cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مامەساڵە
مامەساڵە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری لەک، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
مامەساڵە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی قوروە قوروە قوروە پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
١٥٤٤ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1544 (توضيح)
دابەشبوونی جین
دابەشبوونی جین (بە چینی سادەکراو:三家分晋; چینی دێرین: 三家分晉;  خوێندنەوە سانجیا فێن جین، «سێ خێزانە دابەشبووەکەی جین») ئاماژەیە بۆ خێزانەکانی ویلایەتی جین لە سەردەمی بەھار و پایز و شەڕی ویلاتەکان، کە جین دابەشبوو بۆ سێ ویلایەت (ھان، ژاۆ، وێی)
سەرچاوەکان
پۆل:جین (ویلایەتێکی چین) پۆل:ویلایەتی ھان
بیردۆزییەکانی پیلانگێڕی تایتانیک
لە ١٤ی نیسانی ساڵی ١٩١٢، کەشتی تایتانیک لەگەڵ شاخێکی سەھۆڵین پێکدادا و زیانی بە پلێتەکانی ناوپۆشی کەشتییەکەی لەژێر ھێڵی ئاوی لای ڕاستەوە گەیاند، بەھۆیەوە ژوورەکانی پێشەوەی لافاو دروستبوون. پاشان کەشتییەکە دوای دوو کاتژمێر و چل خولەک نوقم بوو، نزیکەی ١٤٩٦ کەس لە ئەنجامی خنکان یان بەھۆیکەمبوونەوەی پلەی گەرمی گیانیان لەدەستدا. لەو کاتەوە زۆر تیۆری پیلانگێڕی سەبارەت بە کارەساتەکە پێشنیار کراون. ئەم تیۆریانە لەلایەن پسپۆڕانی بابەتەوە پووچەڵ کراوەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:زڕزانست پۆل:ئاڕ ئێم ئێس تایتانیک
ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب
ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێک لە دوو ناوچەی شارستانی تیکابیە لە پارێزگای ورمێ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ئەم ناوچەیە لە سێ گوندەواری ھەوشار و ئەنسار و کەرەفتو پێکھاتووە. لە ئەم ناوچەیە یەک شارۆچکە ھەیە کە شارۆچکەی تیکابە.
گوندستانی ھەوشار
لە ١١ گوند پێکھاتووە:
گوندستانی ئەنسار
لە ١٤ گوند پێکھاتووە:
گوندستانی کەرەفتو
لە ٢٠ گوند پێکھاتووە:
پەراوێزەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:شارستانی تیکاب پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:شارستانی تەکاب
سێکانیان
سێکانیان گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سورداش، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سێکانیان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی كانی هەنجیر و لە باشوور لەگەڵ گوندی شێخ زەینەڵ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی پێدارە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سردی گەورە.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڕا
ڕا داوەری یا باوەڕی کەسێک یا کەسانێکە لەبارەی شتێکەوە. پێچەوانەی فاکت کە دروستییەکەی سەلماوە، ڕا لەوانەیە دروست بێ و لەوانەشە ھەڵە بێ.
جیاوازیی نێوان فاکت و ڕا لەوەدایە کە فاکت شیاوی سەلماندنە، یانی بۆ وێنە کۆمەڵێک شارەزا و لێزان لەسەر دروستییەکەی ھاودەنگن. وەکوو نموونە، ئەوەی کە «ئەمریکا شەڕی ڤیەتنامی کرد» فاکتێکە و، ئەوەی کە «ئەمریکا مافی نەبوو شەڕی ڤیەتنام بکات» ڕایەکە.
بە دەربڕینی ڕایەک کە بنچینەی لەسەر فاکت و پرەنسیپەوە دانرابێ و بیەوێ شتێ بسەلمێنێ دەڵێن بەڵگەھێنانەوە.
ڕای گشتی یا ڕای ھەمووانی (public opinion) بریتییە لە کەڵەکەی باوەڕەکان و ھەڵوێستەکانی تاکەکان و ئەندامانی کۆمەڵگەیەک.
سەرچاوە
Opinion (enwiki)
١٥٤٥ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1545 (توضيح)
نامیبیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
نامیبیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
جۆرج ئێچ دەبلیوو بوش
جۆرج ئێچ دەبلیوو بوش (بە ئینگلیزی: George Herbert Walker Bush) (ماوەی ژیان: ١٢ی حوزەیرانی ١٩٢٤ تاوەکوو ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨) کەسایەتی سیاسیی ئەمریکی لەنێو حیزبی کۆماری ئەمریکا. جۆرج بۆش ٤١ەیەمین سەرۆککۆماری ئەمریکابوو لەساڵانی ١٩٨٩ تاوەکوو ١٩٩٣.
تەکنۆلۆژیای پەروەردەیی
وێنۆک|چەند خوێندکارێک کە لەسەر سیستمێکی پەروەردەیی پێشکەوتوو ڕاهێنان دەکەن تەکنۆلۆژیای پەروەردەیی زاراوەیەکی گشتگیرە بۆ ھەردوو ئامراز و پرۆسە ماددییەکان، و بنەما تیۆرییەکانی پشتگیریکردن لە فێربوون و پەروەردە. تەکنەلۆژیای پەروەردەیی سنووردار نییە بە تەکنەلۆژیای بەرز بەڵکو ھەر شتێکە کە فێربوون لە پۆلدا بەرز بکاتەوە وەک لە بەکارھێنانی فێربوونی تێکەڵاو، ڕووبەڕوو، یان سەرھێڵ. تەکنۆلۆژیاناسەکانی پەروەردەیی ھەوڵدەدەن پرۆسێس و ئامرازەکان شی بکەنەوە و دیزاینی بکەن، و پەرەیان پێبدەن، و جێبەجێی بکەن و ھەڵسەنگاندنیان بۆ بکەن بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی فێربوون. لەکاتێکدا زاراوەی تەکنەلۆژیای پەروەردەیی بە شێوەیەکی سەرەکی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەکاردەھێنرێت، تەکنەلۆژیای فێربوون زاراوەیەکی ھاوواتایە کە لە شانشینی یەکگرتوو و ھەروەھا لە کەنەدا بەکاردەھێنرێت.
نامیبیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
تەکنۆلۆژیای پەروەردەیی
سەرچاوەکان
پۆل:تەکنۆلۆژیا لە کۆمەڵگا
نامیبیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
سەرچاوەکان
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
شەڕی ھاوپەیمانی یەکەم
شەڕی ھاوپەیمانی یەکەم (بە فەڕەنسی: Guerre de la Première Coalition) ناوی نەریتی ئەو شەڕانە بوو کە چەند زلھێزێکی ئەورووپی لە ساڵی ١٧٩٢ تا ١٧٩٧ دژی شانشینی فەڕەنسا و دواتر جێنشینی کۆماری فەڕەنسا ئەنجامیان دا. ھاوپەیمانی نێوان زلھێزەکان بەبێ ھەماھەنگی و ڕێککەوتنێکی ڕوون ڕوویدا، چونکە ھەریەکەیان ئاواتەخوازی دەستبەسەرداگرتنی بەشێکی جیاواز بوون لە فەڕەنسا دوای شکستەکەی، بەڵام بە ھیچ شێوەیەک ڕووی نەدا.
پەیوەندییەکانی نێوان شۆڕشگێڕانی فەڕەنسا و شانشینەکانی دراوسێ دوای جاڕنامەی پیلنیتز لە ئابی ١٧٩١ تێکچوو، دوای ھەشت مانگ پاش دەنگدانی دەسەڵاتی یاسادانان بە سەرۆکایەتی شۆڕش، فەڕەنسا لە ٢٠ی نیسانی ١٧٩٢ شەڕی دژی پرووسیا و نەمسا ڕاگەیاند و سوپایەک بە سەرۆکایەتی دۆق براونشڤایگ کە زۆربەیان لە پرووسەکان پێکھاتبوون لایەنگری نەمساییەکانیان کرد و فەڕەنسایان داگیرکرد و لە شەڕی ڤالمی لە مانگی ئەیلوولدا بەرپەرچدرانەوە. ڕۆژێک دواتر کۆماری نوێی فەڕەنسا ڕاگەیەندرا.
دواتر ئەم زلھێزانە لە ڕێگەی وشکانی و دەریاییەوە فەڕەنسایان گرتە دەست و لە ناوچە نزمەکانی نەمسا و ڕاین ھێرشیان کردە سەر پرووسیا و نەمسا و شانشینی یەکگرتوو پشتگیری لە ڕاپەڕینەکانی پارێزگاکانی فەڕەنسا کرد و لە تشرینی یەکەمی ١٧٩٣دا گەمارۆی تۆلۆنی دا.
فەڕەنسا بە دۆڕان و پاشەکشەوە دەیناڵاند (شەڕی نیرویندن، ١٨ی ئازاری ١٧٩٣) و بەھۆی ململانێی ناوخۆیی (جەنگی ڤێندی)، فەڕەنسا بە ڕێوشوێنی دڕندانە و توند وەڵامی ھەموو ئەمانەی دایەوە. لیژنەی سەلامەتی گشتی لە ٦ی نیسانی ١٧٩٣ پێکھێنرا و ھێزەکانی دامەزراندنی کارمەند خشتەیەکیان دانا لە ھەموو ئەو کەسانەی کە دەتوانرا لە تەمەنی ١٨ بۆ ٢٥ ساڵی (ئابی ١٧٩٣)دا وەربگیرێن. سوپای نوێی فەڕەنسا ڕووبەڕووی داگیرکەران بووەوە و ڕایانگرتن و لە دەرەوەی سنوورەکانی فەڕەنسا پێشڕەوییان کرد.
فەڕەنسییەکان کۆماری باتاڤیایان وەک کۆماری خوشک دامەزراند (ئایاری ١٧٩٥)، و بە پەیمانی بازل دانپێدانانی پرووسیایان بەدەستھێنا لەبارەی دەسەڵاتی فەڕەنسی بەسەر کەناری چەپی ڕاین. بە پەیمانی کامپۆ فۆرمیۆ ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی پیرۆز ناوچە نزمەکانی نەمسای بە فەڕەنسا دا و باکووری ئیتاڵیا دابەش بوو بەسەر چەندین کۆماری خوشکی فەڕەنسا. ئیسپانیا ڕێککەوتنێکی ئاشتی جیای لەگەڵ فەڕەنسا ئەنجامدا (پەیمانی دووەمی بازل)، ھەروەھا میری فەڕەنسا نەخشەکانی بۆ داگیرکردنی خاکی زیاتری ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی پیرۆز (ویلایەتە ئەڵمانییەکان و نەمساییە) ئەنجامدا.
دووقی سەرەکی کارل، دووقی تێشن لە ساڵی ١٧٩٦دا دۆخی باکووری بەرزاییەکانی ئەلپی چاککردەوە، بەڵام ناپلیۆن لە ھەموو ڕکابەرەکانی لە سەردینیا و نەمسا لە باکووری ئیتاڵیا (١٧٩٦–١٧٩٧) لە نزیک دۆڵی پۆ بەزاند و ڕووداوەکان گەیشتە ئەوپەڕی بە واژووکردنی پەیماننامەی لیۆبن و پەیماننامەی کامپۆ فۆرمیۆ (تشرینی یەکەمی ١٧٩٧). و بەم شێوەێە یەکەم ھاوپەیمانی ڕووخا و تەنیا بەریتانیا لە گۆڕەپانەکەدا مایەوە بەرامبەر فەڕەنسا.
شۆڕش لە فەڕەنسا
لە سەرەتای ساڵی ١٧٩١دا، چەندین دەوڵەتی پاشایەتی ئەورووپی لە نزیکەوە چاودێری بارودۆخی فەڕەنسایان دەکرد، و دەستێوەردانیان لەبەرچاو گرت، جا چ بۆ پشتگیریکردن لە لویسی شانزەھەم یان سوودوەرگرتن لە ئاژاوەی نێوخۆیی فەڕەنسا بە قازانجی خۆیان. ئیمپراتۆری ڕۆمانی پیرۆز لیۆپۆڵدی دووەم، برای شاژنی فەڕەنسا ماری ئەنتۆنی، لە سەرەتای شۆڕشەکەدا بە وردی سەیری شۆڕشەکەی دەکرد، لەگەڵ بەرزبوونەوەی شۆڕشەکە بە شێوەیەکی مەترسیدار، بێئارام بوو، ھەرچەندە ھیوای خواست خۆی لە شەڕ بپارێزێت.
لە ٢٧ی ئابی ساڵی ١٧٩١، لیۆپۆڵد و شا فرێدریک ویلھێلمی دووەمی پرووسیا بە ڕاوێژ کردن لەگەڵ خانەدانانی فەڕەنسا، جاڕنامەی پیلنیتزیان دەرکرد، کە تێیدا پاشاکانی ئەورووپا نیگەرانی خۆیان بۆ دۆخی لویس و خێزانەکەی دەربڕی و ھەڕەشەی لێکەوتەی توندیان کرد ئەگەر شتێکیان بەسەر بێت. ھەرچەند لیۆپۆڵد جاڕنامەکەی بە شێوازێک بۆ گرتنەبەری ھەنگاوێک دەبینی کە بتوانێت خۆی بەدوور بگرێت لە ھەر شتێک بەرامبەر فەڕەنسا، لایەنیکەم بۆ ئێستا، پاریس بە ھەڕەشەیەکی جددی زانی و سەرکردەکانی شۆڕش سەرکۆنەیان کرد.
جگە لە ناکۆکی ئایدیۆلۆژی لە نێوان فەڕەنسا و شانشینە زلھێزەکانی ئەورووپا، ناکۆکی لەسەر پێگەی زەوییە ئیمپراتۆرییەکان لە ئەلزاس بەردەوام بوو، دەسەڵاتدارانی فەڕەنساش نیگەران بوون لە ئاژاوەگێڕانی خانەدانە دەربەدەرەکان لە دەرەوەی وڵات، بە تایبەت لە ناوچە نزمەکانی نەمسا و ویلایەتە بچووکەکانی ئەڵمانیا. لە کۆتاییدا فەرڕەنسا سەرەتا شەڕی دژی نەمسا ڕاگەیاند، وەک چۆن ئەنجومەن دەنگیدا بۆ ئەو کارە لە ٢٠ی نیسانی ١٧٩٢، دوای ئەوەی چارڵز فرانسوا دومۆیرێز وەزیری دەرەوەی تازە دەستنیشانکراو کە بەدوای شەڕێکدا دەگەڕا کە ڕەنگە ھەندێک جەماوەر و دەسەڵات بۆ پاشا بگەڕێنێتەوە، خشتەیەکی درێژ لە ستەم و دەستدرێژی.
١٧٩٢
دومۆیرێز خۆی بۆ داگیرکردنی ناوچە نزمەکانی نەمسا ئامادە کرد، لەوێ پێشبینی دەکرد دانیشتووانی ناوچەکە دژی دەسەڵاتی نەمسا ڕاپەڕین بکەن. بەڵام شۆڕش سوپای فەڕەنسی بە تەواوی ھەڵوەشاندەوە، ھەروەھا کارمەندی پێویستی نەبوو بۆ ئەنجامدانی لەشکرکێشییەکە، چونکە لە یەکەم شەڕدا بەکۆمەڵ ھەڵھاتن و ژەنەڕاڵ تیۆباڵد دیلۆنیان کوشت. لە کاتێکدا میری شۆڕشگێڕ ھێزی نوێی ڕاھێنا و سوپاکانی ڕێکخستەوە، سوپایەکی ھاوپەیمان بە سەرۆکایەتی دوک چارڵی دووەمی براونشڤایگ-ڤۆڵفنبوتل لە کۆبلێنز لەسەر ڕووباری ڕاین کۆبوونەوە، و لە تەممووزی ساڵی ١٧٩٢ دەستیان بە داگیرکردنی فەڕەنسا کرد.
گلۆریا ستاینەم
گلۆریا ماری ستاینەم (؛ لە دایکبووی ٢٥ی ئازاری ١٩٣٤) کەسایەتی ژنە ڕۆژنامەنووسی فێمێنیست و چالاکوانی سیاسیی کۆمەڵایەتییە، ئەو لە کۆتایی شەست و حەفتاکان بە سەرکردەی بزووتنەوەی فێمێنیستی لە ئەمریکا دادەنرا.
شەڕی ھاوپەیمانی یەکەم
١٧٩٢
سوپای چارڵی دووەم کە زۆربەیان لە جەنگاوەرە دێرینەکانی پرووس پێکھاتبوون، قەڵاکانی لۆنگوێل و ڤێردونیان گرت. پاشان لە ٢٥ی تەممووزی ١٧٩٢ بەیاننامەیەکی دەرکرد، کە لەلایەن برایانی لویسی شانزەھەمەوە نووسرابوو، نیازی خۆی دەربڕی بۆ گەڕاندنەوەی پاشای فەڕەنسا بۆ دەسەڵاتە تەواوەکانی، و ھەر شارۆچکەیەک یان کەسێک کە دژایەتی بکات وەک یاخیبوویەک لەژێر یاسای نەریتی لەسێدارە دەدرێت. ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی سوپای شۆڕشگێڕ و میری شۆڕشگێڕ بە ھەر شێوەیەک بێت دژایەتی داگیرکەرانی پرووس بکەن و بەرپەرچیان بدەنەوە، ھەروەھا بووە ھۆی ڕووخاندنی پاشا لەلایەن کۆمەڵەیەکەوە کە لەکاتی ڕووداوەکانی یاخیبوونی ١٠ی ئابی ١٧٩٢دا ھێرشیان کردە سەر کۆشکی تویلەری.
داگیرکەران ھێرشیان دەکرد تا شەڕی ڤالمی لە ٢٠ی ئەیلوولی ١٧٩٢، کاتێک لەلایەن دومۆیرێز و کیلەرمانەوە چەقبەستوو بوون و لەلایەن ھێزە تۆپخانەییەکانی فەڕەنساوە بەرپەرچدرانەوە. ھەرچەندە شەڕەکە نوێنەرایەتی یەکسانبوونی تاکتیکی نێوان ھەردوولا دەکرد، بەڵام کاتێکی زیاتری بە یاخیبووان بەخشی و ھاندانێکی گەورەیان پێبەخشین. جگە لەوەش پرووسەکان کە ڕووبەڕووی ھەڵمەتێک بوونەوە کە درێژتر و تێچووی زیاتری ھەبوو لەوەی چاوەڕێیان دەکرد، بڕیاریان دا پاشەکشە بکەن بۆ پاراستنی سوپا و کەرەستەی خۆیان.
گلۆریا ستاینەم
گلۆریا ستوونووس بووە لە گۆڤاری نیویۆرک، ھەروەھا ھاودامەزرێنەرە لە گۆڤاری خاتوون (Ms.). ئەو لە ساڵی ١٩٦٩، وتارێکی بە ناونیشانی «دوای ھێزی ڕەش، ئازادی ژنان.»، بەھۆی ئەم وتارەوە ئەوا ناوبانگی بەربڵاوبوو و بووە سەرکردەی فێمینیستەکان.
شەڕی ھاوپەیمانی یەکەم
١٧٩٢
لەم نێوەندەدا فەڕەنسییەکان لە زۆر بەرەی دیکەدا سەرکەوتوو بوون، دووقایەتی ساڤۆی و پارێزگای نیسیان داگیرکرد، لە کاتێکدا ژەنەڕاڵ کۆستین ئەڵمانیای داگیرکرد و سپێر و ۆرمز و ماینزی بە درێژایی ڕووباری ڕاین برد تا فرانکفۆرت. دومۆیرێز جارێکی دیکە لە بەلجیکا درێژە بە ھێرشەکانی دا و سەرکەوتنێکی گەورەی لە دژی نەمساییەکان لە شەڕی جیماپێس لە ٦ی تشرینی دووەمی ١٧٩٢ بەدەستھێنا و تا زستان ھەموو وڵاتەکەی داگیرکرد.
گلۆریا ستاینەم
لە ساڵی ٢٠٠٥، گلۆریا لەگەڵ جەین فۆندا و ڕۆبن مۆرگن بەیەکەوە سەنتەری میدیای ژنانیان دامەزراند، ئەو دەزگایە کاری بۆئەوە دەکرد کە ژنان زیاتر پشان بدات و کاریگەرییان دەربخات لەڕێی ڕاگەیاندنەوە. تا ئێستاش گلۆریا لە چالاکییەکانی بەردەوامە، گەشتی کردووە بۆ چەند وڵاتێک لە پێناو کاری ڕێکخراوەیی و بەستنی کۆڕ دەربارەی پرسی یەکسانیی.
زمانی یۆنانیی کۆن
زمانی یۆنانیی کۆن یان زمانی ئیغریقی یەکێکە لە زمانە کۆنە یۆنانییەکان، کە بەکارھاتووە لە یۆنان و جیھانی کۆن لە ماوی نێوان سەدەی ٩ی پێش زایین تا سەدەی ٦ی زایینی.
شەڕی ھاوپەیمانی یەکەم
١٧٩٣
لە ٢١ی کانوونی دووەم، میری شۆڕشگێڕ لویس شەشەمی دوای دادگاییکردنی لە سێدارە دا و ئەمەش بووە ھۆی ھاوپەیمانی ھەموو میرییەکانی ئەورووپا بە ئیسپانیا و ناپۆلی و ھۆڵەندا دژ بە شۆڕش. فەڕەنسا لە ١ی شووباتی ساڵی ١٧٩٣ شەڕی دژی بەریتانیا و ھۆڵەندا ڕاگەیاند و دوای ماوەیەکی کەمیش لەگەڵ ئیسپانیا شەڕی ڕاگەیاند. لە ماوەی ساڵی ١٧٩٣ ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی پیرۆز (لە ٢٣ی ئازار) و پاشاکانی پورتوگال و ناپۆلی و دووقی توسکانی شەڕیان لە دژی فەڕەنسا ڕاگەیاند و بەم شێوەیە یەکەم ھاوپەیمانییان پێکھێنا.
زمانی یۆنانیی کۆن
زمانی ئیغریقی دابەش دەکرێت بۆ دوو سەردەم، ئەوانیش: یۆنانی کۆن لە نێوان سەدەکانی ٩ بۆ ٦ی پێش زایین و سەردەمی یۆنانی کلاسیک، سەدەی ٥ و ٤ی پێش زایین، و زمانی سەردەمی ھلینستی یان «زمانی یۆنانیی تێکەڵکراو» لە نێوان سەدەکانی ٣ی پێش زایین بۆ ٤ز.
زمانی یۆنانی، لە ھەزارەی دووەمی پێش زایین لەسەر دەستی میسانانی یۆنانییەوە کە تاوەکوو «سەردەمی ناوەڕاست» بەردەوام بوو، دەستی بە گەشە کرد.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:یۆنانی کۆن
شەڕی ھاوپەیمانی یەکەم
١٧٩٣
فەڕەنسا سەربازیکردنی ناچاری بەسەر سەدان ھەزار پیاودا سەپاند، بۆیە ڕامیاری فەڕەنسی دەستیکرد بە بەکارھێنانی سەربازی بەکۆمەڵ بۆ بڵاوکردنەوەی ھێزی مرۆیی زیاتر لە گەلانی دیکە، و مانەوە لە شێوازی ھێرشبردن دا بۆ ئەوەی ئەم سوپا بەکۆمەڵانە بتوانن دەست بەسەر کەرەستەی جەنگی لە خاکی دووژمنەکانیاندا بگرن، ھەروەھا میری فەڕەنسا ھاووڵاتی جینێتی نارد بۆ ئەمریکا بۆ ئەوەی ھانیان بدات لە لایەنی فەڕەنسییەوە بچنە ناو شەڕەکەوە، بەڵام ئەو وڵاتەی کە تازە پێکھاتبوو ڕەتیکردەوە، و لە ماوەی جەنگەکەدا بێلایەن بوو.
فەڕەنسییەکان دوای سەرکەوتنیان لە شەڕی نێرویندن لە مانگی ئازاردا، نەمساییەکان دوو شکستیان ھێنا لە شەڕەکانی واتین و ویسمبۆرگ و ھێزی زەمینی بەریتانیاش لە شەڕی ھۆندشوت لە مانگی ئەیلوولدا شکستیان ھێنا.
شەڕی فلۆرۆس
ساڵی ١٧٩٤ سەرکەوتنی زیاتری بۆ سوپای شۆڕشگێڕەکان ھێنا. سەرکەوتنێکی گەورە لە دژی ھێزە ھاوبەشەکانی ھاوپەیمانان لە شەڕی فلۆرۆسدا، ھەموو ھۆڵەندای نەمسایی و ڕاینلاند بۆ فەڕەنسا بەدەستھێنا. ھەرچەندە ھێزی دەریایی بەریتانیا باڵادەستی خۆی لە دەریادا پاراست، بەڵام نەیتوانی بە شێوەیەکی کاریگەر پشتگیری لە ھیچ ئۆپەراسیۆنێکی وشکانی بکات دوای ڕووخانی پارێزگاکانی بەلجیکا. پرووسەکان ھێواش ھێواش لە پارێزگاکانی ڕۆژھەڵات دەرکران و تا کۆتایی ساڵ لە ھەر بەشێکی چالاک لە شەڕەکەدا وەستان. لە دژی ئیسپانیا فەڕەنسییەکان لە شەڕی پیرینیسدا دەستدرێژییەکی سەرکەوتوویان کردە سەر ھەردوو کەتەلۆنیا و ناڤار.
کردارەکان لە ڕۆژاوای دوورگەی ھیندی
کردارەکان درێژبوونەوە بۆ داگیرگەکانی فەڕەنسا لە ڕۆژاوای دوورگەی ھیندی. سوپای دەریایی بەریتانی مارتینیک و سانت لوسیا و گوادالوپی داگیرکرد، ھەرچەندە لە کۆتایی ساڵدا سوپای دەریایی فەڕەنسی گەیشتە ئەوێ و بە دەرکردنی داگیرکەران و وەرگرتەوەیان کۆتایی ھات.
داگیرکردنی ناوچە نزمەکان لەلایەن فەڕەنسا
دوای ئەوەی فەڕەنسا لە ھێرشێکی لەناکاوی زستاندا دەستی بەسەر وڵاتانی ناوچەنزمەکاندا گرت، کۆماری باتاڤیای وەک دەوڵەتێکی بوکەڵەیی دامەزراند. تەنانەت پێش کۆتایی ھاتنی ساڵی ١٧٩٤ پرووسیا لە هەر ڕۆڵێکی چالاک لە شەڕەکەدا خانەنشین بوو و لە ٥ی نیسانی ١٧٩٥ لە کۆتاییدا پاشا فرێدریک ویلیامی دووەم لەگەڵ فەڕەنسا ئاشتی بازلی پێک هێنا، کە دان بە داگیرکردنی بەری چەپی ڕاین لەلایەن فەڕەنسادا نا. میری نوێی ھۆڵەندا کە فەڕەنسا بەسەریدا زاڵ بوو بە ڕادەستکردنی خاکی ھۆڵەندا بۆ باشووری ئەو ڕووبارە ئاشتی کڕی. لە مانگی تەممووزدا پەیمانی ئاشتی نێوان فەڕەنسا و ئیسپانیا بەدوای خۆیدا ھێنا. و دووقی گەورەی توسکانی لە مانگی شووباتدا پەسەندکرا، بەم شێوەیە هاوپەیمانییەکە کەوتە ناو وێرانکارییەوە و فەڕەنسا بۆ چەندین ساڵ لە داگیرکاری ڕزگاری دەبێت.
شەڕی کویبێرۆن
بەریتانیا ھەوڵیدا یاخیبووان لە ڤێندێدا بەھێز بکات بە نیشتنەوەی سەربازانی شانشینی فەڕەنسی لە کویبێرۆن، بەڵام شکستی ھێنا و ھەوڵەکانی ڕووخاندنی میری لە پاریس بە زۆر لەلایەن پارێزەری سەربازییەوە بە سەرۆکایەتی ناپلیۆن بۆناپارت پووچەڵکرانەوە.
شەڕی ماینز
لەسەر سنووری ڕاین، ژەنەڕاڵ پیچێگرۆ بە دانوستان لەگەڵ خانەدانە دەربەدەرەکان، ناپاکی لە سوپاکەی کرد مانھایم چۆڵ بکەن و گەمارۆدانی ماینز لەلایەن جۆردانەوە شکستی ھێنا.
گلۆریا ستاینەم
سەرچاوەکان
پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:سۆسیالیستە ئەمریکییەکان پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤ پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:فێمینیستە جووەکان
ڕۆستەم کەندی
ڕۆستەم کەندی (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کوڕانی، ناوچەی کوڕانی، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
جوگرافیا
ڕۆستەم کەندی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئالبانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ئالبانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
دادوەر
وێنۆک|چەند دادوەرێک لە [[دادگای نێونەتەوەییی داد]] دادوەر (ھەروەھا دادگەر، دادپرس، دۆزگەر یان قازی) کەسێکە لە جێگەی سەرۆکی دادگا بڕیار دەدات.
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:ناونیشانەکانی فەرمانڕەوایەتی
ژی یاوۆ
ژی یائۆ (بە چینی:知瑤)) سون یائۆ (بە چینی:荀瑤) یان ژی بۆ یائۆ (بە چینی:知伯瑤) ناوی دوای مردن: ژی زیانگزی (بە چینی:知襄子) فەرمانرەوای ھۆزی ژی بوو، ھۆزی ژی سەربە ویلایەتی جین لەسەردەمی بەھار و پایز ژی یاۆ دواین ژۆنگجونجیانگی ویلایەتی جین بوو،
سەرچاوەکان
پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان پۆل:ژۆنگجوانجیانگەکانی ویلایەتی جین
١٥٤٦ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1546 (توضيح)
سوڵتانی
سوڵتانی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما نشیو، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
سوڵتانی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
نۆکەندی ئەستەمبوڵ
نۆکەندی ئەستەمبوڵ بریتییە لە ھەیوانە ئاویەکی دەستکرد لە تورکیا. ئەم نۆکەندە ھاوئاست لەگەڵ ڕووی دەریا لەبەری ئەورووپای تورکیا دروست دەکرێت، ئەم نۆکەندە ھەردوو دەریای ڕەش و دەریای مەڕمەڕە بەیەک دەبەستێتەوە لەوێشەوە بە دەریای سپی ناوەڕاست و دەریای ئیجەوە دەبەسترێتەوە، بەھۆی ئەم پڕۆژەیەوە دوورگەیەک دروست دەبێت لەنێوان نۆکەندی بەسفۆر و نۆکەندی ئەستەنبۆڵ.
ئامانجی ئەم نۆکەندە کەمکردنەوەی پاڵەپەستۆی ھاتوچۆیە لەسەر نۆکەندی بەسفۆر کە ڕۆژانە پتر لە ١٦٠ کەشتی بەناویدا تێدەپەڕن کە ناچاران بۆ چەندین ڕۆژ نۆرە بگرن تا بە خاڵی پشکنین ڕەت ببن؛ و ھەندێک لە شارەزا و بیرمەندان لەو باوەڕەدان ئامانجی پڕۆژەکە ئەوە نییە بەلکو خۆ دزینەوەیە لە کۆت و بەندی ڕێککەوتنامەی مۆنترۆ کە بەگوێرەی ئەم ڕێککەوتنامەیە بڕ و ژمارەی کاڵا و کەشتی بازرگانی بە نۆکەندی بەسفۆر سنووردارکردووە. لە یەنایەری ٢٠١٨ سەرۆک وەزیرانی تورکیا بن عەلی یەلدرم ڕایگەیاند کە تورکیا خۆی لەم ڕێککەوتنامەیە نادزێتەوە بەلکو ئەمە تەنھا پڕۆژەیەکە لە چوارچێوەی پڕۆژە چاکسازییەکانی ئەتاتورک، ھەر بەم بۆنەیەوە بڕیار وایە لە ٢٠٢٣ لەیادی پڕۆژە چاکسازییەکانی ئەتاتورک بکرێتەوە.
ھەروەھا پڕۆژەکە لەنگەرێکی داگرتنی بار لە نزیک فڕۆکەخانەی ئەستەنبۆڵ لەخۆ دەگرێت لەبەری دەریای ڕەش لەگەڵ مەڵبەندێکی پاڵپشتی لۆجستی و دورگەیەکی دەستکرد کە تێیدا چەندین یەکەی نیشتەجێبوونی پتەو دروست دەکرێن بەجۆرێک بەرگەی بوومەلەرزە بگرن. ئەم دوورگە دەستکردە لە پاشەڕۆی ئەم خاک و خۆڵە دروست دەکرێت کە لە شوێنی ھەڵکۆڵدراوی نۆکەندەکە دەردەھێنرێت. ھەروەھا ھێڵی ئاسنینی ھاڵکاڵی -کابیلۆکە بە دوورگەکە دەبەسترێتەوە ئەم بەشەی پڕۆژەکە ڕەنگە لەلایەن کەرتی تایبەتەوە دروست بکرێت یاخود بە ھاوبەشی لەگەڵ کەرتی گشتی ئەنجام بدرێت. حکوومەتی تورکیا پێشبینی کردووە ساڵانە بڕی ٨ ملیار دۆلاری دەست بکەوێت لە باجی ئەو کەشتیانەی بە نۆکەندەکە تێپەر دەبن، لەکاتێکدا زۆرینەی پسۆران لەم باوەڕەدان ئەم پڕۆژەیە نەک داھاتی نابێت بەلکو تووشی کورتھێنانیش دەبێت وەک دکتۆر بۆراتاف پسپۆری ئابووری پێی وایە تێچووی پڕۆژەکە لە بەڕێوەبردن و چاکردنەوە پترە لە داھاتەکەی، ھەروەھا زۆرینەی ڕەخنەگران پێیان وایە ئەم پڕۆژەیە ئەگەری ڕوودانی بوومەلەرزە دوو ھێندە دەکات و ئەو کەشتیانەی پیایدا تێپەر دەبن ھەمان ئەو ژمارانە دەبێت کە بە نۆکەندی بەسفۆر ڕەت دەبن.
بیرۆکە سەرەتایییەکان
بیرۆکەی ئەم پڕۆژەیە بە درێژایی مێژوو حەوت جاران خراوەتە سەر مێزی گفتوگۆ، سولتانی عوسمانی سولتان سلێمانی قانوونی (١٥٢٠–١٥٦٦)یەکەم کەس بووە ئەم بیرۆکەی بە مێشک داھاتووە بۆ ئەمەش ئەندازیارە تایبەتییەکەی سولتان مەعمار سینان نەخشەڕێگایەکی سەرەتایی بۆ داڕشتووە بەڵام پڕۆژەکە فەرامۆش کراوە بە چەندین ھۆکاری نادیار، لە ٦ی ئازاری ١٥٩١ لەسەردەمی سولتان مورادی سێیەم فەرمانی دەرکردووە بۆ جێبەجێکردنی پڕۆژەکە بەڵام ھەمدیسان بۆ چەندین ھۆکار فەرامۆش کراوە.
بیرۆکە نوێیەکان
لە ١٩٢٠–١٩٥٢ ھەنگاوی ڕوژد نرا لەم بارەیەوە وەک بەرھەڵستییەک بەرامبەر پڕۆژەی ئەتلانتروبا کە پڕۆژەیەک بوو بۆ دروستکردنی وێستگەی کارۆئاوی لەسەر نۆکەندی گیبرالترال لە نێوان ئیسپانیا و مەغریب کە بەھۆی ئەم بەنداوەوە ئاستی ئاوی دەریای سپی ناوەڕاست تا ڕادەیەکی زۆر کەمی دەکرد بەمە ئاستی ئاوی نۆکەندی بەسفۆر دادەبەزی و بە کەلکی ھاموشۆی کەشتی نەدەھات.
بۆ ئەم مەبەستە ڕاوێژکاری وەزارەتی وزە یۆکسێل ئەونم پێشنیاری نۆکەندێکی جێگرەوەی کرد بۆ نۆکەندی بەسفۆر ئەگەر ھاتوو ئاستی ئاوەکەی ٢٠٠ مەتر داببەزی. ھەر بۆ ئەم بابەتە لە ١٩٨٥ لە گۆڤاری بەسفۆر کە گۆڤارێکی تایبەت بوو بە دەزگای ستراتیژییەتی تورکیا وتارێکی تێر و تەواوی تێدا بڵاوکردەوە. لە ساڵی ١٩٩١ نەسرەت ئەفجی سەرۆکی لیژنەی ژینگە لە شارەوانی ئەستەنبۆڵ پێشنیاری ھەڵکەندنی نۆکەندێکی کرد بە درێژایی ٢٣ کم لەنێوان سیلیڤری و کەراکاکوی، وای ڕوونکردەوە کە ئەم نۆکەندە دەبێتە ھۆی پاراستن و پاککردنەوەی نۆکەندی بەسفۆر.
دواجاریش بولنت ئەجاوید دوای ئەوەی ئەنجامی ھەڵبژاردنەکانی شارەوانی ئەستەنبۆڵی بردەوە لە ١٩٩٤ پێشنیاری ھەڵکەندنی نۆکەندەکەی وەرگرت و لەسەری ڕەزامەند بوو.
ئامانج
مەبەستی ڕاگەیەندراوی پڕۆژەکە بریتییە لە کەمکردنەوەی جوولەی ھاتوچۆ لە نۆکەندی بەسفۆر کە ساڵانە نزیکەی ٤١ ھەزار کەشتی لەسەرانسەری جیھان بە نۆکەندەکە ڕەت دەبن لەنێوانیاندا ٨ ھەزاریان تەنھا کەشتی بارھەڵگرن کە پتر لە ١٤٥ ملیۆن تۆن نەوتیان ھەڵگرتووە جگە لەوەی ساڵ بە ساڵ داواکاری بۆ بەکارھێنانی نۆکەندەکە لە بەرزبوونەوە دایە کە بووەتە مەترسی بەسەر بواری دەریاوانی لە نۆکەندەکە و فڕێدانی پاشەڕۆی زیادەی کەشتییەکان بۆ ناو نۆکەندەکە و پیسکردنی ژینگەی دەریایی نۆکەندەکە.
ھێلکاری پڕۆژەکە
لە ١٥ کانوونی دووەمی ٢٠١٨ نەخشەسازی کۆتایی پڕۆژەکە خرایە ڕوو دوای لێکدانی پێنج لێکۆلینەوە و توێژینەوەی ئەندازەیی و تەکنیکی؛ و وەزارەتی گواستنەوەی تورکیا ڕایگەیاند پڕۆژەکە بە دەریاچەی کوچک شەکمەچە ڕەت دەبێت لە نزیک دەریای مەڕمەڕە و بە ناوچەکانی ئەڤجیلار و باشاک شەھیر ڕەت دەبێت پێش ئەوەی بگات بە دەریای ڕەش لە ناوچەی ئەناووت کوی لە باکووری ئەستەنبۆڵ. بە ماوەی حەوت کیلۆمەتر بە ناوچەی کوچک شەکمەجە و ٣٠١ کم لە ئەڤجیلار و ٦٫٥ کم لە باشاک شەھیر ڕەت دەبێت، و بەشی سەرەکی نۆکەندەکە ٢٨٫٦ کم ە کە بە ناوچەی ئەرناڤوت کوی ڕەت دەبێت.
کۆی درێژی نۆکەندکە ٤٥ کیلۆمەترە بە قۆڵایی ٧٥ مەتر و پانتایی ٣٦٠ مەتر
پانترین کەشتی کە بتوانێت بە نۆکەندەکە ڕەت ببێت پانییەکەی ٤٩ مەترە و درێژییەکەی ٣٥٠ مەترە بەجۆرێک ئەوبەشەی کەشتییەکان کە دەکەوێتە ناو ئاوەکەوە دەتوانرێت تا١٧ مەتر نوقم ببێت.
ئامادەکارییەکانی پڕۆژەکە
لە ٢٣ ئەیلوولی ٢٠١٠ نووسەر ھەنگاڵ ئۆولوچ لە ڕۆژنامەی سەباحی تورکی بابەتێکی لەوبارەوە نووسیووە بە ناونیشانی «پڕۆژەیەکی شێتانە لە سەرۆک وەزیرانەوە» کە تێیدا باس لە ترسناکی و بێ بایەخی پڕۆژەکە دەکات بۆ ڕۆژگاری ئەوڕۆی تورکیا. حکوومەتی پارتی داد و گەشەپێدان(AKP) بەشێوەیەکی نھێنی و بەردەوام توێژینەوەی لەم پڕۆژە کردووە و چەندین ھەوڵی داوە بۆ چوونە بواری جێبەجێکردن. ھەروەھا ئەم پڕۆژەیە لە ٢٠٠٩ لەلایەن وەزیری گواستنەوەی تورکیائاماژەی پێکرد لە پەرلەمانی تورکیا؛ و لە ٢٧ی ئەپریلی ٢٠١١ سەرۆک وەزیرانی ئەوسای تورکیا ڕەجەب تەیب ئەردوگان لە کاتی بانگەشەی ھەڵبژاردن ئاماژەی پێکرد. لە ماوەی دوو ساڵ ھەموو توێژینەوەکانی پەیوەست بە پڕۆژەکە کۆتایی ھات. یەکەم نەخشەسازی پڕۆژەکە وەھا داڕێژرا کە لە ٢٠٢٣ کۆتایی پێ بێت ھاوکات لەگەڵ یادی سەد ساڵەی دامەزراندنی کۆماری تورکیا. لە ٢٢ یەنایەری ٢٠١٣ حکوومەتی تورکیا ڕایگەیاند کە پڕۆژەکە لە مەی ٢٠١٣ وەک نەخشەسازی کەوتووەتە بواری جێبەجێکردنەوە؛ و لە ئەپریلی ٢٠١٣ ەوە یەکەم ھەنگاوی جێبەجێکردنی پڕۆژەکە چووە بواری جێبەجێکردنەوە. لە ماوەی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ پڕۆژەکە ھیچ ھەنگاوی بەخۆوە نەدی، بەڵام لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٠ پڕۆژەکە چووە بواری جێبەجێکردنەوە. بەڵام کاتێک ئەکرەم ئیمام ئۆگلو وەک سەرۆک شارەوانی ئەستەمبۆل ھەڵبژێردرا لە لیستی پارتی گەلی کۆماری کە پارتێکی بەرھەڵستکارە و دژی ئەنجامدانی پڕۆژەکە بوو.
تێچووی پڕۆژەکە
سەرۆک کۆماری تورکیا ڕەجەب تەیب ئەردوگان و بەرپرسانی شارەوانی ئەستەمبۆل ڕایانگەیاند تێچووی پڕۆژەکە ٧٥ ملیار دۆلاری ئەمەریکیە.ئەم بودجەیەش لەلایەن حکومەتەوە دابین دەکرێت بە هاوبەشی لەگەڵ چەند هاوبەشگایەک. هەروەها ٨تا ١٠ هەزار هەڵی کار درووست دەکات جگە لەوەی ٥٠٠ تا ٨٠٠ هەلی کار دەرەخسێنێت دوای تەواوبوونی پڕۆژەکە.
پارک ھەی جین
پارک ھەی جین (؛ لەدایکبووی ١ی ئایاری ١٩٨٣) ئەکتەرێکی کۆریای باشوورە بەھۆی ڕۆڵەکانی لە کۆمەڵێک زنجیرە و دراما ناسراوە وەکوو خۆشەویستیی من لە ئەستێرەوە (٢٠١٣)، دکتۆرە سەیرەکە (٢٠١٤)، ڕۆڵی سەرەکی تێیدا بینی لە پیاوە خراپەکان (٢٠١٤) پەنیر لە تەڵەکە (٢٠١٦)، پیاو بۆ پیاو (٢٠١٧)، دارستان (٢٠٢٠)، کۆندا ئینتەرن (٢٠٢٠)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:کوڕە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور پۆل:خەڵکی بوسان پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣ پۆل:باشترین ئەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن) پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ئێم بی سی
پاپائوتەی
پاپائوتەی گۆرانییەکە لەلایەن سترۆمایەوە، گۆرانیێژێکی بەلجیکی. بە شێوەیەکی دیجیتاڵ پەخشکرا لە بەلجیکا لە ١٣ی ئایاری ٢٠١٣ پەخشکرا، گۆرانییەکە دووەم باشترین گۆرانی بوو لە پێڕستی باشترین گۆرانییەکان لە بەلجیکا و پازدەیەمین باشترین گۆرانی بوو لە پێڕستی باشترین گۆرانییەکان لە فەڕەنسا.
ڤیدیۆی مییوزیکی
ڤیدیۆکە پەخشکرا لە ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٣ لە ماڵپەڕی یوتیوب، ڤیدیۆکە سێ خوولەک و پەنجا و سێ چرکە درێژ بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆرانییەکانی ٢٠١٣
١٥٤٧ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1547 (توضيح)
پێڕستی دەزگاکانی بۆشایی
کاری سەرەکیی دەزگاکانی بۆشایی لێکۆڵینەوەیە لەسەر تەواوی گەردوون بە ھەسارەی زەویشەوە، لێکۆڵینەوەکانیان لە ھەسارەی زەوی کە ماڵی ئێمەی مرۆڤە دەست پێدەکا ھەتاوەکوو سنووری گەردوون کە ٢ بەشە (گەردوونی بینراو) سنوورەکەیە (گەردوونی نەبینراوە) لایەنی شارەوەکەیە، زانا و پرۆفیسۆر و کەسانی بچووک تا گەورە لەو دەزگایانە خزمەت دەکەن و بەرێوەی دەبەن بە ھاوکاری ئەو وڵاتەی کە تێیدان.
دەزگاکانی جیھان
لە ئێستادا چەندین دەزگای بۆشایی لە وڵاتانی جیھانی کار دەکەن ئەوانیش:
پۆل:دەزگاکانی بۆشایی پۆل:گەردوون پۆل:فڕینی بۆشایی
نائووروو لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
نائووروو نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
دەمارگیری
دەمارگیری لە زمانی لاتینی، بریتییە لە (بڕیاری پێشیینە) واتە ئەو کەسەی دەمارگیرە، پێش ئەوەی زانیاری تەواو کۆ بکاتەوە لەسەر کۆمەلێک یان شتێک، بڕیار پێشیینەیان لەسەر دەدات، ئەوان خراپن یان باشن، یان بڕیاری دژایەتیان لەسەر دەدات. ئاڕاستەیەکە لە ڕوانگەی دا کۆمەڵە کەسێک بە باشترە دەزانرێت دژی کۆمەلێک تر بەمەبستی کەم کردنەوەی ئەندامانەی ئەو کۆمەلە دەمارگیری دیاردە و نەخۆشییەکی کۆمەڵایەتییە، مرۆڤ لەو کۆمەڵ و ژینگەیەی تێیدا دەژی (خێزان و خوێندنگا و کۆڵان و کۆمەڵ و خانەی خواپەرستی… ھتر) فێری دەبێت و وەری دەگرێت، ھیچ بەڵگە و نیشانەیەکی فیسۆلۆژی و یان دەروونی نییە کە ئاماژە بۆ ئەوە بکات کە دەمارگیری بنەمایەکی ھەـڕەمەکی ھەیە، یان دەمارگیری بۆماوە بێت، بەڵام ئامادەباشی لەلای مرۆڤ ھەیە بۆ دەمارگیری، بەڵام فێربوون وئاڕاستەکردنی دەمارگیری بۆ کۆمەڵ و بابەتێکی دیاریکراو لە کۆمەڵ و ژینگەوە وەردەطیرێت. دەمارگیری دەبێتە ھۆی دوورکەوتنەوە پچڕانی پەیوەندی کۆمەڵایەتی لەنێوان خەڵک و چین و توێژە جیاجیاکانی کۆمەڵ وە ململانێ زەبر و توندوتیژ دروست دەکات، ھەندێک جاریش دەبێتە کارەساتی دڵتەزێن لەنێوان دەمارگیران و قوربانیان.
جۆرەکانی دەمارگیری
١-دەمارگیری ڕەگەزپەرستی: ئەو جۆرەیان لە ئەمریکا و ئەفەریقا سپی پێستەکان بەرامبەر بەڕەش پێستەکانی دەکەن، وە ئەم جۆرە دەمارگیرییە بەترسناکترین نەخۆشی کۆمەڵایەتی و ڕامیار و ئابووری دادەنرێت و ناودەبرێت بەنەخۆشی ڕک و کینە. ئەم جۆرە دەمارگیرییە سیاسەتی دەوڵەت ڕۆڵی تێدا دەبینێ بەتایبەت لەکاتی ھەڵگیرسانی جەنگ و شەر لە نێوان دوو وڵات ئەمەش بەھۆی ئەوەی وەک ڕیچگایەک دەبینرێت بۆ شکانی لایەنی بەرامبەر
٢. دەمارگیری چینایەتی: دەمارگیری چینایەتی ھەیە لەنێوان ئەو چین و توێژانەی کە لە ململانێدان وەکو دەمارگیری چینی سەرمایەداری بەرامبەر چینی کرێکار، چینی دەوڵەمەند بەرامبەر چینی ھەژار.
٣. دەمارگیری ئاینی: بریتییە لەو جۆرە دەمارگیرییەی کە ھەیە دژی موسوڵمانان یان یەزدی یان جوولەکە.
٤. دەمارگیری ڕامیاری: بریتییە لەو جۆرە دەمارگیرییەی کەھەیە و بەئاسانی ھەستی پێدەکرێت دژی کۆمۆنیستەکان یان سەرمایەدارەکان
٥. دەمارگیری توخمی: ئەم جۆرە دەمارگیرییە کە ھەیە لە نێوان ژنان و پیاوان، وە ھەموو ئەو جۆرە دەمارگیریانە ڕەق و کینە و دوژمنکاری و بێزاری و دوورکەوتنەوە لە دوو توێدا خۆی مەڵاس داوە ڕاستەوخۆ یان نا ناستەوخۆ، بە ئاشکرا یان بەنھێنی کە لە ھەڵسو کەوت و بیر و ھەڵچوونی ئەو دەمارگیرییە بەرجەستە دەبێت
١٥٤٨ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1548 (توضيح)
ڕۆژی ژینگە
ڕۆژی ژینگە ڕۆژێکی عەلمانییە بۆ ڕێزگرتنە کە تێیدا تاک و گروپەکان دەست دەکەن بە چاندنی دار. ئەمڕۆ زۆرێک لە وڵاتان جەژنێکی لەو شێوەیە ئەنجامدەدەن. هەرچەندە بەزۆری لە بەهاردا ئەنجام دەدرێت، بەڵام بەروارەکە دەگۆڕێت، بەپێی ئاووھەوا و وەرزی چاندن.
ئالبانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
ژاوۆ وسوو
ژاوۆ وسوو (بە چینی:趙毋卹 ) ناوی دوای ردن: سیانگزی (襄子) سەرۆکی ھۆزی ژاوۆی سەربە ویلایەتی جین بوو لە سەردەمی بەھار و پایز.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاوۆ پۆل:ژاوۆ (ویلایەت) پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان
١٥٤٩ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1549 (توضيح)
سێکانیانی شێخ باخ
سێکانیانی شێخ باخ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سورداش، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
سێکانیانی شێخ باخ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مەولان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھۆمەرقەوم و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چاڵاوا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شێخ باخ.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جیۆنگ یو-می (خانمەکتەر، لەدایکبووی ١٩٨٤)
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:نایابی لە ڕۆلگێران، خانمەکتەرانی براوەی خەڵاتی ئەستێرەیی ئاپان پۆل:خانمەکتەرانی بوسان پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھانیانگ پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ
نائووروو لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
نائووروو نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
مارکویس سیانی ژاوۆ
سیانی ژاوۆ (بە چینی سادەکراو: 赵献侯 چینی دێرین: 趙獻侯; خوێندنەوە: ژاوۆ سیان ھۆو) یان ژاوۆ سیانزی، سەرۆکی ویلایەتی ژاوۆ بوو لە سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان (٤٧٥ تا ٢٢٠ی پێش زایین) لە مێژووی دێرینی چین.
سەرچاوەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاوۆ پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٥می پێش زایین پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان پۆل:ژاوۆ (ویلایەت)
١٥٥٠ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1550 (توضيح)
خەڵاتی نۆبێلی ئاشتیی ٢٠٢٠
خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی ٢٠٢٠ ئەو خەڵاتە بووە کە لەلایەن کۆمیتەی نۆبڵی نەرویژییەوە ئامادەکرا بۆ براوەی خەڵاتەکە لە ٢٠٢٠ کە ڕۆژی ھەینی ٩ ی تشرینی یەکەم ٢٠٢٠، خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی بە بەرنامەی جیھانی خۆراک بەخشرا، بەھۆی ھەوڵەکانیان بۆ بەرەنگار بوونەوەی برسێتی و ھەوڵدان بۆ یارمەتی دانی کەسانی کەم دەرامەت و کەم داھات.
ناوچەی تەختی سڵێمان
ناوچەی تەختی سڵێمان لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێک لە دوو ناوچەی شارستانی تیکابیە لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ئەم ناوچەیە لە سێ گوندەواری ئەحمەداوا و سارۆخ و چەمەن پێکھاتووە.
گوندستانی ئەحمەداوا
لە ٢٣ گوند پێکھاتووە:
گوندستانی چەمەن
لە ٢٠ گوند پێکھاتووە:
پەراوێزەکان
پۆل:ناوچەکانی ئێران پۆل:شارستانی تیکاب پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:شارستانی تەکاب
ئالبانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
ئالبانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
قەپەچاڵ
قەپەچاڵ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کەلان، ناوچەی زەڕنە، شارستانی ئەیوان، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ئەیوان ئەیوان ئەیوان پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان
تەواوکاریی گاوسی
واتە:
ئابراھام دێ مۆئاڤر سەرەتا ئەم تەواوکارییەی دۆزییەوە لە ساڵی ١٧٣٣ و گاوس بەھا ڕێکەکەی لە ١٨٠٩ بڵاو کردەوە. تەواوکاریی گاوسی، لە ماتماتیکدا گرینگی و جێبەجێکردنی زۆری ھەیە و بە بەکارھێنانی، دەتوانرێت وڵامی زورێک لە تەواوکارییەکان بدۆزرێتەوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:تەواوکارییەکان
١٥٥١ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1551 (توضيح)
ئیمڕا ئەردۆغان
ئیمڕا ئەردۆغان ئیپێک (لەدایکبووی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٧١)ە گۆرانیبێژ و ئەکتەر و ئەستێرەی منداڵی تورکیە لە ساڵانی ١٩٨٠کاندا.
ژیان و پیشە
ئیمڕا لە دیاربەکر لەدایکبووە و بە ڕەچەڵەک کوردە. بە شێوەیەکی پیشەگەرانە چووە ناو جیهانی مۆسیقا لەگەڵ ئەلبومەکەی ئاگام لە کاتی خوێندنی ناوەندی لە ساڵی ١٩٨٤. لەگەڵ ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی (خەڵکی هەژار) (١٩٨٤) ، بە (ئیمرا بچووک) ناسرا. ساڵی دواتر، دووەم ئەلبوومی بڵاوکردەوە بەناوی گولم و بریندار، کە سەرکەوتنی بەدەستهێنا. دواتریش، بۆین بێکلەر (١٩٨٦) و ئاریلامام (١٩٩٧) بوون بە پڕفرۆشترین کتێب. ئیمرا زیاتر لە ٢٥ ملیۆن تۆماری لە تورکیا فرۆشراوە.
لە ساڵی ٢٠١٤ هاوسەرگیری لەگەڵ سیبڵ کیرەر کرد، کە کوڕ و کچێکیان هەیە. هەروەها کوڕێکی هەیە لە پەیوەندییەکی پێشوو.
ساڵی ۱۹۷۱ لە ناحیەی ئێرگانی دیاربەکر لەدایکبووە. لە ناوچەی ئەلاچاکایای سەر بە ئێلازیگ بە هۆی کارکردنی دایکیەوە دەستی بە خوێندنی سەرەتایی کردووە.
ئیمرا کە لە ساڵانی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردووەوە ئاوازەکانی خۆی لە ئەلبوومەکانیدا جێگیر کردووە، بە هەمان خێرایی درێژەی بە کاری هونەری داوە. زۆر سەرکەوتوو بوو بە ئەلبوومەکانی "من دڵخۆشم"، "بەخێر بێیت گولوم" و "سێن گولنجە". لە ساڵی ١٩٩٣ هەنگاوی ناوە ناو جیهانی پۆپ. "ئێستا وەرە" ۳٫٥٠٠٫٠٠٠ دانە فرۆشراوە.
ئیمرا لە ساڵی ۱۹۹٤ ژمارەیەکی پێوانەیی دیکەی شکاند. بۆ یەکەمجار هونەرمەندێکی تورک بە کۆنسێرتەکەی لە یاریگای ئینۆنۆ قسەی بۆ ٥٠ هەزار کەس کرد. ئیمرا لە ساڵی ١٩٩٧ بۆ یەکەمجار لە زنجیرەیەکی تەلەفزیۆنیدا سەرکەوتنی خۆی لە بواری مۆسیقادا نیشان دا.ڕۆڵی سەرەکی لە یەکێک لە سەرکەوتووترین زنجیرە تەلەفزیۆنییەکانی تورکیا بە فیلمی "ئەگەر بتوانم بیرم بچێت" گێڕاوە. گۆرانی "ئەگەر بتوانم بیرم بچێت" لە ئەلبوومی "نارین یارم"دا جێگیرکرا، کە لە مانگی تەمموزی 1996 بڵاوکرایەوە. لە تەمموزی 1998 بە ئەلبوومی "دورا دورا" جارێکی دیکە سەرکەوتوو بووەوە لە جیهانی مۆسیقادا، کە ۲۲۰۰ هەزار دانە فرۆشرا.
دوای بڵاوکردنەوەی ئەلبوومەکانی "یا هێی" لە حوزەیرانی ٢٠٠٠ و "پڵەس" لە ئازاری ٢٠٠٢، هونەرمەندەکە لە ئەیلوولی ٢٠٠٢ بە زنجیرەیەکی نوێ گەڕایەوە سەر شاشەکانی تەلەفزیۆن. ڕۆڵی سەرەکی لە زنجیرە تەلەفزیۆنییەکەی چیڕۆکی زستان بینیوە. لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٤ ئەلبوومی "تەواو"ی بڵاوکردەوە و بەشداری لە زنجیرە تەلەفزیۆنییەکەی "درۆی گەورە"دا کردووە. ئەلبوومی "دۆن"ی لە ئەیلوولی ٢٠٠٥ بڵاوکردەوە. لە ئابی ٢٠٠٦دا "ناوت چییە؟" یەکەم گۆرانی ماکسی خۆی لەگەڵ زنجیرە تەلەفزیۆنی "ئاداک" لە هەمان ساڵدا بڵاوکردەوە و ڕۆڵی سەرەکی گێڕا، دواتر ئەلبوومی "باشترینی ئێمرا"ی لێ هات. ئەلبوومەکە پێکهاتبوو لە وەشانی نوێکراوی بەناوبانگترین گۆرانییەکانی ئێمرا. هەر لەو ساڵەدا لە زنجیرە تەلەفزیۆنیی "بۆ کوڕەکەم" ڕۆڵی گێڕاوە و لە بەرنامەی پێشبڕکێی "ئاواتێک دروست بکە" ئەندامی دەستەی سوێندخواردن بووە. لە ساڵی ٢٠٠٨ ئەلبوومێکی تازەی بە ناوی "یەلپازە" بڵاوکردەوە، کە تێیدا مۆسیقای هیپ هۆپ و ڕۆحی دروستکرد، هەروەها مۆسیقای هاوس ("یە پەڕەکانی من"، "ئایا خۆشم ویستووە؟بە تەواوی خۆشم دەوێت"، "وەرە بووک ")، کە ئەو... نموونەی لە ساڵانی نەوەدەکانەوە دەستپێکرد. "باوەشێن" کە تیایدا ئەو هونەرمەندە بەرهەمەکانی لە ژانرەکانی پێشوودا بە ستایلێکی ناوازەوە گوتووە، کە زۆر جیاوازە لە ستایلە ئاساییەکەی، بووە کەمترین فرۆشی ئەلبوومی ئێمرا تا ئێستا و ۲٥ هەزار دانە فرۆشراوە. لە مانگی ئەیلولی ٢٠٠٩دا، ئیمرا دوای ئەڵقەی ٢٨ی زنجیرەی هیکران یاراسی کە لە شاشەکانی تی ئاڕ تی ۱ پەخشکرا، خرایە ناو کاستەکەوە و ڕۆڵی بازرگانێکی دەوڵەمەندی گێڕا. لە ساڵی ٢٠١٠ لەگەڵ گروپی "٨notes" واژۆ دەکات و مۆسیقای گروپی مۆسیقای ٨notes لێکدەداتەوە و مۆسیقای فۆلکلۆری تورکی بە لێکدانەوەی تایبەتی خۆی بە شێوازی جاز-فانک کاردەکات. بەزۆری گۆرانییە فۆلکلۆرییەکانی "پیر سوڵتان عەبدال" و "نەشێت ئێرتاش"ی لە ئەلبوومەکەدا وتووە. لە تەمموزی ٢٠١١ ئەلبوومی "کوڕی بەرگدروو"ی بڵاوکردەوە. ئیمرا یەکەم دەرهێنانی خۆی بە فیلمی " بەهارێک کە نایەت " ئەنجامدا. فیلمەکە لە ٨ی ئازاری ٢٠١٣ بڵاوکرایەوە. ئەو هونەرمەندە لە ساڵی ۲۰۱٤ هاوسەرگیری لەگەڵ سیبێل ئەردۆغان کرد و دوای ساڵێک منداڵەکەیان بە ناوی ئێلیسا لەدایکبوو. لە ساڵی ٢٠١٥ یەکەم گرێبەستی رێکلامی لە ژیانی پیشەیی خۆیدا ئەنجامدا. بوو بە ڕووخساری ریکلامی ماک دۆناڵدز. ئەم فیلمە بازرگانییە بە شایستەی خەڵاتی گەورەی خەڵاتی کریستاڵ سێو لە کۆتایی هەمان ساڵ دادەنرا. لە ساڵی ٢٠١٦؛ دوای پشوویەکی زۆر، بە زنجیرەی "ئاشقی ماڤی" گەڕایەوە سەر شاشەکانی ATV، کە لەلایەن NTC Media بەرهەم هێنراوە. لە ساڵی ٢٠١٥ کچەکەی بە ناوی ئیلیسا لەدایکبووە.
تایتانیک ٢
تایتانیک ٢ کەشتییەکی دەریایییە کە مۆدێلی کەشتی تایتانیکی ھەیە. پڕۆژەی دروستکردنی ئەم کەشتییە لە مانگی نیسانی ٢٠١٢ لەلایەن ملیاردێری ئوسترالی کلیۆ پاڵمەرەوە دەستیپێکردووە. کۆمپانیای سێتارا دەبی بەرپرسیارە لە جێبەجێکردنی ئەم پڕۆژەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئاڕ ئێم ئێس تایتانیک
مینا وەحید
مینا وەحید (لەدایکبووی ٨ی ئابی ١٩٨٧) خانمەکتەرێکی ئێرانییە. باشترین ڕۆڵی سەرەکیی لە کورتەفیلمێکی ساڵی ٢٠١٩ گێڕا. ئەم ئەکتەرە بۆ یەکەمجار بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی ئاتاش سابز لە دەرهێنانی محەمەد ڕەزا ئەسڵانی هاتە ناو پیشەی نواندنەوە. گرنگترین شانۆی مینا وەحید ناوی "کلاغ از خوشحالی در پوست خود نمی‌گنجشک".
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
تەنۆکەی ژێرگەردیلەیی
وێنۆک|پرۆتۆن (تەنۆکەیەکی پێکھاتوو) لە دوو [[کوارکی سەرەوە و یەک کوارکی خوارەوە پێک ھاتووە، کە تەنۆکەی سەرەتایین.]] لە فیزیکدا، تەنۆکەی ژێرگەردیلەیی تەنۆکەیەکە لە گەردیلە بچووکترە. بەپێی مۆدێلی ستانداردی فیزیکی تەنۆکەیی، تەنۆکەی ژێرگەردیلەیی دەکرێت تەنۆکەیەکی پێکھاتوو، کە لە تەنۆکەکانی تر پێک ھاتووە (بۆ نموونە، پرۆتۆن، نیوترۆن، یان مێزۆن)، یان تەنۆکەیەکی سەرەتایی بێت، کە لە تەنۆکەکانی تر پێک نەھاتووە (بۆ نموونە، ئەلێکترۆن، فۆتۆن، یان میوون). فیزیکی تەنۆکەیی و فیزیکی ناوکی لێکۆڵینەوە لەم تەنۆکانە و چۆنێتیی کارلێککردنیان دەکەن.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:میکانیکی کوانتەم پۆل:تەنۆکە ژێرگەردیلەیییەکان
نائووروو لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
نائووروو نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
لەکی قادرسەرھەنگ
لەکی قادرسەرھەنگ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاوەسپی، قەزای کفری، ئیدارەی گەرمیان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
لەکی قادرسەرھەنگ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەریم باسام و لە باشوور لەگەڵ گوندی پیرمۆنی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بانزینخاڵ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەواڵی.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
١٥٥٢ (ڕوونکردنەوە)
پرسە ھاوپیشەکان
1552 (توضيح)
تۆفیق سوەیدی
تۆفیق سوەیدی (لەدایکبووی ١١ی ئایاری ١٨٩٢ – مردووی ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨)، کەسایەتی سیاسیی عێراقی بوو. لەماوەی سێ خوولی درێژکراوەی ماوە کورت لەپۆستی سەرۆکوەزیرانی عێراق کاری کردووە لەماوەی ساڵانی ١٩٢٩ تاکوو ١٩٥٠.
تۆفیق لەساڵی ١٩٠٩ چووەتە تورکیا لەوێ لە کۆلێژی یاسا لە ئەستەمبوڵ خوێندوویەتی. دوای تەواوکردنی قۆناغی زانکۆ لەساڵی ١٩١٢، لەلایەن باوکییەوە نێردرا بۆ زانکۆی سۆربۆن لە فەڕەنسا بۆئەوەی زیاتر لەیاسا بخوێنێت. تۆفیق لەساڵی ١٩١٤ دوای تەواوکردنی خوێندنی ئەوێش ئەوا دەگەڕێتەوە عێراق.
دزی ھەورەبرووسکەکە (ڕۆمان)
دزی ھەورەبرووسکەکە ڕۆمانێکی فانتازیای سەرکێشییە لەبارەی میتۆلۆژیای یۆنانی دەکات کە بڵاوکراوەتەوە لەساڵی ٢٠٠٥. یەکەم پەرتووکی جۆری پێگەییشتووی لاوانە لەلایەن نووسەر ڕیک ریۆردان. یەکەم پەرتووکە لە زنجیرە پەرتووکەکانی پێرسی جاکسۆن و ئۆڵۆمپیانەکان. زنجیرە پەرتووکەکە باس لە سەرکێشی پێرسی جاکسۆنی ١٢ ساڵان دەکات کە بۆی دەردەکەوێ نیو خوایە (نیو خوایە و نیو مرۆڤە). پێرسی کوڕی دایکێکی کوشندە و باوکەکەی، پۆسایدن (خوای یۆنانی) ە.
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆمانەکانی ٢٠٠٥
ئالبانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ئالبانیا نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
ڤۆڵت
ڤۆڵت یەکەیەکە بۆ پێوانی ڤۆڵتیە یان تافاوتی نێوان پۆتەنشڵی کارەبایی لە سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان. ڤۆڵت ھەروەھا ئەو وزە بەرھەمھێناوەیە لە سەرچاوەیەکی ئەلکتریکی کە بۆ ئاڵوگۆڕکردنی یەک کۆڵن بارگە بە کار دەھێنرێت و ئەو کارە بەرامبەر یەک جووڵ کارە. ناوی ڤۆڵت لە ناوی فیزیکزانی گەورەی ئیتالی، ئاڵساندرۆ ڤۆڵتا (١٧٤٥–١٨٢٧) گیراوە.
E: ھێزی وریاکەرەوەی ئەلەکتریکی
W: کاری ئەنجام دراوەیە
q: ئەلەکتریسیتە بەپێی کۆڵن
سەرچاوەکان
پۆل:یەکە داڕێژراوەکانی ئێس ئای
شێخ باخ
شێخ باخ گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سورداش، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەراوێزەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پەشێویی كه‌سایه‌تی
ناڕێکی کەسایەتی یان تێکچوونی کەسایەتی پۆلێکە لە تێکچوونی دەروونی کە بە شێوازە ڕەفتار و پێزانینە جێگیرەکان تایبەتمەندن کە گۆڕانکاری و گونجاندنیان ئەستەمە، و ئەم نەخشە نائاساییانە لە کاتی چوارچێوە کارلێککارییە جیاوازەکاندا دەردەکەون، و لە ڕەفتاری قبوڵکراو لەناو کولتووری کۆمەڵگادا لادەدەن و ناگونجێن، و ھەمیشە لە گرژی و فشاردایە، پێناسەی تێکچوونی کەسایەتی بەپێی سەرچاوەکە دەگۆڕێت.
کەسایەتیییەکە لە دەروونناسیدا وەک کۆمەڵێک تایبەتمەندی یان خووی ڕەفتاری و دەروونی پێناسە دەکرێت کە بە سەقامگیری تایبەتمەندن و جیاوازی تاکەکەسی لە نێوان مرۆڤەکاندا لە چوارچێوەی کولتوورێکی دیاریکراودا پێکدەھێنن، بەم شێوەیە تێکچوونی کەسایەتی بە پشتبەستن بە کولتوور و پێشبینی و خووەکانی کۆمەڵگا پێناسە دەکرێت.
ئەو کەسانەی کە تووشی نەخۆشییەکە بوون بەزۆری کێشەیان لەگەڵ پێزانین، پاڵنەر و کارلێککردن لەگەڵ کەسانی دیکە، کۆنترۆڵکردنی پاڵنەرەکان و بێباکیدا ھەیە. بەگشتی دەستنیشانکردنی تێکچوونی کەسایەتی نوێنەرایەتی نزیکەی ٤٠–٦٠٪ی نەخۆشە دەروونییەکان دەکات، ئەمەش وای کردووە ببێتە باوترین دەستنیشانکردن بۆ نەخۆشییە دەروونییەکان.
پلەنێت مات
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئینسایکڵۆپیدیا سەرھێڵەکان پۆل:وێبگە ماتماتیکییەکان
مارکێتینگ
وێنۆک|ئامرازە سەرەکییەکانی مارکێتینگ
مارکێتینگ (یان بازاڕسازی، بەبازاڕکردن) بریتییە لە کۆمەڵە کار و چالاکییەک کە وادەکات سەرنجی کڕیار بەلای کاڵا و شتومەک ڕاکێشێت و برەو گەشە بە بەرھەمەکە زیاتر بدات لەماوە کاتێکی دیاریکراودا، و دەکرێت مارکێتینگ وا پێناسە بکرێت کە ھونەری فرۆشتنە، چونکە فرۆشتن بەشێکە لە بیرۆکەی کارەکە.
مارکێتینگ خوێندن و بەڕێوەبردنی پەیوەندییەکانە لە ئاڵوگۆڕەکاندا مارکێتینگ پرۆسەیەکە کە کۆمپانیاکان کڕیاری تێوەگلاوە و بە توندی لەگەڵ کڕیاردا پەیوەندی دەگرن و بەھا بۆ کڕیار دروست دەکەن بۆ ئەوەی لە دژیدا بەھا لە کڕیار وەربگرن. لەوەتەی مارکێتینگ بۆ ڕاکێشانی کڕیار بەکار دەھێنرێت، ئەم چالاکییە یەکێکە لە سەرەکیترین پێکھاتەکانی بەڕێوەبردنی بازرگانی و بازرگانی.
ڕەنگە بازارکاران بەرھەمێک بە بازرگانیتر بفرۆشن، کە پێی دەوترێت بازرگانی بۆ بازرگانی، یان B2B، یان ڕاستەوخۆ بەرھەمەکەی بە بەکارھێنەران بفرۆشن، کە پێی دەوترێت مارکێتینگی بازرگانی بۆ بەکارھێنەر، یان B2C. ھەروەھا مارکێتینگی بازرگانی بە بی ٢جی دەگوترێت بۆ دەزگا و ڕێکخراوە حکومییەکان.
تێکەڵەی مارکێتینگ کە تایبەتمەندییە تایبەتەکانی بەرھەمەکە و چۆنییەتی ی فرۆشتنی دیاری دەکات، کاریگەری لەسەر ژینگەی دەوروبەری بەرھەمەکە ھەیە، ئەنجامی توێژینەوەی مارکێتینگ و توێژینەوەی بازاڕ، و تایبەتمەندیبازاڕی ئامانجدارانەی بەرھەمەکە دوای دیاریکردنی ئەم ھۆکارانە، پێویستە بازارکاران بڕیار بدەن کام شێواز بۆ سەرخستنی بەرھەمبەکار دەھێنرێت، لەوانە بەکارھێنانی کۆبۆن و ھاندەرەکانی تری کڕین.
سەیفەلی کەندی
سەیفەلی کەندی (، ) گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری کوڕانی، ناوچەی کوڕانی، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران.
مارکێتینگ
پێناسە
مارکێتینگ ھەوڵێکە بۆ بەستنەوەی بەھای بەرھەم (کاڵا یان خزمەتگوزارییەکان) و کڕیار. مارکێتینگ بە ھونەری فرۆشتنیش ناسراوە، بەڵام فرۆشتن یەکێکە لە کارە بچووکەکانی مارکێتینگ پێناسەی فەرھەنگێکی مارکێتینگ بریتییە لە " دابینکردنی کاڵا یان خزمەتگوزاری بۆ پڕکردنەوەی پێداویستی بەکاربەرەکان "، بەو شێوازەی تر، مارکێتینگ بریتییە لە تێگەشتن لە داواکاری کڕیار و ھاوتاکردنی بەرھەمەکانی کۆمپانیا، بۆ پڕکردنەوەی ئەو پێداویستیانە و خستنە ناو پرۆسەی قازانجکردن بۆ کۆمپانیاکە. مارکێتینگی سەرکەوتوو پێویستی بە ھەبوونی بەرھەمی درووست ھەیە لە کاتی پێویست و شوێنی دروستدا و دڵنیابوون لەوەی کڕیار ئاگاداری بوونی بەرھەمەکە بێت و ھەر بۆیەیش بەرەو فەرمانەکانی داھاتوو دەبات.
سەیفەلی کەندی
جوگرافیا
سەیفەلی کەندی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
مارکێتینگ
پێناسە
مارکێتینگ پرۆسەیەکە کە ھاوسەنگی توانا و پێداویستی کڕیارانی کۆمپانیا دەکات.
سەیفەلی کەندی
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی بیجاڕ بیجاڕ بیجاڕ پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مارکێتینگ
پێناسە
مارکێتینگ و زانست و ھونەری توێژینەوە و دروستکردن و بەھادارکردن بۆ ئەوەی پێویستییەکانی بازاڕی ئامانج ەکان لە پێناو قازانجکردندا بێت مارکێتینگ پرۆسەیەکە کە ھاوسەنگی تواناو پێداویستی کڕیارانی کۆمپانیا دەکات
کارۆل گریدەر
کارۆلین وایندی گریدەر ناسراو بە کارۆل گریدەر (بە ئینگلیزی: Carol W. Greider؛ لە دایکبووی ١٥ی نیسانی ١٩٦١ لە سان دیێگۆ، کالیفۆرنیا) زانای مۆلیکولار بایۆلۆجی ئەمریکییە و یەکێکە لە وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل. لەوەتەی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ وەک پڕۆفیسۆرێکی دیار لە زانکۆی کالیفۆرنیا لە سانتا کروز کاردەکات لە بەشی گەردیلە، خانە و گەشەپێدانی بایلۆجی.
مارکێتینگ
پێناسە
سێرجیۆ زێمان لە کتێبەکەیدا کۆتایی سەردەمی مارکێتینگی نەریتی خۆی بە مارکێتینگ پێناسە دەکات: مارکێتینگ دەربارەی ھەبوونی بەرنامە و تەزبیح و ڕیکلامە و ھەزاران شتی تریش کە دەتوانێت کاریگەر بێت لە قایلکردنی خەڵک بۆ کڕینی بەرھەمێک. سەبارەت بە چێشتخانەی خواردنگە و مارکێتینگی گاز و خواردن بۆ ھێڵی ئاسمانیش مارکێتینگ واتە ئەو کەسانەی لەسەر کورسی دادەنیشتن مارکێتینگ دەربارەی قازانج و ئەنجامەکان
کارۆل گریدەر
لە ساڵی ١٩٨٤، کارۆل تێلۆمێرازی ئەنزیمی دۆزییەوە، ئەمەش لەوکاتەی کە دەرچووی زانکۆی کالیفۆرنیای بەرکێلی بوو، ھەروەھا قوتابی ئیلیزابێت بلاکبێرن بوو. ئەو توێژینەوەی لەسەر پێکھاتەکانی تێلۆمێرازی کرد، لە کۆتایی کرۆمۆسۆمەکان. لە ساڵی ٢٠٠٩، لەپاڵ بلاکبێرن و جاک سزۆستاک بەیەکەوە بوونە ھەڵگری خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی.
مارکێتینگ
پێناسە
مارکێتینگ چالاکییەکی ستراتیژییە و ڕێگەیەکە بۆ سەرنجدان لەسەر ئەنجامی زیاتر پێوانەکانی ڕاکێشان و ڕاکێشان، بۆ کڕینی بەرھەمەکەت زیاتر بۆ ئەوەی کۆمپانیاکەت پارەی زیاتر پەیدا بکات.
کارۆل گریدەر
خوێندن
کارۆل گریدەر لە ساڵی ١٩٧٩، قۆناغی ئامادەیی لە دواناوەندی داڤیس سێنیۆر تەواو کرد. لە ساڵی ١٩٨٣، بەکالۆریۆسی لە بایۆلۆجی بەدەست ھێنا دوای خوێندنی لە کۆلیجی کرێیتیڤ ستەدیس لە زانکۆی کالیفۆرنیا، سانتا باربارا. ھەر لەوکاتەشدا لە زانکۆی جۆرج ئۆگەست گوتینگن خوێندنی دیکەشی دەکرد، زۆربەی توێژینەوە و دۆزینەوەکانی لەو زانکۆیە بوون.
ژیانی کەسی
لە ساڵی ١٩٩٢، ھاوسەرگیری لەگەڵ ناتانییەل سی کۆمفۆرت ئەنجامدا، ھاوڕێیەکی ئەکادیمی یەکدی بوون، بەیەکەوە بوونە خاوەنی دوو منداڵ. دواتر لەیەکتری جیابوونەوە.
مارکێتینگ
پێناسە
مارکێتینگ واتە گەڕان بەدوای گونجاوترین بازاڕو ئەو سێکتەرانەی کە دەکرێت ڕێکخراوەکە ی زیاتر بەسوودو کاریگەرتر بێت و پێداویستی و داخوازییەکانی خەڵک پڕبکات. بە وتەیەکی تر، مارکێتینگ ھەوڵدانێکی ئاگادارە بۆ ئەوەی بەشێوەیەکی گونجاو سەرچاوەکان تەرخان بکات و جۆرێک لەشارەزایی لەبازاڕدا دروست بکات. ڕێکخراوەکان پێویستە بازاڕی ئامانجەکەیان بدۆزنەوە بۆ ئەوەی باشتر پێداویستییەکانیان دیاری بکەن و بەرھەم و خزمەتگوزاری بەرگدروویان بۆ دابین بکەن بنەمای جووڵەی مارکێتینگ ئەوەیە کە ڕێگە لە بەھدردانی سەرچاوە و ئاسانکاریجۆراوجۆر بگرێت و گونجاوترین پێگەی بەرھەم یان کۆمپانیا لە بازاڕدا بدۆزێتەوە. مارکێتینگ واتە دابەشکردن یان دابەشکردنی بازاڕو دیاریکردنی بەرھەمی کۆمپانیا بۆ گونجاوترین بازاڕ.
کارۆل گریدەر
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی پۆل:زیندووان پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دیسلێکسیان هەیە
ئاناپۆلیس
وێنۆک|دیمەنی پارکە ژینگەیییەکانی ئیپیرانگا ئاناپۆلیس شارەوانییەکی بەڕازیلییە لە ویلایەتی گۆیاس. دەکەوێتە نێوان دوو پایتەخت، پایتەختی فیدراڵی برازیلیا و پایتەختی ویلایەتی گۆیانیا. سێیەم شارە پڕ دانیشتووانەکەی ویلایەتەکە، بەپێی خەمڵاندنێکی دامەزراوەی جوگرافی و ئاماری بەڕازیل لە ساڵی ٢٠٢٠دا ٣٩١ ھەزار و ٧٧٢ کەسی تێدایە، ناوەندێکی گرنگی پیشەسازی و لۆجستیکە لە ناوەڕاستی ڕۆژاوای بەڕازیل. بەرھەمی ناوخۆیی ئەو وڵاتە ١٠ ملیار دۆلاری ئەمریکییە کە نزیکەی ٤٫٤ ملیار دۆلاری ئەمریکییە، ئەمەش وای کردووە ببێتە دووەم گەورەترین وڵات لە ویلایەتەکەدا. شارەکە دوای جێبەجێکردنی ناوچەی پیشەسازی لە ساڵی ١٩٧٠ بوو بە ھێزێکی پیشەسازی.
مارکێتینگ
پێناسە
مارکێتینگ بە ھەڵسەنگاندنی پێویستی وەڵامی ئەو بەرھەم و خزمەتگوزارییانە دەست پێ دەکات بە لۆژیکی دیاریکردن و ھەڵبژاردنی ھەندێک پێداویستی نیشانەی بێ بەھاکردنی پێویستییەکانی ترە.
ئاناپۆلیس
بنکەی ھێزی ئاسمانی
بنکەی ھێزی ئاسمانی ئاناپۆلیس - ئالا٢ کە یەکێکە لە گرنگترین بنکەکانیان لە ھێزی ئاسمانی بەڕازیل، دەکەوێتە شاری ئاناپۆلیس. پایتەختی نزیک (برازیلیا) دەپارێزێت کە ھەروەھا بەشێکی گرنگە لە سیستەمی چاودێری ئەمازۆن (SIVAM).
مارکێتینگ
ئاراستە جیاوازەکان لە مارکێتینگدا
مەبەست لە بەڕێوەبردنی بازاڕەکان ئەوەیە کە بازاڕی ئامانجەکان بە ئامانج ببەن و پەیوەندی قازانجبەخش لەگەڵیان دروست بکەن ئەمەش پشت بە ئاڕاستەکردنی مارکێتینگ یان فەلسەفەی ھەر ڕێکخراوێک دەبەستێت مەیلی مارکێتینگ بە " فەلسەفەی بەڕێوەبردنی بازرگانی عەقڵییەتی کۆمپانیایەک " یان " ڕۆشنبیری ڕێکخراوەیی " پێناسە دەکرێت. گرنگترین ئاڕاستەکانی مارکێتینگ ئەمانەن:
ئاناپۆلیس
سەرچاوەکان
پۆل:ئاناپۆلیس ئاناپۆلیس
مارکێتینگ
بە ڕھە مھێنان
ڕەوتی بەرھەمھێنان لەسەر ئەو بیرۆکەیە بنیاتنراکە کە کڕیاران بەرھەمێک دەکڕن کە بە ئاسانی بەردەست و بە ھامتاوشت بێت. لە ئەنجامدا پێویستە بەڕێوەبردن جەخت لەسەر زیادکردنی بەرھەمھێنان و باشترکردنی ئەدای سیستەمەکانی دابەشکردن بکاتەوە.