cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سلاڤ
دووەم گەورەترین ئایین کە لەنێو سلاڤەکاندا لە دوای ئایینی مەسیحییەوە وەرگیراوە، ئیسلامە و کۆمەڵگە سلاڤە موسڵمانەکان بریتین لە بۆسنەییەکان، پۆماکەکان (موسڵمانانی بولگاری)، گۆرانییەکان ، تورکەکان (موسڵمانانی مەقدۆنیا) و موسڵمانانی دیکە لە یوگۆسلاڤیای پێشوو. وڵاتە سلاڤییە مۆدێرنەکان و گرووپە نەتەوەییەکان ھەم لە ڕووی بۆ ماوەیی و کولتوورییەوە زۆر ھەمەچەشنن پەیوەندییەکانی نێوانیان، تەنانەت لە ناو تاکە گرووپەکاندا، لە پشتگیری نەتەوەییەوە دەست پێدەکات تا دەگاتە دووژمنایەتی یەکتری.
مۆزەخانەی پالماچ
مۆزەخانەی پالماچ مۆزەخانەیەکی تایبەت بە «ڕیمات ئاڤیڤ» ی ئیزڕائیلە و تایبەتە بە پاڵماچ، ھێزی مانگرتنی ڕێکخراوی بەرگری نھێنی ھاگانەیە، پێش دامەزراندنی دەوڵەت، کە دواتر لە ڕێکخراوی ئای دی ئێفدا داگیراکرا.
لە ساڵی ٢٠٠٠ کرایەوە، مۆزەخانەی پاڵماچ یادی بەشداریی پاڵماچ بۆ دروستکردنی دەوڵەتی ئیسرائیل دەکرێتەوە. مۆزەخانەکە زنجیرەیەکی ژێرزەمینی ژووری ئەزموونی فرەمیدیایە، بە یادکردنەوەیەک بۆ مردووەکان دەست پێ دەکات.
دووزەلە
دووزەلە یان جفتان ئامێرێکی باژەنی کوردییە.
مێژوو
پێشینەی ئەم ئامێرە بە چاندی کاسییەکان دەگەڕێتەوە و نزیک بە ٧ ھەزار ساڵ ھەزیر دەکرێتەوە. ئامێری دووزەلە جگە لە کوردستان (بە تایبەت ناوچەکانی کرماشان، ئیلام و لوڕستان)، لە شوێنەکانی دیکەی ئێران وەکوو گیلانیش دەژەنرێت، بەڵام ئاخێزگەی چیاکانی زاگروس بووە.
ناو
دووزەلە وشەیەکی ڕەسەنی کوردییە. زەل (یان چیت، چیتک) لە زمانی کوردی بە جۆرێک گژوگیا دەوترێت. دووزەلە بە واتای دوو دانە زەلە کە لە پاڵی یەکەوە دەچەسپیندرێن.
فۆرمی ئامێرەکە
دووزەلە لە دوو لوولەی مسی پێک ھاتووە کە لە پاڵی یەکەوە بەستراونەتەوە. چەشنێک لە دووزەلەکان لە پەڕی داڵ یان ئیسکی باڵندەکان دەسازیندرێن. لە سەری ھەرکام لە لوولەکان زەلێک جێ دەگرێت کە لە پیکەنەی پێ دەلێن. ھەرکام لە لوولەکان ٦ کونای لە سەرە. بنی ئەوپەڕی لوولەکان بازە. درێژایی دووزەلە گۆڕەکە و دەبێ لانیکەم ٢٢ سانتیمەتر و کۆتەری ٢ سانتیمەتر بێت.
پانتاییی دەنگ
پانتاییی دەنگی دووزەلە لە نێوان ١ ھەتا ٢ ئۆکتەیڤە کە بە گەورە و بچۆکیی ئامێرە بەستراوەتەوە.
ژەنیارە بەناوبانگەکان
لە ژەنیارە بەناوبانگەکانی دووزەلە دەتوانرێت بە موراد تاووسی سونقوری ، ئەمانوڵڵا تاھیری ، عەلیدۆست فەلاحەتی و ... ئاماژە بکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقای کوردی پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا پۆل:وشە و دستەوشە کوردییەکان
ئەبوو عەبدوڵڵا شافعی
دەبوو عەبدوڵڵا شافیعی ناوی وریا ڕەسوڵ ساڵح ھەولێرییە، یەکێک بووە لە سەرکردەکانی جوندولئیسلام و ئەنسارولئیسلام، دوای دەستگیرکردنی مەلا کرێکار بوو بە سەرۆکی ئەنسارولئیسلام کە ناوەکەی گۆری بۆ ئەنسارولسوننە و سەرکردەی ھێزەکە بووە لە ساڵی ٢٠٠٣–٢٠١٠، لە ساڵی ٢٠١٠ لەلایەن ھێزەکانی ئەمریکا لە عێراق دەستگیرکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان
ئێما تامپسۆن
دام ئێما تامپسۆن (لە دایکبووی ١٥ی نیسانی ١٩٥٩) ئەکتەر، سیناریۆنووس، چالاکوان، نووسەر و کۆمێدیکاری بەریتانییە. ئەو بەیەکێک لە ئەکتەرە ھەر دیارەکانی بریتانیا دادەرنێت، ئێما چەند خەڵاتێکی بەدەستھێناوە، لە نێویاندا دوو جار خەڵاتی ئۆسکار، دوو جار خەڵاتی گۆڵدن گلۆب، یەک جاریش خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم، ھەروەھا سێ جار خەڵاتی فیلمی ئەکادیمیای بریتانی ناسراو بە بافتا.
ئێما لە خێزانێکی ھونەرمەند لە لە لەندەن لە دایکبووە، باوکی ئیریک تامپسۆن ئەکتەرێکی ئینگلیز بوو، ھەروەھا دیکیشی فیلیدا لۆو، خانمەئەکتەرێکی سکۆتلادییە. ئێمە لە کۆلێژی نیونھام لە زانکۆی کامبریج خوێندوویەتی. دوای دەرکەوتنی لە چەند بەرنامەیەکی تەلەفزیۆنیی کۆمێدی، ئەوا دواجار لە دوو زنجیرەی زنجیرەی تەلەفزیۆنیی تاتی فرووتی، ھەروەھا زنجیرەی بەختی جەنگ دەرکەوت، ئەمەش لە ساڵی ١٩٨٧ بوو، بەھۆی دەرکەوتنی لە ھەردوو زنجیرەکە ئەوا خەڵاتی بافتای پێدرا بۆ باشترین خانمەئەکتەری تەلەڤیزیۆن.
لە ساڵی ١٩٩٢، دوای دەرکەوتنی لە فیلمی کۆتایی ھاوارد (Howards End)، خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەئەکتەر و خەڵاتی بافتاشی وەرگرت. بۆ ساڵی دواتر، واتە لە ساڵی ٢٠١٣، ئێما بە دوو فیلم بووە پاڵێوراوی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەئەکتەر ئەمەش بە فیلمەکانی بەناوی باوکم (In the Name of the Father) ھەروەھا فیلمی ڕۆژگاری ماوە (The Remains of the Day)، بەمەش ئێما بووە ھەشتەمین ئەکتەر لە مێژوودا، کە لە ساڵێدا بە دوو فیلم بێتە ناو کێبڕکێی باشترین ئەکتەر.
سەرچاوەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر پۆل:نووسەرانی بریتانیی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:بێدینەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩ پۆل:Articles with hAudio microformats پۆل:خانمەکتەرانەی کە خەڵاتی دەیمھودی بەریتانیان بردۆتەوە. پۆل:خانمەکتەرانی لەندەن پۆل:باشترین خانمەکتەران لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمیای بەریتانی بافتا (تەلەڤیزیۆن) پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی بەڕیتانی پۆل:دەیمەکانی فەرماندەی نیشانەی ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی پۆل:خانمەکتەرە بەریتانییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:مولحیدانی بریتانیا پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
بەرلوت
بەرلوت گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کەلار(ناوەند)، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بەرلوت لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی حەسەن مەحە و لە باشوور لەگەڵ گوندی بانزەمینی سەید محەمەد و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەنگەری سەروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی کەلار.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
چالاو
چالاو (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کوڕانی، ناوچەی کوڕانی، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
چالاو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
زمانی ماڵتی
وێنۆک|قسەکەرێکی ماڵتی، لە [[ماڵتا تۆمارکراوە]] زمانی ماڵتی ) زمانێکی نیشتمانییە لە ماڵتا و ھەروەھا زمانێکی فەرمی لە تەنیشت زمانیئینگلیزی، و تاکە زمانی سامییە لە نێوان زمانە فەرمییەکانی یەکێتی ئەورووپا و سویسڕا، ھەرچەندە ماڵتایییەکان نە عەرەبن و نە سامیین، زۆرینەی ماڵتییەکان خۆیان وەک کۆچبەری بیانی پۆلێن دەکەن لە وڵاتی دایکیان لە سیسیلیای ئیتاڵییە، بەڵام زمانی ماڵتی لە عەرەبی سیسیلیاوە وەرگیراوە (زاراوەی سیسیلی کە لە زمانی عەرەبی جیابووەوە لە ماوەی دەسەڵاتی ئیسلامی لە دوورگەکانی ماڵتا و سیسیلیا و ئەو زاراوەیە لە ماڵتا و سیسیلیا و باشووری ئیتالیا لە ماوەی نێوان سەدەی نۆیەم و چواردەیەمی زایینی پەرەی سەند) زۆربەی وشەکانی خەڵکی ماڵتا لە بنەچەوە لاتینی و ئیتاڵی و سیسیلییە، لەکاتێکدا وشەکانی بە بنەچەی ئینگلیزی بەشێک لە وشەسازی ماڵتا پێکدەھێنن، زمانی ماڵتی تاکە زمانی سامییە کە بە ئەلفوبێی لاتینی نووسراوە، لە ساڵی ١٩٧٥ دا بە مەزەندەی ٣٧١ ھەزار کەس قسەکەری ماڵتی ھەبوون، کە ٣٠٠ ھەزاریان لە ماڵتا دەژیان، لەگەڵ ھەزاران کۆچبەری ماڵتی لە ئوسترالیا، کەنەدا، گیبرالتار، ئیتاڵیا، بەریتانیا و ئەمریکا ھێشتا بە زمانەکەی خۆیان قسە دەکەن، لە ساڵی ٢٠٠٧ دا باس لەوە کرا کە نەوەکانی کۆچبەرانی ماڵتا بۆ تونس ھێشتا بە زمانی ماڵتی قسە دەکەن.
مێژوو
زمانی ماڵتی بوو بە زمانێکی فەرمی لە ماڵتا لە ساڵی ١٩٣٤ شانبەشانی ئینگلیزی، لە ھەمان کاتدا زمانی ئیتاڵی لە بەکارھێنانی فەرمی لابرا، کۆنترین سەرچاوە کە بە زمانی ماڵتی دۆزرابێتەوە بریتییە لە کانتیلینا (بە ماڵتی: Xidew il-Qada) و مایۆ-جا، دوو ھەڵبەستی سەدەی پازدەھەم کە لەلایەن پیترۆ کاچارۆ ەوە نووسراون و کۆنترین فەرھەنگی ماڵتی کە لە ساڵی ١٦٤٠ لەلایەن شوڕشگێڕ فراکوێس دی ڤیۆن نووسراوە، تێبینییەکانی تێدایە لەسەر ڕێزمانی ماڵتا.
لە پەرتووکی (Dell'Istoria della Sacra Religione et Illustrissima Militia di San Giovanni Gierosolimitano) بە کوردی: مێژووی ئایینی پیرۆز و میلیشیاکانی سانت یۆحەنای ناودار لە ئۆرشەلیم) کە لە نێوان ساڵانی ١٥٩٤ و ١٦٠٢ دا نووسیویەتی، نووسەرەکەی جیاکۆمۆ بۆیتیۆ ئەو تێڕوانینە دووپات دەکاتەوە کە زمانی ماڵتا لە زمانی پونیکیەوە ھاتووە.
ئاتانازۆس کیرچەر دوو ساڵ لە ماڵتا بوو (١٦٣٧–١٦٣٨) و تێبینییەکانی پێشکەش کرد کە دژایەتی بیرۆکەکانی ھاوچەرخەکانی دەکرد سەبارەت بە سەرچاوەی ماڵتی کە دەگەڕێتەوە بۆ زمانی پونیک، لە پەرتووکەکەیدا (Mundus Subterraneus) دەڵێت: سەبارەت بە ماڵتییەکان، «ئەوان بە پاکترین شێوەی زمانی عەرەبی قسە دەکەن و نە زمانی ئیتاڵی و نە ھیچ زمانێکی تریش تێکی نەداوە».
ئەنجومەنی نیشتمانی بۆ زمانی ماڵتی
لە نیسانی ٢٠٠٤، ئەنجومەنی نیشتمانی بۆ زمانی ماڵتی (Il- Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti) دامەزرا، دوای پەسەندکردنی یاسایەک لە پەرلەمانی ماڵتا، کاردەکات بۆ ڕێکخستنی وشەی نوێ کە دەچنە ناو زمانی ماڵتییەوە و بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی خۆی لە بواری پەروەردە و لە زۆر بواری تردا پێکدێت لەم بەشانەی خوارەوە:
لە مانگی نیسانی ٢٠٠٨ لە ئەنجومەنەکەدا کۆنفرانسێک بە ناوی "IL-KLIEM LI DIEĦEL FIL-MALTI MILL-INGLIŻ" بەڕێوەچوو بۆ گفتوگۆکردن لەسەر ئەو وشە ئینگلیزیانەی کە ھاتوونەتە ناو زمانی ماڵتی.
سەرچاوەکان
پۆل:زمانەکانی ماڵتا پۆل:زمنی ماڵتی پۆل:زمانەکانی بکەر–بەرکار–کار پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-١ پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢ پۆل:زمانەکانی سویس پۆل:زمانەکانی گیبرالتار پۆل:زمانە سامییەکان
ئەرکەی خواروو
جوگرافیا
ئەرکەی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئەرکەی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی سوورەگڵەی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مارەدوو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خواران.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مێرووناسی
مێرووناسی لقێکی گیانلەبەرناسییە کە لێکۆڵینەوە لە مێرووەکان دەکات.
مێرووناسی لەگەڵ کۆمەڵێک بابەت پێکدا دەچێت لەوانە، جێنەتیکی گەردی، ئاکار، زانستی دەمار، زیندەمیکانیک، زیندەکیمیا، سیستماتیک، کارەندامناسی، ژینناسیی پەرەسەندنی، ژینگەناسی، پێکھاتەناسی و زەویکۆڵزانی.
زیاتر لە ١٫٣ ملیۆن جۆری مێروو وەسف کراون، کە زیاتر لە دوو لەسەر سێی ھەموو جۆرە ناسراوەکانە. مێژووی ھەندێک جۆری مێروو دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی ٤٠٠ ملیۆن ساڵ لەمەوپێش. چەندین جۆری کارلێکیان لەگەڵ مرۆڤ و شێوەکانی تری ژیان لەسەر زەوی ھەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مێرووناسی
پانتاییی دەنگ
پانتاییی دەنگ بە مەودای بەمترین دەنگ تا زیکترین دەنگێک دەوترێت کە گۆرانیبێژێک دەتوانێت لە ئاوازدا بێژێتەوە.
مۆسیقای کلاسیک
لە مۆسیقای کلاسیکدا وەکوو ئۆپێرا پانتاییی دەنگی گۆرانیبێژان بە حەوت ئاست دابەش دەکرێتەوە:
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانیبێژی پۆل:زاراوەکانی ئۆپێرا
جۆش دەمێڵ
جوشوا دەیڤید دوھامێل (لەدایکبووی ١٤ی تشرینی دووەمی ١٩٧٢) ئەکتەرێکی ئەمریکییە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو ئەمریکییانەی پەیڕەوی کڵێسای کاتۆلیکی ڕۆم دەکەن پۆل:ئەو ئەمریکییانەی خاوەنی چێشتخانەن پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەرویجی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
لیتوانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
لیتوانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
دێرەزوور
دێرەزوور شارێکە لە سووریا. کەوتووەتە پارێزگای دێرەزۆر. دانیشتووانی شارەکە ٢١١٬٨٥٧ کەسن. دێرەزوور ٢١٠ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزترە. مێژووی دامەزراندنی شارەکە بۆ ساڵی ١٨٦٥ی زایینی دەگەڕێتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا پۆل:شام پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری فورات
وەزیراباد
وەزیراباد گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
وەزیراباد ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە مەسیحی پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
شای لەبەف
شای سید لەبەف (لەدایکبووی ١١ی حوزەیرانی ١٩٨٦) ئەکتەر، نمایشکار، و فیلمسازێکی ئەمریکییە. ڕۆڵی لویس ستیڤنسی گێڕا لە زنجیرەی کەناڵی دیزنیی ئیڤن ستیڤنس، کە بەھۆیەوە لە ساڵەکانی ٢٠٠١ و ٢٠٠٢دا بۆ خەڵاتی ھونەرمەندە لاوەکان پاڵێورا و خەڵاتێکی دەیتایم ئێمیی بردەوە لە ٢٠٠٣دا. یەکەم کاری فیلمیی بریتی بوو لە ڕێگای کریسمس (١٩٩٨). لە ٢٠٠٤دا، یەکەم کاری دەرھێنانی ئەنجام دا کە کورتە فیلمێک بوو بە ناوی با ڕقمان خۆشبوێت و دواتر کورتە فیلمێکی تری دەرھێنا بە ناوی شێت (٢٠١١)، لە ڕاپەرانی ئەمریکی کەیج و کید کەدی ڕۆڵی سەرەکییان تێدا گێڕا.
لە ٢٠٠٧دا، لەبەف لە فیلمە سەرکەوتووەکانی پشێوی و بەرزیی شەپۆلدا بەشداریی کرد بە ڕۆڵی سەرەکی. ھەمان ساڵ ھەڵبژێردرا بۆ فیلمی خەیاڵی زانستیی گۆڕدراوەکانی مایکڵ بەی بە ڕۆڵی سام ویتویکی، کە پاڵەوانی سەرەکیی زنجیرەکەیە. گۆڕدراوەکان لە بۆکس ئۆفیسدا سەرکەوتوو بوو و یەکێک بوو لە پڕداھاتترین فیلمەکانی ٢٠٠٧. لەبەف دواتر لە پاشھاتەکانی گۆڕدراوەکان: تۆڵەی کەوتووەکە (٢٠٠٩) و گۆڕدراوەکان: تاریکیی مانگ (٢٠١١)دا ڕۆڵی دەرکەوتەوە، و ھەردووکیان بە ھەمان شێوە سەرکەوتوو بوون. لە ٢٠٠٨دا، ڕۆڵی ھێنری «مەت ویلیامز» جۆنزی سێیەمی گێڕا لە فیلمی ئیندیانا جۆنز و شانشینی کەللەسەرە کریستاڵییەکە.
دەرکەوتنەکانی تری لە فیلمدا بریتین لە کونەکان (٢٠٠٣)، کۆنستانتین (٢٠٠٥)، وۆڵ ستریت: پارە ھەرگیز ناخەوێت (٢٠١٠)، بێیاسا (٢٠١٢)، ئەو کۆمپانیایەی دەیھێڵیتەوە (٢٠١٢)، نیمفۆمەینیاک (٢٠١٣)، چارلی کەنتریمان (٢٠١٣)، تووڕەیی (٢٠١٤)، ھەنگوینی ئەمریکی (٢٠١٦), بۆرگ دژی مەکئێنرۆی (٢٠١٧)، کوڕی ھەنگوین (٢٠١٩)، بازی کەرەی وەنەشامی (٢٠١٩)، پارچەکانی ژنێک (٢٠٢٠)، و پادرێ پیۆ'' (٢٠٢٢).
لە ٢٠١٤وە، لەبەف لە زۆر پڕۆژەی نمایشی گشتیدا دەرکەوتووە لەگەڵ لەبەف، ڕۆنکۆ ئاند تێرنەر.
سینەمای جیھان
سینەمای جیھان زاراوەیەکە کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە وڵاتانی زمانی ئینگلیزی-بێژ بەکاردێت و ئاماژەیە بۆ فیلم و پیشەسازی فیلمی وڵاتانی نائینگلیزی-بێژ؛ بۆیە بە فیلمی بیانیش ناودەبردرێت، بەڵام ھەردوو زاراوەی «سینەمای جیھانی» و «فیلمی بیانی» دەتوانرێت لە ھەر وڵاتێکدا بەکاربھێنرێت بۆ ئاماژەدان بە فیلمەکانی تر جگە لە فیلمی خۆیان، بەبێ گوێدانە زمانەکەیان.
سەرچاوەکان
پۆل:سینەما بەپێی وڵات پۆل:سینەما بەپێی شوێن
جەیسن سیگڵ
جەیسن جۆردن سیگڵ (لەدایکبووی ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٨٠) ئاکتەر،نووسەر و بەرهەم‌هێنەرێکی ئەمەریکیە ، بەهۆی ڕۆڵی ماڕشال ئێریکسنەوە ناسراوە لە زنجیرەی سیتکەم ی How I Met Your Motherدا ، هەروەها لەگەڵ بەرهەمهێنەری جود ئەپاتۆو کاری کردووە لەزنجرەکانی Freaks and Geaks و Uncleared.
سیگڵ بەشداربووە لە چەندین فیلم لەنێوانیاندا Forgetting Sarah Marshall (2008), I Love You, Man (2009), Despicable Me (2010), Jeff, Who Lives at Home (2011), The Muppets (2011), The Five-Year Engagement (2012), و Sex Tape (2014).بەهۆی ڕۆڵی دەیڤد فۆستەر والاسەوە لەساڵی ٢٠١٥ لەفیلمی The End of The Tour سیگڵ لەلایەن ڕەخنەگرانەوە ڕۆلەکەی بەرز نرخێنرا و پاڵێوراو کرا بۆ خەڵاتی Independent Spirit Award بۆ باشترین ئاکتەر.
سەرچاوەکان
١.ویکی ئینگلیزی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:سیناریۆنووسەکانی کالیفۆرنیا پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ھارڤارد-وێستلەیک
بۆکمۆل
ستانداردێکی فەرمی نووسراوە بۆ زمانی نەرویجی، شانبەشانی نینۆرسک. بۆکمال ستانداردی نووسراوی پەسەندکراوی زمانی نەرویجییە بە ڕێژەی ٨٥٪ بۆ ٩٠ حکوومەت بۆکمالی قسەکردن ڕێکناخات و پێشنیاری ئەوە دەکات کە بێژەکردنی ئاساییکراو بەپێی فۆنۆلۆژی زاراوەی ناوخۆیی قسەکەر پەیڕەو بکات. سەرەڕای ئەوەش، جۆرەھا زمانی نەرویجی قسەکراو ھەیە کە لە ناوچەی باشووری ڕۆژھەڵاتی نەرویژدا، بە شێوەیەکی باو وەک ستانداردی دیفاکتۆ بۆ بۆکماڵی قسەکراو سەیر دەکرێت. گێرت کریستفێرسن لە کتێبی (فۆنۆلۆژیای زمانی نەرویجیدا) ئەوە دەنووسێت
تەلارسازەکانی پشت چاکسازییەکە بریتی بوون لە ماریوس نیگارد و جاکۆب جۆناسان ئارس "بۆکمال لە باوترین جۆری خۆیدا وەک ڕەنگدانەوەی قسەکردنی فەرمی چینی ناوەڕاستی شارستانی سەیر دەکرێت، بە تایبەت ئەوانەی لە بەشی ڕۆژھەڵاتی باشووری نەرویج sic دەدۆزرێتەوە، کە ئۆسلۆی پایتەخت وەک ناوەندی ئاشکرا. بۆیە دەتوانرێت بڵێین بۆکمال تێگەیشتنێکی قسەکراوی ھەیە کە ڕەنگە مرۆڤ بە ستانداردێکی نافەرمی بە نەرویجی قسەکراو ناوی بھێنێت. لە ڕاستیدا زۆرجار بە ستاندارد ئۆستنۆرسک ('ستانداردی ڕۆژھەڵاتی نەرویجی') ناودەبرێت."
شاری ڕۆژھەڵاتی نەرویجی ئەو بێژەکردنەیە کە زۆرترین جار لە فەرھەنگەکاندا دەدرێت و لە پۆلەکانی زمانی نەرویجیدا فێری بیانییەکان دەکرێت. ستاندارد ئۆستنۆرسک وەک زمانێکی قسەکردن بەکارناھێنرێت و ھیچ شکۆیەکی تایبەتی نییە لە دەرەوەی باشووری ڕۆژھەڵاتی نەرویج. ھەموو جۆرە قسەکراوەکانی زمانی نەرویجی بەکاردەھێنرێن بۆ نموونە. لە کۆگاکردن و لە پەخشە نیشتمانییەکانی نەرویجی وەک NRK و TV2 تەنانەت لەو حاڵەتانەی کە ڕێکەوتننامەکانی بۆکماڵ بەکاردەھێنرێن. گۆڕانی قسەکردن بە شێوەیەکی گشتی ڕەنگدانەوەی ئەو ناوچەیەیە کە کەسەکە تێیدا گەورە بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زمانە جێرمەنییە باکوورییەکان پۆل:زمانی نەرویژی پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-١ پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢ پۆل:زارەکان پۆل:زمانەکان پۆل:زمانە ھیندی و ئەورووپییەکان
جۆرجی سێیەم
جۆرج سێیەم (جۆرج ولیام فرێدریک بە ئینگلیزی؛George William Frederick لە دایکبوون ٤ی حوزەیرانی ١٧٣٨ مردن ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٨٢٠) لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٧٦٠ ھەتا یەکگرتنی دوو شانشینەکە لە ١ی کانوونی دووەمی ١٨٠١ پاشای بریتانیا و ئیرلەندا بوو، دوای ئەوە بۆ بە پاشای شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا ھەتا مردنی لە ساڵی ١٨٢٠ ئەو لە ھەمان کاتێشدا دوک و شازادەی ھەڵبژێردراوی برونسویک-لونێبورگ ("ھانۆڤەر") بوو لە ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی پیرۆز پێش ئەوەی ببێت بە پاشای ھانۆڤەر لە ١٢ی تشرینی یەکەمی ١٨١٤. لە پاشایەتی خێزانی ھانۆڤەر بوو، بەڵام بە پێچەوانەی دوو پاشاکەی پێشوو، لە بەریتانیای گەورە لەدایک بوو، وبە زمانی ئینگلیزی وەک یەکەم زمانی قسەی پێ دەکرد و ھەرگیز سەردانی ھانۆڤەری نەکرد.
سەرچاوەکان
<references group="lower-alpha" />
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٣٨ پۆل:مردووانی ١٨٢٠
بانی
بانی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
بانی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
وانگ یو
وانگ یو (بە زمانی چینی: 王宇؛ لە دایکبووی ١ی ئایاری ١٩٧١) پارێزەر و کەسایەتی ژنە چالاکوانی مافەکانی مرۆڤی چینییە. ئەو لەساڵانی ٢٠١٥، لە ھەڵمەتی گرتنی چالاکوانانی مافی مرۆڤ دەستگیرکرا. دواتر لە ساڵی ٢٠١٦ بە کەفالەت ئازادکرا، دەگوترێت تاکوو ئێستا لەلایەن دەسەڵاتی چینییەوە لەژێر چاودیریدایە.
وانگ یو بەھۆی کارەکانییەوە چەندین خەڵاتی نێونەتەوەیی پێدراوە. ئەو لە ئازاری ٢٠٢١، لەلایەن وەزارەتی دەرەوەی حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لەپای کار و چالاکییەکای وانگ یو خەلاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازای پێدرا.
لە ساڵی ٢٠١٦، لە فیلمی بەڵگەنامەیی (Hooligan Sparrow)، کار و چالاکییەکانی وانگ یو ئاماژەیان پێدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
ماڵپەڕی کارتۆنی ئێران
کارتۆنی ئێران ماڵپەڕێکی فەرمی تایبەت بە کارتۆنەکانە لە ئێران، ئەم ماڵپەڕە بە یەکێک لە ماڵپەڕە تایبەتمەندەکانی کارتۆن لە ئێران ناسراوە، لە ئێستادا مەسعوود شوجەیی تەباتەبایی (ھونەرمەندی کاریکاتێر و گرافیک) ئێرانی) بەڕێوەبەری ئەم ماڵپەڕەیە، بەپێی ئاماری ڕیزبەندی لاپەڕەکانی ئەلێکسا ئینتەرنێت، نزیکەی ٨٠٠ ماڵپەڕی ئێرانی و بیانی پەیوەندییان بە کارتۆنی ئێرانەوە کردووە.
ڕیزبەندی لاپەڕەکانی کارتۆنی ئێران بە پشتبەستن بە دوو سەرچاوەی دەسەڵاتداری نێودەوڵەتی:
گۆڤاری کارتۆنی ئێرانی
گۆڤاری کارتۆنی ئێران، ناونیشانی گۆڤارێکی تایبەتمەندی کاریکاتێرە بە زمانی فارسی و ئینگلیزی، کە لەلایەن ماڵی کاریکاتێری ئێرانەوە چاپ دەکرێت و بۆ کاریکاتێریستەکان دەنێردرێت؛ و لە ھەمان کاتدا بە خۆڕایی لە ماڵپەڕی کاریکاتێری ئێرانیشدا بەردەستە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
ماماڵی
ماماڵی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ھولەسو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
ماماڵی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کوھلی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی گەدەلی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کڕان لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی ساینقەڵا.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
ڕۆز بێرن
ماری ڕۆز بێرن (لەدایکبووی ٢٤ی تەمووزی ١٩٧٩) خانمە ئاکتەرێكی ئوستوڕالیە.بێرن لەساڵی ١٩٩٢ بەشداربووە لەیەکەم فیلم بەڕۆڵێکی بچووک لەفیلمی Dallas Doll.لە ساڵی ٢٠٠٠ ڕۆڵی سەرەکی بینیوە لەفیلمی The Goddess of 1967دا ، کەوا کردیە براوەی خەڵاتی ڤینس بۆ باشترین خانمە ئاکتەر.لەساڵانی ٢٠٠٧ بۆ ٢٠١٢ ، ڕۆڵی ئێڵن پارسنی بینی لەزنجرەی Damages ، کەوا پاڵێوراو کرا بۆ دوو خەلاتی گۆڵدن گڵۆب و دوو خەڵاتی ئێمی.هەروەها بێرن لەچەندین فیلمی دیکەدا دەرکەوتووە وەک:Troy, 28 Weeks Later, Knowing, Insidious, X-Men: First Class, X-Men: Apocalypse,  هەرهوەها فیلمە کۆمێدیەکانی وەک Bridesmaids, Neighbors, and Spy.
سەرچاوەکان
١.ویکی ئینگلیزی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩ پۆل:خانمەکتەرە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە ئوسترالییەکانی دوورە نیشتیمان، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:خانمەکتەرە ئوسترالییەکان پۆل:ئوسترالییەکانی بەڕەگەز ئیری پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک سکۆتلاندی پۆل:ئەکتەرە ژنە ئوسترالییەکانی تیاتر پۆل:ئەکتەرە ژنە ئوسترالییەکانی تی ڤی پۆل:زیندووان پۆل:دەرچوانی زانکۆی سیدنی پۆل:باشترین خانمەکتەران لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکتا پۆل:کوپی ڤۆلپی بۆ باشترین خانمەکتەران
ڕەققە
ڕەققە شارێکە لە سووریا. کەوتووەتە پارێزگای ڕەققە. دانیشتووانی شارەکە ١٩٦٬٥٢٩ کەسن. ڕەققە ٢٤٥ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزترە. مێژووی دامەزراندنی شارەکە بۆ نێوان ساڵانی ٢٤٢–٢٤٤ پێش زایین دەگەڕێتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ٣یەمی پ.ز پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا پۆل:پایتەختەکانی خەلافەتی ئیسلامی پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە سووریا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٣یەمی پ.ز پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری فورات پۆل:پارێزگای ڕەققە
وەن پەنچ مان
وەن پەنچ مان  بریتییە لە ویب کۆمیکسێکی ژاپۆنی و ڕووداوەکانی دەربارەی سووپەرھیرۆیەک دەسوڕێتەوە و لە لایەن هونەرمەندێک بە ناوی وەنەوە دروستکراوە، و بۆ یەکەم جار لە سەرەتایی ساڵی ۲۰۰۹ دا دەرچوو. ڕێژەی سەیرکردنی چیرۆکە لەسەر ئینتەرنێت لە حوزەیرانی ۲۰۱۲ دا ۷.۹ میلیۆنی تێپەڕان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:مانگای ڤیز میدیا پۆل:کۆمپانیای مادھاوس پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی زانستی پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی تۆکیۆ پۆل:سێینن مانگا پۆل:مانگای شوئیشا پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت پۆل:وێب کۆمیکسی ژاپۆنی پۆل:وەن پەنچ مان پۆل:سووپەر وێب کۆمیکس پۆل:ئەنیمێی ڤیز میدیا پۆل:مانگاکانی ٢٠٠٩ پۆل:مانگاکانی ٢٠١٢
ئیدلیب
ئیدلیب شارێکە لە سووریا. کەوتووەتە پارێزگای ئیدلیب. دانیشتووانی شارەکە ١٦٥٬٠٠٠ کەسن. ئیدلیب ٤٤٢ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزترە. شارەکە ناوەندێکی گرنگی کشتووکاڵییە بۆ سووریا ھەروەھا چەندین شوێنەوار و گۆڕی مێژویی لێیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
تازەدێ، کەلار
تازەدێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کەلار(ناوەند)، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
تازەدێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زەماوەنگە و لە باشوور لەگەڵ گوندی سوبحان ئاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەنگەری سەروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەیدخەلیل دەروێش حسێن.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مێژووی فیلم
وێنۆک|150px مێژووی فیلم یان مێژووی سینەما مێژووی سینەما ١٢٦ ساڵە، لە دوایین ساڵەکانی سەدەی نۆزدەھەمەوە تا سەرەتای سەدەی بیست و یەکەم. سەرەتا وێنە جووڵاوەکان وردە وردە دەستیان پێکرد و بەرەو ئەو ئاستە پێشکەوت کە بوو بە یەکێک لە گرنگترین ئامرازەکانی پەیوەندی و کات بەسەربردن و ژمارەیەکی زۆر لە میدیاکانی سەدەی بیستەم. وێنە جووڵاوەکانی فیلمەکان لەژێر کاریگەری سێ ھۆکاردا بوون کە بریتین لە ھونەر، تەکنەلۆژیا و سیاسەت. یاری و سەما چەندین پێکھاتەی ھاوبەشی لەگەڵ فیلمدا ھەبوو، وەک سیناریۆ، ڕووناکی، دیزاینی جلوبەرگ، بەرھەمھێنان، دەرھێنان، نواندن، بینەر، بینین و نمرەدان. مێژووی ئەو دوو ھونەرەی سەرەوە دەگەڕێتەوە بۆ ھەزاران ساڵ پێش فیلمەکە. لە ساڵی ١٨٧٨ ئێدوارد مویبریج بە پاڵپشتی دارایی لیلاند ستانفۆرد کە سیاسەتمەدار و دامەزرێنەری زانکۆی ستانفۆرد بوو، سەرکەوتوو بوو لە گرتنی زنجیرەیەک وێنەی ئەسپێک بە ناوی سالی گاردنەر. ئەم وێنە یەک لە دوای یەکانە بە ٢٤ کامێرا یەک لە دوای یەک گیراون. ئەم تاقیکردنەوەی سەرەوە لە ١١ی حوزەیران لە کێڵگەی پالۆ ئاڵتۆ بە ئامادەبوونی میدیاکان ئەنجامدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:سینەماکاریی پۆل:تەکنۆلۆژیای فیلم و ڤیدیۆ پۆل:بیردۆزی فیلم پۆل:مێژووی سینەما
پێڕستی کایە ڤیدیۆیییەکانی ناروتۆ
چەپ|وێنۆک|349x349پیکسڵ|بەرگی بەشی یەکەم لە زنجیرە کایەی "کڵاش ئۆڤ نینجا" کایە ڤیدیۆیییەکانی ناروتۆ لەسەر چەند ئامێرێکی ڤیدیۆیی بڵاوکراونەتەوە وەک ئامێرە ڤیدیۆیییەکانی سەر بە نینتێندۆ، سۆنی، مایکرۆسۆفت. زۆربەیان کایەی شەڕکردنن، کە تێیدا کایەکەرەکە ڕاستەوخۆ کۆنتڕۆڵی یەکێک لە کەسایەتییەکانی ناو چیرۆکی ناروتۆ دەکات و بەرامبەر کەسایەتییەکی دیکە ڕکابەری دەکات کە لەلایەن ژیریی دەستکردی تایبەت بە کایەکە یان کایەکەرێکی ترەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێت. ئامانج ئەوەیە کە لاکێشەی ژیانی (خوێن) ی ڕکابەرەکەت لەڕێگەی ھێرشی جەستەیی و تەکنیکی نینجای تایبەت بە کەسایەتییەکان کەم بکاتەوە بۆ سفر کە لەسەر بنەمای مانگا و ئەنیمێی ناروتۆ وەرگیراون. ناروتۆ: کۆنۆھا نینپۆچۆ (Naruto: Konoha Ninpouchou) یەکەم کایەی ڤیدیۆیی ناروتۆیە، کە لە ٢٧ی ئازاری ٢٠٠٣ بۆ ئامێری ڤیدیۆییی «وەندەرسوان کەڵەر» (Wonderswan Color) بڵاوکرایەوە. ژمارەیەکی زۆری کایە ڤیدیۆیییەکانی ناروتۆ تەنھا لە ژاپۆن بڵاوکراونەتەوە. یەکەم دوو کایەی ڤیدیۆیی کە لە دەرەوەی ژاپۆن بڵاوکرانەوە پێکدێن لە ناروتۆ: گێکیتۆ نینجا و ناروتۆ: سایکیۆ نینجا دایکێشوو، لە ئەمریکای باکوور لەژێر ناوی ناروتۆ: کڵاش ئۆڤ نینجا (Naruto: Clash of Ninja) و ناروتۆ: نینجا کاونسڵ (Naruto: Ninja Council) بڵاوکرانەوە. لە کانوونی دووەمی ٢٠١٢، کۆمپانیای گەشەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی باندای نامکۆ ڕایگەیاند کە ١٠ میلیۆن یەکەیان لە زنجیرەی کایە ڤیدیۆیییەکانی ناروتۆ فرۆشتووە.
ناروتۆ: ئۆزۆماکی کۆڕۆنیکڵس(Naruto: Uzumaki Chronicles)
چەپ|وێنۆک|350x350پیکسڵ|دیمەنێکی نێو کایەی " ناروتۆ شیپوودین: ئۆلتیمت نینجا ستۆرم ٣ "، کە تێیدا ساسوکی لەلایەن کۆمەڵێک دوژمنەوە گەمارۆ دەدرێت.
لیتوانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
لیتوانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
ئێرانکۆد
[[پەڕگە:Irancode.png|alt=صفحە نخست irancode.ir|وێنۆک| لاپەڕەی سەرەکی irancode.ir]] ئێرانکۆد سیستەمی نیشتمانی پۆلێنکردن و ژمارەدان بە کاڵا و خزمەتگوزارییەکان لە ئێران و بەشێکە لە بەرنامەی ناوەندی نیشتمانیی ژمارەدان بە کاڵا و خزمەتگوزارییەکان لە ئێران. ئەم سیستەمە ڕێگە بە بەرھەمھێنەران و دابینکەران دەدات بۆ دەستنیشانکردن و پۆلێنکردن و کۆدکردنی کاڵا و خزمەتگوزارییەکان. ئێرانکۆد سیستەمێکی زانیارییە بۆ ڕێکخستن و کۆکردنەوەی زانیارییە سەرەتایییەکانی کاڵا و خزمەتگوزارییەکان لە ناوچەی جوگرافیای کۆماری ئیسلامی ئێران بە شێوەی ستاندارد و کۆدکراو.
پاشخانی ئێرانکۆد
پاشخانی سیستەمی ئێرانکۆد دەگەڕێتەوە بۆ پازدە ساڵ چالاکیی لە پۆلێنکردن و کۆدکردنی کاڵاکان لە کەرتی بەرگری وڵاتدا. زووتر؛ سیستەمی بەڕێوەبردنی زانیاری لۆجستیکی بنەڕەتی (SAMPEL) لە بەشی لۆجستیکی بەرگری وڵاتدا دیزاین و جێگیرکرا. دواتر؛ گرووپێکی کاری لە بەڕێوەبەران و پسپۆڕانی سێماپۆل لە ناوەندی نیشتمانی بۆ ژمارەدان بە کاڵا و خزمەتگوزارییەکانی وڵات دامەزرا و دوای پشکنینی پێداویستییەکانی زنجیرەی دابینکردنی وڵات و لێکۆڵینەوە لە ئەزموونە سەرکەوتووەکانی وڵاتانی دیکە و کەڵک وەرگرتن لە ئەزموونی و دامەزراندنی سێماپۆل لە پیشەسازی بەرگری وڵاتەکەدا. سیستەمی ئێرانکۆد؛ بریتییە لە کۆمەڵێک زانیاری، ستانداردی زانیاری، پرۆسەکان، تۆڕی کارپێکردن، پاکێجی نەرمەکاڵا و بەرھەمە ئاڕاستەکراوەکانی زانیاری کە دەتوانرێت دابین بکرێت بۆ وەڵامدانەوەی بەشێک لە پێداویستییەکانی زانیاری سودمەندانی زانیاری کاڵا و خزمەتگوزارییەکان لە وڵاتدا. کۆدی ئێران؛ داتا و زانیاری سەرەتایی کاڵاکانی سووڕانەوە و خزمەتگوزارییەکانی ئێستا لەسەر ئاستی نیشتمانی لە دابینکەران و خاوەن کاڵاکان وەردەگرێت و دوای ستانداردکردن و پاککردنەوە پێشکەشی لایەنە پەیوەندیدارەکان دەکات. مەبەست لە سودمەندان چییە؛ ھەموو دامودەزگا و ڕێکخراوە ئێرانییەکان، بە حکومی و تایبەت، پیشەسازی، کشتوکاڵی و خزمەتگوزاری، بەرھەمھێنان و دابەشکردن، بچووک یان گەورە، بە جۆرێک لە جۆرەکان تێوەگلاون لەگەڵ «کاڵا و خزمەتگوزارییەکان» و چالاکییەکانی پەیوەست بە ڕاگەیاندنی پێداویستییەکان، دەرکردنی فەرمانی کڕین، بەرھەمھێنان، پرۆسێسکردن یان پرۆسێسکردن، کۆگاکردن، گواستنەوە، ڕیکلام و ئاگادارکردنەوە، دانان و دابینکردنی کەتەلۆگ و ڕێنمایی، فرۆشتن، خزمەتگوزاری دوای فرۆشتن، بەدواداچوون و ڕیسایکلکردن لە نێوان ڕێکخراوەکەدا، لەناو ڕێکخراوەکەدا یان لە نێوان ڕێکخراوەکە و کڕیار. کۆدی ئێران؛ زمانێکی ھاوبەش یان ستانداردێکی گشتگیرە بۆ ناسینەوە و ئاڵوگۆڕی زانیاری بەرھەم لە ئاستی ڕێکخراوە جیاوازەکاندا. دەتوانین ئێرانکۆد بە تەسبیحێکی تەسبیح بچوێنین کە سیستەمی جۆراوجۆری پەیوەست بە کاڵا و خزمەتگوزاری لە ڕوانگەی زانیاری باوەڕپێکراو و ستاندارد و ناوازەی کاڵا و خزمەتگوزارییەوە کۆکردووەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:بازرگانی پۆل:ئابووری ئێران
ڕاو
ڕاو، ڕاڤ، ڕاوە، شکار، ئشکار، کەروە، شژ، نێچیر یان نچیر بە کار و ڕەوتی بەگیرخستنی گیانەوەری کێوی یان ھەڵاتوو دەوترێت کە دەتوانێت لەگەڵ کوشتن، ھەڵدڕین، زامارکردن، یان لە تەڵە و داو خستن ھاوڕێ بێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕاو پۆل:شێوازی ژیان پۆل:بەھرەکانی ڕزگاربوون
ئەلباب
ئەلباب شارێکە لە سووریا. کەوتووەتە پارێزگای حەلەب. دانیشتووانی شارەکە ١٤٤٬٧٠٥ کەسن. ئەلباب ٤٧١ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزترە. شارەکە بەمانای دەرگا دێت. بەپێی جوگرافیاناسی عەرەب یەعقوب حەماوی لە ساڵی ١٢٢٦ ناوی شارەکە کورتکراوەتەوە و لەبنەڕەتدا ناوی شارەکە باب بیزا بووە واتە دەروازە یان دەرگای بیزا. بیزا ناوی شارۆچکەیەکە ١٠ کیلۆمەتر لە ڕۆژھەڵاتی شاری باب دوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
ئەرکەی سەروو
ئەرکەی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ژاراوە، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئەرکەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ترکەشی خواروو لە شارستانی پیرانشار لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئەرکەی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کەچەڵاوا لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خواران.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سوڵتاناوای قیزل تەپە
سوڵتاناوای قیزل تەپە (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کوڕانی، ناوچەی کوڕانی، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
سوڵتاناوای قیزل تەپە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
قوربانموراد نەفەسۆڤ
قوربانموراد بەزاربای ئۆغلو نەفەسۆڤ (١٩٦٩–١٩٩٢) خۆبەخشێکی تورکمان بوو لە شەڕی یەکەمی نەگۆرنۆ-قەرەباغ لە لای ئەرمەنی. نەفەسۆڤ تاکە موسڵمانە کە لە گۆڕستانی سەربازی یەرەبولور لە یەریڤان نێژراوە.
ژیانی
قوربانموراد بەزاربای ئۆغلو نەفەسۆڤ لە ساڵی ١٩٦٩ لە ناحیەی بۆڵدمساز لە ھەرێمی داشوگوزی تورکمانستانی سۆڤیەت لەدایک بووە. لە ھێزە چەکدارەکانی یەکێتی سۆڤیەتدا خزمەت دەکات و بەشداری لە شەڕی سۆڤیەت و ئەفغانستاندا کردووە. نەفەسۆڤ کە شانبەشانی سەربازانی ئەرمەنستان لە ھێزەکانی سۆڤیەتدا خزمەتی کردووە، لە کاتی شەڕەکاندا بە سەختی بریندار بووە. یەکێک لە سەربازە ئەرمەنییەکان بە پێدانی خوێن ژیانی ڕزگار کرد. دواتر ئەو سەربازە ئەرمەنییە لە شەڕێکی دیکەدا گیانی لەدەستدا. دوای کشانەوەی ھێزەکانی سۆڤیەت لە ئەفغانستان، نەفەسۆڤ ڕەوانەی ئەرمەنستانی سۆڤیەت کرا بۆ خزمەتکردن. دوای ئەوە دەچێتە ناگۆرنۆ-قەرەباخ و لەوێ دەستی کرد بە یارمەتیدانی جوداخوازانی ئەرمەنستان و لە ساڵی ١٩٩١ پەیوەندی بە گرووپی خۆبەخشی «ئایر وان»ەوە دەکات کە لەلایەن ڤۆلۆدیا ئاڤێتسیانەوە دروست کراوە. لە کاتی شەڕدا بە نازناوی «باسماچ» و «تورکمان» لەلایەن سەربازە ئەرمەنییەکانەوە ناسرابوو. ھەرچەندە زۆر کەس دەڵێن ئەو وەک ڕێگەیەک بۆ گەڕاندنەوەی ھەڤاڵ ئەرمەنییە مردووەکەی کە ژیانی ڕزگارکردبوو، پەیوەندی بە ئەرمەنستانەوە کردووە، بەڵام ھەندێکی دیکە دەڵێن کە ھەمیشە ڕق و کینەی بەرامبەر ئازەربایجانییەکان و ئازەربایجان ھەبووە. لە ساڵی ١٩٩٢ ھێزەکانی «ئایر وان» لەلایەن گوندی ئاگدابان سەر بە قەزای کەلباجەر دەستیان بە ئۆپەراسیۆن کرد. نەفەسۆڤ سیخوڕی بەسەر ھێزەکانی ئازەربایجاندا کرد چونکە بە زمانی ئازەربایجانی ڕوان قسەی دەکرد و بۆ کۆکردنەوەی زانیاری چووە پشتیانەوە. بەھۆی چالاکیی سیخوڕییەکەیەوە، ھێزەکانی ئایر وان بە فەرماندەیی سەربازێکی ئەرمەنی جۆرا گاسپێریان لە مانگی نیساندا ٦ تانکی ئازەربایجانیان لەناوبرد. دوای ئەوە گوندی ئەگدابان داگیرکرا و کۆمەڵکوژییەک لە دژی ئازەربایجانی نەتەوەیی ئەنجامدرا. نەفەسۆڤ لە ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢ لە شەڕدا کۆچی دوایی کرد. بڕیار بوو تەرمەکەی بنێردرێتە ئەشگابات، بەڵام بەھۆی شەڕەوە نەتوانرا. تەرمی نەفەسۆڤ بۆ ماوەی ٤ مانگ لە مۆرگەکەدا مایەوە، پاشان لە گۆڕستانی سوپای یرابلور بە خاک سپێردرا. ڤازگێن سارگسیان وەزیری بەرگری ئەوکاتەی ئەرمینیا سەرەتا گومانی ئەوەی ھەبوو کە ئایا لە یەرابلور بەخاکسپێردراوی موسڵمانێک گونجاوە یان نا، بەڵام دواتر ڕازی بوو بە ناشتنەکەی. ھەروەھا لە دوای مردنی نەفەسۆڤ خەڵاتی «بۆ بوێری» لەلایەن ئەرمینیایەوە پێبەخشرا بەھۆی خزمەتەکەیەوە.
جۆرجی چوارەم
جۆرج چوارەم (جۆرج ئۆگوستس فرێدریک بە ئینگلیزی: George Augustus Frederick لە دایکبوون ١٢ی ئابی ١٧٦٢ مردن ٢٦ی حوزەیرانی ١٨٣٠) پاشای شانشینی یەکگرتوو بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا و پاشای ھانۆڤەر بوو لە دوای مردنی باوکی، پاشا جۆرجی سێیەم، ئەو لە ٥ی شوباتی ١٨١١، لە کاتی کۆتا نەخۆشی دەروونی باوکیدا ھەتا مردنی باوکی وەک شازادەی جێنشین خزمەتی دەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٢ پۆل:مردووانی ١٨٣٠
جاک بلاک
تۆماس جەیکۆب بلاک ئەکتەرێکی کۆمیدی و مۆسیقاژەن و نووسەرێکی ئەمریکییە، و لە ٢٨ی ئابی ١٩٦٩ لەدایک بووە، لە ناوەڕاستی دەیەی ٢٠٠٠ دەستی بە کاری ھونەری کردووە بە ڕۆڵی بچووک لە فیلمەکانی وەک "جیھانی ئاو" و "ھێرشەکانی مەریخ!". بەھۆی ڕۆڵەکانی لە فیلمە کۆمیدییەکانی وەک " دڵسۆزی بەرز" و "شالۆ ھال " و " قوتابخانەی ڕۆک " ناوبانگێکی بەرفراوانی بەدەستھێنا.
جگە لە کاری نواندن، جاک بلاک مۆسیقاژەنێکی بەتوانایشە. ئەندامی تیپی ڕۆکی کۆمیدی Tenacious D کە لەگەڵ ھاوڕێکەی کایل گاس پێکیان ھێناوە. گرووپەکە چەندین ئەلبوومی بڵاوکردووەتەوە و خەڵاتی گرامی بۆ باشترین نمایشی میتال بەدەستھێناوە بەھۆی گۆرانییەکەی "کۆتا ھێڵ".
شێوازی کۆمیدی ناوازەی جاک بلاک وای کردووە ببێتە کەسایەتییەکی بەناوبانگی ھۆڵیوود. ھەروەھا ڕەخنەگرانی زۆری بەدەستھێناوە بەھۆی ڕۆڵی دراماتیکیشەوە، وەک لە فیلمی ژیاننامەیی «بێرنی». بە گشتی جاک بلاک لە چەند دەیەی ڕابردوودا بووەتە یەکێک لە دەموچاوە ناسراوەکان لە بواری کات بەسەربردنی کۆمیدیدا.
تورکە
جوگرافیا
تورکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تواقووت و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەیدخەلیل فەقێ مستەفا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چەمە بسمیلا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی چایلەی خواروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
باقیاوا
باقیاوا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ژاراوە، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
باقیاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مارەدوو و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەستێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی نەبیاوە لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی توتمە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دوما
دوما شارێکە لە سووریا. ناوەندی پارێزگای ڕیف دیمەشق. دانیشتووانی شارەکە ١٢٣٬٤٩٤ کەسن. دوما ٦٥٧ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزترە. ئەم شارە ١٠ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی دیمەشق دوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
دەھکەدە ئاسایش
دەھکەدە ئاسایش یان کڵێسا کەندی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
دەھکەدە ئاسایش ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە یارسانی پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سەفاری (وێبگەڕ)
وێنۆک|140px سەفاری وێبگەڕێکی کۆمپانیای ئەپڵە، کە لەسەر بنەمای بزوێنەری «وێبکیت» دامەزراوە، و بە دەرکەوتنێکی سادە و ئاسان، تایبەتمەندی پێشکەوتووی ھەیە، و ھەروەھا ئاسایشێکی پەسەندکراوی ھەیە. ئەم وێبگەڕە تەنھا لە سیستەمی کارپێکردنی ئەپڵدا بەردەستە، لەوانەش مەک ئۆ ئێس و ئای ئۆ ئێس و پێشوەختە تێیدا دامەزراوە. ستیڤ جۆبز بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای ئەپڵ لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠٠٧ لە کۆنفرانسی گەشەپێدەرانی جیھانی ئەپڵ ڕای گەیاند کە کۆمپانیاکە وەشانی وێبگەڕی سەفاری بۆ سیستەمی کارپێکردنی مایکرۆسۆفت ویندۆز پەرەپێداوە. نوێترین وەشانی سەفاری بۆ ویندۆز لە مانگی ئایاری ٢٠١٢ بڵاوکرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٣ پۆل:نەرمەکاڵای ئەپڵ پۆل:ئای ئۆ ئێس پۆل:وێبگەڕەکان
یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤ کۆتا یاری بوو لە جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤ کە پێنجەمین جامی جیھانیی فیفا بوو لە مێژووی فیفادا. یارییەکە لە یاریگای وانکدۆرف لە شاری بێرن لە سویس لە ٤ی تەممووزی ١٩٥٤ لە نێوان هەڵبژاردەی ئەڵمانیای ڕۆژئاوا و هەڵبژاردەی مەجەرستان ئەنجامدرا. بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو ئەڵمانیا بە ئەنجامی ٣-٢ لە هەڵبژاردەی زێڕینی مەجەرستانى بردەوە کە پێشتر لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا ، مەجەرستان بە ئەنجامی ٨-٣ لە ئەڵمانیای ڕۆژئاوای بردبووەوە.
زۆرجار یاریی کۆتاییی ساڵی ١٩٥٤ وەک یەکێک لە گەورەترین یارییەکانی مێژووی جامی جیھانیی فیفا ناودەبرێت، هەروەها یەکێکە لە لە ئەنجامە چاوەڕواننەکراوەکان. لە ئەڵمانیا ئەم یارییە بە بە موعجیزەی بێرن ناسراوە (بە ئەڵمانی: Wunder von Bern,   ).
بەم ئەنجامە ئەڵمانیا یەکەم نازناوی بەدەستهێنا، دواتر لە ساڵانی ١٩٧٤ و ١٩٩٠ وەک ئەڵمانیای ڕۆژئاوا و لە ساڵی ٢٠١٤ وەک ئەڵمانیای یەکگرتوو نازناوەکەی بەرزکردەوە. ئەڵمانیای ڕۆژئاوا سێیەم وڵات بوو کە کە جامی جیهانیی بەدەستهێنا، دوای ئوروگوای ( ١٩٣٠ و ١٩٥٠ ) و ئیتالیا ( ١٩٣٤ و ١٩٣٨ )، هەرچەندە جیاواز لە ئوروگوا و ئیتاڵیا، ئەڵمانیای ڕۆژئاوا یەکەم نازناوی خۆی وەک میوان بەدەستهێنا نەک وەک میواندار. بۆ مەجەرستان پلەی دووەم لە ساڵی ١٩٥٤ وەک باشترین ئەنجامی هەڵبژاردەکە بە هاوبەشی لەگەڵ پلەی دووەم لە ساڵی ١٩٣٨ دادەنرێت کە تا ئێستا بەدەستی هێنابێت لە جامی جیهانیی فیفا. جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤ تا ئێستا تاکە جامی جیهانیی فیفایە کە دوو هەڵبژاردەی ئەورووپای ناوەندی بگەنە یاریی کۆتاییی، لەگەڵ هەڵبژاردەیێکی دیکەی ئەوروپای ناوەند کە نەمسایە و پلەی سێیەمی لەم پێشبڕکێیەدا بەدەستهێناوە.
بەستەری دەرەکی
پۆل:جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤ پۆل:CS1 German-language sources (de) پۆل:Articles with hAudio microformats
جەرمانا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
پێڕستی ڕووداوەکانی ترس لە بێگانە و ڕەگەزپەرستی دەربارەی پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ کە لە شاری ووھانی وڵاتی چین لە ڕێکەوتی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ دا سەریھەڵدا بووەتە ھۆی دەرکەوتنی زیاتری دیاردە و ڕووداەکانی (ترس لە خەڵکی چینی، ترس لە بێگانە، جیاکاری، توندوتیژی و ڕەگەزپەرستی بەرامبەر ئەو خەڵکانی بە نەژاد یان ڕووخسار سەر بە ئاسیای ڕۆژھەڵات و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیان. لەگەڵ تەشەنەکردنی پەتا جیھانییەکە و سەرھەڵدانی خاڵە نەخۆشییە چڕەکان لە (ئاسیا، ئەورووپا و ئەمریکا) و جیاکاری بەرامبەر ئەم کەسانە لە خاڵە نەخۆشییە چڕەکان دا ئەنجامدراوە و تۆمار کراوە. ھەروەھا ڕووداوەکان بوونە ھۆی زیادبوونی کردە و دیاردەکانی وەک (ترس لە ئیسلام، ترس لە ھاوڕەگەزخوازان، ترس لە ڕەگەزگۆراوان و دژە جولەکەیی)
وڵاتی کامیرۆن
بالوێزخانەی ئەمریکا لە یاوندێ ھەستا بە دەرکردنی ئاگادارییەکی گەشتکردن بۆ ھاوڵاتیانی ئەمریکی دوای ئەوەی دیاردەی «دەستدرێژی زارەکی، دەستدرێژی لەسەر ئینتەرنێت، بەرد ھاویشتن و پێداکێشانی ئۆتۆمبیلی کەسانی بیانیی» تۆمارکرابوو.
میسڕ
بەپێی زانیارییە بڵاوکراوەکانی بالوێزخانەی یابان لە قاھیرەی پایتەخت. کارمەندی فرۆشگاکان دوو دڵ بوون لە پێشکەشکردنی خزمەت بە کریارە یابانییەکان و نەخۆشی پەتای جیھانیی کۆرۆنا بووەتە ھۆیەکەی نوێ بۆ سەزەنشت کردن و دەستدرێژی کردنە سەر کەسانی یابانی لەسەر شەقامەکان."
لە ڕێکەوتی ١٠ی ئازاری ٢٠٢٠ دا، شۆفێرێکی ئوبەر دەستبەسەرکرا دوای ئەوەی گرتە ڤیدیۆکەی بڵاودەبێتەوە کە شۆفێرەکە بەزۆر سەرنشینێکی چینی دادەبەزێنێت لە ئۆتۆمبیلەکەی لەسەر ڕێگایەکەی خێرای قاھیرە بەو گومانەی دەکرێت سەنشینەکە ھەڵگری ڤایرۆسەکە بێت. لە گرتە ڤیدیۆیییەکەدا، دەنگێک دەبیسترێت کە بە گاڵتە و گەپەر ھاواردەکات "یەکەمین تووشبووی کۆرۆنا لە میسڕ!" وە ھەر ھەمان دەنگ بە شۆفێرەکە دەڵێت "خودا پشتیوانیت بکات، فڕێیدە دەرەوە". لە دوای دابەزاندنی ئەم ڤیدیۆیە، ڕووداوەکە بووە ھۆی دانگدانەوە و تووڕەیییەکەی زۆر لە ناو میسرییەکان دا. ھەندێک لە ھاوڵاتییانی میسری ھەستان بە سەردانیکردنی کابرا چینییەکە لە ئۆتێلەکەی و داوای لێبووردنیان لێ کرد لەسەر ڕووداوەکە و کارەکەیان بەتوندی ئیدانە کرد.
باشوری ئەفریقا
کابرایەکەی بە نەژاد چینیی لە جۆھانسبێرگ بە ڕۆژنامەی (Deutsche Well - DW)ی ئەڵمانی گووت کە چەندین وتەی توند لەلایەن ھاونیشتمانیانی وڵاتەکەوە دەربردراوە وەک «کەسە چینییەکان بکەنە دەرەوە» و «ھیوادارم ئەم ڤایرۆسە ھەموویان تەواو بکات.»
ئیسرایل
زیاد لە ١٠٠٠ گەشتیاری کۆریای باشور ڕێنمای کرابوون خۆیان بەدووربگرن لە سوێنە گشتییەکان و لە ئوتێلەکانیان دا بە تەنھایی خۆیان بمێنەوە. سوپای ئیسرائیلی ڕایگەیاند کە لە پلانیایەتی ٢٠٠ ھاوڵاتی کۆریای باشور لە بنکەیەکی سەربازی دا کەرەنتین بکات. زۆرێک لە بەشەکەی دیکەی ئەو ھاوڵاتییانەی کۆریای باشور ڕەت دەکرانەوە لەلایەن ئوتێلەکان و فشاریان دەخرایە سەر شەوان لە فرۆکەخانەی بن گۆرین بمێننەوە. ڕۆژنامەیەکی ئیسرایلی ھەستا بە بڵاوکردنەوەی سکاڵایەکی کۆریی کە «ئیسرایل وەک ڤایرۆسی کۆرۆنا مامەڵە لەگەڵ گەشتیارە (کۆریی و ئاسیایییەکانی دیکە) دا دەکات»
لە ١٤ی ئازاری ٢٠٢٠دا، پیاوێکی بەڕەچەڵەک ھیندی لە کۆمەڵگەی «بنێی مەناش» دا ھێرشی کرایە سەر و لەلایەن چەند کەسێکی نەناسراوەوە لیێدرا و بە «چینیی» و «کۆرۆنا» بانگیان دەکرد.
کوەیت
بەمەبەستی دوان لەسەر کەمیی توانای نەخۆشخانەکانی کوەیت بۆ چارەسەرکردن و ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی کۆڤید-١٩ دا، نمایشکاری کوەیتی (حەیات ئەل فەھاد) بانگەشەی دەکرد بۆ گەڕاندنەوەی کرێکارە کۆچبەرەکان و دەیگووت 'فرێیان دەنە ناو بیبانەوە." ئەم جۆرە وتانەی نمایشکارە کوەیتییەکە بووە ھۆی دروستکردنی تووڕەیییەکی یەکجار زۆر لە تۆرە کۆمەڵایەتییەکان دا.
چین
چەندین جار ڕوویداوە کە دانیشتوانی شاری ووھان لە ئوتێلی شارەکانی دیکە ڕەت کراونەتەوە وە زانیارییە کەسییەکانیان (نازنامەی ژمارەی تەلەفۆنەکانیان، ژمارەی تەلەفۆنەکانیان ناونیشانی ماڵیان) بە مەبەست لە تۆرەکانی ئینتەرنێت دا بڵاوکراوەتەوە یان لەڕێی پەیوەندی تەلەفۆنییەوە لەلایەن خەڵکی بێگانەوە بێزار کراون. لەگەل ئەوەشدا چەند شوێنێک ھەڵدەستان بە دانانی نیشانەکان لە دەیگوت «خەڵکی ووھان و ئۆتۆمبیلی پارێزگای ھیۆبێی بەخێرھاتنیان ناکرێت لێرە و نەویستراون.» چەندین ئۆتێل و میوانخانە ئەو کەسانەیان ڕەت دەکردەوە کە ناونیشانەکانیان شاری ووھان بوو.
چەندین ئۆتێڵ ڕەتیان دەکردەوە ڕێبەری گەشتێکی شاری ووھان وەربگرن دوای ئەوەی ڕێبەرەکە لە وڵاتی سینگاپوراوە بەرەو ھانگزو گەڕابۆوە و تەنانەت یەکێک لە کارمەندانی ئوتێلەکە ھەستا بە پەیوەندی کردن بە پۆلیسەوە بۆ ئەوەی پشکنینی پزیشکی ڕێبەرەکە ئەنجام بدرێت و داوایان لە پۆلیس دەکرد کەرەنتین بکرێت. لەچوارچێوەی ئەم ڕووداوانەدا، چەندین شار و ناوچەی دەرەوەی پارێزگای ھیوبێی ھەڵدەستان بە پەیڕەوکردنی ڕێکاری دووبارە نیشتەجێ کردنەوەی ھاوڵاتیانی ھوبێی لە ناوچەیەکەی دیاریکراودا یان دانانی شوێنێکی تایبەتیی دیاریکراو بۆ ھاوڵاتیانی ھوبێی. لە شارەکانی ژەنگ جەنگ، جین شینگ و لکوان حکومەتە خۆجێیەکانی ناوچەکە ھەڵدەستان با خەڵاتکردنی بڕی ١٠٠٠ یەن بەو کەسانەی زانیاریان دەدا لەسەر ئەو کەسانەی سەردانی ووھانیان کردوە بەڵام لە بەڵگەنامە فەرمییەکان دا تۆماریان نەدەکرد.
لە شآری مێژو ئەو ھاوڵاتیانەی زانیارییان دەدا لەسەر خەڵکانی ووھان بە ٣٠ کەمامەی دەمولوت خەڵات دەکران.
ھۆنگ کۆنگ
نموونەیەکی دیکە بریتییە لە (کۆنگ وینگ) کە لە ڕێکەوتی ٢٨ ی کانوونی دووەم دا کە تۆری کۆمەڵایەتی فەیسبووک ڕایگەیاند کە تەنگا خۆراک بۆ قسەکەرانی ئینگلیزی دەدات و لەبەر ئەوەی حکومەت ھەڵنەستاوە بە داخستنی سنوورەکان ناتوانن خۆراک بەو کەسانە بدەن کە بە چینیی قسە دەکەن.
سعودییەی عەرەبی
وێنەی کرێکارێکی کۆچبەری باشوری ئاسیایی کە وەک دەست پاکژکەرەوە خۆی گۆریبوو وە دەمامکێکی کۆمپانیای ئارامکۆی سعودیی لە دەموچاودا بوو دەنگدانەوەیەکی زۆری لێکەوتەوە و بووە ھۆی توڕەیییەکی جیھانی و وەک نموونەیەکی دیکەی «ڕەگەزپەرستی ڤایرۆسی کۆرۆنا» ھەژماردەکرا. دواتر کۆمپانیای ئارامکۆی سعودی ھەستا بە داوای لێبوردن کردن دەربارەی ڕووداوەکە.
شانشینی یەکگرتووی عەرەبی
دوابەدوای لێدوانەکانی نمایشکاری کوەیتی (حەیات ئەل فەھاد) دەربارەی ناردنەوەی کرێکارە کۆچبەرەکان بۆ بیابانەکان یان گەڕاندنەوەیان بۆ وڵاتەکانی خۆیان بەھۆی کۆڤید-١٩ەوە" شاعیری ئیماراتی (تاریق ئەل مەحیاس) ڕوونکردنەوەی دا لەسەر وتەکەی نمایشکار (حەیات ئەل فەھاد) و گوتی "ئێمە کە دەڵێین (کۆچبەرەکان) مەبەستمان کەسانی ئاسیایییە نەک عەرەبەکان." و گووتی کە کرێکارە عەرەبەکانی میسڕ و سودان باشترن وەک لە کرێکارە ئاسیایییەکان (ھیندی و بەنگالی) و زیاتر بەردەوام بوو کە "لە کەنداودا ئاسیایییەکان ھەرگیز مامەڵەی یەکسانییان لەگەڵ دا ناکرێت لەگەڵ عەرەب دا." کاتێک وتەکانی بووە ھۆی تورەیییەکی بەرفراوان لە ئیمارات دا، (تاریق ئەل مەحیاس) گوتی کە ئەو کەسێکی ڕەگەزپەرست نییە چونکە خۆی خزمەتکارێکی ئاسییای ھەیە. دواتر لەلایەن دەسڵاتە ئیماراتییەکانەوە دەستگیر کرا بەتۆمەتی بڵاوکردنەوە و ھاندانی ڕق و کینە.
ھەنگاریا
بازرگانییە خاوەن چینییەکان بەشێوەیەکی بەرچاو ژمارەی فرۆشتنیان کەمی کردووە کە خاوەن کارەکان ھۆکاری ئەم دابەزینە بەرچاوە دەگەرێنەوە بۆ ڤایرۆسی کۆرۆنا. ھەندێک لەو کارانەی کاریان تێکراوە ھەوڵیان داوە خۆیان وا پیشان بدەن کە نەژادی وڵاتێکی دیکەی ئاسییان وەک لەوەی چینیی بن بۆ بەدەست ھێنان و بەرزکردنەوەی ژمارەی فرۆشتن و کڕیارەکانیان.
سەرچاوەکان
پۆل:ئیسلامۆفۆبیا پۆل:ترانسفۆبیا پۆل:ھۆمۆفۆبیا
لیتوانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
لیتوانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
زانا نیمتسۆڤا
ژیان
زانا لەدایکبووی شاری نیژنی نۆڤگۆرۆد، لە یەکێتیی سۆڤیەت (ڕووسیای ئەمڕۆ) ئەو لەبەشی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانی پەیمانگای مۆسکۆ خوێندوویەتی، ھەر لە مۆسکۆ گەیشتۆتە دووەم ئاستی خوێندنی یاسا.
کار
نیمتسۆڤا لە ڕادیکۆی ئێکۆی مۆسکۆ کاری کردووە. دواتر وەک ڕۆژنامەنووسی ئابووری بۆ تەلەفزیۆنی ڕووسیا کاری کردووە، لەوێ پێشکەشکاری کردووە لەگەڵ چاوپێکەوتنی لەگەڵ نوێنەرە سیاسیی و بازرگانییەکان کردووە. زانا جگە لە ڕووسی ئەوا زمانەکانی ئینگلیزی و پرتووگالی بەباشی دەزانێت.
لەدوای تیرۆرکردنی باوکی لە شووباتی ٢٠١٥، دەستدەکات بە لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ئەم ڕووداوە. زانا ھەڕەشەی لێدەکرێت، دواتر لە حوزەیرانی ٢٠١٥، بۆ سەلامەتی خۆی ڕووسیا جێدەھڵێت. لەدوای حوکمدانی پێن پیاو لەسەر کەیسی تیرۆرکردنی باوکی، زانا وتی «ئەوەی کراوە لێکۆڵینەوەی تەواو نەبووە، بەڵکوو تەنیا بەدواداچوونێکی بچووک بووە». لە ئابی ٢٠١٥، زانا دەستدەکات بەکاری پەیامنێری لە بەشی ڕووسیای کەناڵ و پەخشکەری ئەڵمانی 'دی دەبلیوو' لە شاری بۆن.
بۆریس نیمتسۆڤا پلازا
لە ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦، لەگەڵ خزمان و چەند بیرمەندێکی ڕووسی داوکارییان لە کونسڵی شاری واشینگتن دی سی کرد کە ناوی شەقامێکی نزیک باڵیۆزخانەی ڕووسیا بگۆڕن، بۆ «بۆریس نیمتسۆڤا پلازا» تا ئەمە ببێتە پەیامێک لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە بۆ حکوومەتی ڕووسیا سەبارەت بەناڕازیبوونیان لەسەر تیرۆرکرانی باوکی زانا. داواکارییەکە لەلایەن فیل میندلسن سپۆنسەرکرد. لە ڕۆژی ٥ی ئایاری ٢٠١٧، ناوی شەقامێکی بەردەم باڵیۆزخانەی ڕووسیا بەفەرمی کرا بە بۆریس نیمتسۆڤا پلازا.
خەڵات
لە ٤ی ئابی ٢٠١٥ لە پۆلەندا، زانا نیمتسۆڤا خەڵاتی یەکدەستی پێبەخشرا لەگەڵ بڕی ١٫١ میلیۆن دۆلار، بۆ کارەکانی لەبواری پاراستنی مافەکانی مرۆڤ و دیمووکراسی. لە ئازاری ٢٠١٦، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا، خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:ژنانی ڕووس پۆل:ڕۆژنامەوانانی ڕووس پۆل:زیندووان پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
ھەیفا وەھبی
ھەیفا وەھبی لەدایکبووی ١٠ی ئازاری ١٩٧٣. گۆرانیبێژ و ئەکتەری لوبنانییە. ھەیفا خاوەنی حەوت ئەلبوومی مۆسیقییە، ھەروەھا لەساڵی ٢٠٠٨ بۆیەکەمینجار وەک ئەکتەر لەفیلمی ئەستێرەکانی دەریا دەرکەوت کە کۆمپانیای پێپسی بەرھەمھێنەری بوو. لەساڵی ٢٠٠٦، لە گۆڤاری پیپڵ ناوی لە لیستی پەنجا جوانترین کەسی جیھان.
ھەیفا لەتەمەنی ١٦ ساڵیدا، بە شاجوانی باشووری لوبنان ھەڵبژێردراوە، وە پلەی دووەمیشی وەک شاجوانی لوبنان پێدراوە. لەساڵی ٢٠٠٦، لەکاتی شەڕی نێوان لوبنان و ئیسرائیل ئەوا بەیرووت جێدەھێڵێت و لە قاھیرە نیشتەجێدەبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:ھونەرمەندانی لوبنانی پۆل:گۆرانیبێژانی عەرەب پۆل:گۆرانیبێژانی لوبنانی پۆل:موسڵمانانی شیعەی لوبنانی پۆل:خەڵکی باشووری لوبنان
سێوی ژەهراوی
سێوی ژەهراوی (بە تورکی؛yasak elma) (بە ئینگلیزی؛ Forbidden Apple) یاخود سێوی قەدەغە کراو زنجیرە درامایەکی تەلەڤیزیۆنی تورکیە لە ٢٠١٨ دروستکراوە بۆ یەکەمین جار لە کەناڵی (فۆکس) ی تورکی بڵاوکرایەوە لەلایەن کۆمپانیا میدیاپام وە شەڤاڵ سام ئێدا ئیجە و چەندانی تر ڕۆڵیان تێدا گێڕاوە لە نوسینی مێلیس سیڤلەک و زەینەب گور نوسراوە.
بێسدک
بێسدک گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
بێسدک ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سەلەمیە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
بەستێ، ژاراوە
بەستێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ژاراوە، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بەستێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مارەدوو و لە باشوور لەگەڵ گوندی دوبێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کەچەڵاوا لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی توتمە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
خۆپیاکردووەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
خۆپیاکردووەکان زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی درامییە کە لە ڕۆمانی ٢٠٠٧ی مایکڵ ماڕشاڵ سمیت بەھەمان ناوەوە وەرگیراوە. وەرزێکی ھەشت ئەڵقەیی لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٤دا پەخشکرا لەسەر تۆڕی تەلەڤیزیۆنیی کێبڵی ئەمریکیی بی بی سی ئەمریکا و بەرھەمێکی ھاوبەشی بی بی سی ئەمریکا و کەناڵی بەڕیتانی بی بی سی دوو بوو. ئێدواردۆ سانچێز و دانیێڵ ستام کاری دەرھێنانیان بەش کردووە. لە ٢٧ی شوباتی ٢٠١٥دا، ڕاگەیەندرا کە خۆپیاکردووەکان ھەڵوەشاوەتەوە دوای یەک وەرز.