cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بڕیارنامەی ٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٥٠ پۆل:چین لە ١٩٥٠ پۆل:تایوان لە ١٩٥٠ پۆل:چین لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:تایوان لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:مێژووی تایوان
ناوچەکانی دژەفڕینی عێراق
ناوچەکانی دژە-فڕینی عێڕاق (بە ئینگلیزی: Iraqi no-fly zones). دووناوچەی سەربازی بوون کەلەلایەن وڵاتانی ئەمریکا، بەریتانیا، فەڕەنسا دروستکرا. بەمەرامی پارێزگاریکردن لە کوردەکان لە باکووری عێراق و شیعە موسڵمانەکان لە باشووری عێراق. لەکاتی ھاتنی ھەر ھێرشێکی ھێزەکانی پێشووی ڕژێمی بەعسەوە بەسەر ھەردوو ناوچەکە. مێژووی درستبوونی ھەردوو ناوچەکە دەگەڕێتە بۆساڵی ١٩٩٢ کاتێک شەڕی کەنداو کۆتایی ھات کە تێیدا وڵاتی عێڕاق کووێتی داگیرکردبوو.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی.
بەستەرەکان بە دەرەوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فڕین لە عێراق پۆل:شەڕی عێراق
دەرەوەران
دەرەوەران گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی دەرەوەران بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٣٧ کەس لە ٧٠ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
ترێ
چەپ|250px|وێنۆک|دوو جۆری ترێ سپیکە و ترێ ڕەشە ترێ یان هەنگوور بەری دارمێوە شوێنی بنەڕەتی ئەم میوەیە کشوەری ئاسیایە یەکەم جاریش فینقیەکان گواستیانەوە بۆ دوورگەکانی یۆنان و سەقلییە و ئیتاڵیا و مەرسلیا و میسر و شام و شوێنی دیکەش ، وەکو خواردن و شەربەت بەکاریان ھێناوە. ترێ مادە بەسوودەکانی وەک "ساکارۆز" و "گلوکز" و "دیکسترۆز" ی تێدایە و سەرچاوەیەکی گرنگی مادەکانی وەک مەنیزیۆم و ئاسن و مەنگنێزە. ترێ و ئاوی ترێ دەرمانێکی شیاو و بەسوودە بۆ نەخۆشی کەم خوێنی و دەبێتەھۆی بەھێزکردنی دڵ و رێکوپێکردنی لێدانی دڵ و بەرگری لەش بەهێز دەکات.
چارەسەر بە ترێ
پێکھاتووە لە ڕێژەیەکی بەرز لە شەکری ترێ‌ و کالسیۆم و فۆسفۆر و ئاسن و ڕێژەیەکی کەم لە ڤیتامینی A و C. ھەروەھا باشە بۆ:
تێبینی/ نابێت مێوژ و خورما بە پێکەوە بھەنجێنرێن چونکە زوو گەنییو دەبن. ھەروەھا نابێت مێوژ لە (٣) ڕۆژ زیاتر بمێنێتەوە چونکە تێک دەچێت و پێکھاتەکەی دەگۆڕێت بە تایبەتی لە ژینگەیەکی گەرم.
سەرچاوەکان
* پۆل:میوەکان پۆل:خۆراک
ئەندرۆید کیت-کات
250px|وێنۆک|ڕووکاری سەرەکی [[ئەندرۆیدی کیت-کات (٤٬٤)]]
ئەندرۆید ٤٫٤ "کیت‌کات" وەشانێکی ئەندرۆیدی سیستەمی کارپێکەری مۆبایلـە، گەشەپێدراوە لەلایەن ئەندرۆید، بڵاوکرایەوە لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠١٣.
سەرچاوەکان
پۆل:سیستەمی کارپێکەری مۆبایل پۆل:ئەندرۆید پۆل:گووگڵ پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٣
چەماوە
وێنۆک|چەپ|نموونەیەک لە چەماوەیەکی سادە و داخراو لە زانستی بیرکاریدا، چەماوە بریتییە لە خاڵگەلێک کە یەک خاڵی بزۆز، بێ‌ناوبڕ بەسەریاندا تێدەپەڕێت و پێکەوە دەیانلکێنێت.
پێناسە
وا دابنێ I ماوەیەک بێت لە ژمارە ڕاستەقینەکاندا (ژێرکۆمەڵێکی پێکەوەبەست لە \mathbb{R}). ئەوا، چەماوەی \!\,\gamma نەخشەیەکی بەردەوامە لە I بۆ X و بەم شێوە ھێما دەکرێت: ، لێرەدا X بۆشایییەکی تۆپۆلۆژیکییە.
ڕووتەختە چەماوە بە چەماوەیەک دەوترێ کە تێیدا X بۆشاییی ئیقلیدسییە.
سەرچاوەکان
پۆل:چەماوەکان پۆل:تۆپۆلۆژی پۆل:شیکاریی ئاوێتە پۆل:ئەندازەی مەتریک
گوندێ ڕزگە
گوندێ رەزگە ژلایێ جوگرافی ڤە دکەڤیتە ناڤەراستا روژھەلاتا عەشیرەتا رێکان ڤە کو ھەر چار لایێن گوندی ئەڤ گوندێن خارێنە ژلایێ روژھەلاتی گوندێ ھولی و دەعلکی و ژلایێ روژئاڤایی ڤە گوندێ شامکێ یە ژلایێ باکوری گوندێ پیرەسنایە و ژلایێ باشوریڤە ژی گوندێ مێریەڤایە.
سەبارەت ناڤ و رامانا ناڤێ گوندێ رزگە ھاتیە کو دبێژن رامانا وی ب ‌‌‌( رەشگەھـ ) ھاتی یە، ئانکو گوند زیکا رەش دبوو ژ بەفرێ ژ بەر ھندێ ئەف ناڤە ب گوندی ناف کریە.
گوند ژلایێ ژێدەرێن ێاڤێ ڤە گەلەکێ دەولەمەندە چونکی سێ کانیێن مەزن لێ ھەنە وەکی کانیا رەنگین و کانیا بیشکی و کانیا فەقیا یە چونکی گوند ل سەردەمێ باب و کالێن مە بھیڤیا چاندنێ ڤە بوو ژ بەر ھندێ مفا ژ ڤێ ئاڤێ ھاتە وەرگرتن چ بو چاندنا برنجی یان کونجی م و ماشا و ئەرزن و گارس ژی گەلەک جاران د ھاتە چاندن چونکی گوند جھەکێ کشتوکالی بوو ژبەرکو ژیانا خەلکێ گوندی لسەر بەرھەمێن چاندنێ بوو.
ھەروەسا گەلەک شکەفت ژی ل گوندی ھەنە لێ یێن ژ ھەمیان ناڤدارتر شکەفتا ( ھــەشتا و شکەفتا دەریێ بەرازا ).
گوند ب چەند بنەمالا پێکھاتیە ژ وان :- ١- بنەمالا زاھێر ( ئاغایێن رێکانیانە ) کو د ئەسل دا خالکینە و بنەمالا عەمەر و بنەمالا عەدێ و بنەمالا میرخان.
ژیانا خەلکێ گوندی لسەر چاندنێ بوو خودانکرنا ئاژەلا بوو ، نوکە گوند نە یێ ئاڤایە زوربەیا خەلکێ گوندی ئاکنجینە ل ناحیا شێلادزێ و کومەلگەھا سیریێ و ھندەک ژی ل دھوکێ ژی دژین.
نڤیسین ‌‌/ م. عمر احمد
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
مینجۆنگی گۆگۆریۆ
پاشا مینجۆنگی گۆگۆریۆ یان مینجۆنگ (بە هانگۆل: 민중왕؛ بە ھانجا: 閔中王)، لە دایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٤٨ز مردووە، ماوەی فەرمانڕەوایی لە نێوان ساڵانی (٤٤ز-٤٨ز)ی بووە، چوارەم فەرمانڕەای گۆگۆریۆـبووە لە باکووری سێ شانشینەکەی کۆریا.
پوختە
بەپێی کتێبی سامگووک ساگی، برا بچووکی پاشا دایموشینـبوو، وە پێنجەم و بچووکترین کوڕی دووەم پاشای گۆگۆریۆ یوریـبوو، بوو بە پاشا چونکە لە ساڵانی زووی تەمەنی بوو بە شازادەی جێنشین، برازاکەی وە کوڕی داموشین (های یو) بوو بە پاشا.
فەرمانڕەوایی
هەرچەندە ماوەی فەرمانڕەوایی مینجۆنگ درێژ نەبوو، بەتوانا بوو بۆ دوورکەوتنەوە لە ناکۆکی سەربازای وە پاراستنی ئاشتی لە زۆربەی شانشینەکە. هەندێ کارەساتی سروشتی فەرمانڕەوایی پێکا. لە دووەم ساڵی فەرمانڕەوایی مینجۆنگدا لافاوێک ڕوویدا لە چەند هەرێمێکی ڕۆژهەڵاتدا بووە هۆی کاول بوونی چەندین خانووی هاوڵاتیان و مردنیان بە هۆی برسیێتی
مردن
لە ٤٨ز دا، دوای پێنج ساڵ لە فەرمانڕەوایی مینجۆنگ نەخۆشکەوت و مرد، لە جێی مردن، داوای کرد کە بنێژرێت لە شوێنێک، ئەو شوێنەی کە تیایدا ئەحەسایەوە و ئەو بابەتانەی ئاواتی پێئەخواست بیان هێنێتەدی. ئەو نێژرا لە بەردێکی ئەشکەوت لەناو (مینجۆنگ-وۆن) بەمجۆرە ئەو دوای مردنی ناوی مینجۆنگی پێبەخشرا.
سەرچاوە
پۆل:کۆریا پۆل:ئاسیا پۆل:نیمچەدوورگەی کۆریا پۆل:سێ شانشینەکەی کۆریا پۆل:پاشاکانی گۆگۆریۆ پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١ەم لە ئاسیا پۆل:فەرمانڕەواکانی گۆگۆریۆ پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی یەکەم
براندنبورگ
وێنۆک|ئاڵای براندنبورگ left|200px
براندنبورگ (بە ئاڵمانی: Brannenborg) یەکێکە لە شانزە ھەرێمەکەی وڵاتی ئاڵمانیا. ئەم ھەرێمە کەوتووەتە باکووری ڕۆژھەڵاتی وڵاتەکەوە. پایتەختی شاری پۆتسدامە. ھاوسێیە لەگەڵ مێکلنبورگ-فۆرپۆمەرن، ساکسۆنیای خواروو، ساکسۆنیا-ئەنھالت و ساکسۆنیا و ھەروەھاش لەگەڵ وڵاتی پۆڵەندا بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٢ ژمارەی دانیشتوانی ئەم ھەرێمە ٢٬٥٠٣٬٢٧٣ کەسە.
پێنجەم گەورەترین شار و. لە دەوروبەری بەرلین پایتەختی وڵاتی ئەڵمانیایە.
کوێرەگوێز، سەقز
کوێرەگوێز (Kwêregwêz، ) دێیەکە لە ی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٠٢ کەس لە ٣٣ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
کیکن
کیکن گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی کیکن بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٣٤ کەس لە ٥٢ بنەماڵەدا بووە. ناری شاعیری ناوداری کورد زایینەی ئەم گوندەیە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
پەرلەمانی کوردستان
ئەندامانی پەرلەمان چوار ساڵ جارێک لە ھەڵبژاردنی گشتیی لە ھەرێمی کوردستاندا دەستنیشان دەکرێن. لانی کەم دەبێ ٢٥٪ -ی ئەندامانی پەرلەمان ژن بن. دەستەی سەرۆکایەتیی پەرلەمان لە سەرۆکی پەرلەمان و جێگری سەرۆک و سکرتێری پەرلەمان پێک دێت. لەھەر ساڵێکدا دوو خولی بەستنی ھەیە، یەکەم لە ئازار تا کۆتاییی حوزەیران و دووەم لە ئەیلوول تا کۆتاییی کانوونی یەکەم.
خولی یەکەم (١٩٩٢–١٩٩٤)
دوای شکستھێنانی گفتوگۆکانی نێوان بەرەی کوردستانی و ڕژێمی سەدام، لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١ حکوومەتی ئێراق دەستی کرد بە کێشانەوەی دامودەزگا ئیدارییەکان لە ناوچەکانی کوردستان. بەرەی کوردستانی کە لە حەوت حیزب پێک ھاتبوو وەک دەسەڵاتی دیفاکتۆی ناوچەکە بیری لە دامەزراندنی سیستمێکی پەرلەمانی کردەوە لەڕێی ئەنجامدانی ھەڵبژاردنێکی سەربەخۆی ئازاد و دیموکراتییەوە. بۆ ئەمەش لێژنەیەکی تایبەتی لە ١٥ کەس لە سیاسەتوانەکانی ناو بەرەی کوردستانی پێک ھێنرا بەم ئەندامانەوە: ڕەشید عەبدولقادر، مەعرووف ڕەئووف، نازم حەوێزی، حاکم ئەمیر، شەمسەددین موفتی، مەحموود بابان، سەعدی بەرزنجی، خورشید شەوکەت، مستەفا عەسکەری، فەرسەت ئەحمەد، قەیس دیوالی، حەسەن عەبدولکەریم، بەختیار حەیدەری، قادر جەباری و، فەرەنسۆ ھەریری.
بەپێی ئەنجامەکانی ھەڵبژاردن، کە لەلایەن دەستەی باڵای سەرپەرشتیاری ھەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی نیشتمانیی کوردستان ڕاگەیەندرا، کە بە سیستمی نوێنەرایەتێی ڕێژەیی بەرێوە چوو، تەنیا لیستی پارتی دیموکراتی کوردستان و لیستی ھاوبەشی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان و حیزبی زەحمەتکێشان ھاتنە نێو پەرلەمان لە کۆی ١٠٥ کورسیی پەرلەمان ھەریەک لە یەکێتی و پارتی ٥٠٪ی کورسییەکانیان بەرکەوت. جەوھەر نامیق سالم لە لیستی پارتی دیموکراتی کوردستان ھەڵبژێردرا بۆ سەرۆکایەتیی پەرلەمان.
بەپێی بڕیارێکی سەرکردایەتیی سیاسیی بەرەی کوردستانی، ٥ کورسی بۆ مەسیحیەکانی کوردستان تەرخان کرا، کە ٤ ئەندامیان لە لیستی بزووتنەوەی دیموکراتی ئاشووری و ١ ئەندامیش بۆ لیستی یەکگرتووی مەسیحییەکانی کوردستان تەرخان کرا.
خولی گواستنەوە (٢٠٠٢–٢٠٠٥)
بەھۆی ڕێکەوتننامەی ئاشتی واشنتۆن کە لە ساڵی ١٩٩٨ بە ئامادەبوونی وەزیری دەرەوەی ئەوسای ئەمریکا مادلین ئۆلبرایت لە نێوان جەلال تاڵەبانی و مەسعوود بارزانی واژوو کرا، پەرلەمانی کوردستان یەکی گرتەوە. لە ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٢ یەکەم کۆبوونەوەی یەکگرتنەوەی کرد و ھەفتەیەکیش دوای ئەوە کۆبوونەوەی دووەمی یەکگرتنەوەی لە سلێمانی گرێ دا. ٢٣ نوێنەری یەکێتی گۆڕدران و نوێنەرێکی دیکەش بۆ پارتی زۆرکرا. ماوەی سەرۆکایەتیی ئەم خولەی پەرلەمان ٣ مانگ بۆ پارتی دیموکراتی کوردستان بە سەرۆکایەتی ڕۆژ نووری شاوێس و ٢ مانگیش بۆ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتیی کەمال فوئاد دیاری کرا. بەڵام بەگشتی ئەم خولە درێژەپێدەری خولی یەکەمی ھەڵبژاردنەکانی سالی ١٩٩٢ بوو.
خولی دووەم (٢٠٠٥–٢٠٠٩)
لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ خولی دووەمی ھەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی کوردستان ھاوکات لەگەڵ ھەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق و ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان ئەنجام درا. لە ھەڵبژاردنی خولی دووەمی پەرلەمانی کوردستان، ١٣ لیستی جیاواز بەشداریان کرد کە بە سیستمی نوێنەرایەتیی ڕێژەیی بەڕێوە چوو. تێیدا ١٧٥٣٩١٩ کەس لە دانیشتووانی ھەرێمی کوردستان بەشداریان تێدا کرد. لەم ھەڵبژاردنەدا، ژمارەی ئەندامانی پەرلەمان لە ١٠٥ ئەندام بۆ ١١١ ئەندام بەرزکرایەوە. لە ئەنجامدا تەنھا ٣ لیست لەکۆی ١٣ لیستەکە، توانیان بگەنە پەرلەمان، ئەوانیش لیستی نیشتمانیی دیموکراتی کوردستان کە ١٠٤ کورسی و لیستی کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستانی عیراق ٦ کورسی و لیستی حزبی زەحمەتکێشانی کوردستان و سەربەخۆکان ١ یەک کورسییان بەدەست ھێنا. عەدنان موفتی سەرۆکی پەرلەمان و فەرسەت ئەحمەد عەبدوڵڵا سکرتێری پەرلەمان لە خولی دووەم بوون. ئەنجامی کۆتاییی ھەڵبژاردنەکان:
خولی سێیەم (٢٠٠٩–٢٠١٣)
ڕۆژی ٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩ خولی سێیەمی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان بەرێوە چوو کە ٢٤ لیست بەشداریی ھەڵبژاردنیان کرد، بۆ کێبرکێ لەسەر ١١١ کورسی و تێیدا ١١ لیست توانیان ڕێژەی یاسایی بەدەست بێنن و بێنە ناو پەرلەمان. حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان بایکۆتی ھەڵبژاردنەکانی کرد. ئەنجامی کۆتاییی ھەڵبژاردن لە نووسراوی کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان لە ١٨ی ئابی ٢٠٠٩ ھاتووە بەم شێوەیەی خوارەوەیە:
خولی چوارەم(٢٠١٣–٢٠١٨)
خولی چوارەمی پەرلەمانی کوردستان لە ٢١ ئەیلوول ٢٠١٣ لە ھەرێمی کوردستان بە شێوەی نیمچە کراوە بەڕێوە چوو ٣١ لیست بەشداریان لەم ھەڵبژاردنە کرد بەڵام تەنھا ١٧ لیست توانیان ببنە خاوەن کورسییەکانی پەرلەمان، کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردن و ڕاپرسی ھەرێمی کوردستان ئەنجامی کۆتایی بەم شێوەیە ڕاگەیەند:
ئەرک و دەسەڵاتەکانی پەرلەمانی کوردستان
پەرلەمانی کوردستان ئەم ئەرک و دەستەڵاتانەی خوارەوەی ھەیە:
پشتیوانەی یاساییی ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان
ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان پشتیوانەی یاساییان ھەیە، کە پاراستنی یاسایی پێویستیان بۆ دابین دەکات تاکو بە ئازادی ئەرکەکانیان جێبەجی بکەن و، ئەندام لەسەر دەربڕینی بیروڕاری لە کاتی ئەنجامدانی کارەکەی لە ئەنجومەندا لی پرسینەوەی لەسەر نەبێت و نابی ڕاوەدوو بنرێـت، یا بگیرێت لە کاتی خولەکانی کۆبوونەوەی ئەنجومەندا بەبی ڕەزامەندیی ڕاوەدوو پەرلەمان، تەنیا لە بارەی ئەوە نەبی، کە لە تاوانێکدا گیرا بی، ھەروەھا نابی ئەندام ڕاوەدوو بنرێتیان بگیرێت لە دەرەوی کاتی خولی بەستنی ئەنجومەن بەھۆی تاوانێک بە بی وەرگرتنی ڕەزامەندیی سەرۆی پەرلەمانی کوردستان تەنیا لەو بارەدا نەبێت کە لە تاوانێکدا گیرا بێت.
لیژنە ھەمیشەیییەکان
بەپێی ماددەی ٣٧ی پەیڕەوی ناوخۆی پەلەمانی کوردستان
لیژنە ھەمیشەیییەکانی ئەنجومەن لەیەکەم خولیدا کەدوای ھەڵبژاردندەبەسترێت پێکدەھێنرێن ولەپێکھێنانیاندا، ئارەزووی ئەندامان وپسپۆرییان ڕەچاودەکرێت. بەپێی ماددەی دووەمی بریاری ژمارە ١١ی ساڵی ٢٠٠٩ بڕگەی ٣ لەماددەی ٣٩یەمی ھەموارکراو، ھەموار دەکرێت و بەم شێوەیەی خوارەوە دەخوێنرێتەوە: لیژنەی ھەمیشەیییەکان لەژمارەیەک ئەندام پێکدێن کە لە پێنج ئەندام کەمتر نەبن و لەیازدە ئەندامیش زیاتر نەبن و ھەر لیژنەیەش لەناو ئەندامانیدا سەرۆکێک و جێگرێکی سەرۆک و بڕیاردەرێک بۆ خۆی ھەڵدەبژێرێت.
لیژنە ھەمیشەیییەکانی پەرلەمانی کوردستان، کە لەخولی سێیەمدا دیاریکراون ئەمانەن:
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:سیاسەتی باشووری کوردستان پۆل:حیزبەکانی باشووری کوردستان پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان
مێرگەدرێژ
مێرگەدرێژ گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی مێرگەدرێژ بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٣٢ کەس لە ٤٩ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
تویرینگن
وێنۆک|ئاڵای ساکسۆنیا-تویرینگن left|200px
تویرینگن (بە ئاڵمانی: Freistaat Thüringen) یەکێکە لە شانزە ھەرێمەکەی وڵاتی ئاڵمانیا. ئەم ھەرێمە کەوتووەتە ناوەندی وڵاتەوە. پایتەختی شاری ئێرفۆرتە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٢ ژمارەی دانیشتوانی ئەم ھەرێمە ٢٬٢٣٥٬٠٢٥ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ١١٣٠ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٠ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩١ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٦٣٢ پۆل:تویرینگن پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩٠ پۆل:ویلایەتەکانی ئەڵمانیا
سیستمی بەکارخەری
240px|وێنۆک|Operating System
سیستەمی کارپێکەری گرنگترین جۆری نەرمەواڵەی سیستەمە لە ئامێرەکاندا، بۆ کرداری ڕەقەواڵەکان وەکو تێچوێنراو وە دەرچوێنراو وە بیرە تەرخانکردن، سیستەمی کارپێکەر کاردەکا لە نێوانی ڕەقەواڵەکانی ئامێر و بەرنامەی بەکاربەریەکان.
سیستەمی کارپێکەری چەند بەشە
سەرچاوەکان
-
GoRaN909 (لێدوان) ‏٠٢:٣٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC)
پۆل:سیستەمی کارپێکەری پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:سیستمی کارگێڕی پۆل:مایکرۆسۆفت پۆل:مایکرۆسۆفت ویندۆز پۆل:ویندۆز فۆن پۆل:سیستمەکانی تەکنۆلۆژیا پۆل:سیستمە بەکارخەرییەکانی مایکرۆسۆفت پۆل:سیستەمە کارپێکەرییەکانی مۆبایل پۆل:سیستەمی کارپێکەری مۆبایل پۆل:ئەپڵ پۆل:ئەندرۆید پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:نەرمامێر پۆل:نەرمامێری سیستم پۆل:زانستی کۆمپیوتەر پۆل:سیستمی بەکارخەری پۆل:کۆمپیوتەرەکان
کڵێسای سەنت پیتەر
وێنۆک|کڵێسای سەنت پیتەر کلیسای سەنت پیتەر (بە ئیتالی: Basilica di San Pietro) گەورەترین کلیسای جیھانە کە لە ڤاتیکانە. ساختمانی ئەم کلیسایە یەکیک لە شاکارەکانی کۆتایی سەردەمی ڕینێسانسە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ساکسۆنیا-ئەنھالت
وێنۆک|ئاڵای ساکسۆنیا-ئەنھالت left|200px
ساکسۆنیا-ئەنھالت (بە ئاڵمانی: Sachsen-Anhalt) یەکێکە لە شانزە ھەرێمەکەی وڵاتی ئاڵمانیا. ئەم ھەرێمە کەوتووەتە ناوەندی وڵاتەوە. پایتەختی شاری ماگدێبورگە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٢ ژمارەی دانیشتوانی ئەم ھەرێمە ٢٬٣١٣٬٢٨٠ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:ساکسۆنیا-ئەنھالت پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩١ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩٠ پۆل:ویلایەتەکانی ئەڵمانیا
بڕیارنامەی ٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٨ی تشرینی دووەمی 1950دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ سکاڵای دەستدرێژی بۆ کۆماری کۆریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی 520‌ەم، بە 8 دەنگی لەگەڵ، 2ی دژ و 1ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٥٠ پۆل:چین لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:شەڕی کۆریا
ژاک کارتیێ
ژاک کارتیێ (٣١ی دێسەمبری ١٤٩١- ١ی سێپتەمبری ١٥٥٧) شوێندۆز و جیھانگەڕی فەڕانسەوی بوو کە توانی بەشی فەڕانسەویی ئێستای کانادا بخاتە ژێر دەسەڵاتی فەڕانسە. ژاک کارتیێ یەکەمین کەس بوو لە کاری ناونان و نەخشە‌داڕێژی لە خاکی کانادا ئەنجام دابێت. کارتیێ ناوی شوێنەکانی بە پێی ناوە ڕەسەنەکان کە سوورپێستەکان کەڵکیان لێ‌وەردەگرت دەنا.
سەرچاوەکان
پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٤٩١ پۆل:مردووانی ١٥٥٧ پۆل:کەنەدا لە سەدەی ١٦یەم پۆل:دۆزەرەوەکانی کەنەدا پۆل:دۆزەرەوە فەڕەنسییەکان
ئەبووبەکری سدیق
عەبدوڵڵای کوڕی عوسمانی کوڕی عامڕی کوڕی عەمڕی کوڕی کەعبی تەیمی ناسراو بە ئەبوبەکری سدیق، یەکێک لە ھاوەڵانەی کە لە سەرەتادا ئیسلام بوون، باوکی ئەو ناوی عوسمان بوو نازناویشی (ئەبوقوحافە) بوو، لە ھۆزی قوڕەیش بوو و ھاوڕێیەتی پێغەمبەر محەمەدی کوڕی عەبدولڵای کرد لە سەرەتای ئیسلامەوە و لەوانە بوو کە زۆر نزیک بوون لێوەی، و یەکەم خەلیفەی ڕاشدینە و یەکێکە لەو دە کەسەی کە مژدەی بەھەشتیان پێدراوە لەلای سونە، لە دایک بووە لە ساڵی ٥٧٣ز دوای ساڵی فیل بە سێ ساڵ، یەکێکە لە گەورە و دەوڵەمەندەکانی قوڕەیش، و لەوانە بوو کە بت پەرستی ڕەت کردەوە لە سەردەمی نەفامیدا، و حەنیفی بووە لەسەر ڕێبازی ئیبراھیم، و باوکی عائیشەی خێزانی پێغەمبەر بووە و بە ھەموو شێوەیەک پشتگیری کردووە لە بانگەوازدا، و زۆر لە ھاوەڵەکان لەسەر دەستی موسڵمان بوون.
لە میراتی سونەدا ئەبوبەکر بە سدیق ناسراوە لەبەر ئەوەی باوەڕی کردووە بە پێغەمبەر لە بەسەرھاتی ئیسرا و میعراجدا، و لەبەر ئەوەی باوەڕی بە پێغەمبەر کردووە لە ھەموو شتێکدا، و ئەم ناولێنانەش لە ئایەتی قورئان و فەرموودەکانی پێغەمبەردا ھاتوون. موبایەعەی خەلافەتی پێدرا لە ساڵی ١١ی کۆچی، و خەلافەتەکەی ٢ ساڵ و ٣ مانگ بەردەوام بوو، تا کۆچی دوایی کرد لە ساڵی ١٣ کۆچی.
لە دایک بوونی
عەبدولڵای کوڕی ئەبوقەحافە عوسمانی کوڕی کەعبی تەیمی ئەبووبەکری سدیق لە دایکبووە لە ساڵی ٥٧٣ز سێ ساڵ دوای ساڵی فیل، و ئەگێڕنەوە پێش ئیسلام ناوی عەبدول کەعبە بووە، و کاتێک موسڵمان بووە پێغەمبەر ناوی ناوە عەبدولڵا. ئەبوبەکر پێستی سپی بووە و لەشی لاواز بووە.
ژیانی لە پێش ئیسلامدا
ئەبوبەکر گەورە بوو لە مەککە، و لەکاتی لاویدا جلی ئەفرۆشت و سەرکەوتوو بوو لە بازرگانیەکەیدا و دەستکەوتێکی زۆری ھەبوو، و بازرگانیەکەی فروان ئەبوو و لە دەوڵەمەندەکانی قوڕەیش بوو، و لە سەرگەورە و پێشەواکانیان بوو، بە دانایی و ھۆشیاری ناسرا بوو، و لەوانە بوو کە شەرابیان لە خۆیان حەرام کردبوو لە سەردەمی نەفامیدا، و حەنیفی بوو و خوای دەپەرست لەسەر ڕیبازی ئیبراھیم، و ئەبوبەکر لە گەڕەکێکدا ئەژیا کە بازرگانەکانی تیا ئەژیان، و پێغەمبەریش لە ھەمان شوێن ئەژیا، و لەوێوە ھاوڕێیەتیان دەستی پێکرد، کە نزیک بوون لە یەکەوە لە تەمەن و بیرکردنەوە و زۆر ئاکار و ڕەوشتدا.
ئیسلام بوونی
موسڵمانانی سونە لەو باوەڕەدان ئەبوبەکر یەکەم پیاو بووە کە موسڵمان بووە، و ئیبن ئیسحاق وتویەتی؛ ئەبوبەکر تاکە کەس بوو کە بێ دوو دڵی ئیسلام بوو و یەکسەر باوەڕی بە بانگەوازی محەمەد کرد.
لە دوای ئەوەی موسڵمان بوو، پشتگیری پێغەمبەری کرد لە بانگەوازەکەی و سوودی لە شوێن و خۆشەویستی خۆی وەرگرت لە ناو قوڕەیشدا و زۆر لەسەر دەستی موسڵمان بوون، لەوانە پێنج لەوانەی کە مژدەی بەھەشتیان پێدراوە، کە ئەوانیش عوسمانی کوڕی عەفان، و زوبێری کوڕی عەوام، و عەبدول ڕەحمانی کوڕی عەوف، و سەعدی کوڕی ئەبو وەقاس و تەڵحەی کوڕی عوبەیدولڵا. ھەروەھا سەروەتەکەی لە ڕێگەی ئیسلامدا ئەبەخشی ھەروەک ھەستا بە کڕین و ئازاد کردنی زۆر لەو بەندە لاوازانەی موسڵمان بوو بوون، وەک؛ بیلالی کوڕی ڕەباح و عامری کوڕی فھیرە و زۆری تر. و ڕووبەڕووی ئازارێکی زۆر بوویەوە بە دەستی ئەو قوڕەیشانەی دژایەتی موسڵمانانیان ئەکرد، و لە ھەڵوێستە گرنگەکانی، باوەڕی بە پێغەمبەر محەمەد کرد لە ڕووداوی ئیسرا و میعراجدا لەگەڵ بە درۆخستنەوەی قوڕەیش بۆی، و ئەو کاتانە پاڵپشتی تەواوی دەربڕی بۆ پێغەمبەر و باوەڕی پێدەکرد لە ھەموو شتێکا، لەبەر ئەوە ناونرا سدیق، ئەبوبەکر لە مەککە مایەوە و نەڕۆیشت بۆ حەبەشە کاتێک پێغەمبەر مۆڵەتیدا بە ھەندێک لە ھاوەڵان کۆچبکەن بۆ حەبەشە، و کاتێک پێغەمبەر بڕیاری کۆچی دا بۆ مەدینە، ئەبوبەکر ھاوەڵی کرد لەو کۆچکردنە.
کۆچکردنی
زۆر لە موسڵمانان کۆچیان کرد بۆ مەدینە، و پێغەمبەر لە مەککە مایەوە لەکەڵ ھەندێک لە موسڵمانان لەوانە ئەبوبەکر، کە چاوەڕێی بڕیاری کۆچکردنی پێغەمبەری ئەکرد تا لەگەڵیا کۆچ بکات، و شەوی کۆچکردن پێغەمبەر دەرچوو لە سێ یەکی کۆتایی شەو و ئەبوبەکر چاوەڕێی ئەکرد و ھاوڕێیەتی کرد لە کۆچکردنەکە و لە ئەشکەوتی سەور مایەوە لەگەڵی سێ ڕۆژ تاکو قوڕەیش ھێور بوونەوە لە گەڕان بە شوێنیانا پاشان ڕێگەکەیان تەواو کرد بۆ مەدینە، و ئەگێڕنەوە لە ماوە ئەو سێ ڕۆژەدا بێباوەڕەکانی قوڕەیش گەران بە دوایان لە ئەشکەوتی سەور، بەڵام خوا فەرمانی کرد بە جاڵجاڵۆکە کە بەردەم ئەشکەوتەکە بگرێت و فەرمانی بە کۆتر کرد کە ھێلکە لە تەنیشتیا دابنێت تا بێباوەڕان وابزانن ئەشکەوتەکە چۆڵە، و بە پێی گێڕانەوەکان ئەبوبەکر بە پێغەمبەری ووتووە (ئەگەر یەکێکیان سەیری بەر پێی بکات ئەمان بینێت) پێغەمبەر دڵنیای کردووە و فەرمویەتی؛ (ئەبوبەکر شکت چۆنە بۆ دوو کەس کە خوا سێیەمیان بێت؟ دڵتەنگ مەبە خوامان لەگەڵە)، کە ئەمەش لە قورئاندا ھاتووە.
ژیانی لە مەدینە و خەلافەتی
کاتێک پێغەمبەر و ئەبوبەکر گەیشتنە مەدینە، پێغەمبەر برایەتی خستە نێوان پشتیوانان و کۆچکردووان، و برایەتی خستە نێوان عومەری کوڕی خەتاب و ئەبوبەکر، ئەبوبەکر لە مەدینە مایەوە بە درێژایی ژیانی پێغەمبەر.
ئەگیرنەوە لەعائیشەی کچیەوە، کە لە ماوە نەخۆشی پێغەمبەردا داوای لە ئەبوبەکر کرد کە پێش نوێژی بۆ موسڵمانان بکات کە سونە ئەوە بە ھێمایەک دادەنێن بۆ گرتنە دەستی خەلافەت لەلایەن ئەبوبەکرەوە، لە دوای کۆچی دوایی پێغەمبەر موبایەعە بە ئەبوبەکر درا لە سەقیفەی بەنی ساعدە، و لە سەردەمی دەسەڵاتیا شەڕی ڕەدە ڕوویدا، لە دژی ئەوانەی لە ئایین پاشگەز بوونەوە و دانی زەکاتیان ڕەت ئەکردەوە.
خەلافەتدان بە عومەری کوڕی خەتاب و کۆچی دوایی
پێش کۆچی دوایی ئەبوبەکر، ڕاوێژی بە کۆمەڵێک لە دووربین و ڕاوێژکارەکان کرد لە ھاوەڵەکان، ھەموو کۆک بوون لەسەر ئەوەی خەلافەت بدرێت بە عومەری کوڕی خەتاب، بە خەڵکیان ڕاگەیاند و ھەموو ڕازی بوون، کە ئەبوبەکر بینی ھەموو خەڵک ڕازین داوای لە عوسمانی کوڕی عەفان کرد کە بینوسێت.
ئەبوبەکر کۆچی دوایی کرد لە ساڵی ١٣ی کۆچی بەرامبەر ٦٣٤ز لە مەدینە لە تەمەنی ٦٣ ساڵیدا، و ماوەی خەلافەتەکەی دوو ساڵ و سێ مانگ و سێ ڕۆژ بوو، و لە ماڵی عائشە نیژرا لە تەنیشتی پێغەمبەر محەمەد.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەبووبەکر پۆل:مردووانی ٦٣٤ پۆل:لەدایکبووانی ٥٧٣ پۆل:ھاوەڵەکان پۆل:دە یاری بەھەشتی پۆل:دە مزگێنی پێدراوی بەھەشت پۆل:خەڵکی مەککە
کۆڵەسەی خوارێ
کۆڵەسەی خوارێ (بە کوردیی باکووری: Kollesey xwarê)،(بە فارسی: کولسه سفلی) دێیەکە لە گوندستانی باسکی کۆڵەسە، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەردەشت، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٢٣ کەس لە ٧٣٠ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەردەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی سەردەشت
ئەندازە
وێنۆک|left|250px|وێنەی [[تیۆرمی دێزارگ، یەکێک لە دەرەنجامە گرینگەکانی ئەندازەی ئیقلیدسی]] ئەندازە ئەو پاژەی بیرکارییە کە گرنگی دەدا بە پرسیارەکانی دەوروپشتی چەمکانێک وەکوو پێودانگ، شێوە، شوێنی تەنەکان بەگوێرەی یەکتر، وە سامانە تایبەتەکانی واڵایی. ئەندازە یەکێک لە کۆنترین زانستەکانە. ئەندازە لە سەرەتای خۆیدا کۆمەڵێک مەعریفەتی کرداری بووە سەبارەت بە درێژی، پانتایی و قەبارە کە لە سێھەمین سەدەی پێش زاییندا لەلایەن ئیقلیدسەوە لە سیستمێکی بەڵگەنەویستیدا خڕ کراونەتەوە. ئەو سیستمە کە بە ئەندازەی ئیقلیدسی ناسراوە، بۆ زۆر سەدەی یەک لەدوای یەک ستانداردێک بوو بۆ پەیـڕەوکردن.
وشەکە
وشەی ھەندەسە موعەڕڕەبی وشەی پەھلەویی ئەندازەیە. واتە لە زمانی پەھلەوییەوە چۆتە ناو عەرەبی و ڕواڵەت و تا ڕادەیەک چۆنیەنتیی دەربڕینی گۆڕاوە. لە زمانی ئینگلیسیدا، ھەروەھا لە زۆربەی زمانە ئەورووپایییەکاندا، وشەی Geometry، یان وشەیەکی نزیک بەوە بۆ ئەندازە بە کار دەبەن کە وشەیەکی یۆنانی کۆنە (γεωμετρία، دەخوێندرێتەوە: جێومێتریا) کە خۆی لە دوو وشە پێکھاتووە: ١) Geo، بە مانای زەوی و ٢) metria، بە مانای ئەندازەگرتن، و سەرجەم واتە: "پێواندنی زەوی" یان "ئەندازەگرتنی زەوی".
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندازە پۆل:بوارەکانی ماتماتیک
وێژەی ترسناک
وێنۆک|alt=An Illustration of Poe's "The Raven" by Gustav Dore|کێشراوێکی «قەلەڕەش»ی [[ئێدگار ئالن پۆ لەلایەن گوزتاڤ دۆر]]
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێژە
تەمۆغە، تەمۆغەی سەقز
تەمۆغە (Temoẍe، ) دێیەکە لە ی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٢٧ کەس لە ١٠٨ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
دیلما ڕووسێف
thumb|دیلما ڕۆسێف دیلما ڕووسێف (لەدایکبووی ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٧) سیاسی و ئابووریزانی بەڕازیلییە. دیلما لە ڕۆژی ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ەوە بوو بە سی و شەشەمین سەرۆک کۆماری بەڕازیل لە جێگای سەرۆک کۆماری پێشوو لولا داسێلڤا؛ لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی بەڕازیل دیلما ٥٥٪ دەنگەکانی بە دەست ھێنا و بوو بە یەکەمین ژنی سەرۆک کۆماری وڵاتی بەڕازیل. دیلما ئەندامی پارتی کرێکارانی بەڕازیلە، لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ ڕووسێف بۆ دووەمینجار لەسەریەک بە سەرۆکی وڵاتەکەی ھەڵبژێردرایەوە.
جاک ویڵشێر
جاک ویڵشیر یاریزانی یانەی ئارسناڵی ئینگلیزیە و یاریزانی هەڵبژاردەی ئینگلتەرایە
دیلما ڕووسێف
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی بەڕازیل پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
جاک ویڵشێر
یاریزانی هێڵی ناوەندە و بچوکترین یاریزانی ئارسناڵ کە درێسی یانەکەی پۆشی بێت لە تەمەنی 16ساڵیدا.
دیلما ڕووسێف
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنان لە سیاسەت پۆل:ژنانی سیاسی پۆل:خانمە سەرۆکەکان پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە بەڕازیلییەکان لە سیاسەت
جاک ویڵشێر
جاکی پێشتر تەنها یاری بۆ بۆڵتۆن واندەرازی کردوە و ئێستا یاریزانی ئارسناڵە.
ژیان نامەی تایبەتی
ویلشێر خێزاندارەو خاوەنی کوڕێکە بەناوی ئارچێ لەئێستادا ویلشێر لە ناوچەی Hitchin لەئینگلتەرا ژیان بەسەر دەبات و لەتەمەنی منداڵیدالە تیپی وەرزشی قوتابخانەکەشی کاپتن بووە و 7 نازناوی لەگەڵ تیمی وەرزشی قوتابخانەکەی بردۆتەوە تەنها لەتەمەنی 10 ساڵیدا و 15 نازناوی بردۆتەوە لەگەڵ تیمی وەرزشی منداڵانی ئەو ناوچەیەی کەلێی دەژیا لەتەمەنی 8 ساڵیدا.
چەند ووتەیەک لەسەر وێڵشێر
ویلشێر یاریزانێکە هەست بە بەرپرسیاریەتی دەکات و یاریزانێکی نموونەییە لەئێستادا ئینگلتەرا پێویستی بە یاریزانی وەک ویلشێرە و لەگەڵ ئارسن فینگەر چەندین جار گفتوگۆمان کردووە لەسەر ئەوەی کە ویلشێر هەموو نیشانەیەکی ئەوەی تیادایە بۆ ئەوەی شارەی کاپتنی یانەکەی و هەڵبژاردەکەشی پێبدرێت
بۆ زانیاری ڕۆی هۆدسۆن لەدوای ئەو پێکانە درێژخایەنەی ویلشێر دوای گەڕانەوەی یاریزانەکە بۆ یەک یاری ڕاستەوخۆ بانگهێشتی کردەوە هێندەی متمانە بەم یاریزانە هەیە.
ئەم ووتانەو چەندین ووتەی زێڕینی تر لەسەر ویلشێر هەیە بەڵام دەبێت کتێبێکی لەسەر دابنێی بۆ نووسینەوەی..
سەرتای ژیانی وەرزشی لەگەڵ ئارسناڵ
جاک ویلشێری لەئەکادیمیای یانەی ئارسناڵ پێگەشتووە و لەتەمەنی 9 ساڵیەوە پەیوەندیکردووە بەو ئەکادیمیایەوە لەساڵی 2001 ەوە بەسەرجەم ئاستەکاندا تێپەڕیوە تا خۆی گەیاندۆتە ڕیزی پلە یەکی یانەکە هەرچەندە ویلشێر هەر لەمنداڵیەوە تواناکانی جێی سەرسوڕمان بوون و جێگەی گرنگی پێدان بوون بەڵام دەرکەوتنی سەرەکی لەساڵی 2007 بوو لەتەمەنی 15 ساڵیدا کاتێک بوونە پاڵەوانی خولی یانە پاڵەوانەکان و ستیڤ بۆڵدی یاریدەدەری ڕاهێنەری ئێستای ئارسن فینگەر ڕۆڵێکی سەرەکی بینیوە لە زیاتر بەرەو پێشبردنی ئەم یاریزانە و یەکەمین یاری لەخولی ئینگلیزی خوار 18 ساڵ لەبەرامبەر چێڵسی ئەنجامدا بەڵام یەکەمین گۆڵی لە بەرامبەر یانەی ئەستۆن ڤێلا بوو لەو تەمەنە بچوکەیدا لەکاتێکدا هێرشبەریش نەبوو توانی لەو ساڵەدا 13 گۆڵ لەکۆی 18 یاری تۆماربکات پرۆفیسۆر بەمەبەستی چاودێریکردنی ئەم یاریزانە لەیاری نێوان ئارسناڵ و وێستهام ئامادەی بینینی یاریەکە بوو و لەکۆی 3 یاری کە ئارسن فینگەر ئامادەی بینینی بوو ویلشێر توانی 2 گۆڵ بکات و یارمەتی هاوڕێکانی بدات و 2 گۆڵیشی دروست کرد لەو کاتەوە ئەم یاریزانە خۆی بۆ پرۆفیسۆر نمایشکردوو ئارسن فینگەری ناچار بەوەکرد کە بانگهێشتی تیپی یەکەمی یانەکەی بکات لەتەمەنی تەنها 16 ساڵیدا لەمانگی 7 ی ساڵی 2008 و یەکەمین یاری بەرامبەر بورگلاند بووە لەپاڵەوانیەتیەکی دۆستانەی چوار تیپیدا واتوانی گۆڵێک تۆمار بکات وەلەو یاریەدا ئاەرسناڵ بە 10-2 گۆڵ براوا بوو و دوای دوو ڕۆژ لەو پاڵەوانیتیە لەیاریەکی دۆستانەی تردا لەبەرامبەر شتوتگارتی ئەڵمانی ئارسن فینگەر بەشێوەی سەرەکی یاری بەویلشێر کردوو درێسی ژمارە 19 ی پۆشیبوو.
سەرخستنی بۆ پلە یەکی ئارسناڵ
لەساڵی 2008 ەوە سەرخراوە بۆ ڕیزی پێکهاتەی یەکەمی یانەکە لەتەمەنی 16 ساڵ و 256 ڕۆژ و بەبچوکترین یاریزانی خولی ئینگلیزی دادەنرێت لەو تەمەنەدا کەیاری کردبێت وەتوانی ژمارەی پێوانەی سیسک فابریگاس بشکێنێت و بە ٢٢ ڕۆژ پێشیکەوت کە فابریگاسیش ئەو کاتە هەر لەئارسناڵ بوو ، و یەکەمین یاری ڕەسمی لەخولی ئینگلیزی بەرامبەر بلاکبێرن ڕۆڤەرز بوو کاتێک لەخولەکی 84 هاتە ناو یاریگاو ئەستێرەی ئێستای مانیو ڕۆبن هوود هاتە دەرەوەی یاریگا و لەشوێنی ئەو بەشداری کرد ، چەندین جار هەڵبژێردراوە بەباشترین یاریزانی تازە دەرکەوتوو و چەندین خەڵاتی وەرگرتووە و لەساڵی 2010 بەباشترین یاریزانی هەڵکەوتوو دیاریکراوە و لەهەمان ساڵدا واتە 2010 ناوی لەو پێکهاتەیەدا بوو کە بۆ باشترینەکانی خولی ئینگلیزی هەڵبژێردران PFA وەهەر لەو ساڵەدا بەباشترین یاریزانی ئارسناڵ هەڵبژێردرا بەپێی ڕاپرسی هاندەرانی ئارسناڵ بەهۆی ئەو ئاستە بەرزەی کە لەیەکەم وەرزیدا پیشانی دا. یەکەمین گۆڵی ویلشێر بەشێوەیەکی ڕەسمی لەبەرامبەر شیڤڵد یونایتد بوو لە جامی یانە پیشەگەرەکانی ئینگلتەرا وەتوانیان بە 6 گۆڵ براوە بن و لە 25/9/2008 و بۆ یەکەمین جار بەتەمەنێکی بچووکەوە بەشداری گەورەترین خولی ئەوروپی کرد کە چامپیۆنس لیگە لەبەرامبەر داینەمۆ کیڤ وەلەو یاریەدا کەبانگهێشتکرابوو لەپێکهاتەی سەرەکیدا نەبوو.
لەگەڵ ئارسناڵ
ویلشێر خاوەنی 62 یاریە بەدرێسی ئارسناڵەوە و 6 گۆڵی کردووەو 17 گۆڵی دروست کردووە—لە ١/٩/٢٠١٠ ەو ویلشێر بۆندێکی لەگەڵ ئارسناڵ مۆرکردووە بۆ ماوەیەک کەدیاری نەکراوە -پڕشنگدارترین یاری ویلشێر بۆ ئارسناڵ لەساڵی 2010 بوو کاتێک توانیان بەئەنجامی 2-1 یاریەکە ببەنەوەو ویلشێر ڕۆڵێکی سەرەکی بینی لەبردنەوەی ئەم یاریەدا و بووە هۆی سەرسامکردنی تەواوی جیهان کاتێک بەو تەمەنە بچووکەوە هاوشانی چاڤی و ئینێستا و میسی یاری دەکرد و ڕاهێنەری بەرشەلۆنە پیپ گواردیۆلا دوای یاریەکە ڕایگەیاند سەرمسوڕماوە لەم یاریزانە چۆن دەتوانێت بەو جۆرە یاری بکات و چاڤی و تەواوی یاریزانانی بەرشەلۆنە بەشان و باڵی ئەم لاوە زێڕینەدا هەڵیاندا و بەرشەلۆنە ئامادەبوو بۆندێکی گەورە لەسەر داواکاری گواردیۆلا پێشکەشی ئارسناڵ بکات بەڵام ئارسناڵ ڕاستەوخۆ بەتوندی بەرپەرچی دانەووەو مانەوەی یاریزانەکەی ڕاگەیاند
لەگەڵ یانەی بۆڵتۆن
ویلشێر تەنها یەک وەرز یاری بۆ یانەی بۆڵتۆن واندەرز کردووە لەساڵی 2010 و بەشێوەی خواستن و14 یاری بۆ ئەنجامداوە.
لەگەڵ هەڵبژاردەی ئینگلتەرا
و 7 یاری بۆ هەڵبژاردەکەی ئەنجامداوە ڕاهێنەری هەڵبژاردەی ئینگلتەرا ڕۆی هۆدگسۆن بەشێوەیەکی سەرەکی پشت بەم یاریزانە دەبەستێت هەرچەندە چەندین ئەستێرەی تری وەک لامپاردو جیراردو کاریک و هەن لەهەڵبژاردەکەدا
یاری بۆ سەرجەم ئاستەکانی هەڵبژاردەی ئینگلتەرا کردووە خوار 16 ساڵ خوار 17 ساڵ خوار و خوار 21 ساڵ و یەکەمین یاری لەتەمەنی 18 ساڵیدا بۆ هەڵبژاردەی یەکەمی ئینگلتەرا کردووە بەهۆی ئەو ئاستە سەرسوڕهێنەرەی کەلەگەڵ ئارسناڵ پیشانیدا ڕاهێنەری هەڵبژاردەکەی ناچارکرد لەوتەمەنە بچوکەدا پشتی پێببەستێت لە پاڵ ستیڤن جیراردو فڕانک لامپاردو -- یاریزانە گەورەکان و هاوشانی ئەو ئەستێرە گەرانە لەکێبڕکێدا بوو تا ئەوەی شوێنی لە پێکهاتەی سەرەکی هەڵبژاردەکەی کردەوە و یەکەمین یاری بەرامبەر مەجەڕ ئەنجامداوە
سەرچاوە
ئارسناڵ فۆڕ کورد
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلیز پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:هەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئینگلیز
نەچێ
نەچێ گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی نەچێ بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٣٢ کەس لە ٥٥ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
مێکلنبورگ-فۆرپۆمەرن
وێنۆک|ئاڵای مێکلنبورگ-فۆرپۆمەرن left|200px
مێکلنبورگ-فۆرپۆمەرن (بە ئاڵمانی: Mecklenburg-Vorpommern) یەکێکە لە شانزە ھەرێمەکەی وڵاتی ئاڵمانیا. ئەم ھەرێمە کەوتووەتە باکووری وڵاتەوە. پایتەختی شاری شوێرینە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٢ ژمارەی دانیشتوانی ئەم ھەرێمە ١٬٦٠٠٬٣٢٧ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:مێکلنبورگ-فۆرپۆمەرن پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٦ پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٦ لە ئەڵمانیا پۆل:ویلایەتەکانی ئەڵمانیا
لێکخشاندن
لێکخشاندن ھێزێکەبەرگری دەکات لە جوولە ڕێژەی نێوان ڕووە ڕەقەکان و شلەکان و ئەومادانەی لەیەکدی دەخلیسکێن چەندین جۆری لێک خشان ھەیە. لێک خشاندنی وشک
ھێزەکە بەرھەڵستی جوولەی نێوان دوو ڕووی ڕەق دەکات. لێکخشاندنی وشک بەش دەبێت بەسەر
وەستاوە لێکخشاندن کە لەنێوان ڕووە وەستاوەکانە.
جوولە لێکخشاندن کە لەنێوان ڕووە جوولاوەکانە. لێکخشاندنی گەردی و گەردیلەی لێ دەچێ لێکخشاندنی وشک بەشێوەیەکی گشتی سەر ھەڵدەدات لەکارلێکی نێوان ڕوەکان.
شلە لێکخشاندن وەسفی لێکخشان دەکات لەنێوان چینە شلەلینجەکان کەبەسەرییەکدی دادەجولێن.
لێکخشاندنی جەورکراو کەلقێکە لە شلەلێکخشان کەتیایدا شلەیەکی جەورکەر دوو ڕووی ڕەق لێک جیادەکاتەوە.
ڕووەلێکخشاندن جۆرێکە لە ڕاکێشان
ھێزەکە بەرگری لە جوولەیەکی شلەیەک دا دەکات بەسەر ڕوەک.
لێکخشاندنی ناوخۆی ئەو ھێزەیە بەرھەڵستی جوولەی نێوان ئەو توخمانە دەکات کە مادەیەکی ڕەقیان لێی پێک ھاتوە کاتێک توشی شێوە گۆڕان دەبن.
ئەو کاتەی دوو ڕووی بەریەک کەوتو بەسەر یەکدا جوولە دەکەن لێک خشاندنی ئەو دوو ڕووە جوولە وزە دەگۆرێ بۆ وزەی گەرمی (واتا ئیش دەگۆڕێ بۆ گەرمی). ئەو تایبەت مەندییە دەکرێ دەر ئەنجامی سەرنج ڕاکێشی ھەبێت وەک نشانڕاوە لە ئەنجامی لێکخشاندنی پارچە دار ئاگر دروست دەبێت جوولە وزە دەگۆڕێ بۆ گەرمی. ھەر کاتێک جوولەلێکخشاندن ڕوودەدات بۆ نموونە کاتێک شلەیەکی لینج توشی لادان دەبێت یەکێکی تر لە دەرەنجامە گرینگەکانی لێکخشاندن دەکرێت ھەڵوەرین بێت کە ئەوەش دەبێتە ھۆی زیان گەیشتن بە مادەکان لێکخشاندن لقێکە لە زانستی تریبۆلۆگی.
لێکخشاندن ھێزێکی بنجینەیی نییە وشکەلێکخشاندن سەر ھەڵدەدات لە تێکەڵەیە پێوە نوسانی ڕوەکان و زبری ڕوەکان و شێواندنی ڕوەکان و پیسبونی ڕوەکان. ئاڵۆزی ئەو کارلێکانە وادەکات ھەژمارکردنی لێکخشاندن لەیاسا سەرەکییەکان شتێکی بێکەڵک بێت وادەخوازێت ڕێگای تاقیکاری بەکار بھێنین بۆ شیکردنەوەو پەرە پێدانی بیردۆزەکان.
لێکخشاندن ھێزێکی پارێزراو نییە ئیشی سەپێنراو دژی لێکخشان پەیوەستە بە ڕێگاکە کە. لە ئامادە بوونی لێکخشاندن بەشێک لە جوولە وزە ھەردەم دەگۆڕێ بۆ گەرمی بۆیە جوولەی میکانیکی پارێزراو نییە.
یاسای لێکخشاندن
تایبەتمەندییە سەرەتایییەکانی جوول لێکخشاندن لەسەدەکانی ١٥_١٨ دۆزراونەتەوە و بەشێوەی سێ یاسای تاقیکاری وەسف کراون.
چاند
چاند یان فەرھەنگ یان کولتوور کۆیێک لە زانست، باوەڕ، ھونەر، یاسا، ڕەوشت، خوو و ھەر شتێکی ترە کە مرۆڤ وەکوو ئەندامێکی کۆمەڵگا فێری دەبێت. ھەر بەشێک لە وڵاتێک دەتوانێت چاندێکی تایبەت بە خۆی ھەبێت. چاند لە ڕێگای فێرکارییەوە بە نەسڵەکانی داھاتوو فێر دەکرێت.
بێنجامین پێرس
left|250px بێنجەمین پێرس (Benjamin Peirce، لەدایکبوون: ١٨٠٩ - مردن: ١٨٨٠) بیرکاری ئامریکایی بوو. پێرس نزیکەی پەنجا ساڵ مامۆستای زانکۆی ئۆکسفۆرد بوو. ئەو لە پەرەگرتن و گەشەی میکانیکی ئاسمانی، ئامار، تیۆری ژمارەکان، جەبر و فەلسەفەی بیرکاریدا بەشداری کردووە.
لێکخشاندن
یاسای لێکخشاندن
یاسای یەکەمی ئەمۆنتۆنس:ھێزی لێکخشان ڕاستەوانە دەگۆڕێت لەگەڵ کێشی سەپێنراو. یاسای دووەمی ئەمۆنتۆنس: ھێزی لێکخشان پەیوەست نییە بە ڕووی بەرکەوتوو یاسای. لێکخشانی کۆڵۆمب:جولە لێکخشان پەیوەست نییە بە خێرای لێکخشان.
ڕووە لێکخشاندن بەزۆری لە کاڕلێکردن لەنێوان شڵەیەک و ڕووی تەنێک؛ و ڕاستەوانە پەیوەندە بە ڕووبەری ڕووی تەنەکان کە بەریەک کەوتن دەکات ڵەگەڵ شلەکە. ڕووە لێکخشاندن یاسای ڕاکێشان پەیڕەو دەکات؛ و زیاد دەکات لەگەڵ دووجای خێرای.
لێخشاندنی شلگازەکان
شلە لێکخشاندن ڕودەدات لەنێوان جینە شلەکان کە بەسەر یەکدا دەجولێن. ئەو بەرھەڵستییە ناوەکییە بەرامبەر جوولە پێی دەڵێن لینجی لەژیانی ڕۆژانە دا لینجی شلەیەکی وەسف دەکرێت وەکو ئەستوورییەکەی. بەجۆرێک ئاو تەنکە واتا لینجی کەمە لەکاتێکدا ھەنگوین ئەستوورە لینجی زۆرە جەندە لینجی شلەیەک کەمتر بێت ئاسانتر دەجولێت و شێوەی دەگۆڕێت.
ھەمو شلە ڕاستەقینکان بێجگە لە
سوپێر فلۆیدەکان ھەندێک بەرگریان بەرامبەر جوولە ھەیە و بەم شێوەیە لینجن. لەپێناو مەبەستی تێگەیاندن و شیکردنەوەی چەمکی شلەی نموونەی بەکار دەھێنین کە ھیچ بەر ھەڵستییەکی بەرامبەر جوولە نییە واتا ڵینجی نییە.
لێکخشاندنی ناوخۆی
لێکخشاندنی ناوخۆی ئەو ھێزەیە بەرھەڵستی جوولەی نێوان ئەو توخمانە دەکات کە مادەیەکی ڕەقیان لێ پێک ھاتوە کاتێک توشی شێوە گۆڕان دەبن.
شێوانی پلاستکی: گۆڕانێکی ھەڵ نەگەڕاوەیە لە ھەیکەلی گەردی ناوەکی تەنێک ڕودەدات. ئەوگۆڕانە ڕودەدات بەھۆی ھێزەکی ھێزەکی سەپێنراو یانیش گۆڕان لە گەرمی گۆڕان لەشێوەی تەنێک پێی دەڵێن سترەین. ئەو ھێزەش کەدەبێتە ھۆی پێی دەڵێن سترێس.
شێوانی ئیلاستکی: لە مادە ڕەقەکان گۆڕانێکی ھەڵگەڕاوەیە لەشکلی تەنێک لە ھەیکەلی نێو گەردیلەی تەنێک. سترێس ھەموکاتێک گۆڕانی ھەمیشەی دروست ناکات کاتێک کە شێوان ڕودەدات ھێزە ناوەکییەکان ھێزێکی پێچەوانە دسەپێنن. ئەگەر پاڵە پەستۆی سەپێنراو زۆر گەورە نەبو ئەو ھێزە ناوەکیانە بەتەواوی بەر ھەڵستی ھێزە سەپێنراوەکە دەکەن ئەمەش وادەکات بجێتە دۆخەکی ھاوسەنگی وەبگەڕێتەوە شێوە سەرەکییەکەی کاتێک ھێزەکە لا دەچێت ئەوەش پێی دەڵێن شێوانی ئیلاستکی.
ڕادییەیشن فرێکشن
لە ئەنجامی پەستانێکی سووکدا ئەنیشتاین لە ساڵی١٩٠٩ پێشبینی بوونی تیشکە لێکخشاندنی کرد کەبەرھەڵستی جوولەی مادە دەکات. «ئەو نوسی» تیشکدان پاڵەپەستۆیەک دەخاتە سەر ھەردوو لای پلێتەکە ھێزەکانی ئەو پەستانەی خراوەتە سەر ھەردوو لای پلێتەکە ئەگەر پلێتەکە لەوەستان دابێت بەڵام ئەگەر لەجولەدابێت تیشکدانێکی زیاتر دەدرێتەوە لەسەر ڕوەکە بەبەراورد بەوانەی لەپشت ڕوەکەن بەمشێوەیە پەستان ھێزی سەپینراو لەسەر ڕووی پێشەوە گەورەترە بەبەراورد بە پەستان بەسەر ڕووی پشتەوە بەرەنجامی ئەو دوو ھێزە ھێزێک دەمێنتەوە کە بەرھەڵستی جوولەی پلێتەکە دەکات کەخێرای پلێتەکە زیاد دەکات بەم بەرەنجامە دەڵێن ڕادییەیشن فرێکشن. پۆل:ھێز پۆل:میکانیکی کلاسیکی
بێنجامین پێرس
پۆل:گەردوونناسانی ئەمریکی پۆل:ماتماتیکزانانی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٠٩ پۆل:مردووانی ١٨٨٠ پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد
بڕیارنامەی ٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی تشرینی دووەمی 1950دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کێشەی فەلەستین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی 524‌ەم، بە 9 دەنگی لەگەڵ، ۰ی دژ و 2ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:شەڕی عەرەب–ئیسرائیل (١٩٤٨) پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٥٠ پۆل:میسر لە ١٩٥٠ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٥٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ میسر پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئوردن
زارلاند
وێنۆک|ئاڵای زارلاند left|200px
زارلاند (بە ئاڵمانی: das Saarland) یەکێکە لە شانزە ھەرێمەکەی وڵاتی ئاڵمانیا. ئەم ھەرێمە کەوتووەتە ڕۆژاوای وڵاتەوە. پایتەختی شاری زاربروکنە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٢ ژمارەی دانیشتوانی ئەم ھەرێمە ٩٩٤٬٢٨٧ کەسە.
پەراوێزەکان
پۆل:زارلاند پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٥٧ پۆل:ویلایەتەکانی ئەڵمانیا
خانمەکۆن
خانمەکۆن گوندێکی شارستانی مەریوانە. خەڵکی خانمەکۆن بە شێوەزاری سۆرانی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٩١ کەس لە ٤٢ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان
ئەزتێک
230px|وێنۆک|چەپ|پەرستشگەیەکی ئازتێکەکان لە [[مەکسیک]] ئازتێک ناوی کۆمەڵێک خەڵک کە لە سەدەی ١٤ تا ١٦ی زایینی بوو کە لە بەشی ناوەندیی مەکسیکی ئێستادا نیشتەجێ بوون. خەڵکی ئازتێک خاوەنی نیمچە شارستانێتی بوون، زمانی تایبەت بە خۆیان ھەبووە و ھەندێک بینا و پەیکەریان لێ بە جێ ماوەتەوە. ئیمپراتۆرێتیی ئەزتێک ھەتا ھاتنی ئیستعماری ئیسپانیەکان خاوەنی دەستەڵات بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەزتێک پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٣٢٥ پۆل:ھەڵوەشانەکانی ١٥٢١ پۆل:شارستانێتییەکان
مۆز
ناو
وشەی مۆز لە زاراوەی مۆزاوە وەرگیراوە کە زاراوەیەکی ھندییە، ھەروەھا پێشی دەوترێت سێوی بەھەشت یاخود سێوی ئادەم یاخود درەختی ئادەم چونکە ھەندێک لە خێڵەکان بڕوایان وایە ئەمە ئەو میوەیەیە کە لە ئادەم و حەوا قەدەغە کراوە، ھەروەھا پێشی دەوترێت میوەی دانایان، چونکە فەیلەسوفە ھندییەکان لە سێبەرەکەیدا دادەنیشتن و بەرەکەیان دەخوارد.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕوەکە ڕیشاڵییەکان پۆل:مۆز پۆل:مۆزەکان
دانمارک لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
دانمارک یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ. ١٠٨ وەرزشوان (٥٧ پیاو، ٥١ خانم) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان کرد لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە یازدەمین بەشداربووی دانمارک بوو لە ئۆڵمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٨٩٦. لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ١٩٠٤ بەشداری نەکرد. دانمارک بە ١٠٨ وەرزشوان لە ١٦ وەرزشدا توانی یازدە مەدالیا (٣زێر ،٤ زیو، ٤بڕۆنز) لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ی تۆکیۆ بەدەست بھێنێت ئەمەش بەرزترین ڕێژەبوو لە دوای ئۆڵمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦. سێ لە مەدالیاکانی لە ڕکابەرییەکانی پایسکیل سواری بەدەست ھێنا.
یارییەبەشداربووەکان
وێنۆک|ئاڵای [[دانمارک|دانیمارک]] لیستی ئەو یارییە وەرزشیانەی کە یاریزانانی دانمارک تێیدا بەشداریان کرد لە یارییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠ تۆکیۆ.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
فڕۆکەخانەی ئەستەمبوڵ
فڕۆکەخانەی ئەستەمبوڵ سەرەکیترین فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییە لە شاری ئەستەمبوڵ، تورکیایە. فڕۆکەخانەکە لە ڕێکەوتی ٢٨ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٨ کراوەتە، کەوا سەرجەم کەلوپەلەکان و فڕینەکانی فڕۆکەخانەی ئەتاتورک گواسترەنەوە بۆ ئەم فڕۆکەخانەیە نوێیە. لە ساڵی ٢٠٢١دا خزمەتی زیاتر لە ٣٧ ملیۆن سەرنشینی کردووە، ئەمەش وایکردووە ببێتە قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی ئەوروپا و ١٣هەمین قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی جیهان لەڕووی کۆی هاتوچۆی سەرنشینەکانەوە و بە خزمەتکردنی زیاتر لە ٢٧ ملیۆن سەرنشینی نێودەوڵەتی.
سەرچاوەکان
پۆل:فڕۆکەخانەکانی تورکیا
قولقولە
قولقولە یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی ئاشتی لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
ھانۆفەر
230px|وێنۆک|چەپ|نیشانی ھانۆفێر
ھانۆفێر پایتەختی پارێزگای ساکسۆنیای خوارووە لە وڵاتی ئاڵمانیایە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٥٠٩٬٤٨٥ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوەندەکانی ویلایەتەکانی ئاڵمانیا پۆل:شارەکانی ساکسۆنیای خواروو پۆل:ھانۆفەر پۆل:ناوەندەکانی ویلایەتەکانی ئەڵمانیا پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا پۆل:پارێزگای ھانۆڤەر پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین زنجیرەی - مۆسیقی یان کۆمیدی
خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین زنجیرەی - مۆسیقی یان کۆمیدی یەکێک لە خەڵاتە ساڵانەکانە لە ساڵی ١٩٦٢ەوە لە لایەن دەستەی ھۆڵیوود بۆ ڕۆژنامەی بیانی بۆ باشترین زنجیرەی کۆمیدی دەدرێت.
کۆڵەسەی سەرێ
کۆڵەسەی سەرێ (Kollesey serê، ) دێیەکە لە گوندستانی باسکی کۆڵەسە، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەردەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ئێران. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٨٦ کەس لە ٥٠٠ بنەماڵەدا بووە.
خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین زنجیرەی - مۆسیقی یان کۆمیدی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب پۆل:خەڵاتەکانی گۆڵدن گڵۆب
کۆڵەسەی سەرێ
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەردەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی سەردەشت
گوندەواری ئەلوزاغاج
جوگرافیا
گوندەواری لەک ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە:
دابەشی کارگێڕی
لە (١٣) گوند پێکھاتووە:
فەرھەنگ
وێنۆک|چەند فەرھەنگێکی ئینگلیزی-ئینگلیزی و ئینگلیزی-فارسی. فەرھەنگ یان قامووس (بە ئینگلیزی: Dictionary، بە عەرەبی: قاموس) بە کۆمەڵێک وشەی زمانێک یان چەند زمان دەگوترێت کە بە ڕیزی پیتەکانی ئەلفوبێ لە دوای یەک ھاتوون و بە مەیەستی گەیاندنی زانیاری، واتا، شێوازی خوێندنەوە، وەرگێڕان و ھتد بە کاردێت.
مێژوو
کۆنترین فەرھەنگێک کە تا ئێستا دۆزراوەتەوە لەسەر بەردێکدا نووسراوە و ھی ٢٣٠٠ ساڵ پێش زایینە کە فەرھەنگێکی ئەکەدی-سوومەرییە.
یەکەم فەرھەنگی کوردی فەرھەنگی نووبھارە کە لە ساڵی ١٦٨٣ی زایینی لەلایەن ئەحمەدی خانییەوە نووسراوە. ئەم فەرھەنگە لەبەرگرەوەی نزیکەی ٦ ھەزار وشەیە و بە شێوەی قەسیدە و ھەر قەسیدەیەکیشی لەسەر کێشێکە. فەرھەنگی نەوبەھار فەرھەنگێکی عەرەبی-کوردییە و بۆ یەکەمجار لەلایەن «یوسف ضیاءالدین پاشا الخالدی المقدسی» لە پاشکۆی «الهدية الحميدية في الغة الكردية» دا لە ١٨٩٢ لە ئەستەمبۆڵ چاپ کراوە. نموونەی بەیتێکی: «رجل» پێ و «رکبة» ئەژنۆ «بطن» سک «صدر» سنگ و «جید» ئەستۆ «عین» چاڤ
سەرچاوەکان
پۆل:فەرھەنگەکان پۆل:کتێبە سەرچاوەیییەکان
بڕیارنامەی ٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی دووەمی 1951دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ سکاڵای دەستدرێژی بۆ کۆماری کۆریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی 531‌ەم، بە 11 دەنگی لەگەڵ، ۰ی دژ و ۰ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ئاودی
ئاودی (شێوازی خوێندنەوە|  [ˈʔaʊ̯dɪ ʔaːˈgeː]) کۆمپانیایەکی ئەڵمانییە تایبەتە بەدرووستکردنی ئۆتۆمبێلی جۆری گرانبەها. هەروەها ئەو کۆمپانیایە سەر بە گرووپی فۆلکسڤاگنـە کە بە کچی ڤۆلکسڤاگن ـیش ناودەبرێت. مێژووی دامەزراندنی ئەو ئۆتۆمبێلە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٨٩٩ کە بۆ یەکەم جار ئۆگست هۆرچ ئەو بیرۆکەی دۆزیەوەو توانی یەکەم ئۆتۆمبێلی خۆی لە ساڵی ١٩٠١ دا درووست بکات ، بە فەرمی لە ساڵی ١٩٠٩ دا دەستی بە کارەکانی کرد. بەڵام دوای دامەزراندن و دەست بەکار بوونی ئەو کۆمپانیایە بڕێک کێشەی ناوخۆیی کەوتە ناو و ھەر بە ناوبڕ تاوەکو ساڵی ١٩٦٩ ، لەو کاتەدا بۆ دووھەمجار دەستی بەکارەکانی کردەوە. تاوەکو سەرەتای سەدەی بیست و یەکەم پێشکەوتنێکی باشی بەدەست ھێناوە و لە ڕیزی باشترین ئۆتۆمبێلەکانی جیھاندا یە.
مۆدێلەکانی ئێستا
لیستی ئۆتۆمبێلانەی کەلە ساڵی ٢٠١٤دا فرۆشراوون.
پەڕاوێزەکان
پۆل:ئاودی پۆل:بادن-ڤویرتمبێرگ پۆل:باڤاریا پۆل:ساکسۆنیا پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٠٩ پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٦٥ پۆل:ئۆتۆمبێڵ پۆل:کۆمپانیای ئوتومبێڵ پۆل:پیشەگەرانی ئوتۆمبێل پۆل:کۆمپانیاکانی ئاڵمانیا
کۆماری نەتەوەییی ئازەربایجان
کۆماری میللیی ئازەربایجان (، ) کۆمارێکی کورت ماوەی دانپێدانەنراو بوو لە باکووری ئێران و لە مانگی تشرینی دووەمی ١٩٤٥ەوە تا کانوونی یەکەمی ١٩٤٦ بەردەوام بوو. کۆمارەکە لە ئازەربایجانی ئێران دامەزرا و پایتەختەکەی شاری تەورێز بوو. دامەزراندن و کۆتایی ھاتنی کۆمارەکە بەشێک بوو لە قەیرانی ١٩٤٦ی ئێران کە ئەمیش ڕێخۆشکەری جەنگی سارد بوو.
مێژوو
بۆ دابینکردنی کەرەستەی شەڕی بۆ یەکێتیی سۆڤیەت بەناو ئێراندا و سوپای بەریتانیا و سۆڤیەت لە مانگی ئابی ١٩٤١ دا بە ھاوبەشی ئێرانیان داگیرکرد. ھێزەکانی سۆڤیەت کە لە ئەرمینیا و ئازەربایجانی سۆڤیەتەوە دەچوونە ناو خاکی ئێران و بەریتانیا و ھیندستانیش کە لە عێراقەوە دەچوونە ناو خاکی ئێران ھەر زوو دەستیان بەسەر وڵاتەکەدا گرت. لە ١٦ ی ئەیلوولدا بەریتانییەکان ڕەزا شایان ناچار کرد کە لە بەرژەوەندی محەممەد ڕەزا شا پەھلەوی کوڕی کە تا ساڵی ١٩٧٩ فەرمانڕەوایی دەکرد، کوورسییەکەی چۆڵ بکات.
بە دوورخستنەوەی ڕەزا شا لە ئەیلوولی ١٩٤١ دا، سوپای سۆڤیەت تەبرێز و باکووری ڕۆژئاوای ئێرانیان بە ھۆکاری سەربازی و ستراتیژی داگیرکرد. ساڵی ١٩٤٥ کۆماری میللی ئازەربایجان کە لەلایەن سۆڤیەتەوە دامەزرابوو، بە سەرۆکایەتی جەعفەر پیشڤاری لە لە تەبرێز ڕاگەیەندرا. لەم ماوەیە بووژانەوەیەکی لە ئەدەبی زمانی ئازەربایجانی ڕوویدا بە ھاوکاری نووسەران و ڕۆژنامەنووسان و مامۆستایانی ئازەربایجانی سۆڤیەت، لە ھەوڵی دروستکردنی نەتەوەیەک کە تێیدا ھەموو یەک کەلتوور و زمانیان ھەبێت، لە وڵاتێکدا کە نیوەی دانیشتووانەکەی لە کەمایەتییە نەژادییەکان پێکھاتبوو، پێشتر ڕەزا شا لە قەدەغەی لەسەر بەکارھێنانی زمانی ئازەری لە قوتابخانەکان و نمایشە شانۆیییەکان و ڕێوڕەسمە ئایینییەکان سەپاند بوو دواجاریش قەدەغەی دانا لەسەر بڵاوکراوەی کتێبەکان بە ئازەری.
دامەزراندن
ھاوکات ئەمریکا یارمەتی سەربازی خۆی بە بەردەوامی بۆ حکوومەتی ئێران زیاد دەکرد. دواجار لەژێر فشاری وڵاتانی ڕۆژاوا، یەکێتی سۆڤیەت پشتگیری خۆی بۆ دەوڵەتی تازە دروستبووی ئازەربایجان کۆتایی پێبھێنا و سوپای ئێران لە دەسەڵاتی خۆی سەپاندەوە بەسەر ھەرێمەکە لە تشرینی دووەمی ١٩٤٦.
قشڵاخ ساڵەبەگ
قشڵاخ ساڵەبەگ (Qişllaq sallebeg، ) دێیەکە لە ی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٩٢ کەس لە ٥٩ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
کۆماری نەتەوەییی ئازەربایجان
ھەڵوەشانەوە
لە ١٣ی حوزەیرانی ١٩٤٦دا حکوومەتی پەھلەوی و نوێنەرانی ئازەربایجان بە سەرۆکایەتی پیشڤاری گەیشتنە ڕێککەوتن. بەپێی ڕێککەوتنەکە، پیشەوەری ڕازی بوو کە واز لە خۆبەریی کۆمارەکە بھێنێت و دەست لە وەزارەتەکان و پۆستی سەرۆک وەزیران ھەڵبگرێت و ھەرێمەکەجارێکی دیکە ببێتە بەشێک لە ئێران. پەرلەمانی کۆمارەکە وا بڕیار بوو ببێت بە ئەنجومەنی پارێزگا.
تا ناوەڕاستی کانوونی یەکەمی ١٩٤٦ سوپای ئێران بە پاڵپشتی ئەمریکا و بەریتانیا دووبارە چوونە ناو تەورێزەوە و بەم شێوەیە کۆتاییان ھێنا بە کۆماری میللی ئازەربایجان دوای ساڵێکی تەواو لە دروستبوونی. لە سەرەتای ھاتنە ناوەوەی سوپای ئێران بێسەروبەری دروست بوو و نزیکەی ٥٠٠ لایەنگری حیزبی دیموکراتی ئازەربایجان کوژران. بەپێی دادوەری دادگای باڵای ئەمریکا، ولیام دۆگلاس، لەکاتێکدا سوپای ڕووسیا لەو ماوەیەی لە ئازەربایجان بوون بەباشی ڕەفتاریان کردووە، سوپای ئێران وەک ھێزێکی داگیرکەر و بەشێوەیەکی دڕندانە ھەڵسوکەوتی لەگەڵ خەڵکی ناوچەکەدا کرد. ڕیشی جوتیارەکان سوتێنران و ژن و کچەکانیان دەستدرێژیان کرایە سەر و ماڵ و حاڵیان تاڵان کران و مەڕوماڵاتیان دزران. سوپای ئێران شوێنەواری وێرانکاری لە دوای خۆی بەجێھێشت.
زۆرێک لە سەرکردەکان ھەڵھاتن بۆ ئازەربایجانی سۆڤیەت. جەعفەر پیشەوەری لە ساڵی ١٩٤٧ لە باکو لە ڕووداوێکی ھاتوچۆدا گیانی لەدەستدا. کۆرداری سەرۆک وەزیران چەندین ساڵ لەلایەن شاوە زیندانی کرا و دواتر بەھۆی ھەوڵی ماندوونەناسانەی کازمی برایەوە ئازاد کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئێران پۆل:کۆمۆنیزم لە ئێران پۆل:مێژووی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:مێژووی یەکێتیی سۆڤیەت و ڕووسیای سۆڤیەت پۆل:ئێران لە ١٩٤٦ پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت لە ١٩٤٦
دێبوکری
دێبوکری، هۆزێکی ناوچەی موکریانه.
مێژوو
ئەو عەشیرەتە لە دوایین ساڵەکانی سەڵتەنەتی نادرشای هەوشار و سەرەتای هاتنە سەر کاری کەریم‌خانی زەند، لە ئامەدی باکووری کوردستانەوە هاتوونە موکریان. هەوەڵ‌جار لە گوندی بەیرەمۆی نزیک شاوەلەی پیرانشار نیشتەجێ بوون و پاشان بە یەکجاری هاتوونە گوندی دێبوکر و هەر بەو بۆنەشەوە بە دێبوکری نێو براون. بەڵام بەر لە هاتنیان، لە ئامەد بە عەشیرەتی قارەمانی ناسراون و ئێستاش یەکێک لە تیرەکانی دێبوکری، لە ناوچەی موکریان، ئەو ناوەیان وەک شۆرەتی بنەماڵە، هەر لە سەر ماوە.
ئەنجومەنی شوورای ھەرێمی کوردستان
ئەنجومەنی شوورای ھەرێمی کوردستان دامەزراوەیەکی یاسایی و دادوەرییە، لە ڕێگەی دادگای کارگێڕی و دەستەی بەرزەفتکردنی فەرمانبەرانی ھەرێمەوە، دەسەڵاتی کاری دادبینی ھەیە، لەلایەکی تر کاری داڕشتن و وردبینی بۆ پڕۆژە یاساکان دەکات، یاخود ڕاوێژ و ڕای یاسایی لەسەر ئەو بابەتانەی کە لەلایەن دەزگاکانی حکوومەتەوە، ئاراستەی دەکرێت، دەردەبڕێت، بەو جۆرەش خۆی لە ئاوێزەی ئەنجامدانی کاری یاسایی دەبینێتەوە.
دێبوکری
مێژوو
لە سەردەمی هاتنیان بۆ ناوچەی موکریان، سەرۆکایەتیی عەشیرەکە بە دەست بەیرەم‌ئاغاوە بووە. گڵکۆی بەیرەم‌ئاغا لە گۆڕستانی پیروبایزی باشووری رۆژئاوای مەهاباد، بە وارشێک نیشانەکراوە و ئێستا ماوە. ئەو گۆڕستانە دەکەوێتە نێوان دوو گوندی دێبوکر و قازیاوا.
ئەنجومەنی شوورای ھەرێمی کوردستان
ئەنجومەنی شوورا بەپێی یاسای ژمارە «١٣» ساڵی ٢٠٠٧، یاسای وەزارەتی داد، لەڕووی کارگێڕییەوە لکێنراوە بە وەزارەتی داد. ئەم ئەنجومەنە ئەرک و کار و ئامانج و پێکھاتەکانی بەپێی یاسای ژمارە «١٤» ساڵی ٢٠٠٧، یاسای ئەنجومەنی شوورای ھەرێم ڕێکخراوە و ڕاییدەکات.
دەستەی سەرۆکایەتی
ئەم دەستەیە پێکھاتووە لە سەرۆکی ئەنجومەنی شوورا، جێگری سەرۆک و کۆنترین ڕاوێژکار.