cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئارکیمیدز
ژیاننامە
دوایین وتەکانی ئەرخەمێدس "بازنەکانم تێک مەدەن"ە وەکو ئاماژەیەک بە بازنەکانی نێو کێشراوە بیرکارییەکانی کە دەبوو لێکۆڵێنەوەیان لەسەر بکات کاتێک لەلایەن سەربازە ڕۆمانییەکەوە تێک و پێکدران. ئەم وتەیە زۆرجار لە زمانی لاتینییدا بە "Noli turbare circulos meos," دێت بەلام بەڵگەیەکی پشتپێبەرستراو نییە پیشانی بدات کە ئەرخەمێدس ئەوەی گووتبێت و لە گریمانەکەی پلوتارخیشدا نەھاتووە. ڤالیریۆس ماکسیمس لە پەڕتووکی " ئەو وتە و کردانەی بیرناچنەوە" لە سەردەی یەکەمی پێش زاییندا، دەستەواژەکە بەم جۆرە دەنوسێت" ...sed protecto manibus puluere 'noli' inquit, 'obsecro, istum disturbare'" بە مانای " بەڵام بۆ پاراستنی دەستکەوتەکەی گوتی 'لێتان دەپاڕێمەوە ئەمە تێک مەدەن'." ئەم دەستەواژەیە لە یۆنانی کاسرۆڤیساشدا بەم جۆرە ھاتووە
١٩ی نیسان
بۆنەکان
پۆل:نیسان پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
ئارکیمیدز
ژیاننامە
""μὴ μου τοὺς κύκλους τάραττε!" (Mē mou tous kuklous taratte!
گۆڕەکەی ئەرخەمێدس ھەڵکۆڵینێکی پێوە بوو کە نمونەی سەلماندنە بیرکارییە دڵخوازەکەیەتی و پێکھاتووە لە گۆیەک و لولەکێک بە ھەمان بەرزی و تیرەی بازنەوە. ئەرخەمێدس ئەوەی سەلماند کە قەبارە و ڕووبەری ڕووی گۆ دەکاتە دوو لەسەر سێی لولەک بە بنەکەکەشییەوە. لە ساڵی ٧٥ ی پێش زایین و ١٣٧ ساڵ پاش مردنی، وتاربێژی ڕۆمانی سیسیریۆ وەکو ژمێریار لە سیسیلی کاری دەکرد. گوێبیستی چیرۆک دەبوو لە بارەی گۆڕەکەی ئەرخەمێدسەوە بەڵام ھیچ یەک لە خەڵکی ئەو دەڤەرە شوێنی گۆڕەکەیان نەدەزانی. دواجار گۆڕەکەی لە نزیک دەرگای ئەگرجەنتینەوە لە سەراکیوز دۆزییەوە کە لە دۆخێکی بایەخپێنەدراو و پڕ لە گژوگیای کێویدا بوو. سیسیریۆ گٶڕەکەی پاک کردەوە و توانی نەخشیندراوەکەی سەر گۆڕەکە ببینێت و چەند دێڕە شیعرێکیش کە وەکو نووسین بۆی دانرابوون. لە سەرەتاکانی ساڵی ١٩٦٠دا گۆڕێک لە زەوییە دەشتایییەکانی دەوروبەری ئۆتێل پانۆراما لە سێرکویز دۆزرایەوە و وا ناسێنرا کە گۆڕی ئەرخەمێدس بێت بەڵام ھیچ بەڵگەیەکی قایلکەر بۆ ئەوە بوونی نەبوو و لە ئەمڕۆدا شوێنی گۆڕەکە نادیارە.
سەرچاوە ستانداردەکانی ژیانی ئەرخەمێدس پاش ماوەیەکی درێژ لە مردنی لەلایەن مێژوونووسانی کۆنی ڕۆمەوە نووسراون. وادانانەکەی پۆلیبییەسیش لە بارەی گەمارۆدانی سیرەکویز لە کتێبی The Histories دا بە نزیکەی حەفتا ساڵ پاش مردنی نووسراوە و دواتریش لە لایەن ھەریەک لە پلوتارخ و لیڤییەوە بەکارھێنراوە. لەوێدا پەردە لەسەر ژیانی ئەرخەمێدس وەکو کەسایەتییەک ھەڵدەداتەوە و تیشک دەخاتە سەر ئەو ئامێرە جەنگییانەی کە دەیگوت بۆ پارێزگاریکردن لە شارەکەی دروستی کردووە.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ٢١٢ی پ.ز پۆل:لەدایکبووانی ٢٨٧ی پ.ز پۆل:ماتماتیکزانەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین پۆل:داھێنەرە یۆنانییە دێرینەکان پۆل:ماتماتیکزانە یۆنانییە دێرینەکان
نیکۆلا ڕێ
نیکۆلا رێ نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
٧٧٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ر
ر یەکێک لە پیتەکانی ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردی و ھەروەھا ھەشتەمین پیتی ئەلفوبێی عەرەبییە کە نیشاندەری پیتی Rیە لە ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردیدا.
پۆل:پیتە عەرەبییەکان
کەلیلە و دیمنە
وێنۆک|پەڕەیەک لە کەلیلە و دیمنە لە نوسخەی ئەسڵی بە زمانی فارسی
کەلیلە و دیمنە کتێبێکە زۆر چیرۆکی لەسەر زمانی ئاژەڵان تێدایە کە پڕە لە پەند و ئامۆژگاری و لە نووسینی فەیلەسووفی ھیندی (بەیدەبا) بۆ (دەبشەلیم) پاشایەکی ھیندی نووسیوە. بەرزوویە وەریگراوەتە سەر زمانی فارسی، و تا بە ئێستاکە چەند جاڕ بە زمانی کوردی وەرگێڕاوەتەوە.
ھەروەھا فەیلەسوفی گەورە (بەیدەبا) ئەم کتێبەی پر کردووە لە چیرۆکی بە نرخ و قسەی خۆش و نەستەق وە ڕامیاری تەواو و زانین و ئامۆژگاری بۆ ھەمووکاروبارێکی مرۆڤ وە لەسەر زمانی ئاژەڵ ئەو شتانەی وتووە لەبەر پاراستنی لە زۆرداران و تێنەگەشتوان. ئەوەش لەسەر فەرمانی پاشای ھیند (دەبشەلیم) کە ئەم کتێبە شوینی شانازی ئەو بووە، بە جۆریک کە گەورەیی و سوودی گەیشتە گوێی کیسرا (ئەنوشیروان) ی پادشای نێران، ئەویش پزیشک و زانای گەورەی خۆی کە بەرزوویە ناوبوو ناردی بۆ ھیند بۆ ھێنانی ئەو کتێبە. ئەویش بە چەند سزا و ناخۆشی تا لەوی دەریھێنا و وەریگێرایە سەر زمانی فارسی، و لە سەدەی عەباسی بوێژی بەناوبانگ (عبداللە ئیبن موقەففەع) کردی بە عەرەبی کەتا ئیستا جێگەی سەرسوڕمانی ڕەخنەگرانی عەرەبە. پاشان وەرگیرایە سەر زۆریک لە زمانەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبە ئیسپانییەکان پۆل:مێژووی وێژە پۆل:وێژەی ھیندی پۆل:فۆلکلۆری ھیندی پۆل:وێژەی فارسی پۆل:دەقەکانی سانسکریت
ڕ
ڕ یەکێک لە پیتەکانی ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردییە کە نیشاندەری پیتی rrیە لە ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردیدا. «ڕ» لەو پیتانەیە کە بە ئەلفوبێی عەرەبی زیاد کراوە.
پۆل:پیتە عەرەبییەکان
عێراق لە ٢٠٠٩
کانوونی دووەم
١ی کانوونی دووەم
٢٦ی کانوونی دووەم
ئاب
٢٦ی ئاب
پۆل:عێراق لە ساڵەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:عێراق لە ٢٠٠٩ پۆل:٢٠٠٩ پۆل:٢٠٠٩ لە وڵاتان
٢٠ی نیسان
۲۰ی نیسان ١۱٠یەم ڕۆژی ساڵە (١١۱ لە ساڵی پڕدا). ٢٥٥ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتایی ساڵ.
بۆنەکان
پۆل:نیسان پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
ز
ز یەکێک لە پیتەکانی ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردی و ھەروەھا یازدەھەمین پیتی ئەلفوبێی عەرەبییە کە نیشاندەری پیتی Zیە لە ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردیدا. ناوی ئەم پیتە «زێ»یە.
پۆل:پیتە عەرەبییەکان
تانگی ڤیێل
تانگی ڤیێل ڕۆماننووسی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣ پۆل:زیندووان
٧٧٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١١٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٣٠ی تەمموزی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩١٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩٨ پۆل:لوبنان لە ١٩٩٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
ئاکنیوز
ئاژانسی ھەواڵی کوردستان، بەکورتی ئاکنیوز ھەواڵنێرییەکی کوردی بوو کە لەنێوان ساڵانی ٢٠٠٨ ھەتا ٢٠١٢ چالاک بوو. ئاکنیوز یەکەمین ھەواڵنێری لە باشووری کوردستان بوو کە بەدوای دامەزریانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان دامەزرا. دەزگای ئاراس دامەزرێنەر و بەدران ئەحمەد حەبیب بەرێوەبەر و سەرنووسەری ئاکنیوز بوو. ئەم ھەواڵنێرییە لە مانگئ ئەیلوولی ٢٠١٢دا بەھۆی کێشەی ئابوور داخرا.
زمان
ئاژانسی ھەواڵی کوردستان (ئاکنیوز) ھەواڵەکانی خۆی بە زمانەکانی کوردی (سۆرانی و کرمانجی)، عەرەبی، تورکی، فارسی و ئینگلیزی بڵاو دەکرد.
مێژوو
ئاژانسی ھەواڵی کوردستان لە ڕۆژی پێنجشەممە ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ لە ڕێوڕەسمێک بەئامادەبوونی نێچیرڤان بارزانی لە شاری ھەولێر دامەزرا و دەستی بە چالاکی کرد. ئەم ھەواڵنێرییە لەلایەن دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس بەڕێکەوت و بەدران ئەحمەد حەبیب بەرپرسی دەزگای ئاراس سەرنووسەر و بەڕێوەبەری بوو. ئاکنیوز نزیکەی ٤ ساڵ چالاکیی کرد و لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٢دا داخرا. بە وتەی بەدران ئەحمەد حەبیب کێشەی ئابوور و نەبوونی پارە ڕێگە بە بەردەوامکردنی چالاکییەکانی ھەواڵنێرییەکە نەداوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ٢٠٠٨ پۆل:ھەواڵنێرییە کوردییەکان پۆل:وێبگە کوردییەکان
چێرۆکی، ئەلاباما
چێرۆکی (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی کۆلبێر، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ١٬٠٤٨ کەس بووە. ڕووبەری ٥٫٧٤ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٨٢٫٥٨ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
مزگەوتی سەلیمیە
مزگەوتی سەلیمیە (بە تورکی: Selimiye Camii) مزگەوتێکی عوسمانییە، دەکەوێتە شاری ئەدرنە لە تورکیا, کەناوەکەی لە سوڵتانی عوسمانی سەلیمی دووەم هاتووە ، ئەم مزگەوتە لەلایەن تەلارسازی تورک میعمار سینان بنیادنراوە لەماوەی ساڵانی ١٥٦٩ تاکوو ١٥٧٥.
سەرچاوەکان
پۆل:مزگەوتەکانی ئێدیرنە پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە تورکیا پۆل:نژیاروانیی تورکی
پاسەوانێک لە مەزرا
وێنۆک|بەرگی پەرتووکی پاسەوانێک لە مەزرا بە ئینگلیزی
کورتەی چیرۆک
چیرۆکی نێو ڕۆمانەکە، چیرۆکێکی سێ ڕۆژیی ھەرزەکارێکی حەڤدە ساڵی تەنیایە «هۆڵدن کۆڵفیڵد»، کە بۆ جاری سێیەم و لە سێیەمین خوێندنگەی دەردەکرێت، بە ھۆی ناچالاکی لەتەک وانەکانی و بێباکیی بەرانبەر ھەموو شتەکانی تری ناو خوێندنگە. لەمەوە ڕێڕەوی ژیانی ڕووداوگەلێک لەخۆ دەگرێت، کە ھۆڵدن خۆی تیایاندا چیرۆکخوانە و لە سووچێکی ترەوە بە تەکنیکی تا ڕادەیەک ئاڵۆز و زمانێکی نەخشێنراو بە باسی ھەست و ئازارەکان، چیرۆکەکەمان بە ودەکارییەکانیەوە بۆ دەگێڕێتەوە. ئەو بەدەم ڕابواردن بەو قەشمەرجاڕییەی دنیاوە، وردە وردە و تراژیدیایانە بەسەرھاتە تراژیدییەکەی خۆی بەیان دەکات.
کۆڵفیڵد پاش دەرکرانی لە خوێندنگەکەی، بە ھۆی بەشەڕھاتن لەگەڵ ھاوڕێ و ھاوژوورێکیدا، زووتر لە وادەی خۆی ئەو ناوە چۆڵ دەکات، بەڵام ناگەڕێتەوە بۆ ماڵەوە؛ ئەوەش بۆ ئەوەی خۆی بەدوور بگرێت لە لێپرسینەوەی دایکوباوکی، ھەتا نامەی ئاگادارکردنەوەیان لە لایەن بەڕێوەبەری خوێدنگەکەوە پێ دەگات. دواتر وەک بێکەس و بێماڵێک ملی ڕێ دەگرێت، لە بەشەناوخۆیی خوێندنگەوە ڕوو دەکاتە کوچەکانی شار؛ سواری شەمەندەفەر و تاکسی دەبێت، شەقامەکانی نیو یۆرک تەی دەکات، لە ھۆتێل دەمێنێتەوە و دەڕواتە باڕ، حەز لە جگەرەکێشان، مەیخواردنەوە و ئافرەتبازی دەکات. لە شەوی کۆتاییدا، بە نھێنی و دوور لە چاوی خێزانەکەی دەچێتەوە ماڵەوە، بۆئەوەی فیبی، خوشکە بچکۆلەی ببینێت، چونکە بیری دەکات و دەشیەوێت ھەندێک پارەی بە قەرز لێ وەربگرێت بۆ جێبەجێکردنی پلانەکەی ناو مێشکی. لە ڕۆژی پاشتردا، ھۆڵدن نەخشەی جێھێشتنی شارەکە و ھەڵھاتن بەرەو دارستان دادەڕێژێت، تا لەوێ بۆ ھەتاھەتایە بە تەنیا ژیان بەسەر ببات، بەڵام فیبیی زرنگ و خەمخۆر، پلانەکەی تێک دەدات، ئەویش بە خاتری ئارامکردنەوەی خوشکە بچکۆلە خۆشەویستەکەی، دەست لەو خەون و ئامانجەی ھەڵدەگرێت و ناڕوات بۆ ئەو کوخەی کە لە خەیاڵدانیدا ھێناویەتە پێشچاوی. لێرەدا چیرۆکەکە کۆتایی دێت.
وەرگێڕان
ئەم ڕۆمانە لە ئینگلیزییەوە وەرگێڕدراوەتە سەر کوردی لەلایەن ژوان جەلال و لە ساڵی ٢٠١٢، لەلایەن دەزگای غەزەلنووس چاپ و بڵاوکراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆمانەکانی ١٩٥١ پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ئینگلیزی
ئۆلیڤیێ ئادام
ئۆلیڤیێ ئادام نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
ژ
ژ یەکێک لە پیتەکانی ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردییە کە نیشاندەری پیتی Jیە لە ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردیدا. «ژ» لەو پیتانەیە کە بە ئەلفوبێی عەرەبی زیاد کراوە. ناوی ئەم پیتە «ژێ»یە.
مەیدانی چوارچرا
thumb|200px|مەیدانی چوارچرا لە شەودا مەیدانی چوارچرا ناوی مەیدانێکی بەناوبانگ لە ناوەندی شاری مەھابادە. لەم شوێنەدا، پێشەوا قازی موحەمەد سەرۆکی کۆماری کوردستان و ڕێبەرەکانی تری ئەم کۆمارە لە سێدارە دران.
ئەم مەیدانە یەکێک لە کۆنترین شوێنەکانی شاری مەھابادە و ئێستا بە ناوی «مەیدانی شارەداری» دەناسرێ.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:شارستانی مەھاباد پۆل:مەھاباد
جۆیی تریبیانی
وێنۆک|جۆیی تریبیانی جۆسێف فرانسیس تریبیانی (جۆیی) : کارەکتەرێکی خەیاڵی زنجیرەی سیتکەمی ھاوڕێکان کە لە لایەن مات لیبلانکەوە ڕۆڵەکەی گێڕدراوە
جۆیی ئەکتەرێکی ئیتاڵی-ئەمریکیە کە لە شاری سان فرانسیسکۆ دەژی لەگەڵ چاندلەر بینگ کە نزیکترین هاوڕێیەتی ، بەپێی ئاماژەکانی ناو زنجیرەکە جۆیی لە ساڵی ١٩٦٨ لەدایک بووە بەو پێیەی لە ئەڵقەیەکدا دەڵێت ساڵی ١٩٨١ من ١٣ ساڵ بووم ، جۆیی لە لە خێزانێکی ئیتاڵی-ئەمریکیە وە هاتووە ، باوکی جۆیی ناوی جۆسێف تریبیانیە و دایکی ناوی گلۆریایە و حەوت خوشکی هەیە ، جۆیی لە منداڵیدا هاوڕێیەکی خەیاڵی هەبووە بە ناوی ماوریس
جۆیی زۆری حەز بە خواردنە و زۆرکات لە کاتە هەستیارەکاندا داوای خواردن دەکات و لە کاتێکدا کە ئاهەنگی هاوسەرگیری ڕۆسی هاوڕێی نزیکە لەوەی تێکبچێت بە هاوڕێکانی دەڵێت گەر هەر شتێکیش ڕووبدات کێکمان دەدەنێ بیخۆین وایە؟ ، جۆیی لە نێو شەش هاوڕێکەیدا زۆرترین شانسی هەیە بۆ دۆزینەوەی کچە-هاوڕێ بەڵام زۆربەی پەیوەندیەکانی ماوە کورتن ، جۆیی لە بیرکاریدا لاوازە بەو پێیەی  پێنج سەد + پێنج سەد بە بەکارهێنانی بژمێر کۆدەکاتەوە
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئەکتەرە خەیاڵییەکان پۆل:کارەکتەرە کوڕە ئەمریکییەکان لە تەلەڤیزیۆن
س
س یەکێک لە پیتەکانی ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردی و ھەروەھا دوازدەیەمین پیتی ئەلفوبێی عەرەبییە کە نیشاندەری پیتی Sیە لە ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردیدا. ناوی ئەم پیتە «سین»ە.
پۆل:پیتە عەرەبییەکان
جەی کەی ڕۆولینگ
جۆوان ڕۆوڵینگ (لەدایکبووی ١٣ی تەممووزی ١٩٥٦) ناسراو بە ناوی قەڵەمی '''جەی. کەی ڕۆوڵینگ'''، نووسەر و خێرخوازی بەریتانییە. بەھۆی نووسینی زنجیرەی فەنتازیای ھاری پۆتەر ناسراوە، کە چەندان خەڵاتی بردەوە و ٥٠٠ ملیۆن دانەی لێ فرۆشرا، و بووە پڕفرۆشترین زنجیرە کتێب لە مێژوودا. کتێبەکان بنچینەی زنجیرە فێلمی ھاری پۆتەرە، کە ڕۆوڵینگ ڕازی بووە لەسەر سیناریۆی ھەموویان و بەرھەمھێنەری فیلمی کۆتاییش بووە. ئەو ھەروەھا چیرۆکی تاوانکاریش دەنووسێت لەژێر ناوی خوازراوی ڕۆبێرت گالبرەیت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئێدینبەرە پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥ پۆل:نووسەرانی ژنی خەیاڵی زانستی و فەنتازی پۆل:ھەری پۆتەر پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئینگلیز
جۆسیی مانگا
جۆسیی بریتییە لە وشەیەکی ژاپۆنی بەمانای (ژنی گەنج) یان (young woman) و ئانمییەکە باسی چیرۆکی ژنێکی گەنج دەکات و یەکێکە لە جۆرە ئانمییە تاکەکان کە زۆرجار لە دروست کردنی ژنە و ئاڕاستەی کچان و ژنان دەکرێت و زۆرجاریش باسی ژیانی ژنێک دەکات کە لە ژاپۆن دەژی و هەندێ جار ژیانی خوێندکارانی دوا ناوەندی دادەپۆشێت و باسیان دەکات، بەڵام بەگشتی باسی ژنانی لاو دەکات.
پێوان
230px|وێنۆک|چەپ|وێنەی پێوانی ئەندازەی پارەکان بە دوو پێوانەی ئینچ و سانتیمەتر لە زانستدا، پێوان بریتییە لە ڕەوتی بەدەستھێنانی گەورەییی چەندێتییەک بەگوێرەی یەکەی پێوان، وەکوو: مەترێک یان کیلۆگرەمێک.
مێژووی پێوان
یەکەکانی پێوان لە یەکەمین ئامرازەکانی چێکراوی دەستی مرۆڤن. کۆمەڵگا سەرەتایی‌یەکان بۆ زۆر کار پێویستییان بە پێوان بووە: درووستکرنی خانوو یان جلوبەرگ بە قەبارە و شێوەی پێویست، یان مامەڵە و دانوستانی سەربەسەری خواردەمەنی یان کاڵا.
بەرانبەری ئینگلیزی بۆ پێوان وشەی measurementە کە لە وشەی یۆنانیی metronەوە گیراوە و واتە ڕێـژەیەکی سنووردار. مێژووی پێوانەکردن لە بابەتەکانی مێژووی زانست و تەکنۆلۆژیایە.
ستانداردەکان
یاساکان بۆ پێوانەکردنی دروست، لە بنەڕەتەوە بە مەبەستی بەرگری لە گزی پەرەیان پێدراوە. ئەمڕۆکە، بە شێوەیەکی گشتی، یەکەکانی پێوان لە سەر بنەما زانستییەکان پێناسەدەکرێن و لەلایەن پێکھاتنامەگەلی ناونەتەوەیییەوە دادەمزرێن.
ئێدگار ئالن پۆ
ئێدگار ئالان پۆ لە ساڵی ١٨٠٩ زایینی لە بۆستۆنی ئامریکا لە دایک بووە، و لە کۆتایی دا لە ساڵی ١٨٤٩ لە بالتیمۆری ئەو وڵاتە مردووە. ئەم پیاوە یەکێکە لە گەورەترین نووسەران و شاعیرانی سەردەمی خۆی، کە زۆربەی کەرەکانی ئەم ھونەرمەندە بریتییە لە کورتە چیرۆک کە زۆربی ئەم چیرۆکانە ترسناکن و ھەر بە ھۆی ئەم دانستەوە بەناوبانگن.
ژیان
پۆ لە باژاری بۆستن لە دایک بووە وە ھەتا تەمەنی گەنجی ھەر لەو شارە ژیاوە. لە گەنجی دا لەگەڵ کچی مامەی خۆیدا ژیانی ھاوسەری پێک دێنێت، بەڵام ئەم ژیانە ھاوبەشە زۆر ناخایێەنێت و بە زوویی کۆتایی پێ دێت، بە ھۆی ڕووداوی مردنی ھاوسەرەکەیەوە پۆ تووشی لاوازی و پەژارە دەبێت.
بڕیارنامەی ١١٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٣ی ئابی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ چالاکییەکانی تیرۆریزمی نێونەتەوەیی. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩١٥ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:کینیا لە ١٩٩٨ پۆل:تانزانیا لە ١٩٩٨ پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٩٩٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ تیرۆریزم
ئاجای دیڤگان
ئاجای دیڤگان (؛ لەدایکبووی ٢ی نیسانی ١٩٦٩) ئەکتەر، دەرھێنەر و بەرھەمھێنەرێکی فیلمی ھیندییە. ئاجای دیڤگان کوڕی دەرھێنەری فیلم و دەرھێنەری دیمەنە ئەکشنەکان (ڤیرو دیگان). لەماوەی کارکردنی چەندین خەڵاتی گرنگی بردووەتەوە لەنێوانیان دوو جار خەڵاتی فیلمی نەتەوەیی (National Film Awards).
ئەو لە ساڵی ١٩٩٩ ژیانی ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەکتەری دیاری بۆلیوود (کاجۆل) پێکھێنا، کەپێش ئەو ھاوسەرگیرییە چەندین فیلمییان بەیەکەوە دەرکەوتبوون.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ھیندی پۆل:پەنجابییەکان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی خەڵکی مۆمبای پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩ پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی نیودێلھی پۆل:ئەکتەرانی پیاوی هیندی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرانی پیاوی ھیندی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان
تێزەر تاشکران
تێزەر تاشکران (بە ئازەربایجانی :Tezer Taşqıran ;١٩٠٧ – ٤ی ئایاری ١٩٧٩) نووسەر و سیاسەتمەدار و مامۆستایەکی تورک – ئازەربایجانی بوو.
سەرەتای ژیان
ساڵی ١٩٠٧ لە شاری شووشە لەدایکبووە. باوکی ناوی ئەحمەد ئاغائۆغڵو بووە، کە سیاسەتمەدارێکی دیاری ئازەربایجانی و دواتر تورکی سەرەتای سەدەی بیستەم بوو و دایکی سیتارێ ھانیم بوو.
دوای ڕووخانی کۆماری دیموکراتی ئازەربایجان لە ساڵی ١٩٢٠، ئاغائۆغڵووەکان ڕوویان لە تورکیا کرد و لەوێ تێزەر لە ساڵی ١٩٢٥ فاکەڵتی ئەدەبی زانکۆی ئەستەنبوڵ تەواو کرد.
ساڵی ١٩٣١ لەگەڵ پزیشکی نەشتەرگەری نیمەت تاشکیران ھاوسەرگیری کردووە و دەچێتە ڤییەنا؛ لە ساڵی ١٩٣٣ گەڕایەوە تورکیا.
خێزان
ئەحمەد ئاغائۆغڵو باوکی سیاسەتمەدار و پۆبلیسیست و ڕۆژنامەنووسێکی ناسراوی ئازەربایجانی و سروشتی کراوی تورک بوو. یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی پان تورکیزم خوشکەکەی سوورەیە ئاغائۆغڵو نووسەر و فەقێ و یەکەم ژنە پارێزەر بوو لە مێژووی تورکیادا. سامێت ئاغائۆغڵو برای شاعیر و سیاسەتمەدار بووە. ھاوژینی سامێت، نەریمان ئاغائۆغڵو، سیاسەتمەدار بوو.
پیشەی کارکردن
دوای تەواوکردنی زانکۆ، کاری مامۆستا دەکات و بووە یەکەم ژن کە لە تورکیا وەک بەڕێوەبەری قوتابخانەیەکی کوڕان دەستنیشان بکرێت. بووە یەکێک لە ئەندامانی دامەزرێنەری کۆمەڵەی یارمەتیدەران کە لە ساڵی ١٩٢٨ دامەزراوە، سەرۆکی کۆمەڵەی ژنانی زانکۆی تورکیا بووە.
لە ساڵی ١٩٤٣ لە کاستامۆنوەوە، لە ساڵی ١٩٤٦ و ١٩٥٠ لە شاری کارسەوە بۆ پەرلەمان ھەڵبژێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٧ پۆل:مردووانی ١٩٧٩ پۆل:نووسەرانی ژنی تورک
بێکۆتاییبوونی وەدیھاتوو
بێکۆتاییبوونی وەدیھاتوو یان بێکۆتاییبوونی ڕاستەقینە بیرێکە کە دەڵێت ژمارەکان، یان ھەندێک لە دیکەی شتە بیرکارییەکان، وەکوو کۆمەڵەکان، دەتوانن یەکپارچەیییەکی تەواوی ڕاستەقینە پێکبھێنن. لە فەلسەفەی بیرکاریدا، ڕازبەرکردنی بێکۆتاییبوونی وەدیھاتوو پەسەندکردنی بوونە بێکۆتایییەکان، وەکوو کۆمەڵەی ھەموو ژمارە سروشتییەکان، دەگرێتەوە.
جیاوازیی شیاوی وەدیھاتن و وەدیھاتوو لەلایەن ئەرەستۆوە
ئەرەستوو بابەتی بێکۆتاییی لە فیزیک و مەتافیزیکدا شرۆڤەکردووە. ئەو لە نێوان بێکۆتاییبوون نیسبەت بە کۆکردنەوە و بێکۆتاییبوون نیسبەت بە دابەشکردندا جیاوازی دادەنا.
ئەرەستوو ل نامیلکەی فیزیکدا ئاوا دەڵێت:
بەڵام ئەفلاتوون دوو بێکۆتاییی ھەیە، گەوەرە و بچووک.
ئەرەستوو ھەروەھا لەنێوان وەدیھاتوو و شیاوی وەدیھاتنیش دا جیاوازیی دادەنا. بێکۆتایی‌یەکی وەدیھاتوو شتێکی تەواو و دیاریکراو و داگری بە شێوەیەکی بێدوایی زۆر ئەندام، و بە گوێرەی ئەرەستوو، بیرێکی ناتەبا یە، ھەم لە تیۆریدا و ھەم لە سروشتیشدا. نیسبەت بە کۆکردنەوە، پاشیەکی یان زنجیرەیەکی بێکۆتاییی شیاوی وەدیھاتن، بێ‌بـڕانەوەیەکی شیاوی وەدیھاتنە. "زنجیرەیەکی بێ‌بـڕانەوەی شیاوی وەدیھاتنبوون" واتە ھەمیشە یەک ئەندام، پاش یەکێکی تر، دەتوانێت زێدەبێت بە زنجیرەکە و ئەم ڕەوتی زێدەبوونی ئەندامانە قەت ماندووبوونی بۆ نەبێت.
وەکوو نموونەیەک بۆ پاشیەکییە بێکۆتایی‌یەکانی شیاوی وەدیھاتن نیسبەت بە زێدەبوون، لە پاشیەکییەک کە بەم جۆرە دەستپێدەکا ...،١،٢،٣ دەکرێت ھەردەم یەک ژمارە لە پاش یەکێکی تر زێدەبێت بەڵام ڕەوتی زێدەبوونی ژمارەکانی زیاتر و زیاتر، ماندووبوون یان تەواوبوونی بۆ نیە، لەبەر ئەوەی کە بـڕانەوەیەک بۆ ئەم ڕەوتە بوونی نیە.
نیسبەت بە دابەشکاری، بە بـڕوای ئەرەستوو لە پاشیەکییەکی بێکۆتایی لە دابەشکارییەکان وەکوو ئەمە کە ئاوەھا دەستپێدەکا:
... ١،٠/٥،٠/٢٥،٠/١٢٥،٠/٠٦٢٥
ڕەوتی دابەشکردن ھەرگیز بـڕانەوەی بۆ نیە و نرخی سیفر ھەرگیز وەدەستنایێت ئەگەرچی دابەشکاری دەتوانێت تا ھەر کات بیەوێت بەردەوەام بێت.
پەراوێزەکان
پۆل:مێتافیزیک پۆل:فەلسەفەی بیرکاری
ئەکبەر شای دووەم
ئەکبەری دووەم یان ئەکبەر شای دووەم پاشای گورکانەکانی ھیندستان بوو. کوڕی شا عەلامی دووەم و باوکی بەھادور شای دووەم بووە.
حوکمڕانی
وێنۆک|قاپێکی یەشت کە ناوی ئیمپراتۆرەکەی لەسەر نووسراوە وێنۆک|گۆڕەکانی ئەکبەری دووەم و باوکی شا عەلامی دووەم لە زەفەر مێھال لە شاری مێھراولی لە دەھلی|alt= ئیمپراتۆر ئەکبەری دووەم سەرۆکایەتی ئیمپراتۆریەتێکی گەورەی دەکرد بەڵام لە ڕاستیدا تەنھا لە قەڵای سوور لە دەھلی سنووردار بوو. ژیانی کولتووری دەھلی بە گشتی لە سەردەمی ئەودا گەشەسەند. بەڵام ھەڵوێستی بەرامبەر بە بەرپرسانی کۆمپانیای ڕۆژھەڵاتی ھیندستان، بە تایبەت لۆرد ھاستینگس، کە ڕەتیکردەوە ئامادەبووانێک بە مەرجەکانی تر بدات جگە لە مەرجەکانی ژێردەستە و سەروەر، ھەرچەندە بۆ ئەو ڕێزدار بوو، تادێت ئینگلیزەکانی بێزار دەکرد، کە تەنھا وەک خانەنشینێکی خۆیان سەیریان دەکرد. بۆیە ئینگلیزەکان دەسەڵاتی نازناوی خۆیان بۆ 'پاشا دەھلی' لە ساڵی ١٨٣٥ کەمکردەوە و کۆمپانیای ڕۆژھەڵاتی ھیندستان وازی لە مامەڵەکردن ھێنا وەک تەنھا لیوای ئیمپراتۆریەتی موغەکان وەک چۆن لە ساڵی ١٨٠٣ تا ١٨٣٥ کردیان. لە ھەمان کاتدا دەقی فارسییان بە دەقی ئینگلیزی لەسەر کۆمپانیاکە گۆڕی دراوەکان، کە چیتر ناوی ئیمپراتۆریان لەسەر نەبوو.
ئەکبەری دووەم ڕیفۆرمخوازی بەنگالی ڕام موھان ڕۆی دەستنیشان کرد، بۆ ئەوەی تانە لە مامەڵەی لەگەڵ کۆمپانیای ڕۆژھەڵاتی ھیندستان بدات، نازناوی ڕاجای پێبەخشی. پاشان ڕام موھان ڕۆی سەردانی ئینگلتەرای کرد، وەک نوێنەری موغەکان لە دادگای سانت جەیمس. ڕام موھان ڕۆی بەناوی فەرمانڕەوای موغەکانەوە یادگاریەکی باشی پێشکەش کرد، بەڵام بێ سوود بوو.
گۆڕی ئەکبەری دووەم لەناو گەمارۆیەکی مەڕمەڕیدا کەوتووە کە ھاوتەریبە بە مزگەوتی مۆتی لە نزیک دەرگای پیرۆزی سۆفی سەدەی ١٣، قوتبەدین بەختیار کاکی لە مێھراولی، دەلھی. ھەروەھا ئیمپراتۆرەکانی موغەکان بەھادور شای یەکەم، (شا عەلامی یەکەم) و شا عەلامی دووەم لێرە بە خاک سپێردراون.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٠ پۆل:مردووانی ١٨٣٧ پۆل:پاشاکانی گورکانی لە هیندستان پۆل:پاشاکانی گورکانی لە ھیندستان
٧٧٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ش
ش یەکێک لە پیتەکانی ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردی و ھەروەھا سێزدەیەمین پیتی ئەلفوبێی عەرەبییە کە نیشاندەری پیتی Şیە لە ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردیدا. ناوی ئەم پیتە «شین»ە.
پۆل:پیتە عەرەبییەکان
٢٢ی نیسان
٢٢ی نیسان ١١٢یەم ڕۆژی ساڵە (١١٣ لە ساڵی پڕدا). ٢٥٣ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.
بۆنەکان
پۆل:نیسان پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
گیوم موسۆ
گیوم موسۆ نووسەری سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی پۆل:زیندووان پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤ پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
٧٨٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
عاشقی ٢
عاشقی ۲ (ئینگلیزی: Aashiqui 2) فیلمێکی ھیندی ڕۆمانسی ساڵی ۲۰۱۳یە. لە (۲٦ی نیسانی ۲۰۱۳) بڵاو کراوەتەوە. فیلمەکە لەلایەن مۆھیت سوری بەرھەم ھێنراوە. موسیکی لەلایەن میسۆن و ئەنکیت تیواری و جییت گانگۆڵی یە. فیلمەکە لەلایەن کۆمپانیای (Vishesh Films و T-Series Films) بەرھەمھێنراوە. وەلەلایەن کۆمپانیای (s AA Films (India) بڵاو کراوەتەوە.
چیڕۆک
چیرۆکی فیلمەکە باس لە خۆشەویستی نێوان دوو گۆرانی بێژی ھیندی دەکات کە ڕاوول و ئارۆھین، سەرەتا ڕاوول گۆرانی بێژێکی ناودار و خاوەن ناوبانگێی زۆۆرە بەڵام دوای تێپەڕبوونی کاتەوەدەنگەکەی وەکو خۆی نامێنێت و دەنگی بەرەو گۆڕان دەچێت لەکاتێکدا ئارۆھی گۆرانیبێژێکی میللی نێو باڕەکانە، دواتر لە ڕوداوێکدا یەکتری دەناسن و پەیوەندییەکەیان بەرەو پێش دەچێت و تاکو دەبنە خۆشەویستی یەکتری و ئارۆھی بەھۆی ڕاوولەوە دەست بە وتنی گۆرانی دەکات و تا دەگاتە ئەو ئاستەی کە ژمارەی ھەوادانی ئاررۆھی لە ھی ڕاوول زیاتر دەبن، لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا باری تەندروستی ڕاوول بەرەو خەراپتر دەچێت و تادەگاتە ئەوەی کە خۆی دەکوژێت.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣ پۆل:فیلمە ھیندییەکان پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠
چیکاسۆ، ئەلاباما
چیکاسۆ (، ) شارێکە لە کەرتی مۆبیل، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٦٬١٠٦ کەس بووە. ڕووبەری ١١٫٨ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٥١٧٫٤٦ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارەکانی ئەلاباما
ھیراگانا
هیراگانا (平仮名؛ /hi.ra.ga.na/) ڕێگەیەکی ئەبجەدییە بۆ نوسنی زمانی ژاپۆنی، واتە بەپێی بڕگە دەنگییەکان. پێشخراوە بە مەبەستی زیاتر تێگەیشتن لە پیتە کانجی چینییە ئاڵۆزەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:سیستمی نوسینی ژاپۆنی
بڕیارنامەی ١١٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١١٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٣ی ئابی ١٩٩٨دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ئەنگۆلا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٩١٦ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٨ پۆل:ئەنگۆلا لە ١٩٩٨ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەنگۆلا
ع
ع یەکێک لە پیتەکانی ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردی و ھەروەھا ھەژدەیەمین پیتی ئەلفوبێی عەرەبییە. ناوی ئەم پیتە «عەین»ە.
کێشەی پیتی ع لە زمانی کوردی
بە بۆچوونی زۆرێک لە زمانناسان پیتی «ع» لە کوردیدا بوونی نییە و بەھۆی کاریگەریی زمانی عەرەبی ئەو پیتە دزەی کردووەتە ناو زمانی کوردی و جگە لەوەش لە زمانی کوردیدا ھیچ وشەیەک نییە پیتی «ع»ی تێدا بێت و لە ھەندێک ناوچەی کوردستان ناتوانن ئەو تیپە دەربڕن یانیش لەگەڵ پیتی «ح» و «ئـ» تێکەڵی دەکەن، و لە نووسینی ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردییشدا ئەو پیتە بوونی نییە.
سەرچاوەکان
پۆل:پیتە عەرەبییەکان
ژووری بازرگانی، بریستۆڵ
وێنۆک|ژوورە بازرگانییەکان، بریستۆڵ، لە ڕۆژھەڵاتەوە. ژووری بازرگانی دەکەوێتە لە شەقامی کۆرن لە شاری بریستۆڵ لە ئینگلتەرادان. بیناکە لە ساڵی ١٨١٠ لەلایەن چارڵز بوسبی دروست کراوە و پەیکەری لەلایەن جەیمس جۆرج بابەوە دروست کراوە. لە بنەڕەتدا یانەیەکی بۆ بەرژەوەندی بازرگانی تێدابوو و لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەمدا شوێنی لەشفرۆشە ناوخۆیییەکان بوو. ئەو پەنجەرەی بای کە لە سەرووی باڕەکەوە ھێڵرابووەوە، بازرگانەکان بزانن کە ئایا سەلامەتە بۆ کەشتییەکانیان دانوستان لەسەر گەرووی ئەڤۆنی خیانەتکار بکەن، و تابلۆی دیوارەکان تا ئێستا ناوی ھەموو سەرۆک و گەنجینەی یانەکە و سکرتێرەکانی یانەکەی تێدایە. ئێستا مەیخانەیەکە لەلایەن کۆمپانیای وێزەرسپۆنەوە خاوەندارێتی دەکرێت.
تەلارسازی و دیکۆرات
پۆرتیکۆکە لە ڕێزبەندی ئایۆنی یۆنانییە، سێ پەیکەرەکەی سەرەوە کەسایەتی شار و بازرگانی و کەشتیوانی دەکەن. لە سەرووی ستوونەکانەوە ڕیلیفێک ھەیە کە نیشان دەدات بریتانیا و مینێرڤا و نەپتون دیاری لە زەوییەوە وەردەگرن.
سەرچاوەکان
پۆل:بریستۆڵ
٧٨١
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
تاج (وەرزی یەکەم)
وەرزی یەکەمی زنجیرەی تاج دوای ژیان و فەرمانڕەواییی شاژنە ئێلیزابێتی دووەم دەکەوێت. لە دە ئەڵقە پێکھاتووە و لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ لە نێتفلیکس بڵاوکرایەوە.
کلێر فۆی بە ڕۆڵی ئێلیزابێت، لەگەڵ ئەکتەرە سەرەکییەکانی تردا: مات سمیس، ڤەنێسە کیربی، ئیلین ئاتکینز، جێرمی نۆرسام، ڤیکتۆریا ھامیلتۆن، بێن دانیاڵز، گرێگ وایز، جارێد ھاریس، جۆن لیسگۆ، ئەلێکس جێنینگز، و لیا ویلیامز بەشداربوون.
پێشەکی
زنجیرەکە ژیانی شاژنە ئێلیزابێتی دووەم لە ئاھەنگی ھاوسەرگیریی ساڵی ١٩٤٧وە تا ئێستا وێنا دەکات. وەرزی یەکەم، کلێر فۆی وەک شاژن لە سەرەتای سەردەمی فەرمانڕەواییدا ڕۆڵدەگێڕێت، تا ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٥٥ دەگرێتەوە، کە وینستۆن چەرچڵ دەستی لەکار کێشایەوە وەک سەرۆک وەزیران و شازادە مارگرێتی خوشکی شاژن بڕیاریدا ھاوسەرگیریی لەگەڵ پیتەر تاونسێند نەکات.
بڵاوکردنەوە
دوو ئەڵقەی یەکەمی زنجیرەکە لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ لە شانشینی یەکگرتوو بڵاوکرانەوە. وەرزی یەکەم لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ لە تۆڕی نێتفلیکس بڵاوکرایەوە. وەرزی یەکەم لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ لەسەر دی ڤی دی و بلو-ڕەی لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ لە شانشینی یەکگرتوو بڵاو کرایەوە.
ڕەخنەگریی فیلم
وێنۆک|لەڕاستەوە ڕەخەنگر ڕۆجەر ئەبێرت لەگەڵ دەرهێنەر ڕوس مایەر ڕەخنەی فیلم یان ڕەخنەی سینەمایی شیکردنەوە و ھەڵسەنگاندنی فیلمە. بەگشتی دەکرێت ڕەخنەگرتن لەفیلمەکان بکرێتە دووبەش، یەکەمیان ڕەخنەی ڕۆژنامەگەری کە لەڕووپەڕیی ڕۆژنامە و گۆڤارە سینەماییەکان دەردەچێت. دووەمییان لەلایەن میدیاکانەوەیە بەتایبەت لەسەر ڕووپەڕی وێب کەلەلایەن شارەزایانی بووارەکە لە ناوەندە تایبەتیی و زانستییەکان بڵاودەکرێتەوە.
زۆرجار لەپاڵ شیکردنەوەی فیلمەکان، چیڕۆکی فیلمەکە وە پلەپێدان بەفیلمەکە بڵاودەکرێتەوە لەلایەن کەسی ڕەخنەگر. ھەروەھا نووسەرە ڕەخنەگرەکە پەیام و ئامۆژگاری خۆی بۆ بینەر دەنووسیت کە سەیری فیلمەکە بکات یان نا. لەم ساڵی دوایی بەتایبەت لە ٢٠٠٠ەکانەوە ڕەخنە کاریگەری زۆر دەبینرێت لەسەر فیلمەکان بەتایبەت لە فرۆشی بلیتی سینەمایی و وەشانی دی ڤی دی.
ماڵپەڕەکانی Rotten Tomatoes و Metacritic دوو نموونەی ماڵپەڕی ڕەخنەگری سینەمایی سەردەمن.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ڕەخنەی فیلم پۆل:ڕەخنەگریی فیلم
ھۆنراوە
ھۆنراوە پێکھاتووە لە چەند وشەیەک کە گۆرانییەک پێکدەھێنن، بەم وشانە ڕستە و کۆرسی گۆرانییەکەی پێ ڕێکدەخرێت و زۆرجاریش لەگەڵ ئامێری مۆسیقادا گۆرانییەکە دەوترێت.
غ
غ یەکێک لە پیتەکانی ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردی و ھەروەھا نۆزدەیەمین پیتی ئەلفوبێی عەرەبییە کە نیشاندەری پیتی Ẍیە لە ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردیدا. ناوی ئەم پیتە «غەین»ە.
پۆل:پیتە عەرەبییەکان
ئەیرفۆرس وان
thumb
ئەیرفۆرس وان فڕۆکەی فەرمیی سەروک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان.ئەم تەیاره بۆ ھەر ولاتەک که سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەڕوات ھاوڕێیی دەکات. ھەروەھا نیشانەی گەورەیی و پێشکەوتوویی ئەو وڵاتەیە.
ئەمەش ببینە
ئەیرفۆرس توو
سەرچاوە
پۆل:گواستنەوەی سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٥٣ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
سەرەوە (فیلمی ٢٠٠٩)
سەرەوە فیلمێکی ئەنیمەیشنی ئەمریکییە. لە جۆری کۆمیدی، دراما و سەرکێشی. لە ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩ بڵاوکراوەتەوە. فیلمەکە لەلایەن پیکسارەوە بەرھەمھێنراوە و دیزنی بڵاوی کردۆتەوە، دەرھێنەرەکەی پیت داکتەرە، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٩ لە فێستیڤاڵی کەن نمایش کرا، فیلمەکە سەرکەوتنی بەدەستھێنا و بووە یەکێک لە باشترین فیلمەکانی ٢٠٠٩، ئەم فیلمە توانی ٢ خەڵاتی ئۆسکار بەدەست بھێنێت، کە یەکێکیان خەڵاتی باشترین فیلمی ئەنیمەیشن بوو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان پۆل:فیلمە کۆمێدییەکان پۆل:فیلمە کۆمێدییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی پیکسار پۆل:فیلمە براوەکانی خەڵاتی ئۆسکار پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی پۆل:فیلمەکان دەربارەی بێوەژنی پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمریکی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:سکاوتکردن لە کلتوری باودا پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی ئەمریکا پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پیکسار پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن مایکل جیاکینۆوە تۆمارکراون
ئەکتین
وێنۆک|پێکھاتەی ئەکتین
ئەکتین پڕۆتینێکە، وردە دەزووەکانی ماسولکە ڕیشاڵەکان پێکدێنێت، کار لە گرژبوون و خاوبوونەوەی ماسولکە دەکات.
وەن پیس
وەن پیس (ワンピース Wan Pīsu)، بریتییە لە زنجیرە مانگایەکی ژاپۆنی لە نووسینی ئییچیرۆ ئۆدا. زنجیرەکە دەستی بە بڵاوکردنەوە کرد لە گۆڤاری ھەفتانەی شۆنن جەمپ لە ٤ی ئابی ١٩٩٧، و بەشەکان بە شێوەیەکی سەربەخۆ بڵاودەکرێنەوە لە پەرتووکی تانکوبون لەلایەن شوئیشاوە؛ یەکەم تیراژ دەرچوو لە ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧، و پەرتووکی ٧٢ ھەمین دەرچوو لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٣. وەن پیس چیرۆکی سەرکێشییەکانی مۆنکی دی لوفی دەگێڕێتەوە، کوڕێک کە جەستەی توانای کشانی وەرگرتووە دوای خواردنی میوەی شەیتان بە ھەڵە، لەگەڵ تیمە جیاوازەکەی لە چەتەکان، کە پێیان دەوترێت چەتەکانی کڵاو پووش. لوفی دەریا ئاشکرا دەکات لە کاتی گەڕان بە دوای مەزنترین گەنجینەی جیھان ناسراو بە «وەن پیس» بۆ ئەوەی ببێتە دووەم فەرمانڕەوای چەتەکان.
چیلدەرزبورگ، ئەلاباما
چیلدەرزبورگ شارێکە لە کەرتی تالادیگا، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٥٬١٧٥ کەس بووە. ڕووبەری ٣٢٫٦٣ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٥٨٫٦ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارەکانی ئەلاباما
وەن پیس
بەشەکانی زنجیرەکە گۆڕدراوە بۆ وێنەی جوڵاوی ڕاستەقینە بۆ ڤیدیۆ (ئۆڤا) لە بەرھەمھێنانی ئای جی لە ساڵی ١٩٩٨، و زنجیرەیەک ئەنیمێ لە بەرھەمھێنانی تۆیی ئەنیمەیشن کە لە ساڵی ١٩٩٩ پەخشکردنی دەست پێکرد لە ژاپۆن. لەو کاتەوە پەخشکردنی زنجیرەکە بەردەوامە. تا ئێستا گەیشتووەتە ٩١١ زنجیرە. تۆیی ئەنیمەیشن ١٢ فیلمی بڵاو کردووەتەوە، و پێنج زنجیرەی تایبەت (ئۆڤا). چەندین کۆمپانیای گەورە دەستیان کرد بە دروستکردن و بڵاوکردنەوەی کاغەزی بازرگانی، و ژمارەیەک زۆر لە یاری ڤیدیۆ. ھەروەھا چووە ناو پەرتووکی گینس بە «زۆرترین زنجیرەی چیرۆکی نەخشێندراو کە بڵاو کرابێتەوە و چاپ کرابێت لەلایەن ھەمان نووسەرەوە» و ئەمەش دوای ژمارەکانی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ ھات کە مانگاکە توانی ٣٢٠٫٨٦٦٫٠٠٠ تیراژ چاپ بکات لە جیھاندا. لە ساڵی ٢٠٠٨ وەن پیس بوو بە بڵاوترین زنجیرەی مانگا. لە ساڵی ٢٠١٠ شۆیشا ڕایگەیاند کە تا ئێستا زیاتر لە ٢٦٠ ملیۆن پەرتووکیان فرۆشتووە لە مانگای وەن پیس، پەرتووکی ٦١ بە ناوی (شەڕی مارنفۆرد) توانی خۆی تومار بکات وەک بەرزترین یەکەم تیراژی پەرتووکێک کە لە ژاپۆن فرۆشراوە بە ٣٫٨ ملیۆن تیراژ (ژمارەی پێشوو دەگەڕێتەوە بۆ پەرتووکی ٦٠ بە ٣٫٤ ملیۆن تیراژ). پەرتووکی ٦٠ یەکەم پەرتووک بوو کە زیاتر لە ملیۆنێک تیراژی لێ فرۆشرابێت لە یەکەم ھەفتەی کردنەوەی لە پەرتووکەکانی ئۆریکۆن لە ژاپۆن. وەن پیس ئێستا دانراوە وەک باشترین زنجیرەی مانگا کە فرۆشراوە. و بە ھاتنی ٢٠١٣ زنجیرەکە زیاتر لە ٣٤٥ ملیۆن تیراژی لێ فرۆشرا لە جیھاندا، کە ٣٠٠ ملیۆنی ھەر لە ژاپۆندا بوو. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٧دا مانگاکە توانی ٤٣٠ ملیۆن تیراژ لە دەوروبەری جیھان بفرۆشێت، و بەمەش بوو بە پڕ فرۆشترین مانگا لە مێژوودا.
چیرۆک
زنجیرەکە دەست پێدەکات بە لەسێدارەدانی گۆڵد دی ڕۆجەری ناسراو بە «فەرمانڕەوای چەتەکان» (海賊王 Kaizokuō). پێش مردنی ڕۆجەر ڕایگەیاند کە گەنجینەکەی وەن پیس (ひとつなぎの大秘宝 (ワンピース) Wan Pīsu) دەبێتە موڵکی ھەر کەسێک کە بتوانێت بیدۆزێتەوە، ئەمەش بووە ھۆی دروستبوونی «گەورەترین سەدەی چەتەکان» (大海賊時代 Dai Kaizoku Jidai) لە مێژوودا. وەک ئەنجامێک بۆ ئەمە چەندین چەتە دەرچوون بەرەو سنووری گەورە بۆ گەڕان بە دوای گەنجینەکەدا.
وێنۆک|ڕاست|کەشتی ساوزند سەنی "ھەزار خۆری" بیست و دوو ساڵ تێپەڕیوە بەسەر لە سێدارەدانی ڕۆجەر، و مۆنکی دی. لوفی بەڕێکەوتووە، کوڕێکی بچکۆلانەی گەنج کە لەلایەن ھاوڕێی منداڵییەوە «شانکسی قژ سوور» بیرۆکەی وەرگرتووە، (کە ئەندامێکی پێشووی تیمی چەتەکانی گۆڵد دی ڕۆجەر بوو لەو کاتەی کە دەگەڕان بۆ دۆزینەوەی وەن پیس و بوون بە فەڕمانڕەوای چەتەکان)، بۆ گەڕان و دروستکردنی تیمێکی چەتە (چەتەکانی کڵاو پووش 麦わらの一味 Mugiwara no Ichimi)، لوفی شمشێربازێکی ناسی بە ناوی ڕۆرۆنۆوا زۆرۆ، ئەوان بە یەکەوە دەستیان کرد بە گەشتەکەیان بۆ دۆزینەوەی وەن پیس. دوای ماوەیەکی کورت چاویان بە نامی کەوت (ڕێ نیشاندەر و دز)، ئوسۆب (نیشانەشکێن و درۆزن)، سانجی (چێشتلێنەر و مێباز) کە بووە ھۆی بەریەککەوتن لەگەڵ باگی، و کاپتن کورۆ، و دۆنگ کریگ، و دواتر لەگەڵ پیاوی ئاوی ئۆرلۆنگ کە ئەندام بوو لە تیمی چەتەکانی خۆر، کە پێی وابوو کە پیاوی ئاوی پێگەی بەرزترە لە مرۆڤ. دوای بەزاندنی ئۆرلۆنگ لەلایەن لوفییەوە نامی بە فەرمی ھاتە ناو چەتەکانی کڵاو پووش، و ھێزی دەریاییی خەڵاتێکی بۆ سەری لوفی دانا. دوای ئەمە لوفی چاوی بە کاپتن سمۆکەر کەوت، کاپتنێک لە ھێزی دەریایی کە دەتوانێت شێوەی خۆی بگۆڕێت بۆ دووکەڵ، سمۆکەر لوفی دەستگیر کرد، بەڵام ڕزگاری بوو بەھۆی باوکییەوە، مۆنکی دی دراگۆن. دوای گەیشتنیان بە سنووری گەورە، تیمەکە چاویان بە نیفیرتاری فیفی کەوت، شازادەیەک کە دەیەوێت یارمەتی وڵاتەکەی بدات (دەوڵەتی ئارەباستا) لە ڕێکخراوی بارووک وۆرکس. لەکاتی ئەمانەدا چاویان بە ئاسکی مێینە تۆنی تۆنی چۆپەر کەوت لە دوورگەی زستان (بەفر).
چەتەکانی کڵاو پووش گەیشتنە ئاراباستا، کە ئەمەش بووە ھۆی بەریەککەوتن لەگەڵ ڕێکخراوی بارووک وۆرکس و سەرکردەکەیان کرۆکۆدایل، لوفی کرۆکۆدایلی بەزاند و لە کۆتاییدا ئاراباستای ئازاد کرد. لە کاتێکی تردا نیکۆ ڕۆبین زانایەکی شوێنەوارناسی و ئەندامێکی پێشووی ڕێکخراوی بارووک وۆرکس ھاتە ناو تیمەکەوە. دواتر چاویان بە ڕیش ڕەش کەوت، کە خەون دەبینێت ببێت بە فەڕمانڕەوای چەتەکان. دواتر ڕۆشتن بۆ دوورگەی فڕیوی سکایبیا، تیمەکەی کڵاو پووش تێکەڵی جەنگی نێوان سکایبیایییەکان و شاندریایییەکان بوون، کە بە ھۆیەوە ناچار بوون شەڕکەن بەرامبەر فەرمانڕەوای دوورگەکە بە ناوی «ئینێل»، کە خاوەنی ھێزی ھەورەبرووسکەیە، لوفی ئینێلی بەزاند و کۆتایی بە شەڕەکە ھێنا. دواتر تیمەکە چاویان بە ئەدمیرالی ھێزی دەریا «ئۆکیجی» کەوت، کە ئاشکرای کرد کە ڕۆبین تێوەگلاوە لە گەڕان بە دوای پۆنیگلیف، کە بریتییە لە بەردێک بە ھێمای سەیر کە لەلایەن شارستانییەتی پێشووەوە بەجێھێڵدراوە بۆ ئاشکراکردنی ئەو سەد ساڵە ونبووەی کە حکوومەتی جیھان سڕیوێتییەوە. تیمەکە ڕۆیشتن بۆ وۆتری کەشتی، کە تێیدا چاویان بە ئەندازیاری گەشتی سایبۆرگ فرانکی کەوت، و بەوەیان زانی کە کەشتییەکەیان، گۆینگ مێری، پێویستە پارچە پارچە بکرێت کە ئەمەش بووە ھۆی ڕۆشتنی ئوسۆپ بۆ ماوەیەکی کاتی. لەو کاتەدا، سایڤەر پوول ٩، کە دەزگای زانیاری حکوومەتی جیھانە، ڕۆبین و فرانکیان دەستگیر کرد لە پێناو دەستکەوتنی زانیاری دەربارەی پۆنیگلیف و چەکە کۆنەکان کە لەوانەیە لێیەوە دەربکرێت. فرانکی دوای سووتاندنی زانیارییەکانی دروستکردنی چەکەکە، ھاوپەیمانێتی خۆی لەگەڵ کڵاو پووش ڕاگەیاند بەرامبەر حکوومەتی جیھان، کە بووە ھۆی شەڕ لە نێوان سایڤەر پوول ٩ (سی پی ٩) و چەتەکانی کڵاو پووش. شەڕە درێژەکەی نێوان سی پی ٩ و چەتەکانی کڵاو پووش کۆتایی ھات بە ڕزگارکردنی ڕۆبین و دروستکردنی کەشتییە نوێکەی تیمەکە بە ناوی خۆری ھەزاری، لەلایەن فرانکییەوە، کە بووە یەکێک لە ئەندامانی تیمەکە. دوای ماوەیەک تیمەکە یارمەتی ئێسکەبەندی مۆسیقاژەن «برۆکیان» دا بۆ وەرگرتنەوەی سێبەرەکەی لە سریلەر بارک، کە لەلایەن یەکێک لە حەوت چیچبۆکایییەکان دزرابوو، کە ئەویش گیکۆ مۆریایە، و برۆک بوو بە ئەندام لە تیمەکەدا.
وێنۆک|ڕاست|کەشتی گۆینگ مێری
دواتر تیمەکە خۆی ئامادە کرد بۆ ڕۆشتن بۆ جیھانی نوێ، نیوەی دووەمی جیھان، بۆیە لە دوورگەی ئەرخەبیل شاپۆندی وەستان، و لەوێ چاویان بە سیلڤەر ڕایلی کەوت (ئەندامی پێشووی تیمی چەتەکانی ڕۆجەر) کە داوای ئەوەیان لێ کرد کە کەشتییەکەیان داپۆشێت تا بتوانن گەشت بکەن بە ژێر ئاودا، بەڵام لە کۆتاییدا تیمەکە لە یەک جیابوونەوە بەھۆی شەڕکردن لەگەڵ بارسولۆمیۆ کوما (سایبۆرگێکی زەبەلاح کە کاری بۆ ھێزی دەریایی دەکرد) و بووە ھۆی ناردنی لوفی بۆ دوورگەی ژنان بە تەنھا. دواتر بەوەی زانی کە براکەی پۆرتۆگاس دی ئێس دەستگیرکراوە لە زیندانی ئیمبل دۆن؛ لوفی ڕۆشت بۆ ئەوێ و توانی چەند زیندانییەک ئازاد بکات، لە نێوانیاندا جینبێی پیاوی ماسی و ھەندێک لە دووژمنە کۆنەکانی. دواتر لوفی بەوەی زانی کە ئێس نێردراوە بۆ مارینفۆرد بۆ لەسێدارەدانی، و لە کاتی ڕۆشتنیدا بۆ ئەوێ جەنگێکی گەورە ڕوویدا لە نێوان ھێزی دەریاییی و تیمی چەتەکانی ڕیش سپی، جەنگەکە کۆتایی ھات بە کووژرانی ئێس و ڕیش سپی (ئێدوارد نیوگێت). دواتر لوفی بەھۆی داواکارییەکەی ڕایلییەوە فەرمانی کرد بە تیمەکەی کە دەستکەن بە ڕاھێنانێکی قورس بۆ پەرە پێدانی تواناکانیان؛ لەم کاتەدا ھەر یەکێکیان لە شوێن و دوورگەیەکی جیاواز بوون.
دوای دوو ساڵ، تیمەکە کۆبوونەوە لە دوورگەی شاپۆندی، و دەستیان کرد بە گەشتکردن بۆ دوورگەی ماسییەکان کە ناسراو بە دوورگەی یوجین، بۆ ڕۆیشتن بۆ جیھانی نوێ. لەو کاتەدا کە لوفی و تیمەکەی گەیشتنە دوورگەی یوجین، تیمێکی ماسی دەرکەوتن کە دەیانەوێت ببن بە گەورەی مرۆڤەکان، ھەڵسان بە کودەتایەک بۆ دیاریکردنی چارەنووسی دوورگەکە. لەو کاتەدا لە نێوان جینبی و نامیدا چەند شتێک ڕوویدا (جینبی دانی بەوەدا نا کە ئەو کەسە بوو کە ڕێگەی داوە بە ئۆرلۆنگ دەست بەسەر شینی ڕۆژھەڵاتدا بگرێت) و نامی لە جینبی خۆش بوو لەبەر بەڕەڵاکردنی ئۆرلۆنگ لە شینی ڕۆژھەڵات. دواتر شەڕێک لە نێوان چەتەکانی کڵاو پووش و چەتەکانی یوجین ھەڵگیرسا و بە بردنەوەی لوفی و تیمەکەی کۆتایی پێھات، کە بەمەش دوورگەکەیان ڕزگار کرد. دواتر لوفی و تیمەکەی دوورگەی یوجینیان بەجێھێشت و لە کۆتاییدا گەیشتنە جیھانی نوێ، بەڵام پێش گەیشتنیان دووژمنایەتی خۆیان بۆ یەکێک لە چوار بەھێزترین چەتەکانی جیھانی نوێ، ناسراو بە بیگ مام، ڕاگەیاند. دوای ئەمانە گەیشتنە دوورگەیەک کە نیوەی ئاگرە و نیوەی بەستەڵەکە، بانک ھازارد، و لەوێ چاویان بە ھاوڕێیەکی کۆن و یەکێک لە حەوت چیچبۆیییەکان کەوت، ترافەلگار لاو. ئەمان ھاوپەیمانییەکیان ئەنجامدا و یەکیان گرت بۆ بەزاندنی چوار بەھێزەکەی جیھانی نوێ "یۆنکۆ" (四皇 Yonkō). ھاوپەیمانییەکە کێشکرا بۆ شەڕێکی گەورە دژ بە سیزار کلاون، ئەو زانایەی کە بەرپرس بووە لە وێرانکردنی بانک ھازارد پێش چوار ساڵ. دوای بەزاندنی سیزار و دەستگیرکردنی، ھاوپەیمانییەکە بەڕێکەوت بۆ دریسرواز (دەوڵەتێک لەژێر فەرمانڕەوای دۆنکیھۆتی دۆفلامینگۆ)، لە پێناو تێکشکاندنی کارگەی سمیایل وەک دووەم ھەنگاو بۆ لەناوبردنی چوار یۆنکۆکە (کایدۆ). ئێستا لەو کێبڕکێیەدایە کە دۆفلامینگۆ ڕێکیخستووە، ئەوەش ڕووی دا کاتێک زانی کە خەڵاتەکە میوەی مێرا مێرا نۆمی تایبەتە بە ئێسە، و پێویستە ڕێگە بە کەس نەدات کە ئەو میوەی تایبەتە بە براکەی بکەوێتە دەستی کەسانی تر، و ھەر لەم کێبڕکێیەدا بەوەی زانی کە براکەی تری "سابو" زیندووە؛ بۆیە شوێنی خۆیان گۆڕییەوە لە کێبڕکێیەکەدا، و لەو کاتەی سابو خەریکی شەڕە بۆ بردنەوەی مێرا مێرا ئەو خەریکی ڕۆشتنە بۆ شەڕکردن لەگەڵ دۆفلامینگۆ. لە کۆتاییدا، سابو مێرا مێرای بردەوە و لەو کاتەدا لوفی و لاو دەستیان بە شەڕەکەیان کرد لەگەڵ دۆفلامینگۆ و تریبۆل، «جێبەجێکاری گەورە لە بنەماڵەکەدا.» لەو کاتەدا ھێزی دەریایی ئامادە دەبێت لەگەڵ ئەدمیراڵە نوێکەی «فوجیتورا.» دوای شەڕێکی گەورە لوفی دۆفلامینگۆی بەزاند، بەوەش دڵخۆشیی خۆی ڕاگەیاند و گەڕایەوە بۆ دریسرواز. دوای تێپەڕبوونی ماوەیەکی کورت بەسەر ڕووداوەکانی دریسروازدا، پەردە لەسەر یەکێک لە چوار یۆنکۆکە لابرا، «کایدۆ» و تیمەکە دابەش بوو بۆ دوو بەش، تیمی یەکەم بە سەرۆکایەتی لوفی ڕۆشت بۆ ئازادکردنی سانجی (دوای فڕاندنی لەلایەن بیگ مامەوە) و تیمی دووەم بە سەرۆکایەتی زۆرۆ و لاو چاوەڕێی گەڕانەوەی ھاوپەیمانییەکەی نێوان مینک و نینجا و سامۆرای لەگەڵ چەتەکانی پێشووی ڕیش سپی دەکەن.
ناوەڕۆک
وێنۆک|نەخشەی جیھانی وەن پیس جیھانی وەن پیس پێکھاتووە لە مرۆڤ و چەندین بوونەوەری تر، لێیان زەبەلاحەکان و پەری دەریا و یوجین، «پیاوانی ماسی» (ڕەگەزێک لە ماسی/مرۆڤە جێھێڵدراوەکان). جیھان داپۆشراوە بە دوو زەریای فراوان، کە زنجیرە شاخێک جیایان دەکاتەوە کە پێی دەوترێت «ھێڵی سوور» (赤い土の大陸（レッドライン）Reddo Rain؟). «ھێڵی گەورە» (偉大なる航路（グランドライン） Gurando Rain)، زەریاکە بە شێوەیەکی ئاسۆیی دەڕوات بە ھێڵی سووردا، بەمەش زەریاکەی دابەش کردووە بۆ چوار دەریا: شینی باکوور (北の海（ノースブルー） Nōsu Burū)، شینی ڕۆژھەڵات (東の海（イーストブルー） Īsuto Burū؟)، شینی ڕۆژاوا (西の海（ウェストブルー） Uesuto Burū)، و شینی باشوور (南の海（サウスブルー） Sausu Burū). ھەروەھا دوو ھێڵ بە ناوی «ناوچەی ئارام» (凪の帯（カームベルト） Kāmu Beruto) ھەیە، کە تێیدا ھیچ ھەوایەک یان شەپۆلی دەریایی تێیدا تێپەڕ نابێت. ئەوێ شوێنی زیاد بوونی بوونەوەرێکە بە ناوی فەرمانڕەوای دەریا (海王類 Kaiō-rui). ھەر بۆیە وەک بەربەستێکی گەورە دادەنرێت بۆ ئەو کەسانەی کە دەیانەوێت بچنە ناو ھێڵی گەورە. ئەمەش لە کاتێکدایە کە کەشتییەکانی ھێزی دەریایی بەردێکی تایبەتی زەریایی (海楼石 Kairōseki) بەکار دێنن بۆ تێپەڕ بوون بە ئاسانی، بەڵام ھەر پێویستە لەسەر زۆربەیان کەناڵی شاخە پێچەوانەیییەکە (リヴァース・マウンテン Rivāsu Maunten) بەکار بێنن، لە شاخەکەدا ڕێگای یەکەم لەگەڵ ھێڵی گەورە و ھێڵی سوور بەیەک دەگات. ئاوی زەریا لە ھەر چوار دەریاکەی جیھانەوە بەیەک دەگات لە لوتکەی شاخەکە کە دەبێتە ھۆی دروستبوونی کەناڵێکی پێنجەم کە بۆ نیوەی یەکەم لە ھێڵی گەورە دەڕوات، لەگەڵ نیوەی دووەم لە ھێڵی سوور، و ھەروەھا ناسراوە بە «جیھانی نوێ» (新世界Shin Sekai).
شەپۆلەکانی زەریای ھێڵی گەورە ناتوانرێت پێشبینی بکرێت، ئەمەش لە کاتێکدایە کە دوو دوورگەکە لە پاڵ یەکدیدایە. و ئەوەی وا لە ڕێگانیشاندەر دەکات زۆرتر دژوارتر بێت ئەوەیە کە نیشاندەری ئاسایی لەوێ کار ناکات. بەڵکو نیشاندەرێکی تایبەت پێویستە بەکار بێت کە بە ناوی دەرزی تۆمارکەر (記録指針（ログポース） ''Rogu Pōsu) دەناسرێت. شێوازی کارکردنی دەرزی تۆمارکەر ئەوەیە کە نیشاندەرەکە پێویستە کێڵگەی موگناتیسی دوورگەکە تۆمار بکات و دواتر نیشاندەرەکە ڕێگای دوورگەی دواتر نیشان دەدات. کاتی دیاریکراو بۆ تۆمارکردنی کێڵگە موگناتیسییەکە دەگۆڕێت لە دوورگەیەکەوە بۆ دوورگەیەکی تر. دەتوانیت لەم کردارە خۆت ڕزگار بکەیت بە بەکارھێنانی نیشاندەری ھەتا ھەتاییی (永久指針（エターナルポース） Etānaru Pōsu)، کە تەنھا ڕێگای یەک دوورگە نیشان دەدات، واتە تەنھا بەستراوەتەوە بە یەک دوورگەوە. ''
جیھانی وەن پیس پڕیەتی لە جیابوونەوەی مێژوویی، وەک ھێلکە شەیتانۆکەی وەڵام دەرەوە (電伝虫 ''Den-Den Mushi)، ئاژەڵێکە ھاوشێوەی ھێلکە شەیتانۆکەیە کە دەتوانرێت ببەسترێت بە کارەباوە و وەک تەلەفون بەکار بێت، و ئامێری فاکس، و کامێرای چاودێری، و ئامێرە ھاوشێوەکان. دیسک (貝（ダイアル） Daiaru)، کڕکڕاگەی ئاژەڵانێک کە لە ئاسماندا دەژین، دەتوانرێت بەکاربھێنرێت بۆ ھەڵگرتنی وزە، ھەوا، دەنگ، وێنە، ئاگر، و چەندەھا شتی تر، ھەروەھا چەندەھا شێوەی بەکارھێنانی ھەیە. ''
میوەی شەیتان
میوەی شەیتانی (悪魔の実 Akuma no Mi) بریتییە لە جۆرێک لە میوە کە کاتێک دەخورێت خاوەنەکەی ھێزێکی تایبەت بەدەست دێنێت. سێ جۆر میوەی شەیتانی بوونی ھەیە. میوەی زۆن (動物系（ゾオン） Zōn) ڕێگە بە بەکارھێنەرەکەی دەدات کە بە تەواوی یان بەشێک لێی بگۆڕێت بۆ ئاژەڵێکی دیاری کراوی ڕاستەقینە (بەڵام ھەندێک لە میوەکان ڕێگە بە بەکارھێنەرەکانی دەدات کە بگۆڕێن بۆ ئاژەڵێکی ئەفسانەیی وەک قەقنەس و ئەژدیھا). میوەی لۆگیا (自然系（ロギア） Rogia) کۆنتڕۆڵکردن دەبەخشێت و ڕێگە بە بەکارھێنەرەکەی دەدات «لاشەی خۆی بگۆڕێت بۆ ھێزە سروشتییەکان.» پارامیسا (超人系（パラミシア） Paramishia) بریتییە لە فراونترین جۆری میوە کە بەکارھێنەرەکەی دەبێتە خاوەنی ھێزی سەروو مرۆڤایەتی. دەوترێت میوەی شەیتان بریتییە لە بەرجەستە بوونی خودی شەیتانی دەریا، و وەک ئەنجامێک بۆ ئەمە بەکارھێنەرانی میوەی شەیتان ناتوانن لە ئاوی دەریادا مەلە بکەن، کاتێک ئەوان «دەریا ڕقی لێیانە.» تەنانەت ئەو کاتەی تەنھا بەشێکیان دەچێتە ناو دەریاوە، ئەوان ھەموو ھێزی خۆیان و ھاوسەنگییان لەدەست دەدەن، بەڵام ھەندێک لە تواناکان دەمێنێتەوە، وەک تواناکەی لوفی لە درێژ بوون. ئاوی «جوڵاو» وەک باران و شەپۆل کاریگەری نییە. ئەو کاتەی بەکارھێنەرێکی میوەی شەیتان دەمرێت ئەوا میوەکە دیسانەوە بەرجەستە دەبێت لە شێوەی میوەیەکی شەیتانی نوێ.
ھاکی
ھاکی (覇気 Haki، "بەرزخواست") بریتییە لە توانایەک کە ھەموو بوونەوەرێک لە وەن پیسدا ھەیەتی بەڵام لە ھەندێکیاندا خامۆشە. سێ جۆر ھەیە: ھاکی پێشبینی (見聞色の覇気Kenbunshoku no Haki) ڕێگە بە ھەستکردن بە بوونەوەرەکانی تر دەدات و ھەروەھا پێشبینی جوڵەکانیان دەکات. ھاکی خۆ چەک کردن (武装色の覇気 Busōshoku no Haki) ڕێگە بە کەسەکە دەدات کە بەشێک لە لاشەکەی دابپۆشێت بە ھێزێکی ھاو شێوەی قەڵغان کە دەتوانرێت بۆ خۆپاراستن و ھێرشکردن بەکار بێت، ھەروەھا توانای زیانگەیاندن بە بەکارھێنەرەکەی دەدات بەرامبەر بەکارھێنەرانی میوەی شەیتانی لۆگیا، ھاکی پاشایەتی (覇王色の覇気 Haōshoku no Haki) ڕێگە بە بەکارھێنەرەکەی دەدات کە ئەو بوونەوەرانەی خاوەنی ئارەزوویەکی لاوازن بیانترسێنێت یان بێ ھۆشیان بکات، دەتوانرێت لەکاتی شەڕدا بەکار بێت وەک ئەوەی ڕوویدا کاتێک لوفی لەگەڵ دۆفلامینگۆدا شەڕی کرد.
ھێزی دەریایی
وێنۆک|وێنەی ھەوادارێک بە پۆشاکی ھاوشێوەی ئەندامەکانی ھێزی دەریایی بریتییە لە ھێزێکی سەربازی کە فەرمانەکانی حکوومەتی جیھان جێبەجێ دەکات و گرنگی بە بابەتەکانی چەتە و ھێزە سەربازییەکان دەدات. ھێزەکە لەلایەن ئەدمیراڵی کەشتیگەلەوە بەڕێوەدەبرێت، و ڕاستەوخۆ لە ژێرییەوە پلەی ئەدمیراڵ بوونی ھەیە کە بە گشتی سێ لە بەھێزترین سەربازەکانی ھێزی دەریایی بەڕێوەی دەبەن، و لە ژێرییەوە پلەی جێگری ئەدمیراڵ ھەیە.
لە کاتی ئێستادا ھێزی دەریایی لەلایەن ئەکاینۆوە بەڕێوە دەبرێت، ئەمەش دوای ئەوەی لەگەڵ ئاۆکیجییدا بۆ پلەکە شەڕی کرد و بردییەوە.
یۆنکۆ
280px|وێنۆک|وێنەی چوار ئیمپراتۆری دەریا لە چیرۆکی وەن پیس، لە ڕاستەوە: شانکس، ڕیش ڕەش، کایدۆ، بیگ مام یۆنکۆ یان چوار ئیمپڕاتۆرەکە بریتیین لە چوار چەتە فەرمانڕەوایی جیھانی نوێ دەکەن، و لە ھەمان کاتدا ئەوان بە بەھێزترین چەتەی دەریا دادەنرێن. کە بریتیین لە: شانکس، بیگ مام، کایدۆ، ڕیش ڕەش (پێشتر ڕیش سپی یەکێک بوو لە چوار یۆنکۆکە).
چیچیبۆکای
ئەوان حەوت چەتەن واز لە بەدوا کەوتنیان ھێنراوە و خاوەنی تایبەتمەندین کە لەلایەن حکوومەتی جیھانەوە پێیان دراوە بەرامبەر ئەو ھاوپەیمانییەی کە لەگەڵ حکوومەتی جیھاندا کردوویانە. کە ئەوانیش بریتیین لە: میھۆک، بارسۆلۆمیۆ کوما، بۆا ھانکۆک، باگی قۆشمەچی، ئێدوارد ویڤڵ.
سپای شۆڕشگێڕ
ئەوان کۆمەڵێکن مەبەستیان ڕووخاندنی حکوومەتی جیھانە لە پێناو بە دەستھێنانی ئازادی، کۆمەڵەکە لەلایەن باوکی لوفییەوە «مۆنکی دی دراگۆن» سەرکردایەتی دەکرێت.
سوپەرنۆڤا
سوپەرنۆڤا ئەوان یازدە چەتەن دەرکەوتوون لە ئەنیمێ و مانگای وەن پیسدا. ئەوان ئەو چەتە سەرکەوتووانە بوون کە گەیشتنە دوورگەکانی شاپۆندی لە ھەمان کاتدا و خەڵاتەکانی سەریان ١٠٠ ملیۆن بێلی تێپەڕاند بوو لە کاتی گەیشتنیان؛ و ھەروەھا ئۆدا ئەوەی ئاشکرا کرد کە ئەوان کەسایەتی نەمرن و لە داھاتوودا ڕۆڵێکی گەورەیان دەبێت.
دەرچوونەکان
وێنۆک|نیشاندەری تۆمارکەر: جۆرێکی تایبەتی نیشاندەرە لە ڕێگا نیشاندان لە گراند لایندا بەکار دەھێنرێت.
مانگا
مانگاکە نووسراوە و کێشراوە لەلایەن ئییچیرۆ ئۆداوە، زنجیرە مانگاکە بڵاو کراوەتەوە لە گۆڤاری ھەفتانەی شۆنن جەمپ لە ڕێکەوتی ٢٢ی تەممووزی ١٩٩٧. و ژمارەکانی مانگاکە کۆ کراوەتەوە لە کتێبی تانکۆبۆن لەلایەن شۆیشاوە لە کانوونی یەکەمی ١٩٩٧. تا ئێستا ٨٧٣ ژمارە لە مانگاکە دەرچووە لەگەڵ ٨٦ کتێبی تانکۆبۆن. ئۆدا ھاوپەیمانییەکی لەگەڵ ئاکیرا توریاما کردووە بۆ ئەوەی کرۆسێکی تایبەت لە وەن پیس و دراگۆن بۆڵ دروست بکەن؛ و یەکەم دیمەن بڵاو کراوەتەوە لە ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦ لە ھەفتانەی شۆنن جەمپ ھەروەھا لە نیسانی ٢٠١١ لە گۆڤاری شۆنن جەمپی ئینگلیزی.
ئەنیمێ
ژمارەی زنجیرەکانی ئەنیمێی وەن پیس گەیشتووەتە نزیکەی ئەڵقە، و زنجیرەکە نزیکەی ھەموو ھەفتەیەک یان چوار زنجیرە مانگانە دەردەچێت، و بەھۆی نزیک کەوتنەوەی زنجیرەکە لە مانگاکە گۆڕانکاری لە زنجیرەکە بۆ ئەوەی یەک ئەڵقەی زنجیرەکە ببێتە یەک ژمارەی مانگاکە لەگەڵ زیادکردنی زۆرێک لە زانیاری کراوە.
فیلم
دوای دەرکەوتنی ئەنیمێکە لەسەر تەلەڤیزیۆن، کۆمپانیاکە ھەڵسا بە دروستکردنی ١٢ فیلمی درێژ (بێجگە لە فیلمی ١١ کە تەنھا ٣٠ خولەکە)، ھەموو بەھارێک لە ساڵی ٢٠٠٠ بڵاو دەکرێتەوە، و فیلمەکان بە بەکارھێنانی مادەی گرابەھا و وێنەی بەرز دروست دەکرێت. ھەروەھا لەگەڵ ئەوەشدا سێ فیلمی کورت و تایبەتی دروست کردووە، و ئەم فیلمانە پەیوەندی بە زنجیرەکەوە نییە (سەما، تۆپی پێ، بەیسبۆڵ).
فیلمەکان بەم شێوەیە:
فیلمی شانۆیی
سێزدە فیلمی شانۆیی ئەنیمەیشن بەپێی زنجیرەی ئەنیمی وەن پیس بڵاو کراوەتەوە لەلایەن تۆیی. لە ساڵی ٢٠٠٠ فیلمەکان بەپێی خوو و نەریتی کۆن (کلاسیک) بڵاو دەکرێتەوە لە کاتی پشووی بەھارەی قوتابخانە ژاپۆنییەکان. فیلمەکان بە گشتی بەشێک لە پیلانە بنەڕەتییەکان یان گرتە ڕاستەقینییەکانی زنجیرەکەی تێدایە، ھەروەھا جۆرییەتییەکی فیلمەکە بەرزترە لەو زنجیرە ئەنیمێیەی کە ھەفتانە پێشکەش دەکرێت. فیلمەکانی ھەشتەم، دەیەم، و دوازدەیەم لە ئەمریکای باکوور بڵاو دەکرێتەوە لە ڕێگەی فیونیمەیشن.
یاری ڤیدیۆ
یاری ڤیدیۆیی وەن پیس بریتییە لە کۆمەڵەیەک یاری ڤیدیۆیی دروست کراوە لەسەر ئەو مانگا و ئەنیمێیەی کە ئییچیرۆ ئۆدا دروستی کردووە، کە ناسراوە بە ناوی وەن پیس. زنجیرەکە بۆ یەکەم جار دەرچوو لە ژاپۆن لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٠٠. یارییەکان لەلایەن کۆمپانیای باندای و کۆمپانیای بانپریستۆوە پێش خراوە، پاشان بوو بە بەشێک لە باندای نامکۆ ئینتەرتەینمەنت. یارییەکە ڕوو دەدات لە جیھانی خەیاڵی وەن پیسدا لەگەڵ ئەو سەرکێشییانەی دێتە ڕێی مۆنکی دی لوفی و تیمی کڵاو پووش. یارییەکە دەرچووە لەسەر زۆر ئامێری یاریکردن وەک: پلەیستەیشن و ئێکس بۆکس وەن و ئای ئۆ ئێس و ئەندرۆید و مایکرۆسۆفت ویندۆز و پلەیستەیشن ڤیتا و سیستەمی وی.
مۆسیقا
مۆسیقای تۆمارکەری زنجیرەی یەک پارچە (وەن پیس) تۆمار کراوە لەلایەن کۆھێ تاناکا و شیرۆ ھاماگوچی. زۆربەی بابەتەکانی گۆرانییەکە و پیتەکانی نزیکەی ٤٩ تاکە گۆرانی بوو. ھەشت ئەلبومی تۆمارکردن دەرچووە لەگەڵ حەڤدە مۆسیقای تۆمارکردن لە ڕێگەی CD کە تێیدا ئەو گۆرانی و مۆسیقانەی تێدایە کە لە زنجیرەکەدا بەشداری پێ کراوە.
ژاپۆن
ھەموو ھەفتەیەک زنجیرەیەک لە بەیانی ڕۆژی یەک شەممە پەخش دەکرێت.
کوردستان
ھێشتا ھیچ کەناڵێک مافی پەخشکردنی نییە.