cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ھۆرمۆنی ھاندەری چیکڵدانە
ھۆرمۆنی ھاندەری چیکڵدانە (کورت دەکرێتەوە بۆ: (FSH)، بریتییە لە ھۆرمۆنی وریاکەرەوەی توخمەڕژێنەکان. بەرھەمھێنانی سپێرمە لە نێرەدا، وە گەشە و پێگەیەشتنی ھێلکەدانە چیکلدانە لە مێیەدا وریادەکاتەوە.
سەرچاوە
پۆل:ژینناسی پۆل:ھۆرمۆنەکان پۆل:ھۆرمۆنەکانی مرۆڤ پۆل:ھۆرمۆنەکانی سێکس
دە سی ڤی
زە سی ڤی (The CV) بەرنامەیەکی تەلەڤیزیۆنیی تۆڕی میدیاییی ڕووداو بوو، لە «ڕووداو تیڤی» پەخش کرا. لەم بەرنامەیەدا ژمارەیەک لە کچ و کوڕی لاوی کورد لە ھەر چوار پارچەی کوردستان پێشبڕکێیان دەکرد بۆ ئەوەی بەھرە و تواناکانی خۆیان نیشان بدەن.
براوەی بەرنامەکە ئۆتۆمۆبیلێکی وەک خەڵات پێ درا، و لە یەکێک لە کۆمپانیاکان بە مووچەی مانگانە «٢٫٥٠٠ دۆلار» دامەزرا، ئەم بەرنامەیە لە ١٤ بەش «ئەڵقە» پێکدێت. دروشمی بەرناکە بریتییە لە «کاری خۆماڵی، بۆ خەڵکی خۆماڵی».
بەرنامەکە لەلایەن دوو پێشکەشکار بە ناوەکانی ئاوارە بەختیار و محەممەد عەبدوڵڵا پێشکەش دەکرا، کە ھەردووکیان پسپۆڕییان لە بواری بەڕێوەبردن و ئابوورییە، کە ھەڵگری بڕوانامەی ماستەرن و مامۆستای زانکۆی سەلاحەدینن. .
کاتی پەخشکردن
یەکەم ئەڵقەی ئەم بەرنامەیە لە ڕۆژی ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ (ھەینی)، کاتژمێر ٢٢:٠٥ بە کاتی ھەولێر پەخش کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان پۆل:بەرنامەکانی تۆڕی میدیاییی ڕووداو پۆل:سیڤی پۆل:زە سی ڤی پۆل:نامەی داواکاری
بەعسیزم
بەعسیزم (بە عەرەبی : البعث) ئایدۆلۆژیایەکی ناسیۆنالیزمیی عەرەبییە کە پەرە بە دروستکردن و پەرەپێدانی دەوڵەتێکی یەکگرتووی عەرەبی دەدات، بیرۆکەکە، لە سەدەی بیستەمدا لە ڕۆڕھەڵاتی ناوەڕاستدا سەریھەڵدا، و بریتییە لە ناسیۆنالیزمیی عەرەبی، پان عەرەبیزم، دژە ئیمپریالیزم و سۆشیالیزم، ھەرچەندە ئایدۆلۆژیاکە لە وڵات و قۆناغە جیاوازەکاندا شێوەی جیاوازی گرتووەتەبەر. بەعس وشەیەکی عەرەبییە کە بە واتە ‘’زیندووبوونەوە’’. ئایدۆلۆژیاکە لەسەر بنەمای تیۆرییەکانی  میشیل عەفلەق (بەپێی حیزبی بەعس بە سەرۆکایەتی عێراق)، زەکی ئەلئەرسووزی (بەپێی حیزبی بەعس بە سەرۆکایەتی سووریا) سەرکردە بەعسییەکانی سەردەمی مۆدێرن بریتین لە سەرۆکی پێشووی عێراق، سەددام حوسێن، سەرۆکی پێشووی سووریا، حافز ئەسەد و کوڕەکەی بەشار ئەسەد سەرۆکی ئێستای سووریا.
مێژوو
سەرەتای بنەچەی بەعس لە بیری سیاسییەوە دەستی پێکرد کە میشیل عەفلەق و سەلاح الدین بطار و زەکی ئەرسوزی پەرەیان پێدا.
سەرچاوەکان
پۆل:جۆرەکانی سۆشیالیزم
بڕیارنامەی ٥٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٨٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-کۆماری عەرەبیی سووریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٥٠٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:ھەوڵەکانی ئاشتی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٣ پۆل:سووریا لە ١٩٨٣ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٣
پارک ھای-سوو
پارک ھای-سوو (بە کۆری:박해수;، لەدایکبووی ٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٨١) ئەکتەرێکی کۆریای باشوورە ، بە ڕۆلەکانی لە فیلم و دراماکانی وەک ئەفسانەی دەریای شین لە ٢٠١٦ و یاریی سکوێد لە ٢٠٢١ ناسراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە بردنەوە خەڵاتی فیلمی بلو دراگۆن پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی دانکوک پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرە کوڕە میوزیکییەکانی شانۆ لە کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:خەڵکی سووۆن
٢٣ی ئایار
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئایار
بڕیارنامەی ٥٤٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٤٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٥٠٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٣
مەعروف جیاوک
کەسێتی ناوداری کورد مەعروف جیاوک ساڵی ١٨٨٥، لە شارۆچکەی رەواندز ھاتۆتە دنیاوە. مەعروف جیاوک لە رووداوە سیاسیەکانی‌ نیوەی یەکەمی سەدەی رابردووی کوردستاندا وەک رۆشنبیرو تێکۆشەرێکی گەورەی کورد ناوێکی دیارە. لە ‌یانەی (سەرکەوتن) دا رۆڵی بەرچاوی گێڕاوەو وەک شەخسیەتێکی خاوەن ئەزموونیش بە ‌ئەندامی پارلەمانی عێراق ھەڵیژێردراوەو چەندین ھەڵویستی جوامێرانەی لە دانیشتنەکانی پەرلەمان دا نواندووە. لە حیزبی ھیواو حیزبی سەربەخۆیی کوردستان ( ١٩٢٢-١٩٢٦) دا رۆڵی بەرچاوی ھەبووە. لە بواری نووسین‌و لێکۆڵینەوەش دا چوار کتێبی ناوازەی پێشکەشی کتێبخانەی کوردی کردووە.‌ جیاوک-ی نووسەرو نیشتمانپەروەرو تێکۆشەر، رۆژی ٢١\١\١٩٥٨، لە تەمەنی ٧٣ ساڵیدا کۆچیدوایی کرد.
سەرچاوەکان
K.aspx?Cor=Nawdarek&Jimare=٢٨١ مەعروف جیاوک ١٨٨٥ - ١٩٥٨
کاکە خە لکی کوندی سریشمە ی سە ربة ناحیە ی خە لیفانە نە ک رواندوز
عەلی حەسەن ئەلمەجید
وێنۆک|کیمیایی لە دادگا عەلی حەسەن ئەلمەجید (بە عەرەبی: علي حسن عبد المجيد التکريتي)(‎١٩٤١ - ٢٠١٠) ناسراو بە عەلی کیمیایی ژەنەڕاڵی پێشووی سوپای ڕژێمی بەعس و ئامۆزای سەدام حوسێن بوو کە وەکو کەسی یەکەم لە کیمیابارانی شاری ھەڵەبجە بە سزای لەسێدارەدان تۆمەتبار کرا و لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ لەسێدارەدرا بە بڕیارێک لەلایەن دادگای تاوانەکانی بەغداد. ئەو بە یەکێک لە ھاوڕێ نزیکەکانی سەدام حوسێن ھەژمار دەکرا و لە ساڵی ١٩٦٨ دا و لە ڕیزەکانی حیزبی بەعسدا پۆستی «فەریق ڕوکن»ی پێ درا ، عەلی کیمیاوی بە دەستەڕاستی سەدام حووسێن پەسن دەکرا و جێبەجێکاری زۆرێک لەو کردارە و تاوانە خوێناوییانە بووە کە دەرھەق بە کورد و عێراقییەکان ئەنجام دراون
ژیان
لە دەستپێکی پڕۆسەی جەنگی ئازادیی عێراقدا، بەرپرسیاریەتی ناوچەکانی باشووری عێراقی پێ دراوە. لە نیسانی ٢٠٠٣ـدا ئەوە ڕاگەیندرا کە لە بۆردوومانێکدا کوژراوە، بەڵام دواتر و لە حوزەیراندا ئەو ھەواڵە ڕەت کرایەوە. لە لیستی ئەو ٥٥ تۆمەتبارەی کە ئەمریکا داوای کردبوون لە ڕیزبەندی پێنجەمدا بووە. لە ٢١ی ئابی ٢٠٠٣ـدا دەستگیر کرا و لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧ـدا لەسەر جینۆسایدی ئەنفال سزای لەسێدارەدانی بۆ دەکرا ، لە ڕۆژی ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ لە سێدارە درا.
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عێراق پۆل:مردووانی ٢٠١٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١ پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق
ڤایۆڵێت ئێڤەگاردن
ئەنیمیە ١٣ ئەلقەیە تەلەفزیۆنیەکەی لەلایەن ستۆدیۆی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ھەڵگیرایەوە و لە نێوان کانونی دووەم و نیسانی ساڵی ٢٠١٨دا بوو، ئەلقەکانی خەڵاتی باشترین ئەنیمەیشنیان وەرگرت لە ساڵی ٢٠١٩ لەلایەن کڕەنچیڕۆل خەڵاتی ئەنیمەیشن وە جۆری ڤیدیۆیە ئەنیمەیشنە ڕەسەنەکەی (OVA) لە تەمموزی ٢٠١٨ بڵاوکرایەوە، فیلمەکەی لە ژاپۆن لە ئەیلولی ٢٠١٩ دا بڵاوکرایەوە، ( ڤایۆڵێت ئیڤەگاردن فیلم - Violet Evergarden the Movie) لە بڵاوکرایەوە لە ١٨ی ئەیلولی ٢٠٢٠
چیرۆک
چیرۆکەکە لەسەر میمۆری بوکەڵە خۆکارەکان (自動手記人形) دەست پێدەکات، خەلکی دادەمەزران لەلایەن زانستخوازێک بەناوی دکتۆر ئۆرلاند بۆ یارمەتیدانی ھاوسەرە نابیناکەی لە نوسینەوەی رۆمانەکانی، وە دواتر لەلایەن خەلکانی ترەوە دادەمەزران کە خزمەتگوزاریان پێویست بوو، لە کاتی ئێستادا وەک ئەو کۆمپانیانەیە کە کاری نوسینەوە بۆ ئەوانی تر دەکەن، چیرۆکەکە شوێن گەشتەکەی ڤایۆلێت ئێڤەگاردن دەکەوێ بۆ ناو کۆمەڵگا لە دوای ئەوەی جەنگ کۆتایی ھات، و ڤایۆلێت بۆ ئامانجی ژیانی خۆی دەگەڕێت کە ئێستا ھیچی تر سەرباز نییە، بۆ ئەوەی بەدوای دواین وشەی ئامۆژیگاریکارکەی بگەڕێت کە پێی وتووە : " خۆشم ئەوێیت "
فیلمەکان
Violet Evergarden: Eternity and the Auto Memory Doll (ヴァイオレット・エヴァーガーデン 外伝 - 永遠と自動手記人形 -) ڤایۆلێت ئێڤەگاردن ئێتەرنیتی ئاند زە ئۆتۆ میمۆری دۆڵ پەخشکرا لە ٣ ی ئاب لە ئەڵمانیای ئەنیمیجێکی ٢٠١٩ و لە ژاپۆن ٦ی ئەیلولی ٢٠١٩، فلمەکە لەلایەن دەرھێنەری ئەلقەکانی پەخشەکە بووە ھاروکا فوجیتا فلمەکە ناوی ئەوانەش ھەڵدەگرێ کە لە ھێرشەکەی ئارسۆن بۆ سەر ستۆدیۆی کیۆتۆ ئەنیمەیشن روویدا وەکوو خزمەتێک بۆ کارەکەیان کۆمپانیای چێژی مادمان ڕێگەپێدانی بۆ فیلمەکە دەرکردووە بۆ دابەشکردنی لە ئوسترالیا و نیوزلەندا، بۆ پەخشکردنی فیلمەکە بە شێوەی شانوویی لە ئوسترالیا لە ١٢ ی کانونی یەکەمی ٢٠١٩ فەنیمەیشن فیلمەکەی پەخشکردووە بە شێوەیی شانۆیی لە ئەمەریکا لە سەرەتای ٢٠٢٠ کۆمپانیای ئەنێمێ لیمیتد ڕێگەپێدانی بۆ فیلمەکە دەرکردووە لە شانشینە یەکگرتووەکان و ئێرلەندالەگەڵ پەخشکردن لە کاتی ١ ی ئاداری ٢٠٢٠لە فیستیڤاڵی گلاسگۆو فیلم کاتێک رۆمانە سووکەکەی ڤایۆڵێت ئیێڤەگاردن دەرچوو، براندی چاکەتەکەی ئەوەی بڵاوکردەوە کەوا پرۆجێکتێکی نوێ لە کارکردن دایە کە بەتەواوی کارێکی نوێیە بۆ ئەنیمیەکە لە تەمموزی ٢٠١٨ لە کاتی ئاگادارکردنەوەکە لە ئاھەنگە تایبەتەکە کە بۆ ئەلقەکان بوو کە پێشوو تر ئاماژە پێکرابوو کە پرۆجێکتە نوێیەکە براندێکی نوێ دەبێت بۆ ئەنیمیەکە دووەم فیلمەکە، ڤایۆڵێت ئێڤەگاردن فیلم Violet Evergarden: The Movie (劇場版 ヴァイオレット・エヴァーガーデ -) پەخشکرا لە ١٨ ی ئەیولولی ٢٠٢٠ بە شێوەیەکی سەرەکی کاتی پەخشکردنەکەی دانرابوو بۆ ١٠ ی کانونی دووەمی ٢٠٢٠بەڵام دواتر دوا خرا بۆ ٢٤ ی نیسانی ٢٠٢٠ لەبەر ھێرشەکەی ئارسۆنی سەر کیۆتۆ ئەنیمەیشن  بەڵام دوبارە دوا خرا بۆ١٨ ی ئەیلولی ٢٠٢٠ بەھۆی نەخۆشی کۆڤید-١٩ کەناڵی فەرمی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ١٠ دەقەی یەکەمی ئەنیمیەکەی لە یوتوب بڵاو کردەوە لە ٨ ی تشرینی یەکەم
پرسگە
ڤایۆڵێت ئێڤەگاردن: بێ ھاوتایی و میمۆری ئۆتۆماتیکی بوکەڵەبە شێوەیەکی سەرەکی دانرابوو بۆ سنوردار کراو بە شێوەی بڵاوکردنەوەی دوو ھەفتە جارێک لە ژاپۆن فیلمەکە لە ئۆفیس بۆکسی ژاپۆن پلەی شەشەمی ھێنا لە کرانەوەکەی لەیەکەم ھەفتەیوە بەھۆی سەرکەوتنەکەی لە بڵاوکردنەوەکە گەورە کرا بۆ بەڕێوەچونێکی شانۆیی زیاتر فیلمەکە دواتر گەیشتە ٨٣١ ملیۆن ێین (٧.٩ ملیۆن دۆلار) لە ژاپۆن لە یەکەم کۆتایی ھەفتەی دەرچوونی فیلمی ڤایۆلێت ئێڤەگاردن ، فیلمەکە گەیشتە ٥٥٩ ملیۆن ێین لە دوایی پێنج رۆژ لە پشووی کۆتایی ھەفتە لە ژاپۆنپلەی دووەمی ھێنا لە بۆکس ئۆفیسی ژاپۆن لە دوای فیلمی Tenet ەوە، وە بە شێوەی دارایی خێرایی پێشکەشکردنی یەکەم فیلم ، ڤایۆڵێت ئێڤەگاردن : بێ ھاوتا و میمۆری ئۆتۆماتیکی بوکەڵە فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس لە دەیەم سەروو پلەکانی بۆکس ئۆفیسی ژاپۆن مایەوە بۆ ماوەیی دە ھەفتەی تەواو زیاتر لە ١.٣ ملیۆن تیکتی لێفرۆشرا لە دوانزەیەمین ھەفتەی بڵاوکردنەوە وە لە کۆتایی ساڵەکە تەواو کرا بە فرۆشتنی ٢.١ بلیۆن ێین (٢٠.٣ ملیۆن دۆلار) فیلمەکە بەرزترین ڕێژەی دەنگی ھێنا بە شێوەیی (ئاسوودەبەخشین) لە پێشڕەوی پێداچوونەوەی ژاپۆنی لە لە ڕاپرسی فیلمارکس لە نێوان فیلمەکانی تر کە لە شانۆکانی ژاپۆن نمایش کراون لە ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس پۆل:مانگا پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە پۆل:کیۆتۆ ئەنیمەیشن پۆل:ڕۆمانە سووکەکان پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی پۆل:فەنیمەیشن پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی زانستی پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٨ دەستیان پێکردووە
وی ھا-جون
وی ھا-جون (بە کۆری:위하준 لەدایکبووی ٥ی ئابی ١٩٩١) مۆدێل و ئەکتەری کۆریای باشوورە بەھۆی ڕۆلەکانی لە فیلم و دراماکان ناسراوە وەک یاریی سکوێد لە ٢٠٢١.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن پۆل:کوڕە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خەڵکی باشووری پارێزگای جیۆلا
پونگڵە
پونگڵە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
پونگڵە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی مامە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھەرێنە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی پنگڵەی دووەر لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاوەبۆرەکەی خواروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کەمال ئەتروشی
کەمال ئەتروشی (لە دایکبووی ١٩٥٥) وەزیر، ئەکادیمی و جیۆفیزیکسزانی کوردە. لە ڕۆژی ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١، لەسەر پشکی پارتی دیموکراتی کوردستان لە نۆیەمین کابینەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بوو بە وەزیری سامانە سرووشتییەکان. کەمال ئەتروشی جێگای ئاشتی هەورامی گرتەوە، بەمەش بووە دووەم وەزیری وەزارەتی سامانە سرووشتییەکان.
ئەتروشی لە ساڵی ١٩٧٥، لە زانکۆی بەغدا بڕواننامەی بەکالۆریۆسی لە زانستی جیۆفیزیکس و زانستی بوومەلەرزەزانی بەدەستهێناوە. لەساڵی ١٩٩١، بڕواننامەی دکتۆرای لە جیۆفیزیکس، لە زانکۆی بۆردوی فەرەنسی وەرگرتووە. لە تەمموزی ٢٠١٩، بووە ڕاوێژکار لە ئەنجومەنی وەزیرانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان بۆ کاروبارەکانی وزە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی دھۆک پۆل:وەزیرەکانی کابینەی نۆیەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان پۆل:دەرچووانی زانکۆی بەغدا
ھیستامین
ھیستامین (ئینگلیزی: Histamine) ماددەیەکی کیمایییە، کۆئەندامی دەماری خۆیی و فراوانکردنی خوێنبەرەکان وریادەکاتەوە. ھەروەھا ھیستامین ڕۆڵی لە سیستەمی بەرگری لەشدا ھەیە و بەشدارە لە پرۆسەی جۆراوجۆری فیزیۆلۆژی وەک ھەوکردن و دەردانی ترشی گەدە و ڕێکخستنی گواستەرە دەمارییەکان. لەلایەن خانەکانی «ماست و بازۆفیل» و خانەکانی ترەوە بەرھەم دێت لە وەڵامی برینداربوون یان ھەوکردندا. لە جەستەدا ھیستامین بە چوار جۆر وەرگرەوە دەبەسترێتەوە (H1-H4) کە لە ھەموو جەستەدا دەبینرێن. وەرگری H1 بەشدارە لە کاردانەوەی ھەستیاری و ناوبژیوانی نیشانەکانی وەک خوران و سووربوونەوە و ئاوسانی دەکات. وەرگری H2 بەرپرسە لە ڕێکخستنی دەردانی ترشی گەدە لەکاتێکدا وەرگری H3 ڕۆڵی ھەیە لە ڕێکخستنی گواستەرە دەمارییەکان.
بەرگەنەگرتنی ھیستامین کاتێک ڕوودەدات کە زیادەڕۆیی لە ھیستامین لە جەستەدا ھەبێت یان بێتوانایی لە تێکدانی بە باشی. ئەم حاڵەتە دەبێتە ھۆی نیشانەکانی وەک سەرئێشە، ئاوسانی سک، سکچوون، سووربوونەوە. ئەو خۆراکانەی کە ڕێژەیەکی زۆر لە ھیستامینیان تێدایە یان دەبنە ھۆی دەردانی ھیستامین بریتین لە خواردنە چەورکراوەکانی وەکو ساوەر، گۆشتی ساڕێژکراو، کحول (بەتایبەت شەرابی سوور)، خۆراکی بنەمای سرکە وەک ترشیات و بەھارات)، میوەی وەک پرتەقاڵ یان لیمۆ.
چارەسەری بەرگەنەگرتنی ھیستامین بریتییە لە دوورکەوتنەوە لەو خۆراکانەی کە ھیستامینیان زۆرە و خواردنی دژە ھیستامین بۆ کەمکردنەوەی نیشانەکان. چارەسەرەکانی تر لەوانەیە تەواوکەری ئەنزیم لەخۆ بگرن کە یارمەتی تێکدانی ھیستامین یان پرۆبایۆتیک دەدەن بۆ باشترکردنی تەندروستی ڕیخۆڵە.
سەرچاوەکان
پۆل:ژینناسی پۆل:کۆئەندامی بەرگری پۆل:ئەمینەکان
زانکۆی ستراتکلاید
زانکۆی ستراتکلاید (Oilthigh Shrath Chluaidh ) زانکۆیەکی توێژینەوەی گشتییە کە دەکەوێتە گلاسگۆ، سکۆتلەندا. لە ساڵی ١٧٩٦ دامەزراوە وەک پەیمانگای ئاندێرسۆنی، دووەم کۆنترین زانکۆی گلاسگۆیە، کە لە ساڵی ١٩٦٤ وەک یەکەم زانکۆی تەکنەلۆجی لە شانشینی یەکگرتوو مۆڵەتی شاھانەی وەرگرتووە. ناوەکەی لە شانشینی مێژوویی ستراتکلایدەوە وەرگرتووە، سێیەم گەورەترین زانکۆی سکۆتلەندایە بە ژمارەی خوێندکاران، لەگەڵ خوێندکاران و کارمەندانی زیاتر لە ١٠٠ وڵات.
دامەزراوەکە وەک زانکۆی ساڵی ٢٠١٢ ناونرا لەلایەن تایمزی خوێندنی باڵا و جارێکی تر بەھەمان شێوە لە ساڵی ٢٠١٩، بەمەش بووە یەکەم زانکۆ کە دوو جار ئەم خەڵاتە وەربگرێت. داھاتی ساڵانەی دامەزراوەکە بۆ ساڵانی ٢٠١٩–٢٠٢٠ بریتی بوو لە ٣٣٤٫٨ ملیۆن پاوەند، کە ٨١٫٢ ملیۆن پاوەندی لە بەخشینی توێژینەوە و گرێبەست بوو، لەگەڵ خەرجی ٢٩٨٫٨ ملیۆن.
مێژوو
زانکۆکە لە ساڵی ١٧٩٦ دامەزراوە بە خواستی جۆن ئاندەرسۆن، پرۆفیسۆرێکی فەلسەفەی سروشت بوو لە زانکۆی گلاسگۆ، کە زۆربەی موڵکەکانی بەجێھێشت بۆ دروستکردنی زانکۆی دووەم لە گلاسگۆ کە تیشک دەخاتە سەر «فێربوونی سوودبەخش» کە تایبەت بێت لە بابەتە کردارییەکان بۆ بەرژەوەندی مرۆڤایەتی و باشترکردنی زانست، شوێنێک بۆ فێربوونی بەسوود. زانکۆکە دواتر ناوەندی شارەکەی بە ناوی ئەوەوە ناونرا.
کتێبخانە و ئەرشیڤەکان
alt=University of Strathclyde Library (inside)|وێنۆک|کتێبخانەی ئاندێرسۆنی - زانکۆی ستراتکلاید، گلاسگۆ کتێبخانەی ئاندێرسۆنی کتێبخانەی سەرەکی زانکۆی ستراتکلایدە. لە ساڵی ١٧٩٦ دامەزراوە، یەکێکە لە گەورەترین جۆرەکانی لە سکۆتلەندا. دەکەوێتە باڵەخانەی کوران. لە ئێستادا زیاتر لە ٥ نھۆمی ھەیە، کتێبخانەکە زیاتر لە ٢٠٠٠ شوێنی ھەیە بۆ خوێنەر، ٤٥٠ شوێنی کۆمپیوتەر و ناوچەی فراوان بۆ بەکارھێنەرانی لاپتۆپ. نزیکەی یەک ملیۆن بەرگی چاپی ھەیە لەگەڵ دەستگەیشتن بە زیاتر لە ٥٤٠٬٠٠٠ کتێبی ئەلیکترۆنی، ٢٣٩ بنکەدراوەی زانیاری و زیاتر لە ٣٨٬٠٠٠ گۆڤاری ئەلیکترۆ کە دەتوانرێت ٢٤/٧ بەکاربھێنرێت لە ھەر کۆمپیوتەرێک کە گونجاو بێت.
ئەرشیفی زانکۆ
تۆمارە فەرمییەکانی زانکۆی ستراتکلاید لە ١٧٩٦ەوە تا ئێستا بەردەستە. تۆمارەکانی دامەزراوە پێشوویەکانی زانکۆکە و ھەروەھا کاغەزەکانی زۆرێک لە کارمەند و خوێندکارانی پێشوو و ڕێکخراوە پەیوەندیدارەکان دەگرێتەوە.
ئەرشیڤە سپێردراوەکان
کۆمەڵێک ئەرشیڤ بەردەستن کە بە دیاری یان لە بڕی پارەدانەوە وەرگیراون بۆ پاڵپشتیکردنی فێرکردن و توێژینەوەی زانکۆکە.
کۆکراوە تایبەتەکان
ماددە و کتێبە چاپکراوەکان و کتێبە دەگمەنەکان بەردەستن، لەوانە کۆکراوەی ئاندەرسۆن (کتێبخانەی تایبەتی جۆن ئاندەرسن، ١٧٢٦–١٧٩٦، فەیلەسوفی سروشت)، لەگەڵ زیاتر لە ٣٠ کۆکراوەی تر کە لە سەدەی ١٦ بۆ ٢١ پێکھاتوون.
سەنتەری تەکنەلۆجیا و داھێنان
وێنۆک|زانکۆی ستراتکلاید، سەنتەری تەکنەلۆجیا و داھێنان سەنتەری تەکنەلۆجیا و داھێنان لە زانکۆی ستراتکلاید سەنتەری توێژینەوەی تەکنەلۆجیایە. بنیاتنانی ئەم ناوەندە لە ئازاری ٢٠١٢ دەستیپێکرد و لە ئازاری ٢٠١٥ تەواو بوو. باڵەخانەیەکی نۆ نھۆمی، چوارچێوەی ئاسن دەتوانێ نزیکەی ١٢٠٠ کرێکار لە چەندین بواردا تێیدا دابنیشێت.
زانکۆ و بەشەکان
زانکۆکە لەئێستادا لە چوار بەشی سەرەکی پێکھاتووە کە پۆلێن کراون لەسەر بنەمای بابەتەکان و بوارە ئەکادیمییەکان کە مامەڵەیان لەگەڵدا دەکات و ھەر بەشێک دابەشکراوە بەسەر چەند بەشێکی تردا کە مامەڵە لەگەڵ بوارە ئەکدیایی و توێژینەوەی دیاریکراو دەکەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ١٩٦٤
دووچەرخە
پێکھاتە
center|700px
مێژوو
center|600px
پۆل:دووچەرخەکان پۆل:داھێنانە ئاڵمانییەکان پۆل:داهێنانەکانی سەدەی نۆزدەهەم
کامسامالاباد (نووراباد)
کامسامالاباد شارۆچکەیەکی شارستانی نوورابادە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١١٨٥١ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
کەناڵی دوو (ئێران)
وێنۆک کەناڵی دوو یەکێک لە کەناڵە تەلەڤیزیۆنییە دەوڵەتییەکانی ئێرانە کە لەلایەن ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە بەڕێوەدەبرێت. دروشمی ئەم تۆڕە بریتییە لە «تۆڕی دوو، تۆڕی ژیان»، ساڵی ١٣٤٦ دامەزراوە و نووسینگەی ئەم تۆڕە دەکەوێتە گۆڕەپانی ئەرژەنتین، لە کۆتایی شەقامی ئەلوەند لە تاران. ژمارەی کورتەنامەی تۆڕەکە ٣٠٠٠٠٢ و ژمارەی تەلەفۆنەکەی 02127862000. لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ساڵی ١٤٠٠ و لە ھەمان کاتدا لەگەڵ شەوی یەڵدا، گرافیک و ناسنامەی بینراوی تۆڕەکە لە ماوەی ٢١ کاتژمێردا گۆڕانکاری بەسەردا ھات. ھەروەھا پەخشی بەرنامەکانی کەناڵی دوو بە شێوەی HD و کۆدێکی HEVC لە وەرگرەکانی زەمینی و مانگی دەستکرد لە ٢٨ی نیسانی ١٤٠١ دەستی پێکرد.
مێژوو
لە ساڵی ١٣٤١ ئۆفیسێک بە ناوی بەشی ڕاھێنانی چالاکییە بینراو و بیستراوەکان لە وەزارەتی ڕۆشنبیری پێکھێنرا، کە دواتر لەژێر ناوی نووسینگەی ڕاھێنانی دەنگی و بیستراو بەردەوام بوو لە چالاکییەکانی. گرنگیدان بە فیلم وەک میدیایەکی پەروەردەیی لەسەر ئاستی جیھانی بووە ھۆی ئەوەی ئەم بەشە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی پەروەردەیی سازبکات.
تەلەڤیزیۆنی پەروەردەیی لە ساڵی ١٣٤٤ بە سەرپەرشتی وەزارەتی پەروەردە و بە ھەوڵی کاک عەلادین دۆڵاتشاھی دامەزراوە، و دوای دوو ساڵ، بە پەخشکردنی بەرنامەی وانە لە بواری فیزیا، کیمیا، جەبر، زانستە سروشتییەکان، زمان و ڕێزمان فارسی دەستی پێکرد. مەبەست لە پەخشکردنی ئەو بەرنامانە قەرەبووکردنەوەی کەمی مامۆستای پسپۆڕ و تاقیگە بوو.
لە ساڵی ١٣٥٢ دا ئامادەکردنی بەرنامەی پەروەردەیی لەژێر ناوی «تەلەفزیۆنی پەروەردەیی» لەژێر ئیدارەی کاک عەلادین دۆڵاتشاھی بە ڕێکخراوی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی نیشتمانی ئێران سپارد و بەرنامە پەروەردەیییەکان بە وانەی ڕێنمایی) پەخش کران. لە ساڵی ١٣٥٣ دەستی بە کارکردن کردەوە و لە ھەمان کاتدا نزیکەی سێ ھەزار تەلەڤیزیۆن بەسەر قوتابخانەکانی شارە گەورەکانی وڵاتدا دابەشکرا. بێگومان لە کاتژمێرەکانی ڕۆژدا، لە ڕێگەی گواستنەوەی ئەم تۆڕەوە، تەلەڤیزیۆنی نێودەوڵەتیش بەرنامەکانی خۆی بە ئینگلیزی پەخش دەکات.
دوای سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران لە مانگی پووشپەڕی ساڵی ١٣٥٨، لیژنەیەک کە لە پێنج شارەزای ئەو ڕێکخراوە پێکھاتبوو، یەکەمین پلانی تەشکیلاتی ڕێکخراوی پەخشی کۆماری ئیسلامی ئێرانیان ئامادە کرد. لەم پلانەدا «رادیۆ و تەلەفزیۆنی نیشتمانی» گۆڕدرا بۆ «رادیۆ و پەخشی کۆماری ئیسلامی ئێران». دوای ئەوە عەلادین دۆڵاتشاھی لەم ڕێکخراوە دوورخرایەوە و پەخشی بەرنامەی پەروەردەیی و تەلەڤیزیۆنی نێودەوڵەتی ڕاگیرا.
لە ساڵی ١٣٦٠ لە ڕووی ئەزموونی تەلەڤیزیۆنی پەروەردەیی و ئەو ئیمکانات و کارمەندە پسپۆڕانەی کە لەم تۆڕەدا ئامادەبوون، تەلەڤیزیۆنی پەروەردەیی ناوی گۆڕدرا بۆ دۆ سیما وەک تۆڕێکی ڕۆشنبیری-پەروەردەیی کە ڕۆژانە پەخشی ٣ بۆ ٥ کاتژمێری ھەبوو و نزیکەی دوو دەیە بەردەوام بوو. وەک «تۆڕی فەرھەنگی کۆماری ئیسلامی ئێران» بەرپرسیار بوو لە بەرنامەدانان بۆ خەڵکی گشتی و بەتایبەت بۆ ئەوانەی ئارەزوومەند و شارەزای بواری فەرھەنگ بوون.
لە ساڵی ٢٠٠٩ ھەوڵەکان درا بۆ گۆڕینی سروشتی ئەم تۆڕە وەک تۆڕێکی تایبەتمەند «منداڵ و ھەرزەکار»، پاشان بە گشتاندنی ئەم بۆچوونە بۆ تۆڕی «منداڵ و خێزان»، ئەو دوو تۆڕە بەردەوام بوون لە چالاکییەکانی. دوای ئەوە ئەرکێکی نوێی پێ سپێردرا بۆ تەرخانکردنی زۆرترین بەرنامەکانی بۆ زانیاری کۆمەڵایەتی، فەرھەنگی و گشتی وەک «تۆڕی کۆمەڵایەتی و کولتووری کۆماری ئیسلامی تەلەفزیۆن». ھەروەھا لە مانگی ئابی ساڵی ١٣٩٠ەوە بەرنامەکانی ئەم تۆڕە ٢٤ کاتژمێر پەخش دەکران.
لە زستانی ٢٠١٣ تا بەھاری ٢٠١٥ کەناڵی ٢ وەک تۆڕێکی تایبەتمەند ئەرکێکی نوێی دۆزییەوە بۆ ئەوەی ڕۆڵی ھەبێت لە بواری پرسە کۆمەڵایەتییەکان. لە ئێستادا ئەم تۆڕە لەژێر ناوی «تۆڕی ژیان» بە شێوازێکی کولتووری و کۆمەڵایەتی و خێزانی و ئابووری چالاکە.
گرووپەکانی گەشەپێدەر
ئەم تۆڕە ١٠ گرووپی بەرنامەسازی ھەیە. ئەم گرووپانە بریتین لە گرووپی فیلم و زنجیرە، گرووپی دۆکیۆمێنتاری، گرووپی دابینکردنی بەرنامە، گرووپی کۆمەڵایەتی، گرووپی منداڵ و ھەرزەکار، گرووپی ڕۆشنبیری، مێژوو و ھونەر، گرووپی نامەبەر، گرووپی پەروەردە، گرووپی وەرزشی، و گرووپی… ھەروەھا، ئاژانسی ھەواڵی سێد و سیما بەشی ھەواڵی ٢٠٣ لە کەناڵی دووەوە لە کاتژمێر ٢٠:٣٠ پەخش دەکات. کە نزیکەی بیست خولەک پەخش دەکرێت و لە ١٥ی ئازاری ساڵی ١٤٠٠ەوە بەرنامەی «قسەی ھەواڵە تایبەتەکان»ی کەناڵی دوو لەگەڵ بەرنامەی «مانشێتی ئەمشەو»ی تۆڕی خەبەر تێکەڵ کراوە و لە تۆڕەکەدا نەماوە، دوو جار یاری ناکات.
گرووپی منداڵ و ھەرزەکار
فۆرماتی بەرنامەی ئەم گرووپە پێکدێت لە شەڕی تەلەڤیزیۆنی ڕاستەوخۆ، پێشبڕکێ، ئەنیمەیشن و نمایشی بووکەڵە. بەرنامە و بەرھەمەکانی ئەم گرووپە زیاتر لە نیوەی بەیانی و ئێواران پەخش دەکرێن.
گرووپی فیلم و زنجیرە
ئەم گرووپە ھەموو جۆرە زنجیرەیەکی کۆمەڵایەتی و کۆمیدی و خێزانی و پۆلیس و فیلمی تەلەڤیزیۆنی بەرھەم دەھێنێت. بەرھەمھێنانی زنجیرە تایبەتەکان لە جەژنی نەورۆز و ڕەمەزان و موحەڕەمدا یەکێکە لە ئەرکەکانی تری ئەم گرووپە.
گرووپی بەڵگەنامەیی
ئەم گرووپە فیلمی دۆکیۆمێنتاری بە ڕێبازێکی کۆمەڵایەتی بەرھەم دەھێنن و وێنەی ئەرشیفی بە تایبەت بە بۆنەی مێژووی ھاوچەرخی ئێران، وەک ساڵڕۆژی شەڕی ئێران و عێراق، سەرکەوتنی شۆڕشی ١٣٥٧ی ئێران و ھتد پەخش دەکەن.
بەشی پەروەردە
بەرنامەکانی ئەم گرووپە زیاتر لە سەردەمی ئازان سۆب و ئازان زۆھر بۆ ئاسۆی تاران پەخش دەکرێن. یەکێک لە ئەرکەکانی تری ئەم گرووپە ئامادەکردنی بەرنامەی قسەکردنە لە بۆنە ئایینییەکاندا.
گرووپی سیاسی
بەرنامەی جەھان سییەت کە باس لە پرسە سیاسییەکانی جیھان دەکات و ڕۆژانی پێنجشەممە لە کەناڵی دوو پەخش دەکرێت، یەکێکە لە بەرھەمەکانی ئەم گرووپە.
گرووپی دابینکردنی بەرنامە
ئەم گرووپە دوو بەشی ھەیە بۆ دابینکردنی بەرنامەی ناوخۆیی و دەرەکی. ئەم گرووپە فیلم و زنجیرەی بیانی و ھەروەھا فیلمی ئێرانی بۆ پەخشکردن لە کەناڵی دوو دەکڕێت. گرووپی دابینکردنی بەرنامە کۆمەڵێک بەرنامەی تری ھەمەچەشن وەک کامێرای شاراوە، ڤیدیۆی کۆمیدی و ھتد لە تۆڕە بیانییەکان تۆمار دەکات و بە شێوەی بەرنامەی وەک ڕەنگاوڕەنگ پەخشیان دەکات.
گرووپی نامەبەر
ئەم گرووپە ناوەڕۆکی نامە ناردن (تەلەتێست)ی کەناڵی دوو بەرھەم دەھێنێت. بەشی یانەی فڕین (یانەی بینەران) لە لاپەڕەی ٦٥٠ی بۆردی نامە و بەشی چات دوو بەشی بەناوبانگی ئەم بۆردەی نامەن. لە نێو بەشەکانی تری بۆردی پەیامی کەناڵی ٢، دەتوانین ئاماژە بە باڵیۆزی سیمۆرگ (گۆڤاری پەروەردەیی)، سەبەتەیەک سێو (گۆڤاری پزیشکی)، کەلبێ مێھربانی (گۆڤاری بنەماڵەیی)، ھەواڵی ھەڵبژێردراوی ئێران و جیھان، گاند و نەبات (گۆڤاری تایبەت) بکەین بۆ منداڵانی خوار تەمەنی یاسایی) و ژووری ئەزموون.
سەرچاوەکان
پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ئێران پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی فارسی پۆل:پەخشی کۆماری ئیسلامیی ئێران
ئادەمی کرۆمۆسۆمی Y
thumb|نەخشەی جیهانی دی ئێ ئێی وای (Y-DNA)|500px|left thumb|کرۆمۆسۆمی Y مرۆڤی نێر thumb|Albero Y-DNA له ژێنێتیکی مرۆڤی دا ئادەمی کرۆمۆسۆمی Y  نوێترین پێشینەی هاوبەشی (ن. پ. ه) سەرجەم مرۆڤەکان لە لایەن باوکەوەیە (بەو مانایە کە ئەگەر تەنیا لە درێژایی ئاراستەی باوک دا لە داری بنە ماڵەیی بگەڕێینەوە ڕابردوو ، ن پ ه خاڵێکه کە تەواوی ئەو ئاڕاستانه دەگەنەوە یەکتری ). ئادەمی کرۆمۆسۆمی Y  ڕەنگه نێوان ۲۳۷،۰۰۰ و ۵۸۱،۰۰۰ ساڵ بەر لە ئێستا دەژیا و هاوتا ی نێری حەوای میتۆکۆندێریایی ه. حەوای میتۆکۆندێریایی پێ دەچێ ۲۰۰،۰۰۰ سڵ بەر لە ئێستا ژیابێ. لە تێڕوانینی زانستیەوە ، پێویست ناکا ئادەمی کرۆمۆسۆمی Y و حەوای میتۆکۆندێریایی لە یەک کات یان لە یەک شوێن ژیابن.
بە مانای وشه
ناوی ئادەمی کرۆمۆسۆمی Y لە باوکە ئادەم کە لە کتێبە پیرۆزەکان و لە ئایینه ئیبراهیمیەکان ناوی براوە وەرگیراوە. هەڵبەت ئەوە تەنیا هاوناویەکی مێتافۆریانەیه.ئەو ناو نانه لەاونەیه ببێته هۆکاری ئەو بیرکردنەوە هەڵەیە کە ئادەمی کرۆمۆسۆمی Y تەنیا نێرینەی زیندووی سەردەمی خۆی بووه ، بەڵام لە راستی دا ئەو لە گەڵ خەڵکانێکی زۆری (ژن و پیاو) هاوکات و هاوسەردەم بووه. هەڵبەت هیچ کام لە پیاوانی هاوسەردەمی ئادەمی کرۆمۆسۆمی Y توانای وەدی هێنانی ئاڕاستەیەکی نەپچراوی ڕاستەوخۆ تەنیا لە لای باوکەوە بۆ خەڵکانی ئەورۆیان نەبووه. کرۆمۆسۆمی Y لەو ناوەدا ئاماژە بەو بابەتە دەکات کە ئەو کرۆمۆسۆم ه یا کرۆمۆسۆمی تایبەتی (Y) تەنیا لە لای باوکەوە بۆ مناڵەکان دەگوازرێتەوە.
سەردەمەکەی
ئادەمی کرۆمۆسۆمی Y به جەخت لەسەر کاتزیری گەردی لێکۆڵینەوەکانی ئاماژەکەری ژێنێتیکی پێ دەچێ بەینی ۶۰،۰۰۰ و ۹۰،۰۰۰ ساڵ بەر لە ئێستا ژیابێ
بە ورد بوونەوە و لێ کۆڵینەوەی دی ئێن ئێی کرۆمۆسۆمی Y لە پیاوانی سەرتاسەری جیهان، ژێنێتیک زان سپێنسێر وێڵز بەو یەنجامه گەیشت کە  کۆی مرۆڤه زیندوەکان لە لای باوکەوە لە کەسێکن کە دەوری ۶۰،۰۰۰ ساڵ پێش ئێستا لە ئەفریقا ژیاوه. ئەو هەروەها دەڵێ کە: «زۆریک لە باستان ناسەکان ئەوەیان قەبووڵ نیه و باوەڕیان وایه کەمێژووی بەردین نیشان دەدا کە شەپۆلی یەکەمی کۆچی مرۆڤ لە ئەفریقا دەوروبەری  ۱۰۰٫۰۰۰ ساڵ پێش ئێسات ڕووی داوه».
هەروەها سەرنج بدەن کە ئادەمی کرۆمۆسۆمی y دەگۆڕێ نوێترین پێشینەی هاوبەشی هکۆی مرۆڤەکانی ئەمڕۆیی نوێترین پێشینەی هاوبەشی کۆی مرۆڤەکانی گشت سەردەمە کۆنەکان نەبووه ولە داهاتوو دا لەوانەیە یەکێ لە نەوەکانی ئەو ببێتە نوێترین پێشینەی هاوبەشی ئەو مرۆڤانی کەوا هەن.بۆ نموونه ئەگەر گشت مناڵەکانی یەکێ لەو ئاڕاستانەی کەوا لە وێنەکەدا نیشان دراوە لە ناو بچن ، نوێترین پێشینەی هاوبەشی خەڵکانی سەر زەوی دەگۆڕدرێ.
بەستەری دەرەکی
پۆل:دی ئێن ئەی پۆل:ڕەچەڵیک ناسی ژێنێتیکی پۆل:دی ئێن ئێی پۆل:ژێنێتیک پۆل:زنجیره ناسی ژێنێتیک پۆل:گەشە سەندنی مرۆڤ
٢٥ی ئایار
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئایار
فرانسیس ژام
فرانسیس ژام شاعیر، ڕۆماننووس، شانۆنووس و ڕەخنەگری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٨ پۆل:مردووانی ١٩٣٨
دوایینی ئێمە
دوایینی ئێمە  یارییەکی سەرکێشی-ئاکشن، ترسناک، لەلایەن کۆمپانیای (Naughty Dog)ەوە پەرەی پێدراوە، لەلایەن کۆمپانیای (Sony Computer Entertainment)ەوە بڵاوکرایەوە و بە تایبەت بۆ ئامێری پلەی ستەیشن ٣ لە ڕێکەوتی ١٤ی تەممووزی ٢٠١٣. یارییەکە دواتر وەشانێکی تری لێدەرچوو بەناوی (The Last of Us: Remastred) ئەمجارەیان بۆ ئامێری پلەی ستەیشن ٤ ئەویش لەبەرواری ٢٩ ی حوزەیرانی ٢٠١٤ دەرچوو.
یارییەکە لەڕوانگەی کەسی سێیەمەوە یاری پێدەکرێ, چەکی جیاواز لەناو یارەکەدا بەکاردەھێنرێ، جگە لەوەش دەتوانی بەشێوەی بێدەنگی (دزەکردن) دوژمنەکانت بکوژیت. جگە لەوەش کەسی یاریکەر ڕێگەی پێدەدرێ، کە چەکەکانی نوێ بکاتەوە. بە بەکارھێنانی ئەو شتانەی لە گەڕانەکان دەیدۆزێتەوە. جگە لەوەش دەتوانی بەشێوەی ئۆنڵاین زیاد لە ھەشت یاریکەر بەیەکەوە یاری بکەن.
ڤانادیۆم
ڤانادیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «V» و گەردیلە ژمارەی ٢٣.
دوایینی ئێمە
دوای ئەوەی لە کانوونی یەکەمی ٢٠١١ یارییەکە کرایە فەرمی ژمارەیەکی زۆر لەبەکارھێنەرانی پلەیستەیشن چاوەڕوانی یارییەکە بوون. دواتر یارییەکە بووە یەکێ لەپڕفرۆشترین یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣ و ٤ کە تێیدا نزیکەی ١٫٣ میلیۆن دانەی لێ فرۆشرا تەنھا لە ھەفتەی یەکەم، و ھەشت ملیۆنیش لە ١٤ مانگی یەکەمدا. یارییەکە بە بەھێزترین یاری دادەنرێ لەمێژووی یارییە ڤیدیۆیەکان و چەندەھا خەڵاتی جیا جیای بردەوە لەنێویاندا باشترین یاری ساڵ.
ڤانادیۆم
سەرچاوەکان
ڤانادیۆم
دوایینی ئێمە
بەشی دووەمی یارییەکە لە ئێستادا بەردەستە، لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە.
ڤانادیۆم
سەرچاوەکان
پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:ڤانادیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
دوایینی ئێمە
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:یارییە ڤیدیۆیییەکانی ٢٠١٣ پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٣ پۆل:کایە ئەلیکترۆنییەکانی پەیوەست بە کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣ پۆل:گەمەکانی پلەی ستەیشن ٤ پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤ پۆل:دوایینی ئێمە پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان گونجێنراون
ئەلێکساندرا کۆلۆنتای
thumb|ئەلێکساندرا کۆلۆنتای ژنە کۆمۆنیستی ڕووس، یەکەم ژنە پۆستی وەزیری وەرگرتبێت. ئەلێکساندرا میخایلۆڤنا کۆلۆنتای (ماوەی ژیان:٣١ی ئازاری ١٨٧٢ تاکوو ٩ی ئازاری ١٩٥٢) ژنە شۆڕشگێڕێکی کۆمۆنیستی ڕووس بوو، ئەندامی حیزبی مەنشڤیک (مۆنشەویک) بوو دوایی لە ساڵی ١٩١٤ چووە بەرەی بەلشەڤیکەکەکان، ئەلێکساندرا زانستە ئابوورییەکانی خوێندووە لە زووریخ، ئەلێکساندرا یەکەم ژنە کە پۆستی وەزیری وەرگرتبێت لە حکوومەتە کۆمۆنیستەکەی لێنین.
پۆل:باڵیۆزەکانی یەکێتیی سۆڤیەت لە مەکسیک پۆل:باڵیۆزەکانی یەکێتیی سۆڤیەت لە نۆرویژ پۆل:نووسەرانی مارکسیست پۆل:کۆمۆنیستە ڕووسەکان پۆل:شۆڕشگێڕە ڕووسەکان پۆل:نووسەرانی ڕووس پۆل:مردووانی ١٩٥٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٢ پۆل:بیردۆزە مارکسییەکان پۆل:بەلشەفییە کۆنەکان پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش پۆل:سیاسەتدارانی سۆڤیەت
کرۆم
کرۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە ھێمای کیمیاییی «Cr» و گەردیلە ژمارەی ٢٤.
سەرچاوەکان
کرۆم
پێڕستی وڵاتان بەپێی ژمارەی بەکارھێنەرانی ئینتەرنێت
ئاماری بەکارھێنەرانی ئینتەرنێت بەپێی ئامارەکانی ٢٠١٥ بەپێی وڵاتەکان. ئەم ئامارە کۆریای باکوور و تایوان لە خۆناگرێت.
ژێدەرەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:پێرستەکانی وڵاتەکان
لێدانی گۆشە (تۆپی پێ)
thumb|یاریکەرێک لەکاتی جێبەجێکردنی لێدانی گۆشە لێدانی گۆشە یان کۆڕنە (بە ئینگلیزی:Corner kick) یەکێکە لە لێدانەکان لە یاری تۆپی پێ کەلەیاساکانی تۆپی پێ هاتووە ، لێدانی گۆشە لەکاتێ هەژمار دەکرێت کە تۆپ لەلایەن یاریکەرانی تیپی بەرامبەر بکەوێتە پشت گۆڵی خۆیان جا بە هەر شێوەیەک بێت بەڵام دەبێ لەکاتی یاریکردن بێ ، بەڵام لەکاتی هێرشەکان گەر ئۆفساید هەژمارکرا ئەوا لێدانی گۆشە هەژمار ناکرێت.
بەکارهێنان بۆ یەکەمینجار
یەکەمجار لە یاسای شێڤێڵدی ئینگلیز بەکاهات لەساڵی ١٨٦٧ دواتریش لە ساڵی ١٨٧٢ بەفەرمی چووە نێو یاساکانی تۆپی پێ
پۆل:یاساکانی تۆپی پێ پۆل:زاراوەکانی تۆپی پێ
بڕیارنامەی ٥٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەنگۆلا-ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٥٠٨‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٣ پۆل:ئەفریقا لە ١٩٨٣ پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئەفریقای باشوور پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەنگۆلا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
دەوران
دەوران (بە تورکی: Devran) چیڕۆکە کتێبێکە لە نووسینی سەلاحەددین دەمیرتاش، کە تێیدا بە زمانی تورکی ١٤ کورتە چیرۆک دەگێڕێتەوە. دەمیرتاش ئەم کتێبەی نووسی کاتێک لە زیندانی شاری ئەدرنە بووە. ناوەڕۆکی چیڕۆکەکان باس لە ڕەوشی مافی مرۆڤی کوردەکان دەکات لە تورکیا. کتێبەکە بۆ یەکەمینجار لەلایەن دەزگای ئیلەتیشم لە ساڵی ٢٠١٩ بڵاوکرایەوە.
وەرگێڕان بۆ کوردی
دەوران لەلایەن فەرهاد چۆمانی لە ناوەندی ڕۆشنبیری و ھونەریی ئەندێشە هەروەها لەلایەن سەردار حەسەنخاڵی بۆ ناوەندی ڕۆشنبیری ئەدیبان بەدوو وەرگێڕانی جیا کراوەتە کوردی سۆرانی.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبەکانی ٢٠١٩ پۆل:مافی مرۆڤ لە تورکیا
وەرگێڕان (زیندەزانی)
وێنۆک|هه‌نگاوه‌كانی دروست بوونی پرۆتین ڕوون ده‌كاته‌وه‌ وەرگێڕان (ئینگلیزی: Translation) لە زیندەزانیدا ھەنگاوێکە، لە کرداری درووستبوونی پڕۆتین، لە ڕایبۆسۆمەکان ڕوودەدات، تێیدا بەکارھێنانی کۆدۆنەکان لە گەردەکانی ئاڕ ئێن ئەی نێردراو ڕوودەدات، بۆ دیاریکردی ڕیزبەندیی ترشە ئەمینییەکان لە زنجیرەی پیپتیددا.
واته‌ ده‌تونین بڵێین DNA كه‌ RNA دروست ده‌كات وه‌ RNA پرۆتین دروست ده‌كات.
بۆ ئه‌وه‌ی بزانین ئه‌م كرداره‌ چۆن ڕووده‌دات ده‌بێ جۆره‌كانی RNA بزانین
ھەنگاوەکان
وەرگێڕان ٥ ھەنگاوی سەرەکی دەگرێتەوە:
سەرچاوە
پۆل:ژینناسی
شوانە قادری
شوانە قادری (سەیید کەماڵ ئاسفەرام) ڕێکەوتی ٢٩/٦/١٩٨٠ لە بنەماڵەیەکی کاسبکار لە شاری مەھاباد لەدایک بووە. باوکی سەیید قادر کوڕی سەیید عەلی خەڵکی ئاوایی ماوەڵە سەر بە ئاوایی کامەمە لە نزیک مەھاباد بووە. لە کاتی ڕاپەڕینی دژی ڕژیمی پاشایەتیی ئێران ھاتونەتە شاری مەھاباد. بەھۆیی نالەباری ژیانی بنەماڵە، تەنیا ٦ ساڵی لە تەمەنی لاویدا، توانی بچێتە قوتابخانە. دوایی دەستی کرد بە کاری کرێکاری و پاش چەند سال بوو بە وەستای کاری بەنایی و گەچکاری.
شوانە کە ھەستی دەکرد بە بارودۆخی نالەباری سیاسی و کۆمەڵایەتی کوردستان هەر بۆیە بەشداری لە ھەموو ڕاپەڕینەکانی ئەو چەند ساڵانەی ڕابردوودا کرد. لە ساڵی ١٩٩٩ دوای گیرانی عەبدوڵا ئوجەلان لەو ڕاپەڕینەدا، ناوبانگی ئازایەتی دەرکرد و زۆر چالاکانە و بێ وچان لە ھەموو خۆپێشاندانەکانی شاری مەھاباد بەشداری ھەبوو. ئەگەر ئاگادار کراباوە کە کەسێک تاوانی لێ دەکرێت، لایەنگری لێ دەکرد و بەتایبەت ئەگەر ھێزی ئینتیزامی و کاربەدەستانی حوکومەتی، سوکایەتیان بە کچان و ژنان کردبایە، ئاگری قین و توڕەیی بڵێسەیی دەگرت و نەیدەتوانی بە ھیچ شێوەیەک چاوپۆشی بکات. ھەر بۆیە ترسی خسبۆوە ناو ھێزی ئینتیزامی و کاربەدەستانی شاری مەھاباد.
کاتیک کە حوکمی فیدراڵیسم لە کوردستان بە فەڕمی ڕاگەیاندرا و دواتر خەڵکی شاری مەھاباد بە ئاڵای کوردستانەوە چوونە سەر گۆرستانی قازییەکان و کاتێک کە جەلال تاڵەبانی کرا بە سەرۆککۆماری عێراق و مەسعود بارزانی بوو بە سەرۆکی کوردستان، شوانە لە ھەموو ئەو خۆپێشاندانانەدا، لەگەڵ خەڵکی شاری مەھاباد، پێشەنگ و ئازایەتیی بەرچاوی بووە. شوانە لە زۆربەی چالاکییەکانی شاردا بە ھەڵگرتنی ئاڵای کوردستان، ھەستی کوردانە و نەتەوایەتی خەڵکی زۆرتر بەرز راگرتووە. لەکاتی ھەڵبژاردنەکانی سەرۆککۆماری ئێران شوانە وەک زۆربەی خەڵکی کوردستان نەتەنیا بەشداری نەکردووە، خەڵکیشی ھان داوە کە بەشدار نەبن.
کاتژمێری ٢٠:٣٠ ڕۆژی شەممە ١٨ی پووشپەڕی ١٣٨٤ شوانەی ٢٩ ساڵە لە پشت شەقامی حەمەپان لە گەڕەکی شیلانی شاری مەھاباد، دەکەوێتە بۆ بەردەست ڕێژی کۆمەڵێکی زۆر لەھێزی پاسدار و ئینتیزامی و بە توندی بریندار دەبێت و بە زیندویی ھەر لەو شوێنە گوللەباران دەکرێت و دواتر بۆ ترساندنی خەڵکی گەڕەکەکانی شاری مەھاباد تەرمەکەیی بەدوایی ماشێندا ڕای دەکێشن. دواتر فەرمانداری حوکومەت و شوڕای شاری مەھابادیش ئەو تاوانە مەحکووم دەکەن و ە٢ کەس لە ھاوڕێکانی بە توندی بریندار دەبن.
ھێزە ئینتیزامییەکان تەرمەکەی شوانە بۆ شاری ورمێ دەبەن. بنەماڵە و دۆستانی شوانە خۆیان دەگەیەننە ورمێ و دوایی ھەوڵ و چالاکییەکی بێ وچان رۆژی دواتر تەرمەکەی بەرەو شاری مەھاباد دەگەرێتەوە. کاتژمێری ٢٤ رۆژی ١٩ی پووشپەڕ لەکاتێکدا کە ھەزاران کەس لە خەڵکی شاری مەھاباد ڕژاونەتە سەر شەقامەکان، پێشوازی لە تەرمی شوانە دەکەن و لە کاتژمێری ٣ی بەرەبەیانی لە گۆرستانی شار ئەسپەردەی خاک دەکرێ. پێشەوای ئایینی و ئیمامی هەینی گەڕەکی پشت‌تەپ بەری شیلان ڕایگەیاند: «سەیید کەماڵ کوڕی زارا شەھیدە. ئەوە تاوانێکی گەورە دژی مرۆڤایەتییە و کارێکی نائیسلامییە کە لەبەر ھەڵکردنی ئاڵای کوردستان گوللەباران کراوە و چۆتە ڕێزی ھەموو شەھیدانی کوردستان.»
لەمەراسیمی پرسە و سەرەخۆشی دەیان ھەزار کەس لە خەڵکی شاری مەھاباد و ناوچە و شارەکانی تر بەشداریان کرد. لە ھەشتەمین ڕۆژی خۆپێشاندانەکانی مەھاباد سەمەدی فەرمانداری مەھاباد ڕایگەیاند کە خەڵک دەبێت ئارام ببنەوە و دەست ھەڵگرن بۆ ئەوە ڕووداوەکانی ساڵەکانی ١٣٥٩ و ١٣٦١ لە مەھاباد دوپات نەبێتەوە کە لەو ساڵانەدا بە کۆمەڵ خەباتگێران و شۆرشگێرانی شار گوللەباران کران.
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:مردووانی ٢٠٠٥ پۆل:شەھیدانی کورد پۆل:خەڵکی مەھاباد
بڕیارنامەی ٥٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٦ی کانوونی دووەمی ١٩٨٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەنگۆلا-ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٥١١‌ەم، بە ١٣ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٤ پۆل:ئەفریقا لە ١٩٨٤ پۆل:ئەنگۆلا لە ١٩٨٤ پۆل:ئەفریقای باشوور لە ١٩٨٤ پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئەفریقای باشوور پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەنگۆلا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
کەناڵی سێ (ئێران)
کەناڵی سێ یەکێک لە کەناڵە تەلەڤزیۆنییە دەوڵەتییەکانی ئێران کە لەلایەن ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە بەڕێوەدەبرێت. ھەروەھا پەخشی بەرنامەکانی تۆڕ بە فۆرمات HD 1080p و کۆدێکی HEVC لە وەرگرەکانی زەمینی و مانگی دەستکرد لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ەوە دەستیپێکرد. پێش ئەمەش تۆڕەکە لە ١٧ی ئابی ١٣٩٥ەوە دەستی بە پەخشکردن کردبوو بە فۆرمات HD 1080i و کۆدێکی H264. alt=لۆگۆی کەناڵی سێ|وێنۆک|لۆگۆی کەناڵی سێ
مێژوو
وێنۆک|دیزاینکردنەوەی لۆگۆی کەناڵی ٣|200px تۆڕی سێ لە ١٤ی کانوونی دووەمی ١٣٧٢ بە ڕێبازێکی گەنج دامەزرا. لە سەرەتاوە ئەم تۆڕە بۆ ماوەیەک لەسەر فرێکوێنسی زۆر بەرز پەخش دەکرا و لە نیوەی دووەمی حەفتاکانی خۆردا، گواسترایەوە بۆ فرێکوێنسی زۆر بەرز، بۆیە لەو سەردەمەدا ھەندێک لە تەلەڤیزیۆنە کۆنەکانی وەک پارس تیونەری جیاوازیان بۆ دانرابوو بۆ وەرگرتنی UHF.
لە سەرەتادا ئەم تۆڕە ٣٬٥ کاتژمێر بەرنامەی پەخش دەکرد، لە ١٤ی کانوونی دووەمی ١٣٧٨ەوە ٢٤ کاتژمێر دەستی بە پەخش کرد کەناڵی سێ لە ساڵاندا دامەزرا کە وڵات لە پەرەسەندندایە. بڵاوبوونەوەی حەمشەھری وەک یەکەم ڕۆژنامەی ڕەنگاوڕەنگی ئێران، دامەزراندنی زنجیرە فرۆشگاکانی شەھروەند لە تاران، ھەروەھا بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆ و دامەزراندنی یانەی ڤیدیۆیی؛ پێویستی تۆڕێکی تەلەڤیزیۆنی کە دۆستی گەنجان و جیاواز بێت زیاتر لە جاران ھەستی پێکرا. محەممەد جەعفەر سافی یەکەم بەڕێوەبەری ئەم تۆڕە بوو، کە لە کاتی دامەزراندنییەوە تا ساڵی ٢٠٠٢ بەرپرسی بەڕێوەبردنی کەناڵی ٣ بووە. دوای ئەوە عەلی ئەسغەر پورمحەممەدی لە تۆڕی تاران (ئێستا تۆڕی پەنج) گواسترایەوە بۆ ئەم تۆڕە و تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ لەم پۆستەدا مایەوە. لە مێھر ساڵی ١٣٩١ جێگری سیما لە فەرمانێکدا جێگری پوورمحەمەدی بە مەجید زەین ئەلعەبدین.
لەگەڵ گۆڕانکارییەکانی بەڕێوەبردنی ڕێکخراوی پەخش لە ساڵی ٢٠١٣، غوڵامڕەزا میر حوسێنی وەک بەڕێوەبەری کەناڵی سێ ھەڵبژێردرا. لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٥ پوورمحەممەدی بۆ دووەمجار دەستبەسەرداگرتنی کەناڵی ٣ی گرتە ئەستۆ دوای ئەوەی لە پۆستی جێگری سیما دوورخرایەوە. بە فەرمانی جێگری سیما لە مانگی ئایاری ساڵی ١٣٩٧ تا ئێستا، بەڕێوەبردنی ئەم تۆڕە لەژێر بەرپرسیارێتی عەلی فروغی.
دوای ٢٢ ساڵ ئەم تۆڕە لۆگۆی خۆی گۆڕی و گرافیکی گشتی تۆڕەکەی لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ و لە ھەمان کاتدا لەگەڵ ساڵی ٢٢ی دامەزراندنیدا گۆڕی. ڕەنگی لۆگۆکە لە پرتەقاڵییەوە گۆڕا بۆ سپی. ئەم گۆڕانکارییە لە کاتی پەخشی ڕاستەوخۆی یاری تۆپی پێ لە نێوان ھەردوو ھەڵبژاردەی بارسێلۆنا و ڤالێنسیا. لۆگۆی نوێ، و لێکچوونی لەگەڵ لۆگۆی کۆمپانیاکە Ericsson و چەند کۆمپانیایەکی تر، کاردانەوەی لەگەڵدا بوو. دەستکاریکردنی لۆگۆی تۆڕەکە لەلایەن ئیمان یاری ئەنجامدراوە. ھەروەھا لە نەورۆز لە ساڵی ٢٠١٨ەوە، گرافیکی جووڵاوی لۆگۆ و ژێرنووسەکان گۆڕانکارییان بەسەردا ھاتووە، ھاوکات لەگەڵ ئەم گۆڕانکاریانەدا، دەرچوونی وێنەی ئەم تۆڕە لەسەر وەرگرە دیجیتاڵییەکان لە ڕێژەی وێنە ٤:٣ (576i, SDTV) بۆ ١٦:٩ (576i) (SDTV) گۆڕاوە.
مەودای پەخش
ئەم تۆڕە لە زۆربەی ناوچەکانی ئێران لە ڕێگای گواستنەوەی زەمینی ئەنالۆگ و دیجیتاڵی لەسەر باندی ئەو فرێکوێنسی زۆر بەرز پەخش دەکرێت ھەروەھا بەرنامەکانی ئەم تۆڕە لە ڕێگەی مانگی دەستکردی بەدر 5 لە ئاسیا و ئەوروپا و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست پەخش دەکرێن. دابەزاندنی بەرنامەکانی کەناڵی ٣ بەخۆڕاییە. ئەم تۆڕە ٢٤ کاتژمێر چالاکە. فارسیش لەسەر سیگناڵی ئەم تۆڕە پەخش دەکرێت، تۆڕی سێ پەخشی کۆماری ئیسلامی ئێران - مێژووی پەیام نما
ھەروەھا تەماشای
کەناڵی چوار (ئێران)
کەناڵی پێنج (ئێران)
لۆکە زاھیر
لۆکە زاھیر (١٩٨٥ له سلێمانی)، خانمە گۆرانیبێژێ خەڵکی باشووری کوردستانە.
ژیان
لۆکە له گەڕەکی سەرکارێزی شاری سلێمانی له دایک بووه و لە ساڵی ٢٠٠٠ هاتووە‌تە‌ ناو دونیای هونە‌ر. لە‌ سە‌ر دە‌ستی ھونە‌رمە‌ند ھەڵکەوت زاھیر ھاتۆتە ناو دنیای ھونە‌ر و بە یە‌کێک لە چالاکترین هونەرمەندە ژنەکانی کورد دادە‌نرێت.لە مناڵیە‌وە خولیای ھونە‌ری گۆرانیبێژی بووە‌. دواجار لە ساڵی ٢٠٠٨ دە‌ست بە‌ یەکەمین کارە‌کانی دە‌کات. یە‌کە‌مین بە‌رھە‌می خۆی وە‌ک کلیپ بڵاو دە‌کاتە‌وە بە‌ناوی (ترس) یە‌کێکە لە گۆرانی ناو ئە‌لبومی (sms) کە لەساڵی ٢٠٠٩ بڵاو کرایەوە. پێشوازیە‌کی زۆری لێکرا،لە‌ ساڵی ٢٠١٠ باشترین لاوی ساڵ ھە‌ڵبژێردرالە‌ ھە‌مان ساڵدا دوو ئە‌لبومی بڵاو کردووە‌و خاوە‌نی زیاتر لە ١٥ کلیپ و زیاتر لە ٧٠ گۆرانییە. لە‌چە‌ندین سرودی نیشتمانی بە‌شداریووە‌و وە‌ک سرودی (بۆ کوردستان) بە ھاوبە‌شی چە‌ند ھونە‌رمە‌ندێک وە‌ک (پە‌یوە‌ند جاف، عە‌بدول قە‌ھار زاخۆیی، مۆنیکا، و میرا) ھە‌روە‌ھا سرودی سە‌ربە‌خۆبوون پە‌یامێکی گرنگ بوو بانگە‌وازی بۆ یە‌ک. ڕێزی ناو گە‌ل و سە‌ربە‌خۆبوونی کوردستان ھە‌روە‌ھا سرودی نۆێبوونە‌وە‌و سرودی (ھە‌ماوە‌ند) ئە‌مانە ھە‌مووی.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:گۆرانیبێژە ژنەکانی کوردیی ناوەندی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥ پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:خەڵکی سلێمانی
شەھید فاروق
شەھید فاروق لە ساڵی ١٩٦٥ لە گەڕەکی سێتاقانی شاری ھەولێر لە دایک بوە، لە سەرەتای ساڵانی ھەشتاکانی سەده‌ی ڕابردوو پەیوەندی بە ڕێکخستنە نھێنیەکانی یەکێتی نیشتمانی کوردستانە وە کردوە، لە ساڵی ١٩٨٤ چەکی شەرەفی بەشان دادەدا و خەباتەکەی بۆ شاخ و ڕووبەڕووبونەوەی دەستە و یەخە دەگوازێتەوە، یەکێک بوە لە پێشمەرگە چاڵاک و ئازاکانی تیپی ٩١ ی سەفین و ھێزی پێشمەرگەی کوردستان و بەشداری دەیان داستان و نەبەردی قارەمانانەی شار و شاخی کردوە.
شەھید فاروق ڕوڵێکی کاریگەری ھەبوە لە ڕاماڵینی مۆڵگە و دامودەزگاکانی بەعس لە کاتی ڕاپەڕینە مەزنەکە ھەر لە سنوری ئێرانەوە تا ڕزگارکردنی شاری ھەولێر و کەرکوکیش، شەھید ماوەیەکی زۆر ھاوڕی و لێپرسراوی دەستەی پارێزگاری کاک کۆسرەت بووە و ماوەیەکیش سەرۆکی یانەی تۆپی پێی برایەتی شاری ھەولێر بووە.
ڕۆژی ٥/٩/١٩٩٦ لە ناوچەی چەمرگه‌ی ڕۆژھەڵاتی ھەولێر شە ھید کرا.
پۆل:شەھیدانی کورد
تیتانیۆم
وێنۆک|بلوری تیتانیۆم کە بڕی بێگەردی نزیک ٩٩٫٩٩٥٪. لە لایەن سۆفیەتەوە دروست کراوە کە بارستاییەکەی دەگاتە ٢٨٣ گڕام و درێژی و تیرەکەی بریتین لە ٥٫٥ و ١ ئینچ. تیتانیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە ھێمای کیمیاییی «Ti» و گەردیلە ژمارەی ٢٢. کانزایەکی تێپەرە، کێشی سووکە، بەھێزە، دژە ژەنگە. وێنۆک|مارتین ھێنریش، ئەو زانایەی ناوی لەم توخمەناوە.
تیتانیۆم زۆرجار بەکاردێت وەک داڕشتە و کێشی سووکە (بۆ نمونە لەگەڵ ئاسن، ئەلەمنیۆم، و نیکڵ) بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٧٩١ لە لایەن ویلیام گریگۆر (William Gregor)ەوە لە ووڵاتی بریتانیا دۆزرایەوە. ناوەکەی لە یۆنانیەوە وەرگیراوە. ئەم توخمە لە توێکڵی زەوی دا فراوانە و ئاوێتەیە بەشێوەی ڕۆتیل(TiO2) و ئیلیمینیت (FeTiO3). ھەروەھا لە بەردەکان و ئاوی جەستەی مرۆڤیش مەوجودە. ئەم توخمە دەشێ بەکار بێت وەک داڕشتە لەگەڵ ئاسن، ڤانادۆم، مۆلیبدێنۆم و ئالمینۆم بۆ ئەوەی ماددەیەکی سوکتر و قایم تر بەرھەم بێت کە بەکار دێت لە ماتۆڕی جێت و موشەک و کەشتیە ئاسمانیەکان و کۆپتەر. سەرەڕای ئەمانە دەشێ لە بورەکانی تەکنەلۆژیا وەک موبایل بەکار بێت. داڕشتەی نیتینۆڵ (کە پێک ھاتوە لە نیکڵ و تیتانۆم) داڕشتەی شێوە بیرمەندە کە توانای چەمانەوەی زۆرتری ھەیە لە ماددەیەکی ئاسایی و بە ھۆیە ناوازابوونی بەکار دێت وەک تەلی ددان بۆ ڕێک خستنەوەی ددانەکان. ھەروەھا بۆ بەستنەوەی ئێسکە شکاوەکان و زۆر بواری تری پزشکیتر. گرنگ ترین تایبەتمەندیەکانی ئەم توخمە بریتیە لە بەرگری لە بەرامبەر داخوران، ھەروەھا بەرزترین ڕێژەی چڕی لەسەر قایمی ھەیە. ئەم توخمە بە بێگەردی و بە بێ ئەوەی لە داڕشتە دا بەکاربێتەوە، بەقەد پۆڵا بەھێزە لەکاتێکدا کە چڕیەکەی لەو کەمترە. پێنج ئازۆتۆپی ئەم توخمە ناسراون کە Ti48 بەرفراوانترینیانە بەڕێژەی ٧٣٫٨. تیتانۆم بە ھەردوو شێوەی کانزایی و ئاوێتەی TiO2 بەکار دێت، بەڵام بەھۆی زەحمەت بوونی جیاکردنەوەی تیتانۆم لە ماددەی خاو، ئەم ماددەیە زیادتر لە شێوەی TiO2 بە کار دێت (٩٠٪).
بەکارھێنان
لە زۆر بواری جیاوازدا بەکاردێت. لە بواری پزشکی دا وەک چارەسەری نەخۆشی لە ھەندێ دەرمان دا سودی لێ دەبینرێت. ھەروەھا لە چاندنی لە جەستەی مرۆڤدا بەکاردێت چونکە ھیچ زیانێک بە جەستە ناگێنێت. لە بواری فڕۆکەوانی دا بە ھۆی سوکی و قایمی و بەرزی پلەی گەرمی توانەوەی سودی لێ دەبینرێت.
لە جەستەی مرۆڤ دا
ئەم ماددەیە ھیچ زیانێک بە جەستەی مرۆڤ ناگێنێت، تەنانەت بە بڕێکی زۆریش. تیتانۆم ڕۆژانە بە بڕۆ ٨ میلی گڕام دەچێتە جەستەمانەوە و بەبێ ھیچ کارلێکێک لە جەستەمان دەردەچێت.
سەرچاوەکان
پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:تیتانیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان پۆل:زانستی ماددە
مەنگەنیز
مەنگەنیز یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Mn» و گەردیلە ژمارەی ٢٥.
سەرچاوەکان
مەنگەنیز
پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:مەنگەنیز پۆل:توخمە کیمیایییەکان
٢٦ی ئایار
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:ئایار
محەممەد قودسی
محەممەد قودسی ناوی محەممەد کوڕی مەحمود ئەفەندی ڕەسامە، ساڵی ١٩٢١ و کاتێک خێزانەکەیان ئاوارە و دەربەدەر بوون، لە شاری ئورشەلیم لەدایکبووە و ئەم نازناوەی پێبەخشراوە. لە تەمەنی شەش ساڵیدا لە شاری مووسڵ چووەتە خوێندنگە و ساڵی دواتر خێزانەکەیان گەڕاوەتەوە بۆ سلێمانی و لەوێ درێژەی بە خوێندن داوە. پلەی سەرەتایی و ناوەندی لە سلێمانی تەواو کرد و پاشان لە بەغدا چووە خوێندنگەی سەربازی و دوای دوو ساڵ خوێندن ساڵی ١٩٤١ بە پلەی (نائب ضابط-جێگری ئەفسەر) لە ھەولێر دامەزرا. ساڵی ١٩٤٢ بوو بە ئەفسەر و ڕەوانەی ڕواندز کرا. لەوێ لەگەڵ ھاوڕێ نیشتمان پەروەرەکانیدا کەوتنە بڵاوکردنەوەی بیری کوردایەتی و ساڵی ١٩٤٣ پەیوەندی کرد بە بزووتنەوە چەکدارییەکەی ناوچەی بارزانەوە. پاش شکستھێنانی ئەو بزووتنەوەیە خۆی گەیاندە مەھاباد و لەناو ڕیزەکانی سوپای کۆمارە خودموختارەکەی مەھاباددا خزمەتی زۆری کرد و ئازایەتییەکی زۆری نواند، لەبەر ئازایی و دڵسۆزی ئەم ئەفسەرە تێکۆشەرە میری مەھاباد کردی بە نەقیب. شان بەشانی ئەمەش لە بواری ڕامیاری و ڕۆشنبیریدا ڕۆڵی گەورەی بینی و کرا بە سەرۆکی یەکێتیی لاوانی کوردستان لە ناوچەی سەقز و بانە. شەھید محەممەد قودسی لە وتار نووسین و وتار خوێندنەوەدا بەھرەیەکی گەورەی ھەبوو، بۆیە ناویان لێنابوو (خەتیبی شۆڕشی کوردستان) ئەم لاوە ڕۆشنبیرە لە بواری چیرۆک نوسینیشدا سەلیقەیەکی چاکی ھەبوو. چیرۆکی بڵاوکراوەی ھەیە و لە گۆڤاری گەلاوێژدا چەند بەرھەمێکی بڵاوکراونەتەوە. پاش ئەوەی ھێزەکانی شای ئێران کۆماری مەھابادیان خەڵتانی خوێن کرد، محەممەد قودسی و سێ ھاوڕێکەی (مستەفا خۆشناو، خەیروڵا عەبدولکەریم، عیززەت عەبدولعەزیز) کەوتنەدەست کاربەدەستانی عێراق و لە ١٩ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٤٧دا لەسێدارەدران. گەورەترین سامانی لە پاش بەجێماوی ئەم چوار قارەمانە نامە پیرۆزەکەیانە کە ڕۆژی ١٨ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٤٧ نووسیوویانە و تێیدا ئامۆژگاری نەوەکانی دوای خۆیان ئەکەن کەدڵسۆزی کورد و کوردستان بن. وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١ پۆل:مردووانی ١٩٤٧ پۆل:شەھیدانی کورد پۆل:کەسایەتییەکانی سلێمانی
سەمسالیک
سەمسالیک شارۆچکەیەکی شارستانی نوورابادە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٦٣٠٧ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
کۆباڵت
کۆبالت یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Co» و گەردیلە ژمارەی ٢٧.
سەرچاوەکان
کۆبالت
پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:کۆبالت پۆل:توخمە کیمیایییەکان
کۆئەندامی ماسوولکە
کۆئەندامی ماسولکە (بە ئینگلیزی: Muscular system) ئەو کۆئەندامەیە کە پێکهاتووە لە پەیکەرە ماسولکە و لووسە ماسولکە و دڵە ماسولکە.
سەید مێھرداد موشەعشەعی
سەید مێھرداد موشەعشەعی (١٣٥٦ لە کرماشان - ) ژەنیاری تەمبوور و گۆرانیبێژ و ھەروەھا چالاکی سیاسیی کوردی لەکە کە سەر بە ئایینی یارسانە. موشەعشەعی کارە کوردییەکانی لە سەر ھۆنراوەی شاعیرانی کوردیی باشووریە.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد پۆل:یارسانییەکان پۆل:خەڵکی کرماشان
ھۆیۆن جونگ
جونگ ھۆ-یۆن (بە کۆری:정호연; لەدایکبووی ٢٣ی حوزەیرانی ١٩٩٤) خانمەکتەر و مۆدێلی کۆریای باشوورە بەھۆی بەشداریکردنی لە فیلم و دراماکان ناسراوە وەک یاریی سکوێد لە ٢٠٢١
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:خەڵکی سێئول پۆل:خانمەکتەرانی سێئول پۆل:مۆدێلەکانی سێئول پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:یاریی سکوید پۆل:دەرچووانی زانکۆی ژنانی دۆنگدوک
ماسوولکە
350px|وێنۆک|پێکهاتەی ماسوولکەیەک چەپ|350px|وێنۆک|سێ جۆر ماسوولکەی لەش: (a)شانەی ماسوولکەی پەیکەری, (b) ماسوولکەی لووس, (c)ماسوولکەی دڵ. ماسوولکە بریتییە لە: کۆمەڵە ئەندامێک لە لەشی گیانداراندا، کە ئەندامەکانی تر دەبزوێنێ.
کۆئەندامی ماسولکە لە ماسوولکەکان (بە ئینگلیزی: Muscle) پێک هاتووە. هەموو جووڵەیەکی لەش، کاری ماسوولکەکانە. ماسوولکەکان وزەی کیمیایی خۆراک دەکەن بە وزەی میکانیکی. جووڵەکانی لەش بەرهەمی کرژ و خاو بوونەوەی ماسوولکەکانە. ئەم ئەندامانە نزیک بە سێیەکی کێشی مرۆڤێکی ئاسایی پێک دەهێنن واتە ئەگەر مرۆڤێک ٦٠کیلۆگرام بێت ٣٠ کیلۆگرامی ماسوولکەیە
ماسوولکەکان بە پێی شێوە و ئەندازەیان بە سێ جۆر دابەش دەبن:
ناوەکانی تر
لە زمانی کوردیدا ئەم وشانەش بە کار دێت:
سەرچاوە
پۆل:ئەندامەکانی لەشی مرۆڤ
ئێمیل شارتیێ
ئێمیل شارتیێ فەیلەسووف و ڕۆژنامەوانی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٨ پۆل:مردووانی ١٩٥١ پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان
کەناڵی چوار (ئێران)
alt=لۆگۆی کەناڵی چوار|وێنۆک|لۆگۆی کەناڵی چوار
کەناڵی چوار لە ٢٤ی پووشپەڕی ساڵی ١٣٧٥ دامەزراوە و یەکێکە لە کەناڵە تەلەڤزیۆنییە دەوڵەتییەکانی ئێران کە لەلایەن ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە بەڕێوەدەبرێت. دروشمی ئەم تۆڕە بریتییە لە «تۆڕی چوار، تۆڕی زانین».
پاشخان
تۆڕی چوار سیما لە ڕۆژی ھەینی ٢٤ی نیسانی ١٣٧٥ (١٢ی نیسانی ١٩٩٦) بە ئامانجی ڕاکێشانی ئامادەبووانی تایبەت و بە دروشمی تۆڕی "فەرھیختەگان" کرایەوە.
مەودای پەخش
کەناڵی ٤ لە ساڵی ٢٠١٣ەوە ٢٤ کاتژمێر بەرنامەکانی پەخش دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:کەنالە تەلەڤیزیۆنییەکان و وێستگانەی کە لە ١٩٩٤ دامەزراون
ئەولەھی
وێنۆک|لە فڕۆکەخانەکاندا [[ئامێری ئێشکی ئیکس|ئامێرەکانی تیشکی ئیکس و کانزادۆزەکان بۆ دابینکردنی ئەولەھی بەکار دەھێنرێن.]] ئاسایش یان ئەولەھی ڕادەی پارێزراوی لە ھەمبەر مەترسی، زیان، ھەڕەشە و کردەوەی جەنایەتکارانەیە. ئەولەھی وەکوو شێوازی پاراستن بەو پێکھاتە و پێواژۆیانە دەوترێ کە ئەولەھی وەکوو ڕەوش دابین دەکەن یان ئەوەی کە پێشی دەخەن. ھەندێک ئەولەھی ئاوەھا پێناس دەکەن: «چەشنێک پارێزراوی کە تێیدا لێکبڕاوییەک دروست بووبێ لەنێوان شتە بەھادارەکان و ھەڕەشەکاندا». لابردن و وەلاوەنانی ھەریەک لە شتە بەھادارەکە یان ھەڕەشەکە (یان ھەردووکیان) ئەو لێکبڕاوییە دێنێتە دی، بەڵام ئەمە تەنیا ڕێگە نییە. ئەولەھی وەکوو ڕەوشێکی نەتەوەیی بە واتای ئەوە دێتەوە کە وڵاتان بتوانن بەھێمنایەتییەوە پەرە بستێنن و پێش بکەون.
بۆ ئەوی واتای باشتر فام بکرێ، دەبێ ئەولەھی و چەمکە پێوەندیدارەکان وەکوو ھێمنی، بەردەوامی، و دڵنیایی، لە حەنای یەکا ھەڵسەنگێندرێن. بۆ نموونە، جیاوازیی سەرەکیی نێوان ئەولەھی و دڵنیایی لەوەدایە کە ئەولەھی پێویستە ھەردەم وریای کردەوەی خەڵکانی کاولکار بێ.