cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئیلێنا میلاشینا
وێنۆک|ئیلێنا میلاشینا، لە ساڵی ٢٠١٣ لەکاتی وەرگرتنی خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی. ئیلێنا میلاشینا (؛ لە دایکبووی ١٩٧٨) ڕۆژنامەنووس و لێکۆڵەرێکە لە ڕۆژنامەی نۆڤیا گازیتا. لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩، خەڵاتی ئەلیسۆن دیس فۆرگسی پێدرا لەلایەن ھیومەن ڕایتس وۆچ لەبەرامبەر چالاکییەکانی. ئەو بەردەوامە لە لەکاری لێکۆڵینەوە، یەکەم کاریشی لێکۆڵینەوەبوو لە تیرۆرکردنی ھاوڕێی ڕۆژنامەنووسی ئانا پۆلیتکۆڤسکایا کە لە ساڵی ٢٠٠٦ لە مۆسکۆ تیرۆرکرا.
لە ٥ی نیسانی ٢٠١٢، ئیلینا، لەگەڵ ھاوڕێکەی ئێلا ئاسۆیان، لەلایەن کەسێکی نەناسراوە ھێرشیان کرایە سەر لەشاری بالاشیکا کە دراوسێی مۆسکۆیە. ئیلێنا لە ئازاری ٢٠١٣، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا لەبەرامبەر چالاکییەکانی وەک ڕۆژنامەنووسێکی بوێر.
لەوکاتەی سەردانی گرۆزنی کرد لە چیچان، ئەوا لەڕۆژی ٦ی شوباتی ٢٠٢٠ بەمەبەستی ئامادەبوون لە دادگایییەک، ئەوا خۆی و پارێزەری مافەکانی مرۆڤ مارینا دوبرۆڤینا لەلایەن ژنێکی نەناسراوەوە ھێرشیان دەکرێتەسەر.
بەستەرە دەرەکییەکان
ئیلێنا میلاشینا باس لە ھەوڵی تۆقان و کووشتنی ئەوانە دەکات کە ڕەخنە لەحکوومەت دەگرن لەکارەکانی لە باکووری قەفقاز - ڤیدیۆیەک لەلایەن دیموکراسی ناو !
پۆل:ژنانی ڕووس پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:ڕۆژنامەوانانی ڕووس پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ پۆل:دەرچووانی زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ
٥٠٤ (ژمارە)
٥٠٤ (پانسەد و چوار) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٠٣ و ٥٠٥.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ئەپۆلۆ ١٧
20.1908°N, 30.77168°W
ئەپۆلۆ ١٧ یانزەیەمین گەشتبوو کە تێیدا مرۆڤ لەژێر بەرنامەی ئەپۆلۆدا چووە سەر مانگ و هێشتا ئەم گەشتە دواهەمیین گەشتی مرۆڤە بۆ سەر مانگ. ئەم ئەرکە بە سامانێکی زۆری زانیاری زانستی و کۆکردنەوەی نزیکەی ١١٠ کیلۆگرام لە خاک و بەردی مانگ تەرخان کرابوو ، تاوەکو یارمەتی زانایان  بدا لە تێگەیشتنیان لە سروشتی مانگ  لە ڕووی بنەچەیی و پەیوەندی بە زەوییەوە. ئەم فڕینەی ئەپۆلۆ ١٧ چەندین چاڵاکی ناوازەی تۆمارکرد وەک : درێژترین ڕێکردنی مانگ بە درێژایی ٢٣ کیلۆمەتر، گەورەترین بەکارهێنانی چڕی گالیسکەی مانگی و بەکارهێنانی لە جوڵەدا لەسەر مانگ بۆ کۆکردنەوەی نموونە و ناردنی بۆ زەوی لە ڕێگەی سێ گەشتی مانگی دەستکردەوە، گەڕانەوە بە گەورەترین بڕی نمونەی خاک و بەردی مانگ بە نزیکەی ٥٠ کیلۆگرام و درێژترین مانەوەی مرۆڤ لەسەر مانگ.
دەستەی ئەپۆلۆ ١٧
چەپ|وێنۆک|200x200پیکسڵ|دیمەنی زەوی لە بۆشایی ئاسمانەوە کە لەلایەن ئەپۆلۆ ١٧ەوە گیراوە لەکاتی چوونیان بۆسەر مانگ ،ئەم وێنەیە بە «کەلا شینەکە» ناسراوە. لە ١٣ ی ئابی ١٩٧١ دا پاش ماوەیەکی کورت لە کۆتایی هاتنی گەشتی ئەپۆلۆ ١٥ ، ناسا ئەندامانی گەشتی ١٧ ی ئەپۆلۆی ناساند. بەپێی سیستەمی هەڵبژاردنی دەستەی فڕینی ئەپۆلۆی ناسا، وا بڕیار درا دەستەی پشتیوانی ئەپۆلۆ ١٤، گەشتی ئەپۆلۆ ١٧ ئەنجام بدەن، هاریسۆن شمیت، کاپتنی تاقمی ئەپۆلۆ ١٥، بە کاپتنی کەشتی ئاسمانی مانگی ( شاللینگەر ) دادەنرا. شمیت یەکێک بوو لە ئاسمانییە هەڵبژاردراوەکانی ناسا لە ساڵی ١٩٦٥ دا ، کە هیچ کام لەو کەسانەی تا ئەو کاتە بەشداری گەشتە ئاسمانیەکانی ئەپۆلۆیان نەکردبوو. زانایانی ناسا جەختیان لەوە کردەوە کە شمیت یاوەری دوایین گەشتی ئەپۆلۆ دەکات لە جیاتی ئەنگل بۆ ئەوەی دەرفەتێک بدات بە توێژینەوەی زانستی بۆ دۆزینەوە و خوێندنی پێکهاتە و بنەچەی مانگ.
دەستەی یەدەگ
ئەوان ئەندامی گەشتی ١٦ ی ئەپۆلۆن لە جیاتی ئەندامانی ئەپۆلۆ ١٥ بەهۆی ئابڕووچوونێک کە پێی دەگوترێت " ئابڕووچوونی پولی دارایی " کە ناسا پێی داون و ناوبانگیانی تێکدا.
دەستەی پاڵپشتی
چەپ|وێنۆک|200x200پیکسڵ|نیشانە سەوزەکان شوێنی نیشتنەوەی ئەرکەکانی ئەپۆلۆ١٧ لەسەر مانگ نیشان دەدەن
ئامادەکاری بۆ گەشت
لە نێوان ئۆکتۆبەری ١٩٧٠ تا حوزەیرانی ١٩٧١ ، مووشەکی ساتۆن ٥ لە کارگەکانیەوە گەیشتە سەنتەری بۆشایی ئاسمانی کەنەدی. کۆماندۆمۆدی CSM - 114 ، بە ناوی ئەمەریکا ، هەروەها لە ساڵی ١٩٧٢ لەگەڵ گالیسکەی مانگی - ١٢ گەیشتە سەنتەرەکە بە ناوی Challenger.
لە ٢٨ ی ئابی ١٩٧٢، ساتۆڕن ٥ لەسەر ئەو ئاسنە زەبەلاحەی کە وەک داڕێژە بۆی سازکرابوو دامەزرا
دەستەی پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەلایەن ناوەندی کاپکۆم بۆ بۆشایی ئاسمانی لەگەڵ ئاسمانەوانەکان دەستنیشانکرا، لەکاتی فڕیندا سێ کەشتیوانی بەئەزموون یۆنگ و دیۆک و ڕۆزا لەگەڵ هاوڕێیانی  دەستەی یەدەگ کە پێک هاتبوون لە ، پارکەر ، فولەرتۆن و ئۆفەر مایەری تیمی پشتگیری. هەروەها ئالان شپاردی ئەپۆلۆ ١٤، کین ماتینگلی لە ئەپۆلۆی ١٦ و جۆزێف ئالانی دەستەی پاڵپشتی زانستی دەستنیشان کران.
گەشتەکە
چەپ|وێنۆک|200x200پیکسڵ|دەرچوونی ئەپۆلۆ ١٧ لە شەوی ٧ ی کانونی یەکەمی ١٩٧٢.
دەرچوون لە ناوەندی کەنەدی بۆ بۆشایی ئاسمانی
لە ٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٢ کاتژمێر ٥:٣٣ خولەک. یو تی سی، مووشەکی ساتۆڕن ٥ بە هاوەڵی ئاسمانیناسان یوجین سێرنان، ڕۆناڵد ئیڤانس و هاریسۆن شمیت دەستی پێکرد .بەپێی پلانەکە، وابڕیار بوو کە ساتۆڕن ٥ گەشتی ئەپۆلۆ١٧ لە کاتژمێر ٢:٥٣ UTC دەست پێ بکات، بەڵام ژماردنەوەکە بۆ ماوەی ٣٠ چرکە ڕاگیرا پێش ئەوەی کار بکات بەهۆی کارپێنەکەری کۆمپیوتەر ،کە دەبوایە فشارەکانی ناو تانکی سووتەمەنی شللەی قۆناغی سێیەمی مووشەکەکەی بەرز بکردبایەوە ئەمەش بۆ چاککردنەوەی زیانەکان دوو کاتژمێر و نیو لە کارپێکردنی ئەو کارە دواخرا. دواتر ساتۆرن ٥ گەشتەکەی بۆ سەر مانگ دەستپێکرد، ئەم گەشتە  یەکەم گەشت بوو کە لە کاتی گەشتەکانی ئەپۆلۆدا دەست پێکردنی دوا بکەوێت.
پەرینەوە بەرەو مانگ
لە ماوەی گەشتی ساتۆرن ٥ بۆ سەر مانگ، ئاسمانەوانەکان وێنەی بەناوبانگی زەوییان ((کەلا شینەکە)) گرت، کە نزیکەی هەموو کیشوەری ئەفریقا و سەری جەمسەرەکانی زەوی پیشان دا.
نیشتنەوە لەسەر مانگ
چەپ|وێنۆک|201x201پیکسڵ|زەویناس شمیدت نمونەی بەردێکی گەورە لەسەر مانگ وەردەگرێت کەناری باشووری ڕۆژهەڵاتی دەریای سیریتیای سەر مانگ وەک شوێنی نیشتنەوەی تایبەت بۆ گالیسکەی مانگی هەڵبژێردرا، نزیک بوو لە مۆنتێس تاوروس لە باشووری خۆرئاوا. کە نیشاندەری پەڵەیەکی ڕەنگ تاریکە لە نێوان سێ چیای بەرز ، بەردە وەرگیراوەکان لە ناوچەیەک دا پێی دەڵێن تاوروس-لێترۆ گەشتەکانی پێشوو وێنەی وردی ئەو ناوچە تایبەتەیان پیشان دا و بەردی نزیک ئەو چیایانەی پیشان دا و زانایانی ناسا دەیانویست نموونە وەرگرن کە بتوانن پێکهاتە جیۆلۆجییەکانی ئەو شاخە مانگییانە ئاشکرا بکەن. هەروەها کەندەڵانێکی تاریک هەیە کە باوەڕ وابوو گرکانێک بێت.
گالیسکەی مانگی
وێنۆک|213x213پیکسڵ|گالیسکەی مانگی ١٧ ی ئەپۆلۆ هێشتا لەسەر مانگدایە. گەشتی ئەپۆلۆ ١٧ گەشتێکی مانگی ی -J-class ە واتە کەشتییە ئاسمانیەکان یارمەتیان دەدەن بە شێوەیەکی ئازادانەتر لەسەر مانگ بجوڵێن و یارمەتیان بدەن لە هەڵگرتنی ئامێرە قورسەکان و پاشکۆکانیان، هەروەها گەشتی دوورتر لەوەی کە کەشتییە ئاسمانیەکان دەتوانن بە پێ ئەنجامی بدەن ئەرکەکە توانی سێ ئەرکی گەڕان لەسەر مانگ تەواو بکات کە ٧.٢ و ٧.٦ و ٧.٣ کاتژمێری خایاند و ئەرکی ئەپۆلۆ ١٧ نموونەی خاکی مانگی بە بڕی ١١٠.٥ کیلۆیی هێنایەوە بۆ سەر زەوی.
شمیدت و سێرنان لە ماوەی سێ هەڵمەتیاندا نزیکەی ٥٠ کیلۆ لە نموونەی خاک و بەردی مانگیان کۆکردەوە و لە ناوچەی دۆڵی تاوروس- لێترو و لە ٣٤ کم لە ئۆتۆمبێلی مانگیی خۆیان دوورکەوتنەوە و خۆڵی پرتەقاڵییان دۆزییەوە ،هاوکات ئەو ئەرکە بە ئامێری گەورەی زانستی لەسەر مانگ جێبەجێ کرا وەک گالیسکەی مانگی کە تاوەکو ئێستا لەسەر مانگ ماوەتەوە. ئەپۆلۆ ١٧ دوا گەشتی مرۆڤ بوو بۆ سەر مانگ، وەبەرهێنانێک لە ئەنجامی چوار گەشتی کۆتایی ئەپۆلۆ و سێ گەشتەکەی سکایلاب ، هەروەها ئەرکی تاقیکردنەوەی زانستیی ASTP ی ساڵی ١٩٧٥ بوو.
گەڕانەوە
سێرنان تا ئێستا دوایین مرۆڤە کە لەسەر مانگ پیاسەی کردووە سێرنان و شمیت تابلۆیەکیان بە جێهێشت بۆ یادگاری کە لەسەر نوسرابوو : «ئێستا مرۆڤ یەکەم گەڕانی مانگی ئەنجام دا. دیسەمبەری ١٩٧٢ ئەو ڕۆحە ئاشتیەی کە هێناومانن بۆ ئێرە لە هەموو خەڵکی جیهاندا ڕەنگ دەداتەوە".
نیشتنەوە لەسەر زەریای هێمن
ئەپۆلۆ ١٧ وەک باقی فرۆکەکانی ئەپۆلۆی ١٠ی پێشوو، ئەپۆلۆ ١٢، ئەپۆلۆ ١٣ و ئەپۆلۆ ١٤ لە ئۆقیانووسی هێمن لە نزیک دوورگەی سۆمۆوە نیشتەوە. بە هەلیکۆپتەرێکی هێزی دەریایی ئەمریکا هەڵگیرانەوە و گەیێندرانە کەشتی جەنگی یو ئێس ئێس تیکۆندێرۆگا، پاشان بۆ فڕۆکەخانەی تاڤۆنا لە دوورگەی سۆموا، لەوێ پێشوازییەکی گەرمییان لێکرا پاشان بە فڕۆکەیەکی تایبەت گواسترانەوە و گەیاندرانەوە بۆ هۆنۆلولو و پاشان بۆ هیوستن سێرنان ئاڵای چیکۆسلۆڤاکیای لەگەڵ خۆی برد بۆ سەر مانگ کە باوباپیرانی لە بنەڕەتدا خەڵکی چیکۆسلۆڤاکیا بوون و دوای گەڕانەوەی ئەو ئاڵایەی دا بە پەیمانگای فەلەکناسی لە شاری ئۆندرۆڤ کە لە ئێستادا سەر بە کۆماری چیکە.
سەرچاوەکان
پۆل:١٩٧٢ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:١٩٧٢ لەسەر مانگ پۆل:ئەپۆلۆ ١٧ پۆل:ئەرکەکانی بەرنامەی ئەپۆلۆ پۆل:جین سێرنان پۆل:هاریسۆن شمیت پۆل:نمونەی ئەرکەکانی گەڕانەوە پۆل:ھاریسۆن شمیت
وێستگەی چیتا ھاندا
وێستگەی چیتا ھاندا (知多半田駅, چیتا ھاندا-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ھاندا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:ھاندا، ئایچی
ونەیت خواروو
ونەیت خواروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەبووەت، ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
ملەسوور
ملەسوور گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ملەسوور لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ژاڵان ڕۆبیتان و لە باشوور لەگەڵ گوندی حەسیرە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تورانی شێخ سەعید لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی درۆزنەی گەورە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھەورەبانە
جوگرافیا
ھەورەبانە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ناوزەنگ و لە باشوور لەگەڵ گوندی بێکلۆی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گەزێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سالک.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
٥٠٥ (ژمارە)
٥٠٥ (پانسەد و پێنج) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٠٤ و ٥٠٦.
سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٥١
سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٥١ مۆبایلێکی زیرەکی ئەندرۆیدی ئاستی ناوەندییە و لەلایەن کۆمپانیای سامسۆنگ ئەلیکترۆنیکی بەرھەم ھێنراوە. بۆ یەکەمجار لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ بڵاوکرایەوە و لەو کاتەوە پێداچوونەوەی ئەرێنی بەخۆیەوە بینی بەھۆی تایبەتمەندییە پێشکەوتووەکانی و دیزاینە مۆدێرنەکانی. مۆبایلەکە تایبەتمەندی شاشەیەکی ٦٫٥ ئینجیی Super AMOLED Infinity-O ی ھەیە بە ڕوونی ١٠٨٠ x ٢٤٠٠ پێکسڵ، ئەزموونێکی ڕوون و وردی بینین پێشکەش دەکات. لەسەر سیستەمی کارپێکردنی ئەندرۆید ١٠ کاردەکات، لەگەڵ One UI 2.0 ی سامسۆنگ، ڕووکارێکی بەکارھێنەر دۆستانە دابین دەکات.
مۆبایلی Galaxy A51 بە پڕۆسێسەری Exynos 9611 octa-core کاردەکات، خێرایی کاتژمێرەکەی دەگاتە ٢٫٣ گێگاھێرتز، ھەروەھا ڕامی ٤ گێگابایت یان ٦ گێگابایت لەگەڵدایە، بەپێی جۆرەکەی. ھەروەھا توانای ھەڵگرتنی ٦٤ گێگابایت یان ١٢٨ گێگابایت ھەیە، کە دەتوانرێت بە بەکارھێنانی کارتی microSD تا ٥١٢ گێگابایت فراوان بکرێت. ئامێرەکە لە پشتەوە ڕێکخستنی چوار کامێرای ھەیە، کە پێکھاتووە لە کامێرای سەرەتایی ٤٨ مێگاپێکسڵ و عەدەسەیەکی زۆر فراوانی ١٢ مێگاپێکسڵ و عەدەسەی ماکرۆ ٥ مێگاپێکسڵ و ھەستەوەری قووڵی ٥ مێگاپێکسڵ. ھەروەھا کامێرای پێشەوەی ٣٢ مێگاپێکسڵی ھەیە بۆ وێنەگرتنی سێڵفی و پەیوەندی ڤیدیۆیی کوالێتی بەرز.
تایبەتمەندییەکانی تری مۆبایلی سامسۆنگ گالاکسی A51 بریتین لە سکانەرێکی پەنجەمۆر لەناو شاشەکەدا بۆ دەستگەیشتن و ئاسایشی ئاسان، پاترییەکی ٤٠٠٠ میلی ئەمپێر بە توانای شەحنکردنەوەی خێرا، ھەروەھا بلوتوزی ٥٫٠ بۆ پەیوەندی بێ وایەر. بە کورتی، مۆبایلی سامسۆنگ گالاکسی A51 مۆبایلێکی زیرەکی بەھێزی ئاستی ناوەڕاستە و تایبەتمەندی پێشکەوتووی ھەیە و دیزاینێکی مۆدێرن ھەیە. شاشەیەکی کوالیتی بەرز و پرۆسێسینگێکی بەھێز و کامێرای ئاست بەرز و توانای شەحنکردنەوەی خێرا پێشکەش دەکات، ئەمەش وای کردووە ببێتە ھەڵبژاردەیەکی بەناوبانگ لەنێو بەکارھێنەرانی مۆبایلە زیرەکەکاندا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
پاشا ئای ژۆو
ئای ژۆو (بە چینی:周哀王 خوێندنەوە: ژۆو ئای وانگ) ناوی کەسی: جی چوجی، ٢٩٩مین پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، ١٧م پاشا بوو لە بەشی ڕۆژھەڵاتەکەی.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٥می پێش زایین
بندەر
بندەر یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی پیران سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
بەکر سدقی
بەکر سدقی عەسکەری (بە عەرەبی: بکر صدقي العسکري)، (ماوەی ژیان: ١٨٩٠ لە کەرکووک تاکوو ١١ی ئابی ١٩٣٧ لە مووسڵ) ژەنەڕاڵێکی عێراقی بەڕەسەن کورد بوو. لەبەرئەوەی لەسەردەمی دەوڵەتی عوسمانی ژیاوە، ماوەیەک لە سووپای عوسمانی سەربازبووە. لەساڵی ١٩٣٦، وەک فەرماندەیەک لە سووپای دڵسۆزی عێراقی کودەتا بەسەر حکوومەتەکەی یاسین ھاشمیدا کرد و لەدەسەڵاتی سەرۆکوەزیرانی دوورخستەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٠ پۆل:مردووانی ١٩٣٧ پۆل:عەرەبەکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی پۆل:کوردەکانی عوسمانی پۆل:خەڵکی بەغدا پۆل:سیاسەتمەدارە کوردە تیرۆرکراوەکان
پاپا ئەفتیمی یەکەم
پاپا ئەفتیمی یەکەم (١٨٨٣ – ١٤ی ئازاری ١٩٦٨)، پاپایەکی مەسیحی تورکی بووە، کە دامەزرێنەر و یەکەمین سەرکردەی کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی تورکی بووە. دیدگای ناسیۆنالیستی تورکی و بەھێزی ھەبوو و بە تێکەڵکردنی ئایینی مەسیحییەت لەگەڵ ناسیۆنالیزم ناسرابوو و ھەروەھا ڕقی لە کورد و عەرەب و یۆنانی و ئەرمەن بوو. لە ساڵی ١٩٢٣ تا ١٩٦٢ وەک پاپا فەرمانڕەوایەتیی کردووە، ئەو کاتە سەرکردایەتییەکەی بە کوڕەکەی بەخشی، چونکە زۆر نەخۆش بوو بۆ ئەوەی ببێتە سەرکردە.
ژیان
لە وتارەکەدا وتی ''من دۆستی تورکم، تورکم کوڕی تورکم. من ھەمیشە ناسنامەی تورکی خۆمم ڕوون کردووەتەوە. ھەرگیز لەو کەسانە خۆش نابم کە دەڵێن من تورک نیم''
لە ١٤ی ئازاری ١٩٦٨ کۆچی دوایی کردووە و لە گۆڕستانێکی مەسیحییەکان لە شاری شیشلی لە ئەستەمبوڵ بەخاک سپێردراوە. نەتەوەپەروەرەکان و مەسیحییەکانی تورکیا ساڵانە یادی گۆڕەکەی دەکەنەوە.
وتار
وتار کارێکی نوسراوەیە کە بە شێوەی چاپ یان ئەلکترۆنیدا بڵاو کراوەتەوە. لەوانەیە بۆ مەبەستی بڵاوکردنەوەی ھەواڵ، ئەنجامەکانی توێژینەوە، شیکردنەوەی ئەکادیمی، یان دیبەیت و گفتوگۆ بێت.
وتارەکانی ھەواڵ
لە وتارێکی ھەواڵدا باس لە ھەواڵەکانی ئێستا یان ئەم دوایییە دەکات دەربارەی بەرژەوەندیی گشتی یان ڕۆژانە یان لە بابەتێکی دیاریکراودا (وەک گۆڤارەکانی ھەواڵی سیاسی یان بازرگانی، ھەواڵنامەکان یان ماڵپەڕەکانی ھەواڵی تەکنۆلۆژیا).
بابەتێکی ھەواڵ دەتوانێت حسابی شایەتحاڵەکانی ڕووداوێک بگرێتەوە. دەتوانێت وێنە، حیساب، ئامار، ھێڵکاری، بیرکەوتنەوە، چاوپێکەوتن، ڕاپرسی، دیبەیت لەسەر بابەتەکە و ھتد لەخۆ بگرێت. سەردێڕەکان دەتوانن بەکار بھێنرێن بۆ سەرنجدانی خوێنەر لەسەر بەشێکی تایبەت (یان سەرەکی) لە وتارەکە. ھەروەھا نووسەر دەتوانێت ڕاستییەکان و زانیاری ورد بدات بە دوای وەڵامدانەوە بۆ پرسیاری گشتی وەک کێ، چی، کەی، لە کوێ، بۆچی و چۆن.
سەردێڕ
سەردێڕ دەقێکە لە سەرووی وتارێکی ڕۆژنامەوە، بابەتەکەی نیشان دەدات. سەردێڕ سەرنجی خوێنەر ڕادەکێشێت و بە باشی پەیوەندی بە بابەتەکەوە ھەیە. سەردێڕی مۆدێرن بە شێوەیەکی ئاسایی بە شێوازێکی کورتکراوە نوسراون کە زۆرێک لە توخمەکانی ناپێویستی ڕستەیەک تەواو لادەبەن.
سەرنووسەر و ڕۆژنامەوانان زۆرجار ئایدیۆلۆژیایەکیان ھەیە دەربارەی ئەو جۆرە چیرۆک و بابەتە ھەواڵانەی کە ھەڵیان دەبژێرن بۆ نووسین. ئەو بابەت و کێشانەی کە بە دراماتیکی و تراژیدی دادەنرێت، بە بەھایەکی ھەواڵی سەرەتایی دادەنرێت. لەبەر ئەوە، تاوان، بەتایبەتیی تاوانی توندوتیژ، لە ڕاستیدا بە جێی ھەواڵ دادەنرێت.
لەکاتێکدا ھەندێک لە ڕۆژنامەکان، وەک خشتە، ھەوڵ دەدەن ھەستێکی زۆر تێکەڵ بکەن بۆ ڕاکێشانی خوێنەر. ئەوان چیرۆکەکان ڕادەکێشن دەربارەی ئابڕووچوون و تاوان و توندوتیژی، بەھەمان شێوە بە پرەنسیپی «ئەگەر خوێنی لێ ببارێت، بەڕێوەی دەبات». ئەل گۆری جێگری سەرۆکی پێشووی ئەمریکا لە میانەی وتارێکدا لە ساڵی ٢٠٠٥ ڕوونکردنەوەی خۆی پێشکەش کرد:
"ڕاگەیاندنی بەردەوامیی ھەڵمەتە سیاسییەکان سەرنج دەخاتە سەر «پێشبڕکێی ئەسپ» و کەمێکی تر و ئەو بیرکارییە ناسراوەی کە زۆربەی ھەواڵی تەلەڤیزیۆنی ناوخۆیی ڕێنوێنی دەکات ئەوەیە: «ئەگەر خوێنی لێ بێت، ئەوە بەڕێوەی دەبات.» کە ھەندێک لە ڕۆژنامەنووسانی دڵڕەق زیادی دەکەن «ئەگەر بیری لێ بکاتەوە، بۆنی ناخۆشی لێ دێت»."
سەرە لاوەکی
سەردێڕی ژێردەستە، ناسراوە بە سەرێکی لاوەکی، تایبەتمەندییەکی ستانداردی دەقی ھەواڵەکانە. لە ھەواڵەکانی ئۆنلاین، سەرە لاوەکییەکانیش جاروبار لە لاپەڕەکانی وێبی وتاردا دەدۆزرێنەوە. لە ھەندێک حاڵەتدا، دوو سەرە لاوەکی ھەیە. زۆرێک لە وتارە ئۆنلاینەکان ھەروەھا وێنەیەکی ژێر ناونیشانی ژێرەوەیان ھەیە. سەردێڕ و سەرە لاوەکییەکان و سەردێڕییەکان چەندین ئاستی پوختەی وتارەکە دابین دەکەن کە ھەمان زانیاریی چاک دەکاتەوە و ھەروەھا وردە وردە پەرە بە چیرۆکەکە دەدات بە ناساندنی ھەندێک زانیاریی نوێ.
ڕابەری وتار
ئامانجی بەشی ڕابەری (lead) ئەوەیە کە سەرنجی خوێنەر بگرێت و بیرۆکە سەرەکییەکانی چیرۆکەکە کورت بکاتەوە. ئەم ھێڵە کراوەیە مەبەست لێی ڕاکێشانی خوێنەرە بۆ ناوەڕۆکی وتارەکە. ڕابەری بابەتەکە دادەمەزرێنێت و خوێنەر بەرەو وتارەکە ڕابەری دەکات.
لە چیرۆکێکی ھەواڵدا، پەرەگرافی ناساندن گرنگترین ڕاستییەکان دەگرێتەوە، ھەروەھا وەڵامی پرسیارە سەرەکییەکانیش دەداتەوە: کێ، چی، لە کوێ، کەی، بۆچی و چۆن. لە چیرۆکێکی تایبەتدا، نووسەرەکە لەوانەیە بە بەکارھێنانی بابەتێکی سەرنجڕاکێش وەک چیرۆکێک، لێدوانێکی سەرسووڕھێنەر یان دەستپێکەر، گشتاندن، زانیاریی پاک، وەسف، وتە، پرسیارێک یان بەراوردێک، وتارەکە دەس پێ بکات.
دەقی سەرەکی
بۆ چیرۆکی وتاری ھەواڵەکە، وردەکاری و درێژەدانی ھەواڵەکە لە دەقی سەرەکییەکەیدا دیارە و بە نەرمی بەرەو پێش دەچێ. وتە بەکاردێت بۆ زیادکردنی بەرژەوەندی و پشتگیری بۆ چیرۆکەکە. زۆربەی چیرۆکە ھەواڵییەکان بە بەکارھێنانی ئەو شتەی پێی دەوترێت ھەڕەمی ھەڵگەڕاو پێکدێن. وتارێکی تایبەت دوای فۆرماتێک دەکەوێت کە گونجاوە بێ بۆ جۆری وتارەکە. پێکھاتەکان بۆ وتارە تایبەتەکان لەوانەیە ئەمانە لەخۆ بگرێت، بەڵام سنووردار نین پێی:
تێکڕای درێژی وتارە ھەواڵییەکە دەتوانێت لە ھەر شوێنێک بێت لە نێوان ٢٠٠ بۆ ٨٠٠ وشە، بە تێکڕایی نزیکەی ٥٠٠ وشەکان. لەگەڵ ئەوەی کەمتر، دروستکردنی چیرۆکێک زەحمەتە، بەڵام لەگەڵ ئەوەی زیاتر، زەحمەتە زانیاریی نوێ و تازە بخرێتە ناو پارچەکەوە وتارەکە دەبێت بەردەوام سەرنجی خوێنەری بگرێت.
ئەنجام
ئەنجامەکە پاشکۆیەکی کورتە لە کۆتاییی وتارێکی ھەواڵدا کە ھەموو شتێک لە وتارەکە کورت دەکاتەوە. ئەمە لەوانەیە بریتیی بێت لە وتەیەکی داخستن، دیمەنێکی وەسفی، شانۆیەک لەسەر ناونیشان یان ڕابەری، کورتە وتەیەک یان بیروڕای تایبەتیی نووسەر لەسەر بابەتەکە. ئامانجەکە ڕاکێشانی سەرنج و خوێندنەوەی ماددە گرنگەکانە لە وتارەکەدا.
تایبەتمەندییەکانی وتارە ھەواڵییە باشەکان
وتارەکە عادەتەن دەربارەی بابەتێکی تەواو پێناسەکراو یان ئەو بابەتانەیە کە بە شێوەیەک پێکەوە گرێدراون، وەک ڕاپۆرتی ڕاستەقینەی ڕووداوێکی بەنرخ. نووسەری وتارێکی بە باشی نووسراوە بابەتییە و ھەموو لایەک بۆ یەک بابەت نیشان دەدات سەرچاوەکانی چیرۆکی ھەواڵ دەبێت بناسرێنەوە و جێی متمانە بن. تەکنیکی «پیشان بدە، مەڵێ جێبەجێکراوە» بە کار دێت.
نووسین
بڵاوکراوەکان بە چەندین شێوازی جیاواز وتار وەردەگرن:
سەرچاوەکان
پۆل:نووسین پۆل:چیرۆکگێڕی پۆل:بڵاوکردنەوە
مۆزەخانەی بولا ڕیجیا
مۆزەخانەی بولا ڕیجیا مۆزەخانەیەکی شوێنەوارییە، لە شاری بولا ڕیجیا، تونس.
وێنۆک
مەکسیک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
مەکسیک نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
٥٠٦ (ژمارە)
٥٠٦ (پانسەد و شەش) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٠٥ و ٥٠٧.
تاوەری سوخارێڤ
تاوەری سوخارێڤ (بە ڕووسی:Сухарева башня) ھێمایەکی مۆسکۆ بوو تا لەناوچوونی لەلایەن دەسەڵاتدارانی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٣٤. تزار پیتەری یەکەمی ڕووسیا وای کرد تاوەرەکە بە شێوازی بارۆکی مۆسکۆ لە یەکتربڕینی ئەڵقەی باخچە لەگەڵ شەقامی سرێتێنکا لە ساڵانی ١٦٩٢–١٦٩٥ دروست بکرێت.
وێرانکردنی تاوەر
«بووکی ئیڤان ڤێلیکی» (وەک چۆن مۆسکۆڤییەکان پێیان دەگوت تاوەرەکە) لە ساڵی ١٩٣٤ بە فەرمانی لازار کاگانۆڤیچ، سکرتێری کۆمیتەی شاری مۆسکۆ ڕووخێنرا. لە کاتی ئاوەدانکردنەوەی شارەکەدا ڕوویدا کە لەلایەن جۆزێف ستالینەوە فەرمانی پێکرابوو، کە تەلارسازی ستالینیی لەدایککرد. دەوترێت کە تاوەرەکە ھاتوچۆی گرتووە.
کۆپی تاوەری پێشنیارکراوی
بەدرێژایی ساڵان دەسەڵاتدارانی مۆسکۆ چەندین جار بیریان لە دروستکردنی کۆپییەکی تاوەرەکە کردەوە، بەڵام ھیچ بڕیارێک نەدراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:بینای و پێکھاتەکان لە مۆسکۆ پۆل:تاوەرەکان لە ڕووسیا
تەلگیرە
تەلگیرە یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی پیران سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
بنی سەرچەل
بنی سەرچەل یان بنیسەرچەل یان بنێ سەرچەل یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی پیران سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
٥٠٧ (ژمارە)
٥٠٧ (پانسەد و حەفت) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٠٦ و ٥٠٨.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
سەحەر دەولەتشاھی
سەحەر دەولەتشاھی (لەدایکبووی ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩ لە تاران، ئێران) ئەکتەرێکی سینەما، شانۆ و تەلەڤیزیۆنیی ئێرانییە. سەحەر لە زیاد لە ٣٠ فیلم و زنجیرەی ئێرانیدا ڕۆڵی گێڕاوە و یەکەمین کاری پیشەییی لە شانۆی نیمروز خواب آلود دا بوو کە لە دەرھێنانی آیت نجفییە. یەکەمین ڕۆڵی سینەماییی لە ساڵی ٢٠٠٥ لە فیلمی چھارشنبە سووری لە دەرھێنانی ئەسغەر فەرھادی بوو، و لەگەڵ زۆرێک لە دەرھێنەرە ناسراوەکانی ئێران دا ھاوکاری کردووە.
سەحەر لە زنجیرەکانی کتاب فروشی ھدھد، مسافران، نابردە رنج، توطئە فامیلی، عالیجناب، قلب یخی و ساخت ایران ٢ بەشداریی کردووە.
سەحەر دەولەتشاھی لە بەشەکانی ئەدەبیاتی نمایش و وەرگێڕی زمانی فەڕەنسی دەستی بە خوێندن کرد. کارە ھونەرییەکانی خۆی بە شانۆ دەست پێ کرد. ئامادەبوونی ئەو لە دیمەنی شانۆییدا بووە ھۆی یەکترناسین لەگەڵ ڕامبد جواندا کە لە ١٧ی ئازاری ۲۰۰۹ پێکەوە ھاوسەرگیرییان کردووە.
لە ساڵی ٢٠١٥دا لێک جیابوونەوە. سەحەر دەولەتشاھی توانیویەتی بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمی عصر یخبندان لە ٣٣یەمین خولی فێستیڤاڵی فیلمی فەجردا و بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمەکانی عرق سرد و چھارراە استانبول لە ٣٦ەمین خولی ڤیستیڤاڵی فیلمی فەجردا، سیمرغی بلوریی باشترین ئەکتەری ڕۆڵگێڕی تەواوکەری ژن بەدەست بێنێت.
سەحەر تا ئێستا دوو جار براوەی سیمرغی بلوری باشترین ڕۆڵگێڕی تەواوکەری ژن بووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکان پۆل:خەڵکی تاران پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
سی ژۆو
پاشا سی ژۆو (بە چینی:周思王 خوێندنەوە: ژۆو سی وانگ) ناوی کەسی جی شوو، ٣٠م پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، ١٨م پاشا بوو لە بەشی ڕۆژھەڵاتەکەی.
بە لەناوبرنی براکەی لە ٤٤١ی پێش زاین چووە سەر تەخت، کە براکەی پاشا ئای تەنھا سێ مانگ بوو چووبوە سەر تەخت، ھەرچۆنێک بێت دواتر خۆی لەلایەن برا بچووکەکەیەوە لەناوبرایەوە دوای پێنج مانگ لە فەرمانڕەوایەتی.
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٥می پێش زایین
وتار (ڕوونکردنەوە)
پۆل:پەڕەکانی ڕوونکردنەوە
کۆترمەڕ
کۆترمەڕ یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. کۆترمەڕ دەکەویتە باکوری رۆژھەڵاتی شاری سلیمانی لەناوچەی شارباژێر، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ ناحیەی سرۆچک خراوەتە سەر قەزای سەید سادق.
شوێن
ئەم گوندە لە باکورەوە گوندی چنارەی شێخ تەها و لە باشورەوە گوندی مۆریاس لە ڕۆژهەڵاتەوە گوندی زیندانە و پەرخ لە ڕۆژاواوە دەشتی زەڵێیە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
حوسێن عەلی
حوسێن عەلی جاسم (؛ لەدایکبووی ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٩٦) یاریزانی تۆپی پێی عێراقییە لە ھێڵی ھێرشبەر و ناوەڕاست. ئەو یاریزانی یانەی سفاکسینی توونسی و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراقە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦ پۆل:خەڵکی بەغدا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی عێراقی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە قەتەر پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
وێستگەی ھاندا
وێستگەی ھاندا (知立駅, ھاندا-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ھاندا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن مێیتێتسو بەرێوە دەچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وێستگەکانی ڕێگای ئاسنین لە پارێزگای ئایچی پۆل:ھاندا، ئایچی پۆل:وێستگەکانی کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن
گۆمەزەردی سەروو
گۆمەزەردی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ڕزگاری، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گۆمەزەردی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دوومیلانی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی گۆمەزەردی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کیژۆک لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حاجی قازی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
چمەکژین
چمەکژین یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی پیران سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر
مۆزەخانەی شوێنەواری ئەلجەم
وێنۆک|مۆزەخانەی شوێنەواری ئەلجەممۆزەخانەی شوێنەواری ئەلجەم مۆزەخانەیەکی شوێنەوارییە، دەکەوێتە شاری ئەلجەم لە تونس. مۆزەخانەکە ھونەری سەردەمی ڕۆمانییەکانی تێدایە.
کاوەی ئاسنگەر
کاوەی ئاسنگەر یان کاوەی ئاھینگەر کەسایەتییەکی ئەفسانەیی و قارەمانە لە شانامەی فەردۆسی، شانامەی ئەبوو مەنسووری، گەرشاسپنامە و شانامەی کوردی ، لەوانەیە کەسایەتییەکی ڕاستەقینە لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی بێت. کاوە ھێمای پێشەنگی مرۆڤەکانە لە سەردەمی ئاسن و پیشەسازی لە دوای جەمشید و داخستنی نووری یەزدان لە پاشایەتییەوە کە لە دژی حوکمە چەوسێنەرەکەی زەحاک ھەڵات و بە ھاوکاری فەریدوون و گەلی ڕاپەڕینێکی جەماوەریی نەتەوەیی دامەزراند. دروشمی بزووتنەوەکەی ئاڵای کاویانی، بەرجلە (بەرھەڵبێن) چەرمەکەیەتی، کە بەسەر ڕمێکەوە ھەڵواسراوە.
کاوە پەیامھێنەری دادخوازی بۆ سەربەخۆیی، ئازادی و دژایەتی بەرامبەر بە حکوومەتە نادادپەروەرەکانە کە کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر کەلتووری ئێران و ھێمای ئیمپراتۆرییەکانی ئێران ھەبووە. خەڵکی کوردستان جەژنی نەورۆز و وەستانی نەمامەکان ھاوکات لە کۆتایی حکوومەتی زەحاک دەزانن و ئاگر ھەڵدەکەن و ئاھەنگ دەگێڕن. کاوە لەسەردەمی مێژوویی جۆراوجۆردا وەک سەرمەشقێک بۆ بزووتنەوە سیاسیی و کارە ھونەرییەکانی ئێران بەکارھاتووە.
ئەفسانەناسی
چیرۆکی ئەژدەھاک و کاوەی ئاسنگەر لە ھەردوو شانامەی فەردۆسی و شانامەی ئەبو مەنسووری کە ١٠٠ ساڵ پێشتر نووسراوە گێراوە. ژیانی کاوە لە گەرشاسپ نامەی ئەسەدی تۆسی بە وردی زیاتر دەدۆزرێتەوە. ھەروەھا ڕەچەڵەک و ڕاپەڕینی کاوە لە شانامەی کوردیدا بەچەند جیاوازییەک دەگێڕرێتەوە. وا دیارە ھەرچۆنێک بێت مێژوونووسانی عەرەب و ئێران و فەردۆسی حیسابەکانیان لە کتێبی لادراوی بارەگای ساسانی خودای نامە گێڕاوەتەوە کە بە پێچەوانەی دابی ئایینی تێکستەکانی پەھلەوی کە ڕووداوەکانی پێش سەردەمی ئیمپراتۆرییەتیی ئەشکانی، چیرۆکەکان بە شێوەیەکی زەمینی و ئیلھامھێنەری ڕووداوە مێژوویییەکانی سەردەمی ساسانیان بە پاراستنی لایەنە ئەفسانەیی و خەیاڵییەکان دەربڕاوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئێران پۆل:چاندی کوردی پۆل:میتۆلۆژیای کوردی پۆل:میتۆلۆژیای فارسی
٥٠٨ (ژمارە)
٥٠٨ (پانسەد و هەشت) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٠٧ و ٥٠٩.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
نۆڕستە
نۆڕستە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھەڵشۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
نۆڕستە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سالک و لە باشوور لەگەڵ گوندی بێکلۆی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی لاسۆکێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بادینباڵی سەروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بەکرێگیراوەکان ٢
بەکرێگیراوەکان ٢ فیلمێکی ئەکشنی ئەمریکیی ٢٠١٢یە، لە دەرھێنانی سایمۆن وێستە، لە لایەن ڕیچارد وێنک و سیلڤستەر ستالۆن نووسراوە لەسەر بنەمای چیرۆکێک دروست کراوە کە لە لایەن کێن کاوفمان، دەیڤد ئۆگۆستۆ و وێنک نووسراوە. بڕایان تایلەر بۆ تۆمارکردنی مۆسیقای فیلمەکە گەڕایەوە. ئەم فیلمە پاشکۆیە بۆ فیلمی ئەکشنی ساڵی ٢٠١٠ بە ناوی «بەکرێگیراوەکان ١»، و ئەستێرەکانی فیلمەکە دەستەیەکی لێھاتووی فیلمی ئەکشنن، ئەوانیش بریتین لە سیلڤستەر ستالۆن، جەیسن ستەیتم، جیت لی، دۆڵف لەندەگرین، چاک نۆریس، تێری کروز، ڕاندی کۆچە، لیام ھێمسوۆرت، ژان کلۆد ڤەن دام، برووس ویلیس، و ئارنۆڵد شوارزنێگەر. فیلمەکە شوێنی دەستەیەک بە ناوی «بەکرێگیراوەکان» دەکەوێت، ئەم دەستەیە لە لایەن کەسێک بە ناوی چەرچ بۆ ئەنجامدانی کارێک ڕێک دەخرێتەوە، بەڵام کاتێک یەکێک لە دەستەکە دەکوژرێت، لەمەودوا کاری بەکرێگیراوەکان دەبێت بە تۆڵەکردنەوە و دوای بکوژەکان دەکەون، و پاشان ھەڕەشەیەکی جیھانی چاوەڕواننەکراو ئاشکرا دەبێت. ئەمە دووەم بەشی زنجیرەفیلمی بەکرێگیراوەکانە.
وێنەگرتنی سەرەکی لە ماوەی ١٤ ھەفتەدا ئەنجام درا (لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١١ دەستی پێکرد)، بووجەی فیلمەکە بوو. فیلمەکە لە نێوان ئەم چەند شوێنەدا تۆمار کراوە، بولگاریا، ھۆنگ کۆنگ و نیوئۆرلەنس. مشتومڕ لەسەر مردنی بەڕێکەوتی یەکێک لە پیاوە بازرگانەکانی فیلمەکە و ئەو زیانانەی بەر ژینگەی بولگاریا کەوتووە، سەریھەڵدا.
فیلمەکە لە ١٦ی ئابی ٢٠١٢ی لە ئەورووپا نمایش کرا، و دواتریش لە باکووری ئەمریکا. فیلمی بەکرێگیراوەکان ٢ زیاتر لە لە سەرانسەری جیھاندا بەدەست ھێناوە، و گەورەترین سەرکەوتنی لە دەرەوەی ئەمریکای باکوور بووە. ڕەخنەگران بە گشتی فیلمەکەیان بە پێشکەوتنێک لە فیلمەکەی پێش خۆی دەزانی (بە ئاماژەدان بە زیادبوونی بەکارھێنانی نوکتە و دیمەنە ئەکشنەکانی ناو فیلمەکە)، بەڵام ڕەخنە لە چیرۆک و گفتوگۆکانی گیرا. یارییەکی ڤیدیۆیی بەم ناونیشانە و ئاماژە بۆ فیلمەکە لە ٣١ی تەممووزی ٢٠١٢ بڵاو کرایەوە کە دەتوانرێت داببەزرێندرێت. ھەروەھا پاشکۆی ئەم فیلمە بە ناوی «بەکرێگیراوەکان ٣» لە ١٥ی ئابی ٢٠١٤ بڵاو کرایەوە.
چیرۆک
بەکرێگیراوەکان - سەرکردە بارنی ڕۆس، لی کریسمس شارەزایی چەقۆ، یین یانگ شارەزایی شەڕی دەستیی، ھێڵ سیزار شارەزایی چەکە قورسەکان، گەنەر جێنسی ناجێگیر، بێڵی منداڵی قەناس بەدەست، ئەم دەستەیە بەسەرکردایەتی ڕۆس ڕەوانەی نیپال دەکرێن بۆ ڕزگارکردنی دکتۆر ژۆو کە بارمەتەیە. دوای گەیشتن و شەڕکردن و ڕزگارکردنی دکتۆرەکە، یانگ دەستەکە بەجێدەھێڵێت بۆ ئەوەی ژۆو بە یاوەرییەوە بگەڕێتەوە بۆ چین. دوای گەڕانەوەی بۆ نیو ئۆرلینز، بێڵی بە ڕۆس دەڵێت کە بەنیازە لە کۆتایی مانگدا خانەنشین بێت و لەگەڵ خۆشەویستەکەی سۆفیا بژی. دواتر ڕۆس ناچار دەبێت ئەرکێکی بەڕێز چەرچ، کارمەندی سی ئای ئەی وەربگرێت بۆ وەرگرتنەوەی شتێک لە فڕۆکەیەکی کەوتوو لە ئالبانیا.
چەرچ شارەزایەکی بواری تەکنۆلۆژیا بەناوی ماگی چان بۆ دەستەکە دەنێرێت تا لەگەڵیاندا بڕوات بۆ ئەرکەکە. لە ئەلبانیا بەکرێگیراوەکان ئەو شتەی پێویستیان بوو، وەری دەگرن و پاشان دەیانەوێت بەڕێبکەون بۆ نیو ئۆریلێنز، بەڵام تاوانباری نێونەتەوەیی و باززگانی چەک بەناوی ژان ڤیلاین بۆسەیان بۆ دادەنێت، و ھەروەھا بێڵییان گرتووە. ڤیلاین داوای ئەو شتە دەکات لە بەرامبەر ژیانی بێڵیدا. دەستەی بەکرێگیراوەکان ناچار ئەو شتەی بەدەستیان ھێنا بیدەن بە ژان ڤیلاین بۆ ڕزگارکردنی ژیانی بێڵی، بەڵام ڤیلاین شتەکە وەردەگرێت و پاشان بەپێوەیەکی تەکنیکی چەقۆیەک لەسەر دڵی بێڵی دەدات و دەیکوژێت و پاشان لەگەڵ دەستەکەی خۆی بە ھێلیکدپتەرەکەیان ھەڵدێن، دەستەی بەکرێگیراوەکان ھاوڕێکەیان بەناوی بێڵی دەنێژن و پاشان ڕۆس سەرکردەی دەستەکە، یاداشتنامەیەکی بچووک لەنێو گیرفانی بێڵی دەدۆزێتەوە کە بۆ ھاوسەرەکەی سۆفیا نووسیوێتی، ھەربۆیە ڕۆس و دەستەکە بڕیاری تۆڵەکردنەوە دەدەن و بەدوای ژان ڤیلاین و دەستەکەی ڤیلاین دەکەون.
ماگی چان پێیان دەڵێت کە ئەو شتەی دۆزیمانەوە و لەدەستمان دا، شوێنی پێنج تۆن لە پلووتۆنیۆم دەدۆزێتەوە کە یەکێتیی سۆڤیەت لە دوای شەڕی سارد بەجێی ھێشتووە، بۆیە ژان ڤیلاین دەیەوێت ئەو پلووتۆنیۆمە بدۆزێتەوە و پاشان بیفرۆشێت. بەکرێگیراوەکان لەڕێگەی سیگناڵێکەوە شوێنی کۆمپیوتەرە بچووکەکە دەکەون کە لەدەستی ڤیلاین و تیمەکەی دەکەون، بەم شێوەیە دەگەنە بولگاریا و پاشان لەوێدا لە بنکەیەکی سەربازی ڕووسیا کە جێھێڵدراوە دەمێننەوە، ھەر بۆ بەیانییەکەی لەوێدا لەلایەن چەند چەکدارێکی سانگ و ھەروەھا دەبابەیەک گەمارۆ دەدرێن، بەڵام کەسێک بەناوی بووکەر ھەرزوو ژیانیان ڕزگار دەکات، و پاشان گفتوگۆ لەگەڵ دەستەکە دەکات و دەرەکەوێت کە ھاوڕێ کۆنەکەی ڕۆسە. پاشان بووکەر پێشنیاری ڕۆیشتن بۆ گوندێک لەو نزیکانە دەکات بۆ ڕۆس و دەستەکەی، کە ھەموو دانیشتووانەکەی ئەوێ دژی ڤیلانن، لەم نێوەندی قسەکردنانەدا، ڤیلاین و ھێکتۆر (دەستە ڕاستی ڤیلاین) خەریکری ھەڵکەندی پلووتۆنیۆمەکەن.
لە گوندەکەدا دەستەی بەکرێگیراوەکان تووشی چەند ژنێکی چەک لەدەست دەبن کە پارێزگاری لە منداڵەکانیان دەکەن بۆ ئەوەی کە ڤیلاین منداڵەکانیان نەبات بۆ شەڕ و کوشتن و وەک کۆیلە کاریان پێ بکات، ھەربۆیە داوا لە بەکرێگیراوەکان دەکەن کە یارمەتیان بدات، چونکە منداڵ و پیاوەکانیان ببەن ئیتر نایانگەڕێننەوە و نادیار دەبن. سانگەکان (دەستەی ڤیلاینی خراپەکار)، ھەرزوو دەگەنە گوندەکە بۆ بردنی چەند پیاو و منداڵێک، بەڵام لەلایەن دەستەی بەکرێگیراوەکان دەکوژرێن، و پاشان بە فڕۆکەیەک دەڕۆن بۆ دۆزینەوەی ڤیلاین و ئەوانی تر، کاتێک دەگەنە ئەوێ، ھێرش دەکەنە سەریان و پاش شەڕکردن، بەکرێگیراوەکان پیاوە کۆیلەکان ڕزگار دەکەن، بەڵام ھێکتۆر و ڤیلاین بەخێرایی ئەوێ جێ دەھێڵێنن و ھەڵدێن، و ھەروەھا بۆمبیان لەوێدا دانابوو، پاش تەقاندنەوەی بۆمبەکە، دەستەی بەکرێگیراوەکان لەگەڵ پیاوە کۆیلەکان لەوێ گیر دەخۆت لەژێر ئەشکەوتێک کە بەھۆی بەردەوە داخرا، دواتر چەرچ و گرێنچ کە سەر سی ئای ئەین، دەگەنە ئەوێ و ڕزگاریان دەکەن، و بە دەستەی بەکرێگیراوەکان دەڵێن: کە بدوای ڤیلاین بگەڕێن.
دەستەی بەکرێگیراوەکان ڕێگە لە ڤیلاین و سانگەکان دەگرن لە فڕۆکەخانەیەک کە دەیانویست ھەڵبێن و بەفرۆکە بڕۆن، لەوێدا دەستەی بەکرێگیراوەکان و سانگەکان بەشەڕدێن. کریسمسی چەقۆ وەشێن لەگەڵ ھێکتۆر بە شەڕ دێت و ھێکتۆر دەکوژێت، لەکاتێکدا ڕۆس و ڤیلاین شەڕی دەست بە دەست دەکەن، و ڕۆسیش ڤیلاین دەکوژێت و پێی دەڵێت: ئەمە تۆڵەی بێڵییە. پاش کۆتاییھاتن بە شەڕەکە، ترێنج دوو فڕۆکە پێشکەش بە ڕۆس دەکات، پاشان دەستەی بەکرێگیراوەکان سندووقێک دەنێرن بۆ سۆفیا (خۆشەویستی بێڵی)، بڕە پارەیەکی تێدایە و یاداشتەکەی بێڵیشی تێدابوو، لەکۆتا دیمەنی فیلمەکە دەستەکە لەنێو فڕۆکەیەکدا دڵخۆشن و پێشنیاری نانێکی بەیانی دەکەن بەناوی بێڵییەوە.
ڕۆڵەکان
وێنۆک|ئەستێرەی فیلمە ئەکشنەکان کە لەم فیلمە ڕۆڵ دەگێڕن (لە چەپەوە بۆ ڕاست): سیلڤستەر ستالۆن، جەیسن ستەیتم، جیت ڵی، دۆڵف لەندەگرین، چەک نۆریس، ژان کلۆد ڤان دام، بروس ویڵز، ئارنۆڵد شوارزنێگەر و تێری کرووز.|150px
بەرھەمھێنان
وێنۆک|وێنەی "فڕۆکەخانەی پلۆڤدیڤ" کە گەورەترین دیمەنە ئەکشنەکانی فیلمەکەی تێدا ڕوویدا.|180px پلانی درێژەی فیلمی بەکرێگیراوەکان پێش بڵاوبوونەوەی فیلمەکە لە مانگی ئابی ٢٠١٠ لە قسەی لەسەر کرابوو، ستاڵۆن وتبووی؛ «بیرۆکەیەکم ھەیە کە ئامادەیە بۆ بەجێھێنان، ھەوڵ دەدەم شتێک بکەم کە تەواو شۆڕشگێڕانەبێت بێت». لە چاوپێکەوتنێکدا لە مانگی ئابی ٢٠١٠ ئاماژەی بەوەدا کە ھێشتا سیناریۆیەکی نوێی نییە، بەڵام پلانی بۆ داناوە. لە ١٨ی نیسانی ساڵی ٢٠١١ ستاڵۆن پشتڕاستی کردەوە کە کاری دەرھێنان بۆ ھیچ فیلمێکی تری بەکرێگیراوەکان ناکات، بۆیە کارەکەی بە دەرھێنەری تر داوە. لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠١١دا، وادەی نمایشکردنی فیلمەکە دیاریکرا کە ١٧ی ئابی ٢٠١٢ بێت، و یەکێک لە پۆستەرەکانی فیلمەکان لە فێستیڤاڵی فیلمی کانی ٢٠١١ بڵاوکرایەوە. لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١١ سایمۆن وێست وەک دەرھێنەر پشتڕاستکرایەوە.
لە مانگی ئابی ٢٠١١دا بڵاوکرایەوە کە کۆمپانیای Nu Image/Millennium Films لە گفتوگۆی بەردەوامدایە لەگەڵ دابەشکەرێکی چینی کە ناوی نەھێنراوە. دابەشکەرەکە فیلمەکەی بەرھەم دەھێنا، لە بەرامبەردا ئەکتەرێکی چینی بەناوی (دۆنی یێن) لە چین ڕۆڵی لە فیلمەکەدا دەگێڕا. ئەم ھاوبەشییە بۆ ئەوە دادەنرا کە بڵاوکردنەوەی فیلمەکە لە چین کاری ئاسانتربێت؛ بەڵام پێش دەستپێکردنی بەرھەمھێنان، ھاوبەشییەکە ھەڵوەشایەوە؛ بەڵام ستۆدیۆیەکی تری چینی بەناوی Le Vision Pictures وەبەرھێنانی لە فیلمەکەدا کردووە. کۆمپانیای لیۆنزگەیت فیلمز مافی دابەشکردنی فیلمەکەی ئەمریکای باکوور و بەریتانیای بە بڕی ٣٥ ملیۆن دۆلار کڕی.
لە ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢، ستاڵۆن ڕای گەیاند کە فیلمەکە ئامانجی بینەرانەی PG-13 بووە، بە پێچەوانەی فیلمی یەکەم (کە بۆ بینەرانی سەروو تەمەنی ١٧ ساڵ سنووردار بوو)، ئەمەش دەبووە ھۆی ئەوەی کە بەدواداچوونەکە بخرێتە بەردەستی ھەموو بینەرانی سەروو ١٣ ساڵ و منداڵانی بچووکتر بەڕەزامەندی دایک و باوکیان. بەڵام ئەم گۆڕانکارییە پێشوازییەکی نەرێنی لێکرا.
بڵاوکردنەوە و پێشوازی
فیلمەکە لە ٨ی ئابی ٢٠١٢ لە شاری مەدریدی پایتەختی ئیسپانیا بۆ یەکەمجار نمایشکرا، دواتر لە مانگی ئابدا لە پاریس بۆ یەکەمجار نمایش دەکرێت، لە لەندەن لە ١٣ی ئاب و لە ھۆڵیوود لە ١٥ی ئاب. فیلمەکە بۆ یەکەمجار لە ١٦ی ئابی ٢٠١٢ نمایشکرا و ڕۆژی دواتر لە ئەمریکای باکوور نمایشکرا. یاری بەکرێگیراوەکان ٢، یارییەکی ڤیدیۆیی چوار کەسییە و دەتوانرێت دابگرترێت و یاری پێ بکرێت لەلایەن چوار کەسەوە. لەلایەن یوبی سۆفتەوە بۆ پی سی و تۆڕی پلەیستەیشن و ئێکس بۆکس ڵایڤ ئەرکەید لە ٣١ی تەممووزی ٢٠١٢ بڵاوکرایەوە.
یارییەکە دوای ئەم فیلمە دەکەوێت بەناوی بەکرێگیراوەکان ٢، کە ڕۆس سەرکردەی دەستەکەیە، و ھەروەھا ئەندامەکانی ترییشی تێدایە. کروس و لەندەگرین دەنگی خۆیان بە کەسایەتییەکانی نێو یارییەکە داوە. بەپێی کۆکەرەوەی پێداچوونەوە Metacritic و GameRankings، یارییەکە بەگشتی پێداچوونەوەی نەرێنی وەرگرتووە. فیلمی بەکرێگیراوەکان ٢ لە ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ بە شێوەی دی ڤی دی و بلو ڕای دیسک و دیجیتاڵی بڵاوکرایەوە. داھاتی فیلمی بەکرێگیراوەکان لە ئەمریکای باکوور ٨٥٬٠٢٨٬١٩٢ دۆلار (٢٧٪) و لە بازاڕەکانی شوێنەکانی دیکەدا ٢٢٩٬٩٤٧٬٧٦٣ دۆلار (٧٣٪)، کە کۆی گشتی لە سەرانسەری جیھاندا ٣١٤٬٩٧٥٬٩٥٥ دۆلار بووە.
ئەمەش وای کرد کە ببێتە ٢٥ھەمین فیلمی داھاتی ساڵی ٢٠١٢. لە ھەفتەیەکدا پێش بڵاوبوونەوەی، بەدواداچوونی پێش بڵاوبوونەوەی ئەمریکای باکوور خەمڵاندنیان کردووە کە داھاتی فیلمەکە لە نێوان ٣٠–٣٨ ملیۆن دۆلاردا دەبێت، ئەمەش وای کردووە لە کۆتایی ھەفتەی یەکەمی فیلمەکەدا ببێتە فیلمی ژمارە یەک. فیلمی بەکرێگیراوەکان ٢ لە ڕۆژی کردنەوەیدا ١٠٫٥ ملیۆن دۆلاری بەدەستھێنا. لە کۆتایی ھەفتەی یەکەمی فیلمەکەدا، فیلمەکە ٢٨٫٥٩ ملیۆن دۆلاری لە ٣٣١٦ سینەمادا بەدەستھێنا (بە تێکڕا ٨٦٢٢ دۆلار بۆ ھەر شانۆیەک) و وەک فیلمی ژمارە یەک لە کۆتایی ھەفتەدا کۆتایی ھات. کۆی گشتی بە ڕێژەی ١٨٪ کەمتر بووە لە چاو بڵاوکردنەوەی "بەکرێگیراوەکان ١" کە لە ساڵی ٢٠١٠دا ٣٤٫٨ ملیۆن دۆلار بووە. لە کۆتایی ھەفتەی دووەمدا فیلمەکە بە ١٣٫٤ ملیۆن دۆلار پلەی یەکەمی بەدەستھێنا. لە کۆتایی ھەفتەی سێیەمدا، شیکارییەکان دەریان خست کە داھاتی فیلمەکە ١٦ ملیۆن دۆلار کەمتر بووە لە فیلمە ڕەسەنەکەی. لە دەرەوەی ئەمریکای باکوور لە کۆتایی ھەفتەی یەکەمی فیلمەکەدا (١٧–١٩ی ئاب) لە ١٨ بازاڕدا ٢٤٫٧ ملیۆن دۆلاری بەدەستھێنا، لەوانە ئیتاڵیا (١٫٩ ملیۆن دۆلار)، مەکسیک، ڕووسیا (٨ ملیۆن دۆلار) و شانشینی یەکگرتوو (٣ ملیۆن دۆلار).
لە کۆتایی ھەفتەی دواتر (٢٤–٢٦ی ئاب) فراوانتر بوو بۆ کۆی گشتی ٣٦ بازاڕ- لەنێویاندا فەرەنسا (٦٫١ ملیۆن دۆلار)، ئیسپانیا (٢٫٣ ملیۆن دۆلار) و ھیندستان (١٫٨ ملیۆن دۆلار)- و داھاتی نزیکەی ٢٥٫٩ ملیۆن دۆلاری بەدەستھێنا بۆ ئەوەی وەک فیلمی ژمارە یەک بمێنێتەوە. ھەروەھا فیلمەکە لە کۆتایی ھەفتەی کردنەوەی مانگی ئەیلوولدا سەرکەوتوو بوو لە ئەڵمانیا (٤٫٢ ملیۆن دۆلار)، بەرازیل (٣٫٧ ملیۆن دۆلار) و ئوسترالیا (٣٫١ ملیۆن دۆلار). لە کۆتایی ھەفتەی ١٤–١٦ی ئەیلوولدا، کۆی داھاتی فیلمەکە بۆ ١٨٦ ملیۆن دۆلار بەرزبووەوە، کە لە ١٧١ ملیۆن دۆلاری فیلمە ڕەسەنەکە باشتر بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢ پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠١٢ پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر لە ئەورووپا پۆل:ئەو فیلمانەی دەکەونە نیپاڵ پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھۆنگ کۆنگ دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیو ئۆرلینز وێنەکەی گیراوە پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی ڕیچارد وێنک پۆل:فیلمە سەرکێشییە جەنگییەکان پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:بەکرێگیراوەکان (زنجیرەفیلم) پۆل:فیلمە جەنگییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمەکان دەربارەی شەڕی ناوەکی و چەکەکان پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی سایمۆن وێست پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن برایەن تایلەر تۆمارکراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەلبانیا ڕوودەدەن پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی سیلڤستەر ستالۆن پۆل:فیلمەکان دەربارەی بەکرێگیراوەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھۆنگ کۆنگ وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ئاڤی لێرنەر بەرھەمھێنراون پۆل:فیلمەکان کە لە ستۆدیۆکانی نو بۆیانا فیلم وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکانی نو ئیمەیج
ئیندۆرفین
ئیندۆرفین ھۆرمۆنێکە لە لاشە لە مێشک لە ھیپۆفیز بەرھەم دێت و کۆنتڕۆلی دەکرێت یان لە دەرەوەی لاشە بەدەست دەھێنرێت، ئەرکی ھێورکردنەوەی مرۆڤە لە ئازار، و باشترکردنی میزاج جەستە کاتێک ئەو ھۆرمۆنە دەردەدات کە ھەست بە سترێس یان ئازار دەکات. ھۆرمۆنی ئیندۆرفین لە کاتێکیش بەرھەم دێت کە دڵخۆشیت و پێدەکەنیت، یان بۆنەیەکی خۆش ڕوودەدات و وات لێدەکات ھەست بە خۆشی بکەیت یان خۆراکێکی بەچێژ دەخۆیت
مێژوو
پێپتیدی ئۆپیۆید لە مێشکدا بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٧٣ لەلایەن لێکۆڵەرانی زانکۆی ئابەردین، جۆن هیوز و هانس کۆستەرلیتز دۆزرایەوە. ئەوان "ئێنکێفالینس"یان جیاکردەوە (لەیۆنانی εγκέφαλος, cerebrum)لە پجن مێشک,بە ناوی مێت-ئێنکێفالین و لیو-ئێنکێفالیندەستنیشانکراون. ئەمەش دوای دۆزینەوەی وەرگرێک هات کە پێشنیارکرابوو کاریگەرییە ئازارشکێنە ئازارشکێنەکانی مۆرفین و ئۆپیۆیدەکانی تر بەرهەمبهێنێت، کە بووە هۆی ئەوەی کۆستەرلیتز و هیوز بدۆزنەوە بۆ دۆزینەوەی لیگاندە ئۆپیۆیدەکانی ناوخۆیی. توێژینەوەکان لەم ماوەیەدا لەسەر گەڕان بەدوای دەرمانی ئازارشکێن بوو کە سیما ئالوودەبوون یان مەترسی زیادەڕۆیی لە ژەمی مۆرفین نەبووبێت. پتایدس ڕابی سیمانتۆڤ و سۆلۆمۆن ئێچ سنایدەر پێپتیدی هاوشێوەی مۆرفینیان لە مێشکی گوێدرێژ جیاکردەوە. ئێریک جەی سیمۆن کە بە شێوەیەکی سەربەخۆ وەرگرەکانی ئۆپیۆیدی دۆزیەوە، دواتر ئەم پێپتیدانەی بە ئەندۆرفین ناودەبرد. ئەم زاراوەیە لە بنەڕەتدا بۆ هەر پێپتیدێک دیاری کرا کە چالاکیی هاوشێوەی مۆرفین نیشان بدات. لە ساڵی 1976، چۆ هاو لی و دەیڤید چۆنگ زنجیرەکانی α-، β-، و γ-ئەندۆرفینیان تۆمارکرد کە لە ڕژێنەکانی هێلکەدانی وشتر جیاکراونەتەوە بۆ چالاکییە ئۆپیۆیدەکانیان. ئەوان دەستنیشانیان کرد کە بتا ئەندروموفین کاریگەری ئازارشکێنی بەهێزی بەرهەم دەهێنێت. ویلهێلم فێڵدبێرگ و دێریک جۆرج سمیس لە ساڵی ١٩٧٧ ئەم ئیدیعایەیان پشتڕاستکردەوە، بۆیان دەرکەوت کە β-ئەندۆرفین زۆر بەهێزترە لە مۆرفین. جگە لەوەش، بۆیان دەرکەوت کە بە تەواوی لە وەرگرەکانی تریاک لەلایەن نالۆکسۆنەوە لادەبرێت کە دژە مۆرفینێکی دەستنیشانکراوە.
دواتر توێژینەوەکان جیاوازییان کردووە لە نێوان ئەنکیفالینەکان، ئەندۆرفینەکان و مۆرفینی بەرهەم هێنراوی ناوخۆیی, کە پێپتید نییە. پێپتیدەکانی ئۆپیۆید بە پشتبەستن بە پرۆپێپتیدی پێشەکی خۆیان پۆلێن دەکرێن: هەموو ئەندۆرفینەکان لە پرۆپیۆمیلانۆکۆرتینی پێشەکی (POMC) دروست دەکرێن، کە لەلایەن پرۆئێنکیفالین A کۆد دەکرێن، و داینۆرفینەکان کە لەلایەن پێش داینۆرفین کۆد دەکرێن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھۆرمۆنەکان پۆل:دەرمانناسی
سنجلێک
سنجلێک گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری ئەنزەلا نشیو، ناوچەی ئەنزەل، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ئەلیسا کارسۆن
ئەلیسا کارسۆن (لەدایکبووی ١٠ی ئازاری ٢٠٠١ لە ھاموند (لویزیانا)، کەشتیوانێکی ئاسمانی ئەمەریکیە و ئامانجی ئەوەیە کە یەکەم مرۆڤ بێت بچێتە سەر ھەسارەی مەریخ لە ساڵی ٢٠٣٣.
ژیان
ئەلیسا کارسۆن بڕیاریدا ببێت بە کەشتیوانی ئاسمانی و گەشت بکات بۆ ھەسارەی مەریخ، ئەو بیرۆکەیەی لە کارتۆنی (the backyardigans:mission to mars) وەرگرتبوو کە یەکێکە لە کارتۆنەکانی کەناڵی نیکلۆدیەن.
باوکی بێرت کارسۆن ھەڵسا بە تۆمارکردنی لە بنکەی سەربازی ولایەتە یەکگرتووەکان بۆ بۆشایی ئاسمان لە ساڵی ٢٠٠٨، ئەلیسا چەند جار گەڕاوەتەوە بۆ بنکە سەربازیەکە لە ساڵانی داھاتوو وە ئامادەی بنکەی سەربازی بۆشایی ئاسمان بووە لە لاڤاڵ (کوباک) و ئزمیر (تورکیا). یەکەم کەس بووە کە سەردانی سێ بنکەکەی سەربازی ئاسمانی ناسای کردووە.
لە ساڵی ٢٠١٣، ئەلیسا کارسۆن یەکەم کەس بووە کە جەوازاتی ناسای تەواوکردووە لە ڕێگەی رۆشتنی بۆ ھەموو بنکە گەشتیارییەکانی ناسا لە ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، وە نوێنەری پڕۆژەی (ئەرکەکان بۆ ھەسارەی مەریخ) ە.
لە ساڵی ٢٠١٤ لە ڕاگەیاندنەکان لە تەواوی جیھاندا دەرکەوتووە لەوانەش: BBC, CBS , The Independent , The Daily Telegraph
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠١ پۆل:زیندووان پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەستێرەگەڕە ئەمریکییەکان پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم
مۆزەخانەی مێژووییی دەوڵەت
مۆزەخانەی مێژووییی دەوڵەتی ڕووسیا. مۆزەخانەی مێژووی ڕووسیایە کە دەکەوێتە نێوان گۆڕەپانی سوور و گۆڕەپانی مانێج لە مۆسکۆ. پێشانگەکانی مۆزەخانەکە لە شوێنەوارەکانی ھۆزەکانی پێش مێژووەوە دەست پێدەکات کە لە خاکی ڕووسیای ئێستادا ژیاون، تا دەگاتە کارە ھونەرییە بێ نرخەکان کە ئەندامانی شانشینی ڕۆمانۆڤ بەدەستیان ھێناوە. کۆی گشتی کەلوپەلەکانی ناو کۆکردنەوەی مۆزەخانەکە بە ملیۆنان.
لە مانگی ئازار تا مانگی تەممووزی ٢٠٢٠، مۆزەخانەکە بەڕووی خەڵکدا داخرا بەھۆی کەرەنتینەکردن لە نێوان پەتای کۆڤید-١٩.
لە ٩ی شوباتی ٢٠٢٢، گووگڵ بە دودڵێک یادی ١٥٠ ساڵەی مۆزەخانەی مێژوویی دەوڵەتی بەڕێوەبرد.
ئیبراھیم عەلیزادە
سەید ئیبراھیم عەلیزادە (١٩٥٠ لە گوندی غەوساوا، بۆکان -)، سیاسەتوانێکی کۆمۆنیستی کوردە. عەلیزادە وتەبێژ و ھەروەھا سکرتێری گشتیی کۆمەڵە ڕێکخراوی کۆمۆنیستی حیزبی کۆمۆنیستی ئێرانە.
ژیاننامە
ئیبراھیم عەلیزادە لە ھاوینی ساڵی ١٩٥٠ لە گوندیی غەوساوا کە لە نێوانی ڕێگای مەھاباد و بۆکان داکەوتووە لە بنەماڵەیەکی تەنگدەست لە دایک بوو. باوکی لە کادیرەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بوو. تەمەنی کەمتر لە دوو ساڵ بوو کە باوک و دایکی لێک جیا بوونەوە و سەرپەرشتیی لە دایکی سەنراو و بە باوکی سپێردراو. خوێندنی سەرەتایی و باڵایی لە مەھاباد تێپەڕاند. ھێشتا خوێندنە سەرەتایییەکەی تواو نەکردبوو کە باوکی بە تاوانی ھاوکاری لەگەڵ حیزبی دێموکرات کەوت بە بەندیخانە و بە سزای سێدارەی بۆ درا. ئەگەرچە ئەم سزادانەوە لە ئاکامدا بە ٤ ساڵ زیندان نزمیندرا، بەڵام لە پاڵی تەنگدەستیی بنەماڵەکە، ڕۆڵێکی ھەرەگرینگی لە مەیلی ئیبراھیم عەلیزادە بۆ سیاست بوو.
چالاکیی خوێندکاری
عەلیزادە لە بواری کارەبا لە زانکۆی تەورێز دەستی کردن بە خوێندن و بڕوانامەی بەکەلۆریای لەم زانکۆیە وەرگرت. ئەو لە دەورانی خوێندن لە چالاکییەکانی خوێندکاران لە بزووتنەوەی خوێندکاری بەشداریی دەکرد. یەکەم جاڕ لە ساڵی ١٣٦٨ کە چەند کەس لە خوێندکارانی زانکۆی تەورێز دەستبەسەر کرابوون، لە چالاکییەکانی پشتێوانیکردن بە ئازادیی ئەو خوێندکارانە بەشداریی کرد. ئەم چالاکیانە بوو بەھۆی ئەوە کە لە ساڵی ١٩٧١ چەوی چالاکی سیاسیی کۆمەڵەی گرت کە بەشێوەیەکی نھێنی چالاکیان دەکرد. لەم بوارە حسەین مرادبەیگی (حەمەسوور) پەیوەندییەکی لەگەڵ گرت و لە ڕێگای ئەو لەگەڵ عومەر ئیلخانیزادە ئاشنا بوو کە ئەویش ھەر بەم شێوە لەبەر سەرنجی کۆمەڵە داکەوتبوو. ئەو لە ڕێگای عەلی ئاشناگەر لەگەڵ محەممەد حوسێن کەریمی پەیوەندیی گرت کە بەرپرسێتیی چالاکییەکانی کۆمەڵە لە مەھاباد و ئاقاری لە ئەستۆ ئەو بوو. عەلیزادە وێڕای ئیلخانیزادە و حوسێن مرادبەیگی لە مەھاباد ناوکێکی چالاکی بە دی ھینان. عەلیزادە ھەتا ساڵی ١٩٧٤ ئەندامی فەرمیی کۆمەڵە نەبوو و لەو ساڵە، ھاوکات لەگەڵ دەستبەسەرکردنی گشتیی کادیرەکانی کۆمەڵە کە خەسارێکی گەورە بۆ ڕێکخراوەکە گەیاند بوو بە ئەندامی فەرمیی کۆمەڵە. بەدوای ئەم دەستبەسەرکردنانە، ڕێخستەکی کۆمەڵە خۆی لە دوو ناوەند لە موکریان و سنە ڕێکخستەوە. محەممەد حوسێن کەریمی، حوسێن مرادبەیگی، عومەر ئیلخانیزادە و ئیبراھیم عەلیزادە ئەندامانی ناوەندی موکریان بوون و ساعید وەتەندۆست، سدیق کەمانگور، جەمیل زەکەریایی و حوسێن مرادبەیگی ئەندامانی ناوەندی سنە بوون. بەدوای کۆتایی ھاتنی خوێندنی لە زانکۆ چوو بۆ خزمەتی سەربازی و دەورانی سەربازیی خۆی لە ماوەی ١٨ مانگ لە کارخانەی قەندی میاندواو کە ھی بەشی لۆجستیکی ئەرتەشی ئێران بوو تێپەڕاند. دوای ئەوە ھاتەوە بۆ مەھاباد و بە ماوەی ساڵێک لە فێرگەی تیکنۆلۆژیی مەھاباد وانەی ئیلکترۆنیکی دا. ھەر لەم سەردەمە بوو کە بۆ یەکەم جاڕ لەلایەن ساواک دەستبەسەر کرا و ماوەی ٩ مانگ در سلولی تاقەکەسیی ساواک تێپەڕاند. بە دوای ئازادبوون لە زیندانیش دیسانەوە ساواک شوێنی ھەڵکرد و ناچار بوو ھەتا کاتی شۆڕشی ڕێبەندانی ١٩٧٩ بە شێوەی نھێنی بژێت.
کتێبناسی
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی بۆکان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:کۆمۆنیستە ئێرانییەکان پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠ پۆل:مارکسیستە ئێرانییەکان پۆل:مارکسیستە کوردەکان پۆل:سیاسییەکانی کۆمەڵە ڕێکخراوی کۆمۆنیستی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران پۆل:سیاسییەکانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران پۆل:سۆشیالیستە کوردەکان
٥٠٩ (ژمارە)
٥٠٩ (پانسەد و نۆ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٠٨ و ٥١٠.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
خێرەزوک
خێرەزوک یان خێرەزووک یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی پیران سەربە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای ھەولێر.
مۆزەخانەی شوێنەواری کەرکوان
وێنۆک|مۆزەخانەی شوێنەواری کەرکوانمۆزەخانەی شوێنەواری کەرکوان مۆزەخانەیەکی شوێنەوارییە، دەکەوێتە شاری کەرکوانی تونس، ھونەری پەیکەر و خشڵ و سیرامیکی تێدایە.
دەروونناسیی ئاژەڵ
وێنۆک دەروونناسیی ئاژەڵ لقێکە لە زانستی دەروونناسی لە ڕەفتارە جۆراوجۆرەکانی ئاژەڵ و توانای بیرکردنەوە و وەبیرھاتنەوە و فێربوونی دەکۆلێتەوە ھەوڵ دەدات بزانی ئایا ئاژەڵ زمانی ھەیە یان توانایی فێربوونی ھەیە ھەروەھا لەم جۆرە تاقیکردنەوە دەکرێت لەسەر ئاژەلان بەھۆی ئەوەی ناتوانرێت لە بەر بەھا و ئاکاری مرۆڤایەتی لە سەر مرۆڤ تاقیکردنەوە بکرێت بۆیە بە ناچاری لەسەر ئاژەڵ ئەنجام دەدرێت بۆ نمونە بۆ زانینی کاریگەری برسێتی یان لێدان یان ئازار لە سەر ھەڵسوکەوتی مرۆڤ ناتوانرێت ئەم توێژینەوەیەلەسەر مرۆڤ بکرێت بۆیە بە ناچاری ئاژەل بەکار دێت. ئەوە ئەو زانست و زانیاریانەی لە ئاژەلاەوە بە دەست ھاتوون و بەدەست دین ڕێگا خۆشکەر ن بۆ سەرھەڵدانی زۆر لە بیردۆز و بنەما تایبەتییەکانی مرۆڤ
سەرچاوەکان
پۆل:دەروونناسی
کاوۆی ژۆو
سەرچاوەکان
پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٥می پێش زایین
وێستگەی کامێزاکی
وێستگەی کامێزاکی (亀崎駅, کامێزاکی-ئێکی) وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لە شاری ھاندا، پارێزگای ئایچی، ژاپۆن. لەلایەن کۆمپانیای ناوەڕاستی ڕێگای ئاسنینی ژاپۆن بەرێوە دەچێت.
کیمیاگەری
وێنۆک|507x507پیکسڵ|تابلۆی زمرد کە دەقێکی سەرەکی کیمیای ڕۆژاوایە، لە چاپێکی سەدەی ١٧دا. وێنۆک|کیمیای بەختەوەری، پەرتووکێکە لەسەر [[فەلسەفەی ئیسلامی|فەلسەفە و کیمیای ئیسلامی لەلایەن فەیلەسوفی فارس ئەبو حەمید ئەلغەزالی (سەدەی یازدەھەم).]] کیمیا لقێکی کۆن بوو لە فەلسەفەی سروشتی، نەریتێکی فەلسەفی و یەکێک بوو لە زانستە سەرەتاییە کۆنەکان کیمیا لە ئەورووپا و ئەفریقا و ئاسیا ئەنجامدەدرا و لە سەدەکانی سەرەتای میسری ڕۆمانی سەرچاوەی گرتووە.
کیمیازانەکان ھەوڵیان دەدا ھەندێک ماددە پێبگەیەنن و بگەن بە ڕادەی تەواو (کامڵ)   ئامانجە ھاوبەشەکان بریتی بوون لە "کریسۆپۆیا"، گۆڕینی "کانزا بنەڕەتییەکان" (وەک قوڕقوشم ) بۆ " کانزا بەرزەکان " (بەتایبەت زێڕ)؛ دروستکردنی ئەکسیری ژیان، دروستکردنی چارەسەرێکی گشتگیر کە توانای چارەسەرکردنی ھەر نەخۆشییەکی ھەبێت. و بەرھەمھێنانی "alkahest - ئەلکاھێست"، ماددەیەک کە توانای تواندنەوەی ھەر ماددەیەکی تری ھەیە. پێیان وابوو کە کامڵبوونی جەستە و ڕۆحی مرۆڤ لە ئەنجامی "magnum opus"ەوە بێت و لە نەریتە ھێلینیستی و ڕۆژئاواییەکاندا لە ئەنجامی گەیشتن بە(gnosis - گنۆسیس)ەوە سەرچاوەی گرتووە. لە ئەورووپا بیرۆکەی دروستکردنی بەردی فەیلەسوفەکان بە جۆرێک پەیوەست بوو بە ھەموو ئەم ئامانجانە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کیمیاگەری پۆل:مێژووی زانست پۆل:فەلسەفەی سروشتی
ھێزی ئاسمانیی کووەیت
وێنۆک|فڕۆکەی[[ئێف ئەی ١٨-ھۆرنێت|ئێف ١٨ی کوێتی.]] ھێزی ئاسمانی کوێتی (عەرەبی: القوات الجوية الكويتية) لقی ئاسمانیی ھێزی چەکداریی کوێت، ژمارەی ئەندامانی ھێزی ئاسمانی بە ٢,٥٠٠ ئەندام ھەژمار دەکرێت، ھێزەکە دابەش دەبێت بۆ ٣ بنکەی سەربازی لە وڵات: بنکەی عەلی سالمی ئاسمانی و بنکەی ئەحمەد جابری ئاسمانی و بنکەی عەبدوڵڵا موبارەکی ئاسمانی.
درووستبوون
چەپ|وێنۆک|[[ئینگلیش ئیلیکتریک لایتینگ (فڕۆکە)|ئەلیکترۆنیک لایتینگ سەربە ھێزە ئاسمانییەکانی کوێتی لەو کاتەدا.]] ھیزەکە لە ساڵی ١٩٥٣ دامەزرا دوا دامەزراندنی یانەی فڕین کە لە فڕۆکەی ئۆستەری بەڕیتانی پێک دەھات بۆ مەشق پێکردن دەرەنجام یەکەم فڕۆکەوانە کوێتییەکان دەرچوون لە ساڵی ١٩٥٤ لەسەر فڕۆکەی ئۆستەر دواتر نێردران بۆ شانشینی یەکگرتوو بۆ تەواو کردنی مەشقەکەیان، لە ١٩٦٢ ھێزی ئاسمانی پەیمانی بەست لەسەر کڕینی فڕۆکەکانی جێت پڕۆڤۆست وەک فڕۆکەی مەشق کە توانای شەڕکردنی ھەیە ھەروەھا قوتابخانەی فڕین لە ھێزە ئاسمانییەکان کرایەوە ساڵی ١٩٦٣.
لە کۆتاییەکانی شێستەکان ھێزە ئاسمانییە کوێتییەکان فڕۆکەی ھێرشی ھاوکەر ھەنتەر و فڕۆکە وەستێنەرە بەریتانیەکانی جۆری لایتینگی ھەبوو، وە لە کاتی جەنگی ئۆکتۆبەر ساڵی ١٩٧٣ کوێت پۆلە فڕۆکەیەکی نارد بۆ میسڕ و پۆلەکەش لە ڕۆژە کۆتاییەکانی جەنگ گەیشتن و ھەر لە میسڕ مایەوە تا نیوەی ١٩٧٤.
لە ئێستادا ھێزی سەرەکی چەکی ئاسمانی کوێتی فڕۆکەکانی ئێف ١٨ و فڕۆکەکانی گازێل و ئاپاچی لەخۆ دەگرێت.
پڕچەک کردن
فڕۆکە: کۆپتەر:
سەرچاوەکان
پۆل:ھێزی ئاسمانی