cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سۆپرانۆکان
کۆمەڵ و شوێنەکان
زۆربەی دیمەنە دەرەکییەکان کە لە نیوجێرسی ڕوودەدات لە شوێنەکە تۆمارکراوە، و زۆربەی گرتە ناوەکییەکان لە ستۆدیۆکانی سیلڤەرکەب تۆمارکراوە، ئەوەش زۆربەی گرتە ناوەکییەکانی ماڵی سۆپڕانۆکان، و ژووری پشتەوەی یانەی خۆڕووتکردنەوەی بادا بینگ! و نووسینگەکەی د.مێڵفی، دەگرێتەوە. دووکانی گۆشتی بەرازەکە لە پایڵتەکەدا بە مارکێتی گۆشتی سێنتانی بانگ دەکرا، کە قەسابخانەیەکی ڕاستەقینەی ئیلیزابێس، نیوجێرسییە. دوای ئەوەی ئێچ بی ئۆ زنجیرەکەی ھەڵگرتەوە، بەرھەمھێنەرەکان بینایەکیان لە کاڕنی، نیوجێرسی بە کرێ گرت، کە وەک ناوچەیەک بۆ تۆمارکردنی گرتە دەرەکی و ناوەکییەکان بۆ ماوەی بەرھەمھێنان بەکاردەھێنرا، بە دووکانی گۆشتی بەرازی ساتریاڵی ناونرایەوە. دوای ئەوەی زنجیرەکە تەواوبوو، بیناکە ڕووخێنرا.
لە نمایشەکەدا یانەی خۆڕووتکردنەوەی بادا بینگ! لە لایەن سیلڤیۆ دانتێ خاوەندارێتی و بەڕێوبەرایەتی دەکرێت، بەڵام لە ڕاستیدا ئەوێ یانەیەکی ڕاستەقینەی خۆڕووتکردنەوەیە لە ڕێگەی ۱۷ لە لۆدی، نیوجێرسی. بێجگە لە ژووری پشتەوە ھەموو دیمەنەکانی ناوەوە و دەرەوە لە شوێنەکە تۆمارکراوە. یانەکە بە بوکەڵەکانی ساتان بانگ دەکرێت و پێش ئەوەی نمایشەکە دەست پێ بکات کارێکی بازرگانی بوو. یانەکە لەو ھەشت ساڵەی نمایشەکەی تێدا تۆمار دەکرا لە کارکردن بەردەوامبوو، و ڕێکەوتنێکی بازرگانی لەگەڵ خاوەنەکەیدا واژوو کرابوو. بەڕێوبەری شوێنەکە ماڕک کامین دەڵێت خاوەنەکە "زۆر بەخشندە" بوو تا ئەو کاتەی تۆمارکرنەکە لەگەڵ "کاتی کارکردنیدا تێکەڵ نەبێت". دیمەنەکانی چێشتخانەی ڤێسوڤیۆ، کە له زنجیرەکەدا لە لایەن کەسایەتی ئاڕتی بوکۆ خاوەندارێتی و بەڕێوبەرێتی دەکرێت لە چێشتخانەیەک بە ناوی مانۆلۆ دەکەوێتە ئیلیزابێس بۆ ئەڵقەی یەکەم تۆمارکراوە. دوای وێرانبوونی ڤێسوڤیۆ لە زنجیرەکەدا، ئاڕتی چێشتخانەیەکی نوێ بە ناوی نوۆڤۆ ڤێسوڤیۆ کردەوە، دیمەنە دەرەکییەکانی لە چێشتخانەیەکی ئیتاڵی بە ناوی پونتا دورا لە نیشتەجێبوونێکی تایبەت لە لۆنگ ئایلاند سیتی تۆماردەکرا. ھەموو دیمەنە دەرەکییەکان و ھەندێک لە ناوەکییەکانی ماڵی سۆپڕانۆکان لە شوێنەکە لە نیشتەجێبوونێکی تایبەت لە باکووری کاڵدوێڵ، نیوجێرسی تۆمارکراوە.
ڕیزبەندی ناونیشانەکە
تۆنی سۆپڕانۆ دەبینرێت کاتێک لە تونێلی لینکۆن دەردەچێت، و بە قەفەزی ڕێگا بۆ بەربەستی نیوجێرسی تێدەپەڕێت. دوای ئەوە چەندین شوێنەوار لە دەروبەری نیوارک و جێرسی سیتی پیشان دەدات، دواتر کامێراکە پێشی تۆنی دەداتەوە کاتێک لەسەر ڕێگاکە لێدەخوڕێت. ڕیزبەندییەکە بە ڕاکێشانی تۆنی بۆ ماڵی قەراغ شارەکەی تەواو دەبێت. چەیس وتی ئامانجی ڕیزبەندی ناونیشانەکە پیشاندانی ئەوەبوو کە ئەم نمایشی مافیایە دەربارەی نیوجێرسیییە، نەک نیویۆرک، کە زۆربەی دراما ھاوشێوەکانی تێدا ڕوودەدات.
لە وەرزەکانی سێیەمی یەکەمدا، لە نێوان دەرچوونی تۆنی لە تونێل و ڕۆشتن بە گۆڕەپانی گشتیدا، نمایشەکە گرتەیەکی تاوەرەکانی بنکەی بازرگانیی جیھانی لە ئاوێنەی لای ڕاستی تۆنیدا دەردەخات. لەگەڵ سەرەتاکانی وەرزی چوارەمدا، دوای ھێرشەکانی ١١ی سێپتەمبەر، گرتەکە لابرا و بە گرتەیەکی زیاتر ڕەگەزی گۆڕدرا.
لە ژمارەی تیڤی گایدی ۲۰۱۰دا، ڕیزبەندی ناونیشانی کردنەوەی نمایشەکە نرخاندنی #۱۰ لە پێڕستی ڕیزبەندی بەرزترین ۱۰ کردنەوەی تەلەڤیزیۆنی بەدەستھێنا، کە لە لایەن خوێنەرەکانەوە دیاریکرا.
ئەکتەر و کەسایەتییەکان
سۆپڕانۆکان خاوەنی بڕێکی باش لە کەسایەتییە، بەشێکی زۆر لەوان پێشکەوتنی کەسایەتیان بەسەردا دێت. ھەندێکیان تەنھا لە وەرزێکی دیاریکراودا دەردەکەن، لە کاتێکدا ھەندێک بە درێژایی زنجیرەکە (بە بەردەوامی یان پچڕ پچڕ) دەردەکەون. ھەموو کەسایەتییەکان لە لایەن دەیڤد چەیسەوە دروستکراوە مەگەر باس نەکرابێت.
تۆنی سۆپڕانۆ (جەیمس گاندۆڵفینی) کەسایەتی سەرەکی زنجیرەکەیە. تۆنی لە سەرەتای زنجیرەکەدا یەکێک لە کاپۆکانی (و جێگری سەرۆکی نافەرمیشە) خێزانی تاوانی دیمێۆی نیوجێرسییە، و لە کۆتاییدا دەبێت بە سەرۆکی بێڕکابەر. ئەو ھەروەھا سەرۆکی خێزانی سۆپڕانۆیە. بە درێژایی زنجیرەکە، تۆنی بۆ ڕاگرتنی ھاوسەنگی داواکارییەکانی خێزانەکەی و داواکارییەکانی خێزانە مافیاکەی ژێردەستی دەناڵێنێت. لەبەر ئەوەی تووشی خەفەتخواردنی جێگەیی دەبێت، دوای بورانەوەیەک (بەھۆی سەکتەی ترسەوە ڕوویدا) پزیشکەکەی تۆنی بۆ پزیشکی دەروونی جێنیفەر مێڵفی (لۆڕەین بڕاکۆ) دەیگوازێتەوە، ئەمەش لە یەکەم ئەڵقەی نمایشەکەدا ڕوودەدات. ئەو لەگەڵ ئەوەی لە چەند بابەتێکدا لەگەڵی ھاوڕا نین بەڵام بە باشترینی مامەڵە لەگەڵ تۆنیدا دەکات. مێڵفی بە گشتی بیرکەرەوانە، و لۆژێکیانە، و مرۆڤیانە دەبێت - کە تەواو پێچەوانەی کەسایەتی تۆنییە. تۆنی، مێبازی زنجیرەیی، ھەندێک جار حەزە سێکسییەکەی بۆ دکتۆر مێڵفی دەردەخات، مێڵفیش ھەندێک ئارەزووی بۆ تۆنی ھەیە، بەڵام دەریناخات و لەسەری کار ناکات. مێڵفی زیاتر بۆ مەترسیداری و ھێزی تۆنی سەرسامێتی. بۆ بیرۆکەی یارمەتیدانی ئەم نەخۆشە نا ئاساییە ڕادەکێشرێت، و نەزانانە پێی وایە پەیوەندی دکتۆر و نەخۆش کە لەگەڵی ھەیەتی کاریگەری لەسەر ژیانی کەسێتی نابێت.
بۆ ژیانە ئاڵۆزەکەی تۆنی پەیوەندییەکەی لەگەڵ ژنەکەی کارمێڵا (ئیدی فالکۆ) ئاڵۆزتری دەکات، کە بەھۆی ناپاکییە بەردەوامەکانی ئەوەوە و ھەوڵدانی بۆ وەستان لەگەڵ ڕاستی کارەکەی تۆنی دوودڵ بووبوو، کە زۆربەی کات لە دان پێنەداندایە، لەگەڵ شێوازی ژیانی دەوڵەمەند و پێگەی کۆمەڵایەتی بەرزتر کە لەگەڵ خۆیدا دەیھێنێت. ھەردووکیان پەیوەندی باش و خراپیان لەگەڵ دوو منداڵەکەیان ھەیە، یەکەمیان زیرەک و یاخیبوو مێدۆیە (جەیمی لین سیگلەر)، و دووەمیان ئەنتۆنی جونیۆرە (ئەی. جەی.) (ڕۆبێرت ئایلەر)، کە ژیانی ڕۆژانەیان ئاڵۆزتر دەبێت چونکە لە تەمەنی ھەرزەکاریدا بە ئیش و ناوبانگی باوکیان ئاشنا دەبن.
ھەندێک لە دەستەی ڕۆڵگێڕان خێزانەکەی تۆنی پڕدەکەنەوە، وەک دایکە پەسەندنەکەرە، یاریپێکەرەکەی لیڤیا (نانسی ماڕشان)، و خوشکە گەورە ڕۆڵگێڕە بێئامانجەکەی جانیس (ئەیدا تورتورۆ)، و مامە باوکێکەی کۆرادۆ "جونیۆر" سۆپڕانۆ (دۆمینیک کیانیزی)، بەناو سەرۆکی خێزانی تاوان دوای مردنی سەرۆکی ئەو کاتە جاکی ئەپرێڵ ئێس ئاڕ.، و ئامۆزا دایکێکەی تۆنی بڵەندێتۆ (ستیڤ بوشێمی)، و کریستۆفەر مۆڵتیسانتی (مایکڵ ئیمپڕیۆڵی)، کە زۆربەی کات بە "برازا" بانگ دەکرێت، بەڵام لە ڕاستیدا لە ڕێگەی ھاوسەرگیرییەوە ئامۆزایەتی. ھەر یەکێک لە لیڤیا و جانیس فێڵباز، و ناپاک، و یاریپێکەری زیرەکن، و کێشەی دەروونیی چارەسەرنەکراویان ھەیە. مامە جونیۆر لەبەر دانەنانی بە سەرۆکی خێزانی دیمێۆ ھەست بە خەمۆکی دەکات، لەگەڵ ئەوەی نەریتە کۆنەکانی مافیا بەپێی کۆنێتی دەیداتێ. ئەو ھەست دەکات دەسەڵاتەکەی لە لایەن کاریگەری گەورەترەکەی تۆنی لەسەر ڕێکخراوەکە کەمدەبێتەوە، بە زەحمەت ئیرەیییەکەی دەشارێتەوە کە ھەر یەکێک لە برا بچووکەکەی (باوکی تۆنی) و ئێستاش برازاکەی تۆنی دەسەڵاتیان لە ڕێکخراوەکەدا لێی زیاترە. لەگەڵ زیادبوونی ناکۆکییە پیشەییەکان، مامە جونیۆر لە پشتی پەردەکانەوە ڕێوشوێنی نائومێدانە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی لەگەڵ تۆنی بەکاردێنێت، کە ھێشتا جونیۆر بە پێشەوای خۆیدەبینێت، و دەیەوێت سۆزداری و ڕەزامەندی ئەو وەربگرێت. مامە جونیۆر و کریستۆفەر شوێنیان لە خێزانە ڕاستەقینەکەی تۆنیدا و خێزانە مافیاکەیدا جێگیرە، ھەر بۆیە ناکۆکییەک لە یەکێک لە جیھانەکان ئاڵۆزی لەوەی تر دروست دەکات. کریستۆفەر، ھاوبەشێکی بێێئاسایشی دیمێۆیە، ئەو کەسێکی ھەڵەشەیە و ئاڵوودەی کۆکاینە. تۆنی بڵەندێتۆ سەربازێکی خاوەن ڕێزی خێزانی دیمێۆیە کە دوای تەواوبوونی سزای زیندانییەکەی دەگەڕێتەوە، لە زیندان دەردەچێت و بە "ڕێکڕۆشتن" خۆی دەبەستێتەوە (کە تۆنی توڕە دەکات)، بەڵام ھێڵێکی توندووتیژی ھەیە.
ئەوانەی لە نزیکترین بازنەی خێزانی تاوانی دیمێۆی تۆنین، سیلڤیۆ دانتێ (ستیڤن ڤان زانت). ئەو ڕاوێژکار و باشترین ھاوڕێی تۆنییە. بنکەی یانەی خۆڕووتکردنەوەی تایبەت بە خێزانەکە بەڕێوە دەبات. و پەوڵی "واڵنوتس" گواڵتێری (تۆنی سیریکۆ)، سەربازێکی ڕەق، و خێرا تووڕەبوو، و بە تەمەنە کە بە چڕی دڵسۆزی تۆنییە، و سەلڤاتۆر "بیگ پوسی" بۆنپێنسیێرۆ (ڤینسنت پاستۆر) پیاوێکی مافیا کە کارخانەی ئۆتۆمبێڵ بەڕێوە دەبات. پەوڵی و "بیگ پوسی" (زۆربەی کات تەنھا بە پوسی بانگ دەکرێت) لەگەڵ تۆنی و باوکیدا کاریان کردووە. ھەروەھا لە ڕێکخراوە تاوانییەکەی تۆنیدا: پاتسی پاریسی (دان گریماڵدی)، و فویرۆ گیونتا (فێدێریکۆ کاستێڵویچۆ) ھەن. پاتسی سەربازێکی قسە نەرمی سەر بۆ ژمارە بوو، و فویرۆ ھاوڵاتییەکی ئیتاڵی بوو کە لە بەشەکانی دواتری زنجیرەکەدا ھاتە ناو زنجیرەکەوە، و وەک جێبەجێکارە توونڕەوەکەی تۆنی و پاسەوانی کەسی کار دەکات.
کەسایەتییە گرنگەکانی تری خێزانی دیمێۆ ھەروەھا: بۆبی "باکاڵا" باکاڵیێری (ستیڤ شیریپا)، و ڕیچی ئەپڕێڵ (دەیڤد پڕۆڤال)، و ڕاڵف سیفارێتۆ (جۆ پانتۆلیانۆ)، و یوجین پۆنتێکۆرڤۆ (ڕۆبێرت فونارۆ)، و ڤیتۆ سپاتافۆرێ (جۆزێف ئاڕ گاناسکۆڵی) تێدایە. بۆبی شوێنکەوتەیەکی مامە جونیۆرە و لە سەرەتادا تۆنی شەڕی پێ دەفروشێت، بەڵام دواتر لە بازنە ناوەکییەکەی قوبووڵی دەکات. ڕاڵف پیاوێکی زیرەک و بە ئارەزو و خاوەن داھاتی زۆرە، بەڵام خۆبەزلزانییەکەی، و بێزراوییەکەی، و بێڕێزییەکەی، و ئارەزووە توندووتیژە چاوەڕواننەکراوەکەی تۆنی پەست دەکات. ڕیچی لە وەرزی دووەمدا لە زیندان دەرچوو و خێرا شەپۆل دەستی پێ کرد. پۆنتێکۆرڤۆ سەربازێکی گەنجە کە لەگەڵ کریستۆفەر دەبێت بە پیاوێکی "کارگە". سپاتافۆرێ خێرا بە پلەدا بەرز دەبێتەوە تا دەگات بە پڕبەداھاترین کەسی ناو گروپەکەی ئەپڕێڵ و لە ڕاستیدا ئەو ھاوڕەگەزخوازە.
ھاوڕێکانی خێزانی سۆپڕانۆ: ھێرمان "ھێش" ڕابکین (جێری ئادلەر)، و ئەندریانا ڵا سێرڤا (دریا دی ماتیۆ)، و ڕۆزاڵی ئەپڕێڵ (شارۆن ئەنجێڵا)، ئانجی بۆنپێنسیێرۆ (تۆنی کاڵێم)، و ئاڕتی (جۆن ڤێنتیمیگڵیا)، شارمەین بوکۆ (کاسرین ناردوکسی)، ھێش ڕاوێژکار و ھاوڕێی تۆنییە، و ئەو کاتەی باوکی تۆنی شتەکان بەڕێوە دەبرد ھاوڕێی ئەویش بوو. ئەدریانا خۆشەویستە ئازارکێشە درێژخایەنە دڵسۆزەکەی کریستۆفەرە، پەیوەندییەکی ناجێگریان ھەیە بەس وادیارە ھەردووکیان دەیانەوت بەیەکەوە بمێننەوە. کریستۆفەر زۆربەی جار ئامۆژگاریی ئەدریانا پشتگۆی دەخات و دواتر لێی پەشیمان دەبێت. ڕۆزاڵی ژنی سەرۆکی پێشووی دیمێۆ جاکی ئەپڕێڵ ئێس ئاڕە، و ھاوڕێی نزیکی کارمێڵایە. ئانجی ھاوسەری سالڤاتۆر بۆنپێنسیێرۆیە، و ئەو دواتر چووە "کارەوە" تا ڕادەیەکی باش سەرکەوتووبوو. ئاڕتی و شارمەین ھاوڕێی منداڵین و بەیەکەوە خاوەنی چێشتخانەی ڤێسوڤیۆن. شارمەین ئاواتی ئەوە دەخوازێت ڕێگای لەگەڵ تۆنی و کۆمەڵەکەی بەریەک نەکەوێت چونکە پێی وایە دەبن بە ھۆکاری وێرانکردنی ئەوەی ئەو و ئاڕتی پێی گەیشتوون. ئاڕتی، بەھەر حاڵ - پیاوێکی کارکەر و پەیوەست بە یاسایە، شێوازی ژیانی ھاوڕێ منداڵییەکەی تۆنی و بێخەمییەکەی سەرنجی ڕادەکێشێت. شارمەین زۆر لەوە بێزار دەبێت کە مێردەکەی گوێی لێ ناگرێت دەربارەی دانانی خواردن بۆ تۆنی، کە بە ھۆیەوە ھاوسەرگیرییەکەیان زیانێکی گەورەی بەردەکەوێت. شامەین پەیوەندییەکی سێکسی کورتی لەگەڵ تۆنی ھەبوو (کاتێک تۆنی و کارمێڵا جیابوونەوە) کاتێک ھەرزەکار بوون.
جۆن "جۆنی ساک" ساکرامۆنی (ڤینسنت کوڕاتۆڵا)، و فیڵ لێۆتاردۆ (فڕانک ڤینسنت)، و "لیتڵ" کاڕمین لوپەرتازی جەی ئاڕ (رەی ئابروزۆ) ھەموویان کەسایەتی گرنگی خێزانی تاوانی لوپەرتازین و بنکەکەیان شاری نیویۆڕکە، کە بڕێکی گەورە ھاوبەشی کار لەگەڵ ڕێکخراوی سۆپڕانۆدا دەکات. لەگەڵ ئەوەی زۆربەی کات بەرژەوەندی لوپەرتازی و دیمێۆ دژی یەکە، گەرچی تۆنی پەیوەندی ھاوشێوەی ھاوکار لەگەڵ "جۆنی ساک" دەھێڵێتەوە، و پێی باشە ڕێکەوتنی سوود بەخشی دوولایانە لەباتی شەڕ ئەنجام بدات. جێگرەوەی لە کۆتاییدا و دووەم فەرماندەر دوای جۆنی ساک، فیڵ لێۆتاردۆ، دۆستایەتی کەمترە و بۆ تۆنی قورسترە کاری لەگەڵ بکات. لیتڵ کاڕمین کوڕی سەرۆکی خێزانەکەیە و بە بەردەوامی ڕکابەرایەتی لەگەڵ ئەندامەکانی تر بۆ دەسەڵات دەکات.
نرخاندنەکان
سۆپڕانۆکان سەرکەوتنێکی گەورەی لە نرخاندنەکاندا بەدەستھێنا، لەگەڵ ئەوەی لەسەر تۆڕی کەیبڵی تایبەتی ئێچ بی ئۆ پەخشکرا، کە لە ماڵە ئەمریکییەکاندا کەمتر لە تۆڕە ئاسایییەکان ھەیە. نمایشەکە بە بەردەوامی بینەری یەکسان یان گەورەتر لە بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئەو کاتەی بۆ خۆی ڕادەکێشت. نرخاندنەکانی نیڵسن بۆ چوار وەرزی یەکەم ڕێک نییە، بەھەر حاڵ، کاتێک نێڵسۆن کۆی ژمارەی کەیبڵەکانی کۆمپانیاکەی لە کانوونی دووەمی ۲۰۰٤دا بڵاوکرایەوە، ئەمەش واتە ئەو کەسانەی لە پێشبینی نرخاندنەکاندا دانراون لە ڕاستیدا سەیری کەناڵی ئێچ بی ئۆیان لە باتی کەناڵە سەرەکییەکەی خۆی دەکرد کە سۆپڕانۆکانی لەسەر پەخش دەکرا.
وەڵامدانەوەی ڕەخنەگران
ژمارەیەکی زۆر ڕەخنەگر بە سۆپڕانۆکانیان وەک مەزنترین و پێشەواترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی لە مێژوودا ھەڵداوە. زۆربەی کات بە نووسین، و ڕۆڵگێڕان، و دەرھێنان پیاھەڵدراوە. نمایشەکە ھەروەھا سەرنجێکی زۆری لە ڕەخنەگر و ڕۆژنامەوانەکانەوە بۆ توانای ھونەری، و ھەڵبژاردە مۆسیقییەکان، و تۆمارکردنی سینەمایی، و ئارەزو بۆ مامەڵە کردن لەگەڵ بابەتە قورس و بابەتە مشت و مڕییەکانی وەک تاوان، و خێزان، و ڕۆڵی ڕەگەزەکان، و نەخۆشییە مێشکییەکان، و شارستانیەتی ئەمریکی و ئەمریکیی ئیتاڵی وەرگرتووە. دانپێنان بۆ سۆپڕانۆکان بۆ دروستکردنی سەدەیەکی نوێ لە جۆری مافیا کە لە وێنە درامییە دووبارەبووەوەکەی پیاوی مافیا بۆ وێنەدانەوەیەکی وردتر بۆ ژیانی ڕۆژنەی مافیا لە لایەکی شار دەگەڕێتەوە. زنجیرەکە ڕووناکی دەخاتە سەر خێزانە ئیتاڵییەکان لە ڕێگەی پەیوەندی تۆنی لەگەڵ دایکی. کەسایەتی کارمێڵا سۆپڕانۆی ئیدی فالکۆ لە وتاری کریستین گۆرتۆن پیایدا ھەڵیدا "بۆ چی کارمێڵا سۆپڕانۆم بۆ ڕکابەرایەتی کردنی ڕۆڵی ڕەگەز لە ئەمریکیی ئیتاڵی خۆشدەوێت". دەیڤد ڕێمنیک سەرنووسەری نیویۆرکەر سۆپڕانۆکانی بە وێنەدانەوەی "بازرگانی و خەرجکردنی نەزانانە"ی ئەمریکای نوێ پێناسەکردووە.
سۆپڕانۆکانی "لەوانەیە مەزنترین کاری ھونەری شارستانی پۆپی ڕۆژەکەی بێت" بە پێنووسی پیتەر بیسکیندی یاریدەدەری ڤانتی فەیر نووسراوە. رێمینیک نمایشکەی بە "دەوڵەمەنترین دەستکەوت لە مێژووی تەلەڤیزیۆندا" بانگکردووە. لە ۲۰۰۲دا، تەلەڤیزیۆنی گاید سۆپڕانۆکانی بە پێنجەم لە لیستەکەیاندا "بەرزترین ٥۰ نمایشی تەلەڤیزیۆنی لە مێژوودا" نرخاند، ئەو کاتەی کە ھێشتا لە وەرزی چوارەمدا بوو. لە ۲۰۰۷دا، کەناڵ ٤ (شانشینە یەکگرتووەکان) سۆپڕانۆکانی بە مەزنترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی لە مێژوودا ناونا.
ئاندرۆ جۆنستۆنی تایم ئاوت نیویۆڕک بە زنجیرەکەدا ھەڵیدا، و وتی : "بەیەکەوە، چەیس و ھاوڕێ نووسەرەکانی (بە تێرێنس وینتەر و دروستکەری ماد مان ماسیۆ وینەرەوە) ڕۆمانێکی ئەمریکی مەزنی ئەفسانەی بەرھەمھێناوە، و ٨٦ ئەڵقەی درێژە." جۆنستۆن لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ڕەخنەگرانی تەلەڤیزیۆن ئالان سێپینواڵ و مات زۆڵەر سیتز بە پێچەوانەی زە وایەر و دێدوود سەرکەوتنی سۆپڕانۆکانی دووباتکردەوە، ھەردووکیان، ئالان و مات، سۆپڕانۆکان بۆ پەرتووکەکەی ۲۰۱٦یان تەلەڤیزیۆن (پەرتووک) وەک دووەم مەزنترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی لە مێژوودا باسکرد، لە پێشییەوە سیمپسۆنەکان و لە دوایەوە زە وایەر ھات، و میتز کۆتاییی نمایشەکەی بە مەزنترین کۆتایی بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان دانا.
لە تشرینی دووەم و کانوونی یەکەمی ۲۰۰۹دا، لە وتاردا کە دەیەکەکی کورت دەکردەوە زۆرێک لە ڕخنەگرانی تەلەڤیزیۆن سۆپڕانۆکانیان بە باشترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی دەیەکە و مێژوو داناوە. لە پێڕستی باشترین بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکاندا، سۆپڕانۆکان بە گشتی شوێنی یەکەم و دووەمی داگیر دەکرد، کە نزیکەی ھەموو کات لەگەڵ زە وایەردا ڕکابەری دەکرد. لە ۲۰۱۳دا، تەلەڤیزیۆنی گاید سۆپڕانۆکانیان بە ژمارە ۲ی پێڕستی ٦۰ مەزنترین زنجیرە دراما لە مێژوودا نرخاند، لە ھەمان ساڵدا، سەندیکای نووسەرانی ئەمریکا بە باشترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی نووسراو ناساندنی و تەەلەڤیزیۆنی گاید بە باشترین نمایشی تەلەڤیزیۆنی لە مێژوودا نرخاندی. ھۆلیوود ڕیپۆرتەر ۲۰۱٥ لێکۆڵینەوەیەکی لەگەڵ ۲,٨۰۰ ئەکتەر، و دەرھێنەر، و بەرھەمھێنەر، و ھەندێ کەسی تری بووارەکە سۆپڕانۆکانیان بە #٦ خۆشەویسترین نمایش لە لایان ناوناوە. لە ۲۰۱٦دا، ڕۆلینگ ستۆن بە ژمارە یەکی پێڕستی مەزنترین ۱۰۰ نمایشی تەلەڤیزیۆنی لە مێژوودا نرخاندی. لە ئەیلوولی ۲۰۱۹دا، گاردیان بە ژمارە یەکی لە پێڕستی ۱۰۰ باشترین نمایشی تەلەڤیزیۆنی سەدەی ۲۱ نرخاندی، ڕایگەیاند کە "گۆڕانی تەلەڤیزیۆن بۆ ناوەندێک زیرەکی، و تاقیکردنەوە، و قووڵی تێدا دەنرخێنێت خێراکرد" و بە "شتێک بە ئاواتبیت بۆی" بۆ ھەر کەسێکی ئێستا کە لە بوواری تەلەڤیزیۆنیدا کار بکات پێناسەی کرد.
ھەندێ لە ئەڵقەکان زۆربەی کات لە لایەن ڕەخنەگرانەوە وەک باشترینی زنجیرەکە ھەڵبژێردراوە. ئەمەش پایڵتەکە، و سۆپرانۆکان، و زانکۆ، و من خەون بە جێنی کوسەمانۆ دەبینم لە وەرزی یەکەمدا؛ و سوارچاکەکە لە قەڵغانە سەتینە سپییەکە، و خانووی خۆشی لە وەرزی دووەمدا؛ و کارمەندی مانگ، و پینی بەرەنس، و عومەر فو لە وەرزی سێدا؛ و هەرکەسێک ئەمەی کردووە، و کڵاو سپییەکان لە وەرزی چوارەمدا؛ و ناڕێک لە دەوروبەری پەراوێزەکان، و وەستاندنی ئۆتۆمبێل بۆ ماوەیەکی درێژ لە وەرزی پێنجەمدا، و تەنها ئەندامەکان، و هاتنە ناو یانەکەوە، و کێنێدی و هایدی، و هاتنی دووەم، و نەیزەکە شینەکە، و لە ئەمریکا دروستکراوە لە وەرزی شەشەمدا، دەگرێتەوە.
بڕیارەکەی چەیس بە کۆتاهێنانی ئەڵقەی کۆتایی بە شاشەیەکی ڕەش بووە مایەی گوفتوگۆ. لەهەمان کاتدا چەیس لەسەر ئەوە سووربوو کە لە ویستی ئەدا نەبوو گوفتوگۆ دروستبێت، نادیاری دەربارەی کۆتایی زنجیرەکە و مردنی تۆنی لە کۆتاییدا بۆ چەند ساڵێک بەردەوام بوو دوای زنجیرەکە و چەند ماڵپەڕێکی ئینتەرنێت دروستکرا بۆ گوفتوگۆکردن لەسەر مەبەستە ڕاستەقینەکەی.
خەڵات و پاڵاوتنەکان
سۆپرانۆکان بە درێژایی پەخشکردنەکەی چندەها خەڵاتی بردەوە و بۆ چەندەهای تر پاڵێورا. زنجیرەکە هەموو ساڵێک بۆ خەڵاتی ئێمی پرایم تایم بۆ باشترین زنجیرەی درامی پاڵێورا و یەکەم زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی بوو بۆ خەڵاتەکە بپاوڵێرێت. داوی ئەوەی پاڵێورا و دۆڕا لە ساڵەکانی ١٩٩، ٢٠٠٠، ٢٠٠١، ٢٠٠٢دا (یەکەم ساڵ بۆ زە پراکتیس دۆڕا و سیانەکەی تر بۆ لای ڕۆژئاوا دۆڕا)، سۆپرانۆکان دیسانەوە لە ٢٠٠٤ و ٢٠٠٧دا خەڵاتەکەیان بردەوە. بردنەوەی ٢٠٠٤ وای لە سۆپرانۆکان کرد ببێت بە یەکەم زنجیرە لە کەناڵی کەیبڵدا پەخشبکرێت و خەڵاتەکە بباتەوە، لە کاتێکدا بردنەوەی ٢٠٠٧ی زنجیرەکەی کرد بە یەکەم زنجیرەی درامی خەڵاتەکە بباتەوە لە ١٩٧٧ەوە کە قاتی سەرەوە، قاتی خوارەوە بردییەوە. زنجیرەکە ٢١ جار بۆ خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم بۆ باشترین نووسەر بۆ زنجیرەیەکی درامی پاڵێورا و شەش جار بردییەوە، کە تێیفا دروستکەر دەیڤد چەیس سێیانی بردەوە. سۆپرانۆکان خەڵاتی دەزگای فیلمی ئەمریکی بۆ زنجیرە درامای بردەوە لە ساڵی ٢٠٠١دا.
سۆپرانۆکان بەلایەنی کەمەوە ساڵانە یەک خەڵاتی ئێمی بۆ ڕۆڵگێڕان بردۆتەوە بێجگە لە ساڵەکانی ٢٠٠٦ و ٢٠٠٧.
بووارەکانی ماڵەوە
وەرزەکانی چوار وەرزی یەکەمی سۆپڕانۆکان لەسەر ڤی ئێچ ئێس لە سندووقێکی پێنج بەرگدا کە پاداشتی لەگەڵ نەبوو بڵاوکرایەوە.
ھەموو شەش وەرزەکەی سۆپڕانۆکان وەک کۆمەڵە سندوقی دی ڤی دی دەرچوو، و وەرزی شەشەم بە دوو بەش دەرچوو. سنوقێک بە کۆکراوەی ھەموو وەرزەکان لە ۲۰۰٨دا بڵاوکرایەوە.
وەرزی شەشەم لەسەر بلو رەی و دیڤیدیی ئێچ دی لە ۲۰۰٦ و ۲۰۰۷دا بڵاوکرایەوە. وەرزی یەکەم لەسەر بلو رەی لە ۲۰۰۹دا بڵاوکرایەوە. کۆکراوەی ھەموو وەرزەکانی زنجیرەکە لە ۲۰۱٤دا بڵاوکرایەوە.
لە ئوستوڕاڵیا، پێنج وەرزی یەکەم لە دیجیپاک و سندوقێکی خلیسکاو دەرچوو، پاشان لە ۲۰۰٤-۲۰۰٥ لە سندوقی قەڵەوی ئاماری دیسانەوە بڵاوکرایەوە، دواتر لە ۲۰۰٦ەوە لە شێوەی ئاماری سڵایمڵاین بڵاوکرایەوە. لە ۹ی ئەیلوولی ۲۰۱۰دا، ھەموو وەرزەکان لەگەڵ بەرگدا بڵاوکرایەوە. تەنھا وەرزی یەکەم لەسەر بلو رەی لە ۲۰۱۰ بڵاوکرایەوە، تا سندوقی کۆکراوەی زنجیرەکە لە ۲۰۱٤ بڵاوکرایەوە. چوار وەرزی یەکەم ھەروەھا لەسەر ڤی ئێچ ئێس بڵاوکرایەوە.
پەرتووکە پەیوەندیدارەکان
سێ کتێبی هاوڕێ، لەلایەن ئالن ڕوکەر نووسراوە، لە کاتی پەخشکردنی سۆپرانۆکاندا بڵاوکرایەوە:
لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠دا، مایکڵ ئیمپڕیۆڵی و ستیڤ شیریپا ڕێکەوتنێکیان لەگەڵ ویلیام مۆرو و کۆپانیای کۆرپەر کۆڵنز بۆ نووسینی مێژوویەکی زارەکی نمایشەکە واژوو کرد؛ کتێبەکە، بە ناونیشانی ئەم بەیانییە بەئاگا هاتم: مێژووی زارەکیی کۆتاییی سۆپرانۆکان، لە ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ بڵاوبووەوە.
ساوندتراکەکان
دوو ئەلبوومی فەرمی ساوندتراک بڵاوکرایەوە کە تایبەتمەندە بەو مۆسیقایانەی لە سۆپرانۆکاندا بەکاردەهێنرا:
یاری ڤیدیۆیی و یاری پین باڵ
یارییەکی ڤیدیۆیی لەسەر زنجیرەکە دروتکرابوو، بەناوی سۆپرانۆکان: ڕێگا بۆ ڕیز، لەلایەن ٧ ستۆدیۆوە پێشخرا و لەلایەن تی ئێچ کیو بۆ پلەی ستەیشن ٢ لە نۆڤەمبەری ٢٠٠٦دا دەرچوو. یارییەکە تایبەتمەندە بەوەی دەنگ و کەسایەتییەکانی سۆپرانۆکانی تێدا دەردەکەوێت.
لە ٢٠٠٥دا، ستێرن پین باڵ ئامێری یاری پین باڵی سۆپرانۆکانی بڵاوکردەوە کە لەلایەن جۆرج گۆمێز دروستکراوە.
پۆدکاست
زۆرێک لە ئەکتەرانی زنجیرەی سۆپرانۆکان دەستیان کرد بە پۆدکاستی خۆیان. مایکڵ ئیمپڕیۆڵی و ستیڤ شیریپا پۆدکاستێکیان بە ناوی سۆپرانۆکان قسەدەکەن لە ٦ی نیسانی ٢٠٢٠دا دەستپێکرد، کە تێیدا زانیاری ناوەکی لەکاتێکدا دوای ئەڵقەکانی زنجیرەی سۆپرانۆکان دەکەون ئەڵقە بە ئەڵقە و چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەندامانی ڕۆڵگێڕان و دەستەی کارکردندا دەکەن. لە ئەیلوولی ٢٠٢٠دا، پۆدکاستەکە گەیشتە ٥ ملیۆن داونڵۆد. لە ئایاری ٢٠٢١دا، پۆدکاستەکە خەڵاتی وێبی بۆ باشترین پۆدکاستی فیلم و تەلەڤیزیۆن بە ڕێگەی "براوەی دەنگی خەڵک" بردەوە.
دریا دی ماتیۆ و کریس کوشنەر لە ١٣ی ئازاری ٢٠٢٠دا دەستیانکرد بە ئامادەکردنی پۆدکاستی سەیرکردنەوە بە ناوی دروستکردنی ژن؛ لە تەممووزدا، پۆدکاستەکە ئامادەکرایەوە و ناوی نرایەوە بە گانگستار گادسس برۆد-کاست.
فیلم
لە ئازاری ٢٠١٨دا، نیو لاین سینەما ڕایگەیاند ئەوان خەریکی فیلمێکن چیرۆکی پێش سۆپرانۆکان دەگێڕێتەوە، لە ١٩٦٠ەکاندا و حەفتاکاندا لە کاتی ئاژاوەکانی نێوارک دەگوزەرێت. فیلمەکەی ٢٠٢٢، زۆرێک لە قەشەکانی نێوارک، لەلایەن دەیڤد چەیس و لەورەنس کۆنەر نووسراوە، و لەلایەن ئالان تەیلەر بەرهەمهێنراوە. ئەلیساندرۆ نیڤۆلا لە فیلمەکەدا وەک باوکی کریستۆفەر مۆڵتیساکی دیکی هەلبژێردرا، مایکڵ گاندۆلفینی، کوڕی جەیمس گاندۆلفینی، وەک تۆنی سۆپرانۆی گەنج. ڤێرا فامیگا، و جۆن بێرنساڵ، و کۆرێی ستۆڵ، و بیلی ماگنوسن، و جۆن ماگارۆ و هەنێکی تر ئەندامانی ڕۆڵگێڕانن.
چەیس پێشتر ئارەزوی خۆی بۆ بەرهەمهێنانی بەرهەمێکی نوێ کە دوای تۆنی سۆپرانۆ بکەوێت لە بیستەکانیدا دەربڕیبوو، بەڵام ئەمە بە مەرجی ئەوەی لەگەڵ نووسەری سۆپرانۆکان تێرێنس وینتەر هاوکاری بکات. دوای بیستنی ئەمە، وینتەر وەڵامی دایە کە دەیکات بە “لێدانی دڵ، بەدڵنیاییەوە”.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سۆپڕانۆکان پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی ئێچ بی ئۆ پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە خەڵاتی پیبۆدییان وەرگرتووە پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی دەربارەی تاوانی ڕێکخراو پۆل:یەکەم زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ١٩٩٩ پۆل:وێناکردنی چاندی مافیاکان پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان
مایانان
مایانان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی زەلان، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مایانان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەوارەبەرزەی شارباژێڕ و لە باشوور لەگەڵ گوندی مامەخەلان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی بەنی شارباژێڕ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی موبڕە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تای ڕووباری ڕۆس
سەرچاوەکان
پۆل:نەخۆشییە ڤایرۆسییەکان
دینخان ئەحمەد
دینخان ئەحمەد گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەڕنە، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
سامی عەوداڵ
سامی عەوداڵ نازناوی ئەدەبی شاعیری کورد حوسەین کوڕی بابە ڕەسوڵە. سامی عەوداڵ لەدایکبووی ١٩١٠ شاری کۆیەیە و خاوەنی ژمارەیەکی زۆر شیعرە لە ھەموو بابەتەکانی دڵداری، کۆمەڵایەتی، سیاسی، ئایینی، نیشتمانی، پەند و .... شاعیر نازناوی سامی لە پاڵەوانێکی ئەفسانەیی کورد واتە سامی کوڕی نەریمان وەرگرتووە.
نموونە شیعر
نموونە شیعرێکی کۆمەڵایەتی:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیران پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٠ پۆل:مردووانی ١٩٨٥
بانک
بانک سازییەکی ئابوورییە، کە ڕاسپاردەکان وەردەگرێت و ئیعتیبار دروست دەکات. بانک کۆمەڵە ئەرکێک جێبەجێ دەکات کە بریتین لە: کڕین و فرۆشتنی دراو، گواستنی پارە، وەرگرتنی ئەمانەت و ڕاسپاردە بە شێوەی نەخت و نانەخت و ... . ئەرکی بانکی ناوەندی بریتییە لە بەڵاوکردن و چاودێری قەبارەی بزاڤی نەختی (بە ئینگلیزی: Cash flow)، ھەڵگرتن و پاراستنی کانزا گرانبەھاکان و دراوەکانی دەوڵەت، ھەڵگرتنی پاشەکەوتە یاسایییەکان و سەرمایەی نەختیی بانکە بازرگانییەکان، چێکردنی ئیمکاناتی ئیعتیباری بۆ بانکە بازرگانییەکان و تاد.
زاراوەناسی
وشەی بانک لە ئینگلیزیی ناویندا لە وشەی فەڕەنسیی ناوینی (banque)، و ئەویش لە وشەی ئیتاڵی کۆنی banca، و ئەویش لە وشەی ئەڵمانی زۆر کۆنی banc,bank,"bench.counter" وەرگیراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:بانکەکان پۆل:داھێنانە ئیتالییەکان
ئیبن حەجەر عەسقەلانی
ئیبن حەجەر عەسقەلانی (ابن حجر العسقلاني) (ناوی تەواو: شهاب الدين الفضل علي محمد محمد علي محمود أحمد أحمد كناني عسقلانيە)، زانایەک بوو کە لە شاری قاهیڕە لە میصر لەدایک ببوو لە ٢٣ی شەعبانی ساڵی ٧٧٣ی هیجری لەسەردەمی مەمالیکەکەن، باوکی زانایەکی ئەدەبی بەناوبانگ بوو، و ویستوویەتی کوڕەکەشی وەک خۆی بێت و زانست و زانیاریەکی زۆر کۆ بکاتەوە، بەڵام تەمەنی ڕێگەی نەدا کوڕەی وەک زانا ببینێت، بەڵام ئەو سوور بوو لەسەر وەرگرتنی زانست و زانیاری لە بوارە جیاوەزاکاندا، ئەوەبوو لەتەمەنێکی بچووک توانی قورئانی پیرۆز لەبەر بکات کە ١٣ ساڵان بوو، و بەوە ناسرابوو کە هەرشتێکی خوێندبێتەوە ڕاستەوخۆ لەبەری کردووە و چەسپاوە لە مێشکیدا.
alt=زیادکراوە|وێنۆک|ئیبن حەجەر
ئەو شوێنانەی کە سەردانی کردووە بۆ وەرگرتنی زانست و زانیاری
هەر یەکە لە شارەکانی مەكە، شام، حجاز، يەمەن و فەلەستین. مامۆستاکانی پێکھاتبوون لە الحافظ عبد الرحيم العراقي، عبد المجيد الشيخ عبد الباري. خوێندکارەکانی: كمال الدين محمد کوڕی عبد الواحد، کوڕی الفضل تقي الدين محمد، جمال الدين يوسف، بدر الدين محمد کوڕی أبي بكر، أبو عبد الله محيي الدين، برهان الدين إبراهيم کوڕی عمر، چەندانی تر.
مەرگ
لە کۆتاییەکانی مانگی ذیلحیجە ساڵی ٨٥٢ هیجری کە زانایەکی زۆری ئەو سەردەمە وە خەلیفەی ئەو کاتە نوێژیان لەسەر کردووە.
بەرهەمەکانی
زیاد لە ١٥٠ بەرهەمی جیاوازی هەیە لە بواردە جیاوازەکاندا لەوانە:
فتح الباري شرح صحيح البخاري.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٧٢ پۆل:مردووانی ١٤٤٩ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٤یەم پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٥یەم پۆل:زانایانی فەرموودە پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان
مێژووی پارێزگای خوزستان
پارێزگای خووزستان دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای ئێران. مێژووەکەی لە شارستانیەتی ئیلامی کۆنی پێش ئارییەکانە تا کۆماری ئیسلامی نوێ درێژ دەبێتەوە.
پێش مێژوو
دەشتی سوسیانا کە ناوەندەکەی لە دەوری سووسا لە باکووری پارێزگای خووزستان بوو و بووەتە درێژترین و بەرفراوانترین بابەتی لێکۆڵینەوەی شوێنەواریی لە ئێراندا. لە باکووری ڕۆژاوای پارێزگای ئیلام دەشتی دێ لورانیش ھەیە، کە لە ڕووی چاندەوە زۆر لەیەک دەچوون.
ململانێی ناوخۆیی دوای شۆڕش
دوای شۆڕشی ئیسلامی لە ساڵی ١٩٧٩ چالاکیی عێراق بۆ دابەشکردنی خوزستان چڕتر بووەوە و ئەم میرییە ڕووداوی مێژوویی ساختەی پەیوەست بەم پارێزگایە و نەخشەی جوگرافی ساختەی بە ژمارەیەکی زۆر بڵاویدەکردەوە، لەم نەخشانەدا تەواوی لێواری باشووری زاگرۆس و خووزستان و ناوچەکانی دەوروبەری نیشاندەدران کە جیاکراونەتەوە و لکێندراون بە خاکی عێراقەوە. ئەم کردەوانە بەغدای کردە بنکەی بزووتنەوە جوداخوازەکان لە خوزستان و جگە لەوەش چەکێکی زۆر لە عێراقەوە ھاتە ناو خوزستان و نائارامی و پەشێوی لێکەوتەوە.
سەرەتای ھێرشی سەربازی عێراق
ھێرشی زەمینی عێراق بۆ سەر ئێران لە ٣١ خەرمانانی ١٩٨٠، لە پارێزگای خوزستانەوە دەستیپێکرد و بەشێک لە ناوچەکانی ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژاوای ئەو وڵاتە داگیرکران. لە مانگەکانی یەکەمی شەڕدا، ھێزە عێراقییەکان بووستان، سووسەنگەرد، خوڕەمشار و ھوویزەیان داگیرکرد و شارە گرنگەکانی دیکەی وەک ئەھواز و ئابادان گەمارۆدرابوون و لە لێواری کەوتندا بوون. ھەرچەندە زۆرێک لەو ناوچانە تا مانگی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٨١ لەلایەن ھێزەکانی ئێرانەوە ئازادکران، بەڵام خووزستان تا کۆتایی جەنگ ھێشتا زیانی بەرکەوتبوو. تەنانەت دوای بڕیارنامەی ٥٩٨ و لە سەروبەندی دەستپێکردنی دانوستانەکانی ئاشتی لە ٣١ی ڕەزبەری ١٩٨٧، عێراق جارێکی دیکە نزیکەی ٣٠ کیلۆمەتر لە ڕێگای ئەھواز-خوڕەمشار لە میحوەرەکانی کوشاک و شەلەمچەیەوە داگیرکرد، بەڵام ھێزەکانی ئێران لە ڕۆژاوا ڕایانگەیاند کە ھێزەکانیان بۆ ڕۆژاوا ڕاونا.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی پارێزگای خووزستان
ئێرلەندییەکان
220x440px|وێنۆک|نەخشەی بڵاوبوونەوەی ئێرلەندییەکان لە جیھاندا ئێرلەندییەکان (ئێرلەندی: Muintir na hÉireann یان Na hÉireannaigh) نەتەوەیەکی سێلتیکن، و گرووپێکی نەتەوەیی کە لە دوورگەی ئێرلەندا نیشتەجێن، ڕەچەڵەک و ناسنامە و کولتوورێکی ھاوبەشی ئێرلەندییان ھەیە. ئێرلەندا نزیکەی ١٢٥٠٠ ساڵە بەپێی لێکۆڵینەوە شوێنەوارییەکان نیشتەجێیە و بۆ زۆربەی مێژووی تۆمارکراوی ئێرلەندا، ئێرلەندییەکان بە پلەی یەکەم گەیلیک بوون. ئینگلیز-نۆرمانەکان لە سەدەی دوازدەھەمدا بەشێک لە ئێرلەندایان داگیرکرد، لەکاتێکدا کۆنترۆڵی ئینگلتەرا لە سەدەی ١٦ و ١٧ و داگیرکردنی ئێرلەندا ژمارەیەکی زۆر لە ئینگلیز و سکۆتلەندییەکانی ھێنایە بەشێک لە دوورگەکە، بەتایبەتی لە باکوور. ئەمڕۆ ئێرلەندا لە کۆماری ئێرلەندا (وڵاتێکی سەربەخۆ) و ئێرلەندای باکووری بچووکتر (بەشێک لە شانشینی یەکگرتوو) پێکدێت. خەڵکی ئێرلەندای باکوور خاوەنی ناسنامەی نەتەوەیی جۆراوجۆرن کە بریتین لە شانشینی یەکگرتوو، ئێرلەندی، ئیرلەندی باکوور، یان تێکەڵەیەک لەم ناسنامانە.
بە درێژایی مێژوو زۆر کەسی بەرچاوی بە ڕەچەڵەک ئێرلەندی ھەبوون. دوای گۆڕینی ئێرلەندا بۆ ئایینی مەسیحی، میسیۆنێر و زانایانی ئێرلەندی کاریگەرییەکی زۆریان بەسەر ئەورووپای ڕۆژاوادا ھەبوو، ئێرلەندییەکان وەک نەتەوەیەکی «پیرۆز و زانا» سەریان ھەڵدا. کۆلۆمبانۆس بە یەکێک لە دیارترین ڕەبەن و میسیۆنەرە ئێرلەندییەکانی سەدەی شەشەم و یەکێک لە «باوکەکانی ئەووروپا» دادەنرێت، و لە دوای ئەویش دوو قەشە بە ناوەکانی سیلیان و ڤێرجیلیۆسی سالزبۆرگ دێن. زانا ڕۆبەرت بۆیل بە «باوکی کیمیا» دادەنرێت، ڕۆبەرت مالێت بە یەکێک لە «باوکەکانی بوومەلەرزەزانی» دادەنرێت. نووسەرانی بەناوبانگی ئێرلەندی بریتین لە ئۆسکار وایڵد، ویلیام باتلەر ییتس، ساموێل بێکێت، جۆرج بێرنارد شاو، برام ستۆکەر، جەیمس جۆیس، سی ئێس لویس.
ژمارەیان
ڕێژە: ٨٠ ملیۆن
سەرووی ٤٠ ملیۆن
١٤ ملیۆن
٧ ملیۆن
سەرووی ٤ ملیۆن و ٥٠٠ ھەزار
یەک ملیۆن
جەیسن بەتڵەر ھاڕنەر
جەیسن تۆماس بەتڵەر ھاڕنەر (لەدایکبووی لە ٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٠) ئەکتەرێکی ئەمریکییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠ پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
کانی سپی، برادۆست
کانی سپی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری برادۆست، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
کانی سپی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
دەڵەمەڕ
دەڵەمەڕ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیروان، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دەڵەمەڕ لە باکورەوە ھاوسنورە لەگەڵ گوندی عەبابەیلێ و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی ڕێشاو و لەڕۆژ ئاواوە لەگەڵ پارێزگای ھەڵەبجەی شەھید و نزیکی ٥ کم لە سەنتەری پارێزگاکەوە دوورە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئای ئۆ ئێس ١٢
ئای ئۆ ئێس ١٢ (بە ئینگلیزی: iOS 12)، دوازدەیەم وەشانی سیستەمی بەکارخەری مۆبایل‏ەکانی ئای ئۆ ئێسە لەلایەن کۆمپانیای ئەپڵ دروستکراوە. پێش خۆی ئای ئۆ ئێس ١١. لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨ وەشینرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئای ئۆ ئێس پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٨
مۆرۆکان
وێنۆک|500x500پیکسڵ|سنوورەکانی پارێزگای ڕۆمی «مۆریتانیا» بە ڕەنگی زەرد دیاری کراوە.
مۆرەکان یان مۆرۆکان (بە ئیسپانی: Moro) بە موسوڵمانانی ئیسپانیا دەگوترا کە ڕەچەڵەکیان دەگەڕاوە سەر تێکڵاوێک لە عەرەب، ئیسپانی و بەربەر. لە ئێستادا زۆربەی مۆرۆکان لە باکووری ڕۆژاوای ئەفریقادا دەژین.
مۆرۆکان لە سەرەدەمی ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمدا نیشتەجێی ناوچەیێک لە باکووری ڕۆژاوای ئەفریقا بوون کە لە ئێستادا بەشێکە لە خاکی وڵاتەکانی جەزائیر و مەغریب. مۆرۆکان لە سەدەی ھەشتی زایینی دوای ھێرش کردنە سەر نیمچەدوورگەی ئیبیریا توانیان دەسەڵاتێکی بەھێز لە ڕووی کولتووری پێک بێنن. لە سەدەی ١١ی زایینیدا مەسیحییەکان دەستیان کرد بە ھەوڵدان بۆ دیسان داگیر کردنی ئیسپانیا و لە ساڵی ١٤٩٢دا توانیان بە تەواوی مۆرۆکان شکست بدەن و دوایی بە حکوومەتەکەیان لە باشووری ئیسپانیا بھێنن. دوای ئەم ڕووداوە بە درێژایی سەد ساڵ مۆرۆکان پەنایان بردەوە بۆ باکووری ئەفریقا و دیسانەوە لەوێ نیشتەجێ بوون.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی عەرەب پۆل:مێژووی مەغریب پۆل:مێژووی توونس پۆل:مێژووی ئەندەلوس پۆل:مێژووی جەزائیر پۆل:مێژووی ئیسلام پۆل:مێژووی ئەفریقای باکوور
ڤیۆسا عوسمانی
ڤیۆسا عوسمانی سادریو (Vjosa Osmani-Sadriu؛ لە دایکبووی ١٧ی ئایاری ١٩٨٢) کەسایەتی دادوەر و سیاسیی کۆسۆڤۆیە، سەرۆکی پەرلەمانی کۆسۆڤۆ بووە لە ٣ ی شوباتی ٢٠٢٠ تا ٢٢ ی مارسی ٢٠٢١. لە ٤ی نیسانی ٢٠٢١ بە شێوەیەکی ڕەسمی بووە سەرۆکی کۆسۆڤۆ.
ژیان
ڤیۆسا عوسمانی لە دایکبووی ١٧ی ئایاری ١٩٨٢ لە شاری میترۆڤیکا لە کۆسۆڤۆ. ئەو سەرەتا بەکالۆریۆسی لە زانکۆی پریستینا بەدەستهێنا، دواتر بۆ ماستەر و دکتۆر لە زانکۆی پیتسەرزبێرگ لە ئەمریکا خوێندنی. دوای خوێندن، بوو بە مامۆستای زانکۆ و بابەتی یاسا نێونەتەوەییەکانی لە کۆسۆڤۆ دەگووتەوە، هاوکات لە ئەمریکاش وانەی لەبارەی "درووست کردنی دەوڵەت و یاسا: ئەزموونی کۆسۆڤۆ" دەگووتەوە. ئەو دەتوانێت بە زمانەکانی ئەلبانی، ئینگلیزی، تورکی، ئیسپانی و سڕبی قسەبکات. لە ساڵی ٢٠١٧، ئەو لە لایەن زانکۆی پیتسبێرگەوە خەڵاتی ڕێزلێنانی نێونەتەوەیی پێدرا لەپای کار و بەشدارییەکانی لە بواری مافەکانی مرۆڤ.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:ژنان لە سیاسەت پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمە سەرۆکەکان
باھاماز لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
باھاماز نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
بزاڤی نەختی
بزاڤی نەختی یان بزاڤی پارە جووڵانەوەی ڕاستەقینە یان گریمانەیی پارە ڕاڤە دەکات.
لەرزین
وێنۆک| ژنێک کە لە سەرما دەلەرزێت لەرزین کارێکی جەستەیە لە وەڵامی سەرما و ترسی زۆر لە ئاژەڵە خوێن گەرمەکاندا. کاتێک پلەی گەرمی ناوەکی جەستە دادەبەزێت، لەرزین بۆ پاراستنی هێمۆستاسیس دەستپێدەکات. لەم حاڵەتدەدا ماسوولکەکانی ئێسکەپەیکەر بە دەست دەکەن بە جووڵەی بچووک (لەرزین) و بە خەرجکردنی وزە گەرمی دروست دەکەن. هەروەها لەرزین دەتوانێت وەڵامێک بێت بۆ تا, چونکە کەسەکە ڕەنگە هەست بە سەرما بکات. لە کاتی تادا، خاڵی دیاریکراوی هایپۆتالامیک بۆ پلەی گەرمی زیاد دەکات.
موسنەد ئەحمەد
موسنەد ئەحمەد یەکێکە لە بەناوبانگترین و بەرفراوانترین پەرتووکەکانی فەرموودەی پێغەمبەر کە پێگەیەکی پێشکەوتووی لەنێو سوننەکاندا داگیرکردووە. بەو پێیەی بە یەکێک لە گرنگترین سەرچاوەکانی فەرموودە دادەنرێت بۆ ئەوان، و بەناوبانگترین موسنەدەکانە، زانایانی فەرموودە لە پلەی سێیەمدا دوای دوو سەحیح و چوار سوننە دایانناوە. دەگەڕێتەوە بۆ ئیمام ئەحمەدی کوڕی حەنبەل ( ١٦٤ کۆچی – ٢٤١ کۆچی / ٧٨٠ – ٨٥٥ زایینی)، بەپێی خەمڵاندنی زاناکان نزیکەی ٤٠ ھەزار فەرموودەی پێغەمبەری تێدایە، کە نزیکەی ١٠ ھەزاریان دووبارە کراوەتەوە، لەسەر ناوی ئەو ھاوەڵانە ڕێکخراوە کە فەرموودەکان دەگێڕنەوە، ڕێکی خستووە و باسی ڕیوایەتەکانی ھەر ھاوەڵێک لە شوێنێکدا دەکات، و ٩٠٤ ھاوەڵی تێدایە، و پەرتووکەکە دابەشکراوە بەسەر ھەژدە موسنەددا، یەکەمیان موسنەدی دە مزگێنی پێدراوانی بەھەشت و دواھەمینیان موسنەدی ژنانە، و چەندین فەرموودەی صەحیحی تێدایە کە لە دوو سەحیحەکەدا نییە.
ئیبن حەنبل ڕقی لە پۆلێنکردن بوو چونکە پێی وابوو موسڵمان نابێت سەرقاڵی پەرتووکێکی تر بێت جگە لە قورئان و سوننەت، بەڵام پێی باشتر بوو فەرموودەکان بنووسێت، بۆیە ئیبن حەنبل فەرموودەکانی موسنەدی ھەڵبژارد لەو شتانەی کە لە شێخەکانی بیستبووی، بۆ ئەوەی خەڵک بیانوویەکیان ھەبێت بۆ ئاماژەدان بەو، وەک لە پێشەکیدا سەبارەت بە موسنەدەکەی وتی: عملت ھذا الكتاب اماما، اذا اختلفت الناس في سنە رسول اللە صلی اللە علیە وسلم رجع الیە.
واتە: من وەک ئیمامێک ئەم پەرتووکەم داناوە، ئەگەر خەڵک لەسەر سوننەتی پێغەمبەری خودا (د.خ) ناکۆک بوون، با بۆ ئەمە بگەڕێنەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرموودە پۆل:کتێبەکانی فەرموودە پۆل:فەرموودەزانی پۆل:حەنبەلی پۆل:کتێبەکانی ئەھلی سونە و جەماعە
عومان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
عومان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
پەیماننامە (کۆبوونەوە)
وێنۆک|200px|سەنتەری کۆنگرەی میترۆ [[تۆرۆنتۆ، درەنگانی ٢٠٠٤.]] وێنۆک|200px|ویکیمانیا ٢٠٠٦: وێنەی ھەندێک لە بەشداربووان لەکاتی پشووی نانی نیوەڕۆدا [[ویکیمانیا کۆنفرانسێکی نێودەوڵەتی بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا و پرۆژەکانی ویکیمیدیا کە لەلایەن دامەزراوەی ویکیمیدیا بەڕێوەدەبرێت، کە ساڵانە لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە بەڕێوەدەچێت.]] وێنۆک|200px|وانە وتنەوە لەکاتی کۆبوونەوەی ھاوینەی کۆمەڵەی نەشتەرگەرانی باکووری ئەڵمانیا لە بینای پەرلەمانی ویلایەتی پۆمەریای ڕۆژاوایی مەکلینبێرگ.
پەیماننامە بە مانای کۆبوونەوە ، کۆبوونەوەی تاکەکانە کە لە شوێنێک و کاتێکی ڕێک خراودا کۆدەبنەوە بۆ ئەوەی گفتوگۆ بکەن یان بەشداری بکەن لە ھەندێک بەرژەوەندی ھاوبەشدا. باوترین ڕێکەوتنەکان لەسەر بنەمای پیشەسازی و پیشە و فاندۆمە (بە مانای سەرنج ڕاکێشان بۆ شتێکی ھاوبەش). ڕێکەوتنی بازرگانی بە شێوەیەکی ئاسایی سەرنج دەخاتە سەر پیشەسازییەکی تایبەت یان بەشی پیشەسازی و زانیاری و چالاکییەکانی تر بۆ ڕێکخەرانی ڕووداو و ئامادەبوان. ئەم جۆرە پەیماننامانە بەگشتی لەلایەن کۆمەڵگاکان یان ڕیکخراوە کۆمەڵایەتییەکانەوە ڕێکدەخرێن کە تایبەتن بە بەرزکردنەوەی بابەتی بەرژەوەندی.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە فراوان-چەمکەکان پۆل:کۆنفڕانسەکان پۆل:کۆبوونەوەکان پۆل:ڕووداوە کۆمەڵایەتییەکان
گەشتی ئاسمانی مرۆڤ
گەشتی ئاسمانی مرۆڤ ، کە ھەندێک جار بەستراوەتەوە بە ناوی پڕۆژەی فڕینی بۆشایی ئاسمانی سەرنشین، گەشتێکە بۆ بۆشایی ئاسمان لەگەڵ تیم و سەرنشینانی کەشتییە ئاسمانییەکە، ڕەنگە کەشتییە ئاسمانییەکە ڕاستەوخۆ لەلایەن خەڵک و تیمی مرۆڤەوە کۆنترۆڵ بکرێت، ھەروەھا ڕەنگە لە دوورەوە کۆنتڕۆڵ بکرێت لە وێستگەی زەمینی بە شێوازی تەلەرۆبۆتیک یان بە ئامێری ڕۆبۆتی سەربەخۆ کۆنتڕۆڵ دەکرێت، لە ھەردوو حاڵەتەکەدا ئامانجی کۆتایی ئەنجامدانی ئەرکێکی تایبەتە.
سەرچاوەکان
پۆل:سیستمی خۆری پۆل:فڕینی بۆشایی
ئانا مەی وۆنگ
وۆنگ لیو تسۆنگ (لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٠٥ تا ٣ی شووباتی ١٩٦١) وەک ئانا مەی وۆنگ ناسراوە خانمەکتەرێکی ئەمریکییە وەک یەکەم خانمەکتەری ئەستێرەی چینی لە فیلمەکانی ھۆڵیۆد دانراوە ھەروەھا یەکەم ئەمریکی بە ڕەگەز چینی کە بە شێوەیەکی جیھانی بناسرێتەوە بەھۆی بەشدارییەکانی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٥ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان پۆل:مەسیحییە ئەمریکییە زانستخوازەکان پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی فیلمی بێدەنگ پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:مردووانی ١٩٦١
ئالێکس پینا
ئالێکس پینا (لەدایکبووی ٢٣ی حوزەیرانی ١٩٦٧، پامپلۆنا، ئیسپانیا) بەرھەمھێنەری تەلەڤیزیۆنی، نووسەر، دروستکەری زنجیرە، نووسەری سیناریۆ و دەرھێنەرێکی فیلمی ئیسپانییە، کە بەم دوایییە لەڕێگەی سەرکەوتنە جیھانییەکەی درامای تاوان (ماڵی پارە) ناسرا. پێشتریش لە چەند کارێکی تردا دەرکەوتووە وەکوو: ڤیز ئە ڤیز (بەندی کرد)، ئێل ئێمبارکادێرۆ (شۆستە)،  و لۆس ھۆمبرێس دی پاکۆ (پیاوەکانی پاکۆ)
ژیاننامە
ھەروەکوو ڕۆژنامەنووسێک لە ڕۆژنامەگەری (دیاریۆ ڤاسکۆ، دیاریۆ دی مایۆرکا…) و دواتر لە یۆرۆپا پرێس ئەجێنسی دەستی بە پیشەکەی کرد.
لەنێوان ساڵانی ١٩٩٣ و ١٩٩٦ وەک سیناریۆنووس و دەستکاریکەر بۆ ڤیدیۆمیدیا کاری کرد تاوەکوو دواتر لە ساڵی ١٩٩٦ چووە پاڵ گلۆبۆمیدیا.
لە ساڵی ١٩٩٧دا، لە ھەمان کۆمپانیای بەرھەمھێنان، وەک سیناریۆنووسێک لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ماس کیو ئەمیگۆس دەستی بە پیشەکەی کرد، لەوێوە، دەستی بە ڕۆڵی دروستکەر و بەرھەمھێنەری جێبەجێکار لە زنجیرە ئیسپانییە کۆنباوەکانی وەکوو: لۆس سێررانۆ، لۆس ھۆمبرێس دی پاکۆ و ئێل بارکۆ کرد.
لەکۆتاییی ٢٠١٦دا، دوای دەست بە کارکردنی ڤیز ئە ڤیز لەڕێگەی ئەنتینا ٣وە، پینا گلۆبۆمیدیای جێھێشت و کۆمپانیا بەرھەمھێنانەکەی خۆی، ڤانکۆڤەر میدیای دامەزراند. یەکەم بەرھەمھێنان لا کاسا دی پاپێل (ماڵی پارە) بوو، کە بۆ یەکەم جار لە ٢ی ئایاری ٢٠١٧ لەسەر ئەنتینا ٣ بە زیاتر لە ٤ میلیۆن بینەرەوە بڵاوکرایەوە. زنجیرەکە لەڕێگەی نێتفلیکسەوە بە جیھاندا بڵاوکرایەوە و بووە گەورەترین سەرکەوتنی پیشەکەی، و بۆ واژووکردنی ڕێککەوتنێکی تایبەت لەگەڵ لێشاوە سەکۆیەک بۆ دروستکردن و بەرھەمھێنانی زنجیرە ڕەسەنەکان ڕابەری کرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧ پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئیسپانی پۆل:سیناریۆنووسانی ئیسپانی
شەلەمزار
شەلەمزار شارێکە لە پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری. | پۆتانەکان            =
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری پۆل:شارەکانی ئێران
ھەییەی تەحریر شام
ھەییەی تەحریری شام (، کورت دەکرێتەوە بۆ HTS) گروپێکی تیرۆریستی ئیسلامیی سەلەفییە لەشام لە ژێر فەرمانی حکومەتی ڕزگاری سوریادایە، ئۆپراسیۆن و چالاکییەکانی دیکەی لە سوریا و لوبنان ئەنجامدەدات، بەشداریان لە شەڕی ناوخۆیی سوریادا کردوە، ئەم گروپە زۆرینەی ئۆپراسیۆنەکانی لەگەڵ گروپی تیرۆرستی ئەنسارولئیسلام ئەنجامدەدات، بەیەکێک لە دۆستەکانی سەربازانی قەوقاز دادەنرێت، بنکەی سەرەکی ئەم گروپە لە شاری ئیدلبی سوریایە، سەرکردەی ئەم گروپە محمد جۆلانیە.
مێژوو
لە ساڵی ١٦–٢٠١٥ لە گروپی چەکداری ئەحراری شام لەسەر دەستی جابر شێخ جیابۆوە و یاخیبوونی خۆیان ڕاگەیاند، گرنگترین شەڕ و ئۆپراسیۆنەکانی گروپی چەکداری ھەییەی تەحریری شام:
ڕێکخستنی پلەی گەرمی
وێنۆک|هەسکەهەسک ڕێگایەکە بۆ سەگ بۆ ڕێکخستنی پلەی گەرمی ناوەوەی جەستەی. ڕێکخستنی پلەی گەرمی یان تێرمۆڕێگیوولەیشن بریتییە لە توانای ئۆرگانیزمەکان بۆ ئەوەی پلەی گەرمی جەستەی لە سنوورێکی دیاریکراودا بهێڵێتەوە تەنانەت کاتێک پلەی گەرمی ژینگەی دەرەوە زۆر جیاواز بێت لە پلەی گەرمی لەش. ئەم پرۆسەیە بەشێکە لە هۆمۆستاسیس.
ھەییەی تەحریر شام
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>
جەین جۆزێف
جەین ماریان جۆزێف (لەدایکبووی ٣١ی ئایاری ١٨٩٤ تا ٩ی ئازاری ١٩٢٩) ئاوازدانەر، مامۆستا و ڕێکخەری مۆسیقا بوو.
ھەییەی تەحریر شام
سەرچاوەکان
پۆل:تیرۆریزمی ئیسلامی پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون پۆل:گرووپە یاخییەکان کە چالاکانە ناوچەکان کۆنتڕۆڵ دەکەن
جەین جۆزێف
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٤ پۆل:ئاوازدانەرە کلاسیکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مردووانی ١٩٢٩ پۆل:جووە ئینگلیزەکان پۆل:ئەو کەسانەی لە قوتابخانەی کچانی ست پۆل خوێندوویانە پۆل:مردن بەهۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان پۆل:مردن بەھۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان
باھاماز لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
باھاماز نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ستیڤ جۆبس (فیلم)
ستیڤ جۆبس بە (ئینگلیزی:Steve Jobs) فیلمێکی ئامریکی ساڵی ٢٠١٥یە. فیلمەکە لەجۆری (مێژوویی، دراما)یە.
چیرۆک
چیرۆکی فیلمەکە باس لە ڕووداوەکانی ژیانی (ستیڤ جۆب) دەکات کە خۆی یەكێکە دامەزرێنەرانی کۆمپانیای (ئەپڵ).
مێشولان
جوگرافیا
مێشولان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گردەکەروێشک و لە باشوور لەگەڵ گوندی چەمیاڵەی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زیە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی بەنی شارباژێڕ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مانگی دەستکردی چاودێریی زەوی
مانگی دەستکردی چاودێریی زەوی بە شێوەیەکی تایبەت دروست کراوە بۆ چاودێریکردنی زەوی لە خولگە دەرەوەیەکانییەوە کە ھاوشێوەی مانگی دەستکردی سیخوڕییە، بەڵام جیاوازییەکەی ئەوەیە کە بۆ مەبەستی مەدەنیش بەکاردێت، وەک چاودێریکردنی ژینگەی سروشتی، کەشناسی، بەرھەمھێنانی نەخشە و ھتد. ئەو مانگە دەستکردانەی کە ماوەی خولانەوەی بە دەوری زەویدا یەکسانە بە یەک شەو و ڕۆژ دەتوانن لەسەر خاڵێکی دیاریکراودا بن و چاودێری ناوچەیەکی دیاریکراو بکەن (ئەم جۆرە مانگە دەستکردانە لە پەیوەندی و کەشناسیدا بەکاردەھێنرێن).
سەرچاوەکان
پۆل:مانگە دەستکردەکان
حاجیلەر
حاجیلەر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کۆکس، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
حاجیلەر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پیرەفەقیرە و لە باشوور لەگەڵ گوندی قچ قرخ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تازەشار لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەپەسەرایی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئاژەڵی خوێن گەرم
وێنۆک| گەرمای دوو [[وشترمەل|وشرتمەل]] ئاژەڵی خوێن گەرم ئاژەڵێکە پلەی گەرمی جەستەی بەردەوام بەبێ گوێدانە پلەی گەرمی ژینگەی دەوروبەری ھەمووکات یەکسانە، بۆ نموونە گوانداران ومەلەکان. کاتێک پلەی گەرمی ھەوا لە ھاویندا گەرم دەبێت یا لە زستاندا دادەبەزێت پلەی گەرمی جەستەی ئاژەڵە خوێن گەرمەکان بەردەوام یەکسانە و ئەم ئاژەڵانەش بە بەکارھێنانی وزە، پلەی گەرمی خۆیان بە بەردەوامی یەکسان دەھێڵنەوە.
ھاری ڕۆپەر-کورزن
هاری ڕۆپەر-کورزن (Harry Roper-Curzon) هێنری کریستۆفەر جۆن ئینگام ڕۆپەر کورزن (Henry Christopher John Ingham Roper-Curzon) (5 شوباتی 1986) ، بزنسمان و ئەریستۆکراتێکی بەریتانیە. ئەو ئەندامێکی خانەوادەی ڕۆپەر و خانەوادەی کورزنە، و میراتگری نازناوی بیست و دووهەمین لۆرد بارۆن تاینهامی پێ بڕراوە.
سەید حەسەن تەقیزادە
سەید حەسەن تەقیزادە (لەدایکبووی ١٨٧٨ لە تەورێز – کۆچکردووی ١٩٧٠ لە تاران)، یەکێک بوو لە ڕێبەرانی شۆڕشی مەشرووتەی ئێران. ئەو یەکێکە لەو کەسایەتییە سیاسیانەی کە لە دەورەی ھاوچەرخدا زۆر لە سەر ڕۆڵی چاک یان خراپی ئەو لە سەر ژیانی زانستی، کولتووری و سیاسی ئێران باس کراوە. ئەو بۆ ماوەیەک پێش لە شۆڕشی ئیسلامی ئێران سەرۆکی پەرلەمانی ئێران بوو.
ھاری ڕۆپەر-کورزن
پاشبنەما و خانەوادە
هاری کوڕە گەورەی خاوەن شکۆ دەڤید ڕۆپەر-کورزنە (Honorable David Roper-Curzon) و میراتگرێکی ئاشکرای بارۆنی تاینهامە. خانەوادەکە لە پارکی پیلەوێڵ لە کۆشکێکدا لە هامپشێر کە ڕووبەرەکەی 1500ئەیکەر (6000 مەترە چوارگۆشەیە)، لەگەڵ باوکیدا دەژی. هاری لەڕێگەی باوکیەوە کە ئامۆزای میرکچی یۆرک، دایکی شازادە بیاتریز و یوجینە (Princesses Beatriz’s and Eugenie)، ڕەچەڵەکی دەگەڕێتەوە بۆ خێزانی شاهانەی بەریتانی. داپیرەی هاری لە باوکیەوە بریتیە لە خانم ئێلیزابێت سکریمگیۆر-وێدبێرن (Lady Elizabeth Scrymgeour-Wedderburn) ، کە کچی هێنری جەیمس سکریمگیۆر-وێدبێرنە (Henry James Scrymgeour-Wedderburn) ئەمیش یانزەهەمین ئێرڵی دووندییە. دایکی هاری کە ناوی لوسیندا ئایریە (Lucinda Airy) کچی لیوا سێر کریستۆفەر جۆن ئایریە (Major General Sir Christopher John Airy)، کە خەزنەدار، ئەفسەری تەشریفات و ئەفسەری خانەوادەی شازادە چارڵز و شازادە دیانای وێڵز بووە لە نەوەدەکاندا.
سەید حەسەن تەقیزادە
لە سەرەتای ژیانیدا تەقیزادە بە ھۆی ئەوەی کە باوکی مامۆستای ئایینی بوو، دەستی کرد بە خوێندنی زانستی ئایینی بەڵام دواتر لەم کارە ھەڵگراوە و دەستی کرد بە خوێندنەوەی کارە زانستییەکانی ئەورووپا کە لە ڕێگای ڕووسیاوە دەھاتە تەورێز. تەقیزادە بڕوای بوو کە بۆ ئەوەی ئێران پێش بکەوێت دەبێ خەڵک و وڵات بە ڕواڵەت و بە ڕۆح خۆیان وەکوو ئەورووپییەکان لێبکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئێران پۆل:شیعە ئێرانییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٨ پۆل:مردووانی ١٩٧٠
ھاری ڕۆپەر-کورزن
بنەچە
مێژووی خانەوادەی هاری دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی 850 زاینی و داگیرکاری نۆرماندیەکان. پێشینانی ئەو بریتین لە شاژنە ماری سکۆت، جەیمسی یەکەم، هێنری حەوتەم تیودۆرس و چارڵزی یەکەم کوڕەزا گەورەی میری مۆنماوس؛ هی میری بوکلیۆچ؛ و میری کوینسبێری.
ناوی دووەمی هاری بریتیە لە “ئینگام” ئەمەش لە بنجامین ئینگامی باپیرە گەورەیەوە بۆی ماوەتەوە کە شەرابی مارسالا و قەڕاڵی گواستنەوەی دەریایی لە سیسیلیا دامەزراند، (کە پاشتر بە میراتی بۆ جۆزێف ویتەیکەری کوڕەزای مایەوە)، و ئەو کاتی خۆی ناسرابوو بە دەوڵەمەندترین پیاو لە جیهاندا. داپیرە گەورەی هاری خانم ئیلسپێت گرەیس وایتەیکەرە (Elspeth Grace Whitaker)، کە میراتگر و ئەندامێکی خانەوادەی وایتەکەرە، و پارکی پیلەوێڵی لە براکەیەوە بەناوی ویلیام ئینگام وایتەیکەر (William Ingham Whitaker) بە میراتی بۆ بەجێماوە، ئەویش بۆ باپیرە گەورەی هاری بەجێهێشت بەناوی جۆن کیستۆفەر ئینگام ڕۆپەر-کورزن (John Christopher Ingham Roper-Curzon)، کە بارۆنی بیستەمی تیانهام بوو لە ساڵی 1988.
ژیانی کەسیی
هاری لەگەڵ هانا جاف دەزگیراندارە، کە کەسێکی خێرخواز، وتەبێژ، نووسەر و ئەندامێکی خانەوادەی جافە. ئەوان بەنیازبوون لە هاوینی 2020 لە ئینگلتەرە و مەکسیک هاوسەرگیری ئەنجام بدەن بەڵام بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە دواخراوە.
ئەوان لەڕێگەی هاوڕێیەکی هاوبەشەوە بە ناوی خانم مارتا سیتوێڵ (Lady Martha Sitwell) لە دیدارێکی خشتە بۆنەکراو لە پێشانگەیەکی کراوەدا لە لەندەن لە هاوینی 2019 یەکتریان ناسی و شەش مانگ دواتر لە گستاد لە سویسرا پەیوەندی دەزگیرانیان بەست. پلانیان وایە لەنێوان هامپشێر و لەندەن دا بژین.
خەڵاتەکانی گراند بێڵ
خەڵاتی گراند بێل (بە کۆری:대종상 영화제; خوێندنەوە: دایجۆنگسانگ یۆنگھواجای) ھەروەھا وەک خەڵاتی فیلمی دایجیۆنگیش ناسراوە، خەڵاتێکی ساڵانەیە لەلایەن (The Motion Pictures) پێشکەش دەکرێت کە پەیوەندیدارە بە نایابی لە فیلم لە کۆریای باشوور
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بۆنە ساڵانییەکان لە کۆریای باشوور پۆل:خەڵاتی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خەڵاتەکانی گراند بێڵ پۆل:خەڵاتانەی لە ١٩٦٢ دامەزراون
کەسی یاسایی
کەسی یاسایی (لە دەقە یاسایییەکاندا بەکورتی کەس (شەخس) دەنووسرێت) ھەر وجوودێکی مرۆڤی یان نامرۆڤییە، بە وتنێکی تر، ھەر ئینسان، شرکەت، یان ئاژانسێکی حکوومەتی کە بە بوونی ماف و ئەرک ناسراوە، وەکوو توانای بەشداری لە پەیمان و گرێبەستەکاندا، تا دادخوازی بکات و دادخوازی لێ بکرێت. وشەی کەسی یاسایی ئەگەرچی لێڵ و ناڕوونە بەڵام بۆ جیاکردنی لە کەسی ئاسایی بەکار تێ، یانی، وەکوو ھاوواتایەکی زاراوەگەلێک کە تەنیا بۆ ئاماژەکردن بە کەسانی یاسایی نائینسان بەکار تێن.
سەرچاوەکان
پۆل:ئابووری کاسبی پۆل:زاراوەکانی کاسبی پۆل:زاراوە یاساییەکان
ناکۆنفراس
وێنۆک|200px|کردنەوەی خشتەی دانیشتنی بۆشایی لە ناکۆنفراس
ناکۆنفراس جۆرێکە لە کۆبوونەوە کە تێیدا بەشداربووان ھەوڵ دەدەن پێکەوە کۆببنەوە و باس لە بابەتێکی دیاریکراو بکەن بەبێ ئەوەی پەیڕەوی بنەماکانی بەستنی کۆنگرە و کۆنفرانسی ڕاستەقینە بکەن.
مێژوو
وێنۆک|200px|ناکۆنفراس لە ویکیکۆنفەرنس ئەمریکا لەگەڵ بەشداربووێک. بەپێی تیم ئۆڕیلی، یەکەم ناکۆنفراس بە کەمکردنەوەی جەختکردنەوەی ئاسایی لەسەر قسەی فەرمی و جەختکردنەوە لە پەیوەندییە نافەرمییەکان لە جیاتی ئەوە، لە ساڵی ١٨٢٨ لەلایەن ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵدەوە ڕێکخرابوو. دەستەواژەی «ناکۆنفراس» بۆ یەکەم جار لە ڕاگەیاندنێکدا دەرکەوت بۆ کۆنفرانسی ساڵانەی گەشەپێدەرانی XML لە ساڵی 1998.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە فراوان-چەمکەکان پۆل:کۆنفڕانسەکان پۆل:کۆبوونەوەکان پۆل:ڕووداوە کۆمەڵایەتییەکان
پۆلین شورت ڕوبنسون
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٩٧ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٥ پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان
کۆلارە (ئەندازە)
وێنۆک|کۆلارەیەک لەگەڵ [[ناوە بازنە|بازنەی دوردراوی کۆلارەکە]] لە ئەندازەی ئیقلیدسیدا کۆلارە چوارلایەکی قۆقزە، کە دوو لای تەنیشتی یەکسانن، بە پێچەوانەی لاھاوبەرە کە لایەکانی بەرامبەری یەکسانن.
ڕووبەر
ئەگەر بەرھەمی لێکدانی دوو کۆتەرەکانی کۆلارە، دابەشی ٢ بکەین، ئەوا ڕووبەرەکەمان پێواوە. واتە ئەگەر p و q درێژایی کۆتەرەکانی کۆلارە بن و K ڕووبەری کۆلارەکە بێت ئەوا:
ئەگەر درێژایی ئەو دوو لایەی بەرامبەر بە یەکن، لە کۆلارەیەکدا، زانراو بێت (a و b) و \theta گۆشەی نێوان دوو لا نایەکسانەکانی کۆلارەکە بێت، ئەوا ڕووبەری کۆلارە لە ڕێگەی ھاوکێشەی خوارەوە، ھەژمار دەکرێت:
سەرچاوەکان
پۆل:شێوە سەرەتایییەکان پۆل:چوارلاکان
پۆپیولیزم
پۆپیولیزم مەبەست لێی لە کۆمەڵە هەڵوەستەیەکی سیاسییە کە تێیدا خۆی لەگەڵ بەرەی گەلدا دەبینێت و زۆربەی کات ئەو بەرەیەش لە دژی دەسەڵات یان چینی نوخبە دەجووڵێنێت. دەستەواژەی پۆپولیزم لە دوای سەدەی نۆزدەهەم بەربڵاوبوو، هەروەها کۆمەڵێک کەسایەتیی و حیزبی سیاسیی دەهاتنە ناو پۆلینی پۆپولیزمەوە. تا ئێستا لە ڕوانگەی زانستی سیاسیی و زانستە کۆمەڵایەتییەکان کۆمەڵێک پێناسەی جیاواز بۆ پۆپیولیزم کراوە، هەندێک لە پسپۆڕان لە پێناسەی ئەو دەستەواژەیە دەڵێن کە بە مانای ڕەتکردنەوە بەیەکەوە دێت.
لە دەیەی ١٩٦٠ ئەوا دەستەواژەی پۆپیولیزم زۆر بەربڵاوبوو لە نێوان پسپۆڕانی زانستە سیاسییەکان، ئەمەش بەتایبەت لە ناو وڵاتانی ڕۆژا وابوو. لە کۆتاییەکانی سەدەی بیستەم، دەستەواژەکە بە زۆری بەسەر پارتە لیبرال دیموکراتەکان دەچەسپا. لە ئەمڕۆدا و لە سەدەی ٢١، مشتوومڕ کەوتە سەر دەستەواژەکە بەتایبەتیش لە ئەورووپا و ئەمریکا، ئەمەش لەبەر ئەوەی پۆپیولیزم بۆ حیزبە ڕاستڕەو، چەپ و ناوەڕاستەکان بەکاردەهات کە ئالنگاری حیزبە دەسەڵاتدارەکانیان دەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:وشە سیاسییەکان پۆل:بیردۆزە سیاسییەکان پۆل:Webarchive template wayback links
دەڵێنی
دەڵێنی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیروان، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دەڵێنی لە باکورەوە ھاوسنورە لەگەڵ ناحیەیی سیروان و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی بەکراوا و لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی قشڵاغەڕووتە لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی گورگەچیا، ھەڵەبجە.