cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پێکھاتەناسی
وێنۆک|پێکھاتەناسیی ڕۆبیانی ئێسکبەندیی ژاپۆنی پێکھاتەناسی یان مۆرفۆلۆژی لقێکی ژینناسییە کە لێکۆڵینەوە لە شێوە، پێکھاتەی ئۆرگانیزمەکان و تایبەتمەندییە پێکھاتەیییە تایبەتەکانیان دەکات.
ئەمەش لایەنەکانی دەرکەوتی ڕووکەشی (شێوە، پێکھاتە، ڕەنگ، نوێنەک، قەبارە) دەگرێتەوە، واتە پێکھاتەناسیی دەرەکی (یان ئایدۆنۆمی)، ھەروەھا شێوە و پێکھاتەی بەشەکانی ناوەوەش وەک ئێسک و ئەندامەکان دەگرێتەوە، واتە پێکھاتەناسیی ناوەکی (یان توێکاری). ئەمەش بە پێچەوانەی کارەندامناسییە، کە پتر لێکۆڵینەوە لە ئەرک دەکات.
وشەڕەتناسی
پێکھاتەناسی لە دوو بەش پێک ھاتووە، پێکھاتە، و ناسی، کە بە واتای «زانست» دێت.
ماف
ماف یان ھەق ڕێساگەلێکی یاسایی، کۆمەڵایەتی یان ئەخلاقییە بۆ ئازادای. ماف ئەم یاسا گونجاوە بنەڕەتییانە کە بەپێی ھەندێک سیستەمی یاسایی، نەریتی کۆمەڵایەتی یان تیۆریی ئەخلاقی ئیزن بە خەڵک دەدات سەبارەت بە ھەندێک شت.
ماف زۆرجار بۆ شارستانیەت بە پێویست لە قەڵەم دەدرێت، چوون ماف وەک بناغە و بنەمای کۆمەڵگا و کولتوور ڕەچاو دەکرێت، ھەروەھا مێژووی تێکھەڵچوونە کۆمەڵایەتییەکان دەتوانرێت لە بەسەرھات و مێژووی ھەر مافێک‌دا و لە پەرەستاندنەکەی ببینرێت.
وشەی ماف
وشەی ماف لە (معفو) ی عەرەبییەوە ھاتووە، کە سیفەتێکی ئادەمیزادە، دەتوانێت لە ڕێگای کانوون (قانوون) نەوە کەسێکی تر ناچار بکات، بەکردنی کارێک یان نەکردنی.
سەرچاوەکان
پۆل:ماف پۆل:یاسا پۆل:چەمکە کۆمەڵایەتییەکان
باژاڕۆک
باژاڕۆک گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات، ناوچەی ئاراس، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
باژاڕۆک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ بەنداوی ئاراس و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئیلانلو لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ بەنداوی ئاراس لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عادل کەندی.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
پاتەت
پاتەت گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دارستانی ھەڕەمەکی
وێنۆک|ئەلگۆریتمی دارستانی بەھەڵکەوت بە زۆرینەی دەنگی چەند درەختی بڕیار کار دەکات. بەم درەختانەی بڕیار فێربەری لاواز یا فێربەری بنەماییش دەوترێت. دارستانی ھەڕەمەکی یا دارستانی بەھەڵکەوت ئەلگۆریتمێکی فێرکاریی مەکینەیە کە لەسەر بنەمای ئەلگۆریتمی درەختی بڕیار دروست دەبێت. ئەم ئەلگۆریتمە زۆربەی کات کارایییەکی باشتری لە درەختی بڕیار ھەیە.
مێژوو
یەکەم کەس کە یەکەم نموونەکانی دارستانی بەھەڵکەوتی پێشکەش کرد تین کام ھۆ بوو کە لە ساڵی ١٩٩٥ەوە لەسەر ئەم بابەتە کاری دەکرد. ھەروەھا کارەکانی کەسانی وەک لیۆ بریمەن ئەم ئەلگۆریتمەی تەواو پێش خست.
شێوەی کار
بە کورتی ئەلگۆریتمی دارستانی ھەڕەمەکی دراوەی فێربوون بە شێوەیەکی بەھەڵکەوت یا ھەڕەمەکی دەکات بە n بەشەوە. ئینجا بۆ ھەر بەشێک درەختێکی بڕیار فێر دەبێت، واتە n درەخت بەرھەم دێنێت. بۆ پۆلبەندیی ھەر نموونەیەکی تازە لە ناو ئەو n درەختەدا دەنگدانێک بەڕێوە دەبات و دەنگی زۆرینە ھەڵدەبژێرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:فێربوونی مەکینە پۆل:ئەلگۆریتمەکانی پۆلێن پۆل:پۆلێنی ئاماری پۆل:شیکاریی دراوە
خوڕخوڕە، مەرگە
خوڕخوڕە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
خوڕخوڕە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەوارەبەرزە و لە باشوور لەگەڵ گوندی یاخیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی توو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سێدەرە.
ھار گۆبید خورانا
ھار گۆبید خورانا  (بە ئینگلیزی : Har Gobind Khorana؛ لە دایکبووی ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٢٢ -مردووی ٩ی نۆڤەمبەری ٢٠١١) زانا و توێژەرێکی خەڵکی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٦٨ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا،بەھۆی شیکردنەوەی کۆدی جینی و کارەکەی لە پێکھاتەی پڕۆتیندا بەھاوبەشی لەگەڵ ڕۆبێرت ویلیام ھۆلی و مارشال نیرنبێرگ.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢ پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:ئەندامە بیانییەکانی ئەکادیمیایی ڕووسی بۆ زانست پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست هێناوە
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
یانەی تۆپی پێی بەیرامار
یانەی سپۆرت کڵەب بێیرا-مار ئۆ بی یانەیەکی پورتوگالی ئیکلێکتە و بنکەکەی لە ئاڤێرۆیە، ناوی لە گەڕەکی ئەڤێرۆوە ناونراوە بە هەمان ناو و بە فەرمی لە شەوی سەری ساڵدا لە ساڵی ١٩٢٢ تا ١٩٢٣ دامەزراوە، لە دانیشتنێکدا کە لە شەوی ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٢٢ دەستیپێکردووە کە لە ڕۆژی دواتردا، یەکەمی ژانویەی ١٩٢٣، بەپێی ئەو کۆنووسی دامەزراندنە کە لێرەدا بەرهەم هێنراوەتەوە، گەیشتە لوتکە.
ئاسمانگەرەکان (فیلم)
وێنۆک
ئاسمانگەرەکان فیلمێکی سەرکێشی ئینگلیزییە کەلەچیرۆکێکی ڕاستەقینەوە سەرچاوەی گرتوە، لە ساڵی ٢٠١٩ تۆم ھارپەر دەری ھێناوە، سیناریۆی فیلمەکە لەلایەن جاک تۆرن نووسراوەتەوە، فیلمەکە لە پەرتوکی "بەربونەوە بۆ سەرەوە"٢٠١٣وەرگیراوە، کە ڕیچارد ھۆلمز نووسیویەتی. بەرھەمھێنانی تود لەیبەرمان و دەیڤد ھۆبێرمان و ھارپەرە، ئەستێرەکانی فیلمەکە ئێدی ڕیدماین و فیلیسیتی جۆنز و ھیمش پێتل و تۆم کۆرتینایە
بۆیەکەم جار لەسەرئاستی جیھان لە ٣٠ی ئابی ٢٠١٩ لە میھرەجانی تیلۆرایدی سینەمایی نمایشکرا، دواتر لە ھەمان ساڵ لە میھرەجانی سینەمایی نێودەولەتی تۆرەنتۆ نمایش کرا. لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ لە سینەماکانی شانشینی یەکگرتوو نمایشکرا، لە ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نمایشکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە بەریتانییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩ پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییەکانی ساڵی ٢٠١٩ پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درامییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە چیرۆکییە ناھێڵییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس
ئێکاتێپێک دێ مۆرێلۆس
ئیکاتێپێک شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ١٥٦٬٢ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٬٦٤٥٬٣٥٢.
ھەنارانی کۆن
ھەنارانی کۆن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ھەنارانی کۆن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مێوڵاکە و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەمەرتلی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قادراوا، دۆڵەڕووت و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قزلەر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دەریایییەکە (فیلم)
دەریایییەکە فیلمێکی ئاکشنی ئەمریکییە، لە ساڵی ٢٠٠٦ بە ڕۆڵی سەرەکیی زۆرانباز جۆن سینا نمایشکراوە. فیلمەکە لەلایەن دەرھێنەر جۆن بۆنیتۆ دەرھێندراوە. نووسەری فیلمەکە میشێل گالاغەر و ئالان بی مسیلرۆییە، لەلایەن جۆیل سایمۆن و کۆمپانیای جیھانی، World Wrestling Entertainment بەرھەمھێندرا؛ کە ناوی کۆمپانیایەکە WWE FILMSە. فیلمەکە لە ئەمریکا لەلایەن کۆمپانیای فۆکسی سەدەی ٢٠ەم بڵاوکرایەوە.
چیرۆک
لە عێراق، جۆن ترایتۆن سەربازی دەریاییی جەنگ بوو، کە تێبینی کرد کە ھەندێک ھاوڕێی بەدەستی چەند تیرۆرستێک گیراون و خەریکە دەکوژرێن. جۆنی سەرۆک یارمەتی دەنێرێت، بەڵام کاتەکە درەنگ دەبێت و جۆن بڕیار دەدات ھەموو تیرۆرستەکان بکوژێت، بەمشێوەیە جۆن لە سەربازی دەریاوانی دەردەکرێت. پاش ئەوەی دەرکرا، خۆی و ھاوسەرەکەی (کەیت) دەیانەوێت گەشتێک بکەن بۆ ئەوەی پشوو وەربگرن، بەڵام کابرایەک بەناوی ڕۆما، کە کەسێکی تاوانبار و چەتەیە، لەگەڵ ھاوڕێکانی، ئانجێلا، مۆرگان، فیسیرا، بێنێت، چەند گەوھەرێکی دزیوە. دواتر پۆلیس دێتە شوێنەکە، بەڵام ئەوان لەدەستی پۆلیسەکان ڕادەکەن. پاشان دێنە وێستەگەیەکی بەنزین (گاز)، لەوکاتەدا جۆن و کەیتی ھاوسەری دێنە ھەمان شوێن بۆ بەنزین، جۆن بۆ دووکانی وێستگەی بەنزینەکە دەچێت بۆئەوەی ھەندێک شت بکڕێت. دواتر چەند پۆلیسێک دێنە وێستگەکە بۆ پڕکردنی بەنزین، بەڵام مۆرگان لەبەر ئۆتۆمۆبیل یەک دوو پۆلیس دەکوژێت، بەڵام بێنەت لەناو دووکانەکە دەبێت جۆنی بە بتڵێکی ئاگرکوژێنەوە لە بێنەت دەدات تا بێئاگای دەکات. کەیت لەلایەن چەتەکان دەڕفێندرێت، بەڵام پێش ئەوە مۆرگان سووتەمەنی وێستەگەکە و دوکانەکە دەتەقێنێتەوە لەوکاتەدا جۆنی لەناوەوەیە، بەڵام جۆن خۆی ڕزگار دەکات.
بڵاوکردنەوە
لەسەرەتادا کاتی نمایشنکردنی فیلمەکە بۆ کانوونی دووەم یان لە شوباتی ٢٠٠٦ بۆ داندرا، بەڵام دواتر گواستیانەوە بۆ بەھاری ٢٠٠٦، دواتر لە ٨ی ئەیلوول کاتەکەیان دووبارە گۆڕی لەبەر ئەوەی دوەین جانسن فیلمی Gridiron Gangی لە ١٥ی ئەیلوول بڵاو دەکردەوە، ئەوە بوو دواتر فیلمەکە لە ١٣ی تشرینی یەکەم لە سینەماکان نمایشکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦ پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەکشنییەکانی ساڵی ٢٠٠٦ پۆل:یەکەم فیلمە دەرھێنراوەکانی ساڵی ٢٠٠٦ پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھێزە دەریاییەکانی ئەمریکا پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن دۆن دەیڤس تۆمارکراون پۆل:فیلمەکان کە لە ویلایەتی کارۆلینای باشوور ڕوودەدەن پۆل:فیلمەکان کە لە ستۆدیۆکانی ڤیلەیج ڕۆدشۆ وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکان کە لە کالگاری وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکانی جەنگی عێراق پۆل:فیلمەکانی ستۆدیۆکانی دەبلیو دەبلیو ئی پۆل:فیلمە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
کوۆن یو-ری
کوۆن یو-ری (لەدایکبووی ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٩) خانمەکتەر، گۆرانیبێژ، نوسەری-گۆرانی، لەدایکبووی کۆریای باشوورە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩ پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی چونگ-ئانگ پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی چینی پۆل:خەڵکی گۆیانگ پۆل:ھونەرمەندانی چێژبەخشی ئێس ئێم پۆل:کچە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمە گۆرانیبێژە پۆپەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس پۆل:خانمەکتەرانی زنجیرەکانی سەر وێب
لەم سووچەی جیھان (فیلم)
لەم سووچەی جیھان فیلمێکی ئەنیمێی ژاپۆنییە لەلایەن ستۆدیۆ ماپا بەرھەم ھێنراوە و لە دەرھێنانی سووناو کاتابوچی. فیلمەکە لەسەر بنەمای مانگای ھەمان ناو لەلایەن فومیا کۆنوەوە نووسراوە و وێنەکێشراوە. فیلمەکە لە ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ لە ژاپۆن نمایشکرا. فیلمەکە لە ڕێگەی ھەڵمەتێکی پارەکۆردنەوە پارەی بۆ دابینکرا، تەنانەت دوای ئەوەی گەیشتە بڕی پێویست، لایەنگرانی بەردەوام بوون لە دابینکردنی پارە تا کۆی بڕە پارەکە گەیشتە ٣٦،٢٢٤،٠٠٠ یەنی ژاپۆنی کە دەکاتە نزیکەی ٢٩١،٨٧٠ دۆلار و ژمارەی لایەنگرانی ٣،٣٧٤ کەس بوون و لە ماوەی ٨٣ ڕۆژدا ئەم بڕە پاڕە کۆکرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦ پۆل:فیلمە درامییە ئەنیمەیشنییەکان پۆل:فیلمەکان کە لە دەیەی ١٩٤٠ داندراون پۆل:ئەنیمی و مانگای مێژوویی
پیتەر پان (فیلمی ١٩٥٣)
پیتەر پان فیلمێکی ئەنیمەیشنی خەیاڵی و ھەستبزوێنی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٥٣ کە لەلایەن واڵت دیزنی بەرھەم ھێنراوە و لەسەر بنەمای شانۆنامەی پیتەر پان یان ئەو کوڕە گەورە نابێت لە'' ساڵی ١٩٠٤ کە لەلایەن جەی ئێم کاری دەرھێنانی بۆ کراوە. ئەم ئەنیمەیشنەیان لە دەرھێنانی کلاید جیرۆنیمی و ھامیلتۆن لوسک و ویلفرێد جاکسۆن، و ١٤ھەمین ئەنیمەیشنی درێژە لە دیزنی. ئەکتەرە دەنگییەکانی ئەم ئەنیمەیشنە بریتین لە بۆبی دریسکۆڵ و کاترین و ھانس کۆنراد و پۆڵ کۆلینز و ھیزەر ئەنجێل و بیل تۆمپسۆن. فیلمەکە باس لە کۆمەڵێک منداڵ دەکات کە پیتەر پان دەناسن و گەشت دەکەن بۆ ناوەڕاستی شوێنێکی نادیار بۆ ئەوەی بە گەنجی بمێننەوە، لەوێش پیتەر ھەوڵدەدات لە دەستی کاپتن ھوک ھەڵبێت. فیلمەکە لە ساڵی ١٩٥٣ ھاتە ناو فێستیڤاڵی فیلمی کان و لە سەرەتادا لە ٥ی شوباتی ١٩٥٣ نمایشکرا. پیتەر پان دوا فیلمی ئەنیمەیشنی دیزنی بوو کە بەر لەوەی واڵت دیزنی کۆمپانیای دابەشکردنی تایبەتی خۆی دامەزراند، ئەنیمەیشنەکە بەرھەم ھێنرا، ھەروەھا دوا فیلمی دیزنی بوو کە ھەر نۆ ئەندامە پیرەکانی دیزنی وەک دەرھێنەری ئەنیمەیشنی پێکەوە کاریان کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:مشتومڕی فیلمەکان پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٠٠ پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی مناڵان پۆل:فیلمەکانی پیتەر پان پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای کتێبی منداڵان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٥٠ پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی واڵت دیزنی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان کە لەسەر بنەمای شانۆنامە دروستکراون پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ١٩٥٣ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٥٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز
پوێبلا
پویبلا شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٥٣٤٫٣٢ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٬٦٩٢٬١٨١.
جەیمس گلیشەر
جەیمس گلیشەر (؛ لەدایکبووی ٧ی نیسانی ١٨٠٩ – مردووی ٧ی شوباتی ١٩٠٣) گەشتیار و کەشناسێکی بەریتانی بوو
ژیاننامە
گلێشەر لە رۆتەرتیت لەدایک بوو، باوکی کاژێرچی بوو لە لەندەن، بچوکترین یاریدەدەربوو لەکاتی دروستکردنی ڕوانگەی کامبریج لە ١٨٣٣پێش ئەوەی ببێت بە ڕوانگەیەکی شاھانە، بۆ ماوەی ٣٤ ساڵ بەرێوەبەری ڕوانینە ئاسمانیەکان کێشکردنە موگناتیسیەکان بووە لە گرین ویچ.
لە ١٨٤٥ خشتەی خاڵبەندی پێوانی شێی داناوە، لە یۆنیۆی ١٨٤٩ دەبێتە ئەندام لەکۆمەڵەی ھاوەڵانی شاھانە.
ئەندام بووە لە دەستەی دامەزرێنەرانی کۆمەڵەی روانینە ئاسمانیەکان (١٨٥٠)و کۆمەڵەی فرۆکەوانان لە بەریتانیان مەزن (١٨٦٦). سەرۆکی کۆمەڵەی شاھانە بووە بۆ ڕوانگەی ئاسمانی لە ١٨٦٧بۆ١٨٦٨. ئەندام بووە لە کۆمەڵەی وێنەگرانی فۆتۆگرافی، دواتر دەبێت بەسەرۆکی کۆمەلەکە تا کۆچی دوایی. ھەروەھا سەرۆکی کۆمەڵەی ووردینی شاھانە بووە، ناوبانگیەکەی بۆ گەشتەکەی دەگەرێتەوە بە بالوون. لەنێوان ساڵانی ١٨٦٢ و ١٨٦٦لەگەڵ ھاوکارەکەی ھێنری تریسی کۆکسوێل بەھۆی بالوونەوە بۆ بەرزترین خاڵ دەفڕن بەمەبەستی تۆمارکردنی پلەی گەرمی و رادەی شێ لە چینە بەرزەکان. لە ٥ی ئەیلوولی ١٨٦٢ بەرزترین خاڵ تۆماردەکەن لەمێژوودا، کە پێشتر ھیچ مرۆڤێک نەیتوانیبوو ھێندە بەرزبێتەوە، لەبەرزی ٨٨٠٠ (٢٨٩٠٠پێ)ھاوکارەکەی دەمرێت لەگەڵ یەکێک لەوکۆترانەی لەگەڵ خۆی بردبوونی. گلیشەر تاوەکو ٩٥٠٠تا ١٠٩٠٠ بەرزدەفرێت (٣١٢٠٠پێ تا ٣١٢٠٠پێ)لەسەر ئاستی ڕووی دەریاوە.
گلیشەر دانیشتوی ٢٢ی دارتمۆت بلاک ھیت بوو لە لەندەن کە ئێستا تابلۆیەکی شینیان لەم ناونیشانە داناوە وەک بیرەوەریەک، بەڵام لە کرۆیدۆن کۆچی دوایی کردلە ١٩٠٣ لەتەمەنی ٩٣ ساڵی.
لەناوباس و خواسی خەڵک
گەشتەکەی ٥ی ئەیلوولی ١٨٦٢ بەشتێکی ئەفسانەیی و خەیاڵی لێکدرانەوەی بۆکرا لەنێو خەڵکی، ھەروەھا لە ٢٠١٩ فیلمێکی سەرکێشی دەرھێنرا لەبارەی گەشتەکەی بە بالوون بۆ بەرزترین خاڵ بەناوی گەشتیاری بالوونەکە کەلە فیلمەکە بالوونەوانێک بەناوی ئەمیلیا کە بەھرەمەندێکی بواری فڕینە بە بالوون لەگەڵ گلیشەر گەشت دەکەن لەگەشتەکەیان توشی زۆرکێشە دەبن بەڵام ئەمیلیا خۆی دەخاتە مەترسیەوە بۆ رزگارکردنی گیانی زانایەکە، فیلمەکە بەشێوەیەکی سەرسورھێنەر بەرھەم ھاتووە.
فرانسیس لایت
فرانسیس لایت (لەدایکبووی ١٧٤٠ – مردووی ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٧٩٤) گەڕیدەیەکی بەریتانی بوو، دامەزرێنەر و دۆزەرەوەری پێنانگی کۆلۆنی بوو کە ئەمڕۆ پێی دەگوترێت جۆرج تاون. باوکی فرانیس، ویلیام لایت دۆزەرەوەری شاری ئەدێلاید دادەنرێت لە باشووری ئوسترالیا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٤٠ پۆل:مردووانی ١٧٩٤ پۆل:دۆزەرەوە بریتانییەکان پۆل:مێژووی پێنانگ پۆل:دامەزرێنەرانی شار
سوپای ڕزگاریخوازی گەلی چین
220x440px|وێنۆک|ئاڵای سوپای ڕزگاری خوازی گەلی چین وێنۆک|200x200پیکسڵ|ئاڵای سوپای ڕزگاری خوازی گەل. سوپای ڕزگاریخوازی گەل (چینی سادەکراو: 中国人民解放军، چینی نەریتی: 中國人民解放軍) سوپای کۆماری چینی گەلە و گەورەترین ھێزی چەکداری جیھانە و لقە سەرەکییەکانی لە ھێزی زەمینی، ھێزی دەریایی، ھێزی ئاسمانی و ھێزی مووشەکی و ھێزی پشتیوانی ستراتیژی. سوپای ڕزگاری خوازی گەل لە ١ی ئابی ١٩٢٧ وەک ھاوپەیمانێکی سەربازی پارتی شیوعی چین دامەزراوە و تا مانگی حوزەیرانی ١٩٤٦ ناوی سوپای سوور بووە.
نیشانەی سوپای ڕزگاری گەل پێکدێت لە بازنەیەک کە ئەستێرەیەکی سووری لەسەرە کە پیتەکانی چینی بۆ «یەک ھەشت»ی لەسەرە، ئاماژەیە بۆ یەکی ئابی ١٩٢٧، کە ڕێکەوتی ڕاپەڕینی نانچانگ بووە، کە بە داری گەنم و ئامێرێکی تایەی پیشەسازی دەورە دراوە.
یاسای کۆماری گەلی چین بە ڕاشکاوی سەرکردایەتیی پارت لە ھێزە چەکدارەکانی چین دووپات دەکاتەوە و کۆمیسیۆنی سەربازی ناوەندی وەک فەرماندەیی سەربازی کۆماری گەلی چین دیاری دەکات. کۆمیسیۆنی سەربازی ناوەندی پارت لەژێر ناوی کۆمیسیۆنی سەربازی ناوەندی دەوڵەت بۆ ئەرکە یاسایی و حکوومییەکان کاردەکات و وەک وەزارەتی شانازی بەرگری نیشتمانی (MOD) بۆ ئەرکە دیپلۆماسییەکان کاردەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:سیاسەتی چین
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
پۆڵەندا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ئاڵای سوور (سیاسەت)
thumb|ئاڵای سوور ئاڵای سوور ( ⚑ ) لە سیاسەتدا زۆرتر ھێمایەکی بۆ سۆسیالیزم، کۆمۆنیزم، مارکسیزم، یەکێتیە بازرگانییەکان، سیاسەتی چەپگر و لە بار دیرۆکییەوە بۆ ئەنارکیزمە. ئاڵای سوور لە سەردەمی شۆڕشی فەڕەنسا (١٧٨٩–١٧٩٩) لەگەڵ سیاسەتی چەپگر گرێدراوەتەوە.
ڕادمیلا شێکێرینسکا
ڕادمیلا شێکێرینسکا (بە مەقدۆنی: Радмила Шекеринска Јанковска؛ لە دایکبووی ١٠ی حوزەیرانی ١٩٧٢) ژنە سیاسەتوانی مەقدۆنییە. ئەو لەوەتەی ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧ بووەتە وەزیری دەرەوەی مەقدوونیای باکوور. بەر لەوەش، لە ماوەی ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ بۆ ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤، بووە سەرۆک وەزیرانی مەقدوونیای باکوور. ڕادمیلا ماوەیەکیش سەرۆکی پارتی سۆسیالیست دیموکراتی مەقدوونی بوو.
ئەو ماوەیەکیش جێگری سەرۆک وەزیرانی وڵاتەکەی بوو، لەوکاتەی لەو پۆستەدا بوو ئەوا یەکێتیی ئەورووپا وڵاتی مەقدوونیای باکووری کردە کاندیدێک بۆ ھاتنە ناو یەکێتیی ئەورووپا. ئەو ئەندامی ئەنجومەنی ئەورووپییە بۆ کارووباری دەرەوە.
ڕادمیلا لە ساڵی ١٩٩٥، بڕواننامەی بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاری وزە بەدەستھێنا، دواتر لە ساڵی ٢٠٠٧ ماستەری لە یاسا لە زانکۆی توفتس وەرگرت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:Articles with hAudio microformats پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
ئاڵای سوور (سیاسەت)
سەرچاوەکان
پۆل:ھێما سۆسیالیستییەکان پۆل:ھێماکانی کۆمۆنیزم پۆل:ئاڵاکانی ئەکتیڤیزم پۆل:ئاڵا سیاسییەکان پۆل:ھێما سوورەکان
دەسەڵاتخوازی
وێنۆک|ئۆتۆریتاریزم لە نێوان تۆتالیتاریزم و دێموکراسیدا ئۆتۆریتاریانیزم ("دەسەڵاتخوازی") یان ئۆتۆریتاریزم (Authoritarianism/Autoritarisme) سیستمێکە لە حکوومەت کە بە ھێزێکی ناوەندی بە توانا و ئازادیگەلی سیاسی سنووردار تایبەتمەند کراوە. ئازادییە تاکە کەسییەکان پاشکۆی دەوڵەتە و لەژێر سێبەری ڕژێمی پاوانخواز وەڵامدانەوەی یاسایی بوونی نییە. پێناسەکردنێکی ڕوونی ڕێژیمە ئۆتۆریتەرەکان دژوارە، چونکە چەمکەکە کۆمەڵێکی زۆر و جۆراوجۆر لە فۆڕمەکانی دەسەڵات لە خۆ دەگرێ. ئۆتۆریتاریزم بە چەندین جۆری ڕێژیم دەگوترێ کە نە دێمۆکراتن نە تۆتالیتەر، وەکوو: ڕێژیمە نیزامی‌یەکان، ھەندێک لە پاشایەتی‌یەکان، ھەندێک لە کۆماری‌یەکان و جۆرەکانی‌تر، بەڵام خاڵی ھاوبەشی ھەموویان کەڵکوەرگرتنی خراپە لە دەسەڵات. لە ھەموویاندا، دەوڵەت ھەوڵ دەدا لە جێگەی سازش لەگەڵ گرووپ و چین و توێژەکانی کۆمەڵگا، لە ڕێگەی ھێزەوە حکوومەت بکا، لە جێگەی ڕازیکردن فەرمان بدا و لە جێگەی مافەکان ڕێسای کردەیی جێگیر بکا. بە پێچەوانەی ڕێژیمە تۆتالیتەرەکان، ڕێژیمە ئۆتۆریتەرەکان بەردەوام ھەوڵ دەدەن وێنەیەکی دێمۆکراتیک لە خۆیان پێشان بدەن، تەنانەت ھەندێکیان خۆیان بە دێمۆکراتیک ناو دەبەن. بەپێی پۆلێن‌بەندی ھاوچەرخی ڕێژیمە سیاسی‌یەکان، ڕێژیمە ئۆتۆریتەرەکان نە دێمۆکراتیکن نە تۆتالیتەر، بەڵکوو لە نێوان ھەردوو جەمسەر دان (دیلان هەردی).
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:بیردۆزە سیاسییەکان پۆل:بیردۆزە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:چاندی سیاسی پۆل:دەستەڵات
جیۆن ئین-ھوا
جیۆن ئین-ھوا (بە کۆری: 전인화; لەدایکبووی ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٥) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە لە ١٩٨٥ دەستی بە کاری ڕۆلگێران کرد.
خەڵاتەکان
ئین-ھوا براوەی چەن خەڵاتێکە لە پاڵ رۆلەکانی لە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرانی براوەی خەڵاتی پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن) پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥ پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی چونگ-ئانگ پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
سیوداد خوارێز
سیوداد خوارێز شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٣٢١٬١٩ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٬٥٠١٬٥٥١.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٦٥٩ پۆل:شەڕی ناو شار
حەسەن کەندی
حەسەن کەندی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات، ناوچەی ئاراس، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
حەسەن کەندی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ بەنداوی ئاراس و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەی جان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ بەنداوی ئاراس لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عادل کەندی.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بۆلیڤیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
بۆلیڤیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
Bolivia at the 2020 Summer Olympics پۆل:بۆلیڤیا لە ئۆڵمپیادی هاوینە بە پێی ساڵ پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ماکس دێلبرۆک
ماکس دێلبرۆک (بە ئەڵمانی : Max Delbrück؛ لە دایکبووی٤ی ئەیلوولی ١٩٠٦ – مردووی ٩ی مارسی ١٩٨١) زانا و توێژەرێکی بەڕەگەز ئەڵمانی بوو. ساڵی ١٩٦٩ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە میکانیزمی وەڵامدانەوە و پێکھاتەی بۆ ماوەیی ڤایرۆسات بەھاوبەشی لەگەڵ ئەلفرێد ھێرشی و سلفادۆر لۆریا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٦ پۆل:مردووانی ١٩٨١ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:پەیمانگای کایفۆرنیا بۆ لێھاتوویی تەکنۆلۆژیا پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەوروپی زیندەزانی گەردیلەیی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست
مەحمەشەی سەروو
مەحمەشەی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
مەحمەشەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مەحمەشەی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی دایماو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گۆلێ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بەیرەم بوغە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
خۆشاو
خۆشاو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
خۆشاو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سێناجیان و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەنداوی دووکان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەنجیرە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ بەنداوی دووکان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
گوادالاخارە
گوادالاخارە شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ١٥١ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٬٣٨٥٬٦٢٩.
ئەلفرێد ھێرشی
ئەلفرێد ھێرشی (بە ئینگلیزی: Alfred Hershey؛ لە دایکبووی ٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٨ – مردووی ٢٢ی ئایاری ١٩٩٧) زانا و توێژەرێکی خەڵکی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٦٩ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە میکانیزمی وەڵامدانەوە و پێکھاتەی بۆ ماوەیی ڤایرۆسات بەھاوبەشی لەگەڵ ماکس دێلبرۆک و سلفادۆر لۆریا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٨ پۆل:مردووانی ١٩٩٧ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
عەزیزاوا، بەکرەجۆ
عەزیزاوا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
عەزیزاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەکرەجۆ و لە باشوور لەگەڵ گوندی جێشانە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی گۆمە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەزارمێرد.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شک
شک ئەو دۆخەیە کە زەین لە نێوان یەک یا چەند وتەی ناتەبا لەگەڵ یەکدا ھەڵواسراو و ڕاگیراو بمێنێتەوە و لە ھیچ کامیان دڵنیا نەبێت. چەشنێک دوودڵی و بێ بڕیارییە لە نێوان باوەڕکردن و باوەڕنەکردندا. مرۆڤ لە دۆخی گوماندا دوچاری نادڵنیایی و متمانە پێنەبوون و قایل نەبوونە و بۆ ئەوە تووشی ھەڵە نەبێت، ھەر بڕیاردان و دەستبەکاربوون و دوا دەخات و بەم جۆرە لەوانەیە ھەل و فرسەتەکانی لە دەست بدات.
لە فەلسەفەدا
دێکارت، فەیلەسووفی بەناوبانگی سەدەی حەڤدەیەم، گومانبردن و لە ھەموو شت شککردنی لە گوێن ئامرازێک بە کار گرت بۆ توێژینەوە فەلسەفییە بنەڕەتییەکانی خۆی. ئەم کارەشی، لە دوای خۆی، بە شکی دێکارتی ناسرا. جگە لەوە، لە لۆژیکیشدا ھەوڵێکی زۆر دراوە بۆ لێک ھەڵاواردنی ئەوەی گومانی لەسەرە و ئەوەی ڕێی تێدەچێ و ئەوەی بەدڵنیایییەوە ڕوو دەدا.
ساپۆپان، مەکسیک
ساپۆپان شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٨٩٣٬١٥ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٬٤٧٦٬٤٩١.
دۆڵەگۆم
دۆڵەگۆم گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دۆڵەگۆم لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بێخڕێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی چنارنە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەرتەنگ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سۆفیان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پیامن سەرێ
پیامن سەرێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
ئێن بی سی
دەستەی ڕاگەیاندنی نیشتیمانی یان ئێن بی سی (NBC) تۆڕێکی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە لە لایەن کۆمپانیای ئێن بی سیی جیھانییەوە (لقێکی کۆمکاست) خاوەندارێتی دەکرێت. بنکەکەی دەکەوێتە ناوەندی ڕۆکفێڵەر لە شاری نیویۆڕک و ھەروەھا بنکەی تریشی لە لۆس ئانجلەس و شیکاگۆ ھەیە.
پیامن سەرێ
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئێن بی سی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئێن بی سیی جیھانی پۆل:کۆمپانیاکانی چێژبەخشی کە لە شاری نیویۆرکن پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
ماریا سیلڤێرا
ماریا دۆ کارمۆ سیلڤێرا (لە دایکبووی ١٤ی شوباتی ١٩٦١) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی ساوتۆمێ و پرینسیپییە. ئەو لە ماوەی ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ بۆ ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨، بووە سەرۆک وەزیرانی وڵاتی ساوتۆمێ و پرینسیپی، ھەر لەو دەمە وەزیری ئابووری و پلاندانانیش بوو. ئەو دووەم ژنە لەوڵاتەکەیدا پۆستی سەرۆک وەزیران وەربگرێت.
ماریا ئەندامە لە ئەنجومەنی ژنانی سەرکردەی جیھان، کە ئەم ئەنجومەنە ئەو ژنانەی لەخۆی کۆکردووەتەوە کە لە پلەی سەرۆک کۆمار و سەرۆک وەزیران بوون لە وڵاتانی جیھان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
ئۆریگامی
ئۆریگامی (折り紙)) دێت پێکھاتووە. ھونەری پێچانەوەی کاغەزە، کە بە زۆری بە کلتووری ژاپۆن بەستراوەتەوە. لە بەکارھێنانی نوێدا، وشەی "origami" وەک چەمکێک بۆ ھەموو کردارەکانی پێچانەوە، بەبێ گوێدان بە کلتوورە بنەڕەتییەکەیان بەکارھاتووە. ئامانجەکە ئەوەیە پەڕەیەکی چوارگۆشەی تەخت لە کاغەز بە ڕێگاکانی داتاشین و پێچانەوە بگۆڕدرێت بۆ پەیکەرۆکەیەکی تەواوکراو. بەگشتی پیشەکارە ئۆریگامییە نوێیەکان بێھیوان لە بەکارھێنانی بڕینەکان، کەتیرەکان، یان دیاریکردنەکانی سەر کاغەزەکە. بەزۆری پێچەرەکانی ئۆریگامی وشە ژاپۆنییەکە (کاریگامی) بەکاردەھێنن تا ئاماژە بە نەخشەکان بکات کە بڕینەکان بەکاردەھێنن، ھەرچەندە بڕین پتر تایبەتمەندیی کاردەستییە کاغەزییە چینییەکانە.
ژمارەیەکی بچووک لە پێچانەوە بنەڕەتییەکانی ئۆریگامی دەتواندرێت بە ڕێگا جۆراوجۆرەکان تێکەڵبکرێن تا نەخشە ئاڵۆزەکان دروست بکرێن. ناسراوترین نموونەی ئۆریگامی قوڵینگی کاغەزە ژاپۆنییەکەیە. بە گشتی، ئەم نەخشانە بە پەڕەیەکی چوارگۆشە لە کاغەز دەست پێ دەکات ئەوەی کە دەشێت تەنیشتەکانی ڕەنگی جیاواز، چاپی جیاواز، یان شێوەی جیاواز بێت. شێوازی کۆنی ئۆریگامیی ژاپۆنی، لەوەتەی سەردەمی ئیدۆ (١٦٠٣–١٨٦٧) ڕاھێنانی لەسەرکراوە، بەزۆری دەربارەی ئەم نەریتانە کەمتر پتەوە، ھەندێ جار بە بڕینی کاغەزەکە یان بەکارھێنانی شێوە ناچوارگۆشەیییەکان دەستی پێ دەکرێت. ھەروەھا بنەماکانی ئۆریگامی لە ئەستوونەکان، پاکەتەکان و جێبەجێکردنەکانی تری ئەندازیاری بەکارھاتوون.
پێشانگا
ئەم وێنانە نموونەی چەشنی جۆراوجۆر لە ئۆریگامی پیشان دەدەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پێچانەوەی کاغەز پۆل:چالاکییەکانی کاتی بەتاڵی پۆل:داھێنانە ژاپۆنییەکان پۆل:کاغەزی ژاپۆنی پۆل:گرێ و دەستەواژە ژاپۆنییەکان پۆل:ھونەری کاغەز پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
کەمال محەممەد
کەمال محەممەد (لەدایکبووی ١٩٦٠) گۆرانیبێژێکی کوردی شاری سلێمانییە. یەکێکە لە دیارترین گۆرانیبێژە کوردەکان.
لە ساڵی ١٩٨٧دا، لەگەڵ کاروان عوسمان ئەلبومێکیان بڵاوکردووەتەوە بە ناوی «نائومێدی». کەمال محەممەد دوێتی لەگەڵ زۆرێک لە گۆرانیبێژانی دیکەی کورد کردووە و لە دیارترینیان سالار مەحمود و عەتا ئەحمەد.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:خەڵکی سلێمانی
مۆنتەری
مۆنتەری شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٣٢٤٬٨ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٬١٤٢٬١٩٤.
بەیان عوسمان
بەیان عوسمان (لەدایکبووی ١٩٨٨ لە سلێمانی، عێراق ) ئەکتەرێکی بە ڕەگەز کوردیی باشووری کوردستانە. پەیمانگای ھونەرە جوانەکانی سلێمانییە بەشی شانۆی تەواوکردووە و ماوەیەکیش وەک پێشکەشکار لە کەناڵی کۆڕەک تی ڤی کاری کردووە. بەیان بە کارەکتەری «وەنەوشە» لە بەشی دووەمی زنجیرە درامای "گەردەلوول" ناوبانگی ھونەریی پەیدا کرد و ھەر بەم ناوە ناسرا، کار گەیشتە ئەوەی بە ناوی یەکێک لە گرانبەھاترین ئۆتۆمبێلەکان بکرێت کە (لاندکرۆزەرە). دواتر لە فیلمی سینەمایی "شیرین" دەرکەوت و لە درامای "ھەنگاوەکانی سەرخۆلەمێش" ڕۆڵی سەرەکی ھەبووە، کۆتا کاری ھونەریشی کە بۆ پێشمەرگە بوو کە فیلمێکی دێکۆمێنتاری بوو بە ناوی "خۆشەویستییەک بۆ پێشمەرگە". لە ساڵی ٢٠١٤ەوە لەگەڵ ھاوسەرەکەی لە ئەورووپا دەژی.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی سلێمانی پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:ئەکتەرە ژنە کوردەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨
سووپەر چی؟
سووپەر چی؟ دووەم ئەلبومی ھاوبەشی گرووپی ھیپ ھۆپی ئەمریکی زارفەیس و ڕاپەری بەڕیتانیی ئەمریکی ئێم ئێف دوومە. لە ٧ی ئایاری ٢٠٢١دا بڵاوکراوەتەوە. ئەلبومەکە درێژەدانێکە بە پڕۆژە ھاوبەشەکەیان لە ساڵی ٢٠١٨ بە ناوی زارفەیس بە مێتەڵ فەیس ئاشنا دەبێت، و یەکەم بڵاوکردنەوەی دوومە لەدوای مردنی. ئەلبومەکە دی ئێم سیی ڕەن-دی ئێم سی، دێل دە فەنکی ھۆمۆسەیپییەن، کێندرا مۆریس، و گادفۆربیدی دات ھانسەم دێڤڵی تێدایە.
پێشینە و بڵاوبوونەوە
سەرەڕای ئەوەی کە ئەلبوومەکە دووەم ئێڵ پیی ھاوبەشی سیانەکەیە لەگەڵ دووم، پێکەوە کاریان لەسەر تراکێکی زارفەیس کردووە لە ساڵی ٢٠١٥دا بە ناوی "کە-بانگ!"، بۆ ئەلبومی ھەموو پاڵەوانێک پێویستیی بە خراپەکارێکە. سوپەر چی؟ لە مانگی نیسانی ٢٠٢٠ تۆمارکرا، و لە سەرەتادا بڕیار بوو کە ھەمان مانگ بڵاو بکرێتەوە، بەڵام بەھۆی نەخۆشیی کۆڤید-١٩ەوە دواخرا. ئیسۆتێریکی ئەندامی زارفەیس ڕوونیکردەوە کە:
ئەلبومەکە لە دوو بەش پێکھاتووە، کە بریتین لە «ڕووی دووم» و «ڕووی زار». کتێبێکی کۆمیکی لەگەڵدایە کە لەلایەن ئیسۆتێریکەوە نووسراوە و لەلایەن بێنجەمین ماراوە کێشراوە.
بەرگی ئەلبومەکە لە چاپی ژمارە ٢١٦ی زنجیرەی کۆمیکەکانی ماڕڤڵی دێردێڤڵی ساڵی ١٩٦٤ەوە وەرگیراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەلبومەکانی ٢٠٢١ پۆل:ئەلبومەکانی ئێم ئێف دووم پۆل:ئەلبومە ھاوبەشەکان پۆل:ئەو ئەلبومانەی کە دواخراون بەھۆی نەخۆشیی کۆڤید-١٩وە پۆل:ئەلبومەکانی کە دوای مردن بڵاوبوونەتەوە پۆل:ئەلبومەکانی زارفەیس
ئاڵەگوێز
ئاڵەگوێز  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری خوڕخوڕە، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئاڵەگوێز  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆڵەندا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
کیم جونگ-ھیون
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ئێم بی سی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠ پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە بوسان پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن پۆل:دەرچووانی زانکۆی نیشتمانی کۆریا بۆ ھونەرەکان
خۆپیشاندانی شێلادزێ (٢٠١٩)
لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ لە شارۆچکەی شێلادزێی پارێزگای دھۆک خۆپیشاندانێک کرا. مەبەستی خۆپیشاندانەکە ئیدانەکردنی کوشتنی چوار کەسی سڤیلی ناوچەکە بوو بەھۆی بۆردوومانی فڕۆکە سەربازییەکانی تورکیا. سەرەتا خۆپیشاندانەکە لەنێو شارۆچکەی شێلادزێ بوو، دواتر خۆپیشاندەران بەرەوی سەربازگەی سپای تورکیا ڕۆیشتن کە کەوتووەتە کۆمەڵگەی سیریێ. خۆپیشاندەران چوونە نێو سەربازگەکە و ئاگریان تێ بەردا. لە ئەنجامی ئاڵۆزی و پێکدادانەکانی ئەم خۆپیشاندانە، کەسێک کوژرا و ١٠ کەسی دیکەش بریندار بوون.
سەرچاوەکان
پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠١٩ پۆل:خۆپیشاندانەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:خۆپیشاندانەکانی عێراق
تەرزلوو
تەرزلوو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ بەراندێزا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
تەرزلوو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ئیلیزا تایلۆر
ئەڵیزا تایڵۆر (؛ لەدایکبووی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٩) ئەکتەریکی ئوستراڵیە بەناوبانگە بە بە رۆڵی (جاین تیمینس) لە زنجیرەی دراوسێ کاتی دەرکەوتنی لەو زنجیرەیە لە ساڵانی ٢٠٠٥ ھەتا ٢٠٠٨ بوو، ھەروەھا رۆڵ گێرانی لە زنجیرەی ١٠٠ کەسەکە لە کەناڵی The CW لە ساڵی ٢٠١٤ەوە ھەتا ئێستا.
ژیانی تایلۆر
تایلۆر لەدایک بووە لە شاری مێلبۆرن لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٩، دایکی تایلۆر وێنەگرێکی کۆمیدیە و باوکیشی کۆمیدییایە، دایک و باوکی خاوەنداریەتی کافێیەک دەکەن لە شاری مێلبۆرن، تایلۆر لە قوتابخانەی ناوەندی (کالدێر) تەواوی کردییە، هەروەها لە ٦ی ئایاری ٢٠١٩ ژیانی هاوسەرگیری پێکهینا لەگەر بۆب مۆرلی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩ پۆل:خانمەکتەرە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان
نێزاھوالکۆیۆتل، مەکسیک
نێزاھوالکۆیۆتل شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٦٣٬٧٤ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٬٠٧٧٬٢٠٨.
چیواوا
چیواوا شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ١٤١٥ مەترە، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٩٢٥٬٧٦٢.
سناپ ئیدیتەر
سناپ ئیدیتەر نەرمەواڵایەکی تایبەتە بۆ پەرەپێدانی وێب وە دەستکاریکەرێکی نووسینە بۆ دارێشتنی پەرەی ئەلیکترۆینی ، ئەو نەرمەواڵایە ساڵی ٢٠١٢ پەرەپێدراوە.
خۆزێ مارتی
خۆزێ خولیان مارتی پێرێز (لەدایکبووی ١٨ی کانوونی دووەمی ١٨٥٣ – مردووی ١٩ی ئایاری ١٨٩٥) کەسایەتی شاعیر، فەیلەسووف، نووسەر، ڕۆژنامەنووس، وەرگێڕ، پڕۆفیسۆری کووبایی بوو. ئەو بە پاڵەوانێکی نیشتمانیی کووبا دادەنرێت بەھۆی ڕۆڵ و کاریگەرییەکانی بۆ سەربەخۆیی کووبا. ئەو یەکێکە لە کەسایەتییە کاریگەرییەکانی بواری وێژەی ئەمریکای لاتین. ئەو لە بواری سیاسەت زۆر چالاکانە دەرکەوت و بەیەکێک لە فەیلەسووفە شۆڕشگێر و سیاسییە تیۆرییەکان دادەنرێت. لەڕێی نووسینەکانی و چالاکییە سیاسییەکانییەوە، ئەو بووە سیمبوڵی کووبا بۆ بەدەستھێنانی سەربەخۆیی لەبەرامبەر دەسەڵاتی ئیمپراتۆری ئیسپانی لە سەدەی نۆزدەھەم. لە ساڵی ١٨٩٥، لە جەنگی دۆس ڕیۆس لەلایەن نەیارەکان و ئیمپراتۆرییەتی ئیسپانی کوژرا.
خۆزێ بۆ کۆمەڵێک ڕۆژنامەی ئەمریکای لاتین و ئەمریکی نووسیویەتی، ھەروەھا خۆشی ڕۆڵی ھەبووە لە دامەزراندنی کۆمەڵێک ڕۆژنامە. ڕۆژنامەکەی خۆی، پاتریا ڕۆڵی بەرچاوی ھەبوو لە دروستکردنی کەمپەینی سەربەخۆیی بۆ کووبا. دوابەدوای سەرکەوتنی شۆڕشی ١٩٥٩ی کووبا، بیرووباوەڕەکانی خۆزێ بوونە چەمک بۆ داڕشتنی سیاسەتی وڵات. خۆزێ بە شەھیدی وڵاتیش دادەنرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٣ پۆل:مردووانی ١٨٩٥ پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان پۆل:وەرگێڕەکانی ئینگلیزی–ئیسپانی پۆل:وەرگێڕەکانی سەدەی ١٩یەم
قورشاقلو
قورشاقلو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات، ناوچەی ئاراس، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
قورشاقلو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی میلاد شار و لە باشوور لەگەڵ گوندی چەتۆکەندی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی عادل کەندی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کەریم ئاوا.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سلفادۆر لۆریا
سلفادۆر لۆریا (بە ئینگلیزی :Salvador Luria؛ لە دایکبووی ١٣ی ئابی ١٩١٢ – مردووی ٦ی شوباتی ١٩٩١) زانا و توێژەرێکی بەڕەگەزئیتاڵی بەڵام خاوەن ناسنامەی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٦٩ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە میکانیزمی وەڵامدانەوە و پێکھاتەی بۆ ماوەیی ڤایرۆسات بەھاوبەشی لەگەڵ ماکس دێلبرۆک و ئەلفرێد ھێرشی.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢ پۆل:مردووانی ١٩٩١ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
مەحمەشەی خواروو
مەحمەشەی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
مەحمەشەی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چەقەڵی مستەفا و لە باشوور لەگەڵ گوندی مەحمەشەی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کۆزەکەرێز لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی مام سەید.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مێریدا
مێریدا شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزایییەکەی بریتییە لە ١٠ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٬٢٠١٬٠٠٠.
سەرچاوەکان
پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان
سەرتەنگ
سەرتەنگ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سەرتەنگ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەشتێوی ناوەڕاست و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی توو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی لبانە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دۆڵەگۆم.
ڕۆژدا فێڵات
ڕۆژدا فێلات لەدایکبووی نزیکەی ١٩٧٧ یان ١٩٨٠، فەرماندەی باڵای یەکینەکانی پاراستنی ژنان (یەپەژە) و ھێزەکانی سوریای دیموکرات (ھەسەدە) ی کوردی سوریایە، کە لە ساڵی ٢٠١٢وە کە ململانێی ڕۆژاڤا دەستیپێکردوە، بەشدارییەکی کارای ھەبووە، و سەرکردایەتی چەندین ھەڵمەتی گەورەی کردووە دژی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش). ڕۆژدا فێمینیستێکی شۆڕشگێڕە ئامانجی بەدیھێنانی گۆڕانکاری کۆمەڵایەتییە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ڕێگەی یەپەژەوە، و "ئازادکردنی ژنی کورد و ژنانی سووریا بەگشتی لە نەریت و کۆتوبەندی کۆمەڵگەکەی، ھەروەھا ڕزگارکردنی تەواوی سوریا لە تیرۆر و ستەمکاری".
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی قامیشلۆ پۆل:ژنە کوردەکانی ڕۆژاوای سووریا پۆل:یەکەکانی پاراستنی گەل پۆل:زیندووان پۆل:فێمینیستە کوردەکان پۆل:کەسایەتییە ژنە کوردەکانی سوپای سەربازی و گروپە سەربازییە نافەرمییەکان پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧
میچێل باچلە
میچێل باچلە (Michelle Bachelet؛ لە دایکبووی ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٥١) ژنە سیاسەتوانی چیلییە، لەوەتەی ١ی ئەیلوولی ٢٠١٨ بووەتە سەرۆکی نووسینگەی کۆمیسیارانی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ. ئەو پێشتر لە ماوەی ١١ی ئازاری ٢٠٠٦ تاوەکوو ١١ی ئازاری ٢٠١٠ ھەروەھا لە ماوەی ١١ی ئازاری ٢٠١٤ تاوەکوو ١١ی ئازاری ٢٠١٨، دوو جار بووەتە سەرۆکی وڵاتی چیلی. میچێل لە ماوەی ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٠ تاوەکوو ١٥ی ئازاری ٢٠١٣، بەڕێوبەری جێبەجێکاری ژنانی نەتەوە یەکگرتووەکان بوو. ئەو لە ماوەی ١١ی ئازاری ٢٠٠٠ تاوەکوو ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢، وەزیری تەندرووستی چیلی بوو. ئەو لە ماوەی ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢ تاوەکوو ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ بوو بە وەزیری بەرگریی چیلی.
میچێل یەکەم ژنە کە ببێتە سەرۆکی چیلی، ھەروەھا یەکەم سەرۆکی ھەڵبژێردراوی چیلییە لەوەتەی ساڵی ١٩٣٢. میچێل پزیشکە و لەکاتی خوێندنی زانکۆ ئەوا ستراتیژیی سەربازیشی خوێندووە. ئەو کەسایەتییەکە لە پارتی سۆسیالیست دیموکراتی چیلی.
تیۆریی فۆرمەکان
تیۆریی فۆرمەکان یا تیۆریی ئایدیاکان ئەو تیۆرییە یا ئەو جیھانبینییە فەلسەفییەی ئەفلاتوونە کە دەڵێ جیھانی فیزیکی لە چاو جیھانی ئایدیاگەلی ھەمیشەیی و بنچینەیی و نەگۆڕدا، کەمتر ڕاستەقینە و واقیعییە. بە پێی ئەم تیۆرییە، ئایدیاکان یا فۆرمەکان زاتی ناماددیی شتەکانن، یانی ھەموو شتە ماددییەکانی جیھانی ئێمە کۆپی و دەمەلاسکەی ئەوانەن. ئەفلاتوون تەنیا لە زمانی کەسایەتییەکانی ناو دیالۆگەکانیەوە (پێش ھەموو کەس لە زمانی سوقراتەوە) باسی ئایدیا و فۆرم دەکا. قسەکانی وانیش ئەوە دەخاتە مێشکەوە کە تەنیا شتانی ھێژای توێژینەوە کە دەتوانن ناسیاری و زاناییمان بۆ بەرھەم بێنن ھەر ئەم ئایدیا و فۆرمانەن.
میچێل باچلە
ئەو لەگەڵ جۆرجی داڤالۆس کارتێس ھاوسەرگیریی کردووە و بەیەکەوە خاوەنی سێ منداڵن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی پۆل:خانمە سەرۆکەکان پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی چیلی پۆل:زیندووان پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١
تیۆریی فۆرمەکان
تیۆریی فۆرمەکان بە چارەسەرێکی کلاسیکی پرسی تێکڕایییەکان ڕەچاو دەکرێ.
فۆرم
فەیلەسووفە پێشسوقراتییەکان، لە تالیسەوە بەم لا، سەرنجیان دا کە دیمەن و ڕواڵەت دەگۆڕدرێ و، دەستیان کرد بە پرسین کە ئەو شتە کە دەگۆڕدرێ «لە واقیعدا» چییە؟ بۆ دۆزینەوەی وەڵامی ئەم پرسیارە تێگەیشتەی جەوھەریان داھێنا، واتە ئەو شتەی بەڕاستی ھەیە و دەبیندرێ و لە بنی گۆڕانکارییەکاندا جێی گرتووە. ئەمە دۆخ و پێگەی شێوە و ڕواڵەتی شتەکانی کرد بە بابەتی باس و لێوردبوونەوەی زیاتر. ئێستە پرسیار ئەمە بوو بەڕاستی فۆرم و شێوە چین و چۆناوچۆن بۆ سەر جەوھەر دەبردرێنەوە؟
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
پۆڵەندا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤ە کە لە ٢٦ی تەممووز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە دەچێت.
تیۆریی فۆرمەکان
بەستەرە دەرەکییەکان
کورتە باسێک لەسەر تیۆریی فۆرمەکان (فارسی)
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
سەرچاوەکان
٢٠٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
تیۆریی فۆرمەکان
سەرچاوەکان
پۆل:دەرھەستکاری پۆل:ھۆشیاری پۆل:فەلسەفەی سروشتی پۆل:ئەفلاتوونیزمی نوێ پۆل:ھەبوونناسی پۆل:ئەفلاتوونیزم پۆل:واقیع پۆل:ئاوەزان پۆل:سوقرات پۆل:ھزر پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی پۆل:تیۆرە ئیپیستمۆلۆژییەکان پۆل:ناسیاریناسی پۆل:مێژووی لۆژیک پۆل:مێژووی بیرۆکەکان پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک
ھیشام زەمان
ھیشام زەمان دەرھێنەر و سیناریۆنووسێکی کوردی نیشتەجێی نەرویژە. ھیشام دەرچووی قوتابخانەی فیلمی نەرویژە لە لیڵێھامەر (ساڵی ٢٠٠٤). فیلمەکانی جەخت دەکەنە سەر چیرۆک و کۆسپی پەنابەران و باسگەلێک وەکوو ئەوین، لەخۆبردوویی، تۆڵە، شانازی و ئەمگناسی دەورووژێنن. ھیشام چەندین سیناریۆی خۆی لەگەڵ نووسەری نەرویژی، «کیەل ئۆلا داڵ» نووسیوە. فیلمی باوکەکەی زیاتر لە چل خەڵاتی نەتەوەیی و نێونەتەوەیی بردووەتەوە؛ ھەروەھا دوو کەڕەت براوی خەڵاتی دراگۆن (Dragon Award) بووە بۆ باشترین فیلمی نۆردیک (Nordic Film)؛ ھیشام تەنیا فیلمسازێکە کە دوو ساڵ پشت سەری یەک ئەو خەڵاتەی وەدەست ھێناوە.
ژیان
ھیشام ساڵی ١٩٧٥ لە کەرکووک لەدایک بووە. تەمەنی دە ساڵ بووە کە لەگەڵ دایک و باوک و خوشک و براکەی، بە ناچاری کۆچیان کردووە. ئەوان چەند ساڵ لە ترسی دەستبەسەربوون، بە نھێنی لە ئێران و تورکیا ژیاون. حەڤدە ساڵی بووە کە گەیشتوونەتە نەرویژ و لەوێ وەک پەنابەری سیاسی وەرگیراون. زەمان سەرەڕای ئەوەیکە بابی پێی خۆش نەبووە، حەزی لە سینەما کردووە؛ دایکی ئیزنی پێ داوە بەبێ ئیزنی بابی، لەگەڵ ئامۆزاکانی بچێتە سینەمایە. دوای گیرسانەوەیان لە نەرویژ بە پێشنیاری بابی وەک مکانیک لە تۆیۆتا دەستی بە کار کردووە، بەو حاڵەشەوە ئێواران چووەتە کڵابێکی فیلمسازی و لەوێ ھەستی بەوە کردووە چەندە تامەزرۆی فیلم سازکردنە. ساڵی ٢٠٠١ لە قوتابخانەی فیلمی نەرویژ لە لیڵێھامەر وەرگیراوە، ساڵی ٢٠٠٤ دەرچووە و لە خوێندن تەواو بووە. فیلمی دیبلۆمەکەی «میچ» (The Roof) لە زۆر فێستیڤاڵی نێونەتەوەییدا بەشدار بووە. لەگەڵ ھاوپۆلەکانی کورتەفیلمێک بەناوی «پرد» یان (The Bridge) ساز کردووە کە ساڵی ٢٠٠٣ بووە بە براوی خەڵاتی ئەنجومەنی شانۆنووسیی نەرویژی بۆ باشترین سیناریۆ لە فێستیڤاڵی کورتەفیلمی نەرویژ.
باوکە (٢٠٠٥)
باوکە زۆریەک لە ڕەخنەگران ستایشی ئەو کورتەفیلمەی زەمانیان کردووە. ئەم کورتەفیلمە ١٥ خولەکە باس لە بابێک دەکات، کوردێکی پەبابەر کە ناعیلاج، لەبەر کوڕەمنداڵەکەی لە نێوان دوو شەڕاژۆیی یەکیان ھەڵدەبژێرێت. باوکە لە فێستیڤاڵی فیلمی ساندیس (Sundance Film Festival) پیشان درا و لە خەڵاتی فیلمی ئەورووپا بوو بە بەربژێری باشترین کورتەفیلمی ئەورووپایی؛ ھەروەھا خەڵاتی زیاتر لە چل فێستیڤاڵی تری جیھانی وەدەست ھێنا؛ یەک لەوان فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی کورتەفیلمی کلێرماند فێرند (Clermont-Ferrand) لە ساڵی ٢٠٠٥. لە ھەمان ساڵدا خەڵاتی ئاماندا بۆ باشترین کورتەفیلمیشی وەرگرت، کە بە ئۆسکاری نەرویژ دادەنرێت. ساڵی ٢٠١٠ لە ڕاپرسیی گۆڤاری فیلمی نەرویژی (Rushprint) وەکوو باشترین کورتەفیلمی دەیەی ڕابردوو ھەڵبژێردرا. فیلمەکە پێشکەشی ھەموو ئەو کەسانە کراوە کە وڵاتەکەیان جێ ھێشتووە و بۆ ژیانێکی باشتر دەستیان لە ڕەگ و زمانی خۆیان ھەڵگرتووە.
پێش بەفربارین (٢٠١٣)
پێش بەفربارین یەکەم فیلمی درێژی ھیشامە و لە ماوەی دوو ساڵدا، لە چوار وڵاتان، کاری وێنەھەڵگرتنەوەی بۆ کراوە. فیلمەکە چیرۆکی کوڕیکی جەوانە کە خوشکەکەی نایھەوێت لەگەڵ ئەو کوڕەی لەمێژە بۆیان نیشان کردووە، زەماوەند بکات و ھەڵدەێت و ئەویش ھەوڵی تۆڵەسەندنەوە دەکات. پێش بەفربارین درامایەکی سەرسووڕھێنەرە کە باس لە لێکدانەوەی خراپی چەمکگەلێک وەکوو: بنەماڵە، ئەوین و شەرەف دەکات. ئەم فیلمە دەستپێکانەی فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی ترۆمسە بوو لە ساڵی ٢٠١٣؛ ھەر ئەو ساڵیش لەناو فیلمە نەرویژییەکاندا زۆرترین خەڵاتی بردەوە. پێش بەفربارین بوو بە براوی خەڵاتی دراگۆن (Dragon Award) بۆ باشترین فیلمی نۆردیک (Nordic Film) لە فێستیڤاڵی فیلمی یۆتۆبۆری. ھەروەھا لە فێستیڤاڵی فیلمی ترابیکا براوی خەڵاتی باشترین وێنەگرتن بوو.
مژار و شێوازی دەرھێنەری
لەکاتێکدا پەنابەران کەسایەتیی سەرەکیی ھەموو فیلمەکانی زەمانن، خۆی جەخت لەسەر ئەوە دەکات کە «مژاری فیلمەکانم مرۆڤەکانن، نە سیاسەت». ھەموو فیلمەکانی ھیشام خەیاڵین بەڵام لە ڕووداو و کەسایەتی و چیرۆکە ڕاستەقینەکان وەرگیراون؛ بۆ نموونە ئەزموونەکانی خۆی وەک مناڵێکی پەنابەر لەسەر باوکە کاریگەر بووە؛ ھیشام وتوویەتی: «بۆم گرینگ بوو خۆم لەو ھەموو چیرۆکانەی تەمەنێکە ئازارم دەدەن، ڕزگار کەم». بۆ بەرەوپێشبردنی چیرۆکی پێش بەفربارین لەگەڵ قاچاقچییەکانی مرۆڤ دانیشتووە و وردەکارییەکانی ئیشەکەیانی کۆڵیوەتەوە؛ زوو زوو گەڕاوەتەوە کوردستان و سەردانی کەمپی پەنابەرانی ئۆسڵۆی کردووە؛ ھەر بۆیەش فیلمەکانی مابەینی بەڵگەفیلم و داستانن. زەمان بۆ فیلمەکانی کەڵک لە ئەکتەری پرۆفیشناڵ وەرناگرێت و ڕۆڵە سەرەکییەکانی دەدات بە پەنابەران و ئەوان لە شوێنە گشتییەکان دەبینێتەوە و دایاندەمەزرێنێت. ئەو دەڵێت: «ئەکتەر بەشی ھەرە گرینگی پڕۆسەکەیە، شایەت پەنجا لە سەتی فیلمەکە، بۆیەش ھەڵبژاردنی ئەکتەری باش، نیوەی کارەکەیە». لەکاتێکدا سیناریۆکانی وی بە زمانی نەرویژی دەنووسرێن بەڵام وتووێژی فیلمەکانی زۆربەیان یان کوردین یان بەو زمانانەن کە پەنابەران پێی دەئاخڤێن. سەرەڕای تەجرەبە تاڵەکانی ژیانی پەنابەری کە لە فیلمەکانی زەماندا ڕەنگیان داوەتەوە، کۆمێدی بەشی دانەبڕاوی کارەکانییەتی.
پەراوێزەکان
ھیشام زەمان ساڵی ٢٠١٥، کۆمپانیای سازکردنی فیلمی سنۆفاڵ کامێرای (Snowfall Cinema) داناوە. زانستیاری قوتانخانەی فیلمی نەرویژ بووە. بەسەر شەش زمانی کوردی، ئینگلیزی، عەرەبی، تورکی، فارسی و نەرویژیدا زاڵە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی کەرکووک پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد پۆل:زیندووان پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥
عیساییەکان
440x220px|وێنۆک|ھێما عیساییەکان (بە لاتینی: Societas Iesu) یان قەشە عیساییەکان، یەکێکە لە گرنگترین ڕێبازە چالاکەکان لە کڵێسای کاسۆلیکی و گەورەترینەکان. و لەلایەن سانت ئیگناتیۆسی لۆیۆلا لە سەدەی شانزەھەمدا لە سەردەمی پاپا پاوڵی سێیەم لە ئیسپانیا دامەزراوە، وەک بەشێک لە دژە چاکسازی و ئەرکی بانگەوازکردن و بڵاوکردنەوەی ئایینەکەی لە جیھانی نوێدا گرتە ئەستۆ. ڕێکخراوی عیساییەکان وەک یەکێک لە بەھێزترین و کاریگەرترین ڕێکخراوەکانی کڵێسای کاسۆلیکی ماوەتەوە و لە کۆتایی سەدەی ھەژدەھەمدا لەگەڵ ھەندێک لە دەسەڵاتدارانی ئەورووپیدا بەریەککەوتنیان ھەبوو، ئەمەش بووە ھۆی ھەڵوەشاندنەوەی لە ساڵی ١٧٧٣، بڕیارێک کە لە ساڵی ١٨١٤ لەلایەن پاپا پیۆسی حەوتەمەوە ھەڵوەشایەوە. لەکاتی دامەزراندنیدا ڕێبازی عیساییەکان بە «ھاوچەرخترین و گرنگترین دادەنرا، و کارایی و کاریگەرییەی بەرجەستە دەکرد کە دەبێتە نیشانەی شارستانییەتی ھاوچەرخ». دامەزرێنەری ئەم ڕێکخراوە، ئیگناتیۆس، لە ساڵی ١٦٢٢دا بەرزکرایەوە بۆ پلەی پیرۆز.
ڕێکخراوی عیساییەکان لە ١١٢ ناوچەی جوگرافیدا بوونی ھەیە کە لە شەش کیشوەری جیھاندا دابەشکراون، ناوەندی سەرەکییەکەی دەکەوێتە شاری ڕۆما، شێوازێکی کارگێڕی ناناوەندی پەیڕەو دەکات، ژمارەیەکی زۆر لە خوێندنگە و زانکۆ و نەخۆشخانە و خانەی بەساڵاچووان و پەرتووکخانە بەڕێوەدەبات و خەمی گفتوگۆی ئیکۆمێنیکی و گەشەپێدانی ئایینی و دادپەروەری کۆمەڵایەتییە. ئەوانەی بەشدارن لەم قەشایەتییەدا بە «سەربازانی خودا» ناسراون، بەھۆی پاشخانی سەربازیی دامەزرێنەرەکەی، و ئەو گوێڕایەڵییەی کە لە یاساکانی قەشایەتییەکەدا ھەیە گرنگییەکی زۆری پێدەدەن. لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٣ ئەندامێکی ئەم قەشایەتییە بە ناوی پاپا فرانسیس بە پاپا ھەڵبژێردرا.
بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ئۆڵمپیادی هاوینە بە پێی ساڵ
دە فرەیم
دە فرەیم تابلۆیەکە لە ساڵی ١٩٣٨، لەلایەن وێنەکێشی مەکسیکی-سوریالیستی، فریدا کالۆ کێشراوە. ئەم تابلۆیە یەکەمین تابلۆی ھونەرمەندێکی مەکسیکی سەدەی بیستەم بوو کە لەلایەن مۆزەخانەی لووڤر بکڕدرێتەوە. لە ئێستادا لە مۆزەخانەی نیشتمانیی بۆ ھونەری ھاوچەرخ لە پاریس پشاندەدرێت.
دە فرەیم تاکە تابلۆی کالۆ بوو لە پێشانگای پاریس فرۆشرابێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:تابلۆکانی فریدا کالۆ
لیندسی مۆرگان
لیندزی مۆرگان کارەکتەرێکی ئەمریکیە، لە ٢٧ی شوباتی ١٩٩٠ لە ھیووستنی ئەمریکا لە دایک بووە.
فیلمۆگرافی
لیندسی بەژداری چەندین فیلم و زنجیرەی کردووە ئەوانیش:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:زیندووان
ناوکالپان، مەکسیک
ناوکالپان شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ١٥٦٬٦٣ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٨٣٣٬٧٧٩.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢٦
چاوی گەردەلوول
چاوی گەردەلوول ناوچەیەکە بەگشتی کەشوھەوای ئارامە و لە ناوەڕاستی گەردەلوولە بەھێزەکانی ناوچە گەرمەکان یان کەمەرەییەکاندایە. چاوی گەردەلوول ناوچەیەکی نیمچە بازنەییە کە بە شێوەیەکی گشتی تیرەکەی ٣٠ بۆ ٦٥ کیلۆمەتر (٢٠-٤٠ میل) دەبێت. ئەم چاوە بە دیوارێکی چاو دەورە دراوە، کە ئەڵقەیەکی ڕەشەبای بڵندە لەگەڵ کەشوھەوایەکی سەخت. نزمترین پەستانی بەرگەھەوا لە ناوچەی ئەلعەین دەبینرێت، چونکە ڕەنگە بگاتە ١٥٪ کەمتر لە پەستانی بەرگەھەوا لە دەرەوەی ڕەشەباکە.
چاوەکە لە گەردەلوولە کەمەرەییە بەھێزەکاندا بە بای سووک و ئاسمانی ڕوون دەناسرێتەوە، ھەروەھا لە ھەموو لایەکەوە بە دیواری چاو دەورە دراوە کە بەرز و ڕێکن.
سەرچاوەکان
پۆل:کەشناسی زریانە خولگەییەکان
بێرنارد کاتز
سێر بێرنارد کاتز (بە ئینگلیزی :Sir Bernard Katz؛ لە دایکبووی ٢٦ی ئازاری ١٩١١ -مردووی ٢٠ی نیسانی ٢٠٠٣) زانا و توێژەرێکی لە دایکبووی ئەڵمانیا بەڵام خاوەن ناسنامەی بەریتانیا بوو. ساڵی ١٩٧٠ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بە ھاوبەشی لەگەڵ ئۆلف ڤۆن ئۆلەر و یۆلیۆس ئەکسلۆرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١ پۆل:مردووانی ٢٠٠٣ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:دەرچووانی کۆلێجی زانکۆییی لەندەن پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی بریتانی پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی پۆل:زانا جووەکان پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو
دەستەی پەخشی لوبنانی
دەستەی پەخشی لوبنانی (، ) دەزگایەکی راگەیاندنە سەر بە پارتی (القوات اللبنانیة)، ساڵی ١٩٨٥ بۆ گەیاندنی ھەواڵ و دیدی پارتەکە لە گەرمەی شەڕی ناوخۆی لوبنان دامەزرا. بەڵام دوای کۆتاھاتنی شەڕ دەزگاکە خۆی بێلایەن کرد.