cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Йайлачайир (Мустафакемалпаша)
Хьажоргаш
Категори:Мустафакемалпашан кӀоштан нах беха меттигаш
Атлавилко (Атлавилко, Веракрус)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Изиморка
Изиморка (Изиморка) — Кировн областан Лебяжьен кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Лебяжьен кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Эль Аихадо (Папантла)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Горковка
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
(20395) 1998 MY29
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 24 июнехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 MY29» саналган.
Лакуна (Белуно)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Порточивитанова (Мачерата)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Абазакт
Инфраструктура
Коьрта социалан инфраструктуран объекташ лаьтта Псаучье-Дахе йуьртан юккъехь.
Голеш (Софин область)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
ХӀизирбей (ОртахӀисар)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Поддубье (Гверздонскан йуьртан меттиг)
Поддубье (Поддубье) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара дӀатесна эвла.
Щекотово (Рязанан область)
Щекотово (Щекотово) — Российн Федерацин Рязанан областан Рыбнин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
(20396) 1998 MF32
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
АньегӀ
Географи
.
Красные Языки
Красни Языки (Красные Языки) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Воротынецан кӀоштара дӀатесна эвла.
Йували (Терджан)
Йували (Yuvalı) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзинджан провинцин (ил) Терджанан кӀоштара эвла.
Псарце
Псарце — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Балчано (Перуджа)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Великуша (Вологдин область)
Хьажоргаш
Категори:Кичменгски Городокан кӀоштан нах беха меттигаш
Чаттануга (Теннесси)
Чаттануга  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Теннесси штатера гӀала.
Валленхорст
Валленхорст — Германин Лаха Саксони латтана йукъара коммуна.
Эль Монте (Сан Фелипе)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Щеки
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Уран
Название
Невил Маскелайн написал Гершелю письмо, в котором попросил его сделать одолжение астрономическому сообществу и дать название планете, открытие которой — целиком заслуга этого астронома. В ответ Гершель предложил назвать планету «Georgium Sidus» (с латыни «Звезда Георга»), или планетой Георга в честь короля Георга III. Своё решение он мотивировал в письме к Джозефу Банксу :
Наклон оси вращения
Объяснения необычного положения оси вращения Урана также пока остаются в области гипотез, хотя обычно считается, что во время формирования Солнечной системы протопланета размером примерно с Землю врезалась в Уран и изменила его ось вращения. Многие учёные не согласны с данной гипотезой, так как она не может объяснить, почему ни одна из лун Урана не обладает такой же наклонной орбитой. Была предложена гипотеза, что ось вращения планеты за миллионы лет раскачал крупный спутник, впоследствии утерянный.
Атмосферные образования, облака и ветра
К сожалению, «Вояджер-2» приблизился к Урану во время «Южного полярного лета» и не смог зафиксировать северный полярный круг. Однако в начале XXI столетия, когда северное полушарие Урана удалось рассмотреть через космический телескоп «Хаббл» и телескопы обсерватории Кека, никакого «капюшона» или «кольца» в этой части планеты обнаружено не было. Таким образом, была отмечена очередная асимметрия в строении Урана, особенно яркого близ южного полюса и равномерно тёмного в областях к северу от «южного кольца».
Перви Культура
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Индыгойка
Индыгойка (Индыгойка) — Кировн областан Лебяжьен кӀоштара эвла.
Эль Лимонсито, Эль Ретахе (Зирандаро)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Загорье (Одессин область)
Загорье — Украинин Одессин областан Раздельнин кӀоштара эвла.
Тецон (Верона)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Барт (безам)
Эмоцеш гайтар санна
Эмоцин барт алар шина адманна йукъахь хуьлу, иштта барт ала тарло шен дегӀан декъана, дийнататана, са доцу хӀумнашна. Барт аларан хӀора кепо гойту башха эмоцин бос. Иштта, латтан барт аларо гайта тарло дуккха сатийсина керла меттиге йа стаг хиланза дукха хан йолу меттиге кхачар. Даймехкан латан йа пачхьалкхан байракхна барт аларо гайта тарло Даймахке безам а, цунна тешаме хилар а. Герзан барт аларо гойту тӀемлочун декхарна тешаме хилар.
Голяновци
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Портьера (Бергамо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Атлалко (Бенито Хуарез)
Атлалко — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Ранчо ла Кармелита, Нуево Прогресо (Чакалтиянгис)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(20399) Michaelesser
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 20 июлехь ODAS проекты цӀе йолу Ӏилманчо CERGA обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 OO» саналган.
Куроедовские Выселки
Куроедовские Выселки (Куроедовские Выселки) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Николаевкан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Смоукс (Къилба Каролина)
Хьажоргаш
Категори:Къилба Каролина штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Черч-Гилл (Теннесси)
Истори
Черч-Гилл гӀала йиллина  шарахь.
Ла Эренсия (Сан Андрес Тустла)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Гурка-Вонсоска
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Еха буьйсанаш
Еха буьйсанаш — Айдамиров Абузаран исторически роман йу. Роман трилогин хьалхара дакъа ду. Цул тӀаьхьа арайаьлла «Лаьмнашкахь ткъес», «Дарц» цӀе йолу романаш.
Зеюко
Зеюко (Зеюко) — Российн Федерацин Кхарачой-Чергазийчоьнан Хабезан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан)
Юркино (Рязанан область)
Юркино (Юркино) — Российн Федерацин Рязанан областан Рыбнин кӀоштара дӀатесна эвла.
Эль Монте (Селая)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Марковице (Хрудим)
Демографи
Бахархойн динамика:
Смородинка (Долгин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Долгин кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Линар (Сан Маркос)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Дорожково
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Поток (Стража)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Моргуново (Пермийн мохк)
Моргуново (Моргуново) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Суксунан кӀоштара эвла.
Овчинки (Москохан область)
Овчинки (Овчинки) — Российн Федерацин Москохан областан Домодедован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Хьажоргаш
Категори:Домодедован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
NGC 865
NGC 865 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
HD112252
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Снеллинг (Къилба Каролина)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Арикбаши (ДивригӀи)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Птуша (Великопольскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лыневка
Хьажоргаш
Категори:Ульяновскан областан Николаевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Монте де Ангияно (Ромита)
Эль Монте де Ангияно — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Йенидже (Мустафакемалпаша)
Йенидже (Yenice) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Мустафакемалпашанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Искендерпаша (ОртахӀисар)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Ранчо ла Каролина (Хуан Родригез Клара)
Ранчо ла Каролина — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ранчо ла Каролина лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Маркоушовице
Маркоушовице (Markoušovice) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Демографи
Бахархойн динамика:
Опалянка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лальезье-Сан Леополдо (Удине)
Лальезье-Сан Леополдо  — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
АгӀкугӀ
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Эль Акасио (Пасо дел Мачо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Окница-Цырани (Оргейн кӀошт)
Литература
Категори:Оргейн кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Вальсроде
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Гурово (Нижнесилезин воеводалла)
Гурово  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Атланка (Лос Реес)
Географи
Атланка лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Мантурово (Рязанан область)
Мантурово (Мантурово) — Российн Федерацин Рязанан областан Рыбнин кӀоштара эвла.
Грабово (Кольненскан повет)
Грабово  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
АтмалиогӀлу (ДивригӀи)
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Эль Линдеро (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Тзкеменоал (Валле д'Аоста)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Мали Топоровка
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Йенидере (Мустафакемалпаша)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Категори:Мустафакемалпашан кӀоштан нах беха меттигаш
Крутцы (Воротынецан кӀошт)
Крутцы (Крутцы) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Воротынецан кӀоштара эвла.
Поляна (Мукачеван кӀошт)
Поляна — Украинин Закарпатьен областан Сваляван кӀоштара эвла.
Лемешкино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Маролтов
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Бурмасово (Ярославлан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Угличан кӀоштан нах беха меттигаш
Никитино (Юхнован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Юхнован кӀоштан нах беха меттигаш
АгӀньегӀ-суьгӀ-Итон
АгӀньегӀ-суьгӀ-Итон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Искра (Яранскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Йешилова
Хьажоргаш
Категори:Бурдур провинцин нах беха меттигаш
Петарбухан филармонин йукъаралла
Йукъараллин декъахь бара, масала, И. А. Всеволожский, В. В. Вурм, И. К. Ф. Габерцеттель, И. А. Л. Габерцеттель И. Х. Гинрихс, Д. Н. Шереметев.
Вангельнштедт
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ранчо ла Консепсион (Чиконтепек)
Географи
Ранчо ла Консепсион лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Бадряш-Актау
Бадряш-Актау — Башкирийчоьнан Янаулан кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Воядински йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 24 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452827, код ОКАТО — 80259820003.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Горни-Окол
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Акичал, Лаха Сегунда (Тантоюка)
Эль Акичал, Лаха Сегунда — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Нови Григоровка (Раздельнин кӀошт)
Нови Григоровка — Украинин Одессин областан Раздельнин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Раздельнин кӀоштан нах беха меттигаш
Лама (Павия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Александровка (Сватован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Сватован кӀоштан нах беха меттигаш
Бальио Месина I (Трапани)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Юбилейный (Минскан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Минскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Покровка (Воротынецан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Билгалдахарш
Категори:Воротынецан кӀоштан нах беха меттигаш
Попово (Закарпатьен область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
СегӀ-МогӀлаас
СегӀ-МогӀлаас — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикин ПигӀенейш. По гуон йукъа йогӀу.
Кануни (ОртахӀисар)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Исуповски (Кировн область)
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Кирово-Чепецкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Павловски (Истран кӀошт)
Павловски (Павловское) — Российн Федерацин Москохан областан Истран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Истран кӀоштан нах беха меттигаш
АгӀманкугӀ (Сомма)
АгӀманкугӀ (Armancourt (Somme)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Атлахко (Чиконтепек)
Атлахко — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Атлахко лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Астафьевка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Абари
Абари (აბარი) — Гуьржийчоьнан Рача-Лечхуми а, Лаха Сванети а Амбролаурин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 122 стаг (2014 шо).
Каньяда де Сан Хосе (Сан Мигел де Альенде)
Каньяда де Сан Хосе — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Вангерланд
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Порошково (Закарпатьен область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Бальио Месина II (Трапани)
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Подолиха
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Вестатовка
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Абилин (Техас)
Абилин  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Спрингдейл (Лексингтон, Къилба Каролина)
Истори
Йиллина.
Йешилова (Мустафакемалпаша)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Ашкаул
Ашкаул (Ашкаул) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Канскан кӀоштара эвла.
Дюпиха
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Пулвйосек-Старий
Пулвйосек-Старий — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Эль Линдеро, Эль Титиши (Уизуко де лос Фигероа)
Эль Линдеро, Эль Титиши — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Атлахтено (Чиконтепек)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Каньяда де Сантас Марияс (Сан Мигел де Альенде)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Шедьки
Шедьки (Шэдзькі) — Белоруссин Витебскан областан Шумилинан кӀоштара эвла.
Йусуфели
Йусуфели (Yusufeli) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Артвин провинцин (ил) гӀала/кӀошт. Йусуфелинан кӀоштан административан центр.
Поточе (Айдовщина)
Поточе  — Словенин йукъараллера эвла.
Эль Акопио (Трес Вальес)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Грабово-Колёне
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Йуьксекова
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пулько (гмина Желязкув)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Дальборовице
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Малорошево
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Подлипье (Верхолинскан йуьртан меттиг)
Подлипье (Подлипье) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара эвла.
Карлик (ОртахӀисар)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Категори:ОртахӀисарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Бальио Мольи Беле (Трапани)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Мартинице (Бржезнице)
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Вангероге
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Повадино (Москохан область)
Повадино (Повадино) — Российн Федерацин Москохан областан Домодедован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
(20408) 1998 QW31
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 17 августехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 QW31» саналган.
Ельтински
Ельтински (Ельтинская) — Российн Федерацин Ивановн областан Кинешман кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Балин
Географи
.
Бутаки (Ярославлан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Студёный
Хьажоргаш
Категори:Долгин кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Монте де ла Маланка (Ромита)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Лама ди Рено (Болонья)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
НогӀамирзин-Йурт
НогӀамирзин-Йурт (Ломаз-Юрт ) — Нохчийчоьнан Теркан кӀоштара эвла.
Мордовски Канадей
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Хьажоргаш
Категори:Ульяновскан областан Николаевкан кӀоштан нах беха меттигаш
(20410) 1998 QM51
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 17 августехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 QM51» саналган.
Матышево (станци)
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Язвина
Язвина (Язвіна) — Белоруссин Витебскан областан Шумилинан кӀоштара эвла.
Дачни (Сватован кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Башоьрен (ДивригӀи)
Башоьрен (Başören) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) ДивригӀинан кӀоштара эвла.
Эль Монте де ла Маланка, Вентура Салинас (Ромита)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Каньяда де Тирадос де Абахо (Тариморо)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Подлипье (Торошинскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бальио Нуово (Трапани)
Бальио Нуово  — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Мартинице (Енишовице)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
БагӀвиль (ЭгӀ)
Географи
.
(20411) 1998 QJ69
(20411) 1998 QJ69 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Эльбрусски
Билгалдахарш
Категори:Карачаевскан гӀалин гуо нах беха меттигаш
NGC 876
Хьажа кхин а
876 876
Нова-Аурора (Парана)
Нова-Аурора  — Бразилин Парана штатера муниципалитет.
Алешино (Канскан кӀошт)
Алешино (Алешино) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Канскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Грабувка (Замбровскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ермачиха (Ивановн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Градец (Софин область)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Байирли (ДивригӀи)
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Каньяда де Тирадос де Ариба (Тариморо)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
NGC 877
NGC 877 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Бальио Папуце (Трапани)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Эль Монте де Сан Карлос дел Хагвей (Ромита)
Географи
Эль Монте де Сан Карлос дел Хагвей лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Эль Льянете (Бенито Хуарез)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Кавала (ОртахӀисар)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Тибони (Кьети)
Тибони — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Далькув (Нижнесилезин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Мартинице (Есенице)
Географи
.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Подлипье 1 (Пскован область)
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
Лази (гмина Губин)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лысая Гора (Воротынецан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 66 стаг (2010 шо).
NGC 878
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Ранчо ла Лагунита (Уеяпан де Окампо)
Ранчо ла Лагунита — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Бережки (Красноярскан мохк)
Бережки (Бережки) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Канскан кӀоштара эвла.
Ярошова
Ярошова (Ярашова) — Белоруссин Витебскан областан Шумилинан кӀоштара эвла.
Лама ди Сопра (Болонья)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Кабановщина
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Уржуман кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Атлевая (Атлавилко)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Совлад
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Атлантикин ПигӀенейш департаментан коммунаш
Каньяда де Транкас (Виктория)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Каймакли (ОртахӀисар)
Каймакли (Kaymaklı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) ОртахӀисарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Глубоки (Къилбаседа-Кхазакхстанан область)
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Кызылжаран кӀоштан нах беха меттигаш
Доля (Луганскан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Старр (Къилба Каролина)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Прапретно (Шентюр)
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хански
Климат
Кхузахь климат барамера-йовха а, кӀеда а йу. Регионан климат кхоллайаларна боккха Ӏаткъамбо атмосферан циркуляцин амало. Меттиган климатан а, рекреацин а ладаме амалех ду малх къегина деха де. Ткъа шадерг республикехь хуьлу 200 - 250 йекхна денош шеран чохь; вовшахтоьхна маьлхан радиации йу 115 - 120 ккал/кв.см.
Айдалу (Техас)
Айдалу  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Грылска-Падина
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Быльцыно (Ярославлан область)
Быльцыно (Быльцыно) — Российн Федерацин Ярославлан областан Угличан кӀоштара эвла.
Челла-Дати
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Грауже-Нови
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
NGC 881
NGC 881 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Глубоки (Тайыншанан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Тайыншанан кӀоштан нах беха меттигаш
Бальио Рицо (Трапани)
Бальио Рицо  — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Нова-Белен
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Орле (Грудзёндзькан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Мартинице (Кромержиж)
Географи
.
Подосье (Пскован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
Пущиково-Забоже
Пущиково-Забоже — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
NGC 882
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Березово (Приозерскан кӀошт)
Березово (Березово) — Российн Федерацин Ленинградан областан Приозерскан кӀоштара эвла.
Аше-ан-Виме
Аше-ан-Виме (Acheux-en-Vimeu) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Лама Траверза (Салерно)
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Безуь-Сент-Елуа
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Весёли (Майкоп)
Весёли  (Весёлый) — Российн Федерацин Адыгейчоьнан Майкопан гӀалин гуонан йукъайогӀу кӀотар.
Каза Качатори (Болонья)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Исанбаево (Ижболдински йуьртан меттиг)
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Айова-Парк (Техас)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Орле (Радзейовскан повет)
Орле  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Каньяда де Хесус (Комонфорт)
Каньяда де Хесус — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Ла Эрмита (Тонаян)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Вармзен
Вармзен — Германин Лаха Саксони латтана йукъара коммуна.
Глубоки (Малхбален-Кхазакхстанан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ивановка (Сватован кӀошт)
Ивановка — Украинин Луганскан областан Сватован кӀоштара эвла.
Бошняково (Красноярскан мохк)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Кавказан раса
Бухара тобанаш
Ширачу типологин классификацин йукъайогӀу нордийн, йуккъерахӀордан, динаран, фалийн, альпийн, малхбален-балтийн, лаппоноидан, кхин а бухара тобанаш (йоьзна авторан классификацех).
Схьабовлар
Уггар тарлуш долу хетарг ду, йоккхачу кавказан расин коьрта масса схьаяьлла ареал, цхьайолу къилба-малхбузен Азин, ткъа иштта Къилба Европин а, къилбаседа Африкин кӀошташ, шуьйрачу областан юкъахь хилар. Кавказоидин дайн ареал, хила тарлуш ю, цхьайолу Хьалхарчу Азин ломан кӀажойн амал йолу областаш а, ткъа иштта, маьӀ-маьӀӀехь ЙуккъерахӀордан йисттера екъа кӀошташ. Кхузара кавказоидийн дайн аьтту бара баржа массо а агӀонашка, тӀехь-тӀехьа дӀалоцуш ерриг Европа а, къилбаседа Африка а.
Кавказоидашна юкъахь къаьста ши га — къилбаседан а, къилбан а. Царна йукъара башхаллаш хьакхало коьртаниг цӀоукан пигментацех, бӀаьргех, месех. Оцу шина генна юкъахь деха йуккъера меттиг йолу къаьмнаш. Советийн этнограф а, историн Ӏилманийн доктор а волчу Н. Н. Чебоксаровс 30-гӀачу шерашкахь йийцира шен ойла, къилбан кавказоидаш, йукъара варианташ а, къилбаседан кавказоидаш юьхьанца дуьйна таьӀна-пигмент йолу бахархойн тӀаьххьарчу депигментацин жамӀ гойту. Къилбан кавказоидаш лаьтта схьабовларан тайпана уллехь, къилбаседачарал.
Александровка (Раздельнин кӀошт)
Александровка — Украинин Одессин областан Раздельнин кӀоштара эвла.
Мартинице (Просеч)
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Эль Льяно (Акатепек)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Азарки Старые
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Лама Фебрари (Бреша)
Лама Фебрари  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Венера (планета)
Основные сведения
Среднее расстояние Венеры от Солнца — 108 млн км (0,723 а. е.). Расстояние от Венеры до Земли меняется в пределах от 40 до 259 млн км. Её орбита очень близка к круговой — эксцентриситет составляет всего 0,0068. Период обращения вокруг Солнца равен 224,7 земных суток; средняя орбитальная скорость —. Наклон орбиты к плоскости эклиптики равен 3,4°.
Прохождение по диску Солнца
М. В. Ломоносов дал правильное научное объяснение этому явлению, считая его результатом рефракции солнечных лучей в атмосфере Венеры. «Планета Венера, — писал он, — окружена знатной воздушной атмосферой, таковой (лишь бы не большею), какова обливается около нашего шара земного». Так впервые в истории астрономии, ещё за сто лет до открытия спектрального анализа, было положено начало физическому изучению планет. В то время о планетах Солнечной системы почти ничего не было известно. Поэтому наличие атмосферы на Венере М. В. Ломоносов рассматривал как неоспоримое доказательство сходства планет и, в частности, сходства между Венерой и Землёй. Эффект увидели многие наблюдатели: Т. Бергман, П. Варгентин, Шапп д’Отерош, С. Я. Румовский, но только М. В. Ломоносов правильно его истолковал. В астрономии этот феномен рассеяния света, отражение световых лучей при скользящем падении (у М. В. Ломоносова — «пупырь»), получил его имя — «явление Ломоносова».
Спутник Венеры
В XIX веке существовала гипотеза, что в прошлом спутником Венеры являлся Меркурий, который впоследствии был ею «потерян». В 1976 году и К. Р. Харрингтон на основании математических расчётов показали, что эта гипотеза хорошо объясняет большие отклонения (эксцентриситет) орбиты Меркурия, его резонансный характер обращения вокруг Солнца и потерю вращательного момента как у Меркурия, так и у Венеры. Также объясняется приобретение Венерой вращения, обратного основному в Солнечной системе, разогрев поверхности планеты и возникновение плотной атмосферы.
Казаково (Кировн область)
Казаково (Казаково) — Кировн областан Пижанкан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Вальцово (Угличан кӀошт)
Вальцово (Вальцово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Угличан кӀоштара дӀатесна эвла.
Ранчо ла Луз (Соконуско)
Ранчо ла Луз — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Йукарибали (Мустафакемалпаша)
Хьажоргаш
Категори:Мустафакемалпашан кӀоштан нах беха меттигаш
Сосенки (Нижни Новгородан область)
Сосенки (Сосенки) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Воротынецан кӀоштара эвла.
Авджили (Тиреболу)
Хьажоргаш
Категори:Тиреболунан кӀоштан нах беха меттигаш
Подкуйково
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Волгоградан областан Руднян кӀоштан нах беха меттигаш
Лама-Гаропа (Асти)
Лама-Гаропа  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Пушкино (Домодедован гӀалин гуо)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Западни (Адыгейчоь)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Раково (Ужгородан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Перечинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Мартинице в Крконоших
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Волково (Кичменгски Городокан кӀошт)
Волково (Волково) — Российн Федерацин Вологдин областан Кичменгски Городокан кӀоштара эвла.
Нови Жизнь (Воротынецан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Азарки-Дворище
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Эль Монте, Кармен Гарсия (Ромита)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Айола (Техас)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Замостни
Замостни (Замостная) — Российн Федерацин Ивановн областан Кинешман кӀоштара дӀатесна эвла.
NGC 886
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Казаковцевы
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Нова-Бразиландия-д’Уэсти
Нова-Бразиландия-д’Уэсти — Бразилин Рондония штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Эль Акуял (Минатитлан)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Черанова
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Бальияно (Мачерата)
Бальияно  — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Васбуьттель
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Атливаян (Исхуакан де лос Реес)
Географи
Атливаян лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Гредели
Гредели — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Тиволиле Пазквали-Меренцата (Козенца)
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Козлуджа (ОртахӀисар)
Хьажоргаш
Категори:ОртахӀисарнан микрокӀошташ
Мерунцишу (Димбовица)
Мерунцишу — Румынин Димбовица жудецан коммунера эвла.
Кривошеевка (Луганскан область)
Хьажоргаш
Категори:Сватован кӀоштан нах беха меттигаш
Мартинице Долних Краловиц
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
(20427) 1998 VX44
(20427) 1998 VX44 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Данковице (Вроцлавскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Гурмазово
Гурмазово — Болгарин Софин областера эвла. Божуриште йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Ранчо ла Мина (Ситлалтепетл)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Бальо Адорно
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Гремздель
Гремздель — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Куликовка (Луганскан область)
Хьажоргаш
Категори:Сватован кӀоштан нах беха меттигаш
Дубровка (Инзан кӀошт)
Дубровка (Дубровка) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Инзан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
HD112501
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Осе (Куявско-Поморскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Родникови (Адыгейчоь)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Пшедлесе
Пшедлесе — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Ленгово (Стшелецко-Дрезденецкан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Каксинвай
Каксинвай (Каксинвай) — Кировн областан Малмыжан кӀоштара эвла.
Эль Акуял (Салтабаранка)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Георгиевка (Канскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Канскан кӀоштан нах беха меттигаш
Борисово (Приозерскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Тиммонсвилл (Къилба Каролина)
Хьажоргаш
Категори:Къилба Каролина штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Азарки-Пудовинка
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
(20431) 1999 AA10
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ла Эрмита, Километро 8 (Лас Чоапас)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Лебедевка (Луганскан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Димаев, Умар Димаевич
Дима́ев, Ума́р Димаевич (1908 шеран 1 октябрь, Хьалха-Марта, Нохчийчоь, Российн импери — 1972 шеран 26 декабрь, Соьлжа-ГӀала, Нохчийн Республика, РСФСР, СССР) — нохчийн музыкант а, композитор а, Нохч-ГӀалгӀайн АССРн Халкъан артист, вевзаш волу музыкантан а, композиторан а Али Димаеван да.
NGC 892
Хьажа кхин а
892 892
Подгорни (Майкоп)
Климат
Кхузахь климат барамера-йовха а, кӀеда а йу. Регионан климат кхоллайаларна боккха Ӏаткъамбо атмосферан циркуляцин амало. Меттиган климатан а, рекреацин а ладаме амалех ду малх къегина деха де. Ткъа шадерг республикехь хуьлу 200 - 250 йекхна денош шеран чохь; вовшахтоьхна маьлхан радиации йу 115 - 120 ккал/кв.см.
Пастухово (Пермийн мохк)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Каньяда дел Потреро (Сан Луис де ла Паз)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Эль Монтесильо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Дорожни (Красноярскан мохк)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Овсто
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Ивацевичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Никулино (Николаевкан кӀошт)
Никулино (Никулино) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Николаевкан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Ульяновскан областан Николаевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Каменни (Нагорскан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Чакмакдуьзуь (ДивригӀи)
Чакмакдуьзуь (Çakmakdüzü) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) ДивригӀинан кӀоштара эвла.
Данишман (Тиреболу)
Хьажоргаш
Категори:Тиреболунан кӀоштан нах беха меттигаш
Преболд (община)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).