cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
КъБА исторера 75 уггаре сийлахь ловзархо
Исписка
Исписка кхайкхочу хенахь берриг ловзархой вовшахтоьхча хуьлу 158 КъБА чемпионалла долуш, уггаре мехала ловзархочун (MVP) 62 титул, 48 совгӀат финалан уггаре мехала ловзархочун, кхин а цара дакъа лаьцнера 730-зза КъБА Дерриг седарчийн матчехь. Хаьржина 76 ловзархочух 50 иштта хаьржинера, 1996 шарахь хӀоттийначу, 50 уггаре сийлахь ловзархочун исписке. 11 ловзархо (Яннис Адетокунбо, Кармело Энтони, Стефен Карри, Энтони Дэвис, Кевин Дюрант, Джеймс Харден, Леброн Джеймс, Кавай Леонард, Дамиан Лиллард, Крис Пол, Расселл Уэстбрук) 2021/22 шарахь и исписка кхайкхиначу хенахь а дакъа лоцуш вара. Хаьржина ловзархойх дукхаха берш Баскетболан сийлаллин зал йукъахь бара. Дирк Новицки а, Дуэйн Уэйд а — левзина а бевлла Сийлаллин зал йукъахь воцу ши ловзархо бен вацара испискин йукъахь, амма уьш харжа тарло 2023 шарахь. Масех ловзархо исписка кхайкхочу хенахь дийна вацара, царна йукъахь Уэс Анселд, Пол Аризин, Джордж Майкен, Мозес Мэлоун, Хэл Грир, Уилт Чемберлен, Джон Хавличек, Билл Шерман, Элджин Бэйлор, Кобе Брайант, Дэйв Дебуше, Пит Маравич. Яннис Адетокунбо хаьржинера 2013 шеран КъБА драфтехь, испискин йукъарчех уггаре тӀаьхьа, и кхоллале бархӀ шо хьалха; Кавай Леонард (2011), Дамиан Лиллард, Энтони Дэвис (2012) иштта хаьржинера драфтехь исписка кхайкхо итт шерал кӀезиг хан йолуш.
Чарново (ХӀордан воеводалла)
Чарново — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Лен-о-Буа
Географи
.
Простржедни Лгота
Географи
.
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Пашково (Наро-Фоминскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хомяковка (Самарин область)
Хьажоргаш
Категори:Самарин областан Красноармейскан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 5336
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Вежки (Пржеров)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Корсуновка (Валкин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Валкин кӀоштан нах беха меттигаш
Сагайдачни
Сагайдачни (Сагайдачное) — Российн Федерацин Белгородан областан Прохоровкан кӀоштара эвла.
Николаевка (Павловскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Воронежан областан Павловскан кӀоштан нах беха меттигаш
Бромболо (Козенца)
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лансе
Лансе (Lancé) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀ а, ШегӀ а.
Дудкин, Олег Борисович
Биографи
1982 шарахь дуьйна — щелочийн массивийн металлогенин лабораторин куьйгалхо, 2002 шарахь дуьйна — коьрта Ӏилманан белхало.
Велла 2013 шеран 8 июлехь.
Пенье (Конакован кӀошт)
Пенье (Пенье) — Российн Федерацин Тверан областан Конакован кӀоштара эвла.
Вайскирхен
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Пенье (Конакован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Казчина Вйоне (Милано)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мариюци (Тревизо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
NGC 5337
Хьажа кхин а
5337 5337
Индиан-Гиллс (Кентукки)
Индиан-Гиллс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Вязьма-Брянски
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Озеровка (Орёлан область)
Озеровка (Озеровка) — Российн Федерацин Орёлан областан Соскован кӀоштара эвла.
Жерники (Мазовин воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Первомайски (Наро-Фоминскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Наро-Фоминскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ричути (Кьети)
Ричути — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Омаров Ильясан цӀарах эвла
Омаров Ильясан цӀарах эвла — Кхазакхстанан Костанайн областан Алтынсаринан кӀоштара эвла.
Кирхбах-ин-дер-Штайермарк
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Кривцы (Горкин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Красни (Коми Республика)
Красни (Красная) — Коми Республикин Сыктывдин кӀоштара эвла.
Вежна (Ждяр над Сазавоу)
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Пожорита (коммуна)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Брондели (Павия)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сеймица (Белгородан область)
Сеймица (Сеймица) — Российн Федерацин Белгородан областан Прохоровкан кӀоштара эвла.
Сан Рафаел (Пануко, Веракрус)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
СахӀип Ата (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Илгинан кӀоштан нах беха меттигаш
Иберхерн
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саар латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Первомайск (Тверан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Чарноцинске-Пеце
Чарноцинске-Пеце — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Лос Агире (Селая)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
HD221455
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Горица (Шепетовкан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Простржедни Поржичи
Географи
.
Алачат (Эфлани)
Хьажоргаш
Категори:Карабуьк провинцин нах беха меттигаш
Орехово (Соскован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Соскован кӀоштан нах беха меттигаш
Риялто (Падова)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гаврилки (Смоленскан область)
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Кирхберг (Тироль)
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Якобьевка (Самарин область)
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Преградинка
Преградинка (Преградинка) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Благовещенкан кӀоштара эвла.
ЛигӀе
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Косково (Кировн область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Гольек
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Конти (Велюнскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Махновичи (Мозыран кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Вежна (Пелгржимов)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Секонд-Меса
Географи
Секонд-Меса бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Фосац (Валле д'Аоста)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Першино (Раменскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Лесной (Дмитриеван кӀошт)
Лесной (Лесной) — Российн Федерацин Курскан областан Дмитриеван кӀоштара эвла.
HD221507
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Ефуни, Сергей Наумович
Хьажоргаш
Категори:ССРС Медикаш Категори:ССРС ӀА корреспонденташ-декъашхой Категори:РӀА баккъала болу декъашхой
Простржедни Свинце
Географи
.
Чарношице
Чарношице — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Марияни (Пяченца)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Березолуки
Хьажоргаш
Категори:Луцкан кӀоштан нах беха меттигаш
Масльоренс
Масльоренс — Испанин Таррагана провинцин муниципалитет.
Лос Гонзалез (Тиватлан)
Лос Гонзалез — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Конти (Кутновскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Гашино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Никифоровски (Усть-Кубинскан кӀошт)
Никифоровски (Никифоровская) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара эвла.
Прошка
Прошка — Румынин Бузеу жудецан коммунера эвла.
Врхье
Врхье — Словенин йукъараллера эвла.
Петровски (Веселёван йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Айдаркен
Айдаркен — ГӀиргӀазойчоьнан Баткенан областан Кадамжайн кӀоштара гӀала.
Хьажоргаш
Категори:Кадамжайн кӀоштан нах беха меттигаш
Ла-Шапель-АншегӀи
Географи
.
HD221531
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Брондо (Кунео)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Льнозавод (Лузан кӀошт)
Льнозавод (Льнозавод) — Кировн областан Лузан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Малобеловодски
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Чарнувко (ХӀордан воеводалла)
Чарнувко — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Лесовой (Курскан область)
Лесовой (Лесовой) — Российн Федерацин Курскан областан Дмитриеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Мариянито (Рьети)
Мариянито — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Себиллер (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вежников
Демографи
Бахархойн динамика:
Береск
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Якушевски (Пермогорскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Красноборскан кӀоштан нах беха меттигаш
Простржедни Старе Буки
Географи
.
HD221568
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Лос Адобес, Пуенте де Реес (Харал дел Прогресо)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Ла-Шапель-Вандомуаз
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀ а, ШегӀ а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Михайловски (Усть-Кубинскан кӀошт)
Михайловски (Михайловская) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Кипенски
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Брондолето (Мачерата)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Красни Яг
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (50%), оьрсий (45%), украинаш (5%).
ЙенидогӀан (Одунпазари)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Печки (Орёлан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ред-Левел (Алабама)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Гаврильцево (Новосельскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Большеселон кӀоштан нах беха меттигаш
Насоновски (Кировн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лобановски (Дмитриеван кӀошт)
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
HD221576
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Баранка Эстака (Тлакоачистлавака)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Витониж
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Мали Бели (Курганан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Городнявка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Митенски (Усть-Кубинскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Дауровка
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Алпагут (Эфлани)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Круги (Егорьевскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Егорьевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Малий Ригель
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лесни (Сандыктаунан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш Категори:Сандыктаунан кӀоштан нах беха меттигаш
Кирхберг-бай-Маттигхофен
Кирхберг-бай-Маттигхофен — Австрин Лакха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Браунау-ам-Инн гуонан йукъайогӀу.
Альтмитвайда
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Противец (Жлутице)
Противец  (Protivec) — Чехин Карловы Вары мехкан кӀоштара эвла.
Вичини (эвла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Вежнице (Йиглава)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Ренберн (Алабама)
Истори
Йиллина.
Лос Алакранес (Сан Франсиско дел Ринкон)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Акпинар (Коджаали)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Переездной
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла-Шапель-Сен-МагӀтен-ан-Плен
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀ а, ШегӀ а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лонсоль
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Киселево (Старожилован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Гаврино (Ярославлан область)
Хьажоргаш
Категори:Большеселон кӀоштан нах беха меттигаш
Малий Слатник
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Бакирджилар (Эфлани)
Бакирджилар (Bakırcılar) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Карабуьк провинцин (ил) Эфланинан кӀоштара эвла.
Эль Месон (Зонтекоматлан де Лопез а, Фуентес а)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Сан Рафаел (Сан Хуан Эванхелиста)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Прундень
Прундень — Румынин Вилча жудецан коммунера эвла.
Якушино (Вилегодскан кӀошт)
Якушино (Якушино) — Российн Федерацин Архангельскан областан Вилегодскан кӀоштара эвла.
Лоншан-суьгӀ-Ожон
Географи
.
Противец (Струнковице над Бланици)
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Кара-Тумшук
Хьажоргаш
Категори:Кадамжайн кӀоштан нах беха меттигаш
Фосе (Болцано)
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Латышиха (Нижни Новгородан область)
Латышиха (Латышиха) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Спасскан кӀоштара эвла.
Степной Озеро (Алтайн мохк)
Хьажоргаш
Категори:Алтайн мехкан Благовещенкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Средни Ольшанка (Белгородан область)
Средни Ольшанка (Средняя Ольшанка) — Российн Федерацин Белгородан областан Прохоровкан кӀоштара эвла.
ШихӀбедреттин (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Илгинан микрокӀошташ
Рептон (Алабама)
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Поречье (Конакован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Концик (Белхатовскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Пески (Павловскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Ченстково (Косьцерскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лош-суьгӀ-УгӀс
Лош-суьгӀ-УгӀс — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Бронци (Павия)
Бронци — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Гречана (Соломнан йуьртан кхеташо)
Гречана — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
HD221767
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Казчина Галанта (Бьела)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Пловски (Кировн область)
Пловски (Пловская) — Кировн областан Лузан кӀоштара эвла.
Проходи
Проходи (Prochody) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Аландере (Коджаали)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Концик (Велюнскан повет)
Концик  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Йилдизтепе (Одунпазари)
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Фосе (Тренто)
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Красни Ватрас
Красни Ватрас (Красный Ватрас) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Спасскан кӀоштара эвла. XIX бӀешо — Нижегородан губерни, Российн импери.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Поноареле (коммуна)
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Мехединць жудецан коммунаш
Рехобет (Алабама)
Истори
Йиллина.
Рйобонело (Виченца)
Рйобонело — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Сан Рафаел (Сантияго Тустла)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
МаьммаьдушагӀи
Билгалдахарш
Категори:Каьлбаьджаьран кӀоштан нах беха меттигаш
Нива (Курганан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Арнсдорф
Арнсдорф (Arnsdorf) — Германин Саксони латтана йукъара коммуна.
Маркандиндоли (Беневенто)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Жуков, Дмитрий Анатольевич
Кхолларалла
Зорба тоха волийна 1955 шарахь дуьйна. 1960-гӀа шерашкахь дуьйна гӀараделира цуьнан Ӏилманан-фантастикан дийцар «Рэм а, Гений а».
Жечнюв-Колони
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Пожарище (Кировн область)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Покровка (хутор)
Покровка (хутор) (Покровка (хутор)) — Российн Федерацин Москохан областан Наро-Фоминскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Шахматаш
Начисление очков
В некоторых соревнованиях очки начисляются по другим системам, например, «футбольной»: 3 за выигрыш, 1 за ничью и 0 за проигрыш.
В турнирах, где все игроки (команды) играют равное число партий, победитель определяется по количеству набранных очков в партиях или микроматчах (в случае равенства применяются различные коэффициенты).
Откладывание партии
Правила турнира могут предусматривать начало партии в один день, и продолжение (доигрывание) в один из последующих. В этом случае определяется время завершения игры в игровой день, и по достижении этого времени игрок, чья очередь ходить, должен отложить партию, которая затем доигрывается в определённый турнирными правилами день. Партия откладывается следующим образом: игрок, чья очередь ходить в момент откладывания партии, обдумывает очередной ход при включённых часах, после чего, вместо того, чтобы сделать ход на доске, записывает его на специальном бланке и передаёт судье в запечатанном конверте; никто, кроме этого игрока, не должен знать, какой ход сделан. После этого судья останавливает часы, записывая их показания. Перед началом доигрывания восстанавливается позиция на момент откладывания, воспроизводятся показания игровых часов, после чего судья вскрывает конверт, делает на доске записанный ход и запускает часы второго игрока.
Международная шахматная федерация
По шахматам проводится отдельная Шахматная олимпиада, проходящая раз в два года и представляющая собой командное соревнование. Кроме того, шахматы входят в число пяти основных видов Всемирных интеллектуальных игр
Костински (Усть-Кубинскан кӀошт)
Костински (Костинская) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Шахматаш
Игра по телеграфу
В 1844 состоялась партия по телеграфу между клубами Вашингтона и Балтимора. 40 лет спустя подобные встречи проводились между шахматистами европейских столиц (Лондон — Вена, 1884; Петербург — Лондон, 1886—1887; Петербург — Париж, 1894—1895). В 20 столетии соревнования по телеграфу особенно были популярны в СССР, где только в первенстве России участвовало свыше 20 команд (с 1948).
Игра онлайн
С развитием интернета особой популярностью пользуются онлайн-шахматы, в которые игроки могут играть в удобное для себя время и с соперниками, которых сами выберут. Онлайн-шахматы позволяют играть как с людьми, так и с компьютерными программами.
Христианство
В Книге Домострой XVI века о шахматах говорится как об игре бесовской: «А бесы возрадуются и налетят, свой час улучив, тогда и творится всё, что им хочется: бесчинствуют за игрой в кости и в шахматы, всякими бесовскими играми тешатся».
Топса (Виноградовскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Прунду (Телеорман)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
АйдогӀан (Коджаали)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Казчина Галбанера (Комо)
Казчина Галбанера — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Бостанджи (Эфлани)
Хьажоргаш
Категори:Карабуьк провинцин нах беха меттигаш
Малий Церовець
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Копанина (Серадзькан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Лос Аламос (Сан Фелипе)
Лос Аламос — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Горельково
Хьажоргаш
Категори:Вязьман кӀоштан нах беха меттигаш
Сторожеви-Перви
Сторожеви-Перви (Сторожевое-Первое) — Российн Федерацин Белгородан областан Прохоровкан кӀоштара эвла.
Бронцино (Асти)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Риджвилл (Алабама)
Истори
Йиллина.
Ле-Плесси-ДогӀен
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀ а, ШегӀ а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Йоьруьккирка (Одунпазари)
Хьажоргаш
Категори:Одунпазаринан кӀоштан нах беха меттигаш
Бейлер (Коджаали)
Бейлер (Beyler) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Коджаалинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Монбрио-дель-Камп
Монбрио-дель-Камп — Испанин Таррагана провинцин муниципалитет.
Токой (Кадамжайн кӀошт)
Токой — ГӀиргӀазойчоьнан Баткенан областан Кадамжайн кӀоштара эвла.
Барахильяс, Барахилья (Куахиникуилапа)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Редкино (Тверан область)
Редкино (Редкино) — Российн Федерацин Тверан областан Конакован кӀоштара эвла.
Герцино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Каленово
Каленово (Каленово) — Российн Федерацин Кемеровн областан Яшкинан кӀоштара эвла.
Мишни (Каьлбаьджаьран кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Каьлбаьджаьран кӀоштан нах беха меттигаш
Ле-Плесси-л'Ешель
Географи
.
Нови Заворина
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Жешотари-Завади
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Горки (Вязьман кӀошт)
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
NGC 5354
Хьажа кхин а
5354 5354
Желтый (Питеркан кӀошт)
Желтый (Желтый) — Российн Федерацин Саратовн областан Питеркан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Хьажоргаш
Категори:Питеркан кӀоштан нах беха меттигаш
ЙукаричагӀлан (Одунпазари)
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Одунпазаринан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Ауэ (Саксони)
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Казчина Галета (Алесандрия)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лугины
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Покровка (Павловскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Запоте Ларго (Тантоюка)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
NGC 5355
Хьажа кхин а
5355 5355
Вейвановице
Демографи
Бахархойн динамика:
Глебово (Большеселон кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Большеселон кӀоштан нах беха меттигаш
Копанка (Лодзинскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Чамйурт (Эфлани)
Хьажоргаш
Категори:Карабуьк провинцин нах беха меттигаш
Горлово (Вязьман кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Запрудни (Питеркан кӀошт)
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Фосето (Алесандрия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ривер-Фолс (Алабама)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Рйоведжо (Болонья)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Брончильияно (Фиренца)
Брончильияно — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
NGC 5356
Хьажа кхин а
5356 5356
Сан Рафаел (Тексистепек)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Синцовски (Коношан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Коношан кӀоштан нах беха меттигаш
Барбулильяс (Зиватанехо де Азуета)
Барбулильяс — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Новики (Мозыран кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Мозыран кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Джаферийе (Коджаали)
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Мелови (Дмитриеван кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Дмитриеван кӀоштан нах беха меттигаш
Прунень (Клуж)
Прунень — Румынин Клуж жудецан коммунера эвла.
Кисляково (Усть-Кубинскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Речицы (Тверан область)
Речицы (Речицы) — Российн Федерацин Тверан областан Конакован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Чон-Кара
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Кадамжайн кӀоштан нах беха меттигаш
HD221866
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Йукарикалабак (Одунпазари)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Запоте Пализада (Трес Вальес)
Географи
Запоте Пализада лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Ауэрбах (Фогтланд)
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Глоднево (Ярославлан область)
Глоднево (Глоднево) — Российн Федерацин Ярославлан областан Большеселон кӀоштара эвла.
Любиж (Белорусси)
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Горкин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Клинцовка (Кемеровн область)
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Норильни
Норильни (Норильное) — Российн Федерацин Курганан областан Юргамышан кӀоштара эвла.
Зелени Луг (Саратовн область)
Зеленый Луг (Зеленый Луг) — Российн Федерацин Саратовн областан Питеркан кӀоштара эвла.
Лос Аламос Норте (Силао)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Монферри
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Таррагана провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Жешотари-Хвали
Жешотари-Хвали — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Уджари (Илгин)
Уджари (Ucarı) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Илгинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Прунержов
Прунержов (Prunéřov) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Красные Горки (Мордови)
Красни Горки (Красные Горки) — Российн Федерацин Мордовин Ельникин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Казчина Галинаца (Милано)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Прунет
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Долж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Чемчи (Эфлани)
Чемчи (Çemçi) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Карабуьк провинцин (ил) Эфланинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эфланинан кӀоштан нах беха меттигаш
Моисеева (Горкин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Ле-Тампль (ЛуагӀ а, ШегӀ а)
Ле-Тампль (Le Temple (Loir-et-Cher)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀ а, ШегӀ а.
Географи
.
Рйозеко (Арецо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Копець (Велюнскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Искитиман кӀошт
Искитиман кӀошт (Искитимский район) — Новосибирскан областан муниципалан кӀошт.
Билгалдахарш
Категори:Новосибирскан область Категори:Российн кӀошташ
Манилы (Харьковн область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сариджакайа
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сариджакайанан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Посёлок им. Жданова (Воронежан область)
'''Посёлок им. Жданова''' (Посёлок им. Жданова) — Российн Федерацин Воронежан областан Павловскан кӀоштара эвла.
Карроллтон (Кентукки)
Карроллтон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Чукуркоьй (Коджаали)
Хьажоргаш
Категори:Коджаалинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Малковець
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Риверсайд (Алабама)
Риверсайд — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала (town).
Вазьянка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Красно-Андреевски
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Старожилован кӀоштан нах беха меттигаш
Тельмански
Тельмански (Тельманский) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Благовещенкан кӀоштара эвла.
Ушкински выставок
Ушкинский выставок (Ушкинский выставок) — Кировн областан Лузан кӀоштара эвла.
Земцов (Саратовн область)
Земцов (Земцов) — Российн Федерацин Саратовн областан Питеркан кӀоштара эвла.
Запоте Прьето (Актопан)
Запоте Прьето — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
NGC 5359
Хьажа кхин а
5359 5359
Эль Мехорадо (Озулуама де Маскареньяс)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Мална
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Макаровка (Горкин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Бад-Брамбах
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Зубарево (Усть-Кубинскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Демирачма (Коджаали)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Мора-де-Эбро
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Таррагана провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дюжаковка
Дюжаковка (Дюжаковка) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Спасскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Залесцы (Луцкан кӀошт)
Залесцы — Украинин Волинан областан Луцкан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Синик (Аризона)
Синик  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Корчуганово
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Головково (Большеселон кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Большеселон кӀоштан нах беха меттигаш
Зозуля, Георгий Петрович
Билгалдахарш
Категори:Балашовн лакхара тӀеман авиацин пилотийн доьшийлехь дешнарш Категори:Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман пилоташ Категори:Днепр къовсу тӀеман декъашхой Категори:Могилёв мукъайаккхаран декъашхой Категори:Всесвятски кешнашкахь дӀабоьхкинарш (Краснодар)
Птични
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Чиста (ХӀордан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Барио де Гусман, Эль Лимон (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Фоси III (Беневенто)
Фоси III — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Рйоло (Лоди)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Поплака (коммуна)
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Сибиу жудецан коммунаш
Малая Коралловка
Малая Коралловка (Малая Каралёўка) — Белоруссин Могилёвн областан Горкин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Горкин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Чоьрекли (Эфлани)
Хьажоргаш
Категори:Карабуьк провинцин нах беха меттигаш
Наровчизна
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Броньолиго-Козталунга (Верона)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лос Гусманес, Ла Элеха (Темпоал)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Выборково (Усть-Кубинскан кӀошт)
Выборково (Выборково) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Запоте Редондо (Азалан)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
ЙукаричигӀил (Илгин)
ЙукаричигӀил (Yukarıçiğil) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Илгинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Илгинан микрокӀошташ
Мизяки
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
ЙукаричигӀил (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Казчина Гатера (Павия)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пруси-Бошкувки
Литература
Категори:Къилба Морави мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Гоьреле (Коджаали)
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Пруниш
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Клуж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гороховка (Вязьман кӀошт)
Гороховка (Гороховка) — Российн Федерацин Смоленскан областан Вязьман кӀоштара дӀатесна эвла.
Каррсвилл (Кентукки)
Каррсвилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Копи (гмина Кросневице)
Копи  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Сиба-Далкай (Аризона)
Сиба-Далкай  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Шимолино
Шимолино (Шимолино) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Благовещенкан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Алтайн мехкан Благовещенкан кӀоштан нах беха меттигаш
Сковородовка
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Шурыгино Плесо
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Фоси дела Корте (Авелино)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Жи (Мазовин воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Рйоло (Модена)
Рйоло — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Ручьи (Конакован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Поприкань (коммуна)
Поприкань — Румынин Ясси жудецан йукъара коммуна.
Кременец (Волинан область)
Кременец — Украинин Волинан областан Луцкан кӀоштара эвла.
Барио де лас Флорес (Петатлан)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Броньоло (Бреша)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
МагӀай-ан-От
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Орта Гарачанли
Билгалдахарш
Категори:Каьлбаьджаьран кӀоштан нах беха меттигаш