cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
خالید مەشعەل
ژیاننامە
وێنۆک|ئاڵای بزووتنەوەی حەماس خالد مەشعەل لە ٢٨ی ئایاری ١٩٥٦ لەگوندی سلواد سەر بە پارێزگای ڕامەڵا لەفەلەستین لەدایکبووە، خوێندنی سەرەتایی لەوێ دەخوێنێت تاوەکوو ساڵی ١٩٦٧ لەگەڵ خێزانەکەی کۆچ دەکەن بۆ کوەیت، خوێندنی ناوەندی و دواناوەندی لەکوەیت تەواو دەکات. ھەروەھا بەکالۆریۆس لە فیزیا لەزانکۆی کوەیت بەدەست دەھێنێت. لە کوەیت ژیانێکی ئابووری سەرو مامناوەندیان ھەبووە. زانکۆی کوەیت لەحەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا دەیان کۆمەڵەی فیکری عەرەبی بەگشتی و کێشەی فەلەستینی بەتایبەتی لەخۆدەگرت، بۆیە زانکۆی کوەیت کاریگەری تەواوی لەسەر خوێندکارانی دروست کردبوو. خوێندنی لەو زانکۆیە کاریگەری زۆری لەسەر دروستبوونی کەسایەتی و تواناکانی ھەبوو، بەجۆرێک لەو ماوەدا گەیشتە ئەوپەڕی پێگەشتنی سیاسی و فکری، لەوکاتەدا سەرکردایەتی «بزووتنەوەی ئیسلامی-فەلەستینی» دەکات لەزانکۆی کوەیت، و بەشداربووە لە دامەزراندنی کوتلەی حەقی ئیسلامی کەڕکابەری بزووتنەوەی فەتحی دەکرد بۆ سەرکردایەتی کردنی یەکێتی گشتی قوتابیانی فەلەستین لە کوەیت. خالد مشعەل لە ساڵی ١٩٧٨ بەشی فیزیا تەواودەکات و تاوەکو جێھێشتنی کوەیت لە ساڵی ١٩٩١وەک مامۆستای فییزیا کاردەکات، دوای دوو ساڵ ھاوسەرگیری دەکات خاوەنی حەوت منداڵە، سێ کچ و چوار کوڕ. خالد مشعەل خاوەنی بڕوانامەی (حفص عن عاص)ە لەقورئانی پیرۆزدا. خالد مشعەل لەتەمەنی لاوییەتیدا بەشێک لەقورئانی پیرۆز لەبەردەکات، لەقۆناغی دواناوەندیدا یاساکانی تەجوید لەسەر دەستی شێخ محەممەد عەبدول رەحمان-یەکێک لەزانایانی ئەزھەر-تەواو دەکات. لەسەرەتای خوێندنی زانکۆدا سوورەتی بەقەرە لەماوەی دوو ھەفتەدا لەبەردەکات، پاشان سوورەتی ئالی عیمران لەدە ڕۆژدا لەبەردەکات. بەڵام بەھۆی سەرقاڵییەوە لەزانکۆ نەیتوانی تەواوی قورئانی پیرۆز لەبەربکات، بەڵام پاش ئەوەی ساڵی ٢٠٠١ ڕوودەکاتە وڵاتی سووریا لەوێ لەسەر دەستی زانایانی سووریا توانی تەواوی قورئانی پیرۆز لەبەربکات.
حەماس
خالد مشعەل لە ساڵی ١٩٧١ پەیوەندی کرد بە ڕێکخستنەکانی ئیخوان موسلیمین لقی فەلەستین، ڕۆڵێکی گرنگی گێڕا لەپەیوەندی کردنی ھەزاران کەس بەرێکخستنەکانی ئیخوان موسلیمین لقی فەلەستین. خالد مەشعەل یەکێکە لەدامەزرێنەرانی بزووتنەوەی بەرەنگاری ئیسلامی (حەماس) کەلەساڵی ١٩٨٧ لەسەر دەستی شێخ ئەحمەد یاسین و حەوت کەسی تر دامەزراوە دامەزراوە. لە ساڵی ١٩٨٧ و لەسەرەتای دامەزراندنی بزووتنەوەی حەماس بووەتە ئەندامی مەکتەبی سیاسی بزووتنەوەکە، لە ساڵی ١٩٩٦ بووەتە سەرۆکی مەکتەب سیاسی بزووتنەوەی حەماس. لە ساڵی ٢٠٠٤ دوای تیرۆرکردنی ئەحمەد یاسین دامەزرێنەری حەماس، خالد مەشعەل بووە سەرۆکی بزووتنەوەکە. لە ساڵی ١٩٩٦ تاوەکو ئایاری ٢٠١٧ لەپۆستی سەرۆکی مەکتەب سیاسی حەماس بەردەوام بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:حەماس پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦ پۆل:زیندووان
نانی ژۆو
نانی ژۆو (جی یان) کەمتر وەک پاشا ینی ژۆو ناسراوە، ٣٧مین پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، کوڕی پاشا شێنجینگ و نەوەی پاشا سیان بوو، بۆ ماوەی ٥٩ ساڵ فەرمانڕەوایی کرد کە بە درێژترین ماوەی فەرمانڕەوایی دادەنرێت بۆ ھەموو فەرمانڕەوایییەکانی پێش سەردەمی شاھانە کە تا سەردەمی ژۆو کە لە ١٠٤٦ی پێش زایین دەستی پێکردووە و و لە ٢٥٦ی پێش زایین ھەڵوەشاوەتەوە پاشا نان دوایین پاشا دەبێت کە فەرمانڕەوایی ژۆو بکات و دوایی خۆی ئیمپراتۆرییەتەکە ھەرس دەھێنێت، لە سەردەمی پاشا ناندا، پاشاکانی پێشووتری ژۆو بە نزیکەیی تەواوی ھێزی سیاسی سەربازیان بەسەر سوپای سەربازی وڵاتەکە لەدەست دابوو، تەنانەت خاکە شاھانەکانیشان کە مابووی بەش بەش بوبو، کە لەلایەن بەگ و لۆردە بچووکەکانەوە بەڕێوە دەبردران وەک لۆردی ڕۆژاوای ویلایەتی ژۆو کە پایتەختی ئیمپراتۆرییەت کەوتبووە ئەوێ، و ویلایەتی ڕۆژھەڵاتی ژۆو کە کەوتبووە ناوەڕاستی چێنگژۆو، لەمەبەدواوە، پاشا نان تەواوی دەسەڵات و پێگەکانی وڵاتی لەدەست دا کە لەژێر کۆنترۆلی پێشوو تری پاشاکانی پێشووی ئیمپراتۆرییەت بوو بۆ لۆردە دەرەبەگەکانی دوو ویلایەتە (رۆژاوا، رۆژھەڵات) بەم شێوەیە شاشینینە (بەناو ئیمپراتۆرییەت) ـەکە کەوتە حاڵەتێک لەژێر خێرخوازی ھەردوو ویلایەت مایەوە. ھەرچۆنێک بێت پێگە و ھێزی پاشا نان بە نەزانراوی مایەوە، لە لایەک، ھەردوو ویلایەتەکە چالاکی و فەرمانەکانی پاشایان ئیھمال کرد و ناونیشان و پێگەیان بۆ خۆیان دانا، ژۆو بەرەو ھەڵوەشانەوە ئەچوو و ویلایەتەکانی تری ژێر دەسەڵاتی بە ویستی خۆیان مامەلەیان ئەکرد، ھەرچۆنێک بێت تا بە گوێرەی شیجی کە لەلایەن سیما چیانەوە نوسراوە و بە گوێرەی ژان گوۆ چێ پاشا نان تا مردنی ڕێزی کەم نەبوبوە و ڕێزدار بوو سەرەرای لاوازی دەسەڵاتی ئیمپراتۆرییەتیش یان بە مانایەکی تر دواین پاشای ژۆو توانی ئیمپراتۆرییەتەکەی بە زیندوویی ڕابگرێت بە شێوەی پێشکەشی دیبلۆماسیانە تا کەمپینەکان ویلایەتی چین بۆ یەکخستنەوەی چین لە ٢٥٦ی پێش زایین.
فەرمانڕەوایی
لە سەرەتای فەرمانڕەوایەتییەکەی لە ٣١٤ی پێش زایین پایتەختەکەی لە چێنگژۆو بۆ وانگچێنگ گواستەوە، لەمە بەدواوە خاکە شاھانەکانی ژۆو دەستیان بەسەرداگیرا چەندین جار لەلایەن ھێزە دەرەکییەکانەوە، ئەمە دەستپێکی ھێرشی چین بوو بۆ سەر یی یانگ لە رۆژاوای ژۆو ھەرچۆنێک بێت ھاوپەیمانی بەرەی ڕۆژاوا و ڕۆژھەڵات ئیمپراتۆرییەتەکەی بە زیندوویەتی ھێشتبۆوە، جگە لەمەش ھەردوو ویلایەتەکە یەکتریان بێ ھێز دەکرد بە جەنگ کردن لەگەڵ یەکتر
جێف زەکەر
جێفری ئادەم زەکەر (لەدایکبووی ٩ی نیسانی ١٩٦٥) بەڕێوبەری ھەموو بەشەکانی کەناڵی سی ئێن ئێنە لە ساڵی ٢٠١٣ەوە. پێش سی ئێن ئێن جێف ماوەی ٢٥ ساڵ لە کەناڵی ئێن بی سی کاری کرد تاوەکو دواجار بوو بە سەرۆک و بەڕێوبەری گشتی کەناڵەکە لە ساڵی ٢٠٠٧. دوای پەیوەندی کردنی بە سی ئێن ئێن، لەسەر دەستی جێف سی ئێن ئێن گۆڕانکاری زۆری بەخۆوە بینی و کەناڵەکە بوو بە پڕخوێنەرترین میدیای زمانی ئینگلیزی لە جیھاندا. یەکێکی دیکە لە کارە دیارەکانی جێف دامەزراندنی خزمەتگوزاری ھولوە کە تۆڕێکی ئۆنڵاینە بۆ تەماشاکردنی فیلم و پڕۆگرامی تەلەڤزیۆنی.
ژیانی سەرەتایی و خوێندن
جێف زەکەر ساڵی ١٩٦٥ لە میامی ولایەتی فلۆریدا لەدایکبووە و دانیشتووی شاری نیویۆرکە. جێف ساڵی ١٩٨٦ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە بەشی مێژووی ئەمریکا لە زانکۆی ھارڤارد بەدەستھێنا. ماوەی نێوان ١٩٨٥ بۆ ١٩٨٦ جێف سەرۆکی ڕۆژنامەی ھارڤارد کریمزن بوو کە ڕۆژنامەیەکی تایبەت بە خوێندکارانی زانکۆی ھارڤاردە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:جووە ئەمریکییەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥ پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
شانشینی مەقدۆنیا
220x440px|وێنۆک|ئاڵای ئیمپراتۆریەتیی مەقدۆنیا 220x440px|وێنۆک|نەخشەی مەقدۆنیا لە ٣٣٦ی پێش زایین شانشینی مەقدۆنیا (بە یۆنانی کۆن: Μακεδονία)شانشینێکی کۆن لە دەورووبەری یۆنانی کۆن و کلاسیک، و دواتر بۆ وڵاتێکی ھەژموونی لە یۆنانی ھێلینیستی. شانشینەکە لە سەرەتادا لەلایەن شانشینی شاھانەی ئارگێد دامەزرا و فەرمانڕەوایەتیی دەکرد، دواتر شانشینی ئەنتیپتریان و ئەنتیگۆن. مەقدۆنییە کۆنەکان شوێنی نزیکترین شانشین کە ناوەندەکەی لە بەشی باکووری ڕۆژھەڵاتی نیمچە دوورگەی یۆنان بوو، لە ڕۆژاوا لەگەڵ ئیپیرۆس، لە باکوورەوە لەگەڵ پیۆن، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ تراکیا و لە باشوورەوە لەگەڵ تێسالیا.
پێش سەدەی چوارەمی پێش زایین، مەقدۆنیا شانشینێکی بچووک بوو لە دەرەوەی ناوچەکە کە لەلایەن شار-دەوڵەتە گەورەکانی وەک ئەسینای پایتەخت و سپارتا و تیبسەوە جڵەوکرابوو و بۆ ماوەیەکی کورت ملکەچی ئیمپراتۆریەتی ھەخامەندییەکان بوو. لە سەردەمی پاشا ئارگید فیلیپی دووەم (٣٥٩ - ٣٣٦ پێش زایین)، مەقدۆنیا لە ڕێگەی داگیرکردن و دیپلۆماسییەوە یۆنان و شانشینی ئۆدراسیا و تراکیای ژێردەستە کرد. فیلیپی دووەم بە یارمەتی سوپاکەی کە ڕێکیخستەوە بۆ لەشکرێک کە ساریسا (ڕمێکی درێژ)یان بەدەستەوە بێت، فیلیپی دووەم لە شەڕی شارۆنیا لە ساڵی ٣٣٨ پێش زایین ھێزە سەربازییەکانی ئەسینای پایتەخت و تیبیسدا شکستیان ھێنا بەرامبەر ھێزەکانی فیلیپ. ئەسکەندەری گەورەی کوڕی فیلیپی دووەم کە سەرکردایەتی یەکێتیی وڵاتانی یۆنانی دەکرد، ئامانجی باوکی بەدەستھێنا کە فەرماندەیی ھەموو یۆنان بوو کاتێک دوای سەرھەڵدانی شۆڕش تیبیسی لەناوبرد. لە کاتی ھەڵمەتی داگیرکردنی دواتری ئەسکەندەردا، ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی ڕووخاند و ئەو خاکانەی داگیرکرد کە تا ڕووباری ئیندوس درێژبوونەوە. بۆ ماوەیەکی کورت، ئیمپراتۆریەتەکەی بەھێزترین بوو لە جیھاندا (کۆتا دەوڵەتی ھێلینیستی )، و مژدەی گواستنەوەی بۆ قۆناغێکی نوێی شارستانیەتی یۆنانی کۆن بوو. ھونەر و وێژەی یۆنانی لە خاکە داگیرکراوە نوێیەکاندا گەشەیان کرد و وڵاتەکە گەواھیدەری پێشکەوتنی فەلسەفی و ئەندازیاری و زانستی بوو کە لە زۆربەی جیھانی کۆن بڵاوبووەوە. ھۆکارەکەی بۆ بەشدارییەکانی مامۆستای ئەسکەندەر بە ناوی ئەرستۆ دەگەڕێتەوە کە نووسینەکانی بوون بە بەردی بناغەی فەلسەفەی ڕۆژاوایی.
دوای مردنی ئەسکەندەر لە ساڵی ٣٢٣ پێش زایین و دواتر شەڕەکانی پادشاکانی ئەسکەندەر و دابەشبوونی ئیمپراتۆریەتی تەمەن کورتی ئەسکەندەر، مەقدۆنیا وەک ناوەندێکی ڕۆشنبیری و ڕامیاری یۆنانی لە ناوچەی دەریای ناوەڕاستدا مایەوە شانبەشانی میسری بەتلیمۆس، ئیمپراتۆریەتی سێلۆسی و شانشینی پەرگامۆن. شارە گرنگەکانی وەک پێلا و بێدنا و ئەمفیپۆلیس لە ململانێی دەسەڵاتدا بوون بۆ جڵەوکردنی ناوچەکە. شاری نوێ دامەزران، وەک تەسالۆنیک کە لەلایەن کاساندەرەوە دامەزرا (لە تەسالۆنیکی ھاوسەرە مەقدۆنییەکەیەوە ناونراوە). پاشەکشەی مەقدۆنیا لەگەڵ شەڕەکانی مەقدۆنیا و سەرھەڵدانی ڕۆما وەک زلھێزێکی پێشەنگی دەریای ناوەڕاست دەستی پێکرد. لە کۆتایی جەنگی سێیەمی مەقدۆنیا لە شەڕی پەیدنا لە ساڵی ١٦٨ پێش زایین، دەسەڵاتی پادشایەتی مەقدۆنیا ھەڵوەشایەوە و وەک وڵاتێکی نۆکەری ڕۆما جێگەی گرتەوە. دەسەڵاتی پادشایەتی لە ماوەی جەنگی چوارەمی مەقدۆنیا لە ساڵانی ١٥٠–١٤٨ پێش زایین بۆ ماوەیەکی کورت زیندووبووەوە، پێش ئەوەی بە دامەزراندنی پارێزگای مەقدۆنیای ڕۆمانی کۆتایی پێبێت.
پادشاکانی مەقدۆنیا کە دەستیان بەسەر دەسەڵاتی ڕەھادا گرت و فەرماندەیی سەرچاوەکانی وڵاوتیان وەک زێڕ و زیو دەکرد، کارئاسانییان بۆ ئۆپەراسیۆنی کانگاکان دەکرد بۆ کانزاسازی دراو و دابینکردنی بودجەی سوپاکانیان. لە سەردەمی فیلیپی دووەم، ھێزی دەریایی مەقدۆنیا بە پێچەوانەی وڵاتانی دیکەی جێنشینی دوای جەنگی پادشاکان، و ئەو پەرستە ئیمپراتۆرییەی کە ئەسکەندەر بانگەشەی دەکرد لە مەقدۆنیا وەرنەگیرا، لەگەڵ ئەوەشدا فەرمانڕەواکانی مەقدۆنیا ڕۆڵیان وەک قەشە باڵاکانی شانشین و پارێزەرێکی دیار بۆ ڕێبازە ناوخۆییەکان و نێونەتەوەیییەکانی ئایینی ھێلینیستی وەرگرت. دەسەڵاتی پادشاکانی مەقدۆنیا لە ڕووی گریمانییەوە بەھۆی دامەزراوەی سەربازییەوە سنووردار بوو، لە کاتێکدا ھەندێک لە شارەوانییەکانی ناو کۆمۆنوێڵسی مەقدۆنیا پلەیەکی بەرزی فەرمانڕەوایەتیی سەربەخۆیان ھەبوو و میری دیموکراسییان ھەبوو لەگەڵ کۆبوونەوەی جەماوەری.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مێژووی کەونار پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە ٩ی پێش زاین دامەزراون
مۆناکۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠
سەرچاوەکان
١٩٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠
سەرکەلی عەزیز
سەرکەلی عەزیز گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆڵ ھێنری نارجیۆلێت
پۆڵ-ھێنری نارجیۆلێت (٢ی ئازاری ١٩٤٦ – ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣): 1 گەڕانێکی قووڵایی دەریای فەرەنسی و شارەزای تایتانیک بووە. بە «مستەر تایتانیک» ناسراوە، نارجۆلێت یەکێک بوو لەو پێنج کەسەی کە لەناو کەشتی ژێرئاوکەوتووی تایتاندا مرد کاتێک لە ژێر ئاودا لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ لە نزیک کەشتیی تایتانیک لە ژێر ئاودا تەقییەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:دوور لە وڵاتانی فەڕەنسی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دۆزەرەوە فەڕەنسییەکان پۆل:مردووانی ٢٠٢٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦
بزمار
وێنۆک|200x200پیکسڵ|کۆمەڵێک بزمار. وێنۆک|200x200پیکسڵ|بزمارەکان دەتوانن لە دار و تەختە بچەقن. وێنۆک|200x200پیکسڵ|بزمارەکان شێوە و قەبارەی جیاوازیان هەیە. بزمار یان پیچە یان مسمار (  bizmar )لە بوارەکانی ئەندازیاری و دارتاشی و بیناسازی بەکاردەهێنرێت .بریتیە لە نوکێکی  کانزایی تیژ ، کە بەزۆری  لە پۆڵا یان بۆ مەبەستی تایبەتمەند لە ستیل و ئاسن یان سولتی ئەلەمنیۆم درووست دەکرێت. بزمارەکان بە زۆری پاڵیان پێوەدەنرێت بە چەکوش.
جۆرەکانی بزمار
بزماری لول:
ئێم-٨٢ (چەک)
وێنۆک|250px|ئێم-٨٢
بزمار
بەکارهێنانی:
ئێم-٨٢ (چەک)
ئێم-٨٢ بە (M-82) نیشانە شکێنێکی بواری چەنگی دروستکراوی وڵاتی ئەمریکایە. چەکەکە لە ساڵی ١٩٨٢وەوە دروست دەکرێت و بەکاردەهێندرێت.
بزمار
لە پێک بەستنی کابینەی دارین و دەرگا و کەلوپەلی ناوماڵدا بەکار هاتووە و چەندین بەکارهێنانی جۆراوجۆری هەیە.
قەبارەکان
بزمارەکان بە شێوەێکی بەربڵاو بۆ مەبەستی تایبەت دروست کراون؛ هەندێک جۆری بزمار بە تیپی (T) ئینگلیزی  ئاماژەی بۆ دەکرێت،هەندێکیشیان  بەشێوەی "pins" و "clamps" درووستکراون بەگشتی بەشی سەرەوەیان پانە و بەشی خوارەوەشیان تیژە.
ئێم-٨٢ (چەک)
سەرچاوە
ویکیپیدیای ئینگلیزی.
پەراوێز
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چەکی ئاگرین پۆل:تفەنگی قەناس
بزمار
قەبارەکان
بزمارەکان لە دامەزراندنەکان بەکار دەهێنرێن بۆ پێکەوە گرێدانی توخمەکانی بیناسازی. ژمارەی بزمارەکانی پێویست بۆ بەیەک بەستنەکە بە دابەشکردنی ئەو هێزەی کە دەکەویتە سەری دیاری دەکرێت.
بزمار لە کوردیدا
زۆرێک لە زمان زانان پێیان وایە بزمار لە بنەڕەت دا مسمار بووە کە لە زۆر کۆندا بەکار هاتووە ،(مس+مار)کاتی کۆن کانزای مسیان تواندۆتەوە لەسەر شێوەی مار دایان ڕشتۆتەوە بۆیە پێیان وتووە مسمار کە دواتر گۆڕانکاری بەسەر دا هاتووە و بۆ میللەتەکانی تریش چووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان
مۆزەخانەی ڤیکتۆریا فۆڵز فێڵد
مۆزەخانەی ڤیکتۆریا فۆڵز فێڵد مۆزەخانەیەکی دەکەوێتە درێژایی ڕووباری زامبیزی لە تاڤگەی ڤیکتۆریا، زامبیا. مۆزەخانەکە پەیوەندیدارە بە مێژووی ناوچەکە و درووست بوونی تاڤگەکان.
پیرۆز
پیرۆز یان پیرۆزی بریتییە لە دۆخی گشتی شتێک کە بەڕێز و گەورەیە (پیرۆز لەلایەن تاکە ئایینییەکانەوە وەک ئەوەی کە هاوڕێی خودایە وەریدەگرێت) یان پیرۆزە (بە شایستەی ڕێز یان پەرستنی ڕۆحی دادەنرێت؛ ئیلهامبەخشی سەرسامی یان ڕێزگرتن لە نێو باوەڕدارانی کۆمەڵە بیرۆکەیەکی تایبەتی ڕۆحیدا)، لە زۆر بابەتیتردا شتەکان بە 'شەرەفمەند' یان 'پیرۆز' دادەنرێت ئەگەر بۆ مەبەستی ڕۆحی بەکاربهێنرێن وەک: پەرستن یان خزمەتکردن بە خوداوەندێک.
هەروەها دەتوانرێت ئەم زاراوایە لە چوارچێوەی ناڕۆحی یان نیمچە ڕۆحیدا بەکاربهێنرێت، هەندێک جار زاراوەی پیرۆز دەگەڕێتەوە بۆ کەسانێک (پیاوی بەڕێز) کە پیشەیەکی ئایینیی هەیە، (پەیامبەری بەڕێز) کە شوێنکەوتووانی ڕێزی لێدەگرن یان شتەکان (دەستەوارە پیرۆزەکان) یان (کاتەکان) وەک ڕۆژانی پیرۆز یاخوود (شوێنەکان) وەک شوێنی پیرۆز.
سەرچاوە
پۆل:ئایین پۆل:کۆمەڵگا پۆل:پیرۆز پۆل:خوداوەند پۆل:خوا پۆل:زاراوە ئایینیەکان
کۆڵ ئۆف دیووتی: مۆدێرن وارفێر ٢
کۆڵ ئۆف دیووتی: شەڕی نوێ ٢ یارییەکی ڤیدیۆیی تەقەکەری کەسی یەکەمە کە لەلایەن کۆمپانیای ئینفینیتی وارد پەرەی پێدراوە و لەلایەن ئاکتیڤیژن بڵاوکراوەتەوە. لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ لە سەرانسەری جیھان بۆ مایکرۆسۆفت ویندۆز و پلەی ستەیشن ٣ و ئێکس بۆکس ٣٦٠ بڵاوکرایەوە، یارییەکە قیستی شەشەمی زنجیرەی کۆڵ ئۆڤ دیووتی و بەدواداچوونی ڕاستەوخۆی یارییەکەی ساڵی ٢٠٠٧یە بەناوی کۆڵ ئۆڤ دیووتی ٤: مۆدێرن وارفەر.
ھەڵمەتی ئەم یارییە دوابەدوای تاسک فۆرس ١٤١ دێت کە یەکەیەکی ھێزی تایبەتە و شانبەشانی ڕێنجەرزەکانی سوپای ئەمریکا و SAS ی بەریتانیا کاردەکەن بۆ وەستاندنی ھەڕەشەیەکی سەروو نەتەوەیی لە ڕووسیا. فرە یاریزانی یارییەکە چەندین شێواز و نەخشەی تێدایە، لەنێویاندا نەخشەی "Nuke Town" کە ھاندەران زۆر حەزیان لێیە.
یاری کۆڵ ئۆف دیووتی: مۆدێرن وارفێر بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک یەکێک لە باشترین یارییەکانی زنجیرەی کۆڵ ئۆف دیووتی دادەنرێت، کە بە یاریکردنی خێرا و فرە یاریزانی و کەمپەینی یادگاری و ساتەکانی سێتپی ئیپیکی ناسراوە. ھەروەھا ڕەخنەی زۆری لێ گیراوە بەھۆی ئەرکی مشتومڕاوی «بێ ڕووسیا» کە ڕێگە بە یاریزانان دەدات بەشداری ھێرشی تیرۆریستی بۆ سەر فڕۆکەخانەیەک بکەن. بە گشتی یارییەکە پێویستە بۆ ھەوادارانی ژانری تەقەکەری کەسی یەکەم و بۆ ھەوادارانی زنجیرەی کۆڵ ئۆف دیووتی یاری پێبکرێت
سەرچاوەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٩ پۆل:گەمە ڤیدیۆیییە ھەرەوەزییەکان پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم پۆل:کایەکانی مەک ئۆئێس پۆل:ناکۆکییە ناشریینەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکان پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣ پۆل:یاری ڤیدیۆیی تەقەکەری خەیاڵی زانستی پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون پۆل:یارییەکانی ویندۆز پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠
سەلیم بەرەکات
سەلیم بەرەکات (لەدایکبووی ١ی ئەیلوولی ١٩٥١، قامیشلۆ) کەسایەتی شاعیر و نووسەری کوردی ڕۆژا وایە. سەلیم لە قامیشلۆ گەورەبوو، دواتر چووە دیمەشق بۆ خوێندنی ئەدەبی عەرەبی، دوای ساڵێک لەوێ ئەوا چووە بەیرووت و تا ١٩٨٢ لەوێ ژیانی بەسەربرد.
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی قامیشلۆ پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان پۆل:شاعیرانی سووری پۆل:شاعیرانی کورد
ئوچ بوڵاخ
ئوچ بوڵاخ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری قسڵان، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئوچ بوڵاخ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
جوگرافیای چیلی
وێنۆک کۆماری چیلی وڵاتێکی سەربەخۆی لاتینییە لە ئەمریکای باشوور. کەوتووەتە باشووری ڕۆژاوای کیشوەری ئەمریکای باشوور (لاتین)، و بە درێژاییی ٤٨٢٨ کم کەناراوەکانی ڕووبەڕوی ئۆقیانووسی ئارام درێژ بووەتەوە. پێروو کەوتووەتە باکووری، بۆلیڤیا لە باکووری ڕۆژھەڵاتی، ئەرژەنتین لە ڕۆژھەڵاتی، و ئۆقیانووسی ئارامیش لە ڕۆژاوایەتی. زەوییەکی درێژکۆڵەی ھەیە، و تەواوی خاکەکەی دەڕوانێتە ئۆقیانووسی ئارام بە ھێڵی پۆتانەکانی ٣٨ لەھێڵی پانی و ھێڵی ٢١ی پانی ھێڵی کەمەرەییی باشوور دەست پێدەکات لە کەنداوی ھۆڕن بۆ ھێڵی ٢٦ ی پانی لە نیوەگۆی باشووری گۆی زەوی. ئەم کەناراوانەش چەندین دوورگەی جۆراوجۆر لەخۆ دەگرن، جگە لەو دوورگانەی کەوتوونەتە ناوەوەی ھێڵی کەمەرەییی جەمسەری باشوور. خاکی چیلی بە زنجیرە چیایەکی درێژ ھەڵکەوتووە کە لە باکوورەوە بۆ باشوور درێژ بووەتەوە بە ناوی زنجیرە چیای ئەندێز، کە سنووری سروشتبی چیلییە لەگەڵ وڵاتانی دراوسێی؛ بەرزیی لووتکەکانی ئەم زنجیرە چیایە لە ھەندێک شوێن دەگاتە ٥٤٩٠ مەتر، و بەرزترین شاخ لە زنجیرە چیای ئەندێز لوتکەی ئەگۆسدی سلادۆیە کە بەرزییەکەی ٦٨٧٠ مەترە. لە دامێنی ئەم زنجیرە چیایە دەشتە نیشتەنییەکانی کەناراوی ڕۆژاوا ھەڵکەوتوون کە دەڕواننە ئۆقیانووس ئارام، لە بەشی باشووری چیلی لەناو ئەم دەشتانە چەندین کەنداو و کەندری جۆراوجۆر دروستبوون. ڕووبارەکانی چیلی بەوە دەناسرێنەوە کە کورت و تیژڕەون. وێنۆک|پاریناکۆتا گڕکانێک لە باکووری چیلی
ڕووبەر
وێنۆک ڕووبەری تەواوی چیلی ٧٥٦٬٦٢٦ کم دووجایە، کە بە شێوەی تەشیلەیی دڕێژ بووەتەوە لە باکوور بۆ باشوور بە درێژی ٤٬٢٦٥ کم و پانی ٤٠٠ کم، و بەدرێژیی کەناراوە ئاوییەکان زنجیرە چیای نزم ھەن، بەڵام لە بەری ڕۆژاواەوە زنجیرە چیا سەختەکانی ئەندێز ھەن کە لەگەڵ ئەرژەنتین و بۆلیڤیا جیای دەکاتەوە. چیلی کەوتووەتە سەر ھێڵی سەرەکیی بوومەلەرزە، و ئەم دیاردەیەی بە خۆوە بینیوە. جگە لە لافاوی شەپۆڵە بەھێزەکانی دەریا، لە ڕووی بەرزی و نزمییەوە چیلی دابەش دەکرێت بۆ سێ ھەرێمی جیاواز وەک: ھەروەھا چیلی کۆمەڵێک دوورگەی بچووکی دوورەدەستی ھەیە کە کەوتوونەتە ناوەوەی ھێڵی خولەکی باشوور (جەمسەری باشوور) و شوێنە دوورە دەستەکانی ناو زەریای ھێمن.
ھەرێمی بیابانەکانی باکوور
ڕاست|وێنۆک|٢٤١x٢٤١پیکسڵ|[[بیابانی ئەتەکاما.]] بیابانی باکووری بە ڕووبەری ١٬٦٠٠ کم درێژ دەبێتەوە لە باشووری پیڕۆ تاوەکو ڕووباری ئەکۆنکاگوا لە باکووری شاڕی ڤاڵپاڕەیسۆ، چیلییەکان بە بیابانە گەورەکە ناوزەندی دەکەن، کە نیوەی بەشی باکووری چیلی داپۆشیوە. بیابانی ئەتەکاما بە وشکترین شوێن دادەنرێت لەسەر ڕووی زەمین؛ ئەم بیابانە لە باکوورەوە ڕووبەرەکەی کەمترە و تا بەرەوە باشووری بیابانەکە بڕۆین بوارەکەی فراوانتر دەبێت. لەگەڵ ئەم وشکاوەکییەی، چەندین مێرگی بچووکی ھەیە کە کۆچەرییەکان لە ڕێگا کۆچەرییەکەیان سودی لێ دەبینن. ژێرەوەی ئەم بیابانە دەوڵەمەندە بە سامانی سروشتی بەتایبەت ئاسن و مس، ھەروەھا ھاڕاوەی سۆدیۆمی لە کڕۆکی شاردووەتەوە کە بەکار دێت بۆ دروستکردنی چیمەنتۆ و ماددە تەقەمەنییەکان. ئەم بیابانە وشکە جگە لە چەند مێرگێک، ڕووبارێک بە کەنارەکەی ڕەت دەبێت کە لە چیاکانی ئەندێز سەرچاوە دەگرێت بە ناوی ڕووباری لوا، و دەڕژێتە زەڕیای ھێمن، بەڵام لە بەشی باکووری بیابانەکە کە بوارێکی تەسکتری ھەیە چەندین ڕووباری ھەیە. لەسەر ئەم ڕووبارانە چەندین شارەدێی بچووک دروستبوون کە دانیشتووانەکەی خەریکی ماسیگرین، و لەناوەڕاستی بیابانە وشکەکەشی ھەندێ شارەدێ دروستبوون بەھۆی سامانی سروشتییەوە کە بە کانەکان ناودەبردرێن. لە بەشی ڕۆژاوای بیابانەکە، ئەو بەشەی دەڕوانێتە سەر زەریای ھێمن، چەندین شاری گەورە ھەڵکەوتوون وەک: ئانتۆفاگاستا و ئەریکا. جگە لەشارۆچکە سەرئاوەکانی، ئەو شارانەی لەسەر ڕووی زەریا دروست کراون لەتەواوی شوێنەکانی چیلی. ھەروەھا چیلی گەلێک شاری بیابانی ھەیە بەتایبەت ئەو ناوچە بیابانییانەی کە ڕووباری تێدایە و لە کانەکان نزیکن. لە بەشی باکووری بیابانەکە خەڵکانێکی زۆر خەریکی کشتوکاڵ و بەخێوکردنی ئاژەڵن.
ھەرێمی دۆڵەکانی ناوەڕاست.
ئەم ھەرێمە بە ڕووبەری ١٬٠٠٠ کم دەست پێدەکات لە ڕووباری ئەکۆنکاگوا تاوەکو پۆیڕتۆمۆنت، و ھەرێمی دۆڵەکانی ناوەڕاست بە دڵی چیلی دادەنرێت، کە شارە گەورەکان و ناوەندە بازرگانییەکان و پیشەسازییەکانی لەسەر دروست کراوە. زۆرینەی دانیشتووانی چیلی لەم ھەرێمە کۆبوونەتەوە، و ئەم ھەرێمە چەندین ڕووبار لەخۆ دەگرێت کە لەچیاکانی ئەندێزەوە سەرچاوەیان گرتووە و شاری گەورەیان لە کەناری دروستکردوە وەک: ڕووبارەکانی ئەکۆنکاگوا، مابۆچۆ، مایبۆ، مۆلیێ، و پیۆپیۆ. ئەم ڕووبارانە بوونەتە ھۆی پڕئاوکردنی زەوییە کشتوکاڵییەکانی، شێدارکردنی کەشەکەی و دابەزاندنی پلەی گەرمییەکەی. ئەم ھەرێمە جگە لە کشتوکاڵ و ئاژەڵداری ناوچەیەکی دەوڵەمەندە بە خەڵووزی بەردین، مس، و مەنگەنیز. لەم ھەرێمە لە لووتکەی شاخی پیۆپیۆ لە زنجیرە چیای ئەندێز چەندین گڕکانی چالاک ھەیە کە بە بەفر داپۆشراون. ھەروەھا چەندین دەریاچەی ھەیە زێدەبار لە چەندەھا دۆڵی گەورە، کە دارستانی چڕی لەخۆگرتوە. کەناراوەکانی دەریاچەکانی شوێنێکی گەشتیاری سەرنجڕاکێشن و بوونەتەوە سەرچاوەیەکی ئابوریی باش بۆ خەڵکەکەی.
ھەرێمی ئەرخەپێل (کۆمەڵە دوورگە)
وێنۆک|ئاوابوونی خۆڕ لە دورگەکانی خۆڕئاوا. ھەرێمی ئەرخەپێل بە ڕووبەری ١٬٦٠٠ کم درێژ دەبێتەوە، لە پۆیڕتۆمۆنت دەست پێدەکات تاوەکوو کۆتا خاڵی باشوور کە لە ئەمریکای لاتین بە کەنداوی کیپ ھۆڕن بانگ دەکرێت. ئەم ناوچەیە بە ھەرێمێکی کراوەی بەربا دەناسرێت کە وشک و ساردە، جگە لە ھەبوونی چەندین دارستانی چڕ و دەریاچەی داپۆشڕاو بە بەفر. لە بەشی ڕۆژاوای ھەرێمەکە چەندین دوورگەی بەفرین لەخۆ دەگرێت کە بایەکی وشک و سارد تێیدا ھەڵدەکات، ھەروەھا لەکۆتا لووتکەی باشووریش نۆکەندی ماگلان ھەیە، و ئەمەش چیلی لە کۆمەڵە دوورگەکانی جەمسەری باشوور دادەبڕێنێت کە بە دوورگەکانی تیێڕادڵ ڤۆیگۆ ناوزەند دەکرێن، و لەنێوان ئەرژەنتین و چیلی دابەش بوونە. کەنداوی کیپ ھۆڕن بە کۆتا خاڵی سنووری ڕامیاریی چیلی دادەنرێت لەبەشی باشووری، و خەڵکانێک کەم تێیدا دەژین. ناوچەی بۆنتائەریناس لە نۆکەندی ماگلان بەناوچەی نشینگەی خەڵکانی ھەرێمەکە دادەنرێت، تاوەکوو ئێستا خزمەتگوزارییەکی ئەوتۆی پێ نەگەیشتوە، و بە ھێڵی ئاسنین بە شارەکانی تری چیلی نەبەستراوەتەوە، لەکاتێکدا لە کۆتا خاڵی باشووری ئەم ناوچەیە چەندین کێڵگەی نەوت ھەن.
ھەرێمە دوورەدەستەکان
چیلی خاوەنی چەندەھا دوورگەی بچووکی دوورەدەستە کە بەشێکی زۆریان کەوتوونەتە قۆڵاییی زەریای ھێمن وەک: دوورگەکانی ڕۆژاوا و خوان ڤێرناندێز. دوورگەکانی ڕۆژاوا شوێنێکی گەشتیاریی بەناوبانگە، و بە کۆمەڵێک پەیکەری بەردینی دێرین ناوبانگی دەرکردووە، و بە دووریی ٣٬٧٠٠ کم لە خاکی چیلییەوە دوورە، بەڵام دوورگەی خوان ڤێرناندێز بە ٦٥٠ کم لە خاکی چیلییەوە دوورە.
دەزگای بۆشاییی کەنەدا
دەزگای بۆشاییی کەنەدا (بە ئینگلیزی:Canadian Space Agency) کورتکراوە بە (CSA، ASC) گوزارشت لە دەزگایەکی فیدڕاڵیی نیشتیمانیی کەنەدا دەکات کە تایبەتە بە پڕۆژەکانی بۆشاییی ئاسمان، لە ١ی ئازاری ١٩٨٩
جوگرافیای چیلی
کەش و ھەوا
چیلی کەوتووەتە بەری خوارەوەی ھێڵی کەمەرەییی زەوی، و بەھۆی ئەمەوە وەرزەکانی ساڵی پێچەوانەی ناوچەکانی بەشی باکووری گۆی زەوین. وەرزی ھاوینی لە کۆتاییی مانگی کانوونی یەکەم دەست پێ دەکات تاوەکوو کۆتاییی مانگی مارس، و زستانیشی لە کۆتاییی مانگی یۆنیۆ دەست پێدەکات بۆ کۆتاییی مانگی ئەیلوول. بۆ چەندەھا ساڵ جارێک باران دەبارێت لە بیابانەکانی باکووری. لە بنەڕەتدا ناوچەیەکی گەرم نییە، بەڵام بەھۆی کەمبارانییەوە خاکەکەی وشک بووە، و بە دەم گەردەلولەوە ڕێ دەکات، و بەمە پلەی گەرمیی ناوچەکەی بەرزکردووەتەوە، بەڵام لە بەشی ھەرە باکووری بیابانەکانی باکووری بەھۆی بای ساردی چیای ئەندێز کە لە پێرووەوە سەرچاوە دەگرێت پلەی گەرما لە شەو دادەبەزێنێت، ئاستی شێ لە بیابانەکانی بەرزدەکاتەوە و دەبێتە سەرچاوەی ئاوی ھەندێ لە گژوگیا بیابانییەکان. جگە لە ھەبوونی شێی زەریا لە بەشی ڕۆژاوای، ئاستی پلەی گەرمی لە شاڕی ئانتۆفاگاستا لە ٢٠ پلەی سلیلیزی بەرزتر نابێتەوە لە مانگی یەنایەر، ھەروەھا لە ١٤ پلەی سلیلیزیش نزمتر نابێتەوە لە مانگی یۆلیۆ، و ھەرێمی دۆڵەکانی ناوەڕاست پلەیەکی گەرمی مامناوەندی ھەیە، کە لە ھاوین وشکە و زستانیشی باراناوییە؛ کۆی ڕێژەی بارانبارین لە شاری سانتیاگۆ دەگاتە ٣٥ ملم لەساڵێکدا، لەگەڵ ئەمەش ئاستی پلەی گەرما لە ٢٠ پلەی سلیلیزی بەرزتر نابێتەوە، و لە ٩ پلەی سلیلیزیش نزمترنابێتەوە. بەڵام ھەرێمی ئەرخەپێل بارانێکی سارد و بایەکی توندی ھەیە، و کۆی ئاستی پلەی گەرمی دەوروبەری ١٥ پلەیە، و ساڵانە ٥٠٨ ملم بارانی لێ دەبارێت.
دەزگای بۆشاییی کەنەدا
شێوە
دەزگای بۆشایی کەنەدا ھیچ جیاوازییەکی نییە لەگەڵ دەزگا بۆشایییەکانی جیھان لە یەک کاتدا ٦٧٠ کارمەندی چالاک لەو دەزگایە کار دەکەن (سەرژمێری ساڵی ٢٠١٢) و لە ٪٩٠ـی کارمەندەکان سەرقاڵی کارکردنن لە ناوەندی بۆشاییی جۆن تشابمان
ڕێساکانی دەزگا
دەزگای بۆشاییی کەنەدا جیاواز لە دەزگاکانی ناسا و دەزگای بۆشاییی ئەورووپی (ESA) و دەزگای بۆشاییی ڕووسی (FKA)، ئامانجی پەرەپێدانی پڕۆژە بۆشایییەکانە بۆ زیاتر ئاگاداری و ئاسایشی زیاتر بۆ گەیشتن بە بۆشاییی ئاسمان. دەزگای بۆشاییی کەنەدا پەیوەندی ھەیە لەگەڵ دەزگای بۆشاییی ئەورووپی و ناساوە بە تێچوویەکی کەم بەشداری کردووە لە پڕۆژە گەورەکانی ئەو دوو دەزگایە وەک: وێستگەی بۆشاییی نێونەتەوەیی و تەلیسکۆبی جەیمز وێب
جوگرافیای چیلی
سەرچاوەکان
جغرافیای شیلی
دەزگای بۆشاییی کەنەدا
سەرۆکەکان
وێنۆک|مارک گارنۆ یەکەمین بۆشاییگەری و بەڕێوەبەری دەزگای کەنەدا لە ٢٠٠١ تا ٢٠٠٧
مانگە دەستکردەکان
وێنۆک|ئاڵویت یەکەم مانگی دەستکردی کەنەدا بۆ چاودێریکردنی زەوی دەزگای بۆشایی کەنەدا چەندین مانگی دەستکردی ڕەوانەی دەرەوەی زەوی کردووە ئەوانیش:
سەرچاوەکان
پۆل:دەزگاکانی بۆشایی پۆل:گەردوون
وێستگەی کاسوگای
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:وێستگەکانی کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن پۆل:کاسوگای، ئایچی
ڕۆژی پێشمەرگەی کۆمەڵە
ڕۆژی پێشمەرگەی کۆمەڵە ٣١ی جۆزەردان (٢١ی حوزەیران)ە کە ھەر ساڵە لەلایەن لقەکانی حیزبی کۆمەڵە و ھۆگرانی و بنەماڵەی شەھیدانی ئەم حیزبە بەرزڕادەگرێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژە نەتەوەییەکانی کوردستان
سالک
سالک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھەڵشۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سالک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ناوزەنگ و لە باشوور لەگەڵ گوندی سپی ھەرمێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەورەبانە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارەدێی ھەڵشۆ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ناوچەی جەمسەری باکوور
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای ئەمریکای باکوور پۆل:جوگرافیای باکووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا پۆل:باکووری ئاسیا
مریەم دورانی
وێنۆک|مریەم دورانی لەگەڵ [[میشێل ئۆباما و ھیلاری کلینتۆن، لەکاتی وەرگرتنی خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی لە ساڵی ٢٠١٢.]] مریەم دورانی (لەدایکبووی ١٩٨٧) چالاکوانی ئەفغانی و پارێزەری مافەکانی مرۆڤ. لە ساڵی ٢٠١٢، خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.
ژیان
مریەم لە زانکۆی ئەمریکی لە ئەفغانستان خوێندنی زانکۆی تەواوکردووە، ئەو بڕواننامەی بەکالۆریۆسی ھەیە لە یاسا، زانستی سیاسیی و بەڕێوەبردن. وێڕای بوونی نەریتی کۆنەپارێزی لەناوچەکەی، بەڵام مریە بووە نموونەی باڵا بۆ کچانی ناوچەکەی، بەکارکردنی وەک پارێزەری مافەکانی ژنان لە قەندەھار. مریەم خاوەن و دامەزرێنەری ڕادیۆی قەندەھارە، کە زیاتر تیشک دەخەنە سەر کێشەکانی ژنان لە قەندەھار، بەھۆی چالاکییەکانیەوە چەندجارێک ھەوڵی تیرۆرکردنی دراوە لەلایەن تاڵیبانەوە.
خەڵاتەکان
لە ئازاری ٢٠١٢، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا. ھەر لەھەمان ساڵدا، لەلایەن گۆڤاری تایم ھەڵبژێردرا وەک یەکێک لە ١٠٠ کاریگەرترین کەسایەتی ساڵ. لە ئایاری ٢٠١٤، لە ھۆڵەندا، خەڵاتی ئازادی ڕادەربڕینی ڕۆزڤەلتی پێدرا. لە تشرینی دووەمی ٢٠١٥، مریەم خەڵاتی نەوەی ئاشتی پێدرا لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی ئەفغانی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:چالاکوانی مافەکانی ژنانی ئەفغانی پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
نەمری
وێنۆک| کانیاوی ژیانی هەتاهەتایی لە شاری کلیڤلاند لە ویلایەتی ئۆهایۆ بە هێمای "مرۆڤ لە سەرووی مردنەوە هەڵدەستێت، دەستی بەرەو سەرەوە دەبات بۆ لای خودا و بەرەو ئاشتی" وەسف دەکرێت
نەمری یاخوود ژیانی هەتاهەتایی زاراوەیەکە گووزارشت لە ژیان دەکات لە شێوەی رۆحی یاخوود فیزیکی بۆ ماوەیەکی بێسنوور دیاری دەکات، ئەوە شێوازەک لە شێوەکانی ژیانی بێ کۆتا یاخوود بێ مردن جا ئەو ژیانە جەستەیی بێت یان مرۆڤ بێت یاخوود نامرۆیی بێت یان ڕۆحی بێت بە جۆرێک لە نەمریی دادەنرێت،هەندێک لە قوتابخانە فەلسەفییەکان کە بانگەوازی نەمری دەکەن باوەڕیان بە توانای گەیشتن بە کەسێکی نەمر هەیە ئەویش لە ڕێگەی لێکۆڵینەوە و گەڕانە زانستییەکانەوە، لە کاتێکدا زۆربەی ئایینەکان ئەم بیرۆکەیە ڕەتدەکەنەوە و پێیان وایە خودا تاکە نەمرە.
سەرچاوە
پۆل:ئایین پۆل:پزیشکی پۆل:فەلسەفە پۆل:ژیانی دوای مردن پۆل:نەمریی
سەعید موعینی
سەعید موعینی ناسراو بە خانە موعینی (لەدایکبووی ١٩٥١ لە مەھاباد - مردووی ٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٨ لە ماوەت) سیاسەتوانی شۆڕشگێڕی کورد و یەکێک لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران بوو. سەعید موعینی یەکەمین پێشمەرگەی ئەو ڕێکخراوەیە بوو کە بە دەستی ھێزە ئەمنییەکانی حکۆمەتی بەعسی عێراق کوژراو بەھۆی ئەمە ڕۆژی ٢١ی حوزەیران وەکوو ڕۆژی پێشمەرگەی کۆمەڵە ناوی لەسەر دانراوە.
ژیان
سەعید موعینی لە ساڵی ١٩٥١ لە شاری مەھاباد لە دایک بوو. خوێندنی سەرەتایی و دیپلۆم لە مەھاباد تێپەڕاند و لە ساڵی ١٩٧٠ چوو بۆ تاران و لە زانکۆی تاران دەستی کرد بە خوێندن لە بواری ئامار. ھەر لەو کاتە دەستی بە چالاکیی سیاسی کرد و لە بەھاری ساڵی ١٩٧٤ دەستبەسەر کرا و ھەتا ئەیلوولی ١٩٧٧ لە زیندانی حکۆمەتی پاشایەتیی ئێران بوو.
سەعید لە سەردەمی خوێندنی زانکۆ وێڕای چەند کەس لە لاوانی چالاکی سیاسیی کورد ئەندامی مەکۆیەکی چەپگر بوو و پاشان بوو بە یەکێک لە ئەندامانی دامەزرێنەری ڕێکخراوەی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران. سەعید موعینی بۆ پەروەردەی سیاسی و سەربازی چوو بۆ باشووری کوردستان و لە لای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەگەڵ پێشمەرگەکانی دیکە ھاوکاریی دەکرد. لە ئاکامدا لە گوندی ڕەمی لە قەزای ماوەت وێڕای چەند کەس لە پێشمەرگەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە دەستی ئەرتەشی بەعسی عێراق کوژرا.
ڕۆژی پێشمەرگەی کۆمەڵە
سەعید موعینی (خانە) یەکەمین ئەندامی ڕێکخراوی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران بوو کە گیانی خۆی بەخت کرد. بەم ھۆیە ڕۆژی ٢١ی حوزەیران ساڵڕۆژی کوژرانی ئەو لەلایەن حیزبەکانی کە خۆیان درێژەدەری ڕێبازی ڕێکخراوی کۆمەڵە دەزانن وەکوو ڕۆژی پێشمەرگەی کۆمەڵە ناو دانراوە و ھەر ساڵە بەرز ڕادەگێڕێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی مەھاباد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:مردووانی ١٩٧٨ پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:کۆمۆنیستە ئێرانییەکان پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان پۆل:مارکسیستە ئێرانییەکان پۆل:مارکسیستە کوردەکان
ھاوەڵانی فەرموودە
ئەھلی حەدیس یان ھاوەڵانی فەرموودە یان ھاوەڵانی شوێنەواران یەکێکە لەو قوتابخانە سوننە ئیسلامیانەی کە بە گرنگیدان بە فەرموودەی پێغەمبەر جیاکرایەوە، کە لە سەرەتای ئیسلامدا لەسەر دەستی زانایانی فەرموودە دروست بوو. شەھرستانی (کۆچی دوایی ٥٤٨ کۆچی) لە پەرتووکەکەیدا (الملل والنحل) پێناسەی کردوون کە ئەوانەی پشت بە دەقەکان دەبەستن بۆ وەرگرتنی حووکمەکان، و ئاماژە بە لێکچوون ناکەن ئەگەر ھەواڵ یان شوێنەوارێک بدۆزنەوە، وەک باسکراوە کە ھاوەڵانی فەرموودە ھاوەڵانی مالیکی کوڕی ئەنەس و ھاوەڵانی محەممەدی کوڕی ئیدریس شافیعی و ھاوەڵانی سووفیان ئەلسەوری و ھاوەڵانی ئەحمەدی کوڕی حەنبەل و ھاوەڵانی داوود کوڕی عەلی زاھیری. ئیبن ئەلشەتی ئەلحەنبەلی (کۆچی دوایی ١٢٧٤ کۆچی) لە شیکردنەوەکەیدا بۆ باوەڕی سەفارینی (التبصیر القانع) پێناسەی کردوون و دەڵێت: «ھەندێک لە زانایان دەیانگوت ئەوان - واتە کۆمەڵە ڕزگاربووەکە - ھاوەڵانی فەرموودە، بە واتای شوێنەواران و ئەشعەری و ماتوریدییەکان».
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:فەرموودە پۆل:مێژووی ئیسلام
مۆزەخانەی مۆتۆ مۆتۆ
مۆزەخانەی مۆتۆ مۆتۆ مۆزەخانەیەکی شاری مبالەی زامبیایە، کە کۆمەڵە دەستکردێکی تایبەت بە کلتوری «زامبی» لەخۆ دەگرێ، بۆ یەکەم جار قەشەی کەنەدی ژان ژاک کۆربێل لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا کۆکراونەتەوە.
شائاوا
شائاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ساری سو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
شائاوا ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
ڕۆژی جیھانیی بەرەنگاربوونەوەی جگەرەکێشان
ڕۆژی جیھانیی بەرەنگاربوونەوەی جگەرەکێشان ( یان بە واتایەکی تر ڕۆژی جیھانیی بەرەنگاربوونەوەی تووتن، بەرامبەرە لەگەڵ ٣١ی ئایار؛ کە ھەموو ساڵێک، لە ھەموو دونیا بۆ ڕاکێشانی سەرنج و ھاندان بۆ تەرخی ھەموو چەشنە بەکارھێنانێکی تووتن، داوا لە خەڵک دەکەن لە ماوەی ئەو بیست و چوار کاتژمێرەدا دەست بۆ جگەرە نەبەن. لەم ڕۆژەدا جەخت دەکرێتە سەر کاریگەرییە تەندروستییەکانی تووتن کە لە ساڵدا دەبێتە ھۆی مردنی پتر لە ٦ ملیۆن کەس؛ سەرەڕای ئەوەش نزیک بە ٦٠٠٠٠٠ کەس، ناڕاستەوخۆ و تەنیا بەھۆی ھەڵمژینی دووکەڵی جگەرەی جگەرەکێشەکانەوە دەمرن. ساڵی ١٩٨٧ وڵاتانی ئەندامی ڕێکخراوەی تەندروستیی جیھانی ئەم ڕۆژەیان نێودێر کرد؛ ئەم نێودێرکردنە ھەر لە سەرەتاوە ناڕەزایەتیی زۆر دەوڵەت، ڕێکخراوەی تەندرووستی، جگەرەخۆر و بەرھەمھێنەر و پیشەسازی جگەرەی لێ کەوتەوە.
پێشانگا
وێنۆک|بزووتنەوەی دژ بە جغەرە لە [[جاکارتا]] وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژە جیھانییەکان پۆل:ڕۆژەکانی ھۆشیارکردنەوەی تەندروستی پۆل:جگەرەکان پۆل:جگەرەکێشان پۆل:جگەرە
مۆزەخانەی نایوما
مۆزەخانەی نایوما مۆزەخانەیەکە دەکەوێتە شاری مونگۆی، زامبیا. مۆزەخانەکە تایبەتە بە هاندان و پەرەپێدانی ھونەر و کاری دەستی لە باروتسلاند.
وێستگەی کاسوگای (مێیتێتسو)
وێستگەی کاسوگای (春日井駅, کاسوگای-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری کاسوگای، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
مۆناکۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
مۆناکۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤ بوو کە لە ٤ی ئایار تا ٢٧ی تەممووزی ١٩٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
سەراو دەورە
سەراو دەورە ناوی شارێکە لە پارێزگای لوڕستان.
ئاسەوار مێژوویی
زیاتر لە ٣٢٠ شوێنەوار و شوێنەوارە مێژوویی و دێرینەکانی ئەم شارە هەن کە گرنگی دان بەو شوێنە گەشتیاریانە دەتوانن گەشتیاران و خۆشگوزەرانیی ئابووریی بەردەوام لە شارەکە و پارێزگاکەدا بۆ لای خۆیان ڕاکێشن شارەکە چەندین مۆنۆمێنت و مۆنۆمێنتی هەیە وەک بینای سێ ئیمامی ناودار و پیرشەمس الدین و بابەو حەیات ئەلغەیب لەگەڵ قەڵایەکی داڕماوە و پردێکی گرنگی کەنگان کە بناغەکانی ماون پردی مێژوویی کەشکان کە سەر بە سەردەمی ساسانی و ئەشکەوتەکانی پەیوەست بە سەردەمی پالێوۆلیتی لەوانە ئەشکەوتی کەلەلەلی و کۆلماکرا و گردە دێرینەکانی وەک چۆغە و قەڵا مێژووییەکەی سەراب ناڤکاش ( نایکاش ) ، لەوانە شوێنە مێژوویی و کلتورییەکان وەک شوێنە گەشتیارییەکانی شارەکە ، شارەکە چەندین سەراو و سەرابدوور و ڤێرکامەرە و سەراو ناڤەکاش و ڕووبارە گرنگەکانی وەک کەشکان و چیا زۆر بەرزەکان. چیایکی هەیە بە ناوی سپی کە زیاتر لە ٢٠٠٠ مەتر بەرزیەکەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای لوڕستان
سەرکەلی خەسرەو
سەرکەلی خەسرەو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سەرکەلی خەسرەو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ڕازیان و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەرناوە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەرکەلی مارف لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئەحمەدئاوای ڕۆغزایی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
باربین
باربین گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نازیا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
باربین ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ئێف جی ئێم-١٤٨ جاڤلین
وێنۆک|350px|دوو سەربازی [[ئەمریکا|ئەمریکیی، لەکاتی هاویشتینی (ئێف جی ئێم ١٤٨-جافلین)]]
ئێف جی ئێم ١٤٨-جافلین بە (ئینگلیزی:FGM-148 Javelin) موشەکێکی دەستی جەنگی، دژە تانکە. دروستکراوی وڵاتی ئەمریکایە. موشەکەکە تەواوکەر و شوێنگرەوەی موشەکی ( M47 Dragon )ی دژە تانکە. مووشەکەک لە ساڵی ١٩٦٩ەوە و تاووەکو ئێستا لە لایەن هێزەکانی (سووپای ئەمریکا، هێزەکانی مارێنزی ئەمریکا) بەکاردەهێندرێت. مووشەکەک بە (مووسەکی ئەژدیا) دەناسرێت، ئەویش بەهۆی نزیکی هێرشکردنی هەرددوکیان لە یەکتری.
چۆنیەتی کارکردن
دەرجونی موشەکەکە لە سەرەتادا بە بڵند بونەوەیەکی پێوراو بۆ ئاسمان دەست پێدەکات بەشێوەیەکی ئۆتۆماتیکی. کە بە ڕێژەی ١٦٠ مەتر بۆ ئاسمان بەرز دەبێتەوە، لە کاتێکدا کە دووری ئامانج بریتیبێت لە ٢٥٠٠ مەتر.
وێنۆک|350px|لوتکەی هێرشکردن
دوایی بەرز بونەوەی تەواو بۆ ئامانجاکە، بە شێوەیەکی خۆدکار موشەکەکە، دەست بە نزمبونەووە و چوون بۆ ئاماجی دیاری کراو دەکات.
بەستەرەکان
• مووشەکی دژەتانک.
سەرچاوەکان
•ویکیپیدیای ئینگلیزی.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مووشەکە دژەتانکەکان
خوێندنی ئاوێتە
وێنۆک|شێوازی خوێندنی ئاوێتە
خوێندنی ئاوێتە بریتییە لەو جۆرە خوێندنەی کە بە شێوەی لکاندنی خوێندنی ناو پۆل لەگەڵ خوێندنی ئینتەرنێت (سەرھێڵ) دەخوێندرێت. واتە خوێندکار ھەندێک لە خوێندنەکەی لەناو پۆڵ (بەزۆری خوێندنی پراکتیکی دەگرێتەوە) دەخوێنێت و ھەندێکی تریشی (بەزۆری تیۆری دەگرێتەوە) لەسەر ئینتەرنێت دەخوێنێت.
مێژوو
بۆ یەکەم جار کۆمپانیای ئیبیک لە ساڵی ١٩٩٩ ئەم جۆرە خوێندنەی لەگەڵ پێشکەوتنی ئینتەرنێتدا خستە بەردەست بەکارھێنەران.
مێژووی سیستەمی ئاوێتە لە کوردستان
وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ھەرێمی کوردستان لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئابی ٢٠٢٠ بە کردنەوەی سیستەمی خوێندنی ئاوێتە لە زانکۆ و پەیمانگاکان بۆ ساڵی خوێندنی (٢٠٢٠–٢٠٢١) بڕیاریدا. ئەم بڕیارە بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆناوە بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی فێرکاری
١٨٧٤ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٧٤ لە نەرویژ
تی سی پی دەمپ
تی سی پی دەمپ شیکەرەوەیەکی پاکەتە کە لەسەر کۆماند لاین ئیش ئەکات. یارمەتیی بەکارھێنەر تا پاکەتەکانی TCP/IP نیشانی بەکارھێنەر بدات کە دەگوازرێنەوە یان وەردەگیرێن لەسەر ئەو تۆڕەی کۆمپیوتەرێک پێوەی بەستراوە. لەژێر مۆڵەتی BSD license، تیسیپی-دەمپ پرۆگرامێکی بەلاشە. سادەتر تیسیپی دەمپ کاری فڕەدان (دەمپ)ی پاکەتەکانە بۆ سەر شاشەکەت.
فێی زی
فێی زی (بە چینی:非子 مردن ٨٥٨ی پێش زایین) ھەروەھا بە ناونیشانی چین ینگ، ناسراوە دامەزرێنەری ویلایەتێکی دێرینی چین بوو بەناوی ویلایەتی چین کە دواتر دەبێتە ئیمپراتۆریەتی چین و تەواوی چین یەکدەخاتەوە لە ٢٢١ی پێش زاین.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٩یەمی پێش زایین پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر پۆل:فەرمانڕەواکانی چین (ویلایەت)
بەردەڕەش، سرۆچک
بەردەڕەش یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. بەردەڕەش دەکەویتە باکوری رۆژھەڵاتی شاری سلیمانی لەناوچەی شارباژێر، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ ناحییەی سرۆچک خراوەتە سەر قەزای سەید سادق.
شوێن
ئەم گوندە لە باکورەوە گوندیمایندۆڵ و لە باشورەوە گوندی کانی سپیکە و لە ڕۆژهەڵاتەوە گوندی کەچەڵی و لە ڕۆژاواوە گوندی شێرەبەرەیە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
ئۆبلاستی سەخالین
زۆرینەی ڕەھای دانیشتووانی ئۆبلاستەکە خەڵکی نەتەوەیی ڕووسین و کەمینەیەکی کەمی خەڵکی کۆرییان تێدایە. ئۆبلاستی ساخالین دەوڵەمەندە بە گازی سروشتی و نەوت، چوارەم دەوڵەمەندترین ئۆبلاستی فیدراڵی و دەوڵەمەندترین ئۆبلاستی ڕووسیایە. لە ڕۆژاواوە ھاوسنوورە لەگەڵ خابارۆڤسک کرای و لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ کامچاتکا کرای، لە باشوورەوە لەگەڵ ھۆکایدۆی ژاپۆن.
دانیشتووانی دوای جەنگ
بەپێی یەکەم سەرژمێری سۆڤیەت دوای جەنگی جیھانی دووەم لە ساڵی ١٩٥٩ ژمارەی دانیشتووانی ئەو ئۆبلاست ٦٤٩ ھەزار و ٤٠٥ کەس بووە. ئەو ژمارەیە لە ساڵی ١٩٧٠دا کەمێک دابەزی بۆ ٦١٥٦٥٢ کەس پێش ئەوەی لە ساڵی ١٩٧٩دا بگاتە ٦٦١٧٧٨ کەس و لە ساڵی ١٩٨٩دا بگاتە لووتکەی ٧١٠٢٤٢ کەس. بەدرێژایی ئەم ماوەیە ژمارەی دانیشتووانی ڕووسیا کەمێک لەسەدا زیادی کردووە لە ٧٧٫٧٪ لە ساڵی ١٩٥٩ بۆ ٨١٫٦٪ لە ساڵی ١٩٨٩. دوای داڕمانی سۆڤیەت یەکێتی لە ساڵی ١٩٩١دا ژمارەی دانیشتووانی ئەو ئۆبلاستەکە بە شێوەیەکی بەرچاو کەمی کردووە. بە بەراورد لەگەڵ سەرژمێری سۆڤیەت ساڵی ١٩٨٩، ژمارەی دانیشتووانی ئۆبلاست بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٢ی ڕووسیا بە ڕێژەی ١٦٣ ھەزار و ٥٤٧ کەس یان ٢٣٫٠٪ کەمی کردبوو و گەیشتبووە ٥٤٦ ھەزار و ٦٩٥ کەس. ژمارەی دانیشتووانی ساڵی ٢٠١٠ کە ٤٩٧ ھەزار و ٩٧٣ کەس بووە کە لە ساڵی ٢٠١٠ تۆمارکراوە، کەمترین ژمارەی دانیشتووانی تۆمارکراوە لە دوای دروستبوونی ئۆبلاستەکە، ھەرچەندە کەمبوونەوەکە کەمتر بووە (٨٫٩٪) بە بەراورد بە ساڵانی نەوەدەکان.
نەوت و غاز و خەڵوز
چەندین کۆمپانیای نەوت و غازی ڕووسی، فەرەنسی، کۆریای باشوور، بەریتانی، کەنەدی و ئەمریکی لە ناوەڕاستی نەوەدەکانەوە یان خەریکی کونکردنن یان گەڕان بەدوای نەوت و گازدا لە دوورگەکەدا دەگەڕێن. خەڵوز و ھەندێک مەنگەنیز لە ساڵانی ١٩٢٠ەوە لەلایەن دەسەڵاتدارانی سۆڤیەتەوە لەوێ دەرھێنرابوو.
سیاسەت
وێنۆک|بینای ماڵی حکوومەتی ئۆبلاستی ساخالین، یوژنۆ-ساخالینسک، ڕووسیا ئەلێکساندەر خورۆشاڤین پارێزگار لە ٩ی ئابی ٢٠٠٧دا دەستنیشانکرا. لە ٢٥ی ئازاری ٢٠١٥دا ئۆلێگ کۆژێمیاکۆ شوێنی گرتەوە، لە ساڵی ٢٠١٨دا ڤالێری لیمارێنکۆ جێگەی گرتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆبڵاستی ساخالین پۆل:ڕۆژھەڵاتی دووری ڕووسیا پۆل:ساخالین پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٧
کۆڵ ئۆف دیووتی: مۆدێرن وارفێر مۆبیلایزد
کۆڵ ئۆف دیووتی: مۆدێرن وارفێر مۆبیلایزد یارییەکی ڤیدیۆیی تەقەکەری کەسی یەکەمە کە لەلایەن n-Space پەرەی پێدراوە بۆ کۆنسۆلی یاری دەستی نینتێندۆ دی ئێس. لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ لە چوارچێوەی زنجیرەی کۆڵ ئۆڤ دیووتی بڵاوکرایەوە. یارییەکە ھەردوو شێوازی تاک یاریزان و فرە یاریزانی تێدایە، یاریزانەکان ڕۆڵی سەرباز لە ئەرکە جیاوازەکاندا لە سەرانسەری جیھاندا دەگرنە ئەستۆ. یارییەکە لە ھەمان گەردوونی زنجیرە سەرەکییەکانی یارییەکانی مۆدێرن وارفێردا دانراوە و ھەردوو کارەکتەری ئاشنا و نوێ لەخۆدەگرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٩ پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون
دەیڤد کامبڵ
دەیڤد ڕیچارد کامبڵ ( • لەدایکبووی ٧ی شوباتی ١٩٤٨) ڕێکخەر و ئاوازدانەر و ڕابەرێکی مۆسیقییە کە لەسەر زیاتر لە ٤٥٠ ئەلبومی براوەی خەڵاتی پلاتین کاری کردووە، لەوانە: ٢١ (ئەدێل)، کەوتوو و دەرگا کراوەکە (ئێڤەنێسنس)، مێتیۆرا (لینکین پارک) و ھتد...
سەرچاوەکان
پۆل:ئاوازدانەرانی کەنەدی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨ پۆل:کۆچبەرە کەنەدییەکان بۆ ئەمریکا پۆل:زیندووان
خولگەی ھێڵی ئایچی
خولگەی ھێڵی ئایچی (愛知環状鉄道線, ئایچی کانجۆ تێتسو-سێن، "خولگەی ڕێگای ھێڵی ئاسنینی ئایچی") ھێلێکی ڕێگای ئاسنینە کە وێستگەی ئۆکازاکی لە ئۆکازاکی بە وێستگەی کۆزۆجی لە کاسوگای دەبەستێتەوە لەلایەن خولگەی ڕێگای ئاسنینی ئایچی (愛知環状鉄道, ئایچی کانجۆ تێتسودۆ) بەڕێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٨٨ لە ژاپۆن
شارستانی دەورە
شارستان دەورە یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای لوڕستانە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری سەراو دەورەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای لوڕستان
ساڵەح بەگ
ساڵەح بەگ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھەڵشۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ساڵەح بەگ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دێگە و لە باشوور لەگەڵ گوندی پاچکار و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانیلان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کۆلارە.
پەنیری شین
وێنۆک| نموونەیەک لە پەنیری شین پەنیری شین جۆرێکە لە پەنیر کە بە یارمەتی کەڕووی شین بەرهەم دێت. پەنیری شین ناوێکی گشتییە بۆ چەندە جۆرە پەنیر کە لە شیری مانگا و مەڕ یان بزن بە یارمەتی کەڕووی پەنسلیۆم بەرهەم دەهێنرێت. ئەم جۆرە پەنیرە زیاتر لە زەڵاتە بەکاردێت و تامێکی تایبەتی هەیە. ئەم بەرهەمە دەتوانرێت بە تەنیا بخورێت یان بپرژێنرێتە سەر خۆراک یان لەگەڵ خۆراکدا گەرم بکرێت تاوەکو دەتوێتەوە. یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی پەنیری شین بۆن و تامە تیژەکەیەتی.
بەهای خۆراکی
بەپێی بەڵگەنامەکانی USDA، ١٠٠ گرام پەنیری شین بە تێکڕا ئەم ماددە خۆراکیانەی تێدایە :
باوکانی کەنیسە
وێنۆک| باوکانی کڵێسا مینیاتورێکی سەدەی ١١ی [[کیڤان ڕوس لە کتێبی هەمەجۆریی سڤیاتۆسلاڤ]] باوکانی کەنیسەکە زاراوەیەکە بۆ کۆمەڵێک قەشە یان کەسایەتی مەسیحی گەورە کە کاریگەرییەکی زۆریان لەسەر عەقیدەی و مێژووی ئایینی مەسیحی بەجێهێشتووە، بەتایبەتی لە پێنج سەدەی یەکەمدا. ئەوان شانازییان پێدەکرێت کە هێڵکارییەکانی پێکهاتەی عەقیدەی و ڕێکخراوەیی و پاستوراڵی کڵێساکەیان داڕشتووە.
لە سەدەکانی یەکەمی ئایینی مەسیحیدا
زاراوەی باوک بۆ قسەکردن لەسەر قەشەکانی کڵێسا لە سەرەتای ئایینی مەسیحییەوە بەکارهاتووە، لەوێدا دەبینین کە بتپەرستەکان نازناوی (پۆلیکارپی) قەشەی ئیزمیر بە (مامۆستا ئاسیا و باوکی مەسیحییەکان) ناودەبرد بە هەمان شێوە مەسیحییەکانی لیۆن و ڤیەنا لە ساڵی ١٧٧ی زایینی باسی قەشەی ڕۆمایان کردووە کە ئەلوتێریس (باوک) بووە . دواتر ناونانی پاپا یان پیاوسالار گۆڕدرا بۆ نازناوێک کە دەدرا بە قەشەکانی کورسییە گەورەکانی مەسیحی، ئەوانیش کورسی ڕۆما، قوستەنتینیە، ئەنتیکیا، ئەسکەندەریە و قودس بوو.
بەکارهێنانی ئایدیۆلۆژیای زاراوە
لە ناو ئەو ناکۆکی و ناکۆکییە تیۆلۆژی و عەقیدەیانەی کە لە سەدەی چوارەم و پێنجەمدا لەسەر گۆڕەپانی مەسیحییەکان سەریان هەڵدا، پیاوانی ئایینی ئەو قەشانەی کە لە بناغەکانی ئایینی مەسیحی لایان نەدا لە بۆچوونی ئۆرتۆدۆکس تێگەیشتن، بەو پێیەی ئەم وشەیە بە تایبەتی بۆ وەسفکردنی قەشەکان کە لە ئەنجومەنی نیقایا لە ساڵی ٣٢٥ی زایینیدا ئەو عەقیدەیەیان پێناسە کرد.
ئۆگستین ئەو یاسایە سەرەکیانەی ڕوونکردەوە کە ڕەوایەتی پەروەردەی باوک دیاری دەکەن، “دەبێت فێرکارییەکانی لەگەڵ ئەوەی کە کتێبی پیرۆز دەیڵێت وەک ئەوەی کەنیسەی لێ تێگەیشتوون” بگونجێت” و لە درێژەدا دەڵێت “باوکەکان تەنها ئەو شتانە فێری کڵێسا دەکەن کە لێی فێربوون ." ئەو دیدگای ئۆگستین لە سەدەی پێنجەمدا بلوری بوو و گرنگترین تایبەتمەندی باوکی کەنیسەکە بریتی بوو لە: یەکپارچەیی باوەڕەکەی، ڕەفتارەکانی لە نزیکبوونەوەی پیرۆزی، چێژوەرگرتن لە متمانەپێکراوی کەنیسە و سەربەخۆیی بە نەوەی کۆن. لقێکی تایبەتی ئیلاهیات هەیە کە بە پاتریستیک ناسراوە.
سەرچاوە
پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١ەم
مۆناکۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
مۆناکۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨ بوو کە لە ١٧ی ئایار تا ١٢ی ئابی ١٩٢٨ لە ئەمستەردام لە ھۆلەند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
جوگرافیای پۆڵەندا
وێنۆک پۆڵەندا دەکەوێتە خۆرھەڵاتی ئەوروپاوە، دەریای بەلتیک دەکەوێتە سەرووی پۆڵەنداوە، بەڵام لە باکووری خۆرھەڵات ھەریەک لەھەرێمی لینینگرادی ڕووسی و لیتوانیا ھاوسنورن لەگەڵیدا، ھاوسنوریشە لەگەڵ بیلاڕووس و ئوکراینا لە خۆرھەڵات و سلۆڤاکیا و چیک دەکەونە باشوورییەوە، ئەڵمانیاش دەکەوێتە خۆراوای ئەم وڵاتەوە. ڕووبەری پۆڵەندا ٣١٢٬٦٧٩ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. سروشتی واھەڵکەوتووە کە لە باکوور دەشت و ڕێکی زۆرە، بەڵام تا بەرەو باشوور بڕۆین بەرزایییەکانی زیاتر دەبن. بەرزترین لووتکە لە وڵاتی پۆڵەندا لوتکەچیای ڕیسی (Rysy)یە کە بەرزییەکەی دەگاتە ٢٤٩٩ مەتر، ڕووباری فیسوا درێژترین ڕووباری ئەم وڵاتەیە، ڕووباری ئەودرا سنورێکی سروشتی لەگەڵ ئەڵمانیادا دروستکردووە، دارستانەکان نزیکەی ٢٨٪ی ڕووبەری وڵاتیان داگیرکردووە، گرنگترین شارەکانی بریتین لەکراکۆف و بۆزنان و بەندەرە سەرەکییەکانیشی بریتین لە گدانیسک و شچاچیتن کە دەکەونە سەر دەریای بەلتیک.
سەرچاوەکان
جوگرافیای پۆڵەندا
پۆل:جوگرافیای پۆڵەندا
غەیبەت
سەرچاوەکان
پۆل:فەلسەفەی ئەخلاق پۆل:گوناھ
پریسیلا دی ئۆلیڤێرا
پریسیلا دی ئۆلیڤێرا ئەزیڤێدۆ (لە دایکبووی ١٩٧٨، بەنزیکی) ئەفسەرێکی بەڕازیل ییە. لە ساڵی ٢٠١٢، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی نێودەوڵەتی پێدرا لەبەرامبەر چالاکییەکانی.
ژیان
پریسیلا لە ساڵی ١٩٧٨ لەدایکبوو. پریسیلا ھەمان ئەوکەسانەی دەستگیرکرد کەپێشتر ئەویان ڕفاندبوو و وەک دیلێک لای خۆیان ڕاگرتبوو. لە ساڵی ١٩٩٨، پەیوەندی دەکات بەڕزەکانی پۆلیسی ڕیۆ دی جانیۆر، لە ساڵی ٢٠٠٠ لەڕیزەکانی پۆلیسی سەرشەقام دەستبەکاردەبێت. لە ساڵی ٢٠٠٧، دەڕفێندرێت و ھێرشی دەکرێتەسەر، بەلام لەدەست ڕفێنەرەکان ڕادەکات، دواتر سێ لە ڕفێنەرەکانی دەستگیردەکات. لە ساڵی ٢٠٠٨، پلەکەی بەرزدەبێتەوە بۆ ھێزەکانی پۆلیسی پاسفیک لە ڕیۆ دی جانیرۆ. لەوەتی ساڵی ٢٠١٣ بووەتە سەرۆکی ھێزەکانی پۆلیسی پاسفیک، ئەمەش دوای ئەوەی ئەفسەری پێشوو تۆمەتی ونبوونی پیاوێکی بەسەردا ساغبوویەوە. لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی نێودەوڵەتی پێدرا لەبەرامبەر چالاکییەکانی. ھەروەھا گۆڤاری ڤیجا ناوی بە بەرگریکاری شارەکەی ھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی بەڕازیلی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
تاڵانی منداڵی
کتێبی تاڵانی منداڵ بە سەرپەرشتیی کامیل ئەحمەدی مرۆڤناس و توێژەری کۆمەڵایەتیی ئێرانی – بەریتانی نووسراوە، کە لە ساڵی ٢٠١٩ی ھەتاوی لە بابەتی خەسارە کۆمەڵایەتییەکان و مافەکانی منداڵانی کار لەلایەن دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی "کۆمەڵەی داکۆکی لە مافەکانی منداڵان و مێرمنداڵان (انجمن حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان) چاپ و بڵاو کراوەتەوە. ئەم کتێبە لە ڕاستیدا ئەنجامی توێژینەوەیەکە کە کامیل ئەحمەدی و ھاوکارانی دیکەی لە سەر داوا و پشتیوانیی "کۆمەڵەی داکۆکی لە مافەکانی منداڵان و مێرمنداڵان" بە ئامانجی لێکدانەوەی ڕەھەندەکانی دیاردەی باوی زبڵگەڕیی منداڵان لەسەر ئاستی شاری تاران ئەنجامیان داوە.
ناوەڕۆک
ئەم توێژینەوە بەرھەمی کاری مەیدانی و شیکاریی کۆمەڵێ توێژەر سەبارەت بە لێکدانەوەی بارودۆخی زبڵگەڕیی منداڵان لە شاری تاران و دەوروبەرییەتی. نەبوونی لێکۆڵینەوەی ھەمەلایەنە و ئامانجدار لە بواری دیاردەی باوی زبڵگەڕی، نەناسراوبوونی ئەم دیاردە کۆمەڵایەتییە و لێدانی زەنگی ئاگادارکردنەوەی زیادبوونی ڕێژەی منداڵانی زبڵگەڕ، بوو بە ئەنگێزەی سەرەکیی نووسەر بۆ ئەوەی لەسەر بابەتی زبڵگەڕیی منداڵان دەست بە ئەنجامدانی توێژینەوەیەک بکا کە ئامانج لەم توێژینەوە ناسینی دیاردەی زبڵگەڕی، لێکدانەوەی فاکتەرە بەستێنسازەکان و کەمکردنەوەی زیانەکانی ئەم دیاردە بۆ سەر منداڵان زبڵگەڕ بوو. ئەم توێژینەوە لەژێر ناوی «تاڵانی منداڵی» بە سەرپەرشتیی کامیل ئەحمەدی و بە ھاوکاری و پشتیوانی و پێشنیاری «کۆمەڵەی داکۆکی لە مافەکانی منداڵان و مێرمنداڵان» لە ساڵی ٢٠١٩ ھەتاوی بڵاو بۆوە تا لایەنە ئاشکرا و شاراوەکانی دیاردەی زبڵگەڕیی منداڵان لەسەر ئاستی ٢٢ گەڕەکی شاری تاران بۆ یەکەمجار تاوتوێ و لێکۆڵینەوەی لەسەر بکرێ بەو ئامانجەی کە ئەنجامەکانی لەلایەن ڕێکخراوە حکومییەکانی وەکوو شارەوانییەکان، ڕێکخراوە ناحکومییەکان (NGO) و بەرپرسانی بەرگری لە مافەکانی منداڵان ئاوڕی لێ بدرێتەوە.
ئەم توێژینەوە لەسەر بنەمای ئاراستەی شێوازناسییی چۆنایەتی و بە کەڵکوەرگرتن لە شێوازی تیۆریی زەمینەیی لەسەر ئاستی کەڵانشاری تاران ئەنجام دراوە. کۆی گشتیی دیمانەکانی ئەم توێژینەوە ٣٠٢ دیمانەیە کە زیاتر لە ٥٠ لە سەدیان دیمانە لەگەڵ منداڵانە.
ئەنجامەکانی کتێب
دوای ئەوە لە بەشی یەکەمی کتێبەکەدا، نووسەرەکان چەمکە تیۆرییەکانی توێژینەوەکەیان ڕوون کردەوە و ئینجا فۆرمە جیاوازەکانی دیاردەی زبڵگەڕییان لەسەر ئاستی ٢٢ گەڕەکی شاری تاران تاوتوێ کرد، لە دوا بەشی کتێبەکەدا باس لە ھەندێک ڕێکاری کورتماوە، مامناوەندماوە و درێژماوە دەکرێ بۆ ئەوەی دیاردەی زبڵگەڕیی منداڵان کۆنتڕۆڵ بکرێ و ڕێژەکەی کەم بکرێتەوە و لەلایەن ڕێکخراو و دامەزراوە فەرمی و نافەرمییەکانی پەیوەست بە بەڕێوەبەرایەتیی شارییەوە کەڵکی لێ وەربگیرێت.
پەنسلیۆم
پەنسیلیۆم (بە لاتینی: Penicillium) جنسێکی کوارگە کە لە ڕیزی بەرهەمە خۆراکی و دەرمانییەکان دادەنرێت. جۆرێک لەم جنسە لە بەرهەمهێنانی پەنسلین بەکاردێت کە گەردیلەیەکی دژە زیندەییە. لە فەرهەنگی قارچکدا (وەشان 10، 2008)، فراوانیەکەی زیاتر لە سێ سەد جۆرە.
سەرچاوەکان
پۆل:کوارگ
وێستگەی کۆزۆجی
وێستگەی کۆزۆجی (高蔵寺駅, کۆزۆجی-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری کاسوگای، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. بەھاوبەشی لەلایەن کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن و خولگەی ھێڵی ئایچی بەرێوە دەچێت.
مارکویسی چین
مارکویسی چین (بە چینی: 秦侯 خوێندنەوە: چین ھۆو: مردن ٨٤٨ی پێش زاین) دامەزرا کاتێک باوکی لەلایەن پاشا سیاۆ خاکێکی بچووکی پێدرا لە ویلایەتی چین، مارکویسی چین شوێنی باوکی گرتەوە و بۆ ماوەی ١٠ ساڵ فەرمانڕەوایی کرد دواتر لەلایەن کوڕەکەی گۆنگبۆ شوێنی گیرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی چین (ویلایەت) پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٩یەمی پێش زایین
زەلاتە
وێنۆک|250x250پیکسڵ
زەڵاتە خواردنێکە کە پێش ژەم وەکوو پێش‌خۆراکێک یان دوای ژەمە سەرەکییەکە وەک ژەمێکی جیا، لەگەڵ ژەمی سەرەکیدا، یان وەک خودی ژەمێکی سەرەکی دەخورێت.
وشەی (سالاد) لە زمانی فەڕەنسیدا لە وشەی لاتینی (Salata) وەرگیراوە کە بە واتای سوێر و بە خوێ ڕووپۆشکراو دێت.
وێستگەی مانای
وێستگەی مانای (間内駅, مانای-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری کاسوگای، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.