cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
ھیندستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین
ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین (، ) کۆنفیدراسیۆنێکی پارتە فەلەستینییەکانە کە لە ساڵی ١٩٦٤ دامەزراوە، و وەک نوێنەرێکی فەرمیی گەلی فەلەستین لە زۆربەی وڵاتانی جیھان ناسراوە. ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین لە ساڵی ١٩٧٤ەوە ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان بووە. ئەم ڕێکخراوە و حکومەتی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٩٣ پێکەوە یەکتریان بە فەرمیی ناسان.
مێژوو
250px|وێنۆک|سەربازانی ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین (PLO) لە رێپێوانێکدا لە کاتی [[شەڕی ناوخۆی لوبنان لە بەیروت، ١ی کانوونی دووەم ١٩٧٩]] ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین لە مانگی پێنجی ساڵی ١٩٦٤ لە ئۆرشەلیم لە لایەن ئەنجوومەنی نیشتمانیی فەلەستینی دامەزرا، دوای ڕێکەوتنێکی بنەڕەتی لە نێوان وڵاتانی عەرەبی لە لوتکەی کۆمکاری عەرەبی ساڵێک پێش لەوە. ئەنجومەنی نیشتمانیی فەلەستینی دەستەی یاسادانانی ڕێکخراوەکەیە کە ھەر دوو ساڵ جارێک کۆدەبێتەوە و لیژنە جێبەجێکارەکەی ١٨ ئەندامی خۆی دیاری دەکات. مەحموود عەباس سەرۆکی لیژنەی جێبەجێکاری ڕێکخراوەکەیە لەدوای کۆچی دوایی یاسر عەرەفات لەساڵی ٢٠٠٤. لە ساڵی ١٩٧٤دا کۆمکاری عەرەبی ئەم ڕێکخراوەی بە تاکە جەستە شەرعییەک زانی کە نوێنەرایەتی گەلی فەلەستینی بکات و ئەندامێتییەکەی قبوڵ کرد، لە تشرینی دووەمی ھەمان ساڵدا، ئەم ڕێکخراوە وەک ئەندامێکی چاودێریی نەتەوە یەکگرتووەکان پەسندکرا.
لە کانوونی دووەمی ١٩٧٦، ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان ڕێگەی بە نوێنەری ئەم ڕێکخراوەی دا کە بەشداری لە کۆبوونەوەکانی ئەنجومەنی ئاسایش بکات بەبێ ئەوەی مافی دەنگدانی ھەبێت، مافێک کە عادەتەن تەنھا بۆ ئەندامانی نەتەوە یەکگرتووەکان پارێزراوە. لە ساڵی ١٩٩٣دا گۆڕانکارییەکی گرنگ لە سیاسەتی ستراتیژی و پەیوەندییەکانی ڕێکخراوەکە لەگەڵ ئیسرائیلدا ڕوویدا. یاسر عەرەفات لەنامەیەکی فەرمیدا بۆ ئیسحاق ڕابین ئیسرائیلی بە فەرمیی ناسی و سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ڕابینیش لەوەڵامدا ئەم ڕێکخراوەی وەک نوێنەری گەلی فەلەستینی بە فەرمیی ناسی. ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین پەیوەندیی فەرمیی دیپلۆماسی لەگەڵ زۆرێک لە وڵاتانی جیھان ھەیە و باڵیۆزخانەکان و نوێنەرایەتییەکانی بە گشتی بە ناوی فەڵەستین ناسراون. دوای ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی فەلەستین لەساڵی ١٩٨٨ نوێنەرایەتییەکەی لە نەتەوە یەکگرتووەکان ناوی خۆی لەرێکخراوی ئازادی فەلەستینەوە گۆڕی بۆ «فەلەستین»، وە لەساڵی ١٩٩٨دا بەبێ مافی دەنگدان مافی بەشداریکردنی لە کۆڕی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان بە دەس ھێنا. لە ساڵی ٢٠١٢دا، ئەنجومەنی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان پێگەی فەلەستینی گۆڕی لە «دەستەی چاودێرێکی نائەندام» بۆ ئەندامی دەوڵەتی چاودێر لە بڕیارنامەی ٦٧/١٩، بە ١٣٨دەنگی رازی و ٩ دەنگی نارازی (٤١ حکومەت کە لە کۆبوونەوەکەدا ئامادە نەبون). ئەم بڕیارە لەلایەن زۆرێک لە کارناسان وەک ناساندنی دی فاکتۆی فەڵەستین وەک وڵاتێکی سەربەخۆ لە لایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە لێکدرایەوە.
داخرانی ئۆفیسی ڕێکخراوی ڕزگاریی فەلەستین لە ئەمریکا
دوای دژایەتیی ئەم ڕێکخراوەیە بۆ ڕێکەوتنی سەدە، ئیدارەی دۆناڵد ترامپ فەرمانی دا نووسینگەی نوێنەرایەتیەکەی لە واشینگتن داخرێت ئەویش بە ئامانجی فشارخستنە سەر فەڵەستینییەکان.
دوای داخستنی نووسینگەی نوێنەرایەتییەکەی ئەم ڕێکخراوەیە لە واشینگتن، کۆمکاری عەرەبی بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوە و ئیدانەی کرد و بە یەکێک لە سیاسەتەکانی دژە فەلەستینی ئەمریکا ناوزەد کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین پۆل:دامەزرانەکانی دەیەی ١٩٦٠ لە میسر پۆل:فەلەستینی تیرۆریزم پۆل:بزووتنەوە ڕزگارییە نەتەوەییەکان پۆل:شەڕی ناوخۆی لوبنان پۆل:پۆلەکانی شەڕی ناوخۆی لوبنان پۆل:ڕێکخراوەکان دامەزرانی ١٩٦٤ پۆل:ڕێکخراوەکانی ڕامەڵا پۆل:سیاسەت لە فەلەستین پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:ناسیۆنالیزم پۆل:ناسیۆنالیزمی فەلەستینی پۆل:چاودێرانی ئەنجومەنی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
ھیندستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:پێشبڕکێ وەرزشییەکان لە لۆس ئەنجلەس پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە لە لۆس ئەنجلەس
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
ھیندستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
حۆری
حۆری یان حۆری عەین زراوەیەکی ئیسلامییە بەکاردێت بۆ کۆمەڵە دروستکراوێک لە بەهەشتدا، کە کۆمەڵە ژنێکن بۆ پیاوانی بەهەشت ئامادەکراون و جوانیان وەسف ناکرێ، لە فەرموودەدا هاتووە کەوا شەهید حەفتاو دوو حۆری پێدەبەخشرێت و نزمترین پلە لە بەهەشتدا خاوەنی دوو حۆرییە. هەرچی ژنانی دنیان لە بەهەشتدا ئەوا جوانترن لە حۆریەکان.
لە فەرموودەدا
پێغەمبەر محەممەد دەڵێت:. واتا: ئەگەر ژنێک لە ژنانی بەهەشت بێتە سەر زەوی ئەوا هەموو زەوی ڕوناک دەکاتەوە و بۆنەکەی هەموو زەوی پڕدەکات، و یەک مرواری لە تاجەکەی سەری لە هەموو دونیا و ئەوەی تێیدایەتی چاکترە.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە قورئانییەکان پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:ژیانی دوای مردن پۆل:بەهەشت لە ئیسلامدا پۆل:بەهەشت پۆل:ئیسلام و ژنان پۆل:وشە و دەستەواژە قورئانییەکان
زیرار کوڕی ئەزوور
زرار کوری ئەزوور زرار لە پێش سەردەمی ئیسلامەوە جەنگاوەرێکی لێھاتوو بووە کە بەشداری لە فەتحەکانی سەرەتای موسڵمانان کردووە و ھاوەڵی پێغەمبەری ئیسلامی محەممەد بووە. زرار لای ھۆزەکەی بە ئەلعەزوار ناسرابوو. زرار برای ژنە جەنگاوەری بەناوبانگی خەولە کچی ئەزوور بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:ھاوەڵەکان پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
ھیندستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
ڕەخنە لە قورئان
ڕەخنەگرتن لەقورئان بوارێکی خوێندنە لەبوارەکانی خوێندنی سەبارەت بەدروستی و ڕاستی بانگەشەکان و ڕەوشتی ئەو فەرمانانەی کە لە قورئان کتێبی پیرۆزی ئیسلامدا کراوە. ڕەخنەگرانی قورئان لەکاتێکدا بەرەنگاری جێمتمانە بوونی مێژوویی ئەم دەقە دەکەن کە بەپێی بیروباوەڕی ئیسلامی لەلایەن جبرەییلەوە بۆ محەممەد ھاتووە، ھەوڵ دەدەن نیشان بدەن کە بەڵگەکانی پێغەمبەرایەتی محەممەد و ئاسمانی قورئان لاوازن.
لە «لێکۆڵینەوەی ڕەخنەیی - مێژووییدا» توێژەران (وەک جۆن وانسبراو، یۆزێف ساخت، پاتریشا کرۆن، مایکڵ کووک) بەدوای لێکۆڵینەوە و پشتڕاستکردنەوەی بنچینە، دەق، پێکھاتە، مێژووی قورئان، تاقیکردنەوەی پرسیارەکانن.
دیمەنی نەریتی
بەپێی باوەرە نەریتییەکانی ئیسلام قورئان وشەی خودایە کە جبرەییلی فریشتە بۆ محەممەدی خوێندووە. بەپێی نەریت، بە تەواوی ئەوەی کە جبرەییل فریشتە سەرەکی بۆی ئاشکرا کردبوو دەخوێندەوە بۆ ئەوەی ھاوڕێکانی بینووسن و لەبیریان بکەن. ڕێنووسی سەرەتایی عەرەبی ٢٨پیتی بێدەنگ نووسیوە، کە تەنیا ٦ یان دەتوانرێت بە ئاسانی جیا بکرێتەوە، ٢٢ پیتەکەی دیکە لێکچوونی ڕواڵەتییان ھەیە ئەمەش بەو مانایەیە کە مەبەست لێی چ پیتیێکی تایبەتە تەنھا بەپێی بواردەتوانرێ دیاری بکرێت. تەبەری لە پێشەکی تەفسیری خۆی لەسەر قورئان نیشان دەدات کە شێوازی خوێندنەوەی ئایەتەکانی دەقی قورئان تەنانەت لە کاتی پێغەمبەریشدا ڕێک نەبووە.
بەراوردکردن لەگەڵ گێڕانەوەکانی کتێبی پیرۆز
قورئان باسی زیاتر لە ٥٠ کەس دەکات کە پێشتر لە کتێبی پیرۆز ھاتووە کە چەند سەدەیەک پێش بوونی ھەبووە. چیرۆکە پەیوەندیدارەکان لەقورئاندا زیاتر جەخت لەسەر گرنگی واتایی ڕووداوەکان دەکاتەوە تاکوو وردەکارییەکان. چیرۆکەکان بە گشتی بەراورد دەکرێن، بەڵام جیاوازی ھەیە. یەکێک لە بەناوبانگترین جیاوازییەکان تێڕوانینی ئیسلامە بۆ لەخاچ درانی عیسا. قورئان بڕوای وایە کە عیسا لە ڕاستیدا لە لەخاچ نەدراوە و بە خاچ نەمردووە. تێڕوانینی گشتی ئیسلامی کە پشتگیری لە نکۆڵیکردن لە خاچپەرستی دەکات ھاوشێوەی ئایینی مانەوییە (وێناکردن) کە ھەڵگری ئەوەیە کە کەسێکی تر لە جیاتی عیسا لە خاچ بەستراوە و لە ئاکامدا عیسا دەگەڕێتەوە.
بەڵگە سەرەتایییەکان
دوایین ھەڵسانەوەکان بۆ پێکھێنانی قورئان بە فەرمی و بە یەک شێوە نزیکەی دوازدە ساڵ لە مردنی پێغەمبەری ئیسلام لە سەردەمی خەلیفە عوسماندا (٦٤٤–٦٥٦) دەستی پێکرد، بیست و چوار ساڵ پاش دەستپێکردنی بە سووتاندنی کۆپی و شێوەزارەکانی تری کەسی و تاکەکەسی قورئان کۆتایی ھات:
"کاتێک قورئانەکانیان نووسییەوە، عوسمان ڕوونووسێکی بۆ ھەریەک لە ناوەندە سەرەکییەکانی ئیمپراتۆرییەتی نارد بە فەرمانی ئەوەی کە ھەموو کەرەستەکانی تری قورئان، چ بە شێوەی یەک بەرگ، یان بە قەبارەی تەواو، بسوتێنرێن."
کۆنگرەی ستار
کۆنگرەی ستار (بە کوردی: Kongreya Star یان Kongra Star) کە لە ساڵی ٢٠٠٥ لەژێر ناوی یەکێتیی ستار (بە کوردی: Yekîtiya Star) دامەزرا، فیدراسیۆنێک لە ڕێکخراوە ژنانەکان لە ڕۆژاوای کوردستان و باکوور و باکووری ڕۆژھەڵاتی سووریایە. وشەی «ستار» "ئاماژە بە ئیشتار مایەخوای کۆنینەی میزۆپۆتامیا دەکات کە ئەمڕۆژە بۆ ئەستێرەکانی ئاسمانیش بە کار دەھێنرێت." کۆنگرەی ستار لە پێشکەوتە چەوگیرەکانێک کە لە پەیوەندییە ڕەگەزییەکان لە ناوچەکەدا بە دی ھاتووە ڕۆڵێکی بەرجەستەی ھەبووە. چالاکیی کۆنگرەی ستار بەپێی ئەم داواکارییە سقام گرتووە کە "بەبێ ئازادیی ژنان، کۆمەڵگەیەکی ئازاد بە دی ناھێندرێت." یەکێک لە ئەندامە دامەزرێنەرەکانی کۆنگرەی ستار، ئیلھام ئەحمەد ھاوسەرۆکی پێشووی مەجلیسی دیموکراتی سوریایە.
ڕەخنە لە قورئان
بەڵگە سەرەتایییەکان
بە شێوەیەکی نەریتی باوەڕ وایە کە یەکەم نووسینەکان ئەو سوودەیان ھەبووە کە لەلایەن کەسانێکەوە تاقیببنەوە کە دەقەکەیان بە شێوەیەکی خۆڕایی دەناسی، چونکە ئەوان لە کاتی ئاشکرابوونیاندا فێری بوون و دواتر بەردەوام دەیانخوێندەوە. لەو کاتەوەی کە کۆکراوەی فەرمی دوو دەیە دوای مردنی محەممەد تەواو بوو، دەقی عوسمان بە وریایییەوە پارێزراوە. بووکایڵ پێیوابوو کە ئەمە ھیچ کێشەیەکی ڕەسەنایەتی بۆ قورئان دروست ناکات.
کۆنگرەی ستار
سەرچاوەکان
پۆل:ڕێکخراوەکانی ژنانی کورد پۆل:ڕێکخراوە ئاپۆییستەکانی سووریا پۆل:مافەکانی ژنان لە ڕۆژھەڵاتی ناوین
ڕەخنە لە قورئان
دەستنووسی بێرمینگھام/پاریس
تاقیکردنەوەکانی یەکەی خێراکەری ڕادیۆکاربۆنی ئۆکسفۆرد بە ئەگەری زیاتر لە ٩٤ لە سەد دەری خست کە کۆنی پێستەکە دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ٥٦٨ بۆ ٦٤٥ زائیینی.
پرسیارەکان دەربارەی دەقەکە
قورئان خۆی باس لەوە دەکات کە وەحییەکانی خۆیان «نیشانەی موعجیزە» - بێھاوتا (ئیعجاز) لە ڕەوانبێژی و بێعەیببوون و بەڵگەی ڕاستی پێغەمبەرایەتی محەممەدن. (بۆ نموونە ٢: ٢، ١٧: ٨٨–٨٩، ٢٩: ٤٧، ٢٨: ٤٩) چەند ئایەتێک شتەکان ڕوون دەکەن یان باس لەسەر چۆنییەتی ڕوونکردنەوەی ئایەتەکان دەکەنەوە، و بە زمانی عەرەبی «پاک و ڕوونن». لە ھەمان کاتدا (زۆربەی موسڵمانان پێیان وایە) ھەندێک ئایەتەکانی قورئان لەلایەن ئایەتی ترەوە ھەڵوەشێنراونەتەوە (ناسخ) و ئەمانە و ئایەتەکانی تر ھەندێک جار لە وەڵام یان وەڵامی پرسیارەکانی شوێنکەوتووان یان نەیاراندا دابەزیون.
ھەموو موسڵمانانی سەرەتایی لەگەڵ ئەم کۆدەنگییە نەبوون. ئیبن ئەلڕەوەندی (مردوی ٩١١) کە موسڵمانی گوماناوی بووە قورئانی بە «نەک قسەیەکی ژیرانە، بەڵکو ناکۆکی، ھەڵە و بێمانایی تێدایە» ڕەتکردەوە. ئەبووبەکر ڕازی پزیشک و زۆرزانی سەدەی ١٠ لە وەڵامی ئەو بانگەشەیەی کە قورئان ئیدعایە (بە وتەی نەیارەکەی ئەبو حاتم ئەحمەد کوڕی حەمدان الرازی) نووسیوە. ئێوە ئیدعای ئەوە دەکەن کە موعجیزە بەڵگەدارەکە ئامادەیە و لەبەردەستدایە، ئەویش قورئانە. ئێوە دەڵێن: «ھەرکەسێک ئینکاری بکات، با یەکێکی ھاوشێوەی بەرھەم بھێنێت.» بەڕاستی ھەزار ھاوشێوەی بەرھەم دەھێنین، لە بەرھەمی ڕەوانبێژان، قسەکەران و شاعیرانی ئازا، کە بە شێوەیەکی گونجاوتر دەستەواژەیان بۆ کراوە و کێشەکان بە شێوەیەکی پوختتر دەردەکەن. ماناکە باشتر دەگەیەنن و پەخشانەکەیان لە مەترێکی باشتردایە … بەخوا ئەوەی دەیڵێی سەرساممان دەکات! تۆ باسی بەرھەمێک دەکەیت کە ئەفسانەی کۆن دەگێڕێتەوە، و لە ھەمان کاتدا پڕە لە دژایەتی و ھیچ زانیاری و ڕوونکردنەوەیەکی بەسوود لەخۆناگرێت. پاشان دەڵێی: «شتێکی ھاوشێوەی بەرھەم بھێنە».
ھەروەھا زانایانی سەرەتایی ڕۆژاوایی زۆرجار ھێرشیان دەکردە سەر شایستەیی ئەدەبی قورئان. ڕۆژھەڵاتناس تۆماس کارلایل، قورئان بە «خوێندنەوەی زەحمەتکێش و تێکەڵاوێکی سەرلێشێواوی ماندووکەر، خام، بێ مەرج» بە «دووبارەبوونەوەی بێکۆتا، با درێژخایەن، تێکەڵبوون» و «گەمژەیی پشتگیری نەکراو» ناوبرد. سالۆمۆن ڕەیناخ نوسیبوویە کە ئەم کتێبە شیاوبوونی کەمی ھەیە لە ڕوانگەی ئەدەبییەوە. بە شێوەیەکی دیاریکراوتر، «تایبەتمەندییەکان» کە لە دەقەکەدا ئیدعای بۆ کراوە. زانای ئێرانی عەلی دەشتی ئاماژە بەوە دەکات کە پێش ئەوەی کامڵبوونی ببێتە پرسێکی عەقیدەی ئیسلامی، زانای سەرەتایی موسڵمان ئیبراھیم نەزام «بە ئاشکرا دان بەوەدا دەنێت کە ڕێکخستن و ڕستەسازی» قورئان کەمترە لە «موعجیزە». عەلی دەشتی دەڵێت «زیاتر لە سەد» لادان لە «یاسا و پێکھاتەی ئاسایی زمانی عەرەبی تێبینی کراوە» لە قورئاندا.
ئەو ئایەتانەی کە بەبێ شرۆڤەکان ناتەواون و بە تەواوی تێناگەیەنن؛ وشەی بیانی، وشەی عەرەبی نامۆ، و وشەی بەکارھێنراو بە مانای تر جگە لە مانای ئاسایی، سیفات و کردارەکان کە بەبێ ڕەچاوکردنی گونجانی ڕەگەز و ژمارە؛ بە شێوەیەکی ناگوجاو ورونەکانی کرداری نا-ڕێزمانی بەکارھێنراو کە ھەندێک جار ھیچ ئاماژەیەکیان نییە، بریناو ناعەقڵانی و نا ڕێزمانییەکان کە ھەندێ جار ھیچ سەرچاوەیەکیان نییە و و پێشبینییەکان کە لە بڕگە قافیەکراوەکاندا زۆرجار لە بابەتەکان دوورن.
زانا گێرد ئاڕ پوین ژمارەی ئایەتە ناڕوونەکان زۆر زیاتر دادەنێت: قورئان بۆ خۆی بانگەشەی ئەوە دەکات کە 'موبیین'، یان 'ڕوونە'، بەڵام ئەگەر سەیری بکەیت، تێبینی ئەوە دەکەیت کە ھەر ڕستەی پێنجەم یان زیاتر بە سادەیی مانای نییە. بێگومان زۆرێک لە موسڵمانان- و ڕۆژھەڵاتناسەکان- بە پێچەوانەوە دەڵێن، بەڵام ڕاستییەکە ئەوەیە کە یەک لەسەر پێنجی دەقی قورئان ناتەواوە. ئەمەش بووەتە ھۆی دڵەڕاوکێی نەریتی سەبارەت بە وەرگێڕان. تیۆدۆر نۆڵدێکە زانای زمانە سامییەکان بڕێکی زۆر گرفتی لە فۆڕمی ڕێزمانی و ڕستەسازی لە قورئاندا کۆکردووەتەوە «ناچنە ناو سیستەمی زمانی گشتی عەرەبی». خۆ ئەگەر لە لایەن کەسێکی ترەوە بوایە جگەلە خوا بێگومان جیاوازی و دژایەتییەکی زۆریان تێدا دەدۆزییەوە.". (نیسا. ٤: ٨٢ )
دەنگی گێڕەرەوە:قسەکەر محەممەد یان خودا
بەو پێیەی قورئان وەحی خودایە بۆ مرۆڤایەتی، ڕەخنەگران پرسیاریان کردووە کە بۆچی لە زۆر ئایەتدا، خودا لەلایەن مرۆڤەکانەوە قسەی بۆ دەکرێت، لەبری ئەوەی ئەو قسە بۆ مرۆڤەکان بکات؟ یان وەک زانایانی ھاوسۆزی ڕۆژاوایی ڕیچارد بێڵ و دبلیو مۆنتگۆمێری وات ئاماژەی پێدەکەن، شتێکی نەبیستراو نییە کە کەسێک (بەتایبەت کەسێکی زۆر بەھێز) بە کەسی سێیەم باسی خۆی بکات، «ئەو ڕادەیەی کە دەبینین پێغەمبەر بە ڕواڵەت وەک کەسی سێیەم قسەی لەگەڵ دەکرێت و باسی خودا دەکات، نائاسایییە»، وەک ئەوەی «خودا سوێند بە خۆی بخوات».
ئالان دوندێس فۆلکلۆرناس ئاماژە بەوە دەکات کە چۆن یەک "فۆرمولە" یان دەستەواژەی ("... تۆ/تۆ/ئەوان/ئەی لە ئێمە/تۆ/ئەوان/ئەی بێتاوان بکەرەوە لە ئێمە/خۆت/ئەوان/ئەو/ئەو") بە دەنگی جۆراوجۆر دووبارە دەبێتەوە ھەم خودایی و ھەم مرۆڤ، تاک و… کۆ:
ڕوانگەی خودا لە کەسی سێیەمەوە ("ئەو" و "ھی ئەو") لە پاکی و بێگەردی و ستایش بۆ ئەو زاتەی کە شەوڕەوی کرد لە بەشێکی کەمی شەودا بەبەندەی خۆی لە مزگەوتی ئەلحرام برد بۆ مزگەوتی ئەلئەقسا بۆ یەکەم کەس تا ھەندێک نیشانەی خۆمانی نیشان بدەینو دووبارە دەگەڕێتەوە بۆ سێیەم بەڕاستی ئەو زاتە بیسەرو بینایەھەموویان لە یەک ئایەتدا دەگۆڕێت.
بۆ نموونە ئینسایکلۆپیدیای جووەکان دەنووسێت: «بۆ نموونە ڕەخنەگران تێبینی ئەوە دەکەن کە ڕستەیەک کە تێیدا شتێک سەبارەت بە خوا دەگوترێت، ھەندێک جار یەکسەر دوای ڕستەیەکی دیکە دێت کە اللە قسەکەرە (نموونەکانی ئەمە بریتین لە Q.١٦٫٨١, ٢٧:٦١, ٦٢). ٣١:٩، ٤٣:١٠) زۆر تایبەتمەندی لە پێگەی وشەکاندا دەگەڕێتەوە بۆ پێداویستییەکانی قافیە.» ئایەتی ٦:١١٤ بە قسە محەممەدەوە یەکەم کەس دەست پێدەکات کە و دەگۆڕێت بۆ سێیەم (تۆ). لە کاتێکدا ھەندێک (محەممەد عەبدولحەلیم) باسی ئەوەیان کردووە کە «ئەم جۆرە گۆڕینە ڕێزمانییە لایەنێکی نەریتی شێوازی ڕەوانبێژی عەرەبییە»، عەلی دەشتی (ھەروەھا لە لایەن ڕەخنەگر ئیبن وەررەقەوە ئاماژە بەوە دەکات کە لە زۆر ئایەتدا «ناتوانێت قسەکەر خودا بووبێت». سوورەتی فاتحییە کە چەند دێڕێکی وەک ''سوپاس و ستایش ھەر شایستەی خوایە، کە خاوەن و پەروەردگاری ھەموو جیھانیان و ھەموو بوونەوەرە. تەنھا ھەر تۆ دەپەرستین و ھەر لەتۆش داوای یارمەتی و پشتیوانی دەکەین'' لەشێوەی دوعایەکدا بەڕوونی ئاڕاستەی خودا دەکرێت.
ڕێنووس و ڕستەسازی و ڕێزمان
لە ساڵی ٢٠٢٠ ماڵپەڕێکی سعودی بابەتێکی بڵاوکردەوە کە بانگەشەی ئەوە دەکات کە لە کاتێکدا زۆربەی موسڵمانان پێیان وایە ئەو دەقەی کە لەلایەن خەلیفەی سێیەم عوسمان کوڕی عەفانەوە دامەزراوە «پیرۆزە و نابێت ھەموار بکرێتەوە». لەناو ئەوە نزیکەی ٢٥٠٠ «ھەڵەی ڕێنووسی و ڕستەسازی و ڕێزمان» ھەبوون. نووسەر (ئەحمەد ھاشم) باس لەوە دەکات کە لە کاتێکدا خوێندنی قورئان خودایییە، بەڵام ئەو ڕێنووسە قورئانییەی کە لەلایەن عوسمانەوە دامەزراوە «داھێنانێکی مرۆڤە» جێگەی ھەڵە و ڕاستکردنەوەی دەبێت.
دەستەواژەکان، ڕستەکان یان ئایەتەکان کە لە دەرەوەی شوێن دەردەکەون و لەوانەیە بگوازرێتەوە
نموونەیەک لە پارچە ئایەتێکی دەرەوەی شوێنی خۆی لە سوورەتی نوور دا دەبینرێت کە سەرەتای ئایەتێکە — (ئایەتی ٦١) "کوێرو نابینا گوناھو گلەییان لەسەر نییە، ھەروەھا شەل، نەخۆش…"ناوەڕاستی بەشێکە باس لە ڕەفتاری دروست بۆ پەیوەندییەکانی سەردانیکردن و حەیا بۆ ژنان و منداڵان دەکات ("خواردن بخۆن لە ماڵی خۆتان یان ماڵی باوکتان یان ماڵی دایکتان، یان ماڵی براکانتان یان ماڵی خوشکەکانتان،...) لە کاتێکدا لێرەدا مانایەکی کەمی ھەیە، بەڵام ھەمان دەستەواژە لە بەشێکی سوورەتی فەتح (ئایەتی١١–١٧) دەردەکەونکە وەک پێڕستی ئەو کەسانە کە ئەگەر لە ھەڵمەتێکی سەربازی جیھاددا شەڕ نەکەن لە تاوان و ئاگری دۆزەخ بەخشراون دەگونجێت.
سەرچاوەکانی پێشتر
200px|وێنۆک|[[مریەم لە کاتی ئازاری زاییندا دارخورماکە دەلەرزێنێت بۆ خورما. ھاوتەریبی ئەم ئەفسانەیە لە ئینجیلی مەتای ساختەدا دەبینرێت، بەڵام پەیوەندی بە فڕین بۆ میسرەوە ھەیە.]] سامی ئەلدیب، پارێزەری سویسی لەدایکبووی فەلەستین و نووسەری چەندین کتێب و وتار لەسەر یاسای عەرەبی و ئیسلامی، خاوەنی ئەو تیۆرییەیە کە قورئان لەلایەن حاخامێکەوە نووسراوە. گنتەر لولینگ دووپاتی دەکاتەوە کە یەک لەسەر سێی قورئان بنچینەی مەسیحی پێش ئیسلامی ھەیە. پۆین بە ھەمان شێوە پێی وایە ھەندێک لە بابەتەکان پەیوەندی بە ژیانی محەممەدەوە ھەیە. زانا ئۆدبیۆرن لیرڤیک دەڵێت «قورئان و حەدیس بە ڕوونی لە ژێر کاریگەری مەسیحییەتی نا ئاسایی (ناڕەسەن) دا بووە کە لە نیمچە دوورگەی عەرەبی و زیاتر لە حەبەشەدا» پێش ئیسلام زاڵ بووە. کاتێک سەیری چێڕووکەکانی عیسا کە لە قورئاندا دۆزراونەتەوە دەکەین، ھەندێک تەوەر لە سەرچاوەکانی پێش ئیسلامدا دەبینرێن وەک ئینجیلە ساختەکانی دەربارەی مەسیح. زۆربەی ناوەڕۆکی قورئان دەربارەی بژاردن و پەروەردەکردنی مریەم ھاوڕاستای زۆرێک لە ئینجیلی یاقوبە لەگەڵ موعجیزەی دارخورما و چەمی ئاو کە لە ئینجیلی مەتای ساختەدا دۆزراوەتەوە. لە ئینجیلی مەتای ساختەدا، ھەڵاتن بۆ میسر بە ھەمان شێوە گێڕدراوەتەوە کە لە زانستی ئیسلامیدا دەدۆزرێتەوە. لەگەڵ وەرگێڕانی سریانی ئینجیلی ساختەی یاقوب و ئینجیلی کۆرپەی تۆماس کە پێش ئیسلامە.
جۆن وانسبرۆ پێی وایە قورئان نووسینەوەی بەشێک لە کتێبە پیرۆزەکانی ترە، بەتایبەتی کتێبە پیرۆزەکانی جوو و مەسیحییەت. ھێربێرت بێرگ دەنووسێت «سەرەڕای ئەوەی جۆن وانسبرۆ زۆر بە وریایییەوە و بە وردی بڕوانامەکانی وەک 'گریمانەیی'، و 'تاقیکردنەوە و بە جەختکردنەوە کاتی' خستووەتە ناوەوە، بەڵام کارەکانی لەلایەن ھەندێک کەسەوە ئیدانە دەکرێن. ھەندێک لە کاردانەوە نەرێنییەکان بێ گومان بەھۆی ڕادیکاڵبوونییەوەیە… کارەکانی وانسبرۆ لەلایەن کەم کەسەوە بە دڵ و گیان لە باوەش گیراوە و بە شێوەیەکی پارچەپارچە لەلایەن زۆر کەسەوە بەکارھێنراوە. زۆر کەس ستایشی تێڕوانین و شێوازەکانی دەکەن، بەڵام نە ھەموو دەرەنجامەکانی.» لێکۆڵینەوەکانی گێرد پوین لە دەستنووسە کۆنەکانی قورئان وای لێکرد کە بگاتە ئەو ئەنجامەی کە ڕەنگە ھەندێک لە دەقە قورئانییەکان سەدان ساڵ پێش محەممەد لەبەردەستدابووبن. نۆرمان گێسلەر باس لەوە دەکات کە پشتبەستنی قورئان بە سەرچاوەکانی پێش یەکێکە لە بەڵگەکانی ئەسڵی تەواوی مرۆڤ. نۆرمان گەیسلەر دەڵێت وابەستەیی قورئان بە سەرچاوەی پێشوەختە یەکێکە لە بەڵگەکانی سەرچاوەی بەیەکدەستی مرۆڤی قورئان.
ئیبن ئیسحاق، مێژوونووسی موسڵمانی عەرەب کە نەریتە گرنگە زارەکییەکان بنەمای ژیاننامەی محەممەدی کۆکردووەتەوە، ئیدیعای کردووە کە کە ڕەنگە محەممەد چیرۆکە جوو-مەسیحییەکانی کە لە کەسانی دیکە بیستبووی لەخۆگرتووبێت. بۆ نموونە لە کتێبی (السیرة النبویة) دا (وەشانێکی دەستکاریکراو لە بەرھەمە ڕەسەنەکەی ئیبن ئیسحاق)، ڕاپۆرتەکەی ئیبن ھیشام دەگێڕیێتەوە "ڕوونی دەکاتەوە کە پێغەمبەر زۆرجار لەسەر گردی مەروە دادەنیشت و مەسیحییەکی بانگھێشت دەکرد… بەڵام ئەوان لە ڕاستیدا ھەندێک سەرچاوەیان بۆ فێرکردنی پێغەمبەر ھەبوو ." «... بینییان پێغەمبەر قسەی لەگەڵ دەکرد و گوتیان: بەڕاستی ئەبووفوکەێحە یەسار فێری دەکات…». بەگوێرەی وەشانێکی تر: "پێغەمبەر زۆرجار لە مەروە لە ژووری جەبر، گەنجێکی مەسیحی، دادەنیشت کە نۆکەری بەنی حەزرەمی بوو و دەیانگوت: 'زۆربەی ئەو شتانەی محەممەد دەیھێنێت ، جەبری مەسیحی نۆکەری بەنی حەزرەمییە کە فیری دەکا.
لێکۆڵینەوەیەک لەسەر ڕاپۆرتە زانیاریدەرەکان لەلایەن کلۆد گیلیۆوە گەیشتووەتە ئەو ئەنجامەی کە لەوانەیە تەواوی بەشەکانی مەککی قورئان ھەڵگری بنەماکانی ئەو گرووپانە بێت کە خاوەنی سەرچاوەی ئینجیلی و دوا ئینجیلی و سەرچاوەی دیکەن. یەکێک لەو ڕاپۆرتانە پێدەچێت گوێبەلی محەممەد ئەو کۆیلە مەسیحییە بوو کە لە سەحیحی بوخاریدا باسی لێوە کراوە کە ئیبن ئیسحاق بە ناوی جەبر باسی کردووە، ڕەنگە بەشی ١٦: ١٠١–١٠٤ی قورئان بۆ ئەو دابەزیبێت. واقیدی ناوی ئەم مەسیحییە بە ئیبن قومتە ناو دەھێنێت، لەگەڵ دژایەتی ناسنامە و پەیوەندی ئایینییەکەی لە ڕاپۆرتەکانی زانیاریدەرەکاندا. ھەروەھا ئیبن ئیسحاق چیرۆکی ئەوە دەگێڕێتەوە کە چۆن سێ مەسیحی بە ناوەکانی ئەبو حەریتا ئیبن ئەلقامە، ئەلعەقیب عەبدولمەسیح و ئەیھام ئەلسەعید سەبارەت بە بابەتە مەسیحییەکان وەک سیانەیی قسەیان لەگەڵ محەممەد کردووە.
چیرۆکی عیسای کۆرپە کە لە بێشکە قسە دەکات دەتوانرێت بگەڕێتەوە بۆ ئینجیلی کۆرپەی سریانی، و موعجیزەی زیندووکردنەوەی باڵندە گڵینەکان کە لە چیرۆکی کۆرپەی تۆماسدا دۆزرایەوە.
چەندین گێڕانەوە پشت بە ئەفسانەی جوەکانی میدراش تانھوما دەبەستن، وەک چیرۆکی قابیل کە فێری ناشتنی تەرمی ھابیل بووە لە سوورەتی مائیدە ئایەتی ٣١. ڕیچارد کاریر ئەم پشتبەستنە بە سەرچاوە مەسیحییەکانی پێش ئیسلام، وەک بەڵگەیەک دەزانێت کە ئیسلام لە جەماعەتێکی باوەڕی نوێ ھێنەری مەسیحییەوە سەرچاوەی گرتووە.
کتێبنامە
پۆل:ڕەخنە لە ئیسلام پۆل:قورئان
شەھید نامرێ
شەھید نامرێ دروشمێکی کوردییە کە لە بەشە جیاوازەکانی کوردستان بۆ ئەو کەسانەی لەلایەن دەسەڵاتەوە دەکوژرێن بەکاردەھێنرێت. مەبەست لەو دروشمە ئەوەیە کە ڕێگا و بیروباوەڕی ئەو کەسانە درێژە و بەردەوامی دەبێت و نافەوتێ.
بژاردن (ئابوور)
لە مامەڵەدا، بژاردن یا پارەدان ئەوەیە کە لایەنێک (بۆ وێنە کەسێک یا کۆمپانیایەک) لە جێی شتومەکێک کە پێی دراوە یا کارێک کە بۆی کراوە، بە ویستی خۆی پارە یا شتی بایەخداری تر بدا بە لایەنی بەرامبەری. ئەو لایەنەی نرخەکە ئەبژێرێ و ئەیدا «ببژێژ» یا «پارەدەر» و، ئەو لایەنەی پارەکە وەرئەگرێ «بۆبژێردراو» یا «پارەوەرگر»ی پێ ئەڵێن.
بژاردن دەتوانێ بە چەند میتۆدێک جێبەجێ ببێ، بۆ وێنە:
بە شێوەیەکی گشتی، پارەوەرگر کەیفی خۆیەتی کامە میتۆد قەبووڵ بکا، بەڵام، لەو لاوە، پارەدەر بە پێی یاسا ناچارە پارەی یاساییی وڵاتەکە قەبووڵ بکا، یانی ئەوە قەبووڵ بکا پارەکە بەبایەخە. بژاردن زۆرتر بە دراوی خۆماڵیی لایەنی پارەوەرگرەوە دەکرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەر دوو لا لەسەر شێوازێکی تر ڕێک بکەون. بژاردن بە دراوی دیکە جگە لە دراوی وڵاتەکە، مامەڵەیەکی تریشی بە دواوە دەبێ بۆ گۆڕینەوەی دراوەکە. پارەوەرگر ڕەنگە بە قەرزیش کار بکا، یا بەو مەرجەی کە پارەدەر دەسبەجێ بیبژێرێ و بە نەخت بیدا، بڕێ لە نرخەکە دابشکێنێ. بە پێچەوانەشەوە، ئەتوانێ بە بۆنەیەکەوە بڕێ نرخەکە زیادتر بکا، بۆ وێنە لەبەر ئەوەی پارەکە درەنگ دەستی ئەگرێ یا لەبەر ئەوەی پارەدەر بۆ بژاردن فڵانە کرێدیت کارت بە کار دێنێ.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی کاسبی پۆل:زاراوە یاساییەکان
لە تشرینی یەکەمدا کەوتینە داوی خۆشەویستییەوە
«لە تشرینی یەکەمدا کەوتینە داوی خۆشەویستییەوە» گۆرانییەکی گۆرانیبێژ-گۆرانینووسی ئیندی ڕۆکی نەرویژیی گێرڵ ئین ڕێدە. لە ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨دا بە شێوەی تاکەگۆرانیی لەگەڵ «لەبیری بکە» بڵاو کرایەوە. گۆرانییەکە لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩دا پلەی ١٤ی لە چارتی گۆرانییەکانی ھۆت ڕۆکی ئەمریکادا بەدەست ھێنا. ئەو کچە لاوەی کە لە کلیپەکەدا لەگەڵ گێرڵ ئین ڕێددا دەرکەوتووە مینا ڕۆدالە.
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ھیندستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
لە تشرینی یەکەمدا کەوتینە داوی خۆشەویستییەوە
لە ٢٠٢٢دا، گێرڵ ئین ڕێد گۆرانیی «تشرینی یەکەم بەسەرمدا تێپەڕی»ی وەک پاشینەی گۆرانیی «لە تشرینی یەکەمدا کەوتینە داوی خۆشەویستییەوە» بڵاو کردەوە.
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
لە تشرینی یەکەمدا کەوتینە داوی خۆشەویستییەوە
ئەم گۆرانییە، و لەگەڵ گۆرانیی «کچان»ی ھەمان ھونەرمەند، بە شێوەیەکی بەرفراوان لەنێو بازنەکانی کویردا، بەتایبەتی کۆمەڵگەی لێزبیەن، بە سروودی ھاوڕەگەزخوازان دادەنرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ٢٠١٨ پۆل:گۆرانییەکانی ٢٠١٨ پۆل:گۆرانییەکانی گێرڵ ئین ڕێد
قیزلاغاج
جوگرافیا
قیزلاغاج ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ھیندستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
چیای نەمروود
چیای نەمروود چیایەکی ١٣٤ مەتر بەرزرە کە دەکەوێتە پارێزگای ئادیەمان لە باکووری کوردستان یان باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا. لە دەورووبەری چیایەکە کۆمەڵێک پەیکەری بەوبانگ هەن، هەروەها گۆڕێکی لێ دۆزراوەتەوە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١ی زایینی.
لە ساڵی ١٩٨٧، چیای نەمروود خرایە لیستی شوێنەورەکانی ڕێکخراوی یوونێسکۆ.
سەرچاوەکان
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە تورکیا پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی تورکیا پۆل:کێوەکانی کوردستان پۆل:کێوەکانی تورکیا
جۆزێف کۆنی
جۆزێف کۆنی (؛ بە ئەگەری زۆر لەدایکبووی ١٩٦١) تیرۆریستی مەسیحی کە سوپای بەرخۆدانی پەروەردگار ی دامەزراندووە، کە ڕێکخراوێکی توندڕەوی مەسیحییە، لەلایەن ئاشتیپارێزانی نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و حکوومەتە جۆراوجۆرەکانی دیکەوە وەک گرووپێکی تیرۆریستی دەستنیشانکراوە.
ژیان
کۆنی هەرگیز قۆناغی سەرەتایی تەواو نەکردووە. لە ساڵی ١٩٧٦ قوتابخانەی بەجێهێشتووە.
لە نیسانی ٢٠١٧ حکومەتەکانی ئەمریکا و ئۆگاندا کۆتاییان بە هەوڵەکانیان هێنا بۆ دۆزینەوەی کۆنی و شەڕی دژی LRA و ڕایانگەیاند کە LRA چیتر مەترسییەکی ئەمنی بەرچاو لەسەر ئۆگاندا دروست نەکردووە. خاوەنی ٦٠ ژن و ٤٢ منداڵە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:ئەو کەسانەی لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە وەک تیرۆریست دەستنیشان کراون
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ھیندستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
یانەی تۆپی پێی نەسر
یانەی تۆپی پێی نەسر (نەسر بە واتای سەرکەوتن دێت) یانەیەکی تۆپی پێی سعودییە  لە شاری ڕیازە. لە ساڵی ١٩٥٥ دامەزراوە و یارییەکانی لە یاریگای خۆیدا لە یاریگەی مەرسوول پارکی ئەنجام دەدات.
یانەی ناسر یەکێکە لە سەرکەوتووترین یانەکانی سعودیە, بە بە بەدەستهێنانی زیاتر لە ٢٦ نازناو لە هەموو پاڵەوانێتییەکان.
لەسەر ئاستی ناوخۆیی یانەکە نۆ نازناوی خولی پیشەگەری سعودی و شەش جامی شا و سێ جامی شازادەی جێنشین و سێ جامی فیدراسیۆن و دوو جامی سوپەری سعودیە بەدەستهێناوە. لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی دوو خولی یانە پاڵەوانەکانی کەنداو بۆ یانەکانیان بەدەستهێناوە و لە ساڵی ساڵی ١٩٩٨ توانی هەردوو نازناوی جامی ئاسیا و جامی سوپەری ئاسیا بەدەستهێنا.
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕیاز
غەزای خەندەق
غەزای خەندەق، شەڕی خەندەق یان شەڕی ئەحزاب شەڕێکە کە لە مانگی شەوال لە پێنجەمین ساڵی کۆچی (کە ھاوتایە لەگەڵ ئازاری ٦٢٧ی زایینی) لەنێوان موسڵمانان بە سەرکردایەتیی پێغەمبەری ئیسلام محەممەد و  کۆمەڵێک لە ھۆزی عەرەبی جیاواز کە بۆ داگیرکردنی مەدینە و لەناوبردنی موسڵمانان و دەوڵەتی ئیسلامیی کۆببوونەوە ڕوویدا. ھۆکاری شەڕی خەندەق بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە جوولەکەکانی بەنی نەزیر پەیمانیان لەگەڵ پێغەمبەر محەممەد شکاند و ھەوڵی کوشتنیان دا، بۆیە ھێزەکانی موسڵمانان ھێرشیان کردنە سەر و گەمارۆیان دان تا خۆیان بەدەستەوە دا، پاشان لە ماڵەکانیان دەریان کردن. جوولەکەکان بە مەبەستی تۆڵەکردنەوە ھانی ھۆزە دژبەرەکانی مەدینەیان دا کە ھێرش بکەنە سەر مەدینە و داگیری بکەن. لە ئەنجامدا، موسڵمانان توانیان سەرکەوتن بەدەست بھێنن.
سەرچاوەکان
پۆل:٦٢٧ پۆل:مێژووی ئیسلام پۆل:محەممەد لە مەدینە
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
ھیندستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
سوڵحی حودەیبییە
سوڵحی حودەیبییە یان پەیماننامەی حودەیبییە پەیماننامەیەک بوو لە سەردەمی پێغەمبەری ئیسلام، محەممەددا ئەنجام درا. سوڵحێکی سەرەکیی بوو لەنێوان محەممەد و ھۆزی قوڕەیشی مەککە لە کانوونی دووەمی ٦٢٨ (کە ھاوتایە لەگەڵ زولقەعدە، ٦ی کۆچی) یارمەتیدەر بوو بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکانی نێوان ئەو دوو شارە، ھەردوو لا بڕیاریان دا بۆ ماوەی ١٠ ساڵ ئاگربەست بکەن، لە ئەنجامی هێرشی بەنی بەكر بن عەبد مەنات لە کینانه بۆ بەنی خوزاعە ئاگربەستەكە هەڵوەشایەوە. بەڵێن بە محەممەد و شوێنکەوتووانی درا ساڵی داھاتوو بە ئاشتیانە بگەڕێنەوە بۆ سەردانی مەککە، کە دواتر بە سەردانی یەکەم ناسرا.
سەرچاوەکان
پۆل:٦٢٨ پۆل:مێژووی ئیسلام پۆل:محەممەد لە مەدینە
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
ھیندستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
ھێڵی گیۆنگوۆن
ھێڵی گیۆنگوۆن ھێلێکی ئاسنینی شەمەندەفەرە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی پارێزگای گیۆنگگی لە کۆریای باشوور.
ڕووباری یالو
ڕووباری یالو لەلایەن کۆریەکان وەک ڕووباری ئامرۆک یان ئامنۆک ناسراوە، ڕووبارێکە کە سنوور لەنێوان چین و کۆریای باکوور دەکێشێت. بەیەکەوە لەگەڵ ڕووباری تومین بەرەو ڕۆژھەڵات. و بەشێکی بچووکی چیای پایکتوش.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:چەمە سنوورییەکان پۆل:ڕووبارە نێونەتەوەیییەکانی ئاسیا
نەخۆشخانەی ئازادی منداڵانی تایبەت
نەخۆشخانەی ئازادی منداڵانی تایبەت یەکێکە لە نەخۆشخانە تایبەتەکانی شاری سلێمانی کە دەکەوێتە گەڕەکی مامۆستایان تەلاری ئازادی مۆڵ، ئەم نەخۆشخانەیە لە ساڵی ١٩٩٨ دروستکراوە لەلایەن کۆمەڵێک پزیشکی پسپۆڕی منداڵان یەکێک لەوانە دکتۆر محەمەد امین بارام کە پزیشکی پسپۆری منداڵانە. ئەم نەخۆشانەیە لە ساڵی ٢٠١٠ نۆژەنکراوەتەوە تاوەکو خزمەتی زیاتری منداڵان بکات لە شاری سلێمانی. ئەم نەخۆشخانەیە ڕۆژانە ٥٠ بۆ ٦٠ نەخۆش (منداڵ) سەردانی دەکەن تاوەکو دایکان و باوکان ئاگاداری تەندروستی منداڵەکانیان بن. لەم نەخۆشخانەیەدا چارەسەری زۆر نەخۆشی باو لە منداڵاندا کراوە لەوانە (زەردووی، وشکبوونەوەی لەشی منداڵ، لەرزینی توند لە منداڵدا، هەوکردنی پەردەکان).
ستافی نەخۆشخانەی ئازادی منداڵانی تایبەت
نەخۆشخانەی ئازادی منداڵانی تایبەت پێک هاتووە لە کۆمەڵێک ستافی بە ئەزموون و شارەزا لە بواری منداڵاندا.
ئامێرەکان
ئەو ئامێرانەی کە بەردەستن لە نەخۆشخانەکەدا بریتین لە:
phototherapy, ئامێری بەرهەم هێنەری ئۆکسجین، ئامێری چاودێری زیندە چالاکیەکانی لەش (Vital signs). وێنۆک|232x232پیکسڵ|phototherapy کە منداڵەکە دەخرێتە ژێر ئەم ئامێرەوە کە وەکو چارەسەرێکی زەردووی بەکاریەت.
١- phototherapy : ئامێرێکە کە تیشکێکی تایبەت بەکاردێنێت (تیشکی خۆر نیە).
هەندێک کات بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی زەردووی لە منداڵی تازە لە دایکبوودا بە کەمکردنەوەی ئاستی بیلیروبین لە خوێنی منداڵەکەدا لە ڕێگەی پڕۆسەیەکەوە کە پێی ئەڵین (photo-oxidation) کە ئۆکسجین زیاد دەکات بۆ بیلیروبین (bilirubin) کە ئەمەش ئەبێتە هۆی ئەوەی کە لە ئاودا بە ئاسانی بتوێتەوە. ئەمەش وا دەکات جگەری منداڵەکە ئاسانتر بیلیروبین (bilirubin) تێکبشکێنێت و دەری بکات لە خوێنیدا. دوو جۆری phototherapy هەیە کە بریتین لە:
١. conventional phototherapy: کە منداڵەکە پاڵدەخرێت لە ژێر هالۆجین یاخود لایتێکی فلۆرێسێنتدا لە کاتێکدا چاوی منداڵەکە داپۆشرابێت.
٢. fibreoptic phototherapy : کە منداڵەکە لەژێر بەتانیەک کە یەکدەگرێت لەگەڵ کێبڵی فایبەرۆپتیکدا، کە تیشک بەناو ئەم کێبڵەدا دەڕوات و ڕەونەق دەداتە پشتی منداڵەکە.
لە هەردوو شێوازەکەدا، ئامانجەکە ئەوەیە زۆرترین ڕێژەی تیشک بگات بە پێستی منداڵەکە. لە زۆربەی حاڵەتەکاندا، conventional phototherapy بەکاردێت یەکەم جار، لەگەڵ ئەوەشدا fibreoptic phototherapy لەوانەیە بەکاربێت ئەگەر منداڵەکە پێشوەختی خۆی لەدایک بوبێت. ئەم جۆرانەی phototherapy زۆربەی کاتەکان ئەوەستێنرێت بۆ ماوەی ٣٠ خولەک دوای هەموو ٣ بۆ ٤ کاتژمێرێک تاوەکو خۆراک بدرێت بە منداڵەکە.
٢- ئامێری چاودێری زیندە چالاکیەکانی لەش (Vital signs) : ئامێری چاودێری زیندە چالاکیەکانی لەش: ئامێرێکە کە پێوانەی زیندە چالاکییە بنچینییەکانی لەش ئەکات. چوار گرنگترین ئامێرەکە بە شێوەیەکی رۆتینی چاودێری دەکرێت لەلایەن دکتۆرەکان و پەرستارەکانەوە کە بریتین لەمانەی خوارەوە:
ئامێری چاودێری زیندە چالاکیەکانی لەش سودێکی زۆری هەیە لە دیاریکردن و چاودێری کردنی کێشە پزیشکیەکان. (Vital signs) ئەتوانرێت دیاری بکرێت لە ماڵەوە، لە نەخۆشخانەدا هەروەها لە چەند شوێنێکی کە.
١. لە ڕێگەی دەمەوە: کە لەڕێگەی بەکارهێنانی گەرمیپێو ئەتوانرێت پێوانەی پلەی گەرمی لەش بکرێت.
٢. لە ڕێگەی پێستەوە: کە لەڕێگەی گەرمیێوی تایبەتەوە ئەکرێت بە خێرایی پێوانەی گەرمی پێ بکرێت.
هەروەها چەند ڕێگەیەکی کەش هەیە....
ئەو فەحسانەی کە ئەکرێت لەم نەخۆشخانەیەدا
لەم نەخۆشخانەیەدا چەند فەحسێک ئەکرێت لەوانە CBC, viral, Elecrolytes, RFT, LFT وە چەند دانەیەکی تر. وێنۆک|139x139پیکسڵ|(Complete Blood Count (CBC بۆ دیاریکرنی زۆر لە نەخۆشیەکان وەکو کەمخوێنی
١. (Complete blood count (CBC : بریتییە لە پشکنینێکی خوێن کە بەکاردێت بۆ دیاریکردنی تەندروستیت بە شێوەیەکی گشتی، هەروەها چەند نەخۆشیەک وەکو کەمخوێنی و (leukemia) سپی بوونەوەی خوێن (شێرپەنجەی خوێن). ئەم پشکنینە پێوانەی پێکهاتە و نیشانەی خوێن ئەکات، وەکو:
٢. Viral Test (فەحسی ڤایرۆسی) : ئەم جۆرە پشکنینە ئەنجام ئەدرێت بۆ دۆزینەوە ئە ڤایرۆسەی کە ئەبێتە هۆی نەخۆشی ڤایرۆسی. ڤایرۆسەکان ئەبنە هۆی نەخۆشی لە ڕێگەی تێکشکاند یاخود زیان گەیاندن بەو خانانەی کە توشی دەبن، زیان گەیاندن بە سیستمی بەرگری لەش، هەروەها چەند زیانێکی تریش.
سەرچاوەکان
پۆل:نەخۆشخانەکانی کوردستان پۆل:نەخۆشخانەکان لە سلێمانی
ئایمەسج
ئایمەسج خزمەتگوزارییەکی پەیامناردنی ڕاستەوڕاستە کە لەلایەن ئەپڵەوە گەشەی پێ دەدرێت و لە ساڵی ٢٠١١دا بڵاو کراوەتەوە. ئایمەسج تەنیا لەسەر سیستمەکانی ئەپڵ کار دەکات: مەک ئۆ ئێس، ئای ئۆ ئێس، ئایپاد ئۆ ئێس و وەچ ئۆ ئێس.
تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی ئایمەسج کە لەسەر ھەموو سیستمە پشتگیریکراوەکان بەردەستە، بریتین لە ناردنی نووسین، وێنە، ڤیدیۆ و پەڕگە؛ دەستکەوتنی زانیاری دەربارەی گەیشتن و خوێندنەوەی پەیامەکان؛ نھێنیکردنی کۆتا بۆ کۆتا بۆ ئەوەی تەنیا نێرەر و وەرگری پەیامەکان دەستیان بگات بە پەیامەکان و ھیچ لایەنێکی دیکە نەتوانێت، بە ئەپڵ خۆشییەوە. لەگەڵ ئەوانەش، ڕێ دەدات بە ناردنی شوێن و لەزگە. لەسەر ئای ئۆ ئێس و ئایپاد ئۆ ئێس، لایەنەکانی سێیەم دەتوانن تواناکان بەرفراوان بکەن. لە دوای دامەزراندنی لە ساڵی ٢٠١١دا، ئایمەسج لەسەر ماک ئۆ ئێس بەردەست بوو ساڵێک دواتر و لە ٢٠١٢دا. لە ٢٠٢٠یشدا، ئەپڵ ئایمەسجی لەسەر ماک ئۆ ئێس نوێکردنەوە و چەندان تایبەتمەندیی بۆ زۆر کرد کە پێشتر پشتگیریی نەدەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:نەرمامێر پۆل:ئەپڵ پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١١ پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس
قەڵای وان
قەڵای وان یەکێکە لە شوێنەوارە مێژوویییەکان و دیمەنە سەرەنج ڕاکێشەکانی شاری وان لە باکووری کوردستانە، کە بە دووری پێنج کیلۆمەتر دەکەوێتە ڕۆژاوای ناوەندی شارەکە. وێنۆک|300px|دیمەنێکی قەڵای وان لە نزیکەوە وێنۆک|300px|دیمەنێکی قەڵای وان لە دوورەوە قەڵاکە بەسەر دەریاچەی واندا دەڕوانێ و بووەتە ھۆکاریکی باش بۆ ڕاکێشانی گەشتیاران بۆ شارەکە. ئەم قەڵایە بەھۆی ئەوەی لە شوێنێکی بەرزدایە و دەڕوانێت بەسەر تەواوی شارەکە و دەریاچەی واندا، بووەتە شوێنێکی گەشتیاری و ژمارەیەکی زۆر گەشتیار ڕووی تێدەکەن.
مێژوو
مێژووی قەڵای وان بە سەدەی ٩ پێش زایین دەگەڕێتەوە. قەڵای وان لە سەردەمی پاشا ساردوری لەلایەن ئورارتویەکانەوە دروست کراوە و مێژوویەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ھەشت سەدە پێش زایین. لەناو قەڵایەکەدا چەندین گۆڕی پاشاکانی تێدایە، جگە لەوەش لەسەر قەڵایەکە مزگەوتێکی بچووکی لەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە تورکیا پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی کوردستان پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی تورکیا پۆل:قەڵاکانی کوردستان پۆل:قەڵاکانی تورکیا پۆل:شوێنەکانی وان پۆل:کۆلکەوتارەکانی مێژوو پۆل:وان
جیم بید
جەیمس ،ئاڕ "جیم" بید (لەدایکبووی ١٧ی نیسانی ١٩٣٣ تا ٩ی تەممووزی ٢٠١٥) دیزاینەری مەکۆی ئاسنی بوو. دیزاینی چەندین مەکۆی ئاسمانی کردووە لەوەتەی دەیەی ١٩٦٠.
جیم لە تەمەنی ٨٢ ساڵی لە کلیڤلاند مردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣ پۆل:مردووانی ٢٠١٥
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
ناماک، کۆریای باشوور
شارۆچکەی نوێی ناماک ئاماژەیە بۆ ئەو شارە پلان بۆ داڕێژراوەی کە دەوروبەری چەن شوێنێکی  گرتووە وەک: بوجو-دۆنگ، سامھیانگ-دۆنگی موکپۆ، و سامھیانگ_ئیوپ، ئیلۆ-ئیوپی شارستانی موان.
ھەزارخان
ھەزارخان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ھەزارخان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ھیندستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
ھەزارخان
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ھیۆکا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
ھیۆکا (بە ژاپۆنی: 氷菓، وەرگێڕانی وشە بە وشە: ئایسکرێم) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمێی ژاپۆنییە کە لەسەر زنجیرەی یانەی وێژەی کلاسیکی بنچینەکراوە و لە نووسینی ھۆنۆبو یۆنێزاوا یە. لە دوای بەرگی یەکەمی زنجیرەکەوە، ھیۆکا ناونراوە؛ و کراوە بە زنجیرە ئەنیمەیشنێکی تەلەڤیزیۆنی ٢٢ ئەڵقەیی. ھیۆکا چیرۆکی ھۆتارۆ ئۆرێکی (折木 奉太郎، ئۆرێکی ھۆتارۆ) و ئێرو چیتاندا (千反田 える، چیتاندا ئێرو) پێشان دەدات کە نھێنییە بێ بایەخەکانی ژیان چارەسەر دەکەن.
لەلایەن کیۆتۆ ئەنیمەیشن بەرھەمھێنراوە، و لەلایەن یاسوھیرۆ تاکێمۆتۆ کاری دەرھێنانی بۆ کراوە، پێکھاتەی زنجیرەکە لەلایەن شۆجی گاتۆھ و دیزاینی کەسایەتییەکان لەلایەن فوتۆشی نیشییا بۆ کراوە. گۆرانیی دەستپێکەکەی کە لە نیوەی یەکەمی زنجیرەکەدا دەبیسترێت لەلایەن چۆچۆوە وتراوە، و ئەوەی لە نیوەی دووەمدا دەبیسترێت لەلایەن ساوۆری کۆداما وتراوە. گۆرانیی کۆتایی ھەردوو بەشی زنجیرەکە لەلایەن ساتۆمی ساتۆ و ئای کایانۆوە وتراوەتەوە. کاستی سەرەکی یویچی ناکامورا کە ڕۆڵی ھۆتارۆ ئۆرێکی دەگێڕێت و ساتۆمی ساتۆ کە ڕۆڵی ئێرو چیتاندا دەگێڕێت لە خۆدەگرێت.
چیرۆک
ھۆتارۆ ئۆرێکی ھەوڵدەدات دروشمی خۆی پەیڕەو بکات کە دەڵێت: «ئەگەر ناچار نەبم کارێک بکەم، نایکەم، بەڵام ئەگەر ناچاربم بەخێرایی ئەنجامی دەدەم» و بڕوای بەو شتە ھەیە کە پێی دەوترێت «شۆپپارێزیی وزە». ھەرچۆنێک بێت، پلانەکەی تاڕادەیەک تێکدەچێت کاتێک خوشکەکەی ناچاری دەکات پەیوەندی بە یانەی وێژەی کلاسیکیی خوێندنگەکەیەوە بکات، کە لەو دەمەدا مەترسی ھەڵوەشاندنەوەی لەسەر بووە. ئۆرێکی پەیوەندی بە یانەکەوە دەکات، لەگەڵ ئێرو چیتاندا، ساتۆشی فوکوبێ (福部里志، فوکوبێ ساتۆشی)، و مایاکا ئیبارا (伊原 摩耶花، ئیبارا مایاکا).
بەستەرە دەرکییەکان
پۆل:کیۆتۆ ئەنیمەیشن پۆل:ئەنیمێ و مانگا لێڵەکان پۆل:ئەنیمێ و مانگای قوتابخانە
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ھیندستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
جۆن ھیکس
سەرچاوەکان
پۆل:ئابوورزانانی ئینگلیز پۆل:ئابوورزانانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٤ پۆل:مردووانی ١٩٨٩ پۆل:نووسەرانی بریتانیی سەدەی ٢١ەم پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئابووری پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئینگلیز پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی بریتانی پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
سکلێرۆدرما
سکلێرۆدرما نەخۆشیێکە کە دروست دەبێت بەھۆی نارێکی لە سیستەمی بەرگری لەشدا. واتا حاڵەتێکە کە تییایدا سیستەمی بەرگری لەش ھێرش دەکاتە سەر جەستە. شانە تەندروستەکان لە ناو دەچن چونکە سیستەمی بەرگری بەھەڵە پێی وایە شانەکان ماددەیەکی بیانین و مەترسیدارن. چەندین جۆر لە ناڕێکی سیستەمی خۆپارێزی ھەن کە دەتوانن کاریگەری نەرێنی لەسەر سیستەمە جیاوازەکانی لەشدا دروست بکەن. ئەم نەخۆشییە بەشێوەیەکی بەربڵاو لە کەسانی ٣٠ بۆ ٥٠ ساڵاندا دەبینرێت بەڵام لە ھەر تەمەنێک بێت دەتوانرێت دەست نیشان بکرێت. ئەگەری تووشبوونی ژنان لەم نەخۆشییە زیاترە لە پیاوان. دژواری و نیشانەکانی ئەم نەخۆشییە دەگۆڕێت لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر لەسەر بنەمای ئەو سیستەم و ئەندامانەی کە تێوەگڵاون.
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ھیندستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سکلێرۆدرما
جۆرەکانی سکلێرۆدرما
١)ڵۆکەڵ سکلێرۆدرما زیاتر کاریگەری لە پێست دەکات. ئەمەش بە دوو جۆر ڕوودەدات:
غەزای خەیبەر
غەزای خەیبەر یان شەڕی خەیبەر لە ساڵی ٦٢٨ی زایینی لە نێوان موسڵمانان بەسەرکردایەتیی محەممەد و جولەکەکانی دانیشتووی خەیبەر. لە دووری ١٥٠ کم لە باکووری ڕۆژاوای مەدینەوە نیمچە دوورگەی عەرەبی (سعوودیەی ئێستا) ئەنجامدرا. لە دوای شەڕەکانی جوولەکە و ڕۆمەکانەوە ھۆزە جوولەکەکان گەیشتوونەتە ناوچەی حیجاز و کشتوکاڵیان ھێنایە ئاراوە، ئەمەش وای کرد لە ڕووی کولتووری و ئابووری و سیاسییەوە باڵادەست بن. دوای ئەوەی جولەکەکانی مەدینە لە غەزای خەندەق شکان ڕوویانکردە ناوچەی خەیبەر و لەوێ کۆبوونەوە. ڕۆڵێکی گرینگیان گێڕا لە ھاندانی جولەکەکانی خەیبەر بۆ ئەوەی دژی دەسەڵاتی پێغەمبەری ئیسلام بجەنگن. لەگەڵ ئەوەش خەیبەر لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامییەوە وەک ناوچەیەکی مەترسیدار بۆ سەر ئاسایشی موسڵمانان لێکدرایەوە بەپێی سەرچاوە ئیسلامییەکان، سەربازە موسڵمانەکان ھێرشیان کردووەتە سەر خەیبەر و گەمارۆیان داون تا ئەوەی توانیویانە دەست بەسەر ئەو ناوچەیەدا بگرن، لە شەڕەکە سەرکەوتووبوون.
سەرچاوەکان
پۆل:٦٢٨ پۆل:٦٢٩
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سکلێرۆدرما
جۆرەکانی سکلێرۆدرما
٢) سکلێرۆدرمای سیستەمی، کە بە سکلێرۆ درمای گشتیش ناو دەبرێت، دەتوانێت زۆر ئەندام و سیستەم تێوەبگڵێنێت. دوو جۆری ھەیە:
oکالسینۆسز: ئەمە کاتێک خوێی کالیسیۆم لەژێر پێست یان لە ناو ئەندامەکاندا دروست دەبێت.
oفێنۆمینۆنی ڕەینۆد: ئەمە کەمی ڕۆیشتنی خوێنە بۆ بەشەکانی لەش، وەکو پەنجەکان و لووت، بەھۆی زۆری سەرما؛ و دەکرێت پێست سوور یان شین یان سپی ھەڵبگەرێت.
oنەکارکردنی ئیسۆفەیگس: ئەمە کاتێکە کە سوورێنچک بەو شێوەیە کار ناکات کە پێویستە.
oسکلێرۆادک تیڵی: ئەمە کاتێک پێستت باریک و درەوشاوە دەبێت. زۆر جاردەبێتە ھۆی کێشە لەجوڵاندنی پەنجەکانی دەست و قاچ.
oتێڵانگیێستێیشیا: ئەمە کاتێک لوولە خوێنە بچووکەکان لە نزیک ڕووی پێست گەشە دەکەن
نیشانەکانی سکلێرۆدرما: ئەم نەخۆشییە لە قۆناغەکانی سەرەتادا تەنھا کار لە پێست دەکات. لەوانەیە تێبینی ئەستوور بوونی پێست و سەرھەڵدانی ناوچەی بریقەدار بکەیت لە دەوروبەری دەم و لووت و پەنجە و شوێنە ئێسکاوییەکان. لەگەڵ بەرەو پێشچوونی نەخۆشییەکە، لەوانەیە جموجۆڵێکی سنووردارت ھەبێت لەو شوێنانەی کە زیانیان پێگەیشتوە. ھەندێک لە نیشانەکانی تر بریتین لە: و ھەروەھا ھەستکردن بە کرش بوونی لوولە خوێنەکان لە پەنجەکاندا. دواتر، لەوانەیە پەنجەکانت ڕەنگیان بگۆڕێ بۆ سپی و شین کاتێک لە سەرما دابیت یان ھەست بە فشارێکی زۆر بکەیت. ئەمەش پێی دەگوترێت (فێنۆ مینۆنی ڕەینۆت).
ھۆکارەکانی سکلێرۆدرما
ئەم نەخۆشییە ڕوودەدات کاتێک لەشت دەست دەکات بە زیاد بەرھەمھێنانی کۆلاجین و لە شانەکاندا کۆدەبێتەوە. کۆلاجین سەرەکیترین پڕۆتینە لە دروستکردنی ھەموو شانەکاندا. پزیشکەکان دڵنیانین چی دەبێتە ھۆی ئەوەی جەستە کۆلاجینی زۆر بەرھەم بھێنێت. ھۆکاری تەواوی سکلێرۆدرما نەزانراوە.
فاکتەرەکانی مەترسی بۆ نەخۆشی سکلێرۆدرما
ھیچ ڕێگایەکی زانراو نییە بۆ ڕێگریکردن لە سکلێرۆدێرما جگە لە کەمکردنەوەی فاکتەرەکانی مەترسی کە دەتوانرێت کۆنتڕۆڵ بکرێن.
دەست نیشان کردنی نەخۆشییەکە
لەکاتی تاقیکردنەوەی جەستەییدا، پزیشک دەتوانێت گۆڕانکاری لە پێست دەست نیشان بکات کە نیشانەی نەخۆشییەکەن. لەوانەیە بەرزی پەستانی خوێن بەھۆی گۆڕانکاری گورچیلەوە بێت لە نە خۆشی سلێرۆسس. ڕەنگە پزیشکەکە داوای پشکنینی خوێن بکات وەک پشکنینی دژە تەن و ھۆکارو ڕێژەی ڕیۆمەتۆید.
ھەندێک پشکنینی دی بریتین لە:
چارەسەری نەخۆشی سکلێرۆدرما
چارەسەر ناتوانێت ئەم نەخۆشییە کۆتایی پێ بێنێت، بەڵکو دەتوانێت یارمەتی دەربێت لە کەمکردنەوەی نیشانەکان و خاو بوونەوەی نەخۆشییەکە. چارەسەر پەیوەستە بە نیشانەکانی کەسەکە و پێویستی بە نەھێشتنی ئەو ئاڵۆزییەی کە نەخۆشییەکە دروستی کردووە. چارەسەری نیشانەکان بریتین لە:
بەپێی نیشانەکان ھەندێک چارەسەری تر ھەن کە بریتین لە:
دەتوانرێت گۆڕانکاری لە شێوازی ژیان بکرێت بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی تەندروست لەگەڵ نەخۆشییەکە بمێنینەوە، وەک دورکەوتنەوە لە جگەرەو مانەوەی چاڵاکی جەستەیی و دورکەوتنەوە لە و خواردنانەی کە دەبێتە ھۆی دڵەکزە.
ئاڵۆزییە شاراوەکانی سکلێرۆدرما
ھەندێک کەس کە ئەم نەخۆشییەیان ھەیە، ھەست بە بەرەو خراپ چونی نیشانەکانیان دەکەن. ئەم ئاڵۆزییانەش بریتین لە:
زانیاری زیاتر لەسەر سکلێرۆدرما
چارەسەری سکلێرۆدرما لە٣٠ساڵی ڕابردوو پێشکەوتنێکی تۆکمەو گۆڕانێکی زۆری بەسەرداھاتووە. ھەرچەندە ھێشتا چارەسەری ئەم نەخۆشییە نەبینراوەتەوە، بەڵام چەندین چارەسەری جیاوازی کیمیایی و جەستەیی ھەن کەدەتوانن ببنە یارمەتی دەر لەباشتر بوون و کەمکردنەوەی نیشانەکان. ئەگەر ھەر یەک لە نیشانەکان ڕێگری کرد لە کارەکانی ژیانی ڕۆژانە پێویستە پزیشک ئاگادار بکەیتەوە.
ھەروەھا پێویستە داوا لە پزیشکەکەت بکەیت کەیارمەتیت بدات لەدۆزینەوەی گرووپێکی پشتگیری ناوخۆیی بۆ نەخۆشی سکلێرۆدرما. قسەکردن لەگەڵ کەسانی تر کە ئەزموونی ھاوشێوەیان ھەیە دەکرێت ببێتە یاریدەدەر بۆ ئەوەی ئەم نەخۆشییە درێژخایەنە ھیچ ڕێگرییەکی دەروونی لە ژیانی ڕۆژانەدا دروست نەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نەخۆشییە دەگمەنەکان
نیگەر
لە زمانی ئینگلیزیدا، وشەی نیگەر بەشێوەیەکی گشتی وشەیەکی ڕەگەزییە کە دژی خەڵکی ڕەشپێست بەکاردەھێنرێت، بە تایبەتی ئەمریکییە ئەفریقییەکان. چونکە بۆ ھێرشکردن بەکاردێت، تەنانەت ئەگەر تەنھا باس بکرێت و وەک قسەی ناشرین بەکارنەھێنرێت، زۆرجار بە ئیۆفیمیزمی “وشەی N” ئاماژەی پێدەکرێت.
مێژوو
ئەم وشەیە لە سەدەی ھەژدەھەمدا سەرچاوەی گرتووە وەک وەرگێڕانێک لە وشەی ئیسپانی نیگرۆ کە نەوەیەکی سیفاتی لاتینی نیگەرە کە بە واتای «ڕەش» دێت. بە تێپەڕبوونی کات واتایەکی سووکایەتی پێکرد و تا سەدەی بیستەم بوو بە سووکایەتییەکی ڕەگەزپەرستانە. بەم پێیە دەستی کرد بە نەمان لە کولتوری گشتی باودا. جێگیرکردنی لە بەرھەمە کلاسیکییەکانی ئەدەبدا، مشتومڕ و مشتومڕی بەردەوامی لێکەوتووەتەوە.
گوانگجو
گوانگجو شەشەم گەورەترین شاری کۆریای باشوورە لەلایەن بەڕێوەبەرایەتیی ڕاستەوخۆی حکوومەتی ناوەندی وەک شارێکی شارەوانی ھەڵبژێردراوە. ھەروەھا شارەکە پایتەختی پارێزگاری جیۆلا بوو تا ئەوکاتەی ئۆفیسی پارێزگاکە گوازرایەوە بۆ باشووری گوندی ناماک لە شارستانی موان لە سالی ٢٠٠٥ لەبەر ئەوەی شارەکە بەرزکرایەوە بۆ شارەوانی و سەربەخۆیی لە باشووری پارێزگای جیۆلا وەرگرت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارە تایبەت و شارەوانییەکان لە کۆریای باشوور
گێرالد کار (ئەستێرەگەڕ)
وێنۆک گێرالد کار (لەدایکبووی ٢٢ی ئابی ١٩٣٢ تا ٢٦ی ئابی ٢٠٢٠) ئەندازیاریی میکانیکی و ئەندازیاری فڕۆکەوانی و بۆشاییی ئاسمانی ھێزی پیادەی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکانە وە ئەستێرەگەڕی ناسایە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢ پۆل:مردووانی ٢٠٢٠ پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم پۆل:ئەندازیارانی میکانیکی ئەمریکی
جیبرەئیل
جیبرەئیل گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
جیبرەئیل ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دەیڤد بێلامی
وێنۆک دەیڤد بێلامی (OBE) (لەدایکبووی ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٣٣ تا ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ ) نووسەر، چالاکوانی ژینگە پارێز، ڕوەکناسی ئینگلیزە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣ پۆل:مردووانی ٢٠١٩ پۆل:ئەکتەرە ئینگلیزەکانی تەلەڤیزیۆن پۆل:ئەکتەرانی لەندەن پۆل:دەرچووانی کۆلێجی کینگز لەندەن
ھیندستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ھیندستان نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
مادا
وێنۆک|نەخشەی بڵاوبوونەوەی نەوەکانی [[نووح]] مادا (بەئینگلیزی: Madai، بەعەرەبی: مدای، بەعیبری: מָדַי، بەگریکی: Μηδος). کوڕی یافێسە یەکێکە لە ١٦ نەوەکەی نووح لە کتێبی سەرەتای ژیانی کتێبی پیرۆزی عیبریدا باس کراوە.
مادا کوڕی یافێس کوڕی نووح کوری لامەک کوری متلۆشەخ کوری پێغەمبەر ئیدریس کوری یارید کوری میھلاییل کوری قەینان کوری ئانۆش کوری پێغەمبەر شەیس کوری پێغەمبەر ئادەمە.
بەپێی تەورات، دوای لافاوەکەی نووح، ھەموو مرۆڤەکان جگە لەوانەی لەسەر کەشتی نووح لەسەر گوناھەکانیان مردن و نووح و کەشتیەکەی ڕزگاریان بوو، وە تۆوی مرۆڤ دیسان پەرش و بڵاو بووەوە؛ نووح سێ کوڕی ھەبوو بە ناوەکانی سام و حام و یافێس کە ھەموو ڕەگەزەکانی مرۆڤیان لێ ھاتوون.
لە نەوەکانی سام عەرەبەکانن(بێگومان عەرەبەکان لە یەکێک لە دوانزە ھۆزی ئیسماعیلیەوە ھاتبوون، کە ئیسماعیل، ئیبراھیمی باوکی، نەوەی سام بوو، دایکی کە میسری بوو، نەوەی حام بوو، لە ڕاستیدا عەرەبەکان سامیین) و ئینجا بەنی ئیسرائیلو ئیلامییەکان و بولگارییەکان و لیدییەکان ھاتوون، لە نەوەکانی حامەوە ھیندی و ئیندوس و ئەفریقییەکان ھاتوون، ھەروەھا تورکەکان و ئەوروپیەکان نەوەی یافێسن. (ئەم گێڕانەوەیە باسی ڕۆژھەڵاتی ئاسیا و ڕەسەنی ئەمریکی و ئوسترالیەکان ناکات).
یافێس حەوت کوڕی ھەبوو بە ناوەکانی یاوان، ماجوج، مادا، توبال، تیراس، گومێر و مێشێ، ئێرانییەکان لە نەوەی مادا بوون، ئاریەکان، چینییەکان، ڕووسەکان، سلاڤەکان منداڵی ئەون.
بە وتەی یومیلات، مادا ھاوسەرگیری لەگەڵ کچی سام(ئامۆزاکەی) کردووە و دواتر پێی باشتر بووە لەگەڵ خێزانی سام بژی نەک لەگەڵ خێزانەکەی خۆی لە دەریای ڕەشدا. لە کۆتاییدا زەوییەکیان پێدا بە ناوی خۆیەوە بە ناوی مادا یان (ماد). زانایانی تەورات ڕەچەڵەکی مادەکان دەگەڕێننەوە بۆ مادا.
ماد و گەلانی پێوەندیدار بە ئێران
کورد تا ئێستاش نەریتی ڕەچەڵەکی چوونەوە سەر مادای دەپارێزێت.
ئەوانی تر
ھەروەھا ھەندێک لە زانایان لە سەردەمی مۆدێرنتردا پەیوەندییان لەگەڵ گەلانی جۆراوجۆری پێشووتردا پێشنیار کردووە، وەک میتانی، ماتیانی، و مانناکان.
لە کتێبی یۆبیلەکاندا
بەپێی کتێبی یۆبیلەکان (١٠:٣٥-٣٦)، مادا لەگەڵ کچێکی سام ھاوسەرگیری کردبوو، و پێی باش بوو لە نێوان نەوەکانی سامدا بژی، لەبری ئەوەی لە میراتی تەرخانکراوی یافێس لە دەرەوەی دەریای ڕەش نیشتەجێ بن؛ بۆیە پاڕایەوە لە زاواکانی، ئیلام و ئاشوور و ئەرکفەخشاد، تا دواجار ئەو خاکەی کە بە ناوی ئەوەوە ناونرا، میدیا، بیدەنێ.