cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جەنگاوەری سێزدەیەم (فیلم)
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٩ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری بەغدا داندراون پۆل:فیلمەکان کە لە بریتیش کۆلومبیا وێنەیان گیراوە
کۆلۆنی، ئەلاباما
کۆلۆنی (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی کەلمەن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٢٦٨ کەس بووە. ڕووبەری ٥٫٨٦ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٤٥٫٧٣ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
لیوبلیانا
لیوبلیانا پایتەختی وڵاتی سلۆڤێنیایە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ٢٧١,٨٨٥ کەس بووە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی
پۆل:شار و شارۆچکەکانی سلۆڤێنیا پۆل:لیوبلیانا پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:شارەکانی سلۆڤێنیا
کرستیا فریلاند
وێنۆک کرستینا ئەلێکسەندرا "کریستیا" فریلاند (لەدایکبووی ٢ی ئابی ١٩٦٨) سیاسەتوانێکی کەنەدیە، لەوەتەی ٢٠١٩وە جێگری سەرۆکی حکوومەتی کەنەدایە
لەوەتەی ٢٠١٣وە ئەندامی پەرلەمانی کەنەدایە، وە لە ٢٠١٥ بۆ ٢٠١٧ وەزیری بازرگانی، و لە ٢٠١٧ بۆ ٢٠١٩ وەزیری کارووبارەکانی دەرەوە بووە
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:نووسەرە ژنە کەنەدییەکانی سەدەی ٢٠م پۆل:نووسەرە ژنە کەنەدییەکانی سەدەی ٢١م پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ژن پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد پۆل:زیندووان
ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)
ئاننا کارێنینا شاکارێکی وێژەیی جیھانی نەمرە، بۆ زۆرینەی زمانە زیندووەکانی جیھان وەرگێردراوە لەھەر زمانێکیش بۆ دەیان جار چاپ کراوەتەوە. ئەم ڕۆمانە بووەتە جێی سەرنجی ڕەخنەگرانی وێژەیی جیھانی، ھەر بۆیە توێژینەوەی زۆری لەبارەوە کراوە. بەیەکێک لە شاکارە ھەرەبەرزەکانی تۆلستۆی دادەنرێت.
تۆلستۆی دەستپێکی ڕۆمانەکەی بەم ڕستە بەناوبانگە دەست پێدەکات: «ھەموو خێزانە بەختەوەرەکان ھاوشێوەن، بەڵام خێزانە خەمبارەکان ھەریەکەیان خەمێکی تایبەت بەخۆیان ھەیە.»
کورتە
چیرۆکەکە لەبارەی جۆرییەتی و چەندایەتی چینەکانی کۆمەلگەوە دەدوێ و تیشک دەخاتە سەر نەخۆشییە چینایەتییەکان و خانەدانییەکان ھەروەھا نەخۆشی شانازیکردن بەباوان گونجاندنیان لەگەڵ مرۆڤی مۆدێرن. ڕۆمانەکە پەیوەندی نێوان دڵ و عەقڵ یان لەنێوان خۆشەویستی و ئەرکدا شی دەکاتەوە، ھەروەھا باس لە تەشەسەندنی ڕۆشنبیری دەکات لەناو ڕۆشنبیرانی ڕوسیدا.
ئەم ڕۆمانە یەکێکە لەو ڕۆمانانەی کە تاوەکو ئەمڕۆ مشتومڕی لەسەرە و لەبەر ئەوەی تۆلستۆی باس لە یەکێک لە گرنگترین ئەو بابەتە کۆمەڵایەتیانە دەکات کە ڕووبەڕووی ھەموو کۆمەڵگا مرۆیییەکان دەبێتەوە، بە تایبەتی ئەورووپییەکان لە دوای شۆڕشی پیشەسازی و بە ئەنجام گیری بایەخی ماددەکە و نەخۆشییە دارایییەکانی ئەو کاتە ئەرستۆکراتی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەدەب پۆل:ڕووسیا پۆل:وێژە پۆل:نووسەران بە زمانی ڕووسی
٨٢٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
دەستپەڕ
دەستپەڕ (ھەروەھا: ئاوھێنانەوە، خوەنھێنی، دەستمیز، کەپلەمە، مشتاو، مشتە و مشتەگان) بریتییە لە کاری وروژاندنی سێکسی لەلای شیردەرەکان، ئەمەش بە نھێنی دەکرێت بە وروژاندنی ئەندامە سێکسییەکان بە مەبەستی گەیشتن بە  ڕەحەتبوون (ئۆرگاسم)،   بەڵام جێگرەوەیەک نییە بۆ کردەی سێکس.
دەستپەڕ شتێکی زۆر باوە لەنێو مرۆڤەکاندا، کە بە جوڵاندنی پێستی ئەندامی زاوزێی نێرینە و جوڵاندنی میتکەی ئەندامی زاوزێی مێینە بەرەو ناو یان بەرەو سەر، دێتە دی. لە مێینەدا دەشێت شتێک یان تەنێک بخرێتە نێو کونی ئەندامی زاوزێی مێینەوە؛ بەڵام لە نێردا تەنھا دەتوانرێت چووک ڕابوەشێنرێت. ھەروەھا بە بەکارھێنانی دەست ئەنجام دەدرێت. ھەروەھا دەشێت ھۆکاری خۆکار بەکاربێت. بەگشتی دەستپەڕ؛ خۆیییە، بەڵام ڕەنگە بگۆڕێت بۆ شێوەی تر وەک ئەوەی بە پەیوەندییەکی دەرەکی بکرێت کە تێیدا ھەر تاکێک ڕۆڵی دەستی خوەنھێنیپێکەر دەبینێت، کە ئەمەش ناو دەبرێت بە ھاوبەشە خوەنھینی (بە ئینگلیزیی: mutual masturbation).
سەرچاوەکان
پۆل:کردارکان پۆل:کردە سێکسییەکان پۆل:چالاکییەکانی کاتی بەتاڵی پۆل:کرداری جنسی
مۆسیقای ڕۆمانتیک
مۆسیقای ڕۆمانتیک دەمەیەکی مۆسیقای کلاسیکی ئەورووپییە کە لە کۆتاییەکانی سەدەی ھەژدەھەم یان زووەکانی سەدەی نۆزدەھەم دەستی پێ کردووە. ئەم شێوازە دەچێتەوە سەر ڕۆمانتیزم، ئەو جووڵە ھونەرییەی کە دەستی پێکرد لە نیوەی دووەمی سەدەی ھەژدەھەمدا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
شارستانی مەھاباد
شارستانی مەھاباد لە باشووری پارێزگای ورمێ ھەڵکەوتووە. لە باکوورەوە لەگەڵ شارەکانی میاندواو و نەغەدە، لە باشوورەوە لەگەڵ شاری سەردەشت و بەشێک لە شاری بۆکان، لە ڕۆژاواوە لەگەڵ شاری پیرانشار و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ شاری بۆکان ھاوسنوورە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری مەھابادە و لە دوو ناوچە پێکھاتووە: بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە ٢١٥٬٥٢٩ کەس بووە کە ١٠٨٦٥٤ کەسیان پیاو و ١٠٦٨٧٥ کەسیشیان ژن بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانی مەھاباد پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بڕیارنامەی ١٢١٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢١٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی دادگای نێونەتەوەیی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩٥٦ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:مەغریب لە ١٩٩٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ مەغریب پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سەحرای ڕۆژاوا
٨٢٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ناسر فەکووھی
وێنۆک|ناسر فه کووهی ناسر فەکووھی (، لەدایکبووی  ساڵی ١٩٥٦ لە شاری تاران) لە بنەماڵەیەکی چینی مامناوەند، مرۆڤناس، ڕۆژنامەوانێکی پسپۆڕ، نووسەر و وەرگێڕ و ھاوکات مامۆستای یاریدەدەری بەشی مرۆڤناسی کۆلێجی زانستە کۆمەڵایەتییەکانی زانکۆی تارانە. ھەروەھا بەڕێوەبەری سایتی زانستی مرۆڤناسی و ھەروەھا ئەندامی کۆمەڵەی نێو دەوڵەتی کۆمەڵناسی (ISA) و کۆمەڵەی نێودەوڵەتی موتاڵاتی ئێرانە (ISIS).
فەکووھی، دوکتۆرای لەسەر مرۆڤناسی ڕامیاری لە ساڵی ١٩٩٣ لە زانکۆی پاریس وەرگرت. لەنێوان کتێبە گرنگەکانی دەتوانین ئاماژە بە مانە بدەین: توندو تیژی سیاسی، مێژوو و تیۆریەکانی مرۆڤناسی، مرۆڤناسی شار، لە فەرھەنگەوە بەرەو گەشەپێدان، ناسنامەی میللی و قەومی ئێرانی. وەک وەرگێڕێک کتێبی نوسەرانێکی وەک رۆلان­بارت، (ئیمپراتۆری ھێماکان)، پیێر بۆردیۆ (دەربارەی تەلەفزیۆن)، مارک بلۆخ (مرۆڤناسی ناسین)، رۆلان بریتۆن (ئتنۆپۆلیتیکس)، دەیوید لو بریتون (کۆمەڵناسی لەش) و... کردووە بە فارسی.
رامین جەھان بێگلوو، ڕۆشنبیر و فەیلەسوفی ئێرانی، فەکووھی لە و گروپەدادەنێ کەکەسانی وەک جەواد تەباتەبایی و بابەک احمدی و فاتمە سادقی، تێدایە. بە ئاماژەی ئەو ئەم کەسانە لە ئێرانی ھاوچەرخ رۆشنبیرانی گوفتومانین.
بواری سەرەکی حەزی فەکووھی نەخۆشیناسی کۆمەڵایەتی ئێرانی ھاوچەرخ و بەتایبەت کێشەکانی پەیوەندی­دار لەگەڵ ناسنامەی قەومی و ناوچەیی لە پەیوەندییاندا لەگەڵ ئاستی جیھانیدایە. لەئێستادا پرۆژەیەکی گەورەی بەدەستەوەیە سەبارەت بەمێژووی فەرھەنگی ئێرانی مۆدێرن لە ڕێگای میتۆدی زارەکی و قەواڵە.
ژیان و خوێندن
ناسر فەکووھی لە مەیدانی کاخ (فەلەستینی ئێستا)، شەقامی موشتاق لەدایک بووە. باوکی (محمد عەلی فەکووھی) بازرگانێکی نەیشابوری، و دایکی (فاتمە عبادی) خەڵکی تاران بوو. فەکووھی لە ماڵێکی پر خێزان بە (٣) خوشک و (٥) برا لەدیک بووە، ھەرچەندە دایک و باوکی خوێندنێکی ئەوتۆیاننەبووە، بەڵام خوێندنی منداڵەکانیان بەلاوە زۆر گرنگ بووە. فەکووھی کە حەزی زۆر لە سینەما بوو زۆربەی کاتەکانی بە تەماشاکردنی فیلم و خوێندنەوەی کتێبی ھونەری و سینەمایی پڕکردۆتەوە، و ھەندێک جار رەخنەی فیلمی دەنوسێت کە چەندانەیان لە چاپەمەنیەکان وەک گۆڤاری فیردەوسی  بڵاوبووە.
خوێندنی سەرەتای و مامناوەندی لە قوتابخانەی بەھەشت لە تاران لە شەقامی (ئەبو رەیحانی بیروونی) تەواوکردووە و قۆناغی دواناوەندی  لە قوتابخانەی (ھەدەف) لە شەقامی ئنقلاب  بردەسەر. لەساڵی ١٣٥٣ ھەتاوی دیبلۆمی وەرگرتووە و ساڵێ دوای ئەوە (١٣٥٤ ە) بۆ بەردەوامبون لە خوێندن دەڕوات بۆ شاری (ساوس ھەمبتون) و لەوێ لە کۆلێجی (سەنت جەمیز) دەستدەکات بە خوێندن. بەڵام ماوەیەکی زۆر بە سەردانەچوو کە حەزی لە کۆمەڵناسی کرد و رۆیشت بۆ فەڕەنسا. لە زانکۆی ھونەرە جوانەکانی پاریس (بوزار) یەکساڵ تەلارسازی و شارسازی خوێند. ھەر لە فەڕەنسا لەگەڵ (ماگنۆلیا میر ھاشم زادە) کە ئەویش خوێنکار بوو ئاشنا بوو، لە ساڵی ١٣٥٨ ە. زەماوەندیانکردوو (٢) منداڵیان بوو.
لە ساڵی ١٣٥٩ بە کالۆریۆس، لە ساڵی ١٣٦١ ماستێری لە کۆمەڵناسی لە زانکۆی پاریس وەرگرت، دوای وەستانێکی (٥) ساڵە، لە ساڵی ١٣٦٦ دەستی کرد بە خوێندنی دکتۆرا و توانی دکتۆراکەی لە ساڵی ١٣٧٣ بە نوسینی تێزەکەی لەسەر " مانای رامیاری لە مەزدەیەسنای ساسانی "وەربگرێت. تێزەکەی (٤) ساڵ دوای ئەوە لە لایەن وەزارەتی فەرھەنگ و رۆشنبیری، خەڵاتی لێکۆڵینەوەی نێودەوڵەتی وەرگرت. فەکووھی لە ساڵی ١٣٧٣ دوای (٢٠) ساڵ ژیان لە ئەوروپا، گەڕایەوە بۆ ئێران.
چالاکیە زانستیەکان
ناسر فەکووھی ھاوکاری پسپۆڕیانەی خۆی لەگەڵ چاپەمەنیەکانی تایبەت بە شارسازی دەستپێکرد و ئێستاکەش مامۆستایە لە کۆلیجی زانستە کۆمەڵایەتیەکانی زانکۆی تاران. بەشداریکردنی لە کۆبوونەوەکانی ناوەوە و دەرەوەی ئێران وپێشکەشکردنی وتار و دانیشتنی زانستی بە شێکن لە چالاکیەکانی.
تائێستا کتێب و نوسراو وتار و گفتوگۆی زۆر لە بواری مرۆڤناسی و فەرھەنگ؟ ناسر فەکووھی چاپکراوە. لە ستوونی پرسیار لە فەرھەنگ، لە ڕۆژنامەی شەرق لاپەڕەی کۆمەڵناسی بابەتی نوسیوە و لە ڕۆژنامەکانی: سەرمایە، ھەمشەھری، گۆڤاری تایبەتی میھرنامە، و وتار و گفتوگۆی، لە بواری پسپۆڕی خۆی، چاپکردووە.
فەکووھی لەبواری رەخنەی فیلمی دۆکۆمێنتی و سینەمایی رەخنەو لێدوانی لە کۆبونەوەی جیاواز جیاواز، بۆ نمونە لە دانیشتنەکانی رەخنەی فیلم کۆلیجی زانستە کۆمەڵایەتیەکانی زانکۆی تاران و دانیشتنەکانی ئەنجومەنی مرۆڤناسی و فەرھەنگ بەبەشداری رەخنەگران و دەرھێنەرانی بەناوبانگی سینەمایی ئەنجام داوە.
پڕۆژەی مرۆڤ ناسی مێژووی فەرھەنگی ئێرانی ھاوچەرخ (لەسەردەمی مەشروتە ھەتاوەکو ئێستا)، ئامانجی ئەو لەم پرۆژە یە کەلە چوارچێوەیەکی زانستیانە و نەک پلانێک کە دەسپێک و کۆتاییەکەی زۆر بە زەقی ڕونکرابێتەوە، ئەوەیە کە پەیوەندیەک لەگەڵ ئەم ڕەوتە لەنێوان ڕوانینە مێژوویەکان درووستبکات، لانی کەم لەیەکێک لە بەشەکانی واتە مرۆڤناسی مێژوویانە و ئەویش لە چوارچێوەی مێژووی ھاوچەرخی وڵاتی ئێران. چوارچێوەی تیۆرییەک کە بۆ ئەم پرۆژەیە ھەڵبژێردراوە زۆرتر ئیلھامی لە تێوریەکانی پۆست ئانال وەرگرتووە. پرۆژەی مرۆڤناسی مێژووی فەرھەنگی ئێرانی ھاوچەرخ (چ لە بەشی فەرھەنگی ڕەسمی و چ لە بەشی فەرھەنگی قەومە ئێرانیەکان) ڕای لەسەر ئەوەیە بەپاڵپشتی بە پشتیوانیەکی شارومەندیانە و سەربەخۆ لە سیستەمە دەسەڵاتدارەکان، دەستبکات بە دروستکردنەوەی ھەنگاو بە ھەنگاوی ئەم مێژووە. بە شێک لەم پرۆژە ھەڵدەگەڕێتەوە بۆ یادداشتکردنی بیرەوەری ئەو زانایانەی کە لە نیوسەدەی رابردووی ئێران لە سەر بیرکردنەوەی ئێرانی کاریگەریان ھەبوە. ئەم گفتوگۆیانە شێوازێکی زۆر ئازادیان ھەبووە و بە شێوەیەکی نیوە بنیاتدار، کراون. یەکەم دەرئەنجامەکانی ئەم پرۆژەیە لە چوارچێوەی سایتی تایبەتی (مرۆڤناسی و فەرھەنگ) و ھەروەھا لە چوارچێوەی کتێبی تایبەت بە ھەریەکە لەم کەسایەتیانە لە ١٣٩٠ ە. چاپدەکرێت.
یەکێک لە دەرئەنجامەکانی ئەم پرۆژەیە گفتوگۆیەکی زۆر چڕۆپڕ دەربارەی (مێژووی فەرھەنگی ئێرانی ھاوچەرخ) ە کەبە گفتوگۆ لەگەڵ (جەلال سەتاری) دەستیپێکرا و تەواویش بوو. زۆرتر لە (٧٠٠) لاپەڕە لە بیرەوەریەکانی ئەو لە منداڵی ھەتاوەکو ئێستای تیا باسدەکرێت کەئەم ئیشە ووردبوونەوە و شیکاری بیرەوەریەکانی دەربارەی ئیشەکانی بوو.
کۆمیتەی زمان، چەمک و زاراوەکانی زانستە کۆمەڵایەتیەکان، لە کۆمیتە نوێیەکانی ئەنجومەنی کۆمەلناسی ئێرانە کە لە سالی ١٣٨٩، لەسەر بەرپرسیاریەتی ناسر فەکووھی دەستی بە کارکردوە. لە ھەواڵێکدا کە لەم­ بوارەدا لە سایتی مرۆڤناسی و فەرھەنگ بڵاوبۆوە، دروستبونی ئەم کۆمیتە وەک ھەنگاوێکی­تر بۆ رێگەخۆشکردنی ھاوکاری کاریگەری مامۆستایان و لێکۆلێنەرانی ئێرانی، لە دونیای فرە زمانی زانستە کۆمەڵایەتیەکان دەبینرێت.
چاپکراوەکان
فەکووھی ژمارەیە کی زۆر کتێبی بە زمانی فارسی دەرکردووە وە ھەروەھا لە ھەنێک چاپتەری ئینگلیزی وفەرەنسیش بەژداری کردوە نزیکەی (٢٠) کتێبی لە ئینگلیزی و فەڕەنسییەوە کردووەبە فارسی. زۆرتر لە (٣٠٠) سمینار، پێداچونەوە، وتار، و چاوپێکەوتن و... لە ژوورناڵە زانستی و گشتیەکاندا ب فارسی و چەندانەیەکیش ئینگلیزی و فەڕەنسی نوسیوە.
چاپکراوە فارسی ھەروەھا گفتوگۆ گەلی فراوانی لەگەڵ زانایانی ئێرانی لە پێوەندی لەگەڵ مرۆڤناسی و بەشە پێوەنددارەکان لەگەڵ مرۆڤناسی ئەنجامداوە. لەوکەسانەی کە ئەو گفتوگۆی لەگەڵ کردوون دەتوانین لە عبداللە کەوسەری، رامین جەھانبیگلوو، عەلی بلوکباشی، و شەھلا حائیری ناوبەرین. فەکووھی لە گفتوگۆکانی بە چاوێکی مرۆڤناسانە دەربارەی بابەت گەلی جیاواز وەی گەنجان و ھاوسەرکردنیان، ژنان، کێشەکانی سیستەمی خوێندنی باڵا، رەخنەی فیلمی داستانی و دوکۆمێنتی، ڕووداوەکانی رۆژھەڵاتی ناوەڕاست، دوواوە و ھەروەھا بەم دواییانە تێڕوانینی خۆی دەربارەی قەومییەتەکان و بەشە جیاوازەکانی فەرھەنگ و شوناسی قەومی و... لە گۆڤار و رۆژنامە و سایتی ھەواڵ و کۆمەڵناسی، لە ناوەوە و دەرەوەی ئێران، بڵاوکردۆتەوە و دانیشتنی زۆری لەبوار ڕەخنەو پێداچونەوە  فیلم ئەنجامداوە.
فەکووھی و بواری کۆمەڵناسی
فەکووھی دەربارەی جموجۆڵی سایبیری لە بواری پۆرنۆگرافی لە نێوان گەنجانی ئێرانی، پێی وایە کەزۆربوونی ژمارەی کەسانی گەنج لە کۆمەڵگای ئێران و نەبوونی ئیمکانیەت و نەبوونی زەمینە بۆ ھاوسەرگیری، بۆتە ھۆی تەقینەوەی پۆڕنۆ لە نێوان گەنجان لە سایتە ئینتەرنێتیەکان. ئەو یەکێک لە ھۆکارەکانی بەرزبوونەوەی تەمەنی ھاوسەرگیری دەزانی. بەبڕوای ئەو لە ھەر کۆمەلگەیەک تەمەنی ھاوسەرگیری بەرزبێتەوە، لەو کۆمەلگەیەدا شۆڕشی سێکسی ڕودەدات، کە لە دەرئەنجامەکانی ئەم شۆڕشە لە ئێراندا دەکرێت ئاماژە بە بەرەو زیادچوونی سایتەکانی پۆرنۆگرافی بکەین، کە ئەنجامی ئەمەش پەیوەندی نادیار و سەرلێشێواو نێوان ڕەگەزەکان، زۆربوونی نەخۆشی ئایدز، پۆرنۆی ژێرزەمین، توندو تیژی دژ بە ژنان و منداڵان و نەخۆشیەکانی پەیوەندی نێوان ڕەگەزەکانە. فەکووھی پێی وایە ئەم جۆرە سایتانە لە ئێران ھۆگرێکی زۆری ھەیە. کە ھەروەھا ئەو شتەی کەلە م جۆرە پۆرنۆگرافیە ناوخۆییە زۆرتر بەدیدەکرێت، زنا لەگەڵ مەحارمە کە زۆرتر بە شێوازی نوسراوە و نەک رەسم یان فیلم، دەردەبڕێت. بە بڕوای فەکووھی ئەم گۆڕانکاریانەی پەیوەندی نێوان دوو ڕەگەز، دەرەنجامی چاک و خراپی ھەبووە. لە دەرئەنجامە چاکەکان دەکرێت ئاماژەبکرێن بە بەژداری ژنان لە زۆربەی ھەرە زۆری چالاکیەکانی پانتای گشتی، قبوڵکردنی رادەیی پەیوەندی نێوان دووڕەگەز لە ھەندێک لە گروپەکانی شار، لە نا یاسایی دەرچوونی ھەنێک لەو  کردارانەی پێشتر بە تا وان   لە قەڵەم دەدران. لە دەرئەنجامە خراپەکانی دەتوانین ئاماژە بکەین بە خۆکوژی کچان، زۆربوونی لەش فڕۆشی وگۆڕانی لەش­فرۆشی لە شێوازی تایبەت بۆ شێوازی ھەمەگیر، زۆربوونی جودابونەوەی ژن وپیاو، ناسک بوونی پەیمانی ژن و مێردایەتی بە ھۆی زۆربوونی پەیوەندی لە دەروەی ھاوسەرایەتی.
فەکووھی دەربارەی زاراوەکانی زانستە کۆمەڵایەتیەکان ک ەلە زمانی فارسیدا جۆراوجۆری و بەرامبەری زۆریان ھەیە، ئاوا دەدوێت: زمان، ھەڵگری بیروبۆچونە بۆ زانستە کۆمەڵایەتیەکان و کەرەستەی سەرەکییە ئەگەر نەڵێین کە تەنھا کەرەستەیە. بۆیە دەبێت بە لاستیکیەکی زۆر و لەھەمانکاتیشدا بە قورسی ولە ڕێگای کۆمەڵێ میتۆدی ھزری بێنە نێو ئەم بوارەوە، ڕای ئێمە وابوو کە زۆرێک لە کێشەکان سەرچاوەیان دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی یەک ڕای دەربارەی خودی پێناسە و چەمک و ھەروەھا نەبوونی یەک رایی سەبارەت بە سیاسەتی ھەڵبژاردنی زاراوەکان. ھەر لەم ڕووەوە باشتر وایە بە جێگای ئەوەی کە زۆرتری کاتی خۆمان لە دانیشتنی پشت دەرگا داخراوەکان ببەینە سەر، بابەتەکە لە پانتای گشتی زانست لەو بوارەدا، باس لێبکەین و ئەمە ببێتە بیانویەک بۆ باسکردن لە چەمکەکان و کۆبونەوەکانی ئەنجومەنی زانستە کۆمەڵایەتیەکان، چونکە پێمان وایە ئەگەر ئەم ڕێگایە بەردەوامبێت، بێگومان ئیشی ھەڵبژاردنی وشە و زاراوە ئاسانتر دەبێت و نابێتە تەنھا ئیشی زمانەوانەکان بەڵکو دەبێتە ئەمرێکی ھزری وبنەمایی.
زاڵنەبوونی کەسانی زانستە مرۆڤایەتیەکان و زانستە کۆمەڵایەتیەکان، بەسەر زمانە گرنگە دەرەکییەکان، یەکێکە لە خاڵە لاوازەکانی چالاکوانانی زانستە کۆمەڵایەتیەکان لە ئێران. بە بۆچونی فەکووھی ھەمیشە ئەمە بووە کە ئەم پلانانە دەبێت ڕاستەوخۆ بڕۆن بەرەو زیادکردنی پەیوەندی نێودەوڵەتی دانیشتنەکان، کۆڕ و سیمینار و بەکارھێنانی زمانگەلێک جگە لە زمانی فارسی و بەتایبەتی ئینگلیزی. پلانەکانیش دەبێ ھەر لەسەر ئەم ڕێگایەدابێت. بە بڕوای ئەو ئەگەر چالاکوانانی بواری زانستە مرۆڤایەتیەکان، زانیارییەکی زۆریان دەربارەی زمانە دەرەکییەکان نەبێ، تەنانەت ناشتوانن بە درووستی لە زمانی فارسی تێبگەن و بەکاری بھێنن.
بە ڕوای فەکووھی، بیرمەندانی زانستە مرۆڤایەتیەکان، کەرەستەیەک جگە لە نووسین و قسەکردنیان نییە و بە بێ تەمرین ومەشق کردن لە­م­ بوارانەدا نووسین، بێ سوودە و ئەمەش لە حاڵێدایە کە گۆڤارێکی زانستی لێکۆلەری جێگای تەمرینکردن نییە. ھەربۆیە پێویست بە بۆشایی گەلی تر وەک سایتەکان، ھەواڵنامەی پەرتوکی یان ئەلیکترۆنی ھەیە، تاکوو ئەم تەمرینانە لە واندا بکرێ و بتوانین لەم لاوازییە دوورکەوینەوە. بە کارھێنانی زمانەکانی تر تەنیا ڕێگای ناردنی زانیاری و باسەکان بۆ دەرەوەیە، بەڵام بۆ ئەم کارە دەبێت سەرەتا شارەزای تەواوی زمانەکەی خۆت بی، بەو مانایە کە کێشەیەکت لە نووسین و قسەکردن لە زمانی خۆتدا نەبێت. ئەمە لە حاڵێکدایە ئێمە ھێشتا لەم ئاستەدا نین و دەبێ ڕێگە چارەیەکی بۆ بدۆزینەوە. ئەگەر بتوانین کێشەی یەکەم چارەسەر بکەین، کێشەی دووەم ڕێگە چارەسەری زۆری ھەیە، بەکورتی بڵێین دەبێ یەکەم ھەنگاو قسەیەکمان بۆ وتن ھەبێت و جا ئەمجار توانای ئەوەمان ھەبێت کە بە زمانی خۆمان دەری بڕین و لە کۆتایدا ھەوڵبدەین کە بۆ خەڵکانی تری باسبکەین.
ڕای فەکووھی دەربارەی کاریگەری خوێندنی باڵا لەسەر سازوکاری سوننەتی و مۆدێرن لە سەردەمی ئێستا، ئەوەیە کە ئەوشتەی کە لە کۆمەڵگای ئێران ڕوویداوە نەک تەنیا لەم ڕووەوە کە ئەمڕۆ ژنان لە زۆربەی ھەرەزۆری بوارەکان، سەرەڕای ھەژموونی سیستەمە دژە ژنەکان، لە پێشەوەن و زۆرێک لە گۆڕانکاریەکان بە دەستی ئەوان ڕودەدەن، بەڵکو لەو ڕووەوە کە ئامادە بوونی ژنانی دارای خوێندنی باڵا کە خۆی بە مانای دارا بوونی سامانی زۆری فەرھەنگی و زیادبوونی بەکاربردنی فەرھەنگی ژنەکانە کە ئەمەش بە مانای بنیاتنەری ژیانی ڕۆژانە و گۆڕانکاری پێوەندی لەگەڵ کات و لە بوارەکانی رۆژانەیە، خۆی دەبێتە ھۆی ئەوەی کە کۆمەڵگا نەتوانێت کە لە ئاستێک زۆرتر توند و تیژی و زاڵبوون بەسەر ژنان بەکاربێنێ. کۆمەڵگایەک کە ژنان بەشدارییەکی بەرچاو و فرەلایەنیان تێیدا ھەبێت، ھەرگیز ناتوانێت وەک کۆمەڵگایەک کە ژنان تێیدا بەشداری کۆمەڵایەتیەکان نییە، بنیاتەکانی توندوتیژی، بێ عەدالەتی و بێ رەحمی، بەرەو زیادبوونی ببات. خوێندنی ژنان لەم ڕووەوە دەبێتە ھۆی جۆرێک خودناسین، و جم و جۆڵی پێگەی ژنان لە کۆمەڵگا کە بێ شک جێگرەوەکانی گۆڕانکاری و چاکبوون لەگەڵ خۆی دێنێت. بە بڕوای فەکووھی ئەو شەپۆلە نوێ و بەردەوامە کە لە دوای ١٩٦٠ ھەتاوەکو ئەمڕۆ بەتایبەتی لە زانکۆکان درووست بووە، کۆمەڵێک تیۆری تریان باسکرد کە فیمینیزمی کلاسیکی پشتگوێ خست وڕەخنەیان لێگرت وچاکتریانکرد، بۆ نمونە دەتوانین ئاماژەبکین بە (لەیلا ابو لەقوت) کەلە کۆمەڵگا ئیسلامییەکان حیجاب بە شێوازێک لە دەرفەت  بۆ ژنان دادەنێ کە بتوانن تێکەڵی کۆمەڵگا ببن، کە بە ژنان دەرفەت وئازادییەکی زۆرتر دەبەخشێت ھەتاوەکو بتوانن لە ناو پێکھاتە نێرینەکان ئامادەبونیان ھەبێ و  حیجاب بەربەستێک بۆ ئەم  ئامادەبوونە نازانێ.
فەکووھی دەربارەی رەخنەی فیمینیزمی دەڵێت باوەڕ یان نەبوونی باوەڕ بە جیاکردنەوەی ئیشەکان بەپێی ڕەگەزەوە، یەکێکە لە باسە سەرەکییەکان کە ئێمە لە گفتووگۆی فیمینیزمی دوور دەخاتەوە. زۆرێک لە فیمینیستەکان چەمکی "بەرابەری" بە ئەفسانەیەک دەزانن کە خۆی لە خۆیدا جۆرێک دژایەتی تێدایە و بۆیە زۆر زوو لە وەڵامدانەوەی چەند پرسیارێک دەمێنێتەوە. بۆ نمونە ئەم پرسیارە کە بۆچی دەبێت بەرابەریمان تەنھا لە خاڵە ئەرێنییەکاندا ھەبێت ولایەنە نەرێنییەکانی ڕەش بکەینەوە. بۆ نمونە درووستە کە ژمارەی ژنانی دکتوری نەشتەرگەر کەمە بەڵام بەھەمان­شێوە ژمارەی ژنانی بکوژ کەمە، پرسیارەکە ئەوەیە کە ئایە دەتوانین تەنھا  ژمارەی ژنانی نەشتەرگەر زۆر بکەین بەڵام لەھەمان کاتدا ژمارەی ژنانی تاوانبار بە کەمی ڕابگرین؟. وەڵامی فەکووھی ئەوەیە کە: نەشتەرگەری خۆی لە خۆیدا پێکھاتەیەکی توندوو تیژە ھەرچەندە لە چوارچێوەیەکی فەرھەنگی نەرم کراوەتەوە. ھەرچەند ئەمە بەو مانایە نییە کە ژنانی نەشتەرگەر، کەسانی تووندوتیژن بەڵکو بەومانایە کە ئەگەر ژمارەی ژنانی نەشتەرگەر کەمە تا ئاستێکی زۆر (لەپاڵ ھۆیەکانی­تر) ھەر بەو ھۆیەش ژمارەی ژنانی تاوانبار کەمە. ئەگەر لەناو سوپا و ھەموو ئەو بەشانەی کەبە جۆرێک ناچارن توندووتیژی بەکاربێنن ژمارەی ژنان کەمە، ھۆکەی ھەر ئەوەیە کە لەو بوارانەی کە تووندوتیژی تێدا کەمە وەک پەرستاری پەروەردە و...، ژمارەیەکی بەرچاو، ژنمان ھەیە. لە پەیوەندی ژنانە یان پیاوانە بوونی ھەنێک لە بوارەکانی خوێندن، فەکووھی دەڵێت: ئێمە ئیدانەی ناکەین کە بنیاتەکانی کۆمەڵگەی ئێران نێرینە بوون کە ئەمە بۆتە ھۆی ئەوەی کە  رێگە بە ژنان نەدرێت کە بەرەو ھەندێ ئیش بڕۆن، بەڵام ئەمە نابێتە چاوپۆشانن لە ئەوەی کە ژنان خۆشیان ھەندێک جار حەزیان لەو جۆرە ئیشە پیاوانە نەبووە. ئەزموونی دەروون­ناسان لەم­ساڵانەی دوایدا نیشانیداوە کە پەروەردە کردن تەنھا یەکێکە لەو ھۆکارانەی کە کەسایەتی ژنانە و پیاوانە دروست دەکات، بڕوای من سرووشتی مێینە و نێرینە گرنگترن لە بنیاتەکۆمەڵایەتیە کان کە ڕۆڵی کۆمەڵایەتی درووست­دەکەن و دەبەخشن.
پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس پۆل:کۆمەڵناسانی ئێرانی پۆل:نووسەرانی ئێرانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
ئۆدن
thumb|ئۆدن، کێشراوە لە 1886 ئۆدن (بە نەرویجیی کۆن: Óðinn)، گەورەی خواوەندەکانە لە میتیۆلۆژیای ئەسکەندەنافی، و گەورەی خواوەند ئاسەرە. بە ناوی باوکی خواوەندەکانەوە ناو دەبرێت بەهۆی بوونییەوە بە باوکێک بۆ زۆربەی خواوەندەکان، ناوەکەی وەرگیراوە لە وشەیەکەوە کە بەواتای گووڕوتین، قینە و هۆنراوە دێت. وەک زۆربەی خواوەندە ئەسکەندەنافییەکان، لێزانییەکانی ئۆدن ئاڵۆز و زۆرن، ئەو خواوەندی دانایی، جەنگ، پێکدادان و مردنە، هەروەها رێککەوتن هەیە لەسەر ئەوەی خواوەندی سیحربازیی، پێشگوێیی، شیعر، سەرکەوتن و راوکردن بێت.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:خوداکانی شەڕ پۆل:خوای مەرگ
ڤی ئێل سی میدیا پلەیەر
VLC Media Player لێدەر و پەخشکەر و گۆڕەڕێکی ڕەنگاڵەی سەرچاوە کراوەی ھەڵگرتەنییە Portable.
VLC بەناوبانگترین لێدەرە کە پاڵپشتی لە زۆرترین جۆری پەڕگەی ڕەنگاڵە دەکات، وەرگێڕدراوە بۆ سەر چەندین زمانی جیھانی، لەوانە ھەردوو زاراوەی سۆرانی و کورمانجیش. VLC بەناوبانگە بەوەی کە دەتوانێت پەڕگە تێکشکاوەکان و بە تەواوەتی دانەگیراوەکانیش لێ بدات.
مێژوو
لە سەرەتادا پڕۆژەی VideoLan پێکھاتبوو لە ڕاژەخوازێک و ڕاژەکارێک بۆ پەخشکردنی ڤیدیۆ لەسەر ڕایەڵە کە لەلایەن چەند خوێندکارێکی École Centrale Paris ـەوە داڕێژرابوو کە لە ١ شوباتی ٢٠٠١ ـدا یەکەم وەشانی لەژێر مافی GPL ـدا وەشێنرا، بەڵام ئێستا چەندین داڕێژەر و ھاوکاریکەر بەشدارن لە پڕۆژەکەدا لە سەرانسەری جیھاندا.
لە پاشاندا VideoLAN Server (VLS) نەما و گۆڕدرا بۆ VideoLan Client (VLC).
سەرچاوەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠١ پۆل:نەرمەکاڵا پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس وەن
بڕیارنامەی ١٢١٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢١٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی گینێ بیساو. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩٥٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ گینێ بیساو پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:گینێ بیساو لە ١٩٩٨
٨٢٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
مشەخۆری
وێنۆک|نموونەی مشەخۆرێک
مشەخۆر یا لاکووت (ئینگلیزی: Parastimism) یەکێکە لە کارلێکەکانی ھاوگوزەرانی لەنێوان زیندەوەران. کە بریتییە لەو دوو گیانەوەرانەی کەیەکێکیان لەشی گیاندارێکی تر دەکەنە ماڵی خۆیان و تێیدا پەرە دەستێنن. لەم پەیوەندییەدا یەکێک لەو گیانەورانە زیانی پێدەگات، بەڵام ئەوەی تریان سوودی پێدەگات.
سەرچاوە
پۆل:ژینگەناسی پۆل:ئیکۆلۆژیای نەخۆشی پۆل:مشەخۆر
برین
برین یان زام لە زانستی پزیشکیدا بریتییە لە ڕووشان، دڕان، بڕان و کون بوونی پێست یان سوور بوون و قرنجانی شانەکانی ژێر پێست. بە وتەیەکی تر بریتییە لە لێک بەربوونی پێوەندی نێوان خانەکانی پێست و گۆشتی لەش. برین دوو جۆری هەیە:باز و بەستە(داخراو)؛ بڕین و ڕووشانی پێست لە جۆری باز و کوتران و قرنجان لە جۆری بەستەیە.
شاوێس
شاوێس یان گوندی شاوێسی کۆن یا شارۆچکەی شاوێسی ئێستا شارەدێیەکە نزیکەی ٨ کیلۆمەتر لە ھەولێری پایتەختەوە دوورە لە ڕووی ئیدارییەوە سەر بە ناحیەی کەسنەزانە ژمارەی دانیشتووانی نزیک لە ١٠،٠٠٠ ھەزار کەسە.
نوخا یوزد
وێنۆک|شوێنەکە لە پارێزگای ئەلیزاڤێتپۆل نوخا یوزد یەکێک بوو لە یوزد ("پارێزگا") لە پارێزگای ئەلیزاڤێتپۆلی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی وواتر لە کۆماری دیموکراتیی ئازەربایجان کە ناوەندەکەی لە نوخا (شاکی) بوو لە ساڵی ١٨٦٨ تا ھەڵوەشاندنەوەی فەرمی لە ساڵی ١٩٢١ لەلایەن دەسەڵاتدارانی سۆڤیەت لە کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئازەربایجان.
سەرچاوەکان
نوخا یوزد نوخا یوزد پۆل:مێژووی جوگرافی ئازەربایجان
مارتن بۆرمان
مارتن بۆرمان( لەدایکبووی ١٧ی حوزەیرانی ١٩٠٠،مردن ٢ی ئایاری ١٩٤٥) جەنگاوەرێکی دێرینی حیزبی نازی جێگرەوەی ئەدۆڵف ھیتلەر بوو، یەکێک لە گەورەترین شوێنکەتوان ودڵسۆزانی ئەدۆڵف ھیتلەر و یەکێک لە  بەهێزترین فەرماندەکانی سوپای ئەڵمانیا. لە ٢ی ئایاری ١٩٤٥ کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا. دوای کۆتاییهاتنی جەنگی جیھانیی دووەم، چەندین هەوڵ و گەران هەبوون بۆ دۆزینەوەی مارتن و دەستگیرکردنی ، لێکۆڵەرەوان لەو بڕوایەدا بوون کە ئەو نەمردووە چەند سەرچاوەیەک دەلێن  لە ئەوروپا و پاراگوای و چەندین وڵاتی دیکەی ئەمریکای باشوور بینراوە و لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا لە ساڵی ١٩٦٧ ژمارەیەک لە بەرپرسان ڕایانگەیاند کە بۆرمان هێشتا زیندووە. ئەمە سەرەرای ئەوەی چەند کەسێک مردنی ئەویان پشت راست کردبوو وەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠ پۆل:مردووانی ١٩٤٥ پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک پۆل:دژە جوولەکەکان لە ئەڵمانیا
کۆلومبیا، ئەلاباما
کۆلومبیا (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی ھیووستن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٧٤٠ کەس بووە. ڕووبەری ١٠٫٣٥ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٧١٫٥ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
مژ
300px|وێنۆک|چەپ|مژ لە [[سان فرانسیسکۆ]] مژ يان تەم، دیاردەیەکی سروشتییە، پێک دێت لە ھەوری نیشتوو یان ھەور لە ئاستێکی نزم لەڕووی زەویەوە. ئەمانیش ئەو ھەورانەن کە پێک دێن لە دڵۆپی ئاو لەروویەکی بەرزدا لە ھەوادا، لە ئەنجامی تۆپەڵبوون و چڕبوونەوەی ھەڵمی ئاوەوە درووست دەبن لە نزیک رووی زەوییەوە، کە خۆڵ و دووکەڵی جیاوازی ھەوا پێک دێنێت ئەویش بە پێوەلکانی ھەڵم پێوەی.
پلەی گەرمیی ھەڵم دەگۆڕێت بەگۆڕانی چڕیی، بەواتایەکی تر؛ ھەرچەندە چڕیی ھەڵم زۆر بێت، چڕیی تەم زۆرتر دەبێت. تەم بەوە ناسراوە کە ھەورێکە بینین و ناسینەوە کەم دەکاتەوە بۆ کەمتر بۆ ١ کیلۆمەتر.
پۆل:مژ پۆل:ھەور پۆل:ھەڵمی ئاو
nn:Tå [[پۆل:مەترسییەکانی ڕێگە
جەبری سەرەتایی
وێنۆک|چەپ|240px جەبری سەرەتایی کردارە بنچینەییەکان لەسەر چوار کردەی سەرەکی دەگرێتە خۆی. دوای پێناسەی ھێماکان کە ژمارە نەگۆڕ و گۆڕاوەکان لێک جیا دەکاتەوە، چۆنیەتی شیکاریکردنی ھاوکێشەکان پێناسە دەکات. سەرەڕای بەکاھێنانی چوار کردەی سەرەکی کۆکردنەوە، لێدەرکردن، لێکدان و دابەشکردن، لە جەبری سەرەتاییدا ھێماکانی x و y یان a و b بۆ دیاریکردنی ژمارەکان بەکاردێن کە پێیان دەوترێت گۆڕەک.
ھاوکێشە
وێنۆک|ئەنیمەیشنی [[دیتانەی پیتاگۆرس لە سێگۆشەیەکی وەستاودا دووجای ژێ یەکسانە بە ئەنجامی کۆکردنەوەی دووجای دوو لاکەی تری سێگۆشە]]
ھاوکێشە بریتییە لە دەقێکی بیرکارییانە کە ھاوسەنگی نێوان دوو بڕ دەردەبڕیت. بە گۆڕەکی ھاوکێشە دەوترێت نەزانراو و ئەو بەھای ھاوکێشە پاسادان دەکات پێی دەوترێت شیکار. ھێمای = بۆ دوو بڕی یەکسان بەکار دەھێنرێت. بۆ نموونە ئەمە ھاوکێشەی پیتاگۆرسە
پیتاگۆرس ئەم ھاوکێشەی سەلماند کە دەڵێت لە سێگۆشەیەکی وەستاودا دوو جای ژێ (c^2) یەکسانە بە ئەنجامی کۆکردنەوەی دووجای دوو لای تری سێگۆشە (واتە ئەنجامی کۆکردنەوەی دووجای a و b)
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان  پۆل:جەبر
ڕۆبێرت پلانت
وێنۆک|ڕۆبێرت پلانت ڕۆبێرت پلانت لەدایکبووی ٢٠ی ئابی ١٩٤٨. گۆرانبێژ و مۆسیقاژەن و ھۆنراوەنووسی بەریتانییە. کەسەردەستەی ھۆنراوەنووسانی گرووپی میوزیکی ڕۆکی (Led Zeppelin). ڕۆبێرت لە ساڵی ١٩٦٥ دەستی بەکاری ھوونەری کردووە و تاکوو ئێستاش بەردەوامە. ڕۆبێرت بەیەکێ لەباشترین و بەناوبانگترین میوزیکژەنەکانی میوزیکی ڕۆک دادەنرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئینگلیز پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨ پۆل:زیندووان پۆل:گۆرانیبێژان پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ئیمپراتۆریەتی بەڕیتانی بە پلەی فەرماندە پۆل:گۆرانیبێژانی ڕۆکی ئینگلیز پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
کاجۆل
کاجۆل دیڤگان (پێششووکردن:کاجۆل موکەرجی) لەدایکبووی ٥ی ئابی ١٩٧٤ لە مومبای-مەھاراشترا لە ھیندستان. لە مومبای-مەھاراشترا لە ھیندستان. کاجۆل خانمەئەکتەری دیاری بۆلیوودە. کاجۆل لە ماوەی ژیانیدا ١١ جار بۆ خەڵاتەکانی فیلم فەیر پاڵێوراوە و شەشجاریش بووەتە براوەی ئەو خەڵاتە. کە پێنجیان وەک باشترین خانمەئەکتەر بووە. لە ساڵی ٢٠١١ حکوومەتی ھیندستان خەڵاتی (Padma Shri) بە کاجۆل بەخشی کە چوارەم بڵندترین خەڵاتی تاک (ھاونیشتمانیی) ە لە ھیندستان.
ژیانی ئەکتەری
کاجۆل لە ساڵی ١٩٩٢ بەشداری لە یەکەمین کاری نواندن کرد بەناوی (Bekhudi) و ھەر لە یەکەمین فیلمیدا ڕۆڵی سەرەکی پێدرا. لە ساڵی ١٩٩٣ لە دووەم فیلمیدا کاجۆل بە یاوەری لەگەڵ شلیپا شیتی لەگەڵ شاروخ خان لەفیلمی بازیگر (Baazigar) کە ئەم فیلمە بە یەکەمین فیلمی سەرکەوتووی کاجۆل دادەنرێت. لە ساڵی ١٩٩٥ بۆ جارێکی دی لەگەڵ شاروخ خان لە فیلمی دیلوالێ دولھانیا لێ جایانگێ بەشدار بوو، کە یەکێکە لە کاریگەرترین و بەھێزترین فیلمەکانی ژیانی ئەکتەری کاجۆل، ئەو فیلمە بۆ ماوەی ٢٠ ساڵ لە سینەماکان بە بەردەوامی نمایشکراوە!، دواتر لە ساڵی ١٩٩٨ بەشداری کرد لە چەندین فیلم لەوانە (Pyaar Kiya To Darna Kya) کە لەبەرامبەر مێردەکەی ئێستای ئاجای دیڤگان ڕۆڵی بینی لەلایەکی دیکەوە لە فیلمی کوچ کوچ ھۆتا ھێی (Kuch Kuch Hota Hai) بەشداریکرد، کە ئەوەیان بۆ جارێکی دی لەگەڵ شاروخ خان بەشداربوویەوە کە پەیوەندی ئەو و شاروخ خان لە فیلمەکان زۆتر پەرەیسەند و تاکوو ئێستاش بەھۆی ئەو فیلمانەی دەریانکردووە بەیەکێک لە باشترین دووانەی بۆلیوود دادەنرێت، و تایبەتمەندییەکی ئەم فیلمە ئەوە بوو کە کاجۆل لەگەڵ ئامۆزاکەی ڕانی موکەرجی بوو.
لە فیلمێکی سەرکەوتووی دی بەشداری کرد ئەویش فیلمی (Kabhi Khushi Kabhie Gha) بوو کە ئەمیش لەبەرامبەر شاروخ خان و ئەمیتاب باچان و جایا باچان و ھریتیک ڕۆشان و کارینا کاپوور بوو. دوای ئەو فیلمە کاجۆل بۆ ماوەیەکی باش پشووی دا تاکوو ساڵی ٢٠٠٦ لە فیلمی فەنا (Fanaa) بوو، کە لەبەرامبەر عامر خان ڕۆڵیگێڕا و ئەو دوورکەوتنەی لەو چەند ساڵە نەبووە ھۆی شکستھێنانی ئەو فیلمەی بگرە ئەو فیلمەشی وەک ئەوانی پێشووتر سەرکەوتوو بوو.
دوای فەننا دووبارە کاجۆل ماوەیەک پشووی دا تەنیا لە دەرکەوتنی تایبەتی لە فیلمەکان دەردەکەوت تاکوو لە ساڵی ٢٠١٠ لە فیلمێک بەناوی ناوم خانە (My Name Is Khan) بێتاوانای موسڵمانانی لە ڕووداوە تیرۆریستییەکانی جیھانی سەلماند ئەمەش دووبارە لەگەڵ بەرامبەرەکەی شاروخ خان بوو!
لە نوێترین کاریشی لە ساڵی ٢٠١٥ بۆجارێکی دی لەگەڵ شاروخ خان دەرکەوتەوە و ئەویش لە فیلمی دیلوالێ بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی مومبای پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤ پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان
ڤادوتس
ڤادوز پایتەختی وڵاتی لیختنشتاینە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ٥,٣٤٢ کەس بووە.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی
٨٢٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٢١٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢١٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩٥٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:قوبرس لە ١٩٩٨
گوندستانی ھولەسو
گوندستانی ھولەسو یان ھۆڵەسو لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە سێ گوندستانی ناوچەی ساینقەڵا لە شارستانی ساینقەڵا، لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی ھولەسوە.
دانیشتوان
بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (١٢٣٩٦)کەس و (٦٠٦٧)نێر و (٦٣٢٩)مێ و (٢٦٣٧)خێزان بووە. دانیشتوانی ئەم گوندەوارەیە زۆرینەی لە کورد و کەمینەی لە ئازەری پێکھاتووە.
پێکھاتەی کارگێڕی
لە ٤٢ گوند پێکھاتووە:
ئێکۆنۆمیست
ئێکۆنۆمیست حەفتەنامەیەکی هەڤاڵی و نێونەتەوەییە بە زمانی ئینگلیزی کە لە لەندەن دەنووسرێ و خاون دارێتیەکەی بریتیە لە کۆمپانیای ئێکۆنۆمیست بە بەرپرسایێتی دیاریکراو (The Economist Newspaper Limited). چاپی بەردەوامی لە لایەن دامەزرێنەرەکەی واتا جێیمز ویڵسن لە ئەیلوولی ١٨٤٣ دا دەستی پێکرد.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئێکۆنۆمیست پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٤٣ لە ئینگلتەرا پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٤٣ لە بەریتانیا پۆل:ڕۆژنامەکانی بەریتانیا پۆل:ڕۆژنامەکانی دامەزراوی ١٨٤٣ پۆل:گۆڤارەکانی بەریتانیا پۆل:گۆڤارە ھەواڵییەکان پۆل:گۆڤارەکانی کەسب و کاری بەریتانیا پۆل:گۆڤارە حەفتەییەکان پۆل:گۆڤارە حەفتەییەکانی بەریتانیا پۆل:بڵاوکراوە ئۆگووستووریەکان پۆل:بڵاوکراوەکانی دامەزراوی ١٨٤٣ پۆل:ڕۆژنامەکانی لەندەن پۆل:ڕۆژنامە نێودەوڵەتییەکان کە لە بەریتانیا بڵاودەکرێنەوە
فیزیکی کلاسیک
ئەوەی کە فیزیکی کلاسیکی ئاماژەی پێ دەکات، گرێدراوی بەستێنە. ئەگەر لەبارەی ڕێژەییی تایبەت‌ەوە قسە بکەین، ئاماژە بە فیزیکی نیوتنی دەکات کە پێش ڕێژەیی ھەبووە، بە واتایەکی تر، ئەو لقانەی فیزیک کە لەسەر بنەماگەلی پەرەپێدراو لە پێش سەرھەڵدانی ڕێژەیی و میکانیکی کوانتوم بنەڕەت نراون. کاتێک لەبارەی ڕێژەییی گشتی‌یەوە قسە دەکەین، ئاماژە دەکات بە ئاکامی ھەموارکردنی فیزیکی نیوتنی بۆ لەخۆگرتنی ڕێژەیی تایبەت. کاتێک قسە لە میکانیکی کوانتوم دەکەین، ئەو ئاماژە بە فیزیکی ناکوانتومی دەکات کە تەنانەت زۆرجار ڕێژەییی گشتی ژی لەخۆدەگرێت. بەگشتی، فیزیکی کلاسیکی ئەو فیزیکەیە کە پێش ئەو فیزیکەی کە خەریکین لەبارەیەوە قسە دەکەین ھەبووە.
بوارەکانی فیزیکی کلاسیکی
پۆل:فیزیک
Dezyèm lwa Newton
دەستووری مەزن
دەستووری مەزن (یان مەزنترین دەستوو) ناوێکە لە پەیمانی نوێ بەکاردێت بۆ پێناسەکردنی یەکەم یان دوو لە دەستوورەکان کە لەلایەن یەسووعەوە ئاماژەی پێدراوە وەک لە مەتا بەشی ٢٢ ئایەتی ٣٥ بۆ ٤٠، مەرقۆس بەشی ١٢: ئایەتی ٢٨ بۆ ٣٤، وە وەڵامەکە بۆ ئەو لە لۆقا بەشی ١٠ ئایەتی ٢٧
ئینجیلی مەرقۆس
"یەکێک لە مامۆستایانی تەورات هات، گوێی لە گفتوگۆکەیان بوو، بینی عیسا وەڵامێکی باشی دانەوە، لێی پرسی: «چ ڕاسپاردەیەک لە هەموویان گرنگترە؟»
عیسا وەڵامی دایەوە: «لە هەموویان گرنگتر ئەمەیە: {ئەی ئیسرائیل گوێ بگرن، یەزدانی پەروەردگارمان یەک یەزدانە،
لەدوای ئەویش ئەمەیە، {نزیکەکەت وەک خۆت خۆشبوێت،} هیچ ڕاسپاردەیەک لەم دوو ڕاسپاردەیە گرنگتر نییە.»"
ئینجیلی مەتا
{{Quote|یەکێکیان تەوراتناس بوو، پرسیاری لێکرد تاکو تاقی بکاتەوە:
«مامۆستا، گرنگترین ڕاسپاردەی تەورات چییە؟»
عیسا پێی فەرموو: «{بە هەموو دڵ و بە هەموو گیان و لە هەموو بیرتانەوە یەزدانی پەروەردگارتان خۆشبوێ.}
ئەمە گرنگترین و یەکەم ڕاسپاردەیە.
دووەمیشیان وەک ئەو وایە: {نزیکەکەت وەک خۆت خۆشبوێت. جا هەموو تەورات و پەیامی پێغەمبەران بەم دوو ڕاسپاردەیەوە بەندن.»|source=مەتا: بەشی ٢٢ ئایەتی ٣٥ بۆ ٤٠}}
ئینجیلی لۆقا
"تەوراتناسێک هەستا بۆ ئەوەی عیسا تاقی بکاتەوە و گوتی: «مامۆستا چی بکەم تاکو ژیانی هەتاهەتایی بە میرات وەربگرم؟»
ئەویش پێی فەرموو: «لە تەوراتدا چی نووسراوە؟ چۆن دەیخوێنیتەوە؟»
وەڵامی دایەوە: «{بە هەموو دڵ و بە هەموو گیان و بە هەموو توانا و هەموو بیرتانەوە یەزدانی پەروەردگاری خۆتان خۆشبوێت،} هەروەها {نزیکەکەت وەک خۆت خۆشبوێت.} عیسا پێی فەرموو: «وەڵامەکەت ڕاستە، ئەمە بکە، ژیانی هەتاهەتایی بەدەستدەهێنیت.»"
کتێبی پیرۆز > لێڤییەکان
"«”تۆڵە مەستێنەوە و قین لە دڵ مەبە بەرامبەر کوڕی گەلەکەت، بەڵکو نزیکەکەت وەک خۆت خۆشبوێت. من یەزدانم."
ھاوسێکەت وەک خۆتان خۆشبوێت
کاتێک پرسیار دەکرێت کامەیە مەزنترین دەستوورەکە، پەیمانی نوێی کتێبی پیرۆز باس لە یەسووع دەکات کاتێک لەکاتی ئامۆژگاری دوو ئایەت لە تەورات باس دەکات ئەوانیش "پێویستە تۆ یەزدانت خۆش بوێت، خودات بەھەموو دڵت و رۆحت و مێشکت خۆش بوێت" دواتر باس لە دووەم ئایەت دەکات " پێویستە ھاوسێکەت وەک خۆتان خۆش بوێت" زۆربەی مەسیحییەکان ئەم دوو دەستوورە بەیەکەوە وەک بنچینەیەکی سەرەکی ئایینی مەسیحی دەبینن، وە دووەم دەستوور وەک یاسای زێرین دانراوە.
ئایەتەکان
<references group="ئایەت" />
پۆل:ئەوین
فایڵ کۆین
فایڵ کۆین (؛ ⨎) دراوێکی دیجیتاڵیی سەرچاوە کراوەی گشتی و سیستەمێکی پارەدانی گشتییە کە داندراوە تا ببێتە بیرگەیەکی دیجیتاڵیی ھاوبەش و ڕێگەیەکی گەڕاندنەوەی دراوە. لەلایەن تاقیگەکانی پرۆتۆکۆڵەوە دروستکراوە لەسەر سیستەمی پەڕگەی ئینتەرپلانێتاری خۆی بنیاد دەنێت، کە ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات کە درایڤی سەخت بە کرێ بگرن. ڕێکخستەیەکی زنجیرەبلۆک بەکاردێت بۆ تۆمارکردنی گرێبەستەکان. فایڵ کۆین پرۆتۆکۆڵێکی کراوەیە و لەلایەن زنجیرەبلۆکێکەوە پاڵپشتی دەکرێت کە بەڵێنەکانی بەشداربووانی تۆڕەکە تۆمار دەکات، ھەروەھا مامەڵەکان کە بە بەکارھێنانی FIL ئەنجام دەدرێن، دراوی ڕەسەنی زنجیرەبلۆکەکە. زنجیرەبلۆکەکە لەسەر بنەمای بەڵگەی دووبارەکردنەوە و بەڵگەی بۆشایی کات بنیاتنراوە.
مێژوو
پرۆژەکە لە ئابی ٢٠١٧ دەستی پێ کرد و زیاتر لە ٢٠٠ ملیۆن دۆلاری کۆکردەوە لە ماوەی ٣٠ خولەکدا.
خێرخوازی
لە نیسانی ٢٠٢١دا، دامەزراوەی فایڵ کۆین بڕی ٥٠٬٠٠٠ فایڵ کۆینی بە نرخی ١٠٬٠٠٠٬٠٠٠ ملیۆن دۆلار بەخشی بە ئەرشیفی ئینتەرنێت. لەگەڵ ئەوەشدا، دامەزرێنەری ئەرشیفی ئینتەرنێت، برووستەر کال، و بەڕێوەبەری ھاوبەشی، وێندی ھانامورا، بوون بە بەشێک لیژنەی ڕاوێژکاریی فایڵ کۆین و دامەزراوەی فایڵ کۆین بۆ تۆڕی ناناوەندی.
توانای تەواوی پاشەکەوتکردنی تۆڕ
بەپێی شوباتی ٢٠٢٢، کۆی توانای پاشەکەوتکردن ١٥٫٦ ئێبایت بوو، و کۆی دراوەی پاشەکەوتکراو ٤٠ پیبایت بوو.
جەبری ھێڵی
وێنۆک|250px|چەپ جەبری ھێڵی لقێکە لە زانستی بیرکاری کە ھەندێک بابەت وەکوو ھاوکێشەی ھێڵی یان فانکشنی ھێڵی وەک ڕیزکراوەکان (Matrix)، ئاڕاستەبڕەکان، بۆشایییە ئاڕاستەکراوەکان (vector spaces) و سیستەمی ھاوکێشە ھێڵییەکان شرۆڤە دەکات.
جێبەجێکردنەکان
جەبری ھێڵی و جێبەجێکردنە جۆراوجۆرەکانی لە بواری بیرکاری و ھەژمار چینێکی بەربڵاو لەبەر دەگرێت. سەرەڕای بەکارھێنانی لە بوارەکانی بیرکاری، وەکوو جەبری ڕووت، شیکاریی فانکشنی، ئەندازەی شیکارانە و شیکاریی ژمارەیی، لە بواری فیزیک، ئەندازیاری و زانستی سروشتی و زانستە کۆمەڵایەتییەکان کەلکی لێ وەردەگیرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:جەبر پۆل:جەبری ھێڵی پۆل:شیکاریی ژمارەیی
فارابی
ناوی ئەبو ناسر موحەمەد کوڕی فەرخ فارابی ە لە گوندێکی بچووک بە ناوی " واسیج " لە نزیک فاراب لە ساڵی ٢٥٩ە "٨٧٠ز" لە دایک بووە. باوک و دایکی بە ڕەگەز فارسن بەڵام بنەماڵەکەیان پێش ئەوان، زۆر زوو کۆچیان کرد بۆ تورکستان. لە ئورووپادا بە"Alfarabius" ناسراوە.
ژیان
فارابی کوڕی پیاوێکی سەرباز بوو. لە سەرەتادا لە فاراب و بوخارا دەستی کردووە بە خوێندن و بەڵام دواتر بۆ خوێندنی زیاتر و بەدەستھێنانی پلەی بەرزتر ڕووی کردۆتە بەغداد و بۆ ماوەیەکی زۆر لەساڵی" ٩٠١- ٩٤٢ز" لەوێ ماوەتەوە و خەریکی خوێندن بووە. لەو ماوەیەدا پسپۆڕی لە چەند زمانێکی جیاواز و چەند بابەتێکی زانستی جیاوازدا بەدەست ھێناوە. لە ماوەی مانەوەیدا لە "بەغداد"دا دەسەڵاتی شەش خەلیفەی عەباسی تێپەراندووە. وەک فەیلەسوف و زانایەک دەبێتە شارەزایەکی زۆر باش لەبەشە جیاوازەکانی فێرکردن و زمانە جیاوازەکاندا.
فارابی بەمەبەستی خوێندن و زانست سەفەری بۆ زۆر شوێن کردووە. بۆ ماوەیەک لە میسر و دیمەشقدا خەریکی خوێندن بووەو سەردانی دادگای "سیف الدولە"ی لە حەلەب کردووە لەگەڵ ئەوەشدا بەردەوام و ناوبەناو سەردانی بەغدادی کردۆتەوە. بە سەردانەکانی بۆ دادگای حەلەب دەبێتە یەکێک لە ھاریکارەکانی مەلیک. ئیتر لێرەوە و لە حەڵەبەوە ناوبانگی بە دونیادا بڵاو دەبێتەوە. لە سەرەتاکانی تەمەنیدا وەک قازی کاریکردووە و بەڵام دواتر لە بواری پسپۆڕی خۆیدا دەستیکردووە بە وانە وتنەوە، لە ماوەی کۆرس و دەرسەکانیدا توشی زۆر ناڕەحەتی و دەردەسەری دەبێت و بۆ ماوەیەکیش سەرپەرشتی باخچەیەک دەکات بۆ خۆی. بەڵام پێش ئەوەی ژن بھێنێت لە ساڵی ٣٣٩ە "٩٥٠ز"لە تەمەنی "٨٠" ساڵیدا و لە دیمەشق کۆچی دوایی کردووە.
زانستەکان
فارابی لە بوارەکانی زانست و فەلسەفە و لۆژیک و کۆمەڵناسی و پزیشکی و بیرکاری و مۆسیقادا بەشداریەکی بەرچاوی ھەبووە، بەڵام دەور و پسپۆڕی سەرەکی خۆی لە بواری فەلسەفە و کۆمەڵناسی و لۆژیک دا بووە ، لەگەڵ ئەوەشدا ھەمیشە وەک ئینسیکلۆپیدیایەک سەیرکراوە. فارابی لە یەکەمین بیریارە ئیسلامیەکانە کە ھەوڵی گواستنەوەی فیکر و بۆچوونەکانی ئەفڵاتۆن و ئەرستۆی داوە بۆ ناو جیھانی ئیسلامی، لێرەوە کاریگەری لەسەر زۆر فەیلەسوفی گەورەتری ئیسلامی دانا وەک ئیبن سینا و ئیبن روشد.وەک فەیلەسوف زۆر کات وەک ئەفڵاتۆنیەکی نوێ دادەنرێت کە ھەوڵی داوە بۆچوونەکانی ئەفڵاتۆن و ئەرستۆ لەگەڵ ئاییندا بسازێنێت و لێدوانی زۆر دەوڵەمەندی لەسەر فیزیک و کەشناسی و لۆژیکی ئەرستۆ نووسیوە، زیاد لەوانەش ژمارەیەکی زۆر کتێبیشی لەسەر چەند بابەتێکی جیاوازی فەلسەفی نووسیوە کە پیشاندەری دەوری فارابین لە فەلسەفەدا و ھەر بەمانەشە لە فەلسەفەدا بە مامۆستای دووەم ناسراوە، "لە فەلسەفەدا ئەرستۆ بە مامۆستای یەکەم ناسراوە". یەکێک لە بەشداریە گرنگەکانی فارابی ئەوە بوو کە لێکۆڵینەوەی لە لۆژیک دا ئاسان کرد بە دابەشکردنی لۆژیک بۆ دوو جۆر ئەوانیش، بۆچوون "تخیول" و سەلماندن "پبوت". فارابی لە ھەموو فەیلەسوفە ئیسلامیەکانی تر زیاتر ھۆش و ئاگای خۆی تایبەت کردووە بە تیۆ ریای سیاسەتەوە، لە کتێبی "شارە کامڵەکە"دا ھەوڵی گونجاندنی سیستەمی ئەفڵاتۆنی "وەک ئەوەی کە لە کۆمار و یاساکەی ئەفڵاتۆندا ھاتووە" داوە لەگەڵ بارودۆخی سیاسی ئەو کاتەی مسوڵماناندا.
دیکەی زانستەکان
لە کۆمەڵناسیشدا چەند کتێبێکی گرنگی نووسیوە لەوانە "ارا‌و اھل المدینە الفاچیلە" کە لە رێیەوە ناوبانگێکی گەورەی پەیداکرد. کتێبەکانی دیکەشی لەسەر دەروونناسی و میتافیزیک بە شێوەیەکی گشتی بە پشت بەستن بە بۆچوون و کارەکانی خۆی نووسیونی. ھەروەھا کتێبێکیشی نووسیوە لەسەر مۆسیقا بەناوی " کتاب الموسیقا". فارابی پسپۆرێکی گەورە بوو لە ھونەر و زانستی مۆسیقادا. چەند ئامیرێکی مۆسیقیشی داھێنا و لەگەڵ ئەوەشدا لە زانستی نۆتەی مۆسیقادا بەشداریەکی باشی ھەبوو. لەچەندین سەرچاوەدا ئاماژە بەوەکراوە کە توانیویەتی ھەموو ئامێرە موسیقیەکانی بژەنێت و بە ویستی خۆی خەڵک بخاتە گریان یان پێکەنین. لە بواری فیزیکیشدا توانیویەتی بوونی بۆشایی بدۆزێتەوە.
کتێبەکان
ھەرچەندە ھەندێک لە کتێبەکانی لە ناو چوون و نەماون بەڵام ئەوەندەی کە ماون "١١٧" کتێبن. "٤٣" دانەیان لەبواری لۆژیک ، "١١" دانەیانلە بواری میتافیزیک ، "٧" دانەیان لەبارەی ئەخلاقەوە نووسراون ، "٧" دانەیان لە بارەی زانستی سیاسەتەوە ، "١٧" دانەی دیکەیان لەبارەی مۆسیقا و پزیشکی و کۆمەڵناسیەوەیە و"١١" دانە دیکەش لێدوانەکانی فارابین لەسەر کتێبی دیکە. یەکێک لە کتێبە بەناوبانگەکانی بەناوی" فێول الحکمە"یە کە بۆ ماوەی چەند سەدەیەک لە ناوەندە جیاوازەکانی فێرکردندا بوو بوو بە کتێبێکی گرنگی فەلسەفی و تائێستاش لە ھەندێک لە ناوەندەکانی رۆژئاواشدا دەخوێنرێت. لە کتێبی "کتاب الاحێا‌و العلوم" دا بە شێوەیەکی زۆر تایبەت و بەسوود بنچینە و دابەشکاریەکانی یاساکانی زانستی موناقەشە کردووە. یەکەمین مسوڵمانە کە ھەوڵیداوە زانینی مرۆڤ رێکبخات بە پێی سیستەم.. کتێبی" اراْ اھل المدینە الفاچیلە " بەشداریەکی گرنگی فارابیە لە زانستی کۆمەڵناسی و زانستی سیاسیدا.
کاریگەری
فارابی بۆ ماوەی چەند سەدەیەک کاریگەریەکی باشی ھەبووە لە سەر زانست و زانین. بەداخەوە کە کتێبی "ئایینناسی ئەرستوو" کە لەو کاتەدا بەردەستی کەوتووە، بە کتێبێکی ناوازەو دەگمەنی ئەرستۆی زانیوە ، بەڵام دواتر دەرکەوت کە ئەو کتێبە لە نوسینی ھەندێک لە ئەفڵاتۆنیە نوێیەکان بووە نەک ئەرستۆ. لە گەڵ ئەوەشدا فارابی لە فەلەسەفەدا بۆ ماوەی چەند سەدەیەک بە مامۆستای دووەم ناسرابوو. لە ڕێگەی کارەکانیشیەوە کاری لەسەر سازاندنی فەلسەفە و سۆفیزم کردووە بەیەکەوە.
پۆل:لەدایکبووانی ٨٧٢ پۆل:مردووانی دەیەی ٩٥٠ پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٠یەم پۆل:کیمیاگەرانی سەردەمی نێوەڕاستی ئیسلام پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق پۆل:داھێنەرە موسڵمانەکان پۆل:مۆسیقای فارسی پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور پۆل:فەیلەسووفانی زمان پۆل:فەیلەسووفانی یاسا پۆل:فەیلەسووفانی زانست پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:کیمیازانانی ئێرانی
ڕووسین
200px|thumb|left|جل وب‏‏‏ە‏‏‏رگى نه‌ت‏‏‏ە‏‏‏وه‌يي رووسين
رووسین بە‌ رووسی (Русины) بە‌ ئینگلیزی (Rusyn) یاخود ھە‌نێکجار بە‌ (روسناک)  ناو دە‌برێن. کە‌مینە‌یە‌کی بچووکی بە‌ رە‌چە‌لە‌ک روثین (Ruthen)ن و سلاڤن کە نە‌خزاونە‌تە‌ نێو ناوی تازە‌ داھێنراوی (ئوکران).‌  زمانیان سلاڤی یە‌و شێوە‌زارێکی ئۆکرانیە‌ و دانیشتووی بناری زنجیرە‌ چیای کارپاتن کە‌ لە‌ خاکی (چییک)ە‌وە‌ تا ئوکراینا درێژ بۆتە‌وە‌. لە‌ رۆژگاری ستالین ناوە‌کە‌یان قە‌دە‌غە‌کرابوو. زۆربە‌یان لە‌ ھە‌ندە‌ران دە‌ژین. لە‌و ملیۆن و دووسە‌د ھە‌زار کە‌سە‌ی بە‌ رە‌سە‌نە‌ روسیناکن. تە‌نھا نیو ملیۆنیان خۆیان وە‌ک نە‌تە‌وە‌یە‌کی جیاواز ناساندووە‌. ئۆکرانە‌کان ئە‌م کە‌مینە‌یە‌ بە‌ لقێکی سە‌ر بە‌ نە‌تە‌وە‌ی ئۆکرانی دە‌زانن. بە‌ رە‌سمیش دانیان پێ نە‌نراوە‌ وە‌ک کە‌مینە‌. تە‌نھا لە‌ (ئە‌نجومە‌نی میللی زاکارپاتیا) نە‌بێت. لە‌ دوای جە‌نگی جیھانی یە‌کە‌م لە‌ ساڵی ١٩١٨ کۆماری لیمکی-روسین راگە‌یە‌نرا کە‌ بە‌ (Ruska Narodna Respublika Lemkiv) ناسرا و پایتە‌ختە‌کە‌ی گوندی فلۆرینکا بوو. ھە‌روە‌ھا کۆماری بچووکی کۆمانجکا. بە‌شە گرینگە‌کانی گە‌لی روسین بریتین لە‌:
‌
لینک
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئەورووپا پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕووسیا پۆل:گەلان
٢ (ژمارە)
٢ (دوو) (2) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١ و ٣.
سەرچاوەکان
پۆل:٢ (ژمارە) پۆل:ژمارە تەواوەکان
٨٢٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
٣ (ژمارە)
٣ (سێ) (3) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٢ و ٤.
سەرچاوەکان
پۆل:٣ (ژمارە) پۆل:ژمارە تەواوەکان
وردبین
وێنۆک|200px|چەپ وێنۆک|300px|چەپ|
وردبین یان میتەدۆز یاخود مایکرۆسکۆپ، ئامێرێکە تەنە ورد و بچووکەکان گەورە دەکات، تاوەکوو لێکۆڵینەوە لەسەری ئاسانتر بێت، ھەیانە سادە و ھەیانە گەورە و ئاڵۆز. سادە پێک دێت لە ھاوێنەیەکی گەورەکەر کە بەھۆیەوە وێنەی گەورەکراوی تەنەکان دەبینرێت. بەڵام ئاڵۆز پێک دێت لە ژمارەیەک لە ھاوێنە، کە دابەش دەبن بۆ چەند کۆمەڵەیەک، کۆمەڵی یەکەم ئاراستەکراوە بۆ تەنەکە (لاشەکە) کە وێنەی راستەقینەی تەنەکە دەدات بەدەستەوە، بەڵام کۆمەڵەکەی سەروو؛ وێنەی راستەقینەی تەنەکە گەورە دەکەن کە ھاوێنەکانی کۆمەڵەی یەکەم دایان بەدەستەوە، لەم جۆرەدا لە وردبین وێنەیەکی گەورەترمان دەست دەکەوێت. زانایانی زیندەزانیی پێویستییان بە چاودێریکردن و وردبوونەوەیە لە خانە و پێکھاتەکانی لە رێگەی لێکۆڵینەوەی زیندەوەرانەوە. گەشەپێدانی پێویستیی و ئامرازەکان وا لە زانایان دەکات کە قوڵترین نھێنییەکانی ژیان بدۆزنەوە.
وتارە پێوەندیدارەکان
پۆل:داھێنانە ھۆڵەندییەکان پۆل:وردبین پۆل:ئامرازە زانستییەکان پۆل:ئامرازی گەورەکەر
٨٢٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بێبەزەیی
بێبەزەیی ڕۆمانێکی کوردی و یەکەمین بەرھەمی ئازاد یوونسییە؛ ڕۆمانەکە ساڵی ٢٠٢١ لەلایەن چاپەمەنیی ویھانەوە بڵاو کراوەتەوە.
چیرۆک
ئاراز کە بە ڕەچەڵەک خەلکی باشووری کوردستانە و لە کرماشان گەورە بووە و ماوەیەکیش لە ھەمەدان ژیاوە، لەگەڵ دایک و ژن و منداڵەکەی ڕوو دەکاتە گوندێکی نزیک شاری بانە و لەوێ خانوویەک دەگرێت و نیشتەجێ دەبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان پۆل:کتێبە کوردییەکان پۆل:ڕۆمانەکان
٤ (ژمارە)
٤ (چوار یان چار) (4) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣ و ٥.
سەرچاوەکان
پۆل:٤ (ژمارە) پۆل:ژمارە تەواوەکان
بڕیارنامەی ١٢١٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢١٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩٥٩ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:قوبرس لە ١٩٩٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ قوبرس
کۆلومبیانا، ئەلاباما
کۆلومبیانا شارێکە لە کەرتی شێلبی، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٤٬١٩٧ کەس بووە. ڕووبەری ٤١٫٩٢ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٠٠٫١٢ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر پۆل:ناوەندی شارستانەکانی ئەلاباما پۆل:شارەکانی ئەلاباما پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر
بڕیارنامەی ١٢١٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٢١٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ئەنگۆلا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩٦٢ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:ئەنگۆلا لە ١٩٩٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەنگۆلا
وەلیەددینی عێراقی
وەلیەددینی عێراقی ناوی تەواوی باوکی زەرعەی کوری ئەحمەدی کوری حافیزی گەورە عەبدولرەحیمی عێراقی یە. بەئەسڵ کوردە و خەڵکی کوردستانی باشور - عێراقە لە قاھیرەی پایەتەختی میسر لەدایک بووە و ھەرلەوێش وەفاتی کردووە، یەکێک بووە لە زانا گەورەکانی مەزھەبی شافعی و کتێبەکانی لەسەر بابەتی فیقھی ئیسلامی و ئوسولی فیقھن.
لەدایکبوونی و پێگەشتنی
وەلیەددین لە ساڵی ٧٦٢ ک - ١٣٦٠ز لەدایکبووە، باوکی گرنگیێکی زۆری پێداوە و وای لێکردووە لە کۆری زۆرێک لە زانایانی خودان زانیاری و شکۆ دابنیشێت و گوێیان لێبگرێت سەفەری بۆ ھەریەک لەشارانی دیمەشق، مەککە و مەدینەی مونەوەرە کردووە، سەرەتا تەنھا لەلای باوکی خوێندوێتی دواتر لەسەر دەستی ئیناسی و عەفیفی و قەزوینی پێگەیشتووە. شارەزایێکی زۆری ھەبووە لەھەریەکە لە زانستەکانی حەدیس و ئوسولی فیقھـ و زمان. بۆ ماوەی بیست ساڵ کاری دادوەری کردووە و دواتر لەپای ئەوەی کاتی ھەبێت بۆ فێرکردن و نوسین و خوێندنەوە وازی لە دادوەری ھێنا، بەڵام دواتر دەکرێتە دادوەری سەرەکی میسر لەدوای جەلالەددینی بەلقینی.
وەفاتی
وەلیەددینی عێراقی/کوردی لە ١٧ی مانگی شەعبانی ساڵی ٨٢٦ کۆچی بەرامبەر ١٤٢٢زاینی وەفاتی کردووە.
سەرچاوەکان
<div class="reflist " id="cx51" style="min-height: 93px;" data-source="51" data-cx-state="source" data-cx-weight="188" contenteditable="true" data-cx-draft="true">٣- کتێبی «کەسایەتییە مەزنەکانی نێو دونیای تەسەوف / لە نوسینی یاد نورسی»
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شافعی
٨٢٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بوداپێست
بوداپێست پایتەختی وڵاتی مەجارستانە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ١,٧٢١,٥٥٦ کەس بووە.
تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی
بەرھەمی گشتی نیشتیمانی یان GDP یەکێکە لە پێوەرەکانی پێوان لە زانستی ئابوورزانی. بەرھەمی گشتی نیشتیمانی بریتیە لە بایەخی کۆی شت ومەک و ئەو خزمەتگووزاریانەی کە لە درێژایی کاتێکی دیاریکراو (زۆرتر یەک ساڵە)، لە وڵاتێک دا بەرهەم دێت.
بوداپێست
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دانووب پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە مەجارستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٧٣ پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:شارەکانی مەجارستان پۆل:بوداپێست
تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی
لەم شیکاریە دا مەبەست لە شت و مەک و خزمەتگووزاری کۆتایی، ئەم شت و مەک و خزمەتگووزاریانەیە کە لە کۆتایی زنجیرەی بەرهەمهێنان دان بخۆیان بۆ بەکارهێنانەکانی تر ناکردرێن.
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:ئابوورناسی پۆل:حسابی نیشتیمانیەکان
٥ (ژمارە)
٥ (پێنج یان پەنج) (5) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤ و ٦.
سەرچاوەکان
پۆل:٥ (ژمارە) پۆل:ژمارە تەواوەکان
٦ (ژمارە)
٦ (شەش) (6) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥ و ٧.
سەرچاوەکان
پۆل:٦ (ژمارە) پۆل:ژمارە تەواوەکان
نرخی-پی
alt=ڕوونکردنەوەیەکی نرخی پی بە ئینگلیزی|وێنۆک|ڕوونکردنەوەیەکی نرخی پی بە ئینگلیزی لە ئامار دا، نرخی پی  کردارێکە لەسەر ئەنجامە بەرچاوکەوتوەکانی نمونەیەک (واتە ئامارێکە) کە بەکاردێ بۆ تاقیکردنەوەی گریمانەیەکی ئاماری. پێش ئەوەی تاقیکردنەوەیەک ئەنجام بدرێت ئاستێک دیاری ئەکرێت، کە بە ئاستی "گرنگ" ناو ئەبرێت بۆ تاقیکردنەوەکە، زۆرجار ٪٥ یان ٪١ دا ئەنرێت و بە ئەلفا (α) ھێما ئەکرێت.
ئەگەر ھاتوو نرخی پی دۆزراوە یەکسان یان بچکوتر بوو لە ئاستی گرنگی'یەکە (α)، ئەوە پێشنیار ئەکات کە داتا دەرچوەکە ناجێگیرە و ئەوەی کە بە گریمانەی بەتاڵ دا ئەنرێ (null hypothesis) ئەبێ ڕەت بکرێتەوە.
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان