cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سەعید گاباری
سەعید گاباری (لەدایکبووی ١٩٥٦ - مردووی ٤ی ئایاری ٢٠٢٠) گۆرانیبێژ و سازلێدەرێکی کوردی ڕۆژاوای کوردستان بوو. چەند شیعرێکی جگەر خوێن و سەیدایێ تیرێژ کردۆتە گۆرانی. سەعید گاباری خەڵکی حەسەکە بوو بەڵام لە ئەڵمانیا نیشتەجێبوو، ھەروەھا کەسێکی نابینا بوو. ناوبراو بەھۆی نەخۆشی شێرپەنجە کۆچی دوایی کرد. بەرھەمەکانی سەعد گاباری لاوک، مەقام و گۆرانی ئەوین و شۆڕشگێریی بوون.
ئاریا
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا پۆل:شێوەکانی مۆسیقا
سەعید گاباری
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦ پۆل:مردووانی ٢٠٢٠ پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی پۆل:خەڵکی حەسیچە
نەخۆشی ڤایرۆسی ئیبۆلا
نەخۆشی ڤایرۆسی ئیبۆلا (ن.ڤ.ء) نەخۆشیەکی کوشندەیەو بە جاروبار بەرپا دەبێت کە بە زۆرینەی لە کیشوەری ئەفریقاروودەدات،(ن.ڤ.ء) زیاتر کاریگەری لە مرۆڤ و مەیمون دەکات،هۆکاری تووشبونی دەگەرێتەوە بۆ هەوکردنی کۆمەڵێ ڤایرۆسکە دەگەرێنەوە بۆ خێزانی ڤایرۆسی ئیبۆلا وەکو:
گواستنەوەی ڤایرۆسی ئیبۆلا
زانایان وا بیر دەکەنەوە کە مرۆڤ سەرەتا تووشدەبن لە رێگای پەیوەندی بە ئاژەڵێکی تووشبوو وەکو شەمشەمەکوێر ومەیمون،پاشان ڤایرۆسەکە لە مرۆڤەوە بۆ مرۆڤێکی تر دەگوازرێتەوە،بە شێوەیەکی شاراوە خەڵکێکی زۆر تووشدەکات. ڤایرۆسەکە لە رێگەی پەیوەندی راستەوخۆ دەگوازرێتەوە(وەکو بەناو تێکچووی پێست یان چڵمی پەەردە لە چاو،لووت،یان دەم) لەگەڵ؛
کاتێک کەسێک تووشی ئیبۆلا دەبێت،یەکسەر نیشانەی نەخۆشیەکە درووست ناکەن.لەم ماوەیە لە نێوان کەوتنەبەر بەنەخۆشیێک و هەبوونی نیشانەکانی نەخۆشی ئیبۆلا پێی دەوترێت ماوەی کڕکەوتن.وە وە کەسێک دەتوانێت ڤایرۆسی ئیبۆلابگوازێتەوە تەنیا ئەگەر نیشانەی نەخۆشی ئیبۆلای لێ دەرکەوت.لەگەل ئەمەش ڤایرۆسی ئیبۆلا ناگوازرێتەوە لە رێگەیخواردن،ئەگەر چیش لە هەندێک شوێن بە گۆشتی ئاژەڵان دەگوازرێتەوە چونکە جوان مامەڵەی پێ ناکرێت.هیچ بەلگەیەک نیەکە پێشکە یان هەر مێرووەک دەتوانیت بیگوازێتەوە.
چۆن ڤایرۆسی ئیبۆلا لە مرۆڤێک دەستنیشان دەکەیت؟
دەستنیشان کردنی ڤایرۆسی ئیبۆلا (ن.ڤ.ء) بە کەرتی لە دوای هەوکردن دەکرێت زەحمەت بێت.نیشانە زووەکانی (ن.ڤ.ء) وەکو یا،سەرئێشە و بێهێزی دیاریکراو نیە بۆ هەوکەدنی ڤایرۆسی ئیبۆلا زۆر جار لە نەخۆش دەبینرێت کە تووشبوانینەخۆشێکی ترن وەکو مەلاریاو تیفۆ تا.بۆ دیاری کردنی (ن.ڤ.ء) دەبێت کۆمەڵێ نیشانەی پێشنیارانەی (ن.ڤ.ء) گونجاوهەبێت وە کەتنە بەرێک بۆ (ن.ڤ.ء) لە نێو ٢١ رۆژ لە پێش دەستپێکردنی نیشانەکان روویدابێت.
زنجیرە کاردانەوەی پۆلیمەرەیس (ز.ک.پ) یەک لەو رێگە باوانەیە کە بەکار دێت بۆ دەستنیشان کردن چونکە توانای هەیەڤایرۆسی ئیبۆلای لە خوارووی ئاست دەستنیشان بکات.رێگاکانی (ز.ک.پ) دەتوانێت بوونی تەنۆچکە یان پارچەی ڤایرۆسەکەدەستنیشان بکات لە کەمێ خوێنێک.بەڵام توانای دەستنیشانکردنی ڤایرۆسەکە زیاد دەکات لەگەل زیاد بوونی ژمارەیڤایرۆسەک لە هەوکردنێک.کاتێک ژمارەی ڤایرۆسەکە زۆر کەم دەبێتەوە رێگاکانی (ز.ک.ب) سوودیان نامینێت،رێگای تر بەپێیدەستنیشانکردنی دژەتەن،دەتوانرێت بەکار بهێنرێت بۆ ئەکید کردنەوەی بەرکەوتەی نەخۆشێک بۆ ئیبۆلاو تووشبوونی.
لە تاقیکردنەوەی تاقیگە ئەگەر پۆزەتیڤ دەربچێت ئەوا هەوکردنی ئیبۆلا ئەکید کراوە.تەندروستی کۆمەڵی دەسەڵات کۆمەلێپشکنینه لەسەر دەکات،لەوانە دەستنیشانکردنی و ئاگادار بوون لە هەر جێگەیەک کە خەلک ئەگەری هەیە لێی تووشببێت.
چاک بوونەوە لە ڤایرۆسی ئیبۆلا
نیشانەکانی ڤایرۆسی ئیبۆلا (ن.ڤ.ء) دەبێ لەگەڵ دەرکەوتنیان چارەسەر بکرێن،ئەگەر زوو بەکار بهێنرێ ئەوا دەستتێوەردانەبنەرەتیەکان دەتوانن بە رادەیەکی زۆر ئەگەری رزگاربوون زیاد بکەن ئەمانەش وەکو:
دەرمانە دژە ڤایرۆسەکان
تاکو ئێستا هیچ دەرمانێکی دژە ڤایرۆس نیە کا ڕێگەپێدراو بێت لەلایەن بەڕێوەبەرایتی خواردن و دەرمانی ئەمریکی (FDA) لەساڵی ٢٠١٨ لە بەەرپابوونی دیموکراتی ڕۆژهەڵاتی کۆنگۆ، چوار چارەسەر لە دەستدا بوو بۆ چارەسکردنی نەخۆشانیئیبۆلا.ئەو دووەش پێیان دەگوترا (REGN-EB3) لەگەڵ mAb114،کە وایان کرد رێژەی رزگاربوون زیاد بێت. ئەو دوو دەرمانەدژە ڤایرۆسانانە ئێستاش بەکار دێن بۆ ئەوانەی تووشی ئیبۆلا بوونە.دەرمانیش ئێستا درووست دەکرێت بۆ چارەسەرکردنیئیبۆلا بە ڕێگە گرتن لە ڤایرۆسەکە بۆ ئەوەی زیاد نەبێت
خۆ پاراستن لە ڤایرۆسی ئیبۆلا
لە ئەمریکا نەخۆشی ئیبۆلا زۆر دەگمەنە کە جارێک بڵاوبوەەوە لە رێگەی خەڵکان کە لە دەرەوی وڵات هاتن.(ن.ف.ء) بە زۆری لەنیمچە بیابانەکانی ئەفریقا بڵاو دەبتەوە.لەم ناوچانە وا باوەرکراوە کا ڤایەۆسی ئیبۆلا بە هێواشی لە ناو ئاژەلانبڵاودەبتەوە.وە بە تێپەربوونی کات مرۆڤەکانیش تووش دەبن (ئەوانەی کە دەکەونە بەرکەوتن بە ئاژەڵە تووشبووەکان) کە ئەمەشدەبێتە هۆی بڵاوبوونەوەی ناو خەڵکی.کاتێک دەچیە ئەو شوینانە یاخود لەو شوێنانە دەژیت کە ڤایرۆسی ئیبۆلای لێیە ئەواکۆمەڵێ رێگا هەیە بۆ خۆ پاراستن:
پاشان ئەگەر لە شوێنێک کە ڤایرۆسی ئیبۆلای لێبوو گەڕایەوە، بۆ ٢١ ڕۆژ چاودێری تەندروستیت بکەو بڕۆ بۆ نەخۆشخانەئەگەر هەر نیشانەیەکت لێ دەرچوو.
ڤاکسینی ئیبۆلا
بەڕێوەبەرایەتی خواردن و دەرمان (FDA) ڤاکسینی ئیبۆلای پەسەند کرد کە ئەویش ناوی (rVSV-ZEBOV)ە
لە ١٩ی کانونی یەکەمی ٢٠١٩ بوو ئەویش تاکە ژەم بوو دەیپاراستی بەرامبەر ڤایرۆسی ئیبۆلا.ئەمەش یەکەم ڤاکسینی ئیبۆلابوو کا (FDA) پەسەندی بکات
پشکنینێکی تر دەربارەی ڤاکسینێک کرا وە بڵاو بۆوە لە ژێر پڕۆتۆکۆلی بشکنین لە ٢٠١٩ بۆ دژایەتی بڵاوبوونەوەی ئیبۆلا لە دیموکڕاتی کۆماری كۆنگۆ.ئەم ڤاکسینەش لە دوو بەش پێکهاتووە (Ad26.ZEBOV لەگەڵ MVA-BN-Filo) وە پێویستبە دوو ژەم دەکات کە ژەمی یەکەم لێدرا دەبێت ژەمی دووەم کە بەهێزکەرە پاش ٥٦ رۆژی دیکە لێبدرێت. ژەمی دوەەم بۆپاراستن بەرامبەر بە ئیبولا درووستکراوە.
سەرچاوە
https://www.cdc.gov/vhf/ebola/index.html
عەواڵان
عەواڵان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
عەواڵان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەرمێ دۆڵ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی لالەدەرە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سپی کانی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چاژ.
ئەکتەری کەسایەتی
ئەکتەری کەسایەتی ئەکتەری پاڵپشتە کە بە بەشە بچووکەکان ناسراوە و ڕۆڵی کارەکتەری نائاسایی، یان سەرنجڕاکێش دەگێڕێت. ئەم زاراوەیە کە زۆرجار بەراورد دەکرێت لەگەڵ زاراوەی ئەکتەری سەرەکی، تا ڕادەیەک خەیاڵی و کراوەیە بۆ لێکدانەوە. بە مانایەکی وشەیی، دەتوانرێت ھەموو ئەکتەرەکان بە ئەکتەری کەسایەتی ھەژمار بکرێت چونکە ھەموویان ڕۆڵی «کەسایەتی» دەگێڕن، بەڵام ئەم زاراوەیە زیاتر ئاماژەیە بۆ ئەکتەرێک کە زۆرجار ڕۆڵێکی پاڵپشتی جیاواز و گرنگ دەگێڕێت.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی فیلم و ڤیدیۆ
کنچێرتۆ
کنچێرتۆ (ئینگلیزی: Concerto) پارچەیەکە لە نووسراوەی مۆسیقی کە بەدرێژایی کات گۆڕانکاری بەسەردا ھاتووە. لە سەدەی حەڤدەھەمدا بە کار و دەنگە «پیرۆزەکان» دەوترا. لە ئێستادا، کۆنسێرتۆ بریتییە لە پارچەیەکی مۆسیقا کە دەنووسرێتەوە لە سێ دانیشتندا، کە (لە ھەندێکیاندا) یەک ئامێری مۆسیقا بەکاردێت وەک پیانۆ، کەمان، چێلۆ یاخود فلوت و ھتد، وە لەگەڵیاندا گرووپێکی ئۆرکێسترا یاخود کنچێرتۆ مۆسیقا دەژەنن.
سەرچاوەکان
پۆل:شێوەکانی مۆسیقای کلاسیکیی ڕۆژاوا پۆل:کنچێرتۆکان
٢ی گوڵان
٢ی گوڵان ٣٣ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٣٢ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٣٣ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند
١٠٠ کتێبی سەدە پێڕستێکی کتێبە ھەڵبژێردراوەکانی سەدەی بیستەمە کە لە ساڵی ١٩٩٩ دا لە لایەن ڕۆژنامەی لو مۆند بڵاو کراوەتەوە. لە ڕوانگەی ئەندامانی لێژنەی دەستنیشانکردنی کتێبەکان، ئەو ١٠٠ کتێبەی ھەڵبژێردراون باشترین کتێبەکانن کە لە سەدەی بیستەمدا نووسراون.
پوختە
لە سەرەتادا پێرستێک کە ناونیشانی ٢٠٠ کتێبی لەخۆ دەگرت، لایەن کتێبفرۆشان و ڕۆژنامەنووسانەوە دروستکرا، ١٧ ھەزار بەشداربووی فەرەنسی وەڵامی ئەو پرسیارەیان دایەوە، کە کام کتێب لە یادەوەریی تۆدا ماوەتەوە؟ (Quels livres sont restés dans votre mémoire ?).
پێرستەکە ھەر دوو ژانری ڕۆمانی کلاسیکی و چیرۆکی (تۆلکین، ئاگاتا کریستی، دۆیل) لەخۆ دەگرێت، ھەروەھا شێعر و دراما و وێژەی ناخەیاڵی (بەرھەمەکانی فرۆید و یادنووسەکانی ئانە فرانک). ھەروەھا کتێبی کۆمیدیش لە پێرستەکەدا دەبینرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:وێژەی فەڕەنسی پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان پۆل:کتێبەکانی فەلسەفە
دایک و مانای ژیان
دایک و مانای ژیان یەکێکە لە کتێبە دەروونناسییەکانی ئیرڤین دی. یالۆم. کتێبەکە کورتە چیرۆک و ئەنجامی چەند ساڵەی کاری چارەسەری دەروونی یالۆم لەخۆ دەگرێت. لە کتێبی دایک و مانای ژیاندا، چەمکە چارەسەریی و فەلسەفییەکان و بابەتەکان بە شێوەی چیرۆک دەردەکەون.
کورتە
ئەم کتێبە لە شەش چیرۆک پێک ھاتووە، کە چواریان لەسەر بنەمای واقیع نووسراون، و دوانیان لەسەر بنەمای خەیاڵی. لەم چیرۆکانەدا نووسەر کێشەکان و تەحەداکانی پەیوەندی نێوان نەخۆش و چارەسەرکەر دەڵێتەوە کە ئەمەش دەستکەوتێکی گرینگە بۆ دەروونناسی. دایک و مانای ژیان یەکەمین چیرۆکی کتێبەکەیە کە لەبارەی کاریگەریی دایک لەسەر پێکھاتنی کەسایەتیی منداڵاندایە. لەم چیرۆکەدا ئیرڤین یالۆم وێنای ژیانی ژنێک دەکات کە دوای مردنی دایکی خەونی پێیەوە دەبینێت. ئەم ژنە کە لە دایکی بێزار بووە، بەڵام دوای ١٠ ساڵ لە مەرگی دایکی سێبەرەکەی ھەر بەسەر ژیانیدایە و دەڵێت: «بۆچی ئێستا کە چەندین ساڵە لە دوژمنایەتی بەردەوامدا لەگەڵی دەژیم، دەبێت بە بیرییەوە بچم؟ ئەو کەسێکی خۆپەرست، پارانۆیایی، بەدخوو، کینەیی، نەگریس، گوێ نەبیس و ھەتا بڵێی نەزان بوو. تەنانەت ساتێکیشم لەبیر نایەتەوە کە ھەستم بە ھۆگری کردبێت لەگەڵیدا.»
بابەتی ئەم کتێبە، یان کتێبەکانی تری یالۆم شێواز و تەکنیکی جیاوازی چارەسەری دەروونییە، بە تێمەکی فەلسەفی قورسەوە. بەڵام یالۆم زۆر ماھیرانە ھەموو ئەمانە بە شێوەی چیرۆک دەگێڕێتەوە کە مرۆڤ ھەست بە گرانی کتێبەکە ناکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
مامان و معنی زندگی
پۆل:کتێبەکانی ١٩٩٩
کووبا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
کووبا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
٣ی گوڵان
٣ی گوڵان ٣٤ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٣١ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٣٢ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان
فەھد کوڕی عەبدولعەزیز ئال سعوود
وێنۆک وێنۆک|شا فەھد و سەرۆک کارستنز ١٩٨٢. وێنۆک|شا فەھد و سەرۆک جیمی کارتەر ١٩٧٧. فەھد کوڕی عەبدولعەزیز کوڕی عەبدولرەحمان ئال سعوود بن(لەدایکبووی ٢٦ی شوباتی ١٩٢٠ – مردووی ١ی ئابی ٢٠٠٥) پێنجەم پاشای شانشینی عەرەبی سعوودیا بوو، ھەڵگری نازناوی (خادم الحرمین الشریفین) بوو. کوڕی نۆیەمی شا عەبدولعزیز بوو، دایکی شاژن حسەی کچی ئەحمەد سەدیری بوو. لە ١٣ یۆنیۆی ١٩٨٢ ھاتە سەر تەختی پاشایەتی ئەمەش دوای کۆچی دوایی زڕبراکەی شا خالید. شا فەھد لە تشرینی دووەمی ١٩٩٥ بە جەلتەی دڵ کەوتە نەخۆشخانە لە ساڵی ١٩٩٧ عەبدوڵای کوڕی عەبدولعەزیز ڕاسپێردرا بۆ ڕاپەڕاندنی کاروباری وڵات.
ماوەی فەرمانڕەوایی شا فەھد زۆر ڕووداو ڕوویاندا وەک داگیرکردنی کووەیت لەلایەن عێراقەوە (١٩٩٠)، ھەروەھا عێراق ھەڕەشەی ھێرشی سەربازی بۆسەر خاکی سعوودیا برد جگە لە ڕوودانی جەنگی عێراق - ئێران لەماوەی فەرمانرەواییەکەی کە بە ناڕاستەوخۆ کاریگەری ھەبوو بەسەر سعوودیادا، ڕووداوەکانی ١١ئەیلوولی ٢٠٠١ ی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ھێرشی ئەمریکا بۆ سەر ئەفغانستان لەماوەی حوکمی شا فەھد ڕوویاندا، بەھۆی دابەزینی نرخی نەوت ئابووری سعوودیا بەرەو دابەزینی خراپ ڕۆیی.
سەرچاوەکان
پۆل:مەرگەکان بە سەکتە پۆل:مردووانی ٢٠٠٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١ پۆل:Pages using deprecated image syntax پۆل:عەرەبستانی سعوودی
٤ی گوڵان
٤ی گوڵان ٣٥ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٣٠ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٣١ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان
ڕێزێنە
ڕێزێنە شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ڕێزێنە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مێکوکە و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەڵاڵان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی جەلکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شکارتەی کۆن.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کووبا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
کووبا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
مۆسیقای کەنتری
وێنۆک|چارلی دانێلز ژەنیارێکی مۆسیقای وڵاتە مۆسیقای کەنتری (ئینگلیزی: Country music) چەشنێکی مۆسیقای بەناوبانگی ویلایەتە یەکگرتووەکانە کە لە ساڵی ١٩٢٠ەکاندا لە باشووری ئەمریکا دروست بووە. ‌مۆسیقاکە لە چەشنە مۆسیقاکانی باشووری ڕۆژھەڵاتەوە دروست بووە وەک مۆسیقای فۆڵک و بلوز.
ئەکتەری پاڵپشت
ئەکتەری پاڵپشت ئەو ئەکتەرەیە کە ڕۆڵێک لە شانۆنامەیەک یان فیلمێکدا لە خوار ڕۆڵی ئەکتەری سەرەکی و لە سەرووی بەشێکی کەمەوە دەبینێت. وەک ڕێزلێنان لە سروشتی گرنگی ئەم کارە، پیشەسازی شانۆ و فیلم خەڵاتی جیا دەدەنە باشترین ئەکتەر و ئەکتەرە پاڵپشتەکان. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە ئەمانە لە ڕۆڵی بچووکەوە دەست پێدەکەن تا ڕۆڵە سەرەکییەکان و زۆرجار ڕۆڵی سەرەکی یان ژیانین بۆ چیرۆکەکە وەک لە باشترین ھاوڕێ، بەرژەوەندی خۆشەویستی، ھاوکار (وەک ڕۆبن لە زنجیرەی باتمان)، یان دژبەر (وەک خراپەکار) دەست پێ دەکەن. ھەندێک جار بەڵام مەرج نییە ڕۆڵی کارەکتەر بن. لە سەردەمی پێشوودا، زۆرجار ئەمانە دەتوانن. ئەکتەری پاڵپشت بەزۆری نابێت وەک ئەکتەری سەرەکی یان خانمەئەکتەری شەرەکی لەسەر شانۆ ڕۆڵ بگێڕێت، بەڵام زۆرجار دەیکات. ناونیشانی ڕۆڵەکە بەزۆری تایبەتە بە نمایشەکە؛ واتە کەسێک دەتوانێت لە فیلمێکدا ئەکتەری پاڵپشت بێت و لە فیلمێکی تردا ڕۆڵی سەرەکی بێت. لە تەلەڤیزیۆندا زاراوەی ڕۆڵگێڕی ڕۆژ بەکاردێت بۆ ئاماژەدان بە زۆربەی ئەو ئەکتەرانەی کە ڕۆڵی قسەکردنی پاڵپشتیان ھەیە کە ڕۆژانە بەبێ گرێبەستی درێژخایەن بەکرێ دەگیرێن.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن
خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان
خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان کتێبێکە لە نووسینی محەممەد ئەمین زەکی بەگ. ئەم کتێبە پاش چاپی یەکەمی ھەوەڵ بەرگی لە ١٩٣١ دا، جارێک پاش سەرکەوتنی شۆڕشی گەلانی ئێران لە ١٩٨٠ دا کتێبفرۆشیی سەیدییان لە شاری مەھاباد بە زەنکۆگراف، جارێکی دی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەورووپا لە شاری لەندەن، ساڵی ٢٠٠٠ دەزگای سەردەم، جاری چوارەم بنکەی ژین لە ساڵی ٢٠٠٦ دا لە چاپی دایەوە و ساڵی ٢٠١٨ دەزگای مانگ لە شاری بانە چاپێکیی تری کردەوە، ئەمە بێجگە لە چاپەکەی دەزگای نووبەھار بە کوردیی باکوور.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کتێبە کوردییەکان
نیشانەکانی کۆتایی
نیشانەی داخستن یان نیشانەی کۆتایی بریتییە لە لیستی کاست و تیمی فیلمێکی جوڵاو، بەرنامەیەکی تەلەفزیۆنی یان یاری ڤیدیۆیی دیاریکراو. کۆمەڵەیەکی تەواو لە نیشانەکانی کۆتایی دەتوانێت کاست و تیمی فیلمەکە لەخۆبگرێت، هەروەها سپۆنسەرەکانی بەرهەمهێنان، کۆمپانیاکانی دابەشکردن، بەرهەمەکانی مۆسیقا کە مۆڵەتیان پێدراوە یان نووسراون بۆ کارەکە، ڕەتکردنەوەی یاسایی جۆراوجۆر، وەک مافی چاپکردن و زۆر شتی تر.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن پۆل:زاراوەکانی فیلم و ڤیدیۆ
ما‌ریا تریزا
ماریا تیریزا (لەدایکبووی ١٣ی ئایاری ١٧١٧ - مردووی ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٧٨٠) فەرمانڕەوای ئیمپڕاتۆرییەتی نەمسا بوو. یەکێک لە کەسایەتییە مێژوویییەکانی نەمسا و ئەورووپا بوو. ئافرەتێکی خاوەن دەسەڵات بوو.لەماوەی فەرمانڕەوایەتیدا چەندین شەڕ و جەنگ ڕوویداوە و بۆ ماوەی حەوت ساڵ لە جەنگ و ململانێدا بووە لە دژی فەرمانڕەوای فریدریکی گەورە ھەر لە سەردەمی ئەودا بزوتنەوەی یەسوعییەکان کە بزووتنەوەیەکی ئایینی بوو لەناو بران.ماریا تیریزا بەھۆی نەخۆشی لە ساڵی ١٧٨٠ مرد و دوای خۆی کوڕەکەی جۆزێفی دووه‌م بووە فەرمانڕەوا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٤٠ پۆل:مردووانی ١٧٨٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٧١٧ پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ١٨یەم پۆل:کاتۆلیکی ڕۆمانی نەمسا
ئەی ٢٤
ئەی ٢٤ کۆمپانیایەکی ئینتەرتەیمێنتی سەربەخۆی ئەمریکییە، لە ٢٠ی ئابی ٢٠١٢ لەلایەن دانیال کاتز و دەیڤید فینکل و جۆن ھۆدجس دامەزراوە، بنکەیان لە شاری نیویۆرکە، تایبەتە بە بەرھەمھێنانی فیلم و فیلمی تەلەفیزیۆنی.
کاتز و فینکل و ھۆجس پێش A24 کاری فیلم و بەرھەمھێنانیان دەکرد، دواتر بەیکەوە کۆمپانیای ئەی ٢٤یان دامەزراند، دامەزراون، ھەر لەسەر تاوە کۆمپانیایەکە بۆ بەرھەمھێنانی فیلم دروستکرا. لە ساڵی ٢٠١٣ فیلمی «بە سەرنجێک لە نێو مێشکی چارڵز سوان ٣» بەشێوەیەکی مامناوەندی دەستی پێکرد، گەشەی کۆمپانیاکە بە ئازادکردنی Spring Breaker لە دوای ئەو ساڵە دەستی بە گەشە کرد، باشتر ناسراو بوون دوای ئەوەی مافی ئەمریکایان لە Ex Machina and Room پەیدا کرد، و لەو کاتەوە گەشەی بەرچاویان کرد. لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠١٣ لەگەڵ سینەما دایرێکتیڤی و ئامازۆن پریم مامەڵەیان کرد، چەند فیلمێک لە ڕێگەی ئەو فیلمەوە دابەش کراون، لە ساڵی ٢٠١٦ ناوەکەی کورتکراوەتەوە بۆ A24. لە ساڵی ٢٠١٩ دا کۆمپانیاکە کۆی ٢٥ خەڵاتی خەڵاتی ئەکادیمی وەرگرت، لە ساڵی ٢٠١٦ فیلمەکانی A24 خەڵاتی ئەکادیمیای باشترین ئەکتەرەکان و باشترین دۆکیومێنتاری Amy و باشترین کاریگەرییەکانی بینین Ex Machinaیان بردەوە.
مێژوو
ئەی ٢٤ لە ٢٠ی ئابی ٢٠١٢ لەلایەن جەنگاوەرە دێرینەکانی فیلم، دانیال کاتز و دەیڤد فینکل و جۆن ھۆدجسەوە دامەزراوە. کاتز پێشتر کۆمپانیای Guggenheim Partnersی فیلمی بەرێوە دەبرد، فێنکل سەرۆک و ھاودامەزرێنەر و دامەزرێنەری ئۆسیلۆسکۆپ بوو، ھۆدجس وەک سەرۆکی بەرھەمھێنان و گەشەپێدان لە Big Beach خزمەتی دەکرد. ناوی "A24" لە ڕێگای ئیلھامی خێرایی ئیتاڵی A24ەوە بۆ دێت، کە کاتز شۆفێری دەکرد کاتێک بڕیاری دامەزراندنی کۆمپانیاکەیدا. «گەنگاھیم پارتنەرس» پارە سەرەتایییەکانی دابین کرد، بۆ A24، گەنگاھیم بۆ ئەوەی دامەزرێنەرانی کۆمپانیاکە ئەزموونی " فیلمەکانی کۆمپانیاکە لەڕوانگەیەکی جیاوازەوە " ئەزموون بکەن، دەستی کرد بە دامەزراندنی. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ نیکۆلێت ئیسنبێرگ وەک سەرۆکی ڕیکلام بەشداری کرد، کە پێشتر لە 42West کاری دەکرد، کە لەوێ جێبەجێکاری ڕیکلامکردن بوو. لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٣ A24 چووە ناو مامەڵەیەکی ٤٠ میلیۆن دۆلاری لەگەڵ سینەمای دایرێک تیڤی، لەوێ سینەمای دایرێک تیڤی ڕۆژانە و ٣٠ ڕۆژ بەر لە بڵاوکردنەوەی شانۆیی لەلایەن A24ەوە پێشکەش دەکات. لە ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨دا، A24 و Apple چوونە ناو ھاوبەشییەکی چەند ساڵە، ڕاگەینرا کە تێیدا A24 مەودایەک لە فیلمی ئەپڵی ڕەسەن بەرھەم دەھێنێت، ئەمە لەیەکەم بینیندا مامەڵەیەک نەبوو، واتە A24 دەتوانێت بەردەوام بێت لەبەرھەمھێنانی فیلم، کاریگەری لەسەر مامەڵەکانی پێشوو نابێت A24 لەگەڵ کۆمپانیاکانی تردا ئیمزای کردبێت.
قشڵاخ، گەرمک
جوگرافیا
قشڵاخ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چەرمەگا، گەرمک و لە باشوور لەگەڵ گوندی گۆخڵان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قۆخەڵاڵ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کۆڵەبۆر.
ئەی ٢٤
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی چێژبەخشی کە لە شاری نیویۆرکن پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا پۆل:ستۆدیۆ ئەمریکییە سەربەخۆکانی فیلم
قشڵاخ، گەرمک
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
٥ی گوڵان
٥ی گوڵان ٣٦ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٢٩ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٣٠ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان
مۆسیقای بلووگراس
مۆسیقای بلووگراس (ئینگلیزی: Bluegrass music) چەشنێکی مۆسیقای ئەمریکییە، وە دەچێتەوە سەر مۆسیقای وڵات. مۆسیقای ئەپەلەیچیا کاری کردۆتە سەری. مۆسیقای بلووگراس تێکەڵەی ئایەرلەندی و سکۆتلەندی و زمانی ئینگلیزی و نەتەوەییە، وە دواتریش ئەفریقی-ئەمریکییەکان کارێکی گەورەیان کردۆتە سەری لە ڕێگەی پێکھاتەکانی جازەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا
قوسامەدین
قوسامەدین گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
حەسارا حاجیلار
حەسارا حاجیلار گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
حەسارا حاجیلار ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
کووبا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
کووبا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سپیاوە
سپیاوە شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سپیاوە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خەزێنە و لە باشوور لەگەڵ گوندی تاڵینە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئێندزە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بامۆلەکان.
٦ی گوڵان
٦ی گوڵان ٣٧ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٢٨ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٢٩ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان
مۆسیقای سۆڵ
مۆسیقای سۆڵ یاخود گیان یان ڕۆح (بە سادەیی ھەر بە سۆڵ ناودەبرێت، ئینگلیزی: Soul music) چەشنێکی مۆسیقای بەناوبانگە کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دروست بووە لە کۆتاکانی ١٩٥٠کان و ١٩٦٠ەکان. ئەم چەشنە مۆسیقایە سوود وەردەگرێت لە تێکەڵکردنی مۆسیقای ئەفریقی-ئەمریکییەکان و مۆسیقای گۆسپێڵ، ڕیتم و بلووز و جاز تێکەڵ دەکات. ئەم مۆسیقایە بۆ سەماکردن بەناوبانگ بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و کاری کردۆتە سەر مۆسیقای ڕۆک و مۆسیقای ئەفریقی.
ڕێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ
ڕێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ ڕێکخراوەیەکی سەربەخۆیە کە هەواڵەکانی تایبەت بە پێشێلکاریی مافەکانی مرۆڤ (لەسەر بنەمای هەموو ئەو خاڵانەی لە بانگنامەی گەردوونیی مافەکانی مرۆڤدا هێمای پێدراوە) لە ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا ڕووماڵ دەکات.
مۆسیقای سۆڵ
سەرچاوەکان
پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا پۆل:مێژووی ئەفریقی-ئەمریکی پۆل:شێوازەکانی مۆسیقای ئەمریکا
ئاڵتەرنەتڤ ڕۆک
ئاڵتەرنەتڤ ڕۆک (ھەروەھا ناودەبرێت بە مۆسیقای ئاڵتەرنەتڤ یاخود ئاڵت-ڕۆک ئینگلیزی: Alternative rock) سەرچەشنێکی مۆسیقای ڕۆکە کە دەرکەوتووە لە ساڵی ١٩٨٠کان و بە گەورەیی ناوبانگی دەرکرد ١٩٩٠کان و ٢٠٠٠ەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:چەشنەکانی مۆسیقای ڕۆک پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا پۆل:مۆسیقا لە دەیەی ١٩٨٠ پۆل:مۆسیقا لە دەیەی ١٩٩٠ پۆل:دەیەی ٢٠٠٠ لە مۆسیقا پۆل:شێوازەکانی مۆسیقای ئەمریکا پۆل:شێوازەکانی مۆسیقایی بریتانی
٧ی گوڵان
٧ی گوڵان ٣٨ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٢٧ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٢٨ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان
بۆسا نۆڤا
بۆسا نۆڤا (ئینگلیزی: Bosa nova) چەشنێکی مۆسیقای بەڕازیلییە کە لە ساڵانی ١٩٥٠کان بۆ ١٩٦٠ەکان دروست بووە و بەناوبانگ بووە و لەمڕۆدا ناسراوترین چەشنی مۆسیقای بەڕازیلییە. ناوەکەی، بۆسا نۆڤا کوت و مت بەواتای «ئاڕاستەی نوێ» دێت و تێکەڵەیەکی سامبا و جازە.
٨ی گوڵان
٨ی گوڵان ٣٩ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٢٦ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٢٧ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان
کووبا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
کووبا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ڕاگتایم
ڕاگتایم‌ (ئینگلیزی: Ragtime ھەروەھا بە Rag-time و Rag timeیش ناسراوە) چەشنێکی مۆسیقایە کە لە دەورووبەری ١٨٩٥–١٩١٨کان بەناوبانگ بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا
سریلانکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
کەریم کابان
وێنۆک عەبدولکەریم جەلال مەحموود  (ناسراو بە کەریم کابان؛ لەدایکبووی ١٩٢٧ لە گەڕەکی شێخان، سلێمانی-مردووی ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ لە سلێمانی) ھونەرمەند و گۆرانیبێژێکی کورد بوو.
ژیان
یەکێک بووە لە گۆرانیبێژە ناسراووەکانی کورد، ساڵانێکی زۆر لە بواری ھونەریدا کاری کردووە، ھەر بە منداڵی ناردوویانەتە حوجرە و لەوێ فێری خوێندەواری بووە، دواتر قۆناغی سەرەتاییی لە قوتابخانەی فەیسەڵی ئوولا لە سلێمانی تەواو کردووە، خاوەنی ٣ کوڕ و ٣ کچ بووە.
مردن
لە ڕۆژی پێنجشەممەی ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ لە تەمەنی ٨٩ ساڵیدا و دوای زیاتر لە ٧٠ ساڵ خزمەتکردن بە ھونەری گۆرانی و مۆسیقای کوردی، لە نەخۆشخانەی شاری سلێمانی مرد و لە ڕێوڕەسمێکی شکۆمەندانە لە گۆڕستانی سەیوان لە سلێمانی نێژرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧ پۆل:مردووانی ٢٠١٦ پۆل:گۆرانیبێژان پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی باشووری پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
وۆڵ مارت
وۆڵ مارت ھاوبەشگایەکی فرۆشتنی کەلوپەلە بەگەورەترین ھاوبەشگا دادەنرێت لە ڕووی زۆری داھاتییەوە، ھاوبەشگایەکی ئەمەریکییە.
مێژوو
دەستپێکی ھاوبەشگاکە بۆ ١٩٦٢ دەگەڕێتەوە یەکەم بازاڕی لەلایەن سام واڵتن کرایەوە، لە ساڵی ١٩٦٨ یەکەم بازاڕی لە دەرەوەی ھەرێمی ئەریکنساس کردەوە، لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٢ پشکی لە بۆرسەی ئەمریکی بەرزبویەوە،
بازاڕەکان
ھاوبەشگاکە پتر لە ١٠٩٠٠ بازاڕی لەسەرانسەری جیھان ھەیە، کە ٤٠٩٢بازاڕی لە ولاتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکایە ئەوانیتری بە ڕێژەی جیاواز دابەش بوونە بەسەر ھەریەک لە وڵاتانی کەنەدا و مەکسیک و ئینگلتەرا و ئەڵمانیا، خێزانی والتن دەستیان بەسەر ھاوبەشگاکە داگرتوە بە جۆرێک ئەندامانی خێزانەکە لە پلە ھەرە بەرزەکانی ھاوبەشگاکەن بەجۆرێک زۆربەیان ناویان لەڕێزبەندی ھەرە دەوڵەمرندەکانی جیھانن بەگوێرەی گۆڤاری فۆربیس
کاروباری گشتی
ھاوبەشگاکە ڕوبەروی ڕەخنەی توند بۆتەوە لەلایەن کۆمەڵە کۆمەڵایەتیەکانی ئەمریکا بەھۆی خراپی مامەلە کۆمەڵایەتیەکانیان لەگەڵ فەرمانبەرەکانیان بەھۆیەوە سەدان لقی بچوکی داخراوە.
پێگەی ئەلیکترۆنی
Walmart.com توانیویەتی ٣٠٤ میلیۆن کەس ڕابکێشێت ساڵانە
قۆقژان
قۆقژان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قۆقژان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی باراوەی کۆن و لە باشوور لەگەڵ گوندی نەرزەنە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەربرالە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گەرمک.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
زوحاک
ناکۆکی
ناکۆکی ھەیە لەسەر ڕاستی چیرۆکی زووحاک و کاوەی ئاسنگەر و نەژادیان کە دەڵێن زووحاک دوا شای ئیمپراتۆریەتیی مادەکان بوو کە وێنە پەیکەرێکی ئێستا لە مۆزەخانەی شاری شنۆیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە لە ژێریدا نووسراوە: «پەیکەری شاھەنشاھ ئەژدەھاک دوا شای زنجیرە دەسەڵاتی ماد، لە بنەڕەتدا کورد بووە و لە ڕەچەڵەکی مادەکانە و کۆتا پادشای ئیمپراتۆیەتیی مادەکان بوو و بە کەسێکی داد پەروەر ناسرابوو، لەلایەن فارسەکانەوە ئیمپراتۆریەتییەکەی ڕووخێندرا، ئەحمەد موفتی زادە دەڵێت: «مادەکان وڵاتێکی بچووکیان دروست کرد لە بەھاردا کە ناوچەیەکی بچووکی ھەمەدان بوو پاشان دەسەڵاتیان ھەموو ئێرانی گرتەوە، و ئەو چیرۆکەی لەبارەی زووحاک باسکراوە تەنیا درۆیەک بووە، فارسەکان لە ڕێگەی ژن و ژنخوازییەوە وردە وردە دەسەڵاتیان زیادی کرد و ئەو کەسەی کە ناوی کاوەی ئاسنگەرە فارس بووە و تەنیا کەسێک بوو کە دژی کورد کودەتای ئەنجامدا و دەرئەنجام ھاتنی کۆرش و دامەزراندنی شاھەنشاھی ستەمکاری ئێران کە ئەمە ڕاستی نەورۆزە».
سماکە
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سەعادەت ئۆزکان
سەعادەت ئۆزکان (لەدایکبووی ١٩٧٨) چالاکوانێکی تورکە لەدژی تووندووتیژی دژ بە منداڵان. سەعادەت مامۆستای قۆناغی سەرەتاییە، کاتێک زانی قوتابییەکانی دووچاری دەستدرێژی سێکسی بوونتەوە لەلایەن بەڕێوبەرەکەیەوە، وێڕای ھەستیاری بابەتەکە بەڵام بەسەرکەوتوویی بەشداربوو لە لێکۆڵینەوەی تاوانەکان. لە ساڵی ٢٠١٧، لەلایەن مێلانیا ترامپ خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێبەخشرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:زیندووان پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ لە تورکیا پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤی تورکی پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
ڕەزان زەیتونە
ڕەزان زەیتونە (؛ لەدایکبووی ٢٩ی نیسانی ١٩٧٧) مافناس، چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ و چالاکوانی کۆمەڵگای مەدەنی سوورییە. ڕەزان چالاکییە دیارەکانی لەماوەی بەھاری عەرەبی لە سووریا دەستیپێکرد. ڕەزان دەستیکرد بەخۆشاردنەوە لەدوای ئەوەی لەلایەن حکوومەتی سوریاوە تۆمەتی بەکرێگیراوی وڵاتانی خرایەپاڵ و ھاوسەرەکەی دەستگیرکرا. زەیتوونە ھەڵسا بۆ بەڵگەنامەکردنی ڕەوشی مافەکانی مرۆڤ لە سووریا لیژنەی ھەماھەنگی ناوخۆیی سوریا، کە تۆڕێکبوون کاری ڕێکخستنن و ناڕەزاییەکانیان لە بەھاری عەرەبی سووریا لە ساڵی ٢٠١١ دەستپێکردبوو. ڕەزان لە ڕۆژی ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ ڕفێندرا، کە وا گومان دەکرێت لەلایەن چەکدارانی جەیش ئیسلام ئەوکارە کرابێت. تا ئابی ٢٠١٨، چارەنووسی ئەو بەناڕوونی ماوەتەوە. وا گومانیش دەکرێت کە ناوبراو کووژرابێت.
چالاکییەکان
ڕەزان لەگەڵ گرووپێک لە پارێزەران بەیەکەوە کاریان لەسەر بەرگریکردن لە زیندانە سیاسییەکان دەکرد لەوەتەی ساڵی ٢٠٠١. لەھەمان ساڵدا، ڕەزان بووە یەکێک لە دامەزرێننەرانی کۆمەڵەی مافەکانی مرۆڤ لە سوریا (HRAS). دواتر ڕەزان زەیتوونە لینکی زانیاری مافەکانی مرۆڤی سووری (SHRIL) ڕاگەیاند، لەڕێگای ئەم تۆڕەوە ناوبراو بەردەوام زانیاری و ڕاپۆرتی بڵاودەکردەوە دەربارەی ڕەوشی تووندیتیژی و مافەکانی مرۆڤ لە سووریا. لە ساڵی ٢٠٠٥ تاکوو ونبوونی لە ٢٠١٣، ڕەزان ئەندامی چالاکی کۆمیتەی پتشگیری خێزانی زیندانییە سیاسییەکانی سوریا بوو.
لە ٢٣ی ئازاری ٢٠١١، کەناڵی حکوومەتی سووریا ئەوەی ڕاگەیاند کە ڕەزان زەیتوونە ھەواڵگری بیانییە، ڕەزان خۆی شاردەوە لەدەست حکوومەت بۆئەوەی دەستگیرنەکرێت، بەڵام بەردەوامبوو لە چالاکییەکانی لەبواری مافەکانی مرۆڤ.
لە نیسانی ٢٠١١، سەنتەری بەبەڵگەکردنی تووندووتیژییەکان لە سووریا دامەزراند بۆ بەبەڵگەکردنی تووندووتیژییەکان لەلایەن ھەموو لاینەکانی وڵات. ھەروەھا بەشداربوو لە ئامادەکردنی ڕاپۆرت بۆ لیژنەی ھەماھەنگی ناوخۆیی سوریا، کەخۆشی یەکێکبوو لە دامەزرێنەرانی.
ھاوسەرەکەی وائل حەمادە لەڕۆژی ١٢ی ئایاری ٢٠١١ دەستگیرکرا. ھەروەھا براکەشی عەبدولرەحمان دەستگیرکرا. ھاوسەرەکەی، لەکاتی زیندانیکردنی پرسیاری کارەکانی ڕەزان زەیتوونەی لێکرا لەبارەی چالاکییەکانی لەبواری مافەکانی مرۆڤ، دواتر لە ١ی ئابی ٢٠١١ وائل حەمادە ئازادکرا.
لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١، خەڵاتی ساخارۆڤی پێدرا بۆ ئازادی بیرووڕا، لەپاڵ چوار ژنە عەرەبی دیکە. ھەروەھا پێشتریش خەڵاتی ئانا پۆلیتکۆڤسکایا وەرگرت لەمەڕ گەیشتنی بەدۆخی ژنانی جەنگ. لە ساڵی ٢٠١٣، خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتیی پێبەخشرا.
ونبوون
ماڵپەڕەکانی لایەنگرانی ئۆپۆزسیۆن لەڕۆژی ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣، ھەواڵی ئەوەیان ڕاگەیاند کە زەیتوونە ڕفێندراوە لەگەڵ ھاوسەرەکەی وائل حەمادە، ھەروەھا لەگەڵ دوو ھاوڕێی بەناوەکانی سەمیرە خەلیل و نازم حەمادی لە شارۆچکەیەکی ژێردەست ئۆپۆزسیۆن بەناوی دوما لە باکووری دیمەشق. تاکوو کانوونی یەکەمی ٢٠١٥، ھیچ ھەواڵ و زانیارییەکی نوێ لەبارەی خۆی و ناوی ڕفێنەرەکان بەشێوەیەکی دڵنیاکەرەوە نییە. بەڵام گوماندەکرا کە کردەی ڕفاندنەکە لەلایەن گرووپە ئیسلامییە سەلەفییە یاخیبووەکان کرابێت لەژێرناوی جەیش ئیسلام.
لە ئابی ٢٠١٨، دەزگای ئەسۆشیەتید پرێس (AP) ڕایگەیاند کەھیچ بەڵگەیەکیان نییە لەسەر چارەنووسی زەیتوونە، ئەی پی ئەوەشی ڕاگەیاند کە بەڵگە سەرەتاییەکان ئەوە دەردەخەن کە جەیش ئیسلام ناوبراویان خستبێتە زیندانی تەوبە. بەڵام دواتر جەیس ئیسلام ئەو ھەواڵەیان ڕەتکردەوە. لەو بەڵگانەی کە لەنێو زیدانییەکان باسی لێوەدەکرا کە نووسراوێکبووە لەسەر دیواری زیندانەکان کەلەسەری نووسرابوو "بیری دایکم دەکەم - ڕەزان زەیتوونە، ٢٠١٦". بەڵگەیەکی دیکەش یەکێک لە کۆمپیوتەرەکانی زەیتوونەبوو کە لەکاتی ڕفاندنی ئەوا ئەویش برابوو، ئایپی کۆمپیوتەرەکە لە شوێنی زیندانی تەوبە بەکارھێنرابوو. کازن دەروێش، یەکیکی دیکە لە چالاکوانەکانی مافەکانی مرۆڤ لەبارەی چارەنووسی زەیتوونە دەڵێت تاکوو ٢٠١٧، زەیتوونە لای جەیش ئیسلام دەستبەسەر بووە. دواتر دەزگای ئەسۆشیەتید پرێس، ڕاگەیاند کە زەیتوونە کووژراوە.
خوێندن
زەیتوونە لە ساڵی ١٩٩٩ خوێندنی لەبەشی یاسا تەواوکرد، لە ساڵی ٢٠٠١ وەک پارێزەر دەستبەکاربوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ لە سووریا پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤی سووری پۆل:فێمینیستە سوورییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ساخارۆڤ پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
فیوگ
فیوگ (ئینگلیزی: Fuge) لە مۆسیقادا، جووتەئاوازێکە و نووسینەوەیەکە لەنێوان دوو دەنگدا و لە چەند شوێنێکدا دووبارە دەبێتەوە لەسەر پیچی جیاواز جیاواز.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا
ئاڵی سوور
ئاڵی سوور  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سیامەنسور، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
فیوگ
سەرچاوەکان
پۆل:شێوەکانی مۆسیقای کلاسیکیی ڕۆژاوا
ئاڵی سوور
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پارێزگای باکووری چونگچۆنگ
چیۆنگجو پایتەخت و گەورەترین شاری باکووری چونگچۆنگ ە، لەگەڵ شارە گەورەکانی دیکەی چۆنگجو و جیچۆن.
سەرچاوەکانی پارێزگاکە
بەرهەمە کشتوکاڵییەکان بریتین لە برنج و جۆ و فاسۆلیا و پەتاتە، بەڵام پارێزگاکە تایبەتمەندە بە جینسینگ و تووتن. تووتنەکە لە ساڵی ١٩١٢ برا بۆ ئەمریکا لە ویلایەتی ڤێرجینیا چێنراوە.
لە بەشی باکووری پارێزگاکەدا یەدەگی کانزای زێڕ، ئاسن، خەڵوز، ستاتیت، فلۆرایت و مۆلیبدینیۆم و ھەروەھا مەڕمەڕ و بەردی لیمۆ ھەیە.
ئاین
بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٥، لە ١٦.٣%ی دانیشتووانی ئایینی بودیزم و ٢٣.١% پەیڕەوی لە ئایینی مەسیحی دەکەن (١٥.٨% پرۆتێستانت و ٧.٣%ی کاسۆلیکی). 59.9% بێ ئاینن و 0.7%ی دانیشتووانیش پەیڕەوی لە ئایینەکانی دیکە دەکەن.
خوێندن
چۆنگچیۆنگبوک-دۆ شوێنی چەندین دامەزراوەی باڵایە، لەوانە:
بەستەرە دەرەکییەکان
ماڵپەڕی فەرمی (بە ئینگلیزی)
٩ی گوڵان
٩ی گوڵان ٤٠ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٢٥ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٢٦ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان
مۆسیقای بۆرۆک
مۆسیقای بۆرۆک (ئینگلیزی: Baroque music) بریتییە لە شێوازێکی مۆسیقای ڕۆژئاوایی کە نووسراوەتەوە لە نێوان ساڵەکانی ١٦٠٠ بۆ ١٧٥٠. دوا بە دوای ئەم جۆرە مۆسیقایە چاخی مۆسیقای ڕێنایسێنس دروست بووە و دوای ئەویش مۆسیقای کلاسیکی دروست بووە. ‌
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا پۆل:سەردەمی ڕووناکبیری
١٠ی گوڵان
١٠ی گوڵان ٤١ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٢٤ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٢٥ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان
کووبا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
کووبا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
شەڕی کەرکووک (١٩٩١)
شەڕی کەرکووک ساڵی ١٩٩١ یەکێک بوو لە شەڕە گەورەکانی ڕاپەڕین.
دوای قەدەغەی هاتوچۆ هێزە ئەمنییەکانی بەعسی دەستیان کرد بە چوونە دەرگا بە دەرگا و کۆکردنەوەی ئەو پیاوانەی کە ئەگەری هەیە ببنە هەڕەشە بۆ سەر ڕژێمی بەعس، پاشان ئەم پیاوانە بردرانە دەرەوەی کەرکوک لەوێ ئەشکەنجەدران و تا ناوەڕاستی مانگی نیسان دەستبەسەرکران و دواتر زۆربەیان ئازادکران، هەرچەندە قەدەغە بوو بچنەوە کەرکوک. ئەوانەی کە ئەزموونی سەربازییان هەبووە ئازاد نەکران. دەسبەرکران و تەمەنیان لەنێوان سەرەتای هەرزەکارییەوە تا پەنجا ساڵان دەبوو. بە گشتی زیاتر لە پێنج هەزار کەس دەستبەسەر کران.
دوای شەڕەکە
دوابەدوای ڕاپەڕینەکە ڕژێمی بەعس زیاتر لە ١٢٠ هەزار کوردی لە باشووری کوردستان دەرکرد، زۆرینەی ئەوانەی دەرکراون خەڵکی کەرکوک و گوندەکانی دەوروبەری بوون. شارەکە بە عەرەبکردن کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕاپەرینەکانی ساڵی ١٩٩١ لە عێراق پۆل:١٩٩١ پۆل:کوردستان
بالدیرلی
بالدیرلی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
بالدیرلی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
نۆرمەن لۆید
نۆرمەن لۆید (؛ لەدایکبووی ٨ی تشرینی دووەمی ١٩١٤ – مردووی ١١ی ئایاری ٢٠٢١) ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، دەنگپیشە و دەرھێنەری خەڵکی ویلایەتە یەکگرتووەکان بوو کە نزیکەی یەک سەدەی چالاکی ھەنەری ھەبوو، ئەو چالاکییەکانی لە ساڵی ١٩٢٣ەوە لە دامێنی شانۆ، ڕادیۆ، تەلەڤیزیۆن و فیلم دەستپێکرد. نۆرمەن لۆید لە بەیانی ١١ی ئایاری ٢٠٢١ لە تەمەنی ١٠٦ ساڵەیی لە خانووەکەی لە لۆس ئانجلەس مرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ڕادیۆی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:پێرستی ڕەشی ھۆلیوود پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک پۆل:بەرھەمھێنەرانی تەلەڤیزیۆنیی لە نیویۆرک پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
١١ی گوڵان
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان
شەکەڵە
شەکەڵە شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شەکەڵە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەنگاڵە و لە باشوور لەگەڵ گوندی خاروبەک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گوێچکەلان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەرتەل.
ڕوخ (ئەفسانە)
وێنۆک|باڵندەی ھۆمما ڕوخ باڵندەیەکی ئەفسانەییە کە خاوەن قەبارەیەکی مەزنە، ھەندێک لە داستانەکان وەھا دەگێرنەوە کە توانای ھەڵگرتنی کەرکەدەنێکی ھەیە، ھەرەوھا ناوی ھاتووە لە سەرکێشیەکانی سەندیباد لە پەرتوکی ھەزار و یەک شەوە
ھەروەھا لە گەشتەکانی ئیبن بەتوتە ناوی ھاتووە لە چیرۆکی دەرچوون لە چین بەرەو ھیندستان کەلەوێ بەناوی ڕوخ ناساندوێتی، ھەروەھا مارکۆپۆلۆش لە پەرتوکی گەشتەکانی لە مەدەگەشکەر و دوورگەکانی دەورو پشتی قیلۆچی ئەفریکا ئاماژەی پێکردوە.[٣]
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان پۆل:ئەفسانە پۆل:داستان
کانی بی، گەرمک
کانی بی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی بی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ماسیدەر و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆڵەبۆر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چەرمەگا، گەرمک و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شێرکوژ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فاڵکۆن و سەربازی زستان
فاڵکۆن و سەربازی زستان زنجیرەیەکی ئەمریکییە لەسەر دیزنی+ پەخش دەکرێت، لەسەر کەسایەتی فاڵکۆن و سەربازی زستانی ماڕڤڵ کۆمیکس دروستکراوە.
زنجیرەکە لە جیھانی سینەماییی ماڕڤڵدا دەسوڕێتەوە و ڕووداوەکانی دەکەوێتە دوای فیلمی تۆڵەستێنەکان: کۆتایی یارییەکە.
زنجیرەکە لە بەرھەمھێنانی ستۆدیۆکانی ماڕڤڵە و لە پاڵەوانێتی ئانتۆنی ماکی، و سباستیان ستان، و دانیەڵ برۆول، و ئێمڵی ڤانکامپ، و وایت ڕاسڵە.
سەرچاوەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی دیزنی+ پۆل:تێرۆریست لە تەلەڤیزیۆندا پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی جیھانی سینەمایی ماڕڤڵ پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:زنجیرە دەربارەی خێزانەکان پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠٢١
کووبا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
کووبا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
پزیشکیی خێزانی
پزیشکیی خێزانی یان ڕاھێنانیی خێزانی، تایبەمەندییەکی پزیشکییە کە کەسێکی تایبەمەند لە بوارەکە چاودێری تەندروستی بۆ گشت تەمەنەکان دابین دەکات، تایبەمەندییەکە پێی ئەوترێت پزیشکی خێزانی، بە زۆری وەک ڕاھێنانی گشتی ئاماژەی پێدەکرێت ھەرچۆنێک بێت پزیشکی خێزانی بەشێکە لە کە چاودێری تەندروستی لە خێزانێک بۆ گشت تەمەنەکان دابین دەکات، وەک ڕەگەزەکان، نەخۆشییەکان، چاودێری کردن و ڕێگە گرتن لە نەخۆشی
سەرچاوەکان
پۆل:خزمەتگوزاری تەندروستی نیشتمانی پۆل:پراکتیزی گشتی
سریلانکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
سریلانکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
جۆناس ساڤیمبی
جۆناس مالھیرۆ ساڤیمبی ڕامیارێکی ئەنگۆلی بوو (٣ی ئابی ١٩٣٤ – ٢٢ی شوباتی ٢٠٠٢)، سەرکردە و دامەزرێنەری بزووتنەوەی دژە کۆمۆنیستی یونیتا بوو.
ساڤیمبی و پارتەکەی یونیتا شەڕێکی درێژخایەنیان دژی بزووتنەوەی کۆمۆنیستی ئیمبلا لە شەڕی ناوخۆی ئەنگۆلادا کرد تا لە ساڵی ٢٠٠٢ لە تێکھەڵچوون لەگەڵ ھێزەکانی حکوومەتدا کوژرا.
ساڤیمبی پاڵپشتی لە حکوومەتەکانی ئەمریکا و کۆماری گەلی چین و باشووری ئەفریقا وەردەگرت، ھەروەھا پشتگیریی دیکەی لە چەندین سەرکردەی ئەفریقا وەرگرت، وەک فێلیکس ھۆفێت بۆینی سەرۆکی کۆتدیڤوار و سەرۆکی زەئیر مۆبوتو سێسێکۆ کە ھەمیشە ئەم پشتگیرییەی ڕەتدەکردەوە. ھەروەھا لەنێو لایەنگران شا حەسەنی دووەمی مەغریب و سەرۆکی زامبیا کینێس کاوندا بوون. وڵاتانی ئەورووپاش ھاتنە ناو ئەم بوارە پشتیوانییە، وەک پورتوگال و فەڕەنسا.
ساڤیمبی زۆربەی ژیانی لە شەڕکردن لەگەڵ حکوومەتە مارکسیستەکانی ئەنگۆلا بەسەر بردووە و پشتگیری و چەک و ڕاوێژکاری سەربازی لە یەکێتیی سۆڤیەت و کوبا و نیکاراگوا وەرگرتووە کە لەلایەن پارتی ساندەنسیستە کۆمۆنیستەکانەوە فەرمانڕەوایەتی دەکرا. شەڕی ئەنگۆلا بووە یەکێک لە دیارترین ململانێکانی جیھانی سێیەم و جەنگی سارد.
مردن
دوای ئەوەی لە زیاتر لە شەش ھەوڵی تیرۆرکردن ڕزگاری بوو، و لایەنیکەم ١٧ جار ھەواڵی کوژرانی بڵاوکراوەتەوە، ساڤیمبی لە ٢٢ی شوباتی ٢٠٠٢ کوژرا، لە شەڕێکدا لەگەڵ سەربازانی حکوومەتی ئەنگۆلا بەدرێژایی کەنارەکانی ڕووبارەکان لە پارێزگای مۆکسیکۆ کە شوێنی لەدایکبوونی بوو. لە شەڕەکەدا ساڤیمبی ١٥ فیشەک بەر سەر و قوڕگ و بەشی سەرەوەی جەستەی و قاچەکانی کەوت کاتێک ساڤیمبی دەیویست وەڵامی تەقەکانی دووژمن بداتەوە، برینەکانی ئەوەندە کوشندە بوون کە دەتوانین بڵێین ھەر لەو کاتەدا کۆچی دوایی کرد.
ناوبانگێکی تا ڕادەیەک نامۆی ساڤیمبی بۆ خۆدزینەوە لە سوپای ئەنگۆلا و ڕاوێژکارە سەربازییەکانی سۆڤیەت و کوبا وای کرد زۆرێک لە ئەنگۆلاکان گومان لە ڕاپۆرتەکانی مردنەکەی بکەن لە ساڵی ٢٠٠٢ تا وێنەکانی جەستە خوێناوی و فیشەک بەرکەوتووەکەی لە تەلەڤیزیۆنی ویلایەتی ئەنگۆلان دەرکەوت، و لە دواییدا وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ئەم دەنگۆیانەی پشتڕاستکردەوە. ساڤیمبی لە گۆڕستانی سەرەکی لوێنا لە شاری لوێنا لە پارێزگای مۆکسیکۆ بە خاک سپێردرا. لە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ گۆڕەکەی تێکدرا و چوار ئەندامی باڵی گەنجانی پارتی بزووتنەوەی جەماوەری بۆ ڕزگارکردنی ئەنگۆلا تاوانبار کران و دەستگیرکران. تەرمی ناوبراو بە شێوەیەکی ئاشکرا لە ساڵی ٢٠١٩ ھەڵکەندرا و بەخاک سپێردرایەوە.
١٢ی گوڵان
١٢ی گوڵان ٤٣ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٢٢ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٢٣ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان
چۆنێتیی سەرەکی و چۆنێتیی لاوەکی
لە میتافیزیک و مەعریفەناسیدا، جیاوازیی نێوان چۆنێتییە سەرەکییەکان و چۆنێتییە لاوەکییەکان چەشنێک ھەڵاوێرە کە لە کاتی وردبوونەوە لە سروشتی واقیع، خۆی ئاشکرا دەکا. یەکەم جار، جۆن لۆک لە کتێبی وتارێک لەبارەی ھێزی تێگەیشتنی مرۆڤەوە ئاماژەی پێ کردووە.
چۆنایەتیگەلی سەرەکی یا تایبەتمەندیگەلی سەرەکی بەو تایبەتمەندییانەی ئۆبژە دەوترێ کە سەربەخۆ و ئازاد لە ھەموو ڕوانەرێکن، وەک شێوە، ژمارە، جووڵە، بەرفرەیی و، خۆگرتوویی (ڕەق یا شل بوون). ئەم سیفەتانە ھەڵگر و گەیێنەری فاکتن، لە خودی شتەکەدان و، بەدڵنیایییەوە دیاری دەکرێن و، پشت بە حوکم و داوەریی سووژە نابەستن. بۆ وێنە، ئەگەر شتێک شێوەی تۆپ بدا، ھیچ کەس ناتوانێ بەڵگەی ئاقڵانە و مەنتیقی بخاتە ڕوو کە شێوەی سێگۆش دەدا. تایبەتمەندییە سەرەکییەکان، ھەروا کە پێشتریش وترا، لە دەرەوەی ڕوانەرن. وەھا لکاون بە ئۆبژەوە کە ئەگەر ئۆبژەکە گۆڕانی بە سەردا بێت، ئەوان بە نەگۆڕاوی دەمێننەوە. یەکێکی تر لە پێکھێنە گرنگەکانی چۆنایەتیگەلی سەرەکی ئەوەیە کە لە ناو زەیندا و لە ڕێگەی ئەزموونەوە وێنە دەخولقێنن. وێنەیەک کە ئۆبژە ڕاستەقینەکە دەنوێنێتەوە. بەم بۆنەوە، چۆنایەتیگەلی سەرەکی، وەک قەبارە و کێش و خۆگرتوویی، ھەموو بە جۆرێک شیاوی پێوانن.
چۆنایەتیگەلی لاوەکی یا تایبەتمەندیگەلی لاوەکی ئەو تایبەتمەندییانەن کە ھەستەکان بۆ ڕوانەر بەرھەم دێنن، وەک ڕەنگ و تام و بۆن و دەنگ. شوێنەواری شتەکانن بەسەر کەسەکاندا. زۆرتر، لە ھێزێک دەچن تا چۆنایەتییەکی ئۆبژەکە. چۆنایەتیگەلی لاوەکی شیاوی ھەستپێکردنن و وێنەیەک جیاواز لە وێنەی ئۆبژەکە لە زەینی ڕوانەرەکاندا بەرھەم دێنن. بۆ نموونە، کە بۆ سێوێک دەڕوانین، سووریی سێوەکە لە ناو زەیندا وێنەی سێو دروست ناکا، بەڵکوو وێنەی سوور دروست دەکا. چۆنایەتیگەلی لاوەکی بۆ پۆلێنکردنی وێنەگەلی لێکچوو بە کار دەبرێن.
دوورگەی ئیکی
سەرچاوەکان
پۆل:دوورگەکانی پارێزگای ناگاساکی
ھیمن
ھیمن (ئینگلیزی: Hymn) جۆرێکی گۆرانییە، زۆربەی جار ئایینییە و بەسەرەکی دەنووسرێتەوە بۆ دەربڕینی خۆشەویستی یان پاڕانەوە بۆ خوایەک یان خواوەندێک. وشەکە لە گریکییەوە وەرگیراوە (ὕμνος – ھیمنۆس) کە بەواتای «گۆرانی پاڕانەوە» دێت. وتنی ئەم جۆرە گۆرانیانە پێیان دەوترێت ھیمنۆدی. کۆمەڵە ھیمنێک ناودەبرێت بە ھیمناڵس یان کتێبی ھیمن.
گامڵان
Asian Civilisations Museum, Empress|چەپ|250px گامڵان (ئینگلیزی: Gamelan) مۆسیقایەکی نەتەوەییە کە لە ئیندۆنیزیا دروست بووە و ئەو ئامێرانەی تێدا بەکاردێن ئامێری پێداکێشانن. ئەو ئامێرانەی زیاتر بەکاردێن ئامێری مێتالۆفۆنە. ئامێرەکانی تر پێکھاتوون لە ئامێری تەلدار و زایلۆفۆن و فلوتن. گۆرانیبێژەکانی ئەم چەشنە ناودەبرێن بە سیندھن.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا پۆل:جۆرەکانی گرووپە مۆسیقییەکان
فریدریکی مەزن
فریدریکی دووەم ناسراو بە فریدریکی مەزن (؛ لەدایکبووی ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٧١٢ – مردووی 	١٧ی ئابی ١٧٨٦) پاشای پڕۆسیا یەکێک لە ئەندامە بەناوبانگەکانی بنەماڵەی ھۆھنزلن بۆماوەی ٤٦ ساڵ فەرمانرەوای پڕۆسیای کرد ١٧٤٠–١٧٨٦ فریدریکی دووەم بە فریدریکی مەزن یاخود دادگەری خۆسەپێن ناوبانگی دەرکردبوو خولیای جەنگ و فراوانخوازی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی بوو بە یەکێک لەو پاشایانە دادەنرێت کە باوەری وابووە پاشا خزمەتکاری وڵاتە زۆر گرینگی بە نوسەران و ئەدیبان داوة بە تایبەت وێژەوانانی فەرەنسی لە بەر ئەوەی زۆر حەزی لە ئەدەبی فەرەنسی بوو ڤۆڵتێر بەناوبانگترین ھاورێی بوو، ئەکادیمیای زانستی لە بەرلین دامەزراند و گرینگی بە بواری پێشکەوتنی زانست دەدات وە ھەروەھا چەندین خوێندنگای کردەوە. لە دوای ئەوەی بوو بە فەرمانرەوای پرۆسیا کەوتە کێشە و ململانێ لەگەڵ پاشای نەمسا ما‌ریا تریزا لەسەر ناوچەی سیلیزیا کە پێشتر لەلایەن فریدریکی یەکەم دەستی بەسەردا گیرا بوو بۆ ماوەی حەوت ساڵ ١٧٥٦–١٧٦٣ لە جەنگ دابوون لەگەل ئەوەی کە ھەندێک ولات پشتیوانی ماریا تیریزا بوون وەک فەرەنسا و ڕووس و سەکسۆنیا بەڵام دواجار بە سەرکەوتنی فریدریکی مەزن کۆتایی ھات بەپێی ڕێکەوتنامەی ئاشتی لە سالی ١٧٦٣ ماریا تیریزا دانی نا بە دەسەلاتی فریدریک لەسەر ناوچەی سیلیزیا
تونێلی ژێر دەریای ژاپۆن-کۆریا
وێنۆک|ڕێگا پێشنیار کراوەکان بۆ تونێلی ژێر دەریای ژاپۆن-کۆریا. تونێلی ژێر دەریای ژاپۆن-کۆریا یان تونێلی ژێر دەریای کۆریا-ژاپۆن، پڕۆژەیەکی تونێلە پێشنیار کراوە بۆ بەستنەوەی ژاپۆن بە کۆریای باشوور لە ڕێگەی تونێلێکی ژێر دەریاوە کە گەرووی کۆریا دەبڕێت کە دوورگەکانی گەرووی ئیکی و تسوشیما بەکاردەھێنێت، کە مەودای ھێڵی ڕاست لە نزیکەی ١٢٨ کیلۆمەتر (٨٠ میل) لە کورتترینیدا. پێشنیارەکە کە لە ساڵی ١٩١٧ەوە بە شێوەیەکی پچڕپچڕ لە ژێر گفتوگۆدایە، لە سەرەتای چلەکانی سەدەی ڕابردوودا بە پلانی کۆنکرێتی زیاتر بەدوای خۆیدا ھێنا. بەڵام تا دوای جەنگی جیھانی دووەم بەدواداچوونی بۆ نەکرا.
فریدریکی مەزن
مردن
فریدریک لە ساڵی ١٧٨٦ بە ھۆی نەخۆشی مرد.
تونێلی ژێر دەریای ژاپۆن-کۆریا
لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٨دا، پێشنیارەکە کەوتە ژێر گفتوگۆی نوێ لەلایەن ١٠ پەرلەمانتاری باڵای ژاپۆنەوە، کە لیژنەیەکی نوێیان دامەزراند بۆ بەدواداچوونی. دواتر گرووپێکی توێژینەوە لە ھەردوو وڵات لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٩دا ھات کە ڕێککەوتن لەسەر پێکھێنانی لیژنەیەک بۆ دروستکردنی پلانی بیناسازی تایبەت. بەرپرسەکەی، ھوە مون-دۆ، بەڕێوەبەری پێشووی دەستەی یەکگرتنی نیشتمانیی کۆریای باشوور و ئەندامی سەرەکی حکوومەتی پێشووی چون دووھوان، وتی کە تونێلەکە یارمەتی ئابووری ناوچەکە دەدات و "ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە بەدواداچوونی بازرگانی ئازادی دوولایەنە". گفتوگۆکان"، کە لە ئێستادا وەستاون.
فریدریکی مەزن
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧١٢ پۆل:مردووانی ١٧٨٦ پۆل:ژەنیارانی ئەڵمانی سەدەی ١٨ھەم پۆل:سەردەمی ڕووناکبیری پۆل:ئاوازدانەرانی کلاسیکی سەدەی ١٨ھەم پۆل:ئەندامی خێزانی شاھانە پەیوەست بە کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت
تونێلی ژێر دەریای ژاپۆن-کۆریا
درێژی تونێلی پێشنیارکراوی زیاتر لە ٢٠٠ کم دەبێت و خزمەت بە بەشێک لە ھاتوچۆی بارھەڵگرەکان دەکات، ھەروەھا ھەندێک لەو نزیکەی ٢٠ ھەزار کەسەی کە ڕۆژانە لە نێوان وڵاتەکاندا گەشت دەکەن.
بەڵام لە دوای تیرۆرکردنی شینزۆ ئابێ لە تەممووزی ٢٠٢٢، یەکێک لە گەورەترین لایەنگرانی تونێلەکە، کەنیسەی یەکگرتن، لە ژاپۆن ڕووبەڕووی ڕەخنەی گەورە بووەوە بەھۆی کۆکردنەوەی ھاوکاری لە باوەڕدارانی ژاپۆن بە تاکتیکی دەستکاریکردن و زۆرەملێ. لە ئەنجامدا توڕەیی گشتی لە دژی تونێلەکە لە ژاپۆن گەشەی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:سنوری ژاپۆن و کۆریای باشوور پۆل:تونێلەکان لە کۆریای باشوور پۆل:تونێلی شەمەندەفەر لە ژاپۆن پۆل:گواستنەوە لە کۆریای باشوور
١٣ی گوڵان
١٣ی گوڵان ٤٤ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٢١ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٢٢ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان
ئەنوەر شێخانی
وێنۆک ئەنوەر محەممەد مەولود (لەدایکبووی ١٥ی حوزەیرانی ١٩٥١ لە ھەولێر، عێراق) خاوەنی ٧ منداڵە، لە دوای ساڵی لە ١٩٧٣ پەیوەندی بەبارەگای ھێزی دەشتی ھەولێر دەکات لە دێگەڵە دەبێتە پێشمەرگە و دەستپێکی سەرەتای لە بەتالیۆنی ٣ ی زۆزک دەبێت،
لە ساڵی ٣١ی ئازاری ١٩٩١ یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵەی ھونەرمەندانی کوردستان، ھەروەھا دەستەی دامەزرێنەری تەلەڤیزیۆنی کوردستان تیڤی بووە لە ساڵی ١٩٩٢ ھەر لەم کەناڵەدا دامەزرێنەری چەندین بەرنامەی تەلەفزیۆنی بووە کە دیارترینیان بەرنامە جەماوەرییەکەی (ھەگبەی کوردەواری) بووە کە وەک یەکەمین بەرنامەی فۆلکلۆری و کلتووری کوردی بووە ھەر خۆشی پێشکەشکاری بەرنامەکە دەبێت بۆماوەی ١٠ ساڵ
لە ساڵی ١٩٩٨ دەستەی دامەزرێنەری سەندیکای ھونەرمەندانی کورردستان بووە، وەکو سکرتێری گشتیی سەندیکا ھەڵبژێردراوە لەوێستگەی ژیانیدا وەکو ئەکتەر و بەڕێوبەری بەرھەم و بەرھەمھێنەر بەژداری زیاتر لە ٦٠ کاری شانۆی و لە دەیان فیلمی درێژ و کورتی سینەمایی و دراما و دیکۆمێنتاری لە فیستیڤاڵە جیھانی و نێودەوڵەتییەکان کردووە.
وەکو بەرھەمھێنەر و ئەکتەر بەژداری لە دەیان فیلمی درێژ و کورتی سینەمایی و دراما و دیکۆمێنتاری لە فیستیڤاڵە جیھانی و نێودەوڵەتییەکان کردووە
مردن
لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩ لە تەمەنی ٦٨ ساڵیدا بەنەخۆشی شێرپەنجە لەشاری ھەولێر کۆچی دوایکردوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:مردووانی ٢٠١٩
ھەبوو
ھەبوو یا بوو یانی شتێ کە لە گوێن خۆی ھەیە. ھەبوو دەتوانێ سووژە بێ، دەشتوانێ ئۆبژە بێ. دەتوانێ بەدی ھاتبێ، دەشتوانێ لێھاتوویییەک بێ کە ھێشتا نەھاتبێتە دی. لەوانەیە بەرھەست بێ، لەوانەشە دەرھەست بێ. لەوانەیە فیزیکی و واقیعی بێ، لەوانەشە خەیاڵی بێ.
کانی دارۆخان
کانی دارۆخان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ھەبوو
ئەو لقەی فەلسەفە کە دەپەرژێتە سەر ھەبووەکان و، ھەبوون بەگشتی، ئۆتتۆلۆجیی ناوە.
کانی دارۆخان
جوگرافیا
کانی دارۆخان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھاربڕ و لە باشوور لەگەڵ گوندی شێرزاد و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شروێنە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دارۆخان.
ھەبوو
سەرچاوە
Entity (enwiki)
کانی دارۆخان
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
چانتی گریگۆری
وێنۆک|چەپ|گۆرانییەکی گریگۆری لە سەدەی ١٤ و ١٥ نووسراوە بە [[نۆتەی مۆسیقا|نۆتەی چوارگۆشە|225px]] چانتی گریگۆری (ئینگلیزی: Gregorian chant) جۆرە گۆرانییەکی پیرۆزی کڵێسا کاسۆلیکە ڕۆمانییەکانە. ئەم جۆرە چانتە بە فراوانی لە ناوەڕاست و ڕۆژئاوای ئەورووپا بەناوبانگ بوو لە سەدەی نۆ و دەیەم.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا
کووبا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
کووبا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
١٤ی گوڵان
١٤ی گوڵان ٤٥ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٣٢٠ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٢١ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان
شەمامک
شەمامک شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شەمامک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئاسنگەران و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەردانگە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کەوبێنی خواروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ناوەزینان.