cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کارکەرانی تایتانیک
کارکەرانی تایتانیک لەنێو ئەو دوو ھەزار و ٢٤٠ کەسەدا بوون کە بە مەزەندە دەکرێت، کە لە یەکەم گەشتی دووەمی کەشتییە دەریایییەکانی ھێڵی ئەستێرەی سپیدا کە لە پلەی ئۆڵۆمپیاددایە، لە ساوسھامپتۆنی ئینگلتەرا بۆ شاری نیویۆرک لە ئەمریکا بە کەشتی ڕۆیشتوون. لە نیوەی ڕێگای گەشتەکەدا، کەشتییەکە بەر شاخێکی سەھۆڵین کەوت و لە بەیانی زوودا لە ١٥ی نیسانی ١٩١٢ نوقم بوو، لە ئەنجامدا زیاتر لە ١٥٠٠ کەس گیانیان لەدەستدا، کە نزیکەی ٦٨٨ ئەندامی تیمی کەشتییەکە بوون.
١٥٦٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1563 (توضيح)
لەکریمۆسا (گۆرانیی مردوو ناشتن)
لەکریمۆسا پێکھاتووە لە مۆسیقایەکی مردوو ناشتن. دەقەکەی ھۆنراوەی ئەم مۆسیقایەی پێ نووسراوەتەوە لاتینییە. زۆرێک لە ھونەرمەندان وەک مۆتسارت، ڤێردی و ئێڤەنێسنس ئەم گۆرانییەیان بەکارھێناوە.
ویلایەتی گۆیاس
وێنۆک|شوێنی ویلایەتی گۆیاس لە بەڕازیل ویلایەتی گۆیاس ویلایەتێکی بەڕازیلە و دەکەوێتە ناوچەی ناوەڕاستی ڕۆژاوا. گۆیا ھاوسنوورە لەگەڵ ناوچەی فیدراڵی و ویلایەتی (لە باکوورەوە بە ئاراستەی کاتژمێر) تۆکانتینس، باھیا، میناس جیرایس، ماتۆ گرۆسۆ دوو سول و ماتۆ گرۆسۆ. پایتەختی ویلایەتەکە بریتییە لە گۆیانیا. گۆیاس بە ٧٫٢ ملیۆن دانیشتووەوە، زۆرترین دانیشتووانترین ویلایەتی ناوەڕاست-ڕۆژاوا و ١١ھەمین ویلایەتی دانیشتووانی وڵاتەکەیە. خاوەنی نۆیەمین گەورەترین ئابوورییە لە نێوان یەکەکانی فیدراڵی بەرازیلدا. لە بەشی جیۆئابووری بەڕازیل، گۆیاس سەر بە سێنترۆ-سول (ناوەند-باشوور)ە، کە باکووریترین ویلایەتی بەشی باشووری بەڕازیلە. ئەم ویلایەتە ٣٫٣٪ی دانیشتووانی بەڕازیلی ھەیە و بەرپرسیارە لە ٢٫٧٪ی بەرھەمی ناوخۆیی بەرازیل.
مێژووی گۆیاس دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای سەدەی ١٨، لەگەڵ ھاتنی پێشەنگەکان لە ساوپاولۆوە. ناوچەی ڕیۆ ڤێرمێلۆ یەکەم ناوچە بوو کە داگیرکرا، لەوێ ڤیلا بۆا (دواتر ناوی گۆیاس گۆڕدرا) لەوێ دامەزرا. گەشەکردن و نیشتەجێبوونی دەوڵەت بە شێوەیەکی چڕتر ڕوویدا، لە ساڵانی ١٩٣٠ دەستی پێکرد بە دامەزراندنی پایتەختی نوێ، گۆیانیا و بە تایبەتی لەگەڵ بنیاتنانی برازیلیا لە ساڵانی ١٩٥٠.
وێنۆک|[[پارکە نەتەوەیییەکەی چاپادا دۆس ڤیادیرۆس|right]]
گۆیاس بە دیمەنێکی شاپادۆس (فلاتەکان) تایبەتمەندە. لە بەرزایی وەرزی وشکەساڵیدا، لە مانگی حوزەیران تا ئەیلوول، کەمی باران وا دەکات ئاستی ڕووباری ئاراگوایا دابەزێت و نزیکەی ٢ کیلۆمەتر (١٫٢ میل) کەناراوەکان ئاشکرا بکات. لە پارکە نەتەوەییەکەی ئیماس لە شارەوانی مینیرۆس، دەتوانرێت چاودێری گیانلەبەر و ڕوەکی تایبەت لە ناوچەکە بکرێت. لە چاپادا دۆس ڤێادیرۆس سەرنجڕاکێشترین شتەکان بریتین لە کانیۆنەکان، دۆڵەکان، ڕاپیدەکان و شلەمەنییەکان. لە شوێنە سەرنجڕاکێشەکانی دیکەشدا شاری مێژوویی گۆیاس و کانییە گەرمەکانی کالداس نۆڤاس ھەیە.
ئایین
بەپێی سەرژمێری دامەزراوەی جوگرافیا و ئاماری بەڕازیل (ئیبجی)، لە ساڵی ٢٠١٠دا ٥٨٫٨٩٪ی دانیشتووانی ویلایەتەکە ڕۆمانی کاسۆلیک بوون، ٢٨٫٠٧٪ پرۆتێستانت یان ئینجیلیک بوون، ٨٫١١٪ ھیچ ئایینێکیان نەبوو، ٢٫٤٦٪ ڕۆحانناسن، ٠٫٦٧٪ شایەتحاڵی یەھۆڤا بوون، ١٫٠١٪ ئایینەکانی تری مەسیحی (کە کەنیسەی نێردراوی کاسۆلیکی بەرازیل، کەنیسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات، مۆرمۆنیزم و ئەوانی دیکە لەخۆدەگرێت) و ٠٫٧٩٪ لە ئایینەکانی ترەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ویلایەتی گۆیاس پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٨٩
کانی عوبێد
کانی عوبێد گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاوەسپی، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی عوبێد لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەرەڕەش و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەپەسپی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەیبێخان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی باوەکڕ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
حەسولەزگی
حەسولەزگی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
حەسولەزگی ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
جەزائیر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
جەزائیر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
نیپال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
نیپال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
جەزائیر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
نیپال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
عەرەبشا، قوروە
عەرەبشا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری لەک، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
عەرەبشا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کانی ھەنجیری سەروو
کانی ھەنجیری سەروو گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سورداش، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی ھەنجیری سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەمچوغە و لە باشوور لەگەڵ گوندی سردی بچوک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی ھەنجیری خواروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سردی گەورە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
گوندستانی کەرەفتو
گوندستانی کەرەفتو یان کەرەفتوو لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە سێ گوندستانی ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب لە شارستانی تیکاب، لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی قۆجەیە.
دانیشتوان
بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (٤٥٨٦) کەس و (٢٣٠٠)نێر و (٢٢٨٦)مێ و (٨٩١)خێزان پێکھاتووە. دانیشتوانی ئەم گوندەوارەیە زۆرینەی لە کورد و کەمینەی لە ئازەری پێکھاتووە.
دابەشی کارگێڕی
لە ٢٠ گوند پێکھاتووە:
گۆدەل
گۆدەل گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما نشیو، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
سێپا
سێپا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کەلان، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
١٥٦٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1564 (توضيح)
تایتانیک ٢ (فیلم)
تایتانیک ٢ فیلمێکی کمبودجە لە نووسین و دەرھێنان و نواندنی شەین ڤان دایکە و لە ساڵی ٢٠١٠ نمایشکرا. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە
لە ١٠ی نیسانی ٢٠١٢، ١٠٠ ساڵ دوای نوقمبوونی کەشتی تایتانیک، کەشتییەکی نەفەرھەڵگری لوکس بە ناوی "SS Titanic II" یەکەم گەشتی خۆی بە ھەمان ڕێگای تایتانیک ١٠٠ ساڵ لەمەوبەر بە ئاراستەی پێچەوانە ئەنجامدا، لە شاری نیویۆرک لە ئەمریکاوە بۆ ساوسھامپتۆن . ئینگلتەرا دەست پێدەکات.
دۆریس لێسینگ
دۆریس مەی لێسینگ (بە ئینگلیزی: Doris Lessing؛ ٢٢ی تشرینی یەکەمی ١٩١٩ - مردووی ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣) ڕۆماننووسێکی بەریتانی-زیمبابۆیی بوو. یەکێکە لە براوەکانی خەڵاتی نۆبێل.
لە دیارترین ڕۆمانەکانی دۆریس بریتین لە گژوگیاکە گۆرانی دەڵێ (The Grass Is Singing) لە ساڵی ١٩٥٠، کۆڕۆمانی پێنج بەرگی منداڵانی تووندووتیژی (Children of Violence) لە ماوەی ساڵانی (١٩٥٢–١٩٦٩)، کتێبی یادەوەرییە زێڕینەکە (The Golden Notebook) لە ساڵی ١٩٦٢، تیرۆریستە باشەکە (The Good Terrorist) لە ساڵی ١٩٨٥، کۆڕۆمانی پێنج بەرگی (Canopus in Argos) لە ماوەی ساڵانی (١٩٧٩–١٩٨٣).
ژیان
ئەو لە خێزانێکی بەریتانی لە کرماشان لە ساڵی ١٩١٩ دایکبووە. باوکی لە کاتی خزمەتەکانی لە سەردەمی جەنگی جیھانیی یەکەم، قاچێکی لە دەست دابوو، ھەر لەوکاتەدا لە لەندەن باوکی ئاشنای ژنی داھاتووی دەبێتە کە دایکی دۆریس بوو، دایکی پەرستیار بوو، لە کاتی پێکانەکەی باوکی ئەوا یەکتریان ناسیوە و بەھۆی تیمارەکانی ئەوەوە حاڵی باشتر بوو. دواتر دایک و باوکی چوونەتە ئێران، بۆ کارکردن لە بانکی شاھانەی ئێران. دۆریس تاکوو ساڵی ١٩٢٥ لە ئێران ژیاوە، ئەمەش دوای ئەوە خێزانەکەی ماڵیان گواستەوە بۆ ڕۆدسیای باشوور (زیمبابۆی ئێستا)، دۆریس تا ساڵی ١٩٤٩ لەوێ مایەوە، دواتر چووە لەندەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی بریتانی پۆل:نووسەرانی ژنی خەیاڵی زانستی و فەنتازی پۆل:خەڵکی کرماشان پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە پۆل:نووسەرانی ژنی ئینگلیز پۆل:شاعیرانی ژنی ئینگلیز پۆل:شانۆنامەنووسانی ئینگلیز پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی بریتانی پۆل:مردووانی ٢٠١٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٩ پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
تایتانیک تۆمسن
تایتانیک تۆمسن (٣٠ی تشرینی دووەمی ١٨٩٣ – ١٩ی ئایاری ١٩٧٤) قومارچی و گۆڵف و ھێرشبەر و بکوژێکی پێنچ جاری ئەمریکی بوو کە زیاتر بە تایتانیک تۆمپسۆن ناسرابوو.
ڕاپەڕینی بدلیس
ڕاپەڕینی بدلیس ڕاپەڕینێکی کوردانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لە سەرەتای ساڵی ١٩١٤ بوو. لەلایەن ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا پشتگیری دەکرا. دواتر مێژوونووسی نەتەوەپەرستی کورد ڕاپەڕینەکەی وەک بەشێک لە خەباتی نەتەوەپەرستی کورد وێنا کرد، بەڵام ھۆکارە ڕاستەقینەکەی لە دژی سەربازی و باج بوو. ڕاپەڕین لە سەرەتای مانگی ئازار دەستی پێکرد و شەڕ و پێکدادان لە نێوان شەڕڤانانی کورد و جەندرمەکانی عوسمانیدا ڕوویدا و جەندرمە عوسمانییەکان ناچار بوون پاشەکشە بکەن. دواتر کوردەکان گەمارۆی شاری بدلیسیان دا، و لە ٢ی نیساندا شارەکەیان گرت. پاشان ھێزەکانی عوسمانی لە مووش و وانەوە ڕەوانە کران و ڕاپەڕینیان سەرکوت کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:سەربزێوییەکانی کورد لە تورکیا پۆل:ناڕەزایەتییەکانی کورد لە تورکیا پۆل:مێژووی کۆماری تورکیا پۆل:ململانێکانی ١٩١٤
جەزائیر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
جەزائیر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
١٥٦٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1565 (توضيح)
فێڵی متمانەبەخۆبوون
فێڵی متمانەبەخۆبوون ھەوڵێکە بۆ فێڵکردن لە کەسێک یان گرووپێک دوای ئەوەی سەرەتا متمانەیان بەدەستھێنا.
نیپال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
نیپال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
چوالەی ڕەسوڵ
چوالەی ڕەسوڵ یەکێکە لە گوندەکانی قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. سەر بەناوەندی ناحییەی سەیدسادقە، لەباکورەوە گوندی زەردوییە و لەباشورەوە گوندی کەوڵۆس و لەڕۆژهەڵاتەوە گوندی هەسەناوای زەنگیسەر و لەڕۆژاواوە گوندی چوالەی مارفیە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
٥٥١ (ژمارە)
٥٥١ (پانسەد و پەنجا و یەک ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٥٠ و ٥٥٢.
تیر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
تیر بریتییە لە زنجیرە درامایەکی ئەمریکی و لە جۆری ئەکشن و سەرکێشییە، و لە لایەن گرێگ بێرلانتی و مارک گۆگنھایم و ئاندرو کرێیسبێرگ ئامادە کراوە. زنجیرەکە لەسەر کەسایەتی سووپەرھیرۆی تیری سەوزی ناو چیرۆکە نەخشێندراوەکانی دی سی کۆمیکس دەدوێت. بۆ یەکەم جار لە تشرینی دووەمی ٢٠١٢ لەسەر زە سی دەبلیو پەخشکرا.
پارک یوچون
پارک یو-چون (لەدایکووی ٤ی حوزەیراینی ١٩٨٤) ئەکتەر و گۆرانیبێژ-نوسەری گۆرانی کۆریای باشوورە و ئەندامی پێشووی گروپی کۆریای باشووری بۆی باندە جەی وای جەی و تیڤی ئێکس کیوە پارک یو-چوون بەشداری لە زنجیرە درامای شازادەی سەربان کردووە لە ٢٠١٢ وە بەشداری لە بیرکردنی تۆ (Missing you) کردووە لە ٢٠١٢
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین ئەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن) پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە بردنەوە خەڵاتی فیلمی بلو دراگۆن پۆل:باشترین ئەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی گراند بێڵ پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ئێم بی سی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:زیندووان پۆل:ئەندامانی جەی وای جەی پۆل:کوڕە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژە پۆپەکانی کۆریای باشوور پۆل:کوڕە سەماکەرەکانی کۆریای باشوور پۆل:کوڕە گۆرانیبێژەکانی کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژانی ریتم و بلوسی کۆریای باشوور پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی پۆل:ھونەرمەندانی چێژبەخشی ئێس ئێم پۆل:گۆرانیبێژەکانی سێئول پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول پۆل:ئەندامانی تیڤی ئێکس کیو پۆل:خاوەنانی ڕیستورانت لە کۆریای باشوور پۆل:ئەکتەرەکانی فێرفاکس، ڤیرجینیا پۆل:مرۆڤ دۆستەکانی کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی کیونگ ھی پۆل:خەڵکی سێئول پۆل:خەڵکی باشووری پارێزگای گیۆنگسانگ پۆل:کۆچبەرەکانی خەڵکی کۆریای باشوور بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ئامادەیی چانتیلی پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن
ڕۆماندیسی تایتانیک
ڕۆماندیسی تایتانیک پارکێکی گەشتیارییە و دەکەوێتە ناوچەی داینگ لە پارێزگای سیچوان لە چین. کۆپییەکی کەشتی بەناوبانگی تایتانیکە و شوێنی سەرنجڕاکێش و پێشانگای جۆراوجۆری پەیوەست بە کەشتی تایتانیک لەخۆدەگرێت.
ھەسارەی بەردین
وێنۆک|هەسارە بەردینیەکان
هەسارە بەردینیەکان یان هەسارە شلۆقەکان یاخوود هەسارە ناوەکیەکان ئەو نازناوانە هەمووی بە ٤ هەسارەی نێو سیستەمی کۆمەڵەی خۆر دەگووترێت ئەوانیش: ئەو هەسارانە دەکەونە نزیک ئەستێرەی خۆر
١٥٦٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1566 (توضيح)
ھەسارەی بەردین
هۆکاری ناولێنانیان
ئەو هەسارانە لەبەر چەندین هۆکار ئەو ناوانەیان پێدەگووترێ:
بەشەکان
زانایان هەسارە بەردینیەکان دەکەنە ٢ جۆری سەرەکی سەرەتایی : یەکەم: جۆری یەکەم نزیکن لە مادەی سیلیکۆن دووەم: جۆری دووەمیش نزیکن لە مادەی کاربۆن
سەرچاوە
پۆل:گەردوون پۆل:کۆمەڵەی خۆر پۆل:هەسارە زەمینییەکان پۆل:ھەسارە زەمینییەکان
٠٩ (فیلم)
لە ٣ی ئازاری ٢٠٢١ لە تەلاری ھونەر، سلێمانی پریمیەر کرا. لە ٤ی ئازاری ٢٠٢١ لە سینەماکان پەخشکرا. ڕۆژی ١٣ی ئایار، ھاوکات لەگەڵ جەژنی ڕەمەزان فیلمەکە لە ھەولێر نمایشکرا.
ئەکتەرەکان
وێنۆک|کاستی فیلمی ٠٩ لە نمایشی پریمەریدا
ڕاگەیاندن
ڕۆژی ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩، لە ڕێوەڕەسمێکدا لە ھۆتێل گراند میلینیوم لەشاری سلێمانی فیلم و کاستەکەی ئاشکرا کران. لەبۆنەکە ئەوە باسکرا کە لە ١ی ئەیلوولەوە دەستیان بەوێنەگرتنی فیلمەکە کردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە کوردییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠
ھاوپەیمانیی دەسەڵاتی کاتی لە عێراق
ھاوپەیمانی دەسەڵاتی کاتی لە عێراق (، ) حکوومەتێکی ڕاگواستنەوەبوو لە دوای ھێرشەکانی ئەمریکا و ھاوپەیمانان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٠٣ دامەزرا. حکوومەتەکە لەسەر بنەمای بڕیارنامەی ١٤٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش و یاساکانی جەنگ لە ئایاری ٢٠٠٣ دامەزرا.
ئەم حکوومەتە دەسەڵاتەکانی جێبەجێکردن، یاسایی و دادوەری بەسەر عێراقدا ھەبوو لەماوەی ٢١ی نیسانی ٢٠٠٣ تاکوو ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ (١٤ مانگ، ١ حەفتە). جەی گارنەر و دواتریش پۆل برێمەر ڕێبەرایەتی ئەو پڕۆسەیان دەکرد.
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٣ لە عێراق
میلڤینا دین
میلڤینا دین (٢ی شوباتی ١٩١٢ – ٣١ی ئایاری ٢٠٠٩) فەرمانبەرێکی دەوڵەتی بەریتانی و نەخشەساز و دوا ڕزگاربووی زیندوو بوو لە نوقمبوونی کەشتیی تایتانیک لە ١٥ی نیسانی ١٩١٢. ھەروەھا لە تەمەنی دوو مانگیدا بچووکترین سەرنشینی بوو.
١٥٦٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1567 (توضيح)
کەڵەباش
کەڵەباش گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سورداش، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کەڵەباش لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خوردەلوکی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەڵاباشی قادربەگ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سابوراوا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عیسابەگی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
٥٥٢ (ژمارە)
٥٥٢ (پانسەد و پەنجا و دوو) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٥١ و ٥٥٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کاکەبرا
کاکەبرا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاوەسپی، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
میرزاخەلیل
میرزاخەلیل گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
میرزاخەلیل ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
ھەسارەی گازی
وێنۆک|چوار هەسارە گازیەکەی [[کۆمەڵەی خۆر قەبارەیان بەرامبەر ئەسترەی خۆر]]
هەسارە گازیەکان ئەوانەی هەسارە گەورەکانی کۆمەڵەی خۆرن، هەسارە گازیەکان لە کۆمەڵەی خۆر پێکدێن لە ٤ هەسارە ئەوانیش :
سەرچاوە
پۆل:گەردوون پۆل:کۆمەڵەی خۆر
جەزائیر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
جەزائیر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
١٥٦٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1568 (توضيح)
نیپال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
نیپال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
تایتانیک بەرز بکەرەوە (فیلم)
تایتانیک بەرز بکەرەوە فیلمێکی سەرکێشییە لە ساڵی ١٩٨٠ کە لەلایەن کۆمپانیای ITC Entertainment ی Lew Grade بەرھەم ھێنراوە و لەلایەن Jerry Jameson دەرھێنراوە.
شەڕی ئۆرەمار
شەڕی ئۆرەمار شەڕ و پێکدادانی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ لە حەکاری زنجیرەیەک پێکدادان بوو لە نێوان پارتی کرێکارانی کوردستان و ھێزە چەکدارەکانی تورکیا.
سەرچاوەکان
پۆل:سەربزێوییەکانی کورد لە تورکیا پۆل:شرنەخ پۆل:ململانێکانی ٢٠٠٧ پۆل:٢٠٠٧ لە باشووری کوردستان پۆل:مێژووی پارێزگای ھەکاری
پیروزاوا
پیروزاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری لەک، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
شاڵەشووڕی
شاڵەشووڕی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کەلان، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
٥٥٣ (ژمارە)
٥٥٣ (پانسەد و پەنجا و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٥٢ و ٥٥٤.
مووشەکی ڕووبەر بۆ ھەوا
وێنۆک|چەپ|نایک ئێیجاکس یەکەم سیستمی مووشەکی رووبەر بۆ ھەوای چالاک بوو مووشەکی رووبەر بۆ ھەوا ھەروەھا مووشەکی زەوی بۆ ھەوا داڕژراوە بو داگیرساندن و خستنەکاری مووشەکی زەوی بۆ ھەوا تێکشکاندن فڕۆکە یان مووشەکانی دیکە. مووشەکی رووبەر بۆ ھەوا جۆرێکی سیستەمی دژە-بالافڕە؛ لە ھێزە چەکدارە مۆدێرنەکان مووشەک لەجیاتی زۆربەی جۆرەکانی دیکە ی چەکی تایبەتی دژە-بالافڕ دانراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:مووشەکەکان پۆل:چەکە دژە بالافڕەکان پۆل:مووشەکی ڕووبەر بۆ ھەوا
١٥٦٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1569 (توضيح)
گوندستانی ئەحمەداوا
گوندستانی ئەحمەداوا لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە سێ گوندستانی ناوچەی تەختی سڵێمان لە شارستانی تیکاب، لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی ئەحمەدئاوای خوارووە.
دانیشتوان
بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (١١٥٩٦) کەس و (٥٥٣٦)نێر و (٥٥٦٠)مێ و (٢٢١٢)خێزان پێکھاتووە. دانیشتوانی ئەم گوندەوارەیە زۆرینەی لە کورد و کەمینەی لە ئازەری پێکھاتووە.
دابەشی کارگێڕی
لە ٢٣ گوند پێکھاتووە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:شارستانی تەکاب پۆل:ناوچە گوندنشینەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
جنیفەر داودنا
جنیفەرئان داودنا (؛ لە ایکبووی ١٩ی شوباتی ١٩٦٤) مامۆستای کیمیا و زانستی ژیننساسییە ھەر لەبەشی کیمیا و ئەندازیاری کیمیاوی لەزانکۆی کالیفۆرنیا لە برۆکلی خوێندوویەتی، لە ساڵی ١٩٨٥ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە بواری کیمیادا لە کۆلێژی پۆمۆنا وەرگرت، پاشان دکتۆرای لە کیمیای ئۆرگانی لە زانکۆی ھارڤارد وەرگرت. داودنا کاری کرد وەکو توێژەر لە پەیمانگای ھاورد ھیوزی پزیشکی لە ساڵی ١٩٩٧ دەست پێکرد. توانی خەڵاتی نۆبڵ لە کیمیا ساڵی ٢٠٢٠ ھاوشان لەگەڵ ئیمانیۆڵ شاربێنتی وەربگرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کیمیا پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل
مەمەداباد
مەمەداباد (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کوڕانی، ناوچەی کوڕانی، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
مەمەداباد ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
چوالەی مارف
چوالەی مارف یەکێکە لە گوندەکانی قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. سەر بەناوەندی ناحییەی سەیدسادقە، لەباکورەوە گوندی زەردوییە و لەباشورەوە گوندی کەوڵۆس و لەڕۆژهەڵاتەوە گوندی چوالەی ڕەسوڵ و لەڕۆژاواوە گوندی هۆزخواجەیە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
مانگەکانی کەیوان
وێنۆک|کەیوان و مانگەکانی
مانگەکانی هەسارەی کەیوان ئەو مانگانە دیاریکراون و جۆرەکانیشیان زانراون، هەسارەی کەیوان مانگی بچووک و گەورەی تێدایە بە جۆرێک مانگی تێدایە ١ کیلۆمەترە، ٧ مانگ لە دەوری هەسارەی کەیوان گەورە و زەبەلاح هەن وەکوو مانگی تیتان
مانگەکانی هەسارەی کەیوان پێکدێن لە ٥٢ مانگ
سەرچاوە
پۆل:گەردوون پۆل:مانگەکانی کەیوان پۆل:کۆمەڵەی خۆر
جەزائیر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
جەزائیر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
١٥٧٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1570 (توضيح)
ڕوودابە بەختیار
ڕودابە بەختیار ڕۆژنامەنووس و بەرھەمێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە. ڕودابە بەرھەمھێنەری ئاژانسی ڕۆیتەرزە لە واشینگتن. ئەو ناسراوە بە پێشکەشکردنی ھەواڵی شەوانە لە کەناڵی سی ئێن ئێن و پڕۆگرامی ئەندرسن کوپەر ٣٦٠ و دەنگی ئەمریکا و ڕۆیتەرز.
ژیانی سەرەتایی و خوێندن
ڕودابە لە ٢١ی حوزەیرانی ١٩٦٦ لە شاری فرێسنو لە ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا لەدایکبووە و ناوی تەواوی ڕودابە کارلین بەختیارە و لە کۆچبەرانی تیرەی بەختیارین. باوکی لە ساڵی ٢٠٠٥ بەھۆی شێرپەنجەوە کۆچی دوایی کرد. ڕودابە خوشک و برایەکی بچووکتر لەخۆی ھەیە. شاپور بەختیار، کە کۆتا سەرۆک وەزیرانی پێشووی ئێران بوو لە سەردەمی محەممەدڕەزا پەھلەوی، مامی باوکی ڕودی بەختیارە، و دووەم ژنی شا پەھلەوی، سورایا، پوری ڕودابە بوو.
لە تەمەنی ٢ ساڵیدا، خێزانەکەی لە شاری فرێسنۆی کالیفۆرنیاوە بەرەو لۆس ئانجلەس چوون. کاتێک ٥ ساڵان بوو خێزانەکەی گەڕانەوە بۆ ئێران و لەوێ پەروەردە کرا تا شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران. خێزانەکەی گەڕانەوە ئەمریکا کاتێک ڕودابە ١٧ ساڵان بوو. ئەو حەزی لە ئەسپ سواری بوو کە منداڵ بوو. خولیاکانی تر بریتی بوون لە: خلیسکانی سەر ئاو، شەختەی سەر بەفر، تێنس، یۆگا، تای کوان دو، و بۆیەکردن لە کاتە حەسانەوەیدا.
ڕودابە چووە زانکۆی کالیفۆرنیا لە لۆس ئانجلەس و تێیدا لە ساڵی ١٩٩٠ بەکالۆریۆسی زانستی لە زیندەزانی وەرگرت وەک سەرەتایەک بۆ بوون بە پزیشکی ددان. ئەو لە کۆلێژی ددانی زانکۆی نیویۆرک وەرگیردرا بەڵام وەک جاران مەیلی لێی نەبوو. دواتر لە بەشی بیناسازی زانکۆی ھارڤارد خوێندی.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:بەختیاری پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم
٥٥٤ (ژمارە)
٥٥٤ (پانسەد و پەنجا و چوار) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٥٣ و ٥٥٥.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
نیپال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
نیپال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
نیپال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
نیپال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
وەیباک مەشین
وەیباک مەشین (مەکینەی ڕێی گەڕانەوە) ئەرشیڤێکی دیجیتاڵیی تۆڕی بڵاوی جیھانی (ئینتەرنێت)ە و زانیاری تری ئینتەرنێتیش. لە ساڵی ٢٠٠١دا لەلایەن دامەزراوەی "ئەرشیڤی ئینتەرنێت"ەوە دروستکرا، کە دامەزراوەیەکی قازانج نەویستە و بنکەی لە سان فرانسیسکۆ، ویلایەتی کالیفۆرنیا لە ئەمریکایە.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ئینتەرنێت
٥٥٥ (ژمارە)
٥٥٥ (پانسەد و پەنجا و پێنج) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٥٤ و ٥٥٦.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ساریچام
ساریچام یان سێرچام، شارەوانییەکی ناوچەییە لە پارێزگای ئەدانا لە تورکیا. بەشی باشووری ناوچەکە بەشێکە لە ناوچەی شاری ئەدانا. دەکەوێتە باکووری ناوچەی یەرگیر، ڕۆژھەڵاتی ڕووباری سەیحان و بەنداوی سەیحان. لە شارۆچکەکانی پێشوویەوە پێکھاتووە کە لە ساڵی ٢٠٠٨دا تێکەڵکراون بە شاری ئەدانا. زانکۆی چوکورۆڤا، زانکۆی زانستی و تەکنەلۆژیای ئەدانا، یاریگای نوێی ئەدانا و پارکی پیشەسازی ئەدانا لە ساریچام دانراون.
بەھەڵمبوون
وێنۆک بەھەڵم بوون کردارێکە لە ئەنجامی گۆرانی ئاو لە دۆخی شلی بۆ دۆخی گازی دروست دەبێت. لە ڕووبەرە ئاویەکان وەک زەریا -دەریا-دەریاچە -بەنداوەکان و گۆمەکان لە خاکی شێدار  ) ڕودەدات. لە پلەی ١٠٠ سەدی پلەی کۆڵان دا ھەموو ئاوێک بە خێرایی دەبێت بە ھەڵم لە سروشت دا بەھۆی تیشکی خۆر دروست دەبێت.
وزەی ڕەھای گیبس
وزەی ڕەھای گیبس ھێندێکی داینامیکە گەرمیە کە بریتیە لەو ئیشەی کە سیستەمێک لە پڕۆسەیەک دا ئەنجامی دەدات، کاتێک پەستان و پلەی گەرمی جێگیر بن. لەبەر ئەوی ئەم ھێندە وزەیە، کەواتە یەکەکەشی یەکسانە بە جوڵ (J). ئەم ھێندە بە (\Delta G\Delta G) ھێما دەکرێ و یەکسانیشە بە:
بەھەڵمبوون
جۆرەکانی بەھەڵم بوون
بەھەڵم بوون-ئارەق کردنەوەی تەواو Actual Evapotranspiration بڕی ئاوی لە دەست چووە بە شێوەیەکی کرداری بەھۆی کرداری بەھەڵم بوون ئارەقکردنەوە پشت بەشێی خاک و بوونی ئاو دەبەستێ بەھەڵم بوونی کردارێ لە خاکێکی شێداردا زیاترە لە بەھەڵم بوون لە خاکێکی کەم شێدا
وزەی ڕەھای گیبس
لێرەدا (\Delta H\Delta H) بریتیە لە ئێنتالپی،TT Tبریتیە لە پلەی گەرمی، و \Delta S\Delta Sبریتیە لە ئینتڕۆپی سیستەمەکە.
بەھەڵمبوون
جۆرەکانی بەھەڵم بوون
بەھەڵم بوون -ئارەقکردنی پێوانەیی Potantial Evapotranspiration بڕی لەدەست دانی ئاوە لە ڕووی زەویەکی داپۆشراو بە ڕووەک (گژوگیای کورت) کە بە چالاکی خۆی گەشەی کردبێ بێ کەمی ئاو بەھەڵم بوونی پێوانەی یەکسانە بە بەھەڵم بوونی تەواو لە ڕووپێوە ئاویەکان و خاکی شێدار کاتێک خاک دەست بە وشک بوونەوە دەکات بەھەڵم بوونی تەواو کەم دەکات بەڵام لە بەھەڵم بوونی پێوانەیی وەک خۆی دەمێنێتەوە. لە بواری کشتوکاڵ سودی لێ وەر دەگیرێت دەتوانرێت بڕی ئاوی دابین کراو بۆ کشتوکاڵ بزانرێت وە دیاری کردنی بڕی ئاوی پێویست بۆ ئاودێری ئەگەر ھاتوو باران تەواو نەبوو بۆ گەشەکردنی بەروبومە کشتوکاڵییەکان
وزەی ڕەھای گیبس
\Delta G\Delta Gبریتیە لە بەرزتری بڕی وزە کە لە سیستەمێکی داخراوی داینامیکە گەرمی دا بەدەست دێت بە جێگیر بوونی قەبارە. کاتێک سیستەمێک لە دۆخی یەکەمەوە دەچێ بۆ دۆخی دووەم، \Delta Gیەکسان دەبێ بەو ئیشەی لە لایەن سیستەمەوە ئەنجام دەدرێ لەسەر دەوروبەر.
\Delta Gلە سەرەتادا پێی وتراوە وزەی بەنرخ، کە لە ساڵانی ١٨٧٠یەکان لایەن زانای ئەمریکی جۆزێف ویلارد گیبس پەرەی پێدراوە. وەسفی گیبس بۆ ئەم ھێندە بەم شێوەیە بوو:
بەھەڵمبوون
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زانستی ماددە پۆل:گازەکان پۆل:گەرمی دینامیکی کەش و هەوا پۆل:دیاردە کەشناسییەکان پۆل:گەرمی دینامیکی کەش و ھەوا
وزەی ڕەھای گیبس
بەرزترین بڕی وزەی میکانیکی کە دەکرێ لە سیستەمێک بەدەست بێت بە جێگیر بوونی قەبارە و پلەی گەرمی لە سیستەمێکی داخراو لە دۆخی سەرەتاییدا.
قولیجانی سەرحەد
قولیجانی سەرحەد گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاوەسپی، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قولیجانی سەرحەد لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مەسۆیی ڕەحیم و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھەوارەڕەقە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چاڵەڕەشی ڕۆغزایی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قولیجانی ئەمین قارەمان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پیرانجغ
پیرانجغ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما نشیو، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
پیرانجغ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
١٥٧١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1571 (توضيح)
گێچینە
گێچینە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سورداش، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
گێچینە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی جاسەنە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی ھەنجیری خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارۆچکەی سورداش و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەلان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پلەی سەدی
وێنۆک|گەرمیپێوێک کە پلەی گەرمی بە پلەی سەدی نیشان دەدات پلەی سەدی ( یا Centigrade) یەکێک لە پێوانەکردنەکانی پلەی گەرمی کە یەکەکەی لە سیستەمی نێودەوڵەتی یەکە دا بریتیە لە (C°). لە ئێستادا جگەلە چەند وڵاتێکی کەم (وەک ئەمریکا و بریتانیا) لە گشت ووڵاتانی دونیا ئەم پێوەرە ئیشی پێدەکرێت. ئەستێرەناسی سوید ی بە ناوی ئەندەرس سێلسیەس (١٧٠١–١٧٤٤ ز) لە ساڵی ١٩٤٨دا ئەم پێوەرەی دا ھێنا کە ناوی نا سانتیگرێید (واتا سەد پلە). وێنۆک|نمونەی ئەو گەرمی پێوەی کە لە لایەن ئەندەرس سێلسیەس پێشنیار کرا. ئەو یەکەم جار پلەی گەرمی توانەوەی ئاوی بە سەد و پلەی گەرمی کوڵانی بە سفر دانا. ئەم پێوەرە (لە ساڵی ١٧٤٣ زایینیەوە) لە دوو خاڵی گرنگ پێک ھاتوە، کە بریتین لە سفری سەدی (کە پلەی گەرمی بەستنی ئاوە) وە سەدی سەدی (کە پلەی گەرمی کوڵانی ئاوە). ئەم دوو ئاڵە پێویستە لە پەستانی یەک پاسکاڵ دیاری بکرێن. پێش ساڵی ١٧٤٣ ز، بەھەمان شێوە پلەی گەرمی توانەوەی بەفر و پلەی گەرمی کوڵانی ئاو دوو پێوەری سەرەکی بوون، بەڵام بە پێچەوانەوە بوون، واتا پلەی گەرمی کوڵانیان بە سفر و پلەی گەرمی توانەوەی بەفریان بە ١٠٠ سەدی دانابوو. دوای ئەم بەروارە زانا جین پایەر کریستیەن شوێنی ئەم دوو خاڵەی پێچەوانە کردەوە.
بە ڕێکەوتنێکی نێودەوڵەتی لە نێوان ساڵانی ١٩٤٥ تا ٢٠١٩ ئەم یەکەیە پێناسە دەکرێ بە سفر ڕەھا و خاڵی سیانی (ئەو پلەی گەرمیەی کە H_2 Oدەتوانێ تێکەڵەیەک بێ لە سێ دۆخی بەفر، ئاو، و بوخار). ئەم پێناسەیە بە تەواوی دەگەنجێت لەگەڵ پێوەری پلەی گەرمی کێڵڤن (K) کە کەمترین پلەی گەرمی یەکسانە بە 0 Kیاخود. لە مانگی مایزی ساڵی ٢٠١٩ وە پلەی گەرمی سیانی پێناسە کرایەوە بە 273.16 K.
ئەگەرچی ھەریەک لە پێوەرەکانی سەدی و کێڵڤن لە پێوەری جیا وەرگیراوون، بەڵام جیاوازی نێوان پلەکانیان یەکسانە، واتا ھە پلەیەکی سەدی گەر زیاد بکات بە واتای ئەوە دێت کە یەک پلەی کێڵڤن زیادی کردوە.
لە ٢٠/٠٥/٢٠١٩، جارێکی تر پلەی سەدی پێناسە کرایەوە لە سەر ئەساسی نەگۆڕی بۆڵتزمەن لەجیات پلەی گەرمی سیانی. واتا خاڵی سیانی لە ئێستادا خاڵێکە کە پلەی گەرمیەکەی دەپێورێت نەک خۆی خاڵی سەرەکی پێوانەکردنەکە بێت.
مێژوو
لە ساڵی ١٧٤٢ زانا ئێنڕێس سێلسیەس پێوەری گەرمی سیلیزی داھێنا کە پێچەانەی ئەم پلەبەندیەی ئەمڕۆ بوو (شوێنی سفر و سەد پێچەوانە بوو). لە توێژینەوەکەی بە ناو نیشانی (Observations of two persistent degrees on a thermometer) ئەو ھیچ ئاماژەیەکی بە کاریگەری پەستان لەسەر پلەی توانەوە نەکردبوو. بەڵام ئەم کاریگەریەی بە ووردی لەسەر پلەی گەرمی کوڵان دیاری کردبوو. پێوەرەکەی ئەو لەسەر ئاستی دەریا تەواوە، کە پەستانی یەکسانە بە پەستانی ستاندەر (1 atm)
سەرچاوەکان
پۆل:داھێنانە سویدییەکان پۆل:یەکە داڕێژراوەکانی ئێس ئای
موراد گۆگێبکان
ساڵانی سەرەتا
لە ٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە شاری ساریچام لەدایکبووە. باوکی بەڕەچەڵەک خەڵکی دارێندێی ویلایەتی مەلەتییە، و دایکی لە نیزیپ بوو لە دیلۆک، بەو پێیەی دایک و باوکی لە شاری درێسدنی ئەڵمانیا کاریان دەکرد، تا تەمەنی ٧ ساڵی لە نێوان ئادانا و ئەڵمانیا ژیاوە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی لە شاری ئادانا تەواو کردووە. پاشان لە ساڵی ١٩٨٦ پەیوەندی بە زانکۆی ھاسێتێپی کۆنسێرڤاتۆری پارێزگای ئەنقەرە کردووە، دوای تەواوکردنی خوێندنی زانکۆ، وەک وانەبێژ لە زانکۆی چوکرۆڤا بووە. لەم ساڵانەدا چۆنییەتی تەپڵ لێدانی خوێندووە و وانەی گیتاری داوە و لە باڕێکدا کاری کردووە. تا ساڵی ١٩٩٥ لە شاری ئادانادا ژیاوە.
مردن
گۆگێبکان کە ماوەیەکی زۆرە چارەسەری نەخۆشی شێرپەنجە (شێرپەنجەی خوێن)ی بۆ کراوە؛ لە مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠١٤ لە نەخۆشخانە کۆچی دوایی کرد. تەرمەکەی دوای نوێژکردن لەسەری لە مزگەوتی فاتح، لە گۆڕستانی بورووک لە ساریچامی ئادانا بە خاک سپێردرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:مردووانی ٢٠١٤
مانگەکانی ئورانوس
وێنۆک|هەسارەی تیتان و شەش مانگە گەورەکەی لە چەپەوە بۆ ڕاست (تۆپی سۆلجان،میراندا،ئارییال،ئەمبرێل،تیتانیۆم،ئاوبیرۆن)
مانگەکانی ئۆرانۆس پێکدێن لە ٧ مانگ، هەندکیان ناونراون بە کارەکانی ویلیام شێکسپیر و ئەلێکساندەر پۆپ، ویلیام هێرشل توانی مانگەکانی تیتانیا و ئۆبیرۆن بدۆزێتەوە لە ساڵی ١٨٧٨، مانگەکانی ئەرییەل و ئەمبرێل لە ساڵی ١٨٥١ دۆزرانەوە لەسەر دەستی ویلیام لاسیل، مانگی میراندا لەسەر دەستی جیرارد کایبیر لە ساڵی ١٩٤٨ دۆزرایەوە، مانگەکانیتریش لە دوای ناردنی کەشتی ئاسمانی ڤۆیجێر ٢ لە ساڵەکانی ١٩٨٠ دۆزرانەوە ...
سەرچاوە
پۆل:گەردوون پۆل:کۆمەڵەی خۆر
١٥٧٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1572 (توضيح)
جەزائیر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
جەزائیر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
ئیلان قەرەی خواروو
ئیلان قەرەی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
ئیلان قەرەی خواروو ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ ماکۆ ماکۆ پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
٥٥٦ (ژمارە)
٥٥٦ (پانسەد و پەنجا و شەش) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥٥٥ و ٥٥٧.
دامەزراوە پلە یەکەکانی کەشتیی تایتانیک
دامەزراوە پلە یەکەکانی کەشتیی تایتانیک چەندین خزمەتگوزاری نایاب پێشکەش بە کەسە دەوڵەمەندەکان کرابوو. لەوانە: ژووری دەوڵەتی: سەرنشینانی پلە یەک ژووری دەوڵەتی فراوان و مۆبیلیاتێکی نایابیان ھەبوو. ساڵۆنی نانخواردن: کەشتی تایتانیک چەندین ساڵۆنی نانخواردنی گەورەی ھەبوو بۆ سەرنشینانی پلە یەک، لەوانە چێشتخانەی ئالا کارتێی ورد و ژووری نانخواردنی پلە یەک و کافێ پاریسیێنی نایاب. سەکۆی سەیرانگا: سەکۆی سەیران ناوچەیەکی فراوانی دەرەوە بوو کە سەرنشینانی پلە یەک دەیانتوانی ڕۆیشتن و لەسەر کورسی دانیشتن ئارام بگرن و چێژ لە دیمەنە پانۆراماکانی زەریا وەربگرن. ژووری جگەرەکێشان: ژوورێکی جگەرەکێشانی گرانبەھا تایبەت بوو بۆ سەرنشینە پلە یەکەکانی پیاو. شوێنی دانیشتنی ئارام و پانێڵی دار و باڕێکی باشی تێدابوو. ژووری خوێندنەوە و نووسین: سەرنشینانی پلە یەک دەستیان دەگەیشتە ژوورێکی ئارام و خوێندنەوە و نووسین کە کتێب و ڕۆژنامە و مێزی نووسین و شوێنی دانیشتنی ئارامیان تێدابوو. ھۆڵی وەرزش: کەشتی تایتانیک ھۆڵێکی وەرزشی تەواو ئامێری ھەبوو کە سەرنشینانی پلە یەک دەیانتوانی بە بەکارھێنانی ئامێری جۆراوجۆر وەرزش بکەن یان بەشداری لە چالاکییە گرووپییەکان بکەن وەک شمشێربازی یان سکواش. کافێی ڤێراندا: کافێی ڤێراندا کەشێکی ئارام و شوێنی دانیشتنی لە دەرەوە پێشکەش دەکرد کە سەرنشینانی پلە یەک دەتوانن چێژ لە خواردنەوە تازەگەرییە سووکەکانی وەک چا یان قاوە وەربگرن. مەلەوانگە: مەلەوانگەی تایتانیک پڕ بوو لە ئاو کە دەتوانرا بەپێی ئارەزووی سەرنشینەکان گەرم بکرێتەوە. شوێنێکی وەرزشی نایابی بۆ سەرنشینانی پلە یەک دابین دەکرد بۆ مەلەکردن یان پشوودان لەسەر کورسییەکانی لای حەوزەکە. ئەم دامەزراوانە بە شێوەیەک دیزاین کراون کە ئاسوودەیی و لوکسێکی بێھاوتای بۆ سەرنشینە دەوڵەمەندەکان لە یەکەم گەشتی یەکەمی کەشتی تایتانیک لە ساڵی ١٩١٢دا دابین بکەن.
پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ لە ئەڵمانیا
پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ بەشێکە لە پەتای جیھانی ڤایرۆسی کۆرۆنا کە سەرتاسەری جیھانی گرتۆتەوە (COVID-19) و ھۆکارەکەی ڤایرۆسی سەختی کۆئەندامی ھەناسەیە (SARS-CoV-2). لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠دا یەکەمین تووشبوونی نەخۆشییەکە لە ئەڵمانیا پشتڕاستکرایەوە لەنزیک شاری میونخ. زۆرینەی تووشبووەکان لە مانگی کانوونی دووەم و شوبات دا سەرچاوەکەی دەگەڕایەوە بۆ ھەمان کۆمپانیای دروستکەری پارچەی ئۆتۆمبیل. لە ٢٥ و ٢٦ی شوبات دا چەند تووشبوویەکی دەستنیشانکراو لە (بادن- ڤوتمبێرگ) سەرچاوەکەیان دەگەڕایەوە بۆ تەشەنەکردنەکەی وڵاتی ئیتاڵیا و یەکەمین تووشبوو لە ٩ی ئازاری ٢٠٢٠دا تۆمارکرا. کۆمەڵە تووشبووی دیکە ڕاگەیەندران کە لە خەڵکانی ھاتووی چین، ئێران و ئیتاڵیاوە تووشببوون.
پەیمانگای ڕۆبێرت کۆخ پێشنیاری بۆ حکومەتی ئەڵمانیا کرد بۆ شێواز و ڕێگاکانی دەستبەسەرداگرتنی نەخۆشی و پەتا ناوچەیییەکە بەپێی بەرنامەیەکی نەتەوەیی پەتای جیھانی. یەکەمین ھەنگاوی مامەڵەکردنی نەخۆشییەکە بریتیی بوو لە قۆناغی گەمارۆدان یان قۆناغی سنووردارکردن کە ھەوڵی کەم کردنەوەی تەشەنەکردنی دەدا. حکومەتی ئەڵمانی و چەند بەرپرسیکی دیکەی تەندروستی ڕایانگەیاند کە وڵاتەکە بەشێوەیەکی زۆرباش ئامادەیە و لە سەرەتادا ھیچ ڕێکارێکی تایبەتییان نەگرتە بەر بۆ کۆکردنەوەی و کۆگاکردنی کەرەستەی پزیشکی یان سنووردارکردنی ئازادی جوڵە و چالاکییە گشتییەکان. لە ڕێکەوتی ١٣ی ئازارەوە پەتا جیھانییەکە بەپێی بەرنامەکەی (پەیمانگای ڕۆبێرت کۆخ) وەک قۆناغی پارێزگاری مامەڵەی لەگەڵ دا کراوە کە ناوچە و ویلایەتەکانی وڵاتی ئەڵمانیا ھەستاون بە (داخستنی قوتابخانە و باخچەی ساوایان، دواخستنی وەرزە ئەکادیمییەکان و قەدەغەکردنی سەردان بۆ ناوەند و خانەکانی بەساڵاچووان بۆ پاراستنی کەسانی بەساڵاچوو). دوای دوو ڕۆژ حکومەتی ئەڵمانیا ھەستا بە داخستنی سنوورەکانی لەگەڵ نەمسا، دانیمارک، فەرەنسا، لوکسمبێرگ و سویسرا. لە ٢٢ی ئازاردا، لە ٦ ویلایەتی ئەڵمانیا قەدەغەکردنی ھاتووچوۆ جێبەجێ کرا.
گەشتکردنی ناوخۆیی تەنھا بۆ کۆمەڵەی دوو کەسی (دوو کەس زیاتر نەبێت) و کەسانی ھەمان خێزان ڕێگەپێدراوە. ھەندێک لە ناوچەکان ڕێکاری توندتریان جێبەجێ دەکرد کە تەنھا ڕێگەیان دەدا خەڵکی لە ماڵەکانیان بێنە دەرەوە بۆ ئەنجامدانی چەند چالاکییەکی دیاریکراو (وەک ڕۆیشتن بۆ سەر کار، ئەنجامدانی ڕاھێنانی ڕۆژانە و کڕینی خۆراک)
لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠دا، (پەیمانگای ڕۆبێرت کۆخ) ١٨٤٬١٩٣ باری تووشبوو، ٨٬٦٧٤ گیانلەدەستدان و نزیکەی ١٦٩٬٦٠٠ چاکبوونەوەی بە فەرمی ڕاگەیاندبوو. ڕێژەی گیانلەدەستدانی نزمی وڵاتەکە بە بەراورد بە ڕێژەی گیانلەدەستدانی وڵاتانی ئیتاڵیا و ئیسپانیا ببووە ھۆی سەرھەڵدانی گفتووگۆ و چەند شیکردنەوەیەک کە پێیان وابوو ھۆکاری کەمی ڕێژەکە دەگەرێتەوە بۆ ئەنجامدانی ژمارەیەکی زیاتری پشکنینییەکان و ھەبوون و بەردەستبوونی ژمارەیەکی بەرزتری ناوندەکانی یەکەی چاودێری چروپڕ (Intensive Care Unit) کە خاوەنی ئامێری ھەناسەدانی دەستکردن و بەشێکی زیاتری تووشبووان لەنێو کەسانی گەنجدایە.
نەخشەسازی نەتەوەیی بۆ پەتا جیھانییەکە
ئەڵمانیا بەرنامەیەکی نەتەوەیی پەتای جیھانی ھاوتای ھەیە کە لە کاتی پەتایەکی ناوچەیی گەورە ھەڵدەستێت بە ناساندن و دەسنیشانکردنی بەرپرسیارێتییەکان و ڕێکارەکان بۆ کەسانی کاربەدەست لە سیستەمی تەندروستی دا. بەڕێوەچوون و ئاراستەکردنی دەستبەسەرداگرتنی پەتای ناوچەیی لەلایەن ھەردوو دەسەڵاتی فیدراڵی (پەیمانگای ڕۆبێرت کۆخ) و دەسەڵاتی ناوچەیی (ویلایەتەکان) ئەڵمانیاوە بەڕێوەدەچێت و ھەروەھا ویلایەتەکانی ئەڵمانیا خاوەنی بەرنامەی وەڵامدانەوەی خۆیانن بەرامبەر بە پەتا ناوچەیییەکان. لە سەرەتای مانگی ئازاردا، بەرنامە نەتەوەیییەکە درێژکرایەوە بەمەبەستی چارەکردنی بەردەوامی پەتای جیھانی کۆرۆنا. ئەم بەرنامەیە چوار ئامانجی سەرەکەی لەخۆدەگرێت:
بەرنامەکە پێکھاتبوو لە سێ قۆناغ، کە دەکرێت لە کاتی جێبەجێکردنی بەرنامەکەدا قۆناغەکان تێکەڵی یەکتر ببن بەھۆی جیاوازی ناوچەیی لە گەشەکردن و پەرەسەندنی پەتا جیھانییەکە:
لە قۆناغی گەمارۆدان دا بەرپرسانی تەندروستی سەرنج دەخەنە سەر دەستنیشانکردنی ئەو کەسانەی پەیوەندییان ھەبوو لەگەڵ کەسی تووشبووی کەرەنتین کراودا و ئەو کەسانە دەخرێنە ژێر چاودێری و پشکنینیان بۆ ئەنجام دەدرێت. کەرەنتینەی کەسیی (لەلایەن کەسی تووشبوو خۆیەوە) لەلایەن ناوندە تەندروستییەکانی ناوچەکە چاودێری دەکرێت بەمەبەستی کورت کردنەوەی زنجیرەی تووشبووەکان و سنووردارکردنی توشبوونی بە کۆمەڵ. لە قۆناغی پاراستن دا، ئاراستەی کارکردن دەگۆرێت بۆ بەکارھێنانی ڕێکاری ڕاستەوخۆ لە پاراستنی کەسانی لاواز و جێ مەترسی دژی ڤایرۆسەکە. لە کۆتایی دا قۆناغی کەم کردنەوە ھەوڵ دەدات خۆی بەدوور بگرێت لە زۆر بەرزبوونەوەی ڕێژەی بەکارھێنانی چاودێری چروپڕ بۆ ئەوەی خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان پەکیان نەکەوێت و بەردەوام بن.
ڕەخنەکان
لە سەرەتای کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٢٠دا، پەرلەمانی ئەڵمانیا بەتەواوی ئاگادارکرابوونەوە لە مەترسییەکانی بڵاوبوونەوەی سەرتاسەری پەتای جیھانی کۆرۆنا. ھەڵسەنگاندنێکی مەترسی پێشبینی ڕادەی مەترسی بڵاوبوونەوەی سەرتاسەری پەتایەکی جیھانی دەکرد و ھەروەھا ئاماژەشی کردبوو بە نەبوونی ھیچ کۆتانێک لە دژی ڤایرۆسەکە و گرنگی ھەبوون و بەکارھێنانی کەرەستەکانی خۆپارێزی (وەک دەمامک، پارێزەری چاو و پەنجەوانە). سەرەرای بەردەستبوونی ئەم زانیارییە وردانە، بە ھیچ شێوەیەک (نوسینگەی فیدراڵی بۆ پاراستنی شارستانی و ھاوکاری کارەسات - BBK) ھەڵنەستان بە دانانی کۆگا و فرۆشگەی لەبار یان کۆبوونەوە لەگەڵ دروستکەران و دابینکەرانی کەرەستەی خۆپارێزی و پزیشکی بەمەبەستی ئامادەبوون بۆ بارێکی لەناکاو.
کاریگەریی ئابووری
ئەڵمانیا بە فەرمی دووچاری قەیرانی ئابووری (سستی ئابووری) بۆوە بەھۆی پاشەکشەکردنی کردنی ئابوورییەکەی بەڕێژەی ٢٫٢٪ لە ماوەی یەکەمین چارەکی (سێ مانگی یەکەم) ساڵی ٢٠٢٠دا.
لە ١ی نیسان دا، نزیکەی نیو میلیۆن کۆمپانیا لە ئەڵمانیا کارمەندەکانی خۆیان مۆڵەت دا لەژێر «ڕێکاری کارکردنی کورت خایەن»ی پاڵپشتیکراو لەلایەن حکومەتەوە. ئەم ڕێکاری کارکردنە کورت خایەنەی لە ئەڵمانیا جێبەجێ دەکرا ھاوشێوەی ھەمان ڕێکاری قەرەبووکردنەوە بوو لە فەڕەنسا و بەڕیتانیا.
لە ٢٢ی مایس دا، وتارێکی بڵاوکراوە لە (ڕۆژنامەی باشوری ئەڵمانیا - Süddeutsche Zeitung) ئەنجومەنی ئەڵمانی شارەزایانی ئابووری ئاماژەیان بە بیروڕاکانی خۆیان کردبوو لەسەر نەخشەسازی بەرنامەی ئاسایی بوونەوە و ھەستانەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا. بەتایبەتی سەرنجیان خستبووە سەر ئەو گفتووگۆیەی کە ئایا بەرنامەی ئاسایی بوونەوەکە ھاندەرێکی دراوی زیاتر لەخۆبگرێت بۆ کڕینی ئۆتۆمبیلی کارەبایی یان نا (کە ئەم بیرۆکەیە لەلایەن حکومەتەکەی مێرکلەوە لایەنگری دەکرا) ئەنجومەنەکە پێشنیاریدەکرد ھیچ ڕێکاری یارمەتی تایبەت بۆ کەرتەکانی ئابووری دابین نەکرێت و لە بەرامبەردا تیشک بخرێتە سەر وەبەرھێنانەکان لە بوارەکانی (پەروەردە و ژێرخان، کەم کردنەوەی نرخی وزە و ڕێگەدان بە کۆمپانیاکان بە تەرازووکردنەوەی زیانە ئابوورییەکانیان بە قازانجەکانی ڕابردوو و قازانجە چاوەڕوانکراوەکانی ساڵانی داھاتوو.
لە ٣ی حوزەیران دا، (دەزگای بەکارخستنی فیدراڵی - Bundesagentur Für Arbeit) ڕایگەیاند کە ژمارەی بێ کاران لە ئەڵمانیادا لە مانگی مایس دا بەرزبۆتەوە بۆ ٢٫٨١٣ میلیۆن کەس و ڕێژەی بێ کاری گەیشتۆتە ٦٫١٪. بەڕێوبەری دەزگاکە (دێتلڤ شیلە) وتی کە "ھەرچەندە قەیرانی نەخۆسی ڤایرۆسی کۆرۆنا کاریگەرییەکی سەختی بێ ھاوتای ھەبووە لەسەر بازاری کار بەڵام بە بۆچوونی ئەو بازاری کار بەشێوەیەکی باش توانیویەتی ڕووبەڕووی قەیرانەکە ببێتەوە.
بەپێی زانیارییەکانی (نوسینگەی ئاماری فیدراڵی - Statistisches Bundesamt) ھەناردەکردن لە مانگی نیسان دا بە ڕێژەی ٣١٪ کەمی کردووە بە بەراورد بە ساڵی ڕابردوو کە ئەمە دیاردەیەکە لە کاتی دەستکردن بە کۆکردنەوەی ئامارەکان (ساڵی ١٩٥٠)ەوە ڕووینەداوە.
سەرچاوەکان
پۆل:سەرھەڵدانی نەخۆشییەکان لە ئەڵمانیا پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ بەپێی وڵات پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ لە ئەورووپا
مەولان
مەولان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سورداش، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
مەولان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دۆڵەبی و لە باشوور لەگەڵ گوندی سێکانیانی شێخ باخ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گۆمەزاڵ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەرەنگوێ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٥٧٣ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1573 (توضيح)
لیندا بڕاون باک
لیندا بڕاون باک (؛ لە دایکبووی ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٩٤٧) بایۆلۆجیستێکی ئەمریکییە، ئەو بەکارەکانی لەبواری ھەستی تامکردن ناسراوە. ئەو یەکێکە لە ھەڵگرانی خەڵاتی نۆبل. ئەو لە ئێستادا لە سەنتەری توێژینەوەی شێرپەنجەی فێرد ھەتچینسۆن کاردەکات.
لیندا لە ساڵی ٢٠٠٤، بەھاوبەشی لەگەڵ ڕیچارد ئەکسل خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی وەرگرت، ئەمەش لە پای کارەکانیان لە بواری ھەستی تامکردن بوو.
ژیانی کەسی
لیندا باک لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٩٤٧ لە سیتل، واشینگتن لە دایکبووە. باوکی ئەندازیاری کارەبایی بوو، لەماوەی ژیانی خەریکی کاری دروستکردن و داھێنان بوو، دایکی ژنی ماڵەوە بوو کە کاتەکانی لەماڵەوە بە شیکارکردنی مەتەڵی وشەکان بەسەر دەبرد. لیندا دووەم منداڵی ماڵەوەیان بوو لە کۆی سێ منداڵ، کە گشتیان کچن. خێزانەکەیان منداڵەکانیان سەرپشک کرد بۆئەوەی بواری کارکردنی ژیانیان بدۆزنەوە، لەوکاتەوە لیندا بواری کارکردنی لە زانست بۆخۆی ھەڵبژارد.
لە ساڵی ١٩٩٤، لیندا ئاشنایەتی لەگەڵ ڕۆجەر برێنت پەیداکرد، ئەوان لە ساڵی ٢٠٠٦ ھاوسەرگیریان کرد.
خوێندن
لە ساڵی ١٩٧٥، لیند بەکالۆریۆسی بەدەستھێنا لە دەروونناسی و مایکرۆبایۆلۆجی لە زانکۆی واشینگتن. دواتر لە ساڵی ١٩٨٠، بڕواننامەی دکتۆرای لە زانستی بەرگری بەدەستھێنا لە زانکۆی سەنتەری پزیشکی باشووری ڕۆژاوای تێکساس لە داڵاس، ئەمەش لەژێر سەرپەرشتی پڕۆفیسۆر ئێلن ڤیتیتا بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧ پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە پۆل:ستافەکانی زانکۆی ھارڤارد پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل
حاجی نامیق
حاجی نامیق یەکێکە لە گوندەکانی قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. سەر بەناوەندی ناحییەی سەیدسادقە، لەباکورەوە گوندی شانەدەری تازەە و لەباشورەوە گوندی سەیدسادق و لەڕۆژهەڵاتەوە گوندی قاینەجە و لەڕۆژاواوە گوندی ئوچتەپانیە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
جاسم یەعقووب
جاسم یەعقووب سوڵتان بەسارا لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٣ لەدایکبووە، یاریزانی پێشووی تۆپی پێی کوێتە. جاسم یەعقوب لەگەڵ یانەی قادیسییە کوەیتی لە ناوەڕاستی ھێرشبردندا یاری کردووە، و برای یاریزانی پێشووی سوڵتان یەعقوبە، و یەکێک بووە لە یاریزانە دیارەکانی سەردەمی زێڕینی یانەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣ پۆل:ھێرشبەرانی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢ پۆل:زیندووان
سەیەگڵ
سەیەگڵ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کەلان، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
نیپال لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
نیپال نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
١٥٧٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1574 (توضيح)
گرووپی ئاڵوگۆڕی
گرووپی ئاڵوگۆڕی یان گرووپی ئابیلی لە ماتماتیکدا، بە گرووپێک وەکوو G دەوترێت کە خاوەنی ئۆپێراتۆرێک وەکوو \star بێت و ئەم ئۆپێراتۆرە لە کۆمەڵەی G دا خاسیەتی ئاڵوگۆڕی ھەبێت، واتە بۆ ھەر a و b لە Gدا ئەوا:
بە زمانی ماتماتیک ئەمە بەم شێوەیە دەردەبڕن: «(G,\star) گرووپێکی ئاڵوگۆڕە».
جەزائیر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
جەزائیر نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
گوندستانی چەمەن
گوندستانی چەمەن یان چیمەن لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە سێ گوندستانی ناوچەی تەختی سڵێمان لە شارستانی تیکاب، لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی نوسرەتاواە.
دانیشتوان
بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (١١٥٩٦) کەس و (٥٥٣٦)نێر و (٥٥٦٠)مێ و (٢٢١٢)خێزان پێکھاتووە. دانیشتوانی ئەم گوندەوارەیە زۆرینەی لە کورد و کەمینەی لە ئازەری پێکھاتووە.
دابەشی کارگێڕی
لە ٢٠ گوند پێکھاتووە:
جەزائیر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
گوندستانی چەمەن
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی تیکاب پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:شارستانی تەکاب پۆل:ناوچە گوندنشینەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
گرووپی ئاڵوگۆڕی
پێناسە
گرووپی ئاڵوگۆڕ کۆمەڵەیەک وەکوو A و ئۆپراتۆرێکی دوانی وەکوو «•» لەخۆ دەگرێت، بەشێوەیەک (A, \cdot) ئەم تایبەتمەندییانەی ھەبێت:
.
نموونە
کۆمەڵەی ژمارە تەواوەکان لەگەڵ کرداری کۆکردنەوە +، بەم شێوەیە ھێما دەکرێت ، گرووپێکی ئاڵوگۆڕە.
.
،
لێرەدا 0 ئەندامی بێ لایەنە.
سەرچاوەکان
پۆل:تیۆریی گرووپە ئاڵوگۆڕییەکان پۆل:نیڵز هێنریک هابیل پۆل:تایبەتمەندیەکانی گروپەکان
٥٥٧ (ژمارە)
٥٥٧ (پانسەد و پەنجا و حەفت) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٥٥٦ و ٥٥٨.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
جاسم نەبھان
جاسم نەبھان (١ی ئابی ١٩٤٤ -)، ئەکتەرێکی کووەیتە. بەناوبانگ بوو بە دۆبلاژکردنی فیلمە کارتۆنییەکان و دیارترین کارەکتەری ڕۆڵی کاپتن نامیک بوو لە زنجیرە کارتۆنی عەدنان و لینا. بە ئامادەترین ئەکتەری مێژووی تەلەڤیزیۆن و شانۆی کەنداو دادەنرێت، بە گشتی زیاتر لە ٣٠٠ بەرھەمی ھونەری.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤ پۆل:زیندووان
وانگاری ماتای
وانگاری موتا ماتای (؛ ١ی نیسانی ١٩٤٠–٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١١) چالاکوانێکی سیاسی، ژینگەدۆست و کۆمەڵایەتی کینیایی بوو، کە یەکەم ژنە ئەفریقییە خەڵاتی نۆبێلی وەرگرتبێت.
لە ساڵی ١٩٧٧، ماتای بزووتنەوەی پشتێنەی سەوزی دامەزراند، ئەم ڕێکخراوە ناحکومییە زیاتر کاری لەسەر چاندنی دار، گرنگیدان و پارێزگاریکردن لە ژینگە و پاراستنی مافەکانی ژنان دەکرد. لە ساڵی ١٩٨٤، خەڵاتی ڵیڤڵھوود ڕایتی پێدرا. دواتر وانگاری ماتای بە ئەندام پەرلەمانی کینیا ھەڵبژێردرا، ھەروەھا لە ماوەی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣ بۆ تشرینی دووەمی ٢٠٠٥ وەک یاریدەدەری وەزیری ژینگە و سەرچاوە سرووشتییەکان خزمەتی کردبوو.
ماتای لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١١ بەنەخۆشی شێرپەنجە لە تەمەنی ٧١ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.
خوێندن
لەڕێی پڕۆگرامی زە کێنەدی ئێرلیفت چووە ئەمریکا بۆ خوێندن، لەوێ بەکالۆریۆسی لە زانکۆی ماونت سەنت سکۆلاستیکا بەدەستھێنا، ھەروەھا ماستەریشی لەزانکۆی پیتسبێرگ وەرگرت. ئەو یەکەم ژنە لە ناوەڕاست و ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا، بڕواننامەی دکتۆر بەدەستبھێنێت، دکتۆراکەی لە زانکۆی نایرۆبی لە کیننیا وەرگرت.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل پۆل:مردووانی ٢٠١١ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠ پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل
١٥٧٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1575 (توضيح)
گووگڵ کراودسۆرس
گووگڵ کراودسۆرس پلاتفۆرم و بەرنامەیەکی مۆبایلە زیرەکەکانە کە لەلایەن گووگڵەوە پەرەی پێ دراوە بە ئامانجی پێشخستنی خزمەتگوزارییەکانی گووگڵ، لە ڕێگەی ڕاھێنانی ژیریی دەستکرد و ڕاستکردنەوەی ئەلگۆریتمەکان بە یارمەتیی خۆبەخشەکان. ئەم پلاتفۆرمە لە ٢٩ی ئابی ٢٠١٦ لە وێب بڵاوکرایەوە.
پلاتفۆرمەکە چەند ئەرکێکی کورت لەخۆ دەگرێت کە بەکارھێنەران دەتوانن تەواویان بکەن بۆ باشترکردنی زۆرێک لە خزمەتگوزارییە جیاوازەکانی گووگڵ. ئەم ئەرکانە پێکدێت لە سەلماندنی وێنەی تاگ، ھەڵسەنگاندنی ھەستی کاردانەوە، ڕاساندنی وەرگێڕان، وەرگێڕان، و چەند ئەرکی تر. بە تەواوکردنی ئەم ئەرکانە، بەکارھێنەران داتا بۆ گوگڵ دابین دەکەن بۆ باشترکردنی خزمەتگوزارییەکانی وەک نەخشە، و وەرگێڕی گووگڵ و ھتد.. ، و بەکارھێنەران دەستکەوت بە دەست دەھێنن وەک بڕوانامە، و پلەیان دیاری دەکرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٦ پۆل:نەرمامێرەکانی گووگڵ پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
٥٥٨ (ژمارە)
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
جاسم بن محەممەد بن تانی
جاسم بن محەممەد بن سانی (١٨٢٦–١٩١٣ز)، دامەزرێنەری میرنشینی قەتەر، و دووەم فەرمانڕەوای (١٨٧٨–١٩١٣) دوای باوکی، محەممەد بن سانی.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٩١٣ پۆل:مردووانی ١٩١٠ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٥ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٦
ناناتسو نۆ کۆ
ناناتسو نۆ کۆ (七つの子 حەوت منداڵەکە) گۆرانییەکی بەناوبانگی منداڵانی ژاپۆنییە لە لایەن ئۆجۆن نۆگوچی (野口雨情) و ئاوازدانەر ناگایۆ مۆتۆریی (本居 長世) نووسراوە و لە گۆڤاری کین نۆ فونێ (کەشتییە ئاڵتونییەکە) لە ساڵی ۱۹۲۱ بڵاو کراوەتەوە.