cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پارێزگای کامفاینگ فێت
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
ئاژانسی لێکۆڵینەوەی فێدراڵی
ئاژانسی لێکۆڵینەوەی فێدراڵی (FBI) خزمەتگوزارییەکی ھۆشمەندی ئاسایشی نیشتمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە، ئاسایشی ویلایەتە یەکگرتووەکان بنچینەی ئاژانسەکەیە. ئاژانسەکە لەژێر دادگای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ئۆپراسیۆنەکانی خۆی ئەنجام دەدات، ھەروەھا ئەندامە لە کۆمەڵگای ھۆشمەندی ئەمریکا وە بۆ چالاکی کارەکانیان ڕاپۆرت دەنێرنەوە بۆ  ھەردوو بریکاری گشتی ئەمریکا و بەڕێوەبەراییەتیی ھۆشمەندی نیشتمانی. ئاژانسەکە مامەڵە لەگەڵ بابەتە تیرۆرستییەکان، تاوانە نیشتمانییەکان دەکات.
ئۆلێنا زێلێنسکا
ئۆلێنا ڤۆلۆدیمیریڤنا زێلێنسکا (Олена Володимирівна Зеленська (Кіяшко)) نژیاروان/ سیناریۆنووسێکی ئۆکراینی و خانمی یەکەمی ئوکراینایە وەک ھاوسەری سەرۆک ڤلۆدیمیر زێلێنسکی، لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا، زێلێنسکا لە لیستی ١٠٠ کاریگەرترین ئۆکراینییەکان لەلایەن گۆڤاری فۆکسەوە پلەی ٣٠ی بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨ پۆل:زیندووان پۆل:خانمە سیناریۆنووسەکان پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی
پێکدادانی شارستانیەتەکان
پێکدادانی شارستانیەتەکان تێزێکە کە دەڵێت ناسنامە کلتوریی وئاینیەکانی مرۆڤەکان دەبنە سەرچاوەی سەرەکی ململانێ لە جیهانی دوای جەنگی سارد. زانای سیاسی ئەمریکی ساموێل هینتینگتۆن جەخت دەکات کە وا جەنگەکانی داهاتوو لە نێوان وڵاتان نابێت، بەڵکو لەنێوان کلتورەکان دەبێت. تێزەکە لە ساڵی ١٩٩٢ دانراوە لە وانەیەک لە دامەزراوەی پرۆژەی ئەمریکی (بە ئینگلیزی American Enterprise Institution) ، کە دواتر پەرەی پێدراوە لە وتارێکی ساڵی ١٩٩٣ی فۆرەن ئەفێرز بە ناونیشانی <<پێکدادانی شارستانیەت؟>> ، وەک وەڵامێک بۆ کتێبیێکی ساڵی ١٩٩٢ی خوێندکاری پێشووی فرانسیس فوکویاما، کۆتایی مێژوو وکۆتا مرۆڤ. هنتینگتۆن دواتر تێزەکەی فراوانتر کرد لە کتێبێکی ساڵی ١٩٩٦ بە ناوی پێکدادانی شارستانیەتەکان ودووبارە بنیاتنانەوەی سیستمی جیهان.
چەمکەکە خۆی پێشتر بەکارهێنراوە لە لایەن ئەلبێر کامۆ لە ساڵی ١٩٤٦ ، وگیریال ژاین لە شیکردنەکەی دەربارەی ناکۆکی ئایۆدیا لە ١٩٨٨ ، ولە لایەن برنارد لویس لە وتارێک لە ژمارەی ئەیلول (سێپتەمبەر)ی ١٩٩٠ی گۆڤاری مانگانەی ئەتلانتیک بە ناونیشان <<ڕەگەکانی توڕەیی موسڵمانان>> ولەلایەن مەهدی ئەلمەندجرە لە کتێبەکەی بە ناوی "La première guerre civilisationnelle" کە لە ساڵی ١٩٩٢ بڵاوکرایەوە. تەنانەت زووتریش، چەمکەکە دەردەکەوێت لە کتێبێکی سالی ١٩٢٦ لە بارەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە لایەن باسیل ماتیوز: Young Islam on Trek: A Study in the Clash of Civilizations. ئەم دەربڕینە لە <<پێکدادانی کلتورەکان>> وەرگیراوە، کە بەکارهێنراوە لە سەردەمی کۆڵۆنیاڵی وسەردەمە جوانەکە (بە فەڕەنسی Belle Époque).
هەنتیگتۆن دەستیکرد بە بیرکردنەوە بە گەڕان لەناو بیردۆزە  جیاوازەکان لە بارەی سروشتی سیاسەتی جیهانی  لە ماوەی دوای جەنگی سارد. هەندێک لە بیردۆز دانەر ونوسەران دەیانگوت کە مافەکانی مرۆڤ، دیموکراسی لیبڕاڵی، وئابوریەکەی خاوەن بازاڕی ئازادی سەرمایەدار بوەتە تاکە بەدیلی هێشتراوی ئایدۆلۆژی بۆ وڵاتان لە جیهانی دوای جەنگی سارد. بەدیاریکراوی، فراسیس فوکویاما دەیگوت کە جیهان گەیشتوەتە 'کۆتایی مێژوو' بە شێوەیەکی ‌هیگڵی.
پارێزگای فیتسانولۆک
وێنۆک فیتسانولۆک یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. (تایلەندی:พิษณุโลก) ھاوسنوورە لەگەڵ سوکتای، ئوتارادیت بەرەو باکوور، لۆوێی و فێتچابون بەرەو ڕۆژھەڵات، و فیچیت و کامفاینگ فێت بەرەو باشوور. لە باکووری ڕۆژھەڵات ھاوسنوورە لەگەڵ لاوس.
پێکدادانی شارستانیەتەکان
هەروەها، پێکدادانی شارستانیەتەکان، بەگوێرەی هەنتینگتۆن، پێشکەوتنی مێژوو نیشان دەدات. لە ڕابردوودا، مێژووی جیهان بەشێوەیەکی سەرەکی لەبارەی ململانێی نێوان پادشا ووڵات وئایدۆلۆژیاکان بووە، وەک ئەوەی کە لە ناو شارستانیەتی خۆرئاوا بینراوە. بەڵام، سیاسەتەکانی جیهان چۆتە قۆناغێکی نوێوە، کە تیایدا شارستانیەتە ناخۆرئاواییەکان تەنها وەرگری قۆستراوی شارستانیەتی خۆرئاوا نین بەڵکو بوونەتە ئەکتەری گرنگی تر کە لەگەڵ خۆرئاوادا بۆ دانانی شێوە وجوڵاندنی مێژوو.
شارستانیەتە سەرەکیەکان بە گوێرەی هەنتینگتۆن
ناوەڕاست|وێنۆک|843x843پیکسڵ|شارستانیەتەکان بە گوێرەی هەنتینگتۆن. هەنتینگتۆن لە تێزەکەیدا جیهانی دابەش کرد بۆ <<شارستانیەتە سەرەکیەکان>> بەم شێوەیە:
تێزی پێکدادانی شارستانیەکانی هەنتینگتۆن
ڕاست|وێنۆک|هەنتینگتۆن لە کۆڕبەندی ئابوری جیهان لە ساڵی ٢٠٠٤ هەنتینگتۆن جەخت دەکات کە وا ئاڕاستەی ململانێ جیهانیەکان لە دوای کۆتایی شەڕی سارد بە شێوەیەکی زیاتر وزیاتر ئەم دابەشبونە شارستانیانە دەخەنە ڕوو. جەنگەکانی وەک ئەو جەنگانەی دوای ڕووخانی یوگۆسلاڤیا، لە چیچان، ولە نێوان هیند وپاکستان بە بەڵگە دانراون بۆ ململانێی نێوشارستانی (بە ئینگلیزی inter-civilizational conflict). هەروەها ئەو ڕای وایە کە بیروباوەڕی بڵاو لە خۆرئاوا کە بەها وسیستەمە سیاسیەکانی خۆرئاوا بە جیهانی دادەنێت شتێکی ساویلکەیە وجەختکردنەوەی بەردەوام لەسەر بەدیموکراسی کردن و بەها "جیهانیەکان" تەنها وا دەکات کە شارستانیەتەکانی دیکە زیاتر دوژمنایەتی (خۆرئاوا) بکەن. هەنتینگتۆن وا دەبینێت کە خۆرئاوا کەلە ڕەقە بۆ داننان بەمەدا چونکە ئەو (خۆرئاوا) سیستمە جیهانیەکە دروستکردوە ویاساکانی داناوە وشێوەی ماددەیی داوەتێ  کە  بریتیە لە  نەتەوە یەکگرتوەکان.
هەنتینگتۆن باس لە گۆڕانی گەورە لە دەسەڵاتی ئابوری وسەربازیی وسیاسی  لە خۆرئاواوە بۆ شارستانیەتەکانی دیکەی جیهان، کە بەشێوەیەکی سەرەکی ئەو بە دوو <<شارستەنیەتە كێبڕکێکەرەکە>> ناوی دەبات،  چینیی وئیسلام.
لە ڕوانگەی هەنتینگتۆنەوە، شارستانیەتی چینیی خۆرهەڵاتی ئاسیا بە شێوەیەکی کلتوریی جەخت لەسەر خۆیی وبەهاکانی لە پاڵ خۆرئاواوە دەکات بەهۆی گەشەکردنی خێرای ئابوریەکەی. بە دیاریکراوی، ئەو پێی وایە کە ئامانجەکانی چین بریتیە لە دوبارە جەخت کردنەوە لەسەر ئەوەی کە ‌هێزێکی زاڵی ناوچەییە، وئەو وڵاتانەی دیکەی ناوچەکە دەبن بە 'تێکەوتو' لەگەڵ چیندا بەهۆی مێژووی پێکهاتەی پەیکەری حوکمڕانی کە شاراوەیە لە شارستانیەتی کۆنفۆشیۆسی چینیی، کە پێچەوانەی تاکگەرایی وفرەپێکهاتەیی کە گرنگن لە خۆرئاوا. دەسەڵاتە هەرێمیەکان وەک دوو کۆریاکە وڤێتنام ملکەچی چین دەبن وزیاتر پشتگیریکەری چین دەبن وەک لەوەی هەوڵبدەن کە نەیاریی بکەن. لەبەرئەمە هەنتینگتۆن باوەڕی وایە کە سەرکەوتنی چین دەبێتە یەکێک لە گەورەترین کێشەکان وگەورەترین هەڕەشەی دوورمەودا بۆ سەر خۆرئاوا، بەهۆی ئەوەی کە زاڵبونی کلتوری چینیی پێکدادا دەدات لەگەڵ ویستی ئەمریکا کە برتییە لە نەبونی هێزێکی زاڵی ناوچەیی لە خۆرهەڵاتی ئاسیا.
هەنتینگتۆن ڕای وایە کە شارستانیەتی ئیسلامیی تەقینەوەیەکی گەورەی دانیشتوانی بینیوە کە بوەتە هۆی زیادکردنی ناسەقامگیریی لە هەریەک لە سنورەکانی ئیسلام وناوەوەی ئەم سنورانە، کە تیایدا جوڵانەوە بناژۆخوازەکان زیاتر وزیاتر جەماوەریان زیاد دەکات. مانیفێستۆی ئەوەی ئەو ناوی ناوە "بوژانەوەی ئیسلامیی" کە لە ناویدا شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران وجەنگی یەکەمی کەنداوی تێدایە. ڕەنگە مشتومڕترین ڕستە کە هەنتینگتۆن لە وتارەکەی فۆڕەن ئەفێرز نوسیبووی بریتیە لە "ئیسلام سنورەکانی خوێناوییە". هەنتینگتۆن بڕوای وایە ئەمە ئەنجامی ڕاستەقینەی چەند هۆکارێکە، لە ناویاندا هێزی گەنجی موسڵمانان وگەشەی دانیشتوان ونزیکیبوونی ئیسلام لە زۆر شارستانیەت لە ناویاندا چینیی، ئۆرتۆدۆکسی، خۆرئاوایی وئەفریقیی.
روسیا، یابان وهیند هەنتینگتۆن ناوی ناون 'شارستانیەتی جۆلانە' کە دەکرێت هەر لایەک پەسەند بکەن. ڕوسیا بە نمونە، شەڕ دەکات لەگەڵ زۆر گەلی موسڵمان لە سنوری باشوری خۆی (وەک چیچان) بەڵام -بەقسەی هەنتیگتۆن- لەگەڵ ئێراندا هاوئاهەنگی دەکات بۆ خۆبەدوورگرتن لە توندوتیژی زیاتر لە نێوان موسڵمان وئۆرتۆدۆکسەکان لە باشوری ڕوسیا، ویارمەتی دان بۆ ڕۆیشتنی نەوت. هەنتینگتۆن جەخت لەوە دەکات کە "پەیوەندی چینی ئیسلامیی" گەشە دەکات وتیایدا چین زیاتر لەنزیکەوە هاوئاهەنگی دەکات لەگەڵ ئێران، پاکستان ووڵاتە ئیسلامیەکانی تر بۆ پتەوکردنی شوێنە نێودەوڵەتیەکەی.
هەروەها هەنتینگتۆن وا دەبینێت کە ململانێی شارستانیەتەکان "ئاشکران لە نێوان موسڵمان وناموسڵمانان"، بە باس کردن لە <سنورە خوێناویەکانی> نێوان شارستانیەتی ئیسلامیی و شارستانیەتە نائیسلامیەکان. ئەم ململانێیە دەگەڕێتەوە بۆ چونەوەناوەوەی سەرەتایی ئیسلام بۆ ناو ئەوروپا، دەرکردنی لە کۆتاییدا لە ریکانکوێستا، هێرشەکانی تورکە عوسمانیەکان بۆ سەر خۆرهەڵاتی ئەوروپا وڤیەننا، ودابەشکردنی  جیهانی ئیسلامی لە لایەن ئەوروپای ئیمپریالی لە ١٨٠٠ و١٩٠٠کان.
هەروەها هەنتیگتۆن بڕوای وایە کە هەندێک هۆکار هەن کە ئەم ململانێیە زیاتر دەکەن ئەوەیە کە هەر یەک لە مەسیحیەت (کە شارستانیەتی خۆرئاوایی لەسەری بنیات نراوە) وئیسلام:
هۆکارە تازەکان کە وا دەبنە هۆی ڕودانی پێکدادانێکی ئیسلامیی-خۆرئاوایی، هەنتینگتۆن دەنوسێت، بریتین لە بوژانەوەی ئیسلامیی وتەقینەوەی دیمۆگرافیا لە شارستانیەتی ئیسلامیی، لەگەڵ جیهانگیری بەهاکانی خۆرئاوا، کە بە مانای ئەوە دێت کە دەبێت هەموو شارستانیەتەکان بەها خۆرئاواییەکان بکەن بە بەهای خۆیان، کە ئەمە بناژۆخوازە ئیسلامیەکان توڕە دەکات. هەموو ئەم هۆکارە مێژوویی ونوێیانە پێکەوە، کە هەنتینگتۆن بە کورتی لە وتارەکەی فۆڕەن ئەفێرز وبە وردیی لە کتێبەکەی نوسیبووی، دەبنە هۆی پێکدادانێکی خوێناویی لە نێوان شارستانیەتی ئیسلامیی وخۆرئاوادا.
بۆچی شارستانیەتەکان پێکدا دەدەن
خۆرئاوا لە بەرامبەر ئەوانی دیکە
هەنتینگتۆن پێی وایە کە وا لە داهاتوودا چەقی سیاسەتی جیهان ململانێی نێوان شارستانیەتە خۆرئاوایی وناخۆرئاواییەکان دەبێت، بە دەربڕینەکەی ستیوارت هۆڵ، ململانێی نێوان "خۆرئاوا وئەوانی تر". ئەو سێ شێوەی گشتی وبناغەیی کردار پێشکەش دەکات کە وا شارستانیەتە نا خۆرئاواییەکان دەتوانن بیکەن لە وەڵامدانەوەدا بۆ خۆرئاوا.
دەوڵەتی کرۆک وململانێی هێڵی جیاکەرەوە
لە ڕوانگەی هەنتینگتۆنەوە، ململانێی نێوشارستانیی خۆی دەردەخات لە دوو شێوەدا: ململانێکانی هێڵی فۆڵت وململانێکانی دەوڵەتی کرۆک.
ململانێکانی هێڵی جیاکەرەوە لە ئاستێکی ناوخۆییدان ولە نێوان ئەو دەوڵەتانەی لە تەنیشت یەکدان وسەر بە شارستانیەتی جیاوازن یاخود لە ناو  ئەو دەوڵەتانەی کە ماڵی دانیشتوانێکن کە سەر بە شارستانیەتی جیاوازن.
ململانێکانی دەوڵەتی کرۆک کە لە ئاستێکی جیهانیدان لە نێوان دەوڵەتە سەرەکیەکانی شارستانیەتە جیاوازەکان. ململانێکانی دەوڵەتی کرۆک دەکرێت دروست بێت لە ململانێکانی هێڵی جیاکەرەوە کاتێک دەوڵەتە کرۆکەکان بەشدار دەبن.
ئەم بەریەک کەوتنانە لەوانەیە ئەنجامی چەند هۆکارێک بێت، وەکو: هەژمون یا هێز (ئابوری یا سەربازیی) ، چەوساندنەوە دژی خەڵکانێک سەر بە شارستانیەتی جیاوازن، دەست تێوەردان  بۆ پاراستنی براکان کە لە نێو (خاکی) شارستانیەتێکی جیاوازن، یا بەها وکلتوری جیاواز، بە تایبەت لە کاتێکدا کە شارستانیەتێک هەوڵ دەدات کە   بەهاکانی خۆی بسەپێنێت بەسەر کەسانێک کە سەر بە شارستانیەتێکی جیاوازن.
بە مۆدێرنکرن، بە خۆرئاواییکردن، و<<دەوڵەتە دڕاوەکان>>
ژاپۆن، چین وچوار پڵنگە ئاسیاییەکە لە چەندین کەرتدا بە مۆدێرن کراون لەگەڵ پاراستنی کۆمەڵگە تەقلیدیی یا دەسەڵاتخوازەکانیان کە جودایان دەکات لە خۆرئاوا. هەندێک لەم وڵاتانە لەگەڵ خۆرئاوادا پێکیاندا داوە بەڵام هەندێکیان پێکیان نەداوە.
ڕەنگە گرنگترین نمونە بۆ بە مۆدێرنکردنی ناخۆرئاوایی ڕوسیا بێت، کە دەوڵەتی کرۆکی شارستانیەتی ئۆرتۆدۆکسە.
هەنتینگتۆن جەخت لەوە دەکات کە ڕوسیا بە شێوەیەکی سەرەکی ناخۆرئاواییە هەرچەندە کە  ئەو پێی وایە کە وا (ڕوسیا) هاوبەشیەکی کلتوری بەرچاوی لەگەڵ خۆرئاوای نوێ. بە گوێرەی هەنتینگتۆن، خۆرئاوا جودا دەکرێت لە وڵاتە مەسیحیە ئۆرتۆدۆکسەکان بەوەی کە ڕێنیسانس، ریفۆرمەیشن، وچەرخی ڕوناکبیری بینیوە؛ بە کۆلۆنیالیزمی دەرەکی لە باتی کۆلۆنیالیزم وفراوانخوازی لەسەر ناوچەکانی تەنیشت خۆی؛ وبە تێکەڵکردنی کلتوری کلاسیکی لە ڕێگەی یۆنانی کۆنەوە لە باتی ڕێگەی بەردەوامبوی ئیمپراتۆریەتی بێزەنتی.
هەنتینگتۆن ئەو وڵاتانەی کە دەیانەوێ بچنە پاڵ شارستانیەتێکی دیکە  بە "وڵاتی دڕاوەکان" پێناسە دەکات. تورکیا، کە نمونەی سەرەکیە کە هەنتینگتۆن هێناویەتی، سەرکردایەتی سیاسیەکەی بە شێوەیەکی ڕێکخراو هەوڵی داوە لە ١٩٢٠کانەوە کە وڵاتەکە بە خۆرئاوایی بکات. مێژوو، کلتور، نەریتەکانی تورکیا لە شارستانیەتی ئیسلامیی سەرچاوەی گرتوە، بەڵام دەستەبژێری تورکیا، لە سەرەتادا مستەفا کەمال ئەتاتورک کە دەسەڵاتی گرتە دەست وەک یەکەم سەرۆک لە ساڵی ١٩٢٣، دامەزراوە وجلوبەرگی خۆرئاوای سەپاند، ئەلفوبێی لاتینی قبوڵ کرد، بوو بە ئەندام لە ناتۆ، وهەوڵی داوە کە ببێت بە ئەندامی یەکێتی ئەوروپا.
هەروەها مەکسیک وڕوسیا بە دەوڵەتی دڕاو هەژمار دەکرێن لە لایەن هەنتینگتۆنەوە. هەروەها ئەو ئوسترالیا وەک نمونەیەک بۆ دەوڵەتی دابەشبوو دەهێنێتەوە کە دابەشبوە لە نێوان میراتی شارستانیی خۆرئاوای وپەیوەندیە گەشەکردوەکانی لەگەڵ ئاسیادا.
بە گوێرەی هەنتینگۆن، دەوڵەتێکی دڕاو دەبێت سێ پێویستی تێدا بێت بۆ دوبارە پێناسەکردنی ناسنامە شارستانییەکەی. یەکەم دەستەبژێرە سیاسی وئابوورییەکەی پێویستە پشتگیری پرۆسەکە بکەن. دووەم، دەبێت خەڵکی ئەو وڵاتە سوربن لەسەر ڕازیبون لە بارەی دوبارە پێناسەکردنەکە. سێهەم، دەستەبژێری ئەو شارستانیەتەی کە دەوڵەتە دڕاوەکە هەوڵ دەدات ببێت بە ئەندام تیایدا ڕازی بن لەسەر ئەندام بوونی.
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
پێکدادانی شارستانیەتەکان
بە مۆدێرنکرن، بە خۆرئاواییکردن، و<<دەوڵەتە دڕاوەکان>>
کتێبەکە دەڵێت تاکو ئێستا هیچ دەوڵەتێکی دڕاو بە سەرکەوتویی دوبارە پێناسەی شارستانیەتەکی نەکردوە، کە ئەمە بە زۆری بەهۆنی ئەوەی کە وا دەستەبژێری دەوڵەتی 'میواندۆست' ڕەتی ئەندامبونی دەوڵەتە دڕاوەکە دەکەن، هەرچەندە تێبینی کراوە کە ئەگەر تورکیا ببێتە ئەندام لە یەکێتیی ئەوروپا ئەوا  زۆرێک لە خەڵکەکەی پشتگیری بە خۆرئاوایی کردن دەکەن، وەک لەم قسەیەی وەزیری یەکێتی ئەوروپا Egemen Bağış ئاماژەی پێدراوە: << ئەوروپا پێویستە ئەمە بکات: پێویستە بڵێن ئەگەر تورکیا هەموو پێویستیەکان جێبەجێبکات، لە ڕۆژی فڵاندا دەبێت بە ئەندامێک لە یەکێتیی ئەوروپا. پاشان، ئێمە پشتگیری ڕای جەماوەری بە دەستدەهێنینەوە ڕۆژێک لە ڕۆژان.>> بە گوێرەی هەنتینگتۆن، ئەگەر ئەمە ڕووبدات، ئەوا دەبێتە یەکەمین  (وڵات) کە دوبارە پێناسەی ناسنامە شارستانیەکەی کردبێت.
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
پێکدادانی شارستانیەتەکان
ڕەخنە
کتێبەکە لە لایەن زۆر نووسەری ئەکادیمیەوە ڕەخنەی لێگیراوە، کە وا بەشێوەی ئەزمونی ومێژوویی ولۆژیکیی وئایدیۆلۆجی تەحەدای بانگەشەکانی کتێبەکەیان کردوە(Fox, 2005; Mungiu Pippidi & Mindruta, 2002; Henderson & Tucker, 2001; Russett, Oneal, & Cox, 2000; Harvey, 2000). زانای سیاسیەت پۆل موسگرەیڤ دەنوسێت کە وا پێکدادانی شارستانیەت <<بایەخێکی گەورەی هەیە بۆ ئەو جۆرە سیاسیانەی کە وا حەز بە ناوهێنانی سون تزو دەکەن، بەڵام ژمارەیەکی کەم لە شارەزایانی پەیوەندیە نێودەوڵەتیەکان پشتی پێدەبەستن یان بە شێوەیەکی ئەرێنی باسی دەکەن. بە شێوەیەکی ئاشکرا، پێکدادان نەیسەلماندوە کە وا ڕێبەرێکی سودبەخش یاخود ورد بێت بۆ تێگەیشتن لە جیهان.>>
پارێزگای ناخۆن ساوان
وێنۆک ناخۆن ساوان (تایلەندی:นครสวรรค์) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ کامفاینگ فێت، فیچیت، فێتچابون، لۆپبوری، سینگ بوری، چای نات، ئوتای تانی، تاک.
پێکدادانی شارستانیەتەکان
ڕەخنە
لە وتارێکدا کە وا بە ئاشکرا ئاماژە بۆ هینتینگتۆن دەکات، زانا ئامارتیا سێن باس لەوە دەکات کە <<هەمەڕەنگیی تایبەتمەندیەکە لە زۆرینەی کلتورەکانی جیهاندا. شارستانیەتی خۆرئاوا لەوە بەدەر نییە. پەیڕەوی دیموکراسی کە لە خۆرئاوای هاوچەرخدا سەرکەوت بە شێوەیەکی گەورە ئەنجامی یەکدەنگیەک بوو کە سەری هەڵدابوو لە چەرخی ڕووناکبیریی وشۆرشی پیشەسازیەوە، بە تایبەتی لە سەدەی کۆتایی ودواتر. بە خوێندنەوەی ئەمە، پابەندی مێژووی خۆرئاوا -زیاتر لە هەزارەیەک- بە دیمۆکراسیەوە، ودواتر وتنی پێچەوانەی ئەمە لە بارەی نەریتە ناخۆرئاواییەکان (مامەڵەکردن لەگەڵ هەر یەکێکیان وەک تاکڕەو وداخراو) دەبێتە هەڵەکی گەورە>>.
لە کتێبی Terror and Liberalism ساڵی ٢٠٠٣، پۆڵ بێرمان جەخت لەوە دەکات کە سنوری جودای کلتوریی بونی نیە لە ئێستادا. ئەو جەخت لەوە دەکات نە  شارستانیەتی ئیسلامیی" ونە "شارستانیەتی خۆرئاوایی" بونیان نییە، وبەڵگە بۆ پێکدادان قایلکەر نییە. لەگەڵ ئەمەشدا، ئەو ئاماژە دەکات بۆ ئەوەی کە ژمارەیەکی زۆر توندڕەوی ئیسلامی کاتێکی زۆر  بەسەردەبەن لە ژیان یاخود خوێندن لە جیهانی خۆرئاوا. بە گوێرەی بێرمان، پێکدادان سەرهەڵدادات بەهۆی بیری فەلسەفی کە وا زۆر گروپ هەیانە ( یان نیانە)، بێگوێدانە کلتور یا ئاین.
Timothy Garton Ash ڕەخنە لە ' حەتمیەتی کلتوری توند... بە ڕادەیەک کە سادە وساکارە تا ئاستی گاڵتە' هینتینگتۆن دەگرێت کە دەڵێت کە ئەوروپای کاتۆلیک وپرۆتستانت بەرەو دیمۆکراسی دەڕوات، بەڵام مەسیحی ئۆرتۆدۆکس وئەوروپای ئیسلامیی دەبێت دیکتاتۆریەت قبوڵ بکەن.
ئێدوارد سەعید وەڵامێکی بڵاوکردەوە بۆ تێزەکەی هینتینگتۆن لە وتارێکی ساڵی ٢٠٠١، "پێکدادانی نەفامی". سەعید جەخت لەوە دەکات کە پۆلێنکردنی هینتینگتۆن بۆ "شارستانیەتە" جێگیرەکان پشتپێبەستنی دینامیکی وکارلێکی کلتور دەسڕێتەوە. سەعید کە ڕەخنەگرێکی پارادیمی هینتینگتۆنیی بووە بۆ ماوەیەکی زۆر، وپشتگیریکەرێکی بەناوبانگی کێشەکانی عەرەب، سەعید هەروەها جەخت لەوە دەکات کە تێزی پێکدادانی شارستانیەت نمونەیەکە بۆ <<ڕونترین شێوەی دەماگیری ناڕەوا، جۆرێکە لە لاسایکردنەوەی زانستی هیتلەری کە ئەمڕۆ ئاراستە کراوە لە دژی عەرەب وموسڵمانان>>.
نوام چۆمسکی ڕەخنەی لە بیرۆکەی پێکدادانی شارستانیەت گرتوە، کە تەنها وەک پاساوێکی نوێیە بۆ ئەمریکایە "بۆ ئەنجامدانی هەر کوشتارێک کە بیەوێت"، کە ئەم پاساوە پێویست بوو لە دوای جەنگی سارد کە یەکێتی سۆڤیەت چیدی کە وەک هەڕەشەیەک نەما.
لە ٢١ وانە بۆ سەدەی ٢١، یوڤال نوح حەراری پێکدادانی شارستانیەت بە تێزێکی چەواشەکار ناوزەند دەکات. ئەو دەنوسێت کە وا بناژۆخوازی ئیسلامیی هەڕەشەیەکی زیاترە بۆ شارستانیەتێکی جیهان، وەک لە ڕوبەڕوبونەوە لەگەڵ خۆرئاوا. هەروەها ئەو جەخت لەوە دەکات کە باسکردنی شارستانیەتەکان بە بەکارهێنانی پێوەرەکان لە زیندەزانی پەرەسەندن هەڵەیە.
ناوچەی ناوەند
مۆدێلی جیۆپۆلەتیکیی هینتینگتۆن، بە تایبەتی بنیاتەکانی باکوری ئەفریقیا وئۆراسیا، بە شێوەکی گەورە لە مۆدێلی جیۆپۆلەتیکی "ناوچەی ناوەند" وەرگیراوە کە بۆ یەکەمجار لە لایەن دیمیتری کیتسیکس دروستکراوە ولە ساڵی ١٩٧٨ بڵاوکراوەتەوە. ناوچەی ناوەند، کە دەکەوێتە نێوان دەریای ئەدریاتیک وڕووباری ئیندوس، نە خۆرئاواییە ونە خۆرهەڵاتییە بەڵکو بە جیاواز هەژماردەکرێت. لە بارەی ئەم ناوچەیە، هینتینگتۆن لە کیتسیکس جیادەبێتەوە بەوەی کە جەخت لەوە دەکات کە هێڵێکی جیاکەرەوەی شارستانیی بوونی هەیە لە نێوان دوو ئاینی بڵاوی جیاواز، (ئۆرتۆدۆکسی خۆرهەڵاتی وئیسلامی سونی)، کە ئەمە دینامیکێکی ململانێی دەرەکیە. بەڵام،  کیتسیکس شارستانیەتێکی یەکخراو دادەنێت کە پێکدێت لەم دوو کۆمەڵە خەڵکە لەگەڵ ئەوانەی کە سەر بە ئاینی کەمتر بڵاوی ئیسلامی شیعی، عەلەویەت، وجولەکە. ئەمان کۆمەڵێک ڕوانگە ونۆرمی کلتوری وکۆمەڵایەتی وئابوری وسیاسی هەیە کە بە تەواوی جیاوازن لەوانەی خۆرئاوا وئەوپەڕ خۆرهەڵات. لەبەر ئەمە لە ناوچەی ناوەند، ناتوانرێت باس لە پێکدادانی شارستانیی یا ململانێی دەرەکی بکرێت، بەڵام لە باتی ئەمە باسی ململانێی ناوخۆیی بکرێت، نەک لەبەر زاڵکردنی کلتور، بەڵکو لەبەر سەرکەوتنی سیاسی. ئەمە بە سەرکەوتویی دەرکەوتووە بە لێکۆڵینەوە کردن لە بەرزبونەوەی مەسیحیەت لە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی بە ‌‌هێلێنی کراو، وبەرزبونەوەی خەلافەتە ئیسلامیەکان لە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی بە مەسیحی کراو وبەرزبونەوەی حوکمی عوسمانی لە خەلافەتە ئیسلامیی وئیمپراتۆریەتی ڕۆمانیی بە مەسیحیکراو.
بیرۆکە دژەکان ڕاست|وێنۆک|محەمەد خاتەمی، سەرۆکی ڕیفۆرمخوازی ئێران (لە پۆستدا لە ١٩٩٧-٢٠٠٥)، بیردۆزی گفتوگۆی نێوان شارستانیەتەکانی پێشکەش کرد وەک وەڵامێک بۆ بیردۆزەکەی هەنتینگتۆن. لە ساڵانی ڕابردودا، بیردۆزی گفتوگۆی نێوان شارستانیەتەکان، کە وەڵامێکە بۆ پێکدادانی شارستانیەتەکانی هینتینگتۆن، بۆتە چەقی هەندێک بایەخی نێودەوڵەتی. بیرۆکەکە لە بنەڕەتدا لە لایەن فەیلەسوفی نەمسایی هانس کۆچلەر دانراوە لە وتارێکدا لەسەر ناسنامەی کلتوری. لە نامەیەکدا بۆ یونسکۆ، کۆچلەر پێشنیاری ئەوەی کردبوو کە دەبێت رێکخراوی کلتوری نەتەوە یەکگرتوەکان کێشەی "گفتوگۆی نێوان شارستانیەتە جیاوازەکان" (dialogue entre les différentes civilisations) بگرێتەخۆ. لە ساڵی ٢٠٠١، سەرۆکی ئەوکاتی ئێران محەمەد خاتەمی بیرۆکەکەی لەسەر ئاستێکی جیهانیی پێشکەش کرد. بە دەست پێشخەری ئەو، نەتەوە یەکگرتوەکان ساڵی ٢٠٠١ی بە "ساڵی نەتەوە یەکگرتوەکان بۆ گفتوگۆی نێوان شارستانیەتەکان" ڕاگەیاند.
سەرچاوەکان
پۆل:جوگرافیای چاندی پۆل:بیردۆزە سیاسییەکان پۆل:تیۆرییەکانی مێژوو
پارێزگای ساینابولی
وێنۆک ساینابولی (لاوس:ໄຊຍະບູລີ، دەنووسرێت وەکوو، سایابولی، ساینابوری، ساینابوری، سایابوری، سایابولی، سایابوری) پارێزگایەکە لە باکووری لاوس، وە شارۆچکەی ساینابولی پایتەختەکەیەتی، ساینابولی تاکە پارێزگاییە کە بە تەواوی بکەوێتە ڕۆژاوای ڕووباری مێکۆنگ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی لاوس
پارێزگای فێتچابون
وێنۆک
فێتچابون یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی لۆوێی، خۆن کاین، چاییافوم، لۆپبوری، ناخۆن ساوان، فیچیت، فیتسانولۆک.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
لاس ڤێگاس
ئەم شارە بە پایتەختی ڕابواردنی جیھان ناسراوە و بە کازینۆ و ھۆتێلە لوکس و گەورەکانی ناوبانگی ھەیە. لاس ڤێگاس یەکێک لە سێ شوێنی سەرەکی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانە بۆ ڕێککەوتننامە بازرگانییەکان و پێشەنگێکی جیھانییە لە پیشەسازیی میوانداری، کە زیاتر لە ھەموو شارێک لە جیھاندا ھۆتێلی پێنج ئەستێرەی یەکێتیی ئۆتۆمۆبیلی ئەمریکای ھەیە. لە ئێستادا لاس ڤێگاس ساڵانە وەکوو یەکێک لە سەرەکیترین شوێنە گەشتیارییەکانی جیھان ڕیزبەندی دەکرێت. تواناییی شارەکە بۆ شێوە جۆراوجۆرەکانی کاتبەسەربردنی گەورەساڵان، بووەتە ھۆی ئەوەیکە نازناوی «شاری گوناح» بەدەستبھێنێت و لاس ڤێگاسی کردووەتە شوێنێکی بەناوبانگ بۆ وێژە، فیلم، بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان و ڤیدیۆی مۆسیقاکان.
لاس ڤێگاس سەرەتا لە ساڵی ١٩٠٥ و بە فەرمی لە ساڵی ١٩١١دا دامەزراوە. لە کۆتاییی سەدەی ٢٠ەم، پڕ دانیشتووترین شاری ئەمریکای باکوور بوو کە لەو سەدەیەدا دامەزراوە. لە دەیەی ١٩٦٠دا، گەشەی ژمارەی دانیشتووان خێراتر بوو و لە نێوان ساڵانی ١٩٩٠ ھەتا ٢٠٠٠، ژمارەی دانیشتووان بووە نزیکەی دوو ھێندە و ٨٥٫٢٪ زیادی کرد. گەشەسەندنی خێرا ھەتا سەدەی ٢١ەم بەردەوام بووە و بەپێی ئەماری نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە لە ساڵی ٢٠٢٠دا، ٦٤١،٩٠٣ کەس بووە و بە دەوروبەرەوە دەگاتە ٢،٢٢٧،٠٥٣ کەس.
در مورد لاس وگاس، این امر خصوصاً در مناطقی در نوار لاس وگاس و نزدیک آن واقع می‌شود، که در واقع در جوامع غیر ادغامی پارادایس، نوادا و وینچستر، نوادا واقع شده‌است وەکوو زۆربەی ناوچە شارییە گەورەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ناوی لاس ڤێگاس زۆر جاران بۆ وەسفکردنی ناوچەکانی دەرەوەی سنووری فەرمیی شار بەکاردێت. سەبارەت بە لاس ڤێگاس، ئەم بابەتە بەتایبەتی ئەو ناوچانە دەگرێتەوە کە لە لاس ڤێگاس ستریپ و نزیکی ھەڵکەوتوون، کە لە ڕاستیدا لە ناو کۆمەڵگا نادامەزراوەکانی پارادایس و وینچێستەر ھەڵکەوتووە. نێڤادا وشکترین ویلایەت و لاس ڤێگاس وشکترین شاری گەورەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە. بە تێپەڕبوونی کات و لەژێر کاریگەریی گەرمبوونی زەوی، وشکەساڵییەکان لە باشووری نێڤادا زۆرتر و بەھێزتر بووە، کە گوشاری زیاتر دەخاتە سەر ئاسایشی ئاو.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٠٥ پۆل:شارەکانی نێڤادا
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ساینابولی
ساینابولی (لاوۆ: ໄຊຍະບູລີ) پایتەختی پارێزگای ساینابولیە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگا پایتەختەکانی ناو لاوس
پارێزگای لۆوێی
وێنۆک
لۆوێی یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی نۆنگ خای، ئودۆن تانی، نۆنگ بوا لامفو، خۆن کاین، فێتچابون، فیتسانولۆک، بەرەو باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگای سیانابولی و ڤێینتیانێی لاوس.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢ بوو کە لە ٢٦ی ئاب تا ١٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢
عەبدولحەلیم سەعدلایێڤ
عەبدولحەلیم سەلامۆڤیچ سەعدلایێڤ (بە چیچانی: Садулин Абусаламин кант Абдулхалим، بە ڕووسی: Абдул-Халим Саламович Сайдулаев) (٢ی حوزەیرانی ١٩٦٦ – ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٦) چوارەم سەرۆکی کۆماری چیچانی ئیچکیریا بوو. کەمێک زیاتر لە ساڵێک وەک سەرۆک کۆمار کاری کردووە پێش ئەوەی لە شەڕێکدا لەگەڵ ئێف ئێس سی و ھێزە چیچانییەکانی لایەنگری ڕووسیا بکوژرێت.
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ بە فەرمی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی بیست و سێیەم ھەروەھا بە ئۆڵۆمپیادی لۆس ئانجلەس ١٩٨٤یش ناسراوە، ڕوداوێکی وەرزشی ھەمەجۆری نێودەوڵەتی بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا بەڕێوەچوو. دووەم جار بوو کە لۆس ئانجلەس میوانداری یارییەکان ئۆڵۆمپیاد بکات، یەکەمجار لە ساڵی ١٩٣٢ بوو، سەرۆکی ئەوکاتی ئەمریکا ڕۆناڵد ڕێیگن وتاری کردنەوەی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی پێشکەشکرد. ١٤ وڵات بەشێوەیەکی گشتی بایکۆتی یارییەکاین ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ کرد، لەوانە یەکێتی سۆڤیەت و ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات، وەک وەڵامێک بۆ بایکۆتی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ بە سەرۆکایەتی ئەمریکا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە لەشکرکێشی سۆڤیەت بۆ سەر ئەفغانستان؛ ڕۆمانیا و یوگۆسلاڤیا تاکە دەوڵەتی سۆسیالیستی ئەورووپا بوون کە بەشداریکردنیان لە یارییەکانی ئەم خولەی ئۆڵۆمپیاد کرد. ھەروەھا ئەلبانیا و ئێران و لیبیا بە ھۆکاری جۆراوجۆر بایکۆتی ئۆڵۆمپیادیان کرد. ١٤٠ لیژنەی ئۆڵۆمپی نیشتمانی بەشدارییان لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٨٤دا کرد، کە ژمارەیەکی پێوانەیی بوو لەو کاتەدا. ئەمریکا زۆرترین مەدالیای زێڕ و کۆی گشتی مەدالیاکانی بەدەستھێناوە، لە دوای ئەویش وەرزشوانانی ڕۆمانیا و ئەڵمانیای ڕۆژاوا دێن. لۆس ئانجلەس بۆ سێیەم جار لە ساڵی ٢٠٢٨ میوانداری ئۆڵۆمپیادی ھاوینە دەکات.
سەرچاوەکان
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ پۆل:١٩٨٤ لە وەرزشی ئەمریکی پۆل:١٩٨٤ لە لۆس ئەنجلەس پۆل:١٩٨٤ لە بۆنە فرە-وەرزشییەکان پۆل:١٩٨٤ لە وەرزشی کالیفۆڕنیا پۆل:بۆنە وەرزشییەکانی ئابی ١٩٨٤ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:بۆنە وەرزشییەکانی تەمموزی ١٩٨٤ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پۆل:یارییەکانی ئۆڵۆمپیک لە کالیفۆڕنیا پۆل:پێشبڕکێ وەرزشییەکان لە لۆس ئەنجلەس پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە لە لۆس ئەنجلەس
پارێزگای ئودۆن تانی
وێنۆک
ئودۆن تانی (بە تایلەندی:อุดรธานี) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی نۆنگ خای بەرەو باکوور، ساکۆن ناخۆن بەرەو ڕۆژھەڵات، کالاسین بەرەو باشووری ڕۆژھەڵات، خۆن کاین بەرەو باشوور، لۆوێی و نۆنگ بوا لامفو بەرەو ڕۆژاوا، ڕووبەرەکەی بە ١١،٠٧٢ کیلۆمەتر دووجا خەملێنراوە..
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
قوفڵی شین (مانگا)
وێنۆک قوفڵی شین یان بلو لۆک زنجیرە مانگای ژاپۆنییە لە نووسینی مونێوکی کانێشیرۆ کە لە مانگی ئابی ٢٠١٨ لە گۆڤاری ھەفتانەی شۆنن کۆدانشا بڵاوکرایەوە، ئەنیمێکە لەلایەن کۆمپانیای ھەشت بیت بەرھەم دەھێنرێت و لە ساڵی ٢٠٢٢ نمایشکرا، لە ساڵی ٢٠٢١، بلو لۆک خەڵاتی کۆدانشای بۆ مانگا لە بەشی شۆنن بەدەستھێنا.
سەرچاوەکان
پۆل:مانگاکانی ٢٠١٨ پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠٢٢ دەستیان پێکردووە پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت پۆل:مانگاکانی کۆدانشا پۆل:زنجیرە مانگاکان پۆل:شۆنن مانگا پۆل:ئەنیمێ و مانگای وروژێنەر پۆل:کرانچیڕۆڵ
پارێزگای خۆن کاین
وێنۆک
خۆن کاین (بە تایلەندی:ขอนแก่น) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی نۆنگ بوا لامفو، ئودۆن تانی، کالاسین، ماھا ساراخام، بوریرام، ناخۆن راتچاسیما، چاییافوم، فێتچابوم، و لۆوێی.
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کەنەدا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٧٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦
پارێزگای نۆنگ بوا لامفو
وێنۆک
نۆنگ بوا لامفو (بە تایلەندی:หนองบัวลำภู) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ئودۆن تانی، خۆن کاین و لۆوێی.
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ لە یەکێتیی سۆڤیەت بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٨٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
دۆکو عومەرۆڤ
دۆکو ئەحمەدۆڤیچ عومەرۆڤ (١٣ی نیسانی ١٩٦٤ – ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٣) یەکەم ئەمیری میرنشینی ئیسلامیی قەوقاز بوو. لە گوندی خرسنۆڤ لە ناوچەی شاتۆی لە باشووری چیچان لەدایکبووە، لە ھۆزی «مالکۆی تێپێ»یە، کە عەرەبی بارایێڤ و وەزیری پێشووی دەرەوەی چیچان و ھەروەھا ئیلیاس ئەحمەدۆڤ سەر بەو ھۆزەن، عومەرۆڤ دەرچووی کۆلێژی ئەندازیاری پەیمانگای نەوت بوو لە گرۆزنی.
پارێزگای کالاسین
وێنۆک
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
سەرچاوەکان
١٩٨٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
پارێزگای ماھا ساراخام
وێنۆک
ماھا ساراخام (بە تایلەندی:มหาสารคาม) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی کالاسین، رۆی ئێت، سورین، بوریرام و خۆن کاین. شارۆچکەی ماھا ساراخام پایتەختی پارێزگایەکەیە. و شوێنی زانکۆی ماراساخامە، کە یەکێکە لە گەورەترین زانکۆکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی تایلەند بە ژمارەی ٤١،٠٠٠ قوتابی (٢٠١٧).
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨
یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨ کۆتا یاری جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨ بوو لە نێوان ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سوید لە یاریگای ڕاسۆندا لە شاری سۆلنا لە ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٥٨ ئەنجامدرا. لە کۆتاییدا ھەڵبژاردەی بەڕازیل بە ئەنجامی ٢–٥ یارییەکەی بردەوە و بۆیەکەمجار نازناوەکەی بەرزکردەوە. یاریی کۆتاییی جامی جیھانی ساڵی ١٩٥٨ خاوەنی چەندین ڕیکۆردی مێژوویییە، لەوانە زۆرترین گۆڵ کە تۆمارکرابێت. ھەروەھا ڕیکۆردی لاوترین و بەتەمەنترینین یاریزانەکان کە گۆڵیان کردبێت لەلایەن پێلێ (١٧ ساڵ و ٢٤٩ ڕۆژ) و نیلس لیدھۆڵم (٣٥ ساڵ و ٢٦٣ ڕۆژ) تۆمارکران. سوێد بووە تاکە وڵاتی میواندار کە لە یاریی کۆتای جامی جیھانی دۆڕابێت. لەگەڵ ئەوەش باشترین ئەنجامی وڵاتەکەیە کە تائێستا لە جامی جیھانی تۆماری کردبێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨
پارێزگای ڕۆی ئێت
وێنۆک
ڕۆی ئێت (بە تایلەندی:ร้อยเอ็ด) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی کالاسین، موکداھان، یاسۆتۆن، سیساکێت، سورین، ماھا ساراخام.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
سەرچاوەکان
١٩٨٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
پارێزگای سورین
وێنۆک
سورین (بە تایلەندی:สุรินทร์) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی بوریرام، ماھا ساراخام، رۆی ئێت و سیساکێت. بەرەو باشوور ھاوسنوورە لەگەڵ ئۆدار میانچیی کەمبۆدیا. ڕووبەرەکەی بە ٨،١٢٤ کیلۆمەتر دووجا خەمڵێنراوە. پایتەختەکەی شاری سورینە..
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای موکداھان
وێنۆک
موکداھان (بە تایلەندی:มุกดาหาร) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ئامنات چارۆین، یاسۆتۆن، ڕۆی ئێت، کالاسین، ساکۆن ناخۆن و ناخۆن فانۆم. بەرەو ڕۆژھەڵات ھاوسنوورە لەگەڵ ڕووباری مێکۆنگ.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بوو کە لە ٢٠ی تەممووز تا ٤ی ئابی ١٩٩٦ لە ئەتڵانتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنا لە ئیسپانیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٩٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢
پارێزگای سیساکێت
وێنۆک
سیساکێت (بە تایلەندی:ศรีสะเกษ) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی سورین، ڕۆی ئێت، یاسۆتۆن، ئودۆن ڕاتچاتانی بەرەو باشوور و ھاوسنوورە لەگەڵ ئۆدار میانچای و پریا ڤیھری کەمبۆدیا..
پارێزگای ئامنات چارۆین
وێنۆک
ئامنات چارۆین (بە تایلەندی:อำนาจเจริญ) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ئودۆن ڕاتچاتانی، یاسۆتۆن، موکداھان. بەرەو ڕۆژھەلات ھاوسنوورە لەگەڵ سالاڤانی لاوس.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ بوو کە لە ١٥ی ئەیلوول تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لە سیدنی لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠
سوپای مردووەکان (فیلم)
سوپای مردووەکان فیلمێکی دزی زۆمبی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢١ کە لەلایەن زاک سنایدەرەوە دەرھێنراوە لە سیناریۆیەکەوە کە لەگەڵ شای ھاتن و جۆبی ھارۆڵد بە ھاوبەشی نووسیویەتی، لەسەر بنەمای چیرۆکێک کە ئەویش بەشداربووە تێیدا. لە فیلمەکەدا ڕۆڵەکان بریتیین لە: باتێستا، ئیلا پورنێل، ئۆماری ھاردویک، ئانا دێ لا ڕێگوێرا، تیۆ ڕۆسی، ماتیاس شوایگۆفەر، نۆرا ئارنێزیدەر، ھیرۆیوکی سانادا، تیگ نۆتارۆ، ڕائول کاستیلۆ، ھوما قوڕەیشی و گارێت دیلاھانت. فیلمەکە بەدوای کۆمەڵێک کەسی بەکرێگیراو دەکەوێت کە دەیانەوێت پلانی دزیکردن لە کازینۆیەک دابنێن.
ژینناسیی گەردی
وێنۆک|پەیوەندیی نێوان [[زیندەکیمیا|ژینکیمیا، جێنەتیک، و ژینناسیی گەردی]] ژینناسیی گەردی لێکۆڵینەوەی پێکھاتەی کیمیایی و فیزیکیی گاشەگەردە ژینناسانەیەکانە. لقێکی ژینناسییە کە دەیەوێت لە بناخەی گەردیی چالاکیی ژینناسانەی نێو و نێوان خانەکان تێ بگات، لەوانەش پێکھێنانی ژینگەردی، گۆڕین، میکانیزمەکان، و کارلێکەکان.
سوپای مردووەکان (فیلم)
سنایدەر بیرۆکەی فیلمی سوپای مردووەکان وەک جێنشینێکی پاشکۆیی بۆ یەکەم فیلمی دەرکەوتنی مردووەکان لە ساڵی ٢٠٠٤دا ھێنایە ئاراوە. لە بنەڕەتدا لە کۆمپانیای وارنەر برۆس پیکچەرزەوە پڕۆژەکە لە ساڵی ٢٠٠٧ ڕاگەیەندرا و ماتیس ڤان ھاینینگن جونیۆر ھاوپێچی دەرھێنان بوو؛ بەڵام فیلمەکە چەند ساڵێک لە ساتی گەشەپێدان بەسەر برد پێش ئەوەی نێتفلیکس مافی دابەشکردنی لە ساڵی ٢٠١٩ بەدەستبھێنێت. بە بوودجەی بەرھەمھێنانی ٧٠–٩٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی. سنایدەر وەک سینەماکارێک کاری کردووە، وێنەگرتنی سەرەکی لە ئەلبوکێرک، نیو مەکسیکۆ و ئەتڵەنتیک سیتی، نیوجرسی ئەنجامدرا، لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠١٩. فیلمی سوپای مردووەکان لە ١٤ی ئایاری ٢٠٢١ بۆ ماوەی ھەفتەیەک لە سینەما ھەڵبژێردراوەکانی ئەمریکا نمایشکرا، لە ٢١ی ئایاریشدا بە شێوەیەکی دیجیتاڵی لە نێتفلیکس نمایشکرا. داھاتی یەک ملیۆن دۆلاری لە بۆکس ئۆفیسدا بەدەستھێنا.
ژینناسیی گەردی
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ژینناسیی گەردی پۆل:ژینناسیی خانەیی پۆل:ئەندازەی بەکاربراو
سوپای مردووەکان (فیلم)
بەرھەمھێنان
لە ٢٥ی ئازاری ٢٠٠٧ کۆمپانیای وارنەر برۆس پیکچەرز ڕای گەیاند کە فیلمی زۆمبیی سوپای مردووەکان بەرھەم دەھێنێت کە لەسەر بنەمای چیرۆکێکی زاک سنایدەر و بە بەکارھێنانی سیناریۆیەک کە لەلایەن جۆبی ھارۆڵدەوە نووسراوە. باتێستا لە مانگی نیسانی ٢٠١٩ ڕۆڵی سەرەکی گێڕا، ئێستا بوودجەی بەرھەمھێنانی فیلمەکە ٧٠ ملیۆن دۆلارە. وێنەگرتنی سەرەکی بۆ سوپای مردووەکان لە ١٥ی تەممووزی ٢٠١٩ لە شاری ئەلبوکێرکی ویلایەتی نیو مەکسیکۆ دەستیپێکرد و لە مانگی ئابدا ڕووی لە ستۆدیۆکانی ئەلبوکێرک کرد. خەمڵاندنە سەرەتایییەکان باس لەوە دەکەن کە فیلمەکە لە یەکەم ڕۆژی نمایشکردنیدا نزیکەی ٢٦٥ ھەزار دۆلاری بەدەستھێناوە، لە ڕۆژی شەممەدا ٣٢٣ ھەزار دۆلار و لە ڕۆژی یەکشەممەدا ١٩٢ ھەزار دۆلاری بەدەستھێناوە، لە کۆتایی ھەفتەی یەکەمی فیلمەکەدا ٧٨٠ ھەزار دۆلاری بەدەستھێناوە و لە ٤٣٠–٦٠٠ سینەمادا بووە. ئەم ژمارەیە لە خوار پێشبینییەکانی پیشەسازییەوە بوو، کە بە پشتبەستن بە پێش فرۆشتنی یەکەم نمایشی ١٫٥–٢ ملیۆن دۆلاری خەمڵاندبوو، بەڵام کردنەوەی شانۆیی باشتری ھەبوو بۆ فیلمێکی نێتفلێکس بە بەراورد بەو ٢٠٠ ھەزار دۆلارەی کە ڕۆما لە ساڵی ٢٠١٨دا بەدەستیھێنابوو. لە ماوەی ١٠ ڕۆژی یەکەمی بڵاوبوونەوەیدا، فیلمەکە زیاتر لە یەک ملیۆن دۆلاری بەدەستھێنا.
پارێزگای یاسۆتۆن
وێنۆک
Name (بە تایلەندی:ยโสธร) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی موکداھان، ئامنات چارۆین، ئودۆن ڕاتچاتانی، سیساکێت، و ڕۆی ئێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤ بوو کە لە ١٣ تا ٢٩ی ئابی ٢٠٠٤ لە ئەتینا لە یۆنان بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤
ئۆکسن میرزۆیان
ژیانی تایبەت
میرزۆیان ڕاھێنەرایەتی کوڕەکەی دەکات، پاڵەوانی ئەورووپا و جێگری پاڵەوانی جیھان ئاراکل میرزۆیان، کە شوێنپێی باوکی کەوتووە و دەستی بە بەرزکردنەوەی قورسایی کردووە. ئاراکل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ لە لەندەن بۆ ئەرمینیا بەشداری کرد. ھەروەھا ئۆکسن ڕاھێنەری کوڕەزای خۆی بووە بە ناوی ئارایک میرزۆیان کە ھاوکات یاریزانی قورسایی بەرزە.
پارێزگای ئودۆن ڕاتچاتانی
وێنۆک
پارێزگای ئودۆن ڕاتچاتانی (بە تایلەندی:อุบลราชธานี) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی سیساکێت، یاسۆتۆن، ئامنات چارۆین، بەرەو باکوور و ڕۆژھەڵات ھاوسنوورە لەگەڵ سالاڤان و چامپاساکی لاوس، بەرەو باشوور پریا ڤیھری کەمبۆدیا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
ساکۆن ناخۆن
ساکۆن ناخۆن (تایلەندی:สกลนคร) پایتەختی پارێزگای ساکۆن ناخۆن، ژمارەی دانیشتووانی بە نزیکەیی ٧٦،٠٠٠ خەمڵێنراوە.
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨ بوو کە لە ٨ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٨ لە پەکین لە چین بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٠٨ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨
سێرۆ خانزادیان
سێرۆ نیکۆلای خانزادیان (بە ئەرمەنی: Սերո Նիկոլայի Խանզադյան، ٣ی کانوونی یەکەمی (ساڵنامەی جوولیانی. ٢٠ی تشرینی دووەم) ١٩١٥ – ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٩٨) نووسەر و ڕۆماننووسێکی ئەرمەنی بووە.
لە ساڵی ١٩٣٨ شانۆنامەیەکی بە ناوی ڤاردان ڤۆرۆتانێتسی نووسی سەبارەت بە ڕاپەڕینێکی سەدەی ١٠ی جووتیاران لە شاری سیونیک کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٤٠ نمایشکرا. لە ساڵی ١٩٧٧ خانزادیان نامەیەکی کراوەی بۆ لیۆنید برێژنێڤ سەرۆکی سۆڤیەت نووسی و داوای لکاندنی ناگۆرنۆ قەرەباخی بە ئەرمینیای سۆڤیەت کرد.
سەرچاوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٥ پۆل:مردووانی ١٩٩٨ پۆل:ئەرمەنیەکانی سۆڤیەت پۆل:نووسەرانی سۆڤیەت پۆل:نووسەرانی پیاوی ئەرمەنی پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش
قەزای مووسڵ
قەزای مووسڵ (بە عەرەبی: قضاء الموصل، بە ئینگلیزی: Al-Mosul District) یەکێکە لە قەزاکانی پارێزگای نەینەوا لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شاری مووسڵە. حەمدانیە لە ناوچە جێناکۆکەکانی کوردنشینە بە تایبەت بەشی ڕۆژھەڵاتی شاری مووسڵ کە ناحیەی باشیک دەگرێتەوە و شوێنی مێژوویی کورد و ئاشوورییەکانە. قەزاکە پێنج ناحیەی ھەیە بە ناوەکانی بەعشیقە، گەیارە، شورە، حەمام عەلیل و موحەلەبیە. زۆرینەی عەرەب و کوردی(شەبەک و ئێزیدی)ە لەگەڵ کەمینەیەکی ئاشوورییەکان و تورکمان.
جوگرافیا
قەزای تلکێف ھاوسنووری ئەم قەزایانەیە:
مێژوو
تا پێکھێنانی دەوڵەتی عێراقی تازە لە ساڵی ١٩٢٦، قەزای مووسڵ لە ناحیەی بەردەڕەش(العشائر السبعة) و ناحیەی شێخان پێکھاتبوو، پاش ساڵی ١٩٢٦ ناحیەی بەردەڕەش بە قەزای ئاکرێوە لکێندراو ناحیەی شێخانیش کرایە قەزای شێخان، لە بەرامبەر ئەمەدا ھەندێ ناحیەی کە دامەزران بۆ قەزای مووسڵ زۆرینەیان لە ناوچە عەرەبییەکان بوون تەنھا ناحیەی باشیک نەبێت کە لە ناوچە کوردییەکان بوو.
دانیشتووان
پێکھاتەی دانیشتووانی قەزاکەش بەم جۆرەیە:
سەرچاوە
پۆل:ئێزیدی پۆل:پارێزگای موسڵ پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ پۆل:جوگرافیای کوردستان پۆل:کوردستان
ماتوریدی
ماتوریدی یاخوود ماتوریدیەت یەکێکە لە قوتابخانە فکریەکانی ئیسلامی سونە کە لەلایەن ئەبوو مەنسووری ماتوریدی لە سەدەی دەیەمی زاینی دامەزراوە. ماتوریدیەکان باوەڕیان وەکوو سونیەکانە بەڵام لە ژێر فکرە و زانستی کەلام ، و وە لێکچونێکی زۆری هەیە لەگەڵ ئەشعەریەت.
سەرچاوەکان
پۆل:مێژووی ئیسلام پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان پۆل:سوننە پۆل:کەلام
پارێزگای ساکۆن ناخۆن
وێنۆک
ساکۆن ناخۆن (بە تایلەندی:สกลนคร) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی نۆنگ خای، بوێنگ کان، ناخۆن فانۆم، موکداھان، کالاسین ئودۆن تانی، پایتەختی پارێزگایەکەش ساکۆن ناخۆنە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە لەندەن لە شانشینی یەکگرتوو بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢
باشترین خەڵاتەکانی فیفا
وێنۆک خەڵاتی باشترین خەڵاتی فیفا زنجیرەیەک خەڵاتی تۆپی پێیە کە ساڵانە لەلایەن دەستەی وەرزشی فیفا لە ساڵی ٢٠١٦ەوە پێشکەش دەکرێت. ئەم خەڵاتانە بریتین لە باشترین یاریزانی نێر/مێ، باشترین گۆڵپارێزی نێر/مێ، باشترین بەڕێوەبەری نێر/مێ، یاری دادپەروەرانە، باشترین ھاندەران و باشترین گۆڵی ساڵ (پوسکاس). ئەم خەڵاتانە جێگەی باشترین خەڵاتەکانی پێشووی فیفا دەگرێتەوە کە لە ساڵی ٢٠١٠ تا ٢٠١٥ بە ھاوکاری فرانس فوتبۆڵ بەخشرابوون. لە ساڵی ٢٠١٠ تا ٢٠١٥، فیفا خەڵاتی باشترین یاریزانی جیھانی تۆپی پێی جیھانی بەخشی لەگەڵ خەڵاتی تۆپی ئاڵتوونی فیفا (بە ھاوکاری لەگەڵ فەرەنسا فوتبۆڵ); بەڵام ئەم ھاوکارییە لە ساڵی ٢٠١٦ کۆتایی ھات و لەو کاتەوە، فیفا خەڵاتی باشترین یاریزانی پیاو و باشترین یاریزانی مێینەی فیفا دەدات، و ئەرکی خەڵاتکردنی تۆپی ئاڵتوونی تەنھا لەسەر تۆپی پێی فەرەنسایە. کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ و ڕۆبەرت لیڤاندۆڤسکی دوو خەڵاتی یاریزانی پیاوانی فیفایان بەدەستھێناوە (کە لە ساڵی ٢٠١٦ەوە خەڵات دەکرێن)، و زۆرترین جار چاپی نوێی ئەم خەڵاتەیان بەدەستھێناوە؛ بەڵام بە لەبەرچاوگرتنی باشترین خەڵاتەکانی پێشووی فیفا، لیۆنێل مێسی خاوەنی ڕیکۆردەکەیە بە ٦ نازناو؛ چونکە بەھۆی ھاوکاریی پێشووی فیفا و تۆپی پێی فەرەنسا، لەگەڵ ئەو ٥ تۆپە زێڕینەی کە تا ساڵی ٢٠١٥ بەدەستی ھێنا، لە ڕاستیدا ٥ نازناوی باشترین یاریزانی فیفای بەدەستھێنا و بە بردنەوەی خەڵاتی باشترین یاریزانی پیاو لە ساڵی ٢٠١٩، ئەم نازناوەی بۆ شەشەم بەدەستھێنا کات. بووە.
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ بوو کە لە ٥ تا ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لە بەڕازیل بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠١٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦
پارێزگای ناخۆن فانۆم
وێنۆک
ناخۆن فانۆم (بە تایلەندی:นครพนม) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی موکداھان، ساکۆن ناخۆن و بوێنک کان بەرەو باکووری ڕۆژھەڵات ھاوسنوورە لەگەڵ خامۆوانی لاوس.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پێڕستی براوەکانی جامی جیھانی فیفا
وێنۆک|250px| نەخشەی وڵاتانی براوەی مۆندیال ئەمەش لیستی ھەموو ئەو تیپ و یاریزان و ڕاھێنەرانەیە کە لە ساڵی ١٩٣٠ەوە مۆندیالیان بەدەستھێناوە.
ڕووباری مێکۆنگ
وێنۆک مێکۆنگ ڕووبارێکە کە بەناو سنوورەکانی ڕۆژھەڵاتی ئاسیا و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا تێپەڕدەبێت. دوانزدەمین گەورەترین ڕووباری جیھانە و سێیەم گەورەترینە لە ئاسیا ڕووبەرەکەی بە ٤،٩٠٩ کیلۆمەتر خەملێنراوە رووبارەکە لە بانی تبتەوە بەناو چین، میانمار، لاوس، تایلەند، کەمبۆدیا، ڤیێتنام تێپەڕدەبێت.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ڕووبارە نێونەتەوەیییەکانی ئاسیا پۆل:ڕووبارەکانی تایلەند پۆل:ڕووباری مێکۆنگ پۆل:ڕووبارەکانی کەمبۆدیا پۆل:سنووری لاوس-میانمار پۆل:ناوچە ئابوورییەکانی میانمار پۆل:ناوچە ئابوورییەکانی تایلەند پۆل:ناوچە ئابوورییەکانی کەمبۆدیا پۆل:ڕووبارەکانی تبت پۆل:ڕووبارەکانی میانمار پۆل:سنووری لاوس-تایلەند پۆل:ڕووبارەکانی ڤیێتنام پۆل:چەمە سنوورییەکان
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
سەرچاوەکان
٢٠٢٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤
ئیسرائیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
ئیسرائیل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢ بوو کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکی لە فینلاند بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٢ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢
دوورگەی ئیرلەند لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
دوورگەی ئیرلەند نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بوو کە لە ٢٣ی تەممووز تا ٨ی ئابی ٢٠٢٠ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
٢٠٢٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
Ireland at the 2020 Summer Olympics پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پارێزگای ناخۆن ڕاتچاسیما
وێنۆک
ناخۆن ڕاتچاسیما (بە تایلەندی:นครราชสีมา) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند، بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند درێژدەبێتەوە. لەگەڵ پارێزگاکانی چاییافون، خۆن کاین، بوریرام، سا کایۆ، پراچینبوری، ناخۆن نایۆک، سارابوری و لۆپبوری ھاوسێیە، وە ژمارەی دانیشتووانی بە ٢.٧ کەس ملیۆن خەملێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند Nakhon Ratchasima province
ئیسرائیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
ئیسرائیل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦ بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦ لە مێلبۆرن لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٥٦ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
پارێزگای بوریڕام
وێنۆک
بوریڕام (بە تایلەندی:จังหวัดบุรีรัมย์) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی سا کایۆ، ناخۆن ڕاتچاسیما، خۆن کاین، ماھا ساراخام، و سورین بەرەو باشووری ڕۆژھەڵات ھاوسنوروە لەگەڵ ئۆدار ماینچای کەمبۆدیا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای سارابوری
وێنۆک
سارابوری (بە تایلەندی:สระบุรี) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی لۆپبوری، ناخۆن ڕاتچاسیما، ناخۆن نایۆک، فاتوم تانی، ئایوتایا.
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
ئەبوو مەنسووری ماتوریدی
وێنۆک ئەبوو مەنسووری ماتوریدی یەکێکە لە زانایانی ئەهلی سونە و زانایەکی مەزهەبی حەنەفییە، پێشەوا و دامەزرێنەری قوتابخانەی ماتوریدییە کە یەکێکە لە قوتابخانەکانی ئەهلی سونە، لە سەمەرقەند لەدایکبووە و ساڵی ٣٣٣ی کۆچی مردووە. یەکێک بووە لەو زانایانەی کاریگەری زانستی کەلام و فەلسەفەیان لەسەربووە، زانایان بۆچونی جیاوازیان هەیە لەسەری هەندێکیان بە گومڕا و لادەری دەزانن، لەکاتێکدا هەندێکیان بە نوێکەرەوەی ئیسلام و زانایەکی گەورەی دەزانن.
ئیسرائیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ئیسرائیل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆ لە ژاپۆن بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٤ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤
ئیسرائیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
ئیسرائیل نەتەوەیەکی بەشداربووی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠ بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆما لە ئیتالیا بەڕێوە چوو.
سەرچاوەکان
١٩٦٠ پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠
پارێزگای ناخۆن نایۆک
بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
فیفا ٢٣
سەرچاوەکان
پۆل:یارییەکانی ویندۆز پۆل:یاریەکانی فرۆستبایت (بزوێنەری یاری) پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥ پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤ پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٢
تەقەکردن لە قوتابخانەی بنەڕەتیی ڕۆب
ڕۆژی ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٢، سەلڤادۆر ڕۆلاندۆ ڕامۆسی تەمەن ١٨ ساڵ، بە چەک ھێرشی کردە سەر قوتابخانەی ڕۆبی سەرەتایی لە شاری ئوڤاڵدی ویلایەتی تێکساس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بووە ھۆی کوژرانی ٢١ کەس. پێش ھێرشەکەی بۆ سەر قوتابخانەکە، ڕامۆس تەقەی لە داپیری کردبوو و برینداری کردبوو. کوژراوەکان ١٩ کەسیان منداڵ بوون و دوو کەسیان مامۆستا بوون، چەند منداڵێکی دیکەش بریندار بوون. پێش ئەوەی بکوژرێت، سلڤادۆر ڕامۆس ئەفسەرێکیشی بریندار کردبوو. ھێرشەکە بە کوشندەترین ڕووداوی قوتابخانە لە ئەمریکا دادەنرێت. ھەروەھا، لە دوای تەقەکردن لە قوتابخانەی ساندی ھوکی سەرەتایی لە ساڵی ٢٠٢٠ بە کۆمەڵکوژییەکی گەورە دادەنرێت لە مێژووی تێکساس. ئەمە ٢٧ھەمین ھێرش بوو بۆ سەر قوتابخانەکان لە ئەمریکا بۆ ساڵی ٢٠٢٢. بەرپرسانی جێبەجێکردنی یاسا ڕووبەڕووی ڕەخنەی زۆر بوونەوە بەهۆی دواکەوتن و دەرنگ ڕووبەوڕووبونەوەی تەقەکەرەکە. کاتێک ئەفسەرانی پۆلیس گەیشتنە شوێنی ڕووداوەکە، نزیکەی ٤٠ خولەک چاوەڕێیان کرد پێش ئەوەی پەیوەندی لەگەڵ تۆمەتبارەکە ببەستن. سەرەڕای ئەوە، چەندین گرتە ڤیدیۆی بڵاوبوونەوە کە نیشان دەدەن دایک و باوکەکانی منداڵانی قوتابخانەکە داوا لە پۆلیس دەکەن کە یان بچنە ناو قوتابخانەکە و دەستوەردان بکەن یان ئەوەی ڕێگا بدەن خۆیان منداڵەکانیان ڕزگار بکەن.ھەندێک لە دایک و باوکەکان هەوڵیان دا هێڵی پۆلیس بشکێنن بۆ ئەوەی بچنە ناو قوتابخانەکە بۆ ڕزگارکردنی منداڵەکانیان، هەندێکیان دەستگیرکران و ڕێگرییان لێکرا لە چوونە ژوورەوە. دواتر، بەرپرسانی ناوخۆیی و ویلایەتەکان ڕاپۆرتی ناکۆک و دژبەیەکیان سەبارەت بە ڕێکارەکانی پۆلیسەوە پێشکەش کرد. دوای تەقەکردنەکە، گفتوگۆی فراوانتر سەبارەت بە کولتوری چەک و توندوتیژی لە ئەمریکا، بێکردەوەیی لەلایەن سیاسەتمەداران و جێبەجێکردنی یاساکان وەک لێکەوتەوە. هەندێکیان بانگەشەیان بۆ پێشنیارێک کردووە کە چەکی هێرشبەرانە لە وڵاتەکەدا قەدەغە بکرێت. هەندێکی تر ڕەخنەیان لە سیاسەتوانان گرت بەهۆی ڕۆڵییان ڕێگا خۆشکردن بۆ ڕووداوە یەکملە دوای یەکەکانی تەقەکردن لە ئەمریکا و دژایەتی نەکردنی لۆبی کردنی چەک.
پێشینە
وێنۆک|قوتابخانەی سەرەتایی ڕۆب لە ساڵی ٢٠١٥ بە ڕێژەی ٩٠٪ی خوێندکارانی قوتابخانەی ڕۆبی سەرەتایی ئیسپانین، نزیکەی ٨١٪یشیان لە بارودۆخێکی خراپی ئابووریدا ژیاون. قوتابخانەکە نزیکەی ٦٠٠ خوێندکاری پۆلی دووەم تا چوارەم دانیشتووانانی شاری ئوڤاڵدە لە ویلایەتی تێکساس، شارێک نزیکەی نیوەی دانیشتووانەکەی زمانی ئینگلیزی نازانن. ناوچەی قوتابخانەکانی سەربەخۆی ئوڤاڵدی، کە قوتابخانەی سەرەتایی ڕۆب بەشێکە لە ناوچەکەی و بەڕێوەی دەبات، چەندین ڕێوشوێنی ئەمنی لە قوتابخانەکە گرتبووە بەر، لە کاتی ھێرشەکە چوار کەس کاریان کردووە ولە دەرگای چوونە ژوورەوە و شوێنەکانی وەستانی ئۆتۆمبێل کاری چاودێریانکردووە. ئوڤاڵدێ شارێکی زۆرینە ئیسپانییە، کە نزیکەی ١٦ ھەزار کەسی تێدایە لە ناوچەی باشووری تێکساس؛ دەکەوێتە نزیکەی ٦٠ میل لە دووری سنووری ئەمریکا و مەکسیک. ھەروەھا نزیکەی ٨٥ میل (١٣٥ کم) لە سان ئەنتۆنیۆوە دوورە.