cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فیزیکی پزیشکی
لە وڵاتان
لە وڵاتانی تری جیھاندا بڵاوکراوەی جیاواز و جۆراوجۆر ھەیە جیاوازی زۆر ھەیە بەتەواوی ئەوەی کە گۆڤارەکانی فیزیای پزیشکی لق و بینەر ڕەچاویان دەکات، بۆ نموونە ھەندێک بڵاوکراوە جەخت لەسەر لایەنی نۆرینگەیی چەمکە فیزیایی پزیشکییەکان دەکەنەوە، لەوانە (گۆڤاری تیشکناسی) کە لە ساڵی ١٩٢٣ ەوە لەلایەن کۆمەڵگەی ڕادیۆناسی ئەمریکای باکوورەوە بڵاوکراوەتەوە کە دەکرێت گرنگترین بڵاوکراوەی ئەم پۆلێنە بێت. ھەندێک بڵاوکراوەی تر تەنھا جەخت لەسەر لایەنی ئەکادیمی و بنەڕەتی پزیشکی ئەم لقە دەکەن گرنگترین بڵاوکراوە تایبەتمەندەکانی ئەم جۆرە ڕەنگە (فیزیای پزیشکی) بێت کە لەلایەن کۆمەڵەی فیزیای پزیشکی ئەمریکییەوە بڵاودەکرێتەوە. ھەندێک بڵاوکراوەی تریش بە بەڕێوەبەری پیشەسازی و نەخۆشخانەکان و ھەروەھا دروستکەرانی سیاسەت دادەنرێن ڕادیۆناسی ئەمڕۆ کە لەلایەن ACR بڵاوکراوەتەوە نموونەی لەم جۆرەیە؛ و دیسان ھەندێک ڕۆژنامە ھەن کە تەنیا بە ئۆنلاین بڵاوکراونەتەوە و ھیچ وەشانێکی چاپکراویشیان نییە.
ئەنجومەن و دامەزراوەکان
یەکەمین کۆمەڵەی فیزیای پزیشکی لە مێژوودا لە ساڵی ١٨٩٧ بە ناوی کۆمەڵگای ڕۆنتگن لە لەندەن دروست بوو. کۆمەڵەکە ھەردوو پزیشک و فیزیایی لە یەک ئاستی ڕێکخراوەیی پەسەند کرد. ئە مڕۆ ئە پەیمانگای ڕادیۆیی بە ڕیتانیایە لەگەڵ ئەوەشدا چەندین دامەزراوەی تر ھەن لەسەر ئاستی جیھان. ھەندێکیش وەک ڕێکخراوی نێودەوڵەتی فیزیای پزیشکی، لە ئاستە نێودەوڵەتییەکاندا چالاکن، ھەندێکی دیکەشیان وەک کۆمەڵەی فیزیای پزیشکی ئەمریکی لە ئاستی وڵاتێکدا کار دەکەن گەورەترینی ئەم کۆمەڵەیانە لە ڕووی بەشداری پسپۆڕانی «کۆمەڵگەی ڕادیۆناسی ئەمریکای باکوور»ەوەیە کە ساڵانە لە مانگی یازدە گەورەترین کۆبوونەوەی تیشکناسی لە جیھاندا ئەنجام دەدات. بۆ نموونە لە گردبونەوەکەی ساڵی ٢٠١٥ دا ٥١ ھەزار و ٩٢٢ شارەزا بەشداریان تیادا کرد
لە لایەکەی ترەوە ھەندێک ڕێکخراو وەک پەیمانگای نیشتیمانی بۆ وێناکردنی بایۆمیدیکال، دەزگای گشتین، ھەندێکی تریش وەک سپای و کۆلێجی ڕادیۆناسی ئەمریکی، خاوەنداری تایبەتیان ھەیە یان لە نزیکەوە پەیوەستن بە کەرتی تایبەتەوە.
بەڵام لە کوردستان
سەرچاوەکان
پۆل:فیزیکی پزیشکی پۆل:فیزیک پۆل:پزیشکی
ھان سوو-یۆن
(بە کۆری: لەدایکبووی ٢٤ی نیسانی ١٩٨٣) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان
وێنۆک|جۆرج فان گەشەپێدەری یاریییەکە.
ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان یارییەکی ڤیدۆیی ٢٠٠٩یە کە ڕوەکەکان بەرگری دەکەن لە دژی زۆمبییەکان، یارییەکە لەلایەن کۆمپانیای (پەپکاپ گەیمس) و بڵاوکرایەوە، یەکەمجار یارییەکە بۆ سیستمی ویندۆز و مەک ئۆئێس دەرچوو، دواتر گەشەی پێدرا بۆ سیستەمەکانی تر یارییەکە لەلایەن جۆرج فانەوە دایزینی بۆ کراوە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون پۆل:ڕووەکەکان دژی زۆمبییەکان پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٩ پۆل:گەمەکانی ویندۆز پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس پۆل:یارییەکانی ئەندرۆید پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠ پۆل:یارییەکانی بلاک بێری ١٠ پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣ پۆل:یارییە هونەرییە ئەلکترۆنییەکان پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن پۆل:یارییەکانی ویندۆز
ھاروون ئەحمەد زوبێر
ھاروون ئەحمەد زوبێر (؛ لەدایکبووی ٢٤ی تەممووزی ١٩٩٤ لە ئاکرێ، عێراق)یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی عێراقییە و لە ھێڵی ناوەڕاست یاری دەکات. لە ئێستادا لەگەڵ یانەی داڵکورد لە خولی سویدی یاری دەکات. پێشتر لەگەڵ یانەکانی دھۆک، زاخۆ و لەگەڵ یانەی برایەتی یاریی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:وەرزشکارانی کورد پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە سوێد پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
گرینادا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
گرینادا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
مردن و پرسەی مورتەزا پاشایی
وێنۆک|پرسەی مورتەزا پاشایی مورتەزا پاشایی، گۆرانیبێژێکی ئێرانی بوو، کە دوای ماوەیەک لە بەرەنگاربوونەوەی شێرپەنجەی گەدە لە کۆتاییدا لە تارانی پایتەختی ئێران لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ کۆچی دوایی کرد. کۆچی دوایی ئەم ھونەرمەندە بە چاوەڕواننەکراو وەسف کرا، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی تەمەنی کورتی ھونەرییەوە. ھەندێک کەس لە شارەکانەوە و ھەندێکیش لە دەرەوەی وڵاتەوە ھاتنە پرسەکەیەوە. بەپێی ھەواڵێکی بی بی سی، ئامادەبوونی ئەم پرسەیە لە شارە جیاوازەکانی ئێران «پێدەچێت لە ھەموو پرسەکانی دەیەی ڕابردوو زیاتر بووبێت» و زۆربەی شارەزایان پێیان وایە کە ئامادەبوونی خەڵکێکی لەو شێوەیە لە ڕێوڕەسمێکی پرسە چاوەڕوانکراو نەبووە. ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز ئەم ڕووداوەی بە گەورەترین کۆبوونەوەی ئێران ناوبرد دوای ناڕەزایەتییەکان دژی ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی کۆماری ساڵی ٢٠٠٩، کە دەسەڵاتدارانی ئەو وڵاتەی تووشی سەرسووڕمان کرد.
کۆچی دوایی مورتەرزا لە بەشێک لە ڕۆژنامە و دەزگاکانی ھەواڵ لە ئێران و سەرانسەری جیھاندا ڕەنگدانەوەی ھەبوو. پرسەی تەرمەکەی لە تاران قەرەباڵغییەکی زۆری لێکەوتەوە و بەشێک لە شەقامە ناوەندییەکان و وێستگەکانی میترۆ لە ناوەڕاستی شاردا نزیکبوون لە داخران و کاری وێستگەکانی میترۆش بەھۆی وتنەوەی گۆرانییەکانی مورتەزا پاشایی خەڵکەوە پەکی کەوت. بەپێی ھەواڵێکی بی بی سی، پرسەی موزتەزا پاشایی یەکێکە لە قەرەباڵغترین پرسەکان لە مێژووی ئێراندا.
نەخۆشی
لە کانوونی یەکەمی ساڵی ٢٠١٣ مورتەزا پاشایی تووشی شێرپەنجەی گەدە بوو. چارەسەری کیمیایی بۆ کرا و جارێکیش نەشتەرگەری بۆ کرا. بەڕێوەبەری بەرنامەکەی سەرەتا باسی برینی گەدەی پاشایی کرد، بەڵام دواتر ھەواڵی شێرپەنجەی گەدەی لەلایەن میدیاکانەوە بڵاوکرایەوە. بە تێپەڕبوونی کات جەستەی لاواز دەبوو و کێشی کەم دەبوو و بەھۆی ھەڵوەرینی قژییەوە بە کڵاوێکی قاوەیییەوە لەسەر شانۆ دەردەکەوت.
لە نەخۆشخانە و مردن
پاشایی ئێوارەی ڕۆژی ھەینی ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ گواسترایەوە بۆ بەشی چاودێری تایبەت لە نەخۆشخانەی بەھمەن. ھۆکاری گواستنەوەی بۆ بەشی چاودێری چڕ تای بەرز بووە. بەھۆی بارودۆخییەوە، پزیشکەکان چاوپێکەوتنیان لێ قەدەغە کرد؛ بەڵام ئێوارەی ڕۆژی یەکشەممە ١٨ی ئاب، ژمارەیەکی زۆر لە ھونەرمەندان لە نەخۆشخانەی بەھمەن بۆ بینین و بەرزکردنەوەی ورەی مورتەزا ھاتن بۆلای و بۆ چەند ساتێکی کورت لە لای بوون. ھەروەھا لە ٢٠ی ھەمان مانگ بریکاری ھونەری وەزارەتی فەرھەنگ و ئیرشادی ئیسلامی ئێران و بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمەڵەی مۆسیقای ئێران سەردانیان کرد. دواجار پاشایی لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ کۆچی دوایی کرد.
غوسڵ و پاککردنەوە لە ١٥ی تشرینی دووەم
بۆ دوورکەوتنەوە لە قەرەباڵغی و دواکەوتنی ناشتن، تەرمەکەی لە ١٥ی تشرینی دووەم و ڕۆژێک پێشتر گواسترایەوە بۆ بەھەشتی زەھرا و پرسەکەی ئەنجامدرا. وێنۆک|گۆڕی [[مورتەزا پاشایی]]
دواکەوتنی ناشتن
دوای پرسەکەی لە تەلاری وەحدەت، تەرمەکەی گواسترایەوە بۆ بەھەشتی زەھرا، بەڵام بەھۆی زۆری قەرەباڵغییەوە تا ئێوارەی یەکشەممە نەتوانرا بەخاک بسپێردرێت، بەڵام دوای کاتژمێرێک، کاتێک خەڵکی بڵاوەیان کرد، تەرمەکەی لە بەھەشتی زەھرا و لە تەنیشت ئەحمەد ئارام بە خاک سپێردرا.
خاکی زیکۆلا
ڕۆمانەکە لە پلەی دووەمی خشتەی پەرتووکە پڕفرۆشەکانی ساڵی ٢٠١٦ بۆ پەرتووکفرۆشی کیتابیکۆ و عەسیر ئەلکووتووب دوای خاکی خودا پلەی دووەمی بەدەستھێنا. ڕۆمانێکی خەیاڵییە کە پاڵەوانەکەی گەنجێکی گوندی ئێل باھۆ فرێیکە، کە ڕۆژێک خۆی لە خاکێکدا دەبینێتەوە کە وەک مرۆڤەکانی دیکە مامەڵە لەگەڵ پارەدا ناکەن، و لەبری ئەوە یەکەکانی زیرەکی ھەیە. ھەموو کارێک بۆ پارە لە زەوییەکەماندا لەوێ بەھایەکی دیاریکراوی یەکەکانی زیرەکی ھەیە.
گرینادا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
United States at the 2004 Summer Olympics پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
جێگری سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کورستان
جێگری سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کوردستان، جێگری سەرۆکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستانە، کەناوچەیەکی خۆبەڕێوەبەری سەربەخۆییە لە باکووری عێراق. پەرلەمانی کوردستان متمانە دەبەخشێت بە حکوومەت و چاودێرە بەسەر کارەکانییەوە. یارمەتی دەری سەرۆک وەزیرانە و ئەرک و کارەکانی بە پێی یاسا داڕێژراوە. لە ئێستادا قوباد تاڵەبانی ئەندامی سەرکرادایەتی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان لە ٢٠١٤وە لەو پۆستەدایە.
ھان سون-ھوا
ھان سون-ھوا (لەدایکبووی ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠) خانمەکتەر و گۆرانیبێژی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس پۆل:ھونەرمەندەکانی چێژبەخشی تی ئێس پۆل:خانمەکتەرانی بوسان پۆل:زیندووان پۆل:کچە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژەکانی کەی-پۆپ پۆل:خانمە گۆرانیبێژە پۆپەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠ پۆل:خانمەکتەرانی زنجیرەکانی سەر وێب پۆل:نایابی لە ڕۆلگێران، خانمەکتەرانی براوەی خەڵاتی ئەستێرەیی ئاپان
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
ئیرینا میرۆشنیچێنکۆ
ئیرینا میرۆشنیچێنکۆ (بە ئینگلیزی: Irina Miroshnichenko) ٢٤ـی تەمموز ی ١٩٤٢ لەدایکبووە و لە ٣ـی ئاب ی ٢٠٢٣ کۆچی دوایی کردووە، ئەکتەرێکی سینەمایی و شانۆی سۆڤیەت و ڕووسی یە. هەروەها براوەی خەڵاتی نازناوی شەرەفی سۆڤیەتە. لە ساڵی ١٩٦١ چووە ناو قوتابخانەی شانۆی هونەری مۆسکۆ و بەشداری کرد لە (کۆرسی ڤاسیلی مارکۆڤ). لە ساڵی سێیەمی خوێندنیدا، لە یەکەمین فیلمی بە ناوی «ڕۆیشتن بە شەقامەکانی مۆسکۆ» دەرکەوت.
میرۆشنیچێنکۆ لە ٣ـی ئابی ٢٠٢٣ لە تەمەنی ٨١ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.
بەستەری دەرەکی
ئیرینا میرۆشنیچێنکۆ لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان
مزگەوتی عومەر کوڕی خەتتاب (کۆلۆمبیا)
سەرچاوەکان
پۆل:نژیاروانیی ئیسلامی پۆل:چاندی ئیسلامی پۆل:مزگەوتەکان
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
United States at the 2012 Summer Olympics پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
ھان سونگ-یون
ھان سونگ-یون (لەدایکبووی ١٢ی تەمموزی ١٩٩٧) خانمەکتەر و مۆدێلی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ژنانی دۆنگدوک پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
سێگرکان
سێگرکان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
سێگرکان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
عەمر عەبدولحەمید (نووسەر)
عەمر عەبدولحەمید (لەدایکبووی پارێزگای داکالیە لە ساڵی ١٩٨٧) نووسەر و ڕۆماننووسێکی میسرییە. پزیشکی خوێندووە، پسپۆڕ لە نەشتەرگەری گوێ و لووت و قوڕگ لە زانکۆی مەنسورە. ناوبراو وەک نووسەرێک لە بواری چیرۆکی خەیاڵیدا بەھۆی یەکەمین بەرھەمی چاپکراوی کە خاکی زیکۆلا و ئاماریتا ناوبانگێکی زۆری ھەیە، بەم دواییە «دقات الشامو» کە بەشی دووەمی ڕۆمانی یاساکانی دوو دراوسێیە و بەشی سێیەمیشی چاپ کردووە بەناوی شەپۆلەکانی ئاکیما.
گرینادا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
گرینادا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
گرینادا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
جەواد دارایی
جواد دارایی (لەدایکبووی ١٩٩٢ لە خورەماوە، ئێران) دەرھێنەر، نووسەر و ئەکتەرێکی سینەمای ئێرانییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
United States at the 2016 Summer Olympics پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
جەیسن واتکینز
جەیسن واتکینز ؛ لەدایکبووی ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٦) ئەکتەرێکی ئینگلیزە. جەیسن بە ڕۆڵگێڕانی، لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی تاج (٢٠١٦) ناسراوە. ھاوسەرگیری لەگەڵ کلارا فرانسیس کردووە پێنج منداڵیان ھەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری درامی
ئێڵ
کەواتە پلەبەندی چینەکانی ڕەگەز و نەژاد و ڕەچەڵەکی ھۆز و تیرەکانی کورد دابەشی دەکەینە سەر حەوت بەش:
بەڵام لای کورد دابەشکردنی چینەکانی ڕەگەز و نەژاد و ڕەچڵەک بەو شێوە نییە کەلای عەرەبە، تەنانەت ھیچ سەرچاوەیەکی نووسراومان بەر دەست نەکەوتووە کە پلە بەندی چینەکانی ڕێکخسبێت، تەنانەت ئەو سەرۆک ھۆز و تیرە بەڕێزانەی کە بە فەرمی خۆیان ناساندووە وەک (سەرۆک ھۆز) لە لای دەسەڵاتداران و خەڵکەکانییەوە ھیچ بەرھەمێک وەھایان دانەھێناوە چینەکانی ڕەگەز و نەژاد و ڕەچڵەک ڕێکخستبێت و دەریانخستبێ وەک زانستێی سەربەخۆ، تەنانەت ھەندێ ھۆز ھەیە جارێک بە عەشیرەت ناو خۆی دەێنێت و جارێک بە تایفە وجارێک بە ھۆز وجارێک بە تیرە یان خێڵ و ئێل.
ناساندن
پێناسەی ڕوون و ورد و ڕێک لە چەمکی ئێڵدا بوونی نییە کە بتوانێ بەشێوەیەکی جوان ئێڵەکان گشتگیر بکات. جوانترین چەشنی پێناسەی ھەموو ئێڵەکان بەگشتی ئەوەیەکە کۆمەڵێک لە ھۆزەکان دەژین لە ناوچەیەکی دیاریکراو لەو زەویانەی کە تایبەتە بە ئێڵەکە. ئێڵەکان زۆر جار پەیوەست نین بە ئێڵەکانی ترەوە لەبەرئەوەی ھەر ئێڵە شێوەی ژیان و داب و نەریتی جیاوازە لە ئێڵێکی تر، لەگەڵ ئەوەشدا زۆرجار خزمایەتی و لێکچوونی داب و نەریتتیان لەیەکە.
شوێنەوارەکانی نووسینی ڕونیکی ئیمپراتۆریەتەکانی ئاسیای ناوەڕاستی گەلانی تورک پێناسەی کۆی کۆمەڵایەتی، یەکێتی کۆمەڵایەتی بەم زاراوەیە دەکەن. جگە لەوەش لێکۆڵینەوە لە دەقەکانی تورکی و ئویغور دەریدەخات کە بۆ کۆکەرەوەکانیان مانای وشەی “ئێل” سێبەری جیاوازی ھەبووە.
زاراوەی "ئێڵ" لەڕادەبەدەر فرەمانایە. ئەم پۆلە کۆمەڵایەتییە لە نێوان زۆرێک لە گەلانی تورک زماندا بە ماناکانی ‘کۆمەڵگا’، ‘کۆمەڵێک مرۆڤ، بابەت’ بۆ ئێمە ناسراوە. بە گوێرەی ل.ن.گومیلیۆڤ، ئێڵ ئاماژەیە بۆ ژێردەستەکردنی زۆرەملێی ھۆزەکانی دیکە، وەک "ئیمپریۆم"ی لاتینی یان "دەوڵەت"ی ڕووسی.
ڕوونکردنەوە
بۆ چینەکانی جینالۆجی لای گەلی کوردی ڕەسەن وەک (تایفە، عەشیرەت، خێڵ)، لەبەرئەوەی دوو وشەکەی یەکەم عەرەبین، یەکەمیان لە وشەی (طائفة)ەوە ھاتووە کە لە زمانی عەرەبی بە مانای (میللەت، تیرە sect, cult)دێت و بە مانای (توێژ، کۆمەڵێک faction, group) ھاتووە، کە پێمان باشە وەک چینێکی جینالۆجی دانانرێت، بەڵکو بۆ گرووپێکی خێزانی یان کۆمەڵە خەڵکانێک یان وەک چینێکی ئاینی یان مەزھەبی بەکار بێت باشترە. وشەی عەشیرەت لە (عشیرة)ی عەرەبییەوە ھاتووە و بەمانای تیرە یان بنەماڵە دێت کە لە زمانی عەرەبیدا دەگەڕێتەوە سەر وشەی (العیشرة) کە پێک ھاتوون لە باپیر و کوڕ و مام و برا و ھەموویان لە یەک خێزان دەرچوون، لە قورئانی پیرۆزدا ھاتووە کە دەفەرمووێت:(ۆأَنذِرْ عَشِیرَتَکَ الأَقْرَبِینَ)، واتە بانگەواز لە کەسە نزیکەکانتەوە دەست پێبکە. وشەی (خێڵ)یش بۆ بنەماڵەیەک یان تیرەیەک یان ھۆزێکی کۆچەر بەکار بھێنرێت یان وەک وشە واتایەک (مرادف) بۆ ئەو نازناوانە بەکاربھێنرێت باشترە وەک چینێکی ڕەگەزی یان چینێکی جینالۆجی.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمەڵناسی پۆل:کورد پۆل:کوردستان
واوواو
واوواو کەناڵێکی تایبەتی تەلەڤیزیۆنی مانگی دەستکردی ژاپۆنییە. بارەگا سەرەکییەکەی لە ئاکاساکا لە میناتۆ لە تۆکیۆیە.
بریکاری پارانۆیا
بریکاری پارانۆیا زنجیرە ئەنیمێیەکی ژاپۆنییە کە لەلایەن ساتۆشی کۆن نووسراوە و دەرھێنراوە، و لەلایەن ستۆدیۆی مادھاوسەوە لە ساڵی ٢٠٠٤ بەرھەم ھێنراوە. لە دەوری دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی لە موساشینۆ لە تۆکیۆ دەسوڕێتەوە.
چیرۆک
چیرۆکی ئەنیمێکە لە دەوری کوڕێکی خوێندنگەی سەرەتایی دەسوڕێتەوە کە بە «شۆنن بات» ناسراوە، لە پشتەوە ھێرش دەکاتە سەر خەڵک بە بیسبۆڵە زێڕینەکەیەوە. دوای ئەوەی ترس و دڵەڕاوکێ لەناو خەڵکدا بڵاودەبێتەوە، دوو ئەفسەری بەدواداچوون لێکۆڵینەوە لەم کەیسە دەکەن بۆ ئەوەی بتوانن ھێرشەکانی ئەم منداڵە بوەستێنن.
گوام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
گوام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ئیسکولاستیک
ئیسکولاستیک کۆمەلە قەتابخانەیەک بوون لە سەدەکانی ناوەراست، شێوازێکی تایبەتی خوێندن و فێرکردنیان ھەبوو، ئەم قوتابخانانە تایبەت بوون بە فێرکردنی حیکمەت و فەلسەفە ھەروەھا ڕووگەیەکی مەزھەبیان ھەبوو کە تایبەت بوون بە کڵێساوە.
سەبارەت بە وشەی ئیسکولاستیک ھیچ وشەیەکی کوردیمان نییە ھاوتای ئەو وشەیە بێت و من لە کتێبێکی ( د.علی شەریعەتی) وەرم گرتووە، بە فارسیش وا دەنوسرێت (اسکولاستیک)، وە لە ئینگلیزیدا بە scholastic دەنووسرێت، بۆ زیاتر ئاشنابونتان بەم قوتابخانەو بەم چەمکە ئەو بەستەرە دەرەکیە بکونەوە کە بۆم داناون.
پۆل:نەریتە فەلسەفییەکان
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
United States at the 2020 Summer Olympics پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
گوام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
گوام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
مزگەوتی عومەر کوڕی خەتتاب (قودس)
مزگەوتی عومەر کوڕی خەتتاب دەکەوێتە حەوشەی باشووری کەڵێسا قیامەت لە گەڕەکی مەسیحییەکانی قودس.
دروستکردنی مزگەوتەکە
پاش ئەوەی حەزرەتی عومەری کوڕی خەتتاب کلیلی ماڵی پیرۆزی لە سۆفەرۆنیۆسی پاتریارک وەرگرت، حەزرەتی عومەریش بە خەڵکی قودسی گوت: «ئەی گەلی ئەلیاس، ئەوەی ھەمانە و دەبێت بیکەین، لای ئێوەیە، دڵنیابن کە ھیچ پەیوەندیمان بە ئێوەوە نییە و بێزارتان ناکەین.» دوای ئەم قسەیە، عەباکەی کردەبەری و نوێژی کرد، موسڵمانەکانیش بە دوایدا ھاتن و مزگەوتێکی بە ناوی مزگەوتی عومەر دروست کرد. حەزرەتی عومەر لە ساڵی ١٥ کۆچی پەیمانێکی لەگەڵ خەڵکی قودس دا بەست کە ھیچ پەیوەندیمان بە ئێوەوە نییە ئەگەر پێتان خۆش بوو ببنە موسڵمان و ئەگەر پێتان خۆش نەو بە ئاینەکەی خۆتدا بمێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی ئیسلامی پۆل:مزگەوتەکان پۆل:مزگەوتەکانی ئورشەلیم پۆل:نژیاروانیی ئیسلامی
وەھم
وەھم بریتییە لە شێواندنێک کە تووشی ھەستەکان دەبێت، و ئاشکرای دەکات کە مێشک چۆن وروژاندنی ھەستەکان ڕێکدەخات و ڕوونی دەکاتەوە. ھەرچەندە وەھمەکان واقیع دەشێوێنن، بەڵام زۆربەی خەڵک بەشدارییان تێدا دەکەن. و وەھمەکان بەزۆری کاریگەرییان لەسەر ھەستی مرۆڤ زیاترە لە بینینی. لە کاتێکدا وەھمە بیناییەکان ناسراوترین و تێگەیشتووترین جۆری وەھمن. گرنگیدان بە وەھمە بیناییەکان لەو ڕاستییەوە سەرچاوە دەگرێت کە ھەستی بینین زۆربەی کاتەکان زاڵە بەسەر ھەستەکانی تردا. بۆ نموونە، وا دەزانرێت ئەو کەسانەی سەیری فێڵی نمایشی دەنگی دەکەن پێیان وایە دەنگەکە لە بوکەڵەکانەوە دێت، چونکە دەبینن بوکەڵەکان توانای جوڵاندنی دەمیان ھەیە لەگەڵ وشەکاندا. ھەندێک لە وەھمەکان لەسەر بنەمای گریمانە گشتییەکانن کە مێشک لە کاتی درک بە ھەستەکاندا دەیکات. ئەم گریمانانە بە بەکارھێنانی بنەماکانی ڕێکخستن، وەکو گێستاڵت، توانای تاک بۆ تێگەیشتنی قووڵ و تێگەیشتنی جوڵەیی، و جێگیری ھەستی. ھەروەھا وەھمەکانی تر لە ئەنجامی پێکھاتە ھەستیارە بایۆلۆژییەکانی ناو جەستەی مرۆڤ یان بارودۆخی دیکەی دەرەوەی جەستە لەناو ژینگەیی مرۆڤدا ڕوودەدەن.
گوام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
گوام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤ە کە لە ٢٦ی تەممووز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە دەچێت.
سەرچاوەکان
٢٠٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
بەختیاری
وێنۆک وێنۆک بەختیاری یەکێک لە خێڵەکانی نەتەوەی کوردە کە لە شارەکانی ورووگەڕ، ئەھواز، ئەسفەھان، شاری کورد، یاسووج و چەند شارێکی تر دەژین. ڕۆژهەڵاتناسی بەناوبانگ لورد کرزن بەختیاریەکانی بە یەکێک لە خێڵەکانی نەتەوەی کورد پەسەند کردوە و کورد بوونی ئەوانی پشتڕاست کردوەتەوە. دکتۆر فریچ لە کتێبی کورد-لووڕ، کوردبوونی بەختیاریەکانی پەسەند کردوە. شرەفخانی بدەلیسی لە کتێبی شەرەفنامە خێڵی بەختیاری بە کورد پەسەند کردوە. عەلی ئەکبەر دێهخودا لە کتێبی لۆغەتنامەی دێهخودا بۆ بەختیاری ئاماژەی داوە کە یەکێکە لە خێڵە کوردییەکان. لە هەموو کتێبە مێژووییەکاندا کە بەهێزترینیان مێژووی لوڕ و بەختیاری ناسی جیهانە، کتێبی ڕۆشنبیری بەختیاری سەردار ئەسعەد بەختیارییە. ئەو لوڕ و بەختیاری بە کورد حیساب کردگە و دەڵێت من کورد بەختیاریم. سەردار ئەسعەد بەختیاری، لە کتێبی (خلاصه الاعصار فی تاریخ البختیار) لە بەندی حەوتەمی کتێبەکەدا کە نووسیویەتی کە لوڕەکان و بەختیارییەکان لە لقەکانی ئەکرادن، وشەی ئەکراد لە بەرەی عەرەبیدا بەکار هاتووە، سەردار ئەسعەد دەڵێت هەموو لوڕەکان و بەختیارییەکان کوردن. حەمدوڵڵای مستەوفی لە کتێبی مێژووی بژاردە، کورد بوونی بەختیاری پەسند کردگە و هەروەها ئایەتوڵڵا مەردۆخ کوردستانی لە کتێبی مێژووی مەردۆخا بۆ بەختیاریەکان نووسیگە بەشێک لە نەتەوی کوردن.
ئیمپراتۆرە لو
ئیمپراتۆر لوو یان ئیمپراتۆر لوو ژی 吕后 (ئیمپراتۆری دایک 道格) (لەدایکبووی ٢٤١–١٨٠ پێش زاین) وەک ئیمپراتۆرە لوو ناسراوە، (خاتوونی ئیمپراتۆرە گاۆی ھان -بە چینی ئاسانکراو 汉高后 ، چینی دێرین: 漢高后 شێوازی خوێندنەوە:ھان گاۆ ھۆو) ھاوسەری ئیمپراتۆر گاۆزووی ھان دامەزرێنەری شانشینی ھان دوو مناڵی ناسراویان ھەبوو لیو ینگ دواتر بووبە (ئیمپراتۆر ھوویدی ھان) و شازادە خاتوون یوانی لوو) لوو ژی یەکەم ژن بوو کە ناونیشانی ئیمپراتۆرە و ھێزی فەرمانڕەوایی وەرگرتبێت لە چین دوای مردنی ئیمپراتۆر ناونیشانی نوێنەری پێدرا کە دواتر لە شوێنی کوڕەکەی و نەوەکەی بۆ ماوەیەک فەرمانڕەوایی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٨٠ی پێش زایین پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ٣ی پێش زایین پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٣ی پێش زایین پۆل:خانمەئیمپراتۆرەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان پۆل:خانمەئیمپراتۆرە داوەگرەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان پۆل:سیاسەتمەدارەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان لە شاندۆنگ پۆل:ڕاسپێردراوەکانی چین
لەشفرۆشی لە ئوردن
لەشفرۆشی لە ئوردن نایاسایییە، بەڵام ئەنجام دەدرێت، چۆن بەرپرسان لە ئەم کردارە چاوپۆشی دەکەن. لەشفرۆشی زۆرتر لە شارە گەورەکان و دەوروبەری کەمپی پەنابەران ڕوودەدات. ھەروەھا لە شوێنەکانی دیکە، وەکوو قەحبەخانەکان، ڕێستۆرانتەکان، یانە شەوانەکان و شەقامەکان ئەجام دەدرێت. لەشفرۆشەکان زۆربە خەڵکی ڕووسیا، ئوکراینا، فلیپین، مەغریب، توونس، سووریا، عێراق، فەلەستین و ھەروەھا ئوردنین.
ڤۆلتای سەروو لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ڤۆلتای سەروو نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
لەشفرۆشی لە ئوردن
ئوردن لەبەر گەشتیاریی سێکسی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین ناوبانگی ھەیە. چەند نموونەیەک لە گەشتیاریی سێکسیی ژنان لەگەڵ پیاوانی بەدوو لە شوێنە گەشتیارییەکان لە بیابانی ئوردن ڕاگەیەندراوە.
ڤۆلتای سەروو لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
لەشفرۆشی لە ئوردن
ڕاگەیەندراوە کە ھەندێک لە پەنابەرە سوورییەکان لە ئوردن وەکوو لەشفرۆش ئیش دەکەن،     بە نموونە لە کەمپی پەنابەرانی زەعتەری.
سەرچاوەکان
* ئوردن
ئیمپراتۆر چیان شاوۆ
ئیمپراتۆر چیانشائۆ (بە چینی: 漢前少帝، لەدایکبووی ١٩٣ی پێش زاین تا حوزەیرانی ١٨٤ی پێش زاین) ناوی کەسی: لیو گۆنگ بە چینی:劉恭) سێیەم ئیمپراتۆری ھان بوو گەورەترین کوڕی ئیمپراتۆر ھووی ھان بوو. زانیارییەکی کەم دەربارەی ژیانی تایبەت ئیمپراتۆر چیان لەبەر دەستە دوایی مردنی باوکی کە پێشوو تر شازادەی جێنیشین بوو ھاتە سەر تەخت ھەرچۆنێک بێت داپیرەی بە فەرمی سەرۆکایەتی تەواوی دام و دەزگاکانی حکوومەتی دەکرد. دوای مردنی ئیمپراتۆری کوڕەکەی لیو ھۆنگ دێتە سەر تەخت.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٨٤ی پێش زاین پۆل:ئیمپراتۆرەکانی ڕۆژاوای ھان پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٢ەمی پێش زایین
چیای ئاساما
چیای ئاساما (بە ئینگلیزی: Mount Asama) گڕکان ێکی ئاڵۆزی چالاکە لە ناوەڕاستی هۆنشۆ، کە دوورگە یەکی سەرەکیە لە ژاپۆن. گڕکانەکە بە چالاکترین گڕکانی هۆنشۆ دادەنرێت. دەزگای کەشناسی ژاپۆن چیای ئاسامای بە پلەی ئەی پۆلێن کردووە. بەرزییەکەی ٢٥٦٨ مەتر (٨٤٢٥ پێ) لە ئاستی دەریاوە لەسەر سنووری پارێزگاکانی گونما و ناگانۆیە. چیاکە لە لیستی ١٠٠ بەناوبانگترین چیایە لە ژاپۆن.
مۆزەخانەی گڕکانی ئاساما
مۆزەخانەی گڕکانی ئاساما کە ٤ کم لە کانیاوی چیای ئاساما دوورە و لە ساڵی ١٩٩٣ تا ٢٠٢٠ کراوە بووە، کە هۆکاری ڕودانی گڕکانەکانی ڕوون کردووەتەوە.
ماساشی ئەندۆ
ماساشی ئەندۆ  وێنەکێشێکی ئەنیمێ و دیزاینەری کەسایەتییەکانە لە ساڵی ١٩٦٩ لە شاری ھیرۆشیما لەدایکبووە، بە کارەکانی لەگەڵ ھایاوۆ میازاکی و ساتۆشی کۆن ناسراوە.
تێکچوونی ھۆزی لوو
تێکچوونی ھۆزی لوو بریتییە لە تێکچوون و وەرگەڕانەوەی ھۆزەکە دوای مردنی ئیمپراتۆر لوو ژی.
زیاتر بخوێنەوە
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ھان
خولی پیشەگەری سعوودی
خولی پیشەگەری سعودی (عەرەبی: دوری المحترفین السعودی) کە ھەروەھا ناسراوە بە SPL بەرزترین ئاستی تۆپی پێیە لە سیستەمی خولی سعودیەی عەرەبی. لە ساڵی ٢٠١٣ بۆ ٢٠١٩، ھەروەھا ناسراو بوو بە خولی عەبدولەتیف جەمیل، یاخود دەوری جەمیل، چونکە سپۆنسەر دەکرا لەلایەن عەبدولەتیف جەمیل.
یەکەم وەرزی پاڵەوانێتییەکە وەرزی 1976-77 بوو. ئەل ھیلال سەرکەوتوترین یانەی خولەکەیە کە خاوەنی ١٧ نازناوە لە مێژوودا و نوێترین نازناوی بردووەتەوە لە ٢٠٢٠–٢١.
مێژوو
ھەتا کۆتایییەکانی ١٩٥٠، تۆپی پێ لە سعودیە ڕێک دەخرا بە شێوازی ھەرێمی، لەگەڵ ئەوەی نەتیا پاڵەوانێتی نەتەوەیی بریتی بوو لە جامی شا. لە ساڵی ١٩٥٧، یەکەم خولی نەتەوەیی دروست کرا لە ئاستی ھەرێمەکەدا بە پاڵەوانێتی ھەرێمەکانی ناوەڕاست، ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵات و باکوور. یانەکان ڕکابەریان دەکرد لە خولە ھەرێمییەکاندا تا بگەن بە جامی شا، کە ئەمە دوا قۆناغی پاڵەوانێتییەکە بوو. براوەی جامی شا دەبوو بە براوەی خولەکە.
لە ساڵی ١٩٨١، بڕیار درا کە ژمارەی یانەکان زیاد بکرێت و ھەروەھا خولی دووەم دابنرێت. ڕکابەری خولەکە بۆ وەرزی ١٩٨١–٨٢، ناسراو بوو بە خولی ڕیزبەندی، ١٨ یانەی لە خۆ دەگرت کە ھەشت یانەی سەرەوە سەرکەوتن بۆ خولی پلە یەک و دە یانەی کۆتا بۆ خولی پلە دوو. ژمارەی یانەکانی خولی پلە-یەک دواتر زیاد کرا بۆ ١٢ یانە لە وەرزی ١٩٨٤–٨٥.
لە ١٩٩٠، بڕیار درا کە پاڵەوانێتییە ناوخۆیەکان نوێ بکرێتەوە و پیشەگەری تۆپی پێ زیاد بکرێت. پاڵەوانێتی خولێکی نوێ دروست کرا بە ناوی " The Custodian of The Two Holy Mosques League Cup" کە پاڵەوانێتییەکی دوو-قۆناغ بوو. لە قۆناغی یەکەمی پاڵەوانێتی خولەکە بە ئاسایی دوو یاری بەرامبەر ھەر یانەیەک دەکرا لەگەڵ سەرکەوتنی ٤ یانەی سەرەوەی ڕیزبەندی بۆ قۆناغی دەرکردنی کۆتایی، پێی دەوترا چوارگۆشەی زێڕین. یانەکان دەیانتوانی گرێبەستی یاریزان بکەن بە شێوەیەکی پیشەگەر کاتێک دەگەیشتن بە ئاستی پێش کۆتایی.
خولەکە بوو بە پیشەگەر لە ساڵی ٢٠٠٧.
ھەرچەندە وڵاتی سعودیە وڵاتێکی کەمێک داخراوە و ھەروەھا پەیڕەوی ئایینی ئیسلامە بەڵام لە ئێستادا تەنانەت گرەوکردن دادەنرێت لەسەر یارییەکانی خولە ناوخۆیی و جامەکان لەو وڵاتەدا.
خەڵاتی براوە
زۆرترین گۆڵ
بۆلد مانای وایە یاریزانەکە ھێشتا چالاکە لە خولەکە.
کالابریا
کالابریا ھەرێمێکە لە ئیتالیا کە دەکەوێتە بەشی باشووری نیمچە دوورگەی ئیتالیاوە و ڕووبەرەکەی ١٥٠٨٢ کیلۆمەتر دووجایە و ژمارەی دانیشتووانی زیاتر لە ٢ ملیۆن کەس دەبێت، لە شێوەی نیمچە دوورگەیەکە لە پێنج پارێزگا پێکھاتووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:ھەرێمەکانی ئیتالیا
ڕێبازی ڕەحمانی
ڕەحمانی تەریقەت و ڕێبازێکی موسڵمانانی سوننەیە. ڕەحمانییەکان سەیدی محەممەد بووقوبرین (لەدایکبووی ١٧٢٠ز – مردووی ١٧٩٣) دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:تەریقەتەکان
گوام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
گوام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ئیمپراتۆر ھو وی ھان
ئیمپراتۆر ھووی ھان یان ئیمپراتۆر ھوو ویدی ھان، (漢惠帝 - ھان ھو-وی-دی) (لەدایکبووی ٢١٠ی پێش زاین تا ئەیلوولی ١٨٨ی پێش زاین) دووەم ئیمپراتۆری ھان بوو لە مێژووی دێرینی چین دووەم کوڕی ئیمپراتۆر گاۆزوو بوو. یەکەم کوڕی ئیمپراتۆر لوو ژی بوو، ئیمپراتۆر بەھۆی بێ کاریگەر بوونی لە فەرمانڕەوایی کردن خاتوونی ئیمپراتۆرە لو ژی لەجیاتی ئەو فەرمانڕەوایی ئەکرد ھەرچۆنێک بێت کارەکانی ئیمپراتۆر بریتی بوون لە کۆتایی پێھێنانی یاسای سووتاندنی کتێبەکان و زیندە بەرچاڵکردنی زاناکان، و ھەوڵی دا برا بچووکەکەی شازادە ڕوویی لە مردن ڕزگار بکات لەدەست ئیمپراتۆر لوو ژی بەڵام شکستی ھێناو براکەی مرد، دوایی ئەو کارەساتە ئیپمراۆر دەستی بە خواردنەوە و ڕابواردن کرد و بە تەمەنێکی گەنج مرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٢١٠ی پێش زایین پۆل:مردووانی ١٨٨ی پێش زایین پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٢ەمی پێش زایین پۆل:ئیمپراتۆرەکانی ڕۆژاوای ھان پۆل:خەڵکی دێرینی کۆمەڵگەی پەلکە زێڕینە
ئێلی کۆل
ژیان
ئێلی لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٩١ لیلیدەیل، ڤیکتۆریا لەدایکبووە. دایک و باپیری ھەردووکیان وەرزشوانی مەلەوانی بوون. باوکیشی وەرزشوان بووە. دووساڵ دوای لەدایکبوونی قاچی ڕاستی تووشی نەخۆشی کە جۆرێکە لە شێرپەنجە دەبێت، دوای بێ ئەنجام بوونی چارەسەرە کیمیایەکان لە ١٤ی شوباتی ١٩٩٤ قاچی ڕاستیان لە سەرووی ئەژنۆیەوە بڕایەوە. دوای ھەشت نەشتەرگەری دایکی ئێلی وەک بەشێک لە چارەسەرکردنی ناوی لە یەکێک لە خولەکانی فێربوونی مەلەوانی تۆمارکرد. ڕاھێنەرەکان پێشبینی ساڵێکیان بۆکردبوو بۆ ئەوەی لە ھێلی ناوەرەست فێری مەلەکردن بێت، بەلام بە دوو ھەفتە فێربوو کە ئەمەش دوور بوو لە پێشبینییەکانیان. ئێلی لە قوتابخانەی فێرکستۆن خوێندوویەتی. لە زانکۆی کاسۆلۆکی ئوسترالیا بەکالۆریۆسی لە زانستی تەندروستی وەرزشی بەدەست ھێناوە.
ئیمپراتۆر ھاوۆشاوۆی ھان
ئیمپراتۆر ھاۆشاۆی ھان یان ئیمپراتۆر ھاۆشاۆدی ھان، بە چینی:漢後少帝) ناوی کەسی: لیو ھۆنگ، چوارەم ئیمپراتۆری ھان بوو کوڕی ئیمپراتۆر ھووی بوو، زانیارییەکی کەم لەسەر ژیانی ئیمپراتۆر ھاۆشاۆ ھەیە دوای مردنی باوکی براکەی لیو گۆنگ چووە سەر تەخت.
ئێلی کۆل
پیشەی مەلەوانی
وێنۆک|کوڵ لە دوای خولێکی ڕاھێنان لە پەیمانگەی وەرزشی ئوسترالیا ئێلی کۆڵ لە پۆلینی دەستی کرد کە تایبەتە بەو کەسانەی بەشێکی جەستەیان بڕواتەوە دەستی کرد بە خۆئامادەکرد بۆ بەشداریکردن لە پاڵاوانێتییەکانی مەلەوانی لەسەر ئاستی ناو و دەرەوە. لە ساڵی ٢٠٠٣ بەشداری پالاوانێتییەکانی کرد. لە پالاوانێتی جیھانی مەلەوانی ساڵَی ٢٠٠٦ کە لە ئەفریقای باشوور بەڕێوەچوو بەشداریکرد. لە پشتە مەلەی ١٠٠مەتری S٩ مەدالیای زیوی بەدەست ھێنا. کۆڵ توانی بەھۆی ئاستەکەیەوە بگاتە تیمی مەلەوانی ئوسترالیا بۆ بەشداریکردن لە پارالمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨ی پەکین پایتەتی چین، بووە براوەی مەدالیای زیو لە مەلەوانی ١٠٠ مەتری پوپوولەی S٩ و و دوو مەدالیای بڕۆنز لە مەلەوانی ٤٠٠ مەتری ئازاد S٩، مەلەوانی ١٠٠ مەتری پشتەمەلە S9. لە ساڵی ٢٠٠٩بەشداریی لە پالاوانێتی مەلەوانی کورت مەودای ئوسترالیا کرد لەمەلەوانی ١٠٠ مەتری ئازاد توانی ژمارەی پێوانەی جیھانی تۆماربکات کاتێک مەوداکەی بە یەک دەقە و چوارچرکە و ٦ لە ھەزاری چرکە ١:٠٤:٠٦ تەواوکرد. و ئەم پالاوانێتییە بووە ھۆی پالاوتنی مەلەوانەکان بۆ بەشداریکردن لە پاڵاوانێتی جیھانی مەلەوانی ئای پی ئێس (IPC Swimming World Championships) تایبەت بە خاوەن پێداویستییەتایبەتییەکان لە سالی ٢٠٠٩ لە ڕیۆدی ژانیرۆی بەڕازیل. ئێلی توانی خۆی بگەیەنێت ئەو پالاوانێتییە لە مەلەوانی ١٠٠ مەتری پشتە مەلە، مەلەوانی ٤٠٠ مەتری ئازاد، ٤ ×١٠٠مەتری ھەمەجۆر، و ٢٠٠ مەتری ھەمەجۆری تاک مەدالیای بڕۆنزی بەدەست ھێنا. ھەروەھا لە پالاوانێتی جیھانی مەلەوانی ئای پی ئێسی ٢٠١٠ بەشداریکرد و بووە براوەی دوو مەدالیای بڕۆنز لە مەلەوانی ٢٠٠ مەتری ھەمەجۆر، ھەروەھا مەلەوانی ٤٠٠ مەتری ھەمەجۆر SM9. ھەر لەو ساڵەدا لە پاڵاوانیتی یارییەکانی کۆمۆنوێلت ٢٠١٠ی دێلھی لە مەلەوانی ١٠٠ مەتری ئازادی، و مەلەوانی ١٠٠ مەتری پەپولوی بووە براوەی مەدالیای بڕۆنز. و لە پالاوانێتی پان پاسیفیکی ٢٠١١ توانی ٦ مەدالیا لە ڕکابەرییەەکانی ٥٠ مەتری ئازاد، ١٠٠ مەتری ئازاد، ٤٠٠ مەتری ئازاد، ١٠٠ مەتری پەپوولەی، ١٠٠ مەتری پشتەمەلە، مەلەوانی ٢٠٠ مەتری ھەمەجۆری تاک S٩ بەدەست بھێنێت. کۆڵ ھەروەھا لە پالاوانێتییە ناوخۆیییەکانی ئوسترالیا بەشداری کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١ پۆل:زیندووان پۆل:ژنە ئوستڕالییەکانی سەدەی بیستەم
ئوروگوای لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
ئوروگوای نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨ بوو کە لە ١٧ی ئایار تا ١٢ی ئابی ١٩٢٨ لە ئەمستەردام لە ھۆلەند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
تیرە
تیرە دەوترێت کە کۆمەڵێک کەسن کە پەیوەندی خزمایەتی و خوێن لە نێوانیاندا ھەیە و باپیرەیان یەکە. تەنانەت ھەندێک جار ڕەچەڵەکیان یەک نییە. وەچەند تیرەیەک پێکەوە دەبنە دروستکردنی ھۆزێک کە لەوانەیە ڕەچەڵەکی ئەم تیرانە یەک نەبن.
تیرە بریتییە لە کۆمەڵێک کەس کە بە خزمایەتی و ڕەچەڵەکی ڕاستەقینە یان ھەستپێکراو یەکدەگرن. تەنانەت ئەگەر وردەکارییەکانی ڕەچەڵەکە نەزانرێت، ڕەنگە تیرەکان ئیدیعای ڕەچەڵەک بکەن لە ئەندامی دامەزرێنەر یان باپیرەی سەرەوە. تیرەکان، لە کۆمەڵگا ڕەسەنەکاندا، مەیلیان ھەیە بۆ ژن و مێردایەتی، واتە ئەندامەکانیان دەتوانن ھاوسەرگیری لەگەڵ یەکتر بکەن. تیرەکان پێش فۆرمەکانی ڕێکخراو و حکومەتی کۆمەڵایەتیی ناوەندی کەوتوون، و لە ھەموو وڵاتێکدا بوونیان ھەیە. ئەندامان دەتوانن بە ئاڵایەک یان ھێمایەکی تر خۆیان بناسێنن بۆ ئەوەی نیشان بدەن کە تیرەیەکی سەربەخۆن.
ئەندامانی ترە ھەندێک جار نیشانەیەک یان سیمبولێکیان ھەیە کە کە ئاماژە بەوەدەکات کە سەر بەو تیرەیەن و ھەر تیرەیەک نیشانەی خۆی ھەیە. بنەمای خزمایەتی توندوتۆڵ ھەیە لەناو تیرەکاندا، لەم ڕێگایەوە تیرەکان ھاوبەشن لە دانانی (مەرج)یا دەستوورێک کە نیشانەی یەکگرتووی تیرەکەیە. ھەندێک لە تیرەکان بەشێوەیەکی ئەفسانەیی ڕەچەڵەکیان دەبەنەوە سەر شتانێک کە مرۆڤنین، بۆ نموونە دەیبەنەوە سەر ھێمایەکی پیرۆز کە زۆرجار ئاژەڵێکە.
لە کۆمەڵەی ڕەوەندی کوردستاندا تیرەکان بنەمایەکی کۆمەڵایەتی ڕامیاریان ھەیە و دەسەڵاتیان بەشێوەی ھەرەمی دادەبەزێت و کەسودێکی زۆری ھەیە بۆیان. ئەم دەسەڵاتە ھەرەمییە ڕێکیان دەخات بە شێوەیەکی کۆمەڵایەتی و و لە تیرەیەکەوە بۆ تیرەیەکی کە جیاوازە.
تیرەکانی کورد
ھارونی، ڕۆغزایی، گەڵاڵی، عەلایی، شاتری، یەسوجانی، تەرخانی، چوچانی، بێسەری، قەویلەیی، شێخ ئیسماعیلی، ورمزیاری، کافرۆشی، ھەیاسی، مامڵێسی، قەرەوەیسی، گۆمەیی، میکایڵی، باجوانی، سارەکی، ئاغاوەیسی، یاروەیسی، ڕەشگەری، گورگوش، کەماڵەیی، تایشەیی، سارمەمی، مامۆی، فەزڵی، بەرازان، کۆکۆیی، ئۆمەربلی، سەید، قوایشی، جمھور، عەمەڵە، شەرەف بەیانی، ئاکۆیی، ھەروتی، خانی، مەردۆخی، نانەکەلی، بارکی، میرانی، سرێشمەیی، غەفوری، ڕێکانی، بەڕۆژی، سەدانی، ڕۆستایی، خدربەگی، میراودەلی، تیلەکۆیی، تاوگۆزی، سمایل عوزەیری.
پلەبەندی چینەکان
کەواتە پلەبەندی چینەکانی ڕەگەز و نەژاد و ڕەچەڵەکی ھۆز و تیرەکانی کورد دابەشی دەکەینە سەر حەوت بەش:
ڕوونکردنەوە
بۆ چینەکانی جینالۆجی لای گەلی کوردی ڕەسەن وەک (تایفە، عەشیرەت، خێڵ)، لەبەرئەوەی دوو وشەکەی یەکەم عەرەبین، یەکەمیان لە وشەی (طائفة)ەوە ھاتووە کە لە زمانی عەرەبی بە مانای (میللەت، تیرە sect, cult)دێت و بە مانای (توێژ، کۆمەڵێک faction, group) ھاتووە، کە پێمان باشە وەک چینێکی جینالۆجی دانانرێت، بەڵکو بۆ گرووپێکی خێزانی یان کۆمەڵە خەڵکانێک یان وەک چینێکی ئاینی یان مەزھەبی بەکار بێت باشترە. وشەی عەشیرەت لە (عشیرة)ی عەرەبییەوە ھاتووە و بەمانای تیرە یان بنەماڵە دێت کە لە زمانی عەرەبیدا دەگەڕێتەوە سەر وشەی (العیشرة) کە پێک ھاتوون لە باپیر و کوڕ و مام و برا و ھەموویان لە یەک خێزان دەرچوون، لە قورئانی پیرۆزدا ھاتووە کە دەفەرمووێت:(ۆأَنذِرْ عَشِیرَتَکَ الأَقْرَبِینَ)، واتە بانگەواز لە کەسە نزیکەکانتەوە دەست پێبکە. وشەی (خێڵ)یش بۆ بنەماڵەیەک یان تیرەیەک یان ھۆزێکی کۆچەر بەکار بھێنرێت یان وەک وشە واتایەک (مرادف) بۆ ئەو نازناوانە بەکاربھێنرێت باشترە وەک چینێکی ڕەگەزی یان چینێکی جینالۆجی.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆمەڵناسی پۆل:کورد پۆل:کوردستان
گوام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
گوام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
گوام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ئوروگوای لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
ئوروگوای نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢ بوو کە لە ٣٠ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٣٢ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
حەوتکل
حەوتکل شارێکە لە پارێزگای خووزستان. ئەم شارە دوای مزگەوت سلێمان دووهەمین شاری نەوتی ئێرانە.
ئەمانەش ببینە
پاریزگای خووزستان
شارستان حەوتکل
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای خووزستان
شارستانی حەوتکل
شارستان حەوتکل یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای خووزستان. ناوەند ئەم شارستانە، شاری حەوتکلە.
دانیشتووان
دانیشتووانی ئەم شارە کوردن و لە خێڵی بەختیارین.
ئەمانش ببینە
پارێزگای خووزستان
حەوتکل
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
گوام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
گوام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ئوروگوای لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
ئوروگوای نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦ بوو کە لە ١ تا ١٦ی ئابی ١٩٣٦ لە بەرلین لە ئەڵمانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
ئوروگوای لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
ئوروگوای نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
ئوروگوای لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
ئوروگوای نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
کوشتنی موعەمەر قەزافی
موعەمەر قەزافی سەرۆکی لەکارلادراوی لیبیا لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ لە دوای جەنگی سیرتەوە دەستگیرکرا و کوژرا. قەزافی لەڕۆژئاوای سیرت دۆزرایەوە دوای ئەوەی کاروانەکانی لەلایەن فڕۆکەکانی ناتۆوە ھێرشی کرایە سەر. پاشان لەلایەن ھێزەکانی ئەنجومەنی نیشتیمانی ئینتیقالی بەدیل گیرا و پاش ماوەیەکی کەم کوژرا.
ھێزەکانی ئەنجومەنی نیشتیمانی ئینتیقالی لە سەرەتادا بانگەشەی ئەوەیان دەکرد کە قەزافی بەھۆی برینەکانیەوە گیانی لەدەستداوە کاتێک هێزە دڵسۆزەکانی ھەوڵیان داوە ئازادی بکەن.
ڕووداوەکان
دوای کەوتنی تەرابلوس لەلایەن ئەنجومەنی ئینتیقالی نیشتمانی لە ئابی ۲۰۱۱، قەزافی و خێزانەکەی لە پایتەختی لیبیا هەڵھاتن. دەنگۆیەکی زۆر هەبوو کە ھەڵھاتووە بۆ بەرەو باشووری وڵات، بەڵام قەزافی بە کاروانێکی بچووکەوە هەڵاتبوو بو شاری سیرت دوای ئەوەی تەرابلوس کونترۆڵکرا لەلایەن یاخیبووەکان. کوڕەکەی کە ناوی موعتەسەم قەزافی بوو، لە کاروانی دوومدا ھەڵھات.
لە ۱۹ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۱ سەرۆک وەزیرانی لیبیا مەحمود جبریل، وتی کە پێدەچێت سەرۆکی پێشوو لە بیابانی باشوور بێت، حکوومەتەکەی لە ناو ھۆزەکانی لایەنگری قەزافی لە ناوچەکە دامەزراندووە. و تا ئەو کاتە یاخیبووەکان شارۆچکەی بەنی وەلیدیان کۆنتروڵکردبوو.و نزیک بوونەوە لە کۆنترۆڵکردنی شارۆچکەی قەزافی. ناوچەی خێڵەکی سیرت، لە ڕۆژهەڵاتی تەرابلوس. بەپێی زۆربەی گێڕانەوەکان قەزافی لەگەڵ چەکدارە دڵسۆزەکانی له چەند باڵەخانەیەک له سیرت بۆ ماوەی چەند مانگێک و دواتر یاخیبووەکان شارەکەیان کۆنتروڵکرد.
میرکات
250px|وێنۆک|سێ میرکات میرکات یان سووریکات (، ناوی زانستی: Suricata suricatta) جۆرێک بانبانکەی بچووکە لە باشووری ئەفریقا دەژی. بە ھەبوونی سەرێکی پان، چاوی گەورە، لمووزێکی قیت، قاچی درێژ، کلکێکی باریک، و بەرگی قاوەیی ڕێڕێ دەناسرێتەوە. درێژیی جەستە و سەری دەوروبەری ٢٤-٣٥ سانتیمەترە، و کێشەکەی عادەتەن لەنێوان ٠.٦٢ و ٠.٩٧ کیلۆگرامە.
سەرچاوەکان
پۆل:شیردەرەکانی باشووری ئەفریقا
گوام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
گوام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ئوروگوای لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
ئوروگوای نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
زرمانلوو
زرمانلوو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تەڵاتەپە، ناوچەی نازی، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
زرمانلوو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
خۆرشت
300px|وێنۆک|خۆرشتی خەلالی بادەمی شاری کرماشان خۆرشت، خۆرش، خوەرش، خوەرشت، شلە، مەڕگە، تڕشک جۆرێکی خواردەمەنی یان پێخۆرێکی کوڵاوە کە جۆرەکانی زۆریکی ھەیە. بە ھەر یەکە لە پێخۆرگەلی لێندراوی کەم یان زۆر ئاودار کە زۆرتر دەگەڵ پڵاودا دەخورێت خۆرشت دەڵێن. لە چێشتی کوردی چەندین جۆر خۆرشت وەکوو خۆرشتی خەلالی بادەم، خۆرشتی کەوەر، شلە قاورمە و ... دەکوڵێندرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:خۆرشتەکان پۆل:چێشتی ئازەربایجانی پۆل:چێشتی ئێرانی پۆل:چێشتی ئیرلەندی پۆل:چێشتی بەریتانی پۆل:چێشتی پاکستانی پۆل:چێشتی کوردی پۆل:چێشتی تورکی پۆل:چێشتی یۆنانی پۆل:چێشتی گیلەکی پۆل:چێشتی ئەفغانستانی پۆل:وشە و دستەوشە کوردییەکان پۆل:وشە و دستەوشە فارسییەکان
خانەشان
خانەشان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تەڵاتەپە، ناوچەی نازی، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
خانەشان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
کۆت سارانگ
کۆت سارانگ گوند و ئەنجوومەنێکی یەکگرتووی پاکستانە، ژێر بەشێکی بەڕێوەبەرایەتیی مەڵبەندی چاکوالە لە پارێزگای پەنجابی پاکستان.
جۆ بۆ ئاھ
جۆ بۆ ئاھ (؛ لەدایکبووی ٢٢ی ئابی ١٩٩١) ئەکتەر و مۆدێل و خانەخوێی کۆریای باشوورە. بە ڕۆڵەکانی لەم زنجیرانە ناسرا وەک: خوات لەگەڵ بۆ ماڵاوایی (٢٠١٨)، پاڵەوانە نامۆکەم (٢٠١٨)، دارستان (٢٠٢٠)، چیرۆکی نۆ کلکەکە (٢٠٢٠) و داواکاریی گشتیی سەربازیی دۆبەرمان (٢٠٢٢).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی سونگکیونکوان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١ پۆل:نایابی لە ڕۆلگێران، خانمەکتەرانی براوەی خەڵاتی ئەستێرەیی ئاپان پۆل:خەڵاتی نایاب بۆ براوەکان لە خەڵاتی ئێس بی ئێس ئینتەرتەینمێنت
کەچەڵاوا، مەرگەوەڕ
کەچەڵاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
کەچەڵاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئوروگوای لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
ئوروگوای نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
لەشفرۆشی لە فەلەستین
لەشفرۆشی لە فەلەستین بەپێی یاسای فەلەستینی نایاسایییە. لە ڕامەڵا لەشفرۆشی لێیە، بەڵام خۆڕاگری درێژماوە باوە، لەوێوە کە سێکس لە پێش ھاوسەرگیری وەکوو تابوو لە ناوچەکان دەبینرێت.
لە ساڵی ٢٠٠٩ لەلایەن چەند ڕێکخراوە ڕاگەیەندرا کە زۆر یەک لە ژنان لەبەر ھەژاری و توندوتیژی بە لەشفرۆشی ڕوویان ھێناوە.
سەرچاوەکان
* فەلەستین
ئوروگوای لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ئوروگوای نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠ (بە فەڕەنسی: Jeux olympiques d'été de 1920؛ بە ھۆڵەندی: Olympische Zomerspelen van 1920؛ ئەڵمانی: Olympische Sommerspiele 1920)، بە فەرمی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ڤی ئای ئای Games of the VII Olympiad ; ھەرەوەھا بە ئۆڵۆمپیادی ١٩٢٠ و ئۆڵۆمپیادی ئەنتۆێرپ ناسراوە، پاڵەوانییەتییەکی نێودەوڵەتی وەرزشییە لە ساڵی ١٩٢٠ لە وڵاتی بەلجیکا لە شاری ئەنتۆێرپ ئەنجامدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠ پۆل:وەرزشی بەلجیکا لە ١٩٢٠ پۆل:بۆنە وەرزشییە جۆراوجۆرەکان لە ١٩٢٠ پۆل:بۆنە وەرزشییەکانی ئابی ١٩٢٠ پۆل:یارییە ئۆڵۆمپیکەکان لە بەلجیکا پۆل:بۆنە وەرزشییەکانی ئەیلوولی ١٩٢٠ پۆل:پێشبرکێیە وەرزشییەکان لە ئەنتوێرپ پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
چۆنێتی
لە فەلسەفەدا، چۆنێتی یەکێک لە وتەزاکانە؛ عەرەزێکە کە بۆ دابەشکردن و پێکگرتن و ھاوتاھێنانەوە ناشێ و، پێبڕانی نەبەسراوە بە پێبڕانی شتی دیکەوە. وەک سپێتی و ڕەشی و گەرمی و ساردی و خەفەت و شادی و زانین و شەرم و لەمانە. بۆ وێنە ناشێ بوترێ خەفەتەکەی من ھاوتا و ھاوسەنگی خەفەتی فڵانە کەسە، چونکە خەفەت شتێ نییە کە شیاوی پێکگرتن و وێکھاتنەوە بێ. ھەروەھا  ناکرێ بوترێ خەفەتێ کە لەم کارەساتە بە من گەیشت سێ ئەوەندەی خەفەتی کارەساتەکەی پارەکەم بوو، چونکە بۆ نموونە کە دەڵێن درێژیی پارچەھێڵی AB سێ ئەوەندەی درێژیی پارچەھێڵی CDیە، یانی CD سێ جار لە ABدا جێی دەبێتەوە و، ئاشکرایە کە خەفەت شیاوی جێکردنەوە نییە. ھەروەھا ناکرێ سپێتییەک لەگەڵ سپێتییەکی تردا بە ھاوسەنگ یا لاسەنگ (یەکسان یان کەمتر و زۆرتر) بزانرێ، بەڵکوو دەبێ بوترێ لێک دەچن یان ئەویان توندترە یان ئەمیان کزترە. ھەروەھا دەبێ سەرنج بدرێ کە ڕاستە گەرمی بە گەرمیپێو دەپێورێت، بەڵام، ئەمە نایخانە ناو پۆلی چەندێتییەکانەوە، لەبەر ئەوەی کە گەرمی لە زاتی خۆیدا ھێژای ھاوتاھێنانەوە نییە و ناتوانرێ ڕاستەوخۆ بپێورێت، ئەوەی دەپێورێت لە ڕاستیدا بەرزیی ستوونێکی جیوەیە کە گەرمی بۆتە ھۆی ھەڵچوونی؛ دیارە کە بەرزی -ش خۆی دەچێتە ناو پۆل یان کاتەگۆریی چەندێتییەوە و کاتێ دەوترێ گەرمای ئەم دیوە دوو ھێندەی گەرمای ئەو دیوەکەی ترە، مەبەس ئەوەیە کە بەرزیی ستوونی جیوەی گەرمیپێو لەم دیوە دوو ھێندەی بەرزیی ستوونی جیوەی ھەمان گەرمیپێوە لە دیوەکەی تردا.
چۆنێتییە سەرەکییەکان و چۆنێتییە لاوەکییەکان
بە لای ھزرڤانانی سەدەکانی ناوەڕاستەوە، چۆنێتییە سەرەکییەکان گەرما و سەرما و وشکی و تەڕی بوون. چۆنێتییە لاوەکییەکانیش ئەوانە بوون کە لە چۆنێتییە سەرەکییەکان دروست دەبوون.
لە ڕوانگەی ھزرڤانانی نوێترەوە، چۆنێتییە سەرەکییەکان بریتین لە تایبەتمەندییە ئەندازەیی و میکانیکییەکان کە شتەکان پیان دەناسرێن، وەکوو ڕەقی و بەرفرەیی و شێوە و ژمارە و جووڵەیان. بەڵام، چۆنێتییە لاوەکییەکان بریتین لەو تایبەتمەندییانەی کەوا بەر ھەستی مرۆڤ دەکەون، وەکوو ڕەنگ و دەنگ و تام و بۆن و گەرمی و ساردی.
چۆنێتییە سەرەکییەکان جیابوونەوە لە ماددە ھەڵناگرن و بوونیان نەبەستراوە بە بوونی دەرکپێکەر یا ڕوانەرەوە. پێزانین و دەرکپێکردنیشیان ئۆبژەکتیڤ و دەرەکییە. لە کاتێکدا کە، چۆنێتییە لاوەکییەکان دەشێت لە شتە ماددییەکان جیا بکرێنەوە و بوونیان لە شتەکەدا جیاوازە لە بوونیان لە زەینی دەرکپێکەر یا ڕوانەردا.
گواتیمالا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
گواتیمالا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
گواتیمالا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
گواتیمالا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ناری، ورمێ
ناری گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ناری ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
تۆپی بالە لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ - خولی خانمان
کۆمەڵەکان
دوازدە ھەڵبژژاردەی تۆپی بالە ولاتان توانیان لە پالاواتنەکان سەرکەوتن بەدەست بھێنن و بەشداری بالەی ئۆڵمپیاد بکەن و بەسەر دوو گرووپ دابەشکران، ھەر گرووپێک لە شەش ھەڵبژاردە پێکھاتبوو لە یاریی کۆمەڵەکان ھەریەکەیان سێ یارییان ئەنجامدا دواتر چوارباشترینی گرووپەکان گەیشتنە قۆناغی لێدەرچوون یاخود قۆناغی ھەشت. براوە بۆ قۆناغی داھاتوو سەرکەوت، ئەو ھەڵبژاردەیەی شکستی ھێنا لە ڕکابەرییەکە چووە دەرەوە. ئەو ھەڵبژاردەیەی لە یاری پێش کۆتایی نیتوانی سەرکەوێت بۆ یاری کۆتای ڕکابەری دەکەن لە سەر مەدالیای بڕۆنز
سەرچاوەکان
پۆل:تۆپی بالە لە ئۆلۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ پۆل:تۆپی بالەی ژنان لە ٢٠١٦ پۆل:تۆپی بالەی ژنان لە بەڕازیل پۆل:وەرزشی ژنانی بەڕازیلی لە ٢٠١٦ پۆل:بۆنەکانی ژنان لە ئۆلۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ئوروگوای لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ئوروگوای نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ئاباجالی نشیو
ئاباجالی نشیو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تەڵاتەپە، ناوچەی نازی، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ئاباجالی نشیو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ئوروگوای لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ئوروگوای نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
نێرگی
نێرگی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.