cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бажинцы
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
БельфогӀан мохк
Билгалдахарш
Категори:Францин департаменташ
Авхадов, Сайд-Хамзат
Хьажоргаш
Категори:Нохчийчоьнан латархой Категори:Российн чемпионаш Категори:Дуьненан чемпионаш
Алексеевка (Новокузнецкан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Жигон
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кожасай
Кожасай — Кхазакхстанан Актобен областан Мугалжаран кӀоштара эвла.
Толмачев
Толмачев (Толмачев) — Российн Федерацин Белгородан областан Волоконовкан кӀоштара эвла.
Мария-де-Уэрва
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сарагоса провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Старый Пруд
Старый Пруд (Стары Пруд) — Белоруссин Минскан областан Червенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Эль Койоте (Тьера Бланка)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Фйорани (Верона)
Фйорани — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Минеола (Айова)
Географи
Минеола бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Иванковски
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Гожковице
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Никитино (Тейкован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Тейкован кӀоштан нах беха меттигаш
Гранха Челито (Веракрус)
Географи
Гранха Челито лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Плесы (Гомелан кӀошт)
Плесы (Плёсы) — Белоруссин Гомелан областан Гомелан кӀоштара эвла.
Кочубеевка (Полтаван кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Геленув (Сохачевскан повет)
Геленув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Кочубеевка (Полтаван кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Щелково (Кашинан кӀошт)
Щелково (Щелково) — Российн Федерацин Тверан областан Кашинан кӀоштара эвла.
Окичоби (Флорида)
Окичоби  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера гӀала.
Жигрський Врх
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Корьки
Хьажоргаш
Категори:Новосилан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 3934
Хьажа кхин а
3934 3934
Фйорано (Милано)
Фйорано — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Малоярославецан кӀошт
Малоярославецан кӀошт (Малоярославецкий район) — Калугин областан муниципалан кӀошт.
Старина (Червенан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Монжуа-ан-КузгӀан
Билгалдахарш
Категори:АгӀеж департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Авиндо (Зирандаро)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Сарачлар (Гоькчебей)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лангуе
Билгалдахарш
Категори:Иль а, Вилен а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Геленув (Шидловецкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Фрешейринья
Хьажоргаш
Категори:Сеара штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лысовка (Полтаван кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Фйоранцато (Падова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Борго Виньяле (Мантова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Равино (Алесандрия)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Вита-Почтови
Хьажоргаш
Категори:Киево-Святошинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Маезта дей Салди (Маса-Карара)
Маезта дей Салди — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Петряево (Навашинан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Богоунёвице И
Богоунёвице И (Bohouňovice I) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Красни Поляна (Новосилан кӀошт)
Красни Поляна (Красная Поляна) — Российн Федерацин Орёлан областан Новосилан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Баевка (Кемеровн область)
Баевка (Баевка) — Российн Федерацин Кемеровн областан Новокузнецкан кӀоштара эвла.
Ле Дреан, Сандра
Къоман гулйина команда
Сийна майкица цуьнан дебют хилира 1996 шеран 25 апрелехь Нимехь Къилба Корейн дуьхьала. .
Старые Дороги (Червенан кӀошт)
Старые Дороги (Старыя Дарогі) — Белоруссин Минскан областан Червенан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Червенан кӀоштан нах беха меттигаш
МонсегуьгӀ (коммуна)
Билгалдахарш
Категори:АгӀеж департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Йордекяну (коммуна)
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Прахова жудецан коммунаш
Жикарце
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Стояновци (Великотырновон область)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Великотырновон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Чужга
Чужга (Чужга) — Российн Федерацин Архангельскан областан Коношан кӀоштара дӀатесна эвла.
Фйордипияно (Пезаро а, Урбино а)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Борго Виторио (Казерта)
Борго Виторио  — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD184510
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Жижиг
<!-- Определение мяса в различных культурах включает различные составляющие. Например, совокупность тканей рыб и прочих водных животных не всегда включается в понятие «мясо».
Состав и свойства мяса
В зависимости от видовых особенностей, химический состав и свойства мяса продуктивных животных различаются. Свинина имеет более нежную консистенцию, повышенное содержание жировой ткани, специфический приятный аромат и вкус. Благодаря этому промышленное значение свинины определяется содержанием как мышечной, так и жировой ткани. Говядина представлена более грубыми мышечными волокнами, имеет яркий цвет, содержит меньше экстрактивных веществ, тугоплавкий жир; технологическое значение говядины заключается в наличии водо- и солерастворимых белков.
Виды кулинарной обработки мяса в домашних условиях и на предприятиях общественного питания
При изготовлении блюд из мяса применяют все виды тепловой обработки: варку, припускание, жарку, тушение и запекание.
Варка и припускание
Для определения готовности учитывают время варки мяса, а также прокалывают поварской иглой наиболее толстую часть куска. Если игла входит с некоторым усилием и на месте прокола появляется сок красноватого цвета, свёртывающийся в кипящей воде, значит, мясо ещё не сварилось. Куски сваренного мяса укладывают в посуду в один ряд, подливают немного бульона, накрывают крышкой и хранят до подачи при температуре 60—65°. У телячьих и бараньих грудинок сразу же после варки вынимают рёбрышки.
Тушение крупных кусков
Мясо тушат кусками весом не более 1,5 кг.
Варка
Варка — процесс нагрева мясопродуктов в среде насыщенного пара, горячим воздухом или в воде с целью доведения их до состояния кулинарной готовности, завершения формирования органолептических характеристик, повышения стабильности при хранении.
Запекание
Несмотря на принципиальное сходство физико-химических процессов, происходящих в мясных системах при варке и запекании, в последнем случае имеются некоторые специфические особенности. В результате прямого контакта поверхности мясной эмульсии (при отсутствии дополнительной упаковки, покрытия, либо крышки) с греющей средой происходит интенсивное кратковременное испарение влаги и образование поверхностного уплотнённого слоя, который препятствует дальнейшей эвакуации воды (как в виде пара, так и бульона) из продукта.
Вред от избыточного употребления мяса
Основная причина рекомендаций ограничивать мясо в рационе заключается в том, что как и избыточное употребление мяса, так и косвенно связанное с ним недостаточное потребление прочих продуктов, необходимых для сбалансированного питания, повышают риск развития различных заболеваний:сердечно-сосудистые заболевания, в том числе гипертония и инсульт;  заболевания печени и почек; подагра; сахарный диабет; остеопороз; образование раковых опухолей, в том числе рак молочных желез,  , матки,    толстой и прямой кишки;    заболевания и расстройства желудочно-кишечного тракта; ожирение; и т. д.). Некоторые диетологи рекомендуют временный или постоянный отказ от мяса именно в качестве профилактики и лечения подобных заболеваний.
Урал (Челябинскан область)
Билгалдахарш
Категори:Кизильскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Жижиг
Отказ от употребления мяса людьми
Некоторые группы людей отказываются от употребления мяса вообще, или только некоторых его видов, или только на протяжении некоторого времени (например, во время религиозного поста). Причины этого бывают часто этического, религиозного, а также диетологического характера. Приверженцы вегетарианства принципиально исключают из своего рациона мясо и рыбу, именно по этическим причинам, а также зачастую отказываются от животных продуктов вообще, таких, как молоко и яйца. В культурах, исключающих употребление мяса в пищу, иногда используются его аналоги.
В некоторых религиях либо полностью запрещено употребление мяса, либо мяса конкретных животных (например, свинины или говядины).
Стари Крым (Донецкан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Коьпруькоьй
Хьажоргаш
Категори:Коьпруькоьйнан кӀоштан нах беха меттигаш
Эндогорово
Эндогорово (Эндогорово) — Российн Федерацин Тверан областан Кашинан кӀоштара эвла.
Никулино (Тейкован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Семеновка (Марксан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
HD184537
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
АгӀджашар (Коьпруькоьй)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Страхилово
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Великотырновон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Пернарец
Географи
.
Соща
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Эль Койотито (Косамалоапан де Карпио)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Нью-Гейвен (Айова)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Мекиненса
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Мартюшиха
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
NGC 3938
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Жировський Врх Светега Антона
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Маезтрело (Перуджа)
Маезтрело — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Гореничи (Украина)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Киево-Святошинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Гоздув (Лодзинскан воеводалла)
Гоздув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Пернек (Горни Плана)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Ла Уерта дел Наранхал (Ирапуато)
Географи
Ла Уерта дел Наранхал лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Вишенки (Липецкан область)
Вишенки (Вишенки) — Российн Федерацин Липецкан областан Лев-Толстойн кӀоштара дӀатесна эвла.
Пуга
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
ГгӀени
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 3939
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Кресты (Новосилан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Новосилан кӀоштан нах беха меттигаш
Степановка (Иллиновкан йуьртан йукъаралла)
Степановка — Украинин Донецкан областан Краматорскан кӀоштара эвла.
Жировський Врх Светега Урбана
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сан Висенте (Минатитлан)
Сан Висенте — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Линда Тарде (Лас Чоапас)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Чудь (Нижни Новгородан область)
Чудь (Чудь) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Навашинан кӀоштара эвла.
Пернинк
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
NGC 3940
Хьажа кхин а
3940 3940
Аладжа (Коьпруькоьй)
Хьажоргаш
Категори:Коьпруькоьйнан микрокӀошташ
Светловщина (Полтаван область)
Светловщина — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Чапельни
Чапельни (Чапельное) — Российн Федерацин Белгородан областан Волоконовкан кӀоштара эвла.
Пиреу-Груюлуй
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Акйурт (Гуьргентепе)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Богоушковице
Богоушковице (Bohouškovice) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
ЛангӀиган
Билгалдахарш
Категори:Иль а, Вилен а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Учебного хозяйства СПТУ № 1
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Месонес-де-Исуэла
Месонес-де-Исуэла — Испанин Сарагоса провинцин муниципалитет.
Мещовскан кӀошт
Мещовскан кӀошт (Мещовский район) — Калугин областан муниципалан кӀошт.
Билгалдахарш
Категори:Калугин область Категори:Российн кӀошташ
Фйорентина (Асти)
Фйорентина — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Казела ди Монте Армато (Болонья)
Казела ди Монте Армато — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Лазаревка (Новосилан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хасстоьмаш
Русские пословицы и поговорки об овощах
-->
Маезтрини (Бреша)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Монтегуь-ан-КузгӀан
Географи
.
Пернолец
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
HD184583
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Ла Уерта дел Пуенте (Пенхамо)
Географи
Ла Уерта дел Пуенте лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
АласехӀер (Гуьргентепе)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Пиреу-луй-Михай
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Алба жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
АласехӀер (Гуьргентепе)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Коздикора (Атыраунан область)
Коздикора — Кхазакхстанан Атыраунан областан Махамбетан кӀоштара эвла.
Линда Тарде (Папантла)
Линда Тарде — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Анкона
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Марке йукъара гӀаланаш
Богулиби
Богулиби (Bohuliby) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Авиясион (Илиятенко)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Красноярка (Кировон йуьртан меттиг)
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Хьажоргаш
Категори:Курганан областан Мишкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Нови Горяново
Хьажоргаш
Категори:Тейкован кӀоштан нах беха меттигаш
Фйорентина (Ливорно)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Монтегуь-ПлантогӀель
Монтегуь-ПлантогӀель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — АгӀеж.
Пернштейнске Естржаби
Литература
Категори:Къилба Морави мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Маела Монти (Верона)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ипотешть (коммуна, Сучава)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Ефремово (Навашинан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Навашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Фундан (Эспириту-Санту)
Хьажоргаш
Категори:Эспириту-Санту штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Кокал (Вега де Алаторе)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Пиржол
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Монтель (АгӀеж)
Монтель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — АгӀеж.
Дереичи (Кемалпаша)
Хьажоргаш
Категори:Артвин провинцин нах беха меттигаш
Сырненци
Сырненци — Болгарин Великотырновон областера эвла. Велико-Тырново йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Степано-Кринка
Степано-Кринка — Украинин Донецкан областан Амвросиевкан кӀоштара эвла.
Сосновка (Марксан кӀошт)
Сосновка (Сосновка) — Российн Федерацин Саратовн областан Марксан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Марксан кӀоштан нах беха меттигаш
Пернштейнске Яновице
Географи
.
Демографи
Бахархойн динамика:
Иратошу (коммуна)
Иратошу — Румынин Арад жудецан йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Арад жудецан коммунаш
Красни Дол (Курганан область)
Хьажоргаш
Категори:Курганан областан Мишкинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Ширыхановски (станци)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Нови Леушино
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сюба
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Уржуман кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Фабрични (Рязанан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Руково
Руково (Руково) — Российн Федерацин Пскован областан Себежан кӀоштара эвла.
ДжумхӀурийет (Гуьргентепе)
ДжумхӀурийет (Cumhuriyet) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Гуьргентепенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Сан Висенте (Папантла)
Сан Висенте — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Висенте лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Ле-Вивье-суьгӀ-МегӀ
Ле-Вивье-суьгӀ-МегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
ГгӀуьше-ле-Валасс
ГгӀуьше-ле-Валасс — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
HD18466
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Крулево (ХӀордан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Голембев-Старий
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Степной (Марксан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Эль Кокал (Веракрус)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Лосино-Островски (Орёлан область)
Лосино-Островски (Лосино-Островский) — Российн Федерацин Орёлан областан Новосилан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Пертолтице (Кутна Гора)
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Борго Гарбиногара (Палермо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Жихлава
Жихлава — Словенин йукъараллера эвла.
МолламаьхӀаьрраьмли
Билгалдахарш
Категори:Фуьзулин кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 3946
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Ясни Поляна (Кашинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Кашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Заборье (Киеван область)
Заборье — Украинин Киеван областан Киево-Святошинскан кӀоштара эвла. XIX бӀешо — Киеван губерни, Российн импери.
Хьажоргаш
Категори:Киево-Святошинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Пагоки (Флорида)
Пагоки  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера гӀала.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Богумилеч (Чески Дуб)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Казела-Паганино (Болонья)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Рыбно
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Доьшек (Гуьргентепе)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Степной (Донецкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Грасияно Санчез (Хесус Каранза)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
NGC 3947
Хьажа кхин а
3947 3947
Линдависта (Алто Лусеро де Гутьерез Бариос)
Географи
Линдависта лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Пертолтице (Либерец)
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Хутор (Лядскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Юшковски
Хьажоргаш
Категори:Коношан кӀоштан нах беха меттигаш
Исвоареле
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Джурджу жудецан коммунаш
Фйорентини (Салерно)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Гурьев (Харьковн область)
Гурьев — Украинин Харьковн областан Золочеван кӀоштара эвла.
Палм-Бич-Гарденс
Истори
Палм-Бич-Гарденс гӀала йиллина шарахь.
Рыболовка (Себежан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Обезово
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Богумилице (Зноймо)
Демографи
Бахархойн динамика:
Безруково (Кемеровн область)
Безруково (Безруково) — Российн Федерацин Кемеровн областан Новокузнецкан кӀоштара эвла.
Ривер-Сиу (Айова)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Линдависта (Лас Чоапас)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Монфа (АгӀеж)
Монфа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — АгӀеж.
ГупийегӀ (Сен-МагӀитим)
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Караосманийе (Кемалпаша)
Караосманийе (Karaosmaniye) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Артвин провинцин (ил) Кемалпашан кӀоштара эвла.
Эль Кокал (Катемако)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Маерне (Венеция)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Садови (Каменец-Подольскан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
HD18473
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Плетенински
Хьажоргаш
Категори:Лотошинан кӀоштан нах беха меттигаш
Деребаши (Коьпруькоьй)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Муртузалилар
Муртузалилар (Murtuzalılar) — Азербайджанан Фуьзулин кӀоштара эвла.
Гоьллер (Гуьргентепе)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Гуьргентепенан кӀоштан нах беха меттигаш
Рябиково (Пскован область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Фйорентино I (Авелино)
Фйорентино I — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Басово (Харьковн область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Пириений-де-Мижлок
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Козыревка (Костанайн область)
Хьажоргаш
Категори:Костанайн областан нах беха меттигаш Категори:Беимбет Майлинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Оболсуново (Ивановн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
МонфегӀе
Билгалдахарш
Категори:АгӀеж департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Оричи
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Симон де Монфор, Лестеран 6-гӀа граф
Биографи
Кхин а хууш ду, 1240-гӀа шарахь Симон (Элеонорица цхьаьна) паччахьан жимаха волу вешийн Генрих III-гӀачун куьйгаллера тобанехь а, ингалсан принцан Корнуоллан Ричардан (тӀаьхьа 1257 шарахь) «Баронийн жӀаран походехь» дакъа лацарх лаьцна). Ричардан аьтту белира Германин паччахь (официалан, даржан цӀе йара «Руман паччахь» — нем. Römisch-deutscher König) харжавала. Тобанан декъахошна йукъахь хьахаво иштта паччахьан а, принц Ричардан а шича (цуьнан да вара Генриха II-гӀачунна граф-аьзнис Ида де Тоснис къуотгӀала вина кӀант) — Уильям II Лонгеспе, Солсберин титулан граф (иза 1233 шарахь Генрих III-ча ша рыцарь вира).
Монфора кӀезиг урхалла дира. Цуьнан луьралло а, Ӏедал дезаро а дуккха а мостагӀий гулбира цунна. Паччахьан воккхаха волу кӀант, Эдуард, йийсарера вада а ведда (1265 шеран 28 майхь), дӀакхийтира Монфоран мостагӀех. Оццу шеран 4 августехь Ившемера тӀамтӀехь Монфор иэшийна, вийра. Хрониста Ришангер Уильяма дийцарехь, паччахьан агӀончаша сийсаздира цуьнан дакъа: корта схьа а баьккхина, цамзин тӀе а боьллина, дӀахедийна куьйгаш совгӀатна дахьийтира Вигморан гӀап-гӀале Матильдина, Мортимер Роджеран зудчунна. ДегӀан дисина дакъош дӀасадахьийтира кхечу гӀаланашка.
Новинки (Кашинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Кашинан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 3949
NGC 3949 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Шавантис
Шавантис — Бразилин Сан-Паулу штатера муниципалитет.
Лебяжье (Мишкинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Курганан областан Мишкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Роузвилл (Айова)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Айова штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Айова штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Троицки Вихляйка
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сан Висенте (Танкоко)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Маеро (Ферара)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Тельманан цӀарах йолу эвла
Тельманан цӀарах йолу эвла (Тельманан цӀарах йолу эвла) — Российн Федерацин Саратовн областан Марксан кӀоштара эвла.
Голендри-Грабовски
Голендри-Грабовски — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сарыкаево
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: башкираш (100%).
Чернова (Белорусси)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Стила
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ла Уерта, Сан Хосе де Амолес (Кортазар)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Сафоново (Себежан кӀошт)
Сафоново (Сафоново) — Российн Федерацин Пскован областан Себежан кӀоштара дӀатесна эвла.
HD184862
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Алферовски (Верховскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Тарногскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ле-Миниик-суьгӀ-ГӀанс
Ле-Миниик-суьгӀ-ГӀанс — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
Богумилице (Прахатице)
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Спас-Деменскан кӀошт
Административан центр — Спас-Деменск.
Среднеивкино
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Жлабор
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Мули (коммуна)
Мули — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — АгӀеж.
Бенжереп 1-й
Хьажоргаш
Категори:Новокузнецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Сухой Балка (Донецкан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Дуатепе (Коьпруькоьй)
Хьажоргаш
Категори:Коьпруькоьйнан микрокӀошташ
Маджан (Виченца)
Маджан — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Путеводная Звезда
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Гуьлтепе (Гуьргентепе)
Хьажоргаш
Категори:Гуьргентепенан кӀоштан нах беха меттигаш
Денисьево
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Василево (Кашинан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Турово (Каргополан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Каргополан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Висенте (Темпоал)
Сан Висенте — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Шале (Минас-Жерайс)
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Володин, Вячеслав Викторович
Йерригроссийн политикин «Йукъара Росси» партин Лакхара кхеташонан Бюрон декъахо.
Карьера
1996 шарахь — Саратовн областан вице-губернатор. Оцу даржехь иза волчу цхьана шарахь Саратовн областехь дина даьккхира дакъанаш дехкина гӀишлошйаран 30 цӀа, 20 керла ишкол, 3 000 км газан биргӀа, бӀенаш эзар квадратан метр йина хӀусмаш. Кхин дӀа пачхьалкхан гӀуллакхера дӀа а ваьлла Москоха а вахана, бизнес лело волавелира, ткъа тӀаьхьа — «Даймохк» боламан партийиллар, цуьнан коьртехь вара Лужков Юрий. Володин областан вице-губернаторан даржера дӀаваларан бахьна, 1996 шарахь Саратовн областан губернатор хиллачу Аяцков Дмитрийца дов даларех эладиташ, бакъ ца дира ша Аяцковс, цуо чӀогӀа хастайора Володинан профессионалан говзаллаш.
Рахново (Москохан область)
Рахново (Рахново) — Российн Федерацин Москохан областан Лотошинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Грасияс а Диос, Километро 12 (Лас Чоапас)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Думанкайа (Коьпруькоьй)
Хьажоргаш
Категори:Коьпруькоьйнан микрокӀошташ
Голенско
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Койбас
Хьажоргаш
Категори:Карагандан областан нах беха меттигаш Категори:Абайн кӀоштан нах беха меттигаш
Сухиничин кӀошт
Билгалдахарш
Категори:Калугин область Категори:Российн кӀошташ
Мали Пруды (Орёлан область)
Мали Пруды (Малые Пруды) — Российн Федерацин Орёлан областан Новосилан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Линдависта (Темпоал)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Ушаковка (Тамбовн область)
Хьажоргаш
Категори:Тамбовн областан Сосновкан кӀоштан нах беха меттигаш
Морозова Долина
Хьажоргаш
Категори:Харьковн областан Золочеван кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Кокал (Сан Андрес Тустла)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Ширино (Рязанан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Жлебе
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Суховески
Хьажоргаш
Категори:Снежнин гӀалин кхеташо
Генриково (Мазовин воеводалла)
Генриково  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Рагона (Вибо Валенци)
Рагона — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Черный Брод
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
ХӀасанджик (Гуьргентепе)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Петигости
Географи
.
Агва де Обиспо (Чилпансинго де лос Браво)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Эмре (Коьпруькоьй)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Домачи
Домачи (Домачи) — Российн Федерацин Липецкан областан Лев-Толстойн кӀоштара эвла.
Мали Окунево
Мали Окунево (Малое Окунево) — Российн Федерацин Курганан областан Мишкинан кӀоштара эвла.
Ильичевка (Марксан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.