cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تێریۆن لانستەر
ڕووداوەکان
ڕووداوەکانی وەرزی یەکەم و دووەم (٢٠١١–١٢) دوای ڕووداوەکانی یاری تەختەکان و بەریەککەوتنی پاشاکان دەکەوێت. ڕووداوەکانی ڕەشەبای شمشێرەکان بەسەر وەرزی سێیەم و چوارەمدا (٢٠١٣-١٤) دابەشکرا. وەرزەکانی پێنجەم و شەشەم لە ڕۆمانەکانی ژەمێک بۆ قەلەڕەشەکان و سەمایەک لەگەڵ ئەژدیهاکان وەرگیراوە، کە دوو ڕۆمانە ڕووداوەکانیان لە هەمان کاتدا ڕوودەدات و هەریەکەیان کەسایەتی جیاوازی تێدایە. لەگەڵ ئەوەی زنجیرەکەی ئێچ بی ئۆ لە ئاڕاستەی ڕووداوەکانی ڕۆمانەکانی درێژکردەوە و کورتکردەوە و لایدا، بەڵام بە گشتی ئاڕاستەی ڕووداوەکانی کەسایەتی تێریۆن لەگەڵ نووسینەکانی مارتن مایەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بکوژە خەیاڵییەکان پۆل:پیاوکوژی خەیاڵی پۆل:کایەی تەختە پاشایەتییەکان
لای نزمی گەورە
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە ( • بە ♭Aی گەورە ھێما دەکرێت) پێکھاتووە لە پەیژەیەکی مۆسیقی کە پیچەکانی پێکھاتوون لە A♭, B♭, C, D♭, E♭, F, و G.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە گەورەکان
کۆرالاین (فیلم)
کۆرالاین فیلمێکی وێنەی جووڵاو، خەیاڵی، سێ دووریی ئەمریکییە. لە ساڵی ٢٠٠٩ بڵاوکرایەوە، لەگەڵ نووسەری بەڕیتانی «نیڵ گییمان». لەلایەن نووسەر و بەرھەمھێنی ڕوسی «ھێنری سلیک» ئاڕاستە کرا، لەگەڵ ڕەزامەندی نووسەر نیڵ گرییمان.
فیلمەکە لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٦ی شوباتی ٢٠٠٩ بڵاوکرایەوە، دواتر لە ئاھەنگی فیستیڤاڵی پۆرتلاند فیلمەکە ستایش کرا. لەکۆتایی ھەفتە داھاتەکەی بووە ″شازدە ملیۆن و ھەشت سەد و پەنجا ھەزار دۆلار، تا ئەیلوولی ٢٠٠٩ لە بۆکس ئۆفیس ڕیزی سێیەمی گرت، فیلمەکە لەھەموو جیھان داھاتەکەی گەیشتە ١٢٠ ملیۆن دۆلار. فیلمی کۆرالاین پاداشتێکی زۆری وەرگرت، بەتایبەتی پاداشتی مۆسیقا. باشترین کارەکتەر دیزاین کراوە، زیاتر گرنگیان بەدیزاین داوە، ھەروەھا بۆ «پەیمانگای پاداشتی زێڕین ھەڵبژێردرا» چونکە فیلمی وێنەی جووڵاوی زیندوکردەوە.
چیرۆک
کۆرالاین کچێکە تەمەنی یازدە ساڵە، خۆی و دایک و باوکی بۆ کۆشکی ئەشلاند بۆ «ئۆریگن» ڕۆیشتن، کۆرالاین خۆی بەتەنھا دەدۆزێتەوە، لەبەر ئەوەی باوک و دایکی ھەمیشە خەریکی کارن. لەو ماڵەدا سەرنج دەدات، دەرگایەکی بچووک دەدۆزێتەوە، ئەو دەرگایە جیھانێکی ترە، کۆرالاین بڕیار دەدات، بۆ ئەوەی بچێتە ئەودیوی دەرگا بچووکەکە، دوای ئەوەی چوو، ژیانی تایبەتی خۆی بوو، ھەمان دایک و باوک، ھەمان ھاورێ، ھەمان دراوسێ، بەڵام کۆرالاین لەوێ زۆر دڵخۆشترە لە ژیانەکەی تری، چونکە لەوێدا لەلایەن دایک و باوکی خۆشەویستی پیدەدرێ، تەنھا جیاوازی ئەو شوێنە چاوی کەسەکان سروشتی نییە، بەڵکو لە جیاتی چاوی ڕاستەقینە قۆبچەی ڕەشی پێوەیە، بەڵام کۆرالاین زۆر دڵخۆشە و گرنگی بەوە نادات، سەرەرای ئەوەش ھەموو شەوێک دەڕواتەوە ئەو شوێنە. شەوێک کۆرالاین نایەوێت لە جیھانە جادوویەکە بگەرێتەوە، دایک و باوکی پێشنیاری ئەوەی بۆ دەکەن (بەشەرتێک لەگەڵمان دەمێنیتەوە، دەبێت قۆبچە لەچاوت بدورینەوە)، کۆرالاین لەوکاتەدا دەلەرزێت، دەترسێت، لە دەسیان ڕادەکات، دەیەوێ بگەرێتەوە جیھانەکەی خۆی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠٠٩ پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩ پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمریکی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە ترسناکە سەروو سروشتییەکانی ئەمریکا پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەردوونە ھاوتەریبەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەردوونە هاوتەریبەکان پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە بەڕیتانییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ترسناکە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە جنۆکەییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درامییە ترسناکە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی منداڵ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانەکان پۆل:فیلمە ترسناکە منداڵەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە گڵییەکان پۆل:فیلمەکان کە لە ئۆریگن وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی فۆکیوس فیچەرز پۆل:فیلمەکانی فۆکیوس فیچەرز پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی کۆمپانیای لایکا
کۆماری کۆنگۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
کۆماری کۆنگۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
لینوکسی ئوبونتو کایلن
ئوبونتو کایلن(Ubuntu Kylin) وەشانێکی فەرمی چینییە لە سیستمی کارپێکردنی ئوبونتو. لە لایەن چینییەکان وەکوو بەردەوامی لە وشانی کالین ئۆ ئێس ناسراوە. ئوبونتو کە خۆی لە سەر بنەمای دێبیان دروست کرا لە نێو ھۆگرانی لینوکس خۆی زۆر بەھێز نواند. ھەر بۆیە زۆر دابەشکراوەی لێکەوتەوە. یەکێک لەو دابەشکراوانە ئوبونتو کایلینە (Ubuntu Kylin) کە لە لایەن گەشەپێدەرانی وڵاتی چین بەرھەم ھێنراوە. ھەروا کە لەماڵپەڕی فەرمی نووسراوە ژێدەرکراوەیەو لە دوو ئەندازیاری i386, x86_64 پاڵپشتی دەکات. ڕوخساری ڕوومێزیەکەی یونیتییە و بە شێوازی زیندوو و دامەزراندنی ڕوومێز دەتوانی سوودی لێبگریت. لەم پارتیشینانە Btrfs, ext3, ext4, JFS, ReiserFS, XFS پاڵپشتی دەکات. دوایین وشانی تا رێکەوتی ٢٠١٧-٠٧ پایدارە.
دەتوانین بڵێن کە گۆڕانکاری زۆری لە بەشی ناوەندی نەرمەکلاو گرافیک دراوە. ھیوادارین ئێمەش ڕۆژێک سیستمێکی دابەشکراوەی خۆماڵی لینوکسمان ھەبێت.
مێژووی وشاندن
وشانی ئێستا ١٧٫١٠, وشانی قیم لەسەر ئوبونتوی ١٨٫٠٤ دایە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لینوکس پۆل:دابەشکراوەی لینوکس
ڕێی نزمی گەورە
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە پەیژەیەکی گەورەیە کە لەسەر ڕێی نزم (D-flat) بەرھەم ھاتووە. ئەم کلیلە پێنج نزمی ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە گەورەکان
ئەلیاس کوڕی جامی ھەولێری
ئەلیاس کوڕی جامی ھەولێری (لەدایکبووی ١١٥٦، ھەولێر – مردووی ١٢٠٤) زانای مەزھەبی شافعی و شاعیر و ڕاڤەکار. لە کوتتابەکانی ھەولێر خوێندوویەتی دواتر، لە ساڵی ١١٧٦ز، دەچێتە بەغدا و لە (مەدرەسەی نیزامییە) وانەکانی فیقھی مەزھەبی شافعی و حەدیس و میژوو وەردەگرێت. دەمانێک لە بەغدا دەمێنیتەوەو دواتر دەگەڕێتەوە ھەولێر. شیعری بە عەرەبی ھۆنیوەتەوەو قورئانی ڕاڤەکردووە و ڕووداوە مێژوویییەکانی پۆلینکردووە.
ئیبن الشعار لە باسی ئەلیاسی ھەولێری دا دەڵێ: (پیاوێکی تا بڵێی پڕ ھیمەت و بلیمەت بوو، زۆری دەنووسی و زۆری دەخوێندەوە). ھاودەم و ھاوچەرخی زانا و فەرموودەناسی شاری بەغدا (شەھدە کچی ئەحمەدی دینەوەری) و زۆر لە زانای تری ئەھلی سونەت وجەماعەت بووە. لە ٩ی کانوونی یەکەمی ١٢٠٤ لە ھەولێر وەفاتی کردووە و لە گۆڕستانی (پیرئەحمەدی زەرزاری) نێژراوە کە دەکەوتە ڕۆژھەولاتی شارەکە.
ھۆنراوەکان
.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١١٥٦ پۆل:مردووانی ١٢٠٤
مۆدێلکردنی کارایی ڕێگە
وێنۆک|قڵیشی سەر ڕێگەیەکی ئاسفاڵتی. مۆدێلەکانی کارایی دەتوانن کاتی قڵیشبردنی ڕێگەکان پێشبینی بکەن. مۆدێلکردنی کارایی ڕێگە یا ڕووی ڕێگە بریتییە لە لێکۆڵینەوە لەسەر چۆنییەتیی ڕەفتاری ڕووی ڕێگە و داوەشانی بە درێژایی ژیانیدا. ھەندێک لەو مۆدێلانەی بۆ تێگەیشتن لە ڕەفتاری ڕێگە بەکاردێن بریتین لە ڕیگرێشنی ھێڵی و ناھێڵی (بۆ مۆدیلە میکانیستییەکان، ئەزمونییەکان و ئەزموونی-میکانیستییەکان)، مۆدێلی مارکۆڤی و ژیریی دەستکرد. وێنۆک|زیادکردنی [[نیشانەی نێونەتەوەیی زبری|زبریی ڕێگە (IRI) بە تێپەڕبوونی کات]]
مێژوو
تێگەیشتن لە ڕەفتاری ڕووی ڕێگە سەرەتا لە ئەمریکای باکووردا گرنگیی پەیدا کرد، لەبەر ئەوەی کە ئەو تۆڕە گەورەیەی کە لە ڕێگە کە لە وڵاتانی ویلایەتە یەکگرتووەکان و کەنەدادا لە سەدەی بیستەمدا دروست کرابوو، دەستی بە کۆنەبوون کرد. ھەندێک ڕێکرخراو وەک FHWA و AASHTO بۆ بەڕێوەبردنی کاروباری ڕێگەکان دروست کران. ئەم ڕێکخراوانە چەندین پرۆژەیان بۆ تێگەیشتن لە ڕەفتاری ڕێگەکان ڕاگەیاند و کۆمەڵێک زۆر دراوەیان دەربارەی ڕێگەکانی ئەمریکا و کەنەدا کۆکردەوە. بۆ نموونە کارایی درێژخایەنی ڕووی ڕێگە یەکێ لەو بەرنامانەیە کە لە لایەن FHWAەوە ڕاگەیەنراوە.
داوەشانی ڕێگە
داوەشان بریتییە لە تێکشکانی سڵامەتیی فیزیکیی ڕێگە و دابەزینی ئاستی خزمەتی بە ھۆکاری جۆراوجۆر. چەندین پێوەر بۆ ھەڵسەنگاندنی بارودۆخ و کاریی ڕێگەکان و ڕەوتی داوەشانیان بە کار دێن. گرنگترینی ئەم پێوەرانە بریتین لە نیشانەی بارودۆخی ڕووی ڕێگە و نیشانەی نێونەتەوەیی زبری. گرنگترین ھۆکانی داوەشانی ڕێگە دەکرێن بە چەن بەشەوە: بارودۆخی دەوروبەر، دیزاین، ماددە و کەرەستەی ڕێگە، چۆنییەتیی بەڕێوەبردنی ڕێگەکە. بۆ نموونە دەزانرێت لە ئاووھەوای سەختتدا ڕێگەکان خێراتر دادەوەشێن. لەو فاکتەرە ئاووھەواییانەی کە دەبنە ھۆی داوەشانی ڕێگەوە دەکرێت بکرێت بە بەفر و بارانی زۆر، سەر و خوارکردنی پلەی گەرمی و سیکلەکانی بەستن و توانەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕێگەکان پۆل:بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکان پۆل:ئەندازیاریی ڕووی ڕێگە پۆل:ڕووی ڕێگە
بولگاریا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
بولگاریا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
پۆل:بولگاریا لە ئۆڵمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
کۆلێژی ئییتن
کۆلێژی ئییتن (بە ئینگلیزی: Eton College) قوتابخانەیەکی گشتییە لە ئییتن، لە ناوچەی بارکشە، لە ئینگلتەرا. لە ساڵی ١٤٤٠ لەلایەن پاشا ھێنری شەشەمەوە دامەزراوە لەژێر ناوی کۆلێژی کینگێسی خانمەکەی ئێمەی ئییتن لە تەنیشت ویندێزۆر، کە وەک دامەزراوەیەکی خوشکی کۆلێژی کینگ، کامبریج دامەزراوە، کە وای کردووە ببێتە ١٨هەم کۆنترین کۆنفڕانسی بەڕێوەبەری قوتابخانە (بە کورتکراوەی ئینلگیزی HMC). ئییتن بە تایبەتی بە مێژوو و سامان و دەرچووانی بەناوبانگ ناسراوە، کە بە دەرچوەکانی دەوترێت کۆنە ئیتۆنیی.
ئییتن یەکێکە لە تەنها سێ قوتابخانەی گشتی، لەگەڵ هارۆ (١٥٧٢) و ڕادلی (١٨٤٧)، کە نەریتی قوتابخانەی کوڕانی بە بەشی ناوخۆییەوە پاراستووە، واتە کوڕە قوتابیەکانی حەوت ڕۆژ لە هەفتەیەکدا لە قوتابخانەکەدا لە بەشی ناوخۆیین. ئەوانی تر (وەکوو ڕۆگبی لە ساڵی ١٩٧٦، چارتەرھۆز لە ساڵی ١٩٩١، وێستمینتەر لە ساڵی ١٩٣٣، و شڕوسبێری لە ساڵی ٢٠١٥) لەو کاتەوە بوون بە خوێندنی تێکەڵ یان، لە حاڵەتی وینچێستەر، لە ساڵی ٢٠٢١ەوە لەژێر گواستنەوەدان بۆ ئەو بارودۆخە. ئییتن سەرۆک وەزیران، سەرکردەکانی جیهان، براوەی خەڵاتی نۆبڵ، ئەکتەرانی خەڵاتی ئۆسکار و براوەی بافتا، و نەوەی ئەرستۆکراتی پەروەردە کردووە، کە بە "پەرستاری دەوڵەتدارانی ئینگلتەرا" ناودەبرێت.
قوتابخانەکە گەورەترین قوتابخانەی کە داخلی هەیە لە ئینگلتەرا پێش میڵفیڵد و ئۆندڵ. ئییتن لە ساڵێکدا ٤٦،٢٩٦ پاوەند (١٥،٤٣٢ پاوەند بۆ هەر سێمستەرێک، لەگەڵ سێ خول لە ساڵێکی ئەکادیمی، بۆ ٢٠٢٢/٢٣). ئییتن بە شەشەم گرانترین قوتابخانەی نیشتەجێبوونی HMC لە بەریتانیا لە ساڵی ٢٠١٣-١٤ ناسراوە؛ لەگەڵ ئەوەشدا، قوتابخانەکە هەندێک لە کوڕانی وەرگرتووە کە داهاتێکی مامناوەندی دایک و باوکییان هەیە: لە ساڵی ٢٠١١دا بڵاوکرایەوە کە نزیکەی ٢٥٠ کوڕ یارمەتی دارایی "زۆر"یان لە قوتابخانەکە وەرگرتووە، ئەو ژمارەیە بەرزبووەوە بۆ ٢٦٣ قوتابی لە ساڵی ٢٠١٤، کە دەکاتە بەنزیکەی ٦٠٪ی یارمەتی قوتابخانە وەردەگرن، لەکاتێکدا ٦٣ کوڕی تر خوێندنەکەیان بەخۆڕایی وەرگرتووە. ئییتن هەروەها پلانی ڕاگەیاندووە بۆ زیادکردنی ژمارەکە بۆ نزیکەی ٣٢٠ قوتابی، کە ٧٠ خوێندکاریان بەخۆڕایی خوێندوویانە، بە مەبەستی ئەوەی ژمارەی ئەو قوتابیانەی یارمەتی دارایی لە قوتابخانەکە وەردەگرن بەردەوام بێت لە زیادبوون.
مێژوو
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Hereford_cathedral_033.JPG/220px-Hereford_cathedral_033.JPG|وێنۆک|پەنجەرەی ستانبێری (١٩٢٣) لە کەنیسەی هیرفۆرد، نیشانی دەدات کە جۆن ستانبێرە ڕاوێژ بە شا هێنری شەشەم دەکات لەسەر دامەزراندنی کۆلێژی ئییتن link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/MK17834_Eton_College.jpg/200px-MK17834_Eton_College.jpg|وێنۆک|پەیکەری دامەزرێنەر، هێنری شەشەم، لە باخچەی قوتابخانە link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Eton_College_by_Loggan_1690_-_R_-_slpl_ste02048_merge.jpeg/200px-Eton_College_by_Loggan_1690_-_R_-_slpl_ste02048_merge.jpeg|چەپ|وێنۆک|کۆلێژی ئیتۆن لە ١٦٩٠، لە وێنەیەک لەلایەن دەیڤد لۆگان کۆلێژی ئییتن لەلایەن شا هێنری شەشەمەوە دامەزرا وەک قوتابخانەیەکی خێرخوازی بۆ دابینکردنی پەروەردەی خۆڕایی بۆ ٧٠ کوڕە هەژار کە دواتر دەچوونە کینگز کۆلێژ لە کامبریج، کە لەلایەن هەمان پاشاوە دامەزراوە لە ١٤٤١. هێنری کۆلێژی ڤینچێستەر وەک مۆدێلێک بۆ خۆی برد، چەندین جار سەردانی دەکرد، یاساکانی قەرز کرد و بەڕێوەبەری قوتابخانەکە و هەندێک لە زاناکانیشی لابرد بۆ دەستپێکردنی قوتابخانە نوێکەی.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن پۆل:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
خۆشی (فیلم ٢٠٢١)
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢١ پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی ھۆڵەندا پۆل:فیلمە فرە زمانە ھۆڵەندییەکان پۆل:فیلمە ھۆڵەندییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە فەرەنسییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سویدییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی فەرەنسا پۆل:فیلمە فرە زمانە فەرەنسییەکان پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی سووید پۆل:فیلمە فرە زمانە سویدییەکان
ئیبراھیم ئاغا
ئیبراھیم ئاغا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی چەمچەماڵ(ناوەند)، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئیبراھیم ئاغا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دانەسۆفی و لە باشوور لەگەڵ گوندی بانگرد و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەمزە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەیدین.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھەیدەرلی
ھەیدەرلی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەراندێز، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ھەیدەرلی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
کاری ھونەری
کاری ھونەریی ھونەر لە سەرەتای شارستانییەتەوە بەشێکی دانەبڕاو بووە لە کولتوری مرۆڤایەتی. لە تابلۆی دەشکەوتی کۆنەوە بۆ پەیکەری مۆدێرن، بەرھەمە ھونەرییەکان بە چەندین شێوە دێن و بە چەندین ھۆکار دروستبوون، وەک دەربڕینی داھێنان و ھەست، بۆ گێڕانەوەی چیرۆک، یان بۆ گەیاندنی بیرۆکە و پەیام.
ھەیدەرلی
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) و مەسیحی پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
کاری ھونەری
یەکێک لە گرنگترین لایەنەکانی ھەر کارێکی ھونەری توانای وروژاندنی ھەست و پەیوەندی لەگەڵ بینەراندایە. ئەمەش دەتوانرێت لە ڕێگەی بەکارھێنانی وردی ڕەنگ و پێکھاتە و تەکنیکەکانی ترەوە بەدەست بھێنرێت. ھەروەھا کارێکی ھونەری دەتوانێت تەحەدای تێڕوانینەکانمان بکات و ناچارمان بکات بیرکردنەوەیەکی ڕەخنەگرانە لەبارەی جیھانی دەوروبەرمانەوە بکەین. دەتوانێت وامان لێبکات ڕووبەڕووی ڕاستییە ناڕەحەتەکان ببینەوە و ئیلھامبەخش بێت بۆ گرتنەبەری ھەنگاو بۆ دروستکردنی گۆڕانکاری ئەرێنی.
لایەنێکی تری گرنگی ھونەر گرنگی مێژوویی و کولتوورییەتی. کارە ھونەرییەکان دەتوانن وردەکارییەک بۆ ڕابردوو پێشکەش بکەن، پەنجەرەیەک بۆ ژیان و ھەڵوێست و بیروباوەڕی کەسانی سەردەم و شوێنە جیاوازەکان دابین بکەن. ھەروەھا دەتوانن وەک بەردی گرنگی کولتووری کاریگەر بن، کە ڕەنگدانەوەی بەھا و نەریت و کۆمەڵگە جیاوازەکان بن. بە گشتی کارێکی ھونەری دەتوانێت کاریگەری قووڵی لەسەر بینەرانی ھەبێت، دەرفەتێک بۆ بیرکردنەوە و خۆڕاگری و ئیلھامبەخشین پێشکەش بکات
سەرچاوەکان
پۆل:داڕشتن پۆل:ھونەرە سۆماییەکان پۆل:کارە ھونەرییەکان
شەیما قاسم
شیما قاسم عەبدولڕەحمان (؛ لەدایکبووی ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠) مۆدێلێکی کوردە کە براوەی پێشبڕکێی شاجوانی عێراق لە ساڵی ٢٠١٥دا بووە و پێشکەشکاری تەلەڤیزیۆن لە کەناڵەکانی سۆمەریە و ئاسیا بووە و ئێستاش لە دیجلە تیڤی کار دەکات.
ژیانی سەرتایی
شیما قاسم لە کەرکووک لە بنەماڵەیەکی کورد لەدایکبووە. بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە کارگێڕی و ئابووری لە زانکۆی کەرکووک وەرگرتووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنە کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:خەڵکی کەرکووک پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥
سۆلی نزمی گەورە
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە پەیژەیەکی گەورەیە کە لەسەر کلیلی سۆلی نزم (G-flat) بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی پێکھاتوون لە G♭, A♭, B♭, C♭, D♭, E♭, و F. ئەم پەیژەیە ٦ نزمی ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە گەورەکان
خەلەکان
خەلەکان شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی خەلەکان، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئەم شارەدێیە ناوەندی ناحیەی خەلەکانە.
جوگرافیا
خەلەکان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شیوەشان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی کوردە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چناران و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سوێرەڵا.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
یادەورییەکانی ئیندیانا جۆنزی گەنج
یادەورییەکانی ئیندیانا جۆنزی گەنج زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە، لەسەر کەناڵی «ئە بی سی» لە نێوان ساڵی ١٩٩٢ بۆ ساڵی ١٩٩٦ پەخشکراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە سەرکێشییەکانی تەلەڤیزیۆنی پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆییەکان گونجاندووە
گرووپی سوڵتان موراد
گرووپی سوڵتان موراد (بە عەرەبی: فرقة السلطان مراد، بە تورکی: Sultan Murat Tümeni) گروپێکی چەکداریین کە بەشدارن لە شەڕی ناوخۆیی سووریا کە تورکمانەکانی سووریا ڕێژەی زۆرینە پێکدەھێنن کە لەگەڵ ئۆپۆزسیۆنی سووریا ھاوشانن و لەلایەن تورکیاوە پشتیوانی دەکرێت بە کۆمەکی دارایی و ڕاھێنانی سەربازی و پاڵپشتی ئاسمانی، و بەرچاوترین دانییە لەنێو لیواکانی تورکمانی سووریادا کە لەلایەن تورکیاوە پشتیوانی بکرێت
ئایدیۆلۆژیا
بەھۆی ئەوەی تورکمانەکانی سووریا بنچینەیان دەگریتەوە بۆ نەتەوەی تورک کە بەشێکی بەرچاو لە کلتوریان لەگەڵ تورکەکانی تورکیا ھاوبەشە بۆیە ناسیونالیزمی تورکی بە شێوەیەکی بەرچاوی لە ئایدیۆلۆژیی ئەم گرووپە بەدیدەکرێت، کە ناسیونالیزمی تورکی توخمێکی سەرەکییە لە کلتور و سیاسەتی تورکەکان کە زۆرێک لەلایەنە سیاسییەکانیان وەکوو بەشێکی سەرەکی لە بەرنامەکەیان دایانناوە وەھەروەھا تورکمانەکانی سووریا خۆیان وەکوو عوسمانی نوێ پێناسە دەکەن
مێژوو
«گرووپی سوڵتان موراد» لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠١٢ لە نزیک شاری حەلەب لەسەر داوای ھەواڵگری تورکیا دامەزراوە بۆ پاراستنی مافی تورکمانەکان لەسوریا کە لە سەرەتای ئاڵۆزییەکانی سووریادا وەکوو لیوایەک کە دەیان چەکدار لە ڕیزەکانیدا بوو دەرکەوتن کەدواتر لە ٢٣ی ئازاری ٢٠١٣ لەگەڵ لیوای سوڵتان محەممەد فاتح و لیوای شەھید زەکی تورکمانی و لیوای بێچووەکانی باوەڕ تێکەڵبوو، کەدواتر لە مانگی ١٢ی ٢٠١٥ گۆردرا بۆ گرووپی سوڵتان موراد کە تێکەڵبوون بە پێکھاتەی سەربازی یەکگرتوو کە لە 'لیوای شەھیدانی تورکمان-لیوای ١ی پیادە-لیوای ھێزی تایبەت-لیوای یەرموک' لەخۆدەگرت کە تا ساڵی ٢٠١٦ ئەو گرووپە بانگەشەی دەکرد کە نزیکەی ھەزار و ٣٠٠ چەکداریان ھەیە وەدواتر لە ساڵی ٢٠١٧ تێکەڵ بە یەکەی ٢ی سوپای نیشتیمانی سووریا بوو کە لەسەر ڕێنمایی فەرماندەکانی سوپای تورکیا بووە بۆ یەکخستنی فراکسیۆنەکانی ئۆپۆزسیۆن لەنێو پێکھاتەی سەربازی یەکگرتوودا
تەرابلوس، لیبیا
بەگوێرەی سەرچاوە تورکییەکان و چالاکوانەکان لە عەفرین، گرووپی سوڵتان موراد یەکێک بووە لەو گروپانەی کە چەکدارەکان لە ئۆپەراسیۆنێکی تورکیا بەشداربووە بۆ یارمەتیدانی حکوومەتی تەرابلوسی لە مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩دا کە چەکدارەکانی ڕەوانەی لیبیا کردووە و لە کامپی یەرموک جێگرکراو کە کاریگەرییەکی بەرچاوی ھەبووە لە شەرەکانی لیبیا
ڕفاندن بۆ پارە
گرووپی سوڵتان موراد لە چەندین تاوانی جەنگ تێوەگلاوە کە دیارترینیان ڕفاندنی خەلکە کە ژمارەیەکی زۆر لە پزیشک و دەرمانسازان و خەڵکی مەدەنی دیکە بە ژن و منداڵ و پیر لەخۆدەگریت کەدواتر بەپارە ئازادکراوەن کە لە ھەندێک باردا دوای ئازادبوونیش، دووبارە ڕفێندراونەوە
تالانکردنی ھەزاران تەن لە دانەوێڵە
تالانکردنی ھەزاران تەن لە دانەوێڵە لەلایەن سوپای نیشتمانی سوریا (کە سوڵتان موراد بەشێکی گرینگەی ئەم گرووپەیە) کە تورکیا پشتگیری دەکات، کە دەستی بەسەر ھەشت سیلو داگرت کە پڕن لە کۆگای دانەوێڵەی ستراتیژی و تاڵانیان کردنی و فرۆشتنەوەی بە تورکیا، ھەرچەند ئاسانکاری زۆری بۆکرابوو لەلایەن تورکیا بۆ فرۆشتنەوەی بە کۆمپانیا تورکییەکان و گواستنەوە بۆ خاکی تورکیا
محەمەداوای عەلی ئەکبەرخان
محەمەداوای عەلی ئەکبەرخان  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سێڵاوتان، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
محەمەداوای عەلی ئەکبەرخان  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆدکاست
وێنۆک|گوێگرتن لە پۆدکاستی «سێریەل» لەڕێگای مۆبایلەوە. پۆدکاست شێواز یان ڕێگایەکە بۆ بڵاوکردنەوەی زنجیرە بەرنامەیەکی تۆمارکراوی دەنگی، کە ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات دایبەزێنن یان لەسەر تۆڕی ئینتەرنێت بەئاسانی گوێی لێبگرن. بەشێوەیەکی گشتی، لە پۆدکاستەکان قسەر لەسەر بابەتێکی دیاریکراو دەکرێت بەتایبەت لەو باسانەی کە لە ڕۆژگاری کاتی پۆدکاستەکە ڕوودەدەن.
زۆرێک لە پۆدکاستەکان خاوەن بەستەر یان وێبگەی تایبەت بەخۆیانن کە زانیاری دەربارەی ئەڵقەکان دەنووسن، لەگەڵ کورتەیەک لەسەر ژیانی میوان و پێشکەشکارەکان، ھەروەھا شوێنی پێشنیار ناردن و دانانی بۆچوون بۆ گوێگران دەکەنەوە.
تێچوو و کڕینی پۆدکاستەکان کەمە، زۆربەی پۆدکاستەکانیش بەخۆڕایی بەردەست دەکرێن، بەشێک لە پۆدکاستەکان بەپارەن. لەھەمان کاتدا، دەشێت لە ناوەڕۆکی پۆدکاستەکان ناوەڕۆکی پڕووپاگەندەی بازرگانی و ڕێکلام بوونی ھەبێت، ئەمەش بۆ سوودوەرگرتنێکی ماددییە بۆ گرووپی پۆدکاستەکە.
پاڵنەری جۆراوجۆر لەپشت هاندانی خەڵک هەیە تاکوو پۆکاست بکەن. بەرهەمهێنەری پۆدکاست، کە زۆربەی کات خودی پێشکەشکارەکەیە، لەوانەیە بیەوێت زانیاری، بۆچوون و هەستە تایبەتییەکانی خۆی لەڕێگای پۆدکاستەوە دەرببڕێت، ئەمەش لەپێناو گەیشتنی بە خەڵکێکی زۆر و درووستکردنی کاریگەری.
ناو
وشەی پۆدکاست لە ئەنجامی لێکدانی هەر دوو وشەی ئایپۆد و وەشاندن (برۆدکاست) درووستبووە. وشەی پۆدکاست (Podcasting) بۆیەکەمینجار لەلایەن ڕۆژنامەنووسی گاردیان و ستونووسی بی بی سی، بێن هامەرسلی پێشنیارکرا. ئەمەش ئەوکاتەبوو کە ناوبراو وتارێکی لە شووباتی ٢٠٠٤ لە گاردیان بڵاوکردەوە. لەسەرەتادا پۆدکاست بۆ خوێندنەوەی دەنگی بلۆگ و نووسراوەکانی وێب بەکاردەهات. دواتر کۆمپانیای ئەپڵ لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٠٥، بەرنامەی پۆدکاستی بۆ ئایپۆد و ئایتونز زیادکرد.
کۆماری کۆنگۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
کۆماری کۆنگۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پیرۆکارەبایی
پێدانی گەرما دەتوانێ شێوازی ڕیزبەندی گەردیلەکانی ماددە لە ناو پێکھاتەی بەلوری بگۆڕێت بە جۆرێک کە دووجەمسەریەکی کارەبایی دروست بێت کە بە ھۆشیەوە جیاوازی ڤۆڵتیە لە بەلورەکان بەرھەم دێت.
سەرچاوەکان
پۆل:تێرمۆدینامیک پۆل:گۆڕانی وزە پۆل:کارەبا پۆل:زانستی ماددە
دۆی نزمی گەورە
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە پێکھاتووە لە پەیژەیەکی گەورە کە لەسەر نۆتی دۆی نزم (♭C) بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم کلیلە پێکھاتوون لە C♭, D♭, E♭, F♭, G♭, A♭, و B♭. پەیژەکە ٧ نزم لەخۆدەگرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە گەورەکان
بولگاریا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
بولگاریا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
پۆل:بولگاریا لە ئۆڵمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
ڕوانینێکی دیکە بۆ ڕۆژھەڵات و باشووری ڕۆژھەڵاتی تورکیا
کتێبی ڕوانینێکی دیکە بۆ ڕۆژهەڵات و باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا، بەرهەمی کامیل ئەحمەدی، مرۆڤناس و توێژەری کوردی دانیشتووی بەریتانیایە کە ساڵی 2009 چاپ و بڵاو کراوەتەوە. ئەم کتێبە لەسەر توێژینەوە و لێکۆڵینەوەی مەیدانی ئەم نووسەرە کوردە و هاوکارانی لە کوردستانی باکوور نووسراوە. لە ڕاستیدا ئەم کتێبە وەک دەستپێک و سەرەتای توێژینەوەکانی کامیل ئەحمەدی و یەک لە توێژینەوە سەرەتاییەکانی ناوبراوە. کامیل ئەحمەدی پاش چاپکردنی ئەم بەرهەمە و چەند توێژینەوەی مەیدانیی دیکە لە باکووری کوردستان لە لایەن بنکە کەلتووری و کۆمەڵایەتییەکانی ئەو ناوچەوە چەند خەڵاتی پێ بەخشراوە.
ناوەرۆک
توێژینەوەیەکی مرۆڤناسانە و ئەتنیکناسانەیە، بابەتی توێژینەوەکە ڕێنمای گەشت بۆ ڕۆژهەڵات و باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیایە و بە تێڕوانینێکی ئەتنیکناسانەوە ماوەی سێ ساڵ لەسەر 15 پارێزگا و گوندە کوردنشینەکانی باکووری کوردستانی توێژینەوەی کردووە و لە ئەنجامدا ساڵی 2009 ئەم بەرهەمە لە ئەستەمبوڵ بە سێ زمانی ئینگلیزی، کوردی (کورمانجی) و تورکی چاپ کراوە. ئەم کتێبە بە ڕواڵەت و ناوەکەیدا وەک ڕێنمای گەشتکردن بۆ ناوچە ئاماژەپێکراوەکانە، بەڵام پاش خوێندنەوەی قووڵتر بەردەنگ دەگاتە ئەو ئەنجامەی کە بەرهەمەکە شتێکی گەورەترە و لە ڕاستیدا هەوڵ دەدات کە هزر و بیری خوێنەر لەو باوەڕانە دوور بخاتەوە کە پێیان وایە ئەو ناوچەیە دواکەوتووە و ئەو خەڵکە تەنیا بە ناکۆکی و شەڕی چەکدارانەوە دەناسن؛ و بە پێچەوانەوە کتێب دەیەوێ باسی کەلتووری مەزن و مێژووی دوور و درێژ و بەنرخی ئەو ناوچەیە بکات.
ڕوانینێکی دیکە بۆ ڕۆژهەڵات و باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا وەک کتێبێکی گەشتیاری، هەڵگری زانیاری مرۆڤناسانەیە و کۆمەڵێک زانیاری نوێ و تایبەت لەسەر جێژن و بۆنەکان، دابونەریت، نەورزۆ، ئەفسانەکان، ئایینەکان، زمان، پۆشەن و جلوبەرگ، خواردن، مۆسیقا، ئارکیتەکت و ئاسەوارە مێژووییەکان دەخاتە ڕوو و هەوڵ دەدات ناوچە نەناسراوەکانی باکووری کوردستان، کە لەمێژە شەڕی تێدایە و پەکەکە و حکومەتی تورکیا بەردەوام لەو ناوچەیە شەڕیان کردووە و هەر بەم بۆنەشەوە هەزاران کەس لە دانیشتووانی ئەو ناوچەیە لە هەشتا و نەوەدەکاندا بەشێوەی زۆرەملی گواستراونەتەوە بۆ شارە گەورەکانی دیکە، لە ڕوانگەیەکی دیکەوە بخاتە بەر دەستی خوێنەران.
خەڵاتەکان
پاش چاپ و بڵاوبوونەوەی ڕوانینێکی دیکە بۆ ڕۆژهەڵات و باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا و ئاراستەکردنی گێڕانەوەیەکی جیاواز لە بیر و باوەڕە گشتییەکان لەسەر ئەو ناوچە و شارانەی تورکیا کە زۆرینەی دانیشتووانی کوردن، میدیا و گۆڤار و ڕۆژنامە خۆماڵییەکانی ئەو ناوچەیە سەرنجێکی زۆریان خستە سەر ئەو توێژینەوەیە. هەروەها پاش چاپ و بڵاوبوونەوەی ئەو کتێبە ئەحمەدی خەڵاتی باشترین توێژینەوەی ساڵی 2009ی لە لایەن ناوەندی چاپ و بڵاوکردنەوەی مێزۆپۆتامیای شارەوانی گابەوە بۆ ئەو بەرهەمە وەرگرت.
بەرھەمھێنانی فیلم
فیلمسازی یان بەرھەمھێنانی فیلم بریتییە لەو پرۆسەیەی کە فیلمێکی جووڵاو بەھۆیەوە بەرھەم دەھێنرێت. فیلمسازی کۆمەڵێک قۆناغی ئاڵۆز و جیاواز لەخۆدەگرێت، کە لە چیرۆکێکی سەرەتایی، بیرۆکەیەک، یان کۆمیسیۆنێکەوە دەست پێدەکات. پاشان بەردەوام دەبێت لە ڕێگەی سیناریۆنووسی، کاستینگ، پێش بەرھەمھێنان، وێنەگرتن، تۆمارکردنی دەنگ، دوای بەرھەمھێنان، و نمایشکردنی بەرھەمی تەواو لەبەردەم بینەردا. چەندین چوارچێوەی ئابووری و کۆمەڵایەتی و سیاسی لە سەرانسەری جیھاندا ڕوودەدات. چەندین تەکنەلۆژیا و تەکنیکە سینەمایییەکان بەکاردەھێنێت.
ھەرچەندە فیلمسازی لە سەرەتادا بەکارھێنانی "فۆتۆگراف"ی تێدابوو بەڵام ئێستا زۆربەی بەرھەمە فیلمییەکان دیجیتاڵین. ئەمڕۆ فیلمسازی ئاماژەیە بۆ پرۆسەی داڕشتنی چیرۆکێکی بینراو و بیستراو بە شێوەیەکی بازرگانی بۆ دابەشکردن یان پەخشکردن.
سەرچاوەکان
پۆل:تەکنۆلۆژیای فیلم و ڤیدیۆ پۆل:سینەماکاریی پۆل:تەکنیکە سینەمایییەکان پۆل:فیلمسازی
لەمیا بەشار
لەمیا حاجی بەشار (لەدایکبووی ١٩٩٨ لە گونجی کۆچۆ، شەنگال) چالاکوانی مافەکانی مرۆڤی ئێزیدییە. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ بەھۆی کارەکانییەوە بەھاوبەشی لەگەڵ نادیە موراد خەڵاتی خەڵاتی ساخارۆڤی پێبەخشرا. لەمیا لە ساڵی ٢٠١٤ لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام لەگەڵ چەندەھا کچە ئێزیدی دیکە دەڕفێندرێت و ڕووبەڕووی دەستدرێژیی سێکسی دەبێتەوە ھەروەھا مامەڵەی کڕین و فرۆشتنی وەک کۆیلەی سێکس پێدەکرێت. ھەروەھا لەلایەن داعشەوە بەزۆر جلی (حیزامی) خۆکووژی لەبەرکراوە بۆ بە ئەنجامگەیاندنی کردەی خۆکووژی. دواتر لە ساڵی ٢٠١٦، لەلایەن خێزانەکەیەوە ھەوڵی ڕزگارکردنی دەدرێت لە لایەن قاچاغچییەکانەوە. لە کاتی ڕزگاربوونی بەر مین دەکەوێت و بەمھۆیەوە برینداردەبێت و بۆچارەسەریش ڕەوانەی ئەڵمانیا دەکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨ پۆل:زیندووان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ساخارۆڤ پۆل:ئێزدییەکانی عێراق
پۆل:ژنان لە سیاسەت پۆل:ژنان لە عێراق پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ پۆل:ئێزدییەکانی ئەڵمانیا پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:چالاکوانە عێراقییەکانی مافەکانی مرۆڤ پۆل:ژنانی سیاسیی کورد
تاکسۆپلاسمۆسیس
وێنۆک|تاکسۆپلاسما گاندیای تاکسۆپلاسمۆسیس یا نەخۆشیی پشیلە  نەخۆشییەکە کە مشەخۆرێک بە ناوی تاکسۆپلاسما گاندیای دروسرت دەکات. یەکێک لەو گیانلەبەرانەی بە خانەخوێیەکی باوی ئەم مشەخۆرە دادەنرێت پشیلە یە. ئەگەر ژنانی دووگیان لە پشیلەیەکەوە تووشی ئەم نەخۆشییە بن، نەخۆشینەکە دەتوانێت کاریگەریی لەسەر مناڵەکەیان ببێت.
سەرچاوەکان
پۆل:نەخۆشییەکان پۆل:نەخۆشییەکانی پشیلە
قیڕ
سەرەکیترین پێویستی قیڕ بۆ درووستکردنی ڕێگاو بانە، کە بەڕێژەی ٪٧٠ بۆ ئەم مەبەستە بەکاردێت، کە تێیدا وەک چەسپێک بەکاردێت و تێکەڵی بەردی ورد دەکرێت تاکو کۆنکریتی قیڕ درووستبکات. بەشێک لە پێویستیەکانی تری بریتیە لە بەکارھێنانی بۆ سەقفی خانوو یاخود بەکارھێنانی وەک لباد.
دەستەواژەکانی "ئەسفاڵت - قیڕ" و "بایتومن/بیچمن - قیڕی سروشتی" بەشێوەیەکی گشتی مانای قیڕی سروشتی و دەستکرد جیا دەکەنەوە. لە ئینگلیزیی ئەمەریکیدا، دەستەواژەی "ئەسفاڵت" بە زۆری بەکاردێت بۆ ئەو نەوتانەی کە پاڵاوتنیان بۆ کراوە و پاککراونەتەوە. لە دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکادا، دەستەواژەی "بایتومن" باوترە، ھەروەھا زەویناسانی جیھان کۆکن لەسەر ئەوەی کە دەستەواژەی بایتومن بەکاربێت بۆ جۆرە سروشتەکانی ماددەکە. لە زۆر شوێندا، دەستەواژەی "tar - تاڕ" یش بەکاردێت بۆ ھەمان ماددە.
قیڕە سروشتیەکان بە زۆری ناونراون "کرود بایتومن" لە ئینگلیزیدا. پارێزگای ئالبێرتا لە کەنەدا دەوڵەمەندترین سامانی قیڕپی ھەیە لەسەر ئاستی جیھان کە نزیکە ١٤٢ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشەیە، گەورەتر وڵاتی لە ئینگڵتەڕا.
ووشەزانی
دەستەواژەی "بایتومن" لە زمانی سانکریتەوە سەرچاوەی گرتووە کە مانای "پیچ - ڕەشە ماددە" دەدات. بەرامبەرەکەی بە لاتینی "pixtumens" و " gwitu-men"یە، کە دواتر کورتکراوەیەوە بۆ وشەی "''bitumen". ''
دەستەواژە مۆدێرنەکان
لە ئینگلیزی بەڕیتانیدا، وشەی "بایتومن -bitumen" لەجیاتی ئەسفاڵت بەکاردێت. وشەی ئەسفاڵت بۆ ئاماژەدان بە "کۆنتریتی ئەسفاڵت" بەکاردێت، تێکەڵەیەکی بەردی ووردکراو و قیڕە. کاتێکیش بایتومن لەگەڵ قوڕ تێکەڵ کراوە، وشەی "ئەسفاڵتم - asphaltum" ی بۆ بەکارھاتووە، ھەرچەندە لە ڕۆژانی ئەمرۆدا وشەکەی کەمتر بەکاردێت.
لە ئینگلیزی ئوستوڕالیدا، وشەی "ئەسفاڵت-asphalt" بەکاردێت بۆ ئاماژەدان بە تێکەڵەی قیڕ "ئەسفاڵت" و ووردە بەرد "ئەگریگەیت". بایتومن، ئاماژەیەکە بۆ ئەو شلەیەی کە جێدەمێنێ دوای پاڵاوتنی نەوتی خاو.
لە ئینگلیزی ئەمەریکیدا، وشەی "ئەسفاڵت-asphalt" یەکسانە بە وشەی بایتومنی بەڕیتانی. بەڵام بەزۆری کورتکراوەیەکە بۆ ووسەی کۆنتریکی قیڕ.
لە ئینگلیزی کەنەدیدا، وشەی "بایتومن -bitumen" ئاماژەیەکە بۆ پاشماوەکانی نەوتی خاو لەکاتێکدا وشەی "ئەسفاڵت-asphalt" بۆ بەرھەمە پاڵاوتنەکان بەکاردێت.
پێکھاتەی ئاسایی
پێکھاتەکەی قیڕ لە چوار ئاوێتەی سەرەکی پێکدێت:
پەیدابوون
alt=|وێنۆک|قیڕێکی دەرکەوتووی سروشتی لە ناوچەی پو دی لاپوا، [[فەڕەنسا.]] زۆربەی ھەرە زۆری قیڕە بەکارھاتووەکان لە نەوتەوە سەرچاوەیان گرتووە. بەڵام بەشێکی تریشی لە سروشتدا دەدۆزرێتەوە.
گیراوەی قیڕ (ئیمەڵشن)
ھەندێک تەکنەلۆجیای تایبەت ڕێگە دەکەنەوە بۆ ئەوەی قیڕ لە پلە گەرمیەکی یەکجار نزمتر تێکەڵ بکرێت. ئەم کارەش لەڕێگای تێکەڵکردنی قیڕەکە لەگەڵ ماددەیەک (بە زۆری سابوون) دەکرێت.
پێویستیەکانی تری
قیڕ لە بەشێک لە پاتریە ئەلکالینەکانیشدا بەکاردێت، مەبەستی داخستنیان.
بەرھەمھێنانی قیڕ
alt=|وێنۆک|. کارگەیەکی بەرهەمهێنانی قیڕ نزیکەی ٤٠ میلیۆن تەن قیڕ لە ساڵی ١٩٨٤دا بەرھەمھێنرابوو. ئەو ماددانەی کە خاڵی کۆڵانیان لە سەرەوەی ٥٠٠ سلیزیە بە قیڕ دادەنرێن.
بەشێوەیەکی گشتی، بۆ گواستنەوەی قیڕ دەبێت ماددەکە لە پلەی گەرمی ١٥٠ سلیزیدا بگوازرێتەوە. ھەندێکجار دیزل و کێرۆسین تێکەڵ بە قیڕەکە دەکرێن بە مەبەستی ھێشتنەوەی ماددەکە لە باری شلیەتیدا؛ لەکاتی گەیشتنیشدا، ئەو ماددانە جیادەکرێنەوە لە تێکەڵەکە.
ئابووری
لە سەرەتای بەناوبانگبوونی، کێڵگە نەوتیەکان ماددەکەیان فڕێدەدا. بەڵام لە ڕۆژانی ئەمڕۆماندا، قیڕ بۆتە کاڵایەکی گرانبەھای پیشەسازی. بەپێی ڕاپۆرتێکی حکومەتی ئەمەریکی، نرخی قیڕ بەمشێوەیە گۆڕانکاری بەسەردا ھاتووە لە سەدە بیست و یەکدا:
"لە ساڵی ٢٠٠٢دا، بەھای قیڕ بۆ ھەر تەنێک ١٦٠ دۆلار بووە. لە کۆتایی ٢٠٠٦دا، نرخەکە دوو ئەوەندە بەرز بوویەوە و بووە ٣٢٠ دۆلار بۆ ھەر تەنێک، دواتر و کۆتا جار لە ٢٠١٢ نرخەکە دوو ئەوەندە بوویەوە بۆ ٦١٠ دۆلار بۆ ھەر تەنێک قیڕ."
ڕاپۆرتەکە دەریدەخات کەوا ڕێگایەک کە درێژیەکەی ١٫٦ کیلۆمەتر بێ، پێویستی بە ٣٠٠ تەن قیڕ دەبێت کەوا لە ٢٠٠٢دا، تێچووەکەی ٤٨ ھەزار دۆلار، لە ٢٠٠٦دا ٩٦٬٠٠٠ دۆلار و لە ٢٠١٢یشدا ١٨٣ ھەزار دۆلار دەبوو، بە ڕێژەی ١٣٥ ھەزار دۆلار بەرزبوونەوە لە بەھای قیڕ تەنھا لە ماوەی دە ساڵدا.
تەندروستی و سەلامەتی
alt=|وێنۆک|کارگەیەکی تێکەڵکردنی قیڕ و بەردی ورد (جەگر)
قیڕ ماددەیەکی نەبزۆکە کەوا دەبێ گەرمی لێبدرێ تا دەگاتە ڕادەیەک کە شیاو بێت بۆ بەکارھێنانی. لە لێکۆڵینەوەیەک بۆ دەستنیشانکردنی زیانەکانی قیڕ، رێکخراوی نێودەوڵەتی بۆ توێژینەوەی شێرپەنجە (IARC)، ئەوەیان ڕاگەیاند کە لە حاڵەتی بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی قیڕەکە، ئەگەری تووشکردنی کەسی ئامادەبوو لە نزیکی زیاتر دەکات بە شێرپەنجە بەوپێیەی یەکێکە لەو ماددانەی کە شیڕپەنجە دەنێتەوە کە ناسراوەن بە "Carcinogen".
سەرچاوەکان
پۆل:بەرھەمە نەوتییەکان پۆل:ماددەکانی بینا پۆل:ماددەکانی بنیاتنانی ڕێگاوبان پۆل:قیڕ پۆل:تێکەڵە کیمیاویەکان پۆل:ڕووی ڕێگە
سەفەربەھی
سەفەربەھی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باشقەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
سەفەربەھی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
لای بچووک
وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە
( • کورت دەکرێتەوە بۆ Am) پێکھاتووە لە پەیژەیەکی بچووک کە لەسەر نۆتی لا بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی پێکھاتوون لە A, B, C, D, E, F, و G. ئەم پەیژەیە ھیچ نزم و بەرزێکی نییە.
سەرچاوەکان
پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان پۆل:پەیژە مۆسیقییە بچووکەکان
ھەواڵەکانی میوزیک تیڤی
پێکھاتووە لە لقێکی ھەواڵیی سەر بە کەناڵی میوزیک تیڤی. ھەواڵەکانی ئێم-تی-ڤی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بەردەستە.
ئەحمەد فوئاد نەجم
ئەحمەد فوئاد نەجم (بە عەرەبی: أحمد فؤاد نجم؛ ٢٢ی ئایاری ١٩٢٩ - ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣) کە بە شێوەیەکی گشتی بە ئەلفاجوومی ناسراوە، شاعیرێکی میسرییە کە بە شێوەزاری ڕەسەن شیعر دەڵێت. نەجم بەھۆی کارەکانی لەگەڵ ئاوازدانەری میسری شێخ ئیمام و ھەروەھا بۆ شیعرەکانی نیشتمانپەروەرانە و شۆڕشگێڕانە کە بە عەرەبیی میسری گۆتووە ناسراوە. نەجم لە میسردا وەکوو پاڵەوانێکی خەڵکی ڕەچاو کراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩ پۆل:مردووانی ٢٠١٣ پۆل:خەڵکی پارێزگای شەرقیە پۆل:شاعیرەکانی پیاوی میسری پۆل:سیاسییەکانی پارتی میسرییەکانی ئازاد پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی میسریی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی پیاوی سەدەی ٢٠ەم
سەرمەستی
سەرمەستی یاخود شاگەشکەیی پێناسەیەکە بۆ ئەزموونێک، یاخود کاریگەرییەکی دەروونی، کە ھەستێکی پڕ جۆش و خرۆش و شادمانی دەبەخشێت. ھەندێک کردەوە و چالاکیی کۆمەڵایەتی، وەک وەرزشکردن، پێکەنین، گوێگرتن لە مۆسیقا، سەماکردن، و ڕەنگە ھۆکاری دڵخۆشکەری تریش، شادی لێ بکەوێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سۆزەکان پۆل:شادی
حەمید ھیراد
220x400px|وێنۆک حەمید حوسێن زادە (لەدایکبووی ١ی بەفرانباری ١٣٧٠ی ھەتاوی- ١ی شوباتی ١٩٩٢ی زایینی)، بە ناوی شانۆیی خۆی بە حەمید ھیراد ناسراوە، گۆرانیبێژ و ئاوازدانەری مووزیکی پۆپی ئێرانییە.
یەکەم گۆرانی لەگەڵ گرووپی پازڵ باند لەگەڵ عەلی ڕەھبەری و ئارین بەھاری لە ١٥ی ئازاری ٢٠١٧ بە ناوی «بی تاب» بڵاوکرایەوە. لە مانگی ئایاری ساڵی ٢٠١٨ گۆرانییەکی سەربەخۆی بەناوی «مستم کن» بڵاوکرایەوە. لە مانگی تەممووزی ٢٠١٨ گۆرانی «دلارام» بە یاوەری پازڵ باند بڵاوکردەوە.
ژیاننامە
لە ١ی بەفرانباری ساڵی ١٩٩٢ لە گوندی مەلەک میان، چابکسەر، گێڵان لەدایکبووە و گۆرانیبێژی نەریتی و پۆپ فیوژنی ئێرانە. بە شێوەیەکی گشتی ناوی ھیراد ڕەگ و ڕیشەی فارسی ھەیە و بە واتای «خوش خندە و خوش رو» و کەسێکە کە ڕووخسارێکی دڵخۆشی ھەبێت.
نەخۆشی
لە مانگی ئازاری ٢٠٢٠، لەلایەن بەھمەن بابازادە بڵاوکرایەوە کە حەمید ھیراد تووشی شێرپەنجەی خوێن بووە و ماوەی سێ ساڵە بەدەست ئەم نەخۆشییەوە دەناڵێنێت.
حەمید ھیراد بە ئامادەبوون لە بەرنامەی بەھار جان ئەمەی پشتڕاستکردەوە.
لە ١١ی ئایاری ساڵی ٢٠٢٢، ھیراد بەھۆی نەخۆشی کۆڤید-١٩ لە نەخۆشخانەی دکتۆر شەریعەتی خەوێندرا.
ئاریشە
ئاریشە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی خەلەکان، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئاریشە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چناران و لە باشوور لەگەڵ گوندی قامیشە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گردەسوران و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی شێران.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بانگرد
بانگرد گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی چەمچەماڵ(ناوەند)، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بانگرد لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئیبراھیم ئاغا و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەرەوەیس و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارۆچکەی چەمچەماڵ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گورگەیی بچوک.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دەستەی فیلم
دەستەی فیلم یان تیمی فیلم بریتییە لە کۆمەڵێک کەس، کە لەلایەن کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانەوە بەکرێ دەگیرێن، بە مەبەستی بەرھەمھێنانی فیلم یان فیلمێکی جووڵاو. تیمەکە لە کاست جیا دەکرێنەوە، چونکە کاستەکە بەو ئەکتەرانە تێدەگەن کە لەبەردەم کامێرا دەردەکەون یان دەنگ بۆ کارەکتەرەکانی فیلمەکە دابین دەکەن. ھەروەھا تیمی فیلمەکە جیاوازن لە بەرھەمھێنەران، چونکە بەرھەمھێنەران ئەوانەن کە خاوەنی بەشێکن لە ستۆدیۆی فیلمەکە یان مافی خاوەندارێتی فیکری فیلمەکە. تیمێکی فیلم دابەش دەکرێن بەسەر بەشە جیاوازەکاندا، کە ھەریەکەیان تایبەتمەندن لە لایەنێکی دیاریکراوی بەرھەمھێنانەکەدا. پۆستەکانی تیمی فیلم بەدرێژایی ساڵان پەرەیان سەندووە، بەھۆی گۆڕانکاری تەکنەلۆژییەوە ھاندراوە، بەڵام زۆرێک لە کارە تەقلیدییەکان مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای سەدەی بیستەم و لە سەرانسەری دەسەڵاتەکانی دادوەری و کولتوورەکانی فیلمسازیدا باون.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمسازی پۆل:سینەماکاریی پۆل:پیشەکانی فیلمسازی
گوندەواری نەجەفاوا
گوندەواری نەجەفاوا لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە پێنج گوندەواری ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ لە شارستانی بیجاڕ، لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی نەجەفاوایە. بەشی زۆری ئەم گوندەوارە دەشت و ڕاستی و تەپەی نەرمانە، کە بۆ کشتوکاڵ بە بڕشت و بەرھەمە، کێوەکانی (زێڕاوا، پیرمحەممەد و پیرەکراچی) لەم گوندەوارەدان، چۆمەکانی ئەم گوندەوارە بەرەو ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژاوا دەڕۆن و لە شارستانی دیواندەرە دەڕژێنە ناو ڕووباری (قزڵ وەزان)ەوە.
دانیشتووان
بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندەوارە (٢,٧٢٤) کەس و (١,٤١٠)نێر و (١,٣١٤)مێ و (٨٠٠)خێزان پێکھاتووە. دانیشتووانی ئەم گوندەوارەیە لە کورد پێکھاتووە.
جوگرافیا
گوندەواری نەجەفاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە:
دابەشی کارگێڕی
لە (٢٥) گوند پێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ پۆل:پارێزگای کوردستان
ڕۆدێسیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
ڕۆدێسیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨ بوو کە لە ١٧ی ئایار تا ١٢ی ئابی ١٩٢٨ لە ئەمستەردام لە ھۆلەند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
ڕەی فارکەھارسن
ڕەی فلیچەر فارکەھارسن پزیشک و توێژەر و مامۆستایەکی زانکۆی کەنەدی بوو. خاوەنی مەدالیای ئیمپراتۆرییەتی بەریتانی بوو، خاوەنی پلەی خانەدان بوو لەناو ئیمپراتۆرییەتی بەریتانی، کە لەپلە ھەرەبەرز و نایابەکانی ئیمپراتۆرییەتی بەریتانی بوو. لە ٤ئابی ١٨٩٧ لە شاری کالیدن لە ھەرێمی ئەنتاریۆی کەنەدا لەدایک بوو. بەتەواوی ژیانی مامۆستای زانکۆی بوو لە زانکۆی تۆرنتۆ، ھەروەھا مامۆستای کرداری و ڕاھێنەر بوو لە نەخۆشخانەی گشتیی تۆرەنتۆ. یاریدەدەری توێژەر ئارتەر سکوایرەز بووە. داھێنەری بارێکی تەندروستییە کە پێی دەڵێن دیاردەی فارکەھارسن. داھێنەری چەند بنەمای گرنگە لە بواری لینجەڕژێنەکان بەجۆرێک تێخستنی ھۆرمۆنەکانی لەڕێی دەرزی ئاژنینەوە ڕوون کردەوە کە چۆن ئەنجامێکی دروستی دەبێت و بەشێوەی ئاسایی لە جەستە کاردەکات.
بەشداری ھەردوو جەنگی جیھانیی یەکەم و دووەمی کردووە. بەھۆی خزمەتە پزیشکییەکانی بۆ ئیمپراتۆرییەتی بەریتانی پلەی قارەمانیێتی بەدەست ھێناوە. سەرپەرشتی لیژنەی پەنسلینی کەنەدی کردووە، ھەروەھا وەک ڕاوێژکاری پزیشکی لە ھێزی بەرگریی ئاسمانیی شاھانەی کەنەدا کاری کردووە. لە ١٩٥٣ نیشانەی شکۆمەندی شاھانەیی پێ بەخشراوە لە بەرامبەر ھەموو ئەو خزمەتانەی کە کردوویەتی بۆ بەرگریی وڵات. ھەروەھا ئەندامی دامەزراوەکانی کۆلێژی شاھانەی پزیشکی و بریندارانی کەنەدی بووە.
فارکەھارسن بەشێوەیەکی بەرچاو بەشداری توێژینەوە و فێرکارییە پزیشکییە کەنەدییەکانی کردووە. بەھۆی ئەوەی ئەندامی ئەنجومەنی نیشتمانی کەنەدا بۆ توێژینەوەکان بووە، ڕاپۆرتەکانی بوونەتە پەیڕەوی خوێندنی پەیمانگای کەنەدی بۆ توێژینەوە پزیشکییەکان، کە خۆشی بووەتە یەکەم سەرۆکی پەیمانگاکە. چەندین بڕوانامەی شکۆداری وەرگرتووە لە زانکۆکانی کەنەدا، ھەروەھا ئەندام بووە لە یەکەم لێژنەی زانکۆی یۆرک. لە ١ یۆنیۆی ١٩٦٥ لە ئۆتاوا کۆچی دوایی کرد. دوو کچ و خێزانەکەی لەدوای خۆی جێھێشت. لە ساڵی ١٩٩٨ ناوی فارکەھارسن لە ڕیزی کەسە بەناوبانگەکانی بواری پزیشکی کەنەدا زیاد کرا.
ژیانی پێشینەی و خوێندنی
ڕاست|وێنۆک|فارکەھارسن لەساتی ڕاھێنانی سەربازی لە جەنگی جیھانی یەکەم. فارکەھارسن لە چواری ئابی ١٨٩٧لەشاری کالیدنی ئەنتاریۆ لەدایک بوو، کەشاڕۆچکەیەکی بچووکە لەباکووری خۆڕئاوای تۆرەنتۆ. باوکی قەشەیەکی بڕوادار بوو (ڕیفێرند ولیام فارکەھارسن) و دایکیشی ناوی ماکدۆنالد کۆتس بوو. چارڵزی براشی پزیشک بوو، براھەرە بچووکەکەی سەرۆکی پێداچوونەوە بوو لە ڕۆژنامەی گلوب ئاند مەیل کەدواتر بوو بە ڕاوێژکار لە باڵوێزخانەی کەنەدا لەئەمریکا. خوێندنی بنەڕەتی لە دۆرھەم تەواوکرد و لەپەیمانگای ھاربۆردلە تۆرەنتۆ بڕوانامەی دیبلۆمی باڵای بەدەست ھێنا. دوای دەرچوونی ڕاستەوخۆ پەیوەندی کرد بە قوتابخانەی پزیشکی سەربە زانکۆی تۆرەنتۆ پێش ئەوەی بانگھێشت بکرێت بۆ خزمەتی سەربازی لە١٥مەێ ١٩١٨، کە بوو بە تۆپھاوێژ لە سووپای کەنەدا (لەشکری ٦٧). نەنێردرا دەرەوەی وڵات بۆ خزمەتی سەربازی، بەبیانووی تەواوکردنی خوێندنەکەی تا ساڵی ١٩٢٢. درێژەی بەخوێندنەکانی دا لەخوێندنی باڵادا لە زۆرێک لەبوارە پزیشکییەکان لەماوەی نێوان (١٩٢٢–١٩٢٧) ، لەدوای ئەمە بوو بە ڕاھێنەر و مامۆستا لە نەخۆشخانەی گشتی تۆرەنتۆ لەژێرسەرپەرشتی پرۆفیسۆر دەنکان ئێرشیبالد گراھام.
فارکەھارسن دەرفەتی خوێندنی پێ بەخشرا لە نەخۆشخانەی گشتی ماساچۆستس، لەوێ لەگەڵ جۆزێف چارڵز ئۆوب و ویلیام سالتەر دەبێتە ھاوڕێ، کەدواتر دەچێتە زانکۆی ھارفارد پێش ئەوەی ببێتە مامۆستای یاریدەدەر لە زانکۆی تۆرەنتۆ. ھەڵسا بە بڵاوکردنەوەی توێژینەوەکانی لەبارەی کالسیۆم کەدەبێتە ھۆی زیادبوونی ترشەلۆک لە جەستەدا و چارەسەرییەکانی جگەر (تێکچوونی جگەر) کەچۆن کارنەکاتە سەر درکە پەتک. لە ساڵی ١٩٣١ لەگەڵ کریستینا جەین فراسەر ژیانی ھاوسەری پێکھێنا و بوون بە خاوەنی دوو کچ: ھێلین و کاسرین، کە بوون بە پسپۆری نەخۆشییەکانی خوێن.
ژیانی پیشەگەری
لەگەڵ خوێندنی لە زانکۆی تۆرەنتۆ، وەک ڕاوێژکارێکی پزیشکیش کاری دەکرد، کە نازناوی پزیشکی پزیشکەکانی پێ بەخشرابوو بەجۆرێک چارەسەری پزیشکەکانی دەکرد. لە ساڵی ١٩٣٤بوو بە سەڕۆکی بەشی برینپێچی لە نەخۆشخانەی گشتی تۆرەنتۆ. فارکەھارسن ماوەماوە ئەنجامی توێژینەوەکانی لەبوارەجیاوازییە پزیشکییەکان بڵاودەکردەوە بۆ نموونە بڵاوکراوەی (ھۆکاری لەدەستدانی ئارەزووی خواردن). فارکەھارسن ئەندام بوو لە دامەزراوەی کۆلێژی شاھانە بۆ پزیشک و نەشتەرکارانی کەنەدا، کە سەرپەرشتی سەرجەم توێژینەوەکانی خوێندنی باڵای دەکرد لەبواری پزیشکی لەکەنەدا؛ لە لیژنەکە بەردەوام بوو لە ساڵی ١٩٣٩ تاوەکو ١٩٤٣، دواتر بوو بە سەرۆکی لێژنەکە لە ١٩٤٥ تاوەکو ١٩٤٧. پێش تێکەڵبوونی بە جەنگی جیھانی دووەم، بروانامەی پزیشکی دادی بەدەست ھێنا و لە دادگاکان وەک پسپۆری پزیشکی کاری دەکرد. ڕاست|وێنۆک|ڕەی فارکەھارسن لەماوەی جەنگی جیھانی دووەمدا. لە ڕێکەوتی ٢٥ئابی ١٩٤٣، چووە ڕێز ھێزی بەرگری ئاسمانی شاھانەی کەنەدا، بوو بە نوێنەری سەرۆکی تیپی سەرکردایەتی یەکەمی ئاسمانی، کە بارەگاکەی لە ترەنتن بوو لە ئەنتاریۆ. دواتر نێردرا بۆ شانشینە یەکگرتووەکان لە ١٩٤٤ و دوای ماوەیەکی کورت گەڕێندرایەوە بۆ ھێزی بەرگری ئاسمانی بەرلەوەی ماوەکەی تەواوبێت لە خزمەتی سەربازیدا(٢٢تشرینی دووەمی ١٩٤٥)بەپلەی سەرۆکی باڵ. لەکاتی جەنگدا، سەرۆکایەتی لێژنەی پەنسلینی دەکرد لە کەنەدا، کەکاری دابەشکردنی پەنسلینی ێکدەخست، لەگەڵ دەرمانەکانی دژەھەوکردن کەئەوسا زۆربەکاردەھات لەکاتی جەنگدا، بەتایبەت ھێزە چەکدارەکان، و وەک ڕاوێژکاری بەرێوەبەری خزمەتگوزارییە پزیشکییەکان لە ھێزی بەرگری ئاسمانی کاری دەکرد. ھەروەھا لە بەش و کۆمەڵەکانی تری سەربازی ڕاوێژیان پێدەکرد. ھەروەھا سەرپەرشتی ئەزموونە نوێیە پزیشکییەکانی دەکرد بەتایبەت چارەسەرییەکانی پەنسلیین لەنەخۆشخانەکانی ئەنتاریۆ (١٩٤٣–١٩٤٤)، بەشێوەیەکی کاتی وەک بەرێوەبەری نەخۆشخانەی جەنگاوەرە دێرینەکان دامەزراکە کەوتبوە شەقامی کریستی لە تۆرەنتۆ. دوای جەنگەکانی ئەورووپا فارکەھارسن سەردانی بەلژیکای کرد بۆ سەرپەرشتی کردنی بەشی چارەسەرییەکان لەڕێگای پەنسلیین، دواتر بەشداری چارەسەری سەربازە بریندارەکانی کرد. بەھۆی کۆششەکانی لەساتی جەنگدا، فارکەھارسن لە یەناری ١٩٤٦بوو بەئەندام لە پلەدارەکانی ئیمپراتۆرییەتی بەریتانی. ھەروەھا براکەی (چارڵز) بەشداری ھەردوو جەنگی جیھانی یەکەم و دووەم کرد.
فارکەھارسن بەرێوەبەری پزیشکی نەخۆشخانەی جەنگاوەرانی دێرین بوو لە تۆرەنتۆ (١٩٤٥–١٩٤٧)لەھەمان ساتدا سەرۆکی کۆلێژی شاھانەی پزیشکان بوو لە کەنەدا. لە ساڵی ١٩٤٧وەک مامۆستایەک لە زانکۆی تۆرەنتۆ دامەزرا؛ لەھەمان ماوەدا، بەرێوەبەری نەخۆشخانەی گشتی تۆرەنتۆ بوو تاوەکوو ساڵی ١٩٦٠ کە خانەنشیین کرا. یەکێک لەنەخۆشە ھەرەبەناوبانگەکانی سیاسەتمەداری کەنەدی جۆرج ئەلیکساندەر درو بوو، کە ڕێنموونی کرد بۆ ئەوەی دەستبەرداری پۆستەکەی بێت وەک سەڕۆکی پارتی بەرھەڵستکارانی کەنەدا چونکە پێی ڕاگەیاند دژایەتی کردنی حکوومەتی کەنەدا تووشی ئەم نەخۆشییەی کردووە (ھەوکردنی پەردەکانی مێشک)؛ بەڕێز درو ئامۆژگارییەکەی لەگوێ گرت و دەستبەرداری پۆستەکەی بوو بۆ جۆن دیڤن باکەر کە دواتر بوو بە سەرۆک وەزیرانی کەنەدا. فارکەھارسن بەرنامەی پەیرەوی خوێندنی نۆرینگەیی خانمانی داناوە بۆ نەخۆشخانە فێرکارییەکانی تۆرەنتۆ وسەنی برۆک، کەدواتر بەرنامەکەی پەرەی پێدرا و گێزرایەوە بۆ نەخۆشخانەکانی مایکلی پیڕۆز و خۆڕئاوای تۆرەنتۆ. ھەروەھا وەک یەکێک لە چل توێژەرە پسپۆرەکان لە زانکۆی تۆرەنتۆ دانرا کە دواتر ژمارەیان لە چل پسپۆر بۆ سەد پسۆر بەرزبوویەوە. فارکەھارسن لە ١٩٤٧ لە زانکۆی ئەمریکی پزیشکی کورسی خوێندنی وەرگرت دواتر لە ١٩٥٠لە کۆلێژی پزیشکی شاھانە وەرگیرا. فارکەھارسن وەک ئەندامێک لە کۆمەڵەی بەرەنگاربوونەوەی میکرۆبەکان دامەزرا، کەلەساڵی ١٩٥٠ لەلایەن لێژنەی توێژینەوە بەرگرییەکان دامەزرابوو بەڕێز دکتۆر چارڵز بێست بەرێوەبەرایەتی دەکرد. بەھۆی کۆششەکان بۆ وڵات، لە ١٩٥٣مەدالیای شکۆداری لەلایەن شاژن ئەلیزابێسی دووەم وەرگرت.
لەساتی توێژینەوەکانی لە لینجە ڕژێنەکان لەگەڵ ھاوکارەکەی ئارتەر سکوێرس، دیاردەیەکی پزیشکی دانا کەدواتر بە دیاردەی فارکەھارسن: «کارلێکەرە دەرەکییە بەردەوامەکان بۆ سەر ھۆرمۆنەکان دەبێتە ھۆی بەردەوامیان بەشێوەیەکی سروشتی و خۆگرانە لەجەستەی نەخۆشەکە دەمینێتەوە و وەک بەشێکی بەرپرس لە جەستە بەردەوامی بەکارەکەی دەدات». ئەم دیاردەیەی بوو بە بنەمایەک بۆ زانستی ڕژێنەکان و بوو بەبنەمایەکی لاوەکی بۆ نەخۆشییەکانی پەیوەست بە ھۆرمۆنەکان. فارکەھارسن پشکی شێری بەردەکەوێت لە توێژینەوە تایبەتییەکانی پەیوەند بە ئەنیمیا و مێتابۆلیزم. یەکەم پزیشکی کەنەدی بوو کە کۆنیشانی شیھانی ڕاگەیاند و یەکەم پزیشکە لە ھەموو ئەمریکای باکوور کە درکی بەنەخۆشی سیمۆند کردبێت. فارکەھارسن وەک مامۆستا و توێژەرێک، لەیەکەمین پزیشکە دەستپێشخەرەکان بووە کە ڕێگای زانستی پشکنینی ئەنجامداوە لەبارەی چۆنییەتی گەشەسەندنی نەخۆشییەکان و کاریگەرییە دەروونییەکان بۆ پەرەسەندنی نەخۆشییەکەیان.
فارکەھارسن لە ١٩٥١ ئەندام بووە لە ئەنجومەنی نیشتمانی کەنەدی بۆ توێژینەوەکان، لە ساڵی ١٩٥٧ نازناوی بەرێوەبەری توێژینەوە پزیشکییەکانی وەرگرتووە. لە ساڵی ١٩٥٨، سەرۆکایەتی لێژنەیەکی کردوە لەبارەی ئاستی ڕاپۆرتە پزیشکییەکان لەسەرانسەری کەنەدا؛ کەدواتر دەرەنجامەکانی لە ١٩٥٧ لەڕێگای یەکێتی زانکۆ پزیشکییەکانی کەنەدا پێشکەش بە سەرۆک وەزیرانی کردووە، کە لەراپۆرتەکە ئاماژەی بەوە دابوو کە حکوومەت پالپشتی ماددی تەواوی توێژینەوە پزیشکییەکان ناکات. لەساتی نووسینەوەی ڕاپۆرتەکەی لە ١٩٥٩ سەردانی یەکێتی سۆڤیەت دەکات وەک نوێنەری لێژنەی توێژینەوە پزیشکییەکان؛ کە دەستپێکی کۆبوونەوەکانی باس لە پاڵپشتییەکانی دەولەت دەکرد بۆ توێژینەوە پزیشکییەکان ھەروەھا بانگێشتی زانا ڕووسییەکانی کرد تا سەردانی کەنەدا بکەن. کۆتایی ڕاپۆرتەکەی لەبارەی ھەوڵە شکستخواردووەکان بوو کەچۆن توێژینەوەکان ئەنجامێکی باشیان نەبووە بەھۆی گرنگی پێنەدانیان لەلایەن حکوومەتەوە. کە دواتر لێژنەیەکی پێکھێنا لەبارەی توێژینەوە پزیشکییەکان کە تا کۆچی دوایی سەرۆکایەتی لێژنەکەی کرد. لەماوەی سەرۆکایەتییەکەی دا ئاستی توێژینەوە پزیشکییەکان بەشێوەیەکی باش پێشکەوتنیان بەخۆوە بینی بووە ھاندانێک بۆ بەردەوامی توێژینەوەکان لەلایەن پزیشکەکان. ھەروەھا ڕێژەی بودجەی ڕێکخراوە پزیشکییەکانی زیادکرد بۆ خەڵات و ڕێپێدانە پزیشکییەکان لە ٤ ملیۆنەوە بۆ ٩ ملیۆن دۆلاری کەنەدی لەماوەی ساڵانی ١٩٦٣ بۆ ١٩٦٥.
لە ساڵی ١٩٥٨ بوو بە ئەندام لە ئەنجومەنی زانکۆی ئەمریکی بۆ خوێندنە پزیشکییەکان دوای سێ ساڵ بوو بەنوێنەری ئەنجومەنەکە لە تۆرەنتۆ. بەشداری یەکەم لێژنەی دامەزرێنەرانی زنکۆی یۆرکی کرد لە ١٩٥٩، کە ئەندامی ئەنجومەنی باڵای زانکۆی تۆرەنتۆ بوو لەھەمان ساتدا. نازناوی پزیشکی شاھانەی کەنەدی بوو لە ١٩٦٠. ھەروەھا ئەندامی چەندین ڕێکخراوی تری پزیشکی بوو لە کەنەدا و ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، سەرۆک و ئەندامی بیست کۆمەلەی توێژینەوە پزیشکییەکان بوو.
خانەنشیین بوون
لە ساڵی ١٩٦٠ بەھۆی تەمەنەکەیەوە، بەناچاری خانەنشین کرا لە زانکۆی تۆرەنتۆ، لە زانکۆ و نەخۆشخانەکان دوورخرایەوە. وەک سووپاسێک بۆ ھەموو خزمەتەکانی لە زانکۆی تۆرەنتۆ بەشی نۆرینگەی لەنەخۆشخانەی فێرکاری تۆرەنتۆ بەناوەوە کرا، ھەروەھا لە ١٩٦١ ناوی فارکەھارسن نرا لەیەکەی توێژینەوە نۆرینگەیییەکان، ھەروەھا دامەزراوەی فارکەھارسن بەردەوامی پێدرا بۆ پاڵپشتی توێژینەوە زانستییەکان کە لەلایەن نەخۆشخانەی فێرکاری تۆرەنتۆ سەرپەرشتی دەکرێت. لەھەمان ساڵ سەردانی وڵاتی ھیندستانی کرد و لەوێ ڕێزێکی زۆری لێنرا لەلایەن پزیشکانی ھیندەوە. فارکەھارسن بەردەوام بوو لەپاڵپشتی زانکۆکان لەبارەی توێژینەوە زانستییەکانیان.
فارکەھارسن لە ١٩٦٠نازناوی خەڵاتی دامەزراوەی (دڵی نیشتیمان) ی بەدەست ھێنا، دواتر لە ١٩٦٤شکۆدارکرا لەلایەن یەکێتی دەرمانسازان و توێژەرانی پزیشکی کەنەدا، وەک مامۆستایەک و پزیشکێکی پێشەنگ، کە یەکێک بوو لەو ھەژدەکەسەی ئەو شکۆدارییەی پێ ببەخشرێتەوە لەوساڵەدا. فارکەھارسن لە ١٩٦٣وێنەی دەرکەوت لەسەر بەرگی گۆڤاری (پزیشکی ھاوچەرخ). ھەروەھا چەندین بڕوانامەی شکۆمەندی وەرگرت لەلایەن زانکۆکانی کەنەداوە وەک زانکۆی کۆلۆمبیای بەریتانی لە ١٩٤٩؛ زانکۆی ساسکاچوان لە ١٩٥٧؛ زانکۆی لاڤال ١٩٥٩؛ زانکۆی کوینز لە ١٩٦٠؛ زانکۆی ئەلبێرتا لە ١٩٦٠؛ زانکۆی تۆرەنتۆ لە ١٩٦٢؛ زانکۆی مۆنتریال لە ١٩٦٥. ھەروەھا نازناوی ئەندامی شکۆداریان پێ بەخشی لە یەکێتی پزیشکان لەشاری تۆرەنتۆ. ھەروەھا دامەزرا وەک سوارچاک لە ڕێکخراوی یوحەننای پیڕۆز لەشاری ئۆرشەلیم و ئەندامی شکۆدار لە زانکۆی شاھانەی پزیشکی لە لەندەن. چەپ|وێنۆک|باڵاخانەی فارکەھارسن بۆ زانستە ژیانییەکان لە زانکۆی یۆرک. لە ١ یۆنیۆی ١٩٦٥ لەنەخۆشخانەی ئۆتاوا لەتەمەنی شەست و ھەشت ساڵیدا بەھۆی جەڵدەی دڵەوە کۆچی دوایی کرد. لەساتی ناشتنیدا لە ئۆتاوا سەرجەم ئەندامانی توێژینەوە پزیشکییەکان ئامادە بوون. زانکۆی تۆرەنتۆش بە دروستکردنی پەیکەرێک بەشداربوون لەیادکردنەوەی بەرامبەر ھەموو خزمەتەکانی بۆ زانکۆکە و کۆمەڵگە پزیشکییەکەی.
ناوی فارکەھارسن ھەڵواسرا لەسەر باڵاخانەی زانستە ژیانییەکان لە زانکۆی یۆرک. ھەروەھا ھەوڵدرا لەبارەی نووسینەوەی ژیاننامەی ڕەی فارکەھارسنوبەڵام نەکرا تا ئەمڕۆشی لەگەڵدا بێت. ھەروەھالە ١٩٦٨ سەرجەم سمینارەکانی لەبارەی کالسیۆم کۆکرانەوە و لە زانکۆی جۆنز ھۆپکینز نمایشکرا لەلایەن جۆن ئیجەر ھاوارد. لە ١٩٩٨ ناوی فارکەھارسن زیادکرا لەھۆڵی گەورەی کەسایەتییە بەناوبانگەکانی بواری پزیشکی لەڕێز ھەموو ناودارەکانی تر وەک تۆمی دوگلاس نۆرمان بیسیۆن و ڕۆبێرت بۆندار.