cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جۆ ھارت
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢ پۆل:یاریزانانی پرێمەرلیگ پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەڕا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلیز پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئینگلیز پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:هەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:وەرزشوانانی تاراوگەی ئینگلیزی لە ئیتالیا
دەژنە
گوندێکە لە هەورامانی ئێران.
یاسای فیزیکی
یاسای فیزیکی یان یاسای زانستی یان یاسای سروشتی گشتی کردنەوەیەکی زانستییە لەسەر بناغەی ڕوانینە ئەزموونییەکانی ئاکاری فیزیکی. یاسا ئەزموونییەکان دەرەنجامی ئەزموونە زانستییە دووپاتبووەکانن لە درێژەی زۆر ساڵاندا، کە لەلایەن ئەنجومەنە زانستییەکانەوە بە شێوەی جیھانی پەسەند کراون. ئامانجی سەرەکی زانستیش بەرھەمھێنانی ڕاڤەیەکی پوختەیە بۆ سروشت بە فۆرمی ئەم یاسایانە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھۆدارێتی پۆل:فەلسەفەی زانست
ئینسان (سوورەت)
سوورەتی ئینسان سوورەتی ٧٦ی قورئانە و ٣١ ئایەتە. سوورەتێکی مەدینەییە و دوای سوورەتی قیامەت دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
زەرواو سەروو
زەرواو سەروو (Zerwaw serû، بە فارسی: زرواوعلیا) گوندێکە لە بەخشی نەمەشیر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٦٤ کەس لە ٦٩ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
سەرڕێر
گوندێکە لە هەورامانی ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی ئێران
یاسای ڕاکێشانی گەردوونی
وێنۆک|چەپ|300px یاسای ڕاکێشانی گەردوونی نیوتن دەڵێت کە ھەر شتێک لە گەردووندا ھەر شتێکی تر لە ڕێگای ھێزێکەوە ڕادەکێشێت، کە ئەو ھێزە ڕاستەوخۆ ھاوڕێژەیە لەگەڵ بارستکانی ئەو دوو شتە و بە پێچەوانەوە ھاوڕێژەیە لەگەڵ مەودای نێوانیاندا دووجا. ئەمە یاسایەکی فیزیکی گشتییە کە لە ڕوانینە ئەزموونییەکان بە دەست ھاتووە، بە ھۆی ئەو شتەوە کە نیوتن پێی وتووە ھەڵھێنجان. ئەم یاسایە بەشێکە لە میکانیکی کلاسیک و لە پەڕتووکەکەی نیوتن، پرەنسیپە بیرکارییەکانی فەلسەفەی سروشتیدا، کە یەکەمجار ساڵی ١٦٨٧ بڵاوبۆتەوە، فورمووڵرێژی کراوە.
بە زمانی مۆدێرن، یاساکە ئەمەیە:-
ھەر ھەرژەی نوقتەیییەک ھەر بارستی نوقتەیی‌یەکی تر لە رێگای ھێزێکەوە کە دەکەوێتە درێژایی ئەو ھێڵە کە دوو نوقتەکە پێکەوە دەلکێنێت، ڕادەکێشێت. ھێزەکە ڕاستەوخۆ ھاورێژەیە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی دوو بارستکە و بەپێچەوانەوە ھاورێژەیە لەگەڵ دووجای مەودای نێوانیاندا:
کە تێیدا:
پەراوێزەکان
پۆل:چەمکە فیزیکییەکان پۆل:گەردوون پۆل:چەمکەکان لە زانستی گەردوونناسیدا پۆل:یاسا زانستییەکان
ژاک گۆدبو
ژاک گۆدبو ڕۆماننووس، شاعیر، دراماتورژ و نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣ پۆل:شاعیرانی کەنەدی پۆل:کەنەدییە ڕۆمانووسەکانی سەدەی ٢٠م پۆل:ڕۆمانووسە کەنەدییەکان بە زمانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی مۆنتڕیال
جۆن قەنستەنتین (ئارۆڤێرس)
جۆن قەنستەنتین ( ، بەکوردی: قەنستەنتین) کەسایەتییەکی خەیاڵی زنجیرەی ئارۆڤێرسی زە سی دەبلیوە، لە یەکەم ئەڵقەی زنجیرەی قەنستەنتینی ئێن بی سی لە ٢٠١٤دا پێشکەشکرا. کەسایەتییەکە لەسەر کەسایەتییەکی دی سی کۆمیکس بەهەمان ناوەوە دروستکراوە، لەلاتەن ئالان مۆر و ستیفن ئاڕ. بیسێت و ڕیک ڤیچ و جۆن تۆتلێبێن دروستکراوە و لە ٢٠١٤سدا لە لایەن دانیێڵ کێرۆنێ و دەیڤد گۆیەر زنجیرەیەکی لێ بەرهەمهێنراوە. ڕۆڵی قەنستەنتین بە بەردەوامی لەلایەن مات ریان گێڕدراوە.
قەنستەنتین لە سەرەتادا لە ئارۆڤێرس جیابوو، بەڵام دوای هەڵوەشاندنەوەی نمایشەکەی، قەنستەنتین لە وەرزی چوارەمی تیری ئێن بی سی دەرکەوت، قەنستەنتین بەردەوام دەبێت وەک بەشێک لە ئارۆڤێرس. قەنستەنتین دواتر وەک کەسایەتی دووبارەبووەوە لە وەزری سێیەمی ئەفسانەکانی بەیانیدا دەرکەوت، و دواتر لە چواردا بۆ سەرەکی بەرزکرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئینگلیزە خەیاڵییەکان پۆل:جگەرەکێشە خەیاڵییەکان پۆل:کارەکتەرە کوڕە ئەمریکییەکان لە تەلەڤیزیۆن پۆل:کارەکتەرەکانی تەلەفیزیۆنی کۆمیکەکانی دی سی
٢٨١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بۆنسانگی گۆگۆریۆ
پاشا "بۆنسانگ"ی گۆگۆریۆ (بە هانگۆل: 봉상왕 ،치갈왕؛ بە ھانجا: 烽上王 ،雉葛王)، لە دایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٣٠٠ی زایینیدا مردووە، ١٤ـەم فەرمانڕەوایی گۆگۆریۆـبوو، لە باکووری سێ شانشینەکەی کۆریا، ماوەی فەرمانڕەواییەتییەکەی لە نێوان ساڵانی (٢٩٢ز بۆ ٣٠٠ز)ـبوو. کوڕە گەورەی پاشا سیۆچیۆنـبوو.
سەرچاوە
پۆل:مردووانی ٣٠٠ پۆل:نیمچەدوورگەی کۆریا پۆل:سێ شانشینەکەی کۆریا پۆل:فەرمانڕەواکانی گۆگۆریۆ
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی سێیەم
یاگۆدینا
یاگۆدینا شارێکی لە سربیای ناوەندی لە وڵاتی سربیا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٣٫٤٥٨ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شومادیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سربیا پۆل:یاگۆدینا
عەلیاوە
عەلیاوە یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شۆڕش لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
٢٨٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
سورینام لە ئۆڵۆمپیاد
سەرچاوەکان
پۆل:سورینام لە ئۆڵۆمپیاد
سیویە
گوندێکە لە هەورامانی ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی ئێران
مورسەلات
سوورەتی مورسەلات سوورەتی ٧٧ی قورئانە و ٥٠ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی ئینسان دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران
وێنۆک|242x242پیکسڵ|سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران لەسەر پێوەری سیاسی (چەپ / ڕاست) سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران (بە ئینگلیزی :Organization of Iranian Kurdistan Struggle، بە فارسی؛ سازمان خبات کردستان ایران) ھێزێکی سیاسی و سەربازی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە لە ٥ی خەرمانانی ١٣٥٩ کۆچی خۆری بەرامبەر بە ٢٧ی ئابی ١٩٨٠ لەلایەن مامۆستا شێخ جەلال حسێنی بەھاوکاری چەند مامۆستایەکی ئایینی دامەزراندنی خۆی ڕاگەیاند لەسەر فکری ئایینی و نەتەوەیی، لە سەرەتادا تا ساڵی ٢٠٠٤ لەژێر ناوی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران (خەبات) کار و تێکۆشانی دەکرد. بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٤ لە کۆنگرەی سێ کە لە شارۆچکەی تۆبزاوە(ڕزگاری) سەر بە شاری ھەولێر بەسترا ناوەکەی بووە سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لە ڕەوت و کارەکانی ئەم ڕێکخراوە دەستی پێکرد. ساڵی ١٩٨٠ یەکەم کۆنگرەی سازمان لە قەڵای خەبات لە بلەکی بەسترا لەو کۆنگرەیەدا جگە لە پەسەندکردنی پەیڕەو و پڕۆگرام و ھەڵبژاردنی سکرتێری گشتی و ئەندامانی سەرکردایەتی بڕیاری لەسەر ستراتیژی و ڕێبازی ئەم ڕێکخراوە درا کە ڕێکخراوێکی ئیسلامی و نەتەوەیی بێت ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی ھەڵگری پەیامێکی جیاوازتربێت لە حیزب و ڕێکخراوەکانی دیکەی کوردستانی ئێران بۆ گەیشتنی کورد بە مافەکانی لە چوارچێوەی ئێران. ھەروەھا یەکێک لە بنەما نەگۆڕەکانی خۆیان پەسند کرد ئەویش ڕەتکردنەوەی ھەرجۆرە وتوێژ و دانوستانێک لەگەڵ کاربەدەستان و نوێنەرانی کۆماری ئیسلامی ئێران. دوای دامەزراندن دەستکرا بە کاری ڕیکخستن و دانانی بنکە و بارەگای لە ناوچەکانی کوردستان ھەروەھا ھێزی پێشمەرگەی تایبەتی خۆی دامەزراند ھەرچەندە بەر لە دامەزراندنی سازمانی خەبات لەژێر ناوی ھێزی پێشمەرگەی دەفتەری مامۆستا شێخ عێزەدین شەڕیان لە دژی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی دەکرد بەڵام دوای دامەزراندی سازمان لەژێر ئەم ناوە خەبات و تێکۆشانیان دژی کۆماری ئیسلامی درێژە پێدا ئەمەش بەھۆی ئەوەی بەشێک لە فەرماندە و کەسایەتییەکانی دەفتەری مامۆستا لە دامەزراندنی سازمانی خەبات ڕۆلیان ھەبوو. پاش ئەوەی کە کۆماری ئیسلامی ئێران ھێرشی بەرفراوانی بۆ سەر ڕۆژھەڵاتی کوردستان دەستپێکرد سەرجەم شار و شارۆچکەکانی کەوتەوە دەست، سازمانی خەبات ناچار بوو بنکە و بارەگاکانی خۆیان لە کوردستان بکشێنەوە بۆ ناو خاکی باشووری کوردستان. ئەمەش وای کرد چالاکیەکانی ئەم ڕێکخراوە زیاتر کەمتربێتەوە. لە ساڵی ١٩٨٧ سازمانی خەبات بەھۆی کێشە و ململانێی ناوخۆی بەشێک لەئەندامانی سەرکردایەتی ئەم سازمانە بە ڕابەرایەتی مامۆستا مەلا خدر عەباسی جیادەبنەوە و پاشان ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێری کوردستان دادەمەزرێنن، ئەمەش زیاتر بووە ھۆی بێ ھێز بوونی. لە ساڵی ١٩٨٤ بەمەبەستی بڵاوکردنەوەی کار و چاڵاکی و ئامانجەکانیان ڕۆژنامەی تێکۆشانیان دەرکرد و لە ساڵی ١٩٨٥ ڕادوێی دەنگی خەباتیان دامەزراند کە تا ساڵانێکی زۆر بەردەوام بوو لە پەخشکردن. لە پەیڕەو و پڕۆگرامی ئەم سازمانەدا ھاتووە کە سازمانی خەبات تێدەکۆشێت بۆ دامەزراندنی حکوومەتێکی دیموکراتی و پەرلەمانی لە کوردستان ھەروەھا مافی دیاریکردنی چارەنووسی بۆ کوردستان پێ پەسەندە و ھەوڵ بۆ بەدەست ھێنانی مافی خودموختاری بۆ کوردستانی ئێران دەدات. درووشمی ڕووخانی ڕژیم یەکێک لە درووشمە سەرەکی و نەگۆڕەکانی سازمانی خەبات.
دامەزراندن
سازمانی خەبات لە پێنجی خەرمانانی ١٣٥٩ بەرامبەر بە ٢٧ ئاگۆستی ١٩٨٠ لەلایەن مامۆستا شێخ جەلال بەھاوکار چەند مامۆستایەکی ئایینی دیکە لەسەر فکرەی ئیسلامی و نەتەوەی لە کوردستانی ڕۆژھەلات دامەزراندنی ڕاگەیەندرا. لە ئامانجە سەرەکییەکانی بەرەنگاربوونەوەی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران و بەدەست ھێنانی مافی خودموختاری بوو بۆ کوردستان. ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی قۆناغێکی نوێ لەو بەشەی کوردستان دەست پێ بکات بەھۆی ئەوەی تا ئەو کاتە ھیچ ڕێکخراوێکی لەو شێوەیە بوونی نەبوو ھەروەھا حیزبەکانی دیکە لەسەر فکرەی چەپ کاری سیاسیان دەکرد ئەمەش بۆ ئەوکات بۆ بەشێک لە خەلکی کە خاوەن بیروباوەڕێکی ئیسلامی و مەزھەبی بوون ئاسان نەبوو ببنە ئەندامیان. ئەم ڕێکخراوە لە ساڵی ١٩٨٠ یەکەم کۆنگرەی خۆی لە شاری بانە ئەنجامدا بە ناوی کۆنگرەی دامەزراندن لەو کۆنگرەدا ئەندامانی سەرکردایەتی و پەیڕەوپرۆگرام و ستراتیژی سازمانی خەبات و دروشمەکانی دیاریکران. شێخ جەلال حسێنی بە کەسی یەکەم و سکرتێر ھەڵبژێردرا. لەکاردانەوەی دامەزراندنی سازمانی خەبات بەشێکی زۆر لە خەڵکی بانە و سەردەشت بوونە ئەندامیان و پاشان لە ناوچەکانی دیکە خەڵک بە مەبەستی ئەندام بوون ڕوویان لێکردن دواتر سازمانی خەبات بنکە و بارەگای خۆی لە چەند شارێکی دیکە کوردستان. ھەروەھا حیزبی دێموکرات و کۆمەلە کا تا ئەوکات دوو حیزبی سەرەکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوون دامەزراندنی ئەم سازمانەیان بە نائاسایی لەقەڵەم دابوو پێیان وابوو بۆ دژایەتی ئەوان و بەربەست دانان لەسەر کارەکانیان دامەزراوە ھەربۆیە لە دژی وەستانەوە لە ساڵەکانی دواتریش توشی شەڕ و پێکدادان بوونەوە بەتایبەت لەگەڵ حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران ھەر چەند سازمانی خەبات ئەوەی ڕاگەیاند بوو کە ئەوان بۆ دژایەتی ئەو حیزبانە دروست نەبوون بەڵکو ئامانجی سەرەکیان بەرنگار بوونەوەی ھێزەکانی ڕژێم و بەدەست ھێنانی مافەکانی کوردە. ئەمانە بوونە ھۆی ئەوەی ئەم ڕێکخراوە لە سەرەتاوە تووشی ئاستەنگ و بەربەستی کاری ڕێکخراوەی ببێتەوە. کە کاریگەری ھەبوو لەسەر چالاکی سەربازی و سیاسییەکانی. دوای ماوەیەکی کەم لە دامەزراندن بەھۆی ھێرشی بەرفراوانی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران بۆ سەر ڕۆژھەلاتی کوردستان وەک ھێزەکانی دیکە و توانای بەرەنگارییان نەما بۆ ناو خاکی کوردستانی باشوور پاشەکشەیان کرد.
ئایدۆلۆژیای ئیسلامی و نەتەوەیی
دامەزراندنی سازمانی خەبات لەسەر ڕەوتی ئیسلامی و نەتەوەیی لەو قۆناغەدا ڕووداوێکی نوێ بوو و ھۆکارێک بوو بۆ ئەوەی لەگەڵ ڕێکخراوەکانی دیکەدا جیاوازبێت. چونکە پێش شۆڕش و لە کاتی شۆڕشی ئێراندا ئەوانەی بەشداری خەباتی سیاسی و چەکداریان کردبوو لە ڕۆژھەڵات زیاتر ئەوانە بوون کە لە بیرکردنەوە و تێڕوانینی سیاسی و ئایدۆلۆژیایاندا، نەتەوەیی و چەپ و سۆسیالیستی بوون بە واتای ئەوەی کاریگەری فکری کۆمۆنیستی و بیروباوەری چەپییان لەسەر بوو. ھەرچەند بەھۆی جەنگ و خەباتی چەکداری بۆ بەدەست ھێنانی مافەکانیان بەشێکی زۆری خەڵکی کوردستانی ڕۆژھەڵات لەو کاتەدا کەمتر لە بارەی پەیڕەو بەرنامەی ھێزەسیاسییەکانی کوردستانیان دەپرسی بەڵام بۆ بەشێکی دیکەیان بۆیان گرینگ بوو ئەو ڕێکخراوەی دەبنە ئەندامی لەگەڵ بیروباوەڕیان بگونجێت و بزانن کاری بۆ چی دەکات. دیارە ئەمەش دەرفەتی دروستبوونی ڕێکخراوێکی وەک سازمانی خەبات زیاتر لە بار کردبوو. لە بەرامبەر ئەمانەدا کۆماری ئیسلامی ئێران لەسەر مەزھەبی شیعەی دوازدە ئیمام بوونی ھەبوو دیارە ئەمەش بۆ خەڵکی موسڵمانی کوردی سونە مەزھەب جیگای قبووڵ نەبوو و نەچوونە ڕیزیان. بۆیە بوونی ڕێکخراوێکی ئیسلامی و نەتەوەیی بە پێویست زانرا بڕوایان وابوو ئەمە ڕێگایەکە بۆ بەدەست ھێنانی مافەکانیان. ھەرچەند ئەم ڕێکخراوە بە ئیسلامی ناسرا بەڵام لە قۆناغەکانی دواتریدا زیاتر خەباتی نەتەوایییەتیان پەرەپێ دا تا ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٤ بە تەواوی ئیسلام بوونی ڕێکخراوەکە کۆتایی ھات. بەڵام لە کۆنگرەی شەشەمەمی ئەم حیزبە کە لە ساڵی ٢٠١٧ بەرێوەچوو ئایینی ئیسلام و باقی ئایینەکانی دیکەش وەک سەرچاوەیەک بۆ نووسینەوەی دەستوور و یاسا لە پەیڕەو و پڕۆگرامی خۆیاندا پەسەند کرا.
مێژووی سازمانی خەبات لە ٢٠٠٤-تائێستا
ڕۆژی دووشەمە ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢، ئەندامێکی سازمان بەناوی ئەکبەر سجانی لە شاری هەولێر، گەڕەکی سێتاقان لە شوێنی ناوەندی پەیوەندییەکانی سازمانی خەبات لە ھەوڵێکی تیرۆرکردن ڕزگاری بوو، دژەتیرۆری کوردستان ڕایگەیاند ھەوڵەکە لە ڕێگای لکاندنی بۆمبی موگناتیزی بووە بە ئۆتۆمبێلەکەی ئەو ئەندامە. لە ئەنجامی تەقینەوەکە ئەکبەر بریندار دەبێت و دواتر ڕەوانەی نەخۆشخانە دەکرێت. سازمانی خەبات سەبارەت بەم کردەوەیە ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و کۆماری ئیسلامی ئێرانی بە ئەنجامدەری ڕووداوەکە تۆمەتبار کرد.
ئامانجەکان
ئامانجەکانی سازمانی خەبات لە چەند بەشێک پێک دێت ھەندیکیان پەیوەندیان بە ئێستای ڕێکخراوەکەیە و بە شێکی دیکەیان پلان و بەرنامەی ئەم ڕێکخراوەیە بۆ داھاتوو بەھۆی ئەوەی ئەم حیزبە دژبەری ئێرانە یەکەم ئامانجی لە ئێستادا ڕووخاندنی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێران و بەرەنگاربوونەوەی سیاسەت و بەرنامەکانییەتی ھەروەھا بۆ دامەزراندنی حکوومەتێکی دیموکراتی و پەرلەمانی لە کوردستان کە مافی ھەموو نەتەوە و چین توێژەکانی ناو سنووری جوگرافیای کوردستان پارێزراوبێت تێدەکۆشێت لەگەڵ ئەمانەشدا سازمانی خەبات مافی دیاریکردنی چارەنووس بۆ ئەو بەشەی کوردستان بەڕەوا دەبینێت بۆ ئێستا دەستەبەرکرانی مافی خۆبەرێوەبەری لە چوارچێوەی ئێرانێکی ئازاد و دیموکراتیک و پەرلەمانی بە باش دەزانێ و ھەوڵی بۆ دەدات یەکێکی دیکە لە ئامانجەکانی ئەم ڕێکخراوە ھاوکاری و نزیک بوونەوەیە لەگەڵ سەرجەم ئەو ھێزانەی لەگەڵ سیاسەت و بەرنامەیان دەگونجێنن و دژی کۆماری ئیسلامی ئێرانن بە تایبەت لە نێو ھێزە کوردییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان وەک کارێکی پێویست لێ دەڕوانێت بە تایبەت بۆ دوای ڕووخانی کۆماری ئیسلامی ئێران ھەر بۆ ئەو مەبەستەش پشتیوانی دروستبوونی بەرەیەکی ھاوبەش دەکات کە مافی سەرجەم لایەنەکانی تێدا پارێزراو بێت ھەروەھا پشتیوانی خەباتی ئازادیخوازانای نەتەوەکانی دیکەی ئێران دەکات بۆ گەیشتن بە مافەکانیان.
ھێزی پێشمەرگە
وێنۆک|[[کامیل نورانی فەرد لەگەڵ پێشمەرگەکانی سازمانی خەبات لە یەکێک لە چیاکانی کوردستان]] ھێزی پێشمەرگەی سازمانی خەبات باڵی سەربازی و چەکداری ئەم ڕێکخراوەیە، ئەرکی سەرەکیان ڕووبەڕووبوونەوە و شەڕکردنە لەگەڵ ھێزەکانی ئێران، ناوچەی چالاکیان ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. لە چەند بەشێکی تایبەت پێک دێت لەلایەن فەرماندەی سازمانی خەبات بەرڕێوە دەبرێن، چالاکییەکانیان لە ئێستادا سنووردارە بەھۆی بوونیان لە خاکی ھەرێمی کوردستان. ھەردوو ڕەگەزی نێر و مێ ئەندامن لەم ھێزە. ساڵی پێکھانیان دەگەرێتەوە بۆ پێش دامەزراندنی سازمانی خەبات بەھۆی ئەوەی پێشتر ئەم ھێزە لەژێر فەرماندەی دەفتەری شێخ عێزەدین کار و چالاکی ئەنجام داوە دژی ھێزەکانی ئێران لە ساڵی ١٩٧٩ بەڵام ساڵی ١٩٨٠ چووە ژێر فەرماندەیی سازمانی خەبات و بووە باڵی سەربازیان بەھۆی ئەوەی بەشێکی زۆری فەرماندە و پێشمەرگەکانیان ڕۆڵیان ھەبوو لە پێکھێنانی ئەم ڕێکخراوە. لە سەرەتای دامەزراندنیان ناوچەی چالاکیان شاری بانە و سەردەشت بوو دواتر چالاکی سەربازییان لە شارەکانی مەھاباد ،سەقز، بۆکان ،سنە ،مەریوان و کامیاران دژی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران ئەنجام دا. زۆربەشیان شەڕی پارتیزانی و بەرگریکردن بووە بەڵام لە ساڵی ١٩٨٣ بەھۆی ھێرشی بەرفراوانی ھێزەکانی ئێران بۆ سەریان و گرتنەوەی ناوچە کوردییەکانی ڕۆژھەڵات پاشەکشەیان کرد بۆ باشووری کوردستان لەگەڵ ئەوەی ئەم ھێزە لە ناوچە سنوورییەکان چالاکییەکانی بەردەوام بوو، بەڵام لە ساڵی ١٩٩١ بە شێوەیەکی تەواوی شکستی ھێنا لە خەباتی چەکداری و ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ھێزەکانی ئێران کە بەشێک لە ھۆکارەکانی بۆ نابەرامبەری ھێزەکانیان لەگەل ئێران و نەبوونی پێداویستی زۆری سەربازی و ھەروەھا دووری بنکە و بارەگاکانیان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەشداربوون لە ڕاپەرینەکانی ھەرێمی کوردستان لە ساڵی ١٩٩١ بەتایبەت لە شاری ڕانیە و گرتنی ئەمنە سوورەکە لە شاری سڵیمانی ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٤ کاتێک ھێرشی داعش بۆ سەر ھەرێمی کوردستان و عێراق دەستی پێکرد، بەشداری کرد لە جەنگ دژیان لە میحوەری باشیک جێگیر بوو. لە چەند ساڵی ڕابردوو بۆ ڕێزگرتن لە پێشمەرگەکانیان سازمانی خەبات ڕۆژی ١٠ی خەزەڵوەری ھەموو ساڵیکی کردووە بە ڕۆژی پێشمەرگەی ئەم ڕێکخراوە. ساڵانە خولی تایبەت بەو کەسانە دەکاتەوە کە ڕوویان لێ دەکەن بە مەبەستی بوون بە پێشمەرگە بە چەکی سووک و مامناوەند ڕاھێنانیان پێ دەکرێت.
١٠ی خەزەڵوەر
وێنۆک|کۆمەڵێک لە پێشمەرگەکانی سازمانی خەبات بە دوای یەکدا دەڕۆن ئەمەش یەکێکە لە تایبەتمەندییەکانی ھێزەی پێشمەرگە ١٠ی خەزڵوەر ڕۆژی پێشمەرگەی سازمانی خەباتە ھۆکاری دیاریکردنی ئەم ڕۆژە بۆ پێکدادانێکی سەربازی لە ساڵی ١٩٧٩ لە نێوان ژمارەیەکی زۆری پێشمەرگەی ئەم ھێزە و پاشماوەی ھێزەکانی شای ئێران لەژێر ناوی گاردی جاویدان کە خومەینی لە دوایدا ناوی سوپای قودسی لێنا دەگەرێتەوە ئەنجامەکەی بە سەرکەوتنی ھێزەکانی سازمانی خەبات کۆتایی ھات ئەم شەڕە چەند مانگێگ پێش دامەزراندنی سازمانی خەبات ڕوویدا کاتێک ھێزێکی زۆر لەژێر ناوی گاردی جاویدان لە ساڵی ١٩٧٩ بەمەبەستی ھێرشکردن بۆ سەر کوردستان بەڕێ کەوتبوون لە جادەی نێوان بانە -سەردەشت ھێزی پێشمەرگەی سازمانی خەبات کەئەوکات ناویان پێشمەرگەی دەفتەری مامۆستا شێخ عێزەدین حوسەینی بوو ئامادەکاریان کردبوو بۆ ھێرشکردنی لەناکا و پارتیزانی ھەروەھا لە کۆتا شوێنیان کە دەروازەی شاری بانە بوون بۆ بەرگریکردن ھێزێکیان جێگیر کردبوو. کاتێک ھێزی ئێران نزیکتربوونەوە بە درێژایی ڕێگاکە تووشی ھێرشی پێشمەرگەکان بوونەوە شەڕ و پێکدادانی قورس لە نێوانیان ڕوویدا لە کۆتا شوێن کە دەروازەی بانە بوو ھێرشیانکرایە سەر لە ئەنجامی ئەم ھێرشانە ژمارەیەکی بەرچاو لە ھێزەکانی ئێران کوژران و برینداربوون، کەل و پەلە سەربازییەکانیان وەک سەیارەی سەربازی و تانکێکیان تێکشکان و سوتێنران ھەروەھا لە ھێزی پێشمەرگەی سازمان ٨ کەس کوژران لە کاردانەوەی ئەم شکانەی ھێزەکانیان خومەینی لە یەکێک لە ڕادیۆکان داوای ڕاگرتنی شەڕ و پێکدادانی کرد و وەک ئاماژەیەک بۆویستی کورد ڕایگەیەند " خەڵکی کوردستان من دەنگی ئێوەم بیست " ئەم ڕووداوە بووە بووە ھۆکارێک بۆ گفتوگۆ و دانوستان لە نێوان ئێران و ھێزە کوردییەکان بە سەرکردایەتی شێخ عێزەدین حوسەینی. بەھۆی ئەو کاریگەریانەی لەم ڕووداوەوە سەری ھەڵدا سازمانی خەبات بە ڕۆژی پێشمەرگەی خۆی دەستنیشانی کرد و ساڵانە لەم بۆنەدا پەیام و چالاکی جۆراوجۆر ئەنجام دەدەن.
ڕێکخراوەکان
سازمانی خەبات خاوەنی دوو ڕێکخراوی تایبەت بە لاوان و ژنانە ئەم دوو ڕێکخراوە ھەریەکەیان خاوەن پەیڕەو و پرۆگرامی خۆیانن و لەلایەن سازمانی خەباتەوە پشتوانی دەکرێن بەناوەکانی ڕێکخراوی لاوانی خەباتی کوردستانی ئێران و ڕێکخراوی ژنانی خەباتی کوردستانی ئێران کەسی یەکەمی ئەم ڕێکخراوانە ڕاستەوخۆ دەبنە ڕاوێژکاری کۆمیتەی ناوەندی لە پرسەکانی ژنان و لاوان ڕاوێژیان پێ دەکرێت لەگەڵ ئەوەش دەتوانن بەشداری کۆبوونەوەکانی ئەندامانی سەرکردایەتی حیزبەکەیان بکەن. لە بۆنە و کاروچالاکییەکانی تایبەت بە ڵاوان و ژنان ڕێکدەخەن ھەروەھا بەشداریش لەو بۆنانە دەکەن کە تایبەتن بەو دوو توێژە.
لاوانی خەبات
ڕێکخراوی لاوانی خەباتی کوردستانی ئێران ڕێکخراوێکی مەدەنی ولەھەمانکاتدا سیاسییە تایبەت بە توێژی لاوانە لە ساڵی ٢٠١١لە باشووری کوردستان لەلایەن کۆمەڵێک لە لە لاوانی ناو ڕیزەکانی سازمانی خەبات دامەزراندنی ڕاگەیاندرا. لەسەر باوەڕ بە ئازادی کار دەکات بۆ بەدەست ھێنانی مافە بنچینەیەکانی لاوان لە کوردستانی ڕۆژھەڵات. تا ئێستا دوو کۆنگرەی بەستووە خاوەنی لۆگۆ و پەیڕەو پڕۆگرامی خۆیەتی سەرەتا بەناوی ناوەندی لاوانی خەبات کار و چالاکییەکانی دەست پێکرد بەڵام دواتر لە کۆنگرەی دووەمی ئەم ڕێکخراوەدا کە لە ساڵی ٢٠١٥ لە ناحیەی ڕزگاری ئەنجامدرا لەژێر ناوی ″کۆنگرەی یەکڕیزی و سەرکەوتن″ بڕیاردرا پێشگری ناوەند بگۆڕن بۆ ڕێکخراو. لە ئامانجە سەرەکییەکانیان ئاشکرا کردنی سیاسەتەکانی ئێرانە دژ بە ھەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگای کوردستان بەگشتی و لاوان بۆ ئەو مەبەستە کۆبوونەوە و سمینار ڕێکدەخات جگە لە بەشداری لەو کۆڕ و کۆبوونەوانەی تایبەتن بە توێژی لاوان بەرێوەدەچن بەشداری ئەو خۆپیشاندانەش دەکەن کە دژ بە ئێران ئەنجام دەدرێت. لە پەیڕەو و پڕۆگرامی ئەم ڕێکخراوەدا ھاتووە کە تێدەکۆشن بۆ پێکھێنانی کۆمەڵگایەکی دیموکراتیک کە مافی ھەموو چین و توێژەکان و تاکەکانی تێدا پارێزراو بێت و باوەری قووڵیان بە ڕووخانی سیستەمی کۆماری ئیسلامی ئێران ھەیە. بەشێک لە ئەندامانی ئەم ڕێکخراوە لە ھەمانکاتدا پێشمەرگەن. یەکەم بەرپرسی علی بەھرامی بوو بەشێوەی کاتی تا بەستنی بەکەم کۆنگرەیان پاشان لە کۆنگەری یەک فواد جەعفەری کرا بە بەرپرسی یەکەمی ئەم ڕێکخراوە بۆ ماوەی زیاتر لە دووساڵ بەردەوام بوو پاش لە کۆنگرەی دووی ئەم ڕێکخراوە لە ساڵی ٢٠١٥ ئارام سلێمانی وەک بەرپرسی یەکەم دیاری کرا بۆ چەند ساڵیک بەردەوام بوو دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٨ بەبێ ئەوەی ھۆکارێک ڕابگەیەنێت دەستی لەکار کێشایەوە تەنھا ئەوە نەبێت لە لاپەڕەی تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک ڕای گەیاند کە لە ئێستادا دەستی لە بەڕێوەبەری ڕێکخراوی لاوان کشاندووتەوە. پاش ئەوە بە بڕیاری سەرکردایەتی فواد جەعفەری وەک بەرپرسی کاتی ئەم ڕیکخراوە دەست نیشان کرایەوە لە دوایین کۆڕی گشتی ئەم ڕێکخراوە بڕیاردرا بە شێوەی شورا کارەکانی بەرێوە ببرێت. لە ئێستادا ئەندامی لێژنەی ھەواھەنگی ڕێکخراوەکانی لاوانی کوردستانی ڕۆژھەڵاتە
ئافرەتانی خەبات
ڕێکخراوی ژنانی خەباتی کوردستانی ئێران قەوارەیەیکی سنفی و سیاسییە سەربە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە لە ساڵی ٢٠٠٢ لە شاری ھەولێر دامەزراندنی خۆی ڕاگەیاند لە سەرەتادا ناوی کۆمیتەی ژنانی خەبات بەڵام لە دوایین کۆنگرەی خۆیان گۆڕیان بە ڕێکخراوی ژنان و پەیڕەوپڕۆگرام و بەرنامە و لۆگۆی تایبەتیان ھەیە لەلایەن سازمانی خەباتەوە پشتیوانی دەکرێن کاروچالاکییەکانی تایبەتە بە ژنان. ئامانجی سەرەکیان بەدەست ھێنانی مافەکانی ئەم چینەیە، دژی سیاسەت و بەرنامەی کۆماری ئیسلامی ئێرانن و لە ڕێگای نووسینی وتار و ڕێکخستنی سمینار و کۆڕ و کۆبوونەوە کار لەسەر وشیار کردنەوەی کۆمەڵگا دەکەن، بەڵام لە چوارچێوەیەیکی سنوورداردا. ئەندامی ناوەندی ژنانی ڕۆژھەلاتی کوردستانن چالاکییەکانیان بە ھاوبەشی لەگەڵ ئەو ناوەندە ئەنجام دەدەن.
ڕاگەیاندن
سازمانی خەبات لە سەرتای دامەزراندنی تا ئێستا خاوەنی چەند بڵاوکراوەیەکی تایبەت بە خۆی بووە لە ڕابردوو ڕادوێوی دەنگی خەباتی کوردستانی ھەبوو بەڵام بەھەندێک ھۆکار پەخشەکەی ڕاوەستا ھەروەھا بڵاوکراوە یاخود مانگنامەی تێکۆشانی ھەیە کەئۆرگانی کۆمیتەی ناوەندی دەری دەکات و مانگانە بڵاودەکرێتەوە سەرتا بە شێوەی چاپ بوو بەڵام ساڵانێکە بە شێوەی ئەلیکترۆنی بڵاودەکرێتەوە جگە لەمانە دوو ماڵپەری ئەلیکترۆنی ھەیە کە سیاسەت و بەرنامە وپەیام و ھەوڵەکانی پەیوەندی دار بە کوردستان و ئێران و جیھانی تێدا لە بوارە جیاوازەکان تێدا بڵاودەکاتەوە.
تێکۆشان
وێنۆک|دووەم ژمارەی تێکۆشان ساڵ ١٩٨٤زایینی بەرامبەر بە ١٣٦٣ کۆچی خۆری
لە سەرەتای دامەزراندنی سازمانی خەبات بڵاوکراوەی ڕەسمی نەبوو تەنھا چەند لاپەڕەیەکی لە شێوە ھەواڵنامە بڵاودەکردەوە بەڵام وەک پێویست نەبوو دوای چوار ساڵ لە دامەزراندنی سازمانی خەبات ژمارە (یەک)ی بڵاوکراوەی تێکۆشانیان دەرچواند کە بە ھەردوو زمانی کوردی و فارسی بابەتی تێدابڵاودەکرایەوە لە مانگی پێنج ی ساڵی ١٩٨٤ ژمارە دووی ئەم بڵاوکراوەیە دەرچوو کە خۆی لە چەند بابەتێکدا دەبینییەوە لە ڕووپەری یەکەم ئایەتی (وجاھدوا فی اللە حق جیھادە) لەسەرەوەی دانراوە و ئەم بابەتانەی لە خۆ گرتووە " جەنگی ئێران و عێراق، یادی ڕۆژنامەی کوردستان، ئاوڕێک لە بانەمەڕی ٥٩، ١١ ی بانەمەڕ - عید معبس، درسھای از اسلام " لەگەل ئەوەشدا ھەندێک کات لە کاتی خۆی دوادەکەوت ئەمەش بەھۆی ئەو بارودۆخەی کە لەو کاتەدا بوونی ھەبوو بەتایبەت کە شەڕی نێوان عێراق و ئێران بەردەوام بوو. ھەروەھا ئامێر و ئامرازەکانی نووسین و چاپکردن کەم و کوڕیان ھەبووە و نەتوانراوە وەک پێویست سودی لێ وەربگرن بە شێوەیەیک گشتی ٢٤ ژمارەی تا ساڵی ١٩٨٧ دەرچواند پاشان بەھۆی جیابوونەوە بۆ ماوەیەکی کاتی لە بڵاوکردنەوە وەستا بەڵام دوای ڕێکخستنەوە دەستکرایەوە بە چاپ و بڵاوکردنەوە جێگای ئاماژەپێکردنە دوای ئەوەی بەشێک لە ئەندامانی سازمانی خەبات جیابوونەوە و ڕێکخراوێکی تایبەت بەخۆیان دامەزراند بە ھەمان ناو و قەبارە تێکۆشانیان بڵاودەکردە وەک زمانحاڵی فەرمی ڕێکخراوەکەیان. ە. لە سالانی دواتر تێکۆشان گۆڕانکاری بەرچاوی بەسەردا ھات بە تایبەت لە شێوە و دیزاین و قەبارەیدا. تا مانگی جۆزرەدانی ٢٠٢٠ (٣٢١) ژمارەی بلاوکردووەتەوە بە زمانحالی فەرمی سازمانی خەبات دادەنرێت
ڕادیۆ دەنگی خەباتی کوردستان
ڕادیۆ دەنگی خەباتی کوردستان یەکێکی دیکە بوو لە ئۆرگانەکانی بەشی ڕاگەیاندنی سازمانی خەبات لە ساڵی ١٩٨٥ لە میراوای ناوچەی شارباژێڕ بە شێوەیەکی سەرەتایی دامەزرا ئەمەش دوای ئەوە کەل و پەلە پێویستییەکانی ڕادیۆ لە ئەورووپا و چەند شوێنێکی دیکە دابین کرا. لە سەرەتایی دامەزراندنییەوە تا لەتبوون و لێکترازان سازمانی خەبات لەلایەن مامۆستا شێخ جەلال و مامۆستا مەلا خدر سەرپشتی دەکرا جیاواز بووە لە بڵاوکراوەی تێکۆشان بەرپرس و کادری تایبەتی خۆی ھەبووە دوای لەت بوون بە شێوەیەکی گشتی لەلایەن شێخ جەلال سەرپەرشتی دەکرا. پەخشی ئەم ڕادیۆیە تەنھا ٣ کاتژمێر بووە لە ٢٤ کاتژمێر ئێوارانی ھەموو ڕۆژێک یەک کاتژمێر و نیو بە ئایەتێک و دروشمی ئێرە دەنگی خەباتی کوردستانە بەرنامەکانی دەست پێدەکرد. کاتژمێرێک بە زمانی کوردی و نیوکاتژمێر بە زمانی فارسی بوو بەیانی ڕۆژی دواتر ئەو یەک کاتژمێر و نیوە دووبارە دەکرایەوە. بەرنامە سەرەکییەکانی بریتیبوون لە وتاری سیاسی و دەنگ و باس جگە لەمانەش چەند بەرنامەیەکی ھەفتانەی دیکەی ھەبوون وەک: ساڵی ١٩٨٧ ڕادیۆی دەنگی خەبات توشی چەندین گیروگرفت بوو وەوە بەھۆی ناجێگیربوونی بارودۆخی سیاسی و شەڕی بەردەوامی عێراق و ئێران ھەروەھا شەڕی نێوان ھێزەکانی ڕۆژھەڵات و کۆماری ئێسلامی چەندین جار بارەگای خۆی گواستووەتەوە لە ناوچەیەک بۆ ناوچەیەکی دیکە وێرای ئەمانەش کاتێک ھاتنە باشووری کوردستان حکوومەتی بەعس چەندین جار دەستی دەگرت بە سەر کەل و پەلەکانیدا ئەمەش ببوە ھۆی ئەوەی کە پەخشی ڕادیۆکە جار جار بوەستێت. لە ساڵانی دواتر ماوەی بەرنامەکانی بۆ چەند کاتژمێرێک درێژکردەوە بەڵام بۆ دواجار ئەم ڕادیۆیە بەھۆی نەبوونی ئامێر و کەرەستەی پێشکەوتوو ھەروەھا دووری بنکەکانی سازمانی خەبات لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و نەبوونی دارایی پێویست لەلایەن سازمانی خەباتەوە بۆ ئەم بەشە بڕیار لەسەر داخستنی درا و لە پەخشکردن ڕاگیرا لەگەڵ ئەوەشدا ھەموو ساڵیک سازمانی خەبات یادی دامەزرانی دەکاتەوە و پەیامی تایبەت بەو بۆنەیەوە بڵاودەکاتەوە
کۆمیتەکانی ئەورووپا
سازمانی خەبات لە چەند وڵاتێکی ئەورووپا کۆمیتەی تایبەتی دامەزراندووە ھەریەکە لەم کۆمیتانە لە چوارچێوەی کۆمیتەکانی ئەورووپای سازمانی خەبات ڕێکخراون و کەسێک لە ئەندامانی سەرکردایەتی کە لە ئەورووپا دەژیت سەرپەرشتیان دەکات، ساڵانە چالاکی جۆراوجۆر ئەنجام دەدەن و بەشداری ئەو چالاکیانە دەکات کە دژ بە ئێران ئەنجام دەدرێت کۆمیتەکانی ئەورووپای سازمانی خەبات لەم ولاتانەدا ھەیە سوێد، نەرویژ، کەنەدا، سویس، فینلاند، ئیسپانیا ئەرکیان گەیاندنی سیاسەت و بەرنامەی سازمانە بۆ ناوەندەکانیئەم وڵاتانە ھەروەھا ئاسانکاری بۆ کوردانی نیشتەجێ ئەورووپا بۆ بوون بە ئەندام لەم ڕێکخراوە، کارەکانیان لە ئێستادا لە چوارچێوەیەکی سنوورداردایە.
ئەندامانی سەرکردایەتی
سکرتێر و ئەندامانی سەرکردایەتی بەپێی پەیڕەوی ناوخۆی ئەم حیزبە لە کۆنگرە ھەڵدەبژێردرێن.
پەیرەو و پرۆگرامی سازمانی خەبات ی کوردستانی ئێران
سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران ھەر وەک حیزبێکی دیاری کراو خاوەنی پەیرەوپرۆگرام ی خۆیەتی تێیدا ئامانج و سیاسەتەکانی ئەم ڕێکخراوە باس دەکات
یومی ئاداچی
یومی ئاداچی (، ئاداچی یومی؛ لەدایکبووی ١٤ی ئەیلوولی ١٩٨١ لە تایتۆ، تۆکیۆ) ئەکتەر و گۆرانیبێژێکی ژاپۆنییە.
سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران پۆل:ڕێکخراوە کوردییە ئیسلامییەکان پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکانی ئێران
یومی ئاداچی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تۆکیۆ پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ئامادەیی پۆل:خانمەکتەرانی ژاپۆنی بۆ دەنگی مناڵان پۆل:خانمەکتەرە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنەگۆرانیبێژە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی ژاپۆن لە فیلم پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ژاپۆنییەکان لە تەلەڤیزیۆن پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ژاپۆنی پۆل:خانمەگۆرانیبێژانی پۆپی ژاپۆنی پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی تۆکیۆ
تاودوڵاو
گوندێکە لە ھەورامانی ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی ئێران
نێت تیڤی
نێت تیڤی کەناڵێکی ئاسمانی کوردییە، تایبەتە بەبواری کۆمەڵایەتی. بەشێکی پەخشی کەناڵەکە ھەمەڕەنگ و کاتبەسەربردنە لەوانە دراما و فیلم و بەرنامەی تەلەفزیۆنییە کەناسراوترینییان بەرنامەی ئەڤین ژن و ژیانە، کە لەپێشکەشکردنی ئەڤین ئاسۆیە. لەکاتی پەخشکردنی بابەتە ھەمەڕەنگییەکان ناوی کەناڵەکە دەبێت بە نێت تیڤی ھۆم.
بەستەری دەرەکی
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی
میکایل
مکایل ھونەرمەندێکی گۆرانیبێژی کوردە. لە ئابی ١٩٦٥ لە مەھاباد لە دایکبووە. لە ساڵانی ١٩٧٨ تا ١٩٨٥ ئەندامی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بووە. لە ساڵی ١٩٨٦ەوە دانیشتووی ستۆکھۆڵم لە سویدە.
بەرھەمەکان
دوایین ئەوین (٢٠٠٧)
ئەفسانەی بەردی خەوتووە (١٩٩٨) The myth of the sleeping stone
بۆ ئەوینەکەم (١٩٩٥) For my love
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی
ترینیداد و تۆباگۆ لە ئۆڵۆمپیاد
سەرچاوەکان
پۆل:ترینیداد و تۆباگۆ لە ئۆڵۆمپیاد
بڕیارنامەی ٩٠٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٩٠٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئازاری ١٩٩٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای نێونەتەوەیی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٣٥٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٤ پۆل:سەحرای ڕۆژاوا لە ١٩٩٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سەحرای ڕۆژاوا
ڕوما
ڕوما شارێکی لە ڤۆیڤۆدینا لە وڵاتی سربیا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٣٫٢٧٦ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڤۆیڤۆدینا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سربیا پۆل:ڕوما
نادێژدا کرۆپسکایا
پۆل:نووسەرانی مارکسیست پۆل:کۆمۆنیستە ڕووسەکان پۆل:شۆڕشگێڕە ڕووسەکان پۆل:ڤلادیمیر لێنین پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٩ پۆل:مردووانی ١٩٣٩ پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی ژنی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ژنانی ڕووسی پۆل:نووسەرانی سۆڤیەت
٢٨٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ساڵحاوا، بانە
ساڵحاوا (Sallhawa، بە فارسی: صالح آباد) گوندێکە لە بەخشی نەمەشیر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٦٠ کەس لە ١٣ بنەماڵەدا بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
گەلیان
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی ئێران
ڕووباری وێنزەم
ڕووباری وێنزەم یەکێکە لە ڕووبارەکانی ھەرێمی نۆرفۆکی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئینگلستان. ئەم ڕووبارە لە یەکگرتنی سێ لق پێک دێ و دەرژێتە ڕووباری یێرەوە. لە درێژایی ڕووبارەکە تا ئێستا ٢٢ پرد بنیادنراون و لە ڕابردوویشدا ١٥ ئاشی ئاوی لەسەر دروست کراون.
پۆل:نۆریچ پۆل:ڕووبار
لی تای-گۆن
لی تای-گۆن (بە کۆری: 이태곤؛ بە ئینگلیزی: Lee Tae-gon)، لەدیکبووی ٢٧ی نۆڤەمبەری ١٩٧٧ لە دایجیۆن. ئەکتەرێکی کۆریای باشوورە. خاوەنی خەڵاتی (گراند)ی ڕێزلێنانە بۆ کارەکانی لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی گوانگگیتۆ، داگیرکەرە مەزنەکە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی کۆریای باشوور پۆل:باشترین ئەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتی درامای ئێس بی ئێس پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن
نەبەء
سوورەتی نەبەء سوورەتی ٧٨ی قورئانە و ٤٠ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی مورسەلات دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
مایکڵ ئێس ھۆپکینس
مایکڵ ئێس هۆپکینز (بە ئینگلیزی : Michael S. Hopkins)‏ لە دایک بووی ٢٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٨، ئەفسەر و کەشتیوان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە شاری لیبانونی ئەمریکا لە دایک بووە.
چالاکییەکان
مایکڵ هۆپکینس بەشداری چەندین چالاکی بۆشایی کردیە ئەوانیش :
ئاستی خوێندن
مایکڵ خوێندوویەتی لە زانکۆی ستانفۆرد و زانکۆی ئیلینۆی لە ئێربانا–شەمپەین.
خزمەتی سەربازی
مایکڵ خزمەتی سەربازی هەبووە لە هێزی ئاسمانی ئەمریکا.
سەرچاوە
پۆل:گەردوون پۆل:ژیاننامە پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:زیندووان
فەرھاد زیرەک
فەرهاد زیرەک (لەدایکبووی ١٩٦١، هەولێر) گۆرانیبێژ و مەقامبێژی میللی کوردە. تا ئێستا هیچ گۆرانییەکی لە ستۆدیۆ تۆمار نەکردووە و کۆنسێرتیشی ئەنجام نەداوە، ئەو گۆرانییانەی بڵاوکراونەتەوە لە ڕێی ئاهەنگ و دانیشتنەکان بووە. ئەو لەوەتەی ١٩٧٧ گۆرانی دەڵێت.
٢٨٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
فەرھاد زیرەک
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زیندووان پۆل:گۆرانیبێژانی کورد پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی پۆل:خەڵکی ھەولێر پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١
پەشاوە
گوندێکە لە ھەورامانی ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی ئێران
ڕەشەبا (فیلم)
ڕەشەبا فیلمێکی کوردی - عەرەبییە، لەلایەن دەرھێنەری کورد حوسێن حەسەن کاری دەرھێنراوە. فیلمەکە بۆیەکەمینجار لە ساڵی ٢٠١٦، لەکاتی بەڕێوەچوونی چوارەمین فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆک نمایشکرا. لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، لە ٢١ەمین فیستیڤاڵی فیلمی بوسان لە کۆریای باشوور نمایشکرا. لە ساڵی ٢٠١٧ لەفیستیڤاڵی میامی نمایشکرا.
لەکاتی نمایشکردنی فیلمەکە لە فیستیڤاڵی فیلمی دھۆک، ئامادەبووانی ھۆڵەکە ناڕەزاییان لەناوەڕۆکی فیلمەکە دەربڕی و تووندووتیژی و ئاژاوە لەھۆڵەکە درووستبوو. ناڕەزاییەکە لەسەر چیڕۆکی کچە کارەکتەرێکی فیلمەکەبوو کە لەلایەن چەکدارانی داعشەوە دەگیرێت، دەفرۆشرێت، دەستدرێژی سێکسی دەکرێتە سەر و دواتریش دەکووژرێت لەفیلمەکە.
لە ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦، فیلمەکە لەفیستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی دوبەی خەڵاتی باشترین فیلمی خەیاڵی بەدەستدەھێنێت. دیمەن زەندیش، کچەئەکتەری فیلمەکە خەڵاتی باشترین کچەئەکتەری لەلایەن دەستەی ڕەخنەگرانی خەڵاتی فیستیڤاڵی فیلمی ئاسیای لۆس ئەنجەلۆس بردەوە.
فیلمەکە وەک نوێنەری عێراق بۆ باشترین فیلمی بیانی بەشداریکرد لەخەڵاتەکانی ئۆسکار، بەڵام نەگەیشت بە پێنج پاڵێوراوی کۆتایی.
چیڕۆک
فیلمەکە باس لە ژیانی دوو ئەوینداری ئێزدی دەکات لەکاتی ھاتنی داعش بۆ شنگال.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە عێراقییەکان پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
ئالان ئامسلێک
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤
باچکا پالانکا
باچکا پالانکا شارێکی لە ڤۆیڤۆدینا لە وڵاتی سربیا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٧٫٥٦٩ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڤۆیڤۆدینا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دانووب پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سربیا
٢٨٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کانی تابر
کانی تابر گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مەرگەوەڕ، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
کانی تابر ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
باخان (گۆرانیبێژ)
باخان سەلاح مەجید (لە ٢١ی تەممووزی ١٩٨٩ لەدایک بووە)، لە گەڕەکی تووی مەلیکی شاری سلێمانی لە خێزانێکی ھونەری ھاتووەتە دونیاوە. خێزانەکەیان لەچوار کچ و یەک کوڕ پێک ھاتوون کە باخان بچووکترینیانە. لە ساڵی (١٩٩٧) لەگەڵ خێزانەکەیان ڕوو دەکەنە وڵاتی ھۆلەندا ھەتا ئێستاش ھەر لەوێ نیشتەجێن. جگە لەخۆیی و باوکی کە دەکاتە ھونەرمەند صلاح مجید، چەندین ھونەرمەند و شاعیر و نووسەریان لەبنەماڵەکەیاندا ھەڵکەوتووە وەکو شاعیران: شاعیری گەورەی کورد کامەران موکری و ئەخۆل. وێنەکێشی جیھانی لالە عەبدە و ئاکۆ نوری احمد. گۆرانی بێژ و مۆسیق ژەن فەرھەند غریب، پشکۆ مستەفا، ھەڵۆ قادر، کڵپە مستەفا و چەندین ھوندەرمەندی تر لە بواری جیاوازدا.
ھەروەھا لە بنەمەڵەکەیەکی کورد پەروەردا گەورە بووە و چەندین پێشمەرگەی قارەمانی تێدا ھەل کەوتوە. نوری احمد طە کە باپیری باخان دەکات یەکێک بووە لە ڕێکخەری پارتی دیموکراتی کوردستان کە کاتیک لەگەڵ بارزانی و ئیبراھیم احمد و مام جلال تاڵەبانی. ھەر ئەو بووە کا ناوی پێشمەرگەی دابەستووە لە سەرەتای خزمەت کردنی بە کوردستان.
بەرھەمەکان
یەکەمین ئەلبومی بەناوی ڤالانتاین بڵاوبووەتەوە لە ساڵی ٢٠٠٧ و لەلایەن ھەڵکەوت زاھیر مێلۆدی بۆ داندراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانیبێژە ژنەکانی کوردیی ناوەندی
سورەتفێ
گوندێکە لە هەورامانی ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی ئێران
میچیۆنی گۆگۆریۆ
پاشا "میچیۆن"ی گۆگۆریۆ (بە هانگۆل: 미천왕 یان 호양왕؛ بە ھانجا: 美川王 یان 好壤王)، لە دایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٣٣١ی زایینیدا مردووە، ١٥ـەم فەرمانڕەوایی گۆگۆریۆـبوو، لە باکووری سێ شانشینەکەی کۆریا، ماوەی فەرمانڕەواییەتییەکەی لە نێوان ساڵانی (٣٠٠ز بۆ ٣٣١ز)ـبوو.
مردن
میچیۆن مرد و نێژرا لە ٣٣١ زایینی لە (میچیۆن-وۆن). دوای ١٢ ساڵ لە فەرمانڕەواییەتی پاشا گۆگوکوۆن، گۆڕەکەی هەڵکێنرایەوە لەلایەن داگیرکەر (یانی) پێشوو وە ڕایگرت بۆ پێدانی پارەی بارمەتە.
٢٨٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
چەتەکانی کاریبی (زنجیرە فیلم)
چەتەکانی دەریای کاریبی زنجیرەیەک فیلمی خەیاڵی و سەرکێشی سەرشێتە کە لەلایەن جێری برەکھیمەرەوە بەرھمھێندراوە و لە شاری یاری واڵت دیزنی بەھەمان ناوەوە وەرگیراوە. زنجیرە فیلمەکە ڕۆڵێکی سەرەکی ئەگێڕێت لە زنجیرە میدیایییەکان بەھەمان ناوەوە.
دەرھێنەرانی زنجیرەکە بریتین لە گۆر ڤێربینسکی (فیلمەکانی ١–٣)، ڕۆب ماڕشاڵ (٤)، جۆچیم ڕۆنینگ (٥–٦)، و ئیسپێن ساندبێرگ (٥). زنجیرەکە بە سەرەکی لەلایەن تێد ئیڵایەت و تێری ڕۆسیۆوە نووسراوە (١–٤); نووسەرانی کە بریتین لە ستیوارت بیتی (١)، جەی وۆڵپێرت (١)، جێف نۆثانسن (٥)، کرەیگ مازین (٦). چیرۆکەکان باسی سەرکێشییەکانی کاپتن جاک سپارۆ (جۆنی دێپ)، ویڵ تێرنەر (ئۆرلاندۆ بلوم) و ئێلیزابێث سوان (کیێرا نایتڵی). کارەکتەرەکانی وەک ھێکتۆر بۆڕبۆسا (جیۆفری ڕەش) و جۆشامی گیبز (کێڤن مەکنالی) دوای جاک، ویڵ و ئێلیزابێث ئەکەون لە فیلمەکاندا. چوارەم بەشی فیلمەکە بلاک بیەرد (ئیان مەکشەین) و ئەنجێلیکا (پێنێلۆپ کروز) ی تێدا دەرئەکەون، کە پێنجەم بەشی فیلمەکە ئارماندۆ ساڵازار (خاڤیەر باردن)، ھێنری تێرنەر (برێنتن ثوایتس) و کارینا سمیث (کایا سکۆدێلاریۆ) ی تێدا دەئەکەون. فیلمەکە لە شوێنێکی خەیاڵی مێژوویدایە؛ جیھانێک کە سەرپەرشتی ئەکرێت لەلایەن ئیمڕاتۆرییەتی بەڕیتانیا، کۆمپانیای بازرگانی ھیندی خۆرھەڵات (کە لە کۆمپانیای بازرگانی ھیندی خۆرھەڵاتی ڕاستییەوە وەرگیراوە) و ئیمپڕاتۆرییەتی ئیسپانیا، لەگەڵ چەتە دەریایییەکان کە ئازادی نیشان ئەدەن بە ھێزی سەرۆکایییەتیانەوە.
زنجیرە فیلمەکە لە ٢٠٠٣ دەستیپێکرد. بە Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl، کە ڕیڤیوی پۆسەتیڤی بۆھات لەلایەن ڕەخنەگرانەوە و ٦٥٤ میلیۆن دۆلاری پەیداکرد. دوای سەرکەووتنی یەکەم فیلم، Walt Disney Pictures دەریخست کە زنجیرە فیلمەکە لە کارکردن دایە. دووەم فیلمی زنجیرەکە، لەژێر ناوی Dead Man's Chest، دوای سێ ساڵ بڵاوکرایەوە لە ٢٠٠٦; بەشی دووەمی سەلماندی کە سەرکەوتووە، شکاندنی ڕیکۆردی داھات لە سەرتاسەری جیھان لە یەکەم ڕۆژی پەخشکردنی. Dead Man's Chest بوو بە یەکەم فیلمی ئەو ساڵە دوای داھاتی $١٫١ میلیارد دۆلار لە بۆکس ئۆفیسی جیھان. سێھەم فیلمی زنجیرەکە، لەژێر ناوی  At World's End، کە لە ٢٠٠٧ بڵاوکرایەوە $٩٦٠ میلیۆن دۆلاری پەیداکرد، و دیزنی بەشی چوارەمی بڵاوکردەوە، لەژێر ناوی On Stranger Tides، لە ٢٠١١ بە 2D, Digital 3-D و IMAX 3D. On Stranger Tides سەرکەوتوو بوو داھاتەکەی نزیکەی $١ میلیارد دۆلار بوو، بوون بە دووەم فیلم لە زنجیرەکە و یەکێک لە ھەشت فیلم لە مێژوودا کە ئەمەندە بەدەست بھێنێت.
زنجیرەکە زیاتر لە $٤٫٥ میلیارد دۆلاری پەیداکردووە لە سەرتاسەری جیھان؛ و چواردەیەم پڕ داھاترین زنجیرە فیلمی ھەموو کاتە، و یەکەم زنجیرەیە کە دوو بەش یان زیاتر دروست بکات و ببێتە خاوەنی $١ میلیارد دۆلار.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە فیلمەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە فیلمی ئەکشن
یوکا ئایمۆتۆ
یوکا ئایمۆتۆ (، ئایمۆتۆ یوکا؛ لەدایکبووی ٢٩ی ئازار لە تۆکیۆ، ژاپۆن) ئەکتەرێکی ژاپۆنییە کە لەچەندین فیلم بەشداریی کردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تۆکیۆ پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ژاپۆنی
کوردماکس
کوردماکس HD کەناڵێکی ئاسمانی کوردی تایبەت بە کات بەسەربردنە، کەناڵەکە زنجیرە دراما و بەرنامەی تەلەفزیۆنی و شانۆگەری کۆمێدیا پەخش دەکات. کەناڵەکە خاوەن کەناڵێکی سەربەخۆی دیکەشە بەناوی کوردماکس پەپوولە کەئەویش کەناڵێکە تایبەت بەمنداڵان.
لە ۲۰۱۷ کەناڵێکی نوێیان کردەوە بەناوی کوردماکس شۆ (kurdmax show) کە ئەویش ھاوشێوەی کوردماکس HD تایبەتە بە کات بەسەربردن.
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی
ھێزی ئاسمانیی عێراقی
وێنۆک|لۆگۆی هێزی ئاسمانی عێراقی هێزی ئاسمانی عێراقی (عەرەبی: القوة الجوية العراقية) هێزێکی تایبەتی ئاسمانی عێراقیی فەرمیی تایبەتە بە گشت هێزەکانی ئاسمانی عێراق. ژمارەی سەربازانی بە نزیکەیی (۱۰،۰۰۰) سەرباز دەخەمڵێنرێت. هێزی ئاسمانی عێراقی لە ڕێکەوتی (۲۳ی ئەپڕێلی۱۹۳۱) درووستکراوە، لەوکاتەی کە هێزەکانی بەریتانیا دەستهەڵاتداری عێراق بوون.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فڕۆکەخانەکان بەپێی وڵات پۆل:فڕۆکەخانەکانی عێراق پۆل:عێراق
ئیندیا
ئیندیا شارێکی لە ڤۆیڤۆدینا لە وڵاتی سربیا. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٦٫٨٩٥ کەس بووە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڤۆیڤۆدینا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سربیا
نازیعات
سوورەتی نازعات سوورەتی ٧٩ی قورئانە و ٤٦ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی نەبەء دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان پۆل:ژیانی دوای مردن
نەگۆڕی ڕاکێشان
وێنۆک|چەپ|300px| [[یاسای ڕاکێشانی گەردوونی|یاسای ڕاکێشانی گەردوونی نیوتن]] نەگۆڕی ڕاکێشان ، کە بە G نیشاندەدرێت ، نەگۆڕێکی فیزیکی ئەزموونییە کە لە ھەژمارکردنی ڕاکێشانی نێوان دوو شتی خاوەن بارستدا کەڵکی ھەیە. ئەم نەگۆڕە لە یاسای ڕاکێشانی گەردوونی ئیساک نیوتن و ھەروەھا لە بیرۆکەی رێژەیی ئاینشتایندا دەردەکەوێت.
ھەروەھا بە ناوی نەگۆڕی ڕاکێشانی گەردوونی و نەگۆڕی نیوتنیشەوە دەناسرێت. ھەندێجارێش پێی دەوترێت Gی گەورە. نابێت بە ھەڵە وەربگیردرێت لە جیاتی "gی بچووک" کە نیشاندەری ڕاکێشی ستاندارد و ڕاکێشی زەوییە.
بە پێی یاسای ڕاکێشانی گەردوونی، ھێزی ڕاکێشەری نێوان دوو تەن (F) ھاوڕێژەیە لەگەڵ لێکدانی بارستکانیان (m١ وm٢) و بە شێوەی پێچەوانەوە ھاوڕێژەیە لەگەڵ دووجای مەودای نێوانیاندا:
لە نێوان نەگۆڕە فیزیکییەکاندا ڕەنگە ئەندازە گرتنی نەگۆڕی ڕاکێشان دژوارترین بێت. لە یەکەکانی SIدا، نرخی ئەوەندەیە:
پەراوێز
پۆل:ڕاکێشان
ئەندروو تەیت
ئێمۆری ئاندرو تەیتی سێیەم (لەدایکبووی ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٦) کەسایەتییەکی ئینتەرنێتیی ئەمریکیی بەریتانی و یاریزانێکی پێشووی کیک بۆکسێنە. لێدوانەکانی لەسەر بابەتەکانی وەک دەستدرێژیی سێکسی مشتومڕیان لەسەر بووە و ئاندرو تەیت بە دژەژن داندراوە، کە بووە ھۆی ئەوەی فەیسبووک، ئینستاگرام و تویتەر بەربەستی بکەن.
ژیانی پێشووی
تەیت لە ١٤ی کانوونی دووەمی ١٩٨٦ لە شاری شیکاگۆی ویلایەتی ئیلینۆی لەدایکبووە، و لە شاری لووتۆن لە ئینگلتەرا گەورە بووە. باوکی ئەمریکییەکی ئەفریقی بووە بە ناوی ئیمۆری تەیت، کە مامۆستایەکی نێودەوڵەتیی شەتڕەنج بووە، دایکی وەک یاریدەدەری نانخواردن کاری دەکرد.
پیشە
لە ساڵی ٢٠٠٩دا، بڵاوکرایەوە کە تەیت سەرقاڵی فرۆشتنی ڕیکلامی تەلەڤیزیۆنی بووە، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە لە لایەکەوە مەشقی بۆکسێن و ھونەری جەنگیی کردووە. لەو ساڵەدا، لە پاڵەوانێتیی کێشی کروزەری فول کۆنتاکت لە شاری دێربی لە ئینگلتەرا خەڵاتی پاڵەوانێتیی کۆمەڵەی کاراتێی وەرزشیی نێودەوڵەتیی بەدەستھێنا و لە ئەورووپا پلەی یەکەمی لە خولەکەدا بەدەستھێنا. ھەرچەندە لە کۆی ١٩ یاریدا ١٧ یاریی بردووەتەوە، بەڵام ئاماژەی بەوەش کردووە، ئەوە یەکەم پشتێنە و نازناوەی بووە.
تەیت یەکەم نازناوی جیھانیی ISKA لە یارییەکی دووبارەدا بەرامبەر ژان لوک بینۆیت بەدەستھێنابوو، کە پێشتر بەرامبەر بینۆیت بە بڕیار دۆڕا. لە ساڵی ٢٠١٣دا، تەیت دووەم نازناوی جیھانیی ISKA لە یارییەکی ١٢ خولیدا بەدەستھێنا و بووە پاڵەوانی جیھان لە دوو خولی جیاوازی کێشدا. شەڕەکە لە شاری شاتۆریناردی فەڕەنسا ڕوویدا.
لێکۆڵینەوە لە تاوان
لە ١١ی نیسانی ٢٠٢٢ پۆلیسی ڕۆمانیا ھەڵیانکوتایە سەر ماڵی تایت، دوای ئەوەی باڵیۆزخانەی ئەمریکا ئاگاداری کردنەوە کە ڕەنگە ژنێکی ئەمریکی لەو ماڵە دەستبەسەرکرابێت، دواتر لێکۆڵینەوەکە لەلایەن بەشی لێکۆڵینەوەی تاوان و تیرۆری ڕێکخراوی ڕۆمانیا کرا، فراوانتری کرد بۆ ئەوەی تۆمەتەکانی بازرگانیکردن بە مرۆڤ و دەستدرێژی سێکسی بگرێتەوە، لە ٢٧ی نیساندا پۆلیسی ڕۆمانیا گوتی کە ھیچ کەسێک لەو دۆسیەیەدا تۆمەتبار نەکراوە و دەستگیر نەکراوە، لێکۆڵینەوەش تا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢٢ بەردەوامە، و تایت ڕەتیکردووە ھیچ کارێکی ھەڵەی کردبێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:زیندووان پۆل:وەرزشوانانی شیکاگۆ پۆل:موسڵمانانی ئەمریکی پۆل:موسڵمانانی بریتانی پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١ پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:موسڵمانە ئەفریقی-ئەمریکییەکان
ماسان
گوندێکە لە هەورامانی ئێران.
بڕیارنامەی ٩٠٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٩٠٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣١ی ئازاری ١٩٩٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا-کرواتیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٣٥٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٤ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٤ پۆل:کرواتیا لە ١٩٩٤ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٩٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کرواتیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا
ناسر قادرپوور
ساڵی ١٩٧٧ لە گوندی قەڵایچی سەر بە شاری بۆکان چاوی بەدنیا ھەڵێناوە. لە تەمەنی 16 ساڵییەوە رۆژھەڵاتی کوردستانی بەجێھێشتووە و ڕوی لە باشووری کوردستان کردووە. بۆ ماوەی چەند سالێک لەوێ ماوەتەوە، پاشان لە لایەن یۆئنەوە چۆتە وڵاتی نۆروێژ لە کۆتاییەکانی 2001. بەگەیشتنی لەوڵاتی نۆروێژ باشگای کۆنگفۆی لە شاری بیرگین کردووەتەوە ، سێ جار پلەی یەکەمی لە وڵاتانی ئێسکاندیناڤیا بەدەست ھێناوە. لە پاڵ وەرزشەکەشیدا دەستی بە خوێندن کردووە ، ھەر لەشاری بیرگین دیپڵۆمی وەرگرتووە، پاشان لە زانکۆی شاری کونگسبەرگ لیسانسی (بەکالۆریۆس ) لە زانستە سیاسییەکان بەدەست ھێناوە، ئێستاش ھەر بەردەوامە لە خوێندن. لە ساڵی 2009 دا لە سەربنەمای بیرۆکەی ناسیۆنالیستی کورد و پەرە پێدانی ھەستی نەتەوەخوازی لە کوردستان و ئوروپا ،رێکخراوی خوێندکارانی ناسیۆنالیستی کوردی لە زانکۆی کۆنگسبەرگ دامەزراندووە. ھەر لە یەکەم کۆبوونەوەدا کە لە دوازدە کەس پێکھاتبوو، ناسرقادرپوور وەک بەرپرسی خوێندکارانی ناسێونالیستی کورد ھەڵبژێردراوە،ھەروەھا ناسرقادرپوور رێکخراوی لۆبی کوردی لە2012/1/1 بە ھاوکاری چەند مامۆستایەکی زانکۆی ئۆسڵۆ و شاری دڕامێن و چەند دۆستێکی دیکەی کورد لە وڵاتی نۆروێژ دامەزراندووە. بەرھەمەکانی لە بواری نووسیندا بریتین لە:
کەندەڵ
کەندەڵ (Kendell، بە فارسی: کندل) گوندێکە لە بەخشی نەمەشیر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٦٧ کەس لە ١٤ بنەماڵەدا بووە.
ناسر قادرپوور
1.	کتێبی مێژووی کۆمەڵ،
کەندەڵ
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
ناسر قادرپوور
2.	دووھەم کتێب، کۆمەلێک وتارو لێکۆڵێنەوەی سیاسین لە زمانەکانی نۆروێژی و ئێنگلیسییەوە، بۆ سەر زمانی کوردی.
١٩٩٦
١٩٩٦ دەکاتە ساڵی ٢٦٩٦ی کوردی لەنێو کوردانی باشوور ناسراوە بە ساڵی شەڕی ناوخۆ و خیانەتی ٣١ی ئاب.
مردنەکان
پۆل:١٩٩٦ پۆل:ساڵەکان
ناسر قادرپوور
ماڵپەری رە سمی خوێند کارانی ناسیۆنالیستی کورد
ڤیکتۆر جەی گلۆڤێر
ڤیکتۆر جەی گلۆڤێر (بە ئینگلیزی : Victor Jerome Glover ) لە ٣٠ی نیسانی ١٩٧٦ لە شاری پرۆسپێری ئەمریکی لە دایک بووە، پێشڕەوی بۆشایی ئاسمانی ئەمریکیە، پلە سەربازییەکەی پێشکارە (موقەدەم). وێنۆک| وێنەیەکی ڤیکتۆر لە کاتی سەرەساڵ لە ناو وێستگەی بۆشایی نێونەتەوەیی
سیسیلیا
وێنۆک|چەپ|سیقیلیا دوورگە لە [[ئیتالیا|235x235پیکسڵ]]
سیسیلیا دوورگەکی ئیتالییە، ناوەندەکەی شاری پالیرمو، ڕووبەری خاکەکەی ٢٥٬٧٠٨ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە و ژمارەی دانیشتووانەکەشی ٥٫٠٥ میلیون کەسە.
ڕۆنێ-ڤیکتۆر پیل
رۆنێ-ڤیکتۆر پیل (؛ لەدایکبووی ١ی تەممووزی ١٩٣٤ – مردووی ٦ی شووباتی ٢٠٢١) نووسەر و ڕۆماننووسی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسا بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی پاریسی
تسوباسا ئاکیمۆتۆ
تسوباسا ئاکیمۆتۆ (، ئاکیمۆتۆ تسوباسا؛ لەدایکبووی ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٧٤) ئەکتەرێکی دەنگیی ژاپۆنییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تۆکیۆ پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤
گۆگوکوۆنی گۆگۆریۆ
پاشا "گۆگوکوۆن"ی گۆگۆریۆ (بە هانگۆل: 고국원태왕 ،국원태왕 ،국강상태왕؛ بە ھانجا: 故國原王 ،國原王 ،國岡上王)، لە دایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٣٧١ی زایینیدا مردووە، ١٦ـەم فەرمانڕەوایی گۆگۆریۆـبوو، لە باکووری سێ شانشینەکەی کۆریا، ماوەی فەرمانڕەواییەتییەکەی لە نێوان ساڵانی (٣٣١ز بۆ ٣٧١ز)ـبوو. کوڕی پاشا میچیۆن و خاتوو (جو) بوو. ناوی لەدایکبوونی (سایو)ـە. کرا بە شازادەی جێنشین لە ٣١٤ی زایینی وە بوو بە پاشا لە دوای مردنی باوکی، بانگئەکرا بە ئیمپراتۆر (سیۆل-جی _ 소열제، 昭烈帝).
سەرچاوە
پۆل:مردووانی ٣٧١ پۆل:نیمچەدوورگەی کۆریا پۆل:سێ شانشینەکەی کۆریا پۆل:فەرمانڕەواکانی گۆگۆریۆ
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٤ەم لە ئاسیا پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی چوارەم
ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی بەڕازیل
ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی بەڕازیل (بە ئینگلیزی :Brazil women's national volleyball team)نوێنەراتی ولاتی بەڕازیل دەکات لە پاڵەوانییەتییە نێودەوڵەتییەکانی سەر ئاستی خانمان. لەلایەن یەیەکێتی تۆپی بالەی بەڕازیل سەرپەرشتی دەکرێن. لە پلەی دووەمی باشترین ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی خانمانی جیھانە (بەپێی پۆلینی ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١). لە ھەردوو ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨، ٢٠١٢ مەدالیای زێری بەدەست ھێنا. زیاتر لە بیست جار نازناوی پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەمریکای باشووری بەدەست ھێناوە. ھەروەھا زیاتر لە ١١ جار نازناوی پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی جیھانی گراند پری بەدەست ھێناوە.
ئەنجامەکان
سەرجەم ئەم خشتانە تا ڕێکەوتی ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١، لاکیشە سوورەکان ئاماژەن بەوەی ولاتی بەڕازیل میوانداری ئەو خولەی کردووە
ئۆڵۆمپیادی ھاویینە
پاڵەوان پلەی دووەم  پلەی سێیەم  پلەی چوارەم
پاڵەوانییەتی جیھان
پاڵەوان پلەی دووەم  پلەی سێیەم  پلەی چوارەم
جامی پاڵەوانانی جیھان
پاڵەوان پلەی دووەم  پلەی سێیەم  پلەی چوارەم
خولی نەتەوەکان
پاڵەوان پلەی دووەم  پلەی سێیەم  پلەی چوارەم
یارییەکانی پان ئەمریکا
پاڵەوان پلەی دووەم  پلەی سێیەم  پلەی چوارەم
جامی پان ئەمریکا
پاڵەوان پلەی دووەم  پلەی سێیەم  پلەی چوارەم
پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی ئەمریکای باشوور
پاڵەوان پلەی دووەم  پلەی سێیەم  پلەی چوارەم
سەرچاوەکان
پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی خانمان
پۆل:تیمە نەتەوەییەکان لە تۆپی بالە بۆ پێشبرکێی جیھانی
قەبربەتان
قەبربەتان یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شۆڕش لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
دەشتەقەڵبی
گوندێکە لە هەورامانی ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی ھەورامان پۆل:گوندەکانی ھەورامانی ئێران
عەبەس
سوورەتی عەبەس سوورەتی ٨٠ی قورئانە و ٤٢ ئایەتە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای سوورەتی نازعات دابەزیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوورەتەکانی قورئان پۆل:ژیانی دوای مردن پۆل:ژینی محەممەد پۆل:کتێبەکانی ژیاننامەی محەممەد
٢٨٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
نەوەکان (فیلمی ٢٠١٥)
نەوەکان نەوەکان فلمێکی فەنتازیا ی میوزیکی و سەرکێشی و کۆمیدییە کە دەرھێنانی بۆ کراوە لەلایەن کێنی ئۆرتیگا، ئەستێرەکانی فلمەکە دۆڤ کامیرۆن، سۆفیا کارسۆن، بووبوو ستوارت و کامیرۆن بۆیس وەک منداڵەکانی مەلەفسێنت، شاژنی خراپەکار، جەعفەر، وکروێلا دی ڤێڵ، کە لە فلیمەکە باس لە کۆمەڵێک منداڵی خراپکار دەکات کە لە دەرەوەی بەربەستە جادوویەکە ژیان دەکەم، کاتێک کە لە ئەرکێکدان بۆ دزینی دارە جادوویەکەی دایکی جادووی و دایک و باوکیان ڕزگاربکەن، ئەم فلمە لە ساڵی ٢٠١٥ی مانگی ٦ی ٣١ لە کەناڵی دیزنی فلمە ڕاستییەکان و ٦٬٦ ملیۆن بینەری ھەبووە.
و هەروەها ئەستێرەکانی تر وەک میشێل هوپ، میلانی پاکسۆن، برێنا دی ئەمیکۆ، سارا جافری، زاخاری گیبسۆن، جێدییا گوداکرێ، دایان دۆان، دان پەین، کیگان کۆنۆر تراسی، وێندی راکویل ڕۆبنسن، ماز جۆبرانی، کاثی ناجیمی و کریستین چێنۆوث
یەکەم دامەزراندن لە نەوەکانی فەڕەنسیدا بوون، نەوەکان کرانە درامایەکی ئەنیمەیشنی کورت کە ناوی نەوەکان لە جیهانی خراپدا بوو، و دوای ئەوە نەوەکان ٢، کە لە مانگی ٧ی ٢١ی ٢٠١٧ بڵاوکرایەوە ، و سێیەم فیلم، نەوەکان ٣ بوو کە لە ساڵی ٢٠١٩ لە مانگی ٨ دوودا