cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وڵاتانی ئەندامی ناتۆ
تێچووی سەربازی
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا گەورەترین خەرجی بەرگری ھەیە لە تێکرای ھەموو ئەندامەکانی تر. [٣٦] ڕەخنەگرتنی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە بارەی ڕێکخراوەکە کاردانەوەیەکی جۆراوجۆری ھەبوو لەلایەن کەسایەتییەکانی سیاسی ئەمریکی و ئەورووپی وەکو گاڵتەپێکردن بۆ ترساندن. [٣٧] [٣٨] [٣٩] ڕاپرسییەکەی سەنتەری پەو بۆ لێکۆڵینەوە لە ساڵی ٢٠١٦ ھەڵسا بە ڕاپرسییەک لە نێو وڵاتانی ئەندامدا کە دەری خست، زۆربەی وڵاتەکان بە شێوەیەکی ئەرێ لە بارەی ھەبوونی ناتۆ دەکەن، زۆربەی ئەندامانی ناتۆ پێیان باش بوو کە خەرجی سەربازی خۆیان وەک خۆی بھێڵنەوە. ئەو وەڵامەی کە ئایا دەبێت وڵاتەکەیان لە ڕووی سەربازییەوە یارمەتی وڵاتێکی تری ناتۆ بدات گەر بێتوو بچێتە ناو ململانێیەکی سەربازی لەگەڵ ڕووسیا. تەنھا لە ئەمریکا و کەنەدا زیاتر لە ٥٠٪ خەڵک وەڵامیان دایەوە کە پێویستە [٤٠] [٤١]
سەرچاوەکان
پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ناتۆ پۆل:ناتۆ پۆل:وڵاتان بەپێی ڕێکخراوە نێو نەتەوەییەکان
کۆمپانیای سۆنی ئەمریکا
150px|وێنۆک|بارەگای پێشووی کۆمپانیای SCA لە بینای سۆنی، لە مانهاتن.
کۆمپانیای سۆنی ئەمریکا لقێکی کۆمپانیای ئێستای ژاپۆنی سۆنییە کە دەکەوێتە نیویۆرک. ئەم کۆمپانیایە بارەگای سەرەکی کۆمپانیای سۆنییە لە ئەمریکا، کە بەپێی ئەو کۆمپانیایە ھەموو کۆمپانیاکانی سۆنی لە ئەمریکا کاردەکەن و لە بۆرسەی نیویۆرکدا ڕیزکراون. کۆمپانیای گرووپی سۆنی لە ساڵانی شەستەکانەوە وەبەرھێنان لە ئەمریکا دەکات. سۆنی دەیەمین گەورەترین وەبەرھێنەری ڕاستەوخۆی بیانییە لە ئەمریکا و بەھای وەبەرھێنانی زیاتر لە ٩٠ ملیار دۆلارە. لە ساڵی ٢٠٢١دا زیاتر لە نیوەی داھاتی کۆمپانیای سۆنی ئەمریکا لە کۆمپانیاکانی بنکەیان لە ئەمریکا بووە. لە ساڵی ١٩٩٩ کۆمپانیای سۆنی مافی فیلمی خاوەندارێتی فیکری بۆ فیلمی سپایدەرمان لە کۆمپانیای مارڤڵ ئینتەرتەینمەنت بە بڕی ٧ ملیۆن دۆلار بەدەستھێنا. فیلمی سپایدەرمان زیاتر لە ٩.٨ ملیار دۆلاری بەدەستھێناوە، بەمەش پێنجەمین فیلمی زۆرترین داھاتی فیلمە لە مێژوودا. لە ساڵی ٢٠٢١ فیلمی Spider-Man: No Way Home بووە شەشەم فیلمی زۆرترین داھاتی ھەموو سەردەمێک. لە ساڵی ٢٠١٦ سۆنی پلەیستەیشنی گواستەوە کە گەورەترین براندی سۆنی بوو لە ڕووی داھاتەوە بۆ ئەمریکا. گەورەترین کڕینی کۆمپانیای سۆنی کۆمپانیای یاری ڤیدیۆیی ئەمریکی Bungie بوو بە بڕی ٣.٧ ملیار دۆلار لە ساڵی ٢٠٢٢. پلەیستەیشن ٤ قازانجترین کۆنسۆلی تا ئێستا بووە، زیاتر لە ١١٧ ملیۆن یەکەی فرۆشراوە، ئەمەش بووە چوارەم کۆنسۆلی زۆرترین فرۆشی لە ھەموو کاتێکدا. داھاتی کۆمپانیای سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت لە ساڵی ٢٠٢١دا ٢٥ ملیار دۆلار بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لقی کۆمپانیا ئەمریکییەکان لە کۆمپانیا بیانییەکان پۆل:کۆمپانیا نەرمامێرەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
٩٧١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
قەزای گادابەی
وێنۆک|نەخشەی ئازەربایجان کە قەزای گادابای نیشان دەدات قەزای گادابای (بە ئازەربایجانی: Gədəbəy rayonu)یەکێکە لە ٦٦ قەزای ئازەربایجان. دەکەوێتە ڕۆژاوای ئەو وڵاتە و سەر بە ھەرێمی ئابووری غەزەخ-تۆڤوزە. ئەم قەزایە ھاوسنوورە لەگەڵ قەزاکانی دەشکاسان، شەمکر، تۆڤوز، و پارێزگاکانی گەغارکونیک و تاڤوش لە ئەرمینیا. ئیکسکلاڤی ئارتسڤاشێنی ئەرمینیا بە قەزای گادابای دەورە دراوە و بە دیفاکتۆ لەلایەن ئازەربایجانەوە کۆنترۆڵکراوە، کە وەک بەشێک لە قەزای گۆرانبۆی بەڕێوەدەبرێت. پایتەخت و گەورەترین شارەکەی گادابەیە. ژمارەی دانیشتووانی قەزاکە تا ساڵی ٢٠٢٠ ١٠٩٩٠٠ کەس بووە
مێژوو
لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٠دا، گادابای بووە شوێنی پێکدادانەکان لەگەڵ ئەرمینیا.
ھەوکردنی ڕەگ
وێنۆک|ھەوکردنی ڕەگەکان
ھەوکردنی ڕەگ یان ڤەسکولیتیس بە کۆمەڵیک گرفت دەوترێت کە دەبێتە ھۆی ھەوکردنی ڕەگەکان. لەم حاڵەتەدا ھەم خوێنھێنەکان و ھەم خوێنبەرەکان زەرەرمەند دەبن.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەوکردنەکان
حەمید سوڵتانۆڤ
وێنۆک|حەمید سوڵتانۆڤ لە شاری تفلیس. ١٩١٩ حەمید حەسەن ئۆغلو سوڵتانۆڤ (بە ئازەربایجانی: Həmid Sultanov؛ ٢٦ی ئایاری ١٨٨٩ – ١٩٣٨) سیاسەتمەدارێکی ئازەربایجانی سۆڤیەت بوو، کۆمیساری گەل بۆ کاروباری ناوخۆی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەت ئازەربایجان و دواتر سەرۆکی ئەنجومەنی کۆمیساری گەلی سیاسەتمەدارێکی ئازەربایجانی سۆڤیەت بوو، کۆمیساری گەل بۆ کاروباری ناوخۆی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەت ئازەربایجان و دواتر سەرۆکی ئەنجومەنی کۆمیساری گەلی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی خۆسەری نەخچیڤان بوو.
ژیان و کار
حەمید سوڵتانۆڤ لە ٢٦ی ئایاری ١٨٨٩ لە گوندی شینیخ-ئەیروم لە کازاخ یوزد (ئێستا گادابای ڕایۆن، ئازەربایجان) لەدایکبووە. لە پاییزی ساڵی ١٩٠٦ سوڵتانۆڤ ڕووی لە باکۆ کرد و لەوێ وەک یاریدەدەری لۆریچی لە کێڵگە نەوتییەکانی بالاخانی دامەزرا. لە ساڵی ١٩٠٧ پەیوەندی بە باڵی بەلشەفی حیزبی سۆسیال-دیموکراتی ڕووسیا دەکات. لە ساڵی ١٩١٣ لە پۆلیتەکنیکۆم لە لایپزیگ دەرچووە دوای ئەوە گەڕایەوە باکۆ. لە ساڵی ١٩١٤ بەشداری لە مانگرتنی گشتی کرێکاری لە باکۆ کردووە. لە ساڵی ١٩١٧ سوڵتانۆڤ پەیوەندی بە کۆمپانیای ھومێتەوە دەکات و دواتر لەو ساڵەدا دەبێتە ئەندامی جێبەجێکاری ئەنجومەنی باکو. لە ساڵی ١٩١٨ دەستی پێکردووە، لەگەڵ ئیدارەی بەلشەڤیکی باکۆدا ئەرکە جۆراوجۆرەکانی جێبەجێ کردووە. دوای شەڕی باکۆ، کە لە ئەنجامدا بەلشەفیکەکان کۆنترۆڵی شارەکەی بۆ ماوەیەکی کاتی لەدەستدا، سوڵتانۆڤ گواسترایەوە بۆ ئەستراخانی ڕووسیا و لەوێ سەرپەرشتی مەکتەبی موسڵمانانی کۆمیتەی ناوچەی ئەستراخانی حزبی شیوعی دەکرد.
لە ھاوینی ساڵی ١٩١٩دا لەگەڵ داداش بونیادزادە و ڤیکتۆر نانێشڤیلی بە ئەرکێکی ژێرزەمینیی ڕەوانەی باشووری قەفقاز کرا لە شوباتی ١٩٢٠ پەیوەندی بە حزبی شیوعی ئازەربایجان و بارەگای سەربازیی ناوەندی لقی باکوی حزبی شیوعی ڕووسیا دەکات.
لە ٢٨ی نیسانی ١٩٢٠ سوپای سوور ھێرشی کردە سەر ئازەربایجان و کۆمیتەی شۆڕشگێڕی سەربازیی ئازەربایجان کە سوڵتانۆڤ ئەندامی ئەو وڵاتە بوو بە تاکە دەسەڵاتی ئەو وڵاتە. وەک کۆمیساری گەل (وەزیر) بۆ کاروباری ناوخۆ دەستنیشانکرا. ئەو ڕاستەوخۆ بەشدار بوو لە ئەنجامدانی ڕێوشوێنی سەرکوتکەرانە دژی سەرکردەکانی کۆماری دیموکراتی ئازەربایجان کە تەمەنی کورت بوو و ئەوانیش فەرمانی لە سێدارەدانی سەدان کەس بوو کە بەھۆی تێوەگلانیان لە راپەڕینی گەنجە لە ساڵی ١٩٢٠ دەستگیرکرابوون.
حەمید سوڵتانۆڤ لە ساڵانی ١٩٣٤–١٩٣٧ لەگەڵ ئایینا سوڵتانۆڤا، خوشکی سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەری ناوەندی ئازەربایجان غەزەنفەر موسابیکۆڤ و کۆمیساری دادپەروەری گەل بووە، ھاوسەرگیری کردووە. ھەر سێ کەسیان بە تۆمەتی دژە شۆڕش دەستگیر کراون و لە ساڵی ١٩٣٨ بە تەقەکردن لە سێدارە دراون.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٩ پۆل:مردووانی ١٩٣٨ پۆل:گەلی ئازەربایجانی سۆڤیەت پۆل:کۆمۆنیستە ئازەربایجانییەکان پۆل:بەلشەفییە کۆنەکان
تیپی مۆسیقای مەولەویی کۆن
تیپی مۆسیقای مەولەویی کۆن گرووپێکی مۆسیقیی کوردی بوو کە ساڵی ١٩٥٥ لە سلێمانی بە سەرپەرشتیی قادر دیلان دامەزرا. ئەم تیپە بە یەکەمین تیپی مۆسیقای کوردی دەناسرێت کە ئەندام و دامەزراوەی فەرمیی ھەبووبێ، ھەروەھا بە دووەمین تیپی مۆسیقا لە ئاستی عێراقدا پێناسە دەکرێت. ئەم تیپە تا نەورۆزی ساڵی ١٩٦٣ بەردەوام چالاک بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
٩٢٠ (ژمارە)
٩٢٠ (نۆسەد و بیست) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٩١٩ و ٩٢١.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
بڕیارنامەی ١٣١٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣١٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی تیمۆری ڕۆژھەڵات. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬١٩٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ تیمۆری ڕۆژھەڵات پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیندۆنیزیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:تیمۆری ڕۆژھەڵات لە ٢٠٠٠ پۆل:ئیندۆنیزیا لە ٢٠٠٠
خان ئەحمەد خانی گێڵانی
خان ئەحمەد خانی گێڵانی (٩٤٢–١٠٠٥ ک.م) دوایین کارکیای خانەدانی کیایییەکان لە گێڵان بوو. لە یەک ساڵیدا و لە دوای مردنی باوکی کارکیا سوڵتان حەسەنی دووەم بە حکوومەت گەییشت، ھەتا ٩٨٥ی ک.م بەسەر بیەپیش و پاشان گشت گێڵان حکوومەتی کرد. بە فرمانی شا تەھماسب مەزھەبی دوازدە ئیمامی لە بڕیی زەیدیە دانا، بەڵام کاتێک دەستی بە پەیوەندیگرتن لەگەڵ عوسمانیەکان کرد و ویستی بۆ پەلامار بۆ قەزوین، سەرباز بنێرێتە شیروان و لاھیجان، لەبەر چاوی شا کەوت. لەم ساڵەدا بە فرمانی شا تەھماسب گیرا و لە قەڵاکانی قەھقەھە و ئیستەخر زیندانی کرا. لە ٩٧٥ی ک.م و لە سەردەمی سوڵتان محەممەد خودابەندە بەربوو و دیسان بە حکوومەت گەییشت. ھێزەکانی شا عەباس بۆ زالبوون بەسەر ئاوریشم و شوێنی جوگرافیی تایبەتیی گێڵان و کۆتایی پێھێنان بە حکوومەتی خان ئەحمەد خان کە درێژەی بە پەیوەندیی لەگەڵ عوسمانیەکان دابوو لە ساڵی ١٠٠٠ی ک.م پەلاماریان بردە سەر گێڵان و خان ئەحمەد خان ڕای کردە شیروان. خان ئەحمەد خان پاشماوەی ژیانی خۆی لە ئەستەمبوڵ و بەغدای عوسمانیەکان ڕابوارد و پەلەقاژەگەلێکی بێسوودی بۆ گەڕانەوە بۆ حکوومەت کرد. لە ساڵی ١٠٠٥ی ک.م لە بەغدا کۆچی دوایی کرد و لە نەجەف نێژرا. لە خان ئەحمەد خان وەکوو سیاسیەکی زێدەخواز، ژیر، ئاژاوەچی، تۆڵەستێن، دڵچەڕێن و شاعیرێکی تەڕدەست و ھۆگری مۆسیقا باس کردووە. دەربارێکی ھونەرپەروەی ھەبوو و شاعیران، مۆسیقاژەنان و زانایانێک وەک فەغفوور لاھیجیی شاعیر و ئوستاد زەیتوون چەھارتاریی مۆسیقاژەن لە خزمەتیدا بوون.
فروتھێرست، ئەلاباما
فروتھێرست شارێکە لە کەرتی کلیبەرن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٢٨٤ کەس بووە. ڕووبەری ٢٫٥٩ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٠٩٫٦٥ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما پۆل:شارەکانی ئەلاباما
خوێنبۆری
وێنۆک|دابەشبوونی خوێنبۆرییەکان لە لەشی مرۆڤدا
لوولەی خوێن یان خوێنبۆری یانیش ڕەگ بەشێکە لە کۆئەندامی سووڕان کە کاری ھاوردوبرد کردنی خوێنە لە لەشدا. سەرجەمی درێژایی ھەموو ڕەگەکانی لەشی مرۆڤ یەکسانە بە ١٠٠٬٠٠٠ کیلۆمەتر (٦٠٬٠٠٠ میل) کە ئەمەش دەکاتە دوو و نیو ئەوەندەی دەوری زەوی.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆئەندامی سووڕان
کەناری ڕۆژاوای ڕووباری ئوردن
کەناری ڕۆژاوای ڕووباری ئوردن (، ) ھەروەھا لەلایەن ھەندێک لە ئیسرائیلییەکانەوە بە یەھودا و سامریا ناودەبرێن (یەھودا ڤێشۆمرۆن، یەھودا ڤێشۆمرۆن)، خاکێکی دەوردراوە لە نزیک کەنارەکانی دەریای ناوەڕاست لە ڕۆژاوای ئاسیا. لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ئوردن و دەریای مردوو و لە باشوور و ڕۆژاوا و باکوورەوە لەگەڵ ئیسرائیل (بڕوانە ھێڵی سەوز) ھاوسنوورە. لەژێر داگیرکارییەکی سەربازی ئیسرائیلدا لە ساڵی ١٩٦٧ەوە، ناوچەکەی دابەشکراوە بەسەر ١٦٥ «دوورگەی» فەلەستینی کە لەژێر ئیدارەی مەدەنی بەشەکیدان لەلایەن دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستین (PNA)، ھەروەھا ٢٣٠ شارۆچکەی ئیسرائیل کە یاسای ئیسرائیل «بۆری»یان تێکردووە. ھەروەھا سنوورەکانی کەناری ڕۆژاوا ئەو زەویانە دەگرێتەوە کە ئورشەلیمی ڕۆژھەڵات پێکدەھێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٩
عوسمان ڕەحیمی
عوسمان ڕەحیمی (لەدایکبووی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٦ لە بانە – مردووی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ لە کۆیە) کەسایەتییەکی سیاسیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو کە چەندین پۆستی حیزبی ھەبوو و بۆ ماوەی بیست و دوو ساڵ ئەندامی ڕێبەری حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بوو. ئەو کتێبێکی ماکس ڤیبەری وەرگێڕاوە بۆ سەر زمانی کوردی بە ناوی چەمکە سەرەکییەکانی کۆمەڵناسی. ناوبراو ڕێکەوتی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ بەھۆی جەڵتەی مێشک لە شاری کۆیە کۆچی دواییی کرد و تەرمەکەی ھەر لە گۆڕستانی شەھیدانی دێموکرات لەو شارە نێژراوە.
ژیاننامە
عوسمان ڕەحیمی لە ١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٦ لە بنەماڵەیەکی مامناوەندی شاری بانە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەدایکبوو. قۆناغی سەرەتایی و دواناوەندی لە بانە تەواو دەکات. ساڵی ١٣٥٢ی ھەتاوی دوای بەژداریکردنی لە کۆنکووڕی سەرانسەری ئێران لە ڕشتەی پزیشکی زانکۆی شیراز وەرگیرا، دوای ساڵێک بۆ درێژەدان بە خوێندن و بۆ تێکەڵبوونی زیاتری بە کاری سیاسی خۆی دەگوازێتەوە بۆ زانکۆی تاران و بۆ کاری سیاسی لەگەڵ ئەندامانی ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران تێکەڵ دەبێت. لە ساڵی ١٣٥٨ی ھەتاوی واز لە ڕێکخراوەی چریکەکانی فیدایی دێنێت، دەبێت بە پێشمەرگەی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و لە ناوچەی بانە درێژ بە چالاکیی سیاسی و سەربازی خۆی دەدات. لە ساڵی ١٣٦١ی ھەتاوی برایەکی بە ناوی عومەر ڕەحیمی کە ئەویش پێشمەرگەی حیزبی دێموکرات و ئەندامی بەڕێوەبردنی کۆمیتەی بانە بوو لە تۆپبارانی کۆنفرانسی کۆمیتەی شارستانی بانەدا، ھاوڕێ لەگەڵ سێ پێشمەرگەی تر دەکوژرێن. ھەر لەو ساڵەشدا باوکی بە ناوی غەلیفە حەمەساڵەی ڕەحیمی کە پێشمەرگەی کۆماری کوردستان و سیمای ناسراوی دێموکرات بوو لە ناوچەی بانە بەھۆی نەخۆشی لە باشووری کوردستان گیانی لە دەست دەدات.
عوسمان ڕەحیمی لە کۆنگرەی ٧ی حیزبی دێموکراتدا بەژدار دەبێت کە لە ساڵی ١٣٦٤ی ھەتاوی لە کانی مێوی باشووری کوردستان بەڕێوە چوو، لەو کۆنگرەیەدا بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی ھەڵبژێردرا و بەرپرسایەتیی کۆمیتە شارستانی بانەی پێ سپێردرا. لە کۆنگرەی ھەشتدا ھەرچەند ناوی لە پێڕستی فیکسدا ھەبوو و بۆ ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی کاندیدا کرابوو، بەڵام لەگەڵ چەندان کادر و پێشمەرگەی تری حیزبدا ھەڵوێستیان گرت و لەژێر ناوی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران - ڕێبەرایەتی شۆڕشگێڕ، بە جیا درێژەیان بە خەباتدا.
عوسمان ڕەحیمی لە کۆنگرەکانی ٧، ٨، ٩، ١٠، ١١ و ١٢ بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی ھەڵبژێردرا، لە کۆنگرەی ١٣ بەھۆی زۆری لایەنگری لە ناو حیزبی دێموکراتدا، بە ئەندامی ڕێبەری ھەڵنەبژێردرایەوە و بۆ دەوری دووەم خۆی کاندیدا نەکرد.
لە دوای جیابوونەوەی دوو حیزبی دێموکرات، عوسمان ڕەحیمی بوو بە ڕاوێژکاری دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک).
لە ماوەی ئەندامەتی لە حیزبی دێموکراتدا چەندین بەرپرسایەتی وەک بەرپرسی کۆمیتە شارستانی بانە، بەرپرسی دەبیرخانە، بەرپرسی ڕادیۆ دەنگی کوردستان و ئەندامی دەستەی نووسەرانی ڕۆژنامەی کوردستان و گۆڤاری تیشک ھەبوو.
ڕەحیمی لە ساڵی ١٩٩٤ی زایینی لەگەڵ پەخشان فەلسەفی ژیانی ھاوژینی پێکھێنا و خاوەنی سێ منداڵ بە ناوەکانی سامان، سوورکێو، سنوور بوو.
ئەو لە ١٣٨٦ی ھەتاویدا لە شاری کۆیە بەھۆی جەڵتەی مێشک، ماڵاوایی لە ژیان کرد و لە گۆڕستانی شەھیدانی حیزبی دێموکراتدا بەخاکسپێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦ پۆل:مردووانی ٢٠٠٧ پۆل:خەڵکی بانە پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان
بڕیارنامەی ١٣٢٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٢٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی نێوان ئەریتریا و ئەتیۆپیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬١٩٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ئامەرا
ئامەرا (١٩٢٨: عمرلو / Eumérlu؛ ١٩٤٦: Ömerli؛ ) گوندێکی ناوچەی خەلفەتیە لە پارێزگای ڕحا (ئورفا)، لەم گوندە سەرۆکی پارتی کرێکارانی کوردستان، عەبدوڵڵا ئۆجەلان لە دایک بووە. دانیشتوانی ئەم گوندە ھەمووی کوردن و بە کوردی دەدوێن، لە گوندەکەدا خوێندنگەیەکی سەرەتای بچوک ھەیە، بۆخوێندنی ناوەندی و ئامادەی دەبێت ڕووبکەنە گوندەکانی چواردەور.
بڕیارنامەی ١٣٢٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئێریتریا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیتیۆپیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:ئێریتریا لە ٢٠٠٠ پۆل:ئیتیۆپیا لە ٢٠٠٠
ئامەرا
دروست بوونی ئەم گوندە دەگەڕێتەوە بۆ پێش بولیسیانس.
زۆرینەی ساڵ، لە ٤ ئایاردا بە ھەزاران کورد ڕودەکەنە ئەم گوندە بەمەبەستی یادی لەدایک بوونی عەبدوڵڵا ئۆجەلان. لە ٤ ئازاری ٢٠٠٩ دا ١٥٠٠٠ کورد بەرەو ئامارا کەوتنە ڕێ، بەڵام لەلایەن دەسەڵاتی تورکیاوە ڕێ لە ڕێپێوانەکە گیراو بەوھۆیەوە گرژی ڕویداو دوو پیاو ژیانیان لەدەست دا.
جاکی چان
وەکو ھێمایەکی چاندی جاکی بووەتە ھێمای چەندین گۆرانی پۆپ و فیلم کارتۆن و یاریی ڤیدیۆیی. وە ھەروەھا تا ئێستاش چەندین گۆرانی تۆمارکردووە بۆ چەندین فیلم و ھەروەھا ئەلبوومی گۆرانیشی ھەیە.
ئامەرا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا
جاکی چان
ژیان
جاکی لە ٧ی نیسانی ١٩٥٤ لەدایکبووە، لە ھۆنگ کۆنگی بەریتانی بە ناوی (چان کۆنگ-سانگ) لە دایک و باوکێک بە ناوەکانی (چارڵز و لی-لی چان) کە ھەردووکیان پەنابەر بوون لە جەنگی نەتەوەیی چینیدا. بە منداڵی نازناوی (گوللە تۆپ) بووە لەبەر ئەوەی بەردەوام لە جم و جووڵدا بووە و کەسێکی زرنگ بووە. لەبەر ئەوەی دایک و باوکی لە کونسوڵخانەی فەڕەنسی ھۆنگ کۆنگ ئیشیان کردووە، ئەویش ساڵانی گەنجێتی لە خانوویەکی سەر بە کونسوڵخانەکە لە ناوچەی ڤیکتۆریا پیک بەسەربردووە. ژیانی شانۆیی و سینەمایی ھەر لە منداڵییەوە و لە تەمەنی ٥ ساڵانەوە دەست پێکرد بە چەند ڕۆڵێکی بچووک.
ژیانی تایبەتی
لە ساڵی ١٩٨٢ جاکی چان ژیانی ھاوسەری لەگەڵ (لین فێنگ-ژیۆ) پێکھێنا کە ئەکتەرێکی تایوانی بوو. ھەر لەو ساڵەدا منداڵێکیان بوو بە ناوی جایسی چان کە ئەکتەر و گۆرانیبێژە. جاکی لەسەر دینی بودییە.
جاکی زمانەکانی کانتۆنیزی و ماندارینی و ئینگلیزی دەزانێت و ھەروەھا ھەندێ دەزانێت لە زمانەکانی ئەڵمانی، کۆری و ژاپۆنی کەمێکیش لە ئیسپانی. لە ساڵی ٢٠٠٩ دکتۆرای شەرەفی لەلایەن زانکۆی کامبۆدیاوە پێ بەخشراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤ پۆل:زیندووان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ھۆنگ کۆنگی پۆل:جاکی چان پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی هۆنگ کۆنگ لە سەدەی بیستەم پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی هۆنگ کۆنگ لە سەدەی بیستەمدا پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی ھۆنگ کۆنگ لە سەدەی بیست و یەکدا پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی هۆنگ کۆنگ لە سەدەی بیست و یەکدا پۆل:وەرگری خەڵاتی ڕێزلێنانی ئەکادیمیا پۆل:کوریۆگرافەرانی ئەکشن پۆل:گۆرانیبێژانی کانتۆپۆپ پۆل:گۆرانیبێژانی ماندۆپۆپ لە هۆمگ کۆنگ پۆل:بازرگانانی هۆنگ کۆنگ پۆل:كۆچبەرانی هۆنگ كۆنگ بۆ ئوسترالیا پۆل:تاراوگەی هۆنگ کۆنگ لە وڵاتی ئوسترالیا پۆل:بازرگانانی فاشیۆن لە هۆنگ کۆنگ پۆل:دیزاینەرانی جلوبەرگ لە هۆنگ کۆنگ پۆل:بەرھەمھێنەرانی سینەما لە ھۆنگ کۆنگ پۆل:کەسانی کارامەیی هونەری هاپکیدۆ لە هۆنگ کۆنگ پۆل:کەسانی کارامەیی هونەری کۆنگ فو لە هۆنگ کۆنگ پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی هۆنگ کۆنگ پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە هۆنگ کۆنگ پۆل:دەنگی ئەکتەرانی پیاوی هۆنگ گۆنگ پۆل:شارەزایانی ھونەری جەنگی ھۆنگ کۆنگ پۆل:خێرخوازانی هۆنگ كۆنگ پۆل:ڕێستۆرانتەکانی هۆنگ کۆنگ پۆل:بازرگانانی تاکەکەسی لە هۆنگ کۆنگ پۆل:سیناریۆنووسانی ھۆنگ کۆنگ پۆل:نمایشکارانی ستانت لە هۆنگ کۆنگ پۆل:کەسانی کارامە لە هونەری ووشو پۆل:ئەندامانی ١٢هەمین کۆنگرەی ڕاوێژی سیاسی گەلی چین پۆل:ئەندامانی ١٣هەمین کۆنگرەی ڕاوێژی سیاسی گەلی چین پۆل:ئەندامانی کۆمیتەی نەتەوەیی کۆنگرەی ڕاوێژی سیاسی گەلی چین پۆل:ئەندامانی فەرمانی ئیمپراتۆریەتی بەریتانی پۆل:ئەو کەسانەی لە کۆلێژی دیکسۆن پەروەردە بوون پۆل:ئەو کەسانەی ناویان لە کاغەزەکانی پەنەمادا هاتووە پۆل:وەرگرانی ئەستێرەی زیوینی باوینیا پۆل:خاوەنی تیمەکانی پێشبڕکێی ئۆتۆمبێلە وەرزشییەکان پۆل:باڵیۆزی نیازپاکی یونسێف پۆل:ئەکتەرە کۆمیدییەکانی ھۆنگ کۆنگ پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی ھۆنگ کۆنگ لە سەدەی بیستەم پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی ھۆنگ کۆنگ لە سەدەی بیستەمدا پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی ھۆنگ کۆنگ لە سەدەی بیست و یەکدا پۆل:گۆرانیبێژانی ماندۆپۆپ لە ھۆمگ کۆنگ پۆل:بازرگانانی ھۆنگ کۆنگ پۆل:كۆچبەرانی ھۆنگ كۆنگ بۆ ئوسترالیا پۆل:تاراوگەی ھۆنگ کۆنگ لە وڵاتی ئوسترالیا پۆل:بازرگانانی فاشیۆن لە ھۆنگ کۆنگ پۆل:دیزاینەرانی جلوبەرگ لە ھۆنگ کۆنگ پۆل:کەسانی کارامەیی ھونەری ھاپکیدۆ لە ھۆنگ کۆنگ پۆل:کەسانی کارامەیی ھونەری کۆنگ فو لە ھۆنگ کۆنگ پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی ھۆنگ کۆنگ پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە ھۆنگ کۆنگ پۆل:دەنگی ئەکتەرانی پیاوی ھۆنگ گۆنگ پۆل:خێرخوازانی ھۆنگ كۆنگ پۆل:ڕێستۆرانتەکانی ھۆنگ کۆنگ پۆل:بازرگانانی تاکەکەسی لە ھۆنگ کۆنگ پۆل:نمایشکارانی ستانت لە ھۆنگ کۆنگ پۆل:کەسانی کارامە لە ھونەری ووشو پۆل:ئەندامانی ١٢ھەمین کۆنگرەی ڕاوێژی سیاسی گەلی چین پۆل:ئەندامانی ١٣ھەمین کۆنگرەی ڕاوێژی سیاسی گەلی چین پۆل:ئەو کەسانەی ناویان لە کاغەزەکانی پەنەمادا ھاتووە
٩٧٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
باینجان
thumb|وێنەی باینجان باینجان (بە ئینگلیزی: Eggplant)، ناوی زانستیەکەشی Solanum melongena، بەشێوەیەکی گشتی باینجان سەوزەیەکی ڕەنگ مۆرە و ڕەشە.
سودی باینجان
جگە لە چەندین ڤیتامین و کانزا، گەلێک مادەی سوودبەخشی تری تێدایە کە لە کۆمەڵێک نەخۆشی دەمانپارێزن ، بۆ نموونە مادەی ناسونین Nasunin پەردەی خانەکانی مێشک لە نەخۆشی دەپارێزێت و فرمانەکانی مێشک باشتر دەکات. ھەروەھا مادە فینۆلیکەکانی باینجان دژی شێرپەنجە و دژی میکرۆبیشن بە تایبەتی ڤایرۆسەکان کاردەکەن ، سەرەڕای دابەزاندنی ئاستی کۆلیستیرۆلی خراپ LDL لە خوێندا. ھەندێک جار لەبەر زیاد بەکارھێنانی کانزای ئاسن بە شێوەی دەرمان (بە تایبەتی دەرزی) بۆ چارەسەرکردنی کەمخوێنی، رێژەی کانزای ئاسن لە لەشدا زیاد دەبێت بەتایبەتی لە پیاوەکان و ئافرەتان لە پاش تەمەنی وەستانی سووڕی خوێنی مانگانەیاندا، ئەمەش ئەگەر چارەسەر نەکرێت زیانی زۆر بە تەندروستی دەگەیەنێت، خواردنی باینجان لەش رزگار دەکات لەم زیادبوونەی رێژەی ئاسن. لە ھەندێک کەسدا، خواردنی باینجان بە ھەر شێوەیەک دەبێتە ئەگەری جۆرێک ھەستەوەری بە شێوەی خورشتی پێست ک بە گشتی سادەیە، بۆیە پێویستە کە ئەوانەی ھەستەوەرییان بە خواردنی باینجان ھەیە، خۆیان لە خواردنی باینجان بپارێزن، بەڵام خۆراکیان بە سەوزەکانی تر جۆراوجۆر بکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:گژوگیاکانی مالدیڤ پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣
شانەی گرێدەر
شانەی گرێدەر یان بەستەرەشانە جۆرێک لە شانەی ژیناسییە، کە شانەکانی تر پشتیوانی دەکات یان پێکەوە دەیان لکێنێت یان لە یەکتر جیایان دەکات. شانەی گرێدەر یەکێکە لە چوار شانەی سەرەکیی لەش (شانەی پۆشەر، شانەی ماسوولکەیی و شانەی دەماری). وا بڕوا کراوە کە ١٠٪ خەڵک تووشی جۆرێک لە گرفتی شانەی گرێدەرن. بەستەرە شانە زۆرترین و ھەمە جۆرترین شانەن، کە ئێسک، کرکراگە، ژێ، چەوریە شانەکان و خوێن دەگرێتەوە. وە بەوەش جیا دەکرێنەوە کە خانەکانیان لە بڕێکی گەورەی ماددەی نێوان خانەکاندا نقووم بوون کە بە نێوانە ماددە ناودەبردرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:شانەی گرێدەر
بەجرام بێگاج
بەجرام بێگاج لەدایکبووی ٢٠ی ئازاری ١٩٦٧، ئەفسەرێکی سەربازی و سیاسەتمەدارێکی خانەنشینکراوی ئەلبانییە، لە ئێستادا لە ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢ەوە وەک ٩ھەمین سەرۆکی ئەلبانیا کاردەکات.
بێگاج کە پیشەیەکی درێژخایەنی لە سوپای ئەلبانیادا ھەبووە، لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٠ تا مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٢ وەک ٢٦ھەمین سەرۆکی ئەرکانی گشتی ھێزە چەکدارەکانی ئەلبانیا کاری کردووە. ھەرچەندە لە ڕووی سیاسییەوە سەربەخۆیە، بەڵام لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢دا بێگاج بە فەرمی لەلایەن پارتی سۆسیالیستی دەسەڵاتدارەوە وەک کاندیدی چوارەمین خولی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی ٢٠٢٢ کاندید کرا. بێگاج پێنجەمین سەرۆکە لە مێژووی ئەلبانیادا کە خاوەنی پێشینەیەکی سەربازییە، دوای ئەحمەد زۆگو، ڕەمیز عەلیا، ئەلفڕێد مۆیسیۆ و بوجار نیشانی.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:زیندووان پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئەلبانیا
دوورگەی بەرز
دوورگەی گڕکانی یان دوورگەی بەرز بەشێوەیەکی جوگرافی دورگەییەکە لە ناوچەیەکی گڕکانی. زاراوەکە بەکاردێت بۆ ئەوەی ئەم جۆرە دوورگانە لە دوورگەی نزم جیابکرێنەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:دوورگەکان بەپێی جۆر
گلێیسۆن بریمەر
تۆرینۆ
لە ١٠ تەممووزی ٢٠١٨، بریمەر چووە یانەی ئیتاڵی تۆرینۆ بە گرێبەستی پێنج ساڵ. یەکەم یاری خۆی کرد لەگەڵ گراناتا لە ١٢ ئاب لە جامی ئیتاڵیا لە بەرامبەر کۆنسێنزا (٤–٠)، لە خولەکی ٢٣ی نیوەی دووەمدا جێگای ئارماندۆ ئیزۆی گرتەوە. لە ١٩ ئاب یەکەم یاری لە خولی سێریا ئەی ئیتاڵی کرد، جارێکی تر بە یەدەگ لە جێگای ئیزۆ، لە یارییەکدا کە دۆڕان ١–٠ بە یانەی ڕۆما. بریمەر یەکەم یاری خۆی کرد کە لە سەرەتاوە بەشداری بکات لە ٣ ئایاری ٢٠١٩ لە دێربی تۆرینۆ، ھەروەھا بەرامبەر بوون ١–١ لەگەڵ یۆڤانتۆس. لە یەکەم وەرزیدا لەگەڵ تۆرینۆ بە تەواوی حەوت بەشداری ھەبوو بە ھەردوو خول و جامی ئیتاڵیا، بە زۆری وەکو یەدەگی کۆفی دیدی و ئیمیلانۆ مۆرێتی.
لە دوای وازھێنانی مۆرێتی لە تۆپی پێ لە کۆتایی وەرز، ماتڵەت مازاری ڕاھێنەر دەستی کرد بە بەکارھێنانی بریمەر لە سەرەتای وەرزی ٢٠١٩–٢٠. لە ٢٥ تەممووزی ٢٠١٩، یەکەم یاری خۆی لە پاڵاوتنەکانی ئەورووپا کرد، لە یەکەم قۆناغی پاڵاوتنی خولی ئەورووپا لەبەرامبەر دێبرێجێن. لە دووەم قۆناغی پاڵاوتن، گۆڵێکی بە ھەڵە لە خۆیان تۆمار کرد لە دۆڕاندنیان لە یاریگای خۆیان لە بەرامبەر وۆڵڤەرھامپتۆن.
لە وەرزی ٢٠٢٠–٢١، بریمەر دەستی کرد بە یاریکردن بە شێوەی سەرەکی بۆ تۆرینۆ بە بەردەوامییەکی زیاتر، و لە ٣٠ تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ گۆڵی بردنەوەی تۆمار کرد لە دەرەوەی یاریگای خۆیان لە بەرامبەر جەنەوا (١–٠). لە ٢٨ کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، دوو گۆڵی تۆمار کرد لە جامی ئیتاڵیا، کە یارییەکە بە دۆڕاندن تەواو بوو ٤–٢ لە دژی ئەی سی میلان. لەو وەرزەدا، ھەموو یارییەکان بۆ تۆرینۆ بە شێوەی سەرەکی یاری کرد و دوو گۆڵی تری تۆمار کرد. وەرزەکەی تەواو کرد بە ٣٥ بەشداری یاری و پێنج گۆڵ لە ھەموو پاڵەوانێتییەکان.
لە ٢ شوباتی ٢٠٢٢، بریمەر گرێبەستەکەی لەگەڵ یانەکەی نوێکردەوە ھەتا ٢٠٢٤. ئاستەکەی بەردەوام بوو بە درێژایی وەرزی ٢٠٢١–٢٢ کە وای کرد خەڵاتی باشترین بەرگریکاری وەرزەکە بەدەست بھێنێت.
شێوازی یاریکردن
بریمەر لە ڕووی جەستەیییەوە بەرگریکارێکی بەھێزە لەگەڵ توانایەکی بەھێزی ڕوبەڕوو بوونەوە و شارەزایی جێگای یاریکردن. یاریزانێکی ئاست جێگیرە، خێرایەکی باشی ھەیە، و دەوترێت کە سەرسووڕمان بووە بە بەرگریکاری بەڕازیلی لوسیۆ.
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی بەڕازیلی پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧ پۆل:یاریزانانی یانەی یوڤێنتوس پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢
فولتن، ئەلاباما
فولتن (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی کلارک، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٢٧٢ کەس بووە. ڕووبەری ٦٫٣٥ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٤٢٫٨٣ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
شانەی پۆشەر
وێنۆک|خانەی پیستی ناو گۆنای مرۆڤ بە ڕەنگکراوی
شانەی پۆشەر یان ئێپیتیلتۆم یەکێکە لە شانە سەرەکییەکانی لەشی ژیانداران. شانەی پۆشەر چاڵاییەکان و سەتحەکانی لەش دادەپۆشینێت ھەروەھا ئاڵگگەلێکی (غوددە) زۆریشی تێدایە. شانەی پۆشەر بەر بە لەدەستچوونی ئاوی لەش دەگرێت، بەر بە ئازاری شانەکانی ژێری خۆی دەگرێت و چەندین کاری گرینگی تریش لە لەش دا دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:شانەی پۆشەر
ئەبوو موسعەب ئەلزەرقاوی
وێنۆک|جەنازەی ئەبوو موسعەب ئەلزەرقاوی دوای کوژرانی
ئەحمەد فازڵ ئەلنەزال ئەلخەلایە ناسراو بە ئەبوو موسعەب ئەلزەرقاوی  (۳۰ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٦ - ٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٦) سەرکردەی پێشووی (ئەلقاعیدە لە عێراق)بوو. ئەو ئیسلامیست بوو بە ھۆی بڕوا سەلەفییەکانیەوە بۆ شەڕ لەگەڵ ئەمریکا چوو بۆ ئەفغانستان، دوای ماوەیەک مانەوە لەوێ و بەڕێوەبردنی چەندین ھێرش بۆ سەر ھێزەکانی ئەمریکا، بەرەو عێراق ڕێکەوت و لەوێش بەردەوام بوو لە شەڕ لەگەڵ ئەمریکا؛ ھەتا ئەو کاتەی کە لە ساڵی ٢٠٠٦ لە هێرشیێکی ئاسمانی ئەمریکا کوژرا.
ژیان
لە شاری زەرقای ئوردن لەدایکبووە
سەرچاوەکان
پۆل:تیرۆریزم لە عێراق پۆل:قاعیدە لە عێراق پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:مردووانی ٢٠٠٦ پۆل:ڕەخنەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە پۆل:مردنەکان بەھۆی ھێرشە ئاسمانییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو کەسانەی لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە وەک تیرۆریست دەستنیشان کراون پۆل:سەرکردە تیرۆرکراوەکانی ئەلقاعیدە
ئەلفڕێد مۆیسیۆ
وێنۆک|ئەلفڕێد مۆیسیۆ ئەلفڕێد سپیرۆ مۆیسیۆ (١ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٩) ژەنەراڵێکی سەربازی و دیپلۆمات و سیاسەتمەدارێکی پێشووی ئەلبانییە. لە ساڵی ٢٠٠٢ تا ٢٠٠٧ سەرۆکی ئەلبانیا بووە، کوڕە گەورەکەی ژەنەڕاڵی سوپای ئەلبانییە بەناوی سپیرۆ مۆیسیۆ.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩ پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئەلبانیا پۆل:زیندووان
ئاڤانت-گارد
چەپ|وێنۆک|خۆشەویستی سفڕ، فیلمێکی ١٩٢٧ لەلایەن [[ڕۆبێرت فلۆڕی]] ئەڤانت-گارد (بە فەڕەنسی: "پاسەوانی پێشکەوتوو" یان "پێشەنگ، دیدەوانی سوپا" بەشێوەیەکی سەرەکی "پاسەوانی پێشکەوتوو؛ پاسەوانی پێشەوە") خەڵکانێکن کە کارەکانیان تاقیگەری و توندڕەوی یان بنچینەیی یە، لەگەڵ ڕێز بۆ ھونەر، و چاند/کەلتور و کۆمەڵگە. پێدەچێت تەرخانکرابێت بۆ داھێنانی جوانی ناکەلتوری و جوانی داھێنانی ناپەسەندی، وە لەوانەیە ڕەخنە پێشکەش بکرێت لەلایەن دەرھێنەر و بەکاربەر.
ئەڤانت-گارد بەشێوەیەکی سەرەکی، ئەو سنوورە باوانەی بواری کەلتووری دەبەزێنێت، وە ئەو سنوورانەش دەبەزێنێت کە پەسەند کراوە بە باو یان نەریت. ئاڤانت-گارد لەلایان ھەندێک ئاماژەی پێکراوە کە مۆری مۆدێرنیزم بێت و جیاواز بێت لە پۆست مۆدێرنیزم. چەندەھا ھونەرمەند خۆیان ڕێکخستووە لەگەڵ بزووتنەوە و شۆڕشی ئاڤانت-گارد وە ھێشتان بەردەوامن پێی، مێژووی شوێنەواری دەگەڕێتەوە بۆ دادا بەناو بارودۆخی نێودەوڵەتی بۆ ھونەرمەندە پۆست مۆدێرنیزمەکان ھەروەک شاعیرانی زمان لە دەوری ١٩٨١.
ئاڤانت-گارد ھەروەھا بەرەوپێش دەبات چاکسازیی کۆمەڵایەتیی بنەڕەتی. ئەوە ئەم مانایە وروژێندرا لەلایەن سەینت سیمۆنیان ئەولند ڕودڕیگز لە وتارەکەی کە ناوی "L'artiste, le savant et l'industriel" ("ھونەرمەندەکە، زاناکە، پیشەسازەکە"، ١٨٢٥) کە تیایدایە ئاماری یەکەم بەکارھێنانی "ئاڤانت-گارد" کە ئێستا ھەستێکی باوە: رۆدرییگیس بانگدەدات بۆ سەر ھونەرمەندان بۆ "بۆ ئەوەی کار بکەن بۆ خەڵک بۆ ئەوەی ببن بە[ئاڤانت-گاردی خەڵک]"، پێداگری دەکات کە "ھێزی ھونەرەکان بێگومان بەھێزترین و خێراترین ڕێگایە" بۆ چاکسازی کۆمەڵایەتی و سیاسی و ئابوری.
بیردۆزەکان
چەپ|وێنۆک|212x212پیکسڵ|[[مارسێل دوشامپ، نافورە، ١٩١٧. وێنەکە گیراوە لەلایەن ئەلفرێد ستیگلیتز]] چەندین نووسەر ھەوڵیان داوە لەگەڵ سەرکەوتنی سنووردار، بۆ ئەوەی ھۆکارەکانی چالاکی ئاڤانت-گارد نەخشە بکێشن. وتاربێژی ئیتاڵی ڕێناتۆ پوجۆلی یەکێک لە ناسراوترین شیکردنەوەکانی ڤانگواردیزم وەک دیاردەی کەلتوری شیدەکاتەوە لە کتێبەکەی Teoria dell'arte d'avanguardia 1926 (بیردۆزی ئاڤانت-گارد). لە کتێبەکەدا ڕووماڵ دەکات لایەنەکانی مێژوویی، کۆمەڵایەتی، دەروونی ڤانگواردیزم، پوجۆلی دەگات بە سەرەوی بار و دۆخە تاکە کەسیەکانی ھونەر و شیعر و مۆسیقا بۆ پیشاندانی کە لەوانەیە ڤانگواردیزیەکان ھەندێک بیرۆکەی نا-پابەندبوون ھاوبەش بکەن لە ژیانی ڕۆژانەیان؛ پوجۆلی کەلتوری ڤانگوارد دەبینێت وەک جۆرێکی بۆھیمیانیزم. نووسەرەکانی تر ویستویەتیان توێژینەوەی پوجۆلی ڕوون بکەنەوە و زیاتر کاری لەسەر بکەن. ڕەخنەگری ئەدەبی ئەڵمانی پیتەر بۆرگە بیردۆزی ئاڤانت-گارد (١٩٧٤) پیشاندەدات بنیاتنانی لەباوەشگرتنی کارە ھونەریە ڕەخنە ئامێزەکان و پێشنیاردەکات کە بە ھاوکاری کردن لەگەڵ کاپیتاڵیزم، "ھونەر وەک دامەزراوەیەک بێلایەنی دەکات لە ناوەڕۆکی سیاسی کاری تاکە کەس".
وتارەکەی پیتەر بۆرگە ھەروەھا بە گەورەیی کاریکردە سەر کارەکانی ھونەرزانەکانی ھاوچەرخی ئەمەریکی ھەروەک بێنجامن ئێچ. دی. بەکھڵۆ ئەڵمانی (لەدایکبووی ١٩٤١) بەکھڵۆ، لە کۆمەڵە وتارەکانی بەناوی ئاڤانت گاردی نوێ و کەلتوری پیشەسازی (٢٠٠٠) بەڕەخنەیی دەمەقاڵێ دەکات بۆ ڕێگایەکی دایلێکتی بۆ ئەم پایانە. ڕەخنەکانی دواتر بە بیردۆزی کرد کۆنتڕۆلە بۆچوونیەکان، ناوچە چواردەور شیکردنەوە دراوەکانی نووسی، لەگەڵ کەلتوری ئەوروپی، دەمارگیری، وە پێناسەکانی چەشنی بەرھەمی ئەدەبە-دیاریکراوەکان.
پەیوەندی بە کۆمەڵگای ئێستا
چەمکی ئاڤانت-گارد ئاماژەیە بەشێوەیەکی سەرەکی بۆ ھونەرمەندان و نووسەران و ئاوازدانەرەکان و بیرکەرەوەکان کە کارەکانیان لەدژی بەھا کەلتوریە ئێستاییەکانە وە ھەندێک جار زمان پاراوێکی کۆمەڵایەتی یان سیاسی ھەیە. چەندان نووسەر و ڕەخنەگر و بیردۆز زان پێداگریان لە کەلتوری ڤانگوارد کردووە لە ساڵەکانی پێکھێنانی مۆدێرنیزم، ھەرچەندە یەکەم لێدوانی کۆتایی پێکھاتوو لەسەر ئاڤانت-گارد وتارەکەی ئاڤانت-گارد و کیتچ لەلایەن کلێمێنت گرینبێرگ ڕەخنەگری ھونەری نیویۆرکی بوو، بڵاوکراوە لە پێداچوونەوەی لایەنگر لە ١٩٣٩. ناونیشانی وتارەکە ئاماژەدەکات کە، گرینبێرگ دەڵێت کەلتوری ڤانگوارد بە مێژوویی دژی کەلتوری "ئێستا/بەرز" یان "شتی بەناوبانگ" بووە، وە کەلتوری ڤانگوارد ڕەت دەکاتەوە دروستکەر و دانانی کەلتوری میدیا کە درووستکراوە لەلایەن بەپیشەسازی گەری. ھەریەک لەم میدیا یانە درووستکراوی تەواوی سەرمایەداری یە-ئێستا ئەوان ھەموویان پیشەسازیی گرنگ-وە لەبەرئەوە ئەوان دەڕۆن بەھەمان پاڵنەری ھۆکاری-قازانجی سێکتەرەکانی بەرھەم ھێنان، و نەک بە نموونەی ھونەری ڕاستەقینە. بۆ گرینبێرگ، ئەم فۆڕمانە لەبەرئەوە کیچ بوون: دروستکراو، ساختەکراو، یان کەلتووری میکانیکی، کە زۆرجار وا نیشان دەدران بۆ ئەوەی زیاتر ببن لەوەی کە ھەن بە دزینی کەرستە و بنچینەی کەلتوری ڤانگوارد. بۆ نموونە، لە ماوەکانی ساڵانی ١٩٣٠ پیشەسازی ڕێکلام کردن خێرابوو بۆ بردنی ڕێبازیی بینایی لە سوریالیزم، بەڵام ئەمە مانای ئەوە ناگەیەنێت کە ڕێکلامە وێنەییەکانی ساڵانی ١٩٣٠ بەڕاستی سوریالییە. ڕاست|وێنۆک|[[ماکس هۆڕکهایمەر (لە دەستە چەپ)، سیۆدۆر ئاڕنۆڵد (لە دەستە ڕاست)، وە یۆرگن ھابرماس لە پشتەوە لە دەستە ڕاست، لە ١٩٦٥ لە ھایدلبەرگ، لە ئاڵمانیای ڕۆژاوا ]] چەندەھا ئەندامی قوتابخانەی فڕانکفۆرت - ھەمان وتووێژ و بۆچوونی ھاوتایان ھەبووە: وە لەبەر ئەوە سیۆدۆر ئاڕنۆڵد و ماکس ھۆڕکھایمەر لە وتارەکەیان بەناوی دیالێکتیی ڕوناککردن (١٩٤٤)،  وە واڵتەر بێنجامن لە "کاری ھونەر لە تەمەنی چاپ کردنەوەی میکانیکی" (١٩٣٦) کە زۆر کارگەر بووە. کە گرینبێرگ وشەی ئەڵمانی کیچ ی بەکارھێناوە بۆ پێناسەکردنی بەراوردەکانی کەلتوری ئاڤانت-گارد، ئەندامانی قوتابخانەی فڕانکفۆرت درووستیان کرد وشەی "کەلتووری میدیا" بۆ نیشاندانی ئەم کەلتورە ساختەیە کە ناوە ناوە دروست دەکرێت لەلایەن کەلتووری پیشەسازی (بلاوکردنەوەی بازرگانی خانوو، پیشەسازی فیلم، پیشەسازی مۆسیقا، پیشەسازی ئەلیکتڕۆنی دەگرێتەوە). ئەوان ھەروەھا نیشانیان دا کە ھەستانەوەی ئەم پیشەسازیە واتە نایابی ھونەرمەند دەژمێردرا بە فڕۆشتنی کارەکەی:بۆنموونە کتێبێک تەنیا شایەنی ڕێزلێنانە کە ببێتە پڕ فڕۆشتریین کتێب، وە ڕێژەی کڕین بوو بە پێوانەی باشی و خراپی بەرھەمەکە لەبەر بەجێھێشتنی ڤانگواردیزم، و کەلتوری کڕیار بوو بە بەڕێوبەر
سیاسەتی بەرەو چاکبوونەوەی ئاڤانت-گارد لەلایەن بازاڕی سەرمایەداری جیھانی، لەلایەن ئابووریە نیۆلیبراڵیزم یەکان، وە بەوەی کە گی دیبور پێی دەووت کۆمەڵگای دیمەن، وایان کردوە ڕەخنەگرە ھاوچەرخەکان ئەندێشە بکەن لە ئەگەری ئاڤانت-گاردێکی بە مانا ئەمڕۆ. کتێبەکەی پاوڵ مان کە بەناوی بیردۆزی-مردنی ئاڤانت-گارد دەردەخات کە چەند بەتەواوەتی ئاڤانت-گارد لەگەڵ دامەزراوەکان و داڕشتەکانی ئەمڕۆیە، ھەروەھا بیرێک بەدواکەوت لەلایەن ڕیچارد شیشنەر لە شیکردنەوەکانی ئەنخامدانی ئاڤانت-گاردی.
ھەرچەندە ھەبوونی قسە و وتارەکانی گرینبێرگ و ئاڕنۆڵد و ئەوانی تر، چەندەھا بەشی پیشەسازی کەلتوری ئێستا زاراوەی "ئاڤانت-گارد"ی بەھەڵە وەرگرتووە و مانای بەخۆی بۆی زیاد کردوە لەوەتەی ساڵانی ١٩٦٠، وە بەکارھێندراوە وەکو ڕێگایێکی فڕۆشتن و بازرگانی بۆ بەربڵاو کردنی ڕێکلامی سینەمایی بەناوبانگ و مۆسیقای بەناوبانگ. وە بۆتە دیاردەیەکی دیار بۆ ناولێنان لە مۆسیقاژەنە ڕۆکەکان و ئەکتەرە فیلمیەکان بە "ئاڤانت-گارد"، وشەی ئاڤانت-گارد ماناکەی لەدەست دراوە. وە ئەم کارە ھەستی پێکراوە لەلایەن چەندەھا بیردۆز زان وەکو ماتێی کالینێسکۆ لە کتێبی ''پێنج ڕووی نوێخوازی: مۆدێرنیزم، ئاڤانت-گارد, پووکانەوە, کیچ, پۆست مۆدێرنیزم (١٩٨٧). وە ھانس بێرتێنس لە کتێبی بیرۆکەی پۆستمۆدێرن: مێژوویێک (١٩٩٥)''، دەڵێن کە ئەمە ئاماژەیە کە کەلتورەکەمان چۆتە تەمەنێکی پۆست-مۆدێرن ی نوێ، کە بیرکردنەوە مۆدێرنیەکان بوونەتە بە ناپێویست کراو.
لەگەڵ ئەوەشدا، ڕەخنەی ئاشکرای ڤانگواردیزم و دژە بینینەکانی کۆمەڵگەی ئێستا بەخشرا لەلایەن ڕەخنەگری نیویۆرکی ھاڕۆڵد ڕۆسنبێرگ لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٦٠. ویستی باڵانسێک بدۆزێتەوە لەنێوان تێگەیشتنەکانی ڕێناتۆ پوجۆلی و قسەکانی کلێمێنت گرینبێرگ، ڕۆسنبێرگ دەڵێت کە لەدوای ناوەندەکانی ساڵانی ١٩٦٠ کەلتوری پێشکەوتوو وەستا بۆ وەرگرتنی ڕۆڵی ناحەزانەی پیشووی. لەدوای ئەوە بۆتە بە پەراستوو کە گرینبێرت پێی دەگووت "خێوەکانی ئاڤانت-گارد لە لایەک، و گۆڕانی کەلتوری گەورە/کەلتوری میدیا لە لایەکەیتر"، ھەردووکیان کارلەیەکدەکەن بە چەندەھا شێوە. ئەمە کەلتورەکەیە کە بووە، لە وشەکانی" "پیشەی لایەنێکی یەکێک دواکەوتنی ڕووخانیەتی".
مۆسیقا
ئاڤانت-گارد لە مۆزیقا دەگرێتەوە ھەر مۆزیقایەک کەوا ئامرازی ئاڤانت-گاردی بەکار بھێنێت وە لەوانەیە سنووری سرووشتی ئاسای بشکێنێت، ئەم زاراوەیە پێناسەی ئەم مۆزیقاژەنانە (ھونەرمەندانە) دەکات کە لە کەلتوری ئێستا جیابوونەتنەوە. بەم مانایە، ھەندێک ئاوازدانەری ئاڤانت-گاردی سەدەی بیستەم پێکھاتوون لە ئاڕنۆڵد شۆینبێرگ، چارڵز ئایڤس، ئیگۆر ستراڤینسکی, ئانتۆن وەیبێرن، جۆرج ئەنتایڵ (تەنھا کارە زووەکانی)، ئەلبان بێرگ، ھێنری کاوڵ (تەنھا کارە زووەکانی)، فیلپ گاس، ھاری پاڕچ، جۆن کەیج، مۆڕتۆن فیڵدمان، ڕیچارد شتراوس (تەنھا کارە زووەکانی)، کاڕلھاینز شتۆکھاوزن، ئێدگار فاریسی، و لیئانی شێناکیز. ھەرچەندە زۆربەی ئاوازدانەرە ئاڤانت-گاردیەکان پیاون، ئەم کەیسە بەتەواوی وانیە. ئاڤانت-گاردیە ئافرەتەکان پێکدێن لە  پاولین ئۆلیڤێرۆس، دایماندا گالاس، مێردیس مۆنک، و لاوری ئاندێرسۆن.
زاراوەیەکی تری "ئاڤانت-گاردی" ھەیە کە جیای دەکاتەوە لە "مۆدێرنیزم": پیتەر بۆرگە، بۆ نموونە دەڵێت ئاڤانت-گارد (ی) "شێوازەکانی ڕێکی ھونەر" پەسەند ناکات و بەرەنگاری پێوانە سیاسی و کۆمەڵایەتیەکان دەبێتەوە، وە ھەمیشە یان بە پێویستی فاکتەرەکانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و کەلتوری دەگرێتوە، بەگوێرەی ماوازدانەر و مۆسیقازان لاری ستیسکی، ئاوازدانەرە مۆدێرنەکان لە سەرەتاکانی سەدەی بیستەم کە ناژمێردرێن بە ئاڤانت-گاردی پێکھاتوون لە ئاڕنۆڵد شۆینبێرگ، ئانتۆن وەیبێرن، و ئیگۆر ستراڤینسکی؛ ئەو ئاوازدانەرە مۆدێرنیانەی کە ناکەونە ناو قالبی ئاڤانت-گاردی پێکدێن لە ئێلیۆت کارتەر، مێڵتۆن بابیتی، گیۆرگی لەجێت، ویتۆد لوتۆساواسکی و لوتچیانۆ بێریۆ، لەبەرئەوەی "مۆدێرنیزمیەکەیان بۆ ئەوە نەبوو بۆ پەیداکردنی ئامادەبووانێک."
شانۆ/نمایشگا
کەچی ئاڤانت-گارد مێژوویەکی دیاری ھەیە لە مۆسیقای سەدەی بیستەم، زیاتر دەخوێندرێتەوە لە شانۆگا و ھونەری نمایش، وە زۆربەی جار لەگەڵ یەکیەتی مۆزیقا و دیزاینی دەنگی، وە ھەروەھا لەگەڵ داڕژتنی میدیای بینایی. چەندەھا بزووتنەوە ھەن لە مێژوو کە کەلتوری ئاڤانت-گاردیان نەخشاند و دروست کرد لە ھەردوو ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا و ئەوروپا. لەگەڵیان وەک فلوکوس، ڕوودانەکان، وە دادای-نوێ (نیۆ-دادا)
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ھونەرەکان پۆل:ھونەری ھاوچەرخ
شانەی ماسوولکەیی
وێنۆک|ماسوولکەشانە
شانەی ماسوولکەیی یان ماسوولکەشانە (ئینگلیزی: Muscle tissue) یەکێکە لە شانە سەرەکییەکانی لەشی ژیانداران. لەو خانانە پێکدێت کە توانای گرژ و خاوبوونەوەیان ھەیە، بۆ ئەنجامدانی جووڵە. شانەی ماسوولکەیی لە دڵ درێژاییی بۆڕی کۆئەندامی ھەرس و ماسوولکەکانی دەست و پێدا، بوونی ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆئەندامی ماسوولکە پۆل:ماسوولکەشانە
بڕیارنامەی ١٣٢١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٢١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سیەرالیۆن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬١٩٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:شەڕی ناوخۆیی سیەرالیۆن پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:سیەرالیۆن لە ٢٠٠٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
٩٧٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٣٢٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٢٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین، وێڕای کێشەی فەلەستین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٢٠٥‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:کێشەی ئیسرائیل و فەلەستین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:ئیسرائیل لە ٢٠٠٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل
شانەی دەماری
وێنۆک|شانەی دەماری
پۆل:کۆئەندامی دەمار پۆل:شانەی دەماری
ھەڕەشەی وێب
ھەڕەشەی وێب یان ھەڕەشەکانی وێب ھەر ھەڕەشەیەکە کە لە تۆڕی جیھانی ئینتەرنێت دا بەکاردێنێت بۆ ئەنجامدانی تاوان لەسەر ئینتەرنێت. ھەڕەشەکانی وێب بریتییە لە چەندین جۆری ڤایرۆس و فێڵ، کە ھەموویان کار لەسەر پڕۆتۆکۆلی HTTP یان HTTPS دەکەن، بەڵام لەوانەیە پرۆتۆکۆل و پێکھاتەکانی تر بەکاربێنن، وەک لینکەکان لەناو ئیمەیڵ یان IM، یان ناردنی فایل و کەلوپەلی ڤایرۆساوی؛ یان لەڕێگەی سێرڤەرەکان کە دەستگەیشتنیان بە وێب ھەیە. تاوان لەسەر ئینتەرنێت و سوود وەرگرتن دەکرێت لەڕێگەی دزینی زانیاری کەسی/تایبەت بۆ فرۆشتن، ھەڵمژینی کۆمپیوتەرە تووشبووەکان کە تووشی ھاکردنبوون بۆ ناو بۆتنێتەکان.
ھەڕەشەکانی وێب کۆمەڵێک مەترسی فراوانیان ھەیە، لەوانە زیانە دارایییەکان، دزینی ناسنامە، لەدەستدانی زانیاری/داتا نھێنییەکان، دزینی سەرچاوەکانی تۆڕ، ناوبانگی براند/کەسی زیانلێکەوتوو، و فرێدانی متمانەی بەکاربەر لە بازرگانیی ئەلیکترۆنیکی و بانکی ئۆنلاین.
ئەمە جۆرێکە لە ھەڕەشەکانی پەیوەندیدار بە تەکنەلۆژیای زانیاری (IT). مەترسی ئایتی، واتە کاریگەری مەترسی لەسەر کۆمەڵگا بەھۆی بڵاوبونەوەی پرۆسەکانی ئایتی.
گەیشتن بە ڕێگا
ھەڕەشەکانی وێب دەکرێت پۆلێن بکرێن بۆ دوو جۆری سەرەکی، لەسەر بنەمای شێوازی گەیاندن - پاڵنان و ڕاکێشان. ھەڕەشەکانی پشت بەستن بە بەکارھێنانی سپام، فیشینگ، یان ئامرازی ساختەکاری تر بۆ فریودانی بەکارھێنەرێک بۆ وێبسایتێکی فریودەر (زۆرجار خراپکار) کە دواتر لە ڕێگەی فریودانی بەکارھێنەر و فێڵکردن لێی زانیاری کۆ دەکاتەوە ئەویش لە ڕێگەی فریودانی بەکارھێنەر بۆ داخلکردنی زانیاریییە ھەستیارەکان (نموونە ئیمەیل/پاسۆرد، کارتی بانک)، فێلکردنە زیانبەخشەکان وەک ناردنی ڤایرۆس بۆ سەر کەسی دیاریکراو. یان ھێرشکردن لە ڕێگەی فیشینگ، ژەھراویکردنی DNS (یان ھەرمینگ)، و ئامرازی تر بەکاردەبەن بۆ ئەوەی وا لە بەکارھێنەر بکات وابزانێت سەرچاوەیییەکی باوەڕپێکراوە.
فیشینگی ڕم بە شێوەیەکی ئاسایی کەسەکان و گرووپە تایبەتەکان بە ئامانج دەگرێ بۆ دەستکەوتی دارایی. لە ھەڕەشەکانی تردا، داڕێژەرانی ڤایرۆس ئاسایشی ئەندازیاری کۆمەڵایەتی بەکاردێنن وەک بە پەرۆشکردنی خەڵک بۆ کردنەوەی بابەتی پەیوەندیدار بە ڕۆژانی پشوو، کەسایەتییە بەناوبانگەکان، وەرزش، پۆرنۆگرافی، ڕووداوە جیھانییەکان و بابەتە گەرمەکانی تر بۆ قایلکردنی کەسی بەرامبەر بۆ کردنەوەی ئەم بابەتە لەناو ئیمەیڵەکەی و ھاکردنی کەسی بەرامبەر.
ھەڕەشەکانی وێبی لەسەر بنەمای سەرەح ڕاکێشان، زۆربەی کات بە ھەڕەشەکانی «دابەزاندن و دامەزراندن» ناودەبرێن (و زیاتر بە شێوەی «جێبەجێکردن بە داگرتنی ئەپلیکەیشن» وێبگە یاسایییەکانیش تووش دەکەن ھەنێکجار، کە زانیارییە زیانبەخشەکان دەگوازنەوە بۆ سەردانکەران یان ئەنجامی گەڕانچییەکان دەگۆڕن بۆ ئەوەی بەکارھێنەرەکان ببەن بۆ وێبگە زیانبەخشەکان. ھەنێکجاریش بڕاوسەری بەکارھێنەر ئەپلیشکەیشنی زیان بەخش دەھێنێتە خوارەوە بەبێ زانین و ئاگالێبێوونی خودی بەکارھێنەر.
نموونەکان
لە ئەیلوولی ٢٠٠٨، ھاککەرە زیانبەخشەکان چوونە ناو چەند بەشێکی BusinessWeek.com بۆ دووبارە ئاڕاستەکردنەوەی سەردانکەران بۆ وێبگە زیانبەخشەکان. سەدان لاپەرەی وێبگەکە کە تووشبووی کۆدی جاڤاسکریپتی ڤایرۆساوی کە ئەرکیان گواستنەوەی سەردانیکەرە بۆ وێبگەیییەکی تر.
تێبینییەکان
<references group="تێبینی"/>
سەرچاوەکان
پۆل:ئاسایشی ئینتەرنێت
خەونی جاڵجاڵۆکەکان
خەونی جاڵجاڵۆکەکان یەکێکە لە نۆڤلێتەکانی کتێبی «خەونی جاڵجاڵۆکەکان و ژنێکی منگن" لە نووسینی شێرزاد حەسەن؛ نووسینی کورتەڕۆمانەکە شەش ساڵی خایاندووە (٢٠٠١–٢٠٠٦).
وەرگێڕانەکان
ئاکۆ حوسێنپوور ئەم کورتەڕۆمانەی لەژێر ناوی «خانە عنکبوت» وەرگێڕاوەتە سەر فارسی و چاپەمەنیی کۆڵەپشتی لە ١٢٨ لاپەڕەدا بڵاوی کردووەتەوە.
کورتە
"ساڵان تێپەڕین و من سەم بەسەر کتێبەکاندا شۆڕ کردەوە، نە جوانی ئاسمانم بینی و نە ئەو ھەموو سیحر و جوانییەی کە ڕژاوەتە سەر زەوی، ئەوەندە بە حەز و تاسەوە لاپەڕەی کتێبەکانم ھەڵدەدایەوە کە وام دەزانی گەر فریای سیحر و نھێنییەکانی پەیوەندی زۆر ئاڵۆز و خۆش و پڕ لە شەرم و گەرێ و ترسی نێر و مێ نەکەوم، زوو دەمرم."
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان پۆل:کتێبە کوردییەکان پۆل:ڕۆمانەکان پۆل:کتێبەکانی شێرزاد حەسەن
نیک بێرگ
نیک بێرگ (١٩٧٨-٢٠٠٤) بازرگانێکی جووی ئامریکایی بوو کە دوای شەڕی عێراق بۆ کاری بازرگانی چووبووە عێراق. ئەو دوای ماوەیەک لە ڤیدیۆیێکدا لەگەڵ ئەبوو موسعەب ئەلزەرقاویدا دەرکەوت، کە تێیدا دارودەستەی ئەبوو موسعەب دەیان وت کە بە ھۆی کارەکانی ئامریکا لە زیندانی ئەبوو غورەیب، ئەوانیش، نیک بێرگ سەر دەبڕن. کە دواتریش ئەم کارەیان کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:جووە ئەمریکییەکان پۆل:مردووانی ٢٠٠٤ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
دیێگۆ ڕیڤێرا
دیێگۆ ڕیڤێرا (٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٨–٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٥٧) وێنەکێشێکی مەکسیکی بوو. کارە دیارەکانی وایان کرد کە بزووتنەوەی ھونەری سەردیوار لە ئاستی مەکسیک و جیھان پەرە بسێنێت.
دیێگۆ لە ماوەی ژیانیدا چوارجار ھاوسەرگیری کرد، دیارترینیان لە ساڵی ١٩٢٩ بوو، کاتێک ھاوسەرگیری لەگەڵ وێنەکێشی مەکسیکی فریدا کالۆ کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:فریدا کالۆ پۆل:کۆمۆنیستە مەکسیکییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٦ پۆل:مردووانی ١٩٥٧ پۆل:وێنەکێشە مەکسیکییەکان پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای ژولیان پۆل:ھونەرمەندانی مەکسیکۆ سیتی
فولتندەیل، ئەلاباما
فولتندەیل شارێکە لە کەرتی جێفەرسۆن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٨٬٣٨٠ کەس بووە. ڕووبەری ٣١٫٥٩ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٢٦٥٫٢٧ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر پۆل:شارەکانی ئەلاباما پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر
٩٧٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٣٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٢٠٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٠ پۆل:کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ لە ٢٠٠٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
جەمشید بەخت
جەمشید بەخت نەوەی موغەکان بووە لە ڕێگەی باوکییەوە، میرزا جوان بەخت کوڕی بەھادورشای دووەم دوا ئیمپراتۆری موغەکان. دایکی نەواب شا س بێگم ئامۆزای باوکی بووە لە لای دایکییەوە. لە ساڵی ١٩٤٩ دەسەڵاتدارانی بەریتانیا ھەموو قەدەغە و سنووردارکردنەکانیان لەسەر شانشینی موغەکان لابرد و بەخت خانەنشینی شازادەیی وەرگرت کە مانگانە ٤٥٠ ڕوپییە بوو. دووجار ھاوسەرگیری کردبوو، دووەمیان لەگەڵ سوڵتانا نادر بێگم کە گوایە بێدار بەختی تاکە کوڕی بەختی بەرھەمھێناوە، ھەرچەندە دەوترێت لانیکەم کوڕێکی لە دەرەوەی ھاوسەرگیری لە ڕێگەی خاتوونەکانەوە بووە. لە ساڵی ١٩٢١ کۆچی دوایی کرد و دواتر خانەنشینی شازادەیی تا دوای سەربەخۆیی ھیندستان ڕاگیرا.
جەمشید بەخت چووە بۆ ئەوەی خوێندنی ئینگلیزی لە قوتابخانەی ئەپستۆریا و کۆلێژی ڕەنگون وەربگرێت و دەرکەوت پیاوێکی خاوەن کارەکتەری دڵخۆشە. ئەو پەیوەندی بە دەستپێشخەرییەکەی دروستکردنی گۆڕستانێکەوە ھەبوو بۆ باپیرەی، و وەک کەسێک سەیر دەکرا کە بە ڕەوشتەوە بە ئینگلیزی قسە بکات. ژیانێکی ھەژاری لە ڕادەبەدەر ژیاوە، و لە تەمەنی شەست ساڵیدا لە ساڵی ١٩٢١ کۆچی دوایی کردووە، نزیکەی ٢٢ ساڵ دوای دایکی. ئەگەر بەختەوەر بووایە دوای زینات مەحاڵ ببێتە ئیمپراتۆری داھاتووی موغەکان، ناوی شا زەمانی بیگم مێژووی زیندوو دەکردەوە بەڵام لەناکاو با گۆڕا ("گەی یاک بە یاک جو ھوا بەلات"). سەبارەت بە ماڵە باوباپیرانییەکەی، ڕەنگە لە دەروازەی غات لە جائیپور بێت کە ھێشتا ھەندێک خێزانی موسڵمانی ناسراوی تێدا دەژین، سەرەڕای پیسبوونی ژاوەژاو کە بەھۆی ئاسن سازەکانی لۆھارۆن کا خۆرا دروست بووە. دوو کوڕی میرزا سکەندەر لە خاتوونێک و بێدار بەخت، لە دایکبووی بێگم نادر جیھان بووە. بێدار بەخت کە لە ساڵی ١٩٨٠ کۆچی دوایی کرد، دوایین نەوەی نێرینەی ڕاستەوخۆی بەھادورشای زەعفەر بوو کە بە فەرمی ناسێندرا کە خانەنشینی لە ئینگلیزەکان و پاشان حکوومەتی ناوەندی، لە نیزام و ئەمانەتی حەزرەتی نیزامەدین وەرگرت.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٢١ پۆل:مێژووی ھیندستان
باداریی جومگەکان
وێنۆک|گۆڕانکاریی بەدیارکەوتوو لە دەستی کەسێکی تووشبوو بە باداریی جومگەکان
باداریی جومگەکان یان ھەوکردنی جومگەی ڕۆماتیدی (؛ کورت دەکرێتەوە بۆ RA) یەکێکە لە نەخۆشیە دژەخۆییەکان، کۆئەندامی بەرگری لەش بە ھۆیەکی نادیار ھەڵدەستێت بە ھێرشکردنەسەر و لە ئەنجامدا خراپکردنی شانەکانی لەش، دەبێتە ھۆی ئازار، گەرمبوون، ئاوسان، رەقبوون و بە زەحمەت جووڵاندنی جومگەکان وە شایەنی باسە پاش پشوودان و ئیسراحەتکردن، ئازار و ڕەقبوونەکەی زیادتر دەبێت، کە زۆرجار لە بەیانیاندا ھەستی پێ دەکرێت و لە دوای کارکردن و جووڵە، ئازار و نیشانەکانی بەرەو باشتربوون دەچن ، نیشانەی نەخۆشیەکە لە زۆرێک لە ئەندامەکانی لەشدا دەردەکەوێت بەڵام بە شێوەیەکی گشتی مەچەک و دەست تووش دەبن، وە گۆڕانکاریەکان لە ھەمان جومگەی ھەردوو بەشی لاشە(ڕاست و چەپ) ھەستی پێ دەکرێت.
ھەروەھا نەخۆشیەکە لەوانەیە کار لە بەشەکانی تری لاشەش بکات. لەوانەیە ببێتە ھۆی کەمبوونەوەی ژمارەی خڕۆکە سوورەکان، ھەوکردنی پەردەی سییەکان، ھەوکردنی پەردەی دڵ، وە ھەندێک جاریش تا و بێھێزی لەش. نیشانەکان لە زۆربەی نەخۆشەکاندا ماوەی چەندین ھەفتە و مانگی پێویستە تا بەرەبەرە دەربکەون.
ھەرچەندە ھۆکاری نەخۆشییەکە ڕوون نییە،بەڵام باوەڕ وایە کە پەیوەندی بەھۆکاری بۆماوەیی یان ژینگەییەوە ھەبێت. ڕێگای کارکردنی نەخۆشیەکە لەڕێی ھێرشی سیستەمی بەرگریی لەشەوەیە بۆسەر جومگەکان و، سەرئەنجام دەبێتە ھۆی ھەوکردن و ئەستوربوونی کیفی جومگە. وە لە ھەمان کاتیشدا کار لە ئێسک و کڕکڕاگەکانی تر دەکات. زۆربەی کات دەرکەوتنی نیشانەکان و بینینی لەلایەن پزیشکەوە بەسە بۆ دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە. تیشکی ئێکس و پشکنینە تاقیگەییەکان ئەتوانن پاڵپشتێکی باش بن بۆ دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە و ھەروەھا بۆ جیاکردنەوەی لەو نەخۆشییانەی تر کە خاوەنی ھەمان نیشانەن.
ھەندێک نەخۆشی تر ھەن کە نزیکن لەم وەک گورگە سورە، فایبرۆمایێلجیا و چەندانی تر.
وەرگرتنی چارەسەر یارمەتیدەری نەخۆش ئەبێت لە کەمکردنەوەی ئازار و ھەوکردنەکان و باشترکردنی تواناییان بۆ ئەنجامدانی کارەکانی ڕۆژانەیان. بێگوومان وەرزش و حەوانەوەی پێویست ھاوکارێکی باشی نەخۆشەکان ئەکات، کۆمەڵێک لەو چارەسەرانەی بەکارئەھێنرێن ئەمانەن، ھەندێک ئامێر ھەیە ئەکرێتە دەست بۆ جێگیرکردنی مەچەک و کەمکردنەوەی ئازار، ئامێری یارمەتیدەر. وە دەرمانەکانی ئازارشکێن، ستیرۆید، (دژەھەوکردنە ناستیرۆیدیەکان-NSAIDs) بەکاردەبرێن بۆ کەمکردنەوەی نیشانەکانی نەخۆشیەکە. دەرمانی گۆڕەری-نەخۆشی دژەڕۆماتیزم DMARDs، وەک ھایدرۆکسیکلۆرۆکین و میسۆتریکسەیت دەتوانن تا ڕادەیەک تەشەنەکردنی نەخۆشییەکە خاو بکەنەوە. دەرمانی گۆڕەری-نەخۆشی دژەڕۆماتیزمی بایۆلۆجی دەتوانرێت بەکاربھێنرێت کاتێک چارەسەرییەکانی دیکە بێسوود بوون. ھەرچۆنێک بێت ، بەڵام لەگەڵ ئەوەدا ئەم دەرمانە بایۆلۆجیانە ڕەنگە ڕوودانی کاریگەریی لاوەکی چاوەڕواننەکراو یان نەخوازراویان زیاتر بێت لە دەرمانەکانی دیکە. ھەندێک جۆری نەشتەرگەریی بۆ چاککردنەوە، گۆڕینی جومگە یان لکاندنی دوو ئێسک بەیەکەوە و نەھێشتنی جومگەکە (بە مەبەستی نەھێشتنی ئازار لەو جومگانەی کە ئازارەکەیان بە دەرمانی دیکە ھێور ناکرێتەوە) یارمەتیدەرن لە ھەندێک حاڵەت.
بەپێی ئامارێکی ساڵی ٢٠١٥ ژمارەی تووشبوانی ھەوکردنی جومگەی ڕۆماتیدی بە نزیکی ٢٤٫٥ ملیۆن کەس ھەژمارکراوە. بە ڕێژەی ٠٫٥ تا ١٪‏'ی کەسانی پێگەیشتوو لە وڵاتە پێگەیشتووەکاندا تووشبوون و ساڵانە ٥ تا ٥٠ حاڵەتی نوێ لە ھەر ١٠٠٬٠٠٠کەسێکدا تۆمار دەکرێت ، زیاتر لەو کەسانەدا دەردەکەوێت کە لە ناوەندی تەمەنیاندان(٤٥-٦٥ ساڵ)، وە ئافرەتان ٢٬٥جار (دوو ھێندە و نیو) ئەگەری تووشبوونیان زیادترە بەراورد بە پیاوان. لە ساڵی ٢٠١٣ بووە ھۆی گیانلەدەستدانی ٣٨٬٠٠٠ کەس، بەرارد بە ساڵی ١٩٩٠ کە ژمارەکە ٢٨٬٠٠٠ کەس بوو ژمارەکە ڕوو لەزیادبوونە. یەکەم پێناسەی دۆزراوەی ھەوکردنی جومگەی ڕۆماتیدی لە ساڵی ١٨٠٠ لەلایەن دکتۆر ئۆگەستن جێیکەب لاندرێی بۆڤیەس (١٧٧٢–١٨٤٠) کە خەڵکی پاریس بوو. دەستەواژەی (rheumatoid arthritis) لە یۆنانییەوە سەرچاوەی گرتووە کە ئاماژەیە بۆ جومگەی ئاودار و ھەڵئاوساو.
نیشانە و دەرکەوتەکان
ھەوکردنی جومگەی ڕۆماتیدی زیادتر کار لە جومگەکان دەکات، بەڵام ھەروەھا بە نزیکەیی لە ١٥–٢٥٪‏'ی نەخۆشەکاندا ئەندامەکانی تریش تووش دەکات. ئەو گرفتانەی کە ئەکرێت لەگەڵ ئەمدا ڕوو بدەن بریتین لە، نەخۆشیەکانی دڵ و بۆریەکانی خوێن، فشۆڵبوونی ئێسک، نەخۆشی سییە نێوانی(کۆمەڵێک نەخۆشین تیایدا زیان بە شانە و بۆشیی نێوان سیکڵدانۆچکەکان دەدات و پەکیان دەخات)، تەشەنا، شێرپەنجە، ماندووبوونی نائاسایی ، خەمۆکی، قورسی بیروھۆش، دروستبوونی گرفت لە ئەنجامدانی کارەکاندا.
جومگەکان
جومگەسۆ بریتیە لە ھەوکردنی پەردەی جومگەکان. جومگەکان ھەڵ دەئاوسێن، گەرم دەبن و ھەستیاریان بۆ ئازار زیاد دەکات، ڕەقبوونی جومگەکە سنووری جوڵەی جومگەکە کەمدەکاتەوە. بە تێپەڕبوونی کات، ژمارەی جومگە تووشبووکان زیاد دەبن کە پێی دەوترێت (ھەوکردنی فرە جومگەیی). لە زۆربەی نەخۆشەکاندا جومگە بچووکەکانی دەست و پێ و بڕبڕەی مل تووشدەبن، بەڵام جومگە گەورەکانیش وەکو شان و ئەژنۆ دەکرێت تووش ببن. ھەوکردنی پەردەی جومگە (لینجەپەردەسۆ) ھەندێکجار دەبێتە ھۆی توندبوونی شانەکانی جومگە و سەرەنجام  لە دەستدانی جوڵە داخورانی جومگەکە و شێوەی جومگەکە دەشێوێت و چیتر وەک جاران ناتوانێت کاری پێ بکرێت.
ژاپۆن
ژاپۆن یان یابان ( خوێندنەوە: نیھۆن، ) یەکێکە لە وڵاتە ئاسیاییەکان کە دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ئاسیاوە. زنجیرە دوورگەکانی ژاپۆن پێک ھاتووە لە ٦٬٨٥٢ دوورگە. لە چوار دوورگەی سەرەکی پێک ھاتووە کە بریتین لە ھۆنشوو، ھۆکایدۆ، کیووشو و شیکۆکو. ھەروەھا ژاپۆن وڵاتێکی داخراو بوو بۆ ماوەی ٣٥٠ ساڵ کە دانیشتووانی نەدەکرا بچنە دەرەوەی وڵاتەکە، تا ساڵی ١٨٦٨ کە ژاپۆن بە ڕووی جیھاندا کرایەوە. ھەموو جیھان دەیانویست زانیاری بدۆزنەوە دەربارەی ئەو وڵاتە نامۆیە و کلتوور و داب و نەریتی. لەھەمان کاتیشدا خەڵکی ژاپۆن دەیانویست دەربارەی ئەم جیھانە بزانن. لەو کاتەوە تا ئێستا ژاپۆن بووە بە یەکێک لە پێشکەوتووترین وڵاتەکانی سەر زەوی. ژمارەی دانیشتووانی دەگاتە ١٢٧ ملیۆن کەس.