cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مارچێلین بێرتراند
پیشەی فیلمسازی
بێرتراند چووە سەر بەرھەمھێنان. لە ١٩٨٣دا، Woods Road Productionی لەگەڵ خۆشەویستی ئەوکاتی، بیڵ دەی، دامەزراند. لە ٢٠٠٥دا، بێرتراند بووە بەرھەمھێنەری جێبەجێکاری دۆکیۆمێنتاری Trudell، کە باسی ژیان و کارەکانی خۆشەویستەکەی، جۆن ترودێڵی دەکرد، کە موزیسیان و چالاکوانی سانتی سیۆوی بوو. Trudell ھەڵبژاردەیەکی فەرمی بوو لە فێستیڤاڵی فیلمی سەندانس و فێستێڤاڵی فیلمی تریبێکا، و Special Prize Juryی بۆ باشترین دۆکیۆمێنتاری لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی سیاتڵ بردەوە.
کاری مرۆڤایەتی
بێرتراند و خۆشەویستەکەی، جۆن ترودێڵ، دەزگای All Tribesیان دامەزراند، تا پاڵپشتی کلتور و ژینگەی ھندەسوورەکان بکەن. تا ٢٠٠٧دا، دەزگاکە زیاتر لە $٨٠٠٬٠٠٠ی خەرج کردبوو بۆ گەڕانەوە و بەھێزکردنی شێوەی ژیانی ھۆزەکان و پاراستنی داھاتووی کۆمەڵگەی ھندەسوورەکان.
لە ڕۆژی جیھانیی ژنانی ٢٠٠٣، بێرتراند و ترودێڵ کۆنسێرتێکی خێرخوازیان بۆ ژنە پەنابەرە ئەفغانییەکان سازکرد لەگەڵ کۆمسیۆنەری بەرزی پەنابەرانی یونایتد نەیشنس.
بێرتراند، کە تووشی شێرپەنجەی ھێلکەدانی بوو لە ١٩٩٩دا، ڕێکخراوی Give Live Give Lifeیشی دۆزییەوە لەگەڵ ترودێڵدا؛ ئامانجیان ھۆشیارکردنەوەی خەڵک بوو سەبارەت بە شێرپەنجەی ھێلکەدان و شێرپەنجەکانی تری تایبەت بە ژنان لە ڕێی موزیکەوە. یەکەم کۆنسێرتی ڕێکخراوەکە لە شوباتی ٢٠٠٤ لە شانۆی ڕۆکسی لە وێست ھۆڵیوود بوو. بێرتراند و ترودێڵ کاریان دەکرد تا پاڵپشتییەکی ستراتیجی ڕێکبخەن بۆ یاسای جۆھانا لەناو کۆمەڵگەی موزیک و سینەمادا، کە یاساکە بریتیبوو لە پەروەردەکردنی خەڵک دەرباروی نیشانە و دیاردەکانی شێرپەنجەی ژنان، کە لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧ واژووکرایە یاساوە. دووەم کۆنسێرتی ڕێکخراوەکە لە شانۆی گیبسن لە لۆس ئەنجلس بوو، بۆ پاڵپشتیکردنی پەیمانگای لێکۆڵینەوەی شێرپەنجەی ژنان لە سەنتەری پزیشکیی سێدارس-سینای، لە شوباتی ٢٠٠٧، مانگێک پێش مردنی بێرتراند بە شێرپەنجە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی پۆل:ئەمریکییەکانی پەیڕەوی کلێسەی کاسۆلیکی ڕۆم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠ پۆل:مردووانی ٢٠٠٧ پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە ئێڵەنۆی
ڕۆبن توونی
ڕۆبن توونی یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکان، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
یەکێتیی سۆڤیەت لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٧٦
یەکێتیی سۆڤیەت یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٧٦،کە لە ٤ تا ١٥ی شوباتی ١٩٧٦ لە شاری ئینسبروک لە نەمسا بەڕێوەچوو.وەرزشوانانی ئەم وڵاتە بەکۆکردنەوی زۆرترین مەدالیای زێر و کۆی گشتی مەدالیاکان پلەی یەکەمیان بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت لە ئۆڵۆمپیادی زستانە بەپێی ساڵ
غوڵامحوسێن موحسینی ئیژەیی
غوڵامحوسێن موحسینی ئیژەیی (؛ لەدایکبووی ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٥٦) سیاسەتوان، مەلا و دادوەری ئێرانییە. ئەو لە ١ی تەممووزی ٢٠٢١ بە فەرمانی عەلی خامنەیی لە جێگەی سەرۆکی دەزگای دادوەریی ئێران داندرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
ڕوپەرت گرەیڤز
ڕوپەرت گرەیڤز (لە ۳۰ی حوزەیرانی ۱۹٦۳ لە سۆمەرست لە ئینگلتەرا، شانشینە یەکگرتووەکان لەدایکبووە) ئەو ئەکتەرێکی ئینگلیزییە و دەستی بە ژیانە ھونەرییەکەی لە ۱۹۷٨دا کردووە. بە ڕۆڵەکەی لە زنجیرەی شێرلۆکدا ناسراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان
نەشڤیل
نەشڤیل ناوەند و پڕلەگەلھەترین شاری ویلایەتی تێنێسی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانە. ئەم شارە لە شارستانی دەیڤدسۆن دایە و لە دەوروبەری ڕووباری کامبرلەند ھەڵکەوتووە. نەشڤیل ٢٣ەمین شاری پڕلەگەلھەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە.
زۆرترین کوردانی ئەمریکا لە ئەو شارەدا دەژین کە ژمارەیەکی زۆریان لە سەدەی ٢٠ەم لە وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوین بەرەو نەشڤیلی ویلایەتە یەکگرتووەکان کۆچیان کرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی تێنێسی
ئیمپراتۆری ژاپۆن
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مێژووی ژاپۆن پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ٧ەمی پ.ز پۆل:٦٦٥ی پ.ز
نیکاراگوا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
نیکاراگوا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
نۆدێ
نۆدێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیتەک، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
نۆدێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی سارد، شارباژێڕ و لە باشوور لەگەڵ گوندی بزەینان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چنگیان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گورگەدەر.
زیرەکی بازرگانی
زیرەکی بازرگانی (بە ئینگلیزی: Business intelligence) پێکدێت لەو ستراتیژی و تەکنەلۆژیایانەی کە لەلایەن کۆمپانیاکانەوە بەکاردەهێنرێن بۆ شیکاری داتا و بەڕێوەبردنی زانیاری بازرگانی. ئەرکە باوەکانی تەکنەلۆژیای زیرەکی بازرگانی بریتین لە درووستکردنی ڕاپۆرت، پرۆسێسکردنی شیکاری سەرهێڵ، شیکاری ، پەرەپێدانی داشبۆرد، کۆکردنەوەی داتا، پرۆسێسی ئاڵۆز ، بەڕێوەبردنی ئاستی بازرگانی، شیکردنەوەی پێشبینی، بەردەست خستنی پێشنیار و چارەسەر.
بەرنامەکانی BI ئەو زانیاریانە بەکاردەهێنن کە لە کۆگای داتا (DW) یان لە داتا مارت کۆکراونەتەوە، و چەمکەکانی BI و DW وەک "BI/DW" یان وەک "BIDW" یەکدەگرن. کۆگای داتا کۆپییەکی داتا شیکاری لەخۆدەگرێت کە بڕیاردان ئاسان دەکات.
مێتاداتا
بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی گەڕان و هەڵسەنگاندنی داتا، پێویستە شتێک دەربارەی ناوەڕۆکەکە بزانیت. ئەمەش دەتوانرێت بە زیادکردنی کۆنتێکست لە ڕێگەی بەکارهێنانی مێتاداتا ئەنجام بدرێت. زۆرێک لە سیستەمەکان پێشتر هەندێک مێتاداتا دەگرن (بۆ نموونە ناوی پەڕگە، نووسەر، قەبارە و هتد)، بەڵام بەسوودتر میتاداتا دەبێت سەبارەت بە ناوەڕۆکی ڕاستەقینە – بۆ نموونە پوختە، بابەت، کەسانێک، یان کۆمپانیاکانی باسکراو. دوو تەکنەلۆژیا کە بۆ دروستکردنی مێتاداتا سەبارەت بە ناوەڕۆک داڕێژراون بریتین لە پۆلێنکردنی ئۆتۆماتیکی و دەرهێنانی زانیاری.
کتێبنامە
پۆل:بەڕێوبردنی داتا
نایەکسانیی پەروەردەیی
نایەکسانی پەروەردەیی بریتییە لە نایەکسانی دابەشکبوونی سەرچاوە پەروەردەیی و ئەکادیمییەکانی وەک (ئابوونەی قوتابخانەکان، مامۆستای شیاو و ئەزمووندار، کتێب و تەکنەلۆژیا) بۆ کۆمەڵگا دوورەدەست و تەریبەکان، ئەم کۆمەڵگایانە لەڕووی مێژوویییەوە ڕووبەڕووی کەموکوڕی و ستەم بوونەتەوە کە زۆرجار ئەندامانی ئەم کۆمەڵگە کەنارخراوان و گۆشەگیرخراوانە دووچاری دەستنەگەیشتن بە قوتابخانە و کەمی سەرچاوەکان بوونەتەوە. نایەکسانی ھۆکارە لە ھاتنەکایەی جیاوازی گەورە لە سەرکەوتووی پەروەردەیی یان ڕادەی چووستی ئەو تاکەکەسانە و دەبێتە ھۆی کپکردنەوە و کەمکردنەوەی توانای باشترکردنی باری کۆمەڵایەتی و ئابووری.
پێوانەکردنی ڕادەی چوستی و کاریگەریی پەروەردەیی لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی دیکە و تەنانەت لە نێوان دوو ویلایەت/پارێزگاش دا جیاوازە. بەشێوەیەکی گشتی بنەماکانی (نمرە، تێکڕای نمرە GPA، نمرەی تاقیکردنەوە گشتییەکان، ڕێژەکانی وازھێنان، ئامارەکانی چوونە زانکۆ و ڕێژەکانی دەرچوون لە زانکۆ) بەکاردێت لە پێوانەکردنی چوستی و کاریگەریی پەروەردەیی. ھەموو ئەم پێوەرانە بە پێوەری دیاریکردنی توانا و کارامەیی پەروەردەیی تاکەکەس دادەنرێت بەڵام بۆ دیاریکردنی ڕێژەی سەرکەوتویی کەسێکی دیارکراو ئەوا چەندین کەسی شارەزا و ئەکادیمی پێشنیار دەکەن کە پێوەرەکانی (تێکرای نمرە GPA، نمرەی تاقیکردنەوە و پێوەرەکانی دیکەی کارامەیی) تاکە کەرەستەی سوودبەخش نین لە دیارکردنی چوستی دا. لەگەڵ ئەم پێوەرانەی سەرەوەدا پێویستە بنەماکانی (بەدەستھێنانی ئامانجەکانی فێربوون، وەرگرتنی کارامەیییە خوازراوەکان، لێھاتوویی، ڕەزامەندێتی، بەردەوامی و سووربوون لەگەڵ کارامەیی دوای دەرچوون لە زانکۆ) بپێورێن و بەھەندوەبگیرێن بەمەبەستی دەستنیشانکردنی ڕادەی سەرکەوتوویی ئاستی پەروەردەیی تاکەکەسەکان.
ھۆکاری زۆرینەی دیاردەکانی نایەکسانی پەروەردەیی دەگەرێتەوە بۆ ئەو جیاوازییە ئابوورییانەی بەھۆی جۆر و ژمارەی نەژاد و ڕەگەزە جیاوازەکانەوە دروست بوون و زۆربەی گفتووگۆ و مشتوومڕە نوێیەکان دەربارەی یەکسانی پەروەردەیی دەگەرێتەوە سەر تێکەڵکردن و پەیوەستبوونی دوو چەمکەکە پێکەوە (پەروەردە لەگەڵ ئابووری) کە پیشانی دەدات چەندێک ئەو دوو چەمکە جیاناکرێنەوە لە شوێنی ژیان و زمان. ھەتا ڕۆژگاری ئەمرۆمان بابەتی نایەکسانی پەروەردەیی لەنێوان قوتابییە سپی پێستەکان و قوتابییە کەمینەکانی دیکەدا بەردەوامە لە دروستبوون و ئاسانکاریی کردن لە سەرھەڵدانی نایەکسانی کۆمەڵایەتی و ئابووری.
لە تەواوی جیھان دا بە بەردەوامی ھەوڵی ھەبووە بۆ ئەنجامدانی چاکسازی لە ھەموو ئاستەکانی پەروەردەدا بەڵام بەھۆی ئەوەی ھۆکارە جیاوازەکانی ئەم بابەتە بە قوڵی پەیوەستن بە مێژوو، کۆمەڵگە و کلتوورەوە وایکردووە لەناوبردنی ئەو نایەکسانییە کارێکی یەکجار سەخت بێت. سەرەڕای سەختی چارەسەرەکە بەڵام پەروەردە پاڵنەرێکی بنچینەیی کۆمەڵگایە بۆ پێشکەوتن و گەشەکردن و پەروەردە ھەڵدەستێت بە ھاندانی «ھاوڵاتی بوون، ناسنامە، یەکسانی دەرفەت، بەژداربوون لە کۆمەڵگە، پێکەوژیانی کۆمەڵایەتی، گەشەی ئابووری و بەکارخستن» و بەھۆی ئەم ھۆکارانەوە یەکسانی پەروەردەیی لە تەواوی جیھان دا پاڵپشتی دەکرێت.
لە ویلایەتە یەلگرتووەکانی ئەمریکا و وڵاتانی دیکەی جیھان دا ئەنجامی نایەکسانی پەروەردەیی بەھەمان شێوە دەگەرێتەوە بۆ چەند ھۆکارێک وەک (بنەچەی خێزان، ڕەگەز، ئاستی کۆمەڵایەتی، ڕادەی سەرکەوتویی، داھاتی تاکەکەس، بارودۆخی تەندروستی و لایەنگری سیاسیی)
ھۆکاریی ڕەگەزیی
لە سەرتاسەری جیھان دا ڕێژەی سەرکەوتوویی پەروەردەیی بەپێی ڕەگەزی کەسەکە دەگۆرێت و پەیوەندی نێوان سەرکەوتوویی پەروەردەیی و ڕەگەز لە نەتەوە، وڵات و کلتوورێکەوە بۆ دانەیەکی دیکە جیاوازە. بەربەستەکانی ڕێگرن لەوەی ڕەگەزە مێیییەنەکان ڕێژەیەکی باشی سەرکەوتوویی پەروەردەییان ھەبێت دەگەڕێتەوە بۆ پاڵنەرە باوەکانی وەک (ئەرکە ڕەگەزییەکان، ھەژاری، دابڕانی و دوورەدەستی جوگرافیی، توندوتیژی دژی ژن، ھاوسەرگیری پێشوەختە و دووگیانبوون). لە جیھان دا پێشبینی دەکرێت ٧ ملیۆن کچ لە خوێندنگە نەبن بە بەراورد بە کوڕ و ئەم بۆشایییە لە ژمارەی کەمیی کچ لە خوێندگەکان دا لە چەند وڵاتێک کەڵەکەبووە، وەک ئەم وڵاتەنە: سۆماڵیا، ئەفغانستان، تۆگۆ، کۆماری ئەفریقای ناوەندی و کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ. لە کۆماری دیموکراتی کۆنگۆدا ئامارەکان ئاماژە دەکەن کە ژمارەی کچەکان لە خوێندنگەکان دا نیوەی ژمارەی کوڕەکانەوە. زیاتر لە ١٥ وڵات دا کچەکانی دەچن بۆ قوتابخانە مەترسی ھێرش و توندوتیژیان لەسەرە، ئەم ھێرشانە لەو وڵاتانەدا ڕوودەدەن کە ھاوڵاتییەکانیان باوەڕیان پێ نییە کە مێیییەنەکان پێویستیان بە وەرگرتنی پەروەردە و فێرکردن ھەبێت. ھێرشەکان کردەکانی (ڕفاندن، بۆردومان، ئەشکنەجە، لاقەکردن و کوشتن) لەخۆدەگرێت. لە وڵاتی سۆماڵیا کچەکان دووچاری ڕفاندن بوونەتەوە و ھەروەھا لە وڵاتەکانی کۆلۆمبیا، کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ و لیبیا تۆمار ھەیە کە خوێندکارە کچەکان ڕووبەڕوی دەستدرێژی سێکسی و لاقەکردن بوونەتەوە. لە پەکستان و ئەفغانستانیش خوێندنگە و ئۆتۆمبێلی سەرنشینھەڵگری خوێندگە کچانەکان بۆردومان و گازرێژن کراون.
١٨٢٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1823 (توضيح)
١٨٢٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1824 (توضيح)
ئەرمەنستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ئەرمەنستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ئەنوەر زۆراب
ئەنوەر زۆراب ناسراو بە وەستا ئەنوەر (١٩٤٩ لە کەرکووک - ٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٧٦ لە ئەبوو غرێب) لە ڕێبەران و کەسایەتیە سیاسییەکانی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان بوو.
ژیان
ئەنوەر زۆراب لە ساڵی ١٩٤٩ لە کەرکووکدا لە دایک بوو. ئەو ئەندامی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان لە ناوچەی بەغدا بوو. لە ڕۆژی ١١ی تەممووزی ١٩٧٦ حوکمی لەسێدارەدانی لەسەردا درا و لە ٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٧٦ لەگەڵ شەھاب شێخ نووری و جەعفەر عەبدولواحید لە زیندانی ئەبوو غرێب لە سێدارە درا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامانی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان پۆل:سیاسییەکانی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان
کێلەکەوە
کێلەکەوە گوندێکە، کەوتووەتە قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ماو و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی سەید سادق و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی شانەدەری کۆن و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی بەردەڕەش.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆشیا (بازرگانەکەی ڤێنیسیا)
پۆشیا یەکێکە لە پاڵەوانە ئەندێشیەکانی ویلیام شێکسپیر لە بەرھەمی بازرگانی ڤێنیسیا. ئەو خانەدان، دڵفڕێن، زیرەک، و میراتگری خێزانی بێڵمۆنتە. باوکی پۆشیا بڕیار دەدات کە کێ گونجاوترینە بیدۆزێتەوە و بیکاتە ھاوسەری کچەکەی نەک ئاڵتوون کۆکەرە و دڵ ڕەق و وونبووەکان.
بۆ ئەمە سێ تابووت دائەنێت ، یەکەم تابووت پڕە لە زێر، دووەمیان پڕە لە زیو، سێیەم دانەش ڕەسمێکی دروستکراوی پۆشیایە بە قورقوشم.
ھەریەک لە تابووتەکان لەسەری مەتەڵ و ئەو ماددەیەی تیایەتی نەخشێنراوە مەتەڵەکانیش تەواو یەکلاکەرەوەیە بۆ قوڵبوونەوە و ڕۆچوون لە ناخی داخوازی کەرەکانی کچەکەی. جا ئەگەر ھەریەکەیان شکستیان ھێنا ھەرگیز ناتوانن ژن بێنن، ھەر یەکێکیش بردیەوە ئەوا لە سەرکەوتووەکانە.
تابووتی یەکەم : پڕە لەزێر، ھێمایە بۆ ھێز، سامان، تەنانەت تەماح ئەوەی لەسەری نووسراوە:
«ئەوەی ھەڵم ئەبژێرێت بێ ھیچ گومانێک ئەوە بەدەست ئەھێنێت کە ھەموو پیاوێک شایەنێتی»
تەماحکار شازادەی مەغریب کە بێگوومان تەماحکار بوو لە دڵەوە. ئەم تابووتەی ھەڵبژارد، خەیاڵی دەکرد کە سامانی پۆشیا ئەوەیە کە زۆربەی پیاوان پێیان ڕەوایە، ,کاتێک بینی لەناو تابووتەکە نوسراوە:
"زۆربەی ژیانی پیاوێک بەفیڕۆ چووە، بەڵام مەرجە دەرەوەم ببینی، تابووتەکەم داپۆشراوە بە زێڕ کە خاوەنداری زێرەکان تەنھا بۆ کرمەکانە ".
تابووتی دووەم: پڕکراو لە زیو، کێ ھەڵی ئەبژێرێت جگە لە بێزراو شازادەی ئاراگۆن لەسەری نوسرابوو:
«جا ھەر کەسێک ھەڵم ئەبژێرێت ئەوەنە بەدەست ئەھێنێت کە شایەنێتی»
بەتەواوی زیرەکییەوە پێی وابوو ئەو ڕاسترینە، ئەو ھەڵەی کرد بەوەی شایستەترینە، ھیچی نەبردەوە جگە لە وێنەیەکی گەمژەیی کە لێی نووسرابوو
«کەسانێک دەبن دەڵێن بەڵێ زاناین بەھەرشتێک، ھەر ئەوانەن زیو ھەڵئەبژێرن گوایە سەری ڕەساسیە و نیشانەی داناییە، بەڵام نازانن زیو دەبێت ٧ جار بە ئاگر داغ بکرێت تا ئەو ڕەنگەی دەبێت»
چەپ|وێنۆک
تابووتی سێیەم: وێنەی پۆشیا کێشراو بە قورقوشم
لەسەری نوسرابوو
بەسانیۆی سەرباز و ھەژار دۆزیەووە، پێی وابوو ئاڵتون و زیو ڕازاندنەوەی شەیتانن و خەڵک دابەش دەکات، بەڵام کێ دوای قورقوشمێکی بێنرخدا دەگەڕێت، دابەشکاری ناخاتە ناو خەڵک و کۆیان دەکاتەوە تەناتەت لەو کاتەی ئەچێتە ناو تابووتەوە و ماڵئاوای لەم ژیانە دەکات. ئەمە ڕاسترین بوو.
بەم شێوەیە، ئەم پلانە بووە ھۆی گەیاندنی پۆشیای خۆشتویستراو لەلایان بەسانیۆ بە بەسانیۆی خۆشویستراو لەلایان پۆشیاوە
١٨٢٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1825 (توضيح)
سەرۆک کۆماری پاکستان
سەرۆکی پاکستان ، بە فەرمی سەرۆک کۆماری ئیسلامی پاکستان، سەرۆکی دەوڵەتی پاکستان و فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکانی پاکستانە. بەپێی دەستووری پاکستان سەرۆک دەسەڵاتەکانی سنووردارە، و ئەرکی شەرەفمەندانە ئەنجام دەدات. لە کاتێکدا سەرۆک وەزیران دەسەڵاتی دەرکردنی بڕیار و بەڕێوەبردنی وڵاتی هەیە.لە ئێستادا عارف عەلەوی لەو پۆستەدایە.
بەستەری دەرەکی
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی پاکستان پۆل:Webarchive template wayback links
١٨٢٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1826 (توضيح)
پەڵکانەی سادە
پەڵکانەی سادە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی نەوجول، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
پەڵکانەی سادە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەڵا و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەرچنار و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دوڕاجی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کۆکس.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سەکۆ (فیلم)
سەکۆ  فیلمێکی خەیاڵی زانستییە، لە ٢٠١٩ لە ئیسپانیا بەرھەم ھاتووە، لە دەرھێنانی گالدێر گاستیلۆ ئۆرۆتیایە.
بۆ یەکەم جار ئەم فیلمە لە میھرەجانی سینەمایی نێودەولەتی تۆرەنتۆ نمایشکرا، کە خەڵاتی شێتەکانی نیوەشەو و خەڵاتی بینەرانی وەرگرت.
چیرۆک
لە بەندیخانەیەکی ستوونی چەندین نھۆمی سەکۆیەک درووستکراوە کە خوانێکی خواردنی لەسەرە بۆ بەندییەکان، ھەر نھۆمێک یەک ژووری بەندیخانەیە کە لەھەر ژوورێک دوو بەندی لێی دەژیێن، ڕۆژانە بەھۆی سەکۆیەکی چیمەنتۆیی ژەمی خواردن بۆیان شۆڕدەکرێتەوە تا دەگاتە دوایین نھۆم، بەڵام تا خواردنەکە دەگاتە بەشەکانی خوارەوە زەڵکاوێکی قێزەون درووستدەکات دەمینێتەوە.
ھەڵوێستەکان
ماڵپەری ڕۆتن تۆمیتۆز ئاماژەی بەوەکردووە کە لە ٨٢٪ ڕەخنەکانی ھەڵوەستە و ڕەخنەی ئەرێنی بوون، بەشێوەیەکی گشتی بە پێوەری ١٠/٧٫٠٨ ھەڵسەنگاندنی بۆکراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩
نیکاراگوا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
نیکاراگوا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
قۆڵدەرەی سەروو
قۆڵدەرەی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی کەرەفتو، ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
قۆڵدەرەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قۆڵدەرەی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی کەوو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەپەبۆر لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کووپەقڕان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
جەعفەر عەبدولواحید
ژیان
جەعفەر عەبدولواحید لە ساڵی ١٩٤٥ لە کۆیەدا لە دایک بوو. ئەو ئەندامی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان و ئەندامی دامەزرێنەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەنێوی کوردستاندا بوو. لە ڕۆژی ١١ی تەممووزی ١٩٧٦ حوکمی لەسێدارەدانی لەسەردا درا و لە ٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٧٦ بەتەک شەھاب شێخ نووری و ئەنوەر زۆراب لە زیندانی ئەبوو غرێب بە سێدارە درا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامانی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان پۆل:سیاسییەکانی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان
فاکت
فاکت (لە لاتینەوە دێ بە مانای ئەوەی کراوە یا بووە، بووگ) ئەوەیە کە دەقاودەقبوونی لەگەڵ واقیعی ئۆبژەکتیڤدا شتێکی زانراو و ناسراو بێ و، بکرێ دروستییەکەی بە بەڵگە بسەلمێنرێت. بۆ نموونە، «ئەم ڕستەیە لە چەن وشەیەک پێک ھاتووە» فاکتێکی سەر بە زمانەوانییە و، «خۆریش ئەستێرەیەکە» فاکتێکی سەر بە گەردوونناسییە. ھەر بەم چەشنە، «ھەڵەبجە ساڵی ١٩٨٨ کیمیاباران کرا» و «عەلی حەسەن ئەلمەجید لە سێدارە درا» فاکتگەلێکی مێژوویین. مەعریفەیەک کە ئەم وتانە ئەیگوازنەوە خاوەن چۆنیەتییەکی تایبەتە، ئەویش ئەوەیە کە لە باری ئۆنتۆلۆجییەوە سەرتر لە ڕا و تەفسیرە؛ یانی وتەکان بە شێوەیەکن کە یا یەکسەر خۆ لێ لادان و خۆ لێ گێلکردن ھەڵناگرن یا بە ئەندازەی پێویست بەڵگە بۆ پشتڕاستکردنەوەیان ھەیە. بە پێچەوانەوە، ھەرچەن لەوانەیە دروستیش بێ، بەڵام بۆ نموونە ڕستەی «زۆربەی بەچکە پشیلەکان خوێنشیرینن» فاکت نییە.
فاکت بە سەلماندنیبوونی تاقی ئەکرێتەوە: وتەیەک ئەگەر شیاوی سەلماندن بێ فاکتە، ئەگینا فاکت نییە. مەبەست لە شیاوی سەلماندن بوونیش وێکھاتنەوەیەتی لەگەڵ ئەزمووندا.
بۆ تێڕوانین و چوونەوە بە فاکتەکاندا سەرچاوەگەلی ستاندارد بەکار دێت و، فاکتگەلی زانستی بە ھۆی تاقیکردنەوەی ڕێکوپێکی شیاوی دووپاتبوونەوەوە سەلمێنراون.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی پۆل:لۆژیکی فەلسەفی پۆل:فەلسەفەی زانست پۆل:واقیع پۆل:ڕاستی پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک
١٨٢٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1827 (توضيح)
قەڵەمڕەو
قەڵەمڕەو ناوچەیەکە کە دەسەڵاتی کاربەدەستێک بیگاتێ. بە بەشە فیزیکی و ئینسانییەکەی قەڵەمڕەو کە فڕی بەسەر سیاسەتەوە نییە ئەڵێن سەرزەوی، واتە ئەو پانتایییە کە بە سنوور دیاری کراوە.
ڕێکۆنکیستا
رێکۆنکیستا (وشەیەکی پورتوگالی و ئیسپانییە؛ Reconquista، بە مانای گێرانەوە یان گرتنەوە دێت). ماوەیەکی ٧٨٠ ساڵی بوو لە مێژووی نیمچەدوورگەی ئیبیریا کە خەلافەتی ئەمەوی داگیرکاری کرد بۆ سەر ھیسپانیا لە ٧١١، و تێکشکانیشیان بەرامبەر شانشینە کریستیانەکان لە ١٤٩٢.
قەڵەمڕەو
وشەکە
وشەی قەڵەمڕەو لە دوو پار دروست بووە: قەڵەم + ڕەو (ڕۆیشتن). مەبەست لێی ئەو شار و دێ و وڵاتانەیە کە نووسراوەی قەڵەمی میر یا پادشا لەوێ «ئەڕوات»، واتە خەڵک نووسراوەکەیان قەبووڵە.
ڕێکۆنکیستا
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی باسک پۆل:مێژووی کەتەلۆنیا پۆل:مێژووی ئەندەلوس پۆل:بەنو قاسی پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت پۆل:ئیسلام لە ئیسپانیا پۆل:وشە سیاسییەکان پۆل:ئەو شەڕانەی کە کۆماری جێنەوای تێدا بەشداربوون
قەڵەمڕەو
سەرچاوەکان
پۆل:پاشایەتی
یاریی کۆتاییی جامی یەکێتیی ئینگلتەرای ۱۸۷۲
یاریەکە لەنێوان ھەردوویانەی واندێرس و ڕۆیال ئینگینێرس بەڕێوەچوو لە ١٨٧٢/٣/١٦ لە (کانینتن ئۆڤال) لە شاری لەندەن. جامی یەکێتی ئینگلترا بەیەکەم پێشبرکێی تۆپی پێ دادەنرێت و کۆنترین پێشبڕکێی تۆپی پێیە.
مۆسیقا و جەنگی سیاسی
مۆسیقا و سیاسەت چەندین جار پێکەوە لە ڕەھەندی سیاسی و کولتووری بەکارھاتوون بەمەبەستی گەیاندنی پەیامێکی سیاسیی دیاریکراو بە کۆمەڵێک. جەنگی سیاسی پێناسە دەکرێت بە «بەکارھێنانی ئامراز و شێوازی سیاسی بۆ پەستان خستنەسەر لایەنی بەرامبەر لە ئەنجامدانی ویستێکی دیاریکراو لەڕێی بەکارھێنان و سوودوەرگرتن لە نووسین و وێنە و بیرۆکەوە.» بەھۆی ئەم ھۆکارەوە مۆسیقا سووبەخشە چونکە ھەڵدەستێت بە دروستکردنی ڕێگایەکی پەیوەندیکردن بۆ پەیامە ویستراوەکە کە بە ئاسانی بناسرێتەوە و بیربێتەوە، و مۆسیقا بە ئامرازێکی زۆر گونجاو دادەنرێت بۆ بڵاوکردنەوەی پرۆپاگەندە. فەیلەسووفی فەڕەنسی، جاکیوس ئێلول ڕای گەیاند کە بۆ ئەوەی پرۆپاگەندە کاریگەر بێت، دەبێت ھەستێت بە «پڕکردنی تەواوی ڕۆژ و ھەموو ڕۆژەکەی ھاوڵاتی.» لەبەر ئەوەی بەشێوەیەکی گشتی مۆسیقا بە چالاکی کات بەسەربردن و خۆشی دادەنرێت بۆیە ھاوشێوەی شێوازەکانی دیکەی پرۆپاگەندە بە ھەڕەشەئامێز و توند دانانرێت و لە ئەنجامدا زۆر جار دەکرێت پەیامەکان بەشێوەیەکی نھێنی و لەبنەوە بگوازرێنەوە بەبێ ئەوەی بەشێوەیەکی ئاشکرا درکیان پێ بکرێت.
ئەڵمانیای نازی
یەکێک لەو لایەنانەی کە بە باشی لە ئەرکی مۆسیقا لە بڵاوکردنەوەی پەیامی سیاسی تێگەیشتبوون، نازییەکان لە ئەڵمانیای سەردەمی ھیتلەر. وەک ئاماژە و نیشانەیەک لە تێگەیشتن و درککردن لە پەیوەندیی نێوان مۆسیقا و جەنگی سیاسی، وەزیری پرۆپاگەندەی ئەو کاتی ئەڵمانیا، جوزێف گابوڵز جارێکیان گوتی: "«مۆسیقا بەشێوەیەکی زیاتر کاریگەری دەخاتە سەر دڵ و ھەست بە بەراورد بە ڕۆشنبیری.»"ھیتلەر ھەستا بە بەکارھێنانی مۆسیقا بۆ پیرۆزکردنی ئەفسانە ئەڵمانییەکان وەک لە بەرھەمە ھونەرییەکانی ڕیچارد ڤاگنەر دەردەکەوێت. ئۆپێراکانی ڤاگنەر وێنەی سوورچاکە ئەفسانییە دێرینەکانی پیشان دەدا کە دواتریش ھیتلەر سوودی بینی لە ھەمان وێنەی ھونەری بۆ خۆی.
مۆسیقا و ئاواز لە ڕێکخراوەی گەنجیی ھیتلەر بەکاردەھێنرا وەک شێوەڕێگایەک بۆ پەروەردەکردنی گەنجان لەسەر ڕێبازی نازی لە ئەڵمانیا. وەک بەشێک لە چالاکییەکانی ڕێکخراوەکە، گۆرانی گوتنی بە کۆمەڵ یەکێک بوو لە ڕێگاکانی پەروەردە و فێرکردنی ئەندامە گەنجەکانی کۆمەڵەکە. بەپێی یەکێک لە تێبینییە ناوخۆیییەکانی کۆمەڵەکە، گۆرانی و ئاواز بە «خاوەنی بەھێزترین ھێزی کۆمەڵگە بنیاتنان» ھەژمارکراوە.
شیوعییەت (کۆمۆنیزم)
بەھەمان شێوە وڵاتە شیوعییەکان (وەک یەکێتیی کۆمارە سۆشیالیستەکانی سۆڤیەت USSR و چین) کەلکیان لە مۆسیقازورگرتووە وەک ڕێگایەک بۆ بڵاوکردنەوەی پەیامەکانی شیوعییەتی جیھانی. یەکێتیی سۆڤیەت ھەوڵی دەدا دەستبگرێت بەسەر ئەو کاریگەرییە خراپانەی مۆسیقا ھەیەتی لەسەر خەڵکی لەگەڵ داتاشینی ئەو پەیامانەی لە مۆسیقا بەکاردێن بەمەبەستی پیرۆزکردنی ڕژێمی شیوعی. لە تەواوی سەردەمانی دەسەڵاتی شیوعی لە یەکێتیی سۆڤیەت، دەوڵەت ھەڵدەستا بە دەرکردنی یاسا کە بەرھەمە داھێنەرەکانی میوزسیان و ئاوازدانەرانی سنووردار دەکرد لەڕێی سنووردارکردنی پەروەردەی مۆسیقای لەگەڵ دیاریکردنی کام میوزیسیان کاری پێ بدرێت. ئەمەش بەو واتایە بوو کە تەواوی مۆسیقا و گۆرانی و ئاوازەکان دەبێت لەگەڵ بنەما و بیروڕای شیوعییەت بگونجێن.
لە کۆماری گەلی چین سەرۆکی وڵاتەکە ماو زیدۆنگ باوەڕی وابوو کە کارێکی پێویستی و سەرەکییە کە مۆسیقای نەتەوەیی بەکاربھێنرێت لە پەروەردەکردنەوەی گەلی چینی و وایان لێ بکرێت چاکسازییە شیوعییەکان پەسەند بکەن. ماو دەیگوت «دەکرێت لە مۆسیقا بنەمای گونجاوی دەرەکی و ئامێری بیانی بەکاربھێنرێت بەڵام دەبێت خەسڵەتی نەتەوەیی پێوە دیاربێت. ھونەرەکان جیانەکراوەن لەگەڵ دابونەریت، ھەست و سۆز، مێژوو و زمانی گەلی چینی.»
لە چین و لەژێر دەسەڵاتی ماو ببووە کارێکی سەرەکی و بنچینەیی بۆ پەروەردەکردنەوەی ھونەرمەندان و ئاوازدانەران بۆ دوورکەوتنەوە لە ئۆپێرا باوەکان کە بەشێوەیەکی گشتی وێنای وڵاتی چینیان دەکرد لە سەردەمی ئیمپراتۆرییەت، لەگەڵ بەرجەستەکردنی ڕەوشتە بوودی و کۆنفیشیۆکان لە چیرۆک و گێرانەوەکانیان. بۆیە لە ئەنجامدا، لە ساڵی ١٩٣٧ حیزبی شیوعی لە چین پەیمانگای ھونەرەکانی «یان»یان دامەزراند کە مەبەست لێی ڕێنیشاندانی خەڵکی بوو کە چۆن ئامانج و ڕووکارەکانی حیزبی شیوعی تێکەڵ بە کارە ھونەرییەکانیان بکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:پرۆپاگەندە
ئاماوری نۆلاسکۆ
ئاماوری نۆلاسکۆ یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکان، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
دێوەزمە بچووکەکان ٢
دێوەزمە بچووکەکان ٢ یارییەکی ڤیدیۆیی ترسناک و سەرکێشی سەکۆیە، لەلایەن ستۆدیۆکانی تارسیر پەرەیپێدراوە و لەلایەن باندای نامکۆ بڵاوکراوەتەوە. ئەم یارییە پاشکۆیەکە بۆ یاری پێش خۆی بەناوی دێوەزمە بچووکەکان، یارییەکە دوای مۆنۆ دەکەوێت کە دەبێت لەگەڵ Sixی پاڵەوانی یاری پێشوو پێکەوە کاربکات بۆ ڕزگاربوون لە ترسەکانی شاری پالێو و دۆزینەوەی نھێنییە تاریکەکانی. یارییەکە بۆ مایکرۆسۆفت ویندۆز، نینتێندۆ سویچ، پلەی ستەیشن ٤، ئێکس بۆکس وەن لە ١١ی شوباتی ساڵی ٢٠٢١ بڵاوکرایەوە. وەشانێکی نوێ بەناونیشانی دێوەزمە بچووکەکان: ٢ لە ٢٥ی ئابی ٢٠٢١ بۆ مایکرۆسۆفت ویندۆز و پلەی ستەیشن ٥ و ئێکس بۆکس سێرێس ئێکس و ئێس بڵاوکرایەوە. یارییەکە بە زۆری پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت لە کاتی دەرچووندا، لەگەڵ ئەوەی ڕەخنەگران ستایشی گرافیک، کەش و ھەوا، یاری و دەنگەکەی دەکەن، لەکاتێکدا ھەندێک ڕەخنەیان لە کۆنتڕۆڵەکانی گرت. لە ماوەی یەک مانگ لە دەرچووندا، یارییەکە یەک ملیۆن یەکەی لە جیھاندا فرۆشتبوو.
چیرۆک
مۆنۆ، ئەو کوڕەی کە کڵاوێکی کاغەزی کردبووە سەری، لەخەوێک بەخەبەرھات کە تێیدا خەوی بە دەرگایەکەوە دەبینی کە چاوێکی لەسەر بە نیشانە دانرابوو لەکۆتایی ڕاڕەوێکدا. بەناو چۆڵەوانیدا پیاسەی دەکرد و چووە ناو کۆلیتێکی دێرینەوە. کەسێکی بەناوی Six ڕزگارکرد کە لەلایەن ڕاوچییەکی دەمامکدارەوە لەوێ بەندکرابوو. ڕاوچییەکە دوای شوێنپێکانی کەوت ھەتا دەستگیری کردن و ئەوانیش بە دەمانچەیەک کوشتیان. بە بەکارھێنانی دەرگایەک وەک تەختە، مۆنۆ و سیکس ئاوێکی زۆر ڕادەماڵن بەرەو شاری پەیڵ کە بە تەمومژ و باران و تەلەڤیزیۆنی کۆن داپۆشرابوو. لەماوەی گەشتەکەدا، مۆنۆ ھەوڵیدا کە تەلەڤیزیۆنەکان وەک دەروازەیەک بۆ چوونە ناو ڕاڕەوی خەوەکەی بەکاربھێنێت. ھەرچەندە لەلایەن Sixەوە بەرەو دواوە ڕادەکێشرا پێش ئەوەی بگاتە دەرگاکە. ھەروەھا دووچاری چەندین پاشماوەی ئێسکە پەیکەری ڕۆحی مناڵان بوو کە بە ھەڵمژینی بۆنیان لەگەڵیان پێکدابچێت. مۆنۆ و Six چوونە ناو قوتابخانە، کە لەوێ جیابوونەوە و کە لەوێش لەلایەن چینی بەڵیس دەستبەسەرکران، کە کۆمەڵێک مناڵی ھاروھاجی ئەو قوتابخانەیە بوون. مۆنۆ ھەر Sixی ڕزگارکرد و لەدەستی مامۆستا مل درێژەکە ڕایان کرد.
یاریکردن
دێوەزمە بچووکەکان ٢ لە جیھانێکی 2D دەبینرێت، یاریزانەکە دەبێت جیھانەکە بپشکێنێت، ھەندێک کات ڕووبەڕووی بارودۆخەکانی وەک بیرکردنەوە دەبێتەوە یان بە مەتەڵی کە دەبێت چارەسەر بکرێت بۆ بەردەوام بوون. بە پێچەوانەی یاری یەکەم، یاریزانەکە بەتەواوی بێدەسەڵات نییە، مۆنۆ توانای ئەوەی ھەیە کە ھەندێک شت بگرێت و بیانجوڵێتەوە بۆ شکاندنی شتەکان یان بۆ ئەوەی دژی تەمە بچووکەکان بجەنگێت، ھەرچەندە ئەو وەک سیکس، دەبێت پشت بە دزی و ژینگە ببەستێت بۆ دەربازبوون لە تەمومژاوی گەورەتر. ھەروەھا یاریزانەکە توانای ئەوەی پێ دەدرێت کە بانگی سیکس بکات و دەستی بگرێت بۆ ئەوەی دڵنیا بێت کە پێکەوە دەمێننەوە. ئەوان دەبێت زۆر جار پێکەوە کار بکەن بۆ چارەسەرکردنی مەتەڵی ژینگەیی و شکستھێنان یان خۆدزینەوە لە دوژمنان. یارییەکە ھەروەھا کڵاوە کۆکراوەکان و پاشماوەی ھەڵکێشانی تێدایە، کە دواترینیان دیمەنێکی زیادە دەکاتەوە لەسەر کۆکردنەوەی ھەموویان.
١٨٢٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1828 (توضيح)
پەڵکانەی سالم
پەڵکانەی سالم گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی نەوجول، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
پەڵکانەی سالم لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تاوەدێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئەسەدە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی زینانەی گەورە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کۆکس.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سپات (یەکە)
سپات (ھێما: S ) کۆنە یەکەیەکی درێژیشە کە لە ئەستێرەناسیدا بەکارھاتووە. کە یەکسانە بە ١،٠٠٠،٠٠٠،٠٠٠ کیلۆمەتر (١ تم یان ١٠١٢ م|مەتر). سپات نزیکەی ٦٫٦٨٤٦ باڵانسی گەردوونی (AU)، ١٫٠٥٧ × ١٠-٤ ساڵی تیشکی یان ٣٫٢٤٠ × ١٠-٥ پارسەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:یەکە کۆنەکانی پێوان پۆل:یەکەکانی درێژایی پۆل:یەکەکانی تەنەگۆشە پۆل:١ (ژمارە)
ئەرمەنستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ئەرمەنستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
Armenia at the 2020 Summer Olympics پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرۆک کۆماری ئەلبانیا
بەستەری دەرەکی
پۆل:سیاسەتی ئالبانیا پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئەلبانیا پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئالبانی
١٨٢٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1829 (توضيح)
گامێش تەپە
گامێش تەپە گوندێکە، کەوتووەتە قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قاینەجە و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی ناوگردان و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی گردەنازێ و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی سەید سادق.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
بابل (فیلمی ٢٠٢٢)
وێنۆک بابل فیلمێکی ئەمریکییە لە کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٢٢ بڵاوکراوەتەوە. لەسەر چەشنی کۆمیدی-درامای و مێژوویی، لە نووسین و دەرھێنانی دامیان شازێل. کاستەکە بریتیین لە براد پیت و مارگۆت ڕۆبی و دیێگۆ کالڤا و جین سمارت و جوان ئادێپۆ و لی جون لی. فیلمەکە باس لە سەرھەڵدان و دابەزینی چەند کارەکتەرێک دەکات لە کاتی گواستنەوەی ھۆڵیوود لە فیلمی بێدەنگەوە بۆ فیلمی دەنگی لە کۆتایییەکانی بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا. شازێل لە مانگی تەممووزی ٢٠١٩ دەستی بە بەرھەمھێنانی فیلمەکە کردووە و کۆمپانیای لاینزگەیت پێشەنگی کڕینی مافی پڕۆژەکە بووە. پاشان ڕاگەیەندرا کە کۆمپانیای پارامۆنت پیکچەرز لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ مافی جیھانی بەدەستھێناوە. زۆربەی کاستی سەرەکی لە نێوان مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٠ تا مانگی ئابی ٢٠٢١ پەیوەندییان بە پڕۆژەکەوە کردووە و وێنەگرتنیش لە مانگی تەممووز تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ لە شاری لۆس ئەنجلۆس ئەنجامدراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٢٠ پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە فیلمسازی پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھۆلیوود، لۆس ئانجلەس پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئەکتەران پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی دامیان شازێل پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی مارک ئی پلات پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەستن ھورویتزەوە تۆمارکراون پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی دامیان شازێل
نیجەر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
نیجەر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
جەنگی دەروونی
جەنگی دەروونی بە چەند ناوێکی دیکەش ناسراوە وەک کردەی دەروونی، جەنگی سیاسیی، «دڵ و مێشک» لەگەڵ پروپاگەندە. دەستەواژەی جەنگی دەروونی بەکاردێت بۆ پێناسەکردنی ھەر کردەیەک کە لەڕێی شێوازی دەروونییەوە جێبەجێ بکرێت بەمەبەستی دروستکردنی کاردانەوەیەکی نەخشێنراو لە کەسانی دیکەدا.
١٨٣٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1830 (توضيح)
نیجەر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
جەنگی دەروونی
چەندین ڕێگە بەکار دێت کە ئامانجی نیشانە گرتنەوە و کارتێکردنە لە بنەما سەرەکییەکانی ژیان، باوەڕ، ھەست و سۆز، پاڵنەرەکان، ژیربێژی یان ھەڵسوکەوتەکانی کەسانی بەرامبەر و بەکاردێت بۆ بنیادنانی دانپێدانان یان پتەوکردنی ئەو ھەڵسوکەوت و ڕەوشتانەی بەلای کەسی دروستکەری جەنگەوە گرنگە. ھەروەھا سوودبەخشە بۆ تێکشکاندنی ورە و گڕ و تینی لایەنی بەرامبەر لەڕێی بەخەمۆکی کردنی باری دەروونیی سەربازەکانیان.
ئەم جۆرە جەنگ و ململانێیە تەنھا سەرباز و سوپاکان بە ئامانج ناگرێت، بەڵکوو دەشکرێت لایەنانی بەئامانجگیراو بریتی بن لە حکوومەتەکان، ڕێکخراوەکان، کۆمەڵەکان و تاکەکەسەکان. کارێکی یەکجار سەختە لە دادگا نێودەوڵەتییەکان ئەم جۆرە جەنگ و ململانێیە ڕووبەرووی یاسا و دادپەروەری بکرێنەوە.
بەدرێژاییی مێژووی تۆمارکراوی مرۆڤایەتی، بەڵگەی جۆراوجۆر ھەن لەسەر جەنگی دەروونی. لە سەردەمانی نوێ، ھەوڵی زۆر دراوە بۆ ئەنجامدانی جەنگی دەروونی و ڕێگەی پەیوەندیکردنی بەکۆمەڵ ڕێخۆشکەر بووە لە دروستکردنی پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ دانیشتووانی لایەنی بەرامبەر و ھەر بەم ھۆیەشەوە لە چەندین جەنگ و کاتی جیاوازدا بەکارھاتووە. لەم ساڵانەی دوای دا و لەگەڵ پێشکەوتنی ئینتەرنێت و تۆرە کۆمەڵایەتییەکان دا، بڵاوکردنەوەی زانیاری نادروست و نەڵپەسێردراو بووەتە کارێکی ئاسان و ھەر کەسێک لە ھار شوێنێکی جیھان دەتوانێت بیکات.
شێوازەکان
تازەترین ڕێگاکانی بەکارھێنانی جەنگی دەروونی بریتین لەم ڕێگا سەربازییانە:
بەھەمان شێوە دانیاڵ لێرنەر کردەکانی جەنگی دەروونی بەسەر سێ بەش پۆلێن دەکات:
سەرچاوەکان
پۆل:جەنگی دەروونی پۆل:کۆنتڕۆڵی مێشک پۆل:شەڕکردن بەپێی چەشن
تەختەی شەتڕەنج
وێنۆک|upright=١٫٣٥|تەختەیەێکی دارینی شەتڕەنج لەگەڵ [[ئامڕازی ستاونتۆنی شەتڕەنج|پارچەکانی ستاونتۆن]]
تەختەی شەتڕەنج تەختەیەکە کە جۆرەکەی لە تەختەی دامایە و لە تەختەی کایەی شەتڕەنج بەکارھاتووە. بریتییە لە ٦٤ چوارگۆشە (ھەشت ڕیز و ھەشت ستوون). چوارگۆشەکان لە دوو ڕەنگی بەنۆرە (تاریک و ڕووناک) ڕێکخراون. لەوانەیە لە تەختە دارینەکان بە شێوەیەکی سروشتی، قاوەیییە ڕووناک و تاریکە دارینەکان بەکاربھێنرێت، لەکاتێکدا لە پلاستیک و تەختە ڤینیلەکان بەزۆری قاوەیی یان سەوز بۆ چوارگۆشە تاریکەکان و سێبەرەکان وەک پێستی گامێش یان کرێم بۆ چوارگۆشە ڕووناکەکان بەکاردەھێنرێت. ماددەکان بە فراوانی جیاوازە؛ لەکاتێکدا تەختە دارینەکان بەگشتی لە کایە ئاست بەرزەکان بەکارھێنراون؛ ڤینیل، پلاستیک، و کارتۆنەکان بۆ ئاست نزمەکان و کایە ناڕەسمییەکان باون. شووشەی ڕازاوە و بۆردی مەڕمەڕ ھەن، بەڵام بە دەگمەن بۆ کایەی پاڵێوراو لەلایەن شەتڕەنجی نیشتمانی یان نێودەوڵەتی یەکدگرییەکان پەسەند کراون.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پێداویستییەکانی شەتڕەنج
ڕاستڕەوی توندڕەو
وێنۆک|300x300پیکسڵ|کۆمەڵەی بەرگری ئینگلیزی ڕاستڕەوی توندڕەو زاراوەیەکی ڕامیارییە بۆ ڕەوتی ڕامیاری و لایەنەکان بۆ وەسفکردنی پێگەی خۆیان لەناو ژینگەی ڕامیاری خۆیاندا، چاودێرانی ڕامیاری ئەم دەستەواژەیە بۆ پارچە و لایەنە ڕامیارییەکان بەکاردەھێنن کە ناتوانرێت لە نێو ئەو کۆمەڵە ڕامیارییە ڕاستڕەوە نەریتییانە بن کە داوای پاراستنی نەریت و پەیڕەوی ناو کۆمەڵگا دەکەن. تاکە جیاوازی نێوان کۆمەڵە ڕاستڕەوە نەریتییەکان یان میانڕەوەکان و کۆمەڵە توندڕەوەکاندا ئەوەیە کە توندڕەوەکان داوای دەستوەردانی زۆرەملێ و بەکارھێنانی توندوتیژی و چەک دەکەن بۆ سەپاندنی نەریت و بەھاکان، و بۆیە ئەم ڕەوتانە بەزۆری ئەم تایبەتمەندییانە ڕەتدەکەنەوە چونکە بانگەشەی ئەوە دەکەن کە نوێنەرایەتی ڕەوتی گشتی دەکەن و دەنگی زۆرینە دەگوازنەوە.
لە ئەورووپا
لە ساڵی ٢٠٠٨ لایەنە ڕاستڕەوە توندڕەوەکان لە وڵاتانی ئەورووپاوە لە شاری ئەنتۆربی بەلجیکا دامەزراندنی ڕێکخراوێکی نوێیان ڕاگەیاند کە ئامانج لێی بەرەنگاربوونەوەی ئەو شتەی کە ناویان دەبرد «ئیسلامیکردن» لە ئەورووپا. ڕێکخراوە نوێیەکە ناوی «شارەکان دژی ئیسلامبوون»ە و بۆ ڕۆژنامەنووسان پێشکەشکران، سەرۆکی لایەنی «بەرژەوەندی فلاندەری» بەناوی فیلیپ دیوینتەر و سەرۆکی لایەنی «ئێف بی ئۆو» ھاینز کریستیان ستراسی نەمسایی و سەرۆکی بزووتنەوەی ناوچەیی «ئەلزاس ئاپۆر»ی فەڕەنسی ڕۆبەرت سپێلەر. ھەروەھا نوێنەرانی لایەنی ڕاستڕەوی ئەڵمانی (Die Republican) و لایەنی نیشتمانیی بەریتانیا و لایەنەکانی ئیتاڵیا و دانیمارکیش بەشدارییان لە دەستپێکردنی چالاکییەکەدا کرد. بێرت دیبی، بەرپرسێکی لایەنی «بەرژەوەندی فلاندەرز» دەڵێت: «پێویستە کردنەوەی مزگەوتەکان لە شارەکانی وەک ئەنتۆرب ڕابگیرێت. پێویستە ھاتنی موسڵمانان بوەستێنرێت، ھەروەھا فرۆشگا ئیسلامییەکان دەبێت ڕێز لە یاسای بەلجیکا بگرن لەڕووی یاسای تەندروستی و کۆمەڵایەتییەوە، گەر نا دادەخرێن» ئاماژەی بەوەشکرد لە چەند مانگی داھاتوودا بزووتنەوەی ھاوشێوە لە شاری ڕۆتەردام و پاریس و لەندەن و مەدرید ڕێکدەخرێن.
لە فەڕەنسا
ڕەوتێکی ڕامیاری فەڕەنسییە کە لە لایەن لایەنی بەرەی نیشتمانییەوە نوێنەرایەتی دەکرێت، کە ڕەوتێکی دژە کۆچبەری ھەیە و ھەموو ئەو شتانەیە کە پاڵپشتی چاندی گشتی فەڕەنسی ناکات. لایەنەکە لەلایەن ژان ماری لۆپێن سەرۆکی پێشووی فەڕەنسا پێکھێندرا کە لە ھەڵبژاردنەکانی فەڕەنسا لەگەڵ جاک شیراکی سەرۆکی پێشووی فەڕەنسا پلەی دووەمی بەدەستھێنا. لە ئێستادا لایەنەکە لەلایەن مارین لۆپێنەوە سەرۆکایەتی دەکرێت، لەدوای باوکی کە دامەزرێنەری لایەنەکەیە و ئەویش سەرکردایەتی لیوای لایەنەکە و ھەموو ئەو ڕێکخراوانە دەکات (نموونە: نازییە نوێیەکان) کە داوای دووژمنایەتیکردنی ئەو بیانییانە دەکات کە لە چاندی ئیسلامی و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوەن.
لە ئیتاڵیا
ئەم ڕەوتە ڕامیارییە لە بیردۆزە فاشیستییەکانی فاشیستە کۆنەکان بۆیان ماوەتەوە کە مۆسۆلینی سەرکردایەتی دەکرد، و ھیچ تۆمار و دەستوەردانێکی لە کارووباری ڕامیاری ئیتاڵیادا نەبوو.
جوگرافیای سویس
وێنۆک سویس یان سویسڕا وڵاتێکە لە ناوەڕاستی کیشوەری ئەوروپادا، بێرن پایتەختەکەیەتی ئەڵمانیا دەکەوێتە باکووریی و فەرەنسا لە خۆرئاوای و ئیتالیا لە باشووری و نەمسا و لینخیشتاین دەکەوێتە خۆرھەڵاتییەوەخاکی سویسرا شاخییە بەگشتیی، بەنزیکەی ٧٪ ی ڕووبەرەکەی لە بەرزایییەکانی ئەلپییە، ئەم کەرتەش ٣٠٪ ی دانیشتوان لەخۆ دەگرێت، و نزم دەبێتەوە بە شۆڕبووەکانی وەک بانی سویسریی، ئەم شۆڕەبووەوانەش گەلێک دەریاچە لەخۆ دەگرێت، و چیاکانی ئەڵپ بەش دەبێت بۆ کۆمەڵێک زنجیزە، بەرزترین لووتکە لە ئەڵپی سویسریی (مۆنتی ڕۆزا) و سویسرا بەشێک لە چیاکانی جۆرا ڕادەپەڕێنێت بەجۆرێ کە بەشی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەم چیایانە دوای دەکەون، ھەروەھا گەلێک دۆڵ و لێوار لەخۆ دەگرێت، ھەندێک سووچ کەلێنی دەکات، و بانی سویسرا درێژ دەبێتەوە لەسەر شێوەی داڵان لەنێوان چیاکانی ئەڵپ و چیاکانی جۆرا دا، ھەروەھا بەرزایی بانەکە لەشوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر دەگۆڕدرێت، و سروشتی شاخێتی خۆی وای کردووە کە دەوڵەمەند بێت بە کۆمەڵێک دارستانی بەنرخی گەشتوگوزاریی. چیاکان دەورەدراون بە گەلێک بەفرگری وەک (لێنچ) و (جورنرفیزچ)، ئەم بەفرگرانە سەرچاوەی گشتوگوزاریی گرنگن، و بەناو سویسرا دا زریچەی خاوێن بڵاوە. ڕووبەری ئەم وڵاتە ٤١٬٢٨٥ کیلۆمەتری چوارگۆشە لە ڕووی کارگێرییەوە دابەش بووە بەسەر ٢٦ ویلایەت وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای سویس پۆل:جوگرافیای ئەورووپا
سەرۆک کۆماری جەزائیر
بەفەرمی سەرۆک کۆماری دیموکراتیی گەلانی جەزائیر سەرۆکی دەوڵەت و هەروەها فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکانی جەزائیرە.
بەستەری دەرەکی
پۆل:سەرۆک کۆمارەکان بەپێی وڵات پۆل:سیاسەتی جەزائیر پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی جەزائیر پۆل:CS1 French-language sources (fr) پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی
١٨٣١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1831 (توضيح)
یاسا (وشەی مێژویی)
ئەم یاسایە بە ڕێنووسی ئویغوری و بە زمانی مەنگۆلی نووسراوە و ڕێنماییەکانی چۆنیەتی پەیوەندی لەگەڵ وڵاتانی دەرەوە، شەڕ ، دابەشکردنی سوپا ، سیستەمی گەیاندنی پۆست ، باج ، میرات و پەیوەندی خێزان لەخۆدەگرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی مەنگۆلیا پۆل:مێژووی یاسا
مارشاڵ ئۆڵمان
مارشاڵ ئۆڵمان یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکان بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
لەیف ئەریکسن
لەیف ئەریکسن (؛ لەدایکبووی ٩٧٠ی زایینی – مردووی ١٠٢٠) گەڕیدەیەکی نەرویجیی دانیشتووی ئایسلەندا بوو، و باوەڕ وایە یەکەم ئەورووپی بووبێت کە چووبێتە ئەمریکا بە نزیکەیی ٥٠٠ ساڵ پێش کریستۆفەر کۆڵومبس.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دۆزەرەوەکانی کەنەدا پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٩٧٠ پۆل:مردووانی دەیەی ١٠٢٠ پۆل:ڤایکینگەکانی سەدەی ١٠یەم
تەنگەڵان
وێنۆک|250px|[[تەنگەڵانی گیبرالتار]] تەنگەڵان یەک ئاوڕێی سروشتی، باریک و زۆربە لە حاڵی جووڵانەوەیە کە دوو جۆری گەورەتری ئاوی پێک گرێ دەدات. تەنگەڵانەکان بۆ ھاتوچۆی کەشتییان نابن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆما ئاوییەکان
ھیرا
160px|وێنۆک|وێنەی ھیرا ھیرا لە کۆمەڵەی خوداوەندەکاندا بووە، و لە چیای ئۆڵیمپوسدا، بەپێی ئەفسانەی یۆنانی، ھاوسەر و خوشکی زیووس بووە، و خوداوەندی ھاوسەرگیری بووە، و کەسایەتییەکەی بە شاھانە و شکۆمەندی جیا دەکرایەوە.
ئەرمەنستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
ئەرمەنستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤ە کە لە ٢٦ی تەممووز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە دەچێت.
سەرچاوەکان
٢٠٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
تاڵاو
تاڵاو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی نەوجول، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
تاڵاو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چاڵاودوانە و لە باشوور لەگەڵ گوندی نەوجول و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەختەمینە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گۆمەیی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پێداویستییەکانی شەتڕەنج
پێداویستییەکانی شەتڕەنج ئەو ماددە ھەستپێکراوانەن کە پێویستن بۆ کایەی شەتڕەنج. پێدوایستییە پێویستەکانی پاڵەوانێتیی شەتڕەنج بریتیین لە: پارچەکانی شەتڕەنج، تەختەی شەتڕەنج، کاتژمێری شەتڕەنج، پەڕەی خاڵە تۆمارکراوەکان و مێزی شەتڕەنج. کایەزانێکی شەتڕەنج کایەی شەتڕەنجی سەرھێڵ، شەتڕەنجی بەرابەری، شەتڕەنجی کۆمپیوتەر دەکات یان شەتڕەنجی ناپاڵەوانێتی لەوانەیە وا بەباش بزانن بۆ ڕێکخستنی، خۆیان پێداویستییەکانی شەتڕەنج ھەڵببژێرن.
سەرچاوەکان
پۆل:پێداویستییەکانی شەتڕەنج پۆل:شەتڕەنج
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی نەشڤیل
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی نەشڤیل فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتییە کە دەکەوێتە شاری نەشڤیل، ویلایەتی تێنێسی، ویلایەتە یەکگرتووەکان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:نەشڤیل
پیتەر ستۆرمەیر
پیتەر ستۆرمەیر یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکان بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.
گردی شەریف
گردی شەریف گوندێکە، کەوتووەتە قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دۆڵاش و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی تەپەگوڵاوی و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی قاجر و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی شاملو.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
نیجەر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
نیجەر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
بلوز، تیکاب
بلوز گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی کەرەفتو، ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
بلوز لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەفیارخان و لە باشوور لەگەڵ گوندی قاشوق و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خارخار لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چەمەپان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ھێمای نەتەوەیی
220x440px|وێنۆک|ھێمای شاری [[لەندەن]] ھێمای نەتەوەیی یان درووشمی نەتەوەیی ڕستەیەکە کە وڵات بۆ ڕەنگدانەوەی ئاڕاستەی گشتی کۆمەڵگا دای ڕشتووە، ھەروەھا باس لەو پاڵنەرە گشتییە دەکات کە سیستەمی میری یان مەبەستەکانی گرووپی دەسەڵاتدار دەباتە پێشەوە. درووشم بە زۆری بە زمانی فەرمی دەنووسرێت، بەڵام ڕەنگە بە زمانەکانی دیکەش بنووسرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:بنەمای ئەخلاقی
واتارو تاکاجی
واتارو تاکاجی (高木 渉, Wataru Takagi) ئەو یەکێکە لە کەسایەتییەکانی زنجیرەی لێکۆڵەر کۆنان و لە ناو ڕیزی پۆلیس کار دەکات، زۆر لەگەڵ پشکنەر میگۆریدا دەردەکەوێت، ئەو زۆر زیرەک نییە بەڵام کەسێکی چالاکە و هەوڵی تەواوی خۆی دەدات بۆ کارەکەی، کەسێکی خۆ بە بچووک زانە و زۆر باوەڕی بە خۆی نییە، کار دەکات لە پۆلیسی تۆکیۆی پایتەخت لەگەڵ خاتوو ساتۆ وە هەڵگری هەستە بەرامبەری و ئەویش هەروەها هەمان هەستی هەیە، چەند دۆسییەکی لەگەڵ کۆناندا شیکار کردووە و هەموو کات گوێڕایەڵی فەرمانەکانی خاتوو ساتۆیە، و هەندێک جار گوومان لە کۆنان دەکات.
چیرۆکی خۆشەویستی لە بنکەی پۆلیس
ئەندامەکانی پۆلیسی تۆکیۆ بە سەرۆکایەتی شیراتۆری زۆر ڕقیان لە تاکاجی بوو بە هۆی خۆشەویسیتی ساتۆ بۆی، شیراتۆری کە وادیارە لە بنەماڵەیەکی خانەدانە دەیویست دڵی ساتۆ بە دەست بێنێت لە بەرامبەرشدا تاکاجی بێ هیوا بوو بوو لە نزیک کەوتنەوە لە ساتۆ و تەنانەت ئەو خەیاڵی منداڵی داهاتووی لەگەڵ شیراتۆریدا کرد.
ڕووداوەکان بەردەوام دەبێت تا لە ئەڵقەی ٥۳٥ تاکاجی دان بە خۆشەویستییەکەی بۆ ساتۆ دەنێت ... وە شیراتۆری ئەو کچە دەدۆزێتەوە کە بە دوایدا دەگەڕا، کە بریتییە لە مامۆستاکەی کۆنان لە قوتابخانەی سەرەتایی "کۆبایاشی".
چیرۆکی خۆشەویستی لەگەڵ ساتۆ
پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان پۆل:ئەفسەرانی پۆلیسی خەیاڵی پۆل:کەسایەتییەکانی ئەنیمێ و مانگا
مردنی ڕەش
چەپ|وێنۆک|216x216پیکسڵ|نەخشەیەک کە بڵاوبوونەوەی کارەساتی پەتای ڕەش لە [[ئەورووپا بە پێی ساڵ نیشان دەدات.]] زاراوەی پەتای ڕەش یان مردنی ڕەش یان مەرگی ڕەش بەکاردێت بۆ ئاماژەدان بەو پەتایەی کە لە نێوان ساڵانی ١٣٤٧ بۆ ١٣٥٢ی زایینیدا بەسەر ئەورووپادا گرتەوە و بووە ھۆی مردنی لانیکەم یەک لەسەر سێی دانیشتووانی کیشوەرەکە. پەتای ھاوشێوە لە ھەمان کاتدا لە ئاسیا و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست بڵاوبوویەوە، ئەمەش ئەوە دەردەخات کە ئەم پەتایە ئەورووپییە بەشێک بووە لە پەتایەکی جیھانی فراوانتر.
ھۆکار و نیشانەکانی ئەم پەتایە بەگشتی بریتین لە (Yersinia pestis) کە بەکتریایەکە کە لە جەستەی خورۆکەکاندا دەژی (family bobac, variety badger).
زاراوەی پەتای ڕەش
ئەمڕۆ پەتای ڕەش بە واتای ئەو پەتا گەورەیە دێت کە لە ماوەی سەدەی چواردەھەمدا ژیانی بەشێکی زۆری دانیشتووانی ئەورووپای کۆتایی پێ ھێنا. لە سەدەکانی ناوەڕاستدا ئەم پێناسەیە بەکارنەھێنرا، بەڵکو دەیانگوت مردنی مەزن یان پەتای مەزن. چیرۆکنووسانی دانیمارکی و سویدی یەکەم کەسن کە دەستەواژەی «مەرگی ڕەش» ( ئاترا مۆرس-Atra Mors) بەکاردەھێنن کە لە ڕاستیدا پێویستە («مەرگی ترسناک») وەک ئاماژەیەک بۆ پەتای ساڵانی ١٣٤٧-١٣٥٣ تێبگەین، بۆ جەختکردنەوە لەسەر ترسناکیی و وێرانکردنی ئەم پەتایە. کەواتە وشەی «ڕەش» وەک مەتافۆر بەکاردێت.
ئەم پێناسەیە لە ساڵی ١٨٣٢ی زایینی لە پزیشکی ئەڵمانی جەستۆس ھێکەر لە پەرتووکی مردنی ڕەش لە سەدەی چواردەھەمدا وەرگیراوە. ئەم پەرتووکە دەنگدانەوەیەکی گەورەی ھەبوو، بە تایبەت کە لە کاتی پەتایەکی کۆلێرادا دەرچووە. پەرتووکەکە لە ساڵی ١٨٣٣ وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی ئینگلیزی و چەندین جار چاپ کراوە. لەو کاتەوە دەستەواژەی «مردنی ڕەش یان مەرگی ڕەش» بە تایبەت لە ناوچە ئەڵمانی زمان و ئینگلیزی زمانەکاندا بەکارھاتووە، وەک ئاماژەیەک بۆ پەتای سەدەی چواردەھەم.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوین
گوڵاڵە نووری
گوڵاڵە نووری ئەحمەد (لەدایکبووی ١٩٦٩ لە کەرکووک) شاعیر، چیرۆکنووس و ڕۆژنامەوانێکی کوردە. لە کەرکووک لە خێزانێکی کورد لەدایک بوو و لە مووسڵ لە خوێندنی عەرەبی خوێندوویەتی. ھەڵگری بڕوانامەی دیبلۆمە لە زمانی ڕووسی و دکتۆرای لە زمانی ئینگلیزی ھەیە. زۆر یەک لە پرۆژەکانی شیعر و وەرگێڕەکانی لەبارەی وێژەی ڕووسی دایە.
ژیاننامە
گوڵاڵە نووری لە ١٩٧٩ لە کەرکووک لە ناوچەی ئیمام قاسم لە خێزانێکی کورد لەدایک بووە. دواتر گواستراوەتەوە بۆ مووسڵ تا خوێندنەکەی تەواو بکات و دواتریش بۆ بەغدا. ئینجا لە دیمەشق بۆ ماوەیەک نیشتەجێ بووە و دواتر چووەتە کالیفۆرنیا. ھەڵگری بڕوانامەی دیبلۆمە لە زمانی ڕووسی و بەراوردی وێژەی کردووە لە نێوان شاعیرە ئەمریکی و عێراقییەکان کە لەسەر جەنگی عێراق نووسیویانە.
گوڵاڵە مامۆستای زمانی کوردی بووە و لە پرۆژەکانی ژنان و مافەکانی مرۆڤ بەشدار بووە، لەوەتەی ساڵی ٢٠١٦وە لە بروکسێل ئەندامێک لە کۆمەڵەی نووسەرانی ئەدەبی عێراق و ئەنجومەنی مەدالیای ھۆمیرۆسی ئەورووپی بۆ شیعر و ھونەرەکان بووە. وەرگێرانەکانی لەسەر شیعرەکانی ڤلادمێر فیسوتسکی بۆ سەر زمانی عەرەبی و کوردی لە ساڵی ٢٠١١ بڵاوکراونەتەوە و کۆمەڵە شیعرە یەکەمەکانی لە ساڵی ١٩٩٩ بڵاوکراونەوە، گوڵاڵە وەک عێراقییەک و شاعیرێک خۆی لە زۆر کۆنفرانس و بۆنەی وڵاتە عەرەبییەکان و ڕۆژاوایییەکان ناساندووە و ھەروەھا نووسەری چەندین زنجیرە وتاری ڕۆژنامەوانی لە وەتەی ٢٠١٤ بە شێوەی ئەلیکترۆنی و لاپەڕەی ئەەلیکترۆنی بووە. ھەروەھا نووسەرێکی ڕۆژنامەوانییە بە زمانی عەرەبی.
کتێبەکان
وەرگێڕدراوە ئەدەبییەکانی بۆ سەر زمانی عەرەبی و کوردی، ھەنێک لە شیعرەکانی ڤیلادمێر فیسوتسکیش، و ھەندێک وەرگێرانی تریشی ھەیە بۆ سەر کوردی و عەرەبی و بە پێچەوانەوە. کۆمەڵە شیعرەکان:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی کەرکووک پۆل:زیندووان پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢١ەم پۆل:شاعیرانی عێراقی پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩ پۆل:نووسەران بە زمانی ڕووسی پۆل:نووسەران بە زمانی عەرەبی پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی
شەھاب شێخ نووری
شەھاب شێخ نووری ناسراو بە خاڵە شەھاب (١٩٣٠ لە سلێمانی - ٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٧٦ لە ئەبوو غرێب) لە ڕێبەران و کەسایەتیە سیاسییەکانی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان بوو.
جەنگی سیاسی
جەنگی سیاسی بریتییە لە بەکارھێنانی شێوازی سیاسی بۆ سەپاندنی ویستی کەسێک یان لایەنێکی دیاریکراو لەڕێی نیەتێکی توندوتیژەوە. واتای دەستەواژەی «سیاسی» کارلێکی پێوانەکراوی نێوان حکوومەت و لایەنی ئامانجگیراو دەگەیەنێت کە دەکرێت لایەنە بە ئامانجگیراوەکە حکوومەتی وڵاتێکی دیکە، سوپا یان دانیشتووانی گشتی بن. حکوومەتەکان چەند شێواز و ڕێگایەکی جۆراوجۆر بەکاردەھێنن بۆ ئەنجامدانی ھەندێک کردەی دیاریکراو کە لە ئەنجامدا دەکرێت ئەو کردانە سوودێکی ڕێژەیییان پێ ببەخشێت بەرامبەر بە ڕکابەرەکانیان. شێوازە جیاوازەکان پڕۆپاگەندە و کردە دەروونییەکان لەخۆ دەگرێت کە خزمەت بە ئامانجە نەتەوەیی و سەربازییەکان دەکەن. پڕۆپاگەندە چەندین ڕەھەندی جیاوازی ھەیە و ئامانجێکی سیاسیی توندوتیژ و ملکەچکردنی لە پشتەوەیە، بەڵام کردە دەروونییەکان کردەی نەخشەبۆداڕێژراون و، مەبەست لێیان ئامانجی سەربازیی وردە کە دەکرێت بۆ ھەردوو لایەنی سەربازی و مەدەنی بەکار بھێنرێت.
شەھاب شێخ نووری
ژیان
شەھاب شێخ نووری لە ساڵی ١٩٣٠ لە سلێمانی دا لە دایک بوو. ئەو کوڕی شێخ نوری شێخ ساڵح شاعیری کورد بوو. شەھاب شێخ نووری ئەندامی دامەزرێنەری کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان و ئەندامی دامەزرێنەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەنێوی کوردستاندا بوو. لە ڕۆژی ١١ی تەممووزی ١٩٧٦ حوکمی لەسێدارەدانی لەسەردا درا و لە ٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٧٦ بەتەک جەعفەر عەبدولواحید و ئەنوەر زۆراب لە زیندانی ئەبوو غرێب بە سێدارە درا.
جەنگی سیاسی
سروشتی ناچارکەری جەنگی سیاسی دەبێتە ھۆکار بۆ لاوازکردن و لەناوبردنی بوارە سیاسی، کۆمەڵایەتی و کۆمەڵگایییەکانی لایەنی بەرامبەر و پەستان خستنەسەریان. جەنگی سیاسی دەکرێت بە توندوتیژی، پەستانی ئابووری، لەناوبردن و دیپلۆماسی ئاوێتە بکرێت، بەڵام کەرستەی سەرەکیی لەم جۆرە جەنگە بریتییە لە بەکارھێنانی وشە، وێنە و بۆچوون. بنیادنان، چالاککردن و بەردەوامبوونی ئەم شێوازانەی ناچارکردن بە ئەرکی دەوڵەتمەداران دادەنرێت و وەک جێگرەوەی کردەی سەربازیی ڕاستەوخۆ دادەنرێت. بۆ نموونە، مەبەست لە سەپاندنی ئابلۆقە و گەمارۆی ئابووری بریتییە لە خستنەوەی زیانێکی ئابووریی پێویست کە ببێتە ھۆی گۆڕانکاریی سیاسی. شێواز و ڕێگا بەکارھێناراوەکان لە جەنگی سیاسی بەندە لەسەر پێکھاتە و دیدگای سیاسیی وڵاتەکە و، شێوازی جەنگەکە بەپێی ئەوەی کە وڵاتەکە وڵاتێکی تاکڕەو، دیکتاتۆری، دەسەڵاتخواز، یان دیموکراتییە دەگۆڕێت.
شەھاب شێخ نووری
ژیان
شەهاب نوری ساڵح - خاڵە شەهاب Not specified T1_32: No specified T2 23 | Not specified T1_297: کوردیی ناوەڕاست Not specified T1_332
جەنگی سیاسی
شێوازە توندوتیژەکان
بەھەمان شێوە جەنگی سیاسی چالاکیی توندوتیژ و جەنگخوازییش لەخۆ دەگرێت کە لەلایەن لایەنی یەکەمەوە دەکرێت، بە مەبەستی بەدەستخستنی سوودێکی ڕێژەیی یان دەستبەسەرداگرتن بەسەر لایەنی بەرامبەر و دووەم. ئەم جۆرە ناکۆکیی و ململانێیە لەنێوان لایەنی ھێرشکەر و قوربانی لە چوارچێوەی ھەمان وڵاتیش تێبینی کراوە کە دەکرێت ئەم شێوازانە لەخۆ بگرێت: خافڵکوژی، چالاکیی نیمچەسەربازی، کاری تێکدەرانە، کوودەتا، یاخیبوونی شۆڕش، شەڕی چەتەیی و شەڕی ناوخۆ.