cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شێخ حسێنی کەسنەزان (ئەبوو تاھیر)
وەفاتی
پیرەمێردی شاعیر لەژێر ناونیشانی(كەسنەزان) لە ڕۆژنامەی ژین ژمارە 78ی ساڵی 1939دا بەمجۆرە شیوەنی بۆ سوڵتان حوسێن كردووە:
ئــازیـــز مـوشتـاقە، ئازیز مـوشـتـاقە
دڵ هێند بۆ تەواف كەعبەت موشتاقە
ســەیـرم نــەمــاوە، تــاقــەتـم تـاقـە
لــەشــم ســووتـاوی گــڕەی فـیـراقە
گــیـرۆدەی ئــازار دەوری ئـــافــاقـە
قـوربــان جــارێـكـەو بـە ئـیتتیفاقـە
هـەر تـایـێ‌ لـە تەوق زوڵفەكەت تاقە
بـیكـە بـە كەمەند بـۆ ئەم عوششاقە
تــاقــی ئـەبرۆت بۆ سوجدە ڕەواقە
میــحرابی سـەفای قوڕبی خـەلـلاقە
ســەودا خــۆراكی ڕۆحی عـوششاقە
ئـەوی بـێ عەشقە، هەر بێ‌ ئەخلاقە
بــەو مــانگەی كەوا دوور لە مەحاقە
(كەسنەزان) بۆ دین دیدەت موشتاقە
بە مەرگت قەسەم وادەی مەرگم هات
ئــەمــڕۆ، ســبـەیـە منیش دێمە لات
ڕەشـــۆڵ، قــەتــارێ‌ مــردن بەجێیە
سـاقی! تـۆش جامێ‌ یار چاوەڕێـیـە
سەرچاوە
پۆل:زانا کوردەکان
سەدبێری، سافک
سەرچاوەکان
پۆل:شارۆچکەکانی سافک
سارا سیدۆن
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٥٥ پۆل:مردووانی ١٨٣١ پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی
شێخ حەمزەلو
شێخ حەمزەلو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات، ناوچەی ئاراس، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
شێخ حەمزەلو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئیلانلو و لە باشوور لەگەڵ گوندی تۆرەمیش و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دودای لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەڵاچوغ.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بێخڕێ
بێخڕێ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
پۆڵەندا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
چوپی
چوپی  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری خوڕخوڕە، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
نوولی
نوولی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ بەراندێزا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
چوپی
جوگرافیا
چوپی  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
نوولی
جوگرافیا
نوولی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
کەنەسوورە، بەکرەجۆ
کەنەسوورە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کەنەسوورە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئاوبارە، بەکرەجۆ و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی گۆمە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شاری سلێمانی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عەواڵ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پەرستگای سولەیمان
{{Infobox religious building }} وێنۆک|346x346پیکسڵ|وەسفی ھونەریی پەرستگای یەکەم لە شاری ئورشەلیم پەرستگای سولەیمان یان ھەیکەلی سولەیمان ھەروەھا بەگوێرەی تەورات ناسراو بە یەکەم پەرستگا، پەرستگایکی پیرۆز (بە عیبری:בית המקדש הראשוןבית המקדש הראשון) بوو لە شاری ئورشەلیمی دێرین لەپێش تێکدانی لەلایەن نەبووخەد نەسر دووەم لەدوای گەمارۆی شاری ئورشەلیم لە ساڵی ٥٨٧ پێش زایین. ئەو ماوە کە یەکەم پەرستگا تیایداکە وادەزاندرێت، یان لەڕاستیدا، لە شاری ئورشەلیم وەستاوە، لە وێژەی ئەکادیمی ھەروەک ماوەی یەکەم پەرستگا دەزانرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئورشەلیم پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٠ەمی پ.ز پۆل:سولەیمان پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی شەشەمی پێش زایین
ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی فڕۆکەوانیی مەدەنی
222px|وێنۆک|چەپ|لۆگۆی ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی فڕۆکەوانیی مەدەنی ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی فڕۆکەوانیی مەدەنی ئیکائۆ (بە ئینگلیزی: International Civil Aviation Organization، بە کورتی: ICAO) یەکێک لە ئاژانسە تایبەتیەکانی نەتەوە یەکگرتووەکانە. ڕێسا و تەکنیکەکانی گەڕانی ھەوای نێودەوڵەتی دەگۆڕێت و پلان دا دەنێت و پەرەسەندنی گواستنەوە ھەوای نێودەوڵەتی چاودێری دەکات تا سەلامەت و گەشە کردنی ڕێکوپێک دڵنیا بکات. بنکەی سەرەکی ئیکائۆ لە شاری مۆنتریال ھەرێمی کێبێکە لە کەنەدا.
سەرچاوەکان
پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٤٧
ساکورا
وێنۆک|گوڵی درەختی ساکورا ساکورا یان گوڵی گێلاس لە سروشتدا ساکوراکان ھەم لە شێوەی خۆگەڕدا و ھەم لە شێوەی کشتوکاڵی دا بوونیان ھەیە. زۆربەی جۆرەکانی درەختی ساکورا کە دەچێنرێن ساکورای ڕازاوەن. ساکورای ڕازاوە لە ڕووی جوانی گوڵەوە کوالێتی بەرزە، بەڵام گوڵەکانی بەزۆری گەشە ناکەن و دەبنە گێلاس یان ئەگەر گەشە بکەن، بەو کوالیتییە نین کە پێویستە بۆ ئەوەی بخرێنە بازاڕەوە. جگە لە چاندنی ئەم درەختە بۆ چێژوەرگرتن لە جوانییەکەی، لە کۆنەوە تا ئێستا جگە لە میوە، گوڵ و گەڵاکانی ساکوراش وەک خواردن بەکاردەھێنرێن. تەمەنی درەختی ساکورا زۆر درێژە، تەمەنی تاکە دارێکی بە ناوی جیندای-زاکورا لە پارێزگای یاماناشی بە نزیکەی ٢٠٠٠ ساڵ دەخەمڵێندرێت. ژاپۆنییەکان لە مێژە گرنگییەکی تایبەتیان بە گوڵی گێلاس و سەیرکردنی داوە و بە ئاڵای ھەموو گوڵەکانی دەزانن. بە شێوەیەکی نەریتی گوڵی گێلاس بە گوڵی نەتەوەیی ژاپۆن دادەنرێت و لە شیعر و ئەدەبیاتی ئەم وڵاتەدا جێگەی تایبەتی ھەیە. ژاپۆن دەوڵەمەندترین وڵاتی جیھانە لە ڕووی ژمارە و جۆراوجۆری درەختی گێلاسەوە. ئەمڕۆ لەم وڵاتەدا کۆی جۆر و ڕەگەزەکانی ساکورا گەیشتووەتە نزیکەی ٦٠٠ جۆر.
وشەڕەتناسی
سەبارەت بە سەرچاوەی وشەی ساکورا 桜 چەندین تیۆری ھەیە. بەپێی بۆچوونی ھەندێک لە توێژەران ناوی ئەم جۆرە دارە لە بنەڕەتدا "ھەنا نۆ ساکو کی" بووە کە بە واتای «ئەو دارەی گوڵی لێ دەگوڵێت». دواتر ئەم ناوە گۆڕدرا بۆ ساکو (بە ژاپۆنی: 咲く、さく saku) کە بە واتای «گوڵکردن» دێت. پاشان پاشگری (یابانی: 等、ら ra) بە واتای «کۆی گشتی» و «گرووپ» زیاد کرا، بەجۆرێک کە پێکەوە وشەی "ساکورا" بە واتای «دارە گوڵدارەکان» دێت.
پێناسەی ساکورا
ڕەگەزی پیرۆنوس دابەش بووە بەسەر ٦ ژێر ڕەگەز، وە گێلاس یەکێکە لەو شەش ژێر ڕەگەزە. ڕوەکناسە ژاپۆنییەکان ڕەگەزی پرۆنوس بە ساکورا ناودەبەن، بەڵام خەڵکی ژاپۆن تەنیا ژێر ڕەگەزی گێلاس و لقە لقدارەکانی بە ساکورا دەزانن. لە زمانی ئینگلیزیدا تەنھا لقێک لە درەختی گێلاس کە پێی دەوترێت دار گێلاسی ژاپۆنی (ناوی زانستی: Prunus serrulata) پێی دەوترێت ساکورا.
درەخت
سەرچاوەی سەرەکی ساکورا ناوچەی ھیمالایا یە. ساکورا جۆرێکە لە درەختی پەڕ ڕواو. جۆرەکانی درەختی ساکورا زیاتر لە وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ئاسیا وەک چین و کۆریا و ھیمالایا و ژاپۆن بڵاوبوونەتەوە.
ساکورا لە ناوچە وشکەکاندا بە باشی گەشە ناکات. ھەندێک جۆری درەختی ساکورا وەک چۆجی زاکورا و مامێ زاکورا کورتن و درێژیان لە نێوان ٢ بۆ ٥ مەتردایە. بەرزی دارەکانی یاما-زاکورا و ئێدوھیگان لە نێوان ١٠ بۆ ٢٠ مەتردایە و لە نێو دارە بەرزەکاندان. بەگشتی لقی درەختی ساکورا بە لایەکدا بڵاودەبێتەوە و شێوەیەکی گۆشەیی ھەیە. لە ھەندێک جۆری تردا، وەک شیدارە-زاکورا، گەشەی لقەکان بەرەو خوارەوەیە، یان بە پێچەوانەوە لە ھەندێک جۆری دەگمەندا، وەک ئامانۆگاوا، ھەموو لقە سەرەکی و لاوەکییەکان و تەنانەت گوڵەکەش بەرەو سەرەوە ئاراستە دەکرێن و بڵاو نابنەوە بە شێوەیەکی ئاسۆیی. توێکڵی جۆری یاما-زاکورا ڕەنگی وەنەوشەیی تۆخە و درزی ئاسۆیی تێیدا دەبینرێت. لە جۆرەکانی ئەدۆھێگان ڕەنگێکی خۆڵەمێشی کاڵی ھەیە و لقەکانی ئاراستەیەکی ڕاستیان ھەیە. دارەکانی یاما-زاکورا لە ڕووی جوانی و ڕەنگ و بەھێزییەوە کوالیتی بەرزە و لە کەلوپەلی ناوماڵ و بیناسازی بینا و دارتاشی و دروستکردنی ئامێری مۆسیقا و ھتد بەکاردێت. تەمەنی دارەکانی ساکورا زۆر درێژە. ئێدوھیگان تەمەنی درێژترین درەختی ساکورایە و زۆربەی دارەکانی ساکورا کە تەمەنیان لە سەرووی ٥٠٠ ساڵەوەیە سەر بەم گرووپەن. ناسراوترین جۆری درەختی ساکورا بریتییە لە سومی-یۆشینۆ کە ٨٠٪ی دارەکانی ساکورا لە ژاپۆن پێکدەھێنێت. تێکڕای تەمەنی ئەم دارە نزیکەی ٦٠ ساڵە.
پەندێکی کۆنی ژاپۆنی ھەیە کە دەڵێت «گەمژەیی ئەوەیە دار ساکورا ببڕیت، ھەروەک چۆن گەمژەیییە دار ئاڵو نەچێنیت». بڕین و بریندارکردنی لقەکانی درەختی ساکورا ڕەنگە ببێتە ھۆی وشکبوونەوەی درەختەکە، بەڵام سەرەڕای ئەوەش لە ھەندێک حاڵەتدا وەک نەخۆشی و وشککردنەوە و یەکگرتنی لق و چەند حاڵەتێکی تر، بڕینی دارەکان پێویستە ئەنجام بدرێت.
گوڵ
بەگشتی گوڵی ساکورا لە چوار بەش پێکدێت:
گەڵا
180px|وێنۆک|یەکێک لە تایبەتمەندییە گرنگەکانی گەڵای گێلاسی شیرین بوونی دوو ڕیشاڵی سوورە لەسەر گەڵاکانی. لە سەرەتای بەھاردا جۆرەکانی ساکورا وەک کان-زاکورا دەگوڵن، گەڵاکانی درەنگتر لە گوڵەکانی سەوز دەبن. لە جۆرەکانی یاما-زاکورادا لە بەھاردا گوڵ و گەڵاکان لە یەک کاتدا دەست دەکەن بە گەشەکردن. ھەندێک جۆری گەڵاکانی ساکورا، پەراوێزی گەڵاکانی سادە دداندارە، لە ھەندێکیشدا، ھەر ددانێک چەند ددانێکی بچووکتری ھەیە. ڕەنگە جۆرە جیاوازەکانی گەڵا تایبەتمەندیان ھەبێت کە لە جۆرەکانی تردا نادۆزرێتەوە؛ بۆ نموونە جۆرەکانی گێلاسی شیرین دوو ھێڵی سووری لەسەر گەڵاکەی ھەیە کە یەکێکە لە تایبەتمەندییەکانی گەڵاکانی.
کاتی ساکورا
لە کۆنەوە زاراوەی «گوڵی ٧ ڕۆژ، گەشەی ٧ ڕۆژ، ساکورای ٢٠ ڕۆژ» لە نێو خەڵکدا باو بووە سەبارەت بە قۆناغەکانی ژیانی ساکورا. ھەرچەندە ئەم زاراوەیە بەگشتی ڕاستە، بەڵام تەمەنی ساکورا بەپێی ساڵ و ناوچە دەگۆڕێت. درێژترین گوڵی ساکورا کە تا ئێستا تۆمار کراوە، ١٦ ڕۆژ بووە لە ساڵی ١٩٦٦ لە تۆکیۆ. بە تێکڕا لە کردنەوەی گوڵی یەکەمەوە تا پڕبوونی کۆتا گوڵی درەختێک ١٦ ڕۆژ دەخایەنێت. کاتی گوڵکردنی گوڵی ساکورا جیاوازە بەپێی شوێن و جۆری دارەکە. ھەندێک جۆری ساکورا، وەک ھیمالایا-زاکورا، فیۆ-زاکورا (ساکورای زستانە)، شیکی-زاکورا (ساکورا چوار وەرز) و جۆگاتسو-زاکورا (ساکورای تشرینی دووەم) ساڵانە دوو جار گوڵ دەکەن.
ساکورا لە چاندی ژاپۆن
وێنۆک|درەختی ساکورا و [[چیای فوجی لە یەکێک لە تابلۆکانی ھیرۆشیگێ|140px]] بەرھەمە مێژوویییەکان دەری دەخەن کە بە درێژایی مێژووی ژاپۆن، ساکورا ھەمیشە گرنگ بووە. لە دوو کتێبدا کەرەستەی پەیوەندیدار بە ساکورا ھەیە بە ناوەکانی کۆجیکی و نیھۆنشوکی کە گرنگترین و کۆنترین کتێبی نیشتمانی و ئایینی ژاپۆنن. ھەروەھا شیعر ھەیە کە باسی ساکورا دەکات لە کتێبی مانیوشو کە کۆنترین کتێبی شیعری ژاپۆنییە. کتێبی مانیۆشۆ لە سەردەمی نارا کۆکراوەتەوە و لەم قۆناغەشدا ھێشتا گوڵی ئاڵو بە ھێمای گوڵ لە شیعری ژاپۆنی دادەنرا، بۆیە لەم کتێبەدا، تەنیا ٤٤ شیعر لەسەر ساکورا ھەیە لە بەرامبەر ١١٨ شیعری پەیوەست بە گوڵی ئاڵو. لە سەدەی ھەشتەمی زایینی و لەگەڵ سەرەتای سەردەمی ھییان (١١٨٥–٧٩٤ز) بوو کە بەرە بەرە ناوبانگی گوڵی ساکورا زیادی کرد و لەم ماوەیەدا ئیمپراتۆر ساگا (٨٤٢–٧٨٦ز) بەھۆی گرنگیدانی زۆری بەم گوڵە، دامەزراندنی داب و نەریتی حەنامی یان ئاھەنگگێڕان ئەو گوڵەکانی بەناوبانگ کرد. لە سەردەمی ئێدۆ (١٨٦٨–١٦٠٣ز) دەستەواژەی «گوڵی ساکورا، پیاوی سامورای» لە نێو خەڵکدا بەناوبانگ بوو. لەم ماوەیەدا جۆرە جیاوازەکانی چاندنی ساکورا و شوێنە بەناوبانگەکانی ساکورا یەک لە دوای یەک دروستبوون. لە کۆتایی سەردەمی ئیدۆدا، سومی-یۆشینۆ ھاتە ئاراوە و لەو کاتەوە ئەم دارە بە شێوەیەکی بەرفراوان لە سەرانسەری ژاپۆن چێنراوە. لە سەردەمی مێیجیدا، مۆتۆواری نۆریناگا (١٧٣٠–١٨٠١)، توێژەر و لێکۆڵەری کولتوری ژاپۆن، لە بەرھەمەکانیدا نووسیویەتی «ڕۆحی ژاپۆنییەکان لەگەڵ ساکورادا دەگونجێت». وێنۆک|پلەی سەربازی جەنەڕاڵ لە هێزی ئاسمانی ژاپۆن|130px بە بۆچوونی ئەو، ھەرچەندە تەمەنی ساکورا کورتە، بەڵام لەڕووی ژیانی جوانییەوە بە ھەموو ھێزی خۆیەوە ھیچ ھاوتایەکی نییە. ژیان بە وزە و دڵخۆشییەوە لە مێژە شتێکی دڵخواز و خۆشەویستی خەڵکی ژاپۆن بووە. دوابەدوای ئەو، نیتۆبی ئینازو، نووسەرێکی دیکەی ئەم قۆناغە، لە سەرەتای کتێبەکەیدا بە ناوی بوشیدۆ: ڕۆحی ژاپۆن، ڕای گەیاندووە کە ڕێگا و داب و نەریتی سامورایییەکان وەک ھێمای ژاپۆن (ساکورا) وایە. بە پێچەوانەی گوڵەکانی تر، ساکورا پێش وشکبوونەوە و لە لووتکەی جوانیدا دەگوڵێت و بە بڕوای ژاپۆنییەکان نیشانەی ڕۆحی قوربانیدان و خۆنەویستی لەم مردنە زووەدا ھەیە. بەم شێوەیە ساکورا وردە وردە بوو بە ھێمای خۆبەختکردن لە سوپای ژاپۆن. بۆ نموونە لە جەنگی جیھانیی دووەم لەبری وشەی "شەھیدبوون" یان "کوژراو" لە شەڕەکەدا وشەی "پڕ لە گوڵ" بەکارھێنرا و ژەنینی گۆرانی سەربازی بە تەوەری ساکورا زۆر باو بوو. کامیکازێ بە ساکورا ڕێکەوتد دەکرا. ئەم گەنجانە بە زانستەوە دەچوون بۆ بەرەوڕووبوونەوەی مردن. فڕۆکەوانە کامیکازییەکان کە تەنیا سووتەمەنییان ھەبوو، بە ھەموو جۆرە کەرەستەیەکی سووتێنەر و تەقینەوە ئامانجەکانی دوژمنیان پێدەدا. خەڵکی ئەو سەردەمە پێیان وابوو ئەم گەنجانە وەک ساکورا جوانن و لەناکاو قەڵەو دەبن. لە ئێستادا وێنەی ساکورا لە ڕیزەکانی کاری بەشی پۆلیس و ھەروەھا ھێزی بەرگری ژاپۆن وەک ڕەمزی قوربانیدانی ئەو کەسانە بۆ پاراستنی ماڵ و گیانی خەڵک بەکاردەھێنرێت.
لە ڕاستیدا ڕۆڵی ساکورا لە ڕیزەکانی کاری پۆلیس و سەربازی ژاپۆن یەکسانە بە ئەستێرەی وڵاتانی دیکە. لە کولتوری ژاپۆنیدا ساکورا بیرھێنانەوەی نابەردەوامیی کاروباری دونیایە لە ئایینی بوودا، ھەروەھا وەک ھێمای نابەردەوامی لە زۆرێک لە شیعر و گۆرانیدا ئاماژەی پێکراوە. ڕۆڵی ساکورا لە ئاڵای چەندین ڕێکخراوی جیاواز وەک قوتابخانە و پۆلیس و ھێزی بەرگری ژاپۆن دەبینرێت. ھەروەھا ساکورا لەسەر پشتی دراوی ١٠٠ یەنی ژاپۆنی ھەڵکەندراوە. ھەرچەندە ساکورا وەک پاشناو زۆر دەگمەنە بەھۆی تێگەیشتن لە ناسەقامگیری ساکورا و نەبوونی مانەوە، بەڵام بۆ ناونانی کچان زۆر بەناوبانگە. لە ساڵی ٢٠١٠ لە لیستی ١٠ ناوی بەناوبانگی کچان لە ژاپۆن ناوی ٧ گوڵ دەدۆزرێتەوە. لەم نێوەندەدا ساکورا پلەی یەکەمی بەدەستھێناوە لەنێو ئەو ناوانەی کە ئەوساڵە بۆ کچان ھەڵبژێردراون.
کێڵگەی گوڵی گێلاس
لە ڕووی پلاندانان بۆ ئاھەنگی ھانامی، پێشبینیکردنی دروستی کاتی کردنەوەی گوڵەکان لە ژاپۆن گرنگییەکی تایبەتی ھەیە؛ ھەر لەبەر ئەم ھۆکارە، ھەموو ساڵێک لە ٣ی ئازاردا، بۆچوونی زانایانی کەشناسی سەبارەت بە ئەگەری کاتی گوڵکردنی گوڵی گێلاس لە پارێزگا جیاوازەکانی وڵات لەلایەن ڕێکخراوی کەشناسی ژاپۆنەوە ڕادەگەیەنرێت. ئەم کاتە لە ناوچە جیاوازەکانی ژاپۆن جیاوازە و تەنانەت ڕەنگە لە ناوچە جیاوازەکانی ھەمان پارێزگا جیاواز بێت.
فێستیڤاڵی گوڵی گێلاس
فێستیڤاڵی ھانامی یان گوڵی گێلاس یەکێکە لە ڕووداوە باوەکانی ژاپۆن. ھانامی بە زمانی ژاپۆنی بە واتای "بینینی گوڵ" دێت. ئاھەنگی ھانامی کاتێک دەگێڕدرێتەوە کە گوڵی ساکورا دەگوڵێت و کاتێک ھاوڕێ و خزمەکان کۆدەبنەوە و مێزەکە لەژێر درەختەکانی ساکورادا دادەنێن. ھەنامی بۆ یەکەمجار لە سەردەمی نارا (٧١٠ تا ٧٩٤ ز) و لە نێو ئاغاکاندا بووە جێی بایەخ. سەرەتا نەریت بوو گوڵی ئاڵو ببینرێت، کە لە ژاپۆن پێی دەوترێت ume، بەڵام لە سەردەمی ھییان (٧٩٤ بۆ ١١٨٥ ز) گوڵی گێلاس جێگەی گوڵی ئاڵوی گرتەوە. لە ناوەڕاستی سەردەمی ئێدۆوە، ھانامی لە نێو خەڵکدا بەناوبانگ بوو، ئیمپراتۆر تۆکوگاوا یۆشیمۆنێ، ئیمپراتۆری ھەشتەمی سەردەمی ئیدۆ، فەرمانی چاندنی داری گێلاسی بە شێوەیەکی بەرفراوان لە سەرتاسەری وڵاتدا بۆ ھاندانی خەڵک و زیاتر بەرەوپێشبردنی ھانامی کرد.
خواردنی ساکورا
جگە لە میوە، گوڵ و گەڵاکانی ساکورا لە کۆنەوە لە ژاپۆن وەک خۆراک بەکارھێنراون. لە ئێستادا زیاتر لە ١٠٠٠ جۆری گێلاسی خواردن لە جیھاندا ھەیە، کە بەگشتی دەتوانرێت بەسەر سێ گرووپدا دابەشبکرێن کە بریتین لە گێلاسی شیرین، گێلاسی ترش و گێلاسی چینی. گێلاسی ئەمریکی و گێلاسی ناپلیۆن جۆرێکی بەناوبانگی گێلاسی شیرینن. گێلاسی چینی بەھۆی بچووکی قەبارەکەی ئەمڕۆ لە بازاڕەکاندا بەردەست نییە. ھەرچەندە دار گێلاسی شیرین لە چین دەچێنرێت بۆ بەکارھێنانی میوەکەی ٣٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر، بەڵام چاندنی دار گێلاسی شیرین لە ژاپۆن دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی مێیجی لە ساڵانی ١٨٦٨–١٩١٢. لەم ماوەیەدا درەختی گێلاسی شیرین لە ئەمریکاوە ھاوردە دەکرا و چاندنی لە ھۆکایدۆ، پارێزگای ئاوۆمۆری، پارێزگای یاماگاتا و پارێزگاکانی دیکەی باکوور دەستی پێکرد. چای ساکورایۆ یان گوڵی گێلاس – خواردنەوەیەکی ژاپۆنییە کە لە ساکورا بە تامدار و ئاوی کوڵاو دروست دەکرێت. بەزۆری ساکورایۆ لەبری چای سەوز لە ئاھەنگی ھاوسەرگیری و پەیوەندی خۆشەویستیدا بەکاردەھێنرێت. بۆ ئامادەکردنی، یا-زاکورا یان ساکورا فرە گەڵا و بە تایبەتی کانزان و فوگێنزۆ ساکورا بەکاردەھێنرێت. خاڵی گرنگ لە ئامادەکردنی ساکورایۆدا ئەوەیە کە بۆ ئامادەکردنی ئەم چایە دەبێت تەنھا یەک جووت ساکورا بەکاربھێنرێت کە ھێمای پەیوەندی نێوان دوو کەسن. ساکورا خوێدار - یا زاکورا یان ساکورا فرە گەڵا و سرکەی خوێ و ئەڵوو لە ئامادەکردنیدا بەکاردەھێنرێت. بەگشتی ساکورا بۆ ماوەی مانگێک لەناو سرکەی ئاڵو و خوێدا تەڕ دەکرێت، دواتر لەناو سەلاجە یان لەناو کیسی نایلۆندا ھەڵدەگیرێت و تا ساڵێک دواتر دەتوانرێت بخورێت. ساکورا خوێدار بۆ ڕازاندنەوەی خواردن و شیرینی تەقلیدی و ئەنپان (جۆرێک لە نانی ژاپۆنی) بەکاردێت. گەڵاکانی ساکورا خوێدار زیاتر وەکو ڕوپۆشێکی دیکۆراتی لە شیرینییە تەقلیدییەکانی ژاپۆنی وەک ساکورا مۆچی بەکاردەھێنرێت لە چاو گەڵا بۆنخۆشەکانی ئۆشیما گێلاس.
سەرچاوەکان
پۆل:گێلاس پۆل:ڕوەکە باخییەکانی ئاسیا پۆل:گوڵەکان پۆل:دارە ڕازاوەکان پۆل:ھێما نیشتمانییەکانی ژاپۆن پۆل:بەھار (وەرز) پۆل:پڕۆنۆس پۆل:ڕوەکەکان، بەکارگیراو لە بۆنسای پۆل:فلۆرای ژاپۆن پۆل:گوڵی گێلاس پۆل:ساکورا پۆل:درەختەکانی ژاپۆن
بۆلیڤیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
بۆلیڤیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
پۆل:بۆلیڤیا لە ئۆڵمپیادی هاوینە بە پێی ساڵ
بەیبورگ
ناوچەی بەیبورگ ناوچەیەکە لە سافک، ئینگلتەرا. کە دوو شارۆچکەی تێدایە: سەدبێری و ھادلی، کە ناوەندێکی بەڕێوەبەری بوو تاوەکوو ٢٠١٧ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە لە  ٢٠١١،  ٨٧،٧٤٠ بووە، ڕێژەی تەواوی ڕووبەری شارەکە ٦٠٠ کلیۆمەتر دووجایە.
ماتکاد
وێنۆک ماتکاد نەرمامێرێکی شرکەتی ماتسافتە (Mathsoft)، کە وەکوو ژمێرەر لە کارگەلی بیرکاری و ئەندازیاریدا کەڵکی لێ وەردەگیرێت. ھەروەھا توانای کێشانەوەی گرافی ڕوونکردنەوەی فانکشنە دوو ڕەھەندی و سێ ڕەھەندییەکانی ھەیە. یەکەم جار لەلایەن ئالێن ڕازدۆو یەکێک لە خوێندکارەکانی ئەنستیتۆی تەکنۆلۆژیای ماساچووسیتس داڕێژراوە. لە ساڵی ٢٠٠٦دا، شرکەتی (PTC (Parametric Technology Company ئەم نەرمامێرەی کڕی و پەرەی پێدا. بەکارھێنانی ماتکاد پێویستی بە فێربوونی بڕی گران و ئاڵۆز نییە. دەشێت ھاوکێشەکان بە ھەمان شێوە کە لەسەر تەختە یان کاغەزدا دەنووسرێن، لە ماتکاددا بەکار ببردرێن. واتە زۆر سادە ھاوکێشەکە تایپ دەکرێت و ئەنجامەکەی دەبینرێت.
بەیبورگ
سەرچاوەکان
پۆل:بەیبورگ
ماتکاد
سەرچاوەکان
پۆل:نەرمامێرە ژمارەییەکان پۆل:زمانە بەرنامەسازییە ئاستبەرزەکان پۆل:جەبری ھێڵی
کۆفی کینگستۆن
کۆفی ناھاجی سەرکۆدی زۆرانبازێکی پیشەگەری غانایی - ئەمریکییە، وە لە ئێستادا بە ناوی ئەلقەیی کۆفی کینگستۆن واژۆی بۆ WWE کردووە، لەو شوێنەدا لەسەر بڕاندی سماکداون نمایشی دەکات.
دوای ئەوەی لە کۆلێژی بۆستن تەواو بوو، بڕیاریدا بەدوای پیشەیەکی زۆرانبازی پرۆفیشناڵدا بگەڕێت، دەستی کرد بە نمایش کردن لە خولی سەربەخۆی نیو ئینگلاند وەک زۆرانبازێکی جامایکا بە ناوی «کۆفی ناھاجی کینگستۆن». دوای ئیمزاکردنی مامەڵەیەکی گەشەسەندوو لەگەڵ WWE لە ساڵی٢٠٠٦ ناوی ئەڵقەی بۆ کۆفی کینگستۆن کورتکردەوە. کینگستۆن لە ساڵی ٢٠٠٨ لە WWE یەکەمجار بە بەکارھێنانی ھەمان کەسایەتی جامایکا لە خولی سەربەخۆدا دەرکەوت، لە کۆتایی ساڵی ٢٠٠٩ وازی لە پسوڵەی جامایکا ھێنا، وە زاراوەکەی گۆڕی، ھەرچەندە ناوی ئەڵقەکەی ھێشتەوە پاشان دەستی کرد بە زۆرانبازی لە وڵاتی خۆی لە غانا. لە ساڵی ٢٠٠٩ تا ٢٠١٣ کینگستۆن بووە پاڵەوانی چوار جار لە نێو کیشوەری و سێ جار پاڵەوانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. ساڵی ٢٠١٤ لەگەڵ بیگ ئی و زاڤیەر وودس ڕۆژی نوێیان پێکھێنا. ئەو سیانییە بەردەوام بوون لە شکاندنی ڕیکۆردەکە بۆ درێژترین پاڵەوانێتی تیمی تاگ لە مێژووی WWE، کاتێک لە مانگی ئابی ٢٠١٥ تا مانگی ١٢ی ٢٠١٦ پاڵەوانێتی تیمی WWE Raw Tagیان بەڕێوەبرد، لەکاتێکدا بەرگریان لە نازناوەکەیان دەکرد، بۆئەوەی لەدەسیان نەڕوات. کینگستۆن پاڵەوانێکی تیمی تاگی ١١ جارە لە WWE لە نیسانی ٢٠١٩، کینگستۆن دانیال برایانی بەزاند لە زۆرانبازی ٣٥ بۆ بردنەوەی پاڵەوانێتی WWE لە کۆی ١٩ پاڵەوانێتی لە WWE. کینگستۆن یەکەم پاڵەوانی جیھانی ئەفریقییە لە مێژووی WWE و ھەروەھا ٣٠ ھەمین پاڵەوانی تاجی سیانی و ٢٠ ھەمین پاڵەوانی گراندسلامی گشتییە(١٣ ھەمین پاڵەوانی ژێر فۆرماتی ئێستایە).
ژیانی تایبەتی
ناھاجی لە ١٤ی ئابی ١٩٨١ لە شاری کوماسی، ئاشانتی لە دایکبووە. برایەکی ھەیە بەناوی کوامی، ھەروەھا لەگەڵ خوشکێک بەناوی نانا ئەکوا، لەگەڵ خێزانەکەیدا بەرەو ئەمریکا ڕۆیشت، وە لە کۆتاییدا لە ناوچەی بۆستنی گەورە نیشتەجێ بوو، لەوێ لە وینچێستەری ئامادەیی لە ویلایەتی ماساچستەر و پاشان کۆلێژی بۆستن تەواو بوو. ئەحمەد لە ساڵی ٢٠١٠ ھاوسەرگیری لەگەڵ کۆری کامپفیلد کردووە، دوو کوڕی ھەیە، ئەویش خیی، لەدایکبووی ساڵی ٢٠١٣ و ئۆریۆن لە نیسانی ٢٠١٦ لەدایکبووە. ناھاجی تاتۆی ھێمای «گانیان ئادینکرای» ھەیە بە درێژایی ڕمەکەی کە بەدەسییەوەیە. زۆرانبازە ھاوڕێکەی شاون مایکڵزە، ھەروەھا لە چاوپێکەوتنێکی حوزەیرانی ٢٠١٩ ڕایگەیاند، کە دۆلف زیغلەر یەکێکە لە ڕکابەرە دڵخوازەکانی ھەموو کاتێکدا.
پیشەی زۆرانبازی
ناھاجی لە کۆتایییەکانی ٢٠٠٥ دەستی بە مەشق کرد، وە یەکەم دەرکەوتنی فەرمی زۆرانبازی لە ساڵی ٢٠٠٦ کرد، بۆ زۆرانبازی «بێ سەروبەر»، کاتێک لە ٤ی حوزەیراندا ڕووبەرووی ئیڤان سیکس بۆوە، بۆ پاڵەوانییەتی کێشی قورس لە PWF لە کۆتاییدا دۆڕا. لە ئەیلولی ٢٠٠٦ گرێبەستی گەشەپێدانی لەگەڵ «جیھانی زۆرانبازی ئینتەرتەیمێنت WWE» واژۆکرد، وە بە فیدراسیۆنی گەشەپێدانی ئەمریکی DSWی باشووری دیپ سپێردرا. لە ٢١ی ئەیلوول لە کۆمپانیایەکی نوێ وەک کۆفی ناھاجی کینگستۆن لە یارییەکی تاریکدا بۆ مۆنتێل ڤۆنتاڤیۆس پۆرتەر دەرکەوت، ھەروەھا بۆ کۆتایی ساڵی ٢٠٠٦ و سەرەتای ساڵی ٢٠٠٧ لە دی ئێس دەبلیو و ھەروەھا بەرزکردنەوەی کێنتاکی لە ویلایەتی ئۆھایۆ ڤالی زۆرانبازی OVW دەرکەوت. ساڵی ٢٠٠٧ لەژێر ناوی ئەڵقەی کۆفی ناھاجی کینگستۆن یەکەم بەرکەوتەی خۆی ھەبوو لە کارنامەی سەرەکی WWE، کاتێک لە ٥ و ٢٦ی ئازاردا یاری تاریکیان دەکرد، پێش زنجیرەکانی ڕاو بەرامبەر چارلی ھاس و ترێڤۆر. کاتێک گەڕایەوە بۆ فیدراسیۆنە گەشەکان ناوی ئەڵقەیی ئەسڵی خۆی کورت کردەوە بۆ کۆفی کینگستۆن و بەردەوام بوو لە جێگرەوەی نێوان ھەردوو ناوی ئەڵقەکە بەدرێژایی ماوەی مانەوەی لەوێدا. ھەروەھا لە ڕۆژی ٥ی ئایاردا کاری بۆ ڕووداوە زیندووەکان کرد و شەلتۆن بنیامینی بەزاند، وە لە ٦ی ئایاردا ڤال ڤێنیسیشی بەزاند. کاتێک ناوچەی پایتەختی فلۆریدای زۆرانبازی پاڵەوانییەتی FCW لە مانگی حوزەیراندا کرایەوە، کینگستۆن لەوێ جێگۆڕکێی بۆ کرا، لە نمایشە دەستپێکەکەیان لە ٢٦ی حوزەیراندا دەرکەوت. لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨ کینگستۆن بۆ براندی ڕاو دادەنرا، وەک بەشێک لە (WWE Supplementa Draft). لەیەکەم یارییدا وەک ئەندامی کارنامەی ڕاو و یەکەم یاریی پاڵەوانێتی لە WWE کرد، لە شەوی چامپیۆنسدا کریس جیریکۆ بۆ پاڵەوانێتی نێو کیشوەرەکان بەزاند.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:زۆرانبازە پیشەگەرە ئەمریکییەکان پۆل:زۆرانبازە پیشەگەرەکانی فلۆریدا
کەڵەگا
کەڵەگا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بێموشە
بێموشە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بێموشە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مامەندئاوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەنگژە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارۆچکەی بنگرد و لە ڕۆژاوا لەگەڵ بەنداوی دووکان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
عەلی عەبدولعەزیز
عەلی عەبدولعەزیز (لەدایکبووی ٢٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٩ – مردووی ١٧ ئازاری ٢٠٠٧) ناوی تەواوی عەلی کوڕی عەبدولعەزیز کوڕی محەممەد کوڕی مستەفایە. زانایەکی ئایینیی خەڵکی باشووری کوردستان و یەکێک لە دامەزرێنەران و دووەم ڕابەری بزووتنەوەی ئیسلامیی کوردستان بوو.
ژیان
لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٩ لە گوندی پریسی سەروو سەر بە پارێزگای ھەڵەبجە لە بنەماڵەیەکی ئایینیدا لەدایک بووە. لە تەمەنی حەوت ساڵیدا قورئان و ھەندێک نامیلکەی شەرعیی خوێندووە. لەلای مەلا عەبدولعەزیزی باوکی و مەلا ساڵحی گەورە و مەلا عومەر و مەلا عوسمان دەرسی خوێندووە. ساڵی ١٩٥٢ ئیجازەی مەلایەتیی لەلایەن مەلا ساڵحی گەورە پێ دراوە. ئینجا لە جێی باوکی دەستی بە کاروباری مەلایەتی کردووە. ساڵی ١٩٥٣ کرا بە مودەریس. ساڵی ١٩٥٩ بوو بە پێشنوێژ و وتارخوێنی مزگەوتی عازەبانی لە شاری سلێمانی، و ساڵی ١٩٦١ بوو بە پێشنوێژ و وتارخوێنی مزگەوتی محەممەد پاشای گەورە (مزگەوتی پاشا) لە شاری ھەڵەبجە. ساڵی ١٩٦٢ بووە بەڕێوەبەری پەیمانگای ئیسلامی لە ھەڵەبجە. بەھۆی بەشداریکردن لە شۆڕشی ئەیلوول، لەلایەن ڕژێمی بەعس دوور خراوەتەوە بۆ شارەکانی ئەنبار، فەللوجە، زیقار، و بەغدا، و دواتر ساڵی ١٩٧٨ گەڕاوەتەوە بۆ ھەڵەبجە.
کاری سیاسی
بەشداریی لە شۆڕشی ئەیلوول کردووە و ھەر بەم ھۆیەوە دوور خراوەتەوە بۆ شارەکانی ناوەڕاست و خوارووی عێراق. ماوەیەک بەرپرسی لقی ئیخوانی سلێمانی بووە. دواتر لە ساڵی ١٩٨٧ بەشداریی لە دامەزراندنی بزووتنەوەی ئیسلامی کردووە و بووە بە جێگری ڕابەری گشتی و بەرپرسی مەکتەبی عەسکەری، و لە ساڵی ١٩٩٩ بوو بە ڕابەری گشتیی بزووتنەوەی ئیسلامی. دواتر لەگەڵ دروستبوونی بزووتنەوەی یەکبوونی ئیسلامی، ساڵی ٢٠٠٠ بوو بە ڕابەری بزووتنەوەکە. دوای ھەڵوەشانەوەی بزووتنەوەی یەکبوونی ئیسلامی و ڕاگەیاندنەوەی بزووتنەوەی ئیسلامی بووەوە بە ڕابەری گشتیی. لە ٨ی ئابی ٢٠٠٣ و دوای داگیرکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکا، لەلایەن ھێزێکی زۆری ئەمریکییەوە لە ماڵەکەی خۆی لە ھەڵەبجە، خۆی و مەلا عومەری برای و چەند پاسەوانێکی دەستگیرکران و چەند مانگێک لە زیندان مانەوە.
مردن
ساڵی ٢٠٠٧ بەھۆی تێکچوونی باری تەندروستی و بۆ وەرگرتنی چارەسەر، چوو بۆ بەریتانیا؛ لە ١٧ی ئازاری ٢٠٠٧ ھەر لە بەریتانیا کۆچی دوایی کرد، و ھێندرایەوە بۆ کوردستان و لە ھەڵەبجە نێژرا.
سەرچاوەکان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩ پۆل:مردووانی ٢٠٠٧ پۆل:زانایانی ئایینی باشووری کوردستان پۆل:سەرکردەکانی کورد پۆل:سەرکردە سەربازیەکان پۆل:ئیسلامییەکانی کورد پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان
ڕوسلانا
ڕوسلانا ستێپاننیڤنا لژیچکۆ (بە زمانی ئۆرکانی: Руслана Степанівна Лижичко؛ لە دایکبووی ٢٤ی ئایاری ١٩٧٣) خانمە گۆرانیبێژ، سەماکەر، ئاوازدانەر، بەرهەمهێنەر، هۆنراوەنووس، میوزیکژەنن، ئەکتەر، سیاسیی، چالاکوانی ئۆکرانییە. ماوەیەکیش ئەندام پەرلەمان بووە لە پەرلەمانی ئوکراینا. ئەو لە ساڵانی ٢٠٠٤ و ٢٠٠٥، باڵیۆزی چاکەخوازی ڕێکخراوی یوونیسێف بوو. ئەو وەک یەکێک لە سەرکەوتووترین ژنە هونەرمەندەکانی ئۆرکانیا دادەنرێت لەئاستی نێونەتەوەیی. لە ساڵی ٢٠١٣، لەلایەن گۆڤاری فۆربێس وەک یەکێک لە ١٠ کاریگەرترینن ژن دەستنیشان کرا. ڕوسلانا لە پای کار و چالاکییەکانی لە ساڵی ٢٠١٤، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.
ڕوسلانا گۆرانییەکانی بە زمانی ئۆکرانی و ئینگلیزین، هەروەها هەندێک گۆرانیشی بە زمانەکانی ئیسپانی و لاتینی.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:Webarchive template wayback links پۆل:وتارەکان بە hCard پۆل:براوەکانی خەڵاتی مۆسیقای جیھانی
تیمۆسی جۆنز دووەمی
تیمۆسی جۆنز دووەمی (لەدایکبووی ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٨١) توندڕەوێکی مەسیحی ئەمریکییە و هەر پێنج منداڵەکەی کە بریتین لە مێرا، ئیلیا، ناهتان، گابرێل و ئەبیگایل، لە ماڵەکەی خۆیان لە کارۆلینای باشوور کوشتووە.
ژیان
تیمۆسی جۆنز دووەم لە شیکاگۆ چاوی بە ئەمبر کایزەر کەوت کە دانیشتووی ویلایەتی پێنسیلڤانیا بوو. لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٤ تیمۆسی دووەمی تەمەن ٢٢ ساڵ لەگەڵ ئەمبر تەمەن ١٨ ساڵ هاوسەرگیری کرد. ئەمبر پێنج منداڵی لەدایک بووە: مێرا کە لە ویلایەتی پێنسیلڤانیا لەدایک بووە، ئیلیا و ناهتان لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایک بووە و گابرێل و ئەبیگایل لە ویلایەتی کارۆلینای باشوور لەدایک بووە. تیمۆسی دووەم دوای هاوسەرگیری و منداڵبوون بڕیاریدا ژیانی خۆی بگۆڕێت و ببێتە کەسێکی باشتر. لە ساڵی ٢٠١١ لە زانکۆی ویلایەتی میسیسیپی دەرچووە و بڕوانامەی ئەندازیاری کۆمپیوتەری بەدەستهێناوە. بۆ کارکردن ڕووی لە کارۆلینای باشوور کردووە، چونکە کارێکی دۆزیوەتەوە، هەروەها دەستیکردووە بە داهاتی ٧١ هەزار دۆلار لە ساڵێکدا. ئەمبر هەمیشە لەگەڵ منداڵەکان لە ماڵەوە دەمایەوە. ئەمبر ڕوونی کردەوە کە تیمۆسی دووەم کەسێکی توندڕەوی مەسیحی بووە و بەهۆی ئایینەکەیەوە ڕقی لە ژنان بووە، تیمۆسی دووەم پێیوابووە کە "ژن تەنها دەبینرێت و نابیسترێت، تەنها مەبەستیان منداڵبوونە". تەنانەت ئاماژەی بەوەشکردووە، تیمۆسی دووەم دەیەوێت کێڵگەیەکی پڕ لە منداڵ بەخێو بکات.
ئەمبر و تیمۆسی دووەم لە مانگی ئۆکتۆبەری ٢٠١٣ جیابوونەوە. تیمۆسی دووەم بە فەرمانی دادگا سەرپەرشتی منداڵەکانی پێدرا، لەکاتێکدا ئەمبر تەنها ڕێگەی پێدەدرا هەفتەی ٢ ڕۆژ سەردانیان بکات، هەروەها کاتێک هاوسەرەکەی سەرپەرشتی دەکرد. تیمۆسی دووەم و منداڵەکان چوونە ماڵێکی تر. تیمۆسی دووەم ڕێگەی بە ئەمبر دا هەموو شەوێک بە تەلەفۆن قسە لەگەڵ منداڵەکان بکات. ڕۆژانی یەکشەممە تیمۆسی دووەم فەرمانی بە منداڵەکانی دەکرد کە هەمیشە بەشداری بۆنە نوێژی مەسیحییەکان بکەن و ئەگەر بەشداری نەکەن ئەوا سزا دەدرێن.
تیمۆسی دووەم دووجار لەلایەن FBI لێکۆڵینەوەی لەسەر کرا بەهۆی دەستدرێژیکردنە سەر منداڵان، بەڵام لێکۆڵەران هیچ بەڵگەیەکیان نەدۆزیەوە، بۆیە ڕێگەیان پێدا بڕوات.
کوشتنەکان
ڕۆژی پێنجشەممە ٢٨ی ئابی ٢٠١٤ تیمۆسی دووەم چووە بۆ ئەوەی سێ منداڵە گەورەکەی (مێرا، ئیلیا و ناهتان) لە قوتابخانە وەربگرێت. پاشان چووە بۆ ئەوەی دوو منداڵە بچووکەکەی بە ناوەکانی گابرێل و ئەبیگایل لە قوتابخانەیەکی نەمامگە لە نزیکەوە وەربگرێت. تیمۆسی دووەم دانی بەوەدانا کە، دواتر، توڕە بووە دوای ئەوەی ناهتان پڵاگێکی کارەبای شکاندووە. ناچاری کرد وەرزشی جەستەیی بکات تا ئیتر بەرگەی نەگرت، بۆ ئەوەی منداڵەکە پێی بڵێت چی بەسەر پڵاگەکەی کارەباوە هاتووە. لە پشکنینی جەستەی ناهتان دەریخستووە کە بەهۆی خنکانەوە مردووە. تیمۆسی ئاماژەی بەوەشکردووە، دوو منداڵە بچووکەکەی بە پشتێن خنکاندووە و ئیدیعای کردووە ملیان زۆر بچووکە بۆ ئەوەی دەستەکانی بخنکێن.
لە ٣ی ئەیلولدا تیمۆسی چووە دوکانێک و چەند کەلوپەلێکی کڕی کە بەکاریان دەهێنا بۆ بڕینی جەستەی منداڵەکانی، لەوانە سندوقی پلاستیکی گەورە و چەقۆی تیژ و ترشی موریاتیک. منداڵەکانی ڕۆژانی هەینی و دووشەممە و سێشەممە لە قوتابخانە ئامادەنەبوون. هەروەها لە ٣ی ئەیلولدا ئەمبر پەیوەندی بە پۆلیسەوە کرد بۆ ئەوەی ئاگاداریان بکاتەوە کە تیمۆسی لەگەڵ منداڵەکاندا بەشداری سەردانێکی پلان بۆ داڕێژراوی بۆ چێشتخانەیەکی نزیک نەکردووە. پۆلیس هۆشداری گشتی نەدا، چونکە تیمۆسی دووەم وەک دایک و باوکیان ناوی هاتووە.
دەستگیرکردن
تەرمی پێنج منداڵەکەی تیمۆسی لەناو زبڵ و خاشاکێکی ڕەشدا لەسەر ڕێگایەکی خاکی لە ویلایەتی ئەلاباما دۆزرایەوە. تیمۆسی لەلایەن پۆلیسەوە لە بازگەی پشکنینەکەدا گەڕان و بەڵگەی کوشتنەکان دۆزرایەوە. دوای چەند ڕۆژێک تیمۆسی بە بریکارەکانی FBI ی ڕاگەیاند کە تەرمی منداڵەکانی لە کوێ فڕێداوە. دواتر لە دادگادا ئاشکرا بوو کە تیمۆسی لە سەرەتادا پلانی هەبووە تەرمەکان لە نزیک سنووری ئەمریکا و مەکسیک فڕێ بدات. ڕوون نییە بۆچی جۆنز لەبری ئەوە لە ئەلاباما وەستا.
لە دادگادا تیمۆسی ئاماژەی بەوەدا کە تەنها پلانی کوشتنی نەهتانی داناوە، بەڵام ٤ منداڵەکەی دیکەی کوشتووە، چونکە نەیویستووە شایەتحاڵەکان لە ژیاندا بمێننەوە. دوای دەستگیرکردنی، پۆلیس کتێبی پیرۆز مەسیحییەکەی دۆزیەوە، کە کرایەوە بۆ لاپەڕەیەک کە نووسرابوو سزای جەستەیی یەکێکە لە یاساکانی ئایینی مەسیحی. وتی کە مەسیحیەت تەنها شتێکە کە گرنگی پێدەدات و گرنگی بە سزای زیندانیکردنی نادات.
تیمۆسی بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە نەخۆشی دەروونی هەیە بۆ ئەوەی لە زیندان دوور بکەوێتەوە، بەڵام پسپۆڕێکی دەروونناس کە قسەی لەگەڵ تیمۆسی کردووە، دەڵێت تیمۆسی بە تەواوی عەقڵیەتی و بڕیارێکی هۆشیارانەی داوە بۆ کوشتنی منداڵەکانی.
لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩، تیمۆسی جۆنز دووەم بە تاوانی هەر پێنج کوشتنەکەیدا سزا درا. لە ١٣ی حوزەیران دادگا بڕیاری لەسێدارەدانی دەرکرد. لە ئێستادا لە زینداندایە و چاوەڕێی لەسێدارەدانی دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:زیندووان
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
پاشبەرد، نەغەدە
پاشبەرد گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
پاشبەرد لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەیرەم بوغە و لە باشوور لەگەڵ گوندی گرگۆڵی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دایماو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی بوداغ.
کۆدی مەکینە
وێنۆک|نیشاندراوێکی کۆدی مەکینە لەسەر کۆمپیوتەرێکی دیاریکراو کە "کۆدی ئەسێمبڵی" نیشان ئەدات هەروا تۆماری چارەسەرکەر و بڕی بیرگەی بەکارهاتوو. کۆدی مەکینە پرۆگرامێکی کۆمپیوتەرە کە بە زمانی مەکینە نوسراوە و ڕێنمایی تێدایە کە چارەسەرکەری ناوەندی کۆمپیوتەر دەتوانێت ڕاستەوخۆ بیخاتە گەڕ. هەریەک لەو ڕێنماییانە وا دەکات چارەسەرکەر کردارێکی تایبەتی ئەنجام بدات، بۆ نمونە بارکردن، بازدان یان کردارێک لە ALU یەکەی لۆژیکی کرداریی لەسەر یەکەیەک لە داتا لەناو تۆمارێکی چارسەرکەرەکە یان بیرگەدا.
کۆدی مەکینە بە زمانێکی ژمارەیی دەنوسرێت کە ئامانج ئەوەیە بەخێراترین شێوە جێبەجێ بکرێت، دەکرێت بە نزمترین ئاستی نیشاندراوی "کۆمپایل"کردن یان پرۆگرامی کۆکراوە (ئەسێمبڵ) دابنرێت یان بە زمانی بەرایی ڕەقەکاڵا دابنرێت و خوێندنەوەی بۆ مرۆڤ ئاسان نیە یان ناکرێت.
پۆل:زمانە بەرنامەسازییەکان
کەنەکەوەی ئیسکان
جوگرافیا
کەنەکەوەی ئیسکان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سورگەی خواروو و لە باشوور لەگەڵ فڕۆکەخانەی سلێمانی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باوەمەردەی خواروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کەنەکەوەی دەواجین.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھێرشی شاری ئۆکلاھۆما
ھێرشی شاری ئۆکلاھۆما بۆردومانێکی تیرۆریستی مەسیحی و ڕەگەزپەرستی سپیپێست بوو بۆ «بینای فیدراڵی ئەلفڕێد پی مۆرا» لە شاری ئۆکلاهۆما لە ویلایەتی ئۆکلاھۆما لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ١٩ی نیسانی ١٩٩٥، کوشندەترین کردەوەی تیرۆریستی گشتی بوو لە مێژووی ئەمریکادا تا هێرشەکانی ١١ی ئەیلوول لە ساڵی ٢٠٠١  تێپەڕی. هەرچەندە هێرشی شاری ئۆکلاهۆما تا ئێستاش کوشندەترین کردەوەی تیرۆری ناوخۆییە لە مێژووی ئەمریکادا. ناوەڕاست|220x220پیکسڵ بۆردومانەکە لەلایەن دوو چالاکوانی باڵادەستی سپی پێست و توندڕەوی مەسیحی و دژە حکومەتەوە ئەنجامدرا بە ناوەکانی تیمۆسی مەکڤیگ و تێری نیکۆڵس، بۆردومانەکە کاتژمێر ٩ی سەرلەبەیانی ڕوویدا و ١٦٨ کەسی کوشت و زیاتر لە ٦٨٠ کەسی دیکەش برینداربوون، هەروەها زۆربەی بیناکەشی وێرانکرد، کە بۆ ئەوەی بڕوخێنرێت چونکە زیانێکی زۆری پێگەیشتووە تا ئەو ڕادەیەی کە چاککردنەوە نەتوانرا. بۆردومانەکە 324 باڵەخانەی دیکەی دەوروبەری ئامانجەکە وێران و زیانی گەیاندووە، هەروەها شووشەی 258 باڵەخانەی دیکەی نزیکی شکاندووە، هەروەها 86 ئۆتۆمبێلیش لەناوبراون. زیانی 652 ملیۆن دۆلاری تێچووە.
دوای 90 خولەک لە تەقینەوەکە، تیمۆسی مەکڤیگ لەلایەن پۆلیسی ئۆکلاهۆما چارلی هانگەرەوە ڕاگیرا بەهۆی ئەوەی بەبێ تابلۆی ئۆتۆمبێل لێخوڕیوە و بەهۆی هەڵگرتنی چەکی نایاسایی دەستگیرکرا دوای ئەوەی چەک لەناو ئۆتۆمبێلەکەیدا دۆزرایەوە. هەروەها نیکۆڵس دواتر دەستگیرکرا، و لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا هەردووکیان لە دادگا تۆمەتبار کران. تیمۆسی مەکڤیگ پێشمەرگەیەکی دێرین بوو لە جەنگی کەنداو. بارهەڵگرێکی کرێی پڕ لە تەقەمەنی تەقاندەوە کە لەبەردەم بیناکەدا وەستاندبوو. نیکۆڵس هاوکاری ئامادەکردنی بۆمبەکەی کردبوو.
کاتێک FBI هەڵیکوتایە سەر ماڵی تیمۆسی مەکڤیگ، ژمارەیەکی تەلەفۆنیان دۆزیەوە کە بردیانە کێڵگەیەک کە ماکڤیگ پێداویستییەکانی بۆ بۆردومانەکە کڕیبوو. بۆمبڕێژکەرەکان لە ساڵی ١٩٩٧ دادگایی کران و سزا دراون، سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندرا، مەکڤیگ لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠٠١ بە دەرزی کوشندە لە زیندانی فیدراڵی ئەمریکا لە تێر هۆت لە ویلایەتی ئیندیانا لە سێدارەدرا. نیکۆڵس لە ساڵی ٢٠٠٤دا سزای زیندانی هەتاهەتایی بەسەردا سەپێندرا.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمەڵکوژی لە ١٩٩٥
عەزیزکەندی
عەزیزکەندی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات، ناوچەی ئاراس، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
عەزیزکەندی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چەتۆکەندی و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئیسماعیل کارێزی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئینجەدەرە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قوچ کەندی.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
فرِانسوین جاکوب
فڕانسوین جاکوب (بە فەڕەنسی : François Jacob؛ لە دایکبووی١٧ ی حوزەیرانی ١٩٢٠ - مردووی ١٩ ی نیسانی ٢٠١٣) زانا و توێژەرێکی خەڵکی فەڕەنسا بوو. ساڵی ١٩٦٥ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە دەست بەسەراگرتنی بۆ ماوەیی لە پێکھاتەی ئەنزیم و ڤایرۆسدا بە ھاوبەشی لەگەل ئەندریە لۆوف و جاکیوس مۆنۆد کە ئەوانیش خەڵکی فەڕەنسا بوون.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠ پۆل:مردووانی ٢٠١٣ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەوروپی زیندەزانی گەردیلەیی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست
تۆماس گەینسبرا
تۆماس گەینسبرا (لەدایکبووی ١٤ی ئایاری ١٧٢٧ تا ٢ی ئابی ١٧٨٨) وێنەکێشێکی ئینگلیزی سەدەی ١٨یەم بوو لە کێشانی تابلۆ و وێنەی سروشت. لە سەدبێری، سافک، ئینگلتەرا لە دایکبووە. بچووکترین کوڕی جۆن گەینسبرایە. کە ١٣ ساڵان بوو باوکی سەرسام کرد کە چەن بە جوانی ئەیتوانی بە قەلەم وێنە بکێشێت. باوکی سەرسام بوو، و ھێشتی بچێت بۆ لەندەن بۆ ئەوەی لە ھونەر بخوێنێت لە ١٧٤٠. لە دەیەی ١٧٤٠ ھاوسەرگیری لەگەل مارگارێت بور کرد و دەستی بە کاری وێنەکێشان کرد زیاتر وێنەی سروشت. وە دوو کچی ھەبوو. لە ١٧٧٤ گاینسبرا لەگەڵ خێزانەکەی دەچن بۆ لەندەن لە ١٧٨٠ وێنەی پاشا جۆرجی سێیەم دەکێشێت.
مردنی لە لەندەن لە ٢ی ئابی ١٧٨٨ لە تەمەنی ٦١ ساڵی بەھۆی شێرپەنجەوە دەبێت.
لە کێشانی تابلۆکان ھەنێکجار فڵچەی بەکاردەھێنا لەسەر دارێک کە شەش پێ بەرز بوو، ئەمەش نێوانێکی باشی پێدەدا لەنێوان بابەتەکەی و کەلوپەلەکان، و لە ئاستێکی گوونجاوی وێنەکێشان بۆی ڕێک دەکەوت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٢٧ پۆل:مردووانی ١٧٨٨ پۆل:وێنەکێشە ئینگلیزەکان پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئینگلستان پۆل:ھونەرمەندەکانی سروشت
دەرگەڵە
دەرگەڵە گوندی دەرگەڵە لە روی ئیداریەوە سەر بە شارەدێی وەرتێی شاری رواندزی ئیدارەی سەربەخۆی سۆرانی پارێزگای هەولێرە، چوار دەرگای یاخود چوار رێگای هەیە بۆ هاتنە ناو گوندی دەرگەڵە کە پێک هاتوون لە رێگای سەرەکی کە لە خوارووی گوند دێت کە بە رێگای سەرەکی هاملتۆ بۆ رێگای رانیە بەستراوەتەوە،رێگای دووەم کە لە نێوان چیاکانی هەندرێن و رۆلە دەروات
دێبرا باپتیست ئسترادا
لە ساڵی ٢٠١٩، بووە سەرۆکی بەشەکەی خۆی لە بەشی کۆچی فڕۆکەخاننەی نێونەتەوەیی فلیپ گۆڵدسن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە پۆل:زیندووان
سافک
وێنۆک|لەسەر نەخشە سافک دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ئەنجلیا لە ئینگلتەرا، شانشینی یەکگرتوو.
ئەلغەفار
لەقورئاندا
.
لەفەرموودەدا
واتا "ئەگەر شەو داهاتبایە دەیگوت شایەتی دەدەم هیچ خوایەک شایەنی پەرستن نییە جگە لە ئەڵڵای بەدەسەڵات، خوای ئاسمانەکان زەوی و بەدەسەڵات و لێخۆشبووە".
سەرچاوەکان
پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا
بێوەکە
بێوەکە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بێوەکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی نۆڵچکە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھەوارەبەرزە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئاوەژێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مەلاسافی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تاوەری کاتژمێریی جوبلی
وێنۆک|تاوەری کاتژمێریی جوبلی تاوەری کاتژمێریی جوبلی دەکەوێتە شاری جۆرج تاون لە مالیزیا، تاوەرێکی کاتژمێرییە وەک یادەوەری بۆ شاژنە ڤیکتۆریا جوبلی بەریتاننی درووستکراوە. تاوەرەکە بەرزییەکەی ٦٠ پێیە، ھەر پێیەک بەمانای ساڵێک لە خزمەتەکانی شاژن دەگەیەنێت. تاوەرەکە لە ساڵی ١٨٩٧ تەواوبووە. لەکاتی جەنگی جیھانی دووەم تاوەرەکە زیانی بەرکەوتووە بەھۆی بۆمبارانکردەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:تاوەرە کاتژمێرییەکانی مالیزیا پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پێنانگ پۆل:تەلارسازی کۆلۆنیالیزمی بەریتانی
خەڵاتی ساخارۆڤ
وێنۆک|بەخشینی خەڵاتی ساخارۆڤ لەساڵی ١٩٩٠ لە پەرلەمانی ئەورووپا خەڵاتی ساخارۆڤ بۆ ئازادی بیر خەڵاتێکە لەلایە پەرلەمانی ئەورووپا دەبەخشرێت بەو کەسانەی لەپێناو مافی مرۆڤ و ئازادی بیروڕا دەجەنگن. ناوی خەڵاتەکە لە زانا و بەرھەڵستیکاری ڕووسی ئەندرێی ساخارۆڤەوە ھاتووە. چەندین کەسایەتی وەکو ماندێلا، لەیلا زانا، نادیە موراد وە لەمیا بەشار لەسەر کار و چالاکییە مرۆییەکانییان ئەم خەڵاتەیان بردۆتەوە.
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>
بەستەری دەرەکی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ئەلقەھار
ئەلقەھار زۆر بەدەسەڵات و بەتوانا و بەحوکمە.
لەقورئاندا
.
لەفەرموودەدا
واتا "پەروەردگار دادەبەزێ بۆ ئاسمانی دنیا دەفەرموێ: ئەمڕۆ دەسەڵات ھی کێیە؟ ھی خوای تاکی بەدەسەڵاتە ".
سەرچاوەکان
پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا
بۆلیڤیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
بۆلیڤیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
پۆل:بۆلیڤیا لە ئۆڵمپیادی هاوینە بە پێی ساڵ
کەنەکەوەی دەواجین
کەنەکەوەی دەواجین گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کەنەکەوەی دەواجین لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەنەکەوەی شەھیدان و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەرداراوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کەنەکەوەی ئیسکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تاسڵوجە، سلێمانی.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
پۆڵەندا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
کارا بوۆنۆ
کارا بوۆنۆ خانمەکتەرێکی ئەمریکییە. بە ڕۆڵەکانی وەک دکتۆر فایە میڵەر لە چوارەم وەرزی زنجیرەی درامی AMC بەناوی Mad Men، کێڵی مۆڵتیسانیی لە شەشەم وەرزی The Sopranos، لیندا ساڵڤۆ لە فیلمی کۆمیدی ٢٠٠٦ی Artie Lange's Beer League؛ و کارن ویڵەر لە زنجیرەی ترسناکی زانستی خەیاڵی نێتفلیکسی شتە نامۆکان (٢٠١٦–ئێستا) ناسراوە. لە فیلمەکانی وەک Hulk (٢٠٠٣) و  Let Me In (٢٠١٠) دەرکەوتووە.
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
کارا بوۆنۆ
ژیانی سەرەتایی و پەروەردە
کارا لە بڕۆنکس گەورەبووە لە خێزانێکی کرێکاری بە ڕەگەز ئیتاڵی. ئەو دوو برا و خوشکێکی ھەیە.
کارا دوا ناوەندی فیۆریلۆ ئێچ. لا گاردیای خوێندووە وە زانکۆی کۆڵومبیای تەواوکردووە کە نمرەیەکی باشی لە ئینگلیزی و زانستی سیاسی ھەبووە. ئەو بڕوانامەکەی بە سێ ساڵ وەرگرتووە. یەکەم ڕۆڵگێڕانی لە شانۆی ھاڕڤی فێنستاین دابوو بەناوی Spookhouse لە تەمەنی ١٢ ساڵی.
حەسەناوا، خوڕخوڕە
حەسەناوا  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری خوڕخوڕە، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
حەسەناوا  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئەندریە لۆوف
ئەندرییە لۆوف (بە فەڕەنسی : André Michel Lwoff؛ لە دایکبووی ٨ی ئایاری ١٩٠٢ - مردووی ٣٠ی ئەیلوولی ١٩٩٤) زانا و توێژەرێکی خەڵکی فەڕەنسا بوو. ساڵی ١٩٦٥ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە دەست بەسەراگرتنی بۆ ماوەیی لە پێکھاتەی ئەنزیم و ڤایرۆسدا بە ھاوبەشی لەگەل فرِانسوین جاکوب و جاکیوس مۆنۆد کە ئەوانیش خەڵکی فەڕەنسا بوون.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٢ پۆل:مردووانی ١٩٩٤ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەوروپی زیندەزانی گەردیلەیی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست
ئاڕ (زمانی پرۆگرامکردن)
ئاڕ  زمانێکی پرۆگرامکردن و ھەروا ژینگەیەکی خۆڕاییە بۆ ئامارکردن بەکۆمپیوتەر و گرافیک کە لەلایەن "دامەزراوەی ئاڕ بۆ ئامارکردن بەکۆمپیوتەر"ەوە پشتیوانی ئەکرێت. زمانی ئاڕ لەلایەن زۆرێک لەوانەی کاری کۆگاکردنی داتا ئەکەن بۆ دروستکردنی نەرمەکاڵای ئامارکردن و ھەروەھا شیکاردکردنی داتا.
ئاڕ بۆخۆی پاکج (بوخچە)یەکی گنو'وە. سەرچاوەی ئاڕ و ژینگەکەی بە زمانەکانی سی، فۆرتران و ئاڕ نوسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زمانی پرۆگرامکردن پۆل:زمانە بەرنامەسازییەکان پۆل:زمانە فرمانییەکان
مەیەر سەرێ
مەیەر سەرێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کوورانی
جوگرافیا
کوورانی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سەرۆک کۆماری تورکیا
سەرۆک کۆماری تورکیا باڵاترین کەسایەتی سیاسی وڵاتی تورکیایە. لەنەزەر سیستەمی سەرۆکایەتی لە کۆماری تورکیا، کەسایەتی سەرۆک کۆماری تورکیا زیاتر یەک کەسایەتی ھێمایە بەڵام یاسای بنەڕەتی تورکیا لەو چەند ساڵانەدا مافێکی زۆر وەکوو دەستکاری زیاتر لە یاساکانی پەرلەمان و دانانی کەسایەتە دەوڵەتییەکان وەکوو دادوەر و سەرۆکی زانکۆکان پێدراوە. سەرۆک کۆمار فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکانی تورکیایە.
سەرچاوەکان
پۆل:دەوڵەتی تورکیا پۆل:سیاسەتی تورکیا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٢٣ لە تورکیا
دایماو
دایماو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
دایماو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مەحمەشەی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی ماسوی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سێلەکە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پاشبەرد.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی نەغەدە نەغەدە نەغەدە پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پاشکێش
پاشکێش گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
پاشکێش لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مەرگە و لە باشوور لەگەڵ گوندی مەلاسافی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بێوەکە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سێناجیان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شەبەنگپێوی بارستایی پلازمای جووتکراوی سەپێنەر
چەپ|وێنۆک|260x260پیکسڵ|گڕی ئاگرین تایبەت بە ICPMS بۆ بەرھەم ھێنانی پلازما لە گازی ئارگۆن شەبەنگپێوی بارستایی پلازمای جووتکراوی سەپێنەر (؛ کورتکراوەی ICP-MS) جۆرێکە لە شەبەنگپێوی بارستایی کە بۆ لێکۆڵینەوە لە بڕ و جۆری کانزاکان و ھەندێ لە ناکانزاکان بەکاردێت. ئەم جۆرە ئامێرانە لە توانایان دا ھەیە تا چڕی ١٠١٥ (ppq کورت کراوەی part per quadrillion) لە ماددە بپێوێت. خێرایی و ھەستیاری ئەم ئامێرە وای لێکردوە کە زۆر بابەتی کیمیای شیکردنەوە و زۆرێ لە بابەتە تەئلیلیەکانی تر بەکار بێت.
بەھەڵمبوون
تەکنیکێکی تر بریتیە لە بە ھەڵم کردنی ماددەکە بۆ ئەوەی ئاسان تر ئاڕاستە بکرێ بۆ ناو پلازماکە.
جیاکردنەوە
بە مەبەستی دروست کردنی پەیوەندی لە نێوان بەشی پلازما و بەشی شەبەنگ پێوی بەرستایی، پێویستە ئایۆنەکانەکانی نموونەکە بە ناو جیاکەرەوەیەک دا تێ بپەڕن کە تیرەکەی دەگاتە نزیک ١ تا ٠٬٤ میلیمەتر. بۆ ئەم مەبەستەش پێویستە بۆشاییەکی گونجاو فەراھەم بکرێت بۆ ئەوەی ئایۆنەکان داخڵ بەم تیوبە ببن.
پێش جیاکردنەوەی بارستایی، پێویستە ئایۆنە موجەبەکان (کە بە ھۆی پلازماکەوە بەرھەم ھاتوونە) جیا بکرێنەوە لەو گەردە بێ بارگانە. بۆ ئەم مەبەستەش دوو شێوە ئیش کردن ھەیە:
پێوانەکردن
ئایۆنە موجەبەکان لە سەر ئەساسی نسبەی بارستایی لەسەر بارگە (m/z) جیادەکرێنەوە و پاشان بە ھۆی پڕۆسەی فۆتۆکارەبایی دەبینرێنەوە. بە ھۆی کۆمیۆتەرێکەوە داتای بەدەست ھاتوو شی دەکرێتەوە.
بەکارھێنانی لە تەکنۆلۆژیای نانۆ
بە ھۆی ئەم ئامێرەوە دەشێ لە یەک کاتدا چەندین توخم دیاری بکرێت. ھەر وەھا زۆر ھەستیارە و بچوکترین بڕ دەدۆزێتەوە. یەکێک لە بە کارھێنانەکانی بۆ تەنۆلکە نانۆییەکانە.
زانستی سیاسی
سەرچاوەکان
پۆل:زانستە سیاسییەکان
جاکیوس مۆنۆد
جاکیوس مۆنۆد (بە فەڕەنسی : Jacques Monod؛ لە دایکبووی٩ی شوباتی ١٩١٠ –مردووی ٣١ی ئایاری ١٩٧٦) زانا و توێژەرێکی خەڵکی فەڕەنسا بوو. ساڵی ١٩٦٥ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە دەست بەسەراگرتنی بۆ ماوەیی لە پێکھاتەی ئەنزیم و ڤایرۆسدا بە ھاوبەشی لەگەل فرِانسوین جاکوب و ئەندریە لۆوف کە ئەوانیش خەڵکی فەڕەنسا بوون.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٠ پۆل:مردووانی ١٩٧٦ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی پۆل:ئەندامانی بەرگری فەڕەنسی
ئەلوەھاب
لەقورئاندا
.
لەفەرموودەدا
واتا «خوا نەوەد ونۆ ناوی ھەیە، تاکە و تاک خۆشدەوێ، ھەر کەسێک لەبەریان کات دەچێتە بەھەشت، لەوانە ئەلوەھاب».
سەرچاوەکان
پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا
پۆڵەندا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
پۆڵەندا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
دەیە
دەیە واتە ماوەی ١٠ ساڵ. وشەکانی تر کە بۆ ماوەی کات بەکاردەھێنرێن بریتین لە: سەدە و ھەزارە. ھەر ماوەی دە ساڵ دەتوانین بڵێین دەیە، بەڵام باو نییە کە ئەم زاراوەیە بۆ ھەر ماوەی دە ساڵێک بەکاربھێنرێت. دەیە لە نووسین و قسەکردندا ئاماژەیە بۆ ماوەی نێوان ساڵان کە ژمارەیان بە سفر کۆتایی دێت؛ وەک ساڵانی شەستەکان کە یەکسانە بە ساڵانی ١٩٦٠ تا ١٩٦٩. لە زۆربەی حاڵەتەکاندا بۆ ئەوەی دە ساڵێک بە شێوەیەکی کورتتر لەبیر بکەین، تەنیا دوو ژمارەی کۆتایی دەوترێت، وەک ساڵانی شەستەکان، ھەرچەندە لەم شێوازە دەربڕینەدا ڕوون نییە باسی کام سەدە دەکەین.
سەرچاوەکان
پۆل:یەکەکانی کات پۆل:دەیەکان
کەنەکەوەی شەھیدان
کەنەکەوەی شەھیدان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بەکرەجۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
یەکێتیی تۆپی پێی عێراق
یەکێتیی تۆپی پێی عێراق لایەنی بەڕێوەبردنی یارییەکانی تۆپی پێیە لە عێراق، یارییەکانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق و خوولی نایابی عێراق لەژێر چاودێری ئەم دامەزراوەیە بەڕێوەدەچێت. یەکێتییەکە لە ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٨ دامەزراوە، لەوەتەی ساڵی ١٩٥٠ بووەتە ئەندامی فیفا ، ھەروەھا لە ساڵی ١٩٧٠، بووەتە ئەندام لە یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا، لە ساڵی ١٩٧٤ بووە ئەندام لە یەکێتیی تۆپی پێی عەرەب. هەڵبژاردەی عێڕاق زۆربەی کات بە شێرەکانی ڕافیدەین(أسود الرافيدين - بەعەرەبی)(مێزۆپۆتامیا) بانگدەکرێت و ناونراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:تۆپی پێ لە عێراق
ئیمپراتۆر کۆگیۆکو
وێنۆک ئیمپراتۆر کۆگیۆکو (皇極天皇, کۆگیۆکو-تێنۆ، لەدایکبووی ٥٩٤ تا ٦٦١) ھەروەھا وەک ئیمپراتۆر سایمێی (斉明天皇,سایمێی-تێنۆ) ناسراوە، ٣٥مین و ٣٧مین فەرمانڕەوای ژاپۆن بوو، سەردەمی فەرمانرەوایەتییەکەی لە ٦٤٢ تا ٦٤٥ دەبێت. وە دووبارە وەک ئیمپراتۆر سایمێی لە ٦٥٥ تا ٦٦١ دەبێت.
بە ماناییەکی تر
لە مێژووی ژاپۆن، ئیمپراتۆر کۆگیۆکو/سایمێی دووەم بوو لەو ھەشت ژنەی کە فەرمانڕەواییەتی ژاپۆن بکەن. تاکە ئیمپراتۆر پێش کۆگیۆکو/سایمێی ئیمپراتۆر سویکۆ بوو. شەشەکەی تر دوای خۆی بریتی بوون لە ئیمپڕاتۆر گێنمێی. ئیمپراتۆر گێنشۆ، ئیمپراتۆر مێیشۆ و ئیمپراتۆر گۆ-ساکوراماچی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی ژاپۆن پۆل:ئیمپراتۆرە ژاپۆنییە خانەنیشین بووەکان پۆل:خەڵکی سەردەمی ئاسوکا پۆل:مردووانی ٦٦١ پۆل:فەرمانڕەواکانی ئاسیا لە سەدەی ٧ەم پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ٧ەم پۆل:ژنە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٧ەم پۆل:ژنە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٦ەم پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ٧ەم پۆل:لەدایکبووانی ٥٩٤ پۆل:شاعیرە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٦ەم
پایتۆن ڕۆس
پایتۆن ڕۆس (بە ئینگلیزی: Peyton Rous؛ لە دایکبووی ٥ی تشرینی یەکەمی ١٨٧٩ – مردوی ١٦ی شوباتی ١٩٧٠) زانا و توێژەرێکی خەڵکی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٦٦ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی دومەڵ و ئارەزووی ڤایرۆسی بە ھاوبەشی لەگەل چارڵز برینتۆن ھۆگین.