cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کاتدراڵی بەڕازیلیا
کاتدراڵی بەڕازیلیا (بە پورتوگالی: کاتدراڵی میترۆپۆلیتانای برازیلیا، "کاتدراڵی گەورەی برازیلیا") کاتدراڵی ڕۆمانی کاسۆلیکییە کە خزمەت بە بەڕازیلیای بەڕازیل دەکات و وەک شوێنی نیشتەجێبوونی ئەپستۆریای سەرەکی بەڕازیلیا کاردەکات. دیزاینەکەی لەلایەن تەلارسازێکی بەڕازیلی ئۆسکار نیمێرەوە دیزاین کراوە و لەلایەن ئەندازیاری پێکھاتەی بەڕازیلی خواکیم کاردۆزۆوە حیسابی بۆ کراوە، و لە ٣١ی ئایاری ١٩٧٠ تەواو بووە و تەرخانکراوە. کاتدراییلەکە پێکھاتەیەکی ھایپەربۆلۆیدە کە لە ١٦ ستوونی کۆنکرێتی دروست کراوە و کێشی ھەر ستوونی ٩٠ تۆنە
سەرچاوەکان
پۆل:تەلارسازی مۆدێرن لە بەڕازیل پۆل:بیناکانی ئۆسکار نیمێر
قرغیزستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
قرغیزستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
هەیبەت سوڵتان
هەیبەت سوڵتان چیایێکە دەکەوێتە قەت پاڵی زنجیرە چیایەک لە شارۆچکەی کۆیە، کەخەڵکانێکی زۆر ڕووی تێدەکەن و ئەم چیایە بەهۆی هەڵکەوتەی جوگرافی و سروشتەجوانەکەی و بوونی کانییەکی زۆر تێیدا لەوەرزی بەهاراندا، وایکردوە ببێتە شوێنێکی گەشتیاریی. هەیبەت سوڵتان دەکەوێتە باکووری رۆژهەڵاتی شاری کۆیە بە دووری (٣کم) وە بە دووری (٧٣کم) لە ناوەندی شاری هەولێر دوورە، بەرزی ئەم چیایە (١٢٦٠)مەترە لەسەر ئاستی رووی دەریاوە بەرزە، دەکەوێتە پاڵ مەزارگەی هەیبەت سوڵتان خەڵکانێکی زۆر سەردانی دەکەن بە درێژای ساڵ بۆ پارانەوه و ئاوات خواستن.
سەرچاوەکان
https://web.archive.org/web/20170530184557/http://www.koya.se/news/home/40-hawenahawarakane-koya/251-chnarok http://www.erbiltourism2014.com/ku/سەردانی-ھەولێر/شوێنە-گەشتیارییەکان
سیمین بێھبەھانی
وێنۆک|چەپ|200px سیمین بێھبەھانی (بە فارسی: سیمین بھبھانی) لە دایکبووی ١٣٠٦ی کۆچی ھەتاوی (١٩٢٧ زایینی) لە تاران، خاتوونە شاعیری غەزەلنووسی ھاوچەرخی ئێرانە. سیمین بێھبەھانی بەھۆی تازەگەری و ھێنانە کایەی کێشی نوێ و دەق‌نەشکاو لە غەزەلدا، نازناوی نیمای غەزەلی پێ دراوە.
ژیان و چالاکی
سیمین بێھبەھانی ساڵی ١٩٢٧ لە تارانی پایتەختی ئێران لە دایک بوو. دایک و باوکی سیمین ھەرتکیان نووسەر و ڕۆژنامەوان بوون. خوێندنی باڵای لە زانکۆی ماف تەواو کرد. سیمین لە چاردەساڵەییەوە سەرقاڵی ھۆندنەوەی شێعر بوو. سەرەتا بە ھۆندنەوەی شێعری چوارپاژی نیمایی (شێعری کۆپلەیی، کە ھەر کۆپلەیەکی چوار میسرەعە و میسرەعەکانی یەک و دوو و چوار پێکەوە ھاوقافیەن) دەستی پێ‌کرد و دواتر ڕووی کردە غەزەل ھۆندنەوە. سیمین گۆمی مەندی غەزەلی لە ئێران شڵەقاند و شەپۆلانی تێ‌خست؛ غەزەلی بە باس و خواسی ڕۆژانە و سووژەگەلی شانۆ و وت‌ووێژەکانەوە گرێ دا. تا ئەوکات غەزەل ھەر خانەی خۆشەویستی و لانکەی ئەوین و دڵداری بوو و جاروبارە نەبێ لەو ئاراستەیە نەترازابوو. غەزەلی سیمین سەبک و شێوازێکی تایبەت بەخۆی و جیاوازی ھەیە. لە تەمەنی شاعیرێتیدا زیاتر لە ٦٠٠ غەزەلی ھۆندەوە کە سەرجەم لە ٢٠ دیواندا چاپ کراون.
بەرھەمەکان
دیوانە شێعرەکانی سیمین ھەموویان بە زمانی فارسین، کە بەشێکیان بریتین لە:
نموونەی شێعر
غەزەلی "دوبارە می سازمت وطن" (واتە: سەرلەنوێ بنیاتت دەنێمەوە نیشتمان) یەکێک لە سەرکەوتووترین شێعرەکانی سیمینە. داریووش (سترانبێژی ناسراوی ئێران) ئەو غەزەلەی کردۆتە گۆرانی و شارام نازری (سترانبێژی کورد) لە ڕۆژی ناشتنی سیمیندا ئەو غەزەلەی لە سەر تەرمەکەی چڕی. دەقی غەزەلەکە:
ستون بە سقف تو می زنم، اگر چە با استخوان خویش
دوبارە می بویم از تو گُل،  بە میل نسل جوان تو
دوبارە می شویم از تو خون،  بە سیل اشک روان خویش
دوبارە، یک روز آشنا، سیاھی از خانە میرود
بە شعر خود رنگ می زنم،  ز آبی آسمان خویش
اگر چە صد سالە مردە ام، بە گور خود خواھم ایستاد
کە بردَرَم قلب اھرمن، ز نعرە ی آنچنان خویش
کسی کە «عظم رمیم» را  دوبارە انشا کند بە لطف
چو کوە می بخشدم شکوە، بە عرصە ی امتحان خویش
اگر چە پیرم ولی ھنوز، مجال تعلیم اگر بُوَد،
جوانی آغاز می کنم کنار نوباوگان خویش
حدیث حب الوطن ز شوق بدان روش ساز می کنم
کە جان شود ھر کلام دل، چو برگشایم دھان خویش
ھنوز در سینە آتشی،  بجاست کز تاب شعلە اش
گمان ندارم بە کاھشی، ز گرمی دمان خویش
دوبارە می سازمت بە جان، اگر چە بیش از توان خویش
یاسەمین قازی
یاسەمین قازی ڕۆژنامەنووس و چالاکوانی یەمەنییە کە منداڵانی ناو جەنگی یەمەنی ڕزگاردەکرد، لە ئازاری ٢٠٢٠ خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.
سیمین بێھبەھانی
کۆچی دوایی
سیمین بێھبەھانی ڕۆژی ٢٨ی گەلاوێژی ٢٠١٤ ماڵاوایی لە ژیان کرد و سێ ڕۆژ دواتر بە ئامادەبوونی گەورەپیاوانی وەک مەحموود دەوڵەت‌ئابادی (نووسەر)، شەجەریان (سترانبێژ)، شارام نازری (سترانبێژ) و... لە گۆڕستانی بەھەشتی زارای تاران نێژرا.
سەرچاوە
پۆل:وێژەی فارسی پۆل:شاعیرانی ئێرانی پۆل:شاعیران بە زمانی فارسی پۆل:شاعیرانی ژن پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧ پۆل:مردووانی ٢٠١٤ پۆل:موسڵمانانی ئێرانی پۆل:نووسەرانی ژنی ئێرانی
یاسەمین قازی
ژیان
یاسەمین لەساڵانی نزیک ١٩٨٦ لەدایکبووە، لەناوچەیەکی گوندنشین. باوکی ھانی یاسەمینی دا تاکوو بخوێنێت، ئەمەش وێڕای ئەو ھەموو تانە و تەشەرەی ڕووبەڕووی بوویەوە بۆ ناردنی کچەکەی بۆ خوێندن، لەکۆتاییدا یاسەمین خوێندنی لە زانکۆیەکی سەنعا خوێند.
دواتر یاسەمین لە ڕۆژنامە لۆکاڵییەکان دەستیکرد بەکاری ڕۆژنامەوانی. یاسەمین لەکاتی بەھاری عەرەبی، لە گۆڕەپانی گۆڕانکاری قسەی بۆ خەڵک دەکرد. ھەروەھا یاسەمین یەکێک بوو لەو ژمارە ژنە کەمانەی کە ڕووماڵی بەھاری عەرەبییان دەکرد لە یەمەن. لە ساڵی ٢٠١٠، لەگەڵ خووشکەکەی ئینتسار قازی بەیەکەوە ڕێکخراوی 'کچانی ماریب'یان دامەزراند کە سەرەتا شکستی ھێنا، بەڵام لە ساڵی ٢٠١٥ ڕێکخراوەیەکەیان زیندووکردەوە کاتێک جەنگ لە یەمەن ھەڵگیرسا. لەکاتی جەنگەکە یاسەمین خووشکەزا ١٥ ساڵانەکەی لەدەستدا بەھۆی جەنگەوە، لەبەرئەوەی لەخێزانێکی ھەژاربوو ئەوا ناچاری کردبوو پەیوەندی بە لایەنە چەکدارییەکانەوە بکات و ئەوانیش لەبەر توانا و گەنجییەتی ڕەتیان نەکردەوە.
یاسەمین و خووشکەکەی کاریان لەگەڵ سوپای یەمەنی دەکرد بۆکەمکردنەوەی بەشداری منداڵان لە جەنگ، یاسەمین ھەوڵی ئەوەی دەدا کە ڕێگا لە وەرگرتنی منداڵان بکات لە ھێزە چەکدارییەکان ھەربۆیەش لەگەڵ ئەفسەرە پلە باڵاکان کاری دەکرد.
یاسەمین فیلمێکی بەرھەمھێنا بۆئەوەی ڕوونکردنەوە لەسەر کێشەی ونبوونی ژنان و منداڵان بکات لەکاتی جەنگ. یاسەمین لەبارەی حەزی ژنانی یەمەنی ئاگاداربوو کە دەیانویست بچنە زانکۆکان و ڕێگای دووریش ببڕن بۆئەوە. ڕێکخراوەکەی ئەو ھانی خاوەنکارەکانی دەدا کە ژنان دابمەزرێنن چونکە ئەو ژنانە چیتر نایانەوێت تەنیا بینەری داھاتووی یەمەن ببن.
لە ٤ی ئازاری ٢٠٢٠ لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە، خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێبەخشرا لەبەرامبەر چالاکییەکانی لە یەمەن.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنە چالاکوانەکانی مافەکانی ژنان لە یەمەن پۆل:ژنە چالاکوانەکانی مافەکانی منداڵان لە یەمەن پۆل:ژنە چالاکوانەکانی مافەکانی مرۆڤ لە یەمەن پۆل:ڕۆژنامەنووسە یەمەنییەکان پۆل:زیندووان پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
تیپی مۆسیقای سازان
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
خەڵاتەکانی ئێم بی ئێس دراما
خەڵاتەکانی ئێم بی ئێس دراما (بە کۆری:، خوێندنەوە: ئێ/ بی ئێس یۆن گی دایسانگ) خەڵاتێکە لەلایەن پەخشی تەلەڤیزیۆنی مونھوا (MBC) دەبەخشرێ بەوانەی ڕۆلیان لە دراما کۆریەکان گێراوە، بۆنەی خەڵات بەخشینەکە ساڵانە لە کانوونی یەکەم دەست پێدەکات
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بۆنە ساڵانییەکان لە کۆریای باشوور پۆل:خەڵاتی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٨٢ لە کۆریای باشوور پۆل:خەڵاتانەی لە ١٩٨٢ دامەزراون پۆل:خەڵاتەکانی ئێم بی سی دراما
خێزانی ئادەمز
خێزانی ئادەمز خێزانێکی خەیاڵییە لەلایەن وێنەکێشی کارتۆن چارڵز ئادەمز دروستکراوە. لە ڕەچەڵەکدا لە زنجیرەی ١٥٠ وێنەی جوڵاوی یەک تابلۆیی پەیوەندینەدار دەرکەوتن، نزیکەی نیوەی لە ڕەچەڵەکدا لە نیویۆرکەر بۆ ماوەی ٥٠ ساڵ لە دروستکردنی لە ١٩٣٨ەوە بڵاوکرایەوە.
شۆڕشیی ھەنگاریای ١٩٥٦
شۆڕشی ھەنگاریای ١٩٥٦ (٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٦–١٠ی تشرین دووەمی ١٩٥٦)، شۆڕشێکی نیشتیمانی بوو دژی حکوومەتی کۆماری گەلی ھەنگاریا(١٩٤٩–١٩٨٩)، و دەست تێوەردانی سیاسەتی ناوخۆیی ھەنگاریا لەلایەن یەکێتیی سۆڤیەت. لە سەرەتادا شۆڕشێکی ئەنارکی بوو، بەڵام دواتر شۆڕشی ھەنگارییەکان لەنێو خەڵکی ھەنگاریادا پەرەی سەند، و خەڵک پێکەوە لە دژی دەست تێوەردانەکانی یەکێتیی سۆڤیەت لە ئەورووپا پێکھاتن.
دەستپێکی شۆڕش
شۆڕشی ھەنگاریا لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٦ دەستیپێکرد، کاتێک خوێندکارانی زانکۆ بانگەوازیان لە دانیشتووانی مەدەنی کرد بۆ ئەوەی لە بینای پەرلەمانی ھەنگاریا، لەگەڵیاندا کۆببنەوە بۆ ناڕەزایی دژی دەسەڵاتی جیۆپۆلەتیکی سۆڤیەت لە ھەنگاریا. شاندێکی خوێندکارەکان چوونە ناو بینای ڕادیۆی ھەنگاریا بۆ بڵاوکردنەوەی ١٦ داواکاری بۆ چاکسازی سیاسی و ئابووری بۆ کۆمەڵگەی مەدەنی ھەنگاریا، بەڵام دوای چەند خولەکێک بەسەر ڕاگەیاندنەکە، لەلایەن پاسەوانانی ئاسایشەوە دەستگیرکران. کاتێک خۆپیشاندەرانی خوێندکاران لە دەرەوەی بینای ڕادیۆ داوای ئازادکردنی شاندە خوێندکارانەکەیان کرد، پۆلیسەکانی پاراستنی دەوڵەت، بە چەک چەندین خۆپیشاندەریان کوشت و بریندارکرد.
لە ئەنجامدا، خۆپیشاندانی ھەنگارییەکان بەرەو شۆڕشی چەکداری ملی شۆڕکرد، خوێندکارە ناڕازییەکان خۆیان ڕێکخست بۆ میلیشیا شۆڕشگێڕەکان بۆ شەڕکردن دژی حوکومەتی ھەنگاریا، سەرکردە کۆمۆنیستییەکانی ھەنگاریا و فەرماندە پۆلیسەکان دەستگیرکران، و زیندانییە سیاسییە دژە کۆمۆنیستەکان ئازادکران و چەکیان پێدرا بۆ شەڕکردن دژی کۆمۆنیستەکان. لە ئەنجامدا حکوومەتی نوێی ھەنگاریا دامەزرا و بەیاننامەی ئەنجومەنی نوێنەران بڵاوکرایەوە، دەرچوونی ھەنگاریا لە پەیماننامەی وارشۆ ڕاگەیاندرا.
سەرچاوەکان
پۆل:شۆڕشگێڕەکان پۆل:شۆڕشەکان پۆل:شۆڕش پۆل:بوداپێست پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٥٦ پۆل:بلۆکی ڕۆژھەڵات پۆل:شەڕی ناو شار پۆل:شەڕەکانی مەجارستان پۆل:شەڕەکانی یەکێتیی سۆڤیەت
کانی شیرینە
کانی شیرینە گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی شیرینە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تەنوورە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھیدایەت لە شارستانی قەسری شیرین لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بەردەعەلی خواروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەیدمستەفا.
لویسی سێزدەھەم
لویسی سێزدەھەم (٢٧ی ئەیلوولی ١٦٠١– ١٤ی ئایاری ١٦٤٣) پاشای فەڕەنسا لە نێوان سالانی ١٦١٠ بۆ ١٦٤٣ لە قەڵای فونتینبلو لە دایک بوو کورە گەورەی ھێنری چوارەم و ماری میدتشی یە لە تەمەنی نزیک بە نۆسالی بوو بە پاشای فەڕەنسا بەڵام بەھۆی کەمی تەمەنی دایکی ماری میدتشی سەرپەرشتی کارەکانی دەکرد بەھۆی دایکی وڵات تووشی کێشەی زۆر بوو بۆیە کاتێک ھێنری تەمەن زیاتر بوو دایکی لە کارەکان دورخستەوە بەڵام بۆخۆی کەسێکی بەتوانا نەبوو وەک باوکی ئەرکەکانی فەرمانرەوای جێبەجێ بکات زیاتر بە ڕاوکردن و ڕابواردن و ئاھەنگ خەریک بوو لەگەل ئەوەی کە لە سەردەمی ئەو دا وڵاتە ئەورووپییەکان تووشی ململانێیەکی توندی ئایینی ببونەوە بەھۆی ئامۆژگاری ڕاوێژکارەکەی ئارماند دی ڕیشیلۆ بەشداری ئەو ململانێیە بوو کە ئەم ململانێیە سالانێک بوو پەلی کێشا بوو بۆ جەنگێکی خوێناوی کە بە جەنگ یاخود شەڕی سی ساڵە بەناوبانگە لویسی سێزدەھەم لە ساڵی ١٦٤٣ بەھۆی نەخۆشی سیل یان دەردەباریکە لە تەمەنی ٤١ ساڵی مرد
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٦٠١ پۆل:مردووانی ١٦٤٣ پۆل:ئەندامی خێزانی شاھانە پەیوەست بە کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە
ولیام ماکینلی
ولیام ماکینلی (بە ئینگلیزی William McKinley لە دایکبوی ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٨٤٣ مردن ١٤ی ئەیلوولی ١٩٠١) بیست و پێنجەمین سەرۆکی ئەمریکا بوو، لەوەتەی ساڵی ١٨٩٧وە ھەتا تیرۆر کردنی لە ساڵی ١٩٠١ خزمەتی کرد. لە ماوەی جەنگی ئیسپانیا و ئەمریکا لە ساڵی ١٨٩٨ سەرۆک بوو، گومرگ و باجی بەرزکردەوە بۆ بەھێزکردنی پیشەسازی ئەمریکا؛ و سیاسەتی دراوی فراوانکردنی زیوی ئازادی ڕەت کردەوە و وڵاتەکی لەسەر ستانداردی زێڕ ھێشتەوە.
ولیام ماکینلی لەلایەن لیۆن فرانک زولگۆس لە ٦ی ئەیلوولی ١٩٠١ لە بوفالۆ لە نیویۆرک تەقەی لێ کرد و تێروری کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٣ پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٨٩٠ پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩٠٠ پۆل:مردووانی ١٩٠١ پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە سەدەی ١٩یەم
تیپی مۆسیقای شیلان
تیپی مۆسیقای شیلان گرووپێکی مۆسیقیی کوردی بوو کە ساڵی ١٩٧٨ لە شاری ھەولێر دامەزرا.
ئەندامان
بەشێک لە ئەندامانی تیپ:
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
تراش مێتاڵ
تراش مێتاڵ (ئینگلیزی: Thrash metal) سەبچەشنێک و لقێکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە بە قورسییەکەی ناسراوە، ئەم چەشنی مۆسیقایە بە خێراییەکەی و بەکارھێنانی گیتار لەسەر نۆتە نزمەکان ناسراوە. ناوەڕۆک و نوسینی گۆرانییەکان زۆرجار باس لە کێشە کۆمەڵایەتییەکان دەکات. ئەم چەشنەی مێتاڵ لە ساڵی ١٩٨٠کاندا دروست بووە لە تێکەڵ کردنی تەپڵی خێراو مۆسیقای پەنک و بەکارھێنانی گیتاری کارەبایی قورس لەگەڵ (NWOBHM)، ئەم جۆرە مۆسیقایە بەزۆری دەچێتەوە سەر گلام مێتاڵ. سراش مێتاڵ بۆتەھۆی دروست بوونی چەشنەکانی وەک دێس مێتاڵ و بلاک مێتاڵ.
سەرچاوەکان
پۆل:چەشنەکانی ھێڤی مێتاڵ پۆل:مۆسیقا لە دەیەی ١٩٨٠ پۆل:مۆسیقا لە دەیەی ١٩٩٠ پۆل:دەیەی ٢٠٠٠ لە مۆسیقا پۆل:شێوازەکانی مۆسیقای ئەمریکا پۆل:شێوازەکانی مۆسیقایی بریتانی
قرغیزستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
خەوێڵە
خەوێڵە (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
وشەی جادووی
وشەی جادووی زۆرجار وەک دەستەواژەی بێمانایە کە لە فەنتازیا یان لەلایەن سیحربازانی شانۆوە بەکاردەهێنرێت. زۆرجار ئەم جۆرە وشانە وەک بەشێک لە زمانێکی خودایی، ئادەمی، یان زمانێکی نهێنی یان بەهێزی دیکە دەخرێنەڕوو. هەندێک پاڵەوانی کتێبی کۆمیک وشەی جادووی بەکاردەهێنن بۆ چالاککردنی هێزەکانیان. هەروەها وشەی جادووگ وەک هێلکەی جەژنی ئیستەر یان فێڵ لە یارییەکانی کۆمپیوتەر و کاڵاکانی تر و سیستمی بەکارخەری بەکاردەهێنرێت. (بۆ نموونە وشەکانی ئیکسیزی و پلەس و پۆلڤەر وشەی سیحراوی بوون لە یاری کلاسیکی سەرکێشی کۆمپیوتەرە).
خەوێڵە
جوگرافیا
خەوێڵە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
وشەی جادووی
وشە جادوویە دیارەکان
نموونەی وشەی جادووی نەریتی و مۆدێرن بریتین لە:
خەوێڵە
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ناوچەی کۆتۆل
ناوچەی کۆتۆل یەکێک لە ناوچەکانی شارستانی خۆی لە پارێزگای ورمێ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ناوەندی ئەم ناوچەیە شاری کۆتۆلە.
دابەشکاریی کارگێڕی
گوندستانەکانی ناوچەی ناوەندی شارستانی خۆی:
شارەکان:
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:ناوچەکانی کوردستان پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ناوچەکانی شارستانی خۆی پۆل:شارستانی خۆی
بۆرنا بوریاشی دووەم
بۆرنا بوریاشی دووەم ناوەکەی لە زمانی کاسییەکان بە مانای خزمەتکاری خاکە گەورەکانەوە دێت، وە پاشای کاسییەکان بوو بەسەر بابلدا، هەروەها نۆزدەهەمین پادشای بنەماڵەی سێیەمی کاسییەکان بوو، لە پشتی باوکیەوە کاداشمان ئێنلیلی یەکەم حوکمرانی دەکرد و لە ساڵانی (١٣٥٩-١٣٣٣) پێش زایین حوکمڕانی کردووە، فیرعەونی میسری ئەخناتن، کە ناوەکەی لە نامەکانی تل ئەلحەمەرنا لە میسردا هاتووە، لەوێ پەیوەندی دۆستانە لەگەڵ میسردا هەبووە و هاوسەرگیری لەگەڵ خزمێکی ژنی فیرعەون کردووە، بەڵام هاوڕێیەتییەکە بەردەوام نەبوو چونکە ئەم پاشایە یارمەتی کەنعانییەکانی دا بۆ دەرکردنی میسرییەکان لە وڵاتەکەیان، لە ساڵی ١٣٣٣ پێش زایین کۆچی دوایی کردووە. وێنۆک| مۆری تایبەت بە بۆرنا بوریاشی دووەم
سەرچاوە
پۆل:کاسییەکان پۆل:پاشا کوردیە کۆنەکان پۆل:مێژوو پۆل:کوردگەلانی دێرینی رۆژهەڵاتی نزیک پۆل:پاشایەتیە پێشووەکانی ئاسیا پۆل:شوێنەوارناسیی عێراق پۆل:مێزۆپۆتامیا پۆل:بابل
ئەفسانەی خوێنمژ بەپێی ناوچە
وێنۆک|خوێنمژ "Le Vampire"، تابلۆی چاپکراوی دی مۆرینی [[1864.]]
سەرچاوەکان
پۆل:ئەفسانە پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان پۆل:خوێنمژەکان
کانی ماسی
کانی ماسی گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی ماسی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی شێخ لەنگەری گەورە و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەکەی حاجی ئیبراھیم و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی زەرد لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سیامەڕۆ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تیپی مۆسیقای ڤان
ئەندامان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
بەڕازیل و ئەڵمانیا (جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤)
یاری بەڕازیل بەرامبەر ئەڵمانیا تۆپی پێ کە لە ٨ی تەممووزی ٢٠١٤ لە یاریگای مینێیراو لە بێلۆ ھۆریزۆنتێ بەڕێوەچوو، یەکەم یاری دوو یاری پێش کۆتایی لە مۆندیالی ٢٠١٤. ھەردوو بەرازیل و ئەڵمانیا بە ژمارەیەکی پێوانەیی نەدۆڕاو لە پێشبڕکێیەکەدا گەیشتنە قۆناغی پێش کۆتایی، لەگەڵ یاری چارەکی کۆتایی بەڕازیلییەکان لەگەڵ کۆڵۆمبیا بووە ھۆی ئەوەی ھێرشبەر نیمار بەھۆی پێکانەوە لەدەست بدەن، بەرگریکار و کاپتن تیاگۆ سیلڤا بەھۆی کەڵەکەبوونی کارتی زەردەوە. سەرەڕای ئامادەنەبوونی ئەم یاریزانانە، چاوەڕوانی یارییەکی نزیک دەکرا، بەو پێیەی ھەردوو یانە بەدرێژایی پاڵەوانێتییەکە ئاستێکی بەراوردکاری باشیان پێشکەش کرد. ھەروەھا، ھەردووکیان وەک دوو لە گەورەترین ھێزی تەقلیدی مۆندیالی فیفا سەیر دەکران، ھەشت پاڵەوانێتییان ھاوبەش بوو کە بردیانەوە و پێشتر لە کۆتایی جامی جیھانی ٢٠٠٢ یەکتریان بینیبوو، کە بەڕازیل بە ئەنجامی ٢–٠ سەرکەوتنی بەدەستھێنا و پێنجەمی بەدەستھێنا ناونیشان. بەڵام ئەم یارییە بە دۆڕانێکی مێژوویی بۆ بەرازیل کۆتایی ھات؛ لە نمایشێکی گەورەی باڵادەستیدا، ئەڵمانیا لە ماوەی ٢٩ خولەکدا بە ئەنجامی ٥–٠ پێشکەوت، چوار گۆڵ لە ماوەی شەش خولەکدا تۆمارکرا، دواتر لە گێمی دووەمدا ئەنجامەکەی گەیاندە ٧–٠. لە کۆتا خولەکدا بەڕازیل گۆڵێکی دڵنەوایی تۆمارکرد و یارییەکەی بە ئەنجامی ٧–١ کۆتایی پێھێنا. تۆنی کرۆسی ئەڵمانی وەک پیاوی یارییەکە ھەڵبژێردرا. یارییەکە چەندین پێوانەیی پاڵەوانێتییەکانی تێدا تۆمارکرا. بردنەوەی ئەڵمانیا گەورەترین جیاوازی سەرکەوتن بوو لە قۆناغی پێش کۆتایی مۆندیالی فیفا. لە یارییەکەدا ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا پێش بەڕازیل کەوت و بووە خاوەنی زۆرترین گۆڵ لە مێژووی پاڵەوانێتییەکانی مۆندیالدا و بووە یەکەم ھەڵبژاردە بگاتە ھەشت یاری کۆتایی مۆندیال. میرۆسلاڤ کلۆس ١٦ھەمین گۆڵی لە ژیانی وەرزشیدا لە مۆندیالی تۆمارکرد و گۆڵەکەی بەڕازیلی تێپەڕاند رۆناڵدۆ وەک گۆڵکاری ڕیکۆردی پاڵەوانێتییەکە. دۆڕاندنی بەرازیل ٦٢ یاری بێ دۆڕانی لە یاریگای خۆیدا لە یارییە کێبڕکێیەکاندا شکاند، گەڕایەوە بۆ ١٩٧٥ کۆپا ئەمریکا (کە لە ھەمان یاریگادا بە ئەنجامی ٣–١ بە پیرۆ دۆڕا)، و گەورەترین جیاوازی دۆڕانیان لە یارییەکدا یەکسانکردەوە شانبەشانی ٦–٠ دۆڕان بە ئۆرۆگوای لە ساڵی ١٩٢٠. ھەروەھا خراپترین جیاوازی دۆڕانی بەرازیل بوو لە یارییەکی مۆندیالدا، خراپترین دۆڕانی پێشووی لەو پۆلەدا دۆڕانەکەی بوو بە فەرەنسا لە ١٩٩٨ کۆتایی لە ستادی فەرەنسا لە سانت-دێنیس، پاریس. لە کۆتاییدا یارییەکە بە زەلیلکردنێکی نیشتمانی وەسفکرا. دواتر یارییەکە بە ' مینێراسۆ' ) ناوزەد کراوە بە ئاماژەدان بە یاریگای مینێراو، کە وەبیرھێنانەوەی «ڕۆحی شەرمەزاری نیشتمانی»ی پێشوو کە بە ' 'ماراکاناسۆ کە تێیدا بەڕازیل بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو لە یاری کۆتایی ١٩٥٠ مۆندیالی ١٩٥٠ لەسەر خاکی خۆی بە ئۆرۆگوای دۆڕا. . دواتر بەڕازیل لە پلەی ئۆفی پلەی سێیەمدا بە ھۆڵەندا بە ئەنجامی ٣–٠ دۆڕا، لەکاتێکدا ئەڵمانیا بۆ چوارەمجار توانی جامی جیھانی بردەوە و ئەرجەنتین ی بردەوە لە کۆتایی.
سەرچاوەکان
پۆل:جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤
خەڵاتەکانی ئێس بی ئێس دراما
خەڵاتەکانی ئێس بی ئێس دراما (بە کۆری:연기대상 ئێس بی ئێس:) ھەروەھاش وەک فێستیڤاڵی خەڵاتەکانی ئێس بی ئێس ناسراوە بۆنەیەکی ساڵانەیە کە لەلایەن سیستمی پەخشی سێئول (ئێس بی ئێس) بەرێوەدەچێت بۆ ئەوانەی ڕۆلیان گێراوە لە درامای کۆری. ساڵانە لە ٣١ی کانوونی یەکەم بەڕێوەدەچێت.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵاتی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:بۆنە ساڵانییەکان لە کۆریای باشوور پۆل:خەڵاتەکانی ئێس بی ئێس دراما پۆل:خەڵاتانەی لە ١٩٩٣ دامەزراون
کنێستی ئلیاھو
وێنۆک|کنێستی ئلیاھۆ
کنێستی ئلیاھو کنێست یان پەستگایەکی جووەکانە کە دەکەوێتە شاری مومبای، ھیندستان. کنێستەکە لەساڵی ١٨٨٤ کراوەتەوە لەلایەن یاکوب ئلیاس ساسۆن، کە کوڕی ئلیاھوو داود ساسۆن و نەوەی داود ساسۆنە کە بنەماڵەیەکبوون لە بەغدادەوە کۆچیانکرد بۆ ھیندستان لەکۆتاییەکانی ساڵی ١٨٣٢. دیزاینی تەلاری کنێستەکە کەوتۆتە بەرکاریگەری وێناکاری و تەلارسای جوو، ھیندی و کۆلۆنیالی بەریتانی.
سەرچاوەکان
پۆل:جوو لە مومبای پۆل:کنێستەکانی مومبای
کۆنیشانی فریودەر
‎کۆنیشانی فریودەر یان ئیمپۆستەر سیندرۆمی حاڵەتێکی دەروونییە کە تێیدا کەسەکان ناتوانن سەرکەوتنەکانی خۆیان قبوڵ بکەن. پێچەوانەی ئەوەی کە ھەموو بەڵگە دەرەکییەکان نیشاندەری ئەوەن کە کەسەکە بە ھەوڵ و کێبڕکێی بەردەوامی خۆی بەم پێگەیەی گەیشتوە، خۆدی کەسەکە باوەڕی وایە شایەنی سەرکەوتن نییە و فریودەرە. کەسی تووشبوو بەم نیشانانە سەرکەوتنەکانی خۆی لە ئەنجامی شانسێکی باش، کاتی گونجاو یاخود فریودانی کەسانی تر دەبینێت و ئەو بابەتەی کە کەسەکە خۆی وریا و تێکۆشەرە لەلایەن خۆیەوە بەھیچ شێوەیەک قبوڵ ناکرێ.
دەستەواژە
ئەم دەستەواژەیە بۆ یەکەمین جار لە ساڵی ١٩٧٨ لە لایەن Pauline R. Clance و Suzanne A. Imes ناسێندرا. لە ئەنجامی لێکۆڵینەوە کانیانەوە بۆیان دەرکەوت کە ٧٠لە سەدی خەلکی ئەم نیشانانەیان تێدایە بەڵام ڕێژەی زۆری ئەوان ژنانن. بەتایبەت ئەو ژنانەی کە زۆر سەرکەوتوون و پێگەیەکی دیاریان بە ھۆی خوێندنەکەیانەوە یاخود پیشەکەیانەوە بەدەست ھێناوە، سورن لەسەر ئەوەی کە ھیچ توانایی و لێزانییەکیان نییە و ھەرکەس جگەلەوە سەبارەت بەوان بیر بکاتەوە بە نەزانی دادەنێن. ھەروەھا ئەوە وەکو تایبەتمەندییەکی کەسایەتیش دادەنرا کە نەگۆڕە، بەڵام دوای ماوەیەک، وەکو وەڵامێک بۆ پاڵنەرەکان و ڕاستییە تایبەتەکان بینراوە، بۆیە وەکو نەخۆشییەکی دەرونی پۆلێن ناکرێ. وەک دیاریکراوە کە ھەندێ گروپی تایبەت لە خەڵکی بەرامبەر ئەم حاڵەتە ھەستیارترن وەک لە کەسانی تر.
سێ نیشانەکە
سێ نیشانە وەکوو دەستپێکێک بۆ دەستنیشانکردن و ناسینی ئەم حاڵەتە لە کەسەکاندا دیاریکراوە کە ئەمانەی خوارەوەن:
تایبەتمەندی ئەوەیە، کە کەسەکان وابیردەکەنەوە کە دەوروبەر دیمەنێکی زۆر جیاوازتر و گەورەکراوتریان لە مێشکیان دا لەوەی کە ئەوان لە ڕاستیدا ھەن دروستکردوە.
تایبەتمەندی ئەوەیە، کەئەوان لە ترس و دڵەڕاوکێیەکی قوڵدان کە ئاشکرا بن و کەسانی تر ھەستیان پێ بکەن کە سەبارەت بە توانایییەکانیان فریویان داون.
چارەسەر
کاریگەرترین ڕێگا بۆ زاڵبون بەسەر کۆنیشاندەری فریودەر دا، قبوڵ کردن و دانپێدانانییەتی پێدا کە ھەیە.
چارەسەری ڕەفتارناسی: ئەم ڕێکارە مێشک داگیر دەکات کە دەبێتە ھۆی ئەوەی کە کەسی توشبوو نەتوانێ سەرکەوتنەکانی ببینێ. گریمانە تایبەتەکان دەبێ وەلابندرێن، بۆ نمونە ئەو باوەڕەی کە تەنیا یەک ھەڵە توانای بردنە ژێر پرسیاری ھەموو لێزانییەکانتی ھەیە. ئەم ڕێکارە دەبێتە ھۆی ناسین و دیاریکردنی بیرۆکە نەرێنی و ڕوخێنەرەکان و پێشگیری کردن لێیان. ھەر کە کەسەکە دانی بەو بابەتە دانا، بەشێوەیەکی بنەڕەتی توانای ئەوەی دەبێ ئەو بیرۆکانە لەگەڵ ڕاستییەکان بەراورد بکات و شێواویەکانی نێو مێشکی خۆی بەدی بکات. وێڕای ئەوەش، ئەو شێوازە چارەسەرەش بەبێ مشت و مڕ نییە.
ڕێگاکانی تر
نوسین دەرمانی یارمەتی باشتر ڕێکخستنی بیرۆکەکانی نێو مێشکی دەدات.
ھەرکە کەسەکە توانای بینینی سەرکەوتنەکانی خۆی ھەبوو، جگە لە ھەڵسەنگاندنی خۆی لە نێو مێشکی دا، ھەروەھا ئەو ڕێکارە دەبێتە ھۆی ئەوەی ڕونتر سەرکەوتنەکانی خۆیان ھەڵسەنگێنن.
ئەو نوسراوە دەکرێ وەکو بیرھێنانەوەیەک بۆ دەستکەوتەکانی ڕابرووش بەکار بھێندرێ.
سەرچاوەکان
پۆل:دەروونناسیی گشتی
نەخشەی کەشوھەوای کراوە
کۆمپانیاکە بەنزیکەیی خاوەنی ٢ ملیۆن بەکارھێنەری بەردەوامە بۆ وەرگرتنی زانیاری کەش‌و‌ھەوا لەلایەن چەندین پرۆگرامساز و کۆمپانیای جیاوازەوە بەکاردێت.
لە ساڵی ٢٠١٥ دا کۆمپانیای گۆگڵ OpenWeatherMap ھەڵبژارد وەک وەرگری داتای کەش و ھەوا و زیادیکرد بۆ سکریپتی گۆگڵ ئاد کە خزمەتگوزاری ڕیکلامیی دەکات لەسەر بنەمای بارودۆخی کەشوھەوای ناوخۆ وەک پلەی گەرمی، شێ و ھەوری، ھەر لە ھەمان ساڵدا گۆگڵ فێرکاری بڵاوکردەوە لەسەر چۆنیەتی بەکارھێنانی داتای OpenWeatherMap بۆ پیشاندانی دۆخی کەش و ھەوا لەسەر نەخشەکانی گۆگڵ.
لە ساڵی ٢٠٢٠ کۆمپانیای سامسۆنگ خزمەتگوزارییەکانی OpenWeatherMap بەردەستکرد لە ستۆدیۆکانی کاتژمێرە زیرکەکانی Galaxy Watch وەک سەرچاوەی داتای کەش و ھەوا.
لە ساڵی ٢٠٢٠ دا کۆمپانیاکە بەرنامەی تایبەتی خۆی بۆ ھەردوو سیستەمی کارپێکەری ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس بڵاوکردەوە.
پیاوان لە مەریخەوە ھاتوون، ژنانیش لە ڤینۆسەوە
پیاوان لە مەریخەوە ھاتوون، ژنانیش لە ڤینۆسەوە کتێبێکە ساڵی ١٩٩٢ لەلایەن نووسەری ئەمریکایی جۆن گرەی نووسراوە کە لەبارەی گرفت و کێشەکانی نێوان ژن و پیاوانە لە ژیانی ھاوسەریدا. ئەم کتێبە کێشە باوەکانی نێوان ژنان و پیاوان دەستنیشان دەکات و دەڵێت زۆربەی ئەم کێشانە لە جیاوازی دەروونی نێوان ڕەگەزی ژن و پیاو سەرچاوە دەگرێت، وەکوو ئەوە وایە کە ژنان و پیاوان لە دوو ھەسارەی جیاوازەوە ھاتبن و ھەندێک ڕێنمایی دەخاتە ڕوو بۆ پێکھێنانی پەیوەندییەکی سەرکەوتوو و باشتر تێگەیشتنی ھەر یەک لە ژنان و پیاوان لە ڕەگەزی بەرامبەریان و کەمکردنەوەی ناکۆکی لە نێوانیاندا.
سون سیمیاوۆ
سون سیمیاوۆ (بە چینی سادەکراو: 孙思邈;  چینی دێرین:孫思邈; خوێندنەوە: سون سیمیاۆ) پزیشک و نووسەری ئیمپراتۆریەتی سوی و ئیمپراتۆریەتی تانگ بوو، وەک پاشای پزیشکی (药王; 藥王, یاوۆ-وانگ) ناوی لێنرابوو، بەھۆی بەشدارییە بەرچاوەکانی لە گرنگی پێدان بە نەخۆشەکان بە شێوەیەکی نایاب.
پیاوان لە مەریخەوە ھاتوون، ژنانیش لە ڤینۆسەوە
ئەم کتێبە زۆرتر لە ١٥ میلیۆن دانەی لێ فرۆشراوە و بەپێی ڕاپۆرتی سی ئێن ئێن بەرزترین پلەی لەنێوان کارە ناخەیاڵییەکانی دەیەی ١٩٩٠ بەدەستھێنا.
سون سیمیاوۆ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ٦٨٢ پۆل:پزیشکە چینییەکان لە سەدەی ٧ەمی زایینی پۆل:نووسەرە چینییەکان لە سەدەی ٧ەمی زایینی پۆل:نووسەرە پزیشکییە چینییەکان پۆل:پزیشکانی ئیمپراتۆریەتی سوی پۆل:نووسەرانی ئیمپراتۆریەتیی سوی پۆل:خەڵکی باکووری وێی پۆل:خەڵکی باکووری ژۆو پۆل:پزیشکەکانی شێنسی پۆل:نووسەرە زانستخوازەکانی ئیمپراتۆریەتیی تانگ پۆل:نووسەرانی تۆنگچوان
پیاوان لە مەریخەوە ھاتوون، ژنانیش لە ڤینۆسەوە
ڕا نەرێنییەکان
نووسەر جولیا تی وود لە ساڵی ٢٠٠٢ وەڵامێکی ڕەخنەیی بڵاوکردەوە سەبارەت بەم کتێبەوە ''. لە بەرگی یەکەمی کتێبی جیاوازی بنەڕەتیدا، سیمۆن بارۆن - کۆھین سەبارەت بەم کتێبەوە دەڵێت: «ئەو ڕوانگەیەی کە پیاوان خەڵکی مەریخن و ژنان ڤینۆس جیاوازی نێوان دوو ڕەگەز زۆر توندڕەوانە پێشان دەدات. دوو ڕەگەز جیاوازن، بەڵام ئەوەندە جیاواز نین کە نەتوانن لە یەکتری تێبگەن».
وەرگێڕانەکان
ئەم کتێبە لەلایەن سێ وەرگێڕی جیاوازەوە کە بریتین لە پاسار شێرکۆ، دڵشاد شارباژیری، ئیبراھیم بەھائوددین، وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی کوردی.
تیپی مۆسیقای کاروان
تیپی مۆسیقای کاروان گرووپێکی مۆسیقیی کوردی بوو کە بە سەرپەرەشتی شێرزاد عوزێری و نەجمەدین بابەکر لە شاری ھەولێر دامەزرا.
سەرچاوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
ئەحمەدڕەزا ڕادان
ئەحمەدڕەزا ڕادان (؛ لەدایکبووی ١٩٦٣ لە ئەسفەھان) ئەفسەرێکی سەربازیی ئێرانییە، کە لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ەوە وەکوو فەرماندەی گشتیی جێبەجێکردنی یاسای کۆماری ئیسلامیی ئێران کار دەکات. ئەو جێگری فەرماندەی پۆلیسی ئێران و سەرۆکی پۆلیسی تاران بووە کە بە سەرکوتکردنی قژ و شێوازی جلوبەرگی «نائیسلامی» ناوبانگی بە خراپی دەرکردبوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣ پۆل:خەڵکی ئەسفەھان
ئاژانسی ھەواڵی فرات
ئاژانسی ھەواڵی فرات (، ، ، بە کورتە: ANF) ھەواڵنێرییەکی کوردییە کە زۆرتر ھەواڵەکانی ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوین کۆ و بڵاو دەکاتەوە. ئەم ھەواڵنێرییە لە ساڵی ٢٠٠٥ی زایینی دامەزراوەتەوە. مەزرینگەی ناوەندیی ئاژانسی ھەواڵی فرات لە شاری ئەمستەردام لە وڵاتی ھۆلەند دا کەوتووەتەوە. تابە ئێستاکە چەندین جار ماڵپەڕەکەی ئەم ھەواڵنێری لە تورکیا بە حۆکمی دادگاکانی ئەو حکۆمەتە داخراوەتەوە. بەرێوەبەر و بەرپرسی ئاژانسی ھەواڵی فرات ماکسیم دەمیرئالپە.
زمان
ئاژانسی ھەواڵی فرات ھەواڵەکانی خۆی بە زمانەکانی کوردی (سۆرانی، کرمانجی و کرمانجکی)، تورکی، عەرەبی، فارسی، ئینگلیزی، ئیسپانی، ئەڵمانی و ڕووسی بڵاو دەکاتەوە.
کوژراوەکانی ئاژانسی فرات
یەکێک لە ھەواڵنووسانی ئاژانسی ھەواڵی فرات بە ناوی ئایفەر سەرچە کە لەدایک بووی وێرانشار لە پارێزگای ڕحا لە باکووری کوردستان بوو، لە سەرەتای تەممووزی ٢٠٠٦ لە ئۆپەراسییۆنێکی سەربازی لە ئێران کوژراو. ئەم ھەواڵنووسە کە بە نازناوی «شیلان ئاراس» بۆ ئاژانسی فرات کوری دەکرد، خەریکی بەرھەمھێنانی ڕاپۆرتێک سەبارەت بە خۆکۆژیی ژنانی کورد بووە و لەم پێناوە چووبووەتەوە بۆ ناوچەکانی کوردنشینی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە سنۆری ئێران و تورکیا.
ھەڵمەتی سایبێری بە ئاژانسی فرات
لە کانوونی دووەمی ٢٠١٨ ھاوکات لەگەڵ بڵاوبوونەوەی فیلم و وێنەکانێک لە دانپێدانانی ئەندامە دەستبەسەرکراوەکانی ڕێکخراوەی میتی تورکیا کە لە لایەن ھێزەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) لە حاڵی سیخوڕی و تیرۆر لە باشووری کوردستان دەستبەسەر کرابوون، ماڵپەڕی ئینتەرنەتی ئاژانسی ھەواڵی فرات و ھەروەھا ئەپلیکەیشنە مۆبایلییەکانی وەکوو «ئانەفە ئەپ» و «ئانەفە ئەندرۆید» لە سەری مۆبایلەکان کەوتە ژێری ھەڵمەتی سایبێری و ئاڵۆز بوو.
دەستبەسەرکردنی بەرپرس
ماکسیم دەمیرئالپ بەرێوەبەر و بەرپرسی ئاژانسی ھەواڵی فرات لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ بە دادخوازنامەی ڕاستەخۆی دەوڵەتی تورکیا لە لایەن ئینتێرپۆل لە وڵاتی بەلجیکا دەستبەسەر کرا و بە ماوەی ٢ ھەوتە لە بەندیخانە ماو، و لە ئاکامدا بە بارمتەی ٥ ھەزار یۆرۆیی ئازاد کرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەواڵنێرییە کوردییەکان پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ٢٠٠٥ پۆل:وێبگە کوردییەکان
تیپی مۆسیقای شەم
تیپی مۆسیقای شەم گرووپێکی مۆسیقیی کوردی بوو کە لە شاری ھەڵەبجە دامەزرا.
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
ئیسماعیلیە
ئیسماعیلیە لقێکە لە مەزھەبی شیعە. ناوی ئیسماعیلیە لەوە ھاتووە کە لە دوای مردنی جەعفەری سادق، ئیسماعیلی کوڕی ئەویان بە ئیمامەت قەبووڵ کردووە، ئەمە لە حاڵێکدایە کە شیعە ئیمامیەکان مووسای کازمیان بە ئیمامی دوای سادق قەبووڵە.
ئیسماعیلیە لە سەردەمی سەدەکانی دە ھەتا دوانزە بە ھۆی دەسەڵاتی سیاسی فاتیمییەکان، ببوو بە گەورەترین لقی شیعە.
ئیسماعیلیە بڕوایان بە یەک بوونی خوایە و ھەروەھا بڕوایان بە کۆتایی ھاتنی وەحی دوای محەممەد ھەیە و پێیان وایە کە ئەو دواھەمین پێغەمبەری خوایە بۆ تەواوی مرۆڤەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:شیعە
جەمالەددین ئەقسەرائی
پزیشکی موسڵمان جەمالەددین موحەممەد بن موحەممەد ئەقسەڕائی، زانا بوو بە پزیشکی و ئەدەب ، بە ڕەچەلەک تورک بوو، دەگووترێ کە ئەو نەوەی فەخرەددین ڕازی بوو.
چەند کتێبێکی نووسیوە لەوانە (حواش على الكشاف) سەبارەت بە تەفسیر و (إيضاح الإيضاح) و (حل الموجز) [پێویستی بە ژێدەرە].
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٣٧٩ پۆل:پزیشکەکانی سەدەکانی ناوەڕاستی ئیسلام
قرغیزستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
قرغیزستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ناوچەی ئێوۆغلی
ناوچەی ئێوۆغلی یەکێک لە ناوچەکانی شارستانی خۆی لە پارێزگای ورمێ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ناوەندی ئەم ناوچەیە شاری ئێوۆغلییە.
دابەشکاریی کارگێڕی
گوندستانەکانی ناوچەی ناوەندی شارستانی خۆی:
شارەکان:
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی ئێوۆغلی لە ساڵی ٢٠٠٦دا بەرامبەر لەگەڵ ١٧،٩١٥ کەس لە ٤،٥٢٢ خێزاندا بووە، کە زۆربەیان ئازەرین و لە ئیسلامی شیعە پەیڕەوی دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:ناوچەکانی کوردستان پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:ناوچەکانی شارستانی خۆی پۆل:شارستانی خۆی
ئایفۆن ٨
250px|وێنۆک|ڕووی پێشەوەی [[ئایفۆن ٨، لە ڕەنگی زێڕی]]
ئایفۆن ٨ و ئایفۆن ٨ پڵەس (بە ئینگلیزی: iPhone 8 and iPhone 8 Plus)، یەکێکن لە زنجیرە مۆبایلە ژیرەکانی کۆمپانیای ئەپڵ لە ١٢ی سێپتەمبەری ساڵی ٢٠١٧ نمایشکران، وە لە ٢٢ سێپتەمبەری ٢٠١٧ خرانە بازاڕەکانی جیهان.
سەرچاوەکان
پۆل:ئایفۆن پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان پۆل:مۆبایلەکانی ئەپڵ پۆل:مۆبایلەکانی ساڵی ٢٠١٧ پۆل:ڕادیۆبیۆلۆجی
تیۆدور ڕۆزڤێڵت
وێنۆک تیۆدور رۆزڤیلت جەی ئاڕ (بە ئینگلیزی Theodore Roosevelt Jr لە دایکبوون ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٨٥٨ مردن ٦ی کانوونی دووەمی ١٩١٩) کە زۆر جار بە تێدی یان بە سەرەتایییەکانی پێتی تی ئاڕ دەناسرێتەوە)، سیاسەتمەدار، پارێزەر، سروشتناس، مێژوونووس و نووسەرێکی ئەمریکی بوو کە لە ساڵی ١٩٠١ تا ١٩٠٩ وەک ٢٦مین سەرۆک کوماری ویلایەتە یەکگرتووەکان لەسەرکار بوو، پێشتر لە مانگی ئازار تا ئەیلوولی ١٩٠١ وەک ٢٥مین جێگری سەرۆک لەژێر سەرۆک ولیام ماکینلی کاری کردبوو؛ و وەک ٣٣ ھەمین پارێزگاری نیویۆرک لە ١٨٩٩ تا ١٩٠٠ خزمەتی کردووە. دوای کوشتنی مەککینلی، ڕۆزڤێڵت وەک سەرۆکێکی پارتی کۆماری ھاتە پێش و بوو بە ھێزێکی کارێگەر بوو ئەو سیاسەتانەی کە دژی متمانە و پێشکەوتنخوازی بوون.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٨ پۆل:مردووانی ١٩١٩ پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩٠٠ پۆل:دۆزەرەوە ئەمریکییەکان پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
کەلای میرە
کەلای میرە گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
نوشانا ناوێ
نوشانا ناوێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەشت، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
کەلای میرە
جوگرافیا
کەلای میرە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەوزبڵاخی گەورە و لە باشوور لەگەڵ گوندی مێخاس و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دارەخورمای مەلاحەسەن لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی موساعوسمان.
ڕێویی سوور
440x220px|وێنۆک|alt=ڕێوی (ڕێوی سوور)، نۆمێ، ئەلاسکا|(ڕێوی سوور)، نۆمێ، ئەلاسکا ڕێوی سوور (ناوی زانستی: Vulpes vulpes) ئاژەڵێکی ڕێوییە کە سەر بە ڕیزبەندی گۆشتخۆرەکان و بنەماڵەی canidae یە، ھەروەھا بە سادەیی بە ڕێوی ناسراوە بەو پێیەی باوترین جۆری ڕێوییە، بە تایبەت لە بەریتانیا و ئێرلەندا، کە جگە لەو جۆرە سەگێکی کێوی نەماوە. لە ناوچە جیاوازەکانی جیھاندا بڵاوبووەتەوە، ئەمەش وای کردووە بەربڵاوترین گۆشتخۆر بێت لەسەر ڕووی جیھان، لە سەرانسەری کەنەدا و ئەلاسکا و زۆربەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئەورووپا و باکووری ئەفریقا و نزیکەی ھەموو بەشەکانیدا بڵاوبووەتەوە ھەروەھا لە سەدەی نۆزدەھەمدا بە ئوسترالیا ناسێندرا.
کەلای میرە
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نوشانا ناوێ
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ڕێویی سوور
سەرچاوەکان
پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە پۆل:شیردەرەکانی ئاسیا پۆل:شیردەرەکانی ئەوڕووپا پۆل:ڕێوییەکان پۆل:شیردەرەکانی ئەمریکای باکوور
تیپی مۆسیقای کانی
تیپی مۆسیقای کانی گرووپێکی مۆسیقیی کوردی بوو کە لەسەر دەستی ئەدیب حسێن لە شاری سلێمانی دامەزرا.
پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
سڕبوونی ھاوینە
بێبڕبڕەکان
بەزۆری بڕبڕەدارە وشکاوەکیەکان دەچنە ئەم قۆناغە وەک ھێلکە شەیتانۆکە کە لەوەرزی ھاوین و وشک دا پەنا دەباتە بەڕ ڕووەک و بەردە خۆڕاک لەسەرەکان بەمەبەستی خۆپاڕێزی لە ووشکی و بەرزی پلەی گەرما وە ھەندێکیشیان پەنا دەبەنە بەر قەدباڵی درەختە بەرزەکان بەمەبەستی ھەوای زۆڕتر و فێنک تر لەھەندێ شوێنی زەمین. وێنۆک|277x277px|ھێلکەشەیتانۆکە لەکاتی سڕبوونی ھاوینەی. سەبارەت بە زیندەوەڕانیش، نمونەی ھەندێ جۆڕی پێشکە و خاڵخاڵۆکەمان ھەیە کە بە سوڕی سڕبونی ھاوینە دا دەڕوات.
بڕبڕەدارەکان
ھەندێک لە بڕبڕەدارە وشکاوەکیەکان و خشۆکەکان بە سوڕبوونی ھاوینەدا ڕەت دەبن، وەک کیسەڵی یۆنانی و ھەندێ لە بۆقەکان بە پەنابردنە ژێڕخاک و خۆڵ یان زەویەک ڕادەی شێی بەرزبێت، وە بۆقی کالیفۆڕنیایش لەکاتی لەدەست دانی ووزە و خۆڕاک پەنادەباتە بەر سڕبوونی ھاوینە.
وە ھەندێک لە جۆی ماسی پەنا بۆ سوڕی سڕبوون دەبەن وەک ماسی ئەفریکایی وێنۆک|208x208px|کیسەڵی یۆنانی، کە لە کوردستانیش زۆڕ بەر بڵاوە یەکێکە لەو بڕبڕەدارانەی بە سوڕی سڕبوونی ھاوینەدا ڕەت دەبن.ھەندێک لەجۆڕی ژوشک (ژوژک) بە سوڕی سڕبوونی ھاوینەدا ڕەت دەبن، وەک ژوشکی ئەفریکایی. بەگوێڕەی توێژینەوەکانی باخچەی گیانلەبەرانی ئۆکلاند  زۆڕینەی گیانلەبەرانی دوورگەی ماداگاسکار بەسوڕی سڕبوون دا دەڕۆن..
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیزیۆلۆژیا پۆل:فیزیۆلۆژیای گیانلەبەری پۆل:زستان پۆل:مەلەکان پۆل:ژینناسی
زەریفە غەفاری
زەریفە غەفاری کەسایەتی چالاکوان، پارێزەر، خۆبەڕێوبەر و سیاسیی ئەفغانییە. لە ئێستادا سەرۆکی شارەوانی شاری مەیدانە، کە پایتەختی ھەرێمی وەرداک لە ئەفغانستان. زەریفە یەکێکە لە گەنجترین سەرۆک شارەوانییەکانی ئەفغانستان کە لەتەمەنی ٢٦ ساڵیدا بووبە سەرۆکی شارەوانی شارێکی ئەفغانستان. زەریفە ناسراوە بە ھاندانی بەبەھێزکردنی مافەکانی ژنان لە ئەفغانستان.
ژیان
زەریفە لە ئامادەیی حەلیمە خازان خوێندوویەتی لە ھەرێمی پاکیتا، بۆ خوێندنی باڵاش چووەتە پاکستان و لە زانکۆی پەنجاب خوێندنی زانکۆی تەواوکردووە. لە تەممووزی ٢٠١٨، بەفەرمی بوو بە سەرۆکی شارەوانی شاری مەیدان، لەژێر دەسەڵاتی سەرۆککۆماری ئەفغانستان ئەشڕەف غانی. ئەمەش وێڕای ئەوەی درەنگتر لەوادەی خۆی ھاتە سەر ئەم پۆستە، بەھۆی دەستێوەردانی سیاسییەکانی دیکە. ھەر لەڕۆژی یەکەمی کارکردنیدا وەک سەرۆکی شارەوانی ڕووبەڕووی ئاستەنگ و ھەڕەشەبوویەوە، کاتێک لەلایەن گرووپێکی پیاو ڤیدیۆی گیرا و ھەڕەشیان لێکرد بۆئەوەی دەستلەکاربکێشێتەوە. جگە لەوانەش ھەڕەشی کووشتنی لێکرا لەلایەن تاڵیبان و داعش لەدوای ھاتنەسەرکاری وەک سەرۆکی شارەوانی. لە ئازاری ٢٠١٩، زەریفە سوێندی بونو بە سەرۆک شارەوانی شاری مەیدانی خوارد. زەریفە کەمپەینێکی سازکرد بۆ پاکڕاگرتنی ژینگە و فڕێدانی پاشەڕۆ لە شارەکەی، ھەروەھا ناوبراو بووە نموونەیەک بۆ ژنانی دیکەی ناوچەکە.
خەڵات
لە ساڵی ٢٠١٩، لەلایەن تۆڕی بی بی سی وەک یەکێک لە ژنە ١٠٠ کاریگەرەکەی جیھان بۆئەو ساڵە ھەڵبژێردرا. زەریفە لە ئازاری ٢٠٢٠، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی مرۆڤ لە ئەفغانستان پۆل:ژنە چالاکوانەکانی مافەکانی مرۆڤ لە ئەفغانستان پۆل:سەرۆک شارەوانییەکانی ئەفغانستان پۆل:ژنانی ئەفغانی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢ پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
زەڕینجۆ
زەڕینجۆ (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
زەڕینجۆ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سانتیاگۆ ڕامۆن ئی کاخال
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٢ پۆل:مردووانی ١٩٣٤ پۆل:دەمارناسە ئیسپانییەکان پۆل:زانا ئیسپانییەکان پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
مەلا بەشیر
بەشیر خەلیل تۆفیق حەداد (ناسراو بە مەلا بەشیر؛ لەدایکبووی ١ی تەممووزی ١٩٥٦) مامۆستا و وتاربێژ و سیاسەتمەدارێکی کوردستانە. لە ١٩٩٦ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی بەدەست ھێناوە لە زمانی عەرەبی زانکۆی سەلاحەددین -ھەولێر، دواتر ماستەری خوێندووە لە فەلسەفە و شەریعەت و ھزری ئیسلامی، ھەروەھا ھەڵگری ڕێپێدانی زانستی ئیسلامییە لە زانستەکانی وتاردان، وەک ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق و کوردستان ھەڵبژێردراوە لەسەر لیستی پارتی دیموکراتی کوردستان، ئێستا جێگری دووەمی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق محەممەد حەلبوسی یە.
ژیاننامە
لە ١ی تەممووزی ١٩٥٦ لە ھەولێر کوردستانی باشوور لەدایک بووە، لە ١٩٩٦ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە عەرەبی بەدەست ھێناوە دواتر لە ٢٠٠٣ ماستەر و دکتۆرای لە فەلسەفە و شەریعەتی ھزری ئیسلامی بەدەست ھێناوە.
وەک مامۆستا و وانەبێژ لە پەیمانگا و زانکۆکانی کوردستان کاری کردووە، پتر لە ٢٥ساڵ کاری وتاربێژی و بانگەشەی ئیسلامی کردووە لە مزگەوتەکانی ھەولێر، ھەروەھا وەک سەرۆکی بەشی زمانی عەرەبی دامەزراوە لە پەیمانگای مەڵبەندی مامۆستایان دواتر بۆتە ڕاگری پەیمانگای کوردستان بۆ وتاربێژی و ئەندامی بۆردی ڕاوێژکاری باڵا لە وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئاینی حکومەتی ھەرێمی کوردستان.
ڕێچکەی ڕامیاری
بۆتە ئەندامی خولی سێیەمی پەرلەمانی کوردستان، دواتر بۆتە سەرۆکی لێژنەی ئەوقاف، ئەندامی یەکێتی زانایانی ئاینی کوردستان ە، بەشداری و چاڵاکی ھەبووە لە بوارەکانی مافی مرۆڤ و چاکسازی لە توندوتیژی خێزانی.
لە ھەڵبژاردنەکەی ٢٠١٨ توانی کورسییەک لە پەرلەمانی عێراقی مسۆگەربکات.
ھەڵبژاردنی بۆ جێگری دووەمی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق
لە ١٥ ئەیلوولی لەسەر لیستی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو بە جێگری دووەمی سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان، دوای ئەوەی توانی ١٨٥ دەنگی بەڵێ بەدەست بێنێت لەکۆی ٢٨٢ دەنگ.
ھەروەھا حەسەن کەعبی توانی پۆستی جێگری یەکەمی سەرۆکی پەرلەمان بەدەست بێنێت.
تێبینییەکان
<references group="تێبینیی"/>
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦ پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان پۆل:خەڵکی ھەولێر پۆل:زیندووان
ئایفۆن ئێکس
250px|بێچوارچێوە|چەپ 250px|وێنۆک|ڕووی پێشەوەی [[ئایفۆن ئێکس]]
سەرچاوەکان
پۆل:ئایفۆن پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان پۆل:مۆبایلەکانی ئەپڵ پۆل:مۆبایلەکانی ساڵی ٢٠١٧ پۆل:ئای ئۆ ئێس
سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان
وێنۆک|سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان لە ٢٦٠ی پێش زاین سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان (بەچینی: 战国时代 خوێندنەوە: ژانگۆ شیدای) سەردەمێک بوو لە مێژووی دێرینی چین کە پەیوەندی بە شانشینی چینی ئەوساو شەش ویلایەتەکەی تر ھەبوو (وەک: ژاۆ، یان، چی، ھان، چوو) کە سەردەمێک بوو شانشینی چین خۆی بۆ کەمپینێکی سەربازی ئامادەکردبوو بۆ گرتنی شەش ویلایەتەکە و یەکخستنەوەی تەواوی ویلایەتەکان بۆ ناو شانشینی چین. شەڕەکە بە براوەی شانشینی چین کۆتایی پێھات لە ٢٢١ی پێش زاین و دواتر ھەموو ویلایەتەکانی تری یەکخستنەوە و بووە یەکەم ئیمپراتۆریەتی شاھانە لە مێژووی دێرینی چین
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو پۆل:پێکادادانەکان لە سەدەی چوارەمی پێش زایین پۆل:مێژووی دێرینی چین
لاوس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
لاوس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
پۆل:لاوس لە ئۆڵۆمپیاد
گەرمک قەیسەر
گەرمک قەیسەر گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
کوریگالزوی دووەم
وێنۆک| مۆری پاشا کوریگالزوی دووەم لە مۆزەخانەی [[لووڤر لە ووڵاتی فەڕەنسا]]
گەرمک قەیسەر
جوگرافیا
گەرمک قەیسەر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بانزەمینی سەیدکەریم و لە باشوور لەگەڵ گوندی مەرکەزشێخ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھیدایەت لە شارستانی قەسری شیرین لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قادرئاغا.
کوریگالزوی دووەم
کوریگالوزی دووەم (نزیکەی ١٣٣٢-١٣٠٨ پێش زایین) ٢٢هەمین پاشای کاسیت یان پاشای سێیەم شانشینی بوو کە فەرمانڕەوایی بابلی دەکرد. کوریگالزو لە زیاتر لە دوازدە نووسراودا ناوی بۆرنا بوریاشی دووەمی وەک باوکی خۆی هێناوە. ڕەنگە کوریگالزوی دووەم لەلایەن پاشای ئاشووری (ئەششور ئوبالیتی یەکەمەوە) لەسەر تەختی کاسیەکان دانرابێت، لە ماوەی لاوازی و ناسەقامگیریدا بۆ ماوەی بیست و پێنج ساڵ حوکمڕانی کرد، بۆشایی کەمێک زیاتر لە چل ساڵ لە نێوان دەسەڵاتی ئەو و هاوناوی پێشوویدا کوریگالزۆی یەکەم هەیە، بەو پێیەی نەریتی ئەوە نەبووە ژمارەی ساڵی حوکمڕانی دیاری بکرێت و هەردووکیان حوکمڕانی درێژخایەنیان هەبووە، ئەمەش جیاوازیکردنیان بە شێوەیەکی نائاسایی قورس دەکات. وێنۆک| خەنجەری پاشا کوریگالزوی دووەم، لە مۆزەخانەی شوێنەواری ئەستەنبوڵ
شەری سوگاگو
دوو مێژوونووس باس لە ململانێیەک دەکەن بە ناوی شەڕی سوگاگو، بەمجۆرە لە قووڵایی خاکی ئاشووریدا، لە نێوان کوریگالزوی دووەم و ئەنلیل نیراری کە لە ئەنجامدا ئاڵوگۆڕی خاکی لێکەوتەوە. یەکێکیان کۆریگالزۆ بە سەرکەوتوو دەزانێت، کۆریگالزو هەروەها دەگۆترێ کوریگالزو چووە بۆ داگیرکردنی (ئەنلیل نیراری) پاشای ئاشوور لە سۆگاگا کە دەکەوێتە سەر ڕووباری دیجلە لەگەڵیدا شەڕی کرد و بووە هۆی شکستی و سەربازەکانی سەرببڕن و ئەفسەرەکانی بگرن،
تۆماری هاوکات، تابلێتی A، دێڕەکانی ١٩ تا ٢٣. کە ئاماژەیە بۆ لەدەستدانی خاک لە ئاشوورەوە بۆ بابل، پێدەچێت دەقە ئیپیکیەکان بە جۆرێکی تاڕادەیەک تایبەت بەو سەردەمە نیشتمانپەروەر بن و پێکەوە ڕەنگە ئاماژە بە ئەنجامێکی بێ ئەنجام بدەن، شەڕی دووەم ئەمجارەیان لە کۆشکی شەمامک لە نزیک شاری هەولێر کراوە ، هەروەها لەسەر پارچەیەک تۆمار دەکرێت، کۆریگالزو دیاریەک بە بڕێکی زۆر زەوی بە ئوزۆب زێچۆ ئۆ چیپاک بەخشیوە وەک پێزانینێک بۆ خزمەتەکەی. لە شەڕی ئاشووردا.
سەرچاوە
پۆل:کاسییەکان پۆل:پاشا کوردیە کۆنەکان پۆل:کوردگەلانی دێرینی رۆژهەڵاتی نزیک پۆل:مێژوو پۆل:شوێنەوارناسیی عێراق پۆل:مێزۆپۆتامیا پۆل:بابل
جەیمس بیوکەنان
وێنۆک جەیمس بیوکەنان (بە ئینگلیزی James Buchanan لە دایکبوی ٢٣ی نیسانی ١٧٩١مردن١ی حوزەیرانی ١٨٦٨) پارێزەر و سیاسەتمەدارێکی ئەمریکی بوو کە لە ساڵی ١٨٥٧ تا ١٨٦١ وەک ١٥مین سەرۆک کۆماری ئەمریکا لەسەرکار بوو. پێشتر لە ساڵی ١٨٤٥ تا ١٨٤٩ وەک وەزیری دەرەوە خزمەتی کردووە و ھەروەھا نوێنەری پێنسلڤانیا بوە لە کۆنگرێسی ئەمریکا، داکۆکیکاری لە مافی ویلایەتەکان بوو، بەتایبەتی سەبارەت بە کۆیلایەتی، و ڕۆڵی حکوومەتی فیدڕاڵی پێش ڕوودانی شەری ناوخۆ کەمکردەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٩١ پۆل:مردووانی ١٨٦٨ پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٨٥٠ پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٨٦٠ پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە سەدەی ١٩یەم پۆل:ئەندامانی پارتی دیموکراتیی ئەنحوومەنی نوێنەرانیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
ڕیتا نیامپینگا
ڕیتا نیامپینگا (لەدایکبووی ١٩٤٠) چالاکوان و کەمپەینسازکەری زیمبابۆییە، ڕیتا کاری کردووە بۆ باشترکردنی دۆخی ژنە زیندانییەکان. لە ساڵی ٢٠٢٠، خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا، لەبەرامبەر چالاکییەکانی.
ژیان
ڕیتا لە ساڵی ١٩٤٠ لە زیمبابۆی لەدایکبوو. لە ساڵی ١٩٨٣، چووە پاڵ یەکێتی بازرگانان و کەدواتر بووە کێشەی لەگەڵ دەسەڵاتداران. لە ساڵی ٢٠٠٧، ناڕەزایی دەربڕی لەنەبوونی دەرمانی چارەسەری سەرەتایی ئایدز، بەھۆی ناڕەزاییەکانیەوە دەستگیرکرا. لە شەوی گیرانی ئەوا باروودۆخی خراپی ژنە دەستگیرکراوەکانی بینی، کە شەش ژن بەتەنیا لەژێر بەتاینییەک دەخەوتن، ئەمەو جگە لە خراپی توالێت و زبدڵدانی سانتی ژنەکان. ھەموو ئەوانە وایلێکرد کە چالاکییەکانی بگۆڕێت بۆ یارمەتیدانی ئەو ژنانەی کە ماوەیەکی زۆر لەزیندان دەمێننەوە. ئەو پێی وابوو کە شۆکی ئەو زیندانانە کارەساتترە بۆ ژنان لەوەی پیاوان.
دوای ساڵانێک پڕۆژەیەکی ڕاگەیاند لەژێرناوی «متمانە و پشتگریکردنی ژنانی زیندانیکراو» کە پڕؤژەکە بۆئەوە یارمەتی ئەو منداڵانە بدرێت کە دایکیان لە زیندانە. ڕیتا بووە بەڕێوبەری پڕۆژەکە بەبێ ھیچ پشتگیرییەکی دارایی و بوونی نووسینگەیەک. بەشێوەیەکی فەرمی وەک دەزگایەک لە ساڵی ٢٠١٢ مۆڵەتیان وەرگرت، بەڵام کارکردنیان لە ساڵی ٢٠١٠ەوە دەستیپێکردبوو. باروودۆخی ژنە زیندانیکراوەکانی زیمبابۆی زۆر خراپبوو، تەنانەت لەدوای ئازادکردنیان ئەوا سزاکانیان تەواونەدەبوو بەوەی کە دەگەڕانەوە خێزانەکانیان حاشایان لێکردبوو و پیاوەکانیشیان ژنێکی دیکەیان ھێنابوو.
ڕیتا کاری لەسەر چەندین کەیس کرد، ھەروەھا بوو بە ئەندام لە ھاوپەیمانییەتی زیمبابۆی بۆ قیرانەکان، ھاوپەیمانیەتی ژنانی زیمبابۆی وە تۆڕی ھاریکاری ژنانی تووشبوو بە ئایدز.
خەڵات
لە ساڵی ٢٠١٤، ڕیتا خەڵاتی چالاکوانی ساڵی لەمافەکانی مرۆڤ و ژنان پێدرا لەلایەن دەزگای میدیایی ئەلفا. لە ئازاری ٢٠٢٠، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە، خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠ پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی ژنان لە زیمبابۆی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨ پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
چێن شۆو
چێن شۆو (بە چینی: ٢٣٣ بۆ ٢٩٧) مێژووناس، سیاسەتوان، نووسەرێکی چینی بوو لە سەردەمی سێ شانشینەکە و ئیمپراتۆریەتی جین لە مێژووی دێرینی چین، چێن شۆو بەھۆی بەشدارییە نایابەکانی لە تۆماری مێژوویی سێ شانیشنەکە، ناسراوە کە تۆماری مێژووی سەردەمی کۆتا ڕۆژھەڵاتی ھان و سەردەمی سێ شانشینەکە دەکات چێن شۆو تۆمارەکەی بەشێوەیەکی سەرەکی لەسەر ژیاننامەی کەسە ناسراوەکانی ئەو سەردەمە نووسیوە
سەرچاوەکان
<references group="lower-alpha" />
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ٢٣٣ پۆل:مردووانی ٢٩٧ پۆل:مێژووناسە چینییەکانی سەدەی ٣یەم پۆل:مێژووناسەکانی سیچوان پۆل:مێژووناسەکانی ئیمپراتۆریەتی جین (٢٦٦-٤٢٠) پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتی جین (٢٦٦-٤٢٠) پۆل:خەڵکی سێ شانشینەکە پۆل:سیاسەتوانەکانی نانچۆنگ پۆل:سیاسەتوانەکانی شوھان پۆل:نووسەرەکانی نانچۆنگ پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتیی حین (٤٢٠-٢٦٦) پۆل:نووسەرانی نانچۆنگ
تۆنی تۆنی چۆپەر
سەرچاوەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی وەن پیس پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا پۆل:کەسایەتییەکانی ئەنیمێ و مانگا
ئاشی با
وێنۆک|میلەی با لە ھۆڵەندا ئاشی با یان ئاشی ھەوایی پێکھاتەیەکە کەوا بەھۆی ھێزی باوە باڵەکانی دەسوڕێن، وزەی با دەگۆرێت بۆ وزەی لۆژیکی، بە تایبەتی بەکاردێت بۆ دانەوێلەکان. بەڵام واژەکەی فراوانتر کرا بۆ پەمپی ھەوایی، وزە بەرھەمھێنەر، و جۆری تریش.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئاشی با
١٩٣٠ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی١٩٣٠ لە نەرویژ
جانگ سیۆ-ھی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن) پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرە منالەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی سێئول پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢ پۆل:دەرچووانی زانکۆی سایبەر کیونگ ھی پۆل:دەرچووانی زانکۆی سایبەری کیونگ ھی پۆل:زیندووان
مۆزەخانەی شوێنەواری لارناکا
مۆزەخانەی شوێنەواری لارناکا مۆزەخانەیەکی شاری لارناکای قوبرسە کە «پێشکەوتنی مێژوویی شاری کێچن و پارێزگای لارناکا بە گشتی» پیشان دەدات. ساڵی ١٩٦٩ کرایەوە، پێشتر ناوی مۆزەخانەی شوێنەواری ھەرێمی لارناکا بووە، لەلایەن بەشی شوێنەواری کۆنترۆڵکراوە. شوێنەواری کوێنت بامبۆلا نزیکەی ١٠٠ مەتر لە باکووری مۆزەخانەکەدایە. زانیاری دەربارەی شوێنەکە لەسەر زەوی مۆزەخانەکە بڵاوکراوەتەوە. کرێی چوونەژوورەوەی مۆزەخانەکە ١٬٧٠ یۆرۆیە (وەک ساڵی ٢٠١٣) ھیچ کرێی جیایی نییە بۆ بینینی ماڵپەڕی بامبۆلا.
سەرۆکی میسر
سەرۆکی میسر سەرۆکی جێبەجێکاری دەوڵەتی میسرە و بەپێی دەستووری میسری ساڵی 2014 بە دیفاکتۆ سەرۆکی حکومەتی فەرمی میسر دەستنیشان دەکات. بەپێی دووبارەکردنەوە دەستووری میسر لە دوای شۆڕشی میسری ساڵی ١٩٥٢, سەرۆک فەرماندەی باڵای هێزە چەکدارەکان و سەرۆکی دەسەڵاتی جێبەجێکاری حکومەتی میسرە.
بەستەری دەرەکی
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی میسر پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی
ڕەوتی شاخ
ڕەوتی شاخ یان شاھیدانی خواویستی گرووپێکی ئیسلامیی سیاسیی کوردییە کە لە وڵاتی نەرویژ و لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ بەدەستی مەلا کرێکار دامەزراوە.
دەستگیرکردن
کۆی حەڤدە کەس کە، جگە لە یەک کەسیان، کوردی کوردستانی باشوور بوون، لە ھێرشی پۆلیسدا دەستگیر کران؛ حەوت کەس لە ئیتاڵیا، چوار کەس لە ئینگلتەرا، دوو کەس لە فینلاند، و یەک کەسیش لە سویس.
دەستگیرکراو لە ئیتاڵیا:
دەستگیرکراو لە نەرویژ:
دەستگیرکراو لە فینلاند:
دەسگیرکراو لە سویس:
ھەروەھا گومان دەکرێت کە ڕەوتی شاخ لە یۆنان، سوێد، عێراق، ئێران و سووریا ئەندامی ھەبێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕێکخراوە جیھادییەکان پۆل:ڕێکخراوە کوردییە ئیسلامییەکان
گەڕەپوولە
گەڕەپوولە گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گەڕەپوولە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەنجیرەی کوێخاشامراد و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەڵەمە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چەم چەقەڵ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دۆڵی بەگزاد.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
محەممەداوای نیل
محەممەداوای نیل (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پیت بوتیجیج
پیتەر پۆڵ مۆنتگۆمەری بوتیجیج (بە ئینگلیزی: Peter Paul Montgomery Buttigieg، لە ١٩ی ژانویەی ١٩٨٢ لە دایکبووە) سیاسەتمەدارێکی ئەمریکییە و پێشتر سەرباز بووە. بەناوبانگە بەوەی بە ئاشکرا گەی. لە ئێستادا وەزیری گواستنەوەی ئەمریکایە. ئەندامی پارتی دیموکراتە.
ژیان
پیت بوتیجیج تاکە منداڵی جێنیفەر ئان مۆنتگۆمەری و جۆزێف ئەنتۆنی بوتیجیج، لە ١٩ی ژانویەی ١٩٨٢ لە ویلایەتی ئیندیانا لەدایکبووە. باوکی لە شاری حامرون، ماڵتا لەدایک بووە، و کۆچی کردووە بۆ ئەمریکا بۆ ئەوەی بڕوانامەی دکتۆرای بەدەست بهێنێت. باوکی بە مارکسیست ناسرابوو.
دوای هارڤارد زانکۆی ئۆکسفۆرد پێشنیاری کرد کە بچێتە ئۆکسفۆرد بە خۆڕایی بخوێنێت، کە وەریگرت و لە ساڵی ٢٠٠٧ دەرچوو.