cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лукин (Брянскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Андропован кӀошт
Андропован кӀошт (Андроповский муниципальный район) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан муниципалан кхоллам.
Слобода (Свердловскан область)
Слобода (Слобода) — Свердловскан областан Первоуральскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (95%).
Благодарнин кӀошт
Благодарнин кӀошт (Благодарненский муниципальный район) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан муниципалан кхоллам.
Гаврильцево (Камешкован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Камешкован кӀоштан нах беха меттигаш
Левдиков
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лобки (Брянскан область)
Лобки (Лобки) — Российн Федерацин Брянскан областан Погаран кӀоштара эвла.
Высоково (Камешкован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Верхни Степной
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Дно (гӀала)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Соснови Гора
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Глазово (Камешкован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Дачни (Днон кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Днон кӀоштан нах беха меттигаш
Высоково (Камешкован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Камешкован кӀоштан нах беха меттигаш
Гатиха
Хьажоргаш
Категори:Камешкован кӀоштан нах беха меттигаш
Минводан кӀошт
Административан центр — Минвод.
Георгиевскан кӀошт
Административан центр — Георгиевск.
Калтаксола
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Давыдово (Камешкован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Камешкован кӀоштан нах беха меттигаш
Рахмановка (Самарин область)
Хьажоргаш
Категори:Кошкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Левокумскан кӀошт
Билгалдахарш
Категори:Ставрополан мохк Категори:Российн кӀошташ
Нефтекумскан кӀошт
Билгалдахарш
Категори:Ставрополан мохк Категори:Российн кӀошташ
Слобода (Любиман кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Должицы (Должицкан йуьртан меттиг)
Должицы (Должицы) — Российн Федерацин Пскован областан Днон кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Средне-Прави Чесноковка
Средне-Прави Чесноковка (Средне-Правая Чесноковка) — Российн Федерацин Самарин областан Кошкинан кӀоштара эвла.
Лахино
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Нохчийн Республика Ичкери
Нохчийн Республика Ичкери — Къилбседа Кавказехь а йолуш, Европин къилб-малхбалехьар мохк бу. Къилбседа-малхбалехьа Российца, къилбехьа Гуьржийчоьца, къилбседа-малхбалехьа Российца, къилбседехьа юха а Российца дозанаш ду. Пачхьалкхан йерриге йоккхалла 17 600 км. Пачхьалкхан латта мехкан хьолаца лаьмнийн а, арен декъашка декъалуш ду. Уггаре лекха бохь Тебул-Мате лам (Тебулос-Мта) (4512м) лам бу. Махкахь дуккхах долу лаьмнаш юькъа хьаннех дойла ду. Коьрта хиш: Терк, Соьлжа, Орга, Ӏасса, Марта, Къоьзана Ӏам. Ӏаламан-лаьтта бахам: Мехк-даьтта, газ, деши, дети.
Комсомольски (Советскан кӀошт)
Комсомольски (Комсомольский) — Российн Федерацин Марий Элан Советскан кӀоштара эвла.
Майски (Погаран кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Должицы (Замошскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Леоново (Рамешкин кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сосьва (Сосьван гӀалин гуо)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Куберсола
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Дружба (Владимиран область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Сосьва Нови
Сосьва Нови (Сосьва Новая) — Свердловскан областан Сосьван гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Билгалдахарш
Категори:Сосьван гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Зауичье
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Марковск
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мелови (Погаран кӀошт)
Мелови (Меловое) — Российн Федерацин Брянскан областан Погаран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Летнево (Рамешкин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Степанково (Любиман кӀошт)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Купшульсола
Купшульсола (Купшульсола) — Российн Федерацин Марий Элан Советскан кӀоштара эвла.
Красновка (Кошкинан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 263 адам леррана 2010 шарахь.
Страшево (Любиман кӀошт)
Страшево (Страшево) — Российн Федерацин Ярославлан областан Любиман кӀоштара эвла.
Хьалха-Марта
ГӀалахь бинарш
Кхелхина Ростовехь набахтехь. Тайпан гендаргно
ЧӀулга-Йурт
Микротопонимаш
"Диксалун барз" - лаьтта йуьртан къилба агӀора, ширачу заманара кешнийн барз бу иза. «Диксалу» - наггахь хаало нохчийн цӀе йу. Баккхийн наха дийцарехь, оцу барз тӀиера коллективизаци еш а, кулакашна дуьхьала дов латтош а, йуьртахошна хьалха вистхилира йуьртара жигархо Диксалу, цигара йогӀу цӀе: Диксалун барз.
"Къуйн некъ" - ширйелла цӀе. Иштта олуш хилла ишалаш, боьранаш чухула, хьаннаш йукъахула боьдучу некъах, оцу некъа лелаш хилла къуй, талорхой, талораш деш, дукха хьолахь даьхни дӀадохуш хилла жаш лелош волчу Мазаев Тимофейгара а, гӀалагӀазкхийн баьччанашкара а, оьрсаша латтанаш деллачу нохчийн хьоладайшкара а, паччахьан белхалошкара Гендаргнойн ЧIулгера а, НогӀа-Мирзегара а (НогIа-Мирзин-йуьртан йуьртда). ХӀинца йарташ йаккхий хилла, ишалаш лекъна некъ байна.
Истори
Йуьрт йиллина схьавалар нохчех волчу, Ичкерера масех доьзал охьабалийначу мукъаваьккхинчу поручика Гендаргнойн ЧIулга 1808 шарахь Теркан аьтту берд тӀехь Ишоре гӀалин дуьхьала, ЧӀулга-Йурт аьлла цӀе а тиллина. Дукха хан йалале, тӀелетачу ламанхойх лардайтархьама, йуьртахоша кхайкхина валийра Аксайра гӀумкийн эла Эльдаров Мурдар, оцу хенахь иза акъарийн нохчийн йарташ лелош дара уьш Жимачу ГӀебартан латташ лоруш доллушехь. Иштта йуьртах Мундар-йурт ала долийра.
Стругуново
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Истомино (Камешкован кӀошт)
Истомино (Истомино) — Российн Федерацин Владимиран областан Камешкован кӀоштара эвла.
Незеваевка
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Баскетбол
Профессиональный баскетбол
В 1946 году возникла Баскетбольная ассоциация Америки (БAA). Первый матч под ее эгидой состоялся 1 ноября того же года в Торонто (Канада) между командами Toronto Huskies и New York Knickerbockers. По прошествии трех игровых сезонов, в 1949 году, ассоциация объединилась с Национальной баскетбольной лигой США, в результате чего была образована Национальная баскетбольная ассоциация (NBA). К середине века баскетбол получил широкое распространение в образовательных учреждениях, став там одним из ключевых видов спорта, и в результате этого пропорционально возрос интерес и к профессиональному баскетболу. В 1959 году в Спрингфилде, где состоялся первый в истории баскетбольный матч, был основан Зал славы, в котором увековечиваются имена наиболее значимых игроков, тренеров, судей и других людей, внесших существенный вклад в развитие игры. Примерно десятилетие спустя, в 1967 году, была создана еще одна организация — Американская баскетбольная ассоциация, которая в течение некоторого времени составляла конкуренцию NBA; впрочем, она также недолго хранила самостоятельность и уже через 9 лет слилась с Национальной баскетбольной ассоциацией. Последняя в настоящее время является одной из наиболее влиятельных и известных профессиональных баскетбольных лиг в мире.
Стряпово (Ярославлан область)
Стряпово (Стряпово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Любиман кӀоштара эвла.
Ловцово (Тверан область)
Ловцово (Ловцово) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Рамешкин кӀоштан нах беха меттигаш
Камешково (Лухан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Лухан кӀоштан нах беха меттигаш
КъБА рогӀера чемпионатан буьрка схьаэцарехь лидерийн исписка
1960/1961 шарахь Чемберлен Уилта хӀоттийра ерриг хенан рекорд ерриг схьаэцаран барамца (2149) а, цхьаьна ловзаран юккъера бараман гайтамца а (27,20). Цхьа шо хьалха цуо хӀоттийнера керлачу ловзархошна юкъахь рекорд берриг буьрка схьаэцаран барамца а (1941), цхьаьна шеран юккъера гайтамца а (26,96). Ткъа ловзаш болчу ловзархошна юкъахь жамӀаш дикка ледира дара, Джордан Деандрен ду уггаре дика жамӀ схьаэцаран юкъарчу барамца (2014/2015 шарахь 1226-зза), ткъа Лав Кевин уггаре дикачу жамӀан автор ву юккъера барам схьаэцарца цхьаьна ловзарехь ( 2010/2011 шарахь – 15,23).
Лощино
Лощино (Лощино) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Лядины (Рамешкин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Кижаны
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Софьянка
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Билгалдахарш
Категори:Кушван гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Люперсола
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Кавказ
Этимологи
Кречмер Паула, тӀетевжина kruvesis — «шахьахар» а, (h)roso — «ша», дуста оронимца κρύος — «шо», вукха агӀора шира-хӀинд. kā́çatē — «къега, серло ло» шира-хӀинд. kāç — «къега, гуш хила», тӀаккха Кречмеран маьӀна хуьлу «ша лепар». Цул оьшуш ду А. И. Соболевскийн kahrkāsa дустар — «куьйра».
Литература
Категори:Европин лаьмнийн системаш
Ляхово (Рамешкин кӀошт)
Ляхово (Ляхово) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рамешкин кӀоштан нах беха меттигаш
Первомайски (Погаран кӀошт)
Первомайски (Первомайский) — Российн Федерацин Брянскан областан Погаран кӀоштара эвла.
Тимонино (Любиман кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Стари Максимкино
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Мали Руясола
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Марьино (Рамешкин кӀошт)
Марьино (Марьино) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Сохарево (Свердловскан область)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (87%), гӀезалой (6%), марийш (6%), удмурташ (5%).
Краснознаменски (Камешкован кӀошт)
Краснознаменски (Краснознаменский) — Российн Федерацин Владимиран областан Камешкован кӀоштара эвла.
Тюриково (Ярославлан область)
Хьажоргаш
Категори:Любиман кӀоштан нах беха меттигаш
Мали Максимкино
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Медведиха (Тверан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Стари Фейзуллово
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Красница (Палкинскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Антропован кӀоштан нах беха меттигаш
Загорье (Днон кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Федково (Ярославлан область)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Крутово (Камешкован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Ильински (Моркин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Минеево (Тверан область)
Минеево (Минеево) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Мананмучаш
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мари-Орша
Мари-Орша (Мари-Орша) — Российн Федерацин Марий Элан Советскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Москох
ДоттагӀий-гӀаланаш
Станци метро:
Махбаран меттигаш:
Хьешийн цӀенош:
Плоски (Брянскан область)
Хьажоргаш
Категори:Погаран кӀоштан нах беха меттигаш
Нидерайхбах
Нидерайхбах — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Заклинские Горки
Заклинские Горки (Заклинские Горки) — Российн Федерацин Пскован областан Днон кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Днон кӀоштан нах беха меттигаш
Минино (Рамешкин кӀошт)
Минино (Минино) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Михайловка (Советскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Поперечни (Брянскан область)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Рогалик
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Посудичи
Посудичи (Посудичи) — Российн Федерацин Брянскан областан Погаран кӀоштара эвла.
Фомино (Любиман кӀошт)
Фомино (Фомино) — Российн Федерацин Ярославлан областан Любиман кӀоштара эвла.
Стари Паньшина
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Теннис
Правила игры
В официальных матчах всегда присутствует судья, который для лучшего обзора корта сидит на возвышении — вышке, поэтому его называют судьёй на вышке. Судья имеет абсолютное право выносить решения, и оспаривать их в теннисе считается плохим тоном. Судье на вышке могут помогать судьи на линии, которые определяют, приземлился ли мяч в пределах корта.
Турниры
Самыми престижными считаются турниры Большого шлема, в число которых входят Открытый чемпионат Австралии, Открытый чемпионат Франции, Уимблдонский турнир и Открытый чемпионат США.
Муглово
Хьажоргаш
Категори:Марий Элан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
Футбол
Оцу ловзарех ловзучух олу футболи́ст.
Ловзаран цӀе
Юьззина ингалсметтан ловзаран цӀе, «association football» («футбол Ассоциацин бакъонашца»), иза хаьржина ингалсан Футболан ассоциаци йиллинчул тӀаьхьа 1863 шарахь, иза кхечу футболан тайпанех къасторхьама. Оцу хенахь яра, масала, регби-футбол («rugby football», «футбол Рагби ишколан бакъонашца»), цунах куьйгашца ловза а мегара. Хан мел йоьду ловзаран еха цӀераш яцъян йолийра къамелехь а, зорбанехь а. Юьхьанца Ингалсехь яьржинера яцйина цӀе «assoc.», цул тӀаьхьа 1880-гӀа шерашкахь цунах елира термин «соккер» (soccer), дацдарна тӀе «-soc-» а тоьхна (регби-футболахдацдина олура «раггер» (rugger)). В периодике термин «соккер» используется по крайней мере с 1892 года. Ингалсан меттан оксфордан дошамца, уггаре хьалха «soccer» дош йозанан маттахь хааделла 1889 шарахь, ингалсан поэтан Доусон Эрнестан кехат тӀехь (делахь а цуо яздо socca, хетарехь, цуьнан хӀинца а яцара стандартан йозанан кеп).
Кондадо-де-Тревиньо
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Футбол
Футболан гуонахьара оьздангалла
<!-- В других языках название игры является:
Правила игры
Каждая команда состоит максимум из одиннадцати игроков (без учета запасных), один из которых должен быть вратарём. Правила неофициальных соревнований могут уменьшить количество игроков, максимум до 7. Вратари являются единственными игроками, которым позволено играть руками при условии: они делают это в пределах штрафной площади у своих собственных ворот. Хотя есть различные позиции на поле, эти позиции не обязательны.
Цель игры — забить мяч в ворота противника, сделать это как можно большее количество раз и постараться не допустить гола в свои ворота. Матч выигрывает команда, забившая большее количество голов.
Клубы
Смотрите также:
Аренды
Многие футболисты из-за жёсткой конкуренции не могут попасть в основной состав. Для получения игровой практики их могут сдать в аренду в другой клуб, как правило более низкий по статусу. Сроки аренды могут быть от нескольких месяцев до 2 лет. Манчестер Юнайтед отдал Дэвида Бэкхема в аренду Престону на 6 недель, а Тоттенхэм взял в аренду Мидо на 18 месяцев. Испанский нападающий Фернандо Морьентес забил 24 гола за сборную, но был отдан мадридским Реалом в аренду в Монако и помог клубу дойти до финала Лиги чемпионов.
Ответственность
К ведущим футболистам относятся так же, как и к знаменитостям музыки и кино. Некоторые используют свои деньги в благотворительных целях, спонсируя строительства школ и больниц, а также открывают собственные академии для юных футболистов. Игроки часто дают интервью и снимаются в рекламных роликах. Молодым игрокам очень сложно ограничить себя от постоянного общения с прессой, так как некоторые СМИ осаждают дома или следуют по пятам за членами их семей. Если футболист допустил оплошность, будь то превышение скорости или участие в гулянке, к нему недоброжелательно относятся в крупных медиа-компаниях.
Немецродо
Хьажоргаш
Категори:Марий Элан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
Поталуевщина
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Курилово (Антропован кӀошт)
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Велень (Нямц)
Велень — Румынин Нямц жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Стари Морозково
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.
Николаевка (Советскан кӀошт)
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Фролово (Любиман кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Леонтьево (Владимиран область)
Хьажоргаш
Категори:Камешкован кӀоштан нах беха меттигаш
Росси
Хьажоргаш
Категори:Росси
Илеуш
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Ле-Мениль-ЖегӀмен
Географи
.
Хабалево
Хабалево (Хабалево) — Российн Федерацин Ярославлан областан Любиман кӀоштара эвла.
Апальково (Самарин область)
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Нови Ургаш
Хьажоргаш
Категори:Марий Элан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
Харино (Любиман кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хлестово (Любиман кӀошт)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Пулсеракув
Пулсеракув — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Заречье (Кошкинан кӀошт)
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Микшино (Камешкован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Нурмучаш (Советскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Марий Элан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
Заольховье
Хьажоргаш
Категори:Днон кӀоштан нах беха меттигаш
Мсты
Хьажоргаш
Категори:Рамешкин кӀоштан нах беха меттигаш
Бейсбол
Жесты судьи
Для того, чтобы игроки и все, кто присутствует на стадионе, понимали и видели ход игры, судьи жестами дублируют свои решения.
фол-бол — рука указывает в сторону от поля
Игровое поле
В — вторая база
Ж — линии фола
И — зоны для бьющего
К — зона для тренера первой базы
По обе стороны от дома расположены прямоугольные зоны для бьющих (для левшей и правшей). За линиями фола в пяти метрах от первой и третьей баз находятся прямоугольные зоны для тренеров нападающей команды, в задачу которых входит руководство продвижением игроков атаки по базам. На расстоянии 12 м от дома около скамеек обеих команд расположены круглые зоны для разминки следующего бьющего.
Хьажоргаш
Категори:Спорт
Курново
Хьажоргаш
Категори:Антропован кӀоштан нах беха меттигаш
Стрелки (Свердловскан область)
Стрелки (Стрелки) — Свердловскан областан Шалян гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Ченцово (Любиман кӀошт)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Велень (Олт)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Орша (Марий Эл)
Орша (Орша) — Российн Федерацин Марий Элан Советскан кӀоштара эвла.
Нови Зубовка
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 адам леррана 2010 шарахь.
Норвеги
Норвеги йукъайогӀуш йу Скандинавин паспортан барт а, Шенгенан зонан а.
Ченцы (Любиман кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Кугенер (Оршанкан кӀошт)
Кугенер (Кугенер) — Российн Федерацин Марий Элан Оршанкан кӀоштара эвла.
Велики Дальник
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Мужево (Тверан область)
Хьажоргаш
Категори:Рамешкин кӀоштан нах беха меттигаш
Мокеево (Камешкован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Рассуха (Погаран кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Черново (Ярославлан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Петропавловка (Советскан кӀошт, Марий Эл)
Петропавловка (Петропавловка) — Российн Федерацин Марий Элан Советскан кӀоштара эвла.
Заячья Гора
Заячья Гора (Заячья Гора) — Российн Федерацин Пскован областан Днон кӀоштара эвла.
Мостцы
Мостцы (Мостцы) — Российн Федерацин Владимиран областан Камешкован кӀоштара эвла.
Назарово (Камешкован кӀошт)
Назарово (Назарово) — Российн Федерацин Владимиран областан Камешкован кӀоштара эвла.
Реуха
Хьажоргаш
Категори:Погаран кӀоштан нах беха меттигаш
Леви Салаван
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Ивашково (Днон кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Днон кӀоштан нах беха меттигаш
Роговичи (Брянскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Прокопьево (Советскан кӀошт)
Прокопьево (Прокопьево) — Российн Федерацин Марий Элан Советскан кӀоштара эвла.
Негочево
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Рожки (Брянскан область)
Хьажоргаш
Категори:Погаран кӀоштан нах беха меттигаш
Нерлинка
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Романовка (Погаран кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Чирково (Любиман кӀошт)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Нестерково (Владимиран область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Савостьяны
Савостьяны (Савостьяны) — Российн Федерацин Брянскан областан Погаран кӀоштара эвла.
Заболоть (Эйгердовскан йуьртан меттиг)
Заболоть (Забалаць) — Белоруссин Гроднон областан Ивьенан кӀоштара эвла.
Стригански
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (91%).
Билгалдахарш
Категори:Ирбитан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Кужмара (Звенигован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Звенигован кӀоштан нах беха меттигаш
Немерово (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Нови Заря (Владимиран область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Садови (Погаран кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Былкылдак (Малхбузен-Кхазакхстанан область)
Хьажоргаш
Категори:Малхбузен-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Сырыман кӀоштан нах беха меттигаш
Новки (эвла, Владимиран область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Новосёлка (Камешкован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Семейкино (Марий Эл)
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Бакшеиха
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Шевелево (Ярославлан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лаврушево
Лаврушево (Лаврушево) — Российн Федерацин Костромин областан Антропован кӀоштара дӀатесна эвла.
Куэвас-де-Сан-Клементе
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Новиково (Рамешкин кӀошт)
Новиково (Новиково) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Советски (Советскан кӀошт, Марий Эл)
Советски (Советский) — Российн Федерацин Марий Элан Советскан кӀоштара эвла.
Шипково
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Загубье (Ленинградан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Баркуш
Географи
кӀошташ. Майда —.
Субботина (Свердловскан область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Сахьтан аса
Сахьтан аса кхетаман ши маьӀна ду:
Сахьтан асанаш тайп-тайпана мехкашкахь
Цхьацца пачхьалкхийн мехкашкахь масех сахьтан аса лелайо. Уггаре дукха сахьтан асанаш ю Российн материкан декъехь (11). Цхьайолу пачхьалкхаш дукха сахьтан асанаш йукъахь йу гӀайренийн а, хӀордал дехьара а мехкаш бахьнехь:
Средни Кадам
Средни Кадам (Средний Кадам) — Российн Федерацин Марий Элан Советскан кӀоштара эвла.
Астон (беттан кратер)
Астон - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 44 км гергга.
Лысково (Антропован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Антропован кӀоштан нах беха меттигаш
Патакино
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Привольни (Кошкинан кӀошт)
Привольни (Привольный) — Российн Федерацин Самарин областан Кошкинан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Стари Ургаш
Хьажоргаш
Категори:Марий Элан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
Юрьево (Любиман кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Любиман кӀоштан нах беха меттигаш
Спартак (Миллерован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Липовцы (Советскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Марий Элан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
Киевка (Кошкинан кӀошт)
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Судницына
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Пигасово (Камешкован кӀошт)
Пигасово (Пигасово) — Российн Федерацин Владимиран областан Камешкован кӀоштара дӀатесна эвла.
Нови Долино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ново-Застолбье
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Степной Шентала (Кошкинан кӀошт)
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Атлас (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Сылва (Свердловскан область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (96%).
Билгалдахарш
Категори:Шалян гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Троицински
Хьажоргаш
Категори:Марий Элан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
Гравити Фолз
Гравити Фолз (Gravity Falls) — америкин анимацин телевизионни сериал ю «Disney Television Animation» студино йина «Disney Channel» канал тӀехь.
Ново-Рязанчиха
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Ле-Мениль-ПатгӀи
Географи
.
Красни Бор (Днон кӀошт)
Красни Бор (Красный Бор) — Российн Федерацин Пскован областан Днон кӀоштара эвла.
Нови Камень
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Посёлок им. Артёма
'''Посёлок им. Артёма''' (Посёлок им. Артёма) — Российн Федерацин Владимиран областан Камешкован кӀоштара эвла.
Седовка (Кошкинан кӀошт)
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Степной (Кошкинан кӀошт)
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бели Ключ (Кошкинан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 10 адам леррана 2010 шарахь.
Нови Починок (Тверан область)
Нови Починок (Новый Починок) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Дачни (Одессин область)
Дачни — Украинин Одессин областан Беляевкан кӀоштара эвла.
Покров (Любиман кӀошт)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Кошки (Кошкинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Кошкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Оглядкино
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Бааде (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Вальтер Бааде (1893—1960) сийдина.
Посёлок им. Карла Маркса
'''Посёлок им. Карла Маркса''' (Посёлок им. Карла Маркса) — Российн Федерацин Владимиран областан Камешкован кӀоштара эвла.
Храповка
Хьажоргаш
Категори:Погаран кӀоштан нах беха меттигаш
Доследни (Одессин кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Баба (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Лукомо
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Таватуйски Детдом
Таватуйский Детдом (Таватуйский Детдом) — Свердловскан областан Невьянскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Чайкино (Брянскан область)
Чайкино (Чайкино) — Российн Федерацин Брянскан областан Погаран кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Тагильски (Свердловскан область)
Билгалдахарш
Категори:Нижни Салдан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Павлушково (Рамешкин кӀошт)
Павлушково (Павлушково) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Ла-Вид-де-Буреба
Ла-Вид-де-Буреба — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Завои
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Лучкино (Пскован область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Баррейруш (Визеу)
Географи
кӀошташ. Майда —.
Чаков
Хьажоргаш
Категори:Погаран кӀоштан нах беха меттигаш
Пустиня (Подкарпатан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Горушка (Днон кӀошт)
Горушка (Горушка) — Российн Федерацин Пскован областан Днон кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Днон кӀоштан нах беха меттигаш
Лысово (Днон кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мали Шалдово
Хьажоргаш
Категори:Антропован кӀоштан нах беха меттигаш
Перегородка
Перегородка (Перегородка) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Мали Тресно
Мали Тресно (Малое Тресно) — Российн Федерацин Пскован областан Днон кӀоштара дӀатесна эвла.
Чевернур (Ронгинскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Марий Элан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
Чагринка
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Приволье (Владимиран область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Маркашево
Хьажоргаш
Категори:Антропован кӀоштан нах беха меттигаш
Велень (П'ятра-Нямц, Нямц)
Велень — Румынин Нямц жудецан коммунера эвла.
Щербаковка (Брянскан область)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Талисман
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Туран гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Нидермурах
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Королевка (Новосибирскан область)
Королевка (Королевка) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Колыванан кӀоштара эвла.