی تەنتا
جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین
جۆن ڕۆناڵد ڕول تۆلکین (لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٨٩٢–مردووی ٢ی ئەیلوولی ١٩٧٣) نووسەر، شاعیر، فەلسەفەناس و پرۆفیسۆرێکی بەڕیتانی بوو، کە بەھۆی زنجیرە کتێبە خەیاڵییەکانی وەک ھۆبیت، شای ئەنگوستیلەکان و The Silmarillionەوە ناوبانگی دەرکردووە.
تۆلکین وەک بەڕێوبەر و پرۆفیسۆری کۆلێژی پێمبۆرکی زانکۆی ئۆکسفۆرد کاری کردووە لەنێوان ساڵانی ١٩٢٥ تاکو ١٩٤٥، دواتریش وەک پرۆفیسۆری تایبەت بە بواری زمان و ئەدەبی ئینگلیزیش کاری کردووە لە کۆلێکی مێرتن لە ساڵی ١٩٤٥ تاکو ١٩٥٩. جۆن ھاوڕێیەکی نزیکی نووسەر کڵایڤ ستاپڵس لێوس بووە ھەردووکیان ئەندامی گروپی گفتوگۆیی (ئینکلینگ) بوونە. تۆلکین یەکێک بووە لەو سەربازە بەڕیتانیانەی کە بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ بەشداربووە لە جەنگی جیھانی یەکەم. تۆلکین وەک فەرماندەی یەکەمی سوپای بەڕیتانی دانراوە لەلایەن شاژن ئێلیزابێتی دووەم لە ٢٨ی مارسی ١٩٧٢. تۆلکین لە ٢ی ئەیلوولی ١٩٧٣ لە تەمەنی ٨١ ساڵیدا کۆچی دوایی دەکات.
دوای مردنی تۆلکین، کوڕەکەی کریستۆفەر ھەستا بە بڵاوکردنەوەی نووسینە تایبەتەکانی باوکی وەک سێ کتێبەکە ھەروەھا چەندەھا کورتە چیڕۆک و ھۆنراوەشی.
لە ساڵی ٢٠٠٨ گۆڤاری تایم تۆلکین بە یەکێک لە مەزنترین نووسەرە بەڕیتانیاکان دانا لەوەتەی ساڵی ١٩٤٥ەوە، ھەروەھا گۆڤاری فۆڕبس لە پلەی پێنچەمی پڕداھاترین نووسەر بەناوبانگە مردووەکانی دانا، لە ساڵی ٢٠٠٩.
بنەچە (ڕەگەز)
باو و باپیرانی تۆڵکین وەستای دروستکردن و فرۆشتنی کاتژمێری دیوار و کاتژمێری دەست و پیانۆ بوون لە لەندەن و بیرمینگھام. خێزانی تۆڵکین لە بنەڕەتدا لە شاری کرێزبێرگی نزیک کۆنگیزبێرگ لە خۆرھەڵاتی ئەڵمانیدا ژیاون.
تەمەنی منداڵی
جۆن ڕۆناڵد ڕوڵ تۆڵکین لە ٣ی کانوونی دووەمی ١٨٩٢ لە وێستگەی ئۆرەینج فری لە بڵۆمفۆنتین لە دایک بووە. ئەو کاتەی کە تۆڵکین منداڵ بووە، لە باخچەی ماڵەکەیاندا جاڵجاڵۆکەیەکی بابوون پێوەی دەدات و ئەم بەسەرھاتەش لە ژیاننامەکانیدا باس کراوە. ھەروەھا کاتێک تەمەنی سێ ساڵان بووە لەگەڵ دایکی و برا بچووکەکەی ڕۆیشتوون بۆ ئینگلتەرا بەڵام پێش ئەوەی باوکیان بڕوات بۆلای ئەوان، کۆچی دوایی دەکات.
گەنجێتی
ئەو کاتەی کە تۆڵکین لە سەرەتای تەمەنی ھەرزەکاریدا بوو، کاری لەسەر زمانی بنیاتنراوی ئانیمالیک کرد کە داھێنانی ماری و مارجۆری ئینکڵێدۆنی ئامۆزای بوو. لەوکاتەدا و تۆڵکین سەرقاڵی خوێندنی زمانی لاتینی و ئەنگلۆ— ساکسۆن بوو ھەر بۆیە خوولیای بۆ فێربوونی ئانیمالیک نەما، لەبەر ئەوەش ماری و تۆڵکین و ئەوانی دیکەش زمانێکی قورسیان داھێنا بەناوی نێڤبۆش. دواتر، کاری لەسەر زمانێکی بنیاتنراوی دیکە کرد بەناوی نافارین کە داھێنانی تۆڵکین خۆی بوو.
دڵداری و ھاوسەرگیری
لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا تۆڵکین چاوی بە ئێدیث ماری برات کەوت کە سێ ساڵ لە تۆڵکین گەورەترە. پاش یەکترناسین و بوون بە ھاوڕێ، لە ھاوینی ساڵی ١٩٠٩ بڕیاریاندا کە پەیوەندی خۆشەویستی لە نێوانیاندا ھەبێت. پاشان لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩١٣ بە شێوەیەکی فەرمی بوون بە دەزگیرانی یەکتر و لە ٢٢ی ئازاری ساڵی ١٩١٦ لە کڵێسەی کاسۆلیکی سەینت ماری ئیماکولەیت ڕۆمان ھاوسەرگیریان کرد. لە ساڵی ١٩٤١، تۆڵکین لە نامەیەکدا بۆ مایکڵ دەنووسێت کە چەند ھەستێکی خۆشی ھەبووە و ڕازی بووە بەم ھاوسەرگیرییە و باس لە باشی ھاوسەرەکەی دەکات کە چۆن ھاوسەرگیری لەگەڵ پیاوێکی وەکو مندا کردووە کە ھیچ کارێکی نییە و تەنانەت پارەیەکی کەمیشی ھەیە.
جەنگی جیھانی یەکەم
لە ئابی ١٩١٤، بەڕیتانیا جەنگی جیھانی یەکەمی ھەڵگیرساند، وە خزمەکانی تۆڵکین سەریان سوڕما بەوەی کە تۆڵکین ھەڵبژێردرا بۆ ئەوەی خۆبەخش نەبێت لە سوپای بەڕیتانییدا. وە لە نامەکەی ساڵی ١٩٤١ کە بۆ مایکڵی کوڕی نووسیبووی، دەڵێت: "لەو ڕۆژانەدا، پیاوەکان دەچوونە پاڵ سوپا و بە شێوەیەکی گشتی ڕیسوا کران. ئەوەش بۆ پیاوێکی گەنج زۆر خراپ بوو بەھۆی ئەو ھەموو خەیاڵە و ئەو ھێزە کەمەی ھەیبوو.
پیشەی نووسین و مامۆستایی
لە ٣ی تشرینی دووەمی ١٩٢٠، تۆڵکین کۆتای بە خزمەتی سەربازی ھێنا و سوپای بەجێھێشت ھەرچەندە پلەی ئەفسەری ھەبوو. یەکەم کاری ناوخۆیی لە دوای جەنگی جیھانی یەکەم، کارکردن بوو لەسەر فەرھەنگی ئۆکسفۆردی ئینگلیزی کە زیاتر کاری لەسەر وشەی مێژوویی و پەیڤزانییەکانی بنەڕەتی ئەڵمانی دەکرد بە تایبەت ئەو وشانەی بە پیتی و (W) دەستپێدەکەن.
خێزان
تۆڵکین خاوەنی چوار منداڵ بوو ئەوانیش: جۆن فڕانسیس ڕوڵ تۆڵکین (١٧ی تشرینی دووەمی ١٩١٧–٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣)، مایکڵ ھیلاری ڕوڵ تۆڵکین (٢٢ی تشرینی یەکەمی١٩٢٠–٢٧ی شوباتی ١٩٨٤)، کریستۆفەر جۆن ڕوڵ تۆڵکین (٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٢٤–١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠)، وە پریسیلا ماری ئانێ ڕوڵ تۆڵکین (لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٢٩ لە دایکبووە).
خانەنشینی و ساڵانی دواتر
تۆڵکین لە ساڵی ١٩٥٩ ھەتا ئەو کاتەی کۆچی دوایی کرد لە ساڵی ١٩٧٣، خانەنشین بوو. تۆڵکین توانی سەرنجی خەڵک و ناو و ناوبانگ لە بواری ئەدەبیدا بەدەستبھێنێت. لە ساڵی ١٩١٦، کلایڤ ستاپلێس لویزی ھاوڕێی کاندیدی کرد بۆ بردنەوەی خەڵاتی نۆبڵ لە ئەدەبدا. فرۆشتنی کتێبەکانی قازانجێکی باشی لێ کەوتەوە و بووە ھۆی ئەوەی کە تۆڵکین پەشیمان بێتەوە لەوەی زووتر خۆی خانەنشین نەکرد.
ساڵانی کۆتایی
ئێدیث تۆڵکین لە ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٧١ لە تەمەنی ٨٢ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. بەپێی قسەکانی سایمۆن تۆڵکین کە دەڵێت: داپیرەم دوو ساڵ پێش ئەوەی باپیرەم بمرێت کۆچی دوایی کرد و باپیریشم گەڕایەوە ئۆکسفۆرد. لەوێ کۆلێژی مێرتۆن ژوورێکیان لە ھای ستریت پێدا و لەوێ دەژیا. زۆربەی کات دەڕۆیشتمە ئەوێ بۆلای و ئەویش منی دەبرد بۆ ھۆتێل ئیستگەین بۆ نانی نیوەڕۆ. زۆربەی کات باپیرم غەمباربوو و جارێکیان بە منی وت کە چەنێک بیری داپیرم دەکات و چەندە سەختە کە لە دوای ٥٠ ساڵ ژیان کردن لەگەڵ ئەودا، بە تەنھا بێت.
ئێکس بۆکس
ئێکس بۆکس (بە ئینگلیزی : X BOX) نیشانەیەکی بازرگانی لە کاییە ڤیدیۆییەکان کە لەلایەن کۆمپانیای مایکرۆسۆفتەوە خاوندارییەتی دەکرێ لە ساڵی ٢٠٠١ەوە.
مێژووی دەرچوون
دەرچوونی یەکەم کۆنسوڵی ئێکس بۆکس لە ساڵی ٢٠٠١ بوو، پاشان سیستەمی کارپێکەری ئێکس بۆکس ٣٦٠ لۆ یەکەمجار دەرچوو لە ساڵی ٢٠٠٥، پاشان و لە ساڵی ٢٠١٣  کۆنسوڵی ئێکس بۆکس وەن دەرچوو، لە کۆتاییەمین کۆنسوڵی دەرچوو پێکدێ لە (ئێکس بۆکس سێریس ئێکس و ئێس).
جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین
ئایین
تۆڵکین باوەڕی بە ئایینی کاسۆلیکی ڕۆمانی ھەبوو وە ئەم باوەڕەش بووە ھۆکارێکی گرنگ بوو کە وای کرد لویزی ھاوڕێی تۆڵکین لە خوانەناسی و بێ دینییەوە ببێت بە کریستیان، ئەگەرچی تۆڵکین ترسی ھەبوو کاتێک چووە پاڵ کەنیسەی ئینگلتەرا.
١٤٧١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین
سیاسەت و نەتەوە
تۆڵکین دەنگ و پاڵپشتی خۆی خستە پاڵ دەنگی نەتەوە پەرستەکان کە لەلایەن فرانسۆ سەرپەرشتی دەکران لە کاتی شەڕی ناوخۆی ئیسپانیادا، ئەمەش لە دوای بیستنی ئەوەی کە ئەندامانی پارتی کۆماری کۆمۆنیست ھەستاون بە ڕووخاندن و وێرانکردنی کڵێسەکان و کوشتنی قەشە و ڕەبەنەکان.
ئێکس بۆکس
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئێکس بۆکس پۆل:کۆنسڵی یارییە ڤیدیۆییەکانی ماڵەوە
جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین
سرووشت
زۆربەی زۆری چاکسازییەکانی ژیانی تۆڵکین ھێشتا نەخراوەتە بواری جێبەجێکردنەوە، ئەویش بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ ڕوانگە چاکسازییەکانی باس نەکردووە — جگە لەوەی لە چەند نامەیەکی نھێنیدا کە باس لە خولیا و حەزەکانی دەکات، باس لەو چاکسازییەی ژیانیشی دەکات.
نووسین
تۆڵکین چەندین بابەتی داھێنا کە لە پێشنووسە سەرکەوتووەکانی لێجێندەریومی تۆڵکین بەکاردەھێنرا و دەستی کرد بە نووسینی کتێبی حیکایەتە ونبووەکان (The Book of Lost Tales).
کاریگەرییەکان
یەکێک لە کاریگەرییە مەزنەکان کە کاریگەری لەسەر تۆڵکین ھەبووە (Arts and Crafts Pollymath William Morris) بووە کە تۆڵکین ھیواخواز بوو بتوانێت لاسایی پەخشان و شعرە ڕۆمانییەکانی مۆریس بکاتەوە ئەویش بە دانانی ئاماژەی نادیار بۆ ناوەکان، بۆ نموونە وەک زۆنگاوی مردوو لە کتێبی شای ئەنگوستیلەکان (The Lord of the Rings).
بڵاوکراوەکانی دوای مردن
تۆڵکین چەندین بەرھەمی بڵاونەکراوەی ھەبوو کە لە پاش مردنی بڵاوکرانەوە ئەوانیش: سیلماریلیۆن، چیرۆکە بڵاونەکراوەکان و مێژووی زەوی ناوەڕاست، منداڵەکانی ھورین، ئەفسانەی سیگورد و گودرون، نەمانی ئۆرثۆر، وەرگێڕانی بیۆوڵف، چیرۆکی کولێرڤۆ و چەندینی تر…
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئینگلیزە بەڕەگەز ئەڵمانیەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٢ پۆل:مردووانی ١٩٧٣ پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئینگلیز پۆل:وەرگێڕەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ئیمپراتۆریەتی بەڕیتانی بە پلەی فەرماندە پۆل:ھونەرمەندانی فانتازیا پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆلێژی مێرتن، ئۆکسفۆرد
زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ
وێنۆک|کتێبخانەی زانکۆ زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ 'م. ڤ. لۆمۆنۆسۆڤ' (MSU؛ بە ڕووسی: Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова، ھەندێک جار کورتکراوەی МГУ، MGU) زانکۆیەکی توێژینەوەی گشتییە و دەکەوێتە شاری مۆسکۆ لە ڕووسیا. لە ساڵی ١٧٥٥ لەلایەن ئیڤان شوڤالۆڤ و میخائیل لۆمۆنۆسۆڤەوە دامەزراوە، بەناوی ئەوانەوە لە ساڵی ١٩٤٠ ناوەکەی گۆڕی بۆ 'زانکۆی لۆمۆنۆسۆڤ'، سەرۆکی زانکۆی ڤیکتۆر سادۆڤنیچییە.
خوێندکارانی پێشووی زانکۆکە بریتین لە سەرکردەکانی ڕابردووی یەکێتی سۆڤیەت و حکوومەتەکانی دیکە، ھەروەھا پاتریاکێکی کەنیسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕووسیا. تا ساڵی ٢٠١٩، ١٣ خاوەن خەڵاتی نۆبڵ و شەش براوەی میدالیای فیڵدز و یەک براوەی خەڵاتی تۆرینگ سەر بە زانکۆکە بوون.
لەلایەن ڕیزبەندی جیھانی زانکۆکانی جیھانی تایمزەوە پلەی #٢٩٣ی بەدەستھێناوە، ھەروەھا لەلایەن ڕاپۆرتی ئەمریکی نیووز و جیھانییەوە لە ساڵی ٢٠٢٢دا پلەی #٣٢٦ی بەدەستھێناوە. بەرزترین دامەزراوەی پەروەردەیی ڕووسیا بووە لەلایەن QS لە ساڵی ٢٠٢٠،, و بەپێی پێوەرەکانی سروشت لە ساڵی ٢٠١٩ بەرزترین پلەی زانکۆی ڕووسیا بووە بۆ بەرھەمی توێژینەوە. زانکۆکە ١٥ پەیمانگای توێژینەوە و ٤٣ فاکەڵتی و زیاتر لە ٣٠٠ بەش و شەش لق لەخۆدەگرێت (لەوانەش پێنج پەیمانگای بیانی - ھەموویان لە وڵاتانی کۆمۆنوێڵتی دەوڵەتە سەربەخۆکانن). زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ بەگشتی وەک دامەزراوەی پێشەنگی خوێندنی باڵا لە یەکێتی سۆڤیەتی پێشوو وەرگیراوە
سەرچاوەکان
پۆل:زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ پۆل:زانکۆ و پەیمانگە حکومییەکان لە ڕووسیا پۆل:تەلارسازی ستالینیستی
زانکۆی مینوفیە
thumb|وێنەی زانکۆی مینوفیە یەکێکە لە زانکۆ میللییەکانی وڵاتی میسر.
هەروەها ببینە
لیستی زانکۆ عەرەبییەکان
پەراوێزەکان
پۆل:زانکۆکانی میسر
بڕیارنامەی ١٧١١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٧١١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٦دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٥٤١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
بیدعە
220x124px|وێنۆک|left بیدعە کارێکە کە پێچەوانەی سوننەتە، پێی دەوترێت داھێنراو یان بیدعە، چونکە ئەوەی گوتوویەتی بەبێ ئەوەی ئیمام بڵێت دای ھێناوە، و ئەوە بیدعەیە کە ھاوەڵان و شوێنکەوتووان پەیڕەوییان نەکردووە، بۆیە بەڵگەی شەرعی نییە. ھەروەھا دروستکردنی شتێکە کە پێشتر بوونی نەبووە، و لێیەوە وشەی داھێنان وەرگیراوە و بە شێوەیەکی ئیدیۆماتیک لە ئیسلامدا، وەک شەتیبی پێناسەی کردووە، وتی: شێوازێکی داھێنراوە لە ئاییندا، بەراوردکردنی (تضاھی) شەرعییەتە واتە زیادەڕەویکردن لە پەرستنی خودای گەورەدا.
بەشەکانی داھێنراوەکان (بیدعەکان)
ھەندێک لە زانایان بیدعەیان بەسەر چەند بەشێکدا دابەش کرد، ھەندێکی تریش گوتیان بیدعە بە پشتبەستن بەو شتە دابەش ناکرێت کە لەم فەرموودەدا ئاماژەی پێکراوە: «ھەموو داھێنراوێک لادانە». دەگەڕێنەوە بۆ ئەوەی کە ھیچ ناکۆکییەک لە نێوانیاندا لەم بابەتەدا نییە، بەڵام ناکۆکییەکە ڕوویدا کە کێ حوکمەکان بە بەھای ڕووکەش وەردەگرێت بەبێ ئەوەی بە وردی لە وتەی زانایان بکۆڵێتەوە، و خوێندنەوەی وتەی زاناکان لە دیاریکردنی ئەوەی کە بیدعە چییە کە لادانە، سەبارەت بەوانەی بیدعەیان دابەش کردووە: بەپێی مانای زمانەوانی لە فەرموودەکە، واتە ھەرچی دژایەتی شەریعەت بکات، بەڵام ئەوەی دژی شەریعەت نەبێت ئەوا داھێنراو نییە، و لەسەر بنەمای ئەمەش ناکۆکییەکە زارەکییە، ئەوەی لەسەری کۆکن: کە ئەوەی خرایە ڕوو و پێچەوانەی شەریعەتە و پێچەوانەی ڕێساکانییەتی داھێنراوە کە لە شەرعدا ئاماژەی پێکراوە و ئاگاداریان دەکاتەوە، ئەمە لەلایەن ئیبن حەجەر عەسقەلانی ڕوونکرایەوە، کە تێیدا دەڵێت: تازە داھێنراوەکان (المحدثات)، لەگەڵ کردنەوەی (دال)، کۆی (محدثة)یە و مەبەست لێیان ئەوەیە کە داھێنراوە، و ھیچ بنەمایەکی نییە لە شەریعەت، و لە شەریعەتدا پێی دەوترێت: «بیدعە یان داھێنراو» و ھەر شتێک سەرچاوەیەکی ھەبێت کە شەریعەت ئاماژەی پێکردووە داھێنراو نییە، ھەر شتێک بەبێ نموونەیەک بێت پێی دەوترێت بیدعە، لە فەرموودەیەکی عائیشەدا ئاماژەی پێکراوە: «ھەرکەسێک شتێک بخاتە ناو ئەم بابەتەی ئێمەوە کە تێیدا نییە، ڕەتدەکرێتەوە.»
مەرجەکانی داھێنراوی خراپ
یووسف قەرزاوی لە پەرتووکی (سوننەت و بیدعە) دا باسی لەوە کردووە کە بۆ ئەوەی بیدعە خراپ بێت، دەبێت:
سەرچاوەکان
پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
زیمبابوی
کۆماری زیمبابوی یان زیمبابوی، دەوڵەتێکی دەورەدراوە کە دەکەێتە ئەفریقای ناوەندی لە نێوان وڵاتانی زامبیا، مۆزامبیک، ئەفریقای باشوور و بۆتسوانا. دانیشتوانی زیمبابوی دەکاتە ١٣ میلیۆن کەس.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی بانتوو ئاخێو پۆل:داگیرگەکانی شانشینی یەکگرتوو پۆل:وڵاتانی چواردەور وشکی پۆل:وڵاتانی لە حاڵی گەشەکردن پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئەفریقا پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو پۆل:کۆمارەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٨٠ زیمبابوی پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا پۆل:نەتەوەکانی جی ١٥
بڕیارنامەی ١٧١٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٦ پۆل:ئێریتریا لە ٢٠٠٦ پۆل:ئیتیۆپیا لە ٢٠٠٦ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێریتریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیتیۆپیا
زانکۆی زەقازیق
thumb|وێنەی کۆلێژی زەقازیق زانکۆی زەقازیق یەکێکە لە زانکۆ میللییەکانی وڵاتی میسر ، زانکۆیەکە لەساڵی ١٩٧٤ دامەزراوە لەشاری زەقازیق
عەبدولکەریم سوڵتان
پێناسە
عەبدولکەریم سوڵتان ، دوایین حاکمی بانە لە بنەماڵەی ئیختیارەدینی یەکان ، لە ساڵی ١٢٨٩ ی کۆچی مانگی دا کچی دوایی کردوە. نازناوی "کەریمی " بۆخۆی هەڵبژاردبەە. دەستێکی باڵای هەبووە لە نوسینە شێعر و پەخشان. جگە لە شێعری عاشقانە (غەزەلیات ) بەشێک لە داستانی الف لیلە و لیلە یانی چیرۆکی هەزار و یەک شەو لە ژێر ناوی ئەختەر و حەسەنی زەڕەنگەر دا بە شێوازی شێعری نوسیوەتەوە. هەر وەها چەن ساقی نامە یشی نوسیوە.
زانکۆی زەقازیق
کۆلێژەکان
کۆلێژی بازرگانی
عەبدولکەریم سوڵتان
نموونە شێعری فارسی
نمونەیەکی تر : آن بلبلم که شد دلم از اظطراب خون از بس که سینه بر در و بام قفسم زد نمی دانم گناهم چیست کز من سرگران داری سرت گردم قصوری در وفای خود نمی بینم در نفس دوزخ و در سینه گلستان دارم.
زانکۆی زەقازیق
هەروەها ببینە
لیستی زانکۆ عەرەبییەکان
عەبدولکەریم سوڵتان
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
زانکۆی زەقازیق
پەراوێزەکان
پۆل:زانکۆی زەقازیق پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ١٩٧٤ پۆل:زانکۆکانی میسر
کۆیلایەتی کریمییەکان و نۆگایییەکان لە خۆڕھەڵاتی ئەورووپادا
بۆ ماوەی زیاتر لە سێ سەدە، سوپای کریمی خان وھۆزی نۆگا ھێرشیان دەکردە سەر خاکەکانی ڕووسیو پۆڵەندا ولیوتوانا وناوچەکانی تر وخەلکانێکی زۆریان بە کۆیلە دەگرت. زۆرجار بە ھاوبەشی وبە پاڵپشتی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانیدا ئەم لارەیان ئەنجامیان دەدا. ئامانجی سەرەکی ئەم ھێزەانە ئەوە بووکۆیلە کردن و دەست بەسەرداگرتنی خاکەکانیان بوو، زۆربەی کۆیلەکانیان بۆ بازاڕەکانی کۆیلایەتی کەلە ژێر دەسەڵاتی عوسمانی بەرێوە دەچوو لە کۆنستانتاپول (ئەستەنبول)ی سەردەم وەیان بۆ شوێنی تریان هەناردە دەکرد لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست. لە هەمان کاتدا بازرگانانی جینێوا و ڤینیسییەکانیش دەستیان بەسەر بازرگانی کۆیلایەتیدا گرتبوو کە کەلە نێوان کریمیاوە تا دەگەیشتە ڕۆژاوای ئەورووپاوە. ئامانجی ئەم جۆرە بازرگانیە ئەوە بوو دەرھێنانی سەرچاوە مرۆی و ئابووری لە ڕۆژھەڵاتی ئەورووپاوە. خەلکانی ئەم خاکانە کە لە «کێڵگە کێوییەکان» دا نیشتەجێ بوون، بریتی بوون لە ناوچەی پێدەشتایییەکان لەگەڵ خاکی پێ دەشتی باراناویەکان ئەمیش دەکەوێتە پێنج سەد میل یان زیاتر لە باکووری دەریای ڕەشەوە، ئێستا ئەم خاکانە پێک هاتووە لە زۆرینەی دانیشتووانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئوکرانیا و باشووری ڕۆژاوای ڕووسیا. سەرژمێر کردنی ئەو خەلکانەی کە ڕووبەڕووی کۆیلایەتی ببوونەوە وە کاریگەری کۆیلایەتیان لەسەر بەجێ هێشترا جیا بوون: مێژوونووسی پۆڵەندی بۆدەن بارانۆڤسکی وامەزندەی کرد کەلە سەدەی ١٧ھەمدا کۆنفیدراڵی پۆڵەندی - لیتوانی کە ئەم وڵاتانە دەگرتە خۆیپۆڵەندا، لیتوانیا، لاتیڤیا، ئیستۆنیا، ئوکراینا و بیلاڕوس)یە، لە ساڵی ١٤٧٤ بۆ ساڵی ١٦٩٤ بە تێکڕای ٢٠٬٠٠٠ مرۆڤ ساڵانە دەرفێندران، کە ڕێژەیان دەگەیشتە یەک ملیۆن کەس. میکاییل کۆدارکۆڤسکی وامەزەندە دەکات کە ١٥٠٬٠٠٠ بۆ ٢٠٠٬٠٠٠ کەس لە ڕووسیادا لە نیوەی یەکەمی سەدەی حەڤدەھەمدا ڕفێندراون. لە ساڵی ١٤٦٨دا یەکەم وگەورەترین ھێرشی بەکۆیلەکردن ڕوویداوە لە سنووری باشووری ڕۆژھەڵاتی پۆڵەندا. وە دواتر دیسان ھێرشی کۆیلە لەسەر ھەنگاریا بوو لە ساڵی ١٧١٧دا. وا مەزندە دەکرێت کە دوایین گەورەترین ھێرشی تەتەرەکان وتورکەکان  لە ساڵی ١٧٦٩دا لە جەنگی نێوان ڕووسیا و تورکەکان بووە، کە ٢٠ ھەزار دیلی شەڕ بەکۆیلە کراون.
ھۆکاری جوگرافی
هۆکارو دەرئەنجامی هێرش کردنی تەتەرکان بۆ سەر ئەم خاکانە و شێوازی ژیانیان ئەوە بوو کە ئەم زەویانە لە ڕووی جوگرافی لێکەوتەی درووس بوونیانەوە جۆری پێدەشتایی بوونە ئەمانیش دەکەوێتە باشووری ئەوراسیا، ئەم زەویانە شێوەیەکی تەختیان بەخۆیەوە دەبینن و زۆربەی دانیشتووانەکای کۆچەرین یان نیمچە کۆچەرن، وەک گەلانی کازان و گەلانی کریمیا و گەلانی ئەستراکان. بەھۆی ڕووبەری فراوانی وھەڵکەوتە و گونجاوی ناوچەکەیان وشیوازی ژیانی دانیشتووانەکان کە گەڕۆکن کۆچەرن، جەنگ و دەسکەوتەکانی و بازرگانیکردن بە کۆیلە قازاجتر بوو لە بازرگانیکردن بەشتومەکی تر، ڕووسەکان خاکەکانی ڕۆژھەڵات وسنورەکانی باشووریان ڕیکخراو کردبوو بۆ مەیدانی جەنگ کە ئەمانیش سلاڤییەکانی ڕۆژھەڵات بوون، کە بەبەردەوامی ڕووبەڕووی هێرشی داگیرکەرانەی جۆراجۆر دەبوونەوە. ئەم چەکدارانە بە شێوەیەکی سەرەکی بە ڕم و کەوان و شمشێر شەڕیان دەکرد، وتوانایان ھەبوو بەسەدان میل بەدرێژایی پێدەشتایییەکان گەشت بکەن بەبێ ئەوەی هیچ بەربەستێکی تری سروشتی وەکو زنجیرە شاخاوییەکان وەیان ھەر ڕێگرێک تر بێ. ئەم تەتەرانە ھێرشیان دەکردە سەر لادێکان ئەمیش بە تەنھا پێدانی ئاگادارییەکی کورت خایەن و دوای هێرشیان دەکردو خەڵکەکەیان بەدیل دەگرت دیسان بەڕێوە دەڕۆیشتن بۆ شوێنی تر. گەورەترین نیگەران کە تەتەرەکان کە ڕووبەڕووی دەبوونەوە ئەویش دۆزینەوەی خۆراکی پێویست بوو بۆ ئەسپەکانیان. دانیشتووانی کۆمەڵگە کشتوکاڵییەکان بەبێ ھەبوونی سوپایەکی بەھێز ئامانجێکی ئاسان بوون بۆ ئەو جۆرە ھێرشبەرە گەرۆکانە. ناوچە بەرفراوانە پێدەشتییەکان بەبەردەوامی شوێنێکی مەترسیدار مانەوە. تەنانەت لە ناوەڕاستی سەدەی ١٨میشدا، لەگەڵ نەبوونی ئارامی وئاسایشی لە سەر سنوورەکانی باشوور، جووتیارە ڕووسەکان لە سەر سنوورەکان بەبەردەوامی چەکدر بوونە لە کشتوکاڵکردنی خاکەکانیان.
کاریگەریە ئابوریەکان
زۆربەی ئەو ھێرشانەی کە ئەنجام دەدرا لە خاکەکانی ڕووسیای ئەمڕۆ ئەمیش خاکەکانی ئوکرانیا بوو کە پێشتر دابەش کرابوون لە نێوان مۆسکۆ و لیتوانیا، ھەرچەندە ئەم خاکانە دەکەوێتە خاکی مۆڵداڤیا و سیرکاسیا کە دەکەوێتە باکووری کۆکاسیا. بەشێکی بەرچاوی دانیشتووانی کریمی ڕەگەزی نێر ڕووبەڕووی ھەڵمەتی بەکۆیلەکردندا تێپەڕیون. ئامانجی سەرەکی باری ئابوری ھێرشەکان تاڵانکردن بوون، لە ھەندێک بوارەوە بابەتی دارایی بوو، بەڵام زۆربەی لایەنەکان لایەنی مرۆیی بوو. ئەم کاڵا مرۆیانە زۆربەی کات دەفرۆشرانە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی، ھەرچەندە ھەندێکیان ھەر لە کریمیا دەمانەوە. پیاوی کۆیلە و ئازادکراو نزیکەی ٧٥٪ دانیشتووانی کریمیایان پێک دەھێنا. بە گوێرەی زانیاری کەلە ئینسایکلۆپیدیای بەریتانیدا ھاتووە، «وا مەزندە دەکرێت کە بۆ ھەر کۆیلەیەکی خەڵکی کریمیا بێ تا دەگەیشتەبازار بفرۆشرێت چەندەھا خەڵکی ئەم ناوچەیان دەکوشت کاتی ھێرشکردنیان و چەندیان دەمردن لە ڕێگا یا دەگەیشتبە بازاڕی کۆیلە». بازاڕی سەرەکی کۆیلە لە کافا بوو کە دوای ساڵی ١٤٧٥ بەشێک بوو لە کەناراوەکانی کریمیا بەدەست عوسمانییەکان بوو. وا مەزندە دەکرا لە ساڵی ١٥٧٠ ساڵانە نزیکەی ٢٠٬٠٠٠ کۆیلە لە کافا دەفرۆشرا.
ھۆکارە ڕامیارییەکان
وێنۆک|447x447پیکسڵ|کەنەدی کریمیا لە دەڕوبەری ١٦٠٠ تێبینی ئەوە دەکرێت کە ئەو ناوچانەی کە مپۆڵەندا و بەتایبەتی مۆسکۆ داوای دەکردەوە لەبەرامبەر ئەوەی بەرێوەیان ببات دەبرد لەجیاتی ئە. لە ساڵی ١٤٤١ کریمیای خان کە تەتەرەکان داگیریان کردبوو لە ژێر دەسەڵاتی ھۆردی زێڕین نەما. لە ساڵی ١٥٠٢دا دەسەڵاتی ھۆردی زێرین کۆتایی پێ ھات لە ناوچەکە، ئەو بەربەستەی کەلە نێوان کریمیا و دەوڵەتانی دراوسێکانی کەلە سنووری باکوور بوون نەما. فەرمانڕەواکانی خانەکان سوودیان لە ناکۆکییەکانی نێوان لیتوانیا و مۆسکۆ وەرگرت بەوەی کە ھاوپەیمانیان لەگەڵ دانەیەکێکیان دەبەست، دوای لەهەمان کاتدا لەگەڵ ئەوی تریان هاوپەیمان دەبەست، ئەم ھاوپەیمانییان بەکار دەھێنا کە لەگەڵ یەکێکیان بەست بوو وەک پاساوێک بۆ ھێرشکردنە سەر ئەوی تر. لە ماوەی جەنگی ڕووسەکان و لیتوانیا لە ساڵانی نێوان ١٥٠١ تا ١٥٠٦، خەڵکی کریمیا ھاوپەیمانیان بەست لەگەڵ ڕووسیا و لە ھەمان کاتدا توانیان بخزێنە ناو جەرگەی لیتوانیا. پەیوەندییەکان بەشێوەیەکی خێرا بەرەو خراپی دەچوون. لە ساڵی ١٥٠٧دا ھێرشی بەردەوام بۆ سەر مۆسکۆ دەکرا. لە ماوەی ھەڵمەتی کە لەساڵی ١٥٧١ دەستی پێ کرد، خانی تەتەر لە کریمیاوە ھێرشیان کردە سەر خاکەکانی ڕووسەکان لە ئەنجامدا مۆسکۆیان سووتاند. کوشتارگەکە گەیشتنە ٨٠٬٠٠٠ قوربانی و ١٥٠٬٠٠٠ ڕووسی وەک دیل گیران.[١٧] ئیڤان ترسناک، کە زانی کە سوپای خانی کریمیا نزیک بووەوە لە مۆسکۆ، بۆ کۆڵۆمنا ھەڵات لەگەڵ ئۆپریکنیکەکانی. دوای سووتاندنی مۆسکۆ، خانی تەتەر بە پاڵپشتی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی، جارێکی تر لە ساڵی ١٥٧٢ دا ھێرشی کردە سەر ڕووسیا. ھێزێکی دوولایەنەی تەتەرەکان و عوسمانەکان لە جەنگی مۆلۆدی شکستیان خوارد. بە ڕابەرایەتی شازادە میکاییل ڤۆرۆتینسکی و شازادە دیمیتری کڤۆرۆستینین لە مانگی تەممووز و ئاب دا، ١٢٠٬٠٠٠ سەربازی تەتەری ھۆردیان شکست ھێنا، لە ساڵی ١٦٢٠دا، تەتەرەکان بەشدار بوون لە جەنگی سیکۆرایان کرد، کە تێیدا بە شێوەیەکی بەرفراوان بەشدارییان کرد لە سەرکەوتنیان بەسەر پۆڵەسی لیتوانیاندا.
وێنۆک|250x250پیکسڵ| " مەزنی ئەباتیس تابلۆی کێشراوە لەلایەن ماکس پرێسنیاکۆڤ (٢٠١٠). سنوور لەلایەن ڕووسیاوە دروست کرا بۆ پاراستنی لە دەست ھێرشبەرانی کریمیای-نۆگا کە بە خێرایی هێرشیان دەکردو بەرەو ڕێگای مۆرۆڤسکی دەڕۆیشتن و پارێزگاکانی باشووریان وێران کردبوو.
سەرچاوەکان
<references group="" responsive="1"/>
کتێبخانە
پۆل:ڕووسیای تێزاری
کۆمەڵکوژیی دەرسیم
کۆمەڵکوژیی دەرسیم یان ڕەشەکوژیی دەرسیم بریتییە لە کوشتاری کوردە عەلەوییەکان لە ناوچەی دەرسیم کە ئێستا پێی دەوترێت پارێزگای تونجەلی لە باکووری کوردستان، بە دەستی دەوڵەتی تورکیاوە.
ئەم کوشتارە کە لەلایەن دەوڵەتی تورکیادا ئەنجام درا بە دوای شۆڕشی سەید ڕەزا لە حوزەیرانی ساڵی ١٩٣٧ ھاتە ئاراوە. ئەم کۆمەڵکوژییە کە مێژوویەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی ١٩٣٧–١٩٣٩، بووە ھۆی کوژرانی ھەزاران کەس لە ھاوڵاتیانی شاری دێرسیم، ھێزە ئاسمانییەکانی تورکیا ڕۆڵیان ھەبوو لە ئەنجامدانی کۆمەڵکووژییەکە.
لە ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١، سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتەی تورکیا، ڕەجەب تەییب ئەردۆغان داوای لێبووردنی لەبارەی ئەم کۆمەڵکوژییە لە خەڵکی دەرسیم کرد.