cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Авакатлан (Олинала)
Географи
Авакатлан лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Зеподень (коммуна)
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Васлуй жудецан коммунаш
Любишина
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Каболафуэнте
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сарагоса провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гонзалез Ортега (Коазинтла)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Елше-при-Оточцу
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Новопетровка (Софиевкан йуьртан йукъаралла)
Хьажоргаш
Категори:Баштанкан кӀоштан нах беха меттигаш
ГаагӀ
Географи
.
Родниково (Донецкан область)
Родниково — Украинин Донецкан областан Старобешеван кӀоштара эвла.
Шабурово (Свердловскан область)
Шабурово (Шабурово) — Свердловскан областан Гарин гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Быково (Лотошинан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Блатнице под Сватим Антонинкем
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Ла Тихера (Сан Фелипе)
Географи
Ла Тихера лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Лейк-Гелен (Флорида)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Чавушкоьй (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Акай Нусипбековн эвла
Хьажоргаш
Категори:Алматан областан нах беха меттигаш Категори:Райымбекан кӀоштан нах беха меттигаш
Йасситаш (Фатса)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Фатсанан микрокӀошташ
Филипини (Парма)
Филипини — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дашково (Ивановн область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Пацелице
Географи
.
Елшевиця
Елшевиця — Словенин йукъараллера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Серговка (Орёлан область)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Чайирбейли (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Карайазинан микрокӀошташ
Даудс (Айова)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Гаель (Иль а, Вилен а)
Билгалдахарш
Категори:Иль а, Вилен а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Флореста (Парана)
Географи
Муниципалитетан майда —.
Большая Лукински
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Введенски (Лотошинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Лотошинан кӀоштан нах беха меттигаш
Мадона ди Пуянело (Модена)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Йаваш (Фатса)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Муниципалан кхоллам «гӀала Екатеринбург»
Муниципалан кхоллам «гӀала Екатеринбург» — Свердловскан областан муниципалан кхоллам. Административан центр — Екатеринбург.
Гиньян
Билгалдахарш
Категори:Иль а, Вилен а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пештешть
Пештешть — Румынин Алба жудецан коммунера эвла.
Сан Бартоло (Пануко)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Лимон (Сочияпа)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Челикли (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Карайазинан кӀоштан нах беха меттигаш
Буьто
Географи
.
Белокони (Полтаван кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Хабаровы
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Кировн гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Красный Богатырь
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Гомелан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Ново-Село (Великотырновон область)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Великотырновон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Неманан кӀошт
Неманан кӀошт (Неманский район) — Калининградан областан муниципалан кӀошт.
Илларионовка (Краснодаран мохк)
Илларионовка (Илларионовка) — Российн Федерацин Краснодаран мехкан Сочин гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Ла-Бастид-де-Беспла
Географи
.
Авакосихтик (Хосе Хоакин де Эрера)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Лейк-Мери (Флорида)
Лейк-Мери  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера гӀала.
NGC 3847
NGC 3847 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Берсанов
Берса́нов — фамили. И фамили йолу нах:
Нови Ракитино
Нови Ракитино (Новое Ракитино) — Российн Федерацин Липецкан областан Лебедянан кӀоштара эвла.
Красни Нива (Волоконовкан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Борго (Валле д'Аоста)
Борго  — Италин Валле д'Аоста регионан  коммунера эвла.
СугӀа
Использование
Наиболее распространены однолетние виды этого растения:
Зернешть (коммуна)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
СугӀа
Классификация сорго
Сорго отличается чрезвычайно большим разнообразием видов, подвидов и разновидностей. Род Sorghum Moench. относится к семейству мятликовых (Poaceae Bernh.) и включает 60-70 видов возделываемого сорго и группу полудиких и диких растений. По некоторым данным сорго было введено в культуру в Африке за 2500-3000 лет до н. э. На Европейском континенте несколько позже за 2000 лет до н. э.. В результате, за весь период изучения и выращивания сорго в мире многие ученые пытались систематизировать сорго. Авторы J.D Snowden, De Wet, J.P. Huckebay систематизировали сорго и подразделили его на 28 возделываемых и 24 диких родственных подвида. Английские ботаники О. Stapf и J.D. Snowden разделили род сорговых на две секции, а из них самую крупную на две подсекции: первая составила однолетние виды, вторая — многолетние. В каждой подсекции ботаник J.D. Snowden установил две секции. К первой он отнёс более 30 возделываемых видов сорго зернового, сахарного и веничного, сгруппированных в шесть подсерий; ко второй — суданскую траву и 16 дикорастущих видов сорго. В дальнейшем было описано ещё несколько видов сорго, в результате чего секции включают уже 56 видов сорговых растений. В настоящее время используется систематизация сорго, предложенная Е. С. Якушевским (1969), где все многообразие форм сорговых культур подразделено по принципу хозяйственного использования на 4 группы (зерновое, сахарное, травянистое и веничное) и 8 видов (сорго зерновое гвинейское, сорго зерновое кафрское, сорго зерновое негритянское, сорго зерновое хлебное, сорго зерновое китайское, сорго сахарное, сорго травянистое, сорго техническое или веничное).
Чепи (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Обединение
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Великотырновон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бечеви (Полтаван кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Калаторао
Калаторао — Испанин Сарагоса провинцин муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сарагоса провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сан Бартоло (Сан Рафаел)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Ирбитан муниципалан кхоллам
Ирбитан муниципалан кхоллам — Свердловскан областан муниципалан кхоллам. Административан центр — Ирбит.
Гишан
Гишан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
Блатно (Хомутов)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Денмарк (Айова)
Денмарк  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айова штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Эль Койол (Эль Иго)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
ДегӀирменкайа (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Карайазинан микрокӀошташ
Вертер (Туьринген)
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Пацов (Ржичани)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Красни Городище (Белгородан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Йенийурт (Фатса)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Малиновка (Рованичскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Червенан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла-Бастид-дуь-Сала
Географи
.
Приметкино (Кемеровн область)
Приметкино (Приметкино) — Российн Федерацин Кемеровн областан Мариинскан кӀоштара эвла.
Колчиглувки
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лейтон (Флорида)
Истори
Лейтон гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Спешневка
Спешневка (Спешневка) — Российн Федерацин Орёлан областан Новодеревеньковскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Хьажоргаш
Категори:Новодеревеньковскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кальсена
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сарагоса провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гжибув-Горновский
Гжибув-Горновский — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Турово (Кашинан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Пачейов
Демографи
Бахархойн динамика:
Ла Торесилья (Мануел Добладо)
Ла Торесилья — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Гоне (Иль а, Вилен а)
Географи
.
Ла-Бастид-суьгӀ-л’ЭгӀ
Географи
.
Мохови (Макушинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Макушинан кӀоштан нах беха меттигаш
Большая Каменка (Самарин область)
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Мариямполь (Червенан кӀошт)
Мариямполь (Марыямпаль) — Белоруссин Минскан областан Червенан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Червенан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Койол Энсинал (Тлачичилко)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Йешилкоьй (Фатса)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Филорзи (Казерта)
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Верх-Гоньба
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Кампильо-де-Арагон
Кампильо-де-Арагон — Испанин Сарагоса провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Пачейов-надражи
Географи
.
Доьртпинар (Карайази)
Доьртпинар (Dörtpınar) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Карайазинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Ла-ТугӀ-дуь-КгӀиоь
Билгалдахарш
Категори:АгӀеж департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Блатце
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Елховка
Хьажоргаш
Категори:Тейкован кӀоштан нах беха меттигаш
Кияжол
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Стари Барановка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ирвингтон (Айова)
Ирвингтон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айова штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Кустарный
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Берийн церебралан паралич
Распространённость детского церебрального паралича среди новорождённых: 2 к 1000 живорождённых (у мальчиков чаще в 1,33 раза).
Шелкоплясы (Полтаван кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Гонзало Гутьерез (Саюла де Алеман)
Географи
Гонзало Гутьерез лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Еринов Грич
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Мадона Имаколата (Беневенто)
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ла Торна (Сан Хосе Итурбиде)
Географи
Ла Торна лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Матусовка (Белорусси)
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Пачлавице
Литература
Категори:Злин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Каренас
Каренас — Испанин Сарагоса провинцин муниципалитет.
Флорианополис
Флорианополис — Бразилин Санта-Катарина штатера муниципалитет.
Неверовски (Курганан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Власово (Лотошинан кӀошт)
Власово (Власово) — Российн Федерацин Москохан областан Лотошинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Киякты (Актобен область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Пештяна (Мехединць)
Пештяна — Румынин Мехединць жудецан коммунера эвла.
Лисбург (Флорида)
Истори
Лисбург гӀала йиллина  шарахь.
Леснойн гӀалин гуо
Леснойн гӀалин гуо — Свердловскан областан муниципалан кхоллам. Административан центр — Лесной.
Домален
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Иль а, Вилен а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Эль Койол, Дон Венансио (Озулуама де Маскареньяс)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Мадона Кампанья (Перуджа)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Нововасильевка (Тамбовн область)
Нововасильевка (Нововасильевка) — Российн Федерацин Тамбовн областан Сосновкан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Тамбовн областан Сосновкан кӀоштан нах беха меттигаш
Старогольски (Орёлан область)
Хьажоргаш
Категори:Новодеревеньковскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Ла Торна, Эль Пасаманос (Санта Круз де Хувентино Росас)
Географи
Ла Торна, Эль Пасаманос лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Назаровски (Коношан кӀошт)
Назаровски (Назаровская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Коношан кӀоштара дӀатесна эвла.
Бажикаева
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: гӀезалой (1%), башкираш (97%).
Дуьндаркоьй (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Карайазинан кӀоштан нах беха меттигаш
Нови Роща (Курганан область)
Нови Роща (Новая Роща) — Российн Федерацин Курганан областан Макушинан кӀоштара эвла.
Волково (Лотошинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Лотошинан кӀоштан нах беха меттигаш
HD182340
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Комнино
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Авакуозинтла (Чилапа де Алварез)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Новаке
Новаке — Къилбаседа Македонин Пологан регионан эвла. Боговинье йукъараллин йукъайогӀу.
Механик
Хьажоргаш
Категори:Червенан кӀоштан нах беха меттигаш
Благодатни (Рязанан область)
Хьажоргаш
Категори:Сапожокан кӀоштан нах беха меттигаш
Паисий (эвла)
Паисий  — Болгарин Великотырновон областера эвла. Горна-Оряховица йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Азансола (Тужан кӀошт)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Лодергилл
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Гевентепе (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Еровська Вас
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Воробьево (Лотошинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Лотошинан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Тортуга (Коронео)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Лакав (АгӀеж)
Лакав — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — АгӀеж.
Географи
.
АгӀбашли
Билгалдахарш
Категори:Фуьзулин кӀоштан нах беха меттигаш
Лядцы (Гомелан кӀошт)
Лядцы (Лядцы) — Белоруссин Гомелан областан Гомелан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Гомелан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Лазурни (Белгородан область)
Лазурни (Лазурное) — Российн Федерацин Белгородан областан Волоконовкан кӀоштара эвла.
Пески (Киеван область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Кияхты
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Николаевка (Коношан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Коношан кӀоштан нах беха меттигаш
Рыбински (Донецкан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Волновахан кӀоштан нах беха меттигаш
HD182381
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Палици
Палици — Болгарин Великотырновон областера эвла. Елена йукъараллин йукъайогӀу.
Лимонар (Туспан)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Йусуфлу (Фатса)
Хьажоргаш
Категори:Фатсанан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Ерчин
Ерчин — Словенин йукъараллера эвла.
КӀа
Ботаническое описание
Нижние цветковые чешуи 7—14 (реже 15—20) мм длиной, от яйцевидных до продолговатых, кожистые, гладкие, шероховатые или коротковолосистые, с 7—11 (15) жилками, без киля, на верхушке переходящие в зубец или ость до 18 см длиной; каллус очень короткий, тупой.
Тычинок 3, с пыльниками 2—4,5 мм длиной. Зерновки 5—10 мм длиной, свободные, толстые, наверху слегка волосистые, овальные или продолговатые, глубоко желобчатые. Крахмальные зёрна простые.
Хромосомы крупные; основное число хромосом равно 7.
Сорта
Ни один злак не имеет столько видов и сортов, как пшеница. Каждая страна, кроме общераспространённых сортов пшеницы, имеет и свои местные.
История культуры
К 6-му тыс. до н. э. культура пшеницы распространилась в южные области (буго-днестровская культура, культура Караново в Болгарии , культура Кёрёш в Венгрии, в бассейне реки Кёрёш ).
Пяцета (Болцано)
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лодердейл-Лейкс (Флорида)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
КӀа
Использование пшеницы в медицине
Пшеничный крахмал (Amylum Tritici) имеет зёрна двух типов: крупные размером 26—30 мкм и мелкие — 6—7 мкм, зёрна круглые и плоские. Применяется в медицине в присыпках и мазях, как обволакивающее (в клизмах), в хирургии для неподвижных повязок из крахмальных бинтов.
Зародыши пшеницы содержат значительное количество питательных и биологически активных веществ. Экстракт зародышей пшеницы — это иммуномодулятор, который способен увеличить сопротивляемость организма действию негативных внешних факторов.
Гоьксу (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Карайазинан кӀоштан нах беха меттигаш
Мавлютова
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: гӀезалой (1%), башкираш (98%).
Большая Дорога (Рязанан область)
Большая Дорога (Большая Дорога) — Российн Федерацин Рязанан областан Сапожокан кӀоштара эвла.
Борго (Кунео)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Усатиково
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Пашице
Демографи
Бахархойн динамика:
Нижни Салдан гӀалин гуо
Билгалдахарш
Категори:Свердловскан область
Блешно (Тржебивлице)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Раздольни (Мариинскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Лужки (Лыскован кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Лыскован кӀоштан нах беха меттигаш
Высочки (Талдоман кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Тринидад (Абасоло)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Парлово
Парлово (Парлово) — Российн Федерацин Липецкан областан Лебедянан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лутовиново (Белгородан область)
Лутовиново (Лутовиново) — Российн Федерацин Белгородан областан Волоконовкан кӀоштара эвла.
Пеган
Пеган (Пеган) — Российн Федерацин Курганан областан Макушинан кӀоштара эвла.
Пештяна-де-Жос
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
ДугӀден
ДугӀден — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
Ершаново
Ершаново — Словенин йукъараллера эвла.
Сан Бенито (Карлос А. Карильо)
Сан Бенито — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Гоьлкоьй
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пашовице (Храштяни)
Географи
.
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Гоьктепе (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Карайазинан кӀоштан нах беха меттигаш
Арайатили
Билгалдахарш
Категори:Фуьзулин кӀоштан нах беха меттигаш
Флорида-Паулиста
Хьажоргаш
Категори:Сан-Паулу штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Светлогорскан кӀошт (Калининградан область)
Билгалдахарш
Категори:Калининградан область Категори:Российн кӀошташ
Зернилово
Хьажоргаш
Категори:Тейкован кӀоштан нах беха меттигаш
Мотыгино (Пскован область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ванино (Рязанан область)
Ванино (Ванино) — Российн Федерацин Рязанан областан Сапожокан кӀоштара дӀатесна эвла.
Межонка (Червенан кӀошт)
Межонка (Мяжонка) — Белоруссин Минскан областан Червенан кӀоштара эвла.
Гжимачев
Гжимачев — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Блешно
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Курбатиха (Лыскован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Авастепек (Копанатояк)
Авастепек — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Розважев
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Конажинки
Конажинки — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Петровски Выселки (Липецкан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лапен
Лапен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — АгӀеж.
Географи
.
Араз ДилагӀарда
Билгалдахарш
Категори:Фуьзулин кӀоштан нах беха меттигаш
HD182507
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Пашовице
Географи
.
Малиново (Волоконовкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Волоконовкан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 3863
NGC 3863 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Гуьллуь (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Карайазинан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Ганжи (Нови Санжарин йуьртан йукъаралла)
Ганжи — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Пештяна-Жиу
Пештяна-Жиу — Румынин Горж жудецан коммунера эвла.
Зиново (Тейкован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Мадона Поцо Гвачито (Бриндизи)
Мадона Поцо Гвачито — Италин Апулия регионан  коммунера эвла.
Пашутин, Захар Юрьевич
Баскетболех ловза волавелла ша винчу гӀалахь, ткъа цул тӀаьхьа тренировкаш йира Штейнбок Анатолий волучохь. 2010 - 2012 шерашкахь левзира УНИКС йукъахь. Ловзаран карьера чекхйаьккхича «Локомотив-Кубань» клубан тренерийн штаб йукъавахара, цигахь болхбира 2014 шо чекхдаллалц. ХӀинца — краснодаран «Локомотив-Кубань-2-ЦОП» клубан коьрта тренер.
Варваровка (Сапожокан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Есенов Врт
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Сан Бенито (Наранхос Аматлан)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Малиновка Телешовская
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Гомелан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Клочково (Костанайн область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Аланйурт (Гоьлкоьй)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
И.Л. Караджале (коммуна)
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Димбовица жудецан коммунаш
Покровка (Лебедянан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Урвич
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Борго (Болонья)
Борго  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Аваститлан (Копалильо)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Нижни Лубянки
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Эль Койолар (Исматлавакан)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Мыленки (Себежан кӀошт)
Мыленки (Мыленки) — Российн Федерацин Пскован областан Себежан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Овражни (Коношан кӀошт)
Овражни (Овражное) — Российн Федерацин Архангельскан областан Коношан кӀоштара эвла.
Клыч
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Асташиха (Лыскован кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Лыскован кӀоштан нах беха меттигаш
Кинто (муниципалитет)
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сарагоса провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лимонес (Косаутлан де Карвахал)
Географи
Лимонес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Первомайци
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Великотырновон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ЕгӀсе-пгӀе-ЛиффгӀе
Билгалдахарш
Категори:Иль а, Вилен а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Чифлик (Боговинье)
Чифлик — Къилбаседа Македонин Пологан регионан эвла. Боговинье йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Васильевка (Рязанан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла Тринидад (Гуанахуато)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Бридуны
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
HD182564
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Осташевски (Вохтомскан йуьртан меттиг)
Осташевски (Осташевская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Коношан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Коношан кӀоштан нах беха меттигаш
Конти-Рибацки
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Янги-Юл (Челябинскан область)
Билгалдахарш
Категори:Аргаяшан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Гжмйонца (Лодзинскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Крестьянка (Лыскован кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 10 стаг (2010 шо).
Пейдлова Ржосичка
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Сан Бенито (Хесус Каранза)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Кларес-де-Рибота
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сарагоса провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Аватепек Пуебло (Тлапа де Комонфорт)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Арзамасков, Владимир Иванович
Биографи
Нисса Арзамасков хилира ца луъушехь Белов Александр хьизийтинарг, цуо дийхира тӀаьхьарчунга жӀараш таможнехула чекхйаха аьлла.
Привольни (Макушинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Макушинан кӀоштан нах беха меттигаш
Ближейов
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Флорис-ду-Пиауи
Географи
Муниципалитетан майда —.
Капанли (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Ибенешть (коммуна, Васлуй)
Ибенешть — Румынин Васлуй жудецан йукъара коммуна.
Осташевски (Тавреньгскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Коношан кӀоштан нах беха меттигаш
Вещево (Кировн область)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Лимонеститла (Тезонапа)
Географи
Лимонеститла лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Абдрахманова
Билгалдахарш
Категори:Нязепетровскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Покрово-Казацки
Хьажоргаш
Категори:Лебедянан кӀоштан нах беха меттигаш
Петко-Каравелово
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Великотырновон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Байиралан (Гоьлкоьй)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Пейшков (Тишнов)
Географи
.
Литература
Категори:Къилба Морави мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Гзикув
Гзикув — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Ревдан гӀалин гуо
Билгалдахарш
Категори:Свердловскан область
Мадона Пьетраквария (Л'Аквила)
Мадона Пьетраквария — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
АшагӀи АьбдуьрраьхӀманли
Билгалдахарш
Категори:Фуьзулин кӀоштан нах беха меттигаш
Кодо (Испани)
Кодо — Испанин Сарагоса провинцин муниципалитет.
КгӀоьз (департамент)
КгӀоьз (Creuse, Cruesa) — Францин малхбален декъера департамент, Керла Аквитани регионан департаментех цхьаъ. Къепан лоьмар — 23. Административан центр — ГегӀе.
Жавене
Жавене — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
Страхолесье
Страхолесье — Украинин Киеван областан Вышгородан кӀоштара эвла.
Ближна
Ближна (Bližná) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Чигириновка (Орёлан область)
Хьажоргаш
Категори:Новодеревеньковскан кӀоштан нах беха меттигаш
Нови Долина
Нови Долина (Новая Долина) — Российн Федерацин Белгородан областан Волоконовкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Новоямски (Тамбовн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Пейшова Лгота
Географи
.
Абдулка
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (64%).
Сан Бенито (Хуан Родригез Клара)
Географи
Сан Бенито лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Профинтерн
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Фонтора-Шавьер
Хьажоргаш
Категори:Риу-Гранди-ду-Сул штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Булут (Гоьлкоьй)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Грибов Куст
Грибов Куст (Грибов Куст) — Российн Федерацин Рязанан областан Сапожокан кӀоштара дӀатесна эвла.
Ду (департамент)
Билгалдахарш
Категори:Францин департаменташ
Пиану-де-Сус
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Алба жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Григорово (Лотошинан кӀошт)
Григорово (Григорово) — Российн Федерацин Москохан областан Лотошинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Красновидово (Лыскован кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Лыскован кӀоштан нах беха меттигаш
Лимонсильо (Алтотонга)
Географи
Лимонсильо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Верхолемье
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (94%), удмурташ (6%).
Таежно-Александровка
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
NGC 3871
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Ивенешть (коммуна)
Ивенешть — Румынин Васлуй жудецан йукъара коммуна.
Сукачи (Киеван область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Федосьино (Тверан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Пекаржка
Демографи
Бахархойн динамика:
АшагӀи КуьрдмахӀмудли
Билгалдахарш
Категори:Фуьзулин кӀоштан нах беха меттигаш
Форкетинья
Географи
Муниципалитетан майда —.
Октябрьски (Сосновкан кӀошт)
Октябрьски (Октябрьское) — Российн Федерацин Тамбовн областан Сосновкан кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сухой Логан гӀалин гуо
Билгалдахарш
Категори:Свердловскан область
ДжихӀадийе (Гоьлкоьй)
Хьажоргаш
Категори:Гоьлкоьйнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Малберри (Флорида)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Коньчево (ХӀордан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ЭгӀ (департамент)
ЭгӀ — Францин малхбален декъера департамент, НогӀманди регионан департаментех цхьаъ. Къепан лоьмар — 27. Административан центр — ЭвгӀоь.
NGC 3872
NGC 3872 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Хьажа кхин а
3872 3872
Нови Луково
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Доры (Москохан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Горгония Карбальо Мераз (Темпоал)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Богомолово (Лыскован кӀошт)
Богомолово (Богомолово) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Лыскован кӀоштара эвла.
Светлодарск
Хьажоргаш
Категори:Бахмутан кӀоштан нах беха меттигаш
Тавдан гӀалин гуо
Билгалдахарш
Категори:Свердловскан область
Ивешть (коммуна, Васлуй)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Каракале (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Карайазинан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Бенито (Чиконтепек)
Сан Бенито — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Бенито лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Кхача
Пища в жизни человека
Пища является одной из основ в жизни людей как источник энергии для жизнедеятельности организма (человек должен питаться от 1 до 5 раз в день). Полноценная пища (её рацион) содержит все незаменимые элементы пищи — это такие элементы, которые пища должна включать для того, чтобы обеспечить нормальное функционирование организма человека. Последний совершенно не синтезирует незаменимый элемент, или синтезирует его в количествах, недостаточных для поддержания здоровья организма ( напр., ниацин, холин), а потому должен получать с пищей.
Переработка пищевых продуктов
Виды переработки: очистка, разделка, измельчение, варка, высушивание, засолка, вяление, жарка, маринование, консервирование и, наконец, расфасовка и упаковка.
HD182640
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Пекарка (Тисова)
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Князевка (Къилбаседа-Кхазакхстанан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Таежно-Михайловка
Хьажоргаш
Категори:Мариинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Гзув
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Новый Будков
Хьажоргаш
Категори:Червенан кӀоштан нах беха меттигаш
Мадона Чинкве Вье (Пяченца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Чатак (Гоьлкоьй)
Хьажоргаш
Категори:Гоьлкоьйнан кӀоштан нах беха меттигаш
Ближши Лгота
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Рекорд (Курганан область)
Хьажоргаш
Категори:Макушинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Васильевка (Марксан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Марксан кӀоштан нах беха меттигаш
Лимонта (Минатитлан)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Новоселье-1
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Каракайа (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Карайазинан кӀоштан нах беха меттигаш
Светли (Добропольен гӀалин йукъаралла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Борго Азяго (Виченца)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пекелски Дул
Географи
.
Ивешть (коммуна, Галац)
Ивешть — Румынин Галац жудецан йукъара коммуна.
NGC 3875
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Пикетуриле
Пикетуриле — Румынин Долж жудецан коммунера эвла.
Тетеревски
Тетеревски — Украинин Киеван областан Вышгородан кӀоштара эвла.
Ла Тринидад (Сан Дьего де ла Унион)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Новый Дубок
Хьажоргаш
Категори:Червенан кӀоштан нах беха меттигаш
Филитово (Кашинан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гота де Оро (Акаюкан)
Географи
Гота де Оро лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Финела (Мантова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Четилли (Гоьлкоьй)
Хьажоргаш
Категори:Гоьлкоьйнан кӀоштан нах беха меттигаш
Авевеихтик (Чилапа де Алварез)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Ле-Кабан (АгӀеж)
Ле-Кабан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — АгӀеж.
Иудкино
Иудкино (Иудкино) — Российн Федерацин Ивановн областан Тейкован кӀоштара эвла.
Званово (Лотошинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Лотошинан кӀоштан нах беха меттигаш
Отрезы
Хьажоргаш
Категори:Тамбовн областан Сосновкан кӀоштан нах беха меттигаш
Садовод (Курганан область)
Садовод (Садовод) — Российн Федерацин Курганан областан Макушинан кӀоштара эвла.
Карасу (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Юркино (Лыскован кӀошт)
Юркино (Юркино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Лыскован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Поликраиште
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Ульяново (Кировн область)
Ульяново (Ульяново) — Кировн областан Оричин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Савинки (Липецкан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Хьажоргаш
Категори:Лебедянан кӀоштан нах беха меттигаш
Формигейру (Риу-Гранди-ду-Сул)
Хьажоргаш
Категори:Риу-Гранди-ду-Сул штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 3877
NGC 3877 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Дамарли (Гоьлкоьй)
Дамарли (Damarlı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Гоьлкоьйнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Лимонта (Соконуско)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).