cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جەیمس گۆردۆن (کەسایەتی نەخشێندراو)
وێنۆک کۆمیشەنەر جەیمس "جەیم" وۆرسینگتۆن گۆردۆن ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵییە، هەروەها ئەو هاوپەیمانی باتمانە. وە لەو کتێبە نەخشێندراوانەی کە دی سی کۆمیکس بڵاوکردۆتەوە دەرکەوتووە. کەسایەتییەکە بۆ یەکەم جار لە دێتێکتیڤ کۆمیکسدا لە ژمارەی ۲۷ (ئایاری ١٩٣٩) دەرکەوتووە، هەروەها لە لایەن بێڵ فینگەر و بۆب کەینەوە دروستکرا. گۆردۆن بۆ یەکەم جار لە تابلۆی یەکەم لەم کتێبە نەخشێندراوانەدا دەرکەوت، کە ئەمەش کردییە یەکەم کەسایەتی یارمەتیدەر بۆ باتمان کە هێنرابێتە ناوەوە.
لە زۆربەی گێڕانەوەییەکانی ئەفسانەی باتماندا، جەیمس گۆردۆن سەرۆکی پۆلیسە لە شاری گۆسەم کە باتمانی تێدایە. هەروەها هاوبەشی باتمان لە پەیوەست بوونە قوڵەکەی بۆ ڕزگار کردنی گۆسەم لە تاریکی و بۆگەنی تاوان دەکات. لە سەردەمی زێڕین و زیوی چیرۆکە نەخشێندراوەکان و زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی باتماندا کە لە سەدەی ١٩٦٠ دا پەخش کرا، گۆردۆن تێیدا بە تەواوەتی باواڕی بە باتمان هەبوو، هەروەها لە زۆر کاتی تریشدا پشتی پێ بەستووە. لە زۆربەی چیرۆکە نوێکاندا، ئەو کەمێک گومانی لە ڕێگەکەی باتمان هەیە بەڵام ئەو دانە بە گرنگی بوونی باتماندا دەنێت هەروەها ئەوان ڕێزیان بەرارمبەر بە یەکدی هەیە لەگەڵ هاوڕێیەتییەکی بەهێز. پەیوەندییەکی گۆردۆن لەگەڵ باتمان و پەیوەندییەکانی لەگەڵ پۆلیس هاوشێوەی پەیوەندییەکی شێرلۆک ھۆڵمز و پشکنەر لیسترادە. ئەو هاوسەری باڕباڕا کەین گۆردۆن بوو، دوای جیابوونەوەی لە سارە ئیسن گۆردۆن. هەروەها گۆردۆن باوکی جەیمس گۆردۆن جونیۆرە، وە ئەو باوکێتی یان باوکی بە هەڵگرتنەوە (بە پشت بەستن بە بەردەوامی)، لە باڕبارا گۆردۆن، یەکەم کچی شەمشەمەکوێرەی نوێ، وە بۆ ماوەیەک ئاڵوگۆڕکەری زانیاری بوو ئەو کاتەی تووشی ئیفلیجی نیوەیی بوو.
گۆردۆن بەشێکی گرنگە لە ئەفسانەی باتماندا و لە زۆربەی هۆکارەکانی تری ڕاگەیاندندا بۆ بەرجەستە کردنی کەسایەتییەکە دەرکەوتووە. وە ئەمەش یارییە ڤیدیۆییەکان و وێنە جووڵاوەکان و فیلمەکان دەگرێتەوە. گۆردۆن لایل تالبۆت لە فیلمی زنجیرەیی باتمان و ڕۆبندا ڕۆڵی کەسایەتییەکەی گێڕاوە، و نێڵ هامیلتۆن لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی باتماندا، و پات هینگڵ لە زنجیرە فیلمەکانی تیم بێرتن و جۆیڵ شوماچار، و گاری ئۆڵدمان لە زنجیرە فیلمەکانی کریستۆفەر نۆلاندا و بنیامین ماکنزی لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی گۆسەمدا. لە ساڵی ٢٠١١ دا، جەیمس گۆردۆن لە پلەی ۱۹ لە ۱۰۰ باشترین پاڵەوانی کتێبە نەخشێندراوەکاندا هات.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەفسەرانی پۆلیسی خەیاڵی پۆل:جگەرەکێشە خەیاڵییەکان پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم پۆل:کارەکتەرەکانی تەلەفیزیۆنی کۆمیکەکانی دی سی
گووگووش
فائیقە ئاتەشین، بەناوی ھونەریانەی گووگووش بانگ دەکرێت (لەدایکبووی ٥ی ئایاری ١٩٥٠ لە تاران) گۆرانیبێژ و ڕۆڵگێرێکی سینەمایی ئێرانییە. یەکێکە لە ھەرە بەجەماوەرترین گۆرانیبێژانی ئێرانە کە توانیویەتی ھەوادارێکی زۆر لە ئێران و خۆرھەڵاتی ناوەڕاست و ئاسیای نزیک لەخۆی کۆبکاتەوە.
لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو لەسەردەمی پێش کودەتای ئیسلامی ئێران کاری کردووە و ناوبانگێکی زۆری ھەبووە «لەدوای شۆڕشی ئیسلامی ئێران و جێھێشتنی ئێران بەرەو ئەمریکا دووبارە ئەم نازناوە ھاتەوە ناو گۆڕەپانی ھونەری ئێران.
ژیاننامە
چەپ|وێنۆک|100x100پیکسڵ|گوگوش (فائیقە ئاتەشین) لەسەردەمی دەستپێکی کارەکانی لەساتی منداڵیەوە، بەھاوکاری باوکی سابیر لەسەرەتای پەنجاکانی سەدەی ڕابردوو. فائیقە ئاتەشین لە تاران لەدایکبووە. ماڵباتەکەی بەڕەگەز ئازەری بووینە کە لە ئازەربێجانەوە بۆ ئێران کۆچیان کردووە. باوکی گووگووش خەڵکی شاری سەراب بوو، کاتێک گووگووش لەتەمەنی دووساڵی دابوە دایک و باوکی لێک جیابوونەتەوە.
ناوبانگ
گووگووش ناوێکی ئەرمەنی کوڕانەیە. لەتەمەنی منداڵیدا ئەرمەنییەکان بەم ناوە بانگیان دەکرد چونکە منداڵێکی کوڕانە بووە، کەدواتر بۆکاری ھونەری ھەڵیدەبژێرێت. ھەندێک دەڵێن ئەم ناوەی لەکوڕێکی دراوسێی ئەرمەنی وەرگرتووە کە یەکەم خۆشەویستی بووە، گووگووش لەژێر کاریگەری خۆشەویستیە منداڵانیەکەی کاری کردووە، بۆچوونی تر ھەیە کە دەڵێن باوکی ئەم ناوەی بۆ ھەڵبژاردووە، بەڵام بەھۆکاری ڕامیاری لەفەرمانگەی تۆماری لەدایکبوان داوا لەباوکی دەکەن مەناوێکی فارسی یان عەرەبی ھەڵبژێرێت باوکیشی ناوی فائقە لەناسنامەکەی تۆماردەکات، بەڵام لەماڵ و کۆڵان ھەر بە گووگووش بانگیان کردووە.
ئەزموونی ھونەری
ھەر لەتەمەنی منداڵیەوە بەھاوکاری باوکی دەستی بەکاری ھونەری کرد بە بەشداریکردنی کاری شانۆ و سینەما و گۆرانی، لەتەمەنی حەوت ساڵی بەشداری چەندین فیلم کرد وەک «پرتگاه مخوف» (١٩٦٣)، «شیطون بلا» (١٩٦٥) و «پنجره» (١٩٧٠). ھەروەھا لەگوتنی چەندین گۆرانی بەشدار بووە.
گۆرانییەکان
چەپ|وێنۆک|352x352پیکسڵ|پۆستەری فیلمی بی‌تا کە وێنەی گوگوشی لەسەرە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی فارس پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠ پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فارسی پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئێرانی پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی پۆل:خەڵکی تاران پۆل:زیندووان پۆل:خانمەگۆرانیبێژە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی تاران
زانستگای پاریس دێکارت
زانستگای پاریس دێکارت (بە فەڕەنسی: Université Paris Descartes) یەکێک لە زانستگاکانی پاریسە کە بە پاریس ٥یش ناسراوە. ئەم زانستگایە لە گەڕەکی شەشەمی پاریسدایە و یەکێک لە بەشەکانی زانستگای پاریسە.
زانستگای پاریس دێکارت زۆرتر لە بواری پزیشکی و زانستەکانی تەندرووستیدا کار دەکا و ھەروەھا لە بواری بیرکاری و کومپیۆتردا لە پەروەردە و لێکۆڵینەوەدا خوێندکاری ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٠ لە فەڕەنسا پۆل:قوتابخانە پزیشکییەکان پۆل:زانکۆی پاریس پۆل:زانکۆکانی فەڕەنسا
ناوچەی ئیمپێریەل (کالیفۆرنیا)
وێنۆک| نەخشەی ناوچەی ئیمپێریەل لە ویلایەتی کالیفۆرنیا
ناوچەی بیوت (بە ئینگلیزی: Imperial County)) یەکێکە لە ناوچەکانی ویلایەتی کالیفۆرنیا لە وڵاتی ئەمریکا.
رێژەی دانیشتوانی ئەو ناوچەیە لە ساڵی ٢٠١٣ بەپێی سەرژمێری نێزیکەی (١٧٦٬٥٨٤) کەس بوە...
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٠٧
فلاش (فیلمی ٢٠٢٣)
فلاش فیلمێکی سوپەرھێرۆیە کە لەسەر بنەمای کارەکتەری ھەمان ناو لە کۆمپانیای دی سی کۆمیکس دروست کراوە. فیلمەکە لەلایەن کۆمپانیای وارنەر برۆس پیکچەرز و دی سی فیلمز و دابل دریم و دیسکۆ فاکتۆری بەرھەم ھێنراوە. لەلایەن کۆمپانیای وارنەر برۆس پیکچەرزەوە دابەشکراوە. فیلمی فلاش ١٤یەمین فیلمە لە گەردوونی درێژکراوی دی سی. فیلمەکە لە دەرھێنانی ئەندی موسکیتی لە سیناریۆی کریستینا ھادسۆنە، و ئێزرا میلەر ڕۆڵی باری ئالن/فلاش شانبەشانی ساچا کای و مایکل شانۆن و ڕۆن لیڤینگستۆن و مایکل کیتۆن و کریسی کلیمۆنس و ئەنتیا تراڤێ و بێن ئەفلێک ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت. لەم فیلمەدا فلاش بۆ پێشگرتن لە مردنی دایکی گەشت دەکات بۆ دواوەی کات و ئەمەش دەرئەنجامە نەخوازراوەکانی لێدەکەوێتەوە.
لە کۆتایی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە، وارنەر پلانی ھەبووە فیلمێک لەسەر بنەمای کارەکتەری فلاش دروست بکات و تا ساڵی ٢٠١٤ چەندین پڕۆژە لە بەرھەمھێناندا بوون و ھیچیان تەواو نەبوون. پاشان پڕۆژەکە وەک بەشێک لە گەردوونی درێژکراوەی دی سی ناسێندرایەوە و میلەر وەک کارەکتەری سەرەکی فیلمی فلاش ڕۆڵی گێڕا، لە فیلمەکانی  باتمان دژی سوپەرمان: کازیوەی دادپەروەری و دەستەی دادپەروەری دەرکەوت. چەندین دەرھێنەر وەک سێس گراھام سمیس و ڕیک فامویوا و دوو دەرھێنەر جۆن فرانسیس دالی و جۆناسان گۆڵدشتاین پەیوەندییان بە پڕۆژەکەوە کرد، بەڵام ھەریەکەیان بەھۆی ناکۆکی لەگەڵ بیرۆکەکانی ستۆدیۆکەدا پڕۆژەکەیان بەجێھێشت. مۆشیتی و ھادسۆن لە مانگی تەممووزی ٢٠١٩ پەیوەندییان بە پڕۆژەکەوە کرد، پێش بەرھەمھێنانیش لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٠ دەستیپێکرد. چیرۆکی ئەم فیلمە ئیلھام لە زنجیرە کتێبی کۆمیک «فلاشپۆینت» وەرگیراوە و چەندین کارەکتەری بەناوبانگی کۆمیکەکانی دی سی لەخۆدەگرێت، لەنێویاندا دوو باتمان لە دوو جیھانی جیاواز کە بەڕیز ئەفلێک و کیتۆن ڕۆڵیان تێدا دەگێڕن. وێنەگرتنی فیلمەکە لە مانگی نیسان تا تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٢١ لە ستۆدیۆکانی وارنەر برۆس لە ئینگلتەرا و سەرتاسەری بەریتانیا ئەنجامدرا.
چیرۆک
باری ئالن بۆ ڕزگارکردنی ژیانی دایکی گەشت دەکات بۆ دواوەی کات و ئەمەش دەبێتە ھۆی گۆڕانکاری نەخوازراو لە ھێڵی کاتییدا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە شاری گلاسکۆ وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئیدینبەرا وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەکشنییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەردوونە ھاوتەریبەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەشتکردن بە کات
بالیکەدەر
جوگرافیا
بالیکەدەر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قۆخەڵاڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھەنجیران لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھۆبەسوتە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بادەڵان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کۆستاریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
کۆستاریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
باخچەی ئاژەڵانی ھەولێر
باخچەی ئاژەڵانی ھەولێر گەورەترین باخچەی ئاژەڵانە لەسەرانسەری کوردستان و عێراق، ئەم باخچەیە لەسەر ڕووبەری ٢٠٠ دۆنم زەوی لەبەری خۆڕھەڵاتی شاری ھەولێر دروستکراوە، زیاتر لە ١٥٠ جۆر لە ئاژەڵ و باڵندە و گیانلەبەری دەگمەن لەخۆ دەگرێت، سێ دەریاچەی ئاوی مەنگ و تاڤگەدار لەخۆ دەگرێت، باخچەیەکی ئەکادیمییە بۆ توێژینەوە زانستییەکان و ڕەوشتی گیانلەبەران. باخچەکە ئەندامی(WAZA) کۆمەڵەی جیھانی بۆ باخچەکانی ئاژەڵانە، لەبەر فراوانی و فرە ڕەنگی گیانلەبەرەکانی ھەندێک بەشی تەنھا لە ڕێگای ترومبێلی تایبەتەوە دەبێت کە لەلایەن کارگێری باخچەکە دابین کراوە.
مێژوو
باخچەی ئاژەڵانی ھەولێر بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٦ لەشاری ھەولێر کرایەوە وەک پڕۆژەیەکی کەرتی تایبەت لە لایەن خەلیل سابیر کاوانی لە باخچەی گڵکەند کە کەوتبووە ناوەڕاستی شار، بەڵام لەبەر ئەوەی باخچەکە ھیچ تایبەتمەندییەکی باخچەی ئاژەڵانی لەخۆ نەگرتبوو بە ناچاری لە ٣ی نیسانی ٢٠١٤ داخرا و گیانلەبەرەکانیشی گوازرانەوە بۆ باخچەیەکی کاتی نزیک شارەدێی بنەسڵاوە، دواتر وەک پڕۆژەیەک پاڕێزگاری ھەولێر تەندەری خستە بەردەم وەبەرھێنەران، بەڵام بەھۆی قەیرانی ئابووری ھەرێم پڕۆژەکە ھەڵوەشێندرایەوە، لە ساڵی ٢٠١٧ وەک پڕۆژەیەکی کەرتی تایبەت لەلایەن ھێرش خۆشناو وەک خاوەن و بەرێوەبەری ھاوبەشگای ئیمپایەر باخچەکە چووە باری جێبەجێکردنەوە، پاڕێزگاری ھەولێر بڕی ٢٠٠دۆنمی زەوی بۆ تەرخان کرد تاوەکو ساڵی ٢٠٢٠ کاتی کردنەوەی پڕۆژەکە پتر لە ٩٠ میلیۆن دۆلاری لێ خەرج کراوە.
داھاتوو و پەرەپێدان
بەمەبەستی مانەوەی باخچەکە لە ڕێکخراوی کۆمەڵەی جیھانی بۆ باخچەکانی ئاژەڵان و گۆمی ماسیان لەلایەن ڕێکخراوەکەوە چەند داواکارییەکی لێکراوە تاوەکوو بێتە ئاستی ستانداری جیھانی وەک:
سەرچاوەکان
پۆل:ھەولێر پۆل:کوردستان پۆل:گیانلەبەران
ھارمۆنی
وێنۆک|چوار گۆرانیبێژ لەکاتی ھارمۆنایزکردندا لە مۆسیقادا، ھارمۆنی پێکھاتووە لە توانای شیکردنەوەی یەک یاخود زیاتر نۆتی دەنگ بە گوێکان. ئەمە نەک ھەر تاکە نۆتێک دەگرێتەوە، بەڵکو کۆرد و پیچیش دەگرێتەوە. زۆربەی ئەو گۆرانیبێژانەی (کە زۆربەیجار لە دوان زیاترن) ھەریەکەو لەسەر نۆتێک گۆرانی دەڵێت بۆ ڕێکخستنی گۆرانییەکەو ھارمۆنایزکردنی بەبێ شێوانی گۆرانییەکە.
تاجی گەلەستێرە
وێنۆک| گەلەستێرەکەمان و دەوروبەری تاج یاخوود کڵاوەی گەلەئەستێرە زاراوەی تاجی گەلەئەستێرە و تاجی گازی لە دەیەی یەکەمی سەدەی بیست و یەکەمدا بەکارھێنراوە بۆ وەسفکردنی پێکھاتەیەکی گەرم و ئایۆناندن و گازی لە ھالۆی گەلەئەستێرەی ڕێگای شیریدا، ھەروەھا دەتوانرێت جەستەیەکی ھاوشێوەی گازی زۆر گەرم و لاواز لە ھالۆی ھەر گەلەئەستێرەیەکی خولگەیی بەم زاراوانە وەسف بکرێت، سەرچاوەی گازی ئایۆناندنەکان لە تاجەدا ڕەنگە ئەو نافورە گەلەئەستێرانە بووبێت کە تێیدا بڵقی گەورەی گازی ئایۆناندنەکراو لە پاشماوەی سوپەرنۆڤاکانەوە کە تاجەدا دەڕوات فراوان دەبن، دوای ساردبوونەوەی گازەکە دیسکی گەلەئەستێرەکە بە ھێزی کێشکردن دەگەڕێتەوە بۆ شوێنی ڕاکێشانی خۆی.
بەستەری دەرەکیی
بۆنێل، جێری (١٩٩٥) "کۆڕۆنای گەلەئەستێرە."
پۆل:گەردوون پۆل:گەلەستێرە پۆل:ڕێگای شیری پۆل:تاجی گەلەستێرە پۆل:ئایۆناندن
ئیسپانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
ئیسپانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
گەڕەکی شەشەمی پاریس
گەڕەکی شەشەمی پاریس یەکێک لە ٢٠ گەڕەکی شاری پاریس لە وڵاتی فەڕەنسایە. لە قسە کردندا بە فەڕەنسی بەم گەڕەکە دەگوترێ شەشەم (sixième).
بەشێک کە پێی دەگوترێ لووکزامبوورگ (گۆکردن بە فەڕەنسی: لووکزامبووغ) لە کەناری چەپی چۆمی سێندایە. گەڕەکی شەشەمی شاری پاریس چەندین بنکەی خوێندکاریی بەنێوبانگی دنیا وەکوو خوێندنگەی نەتەوەیی باڵای ھونەرە جوانەکان، ئاکادێمی فەڕەنسی، سێنای فەڕەنسا و خوێندنگەی خوێندکارییە باڵاکان لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان لە خۆ دەگرێ. ھەروەھا، چەندین شوێنی بەرچاوی شاری پاریس وەکوو مەیدان و پەرستگای سەن-ژێرمەن، مەیدان و کڵێسەی سەنت سوولپیس، باخی لووکزامبوورگ و پۆن دێز ئار لەم گەڕەکەدان. زانستگای پاریس دێکاریش لەم گەڕەکەدایە.
بێلفاست
بێلفاست پایتەخت و گەورەترین شاری ئیرلەندی باکوورە کە لە سەر چۆمی لاگان دایە. بێلفاست دوازدەھەمین شاری گەورەی بەریتانیا و دووھەمین شاری گەورەی دوورگەی ئیرلەندە.
کۆمەڵەی جیھانی بۆ باخچەکانی ئاژەڵان و گۆمی ماسیان
کۆمەڵەی جیھانی بۆ باخچەکانی ئاژەڵان و گۆمی ماسیان ڕێکخراوەیەکی تایبەتمەندە بە کۆمەڵگەی گیانلەبەران لە باخچەکانی گیانلەوەران لەسەرانسەری جیھان، کە لە ساڵی ١٩٣٥ دامەزراوە لە شاری گلاند لە سویسرا. بارەگای سەرکی کۆمەڵەکە ئێستا لە بارسێلۆنا یە لە ئیسپانیا. ئەرکی سەرەکی بریتییە لە ڕێبەرایەتی و پاڵپشتی کردنی باخچەکانی ئاژەڵان و ئەو ھاوبەشگایانەی گرنگی بە چاودێریکردنی گیانلەبەران دەدەن، زانیاری ژینگەیی و تایبەتمەندی و ھەواڵی پەتا و نەخۆشی گیانلەبەران بە باخچەکانی گیانلەبەران دەگەیەنن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان پۆل:گیانلەبەران
گوندستانی مەسووری
گوندستانی مەسووری ناوی گوندستانێک لە ناوچەی ھۆمەیلی شارستانی ئارووناوا، پارێزگای کرماشانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە لە ڕۆژاوای ئێراندا داکەوتووە. بەپێی سەرژمێریی ناوەندی ئاماری ئێران، ژمارەی دانیشتووانی گوندستانی مەسووری لە ساڵی ٢٠٠٦ی زایینی ٤٦٨٥ کەس (١٠٤٦ بنەماڵە) بووە.
سەرچاوە
پۆل:گوندستانەکانی شارستانی ئارووناوا پۆل:شارستانی ئارووناوا
فەتاح ئەمیری
فەتاح ئەمیری (Fetah Emîrî) (لەدایکبووی ١٩٤٦ لە مەنیچەری بۆکان، ڕۆژھەڵاتی کوردستان) ڕۆماننووسێکی کوردە.
ژیان
فەتاح ئەمیری ساڵی ١٣٢٥ی ھەتاوی لە ئاوایی مەنیچەر سەر بە شاری بۆکان لە دایک بووە. خوێندنی سەرەتایی لە شاری مەھاباد درێژە پێ داوە. دواتر لە ئیدارەی کارەبای شاری بۆکان دامەزراوە. لە سەردەمی پاڵەویدا (ساڵی ١٣٥٤) بەھۆی چالاکیی سیاسییەوە دەسگیر کراوە و تا ساڵی ١٣٥٧ لە بەندیخانە بووە. تا گوازتنەوەی گۆڤاری سروە بۆ سنە یارمەتی داوە و بەشی (سروەی ئازیز) ی لە ئەستۆ بووە کە پێشوازییەکی باشیشی لێ کراوە. ساڵی ١٩٩٣ لە یەکەم ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی ئەدەبیی بۆکاندا وەک یەکێک لە حەوت بەڕێوەبەری ئەو ڕێکخراوەیە ھەڵبژێردراوە. شارەزایی و زاڵ بوونی ئەمیری بەسەر زمانی کوردی بەتایبەتی بنزاری موکریانی بووەتە ھۆی ئەوەیکە ڕۆمانەکانی ببنە سەرچاوەیەکی زیندوویەتی پەند و ئیدیۆم و دەستەواژە و وشەی ڕەسەنی کوردی. فەتاح ئەمیری ئێستا خانەنشینە و لە بۆکان دەژی.
بەرھەمەکان
بەرھەمە چاپ کراوەکانی نووسەر:
ئاژانسی ھەواڵی ھاوار
ئاژانسی ھەواڵی ھاوار (بە عەرەبی: وکالة أنباء ھاوار؛ کورتکراوەی: )، یەکەمین خزمەتگوزاری کوردی تایبەت بە ھەواڵی سەرھێڵ بووە و تا ئێستاش بەردەوامە لە حەسیچە لە سووریا دامەزراوە. لە سەرەتای دەستپێکردنیدا خزمەتگوزاری ھەواڵی سەرھێڵی تەنھا بە زمانی عەرەبی پێشکەش ئەکرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێبگە کوردییەکان پۆل:ھەواڵنێرییە کوردییەکان
ژن لە ھیندستان
ڕەوشی ژنان لە ھیندستان بابەتێکە کە لە گۆرانکاری دابووە لە تەواوی مێژوویی ھیندستان، ژنان لە مێژوویی دێرینی ھیندستان ڕەوشیان لە خراپیدا بووە بە تایبەتی لەم ناوچانەی کە زمانی ئیندۆ-ئاریان بوون. حاڵەتەکە بەردەوامی ھەبوو تا سەردەمی تازەی ھیندستانی مۆدێرن لەباربردنی منداڵی مێینە و بەشوودان و ھاوسەرگیرکردن بەپارە، ھاوسەرگیری مناڵ، و بە شووم زانینی دووبارە ھاوسەرگیرکردنەوەی بێوەژن. کە لە چینە بەرزەکانی باکووری ھیندستان دەستی پێکرد و ماوەیەکی زۆر درێژەی کێشا و ئاستەنگییەکی زۆری بۆ ژنانی ئەو سەردەمە دروست کردبوو.
تێبینییەکان
<references group="تب"/>
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنان بەپێی وڵات پۆل:ژنانی ھیندی پۆل:ھیندستان پۆل:ژنان لە ھیندستان
جێندەر
440x220px|وێنۆک|دوو ھێمای ڕەگەزی، شینەکە بۆ [[نێر و سوورەکە بۆ مێ]] جێندەر یان جۆری کۆمەڵایەتی چەند جۆرێک لە ھەڵسوکەوتی پەیوەندیدارە لەنێوان نێر و مێ یان جۆرەکانی تر؛ کە پەیوەندیدارە بە جێندەر بەپێی پێکھاتەی کۆمەڵایەتی یان ناسنامەی جێندەری  جێندەر وشەیەکی کۆمەڵایەتییە کە بەکاردێت بۆ باسکردن لە چۆنییەتی دەربڕینی تایبەتمەندی پیاوانە (ئەو تایبەتمەندییانەی کە زۆربەی خەڵک وەک پیاو بیری لێدەکەنەوە) یان مێینەیی (ئەو تایبەتمەندییانەی زۆربەی خەڵک وەک مێینە بیری لێدەکەنەوە) بەکاردێت. جێندەر جیاوازە لە ڕەگەز. کەسێک دەتوانێت ناسنامەی ڕەگەزی خۆی بگۆڕێت بۆ ئەوەی کە پێی وایە باشترین گونجاوە بۆی. کەسێک کە خۆی لەگەڵ نە نێر و مێدا نەناسێنێت، بە نێرەمووک دادەنرێت. کەسی ڕەگەزگۆڕاو کەسێکە کە جێندەرەکەی جیاوازە لە ڕەگەزەکەی (ڕەگەزی نێری بەڵام تایبەتمەندی مێی تێدایە، یان بە پێچەوانەوە).
نموونە کەسێک جێندەری لەدایکبوونی کچە و ناسنامە جێندەرییەکەشی کچە ئەوە ئەوکاتە جێندەری مێینەی ھەیە، و کەسێکیش جێندەری لەدایکبوونی کوڕە و ناسنامە جێندەرییەکەشی لەگەل جێندەری لەدایکبوون یەک دەگرێتەوە ئەوە ئەوکاتە جێندەری نێرینەی ھەیە ھەرچۆنێک بێت جێندەری کەسێک بەتەنھا بە پشت بەستن بە کۆئەندامێک یان رووخسار دیاری ناکرێت، دیاریکردنی جێندەر بەشێوەی زانستی پەیوەندیدارە بە شیکاریکردنی ناسنامەی جێندەری و دەربڕینی جێندەری.
سەرەتای چەمک
چەمکی ڕەگەز (الجنوسە) لە ھەشتاکانی سەدەی بیستەمدا وەک زاراوەیەکی دیار دەرکەوت کە لە فەرھەنگی بزووتنەوە فێمینیزمەکاندا بەکاردەھێنرا، لە ئەمریکای باکوور و پاشان ئەورووپای ڕۆژاوا لە ساڵی ١٩٨٨ دەرکەوت.
پەیوەندی بە ئابوورییەوە
پەیوەندییەکی بەھێز لە نێوان ڕەگەز و ئابووری ھەیە کە کۆمەڵگەیەکی ڕەگەزی پێویستە ھەلی خوێندنی یەکسان ھەبێت بۆ ژن و پیاو، ئەوەی لە ھەلی کار و مووچەی یەکسانەوە دێتە پێشەوە، و پرسیارێک ھەیە سەبارەت بە چارەنووسی ئەو ڕێژە زۆرەی مێینە بە بەراورد بە پیاوان لە ھەموو وڵاتێکدا، بە تایبەتی وڵاتانی جیھانی سێیەم؛ و ڕادەی ئەو زیانە ئابووریانەی کە لە ئەنجامی دوورخستنەوەی ڕۆڵی ژنان لە یەکگرتنی چالاکییەکانی کاردا و ئەو زیانانەی کە بۆ وڵاتان و کۆمەڵگاکان ھەڵی دەگرێت، بۆ نموونە لە دۆخی عێراقدا، کە ڕێژەی سەدی مێینەکان لە وڵاتەکەدا لە ٥٠٪ تێدەپەڕێنێت بابەتەکە پرسیار لەسەر ڕادەی کاریگەرییە ئابوورییەکان دەوروژێنێت ئەگەر ئەم ڕێژەیە لە کۆمەڵگا پشتگوێ بخرێت، بەتایبەتی ئەگەر دەرکەوت ژمارەی لەدایکبوونی مێینە لە نێرەکان زیاتر بێت.
سەرچاوەکان
پۆل:فێمینیزم پۆل:جێندەر پۆل:ژینناسی پۆل:کۆمەڵناسی پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
ئاغچەمەسجید
ئاغچەمەسجید گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی کشاوەرز، ناوچەی کشاوەرز، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. ئەم گوندە بەدوری (٢٠کم) دەکەوێتە باکوری شارۆچکەی ساینقەڵاوە و بەدووری (۱٥کم) دەکەوێتە باشوری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی کەشەورەوە، بەدوری (٥کم) دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ڕووباری (زەرینە).
جوگرافیا
ئاغچەمەسجید لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەرەبڵاغی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی حوسێن ئاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی پەروێزاوا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گۆلی.
پیشە
دانیشتوانی ئەم گوندە بەکاری کشتوکاڵ و ئاژەڵداریەوە خەریکن.
مێژوو
ئاغچەمەسجید لەکۆندا ناوەندی چەرداوڕۆ و (خانشین) بووە و تەنھا شوێنی مێژووی ھەبێت بینای شارەوانییە و بە (قەڵا) ناوزەنگ دەکرێت.
ماددەی خاو
لە ڕۆژھەڵاتی ئەم گوندەدا کانی بەرد ھەیە کە بە (پوزوڵان) بەناوبانگە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
گوڵبوڵاخی خوارێ
گوڵبوڵاخی خوارێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
گوڵبوڵاخی خوارێ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کچە زێڕینەکان
کچە زێڕینەکان زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکی کۆمیدی ئەمریکی بوو، کە لە ١٩٨٥ تا ١٩٩٢ لە کەناڵی ئێن بی سی بەردەوام بوو. دەربارەی گرووپێک ژنی بەتەمەن بوو کە لە یەک خانوو دەژیان لە میامی، فلۆریدا، زنجیرەکە لەلایەن پاول یونگەر ویت بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکیانەی ک لە ١٩٨٥ دەستپێدەکەن پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە لە ١٩٩٢ کۆتایی ھاتووە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠ پۆل:سیتکەمە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو بەرنامانەی خەڵاتی ئێمیان وەرگرتووە پۆل:ئەو بەرنامانەی خەڵاتی گۆڵدن گلۆبیان وەرگرتووە پۆل:بەرنامەکانی تۆڕی ئێن بی سی پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی لە فلۆریدا بەرھەمھێنراون پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٩٩٢ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
برالە
برالە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نزیکخستنەوەی ئێسترلینگ
وێنۆک|چەپ|upright=١٫٣٥|بەراوردکردنی نزیکخستنەوەی ئێسترلینگ لەگەڵ فاکتۆریێل نزیکخستنەوەی ئێسترلینگ یان فورمووڵی ئێسترلینگ، فورمووڵێکی ماتماتیکییە، بۆ ھەژمارکردنی فاکتۆریێلە گەورەکان بە نزیکەیی کەلکی لێ وەردەگیرێت. ناوی ئەم فورمووڵە لە ناوی جیمز ئێسترلینگ (James Stirling) وەرگیراوە، ئەگەر چی یەکەم جار لەلایەن ئابراھام دێ مۆئاڤر ڕاگەیێنرابوو.
فورمووڵ
ھەڵەی ڕێژەیی ئەم نزیکخستنەوەیە لە ڕێگەی پەیوەندیی خوارەوە دەدۆزرێتەوە:
کە لە حاڵەتی ماکسیمۆمدا یەکسانە بە:
نموونە
لەمەوە دەردەچێت:
(ھەڵەی ڕێژەیی دەکاتە نزیکەی ٠٫٠٠٦)
سەرچاوەکان
پۆل:شیکاریی لێکنەساوی
ناوچەی ینیۆ (کالیفۆرنیا)
وێنۆک| نەخشەی ناوچەی د ینیۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا
ناوچەی بیوت (بە ئینگلیزی: Inyo County)) یەکەکە لە ناوچەی ویلایەتی کالیفۆرنیا لە وڵاتی ئەمریکا.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٦٥ پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٦٦ لە کالیفۆرنیا
کۆستاریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
کۆستاریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ناوچەی کێن (کالیفۆرنیا)
وێنۆک| نەخشەی ناوچەی کێن لە ویلایەتی کالیفۆرنیا
ناوچەی کێن (بە ئینگلیزی: Kern County) یەکەکە لە ناوچەی ویلایەتی کالیفۆرنیا لە وڵاتی ئەمریکا.
مایکرۆسۆفت ئاژوور
مایکرۆسۆفت ئاژوور (بە ئینگلیزی: Microsoft Azure) کلاود پلاتفۆرمێکی مایکرۆسۆفتە کە بەکاردێت بۆ بەڕێوبەردن و جێبەجێکردنی ئەپڵیکەیشن و چەند خزمەتگووزارییەکی سەرھێڵ لەسەر ڕایەڵەی ئینتەرنێت و خزمەتگووزارییەکانی کلاودی بەسیستەمی SaaS, Paa وە IaaS دابینکردووە، کە پشتگیری چەندین زمانی پڕۆگرامسازی و ئامراز و چوارچێوەی بەرنامەڕێژی جیاواز دەکات، کە لەنێویاندا هەردوو سۆفتوێری تایبەت بە مایکرۆسۆفت و سیستەمی لایەنی سێیەم لەخۆدەگرێت
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری
تەلیسکۆبی زەبەلاحی ماگێلان
تەلیسکۆبی ماجێلانی گەورە (بە ئینگلیزی : Giant Magellan Telescope) تەلیسکۆبەکی زۆر گەورەیە و تەلیسکۆبێکی زەمینیە (واتا لەسەر زەوی جیگیر دەکرێت) وەک بەشێک لە بەرنامەی تەلیسکۆبی زۆر گەورەی وڵاتی ئەمریکا (US-ELTP)، تەلیسکۆبەکە لە ٧ بەشی سەرەکی هاوێنەیی ٨.٤ مەتری پێکدێ، کە چاودێری ڕووناکی بینایی و ژێرسووری نزیکەی (٣٢٠-٢٥٠٠٠) نانۆمەتر دەکات، پێشبینی دەکرێت ئەو تەلەسکۆبە هێزی یەکلاکردنەوەی ١٠ هێندەی تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵ و چار هێندەی تەلەسکۆبی بۆشایی ئاسمانی جەیمس وێبی هەبێت، هەرچەندە ناتوانێت وێنە بگرێت بە هەمان فرێکوێنسی ژێر سوور کە لەبەردەست تەلەسکۆپەکان لە بۆشایی ئاسماندایە ، هەتاوەکوو مانگی ئایاری ٢٠٢١ شەش هاوێنە دروستکراون و لە ئێستادا خەریکی دروستکردنی دامەزراوەکەن لەسەر لووتکەی چیادا، بە گشتی حەوت هاوێنەی لەبۆ تەلیسکۆبەکە دروستدەکرێ بەڵام دەتواندرێت بە چار هاوێنەش کاربکات ، پڕۆژەکە بە بڕی یەک ملیار دۆلاری ئەمریکی بە هاوبەشی لەگەڵ ئوسترالیا و بەرازیل و کۆریای باشوور بە سەرکردایەتی ئەمریکا جێبەجێ دەکرێت و وڵاتی چیلی وەک وڵاتی میوانداری دەکات.
شوێن
شوێنی تەلەسکۆبەکە ڕوانگەی لاس کامپاناسە کە هەروەها شوێنی تەلەسکۆبەکانی ماگێلانە، نزیکەی ١١٥ کم (٧١ میل) لە باکووری ڕۆژهەڵاتی لا سێرینا لە چیلی و ١٨٠ کم (١١٢ میل) لە باشووری کۆپیاپۆ لە چیلی لە بەرزی ٢،٥١٦ مەتر، شوێنەکە وەک شوێنی ئامێرە نوێیەکە هەڵبژێردراوە بەهۆی بینینی نایابی فەلەکی و کەشوهەوای ڕوون بە درێژایی زۆربەی ساڵ، جگە لەوەش بەهۆی کەمی ناوەندەکانی دانیشتووان و بارودۆخی جوگرافی لەبارەکانی تر، ئاسمانی شەو لە زۆربەی ناوچەی بیابانی ئەتاکاما کەش و هەوایەکی گوونجاوی هەیە، نەک هەر دوور بێت لە پیسبوونی بەرگەهەوا، بەڵکو جگە لەوەش پێدەچێت یەکێک بێت لەو شوێنانەی کە کەمترین کاریگەری پیسبوونی ڕووناکی لەسەرە، بەمەش ناوچەکە دەکاتە یەکێک لە باشترین شوێنەکانی سەر زەوی لۆ چاودێریکردنی فەلەکی درێژخایەن.
ئاوێنەکان
ئەم تەلەسکۆپە حەوت لە گەورەترین ئاوێنەکانی جیهان وەک بەشە ئاوێنە سەرەتاییەکان بەکاردەهێنێت کە تیرەی هەریەکەیان ٨.٤١٧ م (٢٧.٦١ پێ) دەبێت. پاشان ئەم سێگمێنتانە بە ئاوێنەیەک لە ناوەڕاستدا ڕێکدەخرێن و شەشەکەی تر بە شێوەیەکی هاوسەنگ بە دەوریدا ڕێکدەخرێن. تەحەداکە ئەوەیە کە شەش بەشی دەرەوەی ئاوێنە لە دەرەوەی میحوەر دەبن، و هەرچەندە هاوشێوەی یەکترن، بەڵام بە تاک بە شێوەی تیشكی هاوسەنگ نابن، ئەمەش پێویستی بە دەستکاریکردنی ڕێکارەکانی ئاسایی پۆلیشکردن و تاقیکردنەوە هەیە، ئاوێنەکان لەلایەن ڕوانگەی بەڕێوەبەری زانکۆی ئەریزۆنا تاقیگەی ئاوێنە ڕیچارد ئێف کاریسەوە دروست دەکرێن، کاستکردنی ئاوێنەیەکی یەکەم لە کورەیەکی سووڕاوەدا، لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥ تەواو بوو، بەڵام هێشتا وردکردن و پۆلیشکردنەکە بەردەوام بوو هەتا کاتێک ئاوێنەی دووەم کاست کرا لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ بەشی سێیەم لە مانگی ئابی ٢٠١٣ کاست کرا، چوارەم لە ئەیلوولی ٢٠١٥، پێنجەم لە ٢٠١٧،و شەشەم لە ٢٠٢١ کاستکردنی هەر ئاوێنەیەک ٢٠ تۆن شووشەی بۆرۆسیلیکاتی E6 لە کۆمپانیای ئۆهارا لە ژاپۆن بەکاردەهێنێت و نزیکەی ١٢-١٣ هەفتەی دەوێت. دوای ئەوەی کاست دەکرێن، پێویستە بۆ ماوەی نزیکەی شەش مانگ سارد ببنەوە، زانایان چاوەڕوانی وێنەی کوالێتی زۆر بەرز دەکەن بەهۆی دەرچەی زۆر گەورە و بینایی پێشکەوتووی گونجاوی. ڕوونی وێنە دەبێ لە ڕوونی تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵ زیاتر بێت.
بەستەری دەرەکیی
پۆل:گەردوون پۆل:تەلیسکۆب
ئیسپانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
ئیسپانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
پەکخستنی پەرلەمانی کوردستان (٢٠١٥)
پەکخستنی پەرلەمانی کوردستان یەکێکە لە ڕووداوە گرنگەکانی ساڵی ٢٠١٥ی ھەرێمی کوردستان کەتێیدا پارتی دیموکراتی کوردستان ڕێگریکرد لە گەڕانەوەی یووسف محەممەدی سەرۆکی ئەوکاتەی پەرلەمان بۆ ھەولێر، سەرەتای ئەم کێشەیە دەگەڕێتەوە بۆ کێشەی پۆستی سەرۆکی ھەرێمی کوردستان.
پۆستی سەرۆکی ھەرێم
سەرۆکی ھەرێمی کوردستان سەرۆکی باڵای دەسەڵاتی جێبەجێکردن و فەرماندەی گشتیی ھێزی پێشمەرگەی کوردستانە، بە دەنگدانی گشتیی نھێنیی ڕاستەوخۆ بۆ ماوەی چوار ساڵ لەلایەن ھاووڵاتیانی ھەرێمی کوردستانەوە ھەڵدەبژێردرێت و دەشێ بۆ جاری دووەم ھەڵبژێردرێتەوە. لە حوزەیرانی ٢٠٠٥ مەسعوود بارزانی لەبەردەم پەرلەمانی کوردستان سوێندی یاسایی خوارد و وەکو سەرۆکی ھەرێم دەستبەکاربوو، دواتر لە ساڵی ٢٠٠٩دا یاسای ژمارە (١)ی ساڵی ٢٠٠٥ی سەرۆکایەتی ھەرێم ھەموار کرایەوە و لە ھەڵبژاردنی گشتی و لەلایەن ھاووڵاتیانەوە بە سەرۆکی ھەرێم دیاریکرایەوە.
درێژکردنەوەی ویلایەتی بارزانی (٢٠١٣)
کۆتایی ئازاری ٢٠١٣ کەناڵی ئێن ئاڕ تی بڵاوی کردەوە کە مەسعوود بارزانی داوای درێژکردنەوەی ویلایەتەکەی کردووە، دواتر وتەبێژی فەرمیی سەرۆکایەتی ھەرێم ھەواڵەکەی ڕەتکردەوە.
کۆبوونەوەی ١٠ی نیسانی ٢٠١٣ی لایەنەکانی ئۆپۆزسیۆن، لیژنەی ھەماھەنگی ئۆپۆزسیۆن درێژکردنەوەی ویلایەتی بارزانی ڕەتکردەوە و داوایان کرد کە پێویستە ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ھەرێم و ئەنجومەنی پارێزگاکانی ھەرێم و پەرلەمانی کوردستان لەکاتی خۆیدا بەڕێوەبچن، پاشان وتەبێژی سەرۆکایەتی ھەرێم وەڵامی لایەنەکانی ئۆپۆزسیۆنی دایەوە و ڕاگەیاند کە ٨ی نیسان سەرۆکی ھەرێم وەڵامی نووسراوی کۆمیسیۆنی باڵای ھەڵبژاردنەکانی داوەتەوە و داوای کردووە لەکاتی خۆیدا و لە پێش ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٣ ھەڵبژاردنەکان بەڕێوەبچێت.
لە ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣دا پەرلەمانی کوردستان ویلایەتی بارزانی بۆ ماوەی دوو ساڵ و خولی سێیەمی پەرلەمانی تا ١ی تشرینی دووەم درێژکردەوە، بە مەرجێک ویلایەتی بارزانی یارای درێژکردنەوەی نییە بۆ جاری دووەم.
لە ١٦ی تەممووزی ٢٠١٣دا مەسعوود بارزانی واژووی لەسەر یاسا دەرکراوەکانی ٣٠ی حوزەیران کرد و داوای کرد کە پەرلەمان تا ٢١ی ئەیلوول پەرلەمان میکانیزمێک بۆ پڕۆژەی دەستووری ھەرێم و ھەڵبژاردنی سەرۆکی ھەرێم بدۆزێتەوە.
پەرلەمانی کوردستان لە ٢٠١٥
لە مانگی ئازاری ٢٠١٥دا پارتی دیموکراتی کوردستان سەرقاڵی ئامادەکردنی پڕۆژەیەک بوو بۆ دۆزینەوەی ڕێگەچارەیەکی یاسایی بۆ درێژکردنەوەی ویلایەتی بارزانی، یەکێک لە ڕێگەچارەکان بریتی بوو لە گشتپرسیکردن لەسەر پڕۆژەی دەستووری ھەرێمی کوردستان، کە دوای پەسەندکردنی دەیتوانی بۆ ٢ خولی دیکە خۆی بپاڵێوێت.
دوای ئەوەی عەلی حەمەساڵح لە پەڕەی تایبەتی خۆی باسی سەرۆکایەتی ھەرێمی کرد، لەدانیشتنی ٢٥ی ئازاری ٢٠١٥دا شەڕەبۆکس لەنێوان ئەو پەرلەمانتارە و دوو پەرلەمانتاری پارتی دروست دەبێت. دواتر پەرلەمان لیژنەیەکی لێکۆڵینەوە لە ڕووداوەکە دروست دەکات.
ڕۆژی ٣١ی ئازاری ٢٠١٥ وەفدێکی پارتی سەردانی گۆڕانی کرد و باسی پرسی دەستوور و سەرۆکایەتی ھەرێم کرا.
لە مانگی نیسانی ٢٠١٥دا، بۆ تاوتوێکردنی پرسی دەستوور و ویلایەتی سەرۆکی ھەرێم، سەرۆکایەتی پەرلەمان بڕیاریدا سەردانی لایەنە سیاسییەکان بکات.
ڕۆژی ٥ی ننیسانی ٢٠١٥ وەفدێکی سەرۆکایەتی پەرلەمان سەردانی سەرۆکایەتی ھەرێمیان کرد و لەگەڵ مەسعوود بارزانی کۆبوونەوە و پرسی دەستوور و سەرۆکایەتی ھەرێم یەکێک بوو لەتەوەرەکانی دیدارەکە، ھەردوو لا جەختان لەسەر پاراستنی یەکڕیزیی ناوماڵی کوردستان کردەوە، و پێویستە لەڕێی کۆدەنگی نیشتمانی و ڕەچاوکردنی بنەماکانی یاسا و بەرژەوەندییە باڵاکانی ھەرێم کێشەکان چارەسەر بکرێن.
ڕۆژی ٦ی نیسانی ٢٠١٥ سەرۆکایەتی پەرلەمان سەردانی یەکگرتوو و کۆمەڵی کرد و لەگەڵ محەممەد فەرەج و عەلی باپیر کۆبوونەوە.
ڕۆژی ٩ی نیسانی ٢٠١٥ سەرۆکایەتی پەرلەمان سەردانی گۆڕانی کرد و لەگەڵ نەوشیروان مستەفا کۆبوونەوە.
ڕۆژی ١١ی نیسانی ٢٠١٥ سەرۆکایەتی پەرلەمان سەردانی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی کرد.
ڕۆژی ٢٢ی نیسانی ٢٠١٥ سەرۆکایەتی پەرلەمان سەردانی مەکتەبی سیاسیی پارتی کرد.
ڕۆژی ٣٠ی نیسانی ٢٠١٥ سەرۆکایەتی پەرلەمان سەردانی حزب و لایەنە سیاسییەکانی کلد و سریانی و ئاشوورییەکانی کرد.
ئایار و حوزەیرانی ٢٠١٥
فەخرەددین قادر سکرتێری پەرلەمان لە لێدوانێکیدا بۆ ماڵپەڕی پارتی دیموکراتی کوردستان ئاشکرایکرد کە پەرلەمان دەست دەکات بە گفتوگۆکردن لەسەر پرسی سەرۆکایەتی ھەرێم و سەرەتا لە سەرۆکایەتی باسدەکرێت و دواتر لەگەڵ سەرۆک فراکسیۆنەکان.
لە یادی ٢٢ ساڵەی یەکەمین ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستاندا، سەرۆکایەتی پەرلەمان بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوە و تێیدا ھاتووە: «ھاوڵاتیانی ھەرێمی کوردستان بە خەون و ئومێدێکی گەورەوە، لە کەرنەڤاڵێکی جەماوەریی بەرفراوان بەشداریان لەیەکەمین پڕۆسەی دەنگدانی دیموکراسیانە بۆ ھەڵبژاردنی نوێنەرانی گەل کرد. ھەڵبژاردن پڕۆسەیەکی دیموکراسیانە بوو بۆ یەکلاکردنەوەی ململانێ سیاسییەکان لەڕێگەی سندوقەکانی دەنگدانەوە بۆ ئاڵوگۆڕی ئاشتیانەی دەسەڵات».
ڕۆژی ٢١ی ئایاری ٢٠١٥ پڕۆژە یاسای ھەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتی ھەرێم بە واژووی ١٥ پەرلەمانتار پێشکەشی سەرۆکایەتی پەرلەمان کرا و لە ٢٣ ماددە و ھۆیەکانی دەرچوون پێکھاتووە.
سکرتێری پەرلەمان لە بارەی پرسی سەرۆکایەتی ھەرێم بە ماڵپەڕی پارتی ڕاگەیاند: کە سەرۆکایەتی پەرلەمان داوای لە فراکسیۆنەکان کردووە ڕای حزبەکانیان ئامادە بکەن و پێویستە ئەم پرسە بە سازان یەکلایی بکرێتەوە.
ڕۆژی ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥ فراکسیۆنی گۆڕان پڕۆژە یاسایەکی بۆ ھەموارکردنەوەی یاسای ژمارە ١ی ساڵی ٢٠٠٥ پێشکەش بە سەرۆکایەتی پەرلەمان کرد، پڕۆژەکە لەلایەن ٢٣ پەرلەمانتار پێشکەشکرا و لە ١٧ ماددە و ھۆیەکانی دەرچواندن پێکھاتبوو.
ڕۆژی ١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٥ پڕۆژە یاسایەکی تری ھەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتی ھەرێم بە واژووی ٢٢ پەرلەمانتار پێشکەشی سەرۆکایەتی پەرلەمان کرا و لە ٩ ماددە و ھۆیەکانی دەرچواندن پێکھاتبوو.
ڕۆژی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٥ فراکسیۆنی یەکێتی پڕۆژە یاسایەکی بۆ ھەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتی ھەرێم پێشکەشکرد و ١٨ پەرلەمانتارەکەی یەکێتی واژوویان کردووە و لە ١٨ ماددە و ھۆیەکانی دەرچواندن پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:باشووری کوردستان پۆل:٢٠١٥
موراد کەندی
موراد کەندی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
دەریای بۆتنی
دەریای بۆتنی ( و بە فینلاندی: Selkämeri) بەشی باشووری کەنداوی بۆتنی لە نێوان کەنارەکانی فینلاند لە ڕۆژھەڵات و سوید لە ڕۆژاوایە کە لە باکوور تاکوو دوورگەکانی ئۆلەند و کوارکن پان بووەتەوە و لقی باکووری دەریای باڵتیک و ێەک لەسەر پێنجی گشت پانتایی ئەم دەریایەی پێک ھێناوە. بەشی ڕۆژھەڵاتی دەریای بۆتنی، قووڵییەکی یەکسانی ھەیە و وردە وردە بە قووڵیەکەی زیاد دەبێت، بەڵام لە ڕۆژاوای دا بەش بەشە و لە پڕەوە قووڵییەکەی زیاد دەبێت. بەرز بوونی زەوی لە دەورووبەری ئەم دەریایە دا ڕووداوێکی ئاساییەو ھەر ێەک سەدە جاریک نزیکەی ٦٠ سانتیمەتر بە بەرزییەوە زیاد دەبێت، بەم شێوەیە وشکانی نوێ وەدی دێن و سرووشتەکەی تەنانەت لە درێژایی ێەک وەچە دا گۆڕانکاری تێدا درووست دەبێ.
موراد کەندی
جوگرافیا
موراد کەندی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
دەریای بۆتنی
سەرچاوەکان
پۆل:پانتاییە ئاوییەکانی سوید پۆل:پانتاییە ئاوییەکانی فینلاند پۆل:کەنداوی بۆتنی پۆل:دەریاکانی ئوقیانووسی ئاتلانتیک پۆل:دەریای باڵتیک پۆل:دەریاکانی ئەورووپا
موراد کەندی
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
بەھێ، گەرمک
بەھێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کۆستاریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
کۆستاریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
دەریای کێڵتیک
دەریای کێلتیک یان دەریای سێلتیک دەریایەکە لە نزیک ئۆقیانووسی ئاتلانتیک کە لە باشووری ئیرلەند دایە و بە کەناڵی سەینت جۆرج، کەناڵی بریستۆل و کەناڵی مانش  ەوەیە. ھەروەھا کەنارەکانی ئەم دەریایە لە وێڵز ، کۆرنواڵ ، دواین و بریتانی بوونیان ھەیە. ئەم دەریایە لە بەشی باشووری ڕۆژاوای دا بە فلاتی ئەورووپاوە گرێ دراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:دەریای کێلتیک پۆل:پانتاییە ئاوییەکانی ئینگلتەرا پۆل:پانتاییە ئاوییەکانی دوورگەی ئیرلەند پۆل:دەریاکان پۆل:دەریاکانی فەڕانسە پۆل:دەریاکانی ئەورووپا
زانکۆی چۆنگشین
زانکۆی چۆنگشین زانکۆیەکی کۆریای باشوورە لە سێئول سەرۆکی ئێستای زانکۆکە جای سیۆ لییە سەرەتا وەک قوتابخانەیەک لە ١٩٠١ دامەزراوە لە پیۆنگیانگ، (ئەمرۆ پیۆنگیانگی کۆریای باکوور) یەکەم سەرۆکی زانکۆکە کەسێکی ئەمریکی بوو بەناوی سامۆیل ئاستن، دواتر لە ١٩٣٨ قوتابخانەکە بە فەرمانی حکوومەتی ژاپۆن داخرا (سەردەمی کۆریا لەژێر فەرمانرەوایی ژاپۆن) ھەرچۆنێک بێت لە ١٩٤٨ و ئێستا دەکەوێتە سێئول، کۆلێژێکی ماوەی چوار ساڵانی لێ دروستکرا لە ١٩٦٩، لە ١٩٩٥یش کرایە زانکۆ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زانکۆ و کۆلێژەکان لە سێئول پۆل:زانکۆ و کۆلێژە تایبەتەکانی کۆریای باشوور پۆل:دامەزراوەکانی کۆریا لە ١٩٠١ پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە ١٩٠١ دامەزراون
ژنان لەنێو ھێزە چەکدارەکانی ھیندستان
وێنۆک|ئەفسەرێکی ژن لە کاتی وانە وتنەوەی بە سەربازە ڕووسییەکان، لەکاتی پێکەوە کارکردنی ھێزەکانی ھیندستان و ڕووسیا لە ٢٠١٥ ژنان دەتوانن بەشداربن لە ھێزە چەکدارەکانی ھیندستان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنان لە جەنگ
پریمۆرسکی کرای
وێنۆک|پریمۆرسکی کرای وێنۆک|[[ڕووباری ئوسوری]] پریمۆرسکی کرای (بە ڕووسی: Приморский край)، بابەتێکی فیدراڵییە (کرای)ی ڕووسیا، دەکەوێتە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی دووری وڵاتەکە و بەشێکە لە ناوچەی فیدراڵی ڕۆژھەڵاتی دوور. شاری ڤلادیڤۆستۆک ناوەندی ئیداری کرایە، ھەروەھا دووەم گەورەترین شاری ڕۆژھەڵاتی دووری ڕووسیایە، دوای خابارۆڤسک. کرای گەورەترین ئابووری لە نێوان ڕەگەزەکانی فیدراڵی لە ڕۆژھەڵاتی دووری ڕووسیا ھەیە، و ژمارەی دانیشتووانەکەی تا سەرژمێری ساڵی ٢٠١٠ ١٬٩٥٦٬٤٩٧ کەسە.
کرای تاکە سنووری ڕووسیا لەگەڵ کۆریای باکووردا ھاوبەشە، بەدرێژایی ڕووباری تومێن لە قەزای خاسانسکی لە گۆشەی باشووری ڕۆژاوای کڕای. پیتەر کەنداوی گەورە کە گەورەترین کەنداوی دەریای ژاپۆنە، بەدرێژایی کەنارەکانی باشوور ھەڵکەوتووە.
لە ڕووی مێژوویییەوە بەشێکە لە مانچوریا، پریمۆرسکی کرای لەلایەن چینگ چینەوە لە ساڵی ١٨٦٠ وەک بەشێک لە ناوچەیەک کە بە مانچوریای دەرەوە ناسراوە، ڕادەستی ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا کرا، کە زۆربەی خاکی ئۆبلاستی پریمۆرسکاای پێکھێنا. لە کاتی جەنگی ناوخۆی ڕووسیادا بوو بە بەشێک لە کۆماری ڕۆژھەڵاتی دوور پێش ئەوەی پەیوەندی بە یەکێتی سۆڤیەتەوە بکات، بە چەندین گۆڕانکاریدا تێپەڕی تا گەیشتە شێوەی ئێستای لە ساڵی ١٩٣٨. پریمۆرسکی کرای شوێنی بەلەمەکانی ھێزی دەریایی ڕووسیای ئۆقیانووسی ئارام.
سەرچاوەکان
پۆل:پریمۆرسکی کرای پریمۆرسکی کرای پریمۆرسکی کرای
ئیسپانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ئیسپانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
مەنجەڵی توانەوە
مەنجەڵی توانەوە مێتافۆرێکە بۆ کۆمەڵگایەکی ناھاوچەشنە کە بە توانەوەی بەشە جۆر بە جۆرەکانی ھاوچەشن دەبێتەوە. مەنجەڵی توانەوە زۆرتر بۆ ڕاڤەکردنی کۆچبەرەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە کار دێ کە ھەموویان بە ئایین و زمان و تۆرەمەی جیاوازەوە یەک ڕەنگ دەبنەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی ئەمریکی پۆل:ناسیۆنالیزم
کۆستاریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
کۆستاریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
بیستان
بیستان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بیستان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەلەندەراوای تازە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی میرانی بابەعەلی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارۆچکەی گەرمک و لە ڕۆژئاوا لەگەڵ گوندی سەیرانە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
گوڵبوڵاخی سەرێ
گوڵبوڵاخی سەرێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
گوڵبوڵاخی سەرێ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بووکەسوورە
بووکەسوورە یان سینگ سوور (ناوی زانستی: carduelis cannabina، ) مەلێکە لە ئێران، عێراق، سووریا، قەوقازی باشوور و ھەندێک شوێنی دیکەش دەژی. درێژایەکەی ١٣ سانتیمەتر دەبێت. دەنووکی خۆلەمێشییان لە سەیرە جیایان دەکاتەوە. لە زستاندا وەکوو گرووپێکی دەستەیی دەبینرێن. ئەم مەلانە لەناو کێڵگە و لەپاڵ گۆمدا دەژین.
سەرچاوەکان
پۆل:گیانلەبەران پۆل:مەلەکانی ئەورووپا پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
ستوپێ
ستوپێ یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شێروان مەزن سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
دەریای یۆنان
دەریای ئیۆنی یان دەریای یۆنان دەریایێکە لە تەنیشت دەریای ناوین کە لە باکوورەوە لەگەڵ دەریای ئادریاتیک، لە ڕۆژاواوە لەگەڵ نێمچەدوورگەی ئیتالیا و دوورگەی سیسیلیا، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ وڵاتی یۆنان و لە باشوورەوە لەگەڵ دەریای ناوین دا جیرانە. زۆربەی دوورگەکانی وڵاتی یۆنان لەم دەریایە دان کە زەمینلەرزەی زۆری تێدا ڕوو دەدا.
سەرچاوەکان
پۆل:دەریای یۆنان پۆل:دەریاکانی یۆنان پۆل:کۆما ئاوییەکانی یۆنان پۆل:پانتاییە ئاوییەکانی ئەلبانیا پۆل:دەریاکانی ئیتالیا پۆل:دەریاکانی ئەورووپا پۆل:دەریاکانی ئوقیانووسی ئاتلانتیک پۆل:دەریاکانی دەوررەبەری مەدیتەرانە
ھۆراشیۆ ساوتگەیت
ھۆراشیۆ ساوتگەیت (لەدایکبووی ٥ی تەممووزی ١٨١٢ – مردووی ١١ی نیسانی ١٨٩٤) لە پۆرتلاند لە دایک بووە، لە کەنیسەی پرۆتێستانتیدا خوێندویەتی. لە ساڵی ١٨٣٤دا بە فەرمی بوە بە قەشەی کەنیسەی «ئەپیسکۆپاڵ»ی ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا.
ساوتگەیت دەستنیشان کرا وەک «میسیۆنەر» یان «ڕۆشنگەر»ێک بۆ دەسەڵاتی ژێر دەوڵەتی عوسمانی لە ٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٨٤٤دا، دوای ئەوەی کە چەن ساڵێک گەڕانی کردبوو بەناو ئەوەی ئێستا بوەتە تورکیا، ئێران، عێراق و ھەندێ بەشی تری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست. پەیوەندییەکانی ئەو لەگەڵ مەسیحییەکانی ناوچەکەدا سەرتایەکی گرنگی پەیوەندییەکانی ئەوان و کەنیسەی پرۆتستانتیی ئەپیسکۆپی بوو. لە دوو بەرگدا یادەوەرییەکانی سەفەرکردنی بەناو کوردەکان و کوردستاندا نوسیوەتەوە بەناوی «گێڕانەوەی سەفەرێک بەناو ئەرمینیا، کوردستان، پارس و میزۆپۆتامیا».
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٢ پۆل:مردووانی ١٨٩٤
نێیبن
نێیبن گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
نێیبن ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
تاکن
تاکن (ناوی زانستی: Budorcas taxicolor) ھەروەھا بە گامێشی کێوی یاخود بزنی تەتاریش دەناسرێت. گیانلەبەرێکی شیردەری خێزانی گایەکانە لە ھۆزی کاپرین کە لە خۆرھەڵاتی زنجیرەچیاکانی ھیمالایا دا دەژین. چوار جۆری ھەیە؛ تاکنی بۆر و تاکنی زێڕین و تاکنی تبتی و تاکنی بووتانی.
لە ڕابردوودا تاکنەکان لەگەڵ مەسکەکان وەک یەک خێزان پۆلێن کرابوون، کە سەر بەھۆزی ئۆڤیبۆڤینی بوون. بەڵام توێژینەوەکانی ئەم دوایییەی میتۆکۆندری، پەیوەندی نزیکتری تاکنەکانی لەگەڵ ئۆڤیس (جۆرێکی مەڕ) پیشان دەدات. بە ھەر جۆرێک بێت ڕەنگە پۆلێکی سەربەخۆ وەربگرن لە پۆلێنکردنی گیانلەبەرە شیردەرەکان، تاکن بە گیانلەبەری نیشتمانی دادەنرێت لە وڵاتی بووتان دا.
دەرکەوتن
تاکنەکان ڕکابەری مەکسەکان دەکەن وەک گەورەترین و پڕاوپڕترینی خێزانی کاپرینای کە لە مەڕ و بزن و ھاوشێوەکانی پێک ھاتووە. قاچە کورتەکانی تاکن بەھۆی گەورەیی تووکنی جیا دەکرێنەوە و جەستەیەکی بەلەمی و سنگێکی قووڵی ھەیە لەگەڵ قۆچی کەوانەییی کورت. ئەم قۆچانە لە ھەردوو ڕەگەزدا ھەن و بە ھاوتەریبی سەرکەللەکەی درێژبوونەتەوە؛ نزیکەی ٣٠ سم (١٢ ئینچ) درێژن، بەڵام دەتوانن تا ٦٤ سم (٢٥ ئینچ) یش درێژ ببن، ھەروەھا نێرەکان (گا) ڕەنگێکی تۆختر و تاریکتریان ھەیە لەچاو مێینەکان.
لە ئێستادا چوار جۆری تاکن بە فەرمی ناسێنراون، کە ھەریەکەیان بەگوێرەی ڕەنگیان لێک جیاکراونەتەوە. ھەروەھا ھەندێکیان خورییەکی ئەستووری ڕەش لەبەشی خوارەوەی قاچەکانیان ھەیە. ڕەنگی گشتییان لە ڕەشییەوە بۆ قاوەیی سوورباو بەرەو ڕەنگی خۆڵەمێشی- زەرد دەچن بەڵام ئەوانەی کەوتوونەتە ڕۆژھەڵاتی دووری ھیمالایا بۆ زەردێکی کاڵتر-خۆڵەمێشی دەچن بەتایبەت لە پارێزگای سیچوان پتر بە ڕەنگێکی زێڕین یان سپی کرێمی داپۆشراون. لە پارێزگای ئیشانکسی تاکنەکان لەگەڵ ڕەنگی زێڕین داوەمووی ڕەشیشیان ھەیە (کە جۆرێکی دەگمەن و بەنرخن).
ئەفسانەی 'کەونە زێڕینەکە' کە لەلایەن جاسۆن و ئەرگۆناتەکان دەگێڕدرێتەوە، باس لە گرنگی و نرخی تاکنی زێڕین دەکات، کە چۆن لە زستانان خورییەکەی درێژدەبێت بەو جوانییە و دەتوانرێت لە ھاوینان ببڕدرێتەوە و بکرێتە پۆشاکێکی بە نرخ. تاکنی زێڕین لە زستانان تاوەکو ٢٤ سم خورییەکەی درێژ دەبێت.
تاکنەکان باڵایان ٩٧ تا ١٤٠ سم بەرز دەبێتەوە، ھەرچی درێژییەکەیانە دەگاتە ١٦٠ تا ٢٢٠ سم، کلکەکەیان تاوەکو ١٢بۆ ٢١ سم درێژ دەبێت. بەپێی زۆربەی ڕاپۆرتەکان نێرەکان کەمێک گەورەترن کە کێشیان دەگاتە ٣٠٠ بۆ ٣٥٠ کگم لەکاتێکدا مێینەکانیان لە ٣٠٠ کگم تێپەڕ ناکات. تاکن دەتوانێت لە ھەندێک باردا کێشی تا ٤٠٠ کگم (٨٨٠ پاوەند) یان ٦٠٠ کگم (١٣٠٠ پاوەند) یش بەرز بێتەوە ئەگەر لەوەڕی باش بێت.
بەربڵاوی و ماڵیکردنیان
تاکنەکان بە زۆری لە دارستان و کێڵگە و دۆڵە بەراوەکان دەبینرێن، لە گرتکە سەرسەوزەکان دەڵەوەرێن و بەرەو ناوچە بەراوەکان بۆ ئاوخواردنەوە کۆچ دەکەن، و مێرگ یان ناوچەیەک کە گژوگیا و بەراوی باشی ھەبێت ئەوا بۆ ھیچ شوێنێکی دوور دوورناکەونەوە. تاکنەکان ئارەزوویان لە ناوچە بەرزەکانە وەک ناوچەی ئەلپانە کە ھەم سەرسەوزە، ھەم بەراوە و شوێنەکەشی بەرزە کە دەگاتە ١٠٠٠ بۆ ٤٥٠٠ مەتر لە ئاستی ڕووی دەریاوە. تاکنی خۆڵەمێشی بەزۆری لە ڕۆژھەڵاتی ئەروندەچال پرادێش بەبەرچاوان دەکەون، ھەروەھا لە خۆرھەڵاتی ھیندستانیش ھەن.
ڕەفتار و ژینگەکەیان
تاکنەکان وەک خێزان بە کۆمەڵ دەژین کە زۆرجاران ژمارەیان لە خێزانێکدا دەگاتە بیست سەر تاکن، بەڵام نێرینەکان کە بەتەمەن دەکەون ناتوانن بگەنە کاروانەکانیان بەتایبەت لە ھاوینان بۆیە زۆر جاران بە تەنھا بەبەرچاوان دەکەون لە پێدەشت و کوێستانەکاندا. زۆرجاران چەندین خێزان پێکرا لە شوێنێکی دژوار و بەرزی چیاکاندا کۆ دەبنەوە کە ژمارەیان دەگاتە پتر لە ٣٠٠ سەر، لەکاتی زستانیشدا وەک تەکنیکی خۆ گەرمکردنەوە بەکۆمەڵ دەچنە پاڵ یەک. ھاوینانیش بەکۆمەڵ لەو شوێنانە دەبینرێن کە لەوەڕی چاکی لێیە. لە مانگەکانی شەش و حەوت دا نێرینەکان دەکەونە ڕکابەری بۆ ھەڵبژاردن و زاڵ بوونیان بەسەر مێینەکاندا، کە ھەریەکەیان بۆن و ڕەنگ و میزی خۆیان بەکار دێنن تا سەرنجی مێینەکان ڕابکێشن. بێچوەکانی لە تەمەنی ھەشت مانگیدا دەتوانێت پشت بەخۆی ببەستێت.
لە بەیانیی زوو و درەنگانی نیوەڕۆدا، خواردنی تاکن بریتییە لە لەوەڕاندنی گەڵا و گیای جۆراوجۆر، ھەروەھا بەروبوومی بامبۆ و گوڵ. دەتوانن لەسەر قاچی پشتەوەیان بوەستن تا بگەن بە گەڵا بەرزەکان کە تاوەکو سێ مەتر دەتوانن خۆیان بەرزبکەنەوە. خوێ خۆراکی سەرەکی تاکنەکانە بەبێ خوێ ناتوانن بژین بۆیە ماوە ماوە بۆ ناوچە سپی و خوێیەکانی بیابان کۆچ دەکەن.
تاکنەکان نێچیرێکی باشی ورچی ڕەش و پڵنگە ئاسیایییەکانن، ھەروەھا گورگی ھیمالایا و پڵنگی بەفرین ساڵانە ژمارەیەکی زۆریان لێ دەخۆن، سەرەڕای ورچ و پڵنگ و گورگەکان؛ مرۆڤەکان لە ڕێزبەندی یەکەمی دوژمنانی تاکنەکان دێن، ساڵانە ژمارەیەکی زۆر لە تاکنەکان لەلایەن مرۆڤەکانەوە دەکوژرێن.
ھەڕەشەکان
تاکنەکان بەھۆی بە نرخی فەرووەکەیان و قۆچەکانیان لەلایەن مرۆڤەوە قەڵاچۆکراون. بە تایبەت لە چین کە لە ھێڵی سووری لەناوچوون نزیک بوونەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئای یوو سی ئێن لیستی سووری جۆرە لاوازەکان
ڤیکۆدین
ڤیکۆدین بریتییە لە ئازار شکێنێک کە هەڵگری نیشانەیەکی بازرگانییە، هیدرۆکۆدین و پانادۆڵ (ناسراوە هەروەها بە ئاسیتامینوفین) تێدایە. ڤیکۆدین بەکاردێت بۆ سووک کردنی ئازاری ناوەندی و زۆر. ئەو بە شێوەی کەمپسولە بوونی هەیە ئەمەش بە ناوەکانی ڤیکۆدین، ڤیکۆدین ئێس یان ئێچ بی ڤایکۆدین نووسراوە تەنها لەسەر یەک لای شووشەکەی (بەرگەکەی). بڕی پانادۆڵ لە هیدرۆکۆدین زیاترە تێیدا ئەمەش لەبەر ئەوەی پێکهاتەکەی بڕێکی زیاتر ماددەی ڕێکخستنی تێدایە. هیدرۆکۆدین دێت هەروەها لە تێکەڵەیەکدا لەگەڵ ئیبۆپرۆفێن، کە دەست دەکەوێت لە ژێر ناوی بازرگانی ڤیکۆبرۆڤین.
بۆ گرتنی بکوژێک (فیلم)
بۆ گرتنی بکوژێک فیلمێکی تاوانکاری ئەمریکییە لە دەرھێنانی دامیان سەفرۆن، کە لە ساڵی ٢٠٢٣ نمایشکرا و یەکەم فیلمی دامیان سەفرۆنە بە زمانی ئینگلیزی.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکان کە لە مۆنتریال وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە تاوانکارییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
فلۆرەنس ٣١٢٢
وێنۆک|[[گەڕەستێرۆچکەی فلۆرەنس کە تیرەکەی ٥ کیلۆمەترە]]
خوول دەکا بە دەوری خۆر لە نێوانی پێوانەی 1.0–2.5 باڵانسی گەردوونی، وە هەر خوولێکیشی بە ٢ ساڵ و ٤ مانگ تەواو دەکا
بارودۆخی ئەو گەڕەستێرەیە لە ساڵی ٢٠١٧
وێنۆک|وێنەیەک دووری گەڕەستێرۆچکەی فلۆرەنس و [[زەوی نیشان دەدا]] وێنۆک|ڕاست|وێنەیەکی فلۆرەنس و مانگەکانی ئەو گەڕەستێرەیە لە ساڵی ٢٠١٧ نزیک کەوتەوە لە زەوی و دووریەکەی بریتی بوو لە (٠.٠٤٧٢٣) باڵانسی گەردوونی. کە دەکاتە ٧,٠٦٦,٠٠٠ کیلۆمەتر، وە دەکاتە ٤,٣٩٠,٠٠٠ میل، کە لەو کتەدا دەتواندرا بە تەلیسکۆبێکی بچووکیش ببیندرێت.
ئیسپانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ئیسپانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
حوسێناوا، بیجاڕ
حوسێناوا  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سیامەنسور، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
حوسێناوا  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کۆستاریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
کۆستاریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
یووکان
ھەرێمی یۆکانی کەنەدی، ھەرێمێکی فیدرالیە و بەیەکێک لە ھەرێمەکانی باکوری خۆڕئاوای کەنەدا ھەژماڕ دەکرێت، لە ١٨٩٨ بوە ئەندام لە یەکێتی کەنەدا ،ئەلەسکا کەوتۆتە خۆڕئاوای و ھەرێمی بریتش کۆلۆمبیا کەوتۆتە باشوری، ڕووبەرەکەی ٤٨٢٬٤٣٣ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە، ژماڕەی دانیشتوانی ٣١٬٢٢٧ کەسە بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٥، پایتەختەکەی شاری وایت ھۆرسە و گرنگترین وگەورەترین شاری ھەرێمەکەیە ھەروەھا شارەکانی ڤاڕۆ و داوسن لەیک یەکێکن لە شارە گرنگەکانی.
ھەرێمی یۆکان بە سامانە کانزاییەکانی بەناوبانگە بەتایبەت لەبەرھەم ھێنانی قورقشم و زێڕ و زەنک و زیو ھەروەھا خاوەنی ڕووبەرێکی فراوان لە دارستانە و دار تەختەکانی لەھەرە باشترین جۆرەکانە،ناوی ھەرێمەکە لە ڕووباری یووکان خواسترایە کە درێژترین ڕووباری ھەرێمەکە و ئەلاسکایە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٩٨ پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان پۆل:جوگرافیا پۆل:تەندرا پۆل:ئەمەریکای باکور پۆل:پارێزگاکانی کەنەدا پۆل:ئۆقیانووسی ئارکتیک
مێرسێدس-بێنز پۆل-بی
وێنۆک|300px|مێرسێدس-بێنز پۆل-بی مێرسێدس-بێنز پۆل-بی ئۆتۆمۆبیلێکی گرانبەهای تایبەتمەندی درووستکراوی کۆمپانیای مێرسێدس بێنزی ئەڵمانیە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠
دەستەی ھەڵسەنگاندنی فیلمی بەڕیتانیا
دەستەی ھەڵسەنگاندنی فیلمی بەڕیتانیا   ڕێکخراوێکی ناحکومییە و بنکەکەی لە لەندەنە و لە ساڵی ١٩١٢ دامەزراوە. ئەم ڕێکخراوە لە بواری یاری ڤیدیۆیی و فیلم لە بەریتانیا کاردەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:تەلەڤیزیۆن لە شانشینی یەکگرتوو
ئیحسان عەلیخانی
ئیحسان عەلیخانی (؛ لەدایکبووی ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨٢ لە تاران) ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، دەرھێنەر و پێشکەشکاری تەلەڤیزیۆنی ئێرانییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:خەڵکی تاران
ونبوونی واقیع
ونبوونی واقیع یان پەرشوبڵاوی واقیع باس لە گۆڕانکاری لە تێگەیشتن لە واقیعی دەوروبەر دەکات کە جیھانی دەرەوە وەک جیھانێکی ناڕاستەقینە دەردەکەوێت، ھەروەھا ئەو ھەستەش دەگرێتەوە کە ژیان بە گشتی خۆبەخۆیی و ھەست و قووڵایی تێدا نییە، بەو پێیەی ژیانێکی بێ ڕۆحە. ونبوونی واقیع یەکێکە لە نیشانە جیابوونەوەییەکان، ھەروەھا یەکێکە لە نیشانەکانی زۆرێک لە نەخۆشییە دەمار و دەروونییەکان، بەڵام بۆ خۆی نەخۆشییەکی سەربەخۆ نییە.