cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مەرداویژ
ژيانى
زۆر زانيارى ورد له‌ باره‌ى مه‌رداويژ به‌رده‌ست نين، گوايه‌ ساڵى 890ز له‌ دايك بووه‌. ئه‌وسا دوو خانه‌واده‌ى صه‌ففارى و ساماني به‌ دواى يه‌ك دوو حوكمڕانى باكوور و رۆژهه‌ڵاتى ئێران بوون. زێدگه‌ى مه‌رداويژ شارى ده‌يله‌مان يان ديلمان بووه‌ كه‌ ده‌كه‌وێته‌ هه‌رێمى مازه‌نده‌ران كه‌ ئه‌وسا به‌ ته‌به‌رستان ده‌ناسرا. ده‌گوترێ كه‌ مه‌رداويژ له‌ هۆزى ئارغيچ بووه‌ كه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا له‌ هه‌رێمى گه‌يلان داده‌نيشتن, باوكى ناوى زيار بووه‌ و نه‌وه‌ى وه‌ردانشاى گيلى بووه‌ ئه‌م هۆزه‌ به‌ جه‌نگاوه‌ر  و شه‌ڕوان ده‌ناسران و ناوى مه‌رداويژ خۆى به‌و كه‌سه‌ ده‌گوترا كه‌(مه‌ردانه‌ ده‌جه‌نگێت).ئايينى زه‌رده‌شتى و مه‌زده‌كى و گيومه‌رثي ئه‌و‌سا هێشتا باويان مابوو له‌ كێوه‌كانى باكوورى ئێران. مه‌رداويژيش له‌ ناو لايه‌نگرانى به‌وه‌ ده‌ناسرا كه‌ هه‌ڵگرى درووشمى بيرو باوه‌ڕى ئێرانيه‌ و هه‌وڵده‌دات عه‌ره‌به‌كان له‌ ئێران وه‌ده‌رنێت. له‌ ساڵى 913ز مه‌رداويژ چووه‌ ناو له‌شكرى (ئه‌سپارى كوڕى شێرۆى لاريجانى) كه له‌ په‌يڕه‌وانى‌ زه‌رده‌شت بوو و خۆى‌ده‌گه‌يانده‌وه‌ كاوه‌ كه‌ يه‌كێك له‌ پاڵه‌وانه‌كانى ئێران بووه‌و له‌  شاهنامه‌دا‌ ناوى هاتووه‌‌. عه‌له‌ويه‌كان كه‌ عه‌ره‌بى نه‌وه‌ى ئيمام عه‌لى بوون وله‌ به‌ر ركابه‌رى كردنى عه‌بباسىه‌كان له‌ چياكانى ته‌به‌رستان خۆيان حه‌شاردابوو  ئه‌وسا له‌ هه‌رێمه‌كانى دوور له‌ ده‌سه‌ڵاتى خه‌ليفه‌ جه‌ماوه‌رێكى زۆريان هه‌بوو و مازه‌نده‌رانيش ئه‌وسا‌ مه‌كۆى ركابه‌رانى خه‌ليفه‌ى به‌غدا بوو. ئه‌سپار (ياخود ئه‌سپ سوار) توانى ده‌سه‌ڵاتى خۆى بسه‌پێنێ به‌سه‌ر شاره‌ گه‌وره‌كانى ته‌به‌رستان وه‌ك گورگان و ئامول و قه‌زوين و زنجان و ره‌ى. مه‌رداويژ ساڵى 927ز كرد به‌ به‌ فه‌رمانره‌واى زه‌نجان. به‌ڵام زۆرى نه‌برد مه‌رداويژ و زۆر له‌ لايه‌نگران له‌ ئه‌سپارى لاريجانى هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌و ئه‌سپار لادرا و مه‌رداويژ جێى گرته‌وه‌و ده‌سه‌ڵاتى خانه‌دانى زيارى راگه‌ياندو هه‌مه‌دان و كاشان و دواتريش ئەسفەھانى خسته‌ ژێر حوكمڕانى خۆى و  بانگه‌شه‌ى گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ  رۆژگارى ساسانيه‌كانى راگه‌ياند. چوار ساڵ دواتر له‌ 935ز مه‌رداويژ به‌بێبه‌ختى كوژراو بكوژانى كه‌ دوو كۆيله‌ى تورك بوون به‌ ناوى توسون و به‌جكه‌م به‌ره‌و به‌غدا رايانكرد. كه‌ ده‌سه‌ڵاتى مه‌رداويژ نه‌ما، بنه‌ماڵه‌ى بوێهى ده‌يله‌مى كه‌ پاسه‌وانى تايبه‌تى مه‌رداويژ بوون جێى زياريه‌كانيان گرته‌وه له‌ باشوورو ناوه‌ڕاستى ئێراندا‌. له‌ باكووريش ده‌سه‌لات هه‌ر به‌ ده‌ستى برايه‌كى مه‌رداويژ به‌ناوى (وه‌شمگير) مايه‌وه‌. ئێستا له‌ نزيك ئه‌مين ئابادى شارى ره‌ى له‌ خوار تاران ئاسه‌وارێك به‌ ناوى (گونبه‌تى مه‌رداويژ ) ماوه‌ واده‌ناسرێت كه‌ گۆڕى مه‌رداوێژ له‌وێيه‌. ‌
سه‌رچاوه‌
پۆل:ڕاژوورانی تەبەرستان پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٨٩٠ پۆل:مردووانی ٩٣٥ پۆل:میرەکانی سەدەی ١٠یەم لە ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:ئێرانییەکانی سەدەی ١٠یەم
ھێنری فۆندا
ھێنری فۆندا ناوی تەواوی ھێنری جەینیس فۆندا، (بە ئینگلیزی: Henry Fonda)، لەدایکبووی: ١٦ی ئایاری ١٩٠٥، ئەکتەرێکی ئەمریکی فیلم و سەر تەختەی شانۆ بوو. لە ساڵی ١٩٢٨ـەوە تا ١٩٨٢ خەریکی کاری نواندن بووە. فۆندا لە ١٩٣٨ لە شانۆکانی (White Plains) و (New York) لەگەڵ (ژۆن تۆمپکینس)دا دەرکەوت. فۆندا لە ساڵی ١٩٣٥ بۆ یەکەم جار لە ھۆلیوودـدا دەرکەوت. وە ھەروەھا دوای ئەوەی کە پاڵێورا بۆ وەرگرتنی خەڵاتی ئۆسکار بۆ فیلمی (The Grapes of Wrath) ناوبانگی دەرکرد. وە لە ١٢ی ئابی ١٩٨٢ـدا مرد.
سەرچاوە
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری فیلمی دراما پۆل:مردووانی ١٩٨٢ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٥ پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە وێستێرنەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی پۆل:وەرگری خەڵاتی ڕێزلێنانی ئەکادیمیا پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی
پارێزگای سمنان
چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای سمنان پارێزگای سمنان (بە فارسی:استان سمنان) یەکێک لە پارێزگاکانی ئێرانە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری سمنانە.
پارێزگای سمنان لە لای باکووردا لەگەڵ پارێزگاکانی خۆراسانی باکوور ، گوڵستان و مازەندەران ، لە لای باشووردا لەگەڵ پارێزگاکانی یەزد و ئەسفەھان ، لە لای ڕۆژھەڵات‌دا لەگەڵ خۆراسانی ڕەزەوی و لە لای ڕۆژئاوادا لەگەڵ پارێزگاکانی تاران و قوم ھاوسنوورە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای سمنان سمنان
ئەلجەزەری
ئەلجەزەری (بە عەرەبی: الجزري) ناوی تەواوی (بدیع الزمان ئەبولعز کوڕی ئیسماعیل کوڕی ڕەزاز)(لە سەدەی ١٢دا ژیاوە) ناسراو بە (ئەلجەزەری) زانایەکی کوردی موسوڵمانی بیرکاریزانی: زانا و داهێنەر و ئەندازیاری میکانیکی و پیشەگەر و هونەرمەند و زانای بیرکاری بوو لە شاری جەزیرەی بۆتان لە سەردەمی زێڕێنی ئیسلام (العصر الذهبي للإسلام) یان (سەدەکانی ناوەڕاست) ژیاوە. ناسراوە بەهۆی (کتێبی فێربوونی ئامێرە گرنگە میکانیکیەکان) لە ساڵی (١٢٠٦ز) کە تیایدا باسی لە (٥٠) ئامێری میکانیکی کردووە هەروەها چۆنیەتی فێربوونیان و بەکارهێنانیان.
ژیانی
جەزیری یەکێک بوو لە پیشەزانان و هونەر زانان و زیاتر لە ئەندازیارێکی چالاک دەچوو تا لە داهێنەرێک. کتێبەکەی بە ناوی (کتێبی فێربوونی ئامێرە گرنگە میکانیکیەکان) زۆر بەناوبانگ بوو کە تیایدا باسی لە چەندین ئامێری پێشکەوتوو کردووە و هەروەها چەندین جار وتوویەتی کە لەو کتێبەیدا تەنها باسی لەو ئامێرانە کردووە کە خۆی درووستی کردوون. هەروەها کتێبەکەی زیاتر بە شێوازێکی مۆدێرن نووسراوە و زیاتر لە کتێبێکی پراکتیکی دەچێت.
هەندێک لەو ئامێرانەی کە درووستی کردوون بیرۆکەکەیان لە ئامێرە کۆنەکانەوە هاتووە ، بۆ نموونە ئامێری (کاتژمێری ئاوی) کە بنیات نراوە لەسەر یاسای (Pseudo-Archimedes).
شێواز و ڕێگاکانی
لە کاتێکدا کە داهێنانەکانی جەزیری لەم سەردەمەدا بە شێوەیەکی کەم نرخ دەردەون ، بەڵام ڕووی گەورەی ئامێرەکانی جەزیری پێکهاتوون لە شێواز و بنچینە و بیرۆکە و ڕێگا و هەروەها شێوازی دیزاین و کارپێکردنی.
کاتژمێری فیل (ئاوی)
چەپ|220px|وێنۆک|ئامێری ([[کاتژمێر|کاتژمێری ئاوی فیل) کە یەکێکە لە داهێنانە گەورەکانی جەزیری]] ئامێری کاتژمێری فیل یان ئاوی لە ساڵی ١٢٠٦ز لەلایەن جەزیری باسکراوە و ڕوونکراوەتەوە و هەروەها درووستیشی کردووە سەرەڕای ئەوەش چەندین داهێنان و نوێخوازی تێدا بەدی کراوە. ئەم ئامێرە پێکهاتووە لە فیلێک کە ئاو بە شێوەیەکی بەهێز پاڵی پێوە دەنرێت و بەناویدا تێپەڕ دەبێت. یەکە جیوازەکانی ئەم کاتژمێرە دەکەونە سەر فیلەکە ، ئەمانە بۆ ئەوە درووستکراون کە نیو کاتژمێر جارێک بجووڵێن و دەنگێک درووست بکەن.
ئەلجەزەری بەپشت بەستن بە ڕۆڵی شارستانیەتە جۆراوجۆرەکان لە گەشەپێدانی ئامێرەکانی کاتدا توانی ئەم کاتژمێرە سەرنج ڕاکێشە دروست بکات. بنەمای پێوانەکردنیشی بریتیە لە سەتڵێکی ئاوی کونکراو کە وردە وردە نقوم دەبێت. ئەمەش بنکەی سەرەکی ئەم ئامێرەیە بۆ پێوانەکردنی کات. لەناو سکی فیلەکەدا عەمبارێکی ئاو ھەیە کە سەتڵێکی کونکراوی تێدایە. ئەم سەتڵەش بەشێوەیەکی ھێواش و وردە وردە نقوم دەبێت، لە ھەمان کاتدا سێ گوریس بە سەتڵەکەوەن کە دەبنە ھۆی جوڵە پێکردنی ئامێرەکان. سەرەتا جوڵە بەو (٣٠) گۆیە دەکات و دانەیەکیان دەخاتە خوارەوە، پاشان جوڵە بە ئەژدیھاکان و دواتریش ڕۆبۆتی نوسەر و ئینجا سەتڵەکە دەردێنێتەوە تاوەکو ھەمان کردار دووبارە ببێتەوە.
لێزانی و وردی ئەلجەزری لەوەدایە سەتڵەکەی بەجۆرێک کونکردووە کە لە ماوەی نیو کاتژمێردا نقوم ببێت و پاشان ھەڵکێشرێتەوە بۆ نیوەی دووەمی کاتژمێرەکە. لەگەڵ نقومبونی سەتڵەکەدا دەنگی زقزقەی مەلێک دێت و باڵندەی عەنقاکەش بەدەوری خۆیدا ئەسوڕێتەوە، ھەروەھا بازنەکانی شریتە چەماوەکەی پشتی سوڵتانیش کاتەکان پیشان ئەدەن، پاشان ھەڵۆکە یەکێ لە گۆکان دەخاتە دەمی ئەژدیھاکە و بەھۆی قورسی گۆکەوە ئەژدیھاکە بەرەو خوار شۆڕ دەبێتەوە، ڕۆبۆتی نوسەریش بە گۆچانەکەی دەستی دەقیقەکان دەپێوێت، بە کەوتنە خوارەوەی گۆکەش بۆ ناو دەفری پشتی فیلەکە، فیل سوارەکە دەستەکانی دەجوڵێنێ و گۆکەش بەکەوتنە خوارەوەی بۆ ناو گوڵدانەکە دەنگێکی لێوە دێت. شریتە چەماوەکەی سەرەوەی قەڵاکەش ئاماژە دەدات بەڕۆیشتنی کاتەکە. بەدرێژایی ڕۆژێک، ئەم کردارە لەھەموو نیو کاتژمێرێکدا دوبارە دەبێتەوە. ئەم کاتژمێرە لەڕۆژێکدا دووجار ڕێکدەخرێ، لەگەڵ خۆرھەڵاتن و خۆرئاوابوندا، لەگەڵیشیدا (٣)گۆ کانزاییەکە دەخرانەوە شوێنی سەرەکی خۆیان.
پەراوێزەکان
پۆل:ماتماتیکزانانی سەدەی ١٢یەم پۆل:مێژووی زانستی ئیسلامی پۆل:مردووانی ١٢٠٦ پۆل:لەدایکبووانی ١١٣٦ پۆل:داھێنەرە کوردەکان
پێشەکی (لۆژیک)
لە ئاکامگریدا، پێشەکی قسەیەکی ڕاست یان درۆیە کە لە دەسپێکی بەڵگەیەکی لۆژیکیدا ھاتووە بۆ ئەوە پێشەنگایەتیی زەین بکات بەرەو ئاکامی ڕاست یان درۆی بەڵگەکە. ئەرەستوو دەیگوت لە لۆژیکدا بچووکترین بەڵگە دەبێ خاوەنی دوو پێشەکی و یەک ئاکام بێ. مرۆڤ ھەندێکات پێشەکییەکان بەبێ دەربڕین و ڤەگۆتن دەھێڵێتەوە کە لەو حاڵەتەدا پێیان دەوترێ پێشەکیگەلی ونبوو، بۆ نموونە:
ئاشکرایە کە ڕستەیەک بەڕاشکاوی نەتراوە ئەوەش ئەمەیە: سوقرات مرۆڤێکە. ئەمە پێشەکییە ونبووکەیە. ئەگەر بەتەواوی بگوترێ ئەوە دەبێتە:
لەم نموونەیەدا، ڕستەکانی «ھەموو مرۆڤەکان بمرن» و «سوقرات مرۆڤێکە» پێشەکییەکانن، لەگەڵ ئەوەدا «سوقرات بمرە» کۆتایییەکە یان ئاکامەکەیە.
سەلماندنی کۆتایییەک بەستراوەتەوە بە: ١) ڕاستیی پێشەکییەکان و ٢) ئەوەی کە بیانووکە جێگای متمانە بێ.
سەرچاوەکان
پۆل:تیۆریی کۆمەڵە پۆل:گۆڤانەکان پۆل:لۆژیک پۆل:لۆژیکی فەلسەفی پۆل:مێژووی فەلسەفە پۆل:مێژووی لۆژیک پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک
کەڵک (ڕوونکردنەوە)
مەبەست لە کەڵک ئەتوانێ یەکێ لەمانەی خوارەوە بێ:
سەردەمی ئێدۆ
وێنۆک سەردەمی ئێدۆ (江戸時代- ئێدۆ جیدای) یان  سەردەمی تۆکوگاوا (徳川時代, تۆکوگاوا جیدای) سەردەمێکی دەرەبەگایەتی بوو لە ژاپۆن لە ١٦٠٣ بۆ ١٨٦٧ کە لەو سەردەمە ژاپۆن لەژێر فەرمانڕەوایەتی تۆکوگاوا بوو کە ماوەکەی دەکاتە سێ سەد ساڵ، سەردەمی ئێدۆ دوای شکستی سەردەمی سێگۆکو دروست بوو کە سەردەمێکی شکست خواردوو بوو، لە سەردەمی ئێدۆدا باری ئابووری وڵات لە گەشەسەندن دابوو، وە دووبارە داڕشتنەوەی سیاسەتی کۆمەڵایەتی و دووربوون لە ھەر سیاسەتێکی دەرەکی، جێگیربوونی باری دانیشتووان، گەشەسەندنی ئاشتی و ھوونەر و چاندی وڵات، وە زنجیرە فەرمانڕەواییەکە بە فەرمی لە ئێدۆ دامەزرابوو (ئێدۆ لە ئەمڕۆدا تۆکیۆیە) لە ٢٤ی ئازاری ١٦٠٣ لەلایەن شۆگن تۆکوگاوا لێیاسو.
ھەرچۆنێک بێت سەردەمەکە کۆتایی پێھات کاتێک ئیمپڕاتۆر مێیجی دەستی بە ڕیفۆرمەکانی کرد و لە ٣ی ئایاری ١٨٦٨ وڵاتی گەڕاندەوە بۆ بارودۆخی پێشووتر و سەردەمی ئیمپڕاتۆری، ئەمەش بووە کۆتایی و کەوتنی سەردەمی ئێدۆ.
سەرچاوەکان
Japan
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەشی سەردەم پۆل:ژاپۆن لە سەدەی ١٩یەم پۆل:ئەو ویلایەت مەڵبەندانەی کە لە ١٨٦٨ ھەڵوەشێنراون پۆل:دەرەبەگایەتی ژاپۆن پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٨٦٨ لە ژاپۆن پۆل:دامەزراوەکانی ١٦٠٣ لە ژاپۆن پۆل:سەدەی ١٧یەم لە ژاپۆن پۆل:سەدەی ١٨یەم لە ژاپۆن پۆل:سەردەمەکانی ژاپۆن پۆل:ئەو ویلایەت و مەڵبەندانەی لە ١٦٠٣ دامەزراون
نسڵ
نسڵ (بە لاتینی: Nisll) گوندێکی شارستانی سەوڵاوایە. نسڵ لە ١ کیلۆمەتریی باکووری گۆشخانیدایە و باخ و زەوییەکانی ئەم دوو گوندە زۆر سەرسەوز و پڕپیتن. جادەکەشیان بۆ سەر جادەی سەرەکیی مەریوان-سنە ئەسفاڵت کراوە. خەڵکی نسڵ بە شێوەزاری سۆرانی و لەھجەیەکی نزیک بە ئەردەڵانی قسە دەکەن. لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦ دا ٧٤٦ کەس دانیشتووی ھەبووە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
سەینت فلۆریان، ئەلاباما
سەینت فلۆریان شارۆچکەیەکە لە کەرتی لۆدەردەیل، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٤١٣ کەس بووە. ڕووبەری ٩٫٥٧ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٤٣٫١٦ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
دایمیۆ
دای-میۆ (大名، دای-میۆ) دای-میۆ ناونیشانێک خانەدانییە، کە لەپێشوودا کەسانی خانەدان ئەو ناونیشانەیان پێدراوە وەک لۆرد و دەرەبەگەکانی پێشووی ژاپۆن کە مێژووەکەی بە زۆری لە سەدەی ١٠ تا سەرەتای سەردەمی مێیجی دەبێت لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩یەم. دای-میۆ دەسەڵاتیان بەسەر زۆربەی ژاپۆن ھەبووە بە تایبەتی ئەو خاکانەی لەژێر دەستیان بووە، ھەرچۆنێک بێت دایمیۆ کان لەژێر دەسەڵاتی شۆگن دەبن و فەرمانیان لێ وەردەگرت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دایمیۆ پۆل:بەشی پێداچوونەوە
ڕاژەکاری ئەپاچی
ڕاژەکاری ئەپاچی یان ڕاژەکاری ئەیچ تی تی پی ئەپاچی (بە ئینگلیزی: Apache HTTP Server) ڕاژەکارێکی وێبی سەکۆبڕی ئازاد و سەرچاوە کراوەیە کە لەژێر بەندەکانی مۆڵەتی ئەپاچیدا دەردەکرێت. ئەپاچی چاکسازیی و پەرەپێدانی بۆ دەکرێت لەلایەن کۆمەڵگەیەکی کراوە لە پەرەپێدەران لە ژێر چاودێریی دامەزراوەی نەرمامێری ئەپاچیدا.
160px|چەپ
ناوی ئەپاچی
ناوی ئەپاچی ھەڵبژێردراوە وەک ڕێز لێنانێک بو ھیندییە ئەمەریکاییەکان، ئەو خێڵە ڕەسەنە ناوبانگیان ھەبوو بەئازایەتیی و توند و تۆڵی ئاکاریان. بەشێوەیەکی گشتی ناوەکە جێی ڕەزامەندی بوو، ئەگەرچی لەبنەڕ‌ەتدا ناوی ئەپاچی لەو گورزە(پاچ patch) کۆدە پشتێنییانەوە ھات کە بۆ چاکسازی کردنی ڕاژەکار پەرەی پێدرا.
مێژووی دروستبوونی
ئەپاچی ڕاژەکارێکی وێبە، بێ بەرامبەر بڵاوکراوەتەوە لەشێوەی ژێدەرکراوە دا open source. یەکەم دەرچوونی لە ١.١٢.١٩٩٥ بەشێوەیەکی ئاشکرا بڵاوکرایەوە، پێش ئەو دەمە چەند مانگێک بوو لەژێرتاقیکردنەوە و کەلێن بنبڕکردندا بوو، و وەشانی تایبەتی لێ بڵاودەکرایەوە، ئەوەبوو مانگی ٠٤.١٩٩٥ دەرچونی ٠.٦.٢ ـی گرنگیی و ڕەوتی خۆی سەلماند.
200px|thumb|left|وێنەی ئاڕ ئێس ئێس
ڕاژەکاری ئەپاچی (بریتیە لە A PAtCHy Server) بنچینەی لەسەر کۆدێکی ئامادەکراو دانا و زنجیرەیەک پەڕگەی پاچ patch file. لەمانگی ٢.١٩٩٥ دا ناسرواترین و بەربڵاوترین کاڵای نەرمی ڕاژەکار لەسەر وێب بریتی بوو لە httpd ـی NCSA کە لە لایەن ڕۆب ماک کوول پەرەی پێدرابوو لە زانکۆی ئیلینۆیس لە بنکەی نەتەوەیی National Center for Supercomputing Applications (NCSA) لە ‌ناوەڕاستی ١٩٩٤ دا پەرەپێدانی http تاڕادەیەک وەستا بە ھۆی دەست لەکارکێشانەوەی ڕۆب لە NCSA ، لەگەڵ ئەوەشدا زۆر لەدەست ڕەنگینەکانی بواری وێب دەست بەکار بوون لەگەشەپێدانی، بەڵام ھەر یەکە و لەلایەکەوە بوو، کەپێویست بوو ھەموو کۆک بن و دەرچونێکی ھاوبەش بڵاوبکەنەوە، ئەوەبوو کۆمەڵێ لەو وێبماستەرانە بەھۆی پۆستی ئەلیکترۆنییەوە گورزێکی کاریان پێکھێنا، لەشێوەی کۆمەڵە پاتچ دا توانیان مەبەست و گۆڕانکارییەکانی کە پەرەیان پێدابوو بە ئەنجام بگەیەنن.
براین بێلێندۆرف Brian Behlendorf و کلیف سکۆلنیک Cliff Skolnick لە کالیفۆڕنیا پێکەوە ھەستان بەدروستکرنی لیستەیەکی پۆست بۆ ئاڵوگۆڕکردنی زانیاریی لەو بوارەدا، لەشێوەی پۆستی ئەلکترۆنیدا، تاکو بتوانرێت لەڕێیەوە پەرەپێدەران لەو سەکۆیەدا کۆبکاتەوە. لەکۆتایی مانگی دوو دا ھەشت ھاوکار خۆبەخشانە بۆ ئەو مەبەستە قۆڵیان لێ ھەڵماڵی (دوو کەسی تریشی ھاتە سەر لەدواییدا)، دەرچوونی httpd ١.٣ــی NCSA یان کرد بە بنەچەی کارەکەیان و لەسەری گۆڕانکاری و داڕشتنی نوێیان دامەزراند، وەک لەسەرەوە ئاماژەی بۆ کرا لەناوەڕاستی ١٩٩٥ دا ھاوکار ڕۆب ھارتل، مۆدێلێکی نوێی داڕشت (کۆدەکەی ناوی شامبالا Shambhala بوو) کە چەسپیوتر و گۆڕانکاریی نوێی لەخۆ گرتبوو.
کارکردنی ڕاژەکاری ئەپاچی
ئەپاچی وەکوو ڕاژەکارێک بۆ لاپەڕەکانی وێب بەکاردەھێنرێت، بۆ ھەردوو جۆری لاپەرە ناوەڕۆک جێگیر و بزۆکەکان. زۆر لە داوانامە و دەوروبەری کار ھەن لەسەر وێب کە ئەپاچی ڕاژەیان دەکات. ڕاژەکاری ئەپاچی پشتیوانی چەندین بەجێھێنان، دەکات کە بەشێوەی نەخشەی وەرگێڕدراو و مودول ناوەڕۆکەکانیان داڕێژراوە. ئەو زمانانەی کە لەسەر ڕاژەکارەکەوە بەرنامەکانی پێدادەڕێژرێن و ئەپاچی مامەڵەیان لەگەڵ دەکات برێتین لە زمانە گشتییەکانی وەک پێرڵ، پایتن، پی ئەیچ پی و تی سی ئێڵ.
چوستیی ڕاژەکاری ئەپاچی
ئەپاچی ناوبانگێکی بەربڵاوی پەیدا کرد بەھۆی توندوتۆڵی لەبەجێھێنای کاری ڕاژەکاردا و نەرمی لەگونجان و گۆڕانکارییەکاندا. تا مانگی ٢.٢٠٠٠ زیاتر لە ٦ ملیۆن ڕاژەکاری ئینتەرنێت ئەپاچی بوو، دەرچوونەکانی ٢.٠ و بەرەوژوور لەسەر ھەموو جۆرە سیستەمەکانی کارپێکردنی کۆمپیوتەر بەکارن.
بەپێی بەدواداچوونەکانی Netcraft ساڵی ٢٠٠١ ڕێژەی ٪٦٢ ــی ڕاژەکارەکانی ئینتەرنێت ئەپاچی بووە و ئەم ڕێژەیەش کەم و زیادی کردوە. بۆ زیاتر تەماشای ئاماری ھەنووکەی نێتکرافت بکە.
مۆڵەتنامەی ئەپاچی
بڕوانە مۆڵەتنامەی ئەپاچی Apache license ئەم مۆڵەتنامەیە شێواز و چۆنێتی بەکارھێنانی ڕاژەکاری ئەپاچی پێناس دەکات.
بەستەری دەرەکی
ماڵپەری سەرەکی ئەپاچی
سەرچاوە
زانستپەروەرانی کورد / ئەپاچی ڕاژەکاری وێب
پۆل:نەرمامێرەکانی ١٩٩٥ پۆل:وێب
فەیزاوا
فەیزاوا (Feyzawa، ) دێیەکە لە ناوچەی زێویەی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٧٦ کەس لە ٣٨ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
ناوچەی زێویە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
گوڵاوی سەرمۆر
گوڵاوی سەرمۆر کتێبێکە دەربارەی ژیاننامەی پێغەمبەر محەممەد، لێکۆڵینەوەیەکە دەربارەی ژیانی پێغەمبەر محەممەد لەلایەن سەفیول رەحمان موبارەکفوری نوسراوە بۆ پێشبرکێی سیرە لە پاکستان ساڵی ١٩٧٦ لە نێوان ١٧١ لیکۆڵینەوە پلەی یەکەمی بەدەستهێنا،   ئەم کتێبە بەشێوەیەکی بەرچاو بەناو جیهاندا بڵاوبۆوە و بۆ چەندین زمان وەرگێڕدراوە، لەلایەن بەکر حەمە سدیق عارف بۆ کوردی وەرگێڕدراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبەکان پۆل:کتێبەکانی ئەهلی سونە و جەماعە پۆل:کتێبەکانی ژیاننامەی محەممەد
دەریای مەڕمەڕە
وێنۆک|280px|دەریای مەڕمەڕە دەریای مەڕمەڕە (بە یۆنانی: Θάλασσα του Μαρμαρά، بە یۆنانیی کۆن: Προποντίς، بە تورکی: Marmara Denizi) دەریایەکی ناوخۆییە لە باکووری ڕۆژاوای تورکیا کە دەریای ڕەش و دەریای ئێژە تێک دەخاتەوە و بەم جۆرە بەشی ئاسیایی تورکیا لە بەشی ئورووپاییەکەی جیا دەکاتەوە. تەنگەڵانی بۆسفۆر دەریای مەڕمەڕە بە دەریای ڕەش دەگەیێنێ و ھەروەھا ئەستەمبوڵ دەکاتە دوو بەشی ئورووپایی و ئاسیایی؛ تەنگەڵانی داردنێلیش ئەم دەریایە تێکەڵی دەریای ئێژە دەکاتەوە. ڕووبەری دەریاکە ١١،٣٥٠کم٢یە و قووڵترین شوێنی دەگاتە ١،٣٧٠ میتر. سوێرایی ئاوەکەی ٢٢ بەش لە ھەزار بەشدایە و بەم جۆرە لە دەریای ڕەش ھەندێک سوێرترە.
بەستەری دەرەکی
پۆل:جوگرافیای یۆنانی کۆن
دزڵی
دزڵی گوندێکی گەورەی شارستانی سەوڵاوایە. خەڵکی دزڵی بە زمانی  ھەورامی قسە دەکەن. لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦ دا ٢٦٢٧ کەس دانیشتووی ھەبووە. مەحموود خانی دزڵی لە ناودارانی ئەم گوندە بووە کە یارمەتیدەری شێخ مەحموودی حەفید بووە.
مۆزەخانەی ئاغا خان
وێنۆک|دیوی دەرەوەی مۆزەخانەی ئاغا خان مۆزەخانەی ئاغا خان مۆزەخانەیەکە لە شاری تۆرنتۆی وڵاتی کەنەدادا کە میراتی شارستانییەتی ئیسلامیی تێدایە. پێشەکیی دروست کردنی ئەم مۆزەخانەیە لە ساڵی 2002دا بە ئەرکی ڕێکخراوی ئاغا خان دەستی پێ کردووە. لە ساڵی 2010دا پرۆژەی کردنەوەی بیناکەیان دەست پێ کردووە و لە 2014دا بە فەرمی مۆزەخانەکە کراوەتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مۆزەخانەکان لە تۆرنتۆدا پۆل:چاندی ئیسلامی
سامسۆن، ئەلاباما
سامسۆن (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی جنیڤا، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ١٬٩٤٠ کەس بووە. ڕووبەری ٩٫٣٩ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٢٠٦٫٦ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارەکانی ئەلاباما پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
شیزۆفرێنیا
وێنۆک|نووسراوەی کەسێکی تووشبوو بە شیزۆفرێنیا
شیزۆفرێنیا یان سکیزۆفرێنیا جۆرێکی پەشێویی دەروونییە کە دەبێتە ھۆی لەکار کەوتنی ڕەوتی ھزر و سڕی عاتیفی (سۆز)، و تێکەڵکردنی خەیاڵ بە واقیع و ڕاستی. ئەم نەخۆشییە زۆرتر بە شێوەی گومانی بیسیاری، گومانی شێتانە یا سەیر و سەمەرە، یان بیر و قسەی شێواو دەردەکەوێت. نیشانەی دیکە لەوانەیە بیر و باوەڕی ھەڵە بگرنەوە، بیرکردنەوەی نادیار یان سەر لێ شێواو، بیستن بە دەنگێکی نەبوون، کەمێتی بەشداری کردنی کۆمەڵایەتی و دەربڕینی ھەڵچوون، و نەبوونیی ھاندان. نەخۆش لەگەڵ شیزۆفرێنیا زۆر جار زیاتر گرفتی تەندروستیی دەروونی ھەیە وەکو دڵەڕاوکێ، خەمۆکی، یان ئاژاوەی بەکارھێنانی ماددە ھۆشبەرەکان. نیشانەکانی شیزۆفرێنیا بە شێوەیەکی ئاسایی بەرە بەرە بە دیار دەکەوێت، دەست پێ دەکات لە تەمەنی تازەپێشکەوتوو، و لە زۆر حالەت ھەرگیز چارەسەر ناکرێت.
ھۆکارەکانی شیزۆفرێنیا ھۆی ژینگەیی و بۆ ماوەیی دەگرێتەوە. دەشێ ھۆکارە ژینگەییەکان یەک لەم ھۆیانە بگرێتەوە: گەورە بوون لە شارێک، بەکار ھێنانی حەشاش لە ماوەی ھەرزەکاری، ھەندێ ھەوکردن، تەمەنی دایک و باوک، و خۆراک پێدانی خراپ لە ماوەی سکپڕی. لە ماوەی دەستنیشان کردنی ئەم نەخۆشیە، کەلتووری کەسەکە دەبێت ڕوون بکرێتەوە.
نزیکەی ٠٫٣٪ بۆ ٠٫٧٪ی مرۆڤ کاری تێ دەکرێن لە لایەن شیزۆفرێنیا. لە ٢٠١٣، نزیکەی ٢٣٫٦ میلیۆن حالەت ھەبووە. ئەم نەخۆشیە زیاتر کار لە نێر دەکات لەناوەڕاستی تێکڕای تەمەنیان. نزیکەی ٢٠٪ی کەس بە باشی دەگونجێن لەگەڵ شیزۆفرینیا و چەندێک بە تەواوی چاک دەبنەوە. بەڵام نزیکەی ٥٠٪ کێشەی گیروگرفتاری بە درێژایی ژیانیان دەمێنێتەوە. گرفتی کۆمەڵایەتی، وەکو بێکاری درێژخایەن، ھەژاری، و دەربەدەری باوە. تێکڕای تەمەنی خەڵک لەگەڵ ئەم نەخۆشیە ١٠–٢٥ ساڵ کەمترە لە دانیشتوانی گشتی. لە ساڵی ٢٠١٥، نزیکەی ١٧٬٠٠٠ کەس لە ھەموو جیھان گیانیان لە دەست دا بە ھۆی ڕەفتاری پەیوەندیداروە بە شیزۆفرینیا.
نیشانە
خەڵک لەگەڵ شیزۆفرینیا لەوانەیە تووشی ھەڵوەسەبوون بێت (کە زۆربەی وڕێنەی بیستراوەکانە)، خاپاندن (زۆر جار نامۆ لە سروشت)، بیر کردنەوە و قسەی بێ سەروبەر. کێشانەوەی کۆمەڵایەتی، ناڕێکی پۆشاک و خاوێنی، لە دەستدانی ھاندان و بڕیار ھەموو باون لە شیزۆفرینیا. زۆر جار تێبینیەک ھەیە کە تووش بووەکان زەحمەتی دەربڕینی ھەڵچوونیان ھەیە، بۆ نموونە نەبوونیی وەڵامدانەوە. لاواز بوون لە زانینی کۆمەڵایەتی پەیوەندیدارە لەگەڵ شیزۆفرینیا ھەروەک نیشانەی مانیای بەدووکەوتن. دابڕین لە کۆمەڵایەتی و گۆشەگیری دەروونی بە شێوەیەکی گشتی روو دەدات. زەحمەتی لە کار کردن، پەشێوی یادگا و سەرنج، ئەرک بەجێھێنان، و خێرایی پرۆسە کردن ھەروەھا بەرھەماکانیاتی.
ھۆکار
تیکەڵەیێکی بۆماوەیی و ھۆی ژینگەیی رۆڵ دەبینن لە پەرەسەندنی شیزۆفرینیا. خەڵک لەگەڵ مێژووێکی خێزانی شیزۆفرینیا ئەگەر شێتی ھۆشیێکی کاتی ھەبێت، لە ٢٠٪ بۆ ٤٠٪ دەرفەتی ھەیە بۆ دەستنیشان کردنی شیزۆفرینیا دوای ماوەی یەک ساڵ.
پرۆگنەوسەس
شیرزۆفرینیا نرخێکی زۆری ھەیە بۆ باری مرۆڤ و ئابووری. دەبێتە ھۆی تێکڕای کورت بوونەوەی ژیانی نەخۆش بە ١٠ بۆ ٢٥ ساڵ. ئەمە بە شێوەیەکی سەرەکی بەھۆی کۆمەڵەیە لەگەڵ قەڵەوی، رێجیمی ھەژار، شێوازی ژیانی نیشتەنی، و جگەرە کێشان، ھەروەھا لەگەڵ ڕێژەیێکی زیاد کراوی خۆکۆشتن کە رۆڵێکی بچوکتر دەبینێت. نزیکەی ٨٥٪ی نەخۆش بێکارن. شیزۆفرینیا و جگەرە کێشان ھاوبەشیێکی بەھێز پشان دەدات لە لێکۆڵینەوەیێکی جیھانیدا. لە تۆژینەوەیێکی زانستیدا بە دیار کەوتووە کە نەخۆشی شیزۆفرینیا لە ٨٠٪ بۆ ٩٠٪یان دا جگەرەکێشن.
مێژوو
لە سەرەتای سەدەی ٢٠، پزیشکی دەروونی کەرت شنایدەتر، شێوەکانی نیشانەی شێتییانی ڕیزبەند کرد کە نەخۆشی شیزۆفرینیای جیا کردەوە لە نەخۆشیەکانی تری مێشک. ئەوگەن بلەولەر لە ساڵی ١٩٠٨ وشەی شیزۆفرینیای لە وشەیێکی یۆنانیەوە پێک ھێنا کە مانای "لەت بوونی عەقڵ" دەدا کە باس دەکات لە جیا بوونەوە لە کەسایەتی و بیر کردنەوە و ھەڵسووکەوت و دەرک پێکردنی مرۆڤ.
سەرچاوەکان
پۆل:نەخۆشی پۆل:نەخۆشییە دەروونییەکان
کاتنامەی دھۆک
ئەمانە کاتنامەی ڕووداوەکانی شاری دھۆکە بەدرێژاییی مێژوو.
کلیۆپاترای یەکەم
كلیۆپاترای یەکەمی سیرا (نزیکەی ٢٠٤ – ١٧٦ پێش زایین) شازادەیەکی ئیمپراتۆریەتیی سلووکی بوو، و شاژنی میسر بوو دوای ھاوسەرگیری لەگەڵ بەتلیمۆسی پێنجەمی میسر، و فەرمانڕەوای میسر لە سەردەمی بەتلیمۆسی شەشەمی کوڕیدا، لە کاتی لە مردنی ھاوسەرەکەیەوە لە ساڵی ١٨٠ پێش زایین تا مردنی خۆی لە ساڵی ١٧٦ پێش زایین.
کاتنامەی دھۆک
سەرچاوەکان
پۆل:باشووری کوردستان پۆل:دھۆک دھۆک پۆل:ھەرێمی کوردستان پۆل:ساڵان لە عێراق
کلیۆپاترای یەکەم
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٢٠٠ پێش زایین پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی دووەمی پێش زایین پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی میسری پۆل:شانشینی بەتلیمۆسی
بەتلیمۆسی پێنجەم
بەتلیمۆسی پێنجەم (٩ی تشرینی یەکەمی ٢١٠-ئەیلوولی ١٨٠ پێش زایین) پاشای میسر بوو لە تەممووز یان ئابی ٢٠٤ پێش زایین تا مردنی لە ساڵی ١٨٠ پێش زایین.
بەتلیمۆسی پێنجەم، کوڕی بەتلیمۆسی چوارەم و ئەرسینۆی سێیەم بوو، لە تەمەنی پێنج ساڵیدا تەختی پاشایەتی وەرگرت کاتێک دایک و باوکی لە ھەلومەرجێکی گوماناویدا مردن. ئەو، ئەگاتۆکلس، کە لە جێگەی بەتلیمۆسی پێنجەم فەرمانڕەوایی دەکرد بەھۆی کەمی تەمەنی، بە شێوەیەکی بەرفراوان سەرکۆنە کرا و بەھۆی شۆڕشێکەوە لە ساڵی ٢٠٢ پێش زایین لە دەسەڵات لابرا، بەڵام ئەو زنجیرە شوێنگرەوانەی کە بەدوایدا ھاتن بێ توانا بوون و شانشینەکە ئیفلیج بوو. پاشای [ئیمپراتۆریەتیی سلووکی|سلووکی] ئەنتیوکسی سێیەم و پاشای [ئیمپراتۆریەتیی ئەنتیوگونی|ئەنتیوگونی] فلیپی پێنجەم سوودیان لە لاوازی شانشینەکە وەرگرت بۆ دەستپێکردنی جەنگی پێنجەمی سوریا (٢٠٢-١٩٦ پێش زایین)، کە تێیدا بەتلیمۆسییەکام ھەموو ناوچەکانیان لە ئاسیای بچووک و [شام] لەدەستدا، ھەروەھا زۆربەی کاریگەرییان لە دەریای ئێژە. لە ھەمان کاتدا، بەتلیمۆسی پێنجەم ڕووبەڕووی یاخیبوونێکی بەربڵاو بووەوە لە میسر (٢٠٦-١٨٥ پێش زایین) بە ڕێبەرایەتی فیرعەون ھۆرڤەنێفەر و ئەنکڤەنێفێر، کە بووە ھۆی لەدەستدانی زۆربەی باشووری میسر و بەشێکی باکووری میسر.
بەتلیمۆسی پێنجەم لە ساڵی ١٩٦ پێش زایین تەمەنی گەورە بوو و وەک فیرعەون لە مێمفیس تاجی لەسەر نرا، و یاد کرایەوە بە دروستکردنی بەردی ڕۆزێتا. دوای ئەمە، ئاشتی لەگەڵ ئەنتیوکسی سێیەمدا دروست کرد و لە ساڵی ١٩٤/٣ پێش زایین ھاوسەرگیری لەگەڵ [کلیۆپاترای یەکەم]ی کچیدا کرد. ئەمە ڕۆمانییەکانی تووڕە کرد، کە بەشێکیان لە دژی ئەنتیوکسی سێیەم بوون، و دوای سەرکەوتنەکەیان بەسەر سلووکیەکان و دووبارە کۆنترۆڵکردنی ئەو ناوچانەی پێشتر بەتلیمۆسییەکان لەدەستیاندا بەرامبەر سلووکییەکان، ڕۆمەکان ئەم ناوچانەیان لە ئاسیای بچووکدا دابەشیان کرد بەسەر شانشینەکانی تردا لەجیاتی ئەوەی بیانگەڕێننەوە بۆ میسر. لەگەڵ ئەوەشدا، ھێزەکانی بەتلیمۆس بە بەردەوامی باشووری وڵاتەکەیان داگیرکردەوە و ھەموو میسریان گەڕاندەوە ژێر کۆنترۆڵی بەتلیمۆس لە ساڵی ١٨٦ پێش زایین. لە ساڵانی کۆتایی ژیانی، بەتلیمۆسی پێنجەم دەستی کرد بە ئامادەکاری بۆ شەڕی نوێ لەگەڵ ئیمپراتۆریەتی سلووکیدا، بەڵام ئەم پلانانە بەھۆی مردنی لەناکاو لە ساڵی ١٨٠ پێش زایین کۆتاییان پێھات، کە گومان دەکرێت ژەھراوی کرابێت لەلایەن کاربەدەستانەوە بەھۆی نیگەرانی لە تێچووی جەنگەکە.
فەرمانڕەوایی بەتلیمۆسی پێنجەم دەرکەوتنی کەسایەتییە سیاسییەکان و کاھینیەکانی میسری لە سیاسەتدا بەخۆوە بینی، ئەمەش نموونەیەک بوو کە بۆ زۆربەی ژیانی پاشایەتییەکە بەردەوام بوو. ھەروەھا شکستی دەسەڵاتی بەتلیمۆس لە ناوچەی دەریای ناوەڕاستدا نیشان دا. ئارسەر ئیکستاین دەڵێت کە ئەم داڕمانەش بووە ھۆی "قەیرانی گواستنەوەی ھێز" کە بووە ھۆی داگیرکردنی ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاست.
پارێزگای سیستان و بەلۆچستان
پارێزگای سیستان و بەلۆچستان لە باکوورەوە لەگەڵ پارێزگای خۆراسانی باشوور و وڵاتی ئەفغانستان، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ وڵاتانی پاکستان و ئەفغانستان، لە باشوورەوە لەگەڵ دەریای عومان و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ پارێزگاکانی کرمان و ھورمزگان ھاوسنوورە.
سەرچاوەکان
پۆل:بەلۆچستان پۆل:مێژووی ئێران پۆل:پارێزگای سیستان و بەلۆچستان سیستان و بەلۆچستان پۆل:جوگرافیای بەلۆچستان
تڕۆڵ فەیس
وێنۆک|تڕۆڵ فەیس تڕۆڵ فەیس وێنەیەکی میمی کۆمیکی تووڕەییی کەسایەتییەکە کە زەردەخەنەیەکی شەیتانانەی کردووە، کە بەکاردێت بۆ نیشاندانی تڕۆڵەکانی ئینتەرنێت و تڕۆڵکردنی ئینتەرنێت. ئەم دەموچاوە یەکێکە لە کۆنترین و دیارترین دەموچاوەکانی کۆمیکی توڕەیی.
مێژوو
تڕۆڵ فەیس لەڕێی مایکرۆسۆفت پەینتەوە کێشراوە لە ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٨، لەلایەن کارلۆس ڕامیرێز، قوتابییەکی کۆلێژی ١٨ ساڵان کە لە ئۆکلەند لەگەڵ باوانیدا دەژیا. وێنەکە لە پەڕەی دێڤیانت ئاڕتی ڕامیرێزدا بڵاوکرایەوە، وەک بەشێک لە کۆمیکی تووڕەییی تڕۆڵەکان، کە دەربارەی سروشتە بێماناکەی تڕۆڵکردنە. ڕامیرێز وێنەکەی لە وێبگەی لێدوانگەی وێنەییی ٤چان بڵاوکردەوە و لە ماوەی کەمتر لە ڕۆژێک بەکارھێنەرانی دیکەی وێبەگەکە دەستیانکرد بە بڵاوکردنەوەی. لە مانگەکانی دواییدا، وێنەکەی ڕامیرێز ناوبانگی پەیداکرد لە ٤چان وەک ئیمۆتیکۆنە گەردوونییەکەی تڕۆڵەکانی ئینتەرنێت و کەسایەتییەکی فرەکاری کۆمیکی تووڕەیی. لە ٤چانەوە، تڕۆڵ فەیس بڵاوبوویەوە بۆ ڕێدیت و فەرھەنگی ئوربان لە ٢٠٠٩، لە کۆتاییدا گەیشت بە وێبگەکانی وێنە بڵاوکردنەوەی دیکە وەک ئیمیجەر و فەیسبووک.
لە ٨ی نیسانی ٢٠١٥، کۆتاکو وتارێکی چاوپێکەوتنیی قووڵی ئامادەکرد لەگەڵ ڕامیرێز دەربارەی کەسایەتیی کۆمیکە تووڕەیییە ناودارەکەی. لە وتارەکەدا، وێنەکێشی تڕۆڵ فەیس مەزندەی کرد کە زیاتر لە ١٠٠٬٠٠٠ دۆلاری بە باجی لەبەرگرتنەوە، ڕاگوێستن و پارەدانەکانی دیکە پەیداکردووە لەوکاتەوەی وێنەکەی لە نووسینگەی مافی لەبەرگرتنەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا تۆمارکردووە لە ٢٠١٠، کە داھاتەکانی دەگەنە ١٥٬٠٠٠ دۆلار لە بەرتزین پێگەی ناوبانگیدا. لەگەڵ ئەوەشدا، ڕامیرێز باسی چیرۆکی پشت سڕینەوەی میم ڕەنی کرد لە ئیشۆپی وی یوو.
لە ئازاری ٢٠٢١دا، ڕامیرێز خواستی خۆی ڕاگەیاند بۆ فرۆشتنی دراوێکی نەشیاوی ئاڵوگۆڕ بۆ تڕۆڵ فەیس.
بەکارھێنانەکان
تڕۆڵ فەیس تڕۆڵی ئینتەرنێت نیشان دەدات، کەسێک کە خەڵکی دیکە بێزار دەکات لەسەر ئینتەرنێت بۆ حەزی خۆیان. کۆمێکە ڕەسەنەکەی ڕامیرێز گاڵتەی بە تڕۆڵەکان دەکرد؛ ھەرچۆنێک بێت، وێنەکە بەزۆری لەلایەن تڕۆڵەکانەوە بەکاردێت. تڕۆڵ فەیس وەک ھاوشێوەی گاڵتەی منداڵانی «نیا نیا نیا نیا نیا نیا»یان زمان دەرھێنان باسکراوە. وێنەکە زۆرینەی کات لەگەڵ دەستەواژەکانی «کێشەت ھەیە؟»یان «تووڕە بوویت، برا؟» دادەنرێت.
مافی لەبەرگرتنەوە
ڕامیرێز تڕۆڵەکانی لەگەڵ نووسینگەی مافی لەبەرگرتنەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا تۆمارکرد لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٠. ڕامیرێز دەڵێت کە زیاتر لە ١٠٠٬٠٠٠ دۆلاری وەرگرتووە بە باجی لەبەرگرتنەوەکان و پارەدانەکانی دیکە کە پەیوەندیان بە تڕۆڵ فەیسەوە ھەبووە، وەک لەبەرگرتنەوە بۆ جلوبەرگەکانی کە بە دەموچاوەکە نەخشێندراون لەلایەن زنجیرە تاک فرۆشی ھۆت تۆپیک.
کایەی ڤیدیۆییی میم ڕەن بۆ کۆنسۆڵی نینتێندۆی وی یوو سڕایەوە بەھۆی سەرپێچیکردنی مافی لەبەرگرتنەوە لەبەرئەوەی تڕۆڵ فەیس لە نێویدا وەک کەسایەتیی سەرەکی دانرابوو.
تڕۆڵ فەیس لەلایەن مافی لەبەرگرتنەوەوە پارێزراوە، بەڵام دروشمی بازرگانی نییە.
کاریگەری
وێنۆک|پیاوێک لە میکیاژی تڕۆڵ فەیس لە دراگۆن کۆنی ٢٠١١ تڕۆڵ فەیس لەلایەن بە «باوکی میمەکان» دانراوە. نیوەپەیکەرێکی تڕۆڵ فەیس لە مۆزەخانەی موسیۆ دێل میمی مەکسیکۆ سیتی نیشاندرا.
لە ئازاری ٢٠١٢دا، ڤیدیۆیەکی بەناوبانگ بانەرێکی نیشاندا کە بە تڕۆڵ فەیس و ڕستەی «کێشەت ھەیە؟» داپۆشرابوو کە لەلایەن ھەوادارانی یانەی تورکیی ئیسکیشپۆرەوە بەکاردەھات لە خۆپیشاندانێک بۆ گۆڕانی یاسا.
لە ئەڵقەی «بێدەنگبە و سەما بکە»ی ئاوێنەی ڕەشدا، باج سێنەکان وێنەی تڕۆڵ فەیس دەنێرن دوای ئەوەی دزە بە نھێنییەکانی قوربانییەکە دەکەن سەرەڕای گوێڕایەڵییان.
لە شوباتی ٢٠٢١دا، ڕەبێکا بڵاک ڕیمیکێسکی گۆرانیی ٢٠١١ی «ھەینی» بۆ ئاھەنگێڕانی ساڵیادی دەیەمی گۆرانییەکە بڵاوکردەوە، ڤیدیۆکلیپی گۆرانییەکە چەند کەسایەتییەکی کۆمیکی تووڕەیی تێدا بوو، بە تڕۆڵ فەیسیشەوە.
تڕۆڵ فەیس جارناجار وەک جلوبەرگی ھاڵۆوین و کەسایەتی کۆسپلەی بەکاردێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
پارێزگای فارس
چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای فارس پارێزگای فارس (بە فارسی:استان فارس) یەکێک لە پارێزگاکانی ئێرانە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری شیرازە.
پارێزگای فارس لە باشووردا لەگەڵ پارێزگای ئەسفەھان ، لە ڕۆژھەڵات‌دا لەگەڵ پارێزگاکانی یەزد و کرمان، لەباکووردا لە گەڵ پارێزگای ھورمزگان ، لە ڕۆژئاوادا لەگەڵ پارێزگای بووشەھر و لە باشووری ڕۆژئاوادا لەگەڵ پارێزگای کوھگیلوویە و بویرەحمەد ھاوسنوورە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای فارس پۆل:مێژووی ئێران فارس
ڕیتا ھەیوۆرت
وێنۆک|ڕیتا هەیوۆرت ڕیتا ھەیوۆرت (ماوەی ژیان:١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩١٨ لە بروکیلنی ویلایەتی نییوۆرک لە ئەمریکا تاکوو ١٤ی ئایاری ١٩٨٧ لە نیویۆرک سیتی ی ئەمریکا) ھونەرمەندێکی ئەمریکی بووە و لە چلەکانی سەدەی بیستەمدا وەکو ئەستێرەیەکی پرشنگدار دەرکەوتووە، سەرەتا ژیانی ھونەری وەکو سەماکەرێک لەیانەی شەوانە دەستی پێکردووە ، دواتر لەسینەما دەرکەوتووە و بۆتە یەکێک لە ئەستێرەکانی ھۆلیوود نەک بەتەنھا لەبەر ئەوەی ھونەرمەندێکی توانا بووە بەڵکو مێینەیەکی سەرنج ڕکێش بووە و نازناوی شاژنی یەکەمی ئیغڕای لێنراوە. ڕیتا ھیوارس زیاتر لە ٣٧ ساڵ خزمەتی ھونەری کردووە و نزیکەی ١٦ فیلمی دەرکردووە، پێنچ جار ھاوسەرگیری کردووە، یەکەمیان لەگەڵ ئیدوارد جودسۆن بووە و ماوەی پێنچ ساڵی خایاندووە، دووەمیان لەگەڵ ئۆرسۆن وێڵز بووە و بەھەمان شێوە پێنچ ساڵی خایاندووە، سێیەم ھاوسەرگیری لەگەڵ کەسایەتی ھیندی علی ئاغا خان ئەمیر بووە و منداڵێکی لێی بووە و ناوی ناوە یاسمین، دواتر ھاوسەرگیری لەگەڵ دیک ھیمس کردووە دوو ساڵ بەردەوام بووە دوا ھاوسەرگیریشی لەگەڵ جیمیس ھیڵ بووە و بۆ ماوەی سێ ساڵ بەردەوام بووە. ڕیتا ھیوارس ساڵی ١٩٤٨ کە تازە ھاوسەرگیری لەگەڵ علی خان کردبوو سەردانی میسری کرد و کامیلیای ھونەرمەندی عاشقی شا فاروق زۆر بەغیلی پێبردووە و لەڕۆژنامەکاندا ڕایگەیاندووە کە بەدوای علی خاندا دەگەڕێت و ھاوسەرگیری لەگەڵدا دەکات، خەونەکەی کامیلیا ھاتە دی و چاوی کەوت بە علی خان و ڕێککەوتن گەشتێک بەنێو جیھاندا پێکەوە بکەن، یەکەم گەشتیان بە فڕۆکەی میرلاند بوو بۆ ئەمریکا بەڵام دوای ھەڵفڕینی فڕۆکەکە بە ١٠ دەقیقە لەسەر شاری بلبیس فڕۆکەکە تەقیوە و کامیلیا و علی خان مردن و خەونی ھاوسەرگیریەکەشیان کۆتایی پێھات. ڕیتا ھیوارس ھەر لە وڵاتی میسر ماوەتەوە وەکو میوان تاکو لە ١٤ی ئایاری ساڵی ١٩٨٧ لەتەمەنی ٦٨ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨ پۆل:مردووانی ١٩٨٧ پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک پۆل:کچە ئەمریکیە سەماکارەکان پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم پۆل:قاجاڕەکان پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
کووچەتەڵا
کووچەتەڵا (Kûçetella، ) دێیەکە لە ناوچەی زێویەی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٢٩ کەس لە ٤٧ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
ناوچەی زێویە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
سەند ڕۆک، ئەلاباما
سەند رۆک (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی چێرۆکی، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٥٦٠ کەس بووە. ڕووبەری ١١٫٢٩ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٤٩٫٦ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
دەمەیۆ
دەمەیۆ (Demeyo، ) دێیەکە لە گوندستانی دزڵی، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەوڵاوا، پارێزگای کوردستان، ئێران. خەڵکی دەمەیۆ بە شێوەزاری ھەورامی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١دا ٤٤٣ کەس لە ١١١ بنەماڵەدا بووە.
تۆنی مۆریسۆن
وێنۆک|تۆنی مۆریسۆن تۆنی مۆریسۆن (١٨ی شوباتی ١٩٣١ لە ئۆھایۆ – ٥ی ئابی ٢٠١٩ نیویۆرک سیتی، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا) چیرۆک نووسێکی ئەمریکی بەڕەچەڵەک ئەفریقی بووە، لە ساڵی ١٩٩٣ خەڵاتی نۆبێلی لە وێژەدا بەدەستھێناوە، ھەر لەمنداڵیەوە خولای خوێندنەوە بووە و باوکیشی بەدەوام چیرۆکی میلی بۆ دەگێڕایەوە دەربارەی کۆمەڵگای ڕەشت پێستەکان کە دواتر ئەم چیرۆکانەی باوکی جێ چەنجەی خۆیان لەسەر نووسینەکانی بەجێھێشووە. لەساڵی ١٩٤٩ مۆریسۆن پەیوەندی بە زانکۆی ھاواردەوە کردووە و لە ساڵی ١٩٥٣ بڕوانامەی بەکلۆریۆسی لە ئەدەبی ئینگلیزی بەدەستھێناوە، لەساڵی ١٩٥٥ لەزانکۆی کوڕنێڵ بڕوانامەی ماجستێری بەدەستھێناوە، لەساڵی ١٩٥٨ ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەندازیار ھاڕۆڵد مۆریسۆن کردووە و دوومنداڵین ھەبووە و لەساڵی ١٩٦٤ لەیەک جیابونەتەوە دواتر وەکو سەرنووسەر لەدەزگایەکی چاپەمەنی کاری کردووە و ڕۆڵێکی گەورەی بینیوە لەبەرەوپێشبردنی ئەدەبی ڕەشپێستەکان.مۆریسۆن کاتێک لەزانکۆی ھاوارد لەگەڵ کۆمەڵێک نووسەر و ڕۆشنبیر کاری کردووە دەستی کردووە بەنووسینی چیرۆک، ساڵی ١٩٧٠ یەکەم چیرۆکی بڵاو کردەوە بەناونیشانی ئەو چاوەی کە زۆر شینە و لە ساڵی ٢٠٠٠ ئەم چیرۆکە بەباشترین کتێب لەلایەن یانەی ئۆپرا بۆ کتێب ھەڵبژێردراوە، لەساڵی ١٩٧٥ چیرۆکی سولای نوسیوە و بۆ خەڵاتی کتێبی نیشتیمانی ھەڵبژێردراوە، ساڵی ١٩٨٧ چیرۆکی بیلوڤیدی نووسیوە و خەڵاتی بەدەستھێناوە لە ساڵی ٢٠٠٦ چیرۆکێکی وەکو باشترین چیرۆکی ئەمریکی ھەڵبژێردراوە، ساڵی ١٩٩٣ مۆریسۆن خەڵاتی نوبڵی لەوێژەدا بەدەستھێناوە و لەووتەیەکی دامەزراوەی نوبڵ ھاتووە ((چیرۆکەکانی مۆریسۆن بە ورد بینی و ناوەڕۆکێکی شاعیریجیادەکرێتەوە کە ڕووکەشە سەرەکیەکانی ئەمریکا دەردەخا)). تۆنی مۆریسۆن لە ٥ی ئابی ٢٠١٩ لە نیویۆرک سیتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا مردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١ پۆل:مردووانی ٢٠١٩ پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی ژنی سەدەی ٢١ەم پۆل:نووسەرانی ژنی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١ پۆل:کاتۆلیکەکانی ئەفریقایی ئەمریکی
پلازا دی ئیسپانیا
وێنۆک|بینایەک لە پلازا لە کاتی خۆراوابووندا پلازا دی ئیسپانیا ("گۆڕەپانی ئیسپانیا") گۆڕەپانێکە لە پارک دی ماریا لویزا (پارکی ماریا لویزا)، لە شاری سێڤیلیا لە ئیسپانیا. لە ساڵی ١٩٢٨ بۆ پێشانگای ئیبرۆ-ئەمریکی ساڵی ١٩٢٩ دروست کراوە. نموونەیەکی گرینگی تەلارسازی ناوچەگەرییە، کە توخمەکانی بوژانەوەی بارۆک، بوژانەوەی ڕێنێسانس و بوژانەوەی مۆری (نیۆ-مودێجار) شێوازەکانی تەلارسازی ئیسپانی تێکەڵ کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارکەکان لە ئیسپانیا پۆل:بینا و پێکھاتە لە شاری سێڤیلیا پۆل:چاندی ئیسپانی
ئەنۆنیمۆس
ھەڕەشەکردن
ئەم گرووپە تا ئێستا چەندەھا ھەڕەشەی لە دام و دەزگاکانی ئەمریکا کردووە، بەتایبەتی دوای پڕۆژە یاسای مافی بڵاوکردنەوە و داخستنی ماڵپەڕی بەناوبانگ مێگا ئەپڵۆد، چەندین ھەڕەشەی لە دەزاگاکانی ئەمریکا کرد، ماڵپەڕی وەزارەتی ناوخۆی ئەمریکای ھاککرد، لە ساڵی ٢٠١١دا گرووپی ناوبراو ھەڕەشەی لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی فەیسبووک کرد کە ماڵپەڕی ناوبراو ھاکدەکەن، بەڵام دواتر بەڕێوبەری فەیسبووک ماڕک زوکوربێرک ھەستا بە دانانی پارێزگاری پاراستنی فەیسبووک لە ھاککردن بۆیە ھێرشەکانی گرووپەکەی پووچەڵ کردووە. لە ساڵی ٢٠١٣دا ئەم گروپە چەند ھێرشێکی گەورەیان کردە سەر پێگە حوکوومییەکانی ئیسرائیل و ئەنۆنیمۆس کەسانێکی زیرەکن لەبواری دۆزینەوە ھەڵەی سایت و ھێرشە ئەلکترۆنییەکان کە بەخێرای ٤٠گێگا بایت ھێرش دەکەن ئەمەش بە گەورەترین ھێرشی ئەلکترۆنی دا ئەنرێ لە جیھان.
دروشم
گروپی ئەنۆنیمۆس ھەر لەسەرەتای دروستبوونیانەوە دروشمێکیان ھەیە. "ئێمە نەناسراوین. ئێمە گرووپین. ئێمە لە کەس نابورین. ئێمە ھەرگیز لەبیرناکەین. پێشبینی ئێمە بکەن" " We are anonymous, We are legion, We do not forgive, we do not forget, expect us"
سەرچاوەکان
پۆل:ئەنۆنیمۆس پۆل:کۆمەڵگای زانیاری پۆل:چاندی ئینتەرنێت پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ٢٠٠٣ پۆل:ھاککردن لە دەیەی ٢٠١٠
شۆگن
شۆگن (بە ژاپۆنی:将軍) ناونیشانێکی ڕەھای دیکتاتۆرییەت بوو لە مێژووی ژاپۆن بە شێوەیەکی گشتی لە ١١٨٥ تا ١٨٦٨ کۆتا سەردەمی ئێدۆ، کە بەشێوەی ناو لەلایەن ئیمپراتؤرەوە دەپاڵێوران خەڵکانی خاوەن پلەی شۆگن بە شێوەیەکی گشتی تەنھا بەناو دەسەڵاتداری ولاتن و دەسەڵاتی ڕەسەن لەلای ئیمپڕاتۆرە ھەرچۆنێک بێت لە ژاپۆن لە چەن سەردەمێک پێچەوانەوە بوونەوە ڕوویداوە بۆ نموونە لە سەردەمی کاماکورا شۆگنەکان توانیان دەسەڵات بەدەست بێنن خۆیان ببنە فەرمانڕەوا.
زیاتر بخوێنەوە
*
پۆل:دەرەبەکاییەتی لە ژاپۆن پۆل:ناونیشانەکانی فەرمانڕەوایەتی پۆل:بەشی پێداچوونەوە پۆل:ھەزارەی دووەم لە ژاپۆن
شتە نامۆکان (وەرزی چوارەم)
کاستی سەرەکیی زنجیرەکە وەک پێشوو پێک دێت لە وینۆنا ڕایدەر، دەیڤد ھاربەر، میڵی بۆبی بڕاون، فین وۆڵفھارد، گەیتن ماتەرازۆ، کەیڵەب مەگڵاکڵین، نۆوا شناپ، سەیدی سینک، ناتالیا دایەر، چارلی ھیتن، جۆو کیری، مایا ھاوک، پریا فێرگیوسن، ماتیو مۆدین و پۆوڵ ڕەیزەر، لە کاتێکدا برێت گێڵمان بەرزکراوەتەوە بۆ پلەی ئاساییی زنجیرە دوای ھەبوونی ڕۆڵی پاڵپشت لە دوو وەرزی پێشوو. جەیمی کامبێڵ باوەر، جۆزێف ژوین، ئێدواردۆ فڕانکۆ و کارا بوۆنۆش بە ڕۆڵی سەرەکی دەردەکەون. تۆم وڵاشیھا، نیکۆلا دوریچکۆ، و مەیسن دای بە ڕۆڵی پاڵپشت دەردەکەون.
وەرزەکە بوویە خاوەن ھەڵسەنگاندنی ئەرێنی، و ڕەخنەگران ستایشی نواندنی کاستەکە (بەتایبەتی نواندنی میڵی، سەیدی، دەیڤد، کەیڵەب، جەیمی، و جۆزێف)، دیمەنەکان، بەشە پڕڕووداووەکانی، بابەتە ڕاستییەکانی، و شێوە تاریکتر و پێگەیستووترەکەیان دەکرد، ھەرچۆنێک بێت ھەندێک ڕەخنەگر ڕەخنەیان لێ دەگرت لەبەر زۆربوونی ماوەی ئەڵقەکانی. بەشی یەکەمی وەرزەکە بۆ ١٣ خەڵات پاڵێورا لە ٧٤ەم خەڵاتەکانی پڕایمتایم ئێمی، کە پێکدێن لە خەڵاتی پڕایمتایم ئێمی بۆ باشترین زنجیرەی درامی.
چیرۆک
لە ئازاری ١٩٨٦دا، ھەشت مانگ دوای ڕووداوەکانی وەرزی سێیەم، چوارەم وەرز بەسەر چەند چیرۆکێکدا دابەش دەبێت.
یەکەم چیرۆک لە ھۆکینسدایە، کە چەند ھەرزەکارێک بە شێوەی نادیار دەکوژرێن. چیرۆکەکە ئەمانە لەخۆ دەگرێت: دەستن ھێندرسن، ماکس مەیفیڵد، لوکەس سینکلێر|لوکەس]] و ئێریکا سینکلێر، ستیڤ ھارینگتن، نانسی ویڵەر، ڕۆبن بەکڵی، و ئێدی مەنسن، سەرۆکی یانەی ھێڵفایەر؛ یانەیەکی شوورە و ئەژدیھاکان کە دەستن ھاوڕێکانی تێدایە. ئێدی دەبێتە گومانلێکراوی سەرەکیی کوشتنی کریسی کەنینگھام، خۆشەویستی جەیسن، و لەلایەن جەیسن کارڤەر و یارزانانی تیمی باسکەی ھۆکینسەوە ڕاو دەنرێت، کە پێیان وایە کە ئێدی کوشتنەکەی کردبێت بە بەکارھێنانی ھێزی شەیتانی. دەستن و ھاوڕێکانی لێکۆڵینەوە دەکەن و بۆیان دەردەکەوێت کە کوشتنەکان لەلایەن بوونەوەرێکی بەھێزەوە کراوە کە لە سەرەوژێر دەژیێت، کە دواتر ناوی دەنێن «ڤێکنا».
دووەم چیرۆک پێکدێت لە سەردانکردنی مایک ویڵەر بۆلای ئیلێڤن، ویڵ و جۆناتان بایەرز لە خانووە نوێیەکەیان لە کالیفۆرنیا. ئیلێڤن لەگەڵ دکتۆر ماڕتن برێنەر و سام ئۆوێنز دەڕوات بۆ دەزگایەکی نھێنی بۆ ھێنانەوەی بەھۆی ڕووداوەکان لە ھۆکینس و مەترسییەکەی بەڕێوەیە بۆ ھاوڕێکانی. مایک، ویڵ، جۆناتان و ھاوڕێکەی جۆناتان بە ناوی ئارگایڵ ھەوڵ دەدەن ئیلێڤن بدۆزنەوە.
سێیەم چیرۆک شوێنی جۆیس بایەرز و مورەی باومان دەکەوێت کاتێک بۆیان دەردەکەوێت کە جیم ھۆپەر لەوانەیە ھێشتا زیندوو بێت. پێیان دەوترێت کە پارە بھێنن تاکوو لەسەر ئاڵوگۆڕەکەی ڕێک بکەون. لەو ماوەیەدا، لە زیندانێکی سۆڤیەتی لە کامچاتکا، ھۆپەر زیندانی کراوە و زۆری لێ دەکرێت، لەگەڵ ھاوززیندانەکانی، لەگەڵ دێمەگۆرگنێکدا جەنگ بکەن کە لەلایەن ڕووسییەکانەوە گیراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
٤ پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩
ڕەزاو
ڕەزاو گوندێکی گەورەی شارستانی سەوڵاوا و ناوچەی چەمی شامیانە. خەڵکی ڕەزاو بە شێوەزاری ھەورامی قسە دەکەن. لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦ دا ٧٥٥ کەس دانیشتووی ھەبووە. ڕەزاو لە ڕابردوودا وەک ناوەندی دەسەڵاتی خان بووە و تفەنگچییەکانی زۆر بەناوبانگ بوونە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
ئاڕئێم (گۆرانیبێژ)
کیم نام-جون (بە کۆری: 김남준؛ لەدایکبووی ١٢ی ئەیلوولی ١٩٩٤)، بە ناوە ھونەرییەکەی ئاڕئێم ناسراوە، ڕاپەر و گۆرانیبێژ و بەرھەمھێنەری تۆمارەکانە لە کۆریای باشوور؛ و ڕابەری گرووپی کۆری بی تی ئێسە.
سەرەتای ژیان و پەروەردە
کیم نام-جوون (بە کۆری: 김남준) لە ١٢ی ئەیلوولی ١٩٩٤ لە ناوچەی دۆنگجاک لە کۆریای باشوور لەدایکبووە و لە ناوچەی ئیلسان لە شاری گۆیانگ گەورە بووە، کاتێک تەمەنی چوار یان پێنج ساڵ بووە خێزانەکەی لەوێ کۆچیان کردووە. خوشکێکی بچووکی ھەیە. لە منداڵیدا، ئاڕ ئێم تا ڕادەیەکی زۆر فێری زمانی ئینگلیزی بووە بەھۆی سەیرکردنی کۆمێدیای دۆخی ئەمریکی ھاوڕێکان لەگەڵ دایکی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤ پۆل:زیندووان پۆل:گۆرانیبێژەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەندامەکانی بی تی ئێس پۆل:گۆرانیبێژانی زمانی ئینگلیزی لە کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی پۆل:کوڕە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور پۆل:کوڕە گۆرانیبێژەکانی کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژ-نوسەری گۆرانی لە کۆریای باشوور
دەرەپەمەیان، کوڵتەپەی سەقز
دەرەپەمەیان (Derepemeyan، ) دێیەکە لە ناوچەی زێویەی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٨٩ کەس لە ٥٩ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
ناوچەی زێویە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
پارێزگای قەزوین
وێنۆک|200px|پارێزگای قەزوین پارێزگای قەزوین یەکێک لە پارێزگاکانی ئێرانە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری قەزوینە.
پارێزگای قەزوین لە باکووردا لەگەڵ پارێزگای گیلان، لە ڕۆژھەڵاتدا لەگەڵ پارێزگای پارێزگای تاران، لە باکووری ڕۆژھەڵاتدا لەگەڵ پارێزگای مازەندەران، لە باشووردا لەگەڵ پارێزگای مەرکەزی، لە ڕۆژاوادا لەگەڵ پارێزگای زەنگان و لە باشووری ڕۆژاوادا لەگەڵ پارێزگای ھەمەدان ھاوسنوورە.
دانیشتووان
ژمارەی دانیشتووانی او پارێزگایە لە سەرژمێری کۆماری ئیسلامی ئێران لە ساڵی ٢٠١١ دا، ١٬٢٠١٬٥٦٥ کەس (٥٩١٬٧٦١ ژن و ٦٠٩٬٨٠٤ پیاو) بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای قەزوین قەزوین
ئینسایکڵۆپیدیای کردنەوەکانی شەتڕەنج
ئینسایکڵۆپیدیای کردنەوەکانی شەتڕەنج یان ئکش (، یان ECO) سیستەمێکی پۆڵێنە بۆ جووڵەکانی کردنەوە لە شەتڕەنجدا. ئەم زانیارینامە بەشێوەی پەڕتووکێکی پێنج بەرگ بەردەستە (هەروەها وەک بنکەدراوەی کۆمپیوتەر هەیە) کە تیشک دەخاتە سەر کردنەوەکانی شەتڕەنج. جووڵەکان لەو سەدان هەزار یارییەوە وەرگیراوە کە لەنێوان مامۆستاکانی شەترەنجدا ئەنجامدراون کە لێکۆڵینەوەیان بۆ کراوە لە بڵاوکراوەی Chess Informant لە ١٩٦٦دا پاشان پێداچوونەوەی بۆ کراوە لەلایەن یاریزانانی شەتڕەنجەوە.
چاپی E: بەرگرییە هیندییەکان
(جگە لە بەرگری گرونفیڵد و بەرگری هیندی کۆن)
چاپی یەکەم
چاپی یەکەم بەم شێوازەی خوارەوە دەرچووە:
چاپی دووەم
چاپی دووەم بەم شێوازەی خوارەوە دەرچووە:
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کردنەوەکانی شەتڕەنج پۆل:کتێبەکانی شەتڕەنج پۆل:شەتڕەنج لە سربیا
سەنفۆرد، ئەلاباما
سەنفۆرد (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی کۆڤینگتۆن، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٢٤١ کەس بووە. ڕووبەری ١٠٫٩٣ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٢٢٫٠٥ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
مورادی یەکەم
سوڵتان مورادی یەکەم کوڕی سوڵتان ئۆرھان و دایکی شازادەی بیزەنتی ھێلێنە کە بە نەژاد یۆنانی بوو،  دەسەڵاتی گرتە دەست دوای مردنی باوکی ئۆرھانی کوڕی عوسمان و لە تەمەنی ٣٦ ساڵیدا بوو ئەو کاتە ساڵی ١٣٥٩ز، و ٣١ ساڵ حوکمی کرد.
شاری ئەدەرنەی گرت ساڵی ١٣٢٦ و کردی بە پایتەخت، و ھاوپەیمانی بوولگاری بیزەنتی تێکشکاند لە شەڕی ماریتزا لە ساڵی ١٣٦٣ز و وڵاتی سڕبی فەتح کرد لە دوای شەڕی قوسووە ساڵی ١٣٨٩ز کە تێیدا شەھیدکرا.
ڕێکخستنی دەسەڵاتی عوسمانییەکان
سوڵتان مورادی یەکەم سالی ٧٢٦ک بەرامبەر ١٣٢٦ز لە دایکبووە، و ئەمەش ئەو ساڵەیە کە باوکی حوکمی گرتە دەست، و چاکەی گۆڕانی دەوڵەتی عوسمانی بۆ ئەگەڕێتەوە لە ڕژێمی هۆزییەوە بۆ دەسەڵاتێکی بەهیز و ناونرا بە سوڵتان لە ١٣٨٣ز، ڕژێمی نووسینەوەی دانا بۆ سەرباز و سوارەکانی سباهی، و وڕژێمی دوو کەرتی بنیاتنا کە ئەوانیش ڕومللی و ئەنادۆڵ بوون.
سەرەتای دەسەڵاتی و فەتحەکانی
ئەمیری دەوڵەتی قرمان لە ئەنقەرە هەوڵیدا سوپایەک پێک بهێنێت لە میرە سەربەخۆکانی ئاسیای بچوک بۆ کوشتاری عوسمانییەکان بەڵام سەرسام بوو بە دەورەدانی ئەنقەرە بە سوپای مورادی یەکەم لەبەرئەوە ناچار بوو ڕێبکەوێت لەگەڵی و داببەزێت لە بەردەمیا و واز لە ئەنقەرە بهێنێت بۆی و کچەکەی خۆی پێدا.
دەستی گرت بە سەر شاری ئەردەنە و سوودی وەرگرت لە شوێنە تاکەکەی لەوەی دەکەوتە سەر سێ ڕووبار و بوونی قەڵا سەربازییەکان و نزیکبوونی لە کردارە سەربازییەکانەوە وایکرد کە بیکات بە پایتەخت و دەورەی زانست و مزگەوتەکانی تێدا کردەوە بۆ پێگەیاندنی نەوەی داهاتوو لە سەرباز و دادوەر و پیاوە لێهاتووەکانی دەوڵەت، و ئەدەرنە دووەم شاری گرنگی بیزەنتییەکان بوو لە دوای قوستەنتینیە، پاشان فەتحی فیلبەی گرت و بەم شێوەیە قوستەنتینیە دەورەدرابوو بە عوسمانییەکان و ئیمپڕاتۆرەکەی ناچاربوو جزیە بدات بە عوسمانییەکان، و لەو کاتەدا فەرمانڕەوا ئەوروپیەکان داوای یارمەتییان لە پاپا و پاشاکانی ئەوروپای ڕۆژئاوا کرد لە دژ موسڵمانان، و پاپا بە دەم داواکەوە هات و داوای لە هەموو پاشاکانی ئەوروپا کرد کە هەڵمەتێکی خاچپەرستی نوێ ڕێکبخەن، بەڵام پاشای سڕب چاوەڕێی ئەو پاڵپشتە خێرایەی نەئەکرد، و فەرمانڕەواکانی دەوروپشتی هەستان کە فەرمانڕەواکانی بۆسنە و ئەفلاق بوون (باشووری ڕۆمانیا) لەگەڵ ژمارەیەک سواری مەجەڕی، هاتن بەرەو ئەدەرنە لە کاتێکدا سولتان موراد سەرگەرم بوو بە هەندیک لە شەڕەکانی لە ئاسیای بچوکدا، لەگەل ئەوەشدا سوپای عوسمانی خیرا ڕووبەڕووی هێرشە کتوپڕەکەی شەویان بوویەوە و تێکشکاندنێکی گەورە تێکیان شکاندن لە نزیک ڕووباری مارتیزا، و ئەمیر سڕب نوقم بوو لە ئاوی ڕووبارەکە لە کاتی هەڵاتنیان و پاشای مەجەر بە شێوەیەکی نائاسایی ڕزگاری بوو لە مردن، و ئەم شەڕە یەکلاکەرەوە بوو بۆ سوپای عوسمانی تاکۆ فەتحی مەقدوونیا بکان.
سولتان مورادی یەکەم کچی ئەمیری کرمیانی هێنا بۆ بایەزیدی یەکەمی کوری وەکو هاوپەیمانییەک لە نیوان دوو دەوڵەتەکە تا بەهێز ببن بەرامبەر دوژمنەکانیان.
گرتنی بولگاریا
وەزیر دیمورتاش پاشا هێرشی بردە سەر سڕب و بوولگار لەبەرئەوەی دواکەوتن لە دانی ئەو جیزیەی لەسەری ڕیک کەوتبوون، سۆفیای گرت ساڵی ٧٨٤ک دوای سێ ساڵ گەمارۆدان و شاری سالۆنیکی ناوداری یۆنانی گرت، و ئەمیری بولگار هەوڵیدا بچێتە ڕیزی ئەمیری سڕبەوە بۆ هێرش کردنە سەر عوسمانییەکان کاتێک سوڵتان موراد سەرگەرمی شەڕەکانی بوو لە ئەنادۆڵ، بەڵام هێزە عوسمانییەکان شکاندیان و چەند بەشێکی وڵاتەکەیان گرت، هەڵهات بۆ شاری نیکۆپۆلی، و جارێکی تر عوسمانییەکان شکاندیان و بە دیل گرتیان و سوڵتان نیوەی وڵاتەکەی گرت و نیوەکەی تری دا بە ئەمیرەکەی لە حوکمێکی نیمچەسەربەخۆدا و بەمەش بولگاریا سەربەخۆییەکەی بە کردار لە دەستدا. thumb|250px|سوڵتان مورادی یەکەم
فەتحی سڕب و یاخیبوونی کوری سوڵتان
و لە کۆتایی شەرەکەدا سوڵتان موراد بەسەر کوژراوەکاندا ئەگەڕا، سەربازێکی سربی بریندار لە نێو کوژراوەکاندانا خەنجەرێکی لە سوڵتان دا وکوشتی ئەمەش لە ساڵی ٧٩١ک بەرامبەر ٢٠ی تەمموزی ١٣٨٩ز دابوو، و سەربازە عوسمانییەکان یەکسەر بکوژە سڕبیەکەیان کوشتەوە.
ڕەوشتی سوڵتان و بیروباوەڕی ئیسلامی
مورادی یەکەم خوێنی نەئەڕشت بۆ ئارەزوو یا موڵک بەڵگەش بۆ ئەمە ئەوەبوو کە ئەمیری بولگاری گرت، سوڵتان هەڵنەسا بە زەلیل کردنی بەڵکو مووچەیەیک بۆ تەرخان کرد و کردی بە فەڕمانڕەوایەکی نیمچەسەربەخۆ لە سەر نیوەی دووەمی بولگاریا، هەروەها لە ئەمیری قرمان خۆشبوو کاتێک ئەو لە پێشدا لە دژی سوڵتان ڕیکەوتنی بەستبوو و هەموو ناوچەکانیان بۆ گەڕاندەوە بە مەرجێک جزییە بدات.
مل کەچبوو لە بەردەم خوادا بۆ دوعاکردن و وباوەڕی تەواوی بەوە هەبوو کە سەرکەوتن لای خواوەیە و هەروەک لە دوعاکەیدا هاتووە پێش شەڕی قوسووە، کە لە خوا دەپاڕێتەوە نەبێت بە هۆکارێک بۆ کوشتنی موسڵمان بەڵکو موسڵمانان سەر بخات بەسەر دوژمناندا و هەروەها داوا لە خوا دەکات کە شەهید ببێت.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٢٦ پۆل:تورکە عوسمانییەکان پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٤یەم پۆل:مردووانی ١٣٨٩
بان
250px|وێنۆک|بانی خانووێک لە ھیندستان، کە لە [[بەرد دروستکراوە.]] بان یان سەقف سەرپۆشی بینایە. لەسەر دیوار یان ستوونەکان جێگیردەکرێت. بان بینا دەپارێزێ لە با، باران، بەفر، پلەی گەرمیی بەرز، و کاریگەرییەکانی دیکەی کەش. بان بە بەشێکی گرنگی ڕووپۆشی بیناکان ھەژمار دەکرێت. شێوە و ماددەی دروستکردنی بانەکان لە ناوچەیەک بۆ ناوچەیەکی دی جیاوازە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بانەکان پۆل:بیناکان پۆل:ئەندازیاریی پێکھاتەیی
کنوت ھەمسون
سەرچاوە
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٩ پۆل:مردووانی ١٩٥٢ پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە پۆل:پەندکراوەکانی نەرویژ
ژنە ئاسنینەکە
ژنە ئاسنینەکە فلمێکی بەریتانی ژیاننامە و درامایە و ساڵی ٢٠١١ بەرھەمھێنراوە، فلمەکە باس لە ژیان و کارەکانی مارگرێت تاچەری سیاسەتوانی بەریتانی دەکات کە وەک یەکەم ژن و بۆ زۆرترین ماوە وەک سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا خزمەتی کرد لە سەدەی بیستەم. فلمەکە لە دەرھێنانی فیلیدا لۆیدە و لەلایەن ئابی مۆرگنەوە نووسراوە. مارگرێت تاچەر بەشێوەیەکی سەرەکی لەلایەن مێرل ستریپەوە ڕۆڵی دەبینرێت، و لە سەرەتاکانی کاری لەلایەن ئەلێکساندەر ڕەوچەوە ڕۆڵی دەبینرێت. ھاوسەرەکەی مارگرێت، دەنیز تاچەر، لەلایەن جیم برۆدبێنت ڕۆڵی دەبینرێت و لە سەرەتاکانی ژیانیشی ھاری لۆید ڕۆڵی دەبینێت.
سەرەرای ئەوەی فیلمەکە بۆچوونی جیاوازی لەسەر بوو، ڕۆڵگێڕانی مێرل ستریپ بەشێوەیەکی بەرز ھەڵسەنگێندرا و بە یەکێک لە باشترین کارەکانی دانرا. بەھۆی ڕۆڵگێڕانی لە فیلمەکە مێرل بۆ ١٧ھەمین جار کاندید کرا بۆ خەڵاتی ئۆسکار و خەڵاتەکەی بردەوە بۆ ٣ھەم جار بۆ ھەمان ڕۆڵبینینی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە بەریتانییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١ پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٥٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون
عەلی حەریری
عەلی حەریری (١٠٠٩ – ١٠٧٩ زاینی) نووسەر و شاعیری کلاسیکی کوردیی ئەو سەردمەی فەرمانڕەوایی میرنشینی مەروانییەکان بووە.
ژیان
ناوی ئەحمەد کوڕی عەلی حەریرییە و بە ناوی باوکییەوە ناسراوە. زۆربەی سەرچاوە مێژوویییەکان دەڵێن عەلی حەریری بەرامبەر بە (٤٠٠ – ٤٧١ کۆچی) ژیاوە، باشترین بەڵگەش ئەوەیە کە عەلی حەریری لە پێش ئەحمەدی خانی ژیاوە چونکە ئەحمەدی خانی لە مەم و زیندا عەلی حەریری بە مردوو دادەنێت.
ساڵی لەدایکبوون
مەلا مەحموودی بایەزیدی لە «ریسالەیەکە د بەحسا شاعر و موسەنفێد کوردستانێ کو ب زمانێ کورمانجییە، جھ و کتێب و شعر و حیکایەتا و قسەیێد وان بەیان دکە» دا عەلی حەریری وەک یەکەم شاعیری کورد ناو دەبات و دەڵێت:
پارێزگای خۆراسانی باکوور
پارێزگای خۆراسانی باکوور (بە فارسی:خراسان شمالی - Bi kurdî: Xorasanê Bakûr) یەکێک لە پارێزگاکانی ئێران و کەوتۆتە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەم وڵاتە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری بوژنۆردە. رووبەری پارێزگای خۆراسانی باکوور پتر لە ٢٨٬٠٠٠کم چوارگۆشەیە. ژمارەی دانیشتوانی پارێزگای خۆراسانی باکوور نزیکی ٩٠٠٫٠٠٠ کەسن.