cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پیاوی جاڵجاڵۆکەی سەرسووڕھێنەر (فیلم)
چیرۆک
پیتەر پارکەری گەنج / پیاوی جاڵجاڵۆکە بۆی دەردەکەوێت کە توێژینەوەی باوکی، ڕیچارد پارکەر دزراوە. دایک و باوکی پیتەر بەڵگەنامە شاراوەکان کۆ دەکەنەوە، پیتەر ببەنە ماڵی پورە مەی و مامە بێن، پاشان بە نادیاری کۆچ دەکەن. چەند ساڵێک دواتر، پیتەری ھەرزەکار بەشداری قوتابخانەی ئامادەیی زانستی میدتاون دەکات، ئەو زیرەکە بەڵام لە باری کۆمەڵایەتییەوە ناتەواوە و زۆرجار توڕەیە. ھەروەھا ئەو لەگەڵ گوێن ستایسی پەیوەندی دەبێت و کۆمەڵێک زانیاری بۆ دەردەکەوێت، کە باوکی لەگەڵ زانا دکتۆر کۆرت کۆنۆرس لە ئۆسکۆرپ لە بواری بۆماوەیی جۆری خاچدا کاری کردووە. پیتەر بەنھێنی دەروات بۆ ناو ئۆسکۆرپ، لەوێدا جاڵجاڵۆکەی بەکارھاتووی توێژینەوەی بۆماوەیی لێیە، و گاز لە پیتەر دەگرێت. دواتر بۆی دەردەکەوێت کە توانای جاڵجاڵۆکەی بۆ ھاتووە وەک زۆر بەھێزبوون، ھەستە تیژەکان، چاکی و خێرایی گەشە کردوو. پیتەر پەڕەکانی باوکی خوێندەوە و سەردانی کۆنۆرزی کرد، کە تەنیا یەک پەلی ھەبوو. ئەوەی دەرخست کە ئەو کوڕی ڕیچاردە و (دروستبوونەووی دووبارەی خانە و لەناوچوون)ی باوکی بە کۆنۆرز دا، کە پارچە ونبووەکەی تاقیکارییەکەی کۆنۆرز بوو لەبارەی نوێبوونەوەی پەلەکان. لەماڵەوە، پیتەر و بێن مشتومڕ دەکەن، و پیتەر ئەوێ جێدەھێڵێت. لەکاتێکدا بەدوایدا دەگەڕا، بێن ھەوڵیدا دزێک بوەستێنێت کە پیتەر ڕێگەی دابوو ھەڵبێت، تەقەی لێکرد، و لەناو دەستەکانی پیتەر مرد. پیتەر توانا نوێیەکانی بەکاردەھێنا بۆ شوێنکەوتنی تاوانباران بەپێی وەسفەکانیان. ئەو ماسکێک دروست دەکات و قاتێکی لاستیکیشی لەبەردەکرد بۆ شاردنەوەی ناسنامەی خۆی. ھەروەھا (وێب شوتەر)ێکی میکانیکی دەکاتە دەستی وەک کاتژمێرێکی دەستی و لە قۆڵی دەبەستێت. کاتی نانی ئێوارە لەگەڵ خێزانی (گوین)، بۆی دەرکەوت کە باوکی کاپتنی ئەفسەر (جیۆرج ستاسی)یە کە کە حەزی بە پاڵەوانە وریا نوێیەکە نەبوو. پیتەر ناسنامەی خۆی بۆ (گوین) ئاشکراکرد و یەکتریان ماچ کرد. دوای سەرکەوتنە مەزنەکەی تاقیگەی جرجەکە بە بەکارھێنانی DNA مارمێلکە، سەرۆکی کۆنۆرز بەڕێز ڕاثا فرمانی پێدەکات کە دەستبەجێ لەسەر مرۆڤ تاقی بکاتەوە. کۆنۆرز ڕەتی دەکاتەوە کە پەلەبکات لە کرداری تاقیکردنەوەکە لەسەر مرۆڤی بێتاوان و بیانخاتە مەترسی. ڕاثا کۆنۆرز لە کارەکەی دووردەخاتەوە و بڕیاردەدات کە سیرەمەکەی لە نەخۆشخانەی دەزگای جەنگاوەرانی کۆن تاقیبکاتەوە. لەدوای جیابوونەوەیان، کۆنۆرز شێوگەکەی لەسەر خۆی تاقیکردەوە. دوابەدوای ئەوە، خەبەری بووەوە و بینی کە پەلە قرتاوەکەی دووبارە نوێبووەتەوە و دروست بووەتەوە.
بەرھەمھێنان
لە دوای دەرچوونی پیاوی جاڵجاڵۆکەی ٣ (٢٠٠٧)، سۆنی پیکچەرز ئینتەرتینمنت لە ٦ی ئایاری ٢٠١١ دەرچوونی فیلمی داھاتووی سام ڕێمی لە ڕیزی پێشەوە ڕاگەیاند. لەم ماوەیەدا سیناریۆنووسان جەیمس ڤاندەربیلت و دەیڤد لیندسەی ئەبەیر و گاری ڕۆس چەندین ڤێرژنی ڕەتکراوەی فیلمنامەیان نووسی و ئالڤین سارگێنت ھاوسەری زیسکین کە دووەم و سێیەم فیلمی نوسیبوو کاریان تێدا دەکرد. لە ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ کۆلۆمبیا پیکچەرز و ستۆدیۆکانی ماڕڤڵ ڕایان گەیاند کە لە جیاتی بەردەوام بوون لە داستانەکەی پێشوو بە ڕۆڵی نوێ زنجیرەکەیان دەستپێکردەووە.
مۆسیقا
جەیمز ھۆرنەر تۆمارکەری ئەم فیلمە بوو، وێب یەکەمین نیشانەی مۆسیقای ھۆرنەری وەسف کرد، وێب دانی بەوەدانا ھۆرنەر تۆمارەکەی تەواو کرد لە کاتژمێر و نیوێکدا. فیلمەکە گۆرانی «تا شانشین وەرە» لە ئەلبوومی X&Y بەکارھاتبوو، لە مانگی ئایاری ٢٠١٢ سۆنی کلاسیک وردەکاری دەربارەی دەنگەکە ئاشکرا کرد. ڕەخنەگرانی وەک کریستن کلێمێنسن لە Filmtracks.com ھەستیان بە نزیکبوونەوەی ھۆرنەر کرد بۆ نووسینی مۆسیقا بۆ پیاوی جاڵجاڵۆکەی سەرسوڕھێنەر "زۆر زیرەکانە" و "تێکەڵەی کەرەستە ئەلیکترۆنییەکانی ھۆرنەر بە حەماسەتەوە ئەنجام درا.
بڵاوکردنەوە
لە ١٠ی شوباتی ٢٠١٠، سۆنی ڕای گەیاند کە فیلمەکە بە 3D و RealD 3D و IMAX 3D لە ٣ی تەممووزی ٢٠١٢ بڵاو دەکرێتەوە. ڕێکەوتەکانی بڵاوکردنەوە لە دەرەوەی ئەمریکا بۆ مانگی حوزەیران لە وڵاتانی تر گواسترانەوە بۆ زیادکردنی یەکەم-ھەفتەی فرۆشتن، لە تۆکیۆ، یابان لە ١٣ی حوزەیران فیلمەکە بە پی جی-١٣ ڕیزکراوە بۆ زنجیرەی چالاکی و توندوتیژی.
پیاوی جاڵجاڵۆکەی سەرسوڕھێنەر لەلایەن سۆنی پیکچەرز ھۆم ئینتەرتینمنت لە بلو ڕای، بلو-ڕەی ٣دی، دی ڤی دی و داگرتنی دیجیتاڵ لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ لە ئەمریکای باکوور بڵاوکرایەوە. ئەم بەرنامانە ٩٠ خولەک لە پشت دیمەنی دۆکیومێنتاری بۆ فیلمەکە لەگەڵ دابەزاندنی سەرووی ڤیۆلێت لەخۆ دەگرێت.
پێشوازی
پیاوی جاڵجاڵۆکەی سەرسوڕھێنەر ٢٦٢ ملیۆن دۆلاری لە ئەمریکای باکوور و ٤٩٥٫٩ ملیۆن دۆلاری لە وڵاتانی تر بەدەست ھێنا، بە کۆی گشتی ٧٥٧٫٩ ملیۆن دۆلار دەکات. ئەمە ١٠٦ەمین بەرزترین فیلمی پڕ داھاتە، ھەروەھا حەوتەمین فیلمی پڕ داھاتە لە ساڵی ٢٠١٢، ١٩مین فیلمی پڕ داھاتە لە سووپەرھیرۆ، شەشەمین فیلمی پڕ داھاتە لەلایەن سۆنی وکۆلۆمبیا و بەرزترین دووبارەکردنەوەی فیلمە لە ھەموو جیھان.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢ پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٢ پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز پۆل:فیلمەکان دەربارەی بایۆتیرۆریزم پۆل:ئەو فیلمانەی لە ٢٠١٣ بەرھەمھێندراون پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئەندازیاری بۆماوەیی پۆل:فیلمەکان دەربارەی جاڵجاڵۆکە پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک دانراون (ویلایەت) پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی ئەلڤین سەرجێنت پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی ستیڤ کڵۆڤس پۆل:ئەو فیلمانەی دووبارە دروست کراوەتنەوە پۆل:فیلمەکانی پیاوی-جاڵجاڵۆکە پۆل:پیاوی جاڵجاڵۆکەی سەرسووڕھێنەر (زنجیرە فیلمی ٢٠١٢)
پۆل:فیلمی لایڤ ئەکشن لەسەر بنەمای کۆمیکەکانی ماڕڤڵ
پۆل:فیلمە سووپەرهێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە دەرهێنراوەکانی مارک وێب پۆل:فیلمە بەرهەمهێنراوەکانی ئاڤی ئاراد پۆل:فیلمە دەرهێنراوەکانی مات تۆڵماچ پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن پۆل:فیلمی پاڵەوانە هەرزەکارەکان پۆل:پیاوی جاڵجاڵۆکەی سەرسوڕھێنەر (زنجیرە فیلمی ٢٠١٢) پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:وێناکردنی خەیاڵیی بەشی پۆلیسی نیویۆرک پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر پۆل:فیلمەکان دەربارەی بەشی پۆلیسی نیویۆرک پۆل:فیلمە دەرھێنراوەکانی مارک وێب پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی ئاڤی ئاراد پۆل:فیلمە دەرھێنراوەکانی مات تۆڵماچ پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس ھۆرنەرەوە تۆمارکراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی جەیمس ڤاندەربیڵت پۆل:فیلمی پاڵەوانە ھەرزەکارەکان پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان
مۆزەخانەی مانکۆن
مۆزەخانەی مانکۆن مۆزەخانەیەکی کولتووری و ھونەرییە، دەکەوێتە مانکۆن بامێندا لە کامیرۆن. لە ساڵی ٢٠٠٦ کراوەتەوە، مۆزەخانەکە دەکەوێتە دەروازەی کۆشکی مانکۆن، زۆرێک لە پارچە مێژوویییەکانی ناو کۆمەڵەکە ڕاستەوخۆ لە کۆشکەوە ھاتوون.
سەیبێخان
سەیبێخان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی شێخ تەویل، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سەیبێخان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چاڵەڕەشی ڕۆغزایی و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھەوارەڕەقە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زەینەڵ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی عوبێد.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئۆتاکی، چیبا
ئۆتاکی(大多喜町، ئۆتاکی-ماچی) شارۆچکەیەکە لە پارێزگای چیبا لە ژاپۆن، بەپێی سەرژمێری ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ ژمارەی دانیشتووانی بە ٨٬٩٨٢، و ڕووبەرەکەی بە ١٢٩٫٨٧ کیلۆمەتر چوارگۆشە خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی پارێزگای چیبا
مۆزەخانەی شارستانییەکانی کۆت دیڤوار
مۆزەخانەی شارستانییەکانی کۆت دیڤوار مۆزەخانەیەکە دەکەوێتە کەناری عاج، لە پلاتو، ئەبیدجان.
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٨٨
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٨٨ پێکھاتووە لەو ولاتانەی بوونەتە براوەی یەکێک لە مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی پازدەھەم، کە لە کالگاری کەنەدا لە ١٣ تا ٢٨ی شوباتی ١٩٨٨ بەڕێوەچوو.
سەرچاوەکان
پۆل:پێرستیی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە
خەڵاتی ھونەری بێکسانگ بۆ باشترین خانمەکتەری نوێ
خەڵاتی ھونەری بایکسانگ بۆ باشترین خانمەکتەری نوێ - تەلەڤیزیۆن (بە کۆری: خوێندنەوە:بایکسانگ ییسول دایسانگ تیڤی بومون یۆجا سینین یۆنگیسانگ) خەڵاتێکە ساڵانە  لە خەڵاتی ھونەری بایکسانگ دەبەخشرێت کە لەلایەن (Ilgan Sports) و JTBC Plus ڕێکدەخرێت ھەموو ساڵێک لە سێئول
کۆڵانەکانی پشتەوە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
کۆڵانەکانی پشتەوە زنجیرە درامایەکی تورکییە کە لە کەناڵ دی لە وڵاتی تورکیا پێشکەش دەکرێت. یەکەم پێشکەشکردنی لە تەممووزی ٢٠٠٦ بوو و تا ئێستاش بەردەوامە. زنجیرە دراماکە ئێستا وەرزی ١٦هەمین لە پەخشدایە و بڕیارە بەردەوام بێت. ئەم درامایە بە یەکێک کە بە سەرکەوتوو ترین دراماکانی تەلەڤیزیۆن دادەنرێت و بینەرێکی زۆریشی ھەیە لە وڵاتی تورکیا. لە کوردستانیش کەناڵی ئێن ئاڕ تی ٢ بەخشی کردووە و ئێستا وەرزی ١١هەمینی لە پەخشدایە و بەردەوامە.
چیرۆک
دراماکە بەگشتی باس لە دەزگای ئاسایشی شاری ئەستەمبوڵ و بەتایبەتی باس لە کۆمەڵێک ئەفسەر لەم دەزگایە دەکات کە گرووپێکیان پێکھێناوە و ڕۆژانە کاتێک ڕووداوەکانی تاوانکاری (کوشتن - فڕاندن - ماددەی ھۆشبەر - دەستدرێژی -.... ھتد) ڕوودەدات ئەم گرووپە بەرپرسیارییەتی دۆزینەوە و چارەسەرکردنی کێشەکە دەگرنە ئەستۆ، واتە باس لەو جۆرە تاوانانە دەکات و خاڵە بەھێز و لاوازەکانی تاوانبارەکان و دەزگای ئاسایش ڕووندەکاتەوە.
بەڵام لەپاڵ ئەمەشدا باس لە ژیانی خێزانی و ھاوڕێیەتی ھەر یەکێک لە ئەندامەکان دەکات لە دەرەوەی ژیانی ئاسایش.
و ھەروەھا ئەندامانی گرووپەکە وەکو سەرەتا نامێننەوە بەڵکو ھەندێک جار کەسێکیان دەمرێت یان بەجێیان دەھێڵێت و دەگوازرێتەوە بۆ شارێکی تر یان ھەندێک ئەندامی تازە لە شارەکانی دیکەوە دەگوازرێنەوە بۆ ناو گرووپەکە.
کەسایەتییەکان
ئەگەر بمانەوێت باسی هەموو ئەکتەرەکان بکەین ئەوا ئەبێت بڵێین ئەم درامایە لە سەرەتاوە تاکو ئێستا زیاتر لـە (500) ئەکتەر بەژداری تێداکردووە، بێگومان کۆکردنەوەی و باسکردنی ئەم ژمارەیەش کارێکی ئاسان نییە، چونکە هەندێک ئەکتەر تەنها (1) یان چەند ئەڵقەیەکی کەم بەژدار بوون.
بۆیە لێرەدا تەنها باس لەو ئەکتەرانە دەکرێت کەمترین ماوەی بەژداریکردنیان لە وەرزێک کەمتر نەبووە.
ئەو کەسایەتییانەی ڕۆڵەکەیان بە مردن کۆتایی ھاتووە و ناگەڕێنەوە
لەبەر ئەوەی وێنەگرتنی ئەم درامایە بەدوای یەکدا نەبووە و ساڵانێکی زۆرە بەردەوامە، بێگومان ھەندێ ئەکتەریش بۆ ھەمیشە بەردەوام نەبوون، بەڵکو چەند وەرزێک ڕۆڵیان ھەبووە و پاشان وازیان ھێناوە جا بەھەر ھۆیەک بێت..
ھەندێ ئەکتەر چەند وەرزێک دوورکەوتوونەتەوە و پاشان گەڕاونەتەوە کە ئەمەش پێی دەوترێ پچڕانی کاتی، بەڵام بە پێچەوانەوە ھەندێک ئەکتەر کە ماوەیەکی زۆر بە ئەکتەری سەرەکی دانراون لەنێوان وەرزێک تاکو ١٥ وەرز بەژدابوون بەڵام دواتر بە مردن لە دراماکەدا دوورکەوتوونەتەوە و بۆ ھەمیشە کۆتایی بە ڕۆڵەکەیان ھێنراوە.
ئەو کەسایەتییانەی ڕوخساری ئەکتەرەکەی گۆڕاوە
ھەندێک کەسایەتی ڕۆڵەکەی کۆتایی پێنەھێنراوە بەڵام بەرجەستەکردنی ڕۆڵەکەی بە ئەکتەرێکی دیکە سپێردراوە.
وەرزەکان
ئەم درامایە لە وڵاتی تورکیا سەرەتا ساڵی ٢٠٠٦ بۆ یەکەمجار تەنھا وەک درامایەکی ئاسایی دروست کراوە و پێشبینی نەکراوە وەک ئێستای لێبێت، دوای یەکەم پەخشکردنی پێشوازییەکی زۆری بینەرانی لێکراوە و داوای دروستکردنی وەرزی دووەمی کراوە، پاشان ساڵی ٢٠٠٧ وەرزی دووەمی نمایشکراوە و بەو جۆرە وەرزەکان ھەموو ساڵێک درێژەی ھەیە و ئێستا ماوەی ١٦ ساڵە بەردەوامە.
دیمە ئەکتا
دیمە ئەکتا (لەدایکبووی ١٩٩٤) وەرزشوانێکی سوور و خێرخواز بوو، کە ناوی لە ١٠٠ ژنی بی بی سی ھات لە ٢٠٢٢.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی پۆل:زیندووان پۆل:پەنابەر پۆل:پەنابەرانی شانشینە یەکگرتووەکان پۆل:پەنابەرە سوورییەکان پۆل:خەڵکی وەرزشوانی سووریا پۆل:ژنە چالاکوانە سوورییەکان
خانیووە
جوگرافیا
خانیووە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سەفین کانەبی
وێنۆک|سەفین کانەبی لە ساڵی ٢٠٢١. سەفین کانەبی وەرزشوانێکی کوردە. سەرۆکی یەکێتیی تۆپی پێی کوردستان بوو. لە ساڵی ٢٠٠٦ بووە یەکەم سەرۆکی یەکێتیی تۆپی پێی کوردستان و لە ٢ی ئازاری ٢٠٢١ دەستی لەکار کێشایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی ھەولێر پۆل:وەرزشکارانی کورد
جیھانی ھاوبەش
جیهانی هاوبەش (بەئینگلیزی: Shared World) بریتییە لە هێما کردن بۆ کۆمەڵە کارێکی بلیمەتانە ئەمەش کاتێک نووسەرێک یان زیاتر (یان هونەرمەندێکی تر) هەڵ دەستن بە ئاسانکاری لە کارێکدا بە شێوەیەکی سەربەخۆ کە کارەکە لەوانەیە بتوانێت خۆی هەڵسێتەوە بەڵام شوێنێکی گونجاوی هەیە لە هەڵمەتی پێشخستنێکی هاوبەشدا کە چیرۆکەکە یان کەسایەتییەکان یان جیهان دەگرێتەوە لە پڕۆژەیەکی دیاریکراوی گەورەدا. و ئەوە بڵاوە لە کارەکانی خەیاڵی زانستی.
سەرچاوەکان
۱. Multimedia and Hypertext: The Internet and Beyond - Jakob Nielsen - Google Books
۲. "Ryan Murphy on the different seasons of 'American Horror Story': 'They're all connected'"
۳. "Slang-age in the Buffyverse"
پۆل:خەیاڵ پۆل:چیرۆکگێڕی
ئای جی ئێن
وێنۆک|لۆگۆی وێبگەکە ئای جی ئێن (ئیماجن گەیمز نێتوۆرک؛ ؛ Imagine Games Network) وێبگەیەکی کایەی ڤیدیۆیی و کاتبەسەربردنی ئەمریکییە. وێبگەکە لە ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٩٦ دامەزراوە و تیشکی خستۆتە سەر کایەی ڤیدیۆیی، فیلم، زنجیرە دراما، کۆمیک، تەکنەلۆژیا و میدیای تر.
سەرچاوەکان
پۆل:وێبگەکان پۆل:کۆمپانیاکانی پێشووی لقەکانی نیوز کۆرپۆرەیشن
.bo
دۆمەینی bo. دۆمەینی تایبەت بە وڵاتی بۆلیڤیا لە ساڵی ١٩٩١ کەوتووەتە کار.
سەرچاوەکان
https://en.wikipedia.org/wiki/.bo
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
مالی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
مالی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
ئەرەپخا
ئەرەپخا شارێکی دێرین بوو لەو شوێنەی کە ئەمڕۆ باکووری ڕۆژھەڵاتی عێراقە، کە قەڵای کەرکووکی ئێستا دەگرێتەوە، مێژووی شارەکە دەگەرێتەوە بۆ ٢٠٠٠ ساڵ پێش زایین.
جێسیکا جانز (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
مارڤڵ جێسیکا جۆنز یان جێسیکا جۆنز زنجیرەیەکی ھەستبزوێن و سووپەرھیرۆی ئەمریکییە. و لە لایەن مێلیسا ڕۆزنبرگەوە ئامادە کراوە و لەسەر کتێبێکی چیرۆکێکی نەخشێندراو بە هەمان ناو دروستکراوە. ئەڵقەکانی وەرزی یەکەم لەسەر نێتفلیکس لە ۲۰ی تشرینی دووەمی ۲۰۱٥ دابەزی. لە کانوونی دووەمی ۲۰۱٦ نێتفلیکس زنجیرەکەی بۆ وەرزی دووەم نوێکردەوە.
وەرزی یەکەم
وەرزی یەکەمی زنجیرەکە لە ۲۰ی تشرینی دووەمی ۲۰۱٥ لەسەر نێتفلیکس پەخشکرا.
وەرزی دووەم
وەرزی دووەم لە ۱۷ی کانووی دووەمی ۲۰۱٦ بە ۱۳ ئەڵقە نوێکرایەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:جێسیکا جۆنز (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی) پۆل:کارە مێینە خەیاڵییەکان پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرەکان پۆل:زنجیرە دراما ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:نیۆ نوار پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە خەڵاتی پیبۆدییان وەرگرتووە پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنیانەی کە خەڵاتی ھوگۆیان بردۆتەوە پۆل:تەلەفزیۆنی فێمینیست پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە سووپەرھیرۆییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
کۆزاکی
کۆزاکی(神崎町، کۆزاکی-ماچی) شارۆچکەیەکە لە پارێزگای چیبا لە ژاپۆن، بەپێی سەرژمێری ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی بە ٥٬٨٨٤، و ڕووبەرەکەی بە ١٩٫٨٥ کیلۆمەتر چوارگۆشە خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٥٥ لە ژاپۆن پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٥٥ پۆل:شارۆچکەکانی پارێزگای چیبا
مۆزەخانەی چارڵز ئیت
مۆزەخانەی چارڵز ئیت مۆزەخانەیەکی کەناری عاجە، دەکەوێتە ناوچەی ئەبێنگۆرۆ لە ناوچەی کۆمۆ.
شاژن جیانگ
شاژن جیانگ (بە چینی:姜后) چی جیانگ، شاژنی ئیمپراتۆریەتی ژۆو، وە دایکی پاشا یوو بوو، شاژن  جیانگ کچی دووک چی بوو، شاژن ئەندامی ھۆزی جیانگ بوو کە بەشێوەیەکی نەریتی ھاوسەری بۆ شازادەکانی ئیمپراتۆریەتی ژۆو دەستەبەر کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان پۆل:ژنە چینییەکانی سەدەی ٨ەمی پێش زایین پۆل:ژن لە چینی دێرین
شەڕی تیرۆر
جەنگی تیرۆر کە بە جەنگی جیھانی تیرۆر و شەڕی ئەمریکا بۆ تیرۆر ناسراوە، ھەڵمەتێکی سەربازی نێونەتەوەیییە کە لە دوای ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوولەوە لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە دەستی پێ کردووە. ئامانجی ھەڵمەتەکە لە بنەڕەتدا گرووپە چەکدارە توندڕەوە ئیسلامییە سوننەکانن کە دەکەونە ھەموو جیھانی موسڵمانانەوە، کە بەرچاوترین ئەو گرووپانە گرووپی رێکخراوەی ئەلقاعیدە و دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام و تاڵیبانن. جۆرج دەبلیو بۆشی سەرۆکی ئەمریکا سەرەتا لە ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠١دا دەستەواژەی «جەنگی تیرۆر»ی بەکارھێنا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠٠١ پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠٠٢ پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠٠٣ پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠٠٤ پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠٠٥ پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠٠٦ پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠١٠ پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠١١ پۆل:تیرۆریزم پۆل:سیاسەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان تیرۆر تیرۆر تیرۆر تیرۆر تیرۆر تیرۆر تیرۆر تیرۆر تیرۆر تیرۆر تیرۆر پۆل:عێراق لە ٢٠٠٣ پۆل:عێراق لە ٢٠٠٤ پۆل:عێراق لە ٢٠٠٥ پۆل:عێراق لە ٢٠٠٦ پۆل:عێراق لە ٢٠٠٧ پۆل:عێراق لە ٢٠٠٨ پۆل:عێراق لە ٢٠٠٩ پۆل:عێراق لە ٢٠١٠ پۆل:عێراق لە ٢٠١١ پۆل:ململانێکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:٢٠٠٧ لە ئەفغانستان پۆل:سەدەی ٢١ەم لە عێراق
مۆزەخانەی باھام
مۆزەخانەی باھام مۆزەخانەیەکی ھونەری و کلتورییە، دەکەوێتە شاری باھام لە کامیرۆن.
سەکای، چیبا
سەکای(栄町، سەکای-ماچی) شارۆچکەیەکە لە پارێزگای چیبا لە ژاپۆن، بەپێی سەرژمێری ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی بە ٢٠٬٣٢٥، و ڕووبەرەکەی بە ٣٢٫٤٦ کیلۆمەتر چوارگۆشە خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی پارێزگای چیبا
.bn
دۆمەینی bn. تایبەت بە وڵاتی ئیسلامی برونی لە ساڵی ١٩٩٤ کەوتووەتە کار.
دۆمەینەکانی تر
com.bn. edu.bn. gov.bn. net.bn. org.bn.
سەرچاوەکان
https://en.wikipedia.org/wiki/.bn
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان پۆل:ناساندنەکانی پەیوەست بە کۆمپیوتەر لە ساڵی ١٩٩٤
کێرانگ!
کێرانگ! پێکھاتووە لە گۆڤارێکی بەریتانیی تایبەت بە مۆسیقای ھێڤی مێتاڵ و ڕۆک. یەکەم وەشانی گۆڤارەکە لە ٦ی حوزەیرانی ١٩٨١ لەچاپ درا. ناوەکە لە لاساییکردنەوەی دەنگی پاوەر کۆردی گیتاری کارەبایی وەرگیراوە، کە ئامێرێکی سەرەکیی مۆسیقای مێتاڵ و ڕۆکە. لە ٢٠٠٠کاندا بووە پڕفرۆشترین گۆڤاری مۆسیقی.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆڤارەکانی بەریتانیا پۆل:گۆڤارەکانی مۆسیقا پۆل:گۆڤارە حەفتەییەکانی بەریتانیا
ئیستیشهاد
ئیستیشهاد لە ئیسلامدا بە واتای "شەهید"، "مەرگی شەهید" یان "مەرگی قارەمانانە" دێت. ئەو کەسەی ئیستیشهەد بکات بە شەهید ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:کردەوەی خۆکوژی
باراوەی خواروو
باراوەی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
باراوەی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی باراوەی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەروەکۆتر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بێپاڵان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زینوێی ماخوبزنان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مالی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
مالی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
زەینەڵ، شێخ تەویل
زەینەڵ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی شێخ تەویل، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
زەینەڵ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەردەکونار و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەرکەلی عەزیز و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کوردەمیری مارف سەیدات لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەیبێخان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شیبایاما، چیبا
شیبایاما (芝山町، شیبایاما-ماچی) شارۆچکەیەکە لە پارێزگای چیبا لە ژاپۆن، بەپێی سەرژمێری ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی بە ٧٬١٢٢، و ڕووبەرەکەی بە ٤٣٫٤٧ کیلۆمەتر چوارگۆشە خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی پارێزگای چیبا
.bs
دۆمەینی '''bs. ''' تایبەت بە وڵاتی بەھامایە و لە ساڵی ١٩٩١ کەوتووەتە کار.
سەرچاوەکان
ویکیپدیای ئینگلیزی
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
پاپ ماتەرز
پاپ ماتەرز گۆڤارێکی سەرھێڵی نێودەوڵەتیی ڕەخنەییە کە باسی چەند ڕوویەکی چاندی بەناوبانگ دەکات. پاپ ماتەرز ڕەخنە و چاوپێکەوتن و داڕشتنی ورد لەسەر بابەتەکانی وەک مۆسیقا، فیلم، زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی، کتێب، کۆمیک، وەرزش، شانۆ، ھونەری سۆمایی، گەشت و ئینتەرنێت بڵاو دەکاتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆڤارەکانی مۆسیقا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٩٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
ڕۆیا نۆنەھالی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکان پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:خەڵکی تاران پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
مۆزەخانەی دەبابەی شاھانە
مۆزەخانەی دەبابەی شاھانە مۆزەخانەیەکی شاھانەی عەممانی ئوردنە، مۆزەخانەکە بە پێچەوانەوە دەکەوێتە تەنیشت پارکی شا عەبدوڵای دووەم، لە ساڵی ٢٠٠٧ بە قسەی شا عەبدوڵا دامەزراوە. بینای مۆزەخانەکە لەلایەن ئەندازیارانی تەلارسازی زەید داود دیزاین کراوە، ڕووبەرەکەی نزیکەی ٢٠٬٠٠٠ مەتر دووجایە. مۆزەخانەکە لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ لە مەراسیمێکدا بە میوانداریی پاشایی ئوردنی و پاشای میسر، کرایەوە.
ڕاگەیاندننامەی ھاککەر
ڕاگەیاندننامەی ھاککەر کە بە ویژدانی ھاککەر ناسراوە وتارێکی بەناوبانگە کە لە ساڵی ١٩٨٦ لەلایەن لۆید بلانکنشیپەوە نووسیویەتی کە بە «ڕاھێنەر» ناسراوە، وتارەکە لە گۆڤاری فراک بڵاوکراوەتەوە کە بڵاوکراوەیەکی ژێرزەمینییە بۆ ھاککەرەکان. ڕاگەیاندننامەی ھاکەرەکان ڕاگەیاندنێکی بەھێزە بۆ فەلسەفە و بیرکردنەوەی ھاکەرەکان. باس لە ئارەزووی ھاکەر دەکات بۆ زانین و کنجکاوی و گەڕان. قسە لەسەر گرنگی زانیاری ئازاد و مافی دەستڕاگەیشتن پێی دەکات. لە ڕاگەیاندننامەکەدا باس لەوە دەکرێت کە ھاکەرەکان تاوانبار نین بەڵکو بەدوای زانستدا دەگەڕێن کە پێویستە ڕێزیان لێبگیرێت و سەرسامیان پێبکرێت.
وتارەکە بەم دێڕە بەناوبانگە دەست پێدەکات: «ئەمە ئێستا جیھانی ئێمەیە، جیھانی ئەلکترۆن و سویچەکە». لە درێژەدا باس لەوە دەکات کە چۆن ھاکەرەکان خۆیان وەک گەڕانکار لەم جیھانە نوێیەدا دەبینن و ڕێگەی نوێ بۆ بەکارھێنانی تەکنەلۆژیا دەدۆزنەوە و سنوورەکانی پاڵدەنێن. یەکێک لە تەوەرە سەرەکییەکانی ڕاگەیاندننامەی ھاکەرەکان گرنگی ئازادی زانیارییە. ھاککەرەکان پێیان وایە دەبێت زانیارییەکان بەبێ سنووردارکردن و سانسۆر بە ئازادی بۆ ھەمووان دەستیان پێ بگات. ئەوان دەڵێن ئەمە ڕێگە بە داھێنان و پێشکەوتنی زیاتر دەدات.
بابەتێکی دیکەی ڕاگەیاندننامەی ھاکەرەکان بریتییە لە بەرخۆدان لە دژی کەسایەتییە دەسەڵاتدارەکان کە ھەوڵدەدەن دەستڕاگەیشتن بە زانیارییەکان سنووردار بکەن یان کۆنترۆڵ بکەن. ھاکەرەکان خۆیان وەک یاخیبوو سەیر دەکەن کە تەحەدای پێکھاتە و نۆرمەکانی دەسەڵاتی دامەزراو دەکەن. بە گشتی ڕاگەیاندننامەی ھاکەرەکان بووەتە لێدوانێکی ئایکۆنی چاندی ھاککەرەرەکان. لەکاتێکدا ڕەنگە ھەندێک ھاککردن وەک ڕەفتارێکی نایاسایی یان ناڕەوشتی سەیر بکەن، ھەندێکی تر وەک جۆرێک لە چالاکیی یان یاخیبوون لە سیستەمی ستەمکارانە سەیری دەکەن. بەبێ گوێدانە بۆچوونی مرۆڤ لەسەر ھاککردن، ڕاگەیاندننامەی ھاکەر وەک دەربڕینێکی بەھێزی بیروباوەڕ و بەھاکانی ئەم ژێر کولتوورە دەمێنێتەوە.
شیراکۆ
شیراکۆ (白子町,، شیراکۆ-ماچی) شارۆچکەیەکە لە پارێزگای چیبا لە ژاپۆن، بەپێی سەرژمێری ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی بە ١١٬٠٤٠، و ڕووبەرەکەی بە ٢٧٫٤٦ کیلۆمەتر چوارگۆشە خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی پارێزگای چیبا
فەرموودەی مەشھوور
بۆ نموونە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم دەفەرموێت "خوای گەورە زانست_مەبەست پێی زانستی شەرعییە_ هەڵناکێشێ لە دڵی زانایاندا بەڵکو زانست لە ناوتاندا ناهێڵێت بە مراندنی زانایان، هەتا کاتێک کە هیچ زانایەک نەمایەوە خەڵکی پرسیار لە کەسانی نەزان دەکەن و دەیانکەن بە گەورەی خۆیان، پرسیاریان لێ دەکرێت فەتوا دەدەن بەبێ زانست، خۆیان گومڕا بوون و خەڵکیشیان گومڕا کرد" بە عەرەبی"إن الله لا يقبض العلم انتزاعا ينتزعه من صدور العلماء، ولكن يقبض العلم بقبض العلماء، حتى إذا لم يبق عالما اتخذ الناس رءوسا جهالا، فسئلوا فأفتوا بغير علم، فضلوا وأضلوا"ئەم فەرموودەیە ئیمامی بوخاری گێڕاویەتیەوە لە ئیبن ئەبی ئوەیس لە مالکەوە لە هیشامی کوڕی عوڕوە لە عوڕوەوە لە عەبدوڵڵای کوڕی عەمر ، و ئیمامی موسلیم گێڕاویەتەوە لە قوتەیبەی کوڕی سەعید لە جەریر لە هیشامی کوڕی عوڕوە لە عوڕوەوە لە عەبدوڵڵای کوڕی عەمر. ئیمامی تەبەڕانی گێڕاویەتیەوە لە موحەممەدی کوڕی عەمر لە بابیەوە لە عەلائی کوڕی سولەیمانی ڕەقییەوە لە زوهری لە ئەبوو سەلەمە لە ئەبوو هورەیرە. و ئیمامی ئەحمەد گێڕاویەتیەوە لە عەبدوڵڵا لە بابیەوە لە وەکیعەوە لە ئەعمەشەوە لە سالمەوە لە زیادی کوڕی لەبید. و خەتیبی بەغدادی گێڕاویەتیەوە لە بەکری کوڕی سەدەقە لە عەبدوڵڵای کوڕی سەعد لە موسای کوڕی عوقبە لە عوڕوەی کوڕی زوبەیر لە عائیشەوە. هەمووشیان لە پێغەمبەرەوە صلى الله عليه وسلم. بەم شێوەیە ئەم فەرموودەیە هەموو بەشەکانی ڕشتەکەی سێ کەس یان زیاتری تێدایە.
حوکمی فەرموودەی مەشهور
فەرموودەی مەشهور مەرج نییە فەرموودەیەکی سەحیح بێت. دوای لێکۆڵینەوە دەردەکەوێت فەرموودەکە سەحیح یان زەعیف یان لەوانەیە فەرموودەیەکی مەوزوع بێت.
دیارترین ئەو کتێبانەی دەربارەی فەرموودەی مەشهور نوسراون
١_المقاصد الحسنة فيما اشتهر على الألسنة. سخاوي.
٢_كشف الخفاء ومزيل الإلباس فيما اشتهر على ألسنة الناس. العجلوني.
٣_تميز الطيب من الخبيث فيما يدور على ألسنة الناس من الحديث. ابن الدبيع الشيباني.
ئەم کتێبانە دەربارەی ئەو فەرمودانەن کە لەسەر زمانی خەڵکی بڵاون. نەک ئەو فەرمودانەی کە لە هەموو بەشێک لە بەشەکانی ڕشتەکەیدا سێ کەس یان زیاتر هەبێت،چونکە زانایان هیچ کتێبێکیان دەربارەی ئەو جۆرە فەرموودانە نەنوسیوە.
= سەرچاوەکان =
پۆل:زاراوەکانی فەرموودە
سکرێپت کێدی
سکرێپت کێدی یان مناڵانی سکرێپت زاراوەیەکە بۆ وەسفکردنی کەسێک بەکاردێت کە نەرمەکاڵا و سکریپتەکانی پێشوو بەکاردەھێنێت بۆ دەستپێکردنی ھێرشکردنە سەر سیستەمی کۆمپیوتەر یان تۆڕەکان بەبێ ئەوەی بەڕاستی لە تەکنەلۆژیا یان بەرنامەسازییە بنەڕەتییەکان تێبگات. پشت بەو ئامرازانە دەبەستن کە لەلایەن کەسانی دیکەوە دروستکراون، نەک دروستکردنی خۆیان.
زۆرجار منداڵانی سکریپت بە نزمترین ئاستی ھاکەر دادەنرێت. ئەوان توانای تەکنیکی و زانیارییان نییە بۆ دروستکردنی کۆدی خۆیان، بۆیە پشت بە ئامرازە پێش دروستکراوەکان دەبەستن کە بە شێوەیەکی بەرفراوان لە ڕێگەی ئۆنلاینەوە بەردەستن. زۆرجار ئەم ئامرازانە ڕێنمایی وردیان لەگەڵدایە، ئەمەش وا دەکات ھەر کەسێک کە شارەزایی سەرەتایی کۆمپیوتەری ھەبێت ھێرش بکاتە سەر. زۆرجار منداڵانی سکریپت بەھۆی ئارەزووی سەرنجدان یان سەلماندنی خۆیان وەک ھاکەر. لەوانەیە بەشداری چالاکییەکانی وەک تێکدانی ماڵپەڕەکان، دزینی زانیاری کەسی، یان دەستپێکردنی ھێرشی DDoS بکەن؛ بەڵام سەرەڕای ئەوەی ھەندێکجار مەبەستی زیانبەخشیان ھەیە، منداڵانی سکرێپت بەگشتی بە ھەڕەشەیەکی جددی بۆ کەسانی پسپۆڕی ئاسایشی بەئەزموون نازانرێن.
بە پێچەوانەی ھاکەرە لێھاتووەکان کە ڕەنگە پاڵنەرێکی سیاسی یان داراییان ھەبێت بۆ کارەکانیان، منداڵانی سکرێپت مەیلیان ھەیە لەسەر ئاستێکی بچووکتر کاربکەن و ھەڕەشەیەکی بەرچاو بۆ زۆربەی ڕێکخراوەکان ناکەن؛ بەڵام ھێشتا دەتوانن ببنە ھۆی زیان و تێکچوون ئەگەر بەبێ کۆنترۆڵ بمێننەوە. بە گشتی، منداڵانی سکرێپت وەک بیرخستنەوەیەک بۆ گرنگی ڕێوشوێنی ئاسایشی بەھێز و پێویستی پەروەردە و ڕاھێنانی بەردەوام لە باشترین شێوەکانی ئاسایشی ئەلیکترۆنیدا کاردەکەن.
مارگەرێت ئەلمانگ
مارگەرێت ئەلمانگ پەرستارێکی کەنەدی و ئەکیدمیاوانێک بوو بەھۆی بەشدارییەکانی لە بەڵگەنامەکردنی مێژووی پیشەگەری لە کەنەدا ناسراوە. ئەندامێکی لەمێژنەی زانکۆی تۆرۆنتۆ بوو، و وەرگری خەڵاتی شاژن ئێلێزەبێتی دووەم بوو بەناوی مەدالیای جوبیلی زێڕی لە ٢٠٠٢.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤ پۆل:مردووانی ٢٠٠٥ پۆل:مامۆستایانی زانکۆی تۆرنتۆ پۆل:پەرستارە کەنەدییەکان پۆل:دەرچووانی زانکۆی تۆرنتۆ پۆل:دەرچووانی زانکۆی واشنتن پۆل:ژنە پەرستارەکان
پاشا سوانی ژۆو
پاشا سوانی ژۆو ناوی کەسی جی جیانگ، یانزەم پاشایی ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، فەرمانڕەوایەتیەکەی لە ٨٢٧ی پێش زاین تا ٧٨٢ی پێش زاین بوو پاشا سوان کاری کرد بۆ گێرانەوەی دەسەڵاتی شاھانە پاش کودەتاکەی پێشوو (سەردەمی گۆنگھێ) پاشا شەڕی لەگەل بەربەریە رۆژاوایەکان کرد لەنێوان گروپەکانی تریش لە دەریای ھوایی بۆ باشوور و باکووری ناوچەکە، لە نۆیەم ساڵی فەرمانڕەوایی بانگھێتی ھەموو لۆردەکانی کرد دواتر پەرەی بە سەربازی وڵاتەکەی دا و  لە خراپبوون پاراستی، پەرەی پێدا لە ویلایەتەکانی لوو، وێی، چی، مێژوونووس سیما چیان دەیگرێتەوە " لە سەردەمی پاشا سوان زۆربەی لۆردەکان سەرپێچی فەرمانی وڵاتیان دەکرد."
دوای مردنی کوڕەکەی پاشا یوی دێتە شوێنی، وە کوڕەکەی دەبێتە دوا پاشا لە ئیمپراتۆریەتی ژۆو، دوایی ئەوەی بەربەریەکان ھێرش دەکەن بۆ سەر پایتەختی ژۆو (ھائۆجینگ) و کۆتا بە فەرمانڕەوایەتی ئیمپراتۆریەتەکە دێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٨می پێش زایین پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٩یەمی پێش زایین
ئێچ تی ئێس
ئێچ تی ئێس (HTS) سەرچاوەیەکی سەرھێڵ بەخۆڕایی و یاسایی و سەلامەتە کە ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات توانای ھاککردنی خۆیان تاقی بکەنەوە و باشتر بکەن. لە ساڵی ٢٠٠٣ لەلایەن جێرمی سی دروست کراوە و لەو کاتەوە بووەتە پلاتفۆرمێکی بەناوبانگ بۆ ئەوەی خەڵک زیاتر دەربارەی ئاسایشی بەرنامەکانی وێب بزانن.
فیزیکی ناوکی
فیزیکی ناوکی بەشێک لە زانستی فیزیکە کە تەرخان کراوە بۆ توێژینەوە لە تایبەتمەندی و گەوشینی ناوکی ئەتۆم. چەند نموونەیەک لەم تایبەتمەندییانە بریتین لە تایبەتمەندیی وەستاویی ناوکەکان (مەندی، بە ئینگلیزی "Static") وەکوو ھەڵچەرخێنەری موگناتیسی و ئەلەکتریکی، وزەی ھەڵپێکەر (ھەڵپێکان، بەستنەوە. بە ئینگلیزی: binding energy) و ھەروەھا تایبەتمەندیی دینامیکی ناوک وەکوو جۆرەکانی ھەڵوەشانی ناوکی ئەتۆم و تایبەتمەندییەکانی رادیۆئەکتیڤی ناوکەکان.
مۆزەخانەی مێژووییی سەغد
وێنۆک مۆزەخانەی مێژووییی سەغد مۆزەخانەیەکی مێژوویی ھەرێمییە، لە شاری خۆجند لە تاجیکستان، پانتایییەکی فراوانی دەستکردی ھەیە کە پەیوەندی بە مێژووی ناوچەی سەغد لە تاجیکستان ھەیە.
فیزیکی ناوکی
پێویستە ڕوون بکرێتەوە کە "فیزیکی ئەتۆمی" و "فیزیکی ناوەکی" لێک جیاوازن. فیزیکی ئەتۆمی لە پێکھاتەی ئەتۆم ئەکۆڵێتەوە و زۆرتر لە ھەوڵی ئەوەدایە کە پەی بە دەق و ڕیزبەندیی ئەلەکترۆنەکان ببات و رێوشوێنی بەکارھێنانی ئەلەکترۆن بۆ ھەر مەبەستێک بدۆزێتەوە؛ لەکاتێکدا کە فیزیکی ناوەکی خۆی بۆ لێکۆڵینەوە لە ناوکی ئەتۆم تەرخان دەکا و لە ھەوڵدایە کە لە ناوکی ئەتۆم کە لە نوکلیئۆن (پرۆتۆن و نۆترۆن) و کوارک (گەردیلەی ھەرە بچووکتر کە لەناو پرۆتۆن و نۆترۆندا ھەن) پێکھاتووە، وزە بەرھەم بھێنێ. ھەروەھا ھەندێ کاری دیکەش وەکوو "دیاری کردنی نیوەی تەمەن" و... ھەیە کە تایبەتە بە فیزیکزانانی ناوەکی. سەرەڕای ئەمانەش، بەزۆری فیزیکی ئەتۆمی و ناوەکی ھەر بە یەکێک دادەنرێن.
یەکەم تاقیکارییەکانی فیزیکی ناوەکی لەلایەن ئەرنست رادرفۆرد-ەوە لە کۆتاییەکانی سەدەی نۆزدەھەمدا ئەنجام دران. ڕادرفۆرد پەڕەیەکی زێڕی بە تیشکی پێکھاتوو لە گەردیلەی گاما بۆمبڕێژ کرد. ئەوەی ئەو لەو تاقیکارییانەدا بەدیی کرد، زانستی ھێنایە سەر ئەو بڕوایەی کە ئەتۆم پێکھاتەیەکی ناوخۆیی بە ناوکێکی زۆر بچووکەوە ھەیە و ئەم ناوکەش ئەبێ باری ئەلەکتریکیی پوزیتیڤی ھەبێت.
چالاکیی ناوەکیی فیزیکی
چالاکیی ناوەکیی فیزیکی بەو رووداوە دەڵێن کاتێ ئەتۆم دابەش ئەبێ (کەرتبوونی ناوەکی، فیژن، بە ئینگلیسی Fission) و کاتێکیش کە ئەتۆمەکان لەگەڵ یەکدا تێکەل ئەبن و ئەبن بە یەک (یەکگرتی ناوەکی، فیووژن، بە ئینگلیسی: Fusion).
سەرچاوەکان
پۆل:فیزیکی ناوکی پۆل:چەمکە فیزیکییەکان
حەیا
حەیا زاراوەیەکی ئیسلامییە کە ئاماژەیە بۆ ڕەوشت و حەیا و حەیا و ڕەفتاری باش. حەیا هانی موسڵمانان دەدات کە خۆیان لە هەر شتێک بەدوور بگرن کە بە هێرشبەرانە، ڕق و کینە، ناشایستە، یان نەشیاو یان شەرمەزارکەر دادەنرێت. حەیا ڕۆڵێکی گرنگی هەیە لە ئیسلامدا، چونکە یەکێکە لە بەشە گرنگەکانی ئیمان.
تاکۆ، چیبا
تاکۆ (多古町,، تاکۆ-ماچی) شارۆچکەیەکە لە پارێزگای چیبا لە ژاپۆن، بەپێی سەرژمێری ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی بە ١٤٬٣٨٧، و ڕووبەرەکەی بە ٧٢٫٦٨ کیلۆمەتر چوارگۆشە خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٥٤ پۆل:شارۆچکەکانی پارێزگای چیبا
خەتەنە (زاراوە)
خەتەنە ( عەرەبی :  ختنة   ) یان خیتان ( عەرەبی : ختان ) دەستەواژەیەکی ئیسلامیە بۆ خەتەنەکردن ، وەک چاڵاکیەکی پێشنیارکراو لە کەلتوری ئیسلامیدا لەلایەن موسڵمانانەوە جێبەجێ کراوە. خەتەنەکردنی نێرینە لە جیهانی موسڵماناندا بەربڵاوە و بە کردەوەیەکی دروست دادەنرێت و بۆتە ئەرک بەسەر نێرینەکان و سونەت بۆ مێینەکان. بە نیشانەی ئینتیما بۆ کۆمەڵگەی بەربڵاوی موسڵمانان دادەنرێت.
خەتەنەکردنی نێرینەی موسڵمانان وەک خەتەنەکردنی نێرینەی جولەکەکانە وەک شێواز بەڵام لەکاتی جێبەجێکردنیدا هەندێک جیاوازیان هەیە. موسڵمانان لە ئێستادا گەورەترین گروپی تاکە ئاینن لەجیهاندا کە ئەم کردارە ئەنجام دەدەن ، هەرچەندە خەتەنەکردن هەرگیز لە خودی قورئاندا باس نەکراوە، بەڵام لە ئەدەبیاتی حەدیس و سوننەتیدا باسی کراوە.
سەرچاوە ئایینییەکان
قورئان خۆی لە هیچ ئایەتێک بە ڕاشکاوی باسی خەتەنە ناکات. لە کاتی پێغەمبەری ئیسلام (موحەمەد)(د.خ) هەردوو خەتەنەی نێر و مێ لە لایەن هۆزەکانی عەرەبی  کراوە، خەتەنەکردنی نێریش لە لایەن هۆزە عەرەبە جولەکەکان کراوە  بە هۆکاری ئاینی. ئەمەش لەلایەن توێژەری موسوڵمانی ئەلجەهیزەوە پشتڕاست کراوەتەوە، هەروەها لەلایەن مێژوونووسی ڕۆمانی جولەکە فلاڤیوس جۆزیف باس کراوە.
بەپێی هەندێک فەرموودە، (محەمەد)(د.خ) بەبێ پێست لە دایک بووە، هەندێکی دیکەش دەڵێن کە عەبدولموتەلەبی باپیری خەتەنەی کردووە کاتێک تەمەنی حەوت ڕۆژ بووە. زۆرێک لە شوێنکەوتووە سەرەتاییەکانی ئاینی ئیسلام خۆیان  خەتەنەکردووە تاوەکو نیشانی بدەن وەک کەسێکی موسڵمان دەربکەون .هەندێک گێڕانەوەکان باس لە ئەوە دەکەن کە هراکلیوس، ئیمپراتۆری ئیمپراتۆریەتی بیزەنتی، (محەمەد)(د.خ) ی وەک "پاشای خەتەنەکراو" ناوی بردووە.
هەندێک فەرموودە ئاماژە بە خەتەنەکردن دەکەن لە لیستی مەشقەکان کە بە فیترا ناسراوە ( ئەو کارانەی بە کەسێکی پوختەکراو دادەنرێن) ئەبو هورەیرە یەکێک لە هاوەڵەکانی موحەمەد (د.خ) وتی: "پێنج شت فیترایە: خەتەنەکردن، تاشینی قژی بەر بە گوێزان، بڕینی سمێڵ، پارووکردنی نینۆکەکانی دەست وپێ و قژ تاوەکوو سەرشان " (لە فەرموودەکانی سەحیحی بوخاڕی و سەحیحی موسلیمدا هاتووە) کەواتە سەرەڕای نەبوونی لە قورئاندا ، هەر لە سەرەتای ئیسلامەوە کەلتورێکی ئایینی بووە. بەڵام فەرموودەی دیکە هەن کە خەتەنە کردن بە بەشێک لە تایبەتمەندی فیترا ناونابەن و فەرموودەیەکی تر هەیە کە تەنها بە تایبتمەندیکردن ناوی دەبات، دیسان بێ ناوهێنانی خەتەنە؛ لە سەحیحی موسلیم هاتووە کە عائیشە کە یەکێکە لە ژنەکانی موحەمەد (د.خ)بە وتەی خۆی دەڵێت : " پێغەمبەری خوا ( درودی خوای لەسەربێت ) فەرمووی : دە کردەوە هەن کە  فیترەن  : بڕینی سمێڵ ، ڕێگەدان بە ڕیش گەورە کردن ، پاک کردنەوەی ددان بە بەکارهێنانی داری ددان  ، ئاو وەرکردن لە  لووت ، قرتاندنی نینۆکەکان ، شوشتنی نێوان  پەنجەکان، هێشتنەوەی قژ تاوەکو ژێر قۆڵەکان ، تاشینی بەر و پاککردنەوەی بەشە تایبەتییەکان بە ئاو . گێڕەرەوەکە گوتی : دەیەم م بیرچۆتەوە ، بەڵام لەوانەیە ئاو بەدەم داکردن بێت . بۆیە فەرموودە جیاوازەکان لەسەر ئەوە ڕێکناکەون کە ئایا خەتەنەکردن بەشێکە لە فیترە یان نا.
خەتەنە کردن بۆ یەکەمجار لە ڕێگەی ئیسلامەوە بە چەندین ناوچەی دوورە دەستی زەوی گەیشت ، بەتایبەت دوای فراوانبوونی دەسەڵاتی ئیسلامی لەسەردەمی ڕاشدیەکان کە هاوکات و هاودەمەکانی موحەمەد (د.خ)!بوون. دوای ئەمانیش فارسەکانن ، کە پێش سەرهەڵدانی ئیسلام نە خەتەنەی نێر و نە مێیان نەکردووە. ئەوانەی دوای ئیسلام وەک ئەفشین تاوانبار بوون لە دادگاییکردنەکانی بە خەتەنەنەکراوی ماونەتەوە؛ ئەمە زیاتر ئەوە دەردەخات کە ڕاهێنانەکە بە زۆر لەلایەن موسوڵمانە سەرەتاییەکانەوە دانراوە.
لە مەزهەبی سونیدا
هەر چوار قوتابخانەکەی مەزهەبی سوننە لە شەریعەتی ئیسلامی دا بیروڕا و هەڵوێستی جیاوازیان هەیە بۆ خەتەنەکردن : هەندێک ڕێباز پێیان پەسەندە   ، هەندێکی تریان پێیان  پەسەندە بەڵام پابەند نیینە پێی، هەندێکی تریش بە پێویستیەکی شەرعی دایدەنێن. ئیمام ئەبوو حەنیفە کە دامەزرێنەری قوتابخانەی حەنەفی فیقهی ئیسلامیە و مالیکی کوڕی ئەنەس دامەزرێنەری قوتابخانەی مالیکیە هەردووکیان پێیان وایە کە خەتەنەکردن تەنها سونەتێکە و ناچاری نیە. هەرچی قوتابخانەی شافعی و حەنبەلیە خەتەنەکردن بە ئەرک دادەنێن ،هەروەها قوتابخانە و ڕێبازی حەنەفی خەتەنەکردن بە ئەرک دەبینن تەنها بەسەر موسڵمانانی نێر کە دوای حەوت ڕۆژ لەدایک بوون دەبێت خەتەنە بکرێن. هەرچی پەیرەوانی ڕێبازی شافعی و حەنبەلین خەتەنەکردن بۆ نێر و مێ بە ئەرک دادەنێن. توێژەری سەلەفی عەرەبی سعودی محەمەد ئەلمونجاهید لە شلۆڤەکردنی هەندێک لە فەرموودەکان باسی لەوە کردووە، کە مەرجی خەتەنەکردن لە ئیسلامدا لەسەر پەیمان لەگەڵ ئیبراهیمە، خەتەنەکردنی نێر بۆ پیاوانی موسڵمان ناچاریە بۆ ئەوەی پاکوخاوێنی دابین بکات لە کاتێکدا مەبەست لە خەتەنەکردنی مێینە بۆ ژنانی موسڵمان "ڕێکخستن" و کەمکردنەوەی ئارەزووە سێکسییەکانیانە.
لە مەزهەبی شیعیدا
زۆربەی دابونەریتە شیعیەکان ئەو کردەوەیە بە ناچاریی تەماشا دەکەن پشت بەو گوتانە دەبەستن کە لە نووسەرە کۆنەکانی شیعەوە هاتوون. لە گێرانەوەیەکدا پرسیار لە موحەمەد (د.خ) کرا کە ئایا پیاوێکی خەتەنەنەکراو دەتوانێت بچێت بۆ حەج. ئەویش وەڵامی دایەوە: «هەتا خەتەنە نەبێ». وەک دەڵێن : ئەگەر پیاوێک موسڵمان بوو ، دەبێت ملکەچی خەتەنەکردن بێت ئەگەر تەمەنی ٨٠ ساڵیش بێت. گێڕانەوەیەکی تری ئەلسادق دەڵێت : " خەتەنەکردنی کوڕەکانتان لە کاتێکدا کە حەوت ڕۆژ بن پاکترە و برینەکەشی خێراتر ساڕێژ دەبێت و چونکە زەوی ڕقی لە میزی خەتەنەنەکراوەکانە . " هەروەها وا بڕوا دەکرێت میزی خەتەنە نەکراوەکان گڵاوە ، لەکاتێکدا ئەگەر کەسێک بە ئەندامی زاوزێی گڵاو نوێژ بکات ڕەنگە نوێژەکەی بە پەسەند دانەنرێت. فەرموودەیەکی تری موحەمەد (د.خ) دەڵێت: «زەوی بە هۆی میزی خەتەنە نەکراوەکانەوە سکاڵا لای خوا تۆمار دەکات »، هەروەها دەڵێت: «زەوی لە میزی  خەتەنە نەکراوەکاندا  چل ڕۆژ گڵاو دەبێت».
کاتی خەتەنەکردن
سەرچاوە ئیسلامییەکان کاتێکی دیاریکراو بۆ خەتەنەکردن دیاری ناکەن بۆیە لەناو کۆمەڵگە ئیسلامیەکاندا جیاوازییەکی زۆر هەیە، کە زۆرجار منداڵان لە کۆتایی تەمەنی منداڵی یان سەرەتای هەرزەکاری خەتەنە دەکرێن.چونکە کاتەکەی  پشت بە خێزان و ناوچە و وڵات دەبەستێت تەمەنی پەسەندکراو لە حەوت ڕۆژی دەست پێدەکات  تاوەکو حەوت ساڵان.
ڕێکارەکان
لەمالیزیا هەرکاتێک کوڕانی موسڵمان توانیان  هەموو قورئان لە سەرەتاوە تا کۆتایی بخوێننەوە ئەوە خەتەنە دەکرێن بۆیە زۆرینەی ئەوانەی خەتەنە دەکرێن تەمەنیان لە نێوان دوازدە بۆ پانزە ساڵیە، بەم شێوەیە  هەرزەکارەکە هەست دەکات ئامادەیە بۆ ناساندنی بە دۆخی نوێی پێگەیشتوو ئەم پرۆسەیە هەندێک جار نیمچە گشتییە، لەگەڵ مۆسیقا و خواردنی تایبەت وەک   جەژن بەڕێوە دەچێت.
خەتەنەکردنی کوڕان لە ئیسلامدا وەک خەتەنەکردنی جوولەکەکان نییە. خەتەنەکردنی کوڕان بە زۆری لە بنکەی تەندروستی یان نەخۆشخانە ئەنجام دەدەرێت و لەلایەن پزیشکی ڕاهێنراوئەنجام دەدریت. خەتەنەکەر دەتوانێت نێر بێت یان مێ، پێویست ناکات موسڵمان بێت. گرنگ ئەوەیە کەسی خەتەنەکەر بەتەواوی پێستەکە لا ببات و سەری کوێر بە دەربێخێت و دڵنیا ببێتەوە کە هیچ شتێک نەماوە دڵۆپی میز یان هەر پیسیەکی تر ڕابگرێت. ئەمەش بۆ دڵنیابوون لە پێویستیەکانی پاکوخاوێنی بۆ کەسەکە (نوێژەکانی ڕۆژانە) پێویستە. بەڵام بە هۆی نزیکبوونەوەیەکی تا ڕادەیەک عەلمانی بۆ خەتەنەکردن لە ئیسلامدا ، " شێوازەکان " ی خەتەنەکردنی موسڵمانێک بەسەر هەموو تاکێکیدا گۆڕانکاری بەسەر داهاتووە ، وە گۆڕدراون لە ژێر ڕۆشنایی زانستی پزیشکی نوێ.
پێشتر لەکاتی کۆندا لەبری ئەوەی لەنەخۆشخانەکان جێبەجێبکرێت ، لە نۆرینگە ناوخۆییەکان و لەماڵەکاندا بەسەردانی کردنی پزیشکان ، جێبەجێدەکرا.
بۆنەکردنەوە
لە ئەندەنوسیا پاش ئەوەی منداڵێک خەتەنە دەکرێت ، جەژنێک هەیە بەناوی ( پێرایان سوناتان ) ، بەڵام هەندێک ئولیما لە ئەندەنوسیا دەڵێن ئەمە بیدعەیە لە کاتێکدا زۆربەیان دەڵێن وا نییە ( ( پێویستە بە چاولێکەری ).لە کوردستان پێی دەڵێن سونەت کردن وە لەکاتی خۆی بە کەسی خەتەنەکەریان دەگوت کوێربڕ لە تورکیاش بە شێوەیەکی بەرفراوان ئاهەنگ دەگێرن و بە " سەننێت تۆرنی " سوننێت مێڤلودو " ناودەبرێن.
خەفد ، یان خەفەد ، ئاماژەیە بۆ گۆڕینی کۆئەندامی زاوزێی مێینە ( FGM ). FGM هەندێک جار بە خیتان ناودەبرێت. لە زۆر لە کۆمەڵگاکان خەتەنەکردنی کچان ڕێباز و ڕێوشوێنێکە  و ئاماژە بە بڕین و دورینەوەی  ئەندامی زاوزێی مێینە دەکات. بە گوێرەی ڕاپۆرتی یونیسێف، زیاتر لە ٢٠٠ ملیۆن ژن لە ئەفریقا، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا و باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا خەتەنەکراون و لەگەڵ کاریگەریەکانی خەتەنەکردن دەژین. هەرچەندە لە قورئاندا باس نەکراوە ، بەڵام لە چەند فەرموودەیەکی ( لاواز ) دا بە پیرۆز و نا پێویست ستایش دەکرێت و بە ناچاری لە لایەن قوتابخانەی شافعی و حەنبەلی ئیسلامی جێبەجێ دەکرێن. لە ساڵی ٢٠٠٧ دا ئەنجومەنی باڵای لێکۆڵینەوەی ئیسلامی ئەزهەر لە قاهیرە حوکمی ئەوەی دا کە خەتەنەکردنی کچان هیچ بنچینەیەکی لە ناوکۆی شەریعەتی ئیسلامی دا نییە.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:Webarchive template wayback links پۆل:توندوتیژی دژی پیاوان
باراوەی سەروو
باراوەی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
باراوەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆمتان و لە باشوور لەگەڵ گوندی باراوەی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بێپاڵان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زینوێی ماخوبزنان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ناریکالا
ناریکالا قەڵایەکی دێرینە کە دەڕوانێتە تبلیس پایتەختی جۆرجیا و ڕووباری متکڤاری (کورا). قەڵاکە لە دوو بەشی دیواردار پێکهاتووە لەسەر گردێکی بەرز لە نێوان حەمامە گۆگردەکان و باخچە ڕووەکییەکانی تبلیس. لە بەشی خوارەوەیدا، کڵێسای سانت نیکۆلاس هەیە کە بەم دواییانە نۆژەن کراوەتەوە. کڵێساکە لە ساڵانی ١٩٩٦-١٩٩٧ دروستکراوەتەوە، ئەمەش لە جێگەی ئەو کڵێسای ڕەسەنەی سەدەی ١٣ کە بەهۆی ئاگرکەوتنەوە وێران بوو. بەشی ناوەوەی کڵێساکە بە فرێسکۆ ڕازاوەتەوە کە دیمەنەکانی هەردوو کتێبی پیرۆز و مێژووی جۆرجیا پیشان دەدەن.
بەستەری دەرەکی
پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی تبلیس پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
جینجەر ڕاجەرز
ڤیرجینیا کاترینن مەکمات ناسراو بە جینجەر ڕاجەرز (١٦ی تەممووزی ١٩١١–٢٥ی نیسانی ١٩٩٥) خانمەئەکتەر و سەماکەرێکی ئەمریکی بوو، ھەروەھا گۆرانیبێژی سەردەمی زێڕینی ھۆلیوود و بە یەکێک لە ئایکۆنەکانی ئەمریکا دادەنرێت. لە ماوەی ژیانیدا، جارێک بووەتە براوەی خەڵاتی ئۆسکار. ئەو زیاتر لە سییەکانی سەددەی بیستەم لەڕێی فیلمە میویکاڵییەکان ناسرا. لە ماوەی ژیانی کارکردنیدا لە شانۆ، ڕادیۆ و تەلەفزیۆنیش دەرکەوتنی گرنگی ھەبوو.
جینجەر لە ساڵی ١٩٢٥ بووە براوەی خەڵاتی پێشبڕکێیەکی سەماکردن. لە ساڵی ١٩٣٠، بۆیەکەمینجار بە فیلمی گەنجەکەی مانھاتن (Young Man of Manhattan) بەشداری کرد. لە ساڵی ١٩٣١، بەھۆی بەشداری کردنی لە شانۆی برۆدوەی کچی شێت (Girl Crazy) ناوبانگی پەیدا کرد، ئەمەش وایکرد گرێبەستێکی کۆمپانیای پاراماونت پیکچەرز بۆ بەشداری کردن لە پێنج فیلمی کۆمپانیاکە بەدەست بھێنێت.
جینجەر ڕاجەرز لە ساڵی ١٩٤٠ لە فیلمی کیتی فۆیل (Kitty Foyle) بەڕۆڵی سەرەکی بەشداری کرد، بەھۆی ئەم فیلمەوە خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین خانمەکتەر پێدرا. دوای بردنەوەی ئۆسکار، ناوبانگی ئەو زیاتر بەربڵاوبوویەوە و بەم ھۆیەوەش بوو بە یەکێک لە گرانترین خانمەئەکتەرانی جیھان ھەروەھا یەکێک لە سەرکەوتووترینانی بۆکس ئۆفیسی ئەمریکا.
لە ماوەی ژیانی ھونەریدا، جینجەر بەشداری لە ٧٣ فیلمدا کرد، لەلایەنن پەیمانگای فیلمی ئەمریکییەوە ناوی لە ڕیزبەندی ١٤ەمی مەزنترین خانمە ئەکتەرانی سینەمای ئەمریکی کلاسیک ھات.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١ پۆل:مردووانی ١٩٩٥ پۆل:کچە ئەمریکیە سەماکارەکان پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:مەسیحییە ئەمریکییە زانستخوازەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
مالی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
مالی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
باشە و خراپە
250px|وێنۆک|چەپ|لە زۆربەی [[ئایین|ئایینەکاندا فریشتە نیشانەی چاکەیە (تابلۆی فریشتەی پارێزەر لەلایەن بێرنارد پلۆخۆرست)]] چاکەکاری و خراپەکاری یان باشە و خراپە مەبەست لێی کارە چاکەکان و خراپەکانە و ھەموو کات ناوەکانیان بەراورد لە شەڕی ھەتاھەتایی نێوان باشە و خراپەی دڵ دەکات، ھەروەھا لە نێوان خەڵکی و ھەندێک جاریش لە نێوان مرۆڤایەتی و شەیتانەکان و ھەروەھا بۆ شەڕی ناوەکی مرۆڤەکان بۆ کردنی چاکە ئاماژە دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:ئیسلام پۆل:تاوان پۆل:گوناھ پۆل:ئایین پۆل:میتۆلۆژیا پۆل:فەلسەفە پۆل:بایەخ پۆل:مەسیحییەت
ناحیەی پێباز
ناحیەی پێباز یەکێکە لە چوار ناحیەی قەزای کەلار لە ئیدارەی گەرمیان لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی باوەنورە. ژمارەی دانیشتووانی ناحیەی پێباز لە ساڵی ٢٠٢٠دا (٩٬٣٩٩)کەسە.
ئەم ناحیەیە لە سەرەتای درووست بوونیدا سەر بە قەزای کفری بوو لە پارێزگای کەرکووک، پاش پێکهێنانی قەزای کەلار بووە ناحیەی ئەم قەزایە خرانە سەر پارێزگای سلێمانی تاوەکو ئێستا، ئەم ناحیەیە کەوتووەتە ناوچەی گەرمیان، لە ڕۆژهەڵاتییەوە لە سەر ڕۆخی ڕووباری سیروانە، خاکێکی بە پیتی هەیە بۆ کشتوکاڵ بە تایبەتی بۆ گەنم و جۆ.
ناو
ئەم ناوچەیە بە پێباز بەناوبانگ بووە، ئەوکات ئێڵی جاف لەم ناوچەیەدا گەرمیان و کوێستانیان کردووە، ھەتا ئەم دواییە کە تیایدا نیشتەجێ بوون و وازیان لەگەرمیان و کوێستان ھێنا.
جوگرافیا
ناحیەی پێباز ھاوسنوورە لەگەڵ:
ڕووبەر
ڕووبەری ئەم ناحیەیە (٣٤٦کم٢)یە لە (١٫٧٪) پارێزگای سلێمانی پێکدەھێنێت و (٢٠٫٣٪) قەزای کەلار پێکدەھێنێت.
دانیشتوان
تەواوی دانیشتوانی ئەم ناحیەیە کوردن، بە پێی پێشبینی دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠٢٠ دانیشتوانی ئەم ناحیەیە (٩،٣٩٩)کەسە.
مێژوو
لە سەردەمی عوسمانیەکاندا کەرت و گوندەکانی ناحیەی پێباز سەر بە ناحیەی شێروانە و قەزای گوڵعەنبەر بووە.
لە سەردەمی ئینگلیز و پاشایەتییدا(١٩١٨ - ١٩٥٨)
لەدوای نەمانی دەسەڵاتی عوسمانیەکان و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێ، بۆ چەند ساڵێک ئیدارەی لیوای سلێمانی ڕاستەوخۆ لە ژێر ھەژموونی ئینگلیزدا بوو، بە پێچەوانەی لیواکانی تر کە سەر بە بەغدا بوون، بەڵام دوای واژۆکردنی پڕۆتۆکۆلێک لە نێوان بەریتانیا و عێراقدا، ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق لە (١١/تەممووزی/١٩٢٣)دا بڕیاری لکاندنی سلێمانی بە عێراقەوە درا، ئەم بڕیارەش لە ساڵی دوایدا جێبەجێکرا بە ناردنی(٥) ئەندام وەکو نوێنەری لیواکە لە ئەنجوومەنی دامەزراندنی عێراقدا(المجلیس التأسیس العراقی)، دواتر لە کاتی لێکۆڵینەوەی تایبەت بە ناکۆکی نیوان عێراق - تورکیا لە سەر دواڕۆژی ویلایەتی مووسڵ، کۆمەڵەی گەلان لە شوباتی ١٩٢٥ز دا لیژنەی خۆی ڕەوانەی ئەم ویلایەتە کرد، بە کۆتایی ھاتنی ئەم کێشەیە ئیتر سلێمانی بووە بەشێک لە دەوڵەتی عێراق،
* لە نێوان ساڵانی(١٩١٨ - ١٩٣٦)دا
ڕێکخستنەوەی سنوری نێوان ھەردوو لیوای کەرکووک و سلێمانی بە شێوەیەک زنجیرە چیای قەرەداغ و بازیان بوو بە سنووری نێوانیان، بەمەش قەزای بازیان کە ناوەندەکەی چەمچەماڵ بوو، کرا بە دوو بەشەوە بەشی یەکەم قەزای چەمچەماڵ بە ھەردوو ناحیەی(قەڵاسێوکە و سەنگاو) و بەشی دووەم ناحیەی بازیان، یەکەم بەشیان لە لیوای سلێمانی دابڕێنرا و خرایە سەر لیوای کەرکووک، دووەمیان لەسەر لیوای سلێمانی مایەوە، ھەروەھا بەشی خواری ناحیەی وارماواش کە دواتر بوو بە ناحیەی پێباز خرایە سەر قەزای کفری.
* لە نێوان ساڵانی(١٩٣٦ - ١٩٤٧)دا
بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە(٥٨) لە ٢٧\١\١٩٣٧دا ناحیەی پێباز ھاتە کایەوە بەدابڕانی لە ناحیەی شێروانە لە سنووری قەزای کفری لە پارێزگای کەرکووک.
لە سەردەمی کۆماریدا (١٩٥٨ - ١٩٩٠)دا
ئەم سەردەمە بە نەمانی دەسەڵاتی پادشایی و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێیە، ئەم سەردەمە پڕە لە گۆڕانکاری سیاسی، حکومی عەبدولکەریم قاسم (٥) ساڵ، نەتەوە پەرستەکان بە سەرکردایەتی عەبدولسەلام عارف، دواتر براکەی عەبدولڕەحمان عارف (٥) ساڵ، دەسەڵاتی بەعسییەکان لە دوو قۆناغدا، ئەحمەد حەسەن بەکر (١٩٦٨ - ١٩٧٩) و سەددام حوسێن (١٩٧٩ - ٢٠٠٣)، دەسەڵاتی سەددام لەسەر ئەم پارێزگایە تا ساڵی ١٩٩١ بوو. کاریگەری ئەم فرە دەسەڵاتە و دەستتێوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە سیاسەتی عێراق، لەسەر گۆڕاکارییە کارگێڕییەکان بە زەقی دەردەکەوێت، زۆربەی زۆری ئەو گۆڕانکارییانە سیاسی بوو، ئامانجی لە ناوبردنی بزوتنەوەی سیاسی کوردستان بوو، وە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە ستراتیژییەکان بوو، بەتایبەت ئەوانەی دەوڵەمەند بوون بە سامانە سروشتییەکان. لەم سەردەمەدا زۆرترین گۆڕانکاری کارگێڕی کرا، پارێزگای کەرکووک زۆرترین گۆڕانکاری بەسەردا ھات لە ڕووی کارگێڕییەوە.
* لە نێوان ساڵانی (١٩٥٨ - ١٩٦٥)دا
بە بەیانی وەزارەتی ناوخۆ لە ساڵی ١٩٥٩دا، (٥)کەرتی ناحیەی پێبازی سەر بە قەزای کفری بە ناحیەی شێروانەی ھەمان قەزاوە لکێندرا. 400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی پێباز لە ساڵی ۱۹۷٥دا
* لە نێوان ساڵانی (١٩٦٥ - ١٩٧٧)دا
400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی قەزای کەلار لە ساڵی ۱۹۷۰دا 400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی قەزای کەلار لە ساڵی ۱۹۷٥دا
* لە نێوان ساڵانی(١٩٧٧ - ١٩٩٠)
400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی قەزای کەلار لە ساڵی ۱۹٨۷دا
* لە ماوەی ساڵانی(١٩٩١ - ١٩٩٢)دا:
لەم ماوەیەدا پارێزگای سلێمانی و پارێزگای ھەولێر و پارێزگای دھۆک لە لایەن بەرەی کوردستانیەوە بە ڕێوەدەبرا، کە لەسەر ھەمان سیستەمی یەکە کارگێڕییەکانی ساڵی ١٩٨٩ بەڕیوەدەبرا، لەبەرئەوەی گوندەکان تازە ئاوەدان دەکرانەوە، ھەروەھا لەڕووی کارگێڕییەوە ھەرێمی کوردستان دروست نەببوو تاوەکو لەساڵی ١٩٩٢ پەرلەمانی کوردستان پێکھێنرا. ئینجا یەکە کارگێڕییەکان دروستکرانەوە.
کارگێڕی
ئەم ناحیەیە لە ٣٠ گوند پێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
بووشێھر
بووشێھر یان بۆشار ھەروەھا بە بەندەری بووشێھریش ناسراوە، ناوەندی پارێزگای بووشێھری ئێرانە. لە ساڵی ٢٠١٦ حەشیمەتی شاری بووشێھر ٢٢٣٬٥٠٤ کەس بووە.
شاری بووشێھر شارێکی سەر بە بەندەرە کە لە دەشتێکی ھەراو لە بەستێنەکانی کەنداوی فارس لە باشووری ڕۆژئاوای وڵاتی ئێران داکەوتووە. شاری بووشێھر لە نزیکیی شارە کۆنینەکەی ڕیشار (یان ڕیشەھر) کە لە سەردەمی ساسانییەکان ناوی ریڤ ئەردەشێر بووە سازراوەتەوە. شارەکە ھەروەھا بەندەرێکی سەرەکی لە ئێران و ھەروەھا ناوەندێکی بەڕێوەبەراتیی پارێزگای بووشێھر بە ئەژمار دێت. دووریی شاری بووشێھر لە تارانی پێتەختی ئێران ١٬٢١٨ کیلۆمەترە و کەشوھەوای گەرم و بیابانییە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی پارێزگای بووشێھر پۆل:ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئێران پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی کەنداوی فارس
ئیستیقلۆل
وێنۆک ئیستیقلۆل شارێکە لە تاجیکستان، کەوتووەتە ھەرێمی سەغد، لە ڕووی ئیدارییەوە پاشکۆی پایتەختی ھەرێمی خۆجاندە، ژمارەی دانیشتووانی حیزبی لە ساڵی ٢٠٢٠ بە ١٧٬٦٠٠ کەس مەزەندە دەکرێت.
لی یۆنگ-ئاھ
لی یۆنگ-ئاھ (بە کۆری:이영아; بە ھانجا: 李英雅) خانمەکتەر و مۆدێلی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن) پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور پۆل:خەڵکی سێئول پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:زیندووان
ئیسقێل
ئیسقێل یان ئیسقیل یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی مەزنێ سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
تۆنشۆ، چیبا
تۆنشۆ (東庄町,، تۆنشۆ-ماچی) شارۆچکەیەکە لە پارێزگای چیبا لە ژاپۆن، بەپێی سەرژمێری ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی بە ١٣٬٦٣٧، و ڕووبەرەکەی بە ٤٦٫١٦ کیلۆمەتر چوارگۆشە خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٥٥ پۆل:شارۆچکەکانی پارێزگای چیبا
لوو (ویلایەت)
لوو (بە چینی، لە ١٠٤٢ی پێش زاین تا ٢٤٩ی پێش زاین) ویلایەتێکی فەرمانڕەوایی بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی ژۆو لە مێژووی دێرینی چین، لە سەردەمی مۆدێرنی ئەمرۆدا دەکەوێتە پارێزگای شاندۆنگ، دامەزراوە لە سەدەی ١١ی پێش زاین، فەرمانڕەوایەکانی ویلایەتەکە لقێک بوون لە خانەدانی جی (姬)، کە پێشوو تر فەرمانڕەوایی ئیمپراتۆریەتی ژۆویان  دەکرد، یەکەم دووکی ویلایەتەکە بۆچین بوو کوڕی دووک دان، و برای پاشا وو بوو، وە نوێنەری پاشا چێنگ بوو.