cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Григорийн рузма
Дехьабовларан истори
Керла рузма йукъайаккхаро налогаш а, ясакх а гулъечеран ладаме финансийн тӀаьхьенаш йитира. 1753 шарахь — григорийн рузман дуьххьарлера дуьззинчу шарахь, банкахой налог ца луш дуьхьала бевлира, уьш хьоьжура хила деза 11 дийне шеш боьлла терахь — 25 март кхаччалц. Иза бахьнехь Йоккха Британин финансийн шо дола ца делира 6 апрелехь бен. И терахь дисина таханлера де кхаччалц, 250 шо хьалха хилла баккхийра хийцамийн символ санна.
Эль Параисо а, ла Пондероса а (Сан Мигел де Альенде)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Дихан (Мырзатайн йуьртан гуо)
Хьажоргаш
Категори:Жамбылан областан нах беха меттигаш Категори:Байзакан кӀоштан нах беха меттигаш
АкдогӀан (Зиле)
АкдогӀан (Akdoğan) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Токат провинцин (ил) Зиленан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Богачи
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Галенково (Ромнин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Украинин Ромнин кӀоштан нах беха меттигаш
Зубовщина (Шепетовкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Шепетовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Калинчам (Тонйа)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Решетиха (Ивановн область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Липови (Кировн область)
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Нагорскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
(20678) 1999 VE9
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Носа-Сеньора-дас-Дорис (Сержипи)
Географи
Муниципалитетан майда —.
Жарки-Середни
Жарки-Середни — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Монте-Гримано-Терме
Монте-Гримано-Терме — Италин Марке регионера коммуна. Лаьтташ йу Пезаро-э-Урбино провинцехь.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Марке йукъара гӀаланаш
Латерето (Арецо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Добжиялово
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Равна (Софин область)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Баньоли (Фрозиноне)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Грос-Берсен
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Горови (Ромнин кӀошт)
Горови — Украинин Сумин областан Ромнин кӀоштара эвла.
Мали Княжи
Мали Княжая (Малая Княжая) — Российн Федерацин Вологдин областан Кичменгски Городокан кӀоштара дӀатесна эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кичменгски Городокан кӀоштан нах беха меттигаш
Заручье (Слободскан йуьртан меттиг)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Хьажоргаш
Категори:Угличан кӀоштан нах беха меттигаш
ВгӀень-ан-ВегӀмандуа
Географи
.
Шато-Виль-Вьей
Шато-Виль-Вьей — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Лакха Альпаш.
Красносоветски (Ульяновскан область)
Красносоветский (Красносоветский) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Новоспасскан кӀоштара эвла.
(20680) 1999 VX9
(20680) 1999 VX9 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Баранки
Баранки (Баранкі) — Белоруссин Брестан областан Каменецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Мелнице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Монкошице (Лебушанийн воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Латерици Эридано (Кремона)
Латерици Эридано  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Гросенвоьрден
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Эсперанза (Казонес де Эрера)
Географи
Ла Эсперанза лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Кривичи (Мяделан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Каринджали (ОрхӀанели)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Ранчо Мария дел Росарио Эпез (Медельин)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Мали Чирядка
Мали Чирядка (Малая Чирядка) — Российн Федерацин Вологдин областан Кичменгски Городокан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Алиев, Тамерлан Магомедович
Алиев, Тамерлан Магомедович (Тимур Алиев) (1973 шеран 18 сентябрь, Соьлжа-ГӀала) — нохчийн журналист, публицист, блогер, «Чеченское общество» газетан коьрта редактор, фантастикийн дицарийн автор.
1995 шарахь цо чекхйаьккхира Соьлжа-ГӀалин мехкдаьттан институт, 2005 шарахь — Москохан политикин талламийн школа.
Жизе-ла-КудгӀ
Жизе-ла-КудгӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Квемо-Бари
Квемо-Бари (ქვემო ბარი) — Гуьржийчоьнан Рача-Лечхуми а, Лаха Сванети а Онин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 50 стаг (2014 шо).
Браян (Техас)
Браян  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Бабинка (Воронежан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Носа-Сеньора-ди-Назаре
Географи
Муниципалитетан майда —.
Жданув (Нижнесилезин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
NGC 1077
Хьажа кхин а
1077 1077
(20683) 1999 VT44
(20683) 1999 VT44 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
ВгӀон
ВгӀон (Vron) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Кузьмичи (Нарочскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Мяделан кӀоштан нах беха меттигаш
Широки Луг (Закарпатьен область)
Широки Луг — Украинин Закарпатьен областан Тячевкан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Быстрински База
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Кочу (ОрхӀанели)
Кочу (Koçu) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) ОрхӀанелинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Малиновица
Хьажоргаш
Категори:Кичменгски Городокан кӀоштан нах беха меттигаш
Аккилич (Зиле)
Аккилич (Akkılıç) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Токат провинцин (ил) Зиленан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Зиленан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Милковел
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Вранча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Племента
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Коьмеч (Токат)
Хьажоргаш
Категори:Токатан кӀоштан нах беха меттигаш
HD116557
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Монтединове
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Марке йукъара гӀаланаш
Мали Содомово (Воскресенскан кӀошт)
Мали Содомово (Малое Содомово) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Воскресенскан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Воскресенскан кӀоштан нах беха меттигаш
Рыкыриа (Рышканин кӀошт)
Литература
Категори:Рышканин кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Эль Паредон (Сан Луис де ла Паз)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
(20685) 1999 VX48
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 3 ноябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 VX48» саналган.
Добровода (Билостоцкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Толара (Дженова)
Толара — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Починок (Марий Эл)
Хьажоргаш
Категори:Юринан кӀоштан нах беха меттигаш
Красни Октябрь (Ульяновскан область)
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Гросефен
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Трубниково (Пскован кӀошт)
Трубниково (Трубниково) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара эвла.
Кусумлар (ОрхӀанели)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Балдомеро Лара Эрнандез (Трес Вальес)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
(20686) Thottumkara
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 4 ноябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 VX54» саналган.
КуьчуькбагӀлар (Токат)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Монте-Кавалло
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Кузьмичи (Слободской сельсовет)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Мяделан кӀоштан нах беха меттигаш
Дубина (Ромнин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Украинин Ромнин кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Эсперанза (Катемако)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Сицили
Сици́ли — Италин гӀайре а административан регион а. Майда 25 708 км². Бахархойн дукхалла 5 миллион адам. Регионан йукъайогӀу Сицили олу гӀайре кхин цунна уллера кегий гӀайреш а Липарин а, Эгадин а, Пантеллери а, Устика а, Пелагин а.
Мосцице (Лебушанийн воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
NGC 1080
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Рымызан (Рышканин кӀошт)
Литература
Категори:Рышканин кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Широки (Виноградован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Виноградован кӀоштан нах беха меттигаш
Реклин
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Добромиль (Подлясьен воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Салтаниха
Хьажоргаш
Категори:Кинешман кӀоштан нах беха меттигаш
Радуил
Радуил — Болгарин Софин областера эвла. Самоков йукъараллин йукъайогӀу.
Толара (Пяченца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
(20688) 1999 VR62
(20688) 1999 VR62 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Мыс (Нижни Новгородан область)
Хьажоргаш
Категори:Боран гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Мадас (Токат)
Хьажоргаш
Категори:Токат провинцин нах беха меттигаш
Баньоли-Саса (Латина)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Козлуджа (Тонйа)
Козлуджа (Kozluca) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) Тонйанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Бобяково
Бобяково (Бобяково) — Российн Федерацин Воронежан областан Аннан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Аннан кӀоштан нах беха меттигаш
Проспихино
Проспихино (Проспихино) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Кежман кӀоштара эвла.
Эгьян
Эгьян — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Лакха Альпаш.
Милковень (Олт)
Милковень — Румынин Олт жудецан коммунера эвла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Олт жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 1081
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Ранчо Марлене (Уеяпан де Окампо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Космосе вахар
СССР и Россия
Советская космонавтика достигла первых успехов в конце 1950-х начале 1960-х: запуск первого искусственного спутника под названием «Спутник-1» в 1957 году и первый пилотируемый полёт на «Востоке-1» в 1961 году. Однако советская лунная программа потерпела неудачу, и после высадки американцев на Луну СССР сконцентрировался на создании космических станций на околоземной орбите и долгосрочном пребывании человека в космосе. Собственным многоразовым транспортным космическим кораблём должен был стать «Буран», но программа была прекращена после единственного автоматического тестового полёта.
Космический туризм
В качестве космического туризма понимается развлекательное или обучающее путешествие по суборбитальной или околоземной орбите. Цели в настоящее время — околоземная орбита и полёты к МКС для посещения. Американская компания Space Adventures собирается в сотрудничестве с Россией в будущем предлагать полёты вокруг Луны. С 2012 года Virgin Galactic планирует предлагать суборбитальные коммерческие полёты за 200 000 $.
Высадка на Марс
NASA планирует уже после 2030 года отправить людей на Марс. При этом стоимость и сложность несравненно больше, чем при лунном полёте.
Колонизация космоса
Колонизация космоса — концепция обитания людей вне пределов Земли. Это большая тема для научной фантастики, а также в долгосрочной перспективе для различных национальных космических программ. Такие колонии могли бы достигать поверхности планет и лун или глубин астероидов. Можно также построить большое колесо или трубу в космосе, вращением которых создать искусственную силу притяжения.
Мировые
-->
Прудовские
Прудовские (Прудовские) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Воскресенскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Октябрьски (Майкопан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера-йовха а, кӀеда а йу. Регионан климат кхоллайаларна боккха Ӏаткъамбо атмосферан циркуляцин амало. Меттиган климатан а, рекреацин а ладаме амалех ду малх къегина деха де. Ткъа шадерг республикехь хуьлу 200 - 250 йекхна денош шеран чохь; вовшахтоьхна маьлхан радиации йу 115 - 120 ккал/кв.см.
Радуловци
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Доброхи (Подлясьен воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
(20690) Crivello
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 4 ноябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 VY66» саналган.
Балзапоте (Сан Андрес Тустла)
Балзапоте — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Эль Месон (Флоренсио Вильяреал)
Географи
Эль Месон лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
NGC 1082
Хьажа кхин а
1082 1082
Толари (Бергамо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мусуллу (Токат)
Мусуллу (Musullu) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Токат провинцин (ил) Токатан кӀоштара эвла.
HD116651
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Довнари
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Умбри
У́мбри (Umbria) — Италин административан регион (область).
Монтекаротто
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Куркули (Белорусси)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Баньоло (Верона)
Баньоло  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Мотилево (Лебушанийн воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Милковецу
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Джурджу жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Воррентон (Къилбаседа Каролина)
Истори
Йиллина.
Мали Бараково
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лобановка (Мордови)
Лобановка (Лобановка) — Российн Федерацин Мордовин Ельникин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Новопавлово
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Хьажоргаш
Категори:Залегощан кӀоштан нах беха меттигаш
Мали Горка (Приозерскан кӀошт)
Мали Горка (Малая Горка) — Российн Федерацин Ленинградан областан Приозерскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Приозерскан кӀоштан нах беха меттигаш
Латини (Тренто)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Менгартице (Кржимов)
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Гамаш
Географи
.
Широки (Хустан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хустан кӀоштан нах беха меттигаш
HD116657
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
(20693) Ramondiaz
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 5 ноябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 VV81» саналган.
Аличоьзуь (Зиле)
Хьажоргаш
Категори:Зиленан кӀоштан нах беха меттигаш
Пронин
Пронин (Пронин) — Российн Федерацин Волгоградан областан Серафимовичан кӀоштара эвла.
Речиця (Илирська Бистриця)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Рембово (Гостинскан повет)
Рембово  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Курчино
Хьажоргаш
Категори:Мяделан кӀоштан нах беха меттигаш
Иговиль
Географи
.
Поцо (Маса-Карара)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
(20694) 1999 VT82
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Вайль-дер-Штадт
Вайль-дер-Штадт (Weil der Stadt) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Милкову-дин-Вале
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Олт жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Эсперанза (Колипа)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
МеликшахӀ (Тонйа)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гавриловски (Егорьевскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Егорьевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Первомайски (Майкопан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера-йовха а, кӀеда а йу. Регионан климат кхоллайаларна боккха Ӏаткъамбо атмосферан циркуляцин амало. Меттиган климатан а, рекреацин а ладаме амалех ду малх къегина деха де. Ткъа шадерг республикехь хуьлу 200 - 250 йекхна денош шеран чохь; вовшахтоьхна маьлхан радиации йу 115 - 120 ккал/кв.см.
Ворсо (Къилбаседа Каролина)
Ворсо  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Каролина штатера гӀала (town).
Эль Пасамано, Мария де Хесус Ромеро (Селая)
Географи
Эль Пасамано, Мария де Хесус Ромеро лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
МахӀаллер (ОрхӀанели)
Хьажоргаш
Категори:ОрхӀанелинан микрокӀошташ
Гросхайде
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Каталина Гонзалез, Лома де Сан Исидро (Апасео эль Алто)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
NGC 1085
Хьажа кхин а
1085 1085
Беловежский
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
(20695) 1999 VM92
(20695) 1999 VM92 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 9 ноябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 VM92» саналган.
Новоселенни
Новоселенни (Новоселенная) — Российн Федерацин Орёлан областан Залегощан кӀоштара дӀатесна эвла.
Докторце
Докторце — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Речиця-об-Савиньи (община)
Речиця-об-Савиньи  — Словенин йукъараллера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Луговой (Новоспасскан кӀошт)
Луговой (Луговой) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Новоспасскан кӀоштара эвла.
АлибагӀи (Зиле)
Хьажоргаш
Категори:Токат провинцин нах беха меттигаш
Категори:Зиленан кӀоштан нах беха меттигаш
Каза Синьяни (Равена)
Каза Синьяни — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Чисти (Ромнин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Украинин Ромнин кӀоштан нах беха меттигаш
Регенсбург
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Орта (Тонйа)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
(20697) 1999 VK115
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Обидус (Пара)
Хьажоргаш
Категори:Пара штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Каза Сканферла (Венеция)
Каза Сканферла — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Ржище (Костаневиця-на-Крки)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Голубеви (Егорьевскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Милковул
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Подгорни (Майкопан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Майкопан кӀоштан нах беха меттигаш
Кухальские
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Белая (Каменецан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Каменецан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сергеевка (Кинешман кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Л’Акуила
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Абруццо йукъара гӀаланаш
Бримонд (Техас)
Истори
Бримонд гӀала йиллина  шарахь.
Шом (Украина)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Мали Пожарово
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Васильевка (Аннан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Каи-суьгӀ-ЕгӀ
Каи-суьгӀ-ЕгӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Ломовски (Кильмезан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Вогулка (Усольен кӀошт)
Вогулка (Вогулка) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Усольен кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Ольховец (Залегощан кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Кальвиль
Географи
.
Балморал (Чакалтиянгис)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Усадище (Осиновичскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
Первомайски (Бондарин кӀошт)
Первомайски (Первомайский) — Российн Федерацин Тамбовн областан Бондарин кӀоштара эвла.
Ренско (Великопольскан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Червони (Ромнин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Украинин Ромнин кӀоштан нах беха меттигаш
Кямсы
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
HD116748
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Ортакоьй (ОрхӀанели)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:ОрхӀанелинан микрокӀошташ
Сайрач (Тонйа)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Катарино Арауз (Апасео эль Гранде)
Катарино Арауз — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Меник (Била Лгота)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Усадище (Середкинскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Марьевка (Ульяновскан область)
Хьажоргаш
Категори:Новоспасскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приозерск
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Ольшанка (Орёлан область)
Хьажоргаш
Категори:Залегощан кӀоштан нах беха меттигаш
Лопотово (Кировн область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Эль Анело (Озулуама де Маскареньяс)
Географи
Эль Анело лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Желязув (Нижнесилезин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ранчо Мерседитас (Мартинез де ла Торе)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Бобинка (Брестан область)
Бобинка (Бобінка) — Белоруссин Брестан областан Каменецан кӀоштара эвла.
Балса Койоте (Пасо дел Мачо)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Лапоси (Мяделан кӀошт)
Лапоси (Лапосі) — Белоруссин Минскан областан Мяделан кӀоштара эвла.
HD116763
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Османийе (ОрхӀанели)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Йакчукур (Тонйа)
Хьажоргаш
Категори:Тонйанан микрокӀошташ
Яблоновка (Закарпатьен область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хустан кӀоштан нах беха меттигаш
Вудфин (Къилбаседа Каролина)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Меник
Географи
.
Демографи
Бахархойн динамика:
Стурзени (Рышканин кӀошт)
Стурзени (, Sturzeni) — Молдавин Рышканин кӀоштара эвла.
Зубаревка (Ярославлан область)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Калинин (Адыгейчоь)
Климат
Кхузахь климат барамера-йовха а, кӀеда а йу. Регионан климат кхоллайаларна боккха Ӏаткъамбо атмосферан циркуляцин амало. Меттиган климатан а, рекреацин а ладаме амалех ду малх къегина деха де. Ткъа шадерг республикехь хуьлу 200 - 250 йекхна денош шеран чохь; вовшахтоьхна маьлхан радиации йу 115 - 120 ккал/кв.см.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Эль Пастор (Юририя)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Плетни (Бондарин кӀошт)
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Шуото Батуко
Билгалдахарш
Категори:Имам Шемалан наиб
АмигӀа (коммуна)
АмигӀа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — ХӀордан йистера Альпаш департаментан ГгӀас гуон йукъа йогӀу.
Байиркоьй (Зиле)
Хьажоргаш
Категори:Зиленан кӀоштан нах беха меттигаш
Гусборн
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Браневичи
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
ВегӀсаль
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ивелин департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лоптино
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Лебяжьен кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Толенья (Бьела)
Толенья — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Холодник (Ромнин кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Баньоло (Гросето)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Гулынки (Москохан область)
Гулынки (Гулынки) — Российн Федерацин Москохан областан Егорьевскан кӀоштара эвла.
Раяновци (Софин область)
Раяновци  — Болгарин Софин областера эвла. Драгоман йукъараллин йукъайогӀу.
Дмитриевка (Къилбаседа-Кхазакхстанан область)
Дмитриевка — Кхазакхстанан Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Тимирязеван кӀоштара эвла.
Ушурей (Рышканин кӀошт)
Литература
Категори:Рышканин кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Андон (ХӀогӀдан йистегӀа Альпаш)
Географи
.
Каха де лос Рефухио (Вильягран)
Географи
Каха де лос Рефухио лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Мичурина (Адыгейчоь)
Мичурина (Мичурина) — Российн Федерацин Адыгейчоьнан Майкопан кӀоштара эвла.
Сидоровски (Кинешман кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
(20706) 1999 WY3
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Эль Анис (Озулуама де Маскареньяс)
Эль Анис — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
HD116809
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Вяткино (Пермийн мохк)
Хьажоргаш
Категори:Пермийн мехкан Усольен кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Пато (Ромита)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Ранчо Мил (Катемако)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Балса Ларга (Омеалка)
Географи
Балса Ларга лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Федотово (Сумин область)
Хьажоргаш
Категори:Украинин Ромнин кӀоштан нах беха меттигаш
Лаукс (Торино)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Толеньяц (Валле д'Аоста)
Толеньяц — Италин Валле д'Аоста регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ментауров
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Двойни (Москохан область)
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Егорьевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ярок (Закарпатьен область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Федоровщина
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
Дмитриевка (Малхбален-Кхазакхстанан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Севиндик (Токат)
Хьажоргаш
Категори:Токатан кӀоштан нах беха меттигаш
Вакфикебир
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Эль Метлапил (Акапулко де Хуарез)
Эль Метлапил — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
ГегӀбиньи
Географи
.
Бучемль 2
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Недорадз
Недорадз — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
КагӀси
Географи
.
(20709) 1999 XM8
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 2 декабрехь UDAS цӀе йолу Ӏилманчо Квистаберг обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 XM8» саналган.
Поломерски
Поломерски (Поломерское) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Воскресенскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 33 стаг (2010 шо).
Серчелер (ОрхӀанели)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Ментоур
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Сурмачевка (Ромнин кӀошт)
Сурмачевка — Украинин Сумин областан Ромнин кӀоштара эвла.
Редина (Софин область)
Редина  — Болгарин Софин областера эвла. Своге йукъараллин йукъайогӀу.
Монтемарчиано
Монтемарчиано — Италин Марке регионера коммуна. Лаьтташ йу Анкона провинцехь.
Сирчали (Токат)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Тупицы (Пскован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Окаусу
Хьажоргаш
Категори:Сан-Паулу штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Анис (Тантима)
Эль Анис — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Милосу
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Ла Эсперанза (Лас Чоапас)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
ГешагӀ
ГешагӀ (Gueschart) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Географи
.
Нараевка (Шепетовкан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
NGC 1096
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Бюда (Техас)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Балса Мина (Пасо дел Мачо)
Балса Мина — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Попово (Воскресенскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Эль Пато, Эхидо Гвадалупе де Амолес (Ромита)
Эль Пато, Эхидо Гвадалупе де Амолес — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Кауье-ОгӀжевиль
Географи
.
Рибно (Кольскан повет)
Рибно  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Аккоьй (Вакфикебир)
Аккоьй (Akköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) Вакфикебирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Категори:Вакфикебирнан микрокӀошташ
Дёмински
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Егорьевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Милошари
Милошари — Румынин Димбовица жудецан коммунера эвла.
Смольни Вершина
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Нижни Головли
Хьажоргаш
Категори:Шепетовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Галифакс (Къилбаседа Каролина)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Кессиньи
Кессиньи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Родионово (Волоколамскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Толи (Беневенто)
Толи — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Долубово-Виремби
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лаурано (Парма)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гунина
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Рибно (Конинскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Красни Мост (Адыгейчоь)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Рибарица (Софин область)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Монте-Порцио
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Марке йукъара гӀаланаш
HD116939
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.