cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە نەمسا
ڕێکارەکانی ڕێگەگرتن لە بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکە
لە ٤ی ئەیلول دا شێوازی ئاگاداری کۆرۆنا ترافیك بەشێوەیەکی فەرمی دەستی بە کارکردن کرد. بەهۆی بەرزبوونەوەی ژمارەی تووشبووە نوێییەکان لە شارەکانی (ڤێنا، لینز، گراتز و ناوچەی تایرۆلیەن) ڕەنگی ئاگاداری بوو بە زەر (مەترسی مامناوەند) لە کاتێك دا لە ناوچەکانی دیکەی وڵاتەکە رەنگی ئاگاداری سەوز (مەترسی کەم) جێبەجێ دەکرا.
لە ٢٨ی ئەیلولی ٢٠٢٠دا شاری ڤێنا هەستا بە توندکردنی ڕێکارەکانی ڕێگەگرتن و خەڵکی ناو شارەکە لەسەریان داواکراوبوو زانیارییەکانی پەیوەندیکردنیان دابنێن لە کاتی سەردانکردنی چێشتخانە، یانە و قاوەخانەکان دا و ئەم بڕیارە ئەو چێشتخانانەی نەدەگرتەوە کە بە شێوازی خزمەتگوزاری گەیاندن کاردەکەن.
چاوپێکەوتنێک لەگەڵ HRH شازادەی وێڵز
چاوپێکەوتنێک لەگەڵ HRH شازادەی وێڵز ئەڵقەیەکە لە زنجیرە دۆکیومێنتاری بی بی سی پانۆراما کە پەخشکرا لەسەر BBC1 لە ڕۆژی ٢٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥. پڕۆگرامەکە کە ٣٠ خولەک بوو سەبارەت بە پەیوەندی نێوان شازادە دایانای وێڵز لەگەڵ شازادە چارڵز بوو بە ئامادەبوونی شازادە دایانا خۆی و مارتن بەشیر پێشکەشکاری پڕۆگرامەکە بوو، ئەم پڕۆگرامە بوو بەھۆی جیابوونەوەی نێوان شازادە دایانا و شازادە چارڵزی پاشای داھاتووی بەریتانیا. پڕۆگرامەکە ٢٣ ملیۆن تەماشاکاری ھەبوو لە بەریتانیا. لەو کاتەدا بی بی سی پڕۆگرامەکەی ناوزەند کرد بە یەکێک کە ھەر نەوەیەک جارێک چاوپێکەوتنی تەلەڤیزیۆنی وەھا دووبارە دەبینێتەوە.
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە نەمسا
سەرچاوەکان
پۆل:سەرھەڵدانی نەخۆشییەکان لە نەمسا پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ بەپێی وڵات پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ لە ئەورووپا
چاوپێکەوتنێک لەگەڵ HRH شازادەی وێڵز
چاوپێکەوتنەکە ڕێکخرا لە ژووری میوانداری شازادە دایانا لە کۆشکی کێنزینگتن لە ڕۆژی ٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥. کامێرا و ئامێرەکانی دیکەی تۆمارکردن کە ھێنرابوون بۆ چاوپێکەوتنەکە بە سیستمێکی کوالێتی زۆر باش کاریان دەکرد. جگە لە مارتن بەشیر، بەرھەمھێنەری پانۆراما مایک ڕۆبنسن و کامێرامانێک بەناوی تۆنی پوڵ ئامادەبوون.
بۆ دڵنیابوون لەوەی چاوپێکەوتنەکە بەنھێنی دەمێنێتەوە گواستنەوەی تۆماری چاوپێکەوتنەکە لەژێر چاودێری بەردەوام بوو و پاسەوان ئامادەبوون لەکاتی دەستکاری و مۆنتاژی چاوپێکەوتنەکە. ھەفتەی دوای چاوپێکەوتنەکە سەرۆکی بەشی دەستکاری بی بی سی ڕیچارد ئێر و سەرۆکی بەشی پڕۆگرامە ھەفتانەیییەکان تیم گاردم و دەستکاریکاری پانۆراما ستیڤ ھیوڵیت سەیری چاوپێکەوتنەکەیان کرد لە ھوتێلێک لە ئێستبۆرن.
دەستەی بەڕێوەبەرایەتی بی بی سی بەئەنقەست بە نائاگایی ھێڵدرانەوە سەبارەت بە چاوپێکەوتنەکە لەلایەن بەڕێوبەرانی پانۆراما و بەڕێوبەری ئەوکاتەی بی بی سی جۆن بێرت. سەرۆکی دەستەی بەڕێوەبەرایەتی بی بی سی مارمەدوک ھەسی ھاوسەری خاتوو سوزان ھەسی بوو کە کەسێکی زۆر نزیکی شاژن ئیلیزابێس بوو، ھەربۆیە ترسان لەوەی ئەگەر مارمەدوک ھەسی چاوپێکەوتنەکەی ببینیایە پێش پەخشکردن شاژن داوای بکردایە چاوپێکەوتنەکە پیشان نەدرێت لە بی بی سی. جگە لە مارمەدوک، جیم مۆوریش بە بێ ئاگایی ھێڵدرایەوە کە ئەرکی ئاگاداری پەیوەندی نێوان بی بی سی و خێزانی شاھانە بوو.
دەیڤد پوتنامی دەرھێنەری فیلم ئامۆژگاری دایانای کردبوو کە چاوپێکەوتنەکە باش نابێت بۆی و دواتر گووتی ھەرگیز لە جۆن بێرت خۆش نابێ کە لێکەوتەی چاوپێکەوتنەکەی بۆ دایانا ڕوون نەکردووەتەوە و ئەوەی مارمەدوک ھەسی بەبێ ئاگایی ھێشتووە.
جۆن بێرتی بەرێوەبەری بی بی سی لە یاداشتەکانی نووسی: «چاوپێکەوتنەکەی دایانا کۆتایی بە متمانەی بی بی سی وەک دامەزراوەیەک ھێنا، بەڵام ڕێزەکەی نا، لای خێزانی شاھانە». بێرت پێشتر کاری کردبوو لەگەڵ سکرتێرانی تایبەتی شاژن ڕۆبێرت فێڵۆوز و ڕۆبن جانڤرین کاتێک داوای ئەوەیان دەکرد بی بی سی مۆڵەتی چوونە ناو خێزانی شاھانەی ھەبێت و نووسی کە پەشیمانە بەوەی «زیانی بەو کەسە باشانە گەیاندووە».
دایکی شاژن ئیلیزابێس ڕێکەوتی نەشتەرگەرییەکی کە ھەیبوو بۆ کڵۆکی ھێنایە پێشەوە بۆ ھەمان ھەفتەی چاوپێکەوتنەکە بە ھیوای ئەوەی کە ئەگەر بمرێت لەکاتی نەشتەرگەرییەکە چاوپێکەوتنەکەی دایانا بینەری کەم بێتەوە.
ناوەڕۆک
دایانا لە چاوپێکەوتنەکە باسی لە چاوەڕوانییەکانی خۆی لە ھاوسەرگیرییەکەی لەگەڵ چارڵز کرد لەگەڵ ئەوەی «چۆن بەبێ ھیوایی دەیویست بەردەوامی بە ھاوسەرگیرییەکە بدات» دوای ئەوەی جیابوونەوەی دایک و باوکی خۆی بەچاوانی خۆی بینی. ئامادەیی ھەمیشەیی میدیاکان و سەرنجیان لەسەر دایانا وای لە دایانا کرد کە بیر لە خۆی بکاتەوە وەک «بەرھەمێکی باش کە پارەیەکی باشت بۆ پەیدابکات (بۆ میدیاکان)». کاریگەری یەکەم گەشتی دایانا بۆ ئوسترالیا و نیوزلەندا لە ساڵی ١٩٨٢ ئەوە بوو کە گەڕایەوە وەک «کەسێکی جیاواز، ھەستم بە ئەرکی خۆم کرد، لەگەڵ ئەو ڕۆڵەی ئێستا کەوتووەتە سەرشانم». دایانا بێزار بوو بەوەی کە زیاتر لە ھاوسەرەکەی سەرنجی خەڵکی ڕادەکێشا. دایانا دوای دووگیانبوونی بە ولیام پشوویەکی وەرگرت بەڵام دواتر تووشی بێزاری دوای دووگیانی بوو و دواتر ئەم بێزارییەی بەوە لێکدرایەوە کە لە ڕووی دەروونییەوە دۆخی جێگیر نییە. دایانا ھەوڵی دا زیانی جەستەیی بە خۆی بگەیەنێت و ھەوڵی خۆکوشتنی دا و شێوازی خواردنی تێکچوو دوای ئەوەی پەیوەندی چارڵز لەگەڵ کامیلا پارکەر بەردەوام بوو. دایانا گووتی «ئێمە لەم ھاوسەرگیرییە ٣ کەس بووین» کە ئاماژە بوو بەوەی بەردەوام کامیلا پارکەر بەردەوام بەشێک بووە لە خێزانەکەیان. دایانا ھەرگیز ئەندرو مۆرتنی نەبینی بەڵام ڕێگەی بە ھاوڕێیانی دا کە زانیاری بە ئەندرو بدەن کە لە کۆتاییدا بەپشت بەستن بەم زانیارییانە ئەندرو کتێبی (Diana: Her True Story - دایانا: چیرۆکە ڕاستییەکەی) بڵاوکردەوە لە ساڵی ١٩٩٢ کە بوو بەھۆی ئەوەی دایانا و چارڵز لەو ساڵە بەدواوە چی دیکە پێکەوە نەژین، ئەگەرچی ھێشتا لەرووی یاسایییەوە ھەر ژن و مێرد بوون. دایانا لە چاوپێکەوتنەکە گووتی من جیاواز کاردەکەم وەک لە خێزانی شاھانە. دایانا ھەردوو کوڕەکەی، ولیام و ھاری، دەبرد و تێکەڵی خەڵکی دەکردن، نەخۆشانی ئایدزی پێ پیشان دەدان، خواردنی ئاسایی پێدەدان و پێچەوانەی یاساکانی خێزانی شاھانە دەجوڵایەوە ھەربۆیە خێزانی شاھانە کێشەیان لەگەڵی ھەبوو. لە چاوپێکەوتنەکە دایانا گووتی:
دایانا لە چاوپێکەوتنەکە ھەروەھا گووتی «خێزانی شاھانە وەک مەترسییەک سەیری من دەکەن» بەڵام ئەوەشی گووت «ھەموو ژنێکی ڕێچکەشکێن لە مێژوودا بە ھەمان ڕێگادا تێپەریون و پێم وایە ئەو ڕێچکە شکێنییە بووە بەھۆی ئەو ترسەی ئەوان».
سەرچاوەکان
پۆل:شازادە دایانا پۆل:پاشایەتی بەریتانیا پۆل:ئەو زنجیرانەی خەڵاتی بافتایان وەرگرتووە
ڤێنیزوێلا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ڤێنیزوێلا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
من دەفکرم، واتە ھەم
دەستەواژەی من دەفکرم، واتە ھەم وتەیەکی فەیلەسوف و بیرکاریزانی فەرەنسی، ڕێنێ دێکارتە کە وەرگێڕانەکەی بە کوردی دەبێتە «من بیر دەکەمەوە، کەواتە بوونم ھەیە». وتەکە لە بنەڕەتدا بە فەرەنسی دەرکەوتووە کە je pense, donc je suis بووە و لە نووسینەکەی «ئاخاوتن دەربارەی مێتۆد» (بە )دا ھاتووە، بۆ ئەوەی کەوا زۆرتر خوێنەری ھەبێت وەک ئەوەی ئەگەر بە لاتینی بنووسرایە. دواتریش لە «پرەنسیپەکانی فەلسەفە»دا بە لاتینی ھەر ھاتووە.
دەربارەی گرنگی وتەکە و ساتە وەختی دەرکەوتنی، بێرتراند ڕەسڵ پێی وایە سەرەتای گۆڕانکاری فەلسەفی لە بیرکردنەوەی دەستەییەوە بۆ تاکگەرایی لەم وتەیەی دیکارت دا دەر ئەکەوێت. پاشخانی ئەم گۆڕانکاریەش لە دەستەییەوە بۆ تاکگەرایی کە حەراری جۆرە "مرۆڤپەرستی"یەکەی وەک ئاینی سەردەم پێناسەی دەکات، ڕەسڵ دەی گەڕێنێتەوە بۆ پرۆتێستانیزم کە یەکەم جار بانگەشەیان کرد کە ئەکرێ "شوڕا هەڵە بن و تاک ڕاست بن."
سەرچاوەکان
* پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی پۆل:فەلسەفەی ڕۆژاوا پۆل:ھزر پۆل:ھەبوونناسی پۆل:تیۆرە ئیپیستمۆلۆژییەکان پۆل:چەمکەکانی دەروونناسی
شاربەدەر
شاربەدەر یەکەم ڕۆمانی مۆدێرنی کوردیی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە، لە نووسینی حوسێن شێربەگی، کە ساڵی ١٩٩٨ لە بۆکان بڵاو کراوەتەوە.
چیرۆک
شاربەدەر ژیان و بەسەرھاتی کوڕەکوردێک بە ناوی سامڕەند موکری دەگێڕێتەوە کە لە زەمانی پەھلەویدا بۆ دوڕگەیەکی باشووری ئێران دوور خراوەتەوە. دوو ڕۆمانە فارسییەکەی پێشووی شێربەگی، ھەوێنی خوڵقانی کتێبەکە بوون. نووسەر لەمەڕ ڕۆمانەکەیەوە دەڵێ: «شاربەدەر حەکایەتی جیلی خۆم و تەواوەتی ئەو چالاکانەن کە لە ھەمبەر ھیچ ڕووداوێکی ڕامیاری و کۆمەڵایەتی و ھتد بێدەنگ دانەنیشتوون و تا ئەو کاتەی مرۆڤگەلی وامان لە ناودا مابێت، ڕۆمانەکەم درێژەی ھەیە و تەواو نابێت».
تایبەتمەندی
شاربەدەر یەکەم ڕۆمانی نوێی کوردیی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە کە جگە لە سۆرانی شێوەزارەکانی تری زمانی کوردیشی تێدایە؛ ئەم ڕۆمانە یەکێک لە سێ ڕۆمانە کوردییە ھەڵبژێردراوەکانی نەوەدەکانی زایینی (حەفتای ھەتاوی)یە.
کورتە لە ڕۆمان
"مەرگەساتی ھەموو خەڵکی و شاربەدەرەکانی جیھانی سێھەم و بگرە تەواوی دیرۆکی جیھان! بە تاقە دێڕێک بۆت باس دەکەم! تاوانی ھەموومان ئەوینە! ڕەنگە دۆش مابێتی! واقت وڕ مابێ. پێت سەیرە: ئەوینی چی؟ ئەم کابرا خەرفاوە چ دەڵێ؟ باس و خواسی ئەوین نەبوو، دەست ڕاگرە، تووند مەڕۆ با پێت بڵێم: ئەگین ئەم بەشەرە ئاوەکی و قوڕینەیە لە سووچ و قوژبنێکی نەدیاری دڵ و ناخیدا ئاوات و ئەوینی ساتێ وچان و حەسانەوە و ژیانێکی ئینسانی نەبووایە! چارەنووس و بەشی ئەمە نەدەبوو. بەندی و دیل و کۆیلە و شاربەدەر نەدەبوو. نازانم بۆی چووی؟ لێت وەرگرتم یان نا؟ کەیفی خۆتە! خۆت دەزانی. بەڵام بڕوای من ئەوەیە. ئەوین کاکی خۆم ئەوین! سامناکترین دوژمنی دژ بە دەسەڵاتداران: ئینسانی ئەویندارە."
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان پۆل:کتێبە کوردییەکان پۆل:ڕۆمانەکان
ھایتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ھایتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە نیوزلەندا
پەتای جیهانیی کۆڤید-١٩ لە وڵاتی نیوزەلەندا بەشێکە لە پەتای جیهانیی نەخۆشی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩ (COVID-19) کە هۆکارەکەی نەخۆشی سەختی کۆئەندامی هەناسەی ڤایرۆسی کۆرۆنا ٢ (SARS-CoV-2). لەڕێکەوتی ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٠دا یەکەمین باری تووشبوون لە نیوزەلەندا تۆمارکرا و هەتا مانگی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ وڵاتەکە خاوەنی ٢،٠٠٥ تووشبووی پشتڕاستکراوە بوو لەگەڵ ٦١ باری گیانلەدەستدان.
پشکنینەکان
لە سەرەتای مانگی ئازاری ٢٠٢٠دا چەند نیگەرانییەك هەبوو دەربارەی ئەوەی کە تەنها پشکنینی ڤایرۆسەکە بۆ ئەو کەسانە ئەنجام دەدرێت کە لە وڵاتانی تووشبوو گەڕاونەتەوە و  خاوەنی نیشانەکانی نەخۆشییەکەن یان بۆ ئەو کەسانەی بەرکەوتەیان هەبووە لەگەڵ تووشبوویەکی پشتڕاستکراودا. هەندێك هاوڵاتی هەبوون کە خاوەنی نیشانەکان بوون بەڵام نەدەکەوتنە ژێر یەکێك لەو دوو پۆلێنەوە بۆیە پشکنینیان بۆ ئەنجام نەدەدرا.
پێناسەی وڵاتەکە دەربارەی لەبارێتی پشکنین بۆ هاوڵاتیان بریتیی بوو لە "هەبوونی هەر هەوکردنێکی کۆئەندامی هەناسە لەگەڵ هەبوونی بەلایەنی کەمەوە یەکێك لەم نیشانانە: کۆکە، ئازاری گەروو، هەناسە توونگی، هەبوونی چڵم و تەڕی بەردەوام لە لووت دا، بێ خەوی لەگەڵ پلەی گەرمی بەرز یان بێ خەوی بەبێ پلەی گەرمی بەرز."
پێناسەی وڵاتەکە بۆ لەبارێتی هاوڵاتیان بۆ پشکنین لە ڕێکەوتی ١٤ی ئازار بۆ ٣ی نیسان بریتیی بوو لە هەبوونی بەلایەنی کەمەوە یەکێك لەم خەسڵەتانە:
لە ١٨ی ئاب دا وێستگەی هەواڵیی (نیوزهەب) بڵاویکردەوە کە بەرپرسێکی فەرمی ڕێکارەکانی کەرەنتین ئاشکرایکردوە کە کارمەندانی تەندروستی و ناوەندەکانی کەرەنتین چەندین جار داوای  شێوازێکی پشکنینی " به‌رده‌وام و بێپچڕان"یان کردووە بەڵام داواکانیان پشتگوێ خراوە لە کاتێك دا لە سەرەتای پەتا جیهانییەکەدا سەرۆك وەزیران (جەسیندا ئاردێرن) لێدوانی دابوو کە کارمەندانی تەندروستی خۆیان کارئاسانی ناکەن بۆ کردەی پشکنینەکان وە پاشان لە کۆبوونەوەیەکەی کورتخایەن دا وەزیری تەندروستیش (کریس هیپکینس) پشتڕاستی کردبۆوە کە ئاگادارە لە ناتەواوی و ئەنجام نەدانی پشکنینەکان بۆ کارمەندی سنوورەکان و لێدوانی دا کە "نەدەبوو داواکاری کارمەندان بۆ ئەنجامدانی پشکنین ڕەت بکرێتەوە". جودیس کۆڵینس سەرۆکی حیزبی بەرهەڵستکار (ئۆپۆزسیۆن - Opposition ) هەستا بە ڕەخنەگرتن لە شێوازی مامەڵەکردنی حکومەت لەگەڵ قەیرانەکەدا.
لێکەوتە ئابوورییەکان
لە نیسانی ٢٠٢٠دا (خەزێنەی نیوزەلەندا) پێشبینی دەکرد کە وڵاتەکە ڕووبەرووی بێکاری ببێتەوە بە ڕێژەی لە %١٣.٥ ئەگەر وڵاتەکە بۆ ماوەی چوار هەفتە لە قەدەغەی هاتووچۆدا بمێنێتەوە و ڕێژەکە زیاتریش دەبێت بۆ %١٧.٥ و %١٥ ئەگەر قەدەغەی هاتووچۆکە لەوە زیاتر درێژ بکرێتەوە. پێش قەدەغەی هاتووچۆ و کەرەنتینەی سەرتاسەری وڵاتەکە ڕێژەی بێکاری لە %٤.٢ بوو.
لە چارەکی دووەمی ساڵی ٢٠٢٠دا، ڕێژەی بەردەستبوونی هێزی کاری زیادە لە بازاری کاردا لە %١.٦ زیادی کردبوو بۆ %١٢ و کاتژمێرەکانی کارکردن بۆ ١٠ کاتژمێر کەمی کردبوو.
لە چارەکی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٠دا (تێکڕای بەرهەمی ناوخۆیی  - GDP ) بەڕێژەی لە %١.٦ کەمی کرد  و لە مانگی ئەیلول دا دوابەدوای پاشەکشەی ئابووری بەڕێژەی لە%١٢.٢ بۆ چارەکی دووەمی ٢٠٢٠ کە لەلایەن  ناوەندی (ئاماری نیوزەلەندا)ەوە ڕاگەیەندرا وڵاتەکە بە فەرمی چووە ناو ماوەی پاشەکشەی ئابووری. هەروەها لە چارەکی دووەم دا پاشەکشەکە زۆرترین ڕێژەی تۆمارکرد کە ڕێژەی %٤٧.٤ پاشەکشەکردن لە کەرتەکانی خانووبەرە و خزمەتگوزارییەکانی خۆراك و خواردنەوەکان تۆمارکرا وە ڕێژەی %٣٨.٧ لە کەرتەکانی گواستنەوە و کۆگاکردن وە ڕێژەی %٢٥.٨ لە کەرتی بیناسازی دا.
لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠دا ناوەندی ئاماری نیوزەلەندا بڵاویکردەوە کە ڕێژەی بێکاری بۆ %٥.٣ زیادیکردووە بەهۆی پەتای جیهانیی کۆڤید-١٩ەوە و ژمارەی بێکاران لە ٣٧ هەزار کەسەوە گەیشتۆتە ١٥١ هەزار کەس.
سەرچاوەکان
پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ بەپێی وڵات
شانشینی ژاوۆ (ئیمپراتۆریەتی ھان)
وێنۆک|شانشینەکانی ئیمپراتۆرییەتی ھان شانشنیی ژائۆ (بە چینی:趙國 خوێندنەوەی:ژاو گۆ، خوێندنەوەی بە کوردی شێوازی چینی: شانشینی ژاۆ) شانشینێکی دێرینی مێژوویی چینە، لە ئەمرۆی مۆدێرن دەکەوێتە باکووری چین، شانشینەکە لە ٢٠٣ی پێش زاین دروستکراوە و دراوە بە ژانگ ئاڕ (張耳) وەک خەڵاتێک کە شوێنکەوتووی ئیمپراتۆر گاۆزو بوو. ھەرچۆنێک بێت کوڕی پادشا ژانگ ئاڕ، ژانگ ئائۆ(ژانگ ئاۆ - 魯元王) پلەکەی لە شازادە نزم کرایەوە بۆ لۆرد پاش ئەوەی ھەوڵی بۆ لەناوبردنی ئیمپراتۆر دا.
سەرچاوەکان
پۆل:شانشینەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
شانشینی جیاوۆدۆنگ
شانشینی جیائۆدۆنگ (بە چینی:膠東國) شانشینێک بوو لەناو ئیمپراتۆریەتی ھان، کە لە جیھانی مۆدێرنی ئەمڕۆ پێی ئەوترێ شاندۆنگ.
سەرچاوەکان
پۆل:شانشینەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
شەڕی ورمێ (١٦٠٤)
شەڕی ورمێ ڕوویدا لە نزیک دەریاچەی ورمێ لەنێوان سەفەوییەکان و عوسمانییەکان و لە ئەنجامدا سەفەوییەکان سەرکەوتنێکی کاریگەریان بەدەست ھێنا. عوسمانییەکان خەڵەتێنران بە چوونە ناو تەڵەیەکەوە و کە تێیدا ژمارەیەکی زۆریان کوژران یان بەدیل گیران لە پلانێکی دەورگرتندا. لە ماوەی سێ ساڵی دواتردا ھەموو ڕۆژاوا و باکووری ناوچەی فارس لەلایەن دووبارە لەلایەن سەفەوییەکانەوە گیردرانەوە و تەنانەت ھەژموونی خۆیان سەپاند بەسەر ئەو ناوچانەی پێشتر لە ناوچەی قەوقاز لەژێر دەستیان بوون.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
ھۆنگ جین-یۆنگ
ھۆنگ جین-یۆنگ (لەدایکبووی ٩ی ئابی ١٩٨٥) خانمەکتەر، بازرگانی کۆریای باشوورە
ڤێنیزوێلا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ڤێنیزوێلا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
ھایتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
ھایتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە ئوستڕالیا
پەتای جیهانیی کۆڤید-١٩ لە وڵاتی ئوستڕالیا بەشێکە لە پەتای جیهانیی نەخۆشی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩ (COVID-19) کە هۆکارەکەی نەخۆشی سەختی کۆئەندامی هەناسەی ڤایرۆسی کۆرۆنا ٢ (SARS-CoV-2).لە ڕێکەوتی ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ لە ویلایەتی ڤیکتۆریا پشتڕاستکرایەوە کە پیاوێك بوو لە وڵاتی چین گەڕابۆوە و ئەنجامی پشکنینەکەی ئەرێنی دەرچووبوو.
لە ٢٠ی ئازاردا یاسای دوورەپەرێزی کۆمەڵایەتی (چوار مەتر دووجا) بۆ هەر تاکێك لە شوێنی داخراودا لەلایەن کابینەی نەتەوەییەوە پەسەندکرا بۆ پەیڕەوکردن لە نێو ویلایەت و ناوچەکان دا. لە ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠دا حکومەتی ویلایەتەکانی باشوری وەیلز و ڤیکتۆریا هەستان بە جێبەجێ کردنی داخستنی ناچاری شوێن و خزمەتگوزارییە ناپێویستییەکان  لە کاتێك دا حکومەتی ویلایەتەکانی رۆژئاوای ئوستڕالیا و باشوری ئوستڕالیا هەستان بە داخستنی تەواوەتی سنورەکانی ویلایەتەکانیان.
لە ٢٢ی ئازاردا سەرۆك وەزیران ڕایگەیاند کە شوێنی کۆبوونەوە کۆمەڵایەتیی و جەماوەرییەکان دادەخرێت لەگەڵ یانەکان، ئوتێلەکان، یانەکان، ناوندەکانی کات بەسەربردن، سینەماکان، گازینۆکان، یانەکانی شەوان و پەرەستگاکان بەڵام قاوەخانە و چێشتخانەکان بەکراوەیی دەمێننەوە بەمەرجێك تەنها لەڕێی خزمەتگوزاری گەیاندنەوە کار بکەن. هەروەها سەرۆك وەزیران ڕاشیگەیاند کە قوتابخانەکان بە کراوەیی دەمێننەوە بەڵام بەخێوکەران دەتوانن بەپێی خواستی خۆیان منداڵەکانین لە ماڵەوە بهێڵنەوە و نەیانێرن بۆ قوتابخانە.
لە ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٠ بەپێی(یاسای ئاسایشی زیندەیی ٢٠١٥/ باری لەناکاوی ئاسایشی زیندەیی مرۆڤ/ ڤایرۆسی کۆرۆنای مرۆڤ لەگەڵ ئەگەر پەتای جیهانیی/ قەدەغەی لەناکاوی گەشتی نێودەوڵەتی/ بڕیاری ٢٠٢٠) دا وەزیری تەندروستی دووەمین بڕیاری دەرکرد کە قەدەغەی دەکرد هاوڵاتیانی ئوستڕالی و دانیشتوانی ئوستڕاڵیا ناوچە ئوستراڵییەکان جێبێڵن لەڕێی گەشتی ئاسمانی یان ئاوییەوە.
قەدەغەکردنی هاتووچۆ
لە ڕێکەوتی ١ی شوبات دا حکومەت هەستا بە قەدەغەکردنی هاتنەناوەوەی ئەو کەسە بیانییانەی سەردانی وڵاتی چینیان کردبێت و فەرمانی کرد بە هاوڵاتیانی ئوستڕالی کە دوای گەڕانەوەیان لە وڵاتی چین هەستن بە ئەنجامدانی خۆ کەرەنتینە کردن لە ماڵەکانی خۆیان دا بۆ ماوەی ١٤ رۆژ. دوابەدوای ئەم بڕیارە حکومەت ڕێکاری قەدەغەکردنی هاوشێوەی خستە سەر ئەو هاوڵاتییانەی سەردانی وڵاتانی ئێران ، کۆریای باشور  و ئیتاڵیایان کردووە. لە ١٦ی ئازارەوە هەموو سەردانیکەرێكی هاتوو یان گەڕاوە بۆ وڵاتەکە پێویست بوو لەسەریان بۆ ماوەی ١٤ رۆژ خۆیان کەرەنتین بکەن و ئەنجام نەدانی ئەم خۆ کەرەنتینە کردنە دەبووە هۆی پێبژاردنێکی ١١ – ٥٠ هەزار (دۆلاری ئوستڕالی) و دەکرا سزای بەندکردنیش بگرێتەوە بەپێی ویلایەتەکە. بەهەمان شێوە بۆ ماوەی ٣٠ رۆژ قەدەغەکرا کەشتییە گەشتیارییەکان لە وڵاتەکەدا لەنگەر بگرن.
لە ٢٠ ئازاردا ئوستڕالیا هەستا بە داخستنی تەواوی سنوورەکانی بۆ هەموو هاوڵاتییەکی نائوستڕالی  و لەگەڵ قەدەغەکردنی گەشتکردنی هاونیشتمانیان بۆ دەرەوەی وڵاتەکە.
ئەنجومەنی ڕێكخەری نەتەوەیی کۆڤید-١٩
لە ٢٩ی ئازاردا دوای کۆبوونەوەی کابینەی نەتەوەیی، سەرۆك وەزیران لە ڕاگەیاندرواێكی رۆژنامەوانی دا ڕایگەیاند کە هەموو جۆرە کۆبوونەوەیەکی گشتیی سنووردار دەکرێت بۆ تەنها دوو کەس و داوای لە هاوڵاتیانی ئوستڕالی کە هەستن بە تاکپارێزی و خۆ کەرەنتینە کردن بەتایبەتی بۆ هاوڵاتیانی تەمەن سەرو ٧٠ ساڵان، هاوڵاتیانی خاوەن نەخۆشی درێژخایەن کە تەمانیان سەرو ٦٠ ساڵانە لەگەڵ هەوڵاتیانی ئوستڕالییە ڕەسەنەکن کە تەمەنیان سەرو ٥٠ ساڵانە. هەروەها بە ڕوونی ڕایگەیاند کە تەنها چوار هۆکار هەیە هاوڵاتیان ماڵەکانی خۆیان جێبهێڵن، ئەویش ئەمانەن: کڕینی کەرەستە زۆر پێویستییەکان، کڕینی کەرەستەی پزیشکی و یارمەتی تەندروستی، ئەنجامدانی ڕاهێنانی وەزرشی لەگەڵ جێبەجێ کردنی یاساکانی کۆبوونەوە کە لە دوو کەس زیاتر نەبێت لەگەڵ بۆ مەبەستی رۆیشتن بۆ سەر کار یان خوێندن.
سەرچاوەکان
پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ بەپێی وڵات
شاندۆنگ
وێنۆک|شاندۆنگ لەسەر نەخشەی [[چین.]] شاندۆنگ (بە چینی: 山东: وەکوو شانتونگ ئەخوێنرێتەوە) پارێزگایەکە لە چین دەکەوێتە بەشی ڕۆژھەڵاتی چین ھەرچۆنێک بێت شاندۆنگ ڕۆلێکی گرنگی لە مێژووی دێرینی چین گێراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین پۆل:ڕۆژھەڵاتی چین پۆل:شاندۆنگ
شانشینی جینان
شانشینی جینان (بە چینی: 濟南郡) شانشینێکی مێژوویی چینە، کە ئێستا ئەکەویتە پارێزگای شاندۆنگ. شانشینی جینان لە رۆژھەڵاتی ھان دامەزرا. لەژێر شانشینی چی.
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
ھۆنگ ڕی-نا
ھۆنگ ڕی-نا (بە کۆری:홍리나) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨ پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:زیندووان پۆل:پێشکەشکارەکانی کۆریای باشوور پۆل:پێشکەشکارانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور پۆل:ژنە پێشکەشکارەکانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور
ھۆنگ سیونگ-ھی
ھۆنگ سیونگ-ھی (لەدایکبووی ١٩ی ئابی ١٩٩٧) خانمەکتەر و مۆدێلی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
ھایتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
ھایتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
پێگەیشتوویی
پێگەیشتوویی بریتییە لە تواناییی ئۆرگانیزمەکان بۆ زاوزێ. لەوانەیە ھاومانای گەورەبوون ڕەچاو بکرێ، بەڵام گەورەبوون زیاتر بابەتێکی کولتوورییە، لە حاڵێکدا پێگەیشتوویی لە مرۆڤدا مەسەلەیەکی بیۆلۆژیکە.
زۆربەی گیاندارە پڕخانەکان (وەک مرۆڤ) کە دێنە دنیاوە ئازا ناتوانن زاوزێ بکەن. چەند ڕۆژ یا چەند حەفتە یا چەند ساڵی پێ دەچێ تا ئەو توانایییە بە دەست بێنن. ھەروھا، لەوانەیە بڕێ نیشانە یا فەرمانگەلی دەرەکی و ناوەکی ئۆرگانیزمەکە پێ بگەیێنن. دەرەکی وەک وشکی و چیدی باران نەبارین. ناوەکیش وەک ڕێژەی چەوریی لەش، کە ھەڵبەت ئەمە نابێ لەگەڵ ئەو ھۆرمۆنانەی ڕاستەوخۆ دەبنە ھۆی پێگەیشتنی سێکسی تێکەڵ بکرێ.
کاتێ ئەندامەکانی زاوزێ بگەشێنەوە و بتوانن گامێت بەرھەم بێنن دەڵێن ئۆرگانیزمەکە پێگەییوە. ھەروەھا، گۆڕان و جموجووڵی تریش لە جەستەی ئۆرگانیزمەکەدا ڕوو دەدات، وەک کوتوپڕ ھەڵدان و باڵاکردن، کە لە ئۆرگانیزمە ناپێگەیشتووەکان جیای دەکاتەوە. بۆ وێنە، پێش پێگەیشتوویی، مناڵی مێوینەی مرۆڤ سینگی تەختە، بەڵام کە پێگەیشت مەمکی گەورە دەبێت.
دوای پێگەیین، ھەندێ ئۆرگانیزم دەتوانن نەزۆک ببنەوە، یا تەنانەت ڕەگەزیان بگۆڕن. ھەندێ ئۆرگانیزم ھێرمافرۆدیت -ن و لەوانەیە بتوانن لەوانەشە نەتوانن تۆرەم بخەنەوە. ھەروەھا، سەرەڕای ئەوە کە پێگەیشتن لە زۆر گیاندارا بەتوندی لەگەڵ تەمەنا گرێ خواردووە، بەڵام ھۆکارگەلی تریشی تێکەڵە و، دەکرێ بڕێ گیاندار زۆربە یا ھەموو خسڵەتەکانی گەورەبوون نیشان بدەن بەبێ ئەوەی کە لە ڕووی سێکسییەوە پێگەیشتبێتن. بەپێچەوانەشەوە، دەکرێ گیاندارێ شێوەی ناپێگەیشتوو بێ ئەمما بتوانێ زاوزێ بکا و تۆرەم بخاتەوە.
سەرچاوەکان
Sexual maturity (enwiki) پۆل:زاوزێ
شانشینی زیچوان
شانشینی زیچوان (بە چینی: 菑川國, 甾川國, 淄川國) شانشینیکی ناو ئیمپراتۆرییەتی ھان بوو، کە لە سەردەمی ئەمرۆدا دەکەوێتە باکوری شاندۆنگ.
زیچوان لە شانشینی چی جیاکراوەتەوە لە ١٦٥ی پێش زاین، و دراوە بە لیو سیان (劉賢) کوڕی لیو فێی پادشای شانشینی چی سیان لە کاتی کودەتاکەی ھان لەناوبرا، دواتر براکەی لیو ژی (劉志) چووە شوێنی.
ئەو پاشایانەی فەرمانرایی شانشینەکەیان کردووە:
سەرچاوەکان
پۆل:شانشینەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
بلومبێرگ ئێڵ.پی.
'''بلومبێرگ ئێڵ. پی.''' کۆمپانیایەکی دارایی، نەرمامێر، دراوە، و میدیایە کە بارەگای سەرەکی لە میدتاون مانھاتانلە شاری نیویۆرک بەڕێوە دەچێت. لە ساڵی ١٩٨١ لەلایەن مایکڵ بلومبێرگەوە، لەگەڵ تۆماس سیکۆندا، دەنکان ماکمیلان، چارلس زگار، و ١٢٪ وەبەرھێنانی خاوەندارێتی لەلایەن مێریل لینچ دامەزراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئابووریی شاری نیویۆرک پۆل:سەکۆکانی بازرگانیی ئەلیکترۆنی پۆل:ئەو کۆمپانیا ڕێکلامییانەی دەکەونە شاری نیویۆرک
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
ھۆنگ سوو-ئاھ
ھۆنگ سوو-ئاھ (لەدایکبووی ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٨٦) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی شانۆگەری میوزیکی لە کۆریای باشوور پۆل:دەرچووانی زانکۆی کۆنکوک پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
ھایتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ھایتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
داوەجر
داوەجر ناونیشانێکە بۆ کەسێک کە ھاوسەرەکەی لەدەست دەدات بەڵام ھێشتا پلە فەرمییەکەی ھەر دەمێنێنتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژنان لە سیاسەت پۆل:نازناوی خانەدانەکان
شانشینی چی (ئیمپراتۆریەتی ھان)
شانشینی چی (بە چینی: 齊國) شانشینێک بوو کە لە سەردەمی چوو-ھانەوە بوونی ھەیە تا دوای ٢ی پێش زاین، کە لە سەردەمی مۆدێرنی ئەمرۆدا دەکەوێتە شاندۆنگو ناوچەکانی دەوروبەری.
مێژوو
لە ٢٠١ی پێش زاین ئیمپراتۆر لیو بانگ کورەکەی لیو فێی وەک پاشای چی دەستنیشان کرد. دواتر بەپێی فەرمانێکی فەرمی ئیمپراتۆر ھەموو ئەو ھاوڵاتیانەی بە زمانی چی (شانشینی چی) قسە دەکەن پێویستە ببنە ھاوڵاتی شانشینەکە.
سەرچاوەکان
پۆل:شانشینەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
ھۆنگ سوو-ھیون
ھۆنگ سوو-ھیون (لەدایکبووی ١٥ی شووباتی ١٩٨١) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:ژنە گۆرانیبێژەکانی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی شانۆگەری میوزیکی لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی بیستەم پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:دەرچووانی زانکۆی ژنانی دۆنگدوک
ھایتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ھایتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
خانمەئیمپراتۆر بۆ
خانمەئیمپراتۆر بۆ (بە چینی: 薄皇后 خوێندنەوە: بۆ ھوانگھۆ) خانمەئیمپراتۆر بوو لە ئیمپراتۆریەتی ھان، یەکەم ھاوسەری ئیمپراتۆر جینگ بوو.
پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ٢ی پێش زایین پۆل:خانمەئیمپراتۆرەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان پۆل:ژنە چینییەکانی سەدەی دووەمی پێش زایین
تەمەنی مەزنایەتی
وێنۆک|400x400پیکسڵ|تەمەنی مەزنایەتی لە وڵاتە جیاجیاکاندا (٢٠٢٠):{{legend|#e69f00|٢١}}{{legend|#56b4e9|٢٠}}{{legend|#0072b2|١٩}}{{legend|#009e73|١٨}}{{legend|#f0e442|١٧}}{{legend|#d55e00|١٦}}
تەمەنی مەزنایەتی یا تەمەنی پێگەیین یا تەمەنی قانوونی ئاستانەی گەورەبوون و بەجێھێشتنی مناڵییە ئەو جۆرەی کە قانوون ڕایدەگەیێنێ و دەیناسێتەوە. ئەو ساتەیە کە لەوە بە دوا مناڵ چیدیکە مناڵ ڕەچاو ناکرێ و ھەوساری لە دەست باوان یا سەرپەرستی دەر دێ و لە ئاست قانووندا بۆ خۆی بەرپرسیارەتیی کردەوە و بڕیارەکانی لە ئەستۆ دەگرێ. لە زۆربەی وڵاتاندا تەمەنی مەزنایەتی ١٨ ساڵ دانراوە، بەڵام لە ھەندێ وڵات و دامودەزگای قانوونیدا لەوە زۆرترە و، لە ھەندێکی ترا لەوە کەمترە. ھەر کەس بە تەمەنی مەزنایەتی نەگەیشتبێ نەفام یا بچووکی پێ دەوترێ و بڕێ سەربەشایەتی و مافی تایبەتی لێ حاشا دەکرێ، بۆ وێنە، مافی دەنگدان، مافی ژنخواستن یا شووکردن، مافی واژووکردنی گرێبەست و، مافی کڕین یا خواردنەوەی مەی.
سەرچاوەکان
Age of majority (enwiki)
توتە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەندامەکانی لەشی مرۆڤ پۆل:پەنجەکان پۆل:توێکاریی پەلی سەرەوە پۆل:توێکاریی مرۆڤ پۆل:دەست پۆل:لەشی مرۆڤ
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
پۆل:ڤیێتنام لە ١٩٦٤
ھایتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ھایتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
ھان جی-ئیون
ھان جی-ئیون (بە کۆری: لەدایکبووی ٣ی حوزەیرانی ١٩٩٠) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە کە لە ٢٠١٠وە دەستی بە ڕۆلگێران کردووە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠ پۆل:دەرچووانی زانکۆی ژنانی دۆنگدوک پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:خانمەکتەرانی زنجیرەکانی سەر وێب
ماتی کاردارۆپڵ
ماتیو ڕیچارد کاردارۆپڵ (لەدایکبووی ٩ی شوباتی ١٩٨٣) ئەکتەر و کۆمیدیانێکی ئەمریکییە.
برای توتە
وێنۆک برای توتە یان مامە لینچک (، ) پەنجەی چوارەمی دەستە. دەکەوێتە نێوان پەنجەکانی توتە و باڵا بەرزە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەندامەکانی لەشی مرۆڤ پۆل:پەنجەکان پۆل:توێکاریی پەلی سەرەوە پۆل:توێکاریی مرۆڤ پۆل:دەست پۆل:لەشی مرۆڤ
ماتی کاردارۆپڵ
کاردارۆپڵ دەرکەوتووە لە Selfie، Jurassic World، شتە نامۆکان و بەڕۆڵی "ئەو دڵسۆزە بەردەستەی لە ڕەگەزی نادیار" لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی  A Series of Unfortunate Events ی لێمۆنی سنیکێت. ئەو کارەکتەرێکی بچووکتر بوو لە The Big Sick، کۆمیدییەکی ڕۆمانسی دەرھێنراو لەلایەن مایکڵ شۆواڵتەرەوە. ئەو دانراوە کە لە فیلمی داھاتووی American Cherry دا دەربکەوێت. کاردارۆپڵ ناسراوانە لە سکێچی یوتیووبی کریس فلێمینگ بەناوی دێ پیگلۆ دەرکەتووە.
ژیانی سەرەتایی
کاردارۆپڵ لە ئێکسێتەر، نیو ھامپشیەر لەدایکبووە. دایک و باوکی لێک جیابوونەوە کاتێک ئەو منداڵ بوو. ئەو ئەکادیمی فیلمی نیویۆرکی تەواوکردووە، کە دواتر کاری کردووە وەک یاریدەدەری تایبەتی لوک ویڵسن.
ئەو لە زۆرەھا ئەڵقەی Gayle دا دەرکەوتووە بەڕۆڵی مارتی مارتی تایلۆر فێرکەری تاقیکردنەوەی لێھاتووی خوێندن. ئەو بە کەمی لە دروستکراوەی نێتفلیکسی A Series of Unfortunate Events دا دەرکەوتووە، کە لە ٢٠١٧ دا بڵاوکرایەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣ پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی پۆل:زیندووان پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
سی دەبلیوو
سی دەبلیوو تۆڕێکی تەلەڤیزیۆنی پەخشی بازرگانی ئەمریکییە بە زمانی ئینگلیزی کە لە ڕێگەی تۆڕی سی دبلیو، ئێڵ ئێڵ سی – لەلایەن گرووپی میدیایی نێکستارەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێت، بە ٧٥٪ پشکی خاوەندارێتی
ھایتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ھایتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
دیک (نازناو)
دیک زۆربەی کات نازناوێکە بۆ ڕیچارد، کە پێدەچێت لە سەدەکانی ناوەڕاستەوە وەکوو هاوقافییەیێک بۆ "ریک" سەرچاوەی گرتبێت، هەروەک چۆن ویلیام → ویل → بیل و ڕۆبەرت → ڕۆب → بۆب. پەیوەندی مۆدێرن لەگەڵ "ئەندامی نێرینە" لەم دواییانەدا ڕوویداوە. ڕەنگە بە هۆی ئەوە کە دیک ناوێکی کلیشەیی بووە و هەر پیاوێک وەک تۆم و هاری.
باڵا بەرزە
باڵا بەرزە، دۆرە درێژە یان بەرزەلووتە (، ) پەنجەی سێیەمی دەستە. دەکەوێتە نێوان پەنجەکانی برای توتە و دۆشاو مژە. وێنۆک
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەندامەکانی لەشی مرۆڤ پۆل:پەنجەکان پۆل:توێکاریی پەلی سەرەوە پۆل:توێکاریی مرۆڤ پۆل:دەست پۆل:لەشی مرۆڤ
جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٠٧
جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٠٧ وەشانی چواردەیەمی جامی نەتەوەکانی ئاسیابوو بوو لەماوەی ٧ی تەممووزی ٢٠٠٧ تاوەکو ٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٧ لە چوار وڵات میوانداری کرا کە بریتیبوون لە ھەریەک لە تایلاند و ڤێتنام و مالیزیا و ئیندۆنیزیا کە تێیدا ھەڵبژاردەی نیشتیمانی عێراق توانی ببێتە پاڵەوانی وەشانەکە بۆ یەکەمجار لە مێژوویدا بە بردنەوەی لە ھەڵبژاردەی سعوودیە لە یاریی کۆتایی بە ئەنجامی (١–٠). بەدەستهێنانی نازناوەکە لەلایەن عێراقەوە بە یەکێک لە ڕووداوە گرینگە وەرزشییەکانی ئەم وڵاتە دادەنرێت.
دەستنیشانکردنی میواندار
سەرۆکی یەکێتی تۆپی پێی ئاسیای ئەوکا ت مح ەمەد بن ھەمام پێشنیازی کرد کە چوار وڵات میوانداری جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٠٧ بکات، ھەرچەندە پاش ئەوە دانی بەوە دانا کە بڕیارەکەیان ھەڵەبووە بەھۆی ھۆکاری دارایی و لۆجیستی لە مەڕ ڕیێکخستنی ئەم پاڵەوانێتییە لە چوار وڵات.
لە حوزەیرانی ٢٠٠٥ یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا تایلەندی ئاگادارکردەوە کە یاریگاکانی تەواو بکات پێش ساڵی ٢٠٠٧ گەرنا مافی میوانداری لێ دەسەنرێتەوە و دەدرێ بە سەنگافورە.
پاڵاوتنەکان
لە ٢٢ی شوباتی ٢٠٠٦ پاڵاوتنەکانی گەیشتن بە جامی نەتەوەکانی جامی ئاسیای ٢٠٠٧ دەستیپێکرد و لە ١٥ی تشرینی دووەمی ھەمان ساڵ بەکۆتا ھات و ژاپۆنی پاڵەوانی وەشانی ڕابڕدوو ناچارکرا بەشداریبکات لە پاڵاوتنەکان بەھۆی سەرکەوتنی چوار وڵاتی میواندار ڕاستەوخۆ بۆ کۆتایییەکانی جامی ئاسیا ھەروەھا بڕیاردرا خاوەن سێ پلەی یەکەمی وەشانەکە ڕاستەوخۆ بەبێ پاڵاوتن سەرکەون بۆ جامی ئاسیای ٢٠١١ لە قەتەر، سیستەمی پاڵاوتنەکە بەبەشداری ٢٤ ھەڵبژاردە دابەشکران بۆ ٦ کۆمەڵە خاوەنی دوو یەکەمی کۆمەڵە ڕاستەوخۆ سەردەکەون بۆ کۆتایییەکان.
پۆلێنکردنی تیپە بەشداربووەکان
بەپێی دوایین پۆلێنبەندی فیفا لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦ ئاستی تیپەکان دابەشکرا بۆ ئەنجامدامی تیروپشک و وڵاتە میواندارەکان کرانە ئاستی یەکەم:
یارییەکانی کۆمەڵە
وێنۆک|یاریی عێراق و ئوسترالیا. وێنۆک|یاریی عومان و تایلەند وێنۆک|بانکۆک - یاریی عومان و ئوسترالیا.
کۆتایی
وێنۆک|یاریگای گیلۆرا بۆن کارنۆ
کاردانەوەکان
ھەڵبژاردەی عێراق بۆ یەکەمجار لە مێژوویدا بووە پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا توانی لە زلھێزەکانی ئاسیا بباتەوە وەکو سعوودیە و کۆریای باشوور و ئوسترالیا، پێش دەستپێکردنی پاڵەوانێتییەکە ھەڵبژاردەی عێراق بەھیچ شێوەیەک پاڵێوراو نەبوو بۆ بەدەستھێنانی نازناوەکە و تەنانەت پاڵێوراویش نەبوو کە بگاتە نیوەی کۆتایی پاڵەوانێتییەکە بەھۆی ئەو دۆخە خراپەی بەرۆکی عێراقی گرتبوو دوای ڕووداوەکانی ٢٠٠٣ و داگیرکردنی وڵاتەکە لەلایەن ئەمریکاوە ھەروەھا دروستبوونی شەری تائیفی لە ساڵانی ٢٠٠٦و٢٠٠٧ لەو وڵاتە لە نێوان شیعە و سووننە ھەروەھا ھەڵبژاردەی عێراق تەواوی یارییەکانی لە دەرەوەی وڵات ئەنجامدا بە تایبەت لە وڵاتەکانی ئیمارات و قەتەر و ئوردن، ئەمە جگە لە لاوازی پشتگیری دارایی ھەڵبژاردەی عێراق و بێسەرووبەری خولی عێراق بەھیچ شێوەیەک عێراقی ناکردە پاڵێوراو بۆ بەدەستھێنانی نازناوەکە بە تایبەت لەھەمبەر بوونی ھەڵبژاردەی وەکو ژاپۆنی ھەڵگری نازناوی وەشانی پێشوو و ھەڵبژاردەی کۆریای باشوور خاوەنی زۆرترین گەیشتن بە مۆندیال لە مێژووی ئاسیا و پێنج جار گەیشتووەتە یاریی کۆتایی ھەروەھا ھەڵبژاردەی سعوودیە کە سێجار نازناوەکەی بردووە و پێنج جار گەیشتووەتە یاریی کۆتایی و ھەڵبژاردەی ئێران کە ئەویش بەھەمان شێوە سێجار بووەتە پاڵەوانی نازناوەکە و ھەڵبژاردەی ئوسترالیا کەیەکەمجار بوو بەشداری بکات لە پاڵەوانێتییەکە دوای ئەوەی بووە ئەندام لە یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا و بەشداریی لە مۆندیالی ٢٠٠٦ی ساڵی پێشووی کردبوو لە پاڵ ئەم ھەموو فاکتەرانە ھەڵبژاردەی عێراق بە ھیچ شێوەیەک پاڵێوراوی بردنی نازناوەکە نەبوو، لەگەڵ ئەمانەش یەکێتی تۆپی پێی عێڕاق لە ئایاری ٢٠٠٧ بۆماوەی تەنھا دوو مانگ گرێبەستی لەگەڵ ڕاھێنەری یانەی تائی سعوودی واژووکرد کە ئەویش ڤیێرای بەرازیلی بوو کە ڕاھێنەرێکی ناسراوو نەبوو ھەڵبژاردەکە پێش ئەمە پلەی دووەمی جامی ڕۆژاوای ئاسیای بەدەستھێنا دوای دۆرانی بەرامبەر ئێران لە یاریی کۆتایی ھەروەھا پێش دەستپێکردنی پاڵەوانێتییەکە عێراق ٠–٢ بە ئۆزبەکستان و ٠–٣ بە کۆریای باشوور دۆرابوو لە یاریی دۆستانەی ئامادەکاری.
لە یاریی کردنەوەی پاڵەوانێتییەکە ھەڵبژاردەی عێراق ١–١ بەرامبەر تایلاندی خاوەن یاریگا یەکسان بوو پاشان لە جەولەی دووەم ڕووبەرووی ئوسترالیا بوەوە بە گۆڵی نەشئەت ئەکرەم و ھەوار مەلا محەممەد و مەھدی کەریم توانیان ٣–١ سەرکەون بەسەر ھەڵبژاردەی کانگارۆ کە ئەم یارییە بووە خاڵی وەچەرخان و پاشان لە یاریی سێیەم ٠–٠ یەکسان بوون لەگەڵ ھەڵبژاردەی عومان و عێراق بە یەکەمی کۆمەڵەکەی سەرکەوت کەوتە بەرامبەر ڤیێتنام دووەمی کۆمەڵەی دووەم و عێراق بە دوو گۆڵی یونس مەحموود کۆتایی بە سەرکێشی ڤیێتنامییەکان ھێنا لە پاڵەوانێتییەکە، دواتر کەوتە بەرامبەر ھەڵبژاردەی کۆریای باشوور کە ئەویش لای خۆیەوە ھەڵبژاردەی ئێرانی دەرکردبوو دوای پێشکەشکردنی ئاستێکی بەرز لەلایەن ھەردوو ھەڵبژاردە یاریی چووە گێمی زیادکراو پاشان لێدا یەکلاییکەرەوەکان کە یاریزانانی عێراق سەرکەوتووبون لە جێبەجێکردنیدا ھەروەھا گۆڵچی نووڕ سەبری سەرکەوتووبوو لە گەڕاندنەوەی لێدانی سزای ھەڵبژاردەی کۆریا بەمشێوەیە ھەڵبژاردەی عێراق بۆ یەکەمجار گەیشتە یاریی کۆتایی جامی نەتەوەکانی ئاسیا، لەکاتی ئاھەنگگێران و خۆشی دەربڕین بۆ سەرکەوتنی شێرەکانی ڕافیدەین بۆ یاریی کۆتایی لە ناو ئاپۆرای ھاندەران لە بەغدا تەقینەوەیەکی گەورە ڕوویدا و زیاتر لە ١٦ کەس بوونە قوربانی و ٥٧ کەس برینداربوون بۆیە لە یاریی کۆتایی ھەڵبژاردەی عێراق شریتی ڕەشیان لە قۆڵیان بەستیبوو.
لە یاریی کۆتایی ھەڵبژاردەی عێراق ڕووبەرووی ھەڵبژاردەی سعوودیە بوەوە لە جاکرتای پایتەختی ئیندۆنیزیا بە ئامادەبوونی ٦٠٬٠٠٠ ھاندەر دوای پێشکەشکردنی ئاستێکی بەرز لە دەقیقەی ٧١ی یارییەکە بە ئۆڤەرێکی ھەوار مەلا محەممەد کوری کوردستان و لێدانیکی سەری یونس مەحموود کوری کەرکووک ھەڵبژاردەی عێراق توانی ببێتە پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٠٧ کە لە چوار وڵات بەڕیوەچوو.
و دوای ئەوە ھەڵبژاردەی عێراق ڕاستەوخۆ بەبێ پاڵاوتن گەیشتە جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١١ لە قەتەر ھەروەھا سەرکەوت بۆ جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩ لە ئەفریقیای باشوور، دوای بردنەوەکە ڕاستەوخۆ خۆشی و ئاھەنگ لە تەواوی عێراق و کوردستان دەستیپێکرد بەوبۆنەیەوە و ھەروەھا لەلایەن ڕەوەندی عێراقی لە دەرەوەی وڵات.
بەھۆی نالەباریی دۆخی عێراق یاریزانانی ھەڵبژاردەی عێراق لە دوبەی ئیمارات و عەمانی ئوردن ئاھەنگی سەرکەوتنیان گێرا و لەلایەن سەرۆک وەزیرانی ئیمارات و حاکمی دووبەی محەممەد کوڕی ڕاشد ھەر یاریزانێ بڕی ٢٠٠ ھەزار دۆلاری بۆیان کردە خەیاڵ پاشان گەڕانەوە بەغداد و لەلایەن سەرۆک کۆماری عێراق جەلال تاڵەبانی خەڵاتکران پێشوازیان لێکرا و بڕی ١٠ ھەزار دۆلاریان بە خەڵات دایە یاریزانەکان.
ئەلبوومی وێنەکان
وێنۆک|بانەری بەخێرھاتن بۆ کردنەوەی جامی نەتەوەکانی ئاسیا وێنۆک|ئاھەنگی کردنەوەی وەشانی چواردەیەمی جامی ئاسیا لە بانکۆک- تایلەند وێنۆک|ئاھەنگی کردنەوەی جامی نەتەوەکانی ئاسیا لە بانکۆک. وێنۆک|دەستپێکی یاریی عومان و ئوسترالیا.
وێنۆک|ئامادەبوونی ٨٨ ھەزار ھاندەر لە یاریگای گیلۆرا بۆنگ کارنۆ، جاکرتا.
ھان جی-ئان
ھان جی-ئان (لەدایکبووی ١٧ی ئایاری ١٩٩١) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٠٧
ئەلبوومی وێنەکان
پۆل:جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٧
لیو
وێنۆک|کارەکتەری لیو لە پیتەکانی دێرینی زمانی چین. 劉 / 刘 (لیۆو، لیو) لە سەردەمی ئەمڕۆدا چوارەم نازناوە لە چین لەڕووی ژمارەی بەکارھێنانییەوە، پێشوو تر ناوێکی فەرمی بنەماڵەی ھان بوو. کارەکتەری 劉 -لیو بە مانای کوشتن دێت کە لە ئەمرۆی مۆدێرن تەنھا وەک ناو بەکاردێت.
دێپ دژی ھێرد
دێپ دژی ھێرد دۆسیەی دێپ دژی ھێرد شەڕێکی یاسایی بەرزە لە نێوان جۆنی دێپ و ئەمبر ھێرد ھاوسەرەکەی پێشووی. دۆسیەکە لە دەوری تۆمەتەکانی توندوتیژی خێزانی دەسوڕێتەوە کە لەلایەن ھێردەوە لە دژی دێپ لە کاتی ھاوسەرگیرییەکەیاندا کراوە. ھێرد لە ساڵی ٢٠١٦ داوای جیابوونەوەی لە دێپ کرد و دوای ماوەیەکی کەم، فەرمانی خۆدوورگرتنی لە دێپ بەدەستھێنا، بەو پێیەی کە ئەو دەستدرێژی جەستەیی کردووەتە سەری.
دێپ ئەو تۆمەتانەی ڕەتکردووەتەوە و ھێردی تۆمەتبار کردووە بەوەی چیرۆکەکەی بۆ قازانجی دارایی ھەڵبەستووە. دۆسیەکە زۆر مشتومڕاوی بووە، ھەردوولا بەڵگە و شایەتحاڵیان خستووەتە ڕوو بۆ پشتگیریکردن لە بانگەشەکانیان. میدیاکان لە نزیکەوە بەدواداچوونیان بۆ ڕێوشوێنەکان کردووە و ئەو دۆسیەیە مشتومڕێکی گەرمی لە سۆشیال میدیا لەسەر پرسی توندوتیژی خێزانی و متمانەی قوربانییەکان بەدوای خۆیدا ھێناوە. لە ساڵی ٢٠١٨دا دێپ داوای یاسایی بۆ ناوزڕاندن لە دژی بەڕێوەبەرانی پێشووی کارەکانی یەکلاییکردەوە کە بە وتەی خۆی بە خراپ مامەڵەیان لەگەڵ داراییدا کردووە. یەکلاییکردنەوەکە ڕێگەی بە دێپ دا کە خۆی لە دادگاییکردنێک بەدوور بگرێت کە زۆر بانگەشەی بۆ دەکرا.
ئەو شەڕە یاساییانەی کە جۆنی دێپ تێیدا بەشدار بووە، سەرنجی خەڵکی ھێناوەتە سەر ئاڵۆزییەکانی تۆمەتەکانی توندوتیژی خێزانی و دژیاتی بەڕێوەبردنی سیستەمی یاسایی لەم جۆرە حاڵەتانەدا. دەرئەنجامی ئەم کەیسانە کاریگەرییەکی بەرچاوی دەبێت لەسەر چۆنییەتی تێڕوانینی کۆمەڵگا بۆ توندوتیژی خێزانی و چۆنییەتی مامەڵەکردن لەگەڵ قوربانییەکان لە سیستەمی یاساییدا.
تا مانگی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠، جۆنی دیپ دۆسیەی بوختانکردنی لە ڕۆژنامەی زە سەنی دۆڕاند بەھۆی ئەوەی لە وتارێکدا بە «ژن لێدەر» ناوی بردووە. دادوەر بڕیاریدا کە مادەکە «بە شێوەیەکی جەوھەری ڕاستە» بە پشتبەستن بەو بەڵگانەی لە دادگادا خراوەتەڕوو، لەنێویاندا شایەتدانی ھێرد. ئەم بڕیارە مشتومڕی لێکەوتەوە و گفتوگۆی لەسەر متمانەی تۆمەتەکانی دەستدرێژی خێزانی و ڕۆڵی میدیاکان لە ڕاپۆرتکردن لەسەر ئەو جۆرە حاڵەتانە بەدوای خۆیدا ھێنا. ھەروەھا داوا لە دێپ کراوە دەست لە ڕۆڵی گریندێلڤاڵد لە فیلمی «دڕندە خەیاڵییەکان» بکێشێتەوە.
ھەروەھا ئەم بڕیارە بووەتە ھۆی دووبەرەکی لە نێوان ھەواداران و ھاوکارانی جۆنی دیپدا، ھەندێک پشتگیریان بۆ جۆنی دیپ نیشانداوە و ھەندێکی دیکەش ئیدانەی ئەو کارە گوماناوییە دەکەن. زۆر کەس ڕەخنەیان لە بڕیارەکەی دادگا گرتووە و دەڵێن، ئەم بڕیارە پێشینەیەکی مەترسیدار بۆ قوربانیانی دەستدرێژی خێزانی دادەنێت کە ڕەنگە ئێستا بێھیوا بن لە ھاتنە پێشەوە. ھەروەھا ڕۆڵی میدیاکان لە ڕاپۆرتکردن لەسەر کەیسەکانی دەستدرێژی خێزانی کەوتووەتە ژێر لێکۆڵینەوە و ھەندێک دەڵێن ڕووماڵکردنی دۆسیەی دێپ-ھێرد لایەنگری و ھەستیار بووە. ھەندێکی تر ئاماژەیان بەوە کردووە کە گرنگیدانی میدیاکان بە کەیسەکانی کەسایەتییە ناودارەکان دەتوانێت سێبەری پرسی گەورەتری توندوتیژی خێزانی و پێویستی گۆڕانکاری سیستماتیکی بۆ چارەسەرکردنی بخاتە ژێر کاریگەرییەوە.
کاردانەوەکان
بڕیارەکەی دادوەر ئەزکارات بۆ ڕێگەدان بە پەخشی ڕاستەوخۆ کە لە دادگاکانی ڤێرجینیادا شتێکی دەگمەنە و ڕەخنەی زۆری لێگیرا. ھەندێک لە چاودێران نیگەرانی خۆیان دەربڕی کە قوربانیانی توندوتیژی خێزانی بێھیوا دەکات لە قسەکردن؛ میشێل داوبەر، مامۆستا لە قوتابخانەی یاسای ستانفۆرد، ڕای گەیاندووە: ڕێگەدان بەم دادگاییکردنە بۆ تەلەڤیزیۆنی، خراپترین بڕیارە کە دەتوانم بیری لێبکەمەوە لە چوارچێوەی توندوتیژیی ھاوبەشی ئینتیمی و توندوتیژی سێکسی لە مێژووی ئەم دوایییەدا، کاریگەرییەکانی زۆر لەوە زیاترە لەم کەیسەدا. ئەو زانیاریانەی کە لەلایەن نیووزویپەوە لە ٤ی نیسان تا ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ کۆکراونەتەوە، ئاماژەیان بەوە کردووە کە بابەتەکانی ھەواڵ سەبارەت بە دادگاییکردنەکە کارلێکی سۆشیال میدیای زیاتریان بۆ ھەر بابەتێک لە ئەمریکادا دروست کردووە لە چاو ھەموو بابەتەکانی تری ھەواڵە گرنگەکان، لەنێویاندا ڕەشنووسی بۆچوونی دزەپێکراوی دادگای باڵا سەبارەت بە لەباربردن.
خانمەئیمپراتۆر داوەگر بۆ
وێنۆک|پەیکەری خاتوو بۆ. خانمەئیمپراتۆر داوەگر بۆ (بە چینی: 薄太后) ھاوسەری ئیمپراتۆر گائۆزوویە، بە خاتوو بۆ (薄姬) ناسرابوو لەوکاتەی ئیمپراتۆر لە ژیان بوو، پاش مردنی ئیمپراتۆر بە خانمەئیپمراتۆر داوەگر سیائۆوێن (孝文太后) یان ھەنێک جاریش خانمەئیمپراتۆر (高皇后) لە کاتی ئیمپراتۆر پلەی خاتوو بۆ لە پلەیەکی کەمتر دابوو بەڕەچاوکردنی دوای مردنی ئیمپراتۆر دوای ئەوەی کوڕەکەی لیو ھێنگ دێتە سەر تەخت و خاتوو بۆ پلەی خانمەئیمپراتۆر وەردەگرێت. خاتوو بۆ لە ساڵی ١٥٥ی پێش زاین کۆچی دوایی کردووە.
خانمەئیمپراتۆر بۆ یەکەم خانمەئیمپراتۆرە کە ناونیشانی داوەگری ھەبێت لە مێژووی چین. ھەروەک خانمەئیپمراتۆر لو کە لەدوای خاتوو بۆ، تاکە خانمەئیمپراتۆرە کە ناونیشانی داوەگری وەرنەگرتبێت تادوای ساتی لەدایکبوونی نەوەکەی.
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
دۆشاو مژە
دۆشاومژە یان شادەنوێژە (، ) پەنجەی دووەمی دەستە. دەکەوێتە نێوان پەنجەکانی باڵا بەرزە و ئەسپێ کوژە. وێنۆک
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەندامەکانی لەشی مرۆڤ پۆل:پەنجەکان پۆل:توێکاریی پەلی سەرەوە پۆل:توێکاریی مرۆڤ پۆل:دەست پۆل:لەشی مرۆڤ
گاڤی
پابلۆ مارتین پایێز گاڤیرا (, ؛ لەدایکبووی ٥ی ئابی ٢٠٠٤) ھەروەھا ناسراوە بە گاڤی ، یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری ئیسپانییە، کە وەک ناوەڕاستێک یاری بۆ یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنای ئیسپانی و ھەڵبژاردەی نەتەوەییی ئیسپانیا دەکات. بە یەکێک لە باشترین یاریزانە لاوەکانی تۆپێ پێ دادەنرێت لە جیھاندا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٤ پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆلۆمپیای ھاوینەی ٢٠٢٠ پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ پۆل:مێدالیاوەرگرانی زێوی ئۆڵمپیکی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی پۆل:یاریزانانی لا لیگا پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا
ھایتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ھایتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
چیای سیپان
چیای سیپان چیایەکی بورکانییە دەکەوێتە پارێزگای بدلیس، باکووری کوردستان یان باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا. سیپان بە دووەم بەرزترین چیای بورکانی تەواوی تورکیا دادەنرێت. چیاکە دەکەوێتە بەشی باکووری دەریاچەی وان.
سەرچاوەکان
پۆل:کێوەکانی تورکیا پۆل:چیاکانی کوردستان پۆل:چوار ھەزارییەکانی ئاسیا
ھان ھێ-رین
ھان ھێ-رین (لەدایکبووی ٦ی ئەیلوولی ١٩٨٨) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
ھایتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ھایتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
شانشینی سین
وێنۆک|نەخشەی شانشینەکە شانشینی سین (بە چینی: 新朝 خوێندنەوە: سین چاۆ) شانشینێکی تەمەن کورتی مێژوویی چین بوو (زاراوە تەمەن کورت بە مانای ئەوە دێت لە تەواوی ژیانی شانشینەکە تەنھا یەک پادشا توانویەتی فەرمانرەوایی بکات) کە لە ٩ی زاینی دامەزرا تا ٢٣ی زاینی لەلایەن ئەفسەری فەرمی ھان وانگ مینگ دامەزرا. پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین پۆل:شانشینی سین پۆل:سەدەی یەکەم لە چین
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
ئەسپێ کوژە
ئەسپێ کوژە (، ) پەنجەی یەکەمی دەستە، کە بە پەنجەگەورە ناسراوە. وێنۆک
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەندامەکانی لەشی مرۆڤ پۆل:پەنجەکان پۆل:توێکاریی پەلی سەرەوە پۆل:توێکاریی مرۆڤ پۆل:دەست پۆل:لەشی مرۆڤ
دێپ دژی ڕۆژنامەی نیووز گرووپ
دێپ دژی ڕۆژنامەی نیووز گرووپ شەڕێکی یاسایی بەرچاوی دیکە کە جۆنی دێپ تێیدا بەشدار بووە، داوای یاسایییەکەیە لە دژی «نیووز گرووپ نیووزپەیپەر ئێڵ تی دی» و ڕۆژنامەنووس «دان وۆتن» لەسەر بابەتێک کە لە ڕۆژنامەی زە سەن بڵاوکراوەتەوە کە بە «ژن لێدەر» ناوی بردووە. دێپ ئەو تۆمەتانەی توندوتیژی خێزانی لەلایەن ئەمبر ھێردەوە ڕەتدەکاتەوە و دەڵێت ئەو بابەتە زیانێکی بەرچاوی بە ناوبانگ و پیشەکەی گەیاندووە. دادگاییکردنەکە لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٠ ئەنجامدرا و ھەردوو دێپ و ھێرد بەڵگەیان خستەڕوو.
ئەم دۆسیەیە زۆر بانگەشەی بۆ کراوە و خەڵکێکی زۆر لە نزیکەوە بەدواداچوون بۆ ڕێوشوێنەکان دەکەن و لە سۆشیال میدیا ڕای خۆیان دەردەبڕن. بڕیارەکە لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ڕاگەیەندرا، دادوەر بڕیاری لە بەرژەوەندی ڕۆژنامەی نیووز گرووپی ڕۆژنامەوانیدا دەرکرد و بۆی دەرکەوت کە بابەتەکە «بە شێوەیەکی تەواوەتی ڕاستە». بڕیارەکە مشتومڕێکی زۆری لەسەر بوو، ھەندێک کەس پشتگیریان لە بڕیارەکە کرد و ھەندێکی دیکەش ڕەخنەیان لە بڕیارەکە گرت و بە نادادپەروەرانە بەرامبەر دێپ دەزانن. ئەم دۆسیەیە جارێکی دیکە تیشکی خستووەتە سەر ئاڵۆزییەکانی تۆمەتەکانی توندوتیژی خێزانی و دژیاتی بەڕێوەبردنی سیستەمی یاسایی لەم جۆرە کەیسانەدا.
ھەروەھا ئەم دۆسیەیە کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر ژیانی ھونەری دیپ ھەبووە، دوای بڕیارەکەی دادگا، ئەو ئەکتەرە لە ڕۆڵی «گێلێرت گریندێلڤاڵد» لە فیلمی «فانتاستیک بیستس» دوورخرایەوە. ھەروەھا دیپ ڕووبەڕووی ڕەخنەی ھەندێک لە ھاوکارەکانی پێشووی بووەتەوە لە پیشەسازی کات بەسەربردن، لەنێویاندا نووسەری ھاری پووەتەر جەی کەی. جێری بروکھایمەر بەرھەمھێنەری فیلمی ڕۆلینگ و چەتەی دەریایی کاری بی. ھەروەھا ئەم دۆسیەیە تیشکی خستووەتە سەر ئاڵۆزییەکانی دەستدرێژی خێزانی و تەحەددیاتی دیاریکردنی ڕاستییەکان لەو حاڵەتانەی کە باسی ڕووداوەکان ناکۆکیان تێدایە. ھەندێک باسیان لەوە کردووە کە ئەم دۆسیەیە چەشنە کۆنەپەرستانە زیانبەخشەکان لە دەوری توندوتیژی خێزانی بەھێزتر دەکات، وەک ئەو باوەڕە کە ھەمیشە ژنان قوربانین و پیاوان ھەمیشە تاوانبارن.
ھەروەھا ئەم دۆسیەیە پرسیاری لەبارەی ڕۆڵی میدیاکان لە ڕاپۆرتکردن لەسەر تۆمەتەکانی دەستدرێژی خێزانی و پێویستی ڕۆژنامەگەری بەرپرسیارانە وروژاندووە. لەکاتێکدا ھەندێک دەڵێن کە میدیا ئەرکی لەسەرە کە ڕاپۆرت لەسەر تۆمەتەکانی سووکایەتیکردن بدات، ھەندێکی تر دەڵێن کە ڕاپۆرتکردنی ھەستیار دەتوانێت چەشنە کۆنەپەرستانە زیانبەخشەکان بەردەوام بکات و زیاتر زەبر و زەنگ بە ڕزگاربووان بدات؛ بۆیە دۆسیەی دێپ دژی ڕۆژنامەکانی گرووپی نیووز پرسێکی زۆر مشتومڕاوی و دابەشکاری بووە، کە تیشکی خستووەتە سەر پرسە فراوانەکانی دەوروبەری توندوتیژی خێزانی، ئەخلاقی میدیا و کولتوری ناوداران.
میدیاکان و مشتومڕەکان
ھەروەھا ئەم دۆسیەیە گفتوگۆی لە دەوری گرنگی باوەڕھێنان بە ڕزگاربووانی دەستدرێژی خێزانی و پێویستی پشتگیری باشتر بۆ قوربانییەکان بەدوای خۆیدا ھێناوە. زۆرێک ستایشی ھێردیان کردووە کە قسەی لەسەر ئەزموونەکانی کردووە و دژی سووکایەتیکردن وەستاوەتەوە، ھەندێکی دیکەش ڕەخنەیان لێگرتووە کە گوایە بەڵگەی ساختە کردووە و دەستکاری میدیای کردووە. ھەروەھا ئەم دۆسیەیە بووەتە ھۆی مشتومڕ لە دەوری کولتوری ھەڵوەشاندنەوە و کاریگەرییەکانی سۆشیال میدیا لەسەر ڕای گشتی. ھەندێک دەڵێن نابێت کاروانی دیپ بەھۆی تۆمەتە نەسەلمێنراوەکانەوە تێکبچێت، ھەندێکی دیکەش دەڵێن لێپرسینەوە لە کەسانی بەھێز لە بەرامبەر کارەکانیان پێویستە بۆ دروستکردنی کۆمەڵگایەکی سەلامەتتر و دادپەروەرتر.
جگە لەوەش ئەم دۆسیەیە ڕۆشنایی خستووەتە سەر پرسی گازلایتکردن، ھێرد دیپی تۆمەتبار کردووە بە دەستکاریکردن و شێواندنی ڕاستییەکان بۆ ئەوەی گومانی لە تێڕوانین و یادەوەرییەکانی خۆی ھەبێت. ئەمەش بووەتە ھۆی گفتوگۆکردن لە دەوری کاریگەرییە دەروونییەکانی غازلایت و گرنگی ناسینەوە و چارەسەرکردنی ئەم جۆرە سووکایەتییە؛ بۆیە دۆسیەی دیپ دژی ڕۆژنامەکانی گرووپی ھەواڵ پرسێکی ئاڵۆز و فرەلایەنە بووە، پرسیاری گرنگی وروژاندووە و گفتوگۆی گرنگی لە دەوری توندوتیژی خێزانی، ئەخلاقی میدیایی و بەھا کۆمەڵایەتییەکانی وروژاندووە.
ھایتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ھایتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ڤیێتنام لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ڤیێتنام نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
ھایتی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ھایتی نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦