cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مالیزیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
لەتبوونی مانگ
ئەم ڕووداوە لە قورئانیش ئاماژەی پێ کراوە لە سورەتی ئەلقەمەر: ھەروەھا لەتبوونی مانگ یەکێکە لە نیشانەکانی نزیک بوونەوەی ڕۆژی دوایی، ھەندێک لە زانایەکان پێیان وایە کە کاتێک ڕۆژی دوایی دادێت ئاسمان لەت دەبێت و ھەرچی لەناویدا ھەیە بە مانگ و ئەستێرەکان خاپوور و لەت لەت دەبن.
ھەندێک لە زانا و توێژەرانی قورئان پێیان وایە لەتبوون (الانشقاق) بە واتای شکاندن و لێک دوورکەوتنەوەی دوو پارچە شت نایەت و بە واتای ترازانیش نایەت، بەڵکو قورئان مەبەستی لێک جیابوونەوەی مانگ و زەویە کە سەرەتای دروستبوونیان وەک یەک تۆپەڵی ئاگرین بوونە و دواتر لێک جیابوونەتەوە، بەڵام ھەندێکیان دەڵێن ئەم (انشقاق) مەبەستی ڕوون و ئاشکرایە و بە واتای لەتبوون دێت کە یەکێکە لە دەرئاسا و پەرجوویەکانی پێغەمبەر محەممەد و باشترین بەڵگەش بۆ دروستی ڕووداوەکە قورئانە کە بە ڕوونی ئاماژەی پێکردووە و باسی کردووە بەر لە دروستبوونی تەلیسکۆپ کە ئێستا لە ڕێگای ھاوێنە و تەلیسکۆپەکانی ناساوە دەتوانرێت تێبینی شوێنی لەتبوونەکە بکرێت.
زۆرینەی زانا ڕۆژئاواییەکان ئەم ڕووداوە ڕەت دەکەنەوە و دەڵێن شتێکە کە تەنھا قورئان باسی کردووە، لەگەڵ ئەوەشدا لە بڵاوکراوەیەک لە ساڵی ٢٠١٦ دکتۆر تۆماس ۆتەرز لە مۆزەخانەی فڕۆکەوانی نیشتمانی کە پاشکۆی دامەزراوەی سمیتسۆنیانە لە ئەمریکا ئاماژەی بەوە داوە کە مانگ بەردەوام گرژ دەبێت و وەک دووبەشی پلێتێکی زەوی یەکتر پاڵ دەنێن لەئەنجامی ئەم پاڵنانەش بەرزایی دروست بووە لەسەر ڕووی مانگ.
زۆرێک لە وتار و ماڵپەرە کاغەزی و ئەلیکترۆنییەکانی ئیسلامی ئاماژە بەچەند وێنەیەکی ناسا دەکەن کە شوێنی لەتبوونەکە نیشان دەدات، بەڵام ناسا بەردەوام ئەوە ڕەت دەکاتەوە کە لە ھیچ کاتێک لە ڕابردوو مانگ دوولەت نەبووە و ئەوەی دەبینرێت بریتییە لە چاڵ و دۆڵەکانی سەر ڕووی مانگ کە بە ڕووداوی جیۆلۆجی دروست بوون، ھەروەھا ئەستێرەناسان و بۆشایی گەراکان ئەوە ڕەتدەکەنەوە کە مانگ لەتبووبێت.
لە قورئان و زمانی زانایانی قورئان
ئەم ڕووداوە لە ئایەتی یەکی سوورەتی ئەلقەمەر ئاماژەی پێ کراوە (سوورەتەکەی بەناوکراوە) کە دەڵێت: سوورەتی ئەلقەمەر سوورەتێکی مەککییە و زانایانی ئیسلامی دەڵێن لە ڕۆژی بەدر دابەزیوە. موقاتیل یەکێکە لە توێژەر و قورئانناسە ھەرە لەپێشینەکان دەڵێت سوورەتی ئەلقەمەر تەنھا سێ ئایەتی یەکەمی لە مەککە دابەزیوە. بە گوێرەی سەرچاوە ئیسلامییەکان (فەرموودە و شلۆڤەکانی قورئان) ئەم ڕووداوی لەتبوونە لە مەککە ڕووی داوە بە پێنج ساڵ پێش کۆچی پێغەمبەر کاتێک بێ باوەڕان داوا لە پێغەمبەر محەممەد دەکەن کە ئەگەر بێت و مانگیان بۆ لەت بکات ئەوە باوەڕی پێ دێنن بۆیە پێغەمبەریش داوا لە خوا دەکات کە مانگی بۆ لەت بکات بۆ دوو بەش بۆیە خوا مانگ لەت دەکات بۆ دووبەش بەشێکیان دەکەوێتە ڕاستی کێوی سەفا (کێوی ئەبی قوبەیس) و بەشەکەی تر دەکەوێتە ڕاست کێوی قەعیقەعان.
بەم ڕووداوە خەڵکی مەککە سەریان سووڕ دەمینێ و دەیانەوێت باوەڕ بە پێغەمبەرایەتییەکی محەممەد بھێنن (ئەوەی بینیمان لە ئاسمان جادوو نەبوو بەلکو ڕاستی بوو). دواتر ئەبوجەھل پێیان دەڵێت (شکۆدار و گەورەکانی مەککە) ئارام بگرن تا بەیانی تا ئەوکاتەی خەڵکی بیابان و دەر دێن بۆ شار لێیان دەپرسین بزانین بینیویانە یانیش ئەوە تەنھا جادووی لە چاوی ئێمە کردووە.
بۆ بەیانی ھەندێک لە بیابان نشینان ھاتن بۆ مەککە و ڕایان گەیاند کە شەوی ڕابردوو مانگ دوو لەت ببو. ئەبوجەھل دەست بەجێ ڕەتی کردەوە و پێی ڕاگەیاندن کە جادووی لە چاوی ئێوەش کردووە ھەربۆیە دوای ئەمە ئایەتی دووەم لە سوورەتی ئەلقەمەر دابەزی کە دەفەرمویێت:
قورئان ناسان دڵنیایی ئەوە دەدەن کە ئەم ڕووداوە ڕووی داوە لەسەردەمی محەممەدوە ئەوە شتێک نییە کە بڵێی لە داھاتوو ڕوودەدات. ھەروەھا زانایانی بواری ئیسلامی لەپاڵ قورئان ھەندێک فەرموودەش دەھێننەوە بۆ پاڵپشتی لە ڕاستی و دروستی ڕووداوەکە لەوانە ئیبن جەریر ئەلتەبەری (یەکێک لە قورئان ناسە مەزنەکان) لەسەر زاری موجاھید دەگێرێتەوە و دەفەرموێت:ھەروەھا زمەخشەریش دەگێرێتەوە و دەفەرموێت «لەتبوونی مانگ یەکێکە لەنیشانەکانی ڕۆژی دوایی کە ڕووی داوە». حەزیفە یەکێکە لە ھاوەڵانی پێغەمبەر محەممەد فەرموودەیەکی شاری مەدائن دەگێرێتەوە و دەڵێت «ڕۆژی دوایی نزیک بووەتەوە ئەوە مانگ لەتبوو لەسەردەمی پێغەمبەرەکەتان».
لەتبوونی مانگ ڕووداوێکە زۆرینەی زانا و بیرمەندانی ئیسلامی پێیان وایە لەسەردەمی پێغەمبەر محەممەد ڕوویداوە وەک قورتبی و فەرموودەکانی سەحیحی بوخاری و ئیبن مەسعوود و ئیبن عومەر و ئەنەس و جەبیر وئیبن عەبباس.
ئەو زانا و بیرمەندە ئیسلامیانەی کە پێیان وایە لەتبوونی مانگ لەسەردەمی پێغەمبەر محەممەد ڕووی نەداوە بەلکو لە داھاتوو ڕوو دەدات، ژمارەیان کەمە و بەگشتی لەلایەن زاناکانی ئیسلامی پاڵپشتی ناکرێن.
ئیبن تەیمیە سەبارەت بە سوورەتی ئەلقەمەر دەڵێت، ئەو سوورەتە باس لە نیشانەیەکی ھاتنی ڕۆژی دوایی دەکات. ھەرچی لەتبوونی مانگە لەسەردەمی پێغەمبەر ئەوە ڕووداوێکە کە ڕوویداوە و سەرجەم خەڵک و ھاوەڵان بینیویانە و بڕاوەتەوە.
لە سونەتی پێغەمبەر
ئەم ڕووداوە ئاماژەی پێ کراوە لە پەرتووکەکانی سەحیحی بوخاری و سەحیحی موسلیم کە دوو پەرتووکی فەرموودەکانی پێغەمبەر محەممەدن.
سەحیحی بوخاری - دەروازەی لەتبوونی مانگ
سەحیحی موسلیم - دەروازەی لەتبوونی مانگ
لە زانستی ھاوچەرخ دا
وێنۆک|وێنەیەکی ئاژانسی ناسا کە لەلایەن مانگی دەستکردی ئەپۆلۆ ١٠ لە ١٩٦٩ گیراوە. یەکێک لە چاڵ و کەندەڵانەکانی سەر ڕووی مانگ نیشان دەدات، زۆرێک لە بڵاوکراوە و دەزگا ئیسلامییەکان ئەم وێنەیان بڵاوکردووەتەوە کە گوایە ئەم چاڵە شوێنەواری شوێنی لەتبوونی مانگە. لەسەر ڕووی مانگ سێ جۆر لە لەت بوون بەدی دەکرێت کە ھەریەکەیان بەپێی پێکھاتەی خاکی ناوچەکە جیاوازە کە بریتین لە:
لە یۆنیۆی ٢٠١٠ کەسێک پرسیارێکی بۆ ماڵپەری ئەلیکترۆنی ناسا ناردووە سەبارەت بە لەتبوونی مانگ لە وەڵامدا دەڵێن: پێشتر ئەم پرسیارە وەڵام دراوەتەوە بە فەرمی لە ئابی ٢٠٠٩ کە ئەم بابەتە ھیچ بنەمایەکی زانستی نییە. ھەروەھا لەسەر یەکێک لە ماڵپەرە ئەلیکترۆنییەکان کەسێک ئەم بابەتەی وروژاندووە و دەپرسێت: خوا لەسەر داواکاری پێغەمبەر محەممەد مانگی لەت کردووە و ئەم بابەتە بووەتە جێگای سەرنج و مشتومری زانایانی ناسا چونکە بۆیان ڕوون بووەتەوە کە ئەمە وەک دەرئاسایەک لە ڕابردوو ڕوویداوە، ئایا تا چەند ئەم ھەواڵە ڕاستە؟
لە وەڵامی ئەم پرسیارە دەزگای ناسا لەسەر زاری براد بیلی (جێگری بەرێوەبەری پەیمانگای ناسا بۆ خاکناسی گەردوونی) دەڵێت: داواتان لێ دەکەم باوەڕ بە ھەموو ئەو شتانە مەکەن کە لەسەر ئەنتەرنێت و بڵاوکراوە کاغەزییەکان بەرچاوتان دەکەوێت تاکە سەرچاوەی دروست بۆ ھەر ھەواڵێک گوتەبێژی فەرمی ناسایە، تا ئێستا ھیچ بەڵگە و نیشانەیەکی زانستیمان نەدۆزیتەوە کە باس لە لەتبوونی مانگ بکات لە ڕابردوودا بۆ دووبەش یان زیاتر و ھەرکاتێک ئێمە نیشانەیەک یان بەڵگەیەکمان دەستکەوت بۆ ڕای گشتی بڵاوی دەکەینەوە.
دەزگای ناسا وێنەیەکی بڵاوکردەوە لەژێر پەرلەناوی (AS17-3128) کە لەلایەن ئەپۆلۆ ١١ گیرابوو لە ١٩٦٩ لە وێنەکە کەندەڵانێک دەردەکەوێت کە درێژییەکەی ٣٠٠ کم دەزگای ناسا ڕوونی کردووەتەوە ئەمە چاڵێکی گرکانییە کە لەبەشێکی سەر ڕووی مانگ بەدی کراوە لەم بارەوە دەڵێت:
The origin of lunar sinuous rilles remains controversial. Among the alternatives proposed are lava channels and lava tubes, but fracture control is decidedly apparent in some places. Some sort of fluid erosion, however, seems necessary to account for the configurations of many rilles with exactly parallel walls from which material has been removed; lava may be the most plausible agent for erosion inasmuch as no evidence of water exists in the lunar samples
ڕەخنەکان
وێنۆک|وێنەیەکی ڕووی مانگ کە لەلایەن ئەپۆلۆ ١٠ گیراوە لە دیمەنەکە چەندین چاڵ و کەندەڵان و شوێنی لەتبوون بەدی دەکرێت. ئەم ڕووداوە گەردوونییە (پەرجۆ یا دەرئاسا لای موسڵمانان) بە ڕووداوێکی زۆر گەورە و مشتومر دادەنرێت کە جێگای تێ ڕامان و لێ وردبوونەوەی زانستیانەیە. زۆرێک لە کەسان ھەوڵیان داوە ڕووداوەکە لەگەڵ بنەما زانستییەکانی ھاوچەرخ بگونجێنن ھەندێکیشیان پێیان وایە ئەم ڕووداوە جێی گومان و بیرکردنەوە نییە چونکە بابەتەکە ڕاستە و قورئان باسی کردووە و بڕاوەتەوە و پێویست بە بەڵگەی زیاتر ناکات. لەگەڵ ئەمانەش گفتوگۆ و توێژینەوە و ڕەتکردنەوەکان بەردەوامن
لایەنگرانی ڕووداوەکە
زانایانی ئیسلامی وەڵامی ڕەخنەگرانیان داوەتەوە کە ئەمە ڕووداوێکە لەسەردەمی پێغەمبەر محەممەد ڕوویداوە و سەرجەم زانایانی ئیسلامیش پاڵپشتی دەکەن ھەندێکیان نەبێت کە دەڵێن ئەمە ڕووداوێکە لە داھاتوو ڕوودەدات. وەک شێخ محەممەد سالح ئەلمەنجد کە یەکێکە لە زانا ھەرە دیار و گەورەکانی بواری فیقە دەڵێت:سەرجەم زانایانی ئیسلامی پێیان وایە ئەمە ڕووداوێکە لەسەردەمی پێغەمبەر محەممەد ڕوویداوە بەڵام لە ڕاستیدا ئەمە ڕووداوێکە لە داھاتوودا ڕوودەدات و یەکێکە لە نیشانەکانی ڕۆژی دوایی لەکاتێکدا وشەی (وَانْشَقَّ) وشەیەکە لە باری ڕابردوودایە لە ڕووی ڕێزمانییەوە لەگەڵ ئەوەشدا قورئان لەزۆر شوێندا بە شێوەی ڕابردوو باسی لە داھاتوو کردووە. جگە لەمە خودی قورئان گەورەترین بەڵگەیە لەسەر ڕوودانی ڕووداوەکە ھەروەک خوا دەفەرموێت: (وَإِنْ يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا) کە ئەمە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی ڕوویداوە و بڕاوەتەوە، جگە لەباس کردنی ئەم دەرئاسایە لەلایەن چەندین ھاوەڵی جێی باوەڕ وەک :عەبدوڵلای ئیبن مەسعوود و ئیبن عەبباس و ئەنەس و ئیبن عومەر و جەبیر و ھتد.
شێخ محەممەد دەشڵێت: ھەندێک کەس لە کۆنەوە بە دوای پرسیارکردن لەم ڕووداوە و دورخستنەوەی باوەڕیان لە ڕوودانی خستووەتە ڕوو بە بیانووی ئەوەی کە مانگ لەلایەن ھەموو مرۆڤەکان دەبینرێت، بۆیە ئەگەر ڕوویدابێت ئەوە لەلاین نەتەوەکانی تر و پەرتووکەکانیان باس دەکرا لەکاتێکدا تەنھا لەلایەن موسڵمانانەوە ئاماژەی پێکراوە ئەمەش خاڵی لاوازی دروستی ڕووداوەکەیە.
ھەروەھا شێخ محەممەد ئەوەش دەڵێت کە:
«ئەم ڕووداوە پێویستە بەپێی توانستی بیرکردنەوە و سروشتی ژیانی ئەوسا لێک بدرێتەوە کە تێیدا شەو و مانگ جێی بایەخی بیابان نشینان بووە؛ و ئەم ڕووداوە لەسەر داواکاری ھۆزی قورەیش بووە بۆ ئەوەی باوەڕ بە پەیامەکەی پێغەمبەر محەممەد بێنن بۆیە دەشکرێت خوای گەورە ئەم ڕووداوەی تەنھا بۆ ھۆزی قورەیش نمایش کردبێت بەڵگەش بۆ ئەمە وتەیەکی ئەنەسی کوڕی مالیکە کە دەڵێت: (أَنَّ أَهْلَ مَكَّةَ سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ يُرِيَهُمْ آيَةً، فَأَرَاهُمُ انْشِقَاقَ القَمَرِ)»
شێخ محەممەد، ئەوەش باس دەکات: ئەگەر ئەمە وابێت، شتێکی سروشتییە کە ئەو ڕووداوە لەلایەن زۆرینەی دانیشتووانی زەویەوە نەبینرابێت، چونکە سەرەتای شەو لە مەککە کاتی ڕۆژ و ھەتاوە لە زۆربەی وڵاتانی ڕۆژھەڵات، یانیش لەنیوە شەودان و لە خەوی قووڵدان.
بەڵام ئەبو سلێمان ئەلخەتتابی یەکێکە لە گەورە شوێنکەوتووانی شافعی دەڵێت: وێنۆک|وێنەیەکی ھێلکاری ئەوە نیشان دەدات کە چۆن خۆرگیران لەناوچەیەک ڕوودەدات و لە ناوچەکانی تر نابینرێت دیاردەی مانگ گیرانیش بەھەمان شێواز. «ئەمە شتێکە کە لەلایەن کەسانی تایبەتی مەککە داوا کراوە، وەک لەلایەن ئەنەسی مالکەوە گێڕدرابووەوە، پێغەمبەریش شەوانە بینیونی چونکە بینینی مانگ تایبەتە بەشەو، و ھیچ بینینێکی ڕوونی لە ڕۆژدا نییە، جگە لەوەی زۆربەی خەڵک لە شەودا دەخەون و لە بینا و دیدەنی مانگ بێ بەش دەبن مەگەر دانیشتووانی ناو دۆڵ و بیابانەکان نەبێت کە لەوانەیە ڕێک بکەوێت بیبینن کە لەو کاتەدا خەریکی کارەکانیان بن و ھۆشیاربن بەتایبەت لە وەرزی ھاوین کە بە ئارەزووی خۆیان لە کار و پیشەدا سەرقاڵ دەبن.
ھەروەھا لە وەڵامی ڕەخنەگران باس لەوەش دەکەن کە بۆچی ئەم ڕووداوە لە نەتەوەکانی تردا بە بەڵگە وەدیناکرێت ئەوەیە کە دەرکەوتن و بینینی مانگ یەکسان نییە بە ھەموو خەڵک، ڕەنگە لە یەک وڵاتدا ببینرێت و لە لاکەی تردا نەبینرێت بەھۆی ھەور یان تەم و گۆشەی جیاوازی بینین لە نموونەی ڕووداوە گەردونییە ھاوشێوەکانی وەک خۆرگیران، خۆرگیرانی ١٠ ی حوزەیرانی ٢٠٢١ کە ڕووداوەکە بۆ ژمارەیەکی کەم لە دانیشتووانی زەوی بەدی کرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:میتۆلۆژیای ئیسلامی پۆل:مانگ
ئەلرەحیم
وێنۆک ئەلرەحیم بەخشندە و بەسۆز و بەزەییە بەرامبەر ئیمانداران لەدواڕۆژدا.
لەقورئاندا
.
لەفەرموودەدا
واتا "خوا بەبەزەیی ترە بەرامبەر بەندەکەی، زیاتر لەبەزەیی دایک بەرامبەر کۆرپەکەی".
سەرچاوەکان
پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا
جولیان مۆر
دوای ئەوەی لە زانکۆی بۆستن خوێندنی تەواوکرد، ئەوا مۆر لە ماوەی ساڵانی ١٩٨٥ بۆ ١٩٨٨ لە چەند زنجیرەیەکی تەلەفزیۆنیی دەرکەوت. لە ساڵی ١٩٩٠، جولیان بۆیەکەمینجار لە فیلمی (Tales from the Darkside: The Movie) بەڕۆڵێکی بچووک دەرکەوت، مۆر تا چوار ساڵان لەسەر ڕۆڵگێڕانی کورت بەردەوام بوو. فیلمی قەدبڕەکان (Short Cuts)، یەکەم فیلمی دیاری جولیان بووە. لە ساڵی ١٩٩٥ بەبەشداریکردنی لە فیلمی نۆ مانگ، ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٧ بە ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی جیھانە ونبووە:جێراسیک وۆرلد، مۆر توانی شوێنی خۆی لە ڕیزی پێشەوەی خانمەئەکتەرانی ھۆلیوود بکاتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەکتەرە دەنگییە ئەمریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆیەکان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠ پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی پۆل:بێدینەکان پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم پۆل:دەرچووانی زانکۆی کۆلێژی ھونەرە جوانەکان پۆل:براوەکانی خەڵاتی فیلمی فێستیڤاڵی کان بۆ باشترین خانمەکتەر پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:خانمەکتەرانی ڕۆلی سەرەکی براوەی خەڵاتی ئێمی لە پێشکەشکردنی ناوازە بۆ کۆمەڵە زنجیرەیەک یان فیلم پۆل:باشترین خانمەکتەران لە وەرگری خەڵاتی ورچی زیو پۆل:کوپی ڤۆلپی بۆ باشترین خانمەکتەران پۆل:مولحیدانی ئەمریکا پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:چالاکوانانی ئەمریکی بۆ کۆنترۆڵکردنی دەمانچە پۆل:نووسەرانی مانھاتن
ئاخیرەت
ئاخیرەت، لە ئیسلامدا، یان بەھەشتە یان دۆزەخ. ئاخیرەت بە زمانی عەرەبی (الآخرة) بە واتای "کۆتا شوێنی مەبەست" دێت.
لە ئیسلامدا لە ڕۆژی زیندووبوونەوەدا جیھان کۆتایی دێت، مردووەکان لە گۆڕەکانیان زیندوو دەبنەوە، خوداش بڕیار لەسەر کارەکانیان دەدات کە ڕادەستکردنیانە بۆ ھەتا ھەتایە لەناو خۆشییەکانی بەھەشتدا یان بڵێسەی ئاگری دۆزەخ.
لە قورئاندا لە چەندین سوورەتدا دەیان جار ئاماژەی ئاخیرەت کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:ژیانی دوای مردن
مارک داکاسیۆس
thumb|وێنۆک مارک ئالان داکاسیۆس (لەدایکبووی ٢٦ی شوباتی ١٩٦٤) ئەکتەر و ھونەرمەندی جەنگی و کەسایەتی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە. لە نێوان تەمەنی ٧ بۆ ١٨ ساڵیدا چەندین پێشبڕکێی کاراتێ و کۆنگ فۆی بەدەستھێناوە. ڕەنگە زۆرترین جار بەھۆی ڕۆڵی لویس ستیڤنز لە فیلمەکانی Just Be Strong, Manny لە فیلمی Brother of the Wolf و تۆبی وانگ لە فیلمی Drive, Yao Ling لە فیلمی Born to Die ناوبانگی دەرکردبێت. ھەروەھا فیلمەکانی " ئەژدەی کەھرامان" (١٩٩٥)، "سابۆتاژ" (١٩٩٦) و " جۆن ویک ٣ " (٢٠١٩) لە بەرھەمە ناوازەکانی دیکەی ئەم ئەکتەرەدان.
ژیانی تایبەتی
داکاسکۆس ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەکتەری ناوداری ئەمریکی جوولی کوندێرا کردووە، کە لەگەڵیدا ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی The Crying Freeman (فیلمی ١٩٩٥)دا بینیووە. سێ منداڵیان ھەیە: دوو کوڕ و کچێک. مارک پێنج خوشک و برای ھەیە: دوو برا و سێ خوشک. داکاسکۆس لە ٢٦ی شوباتی ١٩٦٤ لە شاری ئۆاھۆ لە ھاوای لەدایک بووە. باوکی بەناوی ئەل داکاسکۆس خەڵکی ھاوارییە و ڕاھێنەری ھونەری جەنگییە و دایک و باوکی لە فلیپین سەرچاوەیان گرتووە و بە ڕەچەڵەک چینی و فلیپینی و ئیسپانی بوون. دایکی بایۆلۆژیکی بەناوی مۆریکۆ مەکڤی مۆرای بە ڕەچەڵەک ئێرلەندی و ژاپۆنییە. داکاسکۆس لە پێشکەشکردنی سامورای لە کەناڵی مێژوو، ئاشکرای کرد کە بەشێکی زۆر لە ئەندامانی خێزانی دایکی لە بۆردومانی شاری ھێرۆشیما کوژراون. دایکی ھاوسەرەکەی مالیا بێرناڵ ھونەرمەندی جەنگییە و خاوەنی خەڵاتە. لە کۆلێژی لۆس ئانجلەس ڤالی خوێندوویەتی، لەوێ لە تیپی لەشجوانی بووە. ھەروەھا لە زانکۆی ویلایەتی پۆرتلاند لە شاری پۆرتلاند لە ویلایەتی ئۆریگۆن خوێندوویەتی. شارەزایە لە شێوازی ھونەری جەنگی باوکی، وۆن ھۆپ کۆن دۆ. لە لای ئەمین سانتۆ و وشو، موای تای و کاپۆیرای خوێندووە.
سەرچاوەکان
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤ پۆل:دوور لە وڵاتانی ئەمریکی لە ڕووسیا پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان پۆل:زیندووان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
دەریاچەی ئەنتاریۆ
وێنۆک|چەپ دەریاچەی ئەنتاریۆ یەکێکە لە پێنج دەریاچە گەورەکانی ئەمەریکای باکور، کەوتۆتە باشوور و باشووری خۆراوای ھەرێمی ئەنتاریۆ لە کەنەدا، ھەروەھا لە خاڵی ھەرە باشوور و خۆڕھەڵاتی کەنەدایە کە دەروانێتە سنوورەکانی ولاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا لە ولایەتی نیویۆرک، کە سنووری نێودەولەتیان کەوتۆتە ئاوەکانی ناوەڕاست دەریاچەکە، قەرەباڵغترین ھەرێمی کەنەدا بەناوی ئەم دەریاچەوە کراوە کە ھەرێمی ئەنتاریۆیە، شارە ھەرە گەورەکانی ئەنتاریۆ کەوتونەتە سەر دەریاچەکە وەک شارەکانی تۆرەنتۆ و ھاملتن، ناوی دەریاچەکە لە زمانی ھەرن خوازراوە کە بەواتای «دەریاچەی گەورە» دێت، ئاوی سەرەکی دەریاچەکە لە دەریاچەی ئێرییەوە دێت لە ڕێگای دەروازەی نەیاگرا فۆلس (تاڤگەکانی نەیاگرا) ەوە دێت ھەروەھا لە ڕێگای نۆکەندی سانت لۆرانسەوە ئاوەکەی دەڕژێتە زەریای ئەتلەسی، دەریاچەکە لە ڕێزبەندی دوایین پێنج دەریاچە گەورەکەی ئەمەریکای باکورە وە لەنێوان پێنج دەریاچەگەورەکان تاکە دەریاچەیە کە سنوری ھاوبەشی نییە لەگەڵ ولایەتی میشیگنی ئەمریکا.
جوگرافیا
لە کەناراوەکانی بڕێکی زۆر لە لم و خاکی ژێردەریاچەکە کۆبۆتەوە ئەمەش بەھۆی زۆربون و توندی با کە شەپۆلەکانی بەھێز و بە گورژمتر کردووە کەلەئەنجامدا تەنکەئاوی زۆر دروست بوون لە کەنداو و تەنگەبەرە ئاویەکانی بەتایبەت لە کەنارەکانی پرێنس ئێدوارد کانتری ئەنتاریۆ و بەرزاییەکانی کەنەدا لە ئەنتاریۆ و تەنگەبەری تۆرەنتۆ و کەنارەکانی ھاملتن ئەم لمە کۆبوەوانە بۆتە ھۆی دروست بوونی چەندین پارک و باغ و شوێنی گەشتیاری کەنار دەریایی و مەلەکردن، ھەروەھا ڕووبەری دورگەکانی فراوانتر کردووە و بۆتە جێگا و ھێلانەی جۆرەھا باڵندەی کۆچەری.
ئاو لەڕێگای چەندین ڕووبارەوە دەڕژێتە دەریاچەکە وەک ڕووباری نەیاگرا کە سەرەکی و گەورەترینە ڕووباری دۆن و ڕووباری ھەمبەر و ڕووباری ترێنت و ڕووباری گێنسیی و ڕووباری ئەسویگۆ و ڕووباری بلاک و ڕووباری لیتل سالمن و ڕووباری سالمن.
مێژوو
وێنۆک|چەپ ناوی ئەنتاریۆ لە زمانی ھەرن وەرگیراوە کە بەواتای «دەریاچەی مەزن» دێت، پێشتر دەریاچەکە سنوور بووە لەنێوان خەڵکی ھەرن و ئیراکوس، خەڵی ئیراکوس بەر لەھاتن و دروستبوونی ناوچەی کۆلۆمبیا لە ١٦٠٠ کۆچیانکردوە بۆ باکووری دەریاچەکە کە پێشتر لەناوچەکانی مسیساگا ئۆژیبوا و ئەنیشنابەگ نیشتەجێبوون، لەوباوەرە دان کە یەکەم ئەوروپی گەیشتبێتە دەریاچەکە لە ساڵی ١٦١٥ گەریدەیەکی فەرەنسی بووە بەناوی Étienne Brûlé کە چەندین ناوی لە دەریاچەکە ناوە وە وەک (Lac de St. Louis or Lake)لەماوەی نێوان(١٦٣٢–١٦٥٦) یانیش ناوی (St. Louis) لێنراوە لەلایەن شامبەلانی دۆزەری فەرەنسی، ناوی cartographer Nicolas Sanson لێنراوە لەلایەن لویی چوردەھەمەوە (١٦١٦)، بەڵام نەخشەسازی فەرەنسی (Francis Creuxius) بەناوی دەریاچەی ئەنتاریۆ تۆماری کردووە لە نەخشەکانیدا (١٦٦٢–١٦٦٣)، ھەرچی نەخشە سەربازییە فەڕەنسییەکانی (١٧١٢)یە بە ناوی "Ondiara"نیشانیان کردووە لەسەر نەخشەکانیاندا کە ئێستا لە مۆزەخانەی کەنەدییەکان ھەڵگیراوە، دەولەتمەدار و نەخشەساز و دۆزەرەوەی فەرەنسی Louis de Buade ناوی دەریاچەکەی بە «دەریاچەی ئەنتاریۆ» ھێناوە کە دواتر بوو بە ناوی فەرمی دەریاچەکە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دەریاچە گەورەکان پۆل:Webarchive template wayback links پۆل:سنووری نێوان کەنەدا-ئەمریکا
بێن-ھور (فیلم)
فیلمی بێن ھور (بە ئینگلیزی: Ben-Hur) فیلمێکی ئەمەریکایییە لە وڵاتی ئەمریکا بەرھەم ھاتوە، لە ساڵی ٢٠١٦، ئەو فیلمە کاری دەرھێنانی بۆ کراوە لەلایەن تیمەر بێکمامبێتۆڤ و کاری نووسینی بۆ کراوە لەلایەن (جۆن ڕیدڵی)
چیرۆک
(جودا بێن ھور) شازادەیەکە کە بە درۆ تۆمەتبار کراوە بە ناپاکی لەلایەن زڕ براکەیەوە، ئەفسەرێک لە سووپای ڕۆمانیدا دەگەرێتەوە بۆ نیشتیمانی خۆی بۆ بەدەستھێنانی تۆڵە لە دەوای بەسەربردنی چەند ساڵێک لە دەریادا، بەڵام ئاسوودەی دەدۆزێتەوە…
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٦ پۆل:فیلمە مێژوویییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی ئایماکس پۆل:دووبارە دروستکردنەوەی فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە درامییەکانی ساڵی ٢٠١٦ پۆل:فیلمە درامییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ماتێرا وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ڕۆما وێنەیان گیراوە
شارستانی دڵفان
شارستان دڵفان یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای لوڕستانە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری نوراوایە.
بارودۆخ جوگرافیایی
ئەم شارستانە لە باکوورەو بە سەحنە، لە باکووری ڕۆژهەڵاتەو بە نیاوەن، لە باکووری ڕۆژاواو بە هەرسین، لە ڕۆژاواو بە پارێزگاکانی کرماشان و ئیلام، لە باشووری ڕۆژاوا و باشوورەو بە کوودەشت و لە باشووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەو بە شارستان سلسلە ڕێگای هەیە. هەروەها لە گەل پارێزگاکانی هەمەدان، کرماشان و ئیلامدا هاو سنوورە.
ئەمانەش ببینە
پارێزگای لوڕستان
نور ئاوا
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شارستانەکانی ئێران پۆل:شارستانەکانی_پارێزگای_لوڕستان
ئوسترالیا لە ئۆڵۆمپیاد
وێنۆک|یەکپۆشی تیمەکانی ئۆڵۆمپی ئوسترالیا بۆ ڕیۆ ٢٠١٦، کە پەردەیان لەسەر لادرا <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ئوسترالیا لە سەرجەم یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینە بەشداری کردووە ، هەروەها جگە لە ساڵانی ١٩٢٤-١٩٣٢ و ١٩٤٨ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە کردووە. لە ساڵانی ١٩٠٨ و ١٩١٢ وەرزشوانانی نیوزیلاند بەهاوبەشی لەگەڵ ئوسترالیا بەشداری کردووە. ولاتی ئوستڕالیا دووجار میوانداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینە کردووە لە ساڵەکانی ١٩٥٦ ، ٢٠٠٠، بڕیار وایە ساڵی ٢٠٣٢ بۆ جاری سێیەم لە  مێژوودا  میوانداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینە بکات.
مۆزەخانەی ئۆپەرناڤیک
مۆزەخانەی ئۆپەرناڤیک مۆزەخانەیەکی شارۆچکەی ئۆپەرناڤیکە لە باکووری ڕۆژئاوای گرینلاند. کۆنترین مۆزەخانەیە لە گرینلاند و ھونەرێکی فراوانی ناوخۆیی تێدا بەدی کراوە، بۆردی مۆزەخانەی تایبەت بەخۆی ھەیە کە ھونەرمەندان ھەڵدەبژێرێت، دوای ڕاسپاردنی لێپرسراوی.
ڕێگرەکانی ھیندۆستان
ڕێگرەکانی ھیندۆستان فیلمێکی ئەکشن-سەرکێشیی ھیندی-زمانی داھاتووی ساڵی ٢٠١٨یە و لە نووسین و دەرھێنانی ڤیجای کریشنا ئاچاریایە. بەپێی ڕۆمانی ساڵی ١٨٣٩ی فیلیپ مێدەوز تێیلەرە بەناوی دانپیانانەکانی ڕێگرێک، و ئەمیتاب باچان، عامر خان، کاترینا کێف و فاتیما سانا شێخ ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن. بڕیارە لەکاتی دیوالی و لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ بڵاوبکرێتەوە.
چیڕۆک
چیڕۆکی فیلمەکە بەپێی ڕۆمانی ساڵی ١٨٣٩ی فیلیپ مێدەوز تێیلەرە بەناوی دانپیانانەکانی ڕێگرێک، دەربارەی ڕێگرێک پێی دەڵێن ئەمیر عەلی
بەرھەمھێنان
تێچوونی بەرھەمھێنانی فیلمەکە ₹٢١٠ کرۆر (٣٢ی میلیۆن دۆلاری ئەمریکی) یە. و بوو بە گرانترین بەرھەمی یاش ڕاج فیلمز، لەپاڵ تایگەر زیندووە (٢٠١٧). وێنەگرتنی فیلمەکە لە ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧ لە ماڵتا دەستی پێکرد. فیلمەکە لە میھرانگارھ فۆرت، جۆدپور لێ دەدرێت. بەھەمان شێوە لە تایلەندیش دەست بە لێدانی دەکرێت. دەمی ململانێی فیلمەکە لە ڕاجستان وێنەی گیراوە.
ئەمە دووەم جاری ھاوکاریکردنی خانە لەگەڵ ڤیجای کریشنا ئاچاریا و کاترینا کێف، دوای دووم ٣ (٢٠١٣). جاکی شرۆف بەشێک بوو لە فیلمەکە، بەڵام ڕۆڵەکە ھەڵوەشایەوە بەھۆی کێشەی پابەندبوونەکان.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٨ پۆل:فیلمە داھاتووەکان بە زمانی ھیندی پۆل:یاش ڕاج فیلمز پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ھیندییەکان پۆل:فیلمەکانی یاش ڕاج فیلمز پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
ویلایەتی ژۆو (پێش ئیمپراتۆریەت)
ویلایەتی ژۆو ئاماژەیە بۆ ژۆو کە بوونی ھەبووە لە گوانژۆنگ لە مۆدێرنی ئەمرۆ دەکەوێتە پارێزگای شێنسی، کە لەسەردەمی ئیمپراتۆرییەتی شانگ بوونی ھەبووە، پێش جەنگەکەی لەگەل شانگ لە ١٠٤٦ی پێش زایین، کە بە دامەزراندنی ئیمپراتۆریەتی ژۆو یەکلایی بوویەوە، پێشوو تر ولایەتی ژۆو لەلایەن ھۆزی جی فەرمانڕەوایەتی ئەکرا.
ئەلمەلیک
ئەلمەلیک پاشا و دەسەڵاتدارە، سەرۆک و خاوەنی ھەموو شتێکە.
لەقورئاندا
.
لەفەرموودەدا
واتا «خوا نەوەد ونۆ ناوی ھەیە، تاکە و تاک خۆشدەوێ، ھەر کەسێک لەبەریان کات دەچێتە بەھەشت، لەوانە ئەلمەلیک».
سەرچاوەکان
پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا
.mm
mm. دۆمینی تایبەت بە وڵاتی میانمارە
سەرچاوە
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
زیھار
زیھار، (ظهار) لە فیقھی ئیسلامی دا ئەو کاتەیە کە پیاو بە ژنەکەی بە دایکی خۆی بانگ بکات یان ژنێک بە مێردەکەی بە باوک ناوی دەبات. ئەنجامدانی زیھار جیابوونەوەیە لە ئیسلامدا. ئەگەر پەیوەندی سێکسیان ھەبێت، ئەوا ئەمە وەک دەستدرێژی و داوێن پیسی سەیر دەکرێت. ڕێگای ھەڵوەشاندنەوەی زیھار بە ئازادکردنی کۆیلەیەک، یان بەڕۆژووبوون بۆ ماوەی دوو مانگ وەک ڕەمەزان، یان بە خۆراکدانی شەست ھەژار.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی
سەسان (چیا)
چیای سەسان گردێکی گەورەیە لە قەزای تەلەعفەر لە پارێزگای نەینەوا لە باکووری عێراق. ناوەکە بە جەبەل سەسان (یان ساسان) دەناسرێت. 200px|وێنۆک|چەپ|نەخشەی وڵات و شوێنی
جیۆلۆجی
وێنۆک| پێکهاتەی چیاێ سەسان (٤) لە شارۆچکەی تەلعەفەرەوە بەرەو باکووری ڕۆژئاوا درێژ دەبێتەوە چیای سەسان لە رووی  جیۆلۆجیاوە بریتیە لە ناوچەیەکی تواوەی گوازراوە لە نێوان ناوچەیەکی جۆری ئەلپینۆ (لە باکووری ڕۆژهەڵات) و پلێتی عەرەبی (لە باشووری ڕۆژئاوا). جوڵەی تکتۆنیکی لە لەیت کریتاسیدا بووە بە هۆی خێرا پێكهاتنی كەندێك كە بەرەو ڕۆژهەڵات-ڕۆژئاوا كورت دەبێتەوە و لە خوار چیای شەنگال و گردی سەسانەوە تێدەپەڕێت بۆ ناوچەی بوتما. ژێرزەمینە بلورییەکەی ناوچەی گردەچیای سەسان لە قووڵایی نزیکەی 4000 to 4500 m مەتردایە.
جوگرافیا
ناوچەکە پێكهاتووە لە چیای شەنگال و بەرزاییەكانی سینو و سەسان و  زەمبەر و شێخ ئیبراهیم و  ئادەیا. بەرزە گردی زەمبەر و شێخ ئیبراهیم هەندێک جار وەک یەک پێکهاتە مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت. زنجیرە چیای شەنگار-زەمبەر گردەکانی تەیمورلنک و شاری تەلعەفەر لەخۆوەدەگرێت. پێکهاتەی بەرزە گردی سەسان نزیکەی 10 by فراوان دەبێتەوە. تەنكە زینێك لە باشووری ڕۆژهەڵاتەوە لە هاوشێوەی چیای زەمبەر جیای دەکاتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای موسڵ پۆل:كوردستان پۆل:شنگال
ئێچ تی سی
کۆمپانیای ئێچ تی سی (بەچینی دێرین:宏達國際電子股份有限公司; بە چینی سادەکراو:宏达国际电子股份有限公司; خوێندنەوە: ھۆنگدا گوۆژی دیانزی Gǔfèn Yǒuxiàn Gōngsī) (کۆمپانیای تەکنەلۆژی کۆمپیوتەری ئاست بەرز، یان کۆمپانیای ئەلکترۆنی نێودەوڵەتی ھۆنگدا؛ ناوی بازرگانی HTC) کۆمپانیایەکی ئەلکترۆنی تایوانییە بارەگای سەرەکی دەکەوێتە خیندان لە شاری تایپێی نوێ، لە ساڵی ١٩٩٧ لە تایوان دامەزراوە، کۆمپانیاکە سەرەتا وەک دروستکەری پارچەی ئەلکترۆنی دەستیپێکرد بۆ دیزاین و بەرھەمھێنانی کۆمپیوتەری لاپتۆپ.
دوای دروستکردنی مۆبایلە زیرەکەکان و بەزۆری ویندۆز مۆبایل، ئێچ تی سی بووە ئەندامی ھاوبەشی دامەزرێنەری دەستەی ھاوپەیمانی کراوە، کە گرووپێکە تایبەت بەپیشەسازی تەکنەلۆژی و کارپێکەری تۆڕی مۆبایل و گەشەپێدانی سیستەمی ئەندرۆید مۆبایلی HTC Dream (کە زیاتر ناسرابوو بە تی-مۆبایل یان G1 لە زۆربەی وڵاتاندا)یەکەمین مۆبایل بوو لە جیھاندا کە بە سیستەمی ئەندرۆید کاری دەکرد.
مێژوو
ڕاست|وێنۆک|HTC Kangaroo PK10، یەکەمین کۆمپیوتەری بچووکی دەستی بوو لە ساڵی ١٩٩٨ بڵاوکرایەوە. وێنۆک|200x200پیکسڵ|زنجیرەی HTC One
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:کارگەکانی موبایل پۆل:کۆمپانیای ئێچ تی سی پۆل:لاپتۆپ پۆل:کۆمپانیاکانی تایوان پۆل:پێشکەشکردنی سەرەتایی گشتی ٢٠٠٢
مۆزەخانەی ھونەری نووک
مۆزەخانەی ھونەری نووک مۆزەخانەیەکی نیشتیمانییە لە گرینلاند، کە دەکەوێتە شاری نووکی پایتەختەوە، کۆمەڵەیەکی دیاری وێنە و ڕەنگی ئاوی و وێنەکێشان و وێنەی وێنەی بەردی نەرم و عاج و داری تێدایە، لەگەڵ چەندین کەرستەی کۆکراوەی پازرگانی سوەند جونگ، کۆکراوەی زیاتر لە ١٥٠ تابلۆ لەلایەن ئیمانوێل ئەی پیتەرسنەوە بە تایبەتی جێی تێبینییە.
L
وێنۆک|پیتی L لەگەڵ شێوەی کێشانەوەی L (وەکوو ئێڵ دەخوێنرێتەوە) دوازدەھەم پیتی ئەلفوبێی ستانداردی لاتینی و ھەروەھا ئەلفوبێی لاتینیی کوردییە کە ڕێنووسی فەرمی ھەردوو شێوەزاری کورمانجی و زازاکییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پیتە لاتینیەکان
کانی ژەنان
کانی ژەنان گوندێکە، کەوتووەتە سەرسنوری عيراق-ئيران ناوچه ى تاوگوزى سه ربه ، قەزای دەربەندیخان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
کانی ژەنان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەرشاتەی سەروو و لە باشوور لەگەڵ شارۆچکەی گمە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ کولور لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مۆرتکە.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دەریاچەی سوپەریەر
وێنۆک|250x250پیکسڵ|وێنەیەکی دەریاچەکە لەڕێگای مانگی دەستکردەوە
دەریاچەی سوپەریەر (، بە فەرەنسی: Lac Supérieur، لەلایەن ئەمریکییە ڕەسەنەکان بە گیچی گۆمی بانگ دەکرێت) گەورەترین دەریاچەیە لەکۆی ھەرپێنج دەریاچەمەزنەکانی ئەمەریکای باکور. ھەرێمی ئەنتاریۆی کەنەدی کەوتۆتە باکوری و ھەرێمی منیسوتای ئەمەریکیش کەوتۆتە خۆڕئاوای، ھەردوو ھەرێمی ویسکۆنسن و میشیگن ی ئەمەریکیش کەوتونەتە باشووری. بەگەورەترین دەریاچە دادەنرێت لەسەر ڕووی زەوی لەڕووی ڕووبەرەوە، چونکە ھەردوو دەریاچەی میشگن و ھۆرۆن لەیەک جیان. بەسێیەم گەورەترین دەریاچە دادەنرێت لەسەر ڕووی زەوی لەڕووی قەبارەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:جوگرافیای ئەمریکای باکوور پۆل:دەریاچەکانی کەنەدا پۆل:دەریاچە گەورەکان پۆل:سنووری نێوان کەنەدا-ئەمریکا
مۆزەخانەی جیسوس سۆتۆ بۆ ھونەری نوێ
مۆزەخانەی جیسوس سۆتۆ بۆ ھونەری نوێ مۆزەخانەیەکی ھونەری نوێیە، لە شاری سیوداد بۆلیڤار لە ڤەنزوێلا. ناوی ھونەرمەند و پەیکەرتاش جیش سۆتۆ بوو، کە لە سیوداد بۆلیڤار لە دایک بووە، ئەو بینایەی کە ساڵی ١٩٧٣ کراوەتەوە، ئەندازیاری ڤەنزوێلی کارلۆس ڕائیول کاری تێدا کردووە.
وێنۆک
ئەلقودوس
ئەلقودوس پاک و بێگەرد و بێکەموکوڕی و ناتەواوییە.
لەقورئاندا
.
سەرچاوەکان
پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا
M
وێنۆک|پیتی M لەگەڵ شێوەی کێشانەوەی M (وەکوو ئێم دەخوێنرێتەوە) سێزدەھەم پیتی ئەلفوبێی ستانداردی لاتینی و ھەروەھا ئەلفوبێی لاتینیی کوردییە کە ڕێنووسی فەرمی ھەردوو شێوەزاری کورمانجی و زازاکییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پیتە لاتینیەکان
نەزمی کرک
نەزمی کرک (لەدایکبووی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٦، ئامەد) ئەکتەرێکی کوردی باکووری کوردستانە، تا ئێستا لە چەندین فیلمی کوردی و تورکی ڕۆڵی گێڕاوە.
ژیان
نەزمی کرک لە دایکبووی ١٩٧٦ لە ئامەد. نەزمی بەشی شانۆ و سەمای لە سەنتەری کەلتووری میزۆپۆتامیا لە لقی ئامەد تەواوکردووە، لەو ماوەیە بەشداری لە چەندین کار و چالاکی شانۆیی کردووە. بەھۆی چالاکییەکانییەوە چەندجارێک گیراوە. دواتر لە ساڵی ١٩٩٦ چووەتە ئەستەمبول لەھەمان سەنتەر درێژەی بەخوێندنەکەی داوە و لە ساڵی ١٩٩٩، یەکەم فیلمی سینەمایی بەناوی گەشتێک بەرەو خۆر (Güneşe Yolculuk) ڕۆڵی سەرەکی گێڕا، کە فیلمێک بوو بە زمانی کوردی و تورکی. فیلمەکە خەڵاتی فریشتەی شین و ئاشتی لە فیستیڤاڵی فیلمی نێونەتەوەیی لە بەرلین بەدەستھێنا.
لە ساڵی ٢٠٠٠، لە فیلمی فۆتۆگرافی دەرھێنەر کازم ئۆز بەشداریکرد. دواتر لە ٢٠٠٣ لە فیلمی کەمێک ئازادی "Küçük Özgürlük" ڕۆڵی گێڕا. لە ساڵی ٢٠٠٥، لە فیلمێکی کوردی بەناوی کیلۆمەتر زیڕۆ بەشداریکرد کە لەدەرھێنانی ھونەر سەلیمە، ئەم فیلمە پێشبڕکێی کرد بۆبردنەوەی خەڵاتی چلە خورمای زێڕینی فیستیڤاڵی فیلمی کان. نەزمی لە ھەردوو بەشی فیلمی موعجیزە بەشداریکردووە، کە فیلمەکە لەدەرھێنانی مەحسون کرمزگویل.
جگە لە کاری ئەکتەری، نەزمی چەندجارێک وەک دەرھێنەر کاری کردووە، کورتە فیلمی «ناسنامە» یەکەم ئەزموونی دەرھێنانە بۆ ئەو.
بەرھەمەکان
بەشێک لە بەرھەمەکانی نەزمی کرک؛
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦ پۆل:زیندووان پۆل:خەڵکی ئامەد پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان
زۆر سەیرە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
زۆر سەیرە زنجیرەیەکی تەلەفیزیۆنییە کە لە کەناڵی دیزنی وەک جێگرەوەی وەرزی ناوەڕاست لە ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩ تا ٢٨ی ئەیلولی ٢٠٠١ پەخش دەکرێت. ئەم زنجیرەیە لە ڤانکۆڤەری کۆلۆمبیای بەریتانی وێنەی گیراوە. لە دوو وەرزی یەکەمدا، زنجیرەکە لەسەر فیۆنا فلیپسی هەرزەکار (کارا دیلیزیا) لەگەڵ دایکە ئەستێرەکەی شارەزا لەڕۆک (ماکێنزی فلیپس) گەشتی کرد، لە کاتێکدا بە درێژایی ڕێگاکە تووشی چالاکی نائاسایی بوو. ئەم زنجیرەیە بەراوردکرا بە زنجیرەی The X-Files لەو کاتەوەی کە ئاوازێکی تاریکتری برد لە هەموو بەرنامەکانی تری کەناڵی دیزنی ئەوکاتە. بۆ وەرزی سێیەم و کۆتایی، دیزنی شوێنی دیلیزیای گرتەوە (بەهۆی ئەوەی ویستوویەتی پرۆژەکانی داهاتوو لە دەرەوەی دیزنی بگرێت) لەگەڵ ئەکتەر ئەلێکس جۆنسن کە ڕۆڵی ئەنی تیلینی دەگێرێت، بەرهەمه که له دوای ٦٥ ئەڵقەدا وەستا.
کوھلی سەروو
کوھلی سەروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چەرداوڕۆ، ناوچەی کشاوەرز، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
کوھلی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئاشتی بڵاغ و لە باشوور لەگەڵ گوندی ماماڵی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەرەقایە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کوھلی خواروو.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ساینقەڵا ساینقەڵا ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئیپیک گەیمز
ئیپێک گێیمس کۆمپانیایەکی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩١ لەلایەن تیم سوینی دامەزراوە و تایبەتە بە ڤیدیۆ گەیم و کات بەسەربردن، بارەگاکەی لە ویلایەتی کارۆلینای باکوورە، ئۆفیسی لە ٤٠ وڵاتی جیھاندا ھەیە، ئەمرۆ ئیپێک گێیمس خاوەندەرایەتیی یاریی فۆرتنات دەکات کە زیاتر لە ٣٥٠ ملیۆن بەکاربەری ھەیە جیا لەوەش ئیمپک گێیمس گەشەپێدەری ئەنرییەل ئنجنە کە لە پەرەپێدانی زۆر یاری و پیشەسازی وەکوو فیلم، تەلەڤیزیۆن، ئۆتۆمبێڵ … ھتد بەکاردێت.
سەرچاوەکان
پۆل:تێنسێنت پۆل:کۆمپانیای یارییە ڤیدیۆییەکان لە ئەمریکا پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی پۆل:بڵاوکەرەوەی یارییە ڤیدیۆییەکان
کارا دیلیزیا
کارا ئیلیزابێت دیلیزیا (لە دایکبووی ١٠ی نیسانی ١٩٨٤) ئەکتەرێکی دەنگی ئەمریکییە، زیاتر بە ڕۆڵی فیۆنا "فی" فلیپس ناسراوە، لە کەناڵی دیزنی زنجیرەی ئەسڵی زۆر سەیرە، خوشکە بچووکەکەی میلیسا دیلیزیە و کچی بچووکی جەیمس دیلیزیە و شێری دیلیزیە.
سێیەم جەنگیی کۆیلەکان
وێنۆک|خاکی [[ئیتالیا|ئیتاڵیا و دەوروبەری ٢١٨ ساڵ پێش زایین]] سێیەم جەنگیی کۆیلەکان (نێوان ساڵانی ٧١ بۆ ٧٣ی پێش زایین) دوا زنجیرەی شەڕی سەرکەوتوو نەبووە کە پەیوەندی بە ڕابردووی کۆیلە یاخیبووەکانەوە نەبووە دژی کۆماری ڕۆم کە بە شێوەیەکی سەرەکی بە شەڕەکانی کۆیلەی ڕۆمانی ناسراوە. ھەروەھا مێژووناسی ڕۆمانی پلوتارک ئەم شەڕانەی بە شەڕی گلادیاتۆرەکان و شەڕی سپارتاکۆس ناوبرد. جەنگی سێیەمی کۆیلە تاکە شەڕ بوو کە ڕاستەوخۆ ھەڕەشەی لەسەر دڵی ئیتالیا کرد، ڕۆما. دووبارەبوونەوەی سەرکەوتنەکان و گەشەکردنی خێرای گرووپە کۆیلەکان کە لە نێوان ساڵانی ٧٣ بۆ ٧١ پێش زایین لە ڕۆما یاخی بوون، زەنگی ئاگادارکردنەوە بۆ ڕۆمەکان دوو ھێندە دەکات. لە کۆتاییدا کراسۆس توانی بە تەنیا بە دروستکردنی ھێرشی سەربازی چڕ یاخیبووەکان بخاتە خوارەوە، بەڵام یاخیبووان توانیان بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ کاریگەرییان لەسەر سیاسەتی ڕۆمانەکان ھەبێت لە ساڵانی دوای جەنگدا.
مێژوو
لە نێوان ساڵانی ٧١ لۆ ٧٣ پێش زایین؛ دەستەیەک لە کۆیلە ھەڵاتووەکان- لە بنەڕەتدا ٧٨ گلادیاتۆری ھەڵات و کە بوونە گرووپێک لە ١٢٠ ھەزار پیاو و ژن و منداڵ- بەبێ سزای ئیتاڵیا لەژێر سەرکردایەتی چەند پیاوێکدا ھێرشیان کردە سەر ئیتاڵیا کە بەناوبانگترینیان سپارتاکۆس بوو. جەستەی بەھێزی ئەم گلادیاتۆرانە ھەمیشە بە شێوەیەکی سەرسووڕھێنەر چەکێکی بەھێز بووە لە نێویاندا و چەندین جار نیشانیان داوە کە توانای مامەڵەکردنیان لەگەڵ ھێزی جۆراوجۆر ھەیە، ھەر لە ھێزی کۆمپانیا و میلیشیا ڕۆمانییەکانەوە تا سەربازە ڕاھێنراوەکانی ژێر فەرماندەیی کونسوڵی سیاسیی… ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی. «پلۆتارک» پێی وایە ھەموو ھەوڵەکانی کۆیلەکان ئەوە بووە کە خۆیان لە ئاغاکانیان ڕزگار بکەن لەگەڵ کۆیلە ڕۆمییەکان و ڕاکردن بەرەو «ئامانج» (بەلجیکا و فەرەنسا ئەمڕۆ)؛ لەکاتێکدا «ئەپیان و فلۆرۆس» (مێژوونووس) پێیان وایە مەبەستی سەرەکی کۆیلەکان دروستکردنی شەڕێکی ناوخۆیی بووە لە ڕۆما بۆ ئەوەی بە تەواوی لەلایەن کۆیلەکانەوە داگیری بکەن. نیگەرانی ئەنجومەنی پیرانی ڕۆم لە سەرکەوتنە سەربازییەکانی کۆیلەکان و تاڵانکردنی شارەکانی ڕۆم و دەوروبەری، دواجار بووە ھۆی ئەوەی ڕۆما ھەشت لەشکرەکەی بنێرێتە ژێر فەرماندەیی بێبەزەیی بەڵام کاریگەرانەی کراسۆس، شەڕەکە لە ساڵی ٧١ پێش زایین کۆتایی ھات. کاتێک سپارتاکۆس دوای شەڕێکی درێژخایەن و تاڵ و پاشەکشەکردن لەبەردەم سەربازەکانی کراسۆس، زانی کە سەربازەکانی ماگنوس و ڤارۆسیش دەچنە ناو شەڕەکەوە بۆ ئەوەی بیانخەنە تەڵەوە، دواجار ھەموو ھێزەکانی نارد بۆ سەر سەربازەکانی کراسۆس. ڕووبەڕووی شکستێکی سەخت بووەوە. جەنگی سێیەمی کۆیلایەتی کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر مێژووی ڕۆمای کۆن و ژیانی پیشەیی کراسۆس و پۆمپیۆ ھەبوو. ھەردوو ئەم کەسانە سەرکەوتنی خۆیان لە دژی یاخیبووان لە ئامانجە سیاسییەکانیاندا بەکارھێنا. بە پشت بەستن بە جەماوەری خۆیان لە نێو خەڵک و ھێزی خۆیان لە سوپادا، لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پیرانی ڕۆما لە ساڵی ٧٠ پێش زایین سەرکەوتنیان بەدەستھێنا. کردەوەکانی ئەم دووانە وەک ئەندامانی ئەنجومەنی پیران بەشدارییەکی زۆری کرد لە لەناوبردنی دامەزراوە سیاسییەکانی ڕۆمان و لە کۆتاییدا بووە ھۆی گۆڕینی کۆماری ڕۆمانی بۆ ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی.
سەرچاوەکان
پۆل:دەیەی ٧٠ی پێش زایین
N
وێنۆک|پیتی N لەگەڵ شێوەی کێشانەوەی N (وەکوو ئێن دەخوێنرێتەوە) چواردەھەم پیتی ئەلفوبێی ستانداردی لاتینی و ھەروەھا ئەلفوبێی لاتینیی کوردییە کە ڕێنووسی فەرمی ھەردوو شێوەزاری کورمانجی و زازاکییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پیتە لاتینیەکان
یارمەند
یارمەند گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێباز، قەزای کەلار، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
یارمەند لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەڵەشێرەی حەمەی زۆراب و لە باشوور لەگەڵ گوندی ژاڵەی حاجی قادر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ڕەواتی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی وڕێڵە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مالیزیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
مالیزیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
دەستنوێژ
دەستنوێژ (بە عەرەبی: الوضوء) یەکێکە لە ئەرکەکانی ئیسلام. لەکاتی پێش نوێژکردن یان قورئان خوێندن دا. کاتێک ئاو بەردەست نابێت، مرۆڤ دەتوانێت خۆڵ یان گڵیش بەکاربھێنێت. بەپێی ئایینی ئیسلام مرۆڤ بۆ ئەوەی بچێتە لای خودا، دەبێت زۆر پاک و خاوێن بێت.
و دووەم بەشی گرنگی پاکی ڕێوڕەسمەکانە لە ئیسلامدا. بە فیقھ (فیقھی ئیسلامی) بەڕێوەدەچێت.
پێش نوێژ ئەنجام دەدرێت. ئەو چالاکییانەی کە دەستنوێژ پووچەڵ دەکەنەوە بریتین لە میزکردن، پیساییکردن، خەوی قووڵ، خوێنبەربوون، سووڕی مانگانە، دوای منداڵبوون و جووتبوون.
زۆرجار وشەی دەستگرتن بە «دەستنوێژی بەشەکی» وەرگێڕدراوە، بە پێچەوانەی غوسل بە «دەستنوێژی تەواو» کە ھەموو جەستە دەشۆردرێت. ھەروەھا جیاوازە لەگەڵ تەیموم «دەستنوێژی وشک» کە لەبری ئاو خۆڵ یان تۆز بەکاردەھێنێت، بە شێوەیەکی بنەڕەتی بەھۆی کەمی ئاو یان کاریگەرییە زیانبەخشەکانی تر لەسەر کەسەکە. پاککردنەوەی جەستە و جل و بەرگ پێی دەوترێت «تەھارەت» لە عەرەبییەوە وەرگیراوە بە واتای «پاک و خاوێنی».
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی
کێبڵی جۆری ٥
کێبڵی جۆری ٥، بە گشتی بە کات ٥ ئاماژەی بۆ دەکرێت، کێبڵێکی جووت بادراوە بۆ تۆڕە کۆمپیوتەرییەکان. کێبڵە ستانداردەکە لەتوانایدایە تا ١٠٠ مێگاھێرتز دابین بکات، و بۆ زۆر جۆری ئیترنێتی سەروو جووت بادراو گونجاوە. وە کات ٥ بۆ ھەڵگرتنی نیشانەکانی تر ھەوەکوو پەیام ناردن بە تەلەفۆن و ڤیدیۆ بەکاربراوە.
کۆتایی پێھێنان
چەشنی کێبڵەکان، چەشنی کۆنێکتەرەکان و کێبڵکاریی تۆپۆلۆژییەکان بە TIA/EIA-568-B پێناسکراون. نزیکەی ھەمیشە، کۆنێکتەرە یەکەیییەکانی 8P8C (کە بەزۆری بە کۆنێکتەرەکانی RJ45 ئاماژەیان پێ کراوە) بۆ گەیاندنیان بە کێبڵی جۆری ٥ بەکارھاتوون. کێبڵەکە یان بە سیستمی T568A یان بە سیستمی T568B کۆتایی دێت. دوو سیستمەکە بەیەکسانی باش کار دەکەن، و دەشێت لە دامەزراندنێک تێکەڵکرابن بە مەرجێک ھەمان سیستم بەکارھاتبێت لە ھەردووک کۆتایی ھەر کێبڵێک.
سەرچاوەکان
پۆل:کێبڵەکانی ئیترنێت پۆل:ھێڵەکانی بڵاوکردنەوە
ئەلسەلام
لەقورئاندا
.
لەفەرموودەدا
واتا "خوا پاک و بێگەردە، و دڵنیاکەرەوەی ئیماندارانە".
ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥
ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لەژێر دەستووری عێراقی ١٥ی تشرینی یەکەم، لەڕۆژی ١٥ی کانوونی یەکەم ھەڵبژاردنەکە بەڕێوەچوو بۆ ھەڵبژاردنی ٢٧٥ ئەندام پەرلەمان بۆ نوێنەرایەتیکردنی خەڵکی عێراق.
ھەڵبژاردنەکە بەڕێوەچوو لەژێر سیستەمی لیست، کەتیایدا دەنگدەر دەیتوانی حیزب و کاندید ھەڵبژێرێت. ٢٣٠ کورسی بەپێی ژمارەی دەنگدەرە تۆماربووەکان دابەشکرا بەسەر ١٨ پارێزگای عێراق و لەنێویشاندا ٥٩ کورسی بەر شاری بەغداد کەوت. ئەو ٤٥ کورسییەی دەمێنێتەوە بەپێی سیستمی ڕێژەیی دەنگی حیزبەکان و دەنگدانی دەرەوەی عێراق دیاری کرا. ڕێژەی ٢٥٪ کورسییەکان بۆ ژنان دیاریکرا وەک کەمترین ڕێژە. گۆڕانکاری لەسەر یاساکانی ھەڵبژاردن وایکرد کە عەرەبی سونە سەنگیان بەرزترببێتەوە، بەتایبەت دوای ئەوەی لەھەڵبژاردنی پێشووتر بایکۆتیانکردبوو لەچەند پارێزگایەک.
ئەنجام
!colspan=2 style="background-color:#E9E9E9;text-align:right;" |ھاوپەیمانی و حیزبەکان ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:right;" |دەنگەکان ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:right;" |٪ ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:right;" |کورسییەکان ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:right;" |+/– 1The KIU contested the previous election as part of the main Kurdish alliance.
سەرچاوەکان
پۆل:Iraq election result templates پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق
ئەیام ئەکرەم
وێنۆک|ئەیام ئەکرەم لە حوزەیرانی٢٠٢٢. ئەیام ئەکرەم ناسراو بە شەمۆ ئەکتەرێکی کۆمێدیای کوردییە، تا ئێستا لە چەندین بەرھەمی سینەمایی، شانۆیی و تەلەفزیۆنی دەرکەوتنی ھەبووە. ئەیام لە ساڵانی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوو دەستی بەکاری ھونەری کردووە و لە ساڵی ١٩٨٨ پەیمانگای ھونەرەجوانەکانی لە مووسڵ تەواوکردووە. لە ساڵی ٢٠٠٢، لە زنجیرەی مەمی ئالان ڕۆڵی گێڕا کە لەدەرھێنانی ناسر حەسەنە.
بەرھەمەکان
بەشێک لە بەرھەمە ھونەرییەکانی ئەیام ئەکرەم:
بەھەمی میللی
بەشێکی زۆر لەکارەکانی ئەیام ئەکرەم لەڕێگای سیدییەوە لە تۆمارگاکانی ھەرێمی کوردستان دەفرۆشرێن، ھەروەھا لە چەند ئەڵقەیەکی بەرنامەی بەزمی بەزم لە کەناڵی کوردماکس ڕۆڵی گێڕاوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان پۆل:خەڵکی ھەولێر پۆل:زیندووان پۆل:شانۆکارانی کورد پۆل:شانۆکارانی خەڵکی ھەولێر
وەکیل
وەکیل، لە شەریعەتی ئیسلامیدا، ئەو کەسەیە کە بە ناوی کەسێکی ترەوە کارێک دەکات کە فەرمانی پێکردووە. دەتوانێت ئاماژە بە پارێزەر، دیپلۆماتکار یان سەرپەرشتیاری مزگەوت یان فەرمانی ئایینی بکات. وەکیل یەکێکە لە ناوەکانی خودا لە ئیسلامدا، بە واتای "باوەڕپێکراو".
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا
ئیمپراتۆر سوتۆکو
ئیمپراتۆر سوتۆکو (崇徳天皇,سوتۆکو تێنۆ، لەدایکبووی July 7, 1119 – September 14, 1164) ٧٥مین ئیمپراتۆری ژاپۆن بوو، سەردەمی فەرمانڕەوایەتییەکەی لە 1123 تا 1142 دەبێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١١١٩ پۆل:مردووانی ١١٦٤ پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٢یەم پۆل:خەڵکی سەردەمی ھێیان (ژاپۆن)
O
وێنۆک|پیتی O لەگەڵ شێوەی کێشانەوەی O (وەکوو ئۆ دەخوێنرێتەوە) پازدەھەم پیتی ئەلفوبێی ستانداردی لاتینی و ھەروەھا ئەلفوبێی لاتینیی کوردییە کە ڕێنووسی فەرمی ھەردوو شێوەزاری کورمانجی و زازاکییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پیتە لاتینیەکان پۆل:پیتە بزوێنەکان
سواڤۆمیر مرۆژێک
سلاڤومێر مرۆژیک (؛ لەدایکبووی ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٩٣٠ – مردووی ١٥ی ئابی ٢٠١٣) شانۆنووس و نووسەر و سیناریۆنوسی فیلمی کارتۆنی بوو خەڵکی پۆلۆنیا بوو، لە ١٩٦٣ دەبێت بە پەنابەر لە ئیتالیا و فەرەنسا دواتریش بەرەو مەکسیک، لە ١٩٩٦ دەگەڕێتەوە پۆلۆنیا و لە کراکۆڤ نیشتەجێ دەبێت، لە ٢٠٠٨ لەتەمەنی ٨٣ ساڵی دەگەڕێتەوە فەرەنسا
مرۆژیک دەبێت بە ئەندام لە سەندیکای کرێکارانی پۆلۆنی، ھەروەھا دەبێت بەئەندام لە پارتی کرێکارانی پۆلۆنیا لەسەردەمی ستالین لە کۆماری میللی پۆلۆنیا، ھەروەھا دەبێت بە ڕۆژنامەنووسی ڕامیاری، لە ساڵی ١٩٥٠دەست دەکات بە نووسینی ھۆنراوە و ھەڵبەست، چەندین وتار و شانۆ نامە دەنووسێت بەتایبەت لەبواری گوزەرانی کرێکاران جگە لەبوارە ڕامیاری و مێژوویی
خێزانی مرۆژیک لە کرۆکۆڤ دەژیان لەماوەی جەنگی جیھانی دووەم، قۆناغی ئامادەیی بەرلەزانکۆی لە ١٩٤٩ تەواو کرد و لە ١٩٥٠دەبێت بە شانۆ نووس لە Przekrój لە ١٩٥٢دەچێتە ماڵی نووسەرە ھەڵاتووەکانی ترسی حکومەت
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢٠١٣ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠
ئەلموئمین
وێنۆک ئەلموئمین دڵنیاکەری دۆستەکانی بەوەی کەسزایان نادات.
لەقورئاندا
.
لەفەرموودەدا
واتا «خوا نەوەد ونۆ ناوی ھەیە، تاکە و تاک خۆشدەوێ، ھەر کەسێک لەبەریان کات دەچێتە بەھەشت، لەوانە ئەلموئمیین».
سەرچاوەکان
پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا
عورف
عورف دەتوانێت سەرچاوەی دەسەڵاتی یاسایی ئیسلامیش بێت. بەپێی ھەندێک سەرچاوە، عورف ئەوەندەی کۆدەنگی دەسەڵاتی ھەیە، و زیاتر لە پێوانە کردن.
ئەگەر زانایان نەتوانن لەسەر کۆدەنگییەک ڕێک بکەون، لەوانەیە داوای لە زانایەک بکەن کە عورفی زیاتری ھەبێت لەوان بڕیارێک بدات.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی
P
وێنۆک|پیتی P لەگەڵ شێوەی کێشانەوەی P (وەکوو پی دەخوێنرێتەوە) شازدەھەم پیتی ئەلفوبێی ستانداردی لاتینی و ھەروەھا ئەلفوبێی لاتینیی کوردییە کە ڕێنووسی فەرمی ھەردوو شێوەزاری کورمانجی و زازاکییە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پیتە لاتینیەکان
مەرزوبان کوڕی محەممەد
مەرزوبان کوڕی محەممەد کوڕی شەداد فەرمانڕەوایەکی کورد بوو، برای لەشکری کوڕی محەممەد بوو. لە ساڵی ٩٧٨دا جێگەی براکەی گرتەوە سەر تەختی میرنشینی شەدادی، بەڵام بێتوانا بوو و تەنها تا ئەو کاتەی لەلایەن برا بچووکەکەیەوە فەزلی کوڕی محەممەد لە ساڵی ٩٨٥ کوژرا، و حوکمڕانی کرد.
چێڕنۆبڵ (کورتەزنجیرە)
چێرنۆبڵ چکۆلە زنجیرەیەکی مێژوویی، ژیاننامەیی و درامیە لە نووسینی کڕەیگ مازن و دەرھێنانی یۆھان ڕێنک بۆ تۆڕی ئێچ بئ ئۆ و سکای ئەتلانتیک. چیڕۆکەکە باسی کارەساتی ئەتۆمی چێڕنۆبڵ دەکات لە نیسانی ١٩٨٦ و ھەوڵەکانی لایەنەکان بۆ دامرکاندنەوەی ڕووداوەکە. زنجیرەکە، و خاوەن کاستێکی پڕ ئەستێرەیە لەنێویاندا جارێد ھاریس، ستێلان سکاڕسگارد و ئێمیلی واتسن.
زنجیرەکە بە پێنچ ئەڵقە پەخشکرا، و لە ٦ی ئازار لە ئەمریکا، ٧ی ئازار لە بەڕیتانیا دەستیان بە پەخشکرا. چێرنۆبڵ پێشوازیەکی گەرمی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە لێکرا، لە ٧١ەمین مەڕاسیمی دابەشکردنی خەڵاتەکانی ئێمی توانی ١٩ پاڵاوتن دەستەبەر بکات لەنێویاندا باشترین کورتە زنجیرە، و خەڵاتی باشترینەکانی نواندن بۆ ھاریس، سکاڕسگارد و واتسن.
چیڕۆک
چێڕنۆبڵ ھەڵدەستێ بە گێڕانەوەی چیڕۆکی کارەساتە ئەتۆمیەکەی چێرنۆبڵی ١٩٨٦ کەوا لە بەشی ئوکراینای یەکێتی سۆڤیەت و بەدیاریکراوی لە پریپیات ڕوویدا، و باسی چیڕۆک ئەوانە دەکات کە بوونە ھۆی ڕووداوەکە و ئەوانەشی کە کاردانەوەیان بۆ ھەبوو. زنجیرەکە بەوە دەنگی دایەوە کە زۆر وردەکاری شاراوەی خستەڕوو، وەک ئازایەتی ئاگرکوژێنەوەکان و خۆبەخشەکان، و ھەروەھا کرێکارانی کانگە کە توانیان تونێلێک لەژێر کارتیاکەری ژمارە ٤ ھەڵکەنن بۆ ڕێگریکردن لە تەقینەوەی زیاتر.
زنجیرەکە بەزۆری لەڕێگای قسە و گوتەکانی دانیشتووانی پریپاتەوە گێڕدراوەتەوە و ھەروەھا ڕۆمانێکی بێلاروسی بەناوی «دەنگەکان لە چێرنۆبڵەوە» لە نووسینی سڤێتلانا ئەلێکسیڤیچ.
نووسین و بەرھەمھێنان
نووسەر کڕەیگ مازین لە ساڵی ٢٠١٤ دەستی بە توێژینەوە کرد لەبارەی کارەساتەکەوە، لەڕێگای خوێندنەوەی کتێب و ڕاپۆرتی دەزگاکانی پاراستنی سۆڤیەت و گوتەی گەواھیدەرانی ڕووداوەکە. بەدەر لەوە مازین لەگەڵ زانایانی ئەتۆمی دانیشتبوو و ھەروەھا قسەی لەگەڵ بەشێک لە ھاوڵاتیانی سۆڤیەت کردبوو تاکو بزانێ کلتووری وڵاتەکە چۆن بوو لە ١٩٨٦. مازین توانیبووی بگات بەو دۆکیومێنتانەشی کەوا قسەی دانیشتووانی شارۆچکەی پریپاتی تیادا تۆمارکرابوو بۆ ئەوەی چیرۆکەکە زیاتر لە ڕاستیەوە نزیک بکاتەوە. مازین گوتی «کاتێ چیڕۆکە کەسیەکان دەخوێنیتەوە کەوا لەوێ ئامادەببوون- ئەوانەی لەنزیک وێستگە ئەتۆمیەکە ژیابوون- ئەوانەی بۆ پاککردنەوەی زیانەکان چوبوونە چێڕنۆبڵ- لە ڕوانگەی ئەمانەوە دەچیە نێو حەقیقەتی چیڕۆکەکە».
مازین پاڵنەری سەرەکی بەرھەمھێنانی زنجیرەکە بۆ ئەوە دەگەڕێنێتەوە کە «جیھان بەدەست دۆزینەوەی ڕاستیەکانەوە دەناڵێنێ لە ئێستادا». پاڵنەرێکی تر ئەوەبوو کە مازین دەیزانی چێرنۆبڵ تەقیوەتەوە، بەڵام ھۆکارەکەی نەدەزانی. مازین دەڵێ «نەمدەزانی بۆچی، ئەمە ببووە بۆشاییەکی گەورە لە زانیاریەکانی ناو مێشکم». مازین ئاماژەی بەوەش داوە کە چیڕۆکی چێرنۆبڵ دەربارەی مەترسی ھێزی ئەتۆمی نییە، بەڵکو لەبارەی مەترسی درۆکردن، پشتگوێخستن و شاردنەوەی ڕەخنە و ڕاستیەکانە.
وەک ئامادەکاریەک بۆ کورتە زنجیرەکە، مازین سەردانی ناوچەی چۆڵکراوی چێرنۆبڵی کرد. مازین لە سەرەتای بەرھەمھێنانی زنجیرەکە بڕیاریدا کەوا ئاکتەرەکان بە شێوازەری ڕووسی و ئوکڕاینی نەدوێن، بەڵکو ئەکتەران بە سروشتی خۆیان بدوێن. مازین گوتی " بەکارھێنانی شێوەزاری ڕووسی زنجیرەکەی بەرەو کۆمێدیا دەبرد بەو پێیەی زۆربەی ئەکتەران ناتوانن تەواو بچنە ناو زمانەکە و بۆتە دیاردەیەکی کڵێشەیی. ھەروەھا مازین ھیچ ئاکتەر و خانمە ئاکتەرێکی بەڕیتانی لە زنجیرەکەدا کاست نەکردبوو، چونکە پێیوابوو بینەران لە ڕووداوەکان دووردەخاتەوە.
لە ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٧، ئێچ بی ئۆ و سکای بە ھاوبەشی بەرھەمھێنانی زنجیرەکەیان ڕاگەیاند. ئەمە بووە یەکەمین بەرھەمی ھاوبەشی ھەردوو لایەنەکە. کورتە زنجیرە پێنچ ئەڵقەییەکە لەلایەن کڕەیگ مازینەوە نووسرایەوە و لەدەرھێنانی یۆھان ڕێنک بوو. مازین وەک بەرھەمھێنەری جێبەجێکاریش لە زنجیرەکە بەشداربوو. لە ١١ی ئازاری ٢٠١٩، ڕاگەیانرا زنجیرەکە لە ٥ی شوباتی ٢٠١٩ پەخش دەکرێت. لە ٤ی تەممووزی ٢٠١٩، مازین گشت دیالۆگی زنجیرەکەی بەشێوەی پی دی ئێف خستە بەردەست (لینکە دەرەکیەکان ببینە لە خوارەوە).
دوای پەخشکردنی ھەر ئەڵقەیەکیش، پۆدکاستێکی تایبەت ئامادەکرابوو بۆ تاوتوێکردنی ئەڵقەکە. پۆدکاستەکە گفتوگۆی مازین و پیتەر ساگاڵی لەخۆکردبوو کەوا دەربارەی ڕاستیەتی زنجیرەکە دەدوان و باسی گۆڕانکاریەکانی زنجیرەکەیان دەکرد.
ئەکتەران
لەگەڵ ڕاگەیاندنی زنجیرەکە، جارێد ھاریس وەک ئاکتەری سەرەکی ڕاگەیەنرا. لە ١٩ی ئازاری ٢٠١٨، ستێلان سکارسگارد و ئێمیلی واتسنیش ھاتنە نێو کاستی فیلمەکە. لە شوباتی ٢٠١٨دا، ھەریەک لە پۆڵ ڕیتەر، جێسی بەکڵی، ئەدریان ڕۆڵینسیش ھاتنە پاڵ کاستەکە.
مۆسیقا
مۆسیقای فیلمەکە لەلایەن ئاوازدانەری ئایسلەندی، ھیلدەر گۆنادتۆرەوە تۆمارکراوە. زۆربەی مۆسیقاکانی زنجیرەکە تێکەڵ بە دەنگە تۆمارکراوەکانی کاتی ڕوودانی کارەساتەکە کراوە تاکو بینەر زیاتر ڕابکێشێتە نێو ڕووداوەکان.
کاردانەوەی ڕەخنەگران
چێرنۆبڵ پێشوازیەکی تەواو ئەرێنی لێکرا لەسەر ئاستی جیھان. لە وێبسایتی تەماتە ڕزیوەکان ڕێژەی ٩٦٪ی پێدراوە بە نمرەی ٩ لە ١٠ بە دەنگی ٧٦ کەس. کورتەی گوتەی ڕەخنەگران بەپێی وێبسایتەکە نووسراوە «چێرنۆبڵ نیشانمان دەدات ئەم ڕووداوە نەتەوەییە چەندە سامناک بووە و ھەروەھا بە زیرەکی خراپی حکومەت و دەزگاکان نیشاندەدات بۆ ئەوەی ببێتە وانەیەک». لە مێتا کریتیک، زنجیرەکە نمرەی ٨٣ لە ١٠٠ی وەرگرتوو و کورتەی ڕەخنەگرانیش «بەدڵبوونی گشت» یان بۆ کورتە زنجیرەکە داناوە. لە بنکەدراوی ئینتەرنێتیی فیلمەکان (IMDB) کورتە زنجیرەکە بەکۆی دەنگی ٣٠٠ ھەزار بەکارھێنەر نمرەی ٩٫٥ لە ١٠ی پێدراوە و بۆتە دووەمین باشترین زنجیرەی تەلەڤزیۆنی لەدوای Planet Earth.
ڕەخنەگرانی سایتەکانی The Atlantic, The Washington Post و BBC ھاوتەریبی زنجیرەکەیان بە کۆمەڵگای سەردەمەوە تێبینی کردبوو کەوا چۆن بەرپرسە ناپاکەکان ھەڵەی لە ڕادەبەدەر گەورە دەکەن و زیان بە جیھان دەگەینن. سۆفی گیلبێرتی سەر بە ئەتلانتیک ستایشی زنجیرەکەی کردبوو کەوا تاڵی شاردنەوەی ڕاستیەکانی وەک خۆی نیشاندابوو. ھانک ستوێڤەری واشنگتن پۆست نووسیویەتی «ئەمە ئاکامی گەندەڵی بەرپرسانە». میرا سیال لەبارەی چێرنۆبڵەوە دەڵێت کەوا زنجیرەکە دەریدەخات کە چۆن گیانی مرۆڤ بەرامبەر دەستکەوتە سیاسیەکان بێنرخە لەلایەن بەرپرسانەوە. ئاڕۆن جیۆڤانی ڕەخنەی لە زنجیرەکە گرتبوو و نووسیویەتی " سەرەڕای ئەوەی ئێمە ئێستا نیگەرانین لەبارەی ئەو زیانە گەورەی کاپیتالیزم بە ژینگەی گەیاندووە، چێرنۆبڵ دەریدەخات کە جۆرە حکومێکی تریش بەدەر لە کاپیتالیزم ھەر ھەمان ھەنگاو دەنێت، کە تێیدا خراپی سیستەمە حکومڕانیەکان دەردەخات.
تێبینییەکان
<references group="lower-alpha"/>