cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Саксон (Къилба Каролина)
Хьажоргаш
Категори:Къилба Каролина штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Къилба Каролина штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Ранчо Вьехо (Котастла)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Эвелия де Нава (Папантла)
Географи
Эвелия де Нава лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Олрикс (Къилба Дакота)
Олрикс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Дакота штатера гӀала (town).
Гоэс
Гоэс — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикин ПигӀенейш. ОлогӀон-Сент-МагӀи гуон йукъа йогӀу.
БатегӀне
БатегӀне (Bathernay) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.
Виткув (Валбжискан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Ново-Покровски (ГӀебартойн-Балкхаройчоь)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Шуц (Айфель)
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Термини (Империя)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Запрудни (Волгоградан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новоаннинскан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 462
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Мамбет (Малхбузен-Кхазакхстанан область)
Мамбет — Кхазакхстанан Малхбузен-Кхазакхстанан областан Бокейординан кӀоштара эвла.
Малахово (Тутаевн кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла Торе (Пезаро а, Урбино а)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Вилиново
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эль Киви (Сан Мигел де Альенде)
Географи
Эль Киви лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Буково (Закарпатьен область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демина Гарь
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Большой Сатнур
Большой Сатнур (Большой Сатнур) — Кировн областан Малмыжан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
NGC 463
Хьажа кхин а
463 463
Зелени (Пятихаткин гӀалин йукъаралла)
Зелени — Украинин Днепропетровскан областан Каменскан кӀоштара эвла.
Ла Фронтера (Тексистепек)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Офелья (Великопольскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Маседония (Сан-Паулу)
Географи
Муниципалитетан майда —.
Пьево-ди-Боно-Преццо
Пьево-ди-Боно-Преццо — Италин Трентино — Альто-Адидже регионера коммуна. Лаьтташ йу Тренто провинцехь.
Родеро
Родеро — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Комо провинцехь.
Новосёлово (Чухломан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Чухломан кӀоштан нах беха меттигаш
Термини-Сант'Агата (Салерно)
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Горошки
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Шапе
Билгалдахарш
Категори:Ивелин департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Багаджера (Леко)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Власовцы (Ивановн кӀошт)
Власовцы (Уласаўцы) — Белоруссин Брестан областан Ивановн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Брестан областан Ивановн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Ивановски (Новоаннинскан кӀошт)
Ивановски (Ивановский) — Российн Федерацин Волгоградан областан Новоаннинскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Шуьллер
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Кинто (Абасоло)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Лужна (Копрживна)
Литература
Категори:Оломоуц мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Терминон дел'Олмо (Верона)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ШахӀинкайа (Чайкара)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Категори:Чайкаранан кӀоштан нах беха меттигаш
Улькен Нарын
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Безиньян
Географи
.
Сара-Лог
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Масиейра (Санта-Катарина)
Масиейра  — Бразилин Санта-Катарина штатера муниципалитет.
Березовка (Путятинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Путятинан кӀоштан нах беха меттигаш
Охля (Великопольскан воеводалла)
Охля  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Маршичи (Рибниця)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Лесни Матюнино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
NGC 467
Хьажа кхин а
467 467
Орищи
Орищи — Украинин Волинан областан Владимиран кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Ла Торета (Рим)
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Шалашски
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Звенигородкан кӀоштан нах беха меттигаш
Шуазель
Географи
.
Черкасово (Ферзикован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Эль Кихай (Сан Луис де ла Паз)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Магдаленка (Куявско-Поморскан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
АлпагӀут (Келес)
АлпагӀут (Alpağut) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Келеснан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Келеснан кӀоштан нах беха меттигаш
Гродзище (Жарскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Пустынь (Луган кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
(19796) 2000 RX50
(19796) 2000 RX50 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Материя (Хрпеле-Козина)
Материя  — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Эден де лас Флорес (Плая Висенте)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Готовина
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Ранчо Вьехо (Лас Чоапас)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Мазанки (Куявско-Поморскан воеводалла)
Мазанки  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Родиго
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Кавана-Таранко (Савона)
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Саут-Самтер (Къилба Каролина)
Саут-Самтер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Каролина штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Оьмерли (Ташкоьпруь)
Хьажоргаш
Категори:Ташкоьпруьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Торета (Кунео)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Баганцола (Парма)
Баганцола  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Термозуд (Бари)
Литература
Категори:Апулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Заза
Классификаци
Зазан кеп тайп-тайпана хуьлу, кхечарна юкъахь къастало зазанийн лахара кепаш:
Южаково (Красноярскан мохк)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эль Клавел (Виктория)
Эль Клавел — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Клавел лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Порте-ди-Рендена
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Трентино — Альто-Адидже йукъара гӀаланаш
Ратибор
Хьажоргаш
Категори:Кириллован кӀоштан нах беха меттигаш
Вертякино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Дмитровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Эден Мая (Сан Андрес Тустла)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Дребезгино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Вилудки (Подлясьен воеводалла)
Вилудки  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Саутерн-Шопс (Къилба Каролина)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Ортли (Къилба Дакота)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Витостовице
Витостовице — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
(19798) 2000 RP51
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 5 сентябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 RP51» саналган.
Ранчо Вьехо (Минатитлан)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
ОьрхӀен (Ташкоьпруь)
ОьрхӀен (Örhen) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Ташкоьпруьнан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ла Фронтера, Бразо Секо (Мисантла)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Розате
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Кавандола (Реджо Эмилия)
Кавандола — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Лесни Чекалино
Лесное Чекалино (Лесное Чекалино) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Кузоватован кӀоштара эвла.
Дивисадеро, Санта Элена (Ирапуато)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Багарело (Павия)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ХӀал (ЭлаьзигӀ)
ХӀал (Hal) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин ЭлаьзигӀ провинцин (ил) ЭлаьзигӀан кӀоштара эвла.
Горы (Минскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Минскан кӀоштан нах беха меттигаш
Новомайданецки
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Чудненки
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Лужнице (Йиндржихув Градец)
Географи
.
Эль Клавел (Сан Луис де ла Паз)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Святье (Ленинградан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Велики Бийгань
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Пьэрпонт (Къилба Дакота)
Хьажоргаш
Категори:Къилба Дакота штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Матей (эвла)
Матей — Румынин Бистрица-Несеуд жудецан коммунера эвла.
Кашенцево (Зубцован кӀошт)
Кашенцево (Кашенцево) — Российн Федерацин Тверан областан Зубцован кӀоштара эвла.
Грушев (Владимиран кӀошт)
Грушев — Украинин Волинан областан Владимиран кӀоштара эвла.
Жуброво
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
Майдани (Куявско-Поморскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эль Каризо (Копала)
Географи
Эль Каризо лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Васино (Путятинан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Хьажоргаш
Категори:Путятинан кӀоштан нах беха меттигаш
Сайрат
Состав планетных систем
Более подробные данные наблюдений за экзопланетами требуют нового поколения инструментов, включая космические телескопы. В настоящее время COROT ищет экзопланеты на основании наблюдений за изменениями яркости у звёзд вызванного прохождениями экзопланет. Множество проектов в последнее время предполагают создание космических телескопов для поиска экзопланет, сопоставимых по размерам и массе с Землёй. Первый из них уже реализован NASA: Кеплер — первый телескоп созданный специализировано для этих целей. Пока не имеют точной даты реализации проекты Terrestrial Planet Finder, Space Interferometry Mission и НЦКИ (Франция) — PEGASE. New Worlds Mission может работать заодно с «Джеймсом Веббом». Однако программа финансирования многих из этих проектов пока не утверждена. В 2007 году был получен первый спектральный анализ экзопланет (HD 209458 b и HD 189733 b). Наличие достаточного количества землеподобных планет является важной составной частью уравнения Дрейка, которое может позволить оценить число разумных коммуникативных цивилизаций, которые существуют в нашей галактике.
Планеты-спутники и планеты поясов
Некоторые крупные спутники сходны по размерам с планетой Меркурий или даже превосходят её. Например, Галилеевы спутники и Титан. Алан Стёрн утверждает, что местоположение не должно иметь для планеты значения, и только геофизические признаки должны быть приняты во внимание при присуждении объекту статуса планеты. Он предлагает термин планета-спутник для объекта размером с планету, обращающегося вокруг другой планеты. Аналогично объекты размером с планету в Поясе астероидов или Поясе Койпера также могут считаться планетами согласно Стёрну.
Движение планет по орбите
Согласно рабочему определению все планеты вращаются вокруг звёзд, что лишает статуса планеты любые потенциальные «планеты-одиночки». В Солнечной системе, все планеты обращаются по своим орбитам в том направлении в каком вращается Солнце (против часовой стрелки, если смотреть со стороны северного полюса Солнца). Хотя по крайней мере одна экзопланета, WASP-17b, вращается по орбите вокруг звезды в направлении противоположном её вращению. Период, за который планета обращается вокруг звезды, называется сидерическим или годом. Планетарный год в немалой степени зависит от расстояния планеты от звезды; чем дальше планета находится от звезды, тем большую дистанцию она должна пройти, и тем медленнее она движется, так как менее затронута гравитацией звезды. Поскольку никакая орбита не является совершенно круглой, расстояние между звездой и планетой на орбите варьируется в течение сидерического периода. Точку орбиты где планета ближе всего к звезде называют периастром (перигелий в Солнечной системе), тогда как самая дальняя точка орбиты называется апоастром (афелий в Солнечной системе). Поскольку в периастре планета ближе к светилу, потенциальная энергия гравитационного взаимодействия переходит в кинетическую и её скорость увеличивается подобно тому как брошенный высоко камень — ускоряется приближаясь к земле, а когда планета находится в апоастре, её скорость уменьшается, подобно тому как тот же брошенный вверх камень замедляется в верхней точке полёта.
Формирование планеты
Отправная точка всех рассуждений о пути формирования планет — газопылевой (протопланетный) диск вокруг формирующейся звезды. Сценариев, как из него получились планеты, существует два типа :
Аккреционный сценарий
В типичных условиях она варьирует от 0,01 до 0,1 M🜨 — это уже является протопланетой. Дальнейшее развитие протопланеты может следовать по следующим сценариям, один из которых приводит к образованию планет с твердой поверхностью, другой — к газовым гигантам.
Планета-гигант может образоваться если вокруг протопланеты останется много газа из протопланетного диска. Тогда в роли ведущего процесса дальнейшего приращения массы начинает выступать аккреция. Полная система уравнений описывающий данный процесс:
(1)
Трудности аккреционного сценария
Вторая проблема — это сам механизм роста массы:
Европейское Возрождение
Пять видимых невооружённым глазом планет были известны с древнейших времён и оказали значимое влияние на мифологию, религиозную космологию и древнюю астрономию.
XX век
Открытие экзопланет породило новую неопределённость в определении планеты: отсутствие чёткой границы между планетами и звёздами. Многие известные экзопланеты по своей массе во много раз превосходят Юпитер, приближаясь к звёздным объектам, известным как «коричневые карлики». Коричневые карлики обычно считаются звёздами, благодаря своей способности сжигать в термоядерной реакции дейтерий — тяжёлый изотоп водорода. В то время как звёзды в 75 масс Юпитера способны сжигать водород, звёзды всего в 13 масс Юпитера способны сжигать дейтерий. Однако дейтерий — чрезвычайно редкий элемент, и большинство коричневых карликов, вероятно, успело полностью израсходовать его задолго до своего открытия, и в результате их невозможно отличить от сверхмассивных планет.
XXI век
Немалое число других объектов того же пояса, например, Квавар, Седна и Эрида, были объявлены в массовой прессе десятой планетой, хотя и не получили широкого научного признания как таковые. Открытие Эриды в 2005 году, как считалось, более крупной и на 27 % более массивной, чем Плутон, создало потребность в ведении официального определения для планеты.
Резолюция МАС 2006 года
Вопрос о нижнем пределе массы был поднят в 2006 на собрании Генеральной ассамблеи МАС. После дебатов и одного неудачного предложения ассамблея сошлась на мнении, что планетой является
Это определение базируется на теории планетарного формирования, по которой будущие планеты очищают космос вокруг себя от пыли, газа и более мелких тел. По словам астронома Стивена Сотера :
Сатурн
Каждый год противостояние происходит на две недели позже, чем в предыдущий. Но, кроме изменений в склонении, другие перемены незаметны. В течение периода обращения Сатурна вокруг Солнца меняется угол раскрытия колец, дважды они видны с ребра и дважды максимально раскрыты до угла в 27 градусов.
Багарон (Венеция)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Тре-Вилле
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Трентино — Альто-Адидже йукъара гӀаланаш
Дике Алто де Коралехо (Пенхамо)
Дике Алто де Коралехо — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Ла Трапола (Болонья)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эдиз Кастильо Круз (Олута)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Ташлигедик (Чайкара)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Эбертсхаузен
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
HD103318
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Гронув (Кросненскан повет)
Гронув  — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Шахово (Ферзикован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Ферзикован кӀоштан нах беха меттигаш
Пашакоьй (Ташкоьпруь)
Пашакоьй (Paşaköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Ташкоьпруьнан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ташкоьпруьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Лужце
Географи
.
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Княжьи Горы (Тверан область)
Княжьи Горы (Княжьи Горы) — Российн Федерацин Тверан областан Зубцован кӀоштара эвла.
(19803) 2000 RX90
(19803) 2000 RX90 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Долинка (Владимиран кӀошт)
Долинка — Украинин Волинан областан Владимиран кӀоштара эвла.
Дягилево (Ильинскан кӀошт)
Дягилево (Дягилево) — Российн Федерацин Ивановн областан Ильинскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Волкови (Росси)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Ранчо Вьехо (Мисантла)
Ранчо Вьехо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Дима (Сан Мигел де Альенде)
Географи
Дима лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Эвайлер
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Басак (Келес)
Хьажоргаш
Категори:Келеснан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Каризо (Олинала)
Географи
Эль Каризо лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Басак (Келес)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Рокка-Сузелла
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Азе-ле-БгӀуьле
Билгалдахарш
Категори:Де-СевгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Большой Изюм
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ПирахӀметли (Ташкоьпруь)
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Вилька Нурецка
Вилька Нурецка — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Павловице (Лещинскан повет)
Павловице  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Мата-ди-Сан-Жуан
Хьажоргаш
Категори:Баия штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(19805) 2000 SR11
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 24 сентябрехь К. Корлевич цӀе йолу Ӏилманчо Вишня обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 SR11» саналган.
Витув (Нижнесилезин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Серебрянски (Луган кӀошт)
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Ожиганово (Беловскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Губичи (Минскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Минскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Багацано (Модена)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Владимирски (Орёлан область)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
NGC 473
NGC 473 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Улуджами (Чайкара)
Хьажоргаш
Категори:Чайкаранан кӀоштан нах беха меттигаш
Беленоьрен (Келес)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Забелье (Пскован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
Родино (Горицкан йуьртан меттиг)
Родино (Родино) — Российн Федерацин Вологдин областан Кириллован кӀоштара дӀатесна эвла.
Вилька Терехивска
Вилька Терехивска — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
(19806) Domatthews
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 20 сентябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 SX11» саналган.
Вырли-Дол (Смолянан область)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Лука (Ческа Липа)
Лука  (Luka) — Чехин Либерец мехкан кӀоштара эвла.
Солдатски (станци)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Медведиця (Гросупле)
Медведиця  — Словенин йукъараллера эвла.
(19807) 2000 SE16
(19807) 2000 SE16 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Калинина (Нижни Новгородан область)
Калинина (Калинина) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Ветлуган кӀоштара эвла.
КуькегӀон
КуькегӀон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикин ПигӀенейш. ОлогӀон-Сент-МагӀи гуон йукъа йогӀу.
Павловице (Познанскан повет)
Павловице  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
HD103457
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Поллок (Къилба Дакота)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилба Дакота штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Матрака
Матрака — Румынин Димбовица жудецан коммунера эвла.
NGC 474
Хьажа кхин а
474 474
Ковшово (Тверан область)
Хьажоргаш
Категори:Зубцован кӀоштан нах беха меттигаш
Терне (Перуджа)
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Каванела По (Ровиго)
Каванела По — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Узунгоьл (Чайкара)
Узунгоьл (Uzungöl) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) Чайкаранан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Багети (Парма)
Багети  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Павловице (Яроцинскан повет)
Павловице  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Родино (Ферапонтовскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гронув (Слубицкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Медводе (община)
Медводе  — Словенин йукъараллера эвла.
Лука под Медникем
Лука под Медникем (Luka pod Medníkem) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Екатериноградски
Екатериноградски (Екатериноградская) — Российн Федерацин ГӀебартойн-Балкхаройчоьнан Прохладнин кӀоштара эвла.
Матан
Матан — Бразилин Сан-Паулу штатера муниципалитет.
Амауь
Географи
.
Прингл (Къилба Дакота)
Прингл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Дакота штатера гӀала (town).
Хьажоргаш
Категори:Къилба Дакота штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Волынцы (Нижни Новгородан область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 253 стаг (2010 шо).
Валлелаги
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Трентино — Альто-Адидже йукъара гӀаланаш
Сокасти (Къилба Каролина)
Сокасти  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Каролина штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Кавказ (Башкирийчоь)
Кавказ — Башкирийчоьнан Чекмагушан кӀоштара эвла, иза Старокалмашевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 17 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452206, код ОКАТО — 80256850003.
Широково (Калугин область)
Хьажоргаш
Категори:Ферзикован кӀоштан нах беха меттигаш
Эдесхайм
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Пушкино (Луган кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Луган кӀоштан нах беха меттигаш
Л’Опиталь-Сен-Блез
Л’Опиталь-Сен-Блез — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикин ПигӀенейш. ОлогӀон-Сент-МагӀи гуон йукъа йогӀу.
Екатеринински
Екатеринински (Екатерининское) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Сиван кӀоштара эвла.
Аройо дел Капулин (Экуатла)
Аройо дел Капулин — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Боровой (Верхнекамскан кӀошт)
Боровой (Боровой) — Кировн областан Верхнекамскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (96%).
Заболотье (Торошинскан йуьртан меттиг)
Заболотье (Заболотье) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара эвла.
Габрина
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Смолянан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Узунтарла (Чайкара)
Хьажоргаш
Категори:Чайкаранан кӀоштан нах беха меттигаш
Лука
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Ранчо Вьехо (Ногалес)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Мала Клёня (Куявско-Поморскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Озерки (Чухломан кӀошт)
Озерки (Озерки) — Российн Федерацин Костромин областан Чухломан кӀоштара дӀатесна эвла.
HD103498
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Сарпун (Ташкоьпруь)
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Пуквана (Къилба Дакота)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Рыбаки (Раменскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
NGC 475
NGC 475 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Бовуазен (ДгӀом)
Билгалдахарш
Категори:ДгӀом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Тернова Пикола
Тернова Пикола — Италин Фриули-Венеци-Джули регионан  коммунера эвла.
Вишки (Нижнесилезин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
NGC 476
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
(19813) Ericsands
(19813) Ericsands — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Мали Борла
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мата-Рома
Мата-Рома — Бразилин Мараньян штатера муниципалитет.
Бозамблан
Бозамблан (Beausemblant) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.
Билгалдахарш
Категори:ДгӀом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мее (Циркулане)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Юхновичи (Ивановн кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
ХӀидирбаба (ЭлаьзигӀ)
Хьажоргаш
Категори:ЭлаьзигӀан кӀоштан нах беха меттигаш
Теро ди Сопра (Мачерата)
Теро ди Сопра — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
ШахӀинчати (Ташкоьпруь)
ШахӀинчати (Şahinçatı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Ташкоьпруьнан кӀоштара эвла.
Йайлаоьнуь (Чайкара)
Йайлаоьнуь (Yaylaönü) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) Чайкаранан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Млынище (Волинан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Эдмундо Росас (Янга)
Эдмундо Росас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Росликово
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Боралдай (Алматан область)
Боралдай — Кхазакхстанан Алматан областан Илийнан кӀоштара эвла.
Лукавец (Литомержице)
Географи
.
Доктор Раул Харамильо (Ирапуато)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
NGC 477
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Велики Паладь
Хьажоргаш
Категори:Виноградован кӀоштан нах беха меттигаш
Волокитиха
Волокитиха (Волокитиха) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Ветлуган кӀоштара дӀатесна эвла.
Колчеватики
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ансинье
Билгалдахарш
Категори:Де-СевгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Межиця (община)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ранчо Вьехо (Озулуама де Маскареньяс)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
ШехӀироьрен (Ташкоьпруь)
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Ефимова (Пермийн мохк)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Рыбни (Гурьевскан гӀалин гуо)
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Долор де Кабеза, Ранчо эль Индио (Сан Мигел де Альенде)
Географи
Долор де Кабеза, Ранчо эль Индио лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Ташчилар (Ташкоьпруь)
Хьажоргаш
Категори:Ташкоьпруьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Яичковичи
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Предайя
Предайя — Италин Трентино — Альто-Адидже регионера коммуна. Лаьтташ йу Тренто провинцехь.
Должаны
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Ишикйолу (ЭлаьзигӀ)
Хьажоргаш
Категори:ЭлаьзигӀ провинцин нах беха меттигаш
Рукино (Вологдин область)
Рукино (Рукино) — Российн Федерацин Вологдин областан Кириллован кӀоштара эвла.
Йешилалан (Чайкара)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Заборовье (Карамышевскан йуьртан меттиг)
Заборовье (Заборовье) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара эвла.
Ольхови (Костромин область)
Хьажоргаш
Категори:Чухломан кӀоштан нах беха меттигаш
Вилямово (Подлясьен воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Эль Кобре (Пенхамо)
Эль Кобре — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Баданьяно (Пяченца)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лакомманд
Лакомманд — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикин ПигӀенейш. ОлогӀон-Сент-МагӀи гуон йукъа йогӀу.
Велики Уголька (эвла)
Велики Уголька — Украинин Закарпатьен областан Тячевкан кӀоштара эвла.
Бомон-Монте
Географи
.
Эль Каризо, Ранчо де Фаусто Мендоза (Куахиникуилапа)
Эль Каризо, Ранчо де Фаусто Мендоза — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Глогино
Глогино — Болгарин Смолянан областера эвла. Баните йукъараллин йукъайогӀу.
Медведево (Тутаевн кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Рамона (Къилба Дакота)
Рамона  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Дакота штатера гӀала (town).
Михале (Украина)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Воронино (Орёлан область)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Дофаренция
Хьажоргаш
Категори:Минскан кӀоштан нах беха меттигаш
Йукарикумлу (Чайкара)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Ново-Троицки (ГӀебартойн-Балкхаройчоь)
Билгалдахарш
Категори:Прохладнин кӀоштан нах беха меттигаш
Амблар-Дон
Амблар-Дон — Италин Трентино — Альто-Адидже регионера коммуна. Лаьтташ йу Тренто провинцехь.
Лукавец Горжиц
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эдуардо Кортес Макон (Хесус Каранза)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Старобалаково
Хьажоргаш
Категори:Чекмагушан кӀоштан нах беха меттигаш
Дачни (Минскан кӀошт)
Дачни (Дачны) — Белоруссин Минскан областан Минскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
HD103603
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Русино (Кириллован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Панкратово (Чухломан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Чухломан кӀоштан нах беха меттигаш
Лок-Гейвен (Пенсильвани)
Лок-Гейвен — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Пенсильвани штатера гӀала.
Саввино (Дмитрован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Солдатски (ГӀебартойн-Балкхаройчоь)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
АгӀдие
Билгалдахарш
Категори:Де-СевгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
БогӀегагӀ-БагӀе
БогӀегагӀ-БагӀе (Beauregard-Baret) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.
Билгалдахарш
Категори:ДгӀом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Воскресенски (Дмитровскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла Хавилья (Хамапа)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Бриткино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мале Лонке
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Аройо дел Пан (Анхел Р. Кабада)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Меле (Горня Радгона)
Меле  — Словенин йукъараллера эвла.
Губинек
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Велики Берега
Велики Берега — Украинин Закарпатьен областан Берегован кӀоштара эвла.
Горна-Арда
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
(19824) 2000 SL176
(19824) 2000 SL176 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Загорье (Большезагорскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
Савелово (Москохан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Бадела (Асти)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Давутлар (Келес)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
БогӀегӀ
Билгалдахарш
Категори:ДгӀом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(19825) 2000 SN179
(19825) 2000 SN179 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Ласоьб
Географи
.
(19826) Patwalker
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Эдуардо Маитре (Лас Чоапас)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Капликайа (ЭлаьзигӀ)
Хьажоргаш
Категори:ЭлаьзигӀ провинцин нах беха меттигаш
Эленц
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Винна-Випихи
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Копылово (Зубцован кӀошт)
Копылово (Копылово) — Российн Федерацин Тверан областан Зубцован кӀоштара эвла.
Менгеш (община)
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лукавице (Усти над Орлици)
Лукавице  (Lukavice) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Мали Мяссиха
Мали Мяссиха (Малая Мяссиха) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Ветлуган кӀоштара эвла.
Екатериновка (Путятинан кӀошт)
Екатериновка (Екатериновка) — Российн Федерацин Рязанан областан Путятинан кӀоштара эвла. XIX бӀешо — Тамбовн губерни, Российн импери.
Матиас-Барбоза
Матиас-Барбоза — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Пагурки (Великопольскан воеводалла)
Пагурки  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Бруснични (Верхнекамскан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
ТекеогӀлу (Ташкоьпруь)
ТекеогӀлу (Tekeoğlu) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Ташкоьпруьнан кӀоштара эвла.
Маккиспорт (Пенсильвани)
Истори
Маккиспорт гӀала йиллина  шарахь.
Аройо дел Потреро (Мартинез де ла Торе)
Географи
Аройо дел Потреро лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Метлика (община)
Метлика  — Словенин йукъараллера эвла.
Элленберг (Рейнланд-Пфальц)
Элленберг — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
HD103619
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Деделер (Келес)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
(19828) 2000 SB214
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 25 сентябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 SB214» саналган.
Дворицкая Слобода
Дворицкая Слобода (Дворыцкая Слабада) — Белоруссин Минскан областан Минскан кӀоштара эвла.
Таскаклы
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Озерки (Кузоватован кӀошт)
Озерки (Озерки) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Кузоватован кӀоштара эвла.
БгӀан (ДгӀом)
БгӀан (Bren) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.
Эдуардо Рохас (Эмилияно Запата)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.