cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جگە لە خۆشەویستی ھیچ شتێک زاڵ نییە
جگە لە خۆشەویستی ھیچ شتێک زاڵ نییە کۆمەڵە ھۆنراوەیەکە لە بەرھەمەکانی ھۆنەری عەرەبی سووری نزار قەبانی کە لە ساڵی ١٩٩٠ لەلایەن بڵاوکراوەکانی نزار قەبانی لە بەیرووت لە لوبنان دەرچووە.
دەبستێپ
دەبستێپ چەشنێکی مۆسیقای سەمای ئەلیکترۆنییە کە لە باشووری لەندەنەوە سەری ھەڵداوە لە ١٩٩٠ەکان و لەپاڵ ھەندێک چەشنی مۆسیقای تر پەرەی سەندووە.
سەرچاوەکان
پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا پۆل:دەیەی ٢٠٠٠ لە مۆسیقا
ئەورووپا-پارک
ئەورووپا-پارک یەکێکە لە گەورەترین پارکە گەشتیارییەکانی ئەڵمانیا و کیشوەری ئەورووپا. ئەم پارکە گەشتیارییە دەکەوێتە نزیک شاری ڕوست لە باشووری ئەڵمانیا. لە ڕووی ژمارەی کەرەستەی یاری و کات بەسەربردن و کوالێتییانەوە ئەم پارکە گەشتیارییە بە پلە یەک دادەنرێت. ئەم پارکە لە ساڵی ٢٠٢٢دا لە ڕیزبەندی یەکەمی باشترین پارکە گەشتیارییەکانی ئەورووپادا بووە. ئەم پارکە لە ساڵی ١٩٧٥ کراوەتەوە و ڕووبەرەکەی ٩٥ ھێکتارە و ساڵانە ٥ ملیۆن و ٨٠٠ ھەزار سەردانیکەری ھەیە. یۆرۆپا پارک لە کۆی ٥ خاڵ زیاتر لە ٤ خاڵ و لە کۆی گشتی ٢٥ خاڵ نزیکەی ٢٢ خاڵی بەدەستھێناوە.
سەرچاوەکان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
ئیرڤین دی. یالۆم
ئیرڤین دەیڤد یالۆم (؛ لەدایکبووی ١٩٣١، واشینگتۆن دی سی، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)، دەروونپزیشکێکی (ئێگزیستانسیالیزم) و نووسەرێکی ئەمریکایییە. لە ساڵی ٢٠٠٢ خەڵاتی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی وەرگرت، زۆرتر بەھۆی نووسینی ڕۆمانی دەروونناسانە، بەتایبەت ڕۆمانی کاتێ نیچە گریا ناسراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١ پۆل:ئێگزیستانسیالیزمەکان پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو پۆل:نووسەرانی ئەمریکی پۆل:فەیلەسووفانی جوو پۆل:زانا جووەکان
قەیرانی کۆنگۆ
وێنۆک قەیرانی کۆنگۆ یاخود جەنگی ناوخۆی کۆنگۆ(بە فەرەنسی: Crisis congolaise) سەردەمی ھەڵاوسانی سیاسی و ململانێ بوو لە کۆماری کۆنگۆ (ئەمڕۆ کۆماری دێموکراتی کۆنگۆ) لە نێوان ١٩٦٠–١٩٦٥. قەیرانەکە بە نزیکەیی دوای ئەوەی کۆنگۆ لە بەلجیکا سەربەخۆی وەرگرتن دەستی پێ کرد، بە شێوەیەکی نافەرمی کۆتایی ھات، لەژێر فەرمانڕەوایی جۆزێف دیسیرێ مۆبوتو. قەیرانی کۆنگۆ لەسەردەمی ململانێ و جەنگی ساردی نێوان ئەمریکا و یەکێتی سۆڤیەت بوو، کە تێیدا یەکێتی سۆڤیەت و ئەمریکا پشتگیری یان لە دەستە دژەکان کرد. بڕواش وایە نزیکەی ١٠٠ ھەزار کەس لە کاتی قەیرانەکەدا کوژراون.
سەرچاوەکان
(CONGO CIVIL WAR (1960-1964
پۆل:شەڕەکانی سوید
ھاوسەرگیریم لەگەڵ تۆدا کرد ئەی ئازادی
ھاوسەرگیریم لەگەڵ تۆ کرد ئەی ئازادی ، کۆمەڵە ھۆنراوەیەکی ڕامیارییە لە بەرھەمەکانی ھۆنەری عەرەبی سووری نزار قەبانی، لە ساڵی ١٩٨٨، لەلایەن بڵاوکراوەکانی نزار قەبانی لە بەیرووت لە لوبنان بڵاوکراوەتەوە.
دەرگەزێنی بابەعەلی
جوگرافیا
دەرگەزێنی بابەعەلی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی شەیتان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ساتیار، بازیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دەرگەزێنی ھەمەوەند و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی تەکیەی کاکەمەند.
یوون جیۆنگ-ھی
یوون جیۆنگ-ھی (لەدایکبووی ٣٠ی تەممووزی ١٩٤٤) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە. لەوەتەی ١٩٦٧وە لە بوارەکەی چالاکە.
خەڵات
براوەی چەندین خەڵاتە بۆ بەشدارییەکان و ڕۆلگێرانەکانی لە دراماکانی کۆریای باشوور:
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی گراند بێڵ پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:براوەکانی خەڵاتی شاشەیی زەریای ھێمنی ئاسیا پۆل:خەڵکی گوانگجو پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤ پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆرتۆ ڕیکۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
پۆرتۆ ڕیکۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
قەرەلەراکوو
قەرەلەراکوو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ بەراندێزا ئەڤراز، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قەرەلەراکوو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
بەڕازیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
بەڕازیل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
قەرەحەسەنلو
قەرەحەسەنلو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ ڕەوزە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قەرەحەسەنلو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ئەسمەرەکە پێی وتم
ئەسمەرەکە پێی وتم کۆمەڵە ھۆنراوەیەکە لە بەرھەمەکانی ھۆنەری عەرەبی سووری نزار قەبانی کە لە ساڵی ١٩٤٤ دەرچووە و لەلایەن دار ئەلئەحەدەوە لە دیمەشقی پایتەختی سووریا دەرچووە.
.jo
jo. پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی ئوردنە لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩٧دا دامەزراوە.
پاوانی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵات
.الاردن پاوانێکی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵاتە کە تایبەت بە وڵاتی ئوردن و بە دەستنووسی عەرەبی دابین کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان پۆل:ناساندنەکانی پەیوەست بە کۆمپیوتەر لە ساڵی ١٩٩٤
پارێزگای مەککە
پارێزگای مەککە قەڵەباڵغترین پارێزگایە لە عەرەبستانی سعوودی. دەکەوێتە ڕۆژاوای سعودیە کە کەنار دەریایەکی درێژی ھەیە ڕووبەرەکەی ١٥٣٬١٢٨کم٢ (٥٩٬١٢٣ میل) و دانیشتوانەکەی ٨٬٥٥٧٬٧٦٦ (سەرژمێری ٢٠١٧). مەککەی پایتەخت پیرۆزترین شاری ئیسلامە. ھەروەھا بەندەری سەرەکی سعودیەیە.
دانیشتووان
گەشەسەندنی دانیشتوان لە ١٩٩٢وە:
پارێزگارەکان
پارێزگارەکانی پارێزگای مەککە لەکاتی درووستبوونی شانشینی عەرەبستانەوە:
ناوچەکان
پارێزگاکە بۆ ١٧ ناوچە دابەشکراوە (لەگەڵ سەرژمێری دانیشتووان تا ساڵی ٢٠١٠):
سەرچاوەکان
پۆل:پارێزگاکانی عەرەبستانی سعوودی
دەشتی خانێ
دەشتی خانێ گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دەشتی خانێ لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی تەیەت لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاوەکورتێ و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی بۆسکێن و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دزگان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھۆنراوەی دڕندە
ھۆنراوەی دڕندە کۆمەڵە ھۆنراوە لە بەرھەمەکانی ھۆنەری عەرەبی سووری نزار قەبانی کە لە ساڵی ١٩٧٠ لەلایەن بڵاوکراوەکانی نزار قەبانی لە بەیرووت لە لوبنان دەرچووە.
جەمال ئاوا
جەمال ئاوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی زەنگەبار، ناوچەی ناوەندی شارستانی پۆلدەشت، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
جەمال ئاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دایلان کەندی و لە باشوور لەگەڵ گوندی قوتان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی نەزەرخان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی فەتاح کەندی.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئەل جموم
ئەل جموم گوندێکە لە ناوچەی مەککە، لە ڕۆژئاوای سعودیە زیاد ئیبن حاریسە لە ئەیلوولی ساڵی (٦٢٧ز، ٦ھ) ئەل جمومی گرت، لەسەردەمی پێغەمبەر موحەممەد.
لین ھیون
وێژە
لین ھیون خاوەنی چەندین شیعر و کورتە وتارە و بەھۆیانەوە ناسراوە، کورتە وتارەکانی پڕبوو لە ھەستی نیان و ناسک تێکەڵکرابوو لەگەڵ ھەستی میوزیکی لە شیعری دێرینی چینیدا. ڕۆمانەکانی پربوون لە ناوەرۆکی مۆدێرن. وەکوو "تۆ نیسانی ئەم جیھانەی".
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٤ پۆل:مردووانی ١٩٥٥ پۆل:نووسەرانی ژنی سەدەی ٢٠ەم پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نژیاروانە چینییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ژنە ھونەرمەندە چینییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:ھونەرمەندە چینییەکانی سەدەی ٢٠ەم پۆل:نژیاروانە ژنە چینییەکان پۆل:شاعیرە ژنە چینییەکان پۆل:مێژووناسە نژیاروانە چینییەکان پۆل:شاعیرانی کۆماری چین پۆل:شاعیرانی کۆماری گەلی چین پۆل:نووسەرانی ھۆنگ ژۆو پۆل:ھونەرمەندانی ھۆنگژۆو پۆل:شاعیرانی ژێجیانگ پۆل:ژنە مێژووناسە چینییەکان
چای یان
چای جینگیی (لەدایکبووی سەدەم ١٧یەم) شاعیر و وێنەکێشێکی چینی بوو. دوو کۆمەڵە شیعری بەرھەمھێنا، وە ھەروەھا بەھۆی وێنەکێشانی وێنەی گوڵ بەناوبانگ بوو.
جادوو
وێنۆک|left|جادووگەر (کارتی تاروت)، وێنەیەک لە [[سوار–وایت کەشتی تاروت کە بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩١٠ بڵاو کرایەوە]]
جادوو یان سیحر بریتیە لە ئەو باوەڕ، نەریتی یان کردەوانە کە بە پێی ئەوان دەتوانن دەستکاری لە بوونەوەر و هێزی سروشتی یان سەرووسروشتی بکەن. جادوو ئەو جۆرە بابەتانەیە کە هەندێک جار بیر و باوەڕ و کرداری جۆراوجۆریان تێدا دانراوە کە لە هەردوو ئایین و زانست جیا دەکرێنەوە. هەرچەندە تێبینیەکان بە درێژایی مێژوو لە ئەرێنییەوە بۆ نەرێنی جیاواز بوون، بەڵام جادووگەریی ئەمڕۆ لە زۆربەی کولتوورەکاندا ڕۆڵێکی گرنگی ئایینی و پزیشکی هەیە.
ئەو کەسانەی کە شتی سیحری دەکەن پێیان دەڵێن جادووگەر. لە کەلتوری ئەوروپای ڕۆژئاوادا، جادوو گرێدراوە بە بیرۆکەکانی نامۆ و سەرەتاییەکان. ئەوە دەریدەخات کە "نیشانەیەکی بەهێزی جیاوازی کولتوورییە" و بەو شێوەیەش دیاردەیەکی نا مۆدێرنە.
لە کۆتاییەکانی سەدەی 19 و سەرەتای سەدەی 20 دا ڕۆشنبیرانی ڕۆژئاوا ڕاهێنانی جادووگەرییان وەک نیشانەی عەقڵییەتی سەرەتایی دەبینی و عادەتەن دەیگەڕاندەوە بۆ گرووپە پەراوێزخراوەکانی خەڵک.
لە زانستە هاوچەرخە شاراوەکان و ئایینەکانی نیۆپگاندا «Neopagan» یان «Modern Paganism»، زۆر لە جادووگەرە خۆپەرستەکان بە بەردەوامی جادووی ئایینی دەکەن.
لە چیرۆکەکاندا جادووگەران دەتوانن خەڵک جادوو بکەن، سیحرەکانی تر پوچەڵ بکەنەوە و جیاوازی لە شێوە و ڕوخساری تاکەکان و شتەکاندا دروست بکەن. لە خەیاڵی چیرۆک بێژەکان، جادووگەرەکان عادەتەن ئەم کارانە بە خوێندنەوەی رەستەیێکی جادوویی و بەدەستهێنانی یارمەتی لە هێزە سەرووسروشتیەکان و بەکارهێنانی پێکهاتەیەک لە ئۆبجێکتەکان یان ئامادەکردنی خواردەمەنیێکی نامۆ ئەنجام دەدەن.
چەندین ئاماژە هەیە بۆ جادووگەری لە دەقە کۆنەکاندا لە سەردەمی پێش مۆدێرندا لە ئەوروپای مەسیحیدا، باوەڕ دەکرا جادووگەران لە پەیوەندیدا بن لەگەڵ شەیتان و هێزی ئەو بەکار دەهێنن بۆ زیانگەیاندن بە خەڵک و ماڵ و موڵکیان. لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەمدا، باوەڕ وابوو کە جادووگەرانی چاکە و خراپە لە شەڕدان لەگەڵ یەکتر. ئەو باوەڕەی کە جادووگەران زیانبەخشن لە نێو خەڵکدا وەک ئایدیۆلۆژیایەکی کولتووریی بڵاوبووەوە. باوەڕبوون بە جادووگەران بووە هۆی بوونی خەڵک وەک ڕاوچی جادووگەر کە هێشتا لە هەندێک نەتەوەدا دەبینرێن بەتایبەتی لە ئەفریقای ڕەشدا بۆ نموونە خەڵکی بانتو.
وشەناسی
وشەی جادوو لە زمانی پاڵەویدا jâdug بوو. هەرچۆنێک بێت لە نووسینەکانی پەهلەوی و کلاسیکی کوردی وشەی جادوو بە واتای کەسی جادووگەر دێت ئەوەی ئەم کەسە دەیکات "جادوو"ە. هەروەها وشەی «سِحْر»ی عەرەبی لە کوردیدا هاوواتای جادوو بەکاردێت و پێی دەوترێت جادووگەر.
میزۆپۆتامیا
وێنۆک|left|پلاکی پاراستنی برۆنز لە ئیمپراتۆریەتی نیۆ-[[ئاشوری کە Lamashtu پیشان ئەدات]] جادوو لە چەندین نەریتی پزیشکی و هاوکێشەکان بۆ بەرەنگار کردنەوەی شتە خراپەکان بەکار دەهێنرا. جادووی بەرگریکار یان شەرعی لە مێزۆپۆتامیا (asiputu یان masmassutu بە زمانی ئەکدی) کارێکی ڕێوڕەسمی بوو بە مەبەستی گۆڕینی ڕاستییەکی دیاریکراو. مەزۆپۆتامیای کۆن پێی وابوو کە جادوو تاکە بەرگریە لە دژی شەیتانەکان و جادووگەرە خراپەکان. بۆ ئەوەی بەرگری لە خۆیان بکەن لە دژی ئەوانەی ستەمیان لێکردبوون، لە دوای مردنیان شت و متی بەخشراو ناسراو بە "کیسپۆ"یان لە مەزاری ئەو کەسانەدا بەجێ ئەهێشت بە هیوای ئەوەی کە لە ستەم و زوڵمی ئەوان بەدوور بن. ئەگەریش شکستیان ئەهێنا، هەندێک جار پەیکەری کۆچکردوویان دەگرت و لە خاکدا دەیانێشت، و داوایان دەکرد کە خوداوەندەکان ڕۆحیان هەڵکێشن، یان ناچاری بکەن کەسەکە بە تەنیا بەجێ بهێڵێ. هەروەها میزۆپۆتامیای کۆن جادوویان بەکارهێنا و بەنیازبوون خۆیان بپارێزن لە دژی جادووگەرە خراپەکان کە لەوانەیە نەفرەتیان لێ بکەن.
سەردەمی نوێ یان مۆدێرنیتە
بوژانەوەی بەرژەوەندی جادووگەری لە ئینگلتەرا بە هەڵوەشاندنەوەی دوایین یاسای جادووگەری لە ساڵی 1951 دەستی پێکرد. ئەمە بوو بە بەڵگەیەک بۆ گێرالد گاردنەر بۆ بڵاوکردنەوەی یەکەمین کتێبی خۆی بە ناوی «جادووگەری ئەمڕۆ» کە تێیدا بوونی خێڵێکی جادووگەر ئاشکرا دەکات کە دەگەڕێتەوە بۆ ئەوروپای پێش مەسیح. ئەو جادووگەری و دینداری بەجۆرێک تێکەڵ کرد کە نەتەوەی ڕۆشنبیریش سنووری نێوان هەردوو مەسەلە نەناسێتەوە. ئایینی تازە بڵاوکراوەی گاردنەر و زۆر ئایینەکانی تر هەنگاویان نا بۆ ناو کەش و هەوای ساڵانی 1960 و 1970کان کە لەو خاڵەدا تاقمێک دژە-کەلتوری وەک هیپی بایەخێکی تریان بە جادووگەری و ئایین و کارە نائاساییەکانی تر ئەدا. لقە جۆراوجۆرەکانی نیۆئاهیدیزم (ئیلحادی نوێ) و ئایینە زەوییەکانی تر کە لە سەردەمی گاردنەرەوە بڵاو کراونەتەوە، پەیڕەوی پلانی تێکەڵکردنی جادووگەری و ئایین دەکەن.
لە ئیسلامدا
ئیسلام باوەڕی بە جادووگەری هەیە. بەپێی قورئان، لە ئایەتی 102ی سورەتی بەقرە جادووگەری لە سەردەمی سولەیمانەوە لەلایەن شەیتانەکانەوە ناوبانگی پێدرا، چونکە شەیتانەکان جادوویان فێری خەڵک ئەکرد بە مەبەستی دابەشکردنیان و بەرپاکردنی هەموو جۆرە ئاژاوەیەک لە نێوانیان. پاشان خودا فەرمانی بە دوو فریشتە بە ناوەکانی ھارووت و مارووت کرد بۆ ئەوەی چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵ جادووگەریدا فێری خەڵکی بکەن. ئیسلام لەسەر جادوو دەفەرموێت: ساحیر هەر کارێک بکات و هەر رێگایێک بگرێتە بەر سەرناکەوێت و سەرفراز نابێت. لە گێڕانەوەکانی ئیسلامدا پێشبینی دەکرێت کەسێک بە ناوی دەجاڵ بە سیحر و تەکنۆلۆژیای کاتی خۆی خەڵکێکی زۆر بە تایبەتی ژنان و گەنجان فریو دەدات و کێشە لە کاری حکومەتدا دروست دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:جادوو پۆل:ئەنترۆپۆلۆژیای ئایینی پۆل:زانستە خەفییەکان پۆل:پارانۆرماڵ پۆل:هێزە ئەفسانەییەکان
لایەنگری ئەورووپی
وێنۆک|ئاڵای ئەورووپا ئەوروپالایەنگری یان لایەنگری ئەورووپی (بە ئینگلیزی: Pro-Europeanism) ھەڵوێستێکی سیاسییە لە بەرگریکردن لە ئەورووپا و یەکێتی ئەورووپا. ئەورووپییەکان بەزۆری بەدوای دەسەڵاتێکی سەروو نەتەوەیی بەھێزدا دەگەڕێن لەسەر ئاستی یەکێتی ئەورووپا و ھەندێکجاریش پشتگیری لە بیرۆکەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەورووپا دەکەن.
سەرچاوەکان
پۆل:یەکێتیی ئەورووپا پۆل:جیھانگیری پۆل:لیبرالیزم
ئالەنکا براتوشەک
ئالەنکا براتوشەک (بە زمانی سلۆڤینی: Alenka Bratušek؛ لە دایکبووی ٣١ی ئازاری ١٩٧٠) کەسایەتی ژنە سیاسەتواننی سلۆڤینییە. ئەو لەماوەی ٢٠ی ئازاری ٢٠١٣ هەتاوەکوو ١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤ بووە حەفتەمین سەرۆک وەزیرانی سلۆڤینیا. بەر لەوەش لە ماوەی ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ هەتاوەکوو ١٣ی ئازاری ٢٠٢٠، لە پۆستی جێگری سەرۆک وەزیران بووە. ئەو یەکەمین سلۆڤینییە پۆستی سەرۆک وەزیرانی وەرگرتبێت. ئالەنکا لە ماوەی ٢٠١٨ بۆ ٢٠٢٠، وەزیری ژێرخان بوو. ئەو لە ساڵی ٢٠١٣ و ٢٠١٤ سەرۆکی پارتی پۆزەتیڤی سلۆڤینیایی بوو، کە پارتێکی چەپڕەوی ناوەڕاستە.
ئالەنکا براتوشەک لە فاکەلتی زانستە سرووشتییەکان و تەکنەلۆژیا لە زانکۆی لوبلجانا بەکالۆریۆسی بەدەستهێنا. دواتر هەر لەو زانکۆیە ماستەری لە بەشی بەڕێوەبردن وەرگرت. بەر لەوەی بێتە ناو بواری سیاسەت، ئەو شەش ساڵان سەرۆکی بەڕێوەبەرایەتی بودجە بوو لە وەزارەتی دارایی.
سەرچاوەکان
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر پۆل:زیندووان پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
یۆرۆپاسۆڕ
یۆرۆپاساوروس جۆرێکە لە دایناسۆڕە ڕوەکخۆرە چوار پێیییەکان. لە سەردەمی کۆتایییەکانی جوراسی (نزیکەی ١٥٤ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر) لە باکووری ئەڵمانیا ژیاوە.
یوون می-را
یوون می-را (لەدایکبووی ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥١) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی گراند بێڵ پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی بیستەم پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا
ئەم سنوورانە تاڕادەیەکی زۆر جیاوازن و بە ھۆکاری سیاسی و ئابووری و چاند و جوگرافیاوە بە شێوەیەکی بەرفراوان ناکۆکییان لەسەرە.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەرێمەکانی ئەورووپا پۆل:ئەورووپای ڕۆژھەڵات
پۆرتۆ ڕیکۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
پۆرتۆ ڕیکۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
حەلەبی
حەلەبی گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی سەندوس، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەدووری (٦کم) دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی نەغەدەوە.
جوگرافیا
حەلەبی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی وینسلیان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کارێزەی شکاک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی وەزنێ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عەلیاوێ.
سەرچاوە، بازیان
جوگرافیا
سەرچاوە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی بی (ڕوونکردنەوە) و لە باشوور لەگەڵ گوندی لازیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گەبەی کۆن و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خڕبەندەلو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دەشتی تلێ
دەشتی تلێ گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دەشتی تلێ لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەشان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاقوچان و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی چنارە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دۆڵبێشکی دڕی.
لی یێ (شاعیر)
لی یێ (بە چینی سادەکراو: 李冶;، چینی دێرین:李治;) شاعیری سەردەمی ئیمپراتۆریەتی تانگ بەھۆی ئەوەی لەلایەن ھەڵگەڕاوە ژو چی زۆری لێکرا کە شیعر ڕەخنەگرانە بەسەر حکومەتی شاھانەی تانگ بنووسێت لی یێ لەلایەن حکومەت وەک یاخووبیەک سەیرکرا و سزای مردنی بەسەر سەپێنرا لی یێ یەکێکە لەو ژنە شاعیرانەی تانگ کە شیعرەکانیان ماونەتەوە
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی تانگ پۆل:شاعیرە ژنە چینییەکان پۆل:مردووانی ٧٨٤ پۆل:خەڵکی سزادراو بە تۆمەتی یاخووبونەوە پۆل:خەڵکی سزادراو لەلایەن ئیمپراتۆریەتی تانگ پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:ژنە نووسەرە چینییەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:مۆسیقاژەنەکانی سەدەی ٨ەم پۆل:نووسەرانی ھوژۆو
ڕێن بۆنیان
ڕین یی (چینی: 任頤;لەدایکبووی ١٨٤٠ تا ١٨٩٦) ھەروەھا وەک رێن بۆنیان ناسراوە، وێنەکێش و کوڕی بازرگانێکی بازرگانی برنج بوو لە ژێجیانگ لەدایکبوو. دوای مردنی باوکی لە ١٨٥٥، لە شانگھای ژیا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٠ پۆل:مردووانی ١٨٩٦ پۆل:ھونەرمەندانی شاوۆسینگ پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٩یەم پۆل:وێنەکێشەکانی زنجیرە فەرمانڕەوایی چینگ
جوشڕە
جوشڕە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئەل مەھجار
ئەل مەھاجر گوندێکە لە ناوچەی مەککە، لە ڕۆژئاوای عەرەبستانی سعوودی.
بەڕازیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
بەڕازیل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
پیپەر و کارۆت
وێنۆک|وێبکۆمیکی پیپەر و کارۆتپیپەر و کارۆت وێبکۆمیکێکی بێ بەرامبەر و سەرچاوە کراوەیە، زنجیرەکانی لەلایەن ھونەرمەندی فەڕەنسی دەیڤد ڕیڤییە. زنجیرەکە لە چەند ئەڵقەیەکی بچووک پێکدێت دەربارەی جادووگەرێکی ھەرزەکار پیپەر و پشیلەکەی کارووەتە، وەرگێڕدراوە بۆ ٢٨ زمانی جیاواز، و چیرۆکەکانی بەبێ توندوتیژییە ئامانجیان ئەوەیە کە بۆ ھەموو کەسێک بەردەست بێت و تەمەشایی بکەن.
ڕیڤۆی زنجیرەکە بە تەواوی دروست دەکات بە نەرمەواڵەی بێ بەرامبەر، ھەروەک بابەتەکانی "ئینسکەیپ" "کریتا".
مۆڵەت و وەرگرتن
ھەموو کارە ھونەرییەکان لەژێر مۆڵەتنامەی Creative Commons Attribution 4.0 license بەردەستن.
دەرمانی شۆپنھاوەر
دەرمانی شۆپنھاوەر یەکێک لە ڕۆمانەکانی ئیرڤین دی. یالۆمە لە ساڵی ٢٠٠٥ بڵاو کرایەوە. کتێبەکە لەبارەی دەروونپزیشکێدایە کە تووشی نەخۆشیی شێرپەنجەی پێست بووە. دوای ماوەیەک پشوودان، گرووپە دەرمانییەکانی دەست پێ دەکاتەوە، تا ترسی مردن لە خۆی دوور بکاتەوە. لە درێژەی ڕۆمانەکەدا، تیۆریی و بۆچوونەکانی فەیلەسووفی گەورە شۆپنھاوەر، دەخرێتە ڕوو.
کورتە
جۆلیوس دەروونپزیشکێکە دوای ئەوەی ئاگادار دەبێتەوە تووشی نەخۆشیی شێرپەنجەی پێست بووە، و زۆرتر لە ساڵێکی تر ناژیت، بیر لە خۆی و ژیانی دەکاتەوە و بڕیار دەدات پێداچوونەوەیەکی ھەبێت بەسەر کارەکان و ژیانیدا، ھەر بۆیە پەیوەندیی دەگرێت بە یەکێک لە نەخۆشەکانی پێشووی بە ناوی فیلیپ، کە ٢٠ ساڵ لەمەوبەر چووەتە لای و جۆلیوس دوای سێ ساڵ دەرمانی بەردەوام گۆڕانکارییەکی تێدا بەدی نەکردووە. جۆلیوس دەیھەوێت بزانیت فیلیپ لەگەڵ نەخۆشییەکەی چی کردووە. فیلیپ کە کەسایەتییەکی کۆپیی شۆپنھاورە، ئیدعا دەکات ڕێنمایییەکانی جۆلیوس کاریگەرییەکی ئەوتۆی لەسەری نەبووە و بە خوێندنەوەی بەرھەمەکانی شۆپەنھاور دەرمان بووە. فیلیپ ئاواتی ئەوەیە، بە بەکارھێنانی ئەندیشەکانی شۆپەنھاور، ببێتە ڕاوێژکارێکی فەلسەفی و داوا لە جۆلیوس دەکات ببێتە سەرپەرستی. بەڵام جۆلیوس دەڵێ، بە مەرجێک یارمەتیت دەدەم کە بۆ ماوەی شەش مانگ لە گرووپێکی دەرمانیدا بەشداری بکەیت. جۆلیوس دەیھەوێت بە یارمەتی گرووپە دەرمانییەکانی، فیلیپ (شۆپەنھاوەر) قایل بکات کە ئەو شتەی واتا دەدات بە ژیان، پەیوەندییە مرۆڤییەکانە، ئەو کارەی کە ھیچ کەس بۆ شۆپەنھاوری فەیلەسووف نەیکرد.
چەند ڕستەیەک لە کتێبەکە
پەم ڕووی کردە فیلیپ و وتی بە ڕای تۆ ئەمە نووسراوەی کێیە؟ ھی مامۆستاکەتە، ئیپیکتتوس، بۆیەش لێرە باسم کرد چونکە دەمزانی ڕێز بۆ وتەکانی ئەو دادەنێیت...
سەرچاوەکان
پۆل:ڕۆمانەکانی ٢٠٠٥ پۆل:ئارتەر شۆپنھاوەر
.eg
پاوانی ئاستی-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵات
.مصر پاوانێکی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵاتە کە تایبەت بە وڵاتی میسرە و بە دەستنووسی عەرەبیی دابین کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
مێژووی تاران
لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٣ ئێسکەپەیکەرێکی مرۆڤ کە سەر بە نزیکەی ٧٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر بوو لە ناوچەی مۆلاوی تاران دۆزرایەوە. ئێسکەپەیکەری ژنێک کە تەمەنی حەوت هەزار ساڵە و لە هەڵکۆڵینێکی ئاوەڕۆدا لە گەڕەکی مۆلڤی تاران دۆزرایەوە و بە کۆمپیوتەرێک بینرا، گریمانەکانی سەبارەت بە مێژووی تاران گۆڕی.
دوای ماوەیەک، لە مانگی نیسانی ٢٠١٤ ، ئێسکەپەیکەری دووەمی مرۆڤ لە نزیک هەمان شوێن دۆزرایەوە لەگەڵ ئامێری بەرد.
بە گوتەی سەرۆکی گرووپی شوێنەوارناسی، دوای ئەم دۆزینەوە، دۆزینەوەی کەرەستەی بەرد لەوانەش فلایل و مشت و چپس لەگەڵ پاشماوەی زەوی و پێکهاتەی گەرمی، و ناشتنی مرۆڤی دووەم لە تەنیشتی، پشتڕاستکردنەوەی بوونی ئەو ئامێرە لە ناوچەیەکی گەورەی کۆن کە لە نزیک چوارڕێیانی مۆلڤی تاران نێژراوە.
پێشتریش لە ئەنجامی گەڕانە زانستییەکانی سەیفوڵڵا کەمباخشفەرد ، لە ساڵی ١٣٤٨ ، لە بەرزاییەکانی قەیتاریە ، دووەم گەورەترین دۆزینەوەی شوێنەواری تاران لە دوای ڕەی بەدەست هات، ئەمەش تەمەنی شارستانییەت لەم شارەدا دەگەیەنێتە سێ هەزار و دوو سەد ساڵ پێشتر کە. وێنۆک|350x350پیکسڵ|در این ویدئو گسترش تهران از زمان بارو و دروازه‌های شاه طهماسبی (ساخته شده در زمان [[شا تەھماسبی یەکەم|شاه طهماسب صفوی)، گسترش آن به باروی ناصری (در زمان ناصرالدین‌شاه قاجار) و سرانجام محدودده امروزی شهر به نمایش درآمده‌است.]]
مێژووی سیاسی
لە سەردەمێکدا ئەو کاروانە گەورانەی کە بەو تەقەمەنیانەدا تێدەپەڕین کە باسی لێوە دەکرا، ڕاوکردنی بەسوود بوون و هەندێکجاریش لەلایەن ژنە دزەکانەوە هێرشیان دەکرایە سەر. لەم نێوەندەدا بەشێک لە گوندی تاران ناوەندێکی تاڵانچی و حەشارگەی کەلوپەلی دزراو بووە و ئەم دۆخە تا سەردەمی سەفەوی شا تەحمەساب بەردەوام بوو کە قەزڤینی وەک پایتەختی خۆی ھەڵبژارد.
تاران بەرەنگاری ھێرشی ئەفغانییەکان ( پشتونەکان ) بووەوە و هەر بۆیەش دوای گرتنی تاران ئەم شارەیان وێران کرد و باخ و باخەکانی ترێیان وێران کرد. لە سەردەمی نادر شا ، تاران جارێکی تر ناو و ناونیشانی خۆی وەرگرتەوە و ھەر لەم شارەدا بوو کە نادر شا سەرکردە گەورەکانی شیعە و سوننەی کۆکردەوە و یەکگرتوویی ئیسلامی و چارەسەرکردنی ناکۆکییەکانی پێشکەش کرد.
پێش دۆزینەوەی شارستانیەتی قەیتەری و دۆزینەوەی شوێنەوار لە گردەکانی عەباسباد وا بیر دەکرایەوە کە پاشخانی مێژوویی ناوچەی دەوروبەری ئەم شارە سنووردارە بەو شوێنەوارانەی لە شاری ڕەی دۆزراونەتەوە، بەڵام دۆزینەوە شوێنەوارییەکان لە گردەکاندا لە عەباسباد، پارکی پێنجەمی پاسداران و شەقامەکانی داروس, نیشانیان داوە کە نیشتەجێبوونەکانی ناوچەکە لە ڕووی مێژووییەوە، کۆشکەکان قۆناغێکی درەوشاوەی نیشتەجێبوونی گەلانی کۆن و دروستکراوە کولتوورییەکانیان تێپەڕاندووە. لە فارسنامەی ئیبن بەلخی, کە پەیوەندی بە ساڵانی ٥٠٠ تا ٥١٠ی کۆچییەوە هەیە. تاران بە هەناری کوالیتی بەرز ناسراوە. هەرچەندە پێش ئیسلام لە بەرھەمە نووسراوە کۆنەکاندا باس لە تاران نەکراوە، بەڵام ھەڵکۆڵینە شوێنەوارییەکانی ساڵی ١٣٢١ی زایینی لە گوندی داروس شێمیران نیشان دەدات کە خەڵکی شارستانی لە ھەزارەی دووەمی پێش زایین لەم ناوچەیەدا ژیاون. لە ڕۆژانی کۆن تاران گوندێکی تاڕادەیەک گەورە بوو کە دەکەوێتە نێوان شاری گەورە و بەناوبانگی ئەو سەردەمە، شەهر ڕەی و دامێنی گردەکانی ئەلبۆرز. یەکەم جار لە ژیاننامەی ئەبو عەبدوڵڵا حافز تارانی ، لەدایکبووی ساڵی ١٨٤ی کۆچی ناوی هاتووە. هاتن. دوای ئەوەی مەغۆلەکان ھێرشیان کردە سەر ڕەی و ئەم شارەیان وێران کرد، تاران هێندەی تر گەشەی کرد و بەشێک لە خەڵکی ئاوارەی ڕەی لەخۆگرت و ڕووبەرەکەی گەیشتە ١٠٦ ھێکتار لەم ماوەیەدا.
لە ساڵی 805 کۆچی / 1404ی زایینی کلاڤیجۆ باڵیۆزی پاشای کاستیل لە ڕێگای سەمەرقەند بە مەبەستی بینینی ئەمیر تیمور گۆرکانی بە تاراندا تێپەڕی. به‌گوێره‌ی ئه‌و: ". . . تاران شارێکی زۆر گه وره و بێ دیوار و دیواره . خانووەکە زۆر خۆشە بە هەموو ئاسوودەییەکانەوە. دەوترێت کەش و هەوای باش نییە بۆ تەندروستی و هاوینەکانی زۆر گەرمە..." ئەم ناوچەیە لە سەردەمی شانشینی سەفەویدا, بەھۆی ئەوەی کە گۆڕستانی سەید حەمزە، باپیرەی شانشینی سەفەوی، بووە کە دەکەوێتە نزیک مەزارگەی شازادە عەبدولعەزیم و تاران هەروەها باخچەی خۆشی ھەبوو، گرنگی پێدرا.
سەرچاوەکان
پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە پۆل:Pages with unreviewed translations
ژو چی
ژو چی (بە چینی:朱泚، ٧٤٢ بۆ ٧٨٤) ژەنەڕاڵێکی چینی بوو، ھەڵگەڕاوەیەکی سەردەمی ئیمپراتۆریەتی تانگ بوو..
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ئیمپڕاتۆرە چینییەکان پۆل:لەدایکبووانی ٧٤٢ پۆل:مردووانی ٧٨٤ پۆل:پارێزگارەکانی باوۆجی
نا یۆنگ-ھی
نا یۆنگ-ھی (لەدایکبووی ٢٠ی ئەیلولی ١٩٦١) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی گراند بێڵ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١ پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی بیستەم پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خەڵکی باکووری پارێزگای چونگچیۆنگ پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆریای باکوور
وێنۆک ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆریای باکوور (بە کۆری :조선민주주의인민공화국 축구 국가대표팀)نوێنەری وڵاتی کۆریای باکوورە لە پاڵەوانێتییەکانی تۆپی پێ ساڵی ١٩٤٥ یەکێتی تۆپی پێی کۆریای باکور دامەزرا یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی چین ساڵی ١٩٦٤ بوو بە ئەنجامی (١–٠)یارییەکەی بردەوە. دووجار بەشداری جامی جیھانی فیفا (مۆندیال) کردووە یەکەم بەشداری بۆ ساڵی ١٩٦٦ دەگەرێتەوە. ھەروەھا ساڵی١٩٨٠ بۆیەکەم جار بەشداری جامی نەتەوەکانی ئاسیای کرد. گەرەترین بردەنەوەی بەرامبەر ھەڵبژاردەی گوام بوو لە ساڵی ٢٠٠٥ کە بە ئەنجامی (٢٢–٠) یارییەکەی بردەوە. گەرەترین شکستی بەرامبەر ھەڵبژاردەی پورتوگال لە ساڵی ٢٠١٠ بوو کاتێک بە ئەنجامی (٧–٠)یارییەکەی دۆراند.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
قزگەوەند
قزگەوەند گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ ڕەوزە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
قزگەوەند ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
قوشقایە
قوشقایە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بازیان، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
قوشقایە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تەپەشوانکارە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی شایە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی شێخ ڕەش و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تووی ئەولیا.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
درەوشاوێ
درەوشاوێ گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کاسینۆ ڕۆیال (فیلم)
پەراوێزەکان
جەیمس بۆند
پۆل:وتارە ھەتیوەکان پۆل:فیلمە بەریتانییەکان پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦ پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکانی جەیمس بۆند پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی-ئەڵمانی پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی دەکەونە پراگ پۆل:ئەو فیلمانەی لە کەنار دەریاکان دانراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون پۆل:فیلمەکان لە کۆماری چیک وێنەگیراون پۆل:ئەو فیلمانەی دووبارە دروست کراوەتنەوە پۆل:فیلمە ئەکشنە سیخوڕییە ئەمریکییەکان پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠ پۆل:فیلمە سیخووڕییە ئەمریکییەکان پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان) پۆل:فیلمە چێکییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر لە ئەفریقا پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە بەڕیتانییەکان پۆل:ئەو فیلمانەی لە دوورگەکان داندراون پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ڤێنیز وێنەیان گیراوە پۆل:فیلمەکانی جەیمز بۆند پۆل:ئەو فیلمانەی لە وڵاتێکی خەیاڵی ڕوودەدەن
پۆرتۆ ڕیکۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
پۆرتۆ ڕیکۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
ژێجیانگ
وێنۆک ژێجیانگ پارێزگایەکی سەر کەناردەریایە لە ڕۆژھەڵاتی کۆماری گەلی چین. پایتەختەکەی ھانگژۆوە. ھاوسنوورە لەگەل جیانگسو و شانگھای بەرەو باکوور، ئانھوی بەرەو ڕۆژاوای باکوور، جیانگسی بەرەو ڕۆژاوا و فوجیانیش بەرەو باشوور. گەر بەرەو ڕۆژھەڵات برۆی دەگەیت بە ڕۆژھەڵاتی دەریای چین، کەلە سەرەوە دوورگەکانی ڕیووکیوو درێژ بۆتەوە. ڕێژەی دانیشتووانی ژێجیانگ ٦٤،٦ ملیۆن کەس خەملێنراوە، ھەشتەم بەرزترینە لە چین. شارە بەناوبانگەکانی تری بریتین لە نینگبۆ و وێنژۆو. پێی دەوترێت "بڕبڕەی پشتی چین" بەھۆی ئەو کاریگەرییە ئابوورییەی و شوێنی لەدایکبوونی چەندین کەسی بەناوبانگ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین پۆل:ڕۆژھەڵاتی چین پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٣٦٨ پۆل:وو (ناوچە)
کەم ھەرسی خۆراک
کەم ھەرسی خۆراک کاردانەوەیەکی زیانبەخشە، زۆر کات درەنگتر دەردەکەوێت، بەرامبەر خۆراک، خواردنەوەکان، زیادکراوە خۆراکییەکان، یان ھەندێک پێکھاتە لە خۆراکییەکان لە یەکێک یان زیاتر لە ئەندام و سیستەمەکانی لەشدا، بەڵام بە گشتی کاردانەوەکانی جگە لە ھەستیارییەکانی خۆراک دەگرێتەوە. زیادھەستیاری خۆراک ھەردوو کەم ھەرسی خۆراک و ھەستیاری خۆراک دەگرێتەوە.
ھەستیاری خۆراک کاردانەوەی بەرگری لەشە، زۆربەی کات کاردانەوەی ئای جی ئی کە بەھۆی ڕژاندنی ھیستامین بەڵام لە ھەمان کاتدا کاردانەوەی بەرگری جگە لە ئای جی ئیش دەگرێتەوە. ئەم میکانیزمە وا دەکات کە ھەستیاری زۆربەی کات کاردانەوەیەکی ڕاستەوخۆی ھەبێت (چەند خولەکێک بۆ چەند کاژێرێک) بەرامبەر خۆراک.
کەم ھەرسی خۆراک بەپێی میکانزیمەکەی پۆلێن دەکرێت. کەم ھەرسی دەکرێت بەھۆی نەبونی ئەو ماددە کیمیاییانە یان ئینزایمانەی کە پێویستن بۆ ھەرسکردنی خۆراکەوە بێتد، وەک کەم ھەرسی فرەکتۆزی بۆماوەیی. دەکرێت بەھۆی تێکچوونێکبێت لە توانای لەش بۆ ھەڵمژینی خۆراکە ماددە، وەک کەمی ھەڵمژینی فرەکتۆز. کاردانەوەی کەم ھەرسی دەکرێت بەرامبەر بە ماددەی ئاسایی ناو خۆراک بێت، وەک ھەستیاری سالسیلەیت. ئەو دەرمانانەی لە ڕوەکەوە وەردەگیرێن دەکرێت ئەم جۆرە کاردانەوانە دروست بکات.
پێناسەکان
زیادھەستیاری خۆراک ھەردوو کەم ھەرسی خۆراک و ھەستیاری خۆراک دەگرێتەوە. چەند دەستەواژەیەک ھەیە کە پێشتر بەکار دەھات بەڵام ئێستە بەکار نایەت وەک «درۆزنە-ھەستیاری».
کاردانەوەکانی کەم ھەرسی خۆراکی ئەمانە دەگرێتەوە (دەرمان، زیندەچالاکی، کاردانەوەی گەدە و ڕیخۆڵە بەرامبەر بە خواردن یان پێکھاتە خۆراکییەکان. کەم ھەرسی خۆراکی کاردانەوە دەروونییەکان و نەخۆشییە گوازراوەکان بە خواردن ناگرێتەوە.
کاردانەوەی ناھەستیاری خۆراک کاردانەوەیەکی جەستەیی نائاسایییە. ھەدێکجار ئەستەمە کە ئەو ماددەیەی ھۆکاری ھەستیارییەکەیە دیاری بکرێت چونکە دەکرێت کاردانەوەکە دواکەوێت، بەپێی ڕێژەکەی بێت، و ماددەکە دەکرێت لە چەند خۆراکێکدا ھەبێت.
رێجیمەکانی لابردن کاریگەرن لە دەستنیشانکردنی کەم ھەرسی خۆراکدا. ھەندێک شیکاری دەستنیشانکەر ھەیە بۆ کەم ھەرسی خۆراک.
نیشانەکان
کەم ھەرسی خۆراک زیاتر درێژخایەنە وەک لە کورتخایەن، ئاشکرا نییە لە دەرکەوتندا، و زۆربەی کات دەستنیشانکردنی ئەستەمترە لە ھەستیاری خۆراک. نیشانەکانی کەم ھەرسی خۆراک بە شیوەیەکی زۆر دەگۆڕێن، و دەکرێت لەگەڵ نیشانەکانی ھەستیاری خۆراکدا تێکەڵ ببن. لەکاتێکدا ھەستیاری خۆراک بەھۆی کاری خێرای ئای جی ئییەوە دەبێت، دەکرێت سەخت بێت ئەو خۆراکە دیاری بکرێت کە ھۆکاری کەم ھەرسییەکەیە چونکە کاردانەوەکە زۆربەی کات لە ماوەیەکی درێژدا ڕوودەدات. بەم شێوەیە، ھۆکارەکە و کاردانەوەکە لە دوو کاتی جیاوازدا ڕوودەدەن، دەکرێت پەیوەندییەکەیان ئاشکرا نەبێت. نیشانەکانی کەم ھەرسی خۆراک زۆربەی کات نزیکەی نیو کاژێر دوای خواردن یان خواردنەوەکە ڕوودەدات، بەڵام ھەندێکجار نیشانەکان ٤٨ کاژێر دوا دەکەون.
کەم ھەرسی پەیوەندی ھەیە بە نەخۆشی ھەوکردنی ڕیخۆڵە، کۆمەڵە نیشانەی فرە ھەستیاری ڕیخۆڵە، قەبزی بەردەوام، نەخۆشی ھەوکردنی ڤایرۆسی جگەر جۆری سی، بیڕۆ، کەم ھەرسی ئازارشکێنەکان، کێشەی ھەناسەدان وەک ڕەبۆ، ھەوکردنی لوت و سەرئێشە، بەدھەرسی، ھەوکردنی سوورێنچک و نەخۆشی قوڕگ و لوت و گوێ.
ھۆکارەکان
کاردانەوە بۆ پێکھاتە کیمیایییەکانی خۆراک دەکرێت زیاتربێت لە لە ھەستیاری خۆراک، ھەرچەندە ھیچ بەڵگەیەک نییە بۆ پشتگیریکردنی ئەم دەستەواژەیە. بەھۆی ماددەی کیمیایی ئەندامی جیاوازەوە کە بە شێوەیەکی سروشتی لە چەندین جۆری خوادن، ئاژەڵ، و سەوزەواتدا ھەیە، بە ڕیژەیەکی زیاتریش بەرامبەر بە زیادکراوە خۆراکییەکان، ماددە پارێزەرەکان، ڕەنگەکان و تامەکان وەک سەڵفایتەکان یاخود بۆیەکان. ھەردوو ماددەی سروشتی و دەستکرد دەکرێت کاردانەوەی بەھێز دروستبکەن لە کەسانی ھەستیاردا ئەگەر بە ڕێژەیەکی زۆر بخورێن، پلەی ھەستیارییەکەش لە نێوان کەسێک بۆ کەسێکی دیکەدا جیاوازە.
کاردانەوەی دەرمانی بۆ ماددەی سروشتی ناو خۆراک، یاخود کەم ھەرسی کیمیایی، دەکرێت لە مرۆڤدا ڕوبدات بە بوون یان نەبوونی ھەستیاری لە خێزاندا. نیشانەکان لە تەمەنێکی کەمدا دەردەکەون، دەکرێت بە خێرایی یان لەسەرخۆ تەشەنە بکات. ھۆکاری دەسپێکردنەکەی دەکرێت لە توشبوونێکی ڤایرۆسییەوە بێت یان نەخۆشی بەھۆی بەرکەوتەی کیمیایی لە ژینگەکەوە. کەم ھەرسی کیمیایی زیاتر لە ناو ژناندا باوە، کە دەکرێت بەھۆی جیاوازی ھۆرمۆنەکانەوە بێت، چونکە زۆر جۆر خواردن ھەیە کە لە ھۆرمۆن دەچن لە پێکھاتەدا.
کەمی لە ھەندێک لە ئینزایمەکانی ھەرسکردندا دەکرێت ھەندێک لە کەم ھەررسییە خۆاراکییەکان دروستبکات. کەم ھەرسی لاکتۆز بەھۆی کەم دروسکردنی لەشەوەیە بۆ لاکتەیز بۆ ھەرسکردنی لاکتۆزی ناو شیر؛ بەرھەمە شیرەمەنییەکانی کە ڕێژەی لاکتۆزیان کەمترە، وەک پەنیر، کەمتر کاردانەوە دروست دەکەن لەم حاڵەتەدا. جۆرێک لە کەم ھەرسییەکی کاربۆھیدرات بەھۆی کەمی ئینزامەوەیە کە کەم ھەرسی فرەکتۆزی بۆماوەیییە.
زۆرترین ماددەی کیمیایی لە خواردندا کە توانای دروستکردنی کاردانەوەی ھەبێت سالسیلەیتە، ھەرچەندە تاتارازین و ترشی بێنزۆیک بەشێوەیەکی باش لە کەسە ھەستیارەکاندا دەناسرێتەوە. بێنزۆوەیتەکان و سالسیلەیتەکان بە شێوەیەکی سروشتی لە چەندین جۆری خواردندا ھەن وەک میوە، شەربەت، سەوزەوات، بەھارات، کژوگیا، گوێز، چا، شەراب و قاوە. ھەستیاری سالسیلەیت تەنھا کاردانەوە بۆ ئەسپرین و ئازارشکێنە نا ستیرۆیدییەکان دروست ناکات بەڵکو ئەو خواردنانەشی کە بەشێوەیەکی سروشتی سالسیلەیتیان تێدایە وەک گێلاس.
ماددەی سروشتی دیکە کە بە شێوەیەکی بڵاو کاردانەوە دروست دەکەن وەک ئەمینەکان، نیتراتەکان، سەلفایتەکان و ھەندێک لە دژە ئۆکسانەکان. ئەو کیمیاییانەی کە لە تام و بۆندا بەکار دێن زۆر جار ھۆکارن بۆ کاردانەوە.
پۆلێنکردن و دورکەوتنەوە لە خواردن بە پشتبەستن بە خێزانە ڕوەکییەکان ھیچ پەیوەندییەکی نییە بە پێکھاتە کیمیایییەکانیانەوە و سودی نییە لە چارەسەرکردنی کەم ھەرسی خۆراکیدا.
ئەو خواردنانەی کە سالسیلەیتیان تێدا دەدۆزرێتەوە وەک سێو، میوە مزرەمەنییەکان، شلیک، تەماتە و شەراب، لەکاتێکدا کە کاردانەوە بۆ شۆکۆلاتە، پەنیر، مۆز، ئەڤۆگادۆ، تەماتە یاخود شەراب زیاتر نیشانەی کاردانەوەیە بۆ ئەمینەکان. کەواتە، دوورخستنەوەی تاکە جۆری خواردنێک مانای ئەوە نییە کە ماددە کیمیایییەکەی ناوی ھۆکاری کاردانەوەکەیە چونکە چەند جۆرە کیمیایییەک دەکرێت لە یەک جۆر خواردندا ھەبن، نەخۆشەکە دەکرێت ھەستیار بێت بەرامبەر چەند جۆرە کیمیایییەک و کاردانەوە دەکرێت لە کاتێدا دەرکەوێت کە نەخۆشەکە ماددەکە لە چەند جۆرە خواردنێکدا بخوات تا دەگاتە ڕێژەی ھەستیارییەکە. خەڵکی جیاواز سنووری جیاوازیان ھەیە بۆ بڕی ئەو ماددەیە تا ھەستیارییەکە دروست دەبیت، کەواتە تا ھەستیارییەکە زیاتربێت، کەمتر لە ماددەکە پێویستە تا کاردانەوە ھەستیارییەکە دروست ببێت.
سەرچاوەکان
پۆل:ھەستیارییەکان
بەڕازیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
بەڕازیل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
ھاوپەیمانی نێونەتەوەیی بێخوا
سەرچاوەکان
پۆل:بێخوایی پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٩١ پۆل:ڕێکخراوە بێخواکان
کورد لە ئەستەمبوڵ
کۆی ھەژماری ئەو کوردانەی لە ئەستەمبوڵ دەژین وەک ٣ بۆ ٤ملیۆن کەس خەمڵاندنی بۆ دەکرێ. چونکە ئەستەمبوڵ جێی زۆرترین ئاپوورەی کوردی کردووەتەوە لە چاو شارەکانی دیکەی جیھان، ھەروەھا وەک گەورەترین شاری کوردنشین ناسراوە. ڕۆیشتنی بەلێشاوی کوردەکان بۆ ئەستەمبوڵ بەشێکیشی دەگەڕێتەوە سەر گواستنەوە و ئاوارەکردنی زۆرەملی کوردە گوندنشینەکان لە سەروبەینی ناکۆکییەکانی نێوان کورد و دەوڵەتی تورکیا.
کۆی گشتیی دانیشتووان
کۆی ئاپوورەی کورد لە سەرەتاکانی قەڕنی بیستەمدا لە ئەستەمبوڵ وەک ١٠ ھەزار کەس مەزندە کرابوو کە پێکھاتبوو لە بنەماڵە خان و بەگزادەکان و ھەروەھا کۆمەڵێکیش خەڵکی کرێکار و ئاسایی.
ساڵی 1995 چاودێری مافەکانی مرۆڤی کورد ژمارەی دانیشتووانی کوردی لە ئەستەمبوڵ وەک دوو ملیۆن کەس خەمڵاندووە. ساڵی ١٩٩٦ سەرڤەت موتلو ژمارەی کوردانی ئەستەمبوڵی سەتا ٨٫١٦ واتە ٥٩٤٠٠٠ کەس خەمڵاند و ئاماری ١ و نیو ملیۆن کەسی ڕەت کردەوە. ساڵی ١٩٩٨ وەزارەتی دەرەوەی ئەڵمانیا ژمارەی دانیشتووانی کوردی ئەستەمبوڵی ٣ ملیۆن کەس ڕاگەیاند. ساڵی ١٩٩٧ دیپلۆماتکاری ئەمریکی، جۆن تیرمەن وتەی یەک لە بەرپرسانی پەکەکەی ڕەت کردەوە کە گوتبووی ئەستەمبوڵ ٤ ملیۆن کوردی ھەیە.
مێژوو
یەکەمین ڕێکخراوە و ئەنستیتۆی کەلتووری و سیاسیی کوردی لە ئەستەمبوڵ دامەزراون. لەسەردەمی دەسەڵاتداری عەبدولحەمیدی دووھەمدا (١٨٧٦–١٩٠٩) دەستیان دایە نووسین و شرۆڤەکردنی بارودۆخی کوردان لە ئەستەمبوڵ. ساڵی ١٩١٨ ڕۆشنبیرە کوردەکان کۆمەڵەی تەعالی کوردیان لە ئەستەمبوڵ دامەزراند. وێنۆک|گۆڤارێکی کوردی کە ساڵی ١٩١٣ لە ئەستەنبوڵ دەرچووە لە نەوەدەکاندا ئەو کوردانەی لە لایەن سوپای تورکەوە و بە شێوەی زۆرەملی لە گوندەکانیان ئاوارە کران نیشتەجێی ئەسەنیۆرت لە ئەستەمبوڵ کران. مانگی مارچی ساڵی ١٩٩٥ خۆپیشاندانی کوردەکانی ئەستەمبوڵ دەستی پێکرد.
چاند و کەلتوور
کوردەکانی ئەستەمبوڵ دەورێکی گەورە و کاریگەرییان ھەبووە بۆ دامەزران و بنیاتنانی شانۆی کوردی لە وڵاتی تورکیادا. کوردە ئاوارەکراوەکان کە لە کوردستان و زێدی خۆیانەوە ڕاو نراون وەک «ئاقارێک بۆ ژیان» سەیری ئەسەنیۆرت دەکەن. بەردەوام چاو لە تەلەفیزۆنی کوردی Med TV دەکەن کە لە ئەورووپاوە بڵاو دەبێتەوە.
ڕێکخراوەکان
Kurdish Institute of Istanbul
ھەروەھا ئەوەش ببینن.
Minorities in Turkey
سەرچاوەکان
پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان پۆل:باکووری کوردستان پۆل:ئەستەمبوڵ
ھێزی ئێستا
ھێزی ئێستا: ڕێنیشاندەرێک بۆ ڕۆشنبوونەوەی ڕۆحی کتێبێکی ئێکھارت تۆڵێیە. مەبەست لێی فێرکردنی ژیانە لە ساتی ئێستادا، لەگەڵ کەمکردنەوەی خەم و نیگەرانی و دڵەڕاوکێ.
لە ساڵی ١٩٩٧ بڵاو کراوەتەوە. ئۆپرا وینفری پێشنیاری کردووە و بۆ ٣٣ زمان وەرگێڕدراوە. بەپێی خەمڵاندنێکی ساڵی ٢٠٠٩، لە ئەمریکای باکوور سێ میلیۆن دانەی لێ فرۆشراوە. لە ساڵی ٢٠١٩ لە لایەن دەزگای فام وەرگێڕدراوە بۆ زمانی کوردی.
سەرچاوەکان
پۆل:کتێبەکانی ١٩٩٧
ساختمان
ساختمان گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی زەنگەبار، ناوچەی ناوەندی شارستانی پۆلدەشت، شارستانی پۆلدەشت، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
جوگرافیا
ساختمان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی عەلی نەزەر و لە باشوور لەگەڵ گوندی پیلەسوار و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مەشھەدی میرزاکەندی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بەھلولاوا.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی پۆلدەشت پۆلدەشت پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
فیفتی-سیکس (ئارکانساس)
فیفتی-سیکس (ئارکانساس) (بە ئینگلیزی : Fifty-Six, Arkansas) شارێکە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ژمارەی دانیشتووانی ١٧٣، ١٥٨ کەسە، و دەکەوێتە ویلایەتی ئەرکانساس.
سەرچاوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩١٨ پۆل:شارەکانی ئارکانساس پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
کانی شەیتان
جوگرافیا
کانی شەیتان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی خڕبەندەلو و لە باشوور لەگەڵ گوندی دەرگەزێنی بابەعەلی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی لازیان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی تەکیەی کاکە مەند.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سارالان
جوگرافیا
سارالان ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
ئایین
ئایینی ئەم گوندە لە ئیسلام (سوننە و شیعە) پێکھاتووە.
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
.dz
dz. پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی جەزائیرە لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩٤دا دامەزراوە.
پاوانی ئاستی-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵات
.الجزائر پاوانێکی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵاتە کە تایبەت بە وڵاتی جەزائیرە و بە دەستنووسی عەرەبی دابین کراوە.
سەرچاوەکان
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا
دڕی، ماوەت
دڕی گوندێکە، کەوتووەتە قەزای ماوەت، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
جوگرافیا
دڕی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ماوەت و لە باشوور لەگەڵ گوندی دۆڵبێشکی دڕی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی یاڵانقۆز و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ووڵاغلو.
سەرچاوەکان
پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سێر (نازناو)
سێر نازناوێکی ڕێزلێنانە لە کاتی وتووێژ کردن لەگەڵ پیاودا بەکاردێت و لە کوردیدا "بەڕێز" و لە عەرەبیدا "سەیدی" و لە تورکیدا "ئەفەندی" بەکاردێت.
سەرچاوەکان
پۆل:نازناوی خانەدانەکان پۆل:ڕێزلێنان
لی بۆ-ھی
لی بۆ-ھی (لەدایکبووی ٢٥ی ئایاری ١٩٥٩) خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورە، کە بەھۆی ڕۆلەکانی لە فیلمەکانی ١٩٨٠ ژماریەک خەڵاتی وەرگرت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:باشترین خانمەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم) پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩ پۆل:زیندووان پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی گراند بێڵ
پۆرتۆ ڕیکۆ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
پۆرتۆ ڕیکۆ نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سێئول لە کۆریای باشوور بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
پیرمۆراد
پیرمۆراد گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ ڕەوزە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.
جوگرافیا
پیرمۆراد ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
پەراوێزەکان
پۆل:شارستانی ورمێ ورمێ ورمێ پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ
ڕێزدێنت ئیڤڵ: ڕێڤەلەیشنز
سەرچاوەکان
پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢ پۆل:گەمە ڤیدیۆیییە ھەرەوەزییەکان پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣ پۆل:گەمەکانی پلەی ستەیشن ٤ پۆل:گەمەکانی ویندۆز پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠ پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤ پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە پۆل:یارییەکانی ویندۆز
فیکایۆ تومۆری
فیکایۆ تومۆری (، لەدایکبووی ) یاریزانێکی تۆپی پێی ئینگلتەرایە و یاری بۆ یانەی ئەی سی میلان دەکات.
٢٠٠٥–١٦: ھەرزەکاری
تۆمۆری لە ئاستی خوار ھەشت ساڵان پەیوەندی بە چێڵسییەوە کرد و لە ڕێگەی سیستەمی ئەکادیمیای یانەکەوە پێشکەوت. بەشێک بووە لە تیپی لاوانی چێڵسی کە لە ساڵانی ٢٠١٥ و ٢٠١٦ خولی لاوانی یەکێتی ئەورووپا و جامی یەکێتی ئینگلتەرای لاوانی بەدەستھێناوە.
ھەرچەندە تۆمۆری لە گەشتێکی پێش وەرزدا بوو بۆ ئەمریکا، بەڵام یەک یاری نەکرد. لە ١ی ئابی ٢٠١٦، تۆمۆری گرێبەستێکی نوێی چوار ساڵەی واژووکرد پێش ھەڵمەتی ٢٠١٦–٢٠١٧. لە ١٢ی ئابی ٢٠١٦، تۆمۆری پێش دەستپێکردنی وەرز درێسی ژمارە ٣٣ی ڕادەستکرد و ژمارە ٤٣ی پێشووی لەبەردا بوو.
سەرچاوەکان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئینگلیز پۆل:بەرگریکارانی تۆپی پێ پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧ پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان پۆل:ھەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا پۆل:یاریزانانی ئەی سی میلان پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی پۆل:زیندووان پۆل:وەرزشوانانی تاراوگەی ئینگلیزی لە ئیتالیا
سو گو
سو گو (دێرین: 虛谷, چینی سادەکراو: 虚谷) (لەدایکبووی ١٨٢٤ تا ١٨٩٦) وێنەکێش و شاعیر بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی چینگ
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٨٢٠ پۆل:مردووانی ١٨٩٦ پۆل:وێنەکێشەکانی ئانھوی پۆل:وێنەکێشەکانی زنجیرە فەرمانڕەوایی چینگ پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی چینگ پۆل:شاعیرانی ئانھوی پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٩یەم پۆل:بوزییە ھونەرمەندەکان پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٩یەم
لینوکس لایت
وێنۆک|پەڕەی یارمەتی وێنۆک|پەڕەی یارمەتی بابەت وێنۆک|تویکسی لایت وێنۆک|نەرمەکالی لایت بۆ دامەزراندنی نەرمەکالای بەرچاوکراوە. وێنۆک|زانیاریلایت، بۆ بەڕۆژکردن و زانیاری ڕەقەکالی سیستەم لینوکس لایت دابەشکراوەیێکی لینوکسە، کە لە سەر بنەمای دێبیان و ئوبونتو بە خولقاندنی جێری بێزێنکۆ(Jerry Bezencon) دروستدەکرێت. ئەم دابەشکراوە لینکوسێکی سووکەلە بە ژینگە ڕوومێزی Xfceیمان پێ نیسان دەدا.. بۆ ژیانێک و ئیشێکی سادەتر بەم دابەشکراوە لینوکس لایت لە نەرمەکالای سووک کەڵکی وەرگرتووە. لینوکس لایت سیستەمێکی کارپێکردنی سادەیە، ھۆکار دەگەڕێتەوە بۆ ئەوە کە بەکارھێنەران ئاسانتر بتوانن لە ویندۆزەوە کۆچ بکەنە سەر لینوکس. لینوکس لایت بە شوێن فەلسەفەی یونیکس بۆ بەھرەبردن لە نەرمەکالایە لە جیھانی پێشکەوتوو. بەرنامەکان یەک شت ئەنجام بدەن بەڵام بە باشی. ئەم دابەسکراوە لە سەر بنەمای ئوبونتوی قایم(Ubuntu LTS) خۆی نواندووە. LTS کورتکراوەی پاڵپشتی درێژ خایەنە واتە Long Term Support، ئەمەش بەو مانایەیە کە ھەر دابەشکراوەیێک بە مەودای ٥ ساڵ پشتیوانی دەکرێت. لەم مەودایە دابەشکراوە بە ڕیزبەندی پێویست بەرۆژ دەبێتەوە.
تایبەتمەندی ڕەقەکالا
=== کەمینەی پێشنیاری بۆ ڕەقەکالا ===
===پێشنیاری تایبەت ===
نەرمەکالای بەردەست
لینوکس لایت بۆ ھەستێک خۆش بە بەکارھێنەرانی ویندۆز وشێندرا. بۆیە لە پێرستی خوارەوە ژمارەیێک لە نەرمەکالاکانی دامەزراوە لەم دابەشکراوە دەبینن.
ئەتوانن نەرمەکالاکانی دیکەی پێ زیاد بکەن
مێژوو
لەساڵێ ٢٠١٣ یەکەم وشانی لینوکس لایت لە سەر بنەمای ئوبونتو بە ژمارەی ١٫٠. ٠بە کۆدناوی ئامێسیست (یاقووت) وشێندرا. Linux Lite began in 2013 with the release of Linux Lite 1.0.0, code-named "Amethyst", بیرۆکەی سەرەکی ئەوە بوو کە بەکارھێنەرانی ویندۆز بۆ لای لینوکس ڕابکێشیت و لە دژواری کارپیکردن بە لینوکس کەم بکاتەوە.
سەرچاوەکان
پۆل:لینوکس پۆل:دابەشکراوەی لینوکس پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٢
لیانگ یۆیو
لیانگ یۆیو (بە چینی:梁有譽، لەدایکبووی ١٥٢١ بۆ ١٥٥٦) زانایەکی ئیمپراتۆریەتی مینگ بوو
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ پۆل:لەدایکبووانی ١٥٢١ پۆل:مردووانی ١٥٥٦ پۆل:شاعیرانی گوانگدۆنگ پۆل:نووسەرانی فۆشان پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
نیوترۆن
200px|وێنۆک|نیۆتڕۆن نیۆتڕۆن تەنۆلکەیەکی بێ بارگەیە و بارستاییەکەی ١٨٠٠ ئەوەندەی ئێلێکتڕۆنە. نیۆتڕۆن بەشدارە لە ناوکی گشت گەردیلەیەک جگەلە یەکێک لە ئایزۆتۆپەکانی ھایدرۆجێن. لە گەردیلە قورسەکاندا بەھۆی زیادبوونی ھێزی کۆڵۆم ژمارەی نیۆتڕۆنەکەن زیاترن لە ژمارەی پڕۆتۆنەکان. بەم ھۆیەشەوە ھێزی ناوەکی زیاد دکات و بەرگری دەکات لە ھەڵوەشاندنی ناوکە گەردیلە بە ھۆی ھێزی کۆڵۆم.
بەڕازیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
بەڕازیل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
چینەوار
چینەوار گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری زەردەڵان، ناوچەی جەزمان، شارستانی ھلێران، پارێزگای ئیلام، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. .
سەرچاوەکان
پۆل:شارستانی ھلێران ھلێران ھلێران پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کوپەڵە
کوپەڵە گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بازیان، قەزای سلێمانی، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
پەستانی چاپکردن
وێنۆک|ئامێرێکی چاپەمەنیە بۆ ساڵی ١٨١١ دەگەڕێتەوە، [[میونشن|میونخ، ئەڵمانیا.]] پەستانی چاپکردن ئامێرێکە بە کار دێت بۆ چاپکردنی وێنە و نووسین لەسەر کاغە و قوماش، ئەم ئامێرە زیاتر بەکاردێت بۆ چاپکردنی کتێب و گۆڤار و ڕۆژنامە و پۆستەرات.
کوپەڵە
جوگرافیا
کوپەڵە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئەڵاقوڵی و لە باشوور لەگەڵ گوندی کڵاشکەرانی بچوک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەڕەماری سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی بەردەقارەمان.
پەستانی چاپکردن
داھێنەری ئامێری چاپ
داھێنەری ئامێری چاپ یۆھانس گووتنبێرگ یوو کە داھێنەرێکی ئەڵمانی بوو، کە لە ساڵی ١٤٤٠دا ئامێری چاپی داھێنا و شۆڕشێکی دروست کرد و، بەو ھۆیە و پیشەی چاپی بە ئەورووپا ناساند.
دەوترێ پێش یۆھانس گووتنبێرگ چینیەکان یەکەم کەس بوونە ئامێری چاپیان داھێناوە، لە ڕێگای قالبی داری ھەلضکەندراو شێوەکانیان دەنەخشاند بە ڕەنگ و دواتر لەسەر جۆرە کازغێک چاپیان دەکرد، یەکەم کەس لە چین بە داھێنەری ئامێری چاپ دادەنرێت (Bi-Sheng) بوو کە لە ساڵی ١٠٤٥ ئامێرێکی داھێنا بۆ چاپ بەڵام لەبەر زۆری پیتی چینی چینیەکان گرنیان پێ نەدا و سوودیان لێ نەبینی.
مێژووی یەکەم ڕۆژنامەی چاپی
لە ساڵی ١٦٠٥دا یەکەم ڕۆژنامە لە مێژووی مرۆڤایەتی لە شاری ستراسبۆرگ لەلایەن (یۆھان کارۆلوس) بەناوی Relation، بە زمانی ئەڵمانی دادەمەزرێنرێت. لەم چرکەساتەوە ڕۆژنامە وەکو پیشەسازییەکی نوێ بۆ بەرھەمھێنانی ھەواڵ و دەنگوباس و زانیاریی سەرھەڵدەدات و لە سەدەی نوزدەھەمیشەوە دەبێت بە فاکتەرێکی کاریگەر لە پرۆسەی بەکۆمەڵگابوون و ڕووبەرێکی گرنگ و نوێ لە دروستکردنی پردی پەیوەندیی لەنێوان تاک و گروپ و ناوچە جیاوازەکانی یەک وڵات.
سەرچاوەکان
پۆل:گۆڤارەکان بە زمانی کوردی پۆل:زمانی کوردی پۆل:میدیای بەکۆمەڵ بە زمانی کوردی پۆل:چاندی زمانی کوردی پۆل:ڕۆژنامەوانی پۆل:چاپخانەکان پۆل:داھێنانە ئاڵمانییەکان
جادووگەر
وێنۆک|left|'بازنەی جادوو'' لەلایەن [[جۆن ویلیام وۆتەرهاوس (1886)]]
جادووگەر ئەو کەسەیە کە جادوو دەکات. باوەڕ بە بوونی سیحر و جادوو و ئەو ڕاستییەی کە تاقمێک کەس دەتوانن هەندێک جۆر هێزی نائاسایی بەکاربێنن، لە زۆر کەلتوورەکانی جیهان لە مێژە تا ئێستا هەبووە و هەمو کاتێک بەدواداکەوتن یان ڕق هەڵگرتن لە جادووگەران بوونی هەبووە.
سەرلێشێواوییەکی زۆر هەیە لە پێناسەکردن و ناسینەوەی جادووگەران لە بوارە مێژوویی و مرۆڤناسی و ئایینی و میتۆلۆژییەکاندا. باوەڕکردن بە جادووگەری زۆربەی کات وەک جۆرێک لە ئایدیۆلۆژیای کولتووری سەیر دەکرێت.
لە کەلتووری زۆرێک لە وڵاتانی ئەفریقای باشووردا (بۆ نموونە هۆزەکانی بانتو)، جادووگەران ڕێزیان لێگیراوە. بەڵام بە درێژایی مێژوو و بە تایبەتی لە سەردەمی ئەمڕۆدا چالاکی جادووگەران جێی مشتومڕ بوون و زۆرجار باوەڕ بە جادووگەران بە یەکێک لە بیرۆکە هەڵەکان ناودەبەن.
لە سەرەتای ئەوروپای سەدەی 14 بۆ 18، جادووگەران بە پیلانێکی خراپ دژی مەسیحیەت و بە تایبەتی لە ئەوروپا و ئەڵمانیا تۆمەتبار کران و ئەمە بووە هۆی شەڕ و ڕاوکردن و کوشتنیان. بێگومان زۆرێک باوەڕیان وایە کە ئاگر یەکێکە لەهێزەکانی جادووگەران و بەو هۆیەشەوە سووتانی جادووگەرەکان نەک هەر نابێتە هۆی ئازاردانیان بەڵکو خۆشیشان لی دێت.