cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ахмадов, Ӏумар Ахмадович
Ӏумар Ахмадович Ахмадов (1927 шо, Хьалха-Марта, Нохчийчоь — 2003 шеран, Соьлжа-ГӀала, Нохчийчоь) – нохчийн йаздархо, Севетийн Пачалкхан йаздархойн бертан декъашхо.
Аурора (Наутла)
Аурора — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Кичменьга
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Дубоносы (Мяделан кӀошт)
Дубоносы (Дубаносы) — Белоруссин Минскан областан Мяделан кӀоштара эвла.
(20573) Garynadler
(20573) Garynadler — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Поцале (Арецо)
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Банцуоло (Мантова)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ла Эсмералда (Медельин)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ранчо лос Веласко (Хесус Каранза)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
БуьвегӀши
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сомма департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Рудоман
Рудоман — Украинин Сумин областан Ромнин кӀоштара эвла.
Уьстуьндал (Суьрмене)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Медови Уезд
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Бесходарни
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 47 стаг (2010 шо).
Ворпсведе
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Носсаж-э-Беневан
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Лакха Альпаш департаментан коммунаш
Соколов (Адыгейчоь)
Климат
Кхузахь климат барамера-йовха а, кӀеда а йу. Регионан климат кхоллайаларна боккха Ӏаткъамбо атмосферан циркуляцин амало. Меттиган климатан а, рекреацин а ладаме амалех ду малх къегина деха де. Ткъа шадерг республикехь хуьлу 200 - 250 йекхна денош шеран чохь; вовшахтоьхна маьлхан радиации йу 115 - 120 ккал/кв.см.
Гишенвиль
Географи
.
Крутенски
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Подстарынь
Подстарынь (Падстарынь) — Белоруссин Брестан областан Ивацевичин кӀоштара эвла.
Оьлчекли (ДивригӀи)
Оьлчекли (Ölçekli) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) ДивригӀинан кӀоштара эвла.
Ляски-Любуски
Ляски-Любуски — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Баньела (Бергамо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Мостовицы
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Золотарёво
Золотарёво (Золотарёво) — Российн Федерацин Орёлан областан Залегощан кӀоштара эвла.
Петяярви (станци)
Хьажоргаш
Категори:Приозерскан кӀоштан нах беха меттигаш
Мешкряк
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Уьзуьмлуь (Суьрмене)
Хьажоргаш
Категори:Суьрмененан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 1000
NGC 1000 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Ла Эсмералда (Минатитлан)
Географи
Ла Эсмералда лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Лагарваши
Билгалдахарш
Категори:Лентехин муниципалитетан нах беха меттигаш
Партенчини
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Аусенсио Хуарез (Хесус Каранза)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Малки-Искыр
Малки-Искыр — Болгарин Софин областера эвла. Етрополе йукъараллин йукъайогӀу.
Созыгино
Созыгино (Созыгино) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара дӀатесна эвла.
Медржич
Географи
.
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Мештера
Мештера — Румынин Муреш жудецан коммунера эвла.
Эль Обиспо, Сан Мартин дел Обиспо (Виктория)
Географи
Эль Обиспо, Сан Мартин дел Обиспо лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Крутики (Кировн область)
Крутики (Крутики) — Кировн областан Шабалинан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Большое Варакино (Костромин область)
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Бенавидес (Техас)
Бенавидес  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Куркино (Красноярскан мохк)
Хьажоргаш
Категори:Каратузскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Дигишево
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
(20579) 1999 RX149
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 9 сентябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 RX149» саналган.
Пархане
Пархане — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Равник (Блоке)
Равник  — Словенин йукъараллера эвла.
Буьйуькйилдиз (Токат)
Буьйуькйилдиз (Büyükyıldız) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Токат провинцин (ил) Токатан кӀоштара эвла.
Вридель
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Тицкионе (Пескара)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ранчо лос Дос Потрильос (Анхел Р. Кабада)
Географи
Ранчо лос Дос Потрильос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Поцало (Павия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ауянтла (Уатуско)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Мезголези (држиве Горшовски Тин)
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Бриджтон (Къилбаседа Каролина)
Истори
Йиллина.
Тишев (Мукачеван кӀошт)
Тишев — Украинин Закарпатьен областан Воловецан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Нова-Фатима (Парана)
Хьажоргаш
Категори:Парана штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Йайладжик (Нилуьфер)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Крюковы (Юбилейнин йуьртан меттиг)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Парханки
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Затонски (Волгоградан область)
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Эль Окоте (Сан Мигел де Альенде)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Зыбино (Залегощан кӀошт)
Зыбино (Зыбино) — Российн Федерацин Орёлан областан Залегощан кӀоштара эвла.
Добрилово (Угличан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Угличан кӀоштан нах беха меттигаш
Ломь
Ломь (Ломь) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Уинскан кӀоштара эвла.
ГодгӀевиль-ла-ГӀивьегӀ
Географи
.
ПгӀуьньегӀ (Лакха Альпаш)
Географи
.
Мысы (Ивановн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Вагапов, Ӏарби Джамалайлан воӀ
Биографи
1950-гIа шерашкахь Аягузан цхьаьна ишколе лела волавелира, амма чекхйаккха ца кхиира, хIунда аьлча церан доьзал даймахка цIа бирзира. Iарбис тIех дика чекхйаьккхира Хьалха-Мартара № 1 йолу ишкол.
Хӏинца ву Нохчийн Республикин коьртачех ӏилманча-лингвист, автор ву дуккха а ӏилманан белхийн а, масех нохчийн дошамийн а, царна йукъахь шен тайпана цхьаъ бен йоцу «Нохчийн-ингалсан дошам», иза арахецна 2004 шарахь Нью-Йоркехт а, Лондонехь а. 2005 шарахь кандидатан диссертации чекхдаьккхира тема «Славянийн-Нахийн лексикин параллелаш», иза бу НПУ исторехь оцу агӏонера цхьаъ бен боцу болх.
Эль Манго (Уизуко де лос Фигероа)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Приборово (Ивацевичин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Ивацевичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
ЧамагӀзи (Токат)
Хьажоргаш
Категори:Токатан кӀоштан нах беха меттигаш
Ланья (Новара)
Ланья  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
М'ешть
М'ешть — Румынин Олт жудецан коммунера эвла.
Бродвей (Къилбаседа Каролина)
Истори
Йиллина.
Йениай (Суьрмене)
Хьажоргаш
Категори:Суьрмененан микрокӀошташ
Малиновка (Каратузскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Эль Олвидо (Апасео эль Гранде)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Бараниха (Воскресенскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Грабщина (Сумин область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Плодови (Приозерскан кӀошт)
Плодови (Плодовое) — Российн Федерацин Ленинградан областан Приозерскан кӀоштара эвла.
Госьель
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лапаго (Болцано)
Лапаго  — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Пуьи-СаньегӀ
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Лакха Альпаш департаментан коммунаш
Зимняцки
Зимняцки (Зимняцкий) — Российн Федерацин Волгоградан областан Серафимовичан кӀоштара эвла.
Эль Алто (Эль Иго)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
(20583) Richthammer
(20583) Richthammer — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Княжигора
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Сирчали (ДивригӀи)
Сирчали (Sırçalı) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) ДивригӀинан кӀоштара эвла.
Размерки
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Ивацевичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Тицоло (Реджо Эмилия)
Тицоло — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Йуьзуьнджуьйил (Нилуьфер)
Йуьзуьнджуьйил (Yüzüncüyıl) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Нилуьфернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Брукфорд (Къилбаседа Каролина)
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Каролина штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Кхерч
Шира дуьне
Зороастризмем латийна цӀе чохь йолу пхьегӀан ламазаш деш хилла. Кхазакхийн тайпа ду «ошакхты». Оцу тайпанан хӀост йу цхьа са хьалахьоьжу кхосаберг. Ширачу заманахь хӀостан кхосаболу кеп тайпанан цӀарца йогӀуш хилла ошакхты (ошак — кхерч, аьлчи а — «Кхерчнаш»), ткъа кхо са – тӀехь йуург кечйеш йолу очакхан сурт долчух тера ду.
(20584) Brigidsavage
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 9 сентябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 RP159» саналган.
Моторски
Хьажоргаш
Категори:Каратузскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сысуево
Сысуево (Сысуево) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Воскресенскан кӀоштара эвла.
Баньери (Бьела)
Баньери  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кувакуш
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Костяны
Хьажоргаш
Категори:Украинин Ромнин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Эль Оливо (Пенхамо)
Эль Оливо — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Лесема
Билгалдахарш
Категори:Лентехин муниципалитетан нах беха меттигаш
(20585) Wentworth
(20585) Wentworth — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
ГгӀавиньи
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Нижняя Якушка
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
HD11480
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Зимовной
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Конигово
Хьажоргаш
Категори:Янаулан кӀоштан нах беха меттигаш
Манаселска-Река
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кастеллеоне-ди-Суаза
Кастеллеоне-ди-Суаза — Италин Марке регионера коммуна. Лаьтташ йу Анкона провинцехь.
Торунь (Закарпатьен область)
Хьажоргаш
Категори:Хустан кӀоштан нах беха меттигаш
Равниця (Радовлиця)
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Косино (Домодедован гӀалин гуо)
Хьажоргаш
Категори:Домодедован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Нова-Шавантина
Хьажоргаш
Категори:Мату-Гросу штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мези (Чехи)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Йокушбаши (Суьрмене)
Хьажоргаш
Категори:Суьрмененан микрокӀошташ
Блечепсин
Климат
Кхузахь климат барамера-йовха а, кӀеда а йу. Регионан климат кхоллайаларна боккха Ӏаткъамбо атмосферан циркуляцин амало. Меттиган климатан а, рекреацин а ладаме амалех ду малх къегина деха де. Ткъа шадерг республикехь хуьлу 200 - 250 йекхна денош шеран чохь; вовшахтоьхна маьлхан радиации йу 115 - 120 ккал/кв.см.
Бун (Къилбаседа Каролина)
Бун  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Каролина штатера гӀала (town).
Пуьи-Сент-Эзеб
Пуьи-Сент-Эзеб — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Лакха Альпаш.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Лакха Альпаш департаментан коммунаш
Нижни Куряты
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Каратузскан кӀоштан нах беха меттигаш
Высоковка (Шарьян кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Чамлик (Токат)
Чамлик (Çamlık) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Токат провинцин (ил) Токатан кӀоштара эвла.
Лапаго ди Сото (Болцано)
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кастельбеллино
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Малушув (Лебушанийн воеводалла)
Малушув  — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Руда (Ивацевичин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Наумиха (Кинешман кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Доманице (Вроцлавскан повет)
Доманице  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Сорокино (Карамышевскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Йукаричавушлу (Суьрмене)
Хьажоргаш
Категори:Суьрмененан микрокӀошташ
Эль Манго Соло, Лас Транкильяс (Акапулко де Хуарез)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Игнатов
Хьажоргаш
Категори:Серафимовичан кӀоштан нах беха меттигаш
ГгӀанвилье (ЭгӀ)
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 1010
NGC 1010 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Чаталкайа (Токат)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ранчо лос Манантиялес (Мартинез де ла Торе)
Ранчо лос Манантиялес — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Нови Бесовка
Новая Бесовка (Новая Бесовка) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Нови Малыклан кӀоштара эвла.
Сусузоьрен (ДивригӀи)
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Мальта (Лебушанийн воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Домановице
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Дембники (Ломжинскан повет)
Дембники  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Каса де Ное Медина (Пенхамо)
Географи
Каса де Ное Медина лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Успенски (Воскресенскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 5 стаг (2010 шо).
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Воскресенскан кӀоштан нах беха меттигаш
Егерухай
Егерухай (Егерухай) — Российн Федерацин Адыгейчоьнан Кошехаблан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера-йовха а, кӀеда а йу. Регионан климат кхоллайаларна боккха Ӏаткъамбо атмосферан циркуляцин амало. Меттиган климатан а, рекреацин а ладаме амалех ду малх къегина деха де. Ткъа шадерг республикехь хуьлу 200 - 250 йекхна денош шеран чохь; вовшахтоьхна маьлхан радиации йу 115 - 120 ккал/кв.см.
Олещенково (Ромнин кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Даулетбай (Кокпектинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Кокпектинан кӀоштан нах беха меттигаш
Нижни Кужебар
Нижний Кужебар (Нижний Кужебар) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Каратузскан кӀоштара эвла.
Нестерово (Кинешман кӀошт)
Нестерово (Нестерово) — Российн Федерацин Ивановн областан Кинешман кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Йукариовали (Суьрмене)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Равни (Кршко)
Равни  — Словенин йукъараллера эвла.
Мали Рогожниково
Мали Рогожниково (Малое Рогожниково) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Уинскан кӀоштара эвла.
Кугалки
Кугалки (Кугалки) — Кировн областан Яранскан кӀоштара эвла.
Мезиборжи (Стражек)
Географи
.
Чайоьрен (Токат)
Чайоьрен (Çayören) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Токат провинцин (ил) Токатан кӀоштара эвла.
Какурино (Орёлан область)
Хьажоргаш
Категори:Залегощан кӀоштан нах беха меттигаш
Ранчо лос Мангос (Теколутла)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Эль Алто де лас Флорес (Темпоал)
Географи
Эль Алто де лас Флорес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Нови Куликовка
Хьажоргаш
Категори:Нови Малыклан кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀеаллон
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Лакха Альпаш департаментан коммунаш
Ла Эсмералда (Саюла де Алеман)
Географи
Ла Эсмералда лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Дембняк (Сувальскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Рудня (Речковскан йуьртан меттиг)
Рудня (Рудня) — Белоруссин Брестан областан Ивацевичин кӀоштара эвла.
Миланово (Софин область)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Поцальия Сабино (Рьети)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ачатитла (Чалма)
Ачатитла — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Турьи-Ремети
Хьажоргаш
Категори:Перечинан кӀоштан нах беха меттигаш
Буьсси-ле-Пуа
Буьсси-ле-Пуа (Bussy-lès-Poix) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Равно (Добе)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Новинки (Горковскан йуьртан меттиг)
Новинки (Новинки) — Российн Федерацин Ивановн областан Кинешман кӀоштара эвла.
Оьрсийн—кавказхойн тӀом 1763–1864
Хронологи
1791-чу шарахь аьхка, Анапа-гӀап йоккхуш, оьрсийн эскарша йисаре а лоций, Петарбухарчу Шлисселбург-гӀоьпехь дӀавалар нисло Шайх Мансуран
Избушенски
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Мезигоржи (Блатно)
Демографи
Бахархойн динамика:
Кугушерга
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
NGC 1013
NGC 1013 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Арманка (Рышканин кӀошт)
Арманка (, Armanca) — Молдавин Рышканин кӀоштара эвла.
Л'Апарита-Монте Пили (Фиренца)
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Калачево (Домодедован гӀалин гуо)
Калачево (Калачево) — Российн Федерацин Москохан областан Домодедован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Ла Эсмералда (Соконуско)
Ла Эсмералда — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Соседно (Пскован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
Кастельраймондо
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
АгӀачхӀисар (ОрхӀанели)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Хачемзий
Билгалдахарш
Категори:Кошехаблан кӀоштан нах беха меттигаш
ЧердигӀин (Токат)
Хьажоргаш
Категори:Токатан кӀоштан нах беха меттигаш
Улучайир (ДивригӀи)
Улучайир (Uluçayır) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) ДивригӀинан кӀоштара эвла.
Новинки (Ласкарихинскан йуьртан меттиг)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Дембово (Ломжинскан повет)
Дембово  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Гувиль
Гувиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Калмыковски (Серафимовичан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Серафимовичан кӀоштан нах беха меттигаш
Лапеджи (Фиренца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Нова-Эсперанса-ду-Сул
Нова-Эсперанса-ду-Сул — Бразилин Риу-Гранди-ду-Сул штатера муниципалитет.
Мезигоржи (Горка)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
HD114923
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Баньи (Терни)
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Шалпазари
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шалпазаринан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Заболотье (Домодедован гӀалин гуо)
Заболотье (Заболотье) — Российн Федерацин Москохан областан Домодедован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Акалан (ОрхӀанели)
Хьажоргаш
Категори:ОрхӀанелинан кӀоштан нах беха меттигаш
Поцарело (Пистоя)
Поцарело — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Вольни (Александрин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Александрин кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Мандрил (Текпан де Галеана)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Иванчиха (Шарьян кӀошт)
Иванчиха (Иванчиха) — Российн Федерацин Костромин областан Шарьян кӀоштара дӀатесна эвла.
Долги Лука (Сумин область)
Долги Лука — Украинин Сумин областан Ромнин кӀоштара эвла.
Новочеремшанск
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
УзунбагӀ (ДивригӀи)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Радегунда (Мозире)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ГупийегӀ (ЭгӀ)
ГупийегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Митрохи
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Сосновый Бор (Ивацевичин кӀошт)
Сосновый Бор (Сасновы Бор) — Белоруссин Брестан областан Ивацевичин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Ивацевичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Нова-Эуропа
Нова-Эуропа — Бразилин Сан-Паулу штатера муниципалитет.
Каза Папете (Падова)
Каза Папете — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Замашье
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Ла Эсмералда (Тампико Алто)
Географи
Ла Эсмералда лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Нови Рощино (Ивановн область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Поца-Сан Марко (Л'Аквила)
Поца-Сан Марко — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Акчабуьк (ОрхӀанели)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Добрыниха (Домодедован гӀалин гуо)
Добрыниха (Добрыниха) — Российн Федерацин Москохан областан Домодедован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Хьажоргаш
Категори:Домодедован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Чоьрдуьк (Токат)
Хьажоргаш
Категори:Токатан кӀоштан нах беха меттигаш
ВаданкугӀ (Сомма)
Географи
.
АгӀирташ (Шалпазари)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Катунино (Шарьян кӀошт)
Катунино (Катунино) — Российн Федерацин Костромин областан Шарьян кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Мезигоржи (Клатови)
Мезигоржи  (Mezihoří) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Мижарка
Мижарка — Румынин Мехединць жудецан коммунера эвла.
Узункайа (ДивригӀи)
Хьажоргаш
Категори:ДивригӀинан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Манзано (Коюка де Каталан)
Эль Манзано — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Саратовски (Адыгейчоь)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Адыгейчоьнан Красногвардейскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ваграм (Къилбаседа Каролина)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Святая Воля
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Ивацевичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Кастиньяно
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Пенцьморги
Пенцьморги — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Радолин (Великопольскан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
HD114993
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Вайт-Лейк (Къилбаседа Каролина)
Вайт-Лейк  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Каролина штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Кобзаревка (Кировоградан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Алтинташ (ОрхӀанели)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Акчириш (Шалпазари)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Боросений Ной (Рышканин кӀошт)
Литература
Категори:Рышканин кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Сеньковичи (Ивацевичин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Ивацевичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Кепински
Хьажоргаш
Категори:Серафимовичан кӀоштан нах беха меттигаш
Тоара (Виченца)
Тоара — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Мезигоржи (Местечко Трнавка)
Демографи
Бахархойн динамика:
Касторано
Касторано — Италин Марке регионера коммуна. Лаьтташ йу Асколи-Пичено провинцехь.
Маршув
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ла Эсмералда (Теколутла)
Ла Эсмералда — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Эсмералда лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Зани
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Каза Пегорини (Павия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Эль Алто дел Салитре (Пануко)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
(20600) Danieltse
(20600) Danieltse — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Артемьево (Домодедован гӀалин гуо)
Хьажоргаш
Категори:Домодедован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Ачичипико (Тевипанго)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Мали Скелева
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ранчо лос Перез (Сантияго Тустла)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Сото, Эрнандо де (конкистадор)
Къуона шераш
Де Сото Керлачу Дуьнен тӀеваха новкъа велира 1514 шарахь дуьххьарлерачу Панаман губернаторца, Давила Педрариасаца, тӀаьхьа цуьнан йоӀ йигара цуо. Центран Америкехь иза гӀаравелира дика бере, латархо, тактик санна, амма иштта вевзаш вара ша-тайпачу къизаллийца а. 1530 шарахь де Сото хилира Никарагуахь Леонан урхалча в. Иза вара Атлантикан а, Тийна а океанашна йукъара дехьаволийла лаха Ӏалашо йолчу Юкатан ахгӀайренан бердашкарчу экспедицин коьртехь. Иза иэшара дуьненахь а йехаш йолчу Малхбален базарахь йохк-иэцар лелорхьама. Экспедицин гӀуллакх ца хилчи, де Сото кхин талла таро ца хилла висира, Давила веллачул тӀаьхьа, йитира шен Никарагуара керт-ков. Цуо мах белла кеманаш лаьцна шен нах дехьабехира Писарро Франсискон Тумбесера хьалхарчу базе, Писарро Франсиско Перун кӀорге дӀавахале.
Къилбаседа Америке вахар
Шо даьлчи конкистадор хӀоттийра Кубан губернатор, исс кеманца а, 620 стегца лела вахара мохкбаккхархьама Къилбаседа Америке. 1539 шеран 30 майхь Флорида берда тӀе воьссира, теллира Тампа айма а, Саванна хин хикхоче а. Хьалхара Ӏа де Сотос даьккхира апалачийн коьрта шахьрахь Анхаикехь. Кхечира Къилба Каролина штатан хӀинцалерачу махка, цигахь йолчу Кофитачкийн тайпана йукъараллин зудчо-тхьамдано испанхоша доьххург делира, жовхарш тӀиера юург тӀекхаччалц, амма церан коьрта Ӏалашо — деши — цигахь ца хилира. Цул тӀаьхьа иза Блу-Ридж лаьмнех велира.
МаьӀна а, иэс а
Сотон цӀе (Миссисипи хи гина дуьххьара европахо волун дела) лелайо Арканзас а, Теннесси а штаташ хӀутту тӀайно.
Садови (Адыгейчоь)
Садови (Садовое) — Российн Федерацин Адыгейчоьнан Красногвардейскан кӀоштара эвла.
Бернет (Техас)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
HD115214
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Эль Охо де Агва (Пурисима дел Ринкон)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Старомолино
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Куликово (Лузан кӀошт)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Радолинек
Радолинек — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Эджелер (Зонгулдак)
Эджелер (Eceler) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Зонгулдак провинцин (ил) Зонгулдакан кӀоштара эвла.
Пеньки (Куявско-Поморскан воеводалла)
Пеньки  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Дам-МагӀи (ЭгӀ)
Дам-МагӀи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Гаррель
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ГӀуссе (Лакха Альпаш)
ГӀуссе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Лакха Альпаш.
Мезигоржи (Млазовице)
Мезигоржи  (Mezihoří) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
NGC 1021
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Поце (Тренто)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Станки (Пскован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
(20603) 1999 RT199
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Тячевка
Тячевка — Украинин Закарпатьен областан Тячевкан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Тячевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Коряковщина
Коряковщина (Коряковщина) — Российн Федерацин Вологдин областан Кичменгски Городокан кӀоштара дӀатесна эвла.
HD11522
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
ДайилихӀаджи (Токат)
Хьажоргаш
Категори:Токатан кӀоштан нах беха меттигаш
Колобовка (Шарьян кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Шарьян кӀоштан нах беха меттигаш
Дзедзюле (Подлясьен воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Кольбордоло
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
(20604) Vrishikpatil
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Эль Падерон, Потреро де Гвадалупе (Херекуаро)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
NGC 1022
Хьажа кхин а
1022 1022
Эль Алто ла Гамуза (Пануко)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Стайки (Ивацевичин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Ивацевичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
ВагӀни (Франци)
ВагӀни (Wargnies (Somme)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Куликовщина
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Ачиявал (Иламатлан)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Новосеменовка (Ромнин кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Эль Мансебо (Игвала де ла Индепенденсия)
Географи
Эль Мансебо лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Домодедово (эвла)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Перекрестовка (Кировоградан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Пеньки-Крулевски
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Речни (Приозерскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Приозерскан кӀоштан нах беха меттигаш
ЙалнизсоьгӀуьт (ДивригӀи)
Хьажоргаш
Категори:ДивригӀинан кӀоштан нах беха меттигаш
ВагӀси (Сомма)
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сомма департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Средни Сантимир
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Михайловка (Уинскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
NGC 1024
Хьажа кхин а
1024 1024
Водни (Адыгейчоь)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бертон (Техас)
Бертон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
БалогӀлу (ОрхӀанели)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Козиновски
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Нестеренки (Сумин область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ужок
Хьажоргаш
Категори:Велики Березнин кӀоштан нах беха меттигаш
Комунанца
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Мачкув
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Дзежги
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Васс (Къилбаседа Каролина)
Васс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Каролина штатера гӀала (town).
Эль Алто ла Провиденсия (Чонтла)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Йази (ДивригӀи)
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Культура (Опаринан кӀошт)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Дангуь
Географи
.
Выратик (Рышканин кӀошт)
Выратик (, Văratic) — Молдавин Рышканин кӀоштара эвла.
Заврутки
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Башкоьй (ОрхӀанели)
Хьажоргаш
Категори:ОрхӀанелинан кӀоштан нах беха меттигаш
Дерекишла (Токат)
Хьажоргаш
Категори:Токатан кӀоштан нах беха меттигаш
Мезикласи
Географи
.
Бертрем (Техас)
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Перково (Куявско-Поморскан воеводалла)
Перково  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Карпцы
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Радомице (Великопольскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
(20610) 1999 RK235
(20610) 1999 RK235 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Каса дел Сеньор Биль, Эль Инвернадеро (Селая)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Ачотал (Сан Хуан Эванхелиста)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Вашингтон-Парк (Къилбаседа Каролина)
Истори
Йиллина.
Перково-Гурне
Перково-Гурне — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Домброва (гмина Олесниця)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Беленолук (ОрхӀанели)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Баньи ди Контурзи (Салерно)
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эль Манчон (Сан Мигел Тотолапан)
Эль Манчон — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Чумаков (Адыгейчоь)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Нову-Бразил
Нову-Бразил — Бразилин Гояс штатера муниципалитет.
Радоши (Метлика)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Средняя Якушка
Хьажоргаш
Категори:Нови Малыклан кӀоштан нах беха меттигаш
ВегӀ-су-КогӀби
Географи
.
Лараворе (Валле д'Аоста)
Лараворе  — Италин Валле д'Аоста регионан  коммунера эвла.
Радомицко (Великопольскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Вучково
Вучково — Украинин Закарпатьен областан Хустан кӀоштара эвла.
Бивилл (Техас)
Бивилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Каса Дигна (Сан Хосе Итурбиде)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Ачупил (Чиконтепек)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Тунгаев, Бекхан Дуквахович
Тунга́ев, Бекха́н Дуква́хович (1950 шеран 25 май) — нохчийн паргӀата кепар латархо, ССРС халкъашна йуккъера даржан спортан говзанча, ССРСн чемпионаташан совгӀатхо, РСФСРн чемпион (1972 шо), 3-за ССРСн Герзан Ницкъашан чемпион, 2-за ССРСн Кубок йаьккхинарг, ССРСн паргӀата кепаран латаран вовшахтоьхна тобанан декъашхо.
ДогӀанджи (Шалпазари)
Хьажоргаш
Категори:Шалпазаринан микрокӀошташ
Раець (Брежице)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.