cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
خۆپیاکردووەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
چیرۆک
جاک ویڵن لێکۆڵەرێکی پێشووی وێستگەی پۆلیسی لۆس ئانجلەسە کە داوای لێکراوە کە لە چەند ڕووداوێکی سەیر بکۆڵێتەوە کە پەیوەندییان بە زنجیرەیەک ھەوڵی خۆکوژییەوە ھەیە. سەرەڕای ھەوڵەکانی، سەری لێدەشێوێست. سەرنجی گەڕانەکەی دەخاتە سەر کۆمەڵگایەکی نھێنی، کوی ڕیڤێرتی (بە لاتینی واتە 'ئەوانەی ئەگەڕێنەوە')، کە ئەندامەکانی بەنەمری ئەمێننەوە بە مانەوە لە لاشەی خەڵکی دیکەدا دوای مردنی خۆیان. کارمەندانی کۆمەڵگاکە، کە «شێپارد»یان پێ دەوترێ، خانەخوێ دەدۆزنەوە بۆ ئەو ڕۆحانەی کە دەگەڕێنەوە و «دەستپێکەر»یان نیشان دەدەن—شت کە گرینگ بوون لە ژیانی ڕابردووی ئەو ئەندامانەی کە دەگەڕێنەوە—کە ڕۆحە گەڕاوەکان «بەخەبەر» دێنێتەوە. لەکاتێکدا کە بەخەبەرھاتوون، ڕۆحە خۆپیاکردووەکە دەجەنگێت لەگەڵ ڕۆحی خانەخوێکەدا، و ڕۆحە دۆڕاوەکە دەنێردرێت بۆ ژیانی دوایی. لە دۆخەکەی ویڵندا، ئەم کردارە دەبێتە ھۆی تێکدانی پەیوەندی ھاوسەرگیرییەکەی کاتێک لاشەی ژنەکەی لەلایەن خۆپیاکردوویەکەوە دەستی بەسەردا دەگیرێت.
بکوژێک بەناوی ماڕکەس فۆکسەوە دەگەڕێتەوە بۆ ژیان لە لاشەی کچێکی بچووکدا. ھەردوو ڕۆحەکە شەڕ دەکەن، کە دەبێتە ھۆی تێکدانی بیرەوەرییەکانیان. ئەم ناکۆکییە خراپتر دەبێت کاتێک کچە بچووکەکە بە ڕێبەرنامەی کوی ڕیڤێرتی دەزانێت بۆ ڕۆحە گەڕاوەکان و دەست دەکات بە بەکارھێنانی زانیارییەکان بەبێ ئەوەی لێیان تێبگات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٤
ئیسلاماباد، کوڕانی
ئیسلاماباد (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کوڕانی، ناوچەی کوڕانی، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
چاڵەڕەش
چاڵەڕەش گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کەلار(ناوەند)، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
چاڵەڕەش لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی عیسایی و لە باشوور لەگەڵ گوندی چاڵەڕەشی کۆن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئەلی خاڵە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ژاڵەی سەفەر.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جەنگ (فیلمی ٢٠١٩)
داھاتوو
پاش سەرکەوتنی فیلمەکە، سیدھارت ھارت بیرۆکەی درووستکردنی زنجیرەفیلمی جەنگی لەلاوە درووستبوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ھیندییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی پۆل:فیلمەکانی یاش ڕاج فیلمز پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩ پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی سیدارت ئاناند
دەرعا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
ناسینەوەی ھێما بەبینایی
وێنۆک|300x300پیکسڵ|ڤیدیۆی پرۆسەی سکانکردن و ناسینەوەی ھێما بەبینایی لە کاتێکی ڕاستەقینە (OCR) بە سکانەرێکی گواستراوە ناسینەوەی ھێما بەبینایی یان خوێنەرێکی ئۆپتیکی ھێما (OCR) بریتییە لە گۆڕینی ئەلیکترۆنی یان میکانیکی وێنەی نوسراو، نوسراو یان چاپکراو بۆ نووسینی کۆدکراوەی ئامێر، جا لە بەڵگەنامەیەکی سکان، وێنەیەکی دیمەن (بۆ نموونە، نووسراوەکە لەسەر نیشانە و ڕێکلامی گەورە لە وێنەیەک بەپانی)یان لەژێر ناونیشان کە لەسەر وێنەیەک دانراوە (بۆ نموونەیەک: لە پەخشێکی تەلەڤیزیۆن). بە شێوەیەکی بەربڵاو بەکاردێت وەک فۆڕمێک داخڵکردنی داتا لە تۆمارەکانی داتا لە چاپکراوەکانەوە، یان بەڵگەنامەکانی پاسپۆرت، فاکس، بەیاننامەی بانکی، وەرگرتنی کۆمپیوتەری، کارتی بازرگانی، پۆست، چاپکردنی داتا جێگیرەکان، یان ھەر بەڵگەنامەیەکی گونجاو. ئەمە شێوازێکی باوە بۆ دیجیتایزکردنی دەقەکان بۆ ئەوەی بتوانرێت بە شێوەی ئەلیکترۆنی دەستکاری بکرێت، گەڕان، خەزن بکرێنرێن، نیشاندرێن لەسەر ھێڵ، و بەکاربھێنرێت لە پرۆسەی ئامێر وەک کۆمپیوتەر، و بەکاربھێنرێت، لە پرۆسەکانی دەقاندنەوەی دەقەکان، و لە دەقەکان وەک دەق بۆ قسەکردن. OCR بوارێکی توێژینەوە لە ناسینەوەی نموونەکان، زیرەکی دەستکرد و بینینی کۆمپیوتەر.
ڤێرژنە سەرەتایییەکان پێویستیان بە ڕاھێنان بوو لەگەڵ وێنەکانی ھەر کارەکتەرێک، و کاریان لەسەر یەک فۆرم لە یەک کاتدا دەکرد. سیستەمی پێشکەوتوو کە توانای بەرھەمھێنانی ئاستێکی بەرز لە وردەکاری ناسینەوەی ھەیە بۆ زۆربەی فۆنتەکان ئێستا باوە، و لەگەڵ پاڵپشتی بۆ چەندین فۆرماتی دیجیتاڵی وێنە. ھەندێک لە سیستەمەکان توانای ئەوەیان ھەیە کە دەرھێنانی فۆرماتی دووبارە بکەنەوە کە لە لاپەڕەی ڕەسەن نزیک دەبێتەوە، لەوانە وێنەکان، ستوونەکان، و پێکھاتەکانی تر کە نووسین نین.
مێژوو
جۆری سەرەتایی ناسینەوەی ھێما بەبینایی لەوانەیە بگەڕێندرێتەوە بۆ تەکنەلۆجییا تێلیگراف و دروستکردنی ئامێرەکانی خوێندنەوە بۆ نابینایان. لە ساڵی ١٩١٤، ئیمانوێل گۆڵدبێرگ ئامێرێکی دروست کرد کە کارەکتەرەکانی دەخوێندەوە و دەیگۆڕی بۆ کۆدی تەلەگراف. لە ھەمان کاتدا، ئێدمۆند فۆرنیێر دوئەلب (Edmund Fournier d'Albe) گەشەی بە ئۆپتۆفۆن دا، سکانەرێکی دروستکرد کە کاتێک بەسەر پەڕەیەکی چاپکراودا دەجوڵێت، دەنگ دروست دەکات کە ھاوشێوەی پیت یان کارەکتەرە دیاریکراوەکان دەبێت. لە کۆتایی ساڵانی ١٩٢٠ و ١٩٣٠، ئیمانوێل گۆڵدبێرگ ئەوەی دروست کرد کە ناوی لێنا «ئامێری ئاماری» بۆ گەڕان بەدوای ئەرشیفەکانی مایکرۆفیلم بە بەکارھێنانی سیستەمی ناسینەوەی کۆدی بینایی. لە ساڵی ١٩٣١، ژمارە ١٬٨٣٨٬٣٨٩ی پاتێنتی داھێنانی ئەمریکی پێبەخشرا. داھێنانەکە لەلایەن IBMەوە کڕدرا.
پێڕست
پۆل:ھێماکان پۆل:یوونیکۆد
زوزانا ستیڤولۆڤا
زوزانا ستیڤولۆڤا (لە دایکبووی ١٩٨٣) پارێزەری سلۆڤاکی، لە ساڵی ٢٠١٦، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا، بووە یەکەم ژنی سلۆڤاکی ئەو خەڵاتەی پێبدرێت.
ژیان
زوزانا لە ساڵی ١٩٨٣ لە سلۆڤاکیا لەدایکبووە. ئەو ئێستا مامۆستای زانکۆیە لە زانکۆی ترناڤا. ناوبراو بەشداربوو لە درووستکردنی ڕێسای کۆچبەری لە کۆماری سلۆڤاکیا. لە ساڵی ٢٠١٦، زوزانا کەمپەینێکی بۆ مافەکانی پەنابەران و کۆچبەرە ھاتووەکانی ئەوورپا سازکرد. زوزا چەند کەیسێکی گرنگی بردەوە، لەسەر ڕەتکردنەوەی ژمارەیەک لە پەنابەرانی ڕەتکراوە، کە دواتر بەھۆی چالاک و پاڵپشتی زوزاناوە قبوڵکران وەک پەنابەری سیاسیی لە سلۆڤاکیا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣ پۆل:زیندووان پۆل:ژنانی سلۆڤاکیا پۆل:ژنەن چالاکوانەکانی سلۆڤاکی پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
عەلیدۆست فەلاحەتی
عەلیدۆست فەلاحەتی ناسراو بە خاڵۆ عەلیدۆست (١٩٣١ لە ئیلام - ) مۆسیقازانی کورد، ئامێرساز و ژەنیاری بەتوانای ئامێری دووزەلە خەڵکی شاری ئیلام لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە.
ژیان
عەلیدۆست فەلاحەتی لە ساڵی ١٣١٠ لە شاری ئیلام لە دایک بوو. بە ھۆی ئەوە کە وازی لە ڕاو بوو، ھەموو کێوەکان و دارستانەکانی ناوچەی ئیلامی دەیناسی و بەم ھۆیە لە مەزرینەگی ژینگەپارێزیی ئیلام وەکوو ژینگەپارێز دەستیکرد بە کار کردن.
ئامێرسازی
عەلیدۆست فەلاحەتی لە چێکردنی ئامێری دووزەلە زۆر بەتوانایە. ئەو لە ھەموو تەمەنی دووزەلەی چێ کردووە و ھیچ ناو و نیشانەیەکیش لە سەری ئامێرەکانی دانەناوە، بەڵام لە ساڵانی ڕابردوو لە سەری ئامێرەکانی مۆری (ع.فلاحتی) دەنووسێتەوە. یەکێک لە دووزەلەکانی لە مۆزەخانەی مرۆڤناسیی ئیلام دەپارێزرێت.
فیلم
فیلمێکی دێکۆمانتەر لە لایەن فیلمسازێکی کوردی خەڵکی ئیلام میلاد شەماڵی سەبارەت بۆ ژیان و ھونەری عەلیدۆست فەلاحەتی سازراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی ئیلام پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:ژەنیارانی کورد پۆل:ژەنیارانی ئێرانی پۆل:ژەنیارانی دووزەلە
ئەلێکس مێرێت
ئەلێکس مێرێت (لەدایکبووی ٢٢ی ئازاری ١٩٩٧) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی ئیتاڵییە کە وەک گۆڵپارێز یاری دەکات لە خولی پلە یەکی ئیتاڵی بۆ یانەی ناپۆلی و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتاڵیا.
لە شاری ئۆدین لەدایکبووە، مێرێت لە تەمەنێکی زووەوە دەستی بە یاریکردن کرد لەگەڵ یانەی دۆناتێلۆ کالچیۆ پێش ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٢ بچێتە ناو سیستەمی بەناوبانگی لاوانی ئۆدێنێسی. دوای بەرزبوونەوە لە سیستەمی ئەکادیمی لە یانەکە، لە ساڵی ٢٠١٥ یەکەم یاری پیشەگەری خۆی ئەنجامدا. دواتر بە خواستن لەگەڵ سپاڵ یاری کرد. کە یارمەتی یانەکەی دا بۆ بردنەوەی نازناوی خولی پلە دووی ئیتاڵی لە ساڵی ٢٠١٧، و سەرکەوتن بۆ خولی پلە یەکی ئیتاڵی. لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ یانەی ناپۆلی.
لە ئاستی نێودەوڵەتیدا، مێرێت نوێنەرایەتی ئیتاڵیای کردووە لە ئاستەکانی خوار ١٦، خوار ١٧، خوار ١٨، خوار ١٩ و خوار ٢١ ساڵان و یەکەمین یاری خۆی بۆ ئیتاڵیا ئەنجامدا لە ساڵی ٢٠١٩، ھەروەھا نوێنەرایەتی وڵاتەکەی کرد لە پاڵەوانێتی سەرکەوتووی یۆرۆ ٢٠٢٠.
ئۆدێنێسی
یاریزانەکە بەرھەمی لاوانی ئۆدێنێسی، مێرێت بەرزکرایەوە بۆ پێکھاتەی یەکەم وەک گۆڵپارێزی دووەم لەدوای ئۆرێستیس کارنێزیس لە وەرزی ٢٠١٥–١٦. لە ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ لە جامی ئیتاڵیا یەکەمین یاری پیشەگەری خۆی ئەنجامدا بەرامبەر ئەتلانتا.
لە تەممووزی ٢٠١٦، مێرێت بە خواستن نێردرا بۆ خولی پلە دووی ئیتاڵیا یانەی سپاڵ بۆ وەرزی ٢٠١٧–١٨ بە خواستن گەڕایەوە بۆ سپاڵ
ناپۆلی
لە ٥ی تەممووزی ٢٠١٨، مێرێت گرێبەستی لەگەڵ ناپۆلی واژوو کرد تاوەکو ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣. تێچووی گواستنەوەکە کە ڕێکەوتبوون لەگەڵ ئۆدێنێسی بە ٣٥ ملیۆن یۆرۆ بڵاوکرایەوە. لە ١٤ی شوباتی ٢٠١٩ یەکەمین یاری خۆی لە ئەورووپا ئەنجامدا، لە بردنەوەی ٣–١ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر یانەی زیوریخی سویسری لە یاری یەکەمی لە قۆناغی ٣٢ی خولی ئەورووپا.
لە سەرەتادا زۆر جار لە ڕۆڵی سەرەکیدا نەبوو و کەمتر یاری پێدەکرا بە ھاوشانی دەیڤد ئۆسپینا لە ماوەی دوو وەرزی یەکەمی لەگەڵ ناپۆلی؛ لەگەڵ ئەوەشدا، لەژێر ڕاھێنەری نوێی یانەکە تا پشووی وەرزەکە بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ لە ئازاری ٢٠٢٠ کرا بە یەدەگ، چونکە ڕاھێنەرەکە پاڵپشتی گۆڵپارێزە کۆڵۆمبییەکە دەکرد بەھۆی بەھرەی گۆڵپارێزەکە لەگەڵ تۆپدا. بەھۆی ڕاگرتنی ئۆسپینا، لەگەڵ ئەوەشدا، لە یاری کۆتایی جامی ئیتاڵیای ٢٠٢٠ دژی یۆڤانتۆس لە ١٧ی حوزەیراندا مێرێت سەرەکی بوو؛ دوای ئەوەی یارییەکە بە بێ گۆڵ لە کاتی ئاساییدا تەواو بوو، مێرێت لێدانی یەکلاکەرەوەی پاولۆ دیبالای گەڕانەوە، یارمەتی تیمەکەی دا ٤–٢ بە لێدانی یەکلاکەرەوە بردییەوە. دوای ئەوە، مێرێت دووبارە گەڕایەوە بۆ یاریکردن بە سەرە لەگەڵ ئۆسپینا، کە بە تێکڕا ھەموو دووەم یارییەک بەشدار بووە لە وەرزی ٢٠٢٠–٢١، لەگەڵ ئەوەی ئۆسپینا و مێرێت لە ھەر یەکێک لە یارییەکانی خولی ئەورووپا، خولی ئیتاڵیا و جامی ئیتاڵیا یاریان کردووە.
کاروانی نێودەوڵەتی
مێرێت ئەندامێکی گرنگ بوو لە پێکھاتەی خوار ١٩ ساڵانی ئیتاڵیا کە بەشداری کرد لە جامی ئەورووپی خوار ١٩ ساڵی ٢٠١٦، کە لە دوای ئەوەی یاری کۆتاییان دۆڕان پاڵەوانێتییەکە بە دووەم بوون کۆتایی ھات؛ لەگەڵ کیلیان ئێمباپێ لە باشترین پێکھاتەی پاڵەوانێتییەکەدا بوون.
لە ئازاری ٢٠١٧، دوای ئاستێکی سەرنجڕاکێش بۆ سپاڵ لە خولی پلە دووی ئیتاڵیا، بانگکرا بۆ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتاڵیا بۆ پێکھاتەی پاڵاوتن بۆ جامی جیھانی لە یارییەکانیان بەرامبەر ئەلبانیا و یارییەکی دۆستانەدا بەرامبەر ھۆڵەندا.
لە ٢٢ی ئازاری ٢٠١٨، یەکەمین یاری خۆی لەگەڵ ئاستی خوار ٢١ ساڵانی ئیتاڵیا ئەنجامدا، وەک یاریزانێکی سەرەکی لە یارییەکی دۆستانەدا بەرامبەر نەرویج یاریکرد.
بەشداری کرد لە پاڵەوانێتی خوار ٢١ ساڵانی ئەورووپی لە ساڵی ٢٠١٩، لەژێر ڕاھێنەری لویجی دی بیاجیۆ، وەک گۆڵپارێزی یەکەمی ھەڵبژاردەی تیپەکە.
لە حوزەیرانی ٢٠٢١، لە پێکھاتەی ئیتاڵیا بۆ یۆرۆ ٢٠٢٠ بەشداری کرد. لە ١١ی تەممووزدا، مێرێت پاڵەوانێتی نەتەوەکانی ئەورووپای بردەوە لەگەڵ ئیتاڵیا دوای بردنەوەی ٣–٢ بە لێدانی یەکلاکەرەوە بەرامبەر ئینگلتەرا لە یاریگای وێمبلی لە یاری کۆتایی، دوای بەرامبەر بوون ١–١ کاتی زیادکراو. تاکە یاریزانی پێکھاتەکە بوو کە بەشداری یاری نەکات لە پاڵەوانێتییەکە.
شێوازی یاریکردن
بە گۆڵپارێزێکی بەھرەمەند و ئاییندەیەکی گەشی لێ چاوەڕێ دەکرێت لە میدیای ئیتاڵی، مێرێت بە گۆڵپارێزێکی خێرا، کە کاردانەوەی باشی ھەیە و توانای وەستاندنەوەی تۆپی نایابی ھەیە، سەرەڕای بەرزی و جەستەی سەرنجڕاکێش، و ناسراوە بە مامەڵەکردن و توانای ڕاکێشانی لە ھێڵەکەی. ھەروەھا لە میدیاکاندا ستایش کراون بۆ بڕیاردان، پێگەیشتن، و ھێمنی لەژێر فشاردا، ھەروەھا خۆڕاگری و ئەخلاقی کارکردنی، سەرەڕای لاوێتی یاریزانەکە؛ ھەروەھا، توانای ڕێکخستنی بەرگریی خۆی ھەیە و ناسراوە بە توانای وەستاندنی سزاکان. ھەرچەندە بەتوانایە لەگەڵ پێیەکانی، بەڵام ئەو بەھرەیەی وەک شتێک لە یاریزانەکە ئاماژەی پێکراوە کە پێویستی بە باشترکردنە. ھەروەھا بەدرێژایی کاروانی یاریکردنی لەگەڵ کێشەی جەستەیی و پێکانەکانی کێشەی ھەبووە.
نازناوەکان
سپاڵ
ئیتاڵیا خوار ١٩ ساڵان
ئیتاڵیا
تاکەکەسی
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیتالی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧ پۆل:زیندووان پۆل:CS1 Italian-language sources (it) پۆل:گۆڵپارێزانی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ناپۆلی پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠
کەوخانی گەورە
کەوخانی گەورە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری پەنجە عەلی باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی قوروە، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
کەوخانی گەورە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سام ئادەمز
سام ئادەمز یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، و ڕۆڵی لە چەندین فیلمی ئەمریکیدا بینیووە.
لیتوانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
لیتوانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ئانجیلێک کیدجۆ
ئەنجێلیک کیدجۆ (لەدایکبووی ) گۆرانیبێژ و ئەکتەر و چالاکوانی سینەمایی بەنینی - ئەمریکییە و بەھۆی کاریگەرییە مۆسیقییە جۆراوجۆرەکانی و کلیپە داھێنەرەکانییەوە ناوبانگی دەرکردووە. لە ساڵی ١٩٨٢ەوە کاردەکات. لە ساڵی ٢٠٠٧ گۆڤاری تایم ناوی «خانمە گۆرانیبێژی پێشەنگی ئۆپێرا لە ئەفریقا»ی لێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:باڵیۆزی نیازپاکی یونسێف پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فەڕەنسی پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکان پۆل:زیندووان پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی
حەجەر ئەسوەد
حەجەر ئەسوەد شارێکە لە سووریا. کەوتووەتە پارێزگای ڕیف دیمەشق. دانیشتووانی شارەکە ١٠١٬٨٢٧ کەسن. حەجەر ئەسوەد ٦٦٨ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزترە. شارەکە ٤ کیلۆمەتر لە باشووری ناوەندی شاری دیمەشقەوە دوورە. حەجەر ئەسوەد بە ١٣مین گەورەشاری سووریا دادەنرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
لافاوەکانی ٢٠٢١ی ئەورووپا
لە ١٢ی تەممووزی ٢٠٢١ەوە لە چەندین وڵاتی ئەورووپا بەھۆی باران بارینی زۆرەوە لافاو دروست بوو. زیانێکی بەرچاوی گیانی و مادی لێکەوتەوە. لافاوەکە لە سەرەتا و لە بەریتانیا و پاشان لە سەرتاسەری باکوور و ناوەڕاستی ئەورووپا، لەوانە نەمسا، بەلجیکا، ئەڵمانیا، لوکسەمبورگ، ھۆڵەندا، سویس و ئیتاڵیا گرتەوە. بەھۆی لافاوەوە لانیکەم ١٩١ کەس گیانیان لەدەستداوە، ١٥٩ کەس لە ئەڵمانیا، ٣١ کەس لە بەلجیکا و ١ کەس لە ئیتالیا. جگە لە زیانە گیانییە پشتڕاستکراوەکان، زیانێکی زۆر بە ژێرخانی ئابووری لەو وڵاتانە کەوتووەتە بە تایبەتی لە ئەڵمانیا زیانە گیانی و مادییەکان زۆر بوون. بەھۆی ئەم ڕووداوەوە، زانایان، چالاکوانان و پەیامنێران بە شێوەیەکی گشتی تیشکیان خستە سەر ھۆکارەکانی دروستبوونی ئەم لافاوە چاوەڕوان نەکراوە، بەشی زۆری ھۆکارەکانی گەڕێنەرایەوە بۆ گۆڕانی کەش و ھەوا.
سەرچاوەکان
پۆل:لافاو لە ئەڵمانیا پۆل:لافاو لە ئەورووپا پۆل:لافاو لە ئیتالیا پۆل:لافاو لە بەریتانیا پۆل:لافاو لە بەلجیکا پۆل:لافاو لە سویس پۆل:لافاو لە لوکسەمبورگ پۆل:لافاو لە نەمسا پۆل:لافاو لە ٢٠٢١
فرانسیس مەکدۆرماند
فرانسیس لە ساڵی ١٩٨٤، بۆیەکەمینجار بە فیلمی Blood Simple دەرکەوت. لە ساڵی ١٩٩٦، لە فیلمێکی کۆمێدیای ڕەش بەناوی فارگۆ (Fargo) دەرکەوت، بەھۆی ئەم فیلمەوە خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین خانمەئەکتەر بەدەست ھێنا. دواتر بەبەشداریکردنی لە فیلمەکانی Mississippi Burning (١٩٨٨)، Almost Famous (٢٠٠٠)، ھەروەھا North Country (٢٠٠٥) پاڵێوراوبوونی بۆ خەڵاتی ئۆسکار لە پۆلینی باشترین خانمەئەکتەری پاڵپشت بەدەست ھێنا. لە ساڵی ٢٠١٧، لە فیلمی Three Billboards Outside Ebbing, Missouri بەڕۆڵی سەرەکی دەرکەوت، بەھۆی ئەم فیلمەوە بۆ دووەمینجار خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین خانمەئەکتەری وەرگرت.
فرانسیس لە ساڵی ١٩٨٤، بۆیەکەمینجار لە شانۆیەکی برۆدوەی لەژێر ناونیشانی (Awake and Sing!) بەشداریکرد. لە ساڵی ٢٠١١، بەھۆی بەشداربوونی لە شانۆگەری خەڵکی باش (Good People) توانی خەڵاتی تۆمی بباتەوە بۆ باشترین خانمەئەکتەری شانۆ.
ژیانی کەسی
فرانسیس لە لە ساڵی ١٩٧٩، بەکالۆریۆسی لە شاننۆ بەدەستھێناوە لە کۆلێژی بێتانی، زانکۆی یەیڵ. ھەر لە ھەمان زانکۆ لە ساڵی ١٩٨٢، ماستەری بەدەستھێناوە. ئەوکاتەی لە نیویۆرک سیتی بووە، ھاوژووری ئەکتەر ھاڵی ھانتەر بووە.
فرانسیس مەکدۆرماند لە ساڵی ١٩٨٤، ھاوسەرگیری لەگەڵ دەرھێنەر جۆیل کۆین کرد، لە ساڵی ١٩٨٥ منداڵێکیان لە پاراگوای بەناوی پێدرۆ لەخۆگرت، ئەوکاتە منداڵەکە ٦ مانگان بوو. ئەوان وەک خێزان لە نیویۆرک نیشتەجێن، ھەروەھا ماڵێکیشیان ھەیە لە بۆلیناس، کالیفۆرنیا.
سەرچاوەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم پۆل:خانمەکتەرانی ڕۆلی سەرەکی براوەی خەڵاتی ئێمی لە پێشکەشکردنی ناوازە بۆ کۆمەڵە زنجیرەیەک یان فیلم پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:بەرهەمهێنەرانی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب
مەراجول
مەراجول گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
مەراجول ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە یارسانی پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ئارون ناگار
ئارون ناگار دەرھێنەری فیلم، نووسەر، دەستکاریکەر، بەرھەمھێنەر و ئەکتەرێکی ھیندییە کە لەبەر فیلمە ھیندییەکانی ناسراوە.
ڕەزگەی خواروو
ڕەزگەی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ژاراوە، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ڕەزگەی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بادیناوی پیران لە شارستانی پیرانشار لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆزینە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سپیگڵە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی باریکان.
ئاشانتی
ئاشانتی شیکۆیا دۆگلاس لەدایکبووی ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٠، گۆرانیبێژ و ئاوازدانەر و بەرھەمھێنەری تۆمار و سەماکار و ئەکتەر و مۆدێلی ئەمریکییە. لە سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠دا ناوبانگێکی زۆری بەدەستھێنا. ئاشانتی بەھۆی یەکەم ئەلبوومی خۆیەوە بەناوبانگ بوو بە ناوی ئەشانتی، کە گۆرانیی "فوولیش" بووە پڕفرۆشترین گۆرانی ھەفتەی یەکەمی، لە مانگی نیسانی ٢٠٠٢دا زیاتر لە ٥٠٣ ھەزار دانە لە ئەمریکا فرۆشرا. ئەلبومەکە ژمارەی پێوانەیی تۆمارکرد بۆ گەورەترین فرۆشی ھەفتەی یەکەم بۆ ھونەرمەندێکی ژن، کە فرۆشی ھەفتەی یەکەمی ئەلیسیا کیس و لۆرین ھیڵی تێپەڕاند. ھەر لەو ھەفتەیەدا بووە یەکەم گۆرانیبێژی ژن کە دوو گۆرانی لە ١٠ باشترین گۆرانییەکانی بیلبۆرد ھۆت ١٠٠دا ھەبێت، بە گۆرانییەکانی "فوولیش" و " خۆشەویستی چییە؟". دیسان ئاشانتی بە سێ گۆرانی یەکەمی "فوولیش"، "خۆشەویستی چییە؟" و "ھەمیشە لە کاتدا" ژمارەیەکی پێوانەیی دیکەی لە بیلبۆرد ھۆت ١٠٠ تۆمارکرد لە ھەمان ھەفتەدا، بووە یەکەم ژن کە ئەو سەرکەوتنە بەدەستبھێنێت. لە ساڵی ٢٠٠٣ یەکەم خەڵاتی گرامی بۆ باشترین ئەلبوومی ڕیتم و بلووزی بەدەستھێنا بە ئەلبومێک کە ناوی خۆی لێنابوو. تا ساڵی ٢٠٠٨ نزیکەی ١٥ ملیۆن دانە لە گۆرانییەکانی لە جیھاندا فرۆشتبوو. ئاشانتی کۆتایی بە ساڵانی ٢٠٠٠ ھێنا وەک سێیەم ھونەرمەندی بەناوبانگی ڕیتم و بلووز دوای ئەلیسیا کیس و بیۆنسێ. ھەروەھا وەک ٣٨ھەمین باشترین ھونەرمەندی ئەو دەیەیە ڕیزبەندی کراوە. و گۆرانی «فوولیش» پلەی ١٧ی لەم دەیەدا بەدەستھێنا بە فرۆشتنی زیاتر لە ٧٫٤ ملیۆن دانە لە ئەمریکا.
سەرچاوەکان
پۆل:تۆماری ھونەرمەندانی دیف جام پۆل:ژنە مۆدێلە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:کچە ئەمریکیە سەماکارەکان پۆل:سۆپرانۆ ئەمریکییەکان پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:تۆماری بەرھەمھێنەرانی ھیپ ھۆپی ئەمریکی پۆل:خێرخوازە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:زیندووان
چین (پێشوو)
چینی پێشوو، وە ھەورەھا پێی ئەوترا فو چین (苻秦) ، (٣٥١ تا ٣٩٤) یەکێک بوو لە زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین لە سەردەمی شانزە شانشینەکە لە مێژووی دێرینی چین، کە لەلایەن ڕەگەزی (دی)وە ئەفسەر فو جیان لە ٣٨٥ دامەزراوە. جگە لە ناوی ئیمپراتۆریەتەکە چینی پێشوو زۆر کەمتر و بێ توانا تر بوو لە ئیمپراتۆریەتی چین، کە ئیمپراتۆریەتی چین فەرمانڕەوایەتی تەواوی چینی دەکرد لە سەدەی سێیەمی پێش زاین لە مێژوو. ھاوەڵناوی (پێشوو) بەکارھاتووە بۆ لەیەکتر جیاکردنەوەی (چینی دواتر) کە ویلایەتێکە لە  (٣٨٤ تا ٤١٧ی زاینی) بوونی ھەبووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین پۆل:دامەزراوەکانی ٣٥١ پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ٣٩٤ پۆل:چینی پێشوو
ڕۆبێرت ئادەمسن
ڕۆبێرت ئادەمسن یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، و ڕۆڵی لە چەندین فیلمی ئەمریکیدا بینیووە.
مەعەڕەت نوعمان
مەعەڕەت نوعمان شارێکە لە سووریا. کەوتووەتە پارێزگای ئیدلیب. دانیشتووانی شارەکە ٩٠٬٠٠٠ کەسن. مەعەڕەت نوعمان ٥٣٠ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزترە. شاعیری عەرەب ئەبووعەلا مەعەری لەم شارە لەدایکبووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
چاڵەڕەشی کۆن
چاڵەڕەشی کۆن گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کەلار(ناوەند)، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
چاڵەڕەشی کۆن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چاڵەڕەش و لە باشوور لەگەڵ گوندی قولەسوتاو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ئەلی خاڵە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ژاڵەی سەفەر.
تاوەری سۆیێمبیکا
تاوەری سۆیەمبیکا (زمانی تاتاری: Сөембикә манарасы؛ بە ڕووسی: Ба́шня Сююмбикэ́)، کە بە مزگەوتی خانیش ناودەبرێت، ڕەنگە ئاشناترین ھێما و ھێمای تەلارسازی کازان بێت. وێنۆک|تاوەرەکە لە سەردەمی ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیادا سەردەمانێک بەرزترین پێکھاتەی کرملینی ئەو شارە بوو، پێشتر یەکێک بوو لەو تاوەرانەی کە پێیان دەوترێت تاوەرە مەیل. تا ساڵانی نەوەدەکان، مەیلی ١٩٨ سانتیمەتر (٧٨ ئینچ) بووە. بۆ ڕاستکردنەوەی تاوەرەکە لە ساڵانی ١٩٣٠ و ١٩٩٠دا ڕێگەی جۆراوجۆری سەقامگیرکردن بەکارھێنرا و چیتر مەیل نییە
ڕێکەوتی دروستکردنی تاوەرەکە لە نھێنیدا پۆشراوە. چەندین زانا مێژووی دروستکردنی دەگێڕنەوە بۆ وەرچەرخانی سەدەی ١٨، کاتێک تاوەرە قاتییەکان لە ڕووسیادا لە ڕادەبەدەر بەناوبانگ بوون.
ئەفسانەیەک باس لەوە دەکات کە تاوەرەکە زیاتر لە سەدەیەک پێشتر لەلایەن پیشەسازییەکانی ئیڤانی ترسناکەوە تەنھا لە ماوەی ھەفتەیەکدا دروست کراوە. وەک ئەفسانە دەڵێت، شاژنی کازان سۆیەمبیکا خۆی لە بەرزترین پلەوە فڕێدایە خوارەوە، ھەربۆیە ناوی لێنراوە.
ھەندێک لە زانایان پێیان وایە کە ڕەنگە مێژووی تاوەرەکە زیاتر لە سەدەی ١٨ بگەڕێتەوە. ئەگەر بەڕاستی تاوەرەکە ڕەنگدانەوەی ھەندێک تایبەتمەندی ڕەسەنی تەلارسازی تاتار بێت، ئەوا بە دڵنیایییەوە دەبوو دیزاینەکەی کاریگەری لەسەر تاوەرەکانی کرێملین لە مۆسکۆ ھەبێت.
بە گوتەی زانا ڕاڤیل بوخارایڤ، پێویستی ئەو تاوەرە، کە وەک تاوەرێکی چاودێری سەربازی دروست کراوە، جێگەی پرسیارە. ئەو ڕای گەیاند کە ناوچەکە لەو کاتەدا تاڕادەیەک ئارام بووە و تاوەرێکی دیکەی ھەبوو پێشتر لە تەنیشت کاتدراڵی بلاگۆڤێشێنسکی بوونی ھەبووە. ئەو بانگەشەی ئەوە دەکات کە ئەگەر تاوەرەکە لە سەدەی ١٨دا لەلایەن ڕووسەکانەوە دروستکرابا، ئەوا دروستکردنی تاوەرێکی دیکە بۆ ئەو مەبەستە زیادەڕۆیی و گرانە دەسەلمێندرا. سەرەڕای ئەوەش، کاریگەری ئیسلامیی تەلارسازی تاوەرەکە بە ناتایبەتمەندی دەھێنێتەوە ئەگەر بە ڕەچەڵەک ڕووسی بووبێت. لایەنگرانی ئەو تیۆرییە ئاماژە بەوە دەکەن کە تاکە پێکھاتە ھاوشێوەکان لە ئاسیای ناوەڕاستدا دروستکراون کە لە ڕووی سیاسی و کولتوورییەوە پەیوەندییان بە خانەیەتی جێھێڵراوی کازانەوە ھەبووە. چەندین ڕاستی ئاماژە بە ڕەوایەتی ئەم تیۆرییە دەکەن: قەبارەی بیناسازییەکە، نەبوونی بەڵگەی بەڵگەنامەیی کە پشتگیری لە بیناسازی ڕووسی بکات، ڕێزگرتن لە تاوەرەکە لەلایەن دانیشتووانی ناوخۆیی تاتارەوە و ھتد.
لە سەردەمی ئیمپراتۆرییەتدا پێشتر تاوەرەکە ھەڵۆیەکی دوو سەری لەسەر بوو، کە بەلشەفییەکان ئەستێرەیەکی سووریان لە شوێنی دانابوو. لە ئێستادا تاجی ھیلالێکی موسڵمانی لەسەر دانراوە. لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا، تەلارساز ئەلێکسی شچۆسێڤ، ھێڵکاری پێکھاتەکەی لە وێستگەی شەمەندەفەری کازان لە مۆسکۆ بەرھەم ھێنایەوە.
سۆفیا بوش
سۆفیا بوش ئەکتەرێکی ئەمریکییە. لەنێو ئەو فیلمانەی کە ڕۆڵی تێدا گێڕاوە، دەتوانین باسی ڤان وایڵدەر، جۆن تەیکەر دەبێ بمرێت، کرۆسڕۆدز بکەین.
سەرچاوەکان
پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:چالاکوانانی کالیفۆڕنیا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
تۆم ئادکۆکس-ھێرناندێز
تۆم ئادکۆکس-ھێرناندێز یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، و ڕۆڵی لە چەندین فیلمی ئەمریکیدا بینیووە.
بێگۆزا
بێگۆزا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
بێگۆزا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
تەرتووس
تەرتووس شارێکە لە سووریا. کەوتووەتە پارێزگای تەرتووس. دانیشتووانی شارەکە ٨٩٬٤٥٧ کەسن. تەرتووس ٢٢ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزترە. بەھۆی بوونی بەندەرێکی گەورەی دەریایی ئەوا شارەکە لە وەرزی ھاوین بەناوەندێکی گەشتیاری سووریا دادەنرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا پۆل:کۆڵۆنیا (ڕۆمان)
لیتوانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
لیتوانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ھێڵی کەمەرەیی
ھێڵی کەمەرەیی بریتییە لە خوڵگە و ھێڵێکی خەیاڵی گریمانەیی کە ھەردوو نیوەگۆی ھەسارەکان دەکات بە دوو لەتەوە بەیەکسانی. ھێڵی کەمەرەیی ھەسارەی زەوی زەمین دابەش دەکات بۆ دوو بەش: نیوەگۆی باکووری زەوی و نیوەگۆی باشووری زەوی. بەدیاریکراوی لە ڕوانگەی جوگرافی ھێڵی کەمەرەیی زەوی ھێڵی پانییە و بڕەکەی یەکسانە بە «سفر» کە بووەتە پێوەرێکی بنەڕەتی بۆ ھەڵسەنگاندنی کەش و ھەوای زەوی.
کەش و وەرزی کەمەرەیی
لەسەرجەم ناوچەکانی ھێڵی کەمەرەیی و ناوچەکانی نزیکی جیاوازییەکی ئەوتۆ بەدی ناکرێت لە نێوان وەرزەکانی، چونکە پلەی گەرما بە بەردەوامی بەرزە بە درێژایی ساڵ (ھاوین)، جگە لەھەندێ ناوچەی دەگمەن نەبێت کە بەھۆی بەرزی و نزمی زەوییەوە کەشێکی شێداریان دەبێت کە پێی دەڵێن وەرزی شێ (زستان نییە)، دەکرێت ناوچە کەمەرەیییەکان دابەش بکەین بۆ دوو وەرز: وەرزی وشکاوی و وەرزی شێداری. زۆرینەی ناوچەکانی نزیک لە ھێڵی کەمەرەیی شێدارن بە درێژایی ساڵ ھەروەھا ھەندێک جیاکاری وەرزیشیان ھەیە ئەمەش بەھۆی جیاوازی بەرزو نزمی و دوور و نزیکیان لە دەریا و زەریاکان، زۆرینەی ناوچە کەمەرەیییەکانی زەوی بە ئاو داپۆشراون. بەرزترین خاڵی زەوی لە ھێڵی کەمەرەیی لە ئیکوادۆرە کە ٤٦٩٠ مەتر بەرزە کەوتووەتە سەرھێڵی پانی سفر و ھێڵی درێژی ٧٧٬٥٩٬٣٣.
وڵاتە کەمەرەیییەکان
وڵاتانی کەمەرەیی ئەوانەی کەوتوونەتە سەر ھێڵی کەمەرەیی بریتین لە:گابوون ،کۆنگۆ ،ئۆگەندا ،کینیا ،سۆماڵ، ئەندۆنیزیا ،ئیکوادۆر ،بەڕازیل ،کۆڵۆمبیا.
جیۆدیسیای ھێڵی کەمەرەیی
چەپ|150px
ھێڵی کەمەرەیی بڕێکی نەگۆڕە کە سفرە. بەھۆیەوە دووری شوێنەکان دیاری دەکرێت لە جەمسەرەکانی زەوییەوە، ھەروەھا ھێڵەکانی درێژی دەیبڕن کە بەھۆیەوە شوێنی وڵاتانی پێ دیاری دەکرێت لەبارەی خۆڕھەڵات و خۆڕئاوا. درێژی ھێڵی کەمەرەیی ٤٠٬٠٧٦ کم ە، ھەروەھا درێژی ھێڵەکانی درێژی ١١١٬٣٢کم. دەکرێت دووریمان لە ھێڵی کەمەرەیی دیاری بکەین بەھۆی ئەستێرەی جەمسەرەوە. ھەروەھا لەسەر ھێڵی کەمەرەیی ئەستێرەی باکوور (ئەستێرەی جەمسەر) نابینرێت، بۆیە زۆرینەی دەریاوانان کاتێک ئەستێرەی باکوور نابینن ئەوە دەزانن کە لەسەر ھێڵی کەمەرەیی یان نیوەگۆی باشووری زەویین.
پاڵەپەستۆی کەش و با
چەپ| 150 px ناوچە کەمەرەیییەکان لەژێر پاڵەپەستۆی نزمی ھەوا دان کە پێی دەڵێن گەرمەتاو، کە بەھۆیەوە پلەی گەرمی بە بەردەوامی بەرزە و ئاراستەی بایەکان بەردەوام بەرەو ژوور ھەڵدەکشێن، و بەھۆی تایبەتمەندی «ھەڵگرتنی با» کە تۆزێکی زۆر لەخۆ دەگرێت پلەی گەرمی زیاتر بەرز دەکاتەوە، ھەروەھا ڕێژەی شێ زۆر دادەبەزێنێت ، بەھۆیەوە پاڵەپەستۆ بەرەو ڕێژەی نزمتر دەڕوا. ھەروەھا ھەرێمەکانی کەمەرەیی بایان ھەیە، پێی دەڵێن بای ھەرێمی، کە تەندروستی مرۆڤ ناجێگیر دەکات و ڕێگری لە بەرزبوونەوەی شێ دەکات. ئەم ھەڵکردنی بایە سەرجەم ھەرێمەکان دەگرێتەوە؛ جوولەی بایەکان بەھۆی گەرماوە کەم دەبێت کە لەئەنجامدا پاڵەپەستۆش نزم دەبێتەوە. ئەم بارودۆخە پتر دەبێت بە نزیک بوونەوەی زیاتر لە ھێڵی سفری کەمەرەیی، کە تێیدا جوولەی ھەوا تەواو ڕادەوەستێت، بەمەش بایەکان وەک ستوون بەرەو سەرەوە دەڕۆن کە لمێکی زۆریان لەگەڵ خۆیان ھەڵگرتووە. ھێز و توانای بایەکە تاوەکو بەرزتر بێتەوە فراوانتر و بەھێزتر دەبێت تا دەگاتە چینە بەرزەکانی کەش لەو شوێنە بەرزەفڕانەی کە پلەی گەرمی نزمە کە بەھۆیەوە بایەکە بەو لمەش کە ھەڵی گرتووە دەگۆڕدرێن بۆ بارانێکی بەلێزمە و لەناوچەکانی دەورووبەری دای دەبارێنێت. بەڵام تاوەکو لە ھێڵی سفری کەمەرەیی دوور بکەوینەوە دەبینین ئەم پاڵەپەستۆیەی ھەوا بەرزتر دەبێتەوە بەجۆرێک ھەست بە جیاوازییەکەی دەکرێت؛ کە بڕی خێرایی با زیاترە و ھەست بە بای بازرگانی دەکەین، کە بایەکی ڕێکە و بە پوختی جوولە دەکات بەتایبەت لەسەر ڕووی دەریاکان کە ئاوی بەھەڵم بووی سەر دەریاکان لەگەڵ خۆی دەھێنێت بۆ سەر وشکانی و دای دەبارێنێت.
پلەی گەرما
پلەی گەرما لە زۆرینەی ناوچە کەمەرەیییەکان بەرزە، جۆرە کەشێکی تایبەتی ھەیە کە پێی دەڵێن کەش و ھەوای کەمەرەیی، زۆر گەرمە، بە درێژایی ساڵ، بەجۆرێک بەھیچ شێوەیەک لە ٢٧ سلیلیزی زیاتر دانابەزێت؛ ھەست بە وەرزەکانی ساڵ ناکرێت؛ ھەروەھا خۆڕ زۆر نزیکە لە ڕووی زەوی. کە بەشێوەی ستوونی تیشکەکەی بەر زەوی دەکەوێت، بە تایبەت ئەوکاتانەی کە خۆڕ ڕاستەوخۆ دەگاتە سەر ھێڵی سفری کەمەرەیی.
بارانبارین
بەگشتی ئەوبارانانەی لە ناوچە کەمەرەیییەکان دەبارێت بارانی بەلێزمە و خوڕن کە پێیان دەڵێن «شەستەباران»، ئەمەش بەھۆی چڕی ئەو لم و خۆڵانەیە کە بایەکان ھەڵیان گرتووە، بەھۆی ئەوەی بایەکان لە ناوچە وشکاوەکییەکان بەشێوەی ستوون بەرەو بەرزی ھەڵدەکشێن، لەگەڵ خۆیان خۆڵێکی زۆر دەبەن بۆ چینە بەرزەکان کاتێک دەگەنە پلەی گەرمی نزم دەگۆڕدرێن بۆ باران و لە ناوچەکانی نزیک ھێڵی کەمەرەیی دای دەبارێنن. بۆیە دەبینین لەبەرە بەیانێکی زوودا تەم و مژ دروست دەکەن، لەگەڵ ھەڵھاتنی خۆڕ و بەرزبوونەوەی پلەی گەرما نامینێن و لەسەر ڕووی زەوییەکان دەنیشن (بڕوانە سەرچاوەی ئاوی ڕوەکەکانی بیابانی ئەتەکاما)، پلەی گەرما لەھەر ساتێکدا یەک پلەی سلیلیزی بەرزدەبێتەوە بە ڕووبەری ١٠٠ مەتر، بەمە ھەوایەکە بەرەو بەرزی دەڕوا و ھەندێک لە تەمەکان لەگەڵ خۆی دەبات و لەگەڵ گەردەتۆزەکانی بای گەرم تێکەڵ دەبن و دەبنە باران بۆیە لەھەندێک شوێنی کەمەرەیی بە بەردەوامی باران دەبارێت بە درێژایی ساڵ، بارانەکان بە ڕێکی و بە ڕێکخراوەیی دێنە خوارەوە ھەموو ڕۆژێک لەھەمان ساتدا، ئەمە چووەتە ناو کەلتوری دانیشتووانەکانەوە بەجۆرێک دەزانن کەی دەبارێت و کەی تەواو دەبێت، بۆیە زۆر جاران لەنێوان خۆیان دەڵێن “بە نیازی دیدار تا دوای باران".
ھەرێمی ئاوەزێی ئەمازۆن
ھەرێمی ئەمازۆن کەوتووەتە ئەمریکای باشوور (بڕوانە شێوەی ڕووباری ئەمازۆن)، ئەم ھەرێمە زۆرینەی خاکی بەڕازیل و بەشێکی بۆلیڤیا و پێروو و ئیکوادۆر و کۆڵۆمبیا و فەنزەوێلا و گینیا پێکدێنێت. زەوییەکی دەشتەنییە لەبەری خۆڕھەڵاتدا بۆیە پێشی کراوەیە بۆ بای بازرگانی کە بارانێکی زۆری لەگەڵ خۆی ھێناوە لە زەریای ئەتڵەسی، بۆیە بارانێکی ڕێکی لێ دەبارێت بە درێژایی ساڵدا لەھەموو بەشەکانی. بۆنموونە ڕێژەی بارانبارینی ساڵانە لە شاری پارا(Para)دەگاتە (٢١٨سم)؛ ھەروەھا لە شاری مەناوس (Manaus)دەگاتە (١٦٥سم). ئەم ڕێژەیە زیاتر دەبێت تاوەکوو زیاتر بچیتە ناو قۆڵایی ئەمازۆن و نزیک ببیتەوە لە زنجیرەچیاکانی ئەندێز، بۆ نموونە لە شارێکی وەک ئیکیتۆس(Iquitos)لە پێروو ڕێژەی باران دەگاتە (٢٥٠سم).
ھەرێمی ئاوەزێی کۆنگۆ
ناوچەی کۆنگۆ کەوتووەتە ناوجەرگەی کیشوەری ئەفریقا (بڕوانە شێوەی ڕووباری کۆنگۆ). زۆرینەی بەشەکانی کۆنگۆ کەش و ھەوایەکی کەمەرەیی ھەیە؛ بۆ نموونە لەباکووری کۆنگۆ تا دەگاتە ھێڵی پلە پێنجی کەمەرەیی پلەی گەرما لە ٢٦ سلیلیزی جێگیر بووە. جیاوازی پلەی گەرمای ھەموو کۆنگۆ لەساڵێکدا تەنھا دوو پلەیە بەڵام جیاوازی گەرمای نێوان شەو و ڕۆژی ١٢ پلەی سەدییە. باران لە کۆنگۆ بەردەوام دەبارێت ساڵانە ڕێژەی بارینی (١٥٠سم). وێنۆک
ھەرێمی کەناراوەکانی گانا
ھەرێمە کەناراوەکانی گانا کەوتووەتە بەری خۆڕئاوای کیشوەری ئەفریقا (بڕوانە نەخشەی گانا)، کەوتووەتە بەری باکووری ھێڵی کەمەرەیی زەوی (٥ تا ١٠ پلەی پانی)، کەش و ھەوایەکی کەمەرەیی ھەیە. ڕێژەی بارانبارینی بەرزە ساڵانە (٤٢٥سم) بارانی لێ دەبارێت، بەتایبەت کاتێک دەکەوێتە بەر شەپۆڵی بای باشووری خۆڕئاوا کە لە زەریای ئەتلەسییەوە ئاوێکی زۆری ھەڵگرتووە. ئەم بارانبارینە ناوچەکانی کەنداوی گینیاش دەگرێتەوە بە درێژایی ساڵ، ساڵانە بڕی (١٢٠٠سم) بارانی لێ دەبارێت.
ھێڵی کەمەرەیی ئاسمانی
ھەروەک ھێڵی کەمەرەیی زەوی ھێڵێکی گریمانەیی زانستییە بەڵام کەوتووەتە سەر ڕووی ئاسمان، بەھۆیەوە شوێن و جوولەی ئەستێرەکان دیاری دەکەین بۆ پتر زانیاری بڕوانە گەردوون و ئاسمان ناسی.
ھێڵی کەمەرەیی موگناتیسی
ھێڵێکی گریمانەیی فیزیایییە، بۆ دیاریکردنی توانستی ھێزی کێشکردنی زەوی سوودی لێ دەبینرێت بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە زانستی فیزیا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:جیۆدیسیا پۆل:جوگرافیا پۆل:جوگرافیا بەپێی جێگا
دارەیا
دارەیا شارێکە لە سووریا. کەوتووەتە پارێزگای ڕیف دیمەشق. دانیشتووانی شارەکە ٨٤٬٠٤٤ کەسن. دارەیا ٦٨٩ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزترە. شارەکە ٨ کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژئاوای دیمەشق دوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا
ئێران لە جامی نەتەوەکانی ئاسیا
وێنۆک|ھەڵبژاردەی ئێران لەساڵی ٢٠١٩ ئێران لە جامی نەتەوەکانی ئاسیا مێژووی بەشداری ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێران لە جامی نەتەوەکانی ئاسیا دەکۆڵێتەوە. جامی ئاسیا پاڵەوانێتییەکی تۆپی پێیە کە لە ژێر چاودێری یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا بەڕێوەدەچێت و ھەر چوار ساڵ جارێک لە وڵاتێکی ئاسیا بەڕێوەدەچێت و براوە مافی بەشداریکردن لە جامی کیشوەرەکان وەردەگرێت کە لەلایەن فیفا ڕێکدەخرێت. یەکەم خولی ئەم پاڵەوانێتییە لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ١٩٥٦ بەڕێوەچوو و لەلایەن ھۆنگ کۆنگەوە میوانداری کرا و لەو کاتەوە ھەر چوار ساڵ جارێک بە بەردەوامی بەڕێوەدەچێت. دوایین خولی جامی گەلانی ئاسیا ١٧ەمین خولی جامی نەتەوەکانی ئاسیایە کە لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٩ بەڕێوەچوو و لەلایەن ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبییەوە میوانداری کرا و بە پاڵەوانێتی قەتەر کۆتایی ھات. ھەڵبژاردەی ئێران لە قۆناغی یەکەمی ئەم پاڵەوانێتییەدا ئامادە نەبوو، کە لە ساڵی ١٩٥٦ بەڕێوەچوو و ھۆنگ کۆنگ میوانداری بوو، و بەشداری یارییەکانی پاڵاوتنەکانی قۆناغی دووەمی کرد، کە لەلایەن ھیندستانەوە میوانداری دەکرا، بەڵام بە قبوڵکردنی شکستی بەرامبەر ڕکابەرەکانیان، نەیانتوانی سەرکەون بۆ یارییە سەرەکییەکان، کە لەلایەن ھۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ١٩٦٠ میوانداری کرا. کۆریای باشوور دەستی بەسەردا گیرا و ڕزگاری بوو. ئێران جارێکی دیکە لە خولی سێیەمدا ئامادەنەبوو، کە لە ساڵی ١٩٦٤ بەڕێوەچوو و لەلایەن ئیسرائیلەوە میوانداری کرابوو، بەجۆرێک ئێران بەشداری سێ چاپی یەکەمی جامی نەتەوەکانی ئاسیای نەکرد. لە ساڵی ١٩٦٨ ەوە ئێران میوانداری ئەم پاڵەوانێتییەی کرد و لە یەکەم دەرکەوتندا پاڵەوانێتی بەدەستھێنا. ھەموو یارییەکانی ئەم جامی گەلانە لە یاریگای ئەمجەدییە لە تاران بەڕێوەچوو و ئێران بە بردنەوەی ھەموو یارییەکانی بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە نازناوی پاڵەوانێتی ئاسیای بەدەستھێنا. ئێران لە دوو پاڵەوانێتی داھاتوودا لە ساڵانی ١٩٧٢ و ١٩٧٦، کە بەڕیز لە لایەن تایلەند و ئێرانەوە میوانداری کران، سەرکەوتنی بەدەستھێنا و بووە شانازیترین ھەڵبژاردەی ئاسیا بە سێ پاڵەوانێتی لەسەریەک. یارییەکانی جامی نەتەوەکان لە ساڵی ١٩٧٦ لە یاریگای تازە دروستکراوی ئاریامەھر لە تاران و باغ شەماڵ لە تەورێز بەڕێوەچوو. لەوەتەی ئێران سێ پاڵەوانێتی لەسەریەک لە ساڵی ١٩٦٤ تا ١٩٧٦ بەدەستھێناوە، ھیچ تیپێکی تر سەرکەوتوو نەبووە لە دووبارەکردنەوەی ئەم کارەساتە.
دوای ئەوەی ھەڵبژاردەی نیشتمانی لە سێ قۆناغی یەک لە دوای یەکدا بە سەرکەوتوویی بەشداری کرد، نەیتوانی پێگەی پاڵەوانێتی خۆی دووبارە بکاتەوە و سەرەڕای بەشداریکردنی یەک لە دوای یەک لە ھەموو قۆناغەکانی جامی نەتەوەکان، ھەمیشە لە قۆناغی پێش کۆتایی و چارەکی کۆتاییدا ڕاگیراوە. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٧٦ەوە ئێران میوانداری یارییەکانی نەکردووە. ھەڵبژاردەی ئێران لە ساڵی ١٩٦٨ تا ئەمڕۆ لە چواردە گەڕی یەک لە دوای یەک لەم کێبڕکێیانە ئامادە بووە و ژمارەی پێوانەیی یاری و سەرکەوتن و گۆڵی تۆمارکراوی ھەیە. ھەڵبژاردەی ئێران لە دوای ژاپۆن و سعودیە سێھەمین ھەڵبژاردەی شانازیی ئاسیا بووە و سێ نازناوی پاڵەوانێتی و چوار جار پلەی سێیەمی بەدەستھێناوە، ھەروەھا لە نێو سێ ھەڵبژاردەی سەرەکی ئاسیا لە جامی نەتەوەکانی ئاسیادا بووە. لە بەھاری ساڵی ١٩٩٢، ھەڵبژاردەی نیشتمانی بە ئاسانی سەرکەوتنی بەدەستھێنا بۆ جامی نەتەوەکانی ئاسیا لە ساڵی ١٩٩٢. پێکھاتەی ھەڵبژاردەی میللی بۆ ئەم جامە لەسەر بنەمای پێکھاتەی پاڵەوانی یارییە ئاسیایییەکانی ساڵی ١٩٩٠ لە پەکین بوو کە دوو ساڵ پێشتر بەڕێوەچوو، بەڵام لە کاتی یارییەکاندا دەرکەوت کە ھەڵبژاردەی ئێران زۆر لاواز و بێ ئامادەکارییە، و بە بردنەوە و یەکسانبوون بە ڕێککەوت بەرامبەر کۆریای باکوور و ئیمارات، ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی، ئەرکی ئێران بۆ سەرکەوتن بۆ یاری کۆتایی بەرامبەر ژاپۆنی میواندار درێژکرایەوە. ئێران لەو یارییەدا بە ڕۆحێکی لەرزۆکەوە دەرکەوت و لە خولەکی ٥٥ی یارییەکەدا بە دوورخستنەوەی جەمشید شەحمحەمەدی، بەرخۆدانی ئێران لە خولەکی ٨٧دا بە ھەڵەیەکی ئەحمەدڕەزا ئابدزادە شکێندرا و ژاپۆنیش بە ئەنجامی ٠–١ یارییەکەی بردەوە و پێکەوە لەگەڵ ئیمارات گرووپەکە پلەی بەرزکرایەوە و ئێران لە ھەمان قۆناغی گرووپەکاندا کرایە دەرەوە، بەجۆرێک یەکێک لە تاڵترین ئەنجامەکانی تۆپی پێی نیشتمانی ئێران ڕوویدا. دوای گۆڵەکەی ژاپۆن، ناوبژیوان بە کارتی سوور فەرشاد پیوس و موجتەبا محەڕەمی و نادر محەممەدخانی دەرکرد و فەزیحەیەکی ڕەوشتیی بۆ تۆپی پێی ئێران تۆمارکرد. ئەم ئاستە خراپترین ئاستی ئێرانە لە جامی ئاسیا. ئێران لە بەھاری ساڵی ١٩٩٦ یارییە سەرەتایییەکانی جامی نەتەوەکانی ساڵی ١٩٩٦ بەسەرکەوتوویی تێپەڕاند و سەرکەوت بۆ جامی نەتەوەکان. پاشان، ھەڵبژاردەی نیشتمانی لە مانگی کانوونی دووەمی ھەمان ساڵدا بەشداری جامی نەتەوەکانی کرد، ھەرچەندە بە دۆڕانێک بەرامبەر عێراق یارییەکانیان دەستپێکرد، بەڵام توانیان بە ٣ سەرکەوتنی درەوشاوە لە تایلەند و سعودیە ببەنەوە، بە ئەنجامی ٣–١، ٣–٠، و ٦–٢، و کۆریای باشوور بۆ گەیشتن بە قۆناغی پێش کۆتایی یارییەکان. لەم قۆناغەدا ئێران جارێکی تر ڕووبەڕووی سعودیە بووەوە و دیسان ناوبژیوان ڕێگەی نەدا گۆڵی ئەو یاریزانە ئێرانییە بچێتە لێدانی سزا، ئێرانیش جارێکی دیکە بە سعودیە شکستی ھێنا و ئەم تیپەش بۆ جاری سێیەم لە قۆناغی پێشکۆتایی لە یارییەکانی جامی نەتەوەکان دەرکرا. بۆ بەخشین لە یاریی ڕیزبەندییەکەدا ئێران بە لێدانی سزا لە کوەیتی بردەوە و بۆ سێیەمین جار نازناوی سێیەمی جامی گەلانی بەدەستھێنا. یارییە درەوشاوەکانی ھەڵبژاردەی نیشتمانی و گۆڵە باشەکانی ھێرشبەرانی ھەڵبژاردەی نیشتمانی، خوداداد عەزیزی و عەلی دائی، وای کرد نازناوی یەکەم و دووەمی باشترین یاریزانی ساڵ لە ئاسیا بەدەستبھێنن، و بۆ یەکەمجاریش نازناوی… ئێرانی تۆپی زێڕینی بردەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
ڕەزگەی سەروو
ڕەزگەی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ژاراوە، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ڕەزگەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کۆنەلاجان لە شارستانی پیرانشار لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆزینە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شناوە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەلاتوکان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
قەیتاس
قەیتاس (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کوڕانی، ناوچەی کوڕانی، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
قەیتاس ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کوردستان
سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کورستان سەرۆکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستانە، کەناوچەیەکی خۆبەڕێوەبەری سەربەخۆییە لە باکووری عێراق. پەرلەمانی کوردستان متمانە دەبەخشێت بە حکوومەت و چاودێرە بەسەر کارەکانییەوە.
ڕەزا فەیز نەورۆزی
ڕەزا فەیز نەورۆزی (؛ لەدایکبووی ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٥١ لە کرماشان) ئەکتەرێکی کوردە.
سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کوردستان
١٩٩٢–٢٠٠٥
٢٠٠px|وێنۆک|چەپ|ھەڕیمی کوردستان لەدوای ١٩٩٨، ناوچەی سەوز لەژێردەستی یەکێتی دایە، ناوچەی زەرد لەژێردەستی پارتی دایە.
ڕەزا فەیز نەورۆزی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:خەڵکی کرماشان پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی پۆل:کۆمێدییە ئێرانییەکان پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکان
سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کوردستان
١٩٩٢–٢٠٠٥
حکوومەتی یەکگرتووی ھەرێمی کوردستان بەردەوام بوو تا ساتی ھەڵگیرسانی شەڕی براکوژی لەنێوان ھەردوو حیزبە سەرەکییەکەی ھەرێم، لە ساڵی ١٩٩٤ دەستی پێکرد و تا ١٩٩٨ بەردەوام بوو. لەئەنجامدا و لە ١٩٩٦دا، حکوومەتی ھەرێم دابەشبوو بۆ دوو ناوچەی بەڕێوەبردن، پارتی لەناوچەی ژێردەستی خۆیدا ھەولێری دیاریکرد، لەناوچەی ژێردەستی یەکێتیدا سلێمانی دیاریکرا وەکو ناوەندی بەڕێوەبردن.
٢٠٠٦ - ئێستا
دوای ئاشتەوایی نێوان یەکێتی و پارتی و بەڕێوەچوونی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانی عێراق ٢٠٠٥ لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ دا، بەپێی ڕێککەوتنی ستراتیژی نێوانیان خولی یەکەمی سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران بۆ پارتی دەبێت و یەکێتیش خولی کۆتایی وەردەگرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:حکوومەتی ھەرێمی کوردستان پۆل:سیاسەتی ھەرێمی کوردستان
تینا ڕۆژێ (ئەلبوم)
تینا ڕۆژێ ناوی ئەلبومێکی گۆرانی ھونەرمەند ھۆزان دیارە لە ساڵی ٢٠٠١ بڵاوی کردووەتەوە. ئەم ئەلبومە لەلایەن کۆمپانیای کۆم موزیک تۆمار کراوە و لە ١٢ گۆرانی پێکھاتووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
Girêdana youtube musicê
پۆل:ئەلبومە کوردییەکان پۆل:ئەلبومەکانی ھۆزان دیار
پێنج بەربەرییەکان
وو ھوو یان پێنج بەربەریەکان (بە چینی: 五胡 خوێندنەوە: وو ھوو) لە مێژووی چیندا دەگەڕێتەوە بۆ پێنج خەڵکی دێرین کە ھان نەبوون و کۆچیان کردووە بۆ باکووری چین لە رۆژاوای رۆژھەڵاتی چین نیشتەجێبوون لەوێشەوە دەستیان بەسەر ئیمپراتۆریەتی جین گرتووە و شانشینینێکی تایبەت بەخۆیان دامەزراندووە لە سەدەی ٤م و پێنجەمی زاینی.. ئەو خەڵکانە پۆلێن دەکران بۆ پێنج گرووپی بەربەری وەک سیۆنگنو، جیێ، سیانبێی، دی و چیانگ،
سەرچاوەکان
پۆل:سێ شانشینەکە پۆل:شانزە شانشینەکە پۆل:پێنج بەربەرییەکان پۆل:خەڵکی مەغۆل پۆل:ئیمپراتۆریەتیی جین (٢٦٥-٤٢٠) پۆل:خەڵکی دێرینی چین
نامیک پۆڵ
وێنۆک|170px|پۆڵ لە ساڵی ٢٠١٩ نامیک پۆڵ ئەکتەرێکی ھیندییە و بە پلەی یەکەم لە تەلەڤیزیۆنی ھیندستان کاردەکات. لە ساڵی ٢٠١٥ لە فیلمی «ئەحسان» لەگەڵ «قبول ھای» ڕۆڵی سەرەکی گێڕا. بەھۆی وێناکردنی شراڤان مالھۆترا لە فیلمی Ek Duje Ke Vaaste و وێناکردنی دووانەی شیڤ کاپوور و کریش خانا لە فیلمی Ek Deewaana Tha ناوبانگی بەدەستھێنا. پۆڵ لە ساڵی ٢٠١٦ یەکەمجار لە وێبدا دەرکەوت بە زنجیرەی وێبی Bindass The Trip کە عادل مەلیک ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. پۆڵ لە ١٩ی ئەیلوولی ١٩٨٧ لە شاری دێھرادون لە ویلایەتی ئۆتراکاند لەدایکبووە. پێش ئەوەی دەست بە نواندن بکات، دەستی بە کاری ڕۆژنامەنووسیی کردووە لە کەناڵی NDTV 24x7. پۆڵ یەکەم کاری نواندنی لە ساڵی ٢٠١٥ کرد بە فیلمی قوبول ھای کە ئەحسان لەگەڵ ئەدیتی گوپتا ڕۆڵیان تێدا گێڕا. لە ساڵی ٢٠١٦ ڕۆڵی شراڤان مالھۆترا لە فیلمی Ek Duje Ke Vaaste بەرامبەر نیکیتا دوتا ڕۆڵی بینیووە. سەلماندی کە پاڵەوانێکی گەورەیە لە ژیانی وەرزشیدا. پاڵێوراوی خەڵاتی زێڕینی وەرگرتووە بۆ یەکەمجار بەھۆی ڕۆڵی سەرەکی (نێر).
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:پیاوە ھیندییە مۆدێلەکان پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە تەلەڤیزیۆنە ھیندییەکان
کەوخانی بچووک
جوگرافیا
کەوخانی بچووک ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئەنتۆنی ئادابۆ
ئەنتۆنی ئادابۆ یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، و ڕۆڵی لە چەندین فیلمی ئەمریکیدا بینیووە.
چەمە بسمیلا
چەمە بسمیلا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی کەلار (ناوەند)، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
چەمە بسمیلا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خاڵەبەگ و لە باشوور لەگەڵ گوندی ژاڵەی سەفەر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زەماوەنگە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تورکە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئێران لە جامی جیھانیی فیفا
وێنۆک|پێکھاتەی سەرەتایی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێران لە یاری بەرامبەر مەغریب لە جامی جیھانی ٢٠١٨]] مێژووی بەشداری ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێران لە جامی جیھانیی فیفای تۆپی پێ دەگەڕێتەوە بۆ شەش قۆناغ لەوان جامی جیھانی (١٩٧٨ ئەرجەنتین، ١٩٩٨ فەرەنسا، ٢٠٠٦ ئەڵمانیا، ٢٠١٤ بەڕازیل، ٢٠١٨ ڕووسیا و ٢٠٢٢ قەتەر). مێھدی تارمی باشترین گۆڵکاری ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێرانە لەم کێبڕکێیەدا بە تۆمارکردنی ٢ گۆڵ بۆ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا لە جامی جیھانی ٢٠٢٢ی مۆندیالی قەتەر ٢٠٢٢. لە یاری نێوان ئێران و وێڵز ڕوزبە چێشمی و ڕامین ڕەزاییان گۆڵیان تۆمار کرد و ئەمەش باشترین سەرکەوتنی ھەڵبژاردەی ئێران بوو لە مۆندیالدا.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە جامی جیھانیی فیفادا پۆل:ئێران لە جامی جیھانیی فیفادا
لیتوانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
لیتوانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ئەبھای دیۆل
ئەبھای دیۆل (ھەروەھا ناسراو بە ئەبھای سینگ دیۆل، لەدایکبووی ١٥ی ئازاری ١٩٧٦) ئەکتەر و بەرھەمھێنەرێکی فیلمی ھیندییە کە لە فیلمە ھیندییەکان کاردەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦ پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی پۆل:پیاوە فێمینیستەکان پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی پۆل:پەنجابییەکان پۆل:گۆرانیبێژانی نێری پەخشکردنەوە لە هیندستان پۆل:گۆرانیبێژانی نێری پەخشکردنەوە لە ھیندستان
بوراشان
بوراشان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
فارگۆ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
فارگۆ (ئینگلیزی: Fargo) بریتییە لە زنجیرە درامایەکی کۆمیدیای ڕەش درووستکراوە و نووسراوە لەلایەن نۆوا ھاولێیەوە. زنجیرەکە بنچینەی لە فیلمەکەی ساڵی ١٩٩٦ەوە وەرگرتووە بە ھەمان سەردێرەوە کەوا دووبارە براکانی کۆوێن کاری دەرھێان و نووسینیان بۆ کردووە، و بۆ زنجیرەکەش وەک بەرھەمھێنەر گەڕاونەتەوە. ھەر وەرزێکی زنجیرەکە باسی چیڕۆکێکی جیاواز دەکات، لە ناوچە و سەردەمێکی جیاواز، کاستێکی جیاواز و کۆمەڵە کەسی جیاوازیش، ھەرچەندە ھەر وەرزێکیش پەیوەندی خۆیان بەیەکەوە ھەیە بەشێوەیەک.
بوراشان
جوگرافیا
بوراشان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە پەیڕەوی ئایینی یارسانی دەکەن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
فارگۆ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
وەرزی یەکەم، لەساڵی ٢٠٠٦ە چیڕۆکەکەی، لە نواندنی بیڵی بۆب سۆرنتن، ئـــەلیسان تۆڵمان، کۆلین ھانکس و ماڕتن فریمانە. زنجیرەکە خەڵاتی ئێمی بۆ باشترین چکۆلە زنجیرە بردەوە لەگەڵ باشترین کاست و دەرھێنانیش، و پاڵێوراویش کرا بۆ باشترین نووسین، و باشترین ئاکتەر بۆ بیڵی و ماڕتن و ئەلیسان و ھانکس. ھەروەھا خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بردەوە بۆ باشترین چکۆلە زنجیرەی تیڤی و خەڵاتی باشترین ئاکتەر بۆ بیڵی بۆب سۆرنتن بوو.
وەرزی دووەمی، لەساڵی ١٩٧٩ دەست پێ دەکات لەنواندنی کریستن دەنست ، پاتریک ویڵسن، جێسی پلێمنس، ژان سماڕت و تێد دانسن. بەھەمان شێوەی وەرزی یەکەم زنجیرەکە پاڵێوراو کرا بۆ چەندین خەڵات لەوانە، سێ پاڵاوتنی گۆڵدن گڵۆب لەگەڵ چەندان پاڵاوتنی دیکەی خەڵاتی ئێمی.
لە ٢٣ی نۆڤەمبەری ٢٠١٥، کەنالی ئێف ئێکس فارگۆی بۆ وەرزی سێیەم نوێ کردەوە لەنواندنی ئیوان مکگرۆگر و کاری کوون ە، و چیڕۆکەکەشی لەساڵی ٢٠١٠ دەست پێ دەکات و لەسەرەتاکانی ٢٠١٧ پەخش کرا و بۆ کۆمەڵێک خەڵاتی ئێمی پاڵێورا.نۆوا هاوڵێی درووستکەری زنجیرەکە دواتر ڕایگەیاند کەوا وەرزی چوارەمی زنجیرەکە ئەستەمە درووستبکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە خەڵاتی پیبۆدییان وەرگرتووە پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنییەکانی فۆکس لە سەدەی ٢٠ەم
ئەلتەورە
ئەلتەورە شارێکە لە سووریا. کەوتووەتە پارێزگای ڕەققە. دانیشتووانی شارەکە ٨٤٬٠٠٠ کەسن. ئەلتەورە ٣٢٨ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزترە. شارەکە بەشێکە لە دەسەڵاتی خۆسەری ڕۆژاوای کوردستان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری فورات
دکتۆر ھو
وێنۆک دکتۆر ھو بەرنامەیەکی تەلەڤیزیۆنی بەریتانی زانستی خەیاڵیە کە لەلایەن (بی بی سی وەن) پەخشدەکرێت لەوەتەی ١٩٦٣
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دکتۆر ھو پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی بەریتانیا لە دەیەی ١٩٦٠ پۆل:زنجیرە دراما زانستییە خەیاڵییە تەلەڤیزیۆنییەکانی بەریتانیا لە دەیەی ١٩٦٠ پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی بەریتانیا لە دەیەی ١٩٧٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە زانستییە خەیاڵییەکانی بەریتانیا لە دەیەی ١٩٧٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە زانستییە خەیاڵییەکانی بەریتانیا لە دەیەی ١٩٨٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە بەریتانییەکان کە لە ١٩٨٩ کۆتایی ھاتووە پۆل:زنجیرە دراماکانی تەلەڤیزیۆنی بەریتانیا لە دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:زنجیرە دراما زانستییە خەیاڵییەکانی بەریتانیا لە دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی بەریتانیا کە لە ١٩٦٣ دەستیان پێکردووە پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی بەریتانیا کە لە ٢٠٠٥ دەستیان پێکردووە پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی بەریتانیا لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:زنجیرە دراما زانستییە خەیاڵییەکانی بەریتانیا لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی بەریتان لە دەیەی ٢٠٢٠ پۆل:زنجیرە سەرکێشییەکانی تەلەڤیزیۆنی پۆل:ئەو زنجیرانەی خەڵاتی بافتایان وەرگرتووە پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی کەمری وێلس لە بی بی سی پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی بی بی سی پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی ڕەش-و-سپی بەریتانیا پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە بەریتانییەکان کە دوبارە دەستی پێکردۆتەوە پاش ھەڵوەشاندنەوەی پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی گەشت بەناو کات لە بەریتانیا پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەندیکایانەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە بۆ یەکەمجار پەخشکراون پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنیانەی کە خەڵاتی ھوگۆیان بردۆتەوە پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە خەڵاتی پیبۆدییان وەرگرتووە
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆییەکان گونجاندووە
توندێ ئادێبیمپی
توندێ ئادێبیمپی یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، و ڕۆڵی لە چەندین فیلمی ئەمریکیدا بینیووە.
جەبلە
جەبلە شارێکە لە سووریا. کەوتووەتە پارێزگای لازقیە. دانیشتووانی شارەکە ٧٥٬٥٠٥ کەسن. جەبلە ١٦ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزترە. مێژووی شارەکە دەگەڕێتەوە بۆ دوو ھەزار ساڵ پێش زایین.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی سووریا پۆل:پارێزگای لازەقیە پۆل:مێژووی سووریا
سام وۆرسینگتن
ساموێل هێنری جۆن "سام" وۆرسینگتن (لەدایکبووی ٢ی ئۆگەستی ١٩٧٦) ئاکتەرێکی بەڕیتانی و ئوستوڕالیە ، زیاتر بەهۆی ڕۆڵی جاک سەڵیەوە ناسراوە لە فیلمی ئەڤەتار،هەروها ڕۆڵی مارکس ڕایتس لەفیلمی Terminator Salvation لەپاڵ ئاکتەر کریستیان بەیل و پێرسس لەفیلمی Clash of Titans ، و بەشی دووەمیشی Wrath of Titans ، هەروەها ڕۆڵی ئەلێکس مەیسن لە یاریەکانی کۆڵ ئۆڤ دیووتی.
سەرچاوەکان
١.ویکی ئینگلیزی.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦ پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئوسترالی پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک ئینگلیز پۆل:زیندووان
زێوکە
زێوکە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ژاراوە، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
وێس ئاندرسن
وێزلی وێلز "وێس" ئاندرسن (لەدایکبووی ١ی ئایاری ١٩٦٩) سیناریۆنووس و دەرھێنەری ئەمریکییە.a
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩ پۆل:دوور لە وڵاتانی ئەمریکی لە فەڕەنسا پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی پۆل:زیندووان پۆل:دەرهێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی پۆل:بەرهەمهێنەرانی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمەریکی پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەرویجی پۆل:بەرهەمهێنەرانی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب پۆل:سیناریۆنووسانی ئەنیمەیشن پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمەریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب