cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سەردار پاشایی
کۆچکردن بۆ ھەندەران
پاشایی لە ساڵی ٢٠١١ بەھۆی جیاکارییەکانی دژ بە کورد و نەتەوەکانی تر لە وەرزشی ئێران، کۆچی کرد بۆ ئەمریکا. پاشایی لە ئێستادا یەکێکە لە سەرکردەکان بۆ ھەڵمەتی یەکگرتوویی بۆ نەوید. نەڤید ئەفکاری ئەندامی تیمی نیشتیمانیی زۆرانبازیی ئێران بوو کە لە ساڵی ٢٠٢١ لەلایەن دەسەڵاتی ئێرانەوە دەستگیرکرا و لەسێدارە درا. بەم ھۆیەوە پاشایی چاوپێکەوتنی لەگەڵ ھەموو میدیا ناسراوەکانی جیھان کرد وەک سی ئێن ئێن (CNN)، بی بی سی (BBC)، دێوچەوێڵی ئەڵمانیا (DW) و ھتد و ھەوڵیدا سەرنجی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ڕابکێشێت بۆ دۆخی وەرزشوانانی ئێران لەژێر دەسەڵاتی حکوومەتی کۆماری ئیسلامی.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرزشکارانی کورد پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩ پۆل:خەڵکی سەقز پۆل:زۆرانبازانی کورد پۆل:زیندووان
بانکی دار سەلام بۆ وەبەرھێنان
بانکی دار سەلام بۆ وەبەرھێنان یەکێکە لەگەورەترین بانکە بازرگانییەکانی عێراق کە خزمەتگوزاری دارایی پێشکەش دەکات، لە ساڵی ١٩٩٨ دامەزراوە. بنکەی سەرەکی بانکەکە دەکەوێتە شاری بەغدا.
گەنجینەی سڤالباردی جیھانی بۆ تۆوی ڕووەک
وێنۆک|دەروازەی گەنجینەکە گەنجینەی سڤالباردی جیھانی بۆ تۆوی ڕووەک (بە نەرویژی: Svalbard globale frøhvelv)بریتیەلە کۆگایەکی تۆوی ھەڵگیراو کە کەوتۆتە دورگەیەکی نەرویژ بەناوی سپیتسبێرگن لەنزیک شارەدێی لۆنگی یەربیەن لە لە ئەرخەپێلی سڤالبارد لە جەمسەری بەستەلەکی باکور بەدووری ١٣١٣کم لە چەقی جەمسەری باکور، کۆگاکە ڕووبەرێکی فراوانی بۆ تەرخانکراوە بەشێوەیەکی توند چاودێری دەکرێت. گەنجینەکە برێکی زۆر لە تۆوی ڕوەکی ھەمەجۆری لێ ھەڵگیراوە.
کۆگاکە کەوتۆتە قۆڵایی ژێرزەوی لەلایەن کۆمەڵێک زانا و پسپۆری خۆراکی و کشتوکالی بەرێوەدەچێت(CGIAR) گەنجینەکە نمونەی زۆری سەرجەم تۆوی ڕوەکەکانی لەجیھان کۆکردۆتەوە و لەم شوێنە پاراستوونی بەمەبەستی ڕێگریکردن لە لەناوچوون بەھۆکارە سرووشتی و ڕامیاریەکان. کۆگاکە بەھاوبەشی حکومەتی نەرویژ و ڕێکخراوی جیھانی (GCDT) و ناوەندی سامانە بۆماوەییەکانی وڵاتانی باکوور (NordGen)بەڕێوەدەچێت
حکومەتی نەرویژ پشکی شێری بەردەکەوێت لەھاوکاری دروستکردنی گەنجینەکە بەجۆرێک (٩میلیۆن دۆلاری) بۆ تەرخان کردوە، گەنجینەکە لە ٢٠١٦ بۆ یەکەم جار جۆرە تۆوێکی لێ دەرھات کە لەجەنگی حەلەب لەسووریا لەناوچووبوو، دووبارە خستیەوە دەست جوتیاران
قەبارە
لەتۆوی ھەر ڕوەکێک (٥٠٠)دانەیان ھەڵگرتووە لەناو سندوقێکی ئەلەمنیۆمی تایبەتمەند، وە بڕی ٤٬٥میلیۆن جۆری ڕوەکی تێدا ھەڵگیراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان
١٧٥٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1756 (توضيح)
ھادریان
220x440px|وێنۆک|ھادریان (١١٧–١٣٨) ھادریان (بە لاتینی: PVBLIVS ÆLIVS HADRIANVS AVGVSTVS ; ٢٤ی کانوونی دووەمی ٧٦ز - ١٠ی تەممووزی ١٣٨ز) ئیمپراتۆرێکی ڕۆمانی بووە کە لە ساڵی ١١٧ تا ١٣٨ فەرمانڕەوایی کردووە. لە خێزانێکی ڕۆمانی-ئیتاڵی بە ڕەچەڵەک ئیسپانی لەدایکبووە و لە شاری ئاتری ئیتاڵی لە بیسینۆمەوە لە ئیسپانیا نیشتەجێ بووە. باوکی ئەندامی ئەنجومەنی پیران و ئامۆزای یەکەمی ئیمپراتۆر تراجان بووە. لە سەرەتای ژیانی پیشەیی خۆیدا لەگەڵ ڤیبیا سابینا خوشکە گەورەکەی تراجان ھاوسەرگیری کردووە، پێش ئەوەی ئەوەی دیکە ببێتە ئیمپراتۆر و لەوانەیە لەسەر داوای پۆمپیۆ پلۆتینا (ھاوسەرەکەی تراجان) بێت. ھاوڕێ نزیکەکەی پلۆتینا و تراجان، ڕاوێژکار لوسیۆس لیسینیوس سوورا لەگەڵ ھادریان پەیوەندییەکی باشیان ھەبوو.
سەرەتای ژیان
ھادریان لە ٢٤ی کانوونی دووەمی ٧٦ز لەدایکبووە، بە ئەگەرێکی زۆرەوە لە ئیتاڵیا (نزیک سیڤیلیای نوێ) لە پارێزگای ھیسپانیای بایتیکا ڕۆمانی، ژیاننامەنووسێکی ڕۆمانی بانگەشەی ئەوە دەکات کە لە ڕۆما لەدایکبووە. ناوی تەواوی پوبلیۆس ئەلیوس ھادریانۆس بووە. باوکی بەناوی پبلیۆس ئایلیۆس ھادریانۆس ئافێر، کە ئەندامی ئەنجومەنی پیران بووە بە پلەی سەرباز لە پاسەوانی ئیمڕاتۆرییەتی ڕۆمانی، لە ئیتاڵیا لەدایکبووە و گەورە بووە بەڵام لە ڕووی باوکییەوە پەیوەندی بە خێزانێکی ھادریا (ئەتری نوێ)و ھەبووە لە ڕێگەی چەند نەوەیەک و لە ماوەی چەند سەدەیەکدا، کە شارۆچکەیەکی کۆنە لە شاری پێسینۆم.
یەکتاپەرستی (مەسیحییەت)
وێنۆک|پەنجەرەیەکی لەسەری نووسراوە "خودا یەکە" لە کڵێسای پوداپێست لە وڵاتی ھەنگاری یەکتاپەرستی لقێکی ناسیانەپەرستیی مەسیحییەتە، کە باوەڕدارەکانی باوەڕیان وایە خودا یەکە و بێ ھاوتایە لە دروستکردنی بوونەوەر و گەردوون. و باوەڕیان وایە یەسووعی مەسیح لەلایەن خودا ڕێنموویی کراوە و ڕزگاریکەری مرۆڤایییەتییە، بەڵام ئەو یەکسان نییە بە خودا.
کانی پانکە
کانی پانکە گوندێکە، کەوتووەتە قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. گوندی کانی پانکە لە ساڵی ١٩١٩ بنیادنراوە سەر بە قەزای سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەنجیرە و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی قاڵیجۆ . موان و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ سەیدسادق . گرێزە و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ عەربەت . چەناخچیان . بێستانسور و کاژاو . زێڕینجۆ.
ھادریان
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٣٨ پۆل:رۆمانی سەدەی یەکەم پۆل:لەدایکبووانی ٧٦ پۆل:فیرعەونە ڕۆمانییەکان
یەکتاپەرستی (مەسیحییەت)
بیروباوەڕی یەکتاپەرستی دامەزرا تاوەکوو سەرەتای مەسیحییەت بگەڕێتەوە (یەکتاپەرستەکان مەبەستیان لە شتەکانی دوای سەرەتای مەسیحییەتە) «وەکوو ئەو لادانەی کە دواتر ڕوویدا»، و یەکتاپەرستەکان بە گشتی تاوانی ڕەسەن ڕەتدەکەنەوە
کانی پانکە
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
یەکتاپەرستی (مەسیحییەت)
کەسایەتییە بەناوبانگەکان
وێنۆک|نیوتن کە بیروباوەڕی ئاریانی ھەبوو و نزیکە لە یەکتاپەرستی کەسایەتییە بەناوبانگەکان لە بەشی زانست، ماتماتیک، و بەشە جۆراوجۆرەکانی تر، کە یەکتاپەرستن بریتین لە ڕاڵف واڵدۆ ئێمەرسۆن، لاینس پۆلینگ جۆرج بووڵ، سووزان ئەنتۆنی. فلۆرەنس نایتینجڵ، فرانک لۆید ڕایت.
چوار سەرۆکەکەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا جۆن ئادەمز، جۆن کوینسی ئادەمز، میلارد فلیمۆر، ویلیام ھۆوارد تافت و دیپلۆماتکاری ئەمریکی تۆماس جێفەرسۆن
ئیڤانۆ-فرانکیڤسک ئۆبلاست
ئیڤانۆ-فرانکیڤسک ئۆبلاست (، خوێندنەوە: ئیڤانۆ-فرانکیڤسکا ئۆبلاست) ئۆبلاستێکە (پارێزگا) لە لە باشووری ڕۆژاوای ئوکراینا، بەپێی سەرژمێری ٢٠٢١ ژمارەی دانیشتووانی بە ١٬٣٦١٬١٠٩ و ڕووبەرەکەی بە ١٣٬٩٠٠ کیلۆمەتر دووجا خەمڵینراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٣٩ پۆل:ئۆبلاستەکانی ئوکراینا
١٧٥٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1757 (توضيح)
ئەلێکسەندەر ڤان دیر بێلێن
وێنۆک ئەلێکسەندەر ڤان دیر بێلێن (لەدایکبووی ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٤٤) سەرۆکی ئێستای نەمسا، پێشوو تر وەک پرۆفیسۆری ئابووریزانی لە زانکۆی ڤیەنا خزمەتی کردووە، دوای کاری سیاسەتوانی وەک وتەبوێژی پارتی سەوزی نەمسا خزمەتی کردووە
لە نێوان نەمسا و ڕووسیا و ئیتسۆنیا لەدایکبووە، کە باوانی ئەلێکسەندەر پەنابەربوون، دوواتر بوونە ھاونیشتمانی نەمسا لە ١٩٥٨، ئەلێکسەندەر وەک ئەندامی ئەنجومەنی نیشتمانی نوێنەرایەتی پارتی سەوزی دەکرد لە ساڵانی ١٩٩٤ تا ٢٠١٢، لە ھەلبژاردنی سەرۆکایەتی نەمسا لە ٢٠١٦ وەک کاندیدی پاڵێوراو ھەڵبژێردرا، بە بردنەوەی %٥٤ی دەنگ لە پەرلەمان لە ٤ی کانونی یەکەمی ٢٠١٦ کاندیدی سەرۆکایەتی بردەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤ پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی نەمسا پۆل:ئابوورزانانی سەدەی ٢٠ەم
خوێندنی مۆنتیسۆری
وێنۆک|مناڵانێک کە کار لەسەر پیتە ئەبجەدیە جوڵاوەکان دەکەن لە قوتابخانەی مۆنتیسۆری
پرۆگرامی فێرکردنی مۆنتیسۆری، کە دکتۆر ماریا مۆنتیسۆری دایمەزراندووە، پەیڕەوێکی فێرکاریە و تیشک دەخاتە سەر مناڵ، لەسەر تێبینییە زانستیەکان بۆ مناڵان بەندە، لە ساتەوەختی لەدایک بوونیانەوە تاکوو تەمەنی پێگەیشتن. ڕێبازی د. مۆنتیسۆری لەچەندین شوێنی جیھان بۆ ماوەی زیاتر لە سەد ساڵ کاری پێ کراوە.
ڕێبازی مۆنتیسۆری وا دەڕوانێتە مناڵ کە بەشێوەیەکی سروشتی کەسێکی تینووە بۆفێربوون و زانیاری، لەژینگەیەکی فێرکاری و بەووردی ئامادەکراو دا دەتوانێ دەست بەفێربوون و وەرگرتنی زانیاری بکات. ئەو ڕێبازە ھەوڵ دەدات گەشە بەمناڵ بدات لەسەرجەم بوارەکانی لاشەیی وکۆمەڵایەتی و سۆزداری و زانست و زانیاری.
سەرەڕای ھەبوونی کۆمەڵێک لە کاروچالاکی لەژێر ناوی مۆنتیسۆری، بەڵام کۆمەڵەی  Montessori Internationale (AMI)، و کۆمەڵەی مۆنتیسۆری ئەمریکی (AMS) ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەو ڕەگەزانە گرنگن.
قۆناغ و وەرزە تێکەڵەکانی تەمەنی مناڵ بە وەرزی خوێندن دادەنرێت بۆ ئەومناڵانەی کە تەمەنیان لەنێوان ٢ بۆ ٣ بۆ ٦ ساڵان دایە، کە زۆرترین وەرزی بڵاو و باوی خوێندنن. ھەروەھا ئەوانەش کە تەمەنیان لەنێوان ٢ و ٣ و ٦ و ٩ و ١٢ و ١٢–١٥ و ١٥–١٨ دان. ھەڵبژاردنی قوتابی بۆ چالاکیەکانی لە دوو توێی چوارچێوەیەکی دیاریکراو لەھەڵبژاردەکان. بەبێ پچڕاندنی ھیچ بەشێک لەکاتەکانی کارکردن، لە ڕووی خەیاڵییەوە سێ کاتژمێرە.
نمونەیەکی بنیاتنان (دۆزینەوە)، کە قوتابیان فێری چەمک و واتاکان دەبن لەمیانەی کارکردنیان لەگەڵ کەلوپەل و بابەتەکان لەبری فێرکردن وپێدانی ڕاستەوخۆی زانیاری. ئەو کەلوپەل و بابەتە فێرکاریە تایبەتیانەی کە مۆنتیسۆری و ھاوکارەکانی گەشەیان پێداون، بەزۆری لە شتی سروشتی وەکو تەختە دروست دەکرێن لەبری پلاستیک. ژینگەیەک کە زۆر بەووردی ئامادەکراوە، کەلوپەلەکانیش بەپێی بواری بابەتەکە ڕێک دەخرێن و بەشێوەو قەبارەی گونجاو دەخرێنە بەردەستی مناڵان.
ئازادی ھاتوچۆ لەناو پۆل دا
مامۆستای مۆنتیسۆری ڕاھێنراوو فێرکراوە بەدوای مناڵەکە دەکەوێت، و شارەزایی تەواوی ھەیە لە چاودێری وبەدوادا چوونی تایبەتمەندی و حەزو ئارەزوەکان و بەھرە و تواناکان و لێھاتویی سروشتی تاکی مناڵ.
سەرچاوەکان
پۆل:فێرکاری
خشتەی زنجیرەکانی لێکۆڵەر کۆنان
لێکۆڵەر کۆنان (، دەوترێت مێتانتێ کۆنان واتە لێکۆڵەری مەزن کۆنان) بریتییە لە زنجیرەیەک مانگا کە لەلایەن گۆشۆ ئۆیاماوە نووسراوە. ئەم مانگایە بۆ زنجیرەیەک ئەنیمێ و ئۆڤا و فیلمی ئەنیمێ و یاری ڤیدیۆ و کۆمەڵێک شتی تری ژاپۆنی گۆڕدراوە.
بەشێوەیەکی گشتی، ماوەی ھەر زنجیرەیەک نزیکەی ٢٥ خولەکە، بەڵام لە ھەندێک حاڵەتدا ستودیۆکە ھەندێک زنجیرەی درێژ پەخش دەکات، کە بە (زنجیرەی تایبەت) ناسراون. ئەم زنجیرانە پێکھاتوون لە زنجیرەی تایبەت بە لێکۆڵەر کۆنان، بەڵام درێژیی ماوەی پەخشەکانیان جیاوازە، کە لە نێوان ٤٥ خولەک بۆ دوو کاتژمێر دەبێت. لە سەرەتای دەستپێکردنی زنجیرەی لێکۆڵەر کۆنان لەسەر تەلەڤیزیۆن لە ساڵی ١٩٩٤وە، تا ئێستا نزیکەی ٣١ زنجیرەی تایبەت پەخش کراوە، یەکەم زنجیرە لەو زنجیرانە پێکھاتبوو لە «زنجیرەی ٤٣ - فڕاندنی کۆنان ئێدۆگاوا» کە لە ڕێکەوتی ٨ی نیسانی ١٩٩٦ پەخشکرا، و کۆتا زنجیرەشی بریتیبوو لە «زنجیرەی ٨٠٥ - کۆنان و ئیبیز و گەشتی کابۆکی لێڵ» کە لە ڕێکەوتی ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ پەخش کرا.
لەکاتێکدا لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و کەنەدا زنجیرەی لێکۆڵەر کۆنان بە دۆبلاژ و وەرگێڕدراو بۆ زمانی ئینگلیزی لە ڕێگەی خزمەتەکانی FUNIMATION بۆ پەخشکردن لەسەر ئینتەرنێت پێشکەش دەکرێت، بەڵام دۆبلاژکردنەکەی کاتێک گەیشت بە زنجیرەی ١٣٠ وەستێنرا. دەزگای پەخشی کرانچی ڕۆڵ لە ١٠ تشرینی یەکەمی ٢٠١٤دا ڕایگەیاند دەربارەی دابینکردنی کۆتا زنجیرەکانی لێکۆڵەر کۆنان دوای یەک کاتژمێر لە پەخشکردنی لە ژاپۆن بە وەرگێڕدراوی و جۆرییەتییەکی بەرز. و یەکەم زنجیرەی ئەو زنجیرانە بریتیبوو لە زنجیرەی ٧٥٤ (ڕووداوی ژنە سوورەکە) لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤دا پەخشکرا ھەروەھا لێکۆڵەر کۆنان لەسەر کەناڵەکانی دەرەوەی ژاپۆن پەخش دەکرێت وەک RTL 2ی ئەڵمانی و سپەیستوون و سپەیسپاوەری عەرەبی کە لەلایەن بنکەی گوڵەوە دۆبلاژکراوە بۆ عەرەبی، و یەکەم پەخشی دۆبلاژە عەرەبییەکە لەلایەن کەناڵی قەتەرەوە بوو لە ساڵی ١٩٩٨دا، واتە پەخشکردنی لەسەر کەناڵی سپەیستوون دواکەوت. ئەم زنجیرەیە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بە Case Closed یان دۆسیەکە داخرا ناو دەبرێت ئەمەش لەژێر داوای بەرھەمھێنەری ژاپۆنی بۆ خۆلادان لە شەڕ دەربارەی مافی خاوەندارێتی بیرۆکەیی لەگەڵ دەزگای کۆنان بەربەری لەو کاتەی زنجیرەکە بە زمانی ئینگلیزی پەخشکرا. لە چین، بوو بە خاوەنی ناوبانگێکی گەورە و بوو بە دووەم زۆرترین ئەنیمێی لە ڕووی پەخشکردنەوە لە ساڵی ٢٠٠٤دا.
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>
سەرچاوەکان
پۆل:خشتەکانی زنجیرەکانی لێکۆڵەر کۆنان
ھێرشەکانی کەربەلا
ڕابردوو
عاشورا ڕۆژێکی گرینگە لە ڕۆژمێری ئیسلامیدا، نیشانەیەکە بۆ مردنی حوسەین کوڕی عەلی (یان ئیمام حوسەین)، کە نەوەی پێغەمبەر محەممەدە. لە ساڵی ٦٨٠ی دوای زایین لە شەڕی کەربەلا کوژرا.
سەرچاوەکان
پۆل:٢٠١٩ لە عێراق
سەنتەری گەشەپێدانی هزری منداڵان و هەرزەکاران
سەنتەری گەشەپێدانی هزری منداڵان و هەرزەکاران ڕێکخراوێکی فەرهەنگی و هونەری قازانج نەویستە و لە مانگی ڕێبەندانی ساڵی ١٣٤٤ بە سەرۆکایەتی فەرەح پەهلەوی و، چالاکییەکانی بۆ دروست کردنی بەرهەمی کلتووری بۆ منداڵان و هەرزەکاران دەستپێکردووە بەڕێوەبردنی لیلی ئەمیرارخاند.
سەرچاوەکان
پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشن پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
بانکی بازرگانی کەنداو
بانکی بازرگانیی کەنداو بانکێکی بازرگانیی عێراقییە و بارەگاکەی لە بەغدایە. بانکەکە لە ساڵی ٢٠٠٠ دامەزراوە، دوانزدە لقی ھەیە لە پارێزگاکانی بەغدا، بەسرە، نەجەف، کەربەلا، دیوانیە، بابل و ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:بانکەکانی عێراق
١٧٥٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1758 (توضيح)
کەینێسی
کەینێسی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری برادۆست، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
کەینێسی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
نیوزیلاند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
نیوزیلاند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
عەزیزقادر
عەزیزقادر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرقەڵا، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
عەزیزقادر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەڵاچەڕمەڵە و لە باشوور لەگەڵ گوندی توکن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەزارکانی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زینانەی بچوک.
چێرنیھێڤس ئۆبلاست
وێنۆک
چێرنیھێڤس ئۆبلاست (، خوێندنەوە: چێرنیھێڤسکا ئۆبلاست) ئۆبلاستێکە (پارێزگا) لە باکووری ئوکراینا، بەپێی سەرژمێری ٢٠٢١ ژمارەی دانیشتووانی بە ٩٧٦٬٧٠١ و ڕووبەرەکەی بە ٣١٬٨٦٥ کیلۆمەتر دووجا خەمڵینراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٣٢ پۆل:ئۆبلاستەکانی ئوکراینا
عەبدولرەحیم عێراقی
حافز زەینەدین عەبدولرەحیم عێراقی شافیعی (لەدایکبووی ١٣٢٥ی زاینی(٧٢٥ی کۆچی) میسر- مردووی ١٤٠٣ی زایینی (٨٠٦ی کۆچی))، فەرموودەناس و شەرعزانێکی کورد بووە لە مەزھەبی شافعیدا، خاوەنی کتێبی ئەلفییەی عێراقی و چەندان کتێبی ترە.
ژیان
ناوی عەدولرەحیم کوڕی ئیبراھیم کوڕی حوسێنی عێراقی کوردیی ڕازنانییە، لە میھران لەدایکبووە و لەمیسر ژیاوە. لە گوندێک لەگوندەکانی ھەولێر لەدایکبووە و بەو ھۆیەوە نازناوی عێراقی بۆ داندراوە، لە ساڵی ١٣٢٥ لەمیھران لەسەر کەناری نیل لەدایکبووە، و لەتەمەنی سێ ساڵیدا باوکی مردووە، لەھەشت ساڵیدا قورئانی لەبەرکردووە لەگەڵ کتێبەکانی تەنبیھو  حاوی و ئیلمام، سەرەتا گرینگی بەزانستی قیڕائات داوە لەگەڵ زانستی فیقھو ئوسول. دواتر بەھۆی ئامۆژگارییەکی ئیبن جەماعە دەستیکرد بەخوێندنی زانستی فەرموودەناسی، و بەم ھۆیەوە چووە بۆ شام و مەککە و ھەوڵی زۆریدا بۆ فێربوونی ئەو زانستە، تاوەکوو بوو بە حافیزی سەردەمی خۆی لەو زانستەدا بە شایەتی ھاوسەردەمەکانی. زانا بووە لەزمانی عەرەبی و قەواعیدەکەی و زانستی قییڕائات و فەرموودە و فیقھو ئوسوڵ بەڵام زیاتر لەزانستی فەرموودەناسی شارەزابووە و بەو زانستە ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٢٥ پۆل:مردووانی ١٤٠٣ پۆل:زانایانی فەرموودە پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٤یەم پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان
بانگنامەی قاھیرە لەسەر مافەکانی مرۆڤ لە ئیسلام
بانگنامەی قاھیرە لەسەر مافەکانی مرۆڤ لە ئیسلام بریتییە لە بانگنامەیەک لەلایەن وڵاتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوئاھەنگیی ئیسلامی (OIC) کە لە ٤ی ئابی ١٩٩٠ لە قاھیرە پەسەند کراوە. بانگنامەکە کورتەیەکی گشتیی ڕوانگەی ئیسلام دەربارەی مافەکانی مرۆڤ ڕوون دەکاتەوە، بەبەکارھێنانی شەریعەتی ئیسلام وەک سەرچاوەی سەرەکی. بانگنامەکە ئامانجی سەرەکیی خۆی پێناسە دەکات بە «دابینکردنی ڕێنماییی گشتی بۆ وڵاتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوئاھەنگیی ئیسلامی لە بواری مافەکانی مرۆڤ.»
بەشێوەیەکی بەرفراوان ئەم بانگنامەیە وەک وەڵامێکی ئیسلامی دادەنرێت بەرامبەر بانگنامەی گەردوونیی مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ١٩٤٨ دەرچوو. بانگنامەی قاھیرە ھەندێک لە مافەکانی بانگنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان دووپات دەکاتەوە و وەک نووسراوێکی کارا خزمەت دەکات لەڕێی دانانی ھێلکاریی گشتی بۆ ئەندامانی ڕێکخراوەی ھاوئاھەنگیی ئیسلامی دەربارەی مافەکانی مرۆڤ، بەڵام بەتوندی سنووردار و پابەندیان دەکات بە یاسا و شەریعەتەکانی ئیسلام. بەھۆی ئەم سنووردارکردنەوە، ڕەخنە لە بانگنامەی قاھیرە دەگیرێت بەوەی کە ھەوڵ دەدات بەجۆرێک لە جۆرەکان وڵاتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوئاھەنگیی ئیسلامی بپارێزێت بەرامبەر بە ڕەخنە نێونەتەوەیییەکان، وەک سەرپێچییەکانی مافی مرۆڤ، شکستھێنان لە دابینکردنی ئازادیی ئایینی، سزادانی منداڵان لەلایەن بەخێوکەران و ڕێگەدان بە جیاکاری بەرامبەر ناموسڵمان و ژنان.
مێژوو
بانگنامەکە مافەکانی «مرۆڤی یەکسان، مافی چێژوەرگرتن، ئەرکی چاکسازی، مافی بەدەستھێنانی کەسایەتیی مەدەنی، سەربەخۆییی دارایی و مافی ھێشتنەوەی ناسناو» دەدات بە ژنان. ھەردوو ژن و پیاو مافی ھاوسەرگیرییان پێدراوە بەبێ گوێدانە نەژاد، ڕەنگی پێست و نەتەوەیان. بانگنامەکە بە ئەرکی دایک و باوکی دەزانێت کە پارێزگاری لە منداڵەکەیان بکەن لەپێش و لەدوای لەدایکبوون، بەڵام جەخت دەکاتەوە کە پیاو بەرپرسیاری سەرەکی و یەکەمە لە دابینکردنی ئاسایشی کۆمەڵایەتی و دارایی بۆ تەواوی خێزانەکەی (ژن و منداڵەکانی).
بانگنامەکە دان دەنێت بە مافی تایبەتمەندێتی و بەدەستخستنی موڵک لەلایەن ھاووڵاتییانەوە. بەندی ژمارە ١٨ (ب) دەڵێت «دەبێت ھەموو کەسێک لە چوارچێوەی کارە تاکەکەسییەکانی، مافی تایبەتمەندێتی ھەبێت، لە ماڵ، خێزان، پەیوەندی و موڵکەکانی خۆی. قەدەغەیە و ڕڕلاپێنەدراوە سیخوڕی بەسەرەوە بکرێت، بخرێتە ژێر چاودێرییەوە یان ناوە باشەکەی بزڕێندرێت، و دەبێت دەوڵەت بی پارێزێت لە دەستێوەردانی ھەڕەمەکی.» ھەروەھا قەدەغەی ھەر کارێکی ڕوخاندن و دەستبەسەرداگرتنی ماڵی ھەر خێزانێک دەکات یان دەرکردنی ھەر خێزانێک لە ماڵەکەیان. بەھەمان شێوە ئەگەر لە کاتی جەنگ خێزانەکە لەیەک جیاببوونەوە، ئەرکی دەوڵەتە ھەستێت بە ڕێکخستنی سەردان و کۆبوونەوەی خێزانەکان.
بانگنامەکە ھەموو ھاووڵاتییەک دەپارێزێت لە دەستبەسەرکردنی ھەڕەمەکی، ئەشکەنجە، ھەڵسوکەوتی خراپ یان سووکایەتی پێکردن. نابێت ھیچ کەسێک بەکاربھێنرێت بەمەبەستی تاقیکردنەوەی پزیشکی یان زانستی بەبێ ڕەزامەندیی خۆی. ھەروەھا بە ھەموو شێوەیەک بەکارھێنانی مرۆڤ وەک بارمتە قەدەغە دەکات بە ھەر ھۆکارێک بێت.
سەرچاوەکان
پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٩٠ پۆل:مافەکانی مرۆڤ پۆل:مێژووی مافەکانی مرۆڤ
١٧٥٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1759 (توضيح)
ئەرژەنتین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ئەرژەنتین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
١٧٦٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1760 (توضيح)
حەکیم جێفریس
جێفریس پێش ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٢دا ھەڵبژێردرێت بۆ ئەنجومەنی نوێنەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان، سێ خول لە ئەنجومەنی ویلایەتی نیویۆرک کاری کردووە و نوێنەرایەتی ناوچەی ٥٧ی کردووە و وەک پارێزەری کۆمپانیاش کاری کردووە. لە ساڵی ٢٠١٩ تا ٢٠٢٣ سەرۆکی گرووپی دیموکراتی ئەنجومەنی نوێنەران بوو، لە تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠٢٢ بێ بەرامبەر وەک سەرۆکی ئەم پارتە ھەڵبژێردرا و شوێنی نانسی پیلۆسی گرتەوە. کەمینەی دیموکراتەکان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی کۆنگرەی ١١٨ی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە کۆی دەنگ حەکیم جێفریسیان وەک سەرۆکی خۆیان ھەڵبژارد. ئەمە یەکەمجارە لە مێژووی ئەمریکادا کەسێکی ڕەشپێست سەرکردایەتی حیزبێک لە ئەنجومەنی نوێنەراندا بگرێتە ئەستۆ.
گاومێشان
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
قرخلی
قرخلی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ئەنسار، ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب، شارستانی تیکاب، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
قرخلی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تەمای و لە باشوور لەگەڵ گوندی کوتانی سەروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دورباش لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاق قەڵا.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب تیکاب تیکاب پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دۆمبەڵان
وێنۆک|دۆمبەڵانێکی ئێرانیی |140px دۆمبەڵان کوارگێکی کێوی وەرزییە و لە بیابانەکاندا دوای بارانبارین لە قووڵایی ٥ بۆ ١٥ سانتیمەتر لەژێر زەویدا گەشە دەکات و وەک خۆراک بەکاردێت. بەزۆری کێشی دۆمەڵان لە ٣٠ بۆ ٣٠٠ گرامە. بە یەکێک لە بەتامترین و بەنرخترین جۆرەکانی کوارگی بیابان دادەنرێت.
١٧٦١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1761 (توضيح)
دنیێپێر
دنیێپێر (ڕووسی:Днепр، دنێپێر) یان دنیپرۆ (ئوکراینی:Дніпро) یەکێکە لە ڕووبارە سەرەکییەکانی ئەورووپا لە بەرزاییەکانی ڤالدای نزیک سمۆلێنسکی ڕووسیا ھەڵدەستێت، بەناو بیلاڕووس، ئوکراینا و دەریای ڕەش دادەڕوات، درێژیەکەی بە ٢،٢٠٠ کیلۆمەتر خەملێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:چەمە سنوورییەکان پۆل:ڕووبارە نێونەتەوەیییەکانی ئەورووپا
چنگیان
چنگیان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیتەک، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
چنگیان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دۆڵەتوو و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی دڕکە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باراو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی نۆدێ.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جولیس بۆردیت
جولیس بۆردیت (بە ئینگلیزی :Jules Bordet؛ لە دایکبووی ١٣ی حوزەیرانی ١٨٧٠ – مردووی ٦ی نیسانی ١٩٦١) پزیشک، توێژەرێکی خەڵکی بەلجیکایە لە ساڵی ١٩١٩ دا خەڵاتی نۆبڵی لە زانستی پزیشکیدا بەدەستھێنا بەھۆی دۆزینەوەکانی پەیوەند بە بەرگری خوێنەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٠ پۆل:مردووانی ١٩٦١ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
ئیمۆجی
ئیمۆجی یان ئیمۆوجی وێنەی ئەندێشەیی و دەم بە خەندەن کە لەناو پەیامە ئەلیکترۆنییەکان و پەڕەکانی وێب بەکارھێندراون. 😃، 😭، و 😈 چەند نموونەیەکی ئیمۆجین. ئیمۆجی ھێمای دەربڕینی ھەستی ئەو کەسە دەردەخات کە ئیمۆجییەکە بەکاردەھێنێت. لە بنەڕەتدا ئیمۆجی وشەیەکی ژاپۆنییە، و یەکەم دەرکەوتنی ئیمۆجییەکان لە ساڵانی نەوەدەکاندا بوو و بۆ یەکەمین جار لە نێو ئەو مۆبایلانەی کە لەلایەن کۆمپانیا ژاپۆنییەکانەوە دروست کرابوون، بەڵام تەنھا لە وڵاتی ژاپۆن، دواتر خواست لەسەر ئیمۆجییەکان زیادی کرد و لە ساڵی ٢٠١٠ خرایە ناو مۆبایلە زیرەکەکانی تر. ئیمۆجیی پێکەنینی فرمێسک لەچاو لە ساڵی ٢٠١٥دا لەلایەن فەرھەنگی ئۆکسفۆردەوە بە وشەی ساڵ ناسرا.
ئیمۆجییە کەم بایەخەکان
ھەندێک لە ئیمۆجیی ئاژەڵەکان
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:چاندی ئینتەرنێت پۆل:داھێنانە ژاپۆنییەکان پۆل:سیستمی نوسینی ژاپۆنی
١٧٦٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1762 (توضيح)
نەرویژ لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٦٨
نەرویژ یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٦٨،کە لە لە ٦ تا ١٨ی شوباتی ١٩٦٨ لە گرێنۆبڵی فەرەنسا بەرێووەچوو.وەرزشوانانی ئەم وڵاتە بەکۆکردنەوی زۆرترین مەدالیای زێر و کۆی گشتی مەدالیاکان پلەی یەکەمیان بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:نەرویژ لە ئۆڵۆمپیاد بەپێی ساڵ
چێرکاسی ئۆبلاست
وێنۆک
چێرکاسی ئۆبلاست (، خوێندنەوە: چێرکایسکا ئۆبلاست) ئۆبلاستێکە (پارێزگا) لە ناوەڕاستی ئوکراینا بەیەکەوە لەگەڵ دنیێپێر، بەپێی سەرژمێری ٢٠٢١ ژمارەی دانیشتووانی بە ١٬١٧٨٬٢٦٦ و ڕووبەرەکەی بە ٢٠٬٩٠٠ کیلۆمەتر دووجا خەمڵینراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئۆبلاستەکانی ئوکراینا
جۆن گلێن
وێنۆک
نیوزیلاند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
نیوزیلاند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
جۆن گلێن
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندازیارانی ئەمریکی پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم پۆل:ئەستێرەگەڕە ئەمریکییەکان پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١ پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:مردووانی ٢٠١٦
کۆنستانتین تسیۆلکۆڤسکی
وێنۆک|کۆنستانتین تسیۆلکۆڤسکی
شۆنن جەمپ
سەرچاوە دەرەکییەکان
پۆل:شۆنن مانگا پۆل:ڤیز میدیا
کۆنستانتین تسیۆلکۆڤسکی
کۆنستانتین تسیۆلکۆڤسکی (؛ ١٧ی ئەیلوولی ١٨٥٧ – ١٩ی ئەیلوولی ١٩٣٥) زانایەکی فیزیکیی ڕووسییە. لە بواری ئەندازیاریی کەش کاری کردووە واتا ئەندازیار بووە، و داھێنەر و زانا و نووسەری خەیاڵیی زانستی بووە. لە گوندی ئازیفسکایا لە ڕووسیا لە شاری کالوگا مردووە.
بۆگەبەسی
بۆگەبەسی (Bogebesî، ) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٣٦ کەس لە ٧١ بنەماڵەدا بووە.
زێدان ئیقبال
زێدان عەمار ئیقبال (؛ لەدایکبووی ٢٧ی نیسانی ٢٠٠٣) یاریزانی پیشەگەریی تۆپی پێی عێراقییە، لە ھێڵی ناوەڕاست لەئێستادا بۆ یانەی مانچستەر یوونایتد و ھەڵبژاردەی یەکەمی عێراق یاریی دەکات. یەکەم یاریزانی عێراقییە بۆ یانەی مانچستەر یوونایتد یاریی دەکات و دووەم یاریزانی ھەڵبژاردەی عێراقە کە لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا یاریی کردووە دوای یاریزان ھاوار مەلا محەممەد.
١٧٦٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1763 (توضيح)
بۆگەبەسی
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز
توانای ناوکی لە کەنەدا
توانای ناوکی لە کەنەدا لە ڕێگای ١٩ کارلێکەری ناوەکی لەلایەن کەرتی بازرگانی بەرھەم دێت کە بڕەکەی ١٣٬٥ گێگاواتی پاکە، کە ٩٥٬٦ تێراوی کارەبایی بەرھەم دێنێت لە سەعاتێک، کە دەکاتە سەرجەمی ٪‏١٦٬٦ کارەبای بەرھەمھاتووی ھەموو کەنەدا (٢٠١٥). لە کۆی سەرجەم کارلێکەرەکان تەنھا دانەیەکیان دەکەوێتە ھەرێمی ئەنتاریۆ کە ٪‏٦١ سەرجەم کارەبای ھەرێمەکە دابین دەکات (٩١٬٧ تێراو) لە سەھاتێک. حەوت کارلێکەری بچووکیشی ھەیە کە بۆ لێکۆلینەوە و بەرھەمەتیشکیەکانی بواری پزیشکی بەکاری دێنێت.
کارلێکەرە ناوکییەکانی کەنەدا لە جۆری کارلێکەری ئاوی قورسی پەستێوراوە (PHWR) کە لە کەنەدا پێی دەڵێن کارلێکەری جۆری (CANDU). کە ھاوشێوەکەی نێردراوە بۆ ھیندستان، ئەرژەنتین، پاکستان، کۆریای باشوور، ڕۆمانیا، و چین.
مێژوو
مێژووی لە کەنەدا پیشەسازیی ناوکی (کە جیاوازە لەگەڵ پیشەسازیی یۆرانیۆم) دەگەڕێتەوە ساڵی ١٩٤٢، ئەمەش دوای دامەزراندنی تاقیگەی ھاوبەشی بەریتانی و کەنەدی، ئەویش تاقیگەی مۆنتریاڵ بوو لە شاری مۆنتریال لە ھەرێمی کوبێک لەژێر چاودێریی ئەنجومەنی توێژینەوەی میللی کەنەدی، پەرەسەندنێکی باشیان پێدا بەجۆرێک بەئاوی قورس کاردەکات. ئەوکات ناوی کارلێکەرەکەیان نا (NRX) کە بە واتای کارلێکەری توێژینەوەی میللی کەنەدی دێت کە بە بەھێزترین کارلێکەری تاقیکاری دادەنرێت لە جیھاندا.
کارلێکەرە تاقیکاریەکان
لە ساڵی ١٩٤٤ ڕێپێدانی وەرگرت بەمەبەستی دروستکردنی کارلێکەرێکی بچوکی تاقیکاری ((ZEEP (Zero Energy Experimental Pile) لەسەر ڕووباری Chalk River، لە ئەنتاریۆ، لەڕێکەوتی ٥ی ئەیلوولی ١٩٤٥ کاتژمێر ٣:٤٥ ئێوارە توانرا یەکەم واتی کارەبا بەرھەم بێت لە پەرچەکرداری ناوەکی.
لە ساڵی ١٩٤٦ تاقیگەکەی مۆنتریال داخراو ھەموو کارەکان خرانە سەر تاقیگەی چالک ریڤەر. لەسەر ئەوبنەمایەی کە بەشێوەی تاقیکاری وزە لە ZEEP بەرھەمھات، توێژینەوە تاقیکاریە نیشتمانیەکان (NRX) سەرپەرشتی کارلێکەرەکەیان کرد لەڕێگای ئاوی قورسەوە لە ٢٢یۆلیۆی ١٩٤٧. کە بۆماوەی ٤٣ ساڵ لەکارکردن بەردەوام بوو بۆ بەرھەمھێنانی تیشکی ناوەکی و دابینکردنی سوتەمەنی و پێداویستی تر لەڕێگای CANDU، جگە لە دابینکردنی نیترۆنەکان بۆ تاقیکردنەوە فیزیاییەکان. کە لە کۆتایی ساڵی ١٩٥٧ توانیان ٢٠٠ مێگاوات کارەبای لێ بەرھەم بھێنن (NRU). لەماوەی ساڵانی ١٩٦٧ بۆ ١٩٧٠ کەنەدا چەندین کارلێکەری تری بچوکی پەرەپێدا لەژێرناوەکانی SLOWPOKE. یەکەم نمونەی وزەی بەرھەمھاتووی لە کارلێکەرەکەی چالک ریڤەر بوو لەشێوەی تابلۆیەکی کانزایی کەبۆ توێژینەوە زانستیەکان خستیەبەردەست، یەکێک لەو تابلۆ کانزاییانە وەک پارچەیەک تەختەبەکاری دێنن بۆ خلیسکانێی سەربەفر ئەمەش وەک نیشاندانی شکۆیەکی وڵاتەکە ھەروەھا یەکێک لە پارچەکانزا بەرھەمھاتووەکان لە کۆلێژی ھونەرەجوانەکانی مۆنتریال نمایشکراوە.
ئۆگەست کروگ
شاک ئۆگەست ستینبێرگ کروگ (بە دانیمارکی: Schack August Steenberg Krogh؛ لە دایکبووی ١٥ی تشرینی دووەمی ١٨٧٤ – مردووی ١٣ی ئەیلوولی ١٩٤٩) پزیشک، توێژەرێکی خەڵکی دانیمارکە لە ساڵی ١٩٢٠ دا خەڵاتی نۆبڵی لە زانستی پزیشکیدا بەدەستھێنا بەھۆی دۆزینەوەی ئەو بزوێنەرەی کە میکانیزمە ڕیشاڵییەکان ڕیک دەخات.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٤ پۆل:مردووانی ١٩٤٩ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
تیۆرمی ویلسۆن
تیۆرمی ویلسۆن تیۆرمێکە لە تیۆریی ژمارەکاندا لەلایەن ماتماتیکزانی ئینگلیزی جان ویلسۆن خراوەتەڕوو. بە پێی تیۆرمی ویلسۆن بۆ ھەر ژمارەیەکی سەرەتایی وەکوو \; p ئەوا
گشتاندنی تیۆرمی ویلسۆن
۱_گشتاندنی گاوس:کارل فریدریش گاوس ماتماتیکزانی ئاڵمانی ساڵی ۱۸۰۰ زایینی سەلماندی بۆ ھەر ژمارەیەکی سروشتی m>۲ ژمارەی سەرەتایی p
لێرەدا \alpha ژمارەیەکی تەواو و ئەرێنییە.
فەتاح ھۆمەر
فەتاح ھۆمەر گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرقەڵا، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
فەتاح ھۆمەر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سێخڕان و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەی جەژنی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ملەسوور لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھۆمەربەلی بچوک.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئەرژەنتین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ئەرژەنتین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
زمانی ئەستۆنی
وێنۆک|زمانی ئەستۆنی لە ئەورووپا
زمانی ئەستۆنی زمانێکە لە بنەماڵەی زمانەکانی ئۆرالی کە زمانی ڕەسمی وڵاتی ئەستۆنیا و یەکێتیی ئەورووپایە. ژمارەی ئاخێوەرانی ئەم زمانە لە نێوان ساڵانی ٢٠١٢ زایینی بە ١٬١ میلیۆن کەس خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان پۆل:زمانەکانی ئەستۆنیا پۆل:زمانەکانی فینلاند پۆل:زمانەکانی لاتڤیا پۆل:زمانەکانی ڕووسیا پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار
١٧٦٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1764 (توضيح)
١٧٦٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1765 (توضيح)
لۆرا بووش
لۆرا لەین وێڵچ بوش (لەدایکبووی ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٤٦) مامۆستایەکی ئەمریکییە کە لە ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠٠٩ خانمی یەکەمی ئەمریکا بووە. لۆرا پێشتر لە ساڵانی ١٩٩٥ تا ٢٠٠٠ وەک خانمی یەکەمی تێکساس بووە. ئەو ھاوسەرگیری لەگەڵ جۆرج دەبلیوو بوشی ٤٣یەمین سەرۆکی ئەمریکا کردووە.
لۆرا لەدایکبووی میدلاندە لە ویلایەتی تێکساس. ساڵی ١٩٦٨ لە زانکۆیەکی کەرتی تایبەت بڕوانامەی بەکالۆریۆسی بەدەستھێنا و بوو بە مامۆستای پۆلی دووی سەرەتایی. دوای بەدەستھێنانی بڕوانامەی ماستەر لە زانستی کتێبخانە لە زانکۆی تێکساس، وەک بەڕێوەبەری کتێبخانەیەک دامەزرا.
بوش لە ساڵی ١٩٧٧ دا چاوی بە ھاوسەری داھاتووی، جۆرج بووش، کەوت و ساڵی دواتر ھاوسەرگیرییان کرد. لە ساڵی ١٩٨١ دوو کچی دووانەیان بوو. تێکەڵبوونی جۆرجی ھاوسەری لەگەڵ سیاسەت لەکاتی ھاوسەرگیرییەکەیان بوو. ساڵی ١٩٧٨ لۆرا یارمەتی ھاوسەرەکەی دا لە کەمپینی ھەڵبژاردنی بۆ بوون بە ئەندامی کۆنگرێسی ئەمریکا و دواتریش بۆ بوون بە پارێزگاری تێکساس کە جۆرج بووش لە ھەردوویان شکستی خوارد.
وەک خانمی یەکەمی تێکساس، لۆرا چەندین پڕۆژەی جێبەجێکرد کە تیشکیان لەسەر لایەنەکانی تەندرووستی و خوێندن و خوێندەواری بوو. لە ساڵی ١٩٩٩–٢٠٠٠ بە چەند ڕێگای جیاواز یارمەتی ھاوسەرەکەی دا لە ھەڵمەتی بانگەشەیدا بۆ بوون بە سەرۆکی ئەمریکا. لە ڕۆژی ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١ جۆرج بووش وەک سەرۆک کۆمار و لۆراش وەک خانمی یەکەمی ئەمریکا دەستنیشانکران.
بەپێی ڕاپرسییەکانی ڕێکخراوی گالوپ لۆرا بە یەکێک لە ناودارترین خانمانی یەکەمی ئەمریکا دادەنرێت. لە ماوەی بوونی لە کۆشکی سپی وەک خانمی یەکەم لۆرا تیشکی دەخستە سەر بابەتەکانی پەیوەندیدار بە ئەمریکا و جیھان.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦ پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی
ڤینیتسیا ئۆبلاست
وێنۆک
ڤینیتسیا ئۆبلاست (، خوێندنەوە: ڤینیتسکا ئۆبلاست) ئۆبلاستێکە (پارێزگا) لە ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژاوای ئوکراینا، بەپێی سەرژمێری ٢٠٢١ ژمارەی دانیشتووانی بە ١٬٥٢٩٬١٢٣ و ڕووبەرەکەی بە ٢٦٬٥١٣ کیلۆمەتر دووجا خەمڵینراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٣٢ پۆل:ئۆبلاستەکانی ئوکراینا
ئەی نیشتیمان
ئەی نیشتیمان شێعرێکی حەسەن زیرەکە لە ساڵی ١٩٤٦ بۆ کۆماری مەھاباد نووسیوییەتی و کردویەتی بە سروود، و وەک سروودێکی نێو بۆنە و مانۆڕە لەشکرییەکان وتراوەتەوە.
سەید ئەبولقاسم کاشانی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢ پۆل:مردووانی ١٩٦٢ پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد
کیرۆڤۆھراد ئۆبلاست
وێنۆک
کیرۆڤۆھراد ئۆبلاست (، خوێندنەوە: کیرۆڤۆھرادسکا ئۆبلاست) ئۆبلاستێکە (پارێزگا) لە ناوەڕاستی ئوکراینا، بەپێی سەرژمێری ٢٠٢١ ژمارەی دانیشتووانی بە ٩٢٠٬١٢٨ و ڕووبەرەکەی بە ٢٤٬٥٨٨ کیلۆمەتر دووجا خەمڵینراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٣٩ پۆل:ئۆبلاستەکانی ئوکراینا
پەیماننامەی ئەورووپیی مافەکانی مرۆڤ
پەیماننامەی ئەورووپیی مافەکانی مرۆڤ (European Convention on Human Rights - ECHR) کە بەفەرمی بە پەیماننامەی پاراستنی مافەکانی مرۆڤ و ئازادییە بنەڕەتییەکان ناسرابوو، بریتییە لە پەیماننامەیەکی نێودەوڵەتی کە لە ساڵی ١٩٥٠ ئامادەکرا بۆ بەرگریکردن لە مافەکانی مرۆڤ و ئازادییە سیاسییەکان لە ئەورووپا. پەیماننامەکە لە ڕێکەوتی ٣ی ئەیلوولی ١٩٥٣ چووە بواری جێبەجێکردن. ھەموو ئەندامانی دەستەی ئەورووپا لەژێر دەسەڵاتی ڕێکەوتننامەکەن و ھەروەھا چاوەڕێ دەکرێت لە ئەندامانی نوێی یەکێتیی ئەورووپا کە لە نزیکترین دەرفەت پەیماننامەکە پشتڕاست بکەنەوە.
پەیماننامەکە بووە ھۆی دامەزراندنی دادگای ئەورووپیی مافەکانی مرۆڤ. ھەر کەسێک وا ھەست بکات کە مافەکانی پێشێل دەکرێن لەلایەن یەکێک لە وڵاتانی ئەندامەوە، ئەوا دەتوانێت دۆسیەکەی لە دادگاکە تۆمار بکات. ھەر بڕیارێکی دەرچوو لە دادگاکەوە دەربارەی ھەر سەرپێچییەک دەبێتە پاماددەی بۆ سەر وڵاتەکە و دەبێت بڕیارەکە جێبەجێ بکات. بۆ دڵنیابوونەوە لەوەی وڵاتانی سەرپێچیکەر بڕیارەکان جێبەجێ دەکەن و قەرەبووی قوربانیان دەکەن، لیژنەیەک بەم ئەم ئەرکەی پێ سپێردراوە بە ناوی لیژنەی وەزیرانی کۆنسوڵی ئەورووپا.
پەیمانەکە چەند ڕێککار و کۆنووسێکی ھەیە بۆ پێداچوونەوە و ھەموارکردنی چوارچێوەکەی. پەیماننامەکە کاریگەرییەکی بەرچاوی ھەیە لەسەر یاسای وڵاتانی ئەندام لە کۆنسوڵی ئەورووپا و بە یەکێک لە کاریگەرترین ڕێککەوتننامە نێونەتەوەیییەکان دادەنرێت بۆ پارێزگاریکردن لە مافەکانی مرۆڤ.
مێژوو
پەیماننامەی ئەورووپیی مافەکانی مرۆڤ لە دوای جەنگی جیهانی دوەم دروست بوو، ئیلهامی لە جاڕنامەی جیهانی مافەکانی مرۆڤەوە وەرگرت کە هاوپەیمانانی براوەی جەنگ وەک وەڵامێک بۆ هۆکارەکانی جەنگەکە پەرەیان پێدا، بۆ ئەوەی ڕێگری بکرێت لە پێشلێکاریەکانی مافەکانی مرۆڤ. دوەم هۆکاریشی ڕێگرتن بوو لە تەشەنەسەندنی "ستالینیزم" لە ئەوروپا لە ناوەڕاست و ڕۆژهەڵاتیدا. لە ڕۆژانی ٧ بۆ ١٠ی مایسی ١٩٤٨دا سیاسەتمەدارانی وەک وینستن چەرچڵ، فرانسوا میتەران و کۆنراد ئادنئاوەر و زۆر کەسی ئەکادیمی، خاوەن کار، نوێنەرانی نەقابەکانی کرێکاران، و کەسایەتیە ئاینیەکان لە شاری دانهاخ (لاهای) لە هۆڵەندا کۆبوونەوە. لە دوای کۆنگرەکە بەیاننامەی نیازمەندی دامەزراندنی پەیماننامەکە بڵاوکرایەوە.
بەندەکانی پەیماننامەکە
وەک لە کۆنووسی ژمارەی ١١ ھەموار کراوە، پەیماننامەکە لە سێ بەش پێکدێت. مافە سەرەکی و ئازادییەکان دەکەونە بەشی یەکەم کە بەندەکانی ٢ تا ١٨ لەخۆدەگرێت. بەشی دووەم (ماددەی ١٩ تا ٥١) باسی دامەزراندنی دادگا و دەسەڵاتە کارپێکەرییەکانی دەکات. بەشی سێیەم چەند ھەموار و بەندێکی ھەمەچەشن لەخۆدەگرێت.
ماددەی ٢: ژیان
ماددەی ٢ لە پەیماننامەکە پارێزگاری لە مافی ھەموو کەسێک دەکات بۆ ژیانی خۆی. مافی ژیان تەنھا بۆ مرۆڤە و بۆ بوونەوەرە نا مرۆڤەکان نییە، یان کەسی یاسایی نییە وەک کۆمپانیا و دامەزراوەکان. لە دۆسیەی ڤۆ بەرامبەر فەڕەنسا دادگا ڕەتی کردەوە کە مافی ژیان درێژ بکرێتەوە بۆ منداڵێکی لەدایکنەبوو و دادگا ڕای گەیاند کە «نە کارێکی ویستراوە و نە کردەیییە وەڵامێکی کورت و یەکلاکەرەوە بدرێت بۆ پرسیاری ئایا منداڵێکی لەدایکنەبوو بەپێی ماددەی ٢ ھاوڵاتییە یان نا.»
دادگا بڕیاری دا کە وڵاتانی ئەندام بەپێی ماددەی ژمارەی ٢ سێ بەرپرسیارێتییان لەسەرە:
٣- لە ھەندێک بارودۆخی تایبەت، بەرپرسیارێتیی ڕێگەگرتن لە دیاردەی پێشبینیکراوی مردن.
ماددەی ٣: ئەشکەنجە
ماددەی ٣ قەدەغەی ئەشکەنجەدان و ھەر ھەڵسوکەوتێکی نامرۆڤانە، زیانبەخش و سزادەرانە دەکات. ئەم مافە ھیچ بارێکی تایبەت و سنووردارکردنێک نایگرێتەوە و زۆر جار بارەکانی توندوتیژی لەلایەن پۆلیس و بارودۆخی خراپ لە زیندانەکان دەچێتە بواری ئەم بەندەوە.
دادگا بڕیاری داوە و جەختی کردووەتەوە کە سروشتی بنچینەیی ماددەی ژمارە ٣ کە قەدەغەکردنەکە بەشێوەیەکی تەواوەتییە، بەبێ گوێدانە ھەڵسوکەتی قوربانییەکە. ھەروەھا دادگا بڕیاری داوە کە وڵاتان ناتوانن ئەو کەسانە بنێرنەوە یان دەریان بکەن ئەگەر لە وڵاتی گەڕاوە ئەو کەسانە دووچاری مەترسیی ئەشکەنجە، مامەڵەی نامرۆڤانە، زیانبەخش یان سزا ببنەوە.
یەکەمین دۆسیە دەربارەی ماددەی ٣ بریتی بوو لە دۆسیەیەکی یۆنانی کە بووە ھۆی جێھێشتنی کاریگەرییەکی بەرچاو. لە دۆسیەی ئێرلەندا بەرامبەر شانشینی یەکگرتوو (١٩٧٩–١٩٨٠) دادگا بڕیاری دا کە ئەو پێنج تەکنیکەی لەلایەن شانشینی یەکگرتووەوە پەرەی پێ درابوو (وەستانی دیواری، بارستایی دانان لەسەر سەر، ڕووبەڕووی دەنگەدەنگ کردنەوە، بێخەوی لەگەڵ بێئاو و خۆراکی) کارێکی «نامرۆڤانە و بێڕێزییە» و سەرپێچیی پەیماننامەی ئەورووپیی مافەکانی مرۆڤ دەکات بەڵام بە «ئەشکەنجە» ھەژمار ناکرێت. لە ساڵی ٢٠١٤ دوابەدوای ئاشکرابوونی زانیاریی نوێ دەرکەوت کە بەکارھێنانی پێنج تەکنیکەکە لە باکووری ئێرلەندا کە لەنێوان ساڵانی ١٩٧١–١٩٧٢ بەکارھاتبوو لەلایەن وەزیرە بەریتانییەکانەوە بڕیاری لێدراوە بۆیە حکوومەتی ئێرلەندی داوای لە دادگای ئەورووپیی مافەکانی مرۆڤ کرد بە بڕیارەکەی بچێتەوە بەڵام لە ٢٠١٨ دادگا بەکۆی ٦ دەنگ بەرامبەر بە ١ دەنگ داواکەی ڕەتکردەوە.
ماددەی ٤: کۆیلەبوون
ماددەی ٤ قەدەغەی کۆیلایەتی و کاری زۆرەملێیی دەکات، بەڵام ئەمانەی خوارەوە بە کاری زۆرەملێی دانانرێن:
ماددەی ٥: ئازادی و ئاسایش
ماددەی ٥ دیاری دەکات کە ھەموو کەسێک مافی ئازادی و ئاسایشی کەسیی ھەیە. ماددەکە مافی ئازادی دابین دەکات تەنھا لە کاتی دەستبەسەرکردن و زیندانیکردنی یاسایی نەبێت، وەک دەستبەسەرکردن بە گومانی کردنی تاوانێک. ھەروەھا ماددەکە ماف دەدات بە کەسانی دەستبەسەرکراو کە بە زمانێک بۆی ڕوونبکرێتەوە کە لێی تێبگەن (ھۆکارەکانی دەستبەسەرکردنیان، ئەو تۆمەتانەی ڕووبەڕوویان کراوەتەوە، مافی گەیشتن بە دادگایی بۆ دڵنیابوونەوە لە دەستبەسەرکردنەکە، دادگایییەکی کات بۆ تەرخانکراو لەگەڵ مافی وەرگرتنی قەرەبوو ئەگەر دەستبەسەرکردنەکە سەرپێچی ماددەی ژمارە ٥ی کردبوو).
ماددەی ٦: دادگاییی عادل
ماددەی ژمارەی ٦ مافێکی ورد دەدات بۆ دادگایییەکی یەکسان، ھەبوونی مافی دانیشتنێکی گشتی لە پێش دادگاییکردنی سەربەخۆ و بێلایەن بەپێی کاتێکی گونجاو، بنچینەی بیرۆکەی بێتاوانە ھەتا تاوانەکەی لەسەر دەسەلمێنرێت، کات و شوێنی گونجاو بۆ ئامادەکردنی بەرگرییەکەیان، مافی بەدەستخستنی نوێنەری یاسایی لەگەڵ مافی یارمەتی لە وەرگێڕێکی بێبەرامبەر.
لە ڕۆژگاری ئەمڕۆ، زۆرینەری سەرپێچییەکانی ئەم پەیماننامەیە لە دادگای وڵاتەکان، بریتین لە دواخستنێکی زۆری دادگاییکردنە شارستانی و تاوانییەکان کە بەشێوەیییەکی ڕوون سەرپێچییە بۆ چەمکی کاتی گونجاو و ئەم دیاردەیە بەرچاوە لە فەڕەنسا و ئیتاڵیا. لەژێر داواکاریی دادگای سەربەخۆ، دادگای پەیماننامەکە بڕیاری داوە کە دادوەرە سەربازییە تورکەکان لە دادگا ئاسایشییەکانی تورکیا سەرپێچیکاری ماددەی ٦ن بۆیە لە وەڵام وڵاتەکە یاسایەکی دەرکرد بۆ لابردن و ھەڵوەشاندنەوەی ئەو دادگایانە.
ماددەی ٨: تایبەتمەندێتی
ماددەی ٩: ویژدان و ئایین
ماددەی ١٠: دەربڕین
ماددەی ١١: گرێدایی
ماددەی ١٢: ھاوسەرگیری
ماددەی ١٣: چارەسەری کاریگەر
ماددەی ١٤: جیاکاری
ماددەی ١٥: باری تایبەت
ماددەی ١٦: لایەنە دەرەکییەکان
ماددەی ١٧: خراپ بەکارھێنانی دەسەڵات
ماددەی ١٨: سنووردارکردنە ڕێپێدراوەکان
سەرچاوەکان
پۆل:پەیماننامەکانی ئالبانیا پۆل:پەیماننامەکانی ئەندۆرا پۆل:پەیماننامەکانی ئەرمەنستان پۆل:پەیماننامەکانی نەمسا پۆل:پەیماننامەکانی ئازەربایجان پۆل:پەیماننامەکانی بەلجیکا پۆل:پەیماننامەکانی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا پۆل:پەیماننامەکانی بولگاریا پۆل:پەیماننامەکانی کرواتیا پۆل:پەیماننامەکانی قوبرس پۆل:پەیماننامەکانی دانمارک پۆل:پەیماننامەکانی ئەستۆنیا پۆل:پەیماننامەکانی فینلاند پۆل:پەیماننامەکانی فەڕەنسا پۆل:پەیماننامەکانی گورجستان پۆل:پەیماننامەکانی یۆنان پۆل:پەیماننامەکانی مەجارستان پۆل:پەیماننامەکانی ئایسلەند پۆل:پەیماننامەکانی ئیرلەند پۆل:پەیماننامەکانی ئیتالیا پۆل:پەیماننامەکانی لاتڤیا پۆل:پەیماننامەکانی لیختنشتاین پۆل:پەیماننامەکانی لیتوانیا پۆل:پەیماننامەکانی لوکسەمبورگ پۆل:پەیماننامەکانی ماڵتا پۆل:پەیماننامەکانی مۆلدۆڤا پۆل:پەیماننامەکانی مۆناکۆ پۆل:پەیماننامەکانی مۆنتینیگرۆ پۆل:پەیماننامەکانی نۆرویژ پۆل:پەیماننامەکانی پۆڵەندا پۆل:پەیماننامەکانی پورتوگال پۆل:پەیماننامەکانی ڕۆمانیا پۆل:پەیماننامەکانی ڕووسیا پۆل:پەیماننامەکانی سان مارینۆ پۆل:پەیماننامەکانی سربیا و مۆنتینیگرۆ پۆل:پەیماننامەکانی سلۆڤاکیا پۆل:پەیماننامەکانی سلۆڤێنیا پۆل:پەیماننامەکانی ئیسپانیا پۆل:پەیماننامەکانی سوید پۆل:پەیماننامەکانی سویس پۆل:پەیماننامەکانی تورکیا پۆل:پەیماننامەکانی ئوکراینا پۆل:پەیماننامەکانی کۆماری چیک پۆل:پەیماننامەکانی ھۆڵەندا پۆل:پەیماننامەکانی شانشینی یەکگرتوو
خەمزە
خەمزە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیتەک، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
خەمزە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەیوانی بچوک و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەڵەکن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قولەڕەش و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی گۆران.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نیوزیلاند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
نیوزیلاند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
١٧٦٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1766 (توضيح)
بمگەڕێنەوە نیشتیمان، ئەی ڕێگاکانی وڵاتەکەم
"بمگەڕێنەوە نیشیمان، ئەی ڕێگاکانی وڵاتەکەم" ھەروەھا ناسراوە بە "بمگەڕێنەوە نیشتیمان" یان "ڕێگاکانی وڵاتەکەم"، گۆرانیەکە لە نووسینی بیل دانۆف، تافی نیڤێرت و جۆن دێنڤەر لەبارەی ویلایەتی وێست ڤیرجینیا وە گوتراوە. گۆرانیەکە لە ١٢ی نیسانی ١٩٧١ بڵاوکرایەوە و گەیشتە پلەبەندی دووەم لەسەر ئاستی ١٠٠ گۆرانیەکەی بیلبۆرد تاکو ٢٨ی ئابی ١٩٧١یش ھەر لە ڕیزبەندیەکە مابوویەوە. بەھۆی سەرکەوتنیەوە، گۆرانیەکە باجی زێڕ و پلاتینیومی پێ بەخشرا لە ھەمان ساڵدا. گۆرانیەکە بووە یەکێک لە بەناوبانگترین و خۆشترین گۆرانیەکانی جۆن دێنڤەر. ھەروەھا نزیکەی ١٫٥ میلیۆن کۆپی دیجیتاڵی لە ئەمریکا لێ فرۆشراوە. بەھۆی ناوبانگی گۆرانیەکەوە، ویلایەتە ڤیرجینیای ڕۆژاوا ھەڵسا بە ناساندنی گۆرانیەکە وەک چوارەم سروودی فەرمی ویلایەتەکەی لە ساڵی ٢٠١٤دا.
سەرچاوەکان
پۆل:CS1 German-language sources (de) پۆل:CS1 Italian-language sources (it)
١٧٦٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1767 (توضيح)
گونبەد، برادۆست
جوگرافیا
گونبەد ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
پارەی کاغەزی
پارەی کاغەزی (بە ئینگلیزی: Banknote یان Bill یان Paper money) یان بە کورتی پارە کە ئەمڕۆکە لە ھەموو جیھاندا بەکاردێت یەکەم جار لە سەدەی دەیەمی زایینی لە سەردەمی خانەدانی سۆنگ لە چینی باشووردا بووە باو. ھەروەھا لە چینی باکووردا بەرلە دەرکەوتنی چەنگیزخان، پارەی کاغەزی بەڵاو کرایەوە کە ئیعتیبارەکەی حەوت ساڵ بوو.
دیرۆک
مرۆڤ سەرەتا کەلوپەیلی ئاڵوگۆڕ دەکرد. پاش ماوەیەک ھەندێ لە کەلوپەلەکان نرخیان بەرز بووەوە و بە کردەوە جێگای پارەیان گرتەوە. لە نموونەی ئەم کەلوپەلانەدا لە یۆنانی کۆن، گا لە سریلانکا فیل و لە بروونایدا کەلەسەری ئینسان بوون. لەگەڵ پێش‌وەچوونی شارستانیەتی مرۆڤ، کۆمەڵگاکان ڕوویان ھێنایە بەکارھێنانی چتە کانزایییەکان وەک زێڕ و زیو و یەکەم جار لە ئاسیای بچووک سککە داڕێژرا. ساڵانێکی زۆری خایاند تا مرۆڤ لەجیاتی پارەی کانزا، پارەی کاغەزی بەکار بێنێ. چینییەکان لە ناوەندی سەدەی دەیەمی زایینیدا چتێک وەکە پارەیان داھێنا و ناوی 'چاو'یان لێنا. بەکارھێنانی کردەوەیی و یەکپارچەی پارەی کاغەزی لە سەرانسەری چین، لە سەردەمی خانەدانی یووئاندا دەست پێ دەکات و ئەم پارەیە یەکەمین پارەی کاغەزییە لە جیھاندا. بەڵام یەکمین پارەی کاغەزی ئەمڕۆیی لە ساڵی ١٦٩١ لە بانکی ستۆکھۆلمدا چاپ کرا و ئێستاکە لە مۆزەخانەی ئەم بانکەدا بوونی ھەیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:داھێنانە دێرینەکان
محەممەد سەعید عەلی
محەممەد سەعید عەلی (لەدایکبووی ١٩٦٢) لەوەتەی ١٠ی تەمووزی ٢٠١٩، لەسەر پشکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە نۆیەمین کابینەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بووەتە وەزیری ڕۆشەنبیری و لاوان. محەممەد سەعید دەرچووی بەشی ئامادەییە. لەسێیەم کۆنگرەی یەکێتی وەک ئەندامی سەرکردایەتی حیزبەکە ھەڵبژێردرابوو. لەساڵی ٢٠١٢، بوو بە بەرپرسی مەکتەبی چاودێری و بەدواداچوون لە یەکێتی نیشتمانی کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی ھەڵەبجە پۆل:وەزیرەکانی کابینەی نۆیەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
کارێزی حەمەکەیفە
کارێزی حەمەکەیفە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرقەڵا، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کارێزی حەمەکەیفە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەواچەرمۆ و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەعداوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گەرمکی حاجی عەلی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئەوڵاقوت.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئەرژەنتین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ئەرژەنتین نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
خێرسۆن ئۆبلاست
وێنۆک
خێرسۆن ئۆبلاست (، خوێندنەوە: خێرسۆنسکا ئۆبلاست) ئۆبلاستێکە (پارێزگا) لە باشووری ئوکراینا، بەپێی سەرژمێری ٢٠٢١ ژمارەی دانیشتووانی بە ١٬٠١٦٬٧٠٧ و ڕووبەرەکەی بە ٢٨٬٤٦١ کیلۆمەتر دووجا خەمڵینراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئۆبلاستەکانی ئوکراینا
ئۆتۆ فریتز مایەرھۆف
ئۆتۆ فریتز مایەرھۆف (بە ئینگلیزی :Otto Fritz Meyerhof؛ لەدایک بووی ١٢ی نیسانی ١٨٨٤ – مردووی ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٥١) پزیشک و کیمیازانی ئەڵمانی بوو کە لە ساڵی ١٩٢٢ دا خەڵاتی نۆبڵی زانستی فیزیا و پزیشکی بەدەستھێنا بەھاوبەشی لەگەڵ ئارچیباڵد هێڵ بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەندی جێگری نێوان بەکارھێنانی ئۆکسجین و ترشی ماسولکە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤ پۆل:مردووانی ١٩٥١ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھایدلبێرگ پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
.us
us. پاوانی ئاست سەری تایبەت بە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە، و لە ١٥ی شوباتی ١٩٨٥دامەزرا. شوێنی سەرەکیی تۆمارکردنی ئەم ناوی پاوانە وێبگەی www.about.us ـە.
جێری ئادلەر
جێری ئادلەر (لەدایکبووی ٣ی شوباتی ١٩٢٩) ئەکتەر و دەرھێنەرێکی ئەمریکییە. ئادلەر بە ھەریەک لە ڕۆڵەکانی ھێش رابکینس لە زنجیرەی The Sopranos و ھاوارد لایمن لە زنجیرەی The Good Wife دەناسرێتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئۆکراینی-جوولەکە پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
دووچۆمان
دووچۆمان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سیتەک، قەزای شارباژێڕ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دووچۆمان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سورەقەڵات و لە باشوور لەگەڵ گوندی مارەڕەش و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خێوەتە (ڕوونکردنەوە) و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مۆکەبە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئارچیباڵد ھێڵ
ئارچیباڵد ڤیڤان هێڵ (بە ئینگلیزی : Archibald Hill؛ لە دایکبووی ٢٦ی ئەیلوولی ١٨٨٦ - مردووی ٣ی پووشپەڕ ١٩٧٧ ) پزیشک، توێژەرێکی  خەڵکی بەریتانیایە لە ساڵی ١٩٢٢ دا خەڵاتی نۆبڵی لە زانستی  پزیشکیدا بە هاوبەشی لەگەڵ ئۆتۆ فریتز مایەرهۆف بە دەستهێنا، بەهۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە دروستبوونی گەرمی لە ماسولکەدا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٦ پۆل:مردووانی ١٩٧٧ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئینگلیز پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
ئوتا ئابێ
ئوتا ئابێ (بە ژاپۆنی :阿部 詩, بە ئینگلیزی :Uta Abe ,لەدایکبووی ١٤ ی تەممووزی ٢٠٠٠) یاریزانی پیشەگەری جودۆی ژاپۆنییە. لە یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠ تۆکیۆ ی ژاپۆن لە نیو کێشی یاخو لە کێشی ٥٢ کیلۆگرام توانی مەدالیای زێر بەدەسەت بھێنێت
ژیانی تاکەکەسی
ئوتا ئابێ خوشکی یاریزانی پیشگەرەی ژاپۆنی ھیفومی ئابێ، کە ئەویش بەھەمان شێوە توانی مەدالیای زێر لە جۆدۆ لەسەر ئاستی پیاوان لە کێشی ٦٦ کیلۆگرام لە ئۆڵمپیادی ھاویینەی ٢٠٢٠ وڵاتی تۆکیۆ بەدەست بھێنێت
پیشەی جۆدۆ
ئوتا ئابێ لە یاری جودۆ بەشداری چەندین پاڵاوانێتی ناوخۆی و جیھانی کردووە و توانیویەتی چەندین مەدالیای جۆراو جۆر بەدەست بھێنێت یەکەم مەدالیای بڕۆنزی لە یاری جۆدۆ لە جودۆ گراند سلامی ٢٠١٦لە تۆکیۆ بەدەست ھێنا. ھاوکات یەکەم مەدالیای ئوتا ئابێ بوو. لە ساڵی ٢٠١٧ لە پاڵاوانێتی جۆدۆی گراند پریکس کە لەوڵاتی ژاپۆن بەرێوەچوو توانی یەکەم مەدالیای زێری خۆی بەدەست بھێنێت. ئەو لە پاڵەوانێتی جۆدۆی جیھانی ٢٠١٨ لە باکوی ئازەربایجان بەشداری کرد لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا یەکەم نازناوی جیھانی بردەوە، بەو کارەش بووە سێیەم گەنج ترین یاریزانی جۆدۆ کە لە تەمەنێکی کەم نازناوێکی جیھانی ببەنەوە. ئابێ سەرەتا جۆدۆکاری پۆڵەندی کارۆلینا پینۆکوسکا پاشان فابییەن کۆچەری سویسری بەزاند لە دواتردا جێسیکا پێریرای بەرازیلی بەزاند و لە قۆناغی پێش کۆتایی لە ماوەی ٤٠ چرکەدا توانی ئەمایندین بوچاردی فەرەنسی ببەزێنێت بەم شێوەیە گەیشتە یاریی کۆتایی. لە کۆتاییشدا ئابی لەگەڵ ھاوتیم و پاڵەوانی پێشووی جیھان ئەی شیشیمی ژاپۆنی ڕووبەڕوو بوو وەوە توانی بەسەریدا سەرکەوتووبێت مەدالیای زێڕی پاڵاوانێتییەکەی لە کێشی ٥٢ کیلۆگرامی لەسەر ئاستی ژنان بەدەست ھێنا. بەھەمان شێوە لە پاڵاوێنیتی جۆدۆی جیھانی ٢٠١٩ توانی مەدالیای زێر بەدەست بھێنێت دوای ئەوەی بەسەر سەرجەم ڕکابەرکانی سەرکەوت. بەدەست ھێنانی مەدالیای زێر لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ تۆکیۆ زیاتر لەلایەن میدیاکارەکانی جیھانی گرینگی پێدرا بەھۆی ئەوەی براکەشی لە ھەمان ئۆڵمپیاد توانی لە کێشی ٦٦ کیلۆگرامی ئاستی پیاوان مەدالیای زێر بەدەست بھێنێت وەک خێزانێکی پالاوان وەسفکران.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژاپۆن لە یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠ پۆل:یارزانە ژنەکانی جودۆ پۆل:یاری جودۆ لە ئۆلۆمپیای ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:زیندووان پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆلۆمپیای ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:وەرگرانی مەدالیای زێرینی ئۆلۆمپی بۆ ژاپۆن پۆل:وەرگرانی مەدالیای ئۆلۆمپی لە یاری جودۆ
١٧٦٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1768 (توضيح)
دۆناڵ گیبسن
دۆناڵ گیبسن یەکێکە لە ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین فیلمی ئەمریکی کردووە.