cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چەمەڕەش
جوگرافیا
چەمەڕەش لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی کەوە و لە باشوور لەگەڵ گوندی وەرمن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شەمێران و لە ڕۆژاوا لەگەڵ بەنداوی دەربەندیخان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کوشتاری پاریس ٢٠٢٢
لە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢، سێ کەس کوژران و چوار کەسی تر بریندار بوون لە کاتی پەلامارێکی تیرۆریستی لە شەقامی ئینجییەن لە دەھەمین ناوچەی پاریس، فەڕەنسا.
شوێنەواری ھێرشی ڕەگەزپەرستی ڕاستڕەو لەلایەن لێکۆڵەرانەوە پەسەندکراوە دوای ئەوەی ئەنجامدەرەکە ڕای گەیاند کە ھاندەری ڕەگەزپەرستی بووە.
پاشخان
لە کۆتایییەکانی سەدەی بیستەم و سەرەتای سەدەی بیست و یەکدا، تیرۆریستەکانی ئیسلامی، مەسیحی، فەڵەستینی، ئەرمەنی، جیاخوازەکان، چەپی توندڕە و ڕاستڕەوی توندڕەو ھێرشیان کردە سەر پاریس. ھێرشەکە لەکاتێکدا دێت کە توندوتیژیی ڕاستڕەوی لە فەڕەنسا زیاد دەکات.
تەقەکردن
تەقەکردنەکە لە ناوەندێکی کولتووری کورد، چێشتخانەیەک، و قژفرۆشێک لە ناوچەی ١٠ی پاریس ڕوویدا. شایەتحاڵێک ڕای گەیاند کە تۆمەتبارەکە سەرەتا دەچێتە ناوەندی کولتووری، پاشان چێشتخانەکە، و سەرتاشخانەیەک پێش ئەوەی لەلایەن دوو ڕێبوارەوە بوەستێنرێت. یەکێکی تر تەقەکەرەکەی بە بێدەنگ و ھێمن وەسف کرد لەکاتی بەکارھێنانی چەکێکی بچووک (دەمانچە).
قوربانییەکان
سێ کەس لە تەقەکردنەکەدا کوژران، سێ کەسی تریش بریندار بوون؛ یەکێکیان لە بارودۆخێکی مەترسیدار و دوو کەسی تر لە بارودۆخەیەکی کەمتر مەترسیدار. ھێرشبەرەکە دەمووچاوی بریندار بوو، پێش دەستگیرکردنی.
تۆمەتبار
تاوانکارە گومانلێکراوەکە، ویلیام ئێم، پیاوێکی ٦٩ ساڵەی فەڕەنسی، لە ساڵی ١٩٥٣ لە مۆنترۆی لەدایکبووە. کارمەندێکی پێشووی ھێڵی شەمەندەفەری SNCF، پێشتر لە ساڵی ٢٠٢١ دەستگیر کرابوو بەھۆی ھێرشکردنە سەر کۆچبەران لە چادرەکاندا بە شمشێر، و لەژێر لێکۆڵینەوەدا بوو بەھۆی «توندوتیژی ڕەگەزپەرستی بە چەک».
وەزیری ناوخۆ جێرارد دارمانین ڕای گەیاند کە گومانلێکراوەکە بابەتێکی تۆمارکراو نەبوو کە پەیوەستە بە "ڕاستی توندڕەوی" و "نە ناسراو بە دەزگا ھەواڵگرییەکان و نە بە DGSI". وتیشی «بە ئاشکرا ھەوڵی ڕاوکردنی نامۆکان دەدا» و «بە تەنھا کاری دەکرد».
پێڕست
پۆل:دژە کورد
زانکۆی سەلاحەدین کۆڵێژی ھونەرە جوانەکان
وێنۆک|
کۆڵێژی ھونەرە جوانەکان کۆڵێژێکی زانستی ئەکادیمیە یەکیَکە لە کۆلیَڕەکانی زانکۆی سەلاحەدین – ھەولێر لە ساڵی خوێندنی (٢٠٠٣-٢٠٠٤) دامەزراوە، ئامانجی سەرەکی کۆڵێژەکە بریتیە لە پێگەیاندن و دەرچوواندنی قوتابیان بۆ ئەوەی لە بوارەکانی ھونەردا بەھرەمەند بن لەسەر بنەمای زانست و ئەکادیمی لەم کۆڵێژە دەرچووانی ئامادەیی بەھەردوو بەشی  زانستی و وێژەیی  ، لەگەڵ پێشکەشکارانی بەھرەمەند  بەپێی پسپۆڕی و توانایی ھونەرییان لەبەشکانی کۆلێژ وەردەگیرێن وەک ( بەھرەمەندی تایبەت و یەکەمەکانی پەیمانگاکانی ھونەری ) ھەموو ئەمانە دەچنە ژێر پێوەری دەرچوونیان لە تاقیکردنەوە و چاوپێکەوتن لەلایەن لێژنەی تایبەت لەم بوارەدا.
دید و ئامانج کۆلێژ
پلانی کۆلێژ بریتییە لە دووبارە بونیاتنانەوەی پەیکەری ڕێکخستنی کۆلێژ و پرۆگرامی خوێندن بە سیستەمی پۆڵۆنیا بەم ئاراستەیە بێت کە بتوانیت دیدی کۆلێژ بەرجەستە بکات کە ئەمیش بریتی یە لە ئاوێتە بوونی دەرچوانی کۆلێژ لە بەکالۆریوس و خوێندنی باڵا لەگەڵ پێداویستیەکانی سەردەمیانەی بازار بێت، بەئامانچی خزمەتکردن لەھەردوو کەرتی گشتی وتایبەت لەسەر ئەو بنەمایەش دەرچووانی کۆلێژ ؛بتوانن ڕۆڵی کارا بگێرن لە پێشخستنی کۆماڵگا و دامەزراوەکانی ھەرێمی کوردستان و پتەوکردنی بەھای مرۆڤایەتی
بەشەکانی کۆڵێژ
وێنۆک|دەروازەی چوونەژوورەوەی کۆلێژی هونەرەجوانەکانی زانکۆی سەلاحەددین بەشی شێوەکاری: لەم بەشە فێرخواز ئاشنا دەکرێت بە ھێلکاری ، رەنگ ، ھونەری مۆدێرن و چەند بابەتێکی دیکە دەرچوانی دەبنە مامۆستای ھونەر ، شێوەکار
بەشی میوزیک: لەم بەشە فێرخوازان ئاشنا دەکرێن بە موزیک و ئامیرەکان و موزیکی رۆژئاوایی و موزیکی رۆژھەلاتی لەگەڵ چەند بابەتێکی گشتی دیکە دەرچوانی ئەم بەشە دەبنە مامۆستا ، ھونەرمەند، ژەنیار
سەرچاوەکان
١-ماڵپەری کۆلێژی ھونەرە جوانەکان http://colleges.su.edu.krd/finearts/
٢- مالپەری زانکۆی سەلاحەدین https://su.edu.krd/ku
٣- کۆلێژی ھونەرە جوانەکان - بەشی شێوەکاری https://www.youtube.com/watch?v=9K5W-lI8sGk
٤-کۆلێژی ھونەرەجوانەکان -بەشی موزیک https://www.youtube.com/watch?v=ir5TYW3R02M
٥-کۆلێژی ھونەرەجوانەکان - بەشی سینەما و شانۆ https://www.youtube.com/watch?v=rIQIcVepigY
پۆل:زانکۆکانی کوردستان پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆلێژەکانی زانکۆی سەلاحەدین
حەمامی ئاسەف
لە باشووری ڕۆژاوای کۆشکی ئاسەف وەزیری گەرماوێکی بچووک هەیە کە یەکێکە لەگەرماوە هەرە جوانەکانی خۆرئاوای ولاتە، کە دەکەوێتە شاری سنە. ئەم بینایە لەسەر شێوازی تەلارسازیی ئەسفەهانیەو وەک گەرماوەکانی تری پارێزگاکە بەلام بەپێوەری بچووکتر دروستدەکرێت و شوێنی چوونەژوورەوەو شوێنی چاوەڕوانی و گەرماوی ساردو درەوش و دەرگاو گەرماوی گەرم و خەزێنەی تایبەت و تۆن و تەوالێت و شوێنی زیادەی بۆ سەرچاوەی ئاو هەیە. بیناکە شەش ستوونی بەردی هەیە لەگەڵ دیکۆری پەت و دیکۆری تووی لیمۆی پرۆلیف، خشتی شین، کەرفین لەسەر ستوون و ستوونی بەردین ڕازونی گوریسەکانی کۆڵەکە و ستوونەکانی ئەم گەرماوە تایبەتمەندییە ناوازەکانییەتی ئەم گەرماوە تەنیا لەلایەن خێزانی ئاسەفەوە بەکارهاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کوردستان پۆل:سنە پۆل:حەمامە مێژوویییەکانی شارستانی سنە
دافنی کین
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٥ پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەئەکتەرە منداڵە ئینگلیزەکان پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز پۆل:خەڵکی ئینگلیزی بە ڕەچەڵەک ئیسپانی
سوون سێ
وێنۆک سوون سێ (١٧٥ تا ٢٠٠ی ززاینی) ناو:بۆفو، سیاسەتمەدار، ژەنەڕال، لۆردێکی چینی بوو لە سەردەمی رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی چین ئەژیا. کوڕە گەورەی لۆرد سوون جیانە
سەرچاوەکان
پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان پۆل:لەدایکبووانی ١٧٥ پۆل:مردووانی ٢٠٠ پۆل:خێزانی سوون چوان پۆل:چینییە ئەفسانەییەکان
مەقدوونیای باکوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
مەقدوونیای باکوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سوون جیان
سوون جیان (خوێندنەوە: سوون جیان) (١٥٥ تا ١٩٩ی زایینی)، لۆرد و ژەنەڕاڵێکی سەربازی بوو کە لەسەردەمی ڕۆژاوای ئیمپراتۆرییەتی ھان ژیاوە لە مێژووی دێرینی چین، ھەرچۆنێک بێت لۆرد سوون ھاوپەیمانی لەگەڵ لۆرد یوان شوو بەست لە ١٩٠ی زایینی بۆ پاراستنی ئیمپراتۆرییەتی ھان لە کەوتن چونکە لەم سەردەمە لۆردە جەنگییەکان بەیەکەوە ھەوڵیان ئەدا ئیمپراتۆرییەتەکە لاواز بکەن و بیڕوخێنن، لۆرد سوون ھەروەھا باوکی سوون چوانیشە، کە یەکێک بوو لە کەسە چالاکەکان کە ھەنگاو بە ھەنگاو رۆژاوای وی دامەزراند و خۆی وەک ئیمپراتۆر ناساند لە ٢٢٩، لۆرد سوون جیانیش نازناوی دوای مردنی ئیمپراتۆر ولیێ (武烈皇帝) بوو
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٥ پۆل:مردووانی ١٩١ پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان پۆل:خێزانی سوون چوان
دادڤان یووسف
دادڤان یوسف لەدایکبووی ٩ی نیسانی ٢٠٠٠ لە ئاویحی، عێراق، خاوەنکارێکی کوردە و خەڵکی عێراقە و لە وڵاتی سویسرا دەژی.
ژیان
یوسف لە ساڵی ٢٠٠٠ لە کوردستانی عێراق لە دایک بووە. باوکی لەناو پێشمەرگەدا بووە و پێش لەدایک بوونی یوسف لە وڵاتەکەی بەرەو سویسرا هەڵاتووە. دوای سێ ساڵ دایکی بە هەمان شێوە وڵاتی بەجێهێشتووە، لەگەڵ سێ کوڕەکەیدا. لە ساڵی ٢٠٠٣ گەیشتوونەتە شاری نیوینبۆرگ لە سویسرا کە باوکی گواستبوویەوە بۆ ئەوێ. لە ساڵی ٢٠٠٤دا ئەو خێزانە پەنابەرییان پێدرا و ڕوویان لە ئیپساخ کرد. یوسف پێنج خووشکوبرای بچووکی هەیە کە لە سویسرا لەدایکبوون.
کاتێک بۆ یەکەمجار لە تەمەنی ١١ ساڵیدا ناوی بیتکۆینئ بیستبوو، یوسف هەندێک لە یارییەکانی لە گەڕەکەکەی خۆی لە ئیپساخ لە شاری بێرن فرۆشت و پارەکەی بەکارهێنا بۆ وەبەرهێنان لە بیتکۆین. ١٠ دانە بیتکۆینی بە ١٥ یۆرۆ کڕیوە و لەو کاتەوە بازرگانی بە بیتکۆین دەکات.
لە ساڵی ٢٠١٢ ١٠٠٠ بیتکۆینی کڕیوە بە بڕی ١١ هەزار و ١٢٦ یۆرۆ بۆ هەر بیتکۆینێک. لە ساڵی ٢٠١٦ بۆ یەکەمجار وەبەرهێنانی لە کۆمپانیای Ethereum کردووە و ١٦ هەزار دانەی بە ١٣٤ هەزار یۆرۆ کڕیوە
دامەزراوەی دۆهرنی (Dohrnii) لە شاری تزوگ دامەزراندووە کە سەرپەرشتی پەرەپێدانی نەرمەکاڵاکانی دراوی کریپتۆ دەکات. هەروەها لە مانگی ئازاری ٢٠٢١دا دراوی کریپتۆی خۆی بەناوی Dohrnii ناساندووە. یوسف لە ڕێگەی بازرگانییەکانی دراوی کریپتۆوە بوو بە موڵتی-ملیۆنێر. بە گەنجترین سویسری دادەنرێت کە خۆی خۆی کردوە بە ملیۆنێر.
لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢١ یوسف بەشێک لە کۆمپانیای ستارتئەپی سویسری Crowdlitoken ی گرتە ئەستۆ و بووە بەڕێوەبەری جێبەجێکاریان کە کەوتۆتە ژێر چاودێری FMA. ئەم ستارتاپە بۆ پەرەپێدانی چارەسەر دامەزراوە بۆ ئەوەی ڕێگە بە خەڵک بدات وەبەرهێنان لە خانووبەرەدا بکەن لە ڕێگەی پشکی دیجیتاڵی لە شێوەی تۆکن.
مشتومڕ
لە مانگی شوباتی ساڵی ٢٠٢٢دا چەندین بابەتی ڕۆژنامەوانی ڕەخنەگرانە سەبارەت بە دادڤان یوسف و کارەکانی بڵاوکرانەوە. بۆ نموونە هەندێک زانیاری لە سیڤییەکەیدا ڕازێنراوەتەوە. بەهۆی کارەکانی لە بواری کریپتۆدا، یوسف لە ئێستادا لە پەیوەندیدایە لەگەڵ دەزگای کاروباری ئابووری دەوڵەتی سویسری کە بە FINMA ناسراوە. بەپێی لێدوانەکانی کۆمپانیاکە خۆی، پابەندبوون بە ڕێنماییەکانی پێشکەشکردنی دراوی سەرەتایی، بەڵام ئەمە ناتوانرێت بسەلمێنرێت.
گێڕەرەوە (یانەی شەڕ)
لە ٢٠٠٨دا، تایلەر لەلایەن گۆڤاری ئیمپایەرەوە ھەڵبژێردرا وەک باشترین کەسایەتی ناو فیلم، کەمێک دوای ئەوە، یانەی شەڕ دەنگی پێدرا وەک دەیەم باشترین فیلم لەلایەن خوێنەرانی ئیمپایەرەوە.
فیلم
ڕاست|thumb|230px|[[ئێدوارد نۆرتن لەڕۆڵی گێڕەرەوە (چەپ) و بڕاد پیت لەڕۆڵی تایلەر دێردن (ڕاست).]] لە فیلمی ١٩٩٩ی یانەی شەڕ، کە لە ڕۆمانەکەی پالاھنیکەوە وەگیراوە و لەلایەن دەیڤد فینچەرەوە دەرھێندراوە، گێڕەرەوە لەلایەن ئێدوارد نۆرتنەوە بەرجەستەکراوە کاتێک تایلەر لەلایەن بڕاد پیتەوە ڕۆڵی گێڕدراوە. ئەکتەرەکان دەستیان بە خۆ ئامادەکردن کرد بۆ ڕۆڵەکە بە بەژداریکردن لە وانەی مستانی، گرتن، تایکواندۆ، و دروستکردنی سابوون. پیت بڕیاریدا کە سەردانی پزیشکی ددان بکات بۆئەوەی پارچەی ددانی پێشەوەی لێبکرێنەوە بۆئەوەی کەسایەتی تایلەر ددانی ناڕێکی ھەبێت. پارچەکان گەڕێنراوەنەوە جێی خۆیان دوای تەواوبوونی بەرھەمھێنانی فیلمەکە.
بەرجەستەکردنی فیلمەکە بۆ گێڕەرەوە و تایلەر نزیکە لەوەی ڕۆمانەکەوە. لەگەڵ چەند جیاوازییەک. بەپێچەوانەوەی ڕۆمانەکەوە، دووانەکە لە گەشتێکی فڕۆکەوانیدا یەکدی دەبینن نەک لە کەنار دەریایەکی ڕووت، و بەرجەستەبوونی سینەمایی تایلەر کەس ناکوژێت، بەپێچەوانەوەی جۆرە ئەدەبییەکەوە. سەرەڕای ئەوەش، کاتێک لە ڕۆمانەکەدا گێڕەرەوە لە نەخۆشخانەیەکی دەروونی کۆتایی پێدێت، فیلمەکە بە گێڕەرەوە و مارلا کۆتایی دێت لە باڵەخانەیەک، کە دەڕواننە باڵەخانەکانی دیکە کە ئەتەقنەوە بەھۆی تەقینەوەکانی پڕۆژەی مەیھێم.
وەک ڕۆمانەکە، گێڕەرەوە ناوێکی نییە، ھەرچۆنێک بێت دەقەکە بە «جاک» ئاماژەی پێدەدات. کاتێک لە ڕۆمانەکەدا گێڕەرەوە بە «جۆو» بانگی خۆی دەکات لە پەڕەکانی ڕیدەرس دایجێستەوە، دروستکراوە فیلمییەکە جێی «جۆو» بە «جاک» دەگرێتەوە.
کایە ڤیدیۆیییەکان
لە کایەی ڤیدیۆیی ٢٠٠٤ی یانەی شەڕدا، دروستکراو لەلایەن گێنیون گەیمس و بڵاوکراوە لەلایەن ڤیڤێندی، گێڕەرەوە لەلایەن دەیڤ ویتنبێرگەوە دەنگی کراوە کاتێک تایلەر لەلایەن جۆشوا لیۆناردەوە دەنگی کراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم پۆل:نیهیلیستە خەیاڵیەکان
چاوۆ یوانفانگ
چاوۆ یوانفانگ (بە چینی:巢元方; خوێندنەوە: چاۆ یوان-فانگ) پزیشک، نووسەری پزیشکی، پزیشکی شاھانەی ئیمپراتۆریەتی سوی بوو لە نێوان ساڵانی (٦٠٥ بۆ ٦١٦ی زایینی) بەشداری لە نووسینەوەی ژوبینگ یوانھۆو لونی کلاسیکی پزیشکی کردووە (بە چینی:諸病源候論; خوێندنەوە: ژو بینگیوان ھۆو لون مانا: پەیماننامەی گشتی لەسەر ھۆکار و بەرجەستەکردنی ھەموو نەخۆشییەکان) ئەم کارەی پۆلێنی نەخۆشییەکان دەکات و پێناسەی ھۆکار و نیشانەکانیان دەکات ھەروەھا باس لە ڕێگاکانی چارەسەرکردنیان دەکات ژوبینگ یوانھۆو لون کاریگەرییەکی گرنگی ھەبوو لەسەر بەرەو پێشچوونی پزیشکی چینی کاریگەرییەکەی بە شێوەیەک بوو گەیشتە ژاپۆنیش کە بووە ھۆی گەشەکردنی کتێبی پزیشکی ژاپۆنی (ئیشنپۆ) کۆنترین کتێبی پزیشکی ژاپۆنی کە لە ٩٨٤ تەواو کراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پزیشکە چینییەکان لە سەدەی ٧ەمی زایینی پۆل:ئیمپراتۆریەتیی سۆنگ پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ
کونمینگ
بەپێی سەرژمێری ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی بە ٨،٤٦٠،٠٨٨ خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پایتەختە پارێزگاکانی چین پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٨ەم پۆل:شارەکانی پارێزگای یوونان
ئاوەخوێڕی
ئاوەخوێڕی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێباز، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئاوەخوێڕی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەرمکەڕەش و لە باشوور لەگەڵ گوندی ناوماچک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئازادی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پاریاوڵەی گەورە.
مۆزەخانەی لوانگ نامتا
مۆزەخانەی لوانگ نامتا مۆزەخانەیەکی شاری لوانگ، نامتای لاوسە. مۆزەخانەیەکە تا ڕادەیەکی زۆر ئەنترۆپۆلۆجییە و چەندین بابەتی پەیوەندیدار بە دانیشتووانی ناوچەکەی تێدایە، وەک جلوبەرگ، بەرمیلی برۆنزیی، چنین، سیرامیک، ئامراز، قاپوستی ناوماڵ، چەکی دەستکرد.
شێخان، سەنگەسەر
شێخان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شێخان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی وەرتە و لە باشوور لەگەڵ گوندی سێوەیس و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باریکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی باراوی خواروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تۆمی ئینت
تۆماس سایمنس (لەدایکبووی ٩ی نیسانی ٢٠٠٤)، ناسراو بە تۆمی ئینت، یووتیووبەرێک و ستریمەرێکی تویچی بەڕیتانییە. ڤیدیۆ و ڵایڤ ستریمی پەیوەست بە ماینکرافت بەرھەم دەھێنێت، زۆرینەی کات لەگەڵ یووتیووبەر و ستریمەرانی ھاوڕێی لە دریم ئێس ئێم پی، کە بووەتە ھۆی بەناوبانگبوونی کەناڵەکانی یووتیووب و تویچی. بەپێی ١٢ی تەممووزی ٢٠٢١، ھەر حەوت کەناڵەکەی بەکۆکراوەیی خاوەنی ٢٠٬٥ ملیۆن سەبسکرایبەر و خاوەنی زیاتر لە ١٬٠٨ ملیار بینەرن؛ کەناڵە سەرەکییەکەی تویچی زیاتر لە ٥٬٩ ملیۆن فۆڵۆوەری ھەیە، کە ئەیکات بە ١٣یەمین کەناڵ لە پێڕستی کەناڵە زۆر فۆڵۆوکراوەکان، و ئەیکات بە پڕ فۆڵۆوکراوترین کەناڵی ماینکرافت لە تویچ.
ژیانی سەرەتایی
سایمنس لە نۆتینگھامشێر، ئینگلتەرا لە ٩ی نیسانی ٢٠٠٤دا لەدایکبووە.
یووتیووب
سایمنس یەکەم کەناڵی یووتیووبی، Channelnutpig، دروستکرد لە ١٥ی شوباتی ٢٠١٣، و TommyInnitیشی لە ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥دا دروستکرد. یەکەم ڤیدیۆی لە کەناڵی TommyInnit لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨دا بڵاوکردەوە. سایمنس بەزۆری ڤیدیۆی ماینکرافت بڵاودەکاتەوە.
لە ٦ی ئابی ٢٠١٩دا، سایمنس یەکەم ڤیدیۆی بڵاوکردەوە دەربارەی چکۆلە یاری ھایپیکسڵی سکای بڵۆک. کاتێک بە بەردەوامی ڤیدیۆی پەیوەست بە سکای بڵۆکی بڵاو ئەکردەوە، کەناڵی TommyInnitەکەی بەشێوەیەکی خێرا سەبسکرایبەرەکانی زیادی کرد لە ٤٬٨٠٠ بۆ ٦٦٬٠٠٠. لە ٤ی تەممووزی ٢٠٢٠دا، سایمنس بەژداری لە ڕاژەکاری ماینکرافتی دریم ئێس ئێم پی کرد، کە لەلایەن دریمی یووتیووبەرەوە بەڕێوە دەبرێت.
تویچ
سایمنس لە کۆتایییەکانی ٢٠١٨ لە تویچ دەستی بە ستریمکردن کرد، و یاری ماینکرافت، پەبجی، و فۆرتنایتی دەکرد.
لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠دا، سایمنس ڵایڤ ستریمێکی بۆ کۆتاییی دریم ئێس ئێم پی کرد، بەناوی کۆتاییی دریم ئێس ئێم پی، کە گەیشتە ٦٥٠٬٠٠٠ بینەر. کە کردی بە سێیەم پڕ بینەرترین ڵایڤ ستریمی تویچ، و توانی لە ڵایڤ ستریمە ھاوبەشەکەی نینجا لەگەڵ درەیکدا پڕ بینەرتر بێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٤ پۆل:یوتیووبەرە کوڕەکان پۆل:کەناڵەکان بە زمانی ئینگلیزی لە یوتیووب
دۆڵی ناوحەد
دۆڵی ناوحەد گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی دەربەندیخان(ناوەند)، قەزای دەربەندیخان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دۆڵی ناوحەد لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ بەنداوی دەربەندیخان و لە باشوور لەگەڵ بەنداوی دەربەندیخان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی کەوە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ بەنداوی دەربەندیخان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
لەڤ یاشین
وێنۆک|150px لەڤ ئیڤانۆڤیچ یاشین (؛ ٢٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٩– ٢٠ی ئازاری ١٩٩٠) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی سۆڤیەت بوو کە لەلایەن زۆرێکەوە بە گەورەترین گۆڵپارێز لە مێژووی وەرزشدا دادەنرێت. ئەو ناسرابوو بە وەرزشی و پێگەیشتن و باڵا و بوێری و ئامادەبوونی لە گۆڵدا و پاشەکەوتکردنی کاردانەوەی ئەکرۆباتیک. ئەو ھەروەھا جێگری سەرۆکی فیدراسیۆنی تۆپی پێی سۆڤیەتی بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩ پۆل:مردووانی ١٩٩٠ پۆل:فیفا ١٠٠ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠ پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی گەدە پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ڕووس پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش
گەنجانی نەتەوەییی کوردستان
وێنۆک|250px|لۆگۆی گەنجانی نەتەوەییی کوردستان گەنجانی نەتەوەییی کوردستان (، بە کورتە: CNK) گرووپێک بە بیروڕای کوردایەتی لە باکووری کوردستان و تورکیان کە لە بۆنە تایبەتەکان و جێژنە کوردییەکان وەکوو نەورۆز، بە وێنەی سەرکردە کوردەکان، ھێما و ئاڵای کوردستان کۆدەبنەوە و دروشم دەدەن یان وێنە و پۆستەر لە شوێنە جۆراوجۆرەکان بڵاودەکەنەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردایەتی
١٨٢٠ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٢٠ لە نەرویژ
لە دایک بوونە دیارەکان
١٨ی حوزەیران - مارتین ئەندریەس ، ئاوازدانەر و ئۆرگانیست ( مردن ١٨٨٩ ) ١٢ی ئاب - هانس هێنریک ورێنسکولد ، سیاسەتمەدار ( مردن ١٩٠٩ )
مامۆستا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
مامۆستا زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی تورکییە کە لە ٤ی ئازاری ٢٠٢٠ لەسەر کەناڵی فۆکس دەستی بە پەخشکردن کرد. زنجیرەکە لە پاڵەوانێتیی ئیڵکار کەڵیڵییە و لە زنجیرەی ژاپۆنی (Mr Haiiragi's Homeroom) وەرگیراوە.
مەقدوونیای باکوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
مەقدوونیای باکوور نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
مامۆستا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
چیرۆک
مامۆستایەکی زانستی فیزیا ھەوڵدەدات وانەیەک لە مرۆڤایەتی بە ڕێگا تایبەتەکانی بە قوتابییەکانی بدات کە ھەرگیز لەیادی نەکەن و ژیانیان ھەڵدەگەڕێنێتەوە.
مەقدوونیای باکوور لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
مامۆستا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
چیرۆک
چیرۆکەکە پێش ١٠ ڕۆژ لە دەرچوون دەست پێ دەکات و مامۆستای فیزیا لە بەرامبەر قوتابییەکانی دەوەستێت و پێیان دەڵێت «ئێوە ئێستا ھەمووتان بارمتەن» بۆ لێکۆڵێنەوە لە دۆسییەی قوتابی ڕاکەری لێھاتوو و بەرزترینی پۆلەکە کە پێش سێ مانگ بەھۆی شەڕفرۆشتن و تێکدانی ناوبانگی بەوەی کە مادەی چالاککەر بەکاردەھێنێت خۆی کوشت و مامۆستاکە ٢٩ قوتابی بۆ لێکۆڵینەوە وەک بارمتە دەبات و پێیان دەڵێت کە کەس ناتوانێت بچێتە دەرەوەی پۆلەکە تا مەتەڵی خۆکوشتنی قوتابییەکە ئاشکرا نەبێت.
دوای ئەوەی مامۆستاکە بۆمبێک لەناو قوتابخانەکەدا دەتەقێنێتەوە ھەموو شتێک ئاڵۆزتر دەبێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە تورکییەکان
ناوەندی کەلتووریی کوردیی ئەحمەد کایا
ناوەندی کەلتووریی کوردیی ئەحمەد کایا (بە کوردی باکووری: Navenda çanda Kurd a Ahmet Kaya ؛ بە فەڕەنسی: Centre culturel kurde Ahmet-Kaya) ناوەندێکی کەلتووریی کوردییە لە ١٠ی ئایاری ٢٠٠١ لە پاریس بۆ پەرەپێدانی کولتووری کورد ی دامەزرا، لە پاڵ ئەوەش ئامانجی هۆشیارکردنەوەی کۆمەڵگا سەبارەت بە پرسی کورد و هاندانی تێکەڵکردنی کوردەکان لە فەڕەنسا هەیە.
ناو
ناوی ڕێکخراوەکە وەک ڕێزێک بۆ هونەرمەندی کورد ئەحمەد کایا دەگەڕێتەوە، ناوبراو لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٠ لە پاریس کۆچی دوایی کرد.
ناوەندەکە دەکەوێتە ناوچەی ١٠ی پاریس، لە شەقامی ئینجیەن ١٦. ناوەندە چالاکیی هونەری، وەرزشی، کەلتوور و ئەکادیمی بەستووە. بۆ چالاکی و ئامانجەکانی ئەوا ڕێکخراوەکە پەیوەندی لەگەڵ ناوەندی حکوومی، ڕێکخراوە ناحکومییەکان و حیزبە سیاسییەکانی فەڕەنسا هەیە.
ڕووداوی هێرشەکەی ٢٠٢٢
لە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢، ناوەندەکە ڕووبەڕووی هێرشێکی چەکداریی بوویەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زمانی کوردی پۆل:زمانی فەڕەنسی
جۆرێتی ژیان (ڕێژەی باشێتی ژیان)
دەستەواژەی جۆرێتی ژیان بۆ جۆرێتی چەند بەش و لایەنێکی ژیان بەکاردێت و بە ئاستێکی نموونەیی دادەنرێت کە پێشبینی کۆمەڵگە و تاکەکەس لەخۆدەگرێت بۆ ژیانێکی باش و پتەو. ئەم پێشبینییانە لە بەھا، ئامانج و ناوەرۆکی کۆمەڵایەتی و کلتووری ژیانی تاکەکەسەوە سەرچاوەیان گرتووە و ھاتونەتە کایەوە. جۆرێتی ژیان بنەمایەکی فرە ڕەھەندییە کە ھەڵدەستێت بە پێناسەکردن و ناساندنی ئاستێکی نموونەیی بۆ ژیانێکی باش لە لایەنی سۆزداری، جەستەیی، ماددی و کۆمەڵایەتییەوە و وەک سەرچاوەیەک کاردەکات کە کۆمەڵگە یان تاک بیانەوێت بوارە جیاوازەکانی ژیانی کەسێک ھەڵبسەنگێنن.
یەکێک لە شێواز و ڕێبازەکانی دیارکردنی ئاستی جۆرێتی و باشێتی ژیان، بیردۆزێکی نڵاوکراوەیە لە گۆڤاری (لێکۆڵینەوەی کرداری لە جۆرێتی ژیان دا - Applied Research in the Quality of Life)دا و ھەڵدەستێت بە گریمانەکردنی ھەبوونی چوار بوار بۆ ھەڵسەنگاندنی جۆرێتی ژیان، ئەوانیش: ژینگە، ئابووری، سیاسەت و کلتوور. جۆرێتی ژیان لە بواری کلتووردا ئەم لقانەی لێ دەبێتەوە:
ھەروەھا زۆرجار چەمکەکانی وەک ئازادی، مافەکانی مرۆڤ و دڵخۆشی پەیوەست دەکرێت بە جۆرێتی ژیانەوە. بەڵام چونکە دڵخۆشی بابەتێکی تاکەکەسی و تایبەتە بۆیە پێوانەکردن کارێکی ئاڵۆزە و شێوازی تر دەگیرێتە بەر بۆ دیاریکردنی ڕێژەی باشی و جۆرێتی ژیان. ھەروەھا ڕوون بۆتەوە تا ئەو ڕادەیەی توانای پێوانەکردنی دڵخۆشی ھەبێت، ڕێژەی دڵخۆشی زیادناکات بە ڕاستەوانەیی لەگەڵ زیادبوونی داھات دا.
پێوانە ڕێژەییەکان (بڕەکان)
جیاواز لە شێوازەکانی پێوانەی (تێکرای بەرھەمی ناوخۆیی - GDP) و (ژیانی نموونەی) کە ھەردووکیان دەکرێت پێوانە بکرێن لەسەر بنچینەی دارایی، کارێکی گرانە بتوانرێت پێوانەیەکی بابەتییانە (سەربەخۆییانە) و دوور مەودا بکرێت لەسەر بابەتی جۆرێتی ژیانی نەتەوەیەک یان کۆمەڵانی خەڵکی. لێکۆڵەران و زانایانی زانستە کۆمەڵایەتییەکان ھەستاون بە جیاکردنەوەی دوو لایەنی جیاواز بۆ جۆرێتی و باشێتی تاکەکەسەکان.
لایەنی یەکەمیان پێوەری باشێتی سۆزدارییە، کە بەژداربوو پرسیاری لێ دەکرێت دەربارەی جۆرێتی ھەستەکانی رۆژانەیان و ڕێژەی دووبارە بوونەوە و توندێتی ھەستەکانیان وەک دڵخۆشی، دوودڵی، غەمگینی و تووڕەیی. لایەنی دووەمیان ھەڵسەنگاندنی ژیانە، کە بەژداربوو داوای لێ دەکرێت بەشێوەیەکی گشتی بیر لە ژیانی رۆژانەی بکاتەوە و ھەڵیبسەنگێنێت بەپێێ پێوەر و ژمارەیەک.
بۆ ماوەیەکە ئەم جۆرە سیستەم و پێوەرانە ھاتونەتە کایەوە و بەکاردەھێنرێن و لێکۆڵینەوەکان لە ھەوڵدان بۆ پشکنین و لێکۆڵینەوە لە پەیوەندی نێوان جۆرێتی ژیان و بەرھەمداری.
لە تەندروستی دا
لە بواری تەندروستی دا، جۆرێتی ژیان پێناسەدەکرێت بە ڕادەی کاریگەریی نەخۆشییەک لەسەر ئاستی تاکەکەسی کەسی تووشبوو. ئەو نەخۆشی و لاوازییە دەکرێت یەکێک لەم جۆرە نەخۆشیانە بێت: نەخۆشییەک مەترسی ھەیە بەڵام نابێتە ھۆی مردن، نەخۆشی کوشندە، نەخۆشێ چاوەڕوان کراو، خراپ بوونی تەندروستی کەسانی بەساڵاچوو، خراپ بوونی تەندروستی دەروونی یان جەستەی کەسێکی نزیک، نەخۆشییەکی درێژخایەن یان نەخۆشییەکانی لە قۆناغی کۆتای کوشندەییدان. لێکۆڵەران لە زانکۆی تۆرۆنتۆی وڵاتی کەنەدا جۆرێتی ژیان پێناسەدەکەن بە «ڕێژەی چێژ وەرگرتنی کەسێک لە دەرفەتە گرنگەکانی ژیانی خۆی» و ئەم جۆرە دیدگەیە بەندە لەسەر ئەوەی کە کەسێک خۆی چۆنە بە سروشتی و ئایا ئەو کەسە ئامانج، ھیوا و خواستەکان تایبەت و تاکەکەسییەکانی دەھێنێتە دی یان نا. ھەندێکی تر لە زانایان جۆرێتی ژیان پێناسەدەکەن بە «توانای نەخۆشەکە بۆ چێژوەرگرتن لە چالاکییەکانی ژیانی رۆژانە» چونکە جۆرێتی ژیان بە توندی پەیوەستە بە باشێتی و تەندروستی بێ ئەوەی دووچاری نەخۆشیی و لاوازی ببێتەوە و پێویستی بە چارەسەر و چاودێری پزیشکی ھەبێت.
بەرەوپێشچوونی نێودەوڵەتی
ڕێکخراوەکانی وەک بانکی جیھانی ئامانجی تایبەت بە خۆیان ڕادەگەیەنن وەک «کارکردن لەپێناو جیھانێک دوور لە ھەژاری» و ھەژاریش دەناسرێت بە نەبوونی پێویستییە سەرەتایی و سەرەکییەکانی مرۆڤ وەک (خۆراک، ئاو، پەناگە، ئازادی، پەروەردە، خزمەتگوزاری تەندروستی یان دەرفەتی کار). کەواتە بە پێی بانکی جیھانی ھەژاری بە جۆرێتییەکی ژیانی خراپ دادەنرێت و بۆیە ھەوڵ دەدات بۆ باشترکردنی جۆرێتی ژیان لەڕێی کارکردن لەسەر ئامانجەکەیان لە کەم کردنەوەی ڕێژەی ھەژاری و یارمەتی دانی خەڵکی بەمەبەستی ھەبوونی توانای دابین کردنی پێداویستییە سەرەکییەکانیان.
سەرچاوەکان
پۆل:شادی پۆل:فەلسەفەی ژیان پۆل:چۆنیەتیی ژیان پۆل:سادەژیانی پۆل:زاراوەکانی کۆمەڵناسی
فەریاد فازیل عومەر
فەریاد فازیل عومەر (١١ی ئەیلوولی ١٩٥٠ ) ئەکادیمیکار، نووسەر و زمانناسی کوردە و دامەزرێنەری ئینستیتووتی خوێندنی کوردیە لە بەرلین. بەکالۆریۆسی لە زمانە ئێرانیەکان لە بەغدا بەدەست هێناوە و هەروەها دکتۆرا لە زمانی کوردیدا و تا ساڵی ١٩٧٨ لە زانکۆی سلێمانی وانەبێژ بووە. هەر لەو ساڵەدا دەچێتە بەرلین بۆ توێژینەوە لە زمانی کوردیدا و لەوێش دەمێنێتەوە. لە ٢٠١٢ تا ٢٠١٧ سەرۆکی ڕێکخراوی "کۆمەڵگای خەڵکانی هەڕەشەلێکراو" بووە.
ناوچەی ئارنسبێرگ
ئارنسبێرگ یەکێکە لە پێنج ویلایەتەکەی باکووری ڕاین لە ئەڵمانیا، دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی باکوری وڵاتەکە، بەشی بەرزاییەکانی ساورلاند و بەشی ڕۆژھەڵاتی ناوچەی ڕور دادەپۆشێت.
فەریاد فازیل عومەر
پەراوێزەکان
پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی پۆل:وەرگێڕە کوردەکان پۆل:زمانی کوردی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠ پۆل:زیندووان
ناوچەی ئارنسبێرگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١٥ پۆل:ناوچە بەڕێوەبەرایەتییەکانی پڕوسیا پۆل:جوگرافیای باکووری ڕاین-وێستفالیا پۆل:دامەزراوەکانی ١٨١٥ لە پڕوسیا پۆل:ناوچە بەڕێوەبەرایەتییەکان لە ئەڵمانیا پۆل:وێستفالیا
کەی بی ئێس دوو
کەی بی ئێس دوو کەناڵێکی خزمەتگوزاری خۆراییە کە لەلایەن سیستمی پەخشی کۆری (KBS)وە خاوەندارایەتی ئەکرێت، بە شێوەیەکی سەرەکی پرۆگرامەکانی لەسەر دراما و دیمۆگرافیایە، و پەخشکردن وەرزش و شتی چێژبەخشی تر.
جەنگی دووەمی چیچان
جەنگی دووەمی چیچان شەڕێکی چەکداری بوو لە مانگی ئابی ١٩٩٩ تا نیسانی ٢٠٠٩ لە نێوان ڕووسیا و کۆماری چیچانی ئیچکیریا لەسەر خاکی چیچان و ناوچە سنوورییەکانی باکووری قەفقاز ڕوویدا، و چەکدارانی کۆمەڵە ئیسلامییە جیاوازەکان تێیدا بەشداربوون. ململانێکان دەستی پێکرد کاتێک ڕووسیا شەڕی دژی «کۆماری چیچان» ڕاگەیاند، کە لە دوای یەکەمین جەنگی چیچانەوە بە حووکمی واقیع لە ڕووسیا جیابووەوە و لە ٢٦ی ئابی ١٩٩٩ ڕووسیا وەک وەڵامدانەوەیەک لە دژی داگیرکردنی داگستان لە ٩ی ئابی ١٩٩٩ لەلایەن کۆمەڵە ئیسلامییەکانەوە جەنگی ڕاگەیاند، کۆمەڵە ئیسلامییەکان سەربەخۆیی وڵاتەکەیان ڕاگەیاند و لەلایەن لیوای ئیسلامیی نێونەتەوەیی فەرمانڕەوایەتی کرا و بنکەکەی لە چیچان بوو. لە ١ی تشرینی یەکەمدا ھێزەکانی ڕووسیا چوونە ناو چیچان و شەڕەکە کۆتایی بە سەربەخۆیی کۆماری ئیچکیریای چیچان ھێنا کە دوای جەنگی یەکەمی چیچان سەربەخۆ بوو و ڕووسیا دووبارە ناوچەکانی کردەوە.
کەی بی ئێس دوو
سەرچاوەکان
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان و وێستگانەی لە ١٩٦٥ دامەزراون پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکانی سیستمی پەخشی کۆری پۆل:کەنالە تەلەڤیزیۆنییەکان و ویستگانەی لە ١٩٨٠ دامەزراون
قوللەی ئاگرین
چەپ|وێنۆک|311x311پیکسڵ|قوللەیەکی ڕووناک بەخش سان خوسێ ١٨٨١. وێنۆک|قوللەیەکی ڕۆشەنی لە باخچەی زیلکەر ئۆستن، تێکساس. قوللەی ئاگرین یان ناوی نوێ قوللەی مانگ بریتییە لە ستتوون و قوللەیەکی بڵند کە ڕووناکییەکی بەھێزی لەسەر چەسپ کراوە بۆ ڕووناکیی شار سوودی لێ دەبینرێت لەکاتی شەودا. لەکۆندا لەسەر تەپۆڵکە و قەڵای بەردین ئاگرێکی مەزن دەکرایەوە بە مەبەستی ڕووناکی و نیشاندانی ئاوەدانی، بەڵام لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەم لە ئەمریکا و ئەورووپا بەتایبەت لەماوەی نێوان ١٨٨٠ بۆ ١٨٩٠ ستوونی بەرز کە لە دار درووستکرابوو لە شار و سەربازگەکان بەکاردەھات کە دواتر پەرەی زیاتریان پێ دا و لە ستوونی ئاسنین و بەکارھێنانی نەوت شارەکانیان پێ ڕووناک دەکردەوە، بە داھێنانی کارەبا و گلۆپی مەزن ئەم ستوونانەش پەرەسەندنیان بەخۆوە بینی و ڕووناکیی زیاتریان پەخش دەکرد وەک ڕووناکیی مانگ بۆیە ناویان نا قوللەی مانگ.
ئەم قوللانە لە بەندەرەکانی دەریا و چاودێریکردنی سنوور و بەندیخانەکان سوودێکی زۆریان ھەبوو، لەھەندێک وڵاتی ئەورووپی بە «مەشخەڵی مەزن» بانگ دەکرا، لە چیین و ئاسیای دوور پێیان دەگووت «ئەستێرەی شار» لەبازگە و قەڵایە کوردییەکان بە “قوللەی ئاگرین “ دەناسرا بە تایبەت لەسەردەمی پاشای کۆرە لە ڕواندوز.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بورجەکان
شێبان، تەرگەوەڕ
شێبان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
شێبان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پارێزگاری لە بەکاربەران
پارێگاری کردن لە بەکاربەران بریتییە کە کۆمەڵە یاسا و ڕێکخراوێک کە دامەزراون بۆ دڵنیابوونەوە لە مافەکانی بەکاربەران، ئاڵوگۆری بازرگانی دادوەرانە، پێشبرکێ و زانیاری ورد و درووست دەربارەی بازاڕ. یاساکان دانراون بۆ رێگری کردن لەو پیشە و بازرگانانەی بەشدارن لە ساختەکاری یان مامەڵەیەکی دیاریکراوی نایەکسان بەمەبەستی بەدەست ھێنانی سوود بەسەر پێشبڕکێکارەکانیان و ھەروەھا دەکرێت ئەو یاسایانە پارێزگاری تەرخان بکەن بۆ لاوزاترینەکانی ناو کۆمەڵگە. یاساکانی پارێزگاری بەکاربەران بە جۆرێک لە پەیرەوی حوکمەت دادەنرێت کە مەبەست لێی پاراستنی مافی بەکاربەرانە، بۆ نموونە دەکرێت حوکمەت داوا لە کارەکان بکات زانیاری ورد و دروست ئاشکرا بکەن دەربارەی بەرھەمەکانیان بەتایبەتی لەو ناوچانەی کێشەی سەلامەتی و تەندروستی گشتییان ھەیە وەک خۆراک.
پارێزگاری بەکاربەران پەیوەستە بە بیرۆکەی مافەکانی بەکاربەران و دامەزراندنی ڕێکخراوەکانی بەکاربەران کە یارمەتی بەکاربەران دەدات لە دەستنیشان کردنی بژاردەیەکی باشتر لە بازاڕدا و ھەروەھا کارئاسانی دەکات لە تێگەیشتن و بەدواداچوون بۆ سکاڵا و گازندەکانی بەکاربەران. دامەزراوەکانی دیکە کە پشتگیری پارێزگاری بەکاربەران دەکەن بریتییە لە دامەزراوە و فەرمانگەکانی حوکمەت و دەزگا بازرگانییە خۆ بەرێوبەرەکان، وەک: ئەنجومەنی بازرگانی فیدراڵی لە ئەمریکا، دەزگای بازرگانی باشتر لە ئەمریکا، کەنەدا و ئینگلتەرا.
بەکاربەر پێناسەدەکرێت بە یەکێک کە پێویستی بە کاڵایەک یان خزمەتێکە بەمەبەستی بەکارھێنانی ڕاستەوخۆ، خاوەندارێتی یان بەکارھێنان لە کارگەیەکی دروستکردن و بەرھەم ھێنان دا. بەرژەوەندیی و پێداویستییەکانی بەکاربەر دەکرێت بپارێزرێت و سوودی لێ وەربگیرێت بە ھێنانە کایەی کێبڕکێ لە بازارەکان دا کە بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ سوود بە بەکاربەر بگەیەنێت و ئەم بابەتە لە یاسای کێبرکێ دا باسکراوە.
یاسا دەستوورییەکان
٤٧ دەستووری نەتەوەیی کە ئێستا لە بەکارھێناندان ھەڵدەستن بە سەپاندنی شێوەیک لە شێوەکانی مافی بەکاربەر. بۆ نموونە لە وڵاتی کینیا ھاونیشتمانیان خاوەنی ئەم مافانەن: ھەروەھا لە یاسا و دەستووری کینیادا ھاتووە کە ھاونیشتمانیان دەتوانن داوای قەرەبوو و ژماردن بکەن لە بارودۆخی بریندار بوون یان زیان پێگەیشتن بەھۆی کەموکوڕی بەرھەماکانەوە.
ویلایەتە یەکگرتووەکان
یاسای تایبەتمەندێتییەکان خواردن و دەرمان پەیوەندی کردن بانکەکان
سورەدێ
سورەدێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سورەدێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەرگەی نێڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی خڕەیاس و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئاشقوڵکە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بەردکوڕان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئەسحاو
ئەسحاو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێباز، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئەسحاو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گوڵەکەوە و لە باشوور لەگەڵ گوندی گەرمکەڕەش و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی پونگەڵە لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارەدێی شێخ تەویل.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
گوندەواری سراو
گوندەواری سراو یەکێک لە دوو گوندەواری ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان لە شارستانی ئەیوان لە پارێزگای ئیلام لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی سراوە.
دابەشکاریی کارگێڕی
گوندەکانی ئەم گوندەوارە پێکھاتووە لە (١٧) گوند:
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای ئیلام پۆل:شارستانی ئەیوان پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئیشینپۆ
وێنۆک|پەڕەیەکی ئیشینپۆ ئیشینپۆ (醫心方، ئیشینپۆ یان ئیشینھۆ) کۆنترین تێکستی پزیشکییە کە لە ٩٨٤ لەلایەن تامابا یاسویۆری تەواوکراوە (ھەوروەھا لە ھەنێک سەرچاوە ناوی تانابا نۆ یاسویۆرییە)، کتێبەکە بەشێکی پشت دەبەستێت بە کتێبێکی پزیشکی چینی پێی ئەوترێت ژوبینگ یوانھۆو لون (諸病源候論، پەیماننامەی گشتی لەسەر ھۆکار و بەرجەستەکردنی ھەموو نەخۆشییەکان) کە لەلایەن نووسەری پزیشکی چاوۆ یوانفانگەوە نوسراوە زۆربەی دەقەکانی لە ئیشینپۆ ئاماژەی پێدراوە کە لە چین ون بوون، کە ئەمرۆ ھەنێکی دۆزراونەتەوە بەھۆی کارەکانیان کە لە گەنجینەی نەتەوەیی ژاپۆن پارێزراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پزیشکیی دێرینی ژاپۆن پۆل:چاودێری تەندرووستیی لەژاپۆن پۆل:دەقە کۆنەکانی پێشووی ژاپۆن پۆل:دەقە کۆنەکانی ژاپۆن پۆل:ژاپۆن لە سەدەی ١٠یەم پۆل:کتێبەکانی ژاپۆن لە سەدەی ١٠یەم پۆل:کتێبەکانی سەردەمی ھێیان پۆل:کتێبی ڕێنمایی پزیشکی پۆل:گەنجینەی نەتەوەیی ژاپۆن پۆل:مێژووی زانست و تەکنۆلۆژیا لە ژاپۆن پۆل:٩٨٤
بێمارۆک
بێمارۆک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی دەربەندیخان(ناوەند)، قەزای دەربەندیخان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بێمارۆک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەرشاتەی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی ژەنان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گەڕاو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زارێن.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سوون چوان
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢ پۆل:مردووانی ٢٥٢ پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان پۆل:خێزانی سوون چوان پۆل:ژەنەڕالەکانی جیانگسو پۆل:ئیمپراتۆرەکانی رۆژاوای وو پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٣یەمی زایینی پۆل:ئیمپراتۆرەکانی ڕۆژاوای وو پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر پۆل:ھەڵگرانی-پۆستی-سیاسی لە ھوبێی
فیلمی خەیاڵی
وێنۆک فیلمە خەیاڵییەکان یان فیلمە فەنتازییەکان یەکێکە لەو ژانەرە فیلمانەی کە باکگراوندێکی خەیاڵی ھەیە و لە جادوو و ڕووداوی سەرووسروشتی و بوونەوەرە ئەفسانەیییەکان و جیھانە خەیاڵییەکان کەڵک وەردەگرێت. ئەم ژانەرە لێکچوونی لەگەڵ ژانەرەکانی زانستی خەیاڵی و ترسێنەردا ھەیە. بۆ نموونە ھاری پووەتەر کە یەکێکە لە باشترین فیلمەکانی مێژووی ئەم ژانەرە. فیلمە خەیاڵییەکان مێژوویەکیان ھەیە کە نزیکەی بەقەد خودی میدیاکە کۆنە؛ بەڵام فیلمە خەیاڵییەکان تا ساڵانی ھەشتاکان تاڕادەیەک کەم بوون و زۆر دوور بوون، کاتێک تەکنیکەکانی فیلمسازی تەکنەلۆژیای بەرز و زیادبوونی ئارەزووی بینەر بووە ھۆی ئەوەی ئەم ژانرە گەشە بکات.
سەرچاوەکان
پۆل:چەشنەکانی فیلم پۆل:فیلمە فەنتازییەکان پۆل:مێژووی چیرۆکە خەیاڵییەکان
ھالی بێری
ماریا ھالی بێری (لەدایکبووی ١٤ی ئابی ١٩٦٦) خانمەئەکتەری ئەمریکییە، کە سەرەتا وەک نمایشکاری جلووبەرگ دەستی بە کارکردن کرد. ئەو لە چەند پێشبڕکێیەکی شاجوانیی بەشداریکردووە، کە تێیدا پلەی دووەمی لە شاجوانی ئەمریکا، ھەروەھا شەشەم لە شاجوانی جیھانیی ١٩٨٦ بەدەستھێناوە.
لە ساڵی ١٩٩١، بۆیەکەمینجار لە فیلمی Jungle Fever دەرکەوت. لە ساڵی ١٩٩٢، یەکەم سەرکەوتنی لە فیلمی کۆمێدی-ڕۆمانسی بوومەرەنگ (Boomerang) بەدەست خست. لە ساڵی ١٩٩٩، لە فیلمی تەلەفزیۆنیی (Introducing Dorothy Dandridge) بەڕۆڵی سەرەکی دەرکەوت، بەھۆی ئەم فیلمەوە خەڵاتەکانی گۆڵدن گلۆب و خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم بردەوە.
ھالی زۆرجار لەلایەن دەزگا میدیایییەکانەوە وەک یەکێک لە جوانترین یان ورووژێنەرترین خانمی جیھان ھەڵبژێردراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم پۆل:براوەکانی خەڵاتی ڕاسپبێری زێڕین پۆل:خانمەکتەرانی ڕۆلی سەرەکی براوەی خەڵاتی ئێمی لە پێشکەشکردنی ناوازە بۆ کۆمەڵە زنجیرەیەک یان فیلم پۆل:باشترین خانمەکتەران لە وەرگری خەڵاتی ورچی زیو پۆل:ژنە مۆدێلە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
ستان لی
ستان لی (بە ئینگلیزی: Stan Lee؛ لەدایک بووە بەناوی ستانلی مارتن لایبەر، ٢٨ کانوونی یەکەمی ١٩٢٢–١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨) نووسەر و سەرنووسەری کۆمیکە ئەمریکییەکان بوو. سەرۆک و بەڕێوبەری پێشووی مارڤل کۆمێکسە.
کاری لەگەڵ چەندین نووسەری گەورە کردووە لە نێوانیان جاک کیربی و ستیڤ دیکتۆ لە دروست کردنی کەسایەتی پاڵەوانە بەناوبانگەکان وەک پیاوی جاڵجاڵۆکە (spider-man) و پاوانی ئێکس (X-Men) و پیاوی سەوز (ھۆلک Holk) و پیاوی ئاسنین (Iron Man) و تۆر (Thor) و چەندەھای تر لە کەسایەتییە بەناوبانگەکان.
کارەکانی بۆتە خاوەنی چەندین خەڵات وەک خەڵاتی ئیسنەر (Eisner Award) کە دەدرێت بە نووسەری چیرۆکە نەخشێندراوە ئەمریکییەکان.
ستان لی ھەڵساوە بەڕۆڵ گێڕان لەچەندین فیلمدا بەڕۆڵی بچووک و لاوەکی کە زۆربەی لەو فیلمانەدا بوو کە خۆی کاسایەتییەکەی دروست کردووە وەک فیلمەکانی بەشی یەکەم و سێیەم لە ئێکس-مان، وە بەشی دووەم لە سپایدەرمان، ھەروەھا لەگەڵ بەشداری کردنی لە چەند فیلمێکی تردا وەک گۆست رایدەر.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢ پۆل:مردووانی ٢٠١٨ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢ پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:جووە ئەمریکییەکان لە سەربازی پۆل:جووە ئەگنۆستیکەکان پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک پۆل:نووسەرانی مانھاتن
ژێن چوان
چێن چوان پزیشکێکی سەدەی حەوتەمی چینی بوو، لە ٦٤٣، ئاماژەی بە نیشانەکانی تێنوبوون، وە شیرینی میز داوە لە شەکرە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پزیشکە چینییەکان لە سەدەی ٧ەمی زایینی
حەمامی شێخەلئیسلام
لە ماڵی ئایەتوڵڵا مەردۆخی کوردستانی کە لەئێستادا لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی گشتیی کەلەپووری کەلتووری پارێزگای کوردستانەوە بەکاردەهێنرێت، گەرماوێکی کۆن دەکەوێتە بەشی ئەندرۆنی و لەدیوی ڕۆژاوای نهۆمی ژێرزەمینەکەی کۆشکەکە هەیە. گەرماوەکە دیکۆری تووی لیمۆ و تێکردنی یەک ڕەنگی هەیە، ئەندازەیی، دیزاینی عەرەب و ئاژەڵلە گرنگترین مۆتفیکەکانی خۆی دەروازەی هەیە، گەرماوێکی سارد، گەرماوێکی گەرم، تۆنێک، خەزێنەیەک و تایبەتمەندییەکی هەیە، مەڕمەڕیش لە نوازەکەی دا بەکار دەهێنرێت له سەرەتای قاجاڕ له گەڵ تەواوترین پەیکەرەکەدا دروست کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:سنە پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کوردستان پۆل:حەمامە مێژوویییەکانی شارستانی سنە
سووپەرھیرۆ
سوپەر پاڵەوان یان بەرزەقارەمان یان سووپەرھیرۆ (بەئینگلیزی: Superhero) وشەیەکە بە کەسایەتییەکی خەیاڵی دەوترێت کە خاوەنی ھێزێکی نا سروشتییە وە ئەم کەسایەتییانە لە وێنە جوڵاوەکان و فیلمەکان و چیرۆکە نەخشێندراوەکاندا دەر دەکەون وەک: باتمان، سۆپەرمان، سپایدەرمان. وێنۆک|پاڵەوان بلاک هود (١٩٤٠)
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی ئەمریکی
سوون کوانگ
سوون کوانگ لۆردێکی چینی بوو لە سەردەمی رۆژاوای دێرینی چین، سوون کوانگ برا بچووکیبرای سوون چوانی دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتی ڕۆژھەڵاتی وو لە سەردەمی سێ شانشینەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:خێزانی سوون چوان پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم پۆل:مردووانی سەدەی ٣یەم
بان نام دی
وێنۆک بان نام دی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی لوانگ، نامتا لاوس، نزیکەی ٦ کیلۆمەتر (٧٬٣ میل) لە باکووری خۆرھەڵاتی لوانگ نامتا، ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ٥٠٠ کەس دەبێت. ڕووباری نام دی لە نزیکەوە دەڕژێت و تاڤگەکە لە ناو گوندەوە نزیکەی ١ کم (٠٬٦٢ میل) دەبێت، ئەم گوندە بە گەڵای بامبۆ بەناوبانگە کە لەلایەن گەلی لانتان دروست کراوە.
ناوخۆیییەکان لە گۆڕینی بامبۆ بۆ ناو کەنار و ڕووبار و دروستکردنی کاغەز بەتایبەتی بۆ ڕۆژنامە لەسەر شاشەی لۆکەی چوارگۆشە، لێیەوە کاردەکەن. ڕۆژنامەکە بە زۆری بۆ مەبەستی ئایینی تاھۆیە، بەڵام لەم ساڵانەی دواییدا گوندنشینان وەک یادەوەری بۆ گەشتیاران بەرھەمیان کردووە.
ماداگاسکار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ماداگاسکار نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ئەحمەدبڕنە
ئەحمەدبڕنە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی دەربەندیخان(ناوەند)، قەزای دەربەندیخان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فیلمی خەیاڵی زانستی
وێنۆک فیلمی خەیاڵی زانستی ژانەرێکی فیلمە کە تێکەڵەیەک لە وەسفەکانی وەک خەیاڵی زانستی، ئەدەبیاتی فێڵ و زانین بەکاردەھێنێت. بەشێوەیەکی گشتی ئەم فیلمانە لەسەر ئەو دیاردانە دروست دەکرێن کە مەرج نییە لە ڕوانگەی زانستەوە پەسەند بکرێن، وەک کەشتی ئاسمانی و ڕۆبۆت یان تەکنەلۆژیای تر لە ئەم ژانەرە بەکاردەھێنرێن. ئەم ژانەرە لە ساڵانی سەرەتای فیلمی بێدەنگەوە بوونی ھەبووە، کاتێک لە ڕۆمانی گەشتێک بۆ مانگ (١٩٠٢)ی جۆرج مێلیس کاریگەری فۆتۆگرافی فێڵاوی بەکارھێناوە. سیناریۆنووس و زانا ئێریک ئاڕ ویلیامز فیلمە زانستییە خەیاڵییەکان لە سیناریۆکانیدا وەک یەکێک لە یازدە ژانەرە بەھێزەکان دەناسێنێت و دەڵێت کە ھەموو فیلمە گێڕانەوە درێژەکان دەتوانرێت بەم ژانەرە بەھێزانە پۆلێن بکرێن؛ ئەکشن، خەیاڵی، تاوان، ترسێنەر، ڕۆمانسی، ھەستبزوێن.
سەرچاوەکان
پۆل:چەشنەکانی فیلم پۆل:فیلمە خەیاڵییە زانستییەکان
سێوەیس
سێوەیس گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سێوەیس لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خواران و لە باشوور لەگەڵ گوندی زودانی کۆن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی توتمە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی باراوی خواروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دڵی سوور
دڵی سوور فیلمێکی کوردی، نەرویجییە کە لەلایەن ھەڵکەوت مستەفا دەرھێنراوە، سۆران ئیبراھیم و شەھێن جەمال ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن، سیناریۆی فیلمەکە لەلایەن ھەڵکەوت مستەفا و جەبار غەریب نووسراوە، دڵی سوور لە ساڵی ٢٠١١ لە سینەماکانی نەرویژ و بەریتانیا نمایشکراوە، دواتر لە چەند فیستیڤاڵێکی جیھانی نمایشی ھەبووە.
نیوەی یەکەمی فیلمەکە لە گوندێکی ڕواندوز وێنەی گیراوە، نیوەی دووەمیش لە شاری ھەولێر.
چیڕۆک
شیرین دوای ئەوەی دەزانێت باوکی بەزۆر بەشووی دەدات بۆئەوەی لەبەرامبەردا ئاڵووگۆڕی پێبکات و ژنێک بۆخۆی بەدەستبھێنێت، ئەوا بڕیاردەدات لەگەڵ کوڕە خۆشەویستەکەی بەرەو شارێکی گەورە ڕابکات و لەوێ دەست بەژیانێکی نوێ بکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١ پۆل:فیلمە عێراقییەکان پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمە نەرویژییەکان
شێنجێن
وێنۆک| شاری شێنجێن
شێنجێن (بە چینی 深圳 = Shēnzhèn) شارێکە دەکەوێتە باشوری خۆرهەڵات چین، سەر بە بەرێوبەرایەتیی گوانگدۆنگیە. ئەم شارە بە یەکێک لە شارە گرنگەکانی چین دادەنرێت بەتایبەت لە بواری ئابوورییەوە. رێژەی دانیشتوانی لە ساڵی ٢٠٢٠دا ١٧.٥٦ ملیۆن کەس بووە.
وێنۆک|چەند ناوچەیەکی شارەکە
١٨٢١ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٢١ لە نەرویژ
مردنەکان
٢٠ی ئایار - ئیبراهیم پیهل ،، ئەستێرەناس و تەلارساز ( لەدایکبووی ١٧٥٦ )
سو ئانگ
سو ئانگ (بە چینی:徐昂) ئەستێرەناسێکی شاھانەی ئیمپراتۆریەتی تانگ بوو، بە زوویی دوای دەستبەکار بوونی ئیمپراتۆر سیانزۆنگ لە ٨٠٥، دەستی بە دروستکردنی ڕۆژژمێری گوانگسیانگ کرد (觀象曆) کە دواتر و لەسەرەتای ٨٠٧ لە تەواوی ئیمپراتۆریەتەکە بەکارھێنرا.
دواتر لەسەردەمی یمپراتۆر موزۆنگ لە ٨٢٢، دەستی بە دروستکردنی ڕۆژژمێری سوانمینگ کرد، کە یەکێک بوو لە کاریگەرترین ڕۆژژمێرەکانی ئەو سەردەمە، کە بۆ ماوەی ٧١ ساڵ لە چین، ٤٧٥ ساڵ لە کۆریا، ٨٢٣ ساڵ لە ژاپۆن بەکارھات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەستێرەناسەکانی چین لە سەدەی ٩ەم پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتی تانگ
حەمامی سەلاحی
لە لای ڕۆژهەڵاتی شەقامی فیردەوسی و لە تەنیشت بازاڕی کۆنی سنە، گەرماوێک هەیە کە بە گەرماوەی مۆمتاز سەلاحی ناسراوە ئەم گەرماوە دەکەوێتە ئاستێکی نزمتر لە گەرماوی کۆن لە شاری سنە ئەمە لەوانەیە باشتر سوود لە ئەقیابەتەکانی شاری کۆن وەرببخۆیت گەرماوەکە بەشی جیاوازی هەیە لەوانە دەرگای چوونەژوورەوە، ڤێستبول، گەرماوی سارد، ماڵی گەرم، خەزێنە و هتد. ئەوەیە تایبەتمەندی تایبەتی بیناکە شوێنی دانانی ئاستی نزمە و جۆری کەوانەی بیناسازییە، هەروەها چوار بۆشایی دۆمبوو، کە هەر یەکێکیان خاوەن کاری تایبەتە دیارە ئەم گەرماوە هاوکات لەگەڵ دروستکردنی بازار و قەڵای سنەدا دروست بووە نزیکایەتی گەرماوەکە لە بازاڕ و کار لە هەمان کاتدا ئەم بانگەشەیە پشتڕاست دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کوردستان پۆل:سنە پۆل:حەمامە مێژوویییەکانی شارستانی سنە
مۆزەخانەی ھەرێمی شامپاساک
مۆزەخانەی ھەرێمی شامپاساک مۆزەخانەیەکی ناوخۆیییە، لە شاری پاکسێ لە لاوس. ھەڵگری مێژووی بێ ھاوتای ئەو پارێزگایەن، کە ھەموو جۆرە دەستکرد و بەڵگەنامەیەکی مێژووی شامپاساک کۆدەکاتەوە. ھەروەھا مۆزەخانەکە وێنەی مێژوویی ڕووداوە کلتورییەکان و دیدارە بیانییەکان و وێنەی کیسۆنی و نۆناک فۆمسەڤان و خامتی سێڤاندۆن لەخۆدەگرێت. چەند نمایشێکی ئامێری مۆسیقا ھەیە، وێنەکێشان دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی پانزە و ھەژدە، پەرداخێک ئاو لە سەدەی یانزەیەم یان دوانزەیەم، گڵکاری لە ھەموو پارێزگاکەوە، ھەروەھا مۆدێلی (فاو لۆت) بەتایبەتی.
سوون یی
سوون یی (١٨٤ تا ٢٠٣ی زاینی) سیاسەتمەدار و ژەنەڕاڵێکی چینی بوو سوون یی برای سوون چوانی دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتی ڕۆژھەڵاتی وو لە سەردەمی سێ شانشینەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤ پۆل:ژەنەڕالەکانی ژێر سوون چوان پۆل:خێزانی سوون چوان پۆل:مردووانی ٢٠٣ پۆل:بەپرسەکانی ژێر سوون چوان
بانی خان
بانی خان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێباز، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بانی خان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تۆپخانە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئازادی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مەیدان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گەرمکەڕەش.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
میرنشینی ئیسلامیی قەوقاز
وێنۆک|250x250پیکسڵ|نەخشەی میرنشینی قەفقازی ئیسلامی وێنۆک|250x250پیکسڵ|ئاڵای ویلایەتی داگستان میرنشینی ئیسلامیی قەوقاز (بە عەرەبی: إمارة القوقاز الإسلامية) کۆمەڵەیەکی جھادیی ئیسلامییە و لە ناوچەی باکووری قەفقاز چالاک بوو و ئامانجی دامەزراندنی دەوڵەتێکی ئیسلامی سەربەخۆ بوو لەسەر زەوییە ئیسلامییەکانی قەوقاز کە ئەمڕۆ لە ژێر ڕکێفی یەکێتیی ڕووسیادایە.
دامەزراندنی میرنشینی قەوقاز لە ٧ی تشرینی ٢٠٠٧ لەلایەن سەرۆکی کۆماری چیچانی ئیچکیریا لەو کاتەدا، دۆکو ئومارۆڤ ڕاگەیەندرا و کۆماری چیچانی ئیچکیریای گۆڕی بۆ «ویلایەتی چیچان-نۆخچیچۆ». و کردی بە بەشێک و ویلایەتێکی سەر بە میرنشینی قەفقاز. و لەلایەن توێژەرانی سەربازی ئەمریکاوە لە ساڵی ٢٠١٢دا ئاماژەی پێکراوە، پێکھێنانی میرنشینی قەوقاز لە ساڵی ٢٠٠٧ بەرخۆدانی ناسیۆنالیستی چیچانی گۆڕی بۆ بەرخۆدانێکی ئیسلامی لە تەواوی ناوچەی باکووری قەوقازدا.
لە ڕاستیدا میرنشینی قەفقاز ئەو زەوییانەی داگیر نەکردبوو کە بانگەشەی بۆ دەکرد، بەڵام کۆمەڵەی جیھادیی چالاکی ھەبوو لە: داگستان، چیچان، ئینگوشیتیا، کابەردینۆ-بالکەریا، و قەرەچای-چەرکێسیا، کە ئەو کۆمەڵانە لە ناوچە شاخاوییەکان ئەو کۆمارانە چالاکن. ھەروەھا کۆمەڵەی جیھادیی سەر بە میرنشینەکە لە لە ناوەڕاستی ڕووسیا و تاتارستان و ناوچەی ئۆرال ھەبوون.
ئەو کۆمەڵە جیاوازانە، کە بەھۆی بیروباوەڕێکی ئایینی یەکگرتوو بوون - بۆ خەباتی چەکداری دژی دەوڵەتی ڕووسیا لە باکووری قەفقاز و دەسەڵاتە ناوخۆییەکان و ھێزە ئەمنییەکانی ڕووسیا. بزووتنەوەکە لەسەر بنەمای بیرۆکەی جیھاد دامەزراوە.
لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥، نوێنەری «دەوڵەتی ئیسلامی» ئەبوو محەممەد ئەلعەدنانی ڕایگەیاند کە چەکدارانی میرنشینی قەفقاز بەیعەتیان بە خەلیفە ئەبووبەکر بەغدادی داوە و بەو پێیەش دامەزراندنی «ویلایەتی قەوقاز»یان ڕاگەیاند بە سەرۆکایەتی والی ئەبوو محەممەد ئەلقادری، بەڵام ئەم لێدوانەی ئەلعەدنانی ھیچ پشتڕاستکردنەوەیەک لەلایەن سەرکردەکانی میرنشینی قەفقاز، ئەبوو عوسمان ئەلغیمراوی، زیلم شێبزوخۆف، و ئەسلانبەگ ڤادالۆڤەوە نەبوو.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون
شەھیدان
شەھیدان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بۆخوم
بۆخوم شارێکە لە ناوچەی ڕور لە ویلایەتی باکووری ڕاین لە ئەڵمانیا. بەشێکە لە ناوچەی بەڕێوبەراییەتی ئارنسبێرگ.
ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ٣٨٠،٠٠٠ خەملێنراوە، شارەکە بە شێوەییەکی دێرین لە بەرھەمھێنانی خەڵووز پێکھێنراوە لە ناوچەی ڕوور، بەڵام لە ئەمڕۆدا ھیچ بەرھەمھێنانێکی تێدا ناکرێت چیتر.
پەروەردە
لە ئەمڕۆدا گرنگترین پەیمانگا لە بۆخوم دا ھەیە بەناوی زانکۆی بۆخومی ڕور، یەکێکە لە گەورەترین زانکۆکانی ئەڵمانیا، مەوداییەکی لە ڕادەبەدەر فراوانی ھەیە لەسەر بابەتەکانی دەست پێدەکات بە ماتماتیک و زانست، زانستە کۆمەڵایەتییەکان، ئابووری، ئەندازیاری، یاسا، فەلسەفە، بابەتەکانی مێژوو، خواناسی، پزیشکی، و زمانەوانی لەناویاندا چینی و ھۆڵەندی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا پۆل:پارێزگای وێستفالیا پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
بانی بۆڵان
بانی بۆڵان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی دەربەندیخان(ناوەند)، قەزای دەربەندیخان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بانی بۆڵان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زارێن و لە باشوور لەگەڵ گوندی پشتە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کلاوە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەڵب.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نوێژ
وێنۆک|نوێژی بەکۆمەڵی موسڵمانان وێنۆک|بەڤیدیۆ کریستیانێک نوێژ لە کڵێسا دەکات. نوێژ ھەوڵدان یان ڕێگایەکە بۆ قسەکردن لەگەڵ خودا، کە بەشێکی گرنگە لەزۆرێک لە ئایینەکان. ھیچ بینراوێک و بەڵگەیەک نییە بەڵام زۆربەی پەیڕەوکارانی ئایینەکان بڕوایان وایە وەڵام یاخوود پاداشتی نوێژەکانییان وەردەگن لەلایەن خوداوە. لەھەندێک ئایینەکان نوێژ بەکۆمەڵیش دەکرێت واتە کۆمەڵە کەسێک لەیەک کاتدا نوێژ دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:نوێژ پۆل:زاراوە ئایینییەکان
ماداگاسکار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ماداگاسکار نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
کێک
وێنۆک
کێک (بە ئینگلیزی : cake) یان گەتۆ (بە فەڕەنسی : gâteau) جۆرێکە لە شیرینی کە سەرچاوەی ئەوروپی هەیە. هەرچەندە بەپێی وتەی شوێنەوارناسان, ئەم خواردنە لە کۆنەوە بوونی هەبووە، بەڵام ئەو شتەی کە بە کێکی ئەمڕۆیی دەناسرێ و خاوەنی سێ تایبەتمەندی شیرینی، سووکی و پێکهاتەی ئیسفەنجییە جۆرێکە لە کێک کە لە ناوەڕاستی سەدەی ١٨ی زایینی دروست کراوە. ئارد, شەکر, هێلکە و کەرە چوار پێکهاتەن کە زیاتر لە پێکهاتەکانی تر لە کێکەکاندا بەکاردەهێنرێن. کێکەکان بەگشتی دابەش دەکرێن بەسەر دوو گروپی گەورەدا، کێکی بێ چەوری یان ئیسفەنج و کێکی چەوری یان کەرە. جیاوازی کێکی کەرە و کێکی ئیسفەنج ئەوەیە، بە پێچەوانەی کێکی ئیسفەنجییەوە، بلۆق لە ناو ئەم جۆرە کێکە دروست نابێت بەهۆی هێنانە ناوەوەی هەوا بە تێکەڵکردنی شەکر و هێلکە، بەڵکو هۆکاری سەرەکی دروستبوونی بلۆقی ئەم جۆرە بریتییە لە دروستکردنی غاز لەناو کێکەکەدا، بەهۆی بەکارهێنانی ماددەیەکی پرۆسێسکەرەوە وەکو پاودەری نان. هەروەها کێکی کەرە لە ڕووی کێشەوە قورسە، لە کاتێکدا سووک بوون یەکێکە لە تایبەتمەندییەکانی کێکی ئیسفەنجیی. کێک یەکێکە لەو مادانەی کە بەهۆی بەرکەوتن لەگەڵ هەوا وشک دەبێتەوە، هەر لەبەر ئەم هۆکارەش باو و ئاساییە کە ڕووی کێکەکە بە تەواوی بە کەرەستە لە شێوازەکانی ڕازاندنەوە داپۆشرێت. بەم شێوەیە بەربەستێک لە دژی تێپەڕبوونی هەوا دروست بووە و وا دەکات کێکەکە زیاتر بمێنێتەوە. دەتوانرێت کێک بەپێی ئەو بۆنەیە پۆلێن بکرێت کە بۆی دانراوە. بۆ نموونە کێکی بووکێنی و کێکی لەدایک بوون لەو کێکانەن کە بە پلەی یەکەم بەپێی ئەو ئاهەنگە ناسراون کە بۆی دانراون.
سەرچاوەکان
پۆل:دێسێرەکان پۆل:CS1 Japanese-language sources (ja)
ڕێنێ ماگریت
سەرچاوەکان
پۆل:وێنەکێشەکانی ھاوچەرخ پۆل:ھونەرمەندانی سوریالیزم پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس پۆل:مردووانی ١٩٦٧ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨
شێخ شەمزین
شێخ شەمزین گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
شێخ شەمزین ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ