cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
غەریزەی زمان
پێشوازیکردن
زمانەوانی ئینگلیزی جێفری سامپسۆن بەرەنگاری گریمانەکەی پینکەر دەکات لەسەر زکماکی زمان و دەڵێت کە "یا مەنتیق ھەڵخڵەتێنەرە یا داتا ڕاستەقینەکان ھەڵەن یان ھەندێک جار ھەردووکیان."
ریچارد وێبستەر لە "بۆچی فرۆید ھەڵە بوو" (١٩٩٥) دەگاتە ئەو ئەنجامەی کە پینکەر بە تەواوی باوەڕەوە پێی وایە توانستی بەکارھێنانی زمان لە مرۆڤ دا بەشێکە لە توخمی بۆماوەیی کە ھاوبەشە لەگەڵ پەرەسەندن لە ڕێگەی ھەڵبژاردنی سروشتی تۆری دەمارە تایبەتمەنەدەکان لە مێشک دا، وە ھێرشەکەی کاریگەر و بەسوودە لەسەر "مۆدێلی پێوانەیی زانستە کۆمەڵایەتییەکان" لە سروشتی مرۆڤ دا. وێبستەر وتوێژەکەی پینکەر پەسەند دەکات لەسەر پاڵنەرە ئایدۆلۆژییەکان و ئەوەی کە زانایانی کۆمەڵایەتی سەدەی بیستەم کاریگەری بۆماوەیان لەسەر سروشتی مرۆڤ کەمکردۆتەوە بۆ نزمترین ڕێژە. ھەرچەندە وێبستەر ئاشکرای دەکات کە گومانی ھەیە لە خەمڵاندنەکانی پینکەر لەبارەی تۆرە دەمارە تایبەتمەندەکان کە ڕەنگە پەرەیانسەندبێت لە مێشکی مرۆڤدا وەک "میکانیکی خەمڵێندراو" و "زیندەزانی خەمڵێندراو" و باوەڕی وایە کە مەترسی ھەیە لەلایەن خەڵکانی دیکەوە وەکو زانستی ڕەھا مامەڵەی پێوەبکرێت و ئەم خەمڵاندنانە لایەنگرانی "توند دیاریکەری بۆماوەیی" بەھێزدەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبەکان بە زمانی ئینگلیزی
نیکۆلاس بێرگاس
نیکۆلاس بێرگاس (لەدایکبووی ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٧٥٠ تا ٢٨ی ئایاری ١٨٣٢) پارێزەر، فەیلەسووف، سیاسەتوانێکی فەڕەنسی بوو لە سەردەمی شۆڕشی فەڕەنسا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزەرانی فەڕەنسی پۆل:خەڵکی لیۆن پۆل:لەدایکبووانی ١٧٥٠ پۆل:مردووانی ١٨٣٢
لایزا کۆشی
ژیان و پەروەردە
کۆشی لە شاری ھیوستن لە تەکساس لە دایک بووە و گەورە بووە. باوکی ھیندییە و دایکی بە ڕەچەڵەک ئەڵمانییە، دایک و باوکی کۆشی بەڕێوەبەری نەوتن و ژان کارۆڵ (نێی ھێرتزلەر) کە ڕاھێنەری یۆگایە. کۆشی دوو خوشکی گەورەی ھەیە. لە باخچەی ساوایانەوە تا پۆلی پێنجەم لە بەرنامەیەکی پەروەردەیی و ڕۆشنبیری دوو زمانیدا دابوو، لەوێ فێری قسەکردن بە زمانی ئیسپانی بوو. ساڵی ٢٠١٤ دوای ئەوەی لە ئامادەیی لامار ناونووس کرا، کۆشی لە زانکۆی ھیوستن خۆی ناونووس کرد و دەستی کرد بە خوێندنی بازرگانی بە بازاڕکردن، کۆشی لە ساڵی ٢٠١٥ لە کۆلێژ واز لە خوێندن دەھێنێت و چوو بۆ لۆس ئەنجلۆس بۆ ئەوەی بەدوای پیشەکەیدا بێت. کۆشی لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠١٥ تا کۆتایی ٢٠١٧ ڕێکەوتی یوتیوب لە ھاوپیشەکەی داڤید دوبریک دەکات، لە حوزەیرانی ٢٠١٨ شکانی خۆیان ئاشکرا کرد.
پیشە
کۆشی لە ساڵی ٢٠١٣ بە ناوی «لایزا» دەستی کرد بە بڵاوەکردنی ڤیدیۆی کۆمیدی لەسەر ڤاین، لەوێ ڤیدیۆی کورتی کۆمیدی بڵاوکردەوە. کاتێک ڤین لە ساڵی ٢٠١٧ داخرا، کۆشی ٧ میلیۆن شوێنکەوتووی ھەبوو. تا ساڵی ٢٠١٦ کۆشی لە سەکۆی یووتوبدا تێبینی بۆ کرا. کۆشی لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٦، پێش ھەڵبژاردنی ٢٠١٦، لە کەناڵی یوتیوبەکەی خۆی لەگەڵ سەرۆک باراک ئۆباما چاوپێکەوتنی ئەنجام دا، بۆ ئەوەی تۆماری دەنگدەران بەرز بسەنێتەوە. ڤیدیۆکانی کۆشی دەربڕینی دەم و چاوی بەرز و خێرایی ڕیتم و پابەندبوونی بەو جۆرە بێبایەخانە نیشان دەدات کە نوکتەکە پێویستی پێ بێت. (ھەندێک لە ڤیدیۆکانی) چارەسەری کێشەی جدی دەکەن، وەک دڵەڕاوکێ، لۆبیکردن بۆ گونجاندن، ترولە سەرھێڵەکان کردنی بۆ ئەوەی بینەر و کارلێکیان پێ ڕاگەیشتنی ھەبێت. ئەو لە سەرەتای ساڵی ٢٠١٨ لە کاتی کاری نواندن و میوانداریکردنی تەواوی کات، زیادکردنی ڤیدیۆی نوێی بۆ ھەژماری سەرەکی یوتیوبەکەی ڕاگرت ٢٠١٩ دەستی بە بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆی نوێ کرد. کۆشی لە ساڵی ٢٠١٧ بووە "خێراترین کەسایەتی یوتیوب بوو، بۆ ئەوەی بگاتە ١٠ ملیۆن بەشداربوو " تا ساڵی ٢٠٢٠ کەناڵی سەرەکی یوتیوب زیاتر لە ١٧ میلیۆن بەشداربووی ھەیە و زیاتر لە ٢ میلیارد بینین ھەبوو. تێکڕای ڤیدیۆکان لە کەناڵە سەرەکییەکەی زیاتر لە ١٥ میلیۆن بینینن، کەناڵی یوتیوبی دووەمە و زیاتر لە ٨ میلیۆن بەشداربووی ھەیە و کۆی گشتی جەماوەری زیاتر لە ٣ میلیارد یووتوب ھەیە، ئەو زیاتر لە ١٨ میلیۆن شوێنکەوتوانی لە ئینستاگرام ھەیە، زیاتر لە ٢٢ میلیۆن شوێنکەوتوانی لە تۆڕی تیک تۆک، زیاتر لە ٣ میلیۆن لە فەیسبووک و زیاتر لە ٢٬٩ میلیۆن لە تویتەر.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦ پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:کەناڵەکانی یوتوب کە پەیوەندییان بە کات بەسەربردنەوە هەیە پۆل:کەناڵەکانی یوتوب کە پەیوەندییان بە کات بەسەربردنەوە ھەیە
قاچە
قاچە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی حاجیاوا، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قاچە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قاقە و لە باشوور لەگەڵ گوندی نێولانکە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دووپشکە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گرتک جەلی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھەست و نەست
ھەست و نەست: شیعر و پەخشان کتێبێکی شیعری شێرکۆ بێکەسە کە لە ساڵی ٢٠١٠ چاپ و بڵاو کراوەتەوە.
کتێبناسی
پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس
ماتماتیک بە کایە
وێنۆک|چەپ|200px ماتماتیک بە کایە یان ماتماتیکی کایەیی  زاراوەیەکە ئاماژە دەکات بە ئەنجامدان و بەکارھێنانی ماتماتیک بۆ ڕابواردن و کات بەسەربردن بە خۆشی و بۆ کایە، نەوەک بۆ کاری توێژینەوەیی و چالاکیی زانستی و پیشەگەری. زۆربەی بابەتەکان لەم بوارەدا پێویستیان بە زانینی ماتماتیک لە ئاستێکی پێشکەوتوودا نییە و زۆر جار کایە ماتماتیکییەکان، سەرنجی مناڵان و لاوان ڕادەکێشیت بۆ زیاتر خوێندنەوەی بابەتەکە. لەو کەسانەی لە بواری، ماتماتیک بە کایەوە پێشەنگ بوون دەکرێ ئاماژە بکرێت بە لویس کارۆل، جان ھورتۆن کانوێی، بۆ کایەی ژیانی کانوێی، مارتین گاردنێر، سام لۆید و یاکۆڤ پێرێلمان. ھەندێک لە ناسراوترین نموونەکان، بۆ ماتماتیکی کایەیی، بریتین لە شەشپاڵووی ڕووبیک، چوارگۆشەی جادوویی، پازێلە ماتماتیکییەکان و فراکتاڵەکان.
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
سێنیگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
ماتماتیک بە کایە
سەرچاوەکان
پۆل:ماتماتیک بە کایە
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
جۆڤێنێل مۆیس
جۆڤێنێل مۆیس (لەدایکبووی ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٦٨ - مردووی ٧ی تەممووزی ٢٠٢١) سیاسەتمەدارێکی خەڵکی ھایتییە و لە مانگی شوباتی ٢٠١٧ ەوە سەرۆکی ھایتییە تا ٧ی تەممووزی ٢٠٢١ کاتێک لە ماڵەکەی خۆیدا لەلایەن چەند کەسێکی نەناسراوەوە تیرۆرکرا. بەرەبەیانی ڕۆژی ٧ ی تەممووزی ٢٠٢١ مۆیسێ لەلایەن چەن چەکدارێکی نەناسراو تیرۆرکرا لە مالەکەی خۆیدا ھاوکات مارتینی ھاوسەری لە کاتی ھێرشێکە بریندار کرا.
کەنەدا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
کەنەدا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
جۆڤێنێل مۆیس
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:ھایتی لە دەیەی ٢٠١٠
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٥
جامی سوپەری ئیسپانی ٢٠١٥ سییەمین پاڵەوانێتی ئەم جامە بوو کە لە نێوان ھەر دوویانەی بەرشەلۆنا پاڵەوانی لالیگا و ئەتلەتیکۆ بیلباو پاڵەوانی جامی شای ئیسپانیا ئەنجام درا بە ئەنجامی ھەر دوویاری(٥–١) یانەی ئەتلەتیکۆ بیلباو بۆ جاری سێیەم لە مێژووی خۆیدا توانی نازناوەکە بباتەوە
سەرچاوەکان
٢٠١٥
یاسین تەپە
یاسین تەپە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی تانجەرۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
یاسین تەپە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بێستان سووری گەورە و لە باشوور لەگەڵ گوندی نیسکەجۆ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زێڕینجۆی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خاک و خۆڵ، تانجەرۆ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دادخوازان
وەرگێڕان
شانۆی دادخوازان بە زمانی کوردی (زاری سۆرانی) وەرگێراوەتەوە:
سەرچاوەکان
پۆل:شانۆگەرییەکانی ئەلبێر کامو
جاک وارد
جاک وارد یان یوسف ریس (ماوەی ژیان: ١٥٥٣ – ١٦٢٢) چەتەیەکی ئینگلیزی موسڵمانبووە. رۆڵێکی دیاری بینیوە لە رزگارکردنی ھەزاران موسڵمان لە ئیسپانیا پاش داروخانی دەوڵەتی ئەندەلوس. جاک وارد زۆر جار بە بێردی یان سپارۆ بانگدەکرا.
ژیان نامە
ئەوەی دەیزانین ئەوەیە ئەوەی لەگەل جاک وارد گەشتی کردووە ئەویش ژیانی ئەوی باسکردووە وارد وادەردەکەوێت لە دایک بووی ١٥٥٣ یە لە  Faversham, Kent, بوو لە   لە باشوری رۆژ ھەڵات  ئینگلتەرا  پاش ئەوەی شکستنی ئینگلتەرا لەلایەن ئیسپانیا لە ١٥٨٨ مۆڵەتی تاڵان کردنی کەشتی ئیسپانی پێدرا لەلایەن شاژنەوە، لە دەوروی بەری ساڵانی ١٦٠٣
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٥٥٠ پۆل:مردووانی ١٦٢٢ پۆل:موسڵمانانی ئینگلیز
جەمال خاشقچی
جەمال ئەحمەد خاشقچی (لەدایکبووی ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨–مردووی ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨) ڕۆژنامەنووس، نووسەر و بەڕێوەبەری کەناڵی ئەرەب نیوز بوو.
ژیان
باپیری خاشقچی تورکە و باوکیشی پزیشکی کەسیی عەبدولعەزیز ئالسعود بووە. پورزای دودی فاید کوڕی میلیاردێری میسری محەممەد ئەلفایدە، کە لەگەڵ شازادە دایانا لە پاریس لە ڕووداوێکی تەمومژاویدا گیانیان لەدەستدا. دایکی دودی فاید، واتە سەمیرە قاشخقچی (یەکەم خێزانی محەممەد ئەلفاید بوو)، خوشکی باوکی جەمال واتە خوشکی میلیاردێر و چەکفرۆشی سعودی عەدنان خاشقچی'یە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨ پۆل:مردووانی ٢٠١٨ پۆل:خەڵکی مەدینە
ئەلعەقیدات
220x440px|وێنۆک ئەلعەقیدات (ئەلعەکیدات) نەوەکانی ئەبرەز ھۆزێکی عەرەبی زوبەیدییە. ناوچەکانی چڕبوونەوە لە کەنارەکانی ڕووباری فورات لە سووریا و عێراق و قەتەر و بەحرەین. یەکێکە لە گەورەترین ھۆزەکانی شام و لەنێوان مێزۆپۆتامیا.
سەرچاوەکان
پۆل:ھۆزەکانی عەرەب
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سێنیگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
زەردەواڵە
زەردەواڵە جۆرێکە لە مێروو کە سەر بە ڕیزبەندی Hymenopteraیە کە ھەنگ و مێروولەش لەخۆدەگرێت. بە جەستەی باریک و کەمەرێکی تەسک و باڵەکانیان ناسراون کە لە کاتی پشوودان بە درێژایی دەچمێن. جۆرەھا زەردەواڵە ھەیە و تایبەتمەندییە فیزیکییەکانیان جیاوازە. ھەندێک جۆر ڕەنگیان گەشاوەیە، بەشێوەیەکی ڕەش و زەرد دەرەکەون. ھەندێکی تریش بریقەیەکی کانزاییان ھەیە. زەردەواڵەکان نێچیرن و بە شێوەیەکی سەرەکی لە مێروو و جاڵجاڵۆکە دەخۆن. ھەروەھا بۆ ھەندێک ڕوەک گەردەنکەری گرنگن. سەرەڕای ئەوەش، ھەندێک جۆری زەردەواڵە بەکاردەھێنرێن بۆ کۆنترۆڵکردنی دانیشتووانی ئافاتەکان لە ناوچە کشتوکاڵییەکان. لەکاتێکدا کە زەردەواڵەکان بەگشتی شەڕانگێز نین، بەڵام لەوانەیە کاتێک ھەست بە مەترسی دەکەن یان ئەگەر ھێلانەکانیان تێکچوو، چزوو بەکاربێنن. چزووەکانیان دەتوانێت ئازاربەخش بێت و لەوانەیە ببێتە ھۆی کاردانەوەی حەساسییەت لە ھەندێک کەسدا. بە گشتی زەردەواڵە ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە ئیکۆسیستەمدا و چەندین سیفەتی سەرنجڕاکێشی ھەیە.
دەیڤید زوکەر
دەیڤد زووکەر  دەرھێنەری سینەمایی ئەمریکییە لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٧ لە شاری میلواکیی ویلایەتی ویسکۆنسن لەدایکبووە و ھاوسەرگیری کردووە و دوو منداڵی ھەیە و برای دەرھێنەر جێری زوکەرە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧ پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کۆمیدی پۆل:سیناریۆنووسە جولەکەکانی ئەمریکا پۆل:زیندووان پۆل:سیناریۆنووسانی ویسکۆنسن پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
قوڕەبەرازە
قوڕەبەرازە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی حاجیاوا، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قوڕەبەرازە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پوکەی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی زنگزنگە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی حاجیاوا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی توان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئێستا کچێک نیشتمانمە
ئێستا کچێک نیشتمانمە: دەقی واڵا کتێبێکی شیعری شێرکۆ بێکەسە کە لە ساڵی ٢٠١١ چاپ و بڵاو کراوەتەوە و ھەر لەو ساڵیش گەیشتووەتە بە چاپی دووەم. لە پاشکۆی ئەم کتێبە وتارەکانێک لە بەختیار عەلی، شێرزاد حەسەن، کەریم دەشتی، ھیوا قادر، مەنسوور تەیفووری و شێرکۆ بێکەس خۆی سەبارەت بەم کارە چاپ کراوە.
کتێبناسی
پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس
مزگەوتی ئیبراھیمی
220x400px|وێنۆک|مزگەوتی ئیبراھیمی لە ساڵی (٢٠٠٩) وێنۆک|مزگەوتی ئیبراھیمی لەناو بەفردا مزگەوتی ئیبراھیمی یان پیرۆزگای بەرزی ئیبراھیمی، کە لەلایەن جوولەکەکانەوە بە ئەشکەوتی پاتریارکەکان یان ئەشکەوتی مەخپێلا ناسراوە (بە عیبری: מערת המכפלה) بە کۆنترین بینای پیرۆزی بەکارھێنراو دادەنرێت تا ئەمڕۆ بەنزیکەیی و بێ پچڕان، و چوارەم شوێنی پیرۆزە بۆ موسڵمانان، و دووەم شوێنی پیرۆزە بۆ جوولەکەکان دوای مزگەوتی ئورشەلیم. پیرۆزییەکەی بەھۆی ئەوەی لەسەر ئەشکەوتێک دروستکراوە کە تێیدا ھەردوو پێغەمبەر ئیبراھیم و سارای ھاوسەری و کوڕەکەیان ئیسحاق و یەعقووبی کوڕی و ژنەکانیان ڕیفقە و لیا تێیدا نێژراون ھەروەھا ھەندێک گێڕانەوە ھەیە باس لەوە دەکەن کە یووسف و ئادەم، سام، نووح، لەوێش نێژراون.
دەکەوێتە شارۆچکە کۆنەکەی حەبرۆن لە باشووری کەناری ڕۆژئاوا لە فەلەستین. لە ڕووی بیناسازییەوە ھاوشێوەی مزگەوتی ئورشەلیم ە، مزگەوتەکە بە دیوارێکی گەورە دەورە دراوە کە لە بەردی زەبەلاح دروستکراوە کە ھەندێکیان درێژییەکەی ٧ مەتر دەبێت، بناغەکانی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی فەرمانڕەوایی ھیرۆدی یەکەم لەکاتی فەرمانڕەوایی بەسەر شارەکەدا (٣٧ پ.ز - ٧ پ.ز). دوای ئەوە ڕۆمەکان لە شوێنی کڵێسایەکیان دروست کرد، پاشان کەمتر لە ١٠٠ ساڵ دواتر لەلایەن فارسەکانەوە ڕووخێنرا، دوای ئەوە لە سەرەتای سەردەمی ئیسلامیدا کرا بە مزگەوت. لەگەڵ داگیرکردنی ئەو ناوچەیە لەلایەن خاچپەرستەکانەوە، کڵێسایەکی کاتدراڵی لە شوێنی مزگەوتەکە دروستکرا، کە ھەر زوو دوای ئازادکردنی فەلەستین لەلایەن سەلاحەدینی ئەییووبی لە ساڵی ١١٨٧دا بوو بە مزگەوت. ئەمڕۆ مزگەوتەکە لەژێر داگیرکاری ئیسرائیلدایە، و بەھۆی گرنگی ئایینی مزگەوتەکە بۆ موسڵمانان و جوولەکەکان، بە ناوەندێک دادەنرێت بۆ ململانێ بەردەوامەکانی نێوان فەلەستینییەکان و جوولەکەکان لە شاری حەبرۆن، و ھەربۆیە دابەشکرا بەسەر مزگەوتێک بۆ موسڵمانان و کڵێسایەک بۆ جوولەکەکان، و خرایە ژێر پاسەوانی توندەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئیبراھیم پۆل:نژیاروانیی عەرەبی پۆل:ئیسحاق پۆل:یەعقووب
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٦
جامی سوپەری ئیسپانی ٢٠١٦ سی و یەکەمین پاڵەوانێتی ئەم جامە بوو کە لە نێوان ھەر دوویانەی بەرشەلۆنا و یانەی سێڤیلیا کە بە ئەنجامی ھەر دوو یاری چوون و ھاتن (٥–٠) یانەی بەرشەلۆنا توانی نازناوەکە بباتەوە
سەرچاوەکان
جامی سوپەری ئیسپانی ٢٠١٦
پۆل:جامی سووپەری ئیسپانیا
یەکماڵە
یەکماڵە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی تانجەرۆ، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نەزۆکی
نەزۆکی نەمانی توانای دووگیانبوونە دوای دوو ساڵ لە ژیانی ئاسایی سێکسی بەبێ بەکارھێنانی ھیچ ڕێگرییەک لە دووگیانی بۆ ھەردوو ھاوسەرەکە.
منداڵبوون بە توانای زاوزێکردن واتە توانای زاوزێی مێینە پێناسە دەکرێت و قۆناغەکەی لە ساڵانی پێگەیشتندا دەست پێدەکات لەگەڵ دەستپێکردنی سووڕی مانگانە و دەرکەوتنی تایبەتمەندییە لاوەکییەکانی مێینە و دەستپێکردنی ھێلکەدانەکان بۆ بەرھەمھێنانی ھێلکەی پێگەیشتوو. تێکچوونی توانای منداڵبوون بە نەتوانینی دووگیانبوون بە شێوەیەکی کاتی واتە لە ماوەیەکی دیاریکراودا بە ھەر ھۆکارێک پێناسە دەکرێت و چارەسەریش دەکرێت ئەگەر ھۆکاری ئەم لاوازییە بزانرێت، و ژنەکەش دەتوانێت دوای ئەوە دووگیان بێت بەبێ ھیچ کێشەیەک، بۆیە تێکچوونی توانای منداڵبوون وەک نەزۆکی ڕێژەیی دادەنرێت.سەبارەت بە نەزۆکی، بە نەتوانینی منداڵبوون بە ھیچ شێوەیەک پێناسە دەکرێت، و دۆخێکە کە چارەسەرکردن تێیدا نەتوانراوە، وەک گیرانی بۆرییەکانی منداڵدان لە ئافرەتان یان کەمی تۆو لە پیاواندا.
کەنەدا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
کەنەدا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سەنگەر، ماکۆ
سەنگەر گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
سەنگەر ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئەسپێک لە پەڕەی گوڵاڵە
ئەسپێک لە پەڕەی گوڵاڵە: دەقی واڵا کتێبێکی شیعری شێرکۆ بێکەسە. ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠١٢ چاپ و بڵاو کراوەتەوە.
کتێبناسی
پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
سێنیگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
یوو دۆنگ-گیون
یوو دۆنگ-گیوم (لەدایکبووی ١٨ی حوزەیراینی ١٩٥٦) ئەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین ئەکتەران لە وەرگرتنی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن) پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣ پۆل:دەرچووانی پەیمانگای ھونەرەکانی سێئول پۆل:باشترین ئەکتەری پشتگیریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی بلو دراگۆن لە فیلم
ئاقابیگلو
ئاقابیگلو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی حەسەنلو، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەدووری (٩کم) دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی نەغەدەوە.
جوگرافیا
ئاقابیگلو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی حاجی فەیروز و لە باشوور لەگەڵ گوندی ڕاھدانە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی محەممەدیار لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عەجەملو.
کۆڵین فارێل
کۆڵین فارێل ٣١ی ئایاری ١٩٧٦ - )، ڕۆڵگێڕێکی ئێرلەندییە. لە شاری دەبڵین لە ئیرلەندا لەدایکبووە، باوکی بەناوی ئیمۆن فارێل پیشەگەری تۆپی پێ بووە لە ئیرلەندا، کۆڵین فارێل کاتێک گەنج بووە ویستوویەتی ڕێڕەوی تۆپی پێی باوکی بگرێتەبەر، بەڵام بەھۆی چارەنووس سەرەڕای تەمەنی بچووکی بڕیاریدا ناوی خۆی تۆمار بکات لە خوێندنگایەکی دراما (کە خوشکەکەی لەوێ بوو لەوێ دەیخوێند)، و لەوێ فارێل یەکەم فیلمی خۆی بەرھەمھێنا، کە پڕۆژەیەکی خوێندکاری بوو، و ئەو فیلمە «Drinking crude» بوو، ھەرچەندە ھێشتا دەستی بە خوێندن نەکردبوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦ پۆل:زیندووان
بەبر شا
بەبر پاشا (قەتڵ، شەڕو جوێن و شێتی) زنجیرەیەکی بەڵگەمەندی تەلەڤیزیۆنییە. سەبارەت بە ژیان و تاوانکاری و جەناییەتەکانی ژۆزێف شرایدبووگێل. لە ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٠، لە نێت‌فلیکس بڵاوکراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:کاریگەری کۆڤید-١٩ لەسەر تەلەڤیزیۆن
قولەی کانی ماران
قولەی کانی ماران گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی حاجیاوا، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قولەی کانی ماران لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خەلیفە و لە باشوور لەگەڵ گوندی دووپشکە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زنگزنگە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کونەکۆتر.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٧
جامی سوپەری ئیسپانی ٢٠١٧ سی و دووەمین پاڵەوانێتی ئەم جامە بوو کە لە نێوان ھەر دوویانەی بارسێلۆنا پاڵەوانی خولی ئیسپانیا و یانەی ڕیال مەدرید پاڵەوانی جامی شای ئیسپانیا بەرێوەچوو کە بە ئەنجامی ھەر دوویاری چوون و ھاتن (٥–١) یانەی ڕیال مەدرید بۆ جارێکی دیکە لە مێژووی خۆیدا توانی نازناوەکە بباتەوە
سەرچاوەکان
جامی سوپەری ئیسپانیا ٢٠١٧
پۆل:جامی سووپەری ئیسپانیا
حەسەناوا، تورکەمان
حەسەناوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
حەمید حەمیدی
حەمید حەمیدی (١٩٧٤-٢٠٠٥) گۆرانیبێژی کوردی سەدەی بیستە. حەمیدی لە ساڵی ١٩٧٤ (١٣٥٣ی ھەتاوی) لە گەڕەکی جەولاوای سنە لەدایک بوو. حەمید حەمیدی ژمارەیەکی زۆر گۆرانیی بە سۆرانی و باقیی زاراوەکانی کوردی تۆمار کردووە. ژمارەیەک کۆنسێرتی لە شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بەڕێوەبەرد. جگە لە کارەکانی، مەرگی، کە لە تەمەنی لاویدا ڕووی دا، بوو بە ھۆی بەرزبوونەوەی ناوبانگی.
کارە ھونەرییەکان
حەمیدی یەکەم ئەلبۆمی لە ساڵی ١٩٩٩دا (١٣٧٨ی ھەتاوی) بڵاو کردەوە کە بە ئەرمەنی بەناوبانگە. یەکێ لە گۆرانییەکانی ئەم ئەلبۆمە بە ناوی ئەرمەنی ناوبانگێکی باشی بۆ دەستەبەر کرد. شێعری ئەرمەنی ھۆنراوەی شاعیری بەناوبانگی کرماشانی پەرتەو کرماشانییە. دوای ئەلبۆمی ئەرمەنی، سێ ئالبۆمی تریشی بڵاو کردەوە. ناوی دوایین ئەلبۆمەکەی سەفەر بوو.
مردن
حەمیدی لە ١٧ی ڕەزبەری ١٣٨٤ی ھەتاویدا، واتە ٢٠٠٥، لە تەمەنی سی ساڵیدا لە سنە کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی ناوەندی پۆل:گۆرانیبێژانی کورد پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی باشووری
برایماوا، نەجەفاوا
برایماوا  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەجەفاوا، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
برایماوا  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
قەرەتەپە، ماکۆ
قەرەتەپە گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
قەرەتەپە ناوەندی گوندستانی چایپاساری باشوورە.
جوگرافیا
قەرەتەپە ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (شیعە و سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
سێنیگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
خێرا کە، مردن خەریکە بگات
خێراکە، مردن خەریکە بگات! کتێبێکی شیعری شێرکۆ بێکەسە. ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠١٣ چاپ و بڵاو کراوەتەوە.
کتێبناسی
پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس
شێخ جەلال حوسێنی
شیخ جەلال حوسێنی (لەدایکبووی ١٩٢٧ لە بانە، ئێران – مردووی ٢١ی تەممووزی ٢٠١٠) بە دامەزرێنەری سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران دادەنرێ.
ژیان
مامۆستا کوڕی قازی شیخ سالح ی بانە لە سالێ ١٣٠٧ی کۆچی خۆری لە شاری بانە لەدایک بوە مامۆستا شیخ جەلال دووھەم کورێ قازی شیخ سالح و برای مامۆستا شێخ عیزەدینی حسێنی یە، وانەکانی ژیان و فیربوون و زانستی لەلای باوکی دا دەست پێدەکا، پاشان بۆ درێژەدان بە خوێندن، ڕوو لە ناوچە جوراو جۆرەکانی کوردستان بەتایبەت ناوچەی موکریان دەکا. لەوێ وێرای خویندن و تەدریس لە لای مامۆستا شێخ عێزەدین برای و زۆر مامۆستای بەتوانا وزانای تری ئایینی، لەسەر دەستی مامۆستا مەلا باقر لە دووڕوە ئیجازەی مەلایەتی وەردەگرێت دواتر دەبێتە ئەندامی کۆمەڵەی ژێکاف شێخ جەلال پاش وەرگرتنی ئیجازەی مەلایەتی وەک مامۆستا و مودەریسیک لە شاری بانە لە مزگەوتی شیخ ساڵح وتاری ھەینی پێشکەش دەکات. گەلێک مامۆستا لە سەر دەستی دەبن بە مامۆستای ئاینی. وێرای کاری تەدریس و ئیرشاد و ڕێنوێنی ئاینی خەڵک، لە ماڵ و مزگەوت و حوجرەکەی خوێدا، دەرسی کوردایەتی و شۆڕشگێری بە قوتابی و کەسانی جێگای باوەڕی خۆی دەلێ. لە دوای دەست پێکردنی شۆرشی گەلانی ئێران شیخ جەلال لە کوردستان دەبێتە یەکیک لە ڕێبەرانی خۆپیشاندەران دژی ڕژێمی شایەتی ئێران. دوای سەرکەوتنی شۆرش شێخ جەلال چەندین بنکە و جێگا تایبەت بە بەرێوەربردنی کارەکانی خەلک دادەمەزرێنێ دوای ھاتنە سەرکاری خومەینی دژ کردەوەی نیشان دا بەھۆی ئەوەی باوەری وابووخومەینی بە لێنەکانی ناباتە سەر سەبارەت بە مافەکانی کورد ئەوکات بە ناوی نھێنی لە دەفتەری مامۆستا شێخ عێزەدین کاری دەکرد کە ھەڵوێستی گرت و لە دژی پیلان و بەرنامە دژی ئینسانییەکانی دەسەلاتی تازەی ئاخوندی کەوتەکار. ناوچە بە ناوچە گەرا و خەڵکی بۆ درێژەدان بە خەبات و پێشمەرگایەتی لە دژی دژمن ھاندا. دوابەدوای ھیرشی ڕژیمی خومەینی بۆ سەر کوردستان و داسەپاندنی شەڕیکی نابەرامبەر بۆ ڕووبەر ڕوبونەوەی ھێزەکانی ئێران لە لە٥ی خەرمانانی ساڵی ١٣٥٩ی کۆچی خۆریدا بۆ درێژەدان بە خەبات وێرای ھاوباوەرانی وەک یەکەم کەس و سەرکردە، سازمانی خەباتی دامەزراند. دامەزراندنی ئەم سازمانە بە بیر و باوەرێکی نەتەوەیی و ئیسلامی کاریگەری ھەبوو لە سەر خەلک لە ماوەیەکی کورتدا لە چەند شوین و شار لق و بارەگای خۆی کردەوە بەلام دوای شەش ساڵ بەھۆی ناکۆکی و ناتەبایی توشی لێک ترازان بوو کەسانێک بە سەرکردایەتی مامۆستا مەلا خدر عەباسی جیابوونەوەیە ڕێکخراوی خەباتی کوردستانی ئێرانیان دامەزراند ئەم جیابوونەوەیە کاریگەری زۆری کردە سەر پێگەی جەماوەری سازمانی خەبات، کورەکانی شێخ جەلال لە مەیدانەکانی جەنگ بەشدار بوون یەکیک لە کورەکانی بە ناوی عبدلکریم حسێنی لە شەرێک دژی ھێزەکانی ئێران شەھید دەکرێت یەکێکی دیکە لە کورەکانی بە ناوی بابەشێخ حوسێنی چەندین جار بە سەختی بریندار دەبێت. شێخ جەلال جگە لەوەی کەسایەتییەکی ئاینی و سیاسی بوو لە ھەمانکات تونای باشی ھەبوو لە شعر و پەخساندا لە ماوەی تەمەنی تەنھا یەک کتێبی بەچاپ گەیاند. تا ساڵی ٢٠٠٤ ڕێبەر و سکرتێری گشتی سازمانی خەبات دەبێت.
مردن
300px|وێنۆک|یەکێک لە مەراسیمەکانی سازمانی خەبات بەبۆنەی ساڵیادی کۆچی دوایی شێخ جەلال حسێنی ٢٠١٩
لەدوای زیاتر لە ٨٠ ساڵ ژیان، لە ٢١ی تەممووزی ٢٠١٠ لە یەکێک لە نەخۆشخانەکانی شاری ھەولێری ھەرێمی کوردستان کۆچی دوایی کرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
لاپەری شێخ جەلال لە فەیسبووک
سەرچاوەکان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧ پۆل:مردووانی ٢٠١٠ پۆل:سیاسیەکانی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران
نارسسیزم
نەرجسی واتە خۆشەویستی خۆد یان خۆپەرەستی، کە بریتییە لە تێکچوونی کەسایەتی کەسێک کە دەبێتە خاوەنی چەند سیفەتێک وەک خۆ بەزلزانی، و گەورەیی، و ھەست کردن بە گرنگی و ھەوڵدان بۆ بەدەست ھێنان تەنانەت ئەگەر لەسەر ھەژماری کەسانی تر بێت. وە ئەم وشەیە ئاماژەیە بۆ ئەفسانەیەکی یۆنانی، تێیدا ھاتووە کە نەرسیس زۆر جوان بووە و ئاشقی خۆی بوو تا ئاستی مردن دوای بینینی ڕووخساری خۆی لە ئاوێکدا.
فەیس لیفت (ئۆتۆمبێل)
فەیس لیفت (بە ئینگلیزی: Facelift) کە زۆرجاریش بە تازەبوونەوە لە ناوەڕاستی نەوە ناودەبرێت (بە ئینگلیزی Mid-generational refresh)، بە کوردیش دەتوانین بڵێین نەشتەرگەری جوانکاری ڕوو؛تازەبوونەوەیەکە یاخوود گۆڕانکاریەکی سانایە کە کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی ئۆتۆمبێل (نەفەر ھەڵگر، بارھەڵگر و پاس) دەیکەن بۆ ئۆتۆمبیلەکانیان تا ڕادەیەکی زۆر بەبێ دەستکاری کردنی دیزاینی ئۆتۆمبێلەکە.
فەیس لیفت بە گشتی گۆڕانکاریەکە لە چەند پارچەیەکی ڕووی دەرەوەی ئۆتۆمبێلدا و زۆرجاریش گۆڕانکاری بچووکیش دەکەن بۆ ڕووی ناوەوەی ئۆمبێلەکە ، وە بەدەگمەنیش گۆڕانکاری دەکەن بۆ پێکھاتە میکانیکیەکان.
زۆربەی کۆمپانیاکانی دروست کردنی ئۆتۆمبێل دوای چەند ساڵێک لە بەرھەم ھیانانی ئۆتۆمبێلێکی نوێ (نەوەیەکی نوێ) ھەڵدەستن بە تازەکردنەوەی شێوەی ئۆتۆمبێلەکانیان بۆ بەمەستی بازرگانی و گەرمکردنەوەی بەشی فرۆشتن.
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان پۆل:بازرگانی
جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٨
جامی سوپەری ئیسپانی ٢٠١٨ سی وسێیەمین پاڵەوانێتی ئەم جامە بوو کە لە نێوان ھەر دوو یانەی بەرسلۆنا و یانەی سێڤیلیا بەرێوەچوو بە پێچەوانەی پاڵەوانێتییەکانی پێشوو کە چوون و ھاتن بوو لەم دەرورەیە تەنھا یەک یاری ئەنجام درا کە لە ئەنجامدا بەرسلۆنا بە (٢–١) یارییەکەی بردەوە و توانی بۆ جارێکی دیکە نازناوەکە بەدەست بھێنێت. گۆڵەکانی یانەی بەرسلۆنا ھەریەکە لە پیکێ و دیمبێلێ تۆماریان کرد وە تاکە گۆڵی یانەی سێڤیلیا یاریزان پابلۆ تۆماری کرد
مافی نووسەر
مافی نووسەر (بە ئینگلیسی: Author's rights) دەستەواژەیەکە کە بە شێوەی پەیتاپەیتا لە پەیوەندی بە یاساکانی تایبەت بە خاوەندارێتیی ھزری بەکار دێت. ئەم دەستەواژەیە وەرگێڕانێکی ڕاستەوخۆیە لە وشەی فەڕەنسیی droit d’auteur. لە ڕاستیدا یەکەم جار ئەم دەستەواژەیە ساڵی ١٧٧٧ لە وڵاتی فەڕەنسا و لەلایەن پیەر بوومارشیە کە پەیوەندی نزیکی لەگەڵ بێنجامین فرانکلین ھەبوو بەرز بوویەوە. مافی نووسەر بە گشتی لە پەیوەندی بە یاساکانی مافی کۆپیکردن لە ناو یەکێتیی ئەورووپا و ھەروەھا وڵاتانی خاوەن یاسای مەدەنی بەکار دێت.
مافی نووسەر لە دوو بەشی جیاواز پێک دێت: مافی ئابووریی بەرھەمەکە و مافی ئەخلاقی نووسەر. مافی ئابووری مافێکی خاوەندارییە کە لە کات و ماوە دا سنووردار ئەبێت کە لەوانەیە نووسەر ئەم مافەی بدات بە کەسانێکی تر ھەر وەک خاوەندارێتییەکانی تر (ھەڵبەت لە ناو زۆربەی وڵاتان پێویست بە گرێبەستێکی نووسراو ھەیە). ئەم مافە بۆ ئیزن دان بە نووسەر یان خاوەن ماف ڕەچاو ئەکردرێ تا بە شێوەی ماڵی سوود لە بەرھەمەکانیان وەرگرن. نووسەرانی بەرھەمە دراماتییەکان (نمایشنامە و ھتد) ھەروەھا ئەم مافەیان ھەیە کە ڕێگە بدەن بە نمایشی گشتی بەرھەمەکانیان (خاڵی ٩ی بەڵێننامەی بێرن).
سەرچاوەکان
پۆل:ماف پۆل:یاسا پۆل:چەمکە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:یاسای مافی بڵاوکردنەوە
چۆی سوو-جۆنگ
چۆی سوو-جۆنگ (لەدایکبووی ک٢٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٢) ئەکتەریکی کۆریای باشوورە لە ١٩٨٧ دەستی بەکاری ڕۆلگێران کردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین ئەکتەران لە وەرگرتنی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن) پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول
سی ئێن ئێن
بەدەر لە ڕووماڵکردنی ھەواڵی ناوخۆیی لە سەرتاسەری ویلایەتەکانی ئەمریکا، سی ئێن ئێنی نێودەوڵەتیش، کەناڵێکی ترە تایبەت بە ڕووماڵی ھەواڵە نێودەوڵەتییەکان و جیھان بە گشتی.
بەپێی دوایین ئاماری ئەیلوولی ٢٠١٨، سی ئێن ئێن ٩٠٫١ میلیۆن بەشداربووی ماڵانی ھەیە لەسەرتاسەری ئەمریکا، بەوپێیەی کەناڵەکە سیستەمی ئابوونە پەیڕەو دەکات کە پێویستە مانگانە بڕێک پارە بدەیت لەبەرامبەر سەیرکردنی کەناڵەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی پیبۆدی پۆل:کەنالە تەلەڤیزیۆنییەکان و ویستگانەی لە ١٩٨٠ دامەزراون پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
کەنەدا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
کەنەدا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ڕووسیا لە سەردەمی ڤلادیمێر پوتین
لە ساڵی ١٩٩٩ەوە، ڤلادیمێر پوتین بەردەوام وەک یان سەرۆک ( سەرۆکی بە وەکالەت لە ساڵی ١٩٩٩ تا ٢٠٠٠؛ ٢٠٠٠-٢٠٠٤، ٢٠٠٤-٢٠٠٨، ٢٠١٢-٢٠١٨ و ٢٠١٨ تا ئێستا) یان سەرۆکوەزیرانی ڕووسیا (سێ مانگ لە ساڵی ١٩٩٩، خولی تەواوەتی ٢٠٠٨- ٢٠١٨ )کاری کردووە. پوتین ئەندامی یەکەی حزبی ڕووسیای یەکگرتوو بووە، کە هاوکات سەر بە بەرەی جەماوەرییە. ئایدۆلۆژیا و ئەولەویەتەکانی سیاسی سەرۆکی ڕووسیا هەندێک جار بە پوتینیزم ناودەبرێن. لە ساڵی ٢٠٠٧ لەلایەن گۆڤاری تایمەوە خەڵاتی باشترین کەسایەتی پێبەخشرا. لە ساڵی ٢٠١٥ لە پلەی یەکەمی لیستی ١٠٠کەسایەتییە کاریگەرەکانی جیهاندا بوو. لە ساڵانی ٢٠١٣تا ٢٠١٦ پلەی یەکەمی لە لیستی کاریگەرترین کەسانی جیهان لە فۆربسدا بەدەستهێناوە. ئابووری و ئاستی ژیانی ڕووسیا لە قۆناغی سەرەتای ڕژێمی پوتیندا بە خێرایی گەشەی کرد، کە تا ڕادەیەکی زۆر بەهۆی بووژانەوەی پیشەسازی نەوتەوە سووتەمەنی بوو. بەڵام دابەزینی نرخی نەوت و گەمارۆکانی لکاندنی کریمیا لەلایەن ڕوسیاوە بووە هۆی پاشەکشە و وەستان لە ساڵی ٢٠١٥ تا ئێستاش بەردەوامە.
مەیامی
مەیامی ھەروەھا ناسراو بە شاری مەیامی  شارێکە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی فلۆریدا لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ھەڵکەوتووە. مەیامی سێیەمین گەورەشار بەپێی دانیشتوویە لە ڕۆژھەڵاتی ویلایەتە یەکگرتووەکان و حەوتەمین شاری گەورەی ئەم وڵاتەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:جوگرافیای مەیامی پۆل:سێگۆشەی بەرموودا پۆل:شارەکانی فلۆریدا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢٥ پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٢٥ لە ناوچەی فلۆریدا پۆل:شارەکان لە ناوچەی گەورە شاری مەیامی پۆل:بارەگاکانی شارستانەکان لە فلۆریدا پۆل:شوێنە کەناردەریا ئاوەدانەکانی فلۆریدا لەسەر زریای ئەتڵەسی پۆل:شارە بەندەرییەکان و شارۆچکەکانی کەناردەریای فلۆریدا لە زەریای ئەتڵەسی پۆل:ھاوینەھەواری فلۆریدا
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
پێوەری دوانەیی ئێسک لە ڕێگای ھەڵمژینی تیشک
وێنۆک|ئامێرێکی پێوەری دوانەیی ئێسک لە ڕێگای ھەڵمژینی تیشک. پێوەری دوانەیی ئێسک لە ڕێگای ھەڵمژینی تیشک بەزۆری ھەر بە (DXA)دەناسرێت، کە کورتکراوەی دەستەواژەی ئینگلیزی (Dual-emission X-ray absorptiometry) ئامرازێکی پێوانەییە بۆ پێوانی ڕێژە و چڕی کانزاکان لە ئێسک، تیشکی X بە وزەی جیاواز لە ئێسکی نەخۆشەکە دەدرێت دواتر بەگوێرەی توانا و بڕی ھەڵمژینی تیشکەکە لەلایەن ئێسکەوە ڕێژە و چڕی کانزاکانی ناو ئێسکمان بۆ دەردەکەوێت، ئەمەش بە گوێرەی ڕێژەی تیشکە ھەڵمژراوەکە دەبێت. ڕێگای DXA بە بڵاوترین و باوترین ڕێگاکان دادەنرێت بۆ دەستنیشانکردنی بڕی خۆڕاکی ناو ئێسک لەسەرجەم نەخۆشخانەکانی جیھان.
پێوەری DXA بۆ شیکردنەوە و چاودێریکردنی موخی ئێسک سوودی لێ دەبینرێت، زۆر جاران نەخۆشەکان ھەستەوەریان ھەیە بەرامبەر تیشک بۆیە ئەم ڕێگایە لەلایەن ھەندێک پزیشکەوە بەکارنایێت، ئەم ئامێرە جگە لە بڕی کانزای ئێسک شکان و برین و گرێی شێرپەنجەییش بە ڕوونی دیاری دەکات.
بەکارھێنان
لە بنەڕەتدا DXA بۆ دیاریکردنی ڕێژەی خۆراکی ئێسک داھێنراوە بەڵام بۆ پێوانی قەبارەکانی ئێسک و پێکھاتە ئاڵۆزییەکانی تریش سوودی لێ دەبینرێت وەک ڕێژەی چەوری و دژەتەنە جۆربەجۆرەکان و بەراوردکردنی قەبارەی چەوری و کێشی ھایدرۆستاتیکی لە جەستەدا.
ئاگادارییەکان
ئەم پێوانە پێویستە بۆ ھەموو خانمانی سەرووی ٦٠ ساڵان، بەتایبەت لەکاتی ھەبوونی مەترسی لە بوونی شکانی کۆن و درزی لەناکاو یان ئەوانەی خوگریان ھەیە بە جگەرەکێشان و کحول خواردنەوە، یانیش کەسانێک کێشەی بۆماوەیی ئێسکیان ھەیە یاخود بەخێزانی کێشەی جگەر و تەنگەنەفەسی و لاوازی ئێسکیان ھەیە. بەڵام بۆ ڕەگەزی نێر پێویستە لەسەرووی تەمەنی ٥٠ ساڵییەوە.
نیشانەکانی خوێندنەوەی ئامێرەکە
ڕێکخراوی تەندروستی جیھانیی ھەموو پارچەکانی ئێسکی مرۆڤی پۆڵێن کردووە و دەستنیشانی کردوون بە ھێمای تایبەت وەک بۆ نموونە:
ئەم نیشانانە بەپێی جۆری ڕەگەز و نەتەوەکان دەگۆڕدرێت ڕێکخراوی تەندروستیی جیھانی تا ئێستا لە ھەوڵدایە نیشانە بۆ ھەموو جۆری نەتەوەکانی جیھان دابنێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان پۆل:وتارە کورتەکانی پزیشکی
بانککاری وەبەرھێنان
بانکی وەبەرھێنان کۆمپانیای خزمەتگوزاری دارایی یان بەشێکی کۆمپانیایە کە بەڕاوێژکاری دارایی مامەڵە لە جیاتی کەسانی دیکە، کۆمپانیا، و حکومەت سەرقاڵ دەبێت، بانککاری وەبەرھێنان بەنەریتی پەیوەندیدارە لەگەڵ دارایی کۆمپانیا، بانک یارمەتی دەدات دارایی سەرمایە بەرز بکاتەوە یان بەڵێن دەدات بە دانی (پارە) و یان خزمەتوەرگری بریکار لە وەشاندنی گەڵای پووڵی کار دەکات. کاری بانکی وەبەرھێنان قەرز دانی ماوەی درێژەو پارە بە گەرخستنە لە پرۆژە پیشەسازی و بازرگانییە گەورەکانە.
سەرچاوەکان
پۆل:دارایی پۆل:داھێنانە ھۆڵەندییەکان پۆل:زاراوەکانی بانککاری
نووسین بە ئاوی خۆڵەمێش
نووسین بە ئاوی خۆڵەمێش کتێبێکی بیرەوەرییەکانی شێرکۆ بێکەسە. شێرکۆ بێکەس لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٠٥دا لە نووسینی بووە و لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٣ پاش کۆچی دواییی نووسەر ناوەندی غەزەلنووس لە دوو بەرگ چاپی کردووەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس پۆل:کتێبەکانی بیرەوەری
شاتر
شاتر گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
شاتر ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مافی مناڵان
مافی مناڵان، مافی مرۆڤی تایبەت بە مناڵانە بە ئاوڕدانەوەیەکی تایبەت بە مافەکانی پاراستن و چاودێری کەسانی خوار تەمەن یاسایی. بەڵێننامەی ١٩٨٩ی مافەکانی مناڵ (CRC) مناڵێک بەم شێوەیە پێناسە ئەکات: "ھەر مرۆڤێکی خوار تەمەنی ١٨ ساڵ، مەگەر بەپێی یاسای تایبەت بە مناڵ، گەییشتن بە تەمەنی یاسایی زووتر بگات.
مافی مناڵان ئەم مافانە بۆ مناڵان لەخۆ ئەگرێ کە لە پەیوەندیدا بێت بە دایک و باب، پێناسەی مرۆڤ و ھەروەھا پێویستییە سەرەتاییەکانی پاراستنی جەستەیی، خواردن، فێرکاری گشتی، چاودێری تەندوورستی، یاساکانی سزادانانی شیاو بۆ تەمەن و پێگەییشتنی مناڵ، پاراستنی بەرامبەر لە مافەکانی مەدەنی مناڵ، ھەروەھا ئازادی لە ھەڵاواردنی مناڵ بەپێی نەژاد، ڕەگەز، حەز و مەیلی سێکسی، ڕیشەی نەتەوەیی، دین، کەم‌ئەندامێتی، ڕەنگ، ڕەچەڵەک یان تایبەتمەندییەکانی تر.
کینەی مرۆیی
فەلسەفە
لە فەلسەفەدا کانیت بەم شێوە پێناسەی "ڕقەبەرایەتی مرۆڤایەتی" دەکات: "ڕق لێبوونەوەی مرۆیی ڕا دەکات لە ڕووبەڕوو بوونەوەی خەڵکی ئەمەش یان لەبەر ئەوەیە ڕقی لێیانە یان هەست دەکات کە دووژمنین". بەڵام شومار بەم شێوە باسی ڕقەبەرایەتی مرۆڤایەتی دەکات: "پێویستییەکی دروست بووە لە بۆشایی کە وا لە کۆمەڵگا دەکات کارلێک لەگەڵ یەکتری بکەن بەڵام زۆرێک لە سیفەتە خراپەکانی مرۆڤ وا دەکات لێک دوور کەونەوە".
هونەر
زۆرێک لە کارە هونەرییەکان تێیدا "ڕقەبەرایەتی مرۆڤایەتی" تێدا بەکار هاتووە، وەک: میاندەر و شێکسپیر و مۆلیێر.
پۆل:ڕەفتاری مرۆڤ پۆل:فەلسەفەی ژیان
حیکمەت عادل
حیکمەت عادل یوسف ئەکتەر و ئەستێرەی مۆدە لە دایکبووی ٦ی ئابی ١٩٨٧ لە شاری زاخۆ. لە تەمەنی گەنجیەوە حیکمەت عادل دەستی بە کارکردن کردووە وەک ئەکتەر و مۆدێلی جلوبەرگ.
ئەستێرەی مۆدە
بۆ یەکەمجار لەساڵی 2006 لە کەرتی جلوبەرگ لە شاری هەولێر کاری کرد، دوای ئەوە دەستی کرد بە بەشداریکردن لە هەفتەی جلوبەرگ لە کوردستان و عێراق و زۆر وڵاتی تر. ئێستا وەک ئەستێرەیەکی زۆر بەناوبانگی مۆدە لە ناوخۆ و هەروەها لە زۆر وڵاتی دیکەدا ناسراوە کە تێیدا کاری کردووە. حیکمەت عادل ئێستا وەک سەرپەرشتیاری جلوبەرگ کاردەکات و پێشانگای جۆراوجۆری جلوبەرگی لە زۆرێک لە وڵاتانی عەرەبی کردۆتەوە.
پیشه‌
لەگەڵ کاری مۆدەی خۆیدا عادل خولیای بۆ نواندن هەبوو، لە ساڵی 2012 وەک ئەکتەر لە زۆرێک لە درامای ناوخۆیی و تەلەفزیۆنی عەرەبی دەستیپێکرد، لە ئێستادا زنجیرەیەک بە ناوی “بەیروت 303” ئەنجام دەدات. زنجیرەی "بەیروت 303"، درامایەکی هاوبەش (سوریا-لوبنانی)، چیرۆکێکی پڕ لە ڕووداوی ترسناک لەخۆدەگرێت. ڕووداوەکانی زنجیرەکە دوای کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەیەکی گریمانەیی فڕۆکەی ٣٠٣ ڕوودەدەن کە لە ئەستەنبوڵەوە بەرەو بەیروت دەڕوات، ئەو ڕۆڵی یەکێک لە تیمەکانی فڕۆکە لێدراوەکە دەگێڕێت.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
شاھۆ تەق تەقی
شاهۆ ته‌ق ته‌قی ده‌رهێنه‌رێكی بواری فلیمسازی كورده‌ له‌ ساڵی 1997  له‌ دایكبوو له‌ شارۆچكه‌ی ته‌ق ته‌ق
خاوه‌نی دوو كورته‌ فیلمه‌ به‌ناوه‌كانی
کانی توان
کانی توان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی حاجیاوا، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی توان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مەمیاوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی قاچە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قوڕەبەرازە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گردگۆران.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
باوەنەزەر
باوەنەزەر  گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نەجەفاوا، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
باوەنەزەر  ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سێنیگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
گورگەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
گورگەکان زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی کوردییە، لە بەرھەمھێنانی کۆمپانیای سام پرۆدەکشن. لە جۆری دراما، ئەکشن، تاوانە. لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی بەرھەمھێنانی ئەم درامایە ڕاگەیەندرا لە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ یەکەم ترایلەری دراماکە پەخش کرا و لە ١٣ی نیسانی ٢٠٢١ یەکەم ئەلقەی لە کەناڵی کورد ماکس پێشکەش کرا، سیناریۆ و دەرھێنانی لەلایەن مێھران شیری ئەنجامدراوە. لە چوار وەرز پێک دێت، کە ھەر وەرزێکی لە ٢٠ زنجیرە پێکدێت. بەڵام لە ئێستادا تەنھا وەرزی یەکەمی لێ بەرھەم ھێنراوە، لە ٢٢ ئەلقە پێک ھاتووە. تۆڕی مێدیایی کوردماکس سپۆنسەری میدیایی و سەرەکی درامەکەیە. چیرۆکی دراماکە باس لە ئەفسەرێکی ھەواڵگری کوردستان دەکات کە ھەوڵ دەدات بۆ دەستگیرکردنی گرووپێکی تاوانکاری.
بەستەرە دەرەەکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کوردییەکان
کەنەدا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ژن، ژیان، ئازادی
وێنۆک|دیوارێک لە ڤییەننا نەخشێنراوە بە کچێکی کورد و درووشمی ژن، ژیان، ئازادی. ژن، ژیان، ئازادی (بە کرمانجی: Jin, jiyan, azadî) دروشمێکی سیاسی و کۆمەڵایەتییە بە زمانی کوردی، کە پێگەیەکی فرەڕەھەندی لە بزووتنەوەی ژنانی کوردستان ھەیە. ئەم دروشمە بۆ یەکەمجار لەلایەن ژنانی شۆڕشگێڕی کورد لە باکووری کوردستان بەکار ھاتووە و ڕێگەی خۆی بۆ بزاڤ و گردبوونەوە ناڕەزایەتییەکانی تر لە کوردستان و سەرانسەری جیھان کردووەتەوە.
لە ساڵی ٢٠٢٢، خۆپیشاندانەکانی ژینا ئەمینیدا ئەم دروشمە لە شاری سەقزی ڕۆژھەڵاتی کوردستانەوە گەیشتە تاران و شارەکانی تری ئێران.
مێژوو
وێنۆک|دروشمی ژن ژیان ئازادی بە کوردیی ناوەندی لە خۆپیشاندانێک
دروشمی «ژن ژیان ئازادی» دەرئەنجامی ٤٥ ساڵ خەباتی بزووتنەوەی ڕزگاری خوازی کوردستانە.
دروشمی ژن ژیان ئازادی بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٨٧ لەلایەن یەکێتی ژنانی وڵاتپارێزی کوردستان YJWK(Yekîtiya Jinên Welatparêzên Kurdistanê) کە وەکوو لقی ژنانی پارتی کرێکارانی کوردستان لە باکووری کوردستان و تورکیا چالاکی دەکرد، سەریھەڵدا. ژن ژیان ئازادی دروشمێکی ناڕەزایی بوو کە ژنانی ئەم بزووتنەوەیە لەچوارچێوەی فەلسەفەی عەبدوڵڵا ئوجەڵان لە بەرجستەکردنی ڕۆڵی ژن و بۆ داخوازی مافی ژنانی کورد پێکیان ھێنا. دواتر لە ساڵی ١٩٩٥ ئەم دروشمە لەلایەن "دایکانی شەممە" بەکار ھێنرا. دایکانێک کە ھەموو شەممەیەک دژ بە بێسەروشوێنکردنی زۆرەملێی ڕۆڵەکانیان لەلایەن حکوومەتی تورکیا، لە ناوەندی شاری ئیستانبوڵ لە گۆڕەپانی گاڵاتاسارای دەستیان بە چالاکی ناڕەزایەتی کرد و ڕایان گەیاند، تا بکوژانی کوڕەکانیان نەدۆزرێتەوە دەست لە چالاکییەکانیان ھەڵناگرن.
زۆر زوو ئەم دروشمە بوو بە بەستنەوەی گرووپە فێمینیستەکانی کورد و تورک، ھەروا دروشمی سەرەکی خۆپیشاندان و مانگرتنەکانی لە شارەکانی تورکیا. لە ساڵی ٢٠١٤دا بزووتنەوەی ڕزگاری خوازی ژنانی ڕۆژاوا، لە شەڕی دژ بە دەوڵەتی ئیسلامی عێراق و شام (داعش) لە ڕۆژھەڵات و باشووری ڕۆژھەڵاتی سووریا، دروشمی «ژن ژیان ئازادی»یان کرد بە سیمبولی شۆڕشی فێمینیستی ژنان و ناوی ڕۆژاوا لەگەڵ ئەم دروشمە پێکبەسترایەوە.
لە ساڵی ٢٠١٤ بەدواوە «ژن ژیان ئازادی» لەلایەن جووڵانەوە و بزاڤە فێمینیستییەکانەوە لە ناوچە جیاجیاکانی جیھان بەکار دێت. لە وڵاتانی ئەورووپا و ئەمریکا بە کوردی یان بە شێوازی وەرگێڕاو بەکار دێت. بە شێوەیەک کە لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥دا ئەم دروشمە لەو گردبوونەوانەدا بەکارھات کە بە بۆنەی ڕۆژی جیھانی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژ بە ژنان لە چەند وڵاتێکی ئەورووپا بەڕێوەچوو. لە ساڵی ٢٠١٨ لە کاتی نمایشکردنی فیلمی کچانی خۆر لە فێستیڤاڵی فیلمی کان، ئەم دروشمە لەلایەن خانمە ھونەرمەندە ئامادەبووەکانی ھۆڵی فێستیڤاڵەکە وترایەوە.
لە ساڵی ٢٠٢٢ دوای کوشتنی ژینا (مەھسا) ئەمینی کچە کوردێکی خەڵکی سەقز لەلایەن ڕێژیمی ئیسلامی ئێرانەوە، ژنانی کورد بە ئامادەبوون لە مەراسیمی بەخاک سپاردنی تەرمی ژینا لە شاری سەقز دروشمی «ژن ژیان ئازادی»یان بەرزکردوەوە.
لە وڵاتان
وێنۆک|دروشمی ژن ژیان ئازادی بە کوردیی ناوەندی و باکووری و ئینگلیزی لە خۆپیشاندانێک لە وڵاتی [[کەنەدا]] وێنۆک|دروشمی ژن ژیان ئازادی بە کوردیی ناوەندی لە خۆپیشاندانێک لە وڵاتی [[کەنەدا]]
فەڕەنسا
لە ساڵی ٢٠١٨، لە کاتی نمایشکردنی فیلمی کچانی خۆر لە فێستیڤاڵی فیلمی کان ئەوا دروشمی ژن، ژیان، ئازادی گوترایەوە. ھاوکات لە ناوەڕۆکی فیلمەکە ھەمان درووشم وەک دیالۆگێک بەکارھاتووە.
ئەفغانستان
ئەم دروشمە لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ لەلایەن ژنانی ئەفغانستانەوە لە گردبوونەوەیەکی ناڕەزایەتیدا بۆ پشتیوانی لە ناڕەزایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ئێران وترایەوە.
ئێران
یەکەم جار کە ئەم دروشمە بە شێوازێکی فراوان لەلایەن خۆپیشاندەران لە ئێران بەکار ھاتووە، دەگەڕێتەوە بۆ خۆپیشاندانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ئێران لە کاردانەوەی کوژرانی ژینا (مەھسا) ئەمینی.
ئەم دروشمە سەرەتا لە ڕێوڕەسمی بەخاکسپاردنی ژینا ئەمینی لە گۆڕستانی ئایچی سەقز و پاشان لە ناڕەزایەتییەکانی شاری سنە و شارەکانی دیکەی کوردستان لە دوای ڕێوڕەسمی بەخاکسپاردنی ژینا و پاشان لە ناڕەزایەتییەکانی خوێندکاران لە زانکۆی تاران وتراوەتەوە. لە ماوەیەکی کەم دا ئەم دروشمە بوو بە دروشمی سەرەکی سەرھەڵدانی شارەکانی ئێران و وەکوو ڕەمزی شۆڕش بەکار دەھات.
دوابەدوای بڵاوبوونەوەی ناڕەزایەتییەکانی کوردستان و ئێران بۆ وڵاتانی دیکەی جیھان، گردبوونەوە لە شارە جیاجیاکان بەڕێوەچوو و خۆپیشاندەران لەو گردبوونەوانە دا دروشمی «ژن، ژیان، ئازادی»یان بەکارھێنا.
دوابەدوای ناڕەزایەتییەکان لە سەرانسەری جیھان دا، «گۆڤاری لیبراسیۆن»ی فەرەنسی ئەم دروشمەی لەسەر بەرگی یەکەمی ژمارە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ی خۆیدا لەگەڵ وەرگێڕانی فەرەنسی و وێنەیەکی ناڕەزایەتی خەڵک لە ئێران بڵاوکردەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
https://jineoloji.org/en/2018/12/14/what-is-jineoloji/
https://www.pkk-online.com/so/index.php/kad-n-ve-yasam/125-2019-02-01-17-34-50
https://www.kjar.online/upload/partspics/1469211563-Jinoloji-main.pdf
پۆل:یەکسانیی کۆمەڵایەتی پۆل:ژنان پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران پۆل:عەبدوڵڵا ئۆجەڵان
__INDEX__ پۆل:ڕۆژاوای کوردستان پۆل:فێمینیزم پۆل:ژینا ئەمینی پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ پۆل:ژنۆلۆژی پۆل:خۆبەڕێوەبەری لە ڕۆژاوای کوردستان پۆل:بەرابەریخوازی پۆل:وشە و دستەوشە کوردییەکان
کیم سانگ-جوونگ
کیم سانگ-جۆنگ (لەدایکبووی ٦ی ئابی ١٩٦٥) ئەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نایابی لە ڕۆلگێران، ئەکتەران لە بردنەوەی خەڵاتەکانی ئەستێرەیی ئاپان پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی بوسان پۆل:دەرچووانی زانکۆی دۆنگگوک
کشمیش تەپە
کشمیش تەپە گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
کشمیش تەپە ناوەندی گوندستانی قەڵاشیوە.
جوگرافیا
کشمیش تەپە ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (شیعە و سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
تەحسین کاوانی
تەحسین وسوو کاوانی ناسراو بە تەحسین کاوانی (لەدایکبووی ١٩٥١، شەقڵاوە) ، پێشمەرگە، فەرماندەی عەسکەری و سیاسەتوانی کورد، لەگوندی کاوانیان-ی بناری سەفین لەدایک بووە. ساڵی 1967 بنەماڵەکەیان لە سلێمانی نیشتەچی بووە.
شاعێران لەوەسفی تەحسین کاوانی:
شعری پایز و ھاوڕێکانم دۆڵی ھیران بە تووڕەیی بانگم دەکا، "تەحسین کاوانی" یێک، ١٦ساڵ بە چەکێکی ژەنگاوی بەرگریم لێبکا، ڕەوایە ئێستا تۆپی داگیرکەرانی تورک لە باوەشی من لەت لەتیکا
شاناز ھیرانی
شاناز ڕەمزی ئیبراهیم ناسراو بە شاناز هیرانی: شارۆچکەی هیران/ شەقڵاوە/ هەولێر لەدایکبووی ساڵی 1978 نووسەرو وەرگێڕ و چالاکی کاروباری ژنان. تا ئێستا خاوەنی پتر لە (25) کتێبی (سیاسی، مێژوویی، ژنان، فیکری)ی وەرگێردراوە لەزمانی عەرەبیەوە. بەردەوامە لەنووسین و وەرگێڕان. ئەندامی مەکتەبە لە مەکتەبی گەشەپێدانی بیروهۆشیاری و ئەندامی دەستەی نوسەرانی گۆڤاری (نوێبونەوە)یە. خاوەنی چەندین توێژینەوەیە لە بواری ژناندا. لەرۆژنامەکانی کوردستانی نوێ ، ئاوێنە، چاودێر، ئاژانس.. هتد، وتاری بڵاوکردۆتەوە.
سەرچاوەکان
١- ٢- ٣- ٤- ٥- ٦-
ڕەنگاڵە (شێرکۆ بێکەس)
بەشی زۆری شیعرەکانی ئەم کتێبە پێشتر لە نێوان ساڵانی ١٩٧٤–١٩٨٤دا لە ڕۆژنامە و گۆڤارەکان وەکوو ھاوکاری، بەیان، برایی، نووسەری کورد، پاشکۆی عیراق، کاروان و ... بڵاو کرابوونەتەوە. جگە لەوانە کۆمەڵێک لە شیعرەکانیش بۆ یەکەم جار لەم دیوانەدا چاپ کران.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس
کفرەدۆڵی خواروو
کفرەدۆڵی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی حاجیاوا، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کفرەدۆڵی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گردی تلێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی زنگزنگە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کفرەدۆڵی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پوکەی سەروو.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شاناخسێ
شاناخسێ گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شاناخسێ لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی کاوڵان و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەراو (ڕوونکردنەوە) و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی مەروێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ماشان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شارستان سیروان
شارستانی سیروان  یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای ئیلامی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ناوەندی شارستان، شاری لوومارە و لە دوو بەش (ناحیە) و ٤ کۆمەڵە گوند پێک ھاتووە. ئەم شارستانە پێشتر بەشێک لە شارستانی چەرداوڕ بوو کە ١٥ی ڕەزبەری ١٣٩١ی ھەتاوی لە چەرداوڕ جیا کرایەوە و بوو بە شارستانێکی سەربەخۆ.
ئابووری
ئابووری ئەم شارستانە پتر لە کەرتی کشتووکاڵە. جگە لە ئاژەڵداری، کشتووکاڵی ئاویی و دێم دەکەن و بەرھەمی کشتووکاڵییان برنج، گەنم، جۆ، تەماتە، نۆک، نیسک، ھەنار، ھاروێ و گڕکە و … ە. سیروان شارستانێکە بە سروشتی زۆر دڵڕفێن و سەرنجڕاکێش و سەرچاوەی ئاویی دەوڵەمەندی ھەیە. ناوچەی ڕۆژاوای ڕووبار یەکێک لەو شوێنانەیە کە بەروبوومی دەوڵەمەندە و ساڵانە بەرھەمێکی زۆری ھەناری ھەیە و ھەناردەی شارستانەکانی تری پارێزگەی دەکا. ڕووباری سەیمەڕەش لەم شارستانە تێدەپەڕێ. بەھۆی ئاوگری بەنداوی سەیمەڕە ھەندێک لە گوندەکانی ئەم شارستانە کە لە ئاوڕێژگەی بەنداوەکە ھەڵکەوتوون دەکەونە ژێر ئاو.
جوگرافیا
ئەم ناوچە پتر بە لێڕی دارە بەڕوو داپۆشراوە و چیا بەرزەکانی ئەم شارستانە بریتین لە قەڵاڕەنگ، سەیوان، ڕیون و چەرمین، کە بەرزایییەکانی ئەم چیایانە جگە لە چەرمین لە وەرزی سارد لە بەفر داپۆشراون.
زمان
زمانی زۆرینەی خەڵکی شارستانی سیروان کوردییە و بە دیالێکتی کوردیی باشووری قسە دەکەن. دوو ھۆزی سەرەکی ئەم شارستانە بریتین لە: خێڵی خزڵ لە بەشی باکووری شارستان، و خێڵی ڕێزەوەن لە بەشی باشوور. ھەروەھا دانیشتووانی گوندە عەرەبەکانی ڕوبار (چەم شێر، چەم ڕووتە و دار بەلوی) بە زمانی عەرەبی قسە دەکەن کە بەرەبەرە کوردیی جێگەی دەگرێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کیم میونگ-مین
کیم میونگ-مین (بە کۆری:김명민, لەدایکبووی ٨ تشرینی یەکەمی ١٩٧٢) ئەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین ئەکتەران لە وەرگرتنی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن) پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ئێم بی سی پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
یادداشتی ماکەوێکی ڕەشپۆش
یادداشتی ماکەوێکی ڕەشپۆش کتێبێکی شیعری شێرکۆ بێکەسە. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٩٣ چاپ و بڵاو کراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس
سێنیگال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
سێنیگال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
میرشیکارلی
میرشیکارلی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
میرشیکارلی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
میشلان
میشلان کۆمپانیایەکی فەڕەنسییە بۆ بەرھەمھێنانی تایە، و بە دووەم گەورەترین کۆمپانیای دروستکردنی تایە دادنرێت لە جیھاندا دوای بریجستۆن. وێنۆک|بیبێندەم (ناسراوە بە پیاوەی میشلان - ئەو پیاوەیە کە وێنەی کۆمپانیای میشلان دەنوێنێ و لە تایە درووستکراوە ) کۆمپانیای میشلان تایە بەرھەمدەھێنیت بۆ فڕۆکە، ئۆتۆمبێل، بارھەڵگر ە قورسەکان، مۆتۆرسکیل و پاسکیل، بە جۆرێک کە لە ساڵی ٢٠١٢ توانی ١٦٦ میلیۆن تایە بەرھەم بھێنێن لە ٦٩ کارگەی خۆی لە ١٨ ووڵاتی جیادا.