cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جامی کیشوەرەکانی فیفا
بەشداری وڵاتە عەرەبییەکان
بەشداری وڵاتە عەرەبییەکان لە سەرەتای پاڵەوانێتییەکەدا تەنھا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عەرەبستانی سعوودی بوو لە جامی کیشوەرەکانی ١٩٩٢ و جامی کیشوەرەکانی ١٩٩٥, پاشان لە دوو خولی دواتریشدا بەشداری کرد. بەم شێوەیە عەرەبستانی سعوودی بووە تاکە ھەڵبژاردە کە چوارجار بەشداری خولەکانی ئەم پاڵەوانێتییە بکات دووەم دەرکەوتنی ھەڵبژاردەی عەرەبی لە جامی کیشوەرەکانی ساڵی ١٩٩٧ بوو دوای ئەوەی ھەڵبژاردەی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان وەک دووەمی جامی ئاسیای ١٩٩٦ بەشداری کرد. یەکەم بەشداری ھەڵبژاردە عەرەبییەکانی کیشوەری ئەفریقا لە جامی کیشوەرەکانی ساڵی ١٩٩٩ بوو، کاتێک ھەڵبژاردەی میسر وەک براوەی جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ١٩٩٨ بەشداری کرد. دواتر ھەڵبژاردەی تونس وەک پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠٠٤ بەشداری جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٥ کرد. دوایین بەشداری ھەڵبژاردە عەرەبییەکان لە جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٩ بوو کە تێیدا ھەڵبژاردەی میسر وەک پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠٠٨ و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق وەک پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٠٧ بەشداریان کرد.
لە ڕووی ئەنجامەکانەوە، ئەنجامی ھەڵبژاردە عەرەبییەکان جێگەی ڕەزامەندی نەبوون، ئەگەر پلەی دووەمی ھەڵبژاردەی سعودیە دوای ئەوەی لە جامی کیشوەرەکانی ساڵی ١٩٩٢ بە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین بە ئەنجامی ٣–١ دۆڕا، و پلەی چوارەمی دوای دۆڕاندنی بە ئەنجامی ٢–١ بە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە جامی کیشوەرەکانی ساڵی ١٩٩٥ بەدەر بکەین. ھەریەکە لە میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان و عێراق و میسر و توونس لە قۆناغی کۆمەڵەکان دوورخرانەوە.
جامی پاڵەوانێتییەکە
جامی پاڵەوانێتییەکە لە ساڵی ١٩٩٥ لەلایەن فریتز جۆکەر و و واڵتەر شوماخەرەوە دروستکرا. قەبارەی جامەکە ٤٤.٥ سانتیمەترە، درێژی لایەکانی ١٧ سانتیمەتر و کێشی ٧.٥ کیلۆگرامە. تیرەی بنکەکە ١٧ سانتیمەترە. جامەکە لە بڕۆنز دروستکراوە و بە زێر داپۆشراوە. تۆپێکی هاوشێوەی زەوی و حەوت کیشوەرەکەی لەسەر نەخشێنراوە. ناوی پێشبڕکێکە لەسەر دوو باند نەخشێنراوە کە بە شێوەیەکی خولگەیی بە دەوری جامەکە نەخشێنراوە. ستوونەکە لەسەر بنکەیەکی شێوە دار بە شەشگۆشە دانراوە، کە پلێتی زێڕینی لەسەرە کە ناوی براوەکانی تێدانوسراوە. لۆگۆی شەش فیدراسیۆنی تۆپی پێی نێودەوڵەتی لە خوارەوەی جامەکە لە ناو ئەلقەیەکی بازنەی نوسراوەتەوە.
تۆماری پاڵەوانان
دوو خولی یەکەم وەک جامی شا فەھد ناسراوە، بەڵام فیفا بە شێوەیەکی ڕیزبەندی وەک جامی کیشوەرەکان ناساندیان.
ئەو ھەڵبژاردانەی گەیشتوونەتە پلەکانی یەکەم تا چوارەم
* خانەخوێ
ھەڵبژاردەی بەڕازیل باشترین ئەنجامی لە جامی کیشوەرەکان بەدەستھێناوە. پێنج جار گەیشتووەتە یاریی کۆتاییی و چوارجار نازناوەکەی لە ساڵانی ١٩٩٧، ٢٠٠٥، ٢٠٠٩ و ھەروەھا ساڵی ٢٠١٣ بەدەستھێناوە، ھەروەھا پلەی دووەمی لە ساڵی ١٩٩٩ و پلەی چوارەم لە ساڵی ٢٠٠١ بەدەستھێناوە، لە ئەنجامە باشەکانی دیکە ھەڵبژاردەی فەرەنسا دووجار نازناوەکەی بەدەستھێناوە لە ساڵانی ٢٠٠١ و ٢٠٠٣. ھەریەکە لە ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین (١٩٩٢)، ھەڵبژاردەی دانیمارک (١٩٩٥)، ھەڵبژاردەی مەکسیک (١٩٩٩)، ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا (٢٠١٧)یەکی یەک جار ئەم نازناوەیان بەدەست ھێناوە. بەم شێوەیە ھەڵبژاردەکانی کیشوەری ئەمریکای باشوور بە کۆی گشتی پێنج جار نازناوەکەیان بەدەستھێناوە، و لەدوای ئەوان ھەڵبژاردەکانی ئەورووپا چوارجار نازناوەکەیان بەدەستھێناوە و پاشان مەکسیک وەک تاکە ھەڵبژاردە لە کیشوەری ئەمریکای باکوور نازناوەکەی بەرزکردووەتەوە.
بەشداری ھەڵبژاردەکان
بۆ ھەر خولێکی پاڵەوانێتییەکە لانیکەم یەک ھەڵبژاردە بۆ یەکەمجار لە مێژوویدا بەشداری کردووە.
ئەنجامی پاڵەوانەکان خولی پێشوو
تۆپی زێرین
خەڵاتی تۆپی زێڕین دەبەخشرێتە باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکە.
یاریی خاوێن
دەبەخشرێتە ئەو هەڵبژاردەیەیی کە کەمترین ژمارەی کارت و فاوڵی لەسەر تۆمارکرابێت.
دەستکێشی زێڕین
خەڵاتی دەستکێشی زێڕین دەبەخشرێتە باشترین گۆڵپارێزی پاڵەوانێتییەکە.
بەستەرە دەرەکییەکان
جامی کیشوەرەکان
لەندەن (ئەنتاریۆ)
وێنۆک|250x250پیکسڵ|پردی بلاک فرایەرز لە لەندەن. لەندەن شارێکی کەنەدیە کەوتۆتە باشووری خۆڕئاوای ھەرێمی ئەنتاریۆ، سەرەتا وەک گوندێک بووە لە ١٨٢٦ بەڵام ئێستا دانیشتوانەکەی ٣٥٢٠٠٠کەسە، بەم ھۆیەوە لەڕێزبەندی پانزەھەمین شاری کەنەدا دێت لەڕووی دانیشتوانەوە.
زانکۆی خۆڕئاوای ئەنتاریۆ کەوتۆتە ئەم شارەوە. وێنۆک|250x250پیکسڵ|دیمەنێکی گشتگیری لەندەن (ئەنتاریۆ)کەتیایدا ڕووباری تایمز دەرکەوتووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان پۆل:شارەکانی ئۆنتاریۆ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢٦
پێرفێکت مەنی
پێرفێکت مەنی (ئینگلیزی: Perfect Money) وێبگەیەکی ئینترنێتی جیھانییە کە وەکوو بانکێکی سەرھێڵ کار دەکات. یەکەی دراوی ئەم وێبگەیە دۆلاری ئەمریکی، یۆرۆ، بیتکۆین، و گرامی زێڕە.
گێڕەرەوەی فەرموودە
گێڕەرەوەی فەرموودە زاراوەیەکی ئیسلامییە کە ئاماژەیە بۆ کەسێک دەکات کە فەرموودەی پێغەمبەر لە کەسانی پێش خۆیەوە دەگێڕێتەوە لە چینەکانی گێڕەرەوەکان تا ئەوانەی شوێنیان کەوتووە. مەرجی گرنگ تێیدا دڵنیابوونە لە وردی و دادپەروەری گێڕەرەوەکە.
ئێرەیی
وێنۆک|330x330پیکسڵ|وێنەکێشانی ژنێک کە بەدەستی ئیرەیییەوە دەناڵێنێت؛ لەلایەن نیگارکێش تیۆدۆر جێریکۆ (١٧٩١-١٨٢٤) ئیرەیی بریتییە لە ھەستێکی سۆزداری کە ئاواتی نەمانی دەسەڵاتێک، دەستکەوتێک، خاوەندارێتییەک، یان قازانجێک لە کەسێکی تر و بەدەستھێنانی، یان کەسە ئیرەییبەرەکە بە ئارەزووی نەمانی ئەوانە لە کەسانی دیکە تێر دەبێت.
فەیلەسوفی بەناوبانگ بێرتراند ڕوسیل باسی لەوە کرد کە ئیرەیی یەکێکە لە بەھێزترین ھۆکارەکانی دڵتەنگی. و دڵتەنگی تەنیا لە کەسی ئیرەییبەردا سنووردار نییە بەھۆی ئیرەییبردنەکەیەوە. تەنانەت ڕەنگە بگاتە ئەو ئارەزووەی کە حەز بکات بەدبەختی بەسەر کەسانی دیکەدا بێت. ھەرچەندە زۆرجار ئیرەیی بە تایبەتمەندییەکی نەرێنی دادەنرێت. بەڵام ڕووسیل پێی وایە ئیرەیی ھێزێکی ھاندەرە بەرەو جێبەجێکردنی چەمکی دیموکراسی لە پێناو گەیشتن بە نەزمێکی کۆمەڵایەتی دادپەروەرتر و یەکسانتر. لەم دواییانەدا دەروونناسان پێشنیاریان کردووە کە ئیرەیی بە گشتی دابەش دەکرێت بەسەر ئیرەیی زیانبەخش و ئەرێنی.
سەرچاوەکان
پۆل:سۆزەکان
بەحرەین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
بەحرەین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
وێنە ھێماییەکەی پاشا
وێنە ھێماییەکەی پاشا زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی چینییە لەسەر ڕۆمانێکی ئینتەرنێتی ھو دیلان بە ھەمان ناو دروستکراوە. ئەکتەر یانگ یانگ ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت.
کورتە
زنجیرەکە دابەزین و بەرزبوونەوەی یو شو، یاریزانێکی پلە یەک لە یارییەکی فرە یاریزانی سەر ئینتەرنێت (کۆشش) دەگێڕێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بەپێی ڕۆمانە چینییەکان
چاوچنۆک
وێنۆک|نیگارێک کە کەسێکی چاوچنۆک دەردەخات، لە وێنەکێشانی ماریا فیۆدۆرۆڤنا چاوچنۆک یان ڕەزیل یان بەخیل بریتییە لە کۆکردنەوەی پارە و کەڵەکەبوونی و خەرجنەکردنی بە بیانووی ترس لە داھاتوو، چاوچنۆکی تایبەتمەندییەکی سەرزەنشتکراوە کە ڕێگری لە تاک دەکات لە پێدان و بەخشین.
پرسیارەکانی ھیلبێرت
پرسیاری بیست و چوارەم
لە سەرەتاوە پێرستەکەی ھیلبێرت ٢٤ پرسیاری لەخۆ دەگرت، بەڵام ھیلبێرت بڕیاری دا پرسیاری بیست و چوارەمی (تیۆریی سەلماندن، پێوەرێک بۆ سادەیی و مێتۆدی گشتی) بڵاو نەکاتەوە. پرسیاری بیست و چوارەم ساڵی ٢٠٠٠ لەلایەن مێژووزانی ئاڵمانی ڕوودیگێر تیلێ لەناو دەستنووسەکانی ھیلبێرتدا دۆزرایەوە.
پوختە
پرسیارەکانی ۳، ۷، ۱۰، ۱۱، ۱۳، ۱۴، ۱۷، ۱۹، ۲۰و ۲۱ تا ڕادەیەک فورمولە کراون و ھەندێک ڕێکار خراوەتە ڕوو کە لەلایەن کۆمەڵەی ماتماتیکزانان پەسەند کراوە؛ بەڵام پرسیارەکانی ۱، ۲، ۵، ۹، ۱۵، ۱۸+و ۲۲ چارەسەرییان ھەیە کە تەنیا لەلایەن ھەندێک لە ماتماتیکزانان پەسەند کراوە و مشتومڕێک ھەیە لەسەر ئەوەی کە ئاخۆ ئەم ڕێکارانە پرسیارەکان چارەسەر دەکەن یان نا. ھێمای + لە سەرەوەی پرسیاری ھەژدەھەم ئاماژە بەمە دەکات کە ئەم پرسیارە چارەسەرییەکەی بە یارمەتی کۆمپیوتەرە . پرسیارەکانی ۱۶، ۸ (گریمانەی ڕیمان) و ۱۲ تا ئێستا شی نەکراونەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ماتماتیک پۆل:کێشەکانی ھیلبێرت پۆل:پرسیارەکانی ھیلبێرت
زەمەقی سەروو
زەمەقی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیروان، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
زەمەقی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی حەمەوغان و لە باشوور لەگەڵ گوندی حەسەن ئاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شاری ھەڵەبجە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پریسی خواروو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
خەڵاتی ئانە فرانک
خەڵاتی ئان فڕانک خەڵاتێکی وێژەیی بوو کە لەلایەن دامەزراوی ھۆڵەندی-ئەمریکییەوە لە ساڵانی ١٩٥٧ بۆ ١٩٦٦ لە ھۆڵەندا دەبەخشران.
خەڵاتەکە لەلایەن ئەلبێرت ھاکێت و فرانسێس گوودریچ دامەزرا، دووەکە شانۆیێکیان بە ناوی یاداشتەکەی ئان فڕانک نووسیبەوە. شانۆیەکە لەسەر بنەمای یاداشتەکەی ئان فڕانک، بە ناوی یاداشتی کچێکی گەنج، بوو. شانۆیەکە خەڵاتی پەلیتزەری لە ١٩٥٦ بردەوە.
براوە بەناوبانگەکانی خەڵاتەکە بریتین لە ھاری مولیش و سیس نووتبووم.
سەرچاوەکان
پۆل:ئان فڕانک
پاکستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
پاکستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
مارگۆت فرانک
مارگۆت بێتی فڕانک (لەدایکبووی ١٦ی شوباتی ١٩٢٦ - مردووی ٢٧ی ئازاری ١٩٤٥) بەتەمەنترین کچی ئۆتۆ فڕانک و ئێدیت فڕانک و خوشکی ئان فڕانک بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦ پۆل:مردووانی ١٩٤٥ پۆل:ئان فڕانک
پوورایشۆکە
وێنۆک|وێنەی کرمۆکەکەی پوورایش وێنۆک|چاڵی پوورایشۆکە کە بۆ گرتنی مێروولە و دەعبای تر بەکاری دەھێنێت. وێنۆک|پوورایشۆکە لە کاتی پێگەیشتندا پوورایشۆکە، پوورایش، پیرایشۆکە  یا پیرێژنۆکە جۆرە مێروویەکە کە کرمۆکەکەی  بەناوبانگە لەبەر ڕەفتارەکەی لە کاتی ڕاوکردندا. بە ئەو چاڵ و کونەی وا لە زەویدا هەڵیدەکوڵێک ئەڵێن تسە گورگانە. کرمۆکەی ئەم مێرووە کونێک لە زەویدا ھەڵدەکۆڵێت و لە بنکییەوە دەوەستێت ھەتا مێروولە و دەعبای بچووکی تێ بکەوێت و بیانخوات. جۆرە پێگەیشتووەکەی ئەم مێرووە، کە باڵی ھەیە، زۆر ناسراو نییە لەبەر تەمەنە کورتەکەی و بڕێک جار لەگەڵ پووشبەقنگە تێک دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مێرووەکان
مایا ھۆک
مایا ڕەی تورمان ھۆک (لەدایکبووی ٨ی تەممووزی ١٩٩٨) خانمەئەکتەر و نمایشکارێکی ئەمریکییە. کچی خانمەئەکتەر ئوما تورمان و ئەکتەر ئیتان ھۆکە. دوای دەستپێکردنی پیشەی نمایشکاری، مایا بۆ یەکەم جار لەسەر شاشە دەرکەوت بەڕۆڵی جۆ ماڕچ لە دروستکراوەی ٢٠١٧ی بی بی سیی Little Women، و ڕۆڵی سەرەکی ڕۆبن بەکڵی دەگێڕێت لە وەرزی سێیەمی زنجیرەی نێتفلیکسی شتە نامۆکان (٢٠١٩).
ژیانی سەرەتایی و خوێندن
مایا لە ٨ی تەممووزی ١٩٩٨، لە نیویۆرک سیتی لەدایکبووە، خوشکە گەورەی ھەردوو منداڵی نواندنکاران ئیتان ھۆک و ئوما تورمانە. دایک و باوکی لە سێتی فیلمی Gattaca (١٩٩٧) یەکدیان بینیوە، و لە ئایاری ١٩٩٨ ھاوسەرگیریان کردووە، و لە ٢٠٠٥ لێک جیابوونەتەوە. براکەی مایا لە ٢٠٠٢ لەدایکبووە. مایا دوو زڕ خوشکی ھەیە (لەدایکبووی ٢٠٠٨ و ٢٠١١) لە ژنی دووەمی باوکییەوە، ڕاین شاوھیوس. زڕ خوشکێکی دیکەشی ھەیە (لەدایکبووی ٢٠١٢) لە دەستگیرانی پێشووی دایکییەوە، ئارپاد بوسۆن.
لەلای باوکییەوە، مایا خوشکەزای خوشکەزای شانۆنامەنووس تێنەسی ویڵیامسە. لەلای دایکییەوە، خوشکەزای گەورەی توێژەری بوزی ڕۆبێرت ئەی. ئێف. تورمان و نمایشکار نینا ڤۆن سکێڵبروژە. دایکی سکێڵبروژ، بیرجیت ھۆڵمکویست، نمایشکار بووە، کە بۆ پەیکەری ئەلێکس ئێبی فامنتاگێت وەستاوە، کە ئێستا لە سمیگێھوکە لە سوێد.
مایا دیسلێکسیای ھەیە، کە بووەتە ھۆی گۆڕینی قوتابخانە لە خوێندنی بنەڕەتیدا کە لە کۆتاییدا برا بۆ قوتابخانەی سەینت ئان، قوتابخانەیەکی تایبەت لە بڕووکڵین، نیویۆرک کە لە بیری ھونەری تێدەگەن و نمرە لە کارەکان دانانێن. ئەم ژینگە ھونەرییە بەرەبەرە وای لێکرد کە ڕووبکاتە ڕۆڵگێڕان. مایا بەژداری لە خوێندنی ھاوینەی ئەکادیمی ڕۆیاڵ بۆ ھونەری درامی لە لەندەن کردووە و ناوبانگی لە ستۆدیۆی ستێڵا ئادلەر بۆ ڕۆڵگێڕان لە نیویۆرک دەرکردووە. ئەو ھونەری ڕۆڵگێڕانی لە قوتابخانەی جوڵیارد خوێندووە بۆ یەک ساڵ پێش ئەوەی کە پێویست بوو وازبھێنێت دوای وەرگرتنی ڕۆڵەکەی لە Little Women.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری درامی پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دیسلێکسیان هەیە
مامۆستا هاوڕێ موحەممەد
مامۆستا ھاوڕێ محەممەد ناسراو بە مامۆستا ھاوڕێ قیامەت (بە ئینگلیزی: Hawre muhammad) مامۆستا و بانگخواز و وتاربێژی ناوداری کوردستان، لەدایکبووی ساڵی ١٩٦٩یشاری سلێمانییە بە ڕەچەڵەک دەچنەوە سەر فەقێ احمدی دارە شمانە باوک و باپیری خەڵکی سلێمانی بووە.
وێنۆک|220x124px|ڕاست|مامۆستا ھاوڕێ
ژیانی
وەک خۆی دەڵێت بە منداڵی زۆر عەجول و لاسار بووە مامۆستایی یەکەمی باوکی بووە کە بەردەوام ئامۆژگاری کردووە چونکە زۆر لاسار بووە سەرەتای تەمەنی خۆشەویستی ئیمامی غەزالی چووەتە دڵییەوە و سەرجەم کتێبەکانی ئیمامی غەزالی خوێندووەتەوە و شەوان خەونی بە ئیمامی غەزالییەوە بینیوە مامۆستا دەڵێت دوو مامۆستا کە منیان پێگەیاند و ئاشنایان کردم بە قورئان کە ھەتا مردن سوپاسیان دەکات مامۆستا ئەمینی و مامۆستا کەیفی، ھەرگیز کێشەی نە بووە لە وتاردان لە ڕووی شەرم و ترسی دەروونییەوە، خێزاندارە و خاوەنی چوار منداڵە (دوو کوڕ و دوو کچ)
لە بەرامبەر ئەو خۆشەویستییەی کە جەماورەکەی ھەیانە بۆی مامۆستا دەڵێت زۆر خەجاڵەتم لە بەردەم خودا و ئەو خەڵکەش من شایەنی ئەوە نیم بە ھیچ شێوەیەک ئەوە پیاوەتی و چاکەی ئەو خەڵکە خۆیەتی ئەگینا من شایەنی ئەوە نیم
خۆشترین کاتی ژیانی مامۆستا ھاوڕێ ڕوخانی سەددام حوسێن و گیرانی بوو، لە ئێستادا ھیچ کەناڵێک و تیڤییەک ئامادە نییەووتارەکانی داببەزێنێت ئەمەش دوای ئەوەی لەڤیدیۆیەکدا ئاماژە بەوە دەدا سەر بە ھیچ حیزب و ڕێکخراو و کۆمەڵێک نییە
لە شاعیراندا: حەزی لە شیعرەکانی شەھید کۆساری یە.
لە قورئان خوێناندا: حەزی بە دەنگی منشاوی و محەممەد ناسر بغدادییە
مامۆستا ھیچ تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بەکارناھێنێت و ھیچ پەیجێکی تایبەت بە خۆی نییە چونکە پێی وایە کاتی نامێنێت بۆ خوێندنەوە و نووسین و وتار.
قۆناغی خوێند
بە چوار ساڵی خراوەتە بەر خوێندن سەرجەم قۆناغەکانی خوێندنی لە شاری سلێمانی تەواو کردووە بەلام بۆ تەواوکردنی قۆناغی زانکۆ ھاتووەتە شاری ھەولێر لە زانکۆی سەڵاحەدین خۆێندنی تەواو کردووە
مامۆستا بووە لە سەرجەم قۆناغەکانی خوێندندا ناوەندی و دواناوەندی پەیمانگای مامۆستایان وپەیمانگای وتار بێژان و کۆلێجی وتار بێژای کۆلێجی زانستە ئیسلامییەکان
بەرھەمەکانی
١- نیشانەکانی ڕۆژی دووایی و ڕووداوەکانی پێش ھاتنی: شەش جار چاپکراوە.
٢- زنجیرەی فەرموودە قودسییەکان: کەزیاتر لە ٢٠٠٠ فەرموودەی وەرگێڕاوەو ڕونکردنەوەی بۆ کردوون.
دەرباری ھەولێر
دەرباری خەڵکی ھەولێر مامۆستا دەڵێت من خۆم بە ھەولێری دەزانم و فەخریشی پێوە دەکەم و خەڵکێکی زۆر باشن.
نازناووی
مامۆستا ھەر لەسەرەتایی دەستکرنی بە وتار دان زیاتر ئەو ئایەت و فەرموودانی باسکردوە و ڕونی کردوونەتەوە کە باسی (ژیانی ناو گۆڕ، قیامەتی گەورە، بەھەشت، دۆزەخ) دەکات، ھەر لەبەر ئەوەش ناسراوە بە مامۆستا ھاوڕێی قیامەت.
لەلێ وا
لەلێ وا یان لەلێ ڤا (بە تەبەری: لَلەوا) ئامێرێکی باژەنە کە تایبەت بە ناوچەی مازەندەران (تەبەرستان) و ھەروەھا ناوچەی تالیشە و لە مۆسیقای تەبەری و تالیشی کەڵک لێ وەردەگێردرێت. لەلێ وا لە چوو ساز دەکرێت.
وشەڕەت
لەلێ لە زمانی تەبەری بە واتای زەل بە کار دێت و وا/ڤا ھەر بە واتە وایە.
پێکھاتە
ئامێری لەلێ وا لە ڕوەکی زەل ساز دەکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا پۆل:مۆسیقای تەبەری
چیو ژو
چیو ژو (بە چینی:仇珠) بە خاتوو چیو ناسراوە وە بە ناوە ھونەرەیەکەشی دولینگ نێیشی (بە چینی: 杜陵内史) ھونەرمەندێکی چینی بوو کە لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی مینگ ژیاوە. بەھۆی وێنەکانی و کێشانی وینەی کەسەکانەوە ناسراوە.
ژیان
چیو ژو لە وڵاتی تایچانگ، پارێزگای سوژۆو لەدایکبووە، کچی چیو ینگە، کە یەکێک بوو لە چوار مامۆستاکەی ئیمپراتۆریەتیی مینگ زانیارییەکی کەم ھەیە لەسەر ژیانی، وە وا دانراوە کە وێنەکێشی لە باوکییەوە فێربووە لەبارەی ھاوسەرگیریەوە لەوانەیە ھاوسەری یو چیو بووبێت کە ھونەرمەندێک بوو بە باوکی کاریگەر بوو، وە بەگشتی وا باوەڕکراوە زاوای باوکی واتا ھاوسەری چیو ژو بوبێت.
پیشە
چیو ژو لە لەنێوان ساڵانی ١٥٦٥ تا ١٥٨٥ چالاکی ھەبووە. پێی سپێدرا بوو کە وێنە بکێشێت بۆ ئاھەنگی لەدایکبوونەکانی ئەوسا، یان بەشداری بکات لە خۆشنووسین، ھەروەھا پێی سپێردرا بوو کە نەخشە بکێشێت بۆ خۆشنووسییەکانی وانگ چۆنگ سەبارەت بە شیعرەکانی لەسەر پەرییەکانی دەریای لوۆ. ئەمەش ئەوە ڕووندەکاتەوە کارەکانی بە چاک سەیرکراون.
زانایەکی مینگ چیو ژی وەک یەکێک لە "لی گۆنگلین" دادەنێت لە نێوان ژنان". کە لەو سەردەمەدا لی گۆنگلین ھونەرمەندێکی بەرز بووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنە چینییە وێنەکێشەکان پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ١٦یەم پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو پۆل:خەڵکی تایچانگ پۆل:ژنە ھونەرمەندە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
ئیلیزابێت کادی ستانتۆن
ئیلیزابێت کادی ستانتۆن (بە زمانی ئینگلیزی: Elizabeth Cady Stanton؛ لە دایکبووی ١٢ی تشریننی دووەمی ١٨١٥ - مردووی ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٢) ژنە چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ و ژن بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکاننی ئەمریکا، ئەو بە سەرکردەی بزووتنەوەی مافەکانی ژنان دادەنرێت لە ناوەڕاست و کۆتایی ساڵانی ١٨٠٠. لە ساڵی ١٨٤٨، ئەو فشکاری سەرەکی بوو بۆ داننان بە ڕێککەوتننامەی سێنیکا فالز، کە یەکەم ڕێککەوتنامە بوو لەسەر مافەکانی ژنان. Dumenil, 2012, p. 56, which says, "The exclusion of women delegates from the London [anti-slavery] convention in 1840 had a decided impact on the events that led to the first women's rights convention, held in Seneca Falls, New York, eight years later… Well before the 1848 convention, reformers had agitated for improved economic and legal rights for women". Other scholarly sources that describe Seneca Falls as "the first women's rights convention" include Wellman, 2004 (the book's title itself include those words); Isenberg, 1998, p. 1; and McMillen, 2008, p. 115. No scholarly source describes an earlier meeting as a "women's rights convention". Bonnie S. Anderson, in Joyous Greeting: The First International Women's Movement 1830–1860, Oxford University Press, 2000, makes no mention of an earlier convention in Europe or elsewhere. The Seneca Falls convention was the first that was organized by women explicitly for the purpose of discussing women's rights as such. It was not, however, the first convention at which women's rights were among the topics that were discussed:
لە ساڵی ١٨٥١، لەگەڵ سوزان بی ئەنتۆنی بەیەکەوە ھەنگاویان نا بۆ دامەزراندنی بزووتنەوەی گەشەپێدانی مافەکانی ژنان، ئەوان بەیەکەوە بۆ چەندی دەیە کاریان کرد لەڕێی بڵاوکردنەوەی کتێب و وتارەکانیان. لە ماوەی شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا، یەکێتیی ژنانی دڵسۆزی نەتەوەییان دامەزراند کە لەدژی کۆیلایەتی چالاکییان ھەبوو. ئەوان لە ساڵی ١٨٦٨، ڕۆژنامەیەکیشیان بەناوی شۆڕشەکە (The Revolution) بڵاودەکردەوە.
ئیلیزابێت لە ماوەی ژیانیدا کۆمەڵێک کتێبی نووسی لەوانە مێژووی مافی دەنگدانی ژنان (History of Woman Suffrage) لە شەش بەرگدا لە نێوان ساڵانی ١٨٨١ بۆ ١٩٢٢ بڵاوکرایەوە، کتێبی ژنانی ئینجیل (The Woman's Bible)، ھەروەھا کتێبێکیش لەسەر بیرەوەرییەکانی خۆی لەژێر ناونیشانی ھەشتا ساڵ و زیاتر (Eighty Years & More).
ئیلیزابێت کادی ستانتۆن لە ڕۆژی ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٢، لە تەمەنی ٨٦ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان پۆل:مردووانی ١٩٠٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٥ پۆل:کۆمارییەکانی نیویۆرک (ویلایەت)
سەراو (ڕوونکردنەوە)
زیندەوەرزانی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
بەحرەین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
بەحرەین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
توت عنخ ئاموون
وێنۆک توت عنخ ئاموون یەکیک لە ئەندامانی بنەماڵەی فیرعەونەکانی میسر لە نێوان ساڵانی ١٣٣٤پ.ز بۆ ١٣٢٥ پ.ز فەرمانڕەوایەتیی کردووە. کوڕی ئەخناتوونە و بە بەناوبانگترین فیرعەون دادەنرێت. لە تەمەنی گەنجی دەمرێت و لە دۆڵی پاشاکان بە خاک سپێردرا.
ساڵی ١٩٢٢ لەلایەن زانای دێرینەناسی بەریتانی ھاوارد کارتەر، مەزارگاکەی دەدۆزرێتەوە دوای گەڕان و پشکنینێکی زۆر لە دۆزینەوەی ئەم مەزارگایە بە ڕوداوێکی مێژوویی دادەنرێت و دەنگدانەوەیەکی جیھانی لێکەوتەوە. وێنۆک|ھاوارد کارتەر لەکاتی لێکۆڵینەوە و پشکنین لە جەستەیی مۆمیاکراوی تووت عنخ ئاموون
سوزاکو کوروروگی
سوزاکو کوروروگی ئەو یەکێکە لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی ئەنیمێی کۆد گیاس: لولوچی یاخیبوو.
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی کۆد گیاس پۆل:ژاپۆنییە خەیاڵییەکانی ناو ئەنیمێ و مانگا پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا
تایچانگ
تایچانگ شارێکی لە پلەی وڵاتدایە لەژێر بەڕێوەبەرایەتیی سوژۆو، لە پارێزگای جیانگسو، لە چین. شارەکە دەکەوێتە باشووری ڕووباری یانگتسی، ھاوسنوورە لەگەڵ شانگھای بەرەو باشوور.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی جیانگسو
کۆمپانیای پەخشی ئەمریکی
کۆمپانیای پەخشی ئەمریکی (ئەی بی سی) کۆمپانیایەکی فرە نەتەوەیی بازرگانی تۆڕی پەخشی تەلەڤیزیۆنییە کە خاوەنداریەتی لەلایەن تەلەڤیزیۆنی والت دیزینیەوە دەکرێت بەشی تەلەڤیزیۆنی گشتی دیزنیی سەربە کۆمپانیای واڵت دیزنی. کە بنکە سەرەکییەکەی دەکەوێتە بوربانک لە کالیفۆرنیا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆمپانیای پەخشی ئەمریکی پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:تۆڕە میدیایەکانی دیزنی پۆل:کۆمپانیاکانی چێژبەخشی کە لە شاری نیویۆرکن پۆل:ئەو کۆمپانیا ڕێکلامییانەی دەکەونە شاری نیویۆرک پۆل:دەستکەوتەکانی دیزنی پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکانی دیزنی پۆل:وێستگە ڕادیۆیانەی لە ١٩٤٣ دامەزراون پۆل:وێستگە و کەناڵە تەلەڤیزیۆنییانەی لە ١٩٤٣ دامەزراون پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٤٣ لە نیویۆرک (ویلایەت) پۆل:تێکخستن و دەستکەوتەکان لە ١٩٩٦ پۆل:کۆمپانیا ئەمریکییانەی لە ساڵی ١٩٤٣ دامەزراون پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٤٣ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ئەو کۆمپانیایانەی سەر بە کۆمپانیای دیزنین
فەڕەنسییەکان
فەڕەنسییەکان یان فەڕانسییەکان (فەڕەنسی: Françai) گرووپێکی نەتەوەیین،  کە لەگەڵ وڵاتی فەڕەنسا دەناسرێتەوە. ئەم پەیوەندییە ڕەنگە نەتەوەیی، یاسایی، مێژوویی یان کولتووری بێت.
لە ڕووی مێژوویییەوە زۆربەی کەلەپووری گەلی فەڕەنسی دەگەڕێتەوە بۆ کێلتەکان و خەڵکانی جێرمانی و ڕەچەڵەک ڕۆمانییەکان و لە دانیشتووانی کۆن و کۆرتۆسەکانی گال، لیگورییەکان، گەلانی ئیتالیک، ئیبەرییەکان، فرانکەکان، ڕەچەڵەکیان ھاتوون. فەڕەنسا ھەمیشە تێکەڵەیەک بووە لە داب و نەریتی ناوخۆیی و جیاوازییە ناوچەیییەکان و لەکاتێکدا زۆربەی خەڵکی فەڕەنسی ھێشتا بە زمانی فەڕەنسی وەک زمانی دایکی خۆیان قسە دەکەن، زمانەکانی وەک نۆرمان، ئۆکسیتان ، کەتەلۆنی، کۆرسی، بریتانی، باسکێنچ و ئەلزاسی ھێشتا بە زمانی خۆیان قسەیان پێدەکرێت لە ناوچەکانیان. زمانی عەرەبی بە شێوەیەکی بەرفراوان قسەی پێدەکرێت، و بەبێ گومان گەورەترین زمانی کەمینەکانە لە فەڕەنسا لە سەدەی بیست و یەکەمەوە (شوێنێک کە پێشتر لەلایەن بریتۆن و ئۆکسیتانییەوە بوو). بەپێی نەریتی زۆربەی فەڕەنسییەکان ئایینی مەسیحی وەک ئایینێکی ڕۆمانی کاسۆلیکی لە باوەش دەگرن.
کۆمەڵگەی مۆدێرنی فەڕەنسی دەفرێکی تواوەیە. لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەمەوە فەڕەنسا ڕێژەیەکی بەرزی کۆچبەری بەخۆیەوە بینی، کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە عەرەب و بەربەر، ئەفریقایییەکان لە باشووری بیابان، چینی و گەلانی دیکە پێکھاتبوو کە لە ئەفریقا و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و ڕۆژھەڵاتی ئاسیا ھاتبوون. میری فەڕەنسا کە فەڕەنسا وەک نەتەوەیەکی گشتگیر و بەھا گشتگیرەکان پێناسە دەکات، بانگەشە بۆ ئاسمیلەکردن لە ناو کولتووری فەڕەنسیدا کردووە و پێشبینی دەکات کۆچبەران پابەندبن بە بەھا و بنچینەکانی کولتووری فەڕەنسی. لە ئێستادا، لەکاتێکدا میری ڕێگەی بە تازە٥اتووان داوە لە ناوەڕاستی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە کولتوورە جیاوازەکانیان بپارێزن، و تەنھا داوایان لێدەکات کە تێکەڵی بکەن، ھاووڵاتیانی فەڕەنسی ھێشتا ڕەگەزنامەی خۆیان لەگەڵ ھاووڵاتیبوون یەکسان دەکەن وەک ئەوەی یاسای فەڕەنسا دەیکات.
جگە لە زەوی سەرەکی فەڕەنسا، کۆمەڵگەی خەڵکی فەڕەنسی و خەڵکی بە ڕەچەڵەک فەڕەنسی دەتوانرێت لە ئاستی جیھانیدا بدۆزرێتەوە، لەوانەش لە وەزارەتەکانی دەرەوەی فەڕەنسا و ناوچەکانی وەک ئەنتیلی فەڕەنسی، و لە وڵاتانی بیانی کە کۆمەڵگەی دانیشتووانی قسەکەر بە زمانی فەڕەنسی ھەیە وەک سویسرا، ئەمریکا و کەنەدا و بەلجیکا و ئەرجەنتین و بەرازیل و شیلی و ئۆرۆگوای.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمەڵگای فەڕەنسی
چاوۆ وێی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین
ھیدێیۆ کۆجیما
ھیدێیۆ کۆجیما (بە ژاپۆنی: 小島 秀夫)، لەدایکبووی ٢٤ی ئابی ١٩٦٣ لە سێتاگایا، ژاپۆن. نووسەر و دەرھێنەر و نەخشەسازی کایەی ڤیدیۆیی و بەرھەمھێنەرێکی ژاپۆنییە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:ھیدێیۆ کۆجیما پۆل:زیندووان پۆل:دیزاینەری ژاپۆنی بۆ دیزاینی یارییە ڤیدیۆییەکان
مردنی نیلسۆن ماندێلا
لە ٥ی کانوونی یەکەمی ۲۰۱۳ دا نێلسۆن ماندێلا، یەکەم سەرۆکی ئەفریقای باشوور لە ڕێگەی هەڵبژاردنی دێموکراتی نوێنەرایەتی تەواوەوە هەڵبژێردرا ، هەروەها یەکەم سەرۆکی ڕەشی ئەو وڵاتە کۆچی دوایی کرد. ماندێلا لە تەمەنی ۹٥ ساڵیدا دوای ئەوەی لە دەوروبەری کاتژمێر ۲۰:٥۰ بە کاتی ناوخۆیی لە ماڵەکەی خۆی لە هوتۆن لە ئەفریقای باشوور تووشی هەوکردنی هەناسە بوو، کۆچی دوایی کرد مردنی لەلایەن جەیکوب زوما سەرۆک کۆمارەوە ڕاگەیەنرا کاردانەوەکانی حکومەت و ڕێکخراوە جیھانیەکان و کەسانی دیار ڕوماڵکردنی میدیایی بەرچاویان لە سەرتاسەری جیهاندا بەدەست هیناوە. ئەفریقای باشوور ماوەی ماتەمینی نەتەوەیی بۆ ماوەی ۱۰ ڕۆژ ئەزموون کرد. لەو ماوەیەدا چەندین خزمەتگوزاری یادەوەری لە هەموو وڵاتدا بەڕێوە دەبرا. ڕۆژی ۱۰ی کانوونی یەکەم، مەراسیمی پرسە لە یاریگای یەکەمی بانکی نیشتیمانی بەڕێوەچوو، کە یاریگای ۹٥ هەزار کورسیی تێیدا بوو تەرمەکەی لە بینای یەکێتی لە پریتۆریا لە ۱۱ تا ۱۳ی کانوونی یەکەمی ۲۰۱۳ پارێزراوە. پرسەی فەرمی لە ۱٥ی کانوونی یەکەمی ۲۰۱۳ لە ڕۆژهەڵاتی پارێزگای کەیپ  بەڕێوەچوو، تەرمەکەی بەخاک سپێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:مردنەکان بەپێی کەس پۆل:نێڵسۆن ماندێلا
شەوانی تورکستان
شەوانی تورکستان بەسەرھاتێکی ڕاستەقینەیە نووسینی: نەجیب گەیلانی وەڕگێڕانی بۆ کوردی: ئارام قادر ،ئەم ڕۆمانە باس لە ناوەڕۆکی دەست بەسەرداگرتنی چینیەکان بۆ سەر تورکستانی ڕۆژهەڵات دەکات کە (سنجان) ی ئێستایە، وە ئەو دەست درێژیانەی کە ڕاستەوخۆ ئەیانکردە سەریان نەک هەر لە ڕووی ڕۆحییەوە، بەڵکو لە ڕووی بنەماکانی ئیسلامیشەوە هەموو هەوڵێکیان بۆ لەناوبردنی ئاینی ئیسلام بوو، بیر و باوەڕی مارکسی و شوعیەتیان بڵاو دەکردەوە، وە گۆڕینی ڕەوشت و بنەماکانی ئیسلام، چونکە دەیانزانی تا ئیسلام لەناو گەلدا بێت ئەوان شوێنیان نابێتەوە ،چیرۆکەکە شێوەیەکی تراژیدی درێژ درووست دەکات. وێنۆک|بەرگی کتێب
رووداوەکانی و بەسەرهاتەکان
-مصطفى دەڵیت:-
حاجییەکان هەموو ساڵێک دێن بۆ مەککە و پەرستشەکانیان ئەنجام دەدەن ،دواتریش دەگەڕێنەوە بۆ ئەو شوێنەی لێوەی هاتوون ! ئایا حەج کردن لەسەر مسوڵمانان فەرزە کە بێن و بگەڕێنەوە؟! وا گومان نابەم ...
ئەم چیرۆکە تاڵە لە وڵاتێکی مسوڵمانانە کە (تورکستان)ە و زۆربەی خەڵک نەیانبیستووە لەبارەیەوە.
داگیرکردن شتێکی کاتییە ،ڕۆژێک لە ڕۆژان نامێنێت و شەڕ و ئاژاوە کۆتایی دێت ،بەڵام ئەگەر دوژمن دەست درێژی بکاتە سەر هەستی خەڵکی و پیرۆزییەکانیان لەناوبەرێت ،ئەوە کارێکە کە لە سەروو ئارامگرتنی مرۆڤەوەیە!
ڕووداوەکان پەرەیان سەند وە تورکستانەکان خۆیان دۆزییەوە لەنێوان خراپەکان و ئەو فێڵانەی کە وڵاتانی دراوسێ لێیان کردبوون ،تەنها ڕێگا بۆ ڕزگاربوون ڕاپەڕین بوو ،بۆیە شاخەکانیان کردە قەڵغان لەکاتێکدا لە هەموو لایەکەوە تەنگیان پێ هەڵچنیبوون.
پیاوانی دڵ دامەزراو و پڕ لە باوەڕ وەک شاخی چەسپی و هەموویان بەیەک دەنگ هاواریان دەکرد (الله أكبر) کە شاخەکان لەبەری دەهاتنە لەرزین.
دەڵێم بۆچی؟
بۆچی پێشکەوتن شان بە شانی دادپەروەری و ئازادی ناڕوات ؟بۆچی جیهان دەست لەناو دەست لەگەل باوەڕبوون بە درووستکەری درووستکراوەکان ناڕوات؟
بۆچی گەلەکان ڕێک ناکەون ،بەبێ ئەوەی گەلێک هەوڵی لەناوبردنی گەلێکی تر نەدات؟
-مصطفى :- بۆچی خەڵکی حەز بە ئاشتی ناکات؟
(عوسمان باتور) کە لە تەنیشتیدا بوو وتی :-چوارچێوەی ئاشتی زۆر فراوانە گەر خەڵکی مەبەستی بێت لەناویدا بژی، ئێمەش ئاشتیمان دەست ناکەوێت بەبێ ئیسلام ، ئیسلامەتییەک ئەندامانی ڕاست بن لەگەڵ خودای گەورەدا و تێبکۆشن لەپێناو ڕێبازەکەیدا ،ئەوکاتە ئاشتی دەردەکەوێت.
سەرباری هەموو شتێک لە بەرانبەر دوو دەوڵەتی گەورەدا، کە چین و ڕووسیا بوون  ئێمە دەوڵەتێکی بچووک بووین.
ئایا دەکرێت بچووکیی قەبارەی خۆمان بکەینە بەهانەیەک بۆ ئەوەی دەرگاکانمان بە ڕووی  داگیرکەراندا واڵا بکەین و بێباک بین بەرانبەر گرانترین بەخششی خودا بۆ ئێمە؟
با شەڕ مانگێک..دوومانگ..ساڵێک..تا خوا بیەوێت درێژە بکێشێت بەدرێژایی تەمەنمان شەڕ دەکەین، قەدەری ئێمە وایە و هیچ چارەیەکمان نییە
گاومەر
گاومەر گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەڕنە، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
ژمارەی سەرەتایی دوانە
وێنۆک|ژمارەی، ژمارە سەرەتاییە دوانەکانی کەمتر لە n ژمارەی سەرەتایی دوانە یان ژمارەی خۆبەشی دوانە، بە دوو ژمارەی سەرەتایی دەوترێت کە جیاوازی نێوانیان ٢ بێت. واتە:
بۆ نموونە:
{(5,7)} {(11,13)} {(17,19)} {(29,31)}
یەکێک لە پرسیارەکانی بیرکاری کە تا ئێستا شی نەکراوەتەوە ئەمەیە، ئایا ژمارەی، ژمارە سەرەتاییە دوانەییەکان بێکۆتایە؟
سەرچاوەکان
پۆل:پرسیارە شی نەکراوەکانی ماتماتیک پۆل:کێشەکانی ماتماتیک
سەرحەد ڤارتۆ
ئەمروڵڵا دورسون ناسراو بە سەرحەد ڤارتۆ سیاسەتوانێکی کورد و ئەندامی کۆمیتەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) و ھەروەھا ووتە بێژی کەجەکە بوو. سەرحەد ڤارتۆ لە لە بۆردوومانی فڕۆکەکانی ئەرتەشی تورکیا لە چیای قەندیلەوە کوژراو.
کۆچی دوایی
سەرحەد ڤارتۆ لە ڕۆژی ٢١ی ئازاری ٢٠١٩ لە چیای قەندیل لە بۆردوومانی فڕۆکەکانی ئەرتەشی تورکیا لە چیای قەندیل لە باشووری کوردستانەوە کوژراو. چوار گەریلای پارتی کرێکارانی کوردستان بە ناوەکانی سینانێ سۆر (عەلی ئاکتاش)، ناڤدار سنگەر (میکایل ئۆزدەمیر)، سەرحەد شەفەق (ڤەھیپ تەکین) و شیار فەرشین (جەلال ئۆزتورک) لەگەڵ سەرحەد ڤارتۆ کوژراون.
کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) لە ڕۆژی ١٧ی تەممووزی ٢٠١٩ بە دوای تێپەربوونی چوار مانگ بە بڵاوکردنی ڕاگەیاندنامەیەک کوژراونی سەرحەد ڤارتۆ و چوار گەریلای دیکەی پشتڕاستکردەوە و ئەم ڕووداوە نیشانەیەک لە ئەوە زانیوە کە میتی تورکیا خۆی لە باشووری کوردستان ڕێکخستووە و دەستی سیخوڕە خۆفرۆشەکان لە کوشتنی کەسایەتییە ناسراوەکانی بزۆتنەوە ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان پۆل:مردووانی ٢٠١٩ پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:سیاسییەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان
پاکستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
پاکستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
سەراو، ھەڵەبجە
سەراو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیروان، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سەراو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بێلەنگە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەوتە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھانەسوورە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھانەژاڵە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بەحرەین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
بەحرەین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
تەواوکاریی چەندجارە
وێنۆک|چەپ چەپ|وێنۆک|تەواوکاریی دوانە لە ڕوانگەی ئەندازەییەوە بریتییە لە قەبارەی سنووردراوی ژێر چەماوەی فانکشنگەلێک بە دوو گۆڕەک. تەواوکاریی چەندجارە  جۆرێک پێناسەی تەواوکاریی‌ سنووردارە بۆ ئەو فانکشنانە‌ بەکار دێت کە زۆرتر لە گۆڕەکێکی ڕاستەقینەیان ھەیە، وەکوو \;f(x,y) یان \;f(x,y,z). فانکشنگەلێک کە زۆرتر لە گۆڕەکێکیان ھەیە بەم شێوە یان  دیاری دەکرێن. تەواوکاریی فانکشنێکی دوو گۆڕەکی لە بۆشایی دوو ڕەھەندیی
R2
بریتییە لە تەواوکاریی دوانە‌ و تەواوکاریی فانکشنێک بە سێ گۆڕەک لە بۆشایی سێ ڕەھەندیی
R3
بریتییە لە تەواوکاریی سیانە‌. تەواوکاریی چەندجارە بە ھێماکانی بیرکاری بەم شێوە دەنووسرێت:
تەواوکاریی چەندجارە
تەواوکاریی دوانە: لە ڕوانگەی ئەندازەییەوە تەواوکاریی دوانە بریتییە لە قەبارەی ژێر چەماوەی فانکشنێک بە دوو گۆڕەک. بۆ نموونە
تەواوکاریی سیانە:
سەرچاوەکان
‌
قرنێسە
قرنێسە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری برادۆست، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قرنێسە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
فۆنتەکانی نۆتۆ
وێنۆک|فۆنتەکانی نۆتۆ نۆتۆ بریتییە لە خێزانێک لە فۆنت کە پێکدێن لە زیاتر لە ١٠٠ دانە فۆنت، کە لە لایەن گوگڵەوە دیزاین کراون بۆ ئەوەی پشتیوانی ھەموو زمانێک بکەن کە پێناسەکرابێ لە ستانداردی یونیکۆددا. تا تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، فۆنتەکانی نۆتۆ پشتیوانیی ٩٣ زمانی جیھان ئەکەن کە پێناسەکراون لە یوینۆکۆدی وەشانی ٦٫٠دا (٢٠١٠) کە پیتە جیاوازەکانی زمانی کوردیشیان تێدایە بۆ نموونە فۆنتی درۆید عەرەبی نەسخ، کوفی و درۆید سانس.
وشەکە، لە «no more tofu»ەوە ھاتووە و مەبەست لێی ئەوەیە ئەگەر فۆنتێکی نۆتۆ بەکار بھێنی، چیتر چوارگۆشەیەک نابینی لە «تۆفو» (خواردنێکە)ی چوارگۆشە بچێت. واتە فۆنتی نۆتۆ دەبێت پشتیوانی ھەموو یونیکۆدێک بکات.
سەرچاوەکان
پۆل:ناساندنەکانی ٢٠١٣
شۆڕشی دەستووری ئێران
شۆڕشی دەستووری ئێڕان ڕووداوێکی سەرەتاکانی سەدەی بیستەمی ئێرانی ژێر دەسەڵاتی حکوومەتی قاجاڕە کە لە نێوان ساڵی ١٩٠٥ ھەتا ١٩١١ ڕووی دا و بوو بە ھۆی دامەزراندنی پەڕلەمان لە ئێران.
ئەم شۆڕشە بوو بە ھۆی گۆڕانکاریێکی بنەڕەتی لە ئێران و ڕچەشکێنیی ڕێگای سەردەمی مۆدێرن. لە ڕێگای سەرکەوتنی ئەم شۆڕشەدا زۆر کەسایەتی و گرووپی سیاسی ڕۆڵیان ھەبوو و لە ئاکامیشدا تەقریبەن گشت چینەکانی کۆمەڵگا تووشی گۆڕان بوون. دوای ئەم شۆڕشە دنیای کۆنی ئێران بە سەرکردایەتی ناسرەدین شا دۆڕا و بە نووسینی دەستووری تازە دەسەڵاتی شا لە ئێران سنووردار کرا.
موزەفەرەدین شای قاجاڕ لە ساڵی ١٩٠٦دا دەستووری تازەی دوای شۆڕشی واژوو کرد و لە ماوەیەکی کورت دوای ئەم کارە، کۆچی دوایی کرد. دوای ئەو محەممەدعەلی شای قاجاڕ ھاتە سەرکار کە دەستووری تازەی ھەڵوەشانەوە و لە ساڵی ١٩٠٨ پەڕلەمانی بە پشتیوانی ھێزە ڕووسییەکان تۆپباران کرد. دوای ئەم ڕووداوە بزووتنەوەیەکی لایەنگری دەستوور لە ئێران سەری ھەڵدا کە توانیان دوای زنجیرەیەک شەڕ و پێکدادان تاران داگیر بکەن و محەممەدعەلی شا لە دەسەڵات دووربخەنەوە و لە جێگای ئەو کوڕەکەی، ئەحمەدشا، لە سەر تەختی شایەتی دابنێن و دەستوور لە ساڵی ١٩٠٩ بۆ جارێکی تر دابمەزرێننوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئێران پۆل:مێژووی ئێران پۆل:شەڕەکانی ڕووسیا پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٣ پۆل:مردووانی ١٩٠٩ پۆل:لەسێدارەدراوانی ئێرانی
گەردەلوولی ڤینس
تۆفانی ڤینس تۆفانێکی نائاسایی بوو کە لە باکووری خۆرھەڵاتی ئۆقیانووسی ئاتلانتیک دەستی پێکرد. ئاوەکەی کە تۆفانەکە لێی دەستیپێکرد بەشێوەیەکی نائاسایی سارد بوو. alt=|وێنۆک|تۆفانی ڤینس لە ٩ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٥
سەرچاوەکان
https://en.wikipedia.org/wiki/Hurricane_Vince
چاوۆ پی
چاوۆ پی (لەدایکبووی ١٨٧ تا ٢٩ی حوزەراینی ٢٢٦( یەکەم ئیمپراتۆری ویلایەتی چاوۆ وێی بوو لە سەردەمی سێ شانشینەکە لە چین. دووەم کوڕی لۆرد چاوۆ چاوۆ بوو کە لە کۆتایی سەردەمی ھان ژیاوە لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٢٠ چاوۆ پی بە زۆر وادەکات ئیمپراتۆر سیان واز لە تەخت بێنێت و کۆتایی بە ئیمپراتۆریەتی ھان دەھێنێت دواتر لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٢٠ خۆی وەک ئیمپراتۆر دەناسێنێت و ویلایەتی چاوۆ وێی دادەمەزرێنێت و بەردەوام دەبێت لە جەنگ دژی ویلایەتەکانی تری دەوروبەری. بەڵام لە جەنگەکانی سەرکەوتنێکی ئەوتۆ بەدەست ناھێنێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧ پۆل:مردووانی ٢٢٦ پۆل:خێزانی چاوۆ چاوۆ پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٣یەمی زایینی پۆل:ئیمپراتۆرەکانی چاوۆ وێی پۆل:شاعیرانی چاوۆ وێی پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتی ھان پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی سێیەم پۆل:خەڵکی بۆژۆو پۆل:شاعیرانی ئانھوی پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
٢١٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
گریمانەی ڕیمان
وێنۆک|بەشی ڕاستەقینە و بەشی خەیاڵی  فانکشنی زیتای ڕیمان \zeta(s) لە ھێڵی شلۆقی  یەکەم ڕەگە ناسادەکان لە in  دەبینرێن.
لە بیرکاریدا، گریمانەی ڕیمان  یان مەزندەی ڕیمان، مەزندەیەکە سەبارەت بە ڕەگەکانی فانکشنی زیتای ڕیمان. بەپێی ئەم مەزندەیە، بەشی ڕاستەقینەی ڕەگە ناسادە یان نادیارەکانی (non-trivial) ئەم فانکشنە دەکاتە 1/2. ئەم مەزندەیە لەلایەن بێرنارد ڕیمان لە ساڵی ۱۸۵۹ پێشنیار کرا و بەناوی خۆیەوە ناسراوە. ھەژمارکردنی ڕەگەکانی ئەم فانکشنە بە بەکارھێنانی کۆمپیوتەر دەریخستووە ڕەگە سەرەتاییەکانی ئەم فانکشنە ھەتا ١٠ تریلیۆن بەشە ڕاستەقینەکەیان دەکاتەوە \Re= 1/2. ماتماتیکزانان پێیان وایە ئەم مەزندەیە یەکێک لە گرینگترین پرسیارەکانی بیرکارییە. مەزندەی ڕیمان و ھەندێک لە گشتیکردنەکانی ئەم گریمانەیە، لەگەڵ مەزندەی گۆڵدباخ و ژمارە سەرەتاییە دوانەکان بەشێکن لە پرسیاری ھەشتەمی ھیلبێرت لە پێرستی ٢٣ کێشە شی نەکراوەکەی ھیلبێرتدا. مەزندەی ڕیمان یەکێکە لە کێشەکانی ھەزارە و لەلایەن ڕێکخراوەی ماتماتیکی کلای خەڵاتێکی یەک ملیۆن دۆلاری دیاری کراوە بۆ ئەو کەسەی ئەم مەزندەیە بسەلمێنیت. دەیڤد ھیلبێرت سەبارەت بەم مەزندەیە دەڵێت: «ئەگەر لە خەوێکی ھەزار ساڵەیی ھەستم لەوانەیە یەکەم پرسیارم ئەمە بێت: ئایا مەزندەی ڕیمان سەلمێندراوە؟»
فانکشنی زیتای ڕیمان
فانکشنی زیتای ڕیمان \zeta(s) بۆ ھەموو ژمارە ئاوێتەکان جگە لە ١ پێناسە دەکرێت و بەھایەکانی ئەم فانکشنە ژمارەی ئاوێتەن. ڕەگەکانی فانکشنی زیتای ڕیمان ژمارە تەواوە جووتە نەرێنییەکانن. بە دەستەواژەیەکی تر کاتێک …، ، ئەوا \zeta(s) دەکاتە سیفر. بەم ڕەگانە دەوترێت ڕەگە سادە یان ڕەگە دیارەکانی (trivial) فانکشنی زیتای ڕیمان، بەڵام ئەم فانکشنە ڕەگی ناسادە یان نادیاریشی ھەیە، کە بەپێی مەزندەی ڕیمان بەشە ڕاستەقینەکەی ئەم ڕەگە نادیارانە یەکسانە بە ٠٫٥. بە واتایەکی تر ئەگەر گریمانەی ڕیمان ڕاست بێت، ھەموو ڕەگە نادیارەکان دەکەونە سەر ھێڵێکی شلۆق کە یەکسانە بە ژمارەی ئاوێتەی it + 1/2 لێرەدا t ژمارەیەکی ڕاستەقینە و i بریتییە لە یەکەی خەیاڵی. ڕێسای فانکشنی زیتای ڕیمان بۆ ژمارە ئاوێتەکان s بەم شێوەیە:
لیۆنارد ئۆیلەر لە ساڵی ١٧٣٠ ئەم زنجیرەیەی بۆ ژمارە ڕاستەقینەکان شی کردەوە و سەلماندی بەھای ئەم زنجیرەیە یەکسانە بە ئەنجامی لێکدانی ئۆیلەر:
گریمانەی ڕیمان باس لەو ڕەگانە دەکات کە لە دەرەوەی ناوچەی لێکنزیکبوونەوەی ئەم زنجیرەیە و ئەنجامی لێکدانی ئۆیلەرە. بۆ ئەوەی گریمانەکە واتایەکی مەعقووڵی ھەبێت، پێویستە شیکارانە درێژە بەم فانکشنە بدرێت تا شێوەیەک بەدەست بێت کە بۆ ھەموو sـێکی ئاوێتە ڕاست بێت.
سەرچاوەکان
پۆل:بێرنارد ڕیمان پۆل:پرسیارە شی نەکراوەکانی ماتماتیک پۆل:کێشەکانی ماتماتیک پۆل:پرسیارەکانی ھیلبێرت پۆل:مەزندەکان
مانگای لێکۆڵەر کۆنان
250px|وێنۆک| ژمارەی ١٠٠٠ لە زنجیرە مانگای [[لێکۆڵەر کۆنان.]]
دەرچوونەکانی مانگای لێکۆڵەر کۆنان بە گشتی لە نووسین و بەرھەمھێنانی گۆشۆ ئۆیامایە، یەکەم تیراژ لە مانگاکە دەرچوو لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٩٤  و تیراژەکان بەردەوامە تا گەیشت بە زیاتر لە ١٠٠٥ بەش کە مەبەش مانگای لێکۆڵەر کۆنانی خستە پلەی ٢٢ لە ڕووی زۆرترین مانگای دەرچوو (چاپکراو)، و لە ١٨ی ئابی ٢٠١٦ توانرا بگەیەنرێت بە پەرتووکی نەوە لە زنجیرەکە، کاتێک یەکەم دەرچوون لە ١٩٩٤ دا بوو.
وە ڕەزامەندی بڵاوکردنەوەی زنجیرە مانگاکە وەرگیرا لە چەندین وڵاتی جیھاندا وەک چین و فەڕەنسا و ئەڵمانیا و ئیندۆنیسیا و فینلاند. و لە ویلایەتە یەکگرتووەکان FUNimation بۆ کات بەسەربردن مافی ئەنیمێکەی وەرگرت، و Viz Media مافی چاپ کردنی مانگاکەی وەرگرت و ناوەکەی گۆڕی بۆ Case Closed یان دۆسییەکە داخرا ئەمەش لەگەڵ گۆڕینی ناوی ھەندێک لە کەسایەتییەکان بۆ خۆلادان لە تێھەڵچوون دەربارەی مافی خاوەندارێتی بیرۆکە. و یەکەم تیراژ بە زمانی ئینگلیزی لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٤ دەرچوو. بەڵام لە ٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٩ Viz Media مافی بڵاوکردنەوەی مانگاکەی لەسەر تۆڕی جاڵجاڵۆکە وەرگرت، ھەر بۆیە یەکەم بەش لەسەر ئینتەرنێت لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ بڵاوکرایەوە.
بەیبوونی ئاڵمانی
وێنۆک|بەیبوون بەیبوونی ئاڵمانی ، بابووبەی ئاڵمانی یا بۆژانەی ئاڵمانی ڕوەکێکی یەک ساڵەیە. ئەم گیایە لە تیرەی Asteraceae کە جۆرێکە لە بەیبوونە و بۆ دەرمان دەشێ.
کاڕپێ دیێم
کارپێ دیێم وتەیەکی بەناوبانگە لە یەکێک لە شیعرەکانی شاعیر ھۆراس. وتەکە بە واتای «کەڵک لە ڕۆژ وەربگرە یان چێژ لەم کات و ساتە وەربگرە». واتا باشترە گوێ بە ئەمڕۆ بدەیت لەوەی گوێ بە بەیانی بدەیت، لەگەڵ ئەوەش دڵخۆش بیت. وێنۆک|کاڕپێ دیێم
سەرچاوەکان
https://en.wikipedia.org/wiki/Carpe_diem
پۆل:بەڕێوەبردنی کات
شیما شی
شیما شی (لەدایککبووی ٢٠٨ تا ٢٣ی ئازاری ٢٥٥) ژەنەڕال و ڕاسپێدراوی شا بوو لە ویلایەتی چاوۆ وێی لە سەردەمی سێ شانشینەکە لە چی. لە ٢٤٩ یاوەری باوکی بوو لە دوورخستنەوەی ڕاسپێردراوی ئیمپراتۆر چاوۆ فانگ تا خێزانی شیما بەھێزتر بێت لە ویلایەتەکە. لەدوای مردنی باوکی لە ٢٥١ دەچێتە شوێن پێگەی باوکی. کاتێک ئیمپراتۆر چاوۆ فانگ دژی ئەو ڕەفتار دەکات، لە ٢٥٤، سیما شی ئیمپراتۆر لە تەخت دووردەخاتەوە و لە شوێنی ئەو ئامۆزاکە ی چاوۆ ماوۆ دادەنێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٨ پۆل:مردووانی ٢٥٥
چوارشەممەسوورە
چوارشەممەسوورە یان کوڵەچوارشەممە جێژنێکی مێژوویی لەناو ئێران و کوردانە کە زیاتر لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ئێران لە ئاخرین ئێوارەی سێشەممەی ساڵدا بەڕێوەدەچێت،  ئەم جێژنە مێژوویەکەی بە سەردەمی ئایینەکانی میتراییسم و زەردەشتی دەگەڕێتەوە، چوارشەممەسوورە نەک تەنیا لەناو کوردەکان، بەڵکوو لەناو گەلانی دیکەی ئێرانی و ڕۆژھەڵاتی ناوین بەڕێوەدەچێت، ھەروەھا بێجگە لە ئێران و کوردستان لە وڵاتانێک وەکوو ئازەربایجان، تاجیکستان، ئەفغانستان و ھیندستانیش ئەو جێژنەی بەڕێوەدەبەن.
ناو
ئەم ڕێکەوتە چەند ناوی ھەیە. لەوانە چوارشەممەسووری (لە ناو فارساندا)، چوارشەممەسوورە، کوڵەچوارشەممە و چوارشەممەکوڵەیە. وشەی کوڵەچوارشەممە بە چوارشەممەی ئاخری مانگی سەفەریش دەوترێت. ھەروەھا ئێزدییەکان جەژنی چوارشەمما سۆریان ھەیە کە لە بەھاردایە و چەند ھەفتە دوای چوارشەممە سوورەیە.
سەرەڕای ئەوەیکە وشەی کوڵەچوارشەممە لە ھەندێک شوێنی کوردستان باوە، بەڵام ئەم وشەیە زۆرتر لە ناوچە تورکنشینەکانی ئازەربایجانی ئێران وەکوو تورکەکانی ئەردەبیل، زەنجان و وەرمێ بە کار دەچێت. تورکەکان لە ناوچەی زەنجان بە یەکەمین، دووەمین، سێھەمین و چوارەمین چوارشەممەی مانگی ڕەشەمە (لە فارسیدا: ئیسفەند) بەنۆرە دەڵێن موڵە، سوڵە، گوڵە و کوڵە. وشەی کوڵە لە زمانی تورکیی ئازەربایجانیدا بە واتای کۆنبوو و بەتەمەنە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئێران پۆل:چاندی ئێرانی پۆل:نەورۆز پۆل:چاندی کوردی پۆل:جێژنە کوردییەکان پۆل:ڕۆژە نەتەوەییەکانی کوردستان پۆل:وشە و دستەوشە کوردییەکان پۆل:نەریتەکان بە ئاگر خۆش کردن پۆل:وشە و دستەوشە فارسییەکان
ستافنی ئەڵەین
ستافنی ئەڵەین (لەدایکبووی ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٩) بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکیی فیلمە سەربەخۆکانە لە ھۆلیوود، کالیفۆرنیا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩ پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکانی بازرگان لە نیو ئۆرلینس پۆل:دەرچووانی زانکۆی کالیفۆرنیا سانتا کروز پۆل:خەڵکی پەیوەندیدار بە فیلم لە لۆس ئەنجلەس پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە کالیفۆڕنیا پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە لویسینیا پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١
کوردناسی
کوردناسی، خوێندنەوەی کوردەکان یان کوردۆلۆجی ڕشتەیەکی زانستگایییە کە لەسەری کورد کۆوە بووە و خۆی بریتی لە چەند ڕشتەیی دیکەیە وەکوو چاند، مێژوو، زمانناسی و ھتد.. کوردەکان.
لێکۆڵینەوە لە کوردناسی دەگەڕێتەوە بۆ کۆتایییەکانی سەدەی ١٩ەھەم، لەوکاتەدا لە بەشێ لە زانکۆکانی ئەورووپا لەپاڵ بابەتی ڕۆژھەڵاتناسی و ئێرانناسی دەخوێندرا و لێکۆڵینەوەی لەسەر دەکرا.
وشەی کوردناسی
لە ساڵی ١٩١٣، بۆیەکەمینجار وشەی کوردۆلۆجیا لەلایەن عەبدوڵڵا جەودەت بەکارھات، ئەمەش لە لاپەڕەی ٨ی ژمارە ٢ بوو لە گۆڤاری ڕۆژی کورد.
سەرچاوەکان
کوردناسی پۆل:چاندی کوردی پۆل:زمانی کوردی
ئاپۆریا
ئاپۆریا، یەکێکە لە زاراوەکانی زانستی لۆجیک. ئاماژەیە بۆ بابەتی ناڕوون و تەماوی و ئاڵۆز و لوغزئامێز. ئەم وشەیە لە زمانی گریکی کۆندا بەم واتایانە بەکار ھاتووە: لوغزێکی تاریک، قورسییەکی شڵەژێنەر، ڕێگەی داخراو، کەسێکی ون و سەرلێشێواو. ئاپۆریا بریتییە لە ورووژاندنی بابەتی قورس و پرسیارکردن و دەربڕینی ناڕەزایی، بەبێ پێشکەشکردنی چارەسەرێک.
سەرچاوە
ئەحمەد ئەسوەد، نەوزاد(٢٠١٥)، فەرھەنگی زاراوەکانی ئەدەب و زانستە مرۆڤایەتییەکان، دەزگای ناوەندی غەزەڵنووس.
پۆل:پیرھۆنیزم
پاکستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
پاکستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
فڕۆکەخانەی سەربازیی ھەریر
فڕۆکەخانەی سەربازیی ھەریر فڕۆکەخانەیەکی سەربازییە لە ناحیەی ھەریری باشووری کوردستان. لە ساڵی ١٩٧٩ لەلایەن حکوومەتی عێراق دروستکراوە. حکوومەتی عێراق لە ١٩٨٣ لە فڕۆکەخانەیەکی کشتوکاڵی گۆڕی بۆ فڕۆکەخانەیەکی سەربازی، و لە ماوەی شەڕی عێراق و ئێران کەڵکی لێ وەرگرتووە. لە ٢٠٠٣ کەوتووەتە دەستی سوپای ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ئەوانیش لە جەنگی عێراق و لە شەڕی داعش کەڵکیان لێ وەرگرتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکانی باشووری کوردستان پۆل:فڕۆکەخانەکانی عێراق
سەرچاوگی کۆکۆیی
سەرچاوگی کۆکۆیی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیروان، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سەرچاوگی کۆکۆیی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی باوەکۆچک و لە باشوور لەگەڵ گوندی گردەناوێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دەڵەمەڕ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تریفە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مۆزەخانەی ستاسی
مۆزەخانەی ستاسی (بە زمانی ئەڵمانی بە Forschungs- und Gedenkstätte Normannenstraße ناسراوە) ناوەندێکی لێکۆڵینەوە و یادەوەرییە سەبارەت بە سیستەمی سیاسی ئەڵمانیای ڕۆژھەڵاتی پێشوو. دەکەوێتە ناوچەی لیختنبێرگ لە بەرلین، لە بارەگای پێشووی ستاسی (بە فەرمی Ministerium für Staatssicherheit)، لەسەر ڕوشێستراسێ، نزیک فرانکفۆرتەر ئالی و وێستگەی ماگدالینستراس (بەرلین یو-بان).
مۆزەخانەکە ساڵانە نزیکەی ١٠٠ ھەزار سەردانیکەری ھەیە.
چوار مامۆستاکەی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
چوار مامۆستاکەی ئیمپراتۆریەتیی مینگ (، خوێندنەوە :مینگ سی جیا) گرووپێکی دێرینی چینییە لە مێژووی ھونەری چینی کۆکراوەی پێنج ھونەرمەندی ناسراو لە ئیمپراتۆریەتیی مینگ، گرووپەکە پێکھاتبوون لە شێن ژۆو، وێن ژێنگمینگ، ھەردوو ھونەرمەندەکەی قوتابخانەی وو: تانگ ین و چیو ینگ. شێن و وێن شێوازە ھونەرییەکانیان وێنەدانەوەی قوتابخانەی وو بوو. لە کاتێکیشدا تانگ و چیو شێوازەکانیان لە شێوازە ھونەرییەکانی سوژۆو دەچوو. جگە لە چیو، ئەوانی تر توانیان ستایلی وێنەکێشان و خۆشنووسی و شیعر پەرە پێبدەن.
ناوەکانی تر
چەن ناوێکی تر ھەبوو کە ئاماژە بوو بۆ ئەم کۆمەڵەیە:
سەرچاوەکان
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ پۆل:مێژووی سوژۆو
نەبەرد
وێنۆک|420x420پیکسڵ|نەبەردی واغارشاپات لە ڕەوتی شەڕی ئێران و ڕووسیەدا ڕووی دا. کورد و فارس ھێرش ئەکەنە سەر شاری واغارشاپات لە ئەرمەنستاندا. نەبەرد یا ڕەزم بەگژیەکداچوونی دوو یا چەند ھێزی پڕچەکە لە ناو شەڕێکدا. ھەر شەڕێ لە چەندین نەبەرد پێک دێ کە لە کات و شوێنی دیاریکراوی خۆیاندا ڕوو ئەدەن. بە شوێنی ڕوودانی نەبەرد ئەوترێ نەبەردگا یان ڕەزمگا یان مەیدانی نەبەرد کە ئەتوانێ لەسەر عەرز بێ، یان لە دەریا بێ، یان لە عاسمانا بێ. لەم دوایییەشدا لەوانەیە لە ئینتەرنێتدا بێ.
چاوۆ فانگ
چاوۆ فانگ (لەدایکبووی ٢٣٢ تا ٢٧٣) سێیەم ئیمپراتۆری چاوۆ وێی بوو لە سەردەمی سێ شانشینەکە، کوڕی ھەڵگیراوەی چاوۆ ڕووی دووەم فەرمانڕەوایی چاوۆ وێی بوو. سەردەمی فەرمانڕەوایەتییەکەی لە ٢٣٩ تا ٢٥٤ بوو. لە ٢٥٤ شیما شی دووری دەخاتەوە لە تەختی پاشایەتی دوای ئەوەی دژی ئەو ڕەفتار دەکات، ھەرچۆنێک بێت لەدوای مردنی نازناوی پاش مردنی «لی» پێ دەبەخشرێت و ناوی تەواوی دەبێت بە «دووک لی شاوۆلینگ».
ئەدەبی بەراوردکاری
ئەدەبی بەراوردکاری (بە ئینگلیزی: Comparative literature)، بەشێکی نوێیە لە ئەدەب کە سەرھەڵدانی ئەم ئەدەبە، بە شێوەیەکی پراکتیی و زانستی بۆ نیوەی دووەمی سەدەی نۆزدەھەم دەگەڕێتەوە. ئەم ئەدەبە، بە شێوەیەکی گشتی، پەیوەندی و بیچمی لێکچووی نێوان ئەدەبی نەتەوەکان شی دەکاتەوە و لێیان دەکۆڵێتەوە، لەوێشەوە بە دوای کاریگەریی تێکستەکانی ئەدەبی نەتەوەیەکی دیاریکراو بەسەر ئەدەبی نەتەوەکانی دیدا دەگەڕێت؛ سا ئەمە پێوەندیی بەکارتێکردن و کاریگەرییەوە ھەبێت، یان بە کارلێکی سروشتیی نێوان ئەدەبی نەتەوەکان. ئەم چەشنە ئەدەبە لە ئەورووپادا سەری ھەڵداوە، بە شێوەیەکی بەرچاوتر لە فەڕەنسادا بڕەوی پی دراوە و گەشەی کردووە. بەڵام دواتر لە ئەمریکا و سۆڤیەتی جاران و وڵاتانی دیکەش بڕەوی پەیدا کردووە.
بەم پێیە سێ قوتابخانەی سەرەکی ئەدەبی بەراوردکاری بریتین لە:
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:وێژە بەپێی وڵات پۆل:تیۆریی ڕەخنەیی
بەحرەین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
بەحرەین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سووزان ئەنتۆنی
سوزان بی ئەنتۆنی (بە زمانی ئینگلیزی:Susan B. Anthony؛لە دایکبووی ١٥ی شووباتی ١٨٢٠ - مردووی ١٣ی ئازاری ١٩٠٦) ژنە چالاکوانی مافەکانی ژنان و ڕیفرۆرمخوازی ئەمریکی بوو. ئەو ڕۆڵی سەرەکی هەبوو لە بزووتنەوەی مافی دەنگدانی ژنان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. جگە لە مافەکانی ژنان، ئەوا سوزان هەر لە ١٧ ساڵییەوە کاری لەسەر دژایەتیکردنی بەندایەتی دەکرد. لە ساڵی ١٨٥٨، بووە نوێنەری نیویۆرک لە کۆمەڵەی کۆمەڵگای ئەمریکیی بۆ دژایەتیکردنی کۆیلایەتی.
لە ساڵی ١٨٥١، لەگەڵ ئیلیزابێت کادی ستانتۆن بەیەکەوە هەنگاویان نا بۆ دامەزراندنی بزووتنەوەی گەشەپێدانی مافەکانی ژنان، ئەوان بەیەکەوە بۆ چەندی دەیە کاریان کرد لەڕێی بڵاوکردنەوەی کتێب و وتارەکانیان. لە ماوەی شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا، یەکێتیی ژنانی دڵسۆزی نەتەوەییان دامەزراند کە لەدژی کۆیلایەتی چالاکییان هەبوو. ئەوان لە ساڵی ١٨٦٨، ڕۆژنامەیەکیشیان بەناوی شۆڕشەکە (The Revolution) بڵاودەکردەوە.
سوزان بی ئەنتۆنی لە ڕۆژی ١٣ی ئازاری ١٩٠٦، لە تەمەنی ٨٦ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان پۆل:مردووانی ١٩٠٦ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٠
مەزندەی کرامێر
مەزندەی کرامێر مەزندەیەکی بیرکارییە ساڵی ۱۹۳۶ ھارالد کرامێر ماتماتیکزانی سوێدی فورموولەی کردووە.
مەزندە
ئەگەر p_n nـەمین ژمارەی سەرەتایی بێت ئەوا:
لێرەدا p_n بریتییە لە nـەمین ژمارەی سەرەتایی، ھێمای ئۆی گەورە ڕەوشتی ڕادەی فانکشنێک لە کاتێکدا کە ئاڕگۆمانەکەی لە ژمارەیەکی دیاریکراو یان لە ∞ نزیک دەبێتەوە وەسف دەکات و log بریتییە لە لۆگاریتمی سروشتی.
یان بە دەستەواژەیەکی تر
سەرچاوەکان
پۆل:پرسیارە شی نەکراوەکانی ماتماتیک پۆل:کێشەکانی ماتماتیک
کاسڵڤەینیا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
کاسڵڤەینیا زنجیرەیەکی ئەمریکی ئەنیمەیشنی گەورەکانی سەر ئینتەرنێتە لەسەر یاری ڤیدیۆیی ژاپۆنی ساڵی ۱۹٨۹ کاسڵڤەینیا ۳: دراکولاز کورسی کۆنامی دروستکراوە. وە بە دوای زنجیرەی ترێڤۆر بێڵمۆنت دێت، کە پارێزگاری لە واڵچیا لە دراکولا دەکەن.
شانۆی سەرشەقام
وێنۆک|شانۆیەکی سەرشەقام لە دێی [[دەرەتفێ لە مەریوان، کوردستان]] وێنۆک|شانۆیەکی سەرشەقام لە مومبای لە [[ھیندستان|ھیند]] شانۆی سەرشەقام جۆرێک لە شانۆیە کە لەسەر شەقام و ناو شوێنە بازەکاندا وەکوو پارک و ناو مەیدانەکاندا بەڕێوە دەچێت. نمایش لەسەر شەقام لەمێژە بوونی ھەبووە، بەڵام شانۆی سەرشەقام وەکوو ژانرایەکی سەربەخۆ لە سەدەی نۆزدە و بیستەمدا دەستی پێکرد. ناوەرۆکی شانۆی سەرشەقام، بەپێچەوانەی تیاتری کلاسیک، زۆر جار دڵەڕاوکێکان و بیرۆکەکانی خەڵکی ئاسایییە. بڕێک شانۆی سەرشەقام دەبەستنەوە بە بزووتنەوە جۆراوجۆرەکانی سەدەی بیستەمەوە وەکوو فێمینیزم.
شانۆی سەرشەقامی کوردی
لە سەدەی بیست و بیست و یەکدا شانۆی سەرشەقام لە کوردستاندا گەشەیەکی بەرچاوی کردووە. بە تایبەت شاری مەریوان بە پایتەختی شانۆی سەرشەقام ناوی دەرکردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شانۆ پۆل:شانۆ کوردییەکان پۆل:شارستانی مەریوان