cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بڕیارنامەی ٤٥٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٥٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٢ی ئەیلوولی ١٩٧٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێ لە نەتەوە یەکگرتووەکاندا: سەینت لووسیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬١٦٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٩ پۆل:مێژووی سەینت لووسیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان
کەلینین (ڕوومی)
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
حەسەنۆڤ
حەسەنۆڤ شارۆچکەیەکی شارستانی شەھری نەوە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١١٠٤٦ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
سپاتیفای
چەپ|170px سپاتیفای ( • گۆکردن: ) خزمەتگوزارییەکی ستریمی مۆسیقایە کە بە فەرمی لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ دامەزراوە و لەلایەن ستارتئەپەوە پەرەی پێ دراوە، لە ستۆکۆڵمی سوید. سپاتیفای دوو خزمەتگوزاری دەبەخشێت بە بەکارھێنەرانی، ئەو بەکارھێنەرانەی کە بە خۆڕایی گوێ دەگرن (پارە نادەن) ئەوا لەکاتی تەواوبوونی ھەندێک لەو گۆرانیانەی کە گوێی لێ دەگرێت بە شێوەیەکی ھەرەمەکی ڕێکلامێکی دەنگیان گوێ لێ دەبێت. ئەو بەکارھێنەرانەی کە پارە دەدەن گوێیان لەم ڕێکلامانە نابێت و لە پاڵ ئەمەشدا توانای ئەوەیان دەبێت کە گۆرانی دابگرن بۆ گوێگرتن بەبێ ئینتەرنێت (ئۆفلاین) بەڵام بەکارھێنەرانی ئاسایی تەنھا دەتوانن بە ئینتەرنێتەوە سپاتیفای بەکار بھێنن. لەکاتی خۆ تۆمارکردن و دانانی ھەژمار بۆ یەکەم جار، سپاتیفای بە خۆڕایی بۆ ماوەی مانگێک ھەژمارەکەت دەکات بە (پریمیوم) واتە ھەموو خزمەتگوزارییەکانی بە خۆڕایی پێشکەش دەکات بە بەکارھێنەر وەک تاقیکردنەوەیەک.
سپاتیفای لە ئەورووپا، ئەمریکا، ئوسترالیا و زۆربەی بەشەکانی ئاسیا وەک تایوان و ژاپۆن خزمەتگوزاریی ھەیە. لە ئێستادا لە ئێراق و کوردستان بەردەست نییە، بەڵام دەتوانرێت لە ڕێگەی ڤی پی ئێنەوە بەردەست بکرێت بە شێوەیەکی ئاسایی بەھەرحاڵ و دەتوانرێت وەک بەکارھێنەرێکی ئاسایی کاری پێ بکرێت. سپاتیفای لەسەر ھەموو ئەو سەکۆیانەی کە لەسەر سیستمی ئای ئۆ ئێس، لێنەکس، ئەندرۆید و ویندۆوز کار دەکەن بەردەستە.
ھەژمار و بەشداریکردن
لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦، ئەو ھەژمارانەی کە گوێگرتنی بێ دابڕان دەبەخشن بە بەکارھێنەران پێکھاتوون لە:
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:وێبگەکان پۆل:کۆمپانیاکان پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٨ پۆل:خزمەتگوزارییەکانی پەخشی مۆسیقا پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس وەن پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان هاتووە
ڕەشەگۆم
ڕەشەگۆم یەکێکە لە گوندەکانى شارۆچکەی خەلیفان سەربە قەزاى سۆران لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی سۆران
ژی بروونۆ
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٣ پۆل:مردووانی ١٩٢٣ پۆل:نووسەرانی ژنی فەڕەنسی
١٩٩٣
ساڵی ١٩٩٣ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٩٣
کانی ھەنجیرەی ساڵحۆک
کانی ھەنجیرەی ساڵحۆک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی ھەنجیرەی ساڵحۆک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کۆزەبۆرە و لە باشوور لەگەڵ گوندی قوڕاوە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شێخ پاڵەوان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شێخ محەمەد.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
زەریای ھێمن
وێنۆک|چەپ|400px ئۆقیانووسی ئارام یان زەریای ھێمن گەورەترین پانتایی ئاوی و ھەروەھا گەورەترین ئۆقیانووسی زەوییە. ناوەکەی لە ناوی لاتینی Mare Pacificumەوە وەرگیراوە (واتە: زەریای ئارام)، کە جیھانگەڕی پۆرتووگالی، فەردیناند ماجەلانلە ١٥٢٠ پێی بەخشیوە.پانتایی ئەو ئوقیانووسە ١٦٥٬٧٢١٬٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە کە چل و شەش لە سەدی ٤٦% تەواتی ئاوەکانی زەوی لە خۆ گرتوە و زیاتر لە یەک لەسەر سێی زەوی داپۆشیوە.ھەروەھا بەو ئۆقیانووسە پاسێفیک و گەورەش دەوترێ،ئەو گەورە دەریایە لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ کیشوەری ئەمریکا، لە باشوور لەگەڵ جەمسەری باشوور لە باکوور لەگەڵ دەریای بێرینگ و لە رۆژاوا لەگەڵ ئاسیا و ئۆقیانووسیا ھاوسنوورە. ھەروەھا ئەو ئۆقیانووسە پانە خۆی دابەش دەکرێ بە دوو بەشی باکووری و باشووریقووڵ ترین خاڵی ئاوی جیھان قووڵکەی ماریانا بە قووڵایی ١٠٩١١ لە ئۆقیانووسی ئارام دایە.
کونەسیخوڕ
کونەسیخوڕ یەکێکە لە گوندەکانى شارۆچکەی خەلیفان سەربە قەزاى سۆران لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی سۆران
پۆل:گوندەکانی خەلیفان
محەممەد مەلا فایەق
200px|وێنۆک|محەممەد مەلا فایەق شارەزووری مەلا محەممەد مەلا فایەق شارەزووری (ناوی تەواو: محەممەد فایەق سەعید) (لەدایکبووی ١٩٧١ لە سلێمانی) مەلا و نووسەرێکی ئیسلامیی کوردە.
بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زانستە ئیسلامییەکاندا لە بەغدا بەدەست ھێناوە، و ئێستا لە یەکێک لە قوتابخانەکان مامۆستای زمانی عەرەبیە، وانەی زمانی عەرەبی و پەروەردی ئیسلامی گوتووەتەوە و‌ خەریکی گوتنەوەی وانەی ئایینیش بووە. لە ٢٠١٣وە تا ئێستا وتاربێژی مزگەوتی حاجی عەباسی باراوییە لە گەڕەکی قڕگە لە سلێمانی.
'''
کەسایەتی
مامۆستایەکی ناودار و بەتوانای کوردستانە، سیمایەکی نوورانی و ئارای هەیە و هەمیشە بە جلوبەرگی کوردییەوە دەردەکەوێت، دەنگ و ڕەنگێکی کاریگەری هەیە، لەگەڵ کێش و سەروای چیرۆکەکاندا یاری بە چینە دەنگییەکانی و سەروای دەربڕینی دەکات. باوکی زانایەکی گەورەی کوردە و سەر بە ئەهلی تەسەوفە بەڵام جیاواز لە ڕێچکە و ڕێبازی باوکی، خۆی بە ئەهلی سەلەفی ساڵح دەزانێت و سەرەڕای ئەمانەش مامۆستا محەمەد هیچ دەستە و گرووپێکی دیاریکراوی دروست نەکردووە و ئاڕاستەیان بکات و بەرنامەیان بۆ دابنێت، بەڵکوو وەک خۆی دەڵێت ئەوەی لە بەرژەوەندی ئایینی خودا و موسڵماناندا بێت لەسەر سەکۆکەیەوە دەریدەبڕێت و موسڵمانانیش ئازادن لە جێبەجێکردنیان. خاوەنی کەناڵێکی یوتیوب و کۆمەڵێک تۆڕی کۆمەڵایەتی گەورەیە و لەو ڕێگەوە وتار و ئامۆژگارییەکانی بڵاودەکاتەوە و ڤیدیۆکانی پڕبینەرترینن و هەوادارێکی زۆرباشیان هەیە.
نەخۆشکەوتن
لە ڕۆژی هەینی ٢/١٠/٢٠٢٠ مامۆستا محەمەد تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوو، تووشی لەرز و هەناسەتەنگی و هەندێک جاریش پێویستی بە ئۆکسجین دەکرد، دوایی مانەوەی لە نەخۆشخانە و وەرگرتنی چارەسەری پێویست تەندروستی بەرەو باشتر ڕۆشت و گەڕایەوە بۆ کاری وتاربێژی
بەرھەمەکان
مامۆستا محەمەدی مەلا فایەق شارەزووری خاوەنی چەندین کتێب و بەرھەمی نوسراوە، نموونەی کتێب و بەرھەمەکانی:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیسلامییەکانی کورد پۆل:موسڵمانانی کورد پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان پۆل:زانایانی ئیسلام پۆل:موسڵمانە سوننەکان پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:زیندووان پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی ڕووسیا
سەرچاوەکان
پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی خانمان پۆل:تیمە نەتەوەییەکان لە تۆپی بالە بۆ پێشبرکێی جیھانی
ئەحمەد زەکی یەمانی
وێنۆک|ئەحمەد زەکی یەمانی (چەپ)، لەگەڵ [[عەلی ئەکبەر عەبدوڵڕەشیدی، ساڵی ٢٠٠٤]] ئەحمەد زەکی یەمانی (لەدایکبووی ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٣٠ لە مەککە - مردووی ٢٣ی شووباتی ٢٠٢١ لە لەندەن) وەزیری پێشووی نەوت و سامانە سروشتییەکانی عەرەبستانی سعوودی لەماوەی ساڵانی ١٩٦٢ ھەتا ١٩٨٦ بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
ماڵپەڕی فەرمیی ئەحمەد زەکی یەمانی
دێلمادینۆن
وێنۆک|پێکھاتەی دەرمانەکە دێلمادینۆن سترۆیدێکی پرۆجستینە، کە ھەرگیز نەخراوەتە مارکێتەکانەوە گەشەپێدراوەکەی بریتیە لە دێلمادۆن ئاستەیت کە بەکاردێت بۆ چارەسەری پزیشکی ئاژەڵان
سەرچاوەکان
پۆل:پڕۆجێستۆجینەکان پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان پۆل:کۆلکە-سترۆیدەکان پۆل:پڕێگنانێکان
سمۆرە، چۆمان
سمۆرە یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی قەسرێ سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی قەسرێ
جۆمۆ کینیاتا
وێنۆک|جۆمۆ کینیاتا کامۆ جۆناتۆن کینیاتا ناسراو بە جۆمۆ کینیاتا (٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٨٩٤ - ٢٢ی ئابی ١٩٧٨) یەکەم سەرۆکی کینیا بووە، لە ٢٠ تشرینی یەکەمی ساڵی ١٨٩٤ لە نیرۆبی لەدایک بووە، سیاسەتمەدارێکی کینی بووە و سەر بەخێڵی کیکۆیۆ بووە و ئەمینداری گشتی یەکێتی کینی ئەفریقی بووە لە پێناو سەربەخۆیی کینیا.
جۆمۆ کینیاتا لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٣ بۆتە سەرۆکی حکومەتی کینیا، لەدوای ساڵێک واتە لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٤ بۆتە سەرۆکی کینیا و تاکو دوا ژیانی لەو پۆستە ماوەتەوە، دراوی نیشتیمانی ھارۆمبی دروستکردووە کە پێشتر لەکینیا بە دراوی کیسواحیلی مامەڵەیان کردووە، دراوە نیشتیمانیەکەی بۆتە ھێمایەک بۆ بەرگریەکی بەھێز دژ بەداگیرکار و تێکۆشان لەپێناو یەکخستنی ھەموو نەتەوە و تایەفەکانی کینیا.
لەدوای بەدەستھێنانی سەربەخۆیی بارودۆخی کینیا ھەندێک گۆڕانکاری بەسەرداھات و لەجێی وێنەکانی شاژن ئەلیزابێت وێنەی جۆمۆ کینیاتا دانراوە و ژمارەیەک قوتابخانەی نوێ دروستکراوە و ھەندێک لە شەقامەکانی ناوی نوێیان لێنراوە و دەوڵەتی کینیا پارەیەکی زەبەلاحی وەکو ھاوکاری لەلایەن وڵاتە بیانیەکانەوە پێگەیشتووە.
جۆمۆ کینیاتا ھەر کە منداڵ بووە دایک و باوکی کۆچی دواییان کردووە و باپیرەی پەروەردەی کردووە تا ئەو کاتەی ڕۆشتووە بۆ قوتابخانە و لەنێو خزمەکانی لەخێڵی مسای لە نارۆک ژیانی بەسەربردووە، لەگەڵ ھەڵگیرسانی جەنگی جیھانی یەکەم بۆتە مەسیحی و وەکو ژمێریاری بۆ بازرگانێکی خەڵکی ئاسیا کاری کردووە، لەدوای جەنگی جیھانی یەکەم لەکۆمپانیایەکی ئەورووپی کاری کردووە دواتر بۆتە نووسەر لە شارەوانی نیرۆبی. کامۆ جۆناتۆن کینیاتا ناسراو بە جۆمۆ کینیاتا، یەکەم سەرۆکی کینیا لە ٢٢ی ئابی ساڵی ١٩٧٨ کۆچی دوایی کردووە.
مەحموود محەممەد
مەحموود محەممەد لەدایک بوی(١٩٩٢) لە شاری سلێمانی بە ڕەچەڵەک شینکییە و خەڵکی گوندی (زەینەڵ)ە لە (شارباژێڕ) لە دوای ئاوارەبونیان لە (ھەولێر) دەست دەکات بە خوێندن و لە تەمەنی (٤) ساڵیدا باوکی شەھید دەبێت لە) گەلی عەلیبەگ) و بەردەوام دەبێت لە خوێندن تا ساڵی (٢٠٠٦) دواتر دەگەڕێنەوە سلێمانی و لەوێ شەشی ئامادەی تەواو دەکات و لە ساڵی (٢٠١٠) دەست دەکات بە ھۆنراوە نوسین ئێستا خاوەنی (٣٠٠) ھۆنراوەیە لەسەر بوارە جیا جیاکان و لە ساڵی (٢٠١٢) دەبێتە بەرپرسی نوسیگەی گۆڤاری (دواڕۆژ) و دروست کەری (دەستەی لاوانی دواڕۆژ) کە ئەم گرۆپە تەنھا کاریان خزەت کردنی ئەو لاوانە بوە کە بەھرەمەندن لە بواری نوسین و موزیک و دەنگ خۆش و ھتد بەڵام دوای ماوەی ساڵێک بەھۆی نەبونی بودجە چالاکان نەما و ئەو دەستەوە ھەڵوەشایەوە ئێستاش سەرقاڵی بڵاو کردنەوەی دوو کتێبە کتێبێک لە کۆکراوەی ھۆنراوەکانی و کتێبێکی دیکە کە ھێشتا لە تەواو بووندایە
دەریای قەزوین
دەریای قەزوین، دەریای کاسپیەن، دەریای خەزەر، دەریای مازەندەران یان دەریای تەبەرستان (، ، ، ) گەورەترین دەریاچەی جیھانە کە پێنج وڵاتی ڕووسیا، ئێران، ئازەربایجان، تورکمانستان و کازاخستان کەوتوونەتە لێواری ئەم دەریاچەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دەریای کاسپیەن پۆل:سنووری ئێران–ئازەربایجان پۆل:سنووری ئێران–تورکمانستان پۆل:سنووری کازاخستان–تورکمانستان پۆل:سنووری کازاخستان–ڕووسیا پۆل:سنووری ئازەربایجان–ڕووسیا پۆل:کۆما ئاوییەکانی ئێران پۆل:جوگرافیای ڕۆژاوای ئاسیا پۆل:فۆرمەکانی زەوی ئاسیای ناوەڕاست
جورنی ڕەش
جورنی ڕەش، یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای ڕحا ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتووانی ٤٠٫٠٨٣ کەس بووە، کە نزیکەی ٢٠٫٨٥٥ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای ڕحا
گمە
گمە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەمۆ، قەزای ھەڵەبجە (ناوەند)، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
گوندی گمە یەکێکە لەگوندەکانی ناوچەی تاوگۆزی دەکەوێتە سنووری ناحیەی بەمۆ، ھاوسنوورە لەگەڵ کوردستانی ڕۆژھەڵات دانیشتووانەکەی بە ئاژەڵداری و کشتوکاڵ و کاری سنوورەوە خەریکن.
جوگرافیا
alt=دیمەنی گوندی گمە لەئاسمانەوە|وێنۆک|دیمەنی گوندی گمە لەئاسمانەوە گمە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی ژەنان و لە باشوور لەگەڵ گوندی پشتە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شێخ سێڵە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەڵپ.
گوندی گمە لەسەرژمێرییەکانی عێراق
۱- سەرژمێری ساڵی ۱۹٤۷
بەپێی سەرژمێری ساڵی ۱۹٤۷ ژمارەی دانیشتوانی گوندی گمە پێکهاتووە لە ۲۰۷ کەس ( ۷٨ نێر ، ۱۲۹ مێ).
۲- سەرژمێری ساڵی ۱۹٥۷
بەپێی سەرژمێری ساڵی ١٩٥٧ ژمارەی دانیشتوانی گوندی گمە ٣٢٠ کەس بووە.
۳- سەرژمێری ساڵی ۱۹۷۷
بەپێی سەرژمێری ساڵی ۱۹۷۷ ژماری دانیشتوانی گوندی گمە ۲۰٦ کەس بووە.
بەپێی ئامارێکی بەڕێوەبەرێتی ناحیەی بەمۆ لەساڵی ۲۰۱۹ ژمارەی ئەو خێزانانەی لە گوندی گمە دانیشتون بریتییەلە (۱۳)خێزان و (۹۰) کەس.
ناوی بەشێک لە شوێنەکان:
مێژوو
گوندی گمە یەکێکە لە گوندەکانی ناوچەی تاوگۆزی، لەڕووی کارگێڕییەوە سەر بە ناحیەی بەمۆیە لە پارێزگای ھەڵەبجە و ھاوسنوورە لەگەڵ کۆماری ئیسلامی ئێران. گوندی گمە ھەر لەسەردەمانی زووە ئاوەدان بووە، ھەروەھا لە سەردەمی شۆڕشەکانی کوردا، ھەمیشە شوێنی حەوانەوەی ھێزی پێشمەرگە بووە، بۆیە بە بەردەوامی لەلایەن ھێزەکانی ڕژێمەوە خەڵکەکەی ڕوبەڕوی گرتن و لێدان و مەرگ بونەتەوە، ھەر بۆیە لە ساڵی ١٩٧٨ لە لایەن ڕژێمی بەعسەوە گوندەکە وێرانکراوە و دانیشتووانەکەی ڕاگوێزراوە بۆ ناحیەی زەڕایەن. لەدوای ڕاپەڕینە مەزنەکەی بەھاری ١٩٩١ەوە جارێکی تر ئاوەدان کراوەتەوە ئێستاش ژمارەیەک خێزان تێیدا نیشتەجێیە و دانیشتووانەکەی بە کشتوکاڵ و ئاژەڵداری و کاری سنورەوە خەریکن. لەئێستادا لە گوندی گمە مزگەوت و قوتابخانەی تێدایە، ھەروەھا کارەبای نیشتیمانی گەیشتووەتە گوندەکە، بەڵام ڕێگاوبانەکەی وەکو پێویست نییە ھەرچەندە تائێستا چەندجارێک لەسەر ئەرکی خەڵکی گوندەکە ڕێگاکە چاککراوەتەوە.
کارگێڕی
دوای دورستکردنی دەوڵەتی عێراق لەسەردەمی پاشایەتیدا لەڕووی کارگێڕییەوە گوندی گمە خرایە سەر قەزای هەڵەبجە.
لەساڵی ۱۹٦۰ گوندی گمە لەڕووی کارگێڕییەوه خرایەسەر ناحیەی سیروان سەر بەقەزای هەڵەبجە.
ڕۆژی ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٧٨ بەبڕیاری حکومەتی ئەو کاتەی عێراق گوندی گمە و ژمارەیەک گوندی تری سنورەکە خرایە سەر ناحیەی دەربەندیخان.
لەمانگی هەشتی ساڵی ١٩٧٨ گوندی گمە لەگەڵ گوندەکانی تری سنورەکە لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە دانیشتوانەکەی ڕاگوێزاران بۆ ئۆردووگای زۆرەملێی زەڕایەن لەسەر ڕێگای سلێمانی - دەربەندیخان
لەدوای ڕاپەڕینەوە گوندی گمە سەر بە قەزای خانەقین بووە لەئیدارەی گەرمیان دواتر دوای پێکھێنانی ناحیەی بەمۆ گوندی گمە یەکێک بوو لەگوندەکانی ناحیەکە سەر بەپارێزگای هەڵەبجە.
لە ساڵی ۱٨٨۰ خانەقای گمە لەلایەن شێخ عومەری زیائەدینەوە دروستکراوە بەهۆی ڕاگواستنی گوندی گمە لەساڵی ۱۹۷٨ ڕوخێنراوە، لەساڵی ۱۹۹۹ جارێکتر دروستکراوەتەوە. یەکەم مەلاش شێخ محەممەد قەرەداغی بووە، پاشان ھەریەک لە ئەحمەدی سەدبار و مەلا ئەحمەدی نزارە مەلای خانەقاکە بوون. دوای ئاوەدانکردنەوەی گوندی گمە دوای ڕاپەڕین جارێکتر خانەقای گمە دروستکراوەتەوە، حاجی محسین ئەمین دانیشتوی گوندی گمە بەردەوام خەریکی مزگەوتەکە بووە تاڕۆژی ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ کۆچی دوایکردووە، ھەموو ھەینییەک وتاری داوە.
سەرچاوەکان
10. گوندەکانی باشووری کوردستان لەسەرژمێری ساڵی 1957، د.عەبدوڵا غەفور
١٩٩٤
ساڵی ١٩٩٤ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
گمە
سەرچاوەکان
11. گوندەکانی باشووری کوردستان لەسەرژمێری ساڵی 1977، د.عەبدوڵا غەفور
١٩٩٤
ڕووداوەکان
ئەیمی لی و بێن موودی خەریکی دامەزراندنی ئێڤەنێسنس بوون.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٩٤
گمە
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکان
باغستان (شەھری نەو)
باغستان شارۆچکەیەکی شارستانی شەھری نەوە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٧٣٧٣ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
پارێزگای ئیزو
پارێزگای ئیزو (伊豆国، ئیزو نۆ کنی) پارێزگایەکی پێشووی ژاپۆن بوو لە ناوچەی پارێزگای شیزوئۆکا، ئیزو ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگاکانی ساگامی، سروگا پارێزگای ئیزو لەمڕۆدا، بریتیە لە نیمچە دوورگەی ئیزو کە ئەمرۆ بەشی ڕۆژھەڵاتی پارێزگای شیزۆکا و دوورگەکانی ئیزوە و بەشێکە لە تۆکیۆ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٨٧١ لە ژاپۆن پۆل:پارێزگاکانی پێشووی ژاپۆن پۆل:ئەو ویلایەت مەڵبەندانەی لە ١٨٧١ ھەڵوەشێنراونەتەوە پۆل:بەشی شوێنەکان
خوسرەو سینا
خوسرەو سینا(Khosro Sina)، لەدایکبووی ساڵی ١٩٧١ لە شاری مەھاباد، سیناریۆ (ھونەر) نوس و دەرھێنەری تەلەڤیزیۆن و شانۆیە. دکتۆرای لێکۆڵینەوەی ھونەری لە بواری سینەما لە زانکۆی ھونەری تاران وەرگرتۆ. ئێستا یاریدەدەری پرۆفیسۆرە لە زانکۆی کوردستان (سنە).
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی مەھاباد پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران پۆل:دەرھێنەرانی شانۆی ئێرانی پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:ھونەرمەندانی کورد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلم
خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلم یان خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین وێنە (ئینگلیزی: Academy Award for Best Picture) یەکێکە لە خەڵاتەکانی ئۆسکار. ساڵانە دەدرێت بەو کەسانەی کار لە پیشەسازی دروستکردی فیلمێک دەکەن، لەلایەن ئەکادیمیای زانستەکان و ھونەرەکانی وێنەی جوڵاو. یەکەم خەڵات لە ساڵی ١٩٢٩ درا.
براوەکان
لیستی فیلمە براوەکان، بەپێی ساڵ:
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵاتی ئۆسکار پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلم پۆل:خەڵاتەکان بۆ باشترین فیلم
بڕیارنامەی ٤٥٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٥٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٧٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەنگۆلا-ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬١٧٠‌ەم، بە ١٢ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٣ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٩ پۆل:ئەفریقا لە ١٩٧٩ پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئەفریقای باشوور پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەنگۆلا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
تازاوای خەلیلاوا
جوگرافیا
تازاوای خەلیلاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مەدەنیەت، تاجیکستان
مەدەنیەت شارۆچکەیەکی شارستانی جەلالەددین ڕوومیە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١١٩٨٥ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
کارڵ بیندینگ
وێنۆک|چەپ|کارڵ بیندینگ کارڵ لودویگ لۆرێنز بیندینگ (بە ئاڵمانی: Karl Ludwig Lorenz Binding) (١٨٤١ -١٩٢٠) مافناسی ئاڵمانیە کە زۆرتر بە ھۆی کتێبی بەدناوی "ڕێگەدان بە نابودی ژیانی بێ بایەخ" (Die Freigabe der Vernichtung Lebensunwertem Lebens) ناسراوە کە لەگەڵ ئالفرێد ھۆخە ھاونووسی کردووە.
بیندینگ لەو کتێبەدا سەرەتا باس لە یاسایی بوونی خۆکوژی دەکا و خۆکوژی بە مافێکی مرۆڤ دادەنی، چونکوو خۆکوژی بەدواداچونی یاسایی هەڵناگرێ و کەس بەو تاوانە ڕووبەڕوو دادگا و سزا نابێتەوە. بەم پێیە بیندینگ لایەنگری یۆتانازی بوو، بەڵام هەر بەوەندە ناوەستێ و ھەوڵ دەدا کە زەمینەیەکی یاسایی بۆ کوشتنی کەسانێک دابین بکا کە بە باوەڕی ئەو ژینیان شیاوی ژیان (درێژە پێدان) نییە؛ وەکوو نەخۆشە ڕەوانیەکان و کەسانی پەک کەوتوو. بە باوەڕی بیندینگ دەکرێ بڕیاری مردن یان کوشتنی ئەو کەسانە لە لایەن پزیشک و کەس و کاریانەوە بدرێ، بەڵام دواجار دەبێ لێژنەیەکی دەوڵەتی کە لە مافناس، ڕەاوانپزیشک و پزیشکان پێک هاتووە بڕیاری یەکجاری بدا. پاش ھاتنە سەر کاری نازیەکان بیروبۆچۆنی بیندینگ بە مەبەستی قەلاچۆکردنی کەسانی پەک کەوتوو و بەتایبەت جوولەکەکان کەڵکی لێوەرگیرا. خاڵی سەرنج ڕاکێش ئەوەیە کە ژیانی بیندینگ بەر لە چاپبوونی کتێبی «ڕێگەدان بە نابودی ژیانی بێ بایەخ» کۆتایی پێهات و بڵاوکەرەوەی کتێبەکە ئەم بەرهەمەی بە دوایین خزمەتی بیندینگ بە مرۆڤایەتی قەبلاند.
عەمرو خالید
عەمرو خالید ناوی تەواو: عەمرو خالید مەحەممەد حیلمی (؛ لەدایکبووی ٥ی ئەیلوولی ١٩٦٧ لە ئەسکەندەرییە، میسر) بانگخوازێکی میسریی جیھانییە.
ژیاننامە
عەمرو خالید لە ئەسکەندەرییەی میسر لە دایکبووە، ھەر لەوێ لە زانکۆ ساڵی ١٩٨٨ لە بەشی ژمێریاری خوێندوویەتی، لە ساڵی ٢٠٠١ بڕوانامەی لە بنیاتنانی خوێندنەوەی ئیسلامی وەرگرتووە، ئێستا لە زانکۆی وێڵزی بەریتانی خەریکی وەرگرتنی بڕوانامەی دکتۆرایە.
لە ساڵی ١٩٩٠ کە ھێشتا کەسێکی ژمێریار بوو بەڵام لە مزگەوتەکان وانەی دەوتەوە، لە ساڵی ١٩٩٨ بەھۆی وتاردان گواسترایییەوە شاشەی تەلەفزیۆنە ئاسمانییەکان لە کەناڵی ئیقڕە و ھەروەھا لەسەر شاشەی ئینتەرنێت و شریتە کاسێتی و سی دییەکان.
یەکێکە لەو کەسە چالاک و بانگخوازانەی ئیسلام، کە گۆڤاری نیویۆرک تایمز ئاماژەی بە خۆشەویستی عەمرو خالید کرد لە لایانی وڵاتانی عەرەبییەوە و بەناوبانگترین کەسی بانگخواز و ئامۆژگاریکەر لە شاشەی تەلەفزیۆنەکان. یەکێک لەو ١٣ سیانزە کەسە ناودارە جیھانییەی کە لەلایەن گۆڤاری تایمەوە ھەڵبژێردرا؛ و شەشەمین کەسی بە توانا کە ڕووی فیکرییە و لەلایەن گۆڤاری نیگار.
بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی
بەرنامە تەلەفزیۆنییەکانی وەک (دعوە للتعایش) کە لە ساڵی ٢٠٠٧ پەخش کرا، ھەروەھا (صناع الحیاە) لە ساڵی ٢٠٠٥ کە مەبەستی سەرەکی پشت بەخۆبەستن لەئیش و دروست کردندا. (علی خطی الحبیب) کە مانگی ڕەمەزاندا لە وڵاتی سعودییە پێشکەشی کرد. (قصص القران) کە سەرنجی تەواوی خەڵکی ڕاکێشابوو و کە باس لە ڕەوشت و بەھا بەرزەکانی ژیان دەکرا؛ و چەندھا بەرنامەوە نامیلکە و کتێبی کە لە بازاڕەکاندا ھەیە. کاریگەری تەواوی بەسەر کۆمەڵگەی ئیسلامییەوە ھەیە. ھونەری وتنەوەی وانەی چ ئیسلامی یان غەیری ئیسلامی ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:موسڵمانانی میسری پۆل:خەڵکی ئەسکەندەریە
شمقاڕ
شمقاڕ یان شنقار تیرەیەک باڵندەن لە تۆرەمەی ھەڵۆیان.
لەشیان باریک و باڵیان درێژ و کەمێک کووڕە. دەنووکیان زۆر ئەستوور نییە، نەوی دەفڕن و لە فڕیندا سەری باڵیان نەختێک قیت ڕادەگرن. نێر و مێیان یەکڕەنگ نییە؛ نێرەکان لە مێکان بچووکترن، لە سەر زەوی یان قامیشەڵان ھێلانە ساز دەکەن.
چەن جۆری ھەیە:
سەرچاوەکان
پۆل:گیانلەبەران، وەسفکراوی ١٧٥٨ پۆل:مەلەکانی ئاسیا پۆل:مەلەکانی ئوکراینا پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
دانیشتووانی جیھان
وێنۆک|چەپ|400px|[[چڕیی دانیشتووان (خەڵک لە ھەر کم٢) بە پێی وڵاتەکان، ساڵی ٢٠٠٦]] دەستەواژەی دانیشتووانی جیھان زیاتر ئاماژە دەدات بە ژمارەی گشت مرۆڤە زیندووکانی سەر گۆی زەوی لە کاتێکی دیاریکراودا. بۆ نموونە لە ٨ی ئەیلوول ٢٠٠٩، ئاپۆرەی زەوی لە لایەن ڕێکخراوی سەرژماریی ئەیالەتە یەکگرووەکانەوە، ٦.٧٨٣ ملیارد کەس بەراورد کراوە. پۆل:دانیشتووناسی پۆل:جیھان پۆل:جیھانگیری کولتووری پۆل:زۆربوونی مرۆڤ پۆل:دانیشتوانی جیھان
١٩٩٥
ساڵی ١٩٩٥ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٩٥
کاراتێ
کاراتێ یان کاراتێ-دۆ وشەیەکی لێکدراوی ژاپۆنی یە،‌ بە مانای ڕێگای دەستی بەتاڵ (کارا: بەتاڵ، تێ: دەست، دۆ: ڕێگا، ھونەر،ڕشتە، جۆر) کە رێگایەکە لە ‌جۆرەکانی‌ ھونەری بەرگری لەخۆکردن. چ لە بواری فیزیکی و دەروونیەوە، کەوا لەمرۆڤ دەکات، بتوانێت زاڵ بێت بەسەر ھەموو کۆسپ تەگەرەکان، ‌لە کاتی بەرگری لەخۆکردن و ھێرشبردنە سەردوژمنان. وە توانای ئەوەی ھەبێت کە بتوانێت پەیوەندییەکی زۆر بەھێزوبەتین پەیدا بکات لەنێوان لەش، مێشک، ھۆش، بیرو ماسولکەکانی لەش، لەکاتی گرژی و ھەڵچوون و داچووندا. کە بەشەکانی یاری کاراتێ- دۆ بریتین لە:
مێژوو
ئەم ھونەرە سەرچاوەکەی دەگەرێتەوە بۆ مێژوویەکی دێرین. کە لە ھیندستان لەسەر دەستی تامۆداروما تاشی (بودید ھارما) پەرەیپێدراوە، لە کڵێساوپەرستگاکاندا بەکارھاتووە. بۆ بەھێزکردنی لەش و مێشکی موریدەکان، بۆ ئەنجامدانی کاری خوداپەرستی و بەرگریکردن لە خۆو، کڵێسا و دابونەریتەکانیان. لە ساڵانی ٣٠٠ ی زایینی لە ھیندستان بەرچاو بووە، دواتر بەرەوناوەراستی چین گوازراوەتەوە. لە ساڵی‌ ٥٠٠ی زایینی بەرەو وڵاتانی ئاسیاو دەوروبەری.
ئەم ھونەرە لەوڵاتی چین‌ پەرەیپێدراوەو پێشکەوتووە‌. چونکە دەستەڵاتدارەکانی ئەوسەردەمە ھەموو جۆرەچەکێکیان لەخەڵکانی ئەم ناوە قەدەغەکردبوو، لەکاتی شەڕکردن لەگەڵ یەکتری، بۆیە ئەوانیش لەکاتی ململانێدا لەگەڵ یەکتر پەنایان بۆ جۆرەھا چەکی کوشندەتر دەبرد وەک؛ ئەو دارو داس، چەقۆ، پەت و گوریس، شیر، ڕم و تیروکەوانە ھتد..کە ڕۆژانە لە کێڵگەو دەریاکاندا کاریان پێدەکرد. ھەر لەوێوەش بەرەو دورگەی ئۆکیناوا-ی ژاپۆنی ھاتووە.‌ لەسەردەستی چەندین مامۆستاو راھێنەرو پسپۆڕانی ئەم بوارە، لەوسەردەمەدا‌ گرنگی پێدراوە.
بەڵام لەناکاوێکدا زۆرچالاکانە مامۆستایەکی ئۆکیناوایی، ھونەری جەنگی و کوشتاری و مامۆستای قوتابخانە گیچن فوناکۆشی‌، لەساڵی ١٩٢٢ بە خۆیی و ڕشتە جوانەکەی بەناوی شوری- تێ گەیشتە تۆکیۆ- ژاپۆن. زۆر خێرای توانی جێگەی خۆی لەنێو دڵی ژاپۆنییەکاندا بکاتەوە، تاوەکو لە ساڵی ١٩٣٠ بەڕەسمی-فەرمی دانیان پێداناو لە گشت دامودەزگاکانی میری و مەدەنی کاریان بۆ دەکرد. بەتایبەتی لەلایەن وەزارەتی پەروەردەی فێرکردن زۆر گرنگی پێدرا. لەدوای جەنگی جیھانی دووەمەوە ئەم یارییە بەرەو زۆربەی وڵاتانی جیھان گوازرایەوە.
ئەوەبوو لە کاتی مامۆستا (سەنسەی) گیچن فوناکۆشی ئەم یارییە بەتەواوی گۆڕانی بەسەرداھاتوو بە فۆرمێکی زانستییانە ھا‌تە مەیدان، تێکەڵ بە بواری خوێندن و زانکۆکان کرا، بۆیە تاکو ئێستا ئەم پیاوە بە دامەزرێنەری یاری کاراتێ- دۆ (شۆتۆکان) دادەنرێت لەجیھاندا کە بە خۆیی و کوڕەکەی (یۆشی-تاکا) زۆر لە ھەوڵ و خەمی ئەم ھونەرەبوون. یۆشی-تاکا لە کۆتایی جەنگی جیھانی دووەم کوژرا و یانەکەشیان بۆردومان کراو سوتێنرا لەلایەن دوژمنانی ژاپۆنەوە، کە ئەمە بووە ھۆی لێکەوتنی زیانێکی زۆرگەورە لە سەنسەی فوناکۆشی (١٨٦٨-١٩٥٧) وموریدانی ئەوڕێبازە لەسەرتاسەری جیھان.
جۆرەکانی
کاراتێ بە بڵاوترین ھونەری شەڕکردن ئەژمێردرێت لە دوای تایکواندۆ لە جیھاندا  ، ئەمیش بەھۆی گەشت کردنی قوتابیە لێزانە ژاپۆنیەکانی (مستەر فونا کۆشی جیچین فونا کۆشی) بەمەبەستی بڵاوکردنەوەی ئەم ھونەرە لە ھەموو جیھاندا ، بۆ نموونە تەنھا لە میسر (٤٦٠،٠٠٠) یاریزانی کاراتێ ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:کاراتێ پۆل:وەرزشی ژاپۆن پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوین
چیرۆکی ترسی ئەمریکی
زنجیرەکە لە کەناڵی (FX) لە ئەمریکا پەخش دەکرێت. لە ١٢ ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧، بۆ وەرزی ھەشتەم و نۆیەم نوێ کراوەتەوە.
ھەرچەندە پێشوازی بۆ ھەر وەرزێکی جیاواز بووە، بەڵام بە شێوەیەکی گشتی، چیرۆکی ترسی ئەمریکی، بە شێوەیەکی باش لە لایەن ڕەخنەگرانی تەلەفزیۆنی پێشوازی لێکراوە، بە تایبەت لە ڕووی نواندنی ئەکتەرەکانی، بە تایبەتی جێسیکا لانگ، کە دوو خەڵاتی ئێمی و یەک خەڵاتی گۆڵدون گلۆب و خەلاتێکی سکرین ئاکتەری گاڵد بۆ نواندنەکانی لەو زنجیرەیە بردەوە. ھەروەھا کاثی بەیتز و جێمیس کرۆمویڵ، ھەر یەکەیان خەڵاتێکی ئێمییان بۆ نواندنەکانیان بە دەست ھێنا، لە کاتێکدا لەیدی گاگاش خەڵاتێکی لە گۆڵدون گلۆپ برد. زنجیرەکە بە شێوەیەکی بەردەوام ڕایتینگی بەرزی لە تۆڕی FX تۆمار کردووە. وەرژی یەکەمی بەرزترین ڕێژەی بینینی لە ساڵی ٢٠١١ لە بەشی زنجیرە نوێکان تۆمار کردووە.
ئێدوار پاییرون
ئێدوار پاییرون شانۆنووس، شاعیر و ڕۆژنامەوانی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
چیرۆکی ترسی ئەمریکی
وەرزی یەک: خانووی کوشتن
بەسەرھاتەکان لە ساڵی ٢٠١١ ڕوو دەدات، وەرزەکە تیشک دەخاتە سەر خێزانی ھارمۆن کە پێک دێت لە دەروونزان بێن (دیلان ماکدیمۆرت)، ھاوسەرەکەی ڤیڤیان (کۆنی بیرتۆن)، کچە ھەرزەکارەکەیان ڤایلۆت (تایسا فارمێگا)، کاتێک ماڵیان لە بۆستنەوە بەرەو لۆس ئەنجیلۆس دەگوزانەوە، تاوەکو سەرەتایەکی نوێ لەوێ دەست پێ بکەنەوە، دوایی ئەوەی ڤیڤیان منداڵەکەی لەبار دەچێت، کە دەبێتە ھۆی ئەوەی بێن پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ یەکێک لە قوتابییەکانی دەبەستێت کە ئەوەش ھەموو خێزانەکەی بەرەو پەرتەوازەیی دەبرد. ماڵی خێزانی ھارمۆن دەگوازێرێتەوە بۆ کۆشێک دەکڕن کە دواتر پێکدانان لە نێوانیان و نێوان خزمەتکارە کۆنەکەی کۆشەکە دێنیس ئۆھەیر (فرانسیس کۆنرۆی) و خێزانی لانگدۆن کە پێک دێت لە کۆنستانس (جێسیکا لاینگ) و دوو منداڵەکەی، تایت (ئیڤان پیتەرز) و ئادلدی (جایمی بریوەر). بنەماڵەی ھارمۆنی لەگەڵ لاری ھارڤی (دینیس ئۆھاری) تێیدا نیشتەجێبوونە.
ئێدوار پاییرون
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٤ پۆل:مردووانی ١٨٩٩ پۆل:شاعیرانی سەدەی ١٩یەم
چیرۆکی ترسی ئەمریکی
وەرزی یەک: خانووی کوشتن
بێن وڤیڤیان ھەوڵی چارەسەری پەیوەندی ھاوسەری نێوانیان دەدەن، ڤایلۆت کە نەخۆشی خەمۆکی ھەیە لەگەڵ تایتدا پەیوەندی سۆزداری دەبەستێت. ھێواش ھێواش خێزانی لانگدۆن و ھاری کاریگەرییان لەسەر خێزانی ھارمۆنی دروست دەکەن، دواتر بۆیان دەردەکەوێت کە ئەو خانووەی کە ئەوان تێیدا نیشتەجێن مۆڵگەی تارمایی و خێوی ھەموو ئەو کەسانەیە کە پێشتر لەو خانووەدا مردوون، وەکو بنیاتنەرەکەی چارلیس (مات ڕۆس) و نورا مۆنتگۆمەری (لیلی ڕەیب)، و کوڕە شێواوەکەیان پاۆدۆس (بین وڵف). پاشڕەوانەکان دیمەنی کۆشکەکە لەگەڵ خاوەنەکانیان لە سەدەی ڕابردوو نیشان دەدات، کە دروست کردنەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی ١٩٢٠. ئەم وەرزە باسی کێشەکانی ناپاکی، خەمۆکی، شەڕانگیزی لە قوتابخانە، ئایین و ئاژۆکی سێکسی دەکات.
وەرزی دوو: خەڵوەتگە
وەرزی دووەم بەناوی چیرۆکی ترسی ئەمریکی: خەڵوەتگە پەخشکرا، ڕووداوەکان لەسەر نەخۆشییە دەروونییەکانە. چیرۆکەکە لە ساڵی ١٩٤٦دا لەنێو خانەی بریکلیف بۆ نەخۆشییە دەروونییەکان دەست پێدەکات، تیشک دەخاتە سەر ژیان و ڕەفتاری نەخۆش و ڕاھیبە و پزیشکەکانی ئەو خانەیە.
ئەو خانەیە لە لایەن خوشکە جودی (جەسیکا لاینگ)، یاریدەدەرەکەی خوشکە ماری یونس (لیلی ڕاب)، لەگەڵ دامەزرێنەری خانەکە مۆنسینیۆر تیمثی ھاورد (جوزیڤ فینیس) بەرێوە دەچێت. نەخۆشەکانی خانەکە ھەندێکیان بە ناحەق لەوێدا زیندانی کراون لەوانە: ژنە ڕۆنامەنوسی ھاوڕەگەزخواز لانا وینتەر (سارا پاوڵسن)، بکوژی تۆمبەتبارکراو کیت واڵکەر (ئیڤان پیتەرز)، شێلی (کۆڵی سیفگنی)، گرایس (لیزی برۆچێری). خانەی بریکلیف چەند ڕووداوێکی ناوازە و دیاردەی سەیر تێدا ڕوودەدات لەوانە دەستەمۆکردنی لاشەی مرۆڤ لەلایەن جنۆکەوە.
وەرزی سێ: جادوو
وەرزی سێیەمی ئەم زنجیرەیە بەناونیشانی چیرۆکی ترسی ئەمریکی: جادوو پەخشکرا، باس لە کۆمەڵە ئافرەتێکی جادووگەر دەکەن کە ھەوڵی مانەوەی جادوو و ھاوڕەگەزەکانیان دەدەن.
پاش دادگایی جادووگەرەکانی سایلم، کۆمەڵێک لەو جادووگەرانە ڕزگاریان دەبێت، بەڵام بە درێژایی مێژوو ھەرەشەی نەمان و نەمانی ھاوڕەگەزەکانیان لەسەرە، لەبەر ئەوە قوتابخانەیەک لە نیو ئۆرلەینس دەکرێتەوە بۆ لەخۆگرتنی کچانی جادووگەر و پاراستنینان لە ھەر ھەرەشەیەک. لەھەر وەچەیەک بە پێی چەند تاقیکردنەوەیەک بۆ توانایە جادوویییەکان، خاوەنی بەھێزترین توانای جادوویی دەبێتە گەورەی ئەو وەچەیە. گەورەی جادووگەرەکانی وەچەی سەردەم کە مێژوویەکی درێژی ھەیە لە ھەڵگرتنی ئەو نازناوە فیۆنا گوود (جەسیکا لاینگ) دەگاتە ئەو قوتابخانەیە بۆ پاراستنی وەچەی نوێ، ھەروەھا بۆ جێبەجێکردنی چەند کارێکی تایبەتی خۆی. کچی فیۆنا، کۆردیلیا (سارا پاوڵسن)، مامۆستای ئەو قوتابخانەیە، سەرپەرشتی پێگەیاندنی جادووگەرە نوێیەکان دەکات: زۆی بێنسیۆن (تایسیا فارمیگە)، مادیسۆن گۆتمۆنەری (ئێما ڕۆبێرتس) لەگەڵ کوینی (گابۆری سیدبی).
جگە لە جادوو زنجیرەکە خۆی لەباسی ڤۆدۆ، ڕەگەزپەرستی، خێزان وەک پەیوەندی نێوان دایک و کچ دەدات. بەرسەھاتەکان لەسەردەمی ئەمرۆ ڕوودەدەن بەڵام چەندین دیمەنی پاشڕوانی تێدایە کە بۆ ساڵانی ١٩٧٠ و ١٨٣٠ دەگەرێنەوە.
وەرزی چوار: نمایشی نامۆکان
وەرزی چوارەمی ئەو زنجیرەیە بەناوی چیرۆکی ترسی ئەمریکی: نمایشی نامۆکان پەخشکرا، ئەو بەشە باس لە دیاردەی جوداکاری مرۆڤەکان دەکات بۆ ئەوانەی کە بەناوی (نامۆ) لە نێو کۆمەڵانی خەڵکدا دەناسرێن. بەسەرھاتەکان لە ساڵی ١٩٥٢ دەست پێدەکات لە شارۆچکەی جوبیتێر لە فلۆریدا. نماییشی نامۆکان لەلایەن ئێڵسا مارس (جەسیکا لاینگ) سەرپەرشتی دەکرێت، خەڵکی بۆ ھاتنی چەند کاتێکی خۆش لەسەیرکردنی ئەو مرۆڤە نامۆیانە دێنە ئەو نماییشانە، بەڵام ئێڵسا خەونی تری ھەیە ئەویش دروست کردنی ماڵێک بۆ (دڕندەکان) ی، لەگەڵ خەونی بەناوبانگبوونی لە ھۆلیۆد. دیاردەی نەمان و کوشتنی نامۆکان لە چەترەکەی ئێڵسا ڕۆژ بەرۆژ ڕوو لە زیادی دەکات، ئێڵسا لە نێوان ھەوڵی ئاشکراکردنی بکوژی نامۆکانی لەگەڵ خەونی چوونی بۆ ھۆلیۆد ون دەبێت.
وەرزی ھەشت
لە ١٢ ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧، زنجیرەکە بۆ وەرزی ھەشتەم نوێکرایەوە، وا بریارە لە ساڵی ٢٠١٨ پەخش بکرێت. مۆرفی ئەوەی ڕاگەیاند کە ڕووداوەکانی لە ١٨ مانگ لە داھاتوو ڕوو دەدات، لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، و ھەروو بەشی خەڵوەتگە و کۆڤن پێکەوە گرێ دەدات. ھەروەھا باسی ئەوەی کرد کە سەرەتا وا بریار بوو کە وەرزی نوێیەم تێھەڵکێشی نێوان وەرزەکانی خانووی کوشتن و کۆڤن ڕووبدات، بەڵام وەرزی ھەشت لە جیاتی ئەوە ھەڵبژێردرا. وەرزی تێھەڵکێشکردن سەرەتا لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ڕاگەیندرا. وێنەگرتنی ئەم وەرزە لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨ دەستی پێکرد.
وەرزی نۆ
لە ١٢ کانوونی دووەمی ٢٠١٧، زنجیرەکە بۆ وەرزی نۆ نوێکرایەوە، وا بریارە لە ساڵی ٢٠١٩ پەخش بکرێت.
تێگەیین
دروستکەرانی مۆرفی و فالچاک پێکەوە دەستیان بە کارکردن کرد لەسەر چیرۆکی ترسی ئەمریکی پێش ئەوەی دەست بە بەرھەم ھێنانی گلی کردبێت. مۆرفی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١١ پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ترسناکە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنییەکانی فۆکس لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠٢٠
ڕەقبوونی خوێنبەر
ڕەقبوونی خوێنبەر (بە ئینگلیزی: Atherosclerosis) نەخۆشییەکە، جیادەکرێتەوە بە کەڵەکەبوونی ماددە چەورییەکان لە دیواری ناوەوەی خوێنبەرەکان.
هۆکارەکان
هۆکار زۆرن بۆ دروستبوونی ڕەقبوونی خوێنبەر، دیارترینیان بریتین لە :
بەندەر موحەممەد حەمزە حیجار
بەندەر موحەممەد حەمزە حیجار لەدایکبووی شاری مەدینەی ١٣٧٣ی کۆچی یە.
ڕەقبوونی خوێنبەر
سەرچاوە
پۆل:ژینناسی
پۆل:ھەوکردنەکان
بەندەر موحەممەد حەمزە حیجار
ژیانی
بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئابووری و زانستنە ڕامیارییەکان بەدەستھێناوە لە زانکۆی مەلیک سعود لە ڕیاز بە پلەی یەکەم و ماستەر لە دەروونی لە زانکۆی ئەندیانای ئەمریکی بەدەستھێناوە و بڕوانامەی دکتۆرای لە بواری ئابووری لە زانکۆی لیڤبرای بەریتانی بەدەستھێناوە.
کارەکانی
لەساڵی ١٤١٨ وەکو نوێنەری حیجاز لە ئەنجومەنی شورا ئەندامە، لەساڵانی ١٩٩٥ بۆ ١٩٩٨ بریکاری کۆلیژی ئابووری و کارگێڕی زانکۆی مەلیک عەبدولعەزیز بووە. جێگری سەرۆکی ناوەندی توێژینەوەکانی ئابووری ئیسلامی زانکۆی مەلیک عەبدولعەزیز بووە لەساڵانی ١٩٩٢ بۆ ١٩٩٥.
سەرۆکی لیژنەی کاروباری دەرەوەی ئەنجومەنی شورا بووە، جێگری سەرۆکی کۆمەڵەی نیشتمانی بۆ مافەکانی مرۆڤ بووە لە کاتی دەمەزراندنی لە ٢٠٠٤-٢٠٠٥ و پاشان بووە بەسەرۆکی کۆمەڵەکە.
لە ٢٠٠٥دا سەرۆکایەتی ئەنجومەنی نیشتمانی بۆ چاودێریکردنی ھەڵبژاردنەکان کردووە، ماوەی زیاتر لە ١٤ ساڵە سەرنووسەری گۆڤاری بازاڕ و ماڵە، لە زۆربەی ئەنجومەن و زانکۆکان ئەندامە و بەشداری لەچەند کۆنگرە و کۆنفرانس کردووە. پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣ پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عەرەبستانی سعوودی پۆل:زیندووان
حەمەد سعود سەیاری
حەمەد سعود سەیاری لەدایکبووی ساڵی ١٩٤١ـە، سەرۆکی دەزگای دراوی عەرەبی سعودی بوو لەنێوان ساڵانی ١٩٨٣ تاوەکو ٢٠٠٩. بڕوانامەی ماستەر لەزانستی ئابووری بەدەستھێناوە لە زانکۆی میریلاندی ئەمریکا. وانەبێژی ئابووری بووە لە پەیمانگای کارگێڕی گشتی ڕیاز. پاشان بووە بە ئەمینداری گشتی سندوقی وەبەرھێنانی گشتی و بەڕێوەبەری گشتی سندوقی گەشەپێدانی پیشەسازی سعودی بووە. پاشان پلەی چاودێری گشتی جێگری سەرۆکی دەزگای دراوی عەرەبی سعودی وەرگرتووە لە ١٩٨٣.
دوای ٢٥ ساڵ خزمەت ڕۆژی شەممە ١٤/٢/٢٠٠٩ داواکاری دەست لەکارکێشانەوەی پێشکەش کرد و وازی لەو کارە ھێنا.
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١ پۆل:کەسایتییە عەرەبەکان
تۆغەلەنگ
تۆغەلەنگ شارۆچکەیەکی شارستانی جەلالەددین ڕوومیە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٢٥٤٧١ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
چارلیز تێرۆن
لە چەند فیلمێکی ھۆلیووددا ڕۆڵی سەرەکی بینیووە؛ وەکوو (The Devil's Advocate (١٩٩٧))، (Mighty Joe Young (١٩٩٨))، (The Cider House Rules (١٩٩٩)) و ماکسی شێت: ڕێگای تووڕەیی (٢٠١٥). لە ساڵی ٢٠٠٣، بەھۆی بەشداریکردنی لە فیلمی مۆنستەر (Monster)، ستایشی ڕەخەنگرانی وەرگرت، کەدواتر بەھۆی ئەم فیلمەوە خەڵاتی باشترین خانمەئەکتەری لە خەڵاتەکانی ئۆسکار پێدرا، بەمەش بووە یەکەم ئەکتەر لە باشووری ئەفریقا خەڵاتی ئۆسکار بەدەستبھێنێت لە پۆلینی خەڵاتەکانی نواندن.
چارلیز لە فیلمەکانی North Country (٢٠٠٥) ھەروەھا Bombshell (٢٠١٩) پاڵێوراوکراوەتەوە بۆ خەڵاتی ئۆسکار لە پۆلینی باشترین خانمەئەکتەر. لە سەرەتای ٢٠٠٠، کۆمپانیای بەرھەمھێنانی فیلمی تایبەت بەخۆی دامەزراند لەژێر ناوی دێنیڤەر و دێلیاھ پرۆدەکشنز. لەم ڕێیەوە ھەندنێ فیلمی بەرھەمھێنا کە خودی خۆی بەشداربوو وەک ئەکتەر، وەک فیلمەکانی The Burning Plain (٢٠٠٨)، Dark Places (٢٠١٥)، و Long Shot (٢٠١٩).
ئەو لە ساڵی ٢٠٠٧، ڕەگەزنامەی ئەمریکی پێدرا، لەگەڵ ئەوەشدا ڕەگەزنامەکەی خۆی وەک کەسێکی ئەفریقای باشووری ھەڵگرت واتە بەردەوامیی پێدا. ئەو لە ئێستادا لە لۆس ئەنجەلۆس دەژی. ناوی چارلیز وەک ئەکتەرێک لە مەرمەرە بەناوبانگەکەی ھۆڵیوود نەخشیندراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥ پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم پۆل:باشترین خانمەکتەران لە وەرگری خەڵاتی ورچی زیو پۆل:ژنە مۆدێلە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:كۆچبەرانی ئەفریقای باشوور بۆ ئەمریكا پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
بڕیارنامەی ٤٥٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٥٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٣ی تشرینی دووەمی ١٩٧٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ سکاڵا لە لایەن زیمبابوییەوە. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬١٧١‌ەم،   پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٩ پۆل:ئەفریقا لە ١٩٧٩ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ڕۆدیسیا
ڕژێنی جۆگەدار
ڕژێنی جۆگەدار/ده‌رده‌ڵێن (بە ئینگلیزی: Exocrine gland) ئەو ڕژێنەیە کە دەردراوەکانی بە جۆگەدا دەگوازرێتەوە. نموونەی ئەم ئاڵگە، ئاڵگی مەمکییە کە شیر دروست دەکات و لە ڕێگای نووکی مەمکەوە دەریدەکات.
سەرچاوە
پۆل:ژینناسی
١٩٩٧
ساڵی ١٩٩٧ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٩٧
ژان-ماری دێگینیێ
ژان-ماری دێگینیێ نووسەری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ١٩یەم پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٤ پۆل:مردووانی ١٩٠٥
جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤
جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ بیستەمین پاڵەوانییەتییە لە جامی جیھانیی فیفا کە وڵاتی بەڕازیل بۆ دووەم جار میوانداری دەکات (جاری یەکەم لە ساڵی ١٩٥٠ لەو وڵاتە بەڕێوەچووبوو)، وە جاری پێنجەم بوو لە ئەمەریکای باشوور بەڕێوەچوو. کە ووڵاتی بەڕایل لە ساڵی ٢٠٠٧ مافی بەشداری کردنی جامی جیهانی ٢٠١٤ پێ بەخشرابوو.
پاڵەوانییەتییەکە لە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤ تاکوو ١٣ی تەممووزی ٢٠١٤ بەڕێوە چوو، بە بەشداری ٢٣ ھەڵبژاردەی نیشتمانیی وڵاتان کە پێشتر بەھۆی پاڵاوتنەکان ٣١یان سەرکەوتن و بەڕازیلیش بەھۆی میوانداریکردن لە پاڵاوتن بەخشرا بوو.
ھەڵبژاردنی میوانداری جامی جیھانی ٢٠١٤
265px|وێنۆک|چەپ|ڕاگەیاندنی ووڵاتی [[بەڕازیل وەک میوانداری جامەکە لەلایەن سێپ بلاتەرەوە]]
یەکێتی نێودەوڵەتی تۆپی پێ(فیفا) لە ٧ی ئازاری ٢٠٠٣ ڕایگەیاند کە پاڵەوانێتی جامی جیھانی لە ئەمریکای باشوور بەڕێوە بچێت. ئەمە لەدوای ئەوە دێت کۆتاین جار جامی جیھانی فیفای ١٩٧٨ لە ئەمریکای باشوور لە ووڵاتی ئەرجەنتین بەڕێوە چوو.
لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٣؛ یەکێتی نێودەوڵەتی تۆپی پێ ئەمریکای لاتینی (کۆنمبول) ٣ ووڵاتی دەستنیشان کرد بۆ میوانداری جامی جیھانی ٢٠١٤ ئەوانیش ئەرجەنتین، بەڕازیل و کۆڵۆمبیا بوون. بەڵام لەمانگی ئازاری ٢٠٠٤دا، (کۆنمبول) ڕایانگەیاند کە ئەنجومەنەکە بەڕازیلیان دەستنیشان کردووە وەک میوانداری جامی جیھانی ٢٠١٤.
لە ٣٠ی تشرینی یەکەم ی ٢٠٠٧ دا؛ فیفا لەکۆبونەوەی یەکێتیەکەیاندا، ووڵاتی بەڕازیل ی بەمیوانداری ئەم پاڵەوانێتیە ناساند.
ئەمە بۆ دووەم جارە لەمێژوودا کە بەڕازیل میوانداری جامی جیھانی بکات. بۆ یەکەمین جار بەڕازیل ساڵی ١٩٥٠ میوانداری جامی جیھانی بوو. بەڕازیل لەدوای مەکسیک، ئیتاڵیا، فەڕەنسا و ئاڵمانیا پێنجەمین ووڵاتە کە بۆ دووەمین جار میوانداری جامی جیھانی بکات. لەھەر چوار پاڵەوانێتی پێشووتر لە ئەمریکای باشوور کەبەڕیوە چووە ھەڵبژاردەکانی ئەم قاڕەیە بوونەتە پاڵەوان (دوو جار ئەرجەنتین و دوو جار ئۆرۆگوای) بەڵام بەڕازیل تا ئێستا نەیتوانیوە ببێتە پاڵەوان لەسەر خاکی خۆی.
یاریگاکان
١٢ شار ڕیۆ دێ ژانێرۆ، بەڕازیلیا، ساوپاولۆ، فۆرتالزا، بیلۆ ھوریزۆنتی، پۆرتۆ ئەلیگێری، سیلڤادۆر، ڕێسیفی، ماناوس، کۆریتیبا، کویابا و ناتال شارەکانی جامی جیھانی ٢٠١٤ی تێدا بەڕێوە دەچێ.
ئەو ھەڵبژاردانەی ھەڵبژێردراون
لەجامی جیھانی ٢٠٠٤ بەدواوە فیفا یاساکانی بۆ ئەو ھەڵبژاردانەی بەژداریان کردووە گۆڕانکاری تێداکرد و بڕیار درا کە ئەو ھەڵبژاردەی میوانداری جامەکە لە قۆناغی پاڵاوتنی جامەکەدا بەژداری ناکات بەڵکو ڕاستەوخۆ سەردەکەوێت
پاڵەوانی جامی پێشتر بەژدار دەبێت لە پاڵەوانێتیەکە بەبێ بەژداری کردن لە قۆناغی پاڵاوتن. وە ئەم یاسایە بۆ پاڵەوانێتیەکانی داھاتووتر جێبەجێ کرا. لە قۆناغی پاڵاوتنی جامی جیھانی ٢٠١٤دا بۆ ٣١بەشی
جامی جیھانی لەسەرانسەری جیھان دیاریکرا لە ٣ی ئازار ی ٢٠١١ ھەتا ٢٠ی تشرینی دووەم ی ٢٠١٣ بەردەوام بوو. جامی جیھانی ٢٠١٤ بە بەژداری ٣٢ ھەڵبژدارە لە سەرانسەری
ئەم ھەڵبژاردانەی ژێرەوە، کە کە ھەریەکە و لەیەکێتیەکانی خۆی ڕیزبەندی کراوە؛ و کۆتا ڕیزبەندی فیفا بۆ بەژداریکردنی ھەڵبژاردەکان لەجامەکان لە ڕێکەوتی ١٣ی تشرینی یەکەم ی ٢٠١٣ دیاریکراوە.
بەژداری یەکێتیەکان
ژمارەی بەژداری یەکێتیەکان لەجامی جیھانی ٢٠١٤
تۆپ
کۆمپانیای ئەدیداس ی وەرزشی ھەڵستا بە درووستکردنی تۆپێکی تایبەت بەو پاڵەوانییەتییە، تۆپەکەش ناوی (Adidas Brazuca) ە ئەوەش بەپێی دەنگدانێک بوو لەنێوان ھەواداری تۆپی پێی بەڕازیل کە
ئەو تۆپەیان زیاتر لە یەک میلیۆن دەنگی بەدەستھێنابوو کە دەکاتە ٧٠٪ دەنگەکانی ڕاپرسییەکە، جێگای وەبیر ھێنانەوە کۆمپانیای ئەدیداس لەوەتەی ١٩٧٠ تاکە کۆمپانیای وەرزشییە کە سپۆنسەری سەرەکی
بێت بۆ درووستکردنی تۆپی جامی جیھانیی فیفا.
بوکەڵە
لەماوەی پاڵەوانییەتییەکانی ڕابردوو، درووستکردنی بووکەڵەش بوو بە چاندنی پاڵەوانییەتییە وەرزشییەکان، بۆ ئەمجارەش بەڕازیل بوکەڵەیەکی بە نێوی فولیکۆ (Fuleco) درووستکردووە، کە ئەم بوکەڵەیە
== خەڵاتەکان == یەکێتی نێودەوڵەتی تۆپی پێ (فیفا) بڕی خەڵاتەکانی جامی جیھانی ٢٠١٤ی بەڕازیل بە ٥٧٦ میلیۆن دیاری کرد کە بڕی پارەکە یەک بە سێ ئەوەندەی جامی جیھانی ٢٠١٠ فەرقی
کردووە. خەڵاتەکانی جامی جیھانی ٢٠١٠ لە ئەفریقای باشوور ١٦٠ میلۆن دۆلار کەمتربوو وە بەبڕی ٤٢٠ میلۆن دۆلار بوو. خەڵاتەکانی جامی جیھانی ٢٠١٤ بەڕێژی لە %٣٧ بۆ خولی ڕۆشتنە
دابین دەکرێ. وە بڕی ٧٠میلۆن دۆلار دەدرێ بەو یانانەی کە یاریزانەکانیان لەجامی جیھانی بەژداریان کردووە. ئەم بڕە لەگەڵ مۆندیالی پێشتر زیادی کردووە. ڕیزبەندی دیارییەکانی جامی جیھانی ٢٠١٤ بەم جۆرەیە:
ناوبژیوانان
لەمانگی ٣ی ٢٠١٣ دا فیفا؛ لیستی ٥٢ کەسی بۆ یاریدەدری ناوبژیوانی یەکەم لەھەر چوار یەکێتیەکە دیاری کرد. یەکێتی ناوبژوانانی فیفا رۆژی ١٤ی کانوونی دووەم بەسەرپەرشتی جیم بۆیس لە
ئێرلەندای باکوور دانیشتنەکان ڕێکخرا وە ناوی ٢٥ ناوبژیوان و ١٦ناوبژیوانی یەدەگ لە ٤٣ وڵاتی جیاوە ھەڵبژارد. وە یاریدەدەران دەتوانن لەجیاتی ناوبژیوانی سەرەکی دابنرێت. وە ڕۆڵێکی گرنگی
ھەیە لە بڕیارداندا.
ڕایبۆز
ڕایبۆز (بە ئینگلیزی: Ribose) شەکرێکی پێنج کاربۆنییە، لە ئاڕ ئێن ئەی ھەیە.
جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤
ئەنجامدانی تیروپشک بۆ پۆلینی گرووپەکان
مەڕاسمی ڕاکێشانی تیروپشکی قۆناغی کۆتایی پاڵەوانێتی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ بەڕازیل لەویلایەتی باھیای وڵاتی بەڕازیل، کەنزیکەی ٩٠ کیلۆمەتر لە باکووری ئێلسالڤادۆر دوورە.
ڕایبۆز
سەرچاوە
پۆل:ژینناسی
جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤
پەخش
سەرجەم یارییەکان و چالاکییەکانی ئەم پاڵەوانییەتییە مافی فیفا و ئەو فرۆشەری ئەم پاڵەوانییەتییە دەبێت و ھەر دەزگایەکی تەلەفزیۆنی یان ئینتەرنێتی یان ڕادیۆ بۆ ھەرپەخشکردنێک دەبێت مۆڵەتنامەی
نوێژی ھەینی لە تاران
alt= بە سەرکردایەتی [[سەید عەلی خامنەیی، حەسەن ڕۆحانی و محەمەد باقر حەکیم لە پشتیەوە دەبینرێن.]] |وێنۆک|بە سەرکردایەتی سەید عەلی خامنەیی، حەسەن ڕۆحانی و محەممەد باقر حەکیم لە پشتییەوە دەبینرێن.]] نوێژی ھەینی لە تاران بە گرنگترین نوێژی ھەینی لە ئێران دادەنرێت و بەھۆی ئەو پرسە سیاسی و کۆمەڵایەتیانەی لە وتاری وتارەکاندا وروژێنراون، گرنگە. بەگشتی یەکێک لە بەرپرسە دیارەکانی وڵات پێش وتاری ئیمامی ھەینی وتارێک پێشکەش بە نوێژخوێنان دەکات.
جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤
پەخش
پەخشکردنی ھەبێت، ھاوکات ماف بە زۆربەی وڵاتان دراوە کە کەناڵێک یان زیاتر مافی پەخشکردنی ھەبێت بەڵام لەتەواوی ڕۆژھەڵاتی ناوین و باکووری ئەفریقا یەک کەناڵ مافی ھەیە یارییەکان
نوێژی ھەینی لە تاران
ھەینی ئیمامەتی پێش شۆڕشی ئێران
لە سەردەمی قاجارەکاندا، کاتێک فەتح عەلی شا مزگەوتی شای لە تاران دروست کرد، میر سەید مێھدی خاتونابادی بڕیاریدا ئیمامی جەماعەتی ئیسفەھان بۆ تاران بۆ ئیمامی ھەینی لە مزگەوتی شا، خودا لە تەمەنی ٦٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد، و زانایان و پیاوماقوڵانی… ھەموو پارێزگاکانی ئێران بۆ پرسەکە ھاتنە تاران، میرزا ئەبولقاسم ئیمام جومعە، کوڕە گەورەکەی میر محمد حوسێن «سوڵتان ئولەمە» ھەروەھا ھاتە تاران (میر محمد حسێن برای میر سەید مەھدی، لە نێو زانایان و یەکەم کەس لە ئیسفەھان بووە و تا کۆچی دوایی لەو شارەدا ژیاوە) کاتێک مەھدی ئیمام جومعەی تاران ھیچ منداڵێکی پیاوی نەبووە، بەپێی فەرمانی فەتح عەلی شا، میرزا ئەبولقاسم لە تاران وەستا و دوای مردنی مامی، گەیشتە پۆستی ئیمامی جومعەی تاران، میرزا ئەبولقاسم کە ساڵانێک دواتر ھاوچەرخی ئەمیر کەبیریش بوو. دوای ئەو پۆستی ئیمامی ھەینی بۆ میرزا زەین ئەلعابیدین کوڕی ئیمامی ھەینی بوو کە بوو بە ئەندامی کۆشکی ماسۆنی و دوای ئەویش سەید ئەبولقاسم کوڕەکەی بوو بە دووەم ئیمامی ھەینی، کە لە کاتی دەستوورگەریدا لابرا، و بۆ ماوەیەک براکەی بەرپرسی پۆستی ئیمامی ھەینی بوو. لە سەردەمی دووەمی پەھلەویدا لە ساڵی ١٣٢٤دا، کوڕی سەید ئەبولقاسم، سەید حەسەن عیمامی، بە فەرماندەیی محەممەد ڕەزاشا، دەبێتە ئیمامی ھەینی تاران. ھێڵی ئیمام یان ئیمامەکانی ھەینی لەلایەن پاشا و فەرمانەکەیەوە ھەڵدەبژێردرا بۆ ئەوەی ببێتە ئیمامی ھەینی. سلسلهٔ امام جمعە یا امامی توسط شاە و فرمان او بە امامت جمعە انتخاب میشدند.
دوای شۆڕش
alt=یەکەمین نوێژی ھەینی لە ئێران بە سەرپەرشتی سەید مەحموود تاڵغانی، لەگەڵ ئیبراھیم یەزدی، سادق قوتبزادە، ھاشم سەباغیان و ئەحمەد سەدر حاج سەید جەوادی.|وێنۆک|یەکەمین نوێژی ھەینی لە ئێران بە سەرپەرشتی سەید مەحموود تاڵغانی، لەگەڵ ئیبراھیم یەزدی، سادق قوتبزادە، ھاشم سەباغیان و ئەحمەد سەدر حاج سەید جەوادی.
جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤
پەخش
بگوازێتەوە ئەویش کەناڵی (BeIN Sport)ە.
وێنەگرتن
کۆمپانیای سۆنی ھەڵدەستێت بە گرتنی وێنەکانی یارییەکە بە کوالیتی زۆر بەرز کە لە فیلمەکانیش بەکاردێت لەگەڵ نوێترینی تەکنەلۆژیای سەردەم کە بە ئەلترا ئێچ دی (Ultra HDTV) وە بە ڕوودی (4K
resolution).
یاری ڤیدیۆیی
کۆمپانیای کۆمپانیای ئێلەکترۆنیک ئارتس ھەڵدەستێت بە وەشاندنی یاری ئەلیکتڕۆنی یانی ڤیدیۆیی، کە ناوی یارییەکەش جامی جیھانیی فیفیا ٢٠١٤ی بەڕازیلە.
سەرچاوەکان
پۆل:جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:پاڵەوانیەتییەکانی جامی جیھانی فیفا جامی جیھانیی فیفا ٢٠١٤ پۆل:تۆپی پێ لە ٢٠١٤
محەممەد سولەیمان جاسر
موحەممەد سولەیمان موحەممەد جاسر لە شاری بەریدە لە ساڵی ١٩٥٥ لەدایکبووە، پاشان لە ٢٠٠٩ بەفەرمانێکی مەلیکی بوو سەرۆکی دەزگای دراوی عەرەبی سعودی و پێشتر جێگری سەرۆکی دەزگاکە بوو.
کۆزەبۆرە
کۆزەبۆرە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کۆزەبۆرە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی داڵاواڕووتە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی ھەنجیرەی ساڵحۆک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی داڵاواکوردان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بێدەر.
عەبدولڕەحمان عارف
عەبدولڕەحمان عارف جومەیلی (١٤ی نیسانی ١٩١٦ - ٢٤ی ئابی ٢٠٠٧) سێیەم سەرۆک کۆماری عێراق بووە، لەساڵی ١٩٦٦ بۆ ساڵی ١٩٦٨ سەرۆک کۆماری عێراق بووە و یەکێک بووە لەو ئەفسەرانەی کە بەشداری لە شۆڕشی ١٤ی تەمموزی ساڵی ١٩٥٨ کردووە.
ساڵی ١٩٣٦ لەزانکۆی سەربازی وەرگیراوە و بەپلەی مولازم دوو دەرچووە و پلە و پایەی بەرزبۆتەوە تاکو لەساڵی ١٩٦٤ پلەی لیوای وەرگرتووە و چەندین پلە و پایەی سەربازی گرنگی وەرگرتووە، لەساڵی ١٩٦٢ خانەنشین کراوە و لەساڵی ١٩٦٣ دووبارە گەڕێنراوەتەوە بۆ خزمەتی سەربازی و سەرۆکایەتی ئەرکانی سووپای عێراقیان پێسپاردووە.
عەبدولڕەحمان عارف شارەزایەکی باشی نەبووە لە سیاسەتی دەوڵەتدا و لەکاتی دەسەڵاتدارێتیدا ھیچ سیاسەتێکی ئەوتۆی لێبەدی نەکرا تەنانەت ئەوە نەبێ‌ لەبوارەکانی بونیادنان و پڕچەککردن ھەندێک کاری کردووە، بەلێبوردەیی ناسراوە و دەرگای دیموکراسیەتی بۆ ئۆپۆزسیۆن واڵا کردووە و ئەنجومەنی ڕاوێژکاری سەرۆکایەتی دامەزراندووە کە ھەندێک لە نەیارەکانی خۆشی لەخۆگرتبوو.
دوو ڕووداوی گرنگ لەسەردەمی حکومڕانی عەبدولڕەحمان عارف ڕوویداوە یەکەمیان ڕفاندنی فڕۆکەیەکی جەنگی میگ ٢١ بووە لە ساڵی ١٩٦٦ لەلایەن سیخوڕێکی ئیسرائیلیەوە، ڕووداوی دووەم لە ساڵی ١٩٦٧ بوو کاتێک ھێزەکانی ئیسرائیل ھێرشیان کردۆتە سەر کەرتە سەربازیەکانی ھەندێک لە وڵاتە عەرەبییەکان.
لەدوای شۆڕشی ١٧ی تەمموزی ساڵی ١٩٦٨ بە سەرکردایەتی حزبی بەعس و بە بەشداری ژمارەیەک لەئەفسەران و سیاسەتمەداران و لەدوای گەمارۆدانی عەبدولڕەحمان عارف لەکۆشکی سەرۆکایەتی، ناچاریان کرد واز لەدەسەڵات بھێنێت بەرامبەر بەوەی واز لەخۆی و کوڕەکەی بھێنن کە ئەفسەر بووە لە سووپا، پاشان دورخراوەتەوە بۆ ئیستەنبوڵ و لەسەرەتای ھەشتاکان دوای ئەوەی سەددام حوسێن ڕێگەی پێداوە گەڕاوەتەوە بۆ بەغدا.
لە ٢٤ی ئابی ٢٠٠٧ لە عەممانی پایتەختی ئوردن کۆچی دوایی کردووە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:سەرۆک وەزیرانی عێراق پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٦ پۆل:مردووانی ٢٠٠٧ پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق پۆل:ئەو سەرۆکانەی بە کودەتا لاکەوتوون پۆل:خەڵکی بەغدا
ڕایبۆزی کەم ئۆکسجین
ڕایبۆزی کەم ئۆکسجین (بە ئینگلیزی: Deoxyribose) شەکرێکی پێنج کاربۆنییە، لە نیوکلیۆتایدەکانی دی ئێن ئەیدا ھەیە.
١٩٩٨
ساڵی ١٩٩٨ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٩٨
ئەکادیمیای زانستەکان و ھونەرەکانی وێنەی جوڵاو
ئەم ئەکادیمیایە لە جیھاندا زۆرتر بەھۆی خەڵاتەکانی ئۆسکارەوە ناسراوە، کە ساڵانە لەلایەن ئەم ئەکادیمیایەوە دابەشدەکرێن.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئەکادیمیای زانستەکان و ھونەرەکانی وێنەی جوڵاو پۆل:خەڵاتی ئۆسکار پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٢٧ پۆل:سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:سینەمای باشووری کالیفۆڕنیا
خەلفەتی
خەلفەتی، یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای ڕحا ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ٤٠٫٤٦٤ کەس بووە، کە نزیکەی ٨٫٥٠٠ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری فورات پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای ڕحا
گۆڵستان (ڕوومی)
گۆڵستان شارۆچکەیەکی شارستانی جەلالەددین ڕوومیە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٠٢٠٥ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
توبوکی
توبوکی کێکی برنجی کوڵاو، خواردنێکی بەناوبانگی کۆرییە لە کارێی قەبارە بچووک (جۆرێکی درێژی، سپی، شێوە-لول پێچی کێکی برنج).
ئۆژێن لۆروا
ئۆژێن لۆروا نووسەری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سیسارک
سیسارگ، (بە ئینگلیسی : Vulture) باڵندەیەکی لاشەخۆرە لە تیرەی داڵاشەکان و تۆرەمەی هەڵۆیان.
ئۆژێن لۆروا
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٦ پۆل:مردووانی ١٩٠٧
سیسارک
سیسارگەکان بە تیژفڕین، دووربینی و تەمەنی درێژ بەناوبانگن.
ناوەکانی تر
لە زمانی کوردیدا بۆ ئەم باڵندەیە ئەم ناوانەش هاتووە:
پەراوێز
پۆل:پەلەوەرەکان پۆل:مەلەکانی ئەفریقا پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
ئار ئێن ئەی ڕایبۆسۆمی
وێنۆک|ڕایبۆسۆم
ئەڵماسی
ئەڵماسی  شارۆچکەیەکی شارستانی حیسارە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٥٠١٩ کەسە.
ئار ئێن ئەی ڕایبۆسۆمی
ئاڕ ئێن ئەی ڕایبۆسۆمی (بە ئینگلیزی: Ribosomal RNA یان rRNA) گەردێکی ئاڕ ئێن ئەی تاک زنجیرەیە، دەچێتە پێکھاتەی ڕایبۆسۆمەوە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئار ئێن ئەی پۆل:ژینناسی
ئەڵماسی
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
ژۆزێ ساراماگۆ
وێنۆک|ژۆزێ ساراماگۆ ژۆزێ ساراماگۆ (ماوەی ژیان:١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٢٢ تاکوو ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٠)، چیرۆکنووس و ڕۆژنامەنووس و شانۆنووسێکی بورتوگالی بووە و خەڵاتی نۆبێلی لە ئەدەبدا بەدەستھێناوە، لە ١٦ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٢٢ لەناوەڕاستی بورتوگال لەخێزانێکی جووتیاری ھەژار لە دایکبووە، ساڵی ١٩٢٤ لەگەڵ ماڵەوەیان لە لەشبونە نیشتەجێبوون و باوکی بۆتە کارمەندی ئاساییش.