cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
محەممەدی دووەم
بەستنی پەیماننامەکان
پێش ئەوەی ھێرش بکاتە سەر قوستەنتینیە, فاتیح ئیشی کرد لەسەر بەستنی پەیماننامەکان لەگەڵ دوژمنە جیاوازەکانی تا یەکلا بێتەوە بۆ یەک دوژمن, پەیماننامەی کرد لەگەڵ میرنشینی غەرناتە کە دەوری قوستەنتینیەیان داوە لە ڕۆژھەڵاتەوە ھەروەھا لەگەڵ جنوە و بوندقیە کە لە میرنشینە ئەوروپیەکان بوون, بەڵام ئەم پەیماننامانە جێبەجێنەکران کاتێک بە تەواوی ھێرش بۆ سەر قوستەنتینیە دەستی پێکرد, ھێز لەو شارانەوە ھاتن وبەشداریان کرد لە بەرگری لە شارەکە. thumb|250px|سوڵتان محەمەد فاتیح سەرکردایەتى سوپاکەى ئەکات لە کاتى گەمارۆدانى قوستەنتینیە لەم کاتانە ئیمپڕاتۆری بیزەنتی بە ھەموو ڕێگەیەک ھەوڵی دا سوڵتان ڕابگرێت لە جێبەجێکردنی ئەو ئامانجەکەی بەڵام سودی نەبوو, پاشان ھانای بردە بەر دەوڵەت وشارە ئەوروپیەکان ولەسەروویانەوە پاپای سەرکردەی مەزھەبی کاسۆلیکی, لە کاتێکا قوستەنتینیە لەسەر مەزھەبی ئەرسەدۆکسی بوون ودوژمنایەتیەکی گەورە لە نێوانیان ھەبوو, بەڵام ئیمپڕاتۆری بیزەنتی ناچار بوو بەدەوری پاپادا بێت وئامادەیی دەرببڕیت بە یەکخستنی ھەردوو کەنیسەی ڕۆژھەڵات وڕۆژئاوا, لە کاتێکدا ئەرسەدۆکس حەزیان بەوە نەئەکرد, لەبەر ئەوە خەڵکەکە توڕە بوون وھەستان بە بزوتنەوەی دژ بەم کرداری ئیمپراتۆریە کاسۆلیکیە ھاوبەشە لە ناو قوستەنتینیە.
ھێرش بردن وغەزوو
دوای ئەم ھەموو ئامادەکاریە سوڵتان ھەوڵیدا ھۆکارێکی دەست بکەوێت تا دەرگای جەنگ بکاتەوە, وکاتێک دژایەتی سەربازە عوسمانیەکان کرا لە ھەندێک گوندەکانی ڕۆم, وچەند کەسێک لە ھەردوو لا کوژران ئەمە ھۆکار بوو بۆ فاتیح تا دەست پێبکات, کاتێک سوپا وچەک وسەربازەکان جوڵێنران لە ئەدەرنەوە بۆ نزیک قوستەنتینیە وسەربازە عوسمانیەکان کە محەمەد فاتیح خۆی سەرکردایەتی ئەکردن گەیشتنە قوستەنتینیە لە ٦ی نیسانی ١٤٥٣زدا, ھەموو سەربازەکانی کۆکردەوە کە نزیکەی ٢٥٠,٠٠٠ سەرباز بوون, وتارێکی بەھێزی بۆ خوێندنەوە کە گیانی جیھاد وسەرکەوتنی تیا جوڵاندن وقوربانی دان وڕاستگۆیی لە شەڕدا بە بیر ھێنانەوە, وئەو ئایەتانەی قورئانی بۆ خوێندنەوە کە باس لەوانە دەکات, ھەروەک فەرموودەکەی پێغەمبەری بە بیر ھێنانەوە کە مژدە بە فەتحی قوستنتینیە و فەزڵی سوپا و ئەمیری ئەو فەتحە ئەدات, کە ئەوەی فەتحی ئەکات لە شکۆی ئیسلام و موسڵمانانە.
لە سەعات ١ی بەیانی ڕۆژی ٢٩ی ئایاری ١٤٥٣ ھێرشێکی گشتییان بۆ سەر شارەکە دەست پێکرد و ١٥٠,٠٠٠ سەرباز ھێرشیان برد وبە دیوارەکانیدا سەرکەوتن وردە وردە شارەکەیان گرت تا بەتەواوی دەستیان بەسەر ھەموویدا گرت دوای ٥٣ ڕۆژ گەمارۆدان, و ئیمپڕاتۆر قوستەنتین وەک ئەوەی بەڵێنی دابوو کوژرا لە بەرگریکردندا وسوڵتان ڕۆیشتە شارەکەوە کاتێک نزیکەی نیوەڕۆ بوو و بینی سەربازەکان سەرگەرمی تاڵان وبردنن, فەرمانی دەرکرد بە قەدەغەکردنی ھەر دەستدرێژییەک وداوای لە مەسیحیەکان کرد بگەڕێنەوە ماڵ وحاڵی خۆیان وزۆربەی ئەو مەسیحیانەی خۆیان شاردبۆوە کاتیک لێخۆشبوونی سوڵتانیان بینی دەرچوون وئیسلام بوونی خۆیان ڕاگەیاند, پاشان فاتیح فەرمانی کرد بەوەی لە کەنیسەی ئایا سۆفیا بانگ بدرێت کە بەم ھەنگاوەش کەنیسەکەی کرد بە مزگەوت, وسەربەستی ئاینی بەخشی بە مەسیحیەکان لە بەجێھێنانی دروشمە ئاینیەکانیان و ھەڵبژاردنی سەرەکانیان ھەروەک ھەمان حەقی بەخشی بە مەسیحیەکانی ھەرێمەکانی تر, بەڵام لە ھەمان کاتدا جزیەی لەسەر دانان, ونیوەی کەنیسەی شارەکەی بۆ ھێشتنەوە ونیوەکەی تری گۆڕی بۆ مزگەوتی موسڵمانان, وکاتیک شارەکە بە تەواوی فەتح کرا سوڵتان ناوەندی خەلافەتی گواستەوە بۆی وناوەکەی گۆڕی بە "ئیسلامبۆل" یان تەختی ئیسلام یان شاری ئیسلام.
دوای تەواوبونی سەرکەوتن وفەتح سوڵتان ناونرا بە فاتیح وفەرمانی کرد بە بەندکردنی سەدری ئەعزەم (خەلیل جەندرلی پاشا) کە تۆمەتبار کرا بەوەی لە بەرامبەر ڕەشوەدا جوڵانەکانی عوسمانیەکانی بە دوژمن وتووە لە کاتی گەمارۆی قوستەنتینیەدا و دوای ٤٠ ڕۆژ بەندکردن لە سێدارەیان دا.
فەتحەکانی تر
سوڵتان محەمەد فاتیح دوای ئەوی خۆی ڕێکخستەوە ودیوارە ڕوخاوەکانی قوستەنتینیەی چاککردەوە وفەرمانی کرد بە کردنەوەی مزگەوت لە نزیک گۆڕی ئەبوئەیوبی ئەنساڕی پاشان سەفەری کرد بۆ فەتح کردنی وڵاتانی تر, کە بە کورتی ئەمانەی خوارەوە بوون:
ڕێکخستنە ناوخۆییەکانی سوڵتان
thumb|180px|وێنەى سوڵتان محەمەد فاتیح بۆنى گوڵى سور ئەکات, لە کتێبى سوڵتانە عوسمانیەکان لە کۆشکى بابى عالى
گرنگی دانی بە خوێندنگە وپەیمانگەکان
سوڵتان زۆر زانست وزانایانی خۆشئەویست, لەبەرئەوە گرنگی دا بە کردنەوەی فێرگە وپەیمانگەکان لە ھەموو لایەکی دەوڵەتەکەیدا, وپێش باپیرەکانی کەوت لەم ڕووەوە, وھەوڵێکی زۆری دا لە پێناو بڵاوکردنەوەی زانست ودامەزراندنی خولی فێربوون وچاکسازی تیا ئەنجامدان, ھەستا بە ڕێکخستنی ئەو فێرگانە ودانانیان بەپێی پلە وقۆناغ, مەنھەجی بۆ دانان و زانستەکانی دیاری کرد بۆ ھەر قۆناغێک, وڕژێمی تاقیکردنەوەی وردی بۆ دانان ھەروەک ئامادەی تاقیکردنەوەکان ئەبوو وسەردانی فێرگەکانی کردووە وگوێی لە وانەکان گرتووە, خوێندنی لە ھەموو فێرگەکان کرد بە بێ بەرامبەر, وئەو بابەتانەی ئەخوێنرران تەفسیر وفەرموودە و فیقە و ئەدەب و ڕەونبێژی و زانستی زمان و ئەندازە بوون. ھەروەھا لە زاانایان نزیک بوو قەدری ئەگرتن وھانی ئەدان لەسەر ئیش وبەرھەم
گرنگی دانی بە شاعیر وئەدیبەکان
thumb|210px|right|مزگەوتى سوڵتان محەمەد فاتیح شیعری زۆر خۆشئەویست وگرمگی ئەدا بە ئەدەب بە گشتی وشیعر بەتایبەتی, ھاوڕێیەتی شاعیرانی ئەکرد وھانی ئەدان وپێی ئەبەخشین ھەروەھا ڕێگەی لەو شاعیرانە ئەگرت کە لە ڕەوشت دەرئەچوون وسزای ئەدان ودەری ئەکردن لە وڵات.
گرنگی دانی بە وەرگێڕان
زمانی یۆنانی و شەش زمانی تری ئەزانی کاتێک لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا بوو یان لەو ساڵەی کە فەتحی قوستەنتینیەی کرد, وفەرمانی کرد بە وەرگێڕانی زۆربەی دانراوە یۆنانی و لاتینی و عەرەبی و فارسیەکان بۆ زمانی تورکی. ھانی بزوتنەوەی وەرگێڕانی دا.
گرنگی دانی بە بیناسازی ونەخۆشخانەکان
thumb|210px|ئایا سۆفیا, لە دواى فەتحى قوستەنتینیە لە کەنیسەوە گۆڕیان بۆ مزگەوت فاتیح ھۆگر بوو بە بنیاتنانی مزگەوت و کۆشک و نەخۆشخانەکان و خانە و بازاڕی گەورە و باخچە گشتیەکان, وئاوی بردە ناو شارەکانەوە, ھانی وەزیر وگەورە پیاوانی دەوڵەت و دەوڵەمەندەکانی ئەدا بۆ کردنەوی دوکان و بنیاتنانی بینا کە دیمەنێکی جوان بە شارەکان ئەدەن, وگرنگیەکی تایبەتی دا بە شاری (ئیسلامبول)(ئەستەنبوڵی ئێستا) وسوور بوو لەسەر ئەوەی بیکات بە جوانترین پایتەختەکانی جیھان. ودیارترین ئاسەوارە بیناسازیەکانی سوڵتان کۆشکی بابی عالی بوو کە فەرمانی بە کردنەوەی کرد لە سەدەی پانزەدا, لەگەڵ ئەو مزگەوتەی ھەر بەناوی خۆیەوە ناونراوە و ئایا سۆفیا کە گۆڕی لە کەنیسەوە بۆ مزگەوت.
گرنگی دانی بە بازرگانی و پیشەسازی
سوڵتان محمەد فاتیح گرنگی دا بە بازرگانی و پیشەسازی وئیشی کرد لەسەر بوژاندنەوەیان بە ھەموو ھۆکار وکردارەکان, عوسمانیەکان زانیاریەکی فراوانیان ھەبوو لەسەر بازاڕە جیھانیەکان و ڕێگە دەریایی ووشکانیەکان و ڕێگە کۆنەکانیان پێش خست, وپردی نوێیان دامەزراند تا جوڵەی بازرگانی لە ھەموو بەشەکانی دەوڵەتەکەدا ئاسان بکات, ودەوڵەت دراوە زێڕینە تایبەتەکەی خۆی ھەبوو, ھەروەھا بنیاتنانی کارگەی ئازوقە و چەک برەوی پێدرا وقەڵایان دروستکرد لەو شوێنانەی گرنگیەکی سەربازی زۆریان ھەیە لە وڵاتدا.
گرنگی دانی بە ڕێکخستنە کارگێڕیەکان
سوڵتان محمەد فاتیح ئیشی کرد لەسەر بەرەو پێشبردنی دەوڵەتەکەی, لەبەر چەند یاسایەکی دانا بۆ بەڕێوەبردن کە لە شەریعەتی ئیسلامیەوە وەرگیرابوون, ولیژنەیەکی لە زانا ھەڵبژێردراوەکان پێکھێنا بۆ سەرپەرشتی کردنی وکردیە بنەمایەک بۆ دەوڵەتەکەی. thumb|140px|right|شمشێرى سوڵتان محەمەد فاتیح
گرنگی دانی بە سوپا ودەریاوان
سەردەمی سوڵتان محمەد فاتیح ھاوشان لەگەڵ بەھێزی سوپاکەی و زۆری سوپاکەی ناسراوە بە کردنەوە خولی پیشەسازی سەربازی بۆ دابینکردنی پێداویستیەکانی سوپا, ھەروەھا دامەزراندنی قەڵا و کەلو لەو شوێنانەی گرنگیەکی سەربازی زۆریان ھەیە لە وڵاتدا.
گرنگی دانی بە دادپەروەری
دامەزراندنی دادپەروەری لە ئەرکەکانی سوڵتانە عوسمانیەکان بوو لە ناو خەڵکدا, ئەمەیش ھەروەک باوانەکانی پێش خۆی سوور بوو لەسەر جێبەجێکردنی دادپەروەری لە دەوڵەتەکەی, بۆ ئەوەی دڵنیا بێت لەمە لە کاتێکەوە بۆ کاتێکی تر پیاوە ئاینیە مەسیحیەکانی ئەنارد تا بگەڕێن لە ھەموو لایەکی دەوڵەتدا وڕاپۆرتێکی بۆ بنوسن لەسەر کاروباری دەوڵەت وچۆنیەتی جێبەجێکردنی داد لە ناو خەڵکدا, ھەروەھا ھەموو سەربەستیەکی ڕادەربڕینی بەخشی بەو نێرراوانە, ھەروەک ڕاپۆرتی ئەو نێرراوە مەسیحیانە ھەموو کات دڵنیایی جێبەجێبوونی دادپەروەریان ئەکردەوە بە بێ ھیچ جیاوازیەک.
سوڵتان محەمەد لەگەڵ سەرگەرم بوونی بە جیھاد وغەزوو, ئاگاداربوو لە ھەموو کاروبارێکی دەوڵەتەکەی بەوپەڕی وریاییەوە وخوا چاودێری کردووە بە زیرەکیەکی زۆر و یادەوریەکی بەھێز و لاشەیەکی لێھاتوو, و زۆربەی کات بە شەواندا ئەچووە سەر ڕێگاکان تا بارودۆخی خەڵک بزانێت وخۆی گوێ بگرێت لە گلەییەکانیان, ھەروەک دەزگا زانیاریەکانی دەوڵەت یارمەتیان ئەدا تا ئاگاداربێت لە سەر کاروباری دەوڵەت کە سوڵتان زۆر سوور بوو لەسەر ئەوەی ھەردەم ھەواڵی خەڵکەکەی بزانێت.
وەفات ویادی
thumb|پردى سوڵتان محەمەد فاتیح thumb|150px|right|گۆڕى سوڵتان محەمەد فاتیح سوڵتان سەرکردایەتی ھەڵمەتێکی کرد کە دیاری نەکراوە بۆ کوێ, لەبەر ئەوە سوڵتان سووربوو لەسەر ئەوەی پلانەکانی بەکەس نەڵێت تەنانەت نزیکترین وخۆشەویسترین سەرکردەکانی بەڵام میژوونوسان لەو باوەڕەدان بۆ ئیتاڵیا بووە, خەڵکی بوندقیە داوایان لە پزیشکە تایبەتەکەی کرد (یەعقوب پاشا) تا بیکوژێت, ویەعقوب لە سەرەتاوە موسڵمان نەبووە لە ئیتاڵیا لە دایک بووە وپاشان موسڵمان بووە, یەعقوب دەستی کرد ژەھر بە ھێواشی بدات بە سوڵتان, بەڵام کاتێک بە ھەڵمەتەکەی زانیوە ژەھرەکەی بۆ زیاد کردووە, وسوڵتان کۆچی دوایی کرد لە ٣ی ئایاری ١٤٨١زدا, لە تەمەنی ٥٣ ساڵیدا وماوەی حوکمەکە ٣١ ساڵ بوو کە بەسەری برد لە شەڕە یەک لە دوای یەکەکاندا بۆ فەتح کردن وبەھێزکردنی دەوڵەتەکەی, مەبەستەکەی باپیرەکانی ھێنایە دی, فەتحی قوستەنتینیەی کرد لەگەڵ ھەمموو مەمالیک وھەرێمەکانی ئاسیای بچوک و سڕب و بەشناق و ئەلبانیا, وزۆر دەستکەوتی کارگێڕی ناوخۆی ھەبوو کە دەوڵەتەکەی خستە سەر ڕێگەی گەشەسەندن وڕێگەی کردەوە بۆ سوڵتانەکانی دوای خۆی بۆ فراوانکردنی دەوڵەت وفەتحی ھەرێمی تر.
وئیشەکەی یەعقوب ئاشکرا بوو دواتر, و پاسەوانەکانی سوڵتان لە سێدارەیان دا, وسوڵتان نیژرا لە لە یەکێک لە مزگەوتەکانی کە لە ئەستانە بنیاتی نابوو, ولە دوای خۆی ناوبانگێکی بەڕیزی بە جێھێشت, وپردی ھەڵواسرا لە نیوان دوو لای ئەستەنبوڵ بنیاتنرا لە سەدەی بیست ناوی (پردی سولتان محەمەد فاتیح)ی لێنرا ھەروەک چەندین کتێب ودرامای تەلەفزیۆنی لەسەر دەرکراوە.
ئەپۆفیس ٩٩٩٤٢
وێنۆک| ڤیدیۆ: گەڕەستێرۆچکەی ئەپۆفیس لە ساتی نێزیکترین خاڵی لە زەوی بەپێی پێشبینیەکان لە نیسانی ساڵی ٢٠٢٩، ڕەنگی فیروزی ئاماژە بە هەبوونی مانگە دەستکردەکانی دەرەوەی زەوی دەکا، ڕەنگە پەمبەکەش ئاماژەیە بە وێستگەی بۆشایی نێونەتەوەیی
ئەپۆفیس (بە ئینگلیزی : Apophis)کاتێک لۆ یەکەمجار دۆزرایەوە، ئەو تەنە ناوی کاتی 2004 MNی وەرگرتووە و هەواڵ و بابەتە زانستییە سەرەتاییەکان بە شێوەیەکی سروشتی بەو ناوە ئاماژەیان پێکردووە، ئەپۆفیس یەکێکە لە گەڕەستێرۆچکە نێزیکەکانی هەسارەی زەوی ئەو گەڕەستێرۆچکەیە ئاشکرا کرایە لە ساڵی ٢٠٠٤، قەبارەکەی دەگاتە ٣٧٠ مەتر (١٢١٠ پێ)، پێکهاتەکەی لە ئاسنە و کێشی دەگاتە ٢٠ ملیۆن تەن، وە خوولگەکەی نێزیکە لە خوولگەی زەویە.
دۆزینەوە و ناونان
ئەپۆفیس لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ لەلایەن ڕۆی ئەی تاکەر، دەیڤید جەی تۆلێن و فابریزیۆ بێرناردی لە ڕوانگەی نیشتمانی لوتکەی کیت دۆزرایەوە، هەروەها لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٤ ئاشکرا کرا لە لە ئوستورالیا لەلایەن دکتۆر گۆردۆن کاراد، هەروەها کاتێک خولگەی بە ڕادەیەکی پێویست باش حیساب کرا، ژمارەی هەمیشەیی ٩٩٩٤٢ی وەرگرت(تەنها ١٠ هەزار تەن ژمارەیی هەمیشەییان هەیە لە گەردوون، هەر تەنێک لە سەرەتای دۆزینەوەی لەلایەن یەکێتی فەلەکناسانی نێودەوڵەتی ناوێکی کاتی پێدەدرێت کە پێکدێ لە ساڵی دۆزینەوە و دوو پیت لەگەڵی لۆ نمونە "1992 KD" ژمارەی هەمیشەیی کاتێک دەدرێتە تەنێک کە حیسابی وردی خوولگەکەی لۆ کرابێت و زانیاری تەواو هەبێت لەسەری) ئەپۆفیس لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٥ پاشی وەرگرتنی ژمارەیەکی هەمیشەیی وای لێکرد کە شایستەی ناونانی لەلایەن دۆزەرەکانییەوە بێت، و لە ١٩ی تەمموزی ٢٠٠٥دا ناوی "ئەپۆفیس"یان هەڵبژارد. وێنۆک| قەبارەی گەڕەستێرۆچکەی ئەپۆفیس بەراورد بە تاوەری ئیڤڵ و باڵاخانەی ئیمپایەر ستێت
تایبەتمەندی جەستەیی
بە پشتبەستن بە ڕووناکی چاودێرکراو، تیرەی ئەپۆفیس لە سەرەتادا بە ٤٥٠ مەتر (١٤٨٠ پێ) خەمڵێندرا، خەمڵاندنێکی وردتر لەسەر بنەمای چاودێری سپێکترۆسکۆپی لە دامەزراوەی تەلیسکۆبی ژێر سووری ناسا لە دوورگەی هاوایی لەلایەن بینزێل و ریڤکین پاس و تۆکوناگا لە ساڵی ٢٠٠٥ نیشانیدا کە ئەپۆفیس٣٥٠ مەترە (١١٥٠ پێ). لاپەڕەی مەترسی کاریگەری ناسا تیرەی ٣٣٠ مەتر (١٠٨٠ پێ) دەخاتە ڕوو و بە بارستەی ٤×١٠١٠ کیلۆگرام دەخاتە ڕوو بە پشتبەستن بە چڕی گریمانەکراو کە ٢.٦ گم/سم3 خەمڵاندنی بارستە نزیکترە لە خەمڵاندنی تیرە، بەڵام دەبێت وردتر بێت، هەروەها پێشبینی دەکرێ لە ساڵی ٢٠٢٩ ئەپۆفیس بە چاووی ڕووت ببیندرێ.
سەرچاوە
پۆل:گەردوون پۆل:گەڕەستێرۆچکە پۆل:گەڕەستێرۆچکەکانی نێزیک زەوی پۆل:ئەو شتە ئەستێرەوانیانەی لە ٢٠٠٤ دۆزراونەتەوە
زیرکۆنیۆم
زیرکۆنیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Zr» و گەردیلە ژمارەی ٤٠.
سەرچاوەکان
زیرکۆنیۆم
جەلیل زەنگەنە
جەلیل سەعید زەنگەنەی ناسراو بە جەلیل زەنگەنە لە ساڵی ١٩٤٧ لە گەڕەکی شاترلوی کەرکووک لەدایک بووە. لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە تێکەڵاوی کاری ھوونەری بووە و تا ئێستاش بەردەوامە و خاوەنی چەندین بەرھەمی دیارە لەوانە «مەرەزە، ژیان، ژاڵە، فیلمی خولە پیزە، گەردەلوول ( مانگی ئاوابوو) ( سرودی خۆشنوودی) ( فیلمی مامەڕیشە) (بەشێک لەبیرۆکەی سیناریۆی پەیکەری دڵ ) »
ئەمانەش ببینە
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧ پۆل:ھونەرمەندانی کورد
ناوچەی چووبو
چەپ|وێنۆک|ناوچەی چووبو لەسەر نەخشەی [[ژاپۆن]]
ناوچەی چووبو (بە ژاپۆنی:中部地方) یەکێک لە ناوچەکانی وڵاتی ژاپۆنە. ئەم ناوچەیە،‌ ناوچەی ناوەندی دوڕگەی ھونشۆیە.
ناوچەی کانتۆ
چەپ|وێنۆک|ناوچەی کانتوو لەسەر نەخشەی [[ژاپۆن]]
ناوچەی کانتوو یەکێک لە ناوچەکانی وڵاتی ژاپۆنە کە لە دورگەی ھۆنشوو ھەڵکەوتووە گەورەترین دوورگەی ژاپۆن ناوچەکە پێکھاتووە لە پارێزگاکانی گونما، تۆچیگی، ئیباراکی، سایتاما، تۆکیۆ، چیبا، کاناگاوا.
کیۆتۆ ئەنیمەیشن ھێرشەکەی ئارسۆن
ھێرشەکەی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ھێرشی ئارسۆن (بە ژاپۆنی: 京都アニメーション放火殺人事 کیۆتۆ ئەنیمێشۆن ھۆکا ساتسوجین جیکێن) لە ستۆدیۆی کیۆتۆ ئەنیمەیشن روویدا کە باڵەخانەیەکی سووتاند لە فوشیمی کە بەشێکە لە ١١ بەشەکەی کیۆتۆ سەر لە بەیانیەکەی لە ١٨ ی تەمموزی ٢٠١٩ ئارسۆن بە لایەنی کەمەوە ٣٦ کەسی لەناوبرد، ٣٣ کەسی تری بریندار کرد، وە زۆربەی کەلوپەلەکان و کۆمپیوتەرەکانی ناو ستۆدیۆکەی وێرانکرد، ئەمە یەکێکە لە خراپترین رووداوەکان لە ژاپۆن.لە جەنگی جیھانی دووەمەوە، کە دواین کارەساتی ئاگری کە لە باڵەخانەیەک بەربو لە ٢٠٠١ (باڵەخانەی میۆجی) وە ئەمە یەکەم کارەساتە کە لەسەر ستۆدیۆیەکی ئەنیمی رووبدات.
بڕیارنامەی ٥٥٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٥٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٥٦٠‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ١ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٤ پۆل:ئەفریقای باشوور لە ١٩٨٤ پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئەفریقای باشوور پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
نیۆبیۆم
نیۆبیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە ھێمای کیمیاییی «Nb» و گەردیلە ژمارەی ٤١.
سەرچاوەکان
نیۆبیۆم
پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:نیۆبیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
ژاک بوولانژێ
ژاک بوولانژێ مێژووناس ، ڕەخنەگر و ڕۆژنامەوان ی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٠ پۆل:مردووانی ١٩٤٤
ستارباکس
کۆمپانیای ستاڕبەکس  (بە ئینگلیزی: Starbucks) لەژێر ناوی قاوەی ستاڕبەکس کار دەکات، کۆمپانیایەکی ئەمەریکییە، کە تایبەتە بە زنجیرە قاوەخانەیەکی جیھان، یەکەم لقی کۆمپانیاکە لە ساڵی ١٩٧١ کراوەتەوە. قاوەخانەکە زۆرترین لقی ھەیە ٢٢٫٥٥١ دوکان لە ٦٥ ولاتی جیاوازدا، لەنێوانیاندا ١٢٫٧٣٩ دانەیان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکایە، و ١٫٨٦٥ دانەی لە چینە. ١٫١١٧ دانەش لە یابان و ٨٣٠ دانەش لە بەریتانیا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧ پۆل:کۆمپانیاکان لە ناسدەک-١٠٠
تەوەری پارچەڕاستەھێڵ
تەوەری پارچەڕاستەھێڵ ئەو ڕاستەھێڵەیە، کە بە ناوەڕاستیدا دەڕوات و لەگەڵیدا گۆشەیەکی °٩٠ دروست دەکات. ھەر خاڵێکی سەر تەوەری پارچەڕاستەھێڵ بە دووری یەکسان لە ھەر دوو سەری پارچەڕاستەھێڵەکەوە دوورە.
تایبەتمەندییەکانی تەوەری پارچەڕاستەھێڵ لە سێگۆشەدا:
کێشانەوە
thumb|300px|کێشانەوەی تەوەری پارچەڕاستەهێڵ بە بەکارهێنانی ڕاستە و پەڕگار سەری پەڕگارەکە بە دووریەکی زیاتر لە نیوەی AB بکەوە، ئینجا سەری پەڕگار لەسەر خاڵی A دابنێ و بازنەیەک بکێشەوە، ھەمان کراوە بەکار بێنە و ئینجا سەری پەڕگار لەسەر خاڵی B دابنێ و بازنەیەک بکێشەوە. ئەم دوو بازنەیە لە دوو خاڵدا یەکتر دەبڕن. ئەو ھێڵە بکێشەوە کە بەم دوو خاڵەدا دەڕوات ئەو ھێڵە ھەمان تەوەری پارچەڕاستەھێڵەکەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چوارلاکان پۆل:ئەندازەی سەرەتایی
دێمی لۆڤاتۆ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئەکتەرە ژنە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢ پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی مناڵی ئەمریکی پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:چالاکوانانی ئەمریکی بۆ کۆنترۆڵکردنی دەمانچە پۆل:سۆپرانۆ ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی فیلمە ئەمریکییەکان
جۆرج بێمیس (پارێزەر)
جۆرج بێمیس (لەدایکبووی ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٨١٦، ٥ی کانوونی دووەمی ١٨٧٨) پارێزەر و زانای یاسایی ئەمریکی بوو. بەشدار بوو لە چەندین کەیسی دەگمەن بەشداربووە و داکۆکیکار بوو لە یاسای نێودەوڵەتی و چاکسازی لە مامەڵەکردن لەگەڵ تاوانکاران.
ژیان و پەروەردە
جۆرج لە وەتەرتاون لە ماساچوس لەدایکبووە، بچووکترین کوڕی سێت و سارا (وەیلەر) بێمیس بوو. خوێندکارێکی دڵسۆز بوو، لە تەمەنی ١٣ ساڵیدا، لە ساڵی ١٨٢٩ تاقیکردنەوەی زانکۆی ھارڤاردی تێپەڕاند. لەجیاتی ئەوەی لە تەمەنی گەنجیدا بچێتە ناو زانکۆکە، بۆ ماوەی سێ ساڵی تر بەردەوام بوو لە خوێندن. لە ساڵی ١٨٣٢ چووەتە پۆلی دووهەم و لە ساڵی ١٨٣٥ خوێندنی تەواو کرد. بەردەوام بوو لە خوێندنی بە خۆتۆمارکردن لە قوتابخانەی یاسایی هارڤارد. لە ساڵی ١٨٣٩ خوێندنی فەرمی تەواو کرد و لە تەممووزی ١٨٣٩دا بوو بە پارێزەری ماساچوس.
پیشە
بیمیس یەکێک بوو لە ڕێزلێنراوترین پارێزەرەکانی بۆستن لە ساڵانی ١٨٥٠کاندا و کاری یاسایییەکانی بەشێوەیەکی قازانج بەخش پەرەی سەند لەکاتێکدا بەشدار بوو لە چەندین پرۆسەی یاسایی بەناوبانگ. بیمیس سەربازێکی خاچ بوو بۆ چاکسازی لە کۆدی سزادان لە ماساچوس، بەتایبەتی ئەو یاسایانەی کە ڕێگە بە تاوانبارانی پێشوویان دا کە سزاکەی ئێستا درێژ بکەنەوە.
براکانی کڕەی
thumb|وێنەیەکی براکانی کڕەی ، کە فۆتۆگرافەرە تایبەتیەکەیان گرتوویەتی. برایە جمکەکان ڕۆناڵد "ڕۆنی" کڕەی (لەدایکبووی ٢٤ی ئۆکتۆبەری ١٩٣٣) و ڕیجیناڵد "ڕێگی" کڕەی دوو چەتەی بەڕیتانی بوون کە بەهۆی تاوانکاریەکانی ڕۆژئاوای لەندەن ەوە بەناوبانگ بوون لەنێوان ساڵانی ١٩٥٠ و ١٩٢٦٠ەکان.کڕەیەکان دەستیان لە تاوانەکانی دزین و بازرگانی ماددە هۆشبەر و و کوشتنی چەندان کەسی دیارەی ئەو سەردەمەدا هەبووە.
ناوچەی کانسای
چەپ|وێنۆک|ناوچەی کانسای لەسەر نەخشەی [[ژاپۆن]]
ناوچەی کانسای (بە ژاپۆنی:関西地方 خوێندنەوە: کانسای چیھۆ) یان ناوچەی کینکی (بە ژاپۆنی:近畿地方 کینکی چیھۆ) یەکێک لە ناوچەکانی وڵاتی ژاپۆنە کە لە دووڕگەی ھونشۆدا ھەڵکەوتووە.
قەلعەی لەبی ئاب
قەلعەی لەبی ئاب شارۆچکەیەکی شارستانی تاجیکابادە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٨٥٤٠ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
مۆلیبدێنۆم
مۆلیبدێنۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Mo» و گەردیلە ژمارەی ٤٢.
سەرچاوەکان
مۆلیبدێنۆم
پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:مۆلیبدێنۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
بڕیارنامەی ٥٥٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٥٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٨٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-کۆماری عەرەبیی سووریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٥٦٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:ھەوڵەکانی ئاشتی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٤ پۆل:سووریا لە ١٩٨٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٤
بووندێسراتی ئەڵمانیا
350px|وێنۆک|چەپ|خانووی برووسیا، بەرلین
بووندێسرات (دەقاودەق: ئەنجومەنی فیدڕاڵی) (بە ئەڵمانی: Deutscher Bundesrat)، شوێنی یاسادانانە کە نوێنەری هەر شازدە ویلایەتی ئەڵمانیا تێدا کۆئەبنەوە لەسەر ئاستی ئەڵمانیادا.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
تێکنیشیۆم
تێکنیشیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Tc» و گەردیلە ژمارەی ٤٣.
سەرچاوەکان
تێکنیشیۆم
پۆل:توخمە دەستکردەکان پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:تێکنیشیۆم پۆل:توخمە کیمیاییەکان
سەردار بێردی محمدۆڤ
لە مانگی تەمموز تا تشرینی دووەمی ٢٠٠١ لە بەڕێوەبەرایەتی پەیوەندییە ئابوورییەکانی دەرەوەی کۆمەڵەی پرۆسێسکردنی خۆراک کاری کردووە، دواتر دوو ساڵ خزمەتی سەربازیی ئیجباری کردووە. لە ساڵی ٢٠٠٣ تا ٢٠٠٨ جارێکی دیکە لە کۆمەڵەی پرۆسێسی خۆراک لە بەشی سەوزە و میوە و لە بەشی بیرە و شەرابی غەیرە کحولی کاری کردووە.
بێردیموخامیدۆڤ لە ساڵی ٢٠٠٨ تا ٢٠١١ لە ئەکادیمیای دیپلۆماتیکی وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیا خوێندوویەتی و لەوێشەوە بڕوانامەی دیپلۆمی لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان بەدەستهێناوە. لەم ماوەیەدا وەک ڕاوێژکاری باڵیۆزخانەکە لە باڵیۆزخانەی تورکمانستان لە مۆسکۆ دەستنیشانکرا. لە ساڵی ٢٠١١ تا ٢٠١٣ لە سەنتەری ژنێڤ بۆ سیاسەتی ئاسایش وانە دەڵێتەوە، بڕوانامەی پۆست گریجوەی لە کاروباری ئاسایشی ئەوروپا و نێودەوڵەتی وەرگرتووە. لە هەمان کاتدا وەک ڕاوێژکاری باڵیۆزخانەکە لە نوێنەرایەتی تورکمان لە نەتەوە یەکگرتووەکان لە ژنێڤ دەستنیشان کرا.
لە مانگی ئاب تا مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠١٣ وەک بەرپرسی بەشی ئەوروپی لە وەزارەتی دەرەوەی تورکمان کاری کردووە، هەروەها لە ساڵی ٢٠١٣ تا ٢٠١٦ جێگری بەڕێوەبەری دەزگای دەوڵەت بۆ بەڕێوەبردن و بەکارهێنانی سەرچاوەکانی هایدرۆکاربۆن بووە. لە ساڵی ٢٠١٦ تا ٢٠١٧ بەرپرسی بەشی زانیاری نێودەوڵەتی بووە لە وەزارەتی دەرەوەی تورکمان.
لە 18ی ئابی 2014 لە ئەکادیمیای زانستی تورکمانی بەرگری لە تێزەکەی کرد بۆ وەرگرتنی بڕوانامەی کاندیدی زانست. لە مانگی تەمموزی ٢٠١٥ بڕوانامەی دکتۆرای لە زانستە تەکنیکیەکان پێبەخشرا. زۆر جار لەلایەن میدیای دەوڵەتی تورکمانستانەوە بە "کوڕی میللەت" ناودەبرێت پۆل:تورکمانستان پۆل:تورکمان پۆل:تورکمانستان لە ئۆڵۆمپیاد
ئەتڵەس (ڕۆبۆت)
وێنۆک
ئەتڵەس ڕۆبۆتێکی دوو پێیە کە بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن کۆمپانیای ڕۆبۆتی ئەمریکی بۆستن داینامیکەوە پەرەی پێدراوە لەگەڵ پاڵپشتی و چاودێری دەزگای پڕۆژەی توێژینەوەی پێشکەوتووی بەرگری ئەمریکا (DARPA). لە ١١ی تەممووزی ٢٠١٣ بۆ ڕای گشتی ئاشکرا کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆبۆتەکانی ٢٠١٣ پۆل:ڕۆبۆتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
کۆلن
وێنۆک|شاری کۆلن لە چەند وێنەیەک دا کۆلن (بە ئەڵمانی: Köln) گەورەترین شاری ویلایەتی (ڕاینی باکوور-وێستفالیا)یە وە چوارەم گەورەترین شاری ئەڵمانیایە لەدوای (بەرلین، هامبورگ وە میونشن).
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کۆلن پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕاین پۆل:شارە پیرۆزەکان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١ەمی پ.ز پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک پۆل:شار و شارۆچکەکانی ڕۆمانی لە ئەڵمانیا پۆل:شوێنەکانی حەجی کاتۆلیک پۆل:ڕینلاند پۆل:شوێنی بەخاکسپاردنی پیپینیەکان پۆل:دامەزراوەکانی ٣٠ ساڵ پێش زایین پۆل:شارە ئیمپراتۆرییە ئازادەکان پۆل:کۆڵۆنیا (ڕۆمان) پۆل:٣٨ ساڵ پێش زایین
نوا پۆرتەر
وێنۆک نوا تۆماس پۆرتەری سێیەم (لەدایکبووی ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٨١١ تا ٤ی ئازاری ١٨٩٢) وەزیری کۆنفڕانسی ئەمریکی، ئەکادیمیاوان، فەیلەسوف، نووسەر، لێکسیکۆگرافەر و چالاکوانێکی دژە کۆیلایەتی بوو. چیای پۆرتەر، سەر بە چیای ئەدیرۆداک، بە ناوی ئەوەوە ناونرا دوای ئەوەی یەکەم کەس بوو کە لە ساڵی ١٨٧٥ چووە سەر چیاکە؛ و سەرۆکی کۆلێژی یەل بوو (١٨٧١–١٨٨٦).
ڕۆژھەڵات (ھەفتەنامە)
گرێدەر بۆ دەرەوە
پۆل:گۆڤارەکان بە زمانی کوردی
ئاو
300px|وێنۆک|ئاو لەھەر سێ شێوەکەیدا: شل، ڕەق ([[سەھۆڵبەند)، و (نادیار) ھەڵمی ئاو لە ھەوادا. ھەورەکان، کۆبووەوەی کۆمەڵێ دڵۆپی ئاون]] ئاو ماددەیەکی بێ بۆن و رەنگ و تامی کیمیایییە، ئاو یەکێکە لە گرنگترین ڕەگەزە سەرەکی و پێویستەکان بۆ ژیان لەسەر هەسارەی زەوی کە پێکهاتوە لە چوار بەرگی سەرەکی (١-بەرگی گازی ٢-بەرگی ئاوی ٣-بەرگی ڕووەکی و ئاژەڵی ٤-بەرگی بەردین) لە دوای هەوا ئاو زۆرترین بلاوبونەوەی هەیە لەسەر زەوی کە بە H2O ھێما دەکرێت. یەک مۆڵگە لە ئاو پێک دێت لە گەردێک ئۆکسجینێک و دوو گەرد لە ھایدرۆجین کە بە بەندی ھاوبەش پێکەوە بەستراون. ئاو شل دەبێت لە پەستان و پلەی گەرمیەکی دیاریکراودا، لە سروشتدا بارودۆخی ئاو لە سێ دۆخەکەیدا (شلی و ڕەقی و گازی) دەگۆڕێت بەردەوام بەهۆی وزەی تیشکی خۆرەوە دەگۆڕێت کە بە (سوڕی ئاو) دەناسرێت، بڵاوبونەوەی ئاو لە زەویدا خۆی لە زەریا و دەریا و ناوچە بەستەڵەکیەکان و دەریاچە و ڕوبار و ئاوی نێو خاک و ژێر زەوی و بە شێوەی هەڵمی ئاو لە بەرگە گازدا...دیکە دەبینێتەوە بەڵام لەسەر زەوی زۆرتر بەشێوەی ڕەق، سەھۆڵبەند و بەشێوەی گاز ھەیە. ئاو ٧٠٫٩٪ ی ڕووی زەوی دادەپۆشێت.
لەمرۆڤدا، ھەموو خانەکانی لەش لە سەرەوە تا سەری پەنجەکانمان پێویستی بە ئاوە بۆ بەردەوامبوونی ژیان، لەشی مرۆڤ نزیکەی ٢/٣ (دوو لەسەر سێ)ی پێکھاتەکەی ئاوە، ئەندامێکی وەک مێشک ئاو ٩٠٪ ی پێکدەھێنێت، بۆیە ئەگەر ئاوی پێویست نەگاتە مێشک و ئەندامەکانی تر، ئەوا لەش ناتوانێت کارەکانی خۆی بەباشی بەڕێوە بەرێت، ئەگەر ھاوسەنگی ڕێژەی ئاو لە لەشدا ڕانەگیرێت ئەوا زیان و ئازار بەلەش دەگەیەنێت. کاتێک مرۆڤ ماسوولکەکانی لەشی بەکار دەھێنێت، بڕێکی زۆر ئاو بەکار دەھێنێت و ونی دەکات، تەنھا لە جووڵەی ئاسایی ڕۆژانەی ماسوولکەکاندا دوو کووپ ئاو بەکار دەھێنێت، کرداری ھەناسەدانی ئاسایی مرۆڤ ڕۆژانە نزیکەی ٣–٤ کووپ ئاو لە لەش دەکاتە دەرەوە، سەر باری ئەوەی کە ڕێژەیەکی زۆری ئاو بە پاشەڕۆ و ئارەقکردنەوە دەکرێتە دەرەوە.
ئاو لە لەشی مرۆڤدا
ئاو لە لەشدا ڕۆڵی بنەڕەتی ھەیە:
زۆر خواردنەوەی ئاو
خواردنەوەی ئاو بەڕێژەیەکی زۆر لەسەریەک، دەبێتە ھۆی ژەھراویبوون بە ئاو (بە ئینگلیزی:Water Intoxication)، بە تایبەتی لە منداڵی ساوادا کە ڕێژەیەکی زۆر ئاو لەگەڵ شیر وەردەگرێت (کاتێک کە شیری زۆر ڕوونی پێدەدرێت)یا لەکاتی کەشوھەوای گەرم خواردنەوەی لەسەریەکی ئاو، ئەمەش دەبێتە ھۆی ھەڵاوسانی خانەکانی لەش و کەمبوونەوەی خەستی خوێن و بەرزبونەوەی پەستانی خوێن بەھۆی زیادبوونی قەبارەی خوێنەوە.
دۆخەکانی ئاو
ئاو لەسێ دۆخی جیادا ھەیە:
سەرچاوەکان
پۆل:ئاو پۆل:شلەکان
کار (فیزیک)
وێنۆک|چەپ|350px| کار یان ئیش گواستنەوەی وزەیە لە تەنێکەوە بە بەکارھێنانی ھێزێک تەنەکە بجوڵێنێت بە ئاڕاستەی ھێزەکەوە. یەکەی کار لە سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان یان SI بریتییە لە نیوتۆن لێکدانی مەتر، یان جوول joule (کورتدەکرێتەوە بە: J). وشەی کار یەکەم جار لەلایەن ماتماتیکزانی فەڕانسەوی گاسپارد-گوستاڤ کۆریۆلیس (بە فەڕانسەوی Gaspard-Gustave Coriolis) لە ساڵی ١٨٣٠ زایینی بەکار ھات.
یاسا
کار ھێندێکی ژمارەیییە و بەندە لەسەر ھێز و لادان بە زمانی بیرکاری بەم شێوە دەریدەبڕن:
لێرەدا، F، بڕی ھێز، d لادان و \theta گۆشەی نێوان ھێزەکە و ئاڕاستەی لادانەکەیە.
پەیوەندی کار-جووڵە وزە
کاری گشتی بەڕێکراو لەسەر تەنێکی دیاریکراو یەکسانە بە گۆڕان لە جووڵە وزەی ئەو تەنەدا. بە زمانی بیرکاری:
لێرەدا m بارستەی تەنەکە و v بریتییە لە خێرایی.
پەراوێزەکان
پۆل:درێژایی پۆل:میکانیک پۆل:ھێز پۆل:ئەندازیاریی میکانیکی پۆل:ووزە (فیزیا) پۆل:ڕێژەی فیزیایی پێوانەیی
بڕیارنامەی ٥٥٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٥٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٥٦٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لەمەڕ سزادانی ڕێژیمەکان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٤ پۆل:ئەفریقای باشوور لە ١٩٨٤ پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئەفریقای باشوور پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
ڕوتینیۆم
ڕوتینیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە ھێمای کیمیاییی «Ru» و گەردیلە ژمارەی ٤٤.
سەرچاوەکان
ڕوتینیۆم
پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:ڕوتینیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
١٢ی حوزەیران
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:حوزەیران
تەپەسپی سەروو
تەپەسپی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ناوچەی تۆھۆکو
چەپ|وێنۆک|ناوچەی تووھۆکو لەسەر نەخشەی [[ژاپۆن]]
ناوچەی تۆھۆکو یەکێک لە ناوچەکانی وڵاتی ژاپۆنە کە لە دوڕگەی ھونشۆ ھەڵکەوتووە. گەورەترین دوورگەی ژاپۆنە ئەم ناوچە دێرینە شەش پارێزگای تیایە وەک ئاکیتا، ئاۆمۆری، فووکوشیما، ئیواتێ، میاگی، یاماگاتا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ناوچەی تۆھۆکو
ڕۆدیۆم
ڕۆدیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Rh» و گەردیلە ژمارەی ٤٥.
سەرچاوەکان
ڕۆدیۆم
پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:ڕۆدیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
پارک ھان-بیول
پارک ھان-بیول (لەدایکبووی ١٧ی تشرینی دووەمی ١٩٨٤) خانمەکتەر و مۆدێلی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی کۆنکوک پۆل:خانمەکتەرانی سێئول پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
ناوچەی چووگۆکو
چەپ|وێنۆک|ناوچەی چووگۆکو لەسەر نەخشەی [[ژاپۆن]]
ناوچەی چووگۆکو (بە ژاپۆنی:中国地方 چوگۆکو چیھۆ) یان ناوچەی سان-نین-سان-یۆ، یەکێک لە ناوچەکانی وڵاتی ژاپۆنە کە لە ڕۆژئاوای دوڕگەی ھونشۆ ھەڵکەوتووە.
شاگەدایێڤ
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
بڕیارنامەی ٥٥٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٥٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٥٦٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٤
حاجی قەڵا
حاجی قەڵا یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی کۆیە(ناوەند) لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
ئارتوور بێرنێد
ئارتوور بێرنێد ڕۆماننووس ی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی فەنتازیی فەڕەنسی پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:سیناریۆنووسانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧١ پۆل:مردووانی ١٩٣٧ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
کوردانی ئەڵمانیا
کوردانی ئەڵمانیا (بە ئەڵمانی: Kurden im deutschsprachigen Raum)، کۆمەڵگەیەکی کوردی گەورە ھەیە لە ئەڵمانیا کە ژمارەیان لە نێوان ٦٥٠ ھەزار بۆ یەک ملیۆن کەسە. ھۆی ئەم ڕێژە زۆرەی کوردان لە ئەڵمانیا بەھۆی شەڕی ناوخۆیی سووریا کە کوردانی سووریان و کوردانی عێراق. ئەم ژمارە زۆرەی کورد وا لە ئەڵمانیا دەکات کە ببێت بە گەورەترین وڵات لەڕووی ژمارەی پەنابەرە کوردەکان.
سەرچاوەکان
* پۆل:ئەڵمانییەکانی بە ڕەچەڵەک کورد
١٣ی حوزەیران
لە دایکبوونەکان
کریس ئیڤان (ئەکتەر)
ئاشڵی ئۆڵسن(ئەکتەر)
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:حوزەیران
مۆزەخانەی ھونەری بۆن
وێنۆک|مۆزەخانەی ھونەری بۆن مۆزەخانەی ھونەری بۆن یان مۆزەخانەی ھونەری مۆدێرنی بۆن مۆزەخانەیەکی ھونەرییە لە شاری بۆن لە ئەڵمانیا. لە ساڵی ١٩٤٧ دامەزراوە. مۆزەخانەی ھونەر ھەم پێشانگای کاتی و ھەم کۆمەڵەکەی نمایش دەکات. کۆمەڵەکەی تیشک دەخاتە سەر ئێکسپرێشنیزمی ڕینیش و ھونەری ئەڵمانی دوای جەنگ. بەشێکە لە "مۆزەخانەی مایڵ"ی بۆن.
بینای ئێستا کە لە ساڵی ١٩٩٢ کرایەوە، کۆی ڕووبەری پێشانگاکە نزیکەی ٤٠٠٠ مەتر چوارگۆشەیە (٤٣ ھەزار پێی چوارگۆشە).
کۆلێژی یەل
کۆلێژی یەل کۆلێژی خوێندنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسی تایبەت بە زانکۆی یەلە. لە ساڵی ١٧٠١ وەک قوتابخانەی بنەڕەتی زانکۆکە دامەزراوە. هەرچەندە قوتابخانەکانی تری یەل لە سەرەتای ساڵی ١٨١٠ دامەزراون، بەڵام دواتر هەموو دامەزراوەکانی یەل بە فەرمی بە کۆلێژی یەل ناسێنران تا وەکوو ساڵی ١٨٨٧، کاتێک قوتابخانەکانی یەل بوون بە کۆنفیدراڵ و دامەزراوەکە ناوی گۆڕدرا بۆ زانکۆی یەل. وەک یەکێکە لە باشترین زانکۆکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دانراوە.
لە بنەڕەتدا دامەزرا بۆ ڕاهێنانی وەزیرانی کۆنگرێس، کۆلێژەکە لە کۆتاییەکانی سەدەی هەژدەهەمدا دەستی کرد بە فێرکردنی زانستە مرۆییەکان و سروشتیەکان. لە ھەمان کاتدا، خوێندکاران دەستیان کرد بە ڕێکخستنی ڕێکخراوە دەرەکییەکان: یەکەم کۆمەڵگای ئەدەبی و دواتر بڵاوکراوەکان، تیمی وەرزشی و گرووپی گۆرانی. لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەهەمدا، گەورەترین زانکۆ بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. لە ساڵی ١٨٤٧، قوتابخانەیەکی تری ئامادەیی لە یەل زیادکرا، ئەویش قوتابخانەی زانستی شێفیڵد، کە لە ساڵی ١٩٥٦ لە ناو کۆلێژەکە دانرا. وێنۆک|ئاڵای کۆلێژەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
باسیلیسکوس
وێنۆک فلاڤیوس باسیلیسکوس (یۆنانی: Βασιλίσκος, Basilískos؛ لە 476/477 مرد) لە ۹ی کانوونی دووەمی ٤٧٥ تا ئابی ٤٧٦ ئیمپراتۆری ڕۆمای ڕۆژهەڵات بوو. توانی ئەم پۆستە بە کودەتا لە دژی زینۆن، ئیمپراتۆری ئەوکات بەدەست بهێنێت و تەختی پاشای لێ وەربگرێت. ئەو لە کۆتاییدا لەلایەن زینۆنەوە لادرا و لە تاراوگە لە برسیەتی مرد.
سەرچاوەکان
پۆل:ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی پۆل:مردووانی دەیەی ٤٧٠
شیکۆکو
چەپ|وێنۆک|شیکۆکو لەسەر نەخشەی [[ژاپۆن]]
شیکۆکو (بە ژاپۆنی:四国) یەکێک لە چوار دوڕگەی سەرەکی وڵاتی ژاپۆنە. ئەم دوڕگەیە بچووکترین و کەم‌ حەشیمەتترین دوڕگەی ژاپۆنە.
پۆل:دوورگەکانی ژاپۆن
کادمیۆم
کادمیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Cd» و گەردیلە ژمارەی ٤٨.
سەرچاوەکان
کادمیۆم
پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:کادمیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
وۆڵ-ئی
وۆڵ-ئی (بە ئینگلیزی: WALL-E: Waste Alloction Load Lifter Earth-Class) فیلمێکی ئەنیمەیشنی ئەمریکییە. کۆمێدی و زانستی و خەیاڵییە. لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨ بڵاوکراوەتەوە.
چیڕۆک
فیلمەکە باس لە نەمانی ژیان دەکات لەسەر زەوی، مرۆڤەکان ڕۆیشتوون بۆ ھەسارەیەکی تر و لەوێ ژیان بەسەردەبەن، زەوی ھەمووی وێران بووە، بەڵام ڕۆبۆتێک بەناوی «WALL-E» بەھۆی زیرەکی خۆیەوە ماوە و ھەر ئیشدەکات، ئەو ڕۆبۆتە ڕۆژانە زبڵ کۆدەکاتەوە و شێوەی چوارگۆشەیان لێ دروستدەکات و دەیانکاتە بینا. ئەم ڕۆبۆتە شوێنی پشووی خۆی ھەیە و، ھەر کە شەو دادێت دەچێتەوە شوێنەکەی خۆی، ڕۆبۆتەکە تەلەڤیزیۆنی ھەیە و گوێ لە گۆرانی دەگرێت و سەیری فیلم دەکات و ھەروەھا دەشخەوێت تا ڕۆژ دەبێتەوە، کە ڕۆژدەبێتەوە دەچێتە بەر خۆرەکە و خۆی بارگاوی دەکاتەوە، ئەوە ئیشی ڕۆژانەی خۆیەتی، ھەروەھا سیسرکەیەکیش ماوە لەگەلی. ڕۆژێک مرۆڤەکان کەشتییەکی ئاسمانی دەنێرنە سەر زەوی بۆ ئەوەی بزانن ھیچ شتێک ماوە تا دووبارە ژیان دروستبکەنەوە، کەشتییەکە ڕۆبۆتێک دەنێرێتە سەر زەوی کە کارەکەی پشکنینە، دواتر ئەم ڕۆبۆتە لەگەڵ «وۆڵ-ئی» یەکتر دەبینن، سەرەتا ڕۆبۆتەکە دەیەوێت «وۆڵ-ئی» بکوژێت بەڵام دواتر پێکەوەدەگونجێن و «وۆڵ-ئی» عاشقی ڕۆبۆتەکە دەبێت. دوای ئەوە ڕووەکێک دەدۆزنەوە کە «وۆڵ-ئی» ھەڵی گرتووە، ئەم ڕووەکە وا لە ڕۆبۆتەکەی تر کە لە کاربکەوێت و، دواتر کەشتییە ئاسمانییەکە کۆمەڵێک ڕۆبۆت دەنێرن بۆ ئەوەی ڕۆبۆتەکە لەگەڵ خۆیان ببەن و «وۆڵ-ئی»یش بەدوایان دەکەوێت و خۆی بە کەشتییەکەوە ھەڵدەواسێت و دەچن، لە شوێنی مرۆڤەکان کۆمەڵێک ڕووداوی تر ڕوودەدات،...، لەکۆتایییەکەیدا مرۆڤەکان دەگەڕێنەوە سەر زەوی.
ژێدەرەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان پۆل:فیلمە زانستییەکان پۆل:فیلمە کۆمێدییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمریکی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی مناڵان لە ٢٠٠٠ پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی-کۆمپیوتەری ساڵی ٢٠٠٨ پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە خەمناوییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە تەنزئامێزە ئەمریکییەکان پۆل:ڕۆبۆتە خەیاڵییەکان پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن تۆماس نیومانەوە تۆمارکراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە بۆشایی ئاسماندا ڕوودەدەن پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پیکسار پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە ڕۆبۆتەکان پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە شوێنەوارناسی
٩ی حوزەیران
مردنەکان
١. ئەنوەر سعید دارتاش
٢. یاسین محمد صالح
٣. محەمەد حاجی حمە صالح
٤. ئیسماعیل ئیبراهیم بەلوعەچی
٥. حاجی باقی مامۆستا
٦. نامیق مستەفا ئاغا
٧. عەلی ئاسنگەر
٨. محەمەد حاجی عەبدولرەحمان
٩. عەبدوڵڵا حاجی عەبدولرەحمان
١١. عومەری حاجی یونس
١٢. بابا عەلی ( خوێندکار)
١٣. عوسمانی جۆڵا
پالادیۆم
پالادیۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Pd» و گەردیلە ژمارەی ٤٦.
٩ی حوزەیران
مردنەکان
١٤. نامداری چایچی
١٥. عومەری مینەمیتو
پالادیۆم
سەرچاوەکان
پۆل:کانزا گوازراوەکان پۆل:پالادیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
٩ی حوزەیران
مردنەکان
١٦. رەحیمی عەینەی قەصاب
١٧. نوری عەریزە نووس
١٨. کمال محمد فرچ/ ئەفەندی
٢٠. رەفیق کونجرینی
٢١. ئەحمەد کەریم ئەحە نەوتە
٢٢. لەتیفی نەقاڕ/ برای خالید ڕەباتی
٢٣. جەلیلی نانەوا/ لەگەڵ دایکی
٢٤. کەمالی سەروەت کۆیی
٢٥. عەبدول رەشید مەلا ئەحمەد
٢٦. مەجید سەعید
٢٧. والی نانەوا
٢٨. حمە امین احمد ئاغا
٢٩. حمە ئەمین مەحمود پیرەکی
٣٠. عبداللە محەمەد زەنگی
٣١. عەلی ئەحمەد هەڵەبجەیی
٣٢. سابیر حەمە حەسەن
٣٣. مام ئەمین دەرگا شێخانی
٣٤. عینایەت ئەحمەد بوینی
٣٥. عەلی حەمە ئەمین قادر
٣٦. عومەر حاجی سعید
٣٧. مەلا عابید محەمەد سۆفی
٣٨. مەلا رەئوف محەمەد سۆفی
٣٩. کریم یونس ئیناخی
٤٠. عەلی مەلا عەباس خانەقینی
٤١. حاجی عەبدولرەحیم عەولک
٤٢. حمە عەبدولرەحیم پیرکی
٤٣. حەسەن محەمەد زەلکی
٤٤. حەسەن شوان خەلەکی باوە نور
٤٥. حمە صالح ئەورەحمان هەڵەبجە
٤٦. مام خواکەرەم زرگوێزی
٤٧. قادر شاسوار
٤٨. نازم هەڵەبجەیی
٤٩. مەولود رشید عەبدولرەحمان
٥٠. ئەحمەد مەلا غەریب
٥٢. عائیشە عومەر خەراجیانی
٥٣. محبوبە کەریم خەراجیانی
٥٤. رووناک کەریم خەراجیانی
٥٦. حەمە رەشید ئەحمەد حەسەن
١٤ی حوزەیران
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:حوزەیران
ناوچەی ھۆکوریکو
ناوچەی ھۆکوریکو (بە ژاپۆنی:北陸地方) لە باکووری ڕۆژئاوای ھونشۆ ، دوڕگەی سەرەکی وڵاتی ژاپۆن و ھەروەھا لە نێو ناوچەی چووبو ھەڵکەوتووە.
دیاردەی کاریگەریی کارۆڕووناکی
thumb|left|275px|ئەم وێنەیە ئەوە نیشان دەدات کە کاتێک ئەلیکترۆن لەسەر ڕووی مادەی دەدرێتەوە کە لە فۆتۆنی لێدراوەوە دەستمان کەوتووە. بریتیە لەو بیردۆزەی کە تیایدا ئەلیکترۆن بڵاودەبێتەوە لە سەر ڕووی ماددەیەک (کانزا یان ناکانزا ) لە ئەنجامی توانای ھەڵمژینیان بۆ وزە لە تیشکدانەوەی کارۆ موگناتیسی بۆ درێژە شەپۆلی زۆر کورت ،کە وەک شاراوە یان ڕووناکی سەرو بنەوشەی. لێرەدا ئەلیکترۆن بڵآودەبێتەوە (دەدرێتەوە) کە دانراوە وەک " photoelectron" کە ئەمەش یەکەمجار دۆزرایەوە لەلایەن زانا ھێنریک ھێرتز لە ساڵی ١٨٨٧ ، ئەم دۆزراوەیەش ناونرا بە " کاریگەری ھێرتز" ، ھێرتز پیشانی دا کە کارەبای ڕووناککراوە لەگەڵ تیشکی ژوور وەنەوشەیی ھێمای کارەبای دروست دەکات زۆر بە ئاسانی.
دیاردەی کاریگەری کارۆڕووناکی شوێن خۆی دەگرێت لەگەڵ فۆتۆن لەگەڵ وزەیەک کە بڕەکەی چەند ئەلیکترۆن ڤۆڵتێک دەبێت ، لە ژمارەی بەرزی ئەتۆمیک ی توخمێک ، کە زیاترە لە ١ ئەلیکترۆن ڤۆڵت. لە فۆتۆنی وزە زۆرەکاندا کە وەک وزەی ئەلیکترۆنەکانی ترە کە دەکاتە ١١ کیلۆ ئەلیکترۆن ڤۆڵت ، وەک دیاردەی پەرشبوونەوەی کۆمپتن ، ھەر پرۆسەیەکی تر ، ئەبێت ئەمە ڕووبدای وە ھەندێ جار وزەکەی دوو ئەوەندەی بێت (١.٠٢٢ مێگا ئەلیکترۆن ڤۆڵت). لێکۆڵینەوەی دیاردەی کاریگەری کارۆڕووناکی بریتی بوو لە چەند ھەنگاوێکی گرنگ بۆ تێگەشتن لە سروشتی کوانتەم بۆ ڕووناکی و ئەلیکترۆن .کاریگەر بوو بۆ ئەوەی تێبگەین لە دوو سیفەتی شەپۆل.
پۆل:ئەلبەرت ئاینشتاین پۆل:کیمیای کارەبایی پۆل:ئەلبێرت ئاینشتاین پۆل:گۆڕانی وزە
جۆن ویک (فیلم)
جۆن ویک فیلمێکی ئەمەریکی ساڵی ٢٠١٤یە، لە دەرهێنانی چاد ستاهێلسکی و دەیڤد لێچە، لە نواندنی ئەکتەر کیانو ڕیڤز ە لەڕۆڵی جۆن ویک، چیڕۆکە فیلمەکە باس لە بکوژێکی پێشوو دەکات کە لەلایەن کۆمەڵە پیاوێکەوە سەگەکەی دەکوژرێت کە دیاری هاوسەرە مردووەکەی بوو، بۆ ئەم مەبەستە دەیەوێ تۆڵە بکاتەوە.فیلمە لەساڵی ٢٠١٧ بەشی دووەمیشی لێدەرکرا.
سەرچاوە
١.ویکی ئینگلیزی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠١٤ پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە پۆل:فیلمەکان دەربارەی مافیا ڕووسییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون پۆل:فیلمەکانی سامیت ئینتەرتەیمێنت پۆل:یەکەم فیلمە دەرھێنراوەکانی ساڵی ٢٠١٤ پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دڕندەییی ئاژەڵان
ھوانگ دۆنگ-ھیوک
ھوانگ دۆنگ-ھیوک (بە کۆری:황동혁,، بە ھانجا:黃東赫, لەدایکبووی ١٩٧١) سیناریۆنووس و دەرھێنەری فیلمی کۆریای باشوورە، بەناوبانگە بەھۆی بەشداریکردنی لە دەرھێنان و نووسینەوەی سیناریۆ بۆ فیلم و دراماکان، لەناویاندا یاریی سکوێد لە ساڵی ٢٠٢١.
٩ی حوزەیران
مردنەکان
٥٩. شەریف عزیز فتاح
٦١. جلال عبداللە قادر
٦٢. مەحمود حەسەن صالح
٦٤. سابیرە کەڕی مەلا ئەورەحمان
٦٥. غەمناک (عەریزە نووس)
٦٦. عەبدولڵا جۆڵا (توب عەسکەر)
٦٧. محەمەد قازی (توب عەسکەر)
٦٨. حەسەن مصطفی خانەقین
٦٩. حمە خان (قلیاسانی)
٧٠. لەتیفە (کچێکی پەرستار بوو)
٧١. غەفورە شیت (قلیاسانی)
٧٢. رەحییم عەبدولڵا
٧٣. عەزیز شەریف ئەمین
٧٤. ئەحمەد ئیبراهیم بەگ
٧٥. وەستا فەرەجی دارتاش
٧٦. فەتاحی مەجید بەگ بیارە
٧٧. بەکر حبیب باخەوان
٧٨. کەمال رەشید حەوێزی
٧٩. ئیسحاق حەننا (مەسیحی)
٨٠. شەفیق هۆمەر (چایچی)
ھوانگ دۆنگ-ھیوک
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:سیناریۆنووسەکانی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی نیشتمانی سێئول پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١ پۆل:یاریی سکوید پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی هونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی
٩ی حوزەیران
مردنەکان
٨١. سلێمان حەمە قاوەچی
٨٢. محەمەد وەهاب ئاغا
٨٣. حەمەی کەناس
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:حوزەیران
١٥ی حوزەیران
لە دایکبوونەکان
محمەد سەڵاح ( یاریزانی تۆپی پێ)
ئایس کەب( ڕاپەر)
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:حوزەیران
ئانری باتای
ئانری باتای شاعیر و شانۆنووس ی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شانۆنامەنووسانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٢ پۆل:مردووانی ١٩٢٢ پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای ژولیان
ناوچەی کۆشینێتسو
ناوچەی کووشین‌ئێتسۆ (بە ژاپۆنی:甲信越) یەکێک لە دابەشکارییەکانی ناوچەی چووبویە.
ئیندیۆم
سەرچاوەکان
ئیندیۆم
پۆل:ئیندیۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
نازداک
نازداک (بە ئینگلیزی: NASDAQ) بۆرسەیەکی (بازاڕی ئاڵوگۆڕی سەرمایە) ئەمەریکییە. وشە ئینگلیزییەکە کورتکراوەی (National Association of Securities Dealers Automated Quotations)ە. دووەم گەورەترین بازاڕی ئاڵوگۆڕی سەرمایەیە لە جیھاندا. لە ساڵی ١٩٧١ دامەزراوە و بارەگاکەی لە نیویۆرکە. نزیکەی ٣٢٠٠ کۆمپانیا لە نازداک پشکدارن.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نازداک پۆل:دامەزراوانی ١٩٧١ لە نیویۆرک پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٧١ پۆل:ئابووریی شاری نیویۆرک پۆل:سەکۆکانی بازرگانیی ئەلیکترۆنی
بڕیارنامەی ٥٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٢ی ئازاری ١٩٨٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٥٧٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٥ پۆل:ئەفریقای باشوور لە ١٩٨٥ پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئەفریقای باشوور پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
جوولیا ستایڵز
وێنۆک|جولیا ستایڵز جولیا ستایڵز (لەدایکبووی ٢٨ی ئازاری ١٩٨١) خانمەئەکتەر و فێمینیستێکی ئەمریکییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرە ژنە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:ھونەرمەندانی فێمینیست پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج
جۆن باریمۆر
وێنۆک جۆن باریمۆر (١٤ یان ١٥ی شوباتی ١٨٨٢–٢٩ی ئایاری ١٩٤٢) ئەکتەرێکی ئەمریکی بوو لەسەر شانۆ و شاشە و ڕادیۆ. ئەو لە سەردەمی فیلمی بێدەنگدا ڕۆڵی بینیوە ئەو باپیری ئەکتەری ھۆلیوود درو باریمۆرە.
فیلمۆگرافی
١٩١٥- دووکین (دورکین)
١٩١٦- زاوای ونبوو (کیرکوود)
١٩١٦-بێوەژنی سوور (دورکین)
١٩١٧- بورگلەری نەشارەزا (ئێرڤینگ)
١٩١٩- بووک دەگاتە (ڕۆبێرتسۆن)
١٩٢٠- دکتۆر جێکیڵ و کاک ھاید (ڕۆبێرتسۆن)
١٩٢١- تین پەروەر (نیلان)
١٩٢٤- بۆ برامال (بومانت)
١٩٢٥- ئاژەڵی دەریایی (وێب)
١٩٢٦- دۆن خوان (کرۆسلاند)
١٩٢٧- کاتێک پیاوێک حەزی لە (کرۆسلاند) دەبێت
١٩٢٨- گەردەلوول (تیلەر)
١٩٢٩- خۆشەویستی ھەتاھەتایی (لوبیچ)
١٩٣٠- مۆبی دیک (باکۆن)
١٩٣١- سۆنگالی (مایۆ)
١٩٣٢ - ئارسین لێ پێن (کۆنوەی)
١٩٣٢- تەڵاق (کیکر)
١٩٣٣- تۆپاز (داراس)
١٩٣٣- ئێوارە کاتژمێر ٨:٠٠ (کیکێر)
١٩٣٣- فڕینی شەو (کەی براون)
١٩٣٣- ڕاسپۆتین و شاژن (بۆلسلاڤسکی)
١٩٣٣- ڕینیۆن لە ڤییەننا (فرانکلین)
سەدەی ١٩٣٤–٢٠ (ھاوکس)
١٩٣٦- ڕۆمیۆ و جوولیێت (کیکێر)
١٩٣٧- دانپێدانانی ڕاستەقینە (ڕاگلس)
١٩٣٧- ئایار (لینارد)
١٩٣٨- ماری ئەنتوانێت (ڤان دایک)
١٩٣٨- خۆشەویستی لە تاریکیدا (پووەتەر)
١٩٣٨- ماسیگرەکانی باکوور (ھاثاوی)
١٩٣٩- نیوەشەو (لیسۆن)
١٩٣٩- دەنگی پیاوی گەورە (کانین)
١٩٤٠ - ڕووی گەورە (ڤی درێژ)
١٩٤١- جیھانی پریمایر (تێتسلاف)
١٩٤١- ھاو-ئەستێرەکان (بەتلەر)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢ پۆل:مردووانی ١٩٤٢ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ڕادیۆی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:مردووان بەھۆی تەشەنەکردن لە کالیفۆرنیا پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی شاری فیلادلفیا پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
alt=|وێنۆک|حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ڕاستەوە بۆ چەپ alt=حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان|وێنۆک حیزبەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان بەو حیزب و ڕێکخراوە سیاسیانە دەگوترێ کە لە ناوخۆ یان لە دەرەوەی رۆژهەڵاتی کوردستان (ڕۆژھەڵاتی کوردستان) خەباتی سیاسی و \یان چەکداری لە پێناو مافەکانی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵات دەکەن. بە هۆی ئەوەی هەبوونی حیزبی سیاسی کوردی لە چوارچێوەی رژیمی ئێراندا رێگەی پێ نەدراوە، نزیک بە تەواوی حیزبە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان لە دەرەوەی رژهەڵاتی کوردستان کار و چالاکی دەکەن و خەباتی خۆیان بە شێوەی نەهێنی لە نێو رۆژهەڵاتی کوردستان درێژە پێ دەدەن. http://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1307201624
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان
تەپەسوورە
تەپەسپی سوورە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
تەپەسپی سوورە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تیلەکۆی حەمە ڕەزا و لە باشوور لەگەڵ گوندی فەقێ حاجی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مێوڵێ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مەحمودێ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
واشینگتن دی سی
سەرچاوە
پۆل:پایتەختەکانی ئەمریکای باکوور پۆل:پایتەختە داڕێژراوەکان پۆل:دابەشکارییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٧٩٠ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٩٠
١٦ی حوزەیران
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:حوزەیران
نوشار
نوشار شارۆچکەیەکی شارستانی تاجیکابادە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٨٤٣١ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
ناوچەی شینێتسو
200px|وێنۆک|ناوچەی شینێتسو لەسەر نەخشەی [[ژاپۆن]] ناوچەی شین‌ئێتسۆ (بە ژاپۆنی:信越地方) یەکێک لە دابەشکارییەکانی ناوچەی چووبویە. ئەم ناوچەیە یەکێک لە ناوچە جوگرافیاییەکانی وڵاتی ژاپۆنە کە پێکھاتووە لە پارێزگا کۆنەکانی شینانۆ و ئێچیگۆ.
ناوچەی تۆکای
ناوچەی تۆکای (بە ژاپۆنی:東海地方 خوێندنەوە: تۆکای چیھۆ) یەکێک لە دابەشکارییەکانی ناوچەی چووبویە کە لە کەنارەکانی ئوقیانووسی پاسیفیک لە وڵاتی ژاپۆن ھەڵکەوتووە. ناوی تووکایی بە مانای زەریای ڕۆژھەڵاتە.
ناوچەی شینێتسو
ناوی شین‌ئێتسۆ لە تێکەڵاوی ناوی ئەم دوو پارێزگایە ساز بووە.
ئەنتیموان
سەرچاوەکان
ئەنتیموان
پۆل:ئەنتیموان پۆل:توخمە کیمیایییەکان پۆل:گرووپی نایترۆجین
تێلوریۆم
تێلوریۆم یەکێکە لە توخمە کیمیایییەکان بە هێمای کیمیاییی «Te» و گەردیلە ژمارەی ٥٢.
سەرچاوەکان
پۆل:تێلوریۆم پۆل:توخمە کیمیایییەکان
بڕیارنامەی ٥٦١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٦١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٧ی نیسانی ١٩٨٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٥٧٥‌ەم، بە ١٣ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
١٨ی حوزەیران
لە دایکبوونەکان
ئیمریک ئۆبامیانگ ( یاریزانی تۆپی پێ)
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:حوزەیران
بڕیارنامەی ٥٦٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٦٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٠ی ئایاری ١٩٨٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ نیکاراگوا-ئەمەریکا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٥٨٠‌ەم،   پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٥ پۆل:مێژووی ئەمریکای ناوەندی پۆل:سنووری نیکاراگوا-ھۆندووراس
کینە ئەم؟
کینە ئەم؟ سروودێکی شڤان پەروەرە، ئەم سروودە ھۆنراوەی جگەرخوێنە و بە ڕێپێدانی ئەو لەلایەن شڤان پەروەرەوە دەستکاریی تێدا کراوە و لە ١٩٧٩دا وتراوە.