cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سکووڵی کشتوکاڵی زانکۆی سلێمانی
ساڵی خوێندنی ١٩٧٧-١٩٧٨
لە ساڵی خوێندنی ١٩٧٦-١٩٧٧ دا ئاستی توێژینەوە زانستیەکان لە سکووڵدا گەیشتە ئەو ئاستە بەرزەی کە بیر لەوە بکرێتەوە کە کۆرساتی خوێندنی باڵا(ماستەر) لەو بەشانەی سەرەوەدا بکرێتەوە. بەڵام لە کاتێکدا سکووڵەکە بەردەوام لە گەشەکردندا بوو بڕیاڕی داخستنی دەرکراو لە ساڵی ١٩٨١ بەرەو ھەولێر گواسترایەوە. دوای دووبارە دامەزراندنی زانکۆی سلێمانی لە ساڵی ١٩٩٢ دا سکووڵی کشتوکاڵ یەکێک بوو لەو کۆلیجانەی کەھەر لەسەرتاوە لە (١٥/١١/١٩٩٢) وەوە دەرگای خستە سەر پشت بۆ وەرگرتنی خوێندکاران. ھۆکارەکانی کردنەوەی سکووڵی کشتوکاڵ جارێکی تر ئەگەڕێتەوە بۆ ئەم خاڵانەی خوارەوە :
١- ھەرێمی کوردستان بە وڵاتێکی کشتوکاڵی دائەنرێت کە پانتاییەکی زۆر فراوانی لە زەوی کشتوکاڵی ھەیە لەگەڵ سەرچاوەی ئاوی زۆر.
٣- وەکو ئاشکرایە ئەگەر ھەرێم لە بواری ڕامیاریدا جێگیری بەخۆیەوە ببینێت ئەتوانێت ئەوەندە خواردن بەرھەم بھێنێت کەبەشی ھەموو دانیشتوانەی بکات. لەبەر ئەو ھۆیانەی سەرەو مەشق پێکردنی شارەزایان لە بوارە جیاجیاکانی کشتوکاڵ دا زۆر بە پێویست دائەنرێت لە  ھەرێم داو ئەبێت گرنگی تایبەتی خۆی بدرێتێ.\
٤- پێویستی بنیات نانەوەی کۆمەڵگای کوردی لە گوندو دێھاتەکان دا بە تایبەتی دوای ئەوەی ڕژێمی بەعسی پێشوو لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابوردوودا بە ناوی عەمەلیاتی ئەنفالەوە زوربەی ھەرەزۆری شارۆچکەو گوندو دێھاتەکانی کوردستانی وێران کرد. ئەو جوتیارانەی کە بەختیان ھەبوو لەوەی بەر ئەنفال نەکەوتن بە زۆر ڕاگوازران بۆ شارۆچکەی تر و لە ھەرێمی کوردستانی عێراق ھەڵکەندران و ھاتنە ڕیزی ئەو کۆمەڵە خەڵکە زۆرەی ترەوە کە بێ‌کاربوون.
جا لەبەر ئەوە بنیاتنانەوەی کۆمەڵگای گوندو دێھاتەکان و ھاندانی جوتیارەکان بە گەڕانەوەیان بۆ گوندەکانی خۆیان و دەست بەکاربوونەوەی ئیش و کارە کشتوکاڵییەکانیان زۆر گرنگن بە مەبەستی ھاوتاکردنی ژمارەی دانیشتوان و باری ئابوری لە ھەرێمەکەدا. بەھۆی کارکردن بە پێی پلانێکی ڕامیاری کە ئامادەکرا لەلایەن پسپۆڕی شارەزای ئەکادیمییەوە بەئاسانی ئەتوانین بگەینە ئەم ئامانجە بۆیە ئەم خاڵانەی سەرەوە ڕۆڵێکی گرنگیان بینی لە پێناساندنی ڕامیاری ڕۆشنبیری سکووڵەکە لە ئەنجامدانی توێژینەوەی زانستی بەردەوام بەمەبەستی چارەسەر کردنی چەندین کێشەی کشتوکاڵی بەم شێوەیەی خوارەوە :- ١- مەشق پێکردنی شارەزاو خاوەن بڕوانامە لە بوارە جیا جیاکانی کشتوکاڵدا. ٢- دەست نیشان کردن و چارەسەر کردنی کێشە کشتوکاڵییەکان لە ڕێگای توێژینەوەی زانستیەوە. ٣- ئەنجامدانی خولی بەردەوام بۆ کارمەندانی ھونەری وەزارەتی کشتوکاڵ بە مەبەستی بەرزکردنەوەی ئاستی لێھاتوویی و توانایان. کاتێک سکووڵی کشتوکاڵ لە ساڵی ١٩٩٢ دا سەرلە نوێ دامەزرایەوە سەرەتا بە بەشی بەروبوومی کێڵگەیی دەستی پێ کرد. ساڵی خوێندنی ١٩٩٤-١٩٩٥ دوو بەشی تر کرانەوە : کە بەشی باخداری و زانستی خاک بوون, لە ساڵی ١٩٩٥-١٩٩٦ دا بەشی بەروبوومی ئاژەڵیش کرایەوە.ئێستاش ٥ بەش لە سکوڵەدا ھەیە : ١-بەشی بەروبوومی کێڵگەیی ٢-بەشی باخداری ٣-بەشی زانستی خاک و ئاو ٤-بەشی بەروبوومی ئاژەڵی ٥-بەشی زانستی خۆراک (َ ٢٠٠٤ - ٢٠٠٥ خوێندن تێیدا دەستی پێکردووە ) وا بڕیاڕە ئەم بەشانەی خواریشەوە لە ئایندەدا بکرێنەوە:
پۆل لووکاس
thumb|وێنۆک|چەپ|پۆل لووکاس پۆل لووکاس (٢٦ی ئایاری ١٨٩١ – ١٥ی ئابی ١٩٧١) ئەکتەرێکی فیلمی ئەمریکی لەدایکبووی هەنگاریا بوو. لە ساڵی ١٩٤٣ خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین ئەکتەر و خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین ئەکتەر وەرگرت.
سکووڵی کشتوکاڵی زانکۆی سلێمانی
پەیکەری کارگێڕی سکووڵی کشتوکاڵ
ھەموو کاروبارەکانی کارگێڕی و دارایی و زانست وخوێندکاران لە لایەن ڕاگرو جێگرەکەی و ئەنجومەنی سکووڵەوە تاوتوێ دەکرێ کە بەم شێوەیەی خوارەوە پێک دێ : ١- ڕاگر                               سەرۆک ٢- یاریدەدەری ڕاگر بۆ کاروباری زانستی        ئەندام ٣- یاریدەدەری ڕاگر بۆ کاروباری کارگێڕی        ئەندام ٤- سەرۆکی بەشی بەروبوومی کێڵگەیی       ئەندام ٥- سەرۆکی بەشی باخداری                ئەندام ٦- سەرۆکی بەشی زانستی خاک و ئاو        ئەندام ٧- سەرۆکی بەشی بەروبوومی ئاژەڵی         ئەندام ٨- سەرۆکی بەشی زانستی خۆراک           ئەندام ٩- دوو نوێنەری مامۆستایان                 ئەندام
پۆل لووکاس
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩١ پۆل:مردووانی ١٩٧١ پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری فیلمی دراما پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٤ پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ھەنگاری-جولەکە پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
سکووڵی کشتوکاڵی زانکۆی سلێمانی
سەرچاوە
سکووڵی کشتوکاڵی زانکۆی سلێمانی
پۆل:سکووڵەکانی زانکۆی سلێمانی
شارستانی بۆیەر ئەحمەد
وێنۆک|چەپ|300px|جێگەی شارستانی بۆیەر ئەحمەد لە [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەددا بە ڕەنگی سەوز نیشان دراوە]] شارستانی بۆیەر ئەحمەد یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەدی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری یاسووجە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد پۆل:شارستانی بۆیەر ئەحمەد پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
تەوژمی خوێن
وێنۆک|تە‌وژمپێوی دیجیتاڵی تە‌وژمی خوێن (گوشار، پە‌ستان، زە‌خت یان پاڵی خوێن) ھێزی گە‌یاندنی خوێنە لە دڵە‌وە بۆ ئە‌ندامە‌کان. پاڵە‌پە‌ستۆیی کە خوێن بە ھۆی گوشرانی دڵ (سیستۆل) دە‌یخاتە سە‌ر دیوارە‌ی خوێنبە‌رە‌کانە‌وە، بە تە‌وژمی خوێنی لاژوور دە‌ناسرێت (دە‌وروبە‌ری ١٢٠ میلیمیتری جیوە). لە کاتی حە‌سانە‌وە‌ی دڵدا (دیاستۆل)، خوێنبە‌رە‌کان کە‌ژاسا دە‌گە‌ڕێنە‌وە سە‌ر دۆخی خۆیان و نە‌ختە نە‌ختە تە‌وژمی خوێن تا کە‌مترین رادە‌ی ئاسایی خۆی دادە‌بە‌زێت، کە بە تە‌وژمی خوێنی لاژێر دە‌ناسرێت (دە‌وروبە‌ری ٨٠ میلیمیتری جیوە).
زۆر و کە‌م بوونی تە‌وژمی خوێن لە رادە‌ی ئاسایی خۆی بە نە‌خۆشی تە‌وژمی خوێنی بە‌رز و نزم دە‌ناسرێت، کە ھە‌ر کام ھۆ و بە‌رھۆی تایبە‌ت بە خۆی ھە‌یە. تە‌وژمی بە‌رز ھۆکاری بە‌دیھاتنی جە‌ڵتەی دڵ و مێشک، کە‌مکاری گورچیلە، کوێری و ئازارە‌کانی کۆئەندامی ھەناسەیە. تە‌وژمی بە‌رز بە ھۆی شڵە‌ژانی دە‌روونی، مگێزی ناھاوسە‌نگ، کە‌م جووڵان و قە‌ڵە‌وی، خە‌وی خراپ، خواردنی ناتە‌ندروست، نە‌خۆشییە‌کانی ھە‌ناسە، کە‌م و کووڕییە‌کانی گورچیلە‌وە بە‌دی دێت. تە‌وژمی خوێن پێوە‌ندی راستە‌وخۆی ھە‌یە لە گە‌ڵ شە‌کر و چە‌وری خوێن و لە سە‌ر یە‌ک کاریگە‌رن.
سەرچاوەکان
پۆل:ماتماتیک لە پزشکیدا
بەڵگە (لۆژیک)
لە لۆژیکدا، بەڵگە کۆی چەن قەزیەی زانراوە کە قەزیەیەکی نەزانراوی پێ بدۆزرێتەوە. بەو قەزیە زانراوانە دەڵێن پێشەکییەکان و، بۆ ئەوە دێن کە ڕادەی دروستی و ڕەواییی قەزیە نەزانراوەکە کە پێی دەڵێن ئاکام، دیاری بکەن.
بەڵگەھێنانەوە چەن شێوەی هەیە: ھەڵھێنجان، ئیستیقرا، پێکچوواندن، ڕفاندن و، چەن شێوەی تریش. لە ناو ئەمانە، ھەڵھێنجان (کە قیاسیشی پێ دەوترێ) و ئیستیقرا ناسراوترن.
بەڵگەھێنانەوەی قیاسی
بەڵگە قیاسییەکان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ڕاستبوونی بەشی کۆتایی، ئاکام یان شوێنھاتی لۆژیکیی پێشەکییەکانە. بۆ وێنە: کاتێک باران دەبارێ، چیمەنەکان تەڕ دەبن. ئێستاش باران دەبارێ، کەوایە، چیمەنەکان تەڕن.
پێشەکییەکان:
کۆتایی (ئاکام):
ئۆمیش
ئۆمیش شارێکی ویلایەتی سپلیت-دالماتیای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٥٬٣٨٨ کەس بووە.
بەڵگە (لۆژیک)
بەڵگەھێنانەوەی ئیستیقرایی
بەڵگە ئیستیقرایییەکان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ڕاستبوونی بەشی کۆتایی لەلایەن پێشەکییەکانەوە پشتیوانیی لێ دەکرێ. بۆ وێنە: ھەرجار کە باران باریوە چیمەکانیش تەڕ بووگن. کەوایە، کاتێک باران ببارێ، چیمەنەکان تەڕ دەبن.
ئۆمیش
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی قەراغ ئاو لە کڕۆواتیا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
بەڵگە (لۆژیک)
بەڵگەھێنانەوەی ئیستیقرایی
کۆتایی (ئاکام):
سەرچاوەکان
پۆل:لۆژیک پۆل:گۆڤانەکان پۆل:ئاوەزان
جامی
200px|وێنۆک|چەپ|وێنەی کێشراوی جامی جامی ناوی تەواوی نورەددین عەبدولڕەحمان جامی (١٨ی ئاب ١٤١٤ - ١٧ی تشرینی دووەمی ١٤٩٢) زانا و نووسەر و مێژوونووسێکی فارس بوو و بە گەورەترین شاعیری فارسی سەدەی ١٥ ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی فارسی پۆل:وێژەی فارسی پۆل:لەدایکبووانی ١٤١٤ پۆل:مردووانی ١٤٩٢ پۆل:نووسەرانی سەدەی ١٥یەم
ئومبێرتۆ ئیکو
ئومبێرتۆ ئیکو نووسەر و فەیلەسووفی ناوداری ئیتاڵی ئومبێرتۆ ئیکو وەرگێڕانی کتێبی «گوڵی سوور» بە زمانی ئینگلیزی ناوبانگێکی جیھانی بەو نووسەرە بەخشی. کتێبی «گوڵی سوور» ی ئیکو لە ساڵی ١٩٨٩ کرا بە فیلم.
تازەترین کتێبی ئیکو بەناوی "ساڵی سفر"-ە ئەو نووسەرو فەیلەسووفە ساڵانێکە بەھۆی نەخۆشی شێرپەنجەوە ئازار دەکێشێت. ئیکو، چەند کتێبێکی بۆ منداڵانیش نووسیوەو چەند کتێبێکیشی لە بواری ڕەخنەی ئەدەبی بڵاوکردووەتەوە. بڕوانامەی دکتۆرای لە زانکۆی تورینتۆ وەرگرتووەو لە زانکۆکانی میلان، فلۆرانس و بۆلۆنیا وانەی وتووەتەوە. ئەو نووسەرە لە کتێبێکی خۆ بە ناوی "ئیمان یا بێ ئیمانی" باسی ئاییبی مەسیحیش دەکات و ڕوانگەی لیبراڵی ئەو زۆربەی جار لەگەڵ ڕوانگەی فەرمی کڵێسای کاسۆلیک ناکۆک بوو.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢ پۆل:مردووانی ٢٠١٦ پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس پۆل:نیشانی فەرماندە سوارچاکە ناوازەکانی کۆماری فیدڕالی ئەڵمانیا پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور پۆل:فەیلەسووفانی زمان پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو پۆل:فەیلەسووفانی ھاوچەرخ پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک پۆل:فەیلەسووفەکانی بواری زانستی کۆمەڵایەتی پۆل:نووسەران دەربارەی ئایین و زانست
دۆرتموند
دۆرتمۆند شارێکە دەکەوێتە ویلایەتی باکووری ڕاینی، و بەشێکە لە ناوچەی حکوومەتی ئارنسبێرگ، و بە نزیکەیی ٥٩٥٫٠٠٠ کەس لەناوی دەژین، و دەکەوێتە ناوچەی ڕور، زانکۆیییەک و گەورەترین یانەی تۆپی پێی لێیە بەناوی بۆروسیا دۆرتموند
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ئەڵمانیا پۆل:شارۆچکەکانی ڕاینی باکوور-وێستفالیا پۆل:دۆرتموند پۆل:شارە ئیمپراتۆرییە ئازادەکان پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا پۆل:پارێزگای وێستفالیا پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
ودی ھاریلسن
وودڕۆو ترەیس "وودی" هاریلسن ئەکتەرێکی ئەمەریکی چالاکوانی نووسەر ، دوو چار بۆ خەڵاتی ئۆسکار پاڵێوراوە ، و حەوت جار بۆ خەڵاتی ئێمی ش کە توانیویەتی جارێک بیباتەوە.
دەرکەوتنی وودی لەساڵی ١٩٨٥ دا بوو ، کاتێک لە زنجیرەی تەلەڤزۆنی (Cheers)دا ڕۆڵی بینی ،کە بەم ڕۆڵەشی ٥ جار بۆ خەڵاتی ئێمی پالێورا و جارێکیش بردیەوە. جگە لەمەش لە فیلمە نوێکانیدا ڕۆڵی (هەیمیچ)ی گێڕا لە فیلمی (یاریەکانی برسیەتی -Hunger Games)دا.
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:شانۆنامەنووسانی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:دەرھێنەرانی شانۆی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:براوەکانی خەڵاتی ڕاسپبێری زێڕین
دوسلدۆرف
دوسیلدۆرف شارێکە دەکەوێتە ڕۆژئاوای ووڵاتی ئاڵمانیا ، پایتەختی ھەرێمی باکوری ریان و ستاڤالیایە ، لە شارەکە نزیکەی ٦٠٠ ھەزار کەس دەژین لەڕووبەری ٢١٧ کیلۆمەتر دووجا
پۆل:ناوەندەکانی ویلایەتەکانی ئاڵمانیا پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا پۆل:ناوەندەکانی ویلایەتەکانی ئەڵمانیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕاین پۆل:پارێزگای ڕاین پۆل:ڕینلاند
بڕیارنامەی ٦٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٨٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-کۆماری عەرەبیی سووریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٨٩٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:ھەوڵەکانی ئاشتی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٩ پۆل:سووریا لە ١٩٨٩ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٩
ڤیکتۆر فرانسیس ھێس
200px|وێنۆک|چەپ|ڤیکتۆر فرانسیس ھێس ڤیکتۆر فرانسیس ھێس (بە ئینگلیزی: Victor Francis Hess) (٢٤ی حوزەیرانی ١٨٨٣ - ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٤) فیزیکزانێکی نەمسایی-ئەمریکی بوو، کە لە ساڵی ١٩٣٦ خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک وەرگرت.
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
پۆل:فیزیکزانانی تاقیکاری پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی نەمسایی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:فیزیکزانانی نەمسا پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣ پۆل:مردووانی ١٩٦٤ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:کاتۆلیکی ڕۆمانی نەمسا
ڕەیچل مەکادەمس
ڕەیچل ئان مەکادەمس ئەکتەرێکی کەنەدی ە ، ناسراوە بەهۆی فیلمەکانی (The Notebook, Sherlock Holmes , The Vow , Southpaw) و بەشداریشبوو لە زنجیرەی بەناوبانگی کەناڵی HBO بەناوی (True Detective).
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:زیندووان پۆل:نووسەرە ژنە کەنەدییەکانی سەدەی ٢١م
یارمیش
یارمیش یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی کۆیە(ناوەند) لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
یەعقوب حەدڕەمی
یەعقوب بن ئیسحاق بن زەید بن عەبدوڵڵا بن ئەبی ئیسحاق حەدڕەمی بەسڕی، ، ئەبوو موحەممەد، یەکێکە لە دە گێڕەوەکانی قورئان، حافز و موقریئی بەسڕە بوو، دوای ساڵی ١٣٠ـی کۆچی لە دایک بووە، لە چەند کەسێک قورئانی خوێندووە وەک (ابو المنذر السلام الطویل) و (ابی الاشھب العطاردی) و (مھدی بن میمون) و قیڕائەشی گوێ لێ بووە لە حەمزەی کووفی و کیسائی و ھی تریش، حەدیسیشی گێڕاەوەتەوە. زۆر کەس لای یەعقوب خوێندوویانە، وەک: ڕەوح بن عەبدولموئمن و موحەممەد بن موتەوەککیل ڕوەیس کە ئەم دووەش ھەردوو گێڕەوە بەناوبانگەکەی یەعقوبن، ھەروەھا (کعب بن ابراھیم) و (الولید بن حسان) و (حمید بن وزیر) و حەفس دووری و بێجگە لەوانیش. ئەبوو حاتەمی سیجستانی وتویەتی: یەعقوب زاناترینە لەوانەی دیومانە لە قیڕائات و ئیختلافاتەکانی قورئان و ڕێڕەوەکانی و ڕێڕەوەکانی نەحو. ئەحمەدی کوڕی حەنبەل وتویەتی: ئەو ڕاستگۆیە. (ابو الحسن طاھر بن غلبون) وتویەتی: ئیمامی خەڵکی بەسڕە لە مزگەوتەکە تەنھا بە قیڕائەتی یەعقوب دەیخوێند. (ابوالقاسم الھذلي) وتویەتی: (..لەوانەش یەعقوبی حەدڕەمی، لە سەردەمی خۆی کەسێکی وەکو خۆی، زانا بوو بە عەرەبی و شێوازەکانی، وە قورئان و ئیختلافەکانی، پیاوچاک و دەڵپاک و تەقوادار و زاھید بوو، لەبەر زوھدەکەی پێمان گەشتووە کە جارێکیان عەباکەی سەرشانی دزرا کە لەناو نوێژ بوو، ھەستیشی پێ نەکرد، بۆشیان ھێنایەوە و ھەستی پێ نەکرد، بەھۆی سەرقاڵیەکەی بە پەرستنی پەروەردگاری..). یەعقوب لە زولحیججەی ساڵی ٢٠٥ـی کۆچی وەفاتی کردووە.
نەریمان ناریمانۆڤ (میترۆی باکوو)
نەریمان ناریمانۆڤ وێستگەیەکی میترۆی باکوویە. لە ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٦٧ کراوەتەوە و بە ناوی نەریمان نەریمانۆڤەوە ناونراوە. ئاگری میترۆی باکوو لە ساڵی ١٩٩٥ لە نزیک ئەم وێستگەیە ڕوویدا.
سەرچاوەکان
نەریمان ناریمانۆڤ
بڕیارنامەی ٦٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٨٩٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٩
مێتکۆڤیچ
مێتکۆڤیچ شارێکی ویلایەتی دوبرۆڤنیک-نێرێتڤای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٤٬٨٧٢ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:مێتکۆڤیچ پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
دەوڵەتی موەحیدەکان
دەوڵەتی موەحیدەکان دەوڵەتێکی ئیسلامی بوو لە مەغریب، شوێنکەوتووانی بزوتنەوەی محەمەدی کوڕی تومارت دایانمەزراند و حوکمی باکوری ئەفریقا و ئەندەلوسیان کرد لە نێوان ساڵانی ١١٣٠-١٢٦٩ز.
بارەگایان؛ مەڕاکیش و ئیشبیلیە بووە (لە چەند ماوەیکی جیادا).
مێژوو
دەوڵەتەکە دامەزرا لەسەر دەستی ھەردوو ھۆزی مەسمودی مەغریبی و زەناتەی جەزائیری, و ناسران بە موەحیدین لەبەرئەوەی شوێنەکەوتووی قوتابخانەیەک بوون کە بانگەوازیان ئەکرد بۆ یەکتاپەرستی خوا یەکتاپەرسییەکی تەواو کە وای لێکردبوون ناوە جوانەکانی خوا ڕەت بکەنەوە بەوەی کە ئەو ناوانە سیفەتی مادیین بەڵام خوا حەقە و ھیچ شتێک ھاوشێوەی ئەو نیە لەبەرئەوە ناوی خوایان بەس بە ناوەکەی خۆی بە تەنھا ئەھێنا (ڕللە)، محەمەدی کوڕی تومارت سەرکردایەتی ئەکردن و پاشان عەبدول موئمین کوڕی عەلی (لە ھۆزی کۆمە بوو لە تلمیسان) کە فەرمانڕەواکانی تری موەحیدەکان لەوەوە دەرچوون، شوێنکەوتووی بزوتنەوەیەکی ئاینی توندڕەو بوون، و بانگەوازیان ئەکرد بۆ پاککردنەوەی بیروباوەڕ لە ھەر بۆ زیادبوونێک.
بڵاوبوونوەی موەحیدەکان
دەوڵەتە گەیشتە بەرزترین ئاستی لە سەردەمی یوسفی کوڕی عەبدول موئمین کە پێشتر باسکرا پاشان لە سەردەمی مەنسوڕی کوڕی کە ئیشی کرد لەسەر ڕاپەڕینی زانستی و ڕۆشنبیری مەغریب و ئەندەلوس، و سەرکردەیەکی وریا و سیاسیەکی لێھاتوو بوو توانی ڕیکەوتن ببەستێت لەگەڵ شانشینی قشتاڵە، بەڵام ڕێکەوتنەکەیان شکاند و ناچار بوو بجەنگێت لەگەڵیان لە شەڕی ئاراک لە ساڵی ١١٩٥ز کە موەحیدون سەرکەوتنیان ھینا بەسەر پاشا مەسیحیەکان، ھەروەک چەند بینای نوێی دامەزراند و ھانی ڕۆشنبیری دا، و لە سەردەمی ناسڕدا (محەمەدی کوڕی مەنسوڕ) دا دەستگیرا بەسەر چەند شۆڕشێکی ئەفریقادا، و لە دوای شەڕی ئاراک ئاگربەستیان بەست لەگەڵ پاشاکانی قشتاڵە، کە پاشای قشتاڵە ئەم دەرفەتەی قۆستۆوە بۆ بەھێز کردنی وڵاتەکەی و ڕێکخستنی تا ھیرش بکاتەوە سەر موسڵمانان, و موەحیدون بەڕەنگاریان کردن بەڵام دواجار لە شەڕی عیقابدا تێک شکان لە ساڵی ١٢١٢ز، و لە دوای ساڵی ١٢١٣ز وە دەوڵە بە خێرایی داڕوخا لەگەڵ کەوتنی ئەندەلوس بە دەستی مەسیحیەکان و تونس کەوتە دەستی حەفسیەکان و جەزائیر کەوتە دەستی زەیانیەکان، و لە ساڵی ١٢٤٤ وە کەوتنە ژێر ھەڵمەتی مەڕینیەکان، و کۆنتڕۆڵی مەغریبیان لە دەستدا و کۆتاییان پێھات ساڵی ١٢٦٩ز دوای ئەوەی مەرینیەکان بە تەواوی دەستیان بەسەرا گرتن.
فراوانبوون
thumb|220px|مزگەوتی کوتیبە لە مەڕاکیش قۆناغی یەکەم؛ دەستگرتن بەسەر تلیمسان و وەھران لە مەغریبی ناوەڕاست و ئەم قۆناغە لە ساڵی ١١٤٤دا تەواو بوو.
قۆناغی دووەم؛ دەستیان گرت بەسەر وڵاتی مەغریبی دووردا بە مەڕاکیش و فاس و پاشماوەی مەغریب تا دەگاتە زەقاق کە گەرووی جەبەل تاڕیق بوو، ئەمەش تەواو بوو لە ساڵی ٥٤٢ک.
قۆناغی سێیەم؛ شوێنەکانی تری مەغریبی ناوەڕاستیان فەتح کرد و تەواو بوو بە چوونە ناو جەزائیرەوە ساڵی ١١٥٣ز.
قۆناغی چوارەم؛ دەستیان گرت بەسەر ئەفەریقا بە ڕۆژھەڵاتی ھەرێمی تەڕابلس و شاری مەھدیەیان گێڕایەوە لەگەڵ دوورگەی جربە و پاشماوەی کەنارە ئەفەریقیەکان ئەمەش تەواو بوو لە ساڵی ١١٦٠، بەمە موەحیدەکان یەکەم ھێز یوون کە ھەموو مەغریب (ڕۆژئاوایی) عەرەبیان یەکخست بێجگە لە برگە و لای ڕۆژھەڵاتیەوە تا سنوری میسر.
دوای نەمانی دەوڵەتەکەیان
مانەوەی موەحیدەکان جێگیر بوو لە ئەندەلوس وەک خێزان لەگەڵ ئەوەی دەوڵەتەکەیان ڕوخا، و دوای کەوتنی ئەندەلوس کۆچیان کردووە بۆ وڵاتی مەغریبی دوور، و لەو خێزانانەی تا ئێستا ماونەتەوە خێزانی عەبدەلاوی موعین ئەندەلوسیە لە فاس لە نەوەس سوڵتانەکانی موەحیدەکانن، کە خەڵکی چاکە و ئایین و پێشەوایەتین لە زلنستدا.
ھونەری بیناسازی
بیناسازی موەحیدەکان کاریگەری تەلارسازی ئەندەلوسیلەسەر دیار بوو لە دامەزراوەکانیان چەند مزگەوتێکی گەورە ماوەتەوە کە دایانمەزراند لە ڕیبات و مەڕاکیش و ئیشبیلیە وتەنمال.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەفریقا پۆل:مێژووی جەزائیر پۆل:مێژووی گیبرالتار پۆل:مێژووی مەغریب پۆل:مێژووی توونس پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٢٦٩ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١١٢١ پۆل:وڵاتە پێشووەکان
نەھەنگی عەنبەر (فیلم)
نەھەنگی عەنبەر (فارسی: نهنگ عنبر) فیلمێکی ئێرانییە، بە زمانی فارسی. لە دەرھێنانی سامان موقەدەم، ھەریەک لە ڕەزا عەتاران و مەھناز ئەفشار ڕۆڵی سەرەکییان تێدا بینیوە، لە ساڵی ٢٠١٥ بەرھەمھێنراوە. نمایشی "نەهەنگی عەنبەر" لەو کاتەی دەستیپێکرد، سینەماکانی سەر بە هونەر و شارەوانی بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ بایکۆتیان دەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمە فارسییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥ پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٥ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ بە زمانی فارسی
ئیچێری شێھێر (میترۆی باکوو)
ئیچێری شێھێر (بە ئازەربایجانی: İçәri Şәhәr، شاری ناوەوە) وێستگەیەکی میترۆی باکوویە لەسەر ھێڵی سوور (ھێڵی یەکەم). لە ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٦٧ وەک یەکێک لە ٥ وێستگەی یەکەمی باکۆ کرایەوە. ھاتوچۆی ئاسایی لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٦٧ەوە دەستی پێکرد.
ئەم وێستگەیە تا ساڵی ٢٠٠٧ ناوی باکی سۆڤێتی بووە. لە نیسانی ٢٠٠٧دا وێستگەکە بەپێی بڕیارنامەی کابینەی وەزیرانی کۆماری ئازەربایجان ناوی «ئیچەریشەھێر» گۆڕدرا.
دوای نۆژەنکردنەوە
لە تەممووزی ٢٠٠٨ەوە بەپێی بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران دەست بە نۆژەنکردنەوەی وێستگەکە کرا. لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ نۆژەنکردنەوەکە تەواو بوو، و وێستگەکە لە ٢٩ی کانوونی دووەم کرایەوە.
شێوەی ھەرەم بۆ چوونە ژوورەوەی وێستگەکە بەکارھاتووە کە لە کانزا و شووشە پێکھاتووە. بەرزی دەرەوەی ھێڵکاری سەرەوە ١٤ مەتر (وەک بەرزی قەڵای شارە کۆنەکە). پلیکانەی پێشوو (جۆری LT) لە ساڵی ٢٠٠٩دا بە «ڤیکتۆریا» جێگیرکران.
حام
حام (بە عیبری: חָם) بەپێی خشتەی نەتەوەکان لە کتێبی پەیدابوون، کوڕی دووەمی نوح بوو، باوکی کوش و میزرائیم و فوت و کەنعان بوو.
ئیچێری شێھێر (میترۆی باکوو)
دوای نۆژەنکردنەوە
ھۆڵی ناوەڕاست و ھەردوو دیواری سەکۆکە بە ١٦ وێنەی باکووی کۆن ڕازاوەتەوە کە لە فەرەنسا دروستکراون. پارچەیەک لە دیوارەکانی قەڵای شارە کۆنەکە لە لای پشتەوە دانراوە کە وشەی «شاری کۆن»ی لەسەرە.
حام
لە ئینجیلدا میسر بە خاکی حام ناودەبرێت.
ئیچێری شێھێر (میترۆی باکوو)
دوای نۆژەنکردنەوە
تاکە دەرچوونی وێستگەکە لەسەر شەقامی ئیستیگلالیەت.
حام
سەرچاوەکان
پۆل:مناڵەکانی نووح پۆل:کەسایەتییەکانی ناو کتێبی پەیدابوون
ئیچێری شێھێر (میترۆی باکوو)
سەرچاوەکان
ئیچێری شێھێر
٣١ی ئاب
٣١ی ئاب ٢٤٣یەم ڕۆژی ساڵە (٢٤٤ لە ساڵی پڕدا). ١٢٢ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.
بۆنەکان
پۆل:ئاب پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
بلێز ساندرار
بلێز ساندرار نووسەر، شاعیر و ڕۆژنامەوانی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی فەنتازیی فەڕەنسی پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:ڕۆماننووسانی سویسی پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:شاعیرانی سویسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٧ پۆل:مردووانی ١٩٦١ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی سویسی لە فەڕانسا
قەزای بەدرە
قەزای بەدرە قەزایەکی سەر بە پارێزگای واسیتە لە باشووری کوردستان لە عێراق، ناوەندی قەزاکە شارۆچکەی بەدرەیە، ژمارەی دانیشتووانەکەی زۆرینەی کورد و کەمینەی عەرەبن.
پارتی کاری سەربەخۆیی کوردستان
پارتی کاری سەربەخۆیی کوردستان پارتێکی سیاسییە لە باشووری کوردستان. لە کابینەکانی پێشووی حکوومەتی هەرێمی کوردستان بەشداریی کردووە.
جەیمز کرۆنین
200px|وێنۆک|چەپ|جەیمز کرۆنین جەیمز کرۆنین (بە ئینگلیزی: James Cronin) (لەدایکبووی ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٣١) فیزیکزانێکی ئەمریکییە، کە لە ساڵی ١٩٨٠ خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک وەرگرت.
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:فیزیکزانانی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:مردووانی ٢٠١٦ پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:ئەندامە بیانییەکانی ئەکادیمیایی ڕووسی بۆ زانست پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست
قەزای بەدرە
بە یەکێک لە بەناوبانگترین شارۆچکەکانی عێراق دادەنرێت بەھۆی ئەو ڕووداوانەی کە لە کاتی شەڕی نێوان عێراق و ئێراندا بەدی ھێناوە، لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا، یەکێک لە گرنگترین دەروازە سنوورییەکان لەخۆدەگرێت، کە ناوی “دەروازەی سنووری بەدرە”یە. لەڕووی ئایین و مەزھەبەوە موسوڵمانی شیعەن.
مێژوو
بەپێی سەرچاوە مێژووییەکان، بەدرە یەکێکە لە شارە زۆر کۆنەکان، ھەرچەندە ڕووبەرەکەی لە (٤٠٠٠کم) تێناپەڕێت و ژمارەی دانیشتووانەکەی نزیکەی (٥٠ ھەزار) کەسە، بەپێی خەمڵاندنەکانی بەشی ئامار لە پارێزگای واست، لەم شارەوە ئەو داریان کۆکردەوە بۆ ئەوەی بنێردرێت بۆ ناوچەی "کوتی"، لەوێ نەمرود کە یەکێک بوو لە یەکەم پاشا دێرینەکانی بابل، ئاگرێکی داگیرساند بۆ سووتاندنی پێغەمبەر ئیبراھیم.
ڕووباری "ئەلکیلال" کە ڕووبارێکی بچووکە و لە خاکی ئێرانەوە سەرچاوەی گرتووە، شارەکە دەکاتە دوو بەش، جەعفەر عەبدولجەبار، سەرۆکی شارەوانی ئەو شارە دەڵێت، بەدرە شارێکی دێرینە و ژمارەیەک شوێنی شوێنەواریی لەخۆ گرتووە وەک وەک گردەکانی "ماریس و ئاکەر"، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ قۆناغە مێژووییە جیاوازەکانی مێژووی عێراقی کۆن و مۆدێرن.
ئەو دووپاتی دەکاتەوە کە زیاتر لە نیوەی دانیشتوانی شارەکە لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا جێیان ھێشتووە، کاتێک شارەکە بووە شانۆی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان، بەو پێیەی زۆرێک لە خەڵکی مەدەنی لە شەڕەکەدا کەوتن، بۆیە وەک شارۆچکەیەکی جنۆکە بووە پێش ئەوەی وردە وردە شانۆی خۆی بەدەستبھێنێتەوە دانیشتووان ساڵانێک دوای کۆتایی ھاتنی جەنگەکە.
عەبد المناف ھێدایە یەکێکە لەو کوردانەی کە لەسەر جوڵەی نێوان شارەکانی بەدرە و زورباتیە کە لە باکوورەوە ھاوسنوورە ژیاوە، لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا ڕووی لە بەدرە کردووە و لە کاتی جەنگدا بەجێی ھێشتووە، لە کاتێکدا ھەندێک... لە کەسوکارەکەی لە شارەکەدا مانەوە و کاریگەرییەکانی بۆردومانی تۆپخانەکانی ئێران بۆ سەر شارەکە ھەڵگرتبوو.
ھەڵکۆڵینەکان بۆ تەرمی سەربازانی عێراقی و ئێرانی لە کەرتی سنووری بەیەکەوە بەستنەوەی زورباتیە و بەدرە ھێشتا بەردەوامە، بەوپێیەی ٧٢ تەرم لەو شوێنە دەرھێنراون، تا ئێستاش گەڕان بەدوای تەرمەکانی دیکەدا بەردەوامە کە خاوەنەکانیان لەماوەی شەڕەکانی ئەو دوو سوپایە ون بوون.
جوگرافی
شاری بەدرە یاخود "بەیرە" وەک دانیشتوانی کوردەکەی دەیڵێن، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ شاری مێھرانی ئێران ھاوسنوورە، لە ڕۆژاوا لەگەڵ شاری کووت، لە باکوورەوە بە زورباتیە و لە باشوورەوە لەگەڵ پارێزگای میسان ھاوسنوورە.
دابەشی کارگێڕی
ئەم قەزایە لە سێ ناحیەپێکھاتووە:
سەرچاوەکان
پۆل:کووت پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای واسیت پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق پۆل:قەزاکانی عێراق پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئاستی دووەم بەپێی وڵات
کنین
کنین شارێکی ویلایەتی شیبێنیک-کنینی کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٤٬٨٠٢ کەس بووە. ناوی لە ئیلیریان نینا وەرگیراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان
سێ گۆمەتان
سێ گۆمەتان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سێ گۆمەتان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ڕەبات و لە باشوور لەگەڵ گوندی تورەجاڕ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەپەگاڕووس لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شەلەیی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
٢٨ی ئایار (میترۆی باکوو)
٢٨ی ئایار وێستگەیەکی میترۆی باکوویە. لە ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٦٧ کرایەوە، پێشتر ناوی ٢٨ی نیسان بوو. بە تونێلێکی پیادە بە وێستگەی شەمەندەفەری ناوەندی باکووی تەنیشتەوە بەستراوەتەوە.
سەرچاوەکان
٢٨ی ئایار
یویی ئیشیکاوا
یویی ئیشیکاوا (بە ژاپۆنی: 石川 由依 ئیشیکاوا یویی ) ئەکتەرێکی دەنگی ژاپۆنیە کە لە ٢٠٠٧ ەوە کاری دەنگی کردووە پێشوو تر لەسەر ستەیج کاری دەنگی بۆ دراماکانی رادیۆ کردووە، یەکێک لە کارە دەنگییەکانی لە ڤایۆڵێت ئێڤەگاردن بووە
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ژاپۆنی پۆل:خانمەکتەرە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی ژاپۆنی بۆ دەنگی مناڵان پۆل:خانمەکتەرانی کایەی ڤیدیۆییی ژاپۆنی پۆل:بەدەستھێنەرانی خەڵاتی سێیوو
ئێلڤانە جاتە
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئالبانی پۆل:ژەنیارانی ئالبانی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
بڕیارنامەی ٦٤٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٤٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەفغانستان-پاکستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٠٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٠ پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت لە ١٩٩٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفغانستان
جۆ وو-جین
جۆ وو-جین (لەدایکبووی ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٧٩) ئەکتەرێکی کۆریای باشوورە بەھۆی ڕۆلگێرانەکانی لە فیلم دراماکانی کۆریای باشوور ناسراوە، بەھۆی بەشدارییەکانیشی بۆ فیلم و دراماکان پاڵێوراوە بۆ چەندین خەڵات لەناویاندا براوەی چوارەم خەڵاتەکانی بلو دراگۆنە لە فیلم.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرە کوڕە میوزیکییەکانی شانۆ لە کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی پەیمانگای ھونەرەکانی سێئول پۆل:خەڵکی دایگو پۆل:باشترین ئەکتەری پشتگیریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی بلو دراگۆن لە فیلم پۆل:باشترین ئەکتەری پشتگیریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی پایکسانگی ھونەری (فیلم)
ئەلفرید کاستلەر
200px|وێنۆک|چەپ|ئەلفرێد کاستلەر ئەلفرێد کاستلەر (بە ئینگلیزی: Alfred Kastler) (٣ی ئایاری ١٩٠٢ - ٧ی کانوونی دووەمی ١٩٨٤) فیزیکزانێکی فەڕەنسی بوو، کە لە ساڵی ١٩٦٦ خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک وەرگرت.
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی پۆل:فیزیکزانانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٢ پۆل:مردووانی ١٩٨٤ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست
ڕەمزی مەلا مارف
محەممەد مارف کوڕی مەلا ڕەسووڵ کوڕی ئەحمەد (١٩٠٢ – ١٨ی تەممووزی ١٩٧٦) شاعیرێکی کوردی سەدەی بیستەم بوو. نازناوی شیعریی ڕەمزی بوو.
ژیان
ساڵی ١٩٠٢ لە گەڕەکی گۆیژە تەنیشت مزگەوتی ھەمزە ئاغای مەسرەف لە سلێمانی لەدایکبووە. بە بنەچە خەڵکی گوندی (باسنێ)ی ناوچەی (سیوەیل – شارباژێڕ)ی سەر بە پارێزگای سلێمانییە. لە تەمەنی پێنج ساڵیدا خراوەتە بەر خوێندن لە حوجرەی مەلا سەعیدی زڵزڵەیی، قورئانی پیرۆزی خەتم کردووە و چەند پەرتوکێکی فارسی وەک (سمایل نامە، گولستان، بوستانی سەعدی، دیوانی حافزی شیرازی و …. ھتد) خوێندووە. پاشان لە تەمەنی نۆ ساڵیدا خراوەتە خوێندنگەی ڕوشدییەی عەسکەریی دەوڵەتی عوسمانی، بەڵام ئەوەندەی پێنەچووە لەوێ دەردەھێنرێت و دەخرێتە خوێندنگەی ئامادەیی موڵکی، چونکە تاقانەی باوکی بووە نەیویستووە لێی دوور بکەوێتەوە. لەبەر ئەوەی منداڵێکی زیرەک و ڕەوشت بەرز و ڕاستگۆ بووە، ھەموو ساڵێکیش بە یەکەم دەرچووە، مامۆستاکانی ناسناوی (ڕەمزی)یان پـێ بەخشیوە.
ڕەمزی، پاش ئەوەی پۆلی چوارەم تەواو دەکات لە خوێندنگە دەردەھێنرێت و دەینێرنەوە بەر خوێندنی ناڕەسمیی و دەست بە خوێندنی زانیارییە سەرەتاییەکانی ئایین دەکات، تا سەردەمی داگیرکاریی ئینگلیز، ئەوجا پەیوەندی دەکات بە شۆڕشی شێخ مەحمودەوە، زۆر جار لە لایەن دەستوپێوەندەکانی ئینگلیزەوە گیراوە و تووشی ناخۆشی ھاتووە، چەند جارێکیش ماڵیان تاڵان کراوە.
لە سەردەمی حوکمی ئینگلیزدا، کتێبێکی دەربارەی ڕێزمانی کوردی نووسیوە، دواتر (مێجەر سۆن – حاکمی ئینگلیز) لێی سەندووە، بەومەرجەی لە چاپی بدات، بەڵام نە چاپی کردووە و نە بۆیشی گەڕاندووەتەوە.
لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٥٨ یاداشتێک درا بە وەزارەتی ناوخۆ بۆ دامەزراندنی (پەیوەستی نووسەران و وێژەوانانی کورد – رابطة الکتاب والادبا‌ء الاکراد). بەڵام میریی پەسەندی نەکرد، چونکە دەویسترا کە ئەدیبانی کورد تێکڕا بخەنە ناو (یەکێتی ئەدیبانی عێراقی) یەوە، بەڵام ئەمانیش ئەمەیان پەسند نەکرد، چونکە (ڕەمزی) دەڵێ: «ئێمە ویستمان یەکێتییەکی سەربەخۆ ھەبێ بۆ کوردەکان».
ھۆنراوەی لە ڕووی ناوەڕۆکەوە
وێنۆک|ڕەمزی مەلا مارف لە چلەی بێخود، ١٩٥٥. مەبەستە ھەرە گرنگەکانی شیعر لە دیوانی ڕەمزیدا لەم خاڵانەدا کۆدەبنەوە: ١- لە شیعری ئایینیدا بایەخی بە نەعت (ستایشی پێغەمبەر) داوە. ٢- دڵداری و وەسفی دلبەر مەبەستی سەرەکی شیعریەتی. ٣- وەسف بەگشتی و وەسفی سرووشت بەتایبەتی جێگەی تایبەتی ھەیە لە بەرھەمی شیعرییدا. لە وەسفی شار و جێگەی جوگرافی سەرکەوتووە. ٤- لە شیعری کۆمەڵایەتیدا باس لە ژیانی خۆشیی و نەخۆشیی خەڵکی دەکات، لەسەر ھەژاران دەکاتەوە، لە کەم و کوڕی کۆمەڵگە دەدوێ. جەژن، نەورۆز، سەیران، بەھار و ڕاووشکار لە بەرھەمیدا ڕەنگیان داوەتەوە. ٥- تازەترین ناوەڕۆک لە قاڵبی شیعری کلاسیکی ڕەمزی مەبەستی سیاسیی و نیشتمانپەروەری و کوردایەتییە، لە دژی دوژمنانی کورد بووە لە دراوسیێیان و داگیرکەرانی ئەورووپا. ٦- شیعری داشۆرینی ھەیە، بەڵام بە زۆری تێکەڵ بە شیعری (ئیرۆتیک)ی کردووە. لە بنەچەدا ئەم بابەتەی تەنیا بۆ داشۆرین بەکارھێناوە. ٧- ناوەڕۆکی دانایی و پەند و ئامۆژگاری لە بەرھەمی شاعیردا ھەیە، زۆربەی چوارین و تاکەکانی بۆ ئەم مەبەستە بەکارھێناوە.
مردن
بەگشتی ژیانی ڕەمزی ھێمن و لەسەرخۆ بوو، بەڵام ماوەی پێش ماڵئاوایی دادی بوو لە دەست نەخۆشی شێرپەنجە ئازاری بەدەستەوە چەشت تا لە بەیانی ڕۆژی ١٨ی تەممووزی ١٩٧٦ لە شاری سلێمانی کۆچی دوایی کرد، و لە ڕێوڕەسمێکی پڕ شکۆ و ماتەمینیدا، تەرمەکەی لە گۆڕستانی گردی سەیوان بەخاک سپێردرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی پۆل:خەڵکی سلێمانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٢ پۆل:مردووانی ١٩٧٦ پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
دانیێل ئەلڤێس
دانیێل ئەلڤێس دا سیلڤا بە(ئینگلیزی :daniel alves da silva)، ناسراو بە دانی ئەلڤێس لە ٥ی ئایار ساڵی ١٩٨٣ لە شاری گوازێرۆ لە لەڕۆژھەڵاتی بەڕازیل لە ولایەتی باھیا لەدایک بووە. یاریزانی تۆپی پێی بەڕازیلە. لە بەرگریکاری باڵی (چەپ) یاری دەکات لە یانەی یوڤانتۆس و ھەڵبژاردەی بەڕازیل. لە یانەی سێڤیلیاوە پەیوەندی بە بارسێلۆنا کرد لەبەرانبەر ٣٢٬٥ میلیۆن یۆرۆ، لەگەڵ ھاتنی لە یەکەم وەرزی خۆی لەگەڵ بارسێلۆنا سێ نازناوە سەرەکیەکەی بەدەستھێنا. کە ھەریەک لە خولی ئیسپانی و جامی شای ئیسپانیا و خولی پاڵەوانەکانی ئەوڕووپا. دوای ئەم نازناوانەش سێ نازناوی تری لەھەمان وەرز لەگەڵ بارسێلۆنا بەدەستھێنا، کە ھەریەکە لە(جامی سوپەری ئیسپانیا، جامی سووپەری ئەورووپا، جامی جیھانی یانەکان). بەم پێیەش یەکیک بوو لەو یاریزانانەی کە شەشینەی مێژوویی لەگەڵ بارسێلۆنا بەدەستھێناوە. لە ساڵی (٢٠٠٥) بۆتە خاوەنی پاسپۆڕتی ئیسپانی. یاری بۆ ھەریەک لە یانەکانی باھیای بەڕازیلی و سێڤیلیا و بارسێلۆنای ئیسپانی و یوڤانتۆسی ئیتاڵی کردووە.
لەگەڵ یانەی باھیا (٢٠٠١–٢٠٠٢)
یەکەم یاری دانی لە گەڵ یانەی باھیا لە یاریەک بوو لە دژی یانەی بارانا، لەخولی پلە دووی بەڕازیل، کە یاریەکەیان بەئەنجامی (٣–٠) بردەوە، لەو یاریەدا دانی دوو گۆڵی دروست کردوو لێدانی سزایەکیشی بۆ گیرا کە گۆڵی سێھەمیان بۆ یانەکەیان کرد. لەگەڵ یانەی باھیا چەندین یاری ئەنجام داو یەکێک بوو لە باشترین یاریزانانی یانەکە. دوای ئەوە لە ڕوویکردە یانەی سێڤیلیای ئیسپانی لە ساڵی (٢٠٠٢).
لەگەڵ یانەی سێڤیلیا (٢٠٠٢–٢٠٠٨)
لەدوای یەکەم وەرزی لەگەڵ یانەی سێڤیلیا، دانی گەڕایەوە بەڕازیل و لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی بەژداری جامی جیھانی لاوانی کرد و جامەکەشیان بەرز کردەوە، دانی ئەلڤیسیش یەکێک بوو لەباشترین سێ یاریزانی جامەکە. لە ساڵی ٢٠٠٦ یانەی لیڤەرپوول ئۆفەرێکی پێشکەش بە یانەی سێڤیلیا کرد بۆ دەستبەرداربوونی دانی و یانەی سێڤیلیاش ڕازیبوو کە دانی بداتە لیڤەرپوول، بەڵام لەدواساتەکان یانەی لیڤەرپوول ڕەتی کردەوە کە بەم نرخە دانی بکڕێت کە یانەی سێڤیلیا دیاریکردبوو کە ٨ میلیۆن یۆرۆ بوو. لە وەرزی ٢٠٠٦–٢٠٠٧ لە ٤٧ یاری یانەکەی بەشداربوو و ٥ گۆڵی بۆ یانەکەی تۆمارکرد. یاریەکی یەکجار جوانیشی کرد لە خولی ئەوڕوپی و نازناوەکەشیان بەدەست ھێنا. لە ساڵی ٢٠٠٧ بەکەناڵی سپۆڕت تیڤی بەڕازیلی ڕاگەیاند کە حەزدەکات یانەی سێڤیلیا جێبھێڵێت. لەدیمانەیەکیش بەڕۆژنامەی ماڕکای ئیسپانی ڕاگەیاند کە ئارەزوودەکات ڕووبکاتە خولی ئینگلیزی و لە یانەی چێڵسی یاریبکات. پاش دەمەقاڵێیەکی زۆر لە سەر درێژکردنەوەی بۆندەکەی لەگەڵ ئیدارەی یانەکە، دواجار ئەلڤێس بڕیاری جێھێشتنی یانەکەی دا.
لەگەڵ یانەی بارسێلۆنا (٢٠٠٨–٢٠١٦)
200px|وێنۆک|چەپ|دانیێل ئەلڤێس لەگەڵ یاریزانە [[بەڕازیلیەکانی یانەی بارسێلۆنا]] لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨ دانی ڕوویکردە یانەی بارسێلۆنا و لەیەکەم وەرزیشیدا ئاستێکی سەرنجڕاکێشی پێشکەش کرد و سەرجەم نازناوەکانی لەگەڵ یانەی بارسێلۆنا بەدەستھێنا. لەزۆربەی یاریەکانی یانەکەی یاریزانی سەرەکی بوو، چونکە بەو ئاستە بەرزە و توندو تۆڵی لە ناو یاریگا متمانەی ڕاھێنەری ئەو کاتەی یانەکەی کە پیپ گواردیۆلا بوو بەدەسھێنا. لەدووەم وەرزی لەگەل یانە کەتەلۆنیەکە ٥ نازناوی بەدەستھێنا. دانی لەیانەی بارسێلۆنا بە قسەخۆش و گاڵتەجاڕ و ھەندێک جاریش بە شێت ناسراوە. لە وەرزی ٢٠١٠–٢٠١١ دانی چوار گۆڵی بۆ یانەکەی تۆمارکردوو ٢٠ گۆڵیشی دروست کرد، لەگەڵ تۆمارکردنی دوو گۆڵ لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوڕوپا. لە وەرزی ٢٠١٤–٢٠١٥ لەگەڵ یانەکەی ٥ نازناوی تریان بەدەستھێنا لەگەڵ ڕاھێنەر لویس ئەنریکی، ھەروەھا لەگەڵ یاریزان لیۆنێل مێسی دۆستایەتیەکی باشی ھەیە.
لەگەڵ یانەی یوڤێنتوس (٢٠١٦–٢٠١٧)
لە ٢٧ی حوزەیرانی٢٠١٧ دوای تەواوبوونی بۆندەکەی لەگەڵ یانەی بارسێلۆنا بێ بەرامبەر ڕووی کردە یانەی یوڤێنتۆس بۆ ماوەی وەرزێک لەگەڵ یانەی یوڤانتۆس بەردەوام بوو، توانی لەگەڵ یانەکە ببێتە براوەی خولی ئیتالیای وەرزی ٢٠١٦–١٧ و جامی ئیتالیای ٢٠١٦–١٧، بۆ یانەی یوڤانتۆس ١٩یاری ئەنجامدا و توانی ٢ گؤڵ تۆمار بکات.
لەگەڵ یانەی ساو پاولۆ (٢٠١٩-)
لە ١ی ئابی ٢٠١٩ پەیوەندی بە یانەی ساو پاولۆەوە کرد و تائیستاش بەردەوامە،
سەرچاوەکان
پۆل:براوەکانی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا پۆل:زیندووان پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣ پۆل:مێدالیاوەرگرانی برۆنزی ئۆڵمپیکی بەڕازیلی پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:وەرزش پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە فەڕەنسا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی بەڕازیلی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣ پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکا پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠٠٧ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠١١ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠١٥ پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠١٩ پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا پۆل:یاریزانانی یانەی پاریس سان جێرمان پۆل:یاریزانانی یانەی یوڤێنتوس پۆل:یاریزانە براوەکانی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا پۆل:یاریزانە براوەکانی کۆپا ئەمریکا پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆلۆمپیای ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان
قەوارە بەشدارەکان:
هاوپەیمانێتییەکە ١٥٧٠٦٦٥ دەنگی بەدەست هێنا لە پەرلەمانی کوردستاندا، کە دەیکردە ٩٠%ی دەنگەکان. لەسەر ئاستێکی فیدراڵیش %٢٦ی دەنگەکانی بەدەست هێنا کە دەیکردە ٧٥ کورسیی لە کۆی ٢٧٥ کورسیی پەرلەمانی عێراق. لیستەکە توانیی پۆستی سەرۆک کۆماری عێراق بۆ جەلال تاڵەبانی پارێزراو بکات هاوکات پۆستی سەرۆکی هەرێمی کوردستانیش بۆ مەسعوود بارزانی بپارێزێت.
سەرچاوە
پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان پۆل:حیزبەکانی عێراق پۆل:حیزبەکانی باشووری کوردستان پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان
شا ئیسماعیل خەتای (میترۆی باکوو)
سەرچاوەکان
شا ئیسماعیل خەتای
تۆماس بێچام
بەڕێز تۆماس بێچام، بارۆنیت دووەم بە ئینگلیزی :(Sir Thomas Beecham, 2nd Baronet)(لە دایک بووی٢٩ی نیسانی ١٨٧٩مردنی لە ٨ی مارسی ١٩٦١) ڕابەرێکی ئورکستاری ئینگلیزی بوو. کە زیاتر ناسراوە بە پەیوەندی لەگەڵ ئۆرکێستراکانی فیلارمۆنیکی لەندەن و ئۆرکێسترای شاھانەی فیلارمۆنیک. ئەو ھەروەھا لە نزیکەوە پەیوەندی ھەبوو لەگەڵ ئۆرکێستراکانی فیلارمۆنیکی لیڤەرپولەوە؛ و سەرەتای سەدەی بیستەمەوە تا مردنی. کاریگەرییەکی سەرەکی بوو لەسەر ژیانی مۆسیقایی بەریتانیا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٩ پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:مردووانی ١٩٦١ پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو
ونبوو (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
ونبوو زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی سەرکێشی ئەمریکییە، لەلایەن جێڤری لیبەر و جەی جەی ئەبرامز و دایمۆن لیدلۆفەوە دروست کراوە. لە کەناڵی (ئەی بی سی)ی ئەمریکی پەخشکرا. بۆ یەکەم جار زنجیرەکە لە ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٤ پەخشکرا، و لە ٢٣ی ئایاری ٢٠١٠ بە کۆی ١٢١ زنجیرە لە ٦ وەرز کۆتایی پێھات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە خەڵاتی پیبۆدییان وەرگرتووە پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرەکان پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆییەکان گونجاندووە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییە زانستییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆیییەکان گونجاندووە
شارستانی بووشێھر
وێنۆک|چەپ|250px|جێگەی شارستانی بۆشار لە [[پارێزگای بووشێھردا بە ڕەنگی سەوز نیشان دراوە]] شارستانی بووشێھر یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای بووشێھری ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری بووشێھرە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر پۆل:شارستانی بووشێھر پۆل:شارستانەکانی ئێران
ڕوەیس
موحەممەد بن موتەوەککیل لوئلوئی بەسڕی، ، نازناویش ئەبو عەبدوڵڵا، یەکێکە لە دوو گێڕەوەکەی ئیمامی یەعقوب حەدڕەمی، قورئانخوێنێکی بە ناوبانگ بوو، لە ساڵی ٢٣٨ـی کۆچی مردووە.
مارگۆو ڕابی
مارگۆو ئەلیس ڕابی خانمەکتەرێکی ئوسترالیا. لە ساڵی ٢٠٠٨ تاکو ٢٠١١ بەشداربووە لە زنجیرەی (Neighbours)دا. دوای ئەوەی دەڕوا بەرەو ئەمریکا، لە زنجیرە درامەیەکی تری کەناڵی ABCدا بەناوی (Pan Am) دا بەشداردەبێت لە ٢٠١١. یەکەم دەرکەوتنی بۆ نێو فیلمە مەزنەکانی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ٢٠١٣ کە لە فیلمی (The Wolf of The Wall Street)دا ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕا بەھاوشانی ئەکتەر لیۆناردۆ دی کاپریۆ. فیلمە بەھێزەکان مارگۆو لە ساڵی ٢٠١٥ کاتێک بەھاوشانی ئەکتەر ویل سمیت بەشداری کرد لە فیلمی (Focus). وە لە ساڵی ٢٠١٦شدا بەشداری لە فیلمی (Suicide Squad - دەستەی خۆکوژی) کرد کە ڕۆڵی (ھارلی کوین) ی دەگێڕاو ڕۆڵی خۆشەویستەکەی تەڕەزان لە فیلمی (Tarzan).
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس پۆل:خانمەکتەرە ئوسترالییەکانی دوورە نیشتیمان، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ئوسترالیە دوورە نیشتیمانەکان لە بریتانیا پۆل:خانمەکتەرە ئوسترالییەکان پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک ئەڵمانی پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک سکۆتلاندی پۆل:ئەکتەرە ژنە ئوسترالییەکانی تی ڤی
ھزر
thumb|200px|[[ھزرڤانەکە درووستبوو بە دەستی ئۆگست ڕۆدن (١٨٤٠–١٩١٧)، لە باخی مۆزەخانەی ڕۆدن.|alt=]] ھزر، کە ئەندێشە یا فکر یا بڕێ جار بیریشی پێ ئەوترێ، لە فەرھەنگەکان و وشەنامەکاندا وەھا مانا کراوەتەوە:
ڕا و بۆچوونی لێکۆڵەران لەسەر پێناسەی ھزر و ھزرین (یان ھاوماناکانی تری وەکوو تێفکرین، ئەندێشان و، بیرکردنەوە) یەک ناگرێتەوە. ھەندێکیان کە لایەنگری پێداگری ژیریی دەستکرد ن بڕوایان وایە کە ئەوەی مێشکی مرۆڤ بتوانێ بیکا، کۆمپیوتریش دەرەقەتی دێ. یانی کۆمپیوتریش ئەتوانێ تێ بفکرێ، بەو مەرجەی کە سەرەتا تێفکرینی پێ بناسێنی. ئەو خاڵەی کە دەنگی زۆرینەی لێکۆڵەرانی تێدا یەکانگیر ئەبێ ئەوەیە کە تێھزرین یان تێفکرین تەنیا تاقە چالاکییەک نییە لە زەیندا، بەڵکوو لە ژمارەیەک پێکھێنە (component) درووست بووە و ھەر جار کە مرۆڤ تێ ئەفکرێ یەک یا چەن دانە لەم پێکھێنانە چالاک ئەبنەوە. بەتایبەت ھەمووان لەسەر ئەوە کۆکن کە گرینگترینی ئەو پێکھێنانە چارەسەریی پرسە (Problem solving). تێھزرین یا تێفکرین ئەو کاتە خۆی دەر ئەخا کە مرۆڤ خۆی لەگەڵ پرسێک یا کێشەیەکدا ڕووبەڕوو ئەبینێتەوە کە ئەبێ وەڵامی باتەوە یا چارەی بۆ بدۆزێتەوە، یا بەگشتی گرێیەک لە ژینیدا پەیدا بووە کە ئەبێ بیکاتەوە. لە وەھا کاتێکدایە کە ھەوڵ و تێکۆشانێک بۆ چارەسەری لە مێشکدا دەست پێ ئەکات کە تێھزرین یا تێفکرینی ناوە.
ھزر
لە ھەنبانەبۆرینە کەی ھەژار دا وشەی «ھزر» بە مانای «بیر و فکر» ھاتووە. ئەم وشەیە لە کوردیی باکووری دا ساز بووە و لە کوردیی ناوەندی دا کەمتر بەکار ئەچێت. ھەر ئەمەش ھۆی نەبوون و نەدۆزرانیەتی لەو فەرھەنگە کوردییانەی کە لە لایەن نووسەرانی باشووری و ڕۆژھەڵاتییەوە لە ناوەڕاستەکانی سەدەی بیستەمدا دانراون. وەکوو فەرھەنگی ئایەتوڵڵا مەردۆخ و فەرھەنگی خاڵ و فەرھەنگی تەوفیق وەھبی.
لە بابەت ڕەگ و ڕیشەی وشەکەوە دوو بیروڕای جیاواز ھەیە:
ئەندێشە
چاوگی «ئەندێشان» ھەم بە مانای بیرلێکردنەوەیە ھەم بە مانای دڵەودوایی و نیگەرانی. قانع ئەڵێ: ئامۆزا دیسان مشت ڕائەکێشێ / لە کەس ناترسێ ھیچ نایئەندێشێ. وشەی ئەندێشە لەم چاوگەوە ھاتووە و ئەویش خۆی لە وشەی «ھەنتێشیتەن» ی پاڵەوەییەوە کە لە فارسیدا بووە بە اندیشیدن.
سەرچاوەکان
ھزر پۆل:دەرھەستکاری پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی پۆل:خوڵقێنەری پۆل:ژیری پۆل:ھەبوونناسی پۆل:ئاوەزان پۆل:سەرچاوەکانی زانین
شاحەسەن
شاحەسەن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شاحەسەن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەشەزینی و لە باشوور لەگەڵ گوندی گۆیژە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کەڵەڕەشی بچوک لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مەملەحەی خوێڵینی گۆم.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
عەبدولفەتاح بورھان
عەبدولفەتاح عەبدولڕەحمان بورھان (؛ لەدایکبووی ١١ی تەممووزی ١٩٦٠) سیاسەتوان و ژەنەڕاڵێکی سوپای سوودانە کە بە شێوەیەکی نافەرمی سەرۆکی دەوڵەتی ئەو وڵاتەیە. ھێزە چەکدارەکانی سوودان لەدوای کودەتای تشرینی یەکەمی ٢٠٢١، سەرۆک وەزیران عەبدوڵڵا حەمدووکیان لەسەر کار لابرد و عەبدولفەتاح بورھان جێگەی گرتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١
کۆشکی ئۆپێرای شاھانەیی
کۆشکی ئۆپێرای شاهانەیی ( بە ئینگلیزی Royal Opera House ) کۆشکێکی شانۆیی تایبەت بە بۆنەکانی هونەری ئۆپێرا. ئەم کۆشکە دەکەوێتە نێوەندی شاری لەندەن و ساڵی ١٧٣٢ دا یەکەم نمایشی بالیەی تیادا کراوە. left|thumb|کۆشکەکە دوای چاکردنەوەی right|thumb|وێنەی کۆشکەکە right|thumb|ستەیجی کۆشکەکە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دامەزرانەکانی ١٦٦٠ لە ئینگلستان
پیەر ژان ژووڤ
پیەر ژان ژووڤ نووسەر، شاعیر، ڕۆماننووس، وتارنووس و وەرگێڕی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٧ پۆل:مردووانی ١٩٧٦ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
ئۆگولین
ئۆگولین شارێکی ویلایەتی کارلۆڤاتسی کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٤٬٥٤٤ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
سلاتینا
سلاتینا شارێکی ویلایەتی ڤیرۆڤیتیتسا-پۆدراڤینای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٤٬٣٦٧ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:سلاڤۆنیا پۆل:شار و شارۆچکەکانی کرواتیا
شارستانی شەھری کورد
وێنۆک|چەپ|270px|جێگەی شارستانی شەھری کورد لە [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاریدا بە ڕەنگی زەرد نیشان دراوە]] شارستانی شەھری کورد یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاریی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری شەھری کوردە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری پۆل:شارستانی شەھری کورد پۆل:شارستانەکانی ئێران
ڕەوح
ڕەوح بن عەبدولموئمین ھوزەلی بەسڕی نەحوی، ، نازناویشی ئەبولحەسەن. (ئەبوو عەمڕی دانی) وتویەتی: ڕەوح بە عەبدولموئمین بن عەبدە بن موسلم،. (الأھوازی) وتویەتی: ڕەوح بن عەبدولموئمین بن قوڕڕە بن خالد،. یەکێکە لە دوو گێڕەوەکەی ئیمامی یەعقوب حەدڕەمی، حەدیسیشی لێ گێڕدراوەتەوە، بوخاریش لێی گێڕاوەتەوە. لە ساڵی ٢٣٣ یان ٢٣٤ـی کۆچی مردووە.
بڕیارنامەی ٦٤٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٦٤٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٩٠٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:ھەوڵەکانی ئاشتی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٠ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩٠ پۆل:لوبنان لە ١٩٩٠ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
ژماردن
ژماردن کار یان ڕەوتی لەپەستا زێدەکردنی (یان کەمکردنی) یەکــە بە مەبەستی دۆزینەوەی ژمارەی شتان یان بەلاوەنانی ژمارەیەکی دڵخواز لە شتان. ژماردن لە سەرەکیترین ڕەوتانەکانی بیرکارییە.
کورتەمێژوو
وێنۆک|چەپ چەمکی ژمارە و ژماردن، خاوەنی مێژوویەکی کۆن و لەمێژینەیە و لەمەوە چۆنیەتی بەدیھاتن و پەرەسەندنی ژماردن نەناسراوە و دیار نییە. مرۆڤ ھەر لە زووەوە ژمارەی ناسیوە یان لانیکەم ئاگاداری کەم یان زۆربوونی ژمارەی شتەکان بووە. ساڵانێکی زۆری خایاند ھەتا مرۆڤ توانی ھێماگەلێکی ئەندازەیی بۆ نواندنی ژمارەکان بەکار بێنێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ماتماتیکی سەرەتایی پۆل:لۆژیکی ماتماتیکی
ئەرژەنتین لە ئۆڵۆمپیاد
ئەرژەنتین بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٠٠ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاددا کرد، ھەروەھا لە ساڵانی ١٩٢٨، ١٩٤٨، ١٩٥٢ و لە ساڵی ١٩٦٠ەوە بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە کردووە، ئەرژەنتین لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد بە گشتی وردە وردە تووشی دابەزین بوو دۆخێک کە لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ و ١٩٨٤ گەیشتە لووتکە. لەو یاریانەدا ئۆڵۆمپیادانەدا ئەرژەنتین ھیچ مەدالیایەکی بەدەست نەھێنا. بەڵام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ لە دەتینای پایتەختی یۆنان، دوای ٥٢ ساڵ بۆ یەکەمجار ئەو وڵاتە مەدالیای زێڕی بردەوە. لە ئۆڵۆمپیادی ٢٠١٦ کە لەلایەن بەرازیلەوە میوانداری کرا ٢١٣ وەرزشوان نوێنەرایەتی ئەرژەنتینیان کرد و لەم خولەدا بۆیەکەمجار لە دوای ساڵی ١٩٤٨، ٣ مەدالیای زێڕی بردەوە، کەیەکێکیان لەلایەن وەرزشوانێکی ژنەوە بەدەستھێنرا. وەرزشوانانی ئەرژەنتین لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەدا بە کۆی گشتی ٧٧ میدالیای بەدەستھێناوە. ٢٤ لەو مەدالیایانە لە بواری بۆکسێندا ھاتوون، ئەرژەنتین لەم وەرزشەدا زیاتر لە ھەموو وەرزشەکانی تر مەدالیای بەدەستھێناوە. تا ئێستا ھیچ مەدالیایەکی لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا بەدەست نەھێناوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەرژەنتین لە ئۆڵۆمپیاد
کارلۆ ڕوبیا
کارلۆ ڕوبیا (بە ئینگلیزی: Carlo Rubbia) (لەدایکبووی ٣١ی ئازاری ١٩٣٤) فیزیکزانێکی ئیتالییە، کە لە ساڵی ١٩٨٤ خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک وەرگرت.
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
بەرلین
بەرلین (بە ئینگلیزی: Berlin) پایتەخت و یەکێک لە شازدە ھەرێمەکانی وڵاتی ئەڵمانیایە. بە دانیشتووانێکی ٣٬٦ ملیۆن کەس لە ناو سنووری شارەکەدا، بەرلین گەورەترین شاری ئەڵمانیایە. دووەم قەڵەباڕخترین شار و حەوتەم قەڵەبارخترین ناوچەی نیشتەچیبوونە لە یەکێتیی ئەورووپا. شوێنی لە باکووری خۆرھەڵاتی ئەڵمانیایە و ھەروەھا ناوەندی ناوچەی نیشتەجێبوونی مەزنی بەرلین-براندەنبورگ (Berlin-Brandenburg)، کە ٥ ملیۆن کەسی کۆکردووەتەوە و کە لە پتر لە ١٩٠ نەتەوە پێکھاتوون. وێنۆک|250px یەکەم جار بە بەڵگەوە لە سەدەی سێزدەھەم ھێنراوەتە کە بەرلین بە سەرکەوتوویی بوو بە پایتەختی شانشینی پروسیا (١٧٠١–١٩١٨)، ئیمبراتۆریەتی ئەڵمانی ١٨٧١-١٩١٨، کۆماری وایمار (Weimar) ١٩١٩-١٩٣٣، و سێھەم Reich ١٩٣٣–١٩٤٥. دوای جەنگی جیھانی دووەم، شارەکە دابەش کرا بەرلینی خۆرھەڵات بوو بە پایتەختی ئەڵمانیای خۆرھەڵات لەو کاتەی کە بەرلینی خۆراوا بوو پارچە خاکێکی تەریک، کە دەوروپشتی بە شوورەی بەرلین گیرابوو (١٩٦١-١٩٨٩). دوابەدوای یەکگرتنەوەی وڵاتی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٩٠، شارەکە پێگەی خۆی ناسییەوە وەک پایتەختی ھەموو ئەڵمانیا بە میواندارێتی ١٤٧ باڵوێزخانەی بیانی.
بەرلین ناوەندێکی گەورەی کەلتوری، ڕامیاری، میدیایی و زانستییە لە ئەورووپا. ئابوورییەکەی بە سەرەکی بنەمای لە کەرتی خزمەتگوزارییە، کە شتی زۆر لە خۆ دەگرێت وەک کارگەی داھێنەر، ڕێکخراوی پیشەیی ڕاگەیاندن، خزمەتگوزاری ژینگەیی، کۆنگرێس و شوێنی ڕێککەوتننامە.
ئامار
ھەر لە ھەمان ساڵدا واتا ١٩٤٥ بەرلین بە سەر چوار ناوچەدا دابەش دەکرێت، نزیکەی نیوەی بەر یەکێتی سۆڤیەتی جاران دەکەوێت (خۆرھەڵاتی بەرلین)، بەشەکەی تریش بە سەر ئەمریکا و فەرەنسا و بەریتانیا (خۆراوای بەرلین).
سەرچاوەکان
http://en.wikipedia.org
* پۆل:ناوەندەکانی ویلایەتەکانی ئەڵمانیا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٢٣٧ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١٣یەم پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا پۆل:ویلایەتەکانی ئەڵمانیا پۆل:دامەزراوەکانی ١٢٣٧ لە ئەورووپا پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
سیمۆن ڤان دێر مێر
سیمۆن ڤان دێر میر (بە ئینگلیزی: Simon van der Meer) (لەدایکبووی ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٢٥ - ٤ی ئازاری ٢٠١١) فیزیکزانێکی هۆڵەندی بوو، کە لە ساڵی ١٩٨٤ لەگەڵ کارلۆ ڕوبیا خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک وەرگرت.
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ھۆڵەندی پۆل:داھێنەرانی ھۆڵەندی پۆل:فیزیکزانانی ھۆڵەندی پۆل:فیزیکزانانی تاقیکاری پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی هۆڵەندی پۆل:فیزیکزانانی هۆڵەندی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٥ پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک
یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتی کوردستان
یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتی کوردستان بەکورتیی یندک حیزبێکی باشووری کوردستانە کە لە ساڵی ١٩٩٦ لەلایەن غەفوور مەخموورییەوە دامەزراوە. ئامانجی حیزبەکە دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی کوردییە کە لەھەرچوارپارچەی کوردستان پێک ھاتبێت. رێکخراوێکی نەتەوەیی سیاسی جەماوەری‌و یەکێتییەکی ئارەزوومەندانەیە بۆ تێکۆشەران و نیشتمانپەروەرانی کوردستان، کە ھاوبیری و ھاوخەباتی لەپێناو سەربەخۆیی کوردستان و یەکێتی خاکەکەی و ئازادی گەلەکەی بەپێی رێڕەوێکی زانستییانەی ھاوشانی خەباتی دیموکراتییانەی سەرچاوە گرتوو لەمافی چارەنووسی گەلان و مافەکانی مرۆڤدا کۆیان دەکاتەوە. حیزبەکە بەشێک بووە لە لیستی کوردستانی لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠٠٥ی کوردستاندا و ١ کورسیی بەدەست ھێناوە لە پەرلەمانی کوردستاندا.
کۆنگرەکان
تا ئێستا پێنج کۆنگرەیبەستاوە، بەم شێوەیە: