cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سیریماڤۆ باندرانایکا
سیریماڤۆ باندرانایکا لە خێزانێکی خانەدان لە ناوچەی کاندی لە دایکبوو، ئەو لە قوتابخانەیەکی ئینگلیزی کاتۆلیکی خوێندی، بەڵام هەروەک پەیڕەوکارێکی بوودی مایەوە، هەروەها بەزمانەکانی سینھالی و ئینگلیزی دەیتوانی قسەبکات. ئەو لەکاتی خوێندنی لە چەند پڕۆگرامێکی کۆمەڵایەتیی جۆراوجۆر بەشداری کرد. دواتر هاوسەرگیری لەگەڵ کەسایەتی سیاسیی چەپی سریلانکایی ئێس دەبلیوو ئاڕ دی باندرانایکا کرد. هەر بەم هۆیەشەوە سیریماڤۆ خزایە ناوبواری سیاسەت، بەوەی هاوسەرەکەشی یەکێک بوو لە سەرۆکوەزیرانەکانی سریلانکا، سیریماڤۆ وەک ڕاوێژکارێک هاوکاری کارەکانی هاوسەرەکەی دەکرد. کارە کۆمەڵایەتییەکانی سیریماڤۆ لە بواری گەشەپێدانی ژیانی کچان و ژنانی ناوچە گوند نشینەکانی سری لانکا بوو. لە دوای تیرۆرکردنی هاوسەرەکەی لە ساڵی ١٩٥٩، سیریماڤۆ هاتە ناو بواری سیاسەتەوە و بووە سەرۆکی حیزبی ئازادی سری لانکا، دواتر لە هەڵبژاردنی تەممووزی ١٩٦٠ی سری لانکا سەرکەوتنی بەدەست هێنا.
سیریماڤۆ باندرانایکا لە ڕۆژی ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠، لە تەمەنی ٨٤ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ژن پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مردووانی ٢٠٠٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٦ پۆل:Pages containing links to subscription-only content پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە دیبلۆماتکارەکانی سریلانکا
لووشە
وێنۆک|لووشە وێنۆک|گوڵی لووشە
لووشە  لووشە گیایەکی کوێستانیە گەڵاکەی سەوزێکی ڕووناکەوە و درێژیان تاکوو ٢٠ سانتیمیتر دەبێت. جۆرێک ڕوەکی گوڵدارە لە بنەماڵەی نێرگزەکان و جێنووسی سیرەکان. لووشە بە ئەسڵ لە کوردستان و لە سەرەتای وەرزی بەھاردا دەڕوێت.
سەرچاوەکان
پۆل:گژوگیاکانی ئێران پۆل:گژوگیاکانی عێراق پۆل:گژوگیاکانی کوردستان
کیەنی میرۆ
کیەنی میرۆ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەڕنە، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
١٨٨١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1881 (توضيح)
لەک، نەوجول
لەک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی نەوجول، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
لەک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قۆشلان و لە باشوور لەگەڵ شارۆچکەی دووزخورماتوو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قۆمبەلەک لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خدروەلی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کولیژی
کولیژی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بیارە، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
ئیدوارد دۆیسی
ئیدوارد دۆیسی  (بە ئینگلیزی : Edward Adelbert Doisy؛ لەدایکبووی ١٣ی تشرینی دووەمی ١٨٩٣ – ٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٦) پزیشک و توێژەرێکی خەڵکی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٤٣ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا بەھۆی دۆزینەوەی پێکھاتەی سروشتی نۆژداری ڤیتامین کەی، بە ھاوبەشی لەگەڵ زانای پزیشکی دانیمارکی ھنریک دام
تیۆرمی بچووکی فێرما
تیۆرمی بچووکی فێرما کە بۆ جیاکردنەوە لە دوا تیۆرمی فێرما بەم ناوە ناسراوە، دەڵێت ئەگەر p ژمارەیەکی سەرەتایی و a ژمارەیەکی تەواو بێت، بەو مەرجەی p\not |a ئەوا.
کولیژی
جوگرافیا
کولیژی لە باکورەوە ھاوسنورە لەگەڵ گوندی زەردەھاڵ و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی تاوێرە و لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی ھانەنەوتێ و لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی خەرپانی.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی عێراق پۆل:ناحیەکانی ھەڵەبجە
تیۆرمی بچووکی فێرما
بە دەستەواژەیەکی تر ئەگەر p ژمارەیەکی سەرەتایی و a ژمارەیەکی تەواو بێت، ئەوا
ئیدوارد دۆیسی
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣ پۆل:مردووانی ١٩٨٦ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد
کالینیگراد ئۆبلاست
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٦
تیۆرمی بچووکی فێرما
.
کورتەمێژوو
پیێر دێ فێرما سەرەتا لە ١٨ ی تشرینی یەکەمی١٦٤٠ لەگەڵ ھاوڕێکەی فرانکێل بێسی (Frénicle de Bessy) تیۆرمەکەی خستەڕوو.
وەک ھەمیشە فێرما ئەم پێشنیارەی نەسەلماند و تەنیا ڕاستبوونی ئەم پێشنیارەی ڕاگەیاند. سەرەتا لیۆنارد ئۆیلەر لە ساڵی ١٧٣٦ لە وتارێکدا بە ناوی "Theorematum Quorundam ad Numeros Primos Spectantium Demonstratio"، بەڵگەیەکی بۆ سەلماندنی ئەم پێشنیارە خستەڕوو. بەڵام پاشان وا دەرکەوت لە ساڵی ١٦٨٣ لایبنیتس بەڵگەیەکی ھاوشێوە لە دەستنووسێکدا ھێناوەتەوە، کە بڵاوی نەکردووەتەوە.
ئوسترالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ئوسترالیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
باباشەیدولا
باباشەیدولا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژھەڵات، ناوچەی چەرداوڕۆ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
باباشەیدولا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مایکل برۆنۆ (ئابووریناس)
مایکل پیتەر برۆنۆ (بە عیبری: מיכאל ברונו) (٣٠ی تەممووزی ١٩٣٢–٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٦) ئابووریناسێکی ئیسرائیلی بووە. حاکمی بانکی ئیسرائیل بووە و پێشتر سەرۆکی ئابووری بانکی جیھانی بووە.
ژیاننامە
مایکل پیتەر برۆنۆ ھاوسەرگیری لەگەڵ ئۆفرا ھانۆچ (لەدایکبووی ھیرشنبێرگ) کردووە، کە سێ منداڵی لەگەڵدا بووە، کچەکەی یاێل و کوڕەکانی ئیدۆ و ئاسا. لە ماڵەوە لە قودس بەھۆی شێرپەنجەوە کۆچی دوایی کردووە. لە دوای خۆی ھاوسەری دووەمی نێتا (لەدایکبووی بن-پۆرات) بەجێھێشتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢ پۆل:مردووانی ١٩٩٦ پۆل:حاکمەکانی بانکی ئیسرائیل پۆل:ستافەکانی زانکۆی ھارڤارد
کۆشکی بەرلین
وێنۆک|ڕاست|شلۆسپلاتز (کۆشکی بەرلین) لەگەڵ قەڵای سووتاو لە ساڵی ١٩٤٥، دوای ڕووخانی بەرلین. کۆشکی بەرلین (بە ئەڵمانی: Berliner Schloss)، بە فەرمی کۆشکی شاھانە (بە ئەڵمانی: Königliches Schloss), لە دوورگەی مۆزەخانە لە ناوچەی میتێ لە بەرلین، شوێنی نیشتەجێبوونی سەرەکی ماڵی ھۆھێنزۆلێرن بووە لە ساڵی ١٤٤٣ تا ١٩١٨. فراوانتر بووە بە فەرمانی پاشا فرێدریکی یەکەمی پرۆسیا بەپێی پلانەکانی ئەندرێاس شلوتەر لە ساڵی ١٦٨٩ تا ١٧١٣، دواتر بە کارێکی سەرەکی تەلارسازی بارۆکی پرۆس دادەنرا. کۆشکی شاھانەی پێشوو یەکێکە لە گەورەترین بیناکانی بەرلین و بە قوبە کە بەرزییەکەی ٦٠ مەتر بووە (٢٠٠ پێ) دیمەنی شارەکەی لە قاڵب داوە.
لە دوای ڕووخانی دەسەڵاتی پاشایەتی لە ساڵی ١٩١٨ بۆ کارە جۆراوجۆرەکانی حکوومەت بەکارھات، لە کاتی بۆردومانی ھاوپەیمانان لە جەنگی جیھانی دووەمدا زیانی پێگەیشت، لە ساڵی ١٩٥٠ لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئەڵمانیای ڕۆژھەڵاتەوە ڕووخێنرا، لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا بووە شوێنی ئەڵمانی ڕۆژھەڵاتی مۆدێرنیستی کۆشکی کۆمار (بینای حکوومەتی ناوەندی ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات). دوای یەکگرتنەوەی ئەڵمانیا و چەند ساڵێک لە مشتومڕ و گفتوگۆ، بە تایبەتی سەبارەت بە میراتی مێژوویی پڕ لە ھەردوو بیناکە، کۆشکی کۆمار خۆی لە ساڵی ٢٠٠٩دا ڕووخێنرا و کۆشکی بەرلین لە ساڵی ٢٠١٣ەوە ئاوەدانکرایەوە بۆ ئەوەی مۆزەخانەی فۆڕمی ھومبۆڵت لەخۆبگرێت. ئاوەدانکردنەوەکە لە ساڵی ٢٠٢٠ تەواو بووە.
سەرچاوەکان
بەرلین
١٨٨٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1882 (توضيح)
فڕین لە نزیک (فڕینی بۆشایی)
وێنۆک|کەشتیی ئاسمانیی گالیلە لەگەڵ ھەسارۆکەی [[ئایدا ٢٤٣ ڕووبەڕوو دەبێتەوە]] فڕین لە نزیک جورێک فڕینی بۆشایییە کە لەویدا کەشتیی ئاسمانی لە نزیکی شتێکی بۆشایی دەڕوات.
تەشی
تەشی ئامڕازێکی دەستیی دارییە کە ژێرەوەی باریکە و سەرەوەی قولاپێکی پێوەیە و لۆکە و موو و خوریی پێ دەڕێسرێت. لە کۆنەوە بەکاردێت و تایبەت بووە بە کچان و ژنان. بە ئیشەکە دەوترێت تەشیڕستن و بەو کەسەی کە ئیشەکە دەکات، دەوترێت تەشیڕێس. تا ئێستاش لە کوردستان و ھەندێک لە وڵاتانی جیھان تەشیڕستن ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئامێرەکانی ڕستن و چنین
شارستانی دەیلەم
شارستان دەیلەم یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای بووشێهرە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری بەندەر دەیلەمە.
دابەشکاری کارگێڕی
شارستان دەیلەم ٢ ناوچە، ٢ شار و ٤ گوندستانی هەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
١٨٨٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1883 (توضيح)
چەمیاڵەی خواروو
چەمیاڵەی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی زەلان، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
چەمیاڵەی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی بەنی شارباژێڕ و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی مردوان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چەمیاڵەی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مامەخەلان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٨٨٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1884 (توضيح)
بانکی ئێم کەی بی
بانکی ئێم کەی بی چوارەمین گەورەترین بانکی بازرگانییە لە هەنگاریا، لە ساڵی ١٩٩٤ بانکەکە کرایە بانکێکی تایبەت، کاتێک بایرن ئێڵ بی پشکی چەند کەمینەیەکی کڕی. دواتر لە ساڵی ٢٠١٤، حکوومەتی هەنگاریا ئەو پشکەکانی کڕییەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:بانکەکانی مەجارستان
شارستانی بۆرووجن
شارستان بۆرووجن یا برووجن یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیارییە کە لە ڕۆژهەڵاتی ئەم پارێزگایە هەڵکەوتووە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری بۆرووجنە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی_پارێزگای_چوارمەحاڵ_و_بەختیاری
کۆریای باکوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
کۆریای باکوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
حارەبشا
حارەبشا گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ئەحمەداوا، ناوچەی تەختی سڵێمان، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
حارەبشا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خدرگۆرانی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاغدەرەی ناوەڕاست و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئاختاق لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زینالو.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پیسکەندی
جوگرافیا
پیسکەندی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زێوێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی دارتووی مەولانە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەنارانی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی یاڵانقۆز.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٨٨٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1885 (توضيح)
ھاوار (گوند)
ھاوار گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بیارە، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ھاوار لە باکورەوە ھاوسنورە لەگەڵ گوندی پاڵانیان و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی ھاوارەکۆن و لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی دۆڵبیان و لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی تاوێرە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی عێراق
لوتفی ئاغا
لوتفی ئاغا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی نەوجول، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
لوتفی ئاغا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی عومەرسۆفی و لە باشوور لەگەڵ گوندی ساڵەیی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کۆشکی بەرەومنارە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عەرەب ئاغا.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
قەرالەرالوتفوڵا
قەرالەرالوتفوڵا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نازیا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
جەلیلە، مەریوان
جەلیلە گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی جەلیلە بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٤٨ کەس لە ٣٢ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
بانکی ماگنێت
بانکی ماگنێت بانکێکە لە بوداپێست، ھەنگاریا. کۆی سەرمایەی بانکی ماگنێت وەک بانکی بازرگانی ٠٬٤ میلیار یۆڕۆیە. بانکی ماگنێت تۆڕێکی ١٢ لقی ھەیە، بە درێژایی شوێنەکەی لە پایتەختی بۆدابێست ئەم بەرھەمە دارایانە پێشکەش دەکات: تاک فرۆشتن، قەرز، بەرھەمەکانی بانکی کۆمەڵگا، NetBanking، کارتی قەرز.
ئوسترالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ئوسترالیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
کوردە عوسمانییەکان
کوردە عوسمانییەکان ئەو کوردانە بوون کە لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی دا ژیاون. لە لوتکەدا ئیمپراتۆریەتی عوسمانی حوکمڕانی هەمووی باکووری کوردستان و باشووری کوردستان و ڕۆژاوای کوردستان و بەشێکی کەمی ڕۆژھەڵاتی کوردستان دەکرد.
مێژوو
دوای تەنزیمات کە بەهێزترین چاکسازییەکانی عوسمانی بوون، بەدرخان بەگ، هاوپەیمانی پێشووی عوسمانییەکان کە لە شەڕی نەزیبدا لایەنی عوسمانییەکانی گرتبوو، دواتر بۆ گەڕاندنەوەی ئۆتۆنۆمییەکەی و بۆ بەرەنگاربوونەوەی زیادبوونی خواستی ناوەندگەرایی، یاخی بوو. لە ساڵی ١٨٤٧ سەربەخۆیی ڕادەگەیەنێت. بەدیرخان بەگ بە توندی ئیسلامی و گۆشەگیری لە ئێزیدی و ئاشوورییەکان کرد. زیادبوونی گۆشەگیریی سەر مەسیحییەکان بووە هۆی ئەوەی زلهێزەکانی ئەوروپا فشار بخەنە سەر عوسمانییەکان بۆ ئەوەی بەدیرخان بەگ بوەستێنن. لە ساڵی ١٨٤٧دا ١٢ هەزار سەربازی عوسمانی بە سەرۆکایەتی عومەر پاشا هێرشیان کردە سەر میرنشینی بۆتان. ئێزیدییەکان بە دوای تۆڵەسەندنەوە، هاوپەیمانی عوسمانییەکانیان کرد لە دژی بەدیرخان بەگ، کە سەرەتا خەریکی سەرکەوتن بوو لە ململانێکان بەڵام دوای ئەوەی یەکێک لە فەرماندە باڵاکانی چۆڵ بوو بۆ ئیمپراتۆریەتی عوسمانی، دۆڕا. بەدیرخان بەگ لە ٤ی تەمموزی ١٨٤٧ لە شاری ئێروح لە سێرت خۆی ڕادەست کرد.
ئەیالەتی کوردستان پارێزگایەک بوو لە ئیمپراتۆریەتی عوسمانی کە نزیکەی ٢١ ساڵی خایاند، لە نێوان ساڵانی ١٨٤٦ بۆ ١٨٦٧.
ئینھیومانز (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
مارڤڵ ئینھیومانز یان تەنھا ئینھیومانز، زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە لەلایەن سکۆت باک بۆ ئەی بی سی، لەسەر ڕەگەزێکی مارڤڵ کۆمیکس بە ھەمان ناوەوە دروستکراوە. زنجیرەکە دەکەوێتە جیھانی سینەماییی مارڤڵەوە (MCU) و لەگەڵ زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی تردا دەڕوات. لەلایەن ستۆدیۆکانی ئەی بی سی و تەلەڤیزیۆنی مارڤڵ بە ھاوبەشی لەگەڵ بەرھەمھێنانەکانی دێڤێلینا بەرھەمھێنراوە، و لەلایەن کۆمپانیای ئایماکس بوجەی بۆ دابینکراوە لە ڕێکەوتنێکدا کە نمایشێکی شانۆیی بە زنجیرەکە بەخشی. باک وەک شۆڕەنەری زنجیرەکە خزمەتی کردووە.
زنجیرەکە لەسەر بلاک بۆڵت، لە لایەن ئانسۆن ماونت ڕۆڵی گێڕدراوە، و ئەندامەکانی تری خێزانی شاھانەی ئینھیومانز دەسوڕێتەوە. ئەکتەرانی سێریندا سوان، کێن لێونگ، ئیم ئایکواکۆر، ئیزابیل کۆرنیش، ئێڵن وۆگڵۆم، ئیوان رێۆن ئەستێرەی زنجیرەکەن. ستۆدیۆکانی مارڤڵ ڕایگەیاند فیلمێکی ئینھیومانز لە ۲۰۱٤ وەک بەشێک لە قۆناغی سێیەم دەردەچێت، کاتێک ڕەگەزەکە بۆ یەکەم جار لە MCU لە بریکارەکانی شیڵددا دەرکەوتن. فیلمەکە لە لیستی ستۆدیۆکانی مارڤڵ لە نیسانی ۲۰۱٦دا لابرا، و زنجیرەی ئینھیومانز لە تشرینی دووەم ڕاگەیەندرا، و بەشێکی بە کامێراکانی ئایماکس تۆمار کرا. باک لە تشرینی یەکەم ھاتە ناو زنجیرەکەوە، و ماونت لە شوباتی ۲۰۱۷ بۆ ڕۆڵگێڕان ھەڵبژێردرا. تۆمارکردن لە ئازار بۆ حوزەیرانی ۲۰۱۷ پێچوو، تۆمارکردنەکە لە فڕۆکەخانەی پێشووی خاڵی سەرتاشانی وێستگەی ئاسمانی دەریایی لە کاڵاێڵۆوا و ناوچەی جیاواز لە دوورگەی ئۆواھوو ئەنجامدرا.
کوردە عوسمانییەکان
مێژوو
دوای شکستی بەدیرخان بەگ، زۆرینەی زەوییە کوردییەکانی عوسمانی لە ژێر دەسەڵاتی حکومەتی ناوەندیدا بوون. لە ساڵی ١٨٧٦ عەبدولحەمیدی دووەم دەبووە سەر دەسەڵات. لە سەردەمی عەبدولحەمیدی دووەم دا بۆ ماوەیەک پەیوەندی عوسمانی و کورد باشتر بوو. عەبدولحەمیدی دووەم زیاتر بیرکردنەوەی پان ئیسلامیی وەرگرت نەک بیرکردنەوەی عوسمانی. ئەمەش ڕێگە بە زۆرێک لە شێخەکان دەدا لە کوردستان سەرهەڵبدەن، دیارترینیان شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری بوو کە ئەوکات مامەڵەی لەگەڵ ململانێیەکدا دەکرد لەگەڵ ئێرانی قاجار. شێخ عوبێدوڵڵا بڕێکی کەم لە سەربازەکانی نارد بۆ یارمەتیدانی سوپای عوسمانی لە شەڕی عوسمانی و ڕووسیا لە ساڵانی ١٨٧٧-١٨٧٨. هاوینی ساڵی ١٨٧٩ دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە کە شێخ عوبەیدوڵڵا بەڵێنی بە هەندێک سەرۆک عەشیرەتی کورد داوە کە "هەموو مەسیحییەکان لە خاکەکە دەسڕێتەوە". دوای ساڵێک و لە ساڵی ١٨٨٠دا باس لەوە کرا کە بە شێخ عوبەیدوڵڵا گوترا کە "ئەرمەنییەکان بڕیارە دەوڵەتێکی سەربەخۆیان لە وان هەبێت، و نێستۆریەکان (ئاشوورییەکان و کەلدان و سوریانی) بڕیارە ئاڵای بەریتانیا هەڵبکەن و خۆیان بە ژێردەستەی بەریتانیا بناسێنن". شێخ عوبێدوڵڵا لە وەڵامدا وتی کە هەرگیز ڕێگە بەو شتە نادات تەنانەت ئەگەر ناچاریش بێت "ژنەکان چەکدار بکات". شێخ عوبەیدوڵڵا لە نامەیەکدا بۆ سوڵتان عەبدولحەمیدی دووەم ڕایگەیاند کە موسڵمانان ڕێگە بە پێکهێنانی "دەوڵەتی ئەرمەنستان" نادەن و ڕایگەیاند کە دەسەڵاتی خەلیفە بەهۆی تەنیزمەتەوە بە توندی خراپتر بووە. بە گوتەی شێخ عوبێدوڵڵا، کورد لە ئیمپراتۆریەتی عوسمانی زیاتر لە 500 هەزار بنەماڵە بووە. دوای شەڕ لەگەڵ ڕووسەکان زیانێکی زۆری بەسەر ئیمپراتۆریەتی عوسمانیدا هێنا، بە تایبەتی ناوچەکانی ڕۆژهەڵات، کە کورد و هەروەها هەندێک لە تورکمانەکانی تێدا دەژیا. لەئەنجامی ئەو برسێتیەدا، زۆرێک لە کوردەکان بۆ یارمەتی ڕوویان لە شێخ عوبەیدوڵڵا، کە ئالیمێکی دەوڵەمەندی ئیسلامییە. بە هۆی وەڵامدانەوەی خراپی عوسمانییەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی برسێتی، خۆی بۆ ڕاپەڕین لە دژی عوسمانییەکان ئامادە کرد. شێخ عوبێدوڵڵا لە کۆتاییدا ڕاپەڕین و لە یەک کاتدا دژی ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا و عوسمانییەکان و ئێرانی قاجار شەڕی کرد. لە بەرامبەر عوسمانییەکان دۆڕا، و دەبرێتە ئەستەنبوڵ بەڵام دواتر هەڵاتەوە بۆ زێدی خۆی شەمدینلی بۆ ئەوەی ڕاپەڕینێکی دیکە ڕێکبخات، بەڵام جارێکی دیکە دەستگیرکرا و دوورخرایەوە بۆ حیجاز، لەوێ تا مردنی ژیاوە.
عەبدولحەمیدی دووەم هەوڵیدا سیاسەتێکی لایەنگری کورد بهێڵێتەوە. خۆشەویستی کورد تا ئەو ڕادەیەی کە نازناوی "باڤێ کوردان"ی لێنرا، بە واتای "باوکی کورد". عەبدولحەمیدی دووەم لە ساڵی ١٨٩٠ سوارەی حەمیدیەی پێکهێنا، کورد دەبووە زۆرینەی سەربازەکانی ناو سوارەکانی حەمیدییە. سوارەکانی حەمیدییە لە کاتی کۆمەڵکوژییەکانی حەمیدییەکان ئەرمەنییەکانی دانیشتووی ڕۆژهەڵاتی عوسمانییان هەراسان کرد و کۆمەڵکوژیان کرد. هەروەها سوارەکانی حەمیدییە لە کاتی کۆمەڵکوژییەکانی دیاربەکر لە ساڵی ١٨٩٥ گەلی ئاشووریان کۆمەڵکوژ کرد.
لە دەوروبەری ساڵی ١٩٠٨ ناسیۆنالیزمی تورکی کە عەلمانی و بێ ئایینی بوو، ڕێگەی خۆی بۆ ئیمپراتۆریەتی عوسمانی کرد و تەحەدای سیاسەتە پان ئیسلامییەکانی عەبدولحەمیدی دووەمی کرد. شۆڕشی گەنجی تورک لە تەمموزی ١٩٠٨ لە لایەن تورکە گەنجە ناسیۆنالیستەکان و CUP، عەبدولحەمیدی دووەمی ناچار کرد پەرلەمانی عوسمانی و دەستووری عوسمانی بگەڕێنێتەوە، ئەمەش کۆتایی بە دەسەڵاتی ڕەهای عەبدولحەمیدی دووەم هێنا بەسەر ئیمپراتۆریەتی عوسمانی کە لە شکاویدا بوو. سیاسەتی لایەنگری کورد لەلایەن عەبدولحەمیدی دووەمەوە بەشێک بوو لە ئەجێندای پان ئیسلامییەکەی. ئامانجی پان ئیسلامیزم یەکخستنی هەموو موسڵمانەکانە کە کوردەکانیش دەگرێتەوە کە زۆربەیان موسڵمانی سوننەن. عەبدولحەمیدی دووەم دوایین سوڵتانی عوسمانی بوو کە بە دەسەڵاتی ڕەها حوکمڕانی کرد و لە ٢٧ی نیسانی ١٩٠٩دا حوکمڕانییەکەی کۆتایی هات.
لە ساڵی ١٩١٥دا هەندێک لە عەشیرەتە کوردەکان لە کاتی جینۆسایدی ئەرمەنەکاندا هاوکاریی CUP یان کرد. لە دەوروبەری ئەم سەردەمەدا بوو کە کورد دابەش بوو، هەندێکیان دژی کردەوەکانی CUP بوون و هەندێکیش پشتگیریان لێدەکرد.
سیمکۆ شیکاک لە شوباتی ساڵی ١٩١٥ کۆمەڵکوژییەکی ئەرمەنی و ئاشوورییەکانی لە شاری حەفتەڤان ڕێکخست، کە سوپای عوسمانی هاوکاریی کرد. نزیکەی ٧٠٠-٨٠٠ ئەرمەنی و ئاشووری کوژران.
ئینھیومانز (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
چیرۆک
دوای کوودەتایەکی سەربازی، خێزانی شاھانەی ئینھیومانز بۆ ھاوایی ڕادەکەن، کە دەبێت خۆیان و جیھان ڕزگار بکەن.
کوردە عوسمانییەکان
مێژوو
لە ساڵی ١٩١٦دا کۆمەڵکوژیی ڕەواندز بەسەر کورداندا ڕوویدا لەلایەن ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا و ئاشوورییەکان و ئەرمەنییەکانەوە.
ئینھیومانز (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٧ پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
کوردە عوسمانییەکان
مێژوو
لە ساڵی ١٩١٦ واتە ٣ ساڵ دوای کودەتاکەی عوسمانی لە ساڵی ١٩١٣، دیپۆرتکردنەوەی کورد دەستی پێکرد. تەڵعەت پاشا، بە ئاماژەدان بە دیپۆرتکردنەوەکان، ڕایگەیاند: "بۆ ڕێگریکردن لەوەی کە ئاوارەکانی کورد لە هەر شوێنێک دیپۆرتکرابن، درێژە بە ژیانی عەشایەری و نەتەوەیی خۆیان بدەن، سەرۆک عەشیرەتەکان پێویستیان بە جیابوونەوە لە خەڵکی ئاسایی بە هەموو شێوەیەک، و هەموو کەسایەتی و سەرکردە کاریگەرەکانە". پێویستە بەجیا بنێردرێت بۆ پارێزگاکانی کۆنیا و کاستەمۆنو، هەروەها بۆ قەزاکانی نیغدە و قەیسەری، ئەو ژن و منداڵانەی نەخۆش و بەساڵاچوو و تەنیا و هەژار کە توانای گەشتکردنیان نییە لە شارۆچکەی مادن و ئەرگانی و پارێزگاکانی بێهرەماز، بۆ ئەوەی لە گوندەکانی تورکیا و لە نێو تورکەکاندا بڵاوبکرێنەوە."
کورد، بە گەلێکی کۆچەری، بە زۆر جێگیر کرا و دوای ئەم دیپۆرتکردنانە وایان لێکرا نیشتەجێ بکرێن. کوردانی دیاربەکر ڕەوانەی شوێنەکانی تر دەکران لە کاتێکدا کۆچبەرانی بالکان لەوێ نیشتەجێ دەکران حکومەت. کورد بۆ گەڕانەوە بۆ دیاربەکر پێویستی بە مۆڵەت بوو.
لە ساڵی ١٩١٦دا نزیکەی ٣٠٠ هەزار کوردی خەڵکی بیتلیس، ئەرزروم، پالو و موش لە وەرزی زستاندا ڕەوانەی کۆنیا و غازی عەنتاب کران و زۆربەیان لە برسێتیدا گیانیان لەدەستدا.
تەنانەت دوای هەڵوەشاندنەوەی دەوڵەتی عوسمانی و دروستکردنی تورکیا، دیپۆرتکردنەوەکان لە سەردەمی مستەفا کەمال ئاتاتورک بەردەوام بوون.
هەروەها لە ساڵی ١٩١٦دا ڕاپەڕینی عەرەبی دژی عوسمانییەکان، کە دەستی بە ڕووخانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی کرد، ڕوویدا.
دوای هەڵوەشاندنەوەی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی و دابەشبوونی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی پێشوو لەلایەن زلهێزەکانی ئەوروپاوە، کورد لە نێوان تورکیای تازە دروستکراو و سوریای فەرەنسی و عێراقی بەریتانیادا دابەش بوو. شانشینی کوردستان، شانشینییەکی بچووک بە سەرۆکایەتی شێخ مەحموودی حەفید دژی سنوورە کێشراوەکانی ئینگلیز بوو. شانشینی کوردستان لە ساڵی 1921 تا 1925 بەردەوام بوو، ئەو کاتە لە باقی عێراقی بەریتانیادا هەڵمژرا.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی عوسمانی پۆل:مێژووی کورد
١٨٨٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1886 (توضيح)
ئێڵ دی ئینتەرتەینمێنت
ئێڵ دی ئینتەرتەینمێنت یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ستۆدیۆ ئەمریکییە سەربەخۆکانی فیلم
بانکی بوداپێست
بانکی بوداپێست بانکێکی بازرگانییە، لە ساڵی ١٩٨٧ دامەزراوە، بنکەی سەرەکی دەکەوێتە شاری بوداپێست، هەنگاریا. لە ساڵی ١٩٩٥ بانکەکە بە GE Capital فرۆشرا، بەڵام لە ساڵی ٢٠١٥ دووبارە دەوڵەتی هەنگاریا بوو بە خاوەنی بانکەکە.
سوونگ چینگ لینگ
سوونگ چینگ لینگ (بە زمانی چینی: 宋庆龄؛ لە دایکبووی ٢٧ی کانوونی دووەمی ١٨٩٣ - مردووی ٢٩ی ئایاری ١٩٨١) کەسایەتی سیاسیی چینی بوو، ئەو سێیەمین ژنی سون یات سێن بوو، یەکێک لە ڕابەرانی شۆڕشی ١٩١١، کە لە ئەنجامدا کۆماری چین (١٩١٢-١٩٤٩) دامەزرا. ئەو هەندێکجار بە خاتوونی سون یات سێن بانگ دەکرا. ئەو یەکێک بوو لە ئەندامانی خێزانی سوون، کە لەو ماوەیە و لەدوای ١٩٤٩ ڕۆڵیان هەبوو لە کایەی سیاسەتی چین.
لە دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٤٩، کۆماری گەلی چین بەڕێبەرایەتی ماو تسی تۆنگ دامەزرا، ئەوا سوونگ چینگ لینگ چەند پۆستێکی گەورەی پێدرا، لە نێویاندا جێگری سەرۆکی چین لە ماوەی ساڵەکانی (١٩٤٩–١٩٥٤; ١٩٥٩–١٩٧٥)، هەروەها پۆستی جێگری سەرۆکی پەرلەمانی چین لە ماوەی ساڵانی (١٩٥٤–١٩٥٩; ١٩٧٥–١٩٨١)؛ هەروەها لە پەنجاکان گەشتی دەکرد بۆ دەرەوەی وڵات و وەک نوێنەری وڵات لەچەندین کۆبوونەوە و کۆنفڕانسی نێونەتەوەیی بەشداربوو. لە ماوەی شۆڕشی چاندیی چین، بەدیاریکراویش کوژرانی سەرۆک لیو چاوچی، ئەوا وێڕای ئەوەی کە سوونگ چینگ لینگ پرسیار و ڕەخنەی لەسەر بوو، بەڵام وەک جێگری سەرۆک بەشێوەی دیفاکتۆ بوو بە سەرۆکی وڵاتی چین ئەمەش تاکوو ساڵی ١٩٧٢ لەو پۆستەیە مایەوە. لەو کاتەش لە تەگەرەکانی شۆڕش ڕزگاریی بوو، بەڵام لە دوای ساڵی ١٩٧٦ەوە کەمتر بەرچاو دەکەوت. ئەو لەماوەی ١٩٧٦ بۆ ١٩٧٨، بووە جێگری سەرۆکی پەرلەمانی کۆماری گەلی چین. لە کۆتایی تەمەنی لە ئایاری ١٩٨١، ئەوا ناونیشانێکی تایبەتی پێدرا وەک سەرۆکی شانازی کۆماری گەلی چین.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مردووانی ١٩٨١ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٠ پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجەی خوێن
چەمیاڵەی سەروو
چەمیاڵەی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی زەلان، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
چەمیاڵەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مێشولان و لە باشوور لەگەڵ گوندی شیوی مەڕی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی کوزەڵە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چەمیاڵەی خواروو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٨٨٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1887 (توضيح)
کۆریای باکوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
کۆریای باکوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
١٨٨٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1888 (توضيح)
دڵشاد شەهاب
دڵشاد شەھاب حاجی، وتەبێژی سەرۆکایەتیی ھەرێمی کوردستان، لە ساڵی ٢٠٢٣ تا ئێستا.
ژیانی
دڵشاد شەھاب حاجی، لە دایکبووی گوندی ئەرگۆش، سەر بە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر، ھەرێمی کوردستان - عێراق، لەھەڵمەتی ڕاگوێزانی بارزانییەکان لە ساڵی ١٩٧٨ لە کۆمەڵگەی ھەریر نیشتەجێ دەبن، خوێندنی سەرەتایی و ئامادەیی لە کۆمەڵگەی ھەریر تەواو دەکات، پاشان بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە تەلارسازی لە زانکۆی سەلاح الدین بەدەستھێناوە لە ساڵی ١٩٩٤.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق پۆل:موسڵمانانی کورد پۆل:دەرچووانی زانکۆی سەلاحەدین پۆل:سیاسییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان پۆل:خەڵکی پارێزگای سلێمانی پۆل:زیندووان
ئوسترالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ئوسترالیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
١٨٨٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1889 (توضيح)
مەحمودبەگ
مەحمودبەگ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی نەوجول، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مەحمودبەگ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەفەربەیات و لە باشوور لەگەڵ گوندی پەڵکانەی سادە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی زینانەی گەورە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شۆراو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
میراولی، پاوە
ئەمانەش ببینە
پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە
ئیندریا گاندی
ئیندریا پریادراشینی گاندی (Indira Gandhi؛ لە دایکبووی ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩١٧ - مردووی ٣١ی تشریننی یەکەمی ١٩٨٤) کەسایەتیی ژنە سیاسەتوانی هیندی و یەکێک لە کەسایەتییە گەورەکانی ناو حیزبی کۆنگرێسی هیندی. ئەو یەکەمین و تاکە ژنە سەرۆک وەزیران بووە لە هیندستان. ئەو کچی جەواھرلەعل نەھرۆ، یەکەم سەرۆک وەزیرانی هیندستان بوو. ئیندریا لە ماوەی ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٩٦٦ بۆ ٣١ی تشریننی یەکەمی ١٩٨٤ (مردن)، سێیەمین سەرۆکوەزیرانی هیندستان بوو. ئەو دووەم زۆرترین مانەوەی هەبووە لەم پۆستەدا لەدوای باوکی.
لەماوەی کارکردنی جەواھرلەعل نەھرۆ وەک سەرۆک وەزیرانی هیندستان لە ماوەی ١٩٤٧ بۆ ١٩٦٤، ئینندریا وەک یاریدەدەرێکی سەرەکی بوو بۆ باوکی، هەروەها هاوسەفەری بوو لەکۆمەڵێک گەشت بۆ وڵاتانی دەرەوە. لە ساڵی ١٩٥٩، ئینریا گاندی بووە سەرۆکی حیزبی کۆنگرێسی هیندی. لەدوای مردنی باوکی لە ساڵی ١٩٦٤، ئەو بووە ئەندام لە ئەنجومەنی باڵای بەڕێوەبردن ناسراو بە ڕاجیا سابها. هەروەها بووە ئەندام لە کابینەی وەزارەتی بەهادور شاستری وەک وەزیری زانیاری و پەخشکردن. لە سەرەتاکانی ١٩٦٦، لەدوای مردنی سەرۆکوەزیران لال بەهادور شاستری، ئیندریا گاندی لە هەڵبژاردنی ڕێبەرایەتیی حیزبەکەی بەسەر مۆراجی دێسای سەرکەوت، بەمەش بووە سێیەمین سەرۆکوەزیرانی هیندستان.
سەردەمی سەرۆکوەزیرانی ئیندریا بە سەردەمی ناتەبایی و ناکۆییە سیاسییەکان ناسرا، هەروەها بە ناوەندیکردنی بڕیاردانی حکوومی. ئەو لەگەڵ پاکستان کەوتە جەنگێک، لەو جەنگەدا ئیندریا پشتگیری لە بزووتنەوە جووداخوازییەکانی ڕۆژهەڵاتی پاکستان دەکرد، کە دواتر سەرکەوتنیان بەدەستهێنا و وڵاتی بەنگلادیشی لی درووست بوو، هەر لەم جەنگەدا هیندستانی کردە یەکێکە لە زلهێز و وڵاتە کاریگەرەکانی ناوچەکە (بەتایبەت لە باشووری ئاسیا). لە ماوەی ١٩٧٥ بۆ ١٩٧٧، ئیندریا گاندی باری لەناکاوی ڕاگەیاند بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی لەگەڵ جوداخوازەکانی وڵات هەروەها لەو سەردەمە میدیاکان سانسۆریان کەوتە سەر. لە ساڵی ١٩٨٠، کۆنتڕۆڵی دەسەڵاتی بەتەواوی گەڕایەوە دەست خۆی، ئەمەش لەدوای بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنێکی ئازادانە. دوای ئەوەی ئیندریا گاندی بڕیاریدا کە هێزی چەکدار ببردرێتە ناو پەرستگای زێڕ لە ئەمریتسار. لە میانەی ئۆپەراسیۆنی ئەستێرەی شین، ئەوا پاسەوانە تایبەتەکەی خۆی کە سیخێکی نانسیۆنالیست بوو، ئیندریای لە ڕۆژی ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٤ تیرۆر کرد.
لە ساڵی ١٩٩٩، بەپێی دەنگدانی ڕاپرسییەک لە تۆڕی بی بی سی، ئەوا ئیندریا گاندی ناوی وەک کەسایەتی ژنی میلینیۆم هات. ئیندریا ناوی وەک یەکێک لە ١٠٠ کاریگەرترین ژنە کەسایەتییەکانی سەددەی بیستەم هات بەپێی گۆڤاری تایم.
بانکی متمانەیی مۆسکۆ
وێنۆک|لۆگۆی بانکی متمانەیی مۆسکۆبانکی متمانەیی مۆسکۆ بانکێکی ڕوسیە، لە ساڵی ١٩٢٢ دامەزراوە، لە مۆسکۆ و ئۆبلاست مۆسکۆ کار دەکات. لە ساڵی ٢٠٠٨ - ٢٠١٥ پلەکەی لە ٦٦ بۆ ١٢ پلە بەرزبۆیەوە، لە پلەی بانکی ڕوسیدا ٢٠ جار سەرمایەکەی زیادی کردووە، ١١٥ ملیار ڕوبڵی بەدەست هێنا، لە ساڵی ٢٠١٦ چووە ناو لیستی ١٠ بانکی سەرەکیی ڕووسیا.
چلەی ھاوین
چلەی ھاوین فیلمێکی ترسێنەری فۆڵکی ٢٠١٩یە، لە نووسین و دەرھێنانی ئاری ئاستەرە. ھەریەکە لە فلۆرێنس پیوو و جاک ڕێینەر وەک دوو خۆشەویستی ناکارامە ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن کە لەگەڵ گرووپێک ھاوڕێ بۆ فێستیڤاڵێکی چلەی ھاوین گەشتی سوێد دەکەن، کەچی خۆیان لە چنگی دەستایینێکی گوناھکاردا کە پەیڕەوی بتپەرستیی سکاندیناڤیایی دەکەن، دەبیننەوە. ئەکتەرە پاڵپشتەکان ویلیام جاکسن ھارپەر، ڤیلھێلم بلۆمگرێن، ئێلۆرا تۆرچیا، ئارچی مەدێکوێ و ویڵ پۆڵتەر دەگرێتەوە.
فیلمەکە ھاوبەرھەمھێنانێکی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکان و سوێدە، سەرەتا وەک فیلمێکی سلاشەری ڕاستەوخۆ پێشکەش بە ئاری کراوە کە ڕووداوەکانی لەنێوان دەستایینگەرە سوێدییەکاندا ڕوو دەدەن. ئەگەرچی بنەماکانی چەمکە ڕەسەنەکە لە بەرھەمی کۆتاییدا ماونەتەوە، بەڵام داڕشتنی سەرەکیی فیلمەکە بە دەوری پەیوەندییەکی بەرەودواوەچووەوە دەخولێتەوە، ئیلھامی لە جیابوونەوەیەکی دژوار کە ئاری خۆی ئەزموونی کردووە، وەرگرتووە. تراکە دەنگییەکە، لەلایەن ئاوازدانەری ئەلێکترۆنیی بەریتانی بۆبی کرلیچ (ناسراو بە دە ھاکسان کلۆک) دانراوە، ئیلھامی لە مۆسیقای فۆڵکی نۆردیک وەرگرتووە. فیلمەکە لە ھاوین و پاییزی ٢٠١٨ لە شاری بوداپێست فیلم گیراوە.
چلەی ھاوین بە شێوەی سینەمایی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ٣ی تەممووزی ٢٠١٩ لەلایەن ئەی ٢٤ و لە سوێد لە ١٠ی تەممووزی ٢٠١٩ لەلایەن نۆردیسک فیلم بڵاو کرایەوە. داھاتی فیلمەکە بووە و ستایشی ڕەخنەیی وەرگرتووە، بەتایبەتی، ستایشی دەرھێنانی ئاری و ئەدای فلۆرێنسیان کردووە.
چیرۆک
دانی ئاردەر، خوێندکاری دەروونناسیی ئەمریکی، دوای ئەوەی خوشکەکەی بە پڕکردنەوەی ماڵەکە لە کاربۆن مۆنۆکسید، کوشتن-خۆکوژی ئەنجام دەدات و بەوە خۆی و دایک و باوکی دەکوژێت، بەقووڵی دەروونبریندار دەبێت. ڕووداوەکە زیاتر پەیوەندیی دانی لەگەڵ کوڕەھاوڕێکەی، کریستیان، خوێندکاری مرۆڤناسیی کولتووری، کە چوار ساڵە لێی دوورە، دوورتر و ئاڵۆزتر دەکاتەوە. لەگەڵ نزیکبوونەوەی ھاوین، دانی دەزانێت کە کریستیان و ھاوڕێ خوێندکارەکانی، مارک و جۆش لەلایەن ھاوڕێ سوێدییەکەیان، پێلێ بۆ بەشداریکردن لە فێستیڤاڵێکی چلەی ھاوین لە گوندی باووباپیری، ھۆرگا، لە دەشتەکیی ھێلسینگلاند، سوێد بانگھێشت کراون. فێستیڤاڵەکە لە ھەر ٩٠ ساڵێکدا تەنھا جارێک ڕوو دەدات، و جۆش، کە تێزەکەی لەسەر ئاھەنگەکانی چلەی ھاوینی ئەورووپی دەنووسێت، بە دەرفەتێکی یەکجارەکی لە ژیاندا دای دەنێت. کریستیان باسی گەشتەکەی بۆ دانی نەکردووە، چونکە بەتەمابوو پێش ئەو تراژیدیایەی کە بەسەر خێزانەکەیدا ھات، لێی جیا ببێتەوە. دوای دەمەقاڵێیەک، بەنابەدڵییەوە بانگھێشتی دەکات.
لەگەڵ گەیشتنیان بە گوندەکە، سایمن و کۆنی دەناسن، کە دوو خۆشەویستی خەڵکی شاری لەندەنن و لەلایەن ئینگمار، برای پێلێ (لە ڕاستیدا باشترین ھاوڕێیەتی) بانگھێشت کراون. ئینگمار قارچکی ھەلوەسەبزوێن پێشکەش بە گرووپەکە دەکات، و دانی گەشتێکی خراپی ھەیە، ھەلوەسە بە خێزانە مردووەکەیەوە دەکات. ڕۆژێک دوای گەیشتنیان، گرووپەکە ئامادەی ڕێوڕەسمێکی ئێتێستووپا دەبن، کە تێیدا دوو کەسی بەتەمەن بە بازدان لەسەر زنارێکەوە بۆ سەر بەردەکانی خوارەوە خۆیان دەکوژن. کاتێک یەکێک لە بەتەمەنەکان لە کەوتنەخوارەوەکە ڕزگاری دەبێت، ئەندامانی گوندەکە لاساییی ناڵەی ئێشەکانی دەکەنەوە، و دەستوبرد کەللەسەری بە مێکوتێک پان دەکەنەوە. ڕدێنسپیی گوندەکە، سیڤ، ھەوڵی ھێمنکردنەوەی کۆنی و سایمن دەداتەوە، بە ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە ھەموو ئەندامێکی کۆمەڵگەکەیان لە تەمەنی ٧٢ ساڵیدا ئەم کارە دەکات و بە بڕوای ئەوان شەرەفێکی مەزنە.
ھەروەھا کریستیانیش بڕیار دەدات تێزەکەی لەسەر گوندی ھۆرگا بنووسێت، ئەمەش جۆش لەبەر دزینی ئایدیاکەی تووڕە دەکات. دانی کە بەھۆی ڕێوڕەسمەکانەوە بێزار بووە، ھەوڵی ڕۆیشتن دەدات، بەڵام پێلێ قەناعەتی پێ دەکات بمێنێتەوە. بۆی ڕوون دەکاتەوە کە ئەویش دوای ئەوەی دایک و باوکی لە ڕووداوێکی ئاگرکەوتنەوەدا لەنێو چوون، ھەتیو بووە و گوندەکە بووەتە خێزانە نوێیەکەی. کۆنی و سایمن داوای ڕۆیشتن دەکەن و گوایە یەک بە یەک بە ئۆتۆمۆبیل دەبرێنە وێستگەیەکی شەمەندەفەری نزیک. لەکاتی لێکۆڵینەوەکانی تێزەکەیدا، بە کریستیان دەوترێت کە بۆ ئەوەی خۆیان لە تولازی بەدوور بگرن، ھەندێک جار کەسانی بێگانە بۆمەبەستی «جووتبوون» دەھێنرێنە نێو گوندەکەوە. بۆی پێشنیار دەکرێت و ھان دەدرێت بەشداری بکات، بەڵام ڕەتی دەکاتەوە. دوای ئەوەی مارک بەنائاگادارانە میز بەسەر دارێکی پیرۆز دەکات، لەلایەن یەکێک لە ئەندامانی مێینەی گوندەکەوە فریو دەدرێت و لە گرووپەکە دوور دەکرێتەوە. ئەو شەوە، جۆش بەدزییەوە لە جێگەکەی ھەڵدەستێت بۆ ئەوەی بەنھێنی وێنەی یەکێک لە دەقە پیرۆزەکانی گوندەکە بگرێت، سەرەڕای ئەوەی یەکێک لە بەتەمەنەکان پێشتر پێی ڕاگەیاندبوو کە قەدەغەیە. جۆش سەری بەتوندی بە مێکوتێک لێ دەدرێت و بۆ دوور ڕادەکێشرێت، پاش ئەوەی لەلایەن پیاوێکەوە کە دەموچاوی مارکی مردووی لەسەردایە سەرقاڵ دەکرێت و دەگیرێت.
ڕۆژی دواتر، ھەردووک دانی و کریستیان بەجیا ناچار دەکرێن خواردنەوەیەکی ھەلوەسەساز بخۆنەوە. دانی کێبڕکێی سەمای کۆڵەکەی ئایار دەباتەوە و تاجی شاژنی ئایاری لەسەر دەکرێت. دوای ئەوە، کریستیان ماددەی ھۆشبەری پێ دەدرێت و بەشداریی نەریتێکی جووتبوون کە بۆ دووگیانکردنی مایا، ئەندامێکی لاوی ھۆرگا دیزاین کراوە دەکات، لە کاتێکدا ئەندامە مێینە ڕووتە گەورەکانی تر سەیر و لاساییی ئاخوئۆخەکانی مایا دەکەن. دانی نەریتەکە دەبینێت و تووشی زراوتۆقین دەبێت، لە کاتێکدا ژنانی گوندەکە دەوری دەدەن و لاساییی ھاوارەکانی خەم و پەژارەی دەکەنەوە. دوای نەریتەکە، کریستیانی ڕووت ھەوڵی ھەڵھاتن دەدات. قاچە بڕاوەکەی جۆش بەچێنراوی لەنێو باخچەیەکی گوڵ و تەرمی سایمن کە دوای ئەوەی تووشی ھەڵۆی خوێناوی کراوە بەنمایشکراوی لە تەویلەیەک دەدۆزێتەوە. پاشان کریستیان لەلایەن بەتەمەنێکەوە ئیفلیج دەکرێت.
مۆسیقا
وێنۆک|ئاری مۆسیقاژەنی ئەلێکترۆنیی بەریتانی [[دە ھاکسان کلۆک|بۆبی کرلیچ (دە ھاکسان کلۆک)ی بۆ دانانی مۆسیقای فیلمەکە وەرگرت، فیلمەکەشی لەکاتی گوێگرتن لە ئەلبومی ھەڵکۆڵینی ٢٠١٣ی بۆبی نووسیوە.]] ئاری فیلمەکەی لەکاتی گوێگرتن لە ئەلبومی ھەڵکۆڵینی ٢٠١٣ی مۆسیقاژەنی ئەلێکترۆنیی بەریتانی دە ھاکسان کلۆک نووسیوە. دواتر ئاری بۆ دانانی مۆسیقای فیلمەکە وەری گرت، لەژێر ناوی ڕاستەقینەی خۆی بۆبی کرلیچ وەرگیرا. بۆبی پێش دەستپێکردنی فیلمگرتنی فیلمەکە دەستی بە دانان و ئامادەکردنی مۆسیقاکە کردووە، ئیلھامی لە مۆسیقای فۆڵکی نۆردیک وەرگرتووە، و لە نزیکەوە ھاوکاریی ئاری کردووە. فیلمەکە کەڵک لە مۆسیقای دایجێتیک وەردەگرێت، کە تێیدا ڕووداوەکانی سەر شاشە لەگەڵ مۆسیقاکە تێکەڵ دەبن.
ئەلبومی تراکە دەنگییەکە لە ٥ی تەممووزی ٢٠١٩ بەڕێگەی میلان ڕیکۆردز بڵاو کرایەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩ پۆل:فیلمە ترسێنەرەکانی ٢٠١٩ پۆل:فیلمە سەربەخۆکانی ٢٠١٩ پۆل:فیلمە ترسێنەرە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی سەبارەت بە خۆکوژی پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ترسێنەرە سوێدییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە خەم پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کەمتوانی پۆل:فیلمەکان بە زمانی سوێدی پۆل:تولازی لە فیلم پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دەستایینەکان پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دەستدرێژیی سێکسی پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە پاگانیزمی نوێ پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە قوربانیی مرۆیی پۆل:فیلمەکانی ئەی ٢٤ پۆل:فیلمە ترسێنەرە ئایینییەکان پۆل:فیلمە دەرھێنراوەکانی ئاری ئاستەر پۆل:فیلمە سوێدییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:کوشتن–خۆکوژی لە فیلمەکان پۆل:فیلمە ھەلوەسەبزوێنەکان پۆل:فیلمە ترسناکە فۆلکلۆرییەکان
یوتۆپیا (دابەشکەر)
یوتۆپیا یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی. لەلایەن ڕۆبێرت شوارتزمان، کۆل ھارپەر لە ساڵی ٢٠١٨ دامەزراوە. کاری بەرھەمھێنانی بۆ چەندین فلیم و دراما ئەنجامداوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا پۆل:ستۆدیۆ ئەمریکییە سەربەخۆکانی فیلم
تەڕەماری خواروو
تەڕەماری خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پیرەمەگرون، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
تەڕەماری خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چەرمەگا و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەڕەماری ناوەڕاست و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قازیاوا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی چنار.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئاغدەرەی خواروو
ئاغدەرەی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ئەحمەداوا، ناوچەی تەختی سڵێمان، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
١٨٩٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1890 (توضيح)
دۆڵپەموو
دۆڵپەموو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی زەلان، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دۆڵپەموو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەرخوار و لە باشوور لەگەڵ گوندی باراو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گوێزەڕەش و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گەڵی.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
داشکەسەن
داشکەسەن گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژھەڵات، ناوچەی چەرداوڕۆ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
داشکەسەن ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
فەقبەلی
فەقبەلی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نازیا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
فەقبەلی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
کۆریای باکوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
کۆریای باکوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ئاسیە
ھەڵگرتنەوەی مووسا
وێنۆک|ئاسیە، کە بە قژێکی ڕەشی درێژەوە لە ناوەڕاست پیشان دراوە، لەگەڵ خزمەتکارەکانی لە خۆشۆردن تەواوبوونە لەکاتێکدا مووسا دەدۆزنەوە لە ڕووباری نیلدا. بەپێی گێڕانەوەکان فاڵگرێک بە فیرعەونی گووتبوو کە منداڵێک لە نەوەی ئیسرائیل لەدایک دەبێت و کۆتایی بە دەسەڵاتی دێنێت ھەر بۆیەش فیرعەون فەرمانی کرد لە ھەردوو ساڵدا ساڵێک ھەر منداڵێکی نێرە لەدایک بێت بکوژرێت. مووسا لە یەکێک لە ئەو ساڵانە لەدایکبوو کە تێیدا منداڵ دەکوژران ھەربۆیە دایکی خستییە سەبەتەیەک و خستییە ڕووباری نیلەوە. دواتر سەبەتەکە گەشتە ماڵی فیرعەون و ئاسیەش فیرعەونی ڕازی کرد کە منداڵەکە نەکووژن و وەک منداڵی خۆیان گەورەی بکەن. ڕووداوەکە لە قوورئاندا بەم شێوەیە باسکراوە:
ئاسیە دواتر دایکی مووسای بەکرێ گرت بۆ ئەوەی شیر بدات بە مووسا بێ ئاگا لەوەی کە ئەو دایکی ڕاستییەتی.
مردن
ڕۆژێک کچێکی فیرعەون (لە ژنێکی دیکە) گوێی لە خزمەتکارێکی بوو گووتی «بەناوی خودا» وە باوکی ئاگادار کردەوە کە سزاکەی لای باوکی مەرگ بوو. فیرعەون فەرمانی دا بە سووتاندنی خزمەتکارەکە و منداڵەکانی. کاتێک ھەموویان سوتێنران و تەنھا خۆی و منداڵە ساواکەی ماوەیەوە. لەم کاتەدا خزمەتکارەکە تووشی دوودڵی بوو بەرامبەر باوەڕەکەی بەڵام خودا منداڵە ساواکەی ھێنایە قسە و بە دایکی گووت نەکەی وازبێنیت وە بیری دایکی ھێنایەوە کە سزای ئەو دوونیا بەرامبەر سزای ئەم دوونیا ھیچ نییە ئەگەر ئاین و باوەڕەکەیان بکەنە قووربانی. ھەر لەم کاتەدا ئاسیەش بڕیاری دا باوەڕەکەی بەرامبەر فیرعەون ئاشکرا بکات. فیرعەون ئاسیەی بردە دەشتایییەک، برسی کرد و سزای دا، جلەکانی لەبەر داکەند. کچەکانی فیرعەون و خزمەتکارەکان بە ئاسیە پێ دەکەنین. فیرعەون ھەوڵی زۆری دا بە سووکایەتی پێکردن ئاسیە پەشیمان بکاتەوە بەڵام بێسوود بوو بەرامبەر ئەو باوەڕە بەھێزەی بە خودا ھەیبوو. لەکاتێکدا لەژێر ئەشکەنجەی ھاوسەرەکەی بوو ئاسیە داوایەکی لە خودا کرد ھەر وەک لە قوورئاندا باسکراوە:
""زۆر پیاو گەشتنە پلەی بێخەوشی بەڵام دوو ژن گەشتنە ئەو پلەیە کە مریەمی کچی عومران و ئاسیەی ھاوسەری فیرعەون بوون.""
سەرچاوەکان
پۆل:مووسا پۆل:ئیسلام و ژنان
١٨٩١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1891 (توضيح)
مێژووی ئایینەکان
وێنۆک|250x250پیکسڵ|ھە‏‏‏ندێ ھێمای ئاین‏‏‏ە‏‏‏كان میژووی ئاینەکان ئاماژەیە بۆ تۆماری بیر و ئەزموونە باوەڕیەکان کە مرۆڤ باوەری پێی ھەبووە لە سەردەمە پێشینەکاندا، وە ئەم تۆمارەش لە مێژووی ئاینەکان لەگەڵ داھێنانی نووسیندا دەست پێدەکات بە نزیکەی ٥٠٠٠ ساڵ واتا ٣٠٠٠ ساڵ پ. ز لەوپەری رۆژھەڵات. بەڵام ماوەی پێش مێژووی ئاینەکان پەیوەستە بە لێکۆڵینەوەی بیروباوەڕە ئاینیەکانەوە کە پێش دەرکەوتنی تۆمارە نووسراوەکان دۆزراوەتەوە. ھەرچی خشتەی کاتی ئاینیشە ئەوە مێژوویەکی زنجیرەیی بەراوردی ئاینیە.
ھەرچی وشەی  "ئاین"یشە  وەرگێڕانێکی ڕوونی نەبوو لە زمانە نا ئەوروپیەکان تەنھا دوای داگیرکردن نەبێ.
مێژووی لێکۆڵینەوەی ئاینەکان
لێکۆڵینەوەی ئاینەکان لە سەدەی ١٩ ەوە لە ئەڵمانیا دەستی پێکرد لە قوتابخانەیەک بە ناوی Religionsgeschichtliche Schule کە قوتابخانەیەکی بیری بوو ٫ ئەمەش یەکەم ھەنگاوی ڕێکخراو بوو بۆ لێکۆڵینەوەی ئاینەکان وەک دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی. وە ئەم قوتابخانەیە لە کاتێکدا دەرکەوت کە لێکۆڵینەوەی پەڕتووکی پیرۆز گەشەی بەخۆوە دەبینی لە ئەڵمانیا و شوێنەکانیتر.
کورتەباسێکی گشتی
سەدەی ١٩ زیادبوونێکی گەورەی بەخۆوە بینی لە  زانستی ڕۆشنبیری و ئاینەکانیتر٫وەھەروەھا بنیاتنانی بزووتنەوە ئاینیەکان و مێژووە کۆمەڵایەتیەکان. قوتابخانەی (مێژووی ئاینەکان) فراوان بوو بە لەبەرچاوگرتنی فرەجۆری ئاینی بەھۆی پەیوەستی بە حاڵەتە کۆمەڵایەتی و ئابووریەکانەوە بۆ کۆمەڵەکی دیاریکراو.
وە بەڵگەنەویستە کە ئاینە نموونەییەکان بە قۆناغەکانی گەشەسەندندا ڕۆیشتوون لە کۆمەڵگەی ئاساییەوە بۆ کۆمەڵگا ئاڵۆزەکان، بەتایبەت لە ھاوبەش دانانەوە بۆ یەکتاپەرستی وە لە پەرشوبڵاویەوە بۆ ڕێکخستن.
بنەماکان
کۆنترین بەڵگە دەربارەی باوەڕە ئاینیەکان دەگەڕێتەوە بۆ سەدان ھەزار ساڵ و بەتایبەت لە چاخی بەردینی ناوەڕاست و خواروو، زانایانی شوێنەوارناسی ئاماژە بۆ شوێنە داپۆشراوە جیھانیە کۆنەکان دەکەن ھی مرۆڤە سەرەتاییەکان کە تەمەنیان دەگاتە زیاتر لە ٣٠٠٠٠٠ ساڵ کە ئەمە بەڵگەیە لەسەر بوونی ئاین لە زەمانێکی زووەوە. وە بەڵگەیەکیتریش ھەیە لەسەر پارچە شوێنەوارێکی ھێمایی کە ھی سەرەتاییە پێشینەکانن لە شوێنە مێژووییەکانی چاخی بەردینی ناوەڕاست لە ئەفریقیا. لەگەڵ ئەوەی لێکدانەوەی ئەم پارچە شوێنەواریە کە بیروباوەڕی ئاینی بن بۆتە جێگای مشتومڕ بەڵام بەڵگەکانی زانایانی شوێنەواری کە لە چاخە دوایینەکانەوە ھەیانە کەمتر جێگای مشتومڕن. بەشێوەیەکی گشتی زانایان ژمارەیەکی زۆری پارچەی شوێنەواریان لە چاخی بەردینی سەرووەوە دۆزیوەتەوە کە گوزارشت لە بیروباوەڕی ئاینی دەکەن. لەو نموونانەش کە پەیوەستن بە بیرباوەرە ئایینیەکان پیاوی شێرو پەیکەرەکانی ڤینۆس و وێنەکێشراوەکانی سەر دیواری ئەشگەوتی شوفیت وە ڕێوڕەسمەکانی ناشتنی پاکی سونجیر.
لەسەدەی ١٩ دا چەند تیۆریایەکی جیاواز دەرکەوتن دەربارەی بنچینەی ئاینەکان دژی ئەو قسەوباسە کۆنانە کە دەیانووت مەسیحیەت بنچینەی ئاینەکانە. تیۆرزانی کۆن ادوارت برنت و تایلور و ھربت سبینسر تیۆری ڕۆحانیان دەرکرد لە کاتێکدا کە جۆن لۆبۆکی بایۆلۆجییست گوزارشتی ئارەزووی ڕەگەزی بەکارھێنا. لەم نێوەندەدا زانای ئاینی ماکس کۆلەر ئاینی وەکو چێژ لێکدایەوە، لە کۆتاییشدا زانای فۆلکلۆری ویلھام ماندرت  بنچینەی ئاینەکانی گێڕایەوە بۆ لێکدانەوە ئەفسانەییەکان و ڕووداوە سرووشتیەکان. بەڵام ھەموو ئەم تیۆریانە ڕەخنەیان لێ گیراوە بەشێوەیەکی بەرفراوان و کۆ دەنگیەک لەسەر بنچینەی ئاینی نەدۆزراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ئایین
تەڕەماری ناوەڕاست
تەڕەماری ناوەڕاست گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پیرەمەگرون، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئوسترالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ئوسترالیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
تەڕەماری ناوەڕاست
جوگرافیا
تەڕەماری ناوەڕاست لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تەڕەماری خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی زایەر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی حەسەن تەپەی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەڕەماری سەروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
میل ناسر
میل ناسر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی نەوجول، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
میل ناسر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پاریاوڵە و لە باشوور لەگەڵ گوندی شێخ حەوێزی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چاڵەودوانە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاغزەمەرشن.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٨٩٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1892 (توضيح)
ئەمێریکان زۆیترۆپ
ئەمێریکان زۆیترۆپ یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
سەرچاوەکان
پۆل:دەستکەوتەکانی دیزنی پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
شوێنێک بۆ یاری
شوێنێک بۆ یاری فیلمێکی کوردییە لە دەرھێنانی شەوکەت ئەمین کۆرکی؛ ساڵی ٢٠٠٩ بەرھەم ھاتووە.
چیرۆک
چەند بنەماڵەیەکی کوردی کەرکووکی بەھۆی ئاوارەیی لە کۆنەیاریگایەکی ئەو شارەدا دەژین. ئاسۆ بە ڕۆڵگێڕانی شوان عەتووف ھەوڵ دەدات ھیوا و خۆشییەک بخاتە ناو بنەماڵەی خۆی و باقی جیرانەکان؛ بۆیە یارییەکی تۆپی پێ لە نێوان کورد و عەرەب و ئاشووری و تورکمان ڕێک دەخات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
١٨٩٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1893 (توضيح)
ئەمپڵیفای
ئەمپڵیفای یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
سەرچاوەکان
پۆل:دەستکەوتەکانی دیزنی پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
ئیمامی زامن
جوگرافیا
ئیمامی زامن لە باکورەوە ھاوسنورە لەگەڵ گوندی بەنداوی دەربەندیخان و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی غوڵامی سەروو و لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی گورگەچیا (ڕوونکردنەوە) و لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی بێسەلمێن.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئوسترالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ئوسترالیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
جیاوازیی چەقی (ئەندازە)
پێناسە
وێنۆک|250px|چەپ| بڕگەی ناتەواو و بڕگەی زیاد، لێرەدا a نەگۆڕە و بەهای e زیاد دەبێت. دەشێت بڕگە قووچەکییەکان بەم شێوە پێناسە بکرێن: کۆمەڵە خاڵێک لە ڕووتەختێکدا کە دوورییان لە خاڵێکی دیاریکراو (تیشکۆ) و ھێڵیک (دەلیل) ڕێژەیەکی نەگۆڕە. ئەم ڕێژە بریتییە لە جیاوازیی چەقی و ھێما دەکرێ بە e. a بریتییە لە نیوەی تەوەری گەورە و b نیوەی تەوەری بچووک.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندازە پۆل:ئەندازەی شیکارانە پۆل:بڕگە قوچەکییەکان پۆل:ماتماتیک
ئاغدەرەی سەروو
ئاغدەرەی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ئەحمەداوا، ناوچەی تەختی سڵێمان، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
ئاغدەرەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گوێجەقەڵا و لە باشوور لەگەڵ گوندی قزقەپانی سەنگ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زەڕەشۆران لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئوچ دەرە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دوریگە
دوریگە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەڕنە، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
ئەوین لە بەرامبەر کۆمەڵکوژیدا (بەڵگەفیلم)
ئەوین لە بەرامبەر کۆمەڵکوژیدا (، ) بەڵگەفیلمێکی کوردییە لە دەرھێنانی شێرۆ ھندێ؛ ساڵی ٢٠٢٠ بەرھەم ھاتووە.
ناوەرۆکی فیلم
ئەوین لە بەرامبەر کۆمەڵکوژیدا باس لە چیرۆک و جۆرەکانی دەنگبێژی لەناو ئێزدییەکاندا دەکات.
نمایشکردن
ئەم فیلمە لە دوازدەھەمین فیلم فێستیڤاڵی جیھانیی کوردی بە شێوەی ئۆنڵاین و خۆڕایی پیشان درا.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
بانەبانان
بانەبانان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیروان، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای هەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بانەبانان لە باکورەوە هاوسنورە لەگەڵ گوندی غوڵامی سەروو و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی مامەشەیی و لەڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ گوندی کانی توو و لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی تونی حاجی حەسەن.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٨٩٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1895 (توضيح)
کۆریای باکوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
نەوجول
نەوجول گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی نەوجول، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
نەوجول لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تاڵاو و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاوایی نامیق و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی عومەرسۆفی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی لەک.
مێژوو
لە شاڵاوی ڕەشی ئەنفالدا ئەم گوندە (١٢٨) کەسی ئەنفالکراوە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڕەنگێنەی شارباژێڕ
ڕەنگێنە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی زەلان، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. ئەم گوندە دەکەوێتە باکووری خۆرھەڵاتی شاری سلێمانی و نزیکەی (٦٨)کم لە ناوەندی سلێمانییەوە دوورە، ھەروەھا (٤٨)کم لە ناوەندی قەزای شارباژێڕ(چوارتا)وە دوورە.
ناو
ھەڵکەوتەی جوگرافی گوندەکە دەکەوێتە شوێنێکی دڵگیر و ڕەنگینەوە بەتایبەتی لە وەرزی   بەھاراندا جوانییەکی دڵگیری ھەیە، ھەروەھا دەکەوێتە نێوان ھەردوو چیای لەرێ و تاریەری سەرکەشەوە، کە دوو چیای ڕەنگین و جوانن، ئەوەش ڕەنگ و جوانییەکی تایبەتی پێ بەخشیووە، لەوەوە گوندەکە بە ڕەنگین، یان بە زمانی خەڵکی ناوچەکە ڕەنگێنە ناسراوە.
جوگرافیا
ڕەنگێنە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سپیار و لە باشوور لەگەڵ گوندی سلێمانەدۆڵ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بناویان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شێخەڵمارێن.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٨٩٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1896 (توضيح)
چاڵاغ
چاڵاغ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پیرەمەگرون، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
چاڵاغ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەندەشین و لە باشوور لەگەڵ گوندی سابوراوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی حاجیتانی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دولکان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان