cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
داگیرکەری ئەورووپا لە ئەمریکا
470 × 623px|وێنۆک|نەخشەی داگیرکەرانی ئەورووپایی لە ئەمریکابەشێوەیەکی گشتی داگیرکەری ئەورووپا لە ئەمریکادا لە ساڵی ۱٤۹۲ دەستی پێ کردووە. هەر چەن کۆنیی ناوچەیەک لە پارێزگای نیوفاندلند و لابرادور دەگیێتە ساڵی۱۰۰۰ی زایینی و تەنیا ناوچەی نیشتەجێیی وایکینگەکان جگە لە گرینلەند لە کانادا و ئەمریکای باکوور بووە. لە ساڵی ۱۹٤۷ی زایینی کریستۆفەر کۆڵومبس سەرۆکی شاندی ناردراوی ئیسپانیا بۆ بازەرگانی لە ڕێگای ئوقیانووس بۆ ئەمریکا سەفەری کرد. بەزوویی و دوای ئەو، دۆزینەوە و داگیرکەری ئەمریکا لە لایەن ئەورووپاییەکان دەستی پێ کرد. دۆزینەوە سەرەتاییەکان لە کەنارێنی دەریای کاریبی و دووڕگەکانی هیسپانیولا، پورتوریکو و کووبا دەستی پێ کرد و دوای ئەوە لە تەواوی ناوچەکانی ئەمریکای باکوور و ئەمریکای باشور درێژە درا. ساڵی ۱۹٤۷ جان کابوت (خەڵکی ڤێنیز) نێردراوی پاوشایی ئێنگلستان، گەیشتە کەنارێنەکانی ئەمریکای باکوور و ساڵێکیش دوای ئەو کلمب لە سێیەمین سەفەری خۆیدا گەیشتە ئەمریکای باشوور. فەڕانسە زۆرتری ناوچەکانی ڕۆژهەڵاتی ئەمریکای باکوور و بڕێک لە دووڕگەکانی دەریای کارائیبی هێنا ژێردەستەڵاتی خۆی. پورتوگالیش داگیرکردنی خۆی لە بڕەزیل پێک هێنا. ئاخری تەواوی نیوگۆی ڕۆژاوا کەوتە ژێر دەستەڵاتی فەرمانڕەواییگەلی ئەورووپایی کە‌ گۆڕانکاریگەلێکی بەرچاوی، لە دیمەنی سروشتی، جەماوەر و ژیانی گیاکان و گیانەوەرەکان پێک هێنا.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای فارسی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مێژووی ئیستیعمار پۆل:مێژووی دانیشتووانی سەرەکیی ئەمریکاکان پۆل:مێژووی ئەمریکای ناوەندی پۆل:مێژووی ئەمریکای باکوور پۆل:مێژووی ئەمریکای باشوور پۆل:مێژووی کاریبی
فۆرڤۆ
فۆرڤۆ (Forvo.com) وێبگەیەکی ھاوبەشە بۆ گۆکردن(pronunciation) و دەربڕینی وشە و دەستە وشەکان بە ھەموو زمانە زیندووەکانی دنیا، ئامانج لەم کارە ئامادەکردنی فەرھەنگێکی دنگدارە بۆ زمانەکان و ھەروەھا بە ئامانجی ئاسانکاری فێرکاری و فێربوونی زمانەکان بۆ ئەوانەی تامەزرۆی فێربوونی زمانن دامەزراوە و شێوازی گۆ کردنی وشەکان لە زمانگەلی جۆراوجۆر دەخاتە بەردەستی بەکارھێنەران. پڕۆژەی فۆرڤۆ پرۆژەیەکی ھاوبەشە و ھەمووان دەتوانن بە خۆڕایی لەم وێبگە ببن بە ئەندام و گۆکردن و دەربڕینی وشەکان بە زمانی دایکی خۆیان تۆمار بکەن. جێگەی ئاماژەیە خاوەنی فۆرڤۆ کۆمپانیای میدیایی فۆرڤۆ لە سەن سباستیەنی ئیسپانیایە. ھەروەھا فۆرڤۆ گەورەترین وێبگەی ڕێنمای گۆکردنی وشەکان لە سەر تۆڕی ئینتەرنێتە و ھەموو وشە و دەستە وشەکانی ناو ئەم وێبگەیە لە لایەن بەکارھێنەرانی زمانی دایکییەوە تۆمار و گۆ کراوە. زمانی کوردیش وەک یەکێک لە زمانەکانی ئەم وێبگە تۆمارکراوە و ئاخێوەرانی کوردزمان دەتوانن ببن بە ئەندام و پەرە بە بەشی کوردییەکەی بدەن.
بەستەرە دەرکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دەنگناسی (زمانەوانی) پۆل:وێبگە پەروەردەیییەکان پۆل:بەشی پێداچوونەوە
٣٠٠ (ژمارە)
٣٠٠ (سێسەد) (300) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٢٩٩ و ٣٠١.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
لەشفرۆشی لە عێراق
لەشفرۆشی لە عێراق نایاسایییە. عێراق یاسای سزای لەشفرۆشی نایاسایی تۆمار کردووە، لەبەر ئەمەی کە گەواد، لەشفرۆش و موشتەری ھەموویان بەرپرسی سزا تاوانکارییانەن. سزادان دەتوانێت زۆر بێت، وەکوو گرتنی ھەمیشەیی.
بەستەرە دەرەکییەکان
* عێراق پۆل:کۆمەڵگای عێراقی
٣٠٢ (ژمارە)
٣٠٢ (سێسەد و دوو) (302) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣٠١ و ٣٠٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
فەڕەنسا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
فەڕەنسا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
پۆل:فەڕەنسا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بە پێی ساڵ
توونس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
توونس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
٣٠٣ (ژمارە)
٣٠٣ (سێسەد و سێ) (303) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٣٠٢ و ٣٠٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
سێکسناسی
سێکسناسی یان سێکسۆلۆژی خوێندنەوەی زانستیی جنسیی مرۆڤی، وەکوو ھۆگرییە جنسییەکانی مرۆڤ، ڕەفتارەکان و تایبەتمەندییەکانە. دەستەواژەی سێکسناسی بە گشتی بە خوێندنەوەی نازانستیی جنسی، وەکوو ڕەخنەی کۆمەڵایەتی ئاماژە ناکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سێکسناسی
توونس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
توونس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
فەڕەنسا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
فەڕەنسا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤ە کە لە ٢٦ی تەممووز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە دەچێت.
سەرچاوەکان
٢٠٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
پۆل:فەڕەنسا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بە پێی ساڵ
ھوانگ داوۆپۆ
ھواند داوۆپۆ (بە چینی سادەکراو:黄道婆;، دێرین: 黃道婆; لەدایکبووی ١٢٤٥ بۆ ١٣٣٠) ژنە بازرگانێک بوو توانی لە ھەژاریەوە بەکارکردن ببێت بە بەناوبانگترین ژنی سەردەمی خۆی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٢٤٠ پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتیی یوان پۆل:داھێنەرە چینییەکان
٣٠٤ (ژمارە)
٣٠٤ (سێسەد و چوار) (304) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣٠٣ و ٣٠٥.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
خان تەختی
خان تەختی یەک لە گوندەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا لە ئێران و سەر بە شارستانی سەڵماسە. دانیشتوانی ئەم گوندە پێکهاتووە لە ئازەری.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
بەلەمەکانی خۆر
thumb|260px|ڕا بە کەشتیی مەندجت گەشت دەکات thumb|260px| ڕا بە نێو دنیای ژێرزەویدا لە سەر پشتی کەشتیەکەی خۆیدا،ئەم هێلکاریە لە گۆڕی ڕامسیسی یەکەم ( KV16 ) دا دۆزراوەتەوە.) بەلەمەکانی خۆر ئەو کەشتیانە بوون کە لە میتۆلۆژیای میسری کۆندا لەلایەن خوداوەندی خۆرەوە بەکار دەھێنران لە ماوەی ڕۆژدا، جگە لەوەی کەشتییەک بە ناوی (مندجێت) ی (میسری دێرین: mꜥnḏt) یان بەلەمی ملیۆنەھا ساڵ (میسری دێرین: wjꜣ - n – n - گێوانەکەی لە شەودا بەکاری ھێنا، بە میسکێت (میسری کۆن: msktt) ناسرابوو.
وا تێگەیشتبوون شا و خواوەند بە ئاسماندا لەسەر بەلەمەکە گەشت دەکەن، ڕووناکی بۆ جیھان دابین دەکەن. کاتی ڕۆژ یان ھەتاو لە ڕۆژژمێری میسری کۆندا دوازدە کاتژمێر بووە ھەر کاتژمێرێک خواوەندێکی ھەبووە. خواوەندێک یاخود پاشایەک بەناوی (ڕا) بە سواری باڕەکەی بەناو جیھانی ژێرزەویدا ھات، ھەر کاتژمێرێک لە شەودا دەرگایەکی بە دووانزە یەھوودی پاراستن دادەنا. دواتر تێپەڕی بەناو ھەموو ئەمانەدا لەکاتی بەزاندنی دڕندەی جۆراوجۆری وێرانکەر، ڕا ھەر ڕۆژەو لەئاسۆی ڕۆژھەڵاتدا سەری ھەڵدا. پێی گوترا بە درێژایی کاتژمێرەکانی ڕۆژ بە ئاسمانی مەندجێت دا سەفەر بکات، پاشان بگۆڕ بۆ میسکێت بۆ ئەوەی بۆ کاتژمێرەکانی شەو بەرەو جیھانی ژێرزەوی دابەزن.
پێشکەوتنی ڕا لەسەر مندجێت ھەندێک جار وەک گەشەی ڕۆژانەی و دابەزینی و مردن و زیندووبوونەوە کە لە ھێمای دەقە فەنتەرییەکانی میسریدا دەردەکەوێت.
نەریتە شانازی و ئایینییەکان
لە فۆلکلۆردا بەلەمێکی لەم جۆرە لەلایەن خودای خۆرەوە بەکار دەھێنرا. بەم شێوەیە، کاتێک فیرعەون نوێنەرایەتی خودای خۆر بوو لەسەر زەوی، پاشا بەلەمێکی ھاوشێوەی بۆ نارد تاوەکو بەکاری بھێنێت لە دوای مردنی دا بۆ گەشتکردن بەناو جیھانی ژێرزەویدا لە گەشتیان بۆ دوای مردن. یەکێک لە نموونە ناسراوەکان کەشتیی خۆفۆیە کە دروستکراوە و دواتر لە جیزە لەگەڵ خۆفۆ بۆ ژیانی پاش مردن نێژراوە، ئێستا کەشتییەکە لە مۆزەخانەی گەورەی میسر پارێزراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:میتۆلۆژیای میسری
ترسناکیی دەروونی
ترسناکیی دەروونی لقێکی چیرۆکی ترسناک و فیلمە ترسناکەکان و یارییە ترسناکەکانە کە پشت بە ترس و ناسەقامگیری سۆزداری کەسایەتییەکان دەبەستێت بۆ دروستکردنی نائارامی و ناسەقامگیری.
پەرتووکەکان
ڕۆمانی کەوتنی ماڵی ئوشێر لە نووسینی ئێدگار ئالان پۆ لە ساڵی ١٨٣٩ چاپ بووە و کاریگەری زۆری لەسەر وێژەی ئەمریکی ھەبووە، یەکێکە لە بەناوبانگترین ئەم چیرۆکانە. جگە لە چەندین چیرۆکی وەک: فرانکنشتاین لە نووسینی ماری شێلی کارمێلا - شێریدان لی ئەفسانەی سلیپی ھۆلو - واشنتۆن ئیرڤینگ دراکولا - برام ستووکەر.
فیلمەکان
فیلمی ترسناکی دەروونی جیاوازن لە فیلمی ترسناکی ئاسایی، کە سەرچاوەی ترس بەزۆری شتێکی فیزیکییە، وەک بوونەوەر، دڕندە یان بوونەوەرە ئاسمانییەکا، ھەروەھا فیلمی توندوتیژی گرافیکی،و ئەم گرژییە لە ڕێگەی کەشێکی گشتی و دەنگە ترسناکەکان، و بەکارھێنانی ترسە دروونییەکانی بینەر.
سەرچاوەکان
ویکی عەرەبی پۆل:چەشنەکانی فیلم پۆل:ھەستبزوێنەکان
بەھلولاوا
بەھلولاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی زەنگەبار، ناوچەی ناوەندی شارستانی پۆلدەشت، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
بەھلولاوا ناوەندی گوندستانی زەنگەبارە.
جوگرافیا
بەھلولاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تەپەباشی پۆرناک و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەرەجالو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ساختمان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سنیق.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
شیرین عەلەم ھولی
شیرین عەلەم ھولی (لەدایکبووی ١٩٨١ لە ماکۆ – مردووی ٩ی ئایاری ٢٠١٠ لە تاران) زیندانییەکی سیاسیی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو کە لەلایەن کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە لە سێدارە درا. شیرین بە تۆمەتی پەیوەندی لەگەڵ پژاک ساڵی ٢٠٠٨ لەلایەن سوپای پاسدارانەوە دەستبەسەر کرا و دوای بیست و پێنج ڕۆژ لە لێکۆڵینەوە بردرا بۆ زیندانی ئێڤین. دوای ماوەیەکی زۆر ئەشکەنجەی جەستەیی و دەروونی و دان پێدانان لەژێر ئەشکەنجە، بڕیاری سێدارەی بۆ دەرچوو و ڕۆژی ٩ی ئایاری ٢٠١٠ ھاوکات لەگەڵ فەرزاد کەمانگەر، فەرھاد وەکیلی، عەلی حەیدەریان و مەھدی ئیسلامیان لە سێدارە درا.
ژیاننامە
شیرین عەلەم ھولی ١٣ی جۆزەردانی ساڵی ١٣٦٠ لە دێھاتێکی نزیک ماکۆ لە دایک بوو.
دەستبەسەر کردن
شیرین ٢٦ی ئایاری ٢٠٠٨ – ٦ی جۆزەردانی ١٣٨٧ (بە وتەی خۆی لە بانەمەڕدا) دوا بە دوای تەقینەوەیەک لە پارکینگی سپا لە ڕۆژاوای تاران، گیرا و یەکڕاست بردرا مەقەڕی سپا و بیست و پێنج ڕۆژ لەوێ ئەشکەنجە درا. لەو بیست و پێنج ڕۆژە، شیرین بیست و دوو ڕۆژی مانی لە خواردن گرتبوو. دوای ئەو ماوەیە بۆ بەندی ٢٠٩ی گرتووخانەی ئێڤین ڕاگوێزرا و شەش مانگ دواتریش بردیانە بەندی نسوانی ھەمان گرتووخانە.
لە سێدارە دان
شیرین عەلەم ھولی لە ڕێکەوتی ٢٨ی سەرماوەزی ساڵی ١٣٨٨ – ١٩ی کانوونی ئەکەمی ٢٠٠٩ لەلایەن لقی پازدەی دادگای شۆڕشی تاران بە تۆمەتی ھاوکاری و ئەندامییەتی پژاک (محاربە - دژایەتی خودا) و چوونە دەرێی نایاسایی لە سنوور، بە سێدارە مەحکووم بوو و لە ١٩ی گوڵانی ١٣٨٩دا ھاوڕێ لەگەڵ چوار زیندانی تر کە سێیانیان کورد بوون، بە بێ ئاگادارکردنەوەی بنەماڵەکانیان و بە نھێنی لە پارکینگی گرتووخانەی ئێڤین لە دار دران و بە دزییەوە بە خاک دەسپێردران و ھەنووکەش شوێنی ناشتنی تەرمەکانیان ڕوون نییە. دوای ڕووداوەکە بنەماڵەی شیرینیان ئاگادار کردەوە کە وەرن تەرمی کچەکەتان بەرنەوە بەڵام کاتێک چوونە تاران تەنیا کەلوپەلەکانی شیرینیان پێ دانەوە و بە درۆ وتیان کە لە گۆڕستانی تاران ناشتوومانە. شیرین ٧ی ئایار، دوو ڕۆژ پێش لە سێدارە دانی لەگەڵ بنەماڵەکەی بە تەلەفۆن قسەی کردبوو بەڵام باسی جێبەجێ کردنی حوکمەکەی نەکردبوو. پارێزەری شیرین عەلەم ھولی ڕای گەیاند: «من توانیم تەنیا دوو کەڕەت بیبینم؛ شیرین کە دەسبەسەر کرا سەوادی نەبوو، تەنانەت نەیدەزانی بە فارسی قسان بکات؛ پێی گوتم لە زیندان تا پێنجی سەرەتایی خوێندووە و فێرە فارسیش بووە. بەڵێنی دابوو درێژە بە خوێندن بدات و بڕواتە زانکۆ، گەرەکی بوو یاسا بخوێنێت».
ئەشکەنجە
شیرین لە نامەیەکدا کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی بەفرانباری ساڵی ١٣٨٨دا نووسیویەتی ئاوا باسی ئەشکەنجە ڕوحی و جەستەیییەکانی دەکات: «چەند پیاو بوون ئەشکەنجەیان دەدام، بەستبوویانمەوە و بە کابڵ و باتوومی کارەبایی و مست و پێلاقە ھێرشیان دەکردە سەرم. لە فارسی حاڵی نەدەبووم و نەمدەتوانی قسەی پێ بکەم، کە وڵامم نەدەدانەوە ئەوەندەیان لێ دەدام تاوەکوو لە ھۆش خۆم دەچووم. کە بانگی دەدا دەچوون بۆ نوێژ و بە قسەی خۆیان مۆڵەتێکی کورتیشیان بە من دەدا و دوایییەکەی ھەمدیسان بەردەوام دەبوونەوە. کاتێک زانیان لەسەر مان لە خواردن گرتنەکەم سوورم، ھەوڵیان دەدا بە زۆری و بە شیلانگ لە ڕێگەی کەپۆمەوە نانم پێ بدەن؛ نەمدەھێشت و شیلانگەکانم دەرکێشاوە، دەبوو بەھۆی دەرد و ئازار و لووت پژانێکی زۆر کە ئێستاکەش ھەر لەگەڵمە. ڕۆژێک شەقێکی وایان لە زگم دا کە دەسبەجێ تووشی ڕزک بووم. لەسەر لاقە بریندارەکانم ئەوەندەیان ڕادەگرتم تا ئەستوور دەبوون. جگەرەیان لەسەر دەستم دەکووژاندەوە. بە کەوشەکانیان ھێندەیان فشار بۆ لاقم دێنا تا نینۆکەکانم ڕەش ھەڵدەگەڕان و فڕێیان دەدا. شەو تا بەیانیش دەنگی گریان و ناڵینم بۆ دەھات، قەڵسی دەکردم؛ دواتر زانیم ئەو دەنگانە تۆمار کراون و بە ئانقەست و بۆ ئازاری زیاترم بڵاو دەکرێنەوە». ئەوانە تەنیا بەشێک لە جەزرەبەکانی شیرین بوون کە بە وتەی خۆی لێی ببوونە مۆتەکە و ئاسەوارەکانیشی ھەر لەگەڵی مابوونەوە.
کۆماری سێدارە
دوای لە سێدارە دانی شیرین و ھاوڕێیانی شاعیری کورد، شێرکۆ بێکەس ھۆنراوەیەکی نووسی بە ناوی «کۆماری سێدارە» و ھێرشی کردە سەر کۆماری ئیسلامی ئێران:
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:مردووانی ٢٠١٠ پۆل:خەڵکی ماکۆ پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەسێدارەدراوانی کورد پۆل:شەھیدانی کورد
٣٠٥ (ژمارە)
٣٠٥ (سێسەد و پێنج) (305) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٣٠٤ و ٣٠٦.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
شێرەکان، ئەنزەل
شێرەکان گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری ئەنزەلا نشیو، ناوچەی ئەنزەل، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
شێرەکان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
گابۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
گابۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سەماکردن لەگەڵ گورگەکان (فیلم)
سەماکردن لەگەڵ گورگەکان داستانێکی ١٩٩١ی فیلمی ئەمریکی ڕۆژئاوایییە، کێڤن کۆستنەر کاری دەرھێنان و بەرھەمھێنانی بۆ کردووە، ئەو فیلمەی لە کتێبی ساڵی ١٩٨٨ بە ھەمان ناو لەلایەن مایکڵ بلەیکەوە سازکراوە، کە چیرۆکی ئەفسەری سوپای ئیتیحادی جۆن جەی لاکۆتا دەگێڕێتەوە.
کۆستنەر بە بودجەی سەرەتایی ١٥ میلیۆن دۆلار فیلمەکەی پەرەپێدا. زۆربەی دیالۆگەکان لە لاکۆتا بە ژێرنووسی ئینگلیزی قسە دەکەن. لە مانگی حەوتەوە تا تشرینی دووەمی ١٩٨٩ لە داکۆتا و وایۆمینگ لەلایەن ئەلبێرت وایتھات سەرۆکی بەشی خوێندنی لاکۆتا لە زانکۆی سنتی گلیسکا کاری وەرگێڕانی بۆ کراوە. فیلمەکە پێداچوونەوەی ئەرێنی لەلایەن ڕەخنەگران و بینەرانەوە وەرگرت، کە ستایشی دەرھێنان و نمایش و سیناریۆ و بەھاکانی بەرھەمھێنانی کۆستنەریان کرد، فیلمەکە سەرکەوتنی بۆکس ئۆفیسی گەورەی بەدەست ھێنا و لە سەرتاسەری جیھاندا ٤٢٤٬٢ میلیۆن دۆلاری کۆکردەوە، کە بووە چوارەم بەرزترین فیلم لە ساڵی ١٩٩٠، کە پڕداھاتترین فیلمە بۆ ئۆریۆن پیکچەرز. فیلمەکە لە ٦٣یەمین خەڵاتی ئەکادیمیدا بۆ ١٢ خەڵاتی ئۆسکار کاندید کراوە و حەوت خەڵاتی بەدەستھێناوە، کە بریتین لە باشترین وێنە، باشترین دەرھێنەر بۆ کۆستنەر، باشترین سیناریۆیەکی گونجاندن، باشترین ئامادەکردنی فیلم، باشترین سینەماتۆگرافی، باشترین ستوندتراک و باشترین میکسینگ ئەم فیلمە خەڵاتی گۆڵدن گلۆب بۆ باشترین فیلمی درامایی بەدەستھێنا.
چیرۆک
ساڵی ١٨٦٣ ملازم جۆن جەی دەنبار لە شەڕێکدا لە مەیدانی سانت دەیڤد لە تێنیسی بریندار بوو، بە ھەڵبژاردنی مردن لە جەنگدا بۆ ئەوەی پێی بڕمێت، ئەسپێک دەبات و بە درێژایی ھێڵی کۆنفیدرالی سوار دەبێت ھێزەکانی کۆنفیدرالی بەردەوام تەقەیان لێکردووە و بەھەڵە دەیبەن، دواتر سوپای ئیتیحادی ئەو پەرتەوازییە دەبەزێنێت، بۆ ئەوەی ھێرشێکی سەرکەوتوو ئەنجام بدات.
بەرھەمھێنان
لە بنەڕەتدا وەک دەقی تایبەت لەلایەن مایکڵ بلەیک نووسراوە، لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٨٠ دا نەفرۆشراوە. لەگەڵ ئەوەشدا کێڤن کۆستنەر لە تاکە فیلمی پێشووی بلەیک، «سوارچاکی ستاسی ١٩٨٣» ئەستێرەی کردووە، لە سەرەتای ساڵی ١٩٨٦ ھانی بلەیک دەدات، کە دەقی ڕۆژئاوایی بکات بە ڕۆمانێک بۆ پێشخستنی دەرفەتەکانی بەرھەمھێنان. ڕۆمانەکە لەلایەن زۆرێک لە بڵاوکەرەوەکان ڕەتکرایەوە، بەڵام دواجار لە کاغەزێکی ساڵی ١٩٨٨ دا بڵاوکرایەوە، کۆستنەر بەمەبەستی دەڕبرین ئەو مافەی کڕێوە. کۆستنەر و ھاوکارە ھاوبەشەکەی جیم ویلسن، زەحمەتی بەرزکردنەوەی پارەیان ھەبوو بۆ فیلمەکە، پڕۆژەکە لەلایەن زۆرێک لەستۆدیۆکان ڕەتکرایەوە چونکە ژانری خۆراوا چیتر بەو جۆرە بەناوبانگ نییە، کە لەماوەی دەیەی ١٩٨٠ لەدوای ئەو سندوقە کارەساتبارانەی نووسینگەی سکای دەروازە ١٩٨٠وە، جگە لەدرێژی یدەقەکەی. دوای ئەوەی پڕۆژەکە لەھەردوو کۆمپانیای نێڵسۆن ئینتەرتێمێنت و ئایسلاند پیکچەرز لاوازبوو بەھۆی ھۆکاری بودجەوە، کۆستنەر و ویلسن بەرھەمھێنەری دامەزراوی جەیک ئیبێرتسیان بۆ بەڕێوەبردنی مافە بیانییەکان لەزۆربەی وڵاتاندا بۆ ئەوەی کۆستنەر بتوانێت مافی کۆتایی بەشەکان بھێڵێتەوە. پاشان ئەم دووانە لە ڕێکەوتێک لەگەڵ ئۆریۆن پیکچەرزدا، کە ستۆدیۆکە فیلمەکەی لە ئەمریکای باکوور دابەش دەکات.
پێشوازی
بەرەنگاری پێشبینییەکان، سەماکردن لەگەڵ گورگەکان یەکسەر جەماوەری سەلماند و لە کۆتایدا لێدانێکی گەورەی لە ڕەخنەگران بردەوە، بە وھۆیە ١٨٤ میلیۆن دۆلاری لە بۆکس ئۆفیس لە ئەمریکا و ٤٢٤ میلیۆن دۆلار لە سەرتاسەری جیھاندا بە دەست ھێنا. تا ١٣ی تەممووزی ٢٠١٩، فیلمەکە ڕێژەی ڕەزامەندیی ٨٣٪ی بۆ ڕۆتن تۆمەیتۆز، لەسەر بنەمای ٧٥ پێداچوونەوە وەرگرت، کە ڕێژەی مامناوەندیی ٧٬٨/١٠ بووە. کۆدەنگی ڕەخنەیی سایتەکە ئەوە دەخوێنێتەوە، "داستانێکی گەورە و گشتگیر بە نیازە نۆبێکە نەگونجاوو سینەماکارییە مشتومڕلەسەرەکان، بەڵام بەوبێ مشتومڕە تەرکیزی خۆی ئەوەندەی پێویست نییە ". مێتاڕەخنەگر لە ١٠٠ نمرەی ٧٢ لە ١٠٠ بە پشت بەستن بە ٢٠ پێداچوونەوە، پێشنیاری "پێداچوونەوەی ئەرێنی بە گشتی" کرد سینەماکۆرس ڕاپۆرتیداوە کە بینەران نمرەیەکی دەگمەنی "A+" یان بە فیلمەکە داوە.
توونس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
توونس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
خەمی مەستوورە
alt=ڕۆمانی خه‌می مەستوورە|وێنۆک|ڕۆمانی خه‌می مەستوورە خه‌می مه‌ستووره
نووسینی: میران ئه‌براهام
ژانر: ڕۆمان
ساڵی چاپ: ٢٠٢٠ سلێمانی
چاپ: ناوه‌ندی که‌پر
قه‌باره‌: ٢٥٠ لاپه‌ڕه‌
دیزاینی به‌رگ و ناوەڕۆک: ناوەندی که‌پر
ڕۆمانی خەمی مەستوورە، پێش ئەوەی لەنێو زمان و فەرهەنگی هونەریماندا جێگای خۆی بکاتەوە. خەم و ئازاری نەتەوەیەکە. کە ڕووداوەکانی بۆ ساڵی ١٩٨٨ دەگەڕێتەوە و لە ناوچەی شوان ڕوو دەدەن، بەتەواوی دێی دارەقوتە و پاشان جەلەمۆرد، کە لە دەمی مەستوورەوە بۆ ناو ڕووداوەکان دەگەڕێینەوە، پاشان مەستوورە وەکوو منداڵ چۆن لە ساڵی ١٩٦٣دا شایەتحاڵی هاتنی حەرەس قەومییەکان بووە، ئەم کارەکتەرە دڵشکاو و بریندارە بەڕێکەوت لە شوقەکانی گەڕەکی ئیسکانی شاری هەولێر دەگیرسێتەوە، ڕووداوەکان لە شاری هەولێر ڕوو دەن و دیمەنی ئەو شارە دوای ساڵی ١٩٨٨ و تاوەکوو ڕۆژانی ڕاپەڕین و پاشان کۆڕەوی ساڵی ١٩٩١ی خەڵکی شاری هەولێر، دیمەنی سەرقەلاتێ و گەڕەکانی عەرەب و سەیداوە و کۆماری، بەتایبەتی ژیانی خەڵکی ئەو سەردەمەی دانیشتووانی شوقەکانی ئیسکان.
سەرچاوە
پۆل:ڕۆمان پۆل:ڕۆماننووسان پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان پۆل:ڕۆماننووسانی کورد پۆل:وێژەی کوردی
٣٠٦ (ژمارە)
٣٠٦ (سێسەد و شەش) (306) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣٠٥ و ٣٠٧.
٣٠٧ (ژمارە)
٣٠٧ (سێسەد و حەفت) (307) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٣٠٦ و ٣٠٨.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
پەشێویی دڵەڕاوکێ
پەشێویی دڵەڕاوکێ پۆلێکە لە پەشێوی دەروونی کە بە ھەستکردن بە دڵەڕاوکێ و ترس تایبەتمەندن، کە دڵەڕاوکێ پێشبینی ڕووداوەکانی داھاتووە، ترسیش کاردانەوەیەکە بەرامبەر بە ڕووداوەکانی ئێستا. ئەم ھەستانە دەبنە ھۆی دەرکەوتنی نیشانە جەستەییەکان، وەک خێرابوونی دڵ و لەرزین. چەندین جۆری پەشێوی دڵەڕاوکێ ھەیە، لەوانە پەشێوی دڵەڕاوکێی گشتگیر ، فۆبیا، پەشێوی دڵەڕاوکێی کۆمەڵایەتی و پەشێوی ترس. ھەریەکێک لەو پەشێویانەی سەرەوە نیشانەی تایبەتی خۆیان ھەیە، بەڵام ھەموویان نیشانەکانی دڵەڕاوکێیان ھاوبەشە.پەشێوی دڵەڕاوکێ دەتوانێت بۆماوەیی بێت بەڵام دەتوانێت ببێتە ھۆی بەکارھێنانی ماددە ھۆشبەرەکان لەوانە کحول و کافاین. ئەم پەشێوییانە بەزۆری ھاوڕێی نەخۆشیەکانی ترن وەکو پەشێوی خەمۆکی و نەخۆشی دوو جەمسەری جگە لە پەشێوی تر لە کەسایەتیدا وەک پەشێوی خواردن.
چەمکی دڵەڕاوکێ چوار چەمک لە تاقیکردنەوەکان لەخۆدەگرێت کە ڕەنگە مرۆڤ پێیدا تێپەڕێت، کە بریتین لە دڵەڕاوکێی دەروونی، گرژی جەستەیی، نیشانە جەستەییەکان و دڵەڕاوکێی جیابوونەوەیی. ئەو ھەستانەی لە نەخۆشییەکانی دڵەڕاوکێدا دەبینرێن، لە دەمارگیرییەکی سووکەوە دەست پێدەکات تا دەگاتە کۆمەڵێک ترس و دڵەڕاوکێ.
بەبێ چارەسەر، پەشێوی دڵەڕاوکێ زیاتر دەمێنێتەوە. ڕەنگە چارەسەرکردن بریتی بێت لە گۆڕینی شێوازی ژیان، ڕاوێژکاری و دەرمان. بەزۆری ڕاوێژکاری جۆرێکە لە چارەسەری ڕەفتاری مەعریفی. دەرمانەکانی وەک دژە خەمۆکی، بەنزۆدیازیپین، یان بێتا بلۆکەرەکان لەوانەیە نیشانەکان باشتر بکەن.
یەکێک لە چارەسەرە باوەکان بۆ نەخۆشییەکانی دڵەڕاوکێ بریتییە لە گۆڕینی شێوازی ژیان وەک گوتمان و لە ڕێگەی چارەسەری دەروونییەوە. دەتوانرێت دەرمانی تایبەتی پزیشکی پسپۆڕ بەکاربھێنرێت، لە ئەگەری ئەوەی ڕێگا سەرەتاییەکان کاریگەر نەبن.
سەرچاوەکان
پۆل:پەشێوییەکانی دڵەڕاوکێ
گابۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
گابۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
٣٠٩ (ژمارە)
٣٠٩ (سێسەد و نۆ) (309) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٣٠٨ و ٣١٠.
پاناسۆنیک
وێنۆک|372x372پیکسڵ|ھێمای کۆمپانیای پاناسۆنیک کۆمپانیای پاناسۆنیک (بە ئینگلیزی: Panasonic corporation) (بە ژاپۆنی: パナソニック株式会社) کۆمپانیایەکی ژاپۆنییە لەساڵی ١٩١٨ لەسەر دەستی کۆنۆسوکێ ماتسوشیتا لە ئۆساکا لە ژاپۆن کە یەکەمجار بە ناوی کۆمپانیای بازرگانی ماتسوشیتا دامەزرا بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٨ ناوی لێنرا کۆمپانیای پاناسۆنیک. کۆمپانیای پاناسۆنیک کاری بەرھەمھێنانی کەلوپەل و ئامێرە کارەباییەکانە وەک: جل شۆر، سپلیت، تەلەڤیزیۆن، کامێرای فۆتۆگرافی ھتد… بەڵام لە ھەموویان بەربڵاوتر پانکەکەکانی پاناسۆنیکە کە دوو جۆرن پانکەی زەمینی و پانکەی ھەڵواسراوی بێجگە لە ئامێرە کارەباییەکانی ناوماڵ کۆمپانیای پاناسۆنیک پاتری بارگاویکەر و سیستمەکانی ئۆتۆمبێلیش بەرھەم دەھێنێت.
توونس لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
توونس نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
خێزانی ئەسەد
خێزانی ئەسەد (بە عەرەبی:عائلة الأسد) ھەروەها بە شانشینی ئەسەد ناسراوە خێزانێکی سیاسی سوریایە کە حوکمڕانی سووریا دەکەن لەو کاتەوەی ژەنەڕاڵ حافز ئەسەد بووە سەرۆکی سوریا لە ساڵی ١٩٧١ لە سەردەمی پارتی بەعس. دوای مردنی، لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ٢٠٠٠، بەشار ئەسەدی کوڕی جێنشینی گرتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:بەشار ئەسەد
شیر ساریم
شیر ساریم سەرکردەیەکی کوردی ئێزیدی بوو کە سەرکردایەتی ڕاپەڕینێکی کرد دژ بە دەوڵەتی سەفەوی لە سەردەمی شا ئیسماعیلی یەکەم.
کتێبی مێژووی شا ئیسماعیل کە ساڵی ١٩٣٩ لەلایەن غولام سەروەر نووسراوە ئاماژە دەکات بەوەی «لە زستانی ١٥٠٥–١٥٠٦ شا ئیسماعیل چوو بۆ بەرەکانی پێشەوە لە ئازەربایجان بۆ دامرکاندنەوەی شیر ساریم کە سەرکردەیەکی دزی کوردستان بوو. دوای کۆمەڵکوژکردنی شوێنکەوتوانی و تاڵانکردنی کەمپەکەی بەھۆی ئەوەی شیر ساریم ھەڵھات شا ئیسماعیل پێشڕەوی کرد بۆسەر ڕووباری قزڵ ئوزفلن.»
ڕاپەڕینەکەی شیر ساریم بۆ چوار ساڵی دواتر بەردەوام بوو لە ماوەی نێوان ١٥٠٦–١٥١٠. ساڵی ١٥١٠ شیر ساریم تێکشکێندرا لەلایەن سوپای فارسەکانەوە و بۆ خۆی دەستگیرکرا و کوژرا و ئەو کوردانەشی بە دیلی گیردران کوژران «بە ئازارێک کە وێنای دووبارە نەبێتەوە.»
سەرچاوەکان
پۆل:لەسێدارەدراوانی کورد
تورکیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨
تورکیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨ بوو کە لە ٢٧ی نیسان تا ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
٣١٠ (ژمارە)
٣١٠ (سێسەد و دە) (310) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣٠٩ و ٣١١.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ساریجالوو
ساریجالوو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باشقەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
ساریجالوو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
گابۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
٣١١ (ژمارە)
٣١١ (سێسەد و یازدە) (311) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٣١٠ و ٣١٢.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
بەڵقانکردن
وێنۆک|مێژووی [[ئەورووپای ناوەندی|ئەورووپای ناوەند وبالکان لە ساڵی ١٧٩٦ بۆ ٢٠٠٨.]] بەڵقانکردن بریتییە لە کەرتبوونی ناوچەیەک یا دەوڵەتێکی گەورە بۆ چەند ناوچە یا دەوڵەتی بچووکتر، کە لەوانەیە لەگەڵ یەکتردا دژ یان ناھاوئاھەنگ بن. بە شێوەیەکی گشتی ھۆکارەکەی بریتییە جیاوازییەکانی ئێتنیک، کلتوور، وئاین، و ھەندێک ھۆکاری تر وەک ڕق بەھۆی ستەمی ڕابردوو. چەمکەکە بۆ ڕەخنە گرتن بەکاردێت. ؛ کاتێک بەڵقانکردن لەلایەن لایەنێکی سێھەمی خاوەن سەروەرییەوە پشتگیری دەکرێت یاخود ھاندەدرێت، ئەوا وەک تۆمەتێک دژی ئەو لایەنە سێھەمە بەکاردەھێنرێت. ئەم چەمکە زۆرکات لەلایەن ئەو لایانەنەوە بەکادەھێنرێت کە پشتگیری مانەوەی دۆخی ناوچەیەکی دیاریکراو وەک خۆی دەکەن بۆ ڕوبەڕوبەنەوەی مەترسییەکانی جوداخوازییەکی تووڕە یاخود لەپڕ کە کۆنترۆل نەکرێت.
وڵات وکۆمەڵگەکان
وێنۆک|نەخشەی گۆڕانی ناوچەکان لە ئەورووپا لە دوای جەنگی جیھانی یەکەم (لە ساڵی ١٩٢٣). چەمکەکە (کە لە سەرەتای سەدەی ١٩دا دانراوە) ئاماژە بۆ دابەشکردنی نیمچەدورگەی بەڵقان دەکات، کە بە نزیکی ھەر ھەمووی لەلایەن ئیمپراتۆرییەتی عوسمانییەوە حوکم دەکرا، بۆ ژمارەیەک دەوڵەتی بچووک لە نێوان ساڵانی ١٨١٧ بۆ ١٩١٢. چەمکەکە بەربڵاو بوو لە پاش کۆتایی جەنگی جیھانیی یەکەم، بۆ ئاماژەدان بۆ زۆر دەوڵەت کە دەرکەوتن لە دوای ڕووخانی ئیمپراتۆرییەتی نەمسا-ھەنگاریا و ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی.
بەکارھێنانی بۆ جووڵاندنی بیروڕا
وێنۆک|گۆڕانی سنووری وڵاتان لە دوای کۆتایی [[شەڕی سارد|جەنگی سارد وڕووخانی یەکێتی سۆڤیەت.]] وڵاتان لە ئەورووپا، کە لە ماوەیەکی نزیکی ڕابردوو خەڵکانێک یا وڵاتانێکی تێدا یەکخراون کە لە مێژوودا جودابوون، جوداخوازیی تێدا بینراوە. کە بوەتە ھۆی پەیدابونی دەنگێکی دواکەوتوو کە لە بەڵقانکردن دەترسێت. نیمچە دوورگەی ئیبیریا، بە تایبەتی ئیسپانیا، لە سەردەمی ئەندەلوسەوە (کە لە ساڵی ١٤٩٢ کۆتایی ھات) چەند دەنگێکی تێدا پەیدابووە کە لە کەرتبوونی ناڕێکخراو ترساون. سەرەکیترین جووڵانەوە جوداخوازەکانی بریتین لە جوداخوازی باسک وسەربەخۆگەری کەتەلۆنیی.
کەنەدا دەوڵەتێکی جێگیرە بەڵام جووڵانەوەی جوداخوازی ھەیە، کە بەھێزترینیان جووڵانەوەی سەروەریی کێبێکە، کە ئامانجی دروستکردنی دەوڵەتێکی نەتەوەیییە لە کێبێک، کە زۆرترین ھاووڵاتی کەنەدی-فەرەنسی کەنەدایان تێدایە. دوو گشتپرسی بۆ دیاریکردنی مەسەلەکە کراوە، یەکیان لە ١٩٨٠ ویەکیان لە ١٩٩٥. جوداخوازەکان لە ھەردوکیاندا شکستیان ھێنا، ئەوەی کۆتاییان بە جیاوازییەکی کەم. ھەروەھا جووڵانەوەی کەمتر باو وبچوک بوونیان ھەیە لەدەشتایییەکانی کەنەدا، بەتایبەت ئەلبێرتا، بۆ ڕوبەڕوبونەی ئەوەی کە پێی دەڵێن زاڵبوون لە سیاسەتی کەنەدیی لەلایەن کێبێک وئۆنتاریۆ. سەرۆکی ساسکاتچێوان ڕۆی ڕۆمانۆو بیری لە جیابوونەوە لە کەنەدا کرد ئەگەر گشتپرسی ١٩٩٥ سەرکەوتنی بە دەستبیھێنایە، کە دەبوە ھۆی بەڵقانکردنی کەنەدا.
کێبێک بووەتە شوێنێک بۆ جووڵانەوەیەکی دابەشکاری بچووک بەڵام خاوەن دەنگ لەلایەن ئانجلۆ کێبێکییەکان (واتە ئەوانەی بە ئینگلیزی قسە دەکەن وەک زمانی یەکەم) کە دژی بیرۆکەی سەربەخۆیی کێبێکن لەکاتێکدا کە کە ٨٠٪ ناوچەکە بە فەڕەنسی قسەدەکەن. یەکێک لەو پڕۆژانە بریتییە لە پێشنیاری پارێزگای مۆنتریال کە ئامانجی دامەزراندنی پارێزگەیەکی جیابوەوە لە کێبێک بۆ کۆمەڵگە ئەنگلۆفۆن وئالۆفۆنەکان (واتە ئەوانەی کە نە بە فەرەنسی ونە بە ئنگلیزی قسەدەکەن).
لە کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧، پشتگیرییە بەردەوامەکان بۆ سەربەخۆیی سکۆتلاند وای لەگۆردۆن براون ڕاوێژکاری گەنجینە ودواتر سەرۆکوەزیرانی شانشینی یەکگرتوو کرد کە باس لە «بەڵقانکردنی بەریتانیا» بکات.
ھەروەھا جووڵانەوەی سەربەخۆخوازی دیکە لە شانشینی یەکگرتوو لە ھەریەک لە ئینگلتەرا، وێڵز، کۆرنۆڵ، وباکوری ئینگلتەرا (کە خۆیان بەشێکن لە ئینگلتەرا) وباکوری ئێرلەندا بوونیان ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:بالکان پۆل:وشە سیاسییەکان
ئی ئەی سپۆرتس ئێف سی ٢٤
ئی ئەی سپۆرتس ئێف سی ٢٤ یان فیفا ٢٤(بە ئینگلیزی : EA FC 24 ) یارییەکی ڤیدیۆیی تۆپی پێیە. ئەم یارییە بەشی یەکەمی زنجیرە یارییەکانی EA Sports FC ـە، کە لە ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ بە فەرمی بڵاوکراوەتەوە بۆ کۆمپیوتەری کەسی, نینتێندۆ سویچ, پلەیستەیشن ٥, پلەیستەیشن ٤, ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس.
ئەم یارییە لە ڕاستیدا هەمان یاریی فیفا ٢٤ە، بەڵام بەهۆی کۆتایی هاتنی هاوکاری نێوان هونەرە ئەلیکترۆنییەکان و فیدراسیۆنی تۆپی پێی نێودەوڵەتی، یارییەکە لەم وەشانەی فیفا گۆڕدرا ئی ئەی سپۆرتس ئێف سی ٢٤.
گابۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
گابۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ناوچەی گەشتیاریی مەیگۆڕێ
200px|وێنۆک|ئەشکەوتی [[خاڵۆ حوسێن کۆکەن]]
ناوچەی گەشتیاری مەیگۆڕێ (بە فارسی: منطقه توریستی یا گردشگری میگوره، بە ئینگلیزی: Maygoreh Tourist Area) ناوچەیێکی گەشتیاریی سەربەشاری بانەوڕێ لە شارستانی پاوەیە کە بە هۆی بوونی ئەشکەوتی خاڵۆ حوسێن کۆکەن زۆر ناسراوە و ساڵانە خەڵکێک زۆر لە سەرانسەری جیهان سەردانی ئەکات. ئەم ناوچە شوێنێکی خۆش کەش و ‌هەوا، سەرسەوز و پڕ کانی و ئاوە کە هەروەها هاوینەهەواری تیرەی ئیمامیە. لە دەوروبەری ئەم ناوچەیە، چیاکانی شاھۆ و ئاتەژگە بوونیان هەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای کرماشان پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کرماشان پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە
پێرستی گەشتە فەرمییەکانی بەشار ئەسەد بۆ دەرەوە
ئەمە خشتەی سەردانەکانی بەشار ئەسەد کە لە ماوەی سەرۆکایەتیدا ئەنجامی داوە کە لە ١٧ی تەممووزی ٢٠٠٠ بە دەستبەکاربوونی دەستی پێکرد وەک سەرۆک کۆمار بەھۆی شەڕی ناوخۆوە ھیچ گەشتێکی نێودەوڵەتی لەنێوان کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ و تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ ئەنجام نەداوە. وێنۆک|نەخشەی ئەو وڵاتانەی کە بە شین داپۆشراوە بەشار ئەسەد سەردانی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:بەشار ئەسەد پۆل:سەردانە دیپلۆماسییەکان پۆل:سیاسەتی سووریا
پێڕستی ڕێکخراوە تیرۆریستییەکان لە عەرەبستانی سعوودی
پێڕستی ڕێکخراوە تیرۆریستییەکان لە عەرەبستانی سعوودی لیستی ئەو ڕێکخراوو گرووپ و حزبانەی کە بەپێی حکومەتی سعودیە بەتیرۆریست پۆلێنکراون و ناوی ڕێکخراوەکانیان لەو لیستەدا دانا ، ئەو لیژنەیەیە کە پێکدێت لە : وەزارەتی ناوخۆ ، وەزارەتی دەرەوە ، وەزارەتی کاروباری ئیسلامی ، ئەوقاف ،وەزارەتی داد ، دەسەڵاتی لێکۆڵینەوە و جێبەجێکردن.
٣١٢ (ژمارە)
٣١٢ (سێسەد و دوازدە) (312) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣١١ و ٣١٣.
تورکیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩١٢
تورکیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩١٢ بوو کە لە ٥ی ئایار تا ٢٢ی تەممووزی ١٩١٢ لە ستۆکھۆڵم لە سوێد بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩١٢
٣١٣ (ژمارە)
٣١٣ (سێسەد و سێزدە) (313) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٣١٢ و ٣١٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
گابۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
٣١٤ (ژمارە)
٣١٤ (سێسەد و چواردە) (314) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣١٣ و ٣١٥.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
تورکیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
تورکیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤ بوو کە لە ٤ی ئایار تا ٢٧ی تەممووزی ١٩٢٤ لە پاریس لە فەڕەنسا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤
٣١٥ (ژمارە)
٣١٥ (سێسەد و پازدە) (315) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٣١٥ و ٣١٦.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٣١٦ (ژمارە)
٣١٦ (سێسەد و شازدە) (316 ) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣١٥ و ٣١٧.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
گابۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
گابۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
کوورا نشیو
کوورا نشیو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری ئەنزەلا نشیو، ناوچەی ئەنزەل، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
کوورا نشیو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
گابۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
گابۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
٣١٧ (ژمارە)
٣١٧ (سێسەد و حەڤدە) (317) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٣١٦ و ٣١٨.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
قازانەلی
جوگرافیا
قازانەلی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە و شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
محەممەد سەدیق مەحموودی
محەممەد سەدیق مەحموودی (لەدایکبووی ١٩٣٧ لە بۆکان) ھۆنراوەبێژی کوردی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو.
ژیان
محەممەد سەدیق مەحموودی لە ساڵی ١٩٣٧ لە دێیەکی پاشبوڵاغ لە نێوانی بۆکان و مەھاباد لە بنەماڵەیەکی ئایینیدا لە دایک بوو. ناوی بابی مەلا برایم و کوڕی مەلا ساڵحی سەرا و لە بنەماڵەی مەلایانی شەمۆڵەی ناوچەی سەردەشت بوو. لە کۆلێژی یاسای زانکۆی تاران بڕوانامەی بەکەلۆریای حقووقی قەزای وەرگرتووە و لە شاری مەھاباد مامۆستای قوتابخانە بووە.
کتێبەکان
کۆی شێعرەکانی محەممەد سەدیق مەحموودی بە ناونیشانی خوارەوە لە چاپ دەرھاتووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی پۆل:خەڵکی بۆکان پۆل:شاعیرانی ئێرانی بە زمانی کوردی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧
شارستانی مەشھەد
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی پۆل:شارستانی مەشھەد پۆل:شارستانەکانی ئێران
٣١٨ (ژمارە)
٣١٨ (سێسەد و هەژدە) (318) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣١٧ و ٣١٩.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٣١٩ (ژمارە)
٣١٩ (سێسەد و نۆزدە) (319) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٣١٨ و ٣٢٠.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
گابۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
گابۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
شارستانی شیراز
وێنۆک|چەپ|300px|جێگەی شارستانی شیراز لە [[پارێزگای فارسدا بە ڕەنگی سوور نیشان دراوە]] شارستانی شیراز یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای فارسی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری شیرازە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای فارس پۆل:شارستانی شیراز پۆل:شارستانەکانی ئێران
تورکیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
تورکیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨ بوو کە لە ١٧ی ئایار تا ١٢ی ئابی ١٩٢٨ لە ئەمستەردام لە ھۆلەند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٢٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨
تورکیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
تورکیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦ بوو کە لە ١ تا ١٦ی ئابی ١٩٣٦ لە بەرلین لە ئەڵمانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٣٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦
جیھانی لواو
بەکارھێنانی جیھانە لواوەکان بۆ خستنەڕووی ئەندێشەکان پێشینەیەکی دوورودرێژی ھەیە. بۆ نموونە، جیھانی ئایدیاکانی ئەفلاتوون جۆرێ جیھانی لواوە، یا ئەوەی کە لایبنیتس لەبارەی جیھانی پێشگای خواوە دەڵێ.
مرۆڤ لە لێکدانەوەی دەوروبەری خۆیدا، ھەمیشە لە جیھانی واقیعەوە خۆی دەخاتە ناو جیھانە لواوەکانەوە و، ھەمیسان دێتەوە ناو جیھانی واقیع. بۆ وێنە، ئەگەر کەسێ بڵێ «ئەگەر ئازاد بستێ باڵابەرزتر بووایە، سەری دەیدا لە گڵۆپەکە»، ئەو کەسە گڵۆپێکی لە بنمیچ ئاوێزانی ناو جیھانی واقیعی پێش چاوی خۆی ھێناوە و، ئینجا «ئازاد»ی لە جیھانی واقیعەوە بردووەتە ناو جیھانێکی ترەوە، بۆ ئەوەی بتوانێ لەوێ بستێ باڵابەرزتری بکاتەوە. دوای ئەوە، ئەم «ئازاد»ە نوێیەی لەو جیھانە لواوەوە ھێناوەتەوە بۆ ناو جیھانی واقیع تا ئەوە نیشان بدا کە سەری لە گڵۆپەکە دەدا.
کۆمایەکی گەورە لە باوەڕەکانی مرۆڤ کە بە شێوەی «ڕاستیی گومانھەڵنەگر» لە مێشکیدا تۆمار کراون، دەگەڕێنەوە بۆ جیھانگەلی لواوی جیاواز لە جیھانی ڕاستەقینە. بۆ وێنە، «چاوەزار» لە جیھانێکی تردا، جیاواز لە جیھانی واقیع، دەتوانێ بلوێ، جیھانێک کە بە پێچەوانەی جیھانی واقیع، تێیدا چاو دەتوانێ ھێز و وزەی تایبەتیی ھەبێ و کاری سەیروسەمەرە بکا: دەتوانێ کەسێک نەخۆش بخا یا بەڵایەکی بۆ بگەیەنێ.
شارستانی کەرەج
وێنۆک|چەپ|300px|جێگەی شارستانی کەرەج لە [[پارێزگای ئەلبورزدا بە ڕەنگی شین نیشان دراوە]] شارستانی کەرەج یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای ئەلبورزی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری کەرەجە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئەلبورز پۆل:شارستانی کەرەج پۆل:شارستانەکانی ئێران
جەواھرپۆش
جەواھرپۆش یان جەواھرپووش چیرۆکێکی پاڵەوانانەیە کە وەکوو یەکێک لە بەزمەکانی شانامەی کوردی لەو کتێبەدا نووسراوەتەوە. ھەڵبەستبێژی جەواھرپۆش مستەفا بن مەحموود گوورانییە. ڕێکەوتی ھۆندنی ئەم چیرۆک-ھەڵبەستە و شوێنی ژیانی بێژەرەکەی ئاشکرا نییە و تەنیا وازانراوە لە ناوچەی جافنشینی کرماشاندا بووە.
ناو
کەسایەتیی سەرەکیی چیرۆکی جەواھرپۆش بارام شای تەبەردارە کە بە نازناوی جەواھرپۆش ناسراوە، و ناوی چیرۆکەکەش لەم نازناوە گێڕاوە.
کەسایەتییەکان
بارام شای تەبەردار لە نەوەکانی ڕووسەمی زابولییە، و زۆر و ھێزی لە ئاستی ڕووسەمە. کەسایەتییەکانی دیکەی چیرۆکی جەواھرپۆش بریتین لە: کەیخەسرەو، ئەفراسیاو، زالی زەڕ، ڕووسەم، گۆدەرز، تووس، پیرانی وەیسە، گەرسیوەز.
بابەت
چیرۆکی جەواھرپۆش سەبارەت بە شەڕەکانی ئێران و تۆران لە سەردەمی پاشایەتیی کەیخەسرەوە.
بێژەر
بێژەری چیرۆکی جەواھرپۆش مستەفا بن مەحموود گوورانییە. ئەو لەناو چیرۆکەکە ناوی خۆی ھێناوەتە و گۆتووە کە ناوی باوکی مەحموودە و ھەر دوو چاوی کوێرە.
ھاوسازی لەگەڵ شانامەی فیردەوسی
کەسایەتییەکانی چیرۆکی جەواھرپۆش وەکوو شانامەی فیردەوسین. بەڵام ڕووداوەکان بە تەواوی جیاوازن و ھیچ ھاوکۆکییەکیان لەگەڵ شانامەی فیردەوسی نییە. سەرەڕای ئەمە بێژەری چیرۆکەکە نووسیوە کە لە کتێبی شانامە و فەتحنامەی ڕووسەم وەکوو سەرچاوە کەڵکی وەرگرتووە. وازانراوە کە فەتحنامەی ڕوسەم کتێبێکی جیا لە شانامەی فیردەوسی بووە و یەکێک لە سەرچاوەکانی تایبەتی بێژەری جەواھرپۆش بۆ ھۆندنی ئەم چیرۆکە بووە.
دەوران وەرین نەدینم وە چەم
نە ڕووی شانامە و فەتحنامەی ڕووسەم
مەواچم پێتان ھەم ڕەزم شاھان
زمان
چیرۆک-ھەڵبەستی جەواھرپۆش بە زمانی کوردیی گۆرانی ھۆندراوەتەوە.
دەستنووس
دەستنووسی سەرەکیی چیرۆکی جەواھرپۆش لە کتێبخانە و مۆزەخانەی مەلەک لە تاران دەپارێزرێت و بە ژمارەی ٤٦١٦ پارێزراوە. ئەم دەستنووسە بە خۆشنووسیی نەستەعەلیق و لە ئەندازەی نامەیی نووسراوە و بەرگی کتێبەکە لە پۆستی ڕەشە. دەستنووسەکە ٣٩٣ پەڕەی ھەیە و لە ھەر پەڕە ١١ ھەتا ١٣ بەیت نووسراوە و سەرجەمی ٥٠٨٠ بەیتە. لەم بەیتانە ١٩ بەیت بەھۆی ساغکردنی بەرگی کتێبەکە بڕاوە و ھەندێکی دیکەش دوپاتکراوەیە. لە کۆتایی دەستنووسەکە، نووسەر ناوی خۆی بەھرام میرزای لیک و ڕێکەوتی نووسینەکەی ١٢ی ڕەجەبی ١٣٠٧ی کۆچی نووسیوە، کە دیار نییە ئەمە چەندمین نووسینی دەقی چیرۆکەکە بووە.
ساغکردن
چیرۆکی جەواھرپۆش لەلایەن ئێرج بەھرامی گووران ساغ کراوە و وێڕای چیرۆکی کوردیی بێژەن و مەنیجە لە ساڵی ٢٠٠٤ لەلایەن بنکەی بڵاوکردنەوەی ھیرمەند لە تاران چاپ و بڵاو بووە. ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٩یش بنکەی بڵاوکردنەوەی ئانا لە تاران بڵاوی کردووەتەوە.
کتێبناسی
پۆل:شانامەی کوردی پۆل:وێژەی کوردی پۆل:کتێبە کوردییەکان پۆل:کتێبە ئەدەبییەکان
ژنی جوان (فیلم)
وێنۆک
ژنە جوانەکە فیلمێکی ڕۆمانسی و کۆمیدی ئەمریکییە، لەلایەن گاری مارشاڵ دەرھێنراوە، جەی ئێف لاوتۆن کاری سیناریۆی بۆ کردووە. ئەستێرەکانی فیلمەکە ڕیچارد جێری، جوولیا ڕۆبێرتس، ھێکتۆر ئێلیزۆنتا، ڕاڵف بێلامی، جەیسۆن ئەلێکسەندەر. چیرۆکەکە بەدەوری ئەو سۆزانییە لاوازەی ھۆڵیوود دەخولێتەوە ڤیڤیان وارد، کە لەلایەن ئیدوارد لویسی بزنسمانی دەوڵەمەندەوە بەکرێ دەگرترێت، تا یاوەری چەندین کاری بازرگانی و کۆمەڵایەتی بکات، ھەروەھا پەیوەندی گەشەسەندوویان بەدرێژایی ھەفتەی مانەوەیان بۆ ماوەیەکی زۆر لەگەڵیدا دەبێت. ناونیشانی فیلمەکە «ژنە جوانەکە». ئەمە یەکەمین فیلمە کە بە ھاوکاری نێوان گیێر و ڕۆبێرتس نیشان دراوە، دووەمین فیلمیشیان ناوی (بووکی ڕاھو)ی بووکە لە ساڵی ١٩٩٩دا ئازاد کرا.
لە بنەڕەتدا بە نیاز بوو چیرۆکێکی تاریکی ئاگادارکردنەوە بێت سەبارەت بە پۆل و لە شوکردن لە لۆس ئەنجلس، فیلمەکە دووبارە وەک کۆمیدیایەکی ڕۆمانسی بوودجەی بەرز تەسەور کرا. سێیەمین فیلمی بەرزترین فیلمی ساڵی ١٩٩٠ بوو، فیلمەکە بەرزترین ژمارەی فرۆشتنی بلیتی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ کۆمیدیایەکی ڕۆمانسی بینی، لەگەڵ ئەوەی بۆکس ئۆفیس مۆجۆ وەک یەکەم کۆمیدیای ڕۆمانسی بەرزترین بلیتی ناوخۆیی کە بە ٤٢١٧٦٤٠٠ بلیت فرۆشراوە، بە کەمێک پێش فیلمی «زەماوەندی یۆنانی گەورەم» ٢٠٠٢، بە ٤١٤١٩٥٠٠ بلیتەوە پێش کەوت. فیلمەکە بیروڕای تێکەڵی وەرگرت، ھەرچەندە ڕۆبێرتس خەڵاتی گۆڵدن گلۆب و پاڵاوتنی خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین خانمەئەکتەر بۆ نمایشەکەی وەرگرت. ھەروەھا، نووسەری سیناریۆ جەی ئێف لاوتۆن بۆ خەڵاتی بفا و خەڵاتی BAFTA کاندید کرا.
پێشوازی
لە کۆتایی ھەفتەی کردنەوەی دا فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس پلەی یەکەمی وەرگرت و بە تێکڕایی ٨،٥١٣ دۆلار بۆ ھەر شانۆیەک ١١٬٢٨٠٬٥٩١ دۆلاری کۆکردەوە. ھەرچەندە لە ھەفتەی دووەم بۆ پلەی دووەم دابەزی، بەڵام قازانجێکی زیاتر بە ١٬٢٤٧٬١٦٧ دۆلار لە بۆکس ئۆفیس بۆ چوار ھەفتە دواتر لە ١٠ ھەفتەی لووتکەدا دواتر بۆ ١٦ ھەفتە. قازانجە پوختەکەی ١٧٨٬٤٠٦٬١٦٨ دۆلار بوو لە ئەمریکا و ٢٨٥٬٠٠٠٬٠٠٠ دۆلار لە وڵاتانی تر بۆ کۆی گشتی جیھانی ٤٦٣٬٤٠٦٬٢٦٨$. ھەروەھا چوارەم بەرزترین فیلمی ساڵ بوو لە ئەمریکا و سێیەمین فیلم باشترین فیلمی جیھانی بوو، فیلمەکە ھێشتا بەرزترین بەرھەمی دیزنییە. لەکاتی پێداچوونەوەی ڕاتن تۆمەیتۆز فیلمەکە ڕێژەی ڕەزامەندیی لەسەر ٦٢٪ی لەسەر بنەمای ٦٦ پێداچوونەوە وەرگرت، بەتێکڕای یڕێژەی ٨٬٥/١٠ لە ئیکۆمیتی ڕەخنەیی سایتەکەدا ئەوە ڕوون بووە کە "ژنە جوانەکە لەوانەیە فەنتازیایەکی گەورە بێت، بەڵام کۆمیدیای گەورە، گۆرانی دەنگ و فیلم دەتوانێت بەسەر گومانەکاندا زاڵ بێت.
٣٢٠ (ژمارە)
٣٢٠ (سێسەد و بیست) (320) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣١٩ و ٣٢١.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
تورکیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
تورکیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨ بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن لە ئینگلتەرا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٤٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨
گابۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
گابۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
شارستانی ئەردەوێڵ
شارستانی ئەردەوێڵ یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای ئەردەوێڵی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری ئەردەوێڵە.
کوورا ئەڤراز
کوورا ئەڤراز گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری ئەنزەلا نشیو، ناوچەی ئەنزەل، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(سوننە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
گابۆن لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
گابۆن نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
شارستانی قوم
شارستانی قوم تەنیا شارستانی پارێزگای قومی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری قومە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای قوم پۆل:شارستانی قوم پۆل:شارستانەکانی ئێران
شارستانی قەزوین
شارستانی قەزوین یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای قەزوینی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری قەزوینە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای قەزوین پۆل:شارستانی قەزوین پۆل:شارستانەکانی ئێران
ئارش (گۆرانیبێژ)
ئارش لەباف (؛ لەدایکبووی ٢٣ی نیسانی ١٩٧٧)، ناسراو بە ئارش، گۆرانیبێژ و بەرھەمھێنەری سوێدی-ئێرانییە.
ناوبراو بە ناوی ئازەربایجانەوە ڕۆیشتە پێشبڕکێی یۆرۆڤیژنی ٢٠٠٩وە لەگەڵ ئایسل و تەواوکردنی سێیەم بە گۆرانیی «ئەڵوەیس». ھەروەھا یەکێک بوو لە لیژنەکانی Persia's Got Talent.
مزگەوتی قودس
وێنۆک|المسجد الأقصی مزگەوتی ئەقسا یەکێکە لە گەورەترین مزگەوتەکانی جیھان و یەکێکە لەو سێ مزگەوتەی کە زۆرترین سەرنجی موسڵمانانی بۆ ڕاکێشراوە، وەک پێغەمبەر محەممەد وتی؛ ھەروەھا یەکەم مزگەوتە لە ھەردوو ھۆزەکە لە ئیسلامدا دەکەوێتە ناو شاری قودس ھەموو ئەو ناوچەیەی کە بە پەرژین دەورەدراوە و ناوی ھەموو شتێکی ناو دیواری مزگەوتی ئەلئەقسا یە کە دەکەوێتە سووچی دووری باشووری ڕۆژھەڵاتی شاری کۆن.
ئارش (گۆرانیبێژ)
ژیانی سەرەتایی
ئارش لە چاوپێکەوتنەکاندا دەریخستووە کە حەزی بە یاری تۆپی پێیە، و گۆرانییەکیشی بۆ بڵاوکردووەتەوە. ھەروەھا، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ دوتش وێڵ، ئاماژەی بەوە کرد کە لە مناڵییەوە خولیای گۆرانی وتنی ھەبووە و بە مناڵی گروپێکی مۆسیقیشیان لەگەڵ ھاوڕێکانی دروستکردووە.
مزگەوتی قودس
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:میتۆلۆژیای ئیسلامی پۆل:مزگەوتەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ئورشەلیم
ئارش (گۆرانیبێژ)
بەستەرە دەرکییەکان
پۆل:خەڵکی تاران پۆل:زیندووان پۆل:ژەنیارانی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی سویدی پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی خەڵکی سوید پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧ پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی تاران پۆل:گۆرانیبێژە کوڕەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فارسی
شارستانی تەورێز
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژهەڵات پۆل:شارستانی تەورێز پۆل:شارستانەکانی ئێران
قەڵا عەزیز بەگ
قەڵا عەزیز بەگ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باشقەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قەڵا عەزیز بەگ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام(شیعە)پێکھاتووە.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
تورکیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
تورکیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
جیانلویجی دۆناڕۆما
جیانلویجی دۆناڕۆما (لەدایکبووی ٢٥ی شوباتی ١٩٩٩) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی ئیتاڵییە و وەک گۆڵپارێز یاری بۆ یانەی پاریس سان جێرمان لە خولی فەرەنسا و هەڵبژاردەی ئیتاڵیا دەکات. بە یەکێک لە باشترین گۆڵپارێزەکانی تۆپی پێی جیهان دادەنرێت.
دۆنارۆما لە یانەی ئەی سی میلان لە ساڵی ٢٠١٥ دەستی بە ژیانی پیشەگەرانەی لە بواری تۆپی پێ كرد، بووە دووەم گەنجترین گۆڵپارێز کە تا ئێستا لە خولی ئیتالیا,لە تەمەنی ١٦ ساڵ و ٢٤٢ ڕۆژی؛ یەکسەر بچێتە ناو پێکهاتەی سەرەکی یانەکە. لە ساڵی ٢٠٢١ دۆنارۆما یارمەتی میلانی دا بۆ ئەوەی پلەی دووەم لە خولی ئیتالیا لە وەرزی ٢٠٢٠-٢٠٢١ مسۆگەر بکات و هەروەها گەیشتن بە خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا بۆ وەرزی ٢٠٢١-٢٠٢٢ دوای ٨ ساڵ دوورکەوتنەوە. هەروەها وەک باشترین گۆڵپارێزی خولی ئیتاڵیا و باشترین گۆڵپارێزی فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی مێژوو و ئاماری تۆپی پێی جیهانیی دەستنیشانکرا و هەروەها جامی یاشینیشی بەدەستهێنا. دوای شەش ساڵ لەگەڵ میلان، دۆنارۆما لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢١ بێ بەرامبەر ڕووی لە یانەی پاریس سان جێرمانی خولی فەرەنسا کرد.
لە ئاستی نێودەوڵەتیدا،لە تەمەنی ١٧ ساڵ و ٢٨ ڕۆژی بوو لە مانگی ئازاری ٢٠١٦ وەک گەنجترین یاریزانی ئیتالیا لە مێژوودا پەیوەندی بە هەڵبژاردەی ئیتالیای خوار ٢١ساڵانی کرد. دوای شەش مانگ یەکەم یاری نێودەوڵەتی خۆی ئەنجامدا و لە تەمەنی تەمەنی ١٧ ساڵ و ١٨٩ ڕۆژە، بووە بچووکترین گۆڵپارێز کە لە تیپیی یەکەمی هەڵبژاردەی نیشتیمانی ئیتالیا یاریی بکات.دۆنارۆما لە پێکهاتەی ئیتالیا بوو لە لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠ ، وە ییارمەتی هەڵبژاردەکەی دا بۆ بردنەوەی نازناوەکە و بەدەستهێنانی خەڵاتی باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکە.
نازناوەکان
ئەی سی میلان
پاریس سان جێرمان
ئیتالیا
تاکە کەسی
بی بی سی عەرەبی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بی بی سی پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە عەرەبی پۆل:کەنالە تەلەڤیزیۆنییەکان و وێستگانەی کە لە ١٩٩٤ دامەزراون پۆل:میدیای بەکۆمەڵی عەرەبی پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی زمانی عەرەبی
جیانلویجی دۆناڕۆما
بەستەری دەرەکی
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠ پۆل:یاریزانانی لیگ ١ پۆل:یاریزانانی یانەی پاریس سان جێرمان پۆل:یاریزانانی ئەی سی میلان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩
٢٠١٥ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ٢٠١٥ لە نەرویژ
جەی ئێف لاوتۆن
جۆناتان فریدریک لاوتۆن دەرھێنەر و بەرھەمھێنەر و سیناریۆ نووسوسێکی ئەمریکییە. باشترین کارەکانی لە چەند فیلمێکدایە لەوانە: ژنە جوانەکە، خانم، بلانکمان، لەژێر گەمارۆدان، لەژێر گەمارۆدان ٢: ناوچەی تاریک، تۆپگرەکە، کاردانەوەی زنجیرەیی، مردوو یان زیندوو، جاکسۆن، ھەروەھا نووسەر و دەرھێنانی کردووە بۆ فیلمی «ژنانی کانیبال لە دارستانی مەرگی ئەڤۆکادۆ».
ژیانی تایبەتی
لاوتۆن لە ڕیڤەرساید لە کالیفۆرنیا لە دایک بووە، ئەو کوڕی نووسەر و ڕۆماننووس ھاری لاوتۆن و پیانۆژەنی جۆرجی لیۆنا لاوتۆن (نێی ھونیگەر) ە. ئەو دوو ھاوسەرە لە بێرکلی لە کاتی ئامادەبوونیان لە زانکۆی کالیفۆرنیا چاویان بەیەک کەوت، دواتر گواسترانەوە بۆ ڕیڤەرساید، لەوێ ھاری وەک پەیامنێری دەزگای پرێس ئینترایتەر دامەزرا. لە منداڵیدا لاوتۆن تووشی نەخۆشی دیسلێکسیسەخت بوو، ئەمەش ژیانی قوتابخانەی قورس کرد چەندین ساڵی پڕاکێت و کاری قورسی بۆ برد، بۆ ئەوەی کۆنترۆڵی زەحمەتی فێربوونەکەی بکات. سەرەڕای بەرەنگاریی بڕیاری داوە ببێتە نووسەرێکی وەک باوکی. ھاری لاوتۆن زۆر بە تەمابوو تا ئەو ڕادەیەک کە دەکرێت ھاندەری بداتێ لۆتۆن تا ئەمڕۆ متمانەی بە باوکی داوە، کە ھەمیشە پشتگیری لێ دەکات و بۆ دایکیشی ھەوڵی زیادەی داوە، بۆ ئەوەی یارمەتی بدات بەسەر کۆسپەکانیدا زاڵ بێت. لە قۆناغی ئامادەییدا بەردەوام بوو لە نووسینی کورتە چیرۆک و شانۆ و دەق دوای ئەوەی لە ئامادەیی جۆن دەبلیوی باکوور لە ڕیڤەرساید تەواو دەبێت، بۆ خوێندنی فیلمسازی لە زانکۆی ویلایەتی کالیفۆرنیا لە لۆنگ بیچ، ناوی خۆی تۆمار کردووە، لەوێ دوو کورتە فیلمی نووسی. یەکەمیان فیلمێک بوو، کە تێیدا کاراکتەری سەرەکی قوربانییەکانی خۆی ئەکوژێ، وێنەکانیان ئەگرێت و دەیانخاتە گەلەرییە ھونەرییەکانییەوە. دووەمیان ڕێنیساس کورتە فیلمێکی ترسناک بوو کە تێیدا ڕاوکەرێکی سێکسی سادیست زاڵ دەبێت و ھەموو شەوێک قوربانییەکەی دەکوژێ، بەڵام بەیانی دواتر زیندووی دەکاتەوە تەنیا بۆ ئەوەی جارێکی تر دەست بە خول بکاتەوە. ھەردوو فیلمە کورتەکە خەڵاتیان لە خولی کۆلێژ بەدەستھێنا. لاوتۆن بەدەست دیسلێکسیاوە دەچێژێت، ADHD و داکۆکیکارێکی بەھێزە بۆ خێرخوازی لەسەر ھەردوو کەیسەکە ھەروەھا ھاندەری بێتایە، لەگەڵ ھاوڕێ نزیکەکانی بیل ماھر و پامێلا ئەندرسۆن. کێشەی ژینگەیی، مافی مرۆڤ، شێرپەنجە، ھەژاری و ٩–١١ زۆر لە دڵییەوە نزیکن. خێزاندارە لەگەڵ ڕۆژنامەوان و نووسەر و چالاکوان پۆڵا لاوتۆن.