cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سینئیست
سینئیست یان فێستیڤاڵی فیلمی ئەورووپای ناوەڕاست و ڕۆژھەڵات فێستیڤاڵێکی ساڵانەی فیلمە کە قازانج نەویستە و لە مانگی ١٠ لە شوێنە جیاوازەکانی دەوروبەری لۆکسمبۆرگ بەڕێوەدەچێت. فێستیڤاڵی فیلمی سینئیست تایبەتە بە پێشکەشکردنی بەرھەمە سینەمایییەکانی ئێستای وڵاتانی ئەورووپای ناوەندی و ڕۆژھەڵات، کە بەشێکە لەو شوێنەی کە پێشتر پێی دەگوترا «بلۆکی ڕۆژھەڵات». ھەرچەندە فێستیڤاڵەکە گرنگی بە فیلمە درێژەکانی ئەم دوایییە دەدات، بەڵام بە یەکسانی سەرنجڕاکێشترین فیلمی بەڵگەنامەیی و بەرھەمی ئەنیمەیشن و کورتە فیلم پێشکەش دەکات. جگە لە پرۆژە فیلمەکان، فێستیڤاڵەکە بەرنامەیەکی دەوڵەمەندی بۆنە ھاوڕێیەتییەکانیش پێشکەش دەکات، لەوانە کۆنسێرت، پێشانگە، دیبەیت و خواردنی ئێواران، ھەروەھا پشتگیری لە پڕۆژەیەکی خێرخوازییش دەکات. چاپی ١٤ی سینئیست لە ٧ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ بەڕێوەچوو.
ھەسبستان
ھەسبستان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ھەسبستان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
وو دینگ
تۆمارەکان
وو دینگ سەرەتا ترین کەسە کە مێژووەکەی لە زنجیرە فەرمانڕەوایی چین سەلمێنرا بێت لە تۆماری مێژوویی، بە گوێرەی شیجی کە لەلایەن سیما چیانەوە تۆمار کراوە وو دینگ بیست و دووەمین پاشای ئیمپراتۆریەتەکە بوو، کە شوێنی باوکی سیاۆ یی گرتەوە، وە یەکەم پاشا بوو کە زانیاریەکەی لە وێرانبووی ینسوو دۆزرابێتەوە و تۆماری مێژوویی بەبەردبوو ئەوە ئەسەلمێنێت کە ئەو بیست و یەکەمین پاشای ئیمپراتۆریەتەکەیە، لە پەنجاو نۆیەمین ساڵی فەرمانڕەوایەتییەکەی کۆچی دوایی کرد  و دواتر لەلایەن کوڕەکەی زو گێنگەوە (祖庚) شوێنی گیرایەوە
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتی شانگ پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٣ی پێش زاین پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٣یەمی پێش زایین پۆل:مردووانی ١١٩٢ی پێش زایین پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١٢یەمی پێش زایین
فقیران
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
کەیڵ
کەیڵ یاخود کەلەرمی گەڵا، کە سەر بە پۆلی سەوزەواتە و لە جنسی براسیکا ئۆلێراسیایە (Brassica oleracea). گەڵاکانی سەوز یا مۆرە، کە لە ناوەندی گەڵاکانەوە سەر (واتە وەکو کەلەرم) دروست ناکات. کەیڵ وادادەنرێت کە نزیکتربێت لە کەلەرمی کێوی (کەلەرمی بەڕی) وەک لە زۆربەی جۆرەکانی تری براسیکا ئۆلێراسیای تری کە مرۆڤ دەیانڕوێنێت.
سەرچاوەی وشە
کەیڵ لە وشەی (kail) دەچێت کە گۆڕاوە لە وشەی (crawl)ەوە کە کاتی خۆی لە سکۆتلەنداو باکووری ئینگلتەراوە ئەم وشەیە وەرگیراوە کە بەکارھێنراوە بۆ جۆرە جیاوازەکانی کەلەرم.
بنچینە
ھەتا کۆتایی چاخەکانی ناوەند، کەیڵ یەکێک بووە لە ھەرە سەوزە باوەکان لە ئەورووپادا. دوو جۆری ڕوەکی کەیڵ (جۆری گەڵای پێچخواردوو) لەگەڵ (جۆری گەڵای ساف) بوونیان ھەبووە لە یۆنانی کۆندا لە سەدەی چوارەمی پێش زایین. ئەم دوو شێوەیەی کەیڵ کە لەلایەن ڕۆمانییەکانەوە ئاماژەی پێکراوە بە ناوی (کەیڵی سابێلیان) وا دادەنرێن کە پێشینەی ئەم ڕوەکی کەیڵە تازانەی ئێستابن. کەیڵی ڕووسی ناسێنرا لە کەنەدا (دوای ئەوە بۆ ویلایەتە یەکگرتۆکان) لە ڕێگەی بازرگانە ڕووسییەکانەوە لە سەدەی ١٩ ھەمدا.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
١٩٥٥ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٥٥ لە نەرویژ
ئارنۆڵد ڤۆسلۆ
ئارنۆڵد ڤۆسلۆ ئەکتەرێکی ئەفریقای باشوورە و ئەمریکایە.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆچبەرانی ئەفریقای باشوور بۆ ئەمریکا پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
ستیفن سۆمێرز
ستیڤن سۆمێرز (بە ئینگلیزی: Stephen Sommers) لە ٢٠ی ئازاری ١٩٦٢ لەدایک بووە، سینەماکاری ئەمریکییە، بە فیلمە ئەکشنەکانی بوودجەی گەورە ناسراوە، وەک فیلمی  مۆمیاکە (١٩٩٩)، بەدواداچوونەکەی، گەڕانەوەی مۆمیاکە (٢٠٠١)، ڤان ھێلسینگ (٢٠٠٤) و جی ئای جۆ: سەرھەڵدانی کوبرا (٢٠٠٩). ھەروەھا دەرھێنانی فیلمی سەرگەرمییەکانی ھاک فین (١٩٩٣)، وەشانی لایڤ ئەکشنی دیزنی لە کتێبی جەنگەڵ لە دەرھێنانی ڕودیارد کیپلینگ (١٩٩٤) و فیلمی ترسناکی کلاسیکی کولتی دیپ ڕایزینگ (١٩٩٨) کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ھونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی پۆل:سیناریۆنووسانی مینیسۆتا پۆل:سیناریۆنووسەکانی کالیفۆرنیا پۆل:زیندووان پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە کالیفۆڕنیا پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە لۆس ئانجلەس پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمە ئەکشنییەکان پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
پان ئینتەرتەینمەنت
پان ئینتەرتەینمەنت (بە ئینگلیزی: Pan Entertainment) کۆمپانیایەکی کۆرییە بۆ بەرهەمهێنانی زنجیرەی تەلەفزیۆنی. لە ٣ـی نیسانی ١٩٩٨ بە ناوی کۆمپانیای HS Media Co., Ltd دامەزراوە. ئۆفیسی سەرەکییەکەی کە ناوی «زە پانە» دەکەوێتە ناوچەی ماپۆ لە سیئۆل.
کۆمپانیای پان ستارز
کۆمپانیای پان ستارز دەزگایەکی بەڕێوەبردنی هونەرمەندانە و خاوەندارێتی کۆمپانیای پان ئینتەرتەینمەنتە.
مونیر بەشیر
مونیر بەشیر (، ) موزیکزانی ئاشووری عێراقی و یەکێک لە بەناوبانگترین موزیکژەنەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ماوەی سەدەی بیستەمدا و بە بوو و گەورە مامۆستای لە سیستەمی پێوەری مەقاماتی عەرەبی دادەنرێت. شێوازی جیاوازی عوودی عەرەبی دروست کرد. ئەو یەکێک بوو لە یەکەم ئامێرژەنانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست کە لە ئەورووپا و ئەمریکا ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠ پۆل:مردووانی ١٩٩٧ پۆل:خەڵکی مووسڵ پۆل:مەسیحییەکانی عێراق پۆل:ئاشوورییەکانی عێراق
زو گێنگ
زو گێنگ (祖庚)، ناوی کەسی زو یوێ، پاشایەکی ئیمپراتۆریەتی شانگ بوو لە مێژووی دێرینی چین،
تۆمارەکان
پایتەخەتەکەی ناوی ین (殷) بوو، بۆ ماوەی حەوت ساڵ فەرمانڕەوایی کرد لە ١١٩١ دوایی مردنی لەلایەن براکەیەوە زو جیاوە شوێنی دەگیرێتەوە
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتی شانگ پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١٢یەمی پێش زایین
ماریا کالیسنیکاڤا
ماریا کالیسنیکاڤا (بە زمانی بیلاڕووسی: Марыя Аляксандраўна Калеснікава؛ لە دایکبووی ٢٤ی ننیسانی ١٩٨٢) کەسایەتی ژنە چالاکوانی سیاسی و مۆسیقی بیلاڕووسییە. ئەو لە ئازاری ٢٠٢٠ لەپای کارەکانییەوە خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی لەلایەن وەزارەتی دەرەوەی حکوومەتی ئەمریکا پێدرا. ئەو ئەندامی ئەنجومەنی ھاریکاری بوو لەکاتی ناڕەزایییەکانی ٢٠٢٠ی بیلارووسیا لە دژی حومکڕاننییەکەی ئەلێکساندەر لوکاشینکۆ.
پاشا چی پاشای شانشینی سیا
وێنۆک چی (بە چینی :啟) پاشایەکی دێرینی چین بوو، کوڕی پاشا یوی مەزن بوو، دووەم پاشای شانشینی سیا بوو بە نزیکەیی نۆ بۆ دە ساڵ حوکمڕانی کردووە. دوای ئەو پاشا تای کانگ دێتە سەر تەخت.
ماریا کالیسنیکاڤا
گیران
لە ٧ی ئەیلوول، ماریا لەلایەن چەند کەسێکی ڕوخسار داپۆشراو ڕفێندرا. دواتر لە ٨ی ئەیلوو لەسەر سنووری ئۆرکانیا دەستگیرکرا. وتەبێژی سەر سنوور ڕایگەیاند کە ماریا ویستوویەتی بە نایاسایی لە کاتژمێر ٤ی بەیانی لە سنوور بپەڕێتەوە بەھاوکاری دوو کەس لەوانە ئەننتۆنن ڕۆدنینکۆڤ و ئیڤانن کراڤتسۆڤ. ھەندێک سەرچاوەی دیکە، ئاماژەیان بەوە دەکرد کە ئەو دەستگیرکرا لەدوای ئەوەی کە لەسەر سنوور پاسپۆرتەکەی دڕاندووە، ھەروەھا ناچاریش کرابوو کە ئاودیوی سنووربێت. بۆ ڕۆژی دواتر ئەلێکساندەر، باوکی ماریا ڕایگەیاند کە کچەکەی لە سەنتەری دەستبەسەرداگرتنی مینسک دەستگیرکراوە.
پاشا چی پاشای شانشینی سیا
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا
ماریا کالیسنیکاڤا
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
ھێرۆ (گوند)
ھێرۆ شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی ھێرۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئەم شارەدێیە ناوەندی ناحیەی ھێرۆیە.
جوگرافیا
ھێرۆ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی وەسوێنە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی بەرد و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەڵاتەڕەشێ لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مڕە.
مێژوو
ئەم گوندە لە ساڵی (١٩٦٤)دا کراوە بە ناوەندی ناحیەی ھێرۆ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جەرابلوس
جەرابلوس یان کانیا دڵ یان گرگامێش (عەرەبی: جرابلس) (ئینگلیزی: Jarabulus) شارۆچکەیەکە لە ڕۆژاوای کوردستان، لەڕووی کارگێڕییەوە سەر بە پارێزگای حەلەبە، ئەم شارۆچکەیە کەوتۆتە بەشی ڕۆژاوای ڕووباری فورات لە بەشی باکووری بەنداوی فورات و سنووری نێوان سووریا و تورکیا.
کەشوھەوا
کانیا دڵ وەک زۆرینەی کوردستان لەژێرکاریگەری بورانەکانی دەریای سپی ناوەڕاستە، کە ھاوینی گەرم و ووشکەو زستانی سارد و تەڕە، بەشێوەیەکی گشتی کەشێکی کیشوەری ھەیە، بەرزترین پلەی گەرمی لەوەرزی ھاوین تا ٤٦ پلەی سەدی بەرزدەبێتەوە، لەوەرزی زستانیش بۆ ٣٨ پلەی بەردەوام و ژێر سفر لەکاتی بەفر بارین نزم دەبێتەوە.
مێژوو
لەکۆن دا ناوی کەرکەمیش بوو کەناوێکی کۆنی ڕۆمانی یۆنانی بوو دواتر لەسەدەی ھەژدەھەم ناوی "Djerabis" یان "Djeraboolos" یان "Djerablus" لێنڕا کە وەرگیراوە لە ناوی ھیراپۆلیسی یۆنانی، بەڵام لەلایەن کوردەکانەوە بە کانیا دڵ ناوی دەھێنڕێت بەوەی یەکەم ئاوی ڕووبارە دەڕژێتە نێوخاکی خۆڕئاوا.
دوای داڕمانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی فەرەنسیەکان لکاندیان بە پارێزگای حەلەب لەچوارچێوەی سوریای تازە درووست بوو.
دوای سەرھەڵدانی شۆڕشی گەلانی سوریا ھێزەبەرھەڵستکارەکانی ڕژێمی سوریا لە ٢٠١٢ دەستیان بەسەر شارەکەدا گرت، دواتر لەسەرەتای ساڵی ٢٠١٣ دەولەتی خەلافەت (داعش) دەستی بەسەر شارەکە داگرت.
لیبێریا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
لیبێریا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
خانقولی
خانقولی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ھولەسو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
خانقولی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دۆڵانقڕ و لە باشوور لەگەڵ گوندی مایین بڵاغ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قزقەپانی سەنگ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئۆتاخلی.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
پاوەر مێتاڵ
سەرچاوەکان
پۆل:چەشنەکانی ھێڤی مێتاڵ
تێری کروز
کروز وەک یاریزانێکی بەرگریکار و ھێڵی بەرگری لە خولی تۆپی پێی نیشتمانی (NFL) یارییان دەکرد، بۆ ڕامسەکانی لۆس ئەنجلس، سان دیاگۆ چارجەرس، واشنتۆن ڕێدسکین، ھەروەھا لە خولی جیھانی تۆپی پێی ئەمریکی (WLAF) لەگەڵ ئاگری ڕاین و تۆپی پێی کۆلێژ لە زانکۆی وێستریمیگان یاریان دەکرد. کروس داکۆکیکارێکی گشتییە لە مافەکانی ژنان و چالاکوانی دژی سێکسیزم.
ژیانی تایبەرتی
کروز لە ٣٠ی تەممووزی ١٩٦٨ لە شاری فلینت، لە میشیگان لە دایک بووە. لە بنەماڵەیەکی مەسیحی توند لە فلینت گەورە بوو، بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن دایکییەوە گەورە کرابوو. باوکی کحولی دەخواردەوە، لە دایکی دەدا. دوای ئەوەی دیپلۆمای ئامادەیی لە فلینت باشوری ڕۆژاوا دەست کەوت، بەخششی ھونەری کرایسلەری بە سپۆنسەر وەرگرت. کروس لە ٢٩ی تەممووزی ١٩٨٩ ھاوسەرگیری لەگەڵ ڕێبێکا کینگ کرد. پێنج منداڵ و یەک نەوەیان ھەیە. ئەویش مەسیحییەکی خواپەرستە. لە ئازاری ٢٠١٩، کروس ڕووبەڕووی ڕەخنە و پاشەکشان بووەوە، دوای وەڵامدانەوەی پارێزەری مافەکانی مرۆڤ دێرێکا پورنێڵ کە ڕایگەیاند «خۆشەویستی ڕەگەز نییە، منداڵ بە تەنیا یەک ڕەگەز خۆشەویستی بۆ بکات برسی نابێت»، کڕووس وەڵامی دایەوە و وتی، بەڵام بە توندی بەدکار یان خراپ دەبن. کروس تویتەکەیان سڕییەوە، وە داوای لێبوردنیان کرد، ڕۆژی دواتر دوای قسەکردنی لەگەڵ ستێفانی بیێتزی ھاوئەستێرەی بروکلینی نۆ نۆ، ڕایگەیاند «بەیانی ئەمڕۆ لە کاتی ئامادەبووندا لەگەڵ @iamstephbeatz قسەی زۆر باشی لەگەڵ کرد کە ڕووناکییەکی زۆری خستە سەر ئەوەی بۆچی کۆمەڵگەی LBGTQ بە سەرنجەکانی من ئازاریان داوە».
پیشەی تۆپی پێی ئەمریکی
کروز لە خولی یانزەھەمی ڕەشنووسی تۆپی پێی ساڵی ١٩٩١ لەلایەن لۆس ئەنجلس ڕامس دانووسرا، پیشەی ماوەی کارکردن لەگەڵ ڕامس (٦ یاری)، سان دیاگۆ چارجەرس (١٠ یاری)، ھیندییە سورەکانی واشنتۆن (١٦ یاری)، ھەڵۆکانی فیلادلفیا (بێ یاری) لەخۆ دەگرێت. ھەروەھا لە وەرزی «١٩٩٥ ویڵ ئەی ئێف» بۆ ئاگری ڕین یاری کردووە، بە بەردەوامی لە کارنامەکان دەبڕدرا، زۆر جار کروس داھاتی تۆپی پێ بە وەرگرتنی دەستەی وێنەیی لە ھاوتیمەکانی تەواو دەکرد.
پیشەی ئەکتەری
پاش خانەنشینبوونی لە خولی تۆپی پێی ئەمریکی لە ساڵی ١٩٩٧، کروس بۆ کاری نواندن چوو، بۆ لۆس ئانجلەس ئەو لە مێژە تەماحێکی ھەبوو، بۆ کارکردن لە پیشەسازی فیلمدا، بەڵام تا ئەو کاتە ھیچ پلانێکی نەبوو بۆ بەدواداچوون بۆ نواندن، بە سادەیی دەیویست، بە شێوەیەک لە شێوەکان بەشدار بێت. لە ساڵی ١٩٩٩ کروس بۆ ڕۆڵێک وەک وەرزشکارێکی کاراکتەر (ناسراو بە جەنگاوەر) لە یاری سەندیکاتیدا (Battle Dome) کە بووە یەکەم بەشی نواندنی، تاقیکردنەوەی بۆ کرد. پرۆسەی تاقیکردنەوەی دەرفەتی نواندن لەبەردەم بینەردا وای لێکرد، کە بیویستایە وەک پیشەیەک بەدوای نواندندا بێت. کروس بەشێوەیەکی سەرەکی لەڕۆڵی کۆمیدیدا دەرکەوت، وەک سەرۆک کاماچۆ لە «ئایدیۆکراتیدا»، بەڵام دواتر سەرکەوتنی لەڕۆڵی ئەکشندا دۆزییەوە، کە لەگەڵ بەشی خۆی وەک ھەیل قەیسەر لەزنجیرەی The Expendables دەستی پێدەکرد، کە بینیبووی یەکەم دەرکەوتنی خۆی لەزنجیرەی فیلمی پاشکۆدا بەرجەستە دەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:ھونەرمەندانی ئەمریکی پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:کوڕە ھونەرمەندە ئەمریکییەکان پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی پۆل:مەسیحی ئەفریقی-ئەمریکی پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
زاتباوەڕی
زاتباوەڕی ئەو ڕوانگە فەلسەفییەیە کە دەڵێ شتەکان ھەڵگری کۆمەڵێ تایبەتمەندین کە بەبێ ئەوانە ئیتر خۆیان نین و ناناسرێنەوە. یانی تایبەتمەندیگەلێک کە زاتیان دەر دەخا و، بۆ ئەوەی ھەمان شت بن پێویستیان پێیەتی.
لە فەلسەفەدا
زاتی ھەر شتێ جەوھەر یا فۆرمی ئەو شتە دیاری دەکا. لێرەدا، مەبەست لە فۆرم، ھەر ئەوەیە کە لە ئایدیالیزمی ئەفلاتوونیدا ھاتووە: ھەتاھەتایی و نەگۆڕ و ھەربمێن. لە سەرەتاکانی فەلسەفەی ڕۆژاواییدا، ئەفلاتوون بە یەکێ لەو فەیلەسووفانە دەژمێردرێ کە باوەڕی بە زات بووە و، لە تیۆرییەکەی خۆیدا باسی «فۆرمەکان» یا «ئایدیاکان» دێنێتە پێشەوە و وەک زاتی ناماددیی ھەموو شتەکان دەیانناسێنێ. بە ھەمان شێوە، ئەرەستووش لە کاتەگۆرییەکانیدا، وای ڕادەنێ کە ھەموو شتێ جەوھەرێکی ھەیە کە وەکوو جۆرج لاکۆف دەڵێ، «شتەکە دەکا بەوەی کە ھەیە و، بەبێ ئەو چیدیکە ئەو چەشنە شتە نییە».
ئۆمانیزمی کلاسیکیش تێگەیشتنی لە ئینسان زاتباوەڕانەیە و دەڵێ سروشتی ئینسان نەگۆڕ و ھەتاھەتایییە. ئەمەش لە لایەن زۆر فەیلەسووفی دژە ئۆمانیست و ماتێریاڵیست و ئێگزیستانسیاڵیستەوە بەر ڕەخنە کەوتووە.
لە بیۆلۆجیدا
پێش ئەوەی پەرەسەندن ببێ بە تیۆرییەکی زانستی، زانایانی بیۆلۆجی باوەڕیان ئەمە بوو کە جۆری گیاندار ناگۆڕدرێ و بە درێژەی کات وەک خۆی دەمێنێتەوە. بۆ وێنە، زانای سەدەی نۆزدەیەم، لویز ئاگاسیز، دەیوت جۆرەکان و جنسەکان جێگیرن و تێگرەوەی تیشکی ئەو وێنەیەن کە لە زەینی خالقیاندا بووە. ئەمە بەئاشکرا ڕوانگەیەکی زاتباوەڕانەیە.
سەرچاوە
Essentialism (enwiki) پۆل:تیۆرییە فەلسەفییەکان
جۆن ھانا (ئەکتەر)
جۆن دەیڤید ھانا ئەکتەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی سکۆتلەندییە، لە ٢٣ی نیسانی ١٩٦٢ لەدایک بووە. لە فیلمی چوار ھاوسەرگیری و پرسەیەک (١٩٩٤)دا ناوبانگی دەرکرد، کە بۆ خەڵاتەکە پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی بافتا بۆ باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پاڵپشت وەک ماتیۆ.
ھانا لە شاری ئیست کیلبراید لە لانارکشایر لەدایکبووە، بچووکترینی سێ منداڵە؛ دوو خوشکی گەورەی ھەیە. دایکی سوزان پاککەرەوە بووە لە کۆمپانیای مارکس و سپێنسەر و باوکی جۆن کە کاری ئامێرسازی بووە. لە قوتابخانەی ھیزەری نۆی سەرەتایی خوێندوویەتی پاشان لە قوتابخانەی ئامادەیی کلارمۆنت لە ئیست کیلبراید و دواتر ڕۆیشتووە بۆ فێرکاری وەک کارەباچی. لە ئیست کیلبراید بەشداری لە یانەی شانۆی ئیست کیلبراید ڕیپ کردووە. لەسەر پێشنیاری ھاوکارێکی، دوای تەواوکردنی شاگردییەکەی دواتر بەشداری لە ئەکادیمیای بەناوبانگی شاھانەی سکۆتلەندی بۆ مۆسیقا و دراما کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
تەقینەوەکانی ٢٠٠٥ی عەممان
تەقینەوەکانی عەمان بریتی بوو لە زنجیرەیەک تەقینەوە کە لە چوارشەممەی ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥ سێ تەقینەوەی تیرۆریستی بە بەکارھێنانی پشتێنی تەقینەوە ڕوویدا کە ٣ ھۆتێلیان کردبووە ئامانج کە دەکەونە ناوەندی عەمانی پایتەختی ئوردنەوە یەکەمیان کاتژمێر ٩:٣٠ خولەک بە کاتی ناوخۆیی لە عەمان لە دەروازەی ھۆتێل ڕادیسۆن ساس ڕوویدا، پاشان دووەمیان لە ھۆتێل ھایات عەمان دا و پاشان چەند خولەکێک دواتر ھۆتێلی دەیس ئین کرایە ئامانج مەزەندەی سەرەتایی قوربانییەکان ٥٧ کەس بوون و ١١٥ بریندار بوون ھۆکاری سەرەکی ئەو زۆریی ژمارەی مردنانە، بۆردومانکردنی ھۆتێل ڕادیسۆن بوو لە کاتی ئاھەنگێکی ھاوسەرگیریی خێزانێکی ئوردنیی. ڕێکخراوی ئەلقاعیدە بەرپرسیارێتی خۆی لە تەقینەوەکان لە ئەستۆ گرت.
مالوانی ڕەشیدڕەمەزان
مالوانی ڕەشیدڕەمەزان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی وارماوا، قەزای شارەزوور، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مالوانی ڕەشیدڕەمەزان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی موانی مەلاتاھیر و لە باشوور لەگەڵ گوندی حاسڵ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەپەکەڵ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مالوانی حەمەی عەزیز.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دە سترۆکس
دە سترۆکس گرووپێکی ڕۆکی ئەمریکییە کە لە نیویۆرک لە ١٩٩٨ پێک ھێنراوە. گرووپەکە لە گۆرانیبێژی سەرەکی و گۆرانینووس جوولیان کازابلانکاس، گیتارژەنان نیک ڤالێنسی و ئالبێرت ھامند جوونیۆر، بەیسژەن نیکۆلای فرەیچەر، و تەپڵژەن فابریزیۆ مۆرێتی. گرووپێکی پێشەنگی بووژاندنەوەی ئیندی ڕۆکی سەرەتای دەیەی ٢٠٠٠ بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دە سترۆکس پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:گرووپە مۆسیقییە پێنج کەسییەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٩٨ پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت
حەیدەرلی بەیلەر
حەیدەرلی بەیلەر گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نازیا ئەڤراز، ناوچەی نازی، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە پەیڕەوی ئایینی ئیسلام(شیعە) دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ماددەی نانۆ
نانۆ سکێڵێکی درێژیە کە بریتیە لە یەک لە ملیاردی مەترێک. بە شێوەیەکی گشتی ماددە نانۆییەکان درێژیان لە بەینی ١٠ بۆ ١٠٠ نانۆمتر دایە. چەندین جۆری جیاوازیان ھەیە کە بە پێی دوریان دابەش دەبن بەسەر یەک دوری (one dimension)کە پێیان دەڵێن نانۆ وایەر، دوو دوری (two dimension)کە پێیان دەڵێن فیلمی تەنک، نانۆ تیوب کە لە بۆڕیەکی بەتاڵ دەچێت.
فێستیڤاڵی فیلمی ئەلگۆنە
فێستیڤاڵی فیلمی ئەلگۆنە فێستیڤاڵێکی ساڵانەی فیلمە کە لە ساڵی ٢٠١٧ دامەزراوە، لە شارۆچکەی ھاوینەھەواری دەریای سوور ئەلگۆنە لە میسر بەڕێوەدەچێت. یەکەم فێستیڤاڵەکە لە ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ دەستی پێکردووە. فیلمی ھەستبزوێنی دەروونیی «دایکی ترسناک» لە نووسینی ئانا ئوروشادزێی دەرھێنەری جۆرجیی، خەڵاتی ئەستێرەی زێڕینی بەدەستھێنا، کە خەڵاتی سەرەکی پێشبڕکێی فیلمە درێژەکانی فێستیڤاڵەکەیە.
ماددەی ھۆشمەند
ماددەی ھۆشمەند یا ماددەی زیرەک، بەشێکە لە مادەی پێشکەوتوو کە لە چەندین جۆری جیاواز پێک دێت. ھەر یەک لە داڕشتەی شێوە بیرمەند، ماددەی پیێزۆ کارەبایی دوو جۆری سەرەکین لەم خانەوادەیە. ماددەی زیرەک توانای ھەیە لەگەڵ ئەوناوەندەی کە تێیدایە خۆی بگونجێنێت. بەم شێوەیەش، ھەریەک لە جۆرەکانی ماددەی زیرەک پۆلێن دەکرێن بە پێی خۆگونجاندنیان لەگەڵ دەوروبەر. ئەو ھۆکارانەی کە ماددە زیرەکەکان توانای خۆگونجاندنیان لەگەڵ ھەیە بریتین لە جۆری میکانیکی (وەک: فیشار، پلەی گەرمی، شێ، ڕوناکی، بواری موگناتیسی و بواری کارەبایی ) جۆری کیمیایی (وەک: ئاستی ترشی pH، دوانۆکسیدی کاربۆن [Co٢) یاخود ھۆکاری بایۆلۆجی. ماددەی زیرەک توانای ھەیە وزەی ھەڵمژیو لە جۆرێکەوە بگۆڕێ بۆ جۆرێکیتر یا خود سیفاتی فیزیایی خۆی بگۆڕێ بەو ئەندازەیەی کە وزەی لە لایەن دەوروبەر پێی دراوە. ئەم ماددانە سەرنج ڕاکێشن چونکە وەک بزوێنەر و ھەستیار (حاسە) بەکاردێن.
سەرەتایەک
ماددە زیرەکەکان چەند جۆرێکیان ھەیە وەک:داڕشتەی شێوە بیرمەند (Shape Memory Alloy)، ماددەی پیێزۆ کارەبایی (Piezoelectricity)، ئەلێکتڕۆستراکشن (Electrostruction)، ماگنیتۆستراکشن (Magnetostriction)، کڕۆمیک (Chromic)، شلگازی ئەلێکترورئولوجیک (Electrorheological fluid) و شلگازی ریئۆموگناتیس (Magnetorheological fluid).
داڕشتەی شێوە بیرمەند
داڕشتەی شێوە بیرمەند کە شێوەی کورتکراوەکەی بە ئینگلیزی دەبێتە SMA. SMA جۆرێکە لە جۆرەکانی ماددەی زیرەک کە توانای ھەیە شێوەکەی بیر بمێنێ دوای ئەوەی کە توشی چەمانەوە بوو بە ھۆی گەرمکردنێکی موناسیب شێوەکەی دەگەڕێتەوە سەر شێوەی یەکەمجار. ئەم ماددانە بەدیلێک دەبن لەبری بزوێنەرە کلاسیکیەکان وەک ماتۆڕی کارەبایی. داڕشتە شێوە بیرمەند لە زۆر شوێندا بەکار دەھێنرێن وەک ڕۆبۆت، تەکنەلۆژیای فڕین، بەکارھێنانی لە بواری پزیشکی دا وەک تەلی ددان بۆ ڕاست کردنەوەی ددان.
پیێزۆ کارەبایی
وێنۆک|پیزۆ کارەبایی ماددەی پیێزۆ کارەبایی بەو ماددانە دەگوترێ کە بە ھۆی فیشارەوە کارەبا بەرھەم دێنن یاخود بە پێچەوانەوە کاتێک کارەبای دەخرێتە سەر قەبارەکی دەگۆڕێت.
کڕۆمیک
وێنۆک|فۆتۆکڕۆمیک ئەو ماددانەی دابەش دەکرێن بە سەر چەند جۆرێکدا کە ڕەنگەکانیان دەگۆڕێن بەهۆی بەرکەوتن شەپۆلی کارۆموگناتیسی (Photochromic)، گەرمی (Thermochromic)، بەرکەوتنی ئەلێکتڕۆن یا لەدەست دانی (Electrochromic) یا گۆڕینی جەمسەری کارەبایی (solvatochromic).
پەراوێزەکان
پۆل:زانستی ماددە
واکین فینیکس
واکین ڕافایەڵ فینیکس (؛ né بۆتەم؛ لەدایکبووی ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٤) ئەکتەر، ژینگەپارێز، چالاکوانی مافی ئاژەڵان، وە بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکییە. ئەو زۆر خەڵاتی وەرگرتووە و بۆ زۆر خەڵات پاڵێوراوە، وەک خەڵاتێکی ئۆسکار، خەڵاتێکی گرامی، وە دوو خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب.
لە منداڵیدا، واکین دەستی کرد بە ڕۆڵ گێڕان لە تەلەڤزیۆندا لەگەڵ براکەی ڕیڤەر وە خوشکەکەی سەمەر. یەکەم ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمدا لە SpaceCamp (١٩٨٦) دا بوو. لەو ماوەیەدا، بە لیف فینیکس ناسرابوو، ناوێک کە خۆی دابووی بە خۆی. دواتر گەڕایەوە بۆ ناوە ڕاستییەکەی وە دەنگۆی پۆسەتیڤی لێکەوتەوە بۆ ڕۆڵی یاریدەدەری لە فیلمی کۆمیدی-درامی To Die For (١٩٩٥) وە فیلمی مێژووی Quills (٢٠٠٠). سەرنجی زیاتری خرایە سەر بۆ ڕۆڵی کۆمۆدەس لە فیلمی مێژووی درامی Gladiator (٢٠٠٠)، کە بەھۆیەوە پاڵێورا بۆ خەڵاتێکی ئەکادیمی بۆ باشترین ڕۆڵی یاریدەدەر. ئەو دوابەدوا پاڵێورا بۆ باشترین ئەکتەر بۆ ڕۆڵی وەک موزیکژەن جۆنی کاش لە Walk the Line (٢٠٠٥)، جەنگاوەرێکی کۆنی سەرخۆش لە The Master (٢٠١٢)، وە کارەکتەری سەرەکی لە فیلمی Joker (٢٠١٩)، کە بەھۆیەوە خەڵاتەکەی بردەوە. فیلمەکانی تری بریتین لە فیلمە ترسناکەکانی Signs (٢٠٠٢)، وە The Village (٢٠٠٤)، فیلمی مێژووی درامی Hotel Rwanda (٢٠٠٤)، فیلمی ڕۆمانسی درامی Her (٢٠١٣)، فیلمی سووکایەتی تاوانی Inherent Vice (٢٠١٤)، وە فیلمی دەروونی ھەستبزوێن You Were Never Really Here (٢٠١٧)، کە بەھۆیەوە خەڵاتی فیستیڤاڵی کانسی بردەوە بۆ باشترین ئەکتەر.
واکین پڕۆژەی موزیک ڤیدیۆیشی کردووە، ھەروەھا بەرھەم ھێنانی فیلم و زنجیرەی تەلەڤزیۆنی. بۆ ڕیکۆردکردنی ساوندتراکی Walk the Line، خەڵاتێکی گرامی بردەوە بۆ باشترین کۆکراوەی ساوندتراک لە ھونەرێکی بینراو. ئەو چالاکوانێکی کۆمەڵایەتییە وە یارمەتی زۆربەی کۆمەڵگە خێرخوازی و مافی مرۆڤی داوە. ئەو لە لیستی دەرھێنەرەکان دایە لە The Lunchbox Fund، کۆمەڵەیەکی نەکەدکار کە خواردنی ڕۆژانە دابین ئەکات بۆ قوتابییەکانی قوتابخانەکانی شاری سۆوێتۆی باشووری ئەفریقا. ئەو ناسراوە بۆ لایەنگری لە مافی ئاژەڵان؛ ئەو ڕووەکی بووە لە تەمەنی سێ ساڵییەوە وە زۆرجار کامپەین لەگەڵ PETA و In Defense of Animals ئەکات.
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری فیلمی دراما پۆل:چاکەکارانی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤ پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ھەنگاری-جولەکە پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
زو جیا
زو جیا (祖甲) یان دی جیا (帝甲)، ناوی کەسی زی زای (子載)، پاشایەکی ئیمپراتۆریەتی شانگ بووە لە مێژووی دێرینی چین،
تۆمارەکان
بیست و پێنجەمین پاشای ئیمپراتۆریەتەکە بووە و کوڕی پاشا وو دینگ بووە، برا بچووکی پاشای پێشوو پاشا زو گێنگ بووە، پاشا زوو جیا لەلای باوکی وو دینگ خۆشەویست بووە و وەک پاشا ھەڵبژێردراوە، بەڵام زوو جیا پێی خۆش نەبووە و تەختی پاشایەتی ڕەت کردۆتەوە بۆ برا گەورەکەی و ویستوویەتی لەگەڵ خەڵکی وڵاتەکەی بژیەت دوای ئەوەی براکەی ئەمرێت بەھۆی نەخۆشیەوە، زوو جیا بۆ ماوەی ٣٣ ساڵ فەرمانڕەوایی ئەکات و گرنگیەگی باش بە خەڵک ئەدات
بە گوێرەی تۆمارەکانی بامبو، ئەوەی تۆمارکردووە کەوا ئەو دەستی بەسەر سی رۆنگ گرتووە لە ساڵانی سەرەتای فەرمانڕەوایی، و دوبارە تانگ سینگی بنیات ناوەتەوە لە دواین ساڵەکانی فەرمانڕەوایی.
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتی شانگ پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١٢یەمی پێش زایین
تۆمارەکانی بامبو
تۆمارەکانی بامبو (بە چینی: 竹書紀年; خوێندنەوە: ژوشو جینیان) تۆمارێکی مێژوویی دێرینی چینە کە تۆمارەکە سەرەتاترین کاتی مێژوویی چینی تێدا تۆمارکراوە ھەر لە ئیمپراتۆری زەردەوە تا ٢٩٩ی پێش زاین، لەگەل تۆمارە مێژوویەکەی سیما چیان کە لە ٩١ی پێش زاین نوسراوەتەوە لەیەک چوونیان ھەیە بەڵام تۆمارە ڕاستەقینەکەی لە شانشینی سۆنگەوە لەناوچووە.
سەرچاوەکان
پۆل:دەقە مێژووییە چینییەکان
وەلید کوڕی موغەیرە
وەلید کوڕی موغەیرە سەرۆکی خێڵی بەنی مەخزوم بوو لە ھۆزی قوڕەیش. باوکی خالیدی کوڕی وەلیدە.
ھەڵوێست بەرامبەر بە ئیسلام
کاتێک سەرکردەکانی قوڕەیش بینییان کە پێغەمبەر محەممەد ڕەتیدەکاتەوە لە دەست ئەرکەکەی بکشێتەوە و بەردەوام بووە لە بانگەشەی یەکتاپەرستی لەژێر پاراستنی ئەبوو تاڵیب، وەلید کوڕی موغەیرە، لەگەڵ عوتبەی کوڕی ڕەبیعە، شەیبا کوڕی ڕەبیعە، ئەبوو سوفیانی کوڕی حارب، ئەبو بەختار کوڕی ھیشام، ئەلئەسوەدی کوڕی موتەڵیب، عمر کوڕی ھیشام (ئەبو جەھل)، نوبەیح کوڕی حجاج، مونەببی کوڕی حجاج و عاش کوڕی وەعیل، چوونە سەرەوە بۆ لای ئەبوو تاڵیب و داوای لێکرد بۆ ئەوەی محەممەدی کوڕەزاکەی ڕازی بکات واز لە سووکایەتیکردن بە خوداوەندەکانیان بھێنێت. ئەوان لە بەرامبەردا پێشنیاریان کرد کە ببێتە پاشایان و چەند ژنێکی جوانی کە حەزی لێیە ھاوسەرگیری بکات، بە مەرجێک واز لە ئەرکی بانگەشەی ئیسلام بھێنێت. بۆ ئەمەش محەممەد وەڵامی دایەوە: سوێند بەخوا ئەگەر ڕۆژیان لە دەستی ڕاستم دانا و مانگیان لە دەستی چەپم دانا، وازی لێناھێنم.
دوای ئەوەی درکیان بەوە کرد کە ئەبوو تاڵیب بە ھیچ حسابێک دەست لە پێغەمبەر بەرنادات، سەرکردەکانی قوڕەیش لەگەڵ عومەر کوڕی وەلید چوون بۆ لای ئەبوو تاڵیب، و گوتیان: ئەی ئەبوو تاڵیب، ئەمە عومەرە، بەھێزترین و قۆزترین گەنجی ناو قوڕەیشەکانە، کەواتە بیبە سوودی زیرەکی و پاڵپشتی دەوت دەبێت، وەک کوڕێک بەخێوی بکە و کوڕەزایەکەت ڕادەستی ئێمە بکە کە دژایەتی ئایینەکەت و ئایینی باوکەکانت کردووە، یەکڕیزی گەلەکەتی پچڕاندووە، گاڵتە بە ئێمەی کردووە تاکو بیکوژین، ئەمە دەبێتە پیاوێک بەرامبەر پیاوێک. بەڵام دەبوو تاڵێن ئەم پێشنیارەی ڕەتکردەوە.
کاتێک پێغەمبەر سوڕەتی نەجمی خوێندووە، لە دەقێکی فەرموودەدا باسکراوە موسڵمانان و موشریکەکان لە عیبادەتێکی کۆمەڵایەتیدا پێکەوە سوجدەیان بردووە. بە بڕوای ئەلفڕێد گویلام وەلید کوڕی موغەیرە زۆر پیر بووە بۆ ئەوەی سوجدە ببات، لەجیاتیدا مشتێک پیسی ڕەمزی بردووە و بەسەریدا کز بوو. ھەرچەندە فەرموودەیەک لە سەحیحی بوخاریدا ھاتووە کە لە ڕاستیدا ئەوە ئومەیییە کوڕی خەلەف بووە کە دەستێکی پڕ لە تۆز بە دەستی گرتووە و سوجدەی بۆ بردووە کاتێک سووڕەتی نەجم دەخوێندرێت.
لە ساڵی ٦١٩ وەلید پارێزگاری لە عوسمانی کوڕی مەعسون موسڵمان کرد. کاتێک عوسمان ئەو نەھامەتییەی بینی کە ھاوەڵانی پێغەمبەر تێیدا دەژین و لەکاتێکدا ئەو شەو و ڕۆژ لەژێر پاراستنی وەلیددا دەژیا، وتی: "ئەوە زیاترە لەوەی کە بەرگەی دەگرم کە لە ژێر پاراستنی موشریکێکدا بە تەواوی سەلامەت بم لە کاتێکدا ھاوڕێکانم". لە پێناو خودادا ئازار دەچێژن." بۆیە چووە لای وەلید و دەستبەرداری پاراستنی خۆی بوو. وەلید داوای لێکرد دەستبەرداری پارێزگارییەکەی بێت بە ئاشکرا وەک چۆن بە ئاشکرا پێی بەخشیبوو. بۆیە عوسمان لەبەردەم خەڵکدا وتی: "لە پاراستنی ئەودا بە دڵسۆز و شەرەفمەندم بینیوە، بەڵام نامەوێت داوای پاراستن لە کەس بکەم جگە لە خوا بۆیە بەڵێنەکەی دەدەمەوە!.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٦٢٢ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٦ەم پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم
ستۆدیۆی چیزو
مێژوو
ستۆدیۆی چیزو یەکەمین فیلمی منداڵانی گورگ بە ھاوکاری لەگەڵ مادھاوس بەرھەمھێنا، لە ساڵی ٢٠١٢ نمایشکرا و داھاتی نزیکەی ٥٥ ملیۆن دۆلار بوو، فیلمەکە خەڵاتی ئۆسکاری ژاپۆنی بۆ ئەنیمەیشنی ساڵ بەدەستھێنا. دواتر ستۆدیۆکە فیلمی کوڕ و دڕندەی بەرھەمھێنا کە لە ساڵی ٢٠١٥ نمایشکرا و نزیکەی ٤٩ ملیۆن دۆلاری بەدەستھێنا، ھەروەھا خەڵاتی ئەکادیمیای ژاپۆنی بۆ ئەنیمەیشنی ساڵ بەدەستھێنا. و ستۆدیۆکە فیلمێکی بە ناوی میرای بەرھەم ھێنا کە لە ساڵی ٢٠١٨ بڵاوکرایەوە.
ئاوەکە
ئاوەکە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھێرۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئاوەکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مڕە و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەرشێران و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئەحمەندە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زێوەڵە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
زورەگڤان
زورەگڤان یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٢
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٢ کۆتا یاری خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا وەرزی ٢٠٠١-٢٠٠٢ بوو. لە یارییەکەدا بایر لیڤەرکوزنی ئەڵمانی و ڕیال مەدریدی ئیسپانی لە یاریگای ھامپدین پارک لە شاری گلاسکۆ لە سکۆتلەندا لە ١٥ی ئایاری ٢٠٠٢ ڕووبەڕووی یەکتر بوونەوە. لیڤەرکوزن بۆ یەکەمجار لە یاری کۆتاییدا بەشداری کرد، لەکاتێکدا یانەی ڕیال مەدرید لە دوازدەهەمین یاری کۆتاییدا دەرکەوت.یارییەکە بە ئەنجامی ٢-١ لە بەرژەوەندی یانەی تۆپی پێی ڕیاڵ مەدرید کۆتایی هات.پێش یارییەکە خولەکێک بێدەنگی بۆ ڕێزلێنان لە ڤالێری لۆبانۆڤسکی ڕاهێنەری ئۆکراینی بەڕێوەچوو کە دوو ڕۆژ پێشتر کۆچی دوایی کرد.
بەستەری دەرەکی
پۆل:Pages containing links to subscription-only content
فۆی فۆی ئونگ
فۆی فۆی ئونگ (بەزمانی بۆرمایی: ဖြိုးဖြိုးအောင် - لە دایکبووی ٢٥ی ئابی ١٩٨٦) ژنە چالاکوان و پێشتر زیندانی سیاسیی بووە لە بۆرما. باوکی ئەو، بەھەمان شێوە چالاکوان بووە و بۆ ماوەیەکی زۆر حوکمی بەندکردنی بۆ دەرچووە لەلایەن ڕژێمی سەربازیی میانمار. ئەو تەمەنی تەنیا یەک ساڵان بوو، لە ساڵی ١٩٨٨ کاتێک باوکی دەستگیرکرا و بۆماوەی ٢٠ ساڵ حوکمی بۆ دەرچوو.
فۆی فۆی ئونگ لە ساڵی ٢٠٠٧ چووە پاڵ شۆڕشی زەعەفەران، بەھۆی ئەمەوەشەوە ناچاربوو ماوەیەک خۆی حەشاربدات. لە ساڵی ٢٠٠٨ دەستگیرکرا تاوەکوو ٢٠١١، کە ئەوکاتە خەریکی خوێندنی ئەندازیاری شاراستانیش بوو. دواتر بەھۆی بەشداریکرد لە ناڕەزایییەکی دیکەدا لەماوەی ئازاری ٢٠١٥ بۆ نیسانی ٢٠١٦ دەستگیر کرا.
لە ئازاری ٢٠٢١، فۆی لەلایەن وەزارەتی بەرگری لە حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێونەتەوەیی پێدرا. ڕێکخراوەی لێبوردنی نێونەتەوەیی فۆی بە زیندانییەکی ویژدان دانا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨ پۆل:زیندووان
لیبێریا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
لیبێریا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەدەی حەوتەم
وێنۆک|نیوەگۆی ڕۆژھەڵات لە سەدەی حەوتەمدا سەدەی حەوتەم ماوەیەکی کاتییە لە یەکەم ڕۆژی ساڵی ٦٠١ تا کۆتا ڕۆژی ساڵی ٧٠٠ بەپێی ڕۆژژمێری زایینی. کۆتایی ھاتنی شەڕەکانی ڕۆمان و فارس، سەرھەڵدانی ئیسلام لە نیمچە دوورگەی عەرەبیدا و فراوانبوونی دەوڵەتی ئیسلامیی تازەپێگەیشتوو لەسەر ھەژمار(حیساب)ـی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی و فارس، لە چین، شانشینی سوی کۆتایی ھات و شانشینی تانگ دامەزرا، کە بۆ ماوەی سێ سەدە بەردەوام بوو، کۆتایی ھاتنی سەردەمی سێ شانشینی کۆریا، وەک چۆن شانشینی یەکگرتووی شیللا دامەزراند، کە بۆ ماوەی ٣٠ ساڵ دەسەڵاتداری شانشینی باکوور و باشووری کرد. پێش ئەوەی دای گویۆنگ شانشینی بالھای لە باکوور دابمەزرێنێت بۆ دەستپێکردنی قۆناغی دەوڵەتانی باکوور و باشوور لە کۆریا لە کۆتایی سەدەدا.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەزارەی ١ەم پۆل:سەدەی ٧ەم پۆل:سەدەکان
سەرۆک کۆماری سووریا
سەرچاوەکان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی سووریا پۆل:سیاسەتی سووریا
ئەبراھام ڤان ھێڵسینگ
پرۆفیسۆر ئەبراھام ڤان ھێڵسینگ ، یەکێکە لە کەسایەتییە خەیاڵییەکانی ڕۆمانی ترسناکی دراکولای ساڵی ١٨٩٧، لە نووسەری ئێرلەندی برام ستۆکەر.
بناوێن
بناوێن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھێرۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بناوێن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زێوەنارە و لە باشوور لەگەڵ گوندی باوزێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زەوی ھەرمێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گردەشێخاڵ.
چارڵسی سێیەم
چارڵسی سێیەم (بە ئینگلیزی: Charles III؛ لەدایکبووی ١٤ی تشرینی دووەمی ١٩٤٨) پاشای شانشینی یەکگرتوو و ١٤ ناوچەی دیکەی کۆمۆنوێلس. لە ساڵی ١٩٥٢ میراتگری تەختی پاشایەتی شانشینی یەکگرتووبوو تا ساڵی ٢٠٢٢ ئەمەش یەکەمین و درێژترین ماوەی میراترییە لە مێژوو شانشینی بەریتانیادا. دوای مردنی دایکی لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ وەک بەتەمەنترین پاشا دەسەڵاتی وەرگرت. چارلس لە کۆشکی بەکینگھام لەدایکبووە، یەکەم نەوەی شاژنە ئەلیزابیت و جۆرجی شەشەمە، لە قۆتابخانەی چیم و گۆردستن خوێندوویەتی کە ھەمان قوتابخانەی باوکی بووە، بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زانکۆی کامبریج بەدەستھێناوە، لە ساڵی ١٩٧١ بۆ ١٩٧٦ئەندامی ھێزی ئاسمانی شەھانە و ھێزی دەریایی بووە، لە ساڵی ١٩٨١ لەگەڵ شازادە دایانا ھاوسەرگیری دەکات و دەبنە خاوەنی دوو کور (شازادە ھاری و شازادە ویلیام) لە ساڵی ١٩٩٦ لەیەکتر جیابوونەوە و ساڵی دواتر شازادە دایانا لە ڕووداوێکی ھاتوچۆ لە شاری پاریس گیانی لەدەستدا، ساڵی ٢٠٠٥ لەگەڵ کامیلا پارکەر ھاوسەرگیریان کرد. چارلس لە ساڵی ١٩٧٦ وەک شازادەی وێلز دەستبەکاربووە، سەرۆک یاخود ئەندامی زیاتر ٤٠٠ ڕێکخراوە کە بەشێکیان ڕێکخراوی خێرخوازین، ھەروەھا وەک یەکێک لە ژینگە پارێز و داکۆکیکارانی پاراستنی ژینگە و پەرەپێدانی کەرتی کشتووکاڵی دادەنرێت، بەھۆی ئەمەشەوە بووتە خاوەنی چەندین خەڵات لەلایەن ڕێکخراوە ژینگە پارێزەکان،  ھەروەھا نووسەری ژمارەیەک کتێبە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨ پۆل:نووسەرانی بریتانیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئینگلیزە بەڕەگەز ئەڵمانیەکان پۆل:زیندووان پۆل:مارشاڵی مەیدانی بەریتانی پۆل:ئەنگلیکانەکانی ئینگلیز
جوگرافیای عومان
وێنۆک عومان یەکێکە لە وڵاتەکانی کیشوەری ئاسیا دەکەوێتە بەشی ڕۆژاوا لەسەر ھێڵی پانی ١٢–٢٨ باکوور و ھێڵی پانی ٥٢–٦٠ ڕۆژھەلات وە یەکێکە لە وڵاتە گەورەکانی نیمچەدوورگەی عەرەبی. لە ڕۆژئاوای ھاوسنورە لەگەڵ ئیمارات و سعوودیە لە باشوور ھاوسنورە لەگەڵ یەمەن. بیابانی (حصی السھل واسع) زۆربەی ناوەراستی وڵاتی عومان دادەپۆشێت، لەگەڵ کۆمەڵێک زنجیرە چیا بە درێژایی باکووری (ال جبال الحجر) و کەناری باشووری ڕۆژھەڵات، شارە سەرەکییەکانی لێیە؛ پایتەختی وڵات مەسقەت، «سەحار»، «صور» لە باکوور، «سەلالە» لە باشوور. ڕووبەری ئەم وڵاتە ٣٠٩٬٥٠٠ کم دوجایە شاخی شمس یاخود شاخی خۆر بەرزترین لووتکەی شاخە لە عومان کە بەرزییەکەی ٢٬٩٩٧ بۆ ٣٬٠٠٩ مەترە. کەش وھەوای عومان وشکە لە ناوچەکانی ناوەوەی وڵات. وە لە ناوچەیەک بۆ ناوچەیەکی دیکە جیاوازی ھەیە لە کەش و ھەوا. ھەریەکە لە دەریای عەرەب و کەنداوی عوممان و کەنداوی فارس یاخود عەرەب دەکەوێتە سەر سنورەکەی. سیستمی حوکومرانی لە عومان سیستمی پاشایەتی ڕاستەوخۆیە. بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی عومان ٣٬٩٢٦٬٤٩٢ کەس بووە. وێنۆک|شاخی شمس
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای عومان
کامیڵۆت
کامیڵۆت (بە ئینگلیزی: Kamelot) گرووپێکی پاوەر مێتاڵی ئەمریکییە کە لە تامپای فلۆریدا دامەزراوە لە ساڵی ١٩٩١ لەلایەن تۆماس یۆنگبڵۆد و ڕیچارد وارنەر گۆرانیبێژی نۆروەیی ڕۆی خان بەشداری گرووپەکەی کرد بۆ ئەلبومی سێیج پێریلۆس و یارمەتیدەری یۆنگبڵۆد بوو لە نوسینەوەی گۆرانییەکان ھەتاکو جیابوونەوەکەی لە گرووپەکە لە ئەیپریلی ٢٠١١دا. لە ٢٢ی جونی ٢٠١٢دا یۆنگبڵۆد لەسەر ماڵپەڕە فەرمییەکەیان ڕایگەیاند کە گۆرانیبێژە نوێکەیان پیاوێکی سویدییە بە ناوی تۆمی کەیرڤیک کە یەکەمجار لە ئەلبومێکی گرووپەکەدا بەشداری کردووە وەک گۆرانیبێژی سەرەکی بەناوی سیڵڤەرسۆرن.
لە ساڵی ٢٠١٥دا، ژمارەی ئەلبومی ستودیۆکانی کامیڵۆت گەیشتنە ١١ دانە، دوو ئەلبومی ڕاستەوخۆ، یەک دیڤیدی ڕاستەوخۆ، وە ١٧ ڤیدیۆکلیپ. نوێترین ئەلبومەکەیان ناوی بەھەشتە کە لە مەی ٢٠١٥دا دەرچووە لە ڕێگەی تۆمارەکانی نەیپاڵمەوە.
سانت ھێلانە
وێنۆک|ئاڵای دوورگەی سانت ھێلانە|250px440x220px|وێنۆک|نەخشەی ناوچەی سانت ھێلانە سانت ھێلانە یان سانت ھێلینا (بە ئینگیزی: Saint Helena) دەکەوێتە زەریای ئەتڵەسی سەر بە بەریتانیایە ناوی دوورگەکە ناوی سانت ھێلانەیە وەک بەرچاوڕوونییەکە چونکە دوورگەیەکی گڕکانییە، بەناوبانگە چونکە ناپلیۆن بۆناپارت لە ساڵی ١٨١٥ تا مردنی لە ساڵی ١٨٢١ لەوێ دوورخراوەتەوە، ماڵی لۆنگوود ئەو شوێنەیە کە ناپلیۆن لێی ماوەتەوە و دۆڵی سانێش ئەو شوێنەیە کە پاشای حکوومەتی فەرەنسا لە ساڵی ١٨٥٨ەوە لەوێ بە خاک سپێردراوە، لە دوای سانت ھێلانە دوورگەی ئاسنشن و تریستاندا کونھا دێن.
ڕەیحاناوا
ڕەیحاناوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
سانت ھێلانە
مێژوو
دوورگەکە لە ٢١ی ئایاری ساڵی ١٥٠٢ لەلایەن کەشتیوانی پورتوگالی (جواو دا نۆڤا) دۆزرایەوە و ناوی لێنا سانت ھێلانە، دوورگەکە کەسی تێدا نەبوو، بە تێپەڕبوونی کات، پورتوگالییەکان کڵێسا و ھەندێک خانوویان دانا، و بزنیان ھێنا بۆ ئەوەی لە دوورگەکەدا وەک سەرچاوەی گۆشت بەخێویان بکەن، تۆماس کاڤێندیش بووە یەکەم ئینگلیز کە لە ساڵی ١٥٩١دا پێی لەسەر دوورگەکە داناوە، پاشان دوورگەکە لە ساڵانی ١٦٠٠ەوە بۆ دەریاوانەکانی پورتوگال و ئینگلتەرا و فەرەنسا و ھۆڵەندا ناسراو بوو، کە دوورگەکەیان وەک شوێنێک بۆ وەرگرتنی پێداویستییەکان بەکارھێنا.
ڕەیحاناوا
جوگرافیا
ڕەیحاناوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
کامیڵۆت
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییە سیمفۆنیک مێتاڵە ئەمریکییەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییە ھێڤی مێتاڵەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییە پاوەر مێتاڵە ئەمریکییەکان پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٩١ پۆل:گرووپە مۆسیقییە پێنج کەسییەکان
سانت ھێلانە
دانیشتووان
ئێستا سانت ھێلانە چەند ھەزار کەسی تێدا نیشتەجێیە، زۆربەیان لە ڕۆژاوا و باشووری ئەفریقان، دوورگەکانی بەریتانیا و سکاندیناڤیاوە ھاتوون و دانیشتووانەکەی دابەشکراون بەسەر ٥٠٪ ڕەشپێستی ئەفریقییەکان، ٢٥٪ چینییەکان، و ٢٥٪ سپیپێستەکان، لە دەیەکانی ڕابردوودا زۆرێک لە دانیشتووان کۆچیان کردووە بۆ دوورگەکانی فۆڵکلاند یان شانشینی یەکگرتوو، بەپێی ساڵنامەی گەواھیدەرانی یەھوە لە ساڵی ٢٠٠٧، سانت ھێلانە زۆرترین ڕێژەی گەواھیدەرانی یەھوەیە لە ھەر ناوچەیەکی تری جیھاندا. ژمارەی دانیشتووانی دوورگەی تریستاندا کونھا نزیکەی ٣٠٠ کەسە کە زۆربەیان بە ڕەچەڵەک بەریتانین و ئایینی مەسیحی ئایینی باڵادەستە، لەگەڵ بوونی دوو گەورەترین ڕێبازی ئەنگلیکانیزم و کاسۆلیکی. دوورگەی ئاسنشن بە فەرمی بە بێ دانیشتووی ڕەسەن دادەنرێت و دوورگەکە نزیکەی ٣ ھەزار کەسی تێدا نیشتەجێیە کە زۆربەیان کارمەندانی سەربازی ئەمریکی و بەریتانیان، کە لەلایەن کۆمەڵێک بەڵێندەری ناوخۆیییەوە پشتگیری دەکرێن کە خزمەت بە بنکەی ئاسمانی ھاوبەشی ئینگلیز و ئەمریکی و خێزانی سەربازەکان دەکەن. ھاووڵاتیانی سانت ھێلانە و دوورگە وابەستەکان خاوەنی پێگەی خاکی دەرەوەی بەریتانیان و لە ٢١ی ئایاری ٢٠٠٢ ڕەگەزنامەی تەواوی بەریتانیایان پێبەخشرا.
ڕەیحاناوا
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
مەحمودخانی خواروو
مەحمودخانی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی وارماوا، قەزای شارەزوور، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سانت ھێلانە
ئابووری
تا ساڵی ١٩٦٦، دوورگەکە ئابوورییەکەی دروستکردنی کەتانەکانی نیوزلەندا بووە و لە ئێستادا دوورگەکە بە تەواوی پشت بە ھاوکارییەکانی لەندەن دەبەستێت. پیشەسازی گەشتیاری لە سانت ھێلانە لەسەر بنەمای ئەو پڕوپاگەندەیە چونکە شوێنی دوورخستەوەی ناپلیۆنە و یاریگای گۆڵفی ھەیە. سانت ھێلانە ئەو قاوە بەرھەم دەھێنێت کە وا بڕیارە گرانترین قاوە بێت لە جیھاندا، پاوەندی سانت ھێلانە دراوی ناوخۆیییە و یەکسانە بە پاوەندی بەریتانی دەسەڵاتی سانت ھێلانە دراوی ئاسنین و دراوی کاغەزی خۆی بەرھەم دەھێنێت و یەکەم نیو پەنس بوو لەلایەن کۆمپانیای ڕۆژھەڵاتی ھیندستانەوە لە ساڵی ١٨٢١ دەرچوو بوو. ناوچەکە بانکی تایبەتی خۆی ھەیە بە ناوی بانکی سانت ھێلانە کە دوو لقی ھەیە، یەکێکیان لە جەیمستاونی پایتەخت و ئەوی دیکەیان لە جۆرج تاون، لە دوورگەی ئاسنشن.
مەحمودخانی خواروو
جوگرافیا
مەحمودخانی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی موانی ڕۆستەم و لە باشوور لەگەڵ گوندی مالوانی حەمەی عەزیز و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مەحمودخانی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاوایی شێخ حسێن.
سانت ھێلانە
جوگرافیا
800x400px|وێنۆک|نەخشەی سانت ھێلێنا، ئاسنشن و تریستاندا کونھا کۆی ڕووبەری سانت ھلانە ٤١٠ کیلۆمەتر دووجایە و پێکھاتووە لە سێ گرووپە دوورگە: سانت ھێلانە، ئاسێنسێن و تریستاندا کونھا، ھەر گرووپێک تایبەتمەندی جوگرافیای جیاوازیان ھەیە.
مەحمودخانی خواروو
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڕەیحاناوا
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
دەربوتک
دەربوتک یان دەربوتکێ یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٣
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٢ یارییەکی تۆپی پێ بوو کە لە ئۆڵدترافۆرد لە مەنچستری ئینگلتەرا لە ٢٨ی ئایاری ٢٠٠٣ بەڕێوەچوو بۆ ئەوەی براوەی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە وەرزی ٢٠٠٢–٢٠٠٣ یەکلایی بکرێتەوە. یارییەکە لە نێوان یانەی تۆپی پێی یوڤێنتوس و میلان بوو. ئەمە یەکەمجار بوو دوو یانەی ئیتاڵیا لە یاری کۆتاییدا ڕووبەڕووی یەکتر ببنەوە. ھەروەھا دووەم یاری کۆتایی نێو نەتەوەیی پاڵەوانێتییەکە بوو، دوای یاریی کۆتایی لە ساڵی ٢٠٠٠ی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە نێوان ڕیاڵ مەدرید و ڤالێنسیا سێ ساڵ پێشتر. میلان لە ڕێگەیلێدانەکانی یەکلاکەرەوە یارییەکەی بردەوە، دوای ئەوەی یارییەکە لە کاتی زیادکراو بە ئەنجامی ٠–٠ کۆتایی ھات. بەمەش میلان شەشەمین سەرکەوتنی لە جامی ئەورووپا بەدەستھێنا.
شەڕی دۆنباس
جەنگی دۆنباس ( بە ڕووسی: Война на Донбассе) ململانێیەکی چەکداری ناوچەی دۆنباسی ئوکراینایە و بەشێکە لە جەنگی ڕووسیا و ئوکراینا لە ساڵی ٢٠١٤. جەنگەکە ڕاستەوخۆ دوای خۆپێشاندانەکانی مەیدانی ئەورووپی و خۆپێشاندانەکانی ٢٠١٤ی ئوکراینا بۆ پاڵپشتی لە ڕووسیا و داگیرکردنی قرم دەستی پێکرد. دوای ڕاگەیاندنی هەردوو کۆماری گەلی دۆنێتسک و لوهانسک، کۆمەڵە چەکدارییەکانی دۆنباس هێرشیان کردە سەر شوێنە کارگێڕییەکانی هەرێمەکە و ئەوەش بووە هۆی دروستبوونی جەنگ لەگەڵ حکوومەتی ئوکراینا.
لیبێریا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
لیبێریا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
مۆزەخانەی شاری ئیلات
مۆزەخانەی شاری ئیلات (بە عیبری: מוזיאון היסטורי "אילת עירי") مۆزەخانەیەکی مێژوویییە لە شاری ئیلات لە ئیسرائیل. مۆزەخانەکە تایبەتە بە مێژووی گەشەسەندنی شاری ئیلات.
مۆزەخانەکە پێشانگای تێدایە سەبارەت بە گرتنی شاری ئیلات لە ساڵی ١٩٤٩، مێژووی بنکەی دەرەوەی دەریای سووری ئیسرائیل. مۆزەخانەکە کۆمەڵێک وێنەی تێدایە دەربارەی گەشەسەندنی شاری ئیلات کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی چلەکان تا شەستەکان. مۆزەخانەکە زانیاری و مالتیمیدیای تێدایە سەبارەت بەو کۆمپانیایانە کە لەم بەشەی ئیسرائیل نیشتەجێ بوون وەک کۆمپانیای خوێ، کۆمپانیای ڕوانگەی ژێر ئاوی مێکۆرۆت
مێژوو
مۆزەخانەکە لەلایەن کۆمەڵێک خۆبەخشی دێرین لە شاری ئیلاتەوە دامەزراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:بینا و پێکھاتەکان لە ئیلات
سەفتێ
سەفتێ یان سەفتە یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٤
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٤ یارییەکی تۆپی پێی بوو کە لە ٢٦ی ئایاری ٢٠٠٤ ئەنجامدرا بۆ یەکلاییکردنەوەی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا  وەرزی٢٠٠٣-٢٠٠٤. کە لە نێوان هەردوو یانەی پۆرتۆ ی پورتوگالی و مۆناکۆی فەڕەنسی لە یاریگای ڤیلتێنسێ ئارێنا لە لە شاری گێلسنکیرشنی ئەڵمانیا بەڕێوەچوو. پۆرتۆ بە ئەنجامی ٣-٠ یارییەکەی بردەوە.
پێڕستی گوندەکانی قەزای شارەزوور
قەزای شارەزوور
قەزای شارەزوور، لە ناحییەی وارماوا لەگەڵ ٤٩ گوند پێکھاتووە.
ھەڵەبجەی تازە
مەڵبەندی قەزای شارەزوورە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
خەزایی خواروو
خەزایی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ھولەسو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
خەزایی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خەزایی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئینچە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دڵ دڵبڵاغی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەمزەقاسم.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
زەدەلی
جوگرافیا
زەدەلی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سەرکەڤر
سەرکەڤر یان سەرکەڤرا یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بارزان سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
ئاکۆ غەریب
ئاکۆ حەمە غەریب ناسراو بە ئاکۆ غەریب (لەدایکبووی ١٩٦٢ لە سلێمانی، ھەرێمی کوردستان) شێوەکارێکی کوردە.
ژیان
ئاکۆ غەریب ساڵی ١٩٦٢ لە شاری سلێمانی لەدایک بووە. ھەر لە منداڵییەوە حەزی لە وێنەکێشان بووە. ساڵەکانی ١٩٨٠–١٩٨١ لەگەڵ کرانەوەی پەیمانگای ھونەرە جوانەکانی سلێمانی لە بەشی شێوەکاری وەرگیراوە و ساڵی ١٩٨٥ تەواو بووە. بڕوانامەی خوێندکارییەکەی تابلۆی شەڕی دەربەندی بازیان بووە.
مێژوویی
ئاکام لە تابلۆ مێژوویییەکانی گێڕانەوەی دووبارەی مێژووی کوردە، لە قاڵبێکی نوێدا بۆ نەوەکانی داھاتوو.
سروشت
ئەم تابلۆیانە نھێنییەکانی سروشتی کوردستان وەک ناسنامەیەک دەخەنە ڕوو. لەم تابلۆیانەدا ڕەنگی ئاوی زۆر بەکار ھێنراوە.
کاریکاتێر
ئامانج لە کێشانەوەیان پڕکردنەوەی بۆشایی کارێکاتێرە لە ڕۆژنامەگەریی کوردیدا کە لە سیخوورمەدا بڵاو دەبوونەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھونەرمەندان پۆل:شێوەکارانی کورد پۆل:زیندووان پۆل:ھونەرمەندانی کورد پۆل:خەڵکی سلێمانی
ئاماژەکان (فیلم)
فیلمی ئاماژەکان (بە ئینگلیزی: Signs) فیلمێکی خەیاڵی زانستی ئەمریکییە دەرھێنراوە و نووسراوە لەلایەن دەرھێنەری ئەمریکی م. نایت شیامالان، پاڵەوانانی فیلمەکە مێل گیبسۆن، خواکین فینیکس و رۆری کلۆکینە.
سەرچاوەکان
ئاماژەکان لە نێو مالپەری فیلمدا
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان پۆل:فیلمەکان دەربارەی بێوەژنی پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی فرانک مارشال پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس نیوتن ھاواردەوە تۆمارکراون پۆل:فیلمەکان کە لە کێڵگەدا ڕوودەدەن پۆل:فیلمە ترسێنەرە ئایینییەکان پۆل:فیلمەکان کە لە پەنسێلڤانیا داندراون
ڕۆستەم قاسمی
ڕۆستەم قاسمی (؛ ٥ی ئایاری ١٩٦٤ – ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢) ئەفسەری سەربازی و سیاسەتوانێکی بناژۆخوازی ئێرانی بوو، کە وەکوو وەزیری ڕێگاوبان و گەشەپێدانی شارەکان لە دەوڵەتی سێزدەیەمدا کاری کرد. ئەو ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١١ تا ٢٠١٣ وەزیری نەوت لە دەوڵەتی دەیەمدا بوو. قاسمی لە ساڵی ١٩٨١ەوە بووبە ئەندامی سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی و لە شەڕی ئێران و عێراقدا بەشداری کرد. لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٦ بۆ ٢٠١٠، فەرماندەی بنکەی بیناسازیی خاتەمولئەنبیا بوو و پێشتر وەکوو جێگری ئابووریی سوپای قودس کاری دەکرد.
ژیاننامە
ڕۆستەم قاسمی لە ٥ی ئایاری ١٩٦٤ لە گوندی سەرگاھی سەر بە شارستانی مێھر لە پارێزگای فارس لەدایکبوو. لە ساڵی ١٩٨١ پەیوەندی بە سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامییەوە کرد و لە شەڕی ئێران و عێراقدا بەشدار بوو. لە شەڕدا بریندار بوو و بووبە جانباز. ئەو خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسی ئەندازیاریی شارستانی لە زانکۆی زانست و تەکنەلۆژیا بوو و ھەروەھا بڕوانامەی ماستەری ئەندازیاریی شارستانی بەشێوەی پەروەردە لە ڕێگای دوورەوە لە زانکۆی تەکنەلۆژیای ئەمیر کەبیر، لقی گەرمساری پارێزگای سمنان ھەبوو.
ئیبن توفەیل
ئیبن توفەیل فەیلەسووف و زانا و پزیشکی موسڵمانی عەرەبی، یەکێکە لە بەناوبانگترین ئەو حەکیمە عەرەبیانەی کە پاشماوەی نەمری دوای خۆی جێ ھێشتووە، لە ڕۆژاوا دا بە ناوی (لاتینی: Abubacer) ناسراوە.
ڕۆستەم قاسمی
ژیاننامە
دوای شەڕی ئێران و عێراق پەیوەندی بە بنکەی خاتەمولئەنبیاوە کردووە و لە ساڵی ٢٠٠٦ لە دوای عەبدولڕەزا عابید کرایە فەرماندەی ئەو بنکەیە. لە ئابی ٢٠١٠، دوای دەرکردنی مەسعوود میرکازمی، لەلایەن مەحموود ئەحمەدینەژادەوە پێشنیارکرا بۆ پۆستی وەزیری نەوت و لە ١٢ی ئابدا دەنگی متمانەی پەرلەمانی بەدەستھێنا وەکوو دوایین وەزیری نەوتی دەوڵەتی دەیەم. دوای ئەوەی قاسمی وەک وەزیری نەوت ھەڵبژێردرا، تیمۆسی گایتنەر ھۆشداریدا کە ئەمڕۆکە وەزارەتی نەوتی ئێران کەوتووەتە ژێر کۆنترۆڵی سپای پاسداران.
ئیبن توفەیل
ناو و ناساندن
ئەبووبەکر موحەممەد بن عەبدولمەلیک بن موحەممەد بن موحەممەد بن توفەیل قەیسی ئەندەلوسی (١١٠٠ز - ١١٨٥ز) عەرەبی، لە ھۆزی قەیس عەیلان،   دەشگووترێ: ئەندەلوسی و قورتوبی و سێڤیلی و نازناوی ئەبوو جەعفەرە،  فەیلەسووف و فیزیایی و قازی ئەندەلوسی ، لە (Guadix) لە دایک بووە، لە دووری ٥٣ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی قورتوبە  [4]  ، پاشان لە غەرناتە پزیشکی فێربووە و خزمەتی حاکمەکەی کردووە. لە ساڵی ٥٨١ کۆچی بەرامبەر بە ١١٨٥ زایینی کۆچی دوایی کردووە لە شاری مەراکش و لەوێش نێژراوە (سوڵتان ئەبوو یوسف) لە ناشتنی تەرمەکەی بەشدار بوو.
ژیان
لە شاری (Guadix/وادي آتش) نزیک غەرناتە لە دایک بووە، فەلسەفە و پزیشکی ھەر لەوێ خوێندووە، پۆستی وەزیری و پۆستی پزیشکی تایبەتی سوڵتان ئەبوو یوسف گرتووە. ھاوسەردەمی ئیبن ڕوشد بوون ھاوڕێشی بوو. کتێبەکانی پێمان نەگەیشتوون تەنھا چیڕۆکی (حي بن يقظان) یان (أسرار الحكمة الإشراقية) نەبێت، ھەروەھا وەرگێڕدراوە بۆ چەند زمانێکی ڕۆژاوایی.
ڕۆستەم قاسمی
وەزارەتی نەوت
قاسمی کە فەرماندەی بنکەی خاتەمولئەنبیای سپای پاسداران بوو، لەلایەن مەحموود ئەحمەدینەژادەوە بۆ پۆستی وەزیری نەوت بە پەرلەمان ناسێندرا. لە ٣ی ئابی ٢٠١١دا دەنگی متمانەی لە خولی ھەشتەمی پەرلەمانی ئەنجومەنی ئیسلامی بە ٢١٦ دەنگی لەگەڵ بووبە وەزیری نەوتی کۆماری ئیسلامیی ئێران. بەشێک لە پەرلەمانتاران دژی ئەوە بوون کە ڕۆستەم قاسمی ببێتە وەزیری نەوت. عەلی موتەھیری، یەکێک لە نوێنەرانی ئۆپۆزسیۆن ڕایگەیاند: :ھەتا کەسێک ئەندامی سپای پاسداران یان ئەرتەش بێت، بە ھێزێکی سەربازی دادەنرێت و گونجاو نییە ببێتە وەزیر.»
ئیبن توفەیل
پاشماوە
بەرھەمی سەبارەت بە پزیشکی ھەیە، لیسانەددین بن خەتیب وتویەتی کە کتێبێکی پزیشکی لە دوو بەرگ نووسیوە، ئیبن ئەبی ئوسەیبیعەش ئاماژەی پێکردووە کە ئیبن ڕوشد کتێبێکی ھەیە بەناوی (مراجعات ومباحث بين أبي بكر بن طفيل وبين ابن رشد في رسمه للدواء في كتابه الموسوم بالكليات). ئیبن خەتیب ئاماژەی بەوە کردووە کە (أرجوزة في الطب)یشی ھەیە.
ڕۆستەم قاسمی
ئامێری نەوتیی فۆڕچوونا
لە سەردەمی وەزارەتی قاسمی لە دەوڵەتی مەحموود ئەحمەدینەژاد، ئامێری نەوتیی فۆڕچوونا لە ڕێگەی کۆمپانیایەکی تورکییەوە بە کۆمپانیای ئەندازیاری و بیناسازیی دەریاییی ئێران فرۆشرا کە یەکێکە لە کۆمپانیاکانی سەر بە وەزارەتی نەوتی ئێران، بەڵام سەرەڕای پێدانی ٨٧ ملیۆن دۆلار، ڕادەستی ئێران نەکرا. چیرۆکی ونبوونی ئەم ئامێرە لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٤دا لە میدیاکان بڵاوکرایەوە، کاتێک ١٤ ئەندامی پەرلەمانی ئێران لە نامەیەکدا داوایان لە سەرۆکی پەرلەمان کرد بەدواداچوون بۆ ئەو بابەتە بکات. لە کۆتاییدا لقی ١٦٣ی کۆمەڵەی کاروباری ئابووری سزای بەندکرانی بۆ پێنج تۆمەتباری دۆسیەی ئامێری نەوتی دەرکرد. ڕۆستەم قاسمی پێشتر لە دەستدانی ئەو ئامێرە نەوتییەی ڕەتکردەوە و گوتبووی کە ئامێری نەوتی وەک پێنووس نییە کە ونبێت.
ئیبن توفەیل
پاشماوە
ھەروەھا بەرھەمی لە گەردوونناسیشدا ھەیە، ئیبن ڕوشد ئاماژەی بە شەرحێکی کردووە لەسەر کتێبی (الآثار العلوية) ھی ئەرەستوو، قوتابیەکەی ئیبن توفەیلیش ئاماژەی پێکردووە.
ڕۆستەم قاسمی
ھەڵبژاردنی ٢٠٢١
قاسمی لە ئایاری ٢٠٢١دا کاندیدبوونی خۆی بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری ئێران ڕاگەیاند. دوای کۆنفرانسی ڕۆژنامەوانیی ڕاگەیاندنی کاندیدبوونەکەی، ئاژانسی ھەواڵی مێھر، ئاژانسی ھەواڵی میزان سەر بە دەزگای دادگەری، ئاژانسی ھەواڵی مەشریق، ڕاھ دانا و یانەی ڕۆژنامەنووسانی گەنج پشتڕاستیان کردەوە کە لەم کۆبوونەوەیەدا مایکرۆفۆنی دروستکراوی میدیاکانیان بەکارھێنراوە و بەخۆیان ئامادە نەبوون. ئەو ناوی خۆی بۆ بەشداریکردن لە ھەڵبژاردنەکاندا بە ئامادەبوون لە بارەگای ھەڵبژاردنەکانی وەزارەتی ناوخۆ تۆمار کرد، بەڵام پێش ئەوەی ناوی کاندیدە شایستەکان لەلایەن ئەنجومەنی پارێزەرانەوە ڕابگەیەنرێت لە کاندیدبوون کشایەوە.
مردن
دوای ھەڵبژاردنی قاسمی وەکوو وەزیری ڕێگاوبان و گەشەپێدانی شارەکان لە ھاوینی ٢٠٢١دا، ھەندێک نیشانەی نەخۆشبوونی تێدا دیارکەوت. ئەو بەھۆی تووشبوون بە شێرپەنجە بۆ دەرمان ڕۆیشتە چین. قاسمی دوو ھەفتە دوای کشانەوەی لە وەزارەتی ڕێگاوبان لە ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ و تەنیا یەک ڕۆژ دوای ناساندنی مێھرداد بەزرپاش وەکوو جێگرەوەی لە وەزارەتی ڕێگاوبان لەلایەن پەرلەمانەوە، کۆچی دواییی کرد. پرسەکەی ١١ی کانوونی یەکەم لە تاران بەڕێوەچوو.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:مردووانی ٢٠٢٢