cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چیرۆکی سەندرێلا، ئەگەر پێڵاوەکە بگونجێت
چیرۆک
نزیک نیوەی شەو، تێسا بیر لەوە دەکاتەوە کە ئەگەر باوکی لە ژیاندا بوو چی بکات، پاشان دەچێتە لای ڕید و فرێدی بۆ ئەوەی پێڵاویسەماکەی دیکەی بداتێ. ڕۆڵی سەرەکی پێدەدرێت و ناوی شانۆیی "بێلا سنۆ" وەردەگرێت. تێسا بیانوو بۆ خێزانە ھاوسەرەکەی دەھێنێتەوەکە بۆچی لەناکاو ئەوەندە سەرقاڵە و بە نھێنی بە جلوبەرگی "بێلا سنۆ"ەوە بەشداری پرۆڤەکان دەکات. سەرنجڕاکێشانی ڕۆمانسی تێسا بۆڕید زیاد دەکات لەگەڵ کارکردنیان پێکەوە، بەڵام فرێدی بە تێسا دەڵێت کە ڕید پێشتر دەستگیرانی ھارپەر بووە. تێسا بە نائومێدییەوە دەستدەکات بە دوورکەوتنەوە لە ڕید بۆ ماوەی پرۆڤەکان، ئەمەش زۆر سەرلێشێواوی دەکات. دەتینا و ئۆڵۆمپیا گوێیان لە تێسا دەبێت کە گلەیی لەسترێسەکانی دوو ناسنامەکەی لە جۆرجی دەکات و نھێنییەکەی دەدۆزنەوە.
لەگەڵ دەستپێکردنی میوزیکاڵەکەدا، ئاژاوە دروست دەبێت بەھۆی ئەوەی خێزانی باوکی تێسا ھەوڵدەدەن ڕۆڵی سەرەکی بۆ خۆیان بگرن. ڕید دەرفەتێک بەکاردەھێنێت بۆ ئەوەی بچێتە دەرەوەی شانۆ و ڕووبەڕووی فرێدی دەبێتەوە سەبارەت بە دەستێوەردان لە ژیانیخۆشەویستییەکەیدا. لەکاتێکدا کە دەمەقاڵێ دەکەن، تێسا لە کاتی خۆیدا دەگاتە ئەوێ بۆ ئەوەی گوێی لە ڕید بێت کە ڕای دەگەیەنێت کە ئەو وھارپەر دەستگیراندار نین و تەنھا ھاوڕێن، ئەویش عاشقی کەسێکی تر بووە. تێسا لە کۆتاییدا لەسەر شانۆ دەردەکەوێت بەڵام بەبێ ئەوەیخۆی لەبەری «بێلا» بکات، بەم شێوەیە ناسنامەی ڕاستەقینەی خۆی بۆ ھەمووان ئاشکرا دەکات، لەنێویاندا ڕید. ڕید داوای لێبوردن لێدەکاتبەھۆی ئەو تێنەگەیشتنە و قەناعەتی پێدەکات کە نمایشەکە لەگەڵیدا تەواو بکات. تێسا قبوڵ دەکات و لەگەڵ گەڕانەوەی نمایشەکە لەسەرڕێڕەوی خۆی، لەلایەن بینەرانەوە پێشوازییەکی باشی لێدەکرێت. فرێدی داوای لێبوردن لە ڕید دەکات لەسەر کارەکانی، ئەویش لێی خۆشدەبێت. تێسا گرێبەستی تۆمارکردنەکەی وەردەگرێت و دیڤاین ھەوڵدەدات تێسا ڕازی بکات کە دووبارە پەیوەندی بە خێزانەکەوە بکاتەوە، بەڵام تێسا ڕەتیدەکاتەوە. فیلمەکە بەم شێوەیە کۆتایی دێت کە ڕید و تێسا پێکەوە سواری ئەو ماتۆڕسکیلەی کە چاکی کردووەتەوە بەرەوخۆرئاوابوون دەڕۆن.
سەرچاوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠ پۆل:فیلمە کۆمیدییە مۆسیقییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییە ڕاستەوخۆییەکان بۆ ڤیدیۆ
ڕۆژگیران
چەپ|٢٢٠px|وێنۆک|ڕۆژگیران ١٩٩٩ فەرڕەنسا چەپ|وێنۆک|ڕۆژگیرانی تەواو- ۱۱ی ئابی ۱۹۹۹ ، کۆتایترین ڕۆژگیرانی ته‌واو له‌ سه‌ده‌ی بیسته‌م، کوردستانیش ده‌گرێته‌وه‌ ڕۆژگیران یان خۆرگیران کاتێک ڕوو دەدات کە مانگ دەکەوێتە نێوان خۆر و زەوی، بەم شێوەیە سێبەری مانگ دەکەوێتە سەر بەشێک لە گۆی زەوی و تاریکی دەکات.
لە ڕۆژگیرانی تەواودا ناوەڕاستی خۆر بە شێوەی بازنەیەکی ڕەش و دەوروبەرەکەی ڕووناک دەردەکەوێت.
وشە ھاوتاکان
لە زمانی کوردیدا ئەم وشانە بۆ دیاردەی ڕۆژگیران ھاتووە:
ھەندەسەی ڕۆژگیران
[[ پەڕگە:eclipses solares.en.svg|چەپ|٢٢٠px|وێنۆک|Aڕۆژگیرانی ته‌واو
زەوی لە دەور خۆر و  مانگ لە دەور زەوی، لە سەر خولگەی ھێلکەیی  ھەڵدەسووڕێن. نیوتیرەی خولگەی ھەڵسووڕانی زەوی بە دەور خۆر( ١٥٠ ملوێن کم) چوارسەد ھێندەی نیوتیرەی ھەڵسووڕانی مانگ بە دەور خۆرە. خودی خۆریش ٤٠٠ ئەوەندەی مانگە. ئەم دۆخە بۆتە ھۆی ھاوئەندازە دیار بوونی خۆر و مانگ لە سەر گۆی زەوی.
جارەکانی ڕۆژگیران
نزیک سی ڕۆژ دەخایێنێ مانگ یەک جار بە دەور زەویدا ھەڵبسووڕێ و مانگی نۆ ھەڵبێت.
شێرمەن ئەلێکسی
شێرمەن جۆزێف ئەلێکسی (٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٦) شاعر، نووسەر و دەرھێنەری فیلمی ئامریکاییە. ئەو لە نیشتنگەی «سپۆکەین» کە تایبەت بە سوورپێستەکانە لە دایک بووە و لەوێش گەورە بووە.
ڕۆژگیران
جارەکانی ڕۆژگیران
ئەگەر خولگەی ھەڵسووڕانی زەوی لە دەور خۆر و مانگ بە دەور زەوی لە یەک ئاراستەدا بوایێ، ئەوە مانگێ جارێ ڕۆژگیران ڕووی دەدا، بەلام لادانی ٥ پلەکی دوو ئاراستەکە لە یەک، دەبێتە ھۆی تێپەڕینی مانگ بە سەر یا خواری خۆردا و لە زۆربەی مانگەکاندا ئەم دیاردەیە ڕوو نادات.
شێرمەن ئەلێکسی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦ پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:شاعیرە کوڕە ئەمریکییەکان پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دوو جەمسەرییان ھەیە پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
ڕۆژگیران
جارەکانی ڕۆژگیران
ساڵانە تەنیا دوو تا سێ جار دیاردەی ڕۆژگیران لە سەر گۆی زەوی ڕوودەدات.
جۆرەکانی ڕۆژگیران
چەپ|٢٠٠px|وێنۆک|ڕۆژگیرانی ئاڵقەیی لە کاشیمای ژاپۆن‏‏‏ چەپ|٢٢٠px|وێنۆک|ڕۆژگیرانی تەواو‏‏‏
بگاری ڕۆژگیران
چەپ|220px|وێنۆک| لە نێوان ڕۆژگیراندا، بە ھۆی بزووتنی مانگ و ھەڵسووڕانی زەوی، سێبەری مانگ له‌ ڕۆژاواوه‌ تا ڕۆژھەڵاتی زەوی  دەپێوێ، بەم گەشتە، گەشتی تەواو گیران دەبێژن، ھەرکەسێ کە لەم مه‌سیره‌دا بێ ڕۆژگیران بە شێوەی تەواو دەبینێت، ئەم بگارە تا ٣٠٠ کم درێژە و نزیکەی نیو لەسەدی گۆی زەوی دەگرێتەوە.
ڕۆژگیران لە مێژوودا
چەپ|٢٥٠px|وێنۆک|ڕۆژگیران، ١٥٧١ ئەوروپا‏‏‏ بە درێژایی مێژوو ڕۆژگیران وەک دیاردەیەکی سەیر و سەمەر چاوی لێکراوە. زۆربەی ژیارە کۆنەکان ئەم دیاردەیان بە شتێکی نەحس و قۆشمە دەزانی و کۆمەڵێک خوڕافاتیان لە دەوری کۆ ده‌کرده‌وه‌.
خەڵک لە کۆندا لە ڕۆژگیران دەترسان، چون نەیاندەزانی چۆن ڕوو دەدات.
سەیر کردنی ڕۆژگیران
چەپ|وێنۆک|چاویلکەی تایبەت بۆ تەماشاکردنی ڕۆژگیران‏‏‏
سەرچاوە
پۆل:گەردوون
سنووری نەرویژ-ڕووسیا
وێنۆک|ڕاست|ھێمای سنووری ژمارە ٢٩٩ لە سنووری نەرویج و ڕووسیا
سنووری نێوان نەرویج و ڕووسیا (بە نەرویجی: Russergrensen / Russergrensa، بە ڕووسی: Российско-норвежская граница، Rossiysko-Norvezhskaya Granitsa), پێکھاتووە لە سنوورێکی وشکانی بە درێژایی ١٩٥٫٧ کیلۆمەتر (١٢١٫٦ میل) لە نێوان سۆر-ڤارانگەر لە نەرویج و ناوچەی پێچێنگسکی لە ڕووسیا و سنوورێکی دەریایی ٢٣٫٢ کیلۆمەتری (١٤٫٤ میل) لە ڤارانگەرفیۆرد. زیاتر لە سنوورێک لە نێوان ناوچە ئابوورییە تایبەتەکانی ھەردوو وڵات لە دەریای بارێنتس و زەریای جەمسەری باکوور پێکدێت
سەرچاوەکان
پۆل:سنووری نەرویژ-ڕووسیا
پارێزگای لواپولا
پارێزگای لواپولا یەکێکە لە دە پارێزگاکانی زامبیا کە دەکەوێتە بەشی باکووری وڵاتەکە. پارێزگای لواپولا بە ناوی ڕووباری لواپولا ناونراوە و پایتەختەکەی مانسایە. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٠ی زامبیا، ژمارەی دانیشتووانی پارێزگاکە ٩٩١٩٢٧ کەس بووە، کە لەسەدا ٧٫٥٧ی کۆی دانیشتووانی زامبیا پێکدەھێنێت.
جوگرافیا
پارێزگاکە ھاوسنوورە بەدرێژایی کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ و بەدرێژایی کەنارەکانی باکوور و ڕۆژھەڵاتی ڕووبارەکە لە دەریاچەی بانگوێلۆوە تا دەریاچەی موێرو درێژ دەبێتەوە، لەنێویاندا ئاو و دوورگەکانی ئەو دەریاچانە. کۆنگۆ پێدیکل، کە بەشێکی سەرەکی باشووری ڕۆژھەڵاتی پارێزگای کاتانگا لە دی ئاڕ کۆنگۆیە، کە بە زامبیای دراوسێیەوە دەلکێت، بەسەر دوو لوولدا دابەشی دەکات. لە لای ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ پارێزگای باکوور و لە لای باشووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ پارێزگای ناوەڕاست ھاوسنوورە. شارۆچکە سەرەکییەکانی پارێزگاکە بریتین لە سامفیا، مانسا، نچێلێگە و موامسۆمبوێ. نزیکەی لەسەدا ٤٠ی لواپولا بە ئاو داپۆشراوە و ژمارەیەک ڕووبار و دەریاچەی تێدایە. ھەشت شوێنی سەرنجڕاکێشی لە شلەمەنی و گیانلەبەرە کێوییەکان و میراتی کولتووریدا ھەیە. نەوتە سەرەکییەکانی کانزا کە لە پارێزگاکەدا دەبینرێن بریتین لە مەنگەنیز، لیمۆ، مس و کانزا بەنرخەکان.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای لواپولا لواپولا
بڕیارنامەی ١٣٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی ئەفغانستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٤٣٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠١ پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠٠١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفغانستان
کالمیکیا
وێنۆک|شوێنی کالمیکیا لە ناوخۆی ڕووسیا. وێنۆک|right|[[ئاڵای کالمیکیا.]]
کالمیکیا (بە ڕووسی: Калмыкия) بە فەرمی کۆماری کالمیکیا کۆمارێکی ڕووسیایە و دەکەوێتە باکووری باکووری قەفقاز لە ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا. کۆمارەکە بەشێکە لە ناوچەی فیدراڵی باشوور، و لە باشوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ داغستان و لە باشووری ڕۆژاواوە لەگەڵ ستاڤرۆپۆل کرای؛ لە باکووری ڕۆژاوا و باکوورەوە ئۆبلاستی ڤۆڵگۆگراد و لە باکوور و ڕۆژھەڵاتەوە ئۆبلاستی ئەستراخان؛ لە ڕۆژاواوە ئۆبلاستی ڕۆستۆڤ و لە ڕۆژھەڵاتەوە دەریای خەزەر. کالمیکیا تاکە ناوچەیە لە ئەورووپا کە ئایینی بودایی تێیدا باڵادەستە.
وێنۆک|پەرستگای زێڕین لە شاری ئێلیستا. ڕووبەرەکەی ئەم کۆمارە ٧٦ ھەزار و ١٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە (٢٩ ھەزار و ٤٠٠ میل چوارگۆشە)، ژمارەی دانیشتووانی کەمی نزیکەی ٢٧٥ ھەزار کەسە کۆمارەکە شوێنی نیشتەجێبوونی کالمیکەکانە، کە گەلێکی بە ڕەچەڵەک مەغۆل و بە پلەی یەکەم لە ئایینی بووداین. پایتەختی کۆمارەکە شاری ئیلیستایە کە ناوبانگێکی زۆری لە شەترەنجی نێودەوڵەتیدا بەدەستھێناوە.
ئابوری
کالمیکیا کەرتێکی کشتوکاڵی پێشکەوتووی ھەیە. پیشەسازییە پێشکەوتووەکانی دیکە بریتین لە پیشەسازییەکانی پرۆسێسی خۆراک و نەوت و گاز.
بەو پێیەی زۆربەی کالمیکیا وشکە، ئاودێری پێویستە بۆ کشتوکاڵ. پلانی ئاودێری چێرنی زێملی (Черноземельская оросительная система) لە باشووری کالمیکیا ئاو لە ڕووبارەکانی قەفقازی تێریک و کوما لە ڕێگەی زنجیرەیەک کەناڵەوە وەردەگرێت: ئاو لە تێرێکەوە بۆ کوما لە ڕێگەی کەناڵی تێرێک-کوما دەڕوات، پاشان بۆ کۆگای چۆگرای لەسەر ڕووباری ڕۆژھەڵاتی مانیچ لە ڕێگەی کەناڵی کوما-مانیچەوە، و لە کۆتاییدا دەچێتە ناو چەمی کالمیکیاوە بەسەر کەناڵی سەرەکی چێرنی زێملی، کە لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا دروست کراوە
حکوومەتی کالمیکیا ساڵانە نزیکەی ١٠٠ ملیۆن دۆلار خەرج دەکات. بەرھەمی ساڵانەی نەوتی نزیکەی ١٬٢٧٠٬٠٠٠ بەرمیلە.
سەرچاوەکان
پۆل:کالمیکیا کالمیکیا
ھیندۆکوش
ھیندۆکوش زنجیرەچیایەکی ئەفغانستان و باکووری ڕۆژاوای پاکستانە. چیای ھیندوکوش درێژکراوەی بەری ڕۆژاوایی زنجیر چیاکانی پامیری و کاراکۆرام و ھیمالایایە. چیاکانی ھیندۆکوش ٧٩٦٠ مەتر لە ئاستی ڕووی دەریا بەرزە لە بەرزترین لووتکەیدا، کە ناوی (گەڕان میر)ە. چیاکانی ھیندۆکوش کە ھاوسنووری ھیندستانە، سەرچاوەی چەندین ڕووبارە، وەک ڕووباری کابول و ھیرمەند.
ناونان
کۆنترین بەکارھێنانی ناوی ھیندۆکوش لە زمانی ئاریایی دا بەکارھاتووە لەسەر نەخشەیەک کە نزیکەی ساڵی ١٠٠٠ی زایینی بڵاوبووەتەوە، ناوی ھیندۆکوش بە واتای ھیندکوژ دێت، ئەمەش دوای ئەوەی ھیندییەکان ویستویانە ھێڕش بکەنە سەر سنووری خۆراوای ئیمپراتۆرییەتی ماد، بەڵام نەیانتوانیوە لەم زنجیرە چیایە دەربازیان ببێت. چەندین تیوری تر ھەن لەبارەی بنچینەی ناوەکەی دواھەمین کۆنترین بەکارھێنانی ئەو زاراوەیە لەلایەن ئیبن بەتۆتا بووە کە پێی وابووە ھیندوکوش بەواتای «بکوژی ھیندو»یان «ھیندکوژ» وەرگێڕدراوە - کە بە درێژایی ئەو ڕۆژانەی کە کۆیلەکانی نیمچە کیشوەری ھیندی لە ھەلومەرجی سەختی کەشوھەوای چیاکانی ئەفغاندا گوازراونەتەوە، ھەندێکی تر ناکۆکن لەگەڵ بەتۆتا و تێبینی ئەو چەمکە دەکەن پێیان وایە کە بەتوتا بە 'چیاکانی ھیندستان' تێگەیشتوە یان تێکەڵی کردووە. ھەندێک لە زمانناسە ئاریایییەکان پێیان وایە کە کووش وەک جیاوازییەکی نەرم لە کوھی فارسی ('شاخ') وەرگیراوە، بەڵام ھەندێکی تر پێیان وایە کە لەوانەیە ناوەکە لە زمانی ئاڤێستایی کۆنەوە وەرگیراوە کە بە واتای'چیای ئاو'دێت. بە وتەی ھۆبسن-جابزن، لە فەرھەنگێکی بەریتانی سەدەی نۆزدەیەم، دەڵێت لەوانەیە ھیندووکوش ناوێکی خزراوی کۆنی لاتینی بێت وەک ئیندیکۆس ؛ ڕای گشتی پێی وایە کە لێکدانەوەکەی ئیبن بەتوتا تەواو بێت سەرەڕای گومان لەسەری. لە ڕووی زانستی و مێژوویەوە بیرورا وایە لەم ناوچەیە شانشینی کووشان ھەبوو لەگەڵ ھیندییەکان ھاوپەیمان بووینە ناوی ناوچەکەیان لێکداوە وەک ھاوپەیمانییەک بەناوی ھیندوکاش
جوگرافیا
بەشی ڕۆژاوای ھەرێمی ھیندوکوش ھیمالیا پێکدێنێت و درێژکراوەی ڕۆژاوایی چیاکانی پامێر، کاراکۆرام و ھیمالیایە. دۆڵی ئامۆ دەریا (ئۆکسی کۆن) بۆ باکوور لە دۆڵی ڕووباری ئیندۆس بۆ باشوور دابەش دەکات. مەوداکە لە ناوچەی چیتراڵ-ی سەر بەخیبر پەختۆنخوای پاکستان، کە بەرزترین خاڵەکەی تیریچ میر یان تێریچمیرە، بە ٧٧٠٨ مەتر بەرزترین خاڵی ھەیە. لە باکوور و لە نزیک کۆتایی باکووری خۆرھەڵاتی خۆی، ھیندوکوش شاخەکانی پامیر لە نزیک ئەو خاڵەی کە سنوورەکانی چین و پاکستان و ئەفغانستان تێیدا کۆدەبنەوە و دوای ئەوە لە باشووری ڕۆژاوا لە ڕێگەی پاکستانەوە دەڕوات و بەرەو ئەفغانستان لە نزیک سنووری خۆیان. کۆتایی ڕۆژھەڵاتی ھیندوکوش لە باکوور لەگەڵ مەودای کاراکۆرام تێکەڵ دەبێت بەرەو کۆتایی باشووری خۆی، بە مەودای سپین غەڕ لە نزیک ڕووباری کابول دەبەستێتەوە.
کەش و ھەوا
ئەم ناوچە شاخاویانە بە زۆری کەش و ھەوایەکی ناتەواویان ھەیە، لە زۆر شوێنی بارانێکی زۆری لێ دەبارێت و دارستانی چڕ. لە نزیکەی ١٣٠٠ تا ٢٣٠٠ م لە بەری ویلایەتی یارشاتەر، "دارستانەکانی سکلۆرۆفیل لە قەرۆکوس و ئۆلیا (زەیتونی کێوی) گەشەیان کردووە و دۆڵەکانی ناوەوەی ھیندۆکوش بارانێکی کەمی لێ دەبارێت و ڕوەکی بیابانیان ھەیە. لەگەڵ ھەموو ئەمانە ناوچەیەکی سەخت و ساردن شەختەبەندی بکوژی ھەیە.
سەرچاوەکان
پۆل:زنجیرەچیاکانی ئاسیا پۆل:زنجیرەچیاکانی پاکستان پۆل:مێژووی پاکستان پۆل:بەرزاییە ئیرانییەکان پۆل:زنجیرەچیاکانی ئەفغانستان پۆل:زنجیرەچیاکانی هیمالایا پۆل:ئەفغانستان پۆل:فۆرمی زەوی و زاری پارێزگای بەدەخشان پۆل:پارێزگاکانی فیزیۆگرافیا پۆل:شوێنەکان بە درێژایی رێگای ئاوریشم
ھەڵبژاردنی فیدراڵیی ئوسترالیا (٢٠٠٧)
ھەڵبژاردنی فیدراڵیی ٢٠٠٧ بۆ ھەڵبژاردنی نوێنەرانی پەرلەمانی فیدراڵی ئوسترالیا و ھەڵبژاردنی سەرۆک وەزیر، لە ڕۆژی ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ لە وڵاتی ئوسترالیا بەڕێوەچوو. ژیاتر لە ١٣، ٦٠٠، ٠٠٠ کەس لە گەلھەی بیست و یەک میلیۆنی ئوسترالیا دەیانتوانی دەنگ بدەن، بە پێی ڕاگەیێندراوی فەرمی سەرۆکوەزیران، پارتی کرێکار براوەی ئەم ھەڵبژاردنە بوو.
ئەنجامە سەرەتاییەکان نیشاندەری سەرکەوتنی دڵنیایی پارتی کرێکار بوو. بەم شێوەیە کێڤین رۆد لە پارتی کرێکاری ئوسترالیا وەکوو سەرۆک وەزیرانی ئەم وڵاتە ناوبرا.
پارتە بەرانبەرەکان
دوو پارتی دیاری ئەم ھەڵبژاردنە کە لە پێشبڕکێکە دابوون بریتی بوون لە پارتی دەسەڵات واتا پارت لیبراڵ بە ڕێبەری جۆن ھۆوارد کە لە ساڵی ١٩٩٦ و بۆ ماوەی ١١ ساڵ پارتی براوەی ھەڵبژاردنەکان بوو. لە لایەکەی تر پارتی چەپگەرای کرێکار بە ڕێبەری کێڤین رۆد و بە وردبوونەوە لەسەر بابەتەکانی ژینگە و باشتر کردنی باروودۆخی کار لەم وڵاتە دا و بە پێی پێش بینیەکان بەختێکی زۆرتری بۆ بردنەوە ھەبوو. پارتی لیبراڵ لەگەڵ پارتی نیشتیمانیی ئوسترالیا ھاوپەیمانیان بەستبوو. پارتی سەوزەکانی ئوسترالیاش بە تەنیا بەڵام ھاوسوێی پارتی کرێکار بەشداری ئەم ھەڵبژاردنانەی کرد.
ھەڵبژاردنی ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران
پێشبڕکێی سەرەکی لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ و بۆ گرتنی کورسیەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئوسترالیا بوو. ئەم ئەنجومەنە بریتیە لە ١٥٠ کورسی و بە پێی ئەنجامە ڕاگەیێندراوەکان پارتی کرێکار توانی ٨٣ کورسی و نزیک بە ٥٣٪ ھەموو دەنگەکانبکاتە ھی خۆی. ھاوپەیمانی پارتی لیبراڵ و پارتی نیشتیمانیش کۆ گشتی ٥٨ کورسیان بەدەست ھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئۆسترالیا پۆل:ھەڵبژاردنی ٢٠٠٧ی ئوسترالیا پۆل:ھەڵبژاردن لە ئوسترالیا پۆل:ھەڵبژاردنی فیدراڵ لە ئوسترالیا پۆل:ھەڵبژاردنە پەرلەمانییەکان
١٠٤٨
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ھارتفۆرد، ئەلاباما
ھارتفۆرد (، ) شارێکە لە کەرتی جنیڤا، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٢٬٦٢٤ کەس بووە. ڕووبەری ١٦٫١٩ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٦٢٫٠٨ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شارەکانی ئەلاباما
موستەفا مەحمود
دکتۆر موستەفا مەحمود پزیشک و فەیلەسوف و نووسەرێکی میسری بوو. مستەفا لە شاری شیبین ئەلکۆم لە پارێزگای مۆنۆفیای میسر لەدایک بووە. وەک پزیشک ڕاھێنانی کردووە، بەڵام دواتر پیشەیەکی وەک ڕۆژنامەنووس و نووسەر ھەڵبژاردووە، گەشتی کردووە و لەسەر زۆر بابەت دەنووسێت. ٨٩ کتێبی لەسەر زانست و فەلسەفە و ئایین و سیاسەت و کۆمەڵگا و ھەروەھا شانۆنامە و چیرۆک و سەفەرنامە نووسیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١ پۆل:مردووانی ٢٠٠٩ پۆل:ڕەخنەگرانی بێخوایی پۆل:نووسەرانی میسری
ھاینان
هاي نان بزمانی چینی 海南省، ئەو دوورگە له باشوور له کۆماری گەلی چین، ناوەندەکەی شاری هاى كو، ڕووبەری خاکەکەی 33,920 کیلۆمەتر چوارگۆشەیە و ژمارەی دانیشتووانەکەی 63,380,000 کەسە.
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:دوورگەکانی چین پۆل:دوورگەکانی ئۆقیانووسی ئارام پۆل:باشووری چین پۆل:پارێزگاکانی چین
پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین
ئۆپەراسیۆنی مێرساد
ئۆپەراسیۆنی مێرساد (, ئۆپەراسیۆنی بۆسە) ھەروەھا ئاماژەیە بۆ فرووغی جاویدان, (, ئۆپەراسیۆنی ڕووناکی نەمر) کە دوایین ئۆپەراسیۆنی سەرەکی سەربازی شەڕی ئێران و عێراق بوو، لەلایەن ئێران بەڕێوەبرا و بە سەرکەوتنی یەک لایی کەرەوە بۆ ئێران کۆتایی پێ ھات. ئەم ئۆپەراسیۆنە بە ھێرشی پێچەوانەی سەرکەوتوو، دژی پەلاماری سەربازی تەممووزی ١٩٨٨ی عێراق بەدەستی ھێزێکی سەربازی نزیکەی ٧٬٠٠٠ چەکداری ڕێکخراوی موجاھیدینی خەلقی ئێران بوو. چەکدارانی ڕێکخراوی موجاھیدینی خەلقی ئێران لەلایەنی ھێزی سەربازی عێراقی پڕچەک و پشتگیری کران.
١٠٤٩
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بولگاریا لە ئۆڵۆمپیاد
سەرچاوەکان
پۆل:بولگاریا لە ئۆڵۆمپیاد
سنووری فینلاند-نەرویژ
سەرچاوەکان
پۆل:سنووری فینلاند-نەرویژ
بڕیارنامەی ١٣٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٤٣٦‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠١ پۆل:قوبرس لە ٢٠٠١
کرواتیا لە ئۆڵۆمپیاد
کرواتیا بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٢ وەک نەتەوەیەکی سەربەخۆ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد کرد، لەو ساڵەوە بەشداری سەرجەم خولەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە. لێژنەی ئۆڵۆمپیادی کرواتیا لە ساڵی ١٩٩١ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٩٣ بەفەرمی ناسێنرا لە لایەن لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی. وەرزشوانانی ئەم وڵاتە بەشێوەیەکی گشتی خاوەنی ٥٢ مەدالیای ئۆڵۆمپیادن.
سەرچاوەکان
پۆل:وەرزشی کرواتیا پۆل:کرواتیا لە ئۆڵۆمپیاد
یۆھوا
یۆھوا (بە ھانگۆل: 유화부인؛ بە ھانجا: 柳花夫人)، لە دایکبوونی نادیارە، ناسراوە بە دایکی پاشا دۆنگمیۆنگ، یەکەم پاشا و دامەزرێنەری باکووری سێ شانشینەکەی کۆریا،گۆگۆریۆ. کچی سەرۆک ھۆزی ھابایک بوو.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:خەڵکی گۆگۆریۆ
سوپای ئازادی عێراق
سوپای عێراقی ئازاد (بە عەرەبی:الجيش العراقي الحر) ڕێکخراوێکە لە پارێزگای موسڵ و پارێزگای ئەنبار پێکھێنراوە، وا دەزانرێت کەسانی دامەزرێنەری ئەم سوپایە ھەمان دامەزرێنەرانی سوپای سوریای ئازاد بن وە ھەندێک ژێدەر باس لەوە دەکەن تەها دلێمی دامەزرێنەری ئەم سوپایەیە, ھاوکات سوپاکە پشتگیری لە سوپای ئازادی سوریا کرد لە شەڕی ناوخۆییی سووریا.
سەرچاوە
پۆل:گرووپە سەربزێوەکان لە عێراق
١٠٥٠
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بڕیارنامەی ١٣٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سیەرالیۆن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٤٤٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:شەڕی ناوخۆیی سیەرالیۆن پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠١ پۆل:سیەرالیۆن لە ٢٠٠١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
موزەفەرەدین شا
وێنۆک
موزەفەرەدینشای قاجاڕ (١٨٥٣-١٩٠٧) پێنجەمین شای ئێرانە لە خانەدانی قاجاڕ. ئەو دوای کوژرانی باوکی، ناسرەدینشا و دوای نزیک لە ٤٠ ساڵ جێگری شا، بوو بە شای ئێران و لە تەورێزەوە ھات بۆ تاران. لەدوای سەرھەڵدانی خەڵکی ئێران بۆ وەدەستھێنانی یاسای مەشرووتە، موزەفەرەدینشا بەپێچەوانەی دیکەی شاکان و دەربارییەکانی فەرمانی مەشرووتەی واژۆ کرد و دەسەڵاتی خەڵک و نوێنەرانی ئەوانی لەسەر شا بەڕەسمی کرد. ئەو چوار ڕۆژ دوای ئەم واژۆیە کۆچی دوایی کرد. ئەو دواھەمین شای ئێرانە کە لە نێو خاکی ئێراندا کۆچی دوایی کردبێت. موزەفەرەدینشا لە [کەربەلا]] بە خاک سپێردراوە.
ئیلیستا
وێنۆک|ئیلیستا ئیلیستا پایتەختی کۆماری کالمیکیای ڕووسیایە. لە ساڵی ١٩٤٤ تا ١٩٥٧ بە ستێپنۆی ناسرابوو.
جوگرافیا
ئەم شارە دەکەوێتە ناوچەی گردەکانی یەرگێنی، لە بەشی سەرەوەی دۆڵی ئیلیستا. سەرچاوەکانی ڕووبارەکە دەکەونە بەشی ڕۆژاوای شارەکە. ئیلیستا لە ڕۆژاواوە بۆ ڕۆژھەڵات ناوچەی شارەکان دەبڕێت و بەسەر دوو بەشدا دابەشی دەکات، بەشێکی باکووری گەورەتر و بەشێکی بچووکتر لە باشوور.
باری کارگێڕی و شارەوانی
ئیلیستا پایتەختی کۆمارەکەیە. لە چوارچێوەی دابەشکردنی کارگێڕیدا، لەگەڵ چوار ناوچەی گوندنشین، وەک شاری ئێلیستا جێگیرکراوە- یەکەیەکی کارگێڕی کە پێگەی یەکسانە بە پێگەی قەزاکان وەک بەشێکی شارەوانی، شاری ئێلیستا بە ناوی ئێلیستا ئۆربان ئۆکرۆگ دامەزراوە
سەرچاوەکان
پۆل:کالمیکیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٦٥
ھارتسێل، ئەلاباما
ھارتسێل شارێکە لە کەرتی مۆرگان، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ١٤٬٢٥٥ کەس بووە. ڕووبەری ٤٢٫٣٧ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٣٣٦٫٤٤ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٧٠ پۆل:شارەکانی ئەلاباما
کێڤین ڕەد
کیڤن رود لەدایکبووی ٢١ی ئەیلوولی ١٩٥٧ ، کیڤن سیاسەتمەداری ئوسترالییە ، لەئێستادا و لەوەتەی ٢٦ی ئایاری ٢٠١٣ سەرۆک وەزیرانی وڵاتی ئوسترالیا و سکرتێری گشتی حیزبی کرێکارانی ئوسترالیا هاودەمیش پێشتر هەردوو پۆستی وەرگرتبوو یەکەمیان پێشتر سەرۆکوەزیرانی ئوسترالیا بوو لەماوەی ٢٠٠٧ تا ٢٠١٠ وە پێشتریش سکرتێری حیزبی کرێکارانی ئوسترالیا بووە لەماوە ٢٠٠٦ تا ٢٠١٠.
پۆل:زیندووان پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئۆسترالیا پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئۆسترالیا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧ پۆل:سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەنگلیکانەکانی ئوسترالیا پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک ئینگلیز پۆل:ئوسترالییەکانی بەڕەگەز ئیری پۆل:کۆماریخوازەکانی ئوسترالیا
ھەوێردە
300px|وێنۆک|ھەوێردەی ئاسایی
کەڕەواڵە، ھەوێردە یان کەرەک (بە ئینگلیسی :Quail، بە فارسی : بلدرچین بە عەرەبی :سَمانی، ناوی زانستی :Coturnix coturnix) باڵندەیەکی بچووک و خرپنە لە تۆرەمەی قەرقاوڵان(ته زه روان) و کەمتر دەفڕێ و زۆرتر بە سەر زەویدا دەگەڕێت، پەڕوباڵی بۆر یان قاوەییە.
ھەوێردە ١٧ سم دەبێ، بە تۆی گژوگیا، مێروو و جانەوەری ورد دەژی، لە سەر بژوێن و ناو گژوگیادا ھێلانە ساز دەکا و لە فڕینی کورت و تونددا وەستایە. چەن جۆریان وەک ھەوێردەی ئاسایی و ھەوێردەی ژاپۆنی کۆچەرن و مەودای زۆر دوور ده‌پێون. لە بڕێ وڵاتاندا بۆ گۆشت و ھێلکە رایدەگرن. بەداخەوە ئەم باڵندە لە ژینگەی سرووشتی خۆیشیدا ده‌درێته‌ به‌ر پەلاماری ڕاوچییانی بەدفەڕ.
ناوەکان
بڵاوەی فراوانی ھەوێردە لە ناوچە جیاوازەکانی کوردستان، بووەتە ھۆی لێکەوتنەوەی ناوی جۆراوجۆر، کە گرنگترینیان بریتییە لە:
کەرەواڵە، سەمانەک، بەتەک، فیلە گێژە، قارووتک، قورقرۆک، کوڵەفڕ، کەراک، بدبەدە، کیراسو، وەتەک، ھەیال
ھەوێردە لە پزیشکی کۆندا
لە پزیشکی کۆن و خۆماڵیدا خواردنی گۆشتی ھەوێردە بۆ دەرمانی بەردی گورچیلە و میزەڵدان بەسوودە. ھەروەھا لە سەر ئەو باوڕە بوون کە خواردنی ھێلکەی ھەوێردە بۆ زمان گرتن و زمان کردنه‌وه‌ باشه‌.
سەرچاوەکان
پۆل:قەرقاوڵان پۆل:مەلەکان بەپێی ناوی باو پۆل:مەلەکانی کوردستان
ئەحمەدشا
وێنۆک
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨ پۆل:مردووانی ١٩٣٠ پۆل:پادشایانی ئێرانی پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:موسڵمانانی ئێرانی
بڕیارنامەی ١٣٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی ئەفغانستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٤٤٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠١ پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠٠١ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفغانستان
ئاڵای کالمیکیا
وێنۆک|ئاڵای کالمیکیا ١٩٩٢–١٩٩٣ ئاڵای کالمیکیا لە کێڵگەیەکی زەرد پێکھاتووە کە بازنەیەکی شین ئاسمانی لە ناوەڕاستدا ھەیە کە نیلوفەرێکی تێدایە. زەرد واتای خۆر و گەل و باوەڕی ئایینی میللەتە. شینەکە نوێنەرایەتی ئاسمان و ئەبەدییەت و جێگیری دەکات. نیلوفەر ھێمای پاکی و لەدایکبوونەوەی ڕۆحی و بەختەوەرییە. پێنج گەڵای سەرەوەی نوێنەرایەتی کیشوەرەکان دەکەن و چوار گەڵاکەی خوارەوەش بۆ چارەکەکانی گۆی زەوی وەستاون. پێکەوە ھێمای ئیرادەی کالمیکەکانن بۆ ژیان لە دۆستایەتی و ھاوکاری لەگەڵ ھەموو گەلانی جیھان.
یەکەم ئاڵای پۆست سۆڤیەت لە کالمیکیا (١٩٩٢–١٩٩٣) بە یاسای ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ پەسەند کرا. (سەرچاوە: حکوومەتی کۆماری کالمیکیا)
مادەی ١٥٨: ئاڵای نیشتمانی کۆماری کالمیکییە — خاڵمگ تانگچ پانێڵێکی چوارگۆشەیە کە لە سێ ھێڵی ئاسۆیی پێکھاتووە: سەرەوەی شینێکی ئاسمانییە، ناوەڕاستەکەی زەردی زێڕین و خوارەوەی سوورە. لە ناوەڕاستی ھێڵە زێڕین-زەردەکەدا، لە بازنەیەکدا کە تیرەکەی یەکسانە بە ١/٤ ی پانایی ئاڵاکە، نیشانەیەک لە شێوەی بڵێسەی ئاگر بەسەر دوو ھێڵە شەپۆلدارەکەدا ھەیە. نیشانە و دەوری سوورە. ڕێژەی پانایی ھێڵە شین و سوورە سووکەکان بە پانی ھێڵە زێڕین-زەردەکە ١:٢ یە. ڕێژەی پانایی ئاڵاکە بە درێژییەکەی ١:٢ یە.
سەرچاوەکان
پۆل:کالمیکیا پۆل:ئاڵاکانی ڕووسیا
محەممەد عەلی شا
وێنۆک
محەممەدعەلیشای قاجاڕ (١٨٧٢-١٩٢٥ی زایینی) شەشەمین شای خانەدانی قاجاڕ بوو. ئەو لە ساڵی ١٩٠٧ بوو بە شای ئێران. یەکێک لە بەرچاوترین کارەکانی ئەو، دژایەتی لەگەڵ یاسای مەشرووتە بوو. ئەو ھەروەھا پەڕلەمانی ئێرانی بۆمبەباران کرد و ژمارەیێک زۆر لە مەشرووتەخوازەکانی کوشت. ئەم ڕووداوانە دواتر لە مێژووی ئێراندا بە ئیستبدادی بچووک ناونرا. محەممەدعەلیشا دوای داگیربوونی تاران بە دەستی مەشرووتەخوازەکان پەنای بۆ سەفارەتی ڕووسیا برد و لەوێوە ئێرانی بۆ ھەمیشە بەجێھێشت. لەدوای ئەو مەشرووتەخوازەکان کوڕی ئەو واتە ئەحمەدشای قاجاڕیان کرد بە شای ئێران. محەممەدعەلیشا لە ساڵی ١٩٢٥ لە وڵاتی ئیتالیا کۆچی دوایی کرد و تەرمی ئەو لە کەربەلا بەخاکسپێردرا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٢ پۆل:مردووانی ١٩٢٥ پۆل:پادشایانی ئێرانی
١٠٥٢
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئەمیری قەتەر
150px|وێنۆک|تەمیم کوڕی حەمەدی دووەم ئەمیری قەتەر پاشا و سەرۆکی دەوڵەتی قەتەرە. ھەروەھا فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکان و گەرەنتی دەستوورە. بەھێزترین پۆستی وڵاتەکەی ھەیە، و ڕۆڵێکی دیار و بەرچاوی ھەیە لە پەیوەندییەکانی دەرەوەدا. ئەمیرەکان ئەندامی ماڵی ئەلسانین کە بنەچەیان لە بنو تەمیم کە یەکێکە لە گەورەترین ھۆزەکانی نیمچە دوورگەی عەرەبییە. حاکمی ئێستا تەمیم بن حەمەد ئال سانییە کە لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣دا شوێنی گرتەوە.
زەمینەی مێژوویی
ھەشت فەرمانڕەوای قەتەر ھەبووە کە ھەموویان ئەندامی بنەماڵەی ئەلسانی بوون. شێخ محەممەد بن سانی لە ساڵی ١٨٥١ەوە وەک یەکەم فەرمانڕەوا ناسراوە کاتێک لە ژێر سەرکردایەتی خۆیدا یەکێتی ھۆزەکانی وڵاتی بەدەستھێنا. قەتەر لە ساڵی ١٨٧١ بوو بە بەشێک لە ئیمپراتۆریەتی عوسمانی، ھەرچەندە شێخ محەممەد کۆنترۆڵی کاروباری ناوخۆی وڵاتەکەی پاراست. دوابەدوای سەرکەوتنی سوپاکەی لە شەڕی ئەلوەجبە لە مانگی ئازاری ساڵی ١٨٩٣، فەرمانڕەوای دووەم شێخ جاسم بن محەممەد ئەلسانی وەک دامەزرێنەری دەوڵەتی قەتەر ناسێندرا، ھەرچەندە تا مانگی تەمموزی ١٩١٣ وەک بەشێک لە دەوڵەتی عوسمانی مایەوە. عوسمانییەکان تا مانگی ئابی ساڵی ١٩١٥ ئامادەیی سەربازییان لە قەتەر پاراست و شێخ عەبدوڵڵا بن جاسم ئەلسانی لە ٣ی تشرینی دووەمی ١٩١٦ پەیماننامەی ئینگلیز و قەتەری واژوو کرد. شێخ عەبدوڵڵا لە ساڵی ١٩١٣ تا ١٩٤٩ فەرمانڕەوای قەتەر بووە و یەکێکە لەو کەمانەی کە شاژن ویلھێلمیناشی تێدایە لە ھۆڵەندا کە ماوەی دەسەڵاتەکەی تا ھەردوو جەنگی جیھانی (١٩١٤-١٩٤٥) درێژ بووەوە. یەکەم بیری نەوتی قەتەر لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٣٨ کونکرا و لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٤٠ لە دوخان نەوت دۆزرایەوە.
خوڕەمشار
خوڕەمشار ناوەندی شارستانی خوڕەمشار و یەکێک لە شارەکانی باشووری پارێزگای پارێزگای خووزستان لە وڵاتی ئێرانە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە بە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٢ی زایینی ١٦٣،٧٠١ کەس بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای خووزستان پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئێران
ھانجا
300px|وێنۆک|هانجا
هانجا (بە هانگۆل:한자 ؛ بە ھانجا:漢字 ) ناوێکی کۆریە بۆ پیتەکانی چینی، بە زۆری ئاماژە بەو پیتانەی چینی ئەکات کە لە زمانی چینی وەرگیراون وە هاوبەشییان پێکرا بۆ زمانی کۆری لەگەڵ چۆنیەتیدەربڕینی بە کۆری.
هەرچەندە ئەلفوبێی دەنگداری کۆری ناسراو بە هانگۆل، دروستکرا لەلایەن چەند دەستەیەکی زانایان ڕایانسپارد لە ١٤٤٠ی زایینی لەلایەن پاشا سیجۆنگی مەزن، بەلام ئەوەندە بەربڵاو نەبوو تا سەدەی ١٩ و ٢٠هەمی زاینی.
سەرچاوە
پۆل:سیستەمی نووسینی کۆری پۆل:هانجا پۆل:پیتەکانی چینی پۆل:زمانی کۆری پۆل:سیستەمەکانی نووسین پۆل:کارەکتەرە چینییەکان پۆل:ڕۆژھەڵاتی ئاسیا پۆل:باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا
بەڵەکی
بەڵەکی حاڵەتی ڕەنگچوویی (لە دەست دانی ڕەنگە). ئەم حاڵەتە کاتێک ڕوو دەدات کە خانە ڕەنگییەکانی پێست، کە ئەرکی ڕەنگکردنی پێستیان لە ئەستۆیە، دەمرن یان توانایی کارکردن لە دەست دەدەن. ھۆی بەڵەکی نەناسراوە. بەڵام شیکارییە نوێکان پیشانی داوە کە ڕەنگە بنەمای ئەم حاڵەتە "ئووتۆئیمیوون" بێت واتە کۆئەندامی بەرگری لەش دەست دەکات بە دروستکردنی دژەتەن دژ بە خانەکانی پێست. ڕادەی تووشبووان بەم حاڵەتە کەمتر لە ١% خەڵکی جیھانە.
پەڕواێز
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ھەیدن، ئەلاباما
ھەیدن (، ) شارۆچکەیەکە لە کەرتی یلۆنت، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٤٤٤ کەس بووە. ڕووبەری ٢٫٩ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٥٣٫١ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر
بڕیارنامەی ١٣٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی کرواتیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٤٤٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی یووگۆسلاڤیا پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سربیا و مۆنتینیگرۆ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٢ پۆل:کرواتیا لە ٢٠٠٢ پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ٢٠٠٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ کرواتیا
ئێپیکۆرییەت
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Epikouros_BM_1843.jpg/220px-Epikouros_BM_1843.jpg|وێنۆک|فەیلەسووف ئیپیکۆرس ئێپیکۆرییەت یاخوود ئیپیکۆرییزم بریتییە لە قوتابخانەیەکی فەلسەفی لە دەورو بەری ساڵی ٣٠٧ پێش زایینی دۆزراوەتەوە لەسەر دەستی فەیلەسووف ئیپیکۆریۆس. ئێپیکۆریزم قوتابخانەیەکە گرینگی بە چێژی ڕاستەقینە دەدات و پێیان وایە ھونەر و ئەدەب و فەلسەفە ھیچ چێژێک و خۆشبەختییەک ناھێنێ بەڵکوو چێژ و خۆشبەختی لە گفتوگۆی ھاورێیانە دایە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فەلسەفەیەکی یۆنانی کۆن پۆل:فەلسەفەی ژیان پۆل:قوتابخانە و نەریتە فەلسەفییەکان
پارێزگای گێغارکونیک
پارێزگای گێغارکونیک پارێزگایەکی (مارز)ی ئەرمینیایە. پایتەخت و گەورەترین شارەکەی گاڤار. پارێزگای گێغارکونیک دەکەوێتە بەشی ڕۆژھەڵاتی ئەرمینیا و ھاوسنوورە لەگەڵ ئازەربایجان. ئێکسکلایڤی ئارتسڤاشن لەخۆدەگرێت کە لە جەنگی یەکەمی ناگۆرنۆ-قەرەباغەوە لەژێر داگیرکاری ئازەربایجاندایە. گەغارکونیک بە ڕووبەری ٥٣٤٨ کیلۆمەتر دووجا (٢٠٦٥ میل چوارگۆشە) گەورەترین پارێزگای ئەرمینیایە؛ بەڵام نزیکەی ٢٤٪ یان ١٢٧٨ کیلۆمەتر دووجا (٤٩٣ میل چوارگۆشە)ی خاکەکەی بە دەریاچەی سێڤان داپۆشراوە کە گەورەترین دەریاچەیە لە باشووری قەفقاز و شوێنێکی سەرەکی گەشتیاری ناوچەکەیە.
بەپێی سەرژمێری فەرمی ساڵی ٢٠١١، ژمارەی دانیشتووانی گەغارکونیک ٢٣٥٠٧٥ کەسە (١١٩١٨٠ پیاو و ١١٥٨٩٥ ژن)، کە نزیکەی ٧٫٨٪ی تەواوی دانیشتووانی ئەرمینیا پێکدەھێنێت
کشتوکاڵ
ئابووری پارێزگای گێغارکونیک ئاراستەیەکی زۆری کشتوکاڵی ھەیە، لەوانە کشتوکاڵ و بەخێوکردنی ئاژەڵ. پشکی ١٨٪ی لە کۆی بەرھەمی کشتوکاڵی ساڵانەی ئەرمینیا ھەیە. نزیکەی ٦٥٪ (٣٤٨٧ کیلۆمەتر دووجا) لە کۆی ڕووبەری پارێزگاکە زەوی کشتوکاڵییە، لەو ژمارەیەش ٢٧٫٣٪ (٩٥١٫٥ کیلۆمەتر دووجا) زەوییە کشتوکاڵییەکانن. نزیکەی ٦٠ ھەزار کێڵگە لە گێغارکونیک لەلایەن کەرتی تایبەتەوە بەڕێوەدەبرێن. بەرھەمی سەرەکی بریتین لە پەتاتە و دانەوێڵە.
ھەروەھا ماسیگرتن و بەخێوکردنی ماسی لە پارێزگاکەدا باڵادەستە. لەم دواییانەدا ھەنگەوانی گەشەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگای گێغارکونیک گێغارکونیک
لیکێن پلانوس
لیکێن پلانوس نەخۆشیێکی پێستە کە لە سەر پێست ھەندێک برین دروست دەبن کە حاڵەتی "لیکێن"یان ھەیە(وەکوو ئەو گیا سەوز و ڕەشانە کە لە سەر بەرد سەوز دەبن).
پیرباڵ مەحموود
پیرباڵ مەحموود ئیبراھیم (لەدایکبووی ١٩٣٤ لە ھەولێر، عێراق – مردووی ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ لە ھەولێر) شاعیر و نووسەرێکی کورد بوو. وێنۆک|وێنەیەکی پیرباڵ مەحموود
ژیان
پیرباڵ تەنیا بەناوی خۆی و باوکی لە ناوخەڵکیدا ناسراوە و لە ژیانی ئەدەبیدا بەکاری ھێناوە. خوێندنی سەرەتای لە ھەولێر تەواو کردووە. لە قۆناغی خوێندنی ناوەندی و گەیشتووەتە پلەی پێنجەم بەڵام تەواوی نەکردووە. لە سەردەمی لاوییەتیدا باوکی کۆچی دوایی کردووە، چێژی لە ئەدەب وەرگرتووە، لە سیاسەت نزیک کەوتووەتەوە، بیری لەگەڵ بێ نەوایان و زەحمەتکێشاندا بووە. بۆ دابینکردنی گوزەرانی لە دوای وازھێنانی لە خوێندن بە مووچەخۆر لە کارگێڕی شارەوانی ھەولێر دامەزراوە. لە دوای کودەتا فاشیستییەکەی ٨ی شوباتی ١٩٦٣ی بەغدا لەگەڵ کەسانێکی یەکجار زۆر گیراوە. لە پاش ئازادبوونی لە دوای دوو ساڵ گەڕاوەتەوە ھەولێر. لە ساڵی ١٩٦٥ بۆ بەڕێوەبردنی ژیانی دارایی خەریکی کاری ئەرزوحاڵ نووسی بووە و کاروباری زەوی و خانوو فرۆشتنی لە تاپۆ بۆ خەڵکی گەیاندووەتە ئەنجام. لە ساڵی ١٩٦٨ بە مووچەخۆر گەڕاوەتەوە کارگێڕی شارەوانی ھەولێر و لە بەشی تایپرایتەر (ئامێری چاپ) دامەزراوە. لە ساڵی ١٩٨٣ خانەنشین کراوە.
مردن
لە ساڵانی دوایی ژیانیدا نەخۆشی دڵ ئازاری دەدا، تا ڕۆژی ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ لە نەخۆشخانەی کۆماری (حکومی) ھەولێر کۆچی دوایی کرد.
بەرھەمەکان
یەکەمین نووسینی پیرباڵ پارچە شیعرێک بووە لە عەرەبییەوە وەریگێراوەتە سەر کوردی و لە ساڵی ١٩٥٥ لە گۆڤاری ھەتاو بڵاوی کردووەتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شاعیرانی کورد پۆل:نووسەرانی کورد پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤ پۆل:مردووانی ٢٠٠٤ پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:خەڵکی ھەولێر پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
بێلا حەدید
ئیزەبێلا "بێلا" خەیر حیدید لە ٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٦ لەدایکبووە نمایشکارێکی ئەمریکییە، ناوی چووە IMG Models لە ٢٠١٤، لە حوزەیرانی ٢٠١٦ بێلە ناوی لە یەکەمی ڕیزبەندی بینرا لە کۆی ٥٠ نمایشکاری تر لە سایتی Models.com
١٠٥٣
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
بێلا حەدید
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦ پۆل:موسڵمانانی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی پۆل:زیندووان پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم پۆل:ژنە مۆدێلە ئەمریکییەکان پۆل:ژنە مۆدێلەکانی کالیفۆرنیا پۆل:موسڵمانەکانی سەدەی ٢١ەم
ڕاھێنانی دایک و باوک
ڕاھێنانی دایک و باوک (PMT)، ھەروەھا ناسراوە بە ڕاھێنانی ڕەفتاری دایک و باوک، کۆمەڵە پرۆگرامێکی چارەسەرییە کە ئامانج لێی گۆڕینی ڕەفتاری دایکان و باوکانە، فێرکردنی شێوازە ئەرێنییەکانی بەھێزکردنی باوان بۆ باشترکردنی کێشەکانی ڕەفتاری منداڵانی تەمەنی پێش قوتابخانە و تەمەنی قوتابخانە (وەک توندوتیژی، زیادەجوولەیی، غەزرین، و بەگوێ نەکردنی باوان و مامۆستا).
عەسر (ڕوونکردنەوە)
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
بڕیارنامەی ١٣٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی ئەفغانستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٤٤٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٢ پۆل:ئەفغانستان لە ٢٠٠٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفغانستان
ھەینڤیل، ئەلاباما
ھەینڤیل شارۆچکەیەکە لە کەرتی لاوندز، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٩٣٢ کەس بووە. ڕووبەری ٤٫٨٦ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ١٩١٫٧٧ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
پەراوێز
پۆل:ناوەندی شارستانەکانی ئەلاباما پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما
دۆناڵد ترامپ
دۆناڵد جۆن ترامپ (بە ئینگلیزی: Donald John Trump)، لەدایکبووی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٤٦. کەسایەتی سەرمایەدار و بازرگانێکی ئەمریکییە کە ٤٥مین سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان پێشوو بوو لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ بۆ ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ لەسەر حیزبی کۆماری. ئەو لە کوینز ، شاری نیویۆرکدا لەدایکبووە و گەورەبووە. لە ١٩٦٨ دا بڕوانامەی ئابووری لە زانکۆی پێنسیلڤانیا بەدەستھێناوە ، ھاوکات لەگەڵ خوێندنەکەیدا لە کۆمپانیاکەی باوکیدا کاری کردووە. ترامپ سەرۆک و بەڕێوبەری گشتی ڕێکخراوی ترامپە ، تاوەر و وەبەرھەمھێنانەکانی ترامپ لەچەندین ناوچەی ئەمریکا دیارە لەسەرووی ھەموویانەوە شاری نیویۆرک و لاس ڤێگاس و ئەتلەنیک سیتی. دۆناڵد ترامپ لەدەیان فیلمدا وەکوو کەسێتییە سەرمایەدارییەکەی دەرکەوتووە لەوانە (Home Alone 2: Lost in New York). ھاوکات دۆناڵد سێ جار ھاوسەرگیری کردووە لەگەڵ (ئیڤانا زاڵنیکۆڤا ١٩٧٧-١٩٩٢) و (مارڵا مەیپلز ١٩٩٣-١٩٩٢) وە (مەڵانیا کناوس ٢٠٠٥- ئێستا).
ژیان
ترامپ لەدایکبووی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٤٦. کەسێکی سەرمایەدار و بازرگانێکی ئەمریکییە لە کوینز، شاری نیویۆرکدا لەدایکبووە و گەورەبووە. لە ١٩٦٨ دا بڕوانامەی ئابووری لە زانکۆی پێنسیلڤانیا بەدەستھێناوە. وە چوارەم کوڕی فرێد ترامپە. ڕەچەڵەکیان لە باوکیانەوە ئەگەڕێتەوە بۆ ئەڵمانی وە لە دایکیانەوە بۆ سکۆتلەندی. دوای ئەوەی برا گەورەکەی بڕیاردەدات ببێتە فڕۆکەوان، ئەمیش ئەبێتە جێگرەوەی باوکی و کۆمپانیاکانی بەڕێوەئەبات. برا گەورەکەی لە تەمەنی ٤٣ ساڵیدا بەھۆی زۆر خواردنەوەی کحول گیان لەدەستدەدات، ئەمەش ئەبێتە ھۆکارێک بۆ ئەوەی تەرمپ واز لە خواردنەوەی کحول و کێشانی جگەرەش بھێنێت. ترەمپ لە سەرەتادا یەک میلیۆن دۆلاری لە باوکی وەرگرت و کاری پێوەکرد و لە پاشاندا بووە جێگرەوەی باوکی و ئەبێتە بەڕێوەبەری رێکخراوی ترامپ لە ساڵی ١٩٧١. کارەکانی ترەمپ زیاتر لە نیویۆرکن و لە دروستکردنی باڵەخانەی ھەوربڕ و ھۆتێل و یانەی قومار خۆیان ئەبیننەوە و بەناوبانگترین باڵەخانەشی لە مانھاتن دروستکردوە کە ٦٨ نھۆمە.
ترامپ لەگەڵ کاری بازرگانیدا، لە بواری راگەیاندن و بەرنامەی کاتبەسەربردنی تەلەڤزیۆنیشدا ناوبانگی زۆری پەیدا کردوە و لەساڵی ١٩٩٦ تا ٢٠١٥ چەندین بەرنامەی تەلەڤزیۆنی بەرھەمھێناوە و بەناوبانگترینیان پڕۆگرامی (ئەبرانتیس) بوو کە لەسەر شاشەی تۆڕی ھەواڵی ئێن بی سی پەخشەکرا، ھەروەھا پڕۆگرامەکانی شاجوانی گەردوون و پێشبڕکێی شاجوانی کچانی ئەمریکای بەرھەمھێناوە، زنجیرەیەک فرۆشگای بە ناوەکانی ترامپ ھەیە کە کاری فرۆشتنی کەلوپەلە جۆراوجۆرەکان ئەکەن، گۆڤاری فۆربیس ترامپی دیاری کرد وەک ٣٢٤ـەین میلیاردێر لە جیھاندا و ١١٣ـەمینیش لە ویلایەتە یەکگرتووەکان کە سامانەکەی بە ٤٫٥ میلیارد دۆلار ەخەمڵێنرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦ پۆل:زیندووان پۆل:خێزانی ترامپ پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:دۆناڵد ترامپ پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەو کەسانەی ھەوڵی تیرۆریان دراوە پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم پۆل:سەرۆکی کۆمپانیا ئەمریکییەکان پۆل:کات کەسایەتیی ساڵ پۆل:خوێندکارێکی پێشووی قوتابخانەی وارتۆن لە زانکۆی پێنسلڤانیا پۆل:کۆمارییەکانی نیویۆرک (ویلایەت)
ڕووتەختی ئاوێتە
سەرچاوەکان
پۆل:ژمارە ئاوێتەکان پۆل:شیکاریی ئاوێتە
نیمچەدوورگەی کۆریا
نیمچەدوورگەی کۆریا، نیمچە دورگەیەکە لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا، بەرەوباشوور دەست پێ دەکات بە درێژایی ٦٨٤ مایل (١،١٠٠ کیلۆمەتر) لە کیشوەری ئاسیا ھەتا ئۆقیانووسی ئارام وە دەوری گیراوە بە دەریای ژاپۆن تا ڕۆژھەڵات وە دەریای زەرد بۆ ڕۆژئاوا، دەربەندی کۆریا، دوو ئاو بەیەک ئەگەیەنێت.
سەرچاوە
پۆل: نیمچەدوورگە پۆل: ئۆقیانووسەکان پۆل: ئۆقیانووسی ئارام پۆل: ئاسیا
مۆسیقای چامبەر
سنوور|چەپ|250px مۆسیقای چامبەر جۆرێکە لە مۆسیقای کلاسیک کە بۆ کۆمەڵێک ئامێری مۆسیقای بچووک دەنووسرێتەوە. ئەم جۆرە مۆسیقایە لەلایەن کۆمەڵەیەک خەڵکی بچووکەوە پێشکەش دەکرێت و گەر یەکەیان بەشێکی مۆسیقاکەیان پێ دەبەخشرێت بۆ ژەنین.
سەرچاوەکان
پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:شێوەکانی مۆسیقای کلاسیکیی ڕۆژاوا پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا
ئۆتاکو
ئۆتاکو (بەھیراگانا:おたく، بەکانجی: お宅) بریتییە لە وشەیەکی ژاپۆنی دەوترێت بە سەرسام بووان و سەیرکەری ئارەزوویەکی تایبەت وەک ئەنیمێ، مانگا یان یاری ڤیدیۆیی. وشە ژاپۆنییەکە پێکدێت لە دوو بەش: بەشی ئۆ کە سودی گەورەکردنی ھەیە وە بەشی تاکو کە بە مانای شوێنی مانەوە یان ماڵ دێت. بەژاپۆنی (ئۆتاکو بریتییە لە ڕێگەیەکی جوان و بەڕەوشت بۆ وتنی "ماڵەکەت" بەکەسی بەرامبەر). وێنۆک|ناوچەی [[ئاکیھابارا لە تۆکیۆ کە ناسراوە بە زۆری ڕوو تێکردن لەلایەن ئۆتاکوەکانەوە]]
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆتاکو پۆل:چاندی ژاپۆنی پۆل:کۆمەڵگای ژاپۆن
خاڵی کوێری (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
خاڵی کوێری زنجیرەیەکی ئەمریکی تاوانی درامایییە لەلایەن مارتین گیرۆ دروست کراوە، لە نواندنی جەیمی ئالێکساندەر و سولیڤان ستاپلیتۆنە، یەکەم زنجیرەی لە ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٥ لە تەلەڤیزیۆنی NBC ئەمریکی پەخش کرا و تاوەکو ئێستا بەردەوامە. وا دانراوە کە وەرزی یەکەمی لە ٢٢ زنجیرە پێکبێت.
چیرۆک
یەکەم دیمەنی زنجیرەکە لە تایم سکوەیری نیویۆرکەوە دەستپێدەکات کە مەیدانێکە لە نیویۆرک، پۆلیسێک جانتایەکی گەورە دەدۆزێتەوە و لەسەر جانتاکە شریتێک ھەیە کە لەسەری نووسراوە «پەیوەندی بە ئێف بی ئایەوە بکە»، دواتریش ئێف بی ئای و تیمی پوچەڵکردنەوەی بۆمب دەگەنە شوێنەکە بە گومانی ھەبوونی بۆمب لەناو جانتاکە؛ بەڵام لە کاتی پشکنین جانتاکە دەکرێتەوە و کچێک لەناوی دێتە دەر کە ھەموو لاشەی تاتۆ کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرە ئەمریکییەکان پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک پۆل:بەرنامەکانی تۆڕی ئێن بی سی پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
قوشمە
قوشمە ئامێرێکی باژەنی ناوچەی کوردنشینی باکووری خۆراسانە، ئەم ئامێرە لە دوو زەلی ٢٠سمی کە پێکەوە جووت بوون، پێکھاتووە.
لە باری مووسیقایی ئەم سازە یەک ئۆکتاڤی تەواوە و دەتوانێ حەفت نۆتی سەرەکی بژەنێت. خەڵکی کورد لە بەزم و شایی و ھەڵپەڕکێدا ڕوو لەم سازە دەکەن.
ژەنیارانی قوشمە
عەلیخان یەزدانی ناسراو بە «ئابچۆڕی»، دیارترین قوشمەژەنی ئێران بوو کە لە ساڵی ١٣٨٩ ک.ە کۆچی دوایی کرد. یەکێک لە گرنگترین بەرھەمەکانی ئابچۆڕی، قوشمەژەنی لە ئەلبۆمی «شب، سکوت، کویر»ی مامۆستا کەیھان کەڵھوڕە.
سەرچاوە
ویکیی فارسی
پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقای کوردی پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا
بڕیارنامەی ١٣٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی سیەرالیۆن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٤٥١‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:شەڕی ناوخۆیی سیەرالیۆن پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ٢٠٠٢ پۆل:سیەرالیۆن لە ٢٠٠٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سیەرالیۆن
١٠٥٤
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
جۆڵبۆن
جۆڵبۆن، شوێنێکی بچووک بوو ھۆزە کۆریەکان لە نیمچەدوورگەی کۆریا لە سەدەی یەکەمی پێش زایین.
لە ٣٧ی پێش زایین جومۆنگ ڕایکرد لە دۆنگبویۆ، بۆ ئەوەی خۆی بەدوور بگرێت لە مردن لەسەر دەستی شازادەی جێنشینی دۆنگبویۆ، شازادە دایسو. دوای ئەوەی ڕایکرد جومۆنگ شانشینێکی نوێی دامەزراند لە ٣٧ی پێش زایین پێی ئەوترا گۆگۆریۆ لە ناوچەی جۆڵبۆن، ھاوسەرگیری کرد لەگەڵ سۆسۆنۆ، کە کچی سەرۆک ھۆزی ئەو شوێنە بوو.
جۆڵبۆن یەکەم پایتەختی شانشینی کۆری گۆگۆریۆ بوو لە ماوەی (٣٧ی پێش زایین تا ٣ی دوای زایین). دووەم فەرمانڕەوا، یوری پایتەختی گواستەوە بۆ گونگنای سیۆنگ.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:کۆریا پۆل:ئاسیا پۆل:پایتەخت پۆل:نیمچەدوورگەی کۆریا پۆل:کۆریای باکوور پۆل:وڵاتانی پێشوو لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا پۆل:وڵاتانی پێشوو لە مێژووی کۆریا پۆل:گۆگۆریۆ پۆل:مێژووی کۆریا
تاھیتی
thumb|تاهیتی لەسەر نەخشە تاهیتی دورگەیەکە یان وڵاتێکە دەکەوێتە باشووری ئۆقیانووسی پاسیفیک وە بەشێکیشە لە پۆلینیسیای فەڕەنسا ، شاری پاپیتی گەورەترین شار و پایتەختی تاهیتییە ، تاهیتییەکان بەزمانەکانی فەڕەنسی و تاهیتی دەدوێن.
پۆل:تاھیتی پۆل:وڵاتەکان
١٠٥٥
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
نوێژی ھەینی
250px|وێنۆک|گوێگرتنی خەڵکی بۆ وتاری ھەینی لە [[مالیزیا، ئەو وتارەی لەلایەن وتارخوێنی مزگەوتەوە پێش نوێژی ھەینی دەخوێندرێت.]] نوێژی هەینی یان نوێژی جومعە (عەرەبی: صلاة الجمعة) نوێژێکی موسڵمانانە، کە ھەموو ھەینییان لەجێی نوێژی نیوەڕۆ ئەنجام دەدرێت بە شێوەی کۆمەڵ لە مزگەوتەکان. ئەم نوێژە دوو ڕکاتە و لەدوای تەواوبوونی وتاری ھەینی ئەنجام دەدرێت. کردنی ئەم نوێژە پێویستە لەسەر ھەر موسڵمانێکی نێری پێگەیشتوو.
لە قورئان
ئەم نوێژە لە قورئان ئاماژەی بۆ کراوە:
سەرچاوەکان
پۆل:نوێژ پۆل:ھەینی پۆل:نوێژ لە ئیسلامدا پۆل:ڕۆژژمێری کۆچی
چۆکلێتی داخ
وێنۆک|چەپ|250px|کۆپێک چۆکلێتی داخ چۆکلێتی داخ یان کاکاوی داخ جۆرێک لە خواردنەوەی گەرمە کە ئاساییانە لە تێکەڵی چۆکلێتی ھاڕیاوە یان گەردی کاکاو لەگەڵ شەکر و شیر یان ئاوی گەرم پێک دێت. ئەم خواردنەوە مێژوویەکی دووری ھەیە وە ئەمڕۆکە لە سەرانسەری جیھاندا باوە.
سەرچاوەکان
پۆل:خواردنەوە چۆکلێتییەکان
ئانا ماریا مۆتسارت
ئانا ماریا واڵبورگا مۆتسارت (٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٧٢٠ – ٣ی تەمووزی ١٧٧٨) دایکی ڤۆڵفگانگ ئەمادیوس مۆتسارت و ماریا ئانا مۆتسارت بوو.
١٠٥٦
سەرچاوەکان
پۆل:ساڵەکان
ئانا ماریا مۆتسارت
سەرچاوەکان
پۆل:خێزانی مۆتسارت پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٧٢٠ پۆل:مردووانی ١٧٧٨
ھێدلەند، ئەلاباما
ھێدلەند (، ) شارێکە لە کەرتی ھێنری، ویلایەتی ئەلاباما، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٠دا ٤٬٥١٠ کەس بووە. ڕووبەری ٧٨٫٤٦ کیلۆمەتری دووجایە و چڕیی دانیشتووانی ٥٧٫٤٨ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە.
کۆماری سۆسیالیستی سۆڤییەتی خۆسەری کالمیک
وێنۆک|ئاڵای کۆماری سۆسیالیستی سۆڤییەتی خۆسەری کالمیک کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی خۆسەری کالمیک (بە ڕووسی: Калмыцкая Автономная Советская Социалистическая Республика) کۆماری سۆسیالیستی ئۆتۆنۆمی سۆڤیەت بوو لەناو کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤییەتی ڕووسیا کە لە دوو قۆناغدا بوونی ھەبوو. ناوەندی کارگێڕییەکەی ئیلیستا بوو.
ھێدلەند، ئەلاباما
پەراوێز
پۆل:شارەکانی ئەلاباما
کۆماری سۆسیالیستی سۆڤییەتی خۆسەری کالمیک
کۆماری سۆسیالیستی سۆڤییەتی خۆسەری کالمیک بۆ یەکەمجار کاتێک دامەزرا کە ئۆبلاستی خۆسەری کالمیک (لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٢٠ دامەزرا) لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٥دا پێگەی خۆی بەرزبووەوە. لە ٢٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٣ بە ھاوبەشی لەگەڵ دیپۆرتکردنەوەی زیاتر لە ٩٣ ھەزار کالمیک بۆ شوێنە جیاوازەکانی ئاسیای ناوەڕاست و سیبیریا، کۆماری سۆسیالیستی سۆڤییەتی خۆسەری کالمیک ھەڵوەشایەوە و خاکەکەی لە نێوان ئۆبلاستەکانی ئەستراخان، ڕۆستۆڤ و ستالینگراد و ستاڤرۆپۆل کرای تەنیشت یەکتر دابەشکرا. دەسەڵاتدارانی سۆڤیەت ناوی شار و گوندەکانی کۆماری پێشوویان گۆڕی.
کۆماری سۆسیالیستی سۆڤییەتی خۆسەری کالمیک کاتێک ئۆبلاستی ئۆتۆنۆمی تازە پێکھێنراوی کالمیک (دوای نۆژەنکردنەوەی کالمیکەکان لە ژانویەی ١٩٥٧ دامەزرا) لە ٢٩ی تەممووزی ١٩٥٨دا پێگەی خۆی بەرزبووەوە. لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠، ڕاگەیاندنی سەروەری و گۆڕینی کالمیکیا بۆ یەکێک لە کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەت لەلایەن سۆڤییەتی باڵای کالمیکەوە لە ٢٤ی ئایاری ١٩٩١ لەلایەن کۆنگرەی جێگرانی گەلی کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤییەتی ڕووسیاوە قبوڵکرا، تا ٣١ی ئازاری ١٩٩٢ بوونی ھەبوو، کاتێک پێگەی گۆڕدرا بۆ کۆمارێک لەناو فیدراسیۆنی ڕووسیادا.
ھەسارەیەکی بچووک بە ناوی (٢٢٨٧ کالمیکیا) کە لە ساڵی ١٩٧٧ لەلایەن فەلەکناسی سۆڤیەت نیکۆلای ستێپانۆڤیچ چێرنیخەوە دۆزرایەوە، ناوی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤییەتی ئۆتۆنۆمی کالمیکی لێنراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:کالمیکیا پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٣٥ پۆل:کۆمارە سۆسیالیستییەکانی پێشوو
ھێ مو سوی بویۆ
ھێ مو-سو (بە ھانگۆل: 해모수؛ بە ھانجا: 解慕漱)، دامەزرێنەری بویۆـە. بەپێی کتێبی سامگووک ساگی. ھێ مو-سو باوکی دامەزرێنەری گۆگۆریۆـیە بەپێی کتێبی سامگووک یوسا.
سەرچاوە
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ئاسیا پۆل:پاشای بویۆ پۆل:فەرمانڕەواکانی بویۆ پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی دووەمی پێش زایین
ماریا ئانا مۆتسارت
ماریا ئانا واڵبورگا ئیگناتیا مۆتسارت (٣٠ی تەمووزی ١٧٥١ – ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٨٢٩)، زۆرجار بە ماریانا ناو براوە و ناسناوی نانێرلـی لێ نراوە، مۆسیقاژەنێک و خوشکی گەورەی ڤۆڵفگانگ ئەمادیوس مۆتسارت بوو، کچی لیۆپۆڵد مۆتسارت و ئانا ماریا مۆتسارت بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:خێزانی مۆتسارت پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٧٥١ پۆل:مردووانی ١٨٢٩
لیۆپۆڵد مۆتسارت
یۆھان گیۆرگ لیۆپۆلد مۆتسارت (١٤ی تشرینی دووەمی ١٧١٩ – ٢٨ی ئایاری ١٧٨٧) ئاوازدانەر، مایسترۆ، مامۆستا و کەمانژەنێکی ئەڵمانی بوو. لیۆپۆلد باشتر ناسراوە وەک باوکی ڤۆڵفگانگ ئەمادیوس مۆتسارت، ھەروەھا بۆ یەکێک لە کتێبەتێکستییەکانی لەسەر کەمانژەنی.
سەرچاوەکان
پۆل:ئاوازدانەرانی ئاڵمانی پۆل:خێزانی مۆتسارت پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٧١٩ پۆل:مردووانی ١٧٨٧ پۆل:ژەنیارانی ئەڵمانی سەدەی ١٨ھەم پۆل:ئاوازدانەرانی کلاسیکی سەدەی ١٨ھەم پۆل:کاتۆلیکی ڕۆمانی نەمسا
ئەلقاعیدە لە عێراق
thumb|ئاڵای ئەلقاعیدە thumb|یەکێ لەکارە تیرۆریستییەکانی ئەم گرووپە
ئەلقاعیدە لە عێراق یان ئەلقاعیدە لە میزۆپۆتامیا یان ئەلتەوحید وەلجیھاد لەبیلاد ئەلڕافیدەین یان قاعیدەت ئەلجیھاد لەبیلاد ئەلڕافیدەین گرووپێکی ناسراو بوون لەجیھاندا، خۆیان بەھاوپشتی ڕێکخراوی قاعیدە دەناساند، یەکەم ئامانجیان وەدەرنانی ھێزەکانی ئەمریکا بوو لە عێراق وە ئامانجی دووەم دامەزراندی دەوڵەتێکی ئیسلامییە لە عێراق و ڕووخاندنی حکوومەتی ئێستای عێراق، لە ئاکامی ئەم ئامانجانەیان چەندین کردەوەی تیرۆریستییان ئەنجام داوە لەوێنەی تەقاندنەوەی تەقەمەنی و تیرۆرکردنی نەیارانی گرووپەکە و تیرۆرکردنی سەربازەکانی ئەمریکا، ئەبوو موسعەب ئەلزەرقاوی یەکێک بوو لە پێشەوایانی ئەم کۆمەڵەیە بوو کە جەنگی لەدژی ئەمریکا ڕاگەیاندبوو لە ساڵی ٢٠٠٦ بەدەستی ھێزەکانی سوپای ئەمریکی کوژرا.
پێشتر ئەم گرووپە لەژێر ناوی جەماعەتی تەوحید وەلجیھاددا کاریان دەکرد، بەڵام دواتر بوونە بەشێک لە ئەلقاعیدە.
پاش کوژرانی ئەلزەرقاوی
ڕۆژی ٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ سەرکردەی ڕێکخراوی ئەڵقاعیدە ئەبوو موسعەب ئەلزەرقاوی و ڕاوێژکاری ڕۆحی شێخ عەبدولڕەحمان، ھەردووکیان بەھۆی ھێرشی ئاسمانی ئەمریکاوە بەدوو بۆمبی ٥٠٠ پاوەندی (٢٣٠ کگم) بۆسەر خانوویەکی لەنزیک بەعقوبە کوژران. پاشان سەرکردایەتی ئەو گروپە لەلایەن ئەبو ئەیوبی میسری ناسراو بە ئەبو حەمزە ئەلموھاجیر ەوە بە سەرکردای ئەو گروپە دائەنرا و دوای ماوەیەک و لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ دا گرووپەکە ھەڵوەشایەوە و لەبری ئەم دەوڵەتی ئیسلامیی عێراق دامەزرا.
سەرچاوەکان
پۆل:ئیسلام لە عێراق پۆل:تیرۆریزم لە عێراق پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٤ لە عێراق پۆل:گرووپە ئیسلامییەکان پۆل:ڕێکخراوە جیھادییەکان پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون
کیلۆمەتر
کیلۆمەتر یان کیلۆمیتر ، بۆ پێوانی درێژایی یان پانایی شتێک کە ماوەی زۆر بێت بەکار دێت. بریتیە لە ١٠٠٠ مەتر و ٠٫٦٢١٣٧١ مایل.
کورتکراوەکەی: km
سەرچاوەکان
پۆل:یەکەکانی درێژایی پۆل:١٠٠٠ (ژمارە)
ئەلۆیسیا وێبەر
ماریا ئەلۆیسیا ئانتۆنیا وێبەر لانج (١٧٦٠ – ٨ی حوزەیرانی ١٨٣٩) سۆپرانۆیەکی ئەڵمانی بوو. ئەو زیاتر ناسراوە بەھۆی پەیوەندییەکەی لەگەڵ ڤۆڵفگانگ ئەمادیوس مۆتسارت.
سەرچاوەکان
پۆل:مردووانی ١٨٣٩ پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٠ پۆل:خێزانی مۆتسارت
سەلیڤان ستەیپلتۆن
thumb|سەلیڤان لەپڕێس کۆنفراسی زنجیرەی [[خاڵی کوێری (زنجیرە)|خاڵی کوێری ، ٢٠١٥]] سەلیڤان ستاپلیتۆن (لەدایکبووی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٧٧) ئەکتەرێکی ئوستوڕاڵیە کە ناوبانگی بەهۆی زنجیرەی ئاکشنی (Strike Back)ەوە دەرکرد.هەروەها لەپاڵ ئەکتەر سیمۆن پێگ بەشداربوو لەفیلمی (Kill me Three Times).
ستاپلیتۆن ڕۆڵی سەرەکی لە بەشی دووەمی فیلمی ٣٠٠ گێرا بەناوی (300 : Rise of an Empire)دا.لەساڵی ٢٠١٥ەدا ستاپلیتۆن بەشداربوو لەڕۆڵێکی دیکەی سەرەکی لەزنجیرەی خاڵی کوێری دا.
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
بڕیارنامەی ١٣٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ بارودۆخی ئەفغانستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٤٥٢‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
بڕیارنامەی ١٣٩١ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ١٣٩١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی ڕۆژھەڵاتی ناوین. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٤٥٨‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.