cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кирлар (АкдагӀмадени)
Хьажоргаш
Категори:АкдагӀмаденин кӀоштан нах беха меттигаш
ОбепьегӀгӀ-суьгӀ-Об
Географи
.
(2686) Линда Сьюзан
Истори
ДӀайиллина 1981 шеран 5 майхь Кэролин Шумейкер цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1981 JW1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Скрхов
Демографи
Бахархойн динамика:
Паштеттен
Паштеттен — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Октябрьски Лесничество
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Хьажоргаш
Категори:Почепан кӀоштан нах беха меттигаш
Карачурио эль Вьехо, Карачурио Вьехо (Зирандаро)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Ляски (Варшавский-Захиднан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Глазово (Ржеван кӀошт)
Глазово (Глазово) — Российн Федерацин Тверан областан Ржеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Скопив
Скопив — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Кантон (Коннектикут)
Кантон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Коннектикут штатера гӀала (town).
Хотин
Хотин — Украинин Черновцин областан Хотинан кӀоштара гӀала.
Будущево
Будущево (Будущево) — Российн Федерацин Костромин областан Буйн кӀоштара дӀатесна эвла.
Анёлово
Анёлово — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
HD252519
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Липово (гмина Штабин)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Куйтежа
Куйтежа (Куйтежа) — Российн Федерацин Карелин Олонецан кӀоштара эвла.
Пелковщина
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Ласово
Литература
Категори:Заечар гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Шагалово (Новосибирскан область)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сантос, Фиденсио Реес (Лас Чоапас)
Географи
Сантос, Фиденсио Реес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Визурешть (Димбовица)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Козад (Небраска)
Козад  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Небраска штатера гӀала.
Вила Санта Мария (Л'Аквила)
Вила Санта Мария — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Горки (Фридштейн)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хайдарабад (гӀала, Пакистан)
Хайдараба́д, кхин Хайдерабад (حیدرآباد, Hyderabad, حیدرآباد) — Пакистанан Синд олучу провинцера гӀала. Бахархойн дукхалла 1 391 534 адам леррана 2012 шарахь.
Билгалдахарш
Категори:Пакистан
Монтекио (Ла Специя)
Монтекио — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
ГӀуьсси (Кальвадос)
Билгалдахарш
Категори:Кальвадос департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Демечи
Демечи — Украинин Закарпатьен областан Ужгородан кӀоштара эвла.
(1407) Линделёф
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ляски (Венгровскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Антомешки
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ОдлонкугӀ
ОдлонкугӀ (Audeloncourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Скршин
Скршин (Skršín) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Глебово (Ржеван кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Кейнен (Коннектикут)
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Сан Лоренцо ди Ровета (Бергамо)
Сан Лоренцо ди Ровета — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Куртдереси (Караман)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(828) Линдеманния
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Герцшпрунг (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Перуч 1
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Вииле (Галац)
Вииле — Румынин Галац жудецан коммунера эвла.
Гуьджуьк (Элбистан)
Гуьджуьк (Gücük) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) Элбистанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Калмацки (Омскан область)
Калмацки (Калмацкое) — Российн Федерацин Омскан областан Называевскан кӀоштара эвла.
Выдрицкие
Выдрицкие (Выдрыцкія) — Белоруссин Витебскан областан Верхнедвинскан кӀоштара эвла.
Салин (Кальвадос)
Географи
.
Поьзинг
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Карачурио, Карачурио эль Нуево (Зирандаро)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Долги Поле (Закарпатьен область)
Долги Поле — Украинин Закарпатьен областан Ужгородан кӀоштара эвла.
Айдинджик (ЙуьрегӀир)
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Хряцка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Скшишув (Подкарпатан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Окотеро, Эль Кокотеро (Сичу)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Чемошур-Куюк
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Паниковка (Сетоловон йуьртан меттиг)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Американ-Фоллс (Айдахо)
Хьажоргаш
Категори:Айдахо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Кетченерин кӀошт
Кетченерин кӀошт (Көтчнрә район) — Российн Федерацин ГӀалмакхойчура муниципалан кхоллам.
Лутково (Красногородскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Красногородскан кӀоштан нах беха меттигаш
Глестково
Хьажоргаш
Категори:Ржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Вакорино (Костромин область)
Хьажоргаш
Категори:Буйн кӀоштан нах беха меттигаш
Серебренниково (Талдоман кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
(1469) Линзия
(1469) Линзия  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Ляски (Маковскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Эль Ремолино (Хосе Азуета)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Гуьмуьшдоьвен (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:Элбистанан кӀоштан нах беха меттигаш
Славенцин (Подкарпатан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Каран-Гарал
Хьажоргаш
Категори:Называевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Крейтон (Небраска)
Истори
Крейтон гӀала йиллина  шарахь.
HD25258
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Цурень
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Колония лос Комалес (Тонаян)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Суньеда
Суньеда — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Четкарино
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Сальнель
Сальнель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Пемфлинг
Пемфлинг — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Кентербери (Коннектикут)
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Аримо (Айдахо)
Истори
Аримо гӀала йиллина  шарахь.
Окотильос (Тьера Бланка)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Ляски (Радомскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Вииле (Телеорман)
Вииле — Румынин Телеорман жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Вила Селчароли (Кьети)
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Коьруьк (АкдагӀмадени)
Коьруьк (Körük) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) АкдагӀмаденин кӀоштара эвла.
Морозов (Морозовскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Каблуково (Монастырщинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Монастырщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Капрета (Терни)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Папсуевка
Папсуевка (Папсуевка) — Российн Федерацин Брянскан областан Почепан кӀоштара эвла.
Подводи
Подводи — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Букреево Плесо
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Геттон (беттан кратер)
Геттон - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 45,17 км гергга.
Перуч 2
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Стари Юмья (ГӀезалойчоь)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лиси (Подлясьен воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Сан Лоренцо ин Кореджано (Римини)
Сан Лоренцо ин Кореджано — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Вииле-Апей
Вииле-Апей — Румынин Марамуреш жудецан коммунера эвла.
Неверово (Мышкинан кӀошт)
Неверово (Неверово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Мышкинан кӀоштара эвла.
Гляденово (Тверан область)
Гляденово (Гляденово) — Российн Федерацин Тверан областан Ржеван кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Шершенцы
Шершенцы — Украинин Одессин областан Подольскан кӀоштара эвла.
HD252610
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Чепоносы
Чепоносы — Украинин Черновцин областан Хотинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Окурио (Юририя)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Горни Албержице
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Ляховцы (Закарпатьен область)
Ляховцы — Украинин Закарпатьен областан Ужгородан кӀоштара эвла.
Бич-Гроув (Маклин гуо, Кентукки)
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Кентукки штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Капрети (Бергамо)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гигин (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Монтекио (Сьена)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Слобидна
Слобидна — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Людовик XIII
Людовик XIII Бакъверг (Louis XIII le Juste; 27 сентябрь 1601, Фонтенбло — 14 май 1643, Сен-Жермен-ан-Ле) — 1610 шеран 14 майхь дуьйна Францин а, Наварран а паччахь а, схьавалар БурбонгӀеран некъех.
Песевичи
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Васятино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
HD25267
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Гуьплуьдже (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(4004) Листьев
Истори
ДӀайиллина 1971 шеран 16 сентябрехь Смирнова Т. М. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1971 SN1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Аугами
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Меликли (АкдагӀмадени)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гостюхино (станци)
Хьажоргаш
Категори:Коврован кӀоштан нах беха меттигаш
Горни Бездеков (Боянов)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Диаманте
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Нови Подсосонье
Нови Подсосонье (Новое Подсосонье) — Российн Федерацин Новгородан областан Демянскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Асиква (Айдахо)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Сасси
Сасси — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Гилл (беттан кратер)
Гилл - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 63,9 км гергга.
Эль Ремолино Чико де Месгвая (Халтипан)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Кари а, Эленита а (Тепекоакуилко де Трухано)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Чирки (Таборин кӀошт)
Чирки (Чирки) — Свердловскан областан Таборин кӀоштара эвла.
Кисляки (Омскан область)
Хьажоргаш
Категори:Называевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Гильберт (беттан кратер)
Гильберт - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 173,24 км гергга.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Каманы
Каманы (Каманы) — Российн Федерацин Смоленскан областан Монастырщинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Монастырщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Вертуново (Буйн кӀошт)
Вертуново (Вертуново) — Российн Федерацин Костромин областан Буйн кӀоштара дӀатесна эвла.
Нефино
Нефино (Нефино) — Российн Федерацин Ярославлан областан Мышкинан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Голышкино (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
(2577) Литва
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Шадрасак Кибья
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
ГӀалин меттиг
ГӀалин меттиг — Российн муниципалан кхолларийн цхьа тайп.
Динами
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Клинтон (Коннектикут)
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
HD252700
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Горни Бездеков
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Струневщина
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Гильом (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Шарль Эдуар Гийом (1861—1938) сийдина.
Нинисельга
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Медреселик (Караман)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Оливерос, Хуан Тапия (Селая)
Географи
Оливерос, Хуан Тапия лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
ХӀаджихӀасанли (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ла-Виста (Небраска)
Истори
Ла-Виста гӀала йиллина  шарахь.
Нечаевски (Ярославлан область)
Хьажоргаш
Категори:Мышкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Лясковизна (Островскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Горбыль
Горбыль (Горбыль) — Российн Федерацин Тверан областан Ржеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Гиппал (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Нови Сохново
Нови Сохново (Новое Сохново) — Российн Федерацин Новгородан областан Демянскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Ковентри (Коннектикут)
Истори
Йиллина.
Луково (Больевац)
Луково  (Луково) — Сербин Заечар гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Каприле (Фрозиноне)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
ОгӀбиньи-о-Мон
ОгӀбиньи-о-Мон (Orbigny-au-Mont) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Скугров (Бероун)
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Шайтаново
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Велики Село (Верхнедвинскан кӀошт)
Велики Село (Вялікае Сяло) — Белоруссин Витебскан областан Верхнедвинскан кӀоштара эвла.
Баотоу
Баото́у (, 16px Buutu — «с оленями») — Цийчоьнан Чоьхьара Монголи  олучу Автономни кӀоштера гӀалин гуо.
Сен-Ва-ан-Ож
Географи
.
Малота (Халтипан)
Географи
Малота лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Гиппарх (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Hipparchus (crater)
Техада (Бургос)
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Сасалтитла (Чиконтепек)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Перкам
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
ХӀасаналили (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:Элбистанан кӀоштан нах беха меттигаш
ОгӀж (Лакха МагӀна)
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
HD25305
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Новопроциков
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Морозовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Атомик-Сити (Айдахо)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айдахо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Внуково (Костромин область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Буйн кӀоштан нах беха меттигаш
Чувашева (Ирбитан гӀалин гуо)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Горенка (Тверан область)
Горенка (Горенка) — Российн Федерацин Тверан областан Ржеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Сайдумова Зулай
Къинхьегаме гӀуллакхаш
Конкурсех лаьцна дийцира республикински прессехь а, № 37 йолчу Информационный бюллетень РБА бохучу 2006 шеран федеральни библиотечни журналехь а. Сайдумова Зулайс кеч а йира, кхочуш а йира Республикински берийн библиотекийн балхахь «Детские уроки толерантности» цӀе йолу проект, цуьнан чулацам цо кхиамца гайтира Геленджик гӀалахь 2007 шеран июнехь Российн берийн библиотекийн 13-чу кхоллараллин лабораторехь 2000 шерийн йуьххьехь Нохчийн Республика йухаметтахӀотторан чолхечу хьелашкахь къона тӀаьхье кхетош-кхиорехь З. М. Сайдумован хьуьнарийн пусар а, лерам а карийра Нохчийн Республикехь а, Российн Федерацехь а. 2001 шарера 2009 шаре кхаччалц болчу муьрера З. М. Сайдумован корматаллин гӀуллакхалла шадерриге хьажийна дара библиотекехь машаран кхерч дӀахӀотторна. Цуьнан гӀарайаьллачу корматаллин девизех йу «Массо тоьлларг берашна кхачо хьовса тхо», "Хьан сийлалла-Книга! Баркалла хьуна, адам хила гӀо дарна, ткъа уггаре коьртаниг сайн корматаллин харжам къастий. Книгица ду сан дахар, со — библиотекарь йу. Со йоккхайо цунах! . 2012 шарахь З. М. Сайдумовас куьйгалла ден библиотека «Российн культурин тоьлла учрежденеш» цӀе йолчу къоман реестр йукъайахара. Республикин тайп-тайпанчу дешаран учрежденийн дешархойн культурни-эстетически кхиорехь цхьана системехь дӀахьуш ду йукъаметтиг лелор. И гӀуллакх Российн Федерацин чоьхьарчу гӀуллакхийн Министерствоно Баркаллин кехатца къастийра письмом Соьлжа-ГӀаларчу Суворовн училищин . Цо Нохчийн Республикин библиотечни система йухаметтахӀотторан а, дӀахӀотторан а муьрехь гайтинчу кхиамечу зеделлачух а, лакхарчу корматаллех а лаьцна 2015 шарахь Нохчийн Республикин Ӏилманийн академин «Вестникехь» (№ 3 (28) 2015 арайелира комплексни статья. Библиотекин культурни-серлонан гӀуллакхехь уггаре коьртачу хиламех бу З. М. Сайдумовас кечйина а, кхиаме зийна культурни-серлонан ловзаран телевизионный проект «Гаьнгали» (оьрс. м. «Качели»). З. М. Сайдумован авторский проектана инновационни хиларх терра 2015 шарахь Российн Федерацин Президентан грант йелира. З. М. Сайдумован кхиамечу зеделлачух кест-кеста пайдаоьцу Российн Федерацин субъектийн кхийолчу библиотекин коллегаша. Цуьнан цӀе йевзаш йу пачхьалкхан библиотечни гонашкахь, Российн Федерацин коллегийн цуьнга лерам а, пусар а ду, шуьйрачу хаамийн зорбанийн гӀирсашкахь цуьнан амалех хьахориг йу хьекъал, гӀиллакх, бакъхьара адам хилар а. З. М. Сайдумован къинхьегаме гӀуллакхалла, керла зеделларг а, корматалла а гайтина республикински а, региональни а зорбанан, электронни арахецаршкахь йазйинчу дуккха а публикацешкахь а, интернет-ресурсийн телевизионни каналашкахь а. Коьртачу центральни советскийн а, федеральни библиотечни а арахецаршкахь цхьамоггӀа Ӏилманан-методически публикацийн автор йу Сайдумова Зулай: «Библиотекарь» № 9 (1990 г.), № 10 (1991 г.), Информационный бюллетень РБА № 33 (2005), № 51 (2009). 1972 шарера дуьйна таханлерчу дийне кхаччалц масийта шеран З. М. Сайдумован къинхьегаман гӀуллакх хьажийна йу библиотекарийн корматаллин сий шордарна а, кегийчу гражданашца жоьпаллин йукъаметтиг лелорна. Цо кест-кеста дӀахьо кегийрхой кхетош-кхиорна хьажийна культурина а, ламасташна а, къоман Ӏадаташна лерина мероприятеш.
Мали Дербетин кӀошт
Мали Дербетин кӀошт (Баһ Дөрвдә район) — Российн Федерацин ГӀалмакхойчура муниципалан кхоллам.
Починки (Грибоедовскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Куркинан кӀоштан нах беха меттигаш
Новосел (Новоскребельскан йуьртан меттиг)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга ю, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, еха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, еха шийло бӀаьсте. Ӏай кхуьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (къоларг5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (къоларг5 — 15 де баттахь). Кхуьйлана денош хуьлу 10 — 28 баттахь (къоларгмаксимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (къоларг12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (къоларг5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхуьлина хуьлу (къоларг12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Жуланка
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Хьажоргаш
Категори:Кочкин кӀоштан нах беха меттигаш
Сен-Ва-суьгӀ-Соьль
Сен-Ва-суьгӀ-Соьль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Виишоара (Арджеш)
Виишоара — Румынин Арджеш жудецан коммунера эвла.
Чагаев, Руслан Шамилович
Завоевание чемпионского титула по версии WBA
Следующим оппонентом Руслана Чагаева стал российский боксёр Николай Валуев за титул чемпиона мира. Бой состоялся 14 апреля 2007 года в Порше-Арене в Штутгарте, Германия. Чагаев был обязательным претендентом, и бой с ним был неизбежен. Оба боксёра до встречи друг с другом были непобеждёнными. Весь бой Руслан Чагаев доминировал. По результатам двенадцатираундового боя чемпионский титул перешёл от Николая Валуева к Руслану Чагаеву, который одержал победу по очкам. Николай Валуев после боя согласился с решением судей и сослался на физическую подготовленность Руслана Чагаева.
Бой с Александром Поветкиным
1 декабря 2012 года Руслан должен был провести четвёртый бой в этом году, против непобеждённого кубинца, Майка Переса (18-0), но за неделю до боя, Перес получил травму, и поединок был отменён.
Тиньеблас-де-ла-Сьерра
Тиньеблас-де-ла-Сьерра — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Смерек (эвла)
Смерек — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Каризал де Браво (Леонардо Браво)
Каризал де Браво — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Хилково (Самарин область)
Хилково (Хилково) — Российн Федерацин Самарин областан Краснояран кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 1421 адам леррана 2010 шарахь.
Гвардейски (Одессин область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Черленовка
Хьажоргаш
Категори:Новоселицан кӀоштан нах беха меттигаш
Монтекио Прекалчино (Виченца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Петриканы
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Чивитела (Мачерата)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Сан Луиджи (Салерно)
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Подгуже (Ленчицкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Бейкоьй (ЙуьрегӀир)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лямоны (Красногородскан кӀошт)
Лямоны (Лямоны) — Российн Федерацин Пскован областан Красногородскан кӀоштара эвла.
Горни Бержковице
Горни Бержковице (Horní Beřkovice) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
ХӀасанкенди (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Лексингтон (Небраска)
Хьажоргаш
Категори:Небраска штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Мала Ясикова
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Октябрьскан кӀошт (ГӀалмакхойчоь)
Административан центр — Большой Царын.
Петровски (Почепан кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Басалт (Айдахо)
Басалт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айдахо штатера гӀала.
Земировски
Хьажоргаш
Категори:Кочкин кӀоштан нах беха меттигаш
Таншань
Таншань — Цийчоьнан Хэбэй олучу провинцера гӀалин гуо.
HD25354
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Скугров (Гавличкув Брод)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Хорошенькое
Хорошенькое (Хорошенькое) — Российн Федерацин Самарин областан Краснояран кӀоштара эвла.
Чивитела (Перуджа)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
ХӀорхӀор (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:Элбистанан кӀоштан нах беха меттигаш
Буьйуьккапили (ЙуьрегӀир)
Хьажоргаш
Категори:ЙуьрегӀирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Денисовка (Владимиран область)
Хьажоргаш
Категори:Коврован кӀоштан нах беха меттигаш
Горки (Ржеван кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Каризал де ла Вия (Чилпансинго де лос Браво)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Малпаис (Тлаколулан)
Малпаис — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Линкольн (Небраска)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Мали Извор (Больевац)
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Горни Бечва
Географи
.
Глушко (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1994 шарахь.
Горни Бечва
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Злин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Печня
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
HD25369
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Органитос (Сичу)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Лясовице (Мазовин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Дуьненайукъара акушеркин де
Хьажоргаш
Категори:5 май Категори:Дуьненайукъара денош Категори:Медицинан Ӏиданаш Категори:1992 шарахь дуьйна, хӀора шарахь дӀахьо мероприятеш Категори:5 майра Ӏиданаш
Морджали (Караман)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лихосельце
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Го Шоу-Дзин (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Чивитела Бенацоне (Перуджа)
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пашабей (АкдагӀмадени)
Пашабей (Paşabey) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) АкдагӀмаденин кӀоштара эвла.
Каприле (Болцано)
Каприле — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Выездново (Костромин область)
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Изгин (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Петухово (Ивьенан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Птань
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Куркинан кӀоштан нах беха меттигаш
Муратдеде (Караман)
Хьажоргаш
Категори:Караманан кӀоштан нах беха меттигаш
Лонг-Пайн (Небраска)
Лонг-Пайн  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Небраска штатера гӀала.
Писарево (Брянскан область)
Писарево (Писарево) — Российн Федерацин Брянскан областан Почепан кӀоштара эвла.
Белвью (Айдахо)
АХь
Категори:Блейн гуонан гӀаланаш, Айдахо штат Категори:Айдахо штатан гӀаланаш Категори:Айдахохь хилла гуонаш
Петерсдорф (Бавари)
Петерсдорф — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Петерсдорф (Бавари)
Посоли
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Брукс (Кентукки)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Виишоара (Ботошань)
Виишоара — Румынин Ботошань жудецан коммунера эвла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Ботошань жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ловоце
Ловоце — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Малпасо, Малпасито (Лас Чоапас)
Географи
Малпасо, Малпасито лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Нови Скребель
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Демянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сатурнино Контрерас Лопез (Манлио Фабио Алтамирано)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Стрыпа (Закарпатьен область)
Хьажоргаш
Категори:Ужгородан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Скугров (Почепице)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Смоляжини
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Птань-Жилинских
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Джирик (ЙуьрегӀир)
Хьажоргаш
Категори:ЙуьрегӀирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Красни Сибирь (Новосибирскан область)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
HD25425
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Кромвелл (Коннектикут)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Горни Боликов
Географи
.
(1379) Ломоносова
Истори
ДӀайиллина 1936 шеран 19 мартехь Неуймин Г. Н. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма (Симеиз) обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1936 FC».
Орденьита де Барахас (Пенхамо)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Торрепадре
Торрепадре — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
СагӀирогӀлу
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Голечек (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Горня (Ржеван кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Обрыни
Обрыни (Обрыни) — Российн Федерацин Новгородан областан Демянскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Демянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Чудей
Чудей — Украинин Черновцин областан Сторожинецан кӀоштара эвла.
Дмитриево (Коврован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Скугров (Ческа Тржебова)
Демографи
Бахархойн динамика:
Олонец
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Олонецан кӀоштан нах беха меттигаш
Джине (ЙуьрегӀир)
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЙуьрегӀирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Ромашкино (Марий Эл)
Ромашкино (Ромашкино) — Российн Федерацин Марий Элан Волжскан кӀоштара эвла.
Петровичи (Ивьенан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Голицын (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Борис Борисович Голицын (1862—1916) сийдина.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Ожарово
Ожарово (Ожарово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Мышкинан кӀоштара дӀатесна эвла.
ОгӀсево
ОгӀсево (Orcevaux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Яблоневи (Самарин область)
Яблоневи (Яблоневый) — Российн Федерацин Самарин областан Краснояран кӀоштара эвла.
Луисвилл (Небраска)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Голубова
Голубова (Галубава) — Белоруссин Витебскан областан Верхнедвинскан кӀоштара эвла.
Сен-Дени-Мезонсель
Сен-Дени-Мезонсель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Колония лос Позос (Актопан)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Каприли (дженова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Верона (Кентукки)
Верона — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Подключе
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Османийе (Караман)
Османийе (Osmaniye) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Караман провинцин (ил) Караманан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Караман провинцин нах беха меттигаш
Категори:Караманан кӀоштан нах беха меттигаш
Городище (Ржеван кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Стариково (Талдоман кӀошт, эвла)
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Ренасимьенто (Трес Вальес)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Стуканы (Браславан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Монтекодруцо (Форли-Чезена)
Монтекодруцо — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Торресилья-дель-Монте
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Скугров (Яблонец над Нисоу)
Географи
.
Демографи
Бахархойн динамика:
Каризал Синта Ларга (Текпан де Галеана)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Лясоцин (Плоцкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Наньчан
Наньча́н — Цийчоьнан гӀалин гуо, Цзянси олучу провинцин административан центр.
Овинчище (Новгородан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Горни Боржиковице
Географи
.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
HD25475
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Гольдшмидт (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Каприли (Модена)
Каприли — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.