cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 538
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Акаркоьй
Акаркоьй (Akarköy) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Караман провинцин (ил) Казимкарабекиран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Луштенице
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
АгӀлашан (Кестел)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Лунево (Зубцован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ексуден
Ексуден (Exoudun) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Де-СевгӀ.
Билгалдахарш
Категори:Де-СевгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бадия А Элми
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Суворово (Кириллован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Кириллован кӀоштан нах беха меттигаш
Кривоши
Хьажоргаш
Категори:Сиван кӀоштан нах беха меттигаш
Улубей (Ушак)
Улубей (Ulubey) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Ушак провинцин (ил) гӀала/кӀошт. Улубейнан кӀоштан административан центр.
Дос Риос (Саламанка)
Дос Риос — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Улубей (Ушак)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дос Риос (Саламанка)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Тесера (Венеция)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Никольски (Фоминскан йуьртан меттиг)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
(19915) Бочкарёв
(19915) Бочкарёв — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Нови Мытница
Нови Мытница — Украинин Ровнан областан Дубнон кӀоштара эвла.
NGC 539
NGC 539 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Терешкино (Красноярскан мохк)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ушницы
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Луган кӀоштан нах беха меттигаш
Сарили (ЭлаьзигӀ)
Хьажоргаш
Категори:ЭлаьзигӀ провинцин нах беха меттигаш
Епанн
Билгалдахарш
Категори:Де-СевгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Алгуд (Теннесси)
Истори
Алгуд гӀала йиллина  шарахь.
Ла Хосефина (Хуан Родригез Клара)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Джонув
Джонув — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Аройо Ларго (Сантияго Тустла)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Медина (Минас-Жерайс)
Географи
Муниципалитетан майда —.
Горовые 1 (Шумилинан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Севиньяк-МегӀак
Географи
.
Эль Кобано (Текпан де Галеана)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Застаринье (Минскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Минскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сенни (Костромин область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Новоукраински (Ровнан область)
Новоукраински — Украинин Ровнан областан Дубнон кӀоштара эвла.
Дос Риос де Сан Антонио (Пуебло Нуево)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Йанкайа (Ташличай)
Йанкайа (Yankaya) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан АгӀри провинцин (ил) Ташличайнан кӀоштара эвла.
Филоновски
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
(19917) 1977 EE8
Истори
ДӀайиллина 1977 шеран 12 мартехь Х. Косай, К. Фурукава цӀе йолу Ӏилманчо Кисо обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1977 EE8» саналган.
Васильевски (Омутнинскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
(19918) 1977 PB
(19918) 1977 PB — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Логинково
Хьажоргаш
Категори:Ильинскан областан Ивановн кӀоштан нах беха меттигаш
Зряковски Гора
Зряковски Гора (Зряковская Гора) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Екс-ан-Дуьа
Географи
.
ФатихӀ (ХӀайрат)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Гечитли (ХӀайрат)
Хьажоргаш
Категори:ХӀайратнан микрокӀошташ
АхӀмет Вефик Паша Осб (Кестел)
Хьажоргаш
Категори:Кестелнан кӀоштан нах беха меттигаш
Дзежонжна (Суленцинскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эль Комал (Уриянгато)
Эль Комал — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Комал лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Титово (Дмитрован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Красни Знамя (Дмитровскан кӀошт)
Красное Знамя (Красное Знамя) — Российн Федерацин Орёлан областан Дмитровскан кӀоштара эвла.
Люшино (Зубцован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Усть-Золотая
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Дотасион Оя де Алварез, Ла Тортуга (Валье де Сантияго)
Дотасион Оя де Алварез, Ла Тортуга — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Етуьссон
Билгалдахарш
Категори:Де-СевгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Нови Деревня (Путятинан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Хьажоргаш
Категори:Путятинан кӀоштан нах беха меттигаш
Кокорово
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Смолянан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Менцежин (Куявско-Поморскан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Пежхниця (Великопольскан воеводалла)
Пежхниця  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Ла Хоя (Акахете)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Ла Фосадела (Тревизо)
Ла Фосадела  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Гоьксел (ХӀайрат)
Гоьксел (Göksel) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) ХӀайратнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ранчо Гильермо Лавалье (Катемако)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Эрнст (Мозель)
Эрнст — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Аллендейл (Къилба Каролина)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
HD104810
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Бостандык (Акжаранан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ЕффгӀ
Билгалдахарш
Категори:Де-СевгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Слобода-Селец
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хвостиха (Нижни Новгородан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Никульски (Тутаевн кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Тутаевн кӀоштан нах беха меттигаш
Сент-Колом
Сент-Колом — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикин ПигӀенейш. ОлогӀон-Сент-МагӀи гуон йукъа йогӀу.
Гать (Закарпатьен область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Берегован кӀоштан нах беха меттигаш
Мерогоневице
Мерогоневице — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Черкесовски
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Максимково (Зубцован кӀошт)
Максимково (Максимково) — Российн Федерацин Тверан областан Зубцован кӀоштара эвла.
Краснокалиновски
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Дмитровскан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 544
NGC 544 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Эль Комалильо (Пенхамо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Пежхно (Познанскан повет)
Пежхно  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Червизюль
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Накло (Дивача)
Накло  — Словенин йукъараллера эвла.
Сериндже (ЭлаьзигӀ)
Хьажоргаш
Категори:ЭлаьзигӀ провинцин нах беха меттигаш
HD104817
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Эрнцен
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Внори-Вехи
Внори-Вехи — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Рожки (Житомиран область)
Рожки — Украинин Житомиран областан Житомиран кӀоштара эвла.
Гоьргуьлуь (ХӀайрат)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Меруцин (Могиленскан повет)
Меруцин  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Мегуреле (Бистрица-Несеуд)
Мегуреле — Румынин Бистрица-Несеуд жудецан коммунера эвла.
Лштени (Ржадгостице)
Лштени  (Lštění) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Элена Гутьерез Мартинез (Лас Чоапас)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Пежхно (Сьредскан повет)
Пежхно  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Кориите
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Гетен
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хабалинка
Хьажоргаш
Категори:Луган кӀоштан нах беха меттигаш
Сан-Мартино-Сиккомарио
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Синанкоьй (ЭлаьзигӀ)
Хьажоргаш
Категори:ЭлаьзигӀ провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭлаьзигӀан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ла Фоче (Маса-Карара)
Ла Фоче  — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Ярыженски
Ярыженски (Ярыженский) — Российн Федерацин Волгоградан областан Новоаннинскан кӀоштара эвла.
Внори-Випихи
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Федоровски (Ветлуган кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Понтильияно (Мачерата)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Малиново (Ильинскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Ильинскан областан Ивановн кӀоштан нах беха меттигаш
Лштени
Демографи
Бахархойн динамика:
Бостанкум
Бостанкум — Кхазакхстанан Мангистаунан областан Каракиянан кӀоштара эвла.
Чириково (Базарни Сызганан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Пекажев
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ивановицы
Ивановицы (Ивановицы) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара дӀатесна эвла.
Отрада (Путятинан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
HD104833
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Дуьне
История Земли
Протоземля увеличилась за счёт аккреции, и была достаточно раскалена, чтобы расплавлять металлы и минералы. Железо, а также геохимически сродственные ему сидерофильные элементы, обладая более высокой плотностью, чем силикаты и алюмосиликаты, опускались к центру Земли. Это привело к разделению внутренних слоёв Земли на мантию и металлическое ядро спустя всего 10 миллионов лет после того, как Земля начала формироваться, произведя слоистую структуру Земли и сформировав магнитное поле Земли. Выделение газов из коры и вулканическая активность привели к образованию первичной атмосферы. Конденсация водяного пара, усиленная льдом, занесённым кометами и астероидами, привела к образованию океанов. Земная атмосфера тогда состояла из легких атмофильных элементов: водорода и гелия, но содержала значительно больше углекислого газа, чем сейчас, а это уберегло океаны от замерзания, поскольку светимость Солнца тогда не превышала 70 % от нынешнего уровня. Примерно 3,5 миллиарда лет назад образовалось магнитное поле Земли, которое предотвратило опустошение атмосферы солнечным ветром.
Геохронологическая шкала
Граница между эрами фанерозоя проведена по крупнейшим эволюционным событиям — глобальным вымираниям. Палеозойская эра отделена от мезозойской крупнейшим за историю Земли массовым пермским вымиранием. Мезозойская эра отделена от кайнозойской мел-палеогеновым вымиранием.
(19928) 1981 DB3
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
(19929) 1981 DL3
Истори
ДӀайиллина 1981 шеран 28 февралехь Шелте Бас цӀе йолу Ӏилманчо Сайдинг-Спринг обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1981 DL3» саналган.
Суьс
Географи
.
Эленита (Акаюкан)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Мендис-Пиментел
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дуьне
Литосфера
Для обозначения внешней оболочки литосферы применялся ныне устаревший термин сиаль, происходящий от названия основных элементов горных пород Si (Silicium — кремний) и Al (Aluminium — алюминий).
Земная кора
Земная кора под континентами обычно имеет толщину 35—45 км, в гористых местностях мощность коры может доходить до 70 км. С глубиной в составе земной коры увеличивается содержание оксидов магния и железа, уменьшается содержание кремнезёма, причём эта тенденция в бо́льшей степени имеет место при переходе к верхней мантии (субстрату).
Кора под океанами имеет толщину 5—10 км. Она подразделяется на несколько слоёв. Сначала расположен верхний слой, состоящий из донных осадков, толщиной менее километра. Ниже лежит второй слой, сложенный, главным образом из серпентинита, базальта и, вероятно, из прослоев осадков. Скорость продольных сейсмических волн в данном слое доходит до 4—6 км/с, а его толщина 1—2,5 км. Нижний, «океанический» слой сложен габбро. Этот слой имеет толщину в среднем около 5 км и скорость прохождения сейсмических волн 6,4—7 км/с.
Тектонические платформы
Список крупнейших тектонических плит с размерами приведён в таблице справа. Среди плит меньших размеров следует отметить индостанскую, арабскую, карибскую плиты, плиту Наска и плиту Скотия. Австралийская плита фактически слилась с Индостанской между 50 и 55 млн лет назад. Быстрее всего движутся океанские плиты; так, плита Кокос движется со скоростью 75 мм в год, а тихоокеанская плита — со скоростью 52—69 мм в год. Самая низкая скорость у евразийской плиты — 21 мм в год.
Гидросфера
Средняя солёность земных океанов — около 35 грамм соли на килограмм морской воды (35 ‰). Значительная часть этой соли была высвобождена при вулканических извержениях или извлечена из охлаждённых изверженных горных пород, сформировавших дно океана.
Орбита и вращение Земли
В настоящее время Земля проходит перигелий около 3 января, а афелий — примерно 4 июля. Количество солнечной энергии, достигающей Земли в перигелии, на 6,9 % больше, чем в афелии, поскольку расстояние от Земли до Солнца в афелии больше на 3,4 %. Это объясняется законом обратных квадратов. Так как южное полушарие наклонено в сторону Солнца примерно в то же время, когда Земля находится ближе всего к Солнцу, то в течение года оно получает немного больше солнечной энергии, чем северное. Однако этот эффект значительно менее значим, чем изменение полной энергии, обусловленное наклоном земной оси, и, кроме того, бо́льшая часть избыточной энергии поглощается бо́льшим количеством воды южного полушария.
Потенциально опасные объекты
Астероиды с перигелийными расстояниями, меньшими или равными 1,3 астрономических единицы считаются сближающимися с Землёй. Астероиды, которые могут в обозримом будущем приблизиться к Земле на расстояние, меньшее или равное 0,05 а. е. и абсолютная звёздная величина которых не превышает 22m считаются потенциально опасными объектами. Если взять среднее альбедо астероидов равным 0,13, то этому значению соответствуют тела, размер которых в поперечнике превышает 150 м. Тела меньших размеров при прохождении сквозь атмосферу большей частью разрушаются и сгорают, не представляя Земле существенной угрозы. Такие объекты могут причинить лишь локальный ущерб. Только 20 % астероидов, сближающихся с Землёй, являются потенциально опасными.
Использование суши
Данные на 2011 год
Роль в культуре
Во множестве античных культур Земля считалась плоской, так, в культуре Месопотамии, мир представлялся в виде плоского диска, плавающего по поверхности океана. Предположения о сферической форме Земли были сделаны древнегреческими философами; такой точки зрения придерживался Пифагор. В Средневековье большинство европейцев считало, что Земля имеет форму шара, что было засвидетельствовано таким мыслителем как Фома Аквинский. До появления космических полётов суждения о шарообразной форме Земли были основаны на наблюдении вторичных признаков и на аналогичной форме других планет.
Будущее
К тому времени поверхность Земли будет находиться в расплавленном состоянии, поскольку температуры на Земле достигнут 1370 °С. Атмосфера Земли, вероятно, будет унесена в космическое пространство сильнейшим солнечным ветром, испускаемым красным гигантом. С поверхности Земли Солнце будет выглядеть как огромный красный круг с угловыми размерами ≈160°, занимая тем самым бо́льшую часть неба где α — угловой размер, D — линия наблюдения (расстояние до наблюдаемого объекта), d — диаметр объекта. Когда Солнце станет красным гигантом, то его диаметр (d) примерно станет: 1,2·2·149 597 870 700=359 034 889 680 м. Расстояние между Землёй и центром Солнца может увеличится до 1,4 а.е., а между объектами до 0,2 а.е, т.е D=0,2·149 597 870 000=29 917 574 140 м. . Через 10 млн лет с того времени, как Солнце войдёт в фазу красного гиганта, температуры в солнечном ядре достигнут 100 млн K, произойдёт гелиевая вспышка, и начнётся термоядерная реакция синтеза углерода и кислорода из гелия , Солнце уменьшится в радиусе до 9,5 современных. Стадия «выжигания гелия» (Helium Burning Phase) продлится 100—110 миллионов лет, после чего повторится бурное расширение внешних оболочек звезды, и она снова станет красным гигантом. Выйдя на асимптотическую ветвь гигантов, Солнце увеличится в диаметре в 213 раз по сравнению с современным размером. Спустя 20 миллионов лет начнётся период нестабильных пульсаций поверхности звезды. Эта фаза существования Солнца будет сопровождаться мощными вспышками, временами его светимость будет превышать современный уровень в 5000 раз. Это будет происходить от того, что в термоядерную реакцию будут вступать ранее не затронутые остатки гелия.
Сан-Надзаро-Валь-Каварнья
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Теста дел'Аква (Сиракуза)
Теста дел'Аква — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
HD104899
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хвошно (Ленинградан область)
Хьажоргаш
Категори:Луган кӀоштан нах беха меттигаш
Лштень
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Полунычни
Полунычни — Украинин Ровнан областан Дубнон кӀоштара эвла.
Ла Фразката (Равена)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Теряево (Вологдин область)
Хьажоргаш
Категори:Кириллован кӀоштан нах беха меттигаш
Баумен (Къилба Каролина)
Истори
Йиллина.
Турсынбай датка
Хьажоргаш
Категори:Кызылордан областан нах беха меттигаш Категори:Чиилийнан кӀоштан нах беха меттигаш
Бабасултан (Кестел)
Хьажоргаш
Категори:Кестелнан микрокӀошташ
Нови (Родионовскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мали Коробино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ястребовски (Волгоградан область)
Ястребовски (Ястребовский) — Российн Федерацин Волгоградан областан Новоаннинскан кӀоштара эвла.
Йукариесен (Ташличай)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD104926
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Месёнчково
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Пекари (Познанскан повет)
Пекари  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Ла Хоя (Алпатлавак)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ранчо Гранде (Вега де Алаторе)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
NGC 549
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Трощейково
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Дмитрован кӀоштан нах беха меттигаш
Бадия Колтибуоно (Сьена)
Бадия Колтибуоно  — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
(19933) 1981 EW5
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Магоуш
Магоуш (Mahouš) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
БаракфакихӀ (Кестел)
БаракфакихӀ (Barakfakih) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Кестелнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кестелнан кӀоштан нах беха меттигаш
Бейтсбург-Лисвилл (Къилба Каролина)
Истори
Йиллина.
Вронув (Нижнесилезин воеводалла)
Вронув  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Эрсфельд
Эрсфельд — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Нови (Фоминскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Васькино (Тужан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Тужан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Нарин (Пивка)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
(19934) 1981 EG11
Истори
ДӀайиллина 1981 шеран 1 мартехь Шелте Бас цӀе йолу Ӏилманчо Сайдинг-Спринг обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1981 EG11» саналган.
Эль Койол (Ахучитлан дел Прогресо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Крыловски (Дмитровскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Дмитровскан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 550
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Песочинского крахмального завода
Хьажоргаш
Категори:Путятинан кӀоштан нах беха меттигаш
Мендонса
Хьажоргаш
Категори:Сан-Паулу штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Горки (Шумилинан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Руденька (Житомиран кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Суьтлуьдже (ЭлаьзигӀ)
Хьажоргаш
Категори:ЭлаьзигӀ провинцин нах беха меттигаш
Ла Франчезка I (Беневенто)
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Тестачо (Перуджа)
Тестачо — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
БурхӀанийе (Кестел)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Марусино (Чишмин кӀошт)
Марусино — Башкирийчоьнан Чишмин кӀоштара эвла, иза Аровски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 16 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452163, код ОКАТО — 80257810007.
Маетин
Географи
.
Радиховщина
Радиховщина — Украинин Ровнан областан Дубнон кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хлупино
Хьажоргаш
Категори:Луган кӀоштан нах беха меттигаш
Глубоки Поток
Глубоки Поток — Украинин Закарпатьен областан Тячевкан кӀоштара эвла.
Соколово (Петровскан йуьртан меттиг)
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Марково (Зубцован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Внори-Кужеле
Внори-Кужеле — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Табай-Уьскен
Географи
.
(19935) 1981 EG12
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Етабле
Етабле (Establet) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.
Ранчо Гранде (Исла)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Ильинщина
Ильинщина (Ильинщина) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара дӀатесна эвла.
Ла Хоя (Аматлан де лос Реес)
Ла Хоя — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Хоя лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Аройо Марин (Лас Чоапас)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Элеодоро Кристобал Калдерон, Лос Тигрес (Тепезинтла)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Меховице (Влоцлавскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Вроциславице
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Пелча
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ла Франчезка II (Беневенто)
Ла Франчезка II  — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Чаталтепе (Кестел)
Хьажоргаш
Категори:Кестелнан кӀоштан нах беха меттигаш
Маздаха
Маздаха (Маздаха) — Российн Федерацин ГӀебартойн-Балкхаройчоьнан Урванан кӀоштара дӀаяьккхина эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мажице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Маслова Гора
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Аманово (Нижни Новгородан область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Глубоки (Закарпатьен область)
Глубокое — Украинин Закарпатьен областан Ужгородан кӀоштара эвла.
Большая Салба
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Песочня (Путятинан кӀошт)
Песочня (Песочня) — Российн Федерацин Рязанан областан Путятинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Путятинан кӀоштан нах беха меттигаш
Кышата
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
(19936) 1981 EZ12
Истори
ДӀайиллина 1981 шеран 1 мартехь Шелте Бас цӀе йолу Ӏилманчо Сайдинг-Спринг обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1981 EZ12» саналган.
(19937) 1981 EF15
Истори
ДӀайиллина 1981 шеран 1 мартехь Шелте Бас цӀе йолу Ӏилманчо Сайдинг-Спринг обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1981 EF15» саналган.
Внори-Пажохи
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ранчо Гранде (Карлос А. Карильо)
Географи
Ранчо Гранде лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
NGC 552
NGC 552 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Эсвайлер
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Немшка Вас (Кршко)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Турбичево
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Крайна (Неделино йукъаралла)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Смолянан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дерекизик (Кестел)
Хьажоргаш
Категори:Кестелнан микрокӀошташ
Мазелов
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Андрейково (Ветлуган кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Голубини
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Ла Хоя (Зонтекоматлан де Лопез а, Фуентес а)
Географи
Ла Хоя лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Лебедка (Пермийн мохк)
Лебедка (Лебедка) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Сиван кӀоштара эвла.
Водзилки
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эль Контадеро (Сан Фелипе)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Нови Поселок (Тутаевн кӀошт)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Велики (Кировн область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Эль Койол (Кузамала де Пинзон)
Эль Койол — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Пемпово (Великопольскан воеводалла)
Пемпово  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Кавесаго (Белуно)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эслинген
Эслинген — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Ла Фрата (Парма)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Казекова
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Немшка Вас (Рибниця)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Средни (Ровнан область)
Средни — Украинин Ровнан областан Дубнон кӀоштара эвла.
Бадия Пратальия (Арецо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ульянки
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Куртулуш (ХӀайрат)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀайратнан микрокӀошташ
Толокняница
Хьажоргаш
Категори:Кириллован кӀоштан нах беха меттигаш
Понтиньянело (Сьена)
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Блайтвуд (Къилба Каролина)
Блайтвуд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Каролина штатера гӀала (town).
Псынабо
Псынабо (Псынабо) — Российн Федерацин ГӀебартойн-Балкхаройчоьнан Урванан кӀоштара эвла.
(19941) 1981 ES24
(19941) 1981 ES24 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Эль Контадеро (Сичу)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Къилбаседе
Бирмахойн
Бирмахойн маттахь «къилбаседа» (мьяу) дош омоним ду «маймал» дешан.
Ботакара
Ботакара — Кхазакхстанан Карагандан областан Бухар-Жыраунан кӀоштара эвла.
Великорецки
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Баклановски (Волгоградан область)
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Ла Фрата (Пяченца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Нивице (Радече)
Нивице  — Словенин йукъараллера эвла.
Сан-Сиро (Комо)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Пемпоцин
Пемпоцин — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эссельборн
Эссельборн — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Анкудиновка (Ульяновскан область)
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Вроцишув-Дольни
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Клессе (Де-СевгӀ)
Билгалдахарш
Категори:Де-СевгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Камно
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Тети (Кунео)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Нови Выгода
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
(19943) 1981 EB31
(19943) 1981 EB31 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
NGC 555
Хьажа кхин а
555 555
Элеутерио Гомез Фернандез (Халтипан)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Меркез (ХӀайрат)
Меркез (Merkez) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) ХӀайратнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ХӀайратнан микрокӀошташ
Летягино (Пермийн мохк)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
HD105199
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Майлант
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Бадия Тега (Арецо)
Бадия Тега  — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Старики (Дубнон кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Михайловка (Житомиран кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Татарово (Кириллован кӀошт)
Татарово (Татарово) — Российн Федерацин Вологдин областан Кириллован кӀоштара эвла.
Мейданли (ХӀайрат)
Хьажоргаш
Категори:ХӀайратнан кӀоштан нах беха меттигаш
Участок N 7
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Дмитрован кӀоштан нах беха меттигаш
Чайково
Чайково (Чайково) — Российн Федерацин Ленинградан областан Луган кӀоштара дӀатесна эвла.
Ла Хоя (Молоакан)
Ла Хоя — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Олехово (Тутаевн кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Тутаевн кӀоштан нах беха меттигаш
Тети (Торино)
Тети — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Анненково-Лесни
Хьажоргаш
Категори:Майнан кӀоштан нах беха меттигаш
Ардичоьнуь (Ташова)
Хьажоргаш
Категори:Амаси провинцин нах беха меттигаш
Кукувица
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Смолянан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Карамышево (Пскован область)
Карамышево (Карамышево) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара эвла.
Воеводзин
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Кавецана д'Антена (Маса-Карара)
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Нова вас (Блоке)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Кайково (Белорусси)
Кайково (Кайкава) — Белоруссин Минскан областан Минскан кӀоштара эвла.
Шитхала
Шитхала (Шитхала) — Российн Федерацин ГӀебартойн-Балкхаройчоьнан Урванан кӀоштара эвла.
Эсентепе (Кестел)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Аройо Негро (Мартинез де ла Торе)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Кавецо (Бреша)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Пенхежев
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Нова Вас (Иванчна Гориця)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Калинина (Минскан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Гоьлбаши (Кестел)
Хьажоргаш
Категори:Кестелнан микрокӀошташ
Сант-Алессио-кон-Вьялоне
Сант-Алессио-кон-Вьялоне — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Пави провинцехь.
Чеголи
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Темуьркоьй (ЭлаьзигӀ)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Эль Контадор (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Вересниковщина
Вересниковщина (Вересниковщина) — Кировн областан Кильмезан кӀоштара эвла.
Нажерово (Ивановн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Верхнезубриловски
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Хьажоргаш
Категори:Волгоградан областан Новониколаевскан кӀоштан нах беха меттигаш