cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Богданцево (Смоленскан область)
Хьажоргаш
Категори:Вязьман кӀоштан нах беха меттигаш
Колони-Льдзань
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Мин-Булак (Баткенан кӀошт)
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Ломас де Сервера (Гуанахуато)
Географи
Ломас де Сервера лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Мачихино (Москохан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Дойран (Эдирне)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кукуевка (Соскован кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Карачали (Кайнарджа)
Хьажоргаш
Категори:Кайнарджанан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лос Гарсия (Идальготитлан)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Рица (Павия)
Рица — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Гута (Волинан область)
Хьажоргаш
Категори:Ковелан кӀоштан нах беха меттигаш
HD2202
Хьажа иштта
HD2202
Сан Рамон (Озулуама де Маскареньяс)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Эль Мегатон (Катемако)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Гавриловцы (Каменец-Подольскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Каменец-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Пашигорьево
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Сосновскан кӀоштан нах беха меттигаш
Запотал (Зозоколко де Идальго)
Запотал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
ВильгӀомен
Географи
.
Берёзово (Павловскан кӀошт)
Берёзово (Берёзово) — Российн Федерацин Воронежан областан Павловскан кӀоштара эвла.
Нови Криворудка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ульяновски (Черевковскан йуьртан меттиг)
Ульяновски (Ульяновская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Красноборскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Красноборскан кӀоштан нах беха меттигаш
Цекоцино
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Джефферсонвилл (Кентукки)
Джефферсонвилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Истори
Джефферсонвилл гӀала йиллина  шарахь.
Бристье
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Фосалта (Ферара)
Фосалта — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Ла-Масо
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Волоховские Выселки
Волоховские Выселки (Волоховские Выселки) — Российн Федерацин Рязанан областан Старожилован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Карапазар (Одунпазари)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Мачихино (станци)
Хьажоргаш
Категори:Наро-Фоминскан кӀоштан нах беха меттигаш
Долно-Село
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Фосалта Маджоре (Тревизо)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Марпинген
Марпинген (Marpingen) — Германин Саар латтана йукъара коммуна.
Просеч под Кржемешникем
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
HD220317
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Гечиткоьй (Илгин)
Гечиткоьй (Geçitköy) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Илгинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
HD220317
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Гечиткоьй (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Брито (Вибо Валенци)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Коквицы
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (97%).
Джефферсонтаун (Кентукки)
Истори
Джефферсонтаун гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Устиновски (Красноборскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Датинь
Датинь — Украинин Волинан областан Ковелан кӀоштара эвла.
Вациков
Демографи
Бахархойн динамика:
Нечаевка (Прохоровкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Вакулово (Ярославлан область)
Хьажоргаш
Категори:Большеселон кӀоштан нах беха меттигаш
Гвоздево (Харьковн область)
Гвоздево — Украинин Харьковн областан Валкин кӀоштара эвла.
Озерки (Горномарийскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Горномарийскан кӀоштан нах беха меттигаш
Чикайлово
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Мале Родне
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
КугӀсан-ан-От
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сан Рамон (Салтабаранка)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Баранка Онда (Тистла де Герреро)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Запотал (Косолеакаке)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
NGC 5286
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Эль Медельин (Сантияго Сочияпан)
Географи
Эль Медельин лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Лебяжье (Орёлан область)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
ВильфгӀанш-суьгӀ-ШегӀ
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀ а, ШегӀ а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гедикоьрен (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
КугӀсель-суьгӀ-ВуагӀ
КугӀсель-суьгӀ-ВуагӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Дрозды (Мозыран кӀошт)
Дрозды (Дразды) — Белоруссин Гомелан областан Мозыран кӀоштара эвла.
Велики Аниковичи
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Горкин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Караманлар (Кайнарджа)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Колони-Остоя
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Кореповщина
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Лос Гарсия (Нанчитал де Лазаро Карденас дел Рио)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Капрун
Капрун — Австрин Зальцбург федералан латтана йукъара коммуна. Целль-ам-Зе гуонан йукъайогӀу.
Велики Шарипы
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Жебри-Стара-Весь
Жебри-Стара-Весь — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
HD220352
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Усть-Канза
Хьажоргаш
Категори:Красноборскан кӀоштан нах беха меттигаш
Колва (Коми Республика)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Жиричи
Жиричи — Украинин Волинан областан Ковелан кӀоштара эвла.
Каратепе (Одунпазари)
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Гоькбудак (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Илгинан кӀоштан нах беха меттигаш
Драчево (Нижни Новгородан область)
Драчево (Драчево) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сосновскан кӀоштара эвла.
Вацков (Плесна)
Географи
.
Ла-Ноу-де-Гайя
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Просечне
Просечне (Prosečné) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Комсомольски (Озинкин кӀошт)
Комсомольски (Комсомольский) — Российн Федерацин Саратовн областан Озинкин кӀоштара эвла.
Чирково (Усть-Кубинскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Эскикадин (Эдирне)
Эскикадин (Eskikadın) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регион регионан Эдирне провинцин (ил) Эдирненан кӀоштара эвла.
Большая Азаровка
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Варваровка (Павловскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Воронежан областан Павловскан кӀоштан нах беха меттигаш
Вильшов
Вильшов (Villechauve) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀ а, ШегӀ а.
Колони-Пождженице
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Косолапы
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Кумёнин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Сан Рамон (Тамалин)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Джорджтаун (Кентукки)
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
NGC 5289
Хьажа кхин а
5289 5289
Заброды (Ковелан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Кертил (Кайнарджа)
Кертил (Kertil) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Кайнарджанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Каргин (Одунпазари)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Рицакорно (Кьети)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Милюково (Москохан область)
Хьажоргаш
Категори:Наро-Фоминскан кӀоштан нах беха меттигаш
Чуйски
Чуйски (Чуйский) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Бийскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Захарово (Сосновскан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 21 стаг (2010 шо).
Вороново (Рязанан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Голышина
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Горкин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
КугӀсгӀуа
Географи
.
Айгуьл-Таш
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
HD22066
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Большая Калпита
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Маринело (Месина)
Маринело — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Кайаджик (Одунпазари)
Кайаджик (Kayacık) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) Одунпазаринан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Крестьяне
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Гоьлйака (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Илгинан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Рамон (Тантима)
Географи
Сан Рамон лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Залеси (Украина)
Залеси — Украинин Волинан областан Ковелан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Шебалино (Алтайн мохк)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
HD220668
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Колони-Староравска
Колони-Староравска — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Ольговка (Кемеровн область)
Ольговка (Ольговка) — Российн Федерацин Кемеровн областан Яян кӀоштара эвла.
Баранка Панал (Малиналтепек)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Лос Гарсия (Пасо дел Мачо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Кольёль
Кольёль (Кольёль) — Коми Республикин Сысолан кӀоштара эвла.
Шамбово
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Марецкая, Вера Петровна
Хьажоргаш
Категори:ССРС актрисаш
Мишуткино (Москохан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Жебри-Худек
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Кайапинар (Одунпазари)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD220824
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Музаев, Тимур Мохьмадан воӀ
Биографи
1989—1990 шерашкахь хилла Соьлжа-ГӀалин Демократин барт партин координацин кхеташо кхолларан цхьаьнца декъахо а, декъашхо а. 1990—1991 шерашкахь вара Соьлжа-ГӀалин социал-демократин клуб кхолларехь цхьаьнца декъахо а, кхочушдаран секретарь а. 1991 шарахь вара Нохч-ГӀалгӀайчохь Демократин реформийн болам кхолларан цхьаьнца декъахо а, координацин кхеташонан декъашхо а. Оццу шарахь вара Нохч-ГӀалгӀайчоь Ӏалашйаран болам кхоллархо, жигара дакъалецира цуьнан балхахь. 1993 шарахь Нохчийчоьн демократин ницкъийн халкъан йукъара митинган пресс-гӀуллакх кхоллархойх цхьаъ вара.
1994—1995 шерашкахь — Российн Федерацин Къаьмнийн а, регионийн политикин а гӀуллакхан министраллан анализан, прогнозан, оперативан тидаман департаментан хьалхе лело говзанча.
Болхбира газеташна «Экспресс-Хроника», «Маьрша газет», «БӀешо», «Литературин газет», «Оьрсийн репортёр» (Москох), «Оьрсийн ойла» (Париж), «Къилбаседа Кавказ» (Нальчик), «Нохчийн Республикин аз», «Импульс», «Республика» (Соьлжа-ГӀала). Талламан белхаш бина Российн президентан администрацин аналитикан урхаллийна, НРИ арахьарчу гӀуллакхийн министралла, дуьненайукъара «International Alert» кхолламана, ВИD телекомпанина, ЛогоВАЗ компанина, хаамийн RUFA агенталлана (Германи), Москохан антифашистийн центран, Политикин технологийн центран, Политикин конъюнктуран центран, кхечу кхолламашна. БӀе сов Ӏилманан а, Ӏилманан-кхетаме а, публицистикан а йаззамийн, телефильмийн «Май 1945, Берлин, фюреран бункер» (эфир ОРТ 9 май 1998 шо), «Янтаран чоь лехар» (эфир ОРТ 14 сентябрь 1998 шо) автор ву.
2003 шарахь дуьйна — «Цхьаьнатоьхна газетан» шеф-редактор а, коьрта Къоман политикин йукъараллин хаамийн центран (Москох) редактор.
Залухов
Залухов — Украинин Волинан областан Ковелан кӀоштара эвла.
Запотал (Платон Санчез)
Географи
Запотал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Дзюдо
Дзюдо кхоьчу пачхьалкхашахь кхиар
1929 шарахь, Кодокане веана Рабиндранат Тагоран дехар бахьнехь, Канос дзюдо хьехархо вахийтира Бомбее, ХӀинди.
1952 шарахь кхоьллира АЦШ дзюдон марзбелларчера Федераци (US Amateur Judo Association, AJA). 1953 шарахь Сан-Хосехь (Калифорни) хилира хьалхара АЦШ дзюдон чемпионат. 1955 шарахь AJA шен цӀе хийцира. Керла цӀе яра Дзюдон Ӏаьржа доьхкийн федераци (Judo Black Belt Federation, JBBF). Кхиъ 12 шо даьлча цара йуха а шайн цӀе хицира: хӀинца цера цӀе яра АЦШ дзюдон Федераци (US Judo Federation, USJF).
Дуьххьара Олимпиадан ловзарашан дзюдо йукъайахара Токиохь 1964 шарахь.
2004 шарахь зударийн дзюдо йахьаллонаш йукъайахийтира Афинашкахь хилла йолу Паралимпийски ловзарийн программе.
Латаран бедарш
Дзюдо Ӏамайо татамин тӀехь, дзюдоисташ когаш Ӏуьйра лела. Тренировкехь цара лелайо дзюдоги. Дзюдоги йукъайогӀуш йу куртка, хеча, доьхка. Классически дзюдоги кӀайн йу, амма IJF йаш йолу халкъашна йуккъера яхьаллонашкахь декъашхой хуьлу кӀайн а, сина а дзюдогиш йохна.
Приёмаш яр
Дзюдон теорис приём яр йокъу лахахь ягарйина мурашна:
Рандори
Рандори тайп-тайпан хуьлу. Масала, дзю рэнси йаш хенахь ши а дзюдоист вовшен тӀелата бакъо йолуш бу. Какари гэйко йаш хенахь тӀелеташ цхьаъ бен вац, шозлугӀаниг дуьхьало йаш хуьлу.
Ката
Ката Ӏамаяш шина дзюдоисто дакъа лоцу. Оцу хенахь цхьаммо (тори) билгалъяккхина приёмаш йо вукхунтӀехь (укэ). Катан йукъайогӀуш йу дӀахӀоттараш а, схьалацараш а, меттахвалараш а, нийсаллах вохавараш а, нийса приёман кечам бар а, приём яр а, охьатоьхнарг леттахь сацавар а.
Доьхканаш а, даржаш а
Дзюдоистан говзаллин хьаьжна, цунна дала тарло дешархон (кю) йа говзанчан (дан) дарж.
ТӀеман говзалла а, ша шен ларваран леладар а
Амма кхоьча тайпан латаран векалаш ларваларан дзюдо лелаяр къобал ца йо :
Спортан яхьаллонаш
Дзюдоисташ лета татамин тӀехь. Цуьнан барамаш бу 14×14 метр. Латар доьду 8×8 я 10×10 метр квадратан йуккъехь. 3 метр я 3 метрал сов шуьра меттиг йу латархойн кхерамзалла хилита. Спортхо татамел аравелча латар сацадо, суьдхос латархой татамин йукъа балабо. Нагахь санна приём яш хенахь цхьа латархо татамел аравеллехь, татамин тӀехь йолина приём бен лоруш йац.
Халкъашна йуккъера дзюдон федерацин яхьаллонашкахь дзюдоисташ йуху башха бесан дзюдоги — сина а, кӀайн а. Кхиъна спортхойн латаран хан 5 минот йу. Цера цхьатера мах хадор хилахь тоьлларг къаставан 2 минот хан тӀетуху.
Латархой лата болало суьдхос «хадзимэ» аьлча. Цхьана хенан латар сацабархьам суьдхос «матэ» олу. Латар чекхделча суьхос олу «соро-мадэ».
Продань
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Дзюдо
Йозаллин категориш
1964 шо кхаччалц дзюдон дуьненан чемпионаташкахь йозаллин категориш йацара. Уьш йукъайаккхира Токиохь Олимпиада хилале. Уьш йукъайаккхаран цхьа бахьан дара Антон Гесинкс Японин дзюдоисташ дукха эшабар.
1972 шаран Олимпиадехь 6 йозаллин категори йинера: йайниг а (63 кг кхаччалц), ахйуккъераниг а (70 кг кхаччалц), йуккъераниг а (80 кг кхаччалц), ахйезаниг а (93 кг кхаччалц), йезаниг а (93 кг сов), абсолютни а.
Дзюдо Ӏамаяран кхерамзалла
Талламаш гойту спортан дзюдо Ӏамаяр кегийча нахан кхерамза хилар. Спортан дзюдо Ӏамош болу кхиина спортхойн лазораш алсамо хуьлу хьакавалар доцу спортан тайпанашца йустича, амма цхьатерра йу кхоьчу хьакалушволу спортан тайпанашка хьаьжча.
Людски
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Колони-Стшегоцин
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Филипповски (Красноборскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Красноборскан кӀоштан нах беха меттигаш
Просичка (Гавличкув Брод)
Географи
.
Подсобни (Кемеровн область)
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Яян кӀоштан нах беха меттигаш
Каррес
Каррес — Австрин Тироль федералан латтана йукъара коммуна. Имст гуонан йукъайогӀу.
Ваньково (Вареговскан йуьртан меттиг)
Ваньково (Ваньково) — Российн Федерацин Ярославлан областан Большеселон кӀоштара дӀатесна эвла.
Горки (гӀала)
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Набережни Слобода
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ломас дел Суспиро (Леон)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Мокшино (Тверан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гуьнейпинар (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
КугӀтау
КугӀтау — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Киравдан (Одунпазари)
Хьажоргаш
Категори:Одунпазаринан кӀоштан нах беха меттигаш
Кизилджаали (Кайнарджа)
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Ганновка (Хмельницкан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Озеровски
Хьажоргаш
Категори:Прохоровкан кӀоштан нах беха меттигаш
ДгӀуе
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀ а, ШегӀ а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Минеево (Кировн область)
Минеево (Минеево) — Кировн областан Кумёнин кӀоштара дӀатесна эвла.
Ленино (Туркестанан область)
Ленино — Кхазакхстанан Туркестанан областан Мактааралан кӀоштара эвла.
HD220841
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Казчина Векия (Алесандрия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ик
Климат
Климат чӀогӀа континенталан ю. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь яккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, екъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш юхаерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста - апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт - январь, уггар бовха - июль.
КугӀтено
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Окмен (Алабама)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Сан-Карлос (Аризона)
Хьажоргаш
Категори:Аризона штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аризона штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Лос Гарсия (Тезонапа)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Городецки (Рязанан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Искендер (Эдирне)
Искендер (İskender) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регион регионан Эдирне провинцин (ил) Эдирненан кӀоштара эвла.
Комаров, Сергей Петрович (кинематографист)
Сергей Петрович Комаров — советан а, оьрсийн театран а кинон актёр ву. РСФСР сийлахь артист (1935).
Брицолара (Дженова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Просичка (Коберови)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Конак (Кайнарджа)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Малорыжково
Малорыжково (Малорыжково) — Российн Федерацин Орёлан областан Соскован кӀоштара эвла.
Вацлавице (Проводов-Шонов)
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Здомишель
Хьажоргаш
Категори:Ковелан кӀоштан нах беха меттигаш
Гощ-Черны
Гощ-Черны (Гошч-Чарны) — Белоруссин Могилёвн областан Горкин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Горкин кӀоштан нах беха меттигаш
ХӀарманйази (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Жевин
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Должик (Валкин кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Карате
Спортивные соревнования проводятся по двум программам карате: дзию-кумите (свободный спарринг) и ката (формализованная последовательность движений, связанных принципами ведения поединка с воображаемым противником).
Юково (Усть-Кубинскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Карате
Центры обучения
Одним из основных центров карате стали клубы при университетах. Так как студент учится в университете всего несколько лет, то ради привлечения занимающихся программу подготовки в этих клубах сильно изменили по сравнению с окинавской системой обучения: молодёжь не желала изучать по несколько лет основы базовой техники. Этот процесс привёл к движению карате в сторону западного спорта, которое окончательно завершилось после Второй мировой войны.
Базовые техники и элементы
Тренировка базируется на трёх основных техниках:
Система поясов и степеней
Часто (например, в Сётокан) цвет пояса плавно темнеет от 10 кю до 1-го дана. Однако, в некоторых стилях в цвет пояса заложен особый смысл и светлый пояс может быть старше более тёмного. Например, в Асихара-карате жёлтый пояс старше синего. Как правило смысловая нагрузка на цвета поясов в Кёкусинкай следующая:
Карабулут (Эдирне)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кулакли (Кайнарджа)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Оллгуд (Алабама)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Назарьево (Наро-Фоминскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Наро-Фоминскан кӀоштан нах беха меттигаш
Дмитриев (гӀала)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ильинка (Курганан область)
Хьажоргаш
Категори:Юргамышан кӀоштан нах беха меттигаш
Епие
Епие (Épiais) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀ а, ШегӀ а.
Кастен-бай-Боьхаймкирхен
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Баранка Пинья (Акатепек)
Географи
Баранка Пинья лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Плоскош (коммуна)
Плоскош — Румынин Клуж жудецан йукъара коммуна.
Конище
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Бараново (Сосновскан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Сосновскан кӀоштан нах беха меттигаш
Казчина Вентурина (Павия)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Петровка (Петровскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Прохоровкан кӀоштан нах беха меттигаш
Рудины (Кировн область)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Кумёнин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
КугӀтгӀон
Географи
.
Гулынки
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Камаган (Юргамышан кӀошт)
Камаган (Камаган) — Российн Федерацин Курганан областан Юргамышан кӀоштара эвла.
Нижни Выселки
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Згурово
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Комсомольск-на-Печоре
Комсомольск-на-Печоре (Комсомольск-на-Печоре) — Коми Республикин Троицко-Печорскан кӀоштара эвла.
Турково (Сосновскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Вацлавки
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
NGC 5300
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
ИхӀсанийе (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Рязановка (Петровскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Варегово (Марковскан йуьртан меттиг)
Варегово (Варегово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Большеселон кӀоштара эвла.
Хмелевка (Кумёнин кӀошт)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Гущина (Горкин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Соболинка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
HD220917
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оберталь (Саар)
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саар латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Жи-ан-Солонь
Жи-ан-Солонь (Gy-en-Sologne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀ а, ШегӀ а.
Цехоцин (ХӀордан воеводалла)
Цехоцин — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Эль Меренге (Хесус Каранза)
Географи
Эль Меренге лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Кортелесы
Кортелесы — Украинин Волинан областан Ковелан кӀоштара эвла.
HD220933
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Конашъёль
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (10%), оьрсий (69%), украинаш (13%).
Благовещенка (Алтайн мохк)
Благовещенка (Благовещенка) — Российн Федерацин гӀалин кепара эвла, Алтайн мехкан Благовещенкан кӀоштан административан центр.
Железня
Железня — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Горки (Сосновскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Савкино (Гатчинан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Вацлавов (Бузице)
Вацлавов  (Václavov) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Истасйон (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Шандариха
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Сан Рафаел (Актопан)
Сан Рафаел — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Лос Гвахес (Эспинал)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
NGC 5302
NGC 5302 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Гаврильски Сады
Хьажоргаш
Категори:Воронежан областан Павловскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла-Сения
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Таррагана провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хорошая
Хьажоргаш
Категори:Горкин кӀоштан нах беха меттигаш
Каумберг
Хьажоргаш
Категори:Лаха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Запотал (Темпоал)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Куртулуш (Одунпазари)
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Кемалкоьй (Эдирне)
Хьажоргаш
Категори:Эдирненан кӀоштан нах беха меттигаш
Казчина Вернико (Бреша)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Калекоьй (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Вацлавов (Мирослав)
Географи
.
Конецбор
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Коневка (Петровскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Глядень (Алтайн мохк)
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Новенькое (Конакован кӀошт)
Новенькое (Новенькое) — Российн Федерацин Тверан областан Конакован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Маслово (Соскован кӀошт)
Маслово (Маслово) — Российн Федерацин Орёлан областан Соскован кӀоштара эвла.
Сан-Сити (Аризона)
Сан-Сити  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Судженка (эвла)
Судженка (Судженка) — Российн Федерацин Кемеровн областан Яян кӀоштара эвла.
Куйуджак (Одунпазари)
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Каунерберг
Каунерберг — Австрин Тироль федералан латтана йукъара коммуна. Ландэкк гуонан йукъайогӀу.
Хьажоргаш
Категори:Тироль латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дружная (Горкин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Горкин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Лос Гвахитос (Соледад де Добладо)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Малий Камен
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Каменка (Мозыран кӀошт)
Каменка (Каменка) — Белоруссин Гомелан областан Мозыран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Мозыран кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Марини (Торино)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Баранка Прьета (Сан Маркос)
Географи
Баранка Прьета лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Душкино
Хьажоргаш
Категори:Старожилован кӀоштан нах беха меттигаш
Илия (эвла)
Илия  — Болгарин Кюстендилан областера эвла. Невестино йукъараллин йукъайогӀу.
Дрейксборо (Кентукки)
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Халланли
Халланли (Xallanlı) — Азербайджанан Каьлбаьджаьран кӀоштара эвла.
Ла-Вильноьв-о-Шатло
Географи
.
Канде-суьгӀ-БевгӀон
Канде-суьгӀ-БевгӀон (Candé-sur-Beuvron) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀ а, ШегӀ а.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀ а, ШегӀ а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Запотал Зарагоза (Туспан)
Запотал Зарагоза — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Бровароне (Бьела)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эль Меркадо (Озулуама де Маскареньяс)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
HD221072
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Комадзин
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Окчулар (Кайнарджа)
Хьажоргаш
Категори:Кайнарджанан кӀоштан нах беха меттигаш
Калиновка (Мали Клитнан йуьртан кхеташо)
Калиновка — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Каунерталь (эвла)
Хьажоргаш
Категори:Тироль латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Капакли (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Друид-Гиллс (Кентукки)
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Нови Домкино
Нови Домкино (Новое Домкино) — Российн Федерацин Тверан областан Конакован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Жиденовка
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Дмитриеван кӀоштан нах беха меттигаш
Сиуха (Сосновскан кӀошт)
Сиуха (Сиуха) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сосновскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Вацлавов (Оскава)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Маяк (Орёлан область)
Маяк (Маяк) — Российн Федерацин Орёлан областан Соскован кӀоштара эвла.
Быково (Кайдаковскан йуьртан меттиг)
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Глядень-2
Глядень-2 (Глядень-2) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Благовещенкан кӀоштара эвла.
Кипель (Юргамышан кӀошт)
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Гелетинцы
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Орта (Кайнарджа)
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Куьчуькдоьллуьк (Эдирне)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD221088
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.