cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ماتریکس
نموونە
(2 × 1000) + (3 × 100) + (4 × 10) = 2340
ماتریکسی چوارگۆشەیی
ماتریکسی چوارگۆشەیی ئەو ماتریکسەیە کە ھەمان ژمارە لە ڕیز و ستوونی ھەیە، بۆ نموونە ماتریکسی ٣×٣ ماتریکسێکی چوارگۆشەیییە و لە سێ ڕیز و سێ ستوون پێک ھاتووە.
ماتریکسی یەکە
ماتریکسی یەکە، ماتریکسێکی چوارگۆشەیییە ھەموو دانەکانی سفرە جگە لە دانەکانی سەر تیرەی سەرەکی کە دەکاتە ١. ماتریکسی یەکە بە In یان شێوەی سادەتری I ھێما دەکرێت.
ھەڵگەڕاوەی ماتریکس
بە ماتریکسی n×nی B دەوترێ ھەڵگەڕاوەی ماتریکسی A ئەگەر ئەنجامی لێکدانی ماتریکسی A لە ماتریکسی B یەکسان بێت بە ماتریکسی یەکەی I بە زمانی بیرکاری:
ھێمای A−1 بۆ ھەڵگەڕاوەی ماتریکس بەکار دەھێنرێت.
خوێی ھیمالایا
وێنۆک|خێی ھیمالایا
٢٠٢١
مردنەکان
٩ی تشرینی یەکەم :ئەبولحەسەن بەنیسەدر، ٨٨، سیاسەتوان و یەکەمین سەرۆککۆماری ئێران،.
خوێی ھیمالایا
خوێ، خێ یان مەکی خێیەکی بەردینییە لە ناوچەی پونجاب لە پاکستان دەردەھێندرێ، خێیەکە بە ھۆکارە کانزایییەکانەوە ڕەنگێکی پەمبەیی ھەیە و بە جێگرەوەی خوێیە پاڵاوتنەکان دادەندرێت لە بەکارھێنانی چێشتلێنان، زۆر جار بانگەشەی ئەوەی بۆ دەکرێت کە بنەمایەکی تەندروستی ھەیە لە بەرامبەر خوێی ئاسایی بەڵام.
٢٠٢١
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:ساڵەکان
خوێی ھیمالایا
پێکھاتە کانزایییەکان
خێی ھیمالایا بەپێی شیکاری زانستی دەربارەی خوێیەکە دەری خست کە لە نێوان ٩٦٪ بۆ ٩٩٪ کبۆری سیدیۆمدان، لەگەڵ بوونی شوێنەواری (کالیسیۆم، ئاسن، زینک، کرۆم، مەگنیسیۆم، سەلفات) ھەر یەکەو لە ئاستی سەلامەتی جیاوازدان لە پێکھاتەی خێیەکە، خوێیەکە سەلامەت نییە بۆ بەکارھێنان بەبێ پرۆسەی پاککردنەوە تەنانەت لە کاری پیشەسازیشدا، لە ڕووی خۆراکییەوە خێی ھیمالایە ھەر وەکی خێی سەر مێزی باوە، تەنھا سەبارەت بە یۆدی کانزای بنەڕەتی نەبێت کە لەوەیان جیاوازە لەگەڵ خێی سەر مێزی باودا، ھەروەھا ئەو باوەڕە پشتگیری نەکراوەی کە ئاماژە بە تەندروست بوونی خێی ھیمالایە دەدات لە بەرامبەر خوێی سەرمێزی باودا ھیچ بنەمایەکی زانستی بۆ ئەو سوودە تەندروستییە بانگەواز بۆ کراوە نییە.
سەرچاوەکان
پۆل:خوێ پۆل:چێژەمەنییەکان
جۆکەر (کەسایەتی نەخشێندراو)
جۆکەر کەسایەتییەکی خەیاڵییە کە درووستکراوە لەلایەن بیڵ فینگەر، بۆب کەین و جێری ڕۆبنسن کە یەکەم دەرکەوتنی لە یەکێک لە زنجیرە کۆمیکەکانی باتماندا بوو (٢٥ ی ئایاری ١٩٤٠) لە لایەن کۆمیکەکانی دیسی ەوە بڵاو دەکرایەوە ئەوکاتە. سەرەتا کارەکتەری جۆکەر وا دانرا بوو کە لەیەکم دەرکەوتنیدا بکوژرێت لە کارتۆنەکە بەڵام دواتر نووسەرانی فیلمەکە ھەستیان بەوە کرد کە دەکرێ پەرە بە کارەکتەرەکەی بدرێت بۆ فیلمەکانی تر. کارەکتەری جۆکەر بەزۆری دژی پاڵەوانی شاری گۆتەم باتمانە.
جۆکەر لەنێو کۆمیکەکاندا
لە دەرکەوتنەکانی نێو کۆمیکەکاندا، جۆکەر بە کەسێکی لێھاتوو لە تاوانکاری نیشان دەدرێت. مێژووی درووست بوونی جۆکەر چەندەھا چیڕۆکی ھەیە، بەڵام باوترینیان ئەوەیە کە دەکەوێتە ناو تانکیەکی کیمیاوی کە پێستی سپی دەکات و پرچیشی سەوز دەکات و لێوەکانیشی سوورتر دەکات.
جۆکەر ھیچ توانایەکی مرۆڤی نائاسایی نییە، لەجیاتی ئەوە زۆرجار لێھاتوویی خۆی لە کیمیاگەریدا بەکار دێنێت دژ بە دوژمنەکانی لەگەڵ بەکارھێنانی کارتی کۆنکانی کوشندە. ھەروەھا جۆکەر زۆرجار لەگەڵ شەڕانگێزەکانی تری وەکو پەنگوین و دوو شێوە، و ھەروەھا دەستەی نایەکسانی ناسراو بە (Injustice League)، یەک دەگرێت.
کۆمیکەکانی ساڵی ١٩٩٠ەکان چیرۆکێکی تر زیاد کردە سەر ژیانی جۆکەر ئەویش بۆ یەکەمجار جۆکەر ئاشقی توێژەرێکی کۆمەڵایەتی پێشووی گەنج بوو دەبێت بەناوی ھارلی کوین، کە دواتر دەبیتە دەستە ڕاستی جۆکەر، کە دواتر لە ساڵی ٢٠١٦ ھەمان کارەکتەر بە شێوەی فیلم دەرکەوت لە ڕۆڵگێڕانی خانمە ئەکتەری بەناو بانگ مارگۆت ڕۆبی بوو.
دەرکەوتنی ناو فیلم و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان
کارەکتەری جۆکەر بە یەکێک لە گرینگترین کارەکتەرە خەیاڵییە دروست کراوەکانی نێو کۆمیکەکان دادەنرێت. دەرکەوتنەکانی لە ناو فیلمەکان و زنجیرە تەلەڤزیۆنییەکان بەمشێوەیە بووە:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم پۆل:فیلمی ئەکشنی خراپەکار پۆل:کۆمیکەکانی دی سی سوپەرڤیلاینەکان پۆل:کارەکتەرەکانی تەلەفیزیۆنی کۆمیکەکانی دی سی پۆل:نیهیلیستە خەیاڵیەکان پۆل:کۆمیکەکانی دی سی گەورەخراپەکارەکان پۆل:بکوژە خەیاڵیەکانی منداڵان پۆل:گەورەخراپەکاری نێری کۆمیکەکانی دی سی
ئاسۆس ھەردی
وێنۆک ئاسۆس ھەردی (لەدایکبووی ١٩٦٣ لە سلێمانی، عێراق) نووسەر، ڕۆژنامەنووس و بەڕێوەبەری کۆمپانیای ئاوێنەیە. بناغەدانەری ڕۆژنامە سەربەخۆکانی ھاوڵاتی و ئاوێنە بووە. ئاسۆس ھەردی کوڕی شاعیری کورد ئەحمەد ھەردییە. دەرچووی کۆلیژی ئەندازیاریی میکانیکییە، و لە ساڵی ١٩٨٧ بووە بە پێشمەرگە و لە ڕاپەرینەکەی بەھاری ساڵی ١٩٩١ەوە گەڕاوەتەوە بۆ ناوشار و لەوکاتەوە وەکو کەسێکی سەربەخۆ ماوەتەوە، ناوبراو بێجگە لە نووسینی سەدان وتار لە نێو ڕۆژنامە و گۆڤارەکاندا خاوەنی وەرگێڕانی سی کتێبە کە دوانیان ھی نووسەری ناسراو ئیسماعیل بێشکچییە و ئەوی تریشیان تایبەتە بە مێژووی ئەردەڵانییەکان. بەڕێوەبەری کۆمپانیای ئاوێنەیە. یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی ڕۆژنامەی ھاوڵاتی لە لە دامەزراندیەوە (٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٠) تا کۆتایی ساڵی پێنجەم (٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥) سەرنووسەری ئەو ڕۆژنامەیە بووە. یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی ڕۆژنامەی ئاوێنە و لە یەکەم ڕۆژی دەرچوونیەوە (٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦) سەرنووسەری بووە تا (١٥ی ئازاری ٢٠٠٩). لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩دا خەڵاتی جوبران توینی بۆ ڕۆژنامەگەریی ئازاد پێ بەخشراوە.
خۆپیشاندانەکەی ١٧ی شوبات
لە خۆپشاندانەکەی ١٧ی شوباتی ساڵی ٢٠١١دا ناوبراو ئامادەی خۆپشیشاندانەکان بوو و ھەر ئەمەش وای لە چەند کەسانێکی نەناسراو کە تا ئێستا دیار نین کە کێن ڕفێنرا و تووشی ئەشکەنجەیەکی زۆر بووەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی سلێمانی پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
جۆرج ھۆلیۆک
جۆرج یاکووب (یەعقووب) هۆلیۆک (ماوەی ژیان:١٣ی ئازاری ١٨١٧ تاکوو ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٠٦) ، جۆرج نووسەرێکی ئینگلیز بوو لەدایک بووی شاری بێرمینگهام بوو لەووڵاتی ئینگلستان ، وەهەروەها جۆرج سیکۆلاریزمێکی ئینگلیز بوو لەبەر ئەوەی یەکەم کەس بوو لەجیھان کە لەساڵی ١٨٥١ ووشەی سێکۆلاریزم ی بەکارهێنا وە هەروەها ھەر ئەو بوو لەساڵی ١٨٧٨ دا لە ووتارێکیدا لە گۆڤارێکدا ووشەی شۆڤێنیزم ی بەکارهێنا.
پۆل:مردووانی ١٩٠٦ پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٧ پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت پۆل:بێدینەکان پۆل:ئەو کەسانەی تۆمەتبارن بە بێڕێزیکردن بە ئایین
شۆڤینیزم
شۆڤێنیزم یان شۆڤێنی لەدەرەنجامی ڕەگەزپەرستی یەوە دروست دەبێت، کەسە شۆڤێنییەکان پێیان وایە کە نەتەوەی خۆیان خۆش دەوێت و تا ئەوڕادەیەی کە بەسەر نەتەوەکانی دیکەشی باڵاتر سەیر بکەن بەو مانایەی کە نەتەوەکانی دیکە لە چاو نەتەوەی ئەو زۆر بچووکترە، بۆیەکەمینجار جۆرج ھۆلیۆک وشەی شۆڤێنیزمی بەکارھێناوە؛ و دەتوانین بڵێین زۆر ناسیۆنالیزمی دەبێتە ھۆی شۆڤێنیزم.
پۆل:ناسیۆنالیزم پۆل:شۆڤینیزم
بابایونوس
بابایونوس شارۆچکەیەکی شارستانی تەمورمالکە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٦٠٠٨ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
سیمیگەنج
سیمیگەنج  شارۆچکەیەکی شارستانی وەحدەتە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٤١٤٩ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
نیوڵاین تیڤی
نیوڵاین کەناڵێکی تەلەڤیزیۆنیی ئەھلییە کە لە ٨ی ئابی ٢٠٠٨ لە ھەولێر دامەزرا. ئێستا لە زۆربەی شار و شارۆچکەکانی باشووری کوردستان لەسەر سیستمی دیجیتاڵ لەسەر ھەردوو ڕیسیڤەری ئایستار میدیا و ئێچ دی بۆکس بە کوالێتی بەرز پەخشی بەرنامەکانی دەکات، و گروپی کەناڵەکانی پێکدێت لە ٧ کەناڵ (نیوڵاین، نیوڵاین ٢، نیوڵاین دراما، نیوڵاین بۆڵیوود، نیوڵاین مۆڤیس، نیوڵاین سپۆرت و نیوڵاین کیدس) کە پێنجیان بەتەنھا لەسەر ڕیسیڤەری ئایستار میدیان، و بابەتی کەناڵەکانی پێکدێت لە درامای دوبلاژکراو، فیلمی دۆبلاژکراو، فیلم کارتۆنی دۆبلاژکراو، بابەتی خەندە ئامێز، بەرنامەی خێزانی، بابەتی ھونەری، بابەتی وەرزشی و زانستی سەرنجڕاکێش،
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشووری کوردستان پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی باشووری کوردستان پۆل:وتارە ھەتیوەکان
عەرەبستانی سعوودی لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد
عەرەبستانی سعوودی بۆ یەکەمجار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٧٢ لە شاری میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەشداری کرد. لەو کاتەوە جگە لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ کە بایکۆتی کرد، بەشداری سەرجەم یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە. ساڵی ٢٠٢٢ بۆ یەکەمجار بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی کرد. تا ئۆڵۆمپیادی ٢٠١٢ ھیچ وەرزشوانێکی کچ یاخود ژن بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادیان نەکردبوو، لە ساڵی ٢٠١٠ لێپنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی ڕای گەیاند پەستان دەخاتە سەر ئەو وڵاتانەی ڕێگری لە بەشداری پێکردنی کچان و ژنان لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد دەکات. وەرزشوانانی عەرەبستانی سعوودی خاوەنی چوار مەدالیای ئۆڵۆمپیادن.
سەرچاوەکان
پۆل:عەرەبستانی سعوودی لە ئۆڵۆمپیاد
بەرد
وێنۆک بەرد یان کەڤر تەنێکی سروشتییە، شڵخەیەکی ڕەقەوبووە لە یەک یا چەند ماددەی کانگایی و نیوەکانگایی. بۆ نموونە، گرانیت، کە بەردێکە لە زۆر شوێندا ھەیە، تێکەڵێکە لە ماددەگەلی کانگاییی کوارتز و فێڵدسپار و بایۆتایت. چینی ڕەقی دەرەوەی گۆی زەوی، لیتۆسفێر، لە بەرد دروست بووە.
بە درێژەی مێژوو مرۆڤ بەزۆری بەردی بەکار ھێناوە. کانزا و ماددە کانگایییەکانی ناو بەردەکان لە دروستبوون و پەرەگرتنی ژیاری ئینسانیدا جیێ دیاری خۆیانیان ھەیە.
بەردەکان بە پێی شێوازی دروستبوونیان پۆلێن دەکرێن بەسەر سێ جۆری سەرەکیدا: ئاگرین، مێتامۆرفیک و نیشتوو.
وشەڕەتناسی
وشەی بەرد لە زۆرینەی زاراوە کوردییەکاندا ھەیە (تەنانەت لوڕی) و ھاوڕیشەی وشەی ئاڵمانیی berg -ە بە مانای کێو. لە ھەندێ زاراوەدا «کوچک» و «سەنگ»یشی پێ ئەوترێ. ئەگەر بەرد درشت و گەورە بێ «کەڤر» و «زنار»ی پێ ئەڵێن، ئەگەر ورد و بچووک بێ زیخ، چەو، ڕیخ و، لمی ناوە.
١-پۆلێنکردنی کەڤرەکان
کەڤرەکان لە دەنکۆڵەی زۆر وورد پێکهاتوون کە لە سیفەتە فیزیایی و کیمیاییەکاندا جیاوازن و پێیان دەوترێت خاوەکان (minerals) کە یەکەی سەرەکی پێکهێنانی کەڤرەکانن. بە یەکگرتنی دەنکۆڵەکانی خاوێک یان چەند خاوێک کەڤرێک دروست دەبێت کە هەڵگری سیفەتی تایبەتی خۆیەتی. کەڤرەکان وان لەژێر گۆڕانکارییە فیزیای وکیمیاییەکاندان بەکارتێکردنی پلەی گەرمی و پەستان لەسەریان شێوەو قەبارەی دەنکۆڵەکانی و هەندێک جار پێکهاتە کیمیاییەکانیشی گۆڕانکارییان بەسەردا دێت و لەجۆرێکەوە دەگۆڕێن بۆ جۆرێکی تر، ئەم گۆڕانکارییاانەش پێیاندەوترێت سووڕی کەڤرەکان (Rock Cycle). بەهۆی بوونی ئەم جیاوازیی و گۆڕانکاریانەوە پۆلێنکراون بۆ سێ جۆری سەرەکی.
کەڤری ئاگرین بەو کەڤرانە ئەوترێت کە ڕاستەوخۆ لە ساردبوونەوەی کەڤرە تواوەکانەوە کە پێیان دەوترێت لاڤە دروست بوون. زۆرترین بەشی توێکڵی زەوی پێکدەهێنن. کەڤرە ئاگرینەکانیش لە چەند جۆرێکی جیاواز پێک هاتوون کە دیارترینیان بازەڵت و گابرۆیە کە بە نزیکەیی (%٦٦)ی بەردە ئاگرینەکانن.
کەڤری گۆڕاو ئەو کەڤرانە دەگرێتەوە کە لە گۆڕانکاری کەڤرە ئاگرین و نیشتووەکانەوە دروستدەبێت لەژێر کاریگەری بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی و پەستانی بەرز، زیاتر لە چینەکانی ژێرەوەی توێکڵی زەوی دروست دەبن و نزیکەی (%٢٧.٤)ی توێکڵی زەوی پێکدەهێنن. لە دیارترین کەڤرەکانی ئەم جۆرە (ماڕبڵ، سلەیت، کوارتزایت، فایلایت، نایس و سەرپەنتین)ن.
کەڤری نیشتوو ئەم جۆرە کەڤرانە بەزۆری لەسەر ڕووی زەوی دروستدەبن بە کۆبوونەوە و نیشتنی دەنکۆڵە بەردە وردبووەکان کە لە ئەنجامی گۆڕانکاری لە کەش و هەواوە وردبون و بەهۆی ئاو، هەوا، با، سەهۆڵ یان هیزی ڕاکێشانی زەویەوە دەگوازرێنەوە بۆ شوێنێک و پاشان ڕەقدەبن. پێکهاتەی ئەم جۆرە کەڤرانە تێکەڵەیەکە لە پارچەکانی جۆرەکانی پێشتر و زۆرجار ماددەی ئەندامی زیندەوەران دەچێتە پێکهاتەی ئەم جۆرە کەڤرەوە، بە تایبەت زیندەوەرانی دەریایی کە پێکهاتەی ڕەق لە لەشیاندا هەیە کە پێیاندەوترێت بەبەردبووەکان (fossils). بڵاوترین جۆرەکانی ئەم کەڤرە بریتین لە (شێڵ، کەڤری قوڕین، کەڤری لمین، کەڤری کاربۆنی، کەڤری قوم، لایمستۆن )ن. ئەم جۆرە کەڤرانە بەشێوەی چین چین دەنیشن و هەندێک جار بەهۆی جوڵەی زەوییەوە چەماونەتەوە هەربۆیە زۆرجار بە کەڤری چین چین ناودەبرێن.
٢- بەکارهێنانی کەڤرەکان
کەڤرەکان هەر لە کۆنەوە بۆتە جێی سەرنجی مرۆڤ و لەزۆر بواردا بەکارهێنراوە یەکێکە لە سەرەکیترین هۆکارەکانی پێشکەوتنی مرۆڤایەتی، هەر لە کۆنەوە بەکارهێنراوە وەک سەرچاوەیەکی سەرەکی دەستکەوتنی خاوەکان وەک (مس، ئاسن، فافۆن، ئاڵتۆن و ستیل ...هتد) کە تا ئێستا بەردەوامەو لە بەرەو پێشچوندایە، هەروەها لە بواری بیناسازی و جوانکاریدا بەتەواواتی پشت بە کەڤرەکان بەستراوە. لە ئێستاشدا هەموو بوارەکانی تری ژیانی گرتووەتەوە وەک تەندروستی، کشتوکاڵی، پیشەسازی بە هەموو جۆرەکانییەوە. هەر بۆیە ئەو وڵاتەی خاوەنی کەڤری هەمەجۆر و بەنرخ بێت لەڕووی ئابووری و بازرگانییەوە لەپێشەوەی ووڵاتانی دیکەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:ماددەکان پۆل:بەردناسی پۆل:بەرد پۆل:کەڤرەکان
سیرۆسیس
وێنۆک|باکردنی زگ لە کەسێکی تووشبوو بە سیرۆسیس
سیرۆسیس (لە وشەی یۆنانی: κίρρωσις کە بە واتای حاڵەتی زەردبوونە) ئاکامی نەخۆشی پێشکەوتووی جەرگە. لەم حاڵەتەدا شانەی سروشتی جەرگ لەگەڵ شانەیەکی فایبرۆزی و ناوەندگەلێکی تازەی خانەەکانی جەرگ، جێگۆڕ دەبێت کە ئەم شانە فایبرۆزییە و خانە نوێکان توانایی کار کردنی نۆرماڵیان نییە. و لەبەر ئەمەیش جەرگ کارکردی خۆی لە دەست دەدات. سیرۆسیس چەندین هۆکاری هەیە وەکوو خوارنەوەی زۆری ئەلکول یان تووشبوون بە هێپاتایتیس، جاری وایش هەیە کە هیچ هۆکارێک بۆ سیرۆسیس نادۆزرێتەوە.
نیشانەکان
سیرۆسیس کۆمەڵێک نیشانەی هەیە لەوانە:
لەگەڵ خراپتربوونی فرمان و چالاکییەکانی جگەر، نیشانەکانی تر بەدیاردەکەون لەوانە:
پەڕاوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نەخۆشییەکانی جەرگ
یەزید ڕاجیحی
یەزید موحەممەد عەبدولعەزیز ڕاجیحی پاڵەوانێکی ڕاڵی سعودی بوو، بەشداری لەچەند پاڵەوانیەتییەکی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست کرددوە.
بەشدارییەکانی
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١
تاقی گەرا
نیزامیی گەنجەوی لەم پارچە ھەڵبەستە باس لە تاقی گەرا و بێستوون ئەکات:
ھەڵەی ٤٠٤
وێنۆک|ھەڵەی ٤٠٤
ھەڵەی ٤٠٤ یەکێکە لە ھەڵەکانی ڕاژەکار، کاتێک ڕوودەدات کە‌ بەکارھێنە‌ر داوای پەڕگەیەک بکات کە لەسەر ئەو سێرڤە‌رە بوونی نەبێت یان بەھۆی ھەڵەی ڕێنووسی ناوی فایلەکە یاخود ئەگەر بەستەرەکە شکابێت.
پۆل:زاراوەکانی ئینتەرنێت پۆل:وێب داڕشتن‌
گونەڵەکردن
وێنۆک|بە قاڵبکردنی پلاستیک گونەڵە بە شتی خڕ و گرۆڤەری وەک تۆپی دەست دەوترێ. گونەڵەکردن بریتییە لە پرۆسەی پاڵپێوەنان یان قاڵبکردنی ماددەیەک بۆ شێوەی گونەڵە. کۆمەڵێک مادەی جیاواز بە گونەڵە دەکرێت لەوانە ماددە کیمیایییەکان، کانزای ئاسن، خۆراکی ئاوێتەی ئاژەڵان، پلاستیک، ماددە پاشماوەکان و زۆر شتی تر. پرۆسەکە بە بژاردەیەکی نایاب دادەنرێت لۆ ھەڵگرتن و گواستنەوەی ئەو کەرەستانە، ئەم تەکنەلۆژیایە بە شێوەیەکی بەرفراوان لە پیشەسازی ئەندازیاری کانزاسازی پاودەر و پیشەسازیدا بەکاردەھێنرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئاسن پۆل:پیشەسازی پۆل:ئاژەڵەکان
وەتەن (تەمورمالک)
وەتەن  شارۆچکەیەکی شارستانی تەمورمالکە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٩٦٤٣ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
ماملێسی
ماملێسی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ماملێسی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گڵناغاجی بچوک و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەکباسان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گۆپتەپە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شێخان شێخ بزێنی.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سارتکە، سوورداش
سارتکە یەکێکە لە گوندەکانی ناحییەی سورداش ، قەزای دووکان لە پارێزگای سلێمانی ، یەکێکە لە گوندەکانی دووکان. قەڵای سارتکە یەکێکە لە شوێنەوارە دێرینەکانی کوردستان و دەکەوێتە قەزای دووکان سەر بە پارێزگای سلێمانی کە مێژوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی میرنشینی سۆران ، قەڵاکە کە لەلایەن میر محەممەد (پاشای سۆران ١٨١٣-١٨٣٧) دروست کراوە ئێستا بەشێک لە ژوورەکان و دیوار و قوللەکانی قەڵاکە وەک شوێنەوار ماونەتەوە.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
خواجەبایکول
خواجەبایکول  شارۆچکەیەکی شارستانی وەحدەتە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٤١٦٣ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
ڕائول کاسترۆ
thumb|ڕائول کاسترۆ سەرۆکی کووبا ڕائول کاسترۆ لەدایکبووی ٣ی حوزەیران ساڵی ١٩٣١ ، کەسایەتی سیاسی و شۆڕشگێڕی کووبا یە و برای فیدەل کاسترۆ یە وە لەئێستادا سەرۆکی ووڵاتی کووبا یە لەوەتەی ساڵی ٢٠٠٨ ەوە سەرۆکی کووبایە ئەمەش دوای ٤٩ ساڵ لە فەرمانڕەواییکردنی کووبا لەلایەن فیدەل کاسترۆی براییەوە ، کووبا لەماوەی فەرمانڕەوایی کردنی هەردوو برایەکە بەشێوەی ئایدیای کۆمۆنیزم و تاک پارتی فەرمانڕەوایی کراوە.
پۆل:زیندووان پۆل:وەزیرانی حکوومەتی کووبا پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی کووبا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١ پۆل:چێ گیڤارا
پۆلەندبۆڵ
چەپ|وێنۆک|160px|پۆلەندبۆڵ پۆلەندبۆڵ ھەروەھا ناسراوە بە کەنتریبۆڵ  میمێکی ئینتەرنێتییە کە لە نیوەی دووەمی ٢٠٠٩ لە بەشی /int/ی وێبسایتی ئیمەیجبۆردی ئەڵمانیی Krautchan.net دەستی بە کار کرد. ئەم میمە ژمارەیەکی زۆر لە کۆمیکە سەرھێڵەکان لە خۆ دەگرێتەوە کە تێیدا وڵاتەکان وەک کەسایەتییەکی گلۆڤەر نیشان دەدرێن و بە ئینگلیزیی شکاو قسە دەکەن و گاڵتە بە کڵیشە نەتەوەیییەکان و پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان دەکەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت پۆل:وێب کۆمیکەکانی دەیەی ٢٠١٠
بڕیارنامەی ٤٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی ئایاری ١٩٨٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-کۆماری عەرەبیی سووریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٢٢٤‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:ھەوڵەکانی ئاشتی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٠ پۆل:سووریا لە ١٩٨٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٠
قەڵای سارتکە
قەڵای سارتکە یەکێکە لە شوێنەوارە دێرینەکانی کوردستان و دەکەوێتە قەزای دووکان سەر بە پارێزگای سلێمانی کە مێژوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی میرنشینی سۆران، قەڵاکە کە لەلایەن میر محەممەد (پاشای سۆران ١٨١٣-١٨٣٧) دروست کراوە ئێستا بەشێک لە ژوورەکان و دیوار و قوللەکانی قەڵاکە وەک شوێنەوار ماونەتەوە.
نەشتەرگەریی چاو
نەشتەرگەریی چاو یان نەشتەرگەری ئەکیلێر (بە ئینگڵیزی: Eye surgery, Ocular surgery)، نەشتەرگەرییەکە لەسەر چاو یان ئەو ئەندامانەی کە چاو دەپارێزن، وەک پلکەکان، بە شێوەیەکی ئاسایی لەلایەن پزیشکیی چاوەوە ئەنجام دەدرێت،. چاو ئەندامێکی زۆر ناسکە وە پێویستی بە چاودێرییەکی زۆر پێش لە نەشتەرگەری، لە کاتی نەشتەرگەری و دوای نەشتەرگەری هەیە بۆ کەمکردنەوە یان نەهێشتنی زیانی زیاتر. پزیشکێکی پسپۆڕی نەشتەرگەری چاو بەرپرسیارە لە دیاریکردنی ڕێوشوێنی نەشتەرگەری گونجاو بۆ نەخۆشەکە و هەروەها بۆ وەرگرتنی پێداویستییە پێویستەکانی سەلامەتی. ئاماژەکانی نەشتەرگەری چاو لە چەند دەقێکی کۆندا دەدۆزرێتەوە کە دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای 1800 پ.ز، لەگەڵ چارەسەرە ئاوییەکان کە لە سەدەی پێنجەمی پ.ز دەست پێدەکات. ئەمڕۆ زانستی نەشتەرگەریی چاو بەردەوام دەبێت لە جۆرێکی زۆر ڕاهێنانی نەشتەرگەری، لەگەڵ تەکنیکە جۆراوجۆرەکان کە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی چاو پەرەیان پێ دراوە.
لێئۆن بلووا
لێئۆن بلووا نووسەر، وتارنووس و ڕۆژنامەوانی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
نەشتەرگەریی چاو
ئامادەکاری و ئاگادارکردنەوەی پێشوەختە
چونکە چاو بە قورسی لەلایەن دەمارەکانەوە دابین دەکرێت، ھۆشبڕی زۆر گرنگە. ھۆشبڕی ناوخۆیی زیاتر بەکاردێت. زۆر جار لە تەکنیکی ھۆشبڕی تایبەت بۆ سڕکردن و کرداری خێرا بە بەکارهێنانی گێلی لیدۆکاین کەڵک وەر دەگیریێت. چونکە ھۆشبڕی بابەتی پێویستی بە هاوکاری هەیە لەلایەن نەخۆشەوە، زۆر جار ھۆشبڕی گشتی بۆ منداڵان، برینی چاو، یان ئۆربیتۆتۆمی سەرەکی، و بۆ نەخۆشە خەمۆکەکان بەکاردەهێنرێت. پزیشکەکە کە ھۆشبڕی بەڕێوەدەبات، یان پەرستاری بێهۆشکەر یان یاریدەدەری بێهۆشکەر بە شارەزایی لە ھۆشبڕی چاودا، چاودێری دۆخی دڵ و دەروونی نەخۆش دەکات. بۆ ئامادەکردنی ناوچەکە بۆ نەشتەرگەری و کەمکردنەوەی مەترسی هەوکردن، ئامادەکاریی ستێریل دەکرێت. ئەم پێشگیریانە بریتین لە بەکارهێنانی دژە عەسکەرەکان، وەک پۆڤیدین- یۆدین، و دراپی ستریل، پۆشاکی تایبەت، و دەستکێش.
لێئۆن بلووا
سەرچاوەکان
پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان پۆل:وتارنووسانی فەڕەنسی پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٦ پۆل:مردووانی ١٩١٧
نەشتەرگەریی چاو
نەشتەرگەری گۆڕینی لێنزە سروشتیەکانی چاو
ئەم جۆرە نەشتەرگەرییە بریتییە لە گۆڕینی لێنزە سروشتیەکانی چاو بە لێنزێکی دەستکرد. ئەم جۆرە نەشتەرگەرییە بەهۆی لێڵ و تاریک بوونی لێنزە کریستاڵییەکانی چاو ئەنجام ئەدرێت. لێڵ و تاریک بوونی لێنزەکانی چاو بە هۆی پیری، نەخۆشی، یان پێکان کە بە شێوەیەکی ئاسایی ڕێگری دەکات لە رووناکی و لە دروست کردنی وێنەیەکی ڕوون لەسەر تۆڕینە یان ڕیتینا، دروست ئەبێ. لە سەرەتادا پزیشک هەوڵ دەدات نەخۆشییەکە چارەسەر بکات، بەڵام ئەگەر لەدەستدانی بینایی گرنگ بێت، لەوانەیە نەشتەرگەری پێویست بێت بۆ لابردنی لینزی چاو و و عادەتەن بە لێنزی پلاستیکی ناوچاو، هێزی بینایی ونبوو، جێگۆڕکێ دەکرێت. بە هۆی زۆری بڵاوبونەوەی کەیارەکتەکان، دەرهێنانی کاتاراکت باوترین نەشتەرگەری چاوە. پشوودان دوای نەشتەرگەری پێشنیار دەکرێت.
نەشتەرگەری گلاوکۆما
گلاوکۆما کۆمەڵێک نەخۆشییە کە کاریگەری لەسەر دەماری بینایی هەیە کە دەبێتە هۆی لەدەستدانی بینایی و زۆرجار بە پەستانی ناوەوەی بەرز دەبێتەوە. چەندین جۆری نەشتەرگەری گلۆکۆم بوونیان هەیە، هەروەها جیاوازی یان تێکەڵەی ئەو جۆرە نەشتەرگەریانە دەتوانێت ئاسانکاری بکات بۆ هەڵهاتنی زڵالیەی زیاده لە چاو و بۆ نزمکردنەوەی پەستانی ناوەوەیی. هەندێکیش بە کەم کردنەوەی بەرهەم هێنانی زڵالیە لە چاو، پەستانی ناوەوەیی کەم دەکەنەوە.
نەشتەرگەری لەیزەری چاو
هەرچەندە مەرجەکانی نەشتەرگەری لەیزەری چاو و نەشتەرگەری رفراکتیڤ (بینایی لاواز) بە شێوەیەکی گشتی وەک یەک بەکار دەهێنرێت، بەڵام ئەمە بەو شێوەیە نییە. لەیزەرەکان لەوانەیە بەکار بهێنرێت بۆ چارەسەرکردنی دۆخێکی جیاواز له بینایی هەژار (وەک مۆرکردنی ڕیتینای دڕاو). نەشتەرگەری لەیزەری چاو یان نەشتەرگەری کۆرنی لەیزەری نەشتەرگەری پزیشکییە کە لەیزەرێک بەکاردێنێت بۆ دووبارە شێوەکردنەوەی ڕووی چاو بۆ ڕاستکردنەوەی جۆرە جیاوازەکانی لاوازی بینینی چاو وەک میۆپیا (کورتبینی)، هایپەرمێترۆپیا (دووربینی)، و ئەستیگماتیزم (چەماوەی نایەکسان لە ڕووی چاو). گرنگ ئەوەیە نەشتەرگەریی رفراکتیف لەگەڵ هەموو کەسێکدا ناگونجێت و لەوانەیە خەڵک بەو بۆنەیەوە بدۆزنەوە کە هێشتا چاوێلکه دوای نەشتەرگەری پێویستە.
نەشتەرگەری کۆرنیاڵ
نەشتەرگەری کۆرنیال (کۆرنیە) زۆرترین نەشتەرگەری شکانەوەی تێدایە، هەروەها:
نەشتەرگەری ڤیترۆریتین
نەشتەرگەری ڤیترۆریتینی بریتین لە:
نەشتەرگەری ماسولکەی چاو
ساڵانە بە نزیکەی 1.2 ملیۆن ڕێکار نەشتەرگەری ماسولکەکانی دەرەوەی چاو سێهەمی نەشتەرگەری چاو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانە.
نەشتەرگەری تر
زۆرێک لەو ڕێکارە باسکراوانە مێژوویین و بە هۆی مەترسی ئاڵۆزییەوە پێشنیار ناکرێت بە تایبەتی، ئەمانە بریتین لە کردارەکان لەسەر جەستەی سیلاری لە هەوڵێکدا بۆ کۆنترۆڵکردنی گلۆکۆم، چونکە نەشتەرگەری زۆر سەلامەتتر بۆ گلۆکۆم، لەوانە لەیزەر، نەشتەرگەری نەکردن، نەشتەرگەری پاڵاوتنی پاسەوانیکراو، و داگرتنی ڤالی سیتۆن داهێنراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پزیشکی پۆل:ڕشتەکانی پزیشکی پۆل:تایبەتمەندەکانی بواری نەشتەرگەری
ئەحمەد بوخاتر
ئەحمەد بوخاتر یان بوخاتر لەدایک بووی ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٥ ، گۆرانیبێژێکی ئیماراتییە و گۆرانییەکانی ئیسلامییانەیە و لەگۆرانییەکانیدا مۆسیقا ناژەندرێت وەهەروەها جگە لە عەرەبی گۆرانی بەزمانی دیکەش چڕیوە ، ئەحمەد لەساڵی ١٩٩٩ لە زانکۆی عەیب بۆ تەکنەلۆژیا و زانست دەرچووە و لەدوای دەرچوونی کاری لەگەڵ چەندین کۆمپانیای ئیماراتی کردووە لەبواری جیا جیادا.
بەستەری دەرەکی
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥ پۆل:موسڵمانەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:موسڵمانەکانی سەدەی ٢١ەم
شارام موکری
شارام موکری، یان شەھرام موکری لە دایکبووی ساڵی ١٩٧٩ لە شاری کرماشان، دەرھێنەری کوردە کە تا ئێستە چەن فیلمی کورت و درێژی دروست کردوە کە لە فێستیڤاڵە نێونەتەوەییەکاندا خەڵاتیان وەرگرتوە. بەناوبانگترین فیلمەکەی فیلمی ماسی و پشیلەیە کە لە ساڵی ٢٠١٣دا لە فێستیڤاڵی ڤێنیزدا خەڵاتی وەرگرت.
سەرچاوە
کوردپرێس: ماسی و پشیلە خەڵاتی وەرگرت
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:خەڵکی کرماشان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد پۆل:یارسانییەکان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی پۆل:زیندووان
بڕیارنامەی ٤٧١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٧١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٥ی حوزەیرانی ١٩٨٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ وڵاتە داگیرکراوەکان لە لایەن ئیسرائیلەوە. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٢٢٦‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و فەلەستین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل
ئیفریقیە
وێنۆک|قەیروان یەکەم شار بوو کە لە ئەفریقا و [[مەغریب بەگشتی دوای فەتحی ئیسلامی دروست کرا]]ئیفریقییە (بە عەرەبی: إفريقية، واتا: 'ئەفریقا' ئیفریقیا)، ناسراو بە ئەلمەغریب العدنە (بە عەرەبی: المغرب الأدنى)، ناوچەیەکی مێژوویی سەدەی ناوەڕاست بوو کە پێکھاتبوو لە تونسی ئەمڕۆ و ڕۆژھەڵاتی جەزائیر، و سێپۆلیتانیا (ڕۆژاوای ئەمڕۆی لیبیا). ھەموو ئەو شتانەی لەخۆگرتبوو کە پێشتر پارێزگای بیزەنتین لە ئەفریقا پرۆکۆنسولاریس بووە و لەوە زیاتر درێژدەبووەوە، بەڵام مۆریتانیاکانی نەگرتەوە. وێنۆک|پارێزگای ڕۆمانی ئەفریقا لە ساڵی ١٢٥ی زایینی (بە ڕەنگی سوور)، کە ھاوتایە لەگەڵ ناوچەی ئەفریقا لە سەردەمی فەتحی ئیسلامیدا و ناوی عەرەبی لێ وەرگیراوە
لە ئێستادا وڵاتانی ئەفریقا بریتین لە کۆماری تونس، باکووری ڕۆژھەڵاتی جەزائیر (قەستەنتین) و باکووری ڕۆژاوای لیبیا (ناوچەی تەرابلوس) و ناوەندەکەی قەیرەوانە، لەنێو ئەو وڵاتانەی کە فەرمانڕەوایی ئەم ناوچەیەیان کردووە بریتین لە ئاغلابییەکان، ئەلموحەدەکان، فاتیمییەکان، بانو غانیا، بانی حەمەد: ھەندێک جار ئەم دەوڵەتانە حوکمڕانی ھەموو ئەفریقا دەکەن و ھەندێک جار تەنھا بەشێکی.
واتاری
واتاری (度会町, واتاری-چۆ) شارۆچکەیەکە دەکەوێتە پارێزگای میێ لە ژاپۆن، لەوەتەی ٣١ی ئایاری ٢٠٢١، ڕێژەی دانیشتووانی شارۆچکەکە بە ٧٩٢٨ خەملێنراوە و کۆی گشتی ڕووبەری شارۆچکەکە ١٣٤،٩٧ کیلۆمەتر چوارگۆشە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی پارێزگای میێ
ڕامیت
ڕامیت  شارۆچکەیەکی شارستانی وەحدەتە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٠٣٣٨ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
تەنابچی
تەنابچی شارۆچکەیەکی شارستانی تەمورمالکە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٥٥٩٨ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
بڕیارنامەی ٤٧٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٧٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٣ی حوزەیرانی ١٩٨٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٢٣٠ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس
کۆرتیزۆڵ
سەرچاوەکان
پۆل:پڕێگنانێکان
ئارام خاچەتووریان
thumb| خاچەتووریان، c. ١٩٦٠ [[پەڕگە:Aram Khachaturian signature.svg|right|200px|alt=واژووی خاچەتووریان بە مەرەکەب]] ئارام خاچەتووریان (بە ڕووسی: Ара́м Ильи́ч Хачатуря́н، بە ئەرمەنی: Արամ Խաչատրյան) (٦ی حوزەیرانی ١٩٠٣ - ١ ی ئایاری ١٩٧٨) ئاوازدانەرێکی ئەرمەنی سۆڤێتی بوو. ھاوشانی "سێرجی پڕۆکۆفیڤ" و "دیمیتری شۆستاکۆڤیچ" ھەندێک جار ناو دەبرێت بە یەکێک لە سێ "زلھێز" ـەکەی مۆزیکی سۆڤێت. خاچەتووریان بە یەکێک لە گەورە مۆزیسیانەکانی سەدەی بیستەم دادەنرێت. لەزۆرینەی کارەکانیدا کاریگەر بووە بە مۆسیقای کلاسیکی ئەوروپی و مۆسیقای فۆڵکی ئەرمەنی.
لە تیفلیس لە خێزانێکی ئەرمەنیی لەدایکبووە و پاشان کۆچی کردووە بەرەو مۆسکۆ لەتەمەنی ١٩ ساڵیدا. پاشان دەرچووە لە کۆنسێرڤاتۆری مۆسکۆ لە ١٩٣٤دا. کارە بەناوبانگەکانی بریتیین لە ئەداجیۆی سپارتاکۆس و فیرجیا کە سەر بە مۆزیکی بالێتی "سپارتاکۆس"، ھەروەھا سابرێ دانس و ئەداجیۆ کە لە بالێتی گایانەدان دوو کاری تری بەناوبانگی ئەون و لە فیلم و زنجیرەی تەلەفزیۆنیدا بەکارھاتوون.
بەرەبەیانی ژیانی
ئارام خاچەتووریان لە تیفلیسی سەر بە ئیمپڕاتۆرییەتی ڕووسیا (ئێستا تیبلیسی لە جۆرجیا) لە خێزانێکی ھەژاری ئەرمەنی لەدایکبووە. باوکی، یەغیا خاچەتریان، لە گووندی "ئازا" لە ئازەربایجان نزیک بە ئۆردووبادی سەر بە ھەرێمی ناخیچیڤانی یەریڤان لەدایکبووە. دایکیی ئەو، کوماش سارکیسۆڤنا، خەڵکی ئازەرکەند، ئازەربایجان بووە کە ھەروەھا دێیەکی نزیکە لە ئوردووبادەوە. باوانی خاچەتووریان دەستگیراندار بوون پێش ئەوەی یەکتر بناسن. ئەوان پێنج منداڵییان ھەبوو، کە کچێک و چوار کووڕ بوون و ئارام خاچەتووریان گەورەکەیان بووە.
لەتەمەنی لاوێتیدا، خاچەتووریان سەرسووڕماو بوو لەو مۆزیکەی لە دەوروبەر دەیبیست، بەڵام ئەو لەپێشدا نە مۆزیکی خوێندووە و نە فێری خوێندنەوەی بووە.
خوێندن و پیشە
لە ١٩٢٠دا، لەکاتێکدا کە ئەریمینیا وەک کۆمارێکی سەر بە سۆڤییەت ڕاگەیندرا، خاچەتووریان بەشداریی کرد لە قیتارێکی پڕوپاگەندە کە بەئەریمینیادا دەگەشتا، کە زۆرینەی خەڵکەکەی ھوونەرمەندە جۆرجییە-ئەرمەنییەکان بووە. ساڵی دوای ئەو، گەشتی کرد بۆ مۆسکۆ تا بچێتە لای براکەی، کە دەرھێنەری شانۆیی بوو لە دووەمین شانۆی ھوونەریی مۆسکۆ. ئەگەرچی ئەو بەنزیکەیی ھیچ پەروەردەیەکی مۆزیکیی نەبوو، خاچەتووریان بەھرەیەکی مەزنی پشاندا کە وای کرد پەیمانگای گنێسین دانی پێدا بنێن و دواتریش ھەر لەوێ چێلۆی خوێند لەلای سێرجی بیچکۆڤ، و دواتریش لەلای ئاندرێی بۆریسیا. لە ١٩٢٥ میخایل گنێسین کۆرسێکی ئاوازدانانی دەستپێکرد لە پەیمانگاکە، کە خاچەتووریان یەکێک بوو لە بەشدارەکان.
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٣ پۆل:مردووانی ١٩٧٨ پۆل:مۆزیسیانە ئەرمەنییەکان پۆل:ئاوازدانەران پۆل:ئاوازدانەرانی ئەرمەنی پۆل:ئاوازدانەرانی کلاسیک پۆل:ئاوازدانەرانی پیانۆ پۆل:نووسەرانی سرودی نەتەوەیی پۆل:ئاوازدانەرە کلاسیکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خەڵکی پارێزگای تیفلی پۆل:ئەرمەنیەکانی سۆڤیەت پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ستالین
ڕانی موکەرجی
ڕانی موکەرجی (لەدایکبووی ٢١ی ئازاری ١٩٧٨ لە مومبای مەھاراشترا لە ھیندستان) یەکێکە لە خانمە ئەکتەرە سەرکەوتووەکانی سینەمای ھیند (بۆلیوود). ڕانی یەکێکە لەو ئەکتەرانەی لە زۆرترین دابەشکارییە خەڵاتییەکانی ھیند ناوی ھاتووە کە نزیکەی ١٦٥ جار ناوی ھاتووە و لەناویشیاندا توانیویەتی ١٥٤ بباتەوە لە ناو خەڵاتە براوەکانیش ڕانی توانیویەتی حەوت جار خەڵاتی فیلم فەیری ھیندستان بەدەسبھێنێت. لە ساڵی ١٩٩٢ لەیەکەم فیلمیدا بەڕۆڵی میلی چاتەرجی لە فیلمی (Biyer Phool) دەرکەوت. لە دوای یەکەم فیلمی تاکوو ١٩٩٧ لە ھیچ فیلمێکدا بەشدار نەبوو لەو ساڵەدا لە فیلمی (Raja Ki Aayegi Baraat) بەشداربوو. لە ساڵی ٢٠٠٥ لە فیلمی ڕەش (Black)دا بەشداربوو بەڕۆڵی سەرەکی لەگەڵ ئەمیتاب باچان کە فیلمێکی ژیاننامەیی بوو لەسەر ھێلێن کلێر. فیلمەکانی کوچ کوچ ھۆتاھای (Kuch Kuch Hota Hai) و (Kabhi Alvida Naa Kehna) وە (Talaash: The Answer Lies Within) لە باشترین فیلمەکانی دی ڕانین. لە ساڵی ٢٠١٤ ڕانی بەڕۆڵێکی جیاواز لە فیلمەکانی دی دەرکەوت کە ڕۆڵی ئەفسەری پۆلیس بوو ئەمەش لە فیلمی مەردانی (Mardaani) بوو.
باشترین فیلمەکان
• ٢
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ھیندییەکان پۆل:خەڵکی بەنگال پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
کوشکیە
کوشکیە شارۆچکەیەکی شارستانی تەمورمالکە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٦٤٤٥ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
قەرەسو، تاجیکستان
قەرەسو  شارۆچکەیەکی شارستانی وەحدەتە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٥٥١٣ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
ئازادیا وەلات
ئازادیا وەلات ڕۆژنامەیەکی ڕۆژانەی کوردییە لە تورکیا دەردەچێت ، ماڵپەڕەکەشی لە ووڵاتی تورکیا ڕاگیراوە
بەستەری دەرەکی
پۆل:چاندی کوردی پۆل:میدیای بەکۆمەڵ بە زمانی کوردی پۆل:ڕۆژنامەکان بە زمانی کوردی پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکانی تورکیا
مایلە
مایلە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مایلە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی عەسکەر و لە باشوور لەگەڵ شارەدێی ئاغجەلەر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خرج حرج لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی داڵاواڕووتە.
ئێمیل فاگێ
ئێمیل فاگێ نووسەر و ڕەخنەگری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ڕخنەگرە فەڕەنسیەکانی ئەدەبیات پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ١٩یەم پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٧ پۆل:مردووانی ١٩١٦ پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ
نەبەردی من
نەبەردی من کتێبێکی سەرکردەی نازییەکانی ئاڵمانیا - ئەدۆلف ھیتلەرە، تەواوی کتێبەکە وێڕای ژیاننامەی خۆی ھیتلەر باس لە تیۆری نازیی خۆی دەکات، چاپی بەشی یەکەمی لە ١٨ی تەمموزی ١٩٢٥ وە چاپی دووەمیشی لەساڵی ١٩٢٦ بوو، ھیتلەر لەم کتێبەیدا دیەوێت ئەوە دەربخات کە ئەو دەیەوێت ئاڵمانیای مەزن بنیادبنێت وە ژیانێکی خۆشگوزەرانی بۆ گەلی ئاڵمانی مەزن بنیاد بنێ وە گەلە نزمەکانییش وەک جوو و ھیندییە سوورەکان و قەرەج و کۆمۆنیستەکانیش لەناو برێن لەدوای گرتنە دەستی دەسەڵات لەلایەن ھیتلەرەوە بەشێ لە فیکرەکانی جێبەجێکرد و کۆمەڵکووژی ھۆلۆکۆستی لێکەوتەوە، کتێبەکە بە زمانی ئاڵمانی بە ٧٢١ پەڕ چاپکراوە، گەرچی کتێبەکە چەند جارێک ڕێگری کرا لە چاپی نوێی و فرۆشتنی بەڵام لە ئێستادا لە زۆربەی وڵاتان مافی فرۆشتنی ھەیە
چاپی یەکەم
بەشی ٦: پڕوپاگەندەی جەنگ وەرزی ١٢: ماوەی یەکەم لە پەرەسەندنی" حیزبی کرێکاری ئەڵمانی نەتەوەیی سۆسیالیستی "
ھاوپەیوەندیدار
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نووسراوەکانی زیندان
شانشینی کوردستان
وێنۆک|ئاڵای شانشینی کوردستان 220x440px|وێنۆک|نەخشەی شانشینی کوردستان (لە ساڵی ١٩٢٣ەوە). شانشینی کوردستان  وڵاتێکی تەمەن کورتی کوردی بوو لە باشووری کوردستان کە لەلایەن شێخ مەحموودی حەفید لە ٢٢ی ئەیلوولی ١٩٢١ دامەزرا و دوایی لە تەممووزی ساڵی ١٩٢٥ ھەڵوەشێنرایەوە، ھاوکاتیش ھیچ لایەنێک بە فەرمی پاڵپشتی ئەو وڵاتەی نەکردبوو(جگە لە ئێران)،پایتەختەکەی شاری سلێمانی بوو و زاراوەی سۆرانی زمانی فەرمی ئەو وڵاتە بووە، ھەروەھا (کورمانجی و زازاکی)، ئایینیی ئیسلام بە ئایینی یەکەمی وڵاتە دانرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٢٤ پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە عێراق پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:مێژووی کورد پۆل:جیاییخوازی لە عێراق پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٢ پۆل:میرنشینە کوردییەکان پۆل:شانشینی کوردستان پۆل:سلێمانی پۆل:مێژووی پارێزگای سلێمانی
دۆڵەبی، مەرگە
دۆڵەبی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دۆڵەبی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەوارەبەرزە و لە باشوور لەگەڵ گوندی شاقوڵێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی یاخیان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دۆڵمازەڵە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بڕیارنامەی ٤٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٠ پۆل:ئەفریقای باشوور لە ١٩٨٠ پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئەفریقای باشوور پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
سۆڤێت
سۆڤێت شارۆچکەیەکی شارستانی تەمورمالکە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٧٧٧٦ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
لیۆن کووپەر
200px|وێنۆک|چەپ|کووپەر لە ساڵی ١٩٧٢ لیۆن کووپەر (بە ئینگلیزی: Leon Cooper) (لەدایکبووی ٢٨ی شوباتی ١٩٣٠) فیزیکزانێکی ئەمریکییە، کە لە ساڵی ١٩٧٢ خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک وەرگرت.
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
پۆل:زیندووان پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:فیزیکزانانی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
ئۆگووست ئانژێلیێ
ئۆگووست ئانژێلیێ شاعیری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ڕخنەگرە فەڕەنسیەکانی ئەدەبیات پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٨ پۆل:مردووانی ١٩١١
چۆیەنگەران
چۆیەنگەران  شارۆچکەیەکی شارستانی وەحدەتە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٣٠٧٠ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
فۆتە
وێنۆک|فۆتە فۆتە، شەملک، پێشگیرە، بەربالاڤ، پارچەیەکی درێژۆکەیە، بۆ داپۆشینی پشتێنە بەرەوخوار.
فۆتە و قەدیفە دوو داپۆشی حەمامن، کە بۆ خۆ وشک کردنەوەی دوای حەمام بەکار دێن. قەدیفە بۆ داپۆشینی پشتێنە بەرەوژوور فۆتە بۆ داپۆشینی پشتێنە بەرەوخوارە.
پەراوێزەکان
پۆل:گەرماوکردن پۆل:وشە و دستەوشە کوردییەکان پۆل:چاندی تورکی پۆل:وشە و دستەوشە فارسییەکان
ناحیەی ژاراوە
ناحیەی ژاراوە یەکێکە لە شەش ناحیەی قەزای پشدەر لە ئیدارەی ڕاپەڕین لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی ژاراوەیە. ژمارەی دانیشتووانی ناحیەی ژاراوە لە ساڵی ٢٠٢٠دا (١٧٬٠٢١)کەسە.
ناو
ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی ژاراوەیە.
جوگرافیا
ناحیەی ھەڵشۆ ھاوسنوورە لەگەڵ؛
ڕووبەر
ڕووبەری ئەم ناحیەیە (٣٠٣کم٢)یە لە (١٫٥٪) پارێزگای سلێمانی پێکدەھێنێت و (٢١٫٥١٪) قەزای پشدەر پێکدەھێنێت.
دانیشتوان
تەواوی دانیشتوانی ئەم ناحیەیە کوردن، بە پێی پێشبینی دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠٢٠ دانیشتوانی ئەم ناحیەیە (١٧،٠٢١)کەسە.
مێژوو
ناحیەی ژاراوە مێژوویەکی کۆنی نییە لە ساڵی ٢٠٠٠دا بە بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیرانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان درووستکرا، بە دابڕانی ٤٠ گوند و کەرت لە ناحیەی ناودەشت. ناوەندەکەشی شارەدێی ژاراوەیە.
کارگێڕی
ئەم ناحیەیە لە ٤٠ گوند پێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
لیفکە
300px|چەپ|وێنۆک|کیسە (ڕاست) و لیفکە (چەپ) لیفکە (ھەروەھا: لفکە، لفک، لیف، لیفە، لیفگ) پێشۆرێکە لە خوری یان پرزەی ڕوەک دەچنرێ و لە حەمام خۆی پێ دەشۆن.
پەراوێزەکان
پۆل:پاکژی پۆل:گەرماوکردن
ئەندرۆید لۆڵیپۆپ
250px|بێچوارچێوە|چەپ 250px|وێنۆک|ڕووکاری سەرەکی [[ئەندرۆیدی ٥،٠ ڵۆڵیپۆپ، لەگەڵ پڕۆگرامە سەرەکیەکان]]
ئەندرۆید ٥،٠ "ڵۆڵیپۆپ" وەشانێکی ئەندرۆیدی سیستەمی کارپێکەری مۆبایلـە، گەشەپێدراوە لەلایەن گووگڵ، بڵاوکرایەوە لەلایەن گووگڵ لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤. وەشانەکانی ڵۆڵیپۆپ بریتی بوون لە وەشانی ٥،٠ و ٥،١،١.
سەرچاوە
پۆل:سیستەمی کارپێکەری مۆبایل پۆل:ئەندرۆید پۆل:گووگڵ
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٤
سۆفیان، شنۆ
سۆفیان یەکێک لە گوندەکانی شارستانی شنۆیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦، ئەم گوندە لە ١٥٩ بنەماڵە پێکھاتووە و ژمارەی دانیشتوانەکەی ٩٧٥ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی شنۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی شنۆ
تاجیکاباد
تاجیکاباد شارۆچکەیەکی شارستانی وەخشە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٢٤١٨١ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
شیوەنی بەفر
شیوەنی بەفر (بە فارسی: مرثیه برف، بە ئینگلیزی: Requiem of Snow) فیلمێکی کوردییە لەلایەن دەرھێنەری کورد جەمیل ڕۆستەمی کاری دەھێنانی بۆ کراوە و فیلمەکە لە ٩٠ خولەک پێکدێت و بە ھاوبەشی لە وڵاتی ئێران و عێراق لەساڵی ٢٠٠٥ وێنەی بۆگراوە. سەیید ئەحمەد میرعەلایی کاری بەرھەمھێنانی بۆ فیلمەکە کردووە و سیناریۆنی فیلمەکەش لەلایەن شوعلە شەریعەتی نووسراوە. یەکەم فیلمبووە کە عێراق بینێرێت بۆ کێبڕکێی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی بیانی خەڵاتی ئۆسکار.
بەستەری دەرەکی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٥ پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمە فارسییەکان پۆل:فیلمی درامی ساڵی ٢٠٠٥ پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان
بڕیارنامەی ٤٧٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٧٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی حوزەیرانی ١٩٨٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٢٣٢‌ەم، بە ١٢ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٠ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
ژۆرژ دو بێربروون
ژۆرژ دو بێربروون ڕۆماننووسی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٨ پۆل:مردووانی ١٩١٧ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤١ پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ١٩یەم
ددان لێنانەوە
ددان لێنانەوە بە ئینگلیزی { Dental implant }
بە چاندنی ددان ناسراوە، ئەو پێکھاتەیە نەشتەرگەرییە کە لەگەڵ ئێسکی پووکدا کارلێک دەکات بۆ پاڵپشتیکردنی کارلێکە ددانییەکانی وەک ددانی {تاج و پرد و ددان } و کەمکردنەوەی زیانەکانی دەم و چاو یانیش بۆ ئەوەی وەک خاڵی فۆکاڵ بۆ ئێسکناسی کار بکات چاندنی ددان لە ئێستادا گەورەترین گەشەسەندنی پزیشکی ددانە کە چارەسەری لەدەستدانی ددان دەکەن بەبێ ئەوەی ھیچ کام لە ددانە ونبووەکان تێوەبگلێت. پرۆسێسەیەکی بایۆلۆجییە کە پشت بە تێکەڵبوونی ئێسک دەبەستێت، ئەمەش بە گرێدانی تیتانیۆم بە ئێسکەوە ئەنجام دەدەدریت. چاندنی بۆ چوونە ناو ئێسکەکە سەرەتا دادەنرێن، پاشان ھاوکێشەیەکی دەستکرد بۆ ددانەکان زیاد دەکات. کاتی دەوێت بۆ دڵنیابوون لەوەی کە چاندنی چەسپاو بە پتەوی ھاوپێچ کراوە پێش لکاندنی پرۆستس بۆ ددانەکان (تاج، پرد یان دنچەر بێت)یان دانانی بەستێک کە دەستلەکارکێشی ددان/تاجی لە دەستدا بێت.
کۆمپیوتەر
بەگشتی کۆمپیوتەر دەکرێتە دوو بەش: ڕەقامێر (ھاردوێر) و نەرمامێر (سۆفتوێر)
ددان لێنانەوە
سەرکەوتن یان سەرنەکەوتنی چاندنی شازەکان پەیوەستە بە تەندروستی ئەو کەسەی نەشتەرگەری چاندنی پێ دەکرێت، ئەو دەرمانانەی وەری دەگرێت کە دەتوانێت کاریگەری لەسەر شانسی چاکبوونەوەی ئێسکەکان و تەندروستی ئەو شانەی دەم ھەبێت. ئەو بڕە پەستانەی کە لەسەر جێبەچێکردن و جێگیرکردن دادەگیرێن ھەروەھا ھەڵدەسەنگێنرێ لە کاتی کاری ئاساییدا. شێوازی شوێن و ژمارەی چاندنی زۆر پێویستە بۆ تەندروستی درێژخایەنی پرۆستس وەک ھێزی بیۆمیکانیکی دروستکراو لە کاتی جوین دا ڕەچاو دەکرێت بە کاریگەر.
کۆمپیوتەر
ڕەقامێر
ڕەقامێر بریتییە لەو پارچانەی کە کۆمپیوتەر پێک دێنن وەک مۆنیتەر، تەختەکلیل، ماوس، کەیس)
ددان لێنانەوە
شوێنی چاندنی بە شوێن و گۆشەی ددانی تەنیشتی دیاری دەکرێت، لە ڕێگەی کەڕووەکانی تاقیگە و یان بە بەکارھێنانی سی تی سکان لەگەڵ تەکنەلۆژیای کامی کاد بۆ دروستکردنی ستێتبۆڵ بۆ ئەوەی چاندنی بە ئاراستەیەکی ڕاستدا ئاراستە بکرێت. پێش مەرجی بۆ ماوەیەکی درێژ بۆ چاندنی ددانی سەرکەوتوو، تەندروستی ئێسکی جاو و بنێشتەکان چونکە ھەردووکیان دەتوانن پاش لابردنی ددان پەرە بە ئەترۆفی بدەن، ھەندێک جار پێویستە نەشتەرگەری وەک ھەڵگرتنی سینە یان بنێشت دووبارە دروست بکرێت و بنێشتە نموونەیەکە ئەستوور بکرێت پێش ئەوەی دەست بکرێت بە دانانی تاج، پرد یان کیتس. جۆرەکانی ددان لێنانەوە
کۆمپیوتەر
ماوس (مشک)
ماوس' ئامرازی نیشانکردنە. بە شێوەیەکی فیزیکی، ماوس پێک دێت لە ئامرازێک کەوا دەگیرێت لەژێر یەکێک لە دەستەکانی بەکارھێنەر.
ددان لێنانەوە
زۆر ڕێگا ھەیە بۆ بەکارھێنانی چاندنی ددان
کۆمپیوتەر
نەرمامێر
نەرمامێر بریتییە لەو بەرنامانەی کە یارمەتی بەکارھێنەر دەدەن کە کار بە کۆمپیوتەر بکەن و کارەکانیان ئاساتر بێت
ددان لێنانەوە
بەلام دوو جۆریان سەرەکین
کۆمپیوتەر
مایکرۆپرۆسێسۆر
تا ئێستە لەنێوان شارەزایاندا لە مشت و مڕدایە. خاڵی سەرەکی دەرکەوتنی کۆمپیوتەری کەسی (PC) مایکرۆپرۆسێسۆرە، کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٨ لەلایەن ئەندازیارێکەوە کە لە Texas Instroments کاری دەکرد دۆزرایەوە، بەڵام لەبەرئەوەی نەیتوانی متمانەی لێپرسراوەکانی بەدەست بھێنێت لە سوودەکانی ھەروا مایەوە و دوای ٣ ساڵ بۆ جارێکی تر دۆزرایەوە. مایکرۆپرۆسیسۆر بۆ یەکەم جار لەلایەن Intel –ەوە کەوتە بواری بازرگانییەوە و شانازی دەکەن بەوەی کە دۆزەرەوەین.
ددان لێنانەوە
..................................................
کۆمپیوتەر
جۆرەکان
بەگشتی کۆمپیوتەرەکان پۆڵێنکراون بەپێی بەکارھێنانەکانیان:
ددان لێنانەوە
١. جێگیر
کۆمپیوتەر
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمپیوتەرەکان پۆل:ئەلکترۆنی بەکاربەر پۆل:ئامێرە زیرەکەکان
یەنگیبازاڕ (وەحدەت)
یەنگیبازار شارۆچکەیەکی شارستانی وەحدەتە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٧١٧٨ کەسە.
ددان لێنانەوە
بەکارھاتووە بۆ قەرەبووکردنەوەی ددانێکی ونبوو یان زیاتر، وەک جێگرەوەیەکی تر بەکاردێت لەو حاڵەتانەی کە پڕکردنەوەی ددانەکە زەحمەتە بەبێ ئەوەی تووشی مەترسی شکان یان بەرکەوتنی دەماری بکات، ھەروەھا دەتوانرێت بۆ جوانکردنی شێوەی ددان و بەتایبەتیش بۆ ددانەکانی پێشەوە کە ڕەنگە تووشی ڕەنگ و پیسی بێت، بەکاربھێنرێت.
یەنگیبازاڕ (وەحدەت)
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
بێژان ماتوور
بێژان ماتوور لەدایکبووی ١٤ی ئەیلوولی ١٩٦٨ لە گوندێکی عەلەوینشینی مەرعەش ، نووسەر و ستوونووس و شاعیری کوریی باکوورە ، بابەت و وتارەکانی بێژان بە زمانی تورکین لەبەر ئەوەی ناوبراو کوردییەکەی باش نییە ، لەوەتەی ساڵی ٢٠٠٥ نووسینەکانی بێژان لە ڕۆژنامەی زەمەنی تورکی بڵاودەکرێتەوە.
ددان لێنانەوە
یەکێک لە زیانەکانی ئەم شێوازە ساردکردنەوە و بچووککردنەوەی قەبارەی ددانی ھاوسێو و لابردنی چینی مینا دەوڵەمەندە بە کالسیۆم کە بەرپرسە لە پاراستنی ددان لە کارکەوور و کاریگەری گەرما
بێژان ماتوور
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:خەڵکی مەرعەش پۆل:کوردەکانی تورکیا
ددان لێنانەوە
٢. جوڵاو
پێکھاتەی چەسپاو یان جووڵاو پشت بە ددانەکانی دەوروبەر دەبەستن بۆ بەدەستھێنانی سەقامگیری، بەرگری لە جووڵە و لەکارخستنیان لەکاتی ئەنجامدانی کارەکەیان، ھەروەھا بەشی ئێسک-مۆخی ددانی چوستراو جێگیر دەبێت و پشتگیری ددان دەکات بەبێ ئەوەی ھیچ ددانێک یان شانەی دەوروبەر تووشی سەرلێشیووبوون بکات
گواستنەوەی جێگیرەکان ئێستا بەدەگمەن وەک چارەسەرێکی کاتی بەکاردەھێنرێ، و دەتوانرێت لەگەڵ کەسانی بەتەمەن لە کیتی تەواودا بەکار بھێنرێت و لەلایەن چاندنی ژێرەوە پشتیوانی بکرێت.
...................................................
مێژووی ددان لێنانەوە
مێژووی چاندن
شوێنەوارەکان بەڵگەیەک دابین دەکەن کە مرۆڤ بۆ ھەزاران ساڵ ھەوڵی داوە لە ڕێگەی چاندنی ددانی ڕەگەوە قەرەبووی ددانی ونبووبکاتەوە. چاندنی شوێنەوار لە چینێکی کۆنەوە (کە دەگەڕێتەوە بۆ ٤٠٠٠ ساڵ) نەخشێنرابوون بۆ ناو گیای بامبۆ و بە ئێسک ناسرابوون بۆ جێگرتنەوەی ددانە ونبووەکان، پاشماوەی دوو ھەزار ساڵ لە میسری کۆنەوە ھاوشێوەی ئەم گیایانە لە شێوەدا، کە لە کانزای بەنرخ دروست کراون ھەندێک مومیامی میسری بە ددانی مرۆڤەوە دۆزرانەوە و لە حاڵەتەکانی تردا ددانی مس ساڵی ١٩٣١ لە شوێنێکی ھۆندوراز کە دەگەڕێتەوە بۆ ٦٠٠ ی ز، ویلسۆن بۆبینۆ و ھاوسەرەکەی شەویلکەی مایانیان دۆزییەوە، لە شوێنی سێ شکانی ونبوو بە توێکڵی دەریا، نەخشێنراوە بۆ شێوەی ددان. گەشەی ئێسک لە دەوروبەری دوو چاندنیدا، جگە لە پێکھاتنی ئەلکالی، ئەوە دەردەخات کە ئەوانیش وەک جوانیکار بوون ئەم پارچەیە لە ئێستادا بەشێکە لە کۆکراوەی ئۆرتفۆدیک لە مۆزەخانەی پیبۆدی شوێنەوار ناسی و ئێتنۆلۆژی لە زانکۆی ھارڤارد.
پۆل:ددانپزیشکی پۆل:چاندن (پزیشکی)
محەمەدخان
محەمەدخان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
محەمەدخان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەڕاو و لە باشوور لەگەڵ گوندی تلیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کۆزەبۆرە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاوبارە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کەندەشینە، بانە
کەندەشینە (Kendeşîne، بە فارسی: کنده شین) گوندێکە لە بەخشی نەمەشیر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٦ کەس لە ١ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
١٩٨٨
سەدەی ١٩یەم | سەدەی ٢٠ەم | سەدەی ٢١ەم ١٩٨٣ | ١٩٨٤ | ١٩٨٥ | ١٩٨٦ | ١٩٨٧ | ١٩٨٨ | ١٩٨٩ | ١٩٩٠ | ١٩٩ | ١٩٩٢ | ١٩٩٣ ١٩٩٨ ساڵێکی پڕ بوو کە بە ڕۆژی ھەینی دەستی پێکرد. ١٩٨٨ ئەو ساڵە بوو کە تێیدا شاری ھەڵەبجەی تێدا کیمیاباران کرا لەلایەن دەسەڵاتدارانی حکوومەتی ئێراق بە سەرکردایەتی عەلی حەسەن ئەلمەجید ناسراو بە عەلی کیمیایی.
عەبدولڕەحمان سدیق
250px|وێنۆک|چەپ|عەبدولڕەحمان سدیق
عەبدولڕەحمان سدیق (لەدایکبووی ٢ی ئازاری ١٩٦٢) نووسەر، ئەندازیار و سیاسەتمەدارێکی کوردە. ئەندامی پێشووی سەرکردایەتی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان بوو، لەماوەی ٢٠٠٣ تاکوو ٢٠٠٤ وەزیری ژینگەی عێراق بوو ھاوکات ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران (پەرلەمان) ی عێراق بوو. لە ١٠ی ئابی ٢٠٢٠، پۆستی سەرۆکی دەستەی پاراستن و چاککردنی ژینگە لە ھەرێمی کوردستان پێدرا.
لە ساڵی ٢٠٠٦، عەبدولڕەحمان لە حەفتەنامەی (الافق الجدید) ستوونووس بووە لەژێر (المرفٲ) نووسیویەتی. ماوەیەکیش ناوبراو لە کەناڵی کوردستان ٢٤، لەبەرنامەی بەکوردی بەشداری دەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عێراق پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢ پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:سیاسییەکانی عێراق پۆل:نووسەرانی کورد
بڕیارنامەی ٤٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی حوزەیرانی ١٩٨٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەنگۆلا-ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٢٤٠‌ەم، بە ١٢ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٣ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٠ پۆل:ئەفریقای باشوور لە ١٩٨٠ پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئەفریقای باشوور پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەنگۆلا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
ئینابێ
ئینابێ (大台町, ئینابێ-شی) شارێکە دەکەوێتە پارێزگای میێ لە ژاپۆن، لەوەتەی ١ی ئابی ٢٠٢١، ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ٤٣،١١٤ خەملێنراوە و کۆی گشتی ڕووبەری شارەکە ٢١٩٬٥٨ کیلۆمەتر چوارگۆشە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارۆچکەکانی پارێزگای میێ پۆل:شارەکانی پارێزگای میێ
ڕاھی لێنین
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
پەنگوین (کەسایەتی)
پەنگوین یاخود ئۆسواڵد چێستەرفیڵد کۆبڵپۆت شەڕانگێزێکی خەیاڵیە کەلەنێو کۆمیکە ئەمەریکیەکان دەردەکەوێ ، لە بەرهەمی کۆمانیای دیسیە.پەنگوین یەکەم دەرکەوتنی لەنێو کۆمیکەکان دەگەڕێتەوە بۆ (کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٤١) کە نووسەران (بۆب کەین و بیڵ فینگەر) درووستیان کرد. پەنگوین یەکێکە لە سەرسەخترین دوژمنەکان باتمان لە شاری گۆثەمدا.
ژیاننامەی ئەم کارەکتەرە خەیاڵییە
دوای لەدایکبوونی ناونراوە بەنێوی ئۆسواڵد کۆبڵپۆت ، پەنگوین لە قوتابخانەدا گاڵتەی پێکراوە بەهۆی کورتی باڵاکەی و هەبوونی کەپوویەکی هاوشێوەی پەنگوین.پەنگوین دوای مردنی باوکی مامەڵەیەکی توندی لەگەڵ کراوە لەلایەن دایکی و هەمیشە دایکی ڕایسپاردووە کەلەکاتی باراندا چەتری بۆ بگرێت ، پەنگوین خۆشەویستیەکی لە رادەبەدەری بۆ باڵندە هەیە و یەکێک لە وەشانەکانی کۆمیکدا ، دوای مردنی دایکی لەڕێگای باڵندەوە دایکی هەندێک ئەرکی پێدەسپێرێت بۆ ئەوەی ئەنجامیان بدات.
دەرکەوتنی تیڤی و فیلم
thumb|ڕۆبن لۆرد تەیلەر کەڕۆڵی ئۆسواڵد کۆبڵپۆت دەبینێ بە گەنجی لە زنجیرە درامای [[فۆکس سێرچ لایت پیکچەرز|کەناڵی فۆکس ، گۆثەم.]]
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:جگەرەکێشە خەیاڵییەکان پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم پۆل:فیلمی ئەکشنی خراپەکار پۆل:کارەکتەرەکانی تەلەفیزیۆنی کۆمیکەکانی دی سی پۆل:بکوژە خەیاڵییەکان پۆل:گەورەخراپەکاری نێری کۆمیکەکانی دی سی
بەختیار ئەمین
thumb|بەختیار ئەمین بەختیار ئەمین لەدایکبووی شاری کەرکوک ، بەختیار ئەمین لەماوەی ٢٠٠٤ بۆ ٢٠٠٥ وەزیری مافی مرۆڤی عێراق بووە ، ناوبراو لە زانکۆی سۆربۆن لە پاریس خوێندوویەتی و پلەی ماستەری لە جوگرافیای سیاسیی وەرگرتووە.
پۆل:زیندووان پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عێراق پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:سیاسییەکانی عێراق پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩
ویلایەتی دیاربەکر
ویلایەتی دیاربەکر (بە تورکیی عوسمانی: ولایت دیار بکر بە ڕۆمانی:Vilâyet-i Diyarbakır) لە دابەشکردنی کارگێڕیدا، (ویلایەت) ئاستی یەکەمی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو پایتەختی شاری دیاربەکر بوو. بەپێی زانیارییەکان لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا ڕووبەرەکەی ٥٤٥٠٣ میل چوارگۆشە بووە (١٤١١٦٠ کم٢). بەپێی زانیارییەکان، لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا، دیاربەکر ڤیلایەت ڕووبەرەکەی ١٨٠٧٤ میل چوارگۆشە بووە (٤٦٨١٠ کیلۆمەتر دووجا)، لەکاتێکدا ئەنجامە سەرەتایییەکانی یەکەم سەرژمێری عوسمانی لە ساڵی ١٨٨٥ (کە لە ساڵی ١٩٠٨ بڵاوکرایەوە) ژمارەی دانیشتووانەکەی ٤٧١ ھەزار و ٤٦٢ کەس بووە.
دابەشکردنی کارگێڕی
سنجاقەکانی ویلایەتی دیاربەکر:
سەرچاوەکان
دیاربەکر پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٢٢ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٦٧ پۆل:مێژووی پارێزگای دیاربەکر پۆل:مێژووی پارێزگای ڕحا
مووسا کوڕی نوسەیر
ئەبوو عەبدولڕەحمان موسا کوڕی نوسەیر (١٩ی کۆچی / ٦٤٠ ز - ٩٧ کۆچی / ٧١٦ ز) سەرکردەیەکی سەربازی عەرەب بووە لە سەردەمی دەوڵەتی ئەمەویدا. موسا لە سەردەمی خەلیفە موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان بەشداری لە فەتحی قوبرس کردووە، پاشان لەلایەن خەلیفە وەلید کوڕی عەبدولمەلیک بووە حاکمی ئیفریقیە، حوکمڕانی شانشینی ئیسپانیای کرد.