cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Советийн Социалистийн Республикийн Союз
География СССР
Самой длинной рекой Советского Союза была Обь с Иртышом (5410 км). Самая высокая гора — пик Коммунизма (7495 м) в Таджикистане. Также в пределах СССР находилось крупнейшее в мире озеро — Каспийское (совместно с Ираном) и самое большое и глубокое в мире пресноводное озеро — Байкал.
Послевоенный период (1945—1953)
В соответствии с решениями Ялтинской и Потсдамской конференций СССР установил контроль над соответствующими оккупационными зонами в Германии и Австрии в 1945—1949 годах. В ряде стран Восточной Европы началось установление коммунистических режимов, вследствие чего был создан военно-политический блок союзных СССР государств (социалистический лагерь, Варшавский договор). Сразу по окончании мировой войны начался период глобальной политической и идеологической конфронтации между СССР и другими социалистическими странами, с одной стороны, и странами Запада, с другой, в 1947 году получивший название холодной войны, сопровождавшийся гонкой вооружений.
Руководители СССР и их вклад в развитие СССР
Ю. В. Андропов в период своего недолгого руководства партией и государством запомнился, в первую очередь, как борец за трудовую дисциплину ; Сменивший его К. У. Черненко был тяжело болен, и руководство страной при нём фактически было сосредоточено в руках его окружения, которое стремилось вернуться к «брежневскому» порядку. Значительное падение мировых цен на нефть в 1986 году вызвало ухудшение экономического положения СССР. Руководством КПСС (Горбачёв, Яковлев и др.) было принято решение начать реформирование советской системы, вошедшее в историю как «Перестройка». В 1989 году советские войска были выведены из Афганистана. Реформы М. С. Горбачёва были попыткой изменения политической системы СССР в рамках социалистической экономической системы. Горбачёв несколько ослабил гнёт цензуры (политика гласности), разрешил альтернативные выборы, ввёл постоянно действующий Верховный Совет, сделал первые шаги к рыночной экономике. В 1990 году стал первым и единственным Президентом Советского Союза. В 1991 году ушёл в отставку.
НЭП
В связи с введением НЭПа вводились определённые правовые гарантии для частной собственности. Так, 22.05.1922 г. ВЦИК издал декрет «Об основных частных имущественных правах, признаваемых РСФСР, охраняемых её законами и защищаемых судами РСФСР». Затем постановлением ВЦИК от 11.11.22 г. с 1.01.23 г. был введён в действие Гражданский кодекс РСФСР, который, в частности предусматривал, что каждый гражданин имеет право организовывать промышленные и торговые предприятия.
Административно-территориальное деление СССР
Общая площадь территории Советского Союза по состоянию на август 1991 года составляла 22,4 млн км². Первоначально, согласно Договору об образовании СССР (30 декабря 1922), в состав СССР вошли:
5 декабря 1936 года в СССР вошли Азербайджанская, Армянская и Грузинская ССР, вышедшие из состава Закавказской СФСР. Одновременно в состав СССР вошли Казахская и Киргизская ССР, вышедшие из состава РСФСР.
В 1940 году в СССР были включены Карело-Финская, Молдавская, Литовская, Латвийская и Эстонская ССР.
В состав РСФСР также входили края, а в состав краёв — автономные области (имелись исключения, например, Тувинская АО до 1961 года). В состав областей и краёв РСФСР также входили национальные округа (впоследствии именовавшиеся автономными округами). Также существовали города республиканского подчинения, статус которых не оговаривался в конституциях (до 1977 года): фактически они представляли собой отдельные субъекты, так как их Советы имели соответствующие полномочия.
Все вышеуказанные административно-территориальные единицы делились на районы и города областного, краевого и республиканского подчинения.
Культура и общество
Во второй половине 80-х политика Перестройки и гласности значительно расширила свободу выражения мнений в средствах массовой информации и, в частности, в прессе. Закон СССР от 12 июня 1990 года «О печати и других средствах массовой информации», вступивший в действие 1 августа 1990 года, отменил государственную цензуру.
Радио
Радиотрансляция осуществлялась по проводному вещанию в каждую квартиру жилого дома, организацию, предприятие или учреждение, а также по радиоволнам на частоте ДВ, СВ, КВ и УКВ. Велась трансляция трёх Всесоюзных радиостанций: «Радио-1», «Радио Маяк», «Радио-3». В начале 1991 года, третью частоту заняла Радио России. В 1990 году была запущена на отдельной частоте четвёртая радиостанция Европа плюс.
Религия в СССР
СССР был светским государством, где конституционно провозглашался принцип отделения церкви от государства, первоначально провозглашённый 20 января (по ст. ст.) 1918 года Декретом СНК РСФСР «Об отделении церкви от государства и школы от церкви», которым церковь была отделена от государства и от государственной школы, лишена прав юридического лица и собственности, религия объявлялась частным делом граждан.
Атеистическое мировоззрение поддерживалось и пропагандировалось партийными и государственными учреждениями; в вузах преподавалась дисциплина «научный атеизм».
Жилищная программа
С 1920 года существовали Жилищно-строительные кооперативы (ЖСК), которые объединяли в себе граждан для строительства жилья, такие квартиры назывались «кооперативные». В 1937 году были ликвидированы как проявление частной собственности. Но в 1958 году жилищные кооперативы были снова разрешены.
В конце 1980-х за трёхкомнатную квартиру из 4-х человек в 16-ти этажном панельном доме, серии II-60, при внутреннем валютном курсе 1$ доллар составлял 90 копеек и среднем доходе 200 рублей с одного человека, ежемесячные коммунальные услуги ЖКХ составляли 1 киловатт электроэнергии 90 копеек, общей стоимости размер оплаты за квартиру составлял 15 рублей в месяц. Обслуживанием государственного жилфонда СССР, занимались территориальные государственные управления Жилищно-эксплуатационные конторы, сокращенно (ЖЭК, ЖЭУ, РЭП, РЭУ).
Яблоновка (Хорошеван йуьртан йукъаралла)
Хьажоргаш
Категори:Житомиран кӀоштан нах беха меттигаш
Оук-Пойнт (Техас)
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Перехожее
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тверан областан Калининскан кӀоштан нах беха меттигаш
Бурино (Слободскойн кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Слободскойн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Лаврово (Тамбовн область)
Хьажоргаш
Категори:Мордован кӀоштан нах беха меттигаш
Хойно (Бродницкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Давулга (ЭмирдагӀ)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD140293
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Булдыри
Булдыри (Булдыри) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Юрлан кӀоштара эвла.
Алтайкоьй (Диджле)
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Расга Бандера (Манлио Фабио Алтамирано)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Каменушка (Челябинскан область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Попско
Попско — Болгарин Хасковон областера эвла. Ивайловград йукъараллин йукъайогӀу.
Тухожа
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Жетитобе
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Недраговицке Подгайи
Демографи
Бахархойн динамика:
Меленки (Городецан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лас Делисияс (Озулуама де Маскареньяс)
Географи
Лас Делисияс лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Буена Виста (Минатитлан)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Заволжье
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Ярославлан кӀоштан нах беха меттигаш
Бетеленвиль
Бетеленвиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Билгалдахарш
Категори:Моьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лозови (Красноярскан мохк)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
NGC 2130
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Коаццоло
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Эль Гальо (Акаюкан)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Хойно (Липновскан повет)
Хойно  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Кулаки (Солигорскан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Бурундуки (Оричин кӀошт)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (81%).
Казе Броци (Кунео)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Подлесново (Ивановн область)
Подлесново (Подлесново) — Российн Федерацин Ивановн областан Палехан кӀоштара дӀатесна эвла.
Арикоьй (Диджле)
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Неудачни
Хьажоргаш
Категори:Баштанкан кӀоштан нах беха меттигаш
Сабин кӀошт
Сабин кӀошт (Сабинский район) — ГӀезалойчоьнан муниципалан кӀошт.
Риу-Мансу (Минас-Жерайс)
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Преславец (Хасковон область)
Преславец  — Болгарин Хасковон областера эвла. Харманли йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Йазлик (ЙагӀлидере)
Хьажоргаш
Категори:ЙагӀлидеренан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Салто (Малиналтепек)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Жеткеншек
Жеткеншек — Кхазакхстанан Туркестанан областан Сузакан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Недражице
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Лосево (Городецан кӀошт)
Лосево (Лосево) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Городецан кӀоштара эвла.
Оук-Ридж-Норт (Техас)
Истори
Оук-Ридж-Норт гӀала йиллина  шарахь.
Мусхи
Билгалдахарш
Категори:Ахалцихен муниципалитетан нах беха меттигаш
Васькина (Пермийн мохк)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Юрлан кӀоштан нах беха меттигаш
Велики Вулька
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Тучемпи (Великопольскан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Риу-Мария
Географи
Муниципалитетан майда —.
Закоторосье
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ваньки (Афанасьеван кӀошт)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Бадемли (Диджле)
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Кулеши (Солигорскан кӀошт)
Кулеши (Куляшы) — Белоруссин Минскан областан Солигорскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Ликузати (Салерно)
Ликузати  — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Казе Брузинети (Дженова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Пестово (Калининскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тверан областан Калининскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лас Делисияс (Платон Санчез)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Неепин
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Эль Гальо (Аламо Темапаче)
Эль Гальо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Тиммс, Мишель
Хьажоргаш
Категори:Австралин баскетболхой Категори:Баскетболисташ 1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой Категори:Баскетболхой 2000 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Баскетболех ловзаран Австралин гулйина командин ловзархой Категори:2000 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой Категори:«Буллин Бумерс» ловзархой Категори:«Нанавадинг Спектрес» ловзархой Категори:«Перт Брейкерс» ловзархой Категори:«Сидней Юни Флэймз» ловзархой Категори:«Финикс Меркури» ловзархой Категори:Австралин баскетболан сийлаллин залан декъахой
Упиралово
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Йениаккоьй (ЙагӀлидере)
Хьажоргаш
Категори:ЙагӀлидеренан кӀоштан нах беха меттигаш
ЕгӀге-ГабегӀик
ЕгӀге-ГабегӀик — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ФинистегӀ.
Кокконато
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Велики Холожин
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Власовка (Воронежан область)
Власовка (Власовка) — Российн Федерацин Воронежан областан Грибановскан кӀоштара эвла.
HD140417
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Камышовка (Приморьен мохк)
Билгалдахарш
Категори:Хоролан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Белимадоре (Виченца)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гоьчменлер (ХӀавза)
Гоьчменлер (Göçmenler) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) ХӀавзанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Пчелари
Пчелари — Болгарин Хасковон областера эвла. Стамболово йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хриплин
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
NGC 2134
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2134 2134
Васькова (Пермийн мохк)
Васькова (Васькова) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Юрлан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Сарманован кӀошт
Административан центр — Сарманово.
Залесье (Ярославлан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Помогалово (Ивановн область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Журналист
<!-- В России лучшими журналистами традиционно считались публицисты (колумнисты), потому что произведения публицистических жанров более всего отвечают задаче чувственного воздействия на аудиторию с целью формирования в ней определенного мнения.
XX век
В начале XX века частно-предпринимательская деятельность в области журналистики расширялась и крепла. В значительной степени разделились функции издателя, то есть собственника газет и журналов, и редакторов. Редакторы и публицисты становились подчас наемными работниками, которые зависели не только от цензуры, но и от владельца издания. Постепенно формируется качественная и массовая пресса. Появляется множество сатирических журналов. Во время революции 1905—1907 годов противостояния правительства журналистика осознала себя в качестве третьей силы, выполняющей свои специфические задачи: информировать население о происходящих событиях, отражать настроения общества, а не только участвовать в революции на стороне одной из борющихся сил.
Времена СССР
После большевистского переворота 25 октября 1917 года, в течение года были закрыты практически все старые русские периодические издания.
Для всех средств массовой информации в условиях большевистской однопартийности все настойчивей выдвигается задача пропаганды социализма в государственном масштабе. Многочисленные ленинские декреты, документы, статьи нацеливали на превращение прессы в орудие социалистического строительства, на превращение её в составную часть административного управления обществом.
В остальном положение национальной прессы было очень тяжелым. Разруха в стране, нехватка кадров и бумаги приводили к тому, что некоторые газеты издавались одним человеком. Так же это ситуация являлась причиной того, что в некоторых республиках вообще не выходило никаких газет или журналов.
В качестве средства массовой информации все большую роль играло радиовещание. Конец 20-х — 30-е годы характеризуется значительным усилием партийного контроля над средствами массовой информации. При этом возрастает тираж изданий. Интенсивно развиваются отраслевые газеты и журналы. Пресса становится мощным инструментом пропаганды. В годы первых пятилеток (планирование экономики на пять лет) получили развитие почти все формы массовой работы, которые способствовали развертыванию массового социалистического соревнования. Последнее в свою очередь способствовало достижение целей пятилеток. Наиболее распространение получили общественно-производственные смотры, производственные переклички, выездные редакции.
В 1990-е годы принимаются различные законодательные акты, отменившие цензуру. Принимается закон о печати. В конце 1991 года бы ликвидирован Главлит.
Стандарты российской журналистики
Последние пятнадцать-двадцать лет привели Россию на дорогу интеграции с Западом, русский журналист стал трансформироваться от пропагандиста к чему-то другому. Любовь Аркус и Дима Быков писали в 1987 году : Язык прессы пока ещё довольно однообразен, журналисты со сколько-нибудь индивидуализированным стилем — на вес золота. В газетах преобладает смесь двух новоязов: это язык прежней эпохи, сильно разбавленный англицизмами. Это молодое поколение — в основном дети тех самых шестидесятников Владимир Яковлев, Артём Боровик, Дмитрий Лиханов, Евгений Додолев, Александр Любимов, — уже берёт свое. Представители недавней «золотой молодежи», выросшие в огромных квартирах или проведшие отрочество за границей, молодые выпускники международного отделения журфака МГУ, они начинают делать погоду на телевидении и в прессе. Отличные стартовые возможности и врожденное отсутствие страха позволяет им в течение полугода растабуировать все запретные темы и посетить все горячие точки, куда прежде не ступала нога советского журналиста.
Интересные факты
-->
Альсдорф
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Къилбаседа Рейн-Вестфали латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лас Делисияс (Сан Андрес Тустла)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
HD140419
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Бендзимин
Бендзимин — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Кутнева
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Жетыбай (Мангистаунан область)
Жетыбай — Кхазакхстанан Мангистаунан областан Каракиянан кӀоштара эвла.
Фихтенау
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Велики Дворцы
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
БахӀчедере (Диджле)
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Категори:Диджленан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Ла Десеада (Сан Фелипе)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Каз-Пилот
Географи
.
Пыстрогор
Пыстрогор — Болгарин Хасковон областера эвла. Свиленград йукъараллин йукъайогӀу.
Грибановски
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Грибановскан кӀоштан нах беха меттигаш
Мали Камала
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Петрушино (Калининскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Казаченка
Хьажоргаш
Категори:Корсакован кӀоштан нах беха меттигаш
Понькино (Ивановн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Липовка (Мордован кӀошт)
Липовка (Липовка) — Российн Федерацин Тамбовн областан Мордован кӀоштара эвла.
Кшива (Сокульскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Альтена
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Къилбаседа Рейн-Вестфали латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Казе Брунета (Тревизо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Алибейдже (ЭмирдагӀ)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Казе Брунета (Тревизо)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лилини (Мачерата)
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лопатина (Солигорскан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Спасскан кӀошт (ГӀезалойчоь)
Спасскан кӀошт (Спасский район) — ГӀезалойчоьнан муниципалан кӀошт.
Билгалдахарш
Категори:ГӀезалойчоь Категори:Российн кӀошташ
Незабилице
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
БахӀчекоьй (Диджле)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Бурково (Николо-Погостинскан йуьртан меттиг)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Фихтенберг
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ХӀаджибаттал (ХӀавза)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
NGC 2136
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Ла Дескубридора (Пурисима дел Ринкон)
Ла Дескубридора — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Буена Виста (Озулуама де Маскареньяс)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
АшагӀиаличомак (ЭмирдагӀ)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лас Делисияс (Тантоюка)
Географи
Лас Делисияс лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Ескибьян
Географи
.
Кедрови (Приморьен мохк)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (80%).
Билгалдахарш
Категори:Хасанан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Ушаки (юрт)
Хьажоргаш
Категори:Тоснан кӀоштан нах беха меттигаш
Леновичи
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Михалевка (Красноярскан мохк)
Хьажоргаш
Категори:Красноярскан мехкан Рыбнин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Суходол (Александров Гайн кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса ю UTC+3.
Пирогово (Калининскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
NGC 2137
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Суходол (Александров Гайн кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Александров Гайн кӀоштан нах беха меттигаш
Пайнгерст (Орандж гуо, Техас)
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Гугуевка
Хьажоргаш
Категори:Данкован кӀоштан нах беха меттигаш
Риу-Нову-ду-Сул
Хьажоргаш
Категори:Эспириту-Санту штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кшивулька (гмина Пшеросль)
Кшивулька  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Веледниково
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Беневець
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Незабудице
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Белини (Бергамо)
Белини  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Мали Кема
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (96%).
Жетыколь
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лесовня
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Велятичи (Пинскан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду ялташ, хастоьмаш, Малхбален Европера юккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Александровка (Аркадакан кӀошт)
Александровка (Александровка) — Российн Федерацин Саратовн областан Аркадакан кӀоштара эвла.
Эль Тахо (Комонфорт)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Иль-Туьди
Географи
.
Башкоьй (Диджле)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лукьяновка (Тамбовн область)
Хьажоргаш
Категори:Мордован кӀоштан нах беха меттигаш
Коллобьяно
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Лас Делисияс (Тепезинтла)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Вельяминово (Истран кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Христково
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Марьяновка (Казанкан йуьртан йукъаралла)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
HD140589
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Буена Виста (Пасо де Овехас)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Вятчина
Вятчина (Вятчина) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Юрлан кӀоштара эвла.
Тшебин (Великопольскан воеводалла)
Тшебин  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Незбаветице
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Л'Имаколата II (Мачерата)
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Веретёнки
Хьажоргаш
Категори:Истран кӀоштан нах беха меттигаш
Пестово (Городецан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
ХӀеджинли (ХӀавза)
Хьажоргаш
Категори:ХӀавзанан микрокӀошташ
Алексеевка (Аркадакан кӀошт)
Алексеевка (Алексеевка) — Российн Федерацин Саратовн областан Аркадакан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса ю UTC+3.
Пайнленд (Техас)
Пайнленд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Низинка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Эль Тахо (Леон)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Волчата (Советскан кӀошт)
Волчата (Волчата) — Кировн областан Советскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бенево-Весь
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Буена Виста (Пасо дел Мачо)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Любовка Перви
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Тшебини
Тшебини — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Корсаково (Орёлан область)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
БодгӀемон
БодгӀемон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Географи
.
Лас Делисияс (Туспан)
Географи
Лас Делисияс лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Айдинйака (ЭмирдагӀ)
Айдинйака (Aydınyaka) — Туркойчоьнан Эгейн регионан АфйонкарахӀисар провинцин (ил) ЭмирдагӀан кӀоштара эвла.
Андреевка (Казанкан йуьртан йукъаралла)
Хьажоргаш
Категори:Баштанкан кӀоштан нах беха меттигаш
Л'Имаколата III (Мачерата)
Л'Имаколата III  — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
NGC 2141
NGC 2141 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Анроьхте
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Незвестице
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Бичер (Диджле)
Хьажоргаш
Категори:Диджленан кӀоштан нах беха меттигаш
Пестово (дӀатесна эвла)
Билгалдахарш
Категори:Городецан кӀоштан нах беха меттигаш
ХӀилмийе (ХӀавза)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пайн-Форест (Техас)
Пайн-Форест  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Истори
Пайн-Форест гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Бага (маьӀнаш)
Бага (маьӀнаш):
Эль Салто (Тлалчапа)
Эль Салто — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Ла-ГӀабательегӀ
Билгалдахарш
Категори:Вандей департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бенево-Парцеля
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ла Дура (Сан Хосе Итурбиде)
Ла Дура — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
БоклегӀ
Географи
.
Мозоли (Солигорскан кӀошт)
Мозоли (Мазалі) — Белоруссин Минскан областан Солигорскан кӀоштара эвла.
Мали Лучки
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Новини (Нижнесилезин воеводалла)
Новини  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Раул Борего (Тамиява)
Географи
Раул Борего лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Лас Делисияс (Хесус Каранза)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Л'Имаколата IV (Мачерата)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Буена Виста (Платон Санчез)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Кеменеван
Географи
.
HD140722
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Хростково-Нове
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Новице (Нижнесилезин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Воронино (Истран кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Трезоле (Пезаро а, Урбино а)
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ганьковичи (Пинскан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Профондьеро (Козенца)
Профондьеро — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
БогӀаз (Диджле)
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Незденице
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Белисими (Империя)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Незденице
Литература
Категори:Злин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Мазурщина
Мазурщина (Мазуршчына) — Белоруссин Минскан областан Солигорскан кӀоштара эвла.
Газет
Истори
XVII бӀешераш йуккъе дахча дуьйладелира йукъадовла хӀора дийнан газеташ — «Лейпцигер цайтунг» («Leipziger Zeitung», кхоьллина 1661) Германехь, «Дейли курант» («Daily Courant», кхоьллина 1702) Ингалсахь, «Журналь де Пари» («Journal de Paris», кхоьллина 1777) Францехь.
Дуьххьарлера америкин газеташ
Ингалсан колонисташна Америкехь бахархой лилха бехаш хиларна а, Ӏедал къиза хиларна а газеташ хилар дикка тӀехьа хиира. 1690 шеран 25 сентябрехь Бостонехь арайелира хьалхара лоьмар «Паблик оккеренсиз» («Publick Occurrences, both Forreign and Domestick») газетан. Оцу Америкин хьалхарчу газетан тӀийра хьалхара хаам дика нисбелира: «Плимутан цхьадолчу декъашкахь болу керста дине бирзина индихоша дукха хан йоццуш Делан а, Цуьнан Къинхетаман а баркаллин де хӀоттийра». Амма, нагахь газетан даха лаахь, кхин материалаш, ала деза, хаьржинера аьтту боцуш. «Паблик оккеренсиз» чулацамехь ингалсийн агӀора французашна дуьхьала тӀом бечу индхошна лер дара, французийн паччахьан оьзда доцу эладит а дуйцура. Оцу журналистико арахоьцучун Харрис Бенджаминан чам гойтура, цуо ша набахти чуволлале Ингалсехь арахоьцуш дара эладиташ а, нах цецбоху хӀуманаш тӀехь долу жима газет. Цуо питане хӀума, Ингалсан дуьхьал католикин кӀелонах лаьцна, зорба тоьхначул тӀехьа, цуьнан Америке вада вийзира. Массачусетсан Ӏедало оцу сахьта гайтира шеш «чӀогӀа реза ца хилар» «Паблик оккеренсиз» газетана, иштта хьалхар лоьмар америкин газетан тӀаьххьара хилира. РогӀера газет араделира колонешкахь 14 шо даьлчи.
Газетийн жанраш
Массин коммуникацин гӀирсийн коьрта функцеш — хаам, дешар, йукъара ойла кхоллар, гӀиллакхехь кхиор — карайо билгалчу жанран кепехь шен сипат гарехь.
Хаамийн жанраш
Цецваккхьар — уггар мехала сурсат ду массин прессехь. Арахоьцучун цуо ойбу газетан тиражаш, са яхьа. Оцу арахецарийн репортёрийн ницкъаш хьовсийна бу, хӀора лоьмаре тамашийна, цецвоккху керланаш кхачо. ТӀаккха газетийн агӀонаш тӀе оьху байарх, бохамех, цӀе йаларх, хи хьадарх лаьцна материалаш. Нагахь ца хууш а хӀумма а ца хиллехь, цецваккхархьама шегара хӀума йаздо, хабарш гулдеш.
Чот
Аналитикан чот — хиламех лаьцна дуьйцучу хенахь, журналисто хаам бо кегийчу хӀуманех, цхьайолу комментареш а йеш. Оцунна цуьнан бакъо йу йукъабало кхин тӀе а хаамаш, факташ, терхьаш, ойланаш, дуьйцучеран къамелера актуалан баланаш къастош.
Комментари
Оцу жанран публикацеш, лелош болчу литературин-публицистийн гӀирсашца, тайп-тайпана йу, уьш билгала боху журналисто хӀоттийначу кхоллараллин а, политикин а Ӏалашонца. Комментарин хила тарло пропагандан, критикан, сатиран, полемикан басар билгалчу бахьне хьаьжжина.
Корреспонденци
Иза уггар йаьржина, цхьа локалан хӀоттам Ӏамош йолу, фактийн билгалчу анализех лаьтташ йолу аналитикан газетан жанр йу. Корреспонденцин Ӏалашо — йукъараллин дахаран керла хиламаш гӀарабахар, долу сакхташ гучудахар.
МХГӀ обзор
ХӀара жанр чӀогӀа тера йу рецензин жанрех, хӀунда аьлчи ша рецензированин цхьа кеп йолун дела. Амма цуо Ӏамо объекташ чӀогӀа готта йу — уьш газеташ а, журналаш а ду. ХӀокху жанран йоккха истори йу. Иза даиман а йара кхечу зорбанан меженашца полемика лелочу газеташкахь, иза башха амалехь ду шайн ойланийн мостагӀашца полемика лелочу партийн прессан. К. Маркса а, Ф. Энгельса а, «Керла Рейнан газетан» редакци йеш, даиман а лелайора зорбанан обзор буржуазин прессаца тӀом беш болу гӀирс санна. Цул сов, зорбанан обзор лелайора меттигерчу партин прессан куьйгалладархьама, башха чӀогӀа Советан Ӏедалан хьалхарчу шерашкахь. Дукхаха долу провинцийн газетийн оцу хенахь бацара тоьуш говза журналисташ, обзорийн Ӏалашо йара журналистийн говзалла дикачу арахецарийн дикачу масалаш тӀехь лакхарчу тӀегӀане айар, алсама хуьлуш долу гӀалаташ нисдар, меттигерчу прессан иэшамаш нисбар. Зорбанан обзораш меттана оцу хенахь йара журналистикан дешаран пособеш, цара ойура говзалла къоначу газетахойн. Оцуо билгалдира жанран къадар куьйгалла дийриг йина. ТӀаьхьарчу партин постановленешкахь зорбанан обзоран ролоь бахьана дира меттигерчу газетийн чулацам Ӏамор, церан анализе хьаьжжина.
Эль Салто (Хенерал Кануто А. Нери)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Черемшанан кӀошт
Черемшанан кӀошт (Черемшанский район) — ГӀезалойчоьнан муниципалан кӀошт.
Емельяновка (Воронежан область)
Емельяновка (Емельяновка) — Российн Федерацин Воронежан областан Грибановскан кӀоштара эвла.
Аттендорн
Аттендорн — Германин Къилбаседа Рейн-Вестфали латтана йукъара коммуна.
Городище (эвла, Пинскан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Деткина
Деткина (Деткина) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Юрлан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Раул Карвахал (Сантияго Тустла)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Иджадийе (ХӀавза)
Иджадийе (İcadiye) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) ХӀавзанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Воскресёнки (Истран кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
БогӀазкоьй (Диджле)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Нездин
Географи
.
Винона (Техас)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Лас Делисияс (Чонтла)
Географи
Лас Делисияс лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Радовец
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Хасковон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Раменье (Палехан кӀошт)
Раменье (Раменье) — Российн Федерацин Ивановн областан Палехан кӀоштара эвла.
Бар (эвла, Винницан область)
Бар — Украинин Винницан областан Баран кӀоштара эвла.
Аркадак
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса ю UTC+3.
Географин координаташ
Билгалдахарш
Категори:Географин координаташ
Эль Салто дел Рио Чикито (Текпан де Галеана)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Камино (Итали)
Камино — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Алессандри провинцехь.
КегӀглофф
КегӀглофф — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ФинистегӀ.
Билгалдахарш
Категори:ФинистегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Аугустдорф
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Къилбаседа Рейн-Вестфали латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
HD140744
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Прочиза Нуова (Авелино)
Прочиза Нуова — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
БагӀконак (Йалвач)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Имарет (ХӀавза)
Хьажоргаш
Категори:ХӀавзанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Высоково (Истран кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Истран кӀоштан нах беха меттигаш
Черни (Никольскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Балджам (ЭмирдагӀ)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ниувед
Ниувед — Румынин Бихор жудецан коммунера эвла.
Журналистика
В России
В современную российскую журналистику пришли интересные писатели (Александр Кабаков, Дмитрий Быков). Многие российские журналисты погибли и стали всемирно известны.
Нездице (Тепла)
Нездице  (Nezdice) — Чехин Карловы Вары мехкан кӀоштара эвла.
Бозоба (Диджле)
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Палмвью (Техас)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Баландинка
Баландинка (Баландинка) — Российн Федерацин Саратовн областан Аркадакан кӀоштара эвла.
КегӀла
КегӀла — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ФинистегӀ.
Мали Романовка (Тамбовн область)
Мали Романовка (Малая Романовка) — Российн Федерацин Тамбовн областан Мордован кӀоштара эвла.
Беньки-Сьметанки
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Красни Дубрава (Корсакован кӀошт)
Красни Дубрава (Красная Дубрава) — Российн Федерацин Орёлан областан Корсакован кӀоштара эвла.
Раул Корона (Халтипан)
Раул Корона — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Лимбади-Карони (Вибо Валенци)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Буена Виста (Сико)
Географи
Буена Виста лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Эль Салто, Эль Салто Гранде (Атояк де Алварез)
Географи
Эль Салто, Эль Салто Гранде лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
КегӀлуан
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ФинистегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Чавли (Диджле)
Чавли (Çavlı) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) Диджленан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).