cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دە مێنتڵست (وەرزی ٢)
پێشوازی نێودەوڵەتی
لە شانشینە یەکگرتووەکان، زنجیرەکە لەسەر پێنج لە‌ ڕۆژی ھەینی کاتژمێر ۹ی شەو پەخشکرا. زنجیرەکە بۆ یەکەم جار لە ۱۹ی شوباتی ۲۰۱۰ نمایشکرا و ۲۳ی تەممووزی ۲۰۱۰ کۆتایی ھات. پێشەکی وەرزەکە ۳.۱۰ میلیۆن بینەری ھەبوو. ھەروەھا ھەڕەشەی سوور ئەو ئەڵقەیە بوو کە زۆرترین بینەری بەدەستھێنا (۳.۱۷ میلیۆن بینین)، و ئەینگەڤایت با کەمترین بینەری ھەبوو (۲.۰۹ میلیۆن بینین)، ئەمەش لەگەڵ ئەمەی کۆتایی لە کاتێکی دواتر لە کاتژمێر ۱۰ی شەو پەخشکرا.
دەرچوونی دیڤیدی
ھەموو ۲۳ی ئەڵقەی وەرزەکە لەسەر پێنج دیسک بڵاوکراوەتەوە. لە ۲۱ی ئەیلوولی ۲۰۱۰ لە ناوچەی ۱، و ٨ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۰ لە ناوچەی ٢، و ۱۰ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۰ لە ناوچەی ٤ دەرچوو. تایبەتمەندییەکانی "مێنتەڵیزم: ھونەری بێ ھەستی" و "ھونەری مێنتڵست لەگەڵ کریس لۆنگ" و ھەروەھا لەگەڵ دیمەنی نائاسایی تێدایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرزەکانی دە مێنتڵست
ڕۆبێرت پیرێس
ڕۆبێرت ئیمانوێل پیرێس (لەدایکبووی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣)، ڕاھێنەری تۆپی پێی فەرەنسی و یاریزانی پێشووی ھەڵبژاردەی فەڕەنسایە. بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە گەورەترین یاریزانەکانی ئارسناڵ دادەنرێت.
یاری بۆ یانەکانی فەرەنسی مێتز و مارسیلیا کردووە، دواتر پەیوەندی بە یانەی ئارسناڵ کرد، لەوێ سێ جامی یەکێتی ئینگلتەرا و دوو نازناوی پرێمییەرلیگی بەدەستھێناوە، لەنێویاندا وەرزی نەدۆڕاوی یانەکە لە وەرزی ٢٠٠٣–٢٠٠٤. پیرێس یاریزانی پێشووی فەرەنسا بووە لە نێوان ساڵانی ١٩٩٦ بۆ ٢٠٠٤، ٧٩ یاریی بۆ ھەڵبژاردەکەی کردووە و خاوەنی ١٤ گۆڵە، ھەردوو نازناوی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨ و یۆرۆی ٢٠٠٠ی بردووەتەوە. لە وەرزەکانی ٢٠٠١–٢٠٠٢ و ٢٠٠٢–٢٠٠٣ و ٢٠٠٣–٢٠٠٤ لە باشترین تیپی ساڵی PFA ناوی ھاتووە، باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکە بووە بۆ جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠١، باشترین یاریزانی ساڵی FWA بووە بۆ وەرزی ٢٠٠١–٢٠٠٢، باشترین یاریزانی لاوی خولی فەرەنسا بۆ وەرزی ١٩٩٥–٩٦، و لەلایەن پێلێەوە لە ١٠٠ی فیفادا وەک باشترین یاریزانی سەدەی بیست ناوی نوسراوە. ھەروەھا لەلایەن ھاندەرانی ئارسناڵەوە وەک شەشەم باشترین یاریزانی لە مێژووی یانەکەدا دەنگی پێدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی پۆل:فیفا ١٠٠ پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٣ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠١ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٩٦ پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:یاریزانانی لیگ ١ پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:CS1 Spanish-language sources (es)
ئەبوو عەلا شیرازی
ئەبوو عەلا شیرازی پزیشکێکی شاھانەی سەربە دەوڵەتی بوەیھی بوو، ئەبوو عەلاء زەرنیخی دۆزیەوە کە توانی چارەسەری مەلاریای پێبکات.
دوورگەکانی مارشاڵ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
وێستگەی ھیبینۆ (ئایسای)
وێستگەی ھیبینۆ (日比野駅, ھیبینۆ-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ئایسای، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئایسای، ئایچی پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
زیگن
زیگن شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی ڕاینی باکوور-وێستفالیا ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ١١٠،٠٠٠ خەملێنراوە و زانکۆییەکی لێیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی ڕاینی باکوور-وێستفالیا پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا پۆل:پارێزگای وێستفالیا پۆل:زیگن-ویتگنشتاین
وانگ جیان (چین)
وانگ جیان ژەنەڕاڵێکی سەربازی بوو لە ویلایەتی چین لە سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان، لەژێر فەرمانی ئەو سوپای چین دەستی بەسەر ویلایەتی ژاۆ، یان، چوو گرت، ئەو وەک یەکێک لە چوار ژەنەڕالەکەی سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان دادەنرا بەیەکەوە لەگەل بای چی، لیان پۆ، لی موو
ڕزگاری
ڕزگاری شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئەم شارەدێیە ناوەندی ناحیەی ڕزگاریە.
جوگرافیا
ڕزگاری لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەیدخدر و لە باشوور لەگەڵ گوندی دێبنە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارۆچکەی کەلار لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەیدە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تیۆرمی جومگە
وێنۆک|چەپ|200px تیۆرمی جومگە، یان تیۆرمی لاولاوە تیۆرمێکە لە ئەندازەی ڕووتەختدا دەڵێت: ئەگەر دوو لای سێگۆشەیەک لەگەڵ دوو لای سێگۆشەیەکی تر جووت بن و گۆشەی نێوان ئەم دوو لایە لە سێگۆشەی یەکەمدا (a_1) گەورەتر بێت لە گۆشەی نێوان دوو لاکە لە سێگۆشەی دووھەمدا (a_2). ئەوا لای سێھەمی سێگۆشەی یەکەم (لای بەرامبەر بە گۆشەی نێوان دوو لایەکان (l_1)) گەورەترە لە لای سێھەمی سێگۆشەی دووھەم (l_2).
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندازەی سەرەتایی
سۆلینگن
سۆلینگن شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی ڕاینی باکوور-وێستفالیا دەکەوێتە نزیک دوسلدۆرف و  ووپارتال ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٨٥،٠٠٠ خەملێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
وێستگەی فوجینامی (ئایسای)
وێستگەی فوجینامی (藤浪駅, فوجینامی-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ئایسای، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئایسای، ئایچی پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
دەراو
دەراو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھەڵشۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دەراو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بێ گەڵاس و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاڵاوەی بەرڕۆژ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئەسپی جاڕ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئەستێرۆکان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئەفسانەی تورکەکان
ئەفسانەی تورکەکان ئاماژەیە بۆ ئەو ئەفسانە و ئەفسانانەی کە گەلانی تورک دەیگێڕنەوە. چینەکانی بیروباوەڕی تێنگریست و شامانیستی لەگەڵ چەندین بنیاتنانی کۆمەڵایەتی و کولتووری دیکە کە پەیوەندییان بە شێوازی ژیانی کۆچەری و جەنگاوەری گەلانی تورک و مەغۆلەوە هەیە لە سەردەمی کۆندا دەخاتە ڕوو. ئەفسانەی تورکی چەندین خاڵ هاوبەشی لەگەڵ ئەفسانەی مەغۆلەکاندا هەیە. هەروەها ئەفسانەی تورکی لە ژێر کاریگەری ئەفسانەی دیکەی ناوخۆیی ئاسیا و بووە. وادیارە تورکە کۆنەکان هەموو ئایینە سەرەکییەکانی ئێستای ئاسیای ناوەوەیان پراکتیزە کردووە، وەک تەنگرییەت، بودیزم ، مەسیحییەتی ، ئایینی جوولەکە و مانیکیزم ، پێش ئەوەی زۆرینەیان بۆ ئیسلام لە ڕێگەی نێوەندگیری کولتوری فارسی و ئاسیای ناوەڕاستەوە فلتەر بکرێت. ئیرق بیتیگ، دەستنووسەکە، یەکێکە لە سەرچاوە گرنگەکان بۆ وەرگرتنەوە و لێکۆڵینەوە لە ئەفسانە و تەنگرییەت تورکی و مێژووی کۆنی تورکەکان. کتێبەکە بە زمانی تورکیی کۆن لەگەڵ ئەلفوبێی تورکیی کۆن نووسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی ئازەربایجانی پۆل:تەنگرییەت پۆل:چاندی تورکی
کیو یوان
زانیارییە مێژووییەکان دەربارەی کیو یوان کەمن، وە هەروەها خاوەندارێتی یوان بۆ دیوانی شیعری (چوو-سی) هێشتا لە ژێر پرسیاریدایە. بەهەرحاڵ یوان بە زۆری قبوڵکراوە بەوەی کە نووسەری شیعری (لی-سا) بێت کە بەناوبانگترین و ناسراوترین بەشە شیعری دیوانی (چوو-سی) یە.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ویلایەتی چوو پۆل:یاریزانانی گوچین
باک ھێ-ریون
باک ھێ-ریون (بە کۆری: 백혜련; بە ھانجا: 白惠蓮;  لەدایکبووی ١٧ی شوباتی ١٩٦٧) خانمە داواکارێکی، پەرلەمانتاری کۆریای باشوورە، لە ٢٠٠ وەک داواکارێک کاری کردووە، لە ٢٠١١
دەستی لەکار کێشاوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی کۆریا پۆل:ژنانی کۆریای باشوور لە سیاسەت پۆل:خەڵکی باشووری پارێزگای جیۆلا پۆل:ئەندامانی دەستەی نیشتمانی (کۆریای باشوور)
دوورگەکانی مارشاڵ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
دوورگەکانی مارشاڵ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ئامێری ھاوسەنگکردن
ئامێری هاوسەنگکردن ئامێرێکی پێوانەیە بەکاردەهێنرێت بۆ هاوسەنگکردنی پارچەخولێنەری ئامێرەخولاوەکان وەك ماتۆڕی کارەبایی، پانکە، تۆرباین، پەپکەیوەستێنەر، پەپکەی جوڵینەر، پەروانە، پەمپەکان٠ ئامێرەکە پێك دێت لە دووسەری نەگۆڕ، هەڵواسراوە و بێرینگەکانی لە خاڵی سەرەکی پشتگیریکراو لە ناو قاڵبێکدا٠ یەکەکە لە ژێر تاقیکردنەوە دەبەسترێت بە پلاتفۆرمەکەوە پاشان بەهۆی قایشەوە دەخولێنرێتەوە، یان بەهەوا، یان کۆتاییەکەی پەیوەستبکرێت بە سەرچاوەیەکی جوڵەوە٠ کە ئەو بەشە دەخولێتەوە ڤایبرەیشنی شوێنی هەڵبەستراوەکە دەخوێنرێتەوە بەهۆی دوو ئامێری هەستیارەوە دواتر لە ڕێگەی زانیاری بەدەستهاتوو دەتوانرێت چارەسەری بڕی ئەو ناهەوسەنگیە بکرێت کە لەو بەشەدا هەیە٠ بە پێی فەیسی زانیاریەکان دەتوانرێت چارەسەر بکرێت کە بڕی چەند کێش هەروەها لە کوێ دابنرێت بۆ هاوسەنگکردنی پارچەکە٠
بێرینگی ڕەق بەرامبەر بێرینگی نەرم
دوو جۆری سەرەکی ئامێری هاوسەنگکردن هەیە کە بێرنگی ڕەق و بێرنگی نەرم هەیە جیاوازی نێوانیان هەرچۆنێك بێت بەند بەهاڵواسین نەك بێرینگەکان٠
لە ئامێری بێرینگی ڕەق، هاوسەنگکردن بەهۆی لەرەلەری کەمتر لەچاو لەرەلەری ریزۆنانسی هەڵواسینەکە٠ لە ئامێری بێرینگی نەرم هاوسەنگکردن ئەنجام دەدرێت بەهۆی لەرەلەری ریزۆنانسی زیاتری هەڵواسراوەکە٠ هەردوو جۆری ئامێرەکە کۆمەڵێك لایەنی باش و خراپی هەیە٠ ئامێری بێرنگی ڕەق بەشێوەیەکی گشتی چەند کردارێکی جیاوازی پێ ئەنجام دەدرێت کە دەتوانرێت پارچەکانی بەدەستبگریت و لەگەڵ چەند کێشێکی جیواز بەکاربهێنیت، چونکە ئامێری باڵانسی ڕەق پێوانەی کاریگەریەکانی هێزی چەق دەکات تەنها یەکجار پێویستی بە کالیبرەیشنە٠ تەنها پێنچ دووری ئەندازەیی پێویستە بەکاربهێنرێت بۆ پێوانەکردن، دواتر ئامێرەکە ئامادە دەبێت بۆ بەکارهێنان٠ لەبەرئەوە ئامێرەکە زۆر باش کار دەکات بۆ قەبارەی کەم و مامناوەند و بەرهەمهێنان و چاککردنەوەی ئاسانە٠
ئامێری هاوسەنگی نەرم زۆر کرداری پێئەنجامنادرێت بەپێی بڕی کێشی ڕۆتۆر کە پێویستە بۆ هاوسەنگکردن٠ ئامادەکردنی ئامێرەکە بۆ هاوسەنگکردنی تەنها یەك ڕۆتۆر کاتێکی زۆر دەخایەنێت، چونکە پێویستە کالیبرەیت بکرێت بۆ چەند پارچەی جیاواز٠ بەڵام زۆر گونجاوە بۆ بەرهەمی قەبارە گەورە و هاوسەنگکردنی ورد٠
ئامێرەکانی بێرنگی ڕەق و نەرم دەتوانرێت خودکار پێکەوە ببەسترێنەوە بۆ لادانی کێش بەشێوەی خودکارانە، وەك درێلینگ و پڕکردنەوە، بە ئامێری هاوسەنگکردنی ڕەق زیاتر توانای مانەوەیان هەیە و بەرگریان بەرزە٠ بەڵام بنچینەی هەردوو ئامێرەکە دەتوانرێت پێکەوە تێکهەڵکێش بکرێت بۆ هێڵی بەرهەمهێنان کە باردەکرێت بەهۆی قۆڵەکانی ڕۆبۆت یان زۆر کەم پێویستی بە دەستی بەکارهێنەر هەیە٠
چۆنیەتی کارکردنی
بە خوولانەوەی ئە بەشەی کە لە پەیوەستە بە بێرینگەکەوە، کە هەستەوەری ڤایبرێیشنی لەگەڵ دانراوە٠ لە زۆربەی ئامێری هاوسەنگی نەرم هەستەوەری خوێندنەوەی خێرای بەکار دەهێنرێت٠ ئەم هەستەوەر کار دەکات بە جوڵەی موگناتیسی پەیوەستکراوە بە کۆیلێکی جێگیر کە ڤۆڵتیە بەرهەم دەهێنێت کە هاوڕێژەیە بۆ خێرایی ڤایبرەیشنەکە، خوێنەوەری تاودان دەتوانرێت بەکار بهێنرێ کە تاودانی ڤایبرەیشنەکە بخوێنێتەوە٠
فۆتۆسێڵ (هەندێ جار ناودەبرێت بە ڕەوگە)، سێنسەرێکی هەستیارە، یان ئینکۆدەر بەکاردەهێنرێت بۆ خوێندنەوەی خێرایی خوولانەوە، هەروەها ڕەوگوی پەیوەستداری بەشی خوولانەوە٠ زانیاری ئەم ڕەوگانە بەکاردەهێنرێت بۆ پاڵاوتنی زانیاری ڤایبرەیشن بۆ دۆزینەوەی بڕی جوڵە، یان هێز لە بەشێکی خولانەوە٠ هەروەها جیاوازی نێوان ڕەوگە و ڤایبرەیشن ئەو گۆشەیە دەدات کە ناهاوسەنگیەکەی تێدایە، بڕی ناهاوسەنگی و گۆشەی ناهاوسەنگی، ئاڕاستەبڕێکی ناهاوسەنگی دەدات
کالیبرەیشن ئەنجام دەدرێت بە زیادکردنی کێشێکی زانراو لە گۆشەیەکی زانراودا٠ لە ئامێری هاوسەنگی نەرم، پێویستە کێشی ئەزموونی زیاد بکرێت بۆ ڕووتەختی زانراو بۆ هەر بەشێك٠ لەبەرئەوەی شوێنی ڕووتەختی زانراو و دروست بە درێژایی تەوەری خولانەوە نەزانراوە، جا لەبەرەئەوە نەزانراوە کە چەند بڕ لە کێشی دراو کاردەکاتە سەر هاوسەنگیەکە٠ بە بەکارهێنانی کێشی تاقیکاری، کێشێکی زانراو لە گۆشەیەکی زانراو زیاد دەکرێت، ئاڕاستەبڕی ناهاوسەنگیەکە دەزانرێت کە هۆکاری ناهاوسەنگیەکەیە٠
چەند جۆرێکی تری ئامێری هاوسەنگکردن
ئامێری هاوسەنگکردنی جێگیر جیاوازە لە ئامێری بێرینگی نەرم واتە پارچەکە ناخولێتەوە بۆ وەرگرتنی پێوانە٠ زیاتر جێگیر دەبێت لەسەر بێرینگەکانی، پارچەکە بەشێوەی ستوونی دادەنرێت لەسەر ئەندازەی سەنتەرەکەی، جارێکیان جێگیر، هەرجوڵەیەك بەهۆی پارچەکەوە دوور لە ئەندازەیی سەنتەرەکەی دەخوێنرێتەوە بەهۆی دوو هەستەوەری ستوون لە ژێر مێزەکە و دەگەڕێنرێتەوە وەك ناهاوسەنگیەك٠ هاوسەنگیکەری جێگیر زۆر جار بەکاردەهێنرێن بۆ هاوسەنگکردنی پارچەکان بەهۆی تیرەی گەورەتر لەچاو درێژیەکەی، وەك پانکەکان٠ لایەنی باشی بەکارهێنانی پارچەی هاوسەنگکەری جێگیر، خێرایی و نرخە٠ هەرچۆنێك بێت هاوسەنگکەری جێگیر دروست دەبێت کاتێك لە یەك پلەین، جا لەبەرئەوە وردیەکەی سنوردارە٠
ئامێری هاوسەنگکردنی بلەید هەوڵدەدات بۆ هاوسەنگکردن بە پارچەکراوی، چونکە کەمترین ڕاستی و دروستی هاوسەنگکردن دوا دەکەوێت٠ بلەیدە هاوسەنگکەرەکان بەکاردەهێنرێت بۆ پارچەکانی وەك پانکەکان و پەروانەکان و تۆرباینەکان٠ لەسەر بلەیدێکی هاوسەنگکەر، هەر بلەیدێك دەبێت جیابکرێتەوە و بکێشرێت و کێشەکەی داخلی سیستەمی سۆفتوێری بەرنامەکە دەکرێت٠ دواتر سۆفتوێرەکە بلەیدەکان ڕیزبەند دەکات هەوڵدەدات دۆزینەوەی بلەیدەکان ڕێکبخات بە کەمترین بڕی ناهاوسەنگی٠
ئامێری هاوسەنگکردنی جوڵاو بەکاردەهێنرێت بۆ هاسەنگکردنی پارچەکان، کە ناتوانرێت جیابکرێنەوە و دابنرێن لەسەر ئامێری هاوسەنگکردنەکە، عادەتەن ئەو پارچانەی کە لە کارکردندان وەك تۆرباینەکان و پەمپەکان و ماتۆرەکان٠ هاوسەنگکەری جوڵاو دەبێت بەهۆی لادانی هەستەوەرەکانی، وەك خوێندنەوەری تاودان و فۆتۆسێڵ، کە دەبەسترێت بە قاڵبێکەوە یان نزیك لەو پارچەی کە ئیش دەکات٠ بنیاتنراوە لەسەر دیاریکردنی ڤایبرەیشنەکان، ژمێرکاریان بۆ دەکرێت لە ناهاوسەنگی پارچەکان٠ چەندینجار ئەم ئامێرانە یەکەیەکی شیتەڵکردنی تێدایە لەبەرئەوە باری پارچەکانی دەتوانرێت چاودێری بکرێت بە بێ باکارهێنانی فۆتۆسێڵ و ڤایبرەیشنی نەخولانەوە شیبکرێتەوە٠
سەرچاوەکان
http://www.jp-balances.com/info/hard-bearing-vs-soft-bearing-225829.html
بەستەرە دەرەکیەکان
پۆل:ئامرازەکانی پێوان
باوەکوژراو
باوەکوژراو گوندێکە کەوتووەتە قەزای سەید سادق ، پارێزگای سلێمانیە ، باشووری کوردستان. سەر بەناوەندی ناحییەی سەیدسادقە، لە ئێستادا کەوتوەتە ناو ماستەر پلانی شارۆچکەی سەیدسادق، لەباکورەوە هاوسنورە لەگەڵ گوندی کێلەکەوە و لەباشورەوە لەگەڵ گوندی ئوچتەپان و لەڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ گوندی شانەدەری تازە و لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی سەراوی سەرووە.
تێتسو، ئایچی
تێتسو (立田村, تێتسو-مورا) گوندێکە دەکەوێتە مەڵبەندی ئەما، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن.
بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٣ ژمارەی دانیشتووانی بە ٨٬٢٩٥، و ڕووبەرەکەی بە ٢٤٫٦٧ دووجا خەمڵێنراوە.
لەوەتەی ١ی نیسانی ٢٠٠٥ سایا و شارۆچکەی ساوۆری، گوندی ھاچیکای و تێتسو (لەگەڵ ھەموو ئەوانەی مەڵبەندی ئەما)یەکخراون بۆ دروستبوونی شاری ئایسای.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئایسای، ئایچی
سی، پاشای ویلایەتی یان
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی یان (ویلایەت) پۆل:یان (ویلایەت) پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان پۆل:پاشا چینییەکان پۆل:مردووانی ٢٢٢ی پێش زایین
تریر
تریر شارێکە لە ویلایەتی ڕاینلەند-پالاتینات لە ئەڵمانیا ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٠٠،٠٠٠ خەملێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئەڵمانیا پۆل:شارەکانی ڕاینلەند-پالاتینات پۆل:شار و شارۆچکەکانی ڕۆمانی لە ئەڵمانیا
ئوچ قوبە
ئوچ قوبە گوندێکە کەوتووەتە قەزای سەید سادق ، پارێزگای سلێمانیە ، باشووری کوردستان. سەر بەناوەندی ناحییەی سەیدسادقە، لە بناری چیای سوروین، لەباکورەوە هاوسنورە لەگەڵ گوندی سیامێوەیە و لەباشورەوە لەگەڵ گوندی شانەدەری سەروو و لەڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ گوندی وەڵەسمت و لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی بەرکەورگانە. یەکێکە لەکۆنترین گوندەکانی ناوچەکەیەو ، زۆربەی دانیشتوانەکەی لە عەشیرەتی زەرودۆین بەکاری کشتوکاڵی و ئاژەڵداریەوە خەریکن.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
سمایلی خواروو
سمایلی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەبووەت، ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
مۆریتانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
مۆریتانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
جیمۆکوجی
بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٣ ژمارەی دانیشتووانی بە ٣٧٬٦٥١، و ڕووبەرەکەی بە ٩٫٣٣ دووجا خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەما، ئایچی
ھوان یی
ھوان یی ژەنەڕالێکی ویلایەتی چین بوو لە سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان، ژەنەڕال پانگ نوان چەندین شاری ویلایەتی یانی گرت لە ٢٣٦ی پێش زاین، لەکاتێکیشدا ویلایەتی یان داوای یارمەتی لە ویلایەتی چین کرد، دواتر یانگ دوان و یانگ جیان کەمپینێکیان دژی ویلایەتی ژاۆ کرد و کە لەمەش ئەو شوێنانەشی گرتەوە کە ویلایەتی یان دەستی بەسەر گرتبوو (شارۆچکەکانی یی لە جیھانی ئەمرۆدا بریتیە لە لینگژانگ، ھێبێی) و ئانیانگ (ھێبێی)، ھەروەھاش ئێ یوو (ھێشون، شانسی) و ھەروەھا لیاۆیانگ (زوۆچوان، شانسی) لە ٢٣٤ی پێ} زاین ھوان یی ھێرشی کردە سەر پینگیانگ (لە جیھانی ئەمرۆ لینفێن، شانسی) و ھێرشی کردە سەر وو چێنگ (لە جیھانی ئەمرۆ چی سیان، ھێبێی) وە ژەنەڕالەکانی ئەوێی لەناوبرد بەمەشەوە لەگەل سەد ھەزار سەربازی ویلایەتی ژاۆ.
ھوان یی بەردەوام بوو لە جەنگەکانی دژی تا ئەوکاتەی  ھوان یی لە جەنگێکی دژی ویلایەتی یی لەناوچوو.
سەرچاوەکان
پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتیی چین
ئیبن خمار
ئەبو خەیر حەسەن کوڕی سوار کوڕی بابا کوڕی باھنام، پێی ئەوترا ئیبن خمار فەیلەسوف و پزیشک بوو کە لە بەغدا کاری دەکرد، ھەروەھا وەک وەرگێری زمانی سریانی بۆ عەرەبی، نووسەری فەلسەفە، ڕەگەزەکان، ئاینناسی، پزیشکی، کەشناسی
خوێندنەوەی زیاتر
پۆل:لەدایکبووانی ٩٤٢ پۆل:مردووانی سەدەی ١١یەم پۆل:نووسەرە عەرەبەکانی سەدەی ١١یەم پۆل:پزیشکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٠یەم پۆل:پزیشکە عێراقییەکانی سەدەکانی ناوەڕاست پۆل:خەڵکی زنجیرە فەرمانڕەوایی بوەیھی پۆل:پزیشکەکانی سەدەکانی ناوەڕاستی ئیسلام پۆل:کەسایەتییەکانی وڵاتی بوەیھی
جۆن ئالۆییزی
جۆن ئالۆییزی (لەدایکبووی ٥ی شوباتی ١٩٧٦) ڕاھێنەری ئێستا و یاریزانێکی پێشووی تۆپی پێی ئوسترالییە. لە ژیانی پیشەگەریدا کە ٢٠ وەرزی خایاندوە، ٤٥٩ یاریی و ١٢٧ گۆڵی کردووە، یەکەم ئوسترالی بوو کە لە لالیگا و پریمەرلیگ و سێریێ ئا یاریی بکات و گۆڵی تۆمار بکات. لە ساڵی ٢٠٠٧ گەڕایەوە ئوسترالیا و چوار وەرزی لە خولی وڵاتەکەیی یاریی کردووە؛ و نوێنەرایەتی وڵاتەکەی کرد لە جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦، کەسایەتییەکی سەرەکی بوو لە قۆناغەکانی پاڵاوتن. ھەروەھا لە دوو جامی کیشوەرەکاندا وەک ھێرشبەر یاریی کردووە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە بەلجیکا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٤ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٧ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٥ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠١ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ١٩٩٧ پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئۆسترالی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦
ڕوانگەی مولارد ڕادیۆیی
وێنۆک|تەلیسکۆبی وان مایل
ڕوانگەی مولاردی ڕادیۆیی (بە ئینگلیزی: Mullard Radio Astronomy Observatory) ئەوە ڕوانگەیەکی گەردوونیە کۆ دەکرێتەوە لەنێوان کۆمەڵێک تەلیسکۆبی ڕادیۆیی کە گوێیان لە گەردوون گرتوە، تەلیسکۆبەکان: لەسەرەتای درووستبوونی پێوانی ژووری رووبەرەکان ڕادیۆیی لە ناوەندی چلەکانی سەدەی رابردوودا لە ناوچەی نزیک لە کامبرێج، وێنۆک|دروشمی یادگاریەکانی ڕوانگەی مولارد وێنۆک|نوێی تەلیسکۆبەکە
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوون
مەمەکان
مەمەکان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما ئەڤراز، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران. ئەم گوندە ناوەندی گوندەواری سۆما ئەڤرازە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سپی ھەرمێ
سپی ھەرمێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھەڵشۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سپی ھەرمێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سالک و لە باشوور لەگەڵ گوندی نۆڕستە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گەزێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارەدێی ھەڵشۆ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کانی چایلەی سەروو
کانی چایلەی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی چایلەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆمەزەردی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی چایلەی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تواقووت لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پوقە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دەرزی ئاژنین
وێنۆک|200px|دەرزی دەخرێتە ناو پێستی کەسێکەوەدەرزی ئاژنین جۆرێکی دێرینە لە چارەسەری پزیشکی کە پزیشک دەرزی لە ھەندێک شوێنی جەستەی مرۆڤدا دەچەسپێنێت. کۆنترین تۆمارەکان لانیکەم ٢٥٠٠ ساڵ تەمەنیان ھەیە. دەرزی کانزای تەنک لە ھەندێک شوێنی دیاریکراو کە پێی دەوترێت خاڵەکانی دەرزی لێدان پاڵدەنرێتە ناو جەستە. و بەشێکی سەرەکی لە پزیشکی چینی نەریتی (TCM). فەلسەفەی چینی یین و یانگ کەڵک وەردەگرێت.
بازاڕی دەرزی ئاژنین لە ٢٠١٧ بە ٢٤.٥٥ بلیۆن دۆلار خەملێنرا. کە پشکی %٣٢.٧ی بەر ئەورووپا و لەدوای ئەویش ئاسیا بە %٢٩.٤ و ئەمریکاکان بە %٢٥.٣ خەملێنرا. وا پێشبینی کراوە لە ٢٠٢٣ بڕی بازاڕی دەرزی ئاژنین بگات بە $٥٥ بلیۆن دۆلار.
سەرچاوەکان
پۆل:پزیشکی جێگرەوە پۆل:داهێنانە چینییەکان پۆل:داھێنانە چینییەکان
ڕوانگەی سوبارۆ
وێنۆک|تەلیسکۆبی سوبارۆ
ڕوانگەی سوبارۆ (بەئینگلیزی: Subaru Telescope) گەورەترین تەلیسکۆبە کە یابان درووستیکردیە، ئەوە ڕوانگەیەکی نەتەوەی یابانیە لەسەر بەھای ناوچەی ماونا کیا لەسەر دوورگەی ھاوایی لە ئۆقیانووسی ئارام
تەلیسکۆبی سوبارۆ دەستی بە کارکردن کرد لە ٢٨ کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٩٩، وە چەندین وێنەی گەردوونی گرت.
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوون پۆل:تەلیسکۆپەکان
سۆھۆ (کەشتی خۆر)
وێنۆک|وێنەیەکی خەیاڵی کەشتی سۆهۆ کە بۆ لێکۆلینەوە نێردراوەتە نزیک [[خۆر]]
سۆهۆ (بەئینگلیزی : Solar and Heliospheric Observatory) ئەوە ڕوانگەیەکی بۆشاییە بۆ لێکۆڵینەوە لە رووی خۆر و دەورەکەی، ئەو ئامێرە لەلایەن دەزگای بۆشایی ئەورووپی بە هاوکاری ناسا دروستکراوە، دەزگای بۆشایی ئەمەریکا ناسا هەڵسا بە ناردنی کەشتی ئاسمانی سۆهۆ بە مووشەکی هەڵگر لە جۆری ئەتڵەس٢ ئەی ئێس لە ڕێکەوتی ٢ کانوونی یەکەمی ١٩٩٥ ناردیە دەروەی زەوی بۆ لێکۆلینەوە لە خۆر و ٢١٠٠ کلکدار ، کەشتی ئاسمانی سۆهۆ لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٩٦ کەوتە کار 100px|بێچوارچێوە|ناوەڕاست|چۆنیەتی رۆیشتنی کەشتی ئاسمانی سۆهۆ
گەران
گرنگی روانگەی سۆهۆ هەڵسان بوو بە تاقیکردنەوەی ئامانجی لێکۆڵینەوە لەسەر رووی خۆر ، تیشکەکانی، هێڵەکانی، سوورانەوەکەی، ئەوانە هەمووی کۆکرابوو دەزگای بۆشایی ئەورووپی و ناسا لەو ڕوانگەیە و رووپۆشی ئەو ئامێرە لە هەشتایەکانی سەدەی رابردوو دروستکرابوو، وێنۆک|ئامێرەکانی سەر کەشتی ئاسمانی سۆهۆ
ئامێرەکان
کەشتی ئاسمانی سۆهۆ چەندین ئامێری پێشکەوتووی لەسەر دانرابوو بۆ لێکۆڵینەوە و ئاشکراکردنی زانیاریەکان ئەوانیش: COSTEP : ئامێری ئالوگۆری هێزی جەستەی کەشتیەکە وێنۆک|وێنەیەکی ئەستێرەی خۆر کە کەشتی ئاسمانی سۆهۆ چرکاندوویەتی
سەرچاوە
پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان پۆل:گەردوون
لامارکیزم
لامارکیزم یان بۆماوەی لامارکی بریتییە لەو چەمکەی کە زیندەوەرێک دەتوانێت خەسڵەتە جەستەییەکانی بگوازێتەوە بۆ وەچەکانی لەڕێی ئەوەی کە باوانی زیندەوەرەکە ئەو خەسڵەتە جەستەییانەی بەدەستھێناوە بەھۆی بەکارھێنان یان بەکارنەھێنانی لە ماوەی ژیانی دا و دیاردەکە بە (میراتی خەسڵەتە بەدەستھاتووەکان یان میراتی ئارام)یش ناودەبرێت. دەستەواژەکە بەشێوەیەکی ھەڵە و ناورد بە ناوی زیندەزانی بەڕەچەڵەک فەڕەنسی (جان پاتیست لامارک، ١٧٤٤–١٨٢٩) ناونراوە کە ھەڵسا بە پێکەوەلکاندنی کردەی میراتی ئارام بۆ ناو بیردۆزەکانی پەرەسەندنی تایبەت بەخۆی وەک چەمکێکی (پێشکەوتنی پەرەسەندن - Orthogenesis) کە پاڵنەورێکە بەرەو ئاڵۆزی.
ناوی بیردۆزی (لامارکیزم) شانبەشانی بیردۆزی داروینزم وەک بەڵگە و سەرچاوە بەکارھاتووە کە ئەمە بۆتە ھۆی کێشان و پیشاندانی وێنەیەکەی ھەڵەی مێژووی زیندەزانی چونکە زانا لامارک خۆی ھەڵنەستاوە بە داھێنانی بۆچوونی میراتی ئارام بەڵکو ئەم بۆچوونە لە سەردەمی کلاسیکی بەدواوە بۆچوونێکی زانراو بووە و جێی جەختی سەرەکی کارەکانی لامارک نەبووە. ھەروەھا سەرەڕای ڕەت کردنەوەی لایەنەکانی تری بیرۆکەکانی لامارک، چارڵز داروین لە کتێبەکەی دا بە ناوی (دەربارەی سەرچاوەی جۆرەکان - On The Origin Of Species، ١٨٥٩) پشتگیری بیرۆکەی "بەکارھێنان و بەکارنەھێنانی بۆماوە (میرات)" کردووە.
لە ساڵانی ١٨٦٠ کانەوە ھەتا ئێستا چەندین لێکۆڵەر ھەوڵیانداوە بەڵگە بدۆزنەوە دەربارەی میراتی لامارکی بەڵام ھەموو ئەو بەڵگانە ڕوونکراونەتەوە لەڕێی ڕێکاری ترەوە (وەک: پیسبوونی بۆماوەیی) یان لەڕێی نادروستی و ساختەی بەڵگەکانەوە. بەھەمان شێوە ئێستا تاقیکردنەوەکەی ئۆگست وایزمان بە سەرنەکەوتوو ھەژماردەکرێت لە ڕەتکردنەوەی بیردۆزی لامارکیزم چونکە ھەڵنەدەستا بە باسکردنی بەکارھێنان و بەکارنەھێنان. دواتر بۆماوەیی مەندێلیەن (Mendelian Genetics) چەمکی میراتی خەسڵەتە بەدەستھاتووەکانی چارەسەرکرد و بووە ڕێخۆشکەر لە گەشەکردنی (بیردۆزی نوێی بەرھەمھێنان - Modern Synthesis) و وازھێنانێکی گشتی لە بیردۆزی لامارکیز لە زیندەزانی دا. سەرەڕای ئەمەش ھێشتا ئارەزوو و بایەخ بۆ لامارکیزم بەردەوامی ھەیە.
پێکھاتەی کارەکانی لامارک لەسەر پەرەسەندن
لە نێوان ساڵانی ١٨٠٠ بۆ ١٨٣٠ دا، لامارک ھەستا بە پێشنیارکردنی پێکھاتەیەکەی بیردۆزی بەرنامە دارێژراو بەمەبەستی تێگەیشتن لە پەرەسەندن وە باوەڕی وابوو کە پەرەسەندن لە چوار یاسا پێکدێت:
گفتووگۆی لامارک دەربارەی میرات
یاسای یەکەم "بەکارھێنان و بەکارنەھێنان (فەرامۆشکردن)": لە ھەموو ئاژەڵێک دا کە سنووری گەشەکردنی خۆی تێنەپەڕاندووە، بەکارھێنانێکی بەردەوام و دووبارەبۆوەی ھەر ئەندامێک دەبێتە ھۆی بەھێزکردن، بەرەوپێش بردن و گەورەکردنی ئەو ئەندامە و ھێزێکی پێ دەبەخشێت ھاوتا بێت لەگەڵ مەودای کاتەکەی بەکاریھێناوە. بەڵام بەکارنەھێنان (فەرامۆشکردن) ی ھەر ئەندامێک بەشێوەیەکی بەردەوام و ھەمیشەیی دەبێتە ھۆئ لاواز بوون و پووکانەوەی توانا کردەیەکانی ھەتا لە کۆتایی دا لەناودەچێت.
باران (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
باران زنجیرەیێکی تەلەڤیزیۆنیی پۆست-ئەپۆکالیپتیکی دانمارکییە کە لەلایەن یانیک تای مووسھۆلت، ئێسبن تۆفت یاکۆبسن و کریستیان پۆتالیڤۆ دروست کراوە. بۆ یەکەم جار لە ٤ی ئایاری ٢٠١٨دا لەسەر نێتفلیکس پەخش کرا. ھەریەکە لە ئەلبا ئۆگست، لوکاس لینگارد تۆنێسن، مێکل فۆلسگارد، لوکاس لۆکن، جێسیکا دینێ، سۆنی لیندبێرگ و ئەنگێلا بوونالۆڤیچ ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن، لەگەڵ لارس سیمۆنسن، بێرتیل دی لۆرێنماد، ئەڤین ئەحمەد و یۆھانێس با کونکێ بە ڕۆڵی دووبارەبووەوە تێیدا بەشدارن. دووی دوایینیان لە وەرزی دووەمدا دەبنە کەسایەتیی سەرەکی.
لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٨دا، نێتفلیکس بارانی بۆ وەرزی دووەم نوێ کردەوە، کە لە ١٧ی ئایاری ٢٠١٩دا بڵاو کرایەوە. لە حوزەیرانی ٢٠١٩دا، نوێکردنەوەی زنجیرەکە بۆ سێیەم و کۆتا وەرز پشتڕاست کرایەوە، کە لە ٦ی ئابی ٢٠٢٠دا بڵاو کرایەوە.
چیرۆک
کاتێک ڤایرۆسێک کە بەھۆی بارانبارینەوە دەگوازرێتەوە نزیکەی ھەموو مرۆڤەکانی سکاندیناڤیا لەنێو دەبات، خوشک و برایێکی دانمارکی، سیمۆنێ و ڕاسموش لە پەناگەیێکدا خۆیان دەشارنەوە. پاش شەش ساڵ، پەناگەکە جێ دەھێڵن بۆ ئەوەی بەدوای باوکیاندا بگەڕێن، کە ساڵانێکە لەنێو پەناگەکەدا بەجێی ھێشتوون و ھەر نەگەڕاوەتەوە. بەدرێژاییی ڕێگەکە، دەچنە پاڵ کۆمەڵێک لاوی زیندووماوەوە و پێکەوە بەنێو دانمارک و سوێددا گەشت دەکەن، بەدوای شوێنێکی سەلامەت و باوکی خوشک و براکەدا دەگەڕێن، کە ڕەنگە بتوانێت وەڵام و چارەسەرێک بۆ بارودۆخەکە دابین بکات.
بەرھەمھێنان
بەرھەمھێنانی وەرزی یەکەم لە کۆتاییی حوزەیرانی ٢٠١٧ لە دانمارک و سوێد دەستی پێکرد.
نێتفلیکس لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٨دا ڕای گەیاند کە وەرزی دووەمی زنجیرەکە لە کۆتاییی ٢٠١٨دا دەچێتە بواری بەرھەمھێنانەوە. وەرزی دووەم لە ١٧ی ئایاری ٢٠١٩دا بۆ یەکەم جار لەسەر نێتفلیکس پەخش کرا.
وەرزی سێیەمی باران لە ٦ی ئابی ٢٠٢٠دا بۆ یەکەم جار لەسەر نێتفلیکس پەخش کرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دیستۆپی پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی پۆست-ئەپۆکالیپتیک پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان
حەوت لووتکەکە
حەوت لووتکە بەرزترین چیای کیشوەرەکەیانن، زنجیرەچیاکانی قەفقاز لە لایەکەوە ھاوسنوورن لەگەڵ ئەورووپا و لە لایەکی تریش لەگەڵ ئاسیا، بۆیە بەرزترین چیای ئەورووپا بە ئاسانی ناتوانرێت دەستنیشان بکرێت، ھەروەکو چیاکانی کازییسکۆ و پۆنچاک جایا بۆ کیشوەری ئۆسترالیا.
سەرچاوەکان
پۆل:بەرزرترین شوێنی وڵاتەکان پۆل:حەوت لووتکە
شیپۆ، ئایچی
شیپۆ (七宝町, شیپۆ-چۆ) شارۆچکەیەکە دەکەوێتە مەڵبەندی ئەما، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن.
بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٣ ژمارەی دانیشتووانی بە ٢٢٬٧٩٥، و ڕووبەرەکەی بە ٨٫٣٣ دووجا خەمڵێنراوە.
لەوەتەی ٢٢ی ئازاری ٢٠١٠ شیپۆ بەیەکەوە لەگەڵ میوا و شارۆچکەی جیمۆکوجی، (لەگەڵ ھەموو ئەوانەی مەڵبەندی ئەما)یەکخراون بۆ دروستبوونی شاری ئەما.
لی موو
لی موو (بە چینی) ناوی کەسی زوۆ، ژەنەڕاڵێکی ویلایەتی ژاۆ بوو لە سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان لە مێژووی دێرینی چین، لی موو لەلایەن مێژووناسە چینیەکان وەک یەکێک لە چوار ژەنەڕالە مەزنەکان ناسراوە لە سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان، بەیەکەوە لەگەل بای چی، وانگ جیان، و لیان پۆ
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ٣ی پێش زایین پۆل:ژەنەڕالەکانی ویلایەتی ژاوۆ پۆل:مردووانی ٢٢٩ی پێش زایین پۆل:ژاوۆ (ویلایەت) پۆل:ژەنەڕالەکانی ھێبێی
مۆریتانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
مۆریتانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
بەرکەورگان
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
کانی چایلەی خواروو
کانی چایلەی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی چایلەی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی چایلەی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی گۆبان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تورکە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی نازێی گەورە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئولم
ئولم شارێکە لە ویلایەتی بادن-ڤویرتمبێرگ لە ئەڵمانیا ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٧٠،٠٠٠ خەملێنراوە. دەکەوێتە لای چەپی ڕووباری دانووب.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی بادن-ڤویرتمبێرگ پۆل:دامەزراوەکان لە ئەڵمانیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دانووب پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا پۆل:شارەکانی بادن-ڤویرتمبێرگ پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٨٠٣
مون ھێ
مون ھێ (لەدایکبووی ١٦ی تەممووزی ١٩٤٧) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە کە چالاکە لە بوارەکەی لە وەتەی ١٩٦٥ کە لە کۆلێژی ھونەری سۆرابۆل ئەیخوێند لەو کاتەش خەریکی کاری شانۆ بوو بە گشتی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور پۆل:خەڵکی سێئول پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧ پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی بیستەم پۆل:خانمەکتەرانی بوسان پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
نام جیۆنگ-ئیم
نام جیۆنگ-ئیم (لەدایکبووی ٢١ تەممووزی ١٩٤٥ بۆ ٢ی ئەیلوولی ١٩٩٢) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥ پۆل:مردووانی ١٩٩٢ پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی بیستەم
ئاسمان و ڕێسمان
وێنۆک|بەرگی کتێب
ئاسمان و ڕێسمان کتێبێکی زانستیی فیزیاییی کوردییە، لەلایەن حوسێن حوسێنییەوە نووسراوە و ناوەندی غەزەلنووس لە ساڵی ٢٠١٥ یەکەم چاپی بڵاوکردۆتەوە. کتێبەکە لە ١١٩ لاپەڕە پێکهاتووە باس لە گۆڕانکارییەکانی هێڵی سەرەکیی فیزیا دەکات بە زمانێکی سادە، کە هەموو خەڵکی بتوانن لێی تێبگەن. کتێبەکە زنجیرەی یەکەمە لە زنجیرەکتێبی زانستیی غەزەلنووس، بە دوایەوە چەند کتێبێکی تری زانستی گشتی و فیزیایی بە تایبەتی چاپ کراون کە هەندێکیان حوسێن حوسێنی وەریگێڕاون.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کتێبە زانستییەکان پۆل:کتێبە کوردییەکان پۆل:کتێبەکانی حوسێن حوسێنی پۆل:کتێبە فیزیکییەکان
میوا، ئایچی
میوا (美和町, میوا-چۆ) شارۆچکەیەکە دەکەوێتە مەڵبەندی ئەما، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن.
لەوەتەی ٢٢ی ئازاری ٢٠١٠ میوا بەیەکەوە لەگەڵ شیپۆ و شارۆچکەی جیمۆکوجی، (لەگەڵ ھەموو ئەوانەی مەڵبەندی ئەما)یەکخراون بۆ دروستبوونی شاری ئەما.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەما، ئایچی
وۆلفسبورگ
وۆلفسبورگ شارێکە لە ویلایەتی ساکسۆنیای خواروو لە ئەڵمانیا بەپێی سەرژمێری ٢٠١٦ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٢٤،٠٠٠ خەملێنراوە. ئۆفیسی سەرەکی کۆمپانیای ئۆتۆمۆبێلی فۆلکسڤاگن لە شارەکە دامەزراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی ساکسۆنیای خواروو
چیای ماونا کیا
وێنۆک|ناوچەی ماونا کیا
ماونا کێیا (بە ئینگلیزی: Mauna Kea) ئەوە چیایەکی بورکانیە و دەکەوتە دوورگەی ھاوایی وە لەو ناوچەیە پێی دەرێن (چیای سپی) بڵنترین چیای دوورگەکەیە بە بەرزی ٤٢٠٧ مەتر لە ئاست دەریا. وێنۆک| نەخشەی جوگرافیای چیای ماونا کیا بوورکانەکەی سەر ئەو چیایە لە باروودۆخی ئارام دایە واتا بوورکانی چیای ماونا کیا بوورکانێکی خەوتووە لە ھەمانکاتدا لە چیای ماونا لوا بوورکان چالاکە و بەردەوامی باروودۆخی تەقینەوەی بوورکانی بەسەردادێ، بەڵام چیای ماونا کیا بوورکانێکی ئارامە و کۆتا تەقینەوەی بوورکان لەسەر ئەو چیایە دەگەرێتەوە بۆ ٤٠٠٠ ھەتا ٦٠٠٠ ساڵ پێش ئێستا،
ھەروەھا چیای ماونا کیا کۆمەڵە ڕوانگەکردنەکی بۆشایی ئاسمانی لەسەرە کە گووزارشت لە چەندین روانگەی گەورە دەکەن لە جیھان وەک ڕوانگەی کیک..
بەنی عەبدولدار
بەنی عەبدولدار واتا: ("کوڕانی بەندەی ماڵ" — ئاماژەیە بۆ کەعبە) تیرەیەکە لە ھۆزی قوڕەیش.
سەرچاوەکان
پۆل:قوڕەیش
ڕازبێری پای
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:بەرھەمەکان، ناساندنی ٢٠١٢ پۆل:داھێنانە بریتانییەکان
وێستگەی کیدا
وێستگەی کیدا (木田駅, کیدا-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ئەما، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەما، ئایچی پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
ئەبوو سولەیمان سجستانی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٠یەم پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان پۆل:ئێرانییەکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:مردووانی ١٠٠٠ پۆل:فەیلەسووفە فارسەکانی سەدەکانی ناوەڕاست
سمایلی سەروو
سمایلی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەبووەت، ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
گۆمێ
جوگرافیا
گۆمێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پردەبەردینە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی ڕەش و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سونێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کوڵکوڵە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بی تی ئێس
بی تی ئێس یان بانگتان بۆیس (بە کۆری:방탄소년단) (بە ئینگلیزی: BTS یان Bangtan Boys) تیپێکی کوڕانە لە کۆریای باشوور پێکھاتووە لە حەوت ئەندام، لە شاری سیئۆل لە ساڵی ٢٠١٣ دامەزراوە. مەبەست و ناوەڕۆکی گۆرانییەکانیان بەزۆری بریتییە لە بابەتە کۆمەڵایەتییەکان و باس لە کەسایەتی، پەیوەندییە کەسی و کۆمەڵایەتییەکان، کێشەی قوتابییە ھەرزەکارەکان، خۆشویستنی خودی خۆت، دۆڕان و تاکگەرایی دەکات.
گرووپەکە پێکدێت لە چەند کوڕێک یەکەم ئەلبوومیان دەرکرد بە ناوی ٢ کووڵ ٤ سکووڵ (ساڵی ٢٠١٣) لەڕێگەی کۆمپانیای بیگ ھیت ئینتەرتەینمێنت. دواتر ھەستان بە دەرکردنی چەند ئەلبوومێکی بچووک لەوانە: جوانترین ساتەکان لە ژیان، بەشی ٢  (ساڵی ٢٠١٥)، جوانترین ساتەکان لە ژیان:گەنج بۆ ھەمیشە (ساڵی ٢٠١٦)، و باڵەکان (ساڵی ٢٠١٦)، کە بووە ھۆی ئەوەی بۆ یەکەمجار ناویان بچێتە تۆماری بیلبۆرد ٢٠٠ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، کە یارمەتیدەر بوو بۆ دامەزراندنی ناوبانگی بی تی ئێس وەک گرووپێکی ھۆشیار لەلای کۆمەڵگا. ئەلبوومی باڵەکان بووە یەکەم ئەلبوومی بی تی ئێس کە یەک میلیۆن کۆپی لێ فرۆشرا لە کۆریای باشوور. لەدوای ساڵی ٢٠١٧، گرووپەکە چووە ناو بازاڕی مۆسیقای نێودەوڵەتی، ئەو گرووپە کۆرییە چووە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ژمارەی پێوانەیی شکاند لە زۆری فرۆشەکانی، بوون بە یەکەم گرووپی کۆریی بە وەرگرتنی بڕوانامە لەلایەن کۆمەڵەی پیشەسازی تۆماری ئەمریکی (RIAA) بە گۆرانی (Mic Drop)
وە لەگەڵ یوونیسێف کەمپینێکیان بڵاو کردەوە بەناوی کە بەھۆی ئەم کەمپینەوە بە ھەزاران کەس خۆیان دۆزییەوەو ھیوایان بۆ ژیان گەڕایەوە؛ وە ئەلبومێکیان بەم ناوەشەوە بڵاوکردەوو.
ھەروەھا شوگا کە ڕاپەری گرووپەکەیە بڕە پارەیەکی زۆری تەرخان کرد بۆ تووشبوانی کۆڤید١٩.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ٢٠١٣ پۆل:گۆرانیبێژانی زمانی ئینگلیزی لە کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی پۆل:براوەکانی خەڵاتی میلۆنی مۆسیقا پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێم نێتی مۆسیقا لە ئاسیا پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز
مردنەکان لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣
ئەمەی خوارەوە لیستی مردنە دیارەکانە لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٣.
نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە:
ناو، تەمەن، وڵاتی هاووڵاتیبوون لە کاتی لەدایکبوون، وڵاتی دواتری هاووڵاتیبوون (ئەگەر پێویست بێت)، هۆکاری دیاربوون، هۆکاری مردن (ئەگەر بزانرێت)، و ئاماژە.
١٢
شاراد یاداڤ، تەمەن ٧٥ ساڵ، سیاسەتمەداری هیندی، پەرلەمانتار (١٩٧٤-١٩٨٠، ١٩٨٦-٢٠١٧).
لیزا ماری پرێسلی تەمەن 54 ساڵ، گۆرانیبێژ و ئاوازدانەری ئەمریکی ، جەڵدەی دڵ.
جێری کۆتزی، تەمەن ٦٧ ساڵ، بۆکسێنەری ئەفریقای باشوور، پاڵەوانی کێشی قورس WBA (١٩٨٣-١٩٨٤)، شێرپەنجە.
٧
مۆدێستی مبامێ, 40, کامیرۆنی - یاریزانی تۆپی پێی فەرەنسی.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠٢٣
مۆریتانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
مۆریتانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
وێستگەی جیمۆکو
وێستگەی جیمۆکو (甚目寺駅, جیمۆکو-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ئەما، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەما، ئایچی پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
پەرەسەندنی دایناسۆرەکان
تۆمارە بەردینەکان
جۆرە سەرەتاییەکانی داینەسۆرە سەرەتاییەکان بەخێرایی ھەمەجۆربوون لە سەردەمی (ترایسک) دا و جۆرە جیاوازەکانی داینەسۆرەکان بە خێرایی پەرەیانسەند لەڕووی خەسڵەتە تایبەتی و جیاوازی قەبارەوە بۆ سوودوەرگرتن و قۆستنەوەی زۆربەی نیشنگەکان. لە سەردەمی باڵادەستی داینەسۆرەکان دا کە ھەردوو چاخی (جوراسیک) و (کراکتۆس) ی پێکدەھێنا، زۆربەی ھەرە زۆری ئاژەڵە وشکانییەکانی بەرزییان لە یەک مەتر زیاتر بوو بریتیی بوون لە داینەسۆر.
زۆربەی داینەسۆرە بە بەردبووەکان لە سەردەمی (نۆری-سینمۆری، کیمردیجی-تیتۆنی و کامپینی- ماسترچی) دا دۆزراونەتەوە.
قەبارەی جەستە
قەبارەی جەستە گرنگە بەھۆی پەیوەندی لەگەڵ (مێتابۆلیزم «کردەی وەرگرتن و سوتاندنی خۆراک لە زیندەوەران دا،» ژەمی خۆراک، مێژووی ژیان، مەودای جیۆگرافی و خێرایی لەناوچوون). کێشی جەستەیی داینەسۆرەکان دەکەوێتە نێوان ١ – ١٠ تەن لە سەرتاسەری ھەموو ھەرێمە گەورەکان دا. جۆرە مەیلێک ھەبوو بەرەو گەورەبوونی قەبارەی جەستە لە چەندین جۆری داینەسۆرەکان دا وەک جۆرەکانی: سیریۆفۆرا، ئۆرنیسۆپۆدا، باکیسفالوسور، سێراتۆپسیا، ساورۆپومۆرفا و سیرۆپۆدا. ھەروەھا چەند دیاردەیەکی بچووکبوونەوەی قەبارەی جەستەش لە چەند جۆرێک دا تێبینی کراوە بەڵام بە شێوازێکی پچڕ پچڕ بووە. دیارترین نموونەش لە بچووکبوونەوەی قەبارەی جەستە کە بۆتە ھۆکاری دەرکەوتنی یەکەمین باڵندەکان بریتییە لە جۆری ئارکایۆپتێرکیس کە کێشی کەمتر بوو لە ١٠ کیلۆگرام و دواتر لە جۆرەکانی (کونفیوشسورنیس و سینۆرس) دا ڕوویدا و قەبارەیان لە نێوان ڕیشۆلە و کۆتردا بوو کە ھۆکاری ئەم بچووک بوونەوەیە ئاسانکاری و ڕێخۆشکردن بوو بۆ فڕین.
توانای جوڵان
یەکەمین باوانی داینەسۆرەکان دوو قاچ بوون و پەرەسەندنی وەستانی شێوازی چوارقاچی چوار جار ڕوویداوە لەنێوان باوانەکان دا (یۆرنیساپۆدا، سیریۆفۆرا، سێراتۆپسیا و ساورۆپومۆرفا). لە ھەموو ئەم بارانەدا پەرەسەندنی چوار قاچی ھاوبەش بووە لەگەڵ گەورەبوونی قەبارەدا و لە ھەمووشیان دا گۆرانەکە یەک ئاراستەیە و توانای پێچەوانەبوونەوەی نییە.
بەھەمان شێوە داینەسۆرەکان پیشاندەری شێوازێکی کەم بوونەوە و لەدەستدانی پەنجەکانن لە دیوی لاتەنیشتی دەستیانەوە (پەنجەی ژمارە ٣، ٤ و ٥). ئەرکی سەرەتایی و سەرەکی دەستی داینەسۆر گرتن بووە وەک لە بەرگەگرتنی کێش. کەمبوونەوەی ژمارەی پەنجەکان یەکێکە لە خەسڵەتە دیارەکانی (تریانۆسۆرید) کە خاوەنی تەنھا دوو پەنجەی کارکردوو بووە لەسەر دەستێکی زۆر کورت.
کاریگەری سەرچاوەکانی خۆراک
باوانی داینەسۆرەکان گۆشتخۆر بوون و سێ جار ڕووەکخۆری لە نێوان داینەسۆرەکان دا سەریھەڵداوە و (سیریزۆنۆسۆرد)ەکان ھەردوو جۆرەکەیان ھەبووە کە گۆشتخۆر یان ڕووەکخۆر بوون. لەدوای پەرەسەندنی خەسڵەتەی ڕووەکخۆری لە جۆرەکانی (ئۆرنسیسکیەن و ساورۆپومۆرفا) ھەرگیز جارێکی دی پێچەوانە نەبۆتەوە.
ئەگەری پەرەسەندنی ھاوبەش لەنێوان ڕووەک و داینەسۆرە ڕووەکخۆرەکان دا جێی خەمڵاندنێکی قوڵ بووە. دەرکەوتنی جۆری (پسۆرۆپاد) ی ڕووەکخۆر لە کۆتاییەکنی چاخی (ترایسیک) دا بەشێوەیەکی سەرەکەی پەیوەستدار بووە بە لەناوچوون یان جۆراوجۆربوونی جۆری ڕووەکەکان لەو سەردەمەدا.
بەداخەوەی ھەتا ئێستا ھیچ زانیاری و بەڵگەیەکی بەھێز و دڵنیاکەرەوە نییە دەربارەی بەرنامە و شێوازی خۆراکی داینەسۆرە ڕووەکخۆرەکان و ئەو زانیارییەی لەبەردەستدایە تەنھا شێوازی جوینی خۆراکە.
سەرچاوەکان
پۆل:دایناسۆرەکان
ڕوانگەی ماونا کیا
وێنۆک|کۆمەڵێک لە تەلیسکۆبەکانی ڕوانگەی ماونا کیا، لە نزیکی [[ڕوانگەی سوبارۆ و تەلیسکۆبی کیک]]
ڕوانگەی ماونا کیا (بەئینگلیزی : Mauna Kea Observatory) ڕوانگەیەکی گەردوونیە، دامەزراوە لە ساڵی ١٩٦٧ لە نزیک گڕکانی چیای ماونا کیا لە دوورگەی هاوایی لە ئۆقیانووسی ئارام لە بەرزی ٤.٢٠٠ مەتر، ئەو ڕوانگەیە یەکێکە لە گەورەترین ڕوانگەکانی جیهان لە کاتی ئێستادا، کە تێیدا بەشدارە لە چەندین تەلیسکۆبی زانکۆکان و دەزگاکان کە پێکدێت لە ١١ وڵات، لە پێش هەموویانەوە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
سەرچاوە
پۆل:گەردوون
ئوم ئاینگ-ڕان
ئوم ئاینگ-ڕان (لەدایکبووی ٢٠ی ئازاری ١٩٣٦) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە کە بەشداری زیاتر لە ١٩٠  فیلم کردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور پۆل:خەڵکی سێئول پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی بیستەم پۆل:خانمەکتەرانی سێئول پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
ورزبورگ
ورزبورگ شارێکە لە ویلایەتی باڤاریا ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ١٢٤،٠٠٠ خەملێنراوە. و زانکۆییەکی ھەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی باڤاریا پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا
باژێڕگە
باژێڕگە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما ئەڤراز، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
باژێڕگە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ئەحمەدئاوای ڕۆغزایی
ئەحمەدئاوای ڕۆغزایی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شەڕی سانێفێ
وێنۆک شەڕی سانێفێ لە ١١ی ئاگۆستی ساڵی١٦٧٤ـدا لە نێوان ھێزی فەرەنسی کە لە ژێر فەرمانی لویسی دووەم لە بنەماڵەی بۆربۆنـدا بوو وھێزەکانی یەکگرتووی ئەلمانیا-ھۆڵەندا کە لە ژێر فەرمانی ڤیلیام سێھەم ـدا بوو ڕوویدا. لە ماوەی شەڕی فرانکۆ- ھۆڵەندا، ڤیلیام فەرمانی بە سۆپای یەکگرتووی "سپانیا-ئەلمانیا-ھۆڵەندا" ئەکرد کە لە ناوچەی نێوان بەشی باشووری نەرویج تا بەشی باکووری فەڕەنسایان داگرتبوو. فەڕەنسا بە سۆپایەک، کە لە ژێر فەرمانی گراند کۆندێدا بوو، پارێزکاری لە خاکی خۆی ئەکرد. بۆ ماوەی پێنج حەفتە ئەم دوو سۆپایە یەکتریان ھەڵدەسەنگاند بێ ئەوەی بە ئاشکرا بەرەو ڕووی یەکتر ببنەوە. لە رۆژی ١٠ی مانگی ئابدا، ڤیلیامی سێھەم بڕیاری دا بکەوێتە ڕی بەرەو لاریس و سۆپای دوژمن ناچار بکات کە شەڕ بکەن. کۆندێ سۆپایەکی بریتی لە ٥٠٠ سواری نارد بۆ ئەوەی سۆپای ھۆڵەندا بخافڵێنن و لە گوندی سانێفێ سەرقاڵیان بکات و بەر بە پێشڕەوی ڤیلیام بگرێت. لە ھەمان کاتدا کۆندێ ھەوڵی دا سۆپایەکی پێکھاتوو لە ٦٢٠٠٠ سەربازی دوژمن بەو ٤٤٠٠٠ سەربازەی کە لە ژێر فەرمانیدا بوون ئابلۆقە بدات. سوارەکانی کۆنتێ توانییان بەر بە ھێزی پێشڕەوی ھۆڵەندییەکان بگرن، بەڵام ئابلۆقەدانی ھێزە ھاوپەیمانەکانی تووشی شکست ھات. پاش نزیکەی دە کاتژمێر شەڕ کردنی بەردەوام، کۆنتێ نزیکەی ١٠٠٠٠ سەربازی لێ کوژرا و ڤیلیامـیش ١٤٠٠٠ سەربازی کوژران و لە گۆڕەپانی شەڕ پاشەکشێیان کرد.
بنەجووت
بنەجووت یەکێکە لە گوندەکانی قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. سەر بەناوەندی ناحییەی سەیدسادقە، لەباکورەوە گوندی شێرەبەرەیە و لەباشورەوە گوندی گرێزە و لەڕۆژهەڵاتەوە گوندی کانی سپیکەی پەرخ و لەڕۆژاواوە گوندی ھەنجیرەیە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
گورگە بۆرەکان
گورگە بۆرەکان ، بە ناوی فەرمی کانۆنەکانی ئایدیاڵیست ، ڕێکخراوە و بزاڤێکی ڕاستی توندی سەر بە پارتی بزووتنەوەی ناسیۆنالیستە. ئەم ڕێکخراوە بە پارتێکی ناسیۆنالیزمی ڕەگەزپەرست و نیۆفاشیزم  دەناسرێت. لقی گەنجانی گورگە بۆرەکان، پەیوەندییەکی قووڵیان لەگەڵ حیزبی بزووتنەوەی ناسیۆنالیستیی تورکیا ھەیە و وەکوو ھێزەکانی ئەم حیزبە دەناسرێن.
ئەم ڕێکخراوە لە ئاخرەکانی سەدەی ١٩٦٠ زایینی لەلایەن سەرھەنگێکی تورک بە ناوی ئاڵپ ئەرسلان تورکەش دامەزرا. گورگە بۆرەکان لە توندوتیژیی سیاسی ئاخرەکانی سەدەی ١٩٧٠ی تورکیا، لە کاتێکدا ئەندامەکانی لەگەڵ چەکدارە گەریلایەکان و شەڕکەرە چەپەکان شەڕیان دەکرد، بەناوبانگ بوو. زانستیاران وەکوو گرووپێکی مەرگ پێناسەی دەکەن کە زۆربەی توندوتیژی و کۆمەڵکوژییەکانی ئەم چەند سەدەی ئەنجام داوە. بەدناوترین ھێرشیان کە زیاتر لە ١٠٠ کەسی عەلەوی تێدا کوژرا، کۆمەڵکوژیی مەرعەش لە کانوونی یەکەمی ١٩٧٨ بوو. ھەروەھا دەگوترێت کە لە کۆمەڵکوژی مەیدانی تەقسیم لە ڕۆژی یەکەمی مانگی ئایاری ١٩٧٧ دەستیان تێدا بووە. لە ساڵی ١٩٨١ یەکێک لە ئەندامانی گورگە بۆرەکان بە ناوی محەممەد عەلی ئاغجا دەیھەویست پاپ جۆن پۆلی دووەم تیرۆر کات بەڵام ئەم تیرۆرە نەیتوانی ئەنجام بدرێت. گورگە بۆرەکان لەلایەن وڵاتان و ڕۆژنامەوانان وەکوو گرووپێکی تیرۆریستی دەناسرێت.
ئەمانەش ببینە
گەنجانی ئاتسز
وێستگەی شیپۆ
وێستگەی شیپۆ (七宝駅, شیپۆ-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ئەما، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەما، ئایچی پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
شکی دێکارتی
شکی دێکارتی یا گومانی دێکارتی چەشنێک سکێپتیزمە کە پەیوەندیی بە نووسراوەکان و میتۆدۆلۆژیی ڕێنێ دێکارت (٣١ی ئازاری ١٥٩٦–١١ی شوباتی ١٦٥٠) -ەوە ھەیە. سکێپتیزمی دێکارتی، شکی میتۆدیک، سکێپتیزمی میتۆدۆلۆژیک، شکی تێکڕایی و شکی سیستماتیک -یشی پێ دەوترێ.
شکی دێکارتی میتۆدێکی تایبەتە لە فەلسەفەدا و بریتییە لە پێڤاژۆیەکی ڕێکوپێک و بەسەروبەر کە تێیدا مرۆڤ لە ڕاستیی باوەڕەکانی خۆی دوودڵ و بەشک دەبێ. ئەم شێوازە کە دێکارت دایھێنا بە سەرچاوکەی میتۆدی زانستیی مۆدێرن دەزانرێ. خۆی لە بنەڕەتدا دێکارت دەیوت: من لە ھەموو شت بەشکم، تەنیا شتێ کە دەتوانم لێی دڵنیا بم ئەوەیە کە شکم ھەیە. کەوابوو، دەبێ من ببم تا بتوانم شکم ھەبێ. ئەمەش بناغەی وتە بەناوبانگەکەیەتی کە دەڵێ: من بیر دەکەمەوە، کەواتە ھەم.
سکێپتیزم وەکوو میتۆد و سکێپتیزم وەکوو فەلسەفە
جیاوازیی نێوان سکێپتیزمی دێکارتی و سکێپتیزمی فەلسەفی لەوەدایە کە سکێپتیزمی دێکارتی ھەموو بانگەشە مەعریفییەکان دەخاتە بەر لێوردبوونەوە و لێکۆڵینەوە، بۆ ئەوەی کە بانگەشە ڕاستەکان لە بانگەشە درۆکان جیا بکاتەوە، بەڵام، سکێپتیزمی فەلسەفی لە ھەڵکەوتنی ھەر جۆرە مەعریفەیەک کە مرۆڤ لێی دڵنیا بێ، بەگومانە.
سەرچاوە
پۆل:شک پۆل:گومانکردن پۆل:فەلسەفەی زانست پۆل:ڕێنێ دێکارت پۆل:تیۆرە ئیپیستمۆلۆژییەکان پۆل:تیۆریی زەین
ماونا لوا
وێنۆک|ناوچەی ماونا لوا
ماونا لوا (بەئینگلیزی : Mauna Loa) یەکێکە لە چیا گڕکانیەکانی دوورگەی هاوایی لە ئۆقیانووسی ئارام بە یەکێک لە گەورەترین گڕکانەکانی سەر زەوی لە گەورەی و لە مێژوو، وە یەکێکە لە گڕکانە چاڵاکەکانی سەرزەوی رووبەرەکەی نزیکی ١٨٠٠٠ میل دەبێ
مۆریتانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
مۆریتانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
کیم جی-می
کیم جی-می (لەدایکبووی ١٥ی تەمموزی ١٩٤٠) خانمەکتەر، بەرھەمھێنەر، داھێنەری فیلم کە دەستی بە ڕۆلگێران کردووە لە ١٩٥٧.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠ پۆل:زیندووان
شەڕەکانی یەکخستنەوەی چین
جەنگەکانی چین بۆ یەکخستنەوە زنجیرە کەمپینێکی سەربازی بوو لە سەدەی ٣ی پێش زاین لەلایەن ویلایەتی چین دژی شەش ویلایەتە سەرەکییەکانی تری چین وەک ( ھان، ژاۆ، یان، وێی، چوو، چی).
لەنێوان ساڵانی ٢٤٧ تا ٢٢١ی پێش زاین، چین توانی ببێتە بەھێزترین ویلایەت لە سەردەمی شەڕی حەوت شانشینەکە لە چین، لە ٢٣٠، پاشا ینگ ژێنگ پاشای ویلایەتی چین، دواین کەمپینی سەربازی کرد لە سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان، بۆ ئەوەی ئەو ویلایەتانەی ماونەتەوە دەستی بەسەر دا بگیرێت یەکە بەیەکە، دوای ئەوەی دواین ویلایەت کە مابوویەوە (ویلایەتی چی) لە ٢٢١ی پێش زاین ڕووخا، پاشا ینگ ژێنگ توانی دەست بەسەر تەواوی ویلایەتەکان بگرێت و چین یەکبخاتەوە و دواتر ناونیشانی خۆی لە (پاشا - 王) گۆڕی بۆ (ئیمپراتۆر 皇帝) وەک یەکەم ئیمپراتۆری چین کە ئیمپراتۆریەتی چینی دامەزراندووە، بووە یەکەم فەرمانڕەوا کە چین یەکبخاتەوە
سەرچاوەکان
پۆل:چین شی ھوانگ پۆل:یەکخستنەوە نەتەوەییەکان پۆل:مێژووی سەربازی ئیمپراتۆریەتیی چین
محەممەد کوڕی عەبدون جەبەلی
محەممەد کوڕی عەبدون جەبەلی پزیشک، ماتماتیکزانێک بوو لە ئەندەلوس نووسەری کتێبی (ریسالە فی ئەل-تەکسیر) کە کۆنترین دەقی ماتماتیکیە مابێتەوە لە ئەندەلوس دواتر لە دوای ساڵانی ٩٥٨ گەشتی کرد بۆ ناوەندەکانی فێربوون لە ڕۆژھەڵات، لە بەسڕە مایەوە و سەردانی فوستاتی کرد (قاھیرەی کۆن) لە میسر کە لەوێ لە نەخۆشخانەیەک خزمەتی دەکرد، ئیبن عەبدون لەوێدا دەستیکرد بە خوێندنی بیرۆکەکانی ئەبو سولەیمان سجستانی، بەگوێرەی سەرچاوەیەک توانی سجستانیی ببینێت لە بەسڕە، دواتر لە ٩٧١ گەڕایەوە بۆ ئەندەلوس و چووە خزمەت خەلیفە موستەنسر و کوڕەکەی ھاشمی دووەم موئەیەد)، وە ئیبن عەبدون مامۆستای ئیبن کەتانی بوو.
پێشبڕکێ (ئابوورناسی)
پێشبڕکێ واتە تواناو ئەدای یەک کۆمپانیا، کەرتی ئابووری یان وڵاتێک لەفرۆشتن و دابینکردنی کاڵا و خزمەتگوزارییەکان لەبازاڕێکدا بەبەراورد لەگەڵ کۆمپانیا و کەرتە لاوەکییەکان و ئەو وڵاتانەی کە لەھەمان بازاڕدا ئامادەن.
ھەروەھا زاراوەکە بۆ بازاڕەکان بەکاردێت، کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە پێکھاتەی بازاڕ چەندە پێشبرکێی پێویستە، تێبینی ئەوە بکرێت کە کێبرکێی بازاڕێک پەیوەندی بە کێبڕکێی ئەو کۆمپانیایانەوە نییە کە لەم بازاڕەدا ئامادەن. پێشبڕکێ " توانای زیادکردنی پشک یان قازانجو مانەوەی لەسەر شانۆی جیھانی بۆ ماوەیەکی زۆر ". لەم پێناسەیەوە دەکرێت جەخت لەسەر ئەم سێ خاڵانەی خوارەوە بکرێتەوە.
کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن
کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن کۆمپانیایییەکی سەرەکییە لە بەڕێوەبردنی ڕێگاکانی ئاسنین لە چوبوو (ناگۆیا)ی ناوچەی ناوەڕاستی ژاپۆن، بە فەرمی لە ئینگلیزی پێی دەوترێت JR Central و لە ژاپۆنی JR TOKAI، تۆکای ئاماژەیە بۆ ناوچەیەکی جوگرافی کە کۆمپانیاکە بەرێوەبەرایەتییەکانی لێدەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:تۆپیکس ١٠٠