cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سیخوڕ × خێزان
ئەنیمێ
لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ وێبگەیەک کرایەوە بۆ ڕاگەیاندنی زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئەنیمێی وەرگیراو کە لەلایەن ویت ستۆدیۆ و کلۆڤەر وۆرکسەوە بەرھەم ھێنرابوو. زنجیرەکە لەلایەن کازوھیرۆ فوروھاشی دەرھێندراوە، دیزاینی کەسایەتییەکان لەلایەن کازواکی شیماداوە بۆ کراوە، و مۆسیقاکەی لەلایەن کۆمەڵەی (K)NoW_NAME)) بەرھەم ھێنراوە. زنجیرەکە بۆ دوو کۆر بەردەوام دەبێت. یەکەم کۆر لە ٩ی نیسانی ٢٠٢٢ بۆ یەکەم جار لە وێستگەکانی تی ئێکس ئێن پەخش کرا. گۆرانیی کردنەوەی سەرەکی بریتییە لە «گوێزە تێکەڵەکان» (ミックスナッツ، میکوسو ناتسو) لەلایەن ھیگێدانەوە وتراوە، لەکاتێکدا گۆرانیی کۆتایی بریتییە لە «کیگێکی» (喜劇، «کۆمیدی») لەلایەن گێن ھۆشینۆوە وتراوە. کڕەنچیڕۆل مۆڵەتی ئەم زنجیرەیەی لە دەرەوەی ئاسیا داوە. میووز کۆمیونیکەیشن مۆڵەتی ئەم زنجیرەیەی لە تایوان و باشوور و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیای داوە؛ ئەوان لە کەناڵی یووتیووبەکەیان (بۆ کاتێکی سنووردار بۆ ھەندێک لە ھەرێمە بەردەستەکان)، نێتفلێکس، ئای چی یی، بیلیبیلی، و ڕاژەبژێرییەکانی تری پەخشی ناوچەیی، پەخشی دەکەن.
لە ١١ی نیسانی ٢٠٢٢، کڕەنچیڕۆل ڕای گەیاند کە زنجیرەکە دۆبلاژێکی ئینگلیزی وەردەگرێت. پێشبینینێکی پێشوەختەی ھەبوو لە کەناڵی تویچی کڕەنچیڕۆل لە ١٥ی نیساندا، پێش ئەوەی ڕۆژی دواتر بۆ یەکەم جار نمایش بکرێت.
میدیای تر
زنجیرەمانگاکە کتێبێکی ھاوەڵی ھەیە بە ناوی سیخوڕ × خێزان کتێبی فەرمیی ھەواداران: تەنھا چاوەکان. کتێبەکە وەک کتێبێکی زانیاری ڕاژە دەکات، لە ٢ی ئایاری ٢٠٢٢ بڵاو کراوەتەوە، زانیاری و شیکاریی ورد لەبارەی کەسایەتی و جیھانەکانی زنجیرەکە، کارە ھونەرییە ڕەنگاوڕەنگەکان، دیزاینی سەرەتاییی کەسایەتییەکان، بەشدارییە ھونەرییەکانی میوانەکان، چاوپێکەوتنێکی درێژ لەگەڵ ئێندۆ، و شرۆڤەی زۆربەی بەشەکان لەلایەن ئێندۆ و لین لەخۆدەگرێت.
کتێبی ڕۆمانی سووکی سیخوڕ × خێزان: کازۆکو نۆ شۆزۆ (家族の肖像؛ سیخوڕ × خێزان: پۆرترێتی خێزان)، چوار کورتەچیرۆک و «کورتەڕۆمانێک»ی حەوت لاپەڕەیی لەخۆدەگرێت کە لەلایەن ئایا یاجیماوە نووسراوە، لە ٢ی تەممووزی ٢٠٢١ بڵاو کراوەتەوە. کتێبێکی یاوەریش بە ناوی کتێبی ڕێنوێنیی ئەنیمەیشن × یەکەم ئەرک، کە دیزاینی کەسایەتییەکانی ئەنیمێ، ستۆری بۆرد، ئەنیمەیشنە سەرەکییەکان، چاوپێکەوتن و لێدوانەکانی ستافەکەی لەخۆدەگرێت، لە ٤ی نیسانی ٢٠٢٢دا بڵاو کرایەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مانگاکانی ٢٠١٩ پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی پۆل:وێب کۆمیکسی ژاپۆنی پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:مانگای شوئیشا پۆل:شۆنن مانگا پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی تۆکیۆ پۆل:مانگای ڤیز میدیا پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠٢٢ دەستیان پێکردووە پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە پۆل:ئەنیمێ و مانگای قوتابخانە
کاڕۆڵ پاوندەر
وێنۆک|120px کاڕۆڵ پاوندەر ناوی تەواوی کاڕۆڵ کریستین هیلاریا پاوندەرە ئەکتەرێکی گوایانی-ئەمریکییە. چوار پاڵێوراوی خەڵاتی ئێمی پڕایم تایمی وەرگرتووە بەهۆی ڕۆڵەکانی لە فیلمەکانی ئێکس فایلز، شیڵد، ئی ئاڕ. کاڕۆڵ لە کێڵگەیەکی شەکردا گەورە بووە کە باوکی بەڕێوەی دەبرد. دایکی لە باڵیۆزخانەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کاری دەکرد، لە کاتێکدا خێزانەکەی لە لەندەنی پایتەختی ئینگلتەرا دەژیا. لە کۆلێژی هونەر و تەکنەلۆژیای هاستینگس دەرچووە کە پاوندەر لەوێ نیگارکێشی خوێندووە، بەڵام دوای ئەوەی ڕووی لە ئەمریکا کردووە وەک خوێندکاری قۆناغی یەکەم وازی لە خوێندن هێناوە. خێزانەکەی پێشتر لە نیویۆرک نیشتەجێ بوون لەکاتێکدا ئەو لە قوتابخانە دەیخوێند. پاوندەر لە ساڵی ١٩٧٥ لە کۆلێژی ئیتاکا دەرچووە. پاوندەر ڕایگەیاندووە کە دایک و باوکی پشتگیری لە هەڵبژاردنی ئەو ناکەن بۆ ئەوەی ببێتە ئەکتەر، دایکی لەبڕی ئەوە دەیەوێت پاوندەر ببێتە ڕۆژنامەنووس. پاوندەر لەساڵی ٢٠٢٢ بەشداری لە فیلمی پڕ داهاتی ئەو ساڵە کرد بەناوی ئەڤەتار: ڕێگەی ئاو لە دەرھێنانی جەیمز کامێرۆن
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢ پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی
برێندان کوێڵ
130px|وێنۆک برێندان کوێڵ ئەکتەر و شانۆنامەنووس و دەرھێنەری ئوسترالیایە. لە شاری سیدنی لەدایکبووە و لە گەڕەکی کرۆنۆلا لە کەنار دەریایەک گەورە بووە. کاول بۆ ماوەی شەش ساڵ لەگەڵ ڕۆز بێرن پەیوەندی خۆشەویستی ھەبوو تا لە سەرەتای ساڵی ٢٠١٠ بە شێوەیەکی دۆستانە جیابوونەوە. لە ساڵی ٢٠١٠ کۆیل یەکەم ڕۆمانی خۆی بە ناوی How it Feels بڵاوکردەوە. ئەو ستایشی دایکی و مامۆستای درامای ئامادەیی دەکات کە ھانیان داوە بۆ لێکۆڵینەوە لە لایەنی داھێنەرانەی خۆی. لە زانکۆی چارڵز ستۆرت لە شاری باتێرس خوێندوویەتی بۆ تەواوکردنی بەکالۆریۆس لە ھونەر لە شانۆ/میدیا. کوێڵ لە ساڵی ٢٠٢٢ بەشداری لە فیلمی ئەڤەتار: ڕێگەی ئاودا کردووە، کە جەیمز کامێرۆن کاری دەرھێنانی بۆ کردووە و بووە یەکێک لە پڕ داھاترین فیلمەکانی ئەو ساڵە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی سیدنی پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئوسترالی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦ پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سیدنی
ناحیەی قەسرۆک
ناحیەی قەسرۆک یان ناحیەی مرێبا (بە عەرەبی: ناحیة قسروک، بە ئینگلیزی: Qasrok subdistrict) یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای شێخان لە پارێزگای دھۆک لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی چڕەیە.
مێژوو
ناحیەی قەسرۆک لە ساڵی ١٩٧١دا دامەزرا ناوی ناحیەی مرێبا بوو، ھەر دوای ڕاپەڕینە مەزنەکە ناوەندی ئەم ناحیەیە گواسترایەوە بۆ کۆمەڵگەی قەسرۆک دوای ئەوەش بۆ شارەدێی چڕە. ئەم ناحیەش وەکو ھەموو ناحیەکانی کەی قەزای شێخان ھەر لە ساڵی شەستەکانەوە دووچاری چەند ھەڵمەتێکی بە عەرەباندن بووەوە بە تایبەتیش دوای ساڵی ١٩٧٥ کە دانیشتوانی کورد ڕاگوێزرانە قەزای ئاکرێ و قەزای بەردەڕەش و کۆمەڵگە بەزۆرە ملێکانی (قەسرۆک و چڕە و کەڵەکچی)، چەند ھۆزێکی عەرەبیان ھێنایە جێگەی کوردان، دوای ڕاپەڕین ناوچەکە ئازادکراو عەرەبە ھاوردەکان گەڕانەوە بۆ دەوری شاری مووسڵ.
ھەروەھا ئێزیدییەکانی دەڤەری باسک لە گوندەکانی(مام رەشا، موسکا، موقبلە، محمودا، بیت نار، باقەسرێ، کیس قەلعە، کەندالا، جروانە) ڕاگوێزرابوونە کۆمەڵگەی (مەھەتێ) و لەوێ نیشتەجێ کرابوون.
جوگرافیا
سنوری ناحیەی قەسرۆک،
کشتووکاڵ
ڕووبەری زەوی داچاندی ئەم ناحیەیە مەزەندە دەکرێت بە (٦٨٫٥٥٣) دۆنم ھەروەھا گەلێک ڕەز و بێستانی لێ ھەیە، ژیانی خەڵکی لەسەر کشتووکاڵە بە زۆری، بەروبوومی زستانەیان بریتییە لە  (گەنم، نیسک، نۆک و جۆ و …ھتد)، بەروبوومی ھاوینەیان بریتییە لە (برنج ، تەماتە، کونجی، گوڵەبەڕۆژە و سەوزە) بۆ ئاودێری سوود لە ئاوی ڕووباری خازر و گۆمل وەردەگرن، ھەروەھا سوود لە ئاوی کانی و کانیاو و بیری دەڤەرەکەش وەردەگرن.
سروشتی زەوی ئەم ناحیەیە زۆری دەشتە و درێژەوەبووی (دەشتی ناوکوڕە) ڕووبەرێکی زۆری ناحیەکە پێک دەھێنێت، ھەروەھا ھەندێک دەشتی دیکەی ھەیە وەکو (کفری، سێگرک و مرێبا) ھەروەھا چیاکانی (خێرێ و چپانک) و بڵندایی (مەلکیشان)ی لێیە.
کارگێڕی
لە ڕووی کارگێڕییەوە ئەم ناحیە پێک ھاتووە لە (٧٦) گوند.
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان پۆل:قەزاکانی پارێزگای دھۆک پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک
جۆڵ دەیڤد مۆر
وێنۆک|thumb جۆڵ دەیڤد مۆر ئەکتەر و دەرھێنەرێکی ئەمریکییە. مۆر لە شاری پۆرتلاند لە ویلایەتی ئۆریگۆن لەدایکبووە و گەورە بووە، لە کۆلێژدا کاری نواندنی خوێندووە، پێش ئەوەی بگوازرێتەوە بۆ لۆس ئەنجلۆس بۆ ئەوەی کاری سینەمایی بکات. سەکەم فیلم کە تێیدا بەشدار بووە لە ساڵی ٢٠٠٤ لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی فۆکس بەناوی Bones. مۆر بەشداری لە فیلمی پڕ داھاتی ساڵی ٢٠٢٢ ئەڤەتار: ڕێگەی ئاوی کردووە، و ھەروەھا ڕۆڵی لە بەشی سێیەمی ئەم فیلمەشدا ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
ئیبن ھیشام
عەبدوول مەلیک کوڕی هیشام یان ئیبن هیشام ناوی ئەبوو محەممەد عەبدوول مەلیک کوڕی هیشام کوڕی ئەییووبی حیمیەرییە، نوسەری سیرەی پێغەمبەر و مێژوونوسێکی خەڵکی بەسرەیە، زانا بووە بە ڕەچەڵەک و زمان و مێژووی عەرەب، و نوسەری سیرەی پێغەمبەرە کە ناسراو بە سیرەی ئیبن هیشام کە بەناوبانگترین کتێبە لە ژیاننامەی پێغەمبەر محەممەد نوسرابێت، و یەکێکە لە گرینگترین سەرچاوەکانی سیرە. لە ساڵی ٢١٨ی کۆچی بەرامبەر ٨٣٤ زاینی مردووە و لە میسر نێژراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی عێراق پۆل:خەڵکی بەسرە پۆل:مردووانی ٨٣٤ پۆل:مێژوونووسە موسڵمانەکان پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٩یەم پۆل:مردووانی ٨٣٣
ماری تودۆر، شاژنی فەڕەنسا
ماری تودۆر (لەدایکبووی ١٨ی ئازاری ١٤٩٦ تا ٢٥ی حوزەیرانی ١٥٣٣) شازادە خاتوونێکی ئینگلیز بوو کە شاژنی فەڕەنسا بوو. کچی بچووکی ھێنری حەوتەم و ئێلیزابێت یۆرک بوو، و سێیەم ھاوسەری لویسی دوازدەمی فەڕەنسا بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٩٦ پۆل:مردووانی ١٥٣٣ پۆل:خەڵکی ریچمۆند، لەندەن
کینیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
کینیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
کینیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
کینیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ماری کلەڤی، دووکی ئۆرلنس
ماری کلەڤی (لەدایکبووی ١٩ی ئەیلوولی ١٤٢٦ تا ٢٣ی ئابی ١٤٨٧) سێیەم ھاوسەری دووک چارلس بوو. وەک خانمە شازادەیەکی ئەڵمانی لەدایک دەبێت دواین مناڵی ئەدۆڵفی یەکەم و ماری بورگندی دەبێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٢٦ پۆل:مردووانی ١٤٨٧
دیجۆن
دیجۆن پارێزگاییەکە لە ناوچەی بورجونی فرانش کونتی لە باکووری ڕۆژھەڵاتی فەڕەنسا لەوەتەی ٢٠١٧ ڕێژەی دانیشتووانی بە ١٥٦،٩٢٠ و ڕووبەرەکەی بە ٤٠.٤١ کیلۆمەتر دووجا خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی فەڕەنسا پۆل:پارێزگاکانی فەڕەنسا
کیریباس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ئەدۆڵفی یەکەم، دووکی کلێڤس
ئەدۆڵفی یەکەمی کڵێڤس (لەدایکبووی ٢ی ئابی ١٣٧٣ تا ٢٣ی ئەیلوولی ١٤٤٨) دووەم کاونتی کلێڤس و چوارەم کاونتی مارک بوو.
تێبنییەکان
<references group="تێبینی" />
سیرەی ئیبن ھیشام
سیرەی پێغەمبەر نوسینی ئیبن هیشام یان سیرەی ئیبن هیشام کتێبێکە دەربارەی ژیاننامەی پێغەمبەر محەممەد لەلایەن ئیبن هیشام نوسراوە، و بەیەکێک لە گرینگترین کتێبەکان و سەرچاوەی گرینگی سیرە دادەندرێت، ئەسڵی کتێبەکە بریتییە لە سیرەی ئیبن ئیسحاق دوای ئەوەی ئیبن هیشام چەند دەستکاریەکی کردووە لەوانە: سڕینەوەی زۆرێک لە ئیسرائیلیات و شیعرە دەستکردەکان ئەوانەی بە درۆ دراونە پاڵ شاعیران، لێکۆڵەران گرینگییەکی زۆریان بەو کتێبە داوە، و ژمارەیەکی زۆر شەرح و کورتکراوەی لەسەر نوسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبەکانی ژیاننامەی محەممەد پۆل:کتێبەکانی ئەهلی سونە و جەماعە پۆل:کتێبەکانی ئەھلی سونە و جەماعە
ئێلزابێتی یۆرک
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٦٦ پۆل:مردووانی ١٥٠٣ پۆل:مردنەکان لەکاتی مناڵبوون پۆل:بەخاک سپاردن لە وێستمینستەر ئەبی
کاسیمیرۆ
کارلۆس ھێنریکی کاسیمیرۆ (لە دایکبووی ٢٣ی شوباتی ١٩٩٢) ناسراو بە کاسیمیرۆ یاریزانی تۆپی پێی بەڕازیلییە و وەک یاریزانی ھێڵی ناوەڕاستی بەرگریکاری یاری دەکات بۆ یانەی مانچستەر یونایتد ئینگلیزی و ھەڵبژاردەی بەرازیل ئەو زۆربەی کات بە یەکێک لە باشترین یاریزانی ھێڵی ناوەڕاستی بەرگریکاری تۆپی پێی جیھان دادەنرێت. پێشتر یاری بۆ ڕیال مەدرید کردووە.
لە ساڵی ٢٠١٣ لە ساو پاولۆ لە ١١٢ یاری فەرمیدا ١١ گۆڵی تۆمار کردووە، لە ساڵی ٢٠١٣دا پەیوەندی بە یانەی ڕیال مەدریدەوە کرد، و ھەروەھا بۆ ماوەی وەرزێک بە خواستن لە پۆرتۆ یاری کردووە. ئەو بەشێک بوو لە تیپی ڕیال مەدرید کە لە پێنج وەرزدا چوار نازناوی چامپیۆنزلیگی بردەوە، لە ٢٠١٤ بۆ ٢٠١٨ لە کۆتایدا ١٥ نازناوی گەورەی لەگەڵ یانەی ڕیال مەدرید بردووەتەوە کە پێنج خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا و دوو نازناوی لالیگا و یەک کۆپا دێل ڕی و سێ جامی جیھانیی یانەکانی فیفا لە خۆ دەگرێت.
لە ساڵی ٢٠١١ەوە کاسیمیرۆ لە ھەڵبژاردەی بەڕازیل یاری دەکات، لە جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ و ھەروەھا چوار پاڵەوانییەتی کۆپا ئەمریکا بەشداری کردووە، کە لە ساڵی ٢٠١٩دا توانی نازناوی کۆپا ئەمریکا بەدەست بھێنێت.
ساو پاولۆ
کاسیمیرۆ لە ساو خۆسێ دۆس کامپۆس، لە ساوپاولۆ لەدایکبووە، دەرچووی سیستەمی لاوانی یانەی ساوپاولۆ بووە. لە تەمەنی ١١ ساڵییەوە بەرەو سەرەوە وەک کاپتنی ڕۆڵی دەگێڕا، بە «کارلاو» ناسرابوو. ساڵی ٢٠٠٩ بانگھێشت کرا بۆ مۆندیالی فیفای خوار ١٧ ساڵ.
کاسمیرۆ یەکەم یاری خۆی لە ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٠ لە خولی پلە یەکی بەڕازیلی ئەنجامدا، لە ١٥ی ئابدا یەکەم گۆڵی خۆی بەشێوەیەکی لێھاتووانە تۆمار کرد و لە یارییەکە بە ئەنجامی ٢–٢ لەگەڵ یانەی کروزیرۆ یەکسان بوون.
ڕیال مەدرید
وێنۆک|کاسیمیرۆ لەکاتی یاریکردنی بۆ یانەی ڕیال مدرید لە ٢٠١٥|ڕاست لە کۆتایی مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٣، کاسیمیرۆ بە خواستن بە یانەی ڕیاڵ مەدرید لە ئیسپانیا درا، لە تیپی دووەم لە خولی پلە دووی لالیگا دەستنیشان کرا. یەکەم یاری خۆی لە ١٦ی شوبات ئەنجامدا، بەرامبەر یانەی سابادیل ١–٣ شکستی ھێنا.
کاسیمیرۆ یەکەم یاری خۆی لە لالیگا لە ٢٠ی نیسانی ٢٠١٣ ئەنجامدا، ٩٠ خولەکی تەواو یاریی کرد و لە یاریگای خۆیدا بە ئەنجامی ٣–١ لە ڕیاڵ بێتیس بردەوە. لە ٢ی حوزەیران یەکەم گۆڵی خۆی لە ئەورووپا تۆمار کرد، بە شێوەی یەدەگ بەژداری کرد و یارییەکەیان بە ئەنجامی ٤–٠ بردەوە لە یانەی ئەلکۆرکۆن لە یاریگای ئەلفریدۆ دیستیفانۆ کردەوە. دوای ھەشت ڕۆژ یانەی ڕیال مەدرید گرێبەستەکەی کرد بە ھەمیشەیی بەبڕی ١٨٫٧٣٨ ملیۆن دۆلار.
لە ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٥، کاسیمیرۆ گەڕایەوە بۆ ڕیاڵ مەدرید، و دوای دوو مانگ گرێبەستەکەی تا ساڵی ٢٠٢١ درێژکردەوە. لە ١٣ی ئازاری ساڵی دواتر، یەکەم گۆڵی خۆی بۆ مێرەنگی تۆمارکرد. لە خولەکی ٨٩دا بە لێدانێکی گۆشەیی لەلایەن جێسی ڕۆدریگێزەوە گۆڵی یەکەمی تۆمارکرد و لە یاریگای یو دی لاس پاڵماس بە ئەنجامی ٢–١ بردەوە.
دوای ئەوەی زیاتر یاریزانێکی یەدەگ بوو لەژێر دەستی ڕافاییل بینیتێز، کاسیمیرۆ بوو بە ھەڵبژاردەی یەکەم لەژێر دەستی زینەدین زێدان، و بەشداری ١١ یاری لە چامپیۆنزلیگی وەرزدا کرد کاتێک پاڵەوانێتییەکە بە بردنەوە کۆتایی ھات. لە یاری کۆتاییدا بەرامبەر ئاتلێتیکۆ مەدرید، ١٢٠ خولەکی تەواو یاری کرد و لە میلان بە ئەنجامی ١–١ یەکسانبوون (بە لێدانی یەکلاکەرەوە سەرکەوتن).
لە وەرزی ٢٠١٦–٢٠١٧ لەم وەرزەدا کاسیمیرۆ یاریزانێکی سەرەکی بوو و لە زۆربەی یارییەکانی یانەی ڕیاڵ مەدریددا تا کۆتا خولەکی یاری بەردەوام دەبوو، لە ٢٥ یاریدا چوار گۆڵی تۆما ڕکرد. کاسیمیرۆ دووبارە بە ھۆکارێکی گرنگی بردنەوەی نازناوی خولی یەکەمی ئیسپانی (لالیگا) و خولی یانە پاڵەوانەکان بۆ ئەو وەرزە دادەنرێت. لە یاری کۆتایی خولی یانە پاڵەوانەکانی ساڵی ٢٠١٧ یانەی ڕیاڵ مەدرید ڕووبەڕووی یانەی یوڤێنتوسی ئیتاڵی بووەوە و توانی بە ئەنجامی ٤–١ کە کاسیمیرۆ گۆڵێکی نایابی تێدا تۆمار کرد نازناوەکە بەدەست بھێنێت. دووبارە لە ٨ی ئابی ٢٠١٧ تیپەکەی پێشخست لە کۆتاییدا بە ئەنجامی ٢–١ لە مانچستەر یونایتدیان بردەوە لە جامی سووپەری ئەورووپا.
لە ماوەی چامپیۆنزلیگی ٢٠١٧–٢٠١٨، کاسیمیرۆ ١٣ یاری ئەنجامدا لەکاتێکدا یەک گۆڵی تۆمار کرد. کاتێک مەدرید سێیەم نازناوی لەسەریەک و ١٣مین نازناوی گشتی لەم پێشبڕکێیەدا بەدەست ھێنا.
لە مانگی ئابی ٢٠٢١ گرێبەستەکەی تا ساڵی ٢٠٢٥ درێژکردەوە.
ژیانی پیشەگەری لەگەڵ ھەڵبژاردەی بەڕازیل
وێنۆک|کاسیمیرۆ لە کاتی یاریکردن بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|بەڕازیل]] دوای ئەوەی لەگەڵ یاریزانانی خوار ٢٠ ساڵ لە پاڵەوانێتی ئەمریکای باشووری ٢٠١١ و مۆندیالی ٢٠١١ دەرکەوت، کاسیمیرۆ یەکەم یاری خۆی بۆ ھەڵبژاردەی بەڕازیل لە ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١١ ئەنجامدا بەرامبەر ئەرجەنتین بە ئەنجامی ٠–٠ بۆ ھەردوولا یەکسان بوو، تەمەنی تەنیا ١٩ ساڵ بوو لەلایەن ڕاھێنەر (دونگا) لە پێکھاتەی بەڕازیل بۆ کۆپا ئەمریکای ٢٠١٥ بانگھێشت کرا، بەڵام ھیچ یارییەکی لە چارەکی کۆتایی لە چیلی ئەنجام نەدا.
لە ٥ی ئایاری ٢٠١٦ ناوی لە لیستی ٢٣ یاریزانی پاڵەوانێتی کۆپا ئەمریکای سەدەدا ھات کە لە ئەمریکا بەڕێوە چوو.
لە مانگی ئایاری ٢٠١٨، کاسیمیرۆ لەلایەن تیتێ بەڕێوەبەری ڕاھێنەرەوە بۆ جامی جیھانیی ڕووسیا ھەڵبژێردا. یەکەم یاری خۆی لەم پێشبڕکێیەدا ئەنجامدا لە ١٧ی حوزەیران، ٦٠ خولەک یاری کرد. یەکسانبوون بە ئەنجامی ١–١ لە قۆناخی کۆمەڵەکان لەگەڵ سویسرا.
ھێنری حەفتەمی ئینگلتەرا
ھێتری حەفتەم (لەدایکبووی ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٤٥٧ تا ٢١ی نیسانی ١٥٠٩) پاشای ئینگلتەرا و لۆردی ئێرلەند بوو لەوەتەی ٢٢ی ئابی ١٤٨٥ تا مردنی لە ١٥٠٩. وە یەکەم فەرمانڕەوا بوو لە خێزانی تودۆر.
کاسیمیرۆ
ژیانی پیشەگەری لەگەڵ ھەڵبژاردەی بەڕازیل
لە مانگی ئایاری ٢٠١٩ لە خاکی خۆیدا لە پێکھاتەی ٢٣ یاریزانی بەڕازیل بۆ کۆپا ئەمریکای ٢٠١٩ لە بەڕازیل بانگھێشت کرا. لە کۆتا یاری کۆمەڵەکان لە ئارینا کۆرینتیانز بەرامبەر پیرۆ، یەکەم گۆڵی نێودەوڵەتی خۆی تۆمار کرد و سەرکەوتن بە ئەنجامی ٥–٠ بەڵام بەھۆی دوو کارتی زەردەوە بە کارتی سوور کرایە دەرەوە و لە یاری داھاتوو ڕاگیرا. بە بردنەوەی بەڕازیل بە ئەنجامی ٣–١ بەسەر پیرۆ لە یاری کۆتایی کۆپا ئەمریکای ٢٠١٩ لە ٧ی تەممووز، لە یاریگای ماراکانا دەستی پێ کرد.
ھێنری حەفتەمی ئینگلتەرا
تێبینی
<references group="تێبینی" />
کاسیمیرۆ
ژیانی پیشەگەری لەگەڵ ھەڵبژاردەی بەڕازیل
لە ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١ بۆ پێکھاتەی کۆپا ئەمریکای ٢٠٢١ بانگھێشت کرا.
شێوازی یاریکردن
بە شێوەیەکی سەرەکی کاسیمیرۆ وەکوو یاریزانێکی بەرگری ناوەند یاریی دەکات. بەڵام ھەندێک کات وەکوو یاریزانێکی ناوەندی تەواوەتی یاخود بەرگریکار یاری دەکات. لەگەڵ ئەوەی لە شوێنی یاریکردنیی تایبەت بە خۆی توانیویەتی خۆی بسەلمێنێت بە تایبەتی لەژێر ڕاھێنەرایەتی زینەدین زیدان کە بەتەواوەتی تواناکانی پەرە پێدا و بەھۆی زیرەکی لە بڕیاردان و توانا جەستەیییەکانییەوە توانی بگاتە ئەوپەڕی ئاستی خۆی، توانای جەستەیی، خێرایی و توانای یاریکردنی بۆ ماوەیەکی زۆر بێ ھیلاک بوون وای لێکردووە یاریزانێکی تەواو بێت و لە چەندین شوێنی جیاوازی یاریگادا بتوانێت یاری بکات.
ھێنری حەفتەمی ئینگلتەرا
سەرچاوەکان
<references group="lower-alpha" />
کاسیمیرۆ
ژیانی تایبەتیی
کاسیمیرۆ بەشداری لە ترەیلەرێکی بانگەشەیی بۆ یاریی ڤیدیۆیی فیفای ١٩ کرد.
ھێنری حەفتەمی ئینگلتەرا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٥٧ پۆل:مردووانی ١٥٠٩ پۆل:بەخاک سپاردن لە وێستمینستەر ئەبی
کاسیمیرۆ
ژیانی تایبەتیی
لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ پشکنینی کۆرۆنای بۆ دەرچوو کە تووشی کۆڤید-١٩ بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە پورتوگال پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی بەڕازیلی پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠١٥ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠١٩ پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید پۆل:یاریزانە براوەکانی کۆپا ئەمریکا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان
ئاچۆمییەکان
ئاچۆمییەکان (بە ئاچۆمی: آچُمِی) گەلێکی ئێرانی و ژێرگرووپێکی فارسن کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە باشووری فارس دەژین، و پارێزگای ھۆرموزگان لە ئێران. زۆرینەیان موسڵمانی سوننەن، کەمینەیەکی شیعەیان ھەیە. ژمارەیەکی بەرچاو لە خەڵکی ئاچۆمی کۆچیان کردووە بۆ کووەیت، بەحرەین، قەتەر، ئیمارات و وڵاتانی دیکەی عەرەبی کەنداوی فارس.
خەڵکی ئاچۆمی بە زمانی ئاچۆمی قسە دەکەن. زمانەکە لە دابەزیندایە و ھەشت زاراوەی ڕاپۆرت کردووە و زیاتر لەلایەن کەسانی سەرەکی فارسییەوە تێدەگەن.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئاسیا پۆل:خەڵکی دێرین پۆل:خەڵکی فارس
ماتێلدای ھاسە
وێنۆک ماتێلدای ھاسە (لەدایکبووی ٤ی تەمموزی ١٤٧٣ تا ١٩ی شووباتی ١٥٠٥) کچی ھێنری سێیەمی لاندگەریڤی سەرەوەی ھاسە و ئانای کاتزنلێبۆگن بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧٣ پۆل:مردووانی ١٥٠٥
جۆنی سێیەم، دووکی کلێڤس
جۆنی سێیەم، دووکی کڵێڤس و کاونتی مارک (لەدایکبووی ١٠ی تشرینی دووەمی ١٤٩٠ تا ٦ی شووباتی ١٥٣٨ یان ١٥٣٩) پێی دەوترا جۆنی ئاشتیخواز کوڕی جۆنی دووەمی دووکی کلێڤس و ماتێلدای ھاسە بوو.
.eu
ئی یو. دۆمەینێکی ئینتەرنێتە لە پۆلی دۆمەینی ئاستی سەرەوە لە وڵات و ناوچەکانی کۆدکردندا، بۆ ئەو سایتانەی کە سەر بە یەکێتیی ئەورووپان.
سەرچاوەکان
پۆل:ئینتەرنێت بەپێی وڵات پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان پۆل:ناساندنەکانی ٢٠٠٥
باعەدرێ
باعەدرێ (بە عەرەبی: باعذرة، ئینگلیزی: Baadre ) شارەدێیەکە لە قەزای شێخان لە پارێزگای دھۆک لە باکووری عێراق. باعەدرێ دەکەوێتە ڕۆژاوای باشووری کوردستان. ھەروەھا دەکەوێتە ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق. بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی شارەدێی باعەدرێ ٩٨٣٥ کەس و دانیشتوانی گوندەکان ١٦٧٥ کەس بووە، و زۆرینەیان کوردن. شارۆچکەکە دەکەوێتە دەشتی نەینەوا. دانیشتوانی باعەدرێ زۆربەیان ئێزدیین و بە پایتەختی سیاسی ئێزدییەکان دادەنرێت. وەک چۆن بووەتە بنکەی سەرۆکی گروپەکە، میر. قەڵای بنەماڵەی شازادە لێرەدا دەدۆزرێتەوە، ھەروەھا گۆڕستانی میر عەلی بەگ کە زۆر ڕێزی لێدەگیرێت (ڕۆژانی حوکمڕانی: ١٨٩٩-١٩١٣).
مێژوو
وێنۆک|گۆڕستانی [[ئێزیدیەکان لە باعەدرێ]] وێنۆک|پەرستگای [[ئێزیدی (قوبەی حاجی عەلی) لە باعەدرێ]] ئەو گوندە لە بنەڕەتدا گوندێکی ئاشووری بوو کە بە (بێت ئەدرەی) ناسرابوو.
لە عێراقی بەعسیدا، دانیشتوانی باعەدرێ بە ھۆی پاڵپشتییان لە پێشمەرگە ڕاگوێزران.
بە وتەی شەماڵ عەدیب کە لەو کاتەدا سەرۆکی شارەوانی شارۆچکەکە بووە، شارۆچکەکە و ١٠ گوندی دەوروبەری ٢٠٢٨ خێزانی ئاوارەیان وەرگرتووە کە کۆی گشتی ١٢ ھەزار و ١١٥ کەس لە کۆمەڵکوژی شەنگال لە ساڵی ٢٠١٤دا ھەڵھاتوون.
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان پۆل:قەزاکانی پارێزگای دھۆک پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ
جوجوتسو کایسن ٠ (فیلم)
جوجوتسو کایسن ۰ (فیلم) وەرگێڕدراوێکی ئەنیمێیە لە زنجیرە مانگای جوجوتسو کایسن کە لەلایەن جیجی ئاکوتامی نووسراوە. فیلمەکە لە دەرھێنانی سەنگھو پاڕک، و بەرھەھێنانی ستۆدیۆی ماپا، فیلمەکە لە ١٦ی ئازاری ٢٠٢٢ لە سەرانسەری جیھان نمایشکرا، پێشتر لە سینەماکانی ژاپۆن لە ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ نمایشکرا، وە لە ماوەی کەمتر لە نیو ساڵدا، داھاتەکەی گەیشتە زیاتر لە ٦٥٠ میلیۆن دۆلاری ئەمریکی.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە پۆل:ئەنیمێ و مانگای فەنتازیای تاریک پۆل:فیلمەکان بە زمانی ژاپۆنی پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمەکان دەربارەی نەفرەت پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی تۆھۆ پۆل:فیلمە ئەکشنە فەنتازییە ژاپۆنییەکان
شارستان بەھار
شاری بەهار ناوەندی شارستانی بەهار ئەکەوێتە ١٠ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژاوای شاری هەمەدان. ئەم شاره لە سەرەتادا و لە سەردەمی سەلجووقییەکان ناوندی کوردستان بووە. کە دواتر لەسەر کوردستان نما.
چارلسی ھەشتەمی فەڕەنسا
چارلسی ھەشتەم (لەدایکبووی ٣٠ی حوزەیرانی ١٤٧٠ تا ٧ی نیسانی ١٤٩٨) پاشای فەڕەنسا بوو لە ١٤٨٣ تا مردنی لە ١٣٩٨. لە تەمەنی ١٣ ساڵیەوە دەچێتە شوێنی باوکی لویسی حەفتەم.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧٠ پۆل:مردووانی ١٤٩٨ پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە سەدەکانی ناوین
ماری بورگندی، دووکی کڵێڤس
ماری بورگندی، دووکی کلێڤس (لەدایکبووی ١٣٩٣ تا ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٤٦٦) دووەم مناڵی حۆنی یەکەم و مارگەرێتی باڤاریا بوو و خوشکە گەورەی فیلیپی سێیەم بوو. لە دیجۆن لە دایکبووە و ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەدۆڵفی یەکەمی کردووە و بووە بە دووەم ھاوسەری لە ئایاری ١٤٠٦.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ١٤٦٦ پۆل:لەدایکبووانی ١٣٩٣
ئیسێکای
سەرچاوەکان
پۆل:جۆرەکانی فەنتازیا پۆل:زاراوەکانی ئەنیمێ و مانگا
نیشانی سوارچاکی
نیشانی سوارچاکی، یان نیشانی جوامێری یان ئەسپ سواری نیشانێکە دەدرێت بە سوارچاکان، بۆ بەشداریان لە ئەرکە نیشتمانییەکانیان.
تۆپھاوێژ
تۆپھاوێژ لە مێژوودا بە ھەموو ئامێرێک پێناسە دەکرێت کە لە جەنگدا بەکاردەھێنرێت بۆ تەقاندنی موشەکی گەورە، جۆر و بەکارھێنانی تۆپەکان جیاوازن و چەندین بەش لەخۆدەگرن، لەوانە تۆپخانەی دژە فڕۆکە، تۆپخانەی دژە زرێپۆش، تۆپخانەی ھاویتزەر، ھاوەن، تۆپخانەی شاخ، تۆپخانەی کەنار دەریا، تۆپخانەی مەیدان تۆپخانەی خۆبزوێنەر، مووشەکی تاکتیکی و موشەکھاوێژ.
سەرچاوەکان
پۆل:داهێنانە چینییەکان پۆل:چەکی ئاگرین
خاتوو جەین گرێی
خاتوو جەین گرێی (ڵەدایکبووی ١٥٣٧ تا ١٢ی شووباتی ١٥٥٤) ھەروەھا وەک خاتوو جەین دەدڵی (ناسرا دوای ھاوسەرگیری) خانمێکی خانەدانی ھەرزەکار بوو کە چووە سەر تەختی ئینگلتەرا و ئێرلەند لە ١٠ی تەمموز تا ١٩ی تەمموزی ١٥٥٣.جەین لە کچە بچووکەکەی ماریەوە نەوەی-نەوەی ھێنری حەوتەم بوو وە یەکەم ئامۆزای ئێدواردی شەشەم بوو. لە سەردەمی خۆیدا کەسێکی ڕۆشنبیر و بەوە بەناوبانگ بوو کە خوێنەروارترین خانم بوو لەسەردەمی خۆی. لە ئایاری ١٥٥٣ ھاوسەرگیری لەگەڵ لۆرد گێڵدفۆرد دەدلێی کرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٥٣٠ پۆل:مردووانی ١٥٥٤ پۆل:ئەنگلیکانەکانی ئینگلیز پۆل:فەرمانڕەوا لابراوەکان پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ١٦یەم
قەزای کفری
قەزای کفری (بە عەرەبی: قضاء کفری، بە ئینگلیزی: Kifri District) یەکێکە لە قەزاکانی ئیدارەی گەرمیان لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی کفریە. ژمارەی دانیشتوانی بریتیە لە ٦٢،٧٨٣ کەسە.
جۆن دەدڵێی، یەکەم دووکی نۆرسەمبەرلاند
جۆن دەدڵێی، یەکەم دووکی نۆرسەمبەرلاند (لەدایکبووی ١٥٠٤ تا ٢٢ی ئابی ١٥٥٣) ژەنەڕال، ئەدمیڕال، سیسەتوانێکی ئینگلیز بوو کە پێشەڕەوی حکوومەتی پاشا ئێدواردی شەشەمی دەکرد لە ١٥٥٠ تا ١٥٥٣، وە لەدوای مردنی پاشا ھەوڵی ھێنانە سەر تەختی خاتوو جەین گرێیدا بەڵام سەرکەوتوو نەبوو،
قەزای کفری
ئەم قەزایە پێکھاتووە لە حەوت ناحیە:
جۆن دەدڵێی، یەکەم دووکی نۆرسەمبەرلاند
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٠٤ پۆل:مردووانی ١٥٥٣ پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو
قەزای کفری
بە دارە سیدرەکانی ناوبانگی دەرکردووە، لە دەورووبەری بیرە نەوتەکانیش ھەن کە پێدەچێت درێژکراوەی کێڵگە نەوتییەکانی کەرکووک بن، بەڵام دەرنەھێنراون. بانێکی ھەیە بە بەرزی ٣٣٥م کە ڕووی لە شارەکە کردووە. ئەم قەزایە بە کشتوکاڵ و ئاژەڵداری بەناوبانگە، پێدەچێت ناوی ئەو دارە کفر(تەروو) لێنرابێت کە بۆ دەرھێنانی خەڵوز بەکارھاتووە و تا ئێستاش شوێنەوارەکانی لە گوندی ناساڵەح لە نزیک شارەکە دەبینرێت.
ناو
قەزاکە بەناوی ناوەندەکەیەوە ناو نراوە کە ئەویش شارۆچکەی کفریە، ئەم بۆچوونانە ھەیە لە سەری:
جوگرافیا
قەزای کفری ھاوسنوورە لەگەڵ؛
ڕووبەر
ڕووبەری ئەم قەزایە (٢٧٩٢کم٢)یە لە (١٣٫٨٣٪) پارێزگای سلێمانی پێکدەھێنێت.
دانیشتوان
دانیشتوانی ئەم قەزایە لە نەتەوەی کورد و عەرەب و تورکمان پێکھاتووە، بە پێی پێشبینی دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠٢٠ دانیشتوانی ئەم قەزایە (٦٢،٧٨٣)کەسە، جگە لە دوو ناحیەی جەبارە و قەرەتەپە.
ژمارەی دانیشتووانی شارەکە لە ئێستادا کەمتر لە ٣٠ ھەزار کەسە، دانیشتووانی قەزاکە چەندین نەتەوە لەخۆدەگرێت، لەوانە کورد و تورکمان و عەرەب و خزمایەتی لە نێوان زۆربەی ئێڵە گەورەکاندا ھەیە. کەمینەیەکی جوو لە (٢٩) بنەماڵەدا ژیاون، بەپێی وتەی پرۆفیسۆر ھاشم سەید ئەحمەد لە دەستنووسەکەیدا کە بۆ چاپکردن ئامادەکراوە بەناوی(ھەواڵی کفری و ڕووداوەکانی لە ساڵی ١٩٤٠ تا ١٩٦٠)، جووەکان لە بواری بانکی و بازرگانیدا کار دەکەن، ھەروەھا ماڵی عیبادەتیان ھەیە، کە بە شێوەیەکی ناوخۆیی پێی دەوترێت (تۆرات)، تا ئێستاش خانووەکانیان دەکەوێتە ناوچەی سادە، ئەمڕۆش بووەتە ستۆدیۆیەکی فۆتۆگرافی بەناوی... ستۆدیۆی سەید، گۆڕستانی تایبەت بە خۆیان ھەیە دەکەوێتە دەربەندی تاڵا.
دانیشتووانی ئەم قەزایە زۆرینەی کوردن و بە تەوای قەزاکەدا بڵاو بوونەتەوە، کەمینەی عەرەب و تورکمان لە ناحیەکانی قەرەتەپە و جەبارەدا ھەن.
مێژوو
قەزای کفری قەزایەکی کۆنە، لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەدا یەکێک بووە لە قەزا سەرەکییەکانی لیوای کەرکووک، لە سەرەتای پەنجاکانی ھەمان سەدەدا بە باش زانراوە لەگەڵ قەزای قەرەتەپە، قەزای زەنگاباد و قەزای دووزخورماتوودا لە لیوایەکدا کۆبکرێنەوە، لە بەرواری(١٩/سەفەری ١٢٧٣ک - ٢١\١١\١٨٥٣ز)دا ڕەزامەندی بە لیوا بوونی بۆ دەرکرا. (کفری-زەنگاباد) بۆ ماوەی پانزەساڵ بەو پێگەیە مایەوە، ناوی لیواکە سەرەتا کفری بوو دواتر گۆڕدرا بۆ زەنگاباد، ناوەندەکەشی ھەر شارۆچکەی کفری بوو.
سەردەمی عوسمانی(١٨٥٠ - ١٩١٨)
لەم سەردەمەدا قەزای کفری لە سیستەمی ئەیالەتدا لیوا بوو، بەڵام لە سیستەمی ویلایەتدا بووە قەزا.
* لە نێوان ساڵانی (١٨٥٠ - ١٨٦٨)دا
لیوای کفری لەم ماوەیەدا سەر بە (ئەیالەتی شارەزوور + ئەیالەتی بەغدا) بوو. سیستەمی کارگێڕی ئەم قۆناغە لەژێر ھەژموونی دابەشبوونی جوگرافیای ھۆزەکاندا بووە.
400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی لیوای کفری و کەرکوک لەنێوان(١٨٥٠-١٨٦٨)دا
* لە نێوان ساڵانی(١٨٦٩ - ١٨٧٣)دا
قۆناغی (مەدحەت پاشا)یە کە بۆ ماوەی سێ ساڵ والی بەغدا بوو، ھەرچەندە تەمەنی ئەم قۆناغە کەم بوو، بەڵام تێیدا گۆڕانکاری جەوھەری ئەنجامدرا لەوانە: 400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی باشووری سنجاغی شارەزوور لەنێوان(١٨٦٩-١٨٧٣)دا
* لە نێوان ساڵانی(١٨٧٣ - ١٩١٨)
لەم قۆناغەدا چەندین گۆڕانکاری سازدرا، لەوانە لیواکانی دەوڵەتی عێراقی ئێستا کەمکرایەوە بۆ (٨)سنجاغ-لیوا، لیواکانی کەش کران بە قەزا و بەشێکی زۆری قەزاکانیش کرانە ناحیە. یەکە کارگێڕییەکانی باشووری کوردستان دەکەونە سنووری سنجاغەکانی(مووسڵ و شارەزوور و بەغدا). تا پێکھێنانی ویلایەتی مووسڵ لە ساڵی(١٢٩٦ک-١٨٧٩ز)دا ھەموو سنجاغەکانی سەرەوە سەر بە ویلایەتی بەغدا بوون و دوای ئەو بەروارە ھەردوو لیوای سلێمانی و شارەزوور خرایە سەر ویلایەتی مووسڵ. 400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی باشووری سنجاغی شارەزوور لە ساڵی(١٨٧٥)دا 400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی باشووری سنجاغی شارەزوور لە ساڵی(١٨٩٠)دا 400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی باشووری سنجاغی شارەزوور لە نێوان(١٨٩٢-١٩١٢)
لەسەردەمی ئینگلیز و پاشایەتییدا(١٩١٨ - ١٩٥٨)
لەدوای نەمانی دەسەڵاتی عوسمانیەکان و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێ، دوای واژۆکردنی پڕۆتۆکۆلێک لە نێوان بەریتانیا و عێراقدا، ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق لە (١١/تەممووزی/١٩٢٣)دا بڕیاری لکاندنی سلێمانی بە عێراقەوە درا، ئەم بڕیارەش لە ساڵی دوایدا جێبەجێکرا بە ناردنی(٥) ئەندام وەکو نوێنەری لیواکە لە ئەنجوومەنی دامەزراندنی عێراقدا(المجلیس التأسیس العراقی)، دواتر لە کاتی لێکۆڵینەوەی تایبەت بە ناکۆکی نیوان عێراق - تورکیا لە سەر دواڕۆژی ویلایەتی مووسڵ، کۆمەڵەی گەلان لە شوباتی ١٩٢٥ز دا لیژنەی خۆی ڕەوانەی ئەم ویلایەتە کرد، بە کۆتایی ھاتنی ئەم کێشەیە ئیتر سلێمانی بووە بەشێک لە دەوڵەتی عێراق،
حکوومەتی تازە پێکھێنراوی عێراق ھەستا بەڕێکخستنەوەی یەکە کارگێڕییەکان، ئەم پرۆسەیە ھاوشێوەی سەردەمی پێشووی خۆی بە جیاوازییەکی کەمەوە بەڕێوەچوو.
* لە نێوان ساڵانی(١٩٢٦-١٩٣٦)
400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای کەرکووک لە ساڵی ۱۹۳٦دا، قەزای کفری (ڕەنگی شین)
لە سەردەمی کۆماریدا (١٩٥٨ - ١٩٩٠)دا
ئەم سەردەمە بە نەمانی دەسەڵاتی پادشایی و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێیە، ئەم سەردەمە پڕە لە گۆڕانکاری سیاسی، حکومی عەبدولکەریم قاسم (٥) ساڵ، نەتەوە پەرستەکان بە سەرکردایەتی عەبدولسەلام عارف، دواتر براکەی عەبدولڕەحمان عارف (٥) ساڵ، دەسەڵاتی بەعسییەکان لە دوو قۆناغدا، ئەحمەد حەسەن بەکر (١٩٦٨ - ١٩٧٩) و سەددام حوسێن (١٩٧٩ - ٢٠٠٣)، دەسەڵاتی سەددام لەسەر پارێزگای سلێمانی تا ساڵی ١٩٩١ بوو. کاریگەری ئەم فرە دەسەڵاتە و دەستتێوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە سیاسەتی عێراق، لەسەر گۆڕاکارییە کارگێڕییەکان بە زەقی دەردەکەوێت، زۆربەی زۆری ئەو گۆڕانکارییانە سیاسی بوو، ئامانجی لە ناوبردنی بزوتنەوەی سیاسی کوردستان بوو، وە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە ستراتیژییەکان بوو، بەتایبەت ئەوانەی دەوڵەمەند بوون بە سامانە سروشتییەکان.
* لە نێوان ساڵانی(١٩٥٨-١٩٦٥)
350px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی قەزای کفری لە ساڵی ۱۹٦٥دا
* لەنێوان ساڵانی(١٩٦٥-١٩٧٧)
300px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی قەزای کفری لە ساڵی ۱۹٦۹دا 300px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی قەزای کفری لە ساڵی ۱۹۷۰دا 300px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی قەزای کفری لە ساڵی ۱۹۷۲دا 300px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی قەزای کفری لە ساڵی ۱۹۷٥دا
* لە ماوەی ساڵانی(١٩٩١ - ١٩٩٢)دا:
لەم ماوەیەدا پارێزگای سلێمانی و پارێزگای ھەولێر و پارێزگای دھۆک لە لایەن بەرەی کوردستانیەوە بە ڕێوەدەبرا، کە لەسەر ھەمان سیستەمی یەکە کارگێڕییەکانی ساڵی ١٩٨٩ بەڕیوەدەبرا، لەبەرئەوەی گوندەکان تازە ئاوەدان دەکرانەوە، ھەروەھا لەڕووی کارگێڕییەوە ھەرێمی کوردستان دروست نەببوو تاوەکو لەساڵی ١٩٩٢ پەرلەمانی کوردستان پێکھێنرا. ئینجا یەکە کارگێڕییەکان دروستکرانەوە.
* لە ماوەی ساڵانی(١٩٩٢ - ٢٠٠٣)دا:
لە دوای ڕاپەڕینی ١٩٩١، ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان بە پێی بڕیاری ژمارە(١٨) لە (٢٢ - ٩ - ١٩٩٢)دا ڕێگەی دا بە حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ھەموو ئەو قەزا و ناحیەیانەی بە مەبەستی سیاسی ھەڵوەشێنراونەتەوە سەر لە نوێ پێکبھێنرێنەوە.
جەین سیمۆر
جەین سیمۆر (لەدایکبووی ١٥٠٨ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٥٣٧) شاژنی ئینگلتەرا و سێیەم ھاوسەری پاشا ھێنری بوو لەوەتەی ٣٠ی ئایاری ١٥٣٦ی دەستپێکی ھاوسەرگیری تا مردنی لە ساڵی دواتر.
قەزای کفری
شوێنەوارەکان
لە نزیک شاری کفری چەند وێرانێکی گەورەی شوێنەواری ھەیە، لەوانە:
جەین سیمۆر
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٠٨ پۆل:مردنەکان لەکاتی مناڵبوون پۆل:مردووانی ١٥٣٧
قەزای کفری
شوێنە گرنگەکانی
لە قەزاکەدا زۆرێک لە مەزارگە پیرۆزەکان لەلایەن سەرداینکەرانەوە لە وەرزە جیاوازەکاندا سەردانیدەکرێن دەکرێن، لەوانە:
چارلس، دووکی ئۆرلنس
چارلسی ئۆرلنس (لەدایکبووی ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٣٩٤ تا ٥ی کانوونی دووەمی ١٤٦٥) دووکی ئۆلنس بوو لە ١٤٠٧ تا مردنی باوکی لویسی یەکەم. ھەروەھا دووکی ناوچەیەکی باکووری فەڕەنسا بوو بەناوی ڤالۆیس، و کاونتی بومونت سور وایز و ناوچەی بلۆیس، و لۆردی کوسی بوو.
قەزای کفری
ڕووبار و چۆمەکان
بەناوبانگترین ڕووباری ئەم قەزایە ڕووباری سیروانە کە بە سنوورەکانی باشووریدا تێدەپەڕێت. چەمی قەرەبوڵاغ کە لقێک ڕووباری سیروانە و لە گوندی قەرەبوڵاغی کۆنەوە سەرچاوە دەگرێت و ھەر بەناوی ئەوەوە ناونراوە، ئەم چۆمە ئاودێری زەویەکانی گوندەکان و دەوروبەری دەکات. سەبارەت بە چۆمی سێیەمیش چۆمی(قەرەتەپە) کە لە ڕووباری سیروان لە گوندیکوڵەجۆ لقی لێدەبێتەوە و لە نزیک گوندی (عەلی سەرای خواروو) کۆتایی دێت. ھەروەھا چۆمی سیرلان ھەیە کە لە ڕووباری سیروان لە گوندیکوڵەجۆ لقی لێدەبێتەوە و ئەم چۆمە زەوییەکانی گوندی سیرلان و قەرەتەپە و قۆری چای ئاودێری دەکات. سنووری نێوان قەزای کفری و قەزای دووزخورماتوو کە دۆڵێکی وشکە و تەنیا ئاوی سێڵاوی پیادادەڕوات. وە ڕووباری کفری کە پێی دەوترێت (قوشە جاجان) و لەلای ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی کفریەوە تێپەڕ دەبێت.
چارلس، دووکی ئۆرلنس
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٩٤ پۆل:مردووانی ١٤٦٥ پۆل:نووسەرانی پاریسی
قەزای کفری
کارگێڕی
قەزای کفری ناوچەیەکی پارێزگای سلێمانییە کەوتۆتە باشووریەوە. لەڕووی ئیدارییەوە لە قەزای قەزای کفری و ناحیەکانی ناحیەی ناوەندی قەزای کفری(ناوەند) و ناحیەی ئاوەسپی و ناحیەی سەرقەڵا و ناحیەی نەوجول و ناحیەی کۆکس پێکھاتووە، لەگەڵ (١٥٦) گوند.
ناحیەی ناوەندی قەزای کفری
لە ٢ گوند پێکھاتووە:
ناحیەی ئاوەسپی
لە ٣٥ گوند پیکھاتووە:
ناحیەی سەرقەڵا
لە ٣٣ گوند پێکھاتووە:
ناحیەی کۆکس
ئەم ناحیەیە لە ٣٨ گوند پێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان سلێمانی پۆل:قەزاکانی باشووری کوردستان پۆل:قەزاکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:قەزاکانی عێراق پۆل:قەزاکانی کوردستان
٢٠٠١ لە عێراق
سەرچاوەکان
پۆل:عێراق پۆل:٢٠٠١ بەپێی وڵات پۆل:عێراق لە ساڵەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:عێراق لە ٢٠٠١ پۆل:عێراق لە دەیەی ٢٠٠٠
عەباس ڕێکای نوژێت
عەباس ڕەجای نوژێت بیرۆکرات و سیاسەتمەداری کوردە. لە تورکیا وەک پارێزگار کاری کردووە.عەباس ڕەجای نوژێت لەگەڵ بەشێک لە هاوڕێکانی لقێکی کۆمەڵگەی هیوا (ڕێکخراو)یان لە سویسرا کردەوە لە بنەماڵەی بابانیانەوە.لە سەردەمی مستەفا کەمال ئەتاتورک پارێزگاری ئەنقەرە بووە
ئەنساب ئەلئەکراد
ئەمە کتێبێکە کە لە ڕێکەوتێکی نادیاردا نووسراوە، کە لەسەر مێژووی کورد بووە. نووسەری ئەم کتێبە ئەبو حەنیفە دینۆری بووە و ڕاستیی ئەم کتێبە سەبارەت بە "دەربڕینی دینۆری"یە پەیوەندی نەتەوەیی" و ھەروەھا سەبارەت بەو ڕاستییەی کە دینۆری ھی لە پێوەندی لەگەڵ ناسنامەی نەتەوەیی کورد لە دانیشتووانی کرماشانی تێگەیشتووە
ئێدواردی شەشەم
ئێدواردی شەشەم (لەدایکبووی ١٢ی تشرینی یەکەمی ١٥٣٧ تا ٦ی حوزەیرانی ١٥٥٣) پاشای ئینگلتەرا و ئێرلەند بوو لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٥٤٧ تا مردنی لە ١٥٥٣. لە ٢٠ی شووباتی ١٥٤٧ لە تەمەنی نۆ ساڵی تاجی دەخرێتە سەر. کوڕی پاشا ھێنری و شاژن جەین بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٣٧ پۆل:مردووانی ١٥٥٣ پۆل:بەخاک سپاردن لە وێستمینستەر ئەبی
نیشانی گارتەر
خانەدانترین نیشانی گارتەر نیشانەیەکی سوارچاکییە لەلایەن ئێدواردی سێیەمی ئینگلتەرا لە ١٣٤٨ دامەزراوە.
٢٠٠٢ لە عێراق
سەرچاوەکان
پۆل:ئاسیا لە ٢٠٠٢ پۆل:٢٠٠٢ بەپێی وڵات پۆل:عێراق لە دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:عێراق لە ساڵەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:عێراق لە ٢٠٠٢
ئەڤەتار: ڕێگەی ئاو
ئەڤەتار: ڕێگەی ئاو فیلمێکی خەیاڵی زانستی ئەمریکییە، لە دەرھێنانی جەیمز کامێرۆن لەساڵی ٢٠٢٢ نمایشکراوە. ئەم فیلمە درێژەی فیلمی ئەڤەتار ١ و بە بەشی دووەمی زنجیرەی فیلمی ئەڤەتار دادەنرێت. کامیرۆن و جۆن لانداو بەرھەمھێنەری فیلمەکەن و سیناریۆی فیلمەکە لەلایەن کامیرۆن و ڕیک یافا و ئاماندا سیلڤەر لەسەر بنەمای چیرۆکێک کە لەگەڵ جۆش فریدمان و شەین سالیرنۆ نووسراوە. کاستی فیلمەکە بریتین لە سام وۆرسینگتن، زۆی سالدانیا، ستیڤن لۆنگ، جوڵز دەیڤید مۆر، سی سی ئێچ  پاوندەر، جیۆڤانی ڕیبیسی، دیلیپ ڕاو و مات جیراڵد ڕۆڵی خۆیان لە فیلمی یەکەمەوە دووبارە دەکەنەوە، سیگۆرنی ویڤەر لە ڕۆڵێکی جیاوازدا دەگەڕێتەوە. کەیت وینسلێت، کلیف کورتیس، ئیدی فالکۆ، جەیمین کلیمەنت و برێندان کاول ئەکتەری نوێی فیلمەکەن. کامیرۆن لە ساڵی ٢٠٠٦ ڕایگەیاندبوو کە ئارەزووی دروستکردنی بەدواداچوونی فیلمی ئاڤاتاری ھەیە ئەگەر سەرکەوتوو بێت. دوای سەرکەوتنی گەورەی فیلمی یەکەم، لە ساڵی ٢٠١٠ دوو بەشی دیکەی لە فیلمەکە ڕاگەیاند، ئەو پلانی هەبوو کە لە ساڵی ٢٠١٤دا ڕێگای ئاوی بڵاوبکاتەوە. بەڵام ڕاگەیاندنی سێ بەشی نوێ، پێویستی بە پەرەپێدانی تەکنەلۆژیای نوێ تۆمارکردنی دیمەنی ژێر ئاو هەبوو کە پێشتر نەکرابوو، دەرەنجام ئەمەش بووە ھۆی دواکەوتنێکی زۆر لە پەرەپێدانی فیلمەکە، لە پێناو ئەوەی کە کاتێکی زیاتر بدرێت بە ستافەکە بۆ کارکردن لەسەر نووسینی سیناریۆ و پێش بەرھەمھێنان و کاریگەرییە بینراوەکان. وێنەگرتنی سەرەکی فیلمەکە لە ١٥ی ئابی ٢٠١٧ لە مانھاتن بیچ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا دەستیپێکرد و وێنەگرتنی سەرەکیش ھاوکات لەگەڵ ئاڤاتاری ٣ لە ٢٥ی ئەیلولی ٢٠١٧ لە نیوزیلاند دەستیپێکرد. دوای سێ ساڵ لە وێنەگرتنی فیلم لە کۆتایی مانگی ئەیلولی ٢٠٢٠ کۆتایی ھات. ئەم فیلمە بە بودجەی ٣٥٠-٤٠٠ ملیۆن دۆلار دروستکراوە و یەکێکە لە گرانترین فیلمەکانی مێژوو.
فیلمی ئەڤەتار: ڕێگای ئاو لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ لە نمایشێکی تایبەتدا بۆیەکەمینجار لە لەندەن نمایشکرا، لە ١٦ی کانوونی دووەمدا لە شاشەکانی سینەمای ئەمریکا نمایشکرا. بڵاوبوونەوەی فیلمەکە چەند جارێک دواکەوتووە، دوایین دواکەوتنی فیلمەکە لە ٢٣ی تەمموزی ٢٠٢٠ ڕوویدا. فیلمەکە داھاتی یەک ملیار و ٧٠٨ ملیۆن دۆلاری لە سەرانسەری جیھاندا بەدەستھێناوە و زۆرترین داھاتی ساڵی ٢٠٢٢ و حەوتەم فیلمە لە جیھاندا. بەگشتی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت، کە ستایشی کاریگەرییە بینراوەکانی و دەستکەوتە تەکنیکییەکانی دەکرد، بەڵام ھەندێک گێڕانەوەکەیان ڕەخنەیان لە درێژی ماوەی فیلمەکە و چیڕۆکەکەی گرت. سێ بەدواداچوونەکەی داھاتوو بە ڕێککەوت لە ساڵانی ٢٠٢٤، ٢٠٢٦ و ٢٠٢٨ بڵاودەکرێنەوە، ھەرچەندە بەرھەمھێنانی دوو فیلمی دووەم بەندە بە وەرگرتنی بازرگانیی ڕێگای ئاو. ئەڤەتار: ڕێگای ئاو لەلایەن دەستەی نیشتمانی پێداچوونەوەی فیلم و پەیمانگای فیلمی ئەمریکی وەک یەکێک لە باشترین فیلمەکانی ساڵی ٢٠٢٢ پاڵێوراو بوو. ئەم فیلمە پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی باشترین فیلمی دراما و باشترین دەرھێنەر لە خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب.
ڕۆڵەکان
وێنۆک|لەچەپەوە بۆ ڕاست: [[سام وۆرسینگتن، زۆی سالدانا، جەیمز کامێرۆن، سیگۆرنی ویڤەر، ستیڤن لانگ]]
بڵاوکردنەوە
یەکەم نمایشی جیهانی فیلمی ئەڤەتار: ڕێگەی ئاو لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ لە گۆڕەپانی ئۆدیۆن لێستەر لە لەندەن بەڕێوەچوو. فیلمەکە لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ لە ئەمریکا نمایشکرا و لەلایەن فۆکسی سەدەی ٢٠ەم دابەشکرا. ئەم فیلمە یەکەم فیلمە لە زنجیرەکەدا کە لە ژێر دەستی کۆمپانیای دیزنی نمایش دەکرێت، لەوەتەی ستۆدیۆی فۆکسی سەدەی ٢٠ەم مافی فیلمی ئەڤەتاری لە ساڵی ٢٠١٩ کڕیووە. ئەم فیلمە بە فۆرماتەکانی RealD 3D و Dolby Cinema و IMAX بڵاوکرایەوە.
بۆکس ئۆفیس
تا ٨ی کانوونی دووەم ٢٠٢٣، فیلمی ئەڤەتار: ڕێگەی ئاو لە ئەمریکا و کەنەدا ٥١٦ ملیۆن دۆلاری بەدەستهێناوە، لە ئاستی نێودەوڵەتیشدا ١.١٩١ ملیار دۆلاری بەدەستهێناوە، کە کۆی گشتی داهاتی جیهانی ١.٧٠٨ ملیار دۆلار بووە. فیلمەکە بە کردنەوەی ٤٤١،٧ ملیۆن دۆلار لە سەرانسەری جیهاندا، ١١ەمین و گەورەترین فیلمی سەردەمی کۆڤید-١٩یە لە دوای فیلمی پیاوی جاڵجاڵۆکە: ھیچ ڕێگەیەک نییە بۆ نیشتیمان (٦٠١ ملیۆن دۆلار) و فیلمی دکتۆر سترەینج لە فرەگەردوونی شێتیدا (٤٥٢،٤ ملیۆن دۆلار). کۆمپانیای ئایماکس بە بڕی ٤٨.٨ ملیۆن دۆلار، دووەم بەرزترین ئاستی لە کۆتایی هەفتەی جیهانیدا بۆ کردنەوەی فیلمەکە لە سینەماکانیدا تۆمارکرد. زۆرترین داهاتی ساڵی ٢٠٢٢ ھەیە، بەشێوەیەک لە ماوەی نمایشکردنیدا فیلمی "تۆپ گەن"ی تێپەڕاندووە. جگە لەوەش، چوارەم فیلمە کە لە سەردەمی کۆڤید-١٩دا ڕێژەی یەک ملیار دۆلاری تێپەڕاندووە، دوای فیلمی پیاوی جاڵجاڵۆکە: ھیچ ڕێگەیەک نییە بۆ نیشتیمان، تۆپ گەن و جیھانی جوراسیک، هەروەها شەشەمین فیلمە بە گشتی بگاتە ئەم بەربەستە. تا ١٤ی کانوونی دووەم، پێش بڵاوبوونەوەی فیلمەکە لە ئەمریکا، بۆکس ئۆفیس پرۆ پێشبینی کۆتایی هەفتەی کردنەوەی فیلمەکەی لە ئەمریکا و کەنەدا لە نێوان ١٤٥ بۆ ١٧٩ ملیۆن دۆلاردا کردبوو، کە کۆی گشتی کۆتایی ناوخۆیی ٥٧٤ بۆ ٨٠٣ ملیۆن دۆلار بوو. فیلمەکە لە ڕۆژی دەستپێکردنیدا ٥٣،٢ ملیۆن دۆلاری بەدەستهێنا، لەنێویاندا ١٧ ملیۆن دۆلار لە پێشبینییەکانی شەوی پێنجشەممەدا. فیلمەکە لە کۆتایی هەفتەی یەکەمیدا ١٣٤،١ ملیۆن دۆلاری بەدەستهێنا، کە نزیکەی دوو هێندە بوو لە سەرەتای کردنەوەی فیلمەکەدا کە ٧٧ ملیۆن دۆلار بوو، هەروەها پلەی یەکەمی بۆکس ئۆفیسیشی بەدەستهێنا. فیلمەکە لە یەکەم هەفتەی خۆیدا لە دەرەوەی ئەمریکا و کەنەدا لە ٥٢ وڵاتدا ٣٠٧،٦ ملیۆن دۆلاری بەدەستهێنا. گەورەترین بازاڕەکانی کردنەوەی فیلمەکە لە کۆتایی هەفتەدا بریتیین لە چین (٥٦،٨ ملیۆن دۆلار)، کۆریای باشوور (٢٤،٩ ملیۆن دۆلار)، فەڕەنسا (٢١،٧ ملیۆن دۆلار)، ئەڵمانیا (١٩،٤ ملیۆن دۆلار) و ھیندستان (١٩،٢ ملیۆن دۆلار). لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (١٣ ڕۆژ دوای بڵاوبوونەوەی) بووە زۆرترین داهاتی ساڵی ٢٠٢٢ لە دەرەوەی ئەمریکا و کەنەدا. پێنج وڵاتی سەرەکی داهاتی کۆی گشتی بریتین لە چین (١١٥.٨ ملیۆن دۆلار)، فەرەنسا (٨١.٦ ملیۆن دۆلار)، کۆریای باشوور (٦١.٦ ملیۆن دۆلار)، ئەڵمانیا (٥٧.٧ ملیۆن دۆلار) و بەریتانیا (٤٥.١ ملیۆن دۆلار).
وەڵامی ڕەخنەگرانە
لە ماڵپەڕی پێداچوونەوەی ڕاتن تۆمەیتۆز، ٧٧٪ی ٣٩٩ پێداچوونەوەی ڕەخنەگران ئەرێنین، وە فیلمەکە تێکڕای ڕیزبەندی ٧،١/١٠ی هەیە. کۆدەنگی ماڵپەڕەکە دەڵێت: "لە ڕووی چیرۆکەوە، ڕەنگە شتێکی تاڕادەیەک ستاندارد بێت، بەڵام لە ڕووی بینراوەوە، ئەڤەتار: ڕێگەی ئاو ئەزموونێکی سەرسوڕهێنەرە". ڕۆژنامەی تۆرۆنتۆ ستار ڕایگەیاندووە کە فیلمەکە لەلایەن خەڵکی ڕەسەنی کەنەدییەوە پێشوازییەکی خراپی لێکرا چونکە وەک هەوڵێک بۆ وێناکردنی خەباتی کۆلۆنیالیزمی دانیشتووانێکی ڕەسەن سەیر دەکرا.
بەدواداچوونەکان
ئەڤەتار: ڕێگەی ئاو یەکەم فیلمە لە چوار بەدواداچوون کە پلانیان بۆ دانراوە بۆ فیلمەکانی ئەڤەتار. فیلمی ئەڤەتار ٣ لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ لە نیوزلەندا دەستی بە وێنەگرتنی کراوە. تەواوی کاستی فیلمەکانی پێشوو، لەوانە وۆرسینگتۆن، سالدانیا، لانگ، ویڤەر، پۆندەر، وینسلێت، کورتیس، ڕیبیسی، مۆر، ڕاو، جیراڵد، داڵتۆن، بلیس، چامپیۆن، باس و گۆڵجۆ، لە هەموو بەدواداچوونەکاندا دەردەکەون، لەکاتێکدا ئۆنا چاپلین، میشێل یوو و دەیڤید تیولیس ڕۆڵی کارەکتەری نوێ دەگێڕن لە فیلمەکەدا. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٩ لە بەرامبەر کڕینی کۆمپانیای واڵت دیزنی بۆ فۆکسی سەدەی ٢٠ەم، بۆب ئایگەر بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای دیزنی پشتڕاستی کردەوە کە هەردوو فیلمی  ئەڤەتار ٤ و ئەڤەتار ٥ لە قۆناغی پەرەپێداندان بەڵام گڵۆپی سەوزیان بۆ دانەنراوە. بە گوتەی بەرهەمهێنەری لانداو لە شوباتی ٢٠١٩، کە وتی: ڕەنگە لێدوانەکەی ئایگەر بە هەڵە لێکدرابێتەوە، چونکە ئیگەر وتی کە ئەڤەتاری ٤ و ٥ "نەک تەنها گڵۆپی سەوزیان بۆ دانراوە"، بەڵکو سێیەکی ئەڤەتاری ٤ پێشتر وێنەیگیراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢ پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیوزیلاند گیراون پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:فیلمە ئەکشنییە ژێر ئاوییەکان پۆل:فیلمەکانی لایتستۆرم ئینتەرتەیمێنت پۆل:فیلمەکانی تی ئێس جی ئینتەرتەیمێنت پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ ژێر ئاو ڕێکخستنیان بۆ کراوە پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی جەیمس کامیرۆن پۆل:فیلمەکان کە لە سەدەی ٢٢ دانراون پۆل:فیلمەکان کە لەسەر مانگە خەیاڵیەکان دانراون پۆل:فیلمەکان کە لە ناوچەی لۆس ئانجلەس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون پۆل:فیلمەکانی فۆکسی سەدەی ٢٠ەم پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠٢٢ پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییەکانی ٢٠٢٢ پۆل:فیلمە ئەکشنییە خەیاڵییە زانستییەکانی ٢٠٢٢ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییەکانی دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەمریکییەکان لە بۆشایی ئاسمان پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی جەیمز کامیرۆن پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی جۆن لانداو پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن سیایمۆن فرانگلنەوە تۆمارکراون پۆل:فیلمەکان کە غەواس لە ژێر ئاودا نمایش دەکەن پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی جەیمز کامیرۆن پۆل:فیلمەکان بە زمانە خەیاڵییەکان پۆل:پاشکۆی فیلمەکانی ئەڤەتار پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین کاریگەری بینراو بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ بەرھەمھێنانیان ڕاگیرابوو
ئێلەنۆری کاستایل
ئێلەنۆری کاستایل (لەدایکبووی ١٢٤١ تا ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٢٩٠) شاژنی ئینگلتەرا و یەکەم ھاوسەری ئێدواردی یەکەم بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٢٤١ پۆل:مردووانی ١٢٩٠ پۆل:بەخاک سپاردن لە وێستمینستەر ئەبی پۆل:ژنە فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٣یەم
ئێدواردی سێیەمی ئینگلتەرا
ئێدواردی سێیەمی ئینگلتەرا (لەدایکبووی ١٣ی تشرینی دووەمی ١٣١٢ تا ٢١ حوزەیرانی ١٣٧٧) ھەروەھا وەک ئێدوارد ویندسۆر ناسرابوو پێش ھاتنە سەر تەختی، پاشای ئینگلتەرا و لۆردی ئێرلەند بوو لە ١٣٢٧ تا مردنی لە ١٣٧٧. بەھۆی چالاکییە سەربازییەکانی و ھێنانەوەی پێگەی خێزانی شاھانە لەدوای چەن کارەساتێک و چەن ئاڵۆزییەک لە سەردەمی باوکی ئێدواردی دووەم. توانی ھێزی سەربازی ڕێکبخاتەوە و بیکاتە بەھێزترین ھێزی سەربازی ئەورووپا لەو سەردەمە. و لە حکوومەت بەشدارییەکانی دیاربوو بە گەشەپێدان و ڕیکخستنەوەی یاساکانی وڵات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٣١٢ پۆل:مردووانی ١٣٧٧ پۆل:بەخاک سپاردن لە وێستمینستەر ئەبی پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە سەدەکانی ناوین پۆل:خەڵکی ئینگلیزی بە ڕەچەڵەک ئیسپانی
ئێدواردی دووەمی ئینگلتەرا
ئێدواردی دووەم (لەدایکبووی ٢٥ی نیسانی ١٢٨٤ تا ٢١ ئەیلوولی ١٣٢٧) پاشای ئینگلتەرا و لۆردی ئێرلەند بوو لە ١٣٠٧ تا لەسەر کار لاچوونی لە ١٣٢٧. کوڕی ئێدواردی یەکەم و ئێلەنۆری کاستایل بوو.
ئێلیزابێت بۆلن، کاونتی وێلتشێر
ئێلیزابێت بۆلن، کاونتی وێلتشێر (لەدایکبووی ١٤٨٠ تا ٣ی نیسانی ١٥٣٨) خانمە ئینگلیزێکی خانەدان بوو و دایکی شاژن ئان بۆڵن بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٤٨٠ پۆل:مردووانی ١٥٣٨
تۆماس بۆڵن، ئێرلی وێلتشێر
تۆماس بۆڵن، ئێرلی وێلتشێر، یەکەم ئێرلی ئۆرمۆند، یەکەم ڤیسکاونتی رۆچفۆرد (KG) سەربە قەڵای ھێڤەر بوو لە کێنت. ساسەتوان و دیپلۆماتکارێکی ئینگلیز بوو و باوکی ئان بۆلنی دووەم ھاوسەری پاشا ھێنری بوو. و لە باپیرەی دایکی شاژن ئێلیزابێت بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٤٧٠ پۆل:مردووانی ١٥٣٩
ئان بۆڵن
ئان بۆڵن (لەدایکبووی ١٥٠١ تا ١٩ی ئایاری ١٥٣٦) شاژنی ئینگلتەرا بوو لە ١٥٣٣ تا ١٥٣٦، و دووەم ھاوسەری پاشا ھێنری بوو. و کچی تۆماس بۆڵن و خاتوو ئێلیزابیت ھۆوارد بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٥٠٠ پۆل:مردووانی ١٥٣٦ پۆل:ئەنگلیکانەکانی ئینگلیز
٢٠٠٣ لە عێراق
ئەمانەی خوارەوە ڕووداوەکانی ساڵی 2003 لە عێراق دەخاتە ڕوو.
تەممووز
٢٢ی تەممووز - ئەندامانی هێزی ئاسمانی 101 لە میانی شەڕێکی سێ کاتژمێری لە مووسڵ عودەی و قوسەیان کوشت.
سەرچاوەکان
پۆل:عێراق لە دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:٢٠٠٣ بەپێی وڵات پۆل:ئاسیا لە ٢٠٠٣ پۆل:عێراق لە ٢٠٠٣ پۆل:عێراق لە ساڵەکانی سەدەی ٢١ەم
ئینسایکلۆپیدیای منداڵان (کتێب)
ئینسایکلۆپیدیای منداڵان کتێبێکی منداڵانە بە زمانی سویدی، لە نووسینی ئامەد دیجلە، مەحموود لێوێندی، حەسەن مێت، سەیدجان ئەنتەر و وەرگێڕدراوە بۆ کوردی لەلایەن عەلی چیفتچی و لە دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاپێک بڵاوکراوەتەوە. فۆتۆگرافەری ئینسایکلۆپیدیای سویدی وێنەی ڕەسەنی بۆ کتێبەکە دروست کردووە. ھەروەھا کتێبەکە وەرگێڕدراوە بۆ سەر زمانی سۆرانی. ھەردوو چاپی کوردی و سۆرانی لەلایەن دەزگای چاپ و پەخشی ئاپێکەوە چاپ و بڵاوکراونەتەوە.
ناوەڕۆک
ئینسایکلۆپیدیایەکە جگە لە نووسین، وێنەشی تێدایە، ھەندێک بابەتی کوردی وەک نەورۆز، جل و بەرگ، ھەروەزی دیاربەکر، کۆتر و ھتد دەگرنەخۆ. ئەم ئینسایکلۆپیدیای منداڵان نزیکەی ٥٠٠ وشە و دەستەواژەی تێدایە کە بە ڕیزبەندی ئەلفوبێ ڕیزکراون. ئەو ئینسایکلۆپیدیایە لە ساڵی ٢٠٠٤دا بڵاوکراوەتەوە. ھەموو وشە و دەستەواژەکان بەپێی دنیای منداڵان و فانتازیا ھەڵبژێردراون. ھەر لاپەڕەیەکی ئەم ئینسایکلۆپیدیایە ڕیزبەندی ئەلفوبێی کوردیی تێدایە و پیتی ئێستا بە شێوەیەکی جیاواز لەسەر ئەم ڕیزبەندییە نیشانە کراوە. ھەروەھا ئەمەش وا دەکات منداڵان ئاسانتر پیتەکانی ئەلفوبێ باشتر ببینن و بیانناسنەوە. بەستنەوەی وێنە و وشە و پیتەکان یارمەتیدەرە. ئینسایکلۆپیدیای منداڵان بە پلەی یەکەم بۆ ئەو منداڵانەیە کە دەخوێنن، بە تایبەت ئەوانەی لە ساڵانی سەرەتاییدان.
گوندەواری میھرەبانی سەرێ
گوندەواری میهرەبانی سەرێ یان مێرەوان ژوورێ بەشێکه لە مەڵبەندێک بەنێوێ مێرەوان کە ئەکەوێتە نێوان مەلبەندەکانی گەڕووس و خەمسە و ئەسپەن ئاوا کە خەڵکەکەی کورد وتورکن وبەکوردی بەم ناۆچە دبێژن بان مێرەوان یەکێکە لە گوندەواریەکان سەر بە ناوچەی شیرین سوو شارستان کەوڕەنگ پارێزگای هەمەدان لە ولات ئێران، کە بریتیە لە 13 گوند کە لە باکوورەوە لەگەڵ پارێزگاکانی زەنگان و  کوردستان  دەرهاوسێیە ولە رۆژ ئاواو ئەگاتە گوندەواری میهرەبان خۆارو ولەرۆژهەڵاتەوە گوندەواری شیرین سوو  بەپێی سەرژمێری گشتی ساڵی ٢٠١٦، سەرجەم دانیشتووانی ئەم گوندە ١٠٤١٣ کەس بووە.
ئەسپی کورد
چەپ|وێنۆک ئەسپی کورد یان ئەسپی کوردی یەکێک لە ڕەگەزەکانی ئەسپ لە جیھانە کە ھی ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوینە.
مێژوو
لە ئەسپی کورد وەکوو یەکێک لە کۆنترین ڕەگەزەکانی ئەسب لە جیھان یاد کراوە. ئەگەرچی نیشتەجێبوونەوەی مرۆڤ و دەستەمۆ کردنی گیانەوەران لە ناوچەی زاگرۆس لە زەمانێکی زۆر کۆن ئەنجام دراوە، بەڵام سەبارەت بە بەخێوکردنی ئەسب لە کاسییەکان وەکوو یەکەمین گەلێک یاد کراوە کە لە زاگرۆسدا دەستیان بە بەخێوکردنی ئەسب کردووەتەوە. لە ھەزارەی دووەمی بەر لە زایین، کاسییەکان لە دەشتە پانەکانی ناوچەی زاگرۆس نیشتەجی بوون. کاسییەکان بە شێوەیەکی پەیوەستە لەگەڵ دراوسێکانی خۆیان لە شەڕدا بوون و بۆ ئەم شەڕانە ئەسب و سوارکاریان پێویست بوو و بەم ھۆکارەش دەستیان کرد بە بەخێوکردنی ئەسپ و فێکردنی سوارکاری بە ڕۆڵەکانی خۆیان. ئەسپەکانی ئەوان بە مێزۆپۆتامیاش ھەناردە دەکرا.
لە دەورەکانی دوایی و لە ھەزارەی یەکەمی بەر لە زایینی مەسیحیش بەخێوکردنی ئەسب بەردەوام بوو. لە سەردەمی حکوومەتەکانی مادەکان، هەخامەنشییەکان، ئەشکانییەکان و ساسانییەکان بەردەنیگارەکان و ھەڵکەندنەکانێک لەسەر بەرد ھەیە کە وێنەی ئەسپی تێدایە بەجێ ماوە کە گرینگ بوونی ئەم گیانەوەرە لەو سەردەمە دەسەڵمینێت. دەشتەکانی بێستوون، مایەشت، چەمچەماڵ و کوویەشت لە پارێزگاکانی کرماشان و باکووری پارێزگای لوڕستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان شوێنی بەخێوکردنی ئەسب بوون. لە دەشتی نیسایە وەکوو گرینگترین ناوەند بۆ بەخێوکردنی ئەسب لە زاگرۆس یاد کراوە کە ئەسبەکانی لەژێر ناوی "ئەسپی نیسایی" ناسراو بوون و باوەرێک ھەیە کە دەبێت ئەو ئەسپانە ڕیشە و بنەمای ئەسبە کوردەکانی ھەنووکەیی بزانرێن.
لە بەردەنیگارەکانی تاقی گەورە لە کوومەئاسوارەکانی تاقوەسان لە کرماشان، سوارکارێک لەگەڵ ئەسپی خۆی ھەڵکەندراوە کە بڕێک پێیان وایە بارامە و بڕێکی دیکەش بە خەسرەو پەرویز و ئەسپەکەش ھەر ئەو شەودێزیان زانیوە.
پەرت و بڵاوبوون
چەپ|وێنۆک چەپ|وێنۆک ئەسپی کورد لە سەرانسەری چوارپارچەی سەرزەویی کوردستان دابەشکراو لەنێوان چوار وڵاتی ئێران، عێراق، سووریا و تورکیا دەژێت. بەڵام پارێزگای کرماشان سەرچاوە و شوێنی سەرەتایی ژیانی ئەسپی کورد بە ئەژمار دێت.
ھەتا تەممووزی ٢٠٢٢دا حەشیمەتی ئەسپی ڕەگەزی کورد لە پارێزگای کرماشان لەنێوان ٦ ھەزار ھەتا ٨ ھەزار ھەزیر کراوە و دەڵێن ئەم ژمارە بە ژمارەکردنی ئەسپەکانی پەرشوبڵاو بە نزیکەی ۱۰ ھەزار دەگات.
لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ئێران بجگە پارێزگای کرماشان لە پارێزگاکانی ئیلام، کوردستان، لوڕستان، ئازەربایجانی ڕۆژاوا و ھەمەدانیش پەشیمەتێکی بەرچاو لە ئەسپی کورد لا ئارادا ھەیە. بجگە ئەمەش لەڕێگای بازرگانی و بەخێوکردنیش ئێستاکە پارێزگاکانی دیکەی ئێران وەکوو تاران، ئەسفەھان، زەنگان و ...یش خاوەنی ژمارێکی بەرچاو ئەسپی کوردن.
جۆرەکانی ئەسپی کورد
ئەسپی کورد بریتی لە سێ جۆری ھەوشار (ئەفشار)، جاف و سنجاوییە.