cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شینچی کودۆ
شینچی کودۆ (بە ژاپۆنی: 工藤新一 بە رۆماجی:  Kudo Shinichi) کەسایەتی سەرەکیی زنجیرە ئەنیمێ و مانگای لێکۆڵەر کۆنانە. ئەو قوتابییەکی تەمەن حەڤە ساڵە و لە قوتابخانەی ئامادەیی تیتان دەخوێنێت، و بە لێکۆڵەری ئامادەیی دەناسرێت، لەبەرئەوەی لە شیکارکردنی دۆسییەکان و دۆزینەوەی تاوانباراندا یارمەتی پۆلیس دەدات. ئەو تاکە کوڕی بنەماڵەی کودۆی خانەدانە کە لە ژاپۆن جێیان ھێشت کە تەمەنی ۱٤ ساڵان بوو. باوکی ئەو یوساکو کودۆیە، ئەو نووسەری ڕۆمانە لێڵەکانە، و دایکیشی یوکیکۆ کودۆیە کە ئەکتەرێکی پێشووە. ئەو لە وڵاتەکەیدا لێکۆڵەرێکی بەناوبانگە، شێرلۆک ھۆڵمز وەک نموونەیەک سەیر دەکات و خەون بە بوون بە شێرلۆک ھۆڵمزی سەدەکەی دەبینێت.
لە یەکێک لە ڕۆژەکانی لەگەڵ ران مۆری ھاوڕێی منداڵی لە گەشتێکدا بۆ شاری یاری دەچن و تاوانێکی ھەڕەشکردنی ئاشکرا دەکات کە یەکێک لە ڕێکخراوەکانی مافیا ئەنجامی دەدات، لەو کاتەی چاودێری ئەوان دەکات، یەکێک لە ئەندامەکای ڕێکخراوەکە لە دوواوە بە سەریدا کێشا و گولاجێکی ژەھراوی پێدا کە کار دەکاتە سەر کوشتنی کەسەکە بەبێ بەجێھێشتنی شوێنەوار لەسەر ژەھرەکە. بەڵام شینچی نەمرد بەڵکو بچووک بووەوە تا ئەوەی گەیشتە لاشەی منداڵێکی بچووک و لەگەڵیشیدا دەنگی گۆڕا. نەیویست دەربارەی شتەکان بە ران بڵێت بۆیە شتەکەی بە نھێنی ھێڵایەوە. دوای گۆڕانەکەی، شینچی بڕیاریدا ناوەکەی بۆ کۆنان ئێدۆگاوا بگۆڕێت. بە یارمەتی داھێنانەکانی دکتۆر ئەگاسا ھێشتا لە گرتنی تاوانباران بەردەوام بوو. بۆ ژیان لە لای ران و کۆگۆرۆ مۆریی باوکی کە خاوەنی نووسینگەیەکی لێکۆڵینەوەیە گواستییەوە، ئەمەش بۆ یارمەتیدانی لە دۆزینەوەی ڕێکخراوەکە و وەرگرتەوەی شێوەی ڕاستەقینەی.
تایبەتمەندییەکانی کەسایەتییەکە و تواناکانی
شینچی کودۆ خاوەنی زیرەکییەکی تیژ و سەرنجێکی ناوازەیە، کە وای لێدەکات دۆسییە تاوانکارییەکان شیکار بکات. یارمەتی پۆلیسی ژاپۆنی لە شیکارکردنی چەندین دۆسییەدا داوە. ئەوەندە دڵنیایە لە خۆی کە ھەندێ جار کەسانی دەورووبەری وا دەزانن کە خۆبەزلزانە. پێش بچووک بوونەوەی، بە لێکۆڵەرێکی لێھاتوو بەناوبانگ بوو چونکە لە شیکارکردنی دۆسییەکاندا یارمەتی پۆلیسی دەدا، ئەمەش ڕوون بوو کاتێک لە ڕۆژنامەکاندا ناوی دەردەچوو و لە سەرسامبووانەوە نامەی پێدەگەیشت. کۆنان دۆیڵی نووسەری ڕۆمانەکانی شێرلۆک ھۆڵمزی خۆش دەوێت و حەزیش بە خوێندنەوەی ڕۆمانە پۆلیسییەکانی باوکی دەکات.
پێش بچووک بوونەوەی زۆر ھاوڕێی نەبوو، تەنیا ران ھاوڕێی نزیکی بوو لەگەڵ دکتۆر ئەگاسا کە دراوسێ و ھاوڕێی نزیکی خێزانەکی بوو. دوای بچووک بوونەوەی بوو بە ھاوڕێی ھیجی ھاتۆری و ئای ھایبەرا ئەمەش بێجگە لە ھاوڕێکانی لە تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان.
لە یاریکردنی تۆپی پێدا خاوەنی توانایەکی زۆر بەرزە، ھەروەھا دەزانێت چەک بەکاربھێنێت. باوکی فێری لێخوڕینی ھەلیکۆپتەر و کەشتی کردووە. گۆرانی و مۆسیقای خۆشناوێت. خۆشەویسترین ڕەنگ لە لای سوورە.
چیرۆکەکەی
وێنۆک|ڕاست|هەوڵدانی ڕێکخراوی ڕەش بۆ کوشتنی شینچی کە بە هۆیەوە قەبارەی بچووک بووەوە لە یەکێک لە ڕۆژەکان لەگەڵ ران مۆری ھاوڕێی منداڵی بۆ شاری یاری بۆ ئاھەنگێڕان بە بۆنەی بردنەوەی ران بۆ پاڵەوانێتی کاراتێ ڕۆیشت، و لەو کاتەی ئەوان لەوێ بوون، کۆمەڵەیەکی بەرچاو کەوت کە ھەڵدەستان بە ھەڕەشەکردن، بۆیە دوایان کەوت و لەو کاتەی چاودێری یەکێک لە ئەندامەکانی دەکرد، ئەندامەکەی تر لە دواوە ھات و کێشای بەسەریدا و ناچاری کرد گولاجێکی ژەھراوی لە دروستکراوی خۆیان بخوات. ئەندامەکانی ڕێکخراوەکە پێیانوایە گولاجە ژەھراوییەکە قوربانییەکە بێ بەجێھێشتنی ھیچ شوێنەوارێک لە جەستەیدا دەکوژێت لە کاتی شیکردنەوەی لاشەکە، بەڵام گولاجەکە شینچی نەکوشت بەڵکو بووە ھۆی بچووک بوونەوەی جەستەی و گۆڕانی دەنگی تا ئەوەی گەیشتە شێوەی منداڵێکی بچووک بەڵام توانا مێشکییەکانی نەگۆڕا.
شینچی لە دواییدا بۆ لای ھاوڕێکەی ران مۆری و باوکی کۆگۆرۆ مۆری دەگوازێتەوە، کە خاوەنی دەزگایەکی لێکۆڵینەوەیە، بە ئامانجی دۆزینەوەی ئەو ڕێکخراوەی بۆتە ھۆکاری بچووک بوونەوەی تاکوو بۆ قەبارەی سروشتی خۆی بگەڕێتەوە. ھەر لەبەر ئەمەش کەسایەتی کۆنان ئێدۆگاوای بۆ خۆی دۆزییەوە، «منداڵێکی حەوت ساڵان» تا بتوانێت بژی. و بە تێپەڕبوونی کات دەستی کرد بە زانینی زانیاری دەربارەی ئەندامەکانی ڕێکخراوی ڕەش و چەند جارێک لەگەڵیان بەریەککەوت، ھەروەھا لەگەڵ نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرالییەکان (FBI) ھاوپەیمانییەکی دروست کرد و ئەوان لە زۆر حاڵەتی ڕەقدا پشت بە کۆنان (شینچی کودۆ) دەبەستن. چەند جارێک بۆ قەبارەی سروشتی خۆی لە کاتی زنجیرەکەدا گەڕاوەتەوە ئەمەش جارێکیان لە ڕێگەی خواردنەوەیەکی کحولی کە بایکرۆی پێدەوترێت، ھەروەھا ئای ھایبەرا بۆ گەڕانەوە بۆ قەبارەی خۆی بە دروستکردنی گولاجێک لە ڕێگەی پێکھاتەکانی شەرابەکە یارمەتیداوە کە وای کرد بۆ ماوەیەکی کاتی بۆ قەبارەی سروشتی خۆی بگەڕێتەوە.
پەیوەندییەکانی
وێنۆک|شینچی لە کاتی داننان بە خۆشەویستییەکەی بۆ ران لەکاتێکدا لە لەندەن بوون (زنجیرەی ٦۲۱دا)
یوکیکۆ کودۆ و یوساکو کودۆ
یوکیکۆ کودۆ و یوساکو کودۆ دایک و باوکی شینچین و لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەژین. ڕاستییەکەی شینچی لە یەکەم دەرکەوتنیانەوە دەزانن. یوساکو لە چەند زنجیرەیەکدا دەرکەوتووە و لە زۆربەیشیدا شیکاری دۆسییەکەی پێش شینچی ئاشکرا دەکرد یان سەرە دەزوویەکی بۆ یارمەتیدانی لە شیکاردنی دۆسییەکە پێ دەدا. یوکیکۆش خانمەئەکتەرێکی پێشووە و لە خۆگۆڕیندا خاوەنی توانایەکی بەرزە. یوکیکۆ بە ھۆی ئەزموونەکەی لە خۆگۆڕیندا بوو بە یەکێک لە لایەنەکانی شەڕی کۆنان دژی ڕێکخراوی ڕەش و ھەروەھا ھاوڕێی شارۆن ڤێنیارد (ڤێرمۆت) بوو و زانیاری دەربارەی دەزانێت، ئەمەش بەھۆی ئەوەی ھەردووکیان ئەکتەری پێشوون، و لە زنجیرەی ۳٤٥ «بەریەککەوتنێکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوی ڕەش: دوو مەتەڵ لە شەوی یەکگرتنی مانگدا» یارمەتی کۆنانی دا خۆی بۆ ھایبەرا بگۆڕێت بە ئامانجی پاراستنی، و ھەروەھا یارمەتی شویچی ئەکای بۆ خۆگۆڕێن بۆ شێوەی سوبارو ئۆکیا دا ئەمەش بۆ ساختە کردنی مردنەکەی و ھەڵخەڵەتاندنی ڕێکخراوی ڕەش بەو پیلانەی ئەو و کۆنان دایان ناوە.
ئەگاسا ھیرۆشی
ئەگاسا ھیرۆشی ھاوڕێ و دراوسێی شینچی کودۆیە، و ئەو یەکەم ھاوڕێی شینچی بوو کە دەرباڕەی ڕووداوەکەی بەسەر شینچیدا ھاتووە بزانێت. زۆرێک کەل و پەلی بۆ کۆنان داھێناوە ئەمەش بۆ یارمەتیدانی لە شیکارکردنی دۆسییەکان و دەستگیرکردنی تاوانباران و ھەروەھا وەک قەرەبووکردنەوەی ئەو توانا جەستەییەی کە بەھۆی بچووک بوونەوەی لەدەستیدا. کۆنان باوەڕی پێیەتی و ھەموو کات لەگەڵ کۆنان و ھایبەرادا گۆفتوگۆ دەربارەی شەڕکەیان لەگەڵ ڕێکخراوی ڕەشدا دەکات. بوو بە ھاوڕێی تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان و زۆربەی کات بۆ گەشت کردنیان دەبات.
ھیجی ھاتۆری
وێنۆک|هیجی لە کاتی خۆگۆڕینیدا بۆ شێوەی شینچی ئەمەش بۆ دوورخستنەوەی گوومان لەسەر کۆنان لە زنجیرەی ۱۹۰ (زیندووکردنەوەی بێ هیوایی) ھیجی ھاتۆری لێکۆڵەرێکی قوتابخانەی ئامادەییی ناوچەی ئۆساکایە و بە لێکۆڵەری ڕۆژاوا دەناسرێت. بۆ یەکەم جار شینچی لە کاتی گەشتێکی گۆڕەپانی دەبینێت، بەڵام خۆیان بەیەکتر ناناسێنن و لە کاتی ڕووداوەکانی زنجیرەکە، چاوی بە کەسایەتی کۆنان دەکەوێتەوە لە کاتی گەڕانی بە دوای لێکۆڵەری ڕۆژھەڵات شینچی کودۆدا بۆ ئەوەی ڕکابەرایەتی بکات، و دوای ئەوەی ناسنامەی ڕاستەقینەی ئاشکرا کرد بوون بە ھاوڕێ. ، بەڵام ئەوان ئاشکرایان دەکرد. ھەروەھا ئەو گرنگی بەوە دەدا کە لە ھەمووان داوا بکات ھیچ دەربارەی شینچی نەڵێن کاتێک دەردەکەوت بە شێوەی سروشتی لە ترسی ئەوەی ڕێکخراوەکە بزانێت زیندووە. ھیجی چەند جارێک یارمەتی کۆنانی لە شەڕکردن بەرامبەر ڕێکخراوی ڕەش داوە، و ھەروەھا لە لێکۆڵینەوەکەی دەربارەی جودی ستارلینگ یارمەتی دا ئەو کاتەی گوومانی لێ کرد، ھەروەھا یارمەتی لە لێکۆڵینەوەکەی دەربارەی ئیسان ھۆندۆ بریکاری CIA و باوکی میزوناشی رێنا دا کە چووبووە ناو ڕێکخراوەکەوە بە ئامانجی سیخوڕی.
ئای ھایبەرا
ناوی ڕاستەقینەی بریتییە لە شیھۆ میانۆ. ئەو لەگەڵ ڕێکخراوی ڕەشدا کاری دەکرد و ھەر ئەو گولاجی APTX4869 دروست کردووە کە بووە ھۆی بچووک بوونەوەی شینچی. بە مەبەستی خۆکوشتن لە ھەمان گولاجی خوارد بەڵام بچووک بووەوە و لە ڕێکخراوەکە ڕای کرد و پاشان بەرەو ماڵی شینچی بەڕێکەوت بە مەبەستی دۆزینەوەی و لەوێ دکتۆر ئەگاسا ئەوی دۆزییەوە و بۆ لای خۆی برد تا لەگەڵی بژی و ناوی بوو بە ئای ھایبەرا. ئەو و کۆنان بوون بە ھاوڕێ دوای ئەوەی ھەمان بارودۆخ ژیان، و ھەروەھا ئەو زیاتر لە جارێک یارمەتی کۆنانی داوە لە گەڕانەوە بۆ شێوەی سروشتی خۆی بەو گولاجە دژەی کە دروستی دەکات، ئەمەش لە کاتێکدا کە کۆنان ھەڵساوە بە پاراستنی لە ڕێکخراوی ڕەش کە بە دوایەوەن. شویچی ئەکای ویستی بیپارێزێت لە ڕێکخراوەکە لە کاتی خۆگۆڕینی بۆ کەسایەتی سوبارو ئۆکیا بۆیە کۆنان پێشنیاری ئەوەی بۆ کرد لە ماڵەکەی (ماڵی کودۆ شینچی) بژی بۆ ئەوەی لێی نزیک بێت، دایکی شینچی دەربارەی وتی کە سەرسامێتی بۆیە بە بەردەوامی سەرنجی دەدات.
نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرالییەکان
ئەندامەکانی نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدرالی جەیمس بلاک و جودی ستارلینگ و ئەکای شویچی بەسەر زیرەکی کۆناندا ھەڵدەدەن و چەند جارێک لەگەڵیان لە شەڕەکەیان لەگەڵ ڕێکخراوی ڕەشدا ھاوپەیمان بووە. ھەروەھا کۆنان لە پیلانی گێڕانەوەی میزوناشی رێنا بۆ ڕێکخراوەکە، ھەروەھا ساختە کردنی مردنی بێ ئەوەی ئەندامەکانی FBI لێ ئاگەداربن بەشدار بوو. جەیمس بلاک دەربارەی وتوویەتی کە ئەو خاوەنی ئەو زیرەکییە کە لە نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرالییەکان پێویستیانە. بێجگە لە ئەکای ئەندامەکانی FBI نازانن کە کۆنان شینچی کودۆیە کە ڕاستییەکەی بە ڕێکەوت لە کاتی خۆگۆڕینی بۆ سوبارو ئۆکیا ئاشکرا کرد. جودی بە «کوڕە نایابەکە» بانگی دەکات و سەرسامی زیرەکییەکەیەتی.
تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان
تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان بریتیین لە ھاوڕێکانی کۆنان لەو قوتابخانە سەرەتاییەی بۆی چوو دوای بچووک بوونەوەی. تیمەکە پێکھاتووە لە یۆشیدا ئایۆمی، تسوبورایا میتسوھیکۆ، کۆجیما گینتا و ئای ھایبەرا کە دوای ماوەیەک بوو بە ئەندامی تیمەکە. تیمێکیان دروست کرد بە ناوی تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان و کۆنانیان ناچار کرد تێیدا ببێت بە ئەندام. ڕاستی کەسایەتییەکەی کۆنان نازانن (بێجگە لە ھایبەرا) و بۆ ئەوان قوتابییەکی ھاوڕێیە لە قوتابخانەی سەرەتایی. لە ئەڵقەی ۱۹۲، ئەوان چاویان بە شینچی کەوتووە بە شێوە ڕاستەقینەییەکەی «زیندوو کردنەوەی بێ ھیوا، گەڕاندنەوەی شینچی.» ھایبەرا بە ھاوڕێکی نزیک خۆی بە ئەوانی تری ناساند.
ئەندامەکانی پۆلیسی پایتەخت
شینچی یارمەتی ئەندامەکانی پۆلیس و بە تایبەتی پشکنەر میگۆری داوە لە شیکردنەوەی زۆرێک دۆسییە پێش بچووک بوونەوەی. لەگەڵ ئەفسەر تاکاجیدا لە دوای بچووک بوونەوەی لە چەندین دۆسییەدا یەکیان گرتووە، و بە تێپەڕ بوونی کات تاکاجی دەست دەکات بە متمانەکردن بە تواناکانی کۆنان. تاکاجی جارێکیان گوومانی لە کۆنان کرد و لێکی دایەوە کە ئەو منداڵێکی ئاسایی لە قۆناغی سەرەتایی نییە، و دەربارەی ئەوە پرسیاری لە کۆنان کرد بەڵام ھیچی پێ نەوت.
ئەنیمێ
وێنۆک|دکتۆر ئەگاسا و شینچی لە لەندەن
ئەو زنجیرانەی تێیدا دەرکەوتووە
شینچی بە شێوەی سروشتی خۆی چەند جارێک لە چەند زنجیرەیەکدا دەرکەوتووە، ژمارەی ئەو زنجیرانەی تێیدا دەرکەوتووە بریتییە لە ۹٨ زنجیرە، ھەندێکی تەنھا گەڕانەوەیەکی کاتی بووە بۆ شێوەکەی کە ژمارەیان تەنھا چوار جار بوو، ھەروەھا ھەندێکی تر لە بیرەوەرییەکانی خۆی یان راندا پێش بچووک بوونەوەکەی بوو.
ناوبانگی کەسایەتییەکە
لە ڕاپرسییەکی ڕادا لە ژێر ناونیشانی Friendship (ھاوڕێیەتی) کە ماڵپەڕی rankingjapan.com ئەنجامیدا تێیدا بەژداربووان کەسایەتییەکی ئەنیمێ ھەڵدەبژێرن کە دەیانەوێت ببن بە ھاوڕێی، کەسایەتی شینچی کودۆ (کۆنان) لە پلەی سێیەمدا ھات. لە ڕاپرسییەکدا کە لەلایەن گۆڤاری Newtype لە ساڵی ٢٠٠١ دا ئەنجامدرا بە ناونیشانی «١٠٠ بەناوبانگترین کەسایەتی ئەنیمێ لە ژاپۆن» شینچی (کۆنان) لە پلەی چوارەمدا ھات. ھەروەھا لە ڕاپرسییەکی تردا کە لەلایەن ھەمان گۆڤارەوە لە ٢٠١٠ دا ئەنجامدرا، شینچی لە پلەی دەیەمدا بۆ بەناوبانگترین کەسایەتییەکانی ئەنیمێ ھات. وە لە ڕاپرسییەکدا eBookJapan لە ماوەکانی نێوان ١٢ی نیسانی ٢٠١١ بۆ ١٢ی ئایاری ٢٠١١ لەسەر ناوبانگی کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان ئەنجامدرا، کە تێیدا بینەرانی دەرەوەی ژاپۆن بەژداری کرد، کەسایەتی شینچی کودۆ بە شێوەی ڕاستەقینەی لە پلەی دووەمدا ھات بە بەدەستھێنانی ١٬٤٢٤ لە ٥٬٨٨٣ دەنگ، لە کاتێکدا کەسایەتی کۆنان دوای بچووک بوونەوەی لە پلەی سێیەمدا بە ٨٦٦ دەنگ ھات. ئەمەش لە کاتێکدا جیان دی لیۆن لە گۆڤاری Complex لە پلەی ھەژدەم لە «پێڕستی ٢٥ کەشخەترین کەسایەتییەکانی ئەنیمێ» داینا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کەسایەتییە سەرەکییەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان پۆل:کەسایەتییەکانی چیرۆکە نەخشێندراوەکان کە لە ساڵی ١٩٩٤ دا دەرکەوتووە پۆل:یاریزانە خەیاڵییەکانی تۆپی پێ پۆل:ژاپۆنییە خەیاڵییەکان پۆل:ژاپۆنییە خەیاڵییەکانی ناو ئەنیمێ و مانگا
قەرەبڵاغی سەروو
قەرەبڵاغی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی کشاوەرز، ناوچەی کشاوەرز، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
قەرەبڵاغی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زارنجی و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاغچەمەسجید و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قۆتور لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خەلوەت.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
چاپەمەنی ژێرزەمینی
وێنۆک
چاپەمەنی ژێرزەمینی ئاماژە بۆ ئەو بڵاوکراوانە دەکات کە بەبێ رەزامەندی فەرمی بە نایاسایی یان دژی خواستەکانی دەستەیەکی دەسەڵاتدار (حکومی، ئاینی، یان دامەزراوەیی) بەرهەم دەهێنرێن.
بزووتنەوەی منیش
منیش یان می توو (MeToo) بزووتنەوەیەکی کۆمەڵایەتییە دژی دەستدرێژی و ئازاردانی سێکسی و کولتوری دەستدرێژیی سێکسی، کە تێیدا خەڵک ئەزموونی خۆیان لە دەستدرێژی یان ئازاردانی سێکسیدا بڵاودەکەنەوە. سەرەتا لە ساڵی ٢٠٠٦ دەستەواژەی «منیش» لەم چوارچێوەیەدا، لە مای سپێیس، لەلایەن تارانا بێرک، ڕزگاربووی دەستدرێژی سێکسی و چالاکوان بەکارھێنراوە. زانکۆی ھارڤارد توێژینەوەیەکی کەیسی لەسەر بورک بڵاوکردەوە، بە ناوی «سەرکردایەتیکردن بە ھاوسۆزی: تارانا بێرک و دروستکردنی بزووتنەوەی منیش» (٢٠٢٠). ھاشتاگی #MeToo لە ساڵی ٢٠١٧ەوە وەک ڕێگەیەک بۆ ڕاکێشانی سەرنج بۆ گەورەیی کێشەکە بەکارھێنراوە.
ئامانجی «منیش»، ھەر وەک چۆن سەرەتا بێرک دەری دەبڕی، ھەروەھا ئەوانەی دواتر ئەم تاکتیکەیان باس کرد، بەھێزکردنی ئەو کەسانەیە کە دەستدرێژی سێکسییان کراوەتە سەر (بەتایبەت ژنانی گەنج و لاوازی ڕەنگاوڕەنگ) لە ڕێگەی ھاوسۆزی، ھاودەنگی و ھێز لە ژمارەدا، بە شێوەیەکی دیار نیشاندانی ئەوەی کە، بە تایبەت لە شوێنی کاردا چەند کەس تووشی دەستدرێژی سێکسی و ھەراسانکردن بوون. دوای ئاشکرابوونی چەندین تۆمەتی دەستدرێژی سێکسی دژی ھارڤی واینشتاین بەرھەمھێنەری فیلم لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٧،] بزووتنەوەکە بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک ھاشتاگێک لە سۆشیال میدیادا بڵاوبووەوە. لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧، ئەکتەری ئەمریکی ئەلیسا میلانۆ لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر بڵاوی کردەوە، «ئەگەر ھەموو ئەو ژنانەی کە ئازاری سێکسییان بۆ کراوە یان دەستدرێژییان کراوەتە سەر، وەک ستاتۆیەک 'منیش'یان نووسیبێت، ڕەنگە ھەست بە گەورەیی کێشەکە بکەین» وتی کە بیرۆکەکەی لە ھاوڕێیەکییەوە وەرگرتووە. زۆری نەخایاند ژمارەیەک پۆست و وەڵامی کەسایەتییە ناودارەکانی ئەمریکی گوێنت پالترۆو، ئەشلی جوود، جێنیفەر لۆرنس، و ئوما تورمان و چەندانی دیکەی بەدوای خۆیدا ھێنا.
ڕوماڵی بەرفراوانی میدیاکان و باسکردنی کەڵکاژۆی سێکسی، بەتایبەتی لە ھۆلیوود، بووە ھۆی دوورخستنەوەی پلە باڵاکان لە پۆستەکانیان، ھەروەھا ڕەخنە و کاردانەوەی توندیشی ھەبوو.
دوای ئەوەی ملیۆنان کەس دەستیان کرد بە بەکارھێنانی دەستەواژە و ھاشتاگ بەم شێوەیە لە زمانی ئینگلیزی، دەستەواژەکە دەستی کرد بە بڵاوبوونەوە بۆ دەیان زمانی تر. ھەرچۆنێک بێت لەگەڵ ئەم فراوانبوونەدا مەوداکەی تا ڕادەیەک بەرفراوانتر بووە و بورک بەم دواییانەدا بە بزووتنەوەیەکی نێودەوڵەتی بۆ دادپەروەری بۆ خەڵکی پەراوێزخراو ئاماژەی پێکردووە. دوای ئەوەی ھاشتاگی #MeToo لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٧ بە شێوەیەکی بەرفراوان بڵاوە کرایەوە، فەیسبووک ڕای گەیاند کە نزیکەی نیوەی بەکارھێنەرانی ئەمریکی دەڵێن لەگەڵ ئەو کەسانەدا کە دەستدرێژی سێکسییان کراوەتە سەر یان بێزارکراون ھاوڕێن.
مێژووی جوان پۆشی
وێنۆک|دەستپێکی جوان پۆشی لە سەدە کۆنەکان جوان پۆشی دەستەواژەیەکی فەڕەنسییە بەرامبەر چۆنیەتی و جۆریەتی پۆشین بەکاردێت لە جلوبەرگ و پێڵاو و کڵاو و پۆشنە جوانکاریەکانی تر، ڕێگاکانی جوان پۆشی و ڕێک پۆشی مرۆڤ لەخۆدەگرێت کە بە ڕێچکەکانی خۆی دادەپۆشێت وە پاشان وەک نەریتێک بۆتە باو. جوان پۆشی وەک داھێنانێکی جیھانی ھەژماردەکرێت لەپۆڵی نمایشەکاندا کە مەبەست لێی نمایشی جلوبەرگ و پێڵاو و کڵاو و بەریدان(جانتا) و جوانکارییە جۆربەجۆریەکانی تر، بەڵام بەشێوەیەکی گشتی ئەم دەستەواژەیە لەسەرشەقام تەنھا بەرامبەر پۆشاک یان جلوبەرگ بەکاردێت، کە ھەریەکە لە ڕەگەزەکانی نێر و مێ ڕێچکەی تایبەتیان ھەیە یانیش زۆرجار تێکەڵ دەکرێن یاخود وەک یەک دەپۆشرێن.
جوان پۆشی پۆشاک
ڕۆژاواییەکان بە پێشەنگی ئەم بوارە دادەنرێن ئەمەش بەھۆی ناجێگیری لە پۆشاک و جلوبەرگەکانییان بەپێچەوانەی ڕۆژھەڵاتیەکان کە شێوازی پۆشاک و جلوبەرگەکەیان جێگیرە و دوای ھەزاران ساڵ دەبینین بێ گۆڕانکاری وەک خۆی ماوەتەوە جا ھەرنەتەوە و شێوازی خۆی، دەبینین ژاپۆنییەکان ھیچ گۆڕانکاریەک لە پۆشاکیان ناکەن، وە وەک پۆشاکێکی کولتووری ماوەتەوە و بەکاری دێنن،کوردەکان شێوازێکی جێگیری پۆشاکیان ھەیە بەڵام لە ڕەنگ و پۆشینی ھەمە جۆر، ھیندییەکان بەھۆی ھەمەجۆری دانیشتوانەکەی چەندین جۆریان ھەیە بەڵام لە شێوازێکی جێگیر، عەرەبەکان یەک پۆشینی جێگیریان ھەیە تەنانەت یەک ڕەنگیشیان ھەیە، لەسەدەی نۆیەم ڕۆژاواییەکان گرنگییەکی زۆریان بە پۆشین و جلوبەرگ و شێوازە جۆربەجۆرەکاندا، وە پۆشینی ھەمونەتەویەکیان وەرگرت بەسودبینینیان لێی شێواز و پۆشینی نوێیان بەرھەم ھێنا،بەھرەمەند زەریاب لەکاتی کۆچکردنی بۆ ئیسپانیا جلوبەرگی ناوچەی شێخانی برد بۆ ئەوروپاییەکان و بەکاریان ھێنا لە پۆشاکەکانی خۆیان، بەڵام لەسەدەی یازدەم گۆڕانکاریەکی زۆر لە جلوبەرگی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست ڕوویدا ئەمەش بەھۆی تورکە عوسمانییەکانەوە بوو کە لەئاسیای ناوەڕاستەوە ھاتبوون جلوبەرگی خۆیان بەسەر دانیشتوانەکانی ژێردەستیاندا سەپاند، وەدوای پەل ھاوێشتنیان بۆ باشوورو باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا.
دانیشتووان
دانیشتووان بریتیە لە ژمارەی خەڵک کە لە شوێنێک و ناوچەیەک بەیەکەوە لەھەمان شوێن دەژین دانیشتووانی شارەکە بریتیە لە ژمارەی ئەو خەڵکەی لە شارەکە دەچین، ئەم خەڵکە پێیان دەوترێت دانیشتوو یان نیشتەجێبووان، دانیشتووان ھەموو تاکەکانی کۆمەڵەیە پێک دێنێت کە لە شوێنیک بەیەکەوە دەژین، ڕێژەی دانیشتووانی جیھان بەپێی سەرژمێری نیسانی ٢٠١٧ دەگاتە ٧،٥ بلیۆن خەڵک وە چڕترین ڕیژەی دانیشتووان دەکەوێتە وڵاتی چین بە ھەبوونی ١،٥ بلیۆن خەڵک.
مێژووی جوان پۆشی
جوان پۆشی پۆشاک
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ژیان پۆل:مێژووی جلوبەرگ
دانیشتووان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زانستە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:دانیشتووناسی
١٩٩٥ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٩٥ لە نەرویژ
جێسیکا تاندی
جێسیکا تاندی (٧ی حوزەیرانی ١٩٠٩–١١ی ئەیلوولی ١٩٩٤) خانمەئەکتەری ئینگلیز-ئەمریکی بوو، لە ماوەی ژیانی کارکردنیدا لە زیاتر لە ١٠٠ بەرھەمی شانۆیی دەرکەوتنی ھەبوو، ھەروەھا لە زیاتر لە ٦٠ بەرھەمی فیلم و تەلەفزیۆنیی ڕۆڵی گێڕاوە. ئەو چەند خەڵاتێکی بەدەستھێناوە، لە نێویاندا جارێک خەڵاتی ئۆسکار، یەک جار خەڵاتی گۆڵدن گلۆب، یەک جار خەڵاتی بافتا، جارێک خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم، ھەروەھا چوار جاریش خەڵاتی تۆمی.
جێسیکا لە دایکبووی لەندەنە، کاتێک تەمەی ١٨ ساڵان بوو، واتە لە ساڵی ١٩٢٧، بۆیەکەمینجار وەک ئەکتەر لەسەر ستەیجی شانۆی لەندەن دەرکەوت. لە دەیەی سییەکان، ئەو لە چەندین شانۆ بەشداریکرد. ھەر لەو ماوەیەدا، لە چەند فیلمێکی بەریتانیش دەرکەوت. دوابەدوای ھاوسەرگیریکردنی لەگەڵ ئەکتەری بەریتانی، جاک ھاوکینز ئەوا لە ساڵی ١٩٤٠ بەیەکەوە چوونە نیویۆرک سیتی، ئەمریکا. ھەر لەو ساڵەدا لەگەڵ جاک جیادەبنەوە، ئەوان بەیەکەوە کچێکیان ھەبوو بەناوی سوزان. لە نیویۆرک، چاوی کەوت بە ئەکتەر ھیوم کرۆنین، کە دواتر لە ساڵی ١٩٤٢ ھاوسەرگیری لەگەڵدا کرد، لە چەند بەرھەمێکیش بەیەکەوە نواندنیان کردووە.
لە ساڵی ١٩٨٩، لە فیلمی گەیاندنی خاتوو دەیزی ڕۆڵی گێڕا، بەھۆی ئەم فیلمەوە بووە براوەی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەئەکتەر، ھەروەھا بوو بە بەتەمەنترین خانمەئەکتەر ئەم خەڵاتەی پێبدرێت، ھەر بەھۆی ئەم فیلمەوە خەڵاتی گۆڵدن گلۆب و بافتای بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:کۆچەرانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩ پۆل:مردووانی ١٩٩٤ پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی بیستەم پۆل:خانمەکتەرانی لەندەن پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز پۆل:خانمەکتەرانی ڕۆلی سەرەکی براوەی خەڵاتی ئێمی لە پێشکەشکردنی ناوازە بۆ کۆمەڵە زنجیرەیەک یان فیلم پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کۆنێتیکت
سەنگەسەر
سەنگەسەر شارەدێیەکە، کەوتووەتە دەڤەری پشدەر یەکێکە لە گەرەترین ناحیەکانی عێراق و ھەرێمی کوردستان ناحیەی ناودەشت، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئەم شارەدێیە ناوەندی ناحیەی سەنگەسەرە. ناوچەی گەشتیاری ھەیە بەناوی دەربەندی سەنگەسەر کە لەڕووی ئیدارییەوە سەر بە ناحیەی سەنگەسەرە
ناو
دەربارەی ناوی سەنگەسەریش لەوەوە ھاتووە کە لە سەروو بەرزایی سەنگەسەری کۆن کە ئێستاکە شوێنەوار و پاشماوەی ماوە کۆمەڵێک بەردی خڕ و گەورە و بە سەنگی لێ بووە، وەک سەر وابووە و پێیان وتوە سەنگی سەر، دواتر لە ئەنجامی بەکارھێنانی ئەم ناوە گۆڕاوە بۆ سەنگەسەر.
جوگرافیا
سەنگەسەر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قادرئاوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی خڕەچەو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بەستەسێنی خواروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاشوران.
پانۆڕامای سیاسی ناحیەی سەنگەسەر
بەھۆی پێگەی جوگرافی و سیاسی شارەکە لە مێژوودا کە ھەردەم لانەی شۆڕش و بەرخودان بووە لە ھەردوو شۆڕشی کۆن و نویَ دا ئەو کارەسات و نەھامەتی یانەی لای خوارەوەی بەسەر ھاتووە:
سەنگەسەر لەپیگەی شۆرشدا
سنووری ناحیەی سەنگەسەر سەرەرای سیَ جار ڕووخاوەو سوتاوەو ٦٨ کادیرو فەرماندەی سیاسی و عەسکەری و پیشمەرگەی لەشاخ شەھیدبوەو بەسەدان پیشمەرگەشی ھەبوە لەشاخ و دوای ڕاپەرینیش ٧٠ شەھیدی ھەیە ھەمیشە لانەی شۆرش بوە و سەرۆکی ھەریمیش بە وتەی خۆی لە سەنگەسەر چەکی کردۆتە شان و شۆرشی نویش ھەر لەو دەڤەرەو قەندیل سەری ھەلدا بەلام بەداخەوە ئەم شارە لەکەلاوە دەچیَ و زۆر کەمی بۆ کراوەو ئومید دەکەم ئاوریک لەئاوەدان کردنەوەی بدریتەوە و بواری کشتوکالی ببوژێنەوەو دەرویەکی لیَ بکرێتەوە.
لایەنی کۆمەلاَیەتی ناحیەکە
بەھۆی پشتگویَ خستن و ئاور لیَ نەدانەوەی وەکوو پێویست لە ئاوەدانکردنەوە و خزمەتگوزاری لە ناحیەکە و دەوروبەری دەبینین، زۆر لە بنەماڵە دیارەکانی ناحیەکە نەگەڕاونەتەوە ناحیەکە بەڵکو لە شارەکانی دیکە نیشتەجیَ بوون وەھەروەھا بێزاری و نائومێدی بۆتە ھۆی کۆچی گەنجانی ئەم شارۆچکەیە بەرەو ھەندەران و بیَ کاری لە ناو ئاپۆڕەی خەڵکدا دروست بووە سەربارەی ئەوە زەوی و خانووەکانیشمان تاپۆ نەکراوە کە لە ساڵی / ١٩٥٧ ەوە ئەم زەوی یانە نیشتەجێن و بەکاریان دەھێنین و لە گەل خانووەکانیان
لایەنی ھونەری و ڕۆشنبیری و وەرزشی
لە بواری ھونەری و ڕۆشنبیری و وەرزشی.. ھتد ھەر لە کۆن و ئێستادا بەردەوام کۆمەڵێک خەڵک دانەبڕاوبووە لیَ ی و چەندین گرووپی ھونەری و شانۆیی و وەرزشی لەم شارەدا برەوی ھەبووە و جیَ ی دەستیان دیار بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:عێراق پۆل:باشووری کوردستان پۆل:کوردستان
میترۆی کازان
میترۆی کازان (بە ڕووسی: Каза́нский метрополите́н؛ تاتار: Казан метросы) سیستەمێکی ترانزێتی خێرا و خزمەتگوزارییە بۆ شاری کازان، تاتارستان، ڕووسیا. سیستەمی میترۆ حەوتەم سیستەمی میترۆ بوو کە لە ڕووسیا کرایەوە، و پازدەھەمین سیستەمی لە ناوچەی یەکێتی سۆڤیەتی پێشوو. لە ٢٧ی ئابی ٢٠٠٥ کرایەوە، نوێترین سیستەمە لە ڕووسیا.
میترۆی کازان لە ٩ی ئایاری ٢٠١٣ درێژکراوەی سێ وێستگەی باکووری کردەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:بینا و پێکھاتە لە کازان پۆل:میترۆی کازان
ئەنۆمالیسا (فیلم)
وێنۆک ئەنۆمالیسا فیلمێکی ئەنیمەیشنییە لەشێوازی کۆمیدیای دراما، لەلایەن چارلی کاوفمان نووسراوە و ھاوبەشی دەرھێنانی لەگەڵ دوک جۆنسۆن. لەسەر بنەمای شانۆگەرییە دەنگییەکەی کاوفمان لە ساڵی ٢٠٠٥ بە ھەمان ناو دانراوە. ئەنۆمالیسا بەدوای شارەزای خزمەتگوزاری کڕیارانی بەڕیتانی مایکڵ ستۆن (دەیڤد تیولیس)دا دەگەڕێت. شانۆگەرییە دەنگییەکەی کاوفمان بۆ یەکەمجار لە لۆس ئەنجلۆس نمایشکرا، و دەنگی تیولیس و نونان و لیی تێدابوو. بەڵام دژی گونجاندنی شانۆنامەکە بوو بۆ فیلم، لە ترسی لەدەستدانی شایستەیی ھونەریی، بەڵام لە ساڵی ٢٠١٢ دەستی بە گەڕان بەدوای بیرۆکەیکدا کرد دوای ئەوەی دەستکارییەکانی لە سیناریۆکەدا جێگیر کرد. وێنەگرتنەکەی ڕووبەڕووی دواکەوتن بووەوە، چونکە کۆمپانیای ستاربێرن ئیندستریز سەرەتا بودجەی بەرھەمھێنانی لە کیکستاڕتەردا دەستەبەر کرد تەنھا بۆ ئەوەی شانۆنامەکە وەک کورتە فیلمێک وەربگێڕێت، ھەروەھا ئەنیمەیشنی فیلمەکەش لە کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠١٣ دەستیپێکرد. سینەماکاران ڕووبەڕووی ململانێ بوونەتەوە لەگەڵ تەکنەلۆژیای وەستانی جوڵە، کە میدیایەکی بەناوبانگی کارکەرە. ئەمەش دوای ئەوەی کۆمپانیای پارامۆنت ئەنیمەیشن پەیوەندی بە بەرھەمھێنانەوە کرد، ئەمەش وایکرد فیلمەکە فراوانتر بکرێت بۆ فیلمێکی تایبەت. ئەنۆمالیسا بۆ یەکەمجار لە فێستیڤاڵی فیلمی تێلورید لە ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥ نمایشکرا و لە ئەمریکا لە شانۆشدا بەھەمان شێوە. لە ٣٠ی کانوونی دووەم لەلایەن کۆمپانیای پاراماونت پیکچەرز فیلمەکە ستایشی ڕەخنەگرانی وەرگرت، لەگەڵ ستایشی سیناریۆ و دەرھێنان و ناوەڕۆکی بابەتیی. پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی ئەنیمەیشن، یەکەم فیلمی ئەنیمەیشنی R-rated کە لەم بەشەدا پاڵێوراو بوو، ھەروەھا بۆ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین فیلمی ئەنیمەیشنی درێژ دووبارە پاڵێوراو بوو، خەڵاتی گەورەی دەستەی دادوەری لە ٧٢ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ڤێنیزدا بەدەستھێنا، کە یەکەم فیلمی ئەنیمەیشنە کە ئەو کارە بکات.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٥ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پاراماونت پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمی کۆمیدی-درامای ٢٠١٠ پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٥ پۆل:فیلمە کۆمێدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی دەیەی ٢٠١٠ کە تەکنیکی جووڵەی وەستانیان تێدایە پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە گەورەساڵانە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەربەخۆیییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠٠٥ داندراون پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان کە لەسەر بنەمای شانۆنامە دروستکراون پۆل:فیلمە درامییە دەروونییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درامییە دەروونییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە نووسەران
گۆبان
گۆبان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کەلار(ناوەند)، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گۆبان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی چایلەی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەیدخەلیل خەلیفە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ژاڵەی سەفەر لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گەرمک حاجی عەلی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شارستانی نیاوەن
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدان
شۆڕشی عورابی
وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:شەڕەکان پۆل:سەربزێوییەکانی سەدەی ١٩یەم
مێژووی ویکیپیدیا
مێژووی ویکیپیدیا بە فەرمی لە ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١ لەلایەن جیمی ویلز و لاری سەنگەر دامەزراوە.
مێژوو
ھەرچەندە بناغەی تەکنیکی دروستکردنی ویکیپیدیا دەگەڕێتەوە بۆ یەکەم بابەتەکانی ئینسایکلۆپیدیای ئۆنلاین لە ساڵی ١٩٩٢ و نووسینەکانی ڕیگ گەیتس (یەکێک لە پێشەنگەکانی ئینتەرنێت)، بەڵام چالاکییەکانی ڕیچارد ستالمان لە ساڵی ٢٠٠٠دا دەتوانرێت بە خاڵی وەرچەرخان لە سەرەتای ساڵی ١٩٩٢دا ھەژمار بکرێت بە نووسینی ئینسایکلۆپیدیای ئۆنلاین. ستالمان بە جەختکردنەوە لەسەر بەکارھێنانی ئازادی زانیاری و ناوەڕۆکی سەرچاوە کراوە و نەبوونی چڕبوونەوەی ڕێکخراوەیی، کاریگەری لەسەر بیرۆکەی پێکھێنانی ئینسایکلۆپیدیای ئۆنلاین بەخۆڕایی ھەبوو. لە ساڵی ٢٠٠٠ جیمی ویلز نیوپیدیای بڵاوکردەوە، کە ئینسایکلۆپیدیایەکی ئۆنلاینە و لەلایەن پسپۆڕانی تەکنیکییەوە دەستکاری دەکرێت. بە گۆڕینی مۆڵەتەکەی بۆ مۆڵەتی بەڵگەنامەی کراوەی GNU و بەکارھێنانی شێوازە تەکنیکییەکانی ویکی کە لەلایەن وارد کانینگھامەوە داھێنرا، ویکیپیدیا لەدایک بوو.
ھەندێک لە سەرنوسەرەکان دڵخۆش نەبوون کە نیوپیدیا بە شێوازی ویکی بەڕێوەدەبرێت و بەرەنگارییان بووەوە. سەنگەر پێشنیاری کرد کە پڕۆژە نوێیەکە ناوی " ویکیپیدیا " بێت و بەم زووانە بە بەستەری wikipedia.com لە ڕۆژی دووشەممە ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١ دەستی پێکرد. سێرڤەرەکانی لە شاری سان دیێگۆن و لەلایەن کۆمپانیای بۆمیسەوە دابین دەکرێن. لە ئابی ٢٠٠٢ جیمی ویلز ڕای گەیاند کە ڕێکلامە بازرگانییەکان لە ویکیپیدیادا ناخرێنە ناوەوە؛ بەم پێیە ناونیشانی ماڵپەڕەکەی گۆڕدرا بۆ Wikipedia.org.
بەپێی ئاماری ئەلێکسا، ویکیپیدیا لە ڕیزبەندی حەوتەمی زۆرترین بینەری ئینتەرنێتدایە و بەگوێرەی کۆمسکۆر، ئەم ماڵپەڕە مانگانە زیاتر لە ١١٧ ملیۆن جار تەنھا لە ئەمریکا بینراوە و ئامارە جیھانییەکانیش ١٨ ملیار جارە. دوای دروستبوونی دامەزراوەی ویکیمیدیا لە ساڵی ٢٠٠٢، یەکەمین پڕۆژەی خوشکێک بە ناوی ویکیفەرھەنگ دروست کرا و پڕۆژەی دیکە وردە وردە لە ساڵی ٢٠٠٣ دەستیپێکرد.
دیلی شەڕ
وێنۆک|گیراوان لە شەڕدا
مێژووی ویکیپیدیا
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ویکیپیدیا
دیلی شەڕ
دیلی شەڕ یان گیراوی شەڕ کەسێکە بە دیل گیراوە لەلایەن هێزێکی شەڕکەرەوە یان یەکسەر دوای ململانێیەکی چەکداری، کۆنترین بەکارهێنانی تۆمارکراوی دەستەواژەی "دیلی جەنگ" دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٦١٠.
سەرچاوەکان
پۆل:شەڕکردن
سەھارا وەن
وێنۆک سەھارا وەن کەناڵێکی ھیندییە بۆ کات بەسەربردنی گشتی ھیندی کە بنکەکەی لە شاری نیودەلھییە. لەلایەن کۆمپانیای سەحرا ھیندستان پاریوارەوە بەڕێوەدەبرێت.
مێژوو
سەهارا لە ٢٨ی ئازاری ٢٠٠٠ وەک تەلەڤیزیۆنی سەهارا پەخشکرا، کە دواتر لە نیسانی ٢٠٠٣ بە ناوی سەهارا مەنۆرانجان گۆڕدرا. بۆ پێشبڕکێکردن لەگەڵ کەناڵەکانی تر و ڕاکێشانی بینەرانی زیاتر، کەناڵەکە جارێکی تر ناوەکەی گۆڕی بۆ Sahara One لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤. کەناڵەکە لە ساڵی ٢٠٠٥ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە کەناڵی EchoStar لەگەڵ کەناڵی خوشکی Filmy دامەزرا. ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٨ کەناڵێکی چێژبەخشیان بە ناوی Firangi دامەزراند. لە ساڵی ٢٠١٥ ەوە، Sahara One چیتر بەرنامەی نوێ و دووبارە پەخشکردنی بەرنامەکانی پێشوو بڵاودەکاتەوە.
ئەدیب
ئەدیب (١٨٧٤–١٩٣٢) ناوی تەواوی ڕەسووڵ کوڕی مەلاسادق کوڕی عەبدوڕەحمان زەندی شاعیری کوردی سەدەی نۆزدە و بیستە. ئەدیب لە دێی شاوەلی، نەغەدە لەدایک بووە و لە ناوچەی موکریان خوێندنی حوجرەی تەواو کردووە. لە لای شاعیری کورد وەفایی دەرسی خوێندووە. ئەدیب ھۆنراوەی کوردیی لە قاڵبی غەزەل و پێنجخشتەکیدا لێ بەجێ ماوە. ساڵی ١٩٦٠ دیوانەکەی بە کۆکردنەوەی گیوی موکریانی لەچاپ دراوە.
نموونەی ھۆنراوە
ئەم پارچەھۆنراوەیەی ئەدیب لەلایەن عەدنان کەریم کراوە بە گۆرانی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:مردووانی ١٩٣٢ پۆل:شاعیرانی خەڵکی موکریان
١٩٩٦ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٨٨ لە نەرویژ
ڕۆمیۆ
وێنۆک|وێنەیەکی دروستکراوی وێنەکێش "فۆد مادوکس بڕاون" کە نیشان ئەدا ڕۆمیۆ و جوولیت بە یەک شاد بوونە
ڕۆمیۆ کەسایەتییەکی دیاری نێو پەرتووکی ویلیام شێکسپیرە بە ناونیشانی ڕۆمیۆ و جوولیت.
ڕۆمیۆ یەکێکە لە بنەماڵەی مونتیگۆ لە ڤیرونا و لە خۆشەویستی دایە لەگەڵ جوولیتی گەنج لە بنەماڵەی کابولیت.
سەرچاوە
رۆمیۆ و جولێت
پۆل:بکوژە خەیاڵییەکان
فرۆشگای سەرەکی
فرۆشگای سەرەکی فرۆشگایەکی تایبەت بە ئامێرە کە بۆ بەکارهێنانی حەشیشەکان و توتنەکان و کەلوپەلەکانی پەیوەندیدار بە کەلتوری حەشیش و ژمێریاری پەیوەندیدار بەکاردێت.
وێنۆک
ڕۆژی عەرەفە
وێنۆک|دیمەنی وەستان لەسەر [[کێوی عەرەفە]] ڕۆژی عەرەفە ڕۆژی نۆیەمی مانگی زولحەججە، کە یەکێکە لە ڕۆژە گەورە و بەڕێزەکان لەلای موسڵمانان. تێیدا حاجیان یەکێک لە پایەکانی حەج ئەنجام دەدەن کە وەستانە لەسەر کێوی عەرەفە. لە بەیانیی ڕۆژی عەرەفە بەڕێدەکەون بۆ کێوی عەرەفە و تاوەکوو ئێوارە دەمێننەوە. لەو ڕۆژەدا دوعاکردن گیرایە. و چاکەکردن لە ڕۆژەکانی تر پاداشتی زیاترە. بەڕۆژووبوون گوناھی ساڵی ڕابردوو و داھاتوو دەسڕێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:حەج پۆل:ڕۆژژمێری کۆچی پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
کەریماوا، تەرگەوەڕ
جوگرافیا
کەریماوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
چاندن بە ئاو
وێنۆک
چاندن بە ئاو بریتییە لە چاندنی ڕووەکەکان زۆربەی کات بەروبوومەکان، بە بێ خاک، بە بەکارهێنانی شلەی خۆراکی کانزایی لە چارەسەرێکی ئاویدا.
زۆری ڕێژەی دانیشتووان
زۆری ڕێژەی دانیشتووان بە مانای ئەوەیە دانیشتووانی شوێنیک ڕێژەیان زۆر بەرزە، بە دیاریکراوی واتای ئەوەیە ھەمان جۆری زیندەوەر کە لەیەک شوێن بژین، بۆ نموونە ڕێژەی دانیشتووانی خەلک زیاتر دەبێت لە ئاستی بەرگە گرتنی شوێنەکە، و ژینگەکە توانای پشتگیریکردنی ئەم ژمارە دیاریکراوەی نابێت کە نیشتەجێبوونە تیایدا.
زاراوەی "زۆری ڕێژەی دانیشتووان" بە زۆری بۆ شوێنێک بەکاردێت کە مرۆڤانێکی زۆر تیایدا دەژین.
سەرچاوەکان
پۆل:دانیشتووناسی پۆل:ژینگەناسی پۆل:دانیشتووان پۆل:چڕیی دانیشتووان پۆل:گیانلەبەرناسی
١٩٩٧ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٩٧ لە نەرویژ
سەرچاوەکان
پۆل:ئەورووپا لە ١٩٩٧
لۆکسمبۆرگ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
لۆکسمبۆرگ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
محەممەد بازوم
محەممەد بازوم (بە ئینگلیزی: Mohamed Bazoum؛ بە عەرەبی: محمد بازوم) لە ١ی کانونی دووەمی١٩٦٠ لەدایكبووە، سیاسەتمەدارێکی نەیجەرییە و لە ساڵی ٢٠٢١ تا ٢٠٢٣ وەك دەیەمین سەرۆکی نەیجەر هەڵبژێردرا،و لە مانگی نیسانی ٢٠٢١ دوای سەرکەوتنی لە هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی دەستبەکاربووە تا کودەتای ٢٠٢٣ی نیجەر لە کودەتاکەی ساڵی ٢٠٢٣ی نەیجیر لەلایەن ئەندامانی پاسەوانی سەرۆکایەتی و هێزە چەکدارەکانەوە بە سەرۆکایەتی عەبدولڕەحمان چیانی لە کارەکەی دوورخرایەوە. پێش ئەوەی ببێتە سەرۆک کۆمار، سەرۆکی پارتی نەیجیریا بۆ دیموکراسی و سۆسیالیزم بووە هەروەها لە ساڵی ١٩٩٥تا ١٩٩٦ وەزیری دەرەوە بووە و لە ٢٠١١ تا ٢٠١٦ دووبارە هەڵبژێردراوەتەوە وەك وەزیری دەرەوە لە ساڵی ٢٠٢١ دەستی لەکارکێشایەوە بۆ ئەوەی سەرنجی لەسەر خۆکاندیدکردن بێت بۆ هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ٢٠٢٠-٢٠٢١. بازوم لە خولی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیدا بە ٪٥٥،٦٧ی دەنگەکانی دژی مەهامان عوسمانی سەرۆکی پێشووی وڵاتەكە بەدەست هێناو سەرکەوتنی بەدەستهێنا.
یاریگای ناوەندی (کازان)
سەرچاوەکان
پۆل:بینا و پێکھاتە لە کازان
محەممەد بازوم
بازوم، ئەندامی کەمینەی عەرەبی گەلی عولد سلیمانە، یەکەم سەرۆکی عەرەبی نیجەرە لە مێژووی ئەو وڵاتەدا.
نی یولان
نی یولان (لە دایکبووی ٢٤ی ئازاری ١٩٦٠) چالاکوانی مافەکانی مرۆڤە لە چین. نی لەوەتەی ساڵی ١٩٨٦ لەبواری یاسا کاردەکات، لە ساڵی ٢٠٠١، کارەکانی تایبەتکرد بە مافەکانی مرۆڤ. نی پاڵپشتی یاسایی لە گرووپی کامەیەتی ئایینی فالون گونگ کردووە لەچین، ھەروەھا ئەو کەسانەشی کە بەزۆر لەماڵ و گەڕەکەکانیان بەزۆر دەرکراون لەپێناو بەبازرگانیکردنی زەوییەکانیان.
چالاکی
لە ساڵی ٢٠٠١، کاتێک حکوومەت بڕیاریدا گەڕەکەکەیان بەزۆر وەربگرێتەوە، بەمەبەستی بەکارھێنانی لەپڕۆژەکانی بۆ میوانداریکردنی ئۆلەمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ی پەکین. نی لەگەڵ دراوسێکانی کۆمەڵەیەکی ناڕازییان درووستکرد بۆ پاراستنی ماڵەکانیان. لە ساڵی ٢٠٠٢، نی یولان دەستگیرکرا کاتێک ڤیدیۆی ڕووخاندنی ماڵە دراوسێکانی دەگرت، دواتر سزای یەک ساڵ زیندانیکردنی بەسەردا سەپێندرا، لە ئەنجامی خراپ مامەڵەکردنی لە زیندان ئەوا پەککەوتەکرا بۆ ھەمیشە، تا ئێستاش کورسی بەکاردەھێنێت بۆ ڕێکردن. دوای بەڕێوەچوونی ئۆلەمپیادی ٢٠٠٨، نی دیسان دەستگیرکرا کاتێک بوو بە پارێزەری ئەو خەڵکانەی کە ماڵەکانیان ڕووخێندرا و بێ ماڵ مانەوە، ئەمجارەیان دوو ساڵ زیندانیکرا. لە دوای ئازادکردنی ئەوا لە خێمەیەکدا دەژی چونکە خۆشی قورباندی دەستی پڕۆژەکەی حکوومەت بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:ژنانی چینی پۆل:زیندووان پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
چای جونگ-ئان
چای جونگ-ئان (لەدایکبووی ٩ی ئەیلولی ١٩٧٧) خانمەکتەر و گۆرانیبێژی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە پشتگیریکەرەکان بۆ براوەی خەڵاتی ئەستێرەیی ئاپان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی بوسان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمە گۆرانیبێژە پۆپەکانی کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژەکانی کەی-پۆپ پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی دۆنگگوک پۆل:گۆرانیبێژەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمە گۆرانیبێژەکانی سەدەی ٢١ەم لە کۆریای باشوور پۆل:کچە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور
داگیرکاری (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
داگیرکاری زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی خەیاڵی زانستیی ئەمریکییە کە لەلایەن سایمن کینبێرگ و دەیڤد ڤەیڵ دروست کراوە. بۆ یەکەم جار لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ لە ئەپڵ تی ڤی + پەخش کرا. زنجیرەکە پێداچوونەوەی ڕەخنەییی فرەجۆری بەدەست ھێنا. لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢١، زنجیرەکە بۆ وەرزی دووەم نوێ کرایەوە.
چیرۆک
داگیرکاریی بوونەوەرە ئاسمانییەکان لە ڕوانگەی جیاوازی خەڵکانی جۆراوجۆر لە کیشوەرە جیاوازەکانی جیھانەوە دەبینرێت.
شەڕی تریاک
وێنۆک
شەڕی تریاک ناونیشانی دوو شەر بوو کە لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەدا لە نێوان ئەنگلۆ و چین ـدا ڕوویان دا و ھۆکاری شەڕەکەش بریتی بوو لە کاری بازرگانی بەریتانیا لە ناو وڵاتی چیندا و ھەروەھا حکومەتی «چین». شەڕەکانی ناونا «شەڕی یەکەمی تریاک» و «شەڕی دووھەمی تریاک» بوو. ئەم شەڕانە بوونە ھۆی ئەوەی دەسەڵاتی بنەماڵەی خینگ لە کەمی بکات و ئەم بنەماڵە پاشایییە ناچار بن لەگەڵ بەشەکانی تریجیھان کاری بازرگانی ئەنجام بدەن. لە ساڵی ١٨٢٠دا ئۆگستوور چین گەورەترین و بەھێزترین ئابووری جیھان بووە ئەمە قسەی ئابووریناسێکی بەریتانییە بە ناوی ئەنگۆس مەدیسۆن. لە ماوەی یەک دەیە‌دا پاش شەڕی تریاکی یەکەم ھێزی ئابووری چین لەچاو باقی وڵاتانی جێھان بە ڕێژەی نیوە داکشابوو. لە وتارێکی تر کە لە لایەن میکائیل کیمبلاستەوە لە مۆرگان بڵاو کراوەتەوە و لە لایەن ڕێکخراوەی «ئابووری جیھانی» ـیەوە پێداچونەوەیان لەسەری ئەنجام داوە بە ھەمان ئەنجام گەیشتوون. چین بۆ ماوەی چەندین سەدە یەکێک لە بەھێزترین وڵاتانی جیھان بوو لە باری ئابوورییەوە تا ئەو کاتەی کە شەڕی تریاک دەسی پیکرد. لە «چین»دا ماوەی ساڵەکانی ١٨٣٩ تا ساڵی ١٩٣٩ بە سەدەی سووکایەتی شەرمەزاری ناسراون و بەم جۆرە ناویان لێ ئەبرێت
سەرچاوەکان
https://artsandculture.google.com/entity/opium-wars/m016sml?categoryid=event
گێژەکان
گێژەکان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کەلار(ناوەند)، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گێژەکان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گردەگۆزینە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی ماسی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئاوایی شێخ غەریب لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شێخ لەنگەری گەورە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٩٩٨ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٨٨ لە نەرویژ
سەرچاوەکان
پۆل:ئەورووپا لە ١٩٩٨
پشتیوان سادق
وێنۆک|پشتیوان سادق پشتیوان سادق عەبدوڵڵا (لەدایکبووی: ١٩٧٠ لە ھەولێر) وەزیری پەروەردەی ھەرێمی کوردستانە، لە کابینەی ھەشتەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.
بڕوانامە و پیشە
پشتیوان سادق لە ٢٠١٣ بڕوانامەی دکتۆرای لە یاسای گشتی بەدەستھێناوە. ئەو ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتیی پارتی دیموکراتی کوردستانە. ھەروەھا مامۆستای کۆلێژی یاسا و ڕامیاری بووە لە زانکۆی سەلاحەددین.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:وەزیرەکانی کابینەی نۆیەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان پۆل:وەزیرەکانی کابینەی هەشتەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان پۆل:سیاسییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان
پانگ تۆنگ
پانگ تۆنگ (١٧٩–٢١٤) ناو:شییوان، ڕاوێژکارێکی لۆرد لیو بێی بووە لە کۆتا سەردەمی ڕۆژاوای ئیمپراتۆرییەتی ھان لە مێژووی دێرینی چین، پانگ تۆنگ لەگەڵ ژوگێ لیانگ، سو شوو، سیانگ لانگ، خوێندوویەتی نازناوی "باڵندەی ئاگرینی فۆنێکس" لێنرا بوو بەھۆی ھەڵسوکەوتە ھاوڕێیەتیانەکەی
و خزمەتی ژەنەڕال ژۆو یوی دەکرد، و ھاوڕێی لو جی و گوشاۆ بوو پێش ئەوەی بچێتە پاڵ لیو بێی لە ٢٠٩.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢١٤ پۆل:لەدایکبووانی ١٧٩ پۆل:بەرپرسەکانی ژێر لیو بێی
کۆمەڵە، سەنگەسەر
کۆمەڵە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بازنەی جەمسەری باشوور
وێنۆک|250x250پیکسڵ|بازنەی جەمسەری باشوور بە ڕەنگی سوور. چەپ|وێنۆک|جەمسەری باشووری گۆی زەوی بڕوانە چۆن بازنەی جەمسەری باشوور خەرمانەی کردووە بە ڕەنگی شین. بازنەی جەمسەری باشوور یەکێکە لە خوڵگە گرنگەکانی زەوی کە لەسەر نەخشەی جیھان دەردەکەوێت. کەوتۆتە سەر ھێڵی پانی ٦٦ ٣٣ ٣٩ ی باشووری ھێڵی کەمەرەیی. ئەو ناوچەیەی کە خوڵگەکە پەرژینی کردووە پێی دەڵێن ئەنتارکتیکا. ئەم ھێڵە ناوچەکانی نیوەگۆی باشووری زەوی پێ دیاری دەکرێت تاوەکو دەگاتە ھێڵی کارژۆڵە.
لەم ناوچەیە جەمسەری باشوور ھەروەک ناوچەی بازنەی جەمسەری باکوور لەساڵێکدا لەماوەی ٢٤کاژێردا خۆڕ لێی ئاوا نابێت و ھەر ڕۆژ دەبێت، بۆ شەویش ھەمان شت دەبێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:جوگرافیای ئانتارکتیکا پۆل:کۆلکەوتارەکانی جوگرافیا پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان پۆل:جوگرافیا پۆل:زەوی
ڕاجشری پرۆدەکشنز
وێنۆک|250px ڕاجشری پرۆدەکشنز کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنان و دابەشکردنی فیلمە و بنکەکەی لە شاری مومبای لە ھیندستانە و لە ساڵی ١٩٤٧ دامەزراوە، کە بە پلەی یەکەم بەشدارە لە بەرھەمھێنانی فیلمی ھیندی. سەرکەوتووترین فیلمەکانی بەرھەمھێنانی کۆمپانیاکە بریتین لە دۆستی (١٩٦٤)، ئەنخیۆن کە جەرۆخۆن سێ (١٩٧٨)، نادییە کە پار (١٩٨٢)، سارانش (١٩٨٤)، ماین پیار کیا (١٩٨٩) ھوم ئاپکە ھاین کاون (١٩٩٤)، ھوم ساث ساث ھاین (١٩٩٩)، ڤیڤا (٢٠٠٦) و پرێم ڕاتان دان پایۆ (٢٠١٥). بەرنامەی سەرکەوتووی وەک وۆ ڕێھنێ والی مێھلۆن کی و یاھان مەین غار غار خێلی و پیار کا دەرد ھای میتا میتا پیارا پیارا بەرھەم ھێناوە.
مێژوو
ڕاجشری پرۆدەکشنز، بەشی بەرھەمھێنانی فیلمەکانی ڕاجشری، لە ساڵی ١٩٤٧ دامەزرا. یەکەم بڵاوکراوەی (ئارتێ) پێشوازی لە ڕەخنەگران کرد و لە فێستیڤاڵە نێودەوڵەتییەکانی فیلم نمایش کرا. دوای ئەوە فیلمی دۆستی، فیلمێکی بێ ئەستێرە بوو کە سەرکەوتوو بوو لە بۆکس ئۆفیس، و خەڵاتی نیشتیمانی بۆ باشترین فیلمی ھیندی ساڵی ١٩٦٤ و شەش خەڵاتی فیلمی فلیمفەر وەرگرت.
نووسینگەکان
بەرھەمھێنانی ڕاجشری نووسینگەی ھەیە لە شارە جۆراوجۆرەکانی ھیندستان وەکوو مۆمبای، ڕاجکۆت، حەبلی، کالکتا، پاتنا، کوتاک، سیلیگۆری، کاتیاڕ، بوشاوال، نەغpur، ڕایپور، ئیندۆر، جەیپەر، دێلی، کانپوور، ئەلەھاباد، ڤارەناسی، گۆراخپوور، جەلاندحەر، ڤیاواوادا، ڤیاڤاد، بەنگالورۆ، چێنای، ئێرناکوڵام و چەندانی تر.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بۆلیوود
ڕۆستۆک
رۆستۆک شارێکە دەکەویتە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا لە ویلایەتی مێکلنبورگ-فۆرپۆمەرن ڕێژەی دانیشتووانەکەی زیاترە لە ٢٠٠،٠٠٠ خەڵک (سەرژمێری ٢٠١١: ٢٠٤،٢٦٠) وە زانکۆییەکی کۆنی ھەیە (لە ١٤١٩ دامەزراوە).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئەڵمانیا پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١١یەم پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی
لیژنەی ئۆڵۆمپیاتی جیھانی (بە ئینگلیزی: International Olympic Committee) (ھەروەھا بە فەرەنسی:Comité International Olympique) ئەوە رێکخراوێکە و بارەگایی لە شاری لۆزانە لە سویسرا. ئەو رێکخراوە لەلایەن پێیری دی کۆوبێرتین و دیمتریوس ڤێگلاسەوە لە ٢٣ی یۆنیۆی ١٨٩٤ دامەزرایە، لە ئێستادا نێزیکەی ٢٠٦ لیژنەی ئۆڵۆمپی نەتەوەییئ تێیدا ئەندامە.
ئەو ئۆڵۆمپیە ھەلدەستێ بە ئەنجامدانی ئۆڵۆمپی جیھانی لە ھەر ٤ ساڵ جارەکدا و ھەروەھا ئۆڵۆمپیاتی ساڵانە لە وەرزی زستان و ھاویندا،
ڕۆڵی لیژنە
لیژنەی ئۆڵۆمپیات تەنھا کات و خوولی یاریەکان دیاری ناکا بەڵکو بەرپرسە لە رێکخستنی چەندین کاروبار ئەوانیش:
پێکھێنانی لیژنە
پێکھێنانی لیژنەی ئۆڵۆمپی بەلایەنی کەمەوە ١١٥ ئەندام دەبێ.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرزش
باج
باج، پیتاک یان ماڵیات بریتییە لە بەشێک لە داھات یان ماڵای تاکەکان کە بە مەبەستی دانی بەشێک لە بودجە یان خەرجەمەنی گشتی و پاراستنی بەرژەوەندی کۆمەڵایەتی‌و ئابووری‌و سیاسی وڵات بەھۆی قانوون لە ڕێگای دەوڵەتەوە دادەنرێ.
ئامانج لە دانانی باج
ھەر دەوڵەتێک بۆ بەرێوە بردنی کۆمەڵگا پێویستی بە کەرەستەی ماڵییە تاکوو بتوانێ ئەو ئەرکانەی کە لەلایەن خەڵکەوە وەئەستۆ گرتووە بە شێوەیەکی باش ئەنجام بدا. بەرچاوترین ئەم ئەرکانە بریتین لە:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:داھێنانە میسرییەکان
بۆتەکانی ویکیپیدیا
بۆتەکانی ویکیپیدیا بریتین لە بووەتەکانی ئینتەرنێت (بەرنامەکانی کۆمپیوتەر) کە ئەرکی سادە و دووبارەبووەوە لە ویکیپیدیا ئەنجام دەدەن. نموونەیەکی دیار لە بۆتێکی ئینتەرنێت کە لە ویکیپیدیادا بەکاردەھێنرێت، Lsjbot ە کە ملیۆنان کورتە وتار لە سەرانسەری چاپە زمانییە جیاوازەکانی ویکیپیدیادا دروست کردووە.
چالاکییەکان
بەرنامەکانی کۆمپیوتەر کە پێیان دەوترێت بۆت، زۆرجار بۆ ئۆتۆماتیکیکردنی ئەرکە سادە و دووبارەبووەکان بەکارھێنراون، وەک ڕاستکردنەوەی ھەڵە ڕێنووسی باو و کێشە ستایلییەکان، یان بۆ دەستپێکردنی بابەتەکان، وەک نووسینی جوگرافیا، بە فۆرماتێکی ستاندارد لە داتا ئامارییەکانەوە. سەرەڕای ئەوەش، بووەتەکان ھەن کە دیزاین کراون بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی دەستکاریکەران ئاگادار بکەنەوە کاتێک ھەڵەی باوی دەستکاریکردن دەکەن (وەک وەرگێڕانی ھاوتا نەکراو یان کەوانە ھاوتا نەکراوەکان).
بووەتەکانی دژە خراپکاری وەک ClueBot NG بەرنامە بۆ داڕێژراون بۆ ئەوەی بە خێرایی تێکدانەکان دەستنیشان بکەن و بیانگەڕێننەوە. بووەتەکان دەتوانن دەستکاریکردن لە ئەکاونتە تایبەتەکان یان مەودای ناونیشانی IP ئاماژە پێبکەن. بووەتەکانی ناو ویکیپیدیا دەبێت پێش چالاککردن پەسەند بکرێن.
جارێک بۆتێک لە ڕۆژێکدا تا ١٠ ھەزار وتار لە ویکیپیدیای سویدی دروست دەکرد. بەپێی ئەندرۆ لیھ، فراوانبوونی ئێستای ویکیپیدیا بۆ ملیۆنان وتار بەبێ بەکارھێنانی ئەم جۆرە بۆتانە ئەستەمە پێشبینی بکرێت. ویکیپیدیای سیبوانۆ و سویدی و وارای بە ژمارەیەکی زۆر ناوەڕۆکی دروستکراوی بووەتەکان ناسراون.
سەرچاوەکان
پۆل:ویکیپیدیا
لۆکسمبۆرگ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
لۆکسمبۆرگ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
١٩٩٩ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٩٩ لە نەرویژ
سەرچاوەکان
پۆل:ئەورووپا لە ١٩٩٩
شریی ڤێنکاتیش فیلمز
وێنۆک|150px شریی ڤێنکاتیش کۆمپانیایەکی میدیایی و چێژبەخشە ھیندییە کە بنکەکەی لە کالکتا، ڕۆژاوای بەنگالە، دامەزراوە لەلایەن شیریکانت مۆتا. جگە لە بەرھەمھێنان و دابەشکردنی فیلمە بەنگالییەکان، SVF ھەروەھا فیلمەکانی بۆلیوود و ھۆڵیوود لە ڕۆژھەڵاتی ھیندستان دابەش دەکات. بەشەکانی تری کۆمپانیاکە بریتین لە نمایش، بەرھەمھێنانی ناوەڕۆکی تەلەڤیزیۆن، سینەمای دیجیتاڵ، مۆسیقا، میدیای نوێ و سیندیککردنی IPR. SVF لە لیستی ھێزەکانی ئەناندابازار پاتریکا بوو بۆ ساڵانی ٢٠٠٨ و ٢٠١٠.
لی سێ-یۆنگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن) پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی بیستەم پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرە منالەکانی کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢ پۆل:زیندووان پۆل:زانکۆی ژنانی سونگشین پۆل:خانمەکتەرانی زنجیرەکانی سەر وێب
خڕەچەو
خڕەجۆ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دیکتاتۆری ڕۆم
وشەی دیکتاتۆر لە سەردەمی ڕۆمەکاندا بەکاردەھێندرا بۆ پۆستێکی باڵا لە سەردەمی کۆماری ڕۆمدا. پۆستی دیکتاتۆر ھەر لە سەرەتای کۆمارەکەوە لە سەدەی ٨ی پێش زایینەوە تاوەکو کۆتایی سەدەی ٣ی زایینی بوونی ھەبووە. ئەوە کەسانەی وەک دیکتاتۆر ھەڵدەبژێردران دەسەڵاتی تەواویان بەسەر وڵاتەکەدا دەبوو، ھەر لە مامەڵەکردن و سەرکوتکردنی پشێوی تاوەکو ئەرکێکی دیاریکراو، و زۆرینەی دەسەڵاتەکانی نەدەتوانرا بەرھەڵستی بکرێن. لەپێناو ڕێگری کردن لە بوونی بە تاکڕەو، دەسەڵاتەکانی دیکتاتۆر سنووردار بوون و ماوەی پۆستەکە بۆ ٦ مانگ دەبوو.
دوای جەنگی دووەمی پونیک لە کۆتایی سەدەی سێیەمی پێش زاییندا، بۆ ماوەی یەک سەدە ھیچ دیکتاتۆرێک دیاری نەکرا. بەڵام لە سەرەتای سەدەی یەکەمی پێش زاییندا نەریتەکە لەلایەن سوللا و دواتر لەلایەن جولیوس سێزارەوە زیندووکرایەوە. سوللا ستەمکارێکی تاکڕەو بوو و سیزاریش ھەرزوو دوای بوونی بە دیکتاتۆر کوژرا.
دوای مردنی سێزار، نەریتەکە بە فەرمی ھەڵوەشێنرایەوە و لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیدا ھەرگیز بەکارنەھێندرا.
ستان لۆرێل
ھاوبەشی لەگەڵ ئۆلیڤەر ھاردی کردووە لە دووانەیەکی کۆمیدیدا بەناوی لۆرێل و ھاردی لە ساڵانی ١٩٢٠ تا کۆتایییەکانی ١٩٤٠. لۆرێل لە ساڵی ١٨٩٠ لە شاری ئۆلڤێرستۆن لە باکووری ئینگلتەرا لە خێزانێکی نمایشکار لەدایکبووە، دواتر چووە ئەمریکا، لەوێ بەرھەمھێنەر ھال ڕۆتچ لۆرێلی لەگەڵ ھاردی کۆکردەوە و بوونە ھاوبەش.
دوای مردنی ھاردی لە ساڵی ١٩٥٧، لۆرێل بڕیاریدا واز لە نواندن بھێنێت و زۆرێک لە پێشنیارەکانی ڕەتکردەوە، لەنێویاندا فیلمێک بە ناوی جیھانێکی شێت، شێت، شێت، شێتە، کە لە ساڵی ١٩٦٣ سەرکەوتنی بەدەستھێنا، بەڵام ھەر لەسەر بەڵێنەکەی بوو و جێبەجێی کرد تاوەکو لە ساڵی ١٩٦٥ لە سانتا مۆنیکا لە کالیفۆرنیا کۆچی دوایی کرد لە تەمەنی ٧٤ ساڵیدا.
مستەفا سەید قادر
مستەفا سەید قادر (ناوی تەواو: مستەفا قادر مستەفا عەزیز) (لەدایکبووی: ١٩٥٨ لە قەڵادزێ) وەزیری پێشمەرگەی ھەرێمی کوردستان بوو، لە کابینەی ھەشتەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.
خوێندن و پیشە
مستەفا سەید قادر پەیمانگەی کشتوکاڵی ھونەریی ئەبوغرێبی لە بەغدا تەواوکردووە.
لە ١٩٧٨ پەیوەندی بە کۆمەڵەوە کردووە. لە ١٩٨٠ بووەتە پێشمەرگە. لە ١٩٩٠ تاوەکو ١٩٩١ زیندانی سیاسی بووە، و لە ١٩٩٥ بووەتە ئەندامی سەرکردایەتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان. ھەروەھا چەندین بەرپرسیاریەتیی جیای لە ڕێکخستن و پێشمەرگایەتی ھەبووە. ئەندامی خولی یەکەمی پەرلەمانی کوردستان بووە. لە ٢٠٠١ دوای کۆنگرەی دووەم بووەتە ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، ھەروەھا جێگری فەرماندەی گشتیی پێشمەرگەی یەکێتی بووە. لە ١٩٩٨ تا ٢٠٠١ وەزیری ناوخۆی ئیدارەی سلێمانی بووە. دوای دامەزرانی بزووتنەوەی گۆڕان بووەتە ڕێکخەری ژووری کارگێڕی و داراییی بزووتنەوەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨ پۆل:خەڵکی قەڵادزێ پۆل:وەزیرەکانی کابینەی ھەشتەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان
مچەشەل
مچەشەل گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کەلار(ناوەند)، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مچەشەل لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ژاڵەی سەفەر و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەردەسوور و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قولەسوتاو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قاسم ئاغا.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ١٩٨٤
ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٤ بەڕێوەچوو. ٧٨٢ کەس کاندیدبوون لە هەڵبژاردنەکە. حیزبی بەعسی عێراق ١٨٣ کورسی لەکۆی ٢٥٠ کورسی پەرلەمان بردەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق
کۆنان ئێدۆگاوا
کۆنان ئێدۆگاوا (بە ژاپۆنی: 江戸川 コナン بە رۆماجی: Edogawa Konan) ئەو شینچی کودۆیە دوای بچووک بوونەوەی قەبارەی بە هۆی خواردنی گولاجی ژەهراوی APTX4869. ئەو بە شێوەی منداڵێکی حەوت ساڵان دەردەکەوێت بەڵام مێشکی کاریگەر نەبووە و هێشتا زیرەکێکەی زیرەکی شینچی کودۆی لێکۆڵەری ئامادەییە.
ناسنامە ڕاستەقینەکەی دەشارێتەوە تا ڕێکخراوی ڕەش بەوە نەزانێت کە هێشتا زیندووە، بۆیە هەوڵدەدات لە هاوڕێکانی دەوروبەری خۆی دوور بگرێت. دەژی لەگەڵ ران و کۆگۆرۆ مۆری باوکی لە بنکەی لێکۆڵینەوەکان بە ویستی کۆکردنەوەی زانیاری دەربارەی ڕێکخراوی ڕەش تا پێیان بگات. شینچی ناوی کۆنانی بە پەلە لە خۆنا ئەو کاتەی ران دەربارەی ناوی لێی پرسی، بەڵام ئەو ئەو ناوەی هەڵبژارد بە هۆی خۆشەویستییە زۆرەکەی بۆ کەسایەتی شێرلۆک هۆڵمزی نووسەری ئیسکەتلەندی سیر کۆنان دۆیڵ.
دوای گواستنەوەی بۆ ژیان لە لای ران چووە قوتابخانەی تیتانی سەرەتایی و بوو بە ئەندامێکی تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان. بچووک بوونەوەکەی داینەبڕاندووە لە لێکۆڵینەوە و شیکار کردنی دۆسییەکان، بەڵکو زۆربەی کات لێڵی تاوانەکانی ئاشکرا دەکات لە ڕێگەی دەنگی کۆگۆرۆ مۆری دوای بێهۆش کردنی بە کاتژمێرە بێهۆشکەرەکەی و قسە کردن لە ڕێگەی بۆینباخەکەی ملی.
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:کەسایەتییە سەرەکییەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:ژاپۆنییە خەیاڵییەکان پۆل:کەسایەتییەکانی ئەنیمێ و مانگا
گۆلی
گۆلی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی کشاوەرز، ناوچەی کشاوەرز، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
گۆلی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی حەیدەراوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی حوسێن ئاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئاغچەمەسجید لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەیداوا.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
ڕێد چیلێز ئینتەرتەیمێنت
وێنۆک ڕێد چیلێز ئینتەرتەیمێنت کۆمپانیایەکی ھیندییە بۆ کاری بینراو و بەرھەمھێنان و دابەشکردن کە لەلایەن ئەکتەری ناوداری ئەمریکی شاروخان و ھاوسەرەکەی گاوری خان لە ساڵی ٢٠٠٢ دامەزراوە لە فیلمی Dreamz Unlimited کە لەکارکەوتووە گۆڕدرا. بنکەکەی لە شاری مومبایە و چالاکییەکانی ستۆدیۆکە لە سەرانسەری پەرەپێدانی داھێنەرانە، بەرھەمھێنان، بازاڕکردن، دابەشکردن، مۆڵەتدان، بازرگانیکردن و کۆکردنەوەی فیلمەکان لە ھیندستان و جیھاندا دەگرێتەوە. ھەروەھا کۆمپانیایەکی کاریگەرییە بینراوەکانن. بەدرێژایی چەند ساڵی ڕابردوو، فیلمی Red Chillies مافی چەندین فیلمی ھیندی بەدەستھێناوە.
سەرچاوەکان
پۆل:بۆلیوود