cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мещера (Нижни Новгородан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гонще
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эль Кокуите (Тлалискоян)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
ЙагӀан (Коьпруькоьй)
Хьажоргаш
Категори:Коьпруькоьйнан кӀоштан нах беха меттигаш
Осман-Касаева
Осман-Касаева (Асман-Касаева) — Белоруссин Могилёвн областан Белыничин кӀоштара эвла.
Гехофен
Гехофен (Gehofen) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Забуянье
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Дуьзмеше (Икиздже)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Икиздженан микрокӀошташ
Заборозновцы
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Казеле (Перуджа)
Казеле — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Репново
Репново (Репново) — Российн Федерацин Ивановн областан Тейкован кӀоштара эвла.
Бровцино (Кесова Горан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла Флорида (Ирапуато)
Ла Флорида — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Арису
Билгалдахарш
Категори:Каьдаьбаьйн кӀоштан нах беха меттигаш
Борисовски (Тарногскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Заречье-Перви
Заречье-Перви (Заречье-Первое) — Российн Федерацин Белгородан областан Грайворонан кӀоштара эвла.
Мазанти ди Сопра (Парма)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ерунаково
Ерунаково (Ерунаково) — Российн Федерацин Кемеровн областан Новокузнецкан кӀоштара эвла.
Нуэвалос
Нуэвалос — Испанин Сарагоса провинцин муниципалитет.
Раджано (Мачерата)
Раджано — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Шиапетта
Географи
Муниципалитетан майда —.
Стукачевка
Стукачевка (Стукачоўка) — Белоруссин Гомелан областан Гомелан кӀоштара эвла.
Дуьзпелит (Икиздже)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Мунькино
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Гешвенда
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Подберёзово (Новосилан кӀошт)
Подберёзово (Подберёзово) — Российн Федерацин Орёлан областан Новосилан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Карповка (Краматорскан кӀошт)
Карповка — Украинин Донецкан областан Краматорскан кӀоштара эвла.
Сателлайт (Флорида)
Истори
Сателлайт гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Ельбеф-суьгӀ-Андель
Географи
.
Бердяиха
Хьажоргаш
Категори:Котласан кӀоштан нах беха меттигаш
Агва Зарка (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
Агва Зарка — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Воронцовка (Нови Бурасин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Картол
ЦӀе
Картолан хӀинцалера Ӏилманан цӀе 1596 шарахь юкъаялийна Баугин Каспара «Theatri botanici» белхан чохь, тӀаьхьуо и цӀе лелийна Линнейс шен «Species Plantarum» белхан чохь (1753).
Ботаникан а, морфологин а амал
Картолан гӀа таьӀна-баьццара, хедда, цхьала месах тера декъна, лаьтта чеккхенан дакъанах, масех шала цхьаъ вукханна дуьхьала долу (3—7) агӀон тӀиера дакъанех, царна йукъара дакъанех а. Шала доцучу декъахь чеккхенан дакъа олу, шала дакъойн могӀанан цӀераш хуьлу — хьалхарнаш, шолгӀанаш, кхин дӀа а (чот лелайо тӀаьххьара декъе кхаччалц). Дакъош чӀу тӀе хевшина ду, лахарчу декъехь цунах га хуьлу. Шала дакъошна уллехь кхин а кегийра дакъош лаьтта.
Ораматан баьццарчу вегетативан дакъошкахь ду алкалоид соланин, цуо ларйо орамат бактерех а, цхьацца кепарчу сагалматех а. Иза бахьнехь баьццара картолан орамстоьмаш дууш дац, делахь а уьш 1 см лаьттах йоьхкича а, ехха йовхонан Ӏаткъам бича уьш яа мега.
Биологин башхаллаш
Уггаре картолан дика латта — Ӏаьржа латта, байн-къовкъарбесара, сира хьаннийн, якъийна торфан уьшал; механикин хӀоттамца — гӀум-латта, яйн а, юккъера а сацкъар-гӀум. Картолан латта семса хила деза: детта латта тӀехь кхуьу кегийра а, ситтина а орам-стоьмаш.
Картол яржар а, истори а
ТӀаккха а, граф Киселёв Павела бинчу белхаш бахьнехь, 1840—1842 шерашкахь картолан йелла майда сихха шоръяла йолаелира: 1841 шеран 24 февралан «Картол лелор даржорах белхах» цӀе йолчу омарца губернатораш декхарехь бара правительствон рогӀехь чот ян керла культура дӀаеран майданаш шоръярх. Ерриг имперехула дӀасабахьийтира ткъе итт эзар маьхаза хьехам, картол нийса дӀаерах а, кхиорах а.
Правительствон жигара белхаша юьхьанца далийра «картолан бунтан» тулгӀене, цу тӀе керлачух болу халкъан кхерам боькъура дешна болу славянофилаша а. Масала, сту йолчу Голицына Авдотьяс «шен дуьхьало къуьйсура гӀоьртина шовкъаца, цунах чӀогӀа самукъадаьллера йукъараллин». Цуо хьедира, картол «сий дайар ду оьрсийн къоман, картоло талхора ю хьераш, талхора ю дайшкара охьайогӀу, дала Ӏалашйо вайн бепиг а, худар а дуучеран дика амалш».
Химический состав и питательная ценность
Из красящих веществ в клубнях содержатся каротиноиды: 0,14 мг% в клубнях с жёлтой мякотью и около 0,02 мг% в клубнях с белой мякотью. В кожице найдены также флавоны, флавононы и антоцианы (цианидин, дельфинидин).
Применение
Не менее важную роль он играет в рационе питания других народов мира. 2008 год ООН объявила Международным годом картофеля.
Урожайность картофеля
В настоящее время при выращивании картофеля плотность посадки составляет примерно 55 тыс. растений на гектар. Масса товарного клубня 50-150 г.
В умеренных широтах и в субтропиках картофель созревает за 4 месяца и дает от 250—350 ц/га. При правильной подборке сортов в средней полосе возможно получение двух урожаев в год. В тропиках он может созреть за 3 месяца и дать 150—250 ц/га. Максимальная урожайность современных сортов картофеля составляет 400—800 ц/га. Урожайность зависит от двух основных факторов. Первый это использование качественного семенного материала. Таким являются семенные клубни, выращенные в специализированных семеноводческих хозяйствах или научных учреждениях, и при этом не ниже второй-третьей репродукции. Вторым фактором является правильный уход за клубнями и растениями до и после высадки.
Сорта
В кормовом картофеле, по сравнению с другими группами, более высокое содержание белков (до 2—3 %) и сухих веществ.
Универсальные сорта по содержанию крахмала и белков и вкусовым качествам клубней занимают промежуточное место между столовыми и техническими сортами.
Лашка
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Гуьдже
Хьажоргаш
Категори:Гуьдженан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Шилковци
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Великотырновон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Грегория Лопез Куевас (Трес Вальес)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Борок (Тарногскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Тарногскан кӀоштан нах беха меттигаш
Раджо (Перуджа)
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мали Карповка (Липецкан область)
Мали Карповка (Малая Карповка) — Российн Федерацин Липецкан областан Лев-Толстойн кӀоштара дӀатесна эвла.
Флаг Работы
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Петрков (Липа)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Мессак (Иль а, Вилен а)
Географи
.
Горинь (Лодзинскан воеводалла)
Горинь  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Борго ди Мецо (Удине)
Борго ди Мецо  — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Боголюбовка (Сараин кӀошт)
Боголюбовка (Боголюбовка) — Российн Федерацин Рязанан областан Сараин кӀоштара эвла.
Киданов
Киданов — Украинин Тернополан областан Бучачан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Козичанка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Бучан кӀоштан нах беха меттигаш
Бельвес (кантон)
Бельвес — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — ДогӀдонь.
Меяк (Иль а, Вилен а)
Географи
.
Саут-Бей (Флорида)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Речкалово (Курганан область)
Хьажоргаш
Категори:Курганан областан Мишкинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Емблевиль
Географи
.
Агва Зарка (Текпан де Галеана)
Географи
Агва Зарка лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Боярски (Тарногскан кӀошт)
Боярски (Боярская) — Российн Федерацин Вологдин областан Тарногскан кӀоштара эвла.
Гортатовице
Гортатовице — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Атверница
Атверница (Атверніца) — Белоруссин Могилёвн областан Белыничин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Йешилоьз (Коьпруькоьй)
Хьажоргаш
Категори:Коьпруькоьйнан микрокӀошташ
Забреж
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Флеуран (Валле д'Аоста)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Берег (Котласан кӀошт, Першаковски)
Берег (Берег) — Российн Федерацин Архангельскан областан Котласан кӀоштара дӀатесна эвла.
ФатихӀ (Икиздже)
Хьажоргаш
Категори:Икиздженан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD185783
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Курдыбановка
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Быково (Кесова Горан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Казеле (Болонья)
Казеле — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Селезневка (Донецкан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Голицино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Буьг (кантон)
Географи
.
Романцево (Тейкован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Казачок (Грайворонан кӀошт)
Казачок (Казачок) — Российн Федерацин Белгородан областан Грайворонан кӀоштара эвла.
Горчин
Горчин — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Саут-Дейтона (Флорида)
Истори
Саут-Дейтона гӀала йиллина  шарахь.
Забрежник
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Фритаун (Айова)
Хьажоргаш
Категори:Айова штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Айова штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Линдеро лас Флорес (Исхуатлан де Мадеро)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Отрадное (Белыничин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
HD185842
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Дазкири
Хьажоргаш
Категори:Дазкиринан кӀоштан нах беха меттигаш
Ле Буьиссон-де-Кадуэн (кантон)
Географи
.
Эль Кокуите (Успанапа)
Географи
Эль Кокуите лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Гжибово-Капусьник
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Митягино (станци)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Берегови Горка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Петрков 1.дил
Демографи
Бахархойн динамика:
Агва Зарка (Телолоапан)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Гирштедт
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Трудови (Луганскан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Тележники (Себежан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Себежан кӀоштан нах беха меттигаш
Богутин (Лидмань)
Демографи
Бахархойн динамика:
ЕнтгӀавиль
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бычково (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Новокузнецкан кӀошт
Билгалдахарш
Категори:Кемеровн область Категори:Российн кӀошташ
Гремячка (Саратовн область)
Хьажоргаш
Категори:Нови Бурасин кӀоштан нах беха меттигаш
Мазаре (Болонья)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Сартасово
Хьажоргаш
Категори:Курганан областан Мишкинан кӀоштан нах беха меттигаш
СавегӀдоьн
СавегӀдоьн — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — АгӀеж.
Билгалдахарш
Категори:АгӀеж департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Борок (Белыничин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
NGC 3987
NGC 3987 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Лебень (Лемборскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Бушье-Бадиль (кантон)
Билгалдахарш
Категори:ДогӀдонь департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Николаевка (Лев Толстойн кӀошт)
Николаевка (Николаевка) — Российн Федерацин Липецкан областан Лев-Толстойн кӀоштара эвла.
Орес
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сарагоса провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Есаулка
Хьажоргаш
Категори:Новокузнецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Кале (Икиздже)
Хьажоргаш
Категори:Икиздженан кӀоштан нах беха меттигаш
Петрков 3.дил
Демографи
Бахархойн динамика:
Богутин (Пржибрам)
Географи
.
Дождевы
Дождевы (Дождевы) — Кировн областан Кирово-Чепецкан кӀоштара эвла.
Борец (Рязанан область)
Борец (Борец) — Российн Федерацин Рязанан областан Сараин кӀоштара эвла.
Чапин (Айова)
Чапин  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айова штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Попасни (Новоайдаран кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Новоайдаран кӀоштан нах беха меттигаш
Еншевиль
Еншевиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Гославице (Ловицкан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Агва Зарка (Тлакоапа)
Агва Зарка — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
HD185872
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Ялово (Болгари)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Пестряково (Павлован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Забрезниця
Забрезниця — Словенин йукъараллера эвла.
Верхни Атлян (эвла)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Гжибув (Лосицкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Матеушовка
Матеушовка — Украинин Тернополан областан Бучачан кӀоштара эвла.
Кокарык (Абайн йуьртан гуо)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Йукарикизилкале (Коьпруькоьй)
Хьажоргаш
Категори:Коьпруькоьйнан микрокӀошташ
Жерново
Жерново (Жерново) — Российн Федерацин Кемеровн областан Новокузнецкан кӀоштара эвла.
Сунчиха
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Брусяни 1
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
ХьаьжкӀа
История происхождения
Роль кукурузы в американской истории трудно переоценить. С высокой долей вероятности можно утверждать, что практически все мезоамериканские цивилизации — Ольмекская культура, цивилизация майя, цивилизация ацтеков и др. — обязаны своим появлением и расцветом прежде всего культуре кукурузы, потому что именно она легла в основу высокопродуктивного земледелия, без которого не могло возникнуть развитое общество. Особую роль кукурузы в жизни древних майя хорошо отражала их религиозная система, одним из центральных богов которой был бог кукурузы Кетцалькоатль/Кукулькан.
Экономика
Кукуруза является второй по продаваемости зерновой культурой в мире (после пшеницы). Мировой экспорт кукурузы в 2009 году составил около 100 миллионов тонн, из которых 47,6 % пришлось на США, после которых шли Аргентина (8,5 %) и Бразилия (7,7 %). Крупнейшим импортёром в 2009 году была Япония (17,0 %), затем Южная Корея (7,7 %), Мексика (7,6 %), Китай (4,9 %) и Испания (4,2 %).
Другое использование
Из стержней початков изготавливали курительные трубки.
Шампаньаьк-де-БелегӀ (кантон)
Билгалдахарш
Категори:ДогӀдонь департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Кайнарташ (Икиздже)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Лебно
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Севостьяновка (Курганан область)
Хьажоргаш
Категори:Курганан областан Мишкинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Барсуки (Лебедянковскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Белыничин кӀоштан нах беха меттигаш
Переможни (Новоайдаран кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Новоайдаран кӀоштан нах беха меттигаш
Забрекве
Забрекве — Словенин йукъараллера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Новочемоданово
Новочемоданово (Новочемоданово) — Российн Федерацин Липецкан областан Лев-Толстойн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
HD185889
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Ла Форма Уно (Сан Мигел де Альенде)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Казеле (Реджо Эмилия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
ЙукарисоьгӀуьтлуь (Коьпруькоьй)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Половецки (Орёлан область)
Хьажоргаш
Категори:Новосилан кӀоштан нах беха меттигаш
Кервансарай (Икиздже)
Хьажоргаш
Категори:Икиздженан кӀоштан нах беха меттигаш
Монтобан-де-БгӀетань
Географи
.
Агва Зарка (Уизуко де лос Фигероа)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Шувиска
Географи
Муниципалитетан майда —.
Забукове-над-Севницо
Забукове-над-Севницо — Словенин йукъараллера эвла.
Линдеро Сочитла (Наранхал)
Линдеро Сочитла — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Грофоро Армас Пенья (Чакалтиянгис)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Эксидей (кантон)
Билгалдахарш
Категори:ДогӀдонь департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Петров (Годонин)
Петров  (Petrov) — Чехин Къилба Морави мехкан кӀоштара эвла.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Мазела
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Кукуевка (Фатежан кӀошт, ОКТМО 38644412121)
Хьажоргаш
Категори:Фатежан кӀоштан нах беха меттигаш
Себастиан (Флорида)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Подлесье (Тернополан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Казеле де Руфи
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Емелино (Челябинскан область)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: билгесаш.
Эль Колибри (Ла Антигва)
Эль Колибри — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Васильково (Кесова Горан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Кесова Горан кӀоштан нах беха меттигаш
Кастранова (коммуна)
Кастранова — Румынин Долж жудецан йукъара коммуна.
NGC 3992
Хьажа кхин а
3992 3992
Лебч
Лебч — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гнойс
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сахтыш (эвла)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гжимек
Гжимек — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Кокаша
Хьажоргаш
Категори:Кызылордан областан нах беха меттигаш Категори:Аральскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сегед
Се́гед (Szeged, Сегедин Szegedin, Segedin) — Мажаройчоьнан гӀала. Чонград олучу медье административан центр. Бахархойн дукхалла — 170 052 адам (2012), Мажаройчоьнан шен йокхаллица 3-гӀа. меттигехь йолу гӀала.
Линдеро Тепекситла (Чиконтепек)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Агва Зарка (Хенерал Элиодоро Кастильо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Шупингуая
Шупингуая — Бразилин Рондония штатера муниципалитет.
Антимово (Видинан область)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Забукове-при-Раки
Забукове-при-Раки — Словенин йукъараллера эвла.
Забирово
Забирово (Забирово) — Челябинскан областан Кунашакан кӀоштара дӀатесна эвла.
Щёголева, Татьяна Николаевна
Щёголева Татьяна Николаевна (марехь — Кочарян) (йина 1982 шеран 9 февралехь, Москохахь, РСФСР, ССРС) — Российн профессионалан баскетболхо, левзина йеза форвардан позицехь. ХӀинца ПБК «МБА» президент.
Хьажоргаш
Категори:Российн баскетболхой Категори:ЗБК ЦСКА Москохан ловзархой Категори:Баскетболан Российн гулйина командин ловзархой Категори:Баскетболан Европин чемпионаш Категори:Баскетболисташ 2004 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Баскетболхой 2008 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:2004 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой Категори:2008 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой Категори:Российн баскетболан функционераш Категори:Российн пачхьалкхан физикин оьздангаллин, спортан, кегийрхойн, туризман университетан арахецархой
МонтгӀей-де-Ланд
Географи
.
Демироьзуь
Демироьзуь (Demirözü) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Байбурт провинцин (ил) гӀала/кӀошт. Демироьзуьнан кӀоштан административан центр.
Хьажоргаш
Категори:Байбурт провинцин нах беха меттигаш
Гольдбах (Туьринген)
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мазен (Тренто)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Промышленнин кӀошт
Промышленнин кӀошт (Промышленновский район) — Кемеровн областан муниципалан кӀошт.
Прилепски
Хьажоргаш
Категори:Новосилан кӀоштан нах беха меттигаш
Богушице
Географи
.
Демографи
Бахархойн динамика:
Паниса
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Бычки (Сараин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Сараин кӀоштан нах беха меттигаш
Пирладжеле
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Коджаман (Икиздже)
Хьажоргаш
Категори:Икиздженан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла-ФогӀс (кантон)
Ла-ФогӀс — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — ДогӀдонь.
Чалбурун
Билгалдахарш
Категори:Каьдаьбаьйн кӀоштан нах беха меттигаш
Замочка
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
МонтгӀей-ле-Га
МонтгӀей-ле-Га — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
Географи
.
Аладжайар (Нарман)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Хомутово (Донецкан область)
Хомутово — Украинин Донецкан областан Новоазовскан кӀоштара эвла.
Гольдисталь
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Забуковиця
Забуковиця — Словенин йукъараллера эвла.
Пруды (Павлован кӀошт)
Пруды (Пруды) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Павлован кӀоштара эвла.
Верхни Буково
Хьажоргаш
Категори:Тарногскан кӀоштан нах беха меттигаш
Елшанка (Нови Бурасин кӀошт)
Елшанка (Елшанка) — Российн Федерацин Саратовн областан Нови Бурасин кӀоштара эвла.
Господаж (Лодзинскан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Сантенак-де-СегӀу
Сантенак-де-СегӀу — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — АгӀеж.
Светли (Ивановн область)
Светлый (Светлый) — Российн Федерацин Ивановн областан Тейкован кӀоштара эвла.
Лужки (Оренбурган область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Богушов
Литература
Категори:Моравия-Силезия мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Луговка (Белгородан область)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Эдея
Эдея — Бразилин Гояс штатера муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Гояс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 3996
NGC 3996 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Ла Фортуна (Силао)
Географи
Ла Фортуна лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Хаустовы
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Котельничан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Будники (Белыничин кӀошт)
Будники (Буднікі) — Белоруссин Могилёвн областан Белыничин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Цагельня (Гомелан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Гомелан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Раза (Болцано)
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Балей (Болгари)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Видинан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Агва Зарка (Хучитан)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Мазентине (Кунео)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Хрестище (Краматорскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Краматорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ниредьхаза
Ньи́редьхаза (Nyíregyháza) — Мажаройчоьнан гӀала, Сабольч-Сатмар-Берег олучу медьен административан центр. Бахархойн дукхалла 117 658 адам. (2012), шен йокхаллица 7-гӀа. меттигехь йолу Мажаройчоьнан гӀала.
Турково (Себежан кӀошт)
Турково (Турково) — Российн Федерацин Пскован областан Себежан кӀоштара эвла.
Сосновка (Павлован кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 4 стаг (2010 шо).
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Павлован кӀоштан нах беха меттигаш
Эзмералда (Риу-Гранди-ду-Сул)
Географи
Муниципалитетан майда —.
АшагӀийайла (Нарман)
АшагӀийайла (Aşağıyayla) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Нарманан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Пушкари (Тернополан область)
Хьажоргаш
Категори:Бучачан кӀоштан нах беха меттигаш
Зелени Луг
Зеленый Луг (Зеленый Луг) — Российн Федерацин Кемеровн областан Новокузнецкан кӀоштара эвла.
HD186117
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Боенице
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Флоронцо (Болцано)
Флоронцо — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Борго Дуе Спаде (Ровиго)
Борго Дуе Спаде  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Качика (коммуна)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
К.Маркса
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Мамаи
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (89%).
Масычево (Белгородан область)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Петров над Десноу
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Оломоуц мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
ЕгӀменувиль
Географи
.
HD186122
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Мостище (Киеван область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
NGC 3999
NGC 3999 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Хьажа кхин а
3999 3999
Башкале (Нарман)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Нарманан кӀоштан нах беха меттигаш
Чмутово (Нижни Новгородан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лануай (кантон)
Лануай — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — ДогӀдонь.
Дерели
Хьажоргаш
Категори:Гиресун провинцин нах беха меттигаш
Курткоьй (Икиздже)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Ла Фортуна, Парадор (Силао)
Ла Фортуна, Парадор — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Линдерос (Хилотепек)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Сан Габрьел (Тексистепек)
Географи
Сан Габрьел лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Ауер-Таун (Алабама)
Ауер-Таун  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Шаламово
Шаламово (Шаламово) — Российн Федерацин Курганан областан Мишкинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Курганан областан Мишкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Казарма 132 км
Казарма 132 км (Казарма 132 км) — Челябинскан областан Карталин кӀоштара разъезд.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.
HD186205
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Пастрис
Пастрис — Испанин Сарагоса провинцин муниципалитет.
Гусмантла (Исхуатлан дел Кафе)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль Колмильо (Тампико Алто)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Ивановка (Новокузнецкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Новокузнецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Фрагва (Пурисима дел Ринкон)
Географи
Ла Фрагва лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
ЕгӀнемон-суьгӀ-Буьши
Географи
.
Монпазье (кантон)
Монпазье — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — ДогӀдонь.
Никифорово (Донецкан область)
Никифорово — Украинин Донецкан областан Снежнин гӀалин кхеташон йукъайогӀу эвла.
Хьажоргаш
Категори:Снежнин гӀалин кхеташо
Фоа (Верона)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Агва Зарка де ла Пенья (Акапулко де Хуарез)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Борки (Котласан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Котласан кӀоштан нах беха меттигаш
Гзовице
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Белинка
Хьажоргаш
Категори:Белыничин кӀоштан нах беха меттигаш
Петровице (Бланско)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Наливайковка
Наливайковка — Украинин Киеван областан Бучан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Уклеино
Хьажоргаш
Категори:Себежан кӀоштан нах беха меттигаш
Божанов
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Вязовец (Кесова Горан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Кесова Горан кӀоштан нах беха меттигаш
БогӀакале (Нарман)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Тумботино (Павлован кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 7302 стаг (2010 шо).
Сини Осока
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ириновка (Саратовн область)
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Цукурино
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Дудинцы
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Раковка (Орёлан область)
Раковка (Раковка) — Российн Федерацин Орёлан областан Новосилан кӀоштара эвла.
Казарма 2 км
Казарма 2 км (Казарма 2 км) — Челябинскан областан Карталин кӀоштара разъезд.
Иганино (Новокузнецкан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Ла Фрагва (Сан Хосе Итурбиде)
Географи
Ла Фрагва лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Левино (Польша)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сент-Клауд (Флорида)
Сент-Клауд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера гӀала.
Первомайски (Липецкан область)
Первомайски (Первомайское) — Российн Федерацин Липецкан областан Лев-Толстойн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Лино Карвахал (Исла)
Географи
Лино Карвахал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Сан Габрьел (Хесус Каранза)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Монтиньаьк (кантон)
Монтиньаьк — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — ДогӀдонь.
Фоа (Алесандрия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Муазе
Муазе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
Белыничи
Хьажоргаш
Категори:Белыничин кӀоштан нах беха меттигаш
Бойница (эвла)
Бойница  — Болгарин Видинан областера эвла. Бойница йукъараллин йукъайогӀу.
Небелица
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Оьзпинар (Икиздже)
Оьзпинар (Özpınar) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Икиздженан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Соколец (Тернополан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бучачан кӀоштан нах беха меттигаш
Большое Окски (Павлован кӀошт)
Большое Окски (Большое Окское) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Павлован кӀоштара эвла.
Пирсков
Пирсков — Румынин Бузеу жудецан коммунера эвла.
Сент-Маркс (Флорида)
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Божейов (Жар)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Суслопары
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Мулен (Иль а, Вилен а)
Мулен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
Лобачево (Новоайдаран кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Новоайдаран кӀоштан нах беха меттигаш
Весели (Сараин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Сараин кӀоштан нах беха меттигаш
Ильинка (Кемеровн область)
Ильинка (Ильинка) — Российн Федерацин Кемеровн областан Новокузнецкан кӀоштара эвла.
Ржавка (Орёлан область)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Разети (Бергамо)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Петровице (Велке Петровице)
Географи
.
Шенболлук (Икиздже)
Хьажоргаш
Категори:Икиздженан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Екатериновка (Катав-Ивановскан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.
Бугино (Архангельскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Агва Зарка, Зомпелзин (Олинала)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Олимпийн ловзарш
Олимпийн ловзарш дендар
Олимпийн ойла, антикин къийсамаш совцийча а йерриг дӀа ца йаьлла. Масала, Ингалсахь XVII бӀешеран дохаллехь масийттаза бира «олимпийн» къийсамаш. ТӀаьхьо тера къийсамаш бира Францехь (хьажа Республикин Олимпиада) а, Желтойчохь а. ТӀаккха а, уьш йара кегийра мероприятеш, регионан амал йолуш. Хьалхара бакъ йолу Олимпийн ловзарийн хьалхарниг йу «Панжелтойн Олимпийн ловзарш», уьш роже дӀахьора 1859—1888 шерийн муьрехь. Олимпийн ловзарш Желтойчохь дендаран ойла дагайеира поэтан Суцос Панайотисан, иза денйина йукъараллин гӀуллакххочо Заппас Евангелиса.
Кубертенан хетарехь, французийн салтийн нисса гӀийла физикин хьал хилира 1870—1871 шерашкара франко-пруссин тӀамтӀехь французаш иэшаран коьрта бахьна. Иза гӀертара физикин оьздангалла тойина французийн хьал хийца. Цуьнца цхьаьна, цунна лааракъоман эгоизм иэшо, машаран а, дуьненайукъара вовшех кхетаран а къовсамехь дакъа лаца. «Дуьненан кегийрхой» ницкъаш, тӀеман аренашкахь а ца къуьйсуш, къовса декхарийлахь бара спортан къийсамашкахь. Олимпийн ловзарш дендар хетара уггаре дика сацам и ший а Ӏалашо кхочушйан.
Мутье (Иль а, Вилен а)
Мутье — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
Пинсеке
Пинсеке — Испанин Сарагоса провинцин муниципалитет.
Витуша (Росси)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
NGC 4007
Хьажа кхин а
4007 4007
Новошино (Лотошинан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Терешковичи
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Гомелан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш