cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ордановка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Тремп
Тремп — Испанин Льейда провинцин муниципалитет.
Дроздово (Оршанан кӀошт)
Дроздово (Дроздава) — Белоруссин Витебскан областан Оршанан кӀоштара эвла.
Американу-ду-Бразил
Американу-ду-Бразил — Бразилин Гояс штатера муниципалитет.
Серафини (Виченца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Новохатски
Новохатски — Украинин Донецкан областан Велики Новоселкан кӀоштара эвла.
Воздвиженье (Вологдин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
(14714) 2000 CQ65
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 4 февралехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 CQ65» саналган.
(6493) Кэтибеннетт
(6493) Кэтибеннетт — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Чучице
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Кузьминка (Ташлан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Обенж
Обенж — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ШегӀ.
Географи
.
Прокино (Пермийн мохк)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сулежиж
Сулежиж — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
(14715) 2000 CD71
(14715) 2000 CD71 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Арал (Ноокенан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Ноокенан кӀоштан нах беха меттигаш
Ореховка (Полтаван область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Нарлидере (Битлис)
Хьажоргаш
Категори:Битлисан кӀоштан нах беха меттигаш
Эмпализада (Наранхос Аматлан)
Эмпализада — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Большой Утяш
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
RM51917
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Зубчицка Лготка
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Каркаусь
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гуьверджинли (Патнос)
Гуьверджинли (Güvercinli) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан АгӀри провинцин (ил) Патносан кӀоштара эвла.
Кларендон (Нью-Йорк)
Хьажоргаш
Категори:Нью-Йорк штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Билгинлер (Серик)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Естице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Киранкоьй (Гоьрдес)
Хьажоргаш
Категори:Маниса провинцин микрокӀошташ
Любинци
Любинци (Љубинци) — Сербин Расина гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Грузновка
Грузновка (Грузновка) — Российн Федерацин Иркутскан областан Жигалован кӀоштара эвла.
(14716) 2000 CX81
(14716) 2000 CX81 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Обиньи-суьгӀ-НегӀ (кантон)
Обиньи-суьгӀ-НегӀ — Францин кантон, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Кантонан департамент — ШегӀ.
Билгалдахарш
Категори:ШегӀ департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Кайкино
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Волково (Подлеснкан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Шабина
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Рудницы
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Лепешкино (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Серацано (Пиза)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ла Кучилья (Озулуама де Маскареньяс)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Зуклин
Демографи
Бахархойн динамика:
Америку-ди-Кампус
Географи
Муниципалитетан майда —.
(6496) Кадзуко
(6496) Кадзуко — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Орлински (Донецкан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Фаррера
Фаррера — Испанин Льейда провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Бурсык-Елга
Бурсык-Елга (Бурсык-Елга) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Кукморан кӀоштара эвла.
Корал (Пенсильвани)
Хьажоргаш
Категори:Пенсильвани штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Пенсильвани штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Каломфирешть
Каломфирешть — Румынин Телеорман жудецан коммунера эвла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Телеорман жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
БогӀазкент (Серик)
БогӀазкент (Boğazkent) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Антали провинцин (ил) Серикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Сан Хосе де лос Ремедиос (Сан Фелипе)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Шкворово
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лесной (Хабаровскан мохк)
Лесной (Лесной) — Российн Федерацин Хабаровскан мехкан Амурскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Владивостокскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+10.
Суленцин-Колони
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Вудленд (Джорджи)
Истори
Вудленд гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Джорджи штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Энгордадора лас Америкас (Теколутла)
Географи
Энгордадора лас Америкас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Ортакапи (Битлис)
Ортакапи (Ortakapı) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Битлис провинцин (ил) Битлисан кӀоштара эвла.
Лесни (Торжокан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
ГӀемии-ВигӀкен
Билгалдахарш
Категори:Па-де-Кале департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Серацоне (Модена)
Серацоне — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Липовка (Шарканан кӀоштера эвла)
Липовка (Липовка) — Российн Федерацин Удмуртин Шарканан кӀоштара эвла.
Лос Лопез, Ранчо (Пабельон де Артеага)
Истори
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Кизилдам (Гоьрдес)
Хьажоргаш
Категори:Маниса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Маниса провинцин микрокӀошташ
Категори:Гоьрдеснан кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀенксан
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Па-де-Кале департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
БоздогӀан (Серик)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Боруя
Боруя — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Пало Гачо (Тепатласко)
Пало Гачо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
ХӀаджилар (Патнос)
Хьажоргаш
Категори:АгӀри провинцин нах беха меттигаш
Латанице
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Скудни
Хьажоргаш
Категори:Велики Новоселкан кӀоштан нах беха меттигаш
Фондарелья
Фондарелья — Испанин Льейда провинцин муниципалитет.
Полетаево (Опочкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Опочкан кӀоштан нах беха меттигаш
(6499) Митико
Истори
ДӀайиллина 1992 шеран 27 октябрехь М. Хирасава, С. Судзуки цӀе йолу Ӏилманчо Нюкаса обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1992 UV6».
Кобаклар (Гоьрдес)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Тресе де Новьембре (Папантла)
Географи
Тресе де Новьембре лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Новозириково
Новозириково — Башкирийчоьнан Гафурийн кӀоштан йукъайогӀу  эвла, иза  Зилимкарановски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 119 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 453061, код ОКАТО — 80221816008.
Деветаки (Горица)
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Жалобин
Жалобин — Словакин  гуонара эвла.
Энканто Нумеро Дос (Саюла де Алеман)
Энканто Нумеро Дос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
ХӀасандолу (Патнос)
Хьажоргаш
Категори:АгӀри провинцин нах беха меттигаш
Буджаккоьй (Серик)
Хьажоргаш
Категори:Антали провинцин микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ХӀинди
Ведийн цивилизаци
Ведийн оьздангалла — иза хӀинд-арийн оьздангалла ю, ассоциаци еш йолу Ведашца — ведийн санскритехь хӀиттийначу хӀиндуизмера деза жайнашца. Ӏилманехь тӀеэцначу ойланца, ведийн цивилизаци лаьттина вайн эрал 1500 -  500 шо хьалхарчу муьрехь, иза къовсамехь ду цхьаболчу хӀиндин историкашна а, малхбузен а Ӏилманчашна а йукъахь, цара лору ведийн мур болабалар вайн эрал IV эзар шо хьалхара, ассоциаци йо ХӀиндин цивилизаци ведийчуьнца. Нийсса ведийн муьрехь кхоллабелла хӀиндин оьздангаллин а, динан а бух. Ведийн муьран хьалхарчу 500 шо (вайн эрал 1500—1000 шо хьалха) догӀу ХӀиндин борзанан мурца, ткъа тӀехьара 500 шо (вайн эрал 1000—500 шо хьалха) — эчиган мурца.
Маурья некъий
Биндусара хийцира цуьнан кӀанта Ашокас, иза шен куьйгаллин хьалхарчу шерашкахь гӀоьртира кхин а шордан империн дозанаш. Амма, цӀий Ӏанош Калинге чувахча, ницкъ баран ойланна тӀиера иза юхавелира, буддизме велира, ахимсан принципан тӀехьаваза волавелира. Ашокин эдикташ дисина чӀогӀа шира хӀиндин тептарш ду, уьш бахьнехь аьтту хилара гӀеххьа нийса терахьаш хӀитто тӀехьабогӀучу некъийн а, паччахьийн а. Ашока куьйгаллехь волуш, буддизм даьржира Малхбален а, Къилба-малхбален а Азехь. Ашокин кӀентан кӀант Сампрати джайнизме велира, дукха болх а бира цуо иза даржош.
Мала Врбница (Крушевац)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ХӀинди
Меттанаш
ХӀинди даймохк бу хӀиндо-ариен меттанийн тобан (74 % бахархой) а, дравидийн меттан доьзалан (24 % бахархой) а. ХӀиндехь дуьцу кхин меттанаш ду австроазин а, тибето-бирман лингвистин доьзалера. ХӀинди мотт, ХӀиндехь уггар баьржина мотт бу, ХӀиндин правительствон официалан мотт бу. Ингалсан мотт, шуьйра лелабо бизнесехь а, администрацехь а, цуьнан «официалан гӀоьн мотт» статус ю ; цуо йоккха роль лелайо дешарехь, алсама йуккъерчу а, лакхарчу а дешарехь. ХӀиндин Конституцис билгалбаьккхина 21 официалан мотт, бахархойн доккхаха долчу декъо буьцург я классикан статус ерг. ХӀиндехь ю 1652 диалект. Сирла-цӀен басца билгалбина хӀиндоариен меттанаш, баьццарчунца  — дравидийн, синачунца  — цийн-тибетан, ткъа можачуьнца  — австралоазин.
Пачхьалкхан хӀоттам
Пачхьалкхан Корта бу ХӀиндин президент, иза хоржу электоратон коллегис пхеа шаран чолхе кхажтасарца. Правительствон корта бу премьер-министр, цуьнгахь ду коьрта кхочушдаран Ӏедал. Премьер-министр президента хӀоттаво, дукха хьолахь, хуьлу парламентан лахарчу палатехь алсама меттигаш долу политикин партица я политикин коалицица чӀагӀо йолу кандидат.
Чоьхьара политика
2014 шеран парламентан харжамашкахь «Бхаратия джаната парти» толам баьккхинчу Къоман демократин альянсан (КЪДА) куьйгалле еара. Партин корта — Моди Нарендра — хаьржира ХӀиндин премьер-министр.
Арахьара политика
1947 шерера ша йозуш йоцучу хенахь дуьйна, ХӀиндис гергарло леладо дукха пачхьалкхашца. 1950-гӀа шерашкахь ХӀиндис ладаме болх лелийра дуьнанайукъарчу ариенехь, Африкера а, Азиера а европин колонеш мукъаяхархьама. ХӀиндин эскаро дира машаран ши гӀуллакх луларчу пачхьалкхашкахь — Шри-Ланкехь (1987—1990) а, «Кактус» операци Мальдивийн гӀайренаш тӀехь а. ХӀинди Къаьмнийн йукъаметтиг лелоран декъашхо а, ДӀацакхетаран болам кхоьллинарг а, декъашхо а ю. Цийн-хӀиндин дозанашкара тӀемаш а, 1965 шеран шолгӀа хӀиндо-пакистанан тӀамо а, ХӀинди хаъал герга ялийра Советийн Союзца АЦШ гергарлонаш хедор мах а болуш, иштта политика дӀа а йаьхьира шийла тӀом дӀабаллалц. ХӀиндис дакъалецира кхаа тӀеман девнехь Пакистанца, дукхахдерг къовсаме болчу Кашмир мохк бахьанехь. Ткъа пачхьалкхашна йукъахь кхин Ӏиттадаларш хилира 1984 шарахь Сиачен шалам бахьанехь а, 1999 шарахь Каргилан тӀом а.
(6500) Кодаира
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
ХӀинди
Транспорт
ХӀиндиехь кеманаш лела пайден ду хин лахешкахь Ганг, Кришна, Годавари, Кавери. И хиш леладо киранаш дӀасахьуш, 1950-гӀа шерашкахь 3/4 киранех дӀахьуора хиш чухула гатан кеманаш тӀехь.
1951 шарахь ХӀиндин Ӏапказийн кеманийн флот 86 пароход дара 338 эзар тонн тоннаж йолуш.
Арахьара йохк-эцар
Йозуш йоцучу ХӀиндин арахьара йохк-эцаран амалехь ду даиман а импорт экспортал дукха хилар. Хьалхарчу иттаннаш паргӀатонан шерашкахь арахьара йохк-эцар тӀекхеташ яра, амма меллаша: 2,5 млрд доллар 1950/51 финансан шарахь, 4,2 млрд доллар 1970/71 финансан шарахь. ТӀаккха цӀеххьана тӀекхийтира, 1980/81 финансан шарахь арахьара йохк-эцаран барам хилира 24,4 млрд доллар, ткъа 1990/91 финансан шарахь 42,2 млрд доллар. 1990-гӀа — 2000-гӀа шерашкахь арахьара йохк-эцаран барам сихха тӀекхийтира, кхечира 95,2 млрд долларе 2001/02 финансан шарахь, 631,4 млрд доллар 2010/11 финансан шарахь. Хийцаелира хӀиндин импортан структура а, ялтан дакъа дӀаделира: 16,1 % импортан механ тӀиера 1960/61 финансан шарахь 0,03 % мехе кхаччалц 2009/10 финансан шарахь. ТӀаьхьарчу иттаннаш шерашкахь хийцаелла хӀиндин экспорт а: чайн дакъа доьжна 0,4 % кхаччалц 2009/10 финансан шарахь (1970/71 финансан шарахь хӀиндин чайн импорт экспорт 9,6 % яра), ткъа джутан а, джутан гӀирсаш а охьабевлира 21,0 % тӀиера 0,4 % кхаччалц 2009/10 финансан шарахь.
Оьздангалла
ХӀиндин оьздангалла чӀогӀа бесара ю, лакхарчу тӀегӀанера синкретизм йолуш ю. Шен историн йохаллехь, ХӀиндин таро хилира шира оьздангаллин гӀиллакхаш Ӏалашдан, цуьнца цхьаьна керла гӀиллакхаш а, ойланаш а шайгара мохк баьккхинчаьргара а, мухажирашкара а тӀеэца, шайн оьздангаллин Ӏаткъам Азин кхечу регионашкахь баржо а.
Зюзино (ГӀезалойчоь)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
ГӀети (Па-де-Кале)
Географи
.
ОгӀсне
Билгалдахарш
Категори:ШегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ПлуагӀнель
Географи
.
Сербаро (Алесандрия)
Сербаро — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Дубницы
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Оршанан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Девизчо (Леко)
Девизчо — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Боруя-Нова
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Кошкино (ГӀезалойчоь)
Кошкино (Кошкино) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Кукморан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Казарма 213 км
Казарма 213 км (Казарма 213 км) — Российн Федерацин Хабаровскан мехкан Амурскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла Амуран-Уссурийскан климатан кӀошт йукъахь йу, иза бараман зонера ТийнаӀапказан муссонан меттиган чуйогӀу Климатан амалехь ду аьхкенан йовхо а, барамера луьра кӀезиг ло долу Ӏа а.
Згода (Западно-Поморскан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Перлин (коммуна)
Перлин — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Дубки (Воложинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Кочренвилл (Пенсильвани)
Кочренвилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Пенсильвани штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Мала Грабовница (Брус)
Мала Грабовница  (Мала Грабовница) — Сербин Расина гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
БурмахӀанджи (Серик)
БурмахӀанджи (Burmahancı) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Антали провинцин (ил) Серикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Русиново (Красносельскан кӀошт)
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Маргаовит
Маргаовит (?) — Эрмалойчоьнан Лорин провинцин эвла.
(14724) SNO
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 10 февралехь Spacewatch цӀе йолу Ӏилманчо Китт-Пик обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 CA100» саналган.
Липига
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Кларксон (Нью-Йорк)
Хьажоргаш
Категори:Нью-Йорк штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Пыжьянка
Пыжьянка (Пыжьянка) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Карагайн кӀоштара эвла.
Юрьево (Поддорьен кӀошт)
Юрьево (Юрьево) — Российн Федерацин Новгородан областан Поддорьен кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Ла Лагуна де Ариба (Зиватанехо де Азуета)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Каратоклу (Патнос)
Хьажоргаш
Категори:АгӀри провинцин нах беха меттигаш
Калинув (Люблинан воеводалла)
Калинув — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Пало Гачо (Тлалискоян)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Дубровка (Зубревичскан йуьртан меттиг)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Ла Кучилья (Уатуско)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Узбяково
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Дубовцы
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Железник
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Печурино (Опочкан кӀошт)
Печурино (Печурино) — Российн Федерацин Пскован областан Опочкан кӀоштара эвла.
Коьселер (Гоьрдес)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Сторожеви (Донецкан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Волшницы
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин кӀоштан нах беха меттигаш
Арал (Манасан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Шанов (Злин)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Йиви
Йиви (Jíví) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Квашня
Хьажоргаш
Категори:Андреаполан кӀоштан нах беха меттигаш
Новокаменка (Ташлан кӀошт)
Новокаменка (Новокаменка) — Российн Федерацин Оренбурган областан Ташлан кӀоштара эвла.
Логуново (Торжокан кӀошт)
Логуново (Логуново) — Российн Федерацин Тверан областан Торжокан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Плугонван
Билгалдахарш
Категори:ФинистегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ПагӀне (ШегӀ)
Географи
.
Карбасан (Патнос)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ГӀобек
Билгалдахарш
Категори:Па-де-Кале департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кандакюля
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сулишка
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Тресе де Септьембре (Тьера Бланка)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Паневино (Матера)
Паневино — Италин Базиликата регионан  коммунера эвла.
Порто-Аззурро
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Яктыкуль (Гафурийн кӀошт)
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Дудка (Воложинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
БуьгӀуьш (Серик)
Хьажоргаш
Категори:Антали провинцин микрокӀошташ
Плугонвелен
Билгалдахарш
Категори:ФинистегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Федоровка (Велики Новоселкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Пиньи
Географи
.
Мала Крушевица
Литература
Категори:Расина гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Воронино (Вологдин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Панютино (Опочкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Опочкан кӀоштан нах беха меттигаш
RM51925
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Йивина (Бероун)
Демографи
Бахархойн динамика:
Тазахараба
Билгалдахарш
Категори:Цалкан муниципалитетан нах беха меттигаш
Лельвиж
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Кленица (Росси)
Кленица (Кленица) — Российн Федерацин Тверан областан Андреаполан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Кушлукоьй (Гоьрдес)
Кушлукоьй (Kuşlukköy) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Маниса провинцин (ил) Гоьрдеснан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Гоьрдеснан кӀоштан нах беха меттигаш
Пало Гачо (Эмилияно Запата)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Энкарнасион дел Торо (Молоакан)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Сан Хосе де лос Сапос, Санта Элена (Леон)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
(6505) Муссио
(6505) Муссио — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Каргалозы
Каргалозы (Каргалозы) — Российн Федерацин Ленинградан областан Волосован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Калинови-Дул
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ямно (Новгородан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Арал (Жайылан кӀошт)
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Панегай I (Порденоне)
Панегай I — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Пингельсхаген
Пингельсхаген — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Канада
Этимологи
Канада цӀе схьайаьлла kanata дашах, иза гочдича «эвла», «йурт», «латта», «мохк» хуьлу лаврентийн ирокезийн маттахь, и цӀе схьаэцна шеш Ӏадаьккхинчу йуьртахь Стадаконехь (таханлера Квебекан йисттехь), — Жак Картьен дуьххьара индахой гина 1534 шарахь Гаспехь церан аьхкенан лагерехь. (дуста минго kanötayë’ «эвла, гӀала», ононд. ganatáje «гӀала» кхечу ирокезийн меттанашца.) ХӀинца Квебек гӀала йолчохь 1534 шарахь меттигерчу бахархоша и дош лелийра уьш Стадакона эвла хьажош. Картьен экспедицил тӀаьхьа тӀаьхьа лаврентийн тайпа тӀепаза дайра – археологин ахкарш дийцарехь гуронашна а, къилба ирокезашна а йукъарчу тӀамо хӀаллакбинчух тера ду.
Керла Франци
ТӀаьхьуо, 1498 а, 1521 а шерашна йукъахь, тайп-тайпана португалихойн хӀордахоша теллира Канадан малхбален бердаш, кхоьллира регионехь чӀерий лоьцу гуттаренна а йолу эвланаш. 1524 шарахь Канадан малхбален бердаш теллира французийн паччахьан гӀуллакхехь волчу, флоренцийн хӀордахочун Джованни Веррацанон экспедицис.
(6506) Клаусхайде
Истори
ДӀайиллина 1978 шеран 15 мартехь Шелте Бас цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1978 EN10».
Тарсони
Тарсони (ტარსონი) — Гуьржийчоьнан Квемо-Картлин Цалкан муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 0 стаг (2014 шо).
Здбово (Западно-Поморскан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Портоферрайо
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Тоскана йукъара гӀаланаш
Сердес (Белуно)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Йивина (Властиборжице)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
RM51927
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Воскресенски (Сосновскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин кӀоштан нах беха меттигаш
Куьрекчи (Гоьрдес)
Куьрекчи (Kürekçi) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Маниса провинцин (ил) Гоьрдеснан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Каля-Киождулуй
Каля-Киождулуй — Румынин Бузеу жудецан коммунера эвла.
Лос Мембрильос (Агуаскальентес)
Лос Мембрильос — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Мамашир
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Колоне (Фрозиноне)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ла Лагуна, Комунитлалит (Хенерал Элиодоро Кастильо)
Географи
Ла Лагуна, Комунитлалит лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Знаменка (Иркутскан область)
Хьажоргаш
Категори:Жигалован кӀоштан нах беха меттигаш
Теджиси
Билгалдахарш
Категори:Цалкан муниципалитетан нах беха меттигаш
Бородули (Удмурти)
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Плу
Билгалдахарш
Категори:ШегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(14732) 2000 DX71
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Зегже-Поморске
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сулково-Борове
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Пало Гачо, Ла Пьедра (Сантияго Тустла)
Географи
Пало Гачо, Ла Пьедра лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
(6508) Ролцик
(6508) Ролцик — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Мала Сугубина
Мала Сугубина (Мала Сугубина) — Сербин Расина гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Тамаево
Билгалдахарш
Категори:Кукморан кӀоштан нах беха меттигаш
Лос Мембрильос (Ринкон де Ромос)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Очеретовати (Полтаван область)
Очеретовати — Украинин Полтаван областан Семеновкан кӀоштара эвла.
Малкоджа (Гоьрдес)
Хьажоргаш
Категори:Гоьрдеснан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
ПгӀевгӀанж (Франци)
Географи
.
Ключеви (Тверан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
ГӀокленкугӀ
ГӀокленкугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.
Географи
.
Придолинни (Оренбурган область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Тенесконтитлан, Эль Ранчито (Тетипак)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Сулково-Колони
Сулково-Колони — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Бошково
Бошково — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Железняки (Оршанан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Мец Парни
Мец Парни (?) — Эрмалойчоьнан Лорин провинцин эвла.
Уьналди (Битлис)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Есьманы
Есьманы (Есьманы) — Белоруссин Минскан областан Воложинан кӀоштара эвла.
Анадия (Алагоас)
Географи
Муниципалитетан майда —.
Лелюсин
Лелюсин — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Манзарас
Манзарас (Манзарас) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Кукморан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Йивина (Тросковице)
Демографи
Бахархойн динамика:
Креншо (Пенсильвани)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Ялта (Велики Новоселкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
БиргӀа (гӀирс)
БиргӀа — еха, яьсса, дукха хьолахь цилиндркепара хӀума, промышленностан сурсат тӀуналлаш, бензин, газ, Ӏа, кхин а хӀуманаш дӀайигаран Ӏалашо йолу йина чухула беса болу профилан бух тӀехь.
Пало Гордо (Котастла)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Абашево (Удмурти)
Хьажоргаш
Категори:Юкаменскан кӀоштан нах беха меттигаш
ПгӀели (Франци)
Билгалдахарш
Категори:ШегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Алчалуу (Сузакан кӀошт)
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Качимир
Билгалдахарш
Категори:Кукморан кӀоштан нах беха меттигаш
Кизкапан (Патнос)
Кизкапан (Kızkapan) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан АгӀри провинцин (ил) Патносан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:АгӀри провинцин нах беха меттигаш
Гравийно
Гравийно (Жвікава) — Белоруссин Витебскан областан Оршанан кӀоштара эвла.
Сере (Катанцаро)
Сере — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Мышино (Опочкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Опочкан кӀоштан нах беха меттигаш
Архангеловка (Хабаровскан мохк)
Хьажоргаш
Категори:Амурскан кӀоштан нах беха меттигаш
Жемляре
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словакин нах беха меттигаш
Клер (Нью-Йорк)
Клер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Йорк штатера гӀала (town).
Йивка
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Чакаллик (Серик)
Чакаллик (Çakallık) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Антали провинцин (ил) Серикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Антали провинцин микрокӀошташ
Мали Шильеговац
Мали Шильеговац (Мали Шиљеговац) — Сербин Расина гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Колоне (Павия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Лыково (Торжокан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Торжокан кӀоштан нах беха меттигаш
Семенково (Костромин область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Козьи Горы
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
ГӀомбли
Билгалдахарш
Категори:Па-де-Кале департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ровно (Поддорьен кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Фрунзе (Ноокатан кӀошт)
Фрунзе — ГӀиргӀазойчоьнан Ошан областан Ноокатан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Ла Лабор (Озулуама де Маскареньяс)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Тресе Негро (Тьера Бланка)
Географи
Тресе Негро лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Зеленево (Хощенскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
(14737) 2000 DU99
(14737) 2000 DU99 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Пьеве-Санто-Стефано
Пьеве-Санто-Стефано — Италин Тоскана регионера коммуна. Лаьтташ йу Анкона провинцехь.
Гамильтон (Джорджи)
Гамильтон — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Джорджи штатера гӀала.
Колоне (Алесандрия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мало Головоде
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Заболотье (Оршанан кӀошт)
Заболотье (Забалацце) — Белоруссин Витебскан областан Оршанан кӀоштара эвла.
Киндер Куль
Билгалдахарш
Категори:Кукморан кӀоштан нах беха меттигаш
Клермонт (Нью-Йорк)
Клермонт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Йорк штатера гӀала (town).
Салур (Гоьрдес)
Хьажоргаш
Категори:Маниса провинцин микрокӀошташ
Раннее (Ташлан кӀошт)
Раннее (Раннее) — Российн Федерацин Оренбурган областан Ташлан кӀоштара эвла.
Бадеро
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Чанакчи (Серик)
Хьажоргаш
Категори:Антали провинцин нах беха меттигаш
Конакбейи (Патнос)
Конакбейи (Konakbeyi) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан АгӀри провинцин (ил) Патносан кӀоштара эвла.
Калишаки
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Пустошка (Поддорьен кӀошт)
Пустошка (Пустошка) — Российн Федерацин Новгородан областан Поддорьен кӀоштара дӀатесна эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Шаратице
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Пьеве-Фошана
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Тоскана йукъара гӀаланаш
Жип
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Молоково (Опочкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Опочкан кӀоштан нах беха меттигаш
Люга (ГӀезалойчоь)
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
(14740) 2000 ED32
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 5 мартехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 ED32» саналган.
Любохово (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
(6514) Торахико
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Синцово (Красносельскан кӀошт)
Синцово (Синцово) — Российн Федерацин Костромин областан Красносельскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Коьселер (Патнос)
Хьажоргаш
Категори:АгӀри провинцин нах беха меттигаш
Категори:Патносан кӀоштан нах беха меттигаш
Каменоволя
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Деджоц (Валле д'Аоста)
Литература
Категори:Валле д'Аоста регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
(6515) Джаннигалли
(6515) Джаннигалли — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Плуьшов
Плуьшов — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Панети (Катанцаро)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Клинтон (Клинтон, Нью-Йорк)
Хьажоргаш
Категори:Нью-Йорк штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Сиджанани
Сиджанани (სიჯანანი) — Гуьржийчоьнан Мцхета-Мтианетин Душетин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 1 стаг (2014 шо).
Жирани
Истори
Йиллина.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Новотаишево
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Гафурийн кӀоштан нах беха меттигаш
Негоц
Негоц (?) — Эрмалойчоьнан Лорин провинцин эвла.
Ла Лагуна, Лос Коетерос (Чилапа де Алварез)
Ла Лагуна, Лос Коетерос — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Коношаново
Климат
Кхузахь климат шен-кепара хилар билгалдолу иза материкан йуккъехь хиларо, хӀордан барамал дикка айайелла хиларо, орографин чолхалло. Махкахь азин антициклон хуьлу, Ӏаьнан заманахь цуьнан Монголи тӀехула кхуьу хӀаваан массаш нисло Азин атмосферан Ӏаткъаман максимум къилбаседа йисттехь. Оцу хьолехь циклонан жигаралла дикка гӀелло.
Савино (Износкин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Пьомбино
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Маскаре
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Березовка (Велики Писаревкан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Велики Писаревкан кӀоштан нах беха меттигаш
Пало Гордо (Озулуама де Маскареньяс)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Сан Хосе де Льянос, Фаустино Миранда (Гуанахуато)
Сан Хосе де Льянос, Фаустино Миранда — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Степной (Аламудунан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Аламудунан кӀоштан нах беха меттигаш
Новые Коварды
Новые Коварды — Башкирийчоьнан Гафурийн кӀоштан йукъайогӀу  эвла, иза  Имендяшевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 19 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 453062, код ОКАТО — 80221822001.
Нусхи (станцин эвла)
Хьажоргаш
Категори:Амурскан кӀоштан нах беха меттигаш
Чулыгино
Чулыгино (Чулыгино) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Кукморан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Камна
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Арад жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тепекоьй (Гоьрдес)
Хьажоргаш
Категори:Гоьрдеснан микрокӀошташ
Лос Нава, Ранчо (Косио)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Житавце
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
ПоммагӀ
ПоммагӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’ОгӀ.
Географи
.
(14745) 2154 P-L
(14745) 2154 P-L — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца