cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قیامەت
قیامەت یان ڕۆژی حیساب یان حوکمی کۆتایی (کە بە عەرەبی پێی دەوترێت یوم الدین و یوم القیامە)، باوەڕێکی بنەڕەتی ئایینە ئیبراهیمییەکانە، کە بە پێی ئەو باوەڕە خودا لە ڕۆژێکی دیاریکراودا پێداچوونەوە بە کردەوەی هەموو مەخلووقاتدا دەکات.
فڕۆکەخانەی نەوشەھر
فڕۆکەخانەی نەوشەھر فڕۆکەخانەیەکە دەکەوێتە شاری نەوشەھر، پارێزگای مازەندەران، ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکانی ئێران
ئینجینوێتی (ھەلیکۆپتەر)
ئینجینوێتی (بەئینگلیزی: Ingenuity) هەلیکۆپتەرێکی بێفرۆکەوانی رۆبۆتییە کە بە بەکارهێنانی کۆمەڵێک  تەکنەلۆژیا کار دەکات. تایبەتە بە گەڕان بەدوای شوێنی گرنگی زانستی لەسەر هەسارەی مەریخ، هەروەها یارمەتیدەرە  بۆ گالیسکەکان تاوەکو  باشترین ڕێگاکان هەڵبژێڕن لەکاتی گەڕانیان .ئەم  هەلیکۆپتەرە بچکۆڵانەیە لە ٤ ی نیسانی ٢٠٢١ لە پێرسفێرنس جیابۆوە وەک بەشێک لە ئەرکی  ٢٠٢٠ ی ناسا سەبارەت بە مەریخ.
ئەمە بە یەکەم گەشتی لەم جۆرەی مرۆڤ دادەنرێت کە لەسەر هەر هەسارەیەکی دەرەوەی زەوی ئەنجامی دابێت ، هەروەها بەرنامەی کۆپتەرەکە وەهایە کە تاوەکو پێنج جار بفڕێت لە ماوەی مانگێکدا ، کە لە ١٩ ی نیسانی ٢٠٢١ دەست پێ دەکات ، چونکە لەبنەڕەتدا تاقیکردنەوەیەکی تەکنیکییە. بۆ هەر گەشتێکی وا پلان دانراوە کە بتوانێت تا بەرزی ٣-٥ م (١٠-١٦پێ) بەرزببێتەوە ،ماوەی مەزەندەکراو بۆ هەرگەشتێکی نزیکەی ٩٠ چرکە دەبێت ،لەم ماوەیەدا دەبێت تا ٥٠مەتر دووری ببڕێت و بگەڕێتەوە شوێنی خۆی. هەلیکۆپتەرەکە لە ١٩ ی نیسانی ٢٠٢١ دا و لە کاتژمێر ١١ : ٣٠ بە کاتی ناوەندی گەردووندا ، یەکەم گەشتی خۆی کرد و گەیشتە بەرزی ٣ مەتر. هەلیکۆپتەرەکە لە ماوەی گەشتە کورتەکانیدا خۆکۆنترۆڵ کردن بەکار دەهێنێت و لەگەڵ ئەوەی کە گەشتەکان بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی پلان بۆ داڕێژراون و لەلایەن کۆنترۆڵی تاقیگەی دەرکردنی فڕۆکەوە نووسراوە، بەڵام دوای هەر نیشتنەوەیەک ڕاستەوخۆ پەیوەندی لەگەڵ پێرسفێرەکان دەکەن. ناسا بەنیازە دیزاینەکە بۆ ئەرکی ئاسمانی داهاتووی سەر مەریخ بەرەو پێشتری ببات.
میمی ئۆنگ سەرۆکی پڕۆژەکەیە و خاوەن پشکەکانی تریش بریتین لە : Aerofairnment ، ناسا ئامس و سەنتەری توێژینەوەی لانگلی.
نەخشەسازی
وێنۆک|301x301پیکسڵ|نەخشەیەکی هێلکاری پێکهاتەی کۆپتەرەکە نیشان دەدات. ئینجینوێتی وا داڕێژراوە کە پێشکەشکردنێکی تەکنیکی تاقیگەی جێت پرۆپولسیۆن بێت بۆ ئەوە درووست کراوە تاوەکو هەڵسەنگاندنی ئەو پرسیارە بکات کە ئایا ئەم تەکنەلۆژیایە دەتوانێت بە سەلامەتی بفڕێت، هەروەها بۆ دابینکردنی پلانی باشتر و ڕێنمایی کە زانیاری زیاتر دەدات بە پسپۆران لە ئەرکی داهاتوو بۆ یارمەتیدانی پلانی ڕێگاکانی گەشت کردن و دوورکەوتنەوە لە مەترسیەکان، هەروەها خاڵە گرنگەکانی گالیسکەی گەردوونی دەستنیشان دەکات  تا گەشتیان بۆ بکات. هەروەها لە توانایدایە وێنەی ئاسمانی هەسارەی مەریخ بگرێت کە ١٠ جار وردترە لە وێنە کەمەریەکان ، هەلیکۆپتەرەکە وێنەی ئەو گۆشانە دەگرێت کە گالیسکەکان ناتوانن بیبینن.
پەروانەکانی هەلیکۆپتەرەکە پێچەوانە خول دەخۆن  بە تیرەی نزیکەی ٤ پێتر (١.٢ م). کامێراکەی لە بەشی خوارەوەی چەسپ کراوە کە وێنەیەکی وردی خوارەوە دەگرێت بە تایبەت لەکاتی نیشتنەوەی کە سوودی لێ وەردەگرێت لەوەی بزانێت لە کوێ دەنیشێتەوە .جگە لەوە بەهۆی ئەم کامێرانەوە شوێن و خاڵ بۆ گالیسکەکان دیاری دەکات تاوەکوو بۆی بچن لەگەڵ توانای ڕووپێوی کردنی زانستی ڕووی هەسارەکە و ناردنی زانیاریەکان بۆ گالیسکەکەو لە گالیسکەکەوەش بۆ زەوی. ئینجینوێنتی هەرچەندە تەنها  فڕۆکەیەکە، بەڵام بۆ تایبەتمەندی کەشتیە ئاسمانیەکان دروستکراوە بۆ ئەوەی لەکاتی هەڵفرین و دابەزیندا بەرگەی هێزی کێش کردن و خێرایی با و پلەی گەرمی نزم بگرێت. کۆمپیوتەری سەرەکی ئینجینویتی چارەسەرکەری (ئەژدیهای سناپ کۆلێکۆم )ە و نەخشەی فڕینەکەی لەلایەن (کوالکۆم)بۆ دانراوە کە لەلایەن ئینترێنسینک درووستکراوە، کە پشت بە وزەی خۆری دەبەستێت بۆ دەستخستنی وزە و خۆ بارگاوی کردنەوە. چارەسەرکەری کوالکۆم پەیوەندی بە دوو MCUs ەوە هەیە بۆ ئەنجامدانی فرمانی ئاراستەکردنی هەلیکۆپتەرەکە. کۆپتەرەکە و گالیسکەکە بەیەک بەستراون لەڕێگەی چیپسی 900 MHz SiFlex کە لە گالیسکەکە و کۆپتەرەکە دانراون. سیستەمی پەیوەندیەکان دیزاین کراوە بۆ گواستنەوەی زانیاری بە خێرایی ٢٥٠ کەیبسەر/چرکە لە دووری ١٠٠٠ مەتر (٣,٣٠٠ پێ).
وێنۆک|365x365پیکسڵ| هێلکاریەکی هەلیکۆپتەرەکە. کۆپتەرەکە لە ١٨ ی شوباتی ٢٠٢١ دا بە گالیسکەی گەڕۆکی پێرسفێرنس لە سەر مەریخ نیشتەوە لە کاتژمێر ٨ : ٥٦ ی بەیانی ،کە بە بەشی خوارەوەی گالیسکەکە چەسپ کرابوو ، لە ٤ ی نیسانی ٢٠٢١ لە گالیسکەکە جیاکرایەوە. گالیسکە گەڕۆکەکە نزیکەی ٦٠ مەتر ( ٢٠٠ پێ ) لێیخوڕیوە بۆ ئەوەی ئەرکی فڕۆکەوانیی   هەلیکۆپتەرەکە دەست پێ بکات. کۆپتەرەکە لە ١٩ی نیسانی ٢٠٢١ / ١١:٣٠ بەکاتی مەریخ بە سەرکەوتوویی فڕی، بەو فڕینەی بووە یەکەم فڕینی فڕۆکەیی لەسەر مەریخ.
تاقیکردنەوەکان
لە ساڵی ٢٠١٩دا دیزاینە سەرەتاییەکانی ئیننۆیت لەسەر زەوی تاقیکرانەوە لە کەش و هەوایەک کە هاوشێوەی کەش و هەوای سەرمەریخ بوو. بۆ تاقیکردنەوەی فڕینەکە ، ژوورێکی فراوانی پڕ بۆشایی لە هەوا بەکارهاتووە بۆ ئەوەی وەک نموونە یەک بێت لە نزمی فشاری ئەتۆسفیری مەریخ - کە نزیکەی ٠, ٦ ٪ ی پەستانی ئەتۆسفیری ستانداردە لە ئاستی ڕووی دەریا لەسەر زەوی - هاوتای کۆپتەرێکە کە لە بەرزایی ٣٤ ٠٠٠ م ( ١١٢ , ٠٠٠ پێ  ) لە بەرگەهەوای زەویدا دەفڕێت.
فڕین
هەلیکۆپتەرەکە لە ١٩ی نیسانی ٢٠٢١ / ١١:٣٠ بە کاتی گەردوونی، یەکەم گەشتی بەسەر مەریخدا بە سەرکەوتوویی ئەنجامدا  و بووە یەکەم گەشتی سەر هەسارەیەکی دیکەی هەلیکۆپتەرەکە کە  ٣ مەتر بەرزبوویەوە و نزیکەی ٤٠ چرکەی خایاند ، شوێنی نیشتنەوەی هەلیکۆپتەرەکە بە مەیدانی برایانی ڕایت ناسێنرا و هەلیکۆپتەرەکە هێمای تایبەتی (IGY) لەلایەن ڕێکخراوی فڕۆکەوانی مەدەنی نێودەوڵەتی (ICAO) ەوە پێ بەخشرا. ناوەڕاست|وێنۆک|342x342پیکسڵ|یەکەم وێنەی کۆپتەرەکە کە لەبەرزیدا گرتی.
سەرچاوەکان
پۆل:مەریخ پۆل:گەردوون پۆل:تەکنۆلۆژیا
دارزوڵێخا
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
١٦٣٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1637 (توضيح)
جەمال حاجی محەممەد
جەمال حاجی محەممەد (لەدایکبووی ١٩٥٧ لە ھەڵەبجە) سیاسەتوانێکی کوردە. سکرتێری جڤاتی نیشتمانییە، لە خانەی ڕاپەڕاندنی بزووتنەوەی گۆڕان. پێشتر ئەندامی سەرکردایەتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧ پۆل:سیاسەتوانە کوردەکان پۆل:خەڵکی ھەڵەبجە
سەرەڕەش
سەرەڕەش گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاوەسپی، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دەیڤد گۆیەر
چەپ|وێنۆک|282x282پیکسڵ دەیڤد ساموێل گۆیەر (لەدایکبووی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٥) نووسەرێکی کۆمیک و بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکییە. کارەکانی گۆیەر کەوا پێیناسراون بریتین لە Batman Begins, The Dark Knight، وە The Dark Knight Rises. ھەروەھا کاری لەسەر فیلمەکانی دی سیش کردووە وەک پیاوی پۆڵا، باتمان دژی سوپەڕمان و ژنی سەرسووڕھێنەر.
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥ پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ڕاسپبێری زێڕین پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە میشیگن پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە میشیگن پۆل:سیناریۆنووسە جولەکەکانی ئەمریکا پۆل:سیناریۆنووسانی میشیگن پۆل:بەرهەمهێنەرانی تەلەڤیزیۆنی میشیگان پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی هونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی پۆل:بەرھەمھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی میشیگان پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ھونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی
شاری ئێمبەر
شاری ئێمبەر (بە ئینگلیزی: City of Ember) یان شاری خەڵوز، فیلمێکی سەرکێشیی ساڵی ٢٠٠٨ە، لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەرھەم ھاتووە، لە دەرھێنانی گیڵ کینان و پاڵەوانیی سێڕشا ڕۆنان، بێڵ مۆڕی، مارتین لاندا و توبی جۆنزە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨ پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس پۆل:فیلمەکانی خەیاڵی زانستیی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە خەمناوییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە داھاتوودا داندراون
عەلی ئەکبەر داوەر
وێنۆک
عەلی ئەکبەر داوەر ( 1246 تاران - لە بنەڕەتدا خەڵکی چواردەنگ ساری - 1315 تاران ) سیاسەتوانی ساڵانی کۆتایی دەورانی قاجار و سەردەمی ڕەزاشا بوو، کە بە دامەزراندنی دەسەڵاتی دادوەری مۆدێرن لە ئێراندا ناوبانگی دەرکرد و ڕۆڵێکی گرنگی لە گەشەی ئابووری ئێراندا گێڕا. ئەو یەکێک بوو لە هۆکارەکانی پتەو بوونی دەسەڵاتی بنەماڵەی پاڵەوی و پێشخستنی سیاسەتەکانی ڕەزاشا، هەروەها داوەر یەکەم سەرۆکی سەندیکای پارێزەرانی ئێران بوو.
درووستکردنی سیستمی دادوەری و دەسەڵاتی دادوەریی نوێ لە ئێران، دامەزراندنی نووسینگەی تۆماری مەدەنی، داڕشتنی یاسای مەدەنی، یاسای دۆکیومێنت و تۆماری خانووبەرە، یاسای بازرگانی و دامەزراندنی بیمەی ئێران لە نێوان گرنگترین دەستکەوتەکانی ئەون.
داوەر لە ٢٠ بەهمەن ١٣١٥ بە هۆی ناکۆکی و سووکایەتی کردنی ڕەزاشا و ترسی کاردانەوەکان کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا. لە نێو سیاسەتوانانی سەردەمی پەهلەویدا، یەکێکە لەو چەند کەسەی کە لە دوای شۆڕشی ئیسلامی هێشتا لە تاران شەقامێکی بە ناوەوەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئێران پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٨ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٧ پۆل:مردووانی ١٩٣٧ پۆل:خەڵکی تاران پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
٥٨٩ (ژمارە)
٥٨٩ (پانسەد و هەشتا و نۆ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٨٨ و ٥٩٠.
فڕۆکەخانەی بەم
فڕۆکەخانەی بەم فڕۆکەخانەیەکە دەکەوێتە شاری بەم، پارێزگای کرمان، ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکانی_ئێران
کینجی کۆداما
کینجی کۆداما (こだま兼嗣 کۆداما کینجی) ئەو دەرهێنەرێکی ئەنیمێی ژاپۆنییە لە دایک بووە لە ١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٩ لە ھۆکایدۆ.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩ پۆل:وێنەکێشانی مانگا پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمێ پۆل:زیندووان
حەوتلا
لە ئەندازەدا حەوتلا  فرەگۆشەیەکە خاوەنی حەوت گۆشە و حەوت لایە.
حەوتلای ڕێک
حەوتلای ڕێک، حەوتلایەکی قۆقزە و ھەموو لایەکانی یەکسانن. پێوانەی ھەر یەک لە گۆشەکانی یەکسانە بە ٥π/٧ ڕادیان یا ١٢٨٫٥٧١٤٢٨٦ پلە. ڕووبەری حەوتلایەک لە ڕێی ئەم ھاوکێشە دەدۆزرێتەوە (درێژایی لاکەی a):
سەرچاوەکان
پۆل:شێوە سەرەتایییەکان پۆل:فرەگۆشەکان پۆل:٧ (ژمارە)
ئەنگۆلا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ئەنگۆلا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ھێزی نەتەوەیی
ھێزی نەتەوەیی بە کۆی ھەموو سەرچاوەکان کە بۆ گەیشتن بە ئامانجی نەتەوەیی لە یەکەیەکی جوگرافی و سیاسی بە ناوی وڵات دا ھەیە دەوترێت. ھێزی نەتەوەیی لە پێکھاتەی جیاواز پێک دێت کە بەپێی سەرچاوە و کاریگەرییان لە دوو گرووپ سروشتی و کۆمەڵایەتی دابەش دەبێ.
ساری جالو
ساری جالو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ھەوشار، ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
ساری جالو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قوشخانەی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی چھارتاق و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی حەلەبی سەروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بەدرلو.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
فەخراوا
جوگرافیا
فەخراوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ھۆلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
ھۆلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦ بوو کە لە ١ تا ١٦ی ئابی ١٩٣٦ لە بەرلین لە ئەڵمانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
کاسڵ ھیڵ پرۆدەکشنز
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی چێژبەخشی کە لە شاری نیویۆرکن پۆل:ئەو کۆمپانیا ڕێکلامییانەی دەکەونە شاری نیویۆرک پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
دەستدرێژیکردن لە کڵێسای کاتۆلیک
وێنۆک دەستدرێژیکردن لە کڵێسای کاتۆلیک ئاماژەیە بۆ ئەو حاڵەتە زۆرانەی دەستدرێژی سێکسی بۆ منداڵان کە لەلایەن ڕاھیب و قەشە سەرەکییەکان، شارە گەورەکان و ئەندامانی دیکەی کڵێسای کاتۆلیک و ئەو کڵێسایەکانی کە بەشێکن لێی ئەنجام دەدرێن. چەندین تۆمەت، لێکۆڵینەوە، دادگاییکردن، سزادان و ھەوڵی ئەندامانی کڵێسا بۆ پەردەپۆشکردنی بەڵگەکان لەخۆدەگرێت. ئەو منداڵانەی دەستدرێژییان کراوەتە سەر زۆربەیان لە تەمەنی باڵغبوون بچووکتر بوون، ھەرچەندە ھەندێکیان کوڕی گەورەتر بوون. زۆربەیان تەمەنیان لە نێوان ١١ بۆ ١٤ ساڵدا بووە. دەستدرێژی سێکسی لە کۆتایی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە دەستی بە سەرنجی خەڵک کرد.
لە ساڵانی نەوەدەکاندا ڕۆژنامەگەری زیاتر باو بوو و منداڵان دەستیان کرد بە قسەکردن لەسەر ئەزموونەکانیان. چیرۆکەکە لە وڵاتانی وەک کەنەدا، ئەمریکا، شیلی، ئوسترالیا و ئێرلەندا و بەشێکی زۆری ئەورووپا و ئەمریکای باشوور، دەستیکرد بە وەرگرتنی سەرنجی میدیا و جەماوەری گەورە.
لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٨ لە کاتی لێکۆڵینەوە لە دەستدرێژیکردنە سەر منداڵان لە کەنیسەی کاسۆلیکی لە شیلی، پاپا فرانسیس منداڵانی بە «درۆزن» ناوبرد. دوای سێ مانگ لە مانگی نیساندا بە شەرمەوە دان بەوەدا دەنێت کە منداڵەکان ڕاستییەکان دەڵێن.
دەستڕاگەیشتن بە نێودەوڵەتی
لە سەدەی یازدەھەمەوە دەستدرێژی سێکسی لە کەنیسەی کاسۆلیکیدا باس دەکرێت. پاپا لیۆ پەنجەمی ڕزگاری بوو لە یاسایەک کە فەرمانی بە سەرکردەکانی کڵێسا کرد ژمارەی ئەو منداڵانەی کە بۆ خۆشی خۆیان دەیھێڵنەوە سنووردار بکەن، واتە ئێستا ھیچ یاسایەک نییە ژمارەی منداڵان بۆ چێژی سێکسی پیاوانی ئایینی سنووردار بکات.
لە ئیرلەندا، لێکۆڵینەوەیەک لە ساڵانی پەنجاکاندا دەری خست کە سەرکردەکانی کەنیسە لە دەستدرێژی و لێدان و دەستدرێژیکردنە سەر منداڵان لەلایەن پیاوانی ئایینی کاسۆلیکەوە دەزانن، بەڵام ھیچیان نەکردووە بۆ ڕێگریکردن لەو کارە.
لە ئوسترالیا، بەگوێرەی «رێوڕەسمی شکاو» کە گرووپێکی پشتیوانییە بۆ قوربانیانی دەستدرێژی لەلایەن کڵێسا مەسیحییەکانەوە، لە ساڵی ٢٠١١ تا ٢٠٢٢ زیاتر لە سەد حاڵەتی قەشە کاسۆلیکییەکان ھەبوون کە بەھۆی دەستدرێژیکردنە سەر منداڵان دەستگیرکراون. لە بەیاننامەی پۆلیس لە ساڵی ٢٠١٢دا، بانگەشەی ئەوە کراوە کە ٤٠ گەنج لە ویلایەتی ڤیکتۆریا بەھۆی دەستدرێژیکردنە سەر قەشە کاسۆلیکییەکان خۆیان کوشتووە.
لە فلیپین کە ٨٥٪ی دانیشتووانی کاسۆلیکن، منداڵان لە ساڵی ٢٠٠٢ دەستیان کرد بە گێڕانەوەی چیرۆکی ئازاردانیان لەلایەن ئەندامانی کەنیسەی کاسۆلیکییەوە، دوای ئەوەی لە ئەمریکا سەرنجێکی زۆری بەدەستھێنا.
تەنھا لە ئەمریکا ١٠ ھەزار و ٦٦٧ منداڵ دەستدرێژییان کراوەتە سەر و ٤٣٩٢ قەشە کاسۆلیک دەستدرێژییان کردووەتە سەر، ھەموویان لە نێوان ساڵانی ١٩٥٠ بۆ ٢٠٠٢.
لە ساڵی ٢٠٠٤ تا ٢٠١٤ ٣٤٢٠ منداڵ دەستدرێژی کراوەتە سەر و ٨٨٤ قەشە کاسۆلیک دەستگیرکراون. دەستدرێژیکردنە سەر منداڵان لەلایەن قەشە کاسۆلیکەکانەوە لە زۆرێک لە وڵاتان ئەنجامدراوە، بەڵام زۆرترین حاڵەتەکان لە ئەمریکایە.
لەدوای ئەمریکا، ئەو وڵاتەی کە زۆرترین ژمارەی تووشبوانی تێدا تۆمارکراوە، ئیرلەندایە. ھەروەھا ژمارەیەکی بەرچاو لە حاڵەتەکان لە ئوسترالیا، نیووزلەندا، کەنەدا و وڵاتانی ئەورووپا، ئەمریکای لاتین، ئەفریقا، ئاسیا و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست تۆمارکراون.
بەڵام لە ساڵی ٢٠١٠دا ئەو گرنگیپێدانەی کە لەسەر ئەمریکا بوو، گواسترایەوە بۆ ئەورووپا.
پاپا فرانسیس لە ١٣ی ئایاری ٢٠١٧ دانی بەوەدانا کە ٢٠٠٠ حاڵەتی دەستدرێژی سێکسی لە ڤاتیکان ھەبووە.
کۆستەریکا
فەزیحەی جۆراوجۆری دەستدرێژی سێکسی کە ئەندامانی ڕێبازی کاسۆلیکی تێدا بەشدارن لە وڵاتی بچووکی کۆستاریکا ئاشکرا بوون، چونکە زیاتر لە دەیان قەشە بە فەرمی تۆمەتبار کراون. یەکێک لە دوایین و گەورەترین ڕووداوەکانی ساڵی ٢٠١٩ ئەوە بوو کە قەشە ماوریسیۆ ڤیکێز لە مانگی ئازاردا دەستگیرکرا و سزای ٢٠ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا بەھۆی دەستدرێژیکردنە سەر منداڵێکی تەمەن ١١ ساڵەوە.
قەشەیەکی دیکە بەناوی خۆرخی ئارتۆرۆ مۆرالێس سالازار کە لەلایەن پۆلیسەوە داواکرابوو بەھۆی دەستدرێژیکردنە سەر منداڵان، کاتێک ھەوڵیدا لە سنووری پەنەما ھەڵبێت، لەلایەن پۆلیسەوە دەستگیرکرا. بەناوبانگترین قەشە لە کۆستاریکا، ئینریکی دێلگادۆ، بەھۆی دەستدرێژیکردنە سەر سێ منداڵەوە، سزای زیندانیکردنی بەسەردا سەپێندرا. ئینریکی ڤاسکێز کە لە ساڵی ١٩٩٨ لە کۆستاریکا ھەڵاتووە، لە ساڵی ٢٠٠٧ لە کاتێکدا کە قەشە بوو لە ھندۆراس بە ھاوکاری قەشەیەکی دیکەی کاسۆلیکی بەناوی ئەنجێل سانکاسیمیرۆ دەستگیرکرا؛ بەڵام بەھۆی یاسای وڵاتەوە کە دەبێت جیاوازی تەمەنی ٢٨ ساڵ لە نێوان قوربانی و دەستدرێژیکارەکەدا ھەبێت، نەتوانرا زیندانی بکرێت، ڤاسکێز تەمەنی ٢٠ ساڵ بووە و ئەو منداڵانەی دەستدرێژییان کردووەتە سەری تەمەنیان ١٣ ساڵ بووە.
کۆماری دۆمینیکی
ھەروەھا جۆزێف وێسۆلۆڤسکی، قەشەیەکی کاسۆلیکی پۆڵەندی کە لە کۆماری دۆمینیکان دەژیا و لە کاتی کارکردنی میسیۆنێردا، دەستدرێژی سێکسی کردە سەر منداڵان؛ بەڵام لە ٢٧ی ئابی ٢٠١٥ پێش ئەوەی دادگاییکردنەکە ئەنجام بدرێت، گیانی لەدەستدا.
ئەل سالڤادۆر
لە ساڵی ٢٠١٩دا، خۆسێ ئەدۆنای چیکاس کامپۆس، قەشەی ئەلسەلڤادۆر لە دادگای تاوانەکانیدا دانی بە تاوانەکەیدا ناوە کە دەستدرێژی بۆ سەر منداڵان کردووە و سزای ١٦ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێنراوە.
کەنەدە
لە مانگی ئابی ساڵی ٢٠٠٥ قەشە چارڵز ھێنری سیلڤێسترێ بەھۆی دەستدرێژیکردنە سەر ٤٧ کچەوە دەستگیرکرا کە تەمەنیان لە نێوان نۆ بۆ چواردە ساڵ بوو، لە نێوان ساڵانی ١٩٥٢ بۆ ١٩٨٩. سیلڤێسترێ لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦دا تەنھا سێ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا، لە ٢٢ی ژانویەی ٢٠٠٧ دوای سێ مانگ زیندانیکردن کۆچی دوایی کرد.
لە ساڵی ٢٠١١ قەشەیەک بەناوی ویلیام ھۆدجسۆن مارشال بەھۆی دەستدرێژیکردنە سەر ١٦ منداڵ لە قوتابخانەیەکی کاسۆلیکی لە نێوان ساڵانی ١٩٥٢–١٩٨٦ دەستگیرکرا. سزای دوو ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا و دوای ١٦ مانگ لە ساڵی ٢٠١٢ ئازادکرا.
لە ٢٥ی ئابی ٢٠٢٠، قەشە خانەنشینکراوی ئێرلیندۆ مۆلۆن کە تەمەنی ٨٨ ساڵ بوو، ٨٤٤ ھەزار و ١٤٠ دۆلار دەداتە ڕۆزماری ئەندەرسۆن، ئەو ژنەی کە لە ساڵانی ١٩٧٦ و ١٩٧٧دا ٧٠–١٠٠ جار دەستدرێژی کردووەتە سەری، ئەو کاتەی تەمەنی ٢٦ ساڵ بووە. ئەوە کاتێک دەستی پێکرد کە مۆلۆن پێشنیاری کرد ئەندەرسۆن بێتە کڵێساکەی تا بتوانێت دوعا بۆ باوکە مردووەکەی بکات تا ھەست بە باشتربوونی بکات. پاشان بە دیل گرت و بەردەوام بوو لە دەستدرێژیکردنە سەری. کەنیسەی کاسۆلیکی سزای نەدا لەسەر کارەکانی.
مەکسیک
ئەو دەروێشە بەناوبانگە بەناوی مارسیال ماسیل دەستدرێژی ٦٠ منداڵی کردووە و ٣ منداڵی بەخێو کردووە و لەگەڵ ھەریەکەیان ٢ منداڵی بووە.
لویس ئیستبان زاڤالا ڕۆدریگێز، قەشەیەکی کاسۆلیکییە، لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢١دا بەھۆی دەستدرێژیکردنە سەر کچێکی تەمەن ١٢ ساڵ لەکاتی بەشداریکردنی لە وانەکانی کڵێساکەیدا، سزای ٦٥ ساڵ زیندانیکردنی بەسەردا سەپێندرا.
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
لە ساڵی ٢٠٠٤ کەنیسەیەکی کاسۆلیکی لە ویلایەتی کالیفۆرنیا نزیکەی ١٠٠ ملیۆن دۆلاری داوە، دوای ئەوەی ٩٠ کەس چوونەتە دادگا و باسیان لە سووکایەتیکردن کردووە. لە مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠٠٧دا ٦٠ ملیۆن دۆلاری دیکەی بەخشییە دایک و باوکی ٤٥ منداڵ کە گوایە لەلایەن قەشەکانەوە دەستدرێژییان کراوەتە سەر. تا مانگی تەممووزی ٢٠٠٧ بە گشتی ٦٦٠ ملیۆن دۆلاریان داوە بە زیاتر لە ٥٠٠ کەس کە لەلایەن قەشە کاسۆلیکەکانەوە ئازاردراون.
لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ٢٠٠٧ کەنیسەی کاسۆلیکی ١٩٨٫١ ملیۆن دۆلاری داوە بە ١٤٤ قوربانی دەستدرێژی سێکسی لە منداڵیدا لە دادگادا.
لە مانگی تەممووزی ٢٠٠٨ کەنیسەی کاسۆلیکی لە ویلایەتی کۆلۆرادۆ ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر پێدانی ٥٫٥ ملیۆن دۆلار بۆ یەکلاییکردنەوەی ١٨ داوای دەستدرێژی سێکسی بۆ سەر منداڵان.
لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٨٥ قەشە جیلبێرت گۆت دانی بە ١١ تۆمەتی دەستدرێژیکردنە سەر کوڕانی گەنجدا ناوە.
لە ساڵی ١٩٩٨ قەشەیەک دەستدرێژی کردە سەر ١٢ منداڵی جیاواز.
لە مانگی نیسانی ٢٠٠٧ کەنیسەی کاسۆلیکی بە گشتی ٧٨٠ ملیۆن دۆلاری لە دادگادا داوە بە ٨٣٧ قوربانی دەستدرێژی لەلایەن قەشەکانەوە.
لە مانگی ئابی ٢٠١٨ کۆمەڵێک قەشە کە لە ٣٠٠ قەشە پێکھاتبوون، کە ھەوڵیان دا دەستدرێژیکردنە سەر منداڵان پەردەپۆش بکەن، ئاشکرا بوون.
ئەرجەنتین
لە ساڵی ٢٠٠٩ قەشە جوولیۆ سیزار گراسی بەھۆی دەستدرێژی سێکسی بۆ دوو منداڵی کەم تەمەن لە ماوەی کارکردنی لە ڕێکخراوێکی خێرخوازی بۆ منداڵانی بێ باوک، سزای ١٥ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا.
کۆلۆمبیا
لە ساڵی ٢٠٢١ لە لێکۆڵینەوەیەکدا لیستی ٤٣ قەشە دەرکەوت کە دەستدرێژییان کردووەتە سەر منداڵان و لەو ژمارەیەش تەنھا سێ قەشە دەستگیرکراون.
ھندستان
لە ساڵی ٢٠١٤ ڕاجو کۆکان بە تۆمەتی چەندین جار دەستدرێژی سێکسی بۆ سەر کچێکی تەمەن ٩ ساڵ دەستگیرکرا. لە ھیندستان ھەڵھات و خۆی لە دەستگیرکردن بەدوور گرت. لە نێوان مانگی شوبات و نیسانی ٢٠١٤ سێ قەشەی دیکەی کاسۆلیکی بە تۆمەتی دەستدرێژیکردنە سەر منداڵان دەستگیرکران.
لە ساڵی ٢٠١٦ کەنیسەی کاسۆلیکی قەشەیەکی زیندانیکراوی دەستنیشانکردەوە کە پێشتر دەستدرێژی کردبووە سەر منداڵان.
لە ساڵی ٢٠١٧دا، ڕۆبن ڤاداکومچەری بە تۆمەتی چەندین جار دەستدرێژی کردە سەر کچێکی تەمەن ١٥ ساڵ، کە دواتر منداڵێکی لەدایک بوو، دەستگیرکرا. سزای ٢٠ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا.
لە ساڵی ٢٠١٨ دوای ناڕەزایەتییەکی زۆری گشتی، قەشە فرانکۆ مولاکال لە ٢١ی ئەیلوول دەستگیرکرا. پاپا فرانسیس لێی خۆش بوو بەھۆی دەستدرێژیکردنە سەر ئەو ڕاھیبە. ئەو خانەقایەی کە سکاڵای لەسەر قەشە فرانکۆ تۆمارکردووە، بە پۆلیسی ڕاگەیاندووە کە لە نێوان ساڵانی ٢٠١٤ بۆ ٢٠١٦ چەند جارێک دەستدرێژی سێکسی کردووەتە سەری.
سینگاپۆر
لە ساڵی ٢٠١٣ جەین لی لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لەلایەن قەشە ڕۆمانی کاسۆلیکەکانەوە دەستدرێژی کراوەتە سەر. لە تەمەنی ١٢ ساڵییەوە دەستی پێکرد و بۆ ماوەی دوو ساڵ و نیو لەلایەن قەشەیەکی تەمەن ٣٤ ساڵەوە ئازاری دەدرا.
لە ساڵی ٢٠٢٢دا ئەندامێکی دیار لە ڕێکخراوێکی کاسۆلیکی لە ناوەڕاستی ساڵانی شەستەکاندا بەھۆی دەستدرێژی سێکسی بۆ دوو گەنج لە چەندین بۆنەدا سزای پێنج ساڵ زیندانیکردنی بەسەردا سەپێندرا. ئەم تاوانانە لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٥ بۆ ٢٠٠٧ ڕوویانداوە.
ئۆستڕیا
لە تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠١٠ گرووپێکی سەربەخۆ لە نەمسا کە ھێڵی یارمەتی بۆ قوربانیانی دەستدرێژیکردن بەڕێوەدەبەن، ڕاپۆرتێکیان بڵاوکردەوە کە قەشە و ڕاھیب و بەرپرسانی ئایینی نەمسا دەستدرێژییان کردووەتە سەر ٩١ ژن و ٢٣٤ پیاو.
کرواتیا
٣ منداڵ کە لە ساڵانی ٢٠٠٠ و ٢٠١١ و ٢٠١٢ دەستگیرکرابوون لەلایەن قەشە کاسۆلیکی کرواتیا دەستدرێژییان کراوەتە سەر.
فەڕەنسا
لە ١٥ی ١ی ٢٠٢٠، بێرنارد پرینات بە تۆمەتی دەستدرێژیکردنە سەر ٨٠ کوڕ لە نێوان ساڵانی ١٩٧١ بۆ ١٩٩١ دەستگیرکرا، و ڤاتیکان ڕێگەی پێدا سەرەڕای دەستدرێژی سێکسی بۆ منداڵان، ڕاھێنانی قەشەیی تەواو بکات. ڕۆژی ١٦ی ئازاری ٢٠٢٠، پرینات سزای پێنج ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا.
لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ پۆلیسی فەرەنسا شەش ھەزار و ٥٠٠ پەیوەندی پێگەیشتووە کە باس لەوە دەکەن قەشە کاسۆلیکەکان دەستدرێژی دەکەنە سەر منداڵان، ھەموویان لە ماوەی ١٧ مانگدا.
ئەڵمانیا
لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ٢٠١٨ لە ڕاپۆرتێکدا دەرکەوتووە کە ٣٦٧٧ منداڵ لە ئەڵمانیا کە زۆربەیان تەمەنیان ١٣ ساڵ یان کەمترە، لە نێوان ساڵانی ١٩٤٦ بۆ ٢٠١٤ لەلایەن قەشە کاسۆلیکەکانەوە دەستدرێژی سێکسیان کراوەتە سەر. لە مانگی ئابی ٢٠٢٠دا ھەزار و ٤١٢ کەس لە ئەڵمانیا ئەندامانی ڕێبازە ئایینییە کاسۆلیکییەکانیان تۆمەتبار کرد بە دەستدرێژی سێکسی بۆیان لە منداڵیدا. ٦٥٤ قەشە و قەشە و ڕاھیب و ئەندامانی دیکەی کەنیسەی کاسۆلیکی دەستدرێژییان کردووەتە سەر منداڵان.
لە مانگی ئایاری ٢٠٢١ قەشەیەک بە ناوی ڕینھارد مارکس نامەی دەستلەکارکێشانەوەی خۆی پێشکەش کرد و ڕای گەیاند کە دەستدرێژیکردنە سەر منداڵان ھۆکاری سەرەکییەتی. پاپا فرانسیس دەستلەکارکێشانەوەی ڕەتکردەوە و ڕای گەیاند کە پێویستە لە کڵێسادا بمێنێتەوە و ھۆکارەکەی ھۆکارێکی باش نییە بۆ جێھێشتنی کڵێسا.
ئێرلەندە
لە ئیرلەندا لە ساڵانی نەوەدەکانەوە زنجیرەیەک حاڵەتی دەستدرێژی و لێکۆڵینەوەی حکوومەت لە سەر ئەو قەشەیانەی لە دەیەکانی پێشوودا دەستدرێژییان کردووەتە سەر سەدان منداڵ. لێکۆڵینەوەکانی دەوڵەت بەڵگەیان لەسەر ئەوە داناوە کە لانیکەم ١٠ ھەزار منداڵ لەلایەن قەشە و ڕاھیب و کرێکارانی کڵێسا لە ساڵانی ١٩٤٠ تا ١٩٩٠ دەستدرێژییان کراوەتە سەر.
لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠١٠، قەشە تۆنی والش بە ١٢٣ ساڵ زیندانیکردن بە تۆمەتی ١٤ تۆمەتی دەستدرێژی سێکسی کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی حەفتاکان و ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوو، سزای زیندانیکردنی بەسەردا سەپێندرا. ھەروەھا خاچەکەی لە بەشە تایبەتەکانی منداڵان دانا.
لە نێوان ساڵانی ١٩٧٥ بۆ ٢٠١١ ٦ قەشە ئێرلەندی بە تاوانی دەستدرێژی سێکسی دەستگیر کراون.
لە مانگی ئابی ٢٠١٨دا لیستێک بڵاوکرایەوە کە ئاشکرایکرد زیاتر لە ١٣٠٠ قەشە کاسۆلیکەکان لە ئێرلەندا دەستدرێژییان کردووەتە سەر منداڵان، لەو ژمارەیە تەنھا ٨٢ قەشەیان سزا دراون.
پۆڵەندا
پێش ساڵی ١٩٩٠ ٢٥٥ ئەندامی کەنیسەی کاسۆلیکی لە پۆڵەندا بەھۆی دەستدرێژیکردنە سەر منداڵان دەستگیرکرابوون.
پورتوگال
لێکۆڵینەوەیەک لە مانگی شوباتی ساڵی ٢٠٢٣دا دەرکەوت کە لە ساڵی ١٩٥٠ەوە لە پورتوگال، چوار ھەزار و ٨١٥ منداڵ لەلایەن قەشە و ئەندامانی دیکەی کەنیسەی کاسۆلیکییەوە دەستدرێژییان کراوەتە سەر.
ئوسترالیا
لە ساڵی ٢٠١١ زیاتر لە ١٠٠ قەشە کاسۆلیکەکان بە دەستدرێژیکردنە سەر منداڵان لە ئوسترالیا تۆمەتبار کران.
بە گشتی زیاتر لە ھەزار و ٨٨٠ ئەندامی کەنیسەی کاسۆلیکی دەستدرێژییان کردووەتە سەر ٤ ھەزار و ٤٤٤ منداڵ، کچ و کوڕ. ٦٢٪ی دەستدرێژکارەکان قەشە بوون و ئەوانی دیکەش کرێکاری ئاسایی کڵێسا بوون.
لە ساڵی ٢٠١٩ قەشە ڤینسێنت جیراڵد ڕایان کە لە نێوان ساڵانی ١٩٧٣ بۆ ١٩٩١ بەھۆی دەستدرێژی سێکسی بۆ ٣٤ کوڕ ١٤ ساڵ لە زیندان بووە، بەھۆی دەستدرێژیکردنە سەر دوو کوڕەوە سزای ١٤ مانگ زیندانی بەسەردا سەپێنراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کڵێسای کاتۆلیکی ڕۆمی پۆل:توندوتیژی دژی پیاوان پۆل:توندوتیژی دژی ژنان
تۆنی سیریکۆ
جێناڕۆ ئانتنی سیریکۆ جونیەر (لەدایکووی ٢٩ی تەممووزی ١٩٤٢—مردووی ٨ی تەممووزی ۲۰۲۲) ئەکتەرێکی ئەمەریکیە، کەوا بە ڕۆڵەکانی وەک پۆڵی وۆڵنەتس گڵتیێری لە زنجیرەی سۆپڕانۆکان و ڕۆڵە جیاوازەکانی لەگەڵ دەرھێنەر وودی ئاڵن دەناسرێتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:مردووانی ٢٠٢٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢ پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک پۆل:کۆمارییەکانی نیویۆرک (ویلایەت) پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
١٦٣٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1639 (توضيح)
ئالچێمی (کۆمپانیا)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا پۆل:کۆمپانیا بەرھەمھێنەرە لەکارکەوتووەکانی فیلم و تەلەڤیزیۆن لە ئەمریکا
عوسمان حاجی مەحموود
عوسمان حاجی مەحموود (لەدایکبووی ١٩٦٣ لە کفری) سیاسەتوانێکی کوردە. سکرتێری کاروباری باژێروانەکانە، لە خانەی ڕاپەڕاندنی بزووتنەوەی گۆڕان. پێشتر ئەندامی مەكتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:سیاسەتوانە کوردەکان پۆل:خەڵکی کفری پۆل:سیاسییەکانی بزووتنەوەی گۆڕان
٥٩٠ (ژمارە)
٥٩٠ (پانسەد و نەوەد) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٨٩ و ٥٩١.
عەلی ئەکبەر رائفیپوور
وێنۆک
عەلی ئەکبەر ڕائفیپوور لەدایکبووی ٨ی ئایاری ساڵی ١٣٦٣، وانەبێژ و تیۆریستی پیلانگێڕی ئێرانییە. ئەو بە وتارە مشتومڕاوییەکانی لە زانکۆکانی ئێران سەبارەت بە ئایین و تائیفەگەری ، قیامەتناسی، مەهدیزم ، شەیتانپەرستی ، ماسۆنییەت و پیلانگێڕی. ئەو خۆی وەکوو ڕاوێژکارێک بۆ دامەزراوەکانی بوارەکانی ڕزگارکەری قیامەت، ئایین و مەزهەبەکان، زایۆنیزم، هەروەها توێژەری میدیایی و ستافی زانکۆ دەناسێنێت. ئەو دامەزرێنەری دامەزراوەی موسافە کە کورتکراوەی "بەرەنگاربوونەوەی زایۆنیزم و ئۆمانیزم و ماسۆنییەت"ە. بەپێی ئەکاونتی خۆی، خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە لە ژمێریاری. لە هەندێک میدیای ناوخۆدا هەندێک جار وەک توێژەر باسی لێوە دەکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:دژە زایۆنیزم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:خەڵکی تاران پۆل:زیندووان
فڕۆکەخانەی جیرۆفت
فڕۆکەخانەی جیرۆفت فڕۆکەخانەیەکە دەکەوێتە شاری جیرۆفت، پارێزگای کرمان، ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکانی_ئێران
زمانی گورجی
زمانی گورجی بە ئەلفوبێی گورجی دەنووسرێت. ئەلفوبێی گورجی لە ٣٣ دانە پیت پێکھاتووە:
عەبدولحسێن تەیموورتاش
وێنۆک
زمانی گورجی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زمانەکانی ئازەربایجان پۆل:زمانەکانی ئوکراینا پۆل:زمانەکانی ئێران پۆل:زمانەکانی تورکیا پۆل:زمانەکانی ڕووسیا پۆل:زمانەکانی قەوقاز پۆل:زمانەکانی گورجستان پۆل:زمانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:زمانی گورجی پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئەسفەھان پۆل:زمانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان پۆل:زمانەکانی ئەبخازیا
عەبدولحسێن تەیموورتاش
عەبدولحسێن تەیموورتاش (لەدایکبووی ساڵی ١٢٦٠، نەردین - لە ٩ی مێهر ١٣١٢، تاران کۆچی دوایی کردووە) نازناوی سەردار موعیزولمولک و سەردار موعەزەمی خۆراسانی، سیاسەتوانێکی ئێرانی بوو لە سەردەمی قاجار و پەهلەویدا. تەیموورتاش یەکێک لەو کەسانە بوو کە لە ڕووخاندنی قاجارەکان و هێنانەسەرکاری پەهلەوییەکان ڕۆڵی گرینگی هەبوو. لە سەردەمی ڕەزاشادا یەکەم وەزیری دەربار بوو و ڕۆڵێکی گرنگی لە سیاسەتی دەرەوەی ئێراندا هەبووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئێران پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣ پۆل:مردووانی ١٩٣٣ پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
١٩٧٩ لە عێراق
ڕووداوەکانی ساڵی١٩٧٩ لە عێراق
ڕووداوەکان
سەددام حوسێن بە شێوەیەکی فەرمی بووە سەرۆککۆماری عێراق
لە دایک بوونە دیارەکان
٢ی دیسەمبەر -شاسوار عەبدولواحید
مردنەکان
١ی ئازار - مستەفا بارزانی سیاسەتمەدار ، سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان (لەدایکبووی ١٩٠٣)
عەبدوڵاھۆری
جوگرافیا
عەبدوڵاھۆری لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بنەکە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاوباریک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زۆراب بەگزادە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بەھرام بەگ شێخ حەمید.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دوایینی ئێمە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
سەرچاوەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی ئێچ بی ئۆ پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی پۆست-ئەپۆکالیپتیک پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پیکچەر تیڤی پۆل:دوایینی ئێمە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠٢٣ پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی پاش کۆتاییی جیھانی
بیڵی جۆڵ
ئەلبوومی داھاتووی جۆڵ بەناوی "شەقامی ٥٢ەمین - 52nd Street" لە ساڵی ١٩٧٨ بڵاوکرایەوە و بووە یەکەمین ئەلبوومی کە بچێتە ڕیزبەندی ئەلبوومەکانی ھەفتەی بیلبۆرد. ئەلبوومەکانی داھاتووی جۆڵ دوورکەوتنەوە لە شێوازی ئاسایییەکەی خۆی و ھەوڵێکی جدی جۆڵ بوو بە یادکردنەوەی سەردەمی لاویەتی خۆی و گوتنەوەی گۆرانی ژانرەی ڕۆک بە گۆرانییەکانی "Rock and Roll To Me" و "The Longest Time" و "Uptown Girl". دوای بڵاوکردنەوەی ھەردوو ئەلبوومی The Brige و Storm Front لەساڵەکانی ١٩٨٦ و ١٩٨٩، جۆڵ ھەڵسا بە بڵاوکردنەوەی دوازدەھەمین و دوایین ئەلبوومی خۆی بەناوی River of Dreams لە ساڵی ١٩٩٣.
لە ماوەی بیست ساڵ کاروانی ھونەری، جۆڵ خاوەن ٣٣ گۆرانی بووە کە پلەی یەکەمیان لە ڕیزبەندی گۆرانییەکانی ھەفتانە وەرگرتووە. جۆڵ بۆ ٢٣ خەڵاتی گڕامی پاڵێوراوە و پێنچ دانەی بردۆتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:گۆرانیبێژانی جوو پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩ پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:گۆرانیبێژانی ڕۆکی ئەمریکی پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی پۆل:ئاوازدانەرانی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئاوازدانەرە کلاسیکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی سەدەی ٢١ەم پۆل:مولحیدانی ئەمریکا پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو پۆل:مۆسیقاژەنە جووە ئەمریکییەکان پۆل:گۆرانیبێژەکانی شاری نیویۆرک پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئاوازدانەرانی سەدەی ٢١ەمی ئەمریکی پۆل:ئاوازدانەرانی کلاسیکی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئاوازدانەرانی کلاسیکی ئەمریکی پۆل:ئاوازدانەرانی کلاسیکی نێری ئەمریکی پۆل:ئەمریکییە کوڕە گۆرانیبێژە پۆپەکان پۆل:گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز
مەڕنە
مەڕنە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما نشیو، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
مەڕنە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
نیو وۆڵد پیکچەرز
نیو وۆڵد پیکچەرز یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٠ لە کالیفۆرنیا پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا
شەڕی موسڵمانان و عەرەبەکان
شەڕی موسڵمانان و عەرەبەکان شەڕی سەربازی و ئایینی شەش ساڵەی نیمچە دوورگەی عەرەبی بوو لە نێوان موسڵمانان بە سەرۆکایەتی محمد و عەرەبی تاغوت بە سەرۆکایەتی ھۆزی قوڕەیش. ململانێکان لە مانگی ئازاری ساڵی ٦٢٤ بە شەڕی بەدری ساڵی ١٩٦٦ دەستی پێکرد، و بە فەتحکردنی مەککە و سەرکەوتنێکی موسڵمانان کۆتایی ھات.
مێژوو
محمد بانگەشەی ئەوە دەکات کە لە تەمەنی ٤٠ ساڵیدا پێغەمبەر بووە بۆ ھۆزەکەی کە قوڕەیشن لە مەککە. قوڕەیش قبوڵیان نەکرد و دوای ئەوەی خۆی و شوێنکەوتوانی لەلایەن قوڕەیشەکانەوە گۆشەگیری کران، محمد فەرمانی پێکردن کە لە ساڵی ٦١٥دا بچنە حەبەشە بۆ پەنابردن، لەوێ بە باوەشی کراوە پێشوازییان لێکرا. دوای مردنی ئەبو تالیبی مامی لە ساڵی ٦١٩ محمد پێغەمبەری ئیسلام کەسێکی کەم بوو کە لە ژینگەیەکی دوژمنکارانەی شاری مەککەدا ئاسایشی بۆ دابین بکات.
ھەندێک کەس لە مەدینە ئیسلامیان قبوڵ کرد، و ئەوان قسەی محەممەد و ئیسلامیان بڵاوکردەوە و لە مەدینەدا. ئیسلام ھێواش ھێواش لە مەدینە گەشەی کرد پێش ئەوەی لە مانگی ئازاری ساڵی ٦٢٢، ئێستا ٧٢ موسڵمان ھەبوون. ئەوان ڕایان گەیاند کە ئامادەن بەرگری لە محەممەد لە عەرەب بکەن. عەرەبەکان کە گوێیان لە زیادبوونی ژمارەی موسڵمانان بوو، ئەو لێدوانەیان وەک ڕاگەیاندنی شەڕ وەرگرت. ھەروەھا عەرەبەکان لە ھەوڵی تیرۆرکردنی محەممەد لە مانگی ئایاری ساڵی ٦٢٢ شکستیان ھێنا، دوای ئەوەی لەلایەن عەرەبەکانەوە ھەڕەشەی کوشتنی لێکرا، محەممەد بەڵێنی پاراستنی لەلایەن ئەنسارەکانەوە وەرگرت. پاشان ڕێگەی بە شوێنکەوتووانی دا بگەڕێنەوە بۆ مەدینە. دوای ئەوەی ئەویش چووە مەدینە، محمد دەستی کرد بە ڕێگریکردن لە کاروانەکانی عەرەبەکان وەک ئامرازێک بۆ تۆڵەسەندنەوە و قەرەبووکردنەوەی ئەو زیانانەی کە عەرەبەکان بە خۆی و ھاوەڵەکانی گەیاندبوو.
ئەمەش بووە ھۆی شەڕەکانی بەدر، ئوحود، و خەندەق، و دوای ئەو شەڕانە لە ساڵی ٦٢٨دا عەشیرەتی عەرەبەکانی مەککە و موسڵمانانی مەدینە پەیماننامەیەکی ١٠ ساڵەیان واژوو کرد بە ناوی پەیمانی حودەیبییە؛ بەڵام لە ساڵی ٦٣٠ عەرەبەکان پەیمانی حودەیبییەیان شکاند بەھۆی دەستدرێژیی بەنوبەکر کە بەشێک لە قوڕەیش بوون بەرامبەر بەنوو خوزاعە کە ھاوپەیمانانی موسڵمان بوون.
دوای شکاندنی پەیماننامەکە، فەتحی مەککە ڕوویدا و موسڵمانان سەرکەوتنیان بەدەستھێنا. مەککە دەبووە خاکی موسڵمانان و ھەموو پەیکەرەکان خوداوەندە عەرەبەکان لە کەعبەدا لەناوچوون و ئایینی عەرەبی کۆن کۆتایی پێدەھات.
سەرچاەکان
پۆل:شەڕەکان پۆل:ئیسلام
١٦٤٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1640 (توضيح)
قوتابیان
قوتابیان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی چوارتا (ناوەند)، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قوتابیان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دێگەڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی واژە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بەردەزەرد، شارباژێڕ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی باخی ئاشی.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جەلال جەوھەر
جەلال جەوھەر (لەدایکبووی ١٩٥٤ لە کەرکووک) سیاسەتوانێکی کوردە. سکرتێری کاروباری فراکسیۆنەکانە، لە خانەی ڕاپەڕاندنی بزووتنەوەی گۆڕان. پێشتر ئەندامی مەكتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤ پۆل:سیاسەتوانە کوردەکان پۆل:خەڵکی کەرکووک پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان پۆل:ئەندامانی پێشووی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پۆل:سیاسییەکانی بزووتنەوەی گۆڕان
١٩٨٠ لە عێراق
ڕووداوەکان
سەرھەڵدانی شەڕی ئێران و عێراق (لە ئەیلوولی ١٩٨٠ بۆ ئابی ١٩٨٨) شەڕێکی چەکداری بوو بۆ ماوەی ٨ ساڵ بەردەوام بوو
حکوومەتی کاتی
حکوومەتی کاتی حکومەتێکە یان دەوڵەتێکە کە لەبەر زەختێکی سیاسی واتە لە کاتی گواستنەوەی دەسەڵات لە سیتەمێکی سیاسییەوە بۆ سیستەمێکی دیکە دروست ئەبێ و تا پەسەندکردنی دەستووری بنچینەی نوێ و دانانی دامودەزگای نوێی سیاسی، کاروباری وڵات لە ئەستۆ ئەگرێ. ھەندێک کات حکوومەتی کاتی لە دەرەوەی وڵات دروست ئەکرێت لەکاتێکدا کە ئەو وڵاتە داگیرکرابێت یان سەرقاڵی شەڕ و شۆرش بێت. ھەروەھا ئەم جۆرە حکوومەتە بە حکوومەتی ئازاد ناودەبرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:حکوومەت
ئەنگۆلا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ئەنگۆلا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
٥٩١ (ژمارە)
٥٩١ (پانسەد و نەوەد و یەک) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٩٠ و ٥٩٢.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٦٤١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1641 (توضيح)
فڕۆکەخانەی سیرجان
فڕۆکەخانەی سیرجان فڕۆکەخانەیەکە دەکەوێتە شاری سیرجان، پارێزگای کرمان، ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکانی_ئێران
عەجەمی
عەجەمی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باکوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
عەجەمی ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ستیڤن ڤان زانت
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:گیتارژەنانی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژانی ڕۆکی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەمریکی پۆل:گیتارژەنانی ڕۆکی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠
نۆلا
لە ئەندازەدا، نۆلا  فرەگۆشەیەکی قۆقزە خاوەنی نۆ گۆشە و نۆ لایە.
نۆلای ڕێک
نۆلای ڕێک، نۆلایەکی قۆقزە و ھەموو لایەکان و ناوەگۆشەکانی یەکسانن. پێوانەی ھەر یەک لە ناوەگۆشەکانی °١٤٠ و ڕووبەرەکەی لە ڕێگەی ئەم ھاوکێشە دەدۆزرێتەوە:
کێشانەوەی نۆلای ڕێک
یەکێک لە ڕێگاکانی کێشانەوەی نۆلای ڕێک بە بەکارھێنانی ڕاستەی پلەکراو و پەرگار:
١٦٤٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1642 (توضيح)
نۆلا
کێشانەوەی نۆلای ڕێک
center|200px
سەرچاوەکان
پۆل:شێوە سەرەتایییەکان پۆل:فرەگۆشەکان پۆل:٩ (ژمارە)
ھۆلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
ھۆلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
شۆڕش حاجی
شۆڕش حاجی (لەدایکبووی ١٩٥٨ لە قەڵادزێ) سیاسەتوانێکی کوردە. سکرتێری کاروباری خەڵکە، لە خانەی ڕاپەڕاندنی بزووتنەوەی گۆڕان. پێشتر بەرپرسی مەکتەبی بەریتانیای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨ پۆل:سیاسەتوانە کوردەکان پۆل:خەڵکی قەڵادزێ
میھتەرکەندی
میھتەرکەندی (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کوڕانی، ناوچەی کوڕانی، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
نۆرما کروز
نۆرما کروز چالاکوانی مافەکانی ژنانە لە گواتیمالا، بە چالاکییەکانی دژ بە توندوتیژی دژ بەژنان ناوبانگی پەیداکرد. لە ئازاری ٢٠٠٩، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا، خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.
میھتەرکەندی
جوگرافیا
میھتەرکەندی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
نۆرما کروز
چالاکی
نۆرما کروز بەرگریکاری مافەکانی ژنانە کارەکانی بۆ بەرگریکردنە لەمافەکانی مرۆڤ، لەنێوانیشیاندا بەڕێوەبردنی ڕێکخراوی ڕزگاربووەکان، کە ڕێکخراوێکە لە شاری گواتیمالا ستییە لە ٣ی تەممووزی ١٩٩٦ کرایەوە. ڕێکخراوەکە پشتگیری دەروونی و یاسایی بۆ پاراستنی مافەکانی ژنان دابین دەکات. بەپێی ڕاپۆرتی حکوومەتی ئەمریکا، لە ساڵی ٢٠٠٧، تەنیا ڕێکخراوەکەی نۆرما کاری لەسەر تەواوکردنی ٣٠ کەیس داوە لەسەر کووشتنی ژنان.
ڕێکخراوەکە یارمەتی ئەو دایکانەش دەدا کە منداڵەکانیان ڕفێندراون.
ھەڕەشەکان
لەوەتەی ئایاری ٢٠٠٩، نۆرما بەبەردەوامی ھەڕەشەی دەستدرێژی سێکسی و کووشتنی لێدەکرێت بە کورتە نامە و تەلەفۆن؛ ھەروەھا ھەڕەشە لە خێزانەکەشی دەکرێت. وێڕای ئەوەی حکوومەتی گواتیمالا پارێزگاری لێدەکات بەڵام ھێشتا ھەڕەشەکان بەردەوامن، ئەمەش وای لە ڕێکخراوی لێبووردنی نێودەوڵەتی کرد کە لە ساڵی ٢٠١١، کارەکانی ئەو 'کەیسی ھەرەگرنگ' بنووسێت. لە ئازاری ٢٠١١، ڕێکخراوەکەی ھێرشی کرایەسەر لەڕێگای گازی فرمێسکڕێژ، لەگەڵ ئەوەش ھیچ کەس زیانی گیانی بەرنەکەوت.
خەڵات و ڕێزلێنان
لە ئازاری ٢٠٠٩، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا، خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا لەبەرامبەر کارەکانی، نۆرما بە سیمبوڵی بوێری و ھیوایەک بۆ ژنانی گواتیمالا دانرا. نۆرما خەڵاتەکەی بەدەستی میشێل ئۆباما و ھیلاری کلینتۆن وەرگرت.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ژنانی گواتیمالا پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
عەلیانی بچوک
عەلیانی بچوک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاوەسپی، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
عەلیانی بچوک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی عەلیانی گەورە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھەزارکانی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەپەسپی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەڵاچەڕمەڵە.
وێڵە مەلامەلا
وێڵە مەلامەلا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کەلان، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
ئاناپۆرنا پیکچەرز
ئاناپۆرنا پیکچەرز یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠١١ لە کالیفۆڕنیا پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا پۆل:ستۆدیۆ ئەمریکییە سەربەخۆکانی فیلم
ئەنگۆلا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ئەنگۆلا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
١٦٤٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1643 (توضيح)
فڕۆکەخانەی گەچساران
فڕۆکەخانەی گەچساران فڕۆکەخانەیەکە دەکەوێتە شاری دووگۆنبەدان، پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد، ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکانی_ئێران
١٩٨١ لە عێراق
ڕووداوەکانی ساڵی١٩٨١ لە عێراق
مردنەکان
پۆل:١٩٨١ بەپێی وڵات پۆل:ئاسیا لە ١٩٨١ پۆل:عێراق لە ساڵەکانی سەدەی ٢٠ەم
پێڕستی ئەکتەرە ئێرانییەکان
ئەمەی خوارەوە پێڕستی ئەکتەرە ئێرانییەکانە کە بەپێی ئەلفوبێ ڕیزکراون.
150px|وێنۆک|چەپ|[[بێھرووز ڤۆسووقی]] 150px|وێنۆک|چەپ|[[شەھاب حوسێنی]] 150px|وێنۆک|چەپ|[[ڕەزا کیانیان]] 150px|وێنۆک|چەپ|[[پەیمان مەعادی]]
150px|وێنۆک|چەپ|[[پەرویز پەرەستوویی]] 150px|وێنۆک|چەپ|[[فەرامەرز قەریبیان]]
بەستەرە دەرەکییەکان
ئەکتەرەکان ئێرانی ئەکتەرە ئێرانییەکان پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکان
٥٩٢ (ژمارە)
٥٩٢ (پانسەد و نەوەد و دوو) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٩١ و ٥٩٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کەریماوای عەلی وێردی
کەریماوای عەلی وێردی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری ئەلوزاغاج، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
کەریماوای عەلی وێردی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
خەڵکی لاز
گەلی لاز, یان لازی (laz : ლაზი )، نەتەوەیەکی قەوقازین و خەڵکی باشووری قەوقازن ، کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە ناوچە کەنارییەکانی دەریای ڕەش لە تورکیا و جۆرجیا دەژین.ئەوان بە شێوەیەکی نەریتی بە زمانی لاز قسە دەکەن کە ئەندامی بنەماڵەی زمانی کارتڤێلییە بەڵام گۆڕانکارییەکی خێرای زمانی بۆ زمانی تورکی بەخۆیەوە بینیوە.
ڕەشید عالی گەیلانی
ڕەشید عالی گەیلانی (لەدایکبووی ١٨٩٢ – مردووی ٢٨ی ئابی ١٩٦٥) کەسایەتی سیاسیی عێراقی بوو، کە لەسەردەمی شانشینی عێراقدا لە سێ خولدا سەرۆکوەزیرانی عێراق بوو. ڕەشید بەیەکێک لە ناسیۆنالیستە عێراقییەکان دادەنرێت کەدەیویست کاریگەری و دەسەلاتی دەوڵەتی بەریتانیا بەسەر عێراقدا نەمێنێت. لەساڵانی ١٩٤٠ بۆ ١٩٤١ کە سەرۆکوەزیرانبوو، ھەوڵیدا لەگەڵ وڵاتەکانی تەوەر بکەوێتە دانووساندن و ڕێککەوتن بۆ دەرکردنی ئینگلیز لە عێراق.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٢ پۆل:مردووانی ١٩٦٥ پۆل:سەرۆک وەزیرانی عێراق پۆل:خەڵکی بەغدا پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق
١٦٤٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1644 (توضيح)
محەممەد عەلی پاشا
محەممەد عەلی پاشا ئەلمەسعوود کوڕی ئیبراھیم ئاغا ئەلقوللی نازناوی ئەزیز یان ئەزیزی میسر دامەزرێنەری بنەماڵەی عەلەوییەکان و فەرمانڕەوای میسرە لە نێوان ساڵانی ١٨٠٥ تا ١٨٤٨ ، و بە شێوەیەکی باو بە "دامەزرێنەری میسری مۆدێرن" وەسف دەکرێت، وتەیەکە کە خۆی یەکەم کەس بووە کە پەرەی پێداوە، و پاش ئەویش ھەر بەردەوام بوو. توانی لە ساڵی ١٨٠٥ دا بچێتە سەر تەختی میسر دوای ئەوەی کەسایەتییە دیارەکانی وڵاتەکە بەیعەتیان پێدا بۆ ئەوەی ببێتە سەرۆکی میسر، دوای ئەوەی خەڵک لە دژی خورشید پاشای پێش خۆی ڕاپەڕین، و زیرەکییەکەی و بەکارھێنانی بارودۆخی دەوروبەری توانی ئەو ھەموو ئەو ماوەیە بەردەوام بێت لە حوکمڕانی میسر، بەو شێوەیە خووی ئیمپڕاتۆریەتی عوسمانی شکاند کە زیاتر لە دوو ساڵ فەرمانڕەوایەکی بەسەر میسردا نەدەھێشتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٩ پۆل:مردووانی ١٨٤٩
١٩٨٢ لە عێراق
ڕووداوەکانی ساڵی١٩٨٢ لە عێراق
پرشتینا
وێنۆک|شاری پرشتینا: گۆڕی ئیبراھیم ڕۆگۆڤا پرشتینا یان پرستینا (بە ئەلبانی: Prishtina یان Prishtinë) پایتەخت و گەورەترین شاری کۆماری کۆسۆڤۆیە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠١٦، ٢٠٤٫٧٢١ کەسە. خەڵکی ئەم شارە زۆرینەی بە زمانی ئەلبانی دەدوێن و زۆرینە موسڵمانن.
حیزبوڵڵای عێراق
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:تیرۆریزم لە عێراق پۆل:سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی پۆل:گرووپە ئیسلامییە شیعەکان پۆل:حیزبوڵڵای لوبنان پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون
ئۆریۆن پیکچەرز
ئۆریۆن پیکچەرز یەکێکە لە ستۆدیۆ ئەمریکییەکان بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و کاری وێنەیی.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا پۆل:یەکگرتن و بەدەستھێنانەکانی ساڵی ١٩٩٧
قەرەقیە
قەرەقیە گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ھەوشار، ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
قەرەقیە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زینھار و لە باشوور لەگەڵ گوندی فەیزاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تۆمارکەندی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاڵەسەقەل.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دەلا
لە ئەندازەدا دەلا فرەگۆشەیەکە خاوەنی دە گۆشە و دە لایە.
ڕێگای کێشانەوەی دەلای ڕێک
یەکێک لە ڕێگاکانی کێشانەوەی دەلای ڕێک بە بەکارھێنانی ڕاستەی پلەکراو و پەرگار: center|200px|وێنۆک|ڕێگایەکی کێشانەوەی دەلای ڕێک
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شێوە سەرەتایییەکان پۆل:فرەگۆشەکان پۆل:١٠ (ژمارە)
٥٩٣ (ژمارە)
٥٩٣ (پانسەد و نەوەد و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٩٢ و ٥٩٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئەنگۆلا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ئەنگۆلا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
نەرویژ لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٣٦
نەرویژ یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٣٦، کە لە ٦ تا ١٦ی شوباتی ١٩٣٦ شاری باڤاریا لە ئەڵمانیا بەڕێوەچوو. وەرزشوانانی ئەم وڵاتە بە کۆکردنەوی زۆرترین مەدالیای زێر و کۆی گشتی مەدالیاکان پلەی یەکەمی بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:نەرویژ لە ئۆڵۆمپیاد بەپێی ساڵ
سکاڵا (ھانی)
سکاڵا تاکەگۆرانییەکی هونەرمەند هانییە کە لە ساڵی ٢٠١٩دا بڵاویکردووەتەوە.
١٦٤٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1645 (توضيح)
شەمشەمەکوێرە
وێنۆک
شەمشەمەکوێرە ئاژەڵێکی شیردەرن بە ڕیزبەندی شیرۆپتێرا. شەمشەمەکوێرە شەوانەن-ئەوان لە شەواندا چالاکن تا بەرەبەیان، و لە ڕۆژدا دەخەون.
زۆربەیان ئیکۆلۆکەیشن بەکاردەھێنن بۆ گرتنی نێچیرەکان و دۆزینەوەی ڕێگای خۆیان. شەمشەمەکوێرەکان زۆربەی جار لە ئەشکەوت یان درەختەکاندا دەژین، لە باکووری ئەمریکا و لە ئەورووپا ھەندێک جار لە خانوو یان باڕەکانی خەڵکدا دەژین، ھەروەھا ئەوان ئاژەڵێکی پارێزراون لە بەریتانیا. وە هەروەها شەمشەمە کوێرەکان تاکە شیردەرن کە بتوانن بفڕن. زۆربەی شەمشەمە کوێرەکان مێروو گیانەوەرە بچوکەکان دەخۆن وە هەندێکیان خوێنی باڵندەو شیردەرەکان دەمژن هەندێکیشیان میوەو شلەی گوڵەکان دەمژن
سەرچاوەکان
پۆل:شەمشەمەکوێرەکان
فڕۆکەخانەی کەلالە
فڕۆکەخانەی کەلالە فڕۆکەخانەیەکە دەکەوێتە شاری کەلالە، پارێزگای گوڵستان، ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکانی_ئێران پۆل:پارێزگای گوڵستان
١٩٨٣ لە عێراق
ڕووداوەکانی ساڵی١٩٨٣ لە عێراق
بزووتنەوەی بە نیشتمانیکردنی نەوتی ئێران
وێنۆک|پشتیوانی خەڵک لە نیشتمانیکردنی نەوتی ئێران
بزووتنەوەی بە نیشتمانیکردنی نەوتی ئێران (٢٩ی ئازاری ١٣٢٩-٢٨ی ئابی ١٣٣٢) قۆناغی خەباتی گەلی ئێرانە بۆ بە نیشتمانیکردنی پیشەسازی نەوتی ئێران. ئەم بزووتنەوە بە سەرکردایەتی محەممەد موسەددیق سەرۆک وەزیرانی ئێران لە ساڵانی دەیەی ١٩٥٠ سەرکەوت.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
تیان چێنگرێن
تیان چێنگرێن (چینی:田成仁; لەدایکبووی ٢ی نیسانی ١٩٢٦ تا ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠) ئەکتەرێکی چینییە کە زیاتر لە سەد فیلم دەرکەوتووە، بەھۆی ڕۆلەکانی براوەی چەندین خەڵاتە لە فیلم.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦ پۆل:مردووانی ٢٠٢٠ پۆل:دەرچووانی ناوەندی ئەکادیمیای دراما
ھۆلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
ھۆلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢