cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شتە نامۆکان
کۆمیکەکان
ڕۆمانێکی نیگاریی ڕەسەنی تری شتە نامۆکان، بە ناوی شتە نامۆکان: ملھوڕەکە، لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە. لەلایەن گرێگ پاکەوە نووسرابوو و لەلایەن ڤالێریا فاڤۆچیاوە نەخش کرابوو.
لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠دا، ڕاگەیەندا کە ئای دی یوو پەبڵیشینگ و داڕک ھۆرس کورتەزنجیرەی شتە نامۆکان و شوورە و ئەژدیھاکان ھاوچاپ دەکەن.
لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٠دا، داڕک ھۆرس پێشھاتێکی وەن شۆتی ڕاگەیاند بە ناوی شتە نامۆکان: ھاڵۆوین لە ھۆکینس.
سێیەم ڕۆمانی نیگاری؛ شتە نامۆکان: ئێریکای مەزن!؛ داندراوە تا لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ بڵاو ببێتەوە.
کایە سەرمێزەکان
ھازبرۆ کەرەستەی دەستپێکەری شوورە و ئەژدیھاکانی وەشانی شێواز شتە نامۆکانی ڕێگەپێدراوی بڵاوکردەوە لە ئایاری ٢٠١٩. کەرەستەکان، سەرەڕای لەخۆگرتنی کتێبی ڕێنوێنی، پەڕەی کەسایەتییەکان و زار، کامپەینی «ڕاو بۆ تێساڵایدرا»ی لەخۆ گرتبوو کە منداڵەکان دەیانکرد لە وەرزی یەکەمدا (کە بە نیازی ئەوەوە نووسراوە کە لە پێنووسی کەسایەتییەکەی ویڵ خۆیەوە ھاتبێت)، لەگەڵ پەیکەری بچکۆلەی دێمەگۆرگن.
جادوو: کۆبوونەوەکە زنجیرەیەک لە کارتی شتە نامۆکان تێدایە وەک بەشێک لە زنجیرەی «درۆزنە نھێنییەکە» تایبەتەکەی، و لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ بڵاوکراوەیەوە.
کایە مۆبایلییەکان
کایەیەکی تری مۆبایل لەلایەن بۆونس ئێکس پییەوە، شتە نامۆکان ٣: کایەکە، ڕاگەیەندرا لە خەڵاتەکانی کایەی ٢٠١٨. وەک پێوەبەستراوێکی وەرزی سێیەمی شتە نامۆکان بڵاوکرایەوە، لە ٤ی تەممووزی ٢٠١٩. ئەم کایەیە کایەیەکی ھاوئەندازەی ئاکشنە، کە تێیدا کایەزانان ڕێنوێنیی کەسایەتییە ھەڵبژێردراوەکانی زنجیرەکە دەکەن، کە پێکدێن لە جۆیس، جیم، ماکس، و ئیلێڤن، بە نێو چەند قۆناغێکی خۆراوجۆردا، بە شێوەی کایە کە لە ١٩٨٠کانەوە ئێلھامی بۆ ھاتووە. کایەکە شوێن چیرۆکی وەرزی سێیەم دەکەوێت، و بۆونس ئێکس پی و برایانی دەفەر چەند بەشێکی تری چیرۆکەکە پیشان دەدەن کە زنجیرەکە کاتی نەبووە بۆ دەرخستن. کایەکە بێجگە لە مۆبایل، بۆ کۆمپیوتەر، نینتێندۆ سویچ، پلەیستەیشن ٤، و ئێکسبۆکس وەنیش بڵاوبوویەوە.
ھەردوو ئەم کایەی مۆبایلی شتە نامۆکان بەکارھێندرابوون بۆ دەستپێکردنی خزمەتگوزاریی کایەی ڤیدیۆییی نێتفلیکس بۆ بەرنامە مۆبایلییەکەی لە تشرینی دووەمی ٢٠٢١.
کایەیەکی مۆبایلیی تر، بە ناوی شتە نامۆکان، لە پەرەسەندن دایە لەلایەن نێکست گەیمزەوە. کایەیەکی ناوچە بنچینەیی دەبێت بە میکانیکی کایەی ڕۆڵگێڕان.
کایەی پلەیستەیشن ڤی ئاڕ
سۆنی ئینتەراکتیڤ ئینتەرتەیمنت ڕایگەیاندووە کە کار لەسەر کایەیەکی تایبەت پلەیستەیشن ٤ دەکەن، کە لە شتە نامۆکانەوە وەرگیراوە، بۆ لائامێری پلەیستەیشن ڤی ئاڕەکەیان. کۆمپانیاکە لەو وەختەوە تیزەرێکیان بڵاوکردووەتەوە کە تێیدا دیمەنەکانی گڵۆپەکانی کریسمس لەسەر دیوارێک پیشان دەدات.
کۆمپیوتەر
کایەیەکی بێ بەڕێوەبردنی مافی دیجیتاڵی بڵاوکرایەوە بۆ ویندۆز و ماک کە لە وەرزی سێیەمەوە وەرگیرابوو لە ٤ی تەممووزی ٢٠١٩.
کایەی تێڵتەیڵی ھەڵوەشێندراوە
لە حوزەیرانی ٢٠١٨دا، نێتفلیکس پلانیان بۆ تێڵتەیڵ گەیمز ڕاگەیاند تا کایەیەکی زنجیرەییی سەرکێشی بەرھەم بھێنن، وەک بەشێک لە ھاوبەشێتییەکی گەورەتر کە ھەلی دەبوو بۆ زنجیرەی تێڵتەیڵی تر وەک فیلمی لە کایە ھاتوو لە نێتفلیکس. ھەرچۆنێک بێت، پڕۆژەکە ھەڵوەشێندرایەوە دوای ئەوەی تێڵتەیڵ زۆرینەی ستافەکەی دەرکرد لە ئەیلوولی ٢٠١٨. بەپێی پلانەکە بوویایە، کایەکە لە بەھاری ساڵی ١٩٨٥دا دەبوو، و ڕووداوەکانی وەرزی دووەم و وەرزی سێیەمی بە یەکەوە دەبەستەوە. تێڵتەیڵ کایەیەکی ئاوەڵیشی ڕاسپارد لە نایت سکوڵ ستودیۆوە بە ناوی منداڵانی دراوسێ کە ڕێخۆشکەرێک دەبوو بۆ ناوەکەیان، بەڵام ئەمەش ھەڵوەشێندرایەوە بەھۆی داخرانی تێڵتەیڵەوە.
پۆدکاستەکان
لە تەممووزی ٢٠١٩دا، پۆدکاستێکی سێ ئەڵقەیی بە ناوی پشت دیمەنەکان: شتە نامۆکان ٣وە بڵاوبوویەوە، کە سەرنجی دەخستە سەر وەرزی سێیەمی زنجیرەکە. لەلایەن دان تابێرسکییەوە پێشکەش کرابوو.
پۆدکاستێکی شەش ئەڵقەییی لەوەپێش نووسراوی ئاوەڵی ڕۆمانی ڕۆبنی سەرھەڵداو، بە ناوی ڕۆبنی سەرھەڵداو: زیندوومانەوە لە ھۆکینس، لە ناوەڕاستی ٢٠٢١ بڵاوکرایەوە. مایا ھاوک دووبارە ڕۆڵی ڕۆبن دەگێڕێتەوە، شۆن ماھیر ڕۆڵی مامۆستای دڵخوازی ڕۆبن بەڕێز ھاوزەر دەگێڕێت، و ڵۆرن شیپن کاری نووسین و دەرھێنانی دەکات.
باخچە بابەتییەکان
لە ٢٠١٨ و ٢٠١٩دا، باخچە و سەیرانگەکانی یوونیڤێرساڵ ھەزارەڕێیان دانا لە ھاڵۆوین ھۆڕۆر نایتز لە باخچە بابەتییەکانی یوونیڤێرساڵ ستودیۆز ھۆڵیوود و سەیرانگەی یوونیڤێرساڵی ئۆرلاندۆ کە لە شتە نامۆکانەوە وەرگیرابوون، ھەروەھا یوونیڤێرساڵ ستودیۆز سینگاپوریش سەرنجڕاکێشێکی شتە نامۆکان بابەتیان ھەبوو بۆ وەرزی ٢٠١٨.
ھیتر
لێگۆ سێتێکی شتە نامۆکانی بە ناوی «سەرەوژێر»ەوە بڵاوکردەوە، کە لە وەشانێکی ماڵی بایەرزەکانەوە وەرگیرابوو لەگەڵ ھاوشێوەکەی لە سەرەوژێردا، لە ئایاری ٢٠١٩. لە ٢٠٢٠دا، سێتی سەرەوژێر خەڵاتی «کایەی ساڵ» و «کایەی تایبەتی ساڵ»ی وەرگرت لەلایەن تۆی ئەسۆسییەشنەوە. نێتفلیکس ھاوبەشێتیی لەگەڵ ئێپیک گەیمز کرد تا چەند شتێکی شتە نامۆکان وەک جوانەمەنی زیاد بکەن بۆ فۆڕتنایت لە چەند ھەفتەیەکی پێش پەخشکردنی وەرزی سێیەم. ناوەڕۆکی شتە نامۆکان لە داگرتن ھاتوو بۆ کایەی ڤی ئاڕی فەیس یۆر فییەرسیش بڵاوکرایەوە. لە نوێکردنەوەی ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩ی کایەی ناھاوتای فرەکایەزانی دێد بای دەیڵایتدا، دێمەگۆرگن زیاد کرا وەک یەکێک لە بکوژەکان، لەگەڵ زیندووماوەکان کە لە نانسی و ستیڤەوە وەرگیرابوون. ئۆتۆمبێل و جوانەمەنیی شتە نامۆکان بابەت زیاد کران بۆ ڕۆکێت لیگ بۆ ئاھەنگی ھاوڵۆوینی ٢٠١٩.
دەیڤد سیسیڵینی ئەندامی کۆنگرێسی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دۆخی نەتەوەی لە کاتی سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترامپ بە شتە نامۆکان بەراورد کرد لە لێدوانێکی لە کۆنگرێسدا لە ١٦ی شوباتی ٢٠١٧دا، بە بەکارھێنانی تابلۆیەک کە «شتە ترامپەکان»ی لەسەر نووسرابوو لە ھەمان شێوەی تایتڵ کاردەکەی زنجیرەکە و وتنی «وەک کەسایەتییە سەرەکییەکانی شتە نامۆکان، ئێمە ئێستا لە سەرەوژێردا گیرمان خواردووە». وەک بەشێک لە بڵاوبوونەوەی لە نێتفلیکس لە ١٤ی نیسانی ٢٠١٩دا، کاستی وەشانی دووبارەدروستکراوەی شانۆگەریی ڕازئامێزی زانستی ٣٠٠٠ تاکبێژییەکیان کرد لەسەر بەشی یەکەمی ئەڵقەی یەکەمی شتە نامۆکان دا. گووگڵ «ستیکەر»ی ڕاستیی بەرزکراوەی کەسایەتییەکانی شتە نامۆکانی بەکارھێنا تا تەکنەلۆجیای ئەی ئاڕ کۆرەکەی بخاتە ڕوو لەگەڵ ڕاگەیاندنی مۆبایلی پیکسڵ ٢ەکەی لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. شەقامی سێسەمی لاساییکەرەوەیەکی شتە نامۆکانی دروست کرد کە شیاوی منداڵان بێت، بە ناوی بەشکردنی شتەکان، کە لە تشرینی دووەمی ٢٠١٧ بڵاوبوویەوە؛ کووکی مۆنستەری تێدابوو وەک «کووکیگۆرگەن»، گرۆڤەر وەک لوکەس، ئێرنی وەک دەستن، چەند ئاماژەیەکی تێدابوو بۆ چیرۆکی وەرزی دووەم. ئەڵقەی «ماڵی سەرداری ترس»ی سیمپسۆنەکان، کە لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ پەخش کرا، بەشی شتە مەترسیدارەکانی تێدابوو، لاساییکەرەوەیەکی شتە نامۆکان. پاسکیلە کلاسیکەکانی ١٩٨٠کانی کە لە زنجیرەکەدا بەکارھاتبوون چەند بڕێکی دیاریکراویان لێ بەرھەم ھات کە بەخێرایی فرۆشران.
پێشھاتێکی درامیی دەنگی بە ناوی سەروو ھۆکینس کە مایا ھاوکی تێدا دەبێت، کە دووبارە ڕۆڵی ڕۆبن دەگێڕێتەوە، لە شەش بەشدا بڵاو دەبێتەوە و لە حوزەیرانی ٢٠٢١ەوە دەست پێ دەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شتە نامۆکان پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ترسناکە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:ئەو پەڕانەی کێشەیان ھەیە لە پەراوێزەکاندا پۆل:زنجیرە دراما ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرەکان پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ پۆل:زنجیرە درامای وێبی ئەمریکی پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە
فارسی ١
فارسی ١ کەناڵێکی تەلەڤیزیۆنی زمانی فارسی بوو کە ئۆفیسی سەرەکییەکەی لە ستۆدیۆ سیتی لە دوبەی بوو و بەرنامەکانی لە مانگی دەستکردی یوتێلسات پەخش دەکرد. ئەم تۆڕە لە مانگی ئابی ٢٠٠٨ەوە دەستی کرد بە پەخشکردنی زنجیرەی بیانی بە دۆبلاژکردنی فارسی و لەلایەن بینەرانەوە لە ئێران سەرنجی درا. بەڕێوەبەری جێبەجێکار (سەرۆک)ی تۆڕەکە سەعد موحسێنی بوو، و سینا وەلیوڵڵا لەگەڵ گرووپی مۆبی وەک بەڕێوەبەری ئەم تۆڕە کاریان کردووە. دۆبلاژکردنی زنجیرەی فارسی یەکەم لەلایەن ستۆدیۆ سەربەخۆکانەوە وەک گرێبەست لە ناوەندە جیاوازەکانی ھەرێم ئەنجامدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:سۆنی پیکچەرز ئێنتەرتەینمنت پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی فارسی پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان پۆل:میدیای گشتی لە دوبەی پۆل:میدیای گشتی لە ئێران پۆل:کەناڵەکانی فیلم پۆل:کەناڵ و وێستگە تەلەفزیۆنییەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٩ دامەزراون پۆل:وێستگە تەلەفزیۆنییەکان لە ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی
فرێنکی دی یۆنگ
کاروانی دی یۆنگ لە یانەی «ویلێم ٢» دەستیپێکرد لە ٢٠١٥، بەڵام پەیوەندی بە یانەی «ئەیاکس»ەوە کرد بە بڕی ١ یۆرۆ دوای ساڵێک، یاریکردن لە ڕۆڵی ناوەندی بەرگری، فرێنکی دی یۆنگ وەک یەکێک لە باشترین یاریزانە لاوەکان دەناسرا لە ئەورووپا. دی یۆنگ پەیوەندی بە یانەی بارسێلۆنا کرد لە تەمووزی ٢٠١٩دا بە بڕی ٧٥ میلیۆن یۆرۆ.
لە ئەیلوولی ٢٠١٨، دی یۆنگ یەکەم یاری پیشەگەری خۆی بۆ ھەڵبژاردەی ھۆڵەندا کرد.
ویلێم ٢
دی یۆنگ لە شاری ھۆرێنگھێم لە باشووری ھۆڵەندا لەدایکبووە. دی یۆنگ سەردەمی لاوی خۆی بەسەربرد لە یانەی ویلێم ٢. لە ١٠ی ئایاری ٢٠١٥، دی یۆنگ یەکەم یاری خۆی لە خولی ھۆڵەندی ئەنجامدا، یارییەکە لە دژی یانەی «ئەی دی ئۆ دێن ھاگ» بوو. دی یۆنگ وەک یاریزانی یەدەگ ھاتە نێو یارییەکە لە شوێن جێی یاریزان تێرێل ئۆندان لە بردنەوەیەکی ئەنجامی «١–٠» دا. ئەو بۆ ماوەی ٢٢ خولەک یاریکرد.
ڕزگاربوون لە شاوشانک
ڕزگاربوون لە شاوشانک فیلمێکی درامییە لەدەرھێنانی فرانک داربۆنت. ھەریەکە لە تیم ڕۆبنز و مۆرگان فریمەنە. چیڕۆکی فیلمەکە لە ڕۆمانی (Rita Hayworth and Shawshank Redemption) وەرگیراوە. فیلمەکە ڕۆژی ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٩٤ لە ئەمریکا نمایش کراوە. فیلمەکە لەلایەن بەکارھێنەرانی ماڵپەڕی بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان پلەی یەکەمی ڕیزبەندی فیلمەکانی جیھانی پێدراوە کە زیاتر لە ١٫٧ ملیۆن دەنگدەری ٩.٣ پێداوە لەسەر ١٠.
چیرۆک
دوای ئەوەی ئاندی (تیم ڕۆبنز) لەلایەن ژنەکەیەوە ناپاکی لێ دەکرێت و دەکوژرێت، ئاندی تۆمەتبار دەکرێت بە کوشتنی ژنەکەی و دەخرێتە زیندانی شاوشانگ.
شاوشانگ ئەو زیندانەیە کە دابڕاوە لە دونیا، ژیان تێیدا جۆرێکی ترە، کەسەکانی ئەوێ ڕووبەڕووی قورسترین کارەکان دەبنەوە، هەر لە کارکردنی بەردەوام هەتا هەڕەشەی ئەو کەسانەی کاری (هاوڕەگەزخوازی) دەکەن، پاشان نەبوونی ئومێد بە ئازادکردن، چونکە کەسانێکی تێدایە (٥٠) ساڵی ژیانیان لەوێ بەسەربردووە.
(ئاندی) لەوێ لەگەڵ ڕووبەڕووی زۆربەی ئەو کێشانە دەبێتەوە کە باسکران، ساڵانێکی قورس و بێ کۆتا بەسەردەبات، بەڵام پاشان هاوڕێیەتی لەگەڵ ڕەش پێستێک بە ناوی ڕێد (مۆرگان فریمان) دروست دەکات کە بەهۆی یارمەتییەکانی ڕێدەوە دەتوانێت لەزیندانی شاوشانگ ڕزگاری ببێت، ئەویش بێگومان دوای مانەوەی بۆ ماوەی (٢٠) ساڵ لەو زیندانەدا.
ژێدەر
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی پۆل:فیلمە بەریتانییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە تەکساس لە ئەمریکا نمایش دەکرێن پۆل:فیلمە هاوڕێییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠ پۆل:دەرھێنانی یەکەم فیلمەکان لە ساڵی ١٩٩٤ پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن تۆماس نیومانەوە تۆمارکراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە مەکسیک داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە زیندانەکان داندراون پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ھاوڕێیەتی پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای بەرھەمەکانی ستیڤن کینگ پۆل:فیلمەکان کە لە ویلایەتی مەین داندراون
وێستگەی ھێکینان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
١٨٥٥ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٥٥ لە نەرویژ
سانسۆر لە چین
بابەت و ئەجندا
سانسۆر لە کۆماری گەلی چین دا، بابەتی زۆر فراوان دادەگرێت. ئەجێنداکانی پشت ئەم سانسۆرە جۆراوجۆرن ، هەندێک لەلایەن خودی حکومەتی چینەوە پەسەند دەکرێت و هەندێکی تریشیان لەوانەیە لەلایەن چاودێرانەوە لە ناوەوە و دەرەوەی وڵات دابنرێ.
ملەستری
ملەستری یان ملە ستری یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی پیران سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان
ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان یەکێکە لە شەش ناحیەی قەزای دووکان لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی دووکانە. ژمارەی دانیشتووانی ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان لە ساڵی ٢٠١٩دا (١٦٬٤٧٤)کەسە.
ملەستری
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان
لەگەڵ دروستبوونی قەزای دووکان لە ساڵی ١٩٧١دا، بە پێی یەکە کارگێڕییەکان ناوەندی قەزا دەبێتە ناحیەی ناوەند و ناوی قەزاکە ھەڵدەگرێت و لێرەدا ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان دێتە کایەوە.
ناو
ناوی ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە، کە ئەویش شارۆچکەی دووکانە.
چەند بۆچونێک ھەیە لەسەر ناوی دووکان کە لە چییەوە ھاتووە:
جوگرافیا
ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان ھاوسنوورە لەگەڵ؛ لە باکوورەوە ناحیەی بنگرد و ناحیەی خەلەکان، لە باشوورەوە لەگەڵ ناحیەی سورداش، لە ڕۆژھەڵاتەوە ناحیەی بنگرد و ناحیەی سورداش، لە ڕۆژاواوە ناحیەی ئاغجەلەر و ناحیەی ئاشتی لە قەزای کۆیە.
مێژوو
سەرەتا دووکان گوندێکی بچووک بوو سەر بە ناحیەی سورداش و ھەندێک جار سەر بە چناران بووە، لەگەڵ دەستپێکردنی بەنداوی دووکان لە ساڵی ١٩٥٦دا ئیتر وردە وردە ئەم گوندە گەورەبوو، تاوەکو بووە ناوچەیەکی گەشتیاری لە پارێزگای سلێمانی و عێراقدا، لەگەڵ فراوانبوونی بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٢٤٧) لە ١٦/٦/١٩٧١دا کە لە فەرمانەکەدا ھاتووە کە جێکەوتی ناوەندی ئەم قەزایە لە گوندی دووکانە و ھەردوو ناحیەی سورداش و ناحیەی چناران خراوەتە سەری کە لە قەزای سلێمانی دابڕێنران. حکوومەت بە ھۆی بەنداوەکانەوە گرنگی زیاتری دا بە ھەردوو قەزای دووکان و قەزای دەربەندیخان.
سەردەمی کۆماری
ھێنانە کایەی قەزای دووکان لە سنووری پارێزگای سلێمانی، ناوەندەکەشی لە جێکەوتی بەنداوی دووکان، لە کەرتی (٤٧/تۆپزاوا) و ھەردوو ناحیەی سورداش و ناحیەی چناران بەستران بەم قەزایەوە بەپێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٢٤٧) لە ١٦\٦\١٩٧١دا. 450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی قەزای دووکان لە ساڵی ١۹۷۱دا
450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی قەزای دووکان لە ساڵی ١٩٨١دا 450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان لە ساڵی ١٩٨٧دا
لەگەڵ دەستپێکردنی پڕۆسەی خاپوورکردنی گوندەکانی باشووری کوردستان دەستی کرد بە ھەڵوەشاندنەوەی ژمارەیەکی زۆری ناحیەکان، ناحیەی مەرگە بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٢١) لە ١١/٦/١٩٨٧دا و ھەردوو ناحیەی سورداش و ناحیەی چناران بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٩١١) لە ١٦/١١/١٩٨٧دا ھەڵوەشێنرانەوە و ھەموو کەرتەکانیان بەسترانەوە بە ناوەندی قەزای دووکانەوە. 450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی قەزای دووکان لە ساڵی ١٩٩٠دا
سەردەمی حکوومەتی ھەرێم
لەم ماوەیەدا پارێزگای سلێمانی و پارێزگای ھەولێر و پارێزگای دھۆک لە لایەن بەرەی کوردستانیەوە بە ڕێوەدەبرا، کە لەسەر ھەمان سیستەمی یەکە کارگێڕییەکانی ساڵی ١٩٨٩ بەڕیوەدەبرا، لەبەرئەوەی گوندەکان تازە ئاوەدان دەکرانەوە، ھەروەھا لەڕووی کارگێڕییەوە ھەرێمی کوردستان دروست نەببوو تاوەکو لەساڵی ١٩٩٢ پەرلەمانی کوردستان پێکھێنرا. ئینجا یەکە کارگێڕییەکان دروستکرانەوە.
کارگێڕی
ئەم ناحیەیە لە ١٤ گوندپێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠١٨
ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بۆ ساڵی ٢٠١٨ لە ڕۆژی ١٢ی ئایار ئەنجام دەدرێت. ھەڵبژاردنەکە لەسەر بەدەست ھێنانی ٣٢٩ کورسی دەکرێت.
پێش ھەڵبژاردن
ھەڵبژاردنەکە شەش مانگ دوای ئەنجامدانی ڕێفراندۆمی سەربەخۆییی باشووری کوردستان ئەنجام دەدرێت، کە تێیدا ٩٣٪ خەڵکی باشووری کوردستان دەنگیان بەجیابوونەوە دابوو. لەکاردانەوەی ئەم گشتپرسییە حەیدەر عەبادی سەرۆکوەزیرانی عێراق فڕۆکەخانەکانی ھەرێمی کوردستانی لە گەشتکردن خست. ھەروەھا سوپای عێراق لەگەڵ حەشدی شەعبی توانییان کەرکووک بگرنەوە، دوای ئەوەی لەکاتی دەستپێکردنی شەڕی داعش لەلایەن پێشمەرگەی ھەرێمی کوردستانەوە ئاسایشی دەکرا.
ئەم ھەڵبژاردنەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق دەبوایە لە ئەیلوولی ٢٠١٧ ئەنجام بدرایە، بەڵام دوا خرا بۆ شەش مانگ لەبەر شەڕی داعش کە ئەو شەڕە لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ کۆتاییی ھات. ئەمەو ھۆکارێکی دیکەش بۆ دواخرانی بریتی بوو لەوەی لایەنی سوننە لە عێراق داوای دواخستنی ھەڵبژاردنەکەیان کرد لەپێناو گەڕانەوەی ئاوارە سونییەکان بۆ ناوچەکانی خۆیان کە لەدەست شەڕی داعشەوە ئاوارە بوون.
سیستمی ھەڵبژاردن
ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران بەپێی لیستی نیمچەکراوەی نوێنەرایەتی ڕێژەییی قەوارەکان بەڕێوە دەچێت، ھەر پارێزگایەک بازنەیەکی ھەڵبژاردنە، بەڵام بۆ ئەم ھەڵبژاردنە پارێزگای ھەڵەبجە وەکو بەشێک لە پارێزگای سلێمانی مامەڵەی لەگەڵ کراوە.
سیستمی سانت لیگۆی ھەموارکراو بۆ دابەشکرنی کورسییەکان بەکاردێت، پێویستە ٢٥٪ی کورسییەکان بۆ ژنان بێت. بۆ کەمایەتییەکان ٩ کورسی دیاری کراوە، کە بە سەر پێکھاتەکانی مەسیحی و شەبەک و ئێزدی و سابیئە و کوردی فەیلی دابەشکراوە.
ئامارەکان
ڕۆژی ٥ی نیسانی ٢٠١٨، کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان پەسەندکرنی ناوی پاڵێوراوانی بۆ ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران ڕاگەیاند:
کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژارنەکان لە ٩ی نیسانی ٢٠١٨ ناوی پاڵێوراوانی پەسەندکراوی بڵاوکردەوە، کە ٦٫٩٨١ پاڵێوراو کێبڕکێ لەسەر ٣٢٩ کورسیی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق دەکەن.
بانگەشە
٦٠٩٤ کاندید لە ١٨ پارێزگای جیاوازی عێراق کێبڕکێی بردنەوەی ٣٢٩ کورسییەکەی پەرلەمانی عێراق دەکەن. ئەمەش لەچاو ھەڵبژاردنی پێشووی عێراق کەمتربۆتەوە کە ٦٤٠٠ کاندید بوو.
کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان ڕۆژی ١٠ی نیسانی ٢٠١٨ی وەکوو ڕۆژی دەستپێکردنی بانگەشە دیاری کرد، دواتر بەھۆکاری ھونەری دواخرا بۆ ١٤ی نیسان، بەڵام وتەبێژی کۆمیسیۆن دەڵێت بەھۆی سەردانیکردنی ئیمام کازمەوە بووە. بەلام بەھۆی کارەساتی ئەنفالەوە، کۆمیسیۆن بڕیاریدا لە ھەرێمی کوردستان ڕۆژی ١٥ی نیسان یەکەم ڕۆژی بانگەشە بێت. ٤٨ کاتژمێر پێش دەنگدانی گشتی بانگەشە دەوەستێت.
هەرێمی کوردستان
ئەم هەڵبژاردنە یەکەم هەڵبژاردنبوو بۆ بزووتنەوەی گۆڕان و یەکێتیی نیشتمانی کوردستان لەدوای کۆچی دوایی سەرکردەکانیان نەوشێروان مستەفا و جەلال تاڵەبانی. بەرهەم ساڵح کە پێشتر جێگری سکرتێری گشتی یەکێتیبوو ئەوا حیزبێکی دیکەی ڕاگەیاند بۆ ئەم هەڵبژاردنە بەناوی ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری و لەیەکێتیش هاتە دەرەوە، بەرهەم ساڵح داوای ئەوەشی لە لیستە ئۆپۆزسیۆنەکانکرد بەتایبەت گۆڕان و کۆمەڵ تاکوو بەیەک لیستدابەزن بۆ هەڵبژاردنەکە لەپێناو وەرگرتنی دەسەڵات لە یەکێتی و پارتی. شاسوار عەبدولواحیدیش لەدوای ئەوەی لە ٢٠١٧ کەمپەینی دژی ڕیفراندۆم ڕاگەیاند ئەوا بۆ ئەم هەڵبژاردنە لیستی نەوەی نوێی ڕاگەیاند. لەدوای ڕووداوەکانی کەرکووک لە ٢٠١٧ ئەوا پارتی دیموکراتی کوردستان ڕایگەیاند کە لە پارێزگای کەرکووک بایکۆتی هەڵبژاردنەکان دەکەن لەبەر ڕەوشی پارێزگاکە.
دەنگدانی عێراقیانی تاراوگە
عێراقیانی تاراوگە لەڕۆژانی ١٠ و ١١ی ئایاری ٢٠١٨ بەشدارییان لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران کرد، کۆمیسیۆن لە ٢١ وڵات ١٣٠ بنکەی دەنگدانی کردووەتەوە، کە لە ٦٧٤ وێستگەی دەنگدان پێکھاتووە.
دەنگی عێراقیانی تاراوگە لەنێو زەرفێکدا ھەڵدەگیرێت و لەئۆفیسی نیشتمانی ھەژماردەکرێن.
کاتی دەنگدان لەکاتژمێر ٧ی بەیانی بۆ ٦ی ئێوارە (بەکاتی ناوخۆی وڵاتی خانەخوێ) بوو، ڕۆژی ١١ی ئایار کۆمیسیۆن بڕیاری درێژکردنەوەی ماوەی دەنگدانی بۆ ماوەی ٣ کاتژمێر ڕاگەیاند بۆ ئەوەی ژمارەیەکی زیاتری دەنگدەری تاراوگە بەشداری بکەن.
دەنگدانی تایبەت
ڕۆژی ١٠ی ئایار ھێزە ئەمنیەکانی عێراق بەشدارییان لەھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران کرد. کاتی دەنگدان لەکاتژمێر ٧ی بەیانی بۆ ٦ی ئێوارە بوو.
لەدەنگدانی تایبەتدا، ٩٤٣ ھەزار و ٦٣٩ دەنگدەر مافی دەنگدانیان ھەبوو، کە بەسەر ٤٩٤ بنکەی دەنگدان و ٢ ھەزار و ٢٣٩ وێستگەی دەنگدان دابەشکراون.
ڕێژەی بەشداریکردن لەدەنگدانی تایبەتدا ٧٨٪ بوو، ژمارەی دەنگدەرانی بەشداربوو لە دەنگدانی تایبەت ٧٠٩ ھەزار و ٣٩٦ دەنگدەر بووە.
دەنگدانی گشتی
وێنۆک|فوئاد مەعسووم، سەرۆککۆماری عێراق لەبنکەیەکی دەنگدان لەناوچەی سەوز لە بەغدا پەنجەی مۆرکراوەکەی بەرزکردۆتەوە وەک نیشانەیەک بۆدەنگدان.
ڕۆژی ١٢ی ئایاری ٢٠١٨، ھاوڵاتیانی عێراق ڕوو لە ناوەندەکانی دەنگدان دەکەن بۆ ھەڵبژاردنی نوێنەرانیان بۆ خولی چوارەمی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق.
ژمارەی دەنگدەرانی تۆمارکراو ٢٤ ملیۆن و ٣٤٩ ھەزار و ٣٥٧ دەنگدەرە و ٨ ھەزار و ٩٥٩ بنکەی دەنگدان دەکرێتەوە کە ٥٥ ھەزار و ٢٣٢ وێستگەی دەنگدانی لەخۆگرتووە. نزیکەی ھەزار و ٥٥٦ وێستگە بۆ ئاوارەکانی ناوخۆ تەرخانکراوە.
بۆ ڕووماڵی پڕۆسەکە زیاد لە ٤ ھەزار ڕاگەیاندنکاری ناوخۆ و ٣٢٩ ڕاگەیاندنکاری نێودەوڵەتی تۆمارکراون. بۆ چاوێریکرنی پڕۆسەی دەنگدان ١٣٣ ھەزار و ٤١٥ بریکاری قەوارە سیاسییەکان و ٧٤ ھەزار و ٦٤٦ چاودێری ناوخۆیی و ٩٦٣ چاودێری نێودەوڵەتی تۆمارکراون.
ژمارەی دەنگدەرانی بەشداربوو لە دەنگدانی گشتی ٩ ملیۆن و ٩٥٢ ھەزار و ٢٦٤ دەنگدەرە و ڕێژەی بەشداربکردن ٤٤٫٥٢٪ بوو.
ئەنجامە سەرەتاییەکان
کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان لەڕۆژانی ١٣-١٥ی ئایاری ٢٠١٨ ئەنجامی سەرەتایی ڕاگەیاند.
ئەنجامی کۆتایی
ڕۆژی ١٩ی ئایاری ٢٠١٨، کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان ئەنجامی کۆتایی ڕاگەیاند.
ئەنجامی کۆتای پێکھاتەکان بەمشێوەیە بوو:
کیژۆک
کیژۆک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کیژۆک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەرمکی شاتری و لە باشوور لەگەڵ گوندی تواقووت و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سۆفی ڕەحیم ڕەزابەگ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گۆمەزەردی سەروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مەمۆلان
مەمۆلان یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی پیران سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
ھیۆندای ئەکسێنت
ھیۆندا ئەکسێنت ئۆتۆمۆبیلێکە لەلایەن کۆمپانیای ھیۆندای کۆریای باشوورەوە بەرھەم ھێنراوە. ئەم ئۆتۆمبێلە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٤ ناسێندرا، لە ئێستادا لە نەوەی پێنجەمدایە. نوێترین وەشانی ھیۆندا ئەکسێنت کارایی سووتەمەنی نایاب پێشکەش دەکات، ئەمەش وای کردووە کە گونجاو بێت بۆ ھاتوچۆی دوور و درێژ و لێخوڕینی شار. ئۆتۆمبێلەکە بە جۆرەکانی سیدان و ھاچباک بەردەستە، لەگەڵ ھەڵبژاردنی گێڕی دەستی و ئۆتۆماتیکی.
ئۆتۆمبێلی ھیۆندای ئەکسێنت کۆمەڵێک تایبەتمەندی لەگەڵدایە کە پێداویستییەکانی شۆفێری مۆدێرن دەگرێتەوە، وەک سیستەمی زانیاری و یارییەکانی شاشەی تاچ و کامێرای بینینی دواوە و پەیوەندی بلوتوز. ھەروەھا ئۆتۆمبێلەکە ناوەوەیەکی فراوان و ئاسوودەی ھەیە، ئەمەش وای کردووە سواربوونێکی ئارام بێت بۆ ھەردوو شۆفێر و سەرنشینەکان. لە ڕووی تایبەتمەندی سەلامەتییەوە، ھیۆندا ئەکسێنت ئامێری سەلامەتی ستانداردی لەگەڵدایە وەک سووکانەکانی دژە قفڵ و کۆنترۆڵی سەقامگیری ئەلیکترۆنی و کۆنترۆڵی ڕاکێشان. ھەروەھا تەکنەلۆژیای سەلامەتی پێشکەوتوو، وەک ئاگادارکردنەوەی پێکدادانی پێشەوە و ئاگادارکردنەوەی ڕۆشتنی ھێڵ، لە ئاستی بەرزتری ڕوپۆشکردندا بەردەستە. بە گشتی ھیۆندا ئەکسێنت ئۆتۆمبێلێکە کە نرخێکی گونجاوی ھەیە و کە ئابوورییەکی باشی سووتەمەنی و سواربوونی ئاسوودە و تایبەتمەندی مۆدێرن پێشکەش دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئۆتۆمۆبیلی سیدان
مەکسیک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
مەکسیک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
سیانی ژۆو
سیانی ژۆو (بە چینی:周顯王; خوێندنەوە: ژۆو سیان وانگ) ناوی کەسی: جی بیان، ٣٥م پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، ٢٣م پاشا بوو لە بەشی ڕۆژھەڵاتەکەی.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٤می پێش زایین پۆل:مردووانی ٣٢١ی پێش زایین
وێستگەی کیتا شینکاوا
وێستگەی کیتا شینکاوا (北新川駅, کیتا شینکاوا-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ھێکینان، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی
ڕاکێشانی شەپۆل
لە زانستی فڕیندا ڕاکێشانی شەپۆل یەکێکە لە بەشە سەرەکییەکانی (aerodynamic drag) لەسەر باڵەکان و لاشەی فڕۆکە و لەسەر بەشی کۆتایی پەروانەکان و جووڵەی مووشەکەکان کە بەخێراییەک نزیک لە خێرایی دەنگ یان سەروو خێرایی دەنگ جووڵە دەکەن بەھۆی بوونی شەپۆلە ڕاتەکاندنەکان. ڕاکێشانی شەپۆل سەربەخۆیە لە کاریگەری خلیسکی و دەیەوێت خۆی نیشان بدات وەکوو زیادبونێکی لەناکاو و کارتێکەر لە ڕاکێشاندا وەکوو زیادبوونی خێرایی ئۆتۆمبێلێک بۆ گەورەترین ژمارەی ماخ (Mach number). ئەوە بەرزبوونەوەیەکی لەناکاو کارتێکەرە لە ڕاکێشانی شەپۆلدا کە بە واتای بەربەستی دەنگ دێت.
ھەڵسەنگاندنێکی گشتی
ڕاکێشانی شەپۆل خۆی نیشان دەدات وەکوو بەشێک لە ڕاکێشانی پەستان بەشێوەیەکی گونجاو بۆ کاریگەری توانای پەستاوتن بەھۆی درووستبوونی شەپۆلەکانی ڕاتەکاندن لە دەورووبەری لاشەکە. شەپۆلەکانی ڕاتەکاندن ھێزێکی ڕاکێشانی زۆر درووست دەکەن کە دەتوانێت ببێتە ھۆی ڕاکێشانی لاشە. ھەرچەندە شەپۆلەکانی ڕاتەکاندن بەشێوەیەکی گشتی خێراییان لەسەروو خێرایی دەنگەوەیە بەڵام دەکرێت لەگەڵ خێرایی فڕۆکەکەش لە چەند بەشێک لە لاشەی فڕۆکەکە کە خێراییان دەگاتە سەروو خێرایی دەنگ درووست ببن. ئەم کاریگەریە بەشێوەیەکی گشتی لە فڕۆکەدا دەردەکەوێت لە خێراییەک نزیک لە خێرایی دەنگ لەدەوری (٠٬٨ Mach) بەڵام دەکرێت لەھەر خێراییەک کە زیاتر بێت لە (critical Mach) لە فڕۆکەدا ئەو کێشەیە بەدی بکرێت. ئەوەی دیارە پێش ساڵی ١٩٤٧ وایان بیردەکردەوە کە مەکینەی تەیارەکان وەکوو پێویست بەھێز نین تا بتوانن بەسەر ھێزی زۆری ڕاکێشاندا زاڵ بن یان ئەوەی ھێزەکان بە ئەندازەیەک بەھێزبن کە فڕۆکە مەترسی شکانی لێ بکرێت لە کاتی فڕیندا ئەمەش بەواتای بەربەستی دەنگی دێت.
لێکۆڵینەوە
لە ساڵی ١٩٤٧ لێکۆڵینەوەکانی پەیوەست بە ڕاکێشانی شەپۆل بووە ھۆی گەشەپێدانی چەند شکڵێکی جیاواز بۆ کەمکردنەوەی ڕاکێشانی شەپۆل تا ئاستی ڕیگەپێدراو لە ڕووی تیۆرییەوە. بۆ لاشەی فڕۆکە شکڵی (Sears–Haack body)یان دەست کەوت کە شکڵێکی پانەبڕگەیی گونجاوە پێشنیاریان کرد بۆ ھەر قەبارەیەکی ناوەکی دیاریکراو. (von Kármán ogive) شکڵێکی ھاوشێوەیە بۆ ئەو لاشانەی کە کۆتاییەکی نووک سافی ھاوشێوەی موشەکیان ھەیە. ھەردووکیان لەسەر بنچینەی شکڵی باریک و درێژ بە کۆتاییەکی ساف درووست کراون، جیاوازییەکی سەرەکییان ھەیە کە ئەویش ئەوەیە کە (ogive) تەنھا لە یەک کۆتاییەوە نوکی ھەیە.
کەمکردنەوەی ڕاکێشان
بەشێک لە تەکنیکە نوێیە گەشەپێدراوەکان بە درێژایی جەنگی جیھانی دووەم و دوای کۆتایی ھاتنی جەنگی جیھانی دووەمیش یەک بە دوای یەک توانییان بڕی ڕاکێشانی شەپۆل کەم بکەنەوە، تا سەرەتایی ساڵانی ١٩٥٠کان کۆتا جۆری فڕۆکە جەنگییەکان دەیانتوانی بگەنە سەرووی خێرایی دەنگ. ئەم تەکنیکانە بە خێرایی لەلایەن دیزاینەرەکانی فڕۆکە سودیان لێ وەرگیرا. ڕێگایەکی ئاسایی بۆ چارەسەری کێشەی ڕاکێشانی شەپۆل سوود وەرگرتن بوو لە باڵی ڕاماڵدراو کە لە ڕاستیدا پێش جەنگی جیھانی دووەم پێشکەوتنی بە خۆیەوە دیوە و لە ھەندێک لە دیزاینەکانی فڕۆکە چەنگیەکانی ئەڵمانیا سوودی لێ وەرگیرا. ماڵینی باڵەکان دەبێتە ھۆی ئەوەی کە لە ئاڕاستەی بادا باڵەکان تەنکتر و درێژتر بێنە پێش چاو، درووست کردنی ئەو شێوە باڵانە چاولێگەری بوو کە زۆر نزیک بوو لە شێوەی (von Kármán ogive)، لە کاتێکدا کە ھێشتا لە خێراییەکی کەمدایە جەماوەیی و ئەستووری گرنگن و بەسوودبەخشی دەمێننەوە. لەکاتی درووستکردنی باڵێک کە زۆر تەنک بێت نابێت ڕاماڵدرێت. ئەم ڕێگە چارەیە لە ھەندێ دیزایندا بەکارھێنرا، سەرەتا لەگەڵ (Bell X-1)دا، کە یەکەمین فڕۆکە بوو کە توانای ھەبوو بە خێرایی دەنگ بڕوات. خاڵی نەرێنی ئەم دیزاینە ئەوەیە کە باڵ بەڕادەیەک تەنکە کە زۆر گونجاو نیە بۆ بەکارھێنانی بۆ خەزنکردنی سوتەمەنی یان ئەو ئامێرانەی کە فڕۆکە پێی دەنیشێتەوە. ئەم جۆرە باڵانە لە موشەکەکان زۆر بەکاردێت ھەرچەندە لەو بوارەدا زۆرربەی کات بە پەڕماسی ("fins") ئاماژەی پێ دەکرێت. شکڵی لاشەی فڕۆکە گۆڕانی بەسەرادا ھات لەگەڵ ناساندنی یاسای رووبەری (Whitcomb). (Whitcomb) کاری دەکرد لەسەر تاقیکردنەوە جیاوازەکانی شێوەی لاشەی فڕۆکە بۆ ڕاکێشانی کاتێک نزیک لە خێرایی دەنگ دەجوڵێن، لەدوای بینینی سیمینارێک لە لایەن (Adolf Busemann) لە ساڵی ١٩٥٢ گەیشتە ئەو بڕوایەی کە لاشەی(Sears-Haack) شیاوە بۆ ھەموو فڕۆکەیەک بەکاربھێندرێت نەک تەنھا بۆ لاشەی فڕۆکەیەکی دیاریکراو. ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە لاشەی فڕۆکە پێویستە بە شێوەیەکی تەسکتر درووست بکرێت لەو شوێنەی کە دەبەسترێتەوە بە باڵەکان بۆ ئەوەی کە پانە بڕگەی ھەموو فڕۆکەکان لە گەڵ لاشەی (Sears-Haack) وەکوو یەک بن. ڕاست|وێنۆک|(Convair 990) خاوەنی لاشەیەکی تایبەتی دژە ڕاتەکاندن بوو. فڕۆکە مۆدێرنەکان بەگشتی شکڵێکی زۆر وردیان ھەیە لەبەر یاسای ڕووبەر. دەتوانین بەکارھێنانەکانی یاسای ڕووبەر ببینین کە بەکارھێنراوە لە لاشەی دژە ڕاتەکاندن لە فڕۆکەدا کاتێک بە خێراییەک نزیک لە خێرایی دەنگ دەجوڵێت کە ھەندێ سیخۆش دەگرێتەوە. لاشە دژە ڕاتەکاندنەکان کە داپۆشەرێکی بەدرێژایی لێواری باڵەکان ھەیە و گرنگیەکەی ھەمان ڕۆڵی دیزاینی لاشەی وردی لە فڕۆکەکانی تردا ھەیە کە بە خێراییەک نزیک لە خێرایی دەنگ دەجوڵێن.
ڕێگاکانی تری کەمکردنەوەی ڕاکێشان
چەندین ھەوڵی تر بۆ کەمکردنەوەی ڕاکێشانی شەپۆل ناسێندران لەماوەی چەند ساڵێکدا. (supercritical airfoil) بریتییە لەو جۆرەی کە دەبێتە ھۆی بەرزبوونەوەی خێرایی کەم بەشێوەیەکی گونجاو وەکوو (airfoil)ێکی ئاسایی، بەڵام تا ڕادەیەکی زۆر خاوەنی تایبەتمەندییەکی نزیکە لە (von Kármán ogive)ە. ھەموو فڕۆکە نەفەرھەڵگرە مۆدێرنەکان سوود لە جۆری (supercritical airfoil) وەردەگرن و ھەروەھا ھەوا بەخێراییەکی گەورەی سەروو دەنگ بەسەر ڕووی سەرەوەی باڵەکاندا دەڕوات.
سەرچاوەکان
L. J. Clancy (1975), Aerodynamics, Pitman Publishing Limited, London. ISBN 0-273-01120-0
ڕۆدریگۆ دی پاول
نازناوەکان
ئەرژەنتین
تاکە کەسی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:یاریزانە براوەکانی کۆپا ئەمریکا پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠١٩ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئارجەنتینی پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئارجەنتینی پۆل:ئارجەنتینییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئەرژەنتینی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئەتلەتیکۆ مەدرید پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ڤالێنسیا
مێشاوە
مێشاوە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھەڵشۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مێشاوە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆڕەشێر لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی زەڵێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مامکاوە لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شێنێ.
ساموێل ئۆمتیتی
ساموێل یڤێس ئۆم تیتی ؛ لەدایکبووی ١٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٣)، یاریزانێکی پیشەگەری فەڕەنسییە کە یاری بۆ یانەی بارسێلۆنای ئیسپانی و ھەڵبژاردەی فەڕەنسا دەکات لە ڕۆڵی بەرگریکاردا.
کاروانی پیشەگەری ئۆمتیتی لە یانەی لیۆنی فەڕەنسی دەستیپێکرد، جامی یەکێتی فەڕەنسا و جامی شای فەڕەنسای بردەوە لە یەکەم وەرزی لەگەڵ یانەکەدا، ١٧٠ یاری و ٣ گۆڵی بۆ یانەکە کرد پێش ئەوەی پەیوەندی بە یانەی بارسێلۆنای ئیسپانی کرد بە بڕی ٢٥ میلیۆن یۆڕۆ لە ساڵی ٢٠١٦. لە یەکەم وەرزی لەگەڵ یانەکەدا توانی جامی شای ئیسپانیا بەرزبکاتەوە.
پاش بەشداریکردن لە ٤٧ یاری و تۆمارکردنی ٣ گۆڵ لە ئاستی لاویدا و بەرزکردنەوەی جامی جیھانی ئاستی ژێر ٢٠ ساڵان لە ساڵی ٢٠١٣، ئۆمتیتی یەکەم یاری پیشەگەری خۆی بۆ ھەڵبژاردەکەی کرد لە یۆڕۆی ساڵی ٢٠١٦، کە توانیان بگەن بە یاری کۆتایی جامەکە. دوو ساڵ دوای ئەمە، ئۆمتیتی بەشداریکرد لە بردنەوەی جامی جیھانی ٢٠١٨ لەگەڵ ھەڵبژاردەی فەڕەنسا.
دەستپێک
ئۆمتیتی لە شاری یاوندێ لە وڵاتی کامیروون لەدایکبوو، لەگەڵ خێزانەکەی گەیشتن بە شاری ڤیلوربان لە فەڕەنسا کاتێک تەمەنی ٢ ساڵ بوو. دواتر، ئۆمتیتی پەیوەندی بە یانەی «مێنیڤال» ەوە کرد لە تەمەنی ٥ ساڵیدا. لە تەمەنی ٩ ساڵیدا، ئۆمتیتی پەیوەندی بە ئەکادیمیای لاوانی یانەی «لیۆن» ەوە کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی لا لیگا
ناتان باوتس
بەستەری دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکان
فانکشنی قۆقز
فانکشنی قۆقز لەسەر ماوەیەکی دیاریکراو|وێنۆک|300px چەپ|300px|وێنۆک|فانکشنی قۆقزی x2 + xy + y2.
ئەگەر فانکشنی بەردەوامی f ئەم تایبەتمەندییەی ھەبێت کە لەنێوان مەودای دوو خاڵدا، گرافەکەی لەخوارەوەی ژێی نێوان دوو خاڵەکە بێت ئەوا دەڵێین f فانکشنێکی قۆقزە. فانکشنی دووجای بنەڕەتی f(x)=x^2 و فانکشنی توانی f(x)=e^x، دوو نموونەی ناسراو لە فانکشنی قۆقزن. زۆربەی نایەکسانییە ناسراوەکان لە شیکاریی بیرکاریدا لە قۆقزییەوە سەرچاوە دەگرن. نایەکسانییەکانی یەنسێن، ھۆڵدێر، مینکۆڤسکی نموونەیەک لەم نایەکسانییانەن.
پێناسە
وا دابنێین ، فانکشنی فانکشنێکی قۆقزە ئەگەر بۆ ھەر دوو ژمارەی   و ھەر t کە 0\le t\le1، لاسەنگەی خوارەوە پاسادان بێت:
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شیکاریی قۆقز
وێستگەی شینکاوا-ماچی
وێستگەی شینکاوا-ماچی (新川町駅, شینکاوا-ماچی-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ھێکینان، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
کەشتیی ئاسمانیی جونۆ
کەشتیی ئاسمانیی جونۆ گەڕانی ئامێرێکە کە شوێنکەوتە و پڕۆژەی دەزگای ناسایە کە لە چوارچێوەی پڕۆژەی سنووری نوێیە (بە ئینگلیزی: New Frontiers program)لە بۆ دۆزینەوە و ئاشکراکردنی زانیاری دەربارەی مووشتەری، تێچووی پڕۆژەکە ھەتا ڕەوانەکردنی ٧٠٠ میلیۆن دۆلار بوو ھەتا ساڵی ٢٠٠٩، ئەوە بوو لە ٥ی ئابی ساڵی ٢٠١١ لەناو دڵی مووشەکی ئەتڵەس٥ تەقێندرا و لە ڕێگەدا بوو تا گەشتە ھەسارەی مووشتەری لە ٤ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٦ گەشتە ھەسارەی مووشتەری.
ئامانجە زانستییەکان
وێنۆک|وێنەیەکی وردەکاری لەسەر چۆنیەتی ڕۆشتن و کاتی جونۆ لەناو کۆمەڵەی خۆر
چاڵانچی سەروو
چاڵانچی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سراو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
کەشتیی ئاسمانیی جونۆ
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ناسا پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان پۆل:گەردوون پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ٢٠١١
چاڵانچی سەروو
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
١٨٥٦ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٥٦ لە نەرویژ
قەھرەمان
قەھرەمان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری ئەنزەلا نشیو، ناوچەی ئەنزەل، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قەھرەمان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
زوۆ چیومینگ
زوۆ چیومینگ، زوۆچیو مینگ یان چیو مینگ (لەدایکبووی ٥٥٦ تا ٤٥١ی پێش زایین) مێژووناسێکی چینی بوو کە لە ھاوسەردەمی کۆنفۆشیوس بووە، و لە ویلایەتی لوو ژیاوە لە سەردەمی بەھار و پاییزی مێژووی دێرینی چین.
عوسمان دێمبێلێ
وێنۆک|عوسمان دیمبێلێ لەگەڵ ھەڵبژاردەی فەڕەنسا لە جامی جیھانی فیفای ٢٠١٨. ماسۆر عوسمان دیمبێلێ (لەدایکبووی ١٥ی ئایاری ١٩٩٧) یاریزانێکی پیشەگەری فەڕەنسییە کە یاری بۆ یانەی بارسێلۆنای ئیسپانی و ھەڵبژاردەی فەڕەنسا دەکات لە ڕۆڵی ھێرشبەردا. لەدایکبووی شاری ڤێرنۆن، کاروانی وەرزشی دیمبێلێ لە یانەی «ڕێنس» ی فەڕەنسی دەستیپێکرد پێش ئەوەی پەیوەندی بە یانەی «دۆڕتمۆند» ی ئەڵمانی کرد لە ساڵی ٢٠١٦. دیمبێلێ توانی جامی شای ئەڵمانیا بەرزبکاتەوە لەگەڵ دۆرتمۆند و توانی گۆڵێک تۆماربکات لە کۆتا یاری جامەکە.
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:موسڵمانانی فەڕەنسی
کلارێنس
کلارێنس زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئەنیمەیشنی ئەمریکییە کە لە لایەن سکایلەر پەیج بۆ کارتوون نێتوۆرک دروست کراوە. زنجیرەکە بە دەوری سەرکێشییەکانی کلارێنس و دوو باشترین ھاوڕێی، جێف و سوومۆ دەسووڕێتەوە. دروستکەری زنجیرەکە، سکایلەر پەیج، وێناکاری پێشووی کاتی سەرکێشی، لە ٢٠١٢ لە ستۆدیۆکانی کارتوون نێتوۆرک وەک بەشێک لە پڕۆگرامی پەرەپێدانی کورتەکان پەرەی بە زنجیرەکە داوە.
ئەڵقە تاقیکردنەوەیییەکە دوای بەرنامەی خەڵاتەکانی ھۆڵی کایەی ٢٠١٤ لە ١٧ی شوباتی ٢٠١٤ پەخش کرا. زنجیرەکە بە فەرمی لە ١٤ی نیسانی ٢٠١٤ پەخش کرا، و لە لایەن نزیکەی ٢٫٣ ملیۆن بینەر بینرا. ئەڵقەی تاقیکردنەوەییی زنجیرەکە بۆ خەڵاتی ئێمیی ھونەرە داھێنەرەکان پاڵێورا. زنجیرەکە لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨ کۆتایی پێ ھات، لە سێ وەرز و ١٣٠ ئەڵقە پێک ھاتووە و ماوەی ھەر ئەڵقەیەک نزیکەی ١١ خولەکە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پڕۆگرامە ڕەسەنەکانی کارتۆن نێتۆرک پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان دەربارەی منداڵ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە قوتابخانە سەرەتاییەکان پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان لەلایەن ستۆدیۆکانی کارتۆن نێتۆرک پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٤ پۆل:زنجیرەکانی کارتۆن نێتوۆرک پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی قوتابخانە سەرەتاییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان لەلایەن ستۆدیۆکانی کارتۆن نێتوۆرک
بۆ ھەتاھەتایە (زنجیرە)
بۆ هەتاهەتایە (بە ئینگلیزی: Forever) بریتییە لە زنجیرە درامایەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی لەسەر دکتۆر هێنری مۆرگن، وە ئەو پزیشکێکی پشکنینی نەمرە لە نیویۆرک. زنجیرەکە پەخش کراوە لەسەر ئەی بی سی وەک وەرزێک لە زنجیرەکە ۱٥-۲۰۱٤.
کورتە
دکتۆر ھێنری مۆرگان پزیشکێکی شیکارکەری شاری نیوێورکە و توێژینەوە لە ھاڵەتەکانی مردن دەکۆڵێتەوە، ئەمەش بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێک بۆ نەمرییەکەی. پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٤ پۆل:وێناکردنی خەیاڵیی بەشی پۆلیسی نیویۆرک
مەسەن
مەسەن یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی پیران سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
مەکسیک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
مەکسیک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
دەیەی ١٩٩٠
سەرچاوەکان
پۆل:دەیەی ١٩٩٠ پۆل:سەدەی ٢٠ەم
مەڕان
مەڕان یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی پیران سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
دە فانتم ئاگنی
دە فانتم ئاگنی ئەلبومێکی ساڵی ٢٠٠٣ی ئێپیکاە. ئەلبومەکە لە ٩ تراک پێکھاتووە و لە ڕێکەوتی ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٣ بڵاوکراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی ئێپیکا
١٨٥٧ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٨٥٧ لە نەرویژ
مامیسکێ
مامیسکێ یان مامیسک یان مامیسکا یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی پیران سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
ھێزگەی گەرمایی ھێکینان
ھێزگەی گەرمی ھێکینان (碧南火力発電所, ھێکینان کاریۆکو ھاتسودێنشۆ) وێستگەیەکی گەورەی ھێزگەی گەرمییە لەلایەن کۆمپانیای JERA بەڕێوە دەچێت لە شاری ھێکینان، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. وە گەورەترین وێستگەی ھێزگەی گەرمایی خەڵووزییە لە ژاپۆن
کونەکۆتر، ڕزگاری
کونەکۆتر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
عەرەبلویا دەرە
عەرەبلویا دەرە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نازیا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
عەرەبلویا دەرە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە یارسان پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
کەسکەری
کەسکەری (بە عەرەبی:الكسكري، لەدایکبووی ٣٢٢ی کۆچی، ٩٣٤ی زایینی، مردن:٤١٤ی کۆچی ١٠٢٣ی زایینی) پزیشکێک بوو لە نەخۆشخانەی بەغدا کاری دەکرد لە سەردەمی خۆی، کاری دەستنیشانکردنی حاڵەتە دەروونییەکان بوو وەکوو بیرچوونەوە،
خوێندنەوەی زیاتر
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٩٣٠ پۆل:مردووانی ١٠٢٣ پۆل:پزیشکانی سەدەی ١٠یەم پۆل:پزیشکە عەرەبەکانی سەدەکانی ناوەڕاست پۆل:پزیشکە عێراقییەکانی سەدەکانی ناوەڕاست
کنساین تو ئەبلیڤیەن
کنساین تو ئەبلیڤیەن ئەلبومێکی ساڵی ٢٠٠٥ی ئێپیکاە. ئەلبومەکە لە ١١ تراک پێکھاتووە و لە ڕێکەوتی ٢١ی نیسانی ٢٠٠٥ بڵاوکراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی ئێپیکا پۆل:ئەلبومەکانی ٢٠٠٥
ئێف ئەی ١٨-ھۆرنێت
وێنۆک|300px|فڕۆکەی ئێف ئەی-١٨ لە ئاسمان
مەکدۆنێل دێگلەس ئێف ئەی ١٨-ھۆرنێت (ئینگلیزی: McDonnell Douglas F/A-18 Hornet) فڕۆکەیەکی کارای سەربازیی دوو بزوێنەریی ئەمریکییە.
فڕۆکەکە دەتوانێت لە گشت جۆرە کەشوھەوایەک ئەرکە سەربازییەکانی جێبەجێ بکات. ھەریاکە لە کۆمپانیاکانی (بۆیینگ، ماکدۆناڵد دۆگلاس، نۆرسروب) کاری دروستکردنی فڕۆکەکە ئەنجام دەدەن. بڕی تێجوی فڕۆکەکە؛ جۆری (ھۆرنێت) بڕی ٢٩ میلیۆن دۆلاری تێدا خەرج دەکرێت و و جۆری (سوپەر ھۆڕنێت) بڕی ٥٧ میلیۆنە دۆلاری ئەمریکی تێدا خەرج دەکرێت. فڕۆکەکە تەواوکەری جۆری (ئێف ١٧)یە. یەکەمین گەڕی فڕینی فڕۆکەکە لە ڕێکەوتی (١٨ نوفمبر ١٩٧٨) بووە. و یەکەمین ئەرکی لە ڕێکەوتی (٧ ینایر ١٩٨٣) بووە، تاوەکو ئێستا لە ئەرکەکانی بەردەوامە.
بەکارھێنەران
بەکارھێنەری سەرەکی فڕۆکەی (ئێف ئەی ١٨): ھێزە ئاوییەکانی ئەمریکایە. و ئەو هێزانەی کە فڕۆکەکە بەکاردێنن بریتین لە: و وڵاتانی:
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی.
شێنجینگی ژۆو
پاشا شێنجینگی ژۆو (بە چینی:周慎靚王 ژۆو شێنجینگ وانگ) ناوی کەسی جی دینگ، ٣٦م پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، ٢٤مین پاشای بەشی ڕۆژھەڵاتەکەی بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٤می پێش زایین پۆل:مردووانی ٣١٥ی پێش زایین
مەکسیک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
مەکسیک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ناودەشت، مێرگەسۆر
ناودەشت یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی پیران سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
کۆبا (کارەکتەر)
وێنۆک|کەسایەتی کۆباکۆبا کەسایەتییەکی خەیاڵییە و مافێکی دەستووری ھەیە لە فیلمی ھەسارەی مەیموونەکان، لەلایەن تۆبی کێبێڵ وێنەکەی کێشراوە. دوایی کورتەیەک لە ناساندنی لە فیلمی ھەستانی ھەسارەی مەیموونەکان ئەم کارەکتەرەکە لەلایەن کریستۆڤەر گۆردۆن وێنەی کێشرابوو،
وەندەر ومن
وەندەر ومن کەسایەتییەکی خەیاڵییە و پاڵەوانی دی سی کۆمیکسە (DC Comics)، دروستی کردووە ویلیەم مۆڵتۆن مارسۆن وەک "کەسایەتییەکی مێینەی نایاب کە دەتوانرێت ڕۆڵی بگێڕدرێت وەک ھێنانی نموونە ئەمازۆنییەکان بۆ خۆشەویستی و ئاشتی وە ھەروەھا بۆ یەکسانی کردن لە نێوان ھەردوو ڕەگەزەکە لە جیھانێک کە ڕقی پیاوان تێکیداوە".
مووشەکی دژەتانک
300px|وێنۆک|دژەتانکی جۆری (FGM-148 Javelin)ی [[ئەمریکی.]]
مووشەکی دژەتانک (ئینگلیزی: Anti-tank missile) چەکێکی بەھێزی سەربازییە کە دژی ئۆتۆمبێلە سەربازییە زرێپۆشەکان و تانکی سەربازی بە مەبەستی تێکشکاندن و پەکخستنیان بەکار دەھێندرێت. لە ئێستادا ٢٢ وڵات خاوەنی چەندین دژەتانکی جیاواز و ھاوبەشن. کە یەکێک لە دژە تانکە ھابەشەکان چەکی (میلان)ە کە چەکی ھاوبەشی نێوان وڵاتانی ئەڵمانیا و فەرەنسایە.
مێژوو
وڵاتی ئەڵمانیا لە مێژوو یەکەمین جۆری چەکی دژەتانکیان بەرھەم ھێنەوە کە ناوی بریتی بوو لە (Ruhrstahl X-4) کە لە جەنگی جیھانی دووەمدا بەکار ھێندراوە، کە لە ڕێگەی ئاسمانەوە دە ھاوێشترا. بەڵام دژە تانکی جۆری (SS.10) یەکەمین دژەتانک بوو کە لە سەر زەویەوە ئاراستەی ئامانجی دیاریکراو کراوە، کە خاوەنەکەی فەرەنسا بوو.
ڕۆژووی ڕۆژی عاشوورا
ڕۆژووی ڕۆژی عاشورا یەکێکە لە ڕۆژووە سوننەتەکان، کە بریتییە لە بەڕۆژوو بوونی ڕۆژی دەیەمی مانگی موحەڕڕەم. پاداشتەکەی سڕینەوەی گوناهی ساڵی ڕابردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:ڕۆژوو لە ئیسلام پۆل:ڕۆژووی سوننەت
زمانی بۆرمایی
وێنۆک|قسەکەرێکی بۆرمایی، لە [[تایوان تۆمارکراوە.]] بۆرمایی یان بۆرمی ( Burmese , MLCTS : mranmabhasa, ئای پی ئەی: [mjəmà bàðà] ) زمانێکی چینی-تبتییە لە میانمار (بە بۆرما ناسراوە) قسەی پێدەکرێت و زمانێکی فەرمییە، زمانی بنچینەیی و زگماکی بۆرمانییەکانە، کە گرووپێکی نەتەوەیی سەرەکی وڵاتەکەن، ھەروەھا زمانی بۆرما لەلایەن ھۆزە ڕەسەنەکانی چیتاگۆنگ ھیڵ تراکتس ( ڕەنگاماتی ، بەندەربان ، خاگرچاری ، کۆکس بازاڕ ) لە بەنگلادێش و لە ویلایەتی تریپورا لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ھیندستان قسەی پێدەکرێت، ھەرچەندە دەستووری میانمار بە فەرمی ناوی ئینگلیزی زمانەکە وەک زمانی میانمار دەناسێت، زۆربەی زمانی ئینگلیزی قسەکەران بەردەوامن لە ئاماژەکردن بە ناوی زمانەکە بە بۆرما، دوای بۆرما ناوێکی پێشووی وڵاتەکە و ئێستا ھاوبەشی فەرمی زمانی بۆرما لینگوا فرانکا باوی میانمارە، وەک زمانی زۆرترین قسەکەر لە وڵاتەکەدا لە ساڵی ٢٠٠٧ دا، وەک زمانی یەکەم لەلایەن ٣٣ ملیۆن کەسەوە قسەی پێکراوە، بە پلەی یەکەم خەڵکی بۆرمان و نەتەوەکانی پەیوەندیدار و وەک زمانی دووەم لەلایەن ١٠ ملیۆن کەسەوە قسەی پێدەکرێت، بە تایبەتی کەمینە نەتەوەییەکانی میانمار و وڵاتانی دراوسێ، لە ساڵی ٢٠٢٢ دا ژمارەی دانیشتووانی بۆرما کە بە زمانی بۆرمایی قسەیان کردووە بریتی بووە لە ٣٨.٨ ملیۆن کەس.
سیستەمی نووسین
وێنۆک| نمونەیەکی شێوازە جۆراوجۆرەکانی ڕێنووسی بۆرمایی ئەلفوبێی بۆرمایی لە ٣٣ پیت و ١٢ بزوێن پێکھاتووە و لە چەپەوە بۆ ڕاست دەنووسرێت و پێویستی بە ھیچ بۆشایییەک لە نێوان وشەکاندا نییە، ھەرچەندە نووسینی مۆدێرن بەزۆری لە دوای ھەر بڕگەیەک بۆشایی لەخۆدەگرێت بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی خوێندنەوەی ڕێنووسەکان بە پیتە بازنەییەکان و خاڵبەندی تایبەتمەندە، ڕێنووسەکەی بە abugida ناسراوە، ھەموو پیتەکان بزوێنی سروشتی အ یان ھەیە ئە یان  لەخۆدەگرن، بزوێنەکان بە شەش کۆمەڵەی بزوێن (پێیان دەوترێت ဝဂ်  ) لەسەر بنەمای قسەکردن، وەک ڕێنووسەکانی تری براھمی نیشانەی تۆنەکان و گۆڕینی بزوێنەکان وەکو خاڵبەند دەنووسرێن کە لە لای چەپ و ڕاست و سەرەوە و خوارەوەی پیتەکاندا دانراون.
تێبینی
<references group="" responsive="0">
بەستەری دەرەکی
پۆل:زمانەکانی بکەر–بەرکار–کار پۆل:زمانەکانی بەنگلادێش پۆل:ووتارەکان بە زمانی بۆرمایی پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی بێرمی
سەرۆک
وێنۆک|نموونەیەکی سەرۆک لە کاردا - سام ئێرڤین (ڕاست)، سەرۆکایەتیی بیستنی پیرانی وەیرگەیت دەکات، ١٩٧٣
سەرۆک (یان کەسی سەرۆکایەتی کردن، خانمە سەرۆک و سەرۆکایەتی) ، فەرمانبەرێکی پلە بەرزی گرووپێکی دامەزراوە وەک بۆردێک یان لیژنەیەک.
سەرچاوەکان
پۆل:ناونیشانەکانی فەرمانڕەوایەتی پۆل:پرۆسەی پەرلەمان
دە سکۆر – ئەن ئێپک جۆرنی
دە سکۆر – ئەن ئێپک جۆرنی ئەلبومێکی ساڵی ٢٠٠٥ی ئێپیکاە. ئەلبومەکە لە ٢٠ تراک پێکھاتووە و لە ڕێکەوتی ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٥ بڵاوکراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی ئێپیکا
نەرمێ
نەرمێ یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی پیران سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
شارۆچکەیەک لە نەبوونی مندا (مانگا)
شارۆچکەیەک لە نەبوونی مندا یان سڕینەوە، (بە ژاپۆنی: Boku dake ga Inai Machi, 僕だけがいない街 lit "ئەو شارۆچکەی تەنیا من تێیدا ونم" abbr. 僕街, BokuMachi) زنجیرەیەکی مانگای ژاپۆنییە کە لەلایەن کێی سانبێ نووسراوە و کێشراوە. لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٢ تا ئازاری ٢٠١٦ لە گۆڤاری یۆنگ ئەیس لە نووسینی کادۆکاوا شۆتێن بە شێوەیەکی زنجیرەیی بڵاوکراوەتەوە و کراوە، مۆڵەتی بە زمانی ئینگلیزی لەلایەن یێن پرێسەوە وەرگرتووە. وەرگێڕانی ئەنیمێ لەلایەن کۆمپانیای ئەی وەن پیکچەرز لە بلۆکی بەرنامەسازی نۆیتامینای فوجی تیڤی لە مانگی یەک تا ئازاری ٢٠١٦ پەخشکرا، و فیلمێکی ئەکشنی ڕاستەوخۆ لە مانگی ئازاری ٢٠١٦ بڵاوکرایەوە، زنجیرە درامایەکی ئەکشنی ڕاستەوخۆ لەلایەن نێتفلیکسەوە لە کانوونی دووەمی ٢٠١٧ بڵاوکرایەوە، مانگایەکی سپین ئۆف لە مانگی حوزەیران تا تشرینی دووەمی ٢٠١٦ و زنجیرە ڕۆمانێکی سپین ئۆف بڵاوکرایەوە. لەلایەن ھاجیمە نینۆمای لە گۆڤاری بونگەی کادۆکاوای کادۆکاوا لە تشرینی دووەمی ٢٠١٥ تا ئازاری ٢٠١٦.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مانگاکانی ٢٠١٢ پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٦ دەستیان پێکردووە پۆل:مانگاکانی ٢٠١٦ پۆل:ئەی-١ پیکچەرز پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت پۆل:ئەنیپلێکس پۆل:تاوان لە ئەنیمێ و مانگا پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە پۆل:خەیاڵ لە ٢٠٠٣ پۆل:خەیاڵ لە ٢٠٠٦ پۆل:ئەو دراما تەلەڤیزیۆنییە ژاپۆنییانەی پشت بە مانگا دەبەستێت پۆل:ئەو مانگایانەی گۆڕدراوە بۆ فیلم پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:ئەنیمێ و مانگا لێڵەکان پۆل:نۆیتامینا پۆل:سێینن مانگا پۆل:ئەنیمێ و مانگای وروژێنەر
مامەندە
مامەندە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھەڵشۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مامەندە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەلک و لە باشوور لەگەڵ گوندی باداوە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شیوەڕەزی خواروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دووچۆمان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کانی کەوە، ڕزگاری
کانی کەوە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی کەوە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھۆمەرەخەجانی عەلی ئەمین و لە باشوور لەگەڵ گوندی بنەبەراز و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زاووت لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەرکەلی مارف.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
وێستگەی ھیتۆتسوگی
وێستگەی ھیتۆتسوگی (一ツ木駅, ھیتۆتسوگی-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری کاریا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:کاریا، ئایچی
دە ڕۆد تو پەرادایسۆ
دە ڕۆد تو پەرادایسۆ ئەلبومێکی ساڵی ٢٠٠٦ی ئێپیکاە. ئەلبومەکە لە ١٦ تراک پێکھاتووە و لە ڕێکەوتی ٤ی ئایاری ٢٠٠٦ بڵاوکراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی ئێپیکا
حیکایەت
حیکایەت (لە عەرەبییەوە: حكاية، "وتنەوە، گێڕانەوە") زاراوەیەکی ئەدەبییە تایبەت بە گەلانی ڕۆژھەڵاتی نزیک و ناوین و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا. لە مانا بەربڵاوەکەیدا، چیرۆکێکی درێژە بە زمانی پەخشان و ھەندێ جاریش بە شیعر. لە مانا بەرتەسکەکەیدا، بەرھەمێکی نووسراوی پەخشانییە لە فۆرمی کتێبدا. لە زمانەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین وەکوو کوردیدا، چیرۆکە فۆلکلۆرەکانیش ئەگرێتەوە و، ھاومانای کورتەچیرۆکە.
لە وەرگێراندا بڕێ جار حیکایەت وەکوو بەرامبەری فابل بەکار دێنن. ڕاستە کە وەکوو فابل لە حیکایەتیشدا زۆر جار مەبەست گەیاندنی پەیامێکی ئەخلاقییە، بەڵام، وەکوو فابل ھەمیشە پاڵەوانانی حیکایەت گیانلەبەران و ئاژەڵان نین. لە ڕاستیدا فابل حیکایەتی گیانلەبەرانە.
سەرچاوە
پۆل:خەیاڵ پۆل:وێژە
مێژووی چین
مێژووی چین دەکاتە ماوەی ھەزاران ساڵی مێژووەکە. کە تۆمارکراوە لە کتێبە کۆن و مێژووییەکانی چین، سەرەتاترین تۆمار کە کرابێت لە ١٢٥٠ی پێش زایین بووە بەڵام تۆمارەکانی سەرەتای مێژووەکە شتێکی کەمیان لەسەر زانراوە و تۆمارکراوە، ھەرچۆنێک بێت مێژووی چین سەبارەت بە زۆر سەردەم ویلایەتەکان تۆماری ھەیە کە دابەش دەبێت بۆ: