cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دورێ
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
گوندستانی تیلەکۆ
گوندستانی تیلەکۆ بەشێکە لە ناوچەی ئیمام شارستانی سەقز لە پارێزگای کوردستان لە ئێران. لە ساڵی ٢٠١٦دا ٥،٣١٨ کەس دانیشتووی ھەبووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:شارستانی سەقز
گەرەچیا
جوگرافیا
گەرەچیا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
٥ی سەرماوەز
٥ی سەرماوەز ٢٥١ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١١٤ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١١٥ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
کوڕانی عێراق
کوڕانی عێراق یان بەئاگاھاتنەوە یان ئەنجومەنی نیشتیمانی بۆ ڕزگاری عێراق یان بزووتنەوەی ڕزگاری سوننە یان ڕزگاری ئەنبار، کۆبوونەوەیەکی خێڵەکی عێراقییە سوننەکانن کە لەدوای داگیرکردنی عێراقی لەلایەن ئەمریکا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی قاعیدە لەو وڵاتە و ڕاگرتنی ئەو ململانێ تائیفیانەی عێراقی وێران کرد، دامەزراون.
دامەزراندن
ئەم کۆبوونەوە خێڵەکیانە بە پلەی یەکەم بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی قاعیدە لە ناوچەکانی نیشتەجێبوویان دامەزران، بەتایبەتی کە دەوڵەتی ئیسلامیی عێراقیان ڕاگەیاند. سەرەتای سەرھەڵدانی ئەنجومەنەکانی بەئاگابوون لە کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠٠٦ بوو لە پارێزگای ئەنبار لە ڕۆژاوای عێراق کە گەورەترین پارێزگاری سوننەیە و لەوێشەوە بیرۆکەی ئەنجومەنەکان بۆ پارێزگاکانی دیکەی وەک پارێزگای دیالە و سەلاحەددین و مووسڵ. لە بەغدا ئەنجوومەنی بەئاگاھاتنەوە لە ناوچەکانی وەک ئەلدەورە ئەلعامرییە، ئەلسەیدییە، ئەلخەزرا، ئەلیەرمووک، ئەلمەنسوور، ئەلجەماعە، ئەلغەزالییە، ئەلئەعزەمییە، ئەلفەزڵ، و ناوچەکانی پشتێنەی باکوور و باشوور و ڕۆژاوای بەغدا کە زۆرینەیان ناوچەی سوننەن. ئەم ئەنجومەنانە دوای ئەوە بەشێوەیەکی بەرچاو لە سەرتاسەری عێراقدا بڵاوبوونەوە و ژمارەی ئەندامەکانی گەیشتە ھەشتا ھەزار چەکدار کە ٩٠٪یان سوننەن و ئەوانی دیکەش شیعەن.
پشتگیری
ھێزەکانی داگیرکەری ئەمریکا پارە و چەکیان بۆ ئەنجومەنەکانی بەئاگاھاتنەوە دابین کرد، چ ڕاستەوخۆ یان لە ڕێگەی حکوومەتی عێراقەوە، سوپای ئەمریکاش لەبەر یەک ئامانجی ھاوبەش ئەو کارە دەکات، بە تایبەت سەبارەت بە شەڕی دژی قاعیدە، پاساوی بۆ ئەوە ھێنایەوە. ئەنجومەنەکانی بەئاگابوونەوە تا ڕادەیەکی زۆر سەرکەوتوو بوون لە کەمکردنەوە و بنبڕکردنی کاریگەرییەکانی قاعیدە و توانیان ژمارەیەکی زۆر لە ئەندامانی ئەم ڕێکخراوە دەربکەن لەو شوێنانەی کە پەنایان بۆی دەبرد. ئەو گرژییەی کە لە نێوان خێڵانەکانی ناو ئەنجومەنەکانی بەئاگاھاتنەوە و قاعیدە دوورست بووبوو. وایکرد سەرۆکی ڕێکخراوەکە ئوسامە بن لادن داوا لەو ھۆزانە بکات پشتگیری لەوانە بکەن کە بە «موجاھیدەکان» وەسفی کردبوون و کردەوە ھەڵەکانی موجاھیدەکان لەبیر بکەن و لاپەڕەیەکی نوێ بکەنەوە بە ناوی یەکێتیی بوون و یەکگرتن بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەوانەی کە بە «دووژمن» وەسفی کردبوون، بەڵام زۆربەی خێڵە سوننەکان ڕەتیانکردەوە و بەرەنگاری ڕێکخراوەکەی ئوسامە بوون تا پارێزگاکان نزیک بوون لە خاڵیبوون لە ئەندامەکانی ڕێکخراوەکە.
دامەزرێنەر و سەرکردەکان
دیارترین دامەزرێنەرانی لە ئەنبار بریتین لە عەبدولسەتتار ئەبوو ڕیشە، و جێگرەوەکەی: ئەحمەد ئەبوو ڕیشە و فەرماندەی باڵی سەربازی: حەمید ئەلھایس.
و لە پارێزگای سەلاحەدین معاویە ئەلجەبارە و دوای مردنی وەنەس ئەلجەبارە جێی گرتەوە.
پێترۆ سکالیا
پێترۆ سکالیا (لەدایکبووی ١٧ی ئازاری ١٩٦٠) سەرنووسەری فیلمی ئیتاڵی-ئەمریکییە. لە ٦٤ەمین خەڵاتی ئۆسکاردا خەڵاتی باشترین مۆنتاژکردنی فیلمی بەدەستھێناوە بەھۆی کارەکانی لەسەر فیلمی JFK و ھاوبەشکردنی خەڵاتەکە لەگەڵ جۆ ھاتشینگ و لە ٧٤ەمین خەڵاتی ئۆسکار بۆ فیلمی Black Hawk Down. لە شاری کاتانیای سیسیلیا لەدایکبووە و دواتر لەگەڵ دایک و باوکی ڕوویان لە سویسرا کردووە. لەوێ تا قۆناغی ئامادەیی لە قوتابخانەکانی سویس-ئەڵمانی خوێندووە. دوای تەواوکردنی خوێندن بڕیاریدا ڕوو لە ئەمریکا بکات بۆ ئەوەی خوێندنی کۆلێژ بکات. دوو ساڵ لە زانکۆی ئەلبانی، زانکۆی ویلایەتی نیویۆرک بەسەر برد، دواتر وەک خوێندکاری بەکالۆریۆس لە زانکۆی UCLA وەرگیرا. زەمالەی حکومەتی سویسرا یارمەتی دا لە ماوەی پێنج ساڵ لە زانکۆی UCLA و لە ساڵی ١٩٨٥ ماستەر لە ھونەرە جوانەکانی لە قوتابخانەی فیلمی UCLA بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:زیندووان
فڕۆکەخانەی کاشان
فڕۆکەخانەی کاشان فڕۆکەخانەیەکی کۆنە کە لە ١٢ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژھەڵاتی شاری کاشان، پارێزگای ئەسفەھان، ئێران ھەڵکەوتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:کاشان پۆل:فڕۆکەخانەکانی_ئێران
بادەڵیان
بادەڵیان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
٦ی سەرماوەز
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢ بوو کە لە ٣٠ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٣٢ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢
٧ی سەرماوەز
٧ی سەرماوەز ٢٥٣ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١١٢ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١١٣ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
ئەندازیاریی کۆمپیوتەر
وێنۆک|بۆردی سەرەکیی بەکارهاتوو لە پلەیێری HD DVD، بەرهەمی هەوڵەکان لە ئەندازیاریی کۆمپیوتەردا ئەندازیاریی کۆمپیوتەر بوارێکی خوێندنە، کە چەندین بواری ئەندازیاریی کارەبا و زانستی کۆمپیوتەر و ئەندازیاری سوفتوێر پێکەوە دەبەستێتەوە تاوەکوو پەرە بە سیستمە نەرمامێری و ڕەقامێرییەکان بدات. ئەندازیارانی کۆمپیوتەر لە بوارەکانی ئەندازیاریی ئەلەکتریک، داڕشتنی نەرمامێر، پەیوەندیی نەرمامێر-ڕەقامێر ڕاھێنانیان بۆ دەکرێت، واتە بە تەنیا لە بواری ئەندازیاریی نەرمامێر یان ئەندازیاریی ئەلەکتریکدا ناخوێنن. ئەندازیارانی کۆمپیوتەر لە زۆر لایەنی ژمێرکاریی نەرمامێر و ڕەقامێردا ئیش دەکەن. لەوانە: میکرۆکۆنترۆلێرەکان، میکرۆپرۆسێسۆرەکان، کۆمپیوتەرە کەسییەکان، سوپەرکۆمپیوتەرەکان و داڕشتنی دیجیتاڵ. ئەم بوارەی ئەندازیاریی تەنیا لەسەر چۆنیەتیی کارکردنی سیستمە کۆمپیوتەرییەکان ئیش ناکەن بەڵکوو لەسەر ئەوەش کار دەکەن کە چۆن دەکرێت ئەم سیستمانە لە بوارێکی بەرینتردا بەکار بھێنن.
ھەندێک لە کارە باوەکانی ئەندازیارانی کۆمپیوتەر بریتین لە نووسینی نەرمامێر و فیرمامێر بۆ میکرۆکۆنترۆلێرە جێگیرەکان، داڕشتنی چیپی ڤی. ئێڵ. ئێس. ئەی، داڕشتنی ھەستەوەری ئانالۆگ، داڕشتنی بۆردی خولگەی سیگناڵی ئاوێتە و داڕشتنی سیستمەکانی کارپێکردن. ھەروەھا ئەندازیارانی کۆمپیوتەر دەتوانن لە بواری ڕۆباتیکزدا توێژینەوە بکەن.
بوارە تایبەتەکان
زۆر بواری تایبەت لە ئەندازیاریی کۆمپیوتەردا ھەن، کە لێرەدا ئاماژە بە ھەندیکیان دەکرێت:
سیستمە جێگیرەکان
چەپ|وێنۆک|نموونەیەک لەو ئامێرانەی کە سیستمە جێگیرەکان بە کار دەهێنن. ئەو کەسانەی لەم بوارەدا ئیش دەکەن لەسەر باشترکردنی خێرایی، جێمتمانەیی و لێھاتووییی سیستمەکان کار دەکەن. سیستمە جێگیرەکان لە زۆر ئامێردا بە کار دەھێنرن لەوانە لە ڕادیۆیەکی ئێف. ئێمی بچووک تا شاتێلی فەزایی.
خولگە یەکخراوەکان، داڕشتنی ڤی. ئێڵ. ئێس. ئەی تاقیکردنەوە و کەد
ئەم بوارە بە تایبەتی پێویستی بە زانیاریی باشە لە بوارەکانی ئەلەکترۆنیک و سیستمە ئەلەکتریکییەکان. ئەندازیاران لێرەدا کار لەسەر باشترکردنی خێرایی، جێمتمانەیی و کاراییی بەکارھێنانی وزە دەکەن بۆ وەچە نوێیەکانی خولگەکان لە پێوەری زۆر گەورەدا (VLSI). نموونەیەک لەو کارانەی لەم بوارە دەکرێت کەمکردنەوەی مەسرەفی ھێزێکە کە ئەلگۆریتمەکان و بیناسازی (VLSI) مەسرەفی دەکات.
پێواژۆی وێنە و ئاخاوتن
ئەندازیارانی کۆمپیوتەر لەم بوارە ھەوڵ دەدەن لە ڕێگەی ناسینەوەی ئاخاوتن، سازکردنی ئاخاوتن، وێنەگریی زانستی و پزیشکی یان سیستمەکانی پەیوەندیی نێوان مرۆڤ و کۆمپیوتەر باش بکەن. کارێکی دیکەی ئەم بوارە بینینی کۆمپیوتەرە وەک ناسینەوەی ڕوخساری مرۆڤەکان. BY:CK
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤ بوو کە لە ٤ی ئایار تا ٢٧ی تەممووزی ١٩٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
پیتەر شرایەر
وێنۆک|یەکەم نەوەی [[ئاودی تی تی کە لە لایەن پیتەر شرایەر ەوە دیزان کرا - ١٩٩٨ ]] پیتەر شرایەر (لەدایکبووی ١٩٥٣) دیزاینەرێکی ئۆتۆمۆبیلە، کە زۆر جار بە دیزاینەرەکەی ئاودی تی تی دەناسرێتەوە. پیتەر شرایەر لە سالی ٢٠٠٦ ەوە پۆستێکی باڵای ھەیە کە بووە بە بەڕێوەبەر بەشی دیزاین لە کۆمپانیای کیا و بە جۆرێک لە ٨ ی کانوونی یەکەمی ساڵی ٢٠١٢ بووە بە یەکێک لە سێ سەرۆکایەتی کۆمپانیای کیا. پیتەر شرایەر ناوبانگیەکی گەورەی بەدەست ھێنا دوای دیزاین کردنی ئاودی تی تی، کە لە ساڵی ٢٠٠٦ بە سەرنجترین دیزاینی سەردەم ھەڵبژێردرا.
ژیان و مێژوو
وێنۆک|٢٠١٧ کیا ستینگەر، دیزاین: پیتەر شرایەر|ڕاست پیتەر شرایەر لە ساڵی ١٩٥٣ لە شاری باڤەریا لە ووڵاتی ئەڵمانیا لە دایک بووە، و سەرەتا لەگەڵ کۆمپانیای ئاودی لە ساڵی ١٩٧٥ وەک فێرخوازێک دەستی بەکار کردووە و سەرکەووتوو بووە تێدا، دواتر کۆمپانیای ئاودی لە ساڵانی ١٩٧٩-١٩٨٠ دەینێرێت بۆ زانکۆی Royal College of Art لە لەندەن بۆ خۆێندن لە بواری دیزاین. وێنۆک|کیا سپۆرتەج کە لە لایەن پیتەر شرایەر ەوە دیزاین کراوە - ٢٠١٥ لە سالێ ١٩٨٠ ەوە پیتەر شرایەر وەک دیزاینەری سەرەکی دەرەوە و ناوەوەی ئۆتۆمبیلەکانی کۆمپانیای ئاودی و دواتی ڤۆلکسڤاگن کاری کردووە، تا لە ساڵی ٢٠٠٦ پەیوەندی دەکات بە کۆمپانیای کیا و لەوێ دەبێتە بەڕیوەبەرێکی سەرەکی بەشی دیزاین و ئێستا ھەرە زۆری ئۆتۆمبێلەکانی ئەو کۆمپانیایە لەلایەن پیتەر شرایەر ەوە دیزاینیان بۆ دەکرێت.
پیتەر شرایەر ھەمیشە بەوە دەناسرێتەوە کە جل و بەرگی ڕەش دەپۆشێت لەگەڵ چاویلکەی ڕەش، پیتەر شرایەر خاوەنی چەندین خەڵاتی جیھانیە.
باڤۆمێت
چەپ|وێنۆک|وێناکردنی بزنە سەبەتیک لەلایەن [[ئێلیپاس لێڤی لە سەدەی نۆزدەیەم (Dogme et Rituel de la Haute Magie, 1856). ]] باڤۆمێت (/ˈbæfoʊmɛt/، بە لاتینی سەدەکانی ناوەڕاست: Baffumettus, Baffometi) خودایەکە کە سوارچاکانی پەرستگا تۆمەتبار کرابوون بە پەرستنی، کە دواتر دەچیتە نێو نەریتە نھێنەکان و شاراوەکان، ناوی باڤۆمێت لە دەقەکانی دادگای لێکۆڵینەوە لەسەر سوارچاکانی پەرستگا لە ساڵی ١٣٠٧دا دەرکەوت، کەتا سەدەی نۆزدەیەم وشەکە لەسەر زمانی ئینگلیزی نازناوی نەبوو، کەدواتر لە ڕێگەی مشتومڕ و بیرکردنەوە لەسەر ھۆکارەکانی سەرکوتکردنی سوارچاکانی پەرستگا نازناوی پێداکرد
لە دوای ساڵی ١٨٥٦ ناوی باڤۆمێت پەیوەندی لەگەڵ وێنەی "بزنە سەبەتیک" پێداکرد، کە وێنەکە کێشراو لەلایەن ئێلیپاس لێڤی  کە توخمە دوانییەکان لەخۆدەگرێت کە «ھێماکردن بۆ ھاوسەنگیی بەرامبەرەکان» بۆ نموونە: (نیوەی مرۆڤ و نیوە گیانلەبەر، نێر و مێ، چاکە و خراپە، چالاک و پەککەووتوو، ھتد…) مەبەستی لێڤی لەلایەک بۆ وێناکردنی چەمکی ھاوسەنگی بوو، کە ناوەندی بیرۆکە موگناتیسییەکەی بوو بۆ ڕووناکی ئەستێرەیی، لە لایەکەی دیکەش باڤۆمێت نوێنەرایەتی میراتێک دەکات کە دەبێت ببێتە ھۆی سیستەمێکی کۆمەڵگەی نموونەیی
مێژوو
ناوی باڤۆمێت بۆ یەکەمجار لە تەممووزی ١٠٩٨دا دەرکەوت، لە نامەیەکدا کە لەلایەن خاچپەرستانی ئانسێڵمی ڕیبێمۆنت نووسرابووە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شەیتانپەرستی پۆل:ھێما جادوویییەکان پۆل:محەممەد
گوندستانی خوڕخوڕە
گوندستانی خوڕخوڕە بەشێکە لە ناوچەی ئیمام شارستانی سەقز لە پارێزگای کوردستان لە ئێران. لە ساڵی ٢٠١٦دا ٧،١٥٤ کەس دانیشتووی ھەبووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:شارستانی سەقز
ئەورووپا لە ژێر داگیرکاری ئەڵمانیای نازی
ئەورووپای داگیرکراوی ئەڵمانیا یان ئەورووپای نازی ئاماژەیە بۆ ئەو ناوچەنەی ئەورووپا کە لە ساڵی ١٩٣٩ تا ١٩٤٥ لەلایەن ئەڵمانیای نازییەوە بە زۆر داگیرکرابوو. وێنۆک|نەخشەی ئەوروپا لە سەردەمی گەشەسەندنی داگیرکاری ئەڵمانیای نازی لە ساڵی ۱۹٤۲.
گوندستانی کوڵتەپە
گوندستانی کوڵتەپە بەشێکە لە ناوچەی زێویە شارستانی سەقز لە پارێزگای کوردستان لە ئێران. لە ساڵی ٢٠١٦دا ٦،٦٠٧ کەس دانیشتووی ھەبووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:شارستانی سەقز
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨ بوو کە لە ١٧ی ئایار تا ١٢ی ئابی ١٩٢٨ لە ئەمستەردام لە ھۆلەند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
کۆمپیوتەری کەسی
alt=پێشانگایەک لە مۆزەخانەی ئەمریکی بۆ زانست و وزە ئۆک ریج تێنسی ٨-١-١٩٨٣|وێنۆک|پێشانگایەک لە مۆزەخانەی ئەمریکی بۆ زانست و وزە ئۆک ریج تێنسی ٨-١-١٩٨٣ alt=پۆلی کۆمپیوتەر لە قوتابخانەی ژمارە ٢ لە شارۆچکەی چکالۆڤسکی، یەکەم قوتابخانەی کۆمپیوتەری زستانەی منداڵان (١٩٨٥-١٩٨٦) (پراڤێتس ٨٢-ئامێرێکی کۆمپیوتەرە) کارمەندانی قوتابخانەکە ناویان نەھێنراوە، فێری کۆمپیوتەر دەبن لە [[زستان|وەرزی زستاندا لەم پۆلەدا وانە بۆ منداڵان و گەورەکان بەڕێوەدەچێت، ھیچ تاقیکردنەوەیەک بوونی نەبووە: منداڵان کاری داھێنەرانەیان کرد، لە کاتێکدا گەورەکان ھیچ داھێنانێکیان ئەنجام نەدا، پۆلەکان لەلایەن کارمەندانی گەنجی پەیمانگای سیستەمی بەرنامەکانەوە دەوترانەوە: پینچوک، نێسترۆڤس، گریازنۆڤس، ڤیاچێسلاڤ کریوکۆڤ، لیۆناس، لیوسیا گایدار و چێرنیشنکۆ.|وێنۆک|پۆلی کۆمپیوتەر لە قوتابخانەی ژمارە ٢ لە شارۆچکەی چکالۆڤسکی، یەکەم قوتابخانەی کۆمپیوتەری زستانەی منداڵان (١٩٨٥-١٩٨٦) (پراڤێتس ٨٢-ئامێرێکی کۆمپیوتەرە) کارمەندانی قوتابخانەکە ناویان نەھێنراوە، فێری کۆمپیوتەر دەبن لە وەرزی زستاندا لەم پۆلەدا وانە بۆ منداڵان و گەورەکان بەڕێوەدەچێت، ھیچ تاقیکردنەوەیەک بوونی نەبووە: منداڵان کاری داھێنەرانەیان کرد، لە کاتێکدا گەورەکان ھیچ داھێنانێکیان ئەنجام نەدا، پۆلەکان لەلایەن کارمەندانی گەنجی پەیمانگای سیستەمی بەرنامەکانەوە دەوترانەوە: پینچوک، نێسترۆڤس، گریازنۆڤس، ڤیاچێسلاڤ کریوکۆڤ، لیۆناس، لیوسیا گایدار و چێرنیشنکۆ]] کۆمپیوتەری کەسی یان کۆمپیوتەری تایبەت و جۆرێکە کۆمپیوتەرەکان, و بەزۆری لەلایەن تاکەکان یان ڕێکخراوە بچووکەکانەوە بەکاردەھێنرێت بۆ کاری کۆمپیوتەری و ھەڵگرتنی زانیاری, و توانای پرۆسێسکردنی تاڕادەیەک سنووردارە، و ئەم ئامێرە زۆرجار بە یەک بەکارھێنان و ئەرکەکان دادەنرێت، بەو مانایەی کە لەلایەن یەک کەس بۆ بەڕێوەبردنی بەرنامەیەکی دیاریکراو لەسەر کۆمپیوتەرەکە. کۆمپیوتەری تایبەت جۆری زۆرە، گرنگترینیان بریتین لە: کۆمپیوتەری ماڵەوە ، لاپتۆپ، و کۆمپیوتەری یاریدەدەر.
بە شێوەیەک دروست کراوە کە لە یەک کاتدا لەلایەن یەک کەسەوە بەکاربھێنرێت، و بەزۆری ڕەقەکاڵای ئەم ئامێرە بە بەراورد بە ئامێرەکانی تر تاڕادەیەک سنووردارە، و توانای کۆمپیوتەر تایبەت بۆ پرۆسێسکردنی زانیارییەکان.
کۆمپیوتەری تایبەت بۆ مەبەستی گشتی بەکاردێت کە قەبارە و تواناکانی گونجاون بۆ بەکارھێنانی تاک، نرخی فرۆشتنی بنەڕەتی وا دەکات کە سوودی ھەبێت بۆ تاکەکان، و کە مەبەست لێی ئەوەیە ڕاستەوخۆ لەلایەن کۆتا بەکارھێنەر کاربکات، بەبێ ئەوەی پێویست بە دەستێوەردان بکات لەلایەن بەڕێوەبەری کۆمپیوتەرەوە. ئەمە بە پێچەوانەی سیستەمی زەبەلاحی مەین فرێمە کە ڕێگە بە سیستەمی گەورە ناوەندی گرانبەھا دەدات لەلایەن زۆر کەسەوە بەکاردەھێنرێت لە ھەمان کاتدا، یان سیستەمی گەورەی پرۆسێسی داتا کە پێویستیان بە کارمەندانێکە کە بە شێوەیەکی کارا وەک لە کۆمپانیاکان کاربکەن (ھەرچەندە ئامێرە بچووکەکان توانایان ھەیە سیستەمی پرۆسێسی ناوەندی بۆ بەشداریکردن دروست بکەن بە بە ھاوبەشیکردن).
کۆمپیوتەری تایبەتی لەوانەیە کۆمپیوتەرێکی مێز یان لاپتۆپ بێت، یان کۆمپیوتەرێکی لاپتۆپ (کە پێی دەوترێت مایکرۆکۆمپیوتەر) یەکێک لە باوترین پرۆسێسەرەکانی کۆمپیوتەری تایبەت کە بریتییە لە CPU x86 -compatible. بەرنامەکانی نەرمەکاڵا بۆ کۆمپیوتەری تایبەت بریتین لە پرۆسێسی وشە، پەرەگراف, بنکەدراوە, وێبگەڕ و ئیمەیڵ کرێدەرەکان، یارییەکان, و ژمارەیەکی بێشومار لە بەرھەمھێنانی کەسی و نەرمەکاڵای مەبەستی تایبەت. زۆرجار کۆمپیوتەرە تایبەتە مۆدێرنەکان پەیوەندی پەیوەندیکردنیان بە ئینتەرنێتی خێراوە ھەیە، ئەمەش ڕێگە بە دەستگەیشتن بە وێبی جیھانی و کۆمەڵێک سەرچاوەی فراوانی دیکە دەدات.
کۆمپیوتەری تایبەت دەتوانرێت لە ماڵەوە بەکاربھێنرێت، یان لەوانەیە لە ئۆفیسێکدا. و دەتوانرێت کۆمپیوتەری تایبەت بە تۆڕێکی ناوخۆییەوە ببەسترێتەوە یان بە کەیبڵ یان بێ وایەر.
سەرچاوە
Ralston, Anthony (1993)، "Workstation"، Encyclopedia of Computer Science (ط. Third Edition)، New York: Van Nostrand Reinhold، ISBN 0442276796. : |edition= has extra text (مساعدة)
پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان پۆل:ئامێری ناوماڵ پۆل:ئامێرەکانی نووسینگە پۆل:کات کەسایەتیی ساڵ پۆل:کۆمپیوتەری تایبەت
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
سەرچاوەکان
١٩٣٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
بادین
بادین گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پێشبڕکێی گۆرانیی یورۆڤیژن
وێنۆک|لۆگۆی پڕۆگرامەکە.
بادین
جوگرافیا
بادین لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دێگە و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەشتێوی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بێشیر و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بەرسول.
پێشبڕکێی گۆرانیی یورۆڤیژن
پێشبڕکێی گۆرانیی یورۆڤیژن پێکھاتووە لە پێشبڕکێیەکی گۆرانیی نێودەوڵەتی کە ساڵانە لەلایەن یەکێتیی پەخشکردنی ئەورووپی پەخش دەکرێت. بەشداربووانی پڕۆگرامەکە بە شێوەیەکی سەرەکی نوێنەرایەتی وڵاتە ئەورووپییەکان دەکەن. ھەر وڵاتێک بییەوێت بەشداری بکات، پێویستە گۆرانییەکی ڕەسەن تۆمار بکات بۆ پەخشکردن لەسەر تەلەڤیزیۆن و ڕادیۆ، کە دواتر لەلایەن یەکێتیی پەخشکردنی ئەورووپییەوە بەسەر کەناڵە ناوخۆییەکاندا دابەش دەکرێت، دواتر ئەو وڵاتانەی بەشداربوون دەنگ بە گۆرانییەکانی وڵاتەکانی تر دەدەن تاکوو براوەکە دیاری بکەن.
٩ی سەرماوەز
٩ی سەرماوەز ٢٥٥ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١١٠ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١١١ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
تۆکوما شۆتێن
تۆکوما شۆتێن (بە ژاپۆنی: 株式会社徳間書店) کۆمپانیایەکی میدیایی ژاپۆنییە و ئارەزووی پەرەپێدانی ستۆدیۆ و بەرنامەی میدیایی و دەزگای چاپکردن بۆ پەرتووک و بڵاوکردنەوەی مۆسیقا و بڵاوکردنەوەی یارییە ڤیدیۆییەکان، فیلم، ئەنیمێ و مانگا و گۆڤاری ھەیە، لە ساڵی ١٩٥٤ لەلایەن یاسویۆشی تۆکوما دامەزراوە و بارەگا سەرەکیییەکەی لە میناتۆ لە تۆکیۆی پایتەختی ژاپۆنە. ئەو کۆمپانیایانە دەگرێتەوە کە بەشێک بوون لە تۆکوما شۆتێن لە ستۆدیۆی گیبلی، و دایێی فیلم و کۆمپانیای تۆمارکردنی تۆکوما ژاپۆن کۆمیونیکەیشنز. دوای ئەوەی دامەزرێنەری کۆمپانیاکە یاسویۆشی تۆکوما لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٠ کۆچی دوایی کرد، بەڕێوەبردنی سەروەت و سامان ڕوویدا. تۆکوما شۆتن کۆمپانیایەکی لاوەکی لەگەڵ ستۆدیۆ گیبلی ئەنجامدا، و بەشی وێنەی جووڵاوی کۆمپانیاکەیان گۆڕی و دووبارە کردیان بە کۆمپانیایەکی جیا لە ساڵی ٢٠٠٥. تۆکوما شۆتێن لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠١ تۆکوما ژاپۆن کۆمیونیکەیشنزی بە دایچی کۆشۆ فرۆشت و کۆمپانیای دایێی فیلم لەلایەن کۆمپانیای کادۆکاوا لە تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ کڕدرا.
لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە کۆمپانیاکە خۆی ڕێکخست بۆ ئەوەی تەنیا سەرنجی لەسەر بڵاوکردنەوەی میدیای چاپکراو و تایبەتمەندییە وەرگێڕدراوەکانی بۆ تەلەڤیزیۆن و فیلمی درێژ بێت. لە ١٧ی ئازاری ٢٠١٧ کۆمپانیاکە لەلایەن یانەی ئاسانکاری چاندەوە کڕدرا. گرێبەستەکە لە کۆتایی مانگی ئازاردا تەواو بوو.
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
سەرچاوەکان
١٩٣٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
٨ی سەرماوەز
٨ی سەرماوەز ٢٥٤ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١١١ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١١٢ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
پێوەرەکانی ئاشتی جیھانیی
چەپ|وێنۆک|450x450پیکسڵ|نەخشەی جیھانی پێوەرەکانی ئاشتی جیھانیی ٢٠١٨. وڵاتانی سەوزتر بە ئاشتیتر ھەڵسەنگێندراون، وڵاتانی سوورتر بە کەمترین ڕێژەی ئاشتی ھەڵسەنگێندراون پێوەرەکانی ئاشتی جیھانیی (بە ئینگلیزی: Global Peace Index، بە کورتی: GPI) ھەوڵێکە بۆ پێوانەکردنی ئاشتیی ڕێژەیی وڵاتان و ناوچەکان. بەرھەمێکی پەیمانگای ئابووری و ئاشتییە، و بە ڕاوێژ لەگەڵ تیمێکی نێونەتەوەیی پسپۆڕان و پەیمانگا و ناوەندەکانی توێژینەوە پەرەی پێدراوە، بە ھاوکاری ناوەندی توێژینەوەی ئاشتی و ململانێ لە زانکۆی سیدنی، ئوسترالیا لەگەڵ شیکاری داتاکان لەلایەن ھەواڵگری ئابوورییەوە. یەکەم لیست لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧ دەستیپێکرد، بیرۆکەکە لەلایەن بازرگانی ئوسترالی ستیڤ کیلیا و لەلایەن کەسانی وەک دالای لاما، قەشە دێسمۆند توتو، محەممەد یوونس، سەرۆکی پێشووی ئێرلەندا ماری ڕۆبنسن و سەرۆکی پێشووی ئەمریکا جیمی کارتەر پشتگیری کراوە.
١٠ی سەرماوەز
١٠ی سەرماوەز ٢٥٦ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٠٩ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١١٠ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
گوندستانی ساحێو
گوندستانی ساحێو بەشێکە لە ناوچەی زێویە شارستانی سەقز لە پارێزگای کوردستان لە ئێران. لە ساڵی ٢٠١٦دا ٤،٨٤٥ کەس دانیشتووی ھەبووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:شارستانی سەقز
١١ی سەرماوەز
١١ی سەرماوەز ٢٥٧ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٠٨ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٠٩ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
گوندستانی چلچەمەی ڕۆژاوا
گوندستانی چلچەمەی ڕۆژاوا بەشێکە لە ناوچەی سرشیو شارستانی سەقز لە پارێزگای کوردستان لە ئێران. لە ساڵی ٢٠١٦دا ٢،٦٢٤ کەس دانیشتووی ھەبووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:شارستانی سەقز
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
بژیان
جوگرافیا
بژیان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی نورەدین و لە باشوور لەگەڵ گوندی بێخڕێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کەویەی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەڵاوێژە.
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
١٢ی سەرماوەز
١٢ی سەرماوەز ٢٥٨ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٠٧ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٠٨ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
بەردبەرد، قەڵادزێ
بەردبەرد گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
بەردبەرد لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گردمەیتەر و لە باشوور لەگەڵ گوندی بادەڵیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گردەسپیان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی قەڵادزێ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
میل سپی
میل سپی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
میل سپی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
گرووپی سینەمایی سۆنی پیکچەرز
وێنۆک|180px
مێژوو
گروپی سینەمایی سۆنی پیکچەرز لە ساڵی ١٩٩٨ بە ناوی گروپی سینەمایی کۆڵۆمبیا تریستار دەستیپێکرد، کە خاوەندارێتی کۆمپانیای سۆنی دەکات. ھەروەھا زۆرێک لە ستۆدیۆ بەناوبانگەکانی سۆنی وەک بەشە لاوەکییەکانی ئەم کۆمپانیایە دادەنرێت. بەشەکانی لەو سەردەمەدا بریتی بوون لە سۆنی پیکچەرز کلاسیکس، سۆنی پیکچەرز دیستریبیششن، ترایەمف فیلمز، تڕایستار پیکچەرز و کۆلومبیا پیکچەرز.
لە ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٨ کۆمپانیای سۆنی پیکچەرز ئینتەرتەینمەنت بەشی ئەنیمەیشن و تەلەفزیۆنی پێشووی خۆی بەناوی سکرین جێمس وەک بەشێک لە کۆمپانیاکە زیندوو کردەوە، کە لە چەندین دەیەی دوای دامەزراندنیەوە چەندین مەبەستی جیاوازی بۆ کۆمپانیا باوکەکانی گەیاندووە.
لە ساڵی ٢٠٠٢دا کەناڵی کۆڵۆمبیا تریستار ناوی خۆی گۆڕی بۆ تەلەفزیۆنی سۆنی پیکچەرز. لە کۆتاییدا نزیکەی ھەموو کۆمپانیاکانی کۆڵۆمبیا تریستار ناویان گۆڕدرا بۆ سۆنی.
لە ساڵی ٢٠١٣ کۆمپانیای تریستار پرۆدەکشنز وەک کۆمپانیایەکی ھاوبەش لە نێوان کۆمپانیای سۆنی پیکچەرز ئینتەرتەینمەنت و تۆماس رۆتمان سەرۆکی پێشووی فۆکسی سەدەی بیستەم دەستیپێکرد.
لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٣ کۆمپانیای سۆنی پیکچەرز گروپی فیلمە جوڵاوەکانی گۆڕی بۆ ناوی ئێستای گروپی سینەمایی جوڵاوی سۆنی پیکچەرز. کۆمپانیای سۆنی پیکچەرز ئەنیمەیشن و سۆنی پیکچەرز ئیمەیج وۆرکەر لە سۆنی پیکچەرز دیجیتاڵەوە گواسترانەوە بۆ گروپی سینەما.
سەرچاوەکان
پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا پۆل:سۆنی پیکچەرز ئێنتەرتەینمنت پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٩٨ لە کالیفۆرنیا
سێوسێنان
سێوسێنان شارۆچکەیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سێوسێنان، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
ئەم شارۆچکەیە ناوەندی ناحیەی سێوسێنانە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:شارەکانی عێراق
گوان داوۆشێنگ
گوان داوۆشێنگ (بە چینی:管道昇، لەدایکبووی ١٢٦٢ بۆ ١٣١٩) شاعیر و وێنەکێش بوو لە سەرەتای سەردەمی ئیمپراتۆریەتی یوان، بە "بەناوبانگترین ژنە وێنەکێش و خۆشنووس" ناسراوە لە مێژووی چین نەک تەنھا ھەر وەک ژنێکی بەھرەدار تۆمارکراوە بەڵکو وەک کەسێکی گرنگ لەمێژووی کێشانی وێنەی بامبۆ" تۆمارکراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٢٦٢ پۆل:مردووانی ١٣١٩ پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٣یەم پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم پۆل:شاعیرە ژنە چینییەکان پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ پۆل:شاعیرانی ژێجیانگ پۆل:نووسەرانی ھوژۆو پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی یوان پۆل:ژنە نووسەرە چینییەکانی سەدەی ١٣یەم پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم پۆل:ژنە نووسەرە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم پۆل:کاری بامبو پۆل:بوزییە ھونەرمەندەکان پۆل:ژنە چینییە وێنەکێشەکان پۆل:ژنە خۆشنووسەکان پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان
جیڵ بایدن
جیڵ ترەیسی جەیکبس بایدن (لەدایکبووی ٣ی حوزەیرانی ١٩٥١) مامۆستایەکی ئەمریکییە، خانمی دووەمی ویلایەتە یەکگرتووەکان بووە (٢٠٠٩–٢٠١٧). ھاوسەرگیری کردووە لەگەڵ جۆو بایدن، کە سەرۆکی ھەڵبژێردراوی ویلایەتە یەکگرتووەکانە و ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ دەسەڵات وەردەگرێت.
ژیانی سەرەتایی
بایدن لە ھامنتن، نیوجێرزی لەدایکبووە و دەرچووی زانکۆی دێلەوەیرە.
ھاوسەرگیری و خێزان
جیڵ لە ساڵی ١٩٧٥دا جۆ بایدنی ناسیوە و لە ساڵی ١٩٧٧ ھاوسەرگیریان کردووە. بەیەکەوە کچێکیان ھەیە بەناوی ئاشلی.
ژیانی کەسی
بایدن بۆ ماوەی سێزدە ساڵ مامۆستای دواناوەندی بووە. چەندین ڕێکخراوی خێرخوازی دامەزراندووە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:جۆو بایدن پۆل:خانمانی دووەمی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:مامۆستایانی ئەمریکی پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
١٣ی سەرماوەز
١٣ی سەرماوەز ٢٥٩ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٠٦ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٠٧ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
گوندستانی زوولفەقار
گوندستانی زوولفەقار بەشێکە لە ناوچەی سرشیو شارستانی سەقز لە پارێزگای کوردستان لە ئێران. لە ساڵی ٢٠١٦دا ٧،٧١٥ کەس دانیشتووی ھەبووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:شارستانی سەقز
١٣ی سەرماوەز
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
١٤ی سەرماوەز
١٤ی سەرماوەز ٢٦٠ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٠٥ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٠٦ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
پارسبۆڕۆ
پارسبۆڕۆ شاروچکەیەکە لە ھەرێمی نۆڤاسکۆشیای کەنەدا ھەڵکەوتووە.
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
پارسبۆڕۆ
تایبەتمەندییەکان
پارسبۆڕۆ ڕووبەرەکەی ١٢٫٨٨ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە و ١٬٣٠٥. کەس دانیشتوانێتی.
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
پارسبۆڕۆ
سەرچاوەکان
پۆل:کەنەدا پۆل:نۆڤا سکۆشا پۆل:بەندەرەکانی کەنەدا
پاچکار
پاچکار گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
پاچکار لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دێگە و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەڵگە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بێشیر و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بەرسول.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٥ی سەرماوەز
١٥ی سەرماوەز ٢٦١ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٠٤ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٠٥ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
سووتەمەنی
وێنۆک|دار یەکەمین سووتەمەنیە لەلایەن مرۆڤەوە بەکارهێنراوە سووتەمەنی هەرماددەیەکە کە دەتوانرێ دروست بکرێ بۆ کارلێککردن لەگەڵ ماددەکانی تردا کە وزە بڵاودەکاتەوە لەسەر شێوەی وزەی گەرمی یاخود بەکاربهێنرێت بۆ ئیش، لەسەرەتادا چەمکەکە بەتەنها بەکارهێنرا بۆ ئەوماددانەی کە بەتوانان بۆ بڵاوکردنەوەی وزەی کیمیایی بەڵام هەروەها بەکارهاتووە بە سەرچاوەکانی وزەی گەرمی وەک وزەی ناوکی (لەڕێگای کەرتبوونی ناوکی و توانەوەی ناوکی).
ئەو وزەی گەرمییەی بەڕەڵادەکرێ بەهۆی کارلێکەکانی سوتەمەنی، دەگۆڕدرێ بۆ وزەی میکانیکی لەڕێگەی بزوێنەری گەرمی. وە هەروەها کاتەکانی تریش گەرمی بەنرخە بۆنمونە بۆ گەرمبوونەوە، بۆ چێشت لێنان، یان بۆ پڕۆسە پیشەسازی یەکان، هەروەها ئەو ڕووناککردنەوەیەی کە لە سووتانەوە دێت.
هایدرۆکاربۆن و ئۆکسجینی پەیوەند-گەرد دەگرێتەخۆ، تاکو ئێستا باوترین سەرچاوی سووتەمەنین لەلایەن مرۆڤەوە بەکارهاتوون، بەڵام مادەکانی تر ، کانزا تیشکدەرەکان دەگرێتەوە، هەروەها ئەوانیش بەکاردێن.
سووتەمەنیەکان بەراورد دەکرێن لەگەڵ ماددەکانی تر یان ئامێرەکان کە وزەی شاراوە خەزن دەکەن، هەروەک ئەوانەی کە ڕاستەوخۆ وزەی کارەبایی بەڕەڵادەکەن (وەک پاتری و بارگەگر) یاخود وزەی میکانیکی (وەک فلای ویل(فلاون)، سپرینگ، هەوای پەستێنراو، یان ئاوی نێو عەمبارێک).
مێژوو
بەدرێژایی مێژووی مرۆڤ سوتەمەنیەکان لە ڕوەک ەکان یان چەوری ئاژەڵ ەکانەوە وەرگیراون و لەلایەن مرۆڤەوە بەکارهێنراون. خەڵووز وەرگیراوەی دارە، بەلایەنی کەمەوە 6000 ساڵ بەر لەئێستادا بەکارهێنراون بۆ توانەوەی کانزا کان. تەنها بە خەڵووزی کۆک شوێنی گیرایەوە، کە لە خەڵووزەوە وەرگیراوە، کە کاتێک دارستان ە ئەوڕوپیەکان دەستیان بە کەمبوونەوەکرد لە دەوروبەری سەدەی 18. شێوەی خشتی بچووکی خەڵووز لە ئێستادا بەکاردێ وەک سووتەمەنیێکی باو بۆ گۆشت برژاندن.
نەوتی خاو لەلایەن کیمیاگەرە فارس ەکان پاڵێورا(دڵۆپێنرا)، بە باسە ڕوونەکانەوە کە بە نامیلکەی زمانی عەرەبی هەبوون هەروەک ئەوانە (محمد ابن زكريا رازی). تیادا باسی کرداری دڵۆپاندنی نەوتی خاو/ پەتڕۆڵ بۆ نەوتی سپی کردووە، هەروەها باسی هایدرۆکاربۆنە لێکدراوەکانی تریشی کردوە لەناو کتێبی نهێنیەکاندا ( كتاب الاسرار). هەروەها نەوتی سپی(kerosene) لەهەمان ماوە بەرهەمهێنرا لە نەوتە قوڕ و قیڕە بەهۆی گەرم کردنی بەردەکە و دەرهێنانی نەوتەکە، کەدواتر دڵۆپێنرا. هەروەها ( ڕازی ) یەکەم باسی چرای سپی بەخشی بە بەکارهێنانی کانزا ڕۆنە خاوەکان، کە ئاماژە دەکرێ بە (نەفت).
وزە لەسەر شێوەی وزەی کیمیایی دەکرێ بڵاوبکرێتەوە بەنێو سووتان دا، بەڵام چەمکی گەشەسەندنی بزوێنەری هەڵمی لە شانشینی یەکگرتوو (UK) لە ساڵی 1769، خەڵووز باشتر بوو بۆ بەکارهێنان وەک سەرچاوەیەکی توانا ، دواتر خەڵووز بەکارهێنرا بۆ لێخوڕینی کەشتی ەکان و شەمەندەفەر ی هەڵمی. لەسەدەی 19 هەمدا گاز لە خەڵووزەوە دەرهێنراو و بەکارهێنرا بۆ ڕووناککردنەوەی شەقامەکانی لەندەن. لەسەدەی 20 و 21 دا ، بەکارهێنانی سەرەکی خەڵووز بۆ بەرهەم هێنانی کارەبا یە، بە دابینکردنی کارەبی ٪40 جیهان لە 2005.
ئێستا ئاراستەی گشتی بەرەو سووتەمەنیە نوێبووەکان(renewable fuels) چووە، وەک بایۆسووتەمەنی (biofuel) هەروەک ئەلکهول.
ئیسحاق ئاسیمۆڤ
ئیسحاق ئاسیمۆڤ (بە ئینگلیزی: Isaac Asimov) (لەدایکبووی ٢ی کانونی دووەمی ١٩٢٠ – مردووی ٦ی نیسانی ١٩٩٢). نووسەری ئەمریکی و مامۆستای زیندەکیمیا بووە لە زانکۆی بۆستن. لە ماوەی ژیانیدا ئاسیمۆڤ لەگەڵ ڕۆبەرت ئەی ھاینلاین و ئارسەر سی کلارک بە یەکێک لە سێ گەورەترین نووسەرنی خەیاڵی زانستی دادەنران.
سووتەمەنی
کیمیایی
سووتەمەنیە کیمیاییەکان ماددانێکن کە وزە بڵاودەکەنەوە بەهۆی کارلێککردن لەگەڵ ماددەکانی دەوروبەریان، بەتایبەتی بەهۆی کرداری سووتان. زۆربەی وزە کیمیایەکان بڵاوکراون لەنێو سووتان کە خەزن نەکرابوون لەنێو بۆندە کیمیاییەکانی سووتەمەنیە، بەڵکو لەناو بۆندی لاوازی دوانی گەردی ئۆکسجین بڵاوکراون.
ئیسحاق ئاسیمۆڤ
نووسەرێکی بەتوانایە، زیاتر لە ٥٠٠ کتێبی نووسیوە یان دەستکاری کردووە. ھەروەھا مەزەندە دەکرێت ٩٠ ھەزار نامە و پۆستکارتی نووسیبێت. ئاسیمۆڤ بە چیرۆکی زانستی خەیاڵی ناسراوە، ھەروەھا لە چەشنی نھێنی و خەیاڵی چیرۆکی نووسیوە، زۆرێک لە چیرۆکە ناخەیاڵیەکانیش نووسیوە.
سووتەمەنی
کیمیایی
سووتەمەنیە کیمیاییەکان دابەشکراوە بۆ دوو ڕێگا، یەکەم ، بە تایبەتمەندیە فیزیاییەکان، وەک تەنی ڕەق ، شل یان گاز. دووەم ، لەسەر بنچینەی دەرکەوتنیان ؛ سەرەکی (سووتەمەنی سرووشتی) و دووەمی (سووتەمەنی دەستکرد ). بەم شێوەیە، پۆڵێنکردنێکی سووتەمەنیە کیمیاییەکان :
سووتەمەنی ڕەق
چەپ|وێنۆک|220x220پیکسڵ|خەڵووز سوتەمەنیەکی ڕەقی گرنگە سووتەمەنی ڕەق ئاماژە دەکات بە چەندین جۆری ماددەی ڕەق کە وەک سووتەمەنیەک بەکاردێت بۆ بەرهەمهێنانی وزە و بەخشینی گەرمی، بەگشتی بەنێو سووتاندا بەڕەڵاکرا. سووتەمەنیە ڕەقەکان دار، ڕەژوو ، خەڵووزی زۆنگاوەکان (peat)، خەڵووز، حەبە سوتەمەنی، وە حەبی بچوک کە لەدارەوە درووستکراوە، گەنمەشامی، گەنم، پەڕشە وە دانەوێڵەکانی تریش دەگرێتەوە. هەروەها تەکنەلۆژیا ی سوتەمەنی ڕەقی مووشەک ، سووتەمەنی ڕەق بەکاردێنن. سووتەمەنیە ڕەقەکان بەکارهێنراون لەلایەن مرۆڤایەتی بۆ چەندین ساڵ بۆ بەرهەمهێنانی ئاگر. خەڵووز ئەو سەرچاوەی سووتەمەنیە بوو کە ڕێگەی بە شۆڕشی پیشەسازیدا، لە تەنورە(کوورە) ئاگرینەکانەوە، بۆ ئیشپێکردنی بزوێنەری هەڵمی. هەروەها داریش بەفراوانی بەکارهێنرا بۆ ئیش پێکردنی شەمەندەفەری هەڵمی. هەردوو خەڵووز و خەڵوزی زۆنگاوەکان لەئێستادا بەکاردێ بۆ دروستکردنی کارەبا لەڕۆژگاری ئەمڕۆدا. بەکارهێنانی هەندێ لە سووتەمەنیە ڕەقەکان (وەک خەڵووز) سنوردارکراوە یا قەدەغەکراوە لە هەندێ ناوچە شارنشینەکاندا، بەهۆی ئاستەکانی دەردانی ژەهرینی نا سەلامەت.
ئیسحاق ئاسیمۆڤ
ھەروەھا زیاتر لە ٣٨٠ کورتە چیرۆکی نووسیوە، لەنێویاندا ڕۆمانی زانستی خەیاڵی کۆمەڵایەتی «Nightfall» کە لە ساڵی ١٩٦٤ لەلایەن نووسەرانی زانستی خەیاڵی ئەمریکاوە وەک باشترین کورتە چیرۆکی زانستی خەیاڵی لە ھەموو کاتێکدا ھەڵبژێردرا.
ھەروەھا سەرۆکی کۆمەڵەی مرۆڤدۆستانی ئەمریکی بووە.
سووتەمەنی
سووتەمەنی ڕەق
بەکارهێنانی سووتەمەنیە ڕەقەکانی تری وەک (دار) کەم دەبێت کە تەکنەلۆژیا ی گەرمکردن و بەردەستبونی سووتەمەنی کوالێتی باش، بەرەو باشتر دەچێ. لە هەندێ ناوچەدا، خەڵووزی بێ دووکەڵ تاکە سوتەمەنی ڕەقە کە بەکاردەهێنرێ.
ئیسحاق ئاسیمۆڤ
ژیان
ژیانێکی باشم ھەبووە و ھەموو ئەو شتانەم بە ئەنجام گەیاندووە کە ویستمە، زیاتر لەوەی کە چاوەڕێم دەکرد.
«ئاسیمۆڤ» ١٩٩٠
سەرەتای ژیانی
ئاسیمۆڤ لە شاری پترۆڤیچی، ڕووسیا لەدایکبووە، لە بەروارێکی نادیار لە نێوان ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩١٩ و ٢ی کانونی دووەمی ١٩٢٠. ئاسیمۆڤ لە ٢ی کانونی دووەم یادی لەدایکبوونی خۆی کردەوە.
دایک و باوکی ئاسیمۆڤ بریتی بوون لە ئانا ڕەچەڵ و جودا ئاسیمۆڤ کە خێزانێکی جووی ڕووسی بوون. ناوی ئیسحاق بە ناوی ئیسحاق بێرمان باوکی دایکییەوە ناونراوە. ئاسیمۆڤ لە بارەی باوکییەوە نووسیوویەتی «باوکم سەرەڕای خوێندنی وەک جوولەکەیەکی ئۆرتۆدۆکس، بەڵام لە دڵەوە ئۆرتۆدۆکس نەبووە»، ھەروەھا وتوویەتی کە «ئەو نزا بێشومارانەی نەدەخوێندەوە کە بۆ ھەموو کارێک دیاریکرابوون، ھەرگیز ھیچ ھەوڵی نەدەدا فێری نزاکانم بکات».
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٩٢ پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:مولحیدانی ئەمریکا پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئەمریکی پۆل:گومانباوەڕە ئەمریکییەکان پۆل:خەڵکی زانستی خەیاڵی ئاسیمۆڤ پۆل:شرۆڤەکارانی کتێبی پیرۆز پۆل:دەرچووانی ئامادەیی کوڕان (بروکلین) پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست پۆل:جووە ئەمریکییەکان لە سەربازی پۆل:فێمینیستە جووەکان پۆل:پیاوە فێمینیستەکان پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:نووسەران دەربارەی ئایین و زانست
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
سووتەمەنی
سووتەمەنیە شلەکان
زۆربەی شلە سوتەمەنیەکان لە بەکارهێنانی فراواندا وەرگیراون لە پاشماوە بەردبوەکانی ڕووەکی مردوو و ئاژەڵ ە مردووەکان بەهۆی پیشاندان بە گەرمی و پەستان لەنێو توێکڵی زەویدا، هەرچۆنێک بێت، چەندین جۆر هەن ، وەک سووتەمەنی هایدرۆجین ( بۆ ئۆتۆمبێل) ، ئیثانۆڵ(ethanol)، سوتەمەنی جێت و بایۆدیزڵ(biodiesel) کە هەموویان دەپۆڵێنرێن بە شلە سوتەمەنیەک.
هەندێک لە تایبەتمەندیەکانی شلە سوتەمەنیەکان ئەوەن کە ئاسانن بۆ گواستنەوە، کە دەتوانرێ بە ئاسانی چارەسەربکرێ. هەروەها بەکارهێنانیان ئاسانە بۆ هەموو بەکارهێنانەکانی ئەندازیاری، وە بەکاردێ لەنێو ماڵ یشدا. سووتەمەنیەکان وەک کیرۆسین (نەوتی سپی) دابەشدەکرێن لەهەندێ وڵاتاندا، بۆ نموونە بەردەستە لە فرۆشگاکانی حکومەتی هێمن کراو(دامرکاوە) لە هیندستان دا بۆ بەکارهێنانی ماڵ.
گازە سووتەمەنی
چەپ|وێنۆک|20 پاوەند (9.1 کگم) لە لولەکێکی پڕۆپان گازە سوتەمەنیەکان ، هەر ژمارەیەکی سووتەمەنیەکانە کە گازین لەژێر مەرجە یاساییەکاندا. زۆربەی گازە سوتەمەنیەکان پێکدێن لە هایدرۆکاربۆن ەکان (وەک میثان یان پڕۆپان)، هایدرۆجین، یەکە ئۆکسیدی کاربۆن، یاخود تێکەڵەکان. ئەم گازانە سەرچاوەی وزەی گەرمی شاراوە یا وزەی ڕووناکین کە دەتوانێ بەخێرایی بگوێزرێتەوە و دابەشبکرێ بەنێو بۆڕیەکانەوە لە خاڵی سەرەتاوە ڕاستەوخۆ بۆ شوێنی بەکارهێنان. گازە سووتەمەنی لەگەڵ سووتەمەنیە شلەکان و سووتەمەنی ڕەق بەراورد دەکرێ، هەرچەندە هەندێک لەگازەکان لە گازەوە دەکرێن بە شل بۆ هەڵگرتن و گواستنەوە ی. لەکاتێکدا کە دەکرێ سرووشتە گازەکەی سوود بەخش بێت، خۆ دورخستنەوە لە زەحمەتی گواستنەوەی سووتەمەنی ڕەق و مەترسی ڕژانی ناوەکی(خۆکی) لە سوتەمەنی شل، هەروەها ئەویش دەتوانێ مەترسیدار بێت. دەشێت بۆ گازە سووتەمەنیەک کە پێی نەزانرێت (تێبینی نەکرێت) و کۆبکرێتەوە لەنێو ڕوبەرێکی دڵنیادا، کە ئەمەش بەرەوە مەترسی تەقینەوەی گازەکە دەیبات. لەبەر ئەم هۆکارە، بۆن بەخشەرەکان بۆ زۆربەی گازە سووتەمەنیەکان زیاد دەکرێن بۆیە لەوانەیە تێبینی بکرێت بەهۆی بۆنێکی ئاشکرا. باوترین جۆری گازە سوتەمەنی لە بەکارهێنانی ئێستادا گازی سرووشتی ە.
سووتەمەنی ئەندامی(بایۆ)
سووتەمەنی ئەندامی(biofuels) بە گشتی دەکرێ پێناسە بکرێ بە ڕەق، شل، یان گازە سوتەمەنی کە بارستەی چالاک(biomass) دەگرێتەوە ، وە یاخود لێی وەرگیراوە. بارستایی چالاک دەتوانرێ ڕاستەوخۆ بەکاربێ بۆ گەرمکردن یان توانا - ناسراوە بە سوتەمەنی بارستایی چالاک. سوتەمەنی ئەندامی دەتوانرێ بەرهەمبهێنرێت لە هەر سەرچاوەیەکی کاربۆن کە دەتوانرێ دووبارە پڕبکرێتەوە بەخێرایی بۆ نمونە ڕوەک ەکان. زۆرجۆری جیاوازی ڕوەکەکان و ماددەی وەرگیراوی ڕوەکەکان بەکاردەهێنرێ بۆ بەرهەمهێنانی سوتەمەنی ئەندامی.
لەم دواییانەدا سوتەمەنیە ئەندامیەکان گەشەیان پێدراوە بۆ بەکارهێنانی لە نێو ئۆتۆمبێل ی گواستنەوە ( بۆنمونە بایۆ ئیثانۆڵ وە بایۆ دیزڵ)، بەڵام مشت و مڕێکی فراوانی گەل ی هەیە دەربارەی ئەوەی کە ئەم سووتەمەنیانە چەنێک کاربۆنی چوستن. پۆل:سووتەمەنییەکان
جیمی کارتەر
جەیمز ئەرل کارتەر (بە ئینگلیزی: James Earl Carter) (لە دایک بووی ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٤ لە پەلینز، جۆرجیا) سیاسەتوانێکی ئەمریکی و ٣٩ھەمین سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بوو لە ساڵانی ۱۹۷۷ بۆ ۱۹۸۱. ئەو ٧٦ھەمین پارێزگاری جۆرجیا بوو لە ساڵانی ۱۹۷۱ بۆ ۱۹۷۴. ئەو پیرترین سەرۆک کۆماری زیندووی پێشووی ئەمریکایە.
سەرچاوەکان
https://en.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Carter
https://www.history.com/topics/us-presidents/jimmy-carter
https://www.britannica.com/biography/Jimmy-Carter
https://www.cartercenter.org/about/experts/jimmy_carter.html
https://www.cnn.com/2013/01/08/us/jimmy-carter---fast-facts/index.html
یەک کەمەربەند یەک ڕێگا
یەک کەمەربەند یەک ڕێگا ، (بە زمانی چینی: 一带一路) پلانی پەرەسەندنی ژێرخانی جیھانییە لەلایەن حکوومەت چین بۆ وەبەر ھێنان لە نزیکەی ٧٠ وڵات و ڕێکخراو نێودەوڵەتی لە ٢٠١٣ ھەڵی گرتەوەخۆ. ئەوە بەشی سەرەکیی سیاسەتی دەرەوەی حیزبی کۆمۆنیستی چین و سکرتێری گشتی شی جین پینگ ڕەچاو دەکرێت، کە لەسەرەتاوەکە لەماوەی سەردانی بۆ وڵاتی ئیندۆنیزیا و کازاخستان لە ٢٠١٣ پلانەی ڕاگەیاند.
جیمی کارتەر
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٤ پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩٧٠ پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:چاکەکارانی ئەمریکی پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:زیندووان پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:کات کەسایەتیی ساڵ
١٦ی سەرماوەز
١٦ی سەرماوەز ٢٦٢ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٠٣ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٠٤ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
چلەمیران
چلەمیران گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
مێژوو
وێنۆک|300px|چەپ|دیمەنی گوندەکە دوای ژێرئاوکەوتنی لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٩دا تەواوی ئەم گوندە ژێر ئاو کەوت، بەھۆی دروستکردنی (بەنداوی تاڵوار)ەوە، کە تەواوی ئەم گوندەی داپۆشی و بووە چۆڵ بوونی گوندەکە. بە یاسای زەوی کشتوکاڵی و گوندەکان، خەڵکی ئەم گوندە قەرەبوو کرانەوە بە دوو قاتی نرخ. بۆ بەردەوامیدان بە ژیان خەڵکی ئەم گوندە لە ساڵەکانی دوایدا کۆچیان کرد بۆ چواردەوری خۆیان وەک بیجاڕ و ھەمەدان و تاران.
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
چلەمیران
جوگرافیا
چلەمیران ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
چلەمیران
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئاوەسپی، قەرەداغ
ئاوەسپی گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سێوسێنان، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
ئاوەسپی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەڵخە، قەرەداغ و لە باشوور لەگەڵ گوندی چرچەقەڵا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باوەخۆشێن و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حەمەی ھەواس.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:شارەکانی عێراق
پێڕستی فڕۆکەخانەکانی ئێران
وێنۆک|نەخشەی فڕۆکەخانەکانی ئێران ئەمە پێڕستی فڕۆکەخانەکان لە ئێران، کە بەپێی پارێزگا ڕێزبەندی کراوە.
لە ساڵی ٢٠١٣دا، ئێران ٣١٩ فڕۆکەخانەی ھەبوون کە ئێرانی گەیاندە بیست و دووەمین وڵاتی جیھان بەپێی ژمارە فڕۆکەخانەکان.
بەستەرە دەرەکییەکان
ئێران
ئاگری دارستانەکانی تورکیا (٢٠٢١)
یارمەتییە جیھانییەکان
ئەم وڵاتانە، لەبەر یارمەتی بە کوژاندەوەی ئاگرەکان، یارمەتییان بە تورکیا گەیاند:
سەرچاوەکان
پۆل:ناوچەی ئێژە
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
لیام ھێمسوۆرت
لیام ھیمسۆرس. (لەدایکبووی ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠)ی شاری مێلبۆرنی ئوستڕالیایە. وەک براکەی (کریس ھیمسۆرس) کاری ئەکتەری ئەنجام دەدات و بەژداری لەچەند فیلمێکدا کردووە کە گرنگترینیان (یارییەکانی برسییەتی)
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠ پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئوسترالی پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک ئینگلیز پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک ئەڵمانی پۆل:ئوسترالییەکانی بەڕەگەز ئیری پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک سکۆتلاندی
١٧ی سەرماوەز
١٧ی سەرماوەز ٢٦٣ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٠٢ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٠٣ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
گەڕەستێرۆچکەی ئەپۆڵۆ ١٨٦٢
وێنۆک|وێنەی ئەپۆڵۆ ١٨٦٢
١٨٦٢ ئەپۆلۆ (بە ئینگلیزی: 1862 Apollo) یەکێکە لە گەڕەستێرۆچکەیەکی بەردی، تیرەی دەگاتە ١٫٥ کیلۆمەتر، وە نزیکە لە دەوری ھەسارەی زەوی (NEO)، لەلایەن زانای ئەڵمانی کارڵ ویلھێلم راینموت لە نێو ڕوانگەی ھایدڵ برگ لە ٢٤ نیسانی ساڵی ١٩٣٢، بەڵام دوای ئەوە بزر بوو تا ساڵی ١٩٧٣. ئەپۆلۆ یەکەمین ناوی ئەو گەڕستێرۆچکەیە بوو لە نێو گەڕەستێرۆچکەکانی ئەپۆڵۆ، کە کۆمەڵەی گەڕەستێرۆچکەیەکی نزیکن لە زەوی، وە بەھەمان شێوە نزیکن لە مەریخ و زاوە و ڤینوس ..
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گەردوون پۆل:گەڕەستێرۆچکەکانی نزیک زەوی پۆل:گەڕەستێرۆچکەکان
پێماڵک
پێماڵک گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
پێماڵک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی قەڵادزێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی خاس و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دورێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی قەڵادزێ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سیما ژێن
سیما ژێن (بە چینی:司馬貞 ٦٧٩ تا ٧٣٢ ی زاینی) مێژووناسێکی ئیمپراتۆریەتی تانگ بوو. کە لە جیھانی مۆدێرنی ئەمرۆ جیاۆزوۆ، ھێنان
سیما ژێن یەکێک بوو لە سەرچاوە گرنگەکانی شیجی
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٧٣٢ پۆل:لەدایکبووانی ٦٧٩ پۆل:مێژووناسە چینییەکانی سەدەی ھەشتەم پۆل:مێژووناسانی ھێنان پۆل:مێژووناسەکانی ئیمپراتۆرییەتی تانگ
تووەڕەشان
تووەڕەشان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
گەڕەستێرۆچکەکانی ئەپۆڵۆ
وێنۆک|ناوچەی ئاماژە پێکراوی گەڕەستێرۆجکەکانی ئەپۆلۆ لە [[کۆمەڵەی خۆر بە (ڕەنگی کەسک) لەو وێنەیە خۆر لە ناوەڕاستە بە (ڕەنگی زەرد)  وە دوای ئەوەش ٤ ھەسارەی بەردین دێن، ئەوانیش: هەسارەی زاوە بە(ڕەنگی ڕەساسی)، هەسارەی ڤینوس بە(ڕەنگی ڕەش)، هەسارەی زەوی بە(ڕەنگی شین)، هەسارەی مەریخ بە (ڕەنگی سۆر)]]
کۆمەڵەی گەڕستێرۆچکەکانی ئەپۆلۆ (بە ئینگلیزی : Apollo asteroids) ئەوە ناوی شوێنێکە لە کۆمەلەیەک لە گەڕەستێرەکانی نزیک زەوی (NEAs)، ئەو ناوەش لە دوای ناوی گەڕەستێرۆچکەی ئەپۆڵۆ ١٨٦٢  کە یەکەمین گەرەستێرۆچکەی ناو ئەو کۆمەڵەیە بوو کە بدۆزرێتەوە لەلایەن کارڵ ویلیهام راينموث لە ساڵی ١٩٣٢، لەو کۆمەڵەی هەتا ساڵی ٢٠١٤ بە نزیکەی ٥٧٦٦ گەڕەستێرۆچکەی ئەپۆلۆ ناویان تۆمار کرایە لەلایەن دەزگای ناسا، هەندێک لەوان نزیکەیی ٨٣٢ دانە بە هیچ شێوەیەک نزیک نین لە هەسارەی زەوی
بەر یەک کەووتن لەگەڵ زەوی
یەکێک لەو گەڕەستێرە بەردیانەی ناوچەی ئەپۆڵۆ لە کۆمەڵەی خۆر لە ساڵی ٢٠١٣ خۆی بە زەوی کێشا لە ناوچەی چیلیا بنیسک کە ڕووسیا ئەویش ڕووداوی بەردی ئاسمانی چیلیابنسک بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوون پۆل:گەڕەستێرۆچکەکان پۆل:گەڕەستێرۆچکەکانی نزیک زەوی
١٨ی سەرماوەز
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
جۆرجینیۆ(یاریزانی تۆپی پێ، لەدایکبووی کانوونی دووەمی ١٩٩١)
جۆرجینیۆ لویز فرێلۆ فیلۆ (لەدایکبووی ٢٠ی کانوونی دووەمی ١٩٩١)، ناسراوە بە جۆرجینیۆ، یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێیە و وەک یاریزانی ناوەڕاست یاری دەکات بۆ ھەڵبژاردەی ئیتاڵیا. بەشێک بوو لە پێکھاتەی ئیتاڵیا کە توانی یۆرۆی ٢٠٢٠ بباتەوە، و بەھۆی ئاستەکانییەوە لە ساڵی ٢٠٢١ وەک باشترین یاریزانی ساڵی یەکێتی ئەورووپا دەستنیشانکرا و پلەی سێیەمی خەڵاتی تۆپی زێڕینی بەدەستھێنا.
نازناوەکان
ناپۆلی
چێڵسی
ئیتاڵیا
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠ پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ناپۆلی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١ پۆل:CS1 Italian-language sources (it)
تۆماس سانگستەر
تۆماس برۆدی-سانگستەر (لەدایکبووی ١٦ی ئایاری ١٩٩٠) کە ھەندێک جار بە تۆماس سانگستەریش دەنووسرێت، ئەکتەرێکی ئینگلیزە کە بە ڕۆڵی سام لە ڕاستی خۆشەویستی (٢٠٠٣)، سایمن لە نانی ماکفی (٢٠٠٥)، فێرب لە ڤێنێس و فێرب (٢٠٠٧–٢٠١٥)، جۆجێن ڕید لە کایەی تەختە پاشایەتییەکان (٢٠١٣–٢٠١٤)، نیوت لە زنجیرەفیلمی مازی ڕاکەر (٢٠١٤–٢٠١٨)، و بێنی واتس لە کورتە زنجیرەی گامبیتی شاژنی نێتفلیکس (٢٠٢٠) ناسراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠
١٩ی سەرماوەز
١٩ی سەرماوەز ٢٦٥ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ١٠٠ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٠١ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
ژوی سیا
ژو (بە چینی:杼 و ئەوانی تریش(予, 宁, 佇, یان 宇, ) بەگوێرەی سیما ژێن) حەوتەم پاشای ئیمپراتۆریەتی سیا بوو، چووە سەر تەخت لە ساڵی جی سی وە لە یوان ژیاوە (جیھانی مۆدێرن: جییوان) باوکی پاشا شائۆ کانگ.
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
دێگوڵان
دێگوڵان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سێوسێنان، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
دەوڵەتیار
دەوڵەتیار گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
دێگوڵان
جوگرافیا
دێگوڵان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی باوەخۆشێن و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەرگەل و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گوڵانی وەستاکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سەرچاوە، قەرەداغ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:شارەکانی عێراق
دەوڵەتیار
جوگرافیا
دەوڵەتیار ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
٢٠ی سەرماوەز
٢٠ی سەرماوەز ٢٦٦ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٩٩ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ١٠٠ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
چۆمیکانیان
چۆمیکانیان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەڵادزێ(ناوەند)، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
چۆمیکانیان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گوێزیلە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەڵەکان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دەقناوە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سندۆڵان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شارستانی لالی
شارستان لالی یەکێ لە شارستان گەلی پارێزگای خووزستانە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری لالی یە.
ئەمانەش ببینە
پاریزگای خووزستان
شار لالی
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
میسر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
میسر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
٢١ی سەرماوەز
٢١ی سەرماوەز ٢٦٧ەم ڕۆژی ساڵی کوردییە. ٩٨ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٩٩ ڕۆژی (لە ساڵی پڕدا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆژەکانی سەرماوەز
کۆشکی سەروو
کۆشکی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سێوسێنان، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کۆشکی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دەلوجە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆشکی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی ھەنار و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئەستێڵی سەروو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:شارەکانی عێراق
شارستانی بەکس، پێنسیلڤانیا
بەکس شارستانێکە لە پێنسیلڤانیا لەوەتەی سەرژمێری ٢٠٢٠ دانشیتووانەکەی بە ٦٢٨٬٢٧٠ خەملێنراوە ئەمەش دەیکات بە چوارەم چڕترین شارەوانی لە پێنسیلڤانیا
سویس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
سویس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.