cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جۆن کراکاوەر
جۆن کراکاوەر (ئینگلیزی:)(لەدایکبووی ١٢ی نیسانی ١٩٥٤) نووسەر و شاخەوانێکی ئەمریکییە. ھەروەھا یەکێکە لە نووسەری پەرتووکە نا خەیاڵییە پڕفرۆشەکانە، وەک؛ (بەرەو چیا بۆ ناو ھەوای باریک) و (لەژێر تەختی بەھەشتدا) و (لەو شوێنەی پیاو شکۆی بردەوە) و (ئۆدیسەی پات تیلمان) و ھەروەھا چەندین بابەتی گۆڤاری تر. ئەو ئەندامی گەشتێکی ناخۆش بوو بۆ لووتکەی چیای ئیڤرست لە ساڵی ١٩٩٦، یەکێک لە کوشندەترین کارەساتەکان لە مێژووی سەرکەوتن لە ئیڤرست.
سەرچاوەکان
پۆل:پیاوە فێمینیستەکان پۆل:زیندووان پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤ پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١
پارێزگای ساگا
پارێزگای ساگا (بە ژاپۆنی:佐賀県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە دوڕگەی کیووشو ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری ساگایە.
حەسەن سەلاح سۆران
حەسەن سەلاح سۆران (١٩٤١-٢٠٠٩) نووسەر و ھۆنڕاوەنووس و وەرگێر و زمانزانی کورد بوو.
پارێزگای ساگا
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٨٥٨،٦٠٣ کەس بووە.
چەپ|وێنۆک|نەخشەی پارێزگای ساگا
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای ساگا پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
حەسەن سەلاح سۆران
ژیاننامە
مامۆستا حەسەن سەلاح سۆران لە ٢٣/٩/١٩٤١دا لە ئاوایی ساروقامیش، لە ناوچەی بۆکان، لە رۆژھەڵاتی کوردستان ھاتۆتە دنیا. بابی مە بنەماڵەی بوداق سوڵتان (لە فەرمانڕەوایانی موکری) و دایکی لە بنەماڵەی ئەردەڵانە کە بنەماڵەی ئەردەڵانیش چەند سەدە فەرمانڕەوای کوردستانی گەورە بوون. (باوکی حەسەن خان، واتە برایم خان سەلاح، فەرماندەی گشت سوپای کۆمار بووە لە کۆماری کوردستاندا) سۆران بێجگە لە رۆژھەڵاتی کوردستان لە شاری لەندەن لە کولیژەکانی ( Trinity، Sent Jorj، Dtanford) لە ئینگلستان زمانی ئینگلیسی خوێندووە و وەک پسپۆڕی زمان و ئەدەبیاتی ئینگلیسی لە تاران کار دەکات و لە ساڵی ١٩٦٥ ھەتا ئەمڕۆ وەک شاعیر و نووسەر و وەرگێڕ بەرھەمەکانی بە زمانی کوردی پێشکەش دەکات. ڕۆژی ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ (٢٥ی‌ خەرمانان ١٣٨٨ ھەتاوی) لە ماڵی خۆی لە کرج کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی گشتیی شاری بۆکان، ئەسپەردەی خاک کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی بۆکان
بڕیارنامەی ٦٢١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٢١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی ئەیلوولی ١٩٨٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای نێونەتەوەیی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٨٢٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سەحرای ڕۆژاوا
کۆمەڵە فەرمان
کۆمەڵە فەرمان (بە ئینگلیزی: Instruction set) یا نژیاروانیی کۆمەڵە فەرمان (بە ئینگلیزی: Instruction set architecture یا ISA) ئەو بەشە لە نژیاروانیی کۆمپیوتەرە کە پێوەندیی بە پرۆگرامینگەوە ھەیە، کە ئەمەش داگری جۆرەدراوە بنەچەیییەکان، فەرمانەکان، شێوازەکانی ناونیشاندان، نژیاروانیی بیرگە، مامەڵە لەگەڵ ئاوارتە و ناوبڕ، تێچوو/دەرچوو -ی دەرەکییە.
ژۆرژو دوامێل
ژۆرژو دوامێل پزیشک، نووسەر و شاعیری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
کۆمەڵە فەرمان
نژیاروانیی کۆمەڵە فەرمان ئەبێ لە وردەنژیاروانی جیا بکرێتەوە. وردەنژیاروانی کۆمەڵێک تەکنیکی داڕشتنی پرۆسەسۆرە بۆ پیادەکردنی کۆمەڵە فەرمان. کۆمپیوتەرگەلێک بە وردەنژیاروانیی لێکجیاوازەوە ئەتوانن یەک کۆمەڵە فەرمان بەکار بێنن. بۆ نموونە، Intel Pentium و AMD Athlon دوو وەرگێڕاوەی زۆرلێکنزیکی کۆمەڵە فەرمانی x86 -یان پیادە کردووە، کەچی دیزاینی ناوەوەیان زۆر لێکجیاوازە.
پۆلاندنی کۆمەڵەفەرمانەکان
لە باری تیۆرییەوە، دوو جۆری گرنگی تر ھەن کە بریتین لە:
ژۆرژو دوامێل
سەرچاوەکان
پۆل:ڕخنەگرە فەڕەنسیەکانی ئەدەبیات پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤ پۆل:مردووانی ١٩٦٦ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆنکور
٢٢ی تشرینی دووەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی دووەم
ئاغەجەری
ئاغەجەری یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٨٤ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٤٣٨ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە پۆل:گوندەکانی شارستانی دیواندەرە
ناوبڕ
لە بەرنامەسازیی سیستەمدا، ناوبڕ (Interrupt) سیگناڵێکە بۆ پرۆسەسۆر سەرچاوەگرتوو لە ڕەقەواڵە یا نەرمەواڵە کە نیشاندەری ئەوەیە پێشھاتێک پێویستی بە سەرنج و پێداگەیشتنی دەسبەجێ ھەیە. ناوبڕ پرۆسەسۆر ئاگادار ئەکاتەوە کە ھەلێک بە یەکەمایەتیی بانەوە داوای وەستانی کۆدی خەریکی جێبەجێبوون ئەکا. پرۆسەسۆرەکە بە دواخستنی کارە ھەنووکەیییەکانی و پاشەکەوتکردنی باری و بانگھێشتکردنی بەرنامەیەک کە بە ناوبڕ-چارەکەر (Interrupt handler) ناسراوە، وەڵام ئەوداتەوە و، بەم شێوەیە لەگەڵ پێشھاتەکە مامەڵە ئەکا.
١٤٣٣ کۆچی
١٤٣٣ی کۆچی مانگی لە ڕۆژژمێری کۆچی مانگیدا ، ساڵێکی ئاساییەی.
سەرەتای ئەم ساڵە ڕۆژی یەکشەممە ٦ی ڕەزبەری ساڵی ٢٧١١ی کوردییە بەرانبەر بە ٢٧ی تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠١١ی زایینی.
ڕووداوەکان
هيض رووداوێك له‌م كاته‌ بوونی نیه‌
کورتبینی
کورتبینی یان میۆپیا کە (بە ئینگڵیزی: Myopia) نەخۆشییەکی چاوە کە ڕووناکی تیشک دەخاتە سەر پێشەوەی ڕیتینا لە جیاتی ئەوەی سەرنج بخاتە سەر ڕیتینا. ئەمە وا لە شتە دوورەکان دەکات کە تاریک دەردەکەون لەکاتێکدا شتە نزیکەکان ئاسایی دەردەکەون. نیشانەکانی تر لەوانەیە سەرئێشە و پەستانی چاو لەخۆ بگرێت. میۆپیای توند پەیوەندی ھەیە بە زیادبوونی مەترسی لەتبوونی ڕیتیناڵ، ئاوی سپی و گلاوکۆما. ھۆکاری بنچینەیی وا بڕوا دەکرێت کە تێکەڵەیەک بێت لە ھۆکاری بۆماوەیی و ژینگەیی. فاکتەری مەترسی بریتییە لە: میکانیزمی ژێرەوە درێژی تۆپی چاو لەخۆ دەگرێت کە زۆر درێژ دەبێت یان عادەتەن زۆر بەھێزە. ئەمە جۆرێکە لە ناتەواوی شکان. دیاریکردن لەگەڵ تاقیکردنەوەی چاودایە.
ئێل کلاسیکۆ
ئێل کلاسیکۆ (بە ئیسپانی: El Clásico)یان کلاسیکۆی ئیسپانیا بە یاریی نێوان ھەردوو یانە بەناوبانگەکەی ئیسپانیا ھەریەک لە یانەی ڕیال مەدرید و یانەی بەرشەلۆنە دەوترێت، مێژووی ئەم یارییە تۆپی پێی تێپەڕ کردووە تەنانەت چەندەھا جار چووەتە نێو کێشەکانی سیاسەتی ئیسپانیاوە بەھۆی کێشەی سیاسیی ھەردوو شاری بەرشەلۆنا و مەدرید لەڕووی ئەو کێشەی نێوانیان لە مێژووی ئیسپانی کە شاری بەرشەلۆنا دەکەوێتە ھەرێمی کەتەلۆنی و شارەکەی مەدریدیش پایتەختی ئیسپانیایە بەوە کێشەی زۆر کەوتووەتە نێوان ھەرێمەکە و حکوومەتی ئیسپانی.
مێژووی کێبڕکێی ھەردوو یانەکە
ڕیاڵ مەدرید یانەیەکی سەر بە حکوومەت و خێزانی مەلیکی ئیسپانییە و زیاتر لەلایەن ئەم بنەماڵەیەوە پشتگیرییان لێدەکرێت و بەتایبەت لە کات و سەردەمی فرانکۆیست ئیرا کە ڕابەرایەتی سوپای ناوەڕاستی ئیسپانیای دەکرد.
ئیسپانیا لە سەردەمی فرانکۆیست لە نێوان دووناوچەدا دابەش بوو ناچەی ئیسپانی نشینەکان و ناوچەی کەتەلانەکان و ھەروەھا ئیسپانیا بەرەو شەڕێکی ناوخۆییی دەرۆیشتن. ئەم دوو یانەیەش بوون بە بەشێک لەو شەڕ و ئاژاوەی نێوان حکوومەتە دیکتاتۆرەکەی فرانکۆیست و دیکتاتۆرەکانی پاش ئەو لەگەڵ ناوچەکانی تری ئیسپانیایا. حوکمەتەکانی ئیسپانیا زیاتر لایەنگریی مەدریدیان دەکرد. ئەمەش بەھۆی ئەوەی ئەو شارە بنکەی (بەیسی) دامەزراندنی پارتە جیاکان بەتایبەتیش پارتی سۆسیالیستی ئیسپانی بوو. مەدرید بوو بە بنکەیەک فکرە تازەکانی جیھانی وەک (کۆماریسم، فیدرالیسم، ئەنارچیسم، سایندیکلالیسم، و ھەروەھا کۆمۆنیسم) لە ھەمان کاتدا ھەرێمی کەتەلۆنیا ھەرێمێکی فاشیۆن لە بواری جل و بەرگ و نیگار کێشان بوو و ئاو ھەوا سەرنج ڕاکێشەکەی.
لەدوایدا و لەسەردەمی حکوومڕانی فرانسیسکۆ فرانکۆدا بلوگرانییەکان توانییان شوێن پێی خۆیان لەگەڵ حوکمەتە دیکاتۆرەکەی فرانکۆدا بەھێز بکەن و زیاتر لە یانەیەک لە ناوچەکەدا ھەبێت. لە ماوەی شەڕی ناوخۆی ئیسپانیا ھەردوو سەرۆکەکانی بەرشەلۆنە و ڕیاڵ مەدرید (جۆسیف ساینۆڵ و ڕەفایەل سانچێز گۆرەیە) تووشی گێرە و کێشەی زۆر بوون لەسەر دەستی لۆس ناشیۆنالیست.
لە ١٩٥٠ دا ھەردوو یانە کێبڕکێی تر لەسەر یاریزانی بەناو بانگی ئەرجەنتینی کەوتە ململانێکردن، دی ستیفانۆ گرنگی ھەردو یانەی بەلایی خۆیدا ڕاکێشابوو ئەو کات یاری بۆ یانەی دیپۆرتیفۆ لۆس میلۆناریۆ لە بۆگۆتا دەکرد ھەردوو یانە زەمیان لەسەر یەکتریی دەکرد. کێشەیان لەسەری ھەبوو ھەردوو یانە خۆیان بە خاوەنی دەزانی دی ستیفانۆ بۆندەکەی بەرشەلۆنەی ھەڵوەشاندەوە و ڕووی کردە یانەی ڕیال ئەو کات بەرشەلۆنە ھەوڵیدا لە ڕێگەی فرانکۆوە کارێک بکات و مەدریدیش بەرھەڵەستی کرد بە دانی پارەو ئامادەکردنی خۆبەش.
دی ستیفانۆ لەیەکەم یاریدا بەرامبەر بەرشەلۆنە دوو گۆڵی بۆ مەدرید تۆمار کرد، و ھەروەھا ڕیال لەگەڵ ستیفانۆ ٥ نازناوی ئەورووپی بەدەست ھێنا.
لەساڵەکانی ١٩٦٠ دا ھەردوو بەرھەڵەستی کار گەیشتنە قۆناغەکانی یارییە ئەورووپییەکان و ھەردوو یانە دووجار بەیەک گەیشتن ئەویش لە جامی ئەورووپادا بوو کە ڕیال مەدرید ١٩٦٠ی بردەوە و بەرشەلۆناشە ١٩٦١، جارێکی تر ھەردوو یانە لە جامی چامپیۆن لیگدا بەیەک گەیشتن ئەویش سالی ٢٠٠٢ بوو مەدرید بەرشەی دا بەزەویدا و گەیشتە یاری کۆتایی و جامەکەی بەدەست ھێنا.
لەھەمان کاتدا ھەردوویانە کێشەیەکی تر لەنێوانیاندا ھەیە ئەویش یەکێکی ترە لە گەرم کەرەوەی کلاسیکۆ و خۆش کردنی ئەم یارییە لە ئیسپانیا ئەو کێشەیە بریتییە لە ڕفاندنی یاریزانە بەناو بانگەکانی یەکتری بەتایبەتیش یانەی ڕیال کە لایەنی ئابووری باشترە ھەمیشە ھەوڵی ڕفاندنی یاریزانە بەناوبانگەکانی بەرشەی داوە و بۆ ئەم مەبەستەش چەندەھا ملیۆن دۆلاری سەرف کردووە، لە ساڵی ١٩٨٨ دا بێن شۆستەری لە بەرشەلۆنەوە ڕفاند و لە ساڵی ١٩٩٤ دا یاریزان مایکڵ لاودرۆپیشی بردە ڕیزەکانی پاشانیش ساڵی ٢٠٠٠ لیوس فیگۆی پورتوگالی بردە ڕیزەکانی بەرامبەریش بەرشەلۆنە لیوس ئەنریکی لە ساڵی ١٩٩٦ دا لەدەستی مەدریدییەکان فراند و پاشانیش کابتنی شین و سووری کردە باڵەکانی.
ڕیال مەدرید
چەپ|150px|وێنۆک|[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیال مەدرید]]
ڕیال مەدرید (بە ئیسپانی:Real Madrid Club de Fútbol)یانەیەکی تۆپی پێی پرۆفیشناڵی ئیسپانییە بە یانەی پایتەختی ئیسپانیا مەدرید و یانەی شاھانە یان مێرەنگی ناسراوە. لە ساڵی ١٩٠٢ دامەزراوە، یانەکە لە خولی ئیسپانی یاریدەکات و ھەڵبژێردرا بە باشترین یانەی تۆپی پێ لە جیھان، یانەی ڕیال مەدرید ٣٣ جار خولی ئیسپانی بردووەتەوە (ڕیکۆرد)، و ١٩ جاریش جامی شای ئیسپانیای بردووەتەوە و ڕیکۆردێکی تریشی تۆمار کردووە بە بردنەوەی ١٣ خولی پاڵەوانانی ئەورووپا. و لە ٢١ی ٥ی ١٩٠٤، ڕیال مەدرید یەکێک بوو لە دامەزرێنەرەکانی یەکێتی تۆپی پێی جیھانی (فیفا) ھەروەھا ڕیال مەدرید یەکێکە لە ئەندامانی گرووپی (G-14) بۆ یانە سەرەکییەکان لە ئەورووپا کە ئێستا سڕاوەتەوە و گۆڕدراوە بە بزووتنەوەی یانە ئەورووپییەکان. یانەکە ھەموو یارییە فەرمییەکانی لە یاریگای سانتیاگۆ بەرنابیۆ لە مەدریدی پایتەخت ئەنجام دەدات و، ئەم یانەیە لە زۆر لە یانەکانی دیکەی جیھان جیاوازە چونکە ئەندامانی یانەکە (socios) خاوەنی ئەم یانەیەن و خۆیان یانەکەیان بەڕێوەدەبەن بەھەڵبژاردنی سەرۆکێک کە کارەکانی یانەکە بەڕێوەدەبات. لە کاتی دامەزراندنی یانەکەوە لە ساڵی ١٩٠٢. و لە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠، فیفا ڕیال مەدریدی ھەڵبژارد بە «باشترین یانە لە سەدەی بیستەمدا». یانەی ڕیال مەدرید بە گەورەترین یانە دادەنرێ لە جیھاندا لە ڕووی بنکەی بەرفراوانی جەماوەرییەوە بەپێی لێکۆڵینەوەیەک کە زانکۆی ھارڤارد ئەنجامی داوە لە ساڵی ٢٠٠٧دا؛ و ئێستاش بە دووەم دەوڵەمەندترین یانە دادەنرێ لە جیھاندا بەپێی بوودجەی ساڵانە دوای یانەی مانچستەر یونایتدی ئینگلیزی.
بەرشەلۆنە
چەپ|150px|وێنۆک|[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|یانەی بەرشەلۆنە]]
بەرشەلۆنە(بە کەتەلۆنی: Fútbol Club Barcelona)یەکێک لە یانەکانی تۆپی پێی ئیسپانیایە. یاریگای سەرەکی یانەکە بریتییە لە کامب نو کە بە گەورەترین یاریگا دادەندرێت لەسەر ئاستی کیشوەری ئەورووپا. بەرشەلۆنە بە گەورەترین یانەی ھەرێمی کەتەلۆنیا ھەژمار دەکرێت و بە یانەی بلوگرانا ناسراوە. لەناسراوترین یاریزانانی ئێستا کە یاری بۆ دەکەن بریتین لە (مێسی و سوارێز و دێمبێلی)، یانەی بەرشەلۆنە لەگەڵ ڕیال مەدرید و ئەتلەتیک بلباو تاکە یانەن کە تا ئێستا نەچوونە پلە دووی خولی ئیسپانی. یانەی بەرشەلۆنە لەڕێکەوتی ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٩٩ز بە سەرکردایەتی خوان گامبەر بەدروشمی "Més que un club" دامەزرا کە بە واتای "زیاتر لە یانەک" دێت، یەکێک لە ڕکابەرەکانی بەدرێژایی مێژوو یانەی ڕیال مەدریدە ئەویش بە ھۆکاری جیاجیای وەرزشی و سیاسی و کۆمەڵایەتی. سەرەتای دامەزراندنی یانەی بەرشەلۆنە دەگەرێتەوە بۆ سەدەی نۆزدەھەمینی زایینی کاتێک «خوان گامبەر»ی سویسری لەگەڵ چەند ھاورێیەکی لە سویسراوە بەرەو ئیسپانیا بەرێ کەوتن و یانەکەیان دامەزراند لە شاری بەرشەلۆنە لەھەرێمی کەتەلۆنیا لە ساڵی ١٨٩٩ خوان گامبەر بریاریدا یانەی بەرشەلۆنە دروست بکات؛ کە دواتر بەھۆی ئاست نزمی یانەکە لە ساڵی ١٩٠٨. گامبەر بڕیاری دا ببێتە سەرۆکی یانەکە و لەسەردەمی ئەو دا بەرشەلۆنە ئاستێکی بەرز و چەندین نازناوی بەخۆیەوە بینی. یانەی بەرشەلۆنە بە درێژایی مێژووی توانیویەتی ٢٥ جار ببێتە پاڵەوانی خولی ئیسپانیا و ٣٠ جار بووەتە پاڵەوانی جامی شای ئیسپانیا. ھەروەھا لە ١٣ بۆنەدا بووەتە پاڵەوانی سوپەری ئیسپانی. یانەکە چەند نازناوێکی لە ھەندێ پاڵەوانییەتی ھەیە کە ئێستا نەماون لە وانە.. ٣ جار پاڵەوانی جامی ئێڤا دوارتێی ئیسپانی. ٢ جار پاڵەوانی جامی لا لیگای ئیسپانی. ٤ جار پاڵەوانی جامی جامەکانی ئەورووپا. ھەروەھا ٣ جار پاڵەوانی جامی نێوان شارەکان. بەرشەلۆنە ٥ جار بووەتە پاڵەوانی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا و ٥ جار بووەتە پاڵەوانی سوپەری ئەورووپی و ٣ جاریش پاڵەوانی جامی جیھانیی یانەکان. کۆی گشتیی نازناوەکانی بەرشەلۆنە ٩٦ نازناوە لە ھەموو پاڵەوانەتییە فەرمییەکان کە ئەمەش ڕیکۆردێکی تایبەتە بە یانە کەتەلۆنییەکە.
سەرژمێری و دەستکەوتەکان
لەمێژووی کلاسیکۆدا تا ئێستا ھەردوو تیپ ٢٥٠ یاریی فەرمیان ئەنجام داوە، یانەی بەرشەلۆنە ٩٩ جار سەرکەوتنی بەدەست ھێناوە و ڕیال مەدرید ١٠١ جار براوە بووە؛ و لە ٥٢ بۆنەش دا بەرامبەر بوون، یانەی ڕیال مەدرید توانیویەتی ٤١٨ گۆڵ تۆمار بکات و یانەی بەرشەلۆنە توانیویەتی ٤٠٨ گۆڵ تۆمار بکات، کۆی گشتی یاری کلاسیکۆ (بە یارییە نا فەرمییەکانیشەوە) ٢٨٣ یارییان ئەنجام داوە بەرشەلۆنە ١١٦ یاری بردووەتەوە لە بەرامبەردا ١٠٥ بردنەوە بۆ ڕیال مەدرید و لە ٦٢ یاریشدا بەرامبەر بوون بەرشەلۆنە ٤٩١ گۆڵ و ڕیال مەدرید ٤٦١ گۆڵی تۆمارکردووە. وێنۆک|درێسی ھەردوو یانە وێنۆک|گرتەیەک لەیاری کلاسیکۆی ساڵی [[٢٠٠٩]]
یاریکردن بۆ ھەردوو لا
وێنۆک|لویس فیگۆ ئەو یاریزانەی بۆ ھەردوو یانەکە یاری کردووە ئەو یاریزانانەی کە بۆ ھەردوولا یارییان کردووە زۆرینەیان بە ناپاک (خائین) لەلایەن ھاندەرانی پێشوویانەوە ناونراون
ئێن ئێف سی
ئێن ئێف سی ، (کورتکراوەی:Near Field Comunication)ـە و جۆرێکی تەکنەلۆژیای بێ تەلە کە تەنها لە مەودایەکی کەمی چەند ئینجی کاردەکات و بەکاردێت بۆ گواستنەوەی زانیاری لەم مەودایەدا. بنچینەکراوە لەسەر (Magnetic Field Induction) لە نێوان Readers و Tags لە سیستەمی RFID (Radion Frequency Identification), بە شوێنکەوتنی ستاندەردی نێودەوڵەتی ISO 14443 تەکنەلۆژیای NFC لەگەڵ ژمارەیەکی بێ سنوری وێستگەی کارتە ئەلیکترۆنییەکان کاردەکات لەسەرتاسەری جیهاندا. ئەم تەکنەلۆژیایە لەگەشە سەندندایە و لە کارتە ئەلیکترۆنییەکانەوە بازی داوەتە مۆبایلە هۆشمەندەکان و بەم زووانەش لە دیسکتۆپ و لاپتۆپەکانیش سودی لێدەبینرێت بۆ گواستنەوەی پەڕگە و زانیارییەکان لە نێوان ئامێرەکاندا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:پێوەرەکانی ئایزۆ
ژاک شاردۆن
ژاک شاردۆن نووسەری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤ پۆل:مردووانی ١٩٦٨
Jacques Boutelleau, dit Jacques Chardonne
٢٣ی تشرینی دووەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی دووەم
پۆڕن
وێنۆک|هەندێک جار هێمای XXX بۆ پۆڕن بەکاردێتپۆڕن یان پۆرنۆگرافی فیلمی ڕووت بریتییە لە نیشاندانی ئەندام و توخمی سێکسیی لە پێناو ورووژاندن. پۆرن دەکرێت لە ڕێی وێنەی گۆڤارەکان، ئەنیمەیشن، نووسین، فیلم، ڤیدیۆ یان یاری بڵاوبکرێتەوە، پۆرن جیاوازە لەگەڵ هەندێک لە نمایشە ڕاستەوخۆکان وەک شۆوە سێکسییەکان و ستریپەرەکان. لەلایەن بەشێک لە کۆمەڵگاوە ئاڵوودەبوون و سەیرکردنی بەرهەمە پۆرنۆگرافییەکان بە خراپ و قێزەوەن دەبینرێت.
لەگەڵ هاتنی ئینتەرنێت، پیشەسازی پۆرن پەرەی سەند کە ساڵانە ملیاران دۆلار قازانج دەکەن. تەنها لە ئەمریکا قازانجی پیشەسازییەکە خۆی لە ٢٫٥ ملیار دۆلار دەبینێتەوە، لە ئاستی جیھانیش گەیشتۆتە ١٠-١٢ ملیار دۆلاری ئەمریکی.
سەرچاوەکان
پۆل:پۆرنۆگرافی
ھەنگاوی ھیڵاری
ھەنگاوی ھیلاری (ئینگلیزی:)ھەورازەڕوویەکی بەردینی ستوونی بوو بە بەرزایی نزیکەی ١٢ مەتر، کە دەکەوێتە سەر چیای ئیڤرست لە بەرزایی نزیکەی ٨٬٧٩٠ مەتر لە سەرووی ئاستی دەریاوە، لە نزیک لووتکەکەی ھەڵکەوتووە. دەکەوێتە سەر ڕێچکەی بەری باشووری ڕۆژھەڵات. ھەنگاوەکە بە قورسترین بەشی تەکنیکی ناسراوە لەبەری نیپال کە لە ھەندێک وەرزی سەرکەوتندا بەھۆی بارینی بەفرێکی زۆر شێوەی بەردەکەی نابینرێت. بەرزبوونەوە لە ھەنگاوی ھیلاری و بچووکترین ھەڵە دەبێتە ھۆی دروستبوونی مەترسی و بانگرۆزبوونەوە بۆ قووڵایی ٣٠٠٠ مەتر بۆ لای ڕاست و ٢٤٠٠ مەتر بۆ لای چەپ. ھەنگاوی ھیلاری لەو شوێنە بوو کە ئەناتۆلی بۆکریڤ لە ساڵی ١٩٩٦ لە بنکەی ھەنگاوەکە تەرمێکی دۆزییەوە کە لە پەتێک ھەڵواسرابوو، وەک لە کتێبەکەیدا ئاماژەی پێ دا. گەشتێک تێبینی کرد کە بەرزبوونەوە لە ھەنگاوی ھیلاری «سەخت» بوو، بەڵام ھەندێک پاراستن لە توخمەکانی پێشکەش کرد.
ھەنگاوی ھیلاری بەھۆی بوومەلەرزەیەک کە لە ساڵی ٢٠١٥دا ناوچەکەی لەرزاند، تێکشکێنرا.
سەرچاوەکان
پۆل:چیای ئێڤەرست
٢٤ی تشرینی دووەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی دووەم
ئۆکیناوا (پارێزگا)
پارێزگای ئۆکیناوا (بە ژاپۆنی:沖縄県) باشووریترین پارێزگای ژاپۆنە کە یەکێک لە دوڕگەکانی ڕیووکیوویە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری ناھایە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١,٣٧٩,٣٣٨ کەس بووە.
چەپ|وێنۆک|نەخشەی پارێزگای ئۆکیناوا
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای ئۆکیناوا پۆل:پارێزگاکانی ژاپۆن
ڤایکینگەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
{{Infobox television }}
ڤایکینگەکان زنجیرەیەکی ئێرلەندی-کەنەدی مێژوویی و درامایە، لەدرووستکردن و نووسینی مایکڵ ھیرستە بۆ کەناڵی History. کاری وێنەگرتنەکەی لە ئێرلەندا کراوە و یەکەم ئەڵقەی لە ٣ی مارسی ٢٠١٣ لە ئەمەریکا و کەنەدا پەخش کراوە. زنجیرەکە لەنواندنی ئەکتەران ترەیڤس فیمێل لەڕۆلی ڕاگنار لۆثبرۆک و  کاترین وینیک لەڕۆلی لاگێرثا و کلایڤ ستاندن لەڕۆلی ڕۆلۆ و گوستاف سگاسارد لەڕۆلی فلۆکی و جیرۆج بلاگن لەڕۆلی ئاثلستانە.
دۆبڕاو
دۆبڕاو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ڤایکینگەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
زنجیرەکە باسی پاشای دانیماڕکی ڕاگناری لۆثبرۆک دەکات، کە بەیەکێک لەناسراوترین ئەفسانەکانی ڤایکینگەکان بووە و ئەوە نیشاندەدات کە چۆن ھەوڵی داگیرکردنی وڵاتە ئەوڕوپیەکانی وەک فەڕەنسا و ئینگڵتەڕا دەدات. زنجیرەکە ڕاگنار وەک جوتیارێک نیشاندەدات کە دواتر دەبێتە پادشا و ھێرشدەکاتە سەر ئینگڵتەڕا و دەبێتە پادشای دانیماڕک، بەپشتگیری جەنگاوەرەکانی تری وەک: ڕۆلۆی برای، کوڕەکەی بیۆن ئایرۆنسیاند و ھاوسەرەکانی لاگێرثا و شازادە ئاسلاوگ.
دۆبڕاو
جوگرافیا
دۆبڕاو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کارێزەی دەلۆ و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەپەسپی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خێڵی ئاخە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەپەعارەبی حاجی مارف.
ڤایکینگەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
لە ٢٦ی مارسی ٢٠١٥، زنجیرەکە نوێکرایەوە بۆ وەرزی چوارەم و پێکدێت لە ٢٠ ئەڵقە، ئەمش پێچەوانەی سێ وەرزی ڕابردووی زنجیرەکە بوو کە ھیچیان لە ١٠ ئەڵقە زیاتر نەبوون، یەکەم ئەڵقەی وەرزی چوارەمیش لە ١٨ی فێبرایەری ٢٠١٦ پەخش کرا، وە دواتر لە ١٧ی مارسی ٢٠١٦ کەناڵی History بڕیاری دا بە نوێکردنەوەی زنجیرەکە بۆ وەرزی پێنجەم کە لە ٢٠ ئەڵقە پێکھاتووە و لە ٢٩ی نۆڤەمبەری ٢٠١٧ یەکەم ئەڵقەی پەخش کرا لە ئێستادا زنجیرەکە ھەموو بەشەکانی کۆتای ھاتووە کە پێکھاتبوو لە ٦ بەش مانگی ١٢ لە ساڵی ٢٠٢٠ کۆتا ئەڵقەکانی پەخشکرا
دۆبڕاو
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڤایکینگەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
وە کار لەسەر زنجیرەیەک دەکەن بەناوی vikings valhala کە باسی کۆتای ڤاکینگەکان دەکرێت لە ٢٤ ئەڵقە پێکھاتووە لەوانەیە نەوەکانی پاڵەوانی ڤاکینگەکان لە زنجیرەکە بن
کاراکتەرەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە
بڕیارنامەی ٦٢٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٢٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەفغانستان-پاکستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٨٢٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٨ پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت لە ١٩٨٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفغانستان
٢٦ی تشرینی دووەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی دووەم
ئاوباریک
ئاوباریک یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٤٥ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٢٣٣ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە پۆل:گوندەکانی شارستانی دیواندەرە
دەرەمەر، مەریوان
دەرەمەر یەکێکە لە ئاواییەکانی شارستانی مەریوان، دەکەوێتە ڕۆژاوای شاری مەریوانەوە بەدوری ١٠ کیلۆمەتر. دەرەمەر بە ھۆی شەڕی نێوان عێراق و ئێرانەوە لەساڵی ١٩٨٥ وێران بووە، ئێستا تەنیا خەڵکی ئەو ئاواییە بۆ سەردانی باخەکانیان ھاتوچۆی ئەو ناوچەیەدەکەن. بنەماڵەی شێخ حەسەنی کوڕی شێخ ئیسماعیل بەناوباگترین بنەماڵەی ئەو ئاواییەن.
دوورگەکانی ڕیووکیوو
دوڕگەکانی ڕیووکیوو (بە ژاپۆنی:琉球諸島)، کە ھەروەھا بە دوڕگەکانی نانسێئیش ناسراون زنجیرە دورگەیەکە لە ڕۆژئاوای ئوقیانووسی پاسیفیک و لە باشووری ڕۆژئاوای دوڕگەی کیووشوی سەر بە وڵاتی ژاپۆن‌.
پۆل:دوڕگەکانی ژاپۆن پۆل:دوورگەکانی ڕیووکیوو
شێخ بزەینی
شێخ بزەینی (ھەروەھا: شێخ بزێنی یا شێخ بزنی) ناوی یەکێک لە شێوەزارەکانی زاری کوردیی باشوورییە.
سەرچاوەکان
Şêx Bizin
پۆل:کوردیی باشووری
ڕۆژژمێری کوردیی گەرمێنیی سوڵتانی
ڕۆژژمێری کوردیی گەرمێنیی سولتانی: زۆربەی بەکارھێنەرانی ئەم ڕۆژژمێرە خەڵکی یارسانن. ناوە کوردییەکان و کاتی ڕۆژوو لەم ئایینە تایبەتی بە خۆیە. ڕۆژژمێری کوردیی گەرمێنیی سولتانی بە خەباتی کاک سەید خەلیل عالینەژاد دروست کراوە.ساڵی ١ی ڕۆژژمێری کوردیی گەرمێنیی سولتانی ئەو ساڵەیە کە سولتان ئسحاق (دامەزرێنەری ئایینی کوردیی یارسان) لەدایک‌‌‌‌ بوو.
مانگەکان
مانگەکان نێوان کوردانی یارسان:
ڕۆژی جیھانیی کرێکاران
thumb|ڕێپێوانی کرێکاران لە ڕۆژی کرێکاران لە ژاپۆن ساڵی ١٩٢٠ thumb|ڕێپێوانی پارتی سۆشیالدیموکراتی سوید لە ستۆکھۆڵم لە ڕۆژی کرێکاران thumb|پارتی کۆمۆنیستی میسر لە [[گۆڕەپانی تەحریر لەڕۆژی کرێکاران]]
ڕۆژی جیھانیی کرێکاران (ڕۆژی کرێکاران  یان ڕۆژی ئایار ) (بە ئینگلیزی:International Workers' Day) ڕۆژی جێژنی کرێکاران تایبەتە بەچینی کرێکار و ئیشکەران، ئەو ڕۆژە دەکەوێتە ١ی ئایاری ھەموو ساڵێک. لە نزیکەی ھەشتا وڵاتی جیھانی پشووی ڕەسمییە، لەم ڕۆژەدا کرێکاران و بزووتنەوە کرێکارییەکان لەوانە سۆسیالیزمەکان و کۆمۆنیستەکان و ئانارکیزم بەڕێپێوان و چالاکی و ڕێپێوان یادی ڕۆژەکە دەکەنەوە.
لە ئەمریکا و کەنەدا، ڕۆژی کرێکران لە یەکەم دووشەممە لە مانگی ئەیلوول یادی ڕۆژی کرێکاران دەکرێتەوە.
بنچینەی ڕۆژی کرێکاران
لە ساڵی ١٨٥٦ دا کرێکارانی ئۆسترالیا لە پێناوی چەسپاندنی ٨ سەعات کار لە ڕۆژێک دا کۆبوونەوە. ئەم ڕۆژەی ئەو مەراسیمەیان تێیدا بەرپاکرد ٢١ ی نیسان بوو. لە سەرەتادا کرێکارانی ئوسترالیا بە تەنھا ساڵی ١٨٥٦ یان لە بەر چاو گرتبوو، بەڵام مەراسیمی یەکەمین ساڵ کاریگەری گرنگی دانا لە سەر جەماوەری پرۆلیتاریای ئوسترالیا، ھەربۆیەش وابڕیاردرا ھەموو ساڵێک بکرێتەوە.
ڕووداوەکەی شیکاگۆ
لە یەکی ئایاری ١٨٨٦دا، زیاتر لە ٣٤٠٫٠٠٠ کرێکار لە ئەمریکا دەستیان لەکار کێشایەوە، تەنیا لە شیکاگۆدا ھەژماری کرێکارانی مانگرتوو ٤٠٫٠٠٠ کەس بوو. چەند ڕۆژ دواتر پۆلیس لە مەیدانی ھایمارکت دەستیان بە ڕەشەکوژی کرد. سەرەنجام لەو پێکدادانەدا زیاتر لە ٧ کەس کوژران، لەلایەکی دیکەوە لە ڕاگەیاندنەکانی دەوڵەتدا ڕاگەیێنرا، کە ئەفسەرێکی پۆلیس بەھۆی بۆمبی دەستی ئەنارکیستێکەوە کوژراوە.
ئەنجام
دوای ماوەیەکی زۆر لە شەڕ و تووندتیژی دواجار کۆنگرەی دامەزراندنی "ڕۆژنامەی نێونەتەوەیی" سۆشیالدێمۆکرات لە ساڵی ١٨٨٩دا بڕیاری دا ١ی ئایاری بکرێتە "ڕۆژی خەباتی کرێکارن" ساڵانەی بزووتنەوەی کرێکاری و لەو کاتەوە ئەم ڕۆژە بە کۆبوونەوەی جەماوەری و مانگرتن دەستی پێکردووە. بەڵام ھەروەھا ھەر لە دەستپێکەوە لەناو بزووتنەوەکەدا ڕەخنەش لە١ی ئایار ھەبوو لە فەرەنسە لە ساڵی ١٨٩٢دا ھەژمارێکی زۆر لە ئەنارکیستەکان ڕەخنەیان لەو کەمپەینە گرت، لەوانە سیباستیان فۆرێ، وتی "چیتر ئەمە ڕۆژێکی شۆڕشگێڕانە نییە، بەڵکو سەکۆیەکی دەستەمۆکراوە بۆ ھەڵبژاردنی دەسەلاتخوازان، تا لەڕێگەی دەنگی کرێکارانەوە بۆ پارلەمان ھەڵببژێردرێن”. ساڵی ١٨٩٣ لە کۆنگرەی یەکێتییە کرێکارییەکاندا لە فەڕەنسا لەشاری مارسێلیا جارێکی دیکە ئاراستەی خەباتکارانی ١ی ئایار وەک ڕۆژی مانگرتنی گشتی پێداگری لەسەر کرایەوە، شتێک کە زیاتر دابڕانی لە پارتی سۆشیا دێمۆکرات واوەتر بەرەوپیش برد. دواتر ساڵی ١٨٩٦ کاتێک کە ئەندامانی ئەنارکیست لە نێونەتەوەیی دووەمدا لە لەندەن لەبەر ڕەتکردنەوەی پارلەمانتاریزم دەرکران، ئەو لێکدابرانە فراوانتر بوو.
هەرێمی کوردستان
ڕۆژی جیھانیی کرێکاران لە هەرێمی کوردستان کراوەتە پشووی فەرمی و گشتی.
ئێران
لە ئێران ڕۆژی جیھانیی کرێکاران نەکراوەتە پشووی فەری/گشتی، بەڵام بەپێی بەندی ٦٣ لە یاسای کرێکاری لە ئێران ئەوا ئەم ڕۆژە بە پشوو بۆ کرێکاران دانراوە.
باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا
لە وڵاتانی کەمبۆدیا، تایلەند، مالیزیا، ئیندەنووسیا، میانمار، فلیپین، ڤیەتنام و سەنگافورە ئەم ڕۆژە وەک ڕۆژی جیھانیی کرێکاران بە پشوو دانراوە.
ڕۆژھەڵاتی ناوین
لە ئیسرائیل، ئەم ڕۆژە نەکراوەتە پشوو، بەڕۆژێکی ئاسایی کارکردن تێیدا بەردەوامە. لە وڵاتانی لوبنان، ئەردەن، میسڕ، سوریا، فەلەستین و بەحرەین کراوەتە پشووی فەرمی.
باشووری ئاسیا
لە وڵاتانی ھیندستان، نیپاڵ، ماڵیدیڤ، پاکستان، سریلانکا و بەنگلادیش ئەم ڕۆژە کراوەتە پشووی فەرمی.
سەوجە
سەوجە، یەکێک لە گوندەکانی شارستانی شنۆیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦، ئەم گوندە لە ٦٩ بنەماڵە پێکھاتووە و ژمارەی دانیشتوانەکەی ٤٨٩ کەس بووە.
٢٧ی تشرینی دووەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی دووەم
براھیماوای خوڕخوڕە
براھیماوای خوڕخوڕە یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٢٠٣ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ١٢١٢ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە پۆل:گوندەکانی شارستانی دیواندەرە
قوڕەیش
بەنو قوڕەیش ھۆزێکن لە کنانە لە عەرەبە عەدنانییەکان، بە ناوی باوکیانەوە ناوبران بە قوڵاەیش. ھەتا ئێستا ھۆزی قوڕەیش لە چەند شارێکی نیمچەدوورگەی عەرەبی دادەنیشن، و خێزانێکی زۆریان لە ئێستادا لە ڕۆژاوا و ناوەندی دوورگەی عەرەبی دادەنیشن، لە شانشینی عەرەبی سەعوودی.
کوندە
کوندە دەفرێکی چەرمینە، لە پێستی خۆشەکراوی بزن، مەڕ، بەران، یان مانگا دروست دەکرێت، کە لاشەکەی لە ملەوە بە ساغی، بێئەوەی پێستەکەی پارچە کرابێ، دەرھێنراوە، بەخڕی دەیگروون و دەریدێنن، شوێنی دەست و قاچەکانی دەدوورنەوە و پارچە دارێکیشی پێوە دەدوورن، بۆ ئەوەی ئاو یا دۆی لێ نەچێت، کوندە بۆ تێکردنی ئاو و دۆ بەکاردێت. گەر بێت و پێستەکە ھی کار یان بەرخ بێت، ئەوا پێی دەڵێن «ھیزە» کە بۆ ھەڵگرتنی ڕۆن و کەرە بەکاردێت.
قوڕەیش
سەرچاوەکان
ویکی عەرەبی
کوندە
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دەفرەکان پۆل:بوتڵەکان
قوڕەیش
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مێژووی ئیسلام پۆل:محەممەد پۆل:قوڕەیش
میشێل دێ مۆنتێن
وێنۆک|وێنەی میشێل دێ مۆنتێن
میشێل دێ مۆنتێن (بە فەڕەنسی: Michel de Montaigne) (١٥٣٣- ١٥٩٢) یەکێ لە بەناوبانگترین نووسەرانی وڵاتی فەڕەنسایە. مۆنتێن زۆرێک لە وڵاتانی ئەورووپا گەڕاوە و لەگەڵ نووسەران و شاعیراندا چاوپێکەوتنی کردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٣٣ پۆل:مردووانی ١٥٩٢ پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ١٦یەم پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٦یەم پۆل:وتارنووسانی فەڕەنسی پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسی پۆل:مێژووناسانی فەڕەنسی پۆل:مێژووی وێژە پۆل:مێژووی لۆژیک پۆل:مێژووی فەلسەفە پۆل:مێژووی بیرۆکەکان پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور پۆل:فەیلەسووفانی پەروەردە پۆل:فەیلەسووفانی زانست پۆل:فەیلەسووفەکانی بواری زانستی کۆمەڵایەتی پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان پۆل:پیرھۆنیزم پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:نووسەرە پیاوەکانی سەدەی ١٦یەم
براھیماوای خوارۆ
براھیماوای خوارۆ یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ٢٢ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ١٢٢ کەسە.
بەنی نەزیر
بەنی نەزیر (بَنُو ٱلنَّضِير), (بە عیبری בני נצ'יר) ھۆزێکی عەرەبی جوولەکە بوون کە تا سەدەی ٧ەم لە لە باکووری نیمچەدوورگەی عەرەبی نیشتەجێ بوون. ھۆزەکە ڕەتی کردەوە کە بگۆڕن بۆ ئیسلام ئەوەی محەممەد فەرمانی کردبوو و لە ئەنجامدا لە شاری مەدینە دەرکران. ئینجا بەنی نەزیر لەگەڵ قورەیش پیلانی شەڕی خەندەقیان دانا. دواتر بەشدارییان لە شەڕی خەیبەردا کرد.
ڕەچەڵەک
بە وتەی ئەلسەمعانی مێژوونووسی عەرەب، ئەندامانی ھۆزی بەنی نەزیر نەوەی ئەلنەزیرن، کە پیاوێکی جوولەکە بوو کە لە جوودیاوە بۆ عەرەبستان کۆچیان کردبوو. لەوانەیە ناوی ئەلنەزیر لە ناوی حەنەزیرەوە وەرگیرابێت. بەپێی مێژوونوسی عەرەب (ئیبن حازم)، ئەوان ڕاستەوخۆ نەوەی پاتریالی ھارونی ئینجیلن.
سەرەتای مێژووی
سەرەتا لە مەدینە، جگە لە بەنی نەزیر، دوو ھۆزی گەورەی دیکەی عەرەب ھەبوون: بەنی ئەوس و خەزرەج. پێشتر دوو ھۆزی عەرەبی جوولەکە بە ناوەکانی بەنی قورەیزە و بەنی قەینوقەوە گەیشتبوون.
سەرچاوەکان
پۆل:ھۆزەکانی عەرەبستانی سعوودی پۆل:جووەکان
شەھرام قادر
شەھرام قادر لەدایکبووی ڕانیەیە، فیلمساز و وێنەگرێکی کوردە، لە ئێران و سوێد ژیاوە و لە زانکۆی (Södertörn) لە سوێد بەشی ھونەر و فەلسەفەی تەواو کردووە. شەھرام دواتر بڕوانامەی بەکالۆریوس و ماستەری لە ھونەر و مێژووی ھونەر لە ھەمان زانکۆ بەدەست ھێناوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی پۆل:زیندووان پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی
ژان پۆلان
ژان پۆلان نووسەر و ڕەخنەگرێکی سەدەی نۆزدەیەمە، خەڵکی فەڕەنسایە.
خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب
خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب خەڵاتێکی جیھانیی ئەمریکییە کە دەبەخشرێت بۆ سەرکەوتوویی لە کاری فیلم و تەلەڤیزیۆندا. یەکەم جار ئەم خەڵاتە لە ساڵی ١٩٤٤ بەخشراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب پۆل:بەرنامەکانی تۆڕی ئێن بی سی پۆل:خەڵاتەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خەڵاتەکانی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی پۆل:ئەو خەڵاتانەی لە ساڵی ١٩٤٤ دامەزران پۆل:خەڵاتەکانی گۆڵدن گڵۆب پۆل:هۆلیوود، مێژوو و کولتووری لۆس ئەنجلۆس پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی دیک کلارک پرۆدەکشنز پۆل:کولتوری هۆلیوود، لۆس ئانجلەس
بڕیارنامەی ٦٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٣ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٨٣٠‌ەم، بە ١٣ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٨ پۆل:ئەفریقای باشوور لە ١٩٨٨ پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئەفریقای باشوور پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
ئەمیراوا
ئەمیرئاوا، یەکێک لە گوندەکانی شارستانی شنۆیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦، ئەم گوندە لە ٣١٨ بنەماڵە پێکھاتووە و ژمارەی دانیشتوانەکەی ١٤٧٨ کەس بووە.
ستیڤ جۆبز
ستیڤن پاوڵ جۆبز ناسراو بە ستێڤ جۆبز (Steve Jobs)، (ماوەی ژیان:٢٤ی شوباتی ١٩٥٥ تا ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١) داھێنەری ئەمریکی و کەسایەتیی ناسراو لە بواری تەکنۆلۆجیای زانیاریدا، لە ساڵی ١٩٥٥ لەدایک بووە، یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی کۆمپانیای ئەپڵ، لە ڕێکەوتی ٥ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١١ دا بە نەخۆشی شێرپەنجە کۆچی دوایی کرد.
ژیان
ستیڤ جۆبز، لە ڕۆژی ٢٤ی مانگی شوباتی ساڵی ١٩٥٥ لە سانفڕانسیسکۆ لەدایک بووە و ھەر لە سەرەتای ژیانییەوە کێشەی تەندروستی ھەبووە و لە ساڵی ٢٠٠٤دا دوچاری جۆرێکی دەگمەنی شێرپەنجەی پەنکریاس ھاتووە و لە ساڵی ٢٠٠٩دا نەشتەرگەری چاندنی جگەری بۆ کراوە، لە سەرەتای ٢٠١١ەوە پشووی وەرگرتووە و لە ڕۆژی ٢٤ی مانگی ئابی ٢٠١١ دەستلەکارکێشانەوەی خۆی ڕاگەیاند لە پۆستەکەی وەک بەڕێوەبەری گشتیی کۆمپانیای ئەپڵ.
سەرەتای ژیان
باوکی جۆبز بە ڕەگەز عەرەبە، خەڵکی سووریایە و ناوی عەبدولفەتاح جەندەلییە، ئێستا باوکی جۆبز کە تەمەنی ٨٠ ساڵە و جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی بەڕێوەبەرایەتی ئوتێل و گازینۆی بۆمتاون لە شاری ڕینۆی ھەرێمی نیڤادا. لە ماوەی ژیانیاندا ھەم ستیڤ و ھەم باوکی ناسنامەی خۆیان شاردووەتەوە و نەیانوتووە کە باوک و کوڕن. جەندەلی باوکی ستیڤ لە ١٨ ساڵییەوە بۆ خوێندن لە سووریاوە چووەتە زانکۆی ئەمریکی لە لوبنان، لەگەڵ ھاوڕێ قوتابییەکانیدا لە دژی دەسەڵاتی بەشارە خوری خۆپیشاندانی کردووە، چونکە ناوبراو ویستویەتی زیاتر لە دەسەڵات بمێنێتەوە. کە بارودۆخی سیاسیی لوبنان تێک دەچێت، جەندەلی دەچێت بۆ ئەمریکا و دەچێتە زانکۆی کۆلۆمبیا بۆ خوێندن، دوای ساڵێک دەچێتە زانکۆی وسکسن و ھەر لەو زانکۆیە ماستەر و دکتۆراش لە ئابوری و زانستە سیاسییەکان بەدەست دەھێنێت. جەندەلی لە زانکۆ ژنێکی بە ڕەچەڵەک سویسری و ئەڵمانی دەناسێت بە ناوی جوان کارول و پەیوەندی دەگرن، بەڵام کە ماڵی باوکی کچە دەزانن، ڕازی نابن و جیایان دەکەنەوە. کە ستیڤ لەدایک دەبێت دایکی لە سان فرانسیسکۆ دەیدات بە ماڵێکی دەوڵەمەند تا بە خێوی بکەن، ئەوانە پاول و کلار جۆبز بوون کە ستیڤیان کرد بە کوڕی خۆیان. شایانی باسە ستیڤ لە باوکی خوشکێکی تری ھەیە بە ناوی مونا سیمبسۆن و نووسەرێکی گەورەیە لە ئەمریکا و خاوەنی پێنج ڕۆمانی نایابە، بەڵام ئەویش بەدەردی ستیڤ چووە و باوکی لە پێنج ساڵییەوە وازی لێ ھێناوە. جەندەلی تەنھا یەک جار وتویەتی کوڕێکم ھەیە بە ناوی ستیڤ، ئەویش لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ڕۆژنامەی لاس فێگاس سەن لە نیسانی ئەمساڵدا. ستیڤ جۆبز خۆی لە ٩١ خێزانی لەگەڵ لۆرین بویڵپێکەوە ناوە و سێ منداڵیان ھەیە. ستیڤیش خۆی لەگەڵ ژنیکی تر پەیوەندی ھەبووە بە ناوی کرستیان برینان و کچێکی لێ بووە و دانی پێدا نەناوە لە سەرەتادا، بەڵام دواتر دانی پێدا ناوە و ناوی لیزایە. ستیڤ جۆبز دەڵێت: «ھەندێ جار ژیان سەرت دەکێشێت بە بەردێکدا بەڵام نابێت بێھیوا بیت.»
مردن
دوای تەنیا ڕۆژێک لە بڵاوکردنەوەی ئایفۆنی 4S، دامەزرێنەری ئەپڵ کە پێشووتر دەستی لەکار کێشابۆوە لە ڕێکەوتی ٥ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١١ و لە ٥٦ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد. بەمەش گوزەرێکی گەورەی لە ئەمریکا و ئەپڵ دا بە ڕادەیەک کە سەرۆکی ئەمریکای ئەو کاتە، باراک ئۆباما، ھاتە دەنگ و ھاوخەمیی بۆ کەسوکاری دەربڕی.
دوای مردن
دوای مردنی ستیڤ جۆبز چەند کەسێ ھاتنە دەنگ ئەوانیش:
سەرۆکی کۆمەڵەی واڵت دیزنی، ڕۆبیرت ئاغر: «دنیا کەسایەتییەکی کەموێنەی لەدەست دا.»
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەپڵ پۆل:ملیاردێرە ئەمریکییەکان پۆل:داھێنەرانی ئەمریکی پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥ پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس پۆل:وەرگرانی مێدالیای نەتەوەیی تەکنۆلۆژیا پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان پۆل:وەبەرهێنەرە ئەمریکییەکان پۆل:بەڕێوەبەرانی جێبەجێکاریی تەکنەلۆژیای ئەمریکی پۆل:بازرگانان لە نەرمەواڵەدا پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی
ناحوم
ناحوم (بە عیبری:נַחוּם Naḥūm) پێغەمبەرێکی بچووک بوو کە پێشبینییەکەی لە تەناخدا تۆمارکراوە، ھەروەھا پێی دەوترێت کتێبی پیرۆزی عیبری و پەیمانی کۆن. کتێبەکەی بە رێکوپێکی لە نێوان (میکا و حەبەکوق) لە کتێبی پیرۆزدا ھاتووە. دەربارەی کۆتایی ھاتنی ئیمپراتۆریەتی ئاشوور، و پایتەختەکەی، نەینەوا، بە شێوازێکی شیعری زیندوو نووسیویەتی.
کارەکان
دەکرا نووسینەکانی ناحوم وەک پێشبینی یان وەک مێژوو وەربگیرێت. یەکێک لە گێڕانەوەکان ئەوە پیشان دەدات کە نووسراوەکانی پێشبینییەکە کە لە نزیکەی ساڵی ٦١٥ پێش زایین نووسراوە، تەنھا پێش ڕووخانی ئاشوور، لە کاتێکدا باسێکی دیکە پێشنیاری ئەوە دەکات کە ئەم بڕگەیەی وەک کردەوەی ئایینی نووسیوە تەنھا دوای ڕووخانی لە ساڵی ٦١٢ پێش زایین.
گۆڕ
وێنۆک|گۆڕی ناحوم لە ئەلقۆش گوایە گۆڕی ناحوم لەناو کەنیسەکەدایە لە ئەلقۆش، ھەرچەندە شوێنی دیکەش لە دەرەوەی عێراق ھەن کە ھەروەھا ئیدیعای ئەوە دەکەن کە "ئێلکۆش"ی ڕەسەن بێت کە ناحوم لێیەوە سەرچاوەی گرتووە. ئەلقۆش لە ساڵی ١٩٤٨ لە دانیشتوانی جوو بەتاڵکرایەوە کاتێک دەرکران دوای ئەوەی ئیسرائیل وەک نەتەوەیەکی جوولەکە ناسێندرا، و ئەو کەنیسەی کە گۆڕەکەی تێدایە ئێستا لە دۆخێکی پێکھاتەیی خراپدایە، تا ئەو ڕادەیەی کە خودی گۆڕەکە لە مەترسی لەناوچووندایە. گۆڕەکە لە ساڵی ١٧٩٦ چاکسازی سەرەتایی بۆ کرا. کاتێک ھەموو جووەکان لە ساڵی ١٩٤٨دا ناچار بوون لە ئەلقۆش ھەڵبێن، کلیلی ئاسنی گۆڕەکە ڕادەستی پیاوێکی ئاشوری بە ناوی سامی جەجوحەنا کرا. کەم جولەکە سەردانی شوێنە مێژووییەکە دەکات، لەگەڵ ئەوەشدا جاجوحانا بەردەوامە لە جێبەجێکردنی ئەو بەڵێنەی کە لەگەڵ ھاوڕێ جولەکانیدا داویەتی، و چاودێری گۆڕەکە دەکات.
دوو شوێنی دیکەی ئەگەری ناشتن کە لە باسە مێژووییەکاندا باسکراون بریتین لە ئێلکێسی، نزیک ڕامە لە جەلیل و ئێلچەسێی لە کەناری ڕۆژئاوا.
سەرچاوەکان
پۆل:مەسیحییەت پۆل:مەسیحییەت لە کوردستان پۆل:گرووپە مەسیحییەکان لە ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:ئاشوورییەکان و سوریانییەکان پۆل:کڵێساکان پۆل:دامەزرێنەرانی ئایینەکان
ویڵ بۆید
ویلیام جەیمس "ویڵ" بۆید (ئینگلیزی: Will Boyd) (لەدایکبووی ٢٧ی ئازاری ١٩٧٩) بەیسژەنی پێشووی گرووپی ڕۆک و مێتاڵی ئەمریکی ئێڤەنێسنسە.
سەرچاوەکان
پۆل:مۆسیقای ڕۆک پۆل:زیندووان پۆل:ئەندامەکانی ئێڤەنێسنس
٢٨ی تشرینی دووەم
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی دووەم
ھەستبزوێن (وێژە)
ھەستبزوێن (بە ئینگلیزی: Thriller) جۆرێکە لە وێژە، یان زۆربەی کات وەک فیلم دەبینرێت. ئەم جۆرە وێژەیە وا لەبینەر یان خوێنەردەکات کە تامەزرۆی ڕووداوەکانی دواتربێت و چەندین ڕووداوی پێشبینی نەکراوی بەرچاو دەکەوێت. چیرۆکە ھەستبزوێنەکان زۆربەی جار ڕووکاری تاوانی و ترسناکیش لەخۆدەگرن ھەروەھا زۆرینەیان کەسایەتییەکی خراپ یاخوود نەرێنی لەخۆدەگرن. فیلمی سایکۆ (Psycho) لە ساڵی ١٩٦٠ وە (The Birds)ی ١٩٦٣ نموونەی فیلمی ھەستبزوێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:چەشنەکانی تەلەڤیزیۆن
پێنج ھەنگاو بەولاوە
پێنج ھەنگاو بەولاوە فیلمێکی ئەمریکیی درامیی ڕۆمانسییە. دەرھێنانی فیلمەکە لە لایەن جەستن بالدۆنی بووە، (لە دەرھێنەرایەتی خۆی) و نوسینەوەی لەلایەن میککی دۆتری و تۆبیاس لۆکینس بووە. ئەکتەرانی ڕۆلگێران وەکوو، ھالی لو ڕیچاردسن، کۆل سپۆرس، ڕۆلی دوو کەسی نەخۆش دەگێرن لەگەل بە نەخۆشی سیستیک فایبرۆسس، ئەو کەسەی ھەمیشە ئەیەوێ پەیوەندی دروست بکات لەسەر ئەوەشی کە زۆری لێ دەگرێت بۆ ئەوەی پێنج ھەنگاو دووربن لەیەکتر لە ١٥ ی ئازاری ٢٠١٩ لە ئەمریکا بڵاوکرایەوە لەلایەن کۆمپانیای (CBS Films) لە ڕێگەی کۆمپانیای (Lionsgate) فیلمەکە ٩١ ملیۆن دۆلاری تێپەراند بە جیھانی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیو ئۆرلینز وێنەکەی گیراوە پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە درامییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درامییە ھەرزەکارە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ڕۆمانسییە ھەرزەکارە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن برایەن تایلەر تۆمارکراون
گوڵەستێرە
وێنۆک|Photuris lucicrescens گوڵەستێرە (Firefly) مێروویەکی درەوشاوەی وردە کە دەدرەوشێتەوە و ڕووناکی دروست دەکات. ئەو مێرووە وردەیە کە لە کوردەواریدا بە گوڵەستێرە ناسراوە.
گوڵەستێرە جۆرێکی قالۆنچەیە، قەبارەیەکی وردی ھەیە، لەو مێرووانەیە کە بەشەوان چالاکن. مێروویەکی ڕاوکەرە و بە دووی نێچیردا دەگەڕێت، ئامرازی پێوەدانی نییە و ھیچ زیانێک بە مرۆڤ ناگەیێنێت و نەخۆشیش ناگوێزێتەوە. ئەم مێرروانە بەوە ناسراون کە دەدرەوشێنەوە و ڕووناکی درووست دەکەن، ئەم ڕووناکییەش بە ڕێگەیەکی بایۆلۆجییانە دروست دەبێت لەناو خانەکانی لەشی گوڵەستێرەکەدا بەتایبەتی خانەکانی لای کۆتایی لەشییەوە. کە خانەی تایبەتمەندن بە درووستکردنی ڕووناکی بە بوونی گەردیلە کیمیایییە وزەھەڵگراکان ATP و ئەنزایمی لیوسیفیرینەیز ئەو وزەیە لە بری گۆڕینی بە گەرمی، دەگۆڕدرێت بە ڕووناکی و بە درەوشانەوە لە کۆتایی لای سکییەوە دەردەپەڕێت. دیاردەی درووستکردنی ڕووناکی و فلاش لێدان لەم قالۆنچەیەدا بۆ مەبەستی پەیوەندی کردنە لە نێوان تاکەکانی ھەمان جۆردا، زیاتریش بۆ لێکتر نزیکبوونەوەی نێر و مێیییەکانە و دۆزینەوە و ھەڵبژاردنی تاکی بەرامبەرە بۆ بەجێھێنانی کرداری جووت بوون. جاریش ھەیە بە ڕێکەوت مێیینەکە برسییەتی و بۆ نێچیری باش دەگەڕێت، بۆیە دەکەوێتە فلاش لێدان، لەو لاشەوە نێرینەیەکی داماو بە دوای ھاوەڵێکی مێینەدا دەگەڕێت بۆ جووتبوون، بۆیە دەکەوێتە داوی ئەو گووڵە ئەستێرە برسییەی کە فلاش لێدەدات و لێی نزیکدەبێتەوە، بەڵام لە بری جووتبوون دەبێت بەخۆراک! پۆل:شەو
براھیماوای سەرۆ
براھیماوای سەرۆ یەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ئەم دێیە پێک ھاتووە لە ١٣ بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی ٨٤ کەسە.
٢٩ی تشرینی دووەم
ڕووداوەکان
١٨٩٩ - دامەزراندنی یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا.
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی دووەم
چیمەنتۆ
وێنۆک| چیمەنتۆ یان سمیت یان سیمان ماددەیەکی لکێنەرە کە لە دروستکردنی کۆنکریتدا کەڵکی لێ‌وەردەگیرێ. بە گشتی بە ھەموو ماددەیەکی لکێنەر کە کۆمەڵێک ماددەی ڕەق پێکەوە بلکێنێت سیمان یان چیمەنتۆ دەوترێت. لە زەویناسیدا بە ئەو ماددەی کە کۆمەڵێک وردە بەرد پێکەوە دەلکێنێت سیمان دەوترێت. ئەم جۆرە سیمانانە بە زۆری کەلسیومیان تێدا ھەیە. لە ئەندازیاریی شارستانیدا چیمەنتۆ بە ماددەیەک دەوترێ کە بۆ دروست کردنی کۆنکریت بە کار دێت. چیمەنتۆ بە زۆری لە ئاھەک و گڵەسوورە(clay) و سیلیس و ئوکسیدە نائورگانیکەکام وەکوو ئوکسیدی ئالۆمینیوم و پتاسیوم و ئاسن دروست بوە.
سەرچاوەکان
A.M.Nevill, J.J. Brooks, Ceoncrete Technology, ISBN:8131705366, 9788131705360 پۆل:چیمەنتۆ پۆل:کۆنکریت پۆل:ماددەکانی بینا
تاجیناوێ
تاجیناوێ، یەکێک لە گوندەکانی شارستانی شنۆیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦، ئەم گوندە لە ١٧٣ بنەماڵە پێکھاتووە و ژمارەی دانیشتوانەکەی ٨٧٣ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی شنۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی شنۆ
ئۆغلیجە
ئۆغلیجە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئۆغلیجە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مێوڵێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی دلکە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کەسنەزان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دەروێشانی گەورە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کێلەسپی، کۆیە
کێلەسپی یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی کۆیە(ناوەند) لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
عەلی دایی
عەلی دایی یاریزان و ڕاھێنەری تۆپی پێی ئێران بوو، ١٠٩ گۆڵی لە یارییە نێودەوڵەتییەکاندا تۆمار کردووە، بە شێوەیەکی زۆر لە پێش گۆڵکارانی وڵاتانی دیکەیە، لە ساڵی ٢٠٠٧ لە لایەن یەکیەتیی نێودەوڵەتی مێژوو و ئاماری تۆپی پێ (تایبەت بە فیفا) عەلی دایی لە ڕیزی ٢٦ی باشترین یاریزانانی مێژووی تۆپی پێ جیھان دەستنیشان کرا و لەم ڕیزبەندییەدا تاکە یاریزانی کیشوەری ئاسیا بوو لە نێو باشترینەکانی مێژووی تۆپی پێدا. عەلی دایی لە چەند یانەیەکی ئەڵمانیا یاریی کردووە، لەوانە بایرن میونخ کە لەگەڵیدا تا یاریی کۆتایی خولی پاڵەوانانی ئەورووپا چوو لە ساڵی ١٩٩٩ و پلەی دووەمیان بەدەست ھێنا. لە حوزەیرانی ٢٠٠٧ وەکو کادیرێکی کۆمیتەی تۆپی پێی فیفا دەستنیشان کرا.
ژیانی
عەلی دایی لە ساڵی ١٩٦٩ لە شاری ئەردەبیلی ئێران لە دایکبووە. لە ساڵی ١٩٨٧ لە بەشی ئەندازیاری زانکۆی سەنعەتیی شەریف وەرگیراوە، لەبەر یاریی تۆپی پێ لە تاقیکردنەوەکانی وەرگرتن بۆ ناو زانکۆ سەرکەوتنی بەدەست نەھێناوە و لە ھەمان ساڵ لە بەشی ئەندازیاری کشتوکاڵ لە زانکۆی ئازادی تارانی باشوور وەرگیراوە و دواتر ھەر لەم زانکۆیە لە خوێندن بەردەوام بوو، بەڵام لە ساڵی ١٩٨٨ دووبارە لە کونکور بەشداری کرد و لەبەشی متالۆرژی زانکۆی سەنعەتیی شەریف وەرگیراوە و بەکالۆریۆسی خۆی لە شوباتی ١٩٩٢ بەدەست ھێنا و خێزاندارە، ئێستا لە تاران دەژیت و یەکەم منداڵی لە ساڵی ٢٠٠٩ لە دایک بوو. عەلی دایی بێجگە لە تۆپی پێ لە کاروباری بازرگانی زۆر سەرکەوتو بووە و خاوەنی چەند کۆمپانیایەکی گەورە و سوپەر مارکێت و کارگەی وەبەرھێنانی جلوبەرگی وەرزشییە، کە مارکەی جلوبەرگەکانی کۆمپانیاکەش ھەر ناوی خۆیەتی، ئەندامی ژووری بازرگانیی تارانە و لە کەرتی بیناسازی و وەبەرھێنان کار دەکات. عەلی دایی لە شارۆچکەی گوڵستانی شاری ئەردەبیل قوتابخانەیەکی دواناوەندی بە ناوی باوکی (ئەبولفەزلی دایی) دروست کردوە و یەکێکە لە کەسانی بواری دروستکردنی قوتابخانەی خێرخوازی لە شاری ئەردەبیل. عەلی دایی لە ساڵانی ئاستبەرزی خۆی چەندان یاری بۆ بواری خێرخوازی کردووە، وەکو یاری لەگەڵ ئەستێرەکانی تۆپی پێ جیھان بەرانبەر ھەڵبژاردەی بۆسنیا، کە لەگەڵ ئەستێرەکانی دنیا وەکو ڕۆبێرتۆ باجیۆ یاریی کردوە، ھەروەھا یاریی دۆستانەی ھەڵبژاردەی جیھان لەگەڵ ھەڵبژاردەی ئەفریقا بە بۆنەی لەدایکبوونی ٩٠ ساڵەی نیلسۆن ماندێللا، بە یەکێک لە جوانترین یارییەکانی عەلی دایی ھەژمار دەکرێت کە ٩٠ خولەک یاریی کرد. دایی لەگەڵ مادلین ئۆلبڕایت و دێڤید بێکھام لەگەڵ ڕێکخراوی یونیسێف وەکو باڵیۆزی ئاشتی ھاوکاری دەکات.
عەلی دایی لەگەڵ یانەکان
عەلی دایی یاریی تۆپی پێی لە شاری ئەردەبیل لەگەڵ یانەکانی ئیستقلال و شھرداری ئەردەبیل دەست پێکرد و دوایی لەبەر خوێندنی زانکۆ لە شاری تاران ڕووی لە یانەی تاکسیرانی و دواتریش یانەی بەنکی تیجارەت کرد، لەم یانەیە ئاستی بەرزی نماییش کرد، کە بۆ یەکەم جار بانگھێشتی ھەڵبژاردەی ئێران کرا. عەلی دایی دواتر ڕووی لە یانەی بەناووبانگی ئێران (پێرسپۆلیس) کرد و دواتریش پەیوەندی بە یانەی سەددی قەتەڕی کرد، لەم یانەیەوە ڕووی لە ئەورووپا کرد. لەگەڵ یاریزان کەریم باقری پەیوەندییان بە یانەی ئەڵمانی (ئەرمینیا بیلیفێڵد) کرد، دواتر سەرۆکی ئەوکاتی یانەی بایرن میونخ و ئەفسانەی تۆپی پێ (فڕانز بێکنباوەر) عەلی دایی بۆ یانەکەی ھەرێمی باڤاریا ھەڵبژارد. یاریکردنی عەلی دایی لە یانەی بایرن میونخ لە گەورەترین دەستکەوتەکانی ژیانی وەرزشیی ئەو یاریزانە ئێرانییە بوو، کە لەگەڵ میونخدا پلەی دووەمی جامی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای بەدەست ھێنا. عەلی لەگەڵ یانەی ھێرتابەرلین بە درێسی ژمارە ٩ بەشداریی یارییەکانی جامی پاڵەوانیەتیی یانەکانی ئەورووپای کردووە و دووجاریش گۆڵی لە یانەی چێڵسیی ئینگلیزی تۆمار کردووە و جارێک گۆڵی لە یانەی میلان کردووە و بەشداریی سەرکەوتووی عەلی دایی لە خولی یانەکانی ئەورووپا، وای کرد کە یاریزانانی وەکو ناکاتا و مەھدی مەھدەڤیکیاش ڕوو لە یانەکانی ئەورووپا بکەن. دایی ساڵی ٢٠٠٦ لەگەڵ یانەی سایپای تاران وەکو ڕاھێنەر و یاریزان دەرکەوت و لەگەڵ ئەم یانەیەدا ساڵی ٢٠٠٧ پاڵەوانیەتیی شەشەمی خولی ئێرانی بەدەست ھێنا، دایی بە تۆمارکردنی دوایین گۆڵی خۆی بووە ھۆی سەرکەوتنی یانەی سایپا و بە یەکجاریش لە جیھانی تۆپی پێ ماڵئاوایی کرد.
عەلی دایی نێردراوی نیازپاکی بزووتنەوەی جیھانی
عەلی دایی بە ھۆی بەناووبانگبوونی لە ئاستی نێودەوڵەتی و پێگەی تایبەتی لە فیفا، وەک نێردراوی نیازپاکی بزووتنەوەی جیھانی دیاریی کرا. کە پێشتریش وەکو نوێنەری نیازپاکیی یونیسێف لە ئێران دیاری کرابوو.
لە ھەڵبژاردەی ئێران
لە ساڵانی یاریی خۆی زۆرتر وەکو یاریزانی سەرەکی و کاپتنی ھەڵبژاردەکەی یاریی کردووە و زۆرترین یاریی نێودەوڵەتی و زۆرترین گۆڵی لە مێژووی تۆپی پێی نێودەوڵەتی ھەیە. عەلی دایی لە جامی نەتەوەکانی ئاسیای ١٩٩٦ لە ئیمارات، شانبەشانی کەریم باقری و خوداداد عەزیزی لە باشترینەکانی ھەڵبژاردەی ئێران بوو. لە یارییەکانی پاشکۆی مۆندیالی ١٩٩٨ ی فەڕەنسا بەرانبەر ھەڵبژاردەی ئوستڕالیا، بە پاسێکی جوانی عەلی دایی بۆ عەزیزی و تۆمار کردنی گۆڵ لەلایەن عەزیزییەوە، ھەڵبژاردەی ئێران بۆ مۆندیالی ١٩٩٨ سەرکەوت. دایی لەگەڵ ھەڵبژاردەی ئێران بەشداریی لە ھەردوو مۆندیالی ١٩٩٨ی فەڕەنسا و ٢٠٠٦ی ئەڵمانیا کردووە و لە ٥ یاری ھەڵبژاردەی ئێران بەشداریی کردووە و بە پاسی زێرینی عەلی دایی بۆ مەھدەڤیکیا ھەڵبژاردەی ئێران لە ھەڵبژاردەی ئەمەریکای بردەوە لە مۆندیالی فەڕەنسا. خۆشترین یاریی عەلی دایی لە یارییەکانی پاڵاوتنی مۆندیالی ٢٠٠٦ لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٤ بوو، کە ٤ جار گۆڵی ھەڵبژاردەی لاوسی ھەژاند و ناوی خۆی وەکو یەکەمین گۆڵکاری مێژووی تۆپی پێی جیھان کە ١٠٠ گۆڵی لە یارییە نێودەوڵەتییەکاندا تۆمار کردووە، نووسی.
باشترین گۆڵکاری یارییە نێودەوڵەتییەکان
عەلی دایی یەکێک لە باشترین گۆڵکارانی مێژووی تۆپی پێ ئێران و یەکەم گۆڵکاری یارییە نێودەوڵەتییەکانە، ھەروەھا باشترین گۆڵکاری مێژووی یارییەکانی ئاسیایە. عەلی دایی لە یارییەکانی پاڵاوتنی مۆندیالی ١٩٩٨ی فەڕەنسا بە تۆمارکردنی ٣٨ گۆڵ لە ٥٦ یاری پلەی یەکەمی گۆڵکارانی بەدەست ھێنا. لە ساڵی ١٩٩٦ بە تۆمارکردنی ٢٠ گۆڵ وەکو باشترین گۆڵکار لە لایەن یەکیەتیی مێژوو و ئاماری تۆپی پێ (IFFHS) لە یارییەکانی نێودەوڵەتی دەستنیشان کرا. دایی یەکەمین یاریزانی ئاسیاییە کە گۆڵی لە خولی پاڵەوانانی ئەورووپا تۆمار کردووە. عەلی دایی بۆ یەکەم جار وەکو یاریزانی ئێرانی بە ئەندامی لیژنەی نێودەوڵەتی تۆپی پێ فیفا ھەڵبژێردرا.
وەکو ڕاھێنەری تۆپی پێ
عەلی دایی دەستپێکی ڕاھێنەرایەتیی خۆی لەگەڵ یانەی سایپای ئێرانی بوو کە بە بردنەوەی جامی ئێران لەگەڵ سایپا لە ڕێکەوتی ٢ ئایاری ٢٠٠٧ وەکو راھێنەری ھەڵبژاردەی ئێران دەستنیشان کرا. لە ڕێکەوتی ٢٩ نیسانی ٢٠٠٩ لە یاریگەی ئازادی بە ئامادەبوونی ١٠٠ ھەزار، ھەڵبژاردەی سعودیە توانی ٢ بە ١ لە ھەڵبژاردەی ئێران بباتەوە، ڕۆژێک دوای یارییەکە یەکیەتیی تۆپی پێ ئێران بە فەرمی عەلی دایی لە ڕاھێنەرایەتیی ھەڵبژاردەی ئێران دوور خستەوە. بەڵام لە ھەمان ساڵ لە لایەن بەڕێوەبەرانی یانەی پێرسپۆلیس بۆندی لەگەڵ دایی کرا بۆ ماوەی ساڵ و نیوێک و بووە ڕاھێنەری ئەو یانەیە. دایی لە تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠١٠ لە ڕاھێنەرایەتیی یانەی پێرسپۆلیس دەستلەکارکێشانەوەی خۆی ڕاگەیاند، بەڵام سەرۆکی یانە (حەبیبی کاشانی) و کارگێڕانی یانە و یاریزانان ڕازی نەبوون، چوونی یاریزانان و کارگێڕانی یانەکە بۆ ماڵی عەلی دایی، وای کرد لە بڕیارەکەی پەشیمان بێتەوە و لە کارەکەی بەردەوام بێت، بەڵام لە ٣١ ئایاری ئەمساڵ لە دوای ڕەتکردنەوەی پێشنیازی لیژنەی ھونەریی یانەی پێرسپۆلیس کە ڕاھێنەر عەلی دایی دەبێت بە تەواوی ھاوکاری و پاڵپشتی (حەبیبی کاشانی) بکردایە، لە جێگەی عەلی دایی، یاریزانی پێشووی ھەڵبژاردەی ئێران حەمیدی ئیستیلی بە ڕاھێنەری یانەکە دەستنیشان کرا. ئێستا عەلی دایی ڕاھێنەری یانەی (ڕا ئاھن)ـە کە لە لایەن کەرتی تایبەتەوە پاڵپشتیی دەکرێ.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی - عەلی دایی
پەراوێزەکان
پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ١٩٩٦ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە قەتەر پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئێران پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئێرانی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئێرانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩ پۆل:شیعە ئێرانییەکان پۆل:باڵیۆزی نیازپاکی یونسێف پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا
توونس لە ئۆڵۆمپیاد
توونس بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٠ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاددا کرد، لەو کاتەوا جگە لە ئۆڵۆمپیادی ١٩٨٠ کە بایکوتی کرد، بەشداری سەرجەم خولەکانی دیکەی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کرد، ھیچ کاتێک لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە بەشداری نەکردووە. وەرزشوانانی تونس بەگشتی خاوەنی ١٥ مەدالیای ئۆڵۆمپیادن، لەو ڕێژەیە چوار مەدالیایان لەلایەن محەممەد گامودی ڕاکەری مەودای دووری پیاوان لە یاری گۆڕەپان و مەیدان بەدەستھاتووە. . لیژنەی ئۆڵۆمپیادی تونس لە ساڵی ١٩٥٧ دامەزراوە. زۆرترین ژمارەی وەرزشوانی تونسی کە بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەیان کردبێت لە ئۆڵۆمپیادی ٢٠١٢ بوو بە ٨٣ وەرزشوان.
ئۆڵۆمپیادی ھاوینە
وێنۆک|297x297پیکسڵ|محەممەد گامودی (کەسی یەکەمی پێشەوە) کاتێک یەکەم مەدالیای زێڕی ئۆڵۆمپیادی لە شاری مەکسیک لە ساڵی ١٩٦٨ بەدەستھێنا.
ھۆلی
وێنۆک|کچ و کوڕێک لە فیستیڤاڵی هۆلی ھۆلی ناسراو بە فیستیڤاڵی ڕەنگ یان فیستیڤاڵی خۆشەویستی فیستیڤاڵێکی بەهارییە و بۆ بەخێرهاتنی وەرزی بەهار دەکرێت و لەبنەڕەتدا ئاهەنگێکی مێژویی ھیندوویزمیەکانە بەڵام لەم دواییە بۆتە ئاهەنگێکی کەلتووری (چاند) کە لە بەشێ لە وڵاتەکانی باشووری ئاسیا نموونەش وڵاتی هیندستان و نیپال و بەنگلادیش و پاکستانوە فیستیڤاڵەکە لەچەندین وڵاتی دیش دەکرێت کە دوورن لە باشووری ئاسیا و کەلتوورەکە وەک ئەمریکا و ئینگلتەرا وچەند وڵاتێکی دی. ماوەی فیستیڤاڵەکەش چەند ڕۆژێکە و بەپێی ڕۆژژمێری زایینی بۆ هەر ساڵێک ڕۆژێکی جیاواز دادەنرێت لە چاو ساڵێکی دی. و لەماوەی فیستیڤاڵەکە چەندین جۆر لە خواردن و شیرنی ئامادەدەکرێت
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ویلیام ھارڤی
ویلیام ھارڤی (، ١٥٧٨–١٦٥٧) پزیشکی بەناوبانگی ئینگلیزییە کە ھاوچەرخی جەیمزی یەکەمی ئینگلستان بوو. ھارڤی یەکەمین کەس بوو کە بە سووڕانەوەی خوێنی لە جەستەدا زانی و بە شێوازێکی زانستی تیورییەکەی خۆی ڕاگەیاند. ئەو پزیشکی تایبەتی جەیمزی یەکەم پاشای ئینگلستان بوو و ماوەیەکی زۆری ژیانی لە ڕێی خزمەت بەودا بردە سەر.
سەرچاوە
پۆل:نووسەران بە زمانی لاتینیی سەدەی ١٧یەم پۆل:مێژووی توێکاری پۆل:لەدایکبووانی ١٥٧٨ پۆل:مردووانی ١٦٥٧ پۆل:ئەنگلیکانەکانی ئینگلیز پۆل:شۆڕشی زانستی
٣٠ی تشرینی دووەم
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:تشرینی دووەم
سوپەر تیڤی
سوپەر تیڤی کەناڵێکی ناوخۆیی کوردییە، سوپەر تیڤی بەرنامەکانی ھەمەڕەنگ و ھونەرییە.
بەرنامەکان
ناوی ھەندێک لە بەرنامەکانی سوپەر تیڤی سوپەر ستۆدیۆ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی
دۆنی ئامیێل
دۆنی ئامیێل نووسەر، شانۆنووس و ڕەخنەگر تئاتری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤ پۆل:مردووانی ١٩٧٧