cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شافعی
بنەمای مەزهەبی شافعی
هەموو مەزهەبێکی زانستی بنەما یان ئوسوڵی خۆی هەیە، و تاکو بنەماکان ڕوونتربن و زیاتر ڕێکەوتبەن لەسەری، دەرهێنان و ئیجتیهادەکان نزیکتر و باشتر ئەبێت، و ئاسایی مەزهەبەکان لە دوای پێشەواکان دەستیان پێکردووە و ئیجتیهاد و پایانکردنەکان لە پەیڕەوی خاوەن مەزهەبەکانەوە دەرهێنراون، و بەمەش زانستی ئوسوڵ (علم الأصول) لە مەزهەبەکاندا دروستبووە. بەڵام لە مەزهەبی ئیمامی شافعیدا؛ ئیشەکە جیاوازە، ئیمام شافعی خۆی بنەماکانی مەزهەبەکەی داناوە، و مەزهەبەکە لەسەر ئەو بنەمایانە بنیاتنراوە، و کتێبی پەیام (الرسالة)ی یەکەم کتێبە کە لەم بوارەدا نوسرا بێت، و بەمەش ئیمامی شافعی یەکەم کەسە کە کتێبێکی سەربە خۆی لەو بوارەدا نووسیوە. ئەوەی یارمەتی ئیمامی شافعی داوە لە بنیاتنانی زانستی ئوسوڵدا ئەوەبوو توانی خوێندنگە زانستیەکانی پێش خۆی وەربگرێت، ئەو خوێندکاری قوتابخانە مەکییەکان بوو و زانستەکەی وەرگرتن، پاشان ڕۆیشت بۆ مەدینە و وزانستی وەرگرت لەسەر دەستی شێخ و پێشەواکانی و زانستی پێشەوا مالک کوڕی ئەنەسی وەرگرت و ئیمامی شافعی لەگەڵیدا بوو تا کۆچی دوایی کرد، و زۆر کاریگەر بوو پێی و کاتێک ئیمام مالک کۆچی دوایی کرد شافعی لە تەمەنی ٢٥ یان٢٦ ساڵیدا بوو. پاشان کە گەیشتە بەغدا و بە دیداری محەمەد کوڕی حەسەن شیبانی گەیشت ئەمیش خوێندکاری ئەبووحەنیفە بوو و مەزهەبەکەی ئەبووحەنیفەی بڵاوئەکردەوە و لقەکانی ڕێکئەخست و کاتێک ئیمامی شافعی چاوی پێی کەوت سوور بوو لەسەر ئەوەی زانستی عێراقی لێوەربگرێت، و لە ماوەیەکی کەمدا زانستەکانی لێوەرگرت. ئیمامی شافعی لە ڕێگەی ئەم لێکۆڵینەوانەوە توانی بنەماکانی مەزهەبەکان بناسێت و توانی بە هۆی ئەو زیرەکیەی خوا پێی بەخشیبوو لەگەڵ عەقڵی تەواو و باشی تێگەیشتن و فراوانی دەرک پێکردن و زانیارییە بەرزەکان و خێرایی لەبەرکردن و ڕوونی بیرەوەری و هەروەها لەگەڵ ئەو سەرکەوتن و یارمەتیەی خوا پێی بەخشیبوو توانی ڕۆبچێت لە ئوسوڵی فیقهدا و یەکەم پەیامی دانا لەسەر داوای شێخەکەی عەبدول ڕەحمان کوڕی مەهدی، کە سەرکەوتنێکی گەورەی لە شافعیدا ئەبینییەوە.
ئوسوڵی ئیمامی شافعی
ئوسوڵ یان بنەماکانی ئیمامی شافعی پشتی پێ ئەبەستن لە دانانی مەزهەبەکەیدا ئەمانەی خوارەوە بوون؛ بنەمای یەکەم؛ کتێبی خوای گەورە و پایان کردن لێوەی و ئەمەش لەسەر زانیاری زمان و زانیاری دابەشبوونەکەی ئەوەستێت، و دابەش دەبێت بۆ؛ فەرمان و نەهی لێکراو، گشتی و تایبەت، و دیار و نادیار و ناسخ و مەنسوخ بنەمای دووەم؛ سوننەتە و مەبەست لێی هەموو ئەوانە ئەگرێتەوە کە لە پێغەمبەری ئیسلام محەمەدەوە وەرگیراون لە ووتە و هەڵسوکەوت و ڕاپۆرت. بنەمای سێیەم؛ ئیجماع (کۆبوون) بە مانای ڕێکەوتن دێت واتە زاناکان و نەتەوەی ئیسلامی ڕێکەوتوون لەسەری بنەمای چوارەم؛ ووتەی هاوەڵەکانی پێغەمبەر محەمەد. بنەمای پێنجەم؛ قیاس و ڕوانین تیایدا فراوانترە لە درەوازەکانی تری ئوسوڵ، ئەمیش پەیوەندی بە ئیجتیهادەوە هەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:سوننە پۆل:شافعی
سنووری کەمبۆدیا-تایلەند
وێنۆک|دەروازەی سنووری لە پۆیپێت سنووری کەمبۆدیا و تایلەند سنووری نێودەوڵەتی نێوان کەمبۆدیا و تایلەندە. درێژی سنوورەکە ٨١٧ کم (٥٠٨ میل)ە و لە سێ خاڵی لەگەڵ لائۆس لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە تا کەنداوی تایلەند لە باشوورەوە دەڕوات.
دەروازە سنوورییەکان
تا ساڵی ٢٠١٩ ٧ دەروازەی سنووری ھەمیشەیی و دەروازەی سنووری کاتی و ٩ خاڵی پشکنین بۆ بازرگانی سنووری و بازگەیەک بۆ گەشتیاری ھەبووە کە لە ئێستادا داخراوە.
جەلال ئیبراھیم
وێنۆک|جەلال ئیبراھیم
سەرچاوەکان
پۆل:وەرزشکارانی کورد پۆل:خەڵکی ئەستەمبوڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی تورک پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤ پۆل:مردووانی ١٩١٧ پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٩
جێسیکا بیێل
وێنۆک|بیێل لە ئاھەنگی خەڵاتەکانی ئۆسکار
جێسیکا بیێل(لەدایکبووی ٣ی ئازاری ١٩٨٢) خانمەکتەرێکی ئەمریکییە. بیێل سەرەتای کاری پیشەگەری وەک دۆبلێری دەنگی باگراوند دەست پێکرد بۆ گۆرانییەکان. دواتر لە زنجیرەی (7th Heaven) ناوی لە لیستی ئەکتەرە سەرەکییەکانی فیلمەکە بوو، ھەر بەم زنجیرەیەش ناوبانگێکی باشی پەیدا کرد. لە ساڵی ١٩٩٧، خەڵاتی باشترین ئەکتەری گەنجی وەرگرت بۆ فیلمی (Ulees Gold). ھەروەھا بیێل بەشداربووە لە چەندان فیلمی تری جۆراوجۆر وەک: The Rules of Attraction (٢٠٠٢)، The Texas Chainsaw Massacre (٢٠٠٣)، Blade: Trinity (٢٠٠٤)، Stealth (٢٠٠٥)، I Now Pronounce You Chuck and Larry (٢٠٠٧)، The A-Team (2010) and Total Recall (٢٠١٢). بیێل لە ژیانی تایبەتیدا شووی کردووە بە گۆرانیبێژی پۆپ جەستن تیمبەرلەیک لە ساڵی ٢٠١٢ ھاوسەرگیریان کرد و ئێستاش خاوەنی منداڵێکن بەناوی سیلاس.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان پۆل:خەڵکی ئەمریکایی بە ڕەچەڵەک دانیمارکی پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ھەنگاری-جولەکە
بڕیارنامەی ١٥٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٥٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سوودان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٠٨٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:سوودان لە ٢٠٠٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سوودان
کەربەلا
کەربەلا شارێکە لە عێراق کە کەوتووەتە ١٠٠ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژاوای شاری بەغدا. کەربەلا ناوەندی پارێزگای کەربەلایە. بە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٣ ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە١.٢٢٠٠٠٠کەسە.
کەربەلا بە ھۆی شەڕی کەربەلاوە ناسراوە کە لە ساڵی ٦٨٠ی زایینیدا ڕووی دا. کەربەلا لە شارە ھەرە مەزھەبی و پیرۆزەکانی شیعەکانە؛ چونکو کەربەلا شوێنی گۆڕی حوسێن کوڕی عەلی، ئیمامی سێیەمی شیعەکانە. ھەموو ساڵێک بە میلیۆنان کەس لە ئێران، عێراق، لوبنان و وڵاتە شیعەنشینەکانی تری دنیاوە سەردانی کەربەلا دەکەن بۆ تەواف و پرسەی بارەگاکانی ئەم شارە.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق پۆل:مانگیلەی بەپیت پۆل:شارەکانی عێراق پۆل:شارە پیرۆزەکان پۆل:کەربەلا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەربەلا پۆل:حوسێن کوڕی عەلی پۆل:شام
١٢٥٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
١٢٥٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئۆزبەکستان
ئۆزبەکستان یان بە فەرمی کۆماری ئۆزبەکستان وڵاتێکە لە ئاسیای ناوین. پایتەختەکەی شاری تاشکەندە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتووانی ئەم وڵاتە ٢٧,٦٠٦,٠٠٧ کەس بووە.
دانیشتوان
بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی ئۆزبەکستان ٢٩,٣٢٤,٩٢٠ کەس بووە کە دەکاتە ٠.٤٠ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٢٥.٦ ساڵە. ھەروەھا ٣٦ لە سەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.
ئایین
۸۰ % ئیسلام ( سوننە ) ، ۲۰ % بێ ئایین.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتانی چواردەور وشکی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان  پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فارسی ئاخێو پۆل:کۆمارەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩١
یانەی لیڤانتی
لیڤانتی یونیەن دیپۆرتیڤا یانەیەکی تۆپی پێی ئیسپانییە لە ڤالێنسیا.
دامەزراوی ٩ی ئەیلوولی ١٩٠٩، یانەکە لە لا لیگا یاریدەکەن، لە یاریگای سیوتات دێ ڤالێنسیا.
سەرچاوەکان
پۆل:یانەکانی لا لیگا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٩ لە ئیسپانیا پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٠٩ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئیسپانیا
یانەی وەرزشیی دھۆک
یانەی وەرزشی دهۆک یانەیەکی وەرزشی باشووری کوردستان و مەڵبەند و یاریگای یانەکە لەشاری دهۆکە و لەیانەکە کۆمەڵێ یانەی یاری جیاواز ئەنجام دەدات لەگرنگترینییان یاری تۆپی پێ و تۆپی باسکەیە ، یانەی تۆپی پێیی دهۆک لەساڵی ١٩٧٠ دامەزراوە هاوکات یانەی تۆپی پێیی دهۆک لەوەرزی ٢٠٠٩-٢٠١٠ بووەتە پاڵەوانی خولی نایابی عێراق هەروەها لەساڵی ٢٠١١ چۆتە قۆناغی هەشتی جامی یەکێتیی ئاسیا
بەستەری دەرەکی
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٠ لە عێراق پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٧٠ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی عێراق پۆل:دھۆک
١٢٥٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
پارێزگای بێرات
وێنۆک|پارێزگای بێرات پارێزگای بێرات بە فەرمی پارێزگای بێرات (بە ئەلبانی: Qarku i Beratit)، پارێزگایەکە لە ھەرێمی باشووری کۆماری ئەلبانیا. نۆیەم گەورەترینە لە ڕووی ڕووبەرەوە و نۆیەم زۆرترین ژمارەی دانیشتووان لە دوازدە پارێزگاکەدا، نزیکەی ١١٩٤٥٠ کەسی تێدایە لە ڕووبەری ١٧٩٨ کم٢ (٦٩٤ میل چوارگۆشە). ئەم پارێزگایە لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگاکانی ئێلباسان، لە ڕۆژھەڵاتەوە کۆرچە، لە باشوورەوە لەگەڵ جیرۆکاستێر و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ فیێر ھاوسنوورە. بەسەر پێنج شارەوانیدا دابەشکراوە، بێرات، دیمال، کوچۆڤی، پۆلیچان و سکراپار، کە ھەموویان بیست و پێنج یەکەی کارگێڕی لەخۆدەگرن
زنجیرەچیای کرۆکەر
زنجیرەچیای کرۆکەر (مالایی:Banjaran Crocker) زنجیرەچیایەکە لە بەشی کەناری ڕۆژاوای شاری سەباحی مالیزیایە کە کەنارەکانی ڕۆژاوا و ڕۆژھەڵاتی سەباح جیادەکاتەوە بە تێکڕای بەرزایی ١٨٠٠ مەتر بەرزترین زنجیرەی شاخە لە ویلایەتەکە لەگەڵ زنجیرەکە بە ناوی بەڕێوبەری بەریتانی لە باکووری بورنۆ، ویلیام ماوندەر کرۆکەر ناونراوە.
پارێزگای بێرات
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای بێرات
زنجیرەچیای کرۆکەر
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن پۆل:زنجیرەچیای کرۆکەر پۆل:زنجیرەچیاکانی مالیزیا
دەزگای نەھێشتنی ماددە ھۆشبەرەکان
thumb|باجی سەرەکی دەزگاکە thumb|هەندێ ماددەی سڕکەر و پارەی بازرگانی ماددە هۆشبەرەکان کە دەستبەسەر کراوە لەلایەن بریکارانی ئەم دەزگایە دەزگای نەهێشتنی ماددە هۆشبەرەکان  (بە ئینگلیزی: Drug Enforcement Administration) (ناسراو بە DEA)، دەزگایەکی یاسایی سەر بە بەشی دادە لە ئەمەریکا بۆ یاسای ماددە هۆشبەرەکان. ئەم دەزگایە تاکە دەزگایە کە بەرپرسیارەتیی ماددە هۆشبەرەکانی خراوەتە ئەستۆ. هەروەها زۆرجار لەگەڵ دەزگای هەواڵگریی ئێف بی ئای بەهەماهەنگی ئۆپەراسیۆنەکان ئەنجام دەدەن. جگە لەوەش ئەم دەزگایە ڕێی پێدراوە لە چەندان وڵاتی تر کاری لێکۆڵینەوە بکات. بەناوبانگترین کاری ئەم دەزگایە لەناوبردنی پاشای ماددە هۆشبەرەکان پابلۆ ئیسکۆبار بوو لە کۆڵۆمبیا کە لەساڵانی ٨٠ەکان %٩٠ی ماددە هۆشبەرەکانی ئەمەریکا لەلایەن ئەوەوە ڕەوانەی ئەمەریکا دەکران.
مێژووی دەزگاکە
left|thumb|دوو بریکاری دی ئی ئەی لەکاتی ڕاهێنان بۆ ئۆپەراسیۆنەکان ئەم دەزگایە لە ١ی تەمووزی ١٩٧٣ بەبڕیاری سەرۆکی ئەوکاتەی ئەمەریکا ڕیچارد نیکسن دروست کرا، و لە ٢٨ی مارسی ١٩٧٣ دەستبەکار بوو.
لەساڵی ١٩٩٩دا، دەزگاکە هەستا بە کردنەوەی مۆزەخانەی تایبەتی خۆی. هەروەها لە فێبرایەری ٢٠٠٣ هەستا بە کردنەوەی تاقیگەی دیجیتاڵی تایبەت بە ماددە هۆشبەرەکان.
ماڵپەڕەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دەزگاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:دەرمانەکان
گۆڕی بە کۆمەڵی قوبا
ڕاست|وێنۆک|260x260پیکسڵ|شوێنی گۆڕستانی گشتی گۆڕستانی قوبا شوێنێکی گشتییە کە لە ساڵی ١٩١٨ لە شارۆچکەی قوبا لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئازەربایجان دانراوە. لە کاتی دروستکردنی یاریگایەک لە نیسانی ٢٠٠٧ دۆزرایەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئازەربایجان پۆل:شوێنە مێژووییەکان پۆل:گۆڕستانەکان لە ئازەربایجان‏
ئیسخۆدنایا
ئیسخودنایا (ڕووسی:Исходная) کێوێکە لە زنجیرەچیای چوکۆتکایە. لە لایەنی کارگێرییەوە بەشێکە لە ئۆکروگی ئۆتۆنۆمی چوکۆتکا، فیدراسیۆنی ڕووسیا.
جوگرافیا
ئەم کێوە ١٧٧٥ م بەرزە. بەرزترین خاڵی کێوەکانی چوکۆتکایە، کە بەشێکە لە سیستەمی ڕۆژھەڵاتی سیبریا، زنجیرەکە بەرز دەبێتەوە لەسەر بانکی باکوور لە خولی بەرزی ڕووباری شانتالڤەرگین.
بەرزایی لووتکەکە ١٨٨٧ مەترە بەپێی ئینسایکلۆپیدیای سۆڤیەتی گەورە و بەپێی سەرچاوەکانی تر ١٨٤٣ مەتر بەرزە ھەمان کێو وەک لووتکە بەرزییەکەی دەگاتە (١٬٨٥٣ م) نیشان کراوە لە نەخشەی گواستنەوەی ئاژانسی نەخشەکێشانی بەرگری. ھەمان نەخشە لووتکەیەکی تر نیشان دەدات کە (١٬٨٤٣ متر) بەرزە، تەنیا زنجیرەیەکی کورتە بۆ ڕۆژاوا لە ھەمان ڕیگەی زنجیرەچیای شانتال.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:زنجیرەچیاکانی چوکۆتکا
١٢٥٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٥٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٥٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٠٨٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ٢٠٠٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا
١٢٥٧
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کەنداوی تایلەند
وێنۆک|شوێنی کەنداوەکە کەنداوی تایلەند کە بە کەنداوی سیام ناسراوە، دەروازەیەکی قووڵە لە باشووری ڕۆژاوای دەریای باشووری چین، کە لە نێوان کەنارەکانی باشووری ڕۆژاوای نیمچە دوورگەی ھیندۆچین و نیوەی باکووری نیمچە دوورگەی مالایدا سنووردارە. درێژییەکەی نزیکەی ٨٠٠ کم و پانییەکەی دەگاتە ٥٦٠ کم (٣٥٠ میل) و ڕووبەرەکەی ٣٢٠ ھەزار کم٢ (١٢٠ ھەزار میل چوارگۆشەیە. کەنداوەکە لە باکوور و ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژاوا بە کەناراوەکانی تایلەند (ھەر لێرەوە ناوی لێنراوە) دەورە دراوە، لە باکووری ڕۆژھەڵات بە کەمبۆدیا و ناوچەی میکۆنگ دێڵتای ڤێتنام و لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە دەکرێتەوە بۆ دەریای باشووری چین.
سەرچاوەکان
پۆل:کەنداوی تایلەند پۆل:کەنداوەکانی ڤێتنام پۆل:سنووری کەمبۆدیا-ڤێتنام پۆل:سنووری کەمبۆدیا-تایلەند پۆل:کەنداوەکانی ئۆقیانووسی ئارام
یانەی مەلەگا
مەلەگا (بە ئیسپانی: Málaga Club de Fútbol) یانەی تۆپی پێی شاری مەلەگای وڵاتی ئیسپانیایە. ئەم یانەیە لە ساڵی ١٩٤٨ دامەزراوە و ئێستا لە خولی لالیگای ئیسپانیایە یاری دەکا.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی - نووسراوەی 16:03, 16 July 2011
پۆل:یانەکانی لا لیگا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٤ لە ئیسپانیا پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٠٤ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:وەرزشی ئەندەلووسیا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٨ لە ئیسپانیا پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٤٨
دیلی
دیلی (Dili) پایتەختی وڵاتی تیمۆری ڕۆژھەڵاتە.
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تیمۆری ڕۆژھەڵات پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٥٢٠ پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا پۆل:دیلی
قوبرس لە ئۆڵۆمپیاد
قوبرس لە ساڵی ١٩٨٠ بۆ یەکەمجار بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد کرد، لەو کاتەوە بەشداری سەرجەم یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە. ھەر ھەمان ساڵیش بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە کردووە، قوبرس تەنھا خاوەنی یەک مەدالیای ئۆڵۆمپیادە ئەویش لە ڕێگای پاڤلۆس کۆنتیدێس وەرزشوانی کەشتی چاڕۆکەدار کاتێک لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ توانی مەدالیای زیو بەدەستبھێنێت.
سەرچاوەکان
پۆل:قوبرس لە ئۆڵۆمپیاد
بڕیارنامەی ١٥٧٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٥٧٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ھایتی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٠٩٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:ھایتی لە ٢٠٠٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھایتی
یانەی ڕیال مایۆرکا
ڕیال مایۆرکا (بە ئیسپانی:Real Club Deportivo Mallorca) یانەی تۆپی پێی شاری پالما، لە دوورگەکانی بالیار وڵاتی ئیسپانیایە. ئەم یانەیە لە ساڵی ١٩١٦دامەزراوە و ئێستا لە خولی لالیگای ئیسپانیایە یاری دەکا.
سەرچاوەکان
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩١٦ لە ئیسپانیا پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩١٦ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:یانەکانی لا لیگا پۆل:ڕێکخراوەکان بە پشتگیری پاشاییەتی بنکەیان دەکەوێتە ئیسپانیا
ڕێبازی کلاسیزم
ڕێبازی کلاسیزم
یەکێکە لە دیارترین ڕێبازە ئەدەبیەکان، لە سەدەی ١٦دا لە ئیتالیا سەری ھەلداو لە سەدەی ١٧دا لە فەرەنسا پەرەی سەند. ھۆکاری دروستبوونی دەگەرێتەوە بۆ شۆرشی فەرەنسا لە مەیدانی ئەدەب و ھونەردا. ئەدەبیاتی ڕیالیزم لەسەر بنەمای زیندووکردنەوە و لاسای کردنەوەی ئەدەبیاتی کۆنی یۆنانی و ڕۆمانی دروست بووە، ھاوکات چەرخی ڕێسناسیش ھۆکارێکی بەھێز بووە بۆ گەشەپێدان و بلاوبونەوە و زاڵ بوونی ئەدەبەکە. بە گشتی کاری لەسەر زیندووکردنەوەی شاکارەکانی (ئەفلاطون و ئەرستۆ و ھۆراس و سۆفۆکلیس و ئەرستۆڤانی یۆنانی) دەکرد کە ماوەیەکی زۆر لەلایەن کلێساوە قەدەغە کرابوون بە بیانووی ئەوەی دژ بە مەسیحییەتە.
مێژووی بەکارھێنانی ئەم وشەیە
یەکەم کەس کە زاراوەی کلاسی بەکارھێناوە نووسەرێکی ڕۆمانی بووە بە ناوی (ئولوس جیلوس) لە سەدەی دووەمی زایینی بۆ جیاکردنەوەی ئەدەب.
پرەنسیپەکانی ڕێبازی کلاسیزم
١- لاسای ئەدەبیاتی کۆن دەکاتەوە: چەشە لە ئەدەبیاتی یۆنانی و لاتینی وەردەگرێت ئەمەش بۆ ئەوە دەگەرێتەوە کو نووسەرانی سەدەی ١٧ھەم ھەمیشە چاویان لەوە بووە کە جۆرە ئەدەبێکی وا بھێنە کایەوە کە لە بەھێزیدا شان بات لە شانی ئەدەبیاتی کۆن.
٢- ئەم جۆرە ئەدەبە زادەی ئەقڵە: کلاسیزم ھەمیشە ھەولی گەیشتن بە ڕاستییە گشتییەکان دەدات، لە بەر ئەم ھۆیەش بەشی زۆری کلاسیزم لە ئەدەبدا بەرھەمی شانۆگەری بووە.
٣- گرنگیدان بە زمان: ئەدەبیاتی کلاسیزم ڕێزێکی زۆر لە بنەما و بنچینەکانی زمان دەگرێت. کلاسیزم ھەمیشە چاو دەبرێتە جوانی و ڕەسەنایەتی زمانەکە.
٤- ڕون و ئاشکرای لە دەربرێن: یەکێک لە گرنگترین بنەمای ئەدەبیاتی کلاسیزم ڕونی و ئاشکرایییە، لەم بارەیەوە ڕەخنەگری فەرەنسی (بوالۆ) باوەری وایە ھەر شتێک بە ڕوونی ھەستی پێبکرێت دەکرێت بە ڕونیش دەرببرێت. کلاسیزمەکان بروایان وایە ھەر نارونییەک لە ئەدەبدا دەگەرێتەوە بۆ نارونی لە بیر و ئەقلی نووسەرەکە دەسەلات نەشکاندنی بەسەر بابەتەکەدا.
٦- خۆ بەکەم زانین: کلاسیزمەکان دەبێت خۆیان بە کەم بزانن لە چاو ئەدیبەکانی پێش خۆیان.
٧- فێربوون لە ئەدبێکی کۆن: داواکردن لە شاعیران و ئادیبانی پێش خۆیان بۆ فێربوونی دەستوورەکانی کۆن (یۆنانی و ڕۆمانی).
٨- دەرنەبرینی ھەستی تاکەکەسی: نووسەر نەبێت ھەستی خۆی زال کات بەسەر بابەتەکەیا بەلکو گۆزارشت لەو بیر و ڕایە بکات کە لە کۆمەلدا بەسەندە.
٩- گرینگیدان بە پاکی و بێگەردی بابەتەکە: واتا ئەگەر نووسەر بابەتەکەی کۆمیدی بێت دەبێت ھەتا کۆتای ھەر لەسەر کۆمیدیا بروات وەگەر بابەتەکە ترژیدیا بوو دەبێت تا کۆتایی بابەتەکە تراژیدی بێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
شۆڕشی سپی
210px|وێنۆک|محەممەدرەزا شا پەھلەوی شۆڕشی شا و گەل دەست پێدەکات. شۆڕشی سپی یان شۆڕشی شا و گەل ناوی زنجیرەیەک گۆڕانکاریی ئابووری و کۆمەڵایەتییە کە نۆزدە بنەمای تێدایە کە لە سەردەمی محەممەدڕەزا شای پەھلەوی و بەھاوکاری عەلی ئەمینی سەرۆک وەزیرانی ئەوکات لە ئێراندا بەدیھات، ئەسەدوڵڵا عەلەم و حەسەن عەلی مەنسوور و ئەمیرعەباس ھوەیدا. لە قۆناغی یەکەمی شۆڕشی سپیدا پێشنیارێک ھەبوو کە لە شەش بنەما پێکھاتبوو کە محەممەد ڕەزا شا لە کۆنگرەی نەتەوەیی جووتیاران لە تاران لە ٢١ی ڕێبەندانی ١٣٤١دا پێشکەشی جووتیاران و خەڵکی کرد. دوای ئەوە، لە ٦ی شوباتی ١٣٤١دا، خەڵکی گشتیش لە ڕیفراندۆمێکی سەرتاسەریدا دەنگیان بە چاکسازییەکان دا. شا ئەم چاکسازییانە بە شۆڕشی سپی ناوبرد، چونکە شۆڕشێکی ئاشتیخوازانە و بێ خوێن بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:شۆڕشی ئیسلامیی ئێران پۆل:شۆڕشەکان پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئێران پۆل:ئێران لە دەیەی ١٩٦٠
١٢٥٨
ڕووداوەکان
١ـ دەستپێکردنی شاڵاوی دووەمی داگیرکاری مەغۆل بەرەو جیهانی ئیسلامی و خۆرئاوا و باشووری خۆرئاوای ئاسیا. ٢ـ لەناوچوونی پایتەختی زانستیی جیهان کە شاری بەغداد بوو پایتەختی دەوڵەتی عەبباسی لەسەردەستی مەغۆلەکان.
لەدایکبوونەکان
لەدایکبوونی عوسمانی کوڕی ئەرتوغوڕوڵی دامەزرێنەری دەوڵەتی عوسمانی لەساڵی ١٢٩٩ زایینی
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کێوی کینابالو
کێوی کینابالو (مەلایی:Gunung Kinabalu) بەرزترین کێوە لە بورنئۆ، ئەنجڵەگۆی مالایی و مالیزیا. بە بەرزی ٤٠٩٥ مەتر ئەمە سێیەم بەرزترین لوتکەی دوورگەیی سەر زەویە، هەروەها ٢٠ەمین کێوی دیاری جیهانە بە بەرزی تۆپۆگرافی. کێوەکە دەکەوێتە ناوچەی ڕاناو، بەشی کەناری ڕۆژئاوا لە شاری سەباحی مالیزیا وەک پارکی کینابالو پارێزراوە، کە شوێنێکی کەلەپووری جیهانییە.
لە ساڵی ١٩٩٧ ڕاپرسییەکی دووبارە بە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای سەتەلایت لوتکەی خۆی دامەزراند (ناسراو بە لوتکەی لۆو) بەرزیەکەی ٤٠٩٥ مەترە لە سەرووی ئاستی دەریاوە.
کێوکە و دەوروبەری لە گرنگترین شوێنەکانی زیندەوەرزانی جیهانن، کە لەنێوان ٥٠٠٠ تا ٦٠٠٠ جۆری ڕووەک و ٣٢٦ جۆر باڵندە و زیاتر لە ١٠٠ جۆری ئاژەڵی لێ دەستنیشانکراون لەنێو ئەم کۆکراوە دەوڵەمەندەی ئاژەڵی کێویدا جۆرە بەناوبانگەکانن وەک ڕووەکی ڕافلسیای گەورە و ئۆرانگوتان ماونت کینابالو بەپێی باری کەلەپووری جیهانی یۆنسکۆ.
لوتکەی لۆو دەکرێت لەلایەن کەسێکەوە سەربکەوێت کە باری جەستەیی باشی هەبێت و هیچ پێویست بە کەلوپەلی شاخەوانی ناکات لە هیچ خاڵێکدا لەسەر ڕێگا سەرەکیەکە، بەڵام دەبێت شاخەوانان بە رێنماییە باوەڕپێکراوەکان لە هەموو کاتەکاندا گەشت بکەن بە هۆی رێنمایی پارکی نەتەوەییەوە هاوئاهەنگ بن و تووشی نەخۆشی لەناکاو نەبن بەهۆی ژینگەکەی.
سەرچاوەکان
پۆل:بەرزرترین شوێنی وڵاتەکان پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن پۆل:زنجیرەچیای کرۆکەر پۆل:کێوی کینابالو پۆل:چوار ھەزارییەکانی ئاسیا پۆل:کێوە پیرۆزەکان
تیمۆری ڕۆژھەڵات
کۆماری دیموکراتیکی تیمۆری ڕۆژھەڵات وڵاتێکی بچووکە لە کیشوەری ئاسیا و دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا .پایتەختەکەی شاری دیلییە.
دانیشتووان
بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی تیمۆری ڕۆژھەڵات ١,١٥٢,٤٣٩ کەس بووە کە دەکاتە ٠.٠٢ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ١٦.٧ ساڵە. ھەروەھا ٢٩ لەسەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان پۆل:وڵاتانی لە حاڵی گەشەکردن پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پۆل:کۆمارەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠٠٢ پۆل:تیمۆری ڕۆژھەڵات پۆل:دوورگە بچووکە گەشەکردووەکان پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٥
بڕیارنامەی ١٥٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٥٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی بوروندی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬٠٩٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
دەوار
دەوار ھەندێک جار بە خێزانی ئەسپەکان ناسراون. لە گیانلەبەرە شیردەرەکانە، لە ھەموو جۆرەکانی ئەسپ و کەر و ئێستر و کەرەکانی کێوی پێکدێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ئاژەڵەکان پۆل:ئەسپەکان پۆل:کەرەکان
١٢٥٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٥٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٥٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٥٬١٠١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٤ پۆل:ئیسرائیل لە ٢٠٠٤ پۆل:سووریا لە ٢٠٠٤ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا
کۆماری چیک لە ئۆڵۆمپیاد
کۆماری چیک بۆ یەکەمجار وەک نەتەوەیەکی سەربەخۆ لە ساڵی ١٩٩٤ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاددا کردووە، ئەویش کاتێک بەشداری ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٩٤ کرد. ھەروەھا ساڵی ١٩٩٦ بۆ یەکەمجار بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کرد، وەرزشوانانی چیک پێش ھەڵوەشاندنەوەی چێکۆسلۆڤاکیا لە ساڵی ١٩٩٣، پێش ھەڵوەشانەوەی چێکۆسلۆڤاکیا ساڵانی ١٩٢٠ تا ١٩٩٢ وەک چیکۆسلۆڤاکیا بەشداریان کردووە و لە ساڵی ١٩٠٠ تا ١٩١٢ وەک بۆھێمی بەشدارییان لە ئۆڵۆمپیاد کردووە. وەرزشوانانی کۆماری چیک لە یارییەکانی ھاوینەدا بە گشتی ٦٧ و لە یارییەکانی زستاندا ٣٣ مەدالیای بەدەستھێناوە، کە زۆربەیان لە یارییەکانی خلیسکێنەی سەر بەفر و خلیسکێنەی خێرا و لە کۆتاییدا یاری ھۆکی سەھۆڵی بەناوبانگن. لێژنەی ئۆڵۆمپیادی کۆماری چیک لە ساڵی ١٨٩٩ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٩٣ لەلایەن لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتییەوە بەم ناوەی ئێستا بەفەرمی ناسێنرا.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرزشی کۆماری چیک پۆل:کۆماری چیک لە ئۆڵۆمپیاد
جۆرج ئەلراسی
جۆرج خەلیل ئەلراسی(لەدایکبووی ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٩٨٠ -مردووی ٢٧ی ئابی ٢٠٢٢) گۆرانیبێژێکی لوبنانییە لە گوندی شێخ تەبا لە شاری عەککار لەدایکبووە، لە باوکێکی لوبنانی و دایکێکی سوری، خەڵکی شاری مەرمەریتایە، برای خانمەکتەرە نادین ئەلراسیە و ساندرین ئەلراسی ھاوسەرگیری لەگەڵ خانمە مۆدێلێکی بەڕازیلی کرد کە بە ڕەچەڵەک لوبنانی بوو بە ناوی جۆیل حاتم منداڵێکیان بوو بە ناوی «جۆ» دواتر جیابوونەوەیان ڕاگەیاند.
لەدایکبوون و ژیانی
جۆرج ئەلراسی لە بنەماڵەیەکی ھونەریدا لەدایکبووە، باوکی کە ھەمیشە ھانی دەدا، ژەنیاری عود بوو، دایکی ھەمان ھاندان و پاڵپشتی ھەبوو، وای لێکردبوو بتوانێت بەدواداچوون بۆ توانا دەنگی و ھونەرییەکانی بکات. یەکەم گرێبەست کە جۆرج ئەلراسی خەرجی کرد لە تەمەنی شازدە ساڵیدا بوو لەگەڵ یانەی «ئۆبسیۆن» بۆ ئەنجامدانی کۆنسێرتێکی ھونەری، بەو پێیەی دەرفەتی سەرەکی بوو بۆ ئەوەی خەڵکی بیناسێت.
سەرەتای زۆر سەخت بوو، گەشتە ڕاستەقینەکەی بە ھونەر لە ماڵی زەردەوە دەستی پێکرد، لەوێ لەلایەن ئاوازدانەری گەورە محەممەد جەمال ئەنبەر پەروەردە کرا، گۆرانییەکەی «لێم مەپرسە چۆن ئیرەیی دەبەم» سەرکەوتنی گەورەی بەدەستھێنا لەسەر ئاستی عەرەبی، و کۆمپانیای ماڵی زەرد یەکەم ئەلبوومی خۆی بەرھەمھێنا بە بوودجەی شێخ ئەحمەدی کوڕی نەشئەت ئەلعەنان.
جۆرج ئەلڕەسی لەنێو یانەکانی لوبنان لە نێوان «لا فۆرتینا» و «ئەلئیتلال» و چەندین شوێنی گەشتیاری «شانۆی سفرە» و فێستیڤاڵی یاسمین ناوبانگی دەرکرد، ئەمە جگە لەوەی بەشداری لە کۆنسێرتەکاندا کرد کە لە چەند ھۆتێلێکدا ڕێکخرابوو. جۆرج ئەلراسی لە ساڵی ١٩٩٥ چاوی بە ئاوازدانەری بەناوبانگ سەمیر قیبتی کەوت، تواناکانی جۆرج قەناعەتی بە سەمیر کرد کە ببێتە بەرھەمھێنەری خۆی، یەکەم بەرھەمی ئەم ھاوکارییە گۆرانی "کێ خۆشەویستەکەم کێ" بوو، دوای ئەوە ڕاھێنانی لەسەر دەستی مۆسیقاژەنی گەورە شاکر ئەلموجی کرد، لەوێ توانی بە ھاوکاری لەگەڵیدا ئەلبوومی "چیرۆک" بڵاوبکاتەوە زۆربەی گۆرانییەکانی پێش ئەو ئاوازیان بۆ دانراوە.
جۆرج ئەلراسی بۆ ھەوادارانی دەرکەوت، لەگەڵ سەباح گۆرانی وت، لە مانگی ئابدا لە فێستیڤاڵی میروبە.
جۆرج ئەلراسی دوای گرێبەستەکەی لەگەڵ یانەی «کارت بلانچ» بۆ ماوەیەکی بێسنوور لە ھۆتێل و یانە لوکسەکاندا ناسرابوو. ھەروەھا بۆ ئەو سەمیر قوپتی دووەم گۆرانی بۆ بەرھەمھێنا «کێ غەدری لە خۆشەویستی کردووە» بەرھەم ھێنا کە سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەستھێنا. جۆرج توانی گرێبەست لەگەڵ ئیمی عەرەبی بکات بۆ لقی دووەمی لە لوبنان بۆ ئەوەی ڕێڕەوی ھونەری خۆی پەیڕەو بکات.
مردن
بەیانی ڕۆژی شەممە ٢٧ی ئابی ٢٠٢٢ لەسەر ڕێگای مەسنە لە ناوچەی بێقەع لە ڕۆژھەڵاتی لوبنان، لەسەر سنووری سووریا، تووشی ڕووداوێکی ھاتوچۆی بووە کە بەھۆیەوە کۆچی دوایی کرد
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠ پۆل:مردووانی ٢٠٢٢ پۆل:کوڕە گۆرانیبێژە لوبنانییەکانی سەدەی ٢١ەم
١٢٦٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
یانەی ئۆساسونا
ئۆساسۆنا (بە ئیسپانیایی:Club Atlético Osasuna) یانەی تۆپی پێی شاری پامپلۆنای وڵاتی ئیسپانیایە. ئەم یانەیە لە ساڵی ١٩٢٠ دامەزراوە و ئێستا لە خولی لالیگای ئیسپانیایە یاری دەکا.
سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیسی - نووسراوەی 15:03, 16 July 2011
پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٢٠ پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٢٠ لە ئیسپانیا پۆل:یانەکانی لا لیگا
نۆردی موکێلی
نۆردی موکێلی مولەر (لەدایکبووی ١ی تشرینی دووەمی ١٩٩٧) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری فەڕەنسییە کە وەک بەرگریکار یاری دەکات بۆ یانەی پاریس سانت-جێرمان و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا. بە شێوەی سەرەکی لە لای ڕاستی بەرگری یاری دەکات، ھەروەھا دەتوانێت وەک بەرگریکاری ناوەند یاری بکات.
ژیانی سەرەتایی
موکێلی لە شاری مۆنتریڵی فەڕەنسا لە خێزانێکی بە ڕەچەڵەک کۆنگۆی لەدایکبووە.
لاڤال
موکێلی کاروانی پیشەگەری خۆی دەست پێکرد لە لاڤال، کە لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا بوو بە بەشێک لە پێکھاتی یەکەم. لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا لە خولی پلە دووی فەڕەنسا (لیگ ٢) کە بەرامبەر بوون ١–١ لە دژی یانەی ئۆکسێر. موکێلی سەرنجی زۆر یانەی ڕاکێشا لەکاتی یاریکردن بۆ لاڤال و لە کۆتاییدا گواسترایەوە بۆ مۆنبیلییە بە بڕی ١٫٣٥ ملیۆن یۆرۆ.
مۆنبیلییە
موکێلی لە کانوونی دووەمی ٢٠١٧ گواسترایەوە بۆ مۆنبیلییە. لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا بۆ یانەکە لە خولی پلە یەکی فەڕەنسا (لیگ ١) کە بە دۆڕاندن کۆتایی ھات بە ئەنجامی ٢–٠ لە بەرامبەر میتز.
لایپزیگ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Nordi_Mukiele_2021.jpg/220px-Nordi_Mukiele_2021.jpg|وێنۆک|موکێلی لە کاتی یاریکردن بۆ لایپزیگ لە ٢٠٢١ لە ساڵی ٢٠١٨، موکێلی گرێبەستێکی پێنج ساڵەی لەگەڵ یانەی لایپزیگ واژوو کرد لە خولی بۆندسلیگای ئەڵمانی. بڕی گواستنەوەکە کە درا بە مۆنبیلییە ١٦ ملیۆن یۆرۆ بوو. لە ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٨ یەکەمین یاری خۆی بۆ یانەکە ئەنجامدا، لە پاڵاوتنەکانی خولی ئەورووپا بەرامبەر ھایکن کە بە بردنەوەی ٤–٠ کۆتایی ھات. یەکەم دەرکەوتنی موکێلی لە لیگادا لە ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨دا بوو لەگەڵ فۆرتونا دوسڵدۆرف. لە ١٨ی ئایاری ٢٠١٩، یەکەم گۆڵی تۆمارکرد بۆ یانەی لایپزیگ کە لە خولدا کە یارییەکەیان دۆڕاند ٢–٠ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان لە بەرامبەر یانەی ڤێردەربریمەن.
لە ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠، موکێلی یەکەم گۆڵی خۆی لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا تۆمارکرد لە بردنەوەیان ٤–٣ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان لە بەرامبەر یانەی ئیستەنبوڵ باخچەشەھیر. لە وەرزی ٢٠٢١–٢٢ لەگەڵ یانەی لایپزیگ، بەشدار بوو لە یاری کۆتایی جامی ئەڵمانیا کە بە بردنەوە لەسەر فرایبۆرگ کۆتایی ھات، ئەمەش بوو بە یەکەم نازناوی کاروانی وەرزشی یاریزانەکە.
پاریس سان-جێرمان
لە ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٢، موکێلی بۆ ماوەی پێنج ساڵ گرێبەستی لەگەڵ پاریس سان-جێرمان واژوو کرد تا ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٧. تێچووی گواستنەوە کە درا بە لایپزیگ ١٠ ملیۆن یۆرۆ بوو، لەگەڵ ئەگەری ٦ ملیۆن یۆرۆی تر وەک بۆنس لە داھاتوودا.
خەڵاتەکان
لایپزیگ
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی پۆل:یاریزانانی یانەی پاریس سان جێرمان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧
زەریاب
وێنۆک|زۆراب و زێڕین لە سەدەی سێزدەھەمەوە وێنۆک|بیرە‌وری زە‌ریاب لە کۆردوبا (ئیسپانیا)
ژیان
زەریاب سێزدەسەدە بەر لە ئێستا و لە دەورووبەری ساڵانی ٧٨٩ی زایینی لە موسڵ لەدایک بووە، ھەر لە مناڵییەوە بەھرەکانی دەنگ خۆشی تێدا بەدەر دەکەون، بۆیە دەچێتە خوێندگای مۆسیقا لە موسڵ کە ئیسحاق موسڵی سەرپەرشتی دەکرد، ھەر زوو ئیسحاق موسڵی ھەست بە لێھاتووی زەریاب دەکات بۆیە جیاواز لە قوتابییەکانی تر لەوی دەڕوانی و گرینگی زیاتری پێدەدا.
خانمە دکتۆری ئەڵمانی (زیگرید ھونکە) دەنووسێت: "'کوڕە گەنجێکی کورد بەناوی زەریاب قوتابی بوو لە خوێندنگای مامۆستا ئیسحاقی کوڕی ئیبراھیمی موسڵی، ئەو توانایەکی زۆر بەرزی ھەبوو لە زانستەکانی مۆسیقادا. '"ھەر چەندە ئیسحاق موسڵی لەوە دەترسا کە زەریاب کاریگەری لەسەر ناوبانگی ئەو دروستبکات بەڵام ئەو وای بیر دەکردەوە کە زەریاب تەنھا ئاواز و گۆرانییەکانی ئەو دوبارە ئەکاتەوە، بۆیە وای دەزانی کە ئەم جۆرە ھونەرمەندە تازە پێگەیشتووە گەر ناوبانگیش دەربکات ھیچ مەترسییەکی نییە لەسەر ناوبانگی خۆی، لای وابوو کە ناوبانگی ئەو زیاتر دەبێتە ھۆی دەرکردنی ناوبانگی خۆی و پاڵپشتێک بۆ خوێنگاکەی.
ھاڕونەڕەشید داوا لە ئیسحاق دەکات کە گۆرانیبێژێکی نوێیان بۆ بنێرێ کە تا دەکات گوێی لە دەنگی وا نەبووبێت، ئەمیش باسی زەریابی بۆ دەکات و بۆی دەنووسێ:
"لە ماڵی خۆما خوێندکارێم ھەیە پێی دەڵێن زەریاب، کە دەنگ و سەدایەکی خۆشی ھەیە، ئەمە ھەڵبژاردی منە بۆ تۆ "
ھاڕونە ڕەشید ئەمەی زۆر پێ خۆش دەبێت چونکە لە گۆرانیبێژە کۆنەکانی بێزار ببو، بۆیە داوای لە ئیسحاق کرد کە بۆیی بێنێ.
کە ئیسحاق و زەریاب گەیشتنە کۆشکی خەلیفە، زەریاب لەبەردەم ھاڕونە ڕەشیدا دەستی کرد بە خوێندنەوەی شعر و پیاھەڵدان و گۆرانی وتن، ھاڕونە ڕەشید زۆر لای خۆش دەبێت، ڕوو دەکاتە ئیسحاق و پێی دەڵێت:
کە زەریاب کۆشکی بەجێھێشت کەوتە خەیاڵ و بیرکردنەوە بەوەی کە خەریکە جیھان ڕووی تێدەکات ئەستێرەی بەختی وا خەریکە دەگەشتێتەوە، بەڵام ئەو خەیاڵە جوانەی زۆری نەخایاند و بوو بە مایەی دەرد و بەڵا بۆی.
ئیسحاق ئەوەی لێی دەترسا خەریک بوو ڕوویدەدا، ھێدی ھێدی زەریاب ناوبانگی زیاتر دەبوو ئەمەش کاریگەری کردبووە سەر ناوبانگی خۆی.
بۆیە ھەر زوو وتە خۆش و ھاندەرەکانی ئیسحاق بوون بە خەنجەر و ئەیخستنە دڵی زەریابەوە، کاتێک لێک جیابوونەوە ئیسحاق بە زەریابی وت:
کاتێک زەریاب گوێی لەو وتانەی ئیسحاق بوو ھەر زوو درکی بە مەترسی کرد لەسەر ژیانی، بەناچاری بە پێشنیارەکانی ئیسحاق ڕازی بوو،
زەریاب بە یەکجاری ماڵاوایی لە وڵات و نیشتیمانەکەی لە ھاوڕێ و خوشەوستەکانی کرد و لە یەکێک لە شەوە جوانەکانی بەغدا لەگەڵ خێزانەکەی وڵاتی بە جێھێشت و بەرەو ڕۆژئاوای جیھانی ئیسلامی کۆچی کرد تا لە کۆتاییدا لە ئەندەلوس (ئێسپانیای ئێستا) شاری قورتوبە خۆی بینییەوە، لەوێ لەلایەن خەڵک و تەنانەت خەلیفەشەوە پێشوازییەکی باشی لێکرا و ھەر زوو و پلە و پایەی بەرز کرایەوە.
ڕاستە زەریاب ئەستێرەی بەختی لە بەغدا کوژایەوە، بەڵام لە قورتوبە بەرە بەرە دەدروشایەوە،
کتێبی ١٠٠١ داھێنان لە کەلەپووری موسڵمانان دەنووسێت: "'زەریاب لە کاتێکی گونجاودا گەیشتە ئەندەلووس، چونکە ئەو ماوەیە خەلیفە بەخشندەیی و سەخاوەتێکی زۆری ھەبوو بۆ ھونەر، و ھونەرەکانی زەریاب لەوێ دراوشایەوە و ئەویش دانی پێدا نا، زەریاب بوو بە گۆرانیبێژی وڵات و موچەیەکی بە بڕی ٢٠٠ دینای زێڕی مانگانەی بۆ بڕایەوە لەگەڵ چەندین خەڵات و بەخششی تر.'"
کار و چاڵاکییەکانی لە ئەندەلوس (ئیسپانیا)
پشتیوانی و ھاندانی خەڵک و خەلیفەس بووە ھۆی ئەوەی کە زەریاب پەرە بەدات بە لێھاتووی و داھێنانەکانی، ھەر بۆیە لە قورتوبە یەکەمین پەیمانگای ھونەری دامەزراند کە لە جیھاندا بە یەکەمین پەیمانگای ھونەری دادەنرێت، وانەی ھامۆنی مۆسیقای دەوتەوە و مۆسیقای دەنووسی، لەوێ بۆ یەکەمین جار ئامێری عودی ناساند بە ئەوڕوپا و سیمی پێنجەمیشی بۆ زیاد کرد و ژانەری تەختەیی گۆڕی بۆ ژانەرێک کە لە پەڕی باڵی ھەڵۆ بوو، و ھەموو بیردۆزەکانی مۆسیقای دووبارە ڕێکخستەوە و چەند پێوەرێکی ھارمۆنی و کێشی سەربەستی دانا بەمەش ڕێگایەکی نوێی دۆزییەوە بۆ دەربڕینی ئاوازی ئۆرکسترایی،
مێژوونووسی مۆسیقی ئیتاڵی جولیان ڕیبێرا لەبارەی پەیمانگاکەی زەریابەوە دەڵێت:
"'پێکھاتەی گۆرانییەکان و چەندین ئاواز بۆ یەکەمین جار لە پەیمانگای مۆسیقای قورتوبە گەشەی کردو و پەرەی سەند.'"کێتێبی ١٠٠١ داھێنان لە کەلەپوری موسڵمانان دەنووسێت:"'زەریاب نرخێکی نە خەملێنراوی بەخشی بە ھونەرەکەی ئەم ئەرزش و بەھا بێ وێنەیە بە درێژایی ھەزار ساڵ دواتر بەردەوام مایەوە تا خەڵکی لە سەرەنسەری جیھاندا چێژ وەربگرن لە شێوازە جیاواز و جۆرا و جۆرەکانی مۆسیقای ئەو سەردەمە."
مامۆستای ڕەوشت
کاتێک زەریاب بینی خەڵکی ئیسپانیا و ڕۆژاوا لە چاو ڕۆژھەڵات لەڕووی ڕەوشتی ھەڵسوکەتکردن و جل و بەرگ لە ئاستێکی نزمدان ھەوڵی فێرکردنی خەڵکەکەی دا، کە خەڵکەکەش ئەویان بە پێشەنگ و پێشەوای خۆیان دەزانی بە گوێیان بۆ دەگرت و لاسایان دەکردەوە.
کتێبی ١٠٠١ داھێنانی موسڵمانان دەنووسێت: "'دەکرێت سوپاسی پیاوێکی سەدەی نۆیەمی زایینی بکەین بەناوی زەریاب، کە بیرۆکەی سێ ژەم خواردنی بە ئەوڕوپا ناساند، کاتێک گەیشتە ئەندەلوس (ئیسپانیا) دابونەریتەکانی تایبەت بە خواردن بەشێوەکی گشتی گۆڕانی بەسەرداھات، وتی: دەبێت ژەمی خواردن بە شۆربا دەست پێ بکات و بە دواییدا خواردنی سەرەکی بێت کە گۆشتی ماسی یان گۆشتی سوور یان گۆشتی باڵندەی تێدابێت و بە جۆرێک لە میوە یان جەرەزات کۆتایی پێ بھێنرێت.'"جەیسۆن وێبسەر لە گفتوگۆیەکدا لەگەڵ کەناڵی بی بی سی لە بەرنامەی مێژوویەکی ئیسلامیانەی ئەوڕوپا لە بارەی زەریابەوە دەڵێت:"'زەریاب ھەموو شێوازەکانی پۆشاک و خۆڕازاندنەوەی لەگەڵ خۆیدا ھێنا، بەغدای ئەوکات نیۆڕک و پاریسی ئێستا بوو، ئەو مەعجوونی ددان و بۆنبەری جەستە و شێوازی قژی کورتی لەگەڵ خۆیدا ھێنا بۆ قورتوبە، ئەوە ڕاستییەکەیە کە لەو سەردەمەدا لەشاری قورتوبەدا کۆڵانەکانی چرای ڕووناکەرەوەیان تێدا بوو و زێرابی ئاو و پاشەڕۆ ھەبوو وەھەروەھا جۆگەلەی ئاوی پاک بۆ ماڵان دەچوو، بەغداد لە عێڕاق گەورەترین ناوەندی ھزری و فەرھەنگی بوو لە جیھانی ئیسلامیدا، زەریاب لەوێوە شێوازی نوێی ڕازاندنەوە و ئامادەکردنی مێزی نانخواردن و دیزاینی نوێی جل و بەرگی پیاوانە و تەنانەت یاری شەتڕەنج و پۆلۆی لەگەڵ خۆیدا ھێنا بۆ قورتوبە، ئەو ناوبانگی دەرکردبوو بە پیاوێکی سەلیقە جوان کە بەردەوام باشترین بژاردەی ھەیە ناوی دەرکردبوو بە شیک پۆشی و ڕازاوەیی بە دیزاینە دانسقە جوانەکانی دەرباری خەلیفەی دەڕازاندەوە لە ھەمان کاتدا خەڵکی قورتوبەش لاسایی لە شێوازی قژبڕینی کورتی ئەو دەکردەوە و چێژیان وەردەگرت لەو کەلووپەلە پێستیانەی کە لەگەڵ خۆیدا ھێنای بۆ ئیسپانیا.'"ھەزار و دووسەد ساڵ پاش زەریاب مێژوونووسی فەڕەنسی ھێنری تێرەیس دەڵێت:"'زەریاب شێوازی جل و بەرگی زستانە و ھاوینەی ناساند و بە وردی ئەو ڕۆژانەشی دیاری کرد کە دەبێت چ جۆرە جل و بەرگێک بپۆشرێت، ھەروەھا پۆشاکی نیو وەرزەشی زیاد کرد کە گونجاو بوو بۆ ماوەی نێوان دوو وەرزی جیاواز، و پۆشاک و بەرگی جوان و سەرەنجڕاکێشی ڕۆژھەڵاتی لەگەڵ خۆیدا ھێنا بۆ ئیسپانیا، لە ژێر کاریگەری ئەودا پشەسازی جل و بەرگ سەریھەڵدا کە جل و بەرگی ھێڵ ھێڵی ڕەنگاو ڕەنگ و چاکەتیان لە کووتاڵی ڕوون دروستدەکرد.'"کتێبی ١٠٠١ داھێنان لە کەلەپووری موسڵمانان دەنووسێت:"' ئەگەر ئەمجارە بۆ کڕینی دواھەمین مۆدێل و شێوازی پێڵاو چوویت بۆ فرۆشگایەکی شیک و گرانبەھا و ویستت پانتۆڵ یان کراسێکی ھاوینە تاقی بکەیتەوە ئەوا زەریابی بەر ھەزار و دووسەد ساڵ بھێنەوە بیری خۆت، چونکە بەھۆی ئەوەوە بیرۆکەی بەرھەمھێنانی ئەو پێڵاو و پۆشاکانە لە ڕۆژھەڵاتەوە لە شەققەی باڵی دا بەرەو ڕۆژاوا.'."
ڕەچەڵەکی زەریاب
مێژوونوسان زۆر لەبارەی ڕەچەڵەکی زەریابەوە نەدواون، بەڵام زۆربەی ئەو مێژوونوس و ڕۆژھەڵاتناسانەی کە باسیان لە ڕەچەڵەکی زەریابەوە کردووە، زەریابیان بە کورد داناوە،  ھەرچەندە ھەندێک مێژوونووس و ڕۆژھەڵاتناس لەپەنا ناوی کورد، فارس و عەرەب و تەنانەت ئەفریقاییش دەنووسن، بەڵام باشترین شتێک بۆ یەکلاکردنەوەی ڕەچەڵەکی زەریاب لێکۆڵینەوەکەی دکتۆر مھیمن ابراھیم جزراویة کە بەزمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە بەناوی (زریاب منجازاتە وأبرز مبتکراتە الموسیقیة. )،
دکتۆر مھیمن لەپاش لێکۆڵینەوەیەکی زۆر دەڵێت: "'من گەڕاوم لە ھەندێک سەرچاوە و بەڵگە و مێژوویەکان و لێکۆڵەرەوان و زانایانی بیانی و ڕۆژھەڵاتناسەکان لەسەر ڕەچەڵەکی زەریاب، گەیشتمە ئەو دەرەنجامەی کە ڕەچەڵەکی زەریاب کورد بووە. '"دواتر وتەی چەند مێژوو نووس و ڕۆژھەڵاتناس دێنێتەوە کە باس لە کورد بوونی زەریاب دەکەن.
ڕۆژھەڵاتناسی فەڕەنسی (تۆما بوا) دەڵێت: "'مۆسیقا ژەنی ناسراو زەریاب کە ژێی پێنجەمی بۆ عود زیادکرد لە سەردەمی عەباسییەکاندا ئەو لە ئەسڵدا کوردبووە '"ڕۆژھەڵاتناس شوالتزا دەڵێت:"'زەریاب گەنجێکی کورد بوو کە یەکێک بوو لە بلیمەترین خوێنکارەکانی ئیسحاق موسڵی کە بە توانا لە حەد بەدەرەکانی لەبواری مۆسیقادا ناوبانگی دەرکردبوو. '"
خانمە دکتۆری ئەڵمانی (زیگرید ھونکە) دەڵێت: "'کوڕە گەنجێکی کورد بەناوی زەریاب قوتابی بوو لە خوێندنگای مامۆستا ئیسحاقی کوڕی ئیبراھیمی موسڵی، ئەو توانایەکی زۆر بەرزی ھەبوو لە زانستەکانی مۆسیقادا. '"
کاریگەری زەریاب بەسەر ئەوڕوپاوە
داھێنانی زەریاب زۆرن کە کاریگەریان لەسەر ئەوڕوپا دروستکردووە بەڵام لێرە بەشێک لە داھێنانەکانی دەخەینە ڕوو:
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیاناسان پۆل:خەڵکی ئەندەلوس پۆل:خەڵکی بەغدا پۆل:خەڵکی مووسڵ پۆل:زانایانی کورد پۆل:زمانەوانان پۆل:ژەنیارانی عێراقی پۆل:ژەنیارانی کورد پۆل:شاعیرانی عێراقی پۆل:گەشتیاران پۆل:لەدایکبووانی ٧٨٩ پۆل:مردووانی ٨٥٧ پۆل:مێژووی کیمیا
تێرێسا پاڵمەر
وێنۆک|پاڵمەر لە ساڵی ٢٠١٢.تێرێسا ماری پاڵمەر  (لەدایکبووی ٢٦ی شوباتی ١٩٨٦) خانمەکتەر و نمایشکارێکی جلوبەرگی ئوستڕاڵییە. پاڵمەر سەرەتا لە فیلمی دراماییی ٢:٣٧ دا دەرکەوت. پاڵمەر دواتر لە فیلمی The Grudge 2یشدا دەرکەوت لە ٢٠٠٦. ھەروەھا فیلمی خەیاڵیی (Bedtime Stories)، دواتر لە ساڵی ٢٠١٠یش ڕۆڵێکی لاوەکی ھەبوو لە فیلمی (Scorer's Apprentice). لە فیلمی (I'm Number Four)یشدا ڕۆڵی ژمارە ٦ی دەبینی. دەرکەوتنە بەناوبانگەکەی پاڵمەر لە فیلمی (Warm Bodies) بوو کە تێیدا فیلمێکی ڕۆمانسی و سەرکەوتوو بوو لە بۆکس ئۆفیسدا. دواتر لە چەندان فیلمی تری وەک (Cut Bank) و فیلمی دراماییی (The Ever After)، فیلمی کۆمێدی لە پاڵ ئەکتەر، سیمۆن پێگ (Kill Me Three Times)، و فیلمی دراماییی (Knight Of Cups)یشدا دەرکەوت. جگە لەمانەش پاڵمەر ناوی لە لیستی فیلمە ئاکشنییە چاوەڕوانکراوەکە سیانەی نۆشدا ھەیە کە وابڕیارە ساڵی ٢٠١٦ دەربچێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:ئەکتەرە ژنە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە ژنە ئوسترالییەکان پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرە ئوسترالییەکانی دوورە نیشتیمان، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:خانمەکتەرە ئوسترالییەکان پۆل:ئەکتەرە ژنە ئوسترالییەکانی تی ڤی
دانمارک لە ئۆڵۆمپیاد
دانمارک بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٩٦ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد کرد، لەو کاتەوە بەشداری خولەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە، جگە لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٤. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٤٨ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە کرد، وەرزشوانانی دانمارک خاوەنی ٢٠٦ مەدالیای ئۆڵۆمپیادن کە ٤٨ مەدالیایان زێڕە. لێژنەی ئۆڵۆمپیادی دانیمارک لە ساڵی ١٩٠٥ دامەزراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:دانمارک لە ئۆڵۆمپیاد
ئێستر
ئێستر یان ھێستر دەواریکە لە تێکەڵەی توخمی ئەسپ و کەر، واتە لە ئەسپی مێ و کەری نێر دروست دەبێت و لە کەر گەورەترە و لە ئەسپ بچووکترە. بێ دەنگ و بەھێزە و لە ئەسپ ئارامتر و تەمەن درێژترە و لە کەر زیرەکترە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئاژەڵەکان پۆل:ئەسپەکان پۆل:کەرەکان پۆل:گیانلەبەرە باربەرەکان
کاڵڤین فلیپس
کالڤین مارک فلیپس (لەدایکبووی ٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٥)یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری ئینگلیزییە کە وەک یاریزانی ناوەندی یاریگا یاری دەکات بۆ یانەی ئینگلیزی مانچستەر سیتی و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا.
دەرچووی ئەکادیمیای لیدز یونایتدە، فلیپس لە ساڵی ٢٠١٥ یەکەمین یاری خۆی بۆ پپێکھاتەی یەکەم ئەنجامدا. لە وەرزی ٢٠١٩–٢٠، فلیپس یەکێک بوو لە یاریزانانی تیمی لیدز کە ڕاھێنەرایەتی دەکرا لەلایەن مارسیلۆ بیێلسا و کە خولی پلە یەکی ئینگلیزی (چامپیۆنشیپ)بردەوە. دوای ئەم وەرزەش، فلیپس یەکەمین یاری نێودەوڵەتیی خۆی بۆ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا ئەنجامدا، و بەشێک بوو لە تیمی ئینگلتەرا کە پلەی دووەمیان بەدەستھێنا لە یۆرۆی ٢٠٢٠.
ژیانی سەرەتایی
فلیپس لە لیدز، لە ڕۆژاوای یۆرکشیر لەدایکبووە. لە ئەکادیمیای فارنلی بووە لە ماوەی ساڵەکانی خوێندنی ناوەندیدا.
کاروانی سەرەتایی
فلیپس لە ساڵی ٢٠٠٣ تا ٢٠١٠ بۆ یانەی ناوخۆیی وارتلی یاریکردووە پێش ئەوەی لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا بچێت بۆ ئەکادیمیای لیدز یونایتد. یاریزانەکە لە ئاستی لاوانی یانەکە بەرەو پێش چوو و یەکەم گرێبەستی پیشەگەری خۆی لەگەڵ یانەکە واژوو کرد لە ھاوینی ٢٠١٤، کە گرێبەستەکە وای کرد بۆ وەرزی ٢٠١٤–١٥ بمێنێتەوە.
لە وەرزی ٢٠١٤–١٥، فلیپس بوو بە کاپتنی پێکھاتەی گەشەپێدان و تیمەکانی خوار ١٨ ساڵان. فلیپس چووە پێکھاتەی یەکەمی یانەکە بۆ گەشتکردن بۆ سەندەرلاند لە قۆناغی سێیەمی جامی ئێف ئەی لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥؛ ئەو وەک یەدەگ مایەوە لە یارییەکەدا و یاری پێ نەکرا کە ١–٠ دۆڕان. لە ٣٠ی ئازار، ڕاھێنەری ئەکادیمیا جەیسۆن بلانت وتی کە پێی وایە فلیپس دەبێتە دڵخوازێکی داھاتووی ھاندەکانیان. فلیپس لەماوەی مانگەکانی دواتردا لە یارییەکانی خولدا دەرکەوت لەسەر کورسی یەدەگ و یەکەمین یاری پیشەگەری خۆی بەرامبەر وۆڵڤەر ھاپتۆن لە ٦ی نیساندا ئەنجامدا. لەگەڵ سام بایڕام، چارلی تایلەر، ئەلێکس مۆوەت و لویس کوک، فلیپس نوێترین یاریزان بوو لە لە کۆمەڵە یاریزانێکی بەھرەمەند لە یاریزانانی ئەکادیمیا کە بە بەردەوامی لەژێر ڕاھێنەری پێشووی لاوان نیل ڕیدفێرن لە وەرزی ٢٠١٤–١٥ دەرکەوت. لە ١١ی نیسان، پێگەی خۆی لە ١١ یاریزانی سەرەکیدا ھێشتەوە، و یەکەمین یاری خۆی لە لە یاریگای خۆیان بەرامبەر کاردیف سیتی لە ئێلاند ڕۆد ئەنجامدا، ویەکەم گۆڵی خۆی تۆمار کرد لە تەنیا دووەم یاریدا، ھەرچەندە یارییەکە بە ئەنجامی ٢–١ بە شکست کۆتایی ھات.
٢٠١٦ تا ٢٠١٩
لە حوزەیرانی ٢٠١٦، تەنھا چەند ڕۆژێک دوای دەستنیشانکردنی ڕاھێنەری نوێ گاری مۆنک، فلیپس گرێبەستێکی نوێی سێ ساڵەی پێ بەخشرا لە لیدز. لە ٢٣ی حوزەیران، فلیپس گرێبەستی نوێی ٣ ساڵەی واژوو کرد بۆ مانەوە لە یانەکە تا ھاوینی ٢٠١٩. لە ٢٧ی ئابی ٢٠١٦، فلیپس یەکەم گۆڵی تۆمارکرد لە وەرزی ٢٠١٦، بە لێدانێکی ڕاستەوخۆی دوور مەودا بەرامبەر نۆتینگھام فۆرێست کە یارییەکەیان ٣–١ دۆڕاند. دوای تووشبون بە پێکانی کاپتن لیام بریدکوت لە ئەیلوولی ٢٠١٦، فلیپس، لەگەڵ یۆنان ئۆکاین یان ڕۆناڵدۆ ڤیێرا، خۆی وەک یاریزانێکی گرنگ لە ناوەندی یاریگای لیدز جێگیر کرد. ئاستە سەرنجڕاکێشەکەی بۆ لیدز وای لێکرد خەڵاتی باشترین یاریزانی لاو بۆ مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ بەدەست بھێنێت. لە ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦، فلیپس یەکەم کارتی سوور پیشەگەری وەرگرت دوای ئەوەی لێدانێکی سزای دروست کرد لە دۆڕاندیان ٢–٠ بەرامبەر بەڕیتۆن و ھۆڤ ئەلبیۆن بە گەڕاندنەوەی شوتێک بۆ گؤل بە دەستی، لێدانە سزاکە لەلایەن گلین مۆرایەوە جێبەجێکرا.
١٢٦٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
کاڵڤین فلیپس
٢٠١٦ تا ٢٠١٩
لە ٦ی ئابی ٢٠١٧، ڕۆژی دەستپێکردنی وەرزی ٢٠١٧–١٨، فلیپس دوو گۆڵی تۆمارکرد بۆ دڵنیابوون لەوەی لیدز ٣–٢ لە بۆڵتۆن واندەرز بباتەوە. لە ٩ی ئەیلوولدا سێیەم گۆڵی وەرزەکەی تۆمارکرد لە یاری بەرامبەر بورتۆن ئەلبیۆن. پێنجەمین وەرزەکەی لە ٢٧ی تشرینی یەکەمدا بوو لە دۆڕانێکی ٢١ لە دێربی یۆرکشێر بەرامبەر شێفیڵد یونایتد. ئەو وەرزەکەی بە ھاوبەشی لەگەڵ ئۆکاین لە ناوەندی یاریگای لیدز دەستی پێکرد، ھەرچەندە دوای دەستپێکێکی باش لە وەرزەکە، لیدز ئاستی دابەزی و بووە ھۆیدەرکردنی ڕاھێنەری یانەکە تۆماس کریستیانسن لە شوباتی ٢٠١٨. فلیپس و ئۆکان خۆیان لە ناو و دەرەوەی تیمەکە بینی لەگەڵ ڤیێرا کە دەرفەتی زیاتریان پێ بەخشرا و تا گەیشتنی ئادەم فۆرشۆ لە کانوونی دووەمی ٢٠١٨ وەک ڕاھێنەری نوێ. فلیپس وەرزەکەی بە حەوت گۆڵ و سێ ئەسیست کۆتایی پێھێنا، کە باشترین وەرزی تۆمارکردنی گۆڵی بوو لە کاروانی وەرزشیدا تا ئێستا.
لە ١٩ی تەممووزی ٢٠١٨، فلیپس ڕای گەیاند کە ڕاھێنان دەکات وەک بەرگریکار و یاریزانێکی ناوەندی دروستکەر پێش وەرزی٢٠١٨–١٩، وەک بەشێک لە تەکنیکی ڕاھێنەری نوێی یانەکە مارچێلۆ بیێلسا. کاتێک وەرزەکە دەستی پێکرد، وەک یاریزانێکی ناوەند لە یاریکردنی ٤-١-٤-١ دانرا. فلیپس وەک یاریزانێکی ناوەندی بەرگری بۆ لیدز لەژێر بیێلسا بەکاردەھێنرا، وەک بەرگریکار یاری دەکرد ئەگەر تیمەکە بە ٣ بەرگری یاری بکردایە. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٨، ئاسی سەرنجڕاکێش لە جێگا نوێیەکانی لەژێر سەرپەرشتی بیێلسا وای کرد فلیپس بە ببەسترێتەوە بە ئەگەری بانگکردن بۆ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا. دوای پێکانی کاپتن لیام کۆپەر لە ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ لە بردنەوەی ١–٠ بەرامبەر شێفیڵد یونایتد، فلیپس چەند یارییەکی کرد وەک بەرگریکار تاوەکو گەڕانەوەی کۆپەر لە ناوەڕاستی کانوونی دووەم. دوای گەڕانەوەی بۆ جێگای ناوەندی بەرگری، یەکەم گۆڵی وەرزەکەی تۆمارکرد لە یاریی ١–١ی لیدز بەرامبەر میدڵسبرۆ لە ٩ی شوباتی ٢٠١٩، کە گۆڵی بەرامبەربوونی کرد لە خولەکی ١١ی کاتی زیاد کراو. لە ئازاری ٢٠١٩دا، ھەڵبژێردرا بۆ پێکھاتەی وەرزی ٢٠١٨–١٩ی خولی پلە یەکی ئینگلیزی و لە ٤ی ئایاری ٢٠١٩دا، فلیپس بە یاریزانی ساڵ بۆ وەرزی ٢٠١٨–١٩ ھەڵبژێردرا لەلایەن یۆرکشێر ئیڤنین پۆست. لە وەرزی ٢٠١٨–١٩، فلیپس ٤٦ یاری لە ھەموو پاڵەوانێتییەکاندا ئەنجامدا و یەک گۆڵی تۆمارکرد، دوای ئەوەی لیدز وەرزی ئاسایی لە پلەی سێیەمدا تەواو کرد. لیدز گەیشتە پلەی ئۆف و یارییە یەکلاکەرەوەکان و و فلیپس یارییەکەی دەست پێکرد لە دژی دێربی کاونتی کە پلەی شەشەمی بەدەستھێنابوو. سەرەڕای ئەوەی لیدز بە بردنەوەی ١–٠ بردەوە لە یاری یەکەم لە یاریگای خۆیاندا، لیدز لە یاری دووەمدا ٤–٢ دۆڕا، دوای ئەوەی یاریزانی یانەکە گاتانۆ بێرادی کارتی سووری وەرگرت و دێربی گەیشتە یاری کۆتایی بە ئەنجامی ٤–٣ بە ھەردوو یاری و لە کۆتاییدا ڕوبەڕوی ئەستۆن ڤێلا دەبێتەوە.
٢٠١٩ تا ٢٠٢٢
لە تەممووزی ٢٠١٩، لیدز گفتوگۆی گرێبەستی لەگەڵ فلیپس لەسەر گرێبەستێکی نوێ دەست پێکرد. لە ٨ی ئابی ٢٠١٩دا دەرکەوت کە لیدز لە کاتی گواستنەوەی ٢٠١٩دا ئۆفەری یانەکانی بۆ فلیپس ڕەتکردووەتەوە بۆ ئەوەی لە یانەکە بمێنێتەوە، لەگەڵ ئەوەی ئۆفەر ھەبوو بۆ فلیپس کە بە نزیکەی ٢٧ ملیۆن پاوەند ببوو ڕەتکرایەوە. لە ئەیلوولی ٢٠١٩، گرێبەستێکی نوێی پێنج ساڵەی لەگەڵ لیدز واژوو کرد. لە ھەفتەی سەد ساڵەی لیدز یونایتد، فلیپس گۆڵی بردنەوەی تۆمار کرد بەرامبەر بێرمینگھام سیتی، یارییەکە بە کۆتایی١–٠ کۆتایی ھات کە لەبەردەم ھاندەرێکی زۆری ئیلاند ڕۆد بوو. لە تشرینی دووەمی ٢٠١٩، لە ئاستی فلیپس بۆ لیدز لە ناوەندی بەرگری لەژێر سەرپەرشتی مارسیلۆ بیێلسا، وای کرد کە داواکاری زۆر بکرێت بۆ ئەوەی بانگ بکرێت بۆ پێکھاتەی ئینگلتەرا. ڕاھێنەری ئینگلتەرا کاریس ساوسگەیت لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ چاودێری فلیپسی کرد پێش ئەوەی بانگھێشت بکرێت. دوای ئەوەی وەرزی تۆپی پێی ئینگلتەرا لە ئازاری ٢٠٢٠ وەستێنرا بەھۆی کاریگەریی پەتای کۆرۆنا کۆڤید-١٩، وەرزەکە لە مانگی حوزەیراندا دەستیپێکردەوە. فلیپس لە گۆڵێکی تۆمار کرد بە لێدانی ڕاستەوخۆ لە بردنەوەی ٣–١ی لیدز بەسەر بلابێرن ڕۆڤەرس لە ٤ی تەممووزی ٢٠٢٠، بەڵام وەرزەکەی تەنھا یەک ھەفتە دواتر کۆتایی پێھات دوای تووشبون بە پێکانی ئەژنۆ کە لە بردنەوەی ١–٠ لیدز بەسەر سوانسی سیتی بەسەریدا ھات. سەرەڕای ئەمە، لیدز بە ماوەیەکی کەم سەرکەوت بۆ پرێمیەرلیگ وەک پاڵەوانی خولی پلە یەک کاتێک سەرکەوتنی ١–٠ بەسەر بارنسلی بەدەست ھێنا و بە دوایدا ھەردوو یانەی وێست برۆمیچ ئەلبیۆن و برێنتفۆرد یارییەکانیان دۆڕاند. لە ٧ی ئابی ٢٠١٩، ناوبراو لە باشترین پێکھاتەی خولی پلە یەکی وەرزی ٢٠١٩–٢٠ ھەڵبژێردرا لەلایەن ڕۆژنامەی گاریان. لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠، فلیپس دانرا لە پێکھاتەی وەرزەکە لەلایەن ڕێکخراوی یاریزانە پیشەگەرەکانی تۆپی پێ.
لە ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠، فلیپس یەکەم یاری خۆی لە پریمەرلیگ ئەنجامدا لە یاری یەکەمی وەرزەکە کە دۆڕان ٤–٣ لە بەرامبەر پاڵەوانی وەرزی پێشوو لیڤەرپوول لە ئەنفیڵد، لەگەڵ ئەوەی فلیپس ئەسیستی کرد بۆ گۆڵەکەی جاک ھاریسۆن.
لە ٨ی شوباتی ٢٠٢١، فلیپس ٢٠٠ەمین یاری خۆی بۆ لیدز ئەنجامدا لە بردنەوەی ٢–٠ لە بەرامبەر کریستاڵ پاڵاس، کە بوو بە بەشێک لە کۆمەڵەیەک کە تەنھا ٧٠ یاریزانن کە زیاتر لە ٢٠٠ یاریان بۆ یانەکە ئەنجامداوە، لەنێویاندا ھاوتیمەکانی ئێستای ستارت داڵاس و لیام کۆپەر کە لەو وەرزەدا گەیشتن بەو ژمارەیە
لە کۆتا یاری وەرزەکە لە ٢٣ی ئایار ٢٠٢١، فلیپس یەکەم گۆڵی خۆی لە خولی پرێمیەرلیگ تۆمارکرد، کە بە شێوەی لێدانێکی ڕاستەوخۆ بوو لە بردنەوەی ٣–١ی لیدز بەسەر یانەی وێست برۆمیچ ئەلبیۆن.
مانچێستەر سیتی
فلیپس بە گرێبەستێکی شەش ساڵی واژوو کرد لەگەڵ یانەی مانچێستەر سیتی لە ٤ی تەممووزی ٢٠٢٢، بە بڕی ٤٢ ملیۆن پاوەندی سەرەتایی، کە لەوانەیە بەرزبێتەوە بۆ ٤٥ ملیۆن پاوەند کە پەیوەستە بە ئاست و ئەنجامەوە.
فلیپس دەیتوانی یاری بۆ وڵاتی لەدایکبوونی بکات، کە ئینگلتەرایە، ھەروەھا جامیکا و کۆماری ئیرلەندا لە ڕێگەی باوک و دایک. لە کۆتاییدا بڕیاریدا یاری بۆ ئینگلتەرا بکات و بۆ یەکەم جار لە ئابی ٢٠٢٠ لەلایەن گاریس ساوسگەیتەوە بانگھێشت کرا، پێش ئەوەی یەکەم یاری خۆی ئەنجامبدا لە ٨ی ئەیلوول بەرامبەر دانیمارک لە خولی نەتەوەکانی ئەورووپا. ئەو سێیەم یاریزان بوو لە سەدەی ٢١ کە بانگھێشتی ئینگلتەرا بکرێت پێش ئەوەی لە خولی نایابی وڵاتەکەدا یاری بکات، تەنیا لە دوای جاک باتلاند و ویڵفرێد زایا. لە چاوپێکەوتنێکدا دوای بانگکردنی، فلیپس باسی ئامانجی خۆی کرد کە یەکەم درێسی ئینگلتەرای دەداتە مارسیلۆ بیێلسا دوای ئەوەی ڕاھێنەری لیدز یونایتد درێسی یاریکردنی لە یانەی کۆنەکەی نیوێڵ ئۆڵد بۆیس پێ بەخشی بوو، لەگەڵ پەیامێک بۆ خۆی و خێزانەکەی بۆ یادکردنەوەی یەکەم بانھێشتکردنی نێودەوڵەتی.
فلیپس بانگکرا بۆ یاریکردن بۆ ئینگلتەرا لە یۆرۆ ٢٠٢٠، کە تێیدا ستایشی لەلایەن شیکەرەوەکان، ھاندەران و ڕۆژنامەکانی جیھان پێ گەیشت بۆ دەرکەوتنە جەنگی و داینامیکییەکانی. ئەو ھەموو یارییەکاندا بە شێوەی سەرەکی یاری کرد لە ئینگلتەرا تا گەیشتنە کۆتایی، کە لە کۆتاییدا ئیتاڵیا بە لێدانی یەکلاکەرەوە جامەکەی بردەوە.
فلیپس بە باشترین یاریزانی٢٠٢٠–٢١ی ئینگلتەرا دانرا.
دوای دەستپێکردنی کاروانی پیشەگەری وەک یاریزانێکی بۆکس بۆ بۆکس یان یاریزانێکی ناوەندی، فلیپس گۆڕدرا بۆ یاریزانێکی بەرگری لە ناوەندی لەلایەن مارسیلۆ بیێلسا پێش دەستپێکردنی وەرزی ٢٠١٨–١٩. ئەو ناسراوە بە پاسی کورت و خێرا، ھەڵدانی تۆپی درێژ بۆ یاریزانان و توانای دەستپێکردنی ھێرش بۆ سەر تیمی بەرامبەر لەکاتێکدا ئەرکی بەرگری خۆی دەپارێزێت، کە بە «لینچپین» وەسف کراوە.
مارسیلۆ بیێلسا کە شێوازەکەی وەسف کرد «زۆر باشە لە وەرگرتنی تۆپ و ناردی بۆبۆ بۆشایییەکی تر، بۆشایییەکی باشتر. ئەو زۆر باشە کاتێک پێویستە تیمەکە بپارێزێت و لەوکاتەدا یاریزانەکانی لای بەرگری دەچنە ھێرش بردن؛ و کاتێک ئێمە بە ژمارە بەراورد بە بەرامبەر کەمترین، ئەو زۆر باشە لەگەڵ بەرگریکردنەکەی». فلیپس ھەروەھا گۆڕدرا بۆ یاریکردن وەک بەرگریکار لەژێر بیێلسا.
بەھۆی شێوازی یاریکردنیی ھاوشێوەیان، فلیپس نازناوی «پیرلۆی یۆرکشەیر»ی پێبەخشرا لەلایەن ھاندەرانی لیدزەوە وەک ڕێزلێنانێک بۆ ئاندرا پیرلۆ. دوای ئاستە بەرزەکە بۆ ئینگلتەرا بەرامبەر کڕواتیا لە یۆرۆ ٢٠٢٠، بە کەسێکی زیرەک وەسف کرا لە دۆزینەوەی بۆشایی بچووک کە جووڵەیەکی سادە دەگۆڕێت بۆ ھێرشێکی مەترسیدار.
خەڵاتەکان
لیدز یونایتد
ئینگلتەرا
تاکەکەسی
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥
مایین
سەرچاوەکان
پۆل:ئاژەڵەکان پۆل:ئەسپەکان پۆل:کەرەکان پۆل:جۆرەکانی ئەسپ
١٢٦٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان