cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ماریۆ پارتی
ماریۆ پارتی زنجیرە یارییەکی ڤیدیۆیە کە لە لایەن نینتندۆ دروست کراوە. بیرۆکەی یارییەکە ئەوەیە کە ماریۆ و ھاوڕێکانی دەبێ لە تەختەی شەترەنجەکانی یارییەکە بپەڕنەوە و ئەستێرە و سکە پەیدا بکەن. هەر یاریەکی نوێ لەم زنجیرەیەدا کەسایەتی نوێ و بۆردی یاری و یاری بچووکی تێدایە. هەر کاراکتەرێک دەبێت بەشداری یارییەکی بچووک بکات. براوەکە بە گشتی ١٠ سکە وەردەگرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:یارییەکانی ماریۆ پارتی پۆل:ماریۆ پارتی پۆل:دەستوورییەکانی نینتێندۆ پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان پۆل:یارییەکی ڤیدیۆیی دەستووری کە لە ساڵی ١٩٩٨ پێشکەش کراوە
١٢٦ (ژمارە)
١٢٦ (سەد و بیست و شەش) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٢٥ و ١٢٧.
١٢٧ (ژمارە)
١٢٧ (سەد و بیست و حەفت) (١٢٧) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٢٦ و ١٢٨.
١٢٦ (ژمارە)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٢٧ (ژمارە)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
فای بەرزی بچووک
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە
یان فای دێزی بچووک پێکھاتووە لە پەیژەیەکی بچووک کە لەسەر نۆتی F بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: F♯, G♯, A, B, C♯, D, و E.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە بچووکەکان
ناوچەی ئەنزەل
ناوچەی ئەنزەل لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێک لە پێنج ناوچەی شارستانی ورمێیە لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
گوندەواری ئەنزەلا نشیو
لە (٣٢) گوند پێکھاتووە:
گوندەواری ئەنزەلا بنی
لە (٧) گوند پێکھاتووە:
گوندە کورد و ئازەری و کورەسوننییەکان
پێکھاتووە لە ١ گوند.
گوندە کورد و کورەسوننییەکان
پێکھاتووە لە ٣ گوند.
گوندە کورد و مەسیحییەکان
پێکھاتووە لە ١ گوند.
گوندە ئازەری و مەسیحییەکان
پێکھاتووە لە ١ گوند.
گوندە ئازەرییەکان
پێکھاتووە لە ٥ گوند.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:شارستانی ورمێ پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
عەبدولعەزیز یامولکی
عەبدولعەزیز یامولکی (لەدایکبووی ٢١ی کانوونی یەکەمی ١٨٩٠، مەککە - ٢٥ی تەممووزی ١٩٤٧، بەغدا) کەسایەتی سەربازیی، دیبلۆماتکار و سیاسەتوانی کورد بوو. ئەو سکرتێری باڵیۆزی عێراق بووە لە کابوول، بۆمبای و تاران.
عەبدولعەزیز، سەرۆکی ­­­کۆمەڵەی ئارەزوومەندانی پوولکۆکردنەوەی عێراقی (جمعیة هواة جمع الطوابع العراقیة) بوو.
سەرەتای ژیان
لە کاتێکدا باوکی سەرۆکی ئەرکانی فیرقەی حیجاز بوو. پاشان بە ماڵەوە چوونەتە ئەستەمبوڵ، لە ناوچەی نیشانتاش جێگیربوون، ئینجا خۆی و سنە، کە باوکیی لێ کرابوو بە قونسوڵ. لەوێوە لە تشرینی یەکەمی ١٨٩٥ چوونەتە سلێمانی، لە خانووەکەی حسێن پاشای خەندان نیشتەجێ بوون. بە منداڵی لای عیرفان ئەفەندی دەستی بە خوێندن کردووە. گواستوویانەتەوە بۆ بەغدا، چونکە باوکی لە قونسوڵخانەی قارسەوە براوە بۆ ئەرکانی ئۆردووی شەشەم لە بەغدا. لە ٨ی ئەیلوولی ١٨٩٨، خراوەتە پۆلی یەکەمی قوتابخانەی ئەعدادیی موڵکی، تا پۆلی دووەمی لەوێ خوێندووە. لە ئازاری ١٩٠١، گەڕاوەتەوە بۆ ئەستەمبوڵ.
خوێندن و ژیانی سەربازی
عەبدولعەزیز لە ئایاری ئەو ساڵ، لە پۆلی دووەمی ڕوشدییەی سەربازیی بەشکتاش وەرگیراوە. کانوونی یەکەمی ١٩٠٢ کە باوکی گواستراوەتەوە بۆ سەرۆکایەتیی ئەرکانی جەنگی فیرقە لە سیواس، ڕوویانکردووەتە ئەو شارە. براوەتە دوایین پۆلی ڕوشدییەی سەربازی لە ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٠٣ تەواوکردووە. ئەمجا چوونەتەوە بۆ ئەستەمبوڵ، خراوەتە قوتابخانەیەکی فەرەنسەیی لە بەگئۆغڵوو. سەعید پاشای خەندانی خاڵی، لە قەڵەمی تابیعییەتی بابی عالی دایمەزراندووە. ماوەیەکیش لە قوتابخانەی سوڵتانییەی گەڵەتە سەرای دەوامی کردووە.
عەبدولعەزیز لە تشرینی دووەمی ١٩٠٤، لە ئەعدادیی سەربازیی قولەلی وەرگیراوە. دواتر لە ١ی تشرینی دووەمی ١٩٠٦، براوەتە مەکتەبی حەربییەی شاهانەی بەنغالی. لە ١٩٠٩، خوێندنی سەربازیی تەواوکردووە. کە مەکتەبی حەربییەی بڕیوە، لە بەغدا دامەزراوە و چووەتە کەتیبەی ٣١هەمی سوارە لە کەرەنتێنەی بەغدا. لە ١٩١١، براوەتە کەتیبەی دووەمی سوارە لە ئەستەمبوڵ، ئەمجا کەتیبەی یەکەمی تیرهاوێژی نموونەیی. یاریدەدەری فەرماندە بووە لە شەڕی باڵقان و جەنگی یەکەم لە دەردەنیل و گەمارۆدانی کووتی ئەمارە و شەڕەکانی ئێران. مەدالیای شانازی و جەنگ و لێهاتوویی و ئایزۆن کرۆسی ئەڵمانیی وەرگرتووە. لە ئاگربەستی شەڕی باڵقاندا، کراوە بە فەرماندەی فیرقەی ٢٧هەمی نیزامیی بەیرووت لە دەردەنیل. پاشان بووە بە یاوەری فەرماندەی فەیلەقی یەکەمی نموونەیی. پاش ماوەیەک گەڕاوەتەوە بۆ شوێنی پێشووی خۆی. لە ١٩١٤ کە جەنگ ڕاگەیێندراوە، کراوە بە یاوەری کەتیبەی یەکەمی نموونەییی تیرهاوێژ، کە بەرەو سنووری بوڵگاریا جووڵاوە. بەشداری شەڕی قەرەچاڵی بووە لە کەنداوی سارۆس دژی ئینگلیز. ئەمجا کەتیبەکەی براوەتە ئەستەمووڵ، مووسڵ، بەغدا و کووتی ئەمارە. پاش شەڕی کووتی ئەمارە، لەگەڵ کەتیبەکەی چووەتە ئێران و هەشت مانگی لێماوەتەوە. ١١ی ئازاری ١٩١٥ لە ترسی گیرانی بەغدا گەڕاونەتەوە. بەشداری شەڕەکانی چیای حەمرین بووە. وەک یاوەر گواستراوەتەوە بۆ لیوای پێنجەمی سوارەی قۆقاز لە جەرابلوس و چووەتە بەرەی فەلەستین.
پاش شەڕی شۆنە، برایە هۆبەی مێژووی جەنگ لە ئەستەمبوڵ. کە ئاگربەستی ١٩١٨ ڕاگەیێندرا، بە یاوەری داماد فەرید پاشای سەرۆکوەزیران دانراوە، لە کۆلیجی حقووقیش خوێندوویە. پاشان کراوە بە یاوەری سوڵتان وەحیدەدین. دوادوای ١٩٢٢ کە یووزباشی (نەقیب) بووە، وازی لە وەزیفە هێناوە. دوو جار دراوەتە دادگا. توانیویە هەڵێ بۆ فەڕەنسا و ئەڵمانیا. خێزانەکەیشی هاتووەتە بەرلین و تشرینی یەکەمی ١٩٢٣ گەڕاوەتەوە بۆ عێراق. ١٩٢٤ چووەتە ناو سوپای عیراق، لە سریەی دووەمی ڕمهاوێژی دانراوە. ١٩٢٤ لەگەڵ سوپای عیراق بووە کە پەلاماری سلێمانیی داوە و ١٩ی تەممووز گەیشتوونەتە ناوشار. تا ١٩٢٧ لە سلێمانی ماوەتەوە. ١٩٢٨ چووەتە خولێکی سەربازیی کۆلیجی ئەرکان لە بەغدا. ١٩٣٠ بە پلەی ڕائید جێگری فەرماندەی کەتیبەی دووەمی تیرهاوێژ بووە لە بەغدا، پاشتر کەتیبەی سێیەم لە مووسڵ و دواتر کەرکووک. ١٩٣٢ لەگەڵ سریەکەی براوە بۆ شەڕی ناوچەی بارزان. ئەمجا براوەتە فەرماندەییی سریەی موستەودەعی سوارە لە بەغدا. بەهاری ١٩٣٦ لە بەڕێوەبەرێتیی گواستنەوەی ئامێرەکی (ئالی)ی وەزارەتی بەرگری دانراوە. سەردەمی حوکمی بەکر سدقی، گواستراوەتەوە بۆ یاریدەدەریی فەرماندەییی کەتیبەی سێیەمی سوارە لە مووسڵ. ئەندامێکی ڕێکخراوی نهێنیی ئەستێرە ئاگرینەکان (النجوم الناریة) بووە، کە ئامانجی سەرەکیی لەناوبردنی بەکر سدقی بووە، کە لە ١١ی ئابی ١٩٣٧ دا غافڵکوژیان‌کردووە. پاشان کراوە بە بەڕێوەبەری گواستنەوەی ئامێرەکی لە وەزارەتی بەرگری. ١٩٣٩ کراوە بە ئەندامێکی ئەنجومەنی سەربازی بۆ دادکاریی پیلانگێڕان و تاوانباران. ٣ی ئایاری هەمان ساڵ کراوە بە سەرۆکی ئەنجومەنی عورفیی سەربازی. سەرەتای ١٩٤٠ چووەتە سەر کاری پێشووتری.٢٢ی شووباتی ١٩٤٠ خانەنشینکراوە. هێنراوەتەوە بۆ کارکردن و بووە بە بەڕێوەبەری پڕۆپاگەندەی گشتی.
وەک باڵیۆز
٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٠ کراوە بە سکرتێری یەکەمی باڵوێزخانەی عیراق لە کابول. ٢٤ی حوزەیرانی ١٩٤١ بووە بە کارهەڵسووڕێن (القائم بالأعمال) لە کابول. کۆتاییی ئەو ساڵە گەڕاوەتەوە بۆ بەغدا، هەر لە وەزارەتی دەرەوە ماوەتەوە تا ٣٠ی ئەیلوولی ١٩٤٢، کە کراوە قونسڵی یەکەم لە بۆمبای.
پاییزی ١٩٤٤ وەک سکرتێری یەکەمی باڵوێزخانەی عیراق لە تاران دانراوە. ٤ی شووباتی ١٩٤٥ خزمەتەکەی لەوێ تەواوبووە و گەڕاوەتەوە بۆ بەغدا. کانوونی یەکەمی ١٩٤٦ خۆی پاڵاوتووە بۆ پەرلەمان لەسەر ئاستی شاری سلێمانی، لەبەر ساختەکاری خۆی کێشاوەتەوە. ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٧ لە دەستەی بەڕێوەبردنی گواستنەوەی سەرنشینان کاری‌کردووە، ١٩٥٠ دەستی لێهەڵگرتووە. لە ١٩٧٠ کە بە سەردان چووەتە ئێران، دوو ساڵ گیراوە و بە تێکەوتنی شای ئوردن بەردراوە.
مردن
٢٥ی حوزەیرانی ١٩٨١ لە بەغدا ماڵئاواییی لە ژیان کردووە.
بەرهەمەکان
نووسینی لە "ژین" و "کوردستان"‌دا بڵاوکردووەتەوە. ئەم بەرهەمانەیشی هەیە:
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٠ پۆل:مردووانی ١٩٤٧ پۆل:سیاسییەکانی کورد
١٢٨ (ژمارە)
١٢٨ (سەد و بیست و ھەشت) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٢٧ و ١٢٩.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
لەباربردنی منداڵی مێینە
بریتییە لە کوشتن یان لەناوبردنی منداڵی تازە لەدایکبووی ڕەگەز مێینە. دیاردەکە جێی نیگەرانییەکی بەرچاوە لە چەندین وڵات دا وەک: چین، ھیندستان و پاکستان. زۆرێک لە شیکەرەوان ھۆکاری بنچینەیی دیاردەکە دەگەرێنەوە بۆ ئەو پلەوپایە نزمەی تەماشای ئافرەتی پێ دەکرێت لە کۆمەڵگە ھۆزگەرایی و پیاوسالارییەکان دا.
لە ساڵی ١٩٧٨ دا، بەپێی ئەو زانیارییانەی لەیلا ویڵمسن کۆی کردبوونەوە دەربارەی بەربڵاوی لەباربردنی منداڵانی مێینە گەیشتە ئەو دەرئەنجامەی کە دیاردەکە لە ھەموو کیشوەرەکان دا ڕوودەدات و بەربڵاوە لە کۆمەڵە سەرەتاییەکانی وەک ڕاوکەر و کۆکەرەوەکان ھەتا کۆمەڵگە پێشکەوتووەکان کە لە جیاتی ئەوەی دیاردەکە کەم و شاز بێت، زۆر و باوە. دیاردەکە بە تەواوی و بەڕادەیەکی بەرچاو جێبەجێ کراوە لەلایەن دانیشتوانە ڕەسەناکانی وڵاتانی ئوستڕڵیا، باکوری ئالاسکا و باشوری ئاسیا و باربرا میلەر بۆچوونی وایە کە کردەیەکی جیھانی و سەرتاپایی بێت تەنانەت لە ڕۆژئاواش دا.
لە ساڵی ١٩٩٠ دا، لە نووسینێکی ئامرتیا سێن لە گۆڤاری (New York Review of Books) دا پێی وابوو کە بەپێی خەمڵاندنەکان دەبێت ١٠٠ میلیۆن ئافرەتی کەمتر بوونیان ھەیە لە ئاسیادا وەک لەوەی چاوەڕوانکراوە و ئەم ژمارە زۆرەی دیارنەبوونی ئافرەت دەرخەری ئەو ڕاستییە تاڵەی نایەکسانی و پشتگوێخرانەیە کە بووەتە ھۆی زیادەڕۆیی ڕێژەی مردنی ئافرەتان. لە سەرەتادا ئەم بانگەشەیەی نووسەر سێن بە توندی بەرپەچی درایەوە و ھۆکاری نەخۆشی (Hepatitis B) وەک وەڵام بۆ دیاردەکە پێشنیار کرا بەڵام دواتر و لە سەردەمی ئەمرۆدا بە شێوەیەکی بەرفراوان پەسەندکراوە کە ڕێژەی کەمی ئافرەتان لە ئامارەکان دا دەگەرێتەوە بۆ لەباربردنی منداڵانی ساوا بەپێی ڕەگەز، کوشتنی منداڵانی مێینە و پشتگوێ خستنی ئافرەتان.
لە سەدەی حەوتەم دا پێش دامەزراندنی کلتووری ئایینی ئیسلام کوشتنی منداڵانی مێینە بە فراوانی جێبەجێ دەکرا لە ناوچە عەرەبییەکان دا و بە پێی لێکۆڵەران و نووسەران ھۆکارەکەی بۆ ئەو ڕاستییە دەگەڕێتەوە کە ئافرەتان وەک «کاڵا» تەماشا کراون و مامەڵەیان لەگەڵ دا کراوە لەناو ئەو کۆمەڵگانەدا و ھەندێکی تر پێیان وایە کە ھۆکارەکەی دەگەرێتەوە بۆ ڕێگریکردن لە بەسەربردنی ژیانێکی مەینەتی بۆ کچەکانیان ئەوا دایکەکانیان ھاڵدەستان بە کوشتنی منداڵە کچەکانیان. لەگەڵ گەیشتنی دەسەڵاتداری ئیسلامی دا کردەکە بە نایاسایی کرا.
چارەسەرەکان
ڕێکخراوی گەشەپێدانی ناحوکمی ھەن کە ھەڵدەستن بە بڵاوکردنەوەی سیاسەتی ھۆشیاری کە ئامادەکراوە بۆ ڕێگری کردن لە جیاکاری کردن بەرانبەر بە ئافرەتان لە سەرتاسەری جیھان دا. بۆ نموونە، ئەم ڕێکخراونە بە کۆمەڵە و دەستەی بچووک دەست پێ دەکەن و دواتر بەرەو دامەزراوە گەورەکان ھەنگاو دەنێن بۆ پەروەردەکردنی کارمەندەکانیان دەربارەی جیاکاری ڕەگەزیی. ڕێکخراوەکان بە گرنگتری دەزانن لە پەروەردە و فێرکردنی پیاوان لە ناوندەکانی کاردا دەربارەی کێشەکانی ئافرەتان لە کۆمەڵگەدا و لە ئەنجام دا پیاوان بتوانن ھاوسۆز بن لەگەڵ ئافرەتان دا کە واتای چییە ئافرەت بیت لە کۆمەڵگەدا و چۆن بە چاوێکی کەمتر لێت تەماشابکرێیت. چارەسەرێکی دی لابردن و نەھێشتنی نەریتی مارەیی ئافرەتانە بەمەبەستی لەناوبردنی بیرۆکەی تەماشاکردنی ئافرەتان وەک بارگرانییەکی دارایی.
«نەخشەی پاراستنی منداڵانی کچ» ڕێکخراوێکە ھەڵدەستێت بە دانانی بێشکە و پێخەفی منداڵان لە نزیک بازاڕ و شوێنە گشتییەکان بۆ ئەوەی خێزانانەی زۆرینەی منداڵەکانیان کچە دەیانەوێت دەستبەداریان ببن لە شوێنێکی سەلامەت دا بەجێیان بھێڵن لە جیاتی ھەستان بە کردەی کوشتنی کچەکانیان و ئەمە ڕێخۆشکەرە کە دواتر حوکمەت بتوانێت ھەڵیان بگرێتەوە، بیانپارێزێت و بیانبەخشێت بە خێزانی تر.
سەرچاوەکان
پۆل:توندوتیژی دژی ژنان
سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان
بەو کەسە دەوترێت کە دەبێتە سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان بۆ ماوەی چوار ساڵ. خاوەنداری ئەو پۆستە بە دەنگی زۆرینەی ئەندامانی پەرلەمان ھەڵدەبژێردرێت. ئەرکی نوێنەرایەتیی پەرلەمان و جێبەجێ کردنی یاسا و پەیڕەوی ناوخۆ و بڕیارەکانی پەرلەمانە. لە ئێستادا ڕێواز فایەق سەرۆکی پەرلەمانی کوردستانە. جەوھەر نامیق لە ساڵی ١٩٩٢دا بە یەکەمین سەرۆکی پەرلەمانی ھەرێمی کوردستان ھەڵبژێردرا، کە ھاوکات یەکەم خولی پەرلەمانیش بوو، بەڵام دواتر بەھۆی شەڕی ناوخۆ پەرلەمانی کوردستان لە ساڵی ١٩٩٤ پەکی کەوت ھەتا ٢٠٠٢. دواتر سەرۆکایەتیی پەرلەمان لە نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان، یەکێتی نیشتیمانی کوردستان دابەش بوو، ماوەی سەرۆکایەتیی ئەم خولەی پەرلەمان ٣ مانگ بۆ پارتی دیموکراتی کوردستان بە سەرۆکایەتیی ڕۆژ نوری شاوێس و ٢ مانگیش بۆ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتیی کەمال فوئاد دیاری کرا، بەڵام بە گشتی ئەم خولە درێژەپێدەری خولی یەکەمی ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ١٩٩٢ بوو. ڤالا فەرید یەکەم ژن بوو کە بووەتە سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان، کە لە ماوەی ١٨ی شوباتی ٢٠١٩ تاکوو ١١ی تەممووزی ٢٠١٩ لەو پۆستەدابوو بە شێوەیەکی کاتی. ئەرک و دەسەڵاتەکانی سەرۆکی پەرلەمان لە مادەی ١٨ی پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی کوردستان ئاماژەی پێ کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پەرلەمانی کوردستان
وو بین (وێنە کێش)
وو بین (چینی سادەکراو:吴彬;، چینی دێرین:吳彬;) وێنەکێشی سروشت بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ پۆل:بوزییە ھونەرمەندەکان پۆل:وێنەکێشەکانی فوجیان پۆل:خەڵکی پوتیان
١٢٩ (ژمارە)
١٢٩ (سەد و بیست و نۆ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٢٨ و ١٣٠.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٤ی خەزەڵوەر
٤ی خەزەڵوەر ٢٢٠ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٤٥ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٤٦ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
تیمۆری ڕۆژھەڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
تیمۆری ڕۆژھەڵات نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
دۆی بەرزی بچووک
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە
یان دۆی دێزی بچووک پێکھاتووە لە پەیژەیەکی بچووک کە لەسەر نۆتی ♯C بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: C♯, D♯, E, F♯, G♯, A, و B.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە بچووکەکان
سۆلی بەرزی بچووک
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە
یان سۆلی دێزی بچووک پێکھاتووە لە پەیژەیەکی بچووک کە لەسەر نۆتی ♯G بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: G♯, A♯, B, C♯, D♯, E, و F♯.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە بچووکەکان
برایم ئاوا، قەڵادزێ
برایم ئاوا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
برایم ئاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تۆپزاوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی سندۆڵان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارۆچکەی قەڵادزێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەرسیان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
سوێد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
٥ی خەزەڵوەر
٥ی خەزەڵوەر ٢٢١ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٤٤ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٤٥ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
١٣٠ (ژمارە)
١٣٠ (سەد و سی) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٢٩ و ١٣١.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
مێترۆ-گۆلدوین-مایر
مێترۆ-گۆلدوین-مایر کۆمپانیاییەکی میدیای ئەمریکییە ئەرکی سەرەکی کۆمپانیاکە بەرھەمھێنانی فیلم و پێشکەشکردنی بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە لە ٨ی نیسانی ٢٠٠٥، کۆمپانیاکە لەلایەن گروپێک کڕدرا کە لەلایەن کۆمپانیای سۆنیەوە خاوەندارییەتی دەکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
{{ {{ستۆدیۆی فیلم}}{{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا}} پۆل:ئەو کۆمپانیانەی دەکەونە بێڤێرلی ھیلس، لە کالیفۆرنیا پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ستۆدیۆکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:هۆلیوود، مێژوو و کولتووری لۆس ئەنجلۆس پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
وێن جیا
وێن جیا (بە چینی دێرین:文嘉,، سادەکراو:文嘉، لەدایکبووی ١٥٠١ بۆ ١٥٨٣) وێنەکێشی سروشت و گوڵەکان بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٠١ پۆل:مردووانی ١٥٨٣ پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو
٦ی خەزەڵوەر
٦ی خەزەڵوەر ٢٢٢ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٤٣ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٤٤ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
شێوازی وانەگوتنەوە
وێنۆک|یەکێک لە ڕێگاکانی وانەوتنەوە
مەبەست لە ڕێگای وانەگوتنەوە ھەموو ئەو ڕێوشوێنانەیە کە مامۆستا دەیگرێتە بەر لە شێواز، کەرستە و، ھەموو ئامرازێکی تر بۆ ئەوەی بەپێی پلانێکی تۆکمە زانیاریی پێویست بگەیەنێت بە فێرخوازەکانی—بە ڕەچاوکردنی توانای فێرخوازەکان.
شێواز و جۆری ڕێگاکانی وانە وتنەوە
شێواز و ڕێگاکانی وانەگوتنەوە و، زۆرن بەپێی قۆناغ و ئاستی تەمەنی قوتابییەکان دادەنرێن. ئەمانەی خوارەوە ھەندێک لە شێوازەکانن:
وانەی ئامادەکراو
وانەی ئامادەکراو یان وانەبێژی؛ ئەم ڕێگەیە بە کۆنترین ڕێگا دادەنرێت لە پرۆسەی پەروەردەدا. مامۆستا ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەبینێت، زانیارییەکان بۆ فێرخوازان دەخاتە ڕوو و فێرخوازان تەنھا گوێ دەگرن، مامۆستا پێویستە تەواو خۆی ئامادە کردبێت، چونکە سەنتەری پرۆسەی فێرکردن خۆیەتی. ھەندێک جار پرسیار لە فێرخوازان دەکات بۆ ئەوەی بیریان پەرت نەبێت بەملاوئەولادا، مامۆستا پشت بە کتێبی قوتابخانە و سەرچاوەی تایبەتی خۆی دەبەستێ، و فێرخوازان زانیارییەکان لای خۆیان تۆمار دەکەن.
ڕێگای گفتوگۆ
ڕێگای گفتوگۆ: بە یەکێک لە گرینگترین ڕێگاکانی وانەگوتنەوە دادەنرێت. ئەم ڕێگایە دەگەرێتەوە بۆ فەیلەسووفی یۆنانی، سوقرات، کە یەکەم کەس بووە ئەم ڕێگایەی بەکارھێناوە. ئەم ڕێگایە بریتییە لە گفتوگۆی ئامانجدار و ئەرێنی لە نیوان قوتابییان لەگەڵ مامۆستا یان لە نێوان خۆیاندا و، لە ڕێگای پرسیارەوە دانوستاندن سەبارەت بە بابەتێک دروست دەبێ.
ئامانجەکانی ئەم ڕێگایە بریتین لە:
ھەنگاوەکانی ئەم ڕێگایە بریتین لە: دیاریکردنی بابەتی گفتوگۆ، شیکردنەوەی بابەتەکە لە ڕێگای دروستکردنی پرسیارێکەوە و دواتر لەبەرچاوگرتنی شوێنی گونجا و ڕەچاوکردنی کاتی پێویست لە کۆتاییدا ئەنجامگیری.
شێوازەکانی ئەم ڕێگایە
تیمۆری ڕۆژھەڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
تیمۆری ڕۆژھەڵات نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
شێوازی وانەگوتنەوە
ڕێگای گەشتی زانستی
ڕێگای گەشتی زانستی: یەکێکە لە شێوازە کاریگەرەکانی وانەوتنەوە بەھۆی ئەوەی بەکرداری وانەکان دەگوترێنەوە.
ڕێگای نەخشە ھزرییەکان
وێنۆک|مامۆستایەک لەگەڵ کۆمەلێک لە فێرخوازان ڕێگای نەخشە ھزرییەکان: ئەم ڕێگایە ئامرازی یارمەتییە بۆ بیرکردنەوە و فێربوون و بیرھاتنەوە. لەم ڕێگایەدا بابەتی دیاریکراو بە شێوەیەکی ھونەری یاخود دیداری بۆ قوتابییەکان ئامادە دەکرێت بە مەبەستی ئەوەی زووتر لە بابەتەکە تێبگەن. ئەم ڕێگایە لە زۆرێک لە قۆناغەکانی خوێندندا بە کار دێت.
ڕێگای ڕێژنەبارانی ھزر
ڕێگای ڕێژنەبارانی ھزر یاخود بیرشەنکردن (عسف الزھنی): ئەم ڕێگایە لەلایەن Alex Osborn داھێنراوە وەک ڕێگاچارەیەکی باشتر بۆ ڕووبەڕووبونەوەی لە پێناو بەکارھێنانی لە چارەسەرکردنی کێشەکان، ھەروەھا پروپاگەندەی بازرگانی و بەرێوەبردنی پرۆژەکان و نەخشەکێشانی کارکردن، و لە کۆتایدا دروستکردنی گیانی ھەرەوەرزی.
ڕێگای تەکنەلۆجیای فێرکردن
ڕێگای تەکنەلۆجیای فێرکردن: یەکێکە لە ڕێگا نوێیەکان و سوودی لێ وەردەگیرێت بۆ پەروەردە و فێرکردن، ئەمەش بەھۆی پێشکەوتنی ئامێرەکانی تەکنەلۆجیا وەک بەکارھێنانی داتاشۆ، کۆمپیوتەر، ئامێرەکانی دەنگ و ڕەنگ و، ھتد. ھەروەھا، بەھۆی پەیوەستبوون بە ئینتەرنێتەوە دەتوانرێت لە ڕێگای بەرنامەی تایبەت بەم بوارە وانەکان لە بە شێوەی سەرھێڵ یاخود ئەلیکترۆنی پێشکەش بکرێن.
وێن بۆرێن
وێن بۆرێن (بە چینی:文伯仁; لەدایکبووی ١٥٠٢ بۆ ١٥٧٥) وێنەکێشی سروشت بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٠٢ پۆل:مردووانی ١٥٧٥ پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو
ئاژانسی ھەواڵی تەسنیم
ئاژانسی ھەواڵی تەسنیم ئاژانسێکی ھەواڵی ئێرانە کە لە ساڵی ٢٠١٢ دامەزرا. مەبەستی ئەم ئاژانسە بڵاوکردنەوەی ھەواڵەکانی سیاسی، کۆمەڵی، ئابووری، نێودەوڵەتی و دامێنەکانی دیکەیە.
گشتگیربوونی کۆڤید-١٩
لەلایەن ڕاپۆرتێکەوە، تەسنیم لە ھەندێک وتاردا گوتویەتی کە کۆڤید-١٩ بەشێکە لە «فیتنەی ئەمریکییەکان و جوولەکەکان لەبەر دەستگرتن لەسەر جیھاندا، لە ڕێگەی کۆنترۆڵی دانیشتووان».
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی پۆل:سیاسەتی ئێران
چۆم خڕکە
چۆم خڕکە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
چۆم خڕکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەیدئەحمەدان و لە باشوور لەگەڵ گوندی حەسار و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دێرێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کوشکەڵە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
چەکی (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی)
چەکی زنجیرە تەلەڤیزیۆنیەکی ترسناکی ئەمریکییە، و لەلایەن دۆن مانچینی دروستکراوە، لەسەر بنەمای پاشکۆی فیلمی  یاریی مناڵان دروستکراوە. وەک درێژەی فیلمی ئایینی چەکی کە حەوتەمین فیلمە لەم بەشەدا کاردەکات و ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێتەوە کە براد دۆریف ڕۆڵی خۆی وەک دەنگی کەسایەتیی ناونیشان دووبارە دەکاتەوە، شانبەشانی زاکاری ئارسەر، تیۆ بریۆنێس، ئەلیڤیا ئالین لیند و بیۆرگڤین ئارنارسۆن. ھەروەھا ڕۆڵەکان بریتیین لە فیۆنا دۆریف، ئەلێکس ڤینسێنت، کریستین ئێلیس و جێنیفر تیلی کە ڕۆڵەکانیان لە فیلمەکانی پێشوودا دووبارە دەکەنەوە.
زنجیرەکە بۆ سیفی و تۆڕی ئەمریکی پەرەی پێدراوە، بەدوای چەکیدا دەڕوات کاتێک زنجیرەیەک کوشتنی نھێنی لە شارێکی ئارام لە ئەمریکا ئەنجام دەدات. دروستکەری زنجیرەکە مانچینی و بەرھەمھێنەر دەیڤید کیرشنەر ھەردووکیان وەک بەرھەمھێنەری جێبەجێکار بۆ زنجیرەکە کاردەکەن، شانبەشانی نیک ئەنتۆسکا و ھارلی پیتۆن و ئەلێکس ھێدلۆند. زنجیرەکە لە یەک کاتدا لە ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ لە بەرنامەی سایفای و تۆڕی ئەمریکا بۆ یەکەمجار نمایشکرا، بەگشتی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی ئەرێنی بۆ کراوە. لە تشرینی دووەمی ٢٠٢١ زنجیرەکە بۆ وەرزی دووەم نوێکرایەوە کە لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ بۆ یەکەمجار نمایشکرا.
چیرۆک
لە شاری ھاکنساکی ویلایەتی نیوجێرزی، جەیک ویلەر تەمەن ١٤ ساڵە، لە فرۆشتنی بەرماڵاندا بووکەڵەیەکی "گوود گای-کوڕی باش" دەکڕێت بۆ ئەوەی لە پڕۆژە ھونەرییە ھاوچەرخەکەیدا بەکاریبھێنێت. دواتر بۆی دەردەکەوێت کە ئەو بووکەڵە ڕۆحی بکوژی زنجیرەیی چارڵز لی ڕەی تێدایە، کە لەم فۆرمەدا بە چاکی ناسراوە. بەم زووانە جەیک دەبێتە گومانلێکراو لە زنجیرەیەک ڕووداوی سەیردا کە بووکەڵەکە تێیدا بەشدارە، کە شەپۆلێکی کوشتنی شۆککەر لە دەوروبەری شارۆچکەکەدا بڵاودەکاتەوە. ھەروەھا ھەندێک لە ھاوپۆلەکانی کوڕەکە خۆیان دەبینن کە پەیوەندییان بەم ڕووداوانەوە ھەیە. جگە لەوەش زنجیرەیەک فلاشباک بەدواداچوون بۆ ڕابردووی چارڵز دەکەن وەک منداڵێکی بەڕواڵەت ئاسایی کە بە جۆرێک بووە یەکێک لە بەناوبانگترین بکوژەکانی ھاکنساک.
زنجیرەکە زۆربەیان ھەرزەکاران ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن و وەک چیرۆکێکی "ھاتنی توڕەیی" ریکلامی بۆ دەکرێت، زنجیرەکە باس لە تەوەرەکانی سێکسی، مووبەکردن، ژیانی ناوماڵ و کوشتن دەکات. کەسایەتی سەرەکی، جەیک ویلەر، خۆی دەبینێتەوە کە لەلایەن بووکەڵەکەوە پاڵدەنرێت بۆ کردەوەی کوشتن لە ھەمان کاتدا لەگەڵ خۆشەویستییەکەی بۆ دیڤۆنی ھاوپۆل و پرسەکانی دیکە کە لە ھاوڕەگەزبازبوون لە ژینگە قبوڵنەکراوەکاندا سەرھەڵدەدەن، خەباتێکی زۆر دەکات.
بەرھەمھێنان
لە ٢٩ی کانوونی دووەم ٢٠١٩دا بڵاوکرایەوە کە زنجیرەکە لە بەرنامەی سایفای لە گەشەکردندایە و دۆن مانچینی وەک دروستکەرەکەی کاری کردووە. ھەروەھا چاوەڕوان دەکرا مانچینی وەک بەرھەمھێنەری جێبەجێکار شانبەشانی دەیڤید کیرشنەر و ھارلی پیتۆن و نیک ئەنتۆسکا کاری بکات. لە ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، لە میانی پێشکەشکردنی NBCUniversal لە گەشتی ڕۆژنامەوانی زستانەی TCA لە پاسادینا لە ویلایەتی کالیفۆرنیا، ڕاگەیەندرا کە سایفای داواکارییەکی ڕاستەوخۆی بە زنجیرەکە داوە بە بەرھەمەکە، لەگەڵ کۆمپانیای بەرھەمھێنانی ناوەڕۆکی یوونیڤەرساڵ بەشداری لە بەرھەمھێنانەکەیدا کردووە. لەکاتی کارکردن لەسەر بەرنامەکە، مانچینی نیگەران بوو لەو کاریگەرییە ئەگەرییەی کە دووبارە دەستپێکردنەوەی یاری مناڵان لە ساڵی ٢٠١٩دا دەیتوانی لە پاشکۆکەیدا ھەیبێ، پێشبینی ئەوەی کرد کە ئەگەر سەرکەوتوو بووایە، یوونیڤەرساڵ پیکچەرز دەیتوانی بڕیاری وازھێنان لە بەردەوامی فیلمە ڕەسەنەکەی بدات. بەڵام فیلمە دووبارەکە (بەبێ ڕەزامەندی مانچینی دروستکراوە) کاریگەری لەسەر بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی نەبووە و بەدواداچوونێکیش بەرھەم نەھاتووە.
مانچینی کە دەستی بە کارکردن کرد بۆ تەلەفزیۆن لەسەر زنجیرەی ھانیبال، ویستی "داھێنانەوەی" پاشکۆی چەکی بەھێنانی بۆ ئەم فۆرماتە، و دواتر فاندۆمەکەی فراوانتر بکات. ئەو تا ڕادەیەک ژیاننامەیی لە کەسایەتی جەیک گرتەبەر، ھەرزەکارێکی ھاوڕەگەزباز کە باوکی "ناسنامەی سێکسی و ڕۆمانسی گەشەسەندوو"ی کوڕەکە قبوڵ ناکات. دەرھێنەر ئەم ململانێیە وەک ئاماژەیەک بۆ ھەرزەکاری خۆی دەھێنێتەوە. نمایشەکە بەدواداچوونی ڕاستەوخۆی فیلمی ئایینی چەکی، کە کۆتاییەکەی کلیفھانگەر کەسایەتی ناونیشانەکە دەخاتە "سەر ڕێگای گەڕانێکی سێکسی" دوای ئەوەی ڕۆحی خۆی دەگوازێتەوە بۆ جەستەیەکی مێینە. ھەروەھا وەک داھێنانێک بۆ کەسایەتیەکە، چەکی وەک "مێتافۆرێک"ی چەوسێنەری ژیانی ڕاستەقینە بەکاردەھێنرێت، خۆی بە "کۆمیدی دڵڕفێن" دەپۆشێت و دەستکاری خەڵک دەکات (ئەوەی مانچینی ناوی بردووە بە "کۆتایی چەوسێنەر").
سەرچاوەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
ڕێی بەرزی بچووک
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە
یان ڕێی دێزی بچووک پێکھاتووە لە پەیژەیەکی بچووک کە لەسەر نۆتی ♯D بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: D♯, E♯, F♯, G♯, A♯, B, و C♯.
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سوێد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
ڕێی بەرزی بچووک
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە بچووکەکان
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
دەروونناسیی نائاگا
دەروونناسی نائاگا (بە ئەڵمانی Wandlungen und Symbole der Libido) یەکێکە لە کتێبە کۆنەکانی کارڵ یۆنگ کە لە ساڵی ١٩١٢ بڵاوکرایەوە و لە ساڵی ١٩١٦ بۆ زمانی ئینگلیزی وەرگێڕدرا لە لایەن بیتریس ھینکل لەژێر ناونیشانی: دەروونناسی نائاگا توێژینەوەیەک لە بارەی گۆڕان و ھێماسازی لیبیدۆ، بەشێک لە مێژووی پەرەسەندی بیرکردنەوە، وەرگێڕانەکەی ھینکل لە ساڵی ١٩٩٢ خرایە  ڤۆلیۆمی بی کۆکراوەی کارەکانی کارڵ یۆنگ، یۆنگ لە ساڵی ١٩٥٦ دەستکاری لەم نووسینەدا کرد و لەژێر ناونیشانی ھێماکانی گۆڕانکاری بڵاویکردەوە و لە ڤۆلیۆمی پێنجی کۆبەرھەمەکەیدا بەردەستە.
لەم کتێبەدا جیاوازیەکانی یۆنگ و فرۆید دەردەکەوێت لەبارەی سروشتی لیبیدۆ، بڵاوکردنەوەی کتێبەکە بووە ھۆی تێکشکانی ھاوڕێیەتی نێوانیان و ھەریەکێکیان ئەوی تری بەوە تۆمەتبار دەکرد کە توانای نییە دان بەوەدا بنێت کە دەکرێت ھەڵە بێت
پەراوێزەکان
پۆل:کتێبەکانی ١٩١٢
تیمۆری ڕۆژھەڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
تیمۆری ڕۆژھەڵات نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
٧ی خەزەڵوەر
٧ی خەزەڵوەر ٢٢٣ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٤٢ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٤٣ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
لۆک شاو
لۆک شاو (لەدایکبووی ١٢ی تەمموزی ١٩٩٥) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی ئینگلیزییە و وەک بەرگریکاری چەپ بۆ یانەی مانچستەر یونایتدی پرێمیەرلیگ و هەڵبژاردەی ئینگلتەرا یاری دەکات. بە یەکێک لە باشترین بەرگری چەپەکانی جیهان دادەنرێت. لۆک یەکەم یاریی نێودەوڵەتی خۆی لەگەڵ هەڵژاردەی ئینگلتەرا لە مانگی ئازاری ٢٠١٤ لە یارییەکی دۆستانەدا بەرامبەر دانیمارک ئەنجامدا، کە بە ئەنجامی ١-٠ بردیانەوە و دواتر لەو ساڵەدا وەک یەکێک لە پێکهاتەی ئینگلتەرا بۆ جامی جیهانیی هەڵبژێردرا. یەکەم گۆڵی نێودەوڵەتی خۆی لە یاریی کۆتاییی یۆرۆی ٢٠٢٠ تۆمارکرد ، کە خێراترین گۆڵ بوو لە لە مێژووی یاریی کۆتایی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا.
بەستەری دەرەکی
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:ھەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥
لای بەرزی بچووک
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە
یان لای دێزی بچووک پێکھاتووە لە پەیژەیەکی بچووک کە لەسەر نۆتی ♯A بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: A♯, B♯, C♯, D♯, E♯, F♯, و G♯.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە بچووکەکان
ھەڵبەستی پاڵەوانیی نەتەوەیی
ھەڵبەستی پاڵەوانیی نەتەوەیی یان حەماسەی نەتەوەیی بە ئەو ھەڵبەستی پاڵەوانییە یان کاری وێژەیی پاڵەوانییە دەوترێت کە گەوھەر یان ڕۆحی نەتەوەیەکی تایبەت -نە بە شێوەیەکی پێویست دەوڵەت-نەتەوەیەک- یان لانیکەم گرووپێکی ئتنیک یان زمانیی خوازیاری سەربەخۆیی یان خۆبەڕێوەبەری پیشان بدات یان باوەر بە ئەوە بێت ک ئاوا شتێک پێشان دەدات. ھەڵبەستە پاڵەوانییەکانی نەتەوەیی زۆر جار لە ڕێشە و تۆخمەی نەتەوەیەک، بەشێک لە مێژووی یان ڕووداوێکی گرینگ لە گەشەپێدانەوەی شۆناسی نەتەوەیی ھەروەکوو ھێما نەتەوەییەکانی دیکەی ئەو نەتەوە قسە دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکان پۆل:پاڵەواننامەکان
ھەڵبەستی پاڵەوانی
ھەڵبەستی پاڵەوانی، پاڵەواننامە، ئێپیک، حیماسە یان حەماسە (بە ئینگلیزی: Epic poetry) چەشنێک لە ھەڵبەستی گێڕانەوەییی دڕێژە کە زۆرتر سەبارەت بە کردەوە نائاساییەکانی کەسایەتییە نائاساییەکان دەھۆنرێتەوە کە لەگەڵ خواکان و ھێزە سەروومرۆڤییەکان لە پەیوەندیدان و گەردوونی فانی بۆ نەوەکانییان بەدی دەھێنن.
وشەڕەت
لە زمانی ئینگلیزیدا بە ھەڵبەستی پاڵەوانی ئێپیک (بە ئینگلیزی: epic) دەڵێن کە لە وشەی لاتینی ئێپیکووس (epicus) گێڕاوە و ئەوەیش لە وشەی یوونانیی کۆنی ئپیکۆس (epikos) گێڕاوە کە لە سەروشەی ئێپۆس (epos) بە واتای وشە، چیرۆک و ھەڵبەستە.
لە زمانی یوونانیی کۆن وشەی ئێپیک (epic) دەتوانێت ئاماژە بە ھەموو ھەڵبەستێک بکات کە لە سەر کێشی شەش بڕگەیی یان ئێپیا (epea) بێت کە نە تەنیا ھۆمیرۆس، بەڵکوو ھەڵبەستە زاناییەکانی ھێسیۆدۆس، گوتنەکانی پێشبینیکەری دلفی، و بەیتەکانی نامۆی خواناسانەی نیسبەتدراو بە ئۆرفێئۆس لەوانەیە. بەڵام دواتر ئەمە باو دەبێت کە وشەی ئێپیک تەنیا بۆ ئاماژە کردن بە ئێپیکی پاڵەوانی و چیرۆکە قارەمانانە سنۆردار بکرێت کە مژاری ئەم وتارەیە.
لە زمانی کوردییش وشەی پاڵەوان لە وشەی پەھلە یان پاڵە گێڕاوە کە ناوی وڵاتێک بووە کە لە سەرەتادا ئیمپراتۆریەتیی پارت حکوومەتیان لەسەر کردووە. ئەم وشە لە پەرسەوە (Parθava) ھاتووە کە دواتر لە زمانی پاڵەویی سەردەمی ساسانییەکان بە پەھلە گۆڕاوە و دوای ئیسلام بچۆکتر کراوە و لە سەردەمەکانی ناوێن بە ناوچەکانێک لە ناوەند و ڕۆژاوای ئێران و ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ھەنووکەیی سنۆردار کراوە. ھەندێک لە لێکۆڵێنەرانی وێژە و مێژوو پێیان وایە کە بەھۆی ئەوەی کە خەڵکی ئەم ناوچە لە سەردەمی پارتەکان لە بەرامبەر دوژمنانی بیانی شەڕی زۆریان کردووە و بە دلێری ناسراو بوونەتەوە، ناوی خۆیانیان بەو چەشنە چیرۆک و ھەڵبەستە بەخشیوە کە سەبارەت بە ئازایی و بوێری بووە و بۆیە ئەم شێوەی وێژەییە بە ھەڵبەستی پاڵەوانی یان پاڵەواننامە ناسراوەتەوە و بە کەسایەتییەکانی ئازا و دلێرەکانیش ناوی پاڵەوان دراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەڵبەستی پاڵەوانی پۆل:ھەڵبەستی گێڕانەوەیی پۆل:جۆرەکانی وێژەی چیرۆکی
وانگ شیمین
وانگ شیمین (بە چینی سادەکراو:王时敏;، دێرین:王時敏;لەدایکبووی ١٥٩٢ بۆ ١٦٨٠) وێنەکێشی سروشت بوو لە کۆتا سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ و سەرەتای چینگ..
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٢ پۆل:مردووانی ١٦٨٠ پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو پۆل:خەڵکی تایچانگ پۆل:وێنەکێشانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی چینگ
١٣١ (ژمارە)
١٣١ (سەد و سی و یەک) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٣٠ و ١٣٢.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئێدواردۆ فڕانکۆ
ئێدواردۆ فڕانکۆ (لەدایکبووی ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥) ئەکتەرێکی کۆمێدی ئەمریکییە. ناوبراو ناسراوە بە ڕۆڵەکانی وەک سپێنسەر دیاز لە American Vandal و تیۆ لە Booksmart. فڕانکۆ لە چەندەھا ڕێکلامی بازرگانی جیھانیدا دەرکەوتووە، وەک ڕێکلامەکانی بۆ جی ئی ئای سی ئۆ، سامسۆنگ، و توربۆتاکس. لە ٢٠٢٠دا، فڕانکۆ ڕۆڵی سەرەکی ئاندروی بەرجەستەکرد لە فیلمی The Bingeی ھولو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥ پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤
کایل واکەر
بەستەری دەرەکی
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:ھەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی تۆتنھام ھۆتسپێر پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠
کازیوە
وێنۆک|چەپ|کازیوە وێنۆک|چەپ|تروسکایی کازیوە کازیوە ( هەروەها پێی دەگوترێت گزنگی درۆینە ) کاڵ و بڵاوو بەنزیکەیی درەوشانەوەی سپی ناو سێگۆشەییە کە لە ئاسمانی شەودا دیارە و وا دەردەکەوێت کە لە ئاراستەی خۆردرێژ بووبێتەوە ، کە هاوشێوەی ناوچەی کەللوەکان خۆی نیشان دەدات. تیشکی خۆر کە بە تەپوتۆزی هەسارەیی بڵاوبووەتەوە دەبێتە هۆی ئەم دیاردەیە. کازیوە بە باشترین شێوە لە کاتی خۆرئاوابوونی خۆر لە بەهار و پێش خۆرهەڵاتن لە پایزدا دەبینرێت، بەتایبەتی کاتێک کە لە گۆشەی لێژیدایە بۆ ئاسۆ ،بەڵام ڕووناکی خۆر هێندە کزە کە تریفەی مانگیش دەدرەوشێتەوە.
پلەی گەشی کازیوە بە گوێرەی دووریەکەی لە ڕووناکی خۆر دەگۆڕێت یان جوانتر خۆی نیشان دەدات کاتێک مانگ لە ئاسمان نەبێت.کازیوە هەموو ئاسمان دەگرێتەوە و بە شێوەیەکی گەورە بەشداری لە تەواوی ڕووناکییە سرووشتییەکان دەکات بەتایبەت لە ئاسمانێکی شەوی ڕوون و بێ مانگدا. دیاردەیەکی تری کازیوە هەیە بەڕووناکیەکی کاڵ لەشێوەی گەشانەوەی هێلکەیی - ئەوکاتە درووست دەبێت کە ناوچەکەی ئاسمان راستەوخۆ دەکەوێتە بەرامبەر خۆر ، کە بەهۆی ئەو تیشکانەی خۆرەوە درووست دەبێت کە بەرەو دواوە بڵاوبوونەتەوە.
تەپوتۆزی نێوان هەسارەکانی کۆمەڵەی خۆر بە کۆمەڵ گرمۆڵە دەبن و هەورێکی ئەستوور و چڕ درووست دەکەن کە پێی دەڵێن هەوری کەللوەکان ،لە م هەورانەدا پێک هاتە گەردیلەییەکان ١٠ بۆ ٣٠٠مایکرۆمەتر نێوانیان هەیە ، ئەمە وا دەکات کە بارستەی ڕووناکی لە یەک نانۆگرامەوە بۆ دەیان مایکرۆگرام بەرز ببێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمەڵەی خۆر پۆل:گەردوون پۆل:گەردوونناسی چاودێر
تیمۆری ڕۆژھەڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
تیمۆری ڕۆژھەڵات نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سایفای
وێنۆک
سای فای کەناڵێکی کێبڵی بنەڕەتی ئەمریکییە، کە خاوەندارێتی بەشی تەلەفزیۆنی ئێن بی سی یوونیڤەرساڵ و  ئێن بی سی یوونیڤەرساڵ کۆم کاست دەکات، لە ڕێگەی "ئێن بی سی یوونیڤەرساڵ کەیبڵ ئینتەرتەیمێنت". کەناڵەکە لە ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٩٢ دەستی بەکارکردووە و بەرنامەکانی پەیوەست بە ژانرەکانی خەیاڵی زانستی و وێژەی ترسناک و فەنتازیا پەخش دەکات. تا مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٦، سای فای بۆ ٩٢.٤ ملیۆن ماڵ لە ئەمریکا بەردەست کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
١٣٢ (ژمارە)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
سۆلی گەورە
پێکھاتووە لە پەیژەیەکی گەورە کە لەسەر نۆتی G بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: G, A, B, C, D, E, و F♯. ئەم کلیلە یەک بەرزی ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە گەورەکان
مێگالۆبۆکس
مێگالۆبۆکس   زنجیرە مانگای ژاپۆنییە لە نووسینی چیکارا ساکوما، لەلایەن کۆمپانیای کۆدانشا لە ١٧ی شوباتی ٢٠١٨ تا ١٧ی ئابی ٢٠١٨، لە دوو بەرگدا بڵاوکراوەتەوە. بەرھەم ھێنراوە بۆ زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمێ بۆ ڕێزلێنان لە مانگای ٥٠ ساڵەی جۆ ھیرۆ. ئەنیمێکە لەلایەن کۆمپانیای تۆکیۆ موڤی شینشا ستۆدیۆ بەرھەم ھێنراوە، و لە دەرھێنانی یو مۆریامایە، لە ٦ی نیسانی ٢٠١٨ نمایشکراوە و تا ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨ بەردەوام بووە و لە ١٣ ئەڵقە پێکھاتووە.
٨ی خەزەڵوەر
٨ی خەزەڵوەر ٢٢٤ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٤١ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٤٢ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
سوێد لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سوێد نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
نەخشەی جوگرافیی نەتەوە یەکگرتووەکان
وێنۆک|نەخشەی ناوچە جوگرافییەکانی جیھان کە لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە باسی لێکراوە. [[جەمسەری باشوور لە نەخشەکەدا دانەندراوە.]]
نەخشەی جوگرافیی نەتەوە یەکگرتووەکان پلانێکە ٢٤٩ وڵات و مەڵبەند لە جیھاندا بە ٦ ھەرێم، ١٧ ھەرێمی لاوەکی و ٩ گرووپی ژێر-ھەرێمی لاوەکی دابەش دەکات. ئەم پلانە لەلایەن بەشی ئاماری نەتەوە یەکگرتووەکان داندراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
*
ئیمام شامیل
سەید ئیمام شامیل داغستانی (١٧٩٧-١٨٧١) سەرکردەی سیاسی و سەربازی و ڕۆحی بەرخۆدانی باکووری قەوقاز بوو دژ بە ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی لە ساڵانی ١٨٠٠دا، سێیەم ئیمامی ئیماماتی قەوقازی بوو لە نێوان ساڵانی (١٨٤٠-١٨٥٩) و شێخێکی موسڵمانی سوننە بوو لە تەڕیقەی سۆفی نەقشبەندی.
ژیاننامە
ئیمام شامیل لە ساڵی ١٢١٢ کۆچی بەرامبەر ١٧٩٧ زایینی لە گوندێکی سەر بە داغستان لە دایکبووە، وەلای چەند مەلایەکی ئەم ناوچەیە دەرس دەخوێنێت.
شامیل هاوڕێیەکی هەبوو بە ناوی "غــازی مـــەلا" پێکەوە لای شێخەکانی ناوچەکە دەیانخوێند، ٣ جار لە خەونیدا پێغەمبەر محەممەد (د.خ) دەبینێت کە بانگی دەکات بۆ تێکۆشان دژی ڕوس، کە لەو کاتەدا لە داگیرکاری وڵاتانی قەفقازدا بوون و موسڵمانانیان تێدا قەڵاچۆل دەکرد، غازی هەواڵی خەونەکەی دەداتە شامیل و پێکەوە بڕیاری تێکۆشان دەدەن، وە لێرەو لەوێ بانگەواز دەکەن و زۆرێک لە موسڵمانانی داغستان بە دەنگ بانگەوازەکەیانەوە دێن و بۆ ماوەی ٣ ساڵ تێدەکۆشن دژی ڕوس، لە ساڵی ١٨٢٩ز شامیل و غازی مەلا لە ناو قەڵایەکدا لەگەڵ تێکۆشەراندا لەلایەن سووپای ڕووسەوە گەمارۆ دەدرێن، پاشان غازی دەکوژرێت، بەڵام شامیل بە ویستی خودا ڕزگاری دەبێت. وێنۆک وێنۆک|"خێزانی شامیل" لە چەپەوە بۆ ڕاست، غازی مەلا، کوڕی شامیل محەممەد شافعی، زاواکانی شامیل عەبدولڕەحیم، عەبدولڕەحمان
پاشان لە ساڵی ١٨٣٤ شامیل دەگەڕێتەوە مەیدان و لێرەو لەوێ تێکۆشەران کۆدەکاتەوە بۆ جەنگ دژی ڕوس، بەڵام ئەمجارەشیان بەهۆی خیانەتی هەندێک لە میرە داغستانییەکانەوە دووبارە گەمارۆ دەدرێت لە ساڵی ١٨٣٩، بەڵام ئەمجارەش ڕزگاری دەبێت و ناتوانن زەفەری پێببەن.
پاش بیرکردنەوەیەکی زۆر بۆی دەردەکەوێت کە باشترین جێگە بۆ تێکشکاندنی ڕووس شاخەکانی چیچانە، وە لەوێ زۆرینەی هۆزەکان پەرتەوازە بوون و پێویستیان بە یەکێک بوو کۆیان بکاتەوە ئەم کەسەش ئیمام شامیلە، لەوێدا پاش هەوڵ و کۆششێکی زۆر دەتوانێت قەناعەت بە هۆزەکان بکات بەیعەتی پێبدەن و لە ژێر ئاڵاکەیدا دژی ڕووس شەربکەن.
پاش ئەوەی قەیسەری ڕووس "ئەلێکساندەری دووەم" بە کۆبوونەوەی شیشانییەکان دەزانن هەڵمەتێکی گەورە دەنێرێت بۆیان، بەڵام پێش گەیشتنی تێکدەشکێندرێت لەسەر دەستی تێکۆشەران، بۆیە هەڵمەتێکی گەورەتر ساز دەکات بە سەرکردایەتی ژەنەڕاڵ "گراد"، وەبەڕێدەکەون بەرەو ناوچەی دراگۆ کە پێگەی شامیل و هاوڕێکانی بوو، وە لەوێدا بە پیلانێکی زیرەکانە ڕووبەروی سووپای قەیسەر دەبنەوە و لە ناویان دەبەن.
لە ساڵی ١٨٤٥ قەیسەر "ئەلێکساندەری سێیەم" هەڵمەتێکی ٣٠ هەزار سەربازی دەنێرێت بە سەرکردایەتی ژەنەڕاڵ "ڕۆندسۆڤ"، وە ئەمجارەشیان شێخی تێکۆشان تێکیان دەشکێنێت، پاش ئەوەی سووپاکەی دەشارێتەوە و هەندێک سەربازی کەم لەو لادێیەدا دادەنێت کە ڕووسەکان مەبەستیان بوو، وە دەتوانن ئەو ژمارە کەمە لە سەربازانی تێکۆشەر بشکێنن و پاشان لادێکە لەگەڵ زەویدا تەخت بکەن، بەڵام لە کاتی گەڕانەوەی سووپای سەرەکی تێکۆشەران دەدات بەسەریان داو ٢٥ سەربازیان لێدەکوژێت تەنیا ٥ هەزار سەربازیان ڕزگاری دەبێت کە لە نیوە زیاتریان بریندار بوون.
شامیل سۆفییەکی نەقەشبەندی بوو وە سوپاکەشی ناوی بزوتنەوەی موریدان بوو، بنەمای ئەم بزاوتە لەسەر بەهێزی و سورچاکی و پارێزگاریکردن لە ویرد و زیکر دامەزرابوو، کاتێک تێکۆشەران لەگەڵ ڕووسەکان دەجەنگان قورئانیان دەخوێند بەدەم شەڕەوە و نەشیدی مردنیان دەوتەوە تا حەماس و ئازایەتی بخاتە دەروونیان.
بەڵام وەك هەر بزاوتێکی دی سەربازی و نەبوونی سیاسەت، بزاوتەکەی شامیلیش بە هەمان شێوە هەژار بوو لە ڕووی سیاسەتەوە، لەگەڵ ئەوەی لە ڕووی سەربازیەوە بێ وێنە بوو، ئەمەش وایکرد خیانەت و فرتوفێڵ ئەو کیانە بهێنێتە لەرزە تا لە کۆتایدا شامیل ناچار دەبێت خۆی ڕادەستی ڕووس بکات پاش ئەوەی هەموان پشتیان تێکرد جگە لە ٥٠٠ مورید، تاخوێنی لەوە زیاتر نەڕێژێت بەبێ هوودە، ئەمەش لە ساڵی ١٨٥٩. وێنۆک|ڕۆژنامەی لەندەن، ١٨٥٩
سەڕەرای ئەم کارەی، ڕووسەکان ڕێز لە ئازایەتی و جوامێریەکەی دەگرن و لای خۆیان دەیهێلنەوە لە ژێر چاودێریدا و زیانی پێناگەیەنن، پا ٩ ساڵ داوا دەکات ڕێگەی بدەن بچێت بۆ حەج، قەیسەریش داواکەی قبوڵ دەکات دوای ڕاڕاییەکی زۆر. وێنۆک|خۆبەدەستەوە دانی شامیل، ١٨٦٣
شێخ شامیل دەچیتە حەج و پاشان لە شاری پیرۆزی مەدینە جێگیر دەبێت بە تەنیشت گۆڕی سەروەرمان (د.خ) لە ساڵی ١٨٧١ز کۆچی دوایی دەکات.
هەرچەندە شامیل لە ژیاندا نامێنێت بەڵام ئەو تۆوەی لە ناو شیشانیەکاندا چاندی گەورە بوو، وە دەیان شامیلی لە پەلەکانیدا گرت و کۆتا شامیلیشیان لە ساڵی ٢٠٠٦ کۆچی دوایی کرد، هاوڕێی خەتاب و تێکۆشەر "شامیل باساێڤ"، ئەمەش تا هەمووان بزانن ئەم ئومەتە بە مردنی گەورەکانی پیاوانی گەورەی لێنابڕێت، ئەم ئومەتە ئومەتێکی "وەلودە".
ڕۆمان گێرشمان
وێنۆک|تیمی گێرشمان لە ساڵی ١٩٣٤: دانیشتن لە چەپەوە بۆ ڕاست: ڕۆمان گێرشمان و [[تانیا گێرشمان و دکتۆر کۆنتناو]] ڕۆمان گێرشمان (٣ی تشرینی یەکەم ١٨٩٥، ٥ی ئەیلوول ١٩٧٩) دێرینەناس و شوێنەوارناسێکی فەڕەنسیی ئۆکرانی بوو کە لە بواری مێژووی ئێرانی کۆن کاری دەکرد. گێرشمان نزیکەی سی ساڵی بەسەربرد لە ھەڵکەندن و گەڕانی شوێنەوارە کۆنەکانی ئێران و ئەفغانستان.
ژیاننامە
گێرشمان خەڵکی خارکیڤ لە سلۆبۆدا ئوکراینا (ئوکراینای ئێستا) بوو و لە ساڵی ١٩١٧ بۆ خوێندنی دێرینەناسی و زمانە کۆنەکان چوو بۆ پاریس. ئەو بە شێوەیەکی سەرەکی حەزی لە شوێنەوارە وێرانەکانی ئێران بوو، بەتایبەتی تەپۆڵکەی گیان، تەپۆڵکەی سیالەک، بەگرام لە ئەفغانستان، بیشاپور لە پارێزگای فارس و سوسا و قەڵای زێویە و ساکز لە سەقز. خەڵاتی مەدالیای چارلس لانگ فریر «Charles Lang Freer Medal» وەرگرت.
کارە دیاریکراوەکان
لە ئامارێکی گشتیدا کە لە نووسینەکانی ڕۆمان گێرشمان وەرگیراوە، «OCLC/WorldCat»، نزیکەی ٣٠٠+ لە ٦٠٠+ کاری بڵاوکردوەتەوە بە ١٢ زمان کە لە ٦٬٠٠٠+ کتێبخانە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٥ پۆل:مردووانی ١٩٧٩ پۆل:خەڵکی خارکیڤ پۆل:خەڵکی پارێزگای خارکۆڤ پۆل:جووەکانی ئۆکرانی پۆل:کۆچبەرانی ئۆکرانی بۆ فەڕەنسا پۆل:شوێنەوارناسانی فەڕەنسی پۆل:ئێرانناسی فەڕەنسی پۆل:ئەندامانی نووسراوەی ئاکادیمی دێس و بێلس-لێتریس پۆل:شوێنەوارناسانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ھاوەڵانی ئەکادیمیای بەریتانی پۆل:جووە ئوکراینییەکان
١٣٣ (ژمارە)
١٣٣ (سەد و سی و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٣٢ و ١٣٤.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
دەیڤد ئاتنبۆرۆ
سێر دەیڤد فرێدریک ئاتنبۆرۆ (بە ئینگلیزی: Sir David Frederick Attenborough) لەدایکبووی ٨ی ئایاری ١٩٢٦ کەسایەتییەکی تەلەڤیزیۆنی بەریتانییە کە کارەکانی بەزۆری لەسەر ژینگەیە. ئاتنبۆرۆ لە لەندەن لەدایکبووە و لە لیستەر گەورە بووە. ئەو یەکێکە لە بەناوبانگترین سروشتناسانی جیھان. ئەو چەندین بەرنامەی سرووشتی پێشکەش دەکات لەگەڵ باسکردنی ژیانی ئاژەڵان و وای کردووە ملیۆنان کەس بوەستن لە پیسکردنی زەریاکان. ئەو ژمارەیەکی زۆر خەڵاتی بردووەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦ پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ئیمپراتۆریەتی بەڕیتانی بە پلەی فەرماندە پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای لێنیانی لەندەن پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی خۆژیاننامە بەریتانییەکان پۆل:دۆزەرەوە بریتانییەکان پۆل:زانایانی بریتانی پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:زانایانی ئینگلیز پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزەکان پۆل:وێنەگرەکانی سروشت پۆل:نوسەران دەربارەی ئاین و زانست
١٣٤ (ژمارە)
١٣٤ (سەد و سی و چوار) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٣٣ و ١٣٥.
تۆڕی ئەمریکا
وێنۆک
تۆڕی ئەمریکا یان یوو ئێس ئەی نێتوۆرک کەناڵێکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە کە لە ٢٢ی ئەیلوولی ١٩٧٧ دامەزراوە، و خاوەندارێتی کۆمپانیای ئێن بی سی ئینتەرناشناڵ دەکات، کە لقێکی کۆمپانیای کۆم کاستە. بەیەکێک لە گرنگترین کەناڵە کەیبڵەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دادەنرێت، تۆڕەکە کۆمەڵێک بەرنامەی ڕەسەنی تایبەت پەخش دەکات، ھەروەھا کەناڵەکە بەشداری کردووە لە بەرھەمھێنانی ژمارەیەک بەرنامەی ھاوبەش لە ئەمریکا. تا مانگی تەمموزی ٢٠١٥، ٩٥٬٥٦٧ ملیۆن ماڵ لە ئەمریکا (٨٢٫١٪ی ئەو ماڵانەی کە خاوەنی تەلەفزیۆنن) پەخشی تۆڕی ئەمریکایان وەردەگرت.
سەرچاوەکان
پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
سەید عەلی ساڵحی
وێنۆک|چەپ سەید عەلی ساڵحی لەدایکبووی ١٩٥٥ شاعیرێکی ناوداری بە ڕەچەڵەک لوڕی سەردەمە و بە یەکێک لە کەڵەشاعیرە زیندووەکانی ئێران دەناسرێ. لە شاری ئیزەی پارێزگای خووزستان (باشووری رۆژاوای ئێران) لە دایک بووە. ساڵحی بە چاوێکی نزیکەوە دەڕوانێتە ئەدەبیات و وێژەی کورد و دۆستایەتیی لەگەڵ شێرکۆ بێکەس، فەرھاد پیرباڵ و بەختیار عەلی و شاعیرانی تری کوردیش ھەبووە. بۆ ڕووداوەکانی کورد بەخەم بووە و وەدەنگ ھاتووە؛ شێعری بۆ کۆبانی و عەفرین نووسیوە. تەڵچنێکی شێعرەکانی شێرکۆ بێکەسیشی لەگەڵ وەرگێڕی کورد حەمەڕەئووف مرادی بە ناوی سلیمانیە و سپیدەدم جھان (واتە: سلێمانی و تاریک و ڕوونی دنیا) کردۆتە فارسی. بانگ کراوەتە فستیواڵی گەلاوێژ و خەڵات کراوە. ١٨ی خاکەلێوەی ٢٠١٨ خەڵاتی زێڕینی فستیواڵی گەلاوێژی پێشکەش بە ئاوارەکانی عەفرین کردووە. ساڵی ٢٠١٠ لە ئێران دیوانە شێعری "ئەنیس کۆتایی ئەم حەوتووە دێ"ی ساڵحی خەڵاتی "نیما"ی پێ بڕاوە، بەڵام ساڵحی وەخۆی نەگرتووە و لە وەڵامدا کوتوویەتی "بەخەمی برسێتیی خەڵکەوە بن باشترە". گەلێک کتێب و نووسراوەی بەپێزی ھەن و بە بنیاتنەری بزووتنەوەی شێعری گوتار (گفتار) و شەپۆلی نوێ لە شێعری فارسیدا دەناسرێ، کە لە زمانی دژوار و قورس پارێز دەکا و بەرەو نەرم و نیانیی زمان کل دەبێ.
شێعر بۆ کۆبانی و عەفرین
‎لەگەڵ دایکانی کۆبانی
(وەرگێڕان: ئەیووب گازرانی)
عەفرین
ئاوەارەکانی عەفرینیان
(وەرگێڕان: عادڵ قادری)
١١ی خەزەڵوەر
١١ی خەزەڵوەر ٢٢٧ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٣٨ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٣٩ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
زێنگ جینگ
زێنگ جینگ (سادەکراو:曾鲸;، دێرین:曾鯨; لەدایکبووی ١٥٦٤ بۆ ١٦٤٧) وێنەکێشی سروشت بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.
ژیان
لە پوتیانی پارێزگای فوجیان لەدایکبووە لەوێ ژیاوەوە و لە ژێر نانجینگ کاریکردووە، بەڵام ھەروەھا کۆچی بۆ شارەکانی دەوروبەر کردووە وەک ھۆنگژۆو، ووژێن، نینگبۆ، سۆنگجیانگ و شارەکانی تریش
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٦٤ پۆل:مردووانی ١٦٤٧ پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ پۆل:چینییە تابلۆکێشەکان پۆل:وێنەکێشەکانی فوجیان پۆل:خەڵکی پوتیان
١٠ی خەزەڵوەر
١٠ی خەزەڵوەر ٢٢٦ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٣٩ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٤٠ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی خەزەڵوەر
ئێکوادۆر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
ئێکوادۆر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤ بوو کە لە ٤ی ئایار تا ٢٧ی تەممووزی ١٩٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
ترانسجێندەری کوڕ
ترانسجێندەر کور ئەو کەسەیە کە لەکاتی لەدایکبوون وەک کچ دیاریکراوە بەڵام ناسنامە جێندەریە سەرەکییەکەی کوڕە، ترانسجێندەر کوڕ ئەکرێ ھەست بە نائارامی جێندەری بکات چونکە جێندەرە ڕاستەقینەکەی لەگەل ئەو جێندەرە یەک ناگرێتەوە کە لەکاتی لەدایکبوون دیاریکراوە،، ئەم پرۆسەیە بریتییە لە چارەسەری ھۆرمۆنی و ھەنێک جار نەشتەرگەری دانانەوەی جێندەری، کەدەتوانێت ببێتە چارەسەر و ئارام کەرەوە لەسەر حالەتی نائارامی جێندەری.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ترانسجێندەر پۆل:ترانسجێندەر کوڕ پۆل:پیاوە ترانسجێندەر و ترانسێکشوالەکان پۆل:ناسنامەکانی تڕانسجێندەر
١٣٥ (ژمارە)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
حەسار
حەسار گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
حەسار لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چۆم خرکە و لە باشوور لەگەڵ شارۆچکەی قەڵادزێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گردمەیتەر و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی قەڵادزێ.
کوشتنی ژن
وێنۆک|ماتەمینی بۆ کوژرانی ژنێک لە [[چیلی، ساڵی ٢٠٠٧.]] کوشتنی ژن دەستەواژەیەکی تاوانی کینەیی سێکسییە کە بەشێوەیەکی گشتی پێناسەدەکردێت بە کوشتنی ئارەزوومەندانەی ژنان (کچ و ژنان) بەھۆی ژن بوونیان و پێناسەکان دەگۆردرێت لەچوارچێوەی کۆمەڵگە جیاوازەکان دا. لە سەردەمی ھاوچەرخ دا نووسەری ژندۆست (فێمنیست Feminist) دیانا ئـ.ھ. رەسڵ یەکەم کەس بوو ھەستا بە پێناسەکردن و بڵاوکردنەوەی دەستەواژەکە لە ساڵی ١٩٧٦ دا و پێناسەکەی بریتیی بوو لە «کوشتنی ژن لەلایەن پیاوەوە بەھۆی ژن بوونیان.»
پاڵنەر و ھۆکارە سێکسسییەکان
بەپێی دیانا ڕەسڵ و جیڵ رادفۆرد، کردەی کوشتنی ژن بەھۆی ترسی ھاوڕەگەزخوازییەوە مێژوویەکی دوورودرێژی ھەیە لە کوشتنی بە یاسایی ژنە ھاوڕەگەزخوازەکان لە کلتوورە جیاوازەکان دا و بۆ نموونە:
شارستانییەتی رۆمانییەکان: ئەگەر ژنێکی ھاوسەردار دووچاری تۆمەت ببێتەوە لە بەژداربوونی لە ھەر کردە و چالاکییەکی سێکسی دا لەگەڵ ژنێکی تر ئەوا دەکرێت بکوژرێت لەلایەن مێردەکەیەوە وەک سزایەک بۆ تاوانەکەی ئەنجامی داوە.
ئەوروپای سەدەکانی ناوەڕاست: ڕێبازە سیکولار (عەلمانی) و ئایینییەکان مردنی سەپاندبوو بەسەر کردەی ھاوڕەگەزخوازی مێینەدا. یاسای بەناوبانگی ساڵی ١٢٦٠ی ئۆرلینز لە فەڕەنسا ھەستا بوو بە سەپاندنی سزای سوتاندن ئەگەر کردەی ھاوڕەگەزخوازی مێینەییەکە دووبارە ببێتەوە بۆ جاری سێیەم لەلایەن ھەمان ژنەوە.
ڕاودونانی ژنانی جادووگەر لە سەدەی پانزدەھەم دا: لەو سەردەمەدا جادووگەی پەیوەستکرابوو بە کفر و ھاوڕەگەزخوازییەوە. دەستەواژەی لاتینی (femina cum feminus) بە واتای (ژن لەگەڵ ژن) بەشێوەیەکی بەرفراوان وەک تۆمەتێک بەکاردەھات لە دادگای کردنی جادووگەران دا.
لە رۆژگاری ئەمرۆدا ھاوڕەگەزخوازی مێینە چیتر بە تاوانێکی گەورە دانانرێت بەڵام ھێشتا لەلایەن چەندەھا حوکمەتەوە سزادراوە و ھەروەھا لەلایەن زۆرینەی ئایینەکانەوە سەرزەنشت و شەرمەزار دەکرێت. ئەشکەنجەدان و کوشتنی ھاوڕەگەزخوازە مێیینەکان لە ھەموو بەشەکانی جیھان دا ڕوودەدات تەنانەت لە وڵاتە پێشکەوتووەکانیش دا. بەپێی دکتۆر سوزان ھاوسۆرن لە زانکۆی ڤیکتۆریا، لە کلتوورە ھۆزگەرایی و پیاوسالارییەکان دا دەسەڵاتداریی و ھێز بە نموونەیی تەماشادەکرێت لە سزادانی ھاوڕەگەزخوازە مێییەکان دا و دکتۆر ھاوسۆرن زیاتر لەسەر بابەتەکە دەدوێت کە زۆرجار ھاوڕەگەزخوازە مێینەکان دەکوژرێن، ئەشکەنجە دەدرێن یان مافەکانیان زەوت دەکرێت بەھۆی ئامادەنەبوونیان لە ھێز و کایە سیاسییەکان دا و نەبوونی نوێنەری کۆمەڵایەتی بۆیان.
لە ئاستی جیھان دا
ھەموو ساڵێک ٦٦ ھەزار ژن بەشێوەیەکی توندوتیژ دەکوژرێن لەسەر ئاستی جیھان دا. ڕێژەی کوشتنی ژنان دەگۆڕێت بە پێی وڵاتەکان بەڵام لە ڕیزبەندی ٢٥ لەو وڵاتانەی خاوەنی بەرزترین ڕێژەی کوشتنی ژنانن بەرێژەی لە ٥٠٪ دەکەوێتە ئەمریکای لاتینی و یەکەم وڵات لە ڕیزبەندییەکە وڵاتی ئەل سلڤادۆرە و لە ڕیزبەندی ٢٥ وڵاتەکەدا، حەوتیان وڵاتی ئەوروپین، سیانیان ئاسیایی و دانەیەکیان ئەفریقی.
بە پێی لێکۆڵینەوەیەکی نەتەوە یەکگرتووەکان (UN) لەو ٢٥ وڵاتەدا، لە کۆی ھەموو ٤ ژنێک یەک ژن ڕەزامەند بووە لەسەر ئەوەی لێێ بدرێت یان تووشی توندوتیژی ببێتەوە بەھۆکاری گفتووگۆکردنی لەگەڵ مێردەکەی یان ڕەت کردنەوەی جووتبوون (سێکس کردن) لەگەڵ مێردەکەی دا. بەشێوەیەکی گشتی لەسەر ئاستی جیھان دا زانیاری کۆکراوە زۆر کەم و لاوازە و زۆرجار وڵاتان ئاماژە ناکەن بە ڕەگەزە جیاوازەکان لە ئامارەکانی کوشتن دا.