cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پەرویز کاردان
پەرویز کاردان (؛ لەدایکبووی ١٩٣٧ – مردووی ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١) ھونەرمەند، بەرھەمھێنەر، دەرھێنەر، نووسەری شانۆ، ئەکتەر و لێکدەرەوەی ئێرانی بوو کە لە دەیەکانی ١٩٧٠ لە ئێراندا بەناوبانگ بوو. ئەو سینەمای لە ساڵی ١٩٧١ بە دەرھێنەری و بەشداری لە مام یادگار ئەزموون کرد.
سەرەتای ژیان و خوێندن
پەرویز کاردان لە ساڵی ١٩٣٧ لە شاری شیراز لەدایکبوو و لە ئینگلتەرا دەستی بە خوێندنی ھونەرە نواندنەکان کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی پۆل:خەڵکی شیراز
ئەمەیخابری
ئەمەیخابری لە گوندێکی ئێزیدی نشینی باکووری کوردستان سەر بە پارێزگای قارس بوو. ئەویش یەکێک بوو لەو گوندانەی کورد نشین کە بە دەستی دەوڵەتی تورکی دەگیرکەر وێران کرابێت. نووسەری بەناوبانگی کوردی سۆڤیەت حاجی جندی خەڵکی ئەو گوندە بوو.
سەرچاوکان
https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20081110101244197&lng=11
کووەیت لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
کووەیت نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
شانگنو
شانگنو ئەو دەشتەکییانە بوون کە لە سەدەی سێی پێش زایین تا ٤٦٠ی زایینی لە باکووری چین ژیان. زەوییەکانیان ھیچ بەپیت نەبوون، بۆیە چەندین جار ھەوڵیاندا ھێرش بکەن بۆ سەر چین. بەبینینی ئەمە وەک ھەراسانکردنی چین، یەکەم ئیمپراتۆری چین بەناوی چین شی ھوانگ دیواری مەزنی چینی لە دەوروبەری ٢١٤ تا ٢٠٦ پ. ز بنیات نا بۆ ئەوەی لە چین بەدووریان بگرێت. ھەندێک لە ئیمپراتۆرییەکانی ھان ھەوڵیاندا شەڕەکان بوەستێنن و دۆستایەتیان لەگەڵ دروست بکەن، بەڵام شانگنووەکان ھێشتا بەردەوامیان بە ھێرشەکانیان دا.
لە دەوروبەری ٦٠ پ. ز، ململانێی دەسەڵات دروست بوو و شانگنو دابەش بوو بەسەر پێنج ھۆزدا. ساڵی ٢٠٢ سەرکردەی باشووری شانگنو خۆی ڕادەستی سەرۆک وەزیرانی ھان کرد کە ناوی ساو ساو بوو. ئێستا ژمارەیەکی زۆری شانگنو بەشێکن لە خەڵکی مەغۆلن، لەگەڵ ئەوەشدا ھەندێکیان بۆ ژیانێکی باشتر کۆچیان کردووە بۆ چین.
سەرچاوەکان
پۆل:خەڵکی دێرینی چین پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ٣یەمی پ.ز پۆل:مێژووی چین پۆل:مێژووی مەنگۆلیا پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ٣یەمی پ.ز
ویلیام ئیتی
ویلیام ئیتی (بە ئینگلیزی William Etty لە دایکبوی ١٠ی مارسی١٧٨٧ مردن ١٣ی تشرینی دووەمی ١٨٤٩) ھونەرمەندێکی ئینگلیزە کە زیاتر بەوێنەکێشانە مێژوویییەکەی کە وێنەی ڕووتی تێدا دەکێشا بە ناوبانگ بوو. یەکەم وێنەکێشی بەرچاوی بەریتانیا بوو لە کێشانی تابلۆی ڕووت و سروشتی بێ گیان. لە یۆرک لە دایک بووە، لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا قوتابخانەی جێھێشت بۆ ئەوەی ببێتە فێرخوازی چاپکەر لە ھول. حەوت ساڵ دواتر تەواوی کرد و چوو بۆ لەندەن، لە ساڵی ١٨٠٧چووە قوتابخانەی ئەکادیمیای شاھانە. لەوێ لەژێر دەستی تۆماس لۆرێنس خوێندوویەتی و بە کۆپیکردنی کارەکانی ھونەرمەندانی ترەوە مەشقی پێکرا. ئیتی لە ئەکادیمیای شاھانەی ھونەر بەھۆی تواناکانی لە وێنەکێشانی بە شێوە گۆشتییەکان کە وێنایەکی ڕاستەقینەی بە وێنەکان دەبەخشی ڕێزی لێنرا. بەڵام لە چەند ساڵی یەکەمیدا کە لە لەندەن لە بازرگانی یان ڕەخنەیی سەرکەوتنێکی کەمی ھەبوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٨٧ پۆل:مردووانی ١٨٤٩
ڕەشیدوددین سوڕی
پزیشک و ڕوەکناسی موسڵمان ئەبوو مەنسوور بن ئەبیلفەزل بن عەلی سوڕی (عەرەبی: رشید الدین الصوري)، لە شاری سووڕ لە ساڵی ٥٧٣ی کۆچی لە دایک بووە و لەوێ ژیاوە، لە گرنگترین دامەزرێنەرانی کیمیای پزیشکی، شارەزا لە بەکارهێنانی دەرمانەکان و گیراوەکان بۆ چارەسەری نەخۆشی، زیرەک و تێبین ورد بوو، سووڕی سەردانی قودسی کردووە و دووساڵ نیشتەجێ بووە کە پزیشکی دەکرد.
سەرچاوە
پۆل:لەدایکبووانی ١١٧٧ پۆل:مردووانی ١٢٤١ پۆل:لێکۆلینەوە پزیشکییەکان پۆل:پزیشکە عەرەبەکانی سەدەکانی ناوەڕاست پۆل:پزیشکەکانی سەدەکانی ناوەڕاستی ئیسلام
فریدا
فریدا فیلمێکی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٢ نمایشکرا، لە جۆری ژیاننامەیی-درامییە لە دەرھێنانی جولیا تایمۆر. فریدا لەسەر ژیانی وێنەکێشی سووریالیستی مەکیسکی، فریدا کالۆ وەرگیراوە.
لە فیلمەکەدا، سەلما حایک ڕۆڵی فریدا کالۆ دەگێڕێت، ھەروەھا ئالفرێد مۆلینا ڕۆڵی ھاوسەرەکەی ئەو، دیێگۆ ڕیڤێرا دەگێڕێت. سیناریۆی فیلمەکە بەشێوەی نافەرمی لە کتێبی فریدا: ژیانننامەی فریدا کالۆ (Frida: A Biography of Frida Kahlo) وەرگیراوە. فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس و وەرگرتنی بۆچوونی ئەرێنی ڕەخنەگرەکان سەرکەوتنی بەدەست ھێنا. سەلما حایک بۆ ڕۆڵگێڕانی کالۆ بووە پاڵێوراوی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەکتەر، ھەروەھا ھەر لە خەڵاتەکانی ئۆسکار، لەکۆی بەدەستھێنانی شەش پاڵاوێراوبوون فیلمەکە بووە براوی باشترین مەیک ئەپ و باشترین ئۆرجینال سکۆر.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٢٠ پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٥٠ پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢ پۆل:ئەو فیلمانەی لە مەکسیک گیراون پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان بە ئەکشن و ئەنیمەیشنی ڕاستەوخۆ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان) پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کەمتوانی پۆل:فیلمەکان کە لە دەیەی ١٩٤٠ داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە
لیسا ئیدلستین
لیسا ئیدلستین (بە ئینگلیزی: Lisa Edelstein) (لەدایک بووە لە ۲۱ ئایاری ۱۹٦۷ ) ئەو ئەکتەر و نووسەری شانۆیی ئەمریکییە. بەناوبانگ بووە بە هۆی ڕۆڵگێڕانی ڕۆڵی دکتۆر لیسا کادی لە زنجیرە درامای House دا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:خانمەکتەرە جووە ئەمریکییەکان
٣٨٤ (ژمارە)
٣٨٤ (سێسەد و ھەشتا و چوار) (384) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣٨٣ و ٣٨٥.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٣٨٥ (ژمارە)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کەرەی بوندوق
کەرەی بوندوق جۆرێکە لە کەرەی گوێز، بە برژاندنی هەزەلی خاو یان برژاو دروست دەکرێت، لە ئەوروپا باوترە کەرەی بوندوق دەکرێت نەرم بێت. کەرەی بوندوق لە چەوری سروشتیدا بەرزە، بەڵام زەیتەکەی بە ئاسانی جیادەکرێتەوە، بۆیە پێویستە پێش بەکارهێنان هەڵمژرێت، هەروەها پێویستە دوای کردنەوەی بخرێتە سەلاجە بۆ ئەوەی بە هێواشی جیابکرێتەوە و تێکبچێت. کەرەی بوندوق دەبێتە جۆرێکی باش بۆ کەرەی پاقلەمەنی بۆ ئەوانەی هەستیاری بە پاقلەیان هەیە یان ئەوانەی خۆیان بەدوور دەگرن لە پاقلەمەنییەکان.
عوسمانە سوور
عوسمان محەممەدی ناسراو بە عوسمانە سوور، لەدایکبووی ١٩٤٠ لە بۆکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان نایەژەنی ناوداری کوردە. زیاتر لە نیوسەدەیە خزمەتی ھونەری فۆلکلۆری کوردەواریی دەکات و خاوەنی چەندین خەڵاتی ناوخۆ و دەرەوەی وڵاتە.
ژیان
مامۆستا عوسمانە سوور شەوی نەورۆزی ساڵی ١٣١٩ ی کۆچی ھەتاوی (١٩٤٠ زایینی) لە ئاوایی «ھەباساوا» ی نێوان بۆکان و میاندواو لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە دایک بووە. دواتر ماڵیان دەگوێزنەوە بۆ ئاوایی «قەرەکەند» ی سەر ڕێی بۆکان مەھاباد. عوسمانە سوور بە لاوێتی بە دیتنی مامۆستا قالەمەڕە کە ھامووشۆی ماڵە باوکی کردووە عاشقی شمشاڵ دەبێ. قالەمەڕە شمشاڵێکی بۆ دێنێ و دەڵێ دەبێ ببی بە شوان و لە بەر مەڕان خۆت فێر کەی. عوسمانەسوور دەڵێ ھەر کە بەھار داھات لە خۆشیی شمشاڵ بوومە شوان و ھەتا لە پاییزێکی سارددا شەرتم پەڕی ھەر فووم بە شمشاڵ‌دا کرد و فێری زۆر شت بووم. ساڵی دواتریش دیسان بوومەوە شوان و ئیدی تەواوێک فێری شمشاڵ لێدان بووم. ساڵەودوا بەڕێکەوت لە قاوەخانەی قەرەکەند قالەبەلەنجەی دووزەلەژەن دەبینێ و شەیدای دووزەلە و نایە دەبێ. شمشاڵ وەلا دەنێ و دێتە بۆکان و دەچێتە میاندواو و لەوێندەرێ دووزەلە و نایەیەک دەکڕێ. ساڵێک خۆیان پێوە ماندوو دەکا و تا ڕادەیەک ڕادێ. عوسمانی مینە مۆزی تەپڵچی پێشنیازی پێ دەکا بچنە عێڕاق. وێکڕا دەچنە سلێمانی. عوسمانەسوور لەوێ لەگەڵ مامۆستا حەسەنی نەی و ھاوڕێیانی دەکەوێ و شتیان لێوە فێر دەبێ. پاش ھەشت مانگان دەگەڕێتەوە. عوسمانی مینە مۆز و عەبەچکۆڵی تەپڵچی نێوی «عوسمانە سوور»ی لێ دەنێن. بۆخۆی دەڵێ ئێستا ئەگەر پێم دەڵێن کاک عوسمان، یان ئاغای محەممەدی پێم ناخۆشە! عوسمانە سوور نیوسەدەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و بەتایبەتی لە موکریان دەنگی نایەی دەبیسترێ و دڵی تینووی کوردەواریی پاراو دەکات. لەگەڵ زۆر ھونەرمەندی وەک حەسەن زیرەک، عەلی خەندان، برایمی قادری، خەباتی مەولوودی و… ھاوکاری کردووە و دووزەلە و نایەی بۆ لێداون. لە گەلێک کۆڕ و کۆبوونەوەی ناوخۆ و دەرەوەی وڵاتدا بەشداری کردووە و ھەمیشە لە ڕیزی پێشەوە خەڵات کراوە. وەک بۆخۆی دەڵێ ھیچ ماڵ و حاڵێکی پێکەوە نەناوە و خاوەنی ھیچ سامانێک نییە، بەڵام خۆشەویستیی خەڵک و ئەو حورمەتەی لێی دەگرن بۆ ئەو بارتەقای ھەموو سامانی دنیایە و دڵی پێی خۆشە. عوسمانە سوور لە تەمەنی سی و چەند ساڵەیی‌دا دەگەڵ پوورزایەکی خۆی ژیانی ھاوبەشی پێکەوە ناوە و خاوەنی چوار کوڕە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠ پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:ژەنیارانی کورد
مۆزەخانەی سوڵتانی ھێزە چەکدارەکان
مۆزەخانەی سوڵتانی ھێزە چەکدارەکان مۆزەخانەی سوڵتانی ھێزە چەکدارەکان مۆزەخانەیەکی مێژووی سەربازییە، کە دەکەوێتە قەڵای بەیت ئەلفەلاج (١٥٠ ساڵ) کە پێشتر لە گەڕەکی (سوڵتان سەید کوڕی سوڵتان) لە چەکدراوان بووە، دەکەوێتە شەقامی ئاڵۆزەوە، لە ناوچەی ڕۆی نزیک موسکات، عومان. ساڵی ١٩٨٨ لەلایەن سوڵتان قەبووس کوڕی سەعید ئەلمزامەوە دەستی بەکارکردووە، تا ساڵی ٢٠٢٠ فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکان بووە.
مۆزەخانەکە، مەودایەکی فراوانی مێژووی سەربازیی عومان و ململانێ نەتەوەیییەکانی تێدایە، لەگەڵ پیشاندانی چەک (وەک چەک و تۆپ) و جلی خزمەتگوزاری و نمایشی دەرەکی ئۆتۆمبێلی سەربازی و ئامێری میوزیکی سەربازی و مەدالیا و تەنانەت شوێنی فڕۆکەیەکی بۆمبھاوێژ و چەترێک نمایش کراوە لەوێدا.
پارێزگای بارلیتا-ئەندریا-ترانی
پارێزگای بارلیتا-ئەندریا-ترانی پارێزگاییەکە لە ناوچەی ئەپولیای ئیتاڵیا، لە حوزەیرانی ٢٠٠٩ دامەزراوە، و پایتەختەکەی لە ٢١ی ئایاری ٢٠١٠ بە فەرمی کەوتە کار. بەپێی سەرژمێری ٢٠٠١ ژمارەی دانیشتووانەکەی بە ٣٨٣،٠١٨ خەمڵینراوە.
ھێنری کونویل
وێنۆک هێنری کۆنویل ( بە ئینگلیزی Henry Conwell لە دایکبون١٧٤٨مردن٢٢ی نیسانی١٨٤٢) قەشەی کاتۆلیکی بە ڕەگەز ئیرلەندی بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ئەو لە ساڵی ١٧٧٦ بوو بە قەشە و بۆ ماوەی زیاتر لە چوار دەیە خزمەتی کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٧٤٠ پۆل:مردووانی ١٨٤٢
١٩٢٧ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٢٧ لە نەرویژ
یۆتۆبۆری
یۆتۆبۆری (بە ئینگلیزی: / ɡɒθənbɜːrɡ /. بەسوێدی: Göteborg یۆتۆبۆری، خویندنەوەی [jœtɛbɔrj], دووەم گەورە شاری سوێدە وە پێنجەم گەورە شاری ئەسکەندەنافیایە، دەکەوێتە کەناراوەکانی خۆرئاوای سوێد. یۆتۆبۆری دروست کراوە لەلایەن شا گۆستاف ئەدۆڵفوس لەساڵی ١٦٢١ھەروەک چۆن لە یاداشتە پاشاییەکەی داھاتوە، یۆتۆبۆری خاوەنی گەورەترین بەندەرە لەئاستی ھەموو شارەکانی وڵاتانی ئەسکەندەنافیاوە.
ژمارەی دانیشتوانەکەی ٥٤٩٧٨٩ کەسە، گەنجان زۆرینەی ئەم ژمارەیە پێک دێنن. ئەم شارە شاری خوێندکارانە کە دوو زانکۆ لەخۆدەژرێت، زانکۆی یۆتۆبۆری لەگەڵ زانکۆی کالمێرس بۆتەکنەلۆژیا، ھاوبەشگای ڤاڵڤۆ بۆ ئۆتۆمبێل بۆیەکەم جار لەم شارە دامەزرا لەساڵی ١٩٢٧. ئەم شارە فڕۆکەخانەیەکی ھەی بەناوی یۆتۆبۆری لاندڤێتتێر کە لەدوری٣٠ کم لە باشوری خۆڕھەھەڵاتی شارەکەیە، فرۆکەخانەیەکی بچوکیشی ھەبوو کە ١٥ کم لەناوشاری یۆتۆبۆری دووربوو بەڵام بەھۆی قەڕەباڵغیەوە لە ساڵی ٢٠١٥ داخرا.
ناو
ناونانی ئەم شارە بۆ ھۆزەکانی گۆتی دەگەڕێتەوە، کە پێشتر لەم ناوچەیەو تەواوی باشوری سوێد ژیاون،(Götar یان Geatas، Gautar) کە بەواتای ژۆتیەکان دێت، بێرگ یان بێری بەواتای قوللە یاخود قەڵا دێت، یۆتۆبۆری بە مانای قەڵای گۆتیەکان دێت ھەروەک لە فەرھەنگە سوێدیەکان تۆمارکراوە.
مێژوو
چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ|یۆتۆبۆری لەساڵی١٧٠٠ لەسەرەتاکانی سەدەی ھاوچەرخ، یۆتۆبۆری بوە دەروازەیەکی گرنگ لەبەردەم سوێد ڕووبەڕوو بە ئاوەکانی دەریای باکور و زەریای ئەتڵەسی، ئەمیش بەھۆی گرنگی پێگە جوگرافیەکەیەوە کە کەوتۆتە سەرکەناراوەکانی خۆرئاوای سوێد بەرامبەر ھەریەکە لە نەرویژ لەباکور و دانماڕک لە باشوری، زۆر ھەوڵ دراوە بۆ بنیات نانی شارێک لەم شوێنە بەڵام ھەموو ھەوڵەکان شکستیان ھێناوە تا دواھەمین ھەوڵ لە ١٦٢١ لەلایەن گۆستاف ئەدۆلفوس سەرکەوت و شارەکە دروست بوو. ب
بەندەری یۆتۆبۆری بەجیھان ناسێندرا بەتایبەت لەکاتی کۆچی بەکۆمەڵی سوێدیەکان بۆ ڕۆژاوا، بەمە یۆتۆبۆری بوە خاڵی دەستپێکی گەشتیارانی سوێد، لەبرامبەریش لەبەری ئەمریکا سوێدیەکان بەندەری نێبڕاسکایان دروست کرد کەتەواوی دانیشتوانی ناوچەکە سوێدی بوون.
لەگەڵ ھاتنی سەدەی نۆزدەھەم، یۆتۆبۆری گۆڕدرا بۆشارێکی پیشەسازی گەورە تاوەکو سەدەی بیستەم، کە ژمارەی دانیشتوانی بۆ دە بەرامبەر زیادی کرد، لەساڵی ١٨٠٠ بۆ ١٩٠٠ لە ١٣٠٠٠ کەس بۆ ١٣٠٠٠٠ کەس زیادی کرد، لەسەدەی بیستەم چەندین ھاوبەشگای گەورەی پیشەسازی لێ دامەزرا وەک SKF و Volvo. ناوەڕاست|وێنۆک|700x700پیکسڵ|وێنەیەک لەشەقامی گۆستاف ئەدۆڵپوس، یۆتۆبۆری.
جوگرافیا
یۆتۆبۆری دەکەوێتە کەناراوەکانی ڕۆژئاوای سوێد، لەنێوان پایتەختەکانی دانماڕک و نەرویژ، وە دەڕوانێتە سەردەریای باکور ئەمە ھۆکاری دامەزراندن تەشەنەکردنی شارەکەبوو، وەبەھۆی کاریگەری دەریاکە پلەی گەرماکەی جێگیرەو ڕێژەی باران بارینی بەرزە، وە دووەم گەورە شاری سوێدە دوای ستۆکھۆڵم. چەپ|وێنۆک|دیمەنێک لەسەرپردی ئێلڤسبۆری. ناوەندی شاری یۆتۆبۆری  ٨١٦٩٣١ کەسی تێدا دەژیت، کە دابەش کراون بەسەر چەند یەکەیەکی شارەوانی.
باخچەکان و سروشتەکەی
وێنۆک|300x300پیکسڵ|باخچەی ڕوەکی یۆتۆبۆری.
تەلارسازی
ڕاست|وێنۆک|250x250پیکسڵ|ھەندێ لەتەلارە کۆنەکانی لەشی ھەرەکۆنی شارەکە.
لەنگەرە تایبەتیەکانی
ڕاست|وێنۆک|Skanskaskrapan ڕاست|وێنۆک| Feskekôrka
کەلەپور
وێنۆک|پەیکەری پۆسیدۆن، دروشمی کەلتور و ڕۆشەنبیری شارەکەیە
خۆشگوزەرانی
ڕاست|وێنۆک|باخی شار ڕاست|وێنۆک|ناوچەی لاھای.
پێشانگاو نمایشگاکانی
ڕاست|وێنۆک|بەردەم پێشانگا و شوێنی کۆنگرەکانی شارەکە.
مۆسیقا
ڕاست|وێنۆک|پڕوپاگەندەیەکی نمایشی مۆسیقایی.
وەرزشەکان
ڕاست|وێنۆک|300x300پیکسڵ|ڕێوڕەسمی کردنەوەی مۆندیالی گۆتیا. ڕاست|وێنۆک
ئابوری
وێنۆک
گواستنەوەی گشتی
چەپ|وێنۆک
کەسایەتیە بەناوبانگەکانی
وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی دەریای باکوور پۆل:شارە بەندەرییەکانی سوید پۆل:شارەکانی سوید
ڕۆژی دی ئێن ئەی
ڕۆژی نیشتمانی دی ئێن ئەی پشوویەکی فەرمی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە دەکەوێتە ٢٥ی نیسان. بۆ یادکردنەوە و ڕێزلێنان لەوکاتەی کە لە ١٩٥٣ لە گۆڤاری سروشت باس لە شێوەی دی ئێن ئەی خرابووە ڕوو لەلایەن جەیمس واتسن، فڕانسس کریک، مۆریس ویڵکنس، ڕۆزەلیند فرانکلین. و لە ٢٠٠٣ ڕاگەیەنرا کەوا پرۆژەی جینۆمی مرۆڤ نزیکە لە تەواوکردن، و "ئەو بۆشاییانەشی کەوا ماونەتەوە نزیکن لە تەواو بوون."
لە ئەمریکا ڕۆژەکە یەکەمجار لە ٢٥ی نیسانی ٢٠٠٣ وەک پشوو جێبەجێ کرا بە پشتگیری ھەردوو ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران.
سێ خڕان
سێ خڕان گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سێ خڕان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەرەچەم و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەنوورە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گۆڕگونەش لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بانەبۆر.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پارێزگای ئەڤێلینۆ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی ئیتالیا
موشۆکو تێنسێی
گونجاندنی مانگایەک لەلایەن یوکا فوجیکاوە دەستی کرد بە زنجیرەزنجیرەیی لە ژمارەی حوزەیرانی ٢٠١٤ ی ڕۆژنامەی مانگانەی کۆمیک فلپەر. حە وت سیسی ئە نتاینتە یتە رمۆبێلە ی تانکۆبۆن بە رازە ی مانگای بۆ بە رە وخۆکردن لە ئە مە ریکای باکوور کۆمپانیایە کە ش مۆڵەتی بە ڕۆمانە ڕە سە رە کییە کانی ڕووناکی دا لەسەر ڕیزبەندیی سیۆسیتۆ ، ڕۆمانی وێب ڕواڵەتی کەڵەکەبووی کردووە بە بەناوبانگترین کاری سەر ماڵپەڕەکە. [٢] زنجیرەی ئەنیمێ ی تەلەفزیۆنی خۆگونجاندن لە لایەن Studio Bind لە کانوونی دووەمی ٢٠٢١ نمایش کرا.
چیرۆک
ئێن ئی تی ژاپۆنی تەمەن ٣٤ ساڵ کە ناوی نەنراوە، لە ماڵەکەی دەردەکرێت، دوای مردنی دایک و باوکی لەسەر ھەندێک خۆتێھەڵکردن ، بەو ئەنجامە ی کە ژیانی بێ خاڵ بوو. ئەو ڕێگا لە لۆرییەکی خێرا ئەگرکە بەرەو کۆمەڵێک ھەرزەکار لە ھەوڵێکدا بۆ ئەوەی بۆ یەک جار لە ژیانیدا شتێکی مانادار بکات و پێش مردن یەکێکیان لە ڕێگای زیانەوە دەربھێنێت. بە ئاگا ھاتنەوە لە جەستەی کۆرپەیەکدا ، بۆی دەردەکەوێت کە لە جیھانێکی شمشێر و جادودا بەرجەستە بووە. ئەو لە ژیانی نوێیدا سەرکەوتوو دەبێت، ناسنامەی ڕابردووی خۆی بۆ ژیانی نوێی خۆی وەک ڕودیوس گریات دوور دەکەوێتەوە بەھۆی نزیکایەتی بۆماوەیی و ڕاھێنانی سەرەتایی، ڕودیوس لە جادوودا زۆر شارەزا دەبێت. لە تەمەنی منداڵیدا دەبێتە قوتابی جادووگەری دێوەن ، ڕۆکسی میگوردیا ، ھاوڕێی دێمیمرۆڤ سیڵفیەت و مامۆستای جادووگەر بۆ میراتگری پیاوماجی ئێریس بۆرێاس گریات.
وەک ڕودیوس دواجار وا ھەست دەکات کە جێگەی خۆی لە جیھاندا دۆزیوەتەوە ، کارەساتی جادوویی گەورە نەتەوەکەی لەناو ئەبەن ، تێلەپۆرتیو و بەسەدان ھەزار کەسی دوور لە ماڵ - ھەندێک بۆ شوێن یان حاڵەتی مەترسیدار ، لە ئەنجامدا مردنیان بەھۆی کوشتن و جەنگ و لەسێدارەدان و ھێرشی دڕندە یان بەرکەوتنی توخمەکان. بە شێوەیەکی پراکتیکی لە لایەکی دیکەی جیھانەوە لە خاکێکی بیانیدا گیربووە، ڕودیوس بە یارمەتی جەنگاوەرێکی بەھێز بە ناوی ڕۆجەرد سوپاردیا کە ھاوڕێی بووە، چارەسەر دەکات لە ماوەی گەشتە ھەزاران میلەکەیدا، رودیوس پەیوەندی بە کەسێکی نادیارەوە ھەیە، کە متمانەپێنەکراوە کە خۆی بە (مرۆڤ-خودا) ناودەبرێت، کە ئامۆژگارییەکی پرسیارکەر انەی پێ دەدات بۆ ئەجێندایەکی نادیار دوای سێ ساڵ خەبات - لەوانە شکست پێھێنانی لەلایەن جەنگاوەرێکی جیھانی زۆر بەھێز ەوە بەناوی ئۆرستێد - ڕودیوس بە سەرکەوتوویی ماڵی ئێریس ئەبات بۆ پاشماوە کانی نیشتمانە داڕماوەکەی. ڕووداوە سیاسییەکان و تێنەگەیشتنێکی کەسی لەگەڵ ئێریس دا ڕودیوس دڵشکاو یی بەجێ دێڵیت.
دوای دوو ساڵ، ئەو ڕووداوەی لەگەڵ ئێریس دا ڕوودیوس بێ توانا کردووە ئەو لە زانکۆی ڕۆنۆا ماجیک بە ئامۆژگاری ی مرۆڤ - خودا ناونووس دەکات. لەوێ لەگەڵ سیڵفیێت یەکدەکەوێتەوە، ئەوەی کە بێگاری چاک دەکات، دووانەکەی دوای ماوەیەکی کورت لە شوبھەت دادێت. ڕودیوس دووبارە دەچێتە پاڵ داوای باوکی بۆ ڕزگارکردنی دایکی، بە گوێنەگرتنی ئامۆژگارییەکانی مرۆڤ- خودا. ئەو لە کاتی سەرکێشیدا لەگەڵ رۆکسی دا پەیوەندی ڕۆمانسی ی یووندییەکی دروست کرد و وەک ژنی دووەمی خۆی دەیبات پاشان ئادەمیزاد لەلایەن خۆیەوە بەسەریەوە بەسەردێت و خۆی لێ بێدار دەکاتەوە، خوای شتان ئەو کاتە ھەموان ی لە مردن ڕزگار کرد. ڕودیوس بۆ ئەوەی خودا مرۆڤ بپاڕدریت، ھەوڵی کوشتنی ئۆرستد دەدات، کە یەکێکە لە دوژمنەکانی مرۆڤ- خودا، بەڵام لە جیاتی ئەوە، ڕودیوس لە جیاتی پاراستنی خێزانەکەی، دڵسۆزی خۆی پێشکەش بە ئۆرستد دەکات. دوای ماوەیەکی کەم، ڕودیوس ئێریسی وەک ھاوسەری سێیەمی خۆی دەبات
زنجیرەکە بە شێوەیەکی پوخت بەردەوام دەبێت لەگەڵ زنجیرەیەک چیرۆکی کەوانەی یوورکە کە لە دەوروبەری ڕودیوس دا دروست دەبێت لەگەڵ ئۆرستد کار دەکەن بۆ دڵنیابوون لە نەمانی وردی مرۆڤ - خودا ، ھەروەھا ژیانی ڕۆژانەی و گەورەبوونی خێزان. پاش ئەوەی ھێرشێکی بەرفراوان بۆ سەر ژیانی ڕودیوس سەری ناکەوێ، خودای مرۆڤ واز لە پیلانەکانی دژ بە ودەھێنێت، بە واز لە پیلان دژی نەوەکانی ڕودیوس دەھێنێت. ڕودیوس ھەموو ژیانی بە ئارامی دەژی پێش مردنی سروشتی خۆی لە تەمەنی ٧٤ ساڵیدا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:مانگاکانی ٢٠١٤ پۆل:مانگاکانی ٢٠١٧ پۆل:مانگاکانی ٢٠١٨ پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنیەکانی ئەنیمێ بۆ ساڵی ٢٠٢١ پۆل:ڕۆمانە ژاپۆنییەکانی ساڵی ٢٠١٤ پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی پۆل:ئەو ئەنیمێ و مانگایانەی لەسەر ڕۆمانی سووک داھێنراون پۆل:درامای ئەنیمێ و مانگا پۆل:فەنیمەیشن پۆل:ئەنیمێ و مانگای ئیسێکای پۆل:بەرھەمەکانی کۆدۆکاوا دوانگۆ پۆل:مانگای کۆدۆکاوا شۆتێن پۆل:ڕۆمانە سووکەکان پۆل:ئەو ڕۆمانە سووکانەی یەکەم جار بە ئۆنلاین بڵاو کراونەتەوە پۆل:مانگای میدیا فاکتۆری پۆل:سێینن مانگا پۆل:ناونیشانەکانی چێژبەخشی حەوت دەریاکە پۆل:شۆسێتسوکا نی نارۆ پۆل:پرۆگرامە ڕەسەنەکانی تەلەڤیزیۆنی تۆکیۆ پۆل:ڕۆمانە ژاپۆنییەکانی ٢٠١٤ پۆل:مانگاکانی ٢٠٢١ پۆل:مانگای کارەکانی ڕاگەیاندنی ئاسکی پۆل:ئەنیمێ و مانگای حەریم پۆل:وێب کۆمیکسی ژاپۆنی پۆل:شۆنن مانگا
٣٨٦ (ژمارە)
٣٨٦ (سێسەد و ھەشتا و شەش) (386) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣٨٥ و ٣٨٧.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کووەیت لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
کووەیت نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
پۆل:کووەیت لە ئۆڵۆمپیاد
قادر دیلان
لە ساڵی ١٩٦٢ دەچێتە دەرەوەی وڵات و لەوێ چوار دانە ساڵ بابەتی مۆسیقا لە شاری پڕاگ، کە پایتەختی چیکۆسلۆڤاکیا بوو، دەخوێنێت. ھەر لەو وڵاتە لە یەکێک لە کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان وەک مۆسیقاژەن کاری کردووە.
مەمنوون حوسێن
مەمنوون حوسێن (؛ لەدایکبووی ٢٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٠ – مردووی ١٤ی تەممووزی ٢٠٢١) سیاسەتوان و پیشەگەرێکی پاکستانی بوو کە لە ساڵی ٢٠١٣ ھەتا ٢٠١٨ وەکوو دوازدەھەمین سەرۆک کۆماری پاکستان خزمەتی کرد. ئەو لە حوزەیرانی ١٩٩٩ لەلایەن سەرۆک کۆمار ڕەفیق تەرار بوو بە پارێزگاری سیند، بەڵام لەبەر کودەتای سەربازیی ١٩٩٩ی پاکستان لەسەر پۆستەکەیان لابرد. حوسێن لە تەممووزی ٢٠١٣ بوو بە کاندیدای سەرۆک کۆماری پاکستان. حوسێن لەدوای سوێندخواردن کە لەلای سەرۆکی دادگای پاکستان لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣ بەڕێوەچوو، بوو بە دوازدەھەمین سەرۆک کۆماری پاکستان. حوسێن کاتێک سەرۆک کۆمار بوو، کەسایەتییەکی کەم قسە بوو و ڕۆڵەکەی لە سیاسەتی نیشتمانیی پاکستاندا بە کەمی دەبیندرا، گەرچی ئەو لە یەک بەرنامەی بنبڕکردنی شەپڵەی منداڵان بەشداری ھەبووە.
قادر دیلان
مەرگ
لە ١٨ی ئازاری ١٩٩٩، بە نەخۆشی شێرپەنجە کۆچی دوایی کرد. سەرەتا تەرمەکەی لە پراگ نێژرا، بەڵام دواتر لە ساڵی ٢٠٠٧ گەڕێندرایەوە بۆ سلێمانی.
مەمنوون حوسێن
مردن
لە ١٤ی تەممووزی ٢٠٢١، مەمنوون حوسێن لە کەراچی لە تەمەنی ٨٠ ساڵیدا گیانی لەدەستدا. لە شوباتی ساڵی ٢٠٢٠، ئەو تووشی نەخۆشیی شێرپەنجە بوو و چوو ژێر دەرمان.
قادر دیلان
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨
مەمنوون حوسێن
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی پاکستان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:موسڵمانانی پاکستانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١
٣٨٧ (ژمارە)
٣٨٧ (سێسەد و ھەشتا و حەفت) (387) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٣٨٦ و ٣٨٨.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
ساروجەی خواروو
ساروجەی خواروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی مەحمودچغ، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
ساروجەی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئاخ تەپە و لە باشوور لەگەڵ گوندی غەیبالی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھولەسو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی ئەڵاسەیدە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان‏ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مارڤڵ ئینتەرتەیمێنت
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو کۆمپانیا ڕێکلامییانەی دەکەونە شاری نیویۆرک پۆل:کۆمپانیاکانی چێژبەخشی کە لە شاری نیویۆرکن پۆل:دەستکەوتەکانی دیزنی پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٩٨
موھەززەبوددین دەخوار
موھەززەبوددین عەبدولڕەحیم بن عەلی بن حامد ناسراو بە دەخوار، زانا و بەناوبانگی سەردەمی خۆی بوو، خۆی بە سەرقاڵ کردن ماندوو کردووە، ھەوڵی داوە بۆ وەدەستھێنانی زانست تا بووەتە یەکێ لە پزیشکە بەناوبانگەکانی ئەو سەردەم.
لە دایک بوون و نیشتەجێی لە دیمەشق بوو، باوکیشی عەلی بن حامد پزیشکێکی ناسراوی چاو بوو، بە ھەمان شیوە براکەشی (حامد بن عەلی) پزیشکی چاو بوو، ئەویش سەرەتا پزیشکی چاو بوو، کتێبی زۆریشی بە خەتی خۆی سەبارەت بە پزیشکی و بێجگە لەویش نووسیوە لەوانە:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خەڵکی دیمەشق
پۆل:لەدایکبووانی ١١٧٠ پۆل:مردووانی ١٢٣٠ پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٣یەم پۆل:پزیشکە عەرەبەکانی سەدەکانی ناوەڕاست پۆل:پزیشکەکانی سەدەکانی ناوەڕاستی ئیسلام
پارێزگای کالتانیسێتا
پارێزگای کالتانیسێتا (ئیتاڵی:provincia di Caltanissetta) پارێزگاییەکە لە باشووری بەشی سیسیلیای ئیتاڵیا، ڕووبەرەکەی بە ١٢٢ کیلۆمەتر خەمڵێنراوە.
بەرەو ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگای ئەگریجێنتۆ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی ئیتالیا
کیم ھا-نول
کیم ھا نول (کۆری:김하늘 لەدایکبووی ٢١ی شوباتی ١٩٧٨) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە، دوای دەستپێکردنی کارەکەی و ڕۆلگێران لە فیلمی ڕۆمانتیک کۆمیدی My Tutor friend (2003) و ئەکشن کۆمیدی Too Beautiful to Lie (2004) و My Girlfriend Is an Agent (2009). کیم باشترین ٤٨مین خەڵاتی بێلی مەزن و ٣٢مین خەڵاتی دراگۆن بلو لە فیلمی بردەوە بۆ پێشکەشکردن کارە تەلەڤیزیۆنییەکانی لەناویاندا زنجیرە ڕۆمانسییەکان وەک Romance (2002) و A Gentleman's Dignity (2012) و On Air (2008) و On the Way to the Airport (2016) و درامای فانتاسیای 18 Again (٢٠٢٠) لە ڤێرشنی ئینگلیزی 17 Again کە لەلایەن زاک ئیفرۆنەوە ڕۆلی لێ گێردراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی سێئول پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:دەرچووانی پەیمانگای ھونەرەکانی سێئول
ھام (چیمپانزی)
وێنۆک|وێنەی شامپازی هام لە کانوونی دووەمی ١٩٦١، پێش ئەوەی بنێردرێتە دەرێی زەوی [[زەوی]]
ھام (بە ئینگلیزی: Ham the Chimp) یەکەم گیانلەبەر بوو کە ئەمەریکا بینرێتە دەرەوەی زەوی ھام لە دەوروبەری ساڵانی ١٩٥٧ لە دایک بوو بوو بەڵام دواتر دەگیرێت و دەبرێت بۆ فلۆریدا و لە دوایشد لە ساڵی ١٩٥٩ ناونووسکرا بۆ پڕۆگرامی بۆشایی ئاسمان و گوێزرایەوە بۆ بنکەیەکی ھێزی ئاسمانی ئەمریکا تا لەوێ ڕاھێنانی پێبکرێت بۆ گەشتەکەی بۆشایی ئاسمانی، بەڵام ھام تەنیا شامپانزی نەبوو بەڵکو چەندان شامپانزی تریش لەو بنکەیە ڕاھێنانیان پێدەکرا و زیاتر لە ١٨ مانگ شامپانزیەکان ڕاھێنانیان پێ کرا و سەرەنجام ھام لە نێوان شامپانزیەکان ھەڵبژێردرا تا بنێردرێت بۆ بۆشایی ئاسمان و دوای ئامادەبوونیش لە ساڵی ١٩٦١ ـدا بڕیاری ئەنجامدانی گەشتەکە دراو ھام ئامادەکراو دواتر ڕەوانەی بۆشایی ئاسمانکرا و بەھۆی ئەوەی ھام مەشقی پێکرابوو ھەموو ئەو ئەرکانەی لەسەری بوو لە کەشتیەکەیدا ئەنجامی دابوو و لە دوای ١٦ خولەکێک کە ھام لە بۆشایی ئاسماندابوو و کاتی ئەوە ھات بگەڕێتەوە بۆ زەوی بۆیە کە ھاتەوە ناو چینەکانی زەوی دواتر لەسەر دەریایی ئەتلەنتیک کەشتیەکەی ھام نیشتەوە و بۆ ئەوەی کەشتی رزگارکەریشی پێ بگات چەند سەعاتێکی خایاند و دواتر کە کەشتی رزگارکەر گەیشت ھامیان لەگەل خۆیان بردەوە و لەوکاتەشدا باری تەندرووستی ھام جێگیر بوو و ھیچ کێشەی نەبوو دوای ئەوەش ھام بەکارنەھێنرایەوە بەلکوو برا بۆ باخچەیەکی ئاژەڵان بەڵام ھام لەو باخچەیەدا بۆ ماوەی ١٧ ساڵان بە تەنیا ژیاو تا دواتر ڕەوانەی باخچەیەکی ئاژەڵانی تر کرا کە لەوێ لەگەڵ چەندان شامپانزی لە جۆری خۆی تێکەڵ کرایەوە و دەستی بە ژیانکرد و لە کۆتایشدا لە ساڵی ١٩٨٣ ھام ژیانی بە کۆتا ھات و گیانی سپارد.
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوون پۆل:گیانلەبەرەکانی بۆشاییی ئاسمان پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٦١ پۆل:ناسا
٣٨٨ (ژمارە)
٣٨٨ (سێسەد و ھەشتا و ھەشت) (388) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣٨٧ و ٣٨٩.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کریستیان بۆلتانسکی
کریستیان بۆلتانسکی (لەدایکبووی ٦ی ئەیلوولی ١٩٤٤ – مردووی ١٤ی تەممووزی ٢٠٢١) پەیکەرساز، وێنەکێش، وێنەگر و سازکەرێکی فیلمی فەڕەنسی بوو. ئەو زیاتر لەبەر وێنەگریی ئینستالەیشن و ھونەری چەمکیی فەڕەنسای ھاوچەرخ دەناسرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤ پۆل:مردووانی ٢٠٢١ پۆل:جووە فەڕەنسییەکان پۆل:وێنەگرانی فەڕەنسی
٣٨٩ (ژمارە)
٣٨٩ (سێسەد و ھەشتا و نۆ) (389) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٣٨٨ و ٣٩٠.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
چەپە سورگە
چەپە سورگە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مییەخاس، ناوچەی سیوان، شارستانی ئیلام، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
١٩٢٨ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٢٨ لە نەرویژ
چەپە سورگە
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئیلام ئیلام ئیلام پۆل:گوندەکانی شارستانی ئیلام پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مۆزەخانەی عومانی فەڕەنسی
مۆزەخانەی عومانی فەڕەنسی مۆزەخانەیەکی کەلەپوورە و دەکەوێتە بارەگای پێشووی کونسوڵی فەڕەنسا، خانووی ڤارانسا لە شەقامی ٩٣١٠، شەقامی قەسر ئەلعەلەم، لە شاری موسکاتی کۆن، عومان.
ئەو بینایە سپییە کە لە بنەڕەتدا کۆشکبوو، سەرەتا وەک دیارییەک لەلایەن سوڵتان کاک فەیسەڵ کوڕی تورکییەوە بۆ کونسوڵی فەڕەنسا لە موسکات لە ساڵی ١٨٩٦ دروستکراوە. لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢ سوڵتان قابوس کوڕی سەید و سەرۆکی کۆچکردووی فەڕەنسا فرانسوا میتەران مۆزەخانەیەکیان لەکۆشکدا دامەزراند، بۆ پاراستنی پەیوەندییە مێژوویییەکانی عومانی فەڕەنسی. مۆزەخانەکە چەندین کەلوپەلی فراوانی تێدایە بۆنمونە وێنەی یەکەمین دیپلۆماتکارە فەرەنسییەکان و بەڵگەنامە مێژوویییەکان و کەشتی عومانی و فەرەنسی، خشڵ، کەلوپەلی عومانی و فەرەنسی لەخۆ دەگرێت.
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٤
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> یاری کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٤ یارییەکی تۆپی پێ بوو لە نێوان یانەی میلانی ئیتاڵی بە ڕاهێنەری فابیۆ کاپێلۆ و یانەی یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا ئیسپانی بە راهێنەری یۆهان کرۆیف ، لە ١٨ی ئایاری ١٩٩٤ لە یاریگای ئۆڵۆمپیاد لە ئەتینا پایتەختی یۆنان ئەنجامدرا. یارییەکە بە بردنەوەی ئەیسی میلان بە ئەنجامی ٤-٠ کۆتایی هات و بۆ جاری پێنجەم جامی ئەوروپای بەدەستهێنا.
پێڕستی نووسەرانی سەدەی نۆزدەیەمی فەڕەنسا
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ١٩یەم
پارێزگای کەمپۆباسۆ
پارێزگای کەمپۆباسۆ (ئیتاڵی:provincia di Campobasso) پارێزگایەکە لە ناوچەی مۆلیزێی باشووری ئیتاڵیا، پایتەختەکەی ناوی کەمپۆباسۆیە، ڕووبەرەکەی بە ٢،٩٤١ کیلۆمەتر و بەپێی سەرژمێری ٢٠١٧ ژمارەی دانیشتووانەکەی بە ٢٢٣،٨٧١ خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی ئیتالیا
٣٩٠ (ژمارە)
٣٩٠ (سێسەد و نەوەد) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣٨٩ و ٣٩١.
ئیمپراتۆریەتی چین
وێنۆک ئیمپراتۆرییەتی چین (بە چینی: 秦朝 خوێندنەوە: چین چاۆ) یەکەم ئیمپراتۆرییەت بوو لە مێژووی چین. کە تەمەنی ئیمپراتۆرییەتەکە لە ٢٢١ی پێش زاین دەستی پێکرد تا ٢٠٦ی پێش زایین کە ناوی لێنراوە چین بەھۆی خاکە سەرەکییەکەی ویلایەتی چین، کە لە ئەمرۆ مۆدێرن بە (گانسو و شێنسی ناسراوە) ئیمپراتۆرییەتەکە لەلایە ئیمپراتۆر چین شی ھوانگ دامەزرا کە یەکەم ئیمپراتۆر بوو لە مێژووی ئەوسای چین پێش خۆی ھیچ فەرمانرەوایەک ناونیشانی «ئیمپراتۆر» ی لەخۆی نەنابوو، ھەرچۆنێک بێت یاساناس شانگ یانگ بە چاکسازییەکانی ئیمپراتۆرییەتەکەی بەھێزتر کرد لە سەدەی چوارەمی پێش زایین لە سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان، لە ناوەند و کۆتایی سەدەی سێیەم چین دەستی کرد بە کەمپینە سەربازییەکانی بۆ سەر ویلایەتەکان، سەرەتا لە ئیمپراتۆریەتی ژۆو دەستی پێکرد کە ئەوکاتە ئیمپراتۆرییەتەکە لە لاوازییەکی زۆر بەھێز دابوو ئەمەش بەھۆی سیستەمی دەرەبەگایەتی و نەتوانینی ژۆو بۆ کۆنتڕۆلکردنی خاکەکانی کە لەلایەن لۆردەکانەوە بەڕێوە دەبردران، ھەرچۆنێک بێت کەمپینەکانی چین بۆ سەر ویلایەتەکان بە (شەڕەکانی یەکخستنەوەی چین) ناسراوە کە کەمپینی سەربازی چین بۆ سەر شەش ویلایەتەکەی تری حەوت شانشینەکە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وڵاتانی پێشوو لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ٣یەمی پ.ز
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ھەزارەی یەکەمی پێش زایین لە چین پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین پۆل:فەرمانڕەوا پێشووەکان لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا پۆل:چین شی ھوانگ پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە سەدەی سێیەمی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان
جەنگی باشووری ئۆسێتیا ١٩٩١-١٩٩٢
220x440px|وێنۆک|نەخشەی [[ڕامیاری گورجستان و ژینگەکەی لە ساڵانی (١٩٩١-١٩٩٢)]] شەڕی ئۆسێتیای باشوور شەڕێکی ناوخۆیی بوو لە گورجستان لەنێوان ھێزەکانی گورجستان لەگەڵ ھەندێک لە نەتەوەپەرستەکانی گورجستان دژی ھێزەکانی ئۆسێتیای باشوور و نەتەوەپەرستەکانی ئۆسێتیادا ڕوویدا، بە مەبەستی جیاکردنەوەی ئۆسێتیای باشوور لە گورجستان و بۆ ئەوەی کۆمارێکی ناوچەیی سەربەخۆ بێت لە گورجستان و ئەم شەڕە لە ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٩١ پێش ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت و پێش سەربەخۆیی گورجستان لە ٢٢ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٢ کۆتایی ھات، دوای نێوەندگیرییەکی ڕووسیا بۆ ئاگربەست. ئەنجامەکەی ئۆسێتیای باشوور بوو بە کۆمارێکی سەربەخۆ، بەڵام لەژێر دانپێدانانی نێونەتەوەییدا وەک بەشێک لە گورجستان.
سەرچاوەکان
پۆل:ململانێکانی ١٩٩١
پارێزگای کەزێرتا
پارێزگای کەزێرتا (ئیتاڵیایی: Provincia di Caserta) پارێزگاییەکە لە ناوچەی کەمپانیای باشووری ئیتاڵیا، پایتەخیتەکەی ناوی کەزێرتایە، ڕووبەرەکەی بە ٢،٦٥١.٣٥ کیلۆمەتر چوارگۆشە و بەپێی سەرژمێری ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانەکەی بە ٩٢٤،٤١٤ خەمڵێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی ئیتالیا
لایکا
سەگی لایکا سەگێک بوو کە یەکێتی سۆڤیەت ناردییە بۆشایی ئاسمان، لایکا لە ساڵی ١٩٥٤ لە دایک بووە، یەکەمین بوونەوەر بووە چووەتە دەرەوەی زەوی و خولی بە دەوری ھەسارەی زەوی کردبێت، و لایکا لەگەل کەشتی ئاسمانی سپوتنیک-٢ چووەی دەرەوەی زەوی و دوای گەرانەوەی بۆ سەر زەوی بە چەند کاتژمێرێک مرد لەبەر ھۆکاری پەستانی پلەی گەرمی کە کاریگەری کردویە سەری، لایکا لە ٣ تشرینی دووەمی سالی ١٩٥٧ بە سەرکەووتووی ئەرکەکەی خۆی بەجێگەیاند و دواتر گیانی کە دەستدا. وێنۆک|[[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا ناوی لایکای نەخشاندوە لەسەر خۆڵی سەر ھەسارەی مەریخ بە ئامێری گالیسکەی گەڕانی مەریخ]]
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گەردوون پۆل:گیانلەبەرەکانی بۆشاییی ئاسمان پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٥٧ پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت لە ١٩٥٧ پۆل:گیانلەبەرە کارکەرەکان پۆل:وتارە قسەکراوەکان
ویکیپیدیای زازاکی
{{Infobox website }}
ویکیپیدیای زازاکی (بە زازاکی: Wikipediyay Zazaki) یەکێکە لە وەشانەکانی ویکیپیدیا کە بە کوردیی زازاکی دەنووسرێت، ویکیپیدیای زازاکی وەک ویکیپیدیایەکانی تر ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادە و ھەمووان دەتوانن دەستکاری پەڕەکان بکەن بێجگە لە چەند پەڕەیەک کە تەنیا بەکارھێنەرە خاوەن ھەژمارەکان دەتوانن دەستکاری بکەن. ئەم ویکیپیدیایە لە ٢١ی تەممووزی ٢٠١٣، بە زیاتر بە ٤٬٢٤٠ وتار لە جێگەی ١٥١مین ویکیپیدیاکاندا جێی گرتبوو. لە ٢٨ی ئایاری ٢٠١٦، بە زیار لە ٦٬٥٠٠ وتار لە ڕێزبەندیی ویکیپیدیاکاندا ١٤٦مین وتار بوو و لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧، بە زیاتر لە ٩٬٨٠٠ وتار، لە ڕێزبەندییەکان بە ١٣٧مین ویکیپیدیا گێشت. ویکیپیدیای کوردیی زازاکی سێیەم ویکیپیدیای کوردییە کە زۆرترین وتاری لەخۆگرتووە لە دوای ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی و ویکیپیدیای کوردیی کورمانجی.
بەستەرە دەرەکییەکان
کوردیی زازاکی پۆل:ئینسایکڵۆپیدیا کوردییەکان پۆل:زمانی کوردی
ھوا توۆ
ھوا توۆ پزیشکێکی چینی بوو لە سەردەمی ڕۆژھەڵاتی ھان، بەگوێرەی تۆماری مێژوویی سێ شانیشنەکە و کتێبی مێژوویی ھان باس لەوە دەکات کەوا ھوا توۆ یەکەم پزیشکە لە چین کەوا ڕێگەی ھۆشبڕی بەکاربێنێ لەکاتی نەشتەرگەرییەکانی.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پەیوەندیدارەکان بە چاوۆ چاوۆ پۆل:پزیشکەکانی ئانھوی پۆل:خەڵکی بۆژۆو پۆل:پزیشکەکانی چین لە سەدەی سێیەمی پێش زایین پۆل:پزیشکەکانی چین لە سەدەی دووەمی پێش زایین
سڤالبارد
سڤالبارد کۆمەڵێک دوورگەی سەر بە نەرویژ لە ئۆقیانووسی بەستووی باکوورە. ئەم دوورگانە لە باکووری ئەورووپا، نێوان کەنارەکانی باکووری نەرویژ و جەمسەری باکوور ھەڵکەوتوون. گەورەترین شوێنی نیشتەجێبوونی سڤالبارد، شاری لۆنگییربینە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ناوچەی جوگرافی باکووری زەوی
ساروجەی سەروو
ساروجەی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی مەحمودچغ، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
٣٩١ (ژمارە)
٣٩١ (سێسەد و نەوەد و یەک) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٣٩٠ و ٣٩٢.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
کووەیت لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
پۆل:کووەیت لە ئۆڵۆمپیاد
شێخ فەیزوڵا
شێخ فەیزوڵا گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شێخ فەیزوڵا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ڕەزوار و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەردەعەلی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چوارکڵاوی خواروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی چیاسەوز.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
نەجیبەددین سەمەرقەندی
نەجیبەددین سەمەرقەندی زانایەکی پزیشکیی فارسی بوو.
نەجیبەددین ئەبو حامد موحەممەد بن عەلی بن عومەر سەمەرقەندی ، پزیشکێک لە سەمەرقەندەوە، لە هیرات کوژراوە کاتێک جەنگیز خان داگیری کرد ، لە گرینگترین بەرهەمەکانی کتێبی (الأسباب والعلامات) کە ناوبانگی دەرکرد دوای ئەوەی کە نەفیس کیرمانی شەرحێکی بۆ دانا، هەروەها کتێبی (الأقرباذين على ترتيب العلل) یان (الأقرباذين على ترتيب الأسباب) ئەمەش بەسێ زمان چاپ کراوە، عەرەبی، ئینگلیزی، فەڕەنسی، لە گۆڤارێک لە بەیروت (مکتبة لبنان - ١٩٩٤ زایینی).
سەرچاوە
پۆل:مردووانی ١٢٢٢ پۆل:پزیشکە ئێرانییەکانی سەدەکانی ناوین پۆل:پزیشکەکانی سەدەکانی ناوەڕاستی ئیسلام
پارێزگای کەتەنزارۆ
پارێزگای کەتەنزارۆ (بە ئیتاڵیایی:provincia di Catanzaro) پارێزگاییەکە لە ناوچەی کالابریای ئیتاڵیا، پایتەختەکەی ناوی کەتەنزارۆیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی ئیتالیا
جۆ یون-ھی
جۆ یون ھی (لەدایکبووی ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٢) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە ناسراوە بەھۆی ڕۆلەکانی لە دراما تەلەڤیزیۆنیەکان لە کۆریای باشوور وەک My Husband Got a Family (2012) and Nine (2013).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢ پۆل:زیندووان پۆل:دەرچووانی زانکۆی ژنانی دۆنگدوک
١٩٢٩ لە نەرویژ
ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٢٩ لە نەرویژ
فەرامەرز ئەسڵانی
ئەلبوومە تۆمارکراوەکانی
ڕۆژانی گۆرانی و خەم ١٩٩٩
٣٩٢ (ژمارە)
٣٩٢ (سێسەد و نەوەد و دوو) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣٩١ و ٣٩٣.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
فەرامەرز ئەسڵانی
سەرچاوەکان
https://www.beytoote.com/art/artist/biography-faramarzaslani02-photo.html?m=1
پۆل:گۆرانیبێژان پۆل:گۆرانیبێژان بەپێی نەتەوە پۆل:گۆرانیبێژانی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژانی ئێرانی بەپێی چەشن پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فارسی پۆل:گۆرانیبێژان بەپێی زمان پۆل:کۆلکەوتارەکانی گۆرانیبێژ پۆل:گۆرانینووسانی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی ئێرانی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤ پۆل:دەرچووانی زانکۆی لەندەن پۆل:ھونەرمەندانی کاڵتێکس ڕیکۆردز پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز پۆل:ئاوازدانەرانی ئێرانی پۆل:کۆچبەرە ئێرانییەکانی شانشینی یەکگرتوو پۆل:گیتارژەنانی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئێرانی پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی تاران پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی تاران
ڕۆبێرت شۆن لیۆنارد
ڕۆبێرت شۆن لێۆنارد (بە ئینگلیزی:  Robert Sean Leonard) (لەدایکبووە لە ٢٨ شوباتی ١٩٦٩) ئەو ئەکتەرێکی ئەمریکییە خاوەنی خەڵاتی تۆنی بۆ باشترین ئەکتەری یاریدەدەر لە ڕۆڵگێڕانیدا لە شانۆگەری The Invention of Love (دروستکردنی خۆشەویستی) لە ٢٠٠١ دا. لێونارد بەناوبانگ بووە بە ڕۆڵی نێڵ بیری لە فیلمی ''Dead Poets Society خاوەنی خەڵاتی ئۆسکار لە ١٩٨٩ وە ڕۆڵی د. جەیمس وێڵسۆن لە زنجیرەی House دا. لە کاتی ئێستادا ڕۆڵی د. ڕۆجەر کادرەر دەگێڕێت لە زنجیرەی Falling Skies دا. ''
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩ پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان
کورسی
250px|وێنۆک|کورسییەکی دارین کورسی یان ئەسکەمیل کەلوپەلێکە بۆ لەسەر دانیشتن بەکاردێت. لە دوو پارچەی سەرەکی پێکدێت کە لە ماددەی پتەو دروست کراون، پارچەیەکی ئاسۆیی بۆ لەسەر دانیشتن و ئەوەی دیکەش ستوونییە، بۆ ڕاگرتنی پشت. گۆشەی نێوان دوو پارچەکە ٩٠ پلە یان کەمێک زیاترە. بەگشتی پارچەی دانیشتن لەڕێی چوار پایەوە لەسەر زەوی جێگیر دەکرێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کورسییەکان پۆل:کەلوپەل
جوان دەیڤس برادبورن
وێنۆک جوان دەیڤس برادبورن (لە دایکبووی ١٧٨٧ مردن ٢٠ی نیسانی ١٨٤٢) ئەفسەرێکی سووپای مەکسیک بوو وەک فەرماندەی سەربازگەی ئاناھواک لە تیکساسی مەکسیک، بەھۆی ھەڵە فەرماندەراییەتی کردن و ئەنجامی کارەکانی لە ساڵی ١٨٣١ و ١٨٣٢ بووە ھۆی ئەو ڕووداوانەی کە بە گێرەشێوێنی ئاناھواک ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٨٤٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٧٨٧
مینا ئەلفەحل
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:جوگرافیای عومان
عیدی ئەمین
عیدی ئەمین دادا ئوومێ (؛ لەدایکبووی ١٩٢٥ – مردووی ١٦ی ئابی ٢٠٠٣) ئەفسەرێکی سەربازی و سیاسەتوانێکی ئووگاندی بوو کە لە ساڵی ١٩٧١ ھەتا ١٩٧٩ وەکوو سێیەمین سەرۆک کۆمای ئووگاندا کاری کرد. ئەو بە شێوەی دیکتاتۆرێکی سەربازی دەسەڵاتداری کردووە و بە یەکێک لە دڕندەترینی زۆردارەکان لە مێژووی جیھانی مۆدێرندا دادەنرێت.
کارلێکی میتاتێزی خوێ
لە ئەدەبیاتی کۆنتردا زۆرجار زاراوەی دووانە شیبوونەوە ڕووبەڕوو دەبێتەوە. زاراوەی دوو شیبوونەوە بە تایبەتیتر کاتێک بەکاردەھێنرێت کە لانیکەم یەکێک لە مادەکان لە توێنەرەکەدا نەتوێتەوە، چونکە ئاڵوگۆڕی لیگاند یان ئایۆن لە دۆخی ڕەقی کارلێککەرەکەدا ڕوودەدات. بۆ نموونە:
ئاڵوگۆڕی دژە یاریگا
میتاتێزی خوێ تەکنیکێکی باوکۆنتەریۆن بۆ. ھەڵبژاردنی کارلێککەرەکان بە ھێڵکاری تواوەیی یان وزەی تۆڕ ڕێنمایی دەکرێت. ھەروەھا دەتوانرێت تیۆری HSAB بەکاربھێنرێت بۆ پێشبینیکردنی بەرھەمەکانی کارلێکی میتاتێزی.
زۆرجار میتاتێزی خوێ بەکاردەھێنرێت بۆ بەدەستھێنانی خوێ کە لە توێنەرە ئۆرگانیکەکاندا دەتوێتەوە. وێناکردن گۆڕینی سۆدیۆم پەرینات بۆ تێترابوتیلامۆنیۆم خوێ:
پێویست ناکات کارلێککەرەکان زۆر تواوە بن بۆ ئەوەی کارلێکەکانی میتاتێزی ڕووبدات. بۆ نموونە باریۆم تیۆسیانات دروست دەبێت کاتێک شلەیەکی تیۆسیاناتی مس(I) و باریۆم ھایدرۆکساید لەناو.
ئەلکیلاسیۆن
کۆمپلێکسەکانی کانزاکان لە ڕێگەی کارلێکەکانی میتاتێزی خوێیەوە ئەلکیل دەکرێن. وێناکردن بریتییە لە میتیلکردنی تیتانۆسین دیکلۆرید بۆ پێدانی کاراکتەری پێتاسیس:
بەرھەمی خوێ بە شێوەیەکی گشتی لە توێنەرەوەی کارلێکەکەوە دەڕژێت.
کاردانەوەی بێلایەنکردن
کارلێکی بێلایەنکردن جۆرێکە لە کارلێکی دوو جێگرەوە. کارلێکی بێلایەنکردن کاتێک ڕوودەدات کە ترشێک کارلێک لەگەڵ بڕێکی یەکسان لە بازایەکدا بکات. ئەمەش بەزۆری گیراوەی خوێ و ئاو دروست دەکات. بۆ نموونە ترشی ھایدرۆکلۆریک لەگەڵ سۆدیۆم ھایدرۆکساید کارلێک دەکات و کلۆریدی سۆدیۆم و ئاو بەرھەم دەھێنێت:
کاردانەوەی میتاتێزی بێ خوێ
بە پێچەوانەی کارلێکەکانی میتاتێزی خوێ کە بەھۆی بارینی خوێی ڕەقەوە دەجووڵێنرێن، کەمبوونەوەی بێ خوێن، کە بەھۆی دروستبوونی سیلیل ھالیدەکانەوە وەرگیراون، کارلێکەکانی میتاتێزی بێ خوێ بە شێوەیەکی یەکسان بەردەوام دەبن.
سەرچاوەکان
پۆل:کاردانەوە کیمیایییەکان
سەنتەری پێشانگای نەوت و گازی عومان
سەنتەری پێشانگای نەوت و گازی عومان مۆزەخانەیەکە دەکەوێتە شەقامی سەیح ئەلمەلەح، موسکات، عومان.
مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٩٥ دامەزراوە و لەلایەن کۆمپانیای گەشەپێدانی نەوتی عومان (PDO) بەخشراوە. مۆزەخانەکە گەشتێکی کارلێکەرە بۆ دۆزینەوە و دەرھێنان و بەکارھێنانی سوتەمەنی لە عومان. لە تەنیشت سەنتەرەکە ھەسارەی پی دی ئۆیە، کە لە ساڵی ٢٠٠٠ دروستکراوە.
ملەگوڵ زەرد
ملەگوڵ زەرد گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری مییەخاس، ناوچەی سیوان، شارستانی ئیلام، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئیلام ئیلام ئیلام پۆل:گوندەکانی شارستانی ئیلام پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
٣٩٣ (ژمارە)
٣٩٣ (سێسەد و نەوەد و سێ) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٣٩٢ و ٣٩٤.
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
پێڕستی نووسەرانی سەدەی ھەژدەیەمی فەڕەنسا
سەرچاوەکان
پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ١٨یەم
عەبدوڵڵا بەگ بێناری
وێنۆک|وێنەى عەبدوڵڵا بەگى بێنارى لە نزیک رەواندز ١٩١٧
عەبدوڵڵا بەگی بێنارێ ، (١٨٨٠ — ١٩٣٩) دوامین میری میرنشینی برادۆستی مەرگەوەڕ و ورمێ. عەبدوڵڵا بەگ کوڕی جەھانگیر کوڕی میر سوڵتان لە نەوەی خانی لەپزێڕینی پاڵەوانی داستانی قەڵای دمدم. کە ھەردووکیان بە دەستی عەجەمان نامەردانە کوژراون. خانی دمدم لە ١٦٠٩ و سوڵتان ئەحمەد لە ١٨٥٤. قەڵای بێنار کەوتۆتە سێکوچکەی سنووری ئێران، عێڕاق و تورکیا دوا پێگەی میرانی برادۆست بووە کە نەکەوتبووە ژێر دەسەلاتی عەجەمان. رۆژگاری میرایەتی عەبدولا بەگ پڕ بووە لە ئالنگاری ناوخۆیی و دەرەکی.
پاش نەمانی زۆربەی میرنشینە کوردیەکانی نێو رچەی میرانی شەرەفنامە، دەوڵەتی عوسمانی پشتگیری بنەماڵەی شێخی نەھری شەمزینان وسەرۆک ھۆزەکانی ھەرکی و شکاکی دەکرد تا لە شەڕی روس و یاخی بووە ئەرمەنەکان  کەڵکیان لێ وەربگرێت و ھەژموونی ئێران لەسەر سنوورەکانی رۆژھەلاتی دەوڵەتەکەی کز بکات.
دەڤەری سۆمابرادۆست و مەرگەوەڕ و تەرگەوەڕ کە زێدی میرانی بەگزادەى برادۆستە، کەوتە ژێر کاریگەری ئەم دۆخە پەشێوەی که دوای بەرپابوونی جەنگی جیھانی یەکەم (١٩١٤-١٩١٤) ھاتبووە کایەوە و بوو بە شەڕگەی نێوان لەشکری رووسیای قەیسەری و لەشکری دەوڵەتى عوسمانى.
کە ئاسووریەکانی ھەکاری ناچار بوون زێدی خۆیان جێبھێڵن و پەنایان بۆ لەشکری رووس برد لە سەڵماس و ورمێ، سمکۆی شکاک بەهۆکارێکى نەزانراو مارشەموونی گەورەی ئاسووریەکانی  لە نزیک سەڵماس کوشت. ئاگرى دووبەرەکى نێوان کورد و ئاسوورى پەرەى سەند و بەسەدان کەس بوونە قوربانى. گوندەکانی دەشتی ورمێ تا رەواندز کەوتنە بەر پەلاماری لەشکری رووس و ھاوپەیمانە ئەرمەنی و ئاسووریەکان.
عەبدوڵڵابەگی بێناری لە شۆرشی سمکۆی شکاک دژ بە ئێران و لە بەرگریکردنی لەشکری رووس لە رەواندز رۆڵی دیاری ھەبووە. نورالله ى برای لە شەڕی تیاریەکان لە نزیک ورمێ کوژرا.
لە دوای دامرکانەوی ئاگری شۆڕشی سمکۆ و کشانەوەی رووسەکان لە ١٩١٧ عەبدوڵڵا بەگی بێناری لەلایەن دەوڵەتی ئێران دەستبەسەر دەکرێت و نەفی دەکرێت بۆ قەزوین و زەنجان. فەرمانی لەسێدارەدانی بۆ دەردەچێت، بەلام بە ھۆی نێوانگیری پیاوماقولانی ئەفشاری ورمێ لێخۆشبوون بەدەس دێنێت و دەگەڕێتەوە کوردستان.
دواى ساڵى 1922 ناچار زێد و موڵکى باپیرانى خۆی لە مەرگەوەڕ و دۆڵێ جێدەهێلێت لەگەڵ سمکۆ و زۆرێک لە سەرناسانی کوردی ورمێ دەپەڕنەوە دیوی سیدەکان کە ئەوسا لەژێر حوکمڕانی ئینگلیزدا بوو. کە سمکۆ ساڵی ١٩٣٠ بە پیلانێکی حکومەتی ئێران لە شنۆیە کوژرا، عەبدوڵڵا بەگ ئومێدبڕاو دەبێت لەگەڕانەوە بۆ سەر زێدو موڵک وماڵی خۆی ، سیدەکان دەببێتە دوامەنزڵگای. لە دەورى ساڵی ١٩٤٠ کۆچی دوایی دەکا و لە گۆرستانی شیشکانى سیدەکان دەنێژرێت.
عەبدوڵڵا بەگ لە نێو خەڵکی برادۆست و ھەرکی و شکاک و ئەفشاری ئورمیە ناسراو بووەو خاوەن کەسایەتیێکی بەڕێز بووە. بەسەرھاتەکانی وەک لاوک لەسەر مێرخاسی ئەو کەڵەمێردە تا ئێستاش دەگوترێنەوە.
نەوەکانی عەبدوڵڵا بەگی بێناری ئەمڕۆ لەھەردوو دیوی برادۆست لە ورمێ (مەرگەوەر) و ھەولێردا دەژین و لەسەر رێچکەی باپیرەی خۆیان خزمەت بە نیشتمان و گەلەکەیان دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٠ پۆل:مردووانی ١٩٣٩ پۆل:خەڵکی ورمێ
کووەیت لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
کووەیت نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
پۆل:کووەیت لە ئۆڵۆمپیاد
شێرەوەن
شێرەوەن گوندیکە، کەوتووەتە ناحیەی قۆرەتوو، قەزای خانەقین، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
شێرەوەن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تۆپ عەسکەر و لە باشوور لەگەڵ گوندی کاکۆڵی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مەرکەزحدود لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حاجی خەلیل.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مێرکری-رێدستۆن ٢
وێنۆک|ساتی فرێدانی کەشتی مێرکۆری رێدستۆن٢
ھونەری گۆتیکی
وێنۆک|پەیکەرەکانی [[کەنیسەی چارتر، ئەم پەیکەرانە کۆنترین نموونەی پەیکەرتاشیی گۆتیکییە]] وێنۆک|وێنەکێشان لەسەر شووشە شتێکی باو بووە لە دەمی ھونەری گۆتیکیدا ھونەری کۆتیکی شێوازێکی ھونەری سەدەکانی ناوینە کە لە ھونەری ڕۆمانسکییەوە دروست بووە لە باکووری فەڕەنسا لە سەدەی ١٢دا، کە بە پەرەسەندنی تەلارسازیی گۆتیکی نوێنەرایەتی دەکرا. ئەم ھونەرە بە گشت ناوچەکانی ئەورووپای ڕۆژاوادا بڵاوبووەوە، ھەروەھا لە چەندین ناوچەی ئەورووپای ناوەندی و باشووریش سەری ھەڵدا، ھەرچەندە زۆر بەناوبانگ بوو، ھێشتا بەسەر ھونەرە کلاسیکییەکەی ئیتالیادا سەرنەکەوت. لە سەدەی ١٤دا، شێوازێکی ئاڵۆزتری ھونەری گۆتیکی سەری ھەڵدا بە ناوی گۆتیکی نێودەوڵەتی، کە تاکوو سەدەی ١٥ پەرەی سەند. لە زۆرێک لە ناوچەکان، بە تایبەتی ئەڵمانیا، ھونەری گۆتیکیی کۆن ھەتاکوو سەدەی شازدەش پەرەی سەند و مایەوە، ھەتاکوو دواتر لەگەڵ ھونەری ڕێنێسانسدا تێکەڵ بوو. کارە ھونەرییە دیارەکانی دەمی گۆتیکی پێکھاتبوون لە پەیکەرتاشی، وێنەکێشانی سەر دار، وێنەکێشانی سەر شووشەکان، فرێسکۆ و مانیوسکریپتی ڕەنگدار. گۆڕانە زەقەکانی تەلارسازی لە ڕۆمانسکەوە بۆ گۆتیکی و دواتریش لە گۆتیکییەوە بۆ ڕێنێسانس زۆرجار وەک نموونەیەک بۆ ناساندنی دەمەکانی ھونەر بەکاردێن، ھەرچەندە ھونەرەکان بۆ ماوەی جیاجیا برەویان سەندووە.
مێرکری-رێدستۆن ٢
مێرکۆری رێدستۆن٢ (بە ئینگلیزی:Mercury-Redstone 2) مووشەکێکی کەشتی بۆشایی ئەمریکیە و دوای مێرکۆری-ریدستۆن نێردرایە دەرەوەی زەوی، لە چوارچێوەی پرۆژەی مێرکۆری، ئەو مووشەکە لە ٣١ کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٦١ لە کاژێر ١٦:٥٥ بە کاتی (ک. گ. ە) لە LC-5 لە ناوچەی کیپ کانیڤیرال لە فلۆریدا لە وڵاتە یەکگرتوەکان لەگەڵ ئەو کەشتیە ھام (شامپازی)کی لەگەڵدا بوو بۆ تاقیکردنەوە، دوای ١٦ خوولەک ٣٩ چرکە لە ئۆقیانووسی ئاتلانتیک نیشتەوە
ھونەری گۆتیکی
کۆنترین ھونەری گۆتێکی پێکھاتبوو لە پەیکەری یادکردنەوە، کە لەسەر دیواری کەنیسە و کڵێساکان دەبیندرا. ھونەری مەسیحی زۆرجار تایپۆلۆجیکی بوون و چیرۆکی وەشانی کۆن و نوێی کتێبی پیرۆزیان پیشان دەدا لە تەنیشت یەکەوە. ئەم پەیکەرانە زۆرجار ژیانی قەشە و شێخەکانیان دەنواند، لە زۆر شوێنی تریشدا ڕەنگیان لەسەر ژیانی مریەم دەدایەوە کاتێک لەگەڵ مەسیح بووە و خزمەتی کردووە. لەم جۆرە ھونەرانەدا مریەم بەردەوام وەک دایکێکی بەسۆز نیشاندراوە.
مێرکری-رێدستۆن ٢
سەرچاوەکان
پۆل:گەردوون پۆل:گیانلەبەرەکانی بۆشاییی ئاسمان پۆل:ڕۆکێتەکان پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٦١
ھونەری گۆتیکی
ھەر لەم دەمەدا، ھونەری سێکیولار ھاتە ئاراوە لەگەڵ فراوانبوونی شارەکان، دۆزینەوەی زانکۆکان، زۆربوونی بازرگانی و دامەزراندنی سیستمی ئابووری دراوی و ھەروەھا دروستبوونی کۆمەڵەی بۆرجوازەکان کە بەھۆی دەوڵەمەندییانەوە دەیانتوانی پشتگیریی ھونەر و کارە ھونەرییەکان بکەن کە بووە ھۆی ئاسانکاری لە بەردەم پەرەسەندن و برەوسەندنی ھونەر. لەگەڵ بەناوبانگبوونی سێکیولاریزم و بەناوبانگبوونی وێژە، ھونەری سێکیولاریش بەرەو ناوبانگ بەرز بووەوە. ھەر لەم دەمەدا، بەھۆی پەرەسەندنی کۆمەڵگەوە لە ڕووە گشتییەکانەوە، ھەروەھا زۆربوونی ھونەرمەندانیش، سیاسەتێک دروستبوو کە وای پێویست دەکرد وێنەکێشەکان ببنە ئەندام لە دەستە و کۆمەڵەی جیاجیادا، کە وای کرد ئامار و تۆماری وێنەکێشەران باشتر پاشەکەوت بکرێن و ناوی زۆرێک لە وێنەکێشان بمێنێتەوە، کە زۆرترین ناوەکانن مابێتنەوە لەو دەمەدا.
بنچینە و مێژوو
وێنۆک|پەیکەرێکی [[ماری ماگدەلین کە لە سەدەی ١٤دا تاشراوە|ڕاست]] ھونەری گۆتیکی لە کڵێسای سان دونی دروستکراو لەلایەن ئابی شوگەر لە ئیل-دو-فرانسی فەڕانساوە سەری ھەڵدا، لە سەرەتاشدا ھونەری گۆتیکی بە «کاری فەڕەنسی» ناودەبرا و دان بە گرنگی فەڕەنسا دەنرا لە سەرھەڵدانی ئەم ھونەرەدا. ئەم ھونەرە بە خێرایی بە چەندین چەشنی جیاجیا بڵاوبووەوە، لە تەلارسازییەوە بۆ پەیکەرتاشی (جا بچووک یان گەورە) و وێنەکێشان بە شێوەی وێنەی سەر دار، وێنەی سەر شووشە، فرێسکۆ و مانیوسکریپتی ڕەنگدار. گرووپە ئایینییە جیاجیاکان، بە تایبەتی سیستەرسییەکان، مۆنکەکان، و کارتوسیانەکان، ڕۆڵی گرنگیان بینیوە لە پەرەپێدان بە ھونەرەکە و بڵاوکردنەوەی بە ئەورووپادا. تەنانەت دوای سەرھەڵدانی شێوازێکی جیھانی ئەم ھونەرە بە ناوی گۆتیکیی نێودەوڵەتی کە تاکوو کۆتاییەکانی سەدەی ١٥ بەردەوام بوو لە پەرەسەندن، تەلارسازیی ئایینی ھێشتا بە گرنگی مایەوە و پەرەی پێ دەدرا، بە شێوەیەکی لێھاتبوو کە ھونەری گۆتیکیی ئایینی بەناوبانگترین ھونەر بووە لەم دەمەدا.
ھەرچەندە ھونەری گۆتیکی سێکیولار زۆر بووە لە کۆندا، بە گشتی، ڕێژەی مانەوەی ھونەرە ئایینییەکان زیاتر بووە لەچاو سێکیولارەکاندا. زۆرێک لەو کارە ھونەرەییانەی لەم دەمەدا بەرھەم دەھێنران ئایینی بوون، جا خەڵکی دروستیان کردبێت یان کڵێسا و کەنیسەکان. ھونەری گۆتیکی، ھەر وەک ھونەری مەسیحی، بە ھەمان شێوە لە سروشتدا تایپۆلۆجیکی بووە، وایان لێکداوەتەوە کە وەشانە کۆنەکەی کتێبی پیرۆز لە وەشانە نوێکە زیاتر بووە، ئەمەش لێکچوونە سەرەکییەکەیان بووە. دیمەنەکانی ھەردوو وەشانەکەی کتێبی پیرۆز شان-بە-شانی یەکتری پیشان دراون لە کارە ھونەرییە ئایینییەکانی ئەو دەمە، بەتایبەتی لە دیکۆر و پەیکەرەکانی پەرستگاکان. ھونەری گۆتیکی ڕۆڵێکی گەورەی بینیوە لە نواندنی مەسیح و مریەم. لەم ماوەیەدا، مەسیح و مریەم بە شێوازێکی واقیعیانەتر لە جاران کێشراون و دروست کراون، ھەروەھا ھونەرە سۆماییەکانی ئەم دەمە بە ھەمان شێوە یارمەتی دەربڕینی «خۆتەرخانکردنی مریەمی» یان داوە. وشەی «گۆتیک» وەک ھاوواتایەکی تری وشەی «بەڕبەڕی» بەکارھاتووە و ھەندێک لە ھونەرمەندانی دەمی کلاسیک و ڕێنێسانس ڕقیان لێی بووە و بە «نەخۆشی» ناویان ھێناوە. ھونەری گۆتێکی بە توندی ڕەخنەی لێگیرا لەلایەن نووسەرانی فەڕەنسی وەک نیکۆلا بوێلۆ و ژان دو لا بووریێر و ژان ژاک ڕوسۆ پێش ئەوەی وەک جۆرێک لە ھونەر دانی پێدا بنرێت.