cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کۆنۆر گالاگێر
خەڵاتەکان
چێڵسی
ئینگلتەرا خوار ١٧ ساڵان
تاکەکەسی
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:ھەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠
یانەی تۆپی پێی ئۆڵمپیاکۆس
وێنۆک|1927-1929
یانەی ئۆڵمپیاکۆس بە(یۆنانی: ΠΑΕ Ολυμπιακός) یانەیەکی تۆپی پێ ی یۆنانیە کە دامەزراوە لە ١٠ی ئازار ی ١٩٢٥ لە شاری پیرایۆس لە یۆنان. وە یاری دەکات لە خولی سوپەری یۆنانی. یانەی ئۆڵمپیاکۆس مێژوویەکی پرشنگدای هەیە لە خولەکانی یۆنان و ئەورووپادا. وە یانەی ئۆڵمپیاکۆس یەکەمین یانەی یۆنانیە کە توانیویەتی زۆرترین جار خولی سوپەری یۆنانی بباتەوە کە ١٦ جار بردویەتەوە، وە توانیویەتی ٢٥جار جامی یۆنان بباتەوە. وە لەساڵانی ١٩٨٧ و ١٩٩٢ و ٢٠٠٧ دا توانیویەتی جامی سووپەری ئەورووپا بەدەست بهێنێت.
سەرچاوە
ویکیپیدیای ئینگلیزی
پۆل:یانەی ئۆڵمپیاکۆس پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٢٥ پۆل:یانەکانی یۆنان
ژان لێسکوور
ژان لێسکوور نووسەر، شاعیر و فیلمنامەنووسی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢ پۆل:مردووانی ٢٠٠٥ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
میرەوسووی خواروو
میرەوسووی خواروو (Mîrewsûy xwarû، بە فارسی: میریوسف سفلی) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٩ کەس لە ٨ بنەماڵەدا بووە.
پیکا (پشێوی)
حاڵەتی پیکا ئاڵوودەبوونە بە خواردنی شتانێک کە خۆراک نین دەکرێت خۆی حاڵەتێک بێت یان نیشانەیەک بێت بۆ حاڵەتێکی پزیشکی تر.
٨٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
پیکا (پشێوی)
حاڵەتەکە بۆ ئەوەی بناسرێتەوە پێویستە بۆ ماوەی مانگێک بەردەوام بێت بە خواردنی شتانێک کە بەشێوەییەکی عەقلی دەزانرێت خواردنیان نەگوونجاوە، حاڵەتەکە لە مناڵان لەوانەیە بگات بە ژەھراوی بوون، کە لەوانەیە کاریگەری نەرێنی ھەبێت لەسەر گەشەسەندنی دەروونی و جەستەییان وە جگە لەوەش لەوانەیە حاڵەتەکە بگاتە ئەوەی نەخۆش پێویستی بە نەشتەرگەری لەناکاو ھەبێت، و کێشەی تریشی بۆ دروست بکات وەک کێشەی نەبوون یان کەمبوونەوەی ماددە سوودبەخشەکان بۆ جەستە پیکا دەکرێت پەیوەندیدار بێت بە نەخۆشی دەروونی تر وەک کێشەی خێزانی (فەرامۆشی باوان)، دووگیانی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕتووەکانی خواردن
ئاڵبانی، ڕۆژاوای ئوسترالیا
ئاڵبانی شارێکی بەندەرییە لە گریت ساوزێرن لە ویلایەتی ئوسترالیای ڕۆژاوای وڵاتی ئوسترالیا، شارەکە ٤١٨ کیلۆمەتر لە پێرس واتا ناوەندی پارێزگاکە دوورە. ئاڵبانی کۆنترین نیشتینگەی ئەورووپییەکانی لە هەرێمی ئوسترالیای ڕۆژاوا، لە سەرژمێری ٢٠١١ دانیشتوانی شارەکە بریتی بوون لە ٣٠،٦٥٦ کەس کە دەبیتە شەشەمین گەورە گەلهەی ویلایەتەکە.
شاری مۆسیقارە سپییەکان
شاری مۆسیقارە سپییەکان ڕۆمانێکی کوردییە لە نووسینی بەختیار عەلی. یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٠٥دا بڵاوکرایەوە.
ئاڵبانی، ڕۆژاوای ئوسترالیا
سەرچاوە
پۆل:ئاڵبانی، ڕۆژاوای ئوسترالیا پۆل:ئۆسترالیا پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا پۆل:شارەکانی ئوقیانووسیا پۆل:شارەکانی ئوسترالیای ڕۆژاوا پۆل:شارە کەناراوییەکانی ئوسترالیا پۆل:شارە بەندەرییەکانی ئوسترالیا پۆل:گریت ساوزێرن (ئوسترالیای ڕۆژاوا) پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢٧ پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٢٧ لە ئوسترالیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢٦
شاری مۆسیقارە سپییەکان
فارسی (شهر موسیقی‌دان‌های سفید)، ٢٠١٠
لە ساڵی ٢٠١٠دا، وەرگێڕانی فارسیی ڕۆمانەکە کە ڕەزا کەریم موجاور کاری وەرگێڕانی بۆ کردبوو لەلایەن بڵاوکەرەوەی «مروارید» ەوە لە تاران بڵاوکرایەوە.
ئەڵمانی (Die Stadt der weißen Musiker)، ٢٠١٧
ئەم وەرگێڕانەیان لەلایەن وەرگێڕی کورد "پێشەوا فەتاح" و وەرگێڕی ئەڵمانی "ھانس ئولریچ مولەر شیوفێ"وە کاری وەرگێڕانی ئەڵمانی بۆکرا و لە ساڵی ٢٠١٧دا لەلایەن دەزگای "یۆنیۆنسفێرلاگ"ی ئەڵمانییەوە لە وڵاتەکانی وەک ئەڵمانیا، سویسرا، ھۆڵەندا و چەند وڵاتێکی دیکەی ئەڵمانیدا بڵاوکرایەوە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:ڕۆمانەکان پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان پۆل:کتێبەکانی بەختیار عەلی
باوەگەورە سیمپسۆن
سەرچاوەکان
ویکیی سیمپسۆنەکان
پۆل:چاندی ئەمریکی پۆل:کەسایەتییەکانی سیمپسۆنەکان پۆل:کەسایەتییە کارتۆنییەکان پۆل:کۆچبەرە خەیاڵییەکان بۆ ئەمریکا
سترێلچا
سترێلچا شارۆچکەیەکە لە پارێزگای پازارجیک لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٬٦٧٨ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای پازارجیک پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
سپرینگفیڵد (سیمپسۆنەکان)
وێنۆک|سپرینگفیڵد (سیمپسۆنەکان)
سەرچاوە
پۆل:چاندی ئەمریکی پۆل:کەسایەتییەکانی سیمپسۆنەکان پۆل:کەسایەتییە کارتۆنییەکان
کەریم ئەیووبی
دوکتۆر کەریم ئەییووبی، کوڕی سەید ڕەحمان، ٢٣ی خاکەلێوەی ساڵی ١٣٠٣ی هەتاوی بەرامبەر به ١٢ی ئاوریلی ١٩٢٤، له شاری مەهاباد له دایک بوو. کەریم ئەییووبی نووسەر و وەرگێڕی کوردی ئێرانه.
ژیان
دوکتۆر ئەییووبی خوێندنی سەرەتایی و بەشێک له ناوەندی له مەهاباد تەواو کرد و بۆ درێژەی خوێندن ڕووی کرده شاری ورمێ. ساڵی ١٩٤٥، ئەندامی ئەو گرووپه بوو که بۆ مەشقی سەربازی ڕەوانەی باکۆ کران. به هۆی تەشەنه کردنی کێشه سیاسییەکان نەیتوانی بگەڕێتەوه وڵات و ماوەی ده ساڵ له باکۆ مایەوه. له ساڵی ١٩٥٦ ڕا، له ئەنستیتۆی ڕۆژهەڵات ناسی خەریکی خوێندنی دەورەی دوکتۆرای L.O بوو. ساڵی ١٩٦٣ بڕوانامەی دوکتۆراکەی له سەر "چۆنیەتی داهێنان له شێعری شاعیر و زانای هاوچەرخ، هەژار" نووسی. ماوەی ٣٦ ساڵ له بواری ئەکادیمی و زانستی دا کاری کرد که ٣٢ ساڵی له ئەنستیتۆی زمان ناسی A.N تێپەڕی. ساڵی ١٩٥٧ لەگەڵ خاتوو د. "ئیسمیر نۆڤا"، دوکتۆرای زانستی زمان ناسی، زەماوەندی کرد.
دوکتۆر ئەییووبی له سەردەمی کۆماردا (١٣٢٥)، له تەمەنی ٢٣ ساڵی دا، وێڕای جەماعەتێک بۆ دەرس خوێندن و فێربوونی زانستی نۆی چوونه ڕووسییه. له وێ له دانیشکەدەی ئەفسەری وەردەگیرێ و دوایه دەچێته دانیشکەدەی پزیشکی. حەوت ساڵان پزیشکی دەخوێنێ، دەگەڵ "منەوەر" کچی ڕەئیس جمهوری ئەودەمی ئازەربایجان، زەماوەند دەکا، له وێ کوڕێکی هەیه و ناوی "ڕەئووف"ە و ئێستا وەک کارمەندێکی ساده له باکۆ دەژی. پاش ماوەیەک لەو ژنەی جودا دەبێتەوه. ساڵی ١٩٦٢ دەگەڵ پڕۆفیسۆڕ م.ب ڕودنکۆ "مەم و زین"ی ئەحمەدی خانی ساخ دەکاتەوه و به ڕووسی وەردەگێڕنەوه و بڵاو دەبێتەوه.
دوکتۆر ئەییووبی زمانی ئینگلیسی، فارسی، عەرەبی، تورکی، ڕووسی، کوردی، فەڕانسەوی و چینی دەزانی و قسەی پێدەکردن.
گەرانەوه بۆ وڵات
یەکەم جار و دوایین جار هاوینی ساڵی ١٣٧٠ بۆ ماوەی دوو مانگ هاتەوە سابڵاغ. له تاران ئیستقباڵێکی عەجایبی لێکرا. له دوایی دا به ئوتوبووس هاتەوه سابڵاغ. ئەو کاتی گەیشتەوه نزیک سابڵاغ گوتی دا ئەو ماشێنەی ڕاگرن، هاته خوار و سوجدەی برد بۆ خاکەکەی سابڵاغ و ئەو عەلاقه و ئۆگرییەی ئەندازەی نەبوو. چاوی که به وڵات کەوت زۆر شاد و خوشحاڵ بوو و هەندێک بابەتیش زەربەی ڕووحی لێدا و ئەوەش ئاسایی یه کەسانێک که تووشی غوربەتێکی دوورودرێژ دێن و ئەو کاتی دەگەڕێنەوه بۆ وڵات و زێدی خۆیان تووشی موشکیلاتێکی ڕووحی دێن، چونکه ئەو شتانەی که ئەو به جێی هێشتوون و ئەو بیرەوەرییەی ئەوان له زێد و نیشتمان و خزم و کەسان هەیانبوو، دەبینن زۆری وا نەماون: خانووی بابی ڕووخابوو، بابی نەمابوو، دایکی نەمابوو، خوشکی نەمابوو و زۆر بابەتی دیکه که له سەر جێی خۆیان نەمابوون. وەختێک ڕۆیشتەوه زۆر به پەرۆشی و ناڕاحەتی چۆوه و ددانی دێشا، جسم و ڕووحی ناڕەحەت بوو. دوکتۆر کەریم ئینسانێکی زۆریش به سەلیقه بوو، یانی که له ماڵێ بێکار دەبوو کاری دەستی دەکرد و به دار شتی ساز دەکردن. ئەگەر دەیدی کەسێک ئەوه شتێکی عەنتیکەی لێ خرا بووه تەرمیمی دەکرد و بۆی چاک دەکردەوه.
دوکتۆر ئەییووبی کوڕێکی به ناوی "سواره" هەیه و کاکه سوارەی پێ دەڵێن. سواره ئوستادی زمانی ئینگلیسییه و له لێنینگڕاد دەژی. ئەویش بۆ خۆی دوو منداڵی هەیه و ناوی خێزانی "گالیا"یه.
کۆچی دوایی
تەرمەکەی ڕۆژی چوارشەممە ڕێکەوتی ١٣٧٤/٠٦/٢٢ دێتەوه مەهاباد و دەنێژرێ.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:وەرگێڕە ئێرانییەکان پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:خەڵکی مەھاباد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٤ پۆل:مردووانی ١٩٩٥
بڕیارنامەی ٧٩٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٩٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ سۆمالیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬١٤٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:سۆماڵیا لە ١٩٩٢ پۆل:سۆمالیا لە سەدەی ٢٠ەم پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سۆماڵیا
کولتەپە، مەھاباد
کولتەپە (Kultepe، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٣٩ کەس لە ٤١ بنەماڵەدا بووە.
ئیکوادۆر لە ئۆڵۆمپیاد
ئێکوادۆر بۆیەکەمجار لە ساڵی ١٩٢٤ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی کرد، بەڵام دوای ئەوە تا ساڵی ١٩٦٤ نەیتوانی خۆی بەگەیەنێتە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە. بە شێوەیەکی گشتی بەشداری ١٢ ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە. خاوەنی ٥ مەدالیای ئۆڵۆمپیادە(٢ زێڕ ،٣ زیو) بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠١٨ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی کرد، لیژنەی ئۆڵۆمپیادی ئیکوادۆر لە ساڵی ١٩٤٨ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٥٩ لەلایەن لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی دانیپێدانراوە.
ماوریتزیۆ گارزۆنی
گرێدەر بۆ دەرەوە
داگرتنی PDFی ڕێزمان و وشەنامەی زمانی کوردی لە سایتی ئینستیتیوتی کوردیی پاریسەوە
پۆل:مردووانی ١٨٠٤
ئەلکساندەر خۆجکۆ
وێنۆک ئەلکساندەر بورەیکۆ خۆجکۆ (بە پۆڵەندی: Aleksander Borejko Chodźko، ٣٠ی ئابی ١٨٠٤ – ٢٧ی کانوونی یەکەمی ١٨٩١) شاعیر، ڕۆژھەڵاتناس و زمانناسێکی پۆڵەندی بوو.
سەبارەت بە زمانی کوردی کتێبێکی ھەیە بە ناوی «لێکۆڵینەوەی فیلۆلۆجیایی زمانی کوردی (شێوەزاری سلێمانی)» (بە زمانی فەڕەنسی: Études philologiques sur la langue kurde :dialecte de Soléimanié).
ژیاننامە
ئەلکساندەر خۆجکۆ لە کرزیوکزی لە ئیمڕایۆریەتیی ڕووسی لەدایکبوو، ئەو لە زانکۆی ڤیلنیەس دەیخوێند. ئەو ئەندامێکی کۆمەڵەی فیلارێت و پەیمانگای خوێندنی ڕۆژھەڵاتی بوو کە ھاوپێچ بوو لەگەڵ وەزارەتی کاروباری دەرەوەی ئیمپڕاتۆریەتی ڕووسی لە سەنت پیتەرزبورگ.
لە نێوان ساڵانی ١٩٣٠ بۆ ١٩٤٤، ئەو وەک سیاسەتوانێکی ڕووسی کاریدەکرد لە ئێران. لە نێوان ساڵانی ١٩٥٢ بۆ ١٩٥٥، ئەو کاریدەکرد بۆ وەزارەتی دەرەوەی فەڕەنسا لە پاریس.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ١٨٩١ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٠٤ پۆل:کوردناسەکان
کەرەوز
کەرەووز یان کەرەڤز رووەکێکی گیاییە ناوە زانسنیەکەی (Apium graveolens)ە، لە جۆری سەوزەواتە، پەلک و لاسکەکانی بە خاوی و بە کوڵاوی دەخورێن، کەرەستەی پێویستە بۆ سەلاتە/زەلاتە، شێوەی بە بەقدونس (مەعدەنووس) دەچێت بەڵام بە تام و پێکھاتە لێک جیاوازن.
نیشتمان وبڵاوبونەوەی
لەڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست وئێران وتورکیا شام وقوبرس وزۆربەی ووڵاتانی ئەورووپا.
بەکارھێنان وسودەکانی
کەرەوز سەوزەیەکی بەسودە بۆ دابەزاندنی کێش، بەھۆی ئەو ئاوەیەوە کە پارێزگاری دەکات لە پێکھاتەکانی لە ڤیتامین وتایبەتمەندی یەکانی کە (میز) ھێنەرە، لەبەر ئەوە بەکاردێت لەو ڕیجیمە خۆراکیانەی کەبەکار دێت لە ناوبردنی قەڵەوی،  دەرکەوتووە لەتاقیگەدا کەرەوز ئەم پێکھاتانەی تێدایە:ڤیتامین (ئەی وبی وسی) و کانزاکانی وەکو (ئاسن ویۆد ومس و مەگنیسیۆم وپۆتاسیۆم وکالیسیۆم وفۆسفۆر، خواردنی کەرەوز بۆھەموو کەسێکی لەش ساغ وتەندروست دەگونجێت وبەکاڵی دەخورێت، جگە لەوکەسانەی کە (ڕیخۆڵەیان سستە) وەئەوانەی تووشی (بەد ھەرسی) بوون، وە بۆئەو کەسانەی کە (قەڵەوی) و (شەکرە) و (ھەوکردنی جومگەکان) و (باداری-ڕۆماتیزم) و (ھەوکردنی گورچیلە) وە بەکاردێت وەکو بەھێزکەری گشتی خانەکانی لەشی مرۆڤ و وەتەڕکەرەوەی بۆریەکای میزەڕۆ وخوێن  ومیز ھێنەرو  دژی بەدھەرسی وقەڵەوی یە.
پۆلین
ساڵی ١٧٥٣ کارلوس لینیوس زانای روەکناسی سویدی، باس لە کەرەووز دەکات وەک رووەکێکی جیا سەر بە خێزانی چەتری (ئەپیاسیا /Apiaceae)ە کە بێجگە لە کەرەووز مەعدەنووس و گێزەرو کومون دەگرێتەوە.
زانیاری خۆراکی
بە گوێرەی داتای وەزارەتی کشتوکاڵی ئەمریکایی ھەر ١٠٠گرام لە کەرەووز پێکھاتووە لە:
سەرچاوەکان
زانیاری خۆراک لە بارەی کەرەووز
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان پۆل:بەھارات پۆل:ڕو‏‏‏ە‏‏‏کەکان پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
پروسیا
بروسیا پڕوس یان پڕووسیا (بە‌زمانی ئە‌ڵمانی: Preußen، بەزمانی کۆنی برووسیا: پغوسا Prūsa) لە بنە‌ڕە‌تدا ناوی دە‌ڤە‌ری ئە‌ڵمان نشین بوو کە دواتر ناونرا (بروسیای رۆژھە‌ڵات). ریشە‌ی پرووسیا لە ناوی دانیشتوانی (برووس) ە‌وە ھاتووە کە بە رە‌چە‌ڵە‌ک (بالتیک) ی بوون. لە ساڵی ١٢٢٥ بە دواتر بوو بە مە‌ڵبە‌ندی دە‌وڵە‌تی سوارچاکە رە‌بە‌نە‌کانی ئە‌ڵمان (Deutschordensstaat)، دواتر کرایە دوو کە‌رت، یە‌کیان لە ساڵی ١٤٦٦ە‌وە وە‌ک بروسیای شانشین خۆی ناساند و سە‌ر بە دە‌سە‌ڵاتی تاجی پۆڵۆنیا بوو. کە‌رتە‌کە‌ی تریش لە ساڵی ١٥٢٥ە‌وە، پاش وە‌لانانی پاشماوە‌ی دە‌سە‌ڵاتی سوارە رە‌بە‌نە‌کان، بە ناوی (میرنشینی برووسیا) ناسرا. لە ساڵی ١٦١٨ میرنشینی پرووسیا بووە بە‌شێک لە میرنشینی براندنبیرگی ھە‌ڵبژاردە کە لە ساڵی ١١٥٧ە‌وە دامە‌زراوە‌و لە ١٤١٥ە‌وە لە‌لایە‌ن بنە‌ماڵە‌ی خانە‌دانی ھۆھنتسولرنە‌وە حوکمڕانی دە‌کرا.
دواتر ناوی برووسیا گشت ناوچە‌کانی دە‌وڵە‌تی براندنبیرگی داگرت پاش ئە‌وە‌ی لە ١٧٠١دا خانە‌دانانی ھۆھنتسولرن ناوزە‌دی شای برووسیایان پێ درا. لە‌م ماوە‌یە‌دا ناوی بروسیا گۆرانکاری بنچینە‌یی بە خۆوە بینی پاش دانانی (میر فریدریکی سێھە‌م) بە پاشای شانشینی بروسیاو ناساندنی وە‌ک فریدریکی یە‌کە‌م، . ھە‌رزوو بروسیا بووە دە‌وڵە‌تێکی زلھێز لە ئە‌ورووپا و رۆڵی رابە‌رایە‌تی کردنی وڵاتە ئە‌ڵمانە‌کانی لە دە‌ست نە‌مسا (ئوتریخ) ی قە‌یسە‌رنشین دە‌رھێنا، لە ١٨٧١ ئیمپراتۆریە‌تی ئە‌ڵمان راگە‌یە‌نرا کە برووسیا بوو بە (براگە‌ورە) و بریاردە‌ر تیایدا.
پاش روخانی پادشایە‌تی لە شۆرشی تشرینی دووە‌م ١٩١٨ برووسیا کرا بە کۆماری بە‌ڵام زۆری نە‌خایاند و لە ساڵی ١٩٣٢ لە ژێر زە‌بری (گورزی بروسیا) لە‌لایە‌ن حکومە‌تە ئیمپراتۆریە‌تە‌کە‌وە ھە‌ڵوە‌شێنراوە. دە‌وڵە‌تی برووسیا لە جە‌نگی جیھانی دووە‌م کۆتایی پێ ھێنرا کاتێک ئە‌نجومە‌نی ھێزە‌کانی داگیرکە‌ری ھاوپە‌یمان ساڵی ١٩٤٧ بریاری ھە‌ڵوە‌شاندنە‌وە‌ی دا، ساڵی ١٩٤٩ لە سە‌ر زۆرینە‌ی خاکی پرووسیا کۆماری فیدراڵی ئە‌ڵمانیا پێکھێنراو پاشماوە‌ی خاکە‌کە‌ی (کە لە ١٨٧١دا لە ناو جغزی برووسیا دابوون) پارچە پارچە‌کراو بە‌ر دراوسێکانی ئە‌ڵمانیا کە‌وتن لە فە‌ڕە‌نساوە تا ڕووسیا.
بە‌ھا پڕوسیە‌کان
ناوی پروسیا ئە‌مڕۆ وە‌ک زاراوە‌یە‌کی مێژوویی و کە‌لتووری و جوغرافیایی بە کار دێت. (بە‌ھا بروسیایە‌کان) لە یادە‌وە‌ری زۆرینە‌ی خە‌ڵکی ئە‌ڵماندا جێگە‌ی شانازین چونکە بوون بە ھاندە‌ری درووستبوون و بە‌رزبوونە‌وە‌ی ئاستی دە‌وڵە‌تی ئە‌ڵمانە‌کان لە جیھاندا، ئە‌م بە‌ھایانە کە ھێشتا جێگە‌ی پە‌یڕە‌وکردنن بریتین لە: رێکخستنی نموونە‌یی، رێزگرتن، خۆبە‌ختکردن، پیرۆزکردنی قانوون، گوێرایە‌لی بە فە‌رمانە‌کانی دە‌وڵە‌ت، دڵ راستبوون، ئارامگرتن، راستبێژی، ئابوورە‌کردن، رێزگرتن لە کات، دوورکە‌وتنە‌وە لە لاف لێدان و لووتبە‌رزی، و خۆماندووکردن.
ناو و یادگار
کاریگە‌ری ناوو کلتووری پروسیا تا ئێستا لە زۆر لاوە بە زیندوویی ماوە‌تە‌وە سە‌رباری ھە‌ڵوە‌شاندنە‌وە‌ی لە ساڵی ١٩٤٧ ئە‌م زیندوو مانە‌وە‌یە لە لایە‌نی ژیانی رۆژانە‌و رۆشنبیری و وە‌رزشی وناوە بە کارھێنراوە‌کان دیارە. بۆ نموونە:
یە‌کگرتنە‌وە‌ پارێزگاکان
سەرچاوە دەرەکییەکان
پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەورووپا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٤٧ پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٥٢٥ پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ١٩٤٧ پۆل:نەتەوەکان پۆل:ھەرێمە مێژوویییەکان پۆل:مێژووی براندنبورگ
٨٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
سەرنێڵ
سەرنێڵ یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی قەسرێ سەربە قەزای چۆمان لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی قەسرێ
بێلۆڤۆ
بێلۆڤۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای پازارجیک لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٬٥٩٢ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای پازارجیک پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
مێستەر بێرنز
مێستەر بێرنز (بە ئینگلیزی: Mr. Burns) ناوی کاراکتەرێکی کارتۆنی سیمپسۆنەکانە. ئەو کە بە مانتی بێرنزیش (Monty Burns) ناوی لێ دەبرێ سەرۆکی کارخانەی وزەی ئەتۆمیی شاری سپرینگفیڵدە کە ھۆمەریش لەوێ کار دەکا.
سەرچاوەکان
ویکیی سیمپسۆنەکان
پۆل:چاندی ئەمریکی پۆل:کەسایەتییەکانی سیمپسۆنەکان پۆل:کەسایەتییە کارتۆنییەکان پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم
مۆزەخانە
مۆزەخانە بنکەیەکە کە کۆمەڵێک شتی هونەری، مێژوویی، زانستی یان کولتووریی تێدا ڕادەگیرێت و بە زۆری چاو پێکەوتنی ئەم شتانە بۆ گشتیی خەڵک ئازادە. مۆزەخانەکان دەتوانن هەمیشەیی یان کاتی بن.
سەرچاوە
پۆل:مۆزەخانەکان
یانەی تۆپی پێی زێنیت سان پێتێرسبێرگ
یانەی تۆپی پێی زێنیت سان پێتێرسبێرگ یانەیەکی تۆپی پێ ی ڕووسیە کە دامەزراوە لە ١٥ی ئایار ی ١٩٢٥. و ئێستا یاری دەکات لە خولی نایابی ڕووسی. و دامەزراوە لە لایەن کۆمپانیای گازپرۆم ی ڕووسی. و یاریگای ڕەسمی یانەکە یاریگای پێترۆڤێسکیە کە لە ساڵی ١٩٢٤ دامەزراوە و تا ئێستا یاریەکانی یانەکەی تیا بەڕێوە دەچێت.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیایی عەرەبی
پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ڕووسیا پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٢٥ پۆل:دامەزرانەکانی ڕووسیا لە ساڵی ١٩٢٥
ماتەگەرمی
"ماتەگەرمی" یاخود "گەرمی شاراوە" (Latent Heat) وزەی ئاڵوگۆڕکراوە لەیەکەی بارستایدا بۆ گۆڕینی دۆخی ماددەیەک.
هاوکێشەی گەرمی تایبەت:
m: بارستایی.
L: گەرمی شاراوە.
خشتەی ماتەگەرمی لە پەستانی ئاساییدا
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دیاردە فیزیکییەکان پۆل:کیمیای گەرمی پۆل:تێرمۆدینامیک پۆل:گەرمی دینامیکی کەش و هەوا پۆل:گەرمی دینامیکی کەش و ھەوا
سنجاقی حەما
سنجاقی حەما سنجاقێکی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو شاری حەما پایتەختی سانجاک بوو. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ١٩١٤دا ٢٠٠ ھەزار و ٤١٠ کەس بووە سنجاقی حەما لەگەڵ سنجاقی حومس و سنجاقی سەلامیە ھەمان ناوچەیان ھەبوو.
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩١٨ پۆل:پارێزگای حەما پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٥٤٩
٨٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
میرەوسووی سەروو
میرەوسووی سەروو (Mîrewsûy serû، بە فارسی: میریوسف علیا) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٢٩ کەس لە ٢٣ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
بڕیارنامەی ٧٩٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٩٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کۆماری مەقدوونیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬١٤٧‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٢ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٢ پۆل:کۆماری مەقدوونیا لە ١٩٩٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
کۆنەدێ، کانی بازاڕی مەھاباد
کۆنەدێ (Konedê، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٧٢ کەس لە ٢٢ بنەماڵەدا بووە.
کۆستاندۆڤۆ
کۆستاندۆڤۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای پازارجیک لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٬٥٣٥ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای پازارجیک پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
وێنەدانەوە
وێنەدانەوە گۆڕانێکەوە لە ئاراستەی بڵاوبوونەوەی شەپۆڵی کارۆموگناتیسی. بەھۆی ڕوویەکەوە، وای لێدەکات کە بە ئاراستەی بەرامبەری بجوڵێت.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:چەمکە فیزیکییەکان پۆل:دەنگناسی (فیزیک) پۆل:دیاردە فیزیکییەکان پۆل:دەنگ
دیلان ڕۆستەم ڕۆشانی
دیلان ڕۆستەم ڕۆشانی (لەدایکبووی ١٩٦٢) ئەندازیار و زمانناسی کورد و بنچینەی لە کوردەکانی باجەلانی لای خانەقینە. ڕۆشانی لە سەرەتای ھەشتاکاندا ڕۆشتوە بۆ وڵاتی سوید و لە زانکۆی لویلیا و زانکۆی تەکنیکیی چاڵمێرزی ئەو وڵاتەدا پلەی ماستەری بە دەست ھێناوە. ئەو لە داھێنەرانی ئەلفوبێی یەکگرتووی کوردیە.
سەرچاوە
ئاکادیمیای زمانی کوردی
پۆل:زمانەوانانی کورد
پەرویز شەھریاری
وێنۆک|پەرویز شەھریاری پەرویز شەھریاری بیرکار، وەرگێڕ، ڕۆژنامەوان، و چالاکی سیاسیی ئێرانییە. ساڵی ١٣٠٥ی ک.ھ لە شاری کرمان لەدایکبوو. باوکی وەرزێڕێکی سادە بووە و دوای مردنی، ئەرکی بەڕێوەبردنی بنەماڵە کەوتە سەر ئەستۆی دایکیەوە. سەرەتا لە شاری کرمان خوێندوویە ھەتا ساڵی ١٣٢٣ی ک.ھ. پاشان ڕوو دەکاتە تاران و لەوێ لە زانکۆی تاران بیرکاری دەخوێنێ. کاتێک کە تەمەنی تەنیا نۆزدە ساڵان بووە دەبێ بە ئەندامی حیزبی توودەی ئێران و دواتر دەکەوێتە زیندانەوە. لە زینداندا فێری زمانی ڕووسی دەبێ و دوایی گەلێک پەرتووکی بیرکاری لە زمانی ڕووسیەوە وەردەگێڕێتە سەر زمانی فارسی. پەرویز شەھریاری خزمەتێکی زۆری بە گەشەی بیرکاری لە ئێران کردووە.
لە ڕۆژی ٢٢ی گوڵانی ساڵی ١٣٩١ی ک.ھ و لە تەمەنی ٨٦ ساڵیدا لە نەخۆشخانەی جەم لە تاران ماڵاوایی لە ژیان کرد.
پۆل:ماتماتیکزانانی ئێرانی
تاوۆس ئامراوش
تائۆس ئامراوش نووسەرێکی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی ژنی سەدەی ٢٠ەم پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٣ پۆل:مردووانی ١٩٧٦
ئارمۆن ڕۆبەن
ئارمۆن رۆبەن نووسەر، وەرگێڕ، ڕۆژنامەوان و پێشکێشکاری ڕادیۆی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:مردووانی ١٩٥٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢ پۆل:مردووانی ١٩٦١ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:وەرگێڕەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:وەرگێڕەکانی ئینگلیزی–فەڕەنسی پۆل:وەرگێڕەکانی ئەڵمانی–فەڕەنسی پۆل:وەرگێڕەکان لە فارسی
سۆرەبان
سۆرەبان یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی قەسرێ سەر بە قەزای چۆمان لە پارێزگای ھەولێر. ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ١٣٠ کەسە. زۆربەی دانیشتووانی بە ئاژەڵداری و بەخێوکردنی مەڕ و ماڵات و جووتیاری خەریکن.
جوگرافیا
گوندی سۆرەبان دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ناحیەی قەسرێ. لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ کوێستانەکانی بوران و لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی بەردەڕەشان و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی بنگرد و لە باکووریشەوە لەگەڵ گوندی وەڵزە ھاوسنوورە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی چۆمان پۆل:گوندەکانی قەسرێ
٨٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
فێردیناند یووستی
بەرھەمەکان
پۆل:مردووانی ١٩٠٧ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٧ پۆل:ڕۆژھەڵاتناسانی ئەڵمانی پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییەکانی ئەڵمانیا
بڕیارنامەی ٧٩٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٩٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬١٤٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:قوبرس لە ١٩٩٢
شیناوە
شیناوە یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی قەسرێ سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی قەسرێ
ئێلسالڤادۆر لە ئۆڵۆمپیاد
ئێلسالڤادۆر بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٨ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد کرد. لەو ساڵەوە جگە لە ئۆڵۆمپیادی ١٩٧٦ ھەروەھا ئۆڵۆمپیادی ١٩٨٠ کە بایکۆتی کرد وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە لەشکرکێشی سۆڤیەت بۆ سەر ئەفغانستان، بەشداری سەرجەم خولەکانی دیکەی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە. بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەیان نەکردووە. تا ئێستا ھیچ مەدالیایەکی ئۆڵۆمپیادی وەرنەگرتووە. لێژنەی ئۆڵۆمپیادی ئێلسالڤادۆر لە ساڵی ١٩٢٥ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٣٨ لەلایەن لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتییەوە دانیپێدانراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئێلسالڤادۆر لە ئۆڵۆمپیاد پۆل:وەرزشی ئێلسالڤادۆر
جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦
جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ پاڵەوانیەتی ژمارە ھەژدەیەمە لە جامی جیھانیی فیفایە کە لەوڵاتی ئەڵمانیا بەڕێوەچوو، کە لە تەممووزی ٢٠٠٠ مافی خاوەندارێتی جامی جیھانی ٢٠٠٦ـی پێ بەخشرا. بۆ جاری دووەم بوو کە وڵاتی ئەڵمانیا ببێتە خانەخوێ، وە جاری دەیەم بوو لە ئەورووپا بەڕیوەبچێت. ماوەی پاڵەوانیەتییەکە ٩ی حوزەیران تاکوو ٩ی تەممووز ی ٢٠٠٦ ی خایاند، تێیدا ٣٢ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی بەشدارییان تێداکردبوو، تێیدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا بووە پاڵەوانی پاڵەوانییەتییەکە دوای بردنەوە بەئەنجامی ١–١ (ئینجا بەلێدانی لێدانی سزا ٥–٣) بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا، لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ٦٤ یاری ١٤٧ جار گۆڵ ھەژێنراوە وە یاریکەری ئاڵمانی میرۆسلاڤ کلۆزە بەتۆمارکردنی پێنج بوو بە گۆڵکاری خوولەکە وە ھەروەھا یاریکەری فەڕەنسایی زینەدین زیدان بووە باشترین یاریکەری پاڵەوانیەتییەکە.
جامی جیھانیی ٢٠٠٦ یەکێک بوو لە پڕ بینەرترین مۆندیالەکان کە لە شاشەکانی تەلەڤیزیۆنە بینرابێت. کە ٢٦٫٢٩ میلیارد جار سەیرکراوە، و تەنھا یاری کۆتایی ٧١٥٫١ میلیۆن بینەری ھەبووە.
دیاری کردنی خانەخوێ
دەنگدان بۆ دیاریکردنی وڵاتی خانەخوێی جامی جیھانی ٢٠٠٦ لە تەممووزی ساڵی ٢٠٠٠ ئەنجامدرا لە شاری زوریخ لە سویسرا.
بەڕازیل سی ڕۆژ بەر لە کیبڕکیکە کشایەوە. دواتر ھەریەک لە وڵاتانی ئەڵمانیا، ئەفریقای باشوور، ئینگلتەرا، و مەغریب کێبڕکێکیان لەسەر بە دەستھێنانی مافی میوانداری جامی جیھانی ٢٠٠٦ دەکرد.
کێبڕکێکە بە سێ خول بەڕێوە چوو، لە ھەر خوولێکدا کەمترین دەنگ دەکرایە دەرەوە.
لە کۆتا خولدا، ئەڵمانیا سەرکەوت بەسەر ئەفریقای باشووردا و مافی میوانداری جامی جیھانی ٢٠٠٦ـی وەرگرت.
بەشداربووان
🇮🇷 iran
🇯🇵 japan
🇸🇦 saudi arabia
🇰🇷 south korea
🇦🇴 angola
🇨🇮 côte d'ivoire
🇬🇭 ghana
🇹🇬 togo
🇹🇳 tunisia
🇨🇷 costa rica
🇹🇹 trinidad and tobago
🇺🇸 united states
🇧🇷 brazil
🇵🇾 paraguay
🇪🇨 ecuador
🇦🇺 australia
دەنگی بەردەکە
دەنگی بەردەکە فیلمێکی ئەمریکییە کە دەرھێندراوە لەلایەن ئێریک دی ھۆوێڵ و نووسراوەتەوە لەلایەن ئاندرو شۆ. ئەم فیلمە لەسەر ئەو کتێبە دەرکراوە کە لەلایەن سیلڤیۆ ڕافۆ نووسراوەتەوە لەژێر ھەمان ناو. کاستی فیلمەکە پێکھاتووە لە ئیمیلیا کلارک، مارتن کسۆکاس، کاترینا مورینۆ، لیسا گستۆنی، ڕیمۆ گیرۆن و ئێدوارد جیۆرج درینگ. فیلمکردنەکە لە ئیتاڵیا دەستپی پێکرد لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤. نووسەری ساوندتراکی فیلمەکە بە سەرەکی پێکھاتووە لە ئەیمی لی.
جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦
بەشداربووان
🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 england
دەنگی بەردەکە
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٥٠ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ڕۆما وێنەیان گیراوە
جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦
بەشداربووان
🇫🇷 france
🇩🇪 germany
🇮🇹 italy
🇵🇱 poland
🇪🇸 spain
🇸🇪 sweden
🇨🇭 switzerland
🇺🇦 ukraine
پلەکانی پاڵەوانێتییەکە
پلەی دووەم: ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا
پلەی سێیەم: ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا
پلەی چوارەم: ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال
گۆڵکارانی جامی جیھانیی ٢٠٠٦
'''ن. ی=ناوی یاریزان'''
'''ن. ھـ=ناوی ھەڵبژاردە'''
'''ژ. گ=ژمارەی گۆڵ'''
تۆپی جامی جیھانی ٢٠٠٦
تیمگەیست ناوی ئەو تۆپە بوو کە لە جامی جیھانی ٢٠٠٦ بەکارھات، کە لە لایەن کۆمپانیای ئەدیداسەوە درووست کرابوو.
دەیڤد ھیووم
thumb|هیوم دەیڤد ھیوم (ماوەی ژیان: ٧ی ئایاری ١٧١١ تاکوو ٢٥ی ئابی ١٧٧٦) فەیلەسووف و مێژوونووس و ئابووریزانی سکۆتلاندی بوو، دەیڤد کاریگەر بوو بە جۆن لۆک، ھیووم سەر بە ڕێبازی لیبرالیزمی کۆن بووە.
ژیان
دیڤید ھیووم فەیلەسوف و ئابووریزان و مێژوو نووسێکی سکۆتلاندی بووە و کەسایەتیەکی گرنگ بووە لە فەلسەفەی ڕۆژاوا و مێژووی ئیسکتلەندا،  لە ٢٦ نیسانی ساڵی ١٧١١ لە سکۆتلاند لەدایک بووە، کە تەمەنی گەیشتۆتە ٣ ساڵان باوکی کۆچی دوایی کردووە، ساڵی ١٧٢٢ لەتەمەنی ١١ ساڵیدا پەیوەندی بە قوتابخانەی ئەدنبرەوە کردووە و فەلسەفەی سروشتی خوێندووە، بۆ ماوەیەکی کەم کاری بازرگانێتی کردووە و دواتر وازی لێی ھێناوە.
دیڤید ھیووم سەرەتا وەکو مێژوو نووس ناوبانگی دەرکردووە و وەکو سەرچاوەیەکی سەرەکی بۆ مێژووی ئینگلیز پشتیان بە کتێبە بەناوبانگەکەی مێژووی ئینگلتەرا بەستووە، یەکەم فەیلەسوف بووە لە سەدەی نوێدا فەلسەفەی سروشت بڵاوبکاتەوە و ئەوەی ڕەتکردۆتەوە کە مێشکی مرۆڤ کۆپیکراوێکی بچووکی مێشکی خواوەندبێت و پێی وابووە کە جیھان بەدەستی مرۆڤەوەیە و ھەموو ئاینەکانی بە مەسیحیەتیشەوە ڕەتکردۆتەوە.
فەلسەفەکەی ھیووم بڕوای بە بیرکردنەوەی فەلسەفی نەبووە، بەڵام پێی وابووە کە لە دەرئەنجامی شارەزایی زانستێکی نوێ ھێتە ئاراوە و شارەزاییش تەنھا لەرێگای عەقڵەوە دەبێت، ھەروەھا پێی وابووە شارەزایی ھەموو تاکە کەسێک تەنھا لەڕێگای ھەست و عەقڵەوەیە، بڕواشی وابووە کە جیھانێک ھەیە لەدەرەوەی ھەستی مرۆڤەوە. لەنێوان ساڵانی ١٧٦٣ بۆ ١٧٦٦ ھیووم وەکو سکرتێری باڵیۆزخانەی ئینگلیز لەپاریس کاری کردووە و بەناوبانگترین فەیلەسوفە فەرەنسیەکانی ناسیوە، لەساڵی ١٧٦٧ بۆتە یارەدەری یەکێک لەوەزارەتەکانی فەرەنسا، ساڵی ١٧٦٩ گەڕاوەتەوە بۆ ئەدنبەرەی شوێنی لەدایک بوونی لە ئیسکتلەندا و تادوا ژیانی لەوێ ماوەتەوە و لە ٢٥ ئابی ساڵی ١٧٧٦ کۆچی دوایی کردووە.
جەھانگیر شا
میرزا نورەدین بەگ محمد خان سەلیم (حوکمڕانی: ١٦٠٥-١٦٢٧) ناسراو بە ناوی شاھانەی جەھانگیر بە نازناوی تەواو: السڵتان العزەم و الخقان الموکەرام، خوسرەو گیتی پەنا، ئەبولفتاح نورەدین محمد جەھانگیر پاشا. لە غازی چوارەمین پاشای شانشینی گورکانی ھیندستان یان ئیمپراتۆریەتی مەغۆلەکان ھیندستان بوو. جەھانگیر شا زیاتر حەزی لە زانست و ھونەر و ئەدەب بووە لە سیاسەت و بە قورسی سەرقاڵی شەراب و تلیاک بووە و بۆ زیاتر لە شانزە ساڵی تەمەنی تەواوی کاروباری وڵات لە ڕووی یاسایی و کردەیی لە دەستی پتەوی نورجەھانی ھاوسەریدا بووە. جەھانگیر شا بە پاشایەکی زۆر دادپەروەر و بێخەم و فەساد ناسرابوو، کە ھەمیشە لە ژێر کۆنتڕۆڵی ژنە دڵخوازەکەیدا بوو، نورجەھان، بەھۆی لاوازی ئیدارییەکەی لە کۆتایی دەسەڵاتەکەیدا و زیادبوونی ئارەزووی خواردنی شەراب و تلیاک.وە کێشە قورسەکانیش لە دەوڵەت و جێنشینی ھەموو ڕۆژێک زیادی دەکرد، بێ بەرژەوەند و بێباک بوو بەرامبەر بەو جۆرە بارودۆخانە و بە ئاشکرا و یاسایی ھەموو بابەتەکانی بۆ نورجەھان بەجێھێشت تا لە شوێنی خۆیدا بە دادپەروەری و حیکمەت و سیاسەتی دروست حوکم بکات و لە کۆتاییدا شەڕی جێنشینی لە نێوان کوڕەکانی خوڕەم (دواتر شاجەھان) و شەھریار دەستیان پێکردبوو، لەسەرەتادا شازادە خوڕەم کەسێکی دڵخوازی شاژنە نورجەھان بوو، بەڵام کاتێک بینی کە کاریگەری ڕەھا و بێھاوتای لە ھەموو کاروبارەکاندا لەگەڵ ھاتنی خوڕەمدا کەمدەبێتەوە، بڕیاریدا جێگرەوەی شەھریار.بۆ پاراستنی دەسەڵات، بەڵام لە کۆتاییدا، دوای مردنی جەھانگیر، شەڕی جێنشینی گەیشتە لوتکەی بەرەی سیاسی، و نورجەھان دەستی لە سیاسەت کێشایەوە و شەھریار کوژرا، دواجار شازادە خورەم بە ناوی شاھانەی شاجەھان دەسەڵات و تەختی پاشایەتی گرتە دەست.
دەیڤد ھیووم
سەرچاوەکان
پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٨یەم پۆل:مێژووناسانی ئینگلستان پۆل:فەیلەسووفانی زانست پۆل:ئابوورزانانی سکۆتلاندی پۆل:فەیلەسووفانی سکۆتلاندی پۆل:لەدایکبووانی ١٧١١ پۆل:مردووانی ١٧٧٦ پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئێدینبەرە پۆل:شۆپپارێزی پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک پۆل:فەیلەسووفانی ئابووریزانی پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان پۆل:مێژووی لۆژیک پۆل:مێژووی فەلسەفە پۆل:مێژووی زانست پۆل:فەیلەسووفانی پەروەردە پۆل:فەیلەسووفانی بیرکاری پۆل:فەیلەسووفەکانی بواری زانستی کۆمەڵایەتی پۆل:گومانکردن پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان پۆل:نوسەران دەربارەی ئاین و زانست
جەھانگیر شا
ڕۆژی لەدایک بوون
ئەکبەر، پاشای گەورەی بنەماڵەی گۆرکانی و مریەم ئەلزەمانی هاوسەری، دوای چەندین ساڵ لە چاوەڕوانی بۆ میراتگرتنی تەخت، هاتنە لای شێخ سەلیم چیشتی (١٥٧٢-١٤٧٨ز) و دواجار منداڵێکی لەدایک دەبێت، و وەک شەرەف ناوی ناوە سەلیم لە بەچیشتی  ئۆشیخ سەلیم.
پەروەردە
ئەکبەر چاوەڕێی ئەوە بوو کوڕەکەی بە باشترین شێوە پەروەردە بێت، بۆیە لە تەمەنی چوار ساڵییەوە سەلیمی نارد بۆ گەورەترین مامۆستاکانی ئەو سەردەمە وەک عبدالرحیم خان خانان بۆ فێربوونی فارسی، تورکی، سانسکریت، عەرەبی، ئوردو، مێژوو، بیرکاری، جوگرافیا و زانستەکانی تر.بە ئاسانی فێری بوو
خۆشەویستی بۆ ئەنارکالی
دوای چەندین ساڵ خوێندن، سەلیم دەگەڕێتەوە بۆ دەرباری باوکی و بە پێچەوانەی چاوەڕوانی ھەمووان بە باوکیشیەوە، عاشقی سەماکاری دەربارێک دەبێت بە ناوی ئەنارکالی. خۆشەویستی ئەوان لە ڕقێکی زۆرەوە دەست پێدەکات. ئەو دووانە لە شوێنی کارەکەیان یەکتر دەبینن، بەڵام یەکتر ناناسن، ئانار کالی بۆ دۆزینەوەی خۆشەویستی نھێنی دەچێتە ئاگرا، لە ئاگرادا ئەنارکالی ڕووبەڕووی چەندین کێشە دەبێتەوە، وەک مردنی باوکی، بوون بە سەماکار ، ھتد، و دوای دۆزینەوەی خۆشەویستییەکەی.و ناسینی، ڕق لە نێوان ئەو دووانەدا دروست دەبێت و بە تێپەڕبوونی ساڵان، دەگۆڕێت بۆ خۆشەویستییەکی باوەڕپێنەکراو. ھێزی خۆشەویستی لەوە تێدەپەڕێت و نھێنییەکەیان ئاشکرا دەبێت، کەلێنی گەورە لە نێوان باوک و کوڕدا دروست دەکات. ئەکبەر شا لە ھیچ شتێکدا ناوەستێت بۆ ئەوەی ئەم دووانە لە یەکتر دوور بخاتەوە، سەرەتا بە زیندانیکردنی ئەنارکالی، ھەوڵدەدات لە شازادە دووری بخاتەوە؛ بەڵام سەلیم بە زانینی حەشارگەی ئەنارکالی ئازاد دەکات.
دۆمینیون
alt= وێنەی جەھانگیر کە وێنەی باوکی [[ئەکبەری مەزن بەدەستەوەیە |وێنۆک|وێنەی جەھانگیر کە وێنەی باوکی ئەکبەر بەدەستەوەیە]] سەلیم کە ڕۆژێک ئەکبەر بۆ ڕۆژی لەدایک بوونی ھیوای خواستبوو، لە باوکی یاخی بوو، سەفەر بۆ ھیندستان لە ساڵی ١٦٠٠ کە ئەکبەر لە ھەڵمەتێکدا پایتەختی بەجێھێشتبوو، سەلیم خۆی بە پاشا ناوبرد. ئەکبەر بەخێرایی گەڕایەوە و دەسەڵاتی گرتە دەست و بیری کردەوە لەبری تەخت نازناوی "خوسرۆ"ی پێبدات.و کارەساتەکەی مردنی خۆشەویستی سەلیم بوو. سەلیم و باوکی بە ڕق و کینەیەکی زۆرەوە شەڕی یەکتریان کرد، دواجار ئەکبەر دوای ٥ ساڵ کۆچی دوایی کرد و شازادە سەلیم دوای ٨ ڕۆژ لە مردنی باوکی لە ٣ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٦٠٥ دەبێتە پاشا و بوو بە حاکم و پاشای بنەماڵەی گورکانی لە ھیندستان بەناوی جەھانگیرەوە سەلیم بۆ ماوەی ٢٢ ساڵ تا ساڵی ١٦٢٧ حوکمڕانی کردووە. سەلیم کە دوای سەرکەوتن بۆ سەر تەختی پاشایەتی خۆی بە جەھانگیر ناودەبرد، یەکەم فەرمانڕەوای موغەکان بوو کە دایکی لە بنەماڵەیەکی موغڵ و ئێرانی نەبووە و کوڕی شازادەیەکی ڕاجپوت بووە بە ناوی
کیتکە
کیتکە (Kîtke، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٩١ کەس لە ٣٦ بنەماڵەدا بووە.
جەھانگیر شا
چۆنیەتی حوکمڕانی
جەھانگیر بە کەسێک ناسراوە کە زنجیرێکی دادپەروەری ھەبووە، بە شێوەی ئەنوشیرڤان، پادشای ساسانیانی ئێران، زنجیرێکی بە زەنگێکەوە بەستراوەتەوە لە دەرەوەی کۆشک، بۆ ئەوەی ھەرکەسێک دادپەروەری بوێت دەنگی دایەوە. جگە لەوەش ڕەچەڵەکی ھیندۆس راجپوت لە دایکیەوە و ڕەچەڵەکی موسڵمانی لە باوکیەوە ھەبووە، بۆیە لەلایەن ھەردوو گروپەکەوە ڕێزی لێدەگیرا. بەڵام جەھانگیر بە پێچەوانەی نەریتی جودای دایکی ھەوڵیدا شەریعەتی ئیسلامی زیندوو بکاتەوە و پێشەنگی ئایینی ئایینی جاینی کوشت و پەرستگای ھیندۆسی وێران کرد.قازی نوروڵڵا شوشتری( شەھیدی سێیەم شیعەکان)  لە سەردەمی دەسەڵاتەکەیدا لە ساڵی ١٠١٩ی کۆچی لە ژێر قامچیدا کوژرا. ھۆکاری کوژرانی، نووسینی کتێبی مەجلیسی موعمینین بوو.
کیتکە
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
جەھانگیر شا
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٦٩ پۆل:مردووانی ١٦٢٧ پۆل:پاشاکانی گورکانی لە هیندستان پۆل:خەڵکی ئاگرە
٨٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
شیوێ گوڵان
شیوێ گوڵان یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی قەسرێ سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی قەسرێ
ڕۆژنامەوان
وێنۆک|ڕۆژنامەوانێک لەکاتی ئامادەکردنی ھەواڵ ڕۆژنامەوان یان ڕۆژنامەنووس بە کەسێک دەگوترێت کە کاری ڕۆژنامەوانی بێت، کەسێک کە سەبارەت بە ڕووداوەکان، پێشھاتەکان و گۆڕانکارییەکان زانیاری کۆدەکاتەوە و دواتر پەخش دەکات.
ھەواڵنێرانیش بە ڕۆژنامەوان دەژمێردرێن. پیشەی ئەوان بریتییە لە دروستکردنی ڕاپۆرت و بڵاوکردنەوەی ئەو ڕاپۆرتە لە ڕۆژنامەکان، تەلەڤیزیۆن، ڕادیۆ، گۆڤارەکان، بەڵگەفیلم یان ئینتەرنێتدا. ھەوڵنێران دەبێ بۆ کارەکەیان سەرچاوە بدۆزنەوە، ڕاپۆرتەکانیان دەکرێ وتنی یان نووسینی بێ و بە ھیچ شێوە ناشێ لایەنگرانە و ئاراستەدار بێ.
جگە لە ھەواڵنێر، جۆریکی تری ڕۆژنامەوانمان ھەیە کە پێی دەوترێ ستووننووس. ستووننووس ئەو ڕۆژنامەوانەیە کە نووسراوەکانی ڕێک ھەر چەند وەخت جارێک لە ڕۆژنامە یان گۆڤارێکدا بڵاو دەبێتەوە.
گەلەک پیشەی تر ھەن لە ڕۆژنامەگەریدا کە دەکرێ مرۆڤ بە ڕۆژنامەوانیان بزانێ، وەکوو: داڕێژەری لاپەڕە، ھونەرمەندی گرافیست، وێنەگر، و ھتد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن پۆل:ڕۆژنامەوانان پۆل:پیشەی پەخشکردنەکان پۆل:پیشەکانی میدیای بەکۆمەڵ
شکانەوەی ڕووناکی
وێنۆک|ئاو لەنێو گڵاسێکدا کەتوشی شکانەوە بووە. شکانەوەی ڕووناکی (ئینگلیزی: Light Refrection) گۆڕانی ئاراستەی بەرەی شەپۆڵە کاتێک بەلاری لەناوەندێکەوە دەچێتە ناوەندێکی تری چڕی جیاواز بەھۆی گۆڕانی خێراییەوە. بەڵام کاتێک لاری لە گۆشەی لێدان (۰) بێت ئەوا شکانەوە ڕونادات.
وێنۆک|وێنەیەک لە پردی دەروازەی زێڕینەوە کەلەنێو چەند دڵۆپە ئاوێکدا توشی شکانەوە بووە.
شکانەوە و گۆڕان لە خێرایی
"شکانەوەو گۆڕان لەخێرایی ڕوناکیدا" شوشە و ئاو و ھەوا نمونەن لەسەر ناوەندە ڕونەکان کاڕوناکی دەتوانێ پێیاندا تێبپەڕێت، خێرایی ڕووناکی لەناوەندێکەوە کەمترە لەخێرایی ڕووناکی لەھەوادا. ھەروەھا خێرایی ڕوناکی لەشوشەدا کەمترە لەخێرایی ڕوناکی لەئاودا. لەکاتی تێپەڕبوونی ڕووناکی لەناوەندێکەوە بۆ ناوەندێکی تر کەخێرایی تێیدا کەمترە وەک باری تێپەڕبوونی ڕووناکی لە ڕوناکی لەھەواوە بۆ شوشە تیشکەکە لادەدات و نزیک دەبێتەوە لەناوەڕاستی ھێڵ کەبە (ئەستونە کێشراو ناسراوە) دەبێت.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دیاردە فیزیکییەکان
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر
وێنۆک|300px|تەلاری فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ھەولێر
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ھەولێر گەورەترین و فراوانترین فرۆکەخانەی کوردستانە. کە دەکەوێتە پارێزگای ھەولێر و بەدووری حەوت کیلۆمەتر لە (قەڵای کۆنی ھەولێر)وە دوورە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەکە. لە دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشووی عێراق لە ٢٠٠٣، حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بڕیاری دا فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی دروست بکات کە ببێتە دەروازەیەک بەرەو جیھان. فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ھەولێر (IATA: EBL, ICAO: ORER) (کوردی: فڕۆکەخانە نێودەوڵەتی هەولێر)، فڕۆکەخانەی سەرەکی شاری ھەولێرە لە ھەرێمی کوردستان، عێراق. لەلایەن حکومەتی عێراق و حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە لەژێر لیژنەیەکدا بەڕێوەدەبرێت کە پێکهاتووە لە سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، و یەکێکە لە دوو فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی (ئەوی دیکەیان فڕۆکەخانەی سلێمانییە)، کە سێیەم فڕۆکەخانە لە دهۆک لە قۆناغی دروستکردندایە. فڕۆکەخانەی نوێی نێودەوڵەتی هەولێر مۆدێرن لە ساڵی ٢٠٠٥ کرایەوە، فڕۆکەخانەکە یەکێکە لە درێژترین ڕێڕەوی فڕین لە جیهاندا.
دیزاین
وێنۆک|دەروازەی چوونەژوورەوە/ھاتنەدەرەوە لە فڕۆکەخانەی ھەولێر فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ھەولێر بە دیزاینێکی کراوە و جوان لەلایەن گرووپی (سکۆت ویلسن) دروست کراوە کە بارەگاکەی لە وڵاتی بەریتانیایە. ئەم گرووپە سەربە کۆمپانیایەکی خەڵات لێ بەخشراوە لە ھەردوو کاری دیزاین و نەخشەکێشان بە کارکردن لە شوێنە سروشتی و دروستکراوەکاندا. پڕۆژەکانیان لە جیھاندا بڵاو بوونەتەوە و بریتین لە جوانکاریی سروشتی و دیزاینی شارستانیانە و دروستکردنی باڵەخانە و ڕێگای وشکانی و ھێڵی ئاسنین و فڕۆکەخانە. بەڵێندەری سەرەکی، کۆمپانیای (ماکێوڵ چەنگیز) ئە کە کۆمپانیایەکی بنیادنانی لە تورکیا دامەزراوە بە ھەماھەنگی لەگەڵ وەزارەتی شارەوانی کاردەکات. فڕۆکەخانە لە نزیک فڕۆکەخانەی کۆندا دروست کراوە کە پێشتر بنکەیەکی سەربازیی بووە. بەفڕگە کورتە (٢٨٠٠) مەترییەکەی و باڵەخانەکانی تێرمیناڵە کاتییەکەی خواست و داواکاریکان نەک ھەر تەنھا بۆ تێرمیناڵێکی نوێ بەڵکو بۆ فڕۆکەخانەیەکی نوێ زیاد بوون. بەھۆی دیزاینەکەیەوە، فڕۆکەخانەکە لەبەرواری (٢٦ی ئایاری ٢٠٠٥) کۆدی(ORER)ی لە (ڕێکخراوی نێودەوڵەتی فڕۆکەوانی شارستانی - ICAO)ی وەرگرت.
تایبەتمەندی
فڕۆکەخانەی نوێ یەکێک لە درێژترین فڕگەکانی لە ھەرێم و سەرانسەری جیھاندا ھەیە کە درێژییەکەی ٤٨٠٠ مەترە و پانییەکەی ٩٠ مەترە. ئامادەکراوە بۆ کارپێکردنی کاتاگۆریی دوو (CAT II) کە سیستەمی بە ئامێر نیشتنەوە (I LS)ی بۆ دانراوە. بەھۆی گرفتی بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی بۆ سەرووی ٤٣ ی سیلیزی کە دەکاتە(١٢٢ پلەی فەھرەنایت) لە وەرزی ھاویندا، ئەم فڕگە نوێیە بە شێوەیەکی زۆر چاک لەگەڵ ھەلومەرجی فڕۆکەخانەدا دەگونجێ لەگەڵ ئەوەی کە ھێشتا زۆرترین فڕۆکە لە کاتەکانی فێنک تری شەودا دێن و دەڕۆن.
کلینیک
کلینیکی خزمەتگوزارە پزیشکییەکان، دەکەوێتە فرۆکەخانەی کۆن کە ماوەی ٢٤ کاتژمێر لە کارکردندایە بە چەندین جۆری خزمەتگوزاری پزیشکی وەکو کلینیکی ڕاوێژکاری، تەندروستی دەم و ددان، پشکنینی تاقیگەیی، فریاگوزاری سەرەتایی و بارە لە ناکاوەکان و ھەروەھا پێکوتان.
ئەمبوڵانس
لە بارە لەناکاو وکتوپڕەکان بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی فرۆکەخانە لە ڕێگەی بنکەی تەندروستی پاڵپشت بە ئەمبولێنسەکان لە ئامادە باشی دایە. گواستنەوەی نەخۆش بە ئەمبولێنس لە خاڵی پشکنین بۆ شوێنی سەفەرکردن و بە پێچەوانەوە.
بەشی ھاتن
تیمی تەندروستی ئۆفیسی ھاتن ھەڵدەستێت بە پێدانی پێکوتە دژی ھەندێک نەخۆشی گواستراوە بە تایبەتی بۆ گەشتیاری وڵاتانی تووشبوو بە بەتا. تیمی تەندروستی لە ڕێگەی کامیرای گەرمپێو ھەڵدەستێت بە پێوانی پلەی گەرمی لەشی گەشتیاران بۆ زانینی ھەر زیاد بوونێکی پلەی گەرمی.
بەشی چوون (سەفەرکردن)
ئۆفیسی چوون ھەڵدەستیت بە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری تەندروستی ٢٤ کاتژمێر لە کاتی ڕووداوی کتووپڕ وفریاگوزاری سەرەتایی لە ناوچەی سەفەرکردن. ڕێگەپێدانی (ڕاپۆرتی) پزیشکی پێویستە لەم بارانەدا:
ھۆبەی کاروباری یاسایی
ھەموو کارە یاسایییەکانی بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی فرۆکەخانە دەکات لەگەڵ وەرگرتنی بەڵێن نامەی یاسایی لە خاوەن (کۆمپانیا) بارە خۆراکیانەی کەوا لە ڕێگای ھۆبەی پاراستنی تەندروستی ڕێگە پێدانیان بۆ دەکرێت پاش وەرگرتنی ڕێکارە ئیدارییەکان.
ھۆبەی فرۆکەوانی
تایبەتە بە سەرپەرشتی کردن و ئەنجامدانی ھەموو پشکنینە پزیشکییەکانی کارمەندانی فرۆکەوانی و بەشی تاوەری فرۆکەخانە لە کاتی وەرگرتن و دووبارە پشکنینی ساڵانەی کارمەندان.
ھۆبەی پاراستنی تەندروستی
سەرپەریشتی کردنی ھەموو جۆرەکانی پێکوتەو چاودێری کردنی ھێنان و ھەناردەی ئەو خۆراکانەی کە بۆ بەکارھێنانی مرۆیی دەگونجێت.
گەشتەکان
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ھەولێر بە ھاوکاری ١١ کۆمپانیای بارھەڵگر بۆ زیاتر لە ٢٣ شوێنی مەبەست خزمەتگوزاری پێشکەش دەکات. فڕۆکەی ھێڵی ئاسمانی نەمساویی گەشتەکانی خۆی بۆ ڤییەننا ھەفتانە لە دوو ڕۆژ زیاد کردووە بۆ پێنج ڕۆژ لە حەفتەیەکدا لە زۆرترین مانگەکانی وەرزی ھاویندا. گەشتە ئاسمانییەکان لە ڕێگای ئەتڵەس جێت بۆ ئەستەمبۆڵ و (مێد ئێر) بۆ بەیروت تا ڕاددەیەک پرِ گەشتیارن. مانگانە زیاتر لە ٧٠٠ گەشتی ئاسمانیی (نیشتن و فڕین) لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ھەولێر ئەنجام دەدرێ. ئەو شارانەی بەکاردێن بۆ گەشتی چوون ھاتن.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەولێر پۆل:باشووری کوردستان پۆل:فڕۆکەخانەکانی ھەرێمی کوردستان پۆل:فڕۆکەخانەکانی کوردستان پۆل:فڕۆکەخانەکانی عێراق پۆل:شوێنەکانی ھەولێر پۆل:عەنکاوە
براتسیگۆڤۆ
براتسیگۆڤۆ شارۆچکەیەکە لە پارێزگای پازارجیک لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٬٥٢٩ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای پازارجیک پۆل:١٠٠ پێگەی گەشتیاری لە بولگاریا پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
بەرماڵ
وێنۆک|بەرماڵێکی کوردی بەرماڵ یان دوگرد پارچەیەکە کە لەلایەن موسڵمانانەوە بۆ پاراستنی پاک و خاوێنی لە کاتی نوێژخوێندندا ڕادەخرێت. بەرماڵ لە کوردستاندا بە خوری و بە جۆڵایی دروست دەکرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نوێژ
ئانری بۆشۆ
ئانری بۆشۆ شاعیر، ڕۆماننووس، دراماتورژ و دەروونشیکاری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مردووانی ٢٠١٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٣ پۆل:نووسەرانی بەلجیکی لە فەڕانسا
نیروان
نیروان (Nîrwan، بە فارسی: نیروان) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٢٢ کەس لە ٥٩ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
ئەحمەدی (فەرھەنگ)
300px|وێنۆک|وێنەی دەستنووسێکی ئەحمەدی کە لە ئەرشیڤی کۆمیتەی کەلەپووری [[ناوەندی فەرھەنگی ھونەریی ڤەژین|ڤەژین وەرگیراوە. دەستنووسەکە لە ساڵی ١٩٢٨دا نووسراوە.]] ئەحمەدی فەرھەنگێکی عەرەبی کوردیی نووسراوەی شێخ مارفی نۆدێیە کە بە ھۆنراوە بۆ ئەحمەدی کوڕی نووسیوە. کتێبەکە ئاوەھا دەست پێ دەکات: (رأس) سەرە، (عین) چاوە (بدن) قاڵب، (إسم) ناوە (أنف) لووتە، (حاجب) برۆ (فخذ) ڕانە، (رکبە) ئەژنۆ وێنۆک|بەرگی پێشەوەی کتێبی لۆغەتنامەی ئەحمەدی ئەم کتێبە تا ئێستەش ھەر یەکێک لە سەرچاوەکانی عەرەبی خوێندنی کوردان بە تایبەت فەقێکانە.
ئێمیل دورکایم
دەیڤد ئێمیل دورکایم (لەدایکبووی ١٥ی نیسانی ١٨٥٨ – مردووی ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩١٧) فەیلەسووف و توێژەری کۆمەڵایەتی و سۆسیالیزمێکی فەڕەنسی بوو، و بەیاوەری کارل مارکس و ماکس ڤیبەر سۆشیالزانستییان دانا وەھەروەھا ئێمیل دورکایم بەیەکێ لە باوکەکانی سۆسیالیزم دادەنرێت، لەبەرھەمە بەجێماوەکانی بنەماکانی سۆسیۆلۆجی (بەفەڕەنسی:Les Règles de la méthode sociologique)
ئەحمەدی (فەرھەنگ)
دواتر عەبدولڕەحیمی مەحموودی کتێبەکەی ڕاستکردووەتەوە و وێنەداری کردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فەرھەنگە کوردییەکان پۆل:کتێبەکانی ١٨٩٥ پۆل:خوێندن لە کوردستان
ئێمیل دورکایم
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:جووە فەڕەنسییەکان پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق پۆل:فەیلەسووفانی جوو پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:فەیلەسووفانی یاسا پۆل:کۆمەڵناسانی ئایین پۆل:کۆمەڵناسانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٨ پۆل:مردووانی ١٩١٧ پۆل:ھەبوونناسی پۆل:جووە ئەگنۆستیکەکان پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور پۆل:فەیلەسووفانی پەروەردە پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان
٨٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
سنجاقی مەرعەش
سنجاقی مەرعەش (، بە تورکیی عوسمانی: مرعش سنجاقی) سنجاقێکی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو. شاری مەرعەش پایتەختی سانجاک بوو. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ١٩١٤دا ١٨٧ ھەزار و ٨٩٩ کەس بووە.
دابەشکردنی کارگێڕی
قەزاکانی سنجاقی مەرعەش:
چۆمساک
چۆمساک یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی قەسرێ سەربە قەزای چۆمان لە پارێزگای ھەولێر.
یانەی تۆپی پێی بازڵ
سەرچاوە
ویکیپیدیای ئینگلیزی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٨٩٣ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی سویس پۆل:بازڵ پۆل:یانەکانی سویسرا پۆل:دامەزرانەکانی یانەکانی تۆپی پێ لە ١٨٩٣ پۆل:دامەزرانەکانی سیسرا لە ساڵی ١٨٩٣
٨٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
میل
وێنۆک|میلە بەردێک کە پێوانەی دووریی بۆ ناوچەیەک کردووە. میل هەندێکجار پێی دەگوترێت میلی نێودەوڵەتی یان میلە بەرد ئەمەش بۆئەوەی لە مایل/میلە باوەکە جیا بکرێتەوە. میل یەکەیەکە لە لایەن یەکەی ئیمپراتۆری بەریتانی و یەکەی پێوانەی ئەمریکی بەکارهاتووە بۆ پێوانەکردنی دووری. هەردووکیان لە سەر بنەمای یەکەی ئینگلیزی کۆن بە درێژیی ١،٧٦٠ یارد یان ٥،٢٨٠ پێی ئینگلیزی پێوانەدەکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕووپێوی پۆل:یەکەکانی درێژایی
گرینادا لە ئۆڵۆمپیاد
سەرچاوەکان
پۆل:گرینادا لە ئۆڵۆمپیاد
خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا
خەڵاتی نۆبڵ بۆ کیمیا خەڵاتێکە ساڵانە لە لەیەن ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکانەوە دابەخشرێتە زانایەک لە بوارێک لە بوارەکانی زانستی کیمیا.خەڵاتەکە یەکێکە لە پێنج خەڵاتەکەی نۆبڵ دامەزراوە بە گوێرەی وەستیەتنامەکەی ئالفرێد نۆبڵ ساڵی ١٨٩٥
ئاهەنگی خەڵاتەکە
بەخشینی ئەو خەڵاتە ساڵانە دەکە وێتە رێکەوتی ١٠ی کانوونی یەکەم ساڵیادی کۆچی دوایی ئالفرێد نۆبڵ.
١٩٠١-١٩٢٥
بە هاوبەشی لەگەڵ پاوڵ ساباتێر - فەڕەنسا
١٩٢٦-١٩٥٠
لەگەڵ     : هانز ڤۆن ئیولەر چێلپن - ئاڵمانیا لەگەڵ     : فریدریک بێرگیوس - ئاڵمانیا لەگەڵ      ئایرێن کوری فەڕەنسا لەگەڵ      پاوڵ کارێر سویسڕا لەگەڵ    : لیوپالد روزیسکا کڕواتیا لەگەڵ    : جۆن نۆرثرۆپ ئەمەریکا لەگەڵ    : ویندڵ ستانلی ئەمەریکا لەگەڵ     : کورت ئاڵدەر - کۆماری فیدراڵی ئەڵمانیا
٢٠٠١-
پۆل:خەڵاتی نۆبێل
ئیڤایلۆڤگراد
ئیڤایلۆڤگراد شارۆچکەیەکە لە پارێزگای خاسکۆڤۆ لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٬٤٤٢ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای خاسکۆڤۆ پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
گردەبەردان
گردەبەردان (Girdeberdan، ) دێیەکە لە ناوچەی خەلیفانی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٠٢ کەس لە ١٧ بنەماڵەدا بووە.
ئەمانەش ببینە
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد پۆل:گوندەکانی شارستانی مەھاباد
شەھریار میرزا
شەھریار میرزا (شەھریار میرزا لە دایکبووی ١٦ی کانوونی دووەمی ١٦٠٥ - کۆچی دوایی ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٦٢٨) پێنجەمین کوڕی بچووکی جەھانگیر شا بوو. دوای باوکی، شەھریار میرزا ھەوڵیدا ببێتە ئیمپراتۆری گورخانی ھیندستان ئەم ئەرکە بە ھاوکاری دایکی زاوای بەھێزی شاژن نورجەھان کە ھاوکات دایکی ھاوسەرەکەی بوو، سەرکەوتوو بوو. بەڵام دوای ماوەیەک بە فەرمانی براکەی خۆڕەم میرزا کوژرا.
حوکمڕانی (١٦٢٧ -١٦٢٨)
دوای کۆچی دوایی باوکی جەھانگیر لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٦٢٧، شەھریار، وەک نورجەھان ویستی، سەرکەوتە سەر تەختی موغەکان، بەڵام تەنھا بۆ ماوەی سێ مانگ. بەو پێیەی ئەو کاتە لە لاھور بوو، یەکسەر دەستی بەسەر گەنجینەی ئیمپراتۆریدا گرت و زیاتر لە ٧٠ لاک ڕوپیەی بەسەر ئاغا کۆن و نوێیەکاندا دابەشکرد بۆ ئەوەی تەختەکەی مسۆگەر بکات. ھاوکات لەسەر کۆچی دوایی ئیمپراتۆر، میرزا بەیسینگەر کوڕی خوالێخۆشبوو شازادە دانیەل، ھەڵھات بۆ لاھور و پەیوەندی بە شەھریارەوە کرد.
زۆری نەخایاند، لە نزیک لاھور، ھێزەکانی شەھریار چاویان بە ھێزەکانی ئەساف خان، (باوکی مومتاز مەحاڵ) کەوت، کە دەیویست زاوای شاجەھان لەسەر تەختی پاشایەتی دابەزێت، و پێشتریش ھەیبوو دەوار وەک ئیمپراتۆر لە نزیک ئاگرا ڕاگەیاند، وەک ڕێکخستنێکی وەستان بۆ ڕزگارکردنی تەخت بۆ شاجەھان. شەھریار لە شەڕەکەدا دۆڕاوە و ھەڵاتووە بۆ ناو قەڵاکە، بەیانیەکەی دواتر لەبەردەم دەوار بەخشدا پێشکەشی دەکرێت، کە دەیخاتە زیندانەوە و دوای دوو بۆ سێ ڕۆژ لەلایەن عەساف خانەوە کوێری دەکات، بەمەش کۆتایییەکی کارەساتبار بەسەر دەسەڵاتە کورتەکەیدا ھێنا. دەوترێت شەھریار جۆرێک لە نەخۆشی پەتاشی ھەبووە کە بەھۆیەوە ھەموو قژی لەدەستداوە بە برۆ و برژانگەکانیشەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٦٠٥ پۆل:مردووانی ١٦٢٨
بڕیارنامەی ٧٩٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٧٩٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ مۆزامبیک. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬١٤٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:مۆزامبیک لە ١٩٩٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ مۆزامبیک
یاخیان
یاخیان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
یاخیان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی توو و لە باشوور لەگەڵ گوندی شاقوڵی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گەڵاڵە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دۆڵەبی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جێراسکۆفۆبیا
جێراسکۆفۆبیا ترسێکی نائاسایی و بەردەوامە لە بەتەمەن داچوون یان گەورەبوونی تەمەن
سەرچاوەکان
پۆل:فۆبیاکان
قەڵات، چۆمان
قەڵات یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی قەسرێ سەربە قەزای چۆمان لە پارێزگای ھەولێر.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی چۆمان
کانیسێو
کانیسێو (Kanîsêw، بە فارسی: کانی سیب) گوندێکە لە بەخشی نەمەشیر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٢٨ کەس لە ٢١ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
ئێمێ سێزار
ئێمێ سێزار شاعیر و سیاسیی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی مارکسیست پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٣ پۆل:مردووانی ٢٠٠٨ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
پراڤێتس
پراڤێتس شارۆچکەیەکە لە پارێزگای سۆفیا لە وڵاتی بولگاریا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٬٤٣٠ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سۆفیا پۆل:شارۆچکەکانی بولگاریا
٩٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کۆیلە، چۆمان
کۆیلە یەکێکە لە گوندەکانى ناحیەی قەسرێ سەربە قەزاى چۆمان لە پارێزگاى هەولێر.
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی قەسرێ
سپارتاکۆس
سپارتاکۆس (، ؛ لەدایکبووی ١١١–٧١ی پێش زایین) زۆرانبازێکی تراکی بوو کە لەگەڵ کریکسوس و گاننیکۆس و کاستوس و ئۆنۆماوس یەکێک بوو لە سەرکردە کۆیلە ھەڵاتووەکان لە جەنگی سێھەمی خزمەتگوزاریدا، کە ڕاپەڕینێکی گەورەی کۆیلە بوو دژی کۆماری ڕۆمانی.
سپارتاکۆس دەفرۆشرا بە کۆیلایەتی، لەوانەیە بەھۆی یاخی بوون لە دژی یان ڕزگاربوون لە سوپا. ئەو نێردرا بۆ قوتابخانەی ڕاھێنانی گلادیاتۆری لە کاپوا لە ٧٣ پ. ز دوای ماوەیەکی کەم، لەگەڵ نزیکەی ٧٠ گلادیاتۆری دیکە ھەڵات و شوێنکەوتەکانی لە نزیک چیای ڤیسۆڤیس کۆکردەوە. وردە وردە، کۆیلە ھەڵاتووەکان چوونە ڕیزی خۆیانەوە. مەزەندە دەکرێت کە ٩٠٫٠٠٠ بۆ ١٠٠٫٠٠٠ پیاو لە ھەمووی بوون پێکەوە تاکتیکی گەریلایان بەکارھێنا بۆ شەڕکردن لە ھێرشە ڕۆمانییەکان