cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عەبدولوەھاب شوانی
پەرتووکە چاپکراوەکانی
٠١	(٤٤٤ شەو): چاپخانەی وەرزارەتی رۆشنبیری، ھەولێر/ چاپی یەکەم٢٠٠٨.
٠٢-	(٤٤٤ شەو): چاپخانەی وەرزارەتی رۆشنبیری، ھەولێر/ چاپی دووەم ٢٠١٢.
٠٣(وەزیری تەنیایی): چاپخانەی شەھاب، ھەولێر/چاپی یەکەم ٢٠٠٨.
٠٤-	(عەشق واتە: 1+1=١): چاپخانەی چوارچرا، سلێمانی/ چاپی یەکەم ٢٠٠٨.
٠٥-	(زمانی دایک): شانۆی منداڵان: چاپخانەی حاجی ھاشم/ ھەولێر ٢٠١٣.
٠١	ھاوڕێیانی دارستان:.... لە تەمەنی (٣) ساڵی بۆ (١٢) ساڵان.
٠٢	وانە: لە تەمەنی (٦) ساڵی بۆ (١٥) ساڵان.
٠٣.	کۆلارە: لە تەمەنی (٨) ساڵی بۆ (١٨) ساڵان.
٠٤.	جۆلانێ: لە تەمەنی (٦) ساڵی بۆ (١٨) ساڵان.
٠٥.	پەلکەزێڕینە: لە تەمەنی (٣) ساڵی بۆ (١٢) ساڵان.
٠٧	بەبە: لە تەمەنی (٣) ساڵی بۆ (١٢) ساڵان.
شانۆ و فیلم و دراما
نووسەری (٨) ھەشت شانۆی منداڵان کە ھەر یەکێک زیاتر لە جارێک نمایشکراوە.
ھونەری فۆتۆگرافی
یەکەم: سیناریست و نواندن لە پڕۆژەی ھونەری (دەرگە داخراوەکان) یەکەم کاری فۆتۆگرافی (کلتووری) تایبەت بە گەلانی ڕۆژ ھەڵاتی ناوەڕاست بە شێوەی Fine Art))لەسەر پرسی توند و تیژی دژ بە ڕەگەزی مێ.
نووسەر و سینارییست و پرۆدیسەر
٠١	ژیان لە دڵۆپێک. ٢٠١٠.
٠٢	کۆڵانی بێ کەسی. ٢٠٠٩.
٠٣	گەمەکانی ژیان. ٢٠٠٨
٠٤-	تۆربە. ٢٠٠٨.
٠٥	ھەزار مێرد. ٢٠١٥.
•	*نووسەر و سیناریستی: یەکەم زنجیرە درامای منداڵان لە کوردستانی عێراق، بەناوی (زنجیرە درامای وانە) کە زنجیرەیەک درامای پەروەردەیی بوو بۆ منداڵانی کورد لە ساڵی (٢٠١٢) پەخشکرا، یەکەم جار لە (کەناڵی ئاسمانی ھەولێر) دواتر لە کەناڵەکانی تر. کلیپ و گۆرانی و شیعر •	زیاتر لە (٤٠) چل شعرم کراوتە سروود و گۆرانی منداڵانە و نیشتمانی. بۆنموونە: ئەمانە تەنھا نموونەیەکی زۆر کەمە، کەھەمووی لە ساڵی ٢٠١٢ نووسراون و کراونەتە گۆرانی و کلیپ:
٠١	نووسینی ھۆنراوەی (پیانۆ)گوتنی: ئالا غفور. (کلیپکراوە)
٠٢-	نووسینی ھۆنراوەی (ھەولێرەکەم) گوتنی: ھەکار حەسەن. (کلیپکراوە)
٠٣	نووسینی ھۆنراوەی (ڕۆژی خۆشی) گوتنی: یاد سەباح ڕەنجدەر. (کلیپکراوە)
٠٤	نووسینی ھۆنراوەی (نیشتمان) گوتنی: وەلید ڕواندزی. (کلیپکراوە)
٠٥	نووسینی ھۆنراوەی (ساڵی نوێ) گوتنی: ھەکار حەسەن. (کلیپکراوە)
٠٦-	نووسینی ھۆنراوەی (نا بۆ جەنگ) گوتنی: ھەکار حەسەن. (کلیپکراوە)
٠٧	نووسینی ھۆنراوەی (پشوو) گوتنی: ڕەنوو جەوھەر. (کلیپکراوە)
٠٨-	نووسینی ھۆنراوەی (نا) گوتنی: ھێڤی پشتیوان کۆیی. (کلیپکراوە)
٠٩	نووسینی ھۆنراوەی (پێکەنین) گوتنی: ھەکار حەسەن. (کلیپکراوە)
٠١٠-	نووسینی ھۆنراوەی (وانە) گوتنی: ھەکار حەسەن. (کلیپکراوە)
٠١١	نووسینی ھۆنراوەی (گەشت) گوتنی: ھەکار حەسەن. (کلیپکراوە)
٠١٢-	نووسینی ھۆنراوەی (سوپاس پێشمەرگە) گوتنی: کۆرس. (کلیپکراوە)
٠١٤-	نووسینی ھۆنراوەی (یەکی شەش) گوتنی: کۆرس. (کلیپکراوە)
٠١٥-	نووسینی ھۆنراوەی (کوردستان) گوتنی: کۆرس. (کلیپکراوە)
شیعر و ھۆنراوە
•	نووسەری،(تایتل و حەیران و لاوک و مەقام) ی زنجیرە درامای (رەیحانە) " لەسەر خۆشەویستی نێوان (رەیحانە و مەزڵوم) لە کەناڵی ئاسمانی کوردستان پەخشکرا. •	نووسەر و سیناریست و خوێندنەوەی ٤ کلیپی شیعری. ٠١دوا ھەناسە/نووسین و خوێندنەوە ٢٠٠١٢" یەکەم جار لە ساڵی ٢٠١٢ لە کەناڵی ئاسمانی. ٠٢-	میحرابی دڵ/ نووسین و خوێندنەوە. ٢٠٠٨ (کلیپکراوە). ٠٣-	ئیلاھی/ نووسین و خویندنەوە ٢٠٠٨ (کلیپکراوە). ٠٤-	وانەی جوگرافیا/ بۆ مندڵان، نووسین و خویندنەوە. ٢٠١٣ (کلیپکراوە).
ئەزموونی کارکردن لەم بوارانە
سەرۆکی کۆمەڵەی مرۆڤ دۆستانی کوردستان٢٠١٢ تا ئێستا.
سەرۆکی ڕێکخراوی کۆلارە/ بۆ ڕۆشنبیری منداڵان ٢٠١٣تا ئێستا.
بیرۆکە و خاوەنی پڕۆژەی/ مام نەورۆز ٢٠١٣تا ئێستا.
بەڕێوەبەری کارگێڕی و خۆیەتی/ تۆڕی بەرگری لە منداڵان ٢٠١٤تا ئێستا.
بەڕێوەبەری کارگێڕی و خۆیەتی/ لە بەڕێوەبەرایەتی ھونەری سینەما/ ھەولێر. ٢٠١٥تا ئێستا.
سەرنووسەر و خاوەن ئیمتیازی/ گۆڤاری مام نەورۆز/ ٢٠١٥تا ئێستا.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان ژیاننامە پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:نووسەرانی کورد
لوسیفەر (دی سی کۆمیکس)
لوسیفەر ساماوێڵ مۆرنینگستار کەسایەتییەکە کە لە کتێبە کۆمیکە ئەمریکییەکانی دی سی کۆمیکسدا دەردەکەوێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دیکتاتۆرە خەیاڵییەکان پۆل:کەسایەتییەکانی تەلەڤیزیۆنی دی سی کۆمیکس پۆل:کارەکتەرەکانی تەلەفیزیۆنی کۆمیکەکانی دی سی
کاتێب یاسین
کاتێب یاسین  نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی جەزائیری پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩ پۆل:مردووانی ١٩٨٩
لا ماسیا
thumb|تەلاری لاماسیا لا ماسیا قوتابخانەیەکی تۆپی پێیە بۆ پێگەیاندنی یاریزانانی لاو کە تەلارەکەی لە هەرێمی کەتەلۆنیا یە لە شاری بارسەلۆنا ، یاریکەرانی فێرگەکە ئامادە دەکرێن بۆ تاقیکاری گەر ئاستی بەرزیان پێشکەش کرد ئەگەری چوونیان بۆ یانەی بەرشەلۆنە بەرز دەبێتەوە بەپێچەوانەوە گەر ئاستیان ڕوو لە دابەزین بکا ئەگەری فرۆشتینان بەرز دەبێتەوە.
یاریکەر بەرهەم هاتووەکان
سێرجیۆ ڕۆبێرتۆ جیرارد پیکی تیاگۆ ئەلکانتارا سیسک فابریگاز
سەرچاوە
پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی بەرشەلۆنا پۆل:یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا
شیواشۆکی سەرێ
شیواشۆکی سەرێ یان  شیواشۆکی قەڵەم یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شۆڕش لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
سێسک فابرێگاس
thumb|سێسک فابریگاس بەدرێسی هەڵبژاردەی نیشتیمانی ئیسپانیا لە[[یۆرۆی ٢٠١٢ .]] سیسک فابریگاس ناوی تەواوی فڕانسیسک فابریگاس سۆلار یاریکەری ئیسپانی لەدایک بووی ٤ی مەی ساڵی ١٩٨٧ ، سیسک یاری بۆ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانی و یانەی چێڵسی دەکات لە ھێڵی ھێرشبەر و ناوەڕاست ، ناوبراو یەکێکە لەو یاریکەرانی لە قوتابخانەی تۆپی پێی لاماسیا تایبەت بە یاریکەرە لاوەکان لە یانەی بەرشەلۆنە پێگەیەنراوە ، لەدوای پێگەیشتنی چووە ڕیزی یانەی ئارسەناڵ ی ئینگلیزی دوای ھەوڵ و کۆشکێکی زۆری یانەی بەرشەلۆنە توانرا لە وەرزی ٢٠١١ - ٢٠١٢ بەبڕی ٣٥ ملیۆن یۆڕۆ بگەڕێندرێتەوە بۆ یانەکەی باسێلۆنا.
سەرچاوە
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣ پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەتەلۆنیا پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی پۆل:یاریزانانی یانەی بارسێلۆنا پۆل:یاریزانانی لیگ ١ پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦
موجادەلە
سوورەتی موجادەلە سوورەتی ٥٨ی قورئانە و ٢٢ ئایەتە. یه‌كه‌م سوره‌تی جوزئی(٢٨)ته‌،‏به‌شێوازی توكيد ده‌ستی پێكردوه‌ خودای گه‌وره‌ده‌فه‌رمێت«قَدْ سَمِعَ».وه‌ له‌ هه‌مو ئایه‌ته‌كانیدا ‏لفظ الجلاله باسكراوه.سوورەتێکی مەدینەییە و دوای سوورەتی حەدید دابەزیوە. وه‌به‌ناوی(‏المجادلة)ناونراوه‌ له‌ژێر ڕۆشنای ئه‌و چیرۆكی ئه‌و ئافره‌ته‌ی كه‌ ده‌مه‌قاڵێی له‌گه‌ڵ پێغمبه‌ر (د.خ) به‌ناوی ‏خوله بنت ‏ثعلبة.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
ئیلیا کازان
ئیلیا کازان لەدایک بووی ٧ی ئەیلوول ١٩٠٩ لە شاری ئەستەمبوڵی وڵاتی تورکیا. باوک و دایکی یۆنانی بوون. ئەو یەکێکە لە باشترین دەرھێنەری شانۆیی و سینەمایی ئەمەریکی، ئەو ھەر لە تەمەنی چوار ساڵیدا لەگەڵ باوانیدا بەرەو ئەمریکا کۆچیان کرد و ژیانی لەوێ بەسەر برد. دواتر لە زانکۆی یەیل لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وانەی درامای خوێندووە،  پێش ئەوەی ببێتە ئەکتەرێک لە "گرووپی کۆمەڵی شانۆ" لە نیویۆرک لە شانۆی فیدڕالی بەشێوەیەکی پاک و بەوپەڕی توانا کاری کردووە وەک لێپرسراوی ئێکسیسوار و ئەکتەر و ھاوکاری دەرھێنەر و دەرھێنەرو  چەندین کاری تری بە ئاکام گەیاندووە جێێ ئاماژەیە  چوار جار بۆ ئۆسکار کارەکانی ئامادە کراوە و دوو جاری ئۆسکار پێ بەخشراوە وەک باشترین دەرھێنەر لەساڵانی  ١٩٤٨  لە فیلمی ڕو بەستی نادیار و ١٩٥٥  لە فیلمی لەدەم مینا جا بۆ جوانترین کار کەشێوەی پلە دووی دەرچوو لە بازنە یاساییەکەی ئۆسکار بۆ جارێکی تر لەساڵێ  ١٩٩٩ ئۆسکاری  وەرگرت  وە لەساڵێ ٢٧ی ئەیلوول ساڵی ٢٠٠٣ دوای چەندین کاری سەرکەوتوو کۆچی دوایی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی پۆل:دەرھێنەرانی شانۆی ئەمریکی پۆل:مردووانی ٢٠٠٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنەر پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی پۆل:وەرگری خەڵاتی ڕێزلێنانی ئەکادیمیا پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت) پۆل:نووسەرانی ئەمریکی کە بە ڕەچەڵەک یۆنانین پۆل:براوەی باشترین دەرهێنەری گۆڵدن گڵۆب پۆل:براوەکانی خەڵاتی گیڵد ئۆف ئەمریکا پۆل:بەرهەمهێنەرانی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:براوەی باشترین دەرھێنەری گۆڵدن گڵۆب پۆل:بەرھەمھێنەرانی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب
ڤالێڤۆ
ڤالێڤۆ شارێکی لە سربیای ناوەندی لە وڵاتی سربیا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٨٫٢٤٧ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڤالێڤۆ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سربیا
کانی بەرد، شەقڵاوە
کانی بەرد گوندێکە دەکەوێتە ناوچەی خۆشناوەتی دۆڵی بالیسان، لە ڕووی ئیدارییەوە سەر بە قەزای شەقڵاوە پارێزگای ھەولێرە، دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی ھەولێر بە دووری ٨٩ کم. ئێستا نزیکەی ٧٥ ماڵ دەبێت. لە ساڵی ١٩٨٧ لەگەڵ گوندەکانی بالیسان و شێخ وەسان کیمیاباران کراوە.
ھەڵەج
ھەڵەج گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ھەڵەج ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
زیندەکیمیا
زیندەکیمیا (بە ئینگلیزی: Biochemistry) بەشێک لە زانستی کیمیایە کە باس لە کارکردنی ساختمانە زیندووەکان لە ڕووی کیمیاییەوە دەکات. زیندە کیمیا پەیوەندی بە چەند گەردێکی تایبەت هەیە وەک پڕۆتین، کاربۆهایدرایت و چەوری (لیپید) هەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندەکیمیا پۆل:زیندە-تەکنۆلۆژیا
ئەسۆوشیەیتید پرێس
ئەسۆوشیەیتید پرێس ئاژانسێکی ھەواڵی قازانج نەویستی ئەمریکییە و بارەگای سەرەکی لە شاری نیویۆرکە. ئاژانسەکە کە لە ساڵی ١٨٤٦ دامەزراوە پێکھاتووە لە کۆمەڵێک دەزگای میدیایی و ڕۆژنامەی ئەمریکی. ڕاپۆرتەکانی ئەسۆوشیەیتید پرێس بە ئینگلیزی و ئیسپانی و عەرەبی بەرھەم دەھێندرێن و دەنێردرێن بۆ ھەموو ئەو میدیا و ڕۆژنامانەی کڕیاری ئاژانسەکەن. ئەسۆوشیەیتید پرێس تا ئێستا ٥٤ خەڵاتی پولیتزەری بەدەست ھێناوە، لەوانە ٣٢ خەڵاتی فۆتۆگرافی، لەوەتەی خەڵاتەکە لە ساڵی ١٩١٧ دابەش دەکرێت.
سامسۆنگ گالاکسی ئێس پڵەس
250px|بێچوارچێوە|چەپ
سامسۆنگ گالاکسی ئێس پڵەس (بە ئینگلیزی: Samsung Galaxy S Plus) مۆبایلی ژیری ئەندرۆیدە، دوستکراوی کۆمپانیای سامسۆنگە، ئەم مۆبایلە بڵاوکراوەتەوە لە تەمووزی ٢٠١١.
ئەسۆوشیەیتید پرێس
لە ساڵی ٢٠١٦دا ئەو ھەواڵانەی کە لەلایەن ئەسۆوشیەیتید پرێس کۆدەکرانەوە لەلایەن زیاتر لە ١٣٠٠ ڕۆژنامە و سەرچاوەی ھەواڵەوە بڵاودەکرانەوە. ئەسۆوشیەیتید پرێس ٢٤٨ ئۆفیسی لە ٩٩ وڵاتدا ھەیە. ئاژانسەکە ھەروەھا تۆڕی ڕادیۆیی ئەسۆوشیەیتید پرێسیش کار پێدەکات کە دوو جار پەخشی ھەواڵ دابین دەکات لە کاتژمێرێکدا. زۆرێک لە ڕۆژنامە و سەرچاوەکانی ھەواڵی دەرەوەی ئەمریکا کڕیاری ئەسۆوشیەیتید پرێسن و پارە دەدەن بۆ بەکارھێنانی بەرھەمەکانی ئاژانسەکە بەبێ ئەوەی ئەندامی ئاژانسەکە بن. وەک بەشێک لە ڕێککەوتنی پێکەوە کارکردنیان لەگەڵ ئەسۆوشیەیتید پرێس، زۆربەی ئەندامانی ئاژانسەکە مۆڵەتی ڕاستەوخۆ دەدەن بۆ ئەسۆوشیەیتید پرێس بۆ بڵاوکردنەوەی ئەو ڕاپۆرت و ھەواڵە ناوخۆییانەی بەرھەمیان دەھێنن.
سامسۆنگ گالاکسی ئێس پڵەس
سەرچاوە
پۆل: ئامێرەکانی ئەندرۆید پۆل: مۆبایلەکانی سامسۆنگ پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان
ئەسۆوشیەیتید پرێس
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان کە بارەگاکەیان لە ئەمریکایە
سامسۆنگ گالاکسی ئێس پڵەس
سەرچاوە
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
کرالێڤۆ
کرالێڤۆ شارێکی لە سربیای ناوەندی لە وڵاتی سربیا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٧٫٤٠٧ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شومادیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سربیا پۆل:کرالێڤۆ
وەیسک
وەیسک (Weyisk، بە فارسی: ویسک) گوندێکە لە بەخشی نەمەشیر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٤٨ کەس لە ٢٨ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
پارێزگای ستارا زاگۆرا
پارێزگای ستارا زاگۆرا پارێزگایەکی باشووری ناوەڕاستی بولگاریایە ناوی لێنراوە لە ناوەندی کارگێڕی و پیشەسازییەکەیەوە- شاری ستارا زاگۆرا. پارێزگاکە ڕووبەرەکەی ٥١٥١٫١ کیلۆمەتر دووجایە کە دابەشکراوە بەسەر ١١ شارەوانیدا کە کۆی ژمارەی دانیشتووانیان ھەیە، تا مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩، کە ٣٥٠٬٩٢٥ کەسە. لە نێوان ساڵی ١٩٣٤ و ساڵی ١٩٤٩، پارێزگاکە بەشێک لە پارێزگای کارجالی ئێستای لەخۆگرتبوو.
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی پارێزگای ستارای زاگۆرا ٣٧٠٬٦٦٥ کەس بووە (٣٧٠٬٦١٥ کەسیش ھاتووە) بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١، کە ٤٨٫٩٪یان لە ڕەگەزی نێر و ٥١٫١٪یان لە ڕەگەزی مێ بوون. ا کۆتایی ساڵی ٢٠٠٩، ژمارەی دانیشتووانی پارێزگاکە کە لەلایەن دامەزراوەی نیشتمانی ئاماری بولگاریا ڕاگەیەندراوە، ژمارەیان ٣٥٠٩٢٥ کەس بووە کە ٢٥٫٢٪یان دانیشتووانی سەرووی ٦٠ ساڵە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی بولگاریا
دۆمینیک زاردی
دۆمینیک زاردی نووسەر و ئەکتەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز پۆل:ئەکتەرە فەڕەنسییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠ پۆل:مردووانی ٢٠٠٩
٢٦٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ھاوسۆزی
alt=|وێنۆک|200px ھاوسۆزی دەبێتە ھۆی ھاندانی خەڵکی بۆ یارمەتیدانی ئاسان کردن و کەم کردنەوەی ئازارەکانی خەڵکانی دی و خۆیان.
خەسڵەتەکانی ھاوسۆزی بریتیین لە (خۆڕاگری و ژیری، میھرەبانی و کۆڵنەدان، گەرموگوڕی و چارەسەر). زۆرجار یەکێک لە سەرەکیترین لایەنەکان کە ناوەڕۆک و پەیوەندی کۆمەڵایەتی بەھێز و بنیاد دەنێت گرنگی دانە بە کەسانی دی.
جیاوازن نێوان بەزەیی و ھاوسۆزی، بەزەیی وەڵام دانەوەیە لە بەرامبەر ئازاد چەشتن و خەمخۆری. بەڵام ھاوسۆزی وەڵام دانەوەیە بە شێوازێکی گەرم و گوڕ و بایەخدان بە کەسەکان.
بیردۆزەکان
بە درێژای ساڵان تێڕوانینی بیردۆزی لەسەر ھاوسۆزی ھاتونەتە کایەوە، ئەم سێ تێڕوانینە بیردۆزەی خوارەوە پیشاندەری ناوەڕۆک و پەرسەندنی بابەتی ھاوسۆزیەوە.
دەروونناسی
ھاوسۆزی بووە بە بەشێک لە دەروونناسی ئەرێنی و دەروونناسی کۆمەڵایەتی و چەندەھا لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە. دالای لاما دەلێت "بوونی ھاوسۆزی پێویستییە" وە ئەمە بە "پرسیار لەسەر بەردەوامی مرۆڤ" دادەنرێت. ھاوسۆزی بریتییە لە پەیوەست بوون بە یەکێکی ترەوە لەرێی ناسینی ئەو کەسەوە، ناسینی کەسەکە بەھۆی ھاوسۆزیەوە دەکرێت ببێتە ھۆی زیادکردنی ھاندان بۆ ئەنجام دانی کارێک بەمەبەستی رزگارکردن و یارمەتی دانی کەسانی دی لە ئازارچەشتن و دڵتەنگی.
ھاوسۆزی بەندە لەسەر سێ داواکاری بنچینەیی:
پزیشکی
ھاسۆزی یەکێکە لە گرنگترین خەسڵەتەکانی پزیشکان کە لە کەرتی خزمەتگوزاری تەندروستی دا کاردەکەن. پێشنیاری ئەوە کراوە کە بوونی ھاوسۆزی دەبێتە ھۆی دروست بوونی ویستی یارمەتی دانی کەسی ئازارچەشتوو. ئەو ویستی ھاوکارییە بە ھاوسۆزی دانانرێت، بەڵکو ھاوسۆزی بە ھاوشێوەی ئەو ھاستانە دادەنرێت کە دەبنە ھۆی کەم کردنەوە ڕادەی ئازارەکە.[١٤] پزیشکان زۆرجار ئەرکە سەرەکییەکانیان پێناسەدەکان بە: بوونی بەرپرسیارێتی بۆ دانانی بەرژەوەندییەکانی نەخۆشەکە لە سەرەتاوە، وە بەرپرسیارێتی لە ئازارنەدان، پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری گونجاو و پاراستنی نێھێنێتی و تایبەتێتی کەسی نەخۆش.
ھاوسۆزی بە بەشێک لەم ئەرک و بەرپرسیارێتییە دادەنرێت بەھۆی بوونی پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ناساندن و چارەسەری ئازار و خەمەکان. ئەو پزیشکانەی خاوەنی ھاوسۆزیین تێگەیشتوون لە کاریگەرییەکانی نەخۆشی و ئازارچەشتن لەسەر ھەڵوێست و مامەڵەی مرۆڤەکان. لە ناوەندە تەندروستییەکان دا ئەمە سەلمێندراو و پیشاندراوە لە پەیوەندی نێوان نەخۆش و پزیشکان دا. پەیوەندی نێوان نەخۆش و پزیشکان بەڵگەیە کە ھاوسۆزی ھەستێکی کۆمەڵایەتییە و بەندە لەسەر ڕادەی نزیکی تاکەکان لە یەکدییەوە.
کارڵ سەیگن
لە زانکۆی ھارڤارد مامۆستا بووە و بەژداری کردووە لە دامەزراندنی ئاژانسی ناسا و چەندان پرۆژەی تر. ھەوادارانی ئەم زانایە ناتوانن ھەرگیز ئەو زنجیرە دیۆکۆمێنتاریەی لە بیر بکەن کە لە کەناڵەکانی تەلەڤیزیۆن دەیکرد بە ناوی کۆسمۆس (Cosmos) و دواتر ئەم دیۆکۆمێنتاریە کرا بە کتێب بە ھەمان ناوەوە.
ھاوسۆزی
مێژوو
لە یۆنانی کۆن و فەیلەسوفەکانی رۆمادا متمانەیان بە ھەستی ھاوسۆزی نەبوو، بە پێی بۆچوون و بیرکردنەوی چەندەھایان ژیربێژی تەنھا ڕابەری درووست بووە بۆ مامەڵەکردن و لەلای ھەندێکیان ھاوسۆزی نە ویستراو بوو نە خوازراو بووە.
کارڵ سەیگن
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مردووانی ١٩٩٦ پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:گەردوونناسانی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی پۆل:ستێرفیزیک پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤ پۆل:گەردوون پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو پۆل:جووە ئەگنۆستیکەکان پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:چالاکوانە جووەکان پۆل:پارێزەرانی بۆشایی ئاسمان پۆل:نوسەران دەربارەی ئاین و زانست
ھاوسۆزی
مێژوو
لە ڕاستی دا، لە کۆمەڵگەی رۆمادا پیشان دانی ھاوسۆزی بەرامبەر یەکێک کە شایستە بووبێت وەک ڕەوشت بەرزی و بەھێزی و بەرامبەر بە یەکێک کە شایستە نەبووبێت بە ناڕەوشتانە و لاوازی تەماشاکراوە.
مەلا عەلی (شاعیر)
حوسێن مەولود ئەحمەد ناسراوە بە مەلا عەلی لە ساڵی ١٩٥٣ لە گوندی بەردبرد ی قەزای ماوەت سەر بە ناوچەی شارباژێر لە دایک بووە. لە ساڵی ١٩٦٢–١٩٩٣ پۆلەکانی سەرەتای لە سەرچنار و ماوەت و چەرمەگا تەواو کردووە. لە ساڵی ١٩٧١–١٩٧٢ پەیوەندی کردووە بە زەنجیری ڕۆشنبیری کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان بۆیە لە ساڵی ١٩٧٤ دەکرێت بە لێپرسراوی ڕێکخراوی تۆلەی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان. لە ساڵی ١٩٧٦ چووەتە زانکۆی سلێمانی کۆلێژی ئەدەبیات بەشی کوردی، بۆیە کاتێک فەرمانی دەستگیرکردنی بۆ دەردەچێت ناچێتەوە بۆ زانکۆ خوێندن تەواو ناکات. لە ڕێکەوتی ٣٠ کانوونی دووەم ساڵی ١٩٧٩ بۆ ئەنجامدانی چالاکییەکی پارتی زانی لە ناوچەی سوورداش لە گوندی کرژە لەلایەن بەعسییەکان پێیان دەزانێت دەستگیر دەکرێت. دوای دەستگیرکردن و ئەشکەنجەدانێکی زۆر لە زیندان و دەزگاکانی ڕژێمی بەعسیدا، لە ڕۆژی ٦ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٧٩ لە دادگای ھەیئەی خاسەی کەرکووک (دەستەی تایبەتی کەرکووک) بە شێوەیەکی نمایشی لە چەند خولەکێکدا بەبێ ئەوەی پارێزەری ھەبێت دادگایی دەکرێ و بڕیاری لەسێدارەدانی بەسەردا دەسەپێنرێت. لەدوای دەرچونی فەرمانی لەسێدارەدانییەوە تا ڕۆژی جێبەجێکردنی حوکمەکەی کە تەنیا ٤٥ ڕۆژی خایاندووە لە شەوی ٢٢ لەسەر ٢٣ تەممووزی ١٩٧٩ لە زیندانی موسڵ لەگەڵ دوو ھاوڕێی تری بەناوەکانی «ئەڵوەند عومەر حسێن» و «عەلی عالی حسێن» لە سێدارە دەدرێن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
نامە فارسییەکان
نامە فارسییەکان بەرھەمێکی وێژەیییە کە لەلایەن مۆنتسکیۆ لە ساڵی ١٧٢١ چاپ کراوە و باس لە ئەزموونی دوو نەجیبزادەی خەیاڵیی فارس دەکات بە ناوەکانی ئوزبەک و ڕیکا، کە چەند ساڵێک لە فەڕەنسا لەژێر دەسەڵاتی لویسی چواردەیەم دەژین.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆژھەڵاتناسی پۆل:فەلسەفەی ئایین پۆل:مۆنتسکیۆ
٢٦٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کروشێڤاتس
کروشێڤاتس شارێکی لە سربیای ناوەندی لە وڵاتی سربیا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٦٫٥٨٣ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سربیا پۆل:کروشێڤاتس
فرانسواز مال-ژۆریس
فرانسواز مال-ژۆریس ڕۆماننووس و نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠ پۆل:مردووانی ٢٠١٦ پۆل:نووسەرانی بەلجیکی لە فەڕانسا
سەرۆک کۆماری بولگاریا
سەرۆکی کۆماری بولگاریا سەرۆکی دەوڵەتی بولگاریا و فەرماندەی گشتی سوپای بولگاریایە. شوێنی نیشتەجێبوونی فەرمی سەرۆک لە شوێنی نیشتەجێبوونی بۆیانا لە شاری سۆفیایە. دوای تەواوبوونی خولی دووەمی دەنگدان، کاندید ڕومێن ڕادیڤ لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ بە سەرۆکی بولگاریا ھەڵبژێردرا
دوای ئەوەی تاکێک دوو خول وەک سەرۆک کۆمار بووە، ئەو کەسە بۆ ھەمیشە قەدەغە دەکرێت کە جارێکی دیکە بە سەرۆکایەتی ھەڵبژێردرێتەوە بەپێی ئەو ڕێسایانەی کە لە دەستووری بولگاریادا ھاتووە. سەرۆک کۆمار ساڵانە لە شەوی سەری ساڵدا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیدا قسە لەگەڵ میللەت دەکات، تەنھا چەند ساتێک پێش دەستپێکردنی ساڵی نوێ.
کۆتاییھێنان بە پۆست
بەپێی دەستوور، ئەرکی سەرۆک کۆمار تەواو دەبێت ئەگەر و کاتێک:
سەرچاوەکان
سەرۆک کۆمارەکانی بولگاریا بولگاریا
حەشر
سوورەتی حەشر سوورەتی ٥٩ی قورئانە و ٢٤ ئایەتە. له‌ جوزئی(٢٨)داهاتوه‌، وه‌یه‌كێكه‌ له‌"المُسبِّحات"كه‌ ئه‌وسوره‌تانه‌ن كه‌ به‌یادوته‌سبیحی خوایپه‌روه‌ردگار ده‌ستپێ ده‌كه‌ن به‌كار ڕابردوی " سَبَّحَ "یه‌كێكه‌ له‌شێوازه‌كانی ‏ثناءوتسبيح  سوورەتێکی مەدینەییە و دوای سوورەتی موجادەلە دابەزیوە. ‏والحشریه‌كێكه‌ له‌ ناوه‌كانی ڕۆژی دوایی له‌ئاینی ئیسلامدا.
هۆكاری دابه‌زین
ئه‌م سوره‌ت له‌ڕوداوی ‏بني النضير-كه‌گه‌ڕه‌كیك بووله‌ گه‌راكه‌كانی(یه‌هود)له‌ساڵی٤ی كۆچی.كه‌ باسله‌ چۆنیاتی ڕودانه‌كه‌ وه‌بۆ چی بوو وه‌چی سزاكه‌بو.
هۆی ناونان
به‌وناوه‌وه‌ ناونراچونكه‌ خوای گه‌وره‌ ئه‌و كه‌سه‌بو كه‌ یه‌هودی حه‌شركرد له‌ده‌ره‌وه‌ی شار. وه‌هه‌رئه‌وه‌ كه‌ ته‌واوی خڵكی حه‌شر ده‌كات له‌ڕۆژی دوایی بۆمه‌به‌ستی لێپچینه‌وه‌
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
دەیڤید ئارمسترانگ
وێنۆک|دەیڤید ئارمسترانگ دەیڤید مالێت ئارمسترانگ (۱۹۲۶ - ۲۰۱۴) فەیلەسووفێکی ئۆسترالیایی بوو. ناوبانگی زۆرتر بە بۆنەی کارەکانی لەسەر میتافیزیک و فەلسەفەی زەین ەوەیە. لە ۲۰۰۸دا، وەکوو ئەندامی فەخریی لە «ئاکادیمیای ھونەر و زانستەکانی ئەمریکا»دا ھەڵبژێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦ پۆل:مردووانی ٢٠١٤ پۆل:فەیلەسووفانی شیکارانە پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست پۆل:خەڵکی مێلبۆرن پۆل:دەرچوانی زانکۆی سیدنی
فەتحی قودس (٦٣٦-٦٣٧)
فەتحی قودس (٦٣٦-٦٣٧) بەشێک بوو لە فەتحەکانی موسڵمانان بۆ شام و ئەنجامی هەوڵە سەربازییەکانی خەلافەتی ڕاشدین دژی ئیمپراتۆریەتی بیزەنتین لە ساڵی ٦٣٦-٦٣٧ ڕوویدا. دەستی پێکرد کاتێک سوپای ڕاشدین بە فەرمانی ئەبو عوبەیدە گەمارۆی قودسی دا لە تشرینی دووەمی ٦٣٦ دەستی پێکرد، دوای شەش مانگ پاتریک سۆفرۆنیۆس ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر تەسلیمبوون، بە مەرجێک تەنها ملکەچی خەلیفە بێت. لە ساڵی ٦٣٧ یان ٦٣٨، خەلیفە عومەر (ر. ٦٣٤-٦٤٤) بە شێوەیەکی شەخسی خۆی گەشتی کردووە بۆ قودس بۆ وەرگرتنی ملکەچی شارەکە. بەم شێوەیە پاتریک سۆفرۆنیۆس خۆی تەسلیم کرد.
داگیرکردنی شارەکە لەلایەن موسڵمانانەوە کۆنترۆڵی عەرەبی بەسەر فەلەستیندا چەسپاند، کە جارێکی دیکە تا جەنگی خاچپەرستی یەکەم لە ساڵی ١٠٩٩دا مەترسی لەسەر نەدەبوو.
باکگراوند
قودس شارێکی گرنگی پارێزگای فەلەستینی یەکەم بیزەنتین بوو. تەنها ٢٣ ساڵ پێش فەتحی موسڵمانان، لە ساڵی ٦١٤دا، لە دوایین جەنگەکانی بیزەنتین-ساسانیدا کەوتە دەست سوپای ساسانی داگیرکەر لە ژێر دەستی شەهربەرازدا. فارسەکان شارەکەیان تاڵان کرد، و دەوترێت ٩٠ هەزار دانیشتووی مەسیحی ئەو شارەیان کۆمەڵکوژ کردووە. وەک بەشێک لە تاڵانکردنەکە، کڵێسای گۆڕی پیرۆز وێرانکرا و خاچی ڕاستەقینە گیرا و بردیانە تیسفۆن وەک شوێنەوارێکی پیرۆز کە لە شەڕدا گیرابوو. دواتر خاچەکە لەلایەن ئیمپراتۆر هەرقلەوە گەڕێنرایەوە بۆ قودس دوای سەرکەوتنی کۆتایی بەرامبەر فارسەکان لە ساڵی ٦٢٨. جولەکەکان کە لە زێدی خۆیان کە لەلایەن مەسیحییەکانەوە کۆنترۆڵکرابوو، گۆشەگیرییان لەسەر بوو، سەرەتا یارمەتی فەتحکەرانی فارسیان دا.
دوای مردنی پێغەمبەر محەممەد (ص) لە ساڵی ٦٣٢، سەرکردایەتی موسڵمانان گواسترایەوە بۆ خەلیفە ئەبوبەکر (ر. ٦٣٢-٦٣٤) دوای زنجیرەیەک هەڵمەت کە بە جەنگەکانی ریدا ناسراون. کاتێک ئیمام ئەبوبەکر بەسەر عەرەبستاندا مسۆگەر بوو، بە داگیرکردنی عێراق، کە ئەوکات پارێزگایەکی ئیمپراتۆریەتی فارسی ساسانی بوو، شەڕی فەتحی لە ڕۆژهەڵات دەستپێکرد؛  لە کاتێکدا لە بەرەی ڕۆژئاوادا بوو، سوپاکانی داگیریان کرد بۆ سەر ئیمپراتۆریەتی بیزەنتین.
لە ساڵی ٦٣٤دا ئەبوبەکر کۆچی دوایی کرد و عومەر (ر. ٦٣٤-٦٤٤) شوێنی گرتەوە، کە بەردەوام بوو لە شەڕی فەتحی خۆی. لە مانگی ئایاری ٦٣٦، ئیمپراتۆر هەرقل (ر. ٦١٠-٦٤١) دەستی بە گەشتێکی گەورەی کرد بۆ وەرگرتنەوەی خاکی لەدەستچوو، بەڵام سوپاکەی بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە لە شەڕی یارموک لە ئابی ٦٣٦ شکستی هێنا. دواتر ئەبو عوبەیدە، فەرماندەی گشتی ڕەشیدون  لە سوپای رەشیدون لە سوریا، لە سەرەتای مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ٦٣٦دا ئەنجوومەنێکی جەنگی ئەنجامدا بۆ تاوتوێکردنی پلانەکانی داهاتوو. بۆچوونی ئامانجەکان لە نێوان شاری کەنار دەریای قەیسەر و قودس جیاواز بوو. ئەبو عوبەیدە دەیتوانی گرنگی هەردوو ئەم شارە ببینێت، کە بەرەنگاری هەموو هەوڵەکانی موسڵمانان بوەوە بۆ گرتن. بەهۆی ئەوەی نەیتوانی بڕیار لەسەر ئەو بابەتە بدات، نامەیەکی بۆ خەلیفە عومەر نووسی بۆ وەرگرتنی ڕێنمایی. خەلیفە لە وەڵامەکەیدا فەرمانی پێکردن کە ئەم دووەمیان بگرن. بەم پێیە ئەبو عوبەیدە لە جابیاوە بەرەو قودس ڕۆیشت و خالید کوڕی وەلید و پاسەوانە گەڕۆکەکەی سەرکردایەتی پێشڕەوییان کرد. موسڵمانان لە دەوروبەری سەرەتای مانگی نۆڤەمبەر گەیشتنە قودس و گارنیۆنی بیزەنتین کشایەوە بۆ ناو شارە قەڵادارەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:٦٣٦ پۆل:٦٣٧
گیراوەی ئاوی
وێنۆک|ئایۆنی سۆدیۆم کە لە ناو ئاو تواوەتەوە گیراوەی ئاوی بریتییە لە گیراوەیەک کە ئاو پێکھاتەی سەرەکییەتی. لەم جۆرە گیراوانە کورتکتاوەی aq لەناو کەوانەیەک دادەنرێت کە ئاماژەیە بەوەی کە ماددەکە لە ئاو دا تواوەتەوە، بۆ نموونە: NaCl(aq). ئاو وەک باشترین، ھەرزانترین و لەبەردەست ترین ماددە دادەنرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:گیراوەکان پۆل:زانستی ماددە
باییزێر
باییزێر (Bayîzêr، بە فارسی: بایزید) گوندێکە لە بەخشی نەمەشیر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٩١ کەس لە ١٥ بنەماڵەدا بووە.
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی دەکەوێتە بەکرەجۆ بەدووری ١٥ کیلۆمەتر لە شاری سلێمانی، فڕۆکەخانەکە لە ساڵی ٢٠٠٣ بەردی بناغەی بۆ دانراو و لە ساڵی ٢٠٠٥ بەتەواوی بەکار خرا.
چون و ھاتن
ئەو شارانەی کە لەڕێگای فڕۆکەخانەی سلێمانی گەشتیاران دەتوانن گەشتەکانیان بەئەنجام بگەیەنن.
ژان برووتۆن
ژان برووتۆن نووسەر و شاعیری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠ پۆل:مردووانی ٢٠٠٦
٢٦٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
مومتەحنە
سوورەتی مومتەحنە سوورەتی ٦٠ی قورئانە  له‌جوزئی(٢٨)و ١٣ ئایەتە. سوورەتێکی مەدینەییە و دوای سوورەتی حەشر دابەزیوە.به‌ شێوازی‏(نداء)ده‌ستی پێكردوه‌ كه‌خودای په‌روه‌ردگار ده‌فه‌رمێت﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا﴾. ئایه‌تی یه‌كه‌می ئه‌م سوره‌ته‌ به‌درێژترین ئایه‌تی ده‌سپێكی سوره‌ت داده‌نرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
ڤرانیێ
ڤرانیێ شارێکی لە سربیای ناوەندی لە وڵاتی سربیا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٦٫٤٩٥ کەس بووە.
بڕیارنامەی ٨٩٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٩٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٣٣١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
ڤرانیێ
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سربیا
بڕیارنامەی ٨٩٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٤ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩٤ پۆل:لوبنان لە ١٩٩٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
بەرھەم ساڵح
بەرھەم ئەحمەد ساڵح (؛ لەدایکبووی ١٢ی ئەیلوولی ١٩٦٠) سیاسەتوانێکی کوردە. ئەو لە ماوەی لە ماوەی ساڵانی ٢٠١٨ بۆ ٢٠٢٢، ھەشتەمین سەرۆککۆماری عێراق بوو. سەرۆک وەزیرانی پێشووی ھەرێمی کوردستان و جێگری سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی فیدراڵی عێراق بووە.
ژیانی سەرەتایی و خوێندن
بەرھەم ئەحمەد ساڵح لە ١٢ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە شاری سلێمانی لەدایکبووە. لە ١٩٧٩ دوو جار لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە دەسگیرکراوە بە تۆمەتی پەیوەندیکردن بەڕیزەکانی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستان. ماوەی ٤٣ ڕۆژ لە زیندانەکانی ئاسایش (ئەمن) لە (ھەیئەی تەحقیقی خاسە) لە کەرکووک دەسگیرکراوە. دوای ئازادکردنی لە زیندان خوێندنی ئامادەیی بە سەرکەوتوویی تەواو کردووە و پلەی یەکەمی لەسەر ئاستی کوردستان و پلەی سێیەمی لەسەر ئاستی عێراق بەدەستھێناوە. پاشان بەھۆی چاودێریی ئەمنییەوە عێراقی جێھێشت و چووە بەریتانیا.
بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاریی شارستانی و تەلارسازی لە ساڵی ١٩٨٣ لە زانکۆی کاردیف لە بەریتانیا بەدەستھێناوە. خاوەنی بڕوانامەی دکتۆرایە لە بواری ئامار و پراکتیزەی کۆمپیوتەر لە ئەندازیاریی گشتی. لە ساڵی ١٩٨٧ لە زانکۆی لیڤەربول لە بەریتانیا. وەک ئەندازیاری ڕاوێژکار لە کۆمپانیایەکی ئەورووپی کاری کردووە.
لەناو حکوومەتی عێراقیدا
لە دوای ڕووخانی ڕژێمی سەددامی لە بەغداد، بووە بە جێگری سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی کاتیی عێراق لە نیوەی دووەمی ساڵی ٢٠٠٤. لە ساڵی ٢٠٠٥ بووە بە وەزیری پلاندانان لە حکوومەتی ئینتیقالی عێراق. دواتر لە ساڵی ٢٠٠٦ تاکوو ٢٠٠٩ جێگری سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی ھەڵبژێدراوی عێراق (حکوومەتی نوری مالکی) بووە، ھاوکات سەرۆکایەتی لیژنەی ئابووری پێسپێردراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی سلێمانی پۆل:زیندووان پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق پۆل:سیاسەتوانانی کورد پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:موسڵمانانی کورد پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عێراق پۆل:ئەو کەسانەی ھەوڵی تیرۆریان دراوە
بڕیارنامەی ٨٩٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٩٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەبخازیا، گورجستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٣٣٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئەبخازیا و گورجستان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٤ پۆل:ئەبخازیا لە ١٩٩٤ پۆل:گورجستان لە ١٩٩٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ گورجستان
خاسەگی سوڵتان
وێنۆک|[[خوڕەم سوڵتان، خاسەگی سوڵتانی دەرباری سوڵتان سولەیمانی قانوونی]]
خاسەگی سوڵتان (بە عوسمانلی: خاصگی سلطان) لەقەبێک بوو کە لە دەرباری عوسمانی بە ئەو ژنەی دەدرا کە دایکی جێگری سوڵتانی عوسمانی بوو. خاسەگی سوڵتان لە دەرباردا زۆر بەھێز بوو و دوای دایکی سوڵتان (کە پێی دەوترا "والیدە سوڵتان")، دووەمین ژنی دەسەڵاتداری دەرباری عوسمانی بوو. ھەرچەند کە بە ھۆی ئەوە کە پێوەندییەکی سێکسی زۆر بە تەوژم لە نێوان سوڵتان و خاسەگی سوڵتاندا ھەبوو، بەڵام خاسەگی ھیچکات لەو مەترسییەی کە مەقامی خۆی لە دەست بدات بێ بەری نەبوو، وەک ئەو شتەی کە لە سەردەمی سوڵتان سولەیمانی قانوونیدا بۆ ماھیدەوران سوڵتان ڕووی دا.
پۆل:ژنانی سوڵتان
بڕیارنامەی ٨٩٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٩٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٤ی شوباتی ١٩٩٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ سۆمالیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٣٣٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٤ پۆل:سۆماڵیا لە ١٩٩٤ پۆل:سۆمالیا لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سۆماڵیا
حەوتەوا
حەوتەوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
حەوتەوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سەف
سوورەتی سەف سوورەتی ٦١ی قورئانە و ١٤ ئایەتە. سوورەتێکی مەدینەییە و دوای سوورەتی مومتەحنە دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
تیتە کوبۆ
تیتە کوبۆ (久保帯人 - کوبۆ تیتە) (ناوی ڕاستەقینەی نوریاکی کوبۆیە (久保宣章 - کوبۆ نوریاکی) مانگاکارێکی ژاپۆنییە لەدایکبووی ۲٦ حوزەیران ۱۹۷۷، بەناوبانگ بووە بەھۆی کاری دووەمی بلێتچ کە ڕێژەیەکی فرۆشتنی گەورەی بەدەست ھێنا لە ژاپۆن و ویلایەتە یەکگرتووەکان کە ڕێژەی فرۆشتنی لە ژاپۆن گەیشتە ٨۲ میلیۆن تیراژ لە ساڵی ۲۰۱۳.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:نەخشکێشە ژاپۆنییەکان پۆل:زیندووان پۆل:وێنەکێشانی مانگا پۆل:وێنەکێشە ژاپۆنییەکان لە پارێزگای ھیرۆشیما
ڕۆھاتین
230px|وێنۆک|[[ڕۆکسێنێلا کە لە دایک بووی ڕۆھاتینە]]
ڕۆھاتین یەکێکە لە شارستانەکانی ڕۆژاوای وڵاتی ئوکراینا کە بە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١، ژمارەی دانیشتوانی ٨٨٠٠ کەسە. ئەم شارە لە سەدەی ١٢ی زایینیدا بناغە دانراوە و ساڵانێکی زۆر لە ژێر حوکمی دەوڵەتە پۆڵەنداییەکاندا بووە. بەناوبانگترین کەسێک کە لەم شارەدا لە دایک بووە، خێزانی سوڵتان سولەیمانی قانوونی و دایکی سەلیمی دووەم، خوڕەم سوڵتانە کە بە ھۆی پێوەندی ھاوسەری و دایک و منداڵیەوە ڕۆڵێکی زۆر گرینگی بوو لە ئیمپراتۆری عوسمانیدا.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆھاتین
نۆڤی پازار، سربیا
نۆڤی پازار شارێکی لە سربیای ناوەندی لە وڵاتی سربیا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٥٫٨٦٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:نۆڤی پازار، سربیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سربیا
لین یینینگ
لین یینینگ (چینی سادەکراو:林以宁;، چینی دێرین:林以寧; لەدایکبووی ١٦٥٥ - ١٧٣٠) شاعیرێکی چالاک بوو لە سەردەمی ئیمپڕاتۆریەتی چین ھەروەھا وێنەکێش و ئاوازدانەریش بوو، بەشداریشی ھەبوو لە خۆشنووسی.
کتێبناسی
پۆل:لەدایکبووانی ١٦٥٥ پۆل:مردووانی ١٧٣٠ پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی چینگ پۆل:شاعیرە ژنە چینییەکان پۆل:ژنە چینییە نووسەرەکانی سەدەی ١٧یەم پۆل:نووسەرە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم پۆل:ژنە چینییە ھونەرمەندەکانی سەدەی ١٧یەم پۆل:ژنە نووسەرە چینییەکانی سەدەی ١٨ەم پۆل:ژنە ھونەرمەندە چینییەکانی سەدەی ١٨ەم پۆل:ھونەرمەندە چینییەکانی سەدەی ١٨ەم پۆل:نووسەرە چینییەکانی سەدەی ١٨یەم
ئاوێتەی کیمیایی
وێنۆک|ئاو یەکێکە لە بەناوبانگترین ئاوێتە کیمیاییەکان
ئاوێتەی کیمیایی لە زانستی کیمیادا بە گرووپێک لە ماددەی کیمیایی دەوترێت، کە لە تێکەڵکردنی دوو یان چەند توخمێک پێک دێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کیمیا پۆل:تێکئاڵاوە کیمیایییەکان
فیلیپ بوایێ
فیلیپ بوایێ نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١
ئەکادیمیای فەڕەنسی
ئەکادیمیای فەڕەنسی ئەنجومەنی سەرەکیی فەڕەنسییە بۆ ئەو بابەتانەی کە پەیوەندییان بە زمانی فەڕەنسییەوە ھەیە. ئەکادیمیاکە بەفەرمی لە ساڵی ١٦٣٥ لەسەر دەستی کاردیناڵ ڕیشیلۆ، وەزیری سەرەکیی پاشا لویسی سێزدەیەم دامەزراوە. ئەکادیمیاکە لە ساڵی ١٧٩٣ لە کاتی شۆڕشی فەڕەنسادا سەرکوت کرا و دواتر وەک بەشێک لە ئینستیتیوتی فەڕەنسا لە ساڵی ١٨٠٣دا لەلایەن ناپۆلیۆن بۆناپارتەوە نۆژەن کرایەوە و کۆنترین ئەکادیمیایە لە کۆی پێنج ئەکادیمیای ئینستیتیوتەکە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زمانی فەڕەنسی پۆل:ئەکادیمیای فەڕەنسی
جومعە (سوورەت)
سوورەتی جومعە سوورەتی ٦٢ی قورئانە و ١١ ئایەتە. سوورەتێکی مەدینەییە و دوای سوورەتی سەف دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان پۆل:ھەینی
شیکاگۆ
شیکاگۆ یەکێک لە شارە گەورەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان و دەکەوێتە ویلایەتی ئیلینووا. ناوی ئەم شارە لە ڕووی ئەوە هاتووە کە لە ناوچەکەدا بە زۆری کنیواڵ هەیە و لە زمانی سوورپێستەکاندا بە کنیواڵ، شیکاکوا دەگوترێت.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی ئیلینۆی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٣٣ پۆل:ویلایەتە یەکگرتوەکان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی دەیەی ١٧٨٠
٢٦٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ٨٩٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٨٩٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٣ی شوباتی ١٩٩٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ مۆزامبیک. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٣٣٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٤ پۆل:مۆزامبیک لە ١٩٩٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ مۆزامبیک
ھونەری سۆمایی
وێنۆک|چەپ|کڵێسای ئۆڤر بەرھەمی [[ڤینسێنت ڤان گۆخ ۱۸۹۰]]
وێنۆک|چەپ|بەرھەمی [[میکێلانجێلۆ لە ۱٥۱۳ تا ١٥١٥ زایینی]] ھونەری سۆمایی یەکێکە لە لقەکانی ھونەر؛ ئەم وتارە تیشک دەخاتە سەر ھونەری سۆمایی، کە دروستکردنی وێنەکان و تەنەکان لەخۆ دەگرێت لە ڕشتەکانی سەر بە وێنەکێشی، پەیکەرسازیی، چاپەمەنی، فۆتۆگرافی و ھەروەھا میدیا بینراوەکانی تر. زۆربەی جار بیناسازییش بە یەکێک لە ھونەرە بینراوەکان دادەنرێت؛ گەرچی، وەک ھونەرە ڕازاوەکان، لە سازکردنی بیچمەکانەوە دەگلێت کە تێیدا لەبەرچاوگرتنی کردارییانەی بەکارھێنان بنچینەییە — بەشێوەیەک کە ئاسایی سەر بە وێنەکێشیی نییە، بۆ نموونە مۆسیقا، شانۆ، فیلم، سەما و ھونەرە نوواندنەکانی تر، ھەروەھا وێژە و میدیاکانی تر وەک میدیای کارلێکردوو کە دەچنە ژێر پێناسەیەکی فراوانتری ھونەر یاخود ھونەرەکانەوە. ھەتاکو سەدەی حەڤدەھەم ھونەر بۆ ھەر جۆرێک لە لێزانیی و کارامەیی دەگەڕایەوە و جیانەکرابوویەوە لە پیشەگەریی یا زانستەکان، بەڵام لە بەکارھێنانە مۆدێرنەکەیدا دوای سەدەی حەڤدەھەم، کە تێیدا لەبەرچاوگرتنی ئیستەتیکا باڵاترینە، ھونەرە جوانەکان جیاکراوەتەوە و ناسراوەتەوە لە شارەزاییە بەدەست ھاتووە گشتییەکان، وەک ھونەرە ڕازاوەکان و ھونەرە بەکاربەرەکان. ھونەر لە ڕووی لاسایی (وەک نووێنەری بوویەر)، دەربڕین، ئاڵوگۆڕی سۆز، یان چۆنایەتییەکانی ترەوە دەناسرێتەوە. لە ماوەی ڕۆمانتیکدا، ھونەر وەک «توانایەکی تایبەتی مێشکی مرۆڤ دەبینرا کە لەگەڵ ئایین و زانستدا پۆلێن بکرێت.» ھەرچەندە پێناسەی ئەوەی کە ھونەر پێکدەھێنێت جێی ناکۆکییە، و بەدرێژایی کات گۆڕانی بەسەردا ھاتووە، پێناسە گشتییەکان ئاماژە بە بیرۆکەی ئەو شارەزاییە خەیاڵیی و بەھرەمەندانەیە دەکەن کە لە ئافراندن و توانای مرۆڤەوە سەرچاوە دەگرێت. سروشتی ھونەر و چەمکە پەیوەستەکانی وەک داھێنان و لێکدانەوە، لە لقێکی فەلسەفەدا شرۆڤە دەکرێن کە بە ئیستەتیکا ناسراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھونەر پۆل:جوانیناسی پۆل:ھونەرە سۆماییەکان پۆل:دیزاینی پەیوەندی بەستن
کاپکۆم
کاپکۆم (بە ژاپۆنی: 株式会社カプコン)، گەشەپێدەر و بڵاوکەرەوەی یارییە ڤیدیۆییەکانە لە ژاپۆن. ژمارەیەک فرەنچایزی یاری دروستکردووە کە چەندین ملیۆن فرۆشراون، مێگا مان خۆی وەک ماسکۆتی فەرمی کۆمپانیاکە کاردەکات. لە ساڵی ١٩٧٩ دامەزراوە، بووەتە کۆمپانیایەکی نێودەوڵەتی و کۆمپانیاکانی لقەکانی لە ڕۆژهەڵاتی ئاسیا (هۆنگ کۆنگ)، ئەوروپا (لەندەن، ئینگلتەرا) و ئەمریکای باکوور (سانفرانسیسکۆ، کالیفۆرنیا) هەیە.
قەناتی کوردۆ
وێنۆک|قەناتی کوردۆ قەناتی کوردۆ (١٩٠٩-١٩٨٥) نووسەر و زمانناسێکی چالاکی کورد بوو.
کاپکۆم
مێژوو
پێشتر کۆمپانیای کاپکۆم و کۆمپانیای ئایریم لە ٣٠ی ئایاری ١٩٧٩ لەلایەن کێنزۆ تسوجیمۆتۆ دامەزراوە، کە هێشتا سەرۆکی کۆمپانیای ئایریم بووە. هاوکات لە هەردوو کۆمپانیاکەدا کاری کردووە تا لە ساڵی ١٩٨٣ کۆمپانیای یەکەمی بەجێهێشتووە.
قەناتی کوردۆ
ژیان
قەناتی‌ کوردۆ (کوردۆیڤ) ساڵی‌ ١٩٠٩ لە گوندێکی باکووری‌ کوردستان لەدایکبووە، ئەو سەردەمە گوندەکەی‌ زێدی‌ قەناتی‌ کوردۆ لەژێر دەسەڵاتی‌ رووس دا بووەو لە ‌سەردەمی‌ جەنگی‌ یەکەمی‌ جیھانیدا بە یەکجاری‌ وێرانکرا. ئێستا گوندی‌ کوردۆ لەسەر نەخشەدا نەماوە. باپیری‌ قەناتی‌ کوردۆ یەکێک بووە لە ‌پیاوە ‌ھەرە ناودارەکانی ئێزدی و لەتاو زوڵم و زۆری‌ دەسەڵاتدارانی‌ ئەو سەردەمە بەرەو خۆرھەڵات کۆچیکردووە و دواتر لە تەفلیسی‌ پایتەختی‌ گورجستان گیرساوەتەوە.
کاپکۆم
مێژوو
ئەو کۆمپانیا ڕەسەنانەی کە لقی ژاپۆنی کاپکۆمیان دروستکرد بریتی بوون لە (ئایریم). و کۆمپانیای لقەکەی کۆمپانیای ژاپۆن کەپسول کۆمپیوتەرز، کە هەردووکیان تەرخان بوون بۆ دروستکردن و دابەشکردنی ئامێری یاری ئەلیکترۆنی. ئەم دوو کۆمپانیایە لە ئەیلوولی ١٩٨١ ناویان گۆڕدرا بۆ کۆمپانیای سانبی. لە ١١ی حوزەیرانی ١٩٨٣، تسوجیمۆتۆ کۆمپانیای کاپکۆمی دامەزراند. بە مەبەستی دەستبەسەرداگرتنی بەشی فرۆشتنی ناوخۆیی.
لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٨٩ کۆمپانیای کاپکۆم لەگەڵ کۆمپانیای سانبی یەکگرت و لە ئەنجامدا لقی ئێستای ژاپۆنی دروست بوو. ناوی کاپکۆم ئاوێتەیەکی بڕاوە لە "کۆمپیوتەری کەپسول"، زاراوەیەک کە کۆمپانیاکە بۆ ئەو ئامێرە ئارکێدانەی کە تەنها لە ساڵانی سەرەتایی خۆیدا دروستی دەکرد، داڕێژراوە، کە بۆ ئەوە دروستکراوە کە خۆیان لە کۆمپیوتەرە کەسییەکان جیا بکەنەوە کە خەریک بوو بەربڵاوتر ببنەوە. "کاپسول" ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە چۆن کاپکۆم نەرمەکاڵای یارییەکانی بە "کەپسولێک کە تا لێواری پڕ بووە لە خۆشی یاریکردن"، هەروەها ئاماژەیە بۆ خواستی کۆمپانیاکە بۆ پاراستنی خاوەندارێتی فیکری خۆی بە توێکڵێکی دەرەوەی ڕەق، ڕێگریکردن لە کۆپی نایاسایی و تەقلیدی کەمتر.
قەناتی کوردۆ
ژیان
قەناتی‌ کوردۆ رۆژی‌ ٣١ی تشرینی یەکەمی ساڵی‌ ١٩٨٥ کۆچیدوایی‌ کرد.
کاپکۆم
سەرچاوەکان
پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
قەناتی کوردۆ
بەرھەمەکانی
ئەمە سەرەڕای‌ ژمارەیەکی‌ زۆر لە وتارو لێکۆڵینەوەی‌ زانستی‌و دوو فەرھەنگنامەی‌ کوردی‌- روسی‌و فەرھەنگێکی‌ فراوانی‌ کوردی‌ کە ٢٥ ھەزار وشەو زاراوەی‌ لەخۆگرتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی پۆل:مێژوونووسانی کورد پۆل:زانا کوردەکان پۆل:مردووانی ١٩٨٦ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩ پۆل:زمانەوانانی کورد پۆل:فەرھەنگنووسانی کورد پۆل:کوردەکانی ئەرمەنستان پۆل:ئێزیدییەکانی ئەرمەنستان پۆل:کوردناسەکان پۆل:ڕووسەکانی بە ڕەچەڵەک کورد
دارێنەی سەروو
دارێنەی سەروو (Darêney serû، بە فارسی: دارینه علیا) گوندێکە لە بەخشی نەمەشیر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٦٨ کەس لە ٣٠ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
کۆشکی تۆپقاپی
وێنۆک|ڕوانگەی کۆشکی تۆپکاپی
کۆشکی تۆپکاپی (عوسمانلی: طوپقپو سرایی، بە تورکی: Topkapı Sarayı ) کۆشکێکی گەورەیە لە شاری ئەستەمبوڵ، تورکیا کە لە سەرەتادا (لە ساڵی ١٤٦٥ - ١٨٥٦) نیشتنگەی سوڵتانە عوسمانییەکان بوو. لە ساڵانی ١٨٥٣ ھەتا ١٩٢٤ دەفتەرێک بووە بۆ کاروبارە حکوومەتییەکان، و لە ١٩٢٤ەوە بووە بە مۆزەخانە.
سەرچاوەکان
پۆل:کۆشکی تۆپقاپی پۆل:گەشتیاری لە ئەستەمبوڵ پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە تورکیا
یو ئێچ-٦۰ ھەڵۆی ڕەش
وێنۆک|هەڵۆی ڕەش لەکاتی [[جەنگی عێراق.]]
"'هەڵۆی ڕەش"' (ئینگلیزی: Black hawk) هەلیکۆپتەرێکی سەربازی یارمەتیدەرە.، گواستەرەوەیە لە جەنگەکاندا. فڕۆکەکە لەلایەن کۆمپانیای بۆینگەی ئەمریکیەوە دروستکراوە. فڕۆکەکە لە ساڵی (۱۹۷٤)ەوە تاکوو ئێستا بەرهەمدێت و تائێستا ٤٫۰۰۰ دانەی لێ درووستکراوە، یەکەمین فڕینی دەگەڕێتەوە بۆ (۱۷ی ئۆکتۆبەری ۱۹۷٤). فڕۆکەکە تایبەتە بە سووپای ئەمریکا بەڵام چەندین وڵاتی تر وەکو ژاپۆن، کۆڵۆمبیا، تورکیا، خاوەنی ئەم جۆرە فڕۆکەیەن.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ئوژیتسێ
ئوژیتسێ شارێکی لە سربیای ناوەندی لە وڵاتی سربیا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٠٦دا ٥٥٫١٩٥ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سربیا پۆل:ئوژیتسێ
سێکس و شەرع و ژن لە مێژووی ئیسلامدا
سێکس و شەرع و ژن لە مێژووی ئیسلامدا کتێبی نووسەر مەریوان ھەڵەبجەییە کە بوو بە ھۆی ناڕەزایی ھەندێک لە زانایانی ئایینی کوردستانەوە و لە لایەن ئەوانەوە چەندین خۆپیشاندان سازکرا. چەند کەسیش فتوای کوشتنی نووسەری ئەم کتێبەیان دەرکرد. لە دوای ئەم ڕووداوانە لە چەندین شوێنی جیھان خەڵکی بەشدار لە ناوەندەکانی مافی مرۆڤ و چەندین ناوەندی دیکەی کولتووری ناڕەزایەتیان دەربڕی سەبارەت بە ئەم فتوایە و دواتریش مافی پەنابەرییان بە مەریوان ھەڵەبجەیی دا. ئەم کتێبە تا ئێستا وەریانگێڕاوەتە سەر سێ زمانی: ئینگلیزی، نەرویجی و فارسی
سەرچاوەکان
سکس و شرع و زن در تاریخ اسلام وەرگێڕ: عەدنان هونەروەر (چاپی هەوەڵی ئەم کتێبه بۆ سەر زمانی فارسی به نازناوی ئارمان مەنووچێهری بڵاو کرایەوە.)
پۆل:کتێبە کوردییەکان پۆل:کتێبە فارسییەکان پۆل:کتێبەکان بە زمانی ئینگلیزی
بێڵی جین کینگ
بێڵی جین کینگ (لەدایکبووی ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٩٤٣) یاریزانێکی پێشووی پلەی یەکەم لە تێنس بەشێوەی جیھانی، کینگ ٣٩ ناونیشانی بردووەتەوە، کینگ بە زۆری نوێنەرایییەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکای دەکرد لە پاڵەوانییەتییەکانی.
ھەروەھا کینگ ماوەیەکی زۆرە بانگەشە بۆ یەکسانی ڕەگەزی و دادپەروەری کۆمەڵایەتی دەکات ھەروەھا دامەزرێنەری ھەدوو «کۆمەڵەی تێنسی ژنان» و «ڕێکخراوی وەرزشی ژنان» بوو لە زۆربەی یاریزانەکان وەک مەزنترین ژنە یاریزانی تێنس دەناسرێتەوە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣ پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان پۆل:لێزبیانە فێمێنیستەکان پۆل:زیندووان پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی
ستیڤن ھۆکینگ
ستیفن ویلیام ھاوکینگ (٨ی کانوونی دووەمی ١٩٤٢ لە ئۆکسفۆڕد — ١٤ی ئازاری ٢٠١٨ لە کامبریج) یەکێک بوو لە زانایانی بەریتانی لە بواری بیردۆزی فیزیکی لەئاستی جیھان، کە لە زانکۆی ئۆکسفۆرد لە ئینگلستان خوێندوویەتی و پلەی شانازی بڵندی پێبەخشراوە لەبواری فیزیک وە لەدوایدا خوێندنی خۆی تەواو کردووە لە زانکۆی کامبریدج کەلەوێ نمرەی دوکتۆرای لە کۆسمۆس پێبەخشراوە کە توێژینەوەی لە بواری زانستی کۆسمۆس کردووە، لە ساڵی ١٩٧٩ مێدالیای ئالبێرت ئەنیشتیان پێبەخشرا. (فرانک و ئسۆبێل) دایک و باوکی ستیڤن بوون و دوو خوشکی لە خۆی بچوکتر ھە یە بە ناوی فیلیپا و مێری.
ستیڤن ھۆوکینگ بەم دواییانە کتێبێکی بڵاو کردەوە کە پرسیار لە دروستکەری گەردوون ئەکات کە ھەرایەکی گەورەی لە نێو ئاین و ئاین زاکان نایەوە ستیڤن لە پرۆگرامی Curiosity بە ڕونی باوەری خۆی ئاشکرا کرد کە دەڵێت  ساناترین ڕون کردنەوە بۆ گەردون ئەوەیە کە ھیچ خوایەک بوونی نییە، ئەمە ئەم گەیەنێتە دۆزینەوەو ئەنجامێکی بە کەلک کە ھیچ دۆزەخ و بەھەشتێکیش بونی نییە ئێمە ھەر یەک ژیانمان ھەیە تا دیزاین کراوی مەزن کە گەردونە بەرز بنرخێنین
ستیڤن دەڵێت ئەگەر پێمان وابێ شتێک ئەتوانێ بەبێ دروست بوونی ھەبێت ئەو شتە بۆ گەردوون نەبێ لەبری خوداکان ستیڤن نەخۆشی (ALS) ھەبوو، کە نەخۆشییەکە ماسوولکەکان بێھێز دەکات.
ژیاننامە
ھاوکینگ لە ٨ی کانونی دووەمی سالی ١٩٠٥ لە ئینگلتەرا لە شاری ئۆکسفۆرد ھاتۆتە دنیاوە. دایکی ھاوکینگ لە خێزانێک لەدایکبووە کە زۆربەیان پزیشک بوون لە گلاسگۆ. باپیرەگەورە دەوڵەمەندەکەی لە لایەنی باوکییەوە ھاوکینگ کە خەڵکی یۆرکشێر بوو ھەستا بە خەرجکردنی بڕەپارەیەکی زۆر بۆ کڕینی زەوی کێڵگە بەلام دواتر بەھۆی بارودۆخی خراپی کوشتوکالیی کە لە سەرەتاکانی سەدەی ٢٠ ڕویدا بووە ھۆی لە دەستدانی پارەیەکی زۆر. داپیرەگەورەی لە لایەنی باوکییەوە ھاوکینگ ھەستا بە کردنەوەی قوتابخانەیەک لە مالەوە بۆ ئەوەی ڕزگاریان بکات لەو بارودۆخە خراپەی کە پیایدا تێدەپەڕین. سەرەڕای ئەوەی خێزانی ھاوکینگ بە بارودۆخێکی خراپی داراییدا تێدەپەڕین. سەرەڕای ئەو بارودۆخە دارایییە نەخوازراوەی تێێدا بوون، ھەریەک لە دایک و باوکی ھاوکینگ چوونە زانکۆی ئۆکسفۆرد کە تێیدا باوکی لە بەشی پزیشکی و دایکی لە بەشەکانی فەلسەفە، سیاسەت و ھەروەھا بازرگانی دەیخوێند. دایکی (ئیزابێل) وەک سکرتێر کاری کرد لە پەیمانگەی توێژینەوەی پزیشکی و باوکی (فرانک) توێژەری پزیشکی بوو. ھاوکینگ دوو خوشکی لە خۆی بچوکتری ھەبوو و ھەروەھا برایەکیشی ھەبوو کە برای ڕاستەقینەی خۆی نەبوو بەڵکو بەخێوکراوبوو بە ناوی ئێدوارد فرانک دەیڤد (١٩٥٥–٢٠٠٣).
لە ساڵی ١٩٥٠ باوکی ھاوکینگ بوو بە سەرۆکی زانستی مشەخۆرەکان لە پەیمانگای نیشتیمانی بۆ توێژینەوەی پزیشکی و خێزانەکەی گواستیانەوە بۆ سنت ئۆلبنس کە شارێک بوو لە ھارتفۆردشێر. لە سنت ئۆلبنس خێزانەکەیان بە زیرەک و تا ڕادەیەک سەیر چاولێدەکران. بە زۆری لە کاتی ژەمەکانیان بە خوێندنی کتێب بە بێدەنگی بەسەر دەبرد. ئەوان لە خانوویەکی گەورەی شپرزەی ھەرزاندا دەژیان، کە خانووەکە ھیچ گرنگی پێنەدرابوو، ھەروەھا تەکسی قەرەبالغی لەندەنیان بەکاردەھێنا بۆ ھاتوچۆکردن. کاتێک کە باوکی لە ئەفریقیا کاری دەکرد ئەندامانیتری خێزانەکە بۆ سەردان چوون بۆ ماجۆرکە بۆ لای بریل کە ھاورێیەکی دایکی بوو و ھاوسەرەکەی کە ڕۆبێرت گرەیڤسی شاعیر بوو بۆ ماوەی ٤ مانگ لەوێ مانەوە.
ھاوکینگ دەستی بە خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی کرد لە قوتابخانەی بایرۆن ھاوس لە ناوچەی ھای گەیت لە لەندەن. ھاوکینگ گلەیی لە «بەرنامەی خوێندنی پێش کەوتوو»ی خوێندنگاکە کرد بەھۆی سەرنەکەوتنی لە فێربوون لە قوتابخانە. دواتر لە سنت ئۆلبنس ھاوکینگ قوتابی بوولە قوتابخانەی ئەلبەنسی کچان بۆ ماوەی چەند مانگێک لە تەمەنی ٨ سالیدا چونکە ئەوکاتە بۆ کورە تەمەن بچوکەکان ئاسایی بوو لە قوتابخانەی کچان بخوێنن. ھاوکینگ لە دوو قوتابخانەی سەربەخۆ (خوێندن بە پارە) سەرەتا خوێندنگای ڕادێڵت، لە ئەیلولی سالی ١٩٥٢وە قوتابخانەی ئەلبەنس ئەوەش پاش تێپەڕاندنی یانزە ساڵی و ساڵێک زووتر. خێزانی ھاوکینگ بەھایەکی گرنگیان دەدایە پەروەردە. باوکی ھاوکینگ ویستی کوڕەکەی لە قوتابخانەی ویسمینیستری بەناوبانگ بخوێنێت، بەلام بەڵام ھاوکینگی تەمەن سیانزە ساڵ لە ڕۆژی تاقیکردنەوەی سکۆلەرشیپ نەخۆش کەوت. بەبێ یارمەتی دارایی خێزانی ھاوکینگ نەیانتوانی کرێی قوتابخانە بدەن ھەربۆیەش ھاوکینگ لە سنت ئۆلبنس مایەوە. مانەوەی ھۆوکینگ لە سنت ئۆلبنس سەرئەنجامێکی ئەرێنی ھەبوو چونکە ھۆوکینگ لە لای چەند ھاوڕێیەکینزیکی مایەوە بە یەکەوە کاتیان بەسەر دەبرد بە چێژ وەرگرتن لە یاری تەختە، پیشەسازی یاری ئاگر، فڕۆکە و بەلەم، و ھەروەھا گفتوگۆی درێژ دەربارەی مەسیحییەت و ھەستیشەشەم. لە ساڵی ١٩٥٨ بە یارمەتی مامۆستایەکی بیرکاری دیکران تاھتا، کۆمپیوتەرێکیان لە بەشەکانی کاتژمێر دروست کرد و ھەروەھا کلیلبەندێکی تەلەفۆنی کۆن و چەند پیکھاتەیەکی دیکەی دوبارە بەکارھێنروە. ئەگەرچیھۆوکینگ لە قوتابخانە بە 'ئەنیشتاین' ناسرا بوو بەڵام لە سەرەتادا لە ڕوی ئەکادیمییەوە سەرکەوتوو نەبوو. بە پێی کات، ھاوکینگ زیاتر سەرنجی فێربوونی بابەتە زانستییەکانی دا، ھەروەھا لە لایەن «تاھتا» بیرکاریزان، مامۆستا و نووسەری ئینگلیزەوە ھاندەدرا، ھۆوکینگ بڕیاری دا لە کۆلێژ لە بەشی بیرکاری بخوێنێت. ھەرچەندە باوکی ھاوکینگ ئامۆژگاری کرد بۆ ئەوەی برواتە بەشی پزیشکی، چونکە لە بەشی بیرکاری ئەگەری دۆزینەوەی کار زۆرنەبوو. ھەروەھا باوکی ھاوکینگ ویستی کورەکەی لە ھەمان کۆلێژ بخوێنێت کە خۆی لێی خوێندبوو. بە ھۆی ئەوەی خوێندنی بیرکاری ئەوکاتە گونجاو نەبوو، بۆیە ھاوکینگ بڕیاریدا فیزیا و کیمیا بخوێنێت. سەرەرای ئەوەی بەڕیوبەری خوێندنگاکەیئامۆژگاری ھۆوکینگی کرد بۆ ئەوەی چاوەروانی ساڵی داھاتوو بێت بەڵام ھۆوکینگ لە دوای ئەنجامدانی تاقیکردنەوەکانی لە ئازاری ساڵی ١٩٥٩ دەرفەتی خوێندنی پێ بەخشرا.
لە کانونی یەکەمی ساڵی ١٩٥٩، ھۆوکینگ لە تەمەنی ١٧ساڵی دەستی بە خوێندن کرد لە زانکۆی ئۆکسفۆرد. لە سەرەتاکانی ١٨ مانگی خوێندن ھۆوکینگ زۆر ھەستی بە تەنیایی و بێزاری کرد، چونکە بۆی دەرکەوت کە خوێندنی ئەکادیمی بێ مانا ئاسان بوو بۆی. دواتر مامۆستای تایبەتی فیزیای ستیڤن ڕۆبێرت بیرمان وتی «تاکە شت کە گرنگ بوو بۆستیڤن ئەوەیە کە بزانێ شتێک ھەیە کە بتواندرێت بکریت، و ئەویش دەیتوانێ ئەو کارە ئەنجام بدات بەبێ ئەوەی چاو لە کاری کەسانی تر بکات». لە قۆناغی دووەم و سێیەمی زانکۆ گۆرانێک لە ستیڤن ڕویدا،
بە پێی وتەی مامۆستای ستیڤن ھۆوکینگ ھەوڵێکی زۆری داوە بۆ ئەی ببێتە کەسێکی قبوڵکراو لە نێو کوڕەکانی ھاوڕییدا. ستیڤن بوو ئەندامێکی بەناوبانگ و زیرەک و زیندووی کۆلیژ کە ئارەزووی لە میزیکی کلاسیکی و زانستی خەیاڵی دەکرد. گۆرانی ستیڤن ھۆکارێک بوو بۆ بەشداری کردنی لە یانەی بەلەم لە کۆلێژ و ھەرلەوێ بەشداری تیمێکی سەوڵ لێدانی کرد. ڕاھێنەری کەشتییەکە تێبینی ئەوەی کرد کە ھاوکینگ خاوەنی سیمایەکی بەجەرگە، ھاوکینگ ڕێنمای تیمەکەی دەکرد لەسەر خولە مەترسیدارەکان کە ھۆکاری زیان گەیاندن بوون بە بەلەمەکان
ھۆوکینگ ئەوەی خەمڵاند کە لە ماوەی ٣ ساڵدا ١٠٠٠ کاتژمێر خوێندویەتی. ھەرچەندە ھیچ کاریگەرییەک یان سودێکی نەبوو بۆ تاقیکردنەوەکانی ھەربۆیەش لە تاقیکردنەوەکەدا بڕیاریدا تەنھا وەڵامی پرسیارەکانی تیۆری فیزیا بداوەتەوە نەک ئەوانەی پێویستبوون بۆ زانین. بۆئەوەی ستیڤن لە زانکۆی ئۆکسفۆرد لە بە شی گەردوناسی وەربگیرێت دەبوایە پلەی یەکەم بە دەست بھێنێت. بەڵام دواتر بەھۆی ئەوەی شەوی پێش تاقیکردنەوە کەم خەوت، ئەنجامی کۆتایی تاقیکردنەوە لە نێوان پلەی یەکەم و دووەم بوو بۆیە ناچار بوو ئەزمونی زارەکی ئەنجام بدات.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:زیندووان پۆل:گەردوونناسانی ئینگلیز پۆل:فیزیکزانانی ئینگلیز پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢ پۆل:مردووانی ٢٠١٨
پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ئیمپراتۆریەتی بەڕیتانی بە پلەی فەرماندە پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:وەرگرانی مەدالیای زێری بۆ کۆمەڵگەی ئەستێرەناسی پۆل:بەخاک سپاردن لە وێستمینستەر ئەبی