cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
زەینەلعابدین کوڕی عەلی
thumb|زەین العابدین کوڕی عەلی زەینلعابدین کوڕی عەلی لە مانگی ٣ی ئەیلوولی ١٩٣٦ لە شاری حەمام سوسەی تونس لە دایک بوە. خاوەنی کۆمەڵێک بڕوانامەی سەربازیە و چەندین پۆستی سەربازیشی وەرگرتوە. سەرۆکی دەزگای ھەواڵگری سەربازی بوە لە ساڵەکانی ١٩٦٤–١٩٧٤. پاشان بو بە سەرۆکی ئاسایشی نەتەوەیی لەماوەی ١٩٧٧–١٩٨٠. ساڵی ١٩٨٠ بوە بە باڵیۆزی تونس لە پۆڵەندا و پاشان لە ساڵی ١٩٨٧ دەبێتە سەرۆک وەزیران. کوڕی عەلی ھەر لەساڵی ١٩٨٧دا سوێندی یاسایی خوارد وەک سەرۆکی وڵات دوای ئەوەی حەوت پزیشک بڕیاری ئەوەیاندا کە سەرۆکی وڵات «ئەلحبیب بورقێبە» توشی خەڵەفان بوەو چیتر ناتوانێت سەرۆکایەتی وڵات بکات. ساڵی ٢٠٠٤ زەینلعابدین کوڕی عەلی بۆجاری دوەم وەک سەرۆکی ولات ھەڵبژێردرایەوە دوای ئەوەی توانی لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیدا سەرکەوتن بەدەستبھێنێت. پێویست بو کوڕی عەلی لەساڵی ٢٠٠٤دا خانەنشین ببێت بەڵام لە ئایاری ٢٠٠٢دا لە رێگەی راپرسیەوە توانی پاڵپشتی بەدەستبھێنێت بۆ مانەوەی وەک سەرۆکی وڵات بۆ خولێکی تری سەرۆکایەتی. ھەمیشە رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و ئۆپۆزسیۆنی تونس سیستمی حوکمڕانی کوڕی عەلیان بە دیکتاتۆر وەسفکردوە و رایانگەیاندوە کە کوڕی عەلی بەرھەڵستکارەکانی دەخاتە زیندانەوە و ئازادیەکانیش بەرتەسک دەکاتەوە. لە گەڵ ئەوەی بێکاری لە ریزی گەنجانی خوێندەواردا لە سەردەمی ئەودا گەیشە رێژەی %١٤، بەڵام ھەندێک بۆچون ھەیە کە پێیان وایە ئابوری تونس لەسەردەمی ئەودا بەرەوەپێش چوە. قەیرانی ئابوری و سیاسی وڵات لە شێوەی خۆپیشاندانی سەرتاسەریدا لە مانگی یەکی ئەمساڵدا خۆی دەرخست. سەرەتا گەنجێکی دەرچوی زانکۆ کە پۆلیس عەرەبانەی ئیشکردنەکەیان شکاندبو خۆی سوتاند و گیانی لەدەستدا پاشان خۆپیشاندانەکان فراوان بو تا گەیشتە دروست بونی ھەڵگەڕانەوەی جەماوەری و ھەڵھاتنی کوڕی عەلی لە وڵات و دروست بونی دەسەڵاتێکی نوێ لەتونس لە ١٤ی مانگی یەکی ٢٠١١. زەینلعابدین کوڕی عەلی ماوەی ٢٣ ساڵ حوکمی وڵاتی تونسی کرد پاشان لەژێر فشاری جەماوەردا بەرەو سعودیە ھەڵھات و وڵاتی بەجێھێشت.
بامورتکان
بامووتکان یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی کۆیە(ناوەند) لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
قەسرۆک، ئاغجەلەر
قەسرۆک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەسرۆک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قامیشە و لە باشوور لەگەڵ گوندی دارئیختیار و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گردخەبەر لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سماقە.
دووگیانی
ھێلکاری نۆ مانگی دووگیان لە نێو مرۆڤەکاندا
پۆل:خێزان پۆل:زاوزێ لە گوانداران پۆل:بەبەری پۆل:پزیشکیی زان
چەژەگۆپکە
وێنۆک|چەژەگۆپکە
چەژەگۆپکە (بە ئینگلیزی: Taste bud) کۆبوونەوەی کۆتاییی ھەستەدەمارەکانە، شێوە ھێلکەیییە و لەسەر زمان و بنمیچی دەم و گەروودا ھەیە.
سەرچاوە
پۆل:زمان (ئەندام)
١٩٥٩
ساڵی ١٩٥٩ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٥٩
یووزباشکەندی
یووزباشکەندی یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٣٣ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٣٥٣ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە
نیرجا بانۆت
نیرجا بانۆت (بە ھیندی: नीरजा भनोत) (٧ی ئەیلوولی ١٩٦٣ چاندیگارا، پەنجاب، ھیندستان – ٥ی ئەیلوولی ١٩٨٦ کەراچی، پاکستان)، کارمەندێکی فڕۆکەوانی بوو. توانی لە ڕووداوی فڕۆکەی (Pan Am Flight 73) ژیانی سەدان کەس لەو ھێرشە چەکدارییە بپارێزێت کە لە کەراچی لە پاکستان کرایە سەر فڕۆکەکەی. لەدوای مردنی بەھۆی ڕووداوەکەوە خەڵاتی ئاشۆکا (Ashoka Chakra) پێ درا، بەمەش بووە گەنجترین ھیندی کە ئەم خەڵاتە بباتەوە.
سەرەتای ژیان
نیرجا بانۆت لە ٧ی ئەیلوولی ١٩٦٣ لە چاندیگارا لە ھیندستان و لەخێزانێکی پەنجابی لەدایکبووە بەڵام لە مومبای (ئەوکاتە بۆمبای) گەورەبوو. باوکی کەناوی ھاریش بانۆتە ڕۆژنامەنووسێک بووە لە مومبای. دایکیشی ناوی ڕاما بانۆت بوو. نیرجا دوو برای ھەبوو بەناوەکانی ئەخیل و ئەنیش. سەرەتای خوێندنی لە قوتابخانەی ناوەندی سکارێد ھارت بوو، دواتر کە خێزانەکەی چوونەتە بۆمبای ئەوا چووەتە قوتابخانەی بۆمبەی سکۆتیش سکووڵز. پاشان لە کۆلێجی ست. خاڤێر خوێندن تەواودەکات. نیرجا ھەر لەبۆمبای دەستدەکات بەکاری مۆدێل و نمایشکاری جلووبەرگ. نیرجا یەکێکبووە لە ھەوادارانی ئەکتەری دیاری بۆلیوود ڕاجیش خانا، دەگوترێت لەماوەی ژیانیدا زۆرجار دیالۆگەکای ئەو ئەکتەری دەگووتەوە.
فیلم
لە ١٩ی شوباتی ٢٠١٦، فیلمێکی بۆلیوود بە ناوی نیرجا (Neerja)، بە ڕۆڵی سەرەکیی سۆنام کاپوور لەسەر ژیانی نیرجا بڵاوکرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:مردووانی ١٩٨٦
بڕیارنامەی ٤٣٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٣٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی تەمموزی ١٩٧٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ نامیبیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٠٨٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٨ پۆل:نامیبیا لە ١٩٧٨ پۆل:ئەفریقای باشوور لە ١٩٧٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ نامیبیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
خربێسۆر، تاتۆس
وێنۆک|چەپ|پارێزگای ئەرزەڕۆم خربێسۆر ناوی گوندێکی سەر بە ناوچەی تاتۆسی پارێزگای ئەرزەڕۆمە لە باکووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی تاتۆس
ناحیەی سرۆچک
ناحیەی سرۆچک یەکێکە لە دوو ناحیەی قەزای سەید سادق لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی بەرزنجەیە.
ناحیەی سرۆچک تاوەکو بەرواری ٢ی١٢ی٢٠٠٧ سەر بە قەزای شارباژێڕ بووە بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان قەزای سەید سادق دروستکرا و لە دوو ناحیە پێکھات؛ کە ناحیەی سەید سادق بوو کرایە ناوەندی قەزا و ناحیەی سرۆچک لە قەزای شارباژێڕ دابڕێنرا و خرایە سەر قەزای سەید سادق.
ناو
ناوی ناحیەی سرۆچک لە ناوی قەڵای سرۆچکەوە وەرگیراوە کە قەڵایەکی دێرینە دەکەوێتە چەمی گەڵاڵەوە، دەکەوێتە نێوان ھەردوو گوندی مۆریاس و قەویلەوە، سێ بۆ چوونیش ھەیە لە سەر ناوی سرۆچک؛
جوگرافیا
ناحیەی سرۆچک لە باکوورەوە ھاوسنورە لەگەڵ ناحیەی زەلان، لە باشوورەوە لەگەڵ ناحیەی سەید سادق، لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ناحیەی ناڵپارێز، لەڕۆژاواوە لەگەڵ ناحیەی سیتەک و ناحیەی تانجەرۆ.
مێژوو
قۆناغی (مەدحەت پاشا)یە کە بۆ ماوەی سێ ساڵ والی بەغدا بوو، ھەرچەندە تەمەنی ئەم قۆناغە کەم بوو، بەڵام تێیدا گۆڕانکاری جەوھەری ئەنجامدرا لەوانە: وێنۆک|400px|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای سلێمانی لە ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٢)
لەم قۆناغەدا چەندین گۆڕانکاری سازدرا، لەوانە لیواکانی دەوڵەتی عێراقی ئێستا کەمکرایەوە بۆ (٨)سنجاغ-لیوا، لیواکانی کەش کران بە قەزا و بەشێکی زۆری قەزاکانیش کرانە ناحیە. لەم قۆناغەدا قەزای سرۆچک بووە ناحیە و سەر بە قەزای گوڵعەنبەر بوو، ناوەندەکەی گوندی گێڵدەرە بووە. وێنۆک|450px|ناوەڕاست|نەخشەی سنجاغی(پارێزگا) سلێمانی لە ساڵی ١٨٧٥دا
وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی سنجاغی(پارێزگا) سلێمانی لە ساڵی ١٨٩٤دا
سەردەمی کۆماری لەنێوان ساڵانی (١٩٥٨ - ١٩٩٠)
450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٨٩دا
بەڕێوبەرەکان
لە سەردەمی میرنشینی ئەردەڵان دا ناحیەی سرۆچک ناوچەیەکی فراوان بووە. ھەر لە چەناخچیانەوە ھەتاوەکو (پاش کێو) بووە (شاری کۆن) شارێکی گەورە بووە… قەڵای سرۆچکیش قەڵایەکی قایم و سەخت بووە کەم کەس وێرابێتی خۆی لێ بدات. بەڵام کاتێک عوسمانییەکان ئەم وڵاتەیان داگیرکرد و لە ساڵی (١٨٥١) ی زایینی کۆتاییان بە میرنشینی بابان ھێناوە، سرۆچکیش بوو بە بەشێک لە دەوڵەتی عوسمانی و کاربەدەست و مدیرناحیەکانیشی لەلایەن سوڵتانەوە دانراوە.
لەم سەردەمەدا گێڵدەرە بووە بە ناوەندی ناحیە. زۆر لە بەڕێوبەرانی ناحیەکە کە زۆربەیان کورد بوون بەرپرسی ناحیەی سرۆچک بوون لە گێڵدەرەدا، لەوانە:
کاتێک ئینگلیزەکان ھاتنە سلێمانی ئەوانیش چەند بەڕێوبەرێکیان داناوە:-
لە ساڵی (١٩٣١) ناوەندی ناحیە گوێزرایەوە بۆ بەرزنجە یەکەم بەڕێوبەری ناحیە لە بەرزنجەدا (ڕشید صدقی بەگ) بووە.
کارگێڕی
لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ئەم ناحیەیە خراوەتە سەر قەزای سەید سادق. لە ٣٥ گوند پێکھاتووە و ناوەندی ناحیەکە بەرزنجەیە.
400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی [[ناحیەی سرۆچک لە ساڵی ١٩٤٧دا.]] 400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی [[ناحیەی سرۆچک لە ساڵی ١٩٧٩دا.]]
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
١٩٦٠
ساڵی ١٩٦٠ لە ڕۆژژمێری زایینیدا. ئەم ساڵە ساڵێکی پڕە.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٦٠
نەموونە، تاجیکستان
نەموونە شارۆچکەیەکی شارستانی پەنجە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٥١٧٨ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
چەورمە، تاتۆس
وێنۆک|چەپ|پارێزگای ئەرزەڕۆم چەورمە ناوی گوندێکە لە شارۆچکە تاتۆسی سەر بە پارێزگای ئەرزەڕۆمە لە باکووری کوردستان.
پۆل:گوندەکانی تاتۆس
فاڵکۆن ٩
وێنۆک|فاڵکۆن ٩ کۆپی ١٫١ کە مەکۆی [[سپەیس ئێکس دراگۆن|دراگۆنی تێدا ھەڵگرتییە]]
فاڵکۆن ٩ ‏ مووشەکێکە دروستدەکرێ لەلایەن دەزگایی ئەمریکی لۆ تەکنەلۆژیای بۆشایی (سپەیس ئێکس).
مێژوو
کۆمپانیایی سپەیس ئێکس لە ئەیلوولی ٢٠٠٥ ڕای گەیاند: پەرە بە مووشەکێکی گەورە و ھەڵگر دەدەن کە بەھێزترە لە فاڵکۆن ٥ و ناوی (فاڵکۆن ٩) دەبێت، یەکەمین قۆناغی بەکارھێنانی فاڵکۆن لە ڤێرژنی (Falcon 9 v1.0) بوو کە نۆ بزوێنەری مووشەکی لە جۆری Merlin-1C لەسەرە، ھەروەھا لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠ یەکەمین قۆناغی ھەڵدانی فاڵکۆن ٩ سەرکەوتوو بوو کە لە ناوچەی کیپ کانیڤیرال هەڵدرا، لەسەر دەزگایی LC40 کە گەیشتە خولگەی دیاریکراوی دەوری زەوی خۆی ھەروەھا بەشی یەکەمی جیابویەوە لە مووشەکەکە بە سەرکەوتوویی کە کێشەکەی ١٠ تەن بوو.
سەرکەوتنەکان
کۆمپانیایی سپەیس ئێکس لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ مووشەکی فاڵکۆن ٩ی لە کیپ کانیڤیرال ھەڵدا، مووشەکەکە ھەڵگری ١١ مانگی دەستکرد بوو، پاشی ١٠ خولەک لە ناردنی لۆ دەرێی بۆشایی بەشی یەکەم جیابوەوە لە مووشەکەکە لە بەشی دووەمی مووشەک و گەڕایەوە کیپ کانیڤیرال بە سەرکەوتووی نیشتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گەردوون
پڕۆمێجێسترۆن
سەرچاوەکان
پۆل:دژە ئەندرۆجینەکان پۆل:پڕۆجێستۆجینەکان
ئێژێزیب مۆرۆ
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٠ پۆل:مردووانی ١٨٣٨ پۆل:شاعیرانی سەدەی ١٩یەم
گۆما قاسۆ، تاتۆس
وێنۆک|چەپ|پارێزگای ئەرزەڕۆم گۆما قاسۆ ناوی گوندێکە لە شارۆچکە تاتۆسی سەر بە پارێزگای ئەرزەڕۆمە لە باکووری کوردستان.
پۆل:گوندەکانی تاتۆس
برێت مەکگورک
وێنۆک|برێت مەکگورک برێت مەکگورک (لەدایکبووی ٢٠ی نیسانی ١٩٧٣) پارێزەر و دیپلۆپماتکاری ئەمریکییە. لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ لەلایەن باراک ئۆباما سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وەک نوێنەری خۆی دیاریکرا بۆ کاروباری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، بەتایبەت لە دۆسییەی شەڕی داعش.
مۆریاس
مۆریاس یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. مۆریاس دەکەویتە باکوری رۆژھەڵاتی شاری سلیمانی لەناوچەی شارباژێر، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ ناحیەی سرۆچک خراوەتە سەر قەزای سەید سادق.
شوێن
ئەم گوندە لە باکورەوە گوندی بەرزنجە و گێڵدەرە لە باشورەوە گوندی شاری کۆن لە ڕۆژهەڵاتەوە گوندی قەویلە لە ڕۆژاواوە گوندی مایاواە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
باسقیل
باسقیل یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای خارپێت ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەی دانیشتووانی ١٨٫٢٢١ کەس بووە، کە نزیکەی ٥٫١٧٨ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
موقرن کوڕی عەبدولعەزیز
موقرن کوڕی عەبدولعەزیز ئال سعوود (بە عەرەبی: ) لھ ڕێکەوتی لەشاری ڕیاز لەدایک بووە شازادەی جێنشینی شانشینی عەرەبستانی سعوودی و جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانە، سی و پێنجەمین کوڕی عەبدولعەزیز کوڕی عەبدولڕەحمان ئال سعوودە وە بچوکترین کوڕیەتی کە لەژیاندا بێت وەلەدایکەوە برای تری نیە.
جێنشینی شازادە جێنشین
ئەمرێکی شاھانەی لە دەرچوو کە دیاری کرا بە جێنشینی شازادە جێنشین لەلایەن پاشا عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز
جێنشین
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥ پۆل:زیندووان پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عەرەبستانی سعوودی
خانەی بیرخەرەوەی بی
خانەی بیرخەرەوە یان بیرخەرەوەخانە (ئینگلیزی: Memory cell) خانەی بی (B) یان خانەی تی (T)یە لە بەرگرییە کۆئەندامدا، کاتێک ڕووبەڕووی دژەپەیداکەر یان خانەی ھێرشبەر دەبنەوە، ئەوا لە جاری یەکەم وەڵام نادەنەوە بەڵکو تەنھا دەیان ناسێتەوە، بەڵام لەماوەی تووشبوونەکانی داھاتوودا پەلاماری ھەردووکیان دەدات، ئەگەر ڕووبەڕوویان ببێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:خانەکانی مرۆڤ پۆل:کۆئەندامی بەرگری
ئی فووتبۆڵ پرۆ ئیڤۆڵوشن سۆکەر ٢٠٢٠
ئی فووتبۆڵ پرۆ ئیڤۆڵوشن سۆکەر ٢٠٢٠ (کورتکراوەی: ئی فووتبۆڵ پێس٢٠٢٠) کایەیێکی ڤیدیۆیی تۆپی پێیە کە لەلایەن بەرھەمەکانی پێس بڵاوکراوەتەوە و لەلایەن کۆنامی بۆ مایکرۆسۆفت ویندۆز، پلەی ستەیشن ٤، ئێکس بۆکس وەن و ئای ئۆ ئێس بەرھەمھێنراوە. یارییەکە ١٩ھەمین بەشە لە زنجیرەکایەی پرۆ ئیڤۆڵوشن سۆکەر وە بەشێوەیەکی نێودەوڵەتی لە ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩ بڵاوکرایەوە، وە لە ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩ لە ئاسیا بڵاکرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکان پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٩ پۆل:گەمەکانی پلەی ستەیشن ٤ پۆل:جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ پۆل:گەمەکانی ویندۆز پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤ پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە پۆل:یارییەکانی ویندۆز
بڕیارنامەی ٤٣٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٣٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی ئابی ١٩٧٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان: دوورگەکانی سلێمان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٠٨٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان
قەڵاچوغەی شێخ سەلام
قەڵاچوغەی شێخ سەلام گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەڵاچوغەی شێخ سەلام لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆپتەپە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆزەبۆرە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی داڵاواڕووتە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گەڕاو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کۆلدیمان
قُلدیمان شارۆچکەیەکی شارستانی پەنجە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٣٥٧٠ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
گوندێ میران، تاتۆس
وێنۆک|چەپ|پارێزگای ئەرزەڕۆم گوندێ میران ناوی گوندێکە لە شارۆچکە تاتۆسی سەر بە پارێزگای ئەرزەڕۆمە لە باکووری کوردستان.
پۆل:گوندەکانی تاتۆس
مۆریس دو گێرا
مۆریس دو گێرا نووسەر و شاعیری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٠ پۆل:مردووانی ١٨٣٩ پۆل:شاعیرانی سەدەی ١٩یەم
١٩٦١
ساڵی ١٩٦١ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٦١
سوڵتان-ئاغا خانم
وێنۆک|سوڵتان-ئاغا خانم
سوڵتان-ئاغا خانم (؛ لەدایکبووی ١٥٢٤ – مردووی ١٥٧٦) شاژنێکی سەفەوی بوو کە بە ڕەچەڵەک چەرکەسی بوو وەک هاوسەری دووەمی پاشای سەفەوی شا تەهمە سپی یەکەم. هەروەها دایکی شازادە پەری خان خانم و شازادە سولەیمان میرزا (لەدایکبووی ٢٨ی ئازاری ١٥٥٤، نەخچیوان).
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٢٤ پۆل:مردووانی ١٥٧٦
١٩٦٣
ساڵی ١٩٦٣ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٦٣
تاشکەسان، تاتۆس
وێنۆک|چەپ|پارێزگای ئەرزەڕۆم تاشکەسان ناوی گوندێکە لە شارۆچکە تاتۆسی سەر بە پارێزگای ئەرزەڕۆمە لە باکووری کوردستان.
شەقشەق، تاتۆس
پۆل:گوندەکانی تاتۆس
خڕێڵە
ناو
خڕێڵە پێکهاتووه لە وشەی خڕە واتا چۆمی وشک. کوچک وبەردی بنی رووبار کاتی وشکبوون. لەگەڵ پاشگری (ڵە)بە مانای جێگا. جائەم پاشگرە لە زۆرێک لە ناوچە وگوندی کوردستان دیارە.وەکوو ئاساوڵە،ئەمرۆڵە،سیاوڵە....
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دیزنی ماجیک کینگدەمس
دیزنی ماجیک کینگدەمز دروست کراوە لەلایەن کۆمپانیای فریدۆم بۆ ئای ئۆ ئێس، و ئەندرۆید و مایکرۆسۆفت ویندۆس دروست کراوە لەلایەن گەیملۆفت لەسەر شێوەی پارکی دیزنی، و ڕێکەوتی بڵاوکردنەوەی ١٧ ی ئازاری ٢٠١٦ یە.
چیرۆک
لەناو ئەم یارییە قەڵایەک ھەیە، کە دروست کراوە لە تێکەڵکردنی دوورگەی دیزنی و قەلای جادووی (دەکاتە قەڵا گەورەکەی دیزنی بەناوی سەندرێلا تۆمار کراوە)، میکی ماوس دروستکەری ئەم شانشینەیە، کاتێک مەلەفەسێنت کە خراپکارە جادوو لە قەڵاکە دەکات، بە جادوویەکی زۆر شەڕەنگێزانە، و پێویستە بەژداربووەکانی یارییەکە بیگەڕێنەوە، و پارکێک بەشێوەی خۆیان دروستی بکەن، بەشێوازێک، و مێرلین ڕێنیشاندەرە بۆ تەواوبوونی چیرۆکە.
یاریکردن
پێشکەوتن لە ڕێگەی ھێڵی چیرۆکەوە یاریکەرەکە دەتوانێت کارەکتەری بەھێز و سەرەنجڕاکێش بکاتەوە. یاریکەر دەتوانن جادوو و کەل و پەل بەدەستبھێنن بە ناردنی کارەکتەرەکان بۆ جێبەجێکردنی پرسیار و ئەرکەکان، و ھەندێک جار کەل و پەل بۆ کردنەوەیان یان ئاست بەرزکردنەوەی کارەکتەرەکان. کارەکتەرە تایبەتەلان و سەرنجڕاکێشەکان بە بەکارھێنانی ئەڵماس دەکرێنەوە، کە بە ئاست بەرزکردنەوەی کارەکتەرەکان، تەواوکردنی کۆکردنەوەی کارەکتەرەکان، یان بینینی ڕاگەیاندنی ڕۆژانە بەدەست دەھێنرێت.
ھەروەھا یارییەکە سندوق تێدایە، ناوبەناو لە شانشینیدا شاراونەتەوە، بەڵام دەتوانرێت بۆ ئەڵماس بیکڕیت، کە خەڵاتی جیاواز دەبەخشێت بەپێی جۆری سندوقەکە بە پلەکانی نزم، سەرنزم، مامناوەند، تایبەترین (ئینگلیزی legendary)، وەک، کەل و پەل، دیکۆرات، یان یاری گەورە. ھەروەھا لە کۆگای مێرلین ھەندێک یاری ھەیە، کە تێیدا یاریکەر دەتوانێت لە ڕێگەی تێکەلە و کەل و پەل و شتە سەرنجڕاکێشەکان بەدەست بھێنێت، کە بە ئاڵوگۆڕکردنیان بە دیکۆرات و یاری گەورە لەناو جامی تێکەلەدا مێرلین بەدەست دەھێنرێت. ھەروەھا یارییەکە لەسەر بنەمای ھەر جادوویەک لەخۆدەگرێت، کە لە ڕێگەی نمایشێکی جادوویییەوە دەتوانن، کەل و پەل یان گەوھەر دەبەخشن.
یاریکەر لە کاتی ھاتنی ئیڤێنتێکدا دەتوانێت قفڵی کارەکتەرە سەرنجڕاکێشییەکان لە کاتێکی سنووردار بکاتەوە. کاتێک ڕووداوەکان تەواو دەبن، ئەم ئیڤێنتە ناوبەناو لە سندوق کاتێکی سنوورداردا دەگەڕێتەوە، بە واتای لەکاتی تەواوبوونە ئیڤێنت زۆر زەحمەتە کارەکتەری یارییەکە بکەیتەوە مەگەر تەنھا لە سندوقەکاندا بیکەیتەوە یان لە مانگانەدا بە بەلاش یان کڕینی بە ٧٥ ئەڵماس ھەروەھا ھەندێک لە کارەکتەرەکان جلوبەرگیان ھەیە، کە دەتوانرێت لە ڕێگەی کەل و پەل یام گەوھەر یان وەک خەڵات لە بۆنەیەکدا بەدەستبھێنرێت.
کاستەکان و کارەکتەرەکان
ئەم کارەکتەرانەی خوارەوە ھاوڕێی میکی ن و بەشێکن لە چیرۆکەکە، لەگەڵ مێرلین لە فیلمی شمشێر لە بەرددا (١٩٦٣)، تۆماری دەنگییان لە ئەکتەرە دەنگییە ڕاستییەکان و یان ڕەسەنەکانیانە لە کاتی بڵاوکردنەوەی سەرەتایی یارییەکەدا. ھەرگیز ھیچ تۆمارێکی دەنگی زیادە بۆ یارییەکە نەکراوە، ھەروەھا ھەموو دەنگەکان لە نوێکردنەوەکەدا لابراون کە خانم و ترامپی بۆ یارییەکە زیاد کرد.
چیرۆکی شانشین
کۆمەڵە کارەکتەرەکان لە ھێڵی چیرۆکی ھەمیشەیی یارییەکە کارەکتەرە نەکراوەکان لە کاتی پێشکەوتنی یارییەکەدا دەکرێنەوە کە بریتین لە:
تێبینییەکان
<references group="kurdish-alpha" />
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٦ پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە گەردوونە ھاوتەریبەکان لەخۆدەگرن پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس پۆل:یارییەکانی ئەندرۆید پۆل:یارییە ڤیدیۆیییەکان کە تێپەڕبوونی شەڕ لەخۆدەگرێت پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠٢١
پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠٢١ خولی ٣٢ ھەمینی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپایە. لەلایەن فیدراسۆنی تۆپی بالەی ئەورووپا لە نێوان ٢٤ی ئابەوە بۆ ٨ی ئەیلوول بەردەوام دەبێت. ھەروەک خولی پێشوو لە چوار وڵات بەرێوەچوو ھەریەکە لە سڕبیا، کرواتیا، بولگاریا، ڕۆمانیا پێکەوە میوانداری ئەم پاڵەوانییەتییەیان کردووە. لە یاریی کۆتای هەردوو هەڵبژاردەی تۆپی بالەی ئیتالیا و هەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی سڕبیا بەیەکگەیشتن لە ئەنجامدا هەڵبژاردەی ئیتالیا توانی بە ئەنجامی ٣-١ یارییەکە بباتەوە بۆ سێهەمین جار لە مێژوویدا نازناوەکە بەدەست بهێنێت. هەلچبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی تورکیا توانی پلەی سێیەم بەدەست بهێنێت دوای بردنەوەی بەئەنجامی ٣-١ لە هەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی هۆڵندا.
سەرچاوەکان
پۆل:پاڵەوانییەتییەکانی تۆپی بالەی ژنانی ئەورووپا
کایەی تەختە پاشایەتییەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
کایەی تەختە پاشایەتییەکان زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی دراما و فانتازی ئەمریکییە. لەلایەن داڤید بینۆیف و د. ب. ویس دروست کراوە. وەرگیراوە لە زنجیرەڕۆمانی ناسراو بە گۆرانی بەفر و ئاگری رۆماننوس جۆرج. ر. ڕ. مارتن، ناوی دراماکە لە ناوی کتێبی یەکەم کە کایەی تەختە پاشایەتییەکانە وەرگیراوە. لە ستۆدیۆەکانی بەلفاست وچەند شوێنێکی تری ئیرلەندای باکور و ماڵتا و کرواتیا و ئایسلەندا و مەغریب وێنە گیراوە. بۆ یەکەم جار لە ١٧ی نیسانی ٢٠١١ لە کەناڵی ئەمریکی پەخشکرا. حەوت وەرزی لێ بەرھەم ھێنراوە کە ٦٧ ئەڵقەیە و بڕیارە لەساڵی ٢٠١٩ وەرزی ھەشتەم و کۆتایی پەخش بکرێت.
بەسەرھاتی زنجیرەکە لە دوو کیشوەری ئەفسوناوی بەناوەکانی ویستیرۆس و ئیسۆس لە کۆتایی ھاوێنێکی درێژ دەست پێدەکات، بە چەند ھێڵێکی درامیدا دەروات. لەوانە شەری ناوخۆیی خانەوادە پایەبەرزەکان لەسەر تەختی ئاسنینی حەوت شانشینەکە؛ ھەڕەشەی ھاتنی زستان و بەدەرکەوتنی بوونەوەرە ئەفسوناوییەکانی باکوور لەگەڵ ھەوڵەکانی دوا وەچەی خانەدانی لابراو بۆ دووبارە گەرانەوەی تەختەکە بۆ خانەوادەکەیان. زنجیرەکە لەرێگەی کاراکتەرەکانی چەند باسێکی پەیوەست بە سیاسەت و کۆمەڵ و ئایین و شەری ناوخۆ و ئەشکەنجەدان و تاوان و گەندەلی و وەفاداری دەورژێنێت.
لە مایسی ٢٠١٧ کەناڵی ئتش بی ئۆ ڕایگەیاند کە کار لە سەر دوو زنجیرەیتری دەکەن کە ڕووداوەکان لە هەمان جیهانی کایەی تەختە پاشایەتییەکاندا ڕوودەدات.
کاست و کەسایەتییەکان
وەکو رۆمانەکە، کایەی تەختە پاشایەتییەکان کاراکتەرێکی زۆری ھەیە، دراماکە وەک زۆرترین دەرکەوتنی کاراکتەر لە زنجیرەی تەلەڤزیۆنی تۆمارکراوە. لە کاتی بەرھەمھێنانی وەرزی سێیەم, ٢٥٧ کاراکتەر ناویان تۆمار کراوە وەک کاراکتەر، ئەوەی دەخرێتە روو بەپێی سەرکەترینیان وزۆرترین دەرکەوتنیانە.
لۆرد ستارک (ششین بین) گەورەی خانەوادەی ستارک، کە ئەندامانی خیزانەکەی لە زۆربەی ھێڵە درامیەکان بە دەردەکەون. ئەو وھاوسەرەکەی کاتلین توللی (میشێل فەیرلی) خاوەنی پێنج منداڵن: گەورەتریان رۆبە (ریتشارد مادێن), نازدارەکەیان سانسا (سۆفی تێرنەر)، کوڕانەکەیان ئاریا (مایسی ویلیامس)، سەکەرکێشییەکەیان بران (ئیسحاق ھیمپیستید-ورایت) لەگەل بچوکتریان ریکۆن (ئارت پارکینسۆن)ن. بارمتەی نید سیۆن گریچۆی (ئالفی ئاڵین)ە کە لەگەڵ خێزانی ستارک ژیانی بەسەر دەبات پێش ئەوەی رەمسی سنۆ (ئیوان ریۆن) بیکاتە کۆیلەی خۆی. نید زۆڵیکی ھەیە ناوی جۆن سنۆیە (کیت ھارینگتۆن)، ئەو لەگەڵ ھاورێکەی ساموێل تارلی (جۆن برادلی) پێکەوە وەک پاسەوانی شەو خزمەت دەکەن. قژ سوور یاگریت (رۆزی لیلسی) یەکێکە لە کچە قەرەجەکان وپەیوەندی سۆزداری ھەیە لەگەڵ جۆن سنۆ. کاتلین خزمەت دەکرێت لەلایەن ژنە جەنگاوەری زل برێن تارس (جیۆندۆلین کریستی).
کۆنە ھاورێی نید پاشا رۆبیڕت براثیۆنە (مارک ئاددی) کە لەگەڵ شاژن سێرسی لانستەر (لینا ھیداوەی) زەماوەندیان کردووە، لە ھەمان کاتدا سێرسی لەگەڵ برا دوانەکەی خۆی "بکوژی شا" جێمی لانستەر(نیکۆلاس کرستەر والداو) پەیوەندی سۆزداری نھێنیان ھەیە. شاژن قینێکی لە ڕادەبەدەری ھەیە بەرامبەر بە برا بچووکەکەی، کورتەباڵای زیرەک تایرۆن لانستەر (پیتەر دینکلەیچ) کە بە نھێنی پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ شای (سبیل کیکلی)ی خزمەتکاردا ھەیە. باوکی سێرسی لۆرد تایوان لانستەرە (چارڵی دانس)، کوڕە گەورە بێبەزەییەکەی ناوی جوفریە (جاک گلیسۆن).
لەوبەر رووبارەکە، ھەردوو کۆتا وەچەی ئەو پاشایەی کە لەلایەن رۆبێرت براثیۆنەوە لادراوە ڤێسری (ھاری لۆید) و دینیریس تایگاریان (ئیمیلی کلارک) دەژین، ھەردووکیان وەک ھەڵھاتوو و داواکراو دەژین، لە ھەوڵی گەرانەوی شکۆی خانەوادەکەیان و تەختی ئاسنینن.
خشتەی وەرگرتن
زنجیرەکە وەرگیراوە لە زنجیرە رۆمانی ناسراو بە گۆرانی بەفر وئاگری رۆماننوس جۆرج. ر. ڕ. مارتن، کە ئەویش تاوەکو ئێستا پێنج بەرگە رۆمانی لێ دەرچووە، چاوەرێش دەکرێت کۆتا دوو بەرگی تر لە ساڵانی داھاتوو بڵاوبکرێنەوە. دانەرانی ئەو زنجیرەیە بە پێی ئەو خشتەی خوارەوە ھێڵە درامییەکانی بەرگی رۆمانەکان بۆ زنجیرەیەکی شەش وەزریدا بەمشێوەیە دابەش کردووە:
ژمارەی بینەران
وەرزی یەکەمی کایەی تەختە پاشایەتییەکان رێژەی ٢ میلیۆن و نیو بینەر بۆ یەکەم ئەڵقە تۆمارکراوە، رێژەکە بەرز بۆوە بۆ ٩٫٣ میلیۆن بینەر بۆ ھەر ئەڵقەیەک. وەرزی دووەم رێژەی ١١٫٦ میلیۆن بینەر بۆ ھەر ئەڵقەیەکی ھەبووە. وەرزی سێەمیشی رێژەکە بۆ ١٤٫٢ میلیۆن بەرزبۆوەتەوە. بۆ وەرزی چوارەمیشی، کەناڵی HBO رایگەیاند کە بینەری ئەو وەرزە بۆ رێژەی ١٨٫٦ بەرزبۆوەتەوە. بەوەش ریکۆدی ژمارەی بینەرانی شکاند لەسەر ئاستی زنجیرە تەلەڤزیۆنەکان.
خەڵاتەکان
کایەی تەختە پاشایەتییەکان بۆ چەندین خەڵاتی جیھانی پاڵێوراوە کە دیارترینیان پاڵێوراوکردنی وەرزی یەکەمی بۆ سێزدە خەڵاتی ئێمی لەوانە باشترین زنجیرە دراما، دوو خەڵاتی لەوێ برد، لە بەشەکانی باشترین ئەکتەری سەرەکی وباشترین ئەکتەری دووەم.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١١ پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە خەڵاتی پیبۆدییان وەرگرتووە پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی ئێچ بی ئۆ پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنیانەی کە خەڵاتی ھوگۆیان بردۆتەوە پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆییەکان گونجاندووە پۆل:کایەی تەختە پاشایەتییەکان پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆیییەکان گونجاندووە پۆل:خەیاڵ دەربارەی ڕژێمکوژی پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە
سپەیس ئێکس دراگۆن
وێنۆک| وێنەیەکی کەشتی هەڵگری دراگۆن لە جۆری C2 کە نزیکە لە [[وێستگەی بۆشاییی نێونەتەوەیی لە ئایاری ساڵی ٢٠١٢]]
مەکۆیی دراگۆن (بە ئینگلیزی : SpaceX Dragon) ناسرایە بە کەشتی ئاسمانی ئەژدیها هەتاوەکوو ئێستا دوو نەوەی لێوە بەرهەمهاتیە لەلایەن کۆمپانیای خاوەن ، ئەوە هەڵگرێکی بۆشاییە لۆ گواستنەوەی بارێکی دووبارە بەکارهێنراو، کە پەرەی پێدەدرێ لەلایەن کۆمپانیایی گواستنەوەی بۆشایی ئەمریکی سپەیس ئێکس ، کۆمپانیاکە توانی مەکۆیی دراگۆن هەڵداتە بۆشایی بە هۆکاری مووشەکی فاڵکۆن ٩ لە چالاکی ناردنی بەردەوامی لۆ سەر وێستگەی بۆشاییی نێونەتەوەیی
یەکەمین سەرکەوتنی دراگۆن لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ دوای کارپێکردن و دروستکردنی بە شێوەیەکی بازرگانی لە کاتی هەڵدانی و گەیشتنە خوولگەی دیاریکراو سەرکەوتوو بوو. ، هەروەها لە ٢٥ی ئایاری ٢٠١٢ دووەم هەڵدانی دراگۆن لە ژێر ناوی (دراگۆن سی +) بەپێی ڕێکەوتن نێرادرا و توانی بگاتە ئاستی چاوپێکەوتن و گەیاندنی کەل و پەل بە وێستگەی بۆشاییی نێونەتەوەیی و سەرکەتوو بێت، پاشی ئەوە لە ڕێگەی ناسا کە دراگۆن توانی ئەو چالاکیە ئەنجامبدا، لەلایەکیتر هەڵگری سیگنس سەر بە کۆمپانیایی ئۆربیتال ئەی تی کەیش تانی ئەو چالاکیە ئەنجامبدا لۆ زیاترکردنی هاوبەشیکردن دەربارەی پیشەسازیی فڕۆکەوانی بازرگانیی ناوچەیی و گەڕانی بۆشایی و ئاسمانی.
ناو
هەڵگرە بۆشاییەکە ناونرا لەلایان بەڕێوبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای سپەیس ئێکس کە ( ئیلۆن مەسکە) ناوی هەڵگرە بۆشاییەکەی لەسەر گۆرانی ( پاف. زە ماجیک دراگۆن ١٩٦٣ - puff the magic dragon 1963) هات کە سەر بە کۆمپانیایی وارنەر برۆسە و لە ساڵی ١٩٦٣ بەرهەمیهێنایە.
مێژوو
سپەیس ئێکس دەستیکرد بە پەرەپێدانی مەکۆیی دراگۆن لە کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠٠٤، پاشان هەستا بە ڕاگەیاندنێکی جەماوەری دارێژراو لۆ دامەزراندن و کارپێکردنی دراگۆن هەتا ساڵی ٢٠٠٩، هەر وەک سپەیس ئێکس لە ساڵی ٢٠٠٦ توانی سەرکەوتوو بێت لە ڕێکەوتنێکی بە دامەزراندن و کارکردنی دراگۆن بە شێوەیەکی بەردەوامی بازرگانی لۆ وێستگەی بۆشایی نێونەتەوەیی لە بەرژەوەندی دەزگایی بۆشایی ئەمریکا ناسا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گەردوون پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان پۆل:سپەیس ئێکس
لیمفۆسایتی تی
وێنۆک|لیفۆسایتی تی لە مرۆڤدا
مەمان، تاتۆس
وێنۆک|چەپ|پارێزگای ئەرزەڕۆم مەمان ناوی گوندێکە لە شارۆچکە تاتۆسی سەر بە پارێزگای ئەرزەڕۆمە لە باکووری کوردستان.
پۆل:گوندەکانی تاتۆس
١٩٦٤
ساڵی ١٩٦٤ لە ڕۆژژمێری زایینیدا. ئەم ساڵە ساڵێکی پڕە.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٦٤
جەیک پڕاڵتا
جەیک زۆربەی کات گاڵەتچێتییەکەی وەک ئامێرێک بۆ سەرکەوتن بەسەر ھەستەکانیدا بەکاردەھێنێت. جەیک ئاشقی دای ھارد، تەیلۆر سویفت، بڕۆکلین نێتس، شارستانیەتی گشتی، ڕقی لە شانۆگەری و مۆسیقای کلاسیکییەکانە. ئەوەش بڵاوە کە خوی خواردنی ناتەندروست ھەیە وەک نەخواردنەوەی ئاو و وەرزش نەکردن.
یووسف شیلواخ
یووسف شیلواخ (بە عیبری: וסף שילוח / کوردی: پیرۆز یوسفیان) (١٩٤١-٢٠١١) ئەکتەرێکی ئیسرائیلی و نەژاد کورد بوو. ئەو یەکێک لە خوشەویست‌ترین ئەکتەرانی درامای ئیسرائیل بوو و ڕولی یەھودیانی میزراحی دەگێڕا و بەرنامەیەکی کومێدی ھەبوو. ھەروەھا ئەو لە چەند فیلمێکی نێودەوڵەتی وەکو رامبو ٣ ڕولێکی کورتی وەرگیرا. ئەو لە ساڵی ١٩٤١ لە کوردستانی ئێران لە دایک بووە و لە تەمەنی ٩ ساڵی دا لەگەڵ بنەماڵەکەی بەرەو ئیسرائیل چوو. لە سالی ٢٠١١ و دوای ماوەیەکی درێژ لە نەخوشی پەنجەشێر، بەم نەخوشیەوە کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١ پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:ئیسرائیلییەکانی بەڕەچەلەک کورد پۆل:جووە ئێرانییەکان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:کوردە جووەکان
ژۆزێف بووشاردی
ژۆزێف بووشاردی شانۆنووسی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٠ پۆل:مردووانی ١٨٧٠ پۆل:نووسەرانی پاریسی
یاریگای ئەحمەد بن عەلی
یاریگای ئەحمەد بن عەلی و ھەروەھا ناسراوەش بە یاریگای ئەلرایان ئەم یاریگایە لە شاری ئەلرایان لە وڵاتی قەتەر، لە ساڵی ٢٠٠٣ کراوەتەوە پاشان لە چەند قۆناغیکی جییادا لە ٢٠١٦–٢٠٢٠ نوژەن و گەورەکراوە بۆ ئەنجامدانی یارییەکانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢. یاریگایەکە جێگای ٥٠٬٠٠٠ کەس دەبێتەوە. لە پاش تەواوبونی جامەکەی فیفا کورسییەکانی یارگاکە بۆ ٢١٬٠٠٠ کەمدەکرێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی قەتەر
سەرمەنتای
سەرمەنتای شارۆچکەیەکی شارستانی پەنجە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٥٥٢٤ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
پالۆ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای خارپێت پۆل:شارۆچکەکانی تورکیا پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای خارپێت
کوومی خۆرئاوا
کوومی خۆراوا یان شیوی خۆراوا (ئینگلیزی:)کەندەڵانێکی فراوانە لە بنکی ترۆپکی ئیڤرست لە زنجیرەچیای ھیمالایە، گۆمی بەفرینی چیای ئیڤرستە کە بەفرە کەڵەکەبووەکانی ناوی دەڕژێنێتە دۆڵی سەھۆڵبەندان لە قەدپاڵی کەپکی لۆتسێ لە لووتکەی ئیڤرست. ئەم کەندەڵانە بەفرینییە لەلایەن جۆرج مالۆرییەوە ناونراوە کاتێک لە ساڵی ١٩٢١ وەک بەشێک لە گەشتی ناسینەوەی بەریتانی سەردانی کرد کە یەکەم کەس بوو بۆ گەڕان لە بەشی سەرەوەی ئیڤرست کاری کرد لەکاتی گەڕان بەدوای ڕێگاکانی گەیشتنی لووتکەی ئیڤرست. وێنۆک|دۆڵی کوومی خۆراوا لە مانگی پێنجی ٢٠١١. کوومی خۆراوا ناوەندێکە کە تێیدا شاخەوانەکان ڕێچکەی تێدا دروست دەکەن تا بەرەو لووتکەی ئیڤرست بچن. بە شێوەیەکی ئاسایی بە گەشتکردن لە ناو سەھۆڵبەندانی خومبودا دەست پێ دەکرێت. دەبێت شاخەوانەکان بپەڕنەوە بۆ لای ڕاستی دوور، بەسەر کەپکی نوپتسێ، بۆ ڕێگایەکی تەسکی ناسراو بە گۆشەی نوپتسێ. لە وێ شاخەوانەکان دەتوانن بەرزی ٢٤٠٠ مەتری ئیڤرست ببینن، کە یەکەم سەرنج و دیداری لووتکەی ئیڤرستە لەدوای جێھێشتنی خێوەتگای بنکە.
بڕیارنامەی ٤٣٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٨ی ئەیلوولی ١٩٧٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٠٨٥‌ەم، بە ١٢ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٨ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٧٨ پۆل:لوبنان لە ١٩٧٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
کاڕلۆس فوێنتێس
وێنۆک|چەپ|150px|کاڕلۆس فوێنتێس
تیاتر
پۆل:ڕۆماننووسانی مەکسیکی پۆل:مردووانی ٢٠١٢ پۆل:نووسەرانی مەکسیکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨ پۆل:ستافەکانی زانکۆی ھارڤارد پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
محەممەد کوڕی حەسەن ئەلمەھدی
محەممەد کوڕی حەسەن ئەلمەھدی (محمد بن الحسن بن علي المهدي) ناسراو بە حۆجەت کوڕی حەسەن (حُجَّة ٱبْن ٱلْحَسَن) بەپێ باوەریی شیعەی دوازدە ئیمامٍ، دوازدەھەمین و دوایین ئیمام و ھەمان مەھدی مزگێنی دراوە. ئەو کوڕی حەسەنی عەسکەری، ئیمامی یازدەھەمی شیعەکان و وەکوو پەێغەمەری ئیسلام ناوی محەممەد و نازناوی ئەبۆلقاسمە.
شیعەکانی باوەڕیان وایە کە ئیمام مەھدی لە ١٥ی شەعبانی ٢٥٦ کۆچی لە سامەڕا لە دایکبووە و لە دووای کوژرانی باوکی، حەسەنی عەسکەری، لە تەمەنی ٥ ساڵی دا گەیشتە ئیمامەت. باوەر وایە ئەو پاش گەیشتنی بە ئیمامەت لە سامەڕا، لە ڕێگای ٤ بریکار لەگەڵ شوێنگرانی پەیوەندی ھەبووە. ئەم سەردەمە بەناوی سەردەمی شارانەوەی بچووک باس دەکرێت.
زۆربەی سوننەکان ئەمە قبووڵ ناکەن و بڕوایان وایە مەھدی هێشتا لە دایک نەبووە.
ناونیشانەکان
ئەبو القاسم محمد کوڕی حەسەن العسکەری، فریادڕەسی ئیسکاتۆلۆژی لە دوانزە ئیسلامدا، بە چەندین نازناو ناسراوە، لەوانە المهدی ، ئەلقاعیم ، المۆنتازار، ساحێب الزەمان ، الغائیب ، الحججە/حوجەت الله ، صحیب العمر ، صحیب الحق ، بەقیەت الله.
نازناوی قاعیم ئاماژەیە بۆ سەرهەڵدان لە دژی ستەمکاری، هەرچەندە فەرموودەیەکی وحید لە شەشەمەوە  ئیمامی شیعە، جەعفەر السدیق، ئەم نازناوە دەبەستێتەوە بە سەرهەڵدانی ئەلقاعیم لە دوای مردنی. وەک فەرموودەیەکی وحید ئەم ڕاپۆرتە لەلایەن شارەزایانەوە وەک جێی متمانە سەیر ناکرێت، مەجلەسی دەنووسێت، بەتایبەتی چونکە پێچەوانەی باوەڕی دوانزەیە کە زەوی ناتوانێت پووچەڵ بێت لە ئیمام لە هەر کاتێکدا، وەک حجت الله. هەروەها مەجلێسی پێشنیاری ئەوە دەکات کە ڕەنگە لەم فەرموودەدا مەبەستی مردن بە شێوەیەکی مەجازی بێت، ئاماژەیە بۆ یادەوەری لەبیرکراوی قاعیم دوای جادووگەرییە درێژخایەنەکەی.
سەچەدین ئاماژە بەوە دەکات کە نازناوی ئەلقاعیم و ساحیب العمر زیاتر جەختی سیاسییان لەسەرە لە نازناوی ئیسکاتۆلۆژی ئەلمەهدی. لە بەرامبەردا نازناوی الحجە تیشک دەخاتە سەر ئەرکی ئایینی فریادڕەس. بەڕاستی هەموو ئیمامێکی شیعە وەک ، (بەرزترین) بەڵگەی خودا، کە لە ڕێگەیەوە مانای ناوەوەی قورئان لە دوای مردنی پێغەمبەرەوە دەستڕاگەیشتن دەبێت. ئەم نازناوە زیاتر بۆ ئیمامی دوانزەهەم، بەڵام لەوانەیە بەهۆی فەرموودەیەکی پەیوەندیدارەوە بێت لە ئیمامی دەیەم، عەلی الهادی.
پاشخانی مێژوویی
تا مردنیان، ئیمامە شیعەکانی دەیەم و یازدەهەم (عەلی الهادی و حەسەنی عەسکەری، بە ڕێککەوت) لە ژێر چاودێری ورددا لە شارۆچکەی گاریسۆنی سامەڕا لەلایەن عەباسییەکانەوە ڕاگیرابوون،  کە زۆرجار لە سەرچاوە شیعەکاندا بەرپرسیارن لە ژەهراویکردنی دوو ئیمامەکە. ئەو دوو ئیمامە شاهیدی تێکچوونی خەلافەتی عەباسی بوون، لەگەڵ گواستنەوەی دەسەڵاتی ئیمپراتۆری بە خێرایی بۆ دەستی تورکەکان، بە تایبەتی دوای المتاوەکیل. هاوچەرخی ئیمامی دەیەم، عەباسی المتاوەکیل بە توندوتیژی شیعەکانیان دادگایی کرد، بەشێکیش بەهۆی دژایەتی نوێبوونەوەی زەیدیەوەیە. سیاسەتە سنووردارەکانی ئەلموتەواکیل بەرامبەر بە ئیمامی دەیەم دواتر لەلایەن کوڕەکەیەوە پەسەندکرا، al -معتەمید، کە باس لەوە دەکرێت کە ئیمامی یازدەهەمی لە ژێر دەستبەسەری ماڵەوەدا هێشتووەتەوە بەبێ ئەوەی هیچ سەردانکەرێک بێت. لەبری ئەوە، ئەلعەسکەری بەوە ناسراوە کە بە شێوەیەکی سەرەکی پەیوەندی لەگەڵ شوێنکەوتووانی خۆیدا کردووە لە ڕێگەی تۆڕێکی نوێنەرەوە. لە نێوانیاندا عوسمانی کوڕی سەعید،. کە دەوترێت خۆی وەک فرۆشیاری چەوری چێشت لێنان پۆشیوە بۆ ئەوەی خۆی لە بریکارەکانی عەباسی بەدوور بگرێت، هەربۆیە نازناوی ئەلسەمان ناوی لێنراوە.
تەباتەبایی پێشنیاری ئەوە دەکات کە ئەم سنووردارکردنانە لەسەر ئەلعەسکەری دانراون چونکە خەلافەت لەبارەی نەریتەکانی ناو نوخبە شیعەکانەوە زانیبوو، پێشبینی ئەوە دەکات کە ئیمامی یازدەهەم دەبێتە باوکی مەهدیی کۆتایی.
لەدایک بوون و سەرەتای تەمەنی مهدی
کاتێک ئەلعەسکەری مرد بەبێ ئەوەی میراتگرێکی ئاشکرای بەجێبهێڵێت، ئەو نەریت و پێشبینیانەی کە دەگەڕێندرێنەوە بۆ ئیمامەکانی پێشوو، تاڕادەیەکی زۆر بنەمای بوونی کوڕی عەسکەری وەک ئیمامی دوانزەهەم بوون ; بڕوانە دوانزە عەقیدەی جادووگەری.
سەبارەت بە وردەکارییەکانی لەدایکبوونی، دوانزە سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە کوڕی ئەلعەسکەری لە دەوروبەری ساڵی ٢٥٥ (٨٦٨) لەدایکبووە. ناوی ئەبو القاسم محمد، هەمان ناو و شەرمەزاری وەک پێغەمبەری ئیسلامی،{{Sfn|Momen|1985|p=161}. } هەرچەندە زیاتر بە محەمەد ئەلمەهدی ناسراوە. بەرواری لەدایکبوونی هاتووە بە شێوەیەکی جیاواز، بەڵام پێدەچێت زۆربەی سەرچاوەکان لەسەر 15 شەعبان، کۆک بن کە لەلایەن شیعەکانەوە ئاهەنگ دەگێڕن  بۆ ئەم بۆنەیە. گێڕانەوەی دوانزە باس لەوە دەکات کە جگە لە چەند هاوکارێکی متمانەپێکراو، بوونی ئەلمەهدی بە نهێنی هێڵدرایەوە لەبەر ئەوەی عەباسییەکان هەوڵیان دەدا کوڕی عەسکەری لەناوببەن، کە دەنگۆی بەردەوام بە ڕزگارکەر وەسفی کردووە. حوسێن دەنووسێت کە دەبێ کۆرپەکە ڕەوانەی مەدینە، کە ئەل-  دایکی عەسکەری ژیاوە.
دەوترێت ئەلمەهدی لەدایک بووە لە نەرجیس، کچێکی کۆیلە کە ناوی لە سەرچاوە جیاوازەکانەوە هاتووە وەک سەوسان، ڕەیحانە، سەیقەل، و مریەم. سێ یەکەم ناوی گوڵن و پێدەچێت لەلایەن خاوەنەکەیەوە بە ڕەچاوکردنی پراکتیکی ئەو ڕۆژە پێی درابێت. سەرچاوەی ئەو وەک ئیمپراتۆریەتی بیزەنتین یان نوبیا، تۆمارکراوە و هەندێک لە ئەکاونتەکان باس لەوە دەکەن کە بە پەروەردگار کڕدراوە لەلایەن بریکارێکی ئەلهادی، کە بە ڕۆشنبیری لە خۆیدا دایکی داهاتووی ئەلمەهدی ناسیەوە. بە هەمان شێوە ، گێڕانەوەی وردی مەجلەسی و توسی باس لە نەرجیس دەکەن وەک نەوەیەکی دیلکراوی ئیمپراتۆری بیزەنتین و ژنێکی خواپەرست کە زانیاری لەسەر یەکگرتنی داهاتووی لەگەڵ ئا  l-Askari لە خەونێکدا، هەرچەندە ئەم گێڕانەوەیانە بە هاجیۆگرافی وەسف کراون. لەوانەیە حیساباتی دروست لەلایەن المفید، کە دەنووسێت نەرجیس کچێکی کۆیلە بووە، لە ماڵی حەکیمە، کچی الجواد (ئیمامی نۆیەم) و باوکایەتی لەدایک بووە و گەورە بووە خاڵۆزاى العسکرى.
کاردانەوەی عەباسیەکان
مردنی عەسکەری لە ساڵی ٢٦٠ (٨٧٣-٨٧٤) دوای نەخۆشییەکی کورت بوو، لەو ماوەیەدا عەباسی المعتمید پزیشک و نۆکەرەکانی نارد بۆ ئەوەی سەردانی ئیمام بکەن. بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە ئەلعەسکەری میراتگرێکی ئاشکرای نەبووە، پێشنیار کراوە کە خەلیفە مەبەستی بووە لە نزیکەوە چاودێری ئەل -عەسکەری لە ناو شوێنی نیشتەجێبوونی خۆیەوە. دوای مردنی ئەلعەسکەری، هەواڵەکان باس لەوە دەکەن کە شوێنی نیشتەجێبوونی گەڕاوەتەوە و پشکنینی ژنان بۆ دووگیانی کراوە، لەوانەیە بە هیوای دۆزینەوەی میراتگرەکەی. خزمەتکارێکی مێینەی عەسکەری بۆ ماوەیەک دەستبەسەر کرا، ڕەنگە بەهۆی درۆوە بێت دەنگۆی دووگیانییەکەی کە بۆ سەرقاڵکردنی عەباسیەکان لە گەڕانەکەیاندا داڕێژراوە.
ئەلعەسکەری موڵک و ماڵی خۆی بەجێهێشت بۆ دایکی، حەدیس، بەدەر لە جەعفەری برای، کە پێشتر دوای مردنی باوکیان ئیدیعای لەسەر ئیمامەکە کردبوو بەبێ سەرکەوتن ، الهادی. جەعفەر دوای مردنی ئەلعەسکەری ئیدیعاکانی بۆ ئیمامەکە دووبارە کردەوە، کە ئەمجارەیان شوێنکەوتوویەکی دۆزیەوە لە شێوەی جەعفەریای ئێستا لەناوچوو و Fathiyya{ {Sfn|Sachedina|1981|p=90}} مەزهەبەکان. هەروەها ململانێی وەسیەتنامەی عەسکەری کرد و دۆسیەکەی لای دەسەڵاتداران وروژاند. وادیارە عەسکەری بێ منداڵ بوو، بەم شێوەیەش حەدیس وەک تاکە میراتگر لە یاسای شیعەدا سەیر دەکرا. بەڵام خەلیفە حوکمی دا کە میراتەکە لە نێوان فەرموودە و جەعفەردا دابەش بکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئیمامانی شیعە پۆل:شیعە پۆل:بنەماڵەی محەممەد پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٩یەم پۆل:لەدایکبووانی ٨٦٩ پۆل:شیعە عێراقییەکان پۆل:جەژنە ئیسلامییەکان پۆل:حوسێن کوڕی عەلی پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان پۆل:فاتیمە
کارکان، تاتۆس
وێنۆک|چەپ|پارێزگای ئەرزەڕۆم کارکان ناوی گوندێکە لە شارۆچکە تاتۆسی سەر بە پارێزگای ئەرزەڕۆمە لە باکووری کوردستان.
پۆل:گوندەکانی تاتۆس
کامران بەدرخان
کامەران بەدرخان (بە بەدرخانی: Kamiran Bedirxan) (لەدایکبووی ٢١ی ئابی ١٨٩٥ لە ئەستەمبوڵ، تورکیا - مردووی ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٨ لە پاریس) سیاسەتوان و نووسەر و پارێزەرێکی کورد بوو؛ لە سەردەمی چالاکییەکانی ڕۆڵی ھەبووە لە دامەزراندنی کۆمەڵەی خۆیبوون لە سووریا و بەردەوام ھاوکاریی براکەی جەلادەت عالی بەدرخان کردووە لەسەر ڕۆژنامەی ڕۆناھی و ھاوار. ھەر لە شامیش گۆڤاری «ڕۆژا نووی» بڵاو کردووەتەوە لە دواییشدا گۆڤاری ستێریشی دەرکردووە. بنەماڵەی بەدرخان بە ناچاری تورکیایان بەجێ ھێشتووە و بۆ خوێندن ڕووی لە ئەڵمانیا کردووە و لەوێ دوکتۆرای حقووقی وەرگرتووە و ماوەیەکیش لە زانکۆی پاریس لە فەڕەنسا مامۆستا بووە. ئەو لە ئەنستیتۆی زمان و شارستانییەتی ڕۆژھەڵات سەرۆکی بەشی زمانی کوردی بووە لە دوای ڕۆژە لسکۆ. کامەران بەدرخان دوای ژیانێکی پڕ خزمەت و سەروەری لە ساڵی ١٩٧٨ کۆچی دوایی کردووە.
وێنۆک|لە چەپەوە بۆ ڕاست: کامەران و سورەیا و جەلادەت بەدرخان.
سەرچاوەکان
پۆل:زمانەوانانی کورد پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٥ پۆل:مردووانی ١٩٧٨ پۆل:کوردەکانی عوسمانی پۆل:خەڵکی ئەستەمبوڵ پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی خەڵکی ئەستەمبوڵ
مادرەگان، تاتۆس
وێنۆک|چەپ|پارێزگای ئەرزەڕۆم مادرەگان ناوی گوندێکە لە شارۆچکە تاتۆسی سەر بە پارێزگای ئەرزەڕۆمە لە باکووری کوردستان.
پۆل:گوندەکانی تاتۆس
پەتاتەخۆرەکان
300px|وێنۆک|پەتاتەخۆرەکان پەتاتەخۆرەکان (ئەڵمانی: De Aardappeleters) نیگارێکی وێنەکێشی ئەڵمانی ڤینسێنت ڤان گۆخە کە لە ئەپریڵی ١٨٨٥ لە هۆڵەندا کێشاویەتی. ئێستا لە مۆزەخانەی ڤان گۆخە لە ئەمستەردام.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ھەڵلوشێنەر
وێنۆک|نۆتڕۆفیلێک لە کاتی هەڵلوشینی باکتریایێک
ھەڵلوشێنەر (بە ئینگلیزی: Phagocyte) خانەیەکە، ماددە نامۆکان یان وردە زیندەوەرەکان قووتدەدات و شییاندەکاتەوەو.
سەرچاوە
پۆل:کۆئەندامی بەرگری پۆل:خڕۆکەی سپی
دەرگا
200px|وێنۆک|دەرگایێک لە جۆرجیا دەرگا تەنێکی ڕەق، تەخت و جووڵاوە، دەروازەیەکە بۆ ناو شوێنێک، بەتایبەتی بۆ شوێنێکی داخراو، دوو ڕووی ھەیە؛ ڕووی ناوەوە و ڕووی دەرەوە، لە خانووەکان و باڵەخانەکان ھەیە. کەسێک دەتوانێت دەرگایەک بکاتەوە و دای بخات، بۆیە کەسەکە دەتوانێت بەناویدا بچێت بۆ ژوورێک یان شوێنێک. دەرگا لە چەند شتێکی تریشدا دەبینرێت، لە ئۆتۆمۆبیلەکان، قەفەزەکان و ھیتر.
مەبەستەکانی بەکارھێنانی دەرگا:
پێشانگا
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دەرگاکان پۆل:جۆرەکانی دەروازەکان
١٩٦٥
ساڵی ١٩٦٥ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٦٥
داڤید دێ خیا
دەیڤد دی خیا یاریزانێکی پڕۆفشناڵی ئیسپانیە کە وەک گۆلچی یاریدەکات لە ئێستادا یاری بۆ یانەی مانچستەر یونایتد و ھەڵبژاردەی ئیسپانیا دەکات.
ئەم یاریزانە لەشاری مەدرید لەدایکبووە، ھەروەھا کاروانی پیشەگەری لەتەمەنی ١٣ ساڵی لە ئەکادیمیای یانەی ئەتلەتیکۆ مەدرید دەست پێکردووە، بەرلەوەی لەساڵی ٢٠٠٩ یەکەم یاری فەرمی لەگەڵ یانەکە ئەنجام بدات و توانی ھەردوو نازناوی یۆرۆپالیگ و جامی سوپەڕی ئەوڕوپا لەساڵی ٢٠١٠ بۆ یانەکەی دەستەبەر بکات. ئاستبەرزیەکەی بووە ھۆی ئەوەی کە یانەی (مانچستەر یونایتد) لەساڵی ٢٠١١ بۆندێکی بەبڕی ١٧٫٨ میلیۆن پاوەند لەگەڵ مۆر بکات.
لەوەتەی پەیوەندی بە یانەی یونایتدەوە کردووە، توانیویەتی زیاد لە ١٠٠ یاری ئەنجام بدا و خولی پرێمەرلیگ بەدەستبێنی لەگەڵ یانەکە، لەساڵی ٢٠١٣ ناوی خرایە نێو لیستی باشترین گۆلچیەکانی جیھان.
دی خیا کاپتنی ھەڵبژاردەی لاوانی ئیسپانیا بوو بۆ خوار تەمەنی ٢١ ساڵ، و توانی جامی نەتەوەکانی ئەوڕوپا لەگەڵ ھەڵبژاردەکە بباتەوە، لەساڵی ٢٠١٤ بانگھێشتی تیمی سەرەکی ھەڵبژاردەی ئیسپانیا کرا بۆ مۆندیالی ٢٠١٤ی بەڕازیل. لە ساڵی ٢٠١٨شدا، بۆ مۆندیالی ئەوساڵەش گۆڵچی سەرەکی ھەڵبژاردەکە بوو.
نێودەوڵەتی
ئیسپانیا - خوار ١٧ ساڵ ئیسپانیا - خوار ٢١ ساڵ
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢ پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨
قەڵاچوغەی شێخ کەریم
قەڵاچوغەی شێخ کەریم گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قەڵاچوغەی شێخ کەریم لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆپتەپە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆزەبۆرە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مایلە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گەڕاو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
قەلەیچی، تاتۆس
وێنۆک|چەپ|پارێزگای ئەرزەڕۆم قەلەیچی ناوی گوندێکە لە شارۆچکە تاتۆسی سەر بە پارێزگای ئەرزەڕۆمە لە باکووری کوردستان.
پۆل:گوندەکانی تاتۆس
عەرەب، تاجیکستان
عەرەب شارۆچکەیەکی شارستانی پەنجە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٦٣٩٠ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
ناسر سینا
''' ناسری سینا '''
ـ له دایکبووی 1962 له‌ گه‌ڕه‌کی سێ ئاشانی مه‌هاباد
ـ ئه‌ندازیاری سینه‌ما و فیلمنامه‌نووسی له‌ زانکۆی سینه‌ما و شانۆی زانستگای هونه‌ری تاران
ـ چه‌ندین کۆڕی مه‌زنی خوێندکارانی کوردی له‌ زانستگای تاران به‌ڕێوه‌ برد که‌ به‌ بناغه‌ی بزووتنه‌وه‌ی خوێندکارانی کورد داده‌نرێن.
ـ کۆمه‌ڵه‌ شیعری چوار شاعیری کورد (شێرکۆ بێکه‌س، ڕه‌فیق سابیر، له‌تیف هه‌ڵمه‌ت، عه‌بدوڵلا په‌شێو) ی به‌ پێداچوونه‌وه‌ی سید علی صالحی. له‌ سه‌ر ناوی "جهان و مویه‌های ازلی" کرده‌ فارسی به‌ڵام ئیزنی بڵاوبوونه‌وه‌ی له‌ تاران نه‌درایێ. ساڵی 2010 ئه‌م کتێبه‌ له‌ تاران به‌ ناوێکی تر و له‌ لایه‌ن دوکتۆر "قطب‌الدین صادقی" ی هاوڕێیه‌وه‌ بڵاو بۆوه‌. سینا خۆی ده‌ڵێ هێشتا نه‌مدیوه‌ و نازانم چه‌ندی لێ که‌م و زیاد کراوه‌.
ـ له‌ ساڵی 1993دا پاش ئه‌وه‌ی له‌ سه‌ر کار ده‌رکرا، په‌ڕیوه‌ی وڵات بوو و له‌ ستۆکهۆڵم گیرسایه‌وه‌.
ـ له‌ ساڵی 1994دا بۆ ماوه‌ی دوو ساڵان، رادیۆیه‌کی ناوچه‌یی په‌نجه‌ره‌ی له‌ ستۆکهۆڵم دامه‌زراند که‌ پازده‌ سه‌عات له‌ هه‌فته‌دا به‌رنامه‌ی به‌ زمانی کوردی بڵاو ده‌کرده‌وه‌ و ده‌نگی تاقانه‌ی ئازاد و غه‌یره‌حیزبیی کورده‌کانی سوید بوو.
١٩٦٦
ساڵی ١٩٦٦ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
ناسر سینا
ـ دوو ساڵ، موڵتی مێدیا و وه‌شانی ئینترنێتی و ماڵپه‌ڕوانیی له‌ "ئه‌نستیتووتی ئای تیی ئه‌ورووپای باکوور" له‌ ستۆکهۆڵم خوێند.
ـ یه‌که‌م ماڵپه‌ڕی کوردیی به‌ شێوه‌زاری سۆرانی دامه‌زراند (هه‌ر به‌ ناوی ماڵپه‌ڕ). یه‌که‌م چه‌تی کوردیش (به‌ ناوی چه‌قه‌خانه‌). یه‌که‌م ماڵپه‌ڕی ده‌نگوباسی کوردیی سۆرانیشی به‌ هاوکاریی چه‌ند ڕۆژنامه‌وانێکی تر دامه‌زراند که‌ راسته‌وخۆ به‌ فۆنتی کوردی کاری ده‌کرد (کوردستان پرێس).
١٩٦٦
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٦٦
ناسر سینا
ـ له‌ ساڵی 1996دا له‌ به‌شی فارسیی ڕادیۆی نیونه‌ته‌وه‌یی سوید، پژواک، ده‌ستی به‌ کار کرد.
ـ له‌ ساڵی 2001 به‌شی کوردیی ڕادیۆی نێونه‌ته‌وه‌یی سوید، "زایه‌ڵه‌"ی دامه‌زراند و ئێستاش ئاماده‌کار و ڕۆژنامه‌وانی ئه‌و به‌رنامه‌یه‌یه‌.
ـ چه‌ندین فیلم، به‌رهه‌می شانۆیی و چیرۆکی منداڵانی سویدی کردۆته‌ فارسی و کوردی.
ـ چه‌ند کتێبێکی له‌ فارسییه‌وه‌ کردۆته‌ کوردی و به‌ پێچه‌وانه‌ش.‌
ـ لێره‌ و له‌وێ له‌ سه‌ر کولتوری کوردی و ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست وتار بڵاو‌ ده‌کاته‌وه‌.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
کەچەلان، تاتۆس
پۆل:گوندەکانی تاتۆس
یاریگای شاری پەروەردەیی
یاریگای شاری پەروەردەیی ئەم یاریگایە لە شاری ئەلرایان لە وڵاتی قەتەر، بۆ مەبەستی ئەنجامدانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ دروست کراوە. ئەم یاریگایە لە ساڵی ٢٠١٦ بەردی بناغەی دانراوە و لە ساڵی ٢٠٢٠ کراوەتەوە و جێگای ٤٥٬٣٥٠ کەس دەبێتەوە. لە پاش تەواوبونی جامەکەی فیفا کورسییەکانی یارگاکە بۆ ٢٥٬٠٠٠ کەمدەکرێتەوە، یاریگاکە لەلایەن تیمە وەرزشییەکانی زانکۆوە بەکاردەھێندرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی قەتەر پۆل:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
بایزبەگ
بایزبەگ یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی کۆیە(ناوەند) لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
کاژاو
کاژاو یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. کاژاو دەکەویتە باکوری رۆژھەڵاتی شاری سلیمانی لەناوچەی شارباژێر، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ ناحیەی سرۆچک خراوەتە سەر قەزای سەید سادق.
شوێن
ئەم گوندە لە باکورەوە گوندی شوکێ و لە باشورەوە گوندی پوشێن لە ڕۆژهەڵاتەوە گوندی گێڵدەرە لە ڕۆژاواوە گوندی وێڵەیە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
١٩٦٧
ساڵی ١٩٦٧ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٦٧
ئەلێکسیس تسیپراس
thumb|وێنۆک|ئەلێکسیس تسیپراس ئەلێکسیس تسیپراس (؛ لەدایکبووی ٢٨ی تەمموزی ١٩٧٤) سیاسەتمەداری یۆنانی، سەرکردەی ھاوپەیمانیی چەپی ڕادیکاڵ (سیریزا) و لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ تاکوو ٢٠ی ئابی ٢٠١٥سەرۆکوەزیرانی یۆنان بوو کە ڕۆژی ٢٠ی ئابی ٢٠١٥ دەستلەکارکێشانەوەی خۆی ڕاگەیاند بەهۆی ئەو بارە ئابوورییەی وڵاتەکەی تێکەوتبوو و داوای دووبارەکردنەوەی هەڵبژاردنیکردەوە لەئەنجامدا لەدوای هەڵبژاردنی دووبارە لە ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٥ دووبارە بوویەوە بە سەرۆکوەزیرانی یۆنان. سەرەتا لە ٢٠٠٩دا بۆ پەرلەمانی یۆنان ھەڵبژێردرا و بوو بە کاندیدای حیزبی چەپی ئەورووپی بۆ سەرۆکایەتیی کۆمیسیۆنی ئەورووپی لە ھەڵبژاردنی ٢٠١٤ی پەرلەمانی ئەورووپی.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤ پۆل:زیندووان پۆل:وەزیرانی دەرەوەی یۆنان پۆل:سەرۆک وەزیرانی یۆنان
سامسۆنگ گالاکسی تاب ئێس ٨.٤
250px|بێچوارچێوە|چەپ
سەرچاوە
پۆل: تاتەبژمێرەکانی ئەندرۆید پۆل: تاتەبژمێرەکانی سامسۆنگ پۆل: تاتەبژمێری ٢٠١٤
پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
لەیلا بەدرخان
وێنۆک|لەیلا بەدرخان له‌یلا به‌درخان له مێژووی كوردستان و نه‌ته‌وه‌ی كورددا یه‌كه‌مین كچی كوردە، كه له بواری هونه‌ردا ده‌ركه‌وتووه. له‌یلا به‌درخان له بنه‌ماڵه‌ی تێكۆشه‌ری به‌درخانییه‌كانه و كچی عه‌بدولره‌زاق به‌درخان و كچه‌زای به‌درخان پاشایه. له‌یلا ساڵی ١٩٠٨دا له ئه‌سته‌نبوڵ له‌دایكبووه. ساڵی ١٩١٣ دوای ده‌رچوونی برِیاری قڕكردنی بنه‌ماڵه‌ی به‌درخانییه‌كان، له‌یلا له ته‌مه‌نێكی زۆر بچووكیدا له‌گه‌ڵ دایكی ناچار بوونه له ناوچه‌كانی ژێرده‌سه‌ڵاتی عوسمانی كۆچ بكه‌ن و ڕووبكه‌نه میسر و ته‌مه‌نی منداڵی له وڵاتی میسر به‌سه‌ربردووه.
دوای یه‌كه‌م شه‌ڕی جیهانی (١٩١٤-١٩١٨) له‌یلا به‌درخان له میسر وه‌ده‌ركه‌وتووه و چووه‌ته ئه‌وروپا و له‌وێ قۆناخه‌كانی ژیانی ده‌ستپێكردووه.
مەچلی، تاتۆس
وێنۆک|چەپ|پارێزگای ئەرزەڕۆم مەلچی ناوی گوندێکە لە شارۆچکە تاتۆسی سەر بە پارێزگای ئەرزەڕۆمە لە باکووری کوردستان.
لەیلا بەدرخان
له‌یلا له وڵاتی سوێسرا چووه‌ته به‌ر خوێندن و له وڵاتی ئه‌ڵمانیاش په‌یمانگای هونه‌ری بالێی ته‌واوكردووه و پاشان له وڵاتی فره‌نسا نیشته‌جێ بووه.
مەچلی، تاتۆس
پۆل:گوندەکانی تاتۆس
دەپ
دەپ، یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای خارپێت ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەی دانیشتووانی ٣٠٫٣٣٨ کەس بووە، کە نزیکەی ١٣٫٤٨٧ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
خانەی تیی ژەھراوی
خانەی تیی ژەھراوی (ئینگلیزی: Cytotoxin T cell) جۆرێکە لە خانەکانی تی، خانە تووشبووەکان و خانە شێرپەنجەیییەکان دەناسێتەوە و تێکیان دەشکێنێت.
دەپ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای خارپێت پۆل:شارۆچکەکانی تورکیا پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای خارپێت
لەیلا بەدرخان
هه‌ڵپه‌رِكێ و سه‌ما و گۆڤه‌ند هه‌ر له منداڵییه‌وه سه‌رنجی له‌یلایان ڕاكێشاوه، بۆیه له‌یلا كه هێشتا منداڵ بووه به ڕێگای سه‌یركردنی سه‌مای ژنانه‌وه به شێوه‌یه‌كی سروشتی خۆی فێری سه‌ماكردن كردووه و زۆر خولیای سه‌ماكردن بووه. به‌تایبه‌تیش دوای نیشته‌جێبوونی له ئه‌وروپا هه‌موو ئامانج و حه‌ز و خولیا و مه‌به‌ستی ژیانی سه‌ماكردن و خوێندن و لێكۆڵینه‌وه بووه له سه‌ماكردن و ئافراندن بووه له هونه‌ری بالێدا به‌تایبه‌تیش ئه‌و سه‌مایانه‌ی كه له‌یلا به‌درخان نمایشی ده‌كردن هیچ سه‌رچاوه و بنه‌مایه‌كی نه‌بووه، به‌ڵكو داهێنانی بیر و ئاره‌زووه‌كانی خودی له‌یلا بوونه، كه شێوازی تایبه‌ت و زۆر سه‌رنجڕاكێش بوونه.