cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD111672
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Кулигово (Мендзижецкан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Врачеш
Врачеш — Болгарин Софин областера эвла. Ботевград йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Кантера Сур (Сан Фелипе)
Географи
Кантера Сур лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
NGC 834
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Грудек (Нижнесилезин воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Чукурчайир (ОртахӀисар)
Хьажоргаш
Категори:ОртахӀисарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Буьккен
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
СоьгӀуьталан (Мустафакемалпаша)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Аи-суьгӀ-Сомм
Аи-суьгӀ-Сомм (Ailly-sur-Somme) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Савчински
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Харьковичи
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Порто Сан Джорджо (Фермо)
Порто Сан Джорджо — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Марианска Гора
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Садчиков
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Слобода Хмелевка
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Поляна (Камник)
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Цесина (Белорусси)
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Пасека (Закарпатьен область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Балури (Кунео)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ловцово (Клинан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Хьажоргаш
Категори:Клинан кӀоштан нах беха меттигаш
Петровка (Перекрестован йуьртан кхеташо)
Петровка — Украинин Одессин областан Раздельнин кӀоштара эвла.
Суьнлуьк (Мустафакемалпаша)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Медведица (Коневскан йуьртан меттиг)
Медведица (Медведица) — Российн Федерацин Костромин областан Шарьян кӀоштара эвла.
Горки (Луговскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Кинешман кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Моготе, Эль Бахио (Сан Франсиско дел Ринкон)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
СагӀлиджа (Терджан)
СагӀлиджа (Sağlıca) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзинджан провинцин (ил) Терджанан кӀоштара эвла.
Медведица (Коневскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Шарьян кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 836
Хьажа кхин а
836 836
(20356) 1998 HG147
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 23 апрелехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 HG147» саналган.
Фурсово (Рязанан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Сальспис
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Атлантикин ПигӀенейш департаментан коммунаш
Кумялтовице
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Каранино (Сенгилейн кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Прусим (Великопольскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эльтаркач
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Марианске Поле
Географи
.
Ранчо ла Вия (Озулуама де Маскареньяс)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
NGC 837
NGC 837 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Теце (Венеция)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Погорелка (Гверздонскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
Белоусово (Ярославлан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Угличан кӀоштан нах беха меттигаш
Нахбагарбар
Историн очерк
Бахархойн чоьтан жамӀаш леладора тӀеман а, фискалан а Ӏалашонна. Шен амалашца бахархойн ишттачу чоьтех тера хилла, европахоша колонизаци яле кӀеззиг хьалха Америкин хьалхарчу феодалийн пачхьалкхашкахь йина чот.
Эль Модело (Силао)
Географи
Эль Модело лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
ДегӀирмендере (ОртахӀисар)
ДегӀирмендере (Değirmendere) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) ОртахӀисарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дики Озеро
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
NGC 838
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Формигара
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Чернявщина (Минскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Атетекочко (Атлавилко)
Атетекочко — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Поляне (Речиця-об-Савиньи)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Прусиново (Познанскан повет)
Прусиново  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Йукаричандир (Эрбаа)
Хьажоргаш
Категори:Эрбаанан кӀоштан нах беха меттигаш
Кунице (Слубицкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Порто Санто Стефано (Гросето)
Порто Санто Стефано — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Перше Травня (Раздельнин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Раздельнин кӀоштан нах беха меттигаш
Погорелка (Задорожскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 839
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Мана (Оргейн кӀошт)
Мана (, Mana) — Молдавин Оргейн кӀоштара эвла.
(20360) Holsapple
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Городники (Гайнивскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Лукино (Домодедован гӀалин гуо)
Лукино (Лукино) — Российн Федерацин Москохан областан Домодедован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Хасханов, Руслан Самадович
Карьера
«Россия» телеканалан интервьюхь Руслана элира : "ЦӀенна со гена мел хили, цунах йолу ойла совъйуьйлу. Со кхузза яйчохь кхехкийча а хира вац норвегхо"
Доьзал
Зуда, бераш ду.
HD111709
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Шатонеф-де-БогӀдетт
Шатонеф-де-БогӀдетт (Châteauneuf-de-Bordette) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.
Мещериха
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Каньяда Гранде (Сан Фелипе)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Грибцово
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан ю. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Зоткино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла Эрадура Дос (Тьера Бланка)
Географи
Ла Эрадура Дос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Буьлькау
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Таскулум (Теннесси)
Таскулум  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Теннесси штатера гӀала.
Эль Азузул (Тексистепек)
Географи
Эль Азузул лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Марианске Удоли (Глубочки)
Марианске Удоли  (Mariánské Údolí) — Чехин Оломоуц мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Шерефийе (Мустафакемалпаша)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Прибыткино
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Погорелка (Ядровскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Надийни
Хьажоргаш
Категори:Пологин кӀоштан нах беха меттигаш
Долайли (ОртахӀисар)
Долайли (Dolaylı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) ОртахӀисарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Городники (Симьятицкан повет)
Городники  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Поникве (Брежице)
Поникве  — Словенин йукъараллера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Большое Раменье (Кичменгски Городокан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Зубари (Орлован кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Орлован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Серогодски
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Вырбница
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хрипки
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Шумилинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гришински (Ивановн область)
Гришински (Гришинская) — Российн Федерацин Ивановн областан Кинешман кӀоштара дӀатесна эвла.
Кузьмияр (Воротынецан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Таунсенд (Теннесси)
Хьажоргаш
Категори:Теннесси штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Шевкетийе (Мустафакемалпаша)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Категори:Мустафакемалпашан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Меркулень
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Матчино (Москохан область)
Хьажоргаш
Категори:Домодедован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Прудки (Долгин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Долгин кӀоштан нах беха меттигаш
(20365) 1998 KD5
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Севиньяк (Атлантикин ПигӀенейш)
Севиньяк — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикин ПигӀенейш. По гуон йукъа йогӀу.
Кочетовка (Аткарскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Каза ди Кура Санта Джулияна (Верона)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Чачкова
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Ла Эрадура Уно (Тьера Бланка)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Большое Сирино
Большое Сирино (Большое Сирино) — Российн Федерацин Вологдин областан Кичменгски Городокан кӀоштара эвла.
Зубцово (Кировн область)
Зубцово (Зубцово) — Кировн областан Санчурскан кӀоштара эвла.
Трентон (Теннесси)
Хьажоргаш
Категори:Теннесси штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Ранчо ла Гвадалупе (Сантияго Тустла)
Ранчо ла Гвадалупе — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Теце (Тренто)
Теце — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Лаката (Козенца)
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мариански Тинец
Географи
.
Богданово Перви
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Губачево (Ивановн область)
Хьажоргаш
Категори:Кинешман кӀоштан нах беха меттигаш
Аллуа-ле-ПегӀнуа
Аллуа-ле-ПегӀнуа (Halloy-lès-Pernois) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Географи
.
Куновице (Польша)
Куновице  — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Ахпаевка
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Серфсайд-Бич (Къилба Каролина)
Серфсайд-Бич  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Каролина штатера гӀала (town).
Болшнево
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Каменка (Суксунан кӀошт)
Каменка (Каменка) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Суксунан кӀоштара эвла.
Молошница
Молошница (Молошница) — Российн Федерацин Костромин областан Шарьян кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Дружелюбовка (Раздельнин кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Атиопа (Акила)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Эль Молино (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Эль Молино — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Маркварец (Грживице)
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Эль Лимонсито (Зирандаро)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Давыдовка (Ульяновскан область)
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Алтинова (Эвджилер)
Хьажоргаш
Категори:АфйонкарахӀисар провинцин нах беха меттигаш
Ранчо ла Гвадалупе (Хуан Родригез Клара)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Стари Иванцовка
Хьажоргаш
Категори:Палласовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Авсал
Диагностика а, дифференцин диагностика а
Яха ма-еззара дІаяхчи диагнозо хало ца йо. КІезиг чоьтехь йолчу симптоматикехь хьажа веза эпидемин анамнезан (цамгар кхетаран некъ таллар) хаамашка а, авсалан эпизоотин хаамашка а.
Авсао дифференциаци йо афтозан, токсикан, кандидозан стоматиташ тІиера, герпесан ун, хьаран, энтеровирусан цамгаш, пемфигусан тІе кхаччалц.
Каньяда де Дамиян, Ла Асьендита (Силао)
Каньяда де Дамиян, Ла Асьендита — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Тепебаши (Терджан)
Хьажоргаш
Категори:Эрзинджан провинцин нах беха меттигаш
Митино (Домодедован гӀалин гуо)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Фаэттвилл (Теннесси)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Гедеримово Перви
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Ташпинар (Мустафакемалпаша)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Сибрук-Айленд (Къилба Каролина)
Хьажоргаш
Категори:Къилба Каролина штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Большие Бывалищи
Хьажоргаш
Категори:Угличан кӀоштан нах беха меттигаш
Каза ди Лорето I (Рим)
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Талажанка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Семеак-Блашон
Семеак-Блашон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикин ПигӀенейш. По гуон йукъа йогӀу.
Географи
.
АльбегӀ (Сомма)
Географи
.
Маркварец (Нова Церекев)
Географи
.
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Габровница (Софин область)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
А
Топоним
А дош йукъадогӀу дуккха а топонимашна, масала:
Каза ди Лорето II (Рим)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Пестрялово
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Михайловски (Домодедован гӀалин гуо)
Михайловски (Михайловское) — Российн Федерацин Москохан областан Домодедован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Вагенхоф
Вагенхоф — Германин Лаха Саксони латтана йукъара коммуна.
HD111895
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Али-Бердуковски
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Беловеж (Запорожьен область)
Беловеж — Украинин Запорожьен областан Пологин кӀоштара эвла.
Таткавакли (Мустафакемалпаша)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Мустафакемалпашан микрокӀошташ
ФатихӀ (ОртахӀисар)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Маркварец (Чески Ржудолец)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Липовка (Воротынецан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 57 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Зуевски (Кировн область)
Зуевски (Зуевская) — Кировн областан Кильмезан кӀоштара эвла.
Назимица
Назимица (Назимица) — Российн Федерацин Костромин областан Шарьян кӀоштара дӀатесна эвла.
Хьажоргаш
Категори:Шарьян кӀоштан нах беха меттигаш
Томиловка (Красноярскан мохк)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Ключи (Суксунан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Суксунан кӀоштан нах беха меттигаш
Дементьево (Ивановн область)
Дементьево (Дементьево) — Российн Федерацин Ивановн областан Кинешман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Уьпи
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ДгӀом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(20373) Fullmer
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Атиопа (Тесхуакан)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Эль Азуфре (Плая Висенте)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Тецели (Тренто)
Тецели — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Меркушу
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Сикамор (Къилба Каролина)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Мырзачи (Оргейн кӀошт)
Мырзачи (, Mîrzaci) — Молдавин Оргейн кӀоштара эвла.
Марквартице (Дечин)
Географи
.
Подборовье-2
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
ФатихӀ Султан (ОртахӀисар)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Чернышев (Волгоградан область)
Чернышев (Чернышев) — Российн Федерацин Волгоградан областан Палласовкан кӀоштара эвла.
Николо-Шанга
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Йалинкаш (Терджан)
Йалинкаш (Yalınkaş) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзинджан провинцин (ил) Терджанан кӀоштара эвла.
Челноки
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Казачинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Тепеджик (Мустафакемалпаша)
Хьажоргаш
Категори:Мустафакемалпашан микрокӀошташ
Львово (Воротынецан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ковалево (Пермийн мохк)
Хьажоргаш
Категори:Суксунан кӀоштан нах беха меттигаш
Каза ди Рипозо (Белуно)
Каза ди Рипозо — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Черники (Крупицкан йуьртан меттиг)
Черники (Чэрнікі) — Белоруссин Минскан областан Минскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Минскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Прушкув (Великопольскан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Атистака (Закуалпан)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Грушув (Нижнесилезин воеводалла)
Грушув  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Давыдовка (Одессин область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Галицино (Къилбаседа-Кхазакхстанан область)
Галицино — Кхазакхстанан Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Айыртаунан кӀоштара эвла.
Эль Лимонсито (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Марквартице (Зубчице)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Мироново (Калугин область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Горчаки
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Тирнава (Мустафакемалпаша)
Тирнава (Tırnava) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Мустафакемалпашанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Коьркуйу (Эвджилер)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
АмбгӀевиль
АмбгӀевиль (Embreville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Большое Лопаткино
Хьажоргаш
Категори:Угличан кӀоштан нах беха меттигаш
Ранчо ла Глория (Мартинез де ла Торе)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Чистополка
Чистополка (Чистополка) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Казачинскан кӀоштара эвла.
Гара-Лакатник
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Стари Орья
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Копорушки
Копорушки (Копорушки) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Суксунан кӀоштара эвла.
NGC 849
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Довлеткиреева, Лидия Махмудовна
Биографи
Довлеткиреева йу Къилбаседа Кавказан къона йаздархойн кхеташахь прозин мастер-классашан куьйгалхо. Липкашкахь хуьлу Къона йаздархойн Йерригроссийн Форуман конкурсан белхашан рецензент.
NGC 850
NGC 850 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Лако (Месина)
Лако  — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
HD112035
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Гечит (ОртахӀисар)
Гечит (Geçit) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) ОртахӀисарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Пискуново (Пскован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
(20380) 1998 KW47
(20380) 1998 KW47 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Запорожски (Пологин кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Гинци
Гинци — Болгарин Софин областера эвла. Годеч йукъараллин йукъайогӀу.
Каза ди Рипозо ди Виланова (Белуно)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Можено
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ольгино (Воротынецан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Воротынецан кӀоштан нах беха меттигаш
Балце (Форли-Чезена)
Балце  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Ниньейра
Географи
Муниципалитетан майда —.
(20381) 1998 KX47
(20381) 1998 KX47 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Галицкое
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Мария-Луиза Австрийн
Биографи
1811 шарахь Мария-Луизас кӀант вира Наполеон, цунна императоро руман паччахь дарж делира.
АнгагӀ (Сомма)
АнгагӀ (Hangard) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Чурилково (Рязанан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
М'ерличешть
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Горщизна
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Ранчо ла Глория (Успанапа)
Географи
Ранчо ла Глория лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Ализе (коммуна)
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Вайе (Лаха Саксони)
Вайе — Германин Лаха Саксони латтана йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Эрадура, Финка Ганадера (Тампико Алто)
Географи
Ла Эрадура, Финка Ганадера лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
NGC 852
Хьажа кхин а
852 852
Подвязье (Пскован кӀошт)
Подвязье (Подвязье) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
Тецкье (Верона)
Тецкье — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Порече (Випава)
Порече  — Словенин йукъараллера эвла.
Тецкье (Верона)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ДивригӀи
ДивригӀи (Divriği) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолиан Сивас провинцин (ил) гӀала/кӀошт. ДивригӀинан кӀоштан административан центр.
Каза Джанино (Маса-Карара)
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Балцело (Фиренца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Портоне (Фрозиноне)
Портоне — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
(20383) 1998 KU51
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 23 майхь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 KU51» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Говедарци
Говедарци — Болгарин Софин областера эвла. Самоков йукъараллин йукъайогӀу.
Нужна
Хьажоргаш
Категори:Шарьян кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Лимонсито (Кузамала де Пинзон)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Подишор
Хьажоргаш
Категори:Тячевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Гедикбаши (ДивригӀи)
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Каза Йакери (Модена)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
NGC 854
Хьажа кхин а
854 854
Атлавизия (Мистла де Алтамирано)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Вираджа (Мустафакемалпаша)
Вираджа (Vıraca) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Мустафакемалпашанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Подгорье (Задорожскан йуьртан меттиг)
Подгорье (Подгорье) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара эвла.
Красни Луг (Пермийн мохк)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Рождественски (Долгин кӀошт)
Рождественски (Рождественское) — Российн Федерацин Орёлан областан Долгин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бурковщина (Вологдин область)
Бурковщина (Бурковщина) — Российн Федерацин Вологдин областан Кичменгски Городокан кӀоштара эвла.
Денисово (Кинешман кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Кинешман кӀоштан нах беха меттигаш
Балци (Верона)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Псари-Мале
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Скрантон (Къилба Каролина)
Хьажоргаш
Категори:Къилба Каролина штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бородино (Угличан кӀошт)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Большое Судачье
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ранчо ла И (Платон Санчез)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(20386) 1998 KK54
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 23 майхь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 KK54» саналган.
NGC 855
Хьажа кхин а
855 855
HD112101
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
(20387) 1998 KP54
(20387) 1998 KP54 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Нобрис
Хьажоргаш
Категори:Мату-Гросу штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сапожники
Сапожники (Шавекі) — Белоруссин Витебскан областан Шумилинан кӀоштара эвла.
Каньяда де лас Флорес (Сан Мигел де Альенде)
Географи
Каньяда де лас Флорес лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Мурсал (ДивригӀи)
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:ДивригӀинан кӀоштан нах беха меттигаш
Лугански (Запорожьен область)
Хьажоргаш
Категори:Пологин кӀоштан нах беха меттигаш
Марквартовице
Марквартовице (Markvartovice) — Чехин Моравия-Силезия мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Подгорье (Осиновичскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Йалинташ (Мустафакемалпаша)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Буряково
Буряково (Буряково) — Российн Федерацин Вологдин областан Кичменгски Городокан кӀоштара дӀатесна эвла.
Мочалово (Калугин область)
Мочалово (Мочалово) — Российн Федерацин Калугин областан Юхнован кӀоштара дӀатесна эвла.
Ивановщина (Кировн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (97%).
Бесленей
Географи
Нах беха меттиг лаьтта республикин ламанан кӀажошкахь. Меттиган рельеф коьртаниг чӀогӀа йекъна гунаш болу аре йу. Йуьртан меттиган махкара юккъера локхалла ю 580 метр хӀордан сизал лакхахь. Уггаре лекха меттиг ю, эвлан малхбалехьа лаьтта — Дугужиб лам (705 м.). Эвлан къилбаседехьа лаьтта Коследжан боьра.
(20389) 1998 KA55
(20389) 1998 KA55 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Голема-Раковица
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дмитриково (Кинешман кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
NGC 857
Хьажа кхин а
857 857
Шишкино (Рыбнин кӀошт)
Шишкино (Шишкино) — Российн Федерацин Рязанан областан Рыбнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Хьажоргаш
Категори:Рыбнин кӀоштан нах беха меттигаш
Псарки (Лодзь воеводалыгы) (Великопольскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эль Лимонсито (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
Географи
Эль Лимонсито лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Алега
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Тецкьена (Фрозиноне)
Тецкьена — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Сен-МедагӀ (Атлантикин ПигӀенейш)
Сен-МедагӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикин ПигӀенейш. По гуон йукъа йогӀу.
ГуьндогӀду (ОртахӀисар)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Шубники (Минскан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Кобыльни
Хьажоргаш
Категори:Пологин кӀоштан нах беха меттигаш
Поддубье (Пскован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
Гаршино
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Маркета (Долни Поустевна)
Географи
.
Васильевски (Кичменгски Городокан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Госки-Пелки
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Одоевски (Костромин область)
Одоевски (Одоевское) — Российн Федерацин Костромин областан Шарьян кӀоштара эвла.
Иванцево (Бели Холуницан кӀошт)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Огнев-Майдан
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Адатепе (ДивригӀи)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Мертенуш
Мертенуш — Румынин Ковасна жудецан коммунера эвла.
Поток (Идрия)
Поток  — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Йенибуджак (Терджан)
Йенибуджак (Yenibucak) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзинджан провинцин (ил) Терджанан кӀоштара эвла.
Сен-Пе-де-ЛегӀан
Географи
.
Лакуло (Рьети)
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Байн сендарг
Ботаникан куц
Зезагаш цхьалха, нийса доцуш, гІашшан чоьтахь. Заза кІай, можо я цІие-можа, деха цІузам а, доца тамашийна сеттина ши балда ду. Лакхара балда дийнна я киртигаш евлла, лахара кхаа цхьатеррачу ларашца. Дургалш 4, царех 2 (ехо ю) хІу доцуш.
Пайда эцар
Дарбанан Іалашонна лелайо заза долучу муьрехь кечйина йолу байсан буц (ораматан латтан тІехулара дакъа) а, гурахь аьхкина орамаш а.
Халкъан медицинехь цуьнан чорпа лелайо дог гӀийла хилча, доӀхан, Ӏонжаран лазарна, асцитан, аменорейн, дисменорейн, зударийн цамгаршна, импотенцин, хоршана, гельминтозан; басаро цигаьрках безам бойу; чорпа, керла мут, хьакхар, порошок хьокхуш лелайо (тӀадоргаш, компрессаш, дӀасахьакхарш) пхенийн дестаршна, энашна, гематомашна, остеоалгина, энийн цамгарна, кхартана, панарицина. Керла аьтта буц тӀеюьллу энан, дестарна, дӀакхетчи цӀуокан кӀела цӀий дуссуш. Дакъийначу кепехь александрийн гӀан меттана леладо (сеннан гӀа) — Cassia acutifolia.
Екъчу бецехь ду дӀевше гликозидаш, грациозид (грациолин) а, грациотоксин, алкалоидаш (0,2 %).
Байн сендарг дӀевше хилар доьзна ца Ӏа, хӀинццалц ма-моттара, цуьнца деган гликозидаш тобанера хӀумнаш хиларех, амма цуьнца ду кукурбитацинан гликозид — элатерицид.
Машенан аршакахь волчунна: кӀеззиг барам совбаьккхича я байн сендаргца алссама дарба лелийча тарло спектран баьццара дакъа ца ган.
Термаол-шайх
Биографи
А вот какие сведения дает нам о Термоле первый этнограф из чеченцев Умалат Лаудаев в «Примечаниях кстатье чеченское племя»: "В преданиях народа сохранилось имя первого проповедника исламизма у чеченцев; им был некто Термаол. Он был человек красноречивый и жестокий. Увлекаемые потоком его речей, чеченцы покорились ему. В собрании всего народа он в торжественных словах описывал всемогущество Бога мусульман; в ярких красках изображал рай, уготованный правоверным. Говорил о шестидесяти гуриях (хуриал), назначенных избранным. Гурии встретят своего суженого в райских вратах и, воспевая гимны Предвечному и славя своего нового повелителя, отведут его в приготовленный для него дом, выстроенный из мускуса, золота и серебра и испещренный дорогими камнями: алмазами (жаухар), яхонтами (ягут), изумрудами (зубаржат), и проч. В нем будет находиться 70 комнат, с великолепными ложами; вечноюные и девственные гурии взоры свои, полные любви и страсти, будут обращать на своего повелителя, ожидая его приказаний. Они будут одеты в 60 платьев, одно сверх другого, но от белизны их тела и чистоты плоти, через 60 платьев будут виднеться мозги в их костях, как через чистейший кристалл.
Он сделался предметом насмешек детей, представлявших в своих играх опрокинутые трупы. Не будучи в состоянии перенести такого унижения, он вырыл себе могилу и живой погреб себя. Погребая себя, он сказал: «Прощайте, мусульмане, теперь я уже не нужен вам, но приду тогда, когда вы почувствуете во мне нужду». Некоторые фанатики и теперь ожидают его появления. Могила его находится в Ичкерии, на земле Энокалинской фамилии». (Сборник сведений о кавказских горцах. Выпуск VI, Тифлис, 1872 г. / Умалат Лаудаев. Чеченское племя (с примечаниями), С. 54-55). -->
Маркета (Писечне)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Эль Лимонсито (Хенерал Элиодоро Кастильо)
Географи
Эль Лимонсито лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Мертечешть
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Ольшевка (Семполенскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш