cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مەرقۆس
لیبیا یەکەم شوێن بووە بۆ بانگەوازی گاورەکان لە کیشوەری ئەفریقا، لەسەر دەستی مەرقۆسی پیرۆز کە یاوەری مەسیحە لە ڕێگەی یۆنانەوە ھاتبوو، پاشان بەڕێکەوت بۆ دانانی یەکەم بڵاوکردنەوەی ئۆرتۆدۆکسی لە میسر، بەڵام زۆری نەخایاند گەڕایەوە بۆ لیبیا دووبارە دوای ئەوەی قەشەکان لێی ترسان، و مەسیحییەت زۆر بە بەھێزی بڵاوبووەوە، بەو مانایەی کە میسرییەکان باوەڕیان بەھێزی مەسیحییەت بوو بە گشتی، و مەرقۆس لە میسر مردن.
لە شاری سیرین لە ناوچەی سیرینایکای لیبیا لەدایکبووە.
کوڕەزای بەرناباس بوو.
دوایین ژەمی ئێوارە لە ماڵەکەی خۆیدا بوو.
پۆڵس و ھاوڕێیانی بە دەریادا لە پافۆسەوە چوونە پەرگە لە پامفیلیا. بەڵام یۆحەنا لێیان جیا بووەوە و گەڕایەوە ئۆرشەلیم. کردار ١٣‏:١٣
لە گەشتی دووەمدا لەگەڵ بەرناباس چوو بۆ قوبرس.
لە ساڵی ٥٥ ز ھاتە میسر و لەوێ بانگەشەی کرد.
کەنیسەی ئۆرتۆدۆکسی قبتی لە میسر دامەزراند
لە ساڵی ٦٨ی زایینیدا کوژراوە.
تەرمی مەرقۆس
تەرمی مەرقۆس لە ئەسکەندەریە دزراو و بردرا بۆ ئیتاڵیا، بەڵام کەنیسەی قیبتی لە ساڵی ١٩٦٨ لە سەردەمی پاپا سیریل شەشەمدا تەرمی ئەویان وەرگرتەوە
بەیانی چوارشەممە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٦٨ نوێژێک لە قوربانگای کاتدرایی مەرقۆس بەڕێوەچوو و لە کۆتایدا پاپا سیریلی شەشەم ڕوفاتی مەرقۆسی بردە ئەو شوێنەی کە تێیدا دانرابوو مەزارگەی ئێستای لەژێر پەیکەرێکی گەورە لە ڕۆژھەڵاتی کاتدرایل.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٢ پۆل:مردووانی ٦٨ پۆل:پیرۆزەکانی ئەنگڵیکان پۆل:نووسەرانی مەسیحی پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١ەم
پۆل ویالار
پۆل ویالار نووسەرێکی سەدەی نۆزدەیەمە، خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨ پۆل:مردووانی ١٩٩٦ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
کەناڵی ئیلام
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی فارسی پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی کوردستان پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئێران
نامۆ (ڕۆمان)
نامۆ لە ساڵی ١٩٤٢ لەلایەن نووسەری فەڕەنسی، ئەلبێر کامو نووسراوە. ناوەڕۆکی ئەو زۆرتر وەکوو نموونەیەک لە فەلسەفەی پووچخوازی و بوونخوازی دێتە ھەژمار. ئەگەرچی خوودی کامۆ نموونەی دووەم ڕەت دەکاتەوە.
ئەم ڕۆمانە چوار چەل وەرگێڕدراوتە سەر ئینگلیزی و ھەروەھا زمانەکانی تر و وەکوو بەرھەمێکی کلاسیکی سەدەی بیستەم پێناسە دەکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆمانە فەلسەفییەکان پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە کۆمیک پۆل:کتێبە فەڕەنسییەکان
کەڵەڕەشی بچووک
کەڵەڕەشی بچوک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کەڵەڕەشی بچوک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەروێشانی گەورە و لە باشوور لەگەڵ گوندی خدری خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی خاکی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شاحەسەن.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
گوێم لێگرن (ئەلبوم)
گوێم لێگرن ئەلبۆمێکی گۆرانیبێژ لەیلا فەریقییە کە ساڵی ٢٠٠٧ بڵاو کراوەتەوە. بەرھەمھێنەری ئەم ئەلبۆمە لەیلا پرۆداکشنە و کۆمپانیای چوارچرا بڵاوی کردووەتەوە. ھەڵکەوت زاھیر، ئەکرەم ئەمین، حەمەسەعید ئیبراھیم، زیاد ئەسعەد، حەمەسەعید حەسەن، ڕێدار سابیر، عەبدولرەحمان بێلاف و محەمەد قادر نووسەرانی دەقی گۆرانییەکانی ئەم ئەلبۆمەن. لەیلا فەریقی یەکێک لە گۆرانییەکانی ئەم ئەلبۆمەی لەگەڵ گۆرانیبێژی میسری عەلی ئەلحەججار خوێندووە.
گۆرانییەکان
300px|وێنۆک|کتێبی دەقی گۆرانییەکانی ئەلبۆمی گوێم لێگرن
بەردی گورچیلە
بەردی گورچیلە بریتی لە نیشتوونی ڕەق و بچووکی کانزایی و خوێی ترشی لە بەشی ناوەوەی گورچیلەکاندایە. بە شێوەیەکی ئاسایی ئەو ماددانەی کە دەبنە ھۆی دروست کردنی بەردی گوڕچیلە، ڕۆن دەبن لە میزدا. کاتێک میز چڕ دەبێتەوە، ئەو کات کانزاکان دەبن بە کریستال و بەیەکەوە دەنووسێن و ڕەق دەبن. ئەنجامەکی دروست بوونی بەردی گورچیلەیە. زۆربەی بەردە گورچیلەیەکان لە کالیسیۆم پێکھاتوون.
نیشانەکان
200px|وێنۆک|شوێنی ئێشی گورچیلە تاکوو بەردی گورچیلە نەجووڵێت و نەیێتە خوارەوە ھەست بە ھەبوونی ناکریت. لە کاتی ھاتنە خوارەوەیدا ڕەنگە ئەم نیشانانەی خوارەوە ڕووبدەن:
ھۆکاری دروست بوون
بەردی گورچیلە کاتێک دروست دەبێت کە پێکھاتەکانی ناو میز (شلە و چەندین جۆری کانزا و ترشەکان) لە ھاوسەنگی لابدەن. کاتێک ئەمە ڕوودەدات دەبێتە ھۆی ئەوەی میز جۆرە ماددەی کریستاڵ دروستکەر (وەک کالیسیۆم و ترشی یوریکی) لە خۆ بگرێت بەشێوەیەکی ئەوەندە زۆر کە شلەی میز ناتوانێت ڕۆنیان بکات. ئەو کێشانەی کە کار دەکەن لە فرمانی گورچیلەکەکان دەکەن لە مژین و فڕێدانی کالیسیۆم و ماددەکانی تر، ئەوا بارێک دروست دەکەن بۆ ئەوەی بەردی گوڕچیلە دروست ببێت. ھۆکاری ئەمەش لەوانەیە بۆماوە بێت، یاخود لەوانەیە کێشەی ڕیخۆڵە بێت، لەوانەیە خۆراکی یان ھەندێک لە دەرمانەکان بێت.
زۆر جار باوە بەردی گورچیلە یەک ھۆکاری تەواوی نییە، بەڵکوو چەندین ھۆکاری ھەیە.
خۆپاراستن
ئەگەر بەردی کەسیک لە جۆری کالیسیۆم ئۆگزالەیتی بیت، ئەوا پزیشکان بەباش دەزانن ئەو جۆرە خواردنانە بەشێوەی زۆر توند کەم بکرێتەوە کە دەوڵەمەندن لە ئۆگزالەیت، وەک ڕێواس، چەوەندەر، پاقلە، کەلەم، سپێناغ، پەتاتەی شیرین، کونجی و باوی.
دەرمان
بەردی گورچیلە بە چەندین جۆر چارەسەر دەکرێت. یەکێک لە ئەم شێوازانە خواردنەوەی شلەی زۆرە تاکوو بەردەکە بۆ خۆی بجووڵێت و دەر بێت. شێوازێکی دیکە نەشتەرگەرییە کە لە ساڵانی سەدەی بیست و یەکەمدا کەمتر ئەنجام ئەدرێت. شێوازێ کە ئەمڕۆ بە کار دەبرێت بەم جۆرەیە کە بە بێ باز کردنی زگی نەخۆشی تووشبوو بە بەردی گورچیلە، لە ڕێگای میزبۆریەوە دەچەنە نیو میزەڕۆ و لەوێ بەردەکە بە شەپۆلی ئەلیکترۆمەگنیتیک دەشکێنن، بەم جۆرە بە کەمترین ئازار، بەردی گورچیلە چارەسەر دەبیت.
ھێلکەدان
230px|وێنۆک|هێلکەدان (Ovaries) ھێلکەدان ئەندامێکی سیستەمی زاوزێی ژنانەیە. هێلکەدان دوو دانە ئاڵگی وەک هێلکەیە لە دوو لای منداڵدان کە بە هۆی بۆری هێلکەدانەوە دەلکێت بە منداڵدان. ئەرکی هێلکەدان دروست کردنی گەرایە. هێلکەدان ئەم گەراگەلە بۆ کاتی بەبەربوون (لقاح) پەروەردە دەکات. هەر چی مانگە (٢٨ ڕۆژ)، هێلکەدان یەک دانە گەرا بەر دەداتە ناو بۆری هێلکەدان و ئەگەر هاوکات لەگەڵ گەراکە، سپێرمیش لە ناو منداڵداندا هەبێت ئەوە بەبەربوون ئەنجام دەدرێت و نوتفە دروست دەبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامەکان پۆل:کۆئەندامی کوێرەڕژێنە پۆل:ئەندامەکانی لەشی مرۆڤ پۆل:پزیشکیی ژنان پۆل:لەگەنە
خوەشاو
خوەشاو گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی خوەشاو بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٥٨ کەس لە ٦٥ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
دۆنیا ستوبیتسا
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
بڕیارنامەی ٦٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢ی ئازاری ١٩٩١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ عێراق-کووەیت. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٧٨‌ەم، بە ١١ دەنگی لەگەڵ، ١ی دژ و ٣ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
سەرچاوەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩١ پۆل:عێراق لە ١٩٩١ پۆل:کووەیت لە ١٩٩١ پۆل:مێژووی کووەیت پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کووەیت-کۆلکە پۆل:شەڕی کەنداو پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کووەیت
زەرگەر
زەرگەر شارۆچکەیەکی شارستانی باختەرە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٣٩٥١٧ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
شین
وێنۆک|شەبەنگ شین یان کەوە ڕەنگی ئاسمانی بێھەور و زەریای قووڵە. لە شەبەنگدا، شین دەکەوێتە نێوان بنەوش و سەوزەوە. درێژیی شەپۆلی ڕەنگی شین دەگاتە ٤٥٠ تا ٤٩٥ نانۆمەتر، لەرەی شەپۆلیشی ~٦٧٠ تا ٦١٠ تێراھێرتزە.
سایکۆلۆژیای ڕەنگی شین
شین ڕەنگی ئاسمانە و، ھۆکارێکی سەرەکییە بۆ ئاسوودەییی ڕۆح و دەروون. بۆ ژووری خەوتن لە ڕەنگی شین سوود وەردەگیرێ، چونکە دەبێتە ھۆی کۆنترۆڵکردن و لەبەینبردنی خەمۆکی و دڵتەنگی. تازەباوناسان ئاوەھا ئامۆژگاریی ئەو خاوەن پیشە و کارانە دەکەن کە دەیانەوێت کارمەندی تازە دابمەزرێنن کە باشتر وایە ئەو جێگەیەی کە بەرنامە و پرۆگرامی کارەکەیان بۆ ڕوون و شرۆڤە دەکەنەوە، ڕەنگی شین بێت، چونکە ھێما و نیشانەی ڕاستگۆیی و ڕاستبێژییە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕەنگ
سیرەی پێغەمبەر
ژیاننامەی پێغەمبەری، سیرەی پێغەمبەر زانستێکی ئیسلامییە مەبەست پێی ژیاننامەی پێغەمبەر محەممەدە، بەجۆرێک هەموو تایبەتمەندیەکانی ژیان و سیفەت و خوڕەوشت و غەزاکانی باسدەکات.
ناساندن
هەموو ئەوەی بۆمان گێڕدراوەتەوە لەژیاننامەی پێغەمبەر محەممەد لەکاتی لەدایکبوونی، پێغەمبەرایەتی و کۆچکردن و هەموو ڕوداوەکانی ژیانی. لەدایکبوون، ڕەچەڵەک، هۆزەکەی، منداڵی و گەورەبوون، دابەزینی سرووش، شێوازی ژیان، موعجیزەکان و قۆناغەکانی بانگەواز لە مەککە و مەدینە لەخۆدەگرێت.
گرینگی
سیرەی پێغەمبەر گرینگیەکی زۆری هەیە لەژیانی مرۆڤایەتی بەگشتی و موسڵمانان بەتایبەتی، یارمەتی چەند شتێک دەدات لەوانە:
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:زانستە ئیسلامییەکان پۆل:محەممەد پۆل:کتێبەکانی ژیاننامەی محەممەد
ژێئو نورژ
ژێئو نورژ شاعیری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠
پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠، پێک دێت لەو وڵاتانەی بوونەتە براوەی یەکێک لە مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی شەشەمی ھاوینە، کەیارییەکانی لە ١٤ی ئاب تا ١٢ی ئەیلوولی ١٩٢٠ لە شاری ئەنتۆێرپی بەلجیکا بەڕێوەچوو. ٢٬٦٢٦ (٢٬٥٦١ پیاو، ٦٥ ژن) ھەزار وەرزشوان لە ٢٩ نەتەوە لە ١٥٦ یاری ٢٢ وەرزشدا پێشبڕکێیان کرد.
ئیسیاوا
ئیسیاوا گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی ئیسیاوا بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٬٠٥٦ کەس لە ٢٧٣ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
کەسایەتییەکانی جیھانی سینەماییی مارڤڵ
ئەیجاک
ئەیجاک (ڕۆڵبینراوە لەلایەن سەلما ھایێک) ئەو بریتیی بوو لە سەرۆکی نەمرەکان کە ھێزی چارەسەری ھەیە، و بێجگە لەوە ئەو دەیتوانی قسە لەگەڵ سیلیستایا ئاریشم بکات، بەڵام دوای مردنی ئەیجاک سێرسی جێگەی گرتەوە.
لە ٢٠٢٢، ئەم کارەکتەرە دەرکەوتووە لە فلیمی نەمرەکان.
ئەلگریم
ئەلگریم (ڕۆڵبینراوە لەلایەن ئەدیوالێ-ئەکۆنیۆ ئەگباجێ) و ناوێکی تری بریتییە لە کورس، لە دارک ئێلف و لیوای مالاکیچ. ئەو یەکێکە لەو کەمترین ئەلفانەی تاریک کە لەو کارەساتە ڕزگاری بوو کە خەریک بوو ڕەگەزەکەیان بسڕێتەوە. لە ڕووی جەستەیییەوە بەھێزترە و بەھێزترە لە تۆر، بەھۆی ئەوەی تواناکانی بە بەردی کورس بەرزتر بووەتەوە، ئەمەش وای لێدەکات لە لێدانەکانی مجۆڵنیر ڕزگاری بێت، ھەرچەندە لۆکی بە نارنجۆکێکی کونە ڕەش دەیکوژێت.
دەرکەوتووە لە تۆر: جیھانی تاریک و دیزنی+ بۆ لۆکی
ئەنسێکت وەن
ئەنسێکت وەن (بەرجەستە کراوە لەلایەن تێلدا سوینتۆن) کە جادووگەری باڵا بووە و ڕاھێنەری ستیفن سترەینج بووە کە لەلایەن کیسیلیوس کوژرا. لە ٢٠٢٣، بروس بانەر گەڕایەوە بۆ کات لە ٢٠١٢ کاتێک ئەسێکت وەنی بینی سانسەتۆر سانکتۆرم کاتێک کە بەردەی کاتی پێبوو
لە ٢٠٢٢، ئەم کارەکتەرە لە دوو فلیمدا بەژداری کردووە کە بریتین لە: دۆکتۆر سترەینج و تۆلەسەنەرەوەکان: کۆتا یارییەکە، و لە چی ئەگەر…؟ دیزنی+ بەژدار بووە
ئاریشم
ئاریشم (دەنگ بینراوە لەلایەن دەیڤد کەی) کە ئەو سیلیستیا یە بوو کە نەمرەکان و دیڤییەنسەکانی دروست کرد.
ئایشە
عائیشە (لەلایەن ئەلیزابێس دێبیکییەوە نەخشراوە) سەرۆک کاھینەکەی ڕەگەزی سەروەری پێستی زێڕینە. ئەو پارێزەرانی گالاکسی بەکرێ دەگرێت بۆ پاراستنی پاترییەکانی ئەنلاکس لە ئەبیلیسک، بەڵام دوای ئەوەی ڕۆکێت چەندین پاترییەکە دەدزێت بە مەبەستی ئەوەی دواتر بیانفرۆشێت، توڕە دەبێت و بەلەمەکانی ئۆمنیکرافت دەنێرێت بۆ کوشتنیان. دواتر دەبینرێت کە چاودێری دووگیانی ئەندامێکی نوێی ڕەگەزی سەروەر دەکات، و ناوی دەنێت ئادەم.
تا ساڵی ٢٠٢٢ ئەم کارەکتەرە لە فیلمی - لە فیلمی داھاتووی Guardians of the Galaxy Vol. 3- وەشانێکی جێگرەوەی عائیشە لە زنجیرە ئەنیمەیشنی دیزنی+ دەرکەوت What If... ؟
بکوژی بی-١٥
بکوژی بی-١٥ (ڕۆڵبینراوە لەلایەن ونیوی مۆساکا) بریکاری پارێزەرانی کاتبوو و دادوەری پارێزەری کاتە، کە دوای خێزانەکەی بیردێتەوە،
لە ٢٠٢٢ ئەم کارەکتەرە دەردەکەوێت لە دیزنی+ لە درامای لۆکی.
نەکیا بەھادیر
ناکیا بەھادیر (کە جێبەجێکراوە لەلایەن یاسەمین لاشەر) کە ھاوڕێیەکی نزیکی کامالا بوو
لە ٢٠٢٢، ئەم کارەکتەرە لە دیزنی+ دەرکەوتووە لە خاتوو مارڤڵ.
لاورا بارتۆن
لاورا بارتۆن (بەرجەستە کراوە لەلایەن لیندا کاردیللینی) بریکاری پێشووی شیڵدە، ھاوسەری کلینت بارتۆنە و دایکی کوپەر و لیلا و ناتانیل بارتۆنە. بۆ پاراستنی خۆیان، لاورا و منداڵەکانی لە نھێنیدا دەژین، بۆ تۆڵەسێنەرەوەکان بێ بڕوان. ھەرچەندە ئەڤێنجەرەکان لە ساڵی ٢٠١٥ سەردانی کێڵگەی بارتۆن دەکەن و لۆراش ئاماژە بەوە دەکات کە بە منداڵی سێیەمیان دووگیان بووە کلینت بڕیاری دا لە تۆڵەسەندنەوە خانەنشین بێت بۆ ئەوەی لەگەڵ خێزانەکەی بێت و لاورا دواتر ناتانیل لە دایک دەبێت. لە ساڵی ٢٠١٨، ئەو و ھەر سێ منداڵی بارتۆن بوونە قوربانی بلیپ، بەڵام لە ساڵی ٢٠٢٣ زیندوو دەکرێنەوە
لە ساڵی ٢٠٢٢دا کەسایەتییەکە لە دوو فیلمدا دەرکەوت: تۆڵەسەندەرەکان: سەردەمی ئۆڵترۆن و ئەڤێنگەرس: کۆتایی یاری؛ ھەروەھا لە زنجیرەی ھاوک ئای دیزنی+
جیۆریس بارتۆک
جۆریس بارتۆک (ڕۆڵبینراوە لەلایەن جیۆریس ست-پرای) بەکرێگیراو و چەتەی دەریایی جەزائیرییە لە لووتکەی ئاگاداری سووری ئینتەرپۆل، ھەروەھا بریکاری پێشووی DGSE کە ٣٦ ئەرکی کوشتنی تۆمارکردووە پێش ئەوەی لەلایەن حکوومەتی فەرەنساوە لاببرێ.
ھەتا ٢٠٢٢ ئەم کارەکتەرە دەرکەوتووە لە کاپتن ئەمریکا: سەربازی زستان و لەدراماکانی دیزنی+ فاڵکۆن و سەربازی زستان و لە چی ئەگەر…؟ یش بەژداربووە.
کوینتیک بیک/میستیریۆ
کوینتین بیک (لەلایەن جەیک جیلنھال بەرجەستە کراوە) ھەروەھا بە میستریۆ ناسراوە، کارمەندێکی پێشووی پیشەسازی ستارک و پسپۆڕی وەھمی ھۆلۆگرافییە کە وەک پاڵەوانێک بەناوی کوینتین بیک لە زەوی-٨٣٣ ئەو لەلایەن نیک فۆریەوە نێردراوە بۆ یارمەتیدانی پیاوی جاڵجاڵۆکە بۆ وەستاندنی توخمەکان، کە بە نھێنی لە ڕێگەی وەھمەوە دروستی دەکات وەک ڕێگایەک بۆ ناسینەوەی کارەکانی ژیانی، و تۆڵەسەندنەوە بەھۆی سکاڵاکەی لە پیشەسازی ستارک و لەلایەن تۆنی ستارک، خاوەنکارەکەی پێشوو. ئەو پاش یەکێک لە تەقەی بێفڕۆکەوانەکان دەکوژرێت، لەگەڵ ویلیام جینتەر ڕیڤا داگرتنی داتای فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان و دکتۆرکردنی گرتەکە بۆ چوارچێوەکردنی پیاوی جاڵجاڵۆکە بۆ ھێرشەکە.
لە ساڵی ٢٠٢٢ کارەکتەرەکە بوونی ھەیە لە دوو فیلمدا: پیاوی جاڵجاڵۆکە دوور لە نیشتیمان و پیاوی جاڵجاڵۆکە ڕێگەی ماڵەوە نییە.
یلینا بیلۆڤ/بلاک ویدۆ
یلینا بیلۆڤ (لەلایەن فلۆرانس پوفەوە بەرجەستە کراوە) سیخوڕی و بکوژێکی زۆر ڕاھێنراوە کە لە ژووری سووردا وەک بێوەژنێکی ڕەش مەشقی پێ کراوە و خوشکە ھەڵیگراوەکەی ناتاشا ڕۆمانۆفە. لە ساڵی ٢٠١٦ لەگەڵ ڕۆمانۆف و ئەلێکسی شۆستاکۆف و میلینا ڤۆستۆکۆف کاردەکات بۆ وەستاندنی جەنەراڵ دریکۆف دوای ئەوەی بەرنامەی ژووری سووری کاراکردەوە، کە قوربانی بوو، و مردنی ڕۆمانۆف، بێلۆڤا لەلایەن ڤالانتاینا ئەلێگرا دی فۆنتاین نزیک دەبێتەوە بۆ کوشتنی کلینت بارتۆن بەھۆی تێوەگلانی لە مردنی ناتاشا خوشکەکەی. ئەو بارتۆن لە ڕێگای کەیت بیشۆپ و مایا لۆپێز دەدۆزێتەوە و وەک دەمامکدار لە دژیان دەجەنگێت، ھەتا بارتۆن دەستی لێ نادا و ناچار بە کشانەوە دەبێت. لە شەوی کریسمەسدا، بێلۆڤا دزە دەکاتە ناو ئاھەنگی کریسمسی خێزانی بیشۆپ بۆ کوشتنی بارتۆن، بەڵام بیشۆپ ڕێگری لێ دەکات و شەڕی لەگەڵدا دەکات. بێلۆڤا ڕووبەرووی بارتۆن دەبێتەوە لە سەنتەری ڕۆکفێلەر لە سەھۆڵەکە، لە سەرەتادا باوەڕی بە چیرۆکەکەی نییە دەربارەی قوربانی ڕۆمانۆف. تا بارتۆن وردەکارییەکانی پەیوەندییەکانی ئاشکرا نەکات
لە ساڵی ٢٠٢٢ کارەکتەرە بەرجەستەکراوە لە فلمی بلاک ویدۆو و درامای دیزنی پڵەس ھاوکئای
ئێلنۆر باشۆپ
ئێلینۆر بایشۆپ (ڕۆڵبینراوە لەلایەن ڤێرا فامیریگا) کە دایکی کەیت بایشۆپە، و لە ٢٠١٢دا باوکی دەمرێت.
ئەم کارەکتەرە دەردەکەوێت لە دیزنی+ لە ھاوکای.
بلاکگار باڵتەگۆن/ بلاک بۆڵد
بلاکگار باڵتەگۆن/ بلاک بۆڵد (ڕۆڵبینراوە لەلایەن ئەنسۆن ماونت)یەکێکە لە شاھانەیەکان و پاشای ئەتیلان، کە دەتوانێت بە چرپەیەک کەسێک بکوژێت، کە لە زەوی ٨٣٨، بلاک بۆڵت کە یەکێک بوو لە لیومناتی کە کوژرا لەلایەن واندا ماکسیمۆف،
برونۆ کارلی
برونۆ کارلی (بەرجەستە کراوە لەلایەن مات لینتز)و باشترین ھاوڕێی کەمالایە
تا ساڵی ٢٠٢٢، کەسایەتییەکە لە زنجیرەی دیزنی+ خاتوو ماڕڤڵ دەرکەوت.
مێشل کارسۆن
میشل کارسۆن (ڕۆڵبینراوە لەلایەن مارین دۆناڤان) ڕاھێنەری باڵایە کە توانی شکست بە شیڵد بھێنێت ئەو کاتەی کاری بۆ ھایدرا دەکرد، و کاتێک شیڵد ھەوڵی دا کە بیھێنێتە لای خۆی لە ساڵی ١٩٨٩، ئەو کارسۆنی بەزاند، پیگی کارتەر، و ھاوارد ستارک، لە ٢٠١٥دا، ھێنایانە لای خۆیان و بوو بە ڕاھێنەر
تا ٢٠٢٢ دەرکەوتووە لە پیاوی مێروولە
ئەمریکا چافێز
ئەمریکا چاڤێز (بەرجەستە کراوە لەلایەن خۆچیت گۆمێز) گەنجێکە کە لە ئوتوپیان پارارێل کە ھێزی گەشتکردنی ھەیە لە نێوان دوو گەردووندا لە فرەگەردووندا بە مشت لێدانێک ئەستێرەیەک دەکرێتەوە لە شێوەی دەرگادا دوای گەشتکردن بەنێو فرەگەردووندا لەگەڵ ستیفن سترەینج و یارمەتیبدات بۆ شکستپێھێنانی واندا ماکسیمۆڤ، ئەو بڕیاریدا کە لە گەردوونی ٦١٦ بمێنێتەوە و فێری ھونەرە جادوویەکان بێت لە کەمە تاژ
کارەکتەرەکە بوونی ھەیە لە فلمی دکتۆر سترەینج لە فرەگەردوونی شێتی دا
کامران
کامەران (بەرجەستە کراوە لەلایەن ڕیشا شاھ)و کوڕێکە کە کەمالە کەوتووەتە داوی خۆشەویستییەوە
تا ساڵی ٢٠٢٢، کەسایەتییەکە لە زنجیرەی دیزنی+ خاتوو ماڕڤڵ دەرکەوت.
ئەمیر خان
ئەمیر خان (بەرجەستە کراوە لەلایەن سەغەر شێخ) برا گەورەکەی کەمالایە
تا ساڵی ٢٠٢٢، کەسایەتییەکە لە زنجیرەی دیزنی+ خاتوو ماڕڤڵ دەرکەوت.
کەمالا خان/ خاتوو مارڤڵ
کەمالا خان (لە بەرجەستە کردنی ئیمان ڤێلانی) ناسراو بە خاتوو ماڕڤڵ، ئەمریکییەکی ١٦ ساڵەی موسڵمانی پاکستانی-ئەمریکییە، کە خەیاڵی ھاندەرانی پاڵەوانان دەنووسێت، بە تایبەتی کاپتن مارڤێڵ و ھێزی وزەی گەردوونی بەدەست دێنێت
تا ساڵی ٢٠٢٢، کەسایەتییەکە لە زنجیرەی دیزنی+ خاتوو ماڕڤڵ دەرکەوت.
مونیبا خان
مونیبە خان (بەرجەستە کراوە لەلایەن زێنبیا شرۆف) دایکی ئەمیر و کامالایە و ھاوسەری یوسفە
تا ساڵی ٢٠٢٢، کەسایەتییەکە لە زنجیرەی دیزنی+ خاتوو ماڕڤڵ دەرکەوت.
یوسف خان
، یوسف خان (بەرجەستە کراوە لەلایەن مۆھان کەقور) باوکی ئەمیر و کەمالایە و مێردی مونیبەیە
تا ساڵی ٢٠٢٢، کەسایەتییەکە لە زنجیرەی دیزنی+ خاتوو ماڕڤڵ دەرکەوت.
دارسی لویس
دکتۆر دارسی لویس (لەلایەن کات دێنینگسەوە بەرجەستە کراوە) کارەکتەرێکی ڕەسەنە لە ئێم سی یو، زۆربەی کات وەک حەسانەوەی کۆمیدی خزمەت دەکات. لە ساڵی ٢٠١١ و ٢٠١٣، ئەو شارەزایەکی زانستە سیاسییەکانە لە زانکۆی کۆلڤەر و یاریدەدەری توێژینەوەیخۆبەخشی بۆ فیزیکزان جەین فۆستەر بۆ متمانەی کۆلێژ تا ساڵی ٢٠٢٣، دکتۆرای لە زانستی ئاسترۆفیزیک ھەیە و لەلایەن ئێس دەبلیو ئۆئاڕ دییەوە بانگ دەکرێت بۆ ئەوەی یارمەتی لێکۆڵینەوە لە ویستڤیو بدات.
تا ساڵی ٢٠٢٢ کەسایەتییەکە لە دوو فیلمدا دەرکەوتووە: تۆر و تۆر: جیھانی تاریک؛ ھەروەھا زنجیرەی دیزنی+ واندا ڤیژن ڤێرژنێکی جێگرەوەی دارسی لویس لە زنجیرەی دیزنی+ ئەنیمەیشن دەرکەوت ئەی ئەگەر…؟:
شەڕی مۆسکۆ
شەڕی مۆسکۆ (بە ئەلمانی: Schlacht um Moskau ) (بە ڕوسی: битва под Москвой ) زنجیرەیەکە لە شەڕەکانی نێوان تشرینی یەکەمی سالی ١٩٤١ و کانوونی دووەمی سالی ١٩٤٢ لە بەرەی ڕۆژھەڵات و لە دوری٦٠٠ کیلۆمەتر لە مۆسکۆی پایتەختی سۆڤیەت لە کاتی جەنگی جیھانی دووەمدا.
ھێزەکانی ئەڵمانیا لە سەرەتای تشرینی یەکەمی سالی ١٩٤١ەوە دەستیان بە داگیرکردنی مۆسکۆ کرد و ھەموو بەرگری و دژە ھێرشەکانیان تێکشکاند. بەھۆی خراپی کەش و ھەواوە وگواستنەوەی دابینکردنی تەقەمەنی بۆ ھێڵی پێشەوە و وەستانی ھێرشەکانی ئەڵمانیا بوو سەر مۆسکۆ، بوە ھەوەی ئەوی کە ھێزەکانی سوپای سۆڤیەت لە ڕۆژی ٥ی کانوونی یەکەمەوە دەستیان کرد بە ھێرشی پێچەوانەی یەک مانگی بۆ نەھێشتنی ئەو ھەڕەشەیەی کە لە سەرمۆسکۆ ھەبو. لە کوتایدا توانیان دوژمن بە مەوادا ی ١٠٠ بوو ٢٥٠ کیلومەتر لە پایتەختی یەکێتی سوڤیت دور بەخەنەوە. ئەنجامی ئەم جەنگەش بە کۆتا ھینانی داگیرکردنی ئەڵمانیا بۆ سەر یەکێتی سۆڤیەت کوتای ھات، ھەوڵی بێ ئەنجام بوو بۆ گەیشتن بە مۆسکۆی پایتەخت و گەورەترین شاری یەکێتی سۆڤیەت.
پێش ڕووبەروبونەوە
گفتوگۆ لە نێوان سەرکردەکانی فەرماندەیی باڵای ئەڵمانیادا بەڕێوەچوو کە چۆن سوود لە سەرکەوتنە سەرسووڕھێنەرەکانی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا لە داگیرکردنی مۆسکۆ وەربگرن لە تەممووزی ١٩٤١ەوە زۆرێک لە فەرماندەکانی ھێزی زەمینی، بە تایبەتی فرانتس ھالدەر، سەرۆکی ئەرکانی ھێزی زەمینی، ویستیان سوپای ناوەند دەستبەجێ بەرەو پایتەختی سۆڤیەت بجوڵییەنن. بوو ھەڕەشەکردن لە مۆسکۆ، ئەو جۆرە ھێرشکردنە دەبێتە ھۆی ئەوەی کە بەشی سەرەکی ھێزەکانی سوپای سوور ناچار بکات شەڕ بکەن و ڕێگە بە لەناوچوونیان بدەن. ھەرچۆنێک بێت بە دەستێوەردانی ئادۆلف ھیتلەر بڕیار درا کە ھێزە زرێپۆشەکانیلە لێنینگراد و کیێڤ بمییەنەوە. ھەرچەندە گۆڕینی ئاراستەکە بووە ھۆی ئەوەی کە سەرکەوتن بەڵام جووڵەی گرووپی ناوەندی سوپا بەرەو مۆسکۆ دواکەوت.
ئامادەکاری و پلاندانانی ئەڵمانیا
ھیتلەر و ھالدەر پێیان وابوو کە ھێشتا دەکرێت لە شەڕی زستان دوور بکەونەوە و لە کۆتایدا ئەم داگیرکارییە گەورەیە یەکێتی سۆڤیەتی پی بروخیت. ئەمە یەکەم جار بوو لە داگیرکردنی سۆڤیەتدا کە ئەڵمانییەکان ھێزی سەرەکی خۆیان چڕکردەوە و زۆربەی یەکە زرێپۆش و ئاسمانییەکانی بەرەی ڕۆژھەڵات لە یەک ئاڕاستەدا ڕوویان لە مۆسکۆ کرد. وێژەی فەرمانەکەی ڕابەر نیشانی دا کە بۆ یەکەم جار ھەست بە و دەکریت کۆتایی ھاتنی ئەم جەنگە پێش ئەوەی وەرزی زستان بگات کوتای پی بیت. ھەروەھا بەپێی ئەم فەرمانە مۆسکۆ بە ئامانج دانەنرا بەڵکو بەرگریکاران بوو کە لەلایەن ئەڵمانییەکانەوە بە دوایین ھێزی گەورەی جەنگی سوپای سوور دادەنرێت.
دوای چوار ڕۆژ فەرماندەیی باڵای ھێزی زەمینی بۆ ئەم مەبەستە فرمانێکی دەرکرد. لەپلانی پێداچوونەوەدا بارەگای گرووپی سەربازی ناوەند بەناوی «ئۆپەراسیۆنی تایڤن» کە لە ١٦ی ئەیلوول دەرچووبو، لەکاتێکدا فەرماندەیی ھیتلەر دوو تەوەری داگیرکردن لەگەڵ گرووپە زرێپۆشەکانی ٣ و ٤ پێشبینی کردبو، سێ گرووپی زرێپۆش ھێرش دەکەنە سەر سێ تەوەر. بەم شیوازە جگە لە ئۆپەراسیۆنەکانی گرووپی سێھەمی زرێپۆش لە بەرەی باکوور و گرووپی ٤ی زرێپۆش لە بەشی ناوەندی، گرووپی ٢ی زرێپۆش بە فەرماندەیی جەنەراڵ ھاینز گودریان، ھەروەھا زیادبوون بوو پلانی ئۆپەراسیۆنەکە، لە بەرەی باشوورەوە، لە شۆستکا لە باشووری ڕۆژاوا لە ڕیگای ئاریڤل بەرو موسکو بە ڕی بکەون. ھێرشی گودریان ڕێگە بە گەمارۆیەکی گەورەی دیکە دەدات لە دژی ھێزەکانی سوپای سوور لە ناوچەی بریانسک ئەگەر سەرکەوتوو بێت، ئەم ئۆپەراسیۆنەکە ھەر سێ بەرەی بەرگری لە سوپای سوور لە مۆسکۆ لادەبات و شارەکە بە تەواوی بێ بەرگری دەکات. وەک لە ڕۆژی کردنەوەی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا، گرووپە زرێپۆشەکان ھاوپێچی سوپای پیادە بوون بۆ ئەوەی باشتر خاڵەکانی بەرگری دوژمن تێکبشکینن. بەپێی گرووپی سوپای ناوەندی، سەرەتا گرووپە زرێپۆشەکانی ٣ و ٤ کە لەژێر کۆنترۆڵی ئۆپەراسیۆنەکانی سوپای ٩ و ٤دا بوون، دەبوایە لە ناوچەی ڤیازما ھێزەکانی سۆڤیەت گەمارو بدەن بۆ دروستکردنی کەلییەنێک لە بەرەی ڕۆژاوای سوپای سوور و پاککردنەوەی ڕێگای سەرەکی مۆسکۆ، گرووپی ٢ی زرێپۆش، بە ھاوکاری سوپای ٢ی وێرماخت، دەبوایە لە ناوچەی بریانسک لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ھیرش بکەنە سەر تولا. سوپای دووەم و چوارەم و نۆیەمیش بەرپرس بوون لە پاککردنەوەی ناوچە گەمارۆدراوەکان.
بڕیارنامەی ٦٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣ی نیسانی ١٩٩١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ عێراق-کووەیت. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٨١‌ەم، بە ١٢ دەنگی لەگەڵ، ١ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
شەڕی مۆسکۆ
ئامادەکاری و پلاندانانی ئەڵمانیا
پلانی فەرماندەیی باڵای ھێزەکانی زەمینی ئەڵمانیا
بڕیارنامەی ٦٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لەمەڕ سزادانی ڕێژیمەکان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩١ پۆل:عێراق لە ١٩٩١ پۆل:کووەیت لە ١٩٩١ پۆل:مێژووی کووەیت پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق پۆل:شەڕی کەنداو
شەڕی مۆسکۆ
ئامادەکاری و پلاندانانی ئەڵمانیا
لە ١٠ی ئەیلوول، لەسەر بنەمای فەرمانی ڕێبەر، فەرماندەیی باڵای ئەڵمانیا فەرمانێکی دەرکرد بۆ "بەردەوامبوون لە ئۆپەراسیۆنەکان" بڕیارەکە گرنگیی "تێکشکاندنی گروپی سەربازی تیمۆشینکۆ" کەمکردەوە و ڕای گەیاند کە بەردەوام بوون بەرەو مۆسکۆ بەو مەرجەی بە "تەواوبوونی گەمارۆکە" و "دڵنیابوون لە تێکشکاندنی ھێزەکانی دوژمن" دەزانێت بەفراوانکردنی پێوەری فەرمانی ڕێبەرە، فەرمانەکە بەبەکارھێنانی یەکەی جۆڵاو و بەشی پیادە بۆ ھێرشکردنە سەر مۆسکۆ ڕاستەوخۆ پێشبینی دەکرد بەو پێیە، گرووپی ٢ی زرێپۆش و سوپای دووەمی ۆرماخت، ھێرشیان کردە سەر باکووری ڕۆژھەڵات و ئۆریۆلیان گرت. بەم شێوەیە زۆربەی ھێزەکانی سوپای ۆرماختی دووەم لە پرۆسەی ھەڵوەشاندنەوەی گەمارۆکانی ناوچەی کیێڤ جیاکرانەوە بۆ ئەوەی لەگەڵ گرووپی ٢ ی زرێپۆش و سێیەمین تەوەری داگیرکردنی مۆسکۆ سەربەخۆ لە ھێزەکان لە ناوچەی ویازما دروست بکەن و باڵی ڕاستی ھێزەکانی تر بپارێزن. فیلد مارشاڵ فێدر فان بیک فەرماندەی گرووپی سەربازی سەنتەرەکە نیگەرانی دەربڕی سەبارەت بەئەگەری دەست پێکردنی ھێزە زرێپۆشەکان لەھەڵمەتەکانی ناوچە گەمارۆدراوەکان ھاڵدر بەڕوونی ڕای گەیاند کە باسکردنی ئامانجەکان لەم فەرمانانەدا نابێت زۆر بەجددی وەربگیرێت و پێشڕەوی بەرەو مۆسکۆ تێکبشکێنێت.
ئامادەکارییەکانی سۆڤیەت
ستاڤکا، فەرماندەی باڵای سۆڤیەت، لە کۆتایی مانگی ئابدا پێشبینی داگیرکردنی کۆتایی ئەڵمانیای دەکرد بۆ سەر مۆسکۆ. لە ١٠ی ئەیلوول، ستاڤکا فەرمانی دا ھێرشەکان لەلایەن ھێزەکانییەوە لە دژی گرووپی سوپای ناوەندی ۆرماخت لە نزیک سمۆلێنسک بوەستێنن و دۆخی بەرگری بگرنە بەر کاتێک ھێزەکانی ئەڵمانیا لە مانگی ئابدا بەرەو باشوور سووڕابوونەوە و شەڕی کیێڤ ھەڵگیرسا، ستاڤکا پێی وابوو کە لەگەڵ نزیکبوونەوەی وەرزی بارانبارین (ڕاسپوتسا)، ئەڵمانیا ھێرشێکی گەورەی دیکە دەست پێناکات. ھەرچۆنێک بێت دوای ئەوەی لە ١٠ ڕۆژی ڕابردوودا لە ١٠ی ئەیلوولدا ڕاپۆرتی ھەواڵگریی دەربارەی داگیرکارییەکی نزیکی ئەڵمانیا پێگەیشت، ستاڤکا لە ٢٧ی ئەیلوولدا لە بەرامبەر ئامادەبوون بۆ «ھێرشێکی جدی» بەرەی ڕۆژاوا و بریانسک ئاگادار کردەوە و داواکارییەکانی بۆ بەرگرییەکی گونجاو خستەڕوو، ھەرچۆنێک بێت، بەرەی سۆڤیەتی ڕۆژاوا پێشتر ڕێوشوێنی ڕێگریی گرتەبەر، لەوانەشە چڕکردنەوەی ئۆپەراسیۆنەکانی ناسینەوە و بەھێزکردنی پێگەکانی دژە دەبابە. بەرەی بریانسک لە ٢٨ی ئەیلوول دەستی کرد بە دەرکردنی بڕیاری ھاوشێوە بۆ ھێزەکانی. ھەرچۆنێک بێت دەرکردنی ئەم بڕیارانە لەلایەن ستاڤکا لە دژی کردەوە ئەڵمانییەکان زۆر درەنگ ھات و ھەرگیز بەرەی یەدەگەکەی نەخستەرو.
سەرچاوەکان
پۆل:ململانێکانی ١٩٤١ پۆل:ململانێکانی ١٩٤٢
محەممەد حاجی مەحموود
محەمەدی حاجی مەحموود ناسراو بە (کاکە حەمە) لە دایکبووی ٢٦ ی حوزەیرانی ساڵی ۱۹٥۳. سکرتێری گشتی حیزبی سۆسیالیست دیمۆکراتی کوردستانە و وەزیر و ئەندام پەرلەمانی پەرلەمانی عێراق و پەرلەمانی کوردستانی عێراق بووە. لە ساڵی ۱۹۸۱ دەبێتە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی حیزبی سۆسیالیست دیمۆکراتی کوردستان لە پاشان دەبێتە ئەندامی مەکتەبی سیاسی حیزبەکە دواتریش وەک سکرتێری گشتی حیزب ھەڵدەبژێردرێت. محەمەدی حاجی مەحموود پەیوەندییەکی پتەوی لەگەڵ سەرکردە سیاسییەکانی کوردستان ھەیە و بەدرێژایی شۆڕش و تا ئێستاش ڕۆڵی لە نێو ھاوکێشەو نەخشەی سیاسی و کوردستاندا ھەبووە و ھەیە. خاوەنی نۆ کتێب و نامیلکەیە کە گرنگترینیان (ڕۆژمێری پێشمەرگەیەک) ە کە لە چوار بەرگ پێکھاتووە و لە کاتی خۆیدا بووە مایەی مشتومڕی نێوەندی سیاسی. کاکە حەمە جگە لە بوونی وەک کەسیاتیەکی سیاسی و گرنگی ناوچەکە لە دوای شەڕی داعشەوە فەرماندەی میحوەری کەرکەکووکە و بەردەوام ئامادەیی لە ھەموو ڕووداوە ھەستیارەکانی پرسی کوردا ھەبووە.
سەرەتایی ژیانی
محەمەد کوڕی حاجی مەحمود کوڕی مەلا محەمەد کوڕی سان ئەحمەد کوڕی عبدلقادر کوڕی شامان کوڕی حەمە ڕەش کوڕی کڵاو ڕەشی کوڕ نادرشا لە ۲٦ ی حوزەیرانی ۱۹٥۳ ی زایینی لەسەر گردەلەت لە ناوڕەشماڵدا لە گوندی قەدەفەری سەر بە ناحیەی خورماڵ ھاتۆتە دنیاوە.
لە تیرەی نادرشاییە کە یەکێکە لە تیرەکانی ھاروونی لە خێڵی جاف، دوای ئەوەی بۆ یەکەم جار تیرەو ھۆزەکانی جاف دێنە شارەزوور بنەماڵەکەی لە گوندی قەدەفەرییەوە بۆ گوندی گوڵەخانە دەگوێزنەوە کە لەو کاتەدا تەمەنی شەش مانگ بووە و دایکی بە نەخۆشیەکی کتوپڕ کۆچی دوای کردووە و (نازدار عبدالرحمن حاجی فرجی) باوەژنی لە پەروەردەکردنیدا زۆر ماندوو بووە. حاجی مەحمودی باوکی لە شەوی یەکشەممە ڕێکەوتی ۱۳/۱٤ ی ساڵی ۱۹۷٤ لە پاش پێنجەم حەجی لە ماڵەکەی خۆیدا لە گوندی گوڵەخانە کۆچی دوای دەکات کە لەوکاتەدا کاکە حەمە تەمەنی ۲۱ ساڵ بووە. کاکە حەمە نەچووەتە قوتابخانە بەڵکو بە ھەوڵی خۆی فێری خوێندن و نووسین بووە و یەکەمین کتێب کە خوێندبێتیەوە ڕۆمانی دایک بووە لەوکاتەدا. باوکی سێ ژنی ھەبووە و کەدوای خۆی ئەم مناڵانەی جێھێشتووە (محەمەدی حاجی مەحمود، عەلی، عەبدوڵا، ئامین، روقیە، پرشنگ، ئایش، گەلاوێژ، خاوەر، فانۆس).
سەرەتای ژیانی سیاسی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ۱۹٦٤، ئەوکاتە ھەرچەنە تەمەنی کەم بووە بەڵام ئارەزووی پێشمەرگایەتی ھەبووە. چەندین جار داوای کردووە بەشداری شوڕشەکانی ئەو سەردەمە بکات بەڵام بەھۆی کەمی تەمەنیەوە ڕەتکراوەتەوە بەڵام بەھۆی کۆڵنەدان و بەردەوامبوونی لەسەر ھەستکردن بە بەرپرسیارێتی نەتەوەیی و نیشتیمانی لەوکاتە بەدواوە وەک پێشمەرگەیەکی تێکۆشەر و چاونەترس دەستی داوەتە چەک بۆ بەرگری کردن لە خاک و نیشتیمان، دڵسۆزی بۆ خاک و نیشتیمانەکەی وای لێکردووە ھەوڵی داوە بیری نیشتیمانی بەھێز بکات لە دەڤەرەکەدا و زۆرێک لە خزم و ھەڤاڵانی لە خۆی کۆبکاتەوە. پاشان یەکێک بووە لەو حەوت پێشمەرگەیەیی شۆڕشی نوێیان دەست پێکردووە. یەکەمین فیشەکی شۆڕشی نوێ لەلوولەی تفەنگەکەی کاکە حەمەوە دەرچووە.
خێزان و ژیانی تایبەتی
محەمەدی حاجی محمود لە ئێستادا خاوەنی سێ ژن و شەش کچ بە ناوەکانی (عطیە، کوێستان، شەرام، شارا، ڕێژین، کوردستان) و سێ کوڕ بە ناوەکانی (ڕێبین و ئاریان و ئارین) و دوو کوڕیشی بەناوەکانی (عەتا و پشتیوان) شەھیدن. یەکەم جاریش مانگی ۱۱ ی ساڵی ۱۹٦۷ لەگەڵ کچە ئامۆزایەکی بەناوی (گەردە ڕۆستەم) ھاوسەرگیری کردووە. محەمەدی حاجی مەحموود سەڕەرای کاری سیاسەتلە گوندەکەی خۆیدا خەریکی کاری جوتیاریەو جوتیاری بەشێکە لە ژیانی.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣ پۆل:زیندووان پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان
خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٣–١٤
خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا ٢٠١٣-١٤ کە وەرزی ٥٩هەمینە لە جامی ئەورووپا و ٢٢هەمین وەرزی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپایە.یاری کۆتایی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٤ لە نێوان هەردوو یانەی ئیسپانی ڕیال مەدرید و ئەتلەتیکۆ مەدرید لەسەریاریگای ئیستادۆ دا لویز لە لیسبۆن،پورتوگال بەڕێوە چوو کە یانەی ڕیال مەدرید توانی بۆ دەیەمین جار لەمێژووی خۆیدا ببێتە پاڵەوانی خولەکە.
خولی پاڵەوانەکانی ئەورروپا
ساڵانە لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا ڕێکدەخرێت. لەساڵی ١٩٥٥-١٩٥٦ یەکەم وەرزی پاڵەوانیەتیەکە ڕێکخرا.ئەم پاڵەوانیەتیە لەگرنگترین ڕووداوە وەرزشییە جیهانییەکان دادەنرێت و دوا ڕووبەڕووبوونەوەی پاڵەوانیەتیەکە بەگرنگترین ڕووداوەی وەرزشی ساڵ دادەنرێت و زیاتر لە ١٠٠ ملیۆن بینەر لەڕێگەی تەلەفزیۆنەوە تەماشای دەکەن.
لەسەرەتادا ناوی فەرمی پاڵەوانیەتیەکە جامی ئەورووپا بوو، لەپاڵەوانیەتی ساڵی ١٩٩٢-١٩٩٣ ناوی فەرمی گۆڕدرا بۆ جامی پاڵەوانی ئەورووپا یان خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا. لەسەرەتای دامەزراندنیدا پاڵەوانیەتیەکە لەسیستەمی دۆڕاندنێک بوو و تەنها پاڵەوانێکی خولی ناوخۆیی وڵاتانی ئەورووپا تێیدا بەشدار دەبوون. لەساڵی ١٩٩٠ دا گرووپی کۆمەڵەکان بۆ یاری چوون و هاتن فراوانتر کرا و ژمارەی یانەکانیش زیاد کرا. لەگەڵ گۆڕانی ناوی پاڵەوانیەتییەکە لەساڵی ١٩٩٢دا ژمارەی یانەکانی پاڵەوانیەتیەکە زیادکراوە بۆ ٣٢ یانە.
ژمارەی هەڵگرانی نازناوی ئەم پاڵەوانیەتیە ٢٢ یانەی جیاوازە و لەنێو ١٢ یانە کە هەڵگری زۆرترین نازناوی ئەم پاڵەوانیەتیەن، یانەی ڕیال مەدرید زۆرترین نازناوی هەڵگرتووە کە ٩ نازناوە.وە پاڵەوانی وەرزی ڕابردوو ٢٠١٢-٢٠١٣ یانەی بایەرن میونخ ئاڵمانی بوو.
دێڤنپۆرت، تاسمانیا
'دێڤنپۆرت شارێکە لە باکووری ڕۆژاوای تاسمانیا لە ئوسترالیا کە بە جیرانێتی بورنی لە سەرەتای ڕووباری مێرسی دان. ئەم شارە ناوەندی گرینگی ناوچەیی بەشی باکووری ویلایەتی تاسمانیە.
کۆرچولا
کۆرچولا شارێکی ویلایەتی دوبرۆڤنیک-نێرێتڤای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٥٬٦٣٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی قەراغ ئاو لە کڕۆواتیا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
وێڵینگتن
وێڵینگتن پایتەخت و گەورەترین شاری نیوزیلاندە.
مێژوو
ئەگەرچی شارەکە بۆ سەدان ساڵ بەرلە ھاتنی ئەورووپییەکان خەڵکی خۆجێیی لێ ژیاوە، بەڵام یەکەم ئەورووپییەکان لە ١٨٣٩دا گەشتنە ئەو شوێنە و لێی نیشتەجێ بوون.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:پایەتەختەکانی ئوقیانووسیا
دەستێوەردانی سەربازی لە یەمەن، ٢٠١٥
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
بەرموودا لە ئۆڵۆمپیاد
بەرمودا بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٣٦ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد کردووە، لەو کاتەوە جگە لە ساڵی ١٩٨٠ لە سەرجەم ئۆڵۆمپیادەکانی دیکەی ھاوینە بەشداری کردووە. ھەروەھا بەرموودا لە ساڵی ١٩٩٢ەوە بەشداری لە زۆربەی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا کردووە. ئەم وڵاتە ھاوشێوەی زۆربەی وڵاتەکانی دیکە بایکۆتی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ی مۆسکۆی کرد بەسەرکردایەتی ئەمریکا، ئەمەش وەک کاردانەوەیەک سەبارەت بە لەشکرکێشی یەکێتی سۆڤیەت بۆ سەر ئەفغانستان. بە بەدەستھێنانی مەدالیای زێڕی لەلایەن فلۆرا دافی لە پێشبڕکێی سێ یاری ژنان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠، بەرموودا بووە بچووکترین وڵاتی جیھان لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانەوە کە لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەدا مەدالیای زێڕی بەدەستھێنابێت. لە ساڵی ١٩٧٦ەوە، بچووکترین وڵات بوون، بەپێی ژمارەی دانیشتووان، کە بە گشتی مەدالیای ئۆڵۆمپیادی بەدەستھێنا بوو، بەڵام ئەو ژمارە پێوانەیییە کۆتایی ھات کاتێک ئەلیساندرا پێریلی لە ساڵی ٢٠٢١دا برۆنزی بۆ سان مارینۆ بەدەستھێنا لە پێشبڕکێی تەقەکردن لە نیشانە. لیژنەی ئۆڵۆمپیادی بەرمودا لە ساڵی ١٩٣٥ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٣٦ لەلایەن لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتییەوە دانیپێدانراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:بەرموودا لە ئۆڵۆمپیاد پۆل:وەرزشی بەرموودا
ئۆراخۆڤیتسا
ئۆراخۆڤیتسا شارێکی ویلایەتی ڤیرۆڤیتیتسا-پۆدراڤینای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٥٬٥٢٨ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:سلاڤۆنیا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
کەشکەژنۆ
پراوێزەکان
پۆل:ئەژنۆ پۆل:ئەندامەکانی لەشی مرۆڤ
یەکێتی نێودەڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی
وێنۆک| لۆگۆی یەکێتی نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی
یەکێتی نێودەوڵتی بۆ گەڕانی بۆشایی (بە ئینگلیزی : International Astronautical Federation) ڕێکخراوەیەکی نێودەوڵەتیە کاردەکا لە بواری گەردوون بنکەی سەرەکی لە شاری پاریسە، ئەو رێکخراوە دامەزرا لە ساڵی ١٩٥١ وەک ڕێکخراوەیەکی ناحکوومی لۆ گفتوگۆکردن لە نێوان زانایانی جیهان، بە ئامانجی پێشنیارکردن و زانیاری بەخشینی نێودەوڵتی دەربارەی بۆشایی، ڕێکخراوەکە نێزیکەی ٣٠٠ ئەندامی هەیە لە ٦٦ دەوڵەتی جیهان.
بەستەری دەرەکی
پۆل:گەردوون پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٥١
بنیەر
بنیەر گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی بنیەر بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٧٥ کەس لە ٤٠ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
خانەقای جووجوو
خانەقای جووجوو گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی خانەقای جووجوو بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ١١١ کەس لە ٢٣ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
ناوت دەنێم ژینۆ
وێنۆک|ڕوبەرگی ئەلبۆمی ناوت دەنێم ژینۆ ناوت دەنێم ژینۆ دووھەم ئەلبۆمی گۆرانیبێژ چۆپی فەتاحە. ئەم بەرھەمە لە ساڵی ٢٠٠٧ بە سەرپەرشتی گۆران کامیل لە سوێد تۆمار کراوە و زیاتر لە ‌ ٤٠ ھونەرمەند کاریان تێدا کردووە. ٤ گۆرانیان ئاوازی بورھان موفتییە و ٢ گۆرانییان لە ئاوازی زیاد ئەسعەدە و ٢ گۆرانییان لە ئاوازی ئیدریس بالەتایییە و گۆرانیی «دەبڕۆ» بە ئاوازێکی ڕۆژئاواییە کە بە چەندەھا زمان وتراوەتەوە و دوو گۆرانی فۆلکلۆری پۆرت پۆری کورمانجی تێدایە کە لە ‌ ٤ گۆرانی پێک ھاتووە.
دەقی گۆرانییەکان ھی زیاد ئەسعەد، کەریم بەدەل بالەتایی، ئیسماعیل خورماڵی، فەرھاد شاکەلی و ئیحسان فەتاح (باوکی چۆپی) و فۆلکلۆرن. کەمال میراودەلی دەقی گۆرانیی سەربەستیی ئیلوار ی کردووە بە کوردی.
گۆرانییەکان
لە ‌ ١٣ گۆرانی پێکھاتووە کە چواریان بە شێوەزاری کورمانجی و ئەوانی تری بە سۆرانین:
سەرچاوەکان
پۆل:ئەلبومەکانی ٢٠٠٧
پەیچوون
پەیچوون گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی پەیچوون بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٣٢ کەس لە ٦٤ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
کەڵەڕەشی گەورە
کەڵەڕەشی گەورە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کەڵەڕەشی گەورە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەروێشانی گەورە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەڵەڕەشی بچوک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی خاکی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شاحەسەن.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئەوەنگەرد
ئەوەنگەرد  شارۆچکەیەکی شارستانی باختەرە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٥٦٣٠٨ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:پارێزگای خەتلان
ڕۆژێ ڤیتراک
رۆژێ ڤیتراک شاعیر و شانۆنووسی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:شانۆنامەنووسانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٩ پۆل:مردووانی ١٩٥٢
بڕیارنامەی ٦٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩١ پۆل:عێراق لە ١٩٩١ پۆل:مێژووی کووەیت پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ عێراق
مورتەزا پاشایی
مورتەزا پاشایی (؛ لەدایکبووی ١٣ی ئابی ١٩٨٤–مردووی ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ لە تاران، ئێران) مۆسیقاژەن، ئاوازدانەر، گیتارژەن و گۆرانیبێژێکی پۆپی ئێرانی بوو.
مورتەازا لە تاران لەدایکبووە و ھەر لەوێش گەورە بووە. دەرچووی بەشی گرافیک دیزاین بووە؛ و ھەر لە منداڵییەوە ئارەزوومەندێکی مۆسیقا بووبوو کاتێک دەستی بە ژەنینی گیتار کرد، و دواتر دەبێت بە گۆرانیبێژ. کەمتر لە دوو دەیە (بیست ساڵ) و لە ٢٠١٣دا نەخۆشی شێرپەنجەی گەدەی لێ دەستنیشانکرا و تووشی ئەو نەخۆشییە بوو و لە ڕۆژی ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ بۆ وەرگرتنی دەرمان گەیەندرایە نەخۆشخانەی بەھمەن لە تاران و لەوێ خەوێندرا و ھەر لەوێ چارەسەرکردن بە ماددەی کیمیاوی دژ بە شێرپەنجە پەلاماردەرەکەی بۆ ئەنجام درا، بەڵام ھەوڵەکە بۆ ھێواشکردنەوەی شێرپەنجەکە شکست دەھێنێت. تەندروستیی پاشایی لەبار دەکەوێت و لە بەیانی ھەینیی ڕۆژی ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤دا لە نەخۆشخانەی بەھمەن لە تەمەنی ٣٠ ساڵیدا مرد.
سەرەتای ژیان
مورتەزا لەوەتەی منداڵییەوە ئارەزووی لە مۆسیقا بووە و لە تەمەنی ١٤ ساڵییەوە دەستی بە گیتارژەنین کردووە. سەرەڕای ژەنینی گیتار، پیانۆشی ژەنیوە و زۆربەی گۆرانییەکانی خۆیی نوسی. گرافیک دیزاینی لە زانکۆی ئازادی ئیسلامی خوێند و لە ٢٠٠٨ تەواوی کرد.
پیشەی مۆسیقا
پاشایی لە ٢٠٠٩دا، لەڕێگەی بڵاوکردنەوەی گۆرانییەکانی لەسەر ئینتەرنێت بەتایبەتی یووتیووب، دەستی بە پیشەی مۆسیقای پیشەگەری کرد. وەکوو ھونەرمەندێک، بە ھونەرمەندێکی زۆر نوێ ناسرابوو. زیاتر بە تراکی یکی ھستی ساڵی ٢٠١٢ دەناسرێت.
شێرپەنجە
لە کۆتایییەکانی ئەیلوولی ٢٠١٣دا، ڕاگەیەندرا کە پاشایی نەخۆشیی شێرپەنجەی گەدەی لێ دەستنیشانکراوە. کەسوکاری ھەواڵەکەیان ڕەتکردەوە، بەڵام وێبگەی فەرمیی مورتەزا ڕای گەیاند کە بەھۆی نەخۆشیی مورتەزاوە پلانی ئاھەنگەکە ھەڵوەشاوەتەوە. مانگێک دواتر مورتەزا بە کڵاوێکەوە لە بەرنامەیەکی تەلەڤیزیۆنی دەرکەوت و لەبارەی نەخۆشییەکەیەوە قسەی کرد. پێش ڕاگەیاندنی ھەواڵەکە مورتەزا نەشتەرگەرییەکی گەورەی چەشت.
لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤، پاشایی گوێزرایەوە بۆ نەخۆشخانەی بەھمەن و بۆ چارەسەرکردن لە ئای-سی-یوو خەوێندرا.
مردن
مورتەزا لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ لە تەمەنی ٣٠ ساڵیدا مرد. لە ١٦ی تشرینی دووەم لە ھۆڵی ڕوودکی پرسەی بۆ دانرا و لە گۆڕستانی بەھەشتی زەھرا نێژرا. لەو کاتەی کە نێژرا ھەزاران لە ھەوادارانی لە پرسەکەی بە ڕێپێوانێکی نائاسایی و وتنەوەی گۆرانییەکانی ئامادەبوون. مەرگی ئەو دووبارە ئێرانییەکانی گردکردەوە چونکە ئەوان خەفەتباربوون بە مردنی. بەخاکسپاردنی قەرەباڵغییەکی گەورەی لە ئێران دروست کرد. ھێشتا پاش تێپەڕبوونی چەندین ھەفتە، ھەزاران خێزان، ھاوڕێ و ھەوادارانی بە گوڵ، مۆم و وێنەکانی مورتەزاوە سەردانی گۆڕەکەی دەکەن. سەرەڕای ئەوەش، ئەو ھەوادارانەی کە لە دەرەوەی ئێران دەژین، خۆشەویستی خۆیان بۆ مورتەزا لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی وەکوو: فەیسبووک، ئینستاگرام و توویتەر پیشاندا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئاوازدانەرانی ئێرانی پۆل:پیاوە گۆرانیبێژەکان پۆل:خەڵکی تاران پۆل:خەڵکی فارس پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی گەدە پۆل:مردووانی ٢٠١٤ پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئێران پۆل:مۆسیقاژەنەکان لە تاران پۆل:گۆرانیبێژانی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی تاران
گوڵەبەڕۆژە
بەهای خۆراكی
بەهای خۆراكی تۆوی گوڵەبەڕۆژە (Sunflower seeds) لەوەدایە كە رێژەیەكی بەرزی ماددە فایتۆستیرۆلەكان (Phytosterols) لەخۆدەگرێت كە دەگاتە (٢٧٠ - ٢٩٠ ) میللیگرام لە هەر (١٠٠)گرامێک دا، فایتۆستیرۆلەكان ئاستی كۆلیستیرۆڵی خوێن دادەبەزێنن، هەروەها بەرگری لەش بەرانبەر بە چەند جۆرێكی شێرپەنجە بەهێز دەكات.
گوڵەبەڕۆژە سەرچاوەیەكی باشە بۆ (ڤیتامین E) كە لە لەش دا باشترین ماددەی دژەئۆكسانە كە لە چەوریدا بتوێتەوە، (ڤیتامین E) لە هەموو بەشەكانی لەشدا دەخولێتەوە و دژی ماددە یان كۆلكە سەربەستەكان Free Radicals كاردەكات، ئەم ماددە سەربەستانە ئەگەر هاوسەنگ نەكرێنەوە بە ماددەیەكی دژەئۆكسان، ئەوا زیان بە پەردەی خانە و خانەكانی مێشك دەگەیەنن و ئەگەری گۆڕانی خانەكان بۆ خانەی شێرپەنجەیی زیاد دەكەن. ئەم ڤیتامینە نیشانەكانی رۆماتیزم و هەناسەتەنگی و سووانی جومگە سووكتر دەكات، هەروەها ئەگەری تووشبوون بە شێرپەنجەی كۆلۆن و ئاڵۆزییەكانی نەخۆشی شەكرە كەمتر دەكاتەوە، لە ئافرەتانیشدا دوای وەستانی یەكجارەكی خولی مانگانە ئەگەری نیشانەكانی پەیوەست بەم گۆڕانە كەمتر دەكاتەوە.
گەلێك كەس بڕی زیاد لە یەك جۆری خۆراك دەخۆن، ئەمەش هەرگیز رێگەیەكی تەندروستییانە نییە. (تۆوی گوڵەبەڕۆژە Sunflower seeds) یەكێكە لەم خۆراكانە. سەرەتا با بزانین تۆوی گوڵەبەڕۆژە چەند كالۆری لەخۆدەگرێت؟
كوپێك گوڵەبەڕۆژە نزیكەی (٨٠٠) كالۆری لەخۆدەگرێت كە دەكاتە (%٤٠)ی پێویستی وزەی ڕۆژانە كە لە دەوری (٢٠٠٠) كالۆری دایە، كەواتە ڕێژە بەرزەكەی وزە یەكێكە لە گرفتەكان كە دەبێتە هۆی زیادبوونی كێشی لەش. تۆوی گوڵەبەڕۆژە بەهایەكی خۆراكی بەرزی هەیە و ماددەی گرنگ لەخۆدەگرێت، بەڵام بە خۆراكێكی تەواو یان باڵانس دانانرێت، چونكە هێشتا چەندین ماددەی خۆراكی گرنگ ماون كە لە گوڵەبەڕۆژەدا بەدی ناكرێن وەكو (ڤیتامین C) و (ڤیتامین K) بیتا كارۆتین و ماددە دژەئۆكسانەكانی تر، كەواتە ئەو (١٢٠٠) كالۆرییەی كە ماوە پێویستە لەو خۆراكانە وەربگیرێت كە ئەو ماددە خۆراكییانە لەخۆدەگرن. خواردنی بڕی زۆر لە هەر جۆرێكی خۆراك هەتا ئەگەر بەهایەكی بەرزیشی هەبێت وەكو تۆوی گوڵەبەڕۆژە كاریگەری نێگەتیڤ دەكاتە سەر تەندروستی.
ئەلبوومی وێنە
پۆل:گژوگیاکانی دێلاوێر پۆل:گژوگیاکانی پێنسیلڤانیا پۆل:گژوگیاکانی ڤیرجینیا پۆل:گژوگیاکانی واشینگتن دی سی پۆل:گژوگیاکانی ڤیرجینیای ڕۆژاوا پۆل:وەرزێری لە ئەمریکای ناوین پۆل:فندقی و تۆوە خۆراکییەکان پۆل:گژوگیاکانی مەکسیک پۆل:ڕوەکە باخییەکانی ئەمریکای باکوور پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئوکراینا پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣ پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
مارسێلۆ ڤیێرا
مارسێلۆ ڤیەرا دی سێلڤا جۆنیۆر لە دایکبووی ١٢ی ئایاری ساڵی ١٩٨٨ یاریکەرێکی بەڕازیلییە و یاری بۆ یانەی ڕیاڵ مەدرید و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل ئەنجام دەدات، مارسێلۆ لە باڵی چەپ لە ھێڵی بەرگری لە یاریگاکاندا یاری دەکات، نزیکترین ھاوڕێشی لەیانەکەی یاریزانی پرتووگالی کریستیانۆ ڕۆناڵدۆیە زۆرێک لە چاودێرانی وەرزشی بە جێگرەوەی ڕۆبێرتۆ کارلۆسی یاریزانی پێشووی یانەی ڕیال مەدریدی دەچوێنن بەھۆی جموو جۆڵەکانی
فلۆمێنسی
سەرەتای دەرکەوتنی دەگەڕێتەوە بۆ یانەی فلۆمێنسی بەڕازیلی بەڵام لەگەڵ ئەم یانەیە ھیچ دەسکەوتێکی بەدەست نەھێنا و بەبڕە پارەیەکی کەم پەیوەندی بەیانەی ڕیال مەدریدی ئیسپانی کرد
ڕیال مەدرید
لەساڵی ٢٠٠٧ تاوەکوو ئێستا مارسێلۆ یاری بۆیانەی شاھانە دەکات ئەو لەسەرەتادا دڵی خۆش بوو بەوەی ھاندەرانی یانەکە بە جێگرەوەی ڕۆبێرتۆ کارلۆسی یاریزانی پێشووی یانەی ڕیال مەدریدی چواندیان ، دوای ئەوە یانەکە کێشەی نەما لەھێڵی بەرگری باڵی چەپ ڕاھێنەری ئەوکاتی یانەکە بێرنارد شۆستەری ئەڵمانی بۆچەند یاریەک مارسێلۆی وەک یاریزانی ھێڵی ناوەندی باڵی چەپ دانا بەمەش مارسیلۆ لەماوەی ژیانی لە دوو شوێنی یاریگا یاری کردووە ، بەڵام دواتر لەساڵی ٢٠١٠ بەھۆی ئەوەی یانەکە پارەیەکی زۆری لە یاریزانانی ھێڵی ناوەند و ھێڕشبەر خەرچ کرد ئیدی مارسیلۆ گەڕایەوە ھێڵی بەرگری لە ئیستاشدا لە زۆرینەی یاریەکاندا دەبینریت لە باڵی چەپی ھێڵی بەرگری بەھۆی ئاستە بێ وێنەکەیەوە
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی بەڕازیلی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢ پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨ پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢ پۆل:مێدالیاوەرگرانی برۆنزی ئۆڵمپیکی بەڕازیلی پۆل:مێدالیاوەرگرانی زێوی ئۆڵمپیکی بەڕازیلی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨ پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ
ولیام جۆزێف بێرنز
ویلیام جۆزێف بێرنز (لەدایکبووی ٤ی نیسانی ١٩٥٦) سیاسەتوانێکی ئەمریکییە و سەرۆکی ڕێکخراوی کارنگییە بۆ ئاشتی نێودەوڵەتی و پێشتر جێگری وەزیری دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بووە لە ساڵانی ٢٠١١ - ٢٠١٤دا. دوای دووجار دواخستنی خانەنشین بوونی، جارێک لەسەر داوای جۆن کێری و جارێک باراک ئۆباما، ساڵی ٢٠١٤ و پاش ٣٣ ساڵ لە کاری دیپلۆماسی لە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا، ولیام خانەنشین بوو، ولیام پێشتر خزمەتی کردووە وەک باڵیۆزی ئەمریکا لە ئوردن لە ساڵانی ١٩٩٨ تا ٢٠٠١، یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بۆ کاروباری ڕۆژھەڵاتی نزیک لە ساڵانی ٢٠٠١ تا ٢٠٠٥، باڵیۆزی ئەمریکا لە وڵاتی ڕووسیا لە ساڵانی ٢٠٠٥ بۆ ٢٠٠٨، ھەروەھا وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بۆ کاروباری سیاسی لە ساڵانی ٢٠٠٨ بۆ ٢٠١١. لە ١١ی کانونی دووەمی ٢٠٢١ جۆو بایدنی سەرۆکی ھەڵبژێدراوی ئەمریکا ولیام بێرنزی کاندید کرد بۆ سەرۆکایەتی دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی (سی ئای ئەی).
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
دادانەی کەمانگەر
دادانەی کەمانگەر گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی دادانەی کەمانگەر بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٤١ کەس لە ٨١ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
مناڵدان
منداڵدان یان ڕەحم ئەندامێکی سیستمی زاوزێی ڕەگەزی مێوینەی گواندارانە کە تۆلی تێدا دەگوورێ.
مناڵدان لە هەرمێیەکی سەرەوخوار دەچێ کە لە ناوەڕاستی ناوچەی لەگەن لە نێوان میزەڵدان و ڕێکتۆمدا جێی گرتووە. مناڵدان لە تەنە و ملێک پێک دێ کە زێ لە ناوەوە دەچێتەوە سەری. دیوارەکانی مناڵدان ئەستوور و ماسوولکەییە، لەڕاستیدا ئەم ماسوولکانە، بەهێزترین ماسوولکەی لەشی ژنە، کرژ بوونەوەی ئەم ماسوولکانە لە کاتی زاندا دەبێتە هۆی ژان گرتن و لەدایک بوونی مناڵ(تۆل).
کاتێ ژنێ سکی پڕ نییە، مناڵدانی نزیک 5.7سم درێژ و 5سم پانە و کێشی نزیک 35 گرەمە. بەڵام لە دووگیانیدا ئەم قەبارە و کێشە تا ڕادەیەکی زۆر زیاد دەکا.
ناوەکانی تر
پزدان ، تۆلدان ، زێدان ، زایەدان، هەلپەز، ڤاگینا، پڕزانک، پزڵی، پزو، کاردانک، گللک، چارۆکە، هەماز، زامار، هاوباز، بز، پاور
پۆشەنی ناو مناڵدان
ناو مناڵدان بە پۆشەنێکی زیندوو و چالاک بە ناوی ئاندۆمێتر داپۆشراوە. شانەی ئاندۆمێتر لە بەرامبەر گۆڕانکارییەکانی هۆرمۆندا هەستیارە و پاش پێگەیشتن تا پێش ئاوەسۆیی ئەم شانە دادەڕژێ و خوێنی سووڕی مانگانە پێک دێنێ. دوای ئەم داڕژانە، دیسانەوە هەڵدەداتەوە. مناڵدان بە هۆی گۆڕانکارییەکانی ئەم شانەوە خۆی بۆ جێ کردنەوە و دامەرزانی تۆل لە دووگیانیدا ساز دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامەکان پۆل:ئەندامەکانی لەشی مرۆڤ پۆل:لەگەنە
ڤۆدنیان
ڤۆدنیان شارێکی ویلایەتی ئیستریای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٥٬٢٨٩ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
گووگڵ پلەی
پۆل:ئەندرۆید پۆل:پێشکەشکەرانی کتێبی ئەلیکترۆنی پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:نەرمامێرەکانی گووگڵ پۆل:بەرھەمەکان، ناساندنی ٢٠١٢ پۆل:بەڕێوەبەرانی نوێکردنەوەی نەرمەکاڵا پۆل:بازاڕە ئۆنڵاینەکانی ئەمریکا پۆل:ئەو بەرهەمانەی لە ساڵی ٢٠٠٨دا خراونەتە بازاڕەوە پۆل:سەکۆکانی دابەشکردنی نەرمەواڵەکان پۆل:پلاتفۆڕمی دابەشکردنی نەرمەواڵەی مۆبایل پۆل:ئەو بەرهەمانەی لە ساڵی ٢٠٠٨ خراونەتە بازاڕەوە پۆل:بەڕێوەبەرانی نوێکردنەوەی نەرمەواڵە پۆل:بەڕێوەبەرانی نوێکردنەوەی نەرمامێر
جانداران
جانداران (Candaran، ) دێیەکە لە ناوچەی گەورک شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٢٢ کەس لە ٣١ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
زۆنج
زۆنج گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی زۆنج بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٧٤١ کەس لە ١٧٩ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
تازاوای کەیخەسرەو
تازاوای کەیخەسرەو گوندێکی ناوچەی کەڵاتەرزان، سەر بە شارستانی سنەیە. خەڵکی تازاوای کەیخەسرەو بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتوانی لە ئامارەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٦ کەس لە ١١ بنەماڵەدا بووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سنە
شارستانی بوژنۆرد
وێنۆک|چەپ|270px|جێگەی شارستانی بوژنۆرد لە [[پارێزگای خۆراسانی باکووردا بە ڕەنگی شین نیشان دراوە]] شارستانی بوژنۆرد یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای خۆراسانی باکووری ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری بوژنۆردە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خۆراسانی باکوور پۆل:شارستانی بوژنۆرد پۆل:شارستانەکانی ئێران
کرک
کرک شارێکی ویلایەتی پریمۆریێ-گۆرسکی کۆتاری کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٥٬١٣١ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی قەراغ ئاو لە کڕۆواتیا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
جۆرج بووڵ
جۆرج بووڵ (٢ی تشرینی دووەمی ١٨١٥ - ٨ی کانوونی یەکەمی ١٨٦٤) بیرکاریزانی ئینگلیز بوو کە لۆجیکی هێمایی سەردەمیانەی دامەزراند لەگەڵ لۆجیکی جەبر، ئەوەی ئێستا بە جەبری دووانی ئەناسرێ کاری ئەم بوو. جەبری دووانی بریتیە لە کردارەکانی بیرکاری لەسەر بنەمای دوو ژمارەیی سفر و یەک کە بۆخۆی بنەمای دروستکردنی سوڕی دیجیتاڵی کۆمپیوتەر.
یەکێ لە "گۆڕاو"ەکانی پرۆگرامکردن کە بە Bool ناسراوە، واتە ٠ یا ١، یان ڕاست یان هەڵە، بە ناوی ئەمەوە ناونراوە.
پەراوێزەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٥ پۆل:مردووانی ١٨٦٤ پۆل:فەیلەسووفە بەریتانییەکانی سەدەی ١٩یەم پۆل:نووسەرانی ئینگلیزی سەدەی ١٩یەم پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:وەرگێڕەکانی سەدەی ١٩یەم پۆل:ماتماتیکزانانی بریتانی پۆل:وەرگێڕە ئینگلیزەکان پۆل:مێژووی جەبر پۆل:مێژووی لۆژیک پۆل:مێژووی ماتماتیک پۆل:مێژووی فەلسەفە پۆل:مێژووی زانست پۆل:فەیلەسووفانی بیرکاری
کۆنگرەی نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی
وێنۆک| کۆنگرەی نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی ٦١ لە براگ. کۆماری چیک ٢٠١٠
کۆنگرەی نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی (بە ئینگلیزی : International Astronautical Congress ) هەموو ساڵەک یەکێتی نێودەڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی بە هەماهەنگی لەگەر ئەکادیمیای نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی ئەو کۆنگرەیە ساڵانە بۆ چالاکوانانی بۆشایی رێکدەخرێ، ساڵانە لە کۆتاییەکانی ئەیلول یاخوود یەکەمەکانی تشرینی یەکەم ئەو کۆنگرەیە بەڕێوەدەچی و چەندین ڕێکخراوە و زانا و سەرۆکی دەزگاکانی جیهانی بەشدار دەبن.
شوێنی کۆنگرە نێودەوڵەتیەکانی گەڕانی بۆشایی لە ئێستا و ڕابردوودا
کۆنگرەی نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی ساڵانە لە سەروبەندی یەکەمەکانی مانگی تشرینی یەکەم ئەنجامدەدرێ، لە ساڵی ٢٠٠٢ و ٢٠١٢ بە هەماهەنگی لەگەر کۆنگرەی جیهانی بۆ بۆشایی و کۆمەڵەی زانستی و گەڕانی بۆشایی ئەنجامدرا. شوێن و کاتی ئەنجامدانی کۆنگرەکە: