cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سەددام حوسێن
ھاوسەرگیری و پەیوەندی خێزانییەکان
لە ئابی ٢٠٠٣ و دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس، ئەردەن مافی پەنابەرێتی و پارێزبەندی بە ڕەغد و ڕەنا بەخشی، تاکوو ئەمڕۆش دوو کچەکەی سەددام لەگەڵ منداڵەکانیان لەوێ دەژین. ھەر لەو مانگەدا، چاوپێکەوتنێکیان لەگەڵ تۆڕی سی ئێن ئێن و کەناڵی عەرەبییە ئەنجامدا، ڕەغد لەبارەی باوکییەوە وتی، «ئەو باوکێکی زۆر باشبوو، ئەو دڵێکی گەورەی ھەبوو.» و داوای لێکرا ئەگەر پەیامێکی بۆ باوکی ھەبێت ئەوا بیڵێت، ڕەغد وتی «خۆشم دەوێی و بیرت دەکەم.»
بەر لەوەی لە ٢٠٠٣ ھێرشبکەنە سەر عێراق، بەمەبەستی جیاکردنەوەی سەددام لە لایەنگرانی ئەوا سی ئای ئەی ڤیدیۆیەکی دروستکراوی بڵاوکردەوە کە سەددام سێکس لەگەڵ کوڕی ھەرزەکار دەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
<references group="lower-alpha"/>
پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢١ەم پۆل:ڕۆماننووسانی عەرەب پۆل:سەددام حوسێن پۆل:سەرکردەکانی حیزبی بەعسی عێراقی پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق پۆل:سەرۆک وەزیرانی عێراق پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧ پۆل:مردووانی ٢٠٠٦ پۆل:نووسەرانی عێراقی پۆل:ڕەخنەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:سەرۆک کۆمارە ئیعدام کراوەکان پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق پۆل:جێگرەکانی سەرۆک کۆماری عێراق پۆل:کێشەی لایەنگری پۆل:لەسێدارەدراوانی عێراقی پۆل:سەرکردەکانی حیزبی بەعسی عێراقی پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان پۆل:شێوەزاری وتارەکانی ویکیپیدیا پۆل:ئەو کەسانەی ھەوڵی تیرۆریان دراوە پۆل:دەرچووانی زانکۆی بەغدا
ئامار
وێنۆک| ئامار یان ئامارزانی بە زانستی پلانداڕشتنی لێکۆڵینەوە و تاقیکردنەوەکان ھەژمار دەکرێت، کە لە ڕێگای کۆکردنەوەی پێدراوەکان (داتا)، دواتر ڕێکخستن، کورتکردن، پێشاندان، شیکردنەوە، لێکدانەوە، بەدیھێنانی ئەنجامەکان بە پشتبەستن بە دراوە کۆکراوەکان، بۆ ئەوەی باشترین بڕیار بدرێت لەسەر ئەو لێکۆلینەوە یان تاقیکردنەوەدا.
سەرچاوەکان
پۆل:دراوەکان پۆل:زانیاری ئامار پۆل:زانستی شێوەیی پۆل:داھێنانەکانی عەرەبەکان
لێکدانی تاکەدووڕەگبوون
لێکدانی تاکەدووڕەگبوون (ئینگلیزی: Monohybrid cross)لە بۆماوەزانیدا، جووتبوونی نێوان تاکەکانە، کە جووتێک لە دژە سیفەتەکان دەگرێتەوە.
سەرچاوە
پۆل:ژینناسی پۆل:بۆماوەزانی
لێکدانی جووتەدووڕەگبوون
لێکدانی جووتەدووڕەگبوون (ئینگلیزی: Dihybrid cross) لە بۆماوەزانیدا، جووتبوونی نێوان تاکەکانە، کە دوو جووت لە دژە سیفەتەکان دەگرێتەوە.
سەرچاوە
پۆل:ژینناسی پۆل:بۆماوەزانی
ئەستێرەی زەبەلاح
ئەستێرەی زەبەلاح ئەستێرەیەکە کە نیوەتیرە و درەوشانەوەی لە ئەستێرەیەکی زنجیرەی سەرەکی (یان گرگن) کە ھەمان پلەی گەرمیی ڕووتەختی ھەبێت زیاترە. دەکەونە سەرووی زنجیرەی سەرەکییەوە لەسەر ھێڵکاریی ھێرتسپرۆنگ-ڕاسێل. ھەردوو زاراوەی زەبەلاح و گرگن بۆ ئەو ئەستێرانەی کە درەوشانەوەیان تەواو جیاوازە سەرەڕای پلەی گەرمی یان جۆری شەبەنگیی ھاوشێوەیان ھەیە لەلایەن ئەینار ھێرتسپرۆنگەوە لە دەوروپشتی ١٩٠٥دا داڕێژراون.
ئەلێکساندەر بانزا
ئەلێکساندەر بانزا (١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٢ تا ١٢ی نیسانی ١٩٦٩ ژیاوە) ئەفسەرێکی سەربازی و سیاسەتمەداری کۆماری ئەفریقای ناوەند بوو.
ئەستێرەی زەبەلاح
ئەستێرە زەبەلاحەکان نیوەتیرەیان چەند سەد ھێندەی خۆر گەورەترە و درەوشانەوەیان لە نێوان ١٠ بۆ چەند ھەزار ھێندەی خۆردایە. بە ئەو ئەستێرانەی کە ھێشتا لە زەبەلاحەکان درەوشاوەترن دەوترێت سەرووزەبەلاح و ژوورزەبەلاح.
ئەلێکساندەر بانزا
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢ پۆل:مردووانی ١٩٦٩
ئەستێرەی زەبەلاح
ھەروەھا ڕەنگە ئەستێرەیەکی گەرم و درەوشاوەی زنجیرەی سەرەکی بە زەبەلاح ئاماژەی پێ بدرێت، بەڵام بە ھەموو ئەستێرەیەکی زنجیرەی سەرەکی دەوترێت گرگن گرنگ نییە چەندێک گەورە و درەوشاوە بێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:جۆری ئەستێرەکان پۆل:ئەستێرە زەبەلاحەکان
بوندێستاگ
350px|وێنۆک|باڵەخانەی رایستاگ بوندێستاگ (بە ئاڵمانی: Deutscher Bundestag)، پەرلەمانی فیدراڵی ئاڵمانیایە لە باڵەخانەی رایستاگی شاری بەرلینی پایتەخت.
شەڕی کۆریا
thumb|چەند دیمەنێک لەشەڕەکە شەڕی کۆریا (بە کۆری :한국전쟁 or 조선전쟁) ، (ماوەی شەڕ:٢٥ی حوزەیرانی ١٩٥٠ تاکوو ٢٧ی تەمموزی ١٩٥٣) ، شەڕەکە لەنێوان کۆریای باشوور و کۆریای باکوور بوو کە ئەوەی یەکەمییان ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پاڵپشتی بوو واتە لایەنی سەرمایەداران پاڵپشتییان دەکرد وە ئەوەی دووەمیان یەکێتیی سۆڤیەت واتە دەوڵەتە سۆشیالیستەکان یان کۆمۆنیستەکان پاڵپشتییان دەکرد ، لە ئاکامی ئەم شەڕ لە ساڵی ١٩٥٣ دا ھەرد دوو لا ئاگربەستیان مۆر کرد و بەفەرمی نیوە دورگەی کۆریا بۆ دوو بەشی باکور و باشور دابەش کرا و ناوچەیەکی تامپۆن قەدەخەکراو ی بێچەک، لە نێوانیان دا دەستنیشان کرا.تائێستاش بۆ کۆریای باشوور و کۆریای باکوور کاریگەری ئەم دابەشبوونە تاکوو ئێستاش بەردەوامە بەوەی باشوور بە دیموکراسییەتی سەرمایەداری ماوەتەوە وە بەشی باشووریشی تەنانەت دوای ڕووخانی یەکێتیی سۆڤیەت بە فەرماڕەوایی کۆمۆنیستی ماوەتەوە لە ماوەی شەڕەکەشدا دوو ملیۆن و نیو لەهەردوو لا کوژران ئەمەو زۆرتر لە سێسەد هەزار کەسیش شوێنبزربوون.
سەرچاوەکان
پۆل:ململانێکانی ١٩٥٠ پۆل:ململانێکانی ١٩٥١ پۆل:ململانێکانی ١٩٥٢ پۆل:ململانێکانی ١٩٥٣ پۆل:مێژووی کۆریا پۆل:شەڕی کۆریا پۆل:شەڕەکانی ئۆسترالیا پۆل:شەڕەکانی فەڕەنسا پۆل:شەڕەکانی یۆنان پۆل:شەڕەکانی ژاپۆن پۆل:شەڕەکانی نیوزیلاند پۆل:شەڕەکانی ھۆڵەندا پۆل:شەڕەکانی کۆماری گەلی چین پۆل:شەڕەکانی یەکێتیی سۆڤیەت پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو پۆل:شەڕەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:ئاگربەستەکان
١٩ی شوبات
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:شوبات
ئۆراتۆریۆ
ئۆراتۆریۆ پێکھاتووە لە مۆسیقایەکی نووسراوەی دوور و درێژ کە بۆ ئۆرکێسترا، کۆرس یان تاکژەنان نووسراوەتەوە. ھەر وەک ئۆپێراکان، ئۆراتۆریۆکان ئۆرکێسترا و تاکژەن و کۆرس و ئاریاش لەخۆ دەگرن، بەڵام جیاوازی ئەو دووانە ئەوەیە کە ئۆپێرا وەک شانۆیەک نمایش دەکرێت و ئۆراتۆریۆش وەک کۆنسێرتێک پێشکەش دەکرێت.
سەرچاوەکان
پۆل:شێوەکانی مۆسیقای کلاسیکیی ڕۆژاوا
سامانیان (شارۆچکە)
سامانیان شارۆچکەیەکی شارستانی ڕۆدەکیە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٥٩١٣ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
بڕیارنامەی ٥٢٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٢٢ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئێران-عێراق. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٣٩٩‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٢ پۆل:ئێران لە ١٩٨٢ پۆل:عێراق لە ١٩٨٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ شەڕی ئێران و عێراق
گرین فێڵد، کالیفۆڕنیا
گرین فێڵد شارێکە لە شارستانی مۆنتری، کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
١٨ی شوبات
ڕووداوەکان
١٩٦٥ گامبیا سەربەخۆیی خۆی لەژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی بەریتانیادا ڕاگەیاند
١٩٨٠ بۆ جاری دووەم پێڵ ئەلبێرت پریدیۆ بە سەرۆکی وەزیرانی وڵاتی کەنەدا هەڵبژێردرایەوە
١٩٩٥ هەردوو وڵاتی پیرۆ و ئیکوادۆر ڕێککەوتننامەی ئاشتییان لە نێوان خۆیاندا ئیمزاکرد
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:شوبات
لوولەی گوێزەرەوە
وێنۆک|لوولەی گوێزەرەوە (Vas deferens)
لوولەی گوێزەرەوە یان گوێزەرەوەلوولە (بە ئینگلیزی: Vas deferens) بریتییە لەو جۆگەیەی کە سپێرمەکانی پێدا دەڕوات، کە لە ئاڵۆزەوە دێن، بۆ دەرچوونیان لە میزەڕۆ.
سەرچاوە
پۆل:ژینناسی
٢٠ی شوبات
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:شوبات
ژوول ڕۆنار
ژوول رۆنار نووسەری سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
دوا ڕۆژەکانی بابلۆ
وێنۆک|پۆستەری دوا ڕۆژەکانی بابلۆ دوا ڕۆژەکانی بابلۆ شانۆگەرییەکی کۆمێدیای ڕەش-درامی کوردییە لە دەرھێنانی شوان کەریم، بەرھەمھێنانی سۆران عوسمانە. شانۆگەرییەکە لە ١٤٠ خولەک پێک دێت، ھەر یەکە لە ڕێشان حەمۆ، ڕووبار خالید، سۆران ئەکرەم، تاھیر عەبدولواحید و ھەنار کامەران ڕۆڵی تیدا دەگێڕن.
یەکەم نمایشی شانۆکە لە ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢ لە سلێمانی دەست پێکرد، و ماوەی ٥٥ ڕۆژ لە نمایشکردن لە سلێمانی بەردەوام بوو، ژمارەی بینەرانی شانۆگەرییەکە ٢٦٠٠٠ کەسی لە سلێمانی تێپەڕاند. دواتر لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢، نمایشەکە لە ھەولێر دەستی پێکرد و ٣٠ تەممووز دوای ٣٥ەمین نمایش، لە ھەولێر کۆتایی بە کاری خۆی ھێنا. وێنۆک|دیمەنێک لە شانۆگەریی دوا ڕۆژەکانی بابلۆ.
عەبدولڕەحمان داخل
عەبدول ڕەحمان کوڕی معاویە کوڕی ھیشام کوڕی عەبدول مەلیک, لە دایک بووە ساڵی ٧٣١ز وکۆچی دوایی کردووە ساڵی ٧٨٨ز ناسراوە بە بازی قوڕەیش, یەکێک لەبەرپرسە ئەمەوییەکانی کە پاڵێوراوە بۆ خەلافەت لە پایتەختی دەوڵەتی ئەمەوی لە دیمەشق, ھیشامی کوڕی عەبدول مەلیکی باپیرەی دەیەم خەلیفەی ئەمەویەکان بووە, عەبدول ڕەحمان ھەڵھات لە دەستی عەباسیەکان لە کاتی دامەزراندنی دەوڵەتەکەیان, و چووە ئەندەلوسەوە وناونرا بە عەبدول ڕەحمان داخل, وماوەی خەلافەتی ئەمەوی لە ئەندەلوس تەواو کرد, حوکمی کرد لە نێوان ساڵانی ٧٥٦-٧٨٨ز.
پەروەردە بوونی
عەبدول ڕەحمان کوڕی معاویە کوڕی ھیشام کوڕی عەبدول مەلیک کوڕی مەڕوان کوڕی حەکەم کوڕی ئەبوعاس کوڕی ئومەیە کوڕی عەبد شەمس کوڕی عەبد مەناف کوڕی قوسەی کوڕی کیلابە.
وعەبدول ڕەحمان حەفیدی ھیشامی کوڕی عەبدول مەلیک بوو, پەروەردە بوو لە ماڵی خەلافەتی ئەمەوی لە دیمەشق, وفاتیحی گەورە موسلمەی کوڕی عەبدول مەلیک کە مامی باوکی بووە, توانای حوکم و ویلایەت وزیرەکی لە عەبدول ڕەحماندا بینیوە, کاتێک عەبدول ڕەحمان ئەوە بەر گوێی دەکەوێن کاریگەریەکی باشی لەسەری ئەبێت.
کاتێک عەباسیەکان دەوڵەتەکەیان دامەزراند لەسەر ڕوخانی دەوڵەتی ئەمەوی, وئامانجیان بە دوو کەوتنی ئەمەویەکان بوو لەگەڵ دەست بگرن بەسەر ئەندامانی خێزانی ئەمەوی, بەرپرسەکان ومناڵەکانیان کوشتن تەنانەت حەفیدەکانیشیان کوشتن, وھەموو ئەوانەی کە گومانیان پێ ئەبردن کە ئەھلی میرنشینی بن لە ترسی ھەوڵیان لە شامدا کوشتنیان, وھەموو ھەوڵێکیان خستە گەڕ بۆ بەدیھێنانی ئەو ئامانجە.
عەبدول ڕەحمان داخل کە خۆی شاردبووەوە لە گوندێکی دابڕاو لە نزیک فوڕات لە سوریا, وکاتێک شوێنەکەیان ئاشکرا بوو عەبدول ڕەحمان لەگەڵ وەلیدی برای ھەڵھاتن بە ھەندێک بێستاندا ڕۆیشتن وپۆلیس بە دوایانەوە بوو, ویستیان لە ڕووبارێک بپەڕنەوە, پۆلیس لە خشتەی بردن بەوەی وتیان بگەڕێنەوە ژیانتان پارێزراو ئەبێت, براکەی گەڕایەوە وعەباسیەکان کوشتیان کە تەمەنی ١٣ ساڵ بوو, بەڵام عەبدول ڕەحمان سەرکەوتوو بوو لە ھەڵاتن و گەیشتن بە کەنارێکی تر.
چوونە ناو ئەندەلوسەوە
عەبدول ڕەحمان داخل خۆی ئامادە ئەکرد بۆ چوونە ناو ئەندەلوسەوە دوای ئەوەی سوپایەکی بەھێزی پێکھێنا ولایەنگرانی لە خۆی کۆکردەوە, وئیشی لەسەر ئەمانەی خوارەوە کرد, یەکەم, بەدر کە یەکێک بوو لە پیاوەکانی کە لە دیمەشقەوە لەگەڵی ھاتبوو ناردی بۆ ئەندەلوس تا لە ھەڵوێستەکە بکۆڵێتەوە, و زانیاری وەربگرێت دەربارەی ھێزە کاریگەرەکان لەسەر حوکم و بارودۆخی ناوخۆی ئەندەلوس.
دووەم, ناردی بۆ لای ھەموو خۆشەویستانی دەوڵەتی ئەمەوی لە ئەندەلوس, تا لایەنی بگرن.
سێیەم, ناردی بۆ ئەندەلوس وپلانەکەی پێ وتن و خەڵکی ئوێ پێشوازییان لەوە کرد لەبەر ئاگاداربوونیان لە دادپەروەری ئەمەویەکان ویەکسانیان, کە لەو کاتانە لە ناکۆکیەکی توندا بوون لەگەڵ یوسفی کوڕی عەبدول ڕەحمان فەھری, لەبەر ئەوەی جیاوازی ئەکرد لە نێوان ئەوان وعەرەبەکانی باکوری ئەفریقا, ئەیانویست ڕزگاریان بێت لە حوکمی یوسفی کوڕی عەبدول ڕەحمان فەھری کە بەو دەمارگیریە مامەڵەی ئەکردن.
چوارەم, ناردی بۆ لای ھەموو ئەمەویەکان لە ھەموو جێگەیەک وپێی ڕاگەیاندن کە ئەچێتە ئەندەلوسەوە ودەوڵەتی ئەمەوی دائەمەزرێنێت, بەم شێوەیە ھەموو ئەمەویەکانی شام وناوچەکانی تر دوای کەوتن.
لە ساڵی ٧٥٥ز عەبدول ڕەحمان داخل بە سوپا بەھێزەکەیەوە وسەرکردەکانی کە لەگەڵی بوون لە گەرووی جەبەل تاریقەوە چووە ئەندەلوسەوە بە شکۆ و مەزنی فاتحە سەرکەوتووەکانەوە و لایەنگرانی پەیوەندیان پێوە کرد و ھەموو وڵاتەکانی ڕێگەکەی مل کەچ بوون بۆی وڕۆیشت بەرەو ئیشبیلیە وودەستی بەسەراگرت وخەڵکەکەی موبایەعەیان پێدا, پاشان سەرکەوتوو بوو لە چوونە ناو قوڕتوبەی پایتەختەوە, دوای ئەوەی ھیزەکانی یوسفی کوڕی عەبدول ڕەحمان فەھری شکاند لە شەڕی مەساڕە لە ھەمان ساڵدا تا دەستی گرت بەسەر ھەموو ئەندەلوسدا.
بازی قوڕەیش
عەبدول ڕەحمان داخل سەرکەوت بەسەر عەباسیەکان, وەستا و جەنگا بەرامبەریان وسەرکەوت بەسەریاندا وتێکی شکاندن بە شێوەیەک کە زانیان لە بەردەم ھێزیکدان کە ناتوانرێت لە ڕوویدا بوەستیت, عەباسیەکان ناویان نا بە بازی قوڕەیش دوای ئەوەی سەرکەوت بەسەریاندا, کە ئەو نازناوە بوو دواتر پێی ناسراوە, کە دووەم خەلیفەی عەبباسی ئەبووجەعفەری مەنسوور ئەو نازناوەی بە سەردا بڕیوە لەبەر ئازایەتیەکەی.
بەم شێوەیە عەبدول ڕەحمان داخل ئامانجەکەی خۆی بە دی ھێنا لە گەڕانەوەی سەربەرزی ئەمەویەکان وسەرکەوتن بەسەر عەباسیەکان وپێکھێنانی دەوڵەتێکی بە ھێز کە دەوڵەتی ئەمەوی بوو لە ئەندەلوس.
سەیرى ئەم بابەتەش بکە
خەلافەتی ئەمەوی لە ئەندەلوس
٢١ی شوبات
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:شوبات
ھایپۆسێرمیا
ھایپۆسێرمیا حاڵەتێکە کاتێک مرۆڤ پلەی گەرمی لەدەست دەدات و دەچێتە خوار ٣٥٫٠ سیلیزی ھایپۆسێرمیا کە ڕوودەدات مرۆڤەکە زیاتر پلەی گەرمی لەدەست دەدات لەوەی بەرھەمی بھێنێت لە ئاستی ناوەند کەسەکە تووشی لەرزین و گێژبوون دەبێت، لە ئاستی بەرز کەسەکە تووشی حاڵەتێکی نائاسایی دەبێت ئەویش بە ھەستکردن بە گەرما لە کەش و ھەوای سارد و لابردنی جلەکانی ئەمەش مەترسی وەستانی دڵ و مردن زیاد دەکات
دەکرێت نەخۆشییەکە بەھۆی نیشانەکانییەوە لە کەسێک بناسرێتەوە، بۆ ڕێگەگرتن لە ھایپۆسێرمیا پێویستە جلی گونجاو بە کەش وھەوای سارد بپۆشرێت و دووربیت لەھەر شتێک کە پلەی گەرما نزم دەکاتەوە. چارەسەری ھایپۆسێرمیا بریتییە لە خواردن و خواردنەوەی گەرم، پۆشینی پۆشاکی گەرم و کردنی چالاکی فیزیکی،
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:فیزیۆلۆژیا پۆل:گواستنەوەی گەرمی
تیم مەککۆرد
تیم مەککۆرد (ئینگلیزی: Tim McCord) لە سکارمامێنتۆی کالیفۆرنیا لەدایک بووە و تەمەنی ٣٦ ساڵە، بە باسژەنی گرووپی ڕۆک و مێتاڵی ئەمریکی ئێڤەنێسنس ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ژەنیارانی ڕۆک پۆل:زیندووان پۆل:ئەندامەکانی ئێڤەنێسنس پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
سۆلۆ (مۆسیقا)
سۆلۆ (؛ لە سۆلۆی زمانی ئیتالییەوە، بە واتای تەنیا) پێکھاتووە لە پارچەیەک یان بەشێک لە مۆسیقادا، کە لەلایەن تاقە ژەنیارێک یان گۆرانیبێژێکەوە دەژەنرێت یان دەبێژرێت، کە ڕەنگە بە تەواوی بە تەنیا نمایش بکەن، یانیش ئامێرێکی ھاوشێوەی پیانۆ، ئۆرگن یان ئۆرکێسترایەک یان گرووپێک پشتیان بگرێت. ئەو کەسەی بەم کردارە ھەڵدەسێت بە تاکژەن ناسراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:نمایشی مۆسیقا
بڕیارنامەی ٥٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٢٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-لوبنان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٤٠٠‌ەم، بە ١٣ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٢ پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٨٢ پۆل:لوبنان لە ١٩٨٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ لوبنان
فلۆرەنتینۆ پێریز
thumb|پێرێز فلۆرەنتینۆ پێرێز ڕۆدریگز لەدایکبووی ٨ی ئازاری ١٩٤٧ ، کەسایەتی و سەرمایەداری ئیسپانییە و پیشەی ئەندازیاریی شارستانییە و لەئێستادا سەرۆکی یانەی تۆپی پێی ئیسپانی ڕیال مەدریدە ، ئەو دوو جار پۆستی سەرۆکی یانەی ڕیال مەدریدی وەرگرتووە یەکەم جار لەساڵانی ٢٠٠٠ تاکوو ٢٠٠٦ بوو ئینجا دوایی ٢٠٠٩ تاکوو ئێستا بەردەوامە و لەم ماوەی سەرۆکایەتیی یانەکەشی بەوە ناسراوە زۆرترین پارە بۆ گواستنەوەی یاریکەران دەدات لەوانە کریستیانۆ ڕۆناڵدۆی گواستەوە بۆ یانەکەی بەبڕی ٩٤ ملیۆن یۆڕۆ ، پێریز ئەندامیشە لە پارتی سیاسی یەکێتیی ناوەندی دیموکراسی ئیسپانیا لەساڵی١٩٧٩وە.
سەرچاوە
پۆل:زیندووان پۆل:بیلیۆنێرە ئیسپانییەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
نەڤشەھیر
وێنۆک|دیمەنێکی ئاسمانی بەسەر قەڵای نەڤشەھیردا نەڤشەھیر شارێکە و قەزای پایتەختی پارێزگای نەڤشەھیرە لە ھەرێمی ئاناتۆلیای ناوەندی تورکیا. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی قەزاکە ١١٧ ھەزار و ٨٩٠ کەسە کە ٨٥ ھەزار و ٦٣٤ کەس لە شاری نەڤشەھیر دەژین. ڕووبەری قەزاکە ٥٣٥ کم٢ (٢٠٧ میل چوارگۆشە) دەگرێتەوە.
سەرچاوەکان
نەڤشەھیر پۆل:شارەکانی پارێزگای نەڤشەھیر
لیمفەخانە
لیمفەخانە یان لیمفەسایت (بە ئینگلیزی: Lymphocyte) جۆرێکە لە خڕۆکە سپییەکانی خوێن، کە دوو جۆرن خانەکانی بی و خانەکانی تی.
سەرچاوە
پۆل:ژینناسی پۆل:کۆئەندامی لیمف پۆل:خانە پۆل:لیمف
خشتەی مەدالیاکانی پاراڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٢٠
خشتەی مەدالیاکانی پارالمپیکی ھاوینەی ٢٠٢٠ لەو ولاتە پێکهاتوون کە وەرزشوانەکانیان توانیویانە یەکێک لە مەدالیاکانی ئەم پاڵەوانیەتیە بەدەست بهێنن. یارییەکانی پاراڵمپیکی هاوینەی ٢٠٢٠ تۆکیۆ شانزەهەمین خولی پاراڵمپیکە کە لە ڕێکەوتی ٢٤ی ئاب بۆ ٥ی ئەیلوول بەڕێوەدەچێت. ٥٣٩ مەدالیا لە یارییەکان دەبەخشرێت. ٤٬٥٣٧ وەرزشوان لە ١٦٣ ولاتی جیاوازە بەشداری پارالمپیکی ھاوینەی ٢٠٢٠ی تۆکیۆیان کردووە.
وەرزشوانانی کۆستاریکا ، ئیکوادۆر ، ئێل سالڤادۆر و مۆنتینیگرۆ یەکەم مەدالیایان لە مێووی بەشداریکردنیان بەدەست هێنا. ئێلسالڤادۆر هەرگیز مەدالیای پاراڵمپیکی بەدەست نە هێناوە. ئیتیۆپیا و سریلانکا  یەکەم مەدالیای زێڕی پاراڵمپیکیان بردەوە.
ڕێگەگرتن لە خزمەتگوزاری
وێنۆک|وێن‏‏‏ە‏‏‏ی هێرشكردن‏‏‏ە‏‏‏ س‏‏‏ە‏‏‏ر خزم‏‏‏ە‏‏‏تگوزاری‏‏‏ە‏‏‏ك چۆنی‏‏‏ە‏‏‏تی هێرشكردن
ھێرشی ڕێگەگرتن لە خزمەتگوزاری یان دۆس ، بریتیە لەوەی کاتێک کەسێکی ھاکەر ڕێگە لە کەسانێکی تر دەگرێت لە ھەبوونی خزمەتگوزاری ئینتەرنێت یاخود ھەبوونی خزمەتگوزاریەکە بە لابردنی بەشێکی وێبسایتەکانی ئینتەرنێت، ئەو کەسانەی کە ھێلی ئینتەرتێنەکەیان خاوە، زیاتر تووشی ئەم کێشەیە دەبنەوە،
سەرچاوە
ویکیپیدیای ئینگلیزی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:ھێرشەکان بۆ ڕێگەگرتن لە خزمەتگوزاری
گومبوڵاغ
مێھرئاباد (پێشتر: گومبوڵاغ) شارۆچکەیەکی شارستانی فەیزابادە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ٨١٣١ کەسە.
سەرچاوەکان
پۆل:جەماعەتەکانی تاجیکستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان پۆل:ناوچەکانی سەربە کۆمار
بڕیارنامەی ٥٢٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٢٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٨٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئیسرائیل-کۆماری عەرەبیی سووریا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٤٠٣‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل پۆل:ھەوڵەکانی ئاشتی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٢ پۆل:سووریا لە ١٩٨٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئیسرائیل پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ سووریا
کۆد
وێنۆک|290px|کۆدی مۆرس، جۆرێکی بەناوبانگی کۆدە. کۆد ڕێسایەکە کە شێواز یان چۆنیەتی نمایشتی زانیاری دەگۆڕێت. بۆ ئەو مەبەستە، کۆد نیشانەکان یەکە-بە-یەکە دەگۆڕێت و دەیانکات بە نیشانەی تر.
لە ڕاگەیێنی و پێواژۆگەریی زانیاریدا، کۆدکاری (encoding) بریتییە لەو پرۆسەیە کە بەھۆیەوە فۆرمی زانیارییەک دەگۆڕدرێت و دەکرێت بە ھێما و پاشان دەگوازرێتەوە. کۆدھەڵوەشێنی-ش (decoding) بریتییە لە پرۆسە پێچەوانەکەی: سەرلەنوێ گۆڕینی ھێماکان و کردنیان بە زانیارییەک کە بۆ وەرگر تێگەیشتەنی بێت،
و ئەم کۆدە تەنها بۆ مەودای دوراودوور دەبێت واتا ئەم کۆدانە تایبەتن بە سیخوڕەکان و بریکارەکان کە کاریان لێکۆڵینەوەیە، کە بەکاریدەهێنن بۆ کۆد شکاندن و تیگەیستن لە سیخوڕی ولاتانی تر بە دزییەوە.
پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
وێنۆک|پارتی سەربەستیی کوردستان پارتی سەربەستیی کوردستان، پارتێکی ڕاستی لیبرال و نەتەوەییە. کە لە ڕۆژی ٢٨ی ڕێبەندانی ساڵی ٢٧٠٥ی کوردی بەرامبەر بە ١٧ی شوباتی [[٢٠٠٦ی زایینی بە بیرۆکەی عارف باوەجانی و بە بەشداری چەندین لاوی ڕۆژهەڵاتی نیشتیمان دامەزراوە. پارتی سەربەستیی کوردستان، پارتێکی نەتەوەیی و سەربەخۆییخوازە کە ڕووی خەبات و تێکۆشانی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە.
دامەزراندنی ئەم پارتە بەرھەمی سیاسەتەکانی کۆماری ئیسلامی و ڕژیمەکانی پێشووتری زاڵ بە سەر ڕۆژھەڵاتی کوردستانە.
پارتی سەربەستیی کوردستان ھەوڵ دەدات کە بیر و ھزری نەتەوەیی لە کوردستان بڵاو بکاتەوە و گەشە بە ئەو بیرە لە ناو لاوان و تازە پێگەیشتوان بدات.
درووشمی ئیستراتیژیکی ئەم پارتە پێکھێنانی کوردستانێکی ئازاد و سەربەخۆیە لە ڕۆژھەڵاتی نیشتیمان، ھەروەھا ئامانجی دواڕۆژی پارتی سەربەستیی کوردستان جێگیرکردنی دادپەروەری کۆمەڵایەتییە لەو بەشەی کوردستان.
بناغە و بنەمای خەبات و تێکۆشانی پارتی سەربەستیی کوردستان لەسەر پێوەرە مرۆڤایەتییەکانی مافی مرۆڤ و جاڕنامەی گەردوونی مافەکانی مرۆڤ دامەزراوە، ھاوکات لەسەر ئەو پێوەرانە خەبات بۆ پیکھێنانی دەوڵەتی کوردی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان دەکات.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ٢٠٠٦ پۆل:حیزبە کوردییەکان
سکایپ
thumb|لۆگۆی سکایپ سکایپ نەرمەواڵە یەکی کۆمپیوتەر کە بەکارهێنەرانی دەبێت سەرهێڵ بن لە ئینتەرنێت بۆ ناردنی پەیام و پەیوەندی تەلەفۆنی و پەیوەندی دەنگی و ئاخاوتن و بینین بە دەنگ و ڕەنگ ، سکایپ یەکەم دەرچووی لەساڵی ٢٠٠٣ بوو لەلایەن نیکۆلاس زینسترۆم و یانوس فریس دروستکرا ، سکایپ لەساڵی ٢٠١٠ لەلایەن کۆمپانیای مایکرۆسۆفت بەبڕی ٨ ملیار دۆلار کڕا ،نەرمەواڵەی سکایب بۆ هەر سێ سیستەمی کارگێڕی ماک و لینوکس و مایکرۆسۆفت ویندۆز ەوە هەیە و جگە لە سیستەمەکانی مۆبایل و تاتە (تابلێت) هۆشمەندەکان.
بەستەری دەرکی
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٣ پۆل:سکایپ پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس
گەڕەستێرۆچکە
وێنۆک|گەڕەستێرۆچکەی جەی ئۆ ٢٥ ٢٠١٤ کە لەلایەن رادارەکانی زەویەوە ڤیدیۆی گیراوە.
گەڕەستێرۆچکە (بە ئینگلیزی: Asteroid) گەڕەستێرەیەکی بچووکە کە لە بەرد و فلز پێکھاتووە.
گوڵشەھیر
گوڵشەھیر شارۆچکە و قەزایەکی پارێزگای نەڤشەھیرە لە ناوچەی ئەنادۆڵی ناوەڕاستی تورکیا لە دەوروبەری دۆڵی شووشەی پەری گۆرەمێ. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی قەزاکە ٢٤ ھەزار و ٥٠٣ کەسە کە ٨٨٦٦ کەسیان لە شارۆچکەی گوڵشەھیر دەژین و ئەوانی دیکەش لە گوندەکانی دەوروبەری دەژین. ڕووبەری قەزاکە ٩٥٦ کم٢ (٣٦٩ میل چوارگۆشە) دەگرێتەوە.
مێژوو
بەپێی سەرژمێری گشتی عوسمانی لە ساڵانی ١٨٨١/٨٢–١٨٩٣، ژمارەی دانیشتووانی قەزای گوڵشەھیر ١٤٫٩٨٤ کەس بووە، کە پێکھاتووە لە ١١٫٠٢٩ موسڵمان، ٣٫٩٣٥ یۆنانی و ٢٠ ئەرمەنی.
سەرچاوەکان
گوڵشەھیر پۆل:شارەکانی پارێزگای نەڤشەھیر پۆل:شارۆچکەکانی تورکیا
پۆلیس
وێنۆک|پۆلیسێکی [[ئەڵمانی لە ھامبورگ]] وێنۆک|پۆلیسێکی کوردی شیعە لە [[شنگال]] پۆلیس ڕێکخراوەیەکی دەوڵەتییە بۆ ئاگاداری کردن لە سەلامەتی، تەندروستی و دارایییەکانی خەڵک و پێشگری کردن لە تاوان و ئاڵۆزیی مەدەنی. ئەم ناوە لە وشەی یۆنانی «πόλις» بە مانای شار وەرگیراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
* پۆل:ئاسایش
ڕژێمی بەعس
ڕژێمی بەعسی عێراق یان عێراق لەسەردەمی بەعسدا (بە ئینگلیزی: Ba'athist Iraq) ماوەی دەسەڵاتداریی پارتی بەعس لە عێراق دەگرێتەوە لەنێوان ساڵانی ١٩٦٨ بۆ ٢٠٠٣. ئەم ماوەیە بە بەرزبوونەوەیەکی ئابووریی و گەشەپێدانێکی زۆرەوە دەستی پێ کرد، بەڵام کۆتایی ھات بە ڕووبەڕووبوونەوەی عێراق بە تەنگەژەی کۆمەڵایەتی، ڕامیاریی، و ئابوورییەوە. تێکڕای داھاتی ساڵانە کەمی کرد بەھۆی چەندین ھۆکاری دەرەکی و چەندین ڕامیاری ناوخۆیی ڕژێمەکەوە.
سەرۆکی عێراق عەبدولڕەحمان عارف و سەرۆک وەزیران تاھیر یەحیا ھەڵکێشران و لابران لەماوەی کوودەتای ١٧ی تەممووز کە لەلایەن ئەحمەد حەسەن بەکری سەرۆکی پارتی بەعسەوە پێشەوایی دەکرا. جێی باسە کە پارتی بەعس پێشتر لە ١٩٦٣دا بەسەرۆکایەتی ئەحمەد حەسەن بەکر و سەددام حوسەینەوە دەسەڵاتی گرتە دەست. سەددام بەھۆی ئەوەی سەرۆکی ھەواڵگری پارتەکە بوو بە دی فاکتۆ، دواتر بووە سەرۆکی دی فاکتۆی وڵات لەناوەڕاستی ١٩٧٠کاندا و دواتریش لە ١٩٧٩دا بووە سەرۆکی دی یورێی وڵات. لەماوەی دەسەڵاتی دی یورێی ئەحمەد حەسەن بەکردا، ئابووری وڵات بەرزبووەوە و عێراق لەجیھانی عەرەبیدا بەڕوونی دەرکەوت. بەھەرحاڵ، چەند ھۆکارێکی ناوخۆیی ھەڕەشەیان لە سەقامگیریی وڵات دەگرت، لەنێویاندا پێکدادان و تەنگەژە بوو لەگەڵ ئێران و کۆمەڵگای شیعەدا. کێشەی دەرەکیش بریتیی بوو لەکێشەی سنووریی لەگەڵ ئێران، کە ڕەنگە یەکێک لەھۆکارەکانی شەڕی نێوان عێراق و ئێران بووبێت.
سەددام لە ١٩٧٩دا بووە سەرۆکی عێراق و ھاوکاتیش سەرۆکی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش و سەرۆک وەزیران و ھەروەھا سکرتێری گشتیی پارتی بەعسی عێراق، ئەمەش لەماوەیەکدا کە زنجیرەیەک لە خۆپیشاندانی دژە-ڕژێم لەلایەن شیعەکانەوە بەرپا کرا. پارتی بەعس، کە پارتێکی سێکیولار بوو، زۆر بەتووندی خۆپیشاندانەکانی سەرکووت کرد، گۆڕانێکی تری ڕامیارییەکان بریتیی بوو لە گۆڕینی ڕامیاری دەرەکی بەرامبەر بە ئێران، کە وڵاتێکی شیعەنشین بوو، پەیوەندییە خراپەکانی نێوان ھەردوو عێراق و ئێران، لەکۆتاییدا بووە ھۆی شەڕی نێوان عێراق و ئێران، کە لە ١٩٨٠دا دەستی پێ کرد کاتێک کە عێراق ویستی بۆ داگیرکردنی سەرتاسەری ئێران دەست پێ کرد. لەدوای شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران، عێراقییەکان پێیان وابوو کە ئێرانییەکان لاوازن و ئامانجێکی ئاسانن بۆ ھێزە سەربازییەکانی عێراق، دواتر دەرکەوت کە ئەم بیروڕایە ھەڵەیە و شەڕەکەش بۆ ماوەی ٨ ساڵ درێژ بووەوە. ئابووریی عێراق لەماوەی جەنگدا تێکچوو، تا وای لێھات پشتی بە کۆمەکە دەرەکییەکان ئەبەست بۆ پاڵپشتییکردنی جەنگەکە، جەنگەکە بەیەکسانبوون کۆتایی ھات کاتێک کە ئاگربەست ئەنجام درا لە ١٩٨٨دا، کە بووە ھۆی ستەیتس کۆو ئانتێ بێڵوم.
تۆم کرووز
تۆماس کروز ماپۆتەر ناسراو بە تۆم کروز (لەدایکبووی ٣ی تەممووزی ١٩٦٢) بەرھەمھێنەری فیلم و ئەکتەرە و سێ جار پاڵێوراوی خەڵاتی ئۆسکار بووە وە سێجاریش خەڵاتی گۆڵدن گلۆبی بەدەست ھێناوە. بەپێی ڕاپۆرتەکانی ٢٠٢٠، سەرمایەی تۆم ٥٧٠ میلیۆن دۆلارە، ھەروەھا ئەو یەکێکە لە گرانترین ئەکتەرانی جیھان. کۆی فیلمەکانی تا ئێستا توانیویانە زیاتر لە ٤ میلیارد دۆلار لە باکووری ئەمریکا کۆبکەنەوە، ھەروەھا زیاتر لە ١٠٫١ میلیارد دۆلاریش لە جیھان، ئەمەش وایکردووە کە ناوبراو ببێتە یەکێک لە ئەستێرە ھەرە سەرکەوتووەکانی بۆکس ئۆفیس لە مێژوودا.
تۆم کروز لەتەمەنی ١٩ ساڵییەوە دەستی بەکاری نواندن کردووە واتە لە ساڵی ١٩٨١، فیلمی (Taps) یەکەم فیلم بووە کە تۆم کروز ڕۆڵی سەرەکی بینیوە. لە ساڵی ١٩٨٣، بەفیلمی (Risky Business) ھەروەھا بە فیلمی (Top Gun) لە ساڵی ١٩٨٦ ناوبانگی دەرکرد. دوای ئەو فیلمانەش ئەوا تۆم لە چەند فیلمێک دەرکەوت کە توانی ستایشی ڕەخنەگران بەدەستبھێنێت ئەویش لە فیلمەکانی (The Color of Money) لە ١٩٨٦، (Rain Man)، لە ١٩٨٨ ھەروەھا بە فیلمی (Born on the Fourth of July) لە ١٩٨٩. بە ڕۆڵگێرانی کەسایەتی ڕۆن کۆڤیچ لە فیلمی (Born on the Fourth of July)، خەڵاتی باشترین ئەکتەری گۆڵدن گلۆب بباتەوە ھەروەھا بووە پاڵێوراوی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین ئەکتەر. دواتر لە نەوەدەکان، تۆم بەشداریکرد لە چەند فیلمێکی بازرگانیی سەرکەوتوو کە توانیان داھاتێکی باش کۆبکەنەوە لەوانە ھەندێک پیاوی باش، فیلمی ھەستبزوێن (The Firm) لە ١٩٩٣، فیلمی ترسێنەر (Interview with the Vampire) لە ١٩٩٣، فیلمی (Jerry Maguire) لە ١٩٩٦ کە بەھۆی ئەم فیلمەوە خەڵاتی باشترین ئەکتەری لە خەڵاتەکانی گۆڵدن گلۆب پێبەخشرا وە بۆ دووەمجاریش بووە پاڵێوراوی ئۆسکار بۆ باشترین ئەکتەر.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری فیلمی دراما پۆل:زیندووان پۆل:دوور لە وڵاتانی ئەمریکی لە کەنەدا پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢ پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دیسلێکسیان هەیە پۆل:فڕۆکەوانانی ئەمریکی پۆل:ساینتۆلۆژیستە ئەمریکییەکان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:براوەکانی خەڵاتی ڕاسپبێری زێڕین پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
جۆرج دەبلیوو بوش
جۆرج دەبلیوو بۆش یان جۆرج واکێر بۆش لەدایک بووی ٦ی جووڵای ساڵی ١٩٤٦ ، ناوبراو بازرگان و کاندیدی پارتی کۆماری ئەمریکا بووە وە چل و سێیەمین سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بووە لەنێوان (٢٠ی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠ی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٠٩)
ژیانی تایبەتی
جۆرج بوش بەرلەوەی‌ بچێتە ناو جیھانی‌ سیاسەتەوە بازرگان بوەو چەندین کۆمپانیای‌ نەوتی‌ بەڕێوەبردووە، لە ساڵی‌ ١٩٨٩ بۆ ١٩٩٨ یەکێک بووە لە خاوەنی‌ یانەکانی‌ تەکساس رەنجەر بۆ یاری بەیس بۆڵ، لە ساڵی‌ ١٩٩٥ بۆ ساڵی‌ ٢٠٠٠ حاکمی‌ تەکساس بووە. لە بنەماڵەکەی‌ جۆرج بوش دا چەند سیاسەتمەدارێکی‌ ناودار بەدەرکەوتوون، لەوانەش جۆرج ھربرت وۆڵکەر بوشی‌ باوکی‌ کە ماوەی‌ ٤ ساڵ سەرۆکی‌ ئەمریکا بووە (جب بوش)ی‌ براشی‌ حاکمی‌ ویلایەتی‌ فلۆریدایە‌و برسکت بوشی‌ باپیریشی‌ ئەندامی‌ ئەنجومەنی‌ پیران بووە. جۆرج بوش لە ساڵی‌ ١٩٧٧ دا ژیانی‌ ھاوسەری‌ لەگەڵ خانمی‌ یەکەمی‌ وڵات لۆرا بۆشدا پێکھێناوە، خاتو لۆرا لەدایکبووی‌ ساڵی‌ ١٩٤٦ لە میلاندی‌ سەر بە ویلایەتی‌ تەکساس لە دایک بووەو بڕوانامەی‌ بەکەلۆریای‌ لە زانستی‌ پەروەدەدا لە زانکۆی‌ ساسرن میسۆدیست بەدەست ھێناوەو لەساڵی‌ ١٩٧٣شدا بڕوانامەی‌ ماستەری‌ لە بواری‌ زانستی‌ کتێبخانەدا لە زانکۆی‌ تەکساس لە شاری‌ ئۆستن وەرگرتووەو خاوەنی‌ دوو منداڵی کچن بە ناوەکانی‌ بارباراو جەنا.
سەرچاوە
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:زیندووان پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦ پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم پۆل:کوڕە وێنەکێشە ئەمریکییەکان پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ڕاسپبێری زێڕین پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١ پۆل:وەبەرهێنەرە ئەمریکییەکان پۆل:کات کەسایەتیی ساڵ پۆل:نیگارکێشە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم پۆل:وەبەرھێنەرە ئەمریکییەکان
ئانری دو ڕێنیێ
ئانری دو رێنیێ نووسەر، شاعیر و ڕۆماننووسی سەدەی نۆزدەیەمی خەڵکی فەڕەنسایە.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ١٩یەم پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٤ پۆل:مردووانی ١٩٣٦ پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
تۆپی پێ لە ئەفغانستان
تۆپی پێ لە بەناوبانگترین یارییەکانە لە ئەفغانستان لە دوای یاری کریکێت، لە ساڵی ١٩٢٢ یەکێتی تۆپی پێ ئەفغانستان پێکھێنرا و لە ساڵی ١٩٤٥ بووە ئەندامی فیفا. ئەفغانستان خاوەنی ھەڵبژاردەی نیشتیمانی خۆیەتی لە سەر ئاستی پیاوان و خانمان لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکان بەشداریدەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:تۆپی پێ لە ئەفغانستان
گابریێلا
گابریێلا ڕێکخراوەی چەپی فلیپینیە کە بۆ مافی ژنان تیکۆشان دەکات. «گابریێلا» زەنجیرەیەکی ناووڵاتی لە ڕێکخراوەکانی گەل، دامزراوەکان و پرۆگرامەکانیە کە سەبارەت بە پرسەکانی بەوێنەی مافی مرۆڤ، ھەژاری، جیھانگیری، سەربازیکەری، توندوتیژی، تەندرۆستی، قاچاقی ڕەگەزی و سانسۆر و ھەروەھا ھەر پرسێکی تر لەبابەتی ژنان تیکۆشان دەکەن.
نامی گابریێلا کورتەی ووشەکانی (General Assembly Binding Women for Reforms)، واتە «کۆمەڵەی‌ گشتیی ژنەکانی چەوساوە بۆ بازسازی، یەکیەتی، یەکسانی، ڕێبەری و کردار»ە. بەشەکانی ناوچەیی ئەم ڕێکخراوە لە گەورەشاری مانیل ناوچەی ئەداریی کوردیڵێرا و میندانائۆ چالاکی دەکەن. ھەروەھا بەشەکانی ژێرناوچەیی لە نگرۆس بانای و سامار و بەشەکانی پارێزگەییش لە بیکۆل و سیبوو چالاکن.
مێژۆ
«گابریێلا» لە ئاپریلی ساڵی ١٩٨٤ی زایینی بەدوای خۆپێشاندانی ١٠ ھەزار ژن لە شاری مانیل دامەزراو و لە بەرامبەر فەرمانی فردیناند مارکووس سەبارەت بە قێخەبوونی خۆپێشاندانەکان داواکار بوو. نامی گابریێلا ھەروەھا بە شانازیی گابریێلا سیلانگ ھەڵبژێردرا کە ڕێبەری ژنی شۆڕشگێری فیلیپینی بوو کە دژ بە دەسەڵاتداریی ئیسپانیا لە نێوەی دووەمی سەدەی ١٨یەم دەستی بە شۆڕش دا.
پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٨٤
داروین (شار)
تایبەتمەندییەکان
داروین لە نزیک کەنداوی بیگل و دەریای تیمۆر بنیاد نراوە و ١٦٦٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە پانتایی هەیە. دانیشتوانی داروین لە ساڵی ٢٠٠٥ دا ١١١٣٠٠ کەس بووە. ئەم شارە لە ڕووی سەربازییەوە گرینگی هەیە و چەند بنکەی سەربازی لێیە. هەروەها کێڵگەی گیانلەبەری ئاوی وەکوو کرۆکۆدایل و ماسی یەکێکە لە سەرچاوە داهاتییەکانی ئەم شارە.
لە دەورووبەری داروین پارکی پارێزراوی زۆری لێیە کە بە هۆی هەبوونی تیمساحی مەترسی دار ناوبانگی هەیە. زانکۆی چارلزی داروین گرینگترین ناوەندی خوێندنی باڵای ئەم شارەیە.
مێژوو
ناوچەی داروین بۆ هەزاران ساڵ ژینگەی خەڵکی خۆجێیی ئوسترالیا بووە کە بە هۆی نزیکیان لەگەڵ بەشی باشووری ئاسیا، کڕین و فرۆشتنیان لەگەڵ ئەم ناوچەیە کردووە. یەکەم جار لە سەدەی ١٧هەم دا لە لایەن دەریاوانانی هۆڵەندی بینرا و هەندێ شوێنی ناونرا. لە ساڵی ١٨٣٩ دەریاوانانی بەریتانی ئەم ناوچەیان بینی و ناویان نا داروین، ئەم ناوە بە شانازی زانای مەزن چارڵز داروین دانراوە.
یەکەم جار لە ١٨٦٩ دا ١٣٦ کەس لە سپی پێستەکان بۆ ژیان لە بەندەری داروین نێردرانە ئەم ناوچەیە. دواتر لەگەڵ سەربەستی مەڵبەندی باکووری لە ئوسترالیای باشووری ، داروین وەکوو ناوەندی ئەم مەڵبەندە هەڵبژێردرا. لە ساڵی ١٩٤٢ و لە کاتی شەڕی جیهانی دووەم دا زیاتر لە ١٨٠ فڕۆکەی ژاپۆنی لە نێو شەڕێک دا کە وەکوو شەڕی پاسیفیک ناسرا لە ڕۆژێک داو بە دوو جار ئەم شارەیان بە خەستی بۆردوومان کرد و زیاتر لە ٢٤٣ کەس کووژراو هەزاران کەسیش بریندار بوو، شارەکە لەم شەڕەدا زۆر بە خراپی وێران بوو. لە ساڵی ١٩٧٤ دا گەردەلوولێکی خێرا ئەم شارەی پێوا و زیاتر وێرانی کرد.
کەش و هەوا
داروین کەش و هەوایەکی ئیستوایی هەیە و لە هەندێک وەرزی ساڵ، بارانێکی زۆری لێ دەبارێ. بە گشتی دوو وەرزی شێدار و وشکی هەیە. ڕێژەی باران بارینی سالانە لەم شارە ١٧٠٠ میلیمەترە. داروین زیاتر هەوایێکی تەڕ و گەرمی هەیە.
پیوندها
پۆل:داروین (ئوسترالیا) پۆل:دامەزراوانی ١٩٨٩ لە ئوسترالیا پۆل:شوێنە گەشتیاریەکانی مەڵبەندی باکووری ئوسترالیا پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا پۆل:شارەکانی ئوقیانووسیا پۆل:شارە بەندەرییەکانی ئوسترالیا پۆل:شارە کەناراویەکانی ئوسترالیا پۆل:شارەکانی مەڵبەندی باکووری ئوسترالیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٦٩ پۆل:ناوچەکانی جەنگی جیهانی دووەم لە ئوسترالیا پۆل:ناوچەکانی جەنگی جیھانی دووەم لە ئوسترالیا
موولوولەی خوێن
وێنۆک|موولوولەی خوێن(Capillary)
موولوولەی خوێن یان مووڕەگ (بە ئینگلیزی: Blood capillary) لوولەخوێنی وردە، لە ڕێگەیەوە ئاڵوگۆڕی ماددەکان لە نێوان خوێن و خانەی شانەکاندا ڕوودەدات.
سەرچاوە
پۆل:ژینناسی
بۆرسە
ڕەچەلەک
ڕەچەلەکی وشەی بۆرسە دەگەڕێتەوە بۆ ناوی بنەماڵەی بەناوبانگی ڤان دێر بورسن (Van der Bürsen) ی بەلجیکایی کە لەسەدەی پانزەھەمەوە خەریکی گەورەترین چالاکی پوولی و بانکی بوونە لەوکاتدا، لە ھۆتێلە گەورەکەیان لە شاری Bruges زۆربەی بازرگان و خاوەن پارەو داراکان لەوێ کۆدەبوونەوەو وەکو یەکەم پێگەی ئالوگۆری بازرگانی و چەقی سەرمایەی لیھاتبوو بەڵام یەکەمین بڵاوکراوەی نرخی کاڵاکان وەکو بۆرسەی کارپێکراوی ئێستا لەشاری Anvers ی فەرەنسیەوە بووە لە ساڵی ١٥٩٢ ئەمەو یەکەمین بۆرسەی گەورەی فەرەنسا لە شاری پاریس و لە باڵەخانەی Brongniart بوە کە ناوەکەی لە ناوی ئەو ئەندازیارە وەرگیراوە کە نەخشەسازی بۆ کردوە. بەڵام لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا یەکەمین بۆرسە لە شەقامی وۆڵ ستریت (Wall Street)ەوە لە ساڵی ١٨٩٧ ەوە دامەزراوەو تا ئێستاش بە ناوبانگترین بۆرسەیە لە جیھان.
ڕۆڵی بۆرسە
بۆرسە بەشێوەیەکی گشتی بریتیە لە ناوەندێک بۆ یەکگەیشتنی کڕیارو فرۆشیارەکان بە ئامانجی قازانجی پووڵی بەڵام ئێستا پاش پێشکەوتنی تەکنەلۆجیا بۆتە ھۆکارێکی بەیەکگەیشتن بۆ بەرھەمھێن یان کڕیارو فرۆشیارەکان. . بۆیە دەتوانین بڵێین بریتیە لە‌ شوێنی ئاڵوگۆڕی ‌و کڕین و فرۆشتتنی گەڵای پووڵی کە خۆی لە ئاکچە (سەم ) و پاڵپشتە پووڵیەکانەوە ( سندات مالیە ) و رێژەی قازانجە درێژخایەنەکان‌ دەبینتەوە بۆ ھەموو بەرھەمێکی بازرگانی و کارگوزاری ھەر لە بەرھەمەکانی خواردنەوە وەکوو قاوەو برنج و گەنم و جۆو گەنمەشامیەوە تا ماددەخاوەکانی وەکو پیترۆل و لۆکەو مس و پلاتین و زیوو زێڕ ئەوە سەرەڕای بازرگانی و کڕین و فرۆشتنی دراوەکانی وەکو دۆلارو یۆرۆو یەن و ........ھتد ھەروەھا چالاکیە تەکنەلۆجیەکانی وەکو تیلیکۆمیونیکەیشن و بابەتەکانی ووزەو زۆر شتی تریش کە کۆمپانیا پێکنەرەکان ھەڵسەکەوت و مامەڵەی لەگەڵدا دەکەن یان بەرھەمی دەھێنن، ئەمەو ئەو ھەموو کڕین و فرۆشتنە ڕوودەدەن بەبێ ئەوەی ھەریەکە لە کڕیار و فرۆشیارەکان نە کاڵاکان نە یەکتری ببنینن یان یەکتری بناسن بەڵام ھەموو ئەو کاڵایانە یان بەرھەمانە ‌ پشتئەستوورن بە ناووناوبانگ وباوەڕی کۆمپاکانیان و یاسای تایبەتی کە ڕێگەی لە فرت و فێڵ و ساختە گرتووە بۆیە زۆر بە دڵنیاییەوە ئەو کارانە تەنھا لەسەر کاغەزەوە دەکرێن. ڕێژەی کڕین و فرۆشتن و نرخیش دەوەستێتە سەربنەمای داوا و دانان یان پیشاندان کەواتە گەڵاپوولیەکان برتین لە ئاکچەکان کە سەرجەمیان دەکاتە سەرمایەی کۆمپانیاکان و ساڵانە قازانجەکانیان بە گوێرەی قازانجی گشتی کۆمپانیا بەسەردا دابەش دەکرێت لەگەڵ پاڵپشیەپووڵیەکان کە وەکو قەرز وان بەرامبەر بە رێژەیەکی کەمی قازانج بۆ کاتێکی دیاریکراو و ھەرکاتێک خاوەنەکانیان بۆیان ھەیە وەریبگرنەوە.
بۆرسە بۆ ئەمڕۆ وەکو شتێکی پێویستی لێھاتوە بۆ بەھێزکردنی ئابووری ووڵات و زیادکردن چالاکیەکانی ، ئەو زۆربوون و چالاکی و جموجۆڵیە لە ئەندازەبەدەرە کە ڕۆژانە لە بۆرسەکان دەکرێن وای کردوە کە سیستەمێکی گونجاوی ئۆتۆماتیکی و ئەلەکترۆنی وای بۆ بڕەخسێنن کە بتوانێ ڕۆژانە ھەڵس و کەوت بە دەیەھا بلیۆن دۆلار بکات بە تایبەتی پاش ئەوەی کە ئینتەرنێتیش ھاتە ناو ئەو پرسەوە بوە ھۆی ئاسانکاری زیاتر بۆ بەرھەمھێنەکانی لە ڕووی ئاسانی کارکردن و کەمکردنەوە ڕۆتیناتی ئاڵۆز. کە ڕۆژانە بە ملیۆنان کەس لە ماڵەکانیان یان لە بیرۆیەکانیانەوە کاری وەبەرھێنان دەکەن بە بەکارھێنانی بۆرسەکان بە شێوەیەک بۆرسە لەو بوارە دەرچووە کە تەنھا کەسانێکی پیشەزان پێیەوە ھەڵبستن بەڵکو ھەموو کەسێک ئێستا دەتوانی ڕۆژانە ھەڵسوکەوتی لەگەڵدا بکات.
گرنگترین بۆرسەکانی جیھان
گرنگترین و ناودارترین بۆرسەکانی جیھان بریتین لە بۆرسەی نیۆیۆرک، لەندەن، تۆکیۆ، پاریس، فرانکفۆرتن ئەوە جگە لە بۆرسەی نازداک کە گەورە کۆمپانیاکانی تەکنەلۆجی و پیشەسازی لە خۆ گرتوەو بۆتە دووەم بۆرسە لە ئەمریکا. ئەو کۆمەڵە کۆمپانیایەی کە دەیانەوێت لە نوەوە بچنە نێو بۆرسەوە دەبێت ھەندێک مەرجی قورسیان تێدا بێتە دی کە ببێتە پاڵپشتیان وەکو ئەوەی دەبێت بەلایەنی کەمەوە ژمارەی بەشداربوانی لە چەند ھەزار کەسێک کەمتر نەبێت و بەلایەنی کەمەوەو ڕێژەیەکی زۆری ئاکچەکانی لە ژێر ڕکێفی بازاڕی ئازاددا بێت واتە ئامادەبێت بۆ سەودایی پێکردنی ئازاد بۆ ھەرکەسێک کە بیەوێت یان تەمەنی لە چەند ساڵێکی دیاریکراو کەمتر نەبێت ئەمەش بۆ ئەوەیە تا ڕێگە بگیرێت لە کۆمپانیای ساختەو وەھمی. کەواتە ‌لە کۆمپانیا ئامادەکان تەنھا ئەو کۆمپانیایانە دەچنە نێو لیستی بۆرسەکانەوە کە‌ بارستایی و توانایەکی ئابووری گەورەتریان ھەیە لەوانی تر ئەوانی کەش کاری خۆیان دەکەن بەڵام پێیان دەوترێت کۆمپانیا نا لیستەبەندیەکان واتە لەدەرەوەی لیستەی کۆمپانیا گەورەکانی نێو بۆرسەن.
نیشاندەری موشر بۆرسە
نیشاندەر بریتیە لە پێوەری رێژەی چالاکی کۆمەڵە کۆمپانیایەکی بەتوانای بەشداربوو یان پێکنەری بۆرسە ( لە زۆربەی ووڵاتان ٣٠ کۆمپانیای ھەرەمەزن ھەڵدەبژێرن بۆ ئەو مەبەستە ) ، ئەم نیشاندەرە ھەمیشە ئاماژە بە ڕێژەی گۆڕانی نرخی ئاکچەکان دەکات بە خاڵ لە ھەردوو باری دابەزین و سەرکەوتن ، بۆ نموونە کاتێک کە نیشاندەری داوجۆنز ٣٠ خاڵ دێتە خوارەوە مانای وایە ڕێژەی نێوەندی (معدل) ی ‌ نرخی ئاکچەکانی سەر بەو کۆمپانیایانە بەڕێژەیەک دابەزیون واتا مەرج نیە ھەموو ئاکچەکانی ئەو کۆمەڵە کۆمپانیایە دابەزیو بووبن بەڵکو رێژەی دابەزین لە سەرکەوتنەکا‌ن زیاترن. خاڵیش بریتیە لە بڕی گۆڕانی یەک یەکە لە نرخی ئاکچە چ بەرەو سەرو چ بەرەو خوار. بۆیە نیشاندەر گرنگە بۆ تێگەیشتن لە باری گشتی بازار و کارایی و چالاکی کۆمپانیاکان. داوجۆنز یەکێکە لە گرنگترین پیشاندەرەکانی جیھان و بریتیە لە نیشاندەری بۆرسەی نیۆیۆرک دوای ئەمەش ناسداک دێت وەکوو دووم نیشاندەری ھەرە گەورە لە ئەمریکا ،ھەروەھا نیشاندەری فووتسی لە لەندەن و نیکای لە تۆکیۆ ، داکس لە فرانکفۆرتی ئەڵمانیا ،( کاک) یش لە پاریس بریتین لە ھەرە بەناوبانگەکانی جیھان.
وەبەرھێنەکانی نێو بۆرسە و جۆرەکانیان
ئەوانە دوو پۆلن یەکێکیان ئەوانەن کە سەرمایەکانیان بۆ چەند ساڵێک دەخەنە نێو ئاکچەکانی بۆرسەوە و چاوەڕوانی بەرزبوونەوەی نرخ و قازانج دەکەن تا کۆتایی ئەو چەند ساڵە. بەڵام پۆلی دومیان پێیان دەڵێن لێدەرەکان ( المچاربین ) ئەوانە ھەوڵدەدەن کە قازانجی لە پڕ و خێرا بکەن و ئەو ئاکچانە دەکڕن کە بەڕای ئەوان جێگەی ئومێدە بۆیە ‌ زۆرجاران تووشی ( مجازفە ) دەبن، پۆلێکی تریش ھەن کە لە نەزانینەوە دەکەونە نێو کاری بۆرسەو لەوانەیە بە ئاسانی تووشی تیاچوون یان مایە پووچی ببن.
سەرچاوەکان
پۆل:زاراوەکانی ئابوورناسی پۆل:واوشە فەڕەنسییەکان
سەراوی بێستوون
وێنۆک|250px|وێنەیەکی سەرای بێستوون سەراوی بێستوون دەکەوێتە بێستوون لە پاڕێزگای کرمانشان و شوێنەواریکی مێژوویی و کولتووریی بێستوونە. ئەم سەراوە لە ١٦ی ئازاری ٢٠٠٢ەوە تۆمارکردنی ژمارەی ٥٠٢٠ وەک یەکێک لە شوێنەوارە نیشتمانییەکانی ئێران تۆمارکراوە. ئەم سەراوە دەکەوێتە سی کیلۆمەتری باکووری ڕۆژھەڵاتی شاری کرماشان و لە بناری چیای بێستوونە. کێڵگەکانی بێستوون بۆ ئاودێران سوودی لێ وەردەگرن.
سەراوی بێستوون بە ٦٦ەمین ئاساری سروشتی دانراوە کە لە ٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩ لە لایەن ڕێکخراوەی کەلەپووری کولتوورییەوە تۆمار کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کرماشان
بڕیارنامەی ٥٢٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٢٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ ئەفریقای باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٤٠٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٢ پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئەفریقای باشوور
وارنەر باکستەر
thumb|وێنۆک|چەپ|وارنەر باکستەر وارنەر لیرۆی باکستەر (٢٩ی ئازاری ١٨٨٩ - ٧ی ئایاری ١٩٥١) ئەکتەرێکی ئەمریکی بوو. کە ناسراوە بەهۆی فیلی (In Old Arizona) و دووەم کەس بوو کە خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین ئەکتەر لە ساڵی ١٩٢٩ وەرگرت.
سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٩ پۆل:مردووانی ١٩٥١ پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر پۆل:داھێنەرە ئەمریکییەکان لە سەدەی ٢٠می زایینی پۆل:داھێنەرانی ئەمریکی پۆل:بەخاک سپاردن لە پارکی یادگاری فۆڕێست لاون (گلێندەیل) پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
ماوەی نەویستن
ماوەی نەویستن (ئینگلیزی: Refractory period) ماوەیەکی کورتە، لە دوای وریکردنەوەی دەمارێک دێت، کە تێیدا دەمارەکە ناتوانێت وریا بببێتەوە.
کۆزاکلی
کۆزاکلی شارۆچکە و قەزایەکی پارێزگای نەڤشەھیرە لە ناوچەی ئەنادۆڵی ناوەڕاستی تورکیا. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی قەزاکە ١٥ ھەزار و ٥١٩ کەسە کە ٧ ھەزار و ١١ کەس لە شارۆچکەی کۆزاکلی دەژین. ڕووبەری قەزاکە ٧٠٦ کیلۆمەتر دووجایە (٢٧٣ میل چوارگۆشە)
ماوەی نەویستن
سەرچاوە
پۆل:ژینناسی پۆل:فیزیۆلۆژیا پۆل:فیزیۆلۆژیای دەماری
کۆزاکلی
سەرچاوەکان
کۆزاکلی پۆل:شارەکانی پارێزگای نەڤشەھیر پۆل:شارۆچکەکانی تورکیا
ئیسماعیل خەیات
ئیسماعیل خەیات (١٩٤٤ لە خانەقین - ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لە سلێمانی) ھونەرمەندی شێوەکاری کوردی خەڵکی باشووری کوردستان بوو. ئیسماعیل خەیات وەکوو ھونەرمەندێکی کوردی ناسراو لە پیشخستنى هونەری شێوەکاری بە تایبەت لە شارى سلێمانى ڕۆلێکى گرنگى هەبووە و ھەروەھا لە سەر ئاستى عێراق لە مێژووى هونەرى شێوەکاریی ساڵەکانى شەستەکان، حەفتاکان و هەشتاکاندا بەشدارى کردووە. ئەو ئەندامی کۆمەڵەی شێوەکارانی جیھان بوو.
ژیان
ئیسماعیل خەیات لە ساڵی ١٩٤٤ لە شاری خانەقین لە دایک ببوو. ئەو دەرچووی خانەی ‏مامۆستایانی بەعقووبە بوو. ھەروەھا لە نێوان ساڵانی ١٩٩٢ ھەتا ١٩٩٨ لە وەزارەتی رۆشنبیریی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان، بەڕێوەبەری ھونەری ‏شێوەکاری بوو. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٦٧دا وەکوو سەرپەرشتیارى هونەرى لە چالاکی قوتابخانەکانی سلێمانی بەشدار بووە.
ئیسماعیل خەیات لە ڕێکەوتى ١٠ی شوباتی ٢٠٢٠ بەھۆی ڕووداوێکى کەوتندا لە ماڵەکەى خۆى تووشی نەخۆشی بوو و بەدوای دوو کەڕەت نەشتەرگەریی قورس بۆ مێشکى بۆ ماوەی نزیکەی دوو ساڵ بێهۆش کەوت. ئەو لە ئاکامدا لە کاتژمێری ١١:٣٠ی پێشنێوەڕۆژی پێنجشەممە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ کۆچی دواییکرد.
چالاکییەکان
ئیسماعیل خەیات، لە ماوەی ٥٧ ساڵ ژیانی ھونەریی خۆیدا ٤٥ پێشانگەی شێوەکاریی کردووەتەوە.
لە کاتی شەڕی براکوژی و دابەشکردنی باشووری کوردستان لەنێوان دوو لایەنی پارتی و یەکێتی، ئیسماعیل خەیات وەکوو ناڕەزایەتییەک دژی ئەو شەڕە و بۆ پاڵپشتیکردن لە ئاشتەوایی و یەکبوونەوەی کوردستان، بەردەکانی سنووری نێوان پارتی و یەکێتیی لە دێگەڵەی ڕەنگ کرد.
ئەمانەش ببینە
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤ پۆل:مردووانی ٢٠٢٢ پۆل:خەڵکی خانەقین پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان پۆل:شێوەکارەکانی کوردی خەڵکی باشووری کوردستان
پۆلدەشت
پۆلدەشت یەکێکە لە شارۆچکەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا دەکەوێتە باکوری پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران و ناوەندی شارستانی پۆلدەشتە، ئەم شارۆچکەیە بە دووری (٤٩)کم دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی ماکۆوە و بەدووری (٢٩)کم دەکەوێتە باکوری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی شەوتەوە، بەدووری (٥١)کم دەکەوێتە باکوری شارۆچکەی قەرەزیائەددینەوە، بەدووری (٣٣)کم دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای نەخچەوانەوە. ئەم شارۆچکەیە لە سەر سنوری ووڵاتی ئێران و کۆماری ئۆتۆنۆمی نەخچوان ھەڵکەوتووە و کەوتووەتە سەر ڕۆخی ڕووباری ئاراس و ڕووباری زنگبار ئەم شارۆچکەیە دەکات بەدووبەشەوە و بە ڕووباری ئاراس دەگات، ئەم شارۆچکەیە ھاوسێی شارۆچکەی شاتەختی کۆماری ئۆتۆنۆمی نەخچەوانە، دانیشتوانی ئەم شارۆچکەیە لە کورد و ئازەری پێکھاتوون، لەم شارۆچکەیەوە بەئاسانی گوندەکانی شاتەختی نەخچەوان و بیناکانی شاری نەخچەوان دەبینی، شارۆچکەیەکی بازرگانی ھەڵکەوتووە.
جوگرافیا
پۆلدەشت لە کەناری ڕووباری ئاراسدا ھەڵکەوتووە، ڕوباری زەنگەبار ناوەندی شار دەبڕێت و بە ڕووباری ئاراس دەگات، ئاو و ھەوای پۆلدەشت نیمچە ووشکە. زستانی زۆر ساردە و ھاوینی گەرمە، ئەم شارە کەوتۆتە نێوان ھەردوو دەشتی شیبلو و زەنگەنە، چواردەوری ڕووباری ئاراس بە دارستان دەورە دراوە کە ئەمەش جوانی بەم شارە بەخشیوە. پۆلدەشت لە سێ ناوچە پێکھاتووە:
ئابوری
پیشەی سەرەکی دانیشتوانی ئەم شارە کشتوکاڵ و ئاژەڵداریە، بەڵام پاش رووخاندنی یەکێتی سۆڤیەت و دروست بوونی کۆماری ئازەرباینجان، پۆلدەشت وەک شوێنێکی بازرگانی گرنگ دەرکەوت و زۆری دانیشتوانی بە کاری بازرگانییەوە خەریکن. لەم چەند ساڵەی دوایدا بە دروست کردنی ئاوبەندی ماکۆ و ئاولادان بۆ گوندەکان جارێکی کە لەم ناوچەیەدا کشتوکاڵ پەرەی سەندەوە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارەکانی ئێران پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان‏ پۆل:شارستانی پۆلدەشت
جەوانان (شارۆچکە)
جەوانان شارۆچکەیەکی شارستانی فەیزابادە، لە ناوچەکانی سەربە کۆمار لە وڵاتی تاجیکستان. ژمارەی دانیشتووانی ١٧٦٧٤ کەسە.
بیڵ کڵینتن
بێڵ کلینتۆن ناوی تەواوی وێللیام جێفەرسۆون "بێڵ"" کلینتۆن لەدایک بووی ١٩ی ئۆگەستی ساڵی ١٩٤٦ ، ساسەتمەداری ئەمریکیە ناوبراو چل و دووەمین سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانەکانی ئەمریکا بووە لەکاندیدکراوەکانی پارتی دیموکراتە ،ناوبراو سێیەم بچوکترین سەرۆکە کە لە ٤٦ ساڵی بووە سەرۆکی ئەمریکا لەنێوان (٢٠ جانێوەری ساڵی ١٩٩٣ تا ٢٠ جانێوەری ساڵی ٢٠٠١) ، ناوبراو لەکاتێکی گوونجاو بووە سەرۆک کە لەسەرەتای کۆتایی ھاتنی شەڕی سارد بووە سەرۆکی ووڵاتەکەی
سەرچاوە
پۆل:زیندووان پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:باڵیۆزەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ھایتی پۆل:چاکەکارانی ئەمریکی پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦ پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی پۆل:بیل کلینتۆن پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١ پۆل:کات کەسایەتیی ساڵ پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
٢٥ی شوبات
بەستەری دەرەکی
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ پۆل:شوبات
ویلیام سەنت کلێر تیسداڵ
ویلییام سەنت کلێر تیسداڵ (١٩٢٨ - ١٨٥٩)٬ مێژووزان و وشەزانی خەڵکی وڵاتی بریتانیا و سکرێتێری کڵێسای ئینگلستان بوو کە لە ئەنجومەنی میسییۆنەریی لە شاری ئەسفەھانی ئێران کاری دەکرد.
ویلییام سەنت کلێر تیسداڵ چەند زمان لە زمانەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین وەکوو عەرەبی باش دەیزانی و زۆربەی وەختەکانی لە سەر بنەماکانی ئیسلام و قورئان بە زمانەکانی سەرەکی سەرنجی دەکرد. ئەو ھەروەھا ڕێزمانەکانی بۆ زمانانی فارسی٬ ھیندستانی٬ پانجابی و گوجەراتی نوسیوە.
ھەندێک لە سەرنجەکانی ویلییام سەنت کلێر تیسداڵ بڕیتی لە «بنەماکانی قورئان: وتارەکانی کلاسیک لە بارەی کتێبی پیرۆزی ئیسلام» بە دەستی ئیبنی وەڕاقەوە ساغ کراونە.
وەرگێڕانی ئینجیل بە کوردیی باشووری
میرزا یەحیاخانی کرماشانی ئینجیلی یوحەننا وەرگێڕاندبوو بە زمانی کوردیی باشووری و لە ساڵی ١٨٩٤ی زایینی لە جولفای ئەسفەھان چاپی کردبوو. ویلییام سەنت کلێر تیسداڵ ئەو وەرگێرانەی ساغ کرد و لەگەڵ سێ ئینجیلی تر کە خۆی لەگەڵ میرزا ئیسماعیل بە کوردیی باشووری وەریانگێڕاندبوو لە ساڵی ١٩٠٠ی زایینی لە لەندەن چاپ کرد. ئەمە کۆنترین کتێب بە زمانی کوردیی باشووریە.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٩ پۆل:مردووانی ١٩٢٨ پۆل:مێژووناسانی ئیسلام پۆل:ڕۆژھەڵاتناسانی بریتانی
مەک ئۆئێس
thumb|لۆگۆی فەرمی ئۆئێس ئێکس مەک ئۆئێس (MacOS) سیستەمێکی کارگێڕییە لەلایەن کۆمپانیای ئەپڵ پەرەی پێدەدرێت، بۆ یەکەمینجار لە ٢٤ی ئازاری ٢٠٠١ بەکارهات ئەمەش لەدوای وازهێنان لە مەک ئۆ ئێس و تائێستاش ئەپڵ بەردەوامە لە گەشەپێدانی، لەو ڕۆژەوەی کە ئەم سیستەمەیە دەرچووە سەرجەم مەکینتۆشەکان ئەم سیستەمەیان لەسەر دامەزرێنراوە کە لەزنجیرە خێزانی یونیکسە، پێشتر ئەم سیستەمە بەناوی مەک ئۆئێس ئێکس بوو بەڵام دوا بەدوای هاتنی وەشانی شێری شاخەکە (Mountain Lion) ناوی ئەم سیستەمە کارگێڕییە گۆڕدرا لە مەک ئۆئێس ئێکسەوە بۆ ئۆئێس ئێکس ئەوەش لەساڵی ٢٠١١ بوو.
کۆگای ئاپ و یارییەکان
مەک ئاپ ستۆر یان بازاڕگای نەرمەکاڵاکانی مەک بریتیە لە دابەشکارێکی دیجیتاڵی و خزمەتگوازیەکی کۆمپانیای ئەپڵ بۆ بەکارهێنەرانی بۆ داگرتنی نەرمەکاڵای تایبەت، بەشێک لەو نەرمەکاڵایانە بە خۆڕاین و ئەوەی تریش بەپارەیە و بەکارهێنەرانی دەتوانن لە ڕێگای هەژماری بانک بیکڕن، ئەم خزمەتگوازریەی ئەپڵ تایبەتە بەسیستەمی کارپێکەری مەک ئۆ ئێس ی وەشانی ١٠٫٦.٦ بەرەو سەرەوە ، ئەم خزمەتگوزاریە لە ٦ی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠١١ ەوە بۆ بەکارهێنەرانی مەکینتۆش بەردەست کراوە.
قۆناغی کۆتاییەکانی جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢
قۆناغی کۆتایییەکان ی جامی جیھانی فیفا ٢٠٢٢ دووەم و کۆتا قۆناغی پێشبڕکێکەیە، دوای قۆناغی طرووثةکان. لە ٣ی کانوونی یەکەم دەست پێ دەکات بە خولی ١٦ دةستثیدةکات و لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ کۆتایی دێت بە دةستثیکدرنی یاری کؤتایی جامةکة، کە لە یاریگای لۆزایڵ ئایکۆنیک لە لوسێل بەڕێوەدەچێت. دوو باشترین ھەڵبژاردەکانی کۆمەڵەکان (١٦ھەڵبژاردە) دەگەنە قۆناغی ١٦. لەم قۆناغە دۆراو لە پێشبرکێکە دەچێتە دەرەوە. ھەروەھا یاریی پلەی سێیەم لەنێوان دووھەڵبژاردەی دۆراوی یاری پێش کۆتای ئەنجام دەدرێت.
یاسا
لە قۆناغی کۆتایییەکان، ئەگەر یارییەک یەکسان بێت لە ٩٠ خولەکی لە کاتی ئاسایی، ئەوە پەنا بۆ کاتی زۆرکراو دەبرێت (دوو گێمی ١٥ خولەکی). ئەگەر ھێشتا دوای کاتی زیادکراو یارییەکە یەکسان بێت ئەوە لە کۆتاییدا پەنا بۆ لێدانەکانی یەکلاکەرەوە دەبرێت، بۆ دیارکردنی براوەی یارییەکە
پاڵێوراوەکان
یەکەم و دووەمی ھەر ھەشت کۆمەڵەکان، دەگەنە قۆناغی کۆتایییەکان.
خشتەی یارییەکان
<section begin=Bracket /><section end=Bracket />
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢
جۆزێف باربارا
وێنۆک جۆزێف باربارا (٢٤ی مارسی ١٩١١ تا ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦) سینەماکار، دەرھێنەر، بەرھەمھێنەری ئەمریکی بوو، کە ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی ھانا-باربارای دامەزراند.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١ پۆل:مردووانی ٢٠٠٦ پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی نیویۆرکی پۆل:سیناریۆنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:دەرهێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی پۆل:بەرهەمهێنەرانی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمەریکی پۆل:دەرهێنەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:سیناریۆنووسانی ئەنیمەیشن پۆل:بەخاک سپاردن لە پارکی یادگاری فۆڕێست لاون (گلێندەیل) پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمەریکی پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی پۆل:دەرھێنەرانی دەنگی ئەمریکی پۆل:نووسەرانی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئیتاڵی پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم پۆل:بەرھەمھێنەرانی تەلەڤیزیۆنیی لە نیویۆرک
بڕیارنامەی ٥٢٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
بڕیارنامەی ٥٢٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٢دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٤٠٥‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
پەراوێز
پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ھێزەکانی ئاشتیپارێز لە قوبرس پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٨٢
مایۆسین
وێنۆک|بەشێک لە ساختمانی مایۆسینێک
باربارا پالڤین
وێنۆک|باربارا پالڤین لە ساڵی ٢٠١٣
مایۆسین
مایۆسین یان میۆزین (بە ئینگلیزی: Myosin) پڕۆتینێکە، بەزۆری لە ماسوولکەشانەدا ھەیە، پێکھێنەری سەرەکیی دەزووە ئەستوورەکانی ماسوولکەڕیشاڵە.