cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бранкалеоне
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Бельково (Киржачан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Нижни Асаново
Хьажоргаш
Категори:Алнашин кӀоштан нах беха меттигаш
Гордон (Небраска)
Истори
Гордон гӀала йиллина  шарахь.
Маслово-Трухачево
Маслово-Трухачево (Маслово-Трухачево) — Российн Федерацин Тулин областан Куркинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Мылева
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Капракия (Терамо)
Капракия — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Беляев (Ростовн область)
Беляев (Беляев) — Российн Федерацин Ростовн областан Морозовскан кӀоштара эвла.
Гори (Горни Плана)
Географи
.
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Гоьловаси (Йумурталик)
Хьажоргаш
Категори:Йумурталикнан микрокӀошташ
Категори:Йумурталикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Вештем
Вештем — Румынин Сибиу жудецан коммунера эвла.
HD251616
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Давулбаз (АкдагӀмадени)
Хьажоргаш
Категори:Йозгат провинцин нах беха меттигаш
Скрживани (Пржишимаси)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Бералла (журнал)
2020 шеран 5 ноябрехь «Ас доьшу «Бералла» кхайкхорца дӀайаьхьира берийн довзийтаран «Бералла» цӀе йолчу журнала официальни презентаци.
МагӀсии-ан-Бассиньи
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Черталы
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Вила Романа (Анкона)
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Нумеро Нуеве, Гранха Авикола (Вильягран)
Географи
Нумеро Нуеве, Гранха Авикола лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
ХӀамзали (Йумурталик)
ХӀамзали (Hamzalı) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) Йумурталикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йумурталикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Оренбах
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Пролетарскан кӀошт (Ростовн область)
Административан центр — Пролетарск.
Суун (станци)
Хьажоргаш
Категори:Муезерскан кӀоштан нах беха меттигаш
Леомил (Моимента-да-Бейра)
Леомил  — Португалин Визеу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Бродниково (Ржеван кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Готенбург (Небраска)
Хьажоргаш
Категори:Небраска штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Икинджи Аьлиджанли
Икинджи Аьлиджанли (İkinci Əlicanlı) — Азербайджанан Заьрдабан кӀоштара эвла.
Нижни Котнырево
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Большая Хлопови
Большая Хлопови (Большая Хлоповая) — Российн Федерацин Ростовн областан Морозовскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гластонбери (Коннектикут)
Гластонбери  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Коннектикут штатера гӀала (town).
Йеникоьй (Экиноьзуь)
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Гори (Карлови Вари)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Чечина (Пистоя)
Чечина — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Деньгубовка
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Стари Некрасовка
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Ляховичи (Демянскан кӀошт)
Ляховичи (Ляховичи) — Российн Федерацин Новгородан областан Демянскан кӀоштара эвла.
Кашево
Кашево (Кашево) — Российн Федерацин Пскован областан Красногородскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Песчановка (Самарин область)
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Чинянино
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Скрживани
Демографи
Бахархойн динамика:
Лобан-да-Бейра
Хьажоргаш
Категори:Визеу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Алачино
Алачино (Алачино) — Российн Федерацин Владимиран областан Коврован кӀоштара эвла.
ХӀайлазли (Йумурталик)
ХӀайлазли (Haylazlı) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) Йумурталикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Мезонсель (Лакха МагӀна)
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Чечола (Реджо Эмилия)
Чечола — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пискорник
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Бруццано-Дзеффирио
Бруццано-Дзеффирио — Италин Калабри регионера коммуна. Лаьтташ йу Реджо-ди-Калабри провинцехь.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Гошен (Коннектикут)
Гошен  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Коннектикут штатера гӀала (town).
Быстри (Морозовскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гори (Олови)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Черданцево
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (89%), гӀезалой (7%).
Гансвиндт (беттан кратер)
Гансвиндт - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 77,52 км гергга.
Тумба (Карели)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Плуьмто
Плуьмто — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Сан-Хуан-дель-Монте
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Булатово (Ржеван кӀошт)
Булатово (Булатово) — Российн Федерацин Тверан областан Ржеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Подлесни (Краснояран кӀошт)
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Ганский (беттан кратер)
Ганский - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 42,11 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Алексей Павлович Ганский (1870—1908) сийдина.
АгӀлиджа (Элбистан)
АгӀлиджа (Ağlıca) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) Элбистанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Капраника-Скало (Витербо)
Капраника-Скало — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Колония лас Флорес, Ла Бока (Тлалискоян)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Гренби (Коннектикут)
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Эль Ремансо (Тантоюка)
Географи
Эль Ремансо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Остерберг
Остерберг — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
МезьегӀ-суьгӀ-Аманс
МезьегӀ-суьгӀ-Аманс (Maizières-sur-Amance) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Лонга (кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Визеу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Быстри (разъезд)
Быстрый (Быстрый) — Российн Федерацин Ростовн областан Морозовскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Хьажоргаш
Категори:Морозовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Нови Утчан
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Вила Роси (Лука)
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Монтеканьо (Реджо Эмилия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
HD251784
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Макуилка (Зонголика)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Мохови (Моховскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Куркинан кӀоштан нах беха меттигаш
Людвинув (Венгровскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Санто Ниньо (Катемако)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Бьянки (коммуна)
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Видекут
Видекут — Румынин Харгита жудецан коммунера эвла.
ТӀаргӀа
Бахаман мехалла
Кхакхин тӀера схьабаьккхина цхьадолчу дийнатийн тайпанийн тӀергӀан боккха бахаман мах бу. Цунах йо яйн промышленностан а, трикотажан а хӀуманаш йо.
Акарджа (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:Элбистанан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Гретна (Небраска)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Остернохе
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Каньяда де Тепоксонал (Педро Асенсио Алкисирас)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Гарден (беттан кратер)
Гарден - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 14,98 км гергга.
Гринвич (Коннектикут)
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Семикаракорскан кӀошт
Семикаракорскан кӀошт (Семикаракорский муниципальный район) — Российн Федерацин Ростовн областера муниципалан кхоллам.
Дерейурт (АкдагӀмадени)
Дерейурт (Dereyurt) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) АкдагӀмаденин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Потаповка (Самарин область)
Хьажоргаш
Категори:Самарин областан Краснояран кӀоштан нах беха меттигаш
Вила Руци (Терамо)
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гори Матки Божи
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Селиска (Перемишльскан повет)
Селиска — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Гарднер (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Ставчаны (Хотинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Хотинан кӀоштан нах беха меттигаш
Бьянко
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Пон-л’Эвек (кантон)
Географи
.
Кемалпаша (Йумурталик)
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Десантни (Одессин область)
Хьажоргаш
Категори:Измаилан кӀоштан нах беха меттигаш
Кемалпаша (Йумурталик)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сан Лоренцо (Порденоне)
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Остерхофен
Остерхофен — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Акбайир (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Лузинде
Географи
кӀошташ. Майда —.
Ананьино (Буйн кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Буйн кӀоштан нах беха меттигаш
Андреевка (Коврован кӀошт)
Андреевка (Андреевка) — Российн Федерацин Владимиран областан Коврован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Колония Леалтад (Соконуско)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Чивано (Комо)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
(3482) Лесная
Истори
ДӀайиллина 1975 шеран 2 ноябрехь Смирнова Т. М. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1975 VY4».
Гумбольдт (Небраска)
Хьажоргаш
Категори:Небраска штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Елашница (Заечар)
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Мукшур (ГӀезалойчоь)
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Скржинержов
Скржинержов (Skříněřov) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Эль Ремате (Тантоюка)
Географи
Эль Ремате лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Желтойчоь
Желтойчоь (Ελλάδα, Elláda), официалан цӀе — Желтойн Респу́блика (Ελληνική Δημοκρατία , Ellīnikī́ Dīmokratía) — Къилба Европин пачхьалкх.
Мали Луки
Мали Луки (Малые Луки) — Российн Федерацин Новгородан областан Демянскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Демянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Грисвуд (Коннектикут)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Черемисски (Свердловскан область, Режан гӀалин гуо)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
МегӀ (Лакха МагӀна)
МегӀ (Meures) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Стальновцы
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Московски (Московскан йуьртан меттиг)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Людвинув (Минскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Первомайски (Коченёван кӀошт)
Первомайски (Первомайский) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Коченёван кӀоштара эвла.
Маьммаьдгасимли
Билгалдахарш
Категори:Заьрдабан кӀоштан нах беха меттигаш
Раевка (Самарин область)
Хьажоргаш
Категори:Самарин областан Краснояран кӀоштан нах беха меттигаш
HD251879
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Кесмебурун (Йумурталик)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Робисон Мэттью Стэнфордан каш
Робисон Мэттью Стэнфордан каш — Солт-Лейк-Сити кешнашкахь лаьтташ хӀоллам бу.
Каньяда Зоке (Тлакоачистлавака)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Акоьрен (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Монтекапри (Ла Специя)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Дзинилор
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Великанов
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Хьажоргаш
Категори:Морозовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Макуилкила (Астасинга)
Географи
Макуилкила лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Горка (Баков над Йизероу)
Горка  (Horka) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
МегӀгӀе
Географи
.
Анохино (Коврован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Капрара (Перуджа)
Капрара — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Понтекулан
Понтекулан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Дарем (Коннектикут)
Дарем  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Коннектикут штатера гӀала (town).
Людвинув (Радомскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гупер (Небраска)
Истори
Гупер гӀала йиллина  шарахь.
Кирмизидам (Йумурталик)
Хьажоргаш
Категори:Йумурталикнан микрокӀошташ
Мали Заход (Демянскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мостище (Брянскан область)
Мостище (Мостище) — Российн Федерацин Брянскан областан Почепан кӀоштара эвла.
Сархентес-де-ла-Лора
Сархентес-де-ла-Лора — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Сан Лоренцо (Удине)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Долгие Нивы
Долгие Нивы (Долгие Нивы) — Российн Федерацин Смоленскан областан Монастырщинан кӀоштара эвла.
Аксакал (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:Элбистанан микрокӀошташ
Горка (Нови Костел)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Чивезио (Милано)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Поваренка
Хьажоргаш
Категори:Коченёван кӀоштан нах беха меттигаш
Капрара (Реджо Эмилия)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Макаровски (Мышкинан кӀошт)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Вербочки
Вербочки (Вербочки) — Российн Федерацин Ростовн областан Морозовскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Вила Салина (Болонья)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Плавно (Лодзинскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Нумеро Сьете, Гранха Авикола (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Оттензос
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Колония Леандро Валье (Тлалискоян)
Колония Леандро Валье — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Каньяда Сур (Илиятенко)
Географи
Каньяда Сур лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
ПгӀео-Бокаж
Билгалдахарш
Категори:Кальвадос департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Скржипов
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Монтекапри (Фиренца)
Монтекапри — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Кузупинари (Йумурталик)
Кузупинари (Kuzupınarı) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) Йумурталикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Алембей (Элбистан)
Алембей (Alembey) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) Элбистанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
ЭгӀилмез (Караман)
ЭгӀилмез (Eğilmez) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Караман провинцин (ил) Караманан кӀоштара эвла.
Лески (Одессин кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Мошки (Почепан кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Санто Томас (Куитлавак)
Санто Томас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Пирогово (Алнашин кӀошт)
Пирогово (Пирогово) — Российн Федерацин Удмуртин Алнашин кӀоштара эвла.
Приозерни (Новосибирскан область)
Хьажоргаш
Категори:Коченёван кӀоштан нах беха меттигаш
Доманово
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
МигӀбель
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Григулевич Иосиф
Григулевич Иосиф Ромуальдович (литвахойн кеп Юо́зас Григуля́вичус, литвахойн маттахь Juozas Grigulevičius; псевдонимаш Артур, Макс, Мигель, Юзик, Теодоро Б. Кастро; литературин псевдоним И. Лаврецкий; 1913—1988) — советийн къайлахьчу хьолехь хилла талламхо а ву, тӀаьхьа латиноамериканист-Ӏилманча вара : Латинан Америкин пачхьалкхийн этнографин а, историн а, Папан институтан а, Латинан Америкехь католикийн килсан историн а говзанча а, атеизмин пропагандан а гӀуллакхо а вара. Ламастан йоцу динийн а, культийн а талламхо вара.
Мали Уголька
Мали Уголька — Украинин Закарпатьен областан Тячевкан кӀоштара эвла.
Кривина (Кетован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Кетован кӀоштан нах беха меттигаш
Этридж, Кэми
Этридж Мэри Камилла «Кэми» (Mary Camille "Kamie" Ethridge; йина 1964 шеран 21 апрелехь, Херфорд, Техас штат, АЦШ) — америкин баскетболхо, дагайогӀу студентийн тӀегӀанехь ловзарца. 1986 шарахь NCAA турнирехь туьйлира «Техас Лонгхорнс» командица. Левзина ловзар дӀахьо турслочун амплуахь. АЦШ къоман гулйина командин йукъахь хилира 1988 шеран Сеулера аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионка, ткъа кхин а йехира дешин мидалш 1986 шеран ССРС дуьненан чемпионатехь. Университет чекхйаккхарца йукъайахара шен хьомен «Техас Лонгхорнс» командин тренеран штабан. ХӀинца студентийн командин «Вашингтон Стэйт Кугарз» коьрта тренер йу.
Къона шераш
Этридж Кэми йина 1964 шеран 21 апрелехь Херфорд гӀалахь (Техас штатехь), доьшуш йара жимма къилбехьа, Лаббок гӀаларчу йуккъера Монтерей ишколехь, цигахь ловзуш йара меттигерачу баскетболан командехь.
Нацковичи
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Люткувка-Друга
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
(2810) Лев Толстой
(2810) Лев Толстой  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Сан Лоренцо (Модена)
Сан Лоренцо — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Эйнелли (АкдагӀмадени)
Хьажоргаш
Категори:АкдагӀмаденин кӀоштан нах беха меттигаш
Пенски (Москохан область)
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Аргунка
Аргунка (Аргунка) — Российн Федерацин Костромин областан Буйн кӀоштара дӀатесна эвла.
Верхнеолонецки
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Максаково (Ярославлан область)
Максаково (Максаково) — Российн Федерацин Ярославлан областан Мышкинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Прокудски
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Богодуховка (Называевскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Моелен
Моелен (Moëslains) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Черемхова (Свердловскан область)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Дип-Ривер (Коннектикут)
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
(1997) Леверье
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Мареку
Хьажоргаш
Категори:Визеу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Середна
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Зударий исламехь
Зударий исламехь — бусалбанийн йукъараллехь зударийн хьал таллар, ткъа кхин зударийн социалан институташца йолу юкъаметтигаш лелон низамийн а, бакъонийн а система. Зударийн хьал исламехь — ламаст хилла емалийн меттиг ю бусалбанийн йукъараллин социалан хӀоттаман.
ШариӀато (исламан бакъо) гойту ладаме башхаллаш божарийн а, зударийн бакъонашкахь а, декхарашкахь а. Башхаллаш го зуда ялорехь, йитарехь, юрисдикцин статусехь, духарехь, дешарехь.
Капрареле (Беневенто)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Марзлуш долу ловзар
Марзлуш долу ловзар (jeu de hasard — ма-дарра «нисделчун ловзар»), наггахь гэмблинг (gambling) — толам я эшар ловзачера говзаллех хьаьжна а доцуш, аьтту хиларе хьаьжна хуьлу ловзар.
<!-- Термин в настоящее время имеет следующее экономическое определение: заключение пари на деньги или какую-либо материальную ценность на событие с сомнительным исходом с главным намерением получения прибыли или материальных ценностей. Азартная игра зависит в большей степени от случайности, чем от искусства играющих, причём размер ставок назначается произвольно и может быть изменяем играющими, а главный интерес направлен не на процесс игры, а на её исход.
История
Имеются данные о страсти к азартной игре в кости у древних греков, особенно коринфян. Только в Спарте азартная игра была совершенно изгнана. Азартные игры также упоминаются в мифологии Древней Греции. Согласно греческой легенде, Паламедей предложил игру в кости, чтобы развлечь греческих солдат, скучавших в ожидании при осаде Трои. Греческий биограф Плутарх упоминает о персидской царице Парисатис, страстной поклоннице игры в кости.
Возникавшие в России с XIX века игорные «клубы» имели резкий сословно-классовый характер («Английский»—для знати, «Купеческий», «Приказчичий» и др.).
Видолм
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Алба жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ЭлмадагӀи (Караман)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ПгӀусси (коммуна)
Географи
.
Плачки (Лодзинскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Каньяс Вьехас (Коюка де Каталан)
Каньяс Вьехас — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Оьрен (Йумурталик)
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Быхова Слобода
Быхова Слобода (Быхова Слобода) — Российн Федерацин Тверан областан Ржеван кӀоштара эвла.
Новое Козиново
Хьажоргаш
Категори:Ивьенан кӀоштан нах беха меттигаш
Оттинг
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лютоброк
Лютоброк — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
HD251947
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Дубровка (Монастырщинан кӀошт)
Дубровка (Дубровка) — Российн Федерацин Смоленскан областан Монастырщинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Эминлер (Караман)
Хьажоргаш
Категори:Караманан кӀоштан нах беха меттигаш
Маслино (Новгородан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Демянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Видра (Алба)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Скржице
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Русски Вишур
Хьажоргаш
Категори:Алнашин кӀоштан нах беха меттигаш
Бабёнки (Владимиран область)
Хьажоргаш
Категори:Коврован кӀоштан нах беха меттигаш
Полудёновка
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Мали Поповичево
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Го
Распространение
По среднему числу игроков на миллион человек населения безусловным лидером является Южная Корея (9 миллионов игроков при 49 миллионах населения, в го играет почти каждый пятый).
Начальная позиция
Перед началом игры доска пуста. Первыми ходят чёрные. Затем белые. Далее ходы делаются по очереди.
Порядок игры
Правило ко: запрещается делать ход, который приводит к повторению позиции, ранее встречавшейся в партии. Точная трактовка этого запрета в разных системах правил го может несколько различаться.
Итог игры
Также ничья в го может присуждаться при возникновении в партии «многократного ко», то есть позиции, в которой формально правило ко не нарушается, но при оптимальных ходах противников позиция каждые несколько ходов повторяется. Турнирные правила для таких случаев могут предусматривать присуждение ничьей. Альтернативой является отмена партии (требование переиграть партию с начала), что не всегда технически удобно, либо переход к одному из вариантов правила ко, запрещающему ходы, ведущие к возникновению длинного цикла («суперко» или правило ко в трактовке Инга, см. статью).
Выбор цвета
При игре заведомо более сильного соперника с заведомо более слабым традиция предписывает сильнейшему играть белыми. Если разница в силах велика, игра может идти без коми, с обратным коми или с форой, как описано выше.
Поведение игроков
Если игрок считает, что его положение безнадёжно, он может в любой момент сдаться. Для этого достаточно сказать «сдаюсь», либо выложить на доску одновременно более одного камня. В профессиональной, а также квалифицированной любительской игре продолжать заведомо проигранную партию обычно считается не вполне корректным — это может восприниматься как неуважение к противнику, так как вынуждает его продолжать делать ходы, когда интерес к игре уже потерян. С другой стороны, если до завершения партии осталось буквально несколько ходов, то лучше доиграть её до конца, даже если поражение неминуемо, чтобы не лишать партнёра удовольствия увидеть окончательный итог своих усилий.
По завершении партии (после сдачи одного из игроков, либо после подсчёта очков и выявления победителя) игроки должны ещё раз поклониться и поблагодарить друг друга за игру. После фиксации результата игроки совместно убирают камни с доски в чаши.
Нотация
Поскольку камни го не перемещаются по доске, одновременно и удобным, и наиболее наглядным способом фиксации хода партии является графический способ — на листе вычерчивается игровая доска, и в пункты, куда делались ходы, ставятся номера ходов. Отдельно в стороне записываются ходы в пункты, куда уже был сделан ход (ходы в территорию, с которой были сняты камни одного из игроков). Например, запись рядом с диаграммой вида 45 — 32 обозначает, что 45-й ход был сделан в пункт, который на диаграмме уже отмечен 32-м ходом. При ручном способе записи ходы игроков могут вписываться чернилами разного цвета. В типографских публикациях партий в местах, куда сделаны ходы, изображаются камни соответствующего цвета, и на камнях ставятся номера ходов. В книгах партии нередко изображаются на нескольких последовательных диаграммах: на первой показываются начальные ходы, на следующих — продолжение, при этом номерами отмечаются только те ходы, которые относятся к данной диаграмме (см., например, диаграммы, из раздела Жизнь и смерть). Такой способ изображения позволяет легче разобраться в ходе партии, не повторяя её на реальной доске. В партиях за высшие титулы запись ведут специально для этого присутствующие ассистенты, причём записываются не только сами ходы, но и отметки времени, по которым можно установить, сколько времени занял каждый ход.
Организации
Общее число игроков, обладающих статусом профессионала, даже там достаточно невелико — на все четыре страны их не более полутора тысяч. Турниры профессиональных игроков спонсируются, как правило, средствами массовой информации и промышленными концернами. Перечисленные выше ассоциации поддерживают и любительское го, игроков в котором на несколько порядков больше.
Профессиональные
Высший статус среди профессиональных турниров по го имеют Чемпионат мира Фудзитсу и Кубок Инга. Оба турнира были основаны в 1988 году (Чемпионат мира Фудзитсу — на несколько месяцев раньше), оба имеют статус профессионального чемпионата мира по го. Формулы обоих турниров также очень близки: 24 участника разыгрывают первое место в турнире плей-офф, причём 8 лучших по результатам предварительных игр начинают со второго тура. В Кубке Инга в полуфинале играются уже не одиночные партии, а матчи из трёх партий, а в финале — матч из пяти партий. Чемпионат Фудзитсу проводится ежегодно, Кубок Инга — один раз в четыре года, в связи с чем его иногда сравнивают с Олимпиадой.
Го в России
''…В шашки игра их премудреная, которой мы никак не могли дать толку: они употребляют пребольшую шашницу и около четырехсот шашек, которые ходят и берут в разных направлениях и разным образом. ''
СалахӀли (Заьрдабан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Заьрдабан кӀоштан нах беха меттигаш
Го
Го в России
В России го появилось одновременно с другими государствами Европы, завезённое из Японии в конце XIX — начале XX века, но распространено не было. Лишь в 1965 году в Ленинграде появилась первая известная секция го и был проведён первый турнир. В 1977 году прошёл турнир на звание сильнейшего игрока СССР («СИГО»), считающийся первым неофициальным чемпионатом СССР. Его победитель, Валерий Асташкин, в том же году занял 6-е место на чемпионате Европы. В 1984 году была создана Всероссийская секция го при Комитете по физкультуре и спорту РСФСР, в 1985 проведены Кубок России и Чемпионат России, в 1989 году появилась Федерация го СССР, в 1990 году состоялся официальный чемпионат СССР.
Японская система рангов
Ранги игрокам присваиваются соответствующими организациями. Так, в Японии их могут присваивать две профессиональные ассоциации го: Нихон Киин и Кансай Киин. Любительские ранги присваиваются по результатам участия игроков в любительских турнирах. Для получения профессионального ранга игрок не старше 30 лет должен подать заявку, пройти ежегодный отборочный турнир и занять в нём одно из первых мест. При вступлении в профессиональную лигу игрок получает сертификат 1-го дана, после чего может претендовать на присвоение следующих данов при выполнении определённых требований. В Нихон Киин в течение долгого времени для повышения ранга профессиональный игрок должен был набрать определённое количество очков в специальном квалификационном турнире (турнире Оотэаи), который проходил в течение всего года. Однако из-за малой суммы призовых с течением времени всё больше игроков (особенно высокого уровня) стали игнорировать этот турнир, в результате чего в 2003 году турнир был отменён и была принята новая система присвоения профессиональных данов, в которой учитываются победы в крупных турнирах, сумма выигранных призовых, общее количество побед в карьере и т. п. Похожие системы действуют в Корее и Китае.
Го и компьютер
Как считается, сложность го для компьютера (по сравнению, например, с шахматами) вызвана двумя основными факторами:
Го как искусство
Ряд школ рассматривает го не только как игру, но и как вид искусства, причём понимание искусства го может разниться в зависимости от клуба. Так, Школа Го и Стратегии выделяет го как форму реализации древнего стратегического искусства И, а Болгарская Ассоциация Го и, в частности, Константин Байрактаров (из Вейкиландской школы), изучают «академическое Го» как вид научно познаваемой формы искусства Го.
Ловзаран сервераш
Список интернет-серверов, используемых для игры в го через Интернет:
Албани
Албани — унитаран пачхьалкх, парламентан республика. 2017 шеран 24 июлехь дуьйна Албанин президент ву Мета Илир, премьер-министран дарж 2013 шеран 15 сентябрехь дуьйна дӀалаьцна Рама Эдис. «Economist Intelligence Unit» хьаьжча, 2018 шарахь мехкан Демократин индексан классификаци йира гибридан раж аьлла.
Физикин-географин хьал
Мехкан латта лаьтта 42-гӀа а, 39-гӀа а къилбаседа шораллашна йукъахь, ткъа иштта малхбален дохаллин 21-гӀа а, 19-гӀа а меридианашна йукъахь. Албанин къилбеседа йисттера меттиг йу Вермош эвла (42°35’ къ-с. ш.), къилбан йист — Конисполь (39°40’ къ-с. ш.). Мехкан малхбузен йист — тӀехь адам доцу гӀайре Сазани (19°16’ м-бал. д.), малхбелен йист — Верник эвла (21°1’ м-буз. д.). Албанин уггаре лекха Ламанан бохь — Кораб лам (2764 м). Малхбузера малхбалехьа йохалла 148 км ю, къилбаседехьара къилбехьа — 340 км.
Манаус
Билгалдахарш
Категори:Бразили
Селада-дель-Камино
Селада-дель-Камино — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Масиейра (Сернанселье)
Масиейра  — Португалин Визеу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Черемхово (Калининградан область)
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Пусси-ла-Кампань
Пусси-ла-Кампань — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Географи
.
Нельжичи
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Почепан кӀоштан нах беха меттигаш
HD251963
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Стари Трояны
Стари Трояны — Украинин Одессин областан Измаилан кӀоштара эвла.
Петрушов (Украина)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Тячевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Разъезд 98 (Жамбылан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Дженоа (Небраска)
Дженоа  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Небраска штатера гӀала.
Эллингтон (Коннектикут)
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Середне Село
Середне Село — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Плевник (Лодзинскан воеводалла)
Плевник  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Веснино (Верхнедвинскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Русски Ятцаз
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Йеникоьй (Йумурталик)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Макуилтепетл (Туспан)
Макуилтепетл — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Атмаликашанли (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:Элбистанан микрокӀошташ
Категори:Элбистанан кӀоштан нах беха меттигаш
Полутьево
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Вибо-Валенти
Вибо-Валенти — Италин Калабри регионера коммуна. Лаьтташ йу Вибо-Валенти провинцехь.