cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئێزگەی قورئان (سعودیە)
ئێزگەی قورئان لە سعودیە دەستی بەپەخشکردن لە مانگی سەفەری ١٣٩٢ی کۆچی بەرامبەر ١٦ی ئازاری ١٩٧٢ی زاینی لە شاری ڕیاز.
خوێندنەوەی قورئان ٧٥%ی پڕۆگرامەکان پێکدێنێت و بەرنامەکانی تری لەبوارەکانی زانستی قورئان و سووننەتی پێغەمبەر و زانستی ئیسلامی خۆی دەبینێتەوە.
لەسەر شەپۆلی ١٠٠ FM لە شاری ڕیاز و ٩١.٥ FM لە مەککە پەخشی بەرنامەکانی دەکات و دەتوانیت لەسەر تۆڕی ئینتەرنێت گوێ بیستی بەرنامەکانی بیت.
کاتی پەخش
بەبەردەوامی پەخشی بەرنامەکانی دەکات و لەماوەی پەخشەکەی ھەندێک جار پڕۆگرام دووبارە دەبێتەوە.
ماڵپەڕی فەرمی
ئێزگەی قورئان لە سعودیە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئێزگەکانی سعودیە
نیازۆڤ، تاجیکستان
نیازۆڤ شارۆچکەیەکی شارستانی قوبادیانە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٣٧٩٥ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
لوویز ڤیکتۆرین ئاکلارمان
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٣ پۆل:مردووانی ١٨٩٠
ئارمیداڵ
ئارمیداڵ شارێکە لە ویلایەتی نیو ساوت وێلز لە وڵاتی ئوسترالیا. بە پێی سەرژمێری ٢٠٠٦ ئەم شارە ١٩،٤٨٥ کەس گەلهەی هەبووە.
ئارمیداڵ ناوەندی بەڕێوەبەرایەتی بەرزاییەکانی باکووریە.
سەرچاوە
پۆل:ئارمیداڵ پۆل:شارۆچکەکانی نیو ئینگلەند (ئوسترالیا) پۆل:شارۆچکە زانکۆییەکانی ئوسترالیا پۆل:شارەکانی نیو ساوت وێلز پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا پۆل:ئۆسترالیا پۆل:نیو ساوت وێلز پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی دەیەی ١٨٣٠
پی کەی (فیلم)
پیکەی فیلمێکی کۆمێدی - درامی ھیندییە. لەڕۆژی ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ بڵاوکرایەوە عامر خان و ئەنوشکا شارما ڕۆڵی سەرەکیی لە فیلمەکە دەبینن. فیلمەکە لەلایەن دەرھێنەری بەناوبانگی ھیندی ڕاجکومار ھیرانی کاری دەرھێنانی بۆکراوە وە کاری نووسین لەلایەن ڕاجکومار ھیرانی و ئەبھیجەت جۆشی کراوە. ھەریەکە لە ڤیندۆد چۆپڕا پرۆدەکشن و ڕاجکومار ھیرانی فیلمز کاری بڵاوکردنەوەی بۆکراوە.فیلمی پیکەی پڕداھاتترین فیلمە لە مێژووی سینەمایی ھیند (بۆلیوود). فیلمەکە باس لە بوونەوەرێکی ئاسمانی دەکا کە دێتە زەوی بۆ لێکۆڵینەوە، بەڵام دوایی تووشی کێشە دەبێت و دەبێتە ھاوڕێی پەیامنێرێکی تیڤی و شتێکی بۆ بەدەر دەکەوێ بە ناوی "ئایین".
بۆکس ئۆفیس
پیکەی بە پڕداھاتترین فیلمی مێژوویی ھیند دادەنرێت. داھاتی فیلمەکە ١٠٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بووە لەبەرامبەر ٦٤٧ کۆڕ ھیندی. وە تەنیا لە ھیند ٣٠٠ کۆری بەدەست ھێناوە واتە لە ناو فیلمەکان لە ڕووی داھات لە ناوخۆی ھیندستانیش یەکەمە.
پەراوێزەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤ پۆل:فیلمە ھیندییەکان پۆل:فیلمە کۆمێدییەکان پۆل:فیلمە کۆمێدییە ھیندییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠
چەکی گەرم
وێنۆک|چەکێکی گەرم
چەکی گەرم جۆرێک لە چەکە کە لە ڕێگای تەقەمەنییەوە کار دەکات.
پەڕاوێز
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:چەکەکان پۆل:داهێنانە چینییەکان پۆل:چەکی ئاگرین پۆل:بارووت پۆل:چەکی موشەکی
ڕۆژژمێری ئێرانی
ڕۆژژمێری کۆچی ھەتاوی یان ڕۆژژمێری فارسی (بە فارسی: ھجری خورشیدی یان ھجری شمسی)، ڕۆژژمێرێکی ھەتاوییە (یان بەستراوە بە خولی ھەتاو (خۆر)ەوە). لە ٣٦٥ ڕۆژ پێک دێت لە ساڵی سادەدا و لە ٣٦٦ ڕۆژ پێک دێت لە ساڵی پڕدا، و دابەش دەبێت بەسەر ١٢ مانگدا، شەش مانگەکانی سەرەتای لە ٣١ ڕۆژ پێک دێن و پێنج مانگەکەی دواتر لە ٣٠ ڕۆژ پێک دێن، بەڵام مانگی دوانزە لە ٢٩ ڕۆژ پێک دێت لە ساڵی سادەدا و لە ٣٠ ڕۆژ پێک دێت لە ساڵی پڕدا،
سەرەتای ڕۆژژمێری کۆچی ھەتاوی
ساڵی ھەتاوی دەست پێدەکات لە سەرەتای بەھاردا لە ٢١ی ئازاردا بە پێی ڕۆژژمێری زایینی بە گشتی و ھەندێک ساڵ لە ٢٢ یان ٢٠ی مارس دەست پێدەکات بە پێی بەرەو پێشچوونی ساڵی پڕ. و یەکەم ڕۆژی ساڵەکە بە نەورۆز ناو دەبرێت، ھەروەھا ڕۆژژمێری ھەتاوی یان فارسی بە ڕۆژمێری جەلالی ناو دەبرێت بە گەڕاندنەوە بۆ جەلالەدین مالک سوڵتانی خۆراسان.
دانانی
یەکەم رۆژی ڕۆژمێری کۆچی ھەتاوی ١ی فروردین (نەورۆز)ی ساڵی ١ی کۆچی ھەتاوییە، بەرامبەر ٢٩ی شەعبانی ساڵی ١ی پێش کۆچی و بەرامبەر ٢٢ی ئازاری ٦٢٢ی زایینی.
ساڵی یەکەمی ئەم ڕۆژمێرە ساڵی کۆچی پێغەمبەر محەمەد لە مەککەوە بۆ مەدینە.
ئێستا ساڵی ی کۆچی ھەتاوییە (=ی کوردی) بەرامبەر.
سەرچاوەکان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئێران پۆل:ڕۆژژمێری کۆچی ھەتاوی پۆل:چاندی ئێرانی پۆل:ڕۆژژمێرەکان پۆل:داھێنانە ئێرانییەکان پۆل:ڕۆژەکانی بەفرانبار پۆل:چاندی ئەفغانی
وێبچن
بەستەری دەرەکی
ماڵپەڕی وێبچن
پۆل:وێبگە کوردییەکان
شمشێر
وێنۆک|شمشێرێکی چینی
شمشێر چەکێکە کە بۆ بڕین بەکار دێت. لە سەردەمی کۆندا، یەکێک بووە لە چەکەکانی کە لە کاتی جەنگ و شەڕدا بەکارھاتووە پێش داھاتنی چەکی وەک دەمانچە.
١٩٧٦
ساڵی ١٩٧٦ لە ڕۆژژمێری زایینیدا. ئەم ساڵە ساڵێکی پڕە.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٧٦
شەمەندەفەر
سەرچاوەکان
پۆل:شەمەندەفەرەکان
بانی تبت
بانی تبت (تبتی: བོད་ས་མཐོ།)، ھەروەھا ناسراو بە بەرزایییەکانی شینگ-تبت یان شینگ-زەنگ (چینی: 青藏高)یان وەک نیوەی ڕۆژاوای سیچوان، باشووری پارێزگاکانی گانسو لە ڕۆژاوای چین، ناوچەکانی ھیندی لاداخ و لاھاول و سپیتی (ھێماچال پرادش) و ھەروەھا بۆتان بە نزیکەیی ١٠٠٠ کیلۆمەتر دەگرێتەوە لە باکوور بۆ باشوور و ٢٥٠٠ کیلۆمەتر ڕۆژھەڵات بۆ ڕۆژاوا درێژ دەبێتەوە. بەرزترین و گەورەترین بانی جیھانە لەسەر ئاستی ڕووی دەریا، کە ڕووبەری ٢٬٥٠٠٬٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەرێمەکانی ئاسیا پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:فۆرمەکانی زەوی ئاسیای ناوەڕاست پۆل:پارێزگاکانی فیزیۆگرافیا
١٩٧٧
ساڵی ١٩٧٧ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٧٧
1951 – 2000
ئاومیوە
وێنۆک|شەربەتی پرتەقاڵ
ئاومیوە شلەیەکە کە بە شێوازێکی سروشتی لە میوە و سەوزەدایە. زۆرجار مرۆڤ ئەم شلەیە دەردەھینێت، لەگەڵ شەکر تێکەڵاوی دەکات و دەیخواتەوە. ئاوی میوە زۆربەی ئەو مادانەی کە لە نێو خودی میوەکەدایە ھەیە بەڵام گشتیانی نا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئاومیوە
عەبدوڵڵا جەماڵ سەگرمە
عەبدوڵڵا جەماڵ سەگرمە یان '''ع.ج. سەگرمە''' ھونەرمەندی مۆسیقازانی کوردە. سەگرمە لە زانکۆی بێلفاست بڕوانامەی دکتۆرای مۆسیقای ھەیە و بۆ کەناڵی کوردسات کار دەکات. سەگرمە سەبارەت بە مۆسیقای کوردی توێژینەوەیش کردووە و کتێبێک بە ناوی لاپەڕەیەک لە بنەماکانی موزیکی کوردی نووسیوە.
ژێدەر
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ژەنیارانی کورد پۆل:ھونەرمەندانی کورد
لوکا مۆدریچ
لوکا مۆدریچ لەدایکبووی ٩ی ئەیلوولی ، یاریزانانی هەڵبژاردەی تۆپی پێی کرواتیا و یانەی ڕیال مەدرید ی ئیسپانییە و یاریکەری هێڵی ناوەندە ، لەتەمەنی لاویەتی لەیانەی زادار کرواتی پێگەیشتووە و دوایی لەساڵی ٢٠٠٢ پەیوەندی بەیانەی دینامۆ زەگرەبی کرواتی کردووە ، ئەزموونی گشتی مۆدریچ لەگەڵ یانەی ئینگلیزی تۆتنهام هۆتسپێر دەست پێ دەکات کاتێک لەساڵی ٢٠٠٨ ڕووی لەو یانەیە کردووە و تا ساڵی ٢٠١٢ لەگەڵ تۆتنهام بەردەوام بووە لەدوای ساڵی ٢٠١٢ هاتۆتە یانەی ڕیال مەدرید ی ئیسپانی تاکوو ئێستاش لەگەڵ ئەو یانەیە بەردەوامە.
سەرچاوە
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ پۆل:زیندووان پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی کروات پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥ پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ پۆل:کڵابی سەدەی فیفا پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی تۆتنھام ھۆتسپێر پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦ پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠
بڕیارنامەی ٤٤٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٤١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٩٧٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬١٠٠‌ەم،   پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ قوبرس
پلەموریە
پلەموریە، یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای دێرسم ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتووانی ٣٫١٥٣ کەس بووە، کە نزیکەی ١٫٦٥٦ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شارەکانی تورکیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دێرسم پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای دێرسم
یانەی وەرزشیی ھەولێر
یانەی وەرزشیی ھەولێر (ئینگلیزی: Erbil Sport Club یان Erbil SC)یەکێکە لە یانە بەناوبانگەکانی عێراق و کوردستان، دەکەوێتە شاری ھەولێر پایتەختی ھەرێمی کوردستانی عێراق، یانەی ھەولێر لە ساڵی ١٩٦٨ دامەرزاوە کە تیاییدا ھەریەکە لە یارییەکانی تۆپی پێ و تۆپی دەست و تۆپی بالە و بەرزکردنەوەی قورسایی و گۆڕەپان و مەیدان بۆ کوران و کچان و پایسکیلسواری و بادمنتون (ڕیشە) و پێشوو یاری شەترەنج ئەنجام دەدرێت، یانەی ھەولێر یاریگەیەکی نێودەوڵەتیی ھەیە بە ناوی شەھیدی وەرزشوانانی کوردستان فرانسۆ حەریری و لە ھەمان کاتدا ھۆڵێکی وەرزشیی ھەیە ھەمان ناو لەخۆ دەگرێت و نەخۆشخانەیەکی وەرزشی کە تایبەتە بە چارەسەرکردنی وەرزشوانانی ھەیە. حکوومەتی ھەرێمی کوردستان و پارێزگای ھەولێر لە ڕووی دارایی و دابینکردنی ھەموو پێداویستییەکان ھەولێر پشتگیرییەکی تەواوی ئەم یانەیە دەکەن. ھەولێر یانەیەکی جەماوەرییە، ھاندەرێکی زۆری ھەیە لە کوردستان، لە ھەموو کاتێکی خۆشی و ناخۆشی پاڵپشتی ئەم یانەیە دەکەن، بەڵام دوای چەندین یاری بەدەستنەھێنانی ئەنجامی باش یانەی ھەولێر و سووکایەتی پێکردنێکی زۆر لەلایەن ھاندەری یانەکانی خواروی عێڕاق لە ١٦ ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ یانەی ھەولێر کشانەوەی خۆی لە خولی عێڕاقی ڕاگەیاند. دواتر لە لە ٢٠ ئابی ٢٠١٨، دوای بردنەوەی لە یانەی دیفاع مەدەنی بە ئەنجامی ٤–٠ بەفەرمی بەسەرکەوتەوە بۆ خولی نایابی عێراقی بۆ وەرزی ٢٠١٨–٢٠١٩.
دەستکەوتەکان لە تۆپی پێ
لە یاری تۆپی پێ یانەی وەرزشی ھەولێر چەندین دەستکەوتی مێژوویی بە دەست ھێناوە لەوانە: «چوار جار خولی نایابی عێراق. » سێ جار خولی نایابی کوردستان. «دوو جار بەدەست ھێنانی پلەی دووەم لە جامی یەکێتی ئاسیا ٢٠١٢–٢٠١٤. » دوو جار پلەی یەکەم لە خولی پلە یەکی عێراق. یانەی ھەولێر بووە یەکەم یانە لە ھەرێمی کوردستان و عێراق کە یاریزانی پیشەگەر بھێنێتە ڕیزەکانی ھەریەک لە ئیسماعیل و بۆکینای سینیگالی و سامۆرایی کینی و بۆرخا و خۆرخێی ئیسپانی.. یانەی ھەولێر چوار جار بووەتە پاڵەوانی خولی نایابی عێراقی (کە سێ جاریان لەسەر یەک بووە)، و ھەروەھا یانەی ھەولێر چەندین جار بەشداری پاڵەوانییەتی جامی یەکێتی ئاسیایی دا کردووە کە دووجار پلەی دووەمی بەدەست ھێناوە کە لە ساڵانی ٢٠١٢، ٢٠١٤ بووە، یانەی ھەولێر لە خولی نایابی کوردستانیش بەشدارە کە سێ جار بووەتە پاڵەوان…
گۆڕەپان و مەیدان
یاری گۆڕەپان و مەیدان یاریزانە پاڵەوانەکانی ئەم یانەیە بوونە ئەستێرەی سەرەکی ھەڵبژاردەی عێراق لە گۆڕەپان و مەیدان بە تایبەتی لە دوایین پاڵەوانییەتی یانەکانی عەرەبی کە لە ئوردن بەڕێوەچوو و ھەروەھا لە پاڵەوانییەتی عەرەبی کە ھەڵبژاردەی عێراق بەشداریی تێیدا کردبوو، کچە زێڕینی یانەی ھەولێر گوڵستان مەحموود توانی دوو ملوانکەی زێڕ بە دەست بھێنێت، ھەروەھا لە پاڵەوانییەتی ئاسیا لە ھۆڵی داخراو کە لە ڤێتنام ئەنجام درا، کچە زێڕینی شاری ھەولێر گوڵستان مەحموود توانی ملوانکەی زیو بە دەست بھێنێت و لە ھەمان کاتدا دوای ٢٥ ساڵ توانی ژمارەی پێوانەیی عێراقی بشکێنێت،
بەرزکردنەوەی قوورسایی
یانەی ھەولێر لە کاتی دامەزراندنییەوە تا ئێستا لە زۆربەی یارییەکان لە ناوەوە و دەرەوەی کوردستانی عێراق چەندین دەستکەوتی بەدەست ھێناوە، لە یاری بەرزکردنەوەی قورسایی بە تێکڕای مێژوو چەندین ئەستێرەی یانەی ھەولێر لە ھەڵبژاردەکانی عێراق وەرگیراون، لە ھەمان کاتدا یانەی ھەولێر لە چەندین پاڵەوانییەتی نوێنەرایەتی عێراقی کردووە بە تایبەتی لە پاڵەوانییەتی یانەکانی عەرەبی کە لە ئوردن لە ساڵی ٢٠٠٦ ئەنجام درا کاتێک توانیان پلەی سێیەم لەم پاڵەوانییەتییە بە دەست بھێنن و ھەروەھا ئەستێرەی یانەی ھەولێر لە بەرزکردنەوەی قورسایی سوارە محەممەد پیربال پاڵیوارو بوو بۆ بەشداریکردن لە پاڵەوانییەتی ئۆڵۆمپیادی پەکین.
شەتڕەنج
لە یاری شەترەنج کە پێشتر یارییەکی سەرەکی بوو لە یانەی ھەولێر، تێیدا نوێنەرایەتیی عێراق کردووە لە چەندین پاڵەوانییەتی عەرەبی و ئاسیایی، لە ساڵی ٢٠٠١ نوێنەری عێراق بوو لە پاڵەوانییەتی عەرەبی بۆ یانەکان کە تێیدا توانیان پلەی دووەم بە دەست بھێنن بە جیاوازی یەک خاڵ لەگەڵ خاوەن پلەی یەکەمی ئەم پاڵەوانییەتییە، لە ھەردوو یاری تۆپی بالە و تۆپی دەست دوای ئەوەی توانیان بۆ چەندین جار خولی عێراق بە دەست بھێنن، لە ھەمان کاتدا بەشدارییان لە پاڵەوانییەتییەکانی عەرەبی و ئاسیایی کردووە.
پایسکیلسواری
لە یاریی پایسکیلسواری یانەی ھەولێر چەندین نازناوی بە دەست ھێناوە و چەندین ساڵ پاڵەوانی عێراق و کوردستان بووە و ھەروەھا بەشداریی لە پاڵەوانییەتی یانەکانی عەرەبی کردووە.
سەرچاوەکان
*ماڵپەڕی یانەی وەرزشی ھەولێر
پۆل:ھەولێر پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٦٨ لە عێراق پۆل:یانەکانی تۆپی پێی عێراق پۆل:یانەکانی تۆپی لە ھەولێر
نارێندرا مۆدی
نارێندا دامۆداراداس مۆدی (لەدایکبووی ١٧ی ئەیلوولی ١٩٥٠) لە ڤاندگار لە ھەرێمی گوجارات لە ھیندستان. کەسایەتی سیاسیی و ناسیۆنالیستی ھیندووە. لە ئێستادا ١٥ەمین سەرۆککوەزیرانی ھیندستانە. ئەوەش لەوەتەی ٢٤ی ئایاری ٢٠١٤ەوەیە نارێندا سەرکردەی حیزبی بھاراتیا جاناتا (BJP) یە. بەرلەوەی ببێتە سەرۆکوەزیرانی ھیندستان نارێندا مۆدی گەورە وەزیری (Chief Minister)ی ھەرێمی گوجارات بووە. ئەمەش لەماوەی ٧ی تشرینی یەکەمەی ٢٠٠١ تاکوو ٢٢ی ئایاری ٢٠١٤ بوو. نارێدنا کەناسیۆنالیستێکی ھیندووە و ئەندامی ڕێکخراوی (RSS) کە دامەزراوەیەکی ناسیۆنالیزمی ھیندییە و ڕاستڕەوەکان لە خۆدەگرێت.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠ پۆل:زیندووان پۆل:سەرۆک وەزیرانی ھیندستان پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان پۆل:نووسەرانی ھیندی
کۆلی باشوور
کۆلی باشوور قەراغێکی تیژە لەنێوان چیای ئیڤرست و لۆتسێ، کە بەرزترین و چوارەمین دوو چیاکانی جیھانن، ئەم بەرزایییە بە شێوەیەکی ئاسایی بە بەفری بابردوو دروست بووە، ناوچەیەکە بەفرێکی زۆری تێدا کۆبووەتەوە. لە ساڵی ١٩٥٠ەوە (کاتێک تبت داخرا)، زۆربەی گەشتە شاخەوانییەکانی ئیڤرست بۆ نیپال گوازرانەوە و لە ڕێگەی باشووری ڕۆژھەڵات و کۆلی باشوورەوە ئەنجام دەدران (لەجیاتی لە ڕێگەی کۆلی باکوور). کاتێک کە شاخەوانەکان ھەوڵ دەدەن لە ناوچەی باشووری ڕۆژھەڵاتی نیپاڵەوە بەرەو ئیڤرست برۆن، خێوەتگای کۆتایی (بە شێوەیەکی ئاسایی خێوەتگای چوارەم) دەکەوێتە سەر کۆلی باشوور. وێنۆک|خێوەتگای کۆتایی شاخەوانان لە کۆلی باشوور. کۆلی باشوور بۆ یەکەم جار لە ١٢ی ئایاری ١٩٥٢ لەلایەن ئاوبێرت و لامبێرت و فلۆری ئۆوارد ویس-دۆنانت لە ڕێگای سەرکەوتنیان بۆ ئیڤرست پێیان زانی. ساڵی دواتر کاتێک چیای ئیڤرست بۆ یەکەم جار سەری ھەڵدا، ویلفرید نۆیس و شێرپا ئانۆلوو یەکەم دوو شاخەوان بوون لە گەشتەکەدا کە گەیشتنە کۆلەکە.
ئالفۆنس ئێسکیرۆس
ئالفۆنس ئێسکیرۆس نووسەر و سیاسیی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مێژووناسانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی پاریسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٢ پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٤ پۆل:مردووانی ١٨٧٦
ئەندریاس ڤێزالیوس
thumb|ئەندریاس ڤێسالیوس ئەندریاس ڤێسالیوس، کەسایەتییەکی ناوداری سەردەمی خۆی بوو. ئەو ناودارە لە ساڵی ١٥٠٠ لە ولاتی بەلجیکا لە دایکبووە. ھەر لە ھەرزەکارییەوە ‌خولیایی خوێندنی ئەناتۆمی بووە. ئەندریاس ڤێسالیوس بە یەکێک لەو کەسانە دادەنرێ کە بۆ یەکەمین جار توانی بە شێوەیەکی زانستی لێکۆلینەوە لە سەر ئێسقانەکانی مرۆڤ و ئۆرگانەکانی بکا.
پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس پۆل:مێژووی توێکاری پۆل:لەدایکبووانی ١٥١٤ پۆل:مردووانی ١٥٦٤ پۆل:مردووانی ١٥٦٣
شوکێ
شوکێ یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. شوکێ دەکەویتە باکوری رۆژھەڵاتی شاری سلیمانی لەناوچەی شارباژێر، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ ناحیەی سرۆچک خراوەتە سەر قەزای سەید سادق.
شوێن
ئەم گوندە لە باکورەوە گوندی باراو و لە باشورەوە گوندی گێڵدەرە و کاژاو لە ڕۆژهەڵاتەوە گوندی وەندەرێنە لە ڕۆژاواوە گوندی کانی دڕکەە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
ژمارەی سروشتی
{١،٢،٣،...}
یان
{٠،١،٢،٣،...}
ناسری خوسرەو، تاجیکستان
ناسری خوسرەو شارۆچکەیەکی شارستانی قوبادیانە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٢٥١٥٤ کەسە.
١٩٧٨
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٧٨
جەبارە
جەبارە یەکێک لە شارەدێیەکانی قەزای کفری، لە پارێزگای دیالە، ناوەندی ناحیەی جەبارەیە. دانیشتوانەکەی لە عەرەب و تورکمان و کورد پێکھاتووە. لە ئێستادا شاھیدی بزووتنەوەیەکی بیناسازییە دوای دابەشکردنی نوێی زەوییە نیشتەجێبوونەکانی تێیدا، و خانووە قوڕەکانی دەگۆڕدرێن بۆ مۆدێرن، ژمارەیەک لە شەقامەکانی ناوەوەیان قیرتاو کراوە. ئەم شارە یەک قوتابخانەی ناوەندی تێدایە بەناوی ئامادەیی ئەلفەرحیدی، ھەروەھا باخچەیەکی منداڵان و یەک قوتابخانەی سەرەتایی تێدایە، زۆربەی خانووەکانی شارەکە لە قوڕ دروستکراون، شارەکە بازاڕێکی زۆر بچووکی تێدایە کە لە ١٠ مەتر زیاتر نابێت درێژی. نزیکە لە گردێکی شوێنەوار بە ناوی (ئێسکی کفری)، بە واتای کفری کۆن، ئەگەری زۆرە مێژووەکەی بگەڕێتەوە بۆ سەردەمی بابل، ھەروەھا دەکەوێتە نزیک گوندی ئەشتۆکان کە پێدەچێت پایتەختی کۆنەکان بێت ویلایەتی ئەشنۆنە لە عێراق.
ژێردەریایی
ژیرزەریایی ئامێرێکە کە بە ژێر ئاودا دەڕوات و زۆرجار بۆ شەڕ کردن لەوێ دا بە کاردێت.
جەبارە
جوگرافیا
ئەم شارەدێیە دەکەوێتە نزیکەی ١٥ کم لە شارۆچکەی کفری، بەرەو باشووری رۆژھەڵاتی شرۆچکەی کفری.
سەرچاوەکان
پۆل:کفری پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دیالە پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:جوگرافیای عێراق پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان
ژێردەریایی
سەرچاوەکان
پۆل:داھێنانە ھۆڵەندییەکان پۆل:داھێنانە ئینگلیزییەکان
ژمارەی سەرەتایی
وێنۆک|چەپ|400px|[[بێژنگی ئێراتۆستێن ئەلگۆریتمێکی سادەیە و بۆ دۆزینەوەی ھەموو ژمارە سەرەتایییەکان کە بچووکترن لە ژمارەیەکی دیاریکراو کەلکی لێ وەردەگیرێت. ئەو ژمارانەی لەلای ڕاستی خشتەکە دەنووسرێن ژمارە سەرەتایییەکانن.]] لە بیرکاریدا، ژمارەی سەرەتایی یان ژمارەی خۆبەش بریتییە لە ژمارەیەکی سروشتی گەورەتر لە یەک کە تەنھا دوو بەشدراوی جیاوازی ھەیە: ١ و خۆی. یەکەم بیست و پێنج ژمارەی سەرەتایی (کە لە ١٠٠ کەمترن) ئەمانەن:
٢، ٣، ٥، ٧، ١١، ١٣، ١٧، ١٩، ٢٣، ٢٩، ٣١، ٣٧، ٤١، ٤٣، ٤٧، ٥٣، ٥٩، ٦١، ٦٧، ٧١، ٧٣، ٧٩، ٨٣، ٨٩، ٩٧
تیۆرمەکان
مەزندەی گۆڵدباخ (تا ئێستا نەسەلمێندراوە): ھەر ژمارەیەکی جووت دەتوانرێت بەشێوەی سەرجەمی دوو ژمارەی سەرەتایی بنووسرێت. ئەمە بە زمانی بیرکاری بەم شێوە دەردەبڕن:
2k=p_n+p_m
نموونە:
4= 2+ 2
6= 3+ 3
8= 5+ 3
10= 5+ 5
12= 7+ 5
14= 7+ 7
18=11+ 7
20=13+ 7
22=11+11
24=13+11
26=19+ 7
تیۆرمی ژمارەی سەرەتایی (prime number theorem)
ئەوا
! x ! \pi(x) !
لێرەدا x ـەمین ژمارەی سەرەتایی p(x)=
دوو فانکشنی p(x) و \pi(x) پێچەوانەی یەکترن. واتە:
بە شیکاریی ھاوکێشەی \pi(x)=x فانکشنی p(x) دەدۆزرێتەوە.
ئەمە دەزانین
کەوایە بە شیکاریی ھاوکێشەی ھاوتایەک بۆ p(x) دەدۆزرێتەوە. لە ڕێگەی دووبارەبوونەوەی سادە ھاوکێشەکە شی دەکرێتەوە:
لەجیاتی \pi(x) فانکشنە ھاوتاکەی بەکار ھاتووە کەوایە:
پێروامەی
پێروامەی  شارۆچکەیەکی شارستانی تورسونزادەە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٤٨٧٩ کەسە.
قوڕاوە
قوڕاوە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پێروامەی
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
قوڕاوە
جوگرافیا
قوڕاوە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی ھەنجیرەی ساڵحۆک و لە باشوور لەگەڵ گوندی چیاسەوز و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی سپیلکە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی عارەبان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ژمارەی سەرەتایی
تیۆرمی ژمارەی سەرەتایی (prime number theorem)
لەمەوە دەردەچێت:
سەرچاوەکان
ژمارە سەرەکییەکان پۆل:پاشیەکیی ژمارە تەواوەکان
بەتۆرست، نیو ساوت وێلز
بەتۆرست شارێکە لە بەرزاییەکانی ناوەندی ویلایەتی نیو ساوت وێلز. ئەم شارە لە ٢٠٠ کیلۆمەتری ڕۆژهەڵاتی شاری سیدنی هەڵکەوتووە.
بەتۆرست کۆنترین شوێنی نیشتەجێ بوونی مرۆڤە کە دوور لە کەنارئاوەکانی ئوسترالیایە.
سەرچاوە
پۆل:بەتۆرست، نیو ساوت وێلز پۆل:شارەکانی نیو ساوت وێلز پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا پۆل:ئۆسترالیا پۆل:نیو ساوت وێلز
بڕیارنامەی ٤٤٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٤٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان: دۆمینیکا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬١٠٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٨ پۆل:مێژووی دۆمینیکا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەندامێتیی نەتەوە یەکگرتووەکان
گەرەو (شارۆچکە)
گەرەو  شارۆچکەیەکی شارستانی تورسونزادەە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٣٧٩٥ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
دوزگین باوە
باوە دوزگن (زازاکی: دوزگین باڤا)، کەسایەتییەکی ئایینییە لە نێو کوردانی عەلەوی بە تایبەتی لە پارێزگای دێرسم / تونجلی ھەروەھا ناوی شاخێکە لە ناوچەی قسلە/ نازمییە، لە نزیک گوندی قلێ. خەڵکی ئەوێ دەڵێن کە دوزگن کوڕی سەید کورێشە کە باپیرەگەورەی تایەفەی کورێشانە ناوی دروستی شا حەیدەرە بووە. لە لووتکەی ئەم شاخەدا ون بووە بۆیە بە کەڤری ممبارەک یان کێمرێ بیمبارەک ناسراوە واتە (بەردی پیرۆز).
باوە دوزگن وەلی و پیاوخاس بووە، کەرامەتی لێ بینراوەو لە ساڵیکی وشک و سارددا، خەلک بە گشتی بە دەستی قات و قڕی دەتڵانەوە، کەچی مێگەلی دوزگن لەوەڕیان ھەر ھەبوو. گۆچانی دوزگن بە ھەر شوێنێک کەوتبایە سەوز ھەڵدەگەڕا.
بەگوێرەی تۆژینەوەکان ناوی دوزگن دەبێ پەیوەست بێ بە ناوی توژک کە ئاماژەیە بۆ ناوی چیایێک و بۆ خوداوەندی کۆنی ڤاھاگن. کە دوو واتای ھەیە لە شێوەزاری کوردانی عەلەوی: تیژ و دۆژەک (دۆزەخ) چونکە چیایی بورکانین. لە میتۆلۆژیای کۆنی باکووری کوردستان وەلی دوزگن ھاوشێوەی میترایە کە خوداوەندی زەردەشتییەکان بووە. وەک نەریتی کۆنی زەردەشتییەکان بۆ ئەوانەی نزای وەچەی کوڕیان لە میترا دەکرد، خەڵک دەچنە زیارەتی باوە دوزگن بۆ ھەمان مەبەست.
سەرچاوەکان
پۆل:چاندی کوردی پۆل:میتۆلۆژیا پۆل:پارێزگای دێرسم
قاسماوا
قاسماوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەور، ناوچەی ناوەندی شارستانی قوروە، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مونتەزر زەیدی
مونتەزر زەیدی لەدایکبووی ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٧٩ لە بەیرووت لە لوبنان.مونتەزر ڕۆژنامەونێکی عێراقییە و لە زانکۆی بەغدا گەیاندنی خوێندووە و موسڵمانێکی شیعەەیە .ناسراوی مونتەزر زەیدی دەگەڕێتەوە بۆ ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ کاتێک پێڵاوەکانی بۆ هەریەکە لە سەرۆککۆماری ئەوکاتی ئەمریکا جۆرج دەبلیوو بوش و سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتی عێراق نوری مالیکی تێهەڵدا ئەمەش لەمیانی کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی لە بەغدا بوو.لە ئێستادا پێڵاوەکەی مونتەزر لە مۆزەخانەی (TriBeCa) لە نیۆرک سیتی هەڵگیراوە ئەم ڕووداوە دەنگۆیەکی گەورەی نایەوە و لە کەنەدا ناڕەزاییەکان پەرەسەند و ئەوانیش بەپێڵاوەکانییان لە وێنەی جۆرج دەبلوو بۆشییان دەدا و پرۆگرامسازانی یارییە ئەلیکتڕۆنیش ئەو ڕووداوەیان وەک یارییەکی ئەلیکتڕۆنی وەشاند.
گواستنەوە
گواستنەوە حاڵەتی بردنی مرۆڤ، کەل و پەل، حەیوان یان هەر شتێکی دیکەیە لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:گواستنەوە
ئێلی بێرتێ
ئێلی بێرتێ نووسەر و ڕۆماننووسی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ١٩یەم پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٥ پۆل:مردووانی ١٨٩١
کۆلی باکوور
کۆلی باکوور (چینی: 北坳) کۆلی باکوور قەراغێکی تیژە لەنێوان چیای ئیڤرست و لۆتسێ، کە بەرزترین و چوارەمین دوو چیاکانی جیھانن، ئەم بەرزایییە بە شێوەیەکی ئاسایی بە بەفری بابردوو دروست بووە، ناوچەیەکە بەفرێکی زۆری تێدا کۆبووەتەوە. وێنۆک|خێوەتگای کۆتایی شاخەوانان لە کۆلی باکوور. کاتێک کە شاخەوانەکان ھەوڵ دەدەن لە ڕێگەی ڕیژەی باکوورەوە (تبت) بەرز ببنەوە، یەکەم خێوەتگای سەر شاخەکە (خێوەتگای چوارەم، خێوەتگای ھاوچەرخی یەکەم) لەسەر کۆلی باکوور دامەزراوە، لەم خاڵەوە نزیکەی ٧٠٢٠ مەتر لە سەرووی ئاستی دەریاوە، شاخەوانان لە خێوەتگای شەشەمەوە بە ٨٢٣٠ مەتر بەرزایی کۆتاییان بۆ لووتکەکە دروست دەکەن.
کۆلی باکوور یەکەم جار لەلایەن جۆرج مالۆری، ئێدوارد ئۆلیڤەر ویلەر و گای بۆلۆک لە ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٢١، لە کاتی گەشتی ناسینەوەی بەریتانیدا سەرکەوتن. ئەمە یەکەم جار بوو کە ڕۆژاوایییەک پێی لەسەر چیای ئیڤرست دانا. ھەرچەندە ماوەیەکی درێژ متمانە بە مالۆری داوە، بەڵام دۆزینەوەی کۆلی باکوور لە ڕاستی دا لەلایەن ویلەرەوە بوو نزیکەی ھەفتەیەک پێش ئەوەی مالۆری بوونی خۆی پشتڕاست بکاتەوە لە کاتی گەڕان بۆ ڕێگای گونجاو بۆ لووتکەی چیای ئیڤرست. ھەموو گەشتەکانی دواتر لە ساڵانی ١٩٢٠ و ١٩٣٠ ھەوڵیاندا بە بەکارھێنانی کۆلی باکوور بگەنە لووتکەی ئیڤرست.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی پۆل:چیای ئێڤەرست
کەناڵی کۆمیدی سعودیە
کەناڵی کۆمیدی سعودیە کەناڵێکە سەر بەکەرتی تایبەتی سعودیەیە و بارەگاکەی لەشاری ڕیازە و سەرۆکی دەزگاکەس عامر حەمودە.
لەسەر مانگی عەرەب سات بە لەرەلەری ١١٧٤٧ پەخشی بەرنامەکانی دەکات.
کارە کۆمیدییە کۆنەکان و تازەکان پەخش دەکات
مالپەڕی فەرمی
پۆل:کەناڵەکانی سعوودیە
یەنگییول
یەنگییول شارۆچکەیەکی شارستانی قوبادیانە، لە پارێزگای خەتلان لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٢٠٨٨٩ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
کانی دڕکە
کانی دڕکە یان کانی گوڵ یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. کانی گوڵ دەکەویتە باکوری رۆژھەڵاتی شاری سلیمانی لەناوچەی شارباژێر، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ ناحیەی سرۆچک خراوەتە سەر قەزای سەید سادق.
شوێن
ئەم گوندە لە باکورەوە گوندی چنگیان و لە باشورەوە گوندی کاژاو لە ڕۆژهەڵاتەوە گوندی شوکێ و گێڵدەرە لە ڕۆژاواوە گوندی بزەینانە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پێرتاگە
پێرتاگە، یەکێک لە شارەکانی تورکیایە کە لە پارێزگای دێرسم ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتووانی ١١٫٦٩٥ کەس بووە، کە نزیکەی ٦٫٣٤١ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دێرسم پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای دێرسم پۆل:باکووری کوردستان
پێبازۆک
پێبازۆک یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی کۆیە(ناوەند) لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. .
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان پۆل:کۆیە
سیسرک
سیسرک یان مەشکەدڕە (بە ئینگلیزی: Cricket) مێروویەکە لە تیرەی Gryllidae (ڕاستباڵان).
سیسرک شەوانە چالاکە و دەخوێنێ، باڵەکانی پێشەوەی باریک و باڵەکانی دواوەی ناسک و لە ژێر باڵەکانی پێشەوەدا قەد کراوە. هەموو شتێک دەخۆن، لەشیان پانە و شاخیلەیان هەیە، ٢٥ هەزار جۆریان هەیە. سیسرکی نێر بۆ ڕاکێشانی مێ، بە لێخشانی باڵەکانی پێشەوە یان باڵەکان و پێکانی یان... دەنگێکی تایبەت دروست دەکا.
thumb|200px|سیسرکی [[ئەفریقایی]]
سیسرکەکان خزمی کوللەکانن. ئەوان دەتوانن بە یارمەتی پێی دواوەیان چەن هێندەی درێژی لەشیان باز بدەن. سیسرکەکان شەوانە دەردەکەون، بڕێکیان کون و کەلێن هەڵدەکۆڵن و تا ڕوون بوونەوەی هەوا تێیدا دەمێننەوە. زۆربەی سیسرکەکان گەڵا دەخۆن، بڕێک لە سیسرکەکانیش لە مێروو بژیوی خۆیان دەست دەخەن.
١٩٧٩
ساڵی ١٩٧٩ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.
سیسرک
سیسرکەکان وەک کوللەکان دەخوێنن. بۆ ئەم مەبەستە ددانەی شانەئاسای باڵەکانیان لێک دەخشێنن. بەشی پێشەوەی لەشیان وەک ریزۆنانس دەنگەکە بەرزتر دەکا.بڕێ لە سیسرکەکانی گەرمیان هێندە بەرز دەخوێنن کە دەنگیان تا ١،٥ کمی دەبیسرێت. گوێی سیسرکەکان لە سەر ئەژنۆی پێشەوەیانە.
١٩٧٩
مردنەکان
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٧٩
سیسرک
ناوەکانی تر
ئەم ناوانە لە زمانی کوردیدا هاتوون:
سەرچاوە
پۆل:گیانلەبەران
بڕیارنامەی ٤٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬١٠٧‌ەم، بە ١٤ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٨
ئاوازی ئەساتیر
ئاوازی ئەساتیر (بە فارسی: آواز اساطیر) یەکێ لە ئەلبۆمەکانی گۆرانیبێژی کورد شارام نازریە کە بە کوردی و بە زاراوەی ھەورامی و کەلھوڕییە. مووزیکی ئەلبۆمەکە کاری ھونەرمەندی کرماشانی عەلیڕەزا فەیز بەشیپوورە و حافز نازری کاری لێدانی دەف و دەھۆڵ دەکا. دەنگی تەموور دیارترین دەنگی سازە لە ئەلبۆمەکەدا. لەم ئەلبۆمەدا نازری شێعری شاعیرانی کورد وەکوو مەولەوی و بەشگەلێک لە شانامەی کوردیی بە کار ھێناوە.
سەرچاوە
ماڵپەڕی نازری
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مۆسیقای کوردی پۆل:ئەلبومەکانی شارام نازری
ژمارەی تەواو
100px|وێنۆک|نیشانەیێک کە زۆرجار بۆ دیاریکردنی کۆمەڵەی ژمارە تەواوەکان کەڵکی لێ وەردەگیردرێت ژمارە تەواوەکان (بە کورمانجی: تامژمار، ژمارا تام، Tamjimar, Jimara Tam ؛ بە ئینگلیسی:Integer؛ بە عەرەبی: عدد صحیح) ژمارە سروشتییەکانی داگری سیفرن (٠، ١، ٢، ٣، ...) لەگەڵ نەرێنییەکانیان (٠، −١، −٢، −٣، ...). ژمارەگەلێکن کە بەبێ بەشی کەسری (داشکاو) و ئەعشاری (دەیانە، دەدەیی) دەکرێت بنووسرێن و دەکەونە ناو ئەم کۆمەڵەوە: {... ، −٢، −١، ٠، ١، ٢، ...}. بۆ نموونە ٦٥، ٧ و ٦٥٢- ژمارەی تەواون و ١٫٦ و ½ ژمارەی تەواو نین. ناوەڕاست|وێنۆک|750x750پیکسڵ|ھێڵی ژمارە تەواوەکان
سەرچاوەکان
پۆل:ماتماتیکی سەرەتایی پۆل:ژمارە تەواوەکان پۆل:تیۆریی گرووپە ئاڵوگۆڕییەکان
تەلەڤیزیۆنی عەرەبستانی سعوودی
لەساڵی ١٣٨٢ی کۆچی - ١٩٦٢ی زایینی ئەمیر فەیسەڵ عەبدولعەزیز (وەلی عەھد و سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی ئەو کات) لەبەیاننامەیەکی وەزاری لەڕۆژی ٢/٦/١٣٨٢ی کۆچی ڕاگەیاند: حکوومەتی سعوودییە پەخشی تەلەڤیزیۆنی ھێنایە ناو وڵاتەوە.
لە ٩ی ڕەبیعوولئەوەلی ١٣٨٥ی کۆچی - ٧ی تەممووزی ١٩٦٥ی زاینی لەشاری ڕیاز و جەدەوە یەکەمین پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕەش و سپی لەو وڵات دەستی پێکردن و لەکاتژمێر ٨ی شەو دادەخرا.
لە زولحەججەی ١٣٩٤ی کۆچی لە شاری جەدە یەکەم پەخشی ڕەنگاوڕەن دەستی پێکرد.
لە ساڵی ١٣٩٤ی کۆچی - ١٩٧٤ی زاینی بۆ یەکەمین جار ئەنجامدانی فەریزەی حەجی بۆ ھەموو جیھان گواستەوە لەڕێگەی تۆڕەکانی سەوایل (مانگی دەستکردە).
کەناڵی یەکەم
کەناڵی یەکەمین تەلەڤیزیۆنی سعوودی ئامانجی بریتییە لە زیادکردنی ھەستی نیشتمانپەروەری لەتەواوی بوارەکانی وڵاتدا لەڕێگەی پڕۆگرامەکانییەوە.
کەناڵی دووەم
ئەم کەناڵە بە زمانی ئینگلیزی پەخش دەکات، بەشێوەیەکی گشتی گواستنەوەی وێنەی ڕاستی موسڵمانان و عەرەب و وڵاتی سعوودییە بۆ جیھان ئامانجیانە و گۆڕینی بیروباوەڕە خراپەکان دەربارەی ئیسلام و موسڵمانان و عەرەب.
کەناڵی وەرزشی
لەکەناڵە تایبەتەکانی چینی گەنجانە و بەشداری لە بۆنە وەرزشی و ڕۆشنبیری و ئابووری و زانستی و خوشەکانی وڵات دەکات. لە ١٦ی ڕەجەبی ١٤٢٣ی کۆچی دەستی بەپەخشکرد.
کەناڵی ھەواڵی
ئەم کەناڵە تایبەتە بە بڵاوکردنەوەی ھەواڵ و گفتوگۆ و لێکدانەوەی ڕامیاری و دوور لە پڕۆگرامی ڕۆشنبیری و بەڵگەنامەیی.
کەناڵی نەوەکان
ئەم کەناڵە تایبەتە بە مناڵان و پڕۆگرامەکانی تایبەت بە منداڵان پێشکەش دەکات.
کەناڵی قورئان
لە ١ی موحەڕەمی ١٤٣١ی کۆچی دەستی بە پەخشکرد.
کەناڵی سووننەتی پێغەمبەر
ئەم کەناڵە لە شاری مەدینەوە پەخشدەکات و ٢٤ کاتژمێر پەخشی ڕاستەوخۆی حەرەمی مەدینی دەکات و تەواوی نوێژەکان و کاتەکانی تریش دەگوازێتەوە، لەگەڵ گواستنەوەی وێنەکان فەرموودەکانی پێغەمبەری خوا بڵاودەکاتەوە.
لە ١ی موحەڕەمی ١٤٣١ی کۆچی دەستی بە پەخشکرد.
کەناڵی ئابووری
کەناڵێکی ئابوورییە گرنگی بە گۆڕانکارییە ئابوورییەکانی وڵات و کەنداو و جیھان دەدات.
کەناڵی ڕۆشنبیری
یەکەمین کەناڵی تایبەت بە ڕۆشنبیری لەسەر ئاستی وڵات، گرنگی بە ڕۆشنبیری و ڕۆشنبیرانی وڵات دەدات و تەواوی ڕووداوە ڕۆشنبیرییەکانی وڵات دەگوازێتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:تەلەڤیزیۆن لە ئاسیا
ماریی یەکەمی ئینگلستان
وێنۆک|شێوەی ماری کاری ئانتۆنیس مۆر ماریی یەکەمی ئینگلتەرا یان ماری توودۆر (1516-1558) شاژنی ئینگلستان و کچی ھێنریی ھەشتەم و خوشکە گەورەی ئێلیزابێتی یەکەمی ئینگلتەرایە. ماری ھەتا مردن مناڵی نەبوو و بۆیە دوای مردنی ئێلیزابێتی خوشکی بوو بە شاژنی ئینگلستان. ماری بە پێچەوانەی ئێلیزابێت کاتۆلیک بوو و لەبەر چەوسانەوە و کوشتنی ژمارەیەکی زۆری مەسیحییە پرۆتێستانەکان بە ماریی خوێنینیش ناو براوە.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:پاشا ئینگلیزەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٥١٦ پۆل:مردووانی ١٥٥٨ پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ١٦یەم پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئینگلستان پۆل:بەخاک سپاردن لە وێستمینستەر ئەبی پۆل:خەڵکی ئینگلیزی بە ڕەچەڵەک ئیسپانی
قاوە
قاوە خواردنەوەیەکی دەمکراوە کە لە دانەی قاوەی برژێنراو دروستدەکرێت، کە دەنکی بەری جۆری تایبەتی کۆفیان. کاتێک بەرەکانی قاوە لە ڕەنگی سەوزەوە دەگۆڕێن بۆ سوورێکی تۆخ – کاتێک دەگەیێت – دەدوورێنەوە، پاکدەکرێنەوە، و وشکدەکرێنەوە. دەنکە وشکراوەکانی قاوە بە پلەی جیاواز دەبرژێنرێن، بەپێی تامی خوازراو. دانە برژاوەکان دەھاڕدرێن و دەم دەکرێن بە ئاوێکی کوڵھاتوو بۆ دروستکردنی خواردنەوەی قاوە.
کانی بۆگەنە
کانی بۆگەنە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
قاوە
قاوە تاریکە، تاڵە، کەمێک ترشاوییە و کاریگەریی وریاکەرەوەی ھەیە لەسەر مرۆڤەکان، بەھۆی کافاینەکەی کە تێیدایە. یەکێک لە بەناوبانگترین خواردنەوەکانە لە جیھاندا، و دەتوانرێت بە چەندان شێواز ئامادەبکرێت (وەک ئێسپرێسۆ، پرێسی فەڕەنسی، کافێ لاتێ، یان قاوەی قوتووکراوی دەمکراو). بە زۆری بە گەرمی ئامادەدەکرێت، بەڵام قاوەی ساردبووەوە و سەھۆڵاویش دەکرێت. شەکر، جێگرەوەی شەکر، شیر، یان کرێم زۆرجار بەکاردێن بۆ کەمکردنەوەی تامە تاڵەکەی.
کانی بۆگەنە
جوگرافیا
کانی بۆگەنە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سۆتکە و لە باشوور لەگەڵ گوندی بلوکێن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی بی شێخ عەبدوڵا لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی داڵاواکوردان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
قاوە
مێژوو
بەڵام دوای دۆزینەوەی داری قاوە، لەڕێگەی بازرگانییەوە گوازرایەوە بۆ وڵاتانی ئەورووپا. کە چەند وڵاتێکی عەرەبی و جامایکا بەو وڵاتانە دادەنرێن کە ڕۆڵیان لە بڵاوبونەوەی قاوەدا ھەبووە. و ھۆکاری لێک نزیکی ھەموو جۆرەکانی قاوە لە جیھان دەگەڕێندرێتە بۆ بوونی یەک سەرچاوە کە لێی بڵاوبووەتەوە. بەھۆی گوونجاوی کەش و ھەوای تایبەت بە داری قاوە، وڵاتی بەڕازیل خاوەن گەورەترین کێڵگەی قاوەیە لە جیھان.
تەندروستی
خواردنەوەی زیاتر چوار کوپ لە قاوە لە ڕۆژێکدا کاریگەری لاوەکی وەک سەرئێشە، کەم-خەوی، ناڕێکی لێدانی دڵ، قەلەقی زیاد دەکات
سەرچاوەکان
* پۆل:چاندی عەرەبی پۆل:خواردنەوەکان پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان
تێنزینگ نۆرگای
تێنزینگ نۆرگای (نیپالی: བསྟན་འཛིན་ནོར་རྒྱས བསྟན་འཛིན་ནོར་རྒ)(لەدایک بووی ٢٩ی ئایاری ١٩١٤ مردووی ٩ی ئایاری ١٩٨٦) لە نامگیاڵ وانگدی لەدایک بوو، ھەروەھا بە شێرپا تەنزینگ ناودەبرێت، شاخەوانێکی شێرپایی نیپالی-ھیندی بوو ئەو یەکێک بوو لە یەکەم دوو کەسی ناسراو بە گەیشتن بە لووتکەی چیای ئیڤرست، کە لە ٢٩ی ئایاری ١٩٥٣ لەگەڵ ئێدمۆند ھیلاری ئەنجامی دا. ڕۆژنامەی تایمز ناوی نۆرگای یەکێک لە ١٠٠ کەسی کاریگەرە لە سەدەی بیستەم لە ساڵی ٢٠٠٣ خەڵاتی سەرکێشی نەتەوەیی تێنزینگ نۆرگای کە بەرزترین خەڵاتی سەرکێشیی وەرزشی ھیندستانە، بە شەرەفی ئەو ناونرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:مردووانی ١٩٨٦ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤ پۆل:شاخەوانە نیپاڵییەکان پۆل:شاخەوانە ھیندییەکان پۆل:وەرگرانی نیشانی ئەستێرەی نیپاڵ پۆل:نیپاڵیە کۆچبەرەکان بۆ ھیندستان پۆل:وەرگرانی پادما بوشان لە وەرزش پۆل:وەرگرانی مەدالیای جۆرج
پینۆکیۆ (فیلمی ١٩٤٠)
پینۆکیۆ (ئینگلیزی: Pinocchio) فیلمێکی خەیاڵی و میوزیکی ئەنیمەیشنی ئەمریکی ساڵی (١٩٤٠)ە، کە لەلایەن کۆمپانیای واڵت دیزنی وە بەرھەم ھێنراوە، وە سەرچاوەی ئەم چیرۆکەش لە ڕۆمانی منداڵانی ئیتاڵی سەرکەشیەکانی پینۆکیۆ لەلایەن (کارلۆ کۆلۆنی) ەوە ھاتووە، وە دووھەم فیلمی شانۆیی ئەنیمەیشن (وێنەی جوڵاو) ی کۆمپانیای واڵت دیزنی بوو، کە پێش ئەم فیلمە فیلمێکی ئەنیمەیشنی تریان بەرھەم ھێنابوو لە ساڵی (١٩٣٧) بە ناوی بەفرە سپی و حەوت کورتەباڵاکە کە سەرکەوتنێکی باشی بەدەست ھێنا بوو.
ئەم فیلمە لە دەرھێنانی (بێن شارپستین، ھامیڵتن لوسک، بیڵ ڕۆبێرتز، نۆرمان فیرگسن، جاک کیینی، ویلفرێد جاکسن، تی. ھی) یە، وە لە بەرھەمھێنانی (واڵت دیزنی)یە، وە لە نووسینی (تێد سیێرس، ئۆتۆ ئینگلاندەر، وێب سمیث، ویلیام کۆترێڵ، جۆسف سابۆ، ئێردمان پێنەر، ئوروڵیۆس بتاگلیا) یە، ئەو ئەکتەرانەی بەژداریان تێدا کردووە (کاست) برییتن لە (کلیف ئێدوارد، دیکی جۆنس، کریستیان ڕوب، مێڵ بلانس، واڵتەر کاتلێت، چارڵز جودێڵس، ئێڤێلین ڤێنەیبڵ، فرانکی دارۆ)، وە میوزیکی فیلمەکەش (لێی ھارڵاین، پاوڵ ج. سمیث) ە، وە کۆمپانیای بڵاوکەرەوەکەش (ئاڕ کەی ئۆ ڕەیدیۆ پیکچەرز) ە.
ئەم فیلمە ڕێکەوتی دەرچوونی (٧ شوباتی ١٩٤٠) ە، وە ماوەی فیلمەکەش بریتیە لە (٨٨ خولەک) و زمانی فیلمەکەش زمانی ئینگلیزیە.
ئەم فیلمە بڕی ٢٬٢٨٩٬٢٤٧ دۆلاری ئەمریکی تێچووە و داھاتەکەشی  ٨٤٫٢ ملیۆن دۆلاری ئەمریکییە.
چیرۆکی فیلمەکە
ئەم فیلمە باس لە پیاوێکی پیر دەکات بە ناوی (گێپێتۆ) کە تەنھا لەگەڵ ماسییەک و پشیلەیەک ژیان بەسەر دەبات و حەزی بە کوڕێکە کە ھەیبێت، بۆیە دەچێت کە بۆکەڵەیەکی دارین دروست دەکات وە لەشەوێک دا ئاوات دەخوازێت کە ئەم بوکەڵەیە ڕۆژێک لە ڕۆژان ببێتە کوڕێکی ڕاستی وە ھەر لەو شەوەدا فریشتەیەک گیانی پێ دەبەخشێت و پێی دەڵێت کە تۆ ڕۆژێک لە ڕۆژان ھەر دەبیت بە کوڕێکی ڕاستی، وە دواتر کە پیاوە پیرەکە کە خەبەری دەبێتەوە دەبینێت کە بوکەڵەکە گیانی تێدایە و ئاواتەکەی ھاتووەتە دی زۆر خۆشحاڵ دەبێت و ناوی دەنێت (پینۆکیۆ).
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ١٩٤٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی واڵت دیزنی پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە مۆسیقییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ڕێوییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای کتێبی منداڵان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانەکان پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کەمتوانی پۆل:فیلمەکان دەربارەی پەرییەکان پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کوڕ پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین گۆرانی ڕەسەن بەدەستھێناوە پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمەکانی پینۆکیۆ
ئۆژێن لەبیش
ئۆژێن لەبیش شانۆنووس و ڕۆژنامەوانی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شانۆنامەنووسانی فەڕەنسی پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:مردووانی ١٨٨٨ پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٥ پۆل:نووسەرانی پاریسی
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کوردستان
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کوردستان ھەڵبژاردەیەکی تۆپی پێیە کە نوێنەری ھەرێمی کوردستان دەکات، بەڵام ئەم ھەڵبژاردەیە تاکوو ئێستا لەلایەن فیفا و یەکیتیی تۆپی پێی ئاسیا نەناسێنراوە و بەشداری لەیارییە فەرمییەکان پێناکرێت بەمەش ھەلی یاریکردنی لە جامی جیھانیی فیفا و جامی نەتەوەکانی ئاسیا نابێت، بەڵام لە ئێن ئێف بۆرد پاڵپشیی کراوە، گرینگترین و تاکە دەستکەوتی ھەڵبژاردەکە بەدەستھێنانی پلەی یەکەمە لە پاڵەوانییەتیی جامی جیھانیی ڤیڤا ٢٠١٢
پۆل:باشووری کوردستان پۆل:تۆپی پێ لە کوردستان پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
پلاستیک
وێنۆک|چەندین ماددەی پلاستیکی
پلاستیک یان باغە ماددەیەکی ساختەیە کە لە ئاوێتەی ئەندامی دروست دەبێت و لە دۆخی ڕەقەدایە. پلاستیکەکان بە زۆری لەو پۆلیمەرانە پێک دێن کە بارستەیەکی مۆلکولیی قورسیان ھەیە.
ئامۆل
زمان
300px|وێنۆک|نەخشەی جوگرافی ئەم پارێزگایانەی کە زمانی تەبەری قسەی لە دەکرێت زۆربەی دانیشتووانی ئامۆل هەر وەکوو خەڵکانی تری پارێزگای مازەندەران بە زمانی تەبەری قسە دەکەن.
ئایین
دانیشتووانی ئامۆل لە مێژوودا پەیڕەوی ئایینی زەروانی، مۆغانی، مێھری و زەردەشتی بوون. باکووری ئێران، لە کاتی ئەشکانییەکان یان ساسانییەکاندا، بە ئایینی زەردەشت ڕوویان ھێنا. لە دەروبەری سەدەی دووەمی هیجری قەمەری خەڵکی مازەندەران بە ئایینی ئیسلام ڕوویان ھێنا. لە ئێستادا ئیسلام ئایینی یەکەمی شاری ئامۆلە و ئەم شارە یەکەمین ناوەندی حکوومەتی مەزھەبی شیعەی دوازدە ئیمامی بوەە.
سەرچاوەکان
* پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئامۆل پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای مازەندەران پۆل:ئامول پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی ئێران
سەیدنەزەر خودایقولۆڤ
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای خەتلان
چێو
وێنۆک|سوخرەدار وێنۆک|١٦ جۆر چێو
بە ڕایی گیاناسان چێو ماددەیێکی جامد(solid) و سەختە کە لە ژێر پێستی [تەنە,ساقە] دار دا ھەیە.ئەگر چی لە باوەڕی زۆرتری خەڵکدا چێو تەنیا لە دار و درەخت دایە بەڵام لە ڕووی زانستی لە ھەموو ئەو گیایانەی کە ئاوخۆرەیان(vascular) ھەیە چێویش ھەیە. تایبەتمەندییەکانی فیزیکی و کیمیایی و مکانیکی چێو وای کردووە ببێت بر ماددەێیکی بێ ڕکابەر بێت و ھیچ جێنگرێکی بۆ پەیدا نەبێ..
تایبەتمەندی
بێ گومان چێو یەکێکە لە کاراترین و پڕقازانجترین کەرستەکانی سروشت کە مرۆڤر بەبێچێو نەی دەتوانی بەو ئاستی پێشکەوتن و ئاسوودەیییەی ئێستای بگات. چێو تەنیا سەرچاوەیەکی ژیانییە کە دەتوانێ دووبارە ببێتەوە، نەوت و گاز و کانزاکانی دیکە ڕۆژێک تەواو دەبن و دووبارە نابنەوە بەڵام جەنگەڵەکان ئەگەر جوان بییان پارێزی بەشێوەیکی باش دەتوانین بەردەوام لە چێوەکانیان کەڵک وەرگرین.
ئابووریی چێو
چێو پێگەیێکی زۆر گەورەی لە ئابووریی جیھاندا ھەیە. ساڵانە لە جیھاندا ٢٥٠٠ ملیۆن مەتری چوارپاڵو m۳ بەرھەم دێت.
محەممەد عەلی سوڵتانی
محەممەد عەلی سوڵتانی (۱٩٥٧ لە سەرپێڵ زەھاو - ) خۆشنووس، لێکۆڵەر و مێژوونووسی کوردی رۆژھەڵاتی کوردستانە کە لە بواری مێژوو، چاند و وێژەی ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا چالاک بووە. سوڵتانی ھەروەھا بەڕێوەبەری ڕێکخراوی کەلتووریی بڵاوکردنەوەی سۆھا یە و لە سەنتەرەکانی خوێندنی باڵاش چالاکی دەکات.
کاری کولتووری
یەکێک لە کارە کلتوورییە بەرچاوەکانی ئەو بڵاوکردنەوەی دیوانی شاعیرە کوردە کرماشانییەکانە وەکوو دیوانی سەی یاقۆ یان شامیی کرماشانی.
سەرچاوەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧ پۆل:خەڵکی کرماشان پۆل:مێژووناسانی ئێرانی پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
جورە ڕەحمانۆڤ
جورە ڕەحمانۆڤ شارۆچکەیەکی شارستانی تورسونزادەە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
١٩٨٠
ساڵی ١٩٨٠ لە ڕۆژژمێری زایینیدا. ئەم ساڵە ساڵێکی پڕە.
ئازار
پۆل:ساڵەکان پۆل:١٩٨٠
کەناڵی ڕیسالە
کەناڵی ڕیسالە کەناڵێکی ئیسلامی میانڕەوە. کەناڵەکە کار لەسەر ئاکارە ئیسلامی و مرۆڤییەکان و کۆکردنەوەی خێزانی عەرەب دەکات لە تەماشاکردنی تەلەڤیزیۆن، بە پێشکەشکردنی بەرنامە پەروەردەیی و کومەڵایەتی و شەرعییەکان.
بیرۆکە و دامەزراندن
لە ساڵی ٢٠٠٦ دامەزراوە و ئەمیری سعودی ولید تەڵاڵ دکتۆر تارق سوەیدانی وەکو بەڕێوەبەری گشتی دیاری کرد.
پەیامی کەناڵ
کاریگەری ئەرێنی لەسەر بیروباوەڕی گەلی عەرەب و پارێزگاری کردن لە دابونەریتە ئیسلامییەکان
جێگا فەرمییەکان
ماڵپەڕی فەرمی
ھەژماری فەیسبووک
ھەژماری تویتەر
کەناڵی یوتیوب
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان و وێستگانەی لە ٢٠٠٦ دامەزراون پۆل:میدیای بەکۆمەڵی عەرەبی
جامی شای ئیسپانیای ١٩٠٤
جامی شای ئیسپانیای ١٩٠٤ دووەمین پاڵەوانیەتی جامی شای ئیسپانیایە، کە لەڕێکەوتی ١٩ی ئازاری ١٩٠٤ دەستی پێکرد و لەڕێکەوتی ٢٧ی ئازاری ١٩٠٤ یاری کۆتایی لە مەدرید ئەنجامدرا، لەنێوان ئەتلەتیکۆ بیلباو و ئیسپانیۆلی مەدرید ئەنجامدرا و لەبەرژەوەندی ئەتلەتیکۆ بیلباو کۆتای ھات و توانی بۆ جاری دووەم ئەم جامە بەدەستبھێنێت.
قۆناغی کۆتایی
یانەی ئەتلەتیکۆ بیلباو بوو بەپاڵەوانی جامەکە، ئەوەش بەھۆی ڕوودانی ئاژاوەگێڕی لەیاریگادا و لەکۆتاییدا سەرۆکی یەکێتییەکە بڕیاریدا بەدانانی ئەتلەتیکۆ بیلباو بە پاڵەوان.
سەرچاوە
پۆل: وەرزەکانی جامی شای ئیسپانیا
کەناڵی ساحە
کەناڵی ساحە کەناڵێکی گەنجانەی سعودیە، گرنگی دەدات بە وێنەی گەلی سعودی لە پیشاندان و گفتوگۆدا. لە ساڵی ١٤٢٦ی کۆچی - ٢٠٠٦ی زاینی لە وڵاتی میسر دەستی بە پەخشکرد. دروشمی کەناڵەکە بریتییە لە یەک کۆمەڵگایی. شاعیری سعودی (ناسر قەحتانی) بەڕێوەبەری کەناڵەکەیە.
ئێدمۆند ھیلاری
ئێدمۆند پێرسیڤال ھیلاری (؛ لەدایکبووی ٢٠ی تەممووزی ١٩١٩ – مردووی ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) شاخەوان و دۆزەرەوە و خێرخوازێکی نیووزیلاندی بوو. لە ٢٩ی ئایاری ١٩٥٣ ھیلاری و شاخەوانی شێرپایی تینزینگ نۆرگای بوون بە یەکەم شاخەوان کە گەیشتنە لووتکەی چیای ئیڤرست ئەوان بەشێک بوون لە نۆیەمین گەشتی بەریتانی بۆ ئیڤرست، بە سەرۆکایەتی جۆن ھانت لە ساڵی ١٩٨٥ تا ١٩٨٨ وەک کۆمیسیاری باڵای نیووزیلاند بۆ ھیندستان و بەنگلادیش و ھاوکات وەک باڵیۆزی نیپال خزمەتی کردووە.
ھیلاری لە کاتی خوێندنی ناوەندیدا حەزی لە شاخەوانی بوو. ئەو یەکەم سەرکەوتنە سەرەکییەکەی لە ساڵی ١٩٣٩دا کرد و گەیشتە لووتکەی چیای ئۆلیڤییەر. ئەو لە ھێزی ئاسمانی ڕۆیاڵ نیووزیلاند وەک ناڤیگەر لە کاتی جەنگی جیھانی دووەمدا خزمەتی کردووە و لە ڕووداوێکدا بریندار بووە. پێش گەشتی ئیڤرست، ھیلاری لە ساڵی ١٩٥١دا بەشێک بوو لە گەشتی ناسینەوەی بەریتانیا بۆ چیا و ھەروەھا ھەوڵێکی سەرکەوتوو بۆ سەرکەوتن لە چۆ ئۆیو لە ساڵی ١٩٥٢ وەک بەشێک لە گەشتی کۆمۆنۆلس ترانس ئەنترکتیک لە ساڵی ١٩٥٨ گەیشتە سەر زەوی جەمسەری باشوور. پاشان گەیشتە جەمسەری باکوور، ئەوی کرد بە یەکەم کەس بۆ گەیشتن بە ھەردوو جەمسەر و لووتکەی ئیڤرست. ڕۆژنامەی تایمز بە یەکێک لە ١٠٠ کەسی کاریگەر لە سەدەی بیستەم ناوی برد.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠٠٨ پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٩
سامسۆنگ گالاکسی تاب ئێس ١٠.٥
سامسۆنگ گالاکسی تاب ئێس ١٠.٥ (بە ئینگلیزی: Samsung Galaxy Tab S 10.5) تابلێتێکی ١٠.٥ ئینجی ئەندرۆیدە، دروستکراوی کۆمپانیای سامسۆنگە، ئەم تابلێتە بڵاوکراوەتەوە لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٤.
سەرچاوە
پۆل: تاتەبژمێرەکانی ئەندرۆید پۆل: تاتەبژمێرەکانی سامسۆنگ پۆل: تاتەبژمێری ٢٠١٤
ھاوتایی
وێنۆک|هاوتایی و ناهاوتایی
ھاوتایی (ئینگلیزی: symmetry) لە بیرکاریدا حاڵەتی بە تەواوی لەیەک چوونی دوو یان چەند بەشی یەک شتە بە جۆرێک بتوانرێت بە تەواوی بە سەر یەکدیدا ھاوتا بکرێن.
پۆل:ئەندازە پۆل:ھاوتایی پۆل:جوانیناسی پۆل:تەکنیکەکانی بەھرەی ھونەری
وەندەرێنە
وەندەرێنە یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. وەندەرێنە دەکەویتە باکوری رۆژھەڵاتی شاری سلیمانی لەناوچەی شارباژێر، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ ناحیەی سرۆچک خراوەتە سەر قەزای سەید سادق.
شوێن
ئەم گوندە لە باکورەوە گوندی باراو لە باشورەوە گوندی بەرزنجە لە ڕۆژهەڵاتەوە گوندی باساک لە ڕۆژاواوە گوندی شوکێیە.
پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان پۆل:گوندەکانی سلێمانی
چەمشگەزەک
چەمیشگەزەک یەکێک لە شارەکانی کوردستانیە کە لە پارێزگای دێرسم ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتووانی ٧٫٩٢٩ کەس بووە، کە نزیکەی ٢٫٨١٩ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دێرسم پۆل:شارەکانی کوردستان پۆل:شارەکانی پارێزگای دێرسم
حەشاشین
حەشاشین (عەرەبی: آلحشاشین) ئەو دەستەواژەیەیە کە ئاماژە بە ئیسماعیلییە نیزارییەکانی سەدەی نێوان ١١ھەم و ١٢ھەم دەدات. زیاتر وەکو باندێکی نھێنی بووە کە سەرکردایەتی لە "پیاوە پیرەکەی چیاکەوە وەرگرتووە". نیزارییە ئیسماعیلییەکان لقێکی ئیسلامی بوون کە لە کۆتایی سەدەی یازدەھەم لە ئیسماعیلی جیابوونەوە، کە بە ھەمان شێوە لقێکە لە شێعەی ئیسلام. لەگەڵ دروستبوندا، نیزارییەکان بوون بە ھەڕەشەیەکی بەھێز بۆ سەر سوننە سەلجووقییەکان، بە ھۆی دەستبەسەرداگرتنی چەندەھا ڕێگای نێوان چیاکانی ئێران، (و لە دوایشدا سوریا) بە سەرکردایەتی و بەڕێوەبردنی حەسەن سەباح (کە بە دروستکەری گروپەکە ناودەبرێت.) ھەتاکو ویلایەتێکی نیزاریی ئیسماعیلی بچەسپێنێت. لە کاتێکدا ناوی حەشاشین ھەموو لقی نیزاریی دەگرێتەوە، بەڵام لە ڕاستیدا تەنھا بەشێکی بچوک لەم لقە کە بە فیدایی یان فیداکاران ناودەبران کاری تیرۆرکردنیان ئەنجام دەدا. لەبەر ھۆکاری نەبوونی ھێز، نیزارییەکان پشتیان بەم جەنگاوەرە پرۆڤە پێکراوانە بەستبوو بۆ ئەنجامدانی تیرۆرکردنی کەسایەتییە دیاری کراوەکان، و لەماوەی ٣٠٠ ساڵدا توانیان بە سەرکەوتووی دوو خەلیفە، و چەندەھا وەزیر، سوڵتان و سەرۆکی کروسایدەر تیرۆر بکەن. لە ژێر سەرکردایەتی ئیمام ڕوکنەدین خورشا، ویلایەتە نیزارییەکە بەرەو کەمبوونەوەی ناوەکی چوو، تا لە دوایدا کۆتایی هات کاتێک ئیمامەکە قەڵاکانی بە دەستی مەغۆلە داگیرکەرەکانەوە دا. بەڵگەکان لەسەر مێژوو و بیروباوەڕی ئیسماعیلییەکانی ئەم سەردەمە کەمە و زۆربەی دەستنووسەکان لەلایەن ناحەزەکانیانەوە نوسراوە. ماوەیەکی زۆر دوای نزیکبوونەوەی کۆتایی هاتنیان، هێنانە بەرباسی بکوژەکان لە بەڵگە ئەورووپییەکاندا بەدی کەوتن وەکو نووسینەکانی مارکۆ پۆلۆ، کە وەکو بکوژی پڕۆڤەپێکراو نیشانیان دەدات، بەرپرس بەرامبەر سیستمی کۆتاییهێنان بە کەسی بەرامبەر یان دوژمنکار. هەرلەوکاتەشەوە وشەی (ئەساسن) بەکارهێندراوە بۆ خستنەڕووی بەکرێگیراوێک یان بکوژێکی پرۆفیشناڵ، کە هەمان شتە لەگەڵ وشەی (ئەساسنەیشن) کە هەموو کارێکی کوشتن لە خۆدەگرێت، بەتایبەتی کوشتنی کەسێکی گرنگی بەرامبەر بەهۆی هۆکارێکی ڕامیاری.
جەنگاوەرە خاچپەرستەکان لە نیزارییەکان دەترسان، وەکو گروپێکی بکوژ ئاماژەیان پێ دەکردن. کۆمەڵەچیرۆکی جەنگاوەرە خاچپەرستەکان لەسەر بکوژەکان لەلایەن مارکۆ پۆلۆوە زیاتر پەرەیان پێدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:مێژووی ئیسلام پۆل:خەلافەتی عەباسی پۆل:ئیسماعیلی پۆل:مێژووی سووریا پۆل:مێژووی سەربازیی ئێران پۆل:گرووپە ئیسلامییە شیعەکان
ژمارە نەرێنییەکان
نەرێنی (بە ئینگلیسی: Negative) یان نانەرێنی (بە ئینگلیسی: Non-Negative) بوون تایبەتمەندییەکی ژمارەیێکە کە یان ڕاستەقینەیە، یان ئەندامێکی یەکێک لە ژێرکۆمەڵەکانی کۆمەڵەی ژمارە ڕاستەقینەکانە (وەکوو کۆمەڵەی ژمارە تەواوەکان).
ژمارەی نەرێنی ئەوەیە کە لە سیفر بچووکترە، وەکوو {\sqrt{2}}−، ١.٤١٤−، ١−. ژمارەی ئەرێنی (بە ئینگلیسی: Positive number) ئەوەیە کە لە سیفر گەورەترە، وەکوو {\sqrt{2}}، ١.٤١٤، ١. سیفر بۆخۆی نە ئەرێنییە نە نەرێنی. 750px|وێنۆک|ناوەڕاست ژمارە نانەرێنییەکان ئەوانەن کە نەرێنی نین (یان ئەرێنین یان سیفر). ژمارە نائەرێنییەکان ئەو ژمارانەن کە ئەرێنی نین (یان نەرێنین یان سیفر).
کتێبناسی
پۆل:ژمارەکان پۆل:چوار کردەی سەرەکی پۆل:ژمێرە
بڕیارنامەی ٤٤٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٤٤٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی کانوونی دووەمی ١٩٧٩دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬١١٣‌ەم، بە ١٢ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٧٩ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٧٩ پۆل:لوبنان لە ١٩٧٩ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
پۆل فیڤال
پۆل فیڤال ڕۆماننووسی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:شانۆنامەنووسانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەنتازیی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٦ پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ١٩یەم پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٧ پۆل:مردووانی ١٨٨٧